cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ
ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ
လောန်ကၠုၚ်ပွိုၚ်ၜါဂိတုပြၚ်ပြၚ်ဒှ်ကီုရ၊ အဟိန်ကိစ္စဇကုနွံဒၟံၚ်တုဲ စိုပ်အာဍုၚ်မည်တြေံဍုၚ်လ္ဂုၚ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ကျာ်(၂၅၄၈)သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ်ကၠုၚ်စိုပ်(၁၃၆၇)သၞာံ၊  ပယျာံဂိတုပသာ်တြဴမံက် တ္ၚဲသိုက်အခိၚ်နူဂယးဒ္စါံနာဍဳ ကဵုဒဳဏာယာန်ကွဳစက်လိၚ်မွဲဇၞူ လုပ်ဇူဒီုပ္ဍဲဘာကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ(မဏိပပ္ဖါရာမ)၊  အရှာံဘာပ္ကဴမၞိက်အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ပွိုၚ်ဒ္စါံတ္ၚဲရ၊  အဟိန်တန်တဴဒၟံၚ် နကဵုကလောန်ပ္တိုန်စက်တက်လိက်ကၞပ် ချပ်အာချပ်ကၠုၚ်တုဲ ဂွံကသပ်ခိုဟ်မွဲ အဲဒးချူလိက်မွဲကၞပ်ဍောတ် နကဵုယၟု (ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ)ရောၚ်ဂှ် ဖျေံလဝ်တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်ရ၊  အတိုၚ်ဖျေံလဝ်တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် ညာတ်ကေတ်ဖိုလ်(ဖဵု) ပစ္စုပ္ပန်ကဵုအာဂတ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာတ်(ရာဇ်)ကျာ်(၃၅၄၉)သၞာံ၊  သက္ကရာတ်ဍုၚ်ကၠုၚ်စိုပ်(၁၃၆၇)သၞာံ၊  ပယျာံဗြဲကဵုဍာ် ဂိတုဒ္ဂိုန်မသုန်မံက် တ္ၚဲအဒိုတ် အခိၚ်နူဂယးဒ္စါံနာဍဳကဝါ် တဲပုၚ်ရပ်ကၞေဟ် ချူကှ်ေခၞံဗဒှ်လဝ်ရောၚ်။
တြုံတၠအစောန်ၜါအာဗၞိက်က္ၜၚ်
ပၞောဝ်ဂကူဂမၠိုၚ် ကၠံမွဲဘာသာဂှ် ဂကူမည်မွဲဘာသာမွဲဂကူဓဝ်ဟေၚ် တၟေၚ်အာနူဂကူညးတၞဟ် သ္ဂောံဒှ်ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာကၠာအိုတ်၊ သ္ဂောံညာတ်သ္ဂောံဆဵု သ္ဂောံဗဵုဂွံလ္ၚောတ်ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမကၠာအိုတ်၊  သ္ဂောံဒ္ဂိုန်ကေတ်သဳလသရဏဂုန်(ဂုန်)ၜါ−ကျာ်ကဵုဓဝ်ကၠာအိုတ်၊  သ္ဂောံကဵုဒါန်စၞစသုၚ်ကုကျာ်တြဲပိုဲကၠာအိုတ်၊  သ္ဂောံဒှ်ဥပးကွးကျာ်တြဲပိုဲကၠာအိုတ်၊  သ္ဂောံရှ်ေသှ်ေပူဇဴစၞးကျာ် ကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်ကၠာအိုတ်၊  ကၠာအိုတ်တြဴရဲတြဴပြဲပြဲ ပ္ဍဲသက္ကရာတ်ဇၞော် ကော်ခဴစမဟာသက္ကရာတ်ကၠံပိသၞာံ၊  ပယျာံဂိတုဒ္ဂိုန်မသုန်မံက် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိၚ်မ္ၚဵုကျာ်သြဳနူဂယးသၟဝ်တၞံဗဗိုန် ဃောကျာ်သဗ္ဗညုသွိုန်လုပ်စ (ဖလသမာပတ်) ဖဵုဓဝတ်(ဓရ်) လောကုတ္တဵု(တ္တိုရ်)သတ္တာဟ  မရနုက်ကဵုထပှ်−ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)တ္ၚဲ  ဟွံမွဲကဵုစၞအာဟာရဏီရောၚ်။
ကဵုကၠောန်ခၞံက္ၜၚ်ဇၞော်တုဲဒှ်အာတုဲ ကောန်ဂကူမည်ညးၜါကောကဵုဒေံ မာံတပူတဗဝ်၊ (အ္စာကဝိကျာ်ဇၞော်အစွောံဥတ္တမာရမ္ဘဂှ် ဣတပူဣတဗဝ်သ္ဂးလဝ်ရ)၊  သီုကဵုကောန်ဗၞိက်က္ၜၚ်ဂမၠိုၚ်မသုန်ကၠံ (ဂၠုၚ်ဇၞော်ဍိုက်အိုတ်၊ ဟွံအိုတ်လၟိဟ်မၞိဟ်မသုန်ကၠံချပ်ရံၚ်ကီု)၊  ပ္ဍိုက်ကေတ်ဇွောံမ မပ္တံကဵုသြောံသ္ၚု မြဳသာဲ(ဍာ်သာဲ) တၚ်လာဲကဝ်သဂြာ ဗပေၚ်စုတ်ပ္ဍဲက္ၜၚ်ဇၞော်မွဲက္ၜၚ် ကၟိုဟ်ကၟိုဟ်ရ၊ သ္ကိုပ်က္ၜၚ်ဇၞော် မှာလီကတဵုစက်၊  ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ်ထံၚ်ယာ တံၚ်ဂြဲတၟံပၠးယာ၊  ဗၞတ်မဇက်အာအဒေါဝ်မှာသၟိက် ၜါစှော်ပန်တ္ၚဲ စိုပ်ဍုၚ်မွဲ သၟိၚ်အစိတ္တပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဂှ်ရ။
ဍုၚ်အစိတ္တဂှ် ဒှ်သၞေဟ်က္ၜၚ်ဇၞော်မွဲတုဲ ဒးဖျေံအပေါတ်ဗၞိက်ဖျေံဂြၚ်တၟံပၠံယာ ဇွောံမသီုဖအိုတ်ဂှ် ယိုက်ပ္တိုန်လ္တူတိဗွဲမဒးရးကၠာရ၊ နူဍုၚ်အစိတ္တ ဂွံအာကဵုဍုၚ်ပဏ္ဏုဝ(ဍုၚ်ဒှ်ကၞောဝ်ကၠောဝ်ဗျဵု)တေံဂှ် ခရာဂၠိၚ်သ္ၚောဲလောန်ရ၊ ကာလဂှ် ညးၜါမဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗၞိက် အာဂၠာဲလိၚ်နၚ်ကွဳစောတ်မသုန်ကၠံ(၅၀၀)ဖ္ဍိုက်၊ ဂွံနၚ်အတိုၚ်ပၟိက်တုဲ အပေါတ်ဗၞိက်ဇွောံမအိုတ်သီုဂှ် ပ္ဍိုက်စုတ်ပ္ဍဲကွဳစောတ်ပၠန်ရ၊  ကောန်ဗၞိက်မသုန်ကၠံကဵုကွဳစောတ်မသုန်ကၠံဂှ်  ပေၚ်အာဖ္ဍိုက်ကျေဝ်ကျေဝ်ရ၊  နကဵုဂၠံၚ်တြဴကွဳ ဂၠံၚ်တြဴတိုက် ဇက်ဂၠောဲအာသီုဗ္တံသီုတတ္ၚဲရ။
ဂဗဒေဝတဴဇြဲ ဂွံပရဲလၟုဟ်
သၟာဗၞိက်မည်မသုန်ကၠံတံဂှ် အဟိန်ပ္တဝ်က္ဍိုပ်ကဵုဍုၚ်ဒှ်ကၞောဝ် ဍုၚ်ကၠောဝ်ဗျဵု ဍုၚ်ဒးဆဵုဘယ်ဒဒိုက်ပရိုက်နာနာသာ်၊ ကေတ်ဏာလဝ်ဇွောံမဍာ်သုၚ် စၞဗပေၚ်ဗုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ ဒးဒၞာဲဇူဒးဇူရ၊ ဒးဖျာဂၠဴဗဒေါံကွဳအကြာဂြိုပ်ဇၞော်လေဝ် ဂၠိုၚ်ကဵုဒၞာဲရ၊  ဂွံဗၠးလၟောၚ်ဍေၚ်ၜိုတ်ကီု၊  ဂွံဒှ်တသိုက်စိုတ်တသိုက်ကာယကီု၊  စကာနကဵုညာန်တုဲ ပၠတြဴဒေသဋ္ဌာနဇမ္ၚောဲ မိပ်မိပ်သၠောၚ်သၠောၚ်အိုတ်ရောၚ်၊
ဃောမဇက်ဂၠောဲအာမံၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူအသိၚ်ပါရမဳတမၠာညးၜါကောကဵုဒေံ နွံဒၟံၚ်ပေၚ်ပေၚ်အဵု၊ ဂဗဆဵုဒးကောန်ဒေဝတဴ ဒေဝတဴဇြဲ ကေၚ်ဒှ်လဝ်မိပ္ဍဲဘဝကိုပ်ကၠာ၊  ခြာမွဲဘဝတေံဂှ်ရ၊  ကာလဂှ် ဒေဝတဴဇြဲမိတၠဂုန် ဟီုပညုၚ်ဏာနကဵုလပုဟ်တဲ ကုကောန်ဇြဟာန်ၜါဂှ်ရဴသာ်ဝွံရ၊  ( ယွံကောန်သ္ဍိုက်တံညးဂမၠိုၚ်၊  အခါလၟုဟ် ကျာ်က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်လိုက်ပိုဲဏံရ၊  ဃောက္ညတန်တဴဒၟံၚ်သၟဝ်တၞံဗပိုန်သွိုန်ဓဝ်မပြဲ−ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)တ္ၚဲ ဟၟဲကဵုအာဟာရဏီ၊  ကောန်တံညးၜါ ယဝ်ရဂွံအာကဵုဒါန်မ္ဂးတှ်ေပြဲလောန်နူဗၞိက်လောကဳလ္ၚီဆလက်ဆဟွံကဏီ၊ ပြဲလ္တူပြဲ ပြဲအိုတ်ကၞောတ်ရကောန်တံ) ၊  ဂးသာ်ဂှ်တုဲ ပၚ်တဲဖျေဴက္ဍိုပ်ကဵုမိဒေဝတဴဇြဲဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴရ၊  ညးၜါကောန်ကဵုဒေံ ဆၜိုတ်အယာံမာန်ဂွံမိၚ်ကျာ်ဒှ် မြဟ်မြဴမှောဝ်ဇဴအဵုဇိုတ် ညံၚ်ကဵုဝိုတ်ထောံအပေါတ်ဗၞိက်ဇကုကီုရ၊ နူဇမ္ၚောဲပၚ်တဲလ္ၚောဝ်ဏာက္ဍိုပ်ဂၠံၚ်ဒၞာဲကျာ်ဒှ်တေံရ၊  ဗှ်ဗၞုဟ်ပၟဝ်မံၚ်ဂုန်ကျာ နကဵုစိုတ်တ္ၚဲပၠိုတ်တ္ၚဲယး ဟွံဒးဂဗဆဵုပရိုက်ဘဲ ပ္ဍဲအကြာဂြိုပ်ဂၞိၚ်စိၚ်ကၠဟွံဒးညာတ်ရ။
မိပ်စိုတ်ကွေံကွေံပ္တေဟ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ်ဗွဲမလောန်တုဲ ဂတဏာမုက်ဂၠံၚ်ကျာ်ဒဵု ပရှ်ကွဳစောတ်ညဳညဳလေဝ်ပရှ်ရ၊ သွက်ဂွံကဵုဒါန်ကုကျာ်လေဝ် ပလေဝ်လဝ်ဗွဲတၟေၚ် ပြေၚ်လဝ်ဗွဲမဒးရးရ၊  နကဵုပညုၚ်ဒေဝတဴဇြဲ ကေၚ်ဒှ်လဝ်မိတၠဂုန်ဟေၚ် စိုပ်အာဇရေၚ်ကျာ်သဗ္ဗညုတုဲ ကလိုဟ်ကွဳစောတ်အိုတ်ရ၊ စွံလဝ်ကွဳစောတ်ဒၞာဲဋ္ဌာန်ဒးရးဒုဟ်ဂှ်တုဲ (ဗွဲတၟေၚ်ကၠာအိုတ်တြဴသာ်ဂှ် ဍိုက်ပေၚ်ကၟိုဟ်အာရ)၊  ကၠာအိုတ်တြဴသာ်ဂှ် ဍိုက်ပေၚ်ကျေဝ်ကျေဝ်တုဲ သွက်ဂွံလုပ်သဳကၠဳခစကျာ်ဂှ် ကဵုသမ္တီညးသ္ကံအိုတ်ရောၚ်။
ကဵုဒါန်ကုကျာ်ကလိဂွံဖဵုလၟုဟ်
ကာလဂှ် မာံတပူကဵုတဗဝ်ပြေၚ်လဝ်စၞဒါန် ကွာၚ်မြဳဗကသာဲ စုတ်ပ္ဍဲပ္ၚါန်ထဝ်တုဲ ပြာပ်လုပ်အာဗ္ဂိုန်ကဵုဒါန်ရ၊  သ္ပဝတ်ပၚ်တဲဖျေံက္ဍိုပ်ဗစိုပ်တိ (က္ၜံၚ် တၚ်တဲ က္ဍိုပ်စိုပ်တိညဳသာ) ဆိုက်ပြာပ်မသုန်က္ၜံၚ်ၜါ တၚ်တဲၜါ က္ဍိုပ်မွဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုပည္စပတိဋ္ဌိတဝန္ဒနာဟေၚ် တၟေၚ်ကွေံကွေံရ၊ (ကောန်ဗၞိက်မသုန်ကၠံ ကဵုကောန်သာကွဳမသုန်ကၠံ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် နွံဇရေၚ်ကျာ်ဟာ သ္ၚောဲမံၚ်ဟာ ဂွံဂဗကျာ်ကီုဟာ၊  ဂွံသ္ပရှ်ေသှ်ေဖျေံက္ဍိုပ်ကဵုကျာ်ကီုဟာဂှ် တဝှ်ကျာ်ဟွံကၠုၚ် ပ္ညုၚ်ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်ရာဇာဝၚ်ဟွံမွဲတုဲ ချပ်ဗ္စာရဏာကေတ်ညိ)။
ကျာ်သဗ္ဗညုဒုၚ်ကေတ်ဒါန်စၞစညးၜါနကဵုဗဗေၚ်ဒေဝတဴပန်မကဵုလဝ်ဂှ်တုဲ သ္ပပြဘိုက်အဃောဝွံဟေၚ်ရ၊ ဓမ္မာကျာ်တံမ္ဂးဂှ် ဗ္စာရဏာကဵုဂမြၚ်ညာဏ်တုဲဟေၚ်သ္ပပြဘိုက်ပိဏ္ဍပါတ် ပစ္စယ်ပန်အိုတ်ရ၊ (ဒၞာဲဟွံဒးဗ္စာရဏာလေဝ်နွံကီု၊ ဗၠးပစ္စဝေက္ခဏဗ္စာရဏာပန်−သပိုၚ်သ္ၚာ ပိဏ္ဍပါတ် ဘာ ဂဥုဲ) လေဝ်ဗၠးအိုတ်ရ၊ ညးတၠဒါန်ဗ္ဂိန်ကဵုကွာၚ်မြဳဗကသာဲ (မူလတြေံ ဗရဳ နာဍူ ကွာၚ်ဗကသာဲ) ဖက်လဝ်တၚ်လာဲကဝ်သဂြာ မၞုံကဵုရှ်ေဇိပ်ဂၠိပ်လောန်၊  ဗၞတ်ကျာ်သဗ္ဗညု အေၚ်လဝ်ပန်စှော်ဒ္စိတ်တ္ၚဲဂှ် ဒးဗစပ်ကဵုအပေါတ်ဒါန်ဏံရ။
လၟိဟ်ထၟတ်ပန်စှော်ဒ္စိတ်ထၟတ် ဗၞတ်တၟာသတ္တာဗၠာဲ ဗ္ဂိန်ကွာ်ကုကျာ်သဗ္ဗညုတုဲ ဂွံဏာပရဲမပြဲမူဗၞိက်လောကဳမွဲအသၚ်ဃဲမွဲခဍဲတိဟွံက၊ ဖဵုဒါန်ဗၠးဒဒိုက်ဇိုန်ကဵုတသိုက်လောကုတ္တဵု မဂ်ဖဵုနိဗ္ဗာန်လေဝ် ဇိုန်ကဵုဗွဲစၟတ်ဟေၚ်ရ၊ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဒၞာဲကျာ်ဒှ်ဝွံ နွံဗဒါဲတၞံဇြဲမဟာဗောဓိတၞံဇြဲဇၞော် ညးကော်ခဴစ(ဆုဒလာဲကျာ်ဆုပလိုဟ်ကျာ်) ဗွဲလၟေၚ်မွဲမွဲဒၞာဲ၊  ထပှ် ထပှ်သတ္တာဟ၊  ကာလစိုပ်သၟဝ်တၞံဗပိုန် ရာဇာယတသတ္တာဟ သတ္တာဟ လက်ကရဴကြဴတဲ ပေၚ်အာပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)တ္ၚဲ ဟၟဲကဵုအာဟာရ ဟွံဂွံသ္ပပြဘိုက်ဏီရ၊ ကျာ်သဗ္ဗညုလေဝ် ရန်ကဵုကောန်ဗၞိက်မည်ၜါ တပူကဵုတဗဝ်ပ္တံလဝ်ပါရမဳမွဲလက်ကဝ်တုဲ ရနုက်ဗပေၚ်ကဵုကုသဵုတၟေၚ်တၟေၚ်ရ။
ညးၜါကောကဵုဒေံတပူတဗဝ်ဂှ် ပ္တံကၠုၚ်ပါရမဳနူလက်ထက်ကျာ်ကြဲပဒုမုတ္တိုရ်(မုတ္တဵု)တေံတုဲ စိုပ်လက်ထက်ကျာ်ဂေါတမပိုဲဏံပေၚ်အာမွဲလက်ကဝ် တွံလဝ်နွံဒၟံၚ်ရ၊ ကျာ်တြဲပိုဲရန်ကဵုညးတၠပါရမဳဂှ်တုဲ (ဒုၚ်ဒါန်လေဝ်ဒုၚ် ကဵုတဆိပ်ကြာလေဝ်ကဵု၊ စွံပ္တန်လဝ်ပ္ဍဲကွးပရဲလေဝ်စွံရ)၊ ကျာ်သဗ္ဗညုဒုၚ်ဒါန်တုဲ နကဵုဂလာန်မၞုံကဵုရှ်သာ သၟာန်ဇာန်တိုန်ကောန်ဗၞိက်ၜါ ဒၞာဲဋ္ဌာန်ဍုၚ်ကွာန်ရာမည၊ ကဵုလဝ်ပယျးဒိုဟ်ကုဨကရာတ်သၟၚ်ဥက္ကလာပ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ကျာ်စေတဳလ္တူဒဵုသိၚ်္ဂုတ္တရ(ဒဵုသိၚ်ဃုတ်) ဒၞာဲထ္ၜုတ်စွံပ္တန်ဋ္ဌာန်ပနာသၠိုၚ်လဝ်ဓါတ်ကျာ်ဂမၠိုၚ် ပိဇကုမလောန်စဴအာ ကျာ်ကကုသန် ကောနာဂီု(ကောဏာဂီု) ကဿပတေံရ၊ ကာလဂှ် ကျာ်သဗ္ဗညုဇွိတ်သပေါတ်ကၞိပ်နကဵုတဲပုၚ် ဒုၚ်ကဵုဓါတ်သော်ဂမၠိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် (ညးမွဲမွဲ ပန်ပန်တၞုၚ်) ပညုၚ်ထ္ၜးကဵုလဝ်ပယျးဒိုဟ်ရောၚ်။
က္ညနိမန်ဖျဴကလေၚ်စဴတွဵုရးဍုၚ်ဇကု
ညးၜါကောကဵုဒေံဂှ် သၠာဲဂတးသွံဗၞိက်ကၠာတုဲ စိုပ်အာကျာ်ရ၊ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် စိုပ်ကျာ်ကၠာ ကဵုဒါန်ကၠာ၊ ကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ကၠာတုဲ စိုပ်အခိၚ်ကလေၚ်စဴရ၊  ကာလဂှ် လ္ၚောဝ်ဂရၚ်ပ္တီကျာ်တြဲတုဲ သွက်ဂွံကလေၚ်စဴတြဴဒေသဇကု ဒးအခိၚ်ကီုရ၊  သၟာဗၟိက်ပရဲပြဲလ္တူပြဲ ပြဲအိုတ်ကၞောတ်ဂှ် ညးၜါဝွံဟေၚ်ရ၊ သ္ကံလ္ၚတ်ကွဳစောတ်မသုန်ကၠံဂှ် ကဵုၚုဟ်လိၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴအိုတ်ရ၊ မာံတပူကဵူတဗဝ်ညးၜါကောကဵုဒေံ ကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် လျုၚ်သ္ဍိုက်စိုပ်ကၞောတ် နိမန်က္ညစုတ်ပ္ဍဲကြောတ်ထဝ် သၟိၚ်အိန်မကဵုလဝ်ဂှ်ရ၊ (မဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိသၞာံ ဂိတုဒ္ဂိုန်မသုန်မံက် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိၚ်နူဂယး ကလိဂွံဓါတ်သောဂမျိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ်လေဝ်ဟီု ဒ္စါံတၞုၚ်လေဝ်ဂးရောၚ်) ။
ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် က္ညတန်တဴမံၚ်ပ္ဍဲကြောတ်ထဝ်၊ မာံတပူယဵုစွံလဝ်ပ္ဍဲလ္တူကၞိပ်တုဲ ဗွဲမသ္ပဂရဝမ္ၚဵုကျာ်သီုညးၜါ ဆုတ်တိတ်အာသိုက်သိုက်ရ၊ ကာလဂှ် နကဵုစိုတ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်လောန် ဝိုတ်ပုၚ်ဝိုတ်သွဝိုတ်စၞးအိုဿီ ပူဇဴလမျီုမာန်ပၠန်ဂှ် ဒှ်တၠုၚ်လအာဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါဟေၚ်ရ၊ နကဵုလၟေၚ်ဂၠံၚ်တြဴဍာန် က္ညဏာဓါတ်ကျာ်ဒေဝတဴအိုန်ဗြီုဂမၠိုၚ် တသိုၚ်ပၠံၚ်ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴပူဇဴကွေံကွေံတုဲ ကလေၚ်စိုပ်အာသၞောၚ်ဍုၚ်အစိတ္တပၠန်ရ၊ သၟိၚ်ဍုၚ်ဂှ်ဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ဓါတ်ဂမျိုၚ် လျုၚ်ဗွဲမလောန်တုဲ အာတ်ပူဇဴ(ကံက်ကေတ်ဓါတ်ကျာ်ၜါဇကုၜါတၞုၚ်)ရ။
နူဂှ်ကလေၚ်ဍိုက်က္ၜၚ်ဂၠုၚ်ဇကုတုဲ က္ညနိမန်ဖျဴဓါတ်ကျာ်ပ္ဍဲၜဳဇၞော်ဖေက်ဂၟော်(ဂၟံက်)ဟၟဲဟေၚ်ရ၊ ဓါတ်သော်ကျာ်မသှ်ေတံဒၟံၚ်တြဴဇကုတြဴတၞုၚ်တံဂှ် ပၠလျးတြဴသာ်တုဲ သတ်ဍာ်ဂမၠိုၚ်မိပ်စိုတ်မြဟ်မြဴပူဇဴရှ်ေသှ်ေအိုတ်ရ၊ သၟိၚ်နာ်လေဝ် ကၠတ်နိမန်ကေတ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ၜါတၞုၚ်ဖျေံဏာဍုၚ်နာ်သ္ပပူဇဴနကဵုရတ်တၞဟ်တၞဟ်သာ်အိုတ်ရ၊ ညးၜါကောကဵုဒေံ သီုကောန်ရဲဗော်သွးဂမၠိုၚ်မသုန်ကၠံ ကံကုသဵုခိုဟ်ကွေံကွေံကီုလေဝ် ဓါတ်ကျာ်ဂမျိုၚ်ဂှ် ဒးအာကမၠတ်သၟိၚ်နာ်ကၠတ်နိမန်ဏာၜါတၞုၚ်တုဲ ၚုၚ်ၚုဇြဟောံဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ ဂွံအာကၠုၚ်ဍုၚ်သ္ၚောဲသ္ၚောဲ ဒုၚ်ဒဒိုက်အကြာဍာ်ၜဳမှာသၟိတ်ဇၞော် တြုံအာဇာနဲဂကူဏံလေဝ် ဂွံဏာဝၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါဖအိုတ်ရ။
သ္ပဟိုတ်ကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်အပ်အပ်ဂေါဝ်ဂေါဝ်တုဲ ကာလအာဗၞိက်က္ၜၚ်တက်သၚ်ၜဳဇၞော်ဂှ် ပွိုၚ်ၜါစှော်ပန်(၂၄)တ္ၚဲ ဂွံစိုပ်ဍုၚ်မ္ၚးတုဲ ကာလကလေၚ်စဴတြဴဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်ဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူကြဳဇှ်အာနူဘဴဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ်ဂှ်တုဲ ပိုၚ်ခြာတ္ၚဲဟွံလံအှ်ေဂှ် စိုပ်သၞေဟ်ဍုၚ်မိတိမအိုတ်ရ၊ မဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိသၞာံ ပယျာံဥတုဗြဲ ဂိတုဒ္ဂိုန်စှ်ၜါ(၁၂)မံက်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါပၠန် ဓါတ်သော်ကျာ်သၟိၚ်အရှန် က္ညစိုပ်ကၠုၚ်ဍုၚ်မည်ဥက္ကလာပရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ တြုံအာဇာနဲဟၟဲကဵုညးပြိုၚ်ပကာန်လေဝ်ဒှ် ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါပေၚ်က္ဍိုပ်ကၠံလေဝ်ဒှ်၊ အကြာဍာ်လပှ်ဇၞော်ဟွံတော်ကဵုလမျီုအိုတ် ချိုတ်ညိဟွံဖေက် ထေက်ကဵုပ္တန်သာသနာလေဝ်ဒှ်၊  ကြဳဇှ်ဓါတ်သော်သဗ္ဗညု ဗရုၜဳမှာသၟိတ်ညိၚ်ဒးအာလေဝ် က္ၜၚ်ဟွံထေဝ်အာထေဝ်ကၠုၚ် အဟုၚ်အာနူဘဴဒေဝတဴအိန်ဗြီု ဘိုၚ်ရီုဗၚ်ထ္ၜလဘာ် မူသာ်ဟွံဒးဆဵုဒဒိုက်ပရိုက်ဘဲတုဲ ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ်သၞေဟ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဗွဲမလောဲသွာရောၚ်။
အသေအဟာန်ဝေၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်
ညးၜါကောကဵုဒေံ မာံတပူကဵုတဗဝ် ကေုာံရဲသ္ကံမသုန်ကၠံ စိုပ်ကၠုၚ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်တုဲ ညးတၠဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ကဵုဏာပရိုၚ်ကုသၟိၚ်ဥက္ကလာပ ဗလးဏာမၞိဟ်ဇကု ကဵုအာလ္ၚောဝ်ဂရၚ်ပ္တီဨကရာဇ်မည် ပ္ဍဲနန်ထဝ်သ္ၚိကၠတ်တေံရ၊ သွက်ဂွံက္ညဒၚ်တၠုၚ်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်တုဲ ကဵုအာလ္ၚောဝ်ပ္တီရ၊ ဨကရာဇ်မန်နန်ထဝ်က္ဍိုပ်ဗ္တာၚ်မိၚ်ဒးရမျာၚ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် က္ညစိုပ်ကၠုၚ်လျုၚ်အိုတ်အာကၞောတ်တုဲ နူဌာန်ဇမ္ၚောဲလ္ၚောဝ်ဖျေံက္ဍိုပ် ဗစိုပ်တိကၞဳကတဵုပၚ်တဲ ဂတဏာမုက်လပါ်သၞေဟ်က္ၜၚ်တေံရ။
ဂ္ညိဂ္ညါတ်လဝ်ဂၠံၚ်ဍာန်သဗာန်ၜါလပါ် နကဵုဇၞော်အလာံသာသနာ၊ ဇၞောဝ်အလာံရာဲတံၚ်ခေါန်၊ ဖ္ဍုၚ်ကၟုဟ်လဝ်ဍာ်မြမောဝ်ပေၚ်ဂၠံၚ်၊ ဂၠံၚ်ဍာန်ဂှ် တၞဟ်နဝေၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်က္ညနိမန်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ရ၊ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်(ဓါတ်ကျာ်သရဳရဓါတ်)မ္ဂးဂှ် ဆဵုလေဝ်ဟွံဆဵုမွဲလှ်ေရ၊ ဂွံလ္ၚောဝ်ရဴဂဴသ္ပပူဇဴလေဝ် ဟၟဲမွဲလှ်ေဏီရ၊ ပ္ဍဲအလန်ဏံ ညံၚ်ရဴဂွံညာတ်ဂွံဆဵုဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ဇကုကျာ်ဂမျိုၚ်ကီုရဒှ်တုဲ သွက်ဂွံပူဇဴရတ်ထဝ်သန် တန်ကဵုဍုၚ်ဒေဝတဴသွဝ်တြဴဘုံဂှ်ဟွံဇြိုၚ်စိုတ် ဖအိုတ်လမျီုတုဲသ္ပပူဇဴမာန်ပၠန်ဂှ် လုပ်အာပ္ဍဲသဒ္ဓါပ္တေဟ်ကျာ်ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်ရ၊ ဒ္ဂေတ်ဗက်ဓဝ်လျုၚ်သ္ဍိုက် ကြိုက်ကဵုပူဂဵုအရဳတံဟေၚ် လုက်ဒးလတေၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ အလုံမှာဇန်ဂမၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုကိုတ်တံဂှ်ရောၚ်။
အသေအဟာန်သဘၚ်ဝေၚ်ဒုၚ်တၠုၚ် သ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဝွံ ဟီုထ္ၜးအိုတ်ဟွံမာန်ရ၊ မိပ်ဇြိပ်မြဟ်မြဴမှောဝ်ဇဴစိုတ်ဓါတ် ဂွံညာတ်ဂွံဆဵု ဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်အလဵုဇကုတုဲ ကဵုဒါန်ပူဇဴအပေါတ်ရတ်ထဝ်သန် ပ္တန်ၚုဟ်ဟွံမာန်လေဝ် ကဵုဒါန်ပူဇဴအိုတ်ရ၊ ဆၜိုတ်ကပေါတ်မ္ၚးသၟးဟေၚ် ကဵုဒါန်ပူဇဴမာန်ဂှ်ဟွံသေၚ်ဏီ၊ ကပေါတ်ဝတ္ထုစပ်ကဵုလမျီုခန္ဓဇကုဇကုလေဝ် ကဵုဒါန်သ္ပပူဇဴမာန်အိုတ်ပၠန်ရ၊  ဣဏံလေဝ် လုပ်လၟိဟ်သၠးလမျီုဇဳဝ ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါဗွဲစၟတ်ရ၊  တပူကဵုတဗဝ်ဖျဝ်စိုတ်မာန သ္ပဂါရဝမ္ၚဵုကဵုတၠတိနန်ထဝ်တုဲ ပညုၚ်ထ္ၜးဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် က္ညတန်တဴမံၚ်ပ္ဍဲက္ၜၚ်သီုကြောတ်ထဝ် ပၚ်တဲလၟောဝ်ဏာအဝဲကာယဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴရ။
ကာလဂှ် အလဵုဇကုဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ စှ်ေအာပ္ဍဲဍာ်သၞေဟ်က္ၜၚ်ဗၞတ်လျိုဟ်သိုဟ် သီုကယျိုၚ်ၝောံကိုတ်ဗြကၞေၚ်ရေၚ်မတ်ရတ်နာနာ ဂစိုၚ်မာဖျဝ်ဇကုကာယ က္ညဒုၚ်ကေတ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ရပ်ဂိုၚ်ယာထ္ၜၚ်ပ္တိုန်သီုကြောတ်ထဝ်တုဲ ပ္တိုန်စွံလဝ်ပ္ဍဲလ္တူကၞိပ်ထ္ၜရပ်လဝ်သီုတဲၜါရ၊ သ္ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴအဲပရဲဗွဲမလောန်တုဲ နိမန်က္ညဖျေံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်မွဲချိုန်ခဏ က္ညစွံပ္တန်လဝ်ဒၞာဲမ္ၚဵုကၞာရတ် ဂ္ညိဂ္ညါတ်ကယျိုၚ် ကျိုၚ်ကျဝ်လဝ်ညံၚ်ရဴဘုံပြာသာတ်ရတ်ထဝ်သန်ကီုရ။
မၞိဟ်ကဵုဒေဝတဴ သၞဴရဴလီၜန် ဇန်လဵုဟွံသှ်ေ ကောံဂၠောဲဇက်ကၠုၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ်အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ရ၊ အလဵုဇကုညး အလဵုဇကုအဲ ညံၚ်ရဴဂွံညာတ်ဂွံဆဵုဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ကျာ်ဂမျိုၚ်ကီုရ၊ ဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ်ပၠလျးတြဴသာ် မပ္တံသာ်လမ္စံက် လျးသာ်ထဝ် ဂဵုခွဝ်တၟးအလုံအကးအာကာသမွဲတုဲ လျုၚ်လ္တူလျုၚ် လျုၚ်လောန်သ္တိုတ်လျုၚ်အိုတ်အာကၞောတ်ရ၊ ကတဵုဒှ်အာသဘၚ်ဇၞော်မွဲ ပွိုၚ်မွဲဗဂါပ်ဍောတ်ရ၊ သၟာကွိၚ်ကွိုက်မည်ဂမၠိုၚ် လှ်ေဒယှ်ေတိၚ်တိုက်အခိုက်ကျာ်စှ်ေနူသွဝ် သ္ပပူဇဴဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴအိုတ်ရ၊  နူကဵုသၞေဟ်က္ၜၚ်ဏံ စဵုကဵုစိုပ်ဝၚ်နန်လှ်ေဒယှ်ပူဇဴနကဵုကွိၚ်ကွိုက် နကဵုအခိုက်ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူရောၚ်၊  ဟိုတ်ဂှ်ရတုဲ မှာဇန်ဂကူမည်ဍုၚ်ကြိဂုမ္ဗ ဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်(ဍုၚ်လ္ဂုၚ်) ဂၠိုၚ်ကဵုကိုတ်အသၚ်ဃဲ ကေတ်ပရဲပွိုၚ်မွဲဗဂါပ်ဍောတ်တုဲ သ္ပပူဇဴရတ်ထဝ်ရတ်သန် ပ္တန်ၚုဟ်ဟွံမာန်အိုတ်ရောၚ်၊  ထံက်ဵုဝေၚ်သဘၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ပခိုၚ်လဝ်သဒ္ဓါပတေဟ် သၠေဟ်ပၟာပ္ဍဲရတ်ကျာ်ဟၟဲတုဲ လုပ်အာပ္ဍဲပယျဵုဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ ကယျာထောံဟွံမာန်ရောၚ်။
တက်က္ဍိုပ်ပူဇဴရဴဂဴဓါတ်ကျာ်
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဒဒှ်ရဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်က္ညနိမန်နၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် ကျာ်ဗဒုၚ်ကဵုပေၚ်ပေၚ်ကီုလေဝ် ဒေက်အာပန်ဇကုတုဲ ပရူပရာဒဒှ်ဝွံ မာံတပူကဵုတဗဝ်ကောကဵုဒေံညးၜါဂှ် လ္ၚောဝ်ပ္တီဨကရာတ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပဗွဲမရှ်ေသှ်ေရ၊ ကာလဂှ် အလဵုဇကုဨကရာဇ်မည်ဂှ်လေဝ် ကဟောန်ကဟေဲထေဲပ္ဍဲစိုတ်စွံလဝ်တုဲ သှ်ပ္တဴပၠောပ်စိုတ်သ္ပအဓိဋ္ဌာန်ရဴသာ်ဝွံရ၊  ယွံကျာ်မၞုံကုပိုန်မပြဲ ယဝ်ရအဲဍိက်ဂွံဒှ်ဒကာကျာ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဍာံမ္ဂးတှ်ေ ဂွံဒက်ပ္တန်ကျာ်စေတဳထဝ်လ္တူဒဵုသိၚ်ဃုတ်ဍာံ၊ ဂွံယိုက်ဒိုက်သာသၞာကျာ်ဍာံမ္ဂးတှ်ေ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်တံဂှ် ဒေက်အာပန်တၞုၚ်ပန်ဇကု၊ ဒးကၠတ်ဏာသီုဖအိုတ်တံဂှ် သြဝ်−ကဵုဂွံက္ညကၠုၚ်တန်တဴပ္ဍဲကြောတ်ထဝ်ဏံအိုတ်ညိကျာ်၊  ကဵုအဲဍိက်ဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ဖဲဖဲ ပၚ်တဲဖျေံက္ဍိုပ်အတိုၚ်ပၟိက်ညိကျာ်၊ ဟီုကမြဴတိုန်ဂလာန် လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကွေံကွေံ ပ္တေဟ်ကျာ်လောန်က္ဍၚ် ပၚ်တဲဖျဝ်လ္ၚောဝ်လ္ၚောဝ်ဏာနူဇမ္ၚောဲရ။
ကလာဂှ် ဟိုတ်နူဍိုက်ပေၚ်ကဵုအဓိဋ္ဌာန်စိတုဲ ဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ် ဓါတ်သော်ဒေက်အာဒးကၠတ်ဏာပန်တၞုၚ်တံဂှ် က္ညကၠုၚ်စိုပ်လဵုမာဲ ဟွံဒးဂၠာဲညးနိမန်နၚ်တုဲ လုပ်တန်တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲကြောတ်ထဝ်ဂှ် ဗွဲမအံသဝ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ ဃောဂှ် နကဵုစိုတ်ပ္တေဟ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ်ဂမျိုၚ်ဟေၚ် ကလေၚ်ပံက်ကြောတ်ထဝ်အဒေါဝ်ပရိသာတ်မှာဇန် သီုဂၠိုၚ်ကဵုလက်ကိုတ်အသၚ်ဃဲဂှ် အလဵုဇကုသၟိၚ်ဥက္ကလာပ သ္ဂောံညာတ် သ္ဂောံဆဵု သ္ဂောံဗဵုလ္ၚောဝ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်ပေၚ်ပေၚ်တုဲ မိပ်စိုတ်အိုတ်ကၞောတ်ရ။
ဟိုတ်နူမိပ်စိုတ်ကွေံကွေံ ပ္တေဟ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက် ဓဝ်ပဳတိလောန်အာဗၞတ်စိ၊ ၜေါတ်ဂွံသၞာ်နူကၞပ် ရပ်ကေတ်နကဵုတဲပုၚ်တုဲ  ကုတ်က္ဍိုပ်သီုၝောံကိုတ် ဖအိုတ်ကၠေံဇဳဝိလမျီု တုပ်ဗီုတြုံဗောဓိသတ်၊  သ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်အဃောဂှ်ရ၊  ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂှ် ၜိုန်ရဟၟဲကဵုလမျီုကီုလေဝ် ညံၚ်ရဴမၞုံကဵုလမျီုဂျိုၚ်မံၚ်ကီု က္ညကၠုၚ်စိုပ်ပန်တၞုၚ်ဖအိုတ်ပေၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် လျုၚ်လောန်အာဗၞတ်ၜေါတ်သၞာ်တုဲ ကုတ်ဗပိုတ်က္ဍိုပ်သ္ပပူဇဴမာန်ပၠန်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵုတြုံတၠပါရမဳကျာ်တံကီုရ၊  ဣဏံလေဝ် ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ ပေၚ်က္ဍိုပ်ကၠံဟွံကတုဲ ကၟိုဟ်လ္တူကၟိုဟ်လေဝ်ကၟိုဟ်အာရ၊  ဃောဂှ် ဂၞကျာ်ဇၞော်အဂ္ဂမဟေသဳဒေဝဳမပြဲ နကဵုတဲပုၚ်ဗက်ရပ်ကေတ်သၞာ် ပြာ်လမျီုတၠတိဇကုရ။
ဂၞကျာ်ဇၞော်ဟီုပၠာံဗဇးနာနာသာ်၊ ဖေက်ပယျးဒိုဟ်ကျာ်လီုလာ်အာ ကဵုဓဝ်သတိကွေံကွေံတုဲ ၊  သြ−အဲဂွံဒှ်ဒကာဒက်ပ္တန်ကျာ်စေတဳထဝ်ရောၚ်သွံ၊ စွံစိုတ်ပယျးဒိုဟ်ကျာ် မၠာ်မတ်ရံၚ်သ္ၚဳဟွံချဳအာနူဒၞာဲလောဲလောဲဏီရ၊  ဗဵုလ္ၚောဝ်မံၚ်ဓါတ်ကျာ်ဂမျိုၚ်ပ္ဍဲကြောတ်ဖဲဖဲပၚ်တဲလံလံတုဲ အဃောဂှ် ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် ဗလးလျးတြဴသာ် ဗပါ်အမှဲအကးတၟးအာအလုံဒိုဟ်ဒ္စါံပၠန်ရ၊  အလုံပရိသာတ်မှာဇန်ဂမၠိုၚ် ပၚ်တဲလ္ၚောဝ်ရှ်ေသှ်ေ ဖျေံက္ဍိုပ်သ္ပပူဇဴရတ်ထဝ်ရတ်သန်နာနာသာ်အိုတ်ရ၊  အလုံဂကူမည်ဂၠိုၚ်ကဵုအသၚ်ဃဲဂွံဏာပရဲတမတ်ဂှ်  ဍိုက်ပေၚ်ကဵုကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္တေဟ်ရတ်ပိဇြိုဟ်ဇြိုဟ်နက်နက်အိုတ်ရ။
ဨက္ကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ ဂၞကျာ်ဇၞော် ဝဇိရာရတနဒေဝဳ အဂ္ဂမဟေသဳ မွဲဟာန်ကေုာံကောန်ဇာတ်ဂမၠိုၚ်ပိစှော်ဒ္စါံ(၃၈)၊ ကမၠောၚ်မောၚ်မနၚ်စၚ်၊ ညးပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်အဆက်အဆက် ကောန်စဴကောန်စေက်ပိစှော်ၜါ(၃၂)ဒတောဝ် တၞောဝ်ဨကရာဇ်တံဂှ် ဒှ်ညးမၞုံကဵုလညာတ်ညာန်စဳကၠး တၟးတၟောန်ကွေံကွေံတုဲ လုပ်အာပ်ဍဲပးပထောၚ်ဒွက်ဒက်ဗဗိုန်လဝ်ကွေတ် − ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါဖအိုတ်ရ၊  ဟွံလှ်ကၠဟ်ပ္တိတ်ထောံကွေတ်ကျာ် စဵုကဵုပါ်ကန်ဟွံက၊  စဵုကဵုကဝ်တူကဝ်တန်လေဝ် လညာတ်ဍာံလညာတ်ဇေတ်ကွေတ်ကျာ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵုဇုက်ကၟက်ကံ ဇုက်ထဝ်ကွက်လဝ်အလုံဂကူမည်ဖအိုတ်။
တၠတိညးဍုၚ်မည်ဝွံ ထံၚ်ရံၚ်ကဵုသဒ္ဓါပုထုဇန်တန်လ္တူစိုပ်ကၞုၚ် ပ္တေဟ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ်စိုပ်ကၞောတ် ၜေါတ်ပ္တိတ်သၞာ်နူကၞပ် ရပ်လဝ်ဗိုန်န်ဗတ်တ် တက်ဗပိုတ်က္ဍိုပ်သ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ်မာန်၊ သၠးဝိညာန်လမျီုဂံၚ်ၚ် ဟွံရံၚ်ကဵုပိုန်သမ္ပတ္တိသၟိၚ်ဨကရာတ် ကောန်ဇာတ်ဂၞကျာ်ဂမၠိုၚ်တုဲ အပ်ဇိုန်ဇကုကဵုကျာ်တုပ်ပ် လုပ်လၟိဟ်က္ဍိုပ်လိက်−ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ−ညးၜါဟၟဲ၊ ဂၠိုၚ်နဲဟွံကဵုလလေၚ်ပေၚ်ၚ်ကၟိုဟ်ဟ် ကၠိုဟ်ပရေၚ်သာသနာကွေံကွေံရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ တၠတိဨကရာဇ်မည်ပိုဲဥက္ကလာပရာဇာ သဒ္ဓါဇၞော်တၟာဒဵုတၟာအကးသၠးလမျီုတုဲ သ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်မာန်၊  ပၞောဝ်ကဵုဒါန်ပါရမဳစှ် တဝှ်ကျာ်ညးကော်ခဴစ(ပရမတ္တပါရမဳ) ဒါနတဲသၠုၚ်အိုတ်ရောၚ်။
ဂလာန်ဆက်စပ်ကဵုပရေၚ်အာဲတၟာဲသာသနာ
ပၞောဝ်တဝှ်ပြကိုဟ်ဂမၠိုၚ်တံဂှ် အဋ္ဌကထာဝိနယ်မှဝၚ်ဂှ် ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်မဂၠိုၚ်သ္ဂးလဝ်ရ၊ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဂှ် −ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်−ပညုၚ်ထ္ၜးလဝ်ရ၊ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာအပဒါန်ှ်−ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂဂၠိုၚ်−ပိုၚ်ခြာလဝ်ရ၊ ပ္ဍဲပွံက်အဋ္ဌကထာမူလသၠပတ်တ္ကံသိၚ်ဃဵုဂှ် −ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံကေံသ်ဂးလဝ်ရ၊ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာအနာဂတဝၚ်ဂှ် ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဗၞတ်မွဲကေံစၞောန်ထ္ၜးလဝ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယဝ်ရဒးထံက်ထ္ၜးကဵုသက်သဳပါဠိမ္ဂးတှ်ေ အတိုၚ်သၟဝ်တေံရောၚ်။
(အာဂမတုတ္တိပါဠိသာဓကဂမၠိုၚ်)
(က)−အထဘဂဝါသီသံပရာမသိ၊ ကေသာဟတ္ထေလဂ္ဂိံသု၊  တေတေသံအဒါသိ။  ။ 'တုမှေပရိဟရထာတိ" အဋ္ဌကထာဝိနယ်မှဝဝ်−ရာဇာယတနဂါထာ ။  ။
အဓိပ္ပါယ်တုန်−ပ္ဍဲကာလကျာ်တြဲသ္ပဒတဴသၟဝ်တၞံဗပိုန် ဃောသွိုန်လုပ်စ−ဖလသမာပတ်ဂှ် ကျာ်တြဲဇွိတ်သပေါတ်ကၞိပ်ရ၊ ဇွိတ်သပေါတ်ကၞိပ်တုဲ ခက်ဗာန်မံၚ်ပ္ဍဲတဲအိုတ်ရ၊  ယွံမၞးတံ ဓါတ်သော်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ၊  မၞးတံက္ညနိမန်ဖျဴဏာအိုတ်ညိ၊  ရဴသာ်ဝွံ ဗရုပ်ပံက်ပါၚ်ရမျာၚ် ညံၚ်ရဴဂစေံကြဝိတ်ထဝ်အံသဝ်ဗွဲမလောန်တုဲ ဓါတ်သော်ဂမၠိုၚ်ဂှ်ဒုၚ်ကဵုကုသၟတ်တြုံၜါတံဂှ်ရောၚ်၊  လၟိဟ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ဂၠိုၚ်လောန်နူဒ္စါံတၞုၚ် ဟွံပ္ညုၚ်ကဵုဏာဒ္စါံတၞုၚ်ကီုလေဝ် ထံက်ကဵုအာဂမယုတ္တိပါဠိမ္ဂးတှ်ေ (ကေသာ) ဗဟူဝစ်(ဝတ်)ဂှ်တုဲ ကျာ်တြဲပိုဲကဵုဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကွေံကွေံ၊  တပူကဵုတဗဝ်က္ညိနိမန်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊  စဴအာဒက်ပ္တန်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဇၞးပိုတ်ဥက္ကလာပတိဍုၚ်မည် ဒၞာဲ(ဒဵုတြိကုဗ္ဗ)ဝွံရောၚ်။
(ခ)−သတ္ထာဒက္ခိဏ နဟတ္ထေနသဳသံပရာသိတွာ ဒွိန္နဴမ္ပိဇနာနံ အဋ္ဌကေသဓာတုယောအဒါသိ။  ။ အဋ္ဌကထာအၚ်္ဂုတ္တရိကာယ် ဨကကနိပါတ် ဨတဒဂ္ဂဝဂ်−ဆဋ္ဌဝဂ္ဂ။  ။
အဓိပ္ပါယ်တုန်−နကဵုတဲသတုံ(တဲပုၚ်)ဂှ် ကျာ်တြဲဇွိတ်သပေါတ်တုဲ ကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်ဂမၠိုၚ် ကဵုကုသၟတ်တြုံဂမၠိုၚ်ၜါ တပူကဵုတဗဝ်တုဲရ။
(ဂ)−ဒက္ခိဏဟတ္ထေန အတ္တနောသဳသံပရာမသိတွာ ကေသဓာတုယောအဒါသိ။ ။  အဋ္ဌကထာအပဒါန် သန္တိကေနိဒါန် ။
အဓိပ္ပါယ်တုန်−နကဵုတဲသတုံ တဲပုၚ်ကျာ်(တဲပုၚ်ဇကုအဲကျာ်) ဇွိတ်သပေါတ်ကၞိပ်တုဲ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂမၠိုၚ် (ကဵုကုသၟတ်တြုံၜါ)တုဲရ၊ လၟိဟ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုတၞုၚ် ဟွံပညုၚ်ထ္ၜးလဝ်ကီုလေဝ် ထံက်ကဵုအာဂမယုတ္တိပါဠိမ္ဂးတှ်ေ ကေသဓာတုယော ဗဟူဝစ်ဂှ်တုဲ  ကျာ်တြဲကဵုဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တဴဗွဲမလောန်ရောၚ်။
(ပ္ဍဲပွံက်ဂေါတမဗုဒ္ဓဝၚ်−ဇေန် (၃၄၂)ဂှ် ပရူကဵုဒါန်ဟေၚ်ထေၚ်လဵုမံၚ်ဂတဝ်ဒၟံၚ်ရ) ။
(ဃ)−အပုဿဘလ္လိကာနံ ဒွေဘာတိကာနံ  မုဋ္ဌိကေသဓာတုယောဒတွာ။
အဋ္ဌကထာအနာဂတတၚ်။  အဓိပ္ပါယ်ဂှ်တှ်ေ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ဗၞတ်မွဲကေံဂှ် ကျာ်တြဲကဵုကုသၟတ်တြုံၜါ တပုဿကဵုဘလ္လိက ကောကဵုဒေံဂမၠိုၚ်တုဲ ဂက္ညနိမန်ဖျဴဏာတွဵုရး ဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်တေံရောၚ်) ။
(ၚ)−ပ္ဍဲလိက်မူလသၠပတ် တ္ကံသိၚ်ဃဵု (အဋ္ဌကေသဓာတုမုဋ္ဌိယော)နွံဒၟံၚ်တုဲ ကျာ်တြဲကဵုဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် ကုကောန်ဗၞိက်မည်ၜါ တပုဿကဵုဘလ္လိကဒ္စါံကေံဂမၠိုၚ်ရောၚ်ဂှ်သော်ထ္ၜးလဝ်ရ၊ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ်သ္ဍာံ၊ ဒ္စါံကေံ၊  မွဲကေံစၞောန်ထ္ၜးလဝ်ၜါနဲဂှ်ကီု၊  ပါဠိၜါဒၞာဲ−ကေသာ ကေသဓာတုယော ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်ကီု၊  ဂလိုၚ်လဵုဂၠိုၚ်ဂှ်ပၠောပ်ဏာစိုတ်ကဵုလျုၚ် ဖျုၚ်ဏာစိုတ်ပြဲပြဲ ပၚ်တဲလ္ၚောဝ်ရှ်ေသှ်ေ ဖျေံက္ဍိုပ်အိုတ်ညိကလောမည်တံ။   ။
ဟိုတ်ဂှ်ရတုဲ ထံက်ရံၚ်ကဵုတဝှ်အဋ္ဌကထာ အ္စာခၞံပြကိုဟ်အ္စာသၠပတ်မန် ကောန်ညးဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံမၞုံယၟု(မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသ)ဒှ်တံ၊ အဋ္ဌကထာဂမၠိုၚ်လေဝ် ဂၠိုၚ်ကဵုကၞပ်ဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုတၞုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ်ဇကု နိမန်က္ညဖျဴဏာအာဒက်ပ္တန်ကျာ်စေတဳလ္တူဒဵုသိၚ်္ဃုတ္တရ သၠိုၚ်ဌပနာလဝ်ဂှ်။
(က) − ကၠုၚ်ပ္ဍဲတဝှ်ပါဠိဝိနဲ ကဵုအဋ္ဌကထာ ။
(ခ) − ကၠုၚ်ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာအၚ်္ဂုတ္တရ နိကာယ် ။
(ဂ) − ကၠုၚ်ပ္ဍဲအဋ္ဌကထ ဗုဒ္ဓဝၚ်အနာဂတဝၚ် ခုဒ္ဒကနိကာယ် ။
(ဃ) − ကၠုၚ်ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာ အနာဂတဝၚ် ။
(ၚ) − ကၠုၚ်ပ္ဍဲမူလသၠပတ် တ္တံသိၚ်ဃဵု ။
သ္ဂောံဆဵုညာတ်ကေတ်ပ္ဍဲပြကိုဟ်တဝှ်ကျာ် ပြကိုဟ်တၞဟ်တၞဟ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဇကု ဂွံက္ညနိမန်ဖျဴဂွံစဴဒက်ပ္တန်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် လ္တူဒဵုသိၚ်ဃုတ် ထ္ၜုတ်လဝ်နူသက္ကရာဇ်ဇၞော် ကၠံပိသၞာံ၊ လ္ၚဵုကေတ်လဝ်ကၠံတြဴသၞာံ ပယျာံဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ပေၚ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ သၠိုၚ်လဝ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်(ဂၠိုၚ်ကဵုတၞုၚ်)၊  ဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ ဒှ်ဒကာကျာ် တပုဿကဵုဘလ္လိက တပူကဵုတဗဝ်ဒှ်ဒကာဓါတ်ကျာ်၊  ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် မၞုံသၠုၚ်(ကၠံဒ္စါံစှော်−၁၈၀)ဟတ်ပြၚ်ပြၚ်၊ စဵုကဵုသၞာံလၟုဟ် (၁၃၆၇) လုကဴပွိုၚ်ၜါလ္ၚီမသုန်ကၠံဒ္စိတ်စှော်ပန်(၂၅၉၄)သၞာံ ပယျာံလံကွေံကွေံ သၠေံပၟာဟွံမွဲရောၚ်။  ။
သဘၚ်ကလောန်မ္ၚဵုဒက်ကျာ်လ္တူဒဵု
ဝေၚ်သဘၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ်ဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ် ဇိုၚ်သၞေဟ်ဂၠုၚ်က္ၜၚ် ပ္ဍဲကၞာမ္ၚဵုပြာသာတ်ရတ်၊ ဗၞတ်ဗွဲဗဂါပ်ဍောတ်တုဲ နကဵုအသံတၠတိညးဍုၚ်မည်ဂှ် ကဵုစဳရေၚ်ပြေၚ်ပ္တိုန်ယာန်စိန်ဗ္တာၚ်မ္ၚဵု သွက်ဂွံက္ညနိမန်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်တံဂှ်ရ၊ ကျိုၚ်လဝ်ကယျိုၚ်စိၚ်ဗ္တာၚ်မွဲဖ္ဍိုက် ကြိုက်ကဵုသ္ပအံသဝ်ဗွဲတၟေၚ်ရ၊  အလဵုဇကုဥက္ကလာပရာဇာ က္ညနိမန်ကေတ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် သီုကဵုကြောတ်ထဝ်ပ္တိုန်ပ္ဍိုက်လ္တူစးစိၚ်ဗ္တာၚ်မ္ၚဵု၊  သံက်စရှ်လဝ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ် အလာံသာသၞာတုဲ နကဵုအသေအဟာန် ဇက်ဂၠောဲကၠုၚ်ဂှ်ဟေၚ် ကလေၚ်နိမန်ဖျဴဏာပ္ဍဲဝၚ်နန်တေံရ၊  ရဲသၟာကွိၚ်ကွိုက်လှ်ေဒယှ်ေဂၠိုၚ်ကဵုအခိုက် တိုက်ဗရုခဗိုန်ဗာတ် ဆာၚ်ခ္ဍေဝ်တၠောတ် ဒးကဵုသၞောတ်ကွေံကွေံတုဲ လှ်ေဒယှ်ေဒုၚ်တၠုၚ်ဖျဴဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်အိုတ်ရ။
စိုပ်ဝၚ်နန်ဨကရာတ် ဒၞာဲဂ္ညိဂ္ညါတ်လဝ်ဂၠံဓါတ်−တိုက်ရတ်ပြဲပြဲက္ညဖျေဴဓါတ်သော်နူလ္တူစိၚ်ဗ္တာၚ်သီုကြောတ်တုဲ သ္ပပူဇဴဒၟံၚ်လုကဴပွိုၚ်ထပှ်တ္ၚဲ (ဗွဲမအောန်အိုတ်)ကၠိုဟ်ယးကၠိုဟ်ဗ္တံ၊ ခၞံကာကုသဵုပ္ဍဲကဵုဝၚ်နန်ပၠန်၊  ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ပၠလျးတြဴသာ် ဗပါ်ဒကးအမှဲဟွံဟဲလောဲလောဲဏီတုဲ ဒုၚ်သ္ပပူဇဴမၞိဟ်ဒေဝတဴဗြမှဴအိန်ဗြီု တုပ်ဗီုဇကုကျာ်ဂမၠိုၚ် မွဲသၞောတ်ဓဝ်ရ၊ မှာဇန်ဂကူမည်ဂမၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုအသၚ်ဃဲတံဂှ် ကောံကၠုၚ်ဂြုဂြု ညးဗျုဒတဲကဝါ ကောန်ၚာ်ယိုက်လေၚ် သ္ပတၟေၚ်ကဵုသဘၚ်ပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဗ္တံ ခၞံကာကုသဵုအလဵုဇကုတုဲ သ္ပပူဇဴလဝ်ရတ်ထဝ်ရတ်သြန် မပ္တံလစိန် လကံက်တဲ ဇုက်ကၟက်ကံ ဂရးထဝ်သန်ပ္တန်ၚုဟ်ဟွံမာန်တံရ။
အလဵုဇကုဨကရာတ် အမာတ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မွဲဟာန်ကေုာံဂၞကျာ်ဇၞော် ဍောတ် ဗော်သွးဒပ်ပၞာန်ပန်ကၞိပ် အမာတ်ဒဴဗညာရာဇာပြောဟိတ် အ္စာနိမိတ်သၞဲ ရဲသၟာဗ္ၚသၟာကလောန် အ္စာဘာကွးဘာ၊ ဣသိမည် တာပဿဂမၠိုၚ် (တာပသ) ညးလဵုမွဲဟွံသှ်ေ ဗ္တံတတ္ၚဲဇက်ဂၠောဲကၠုၚ်ကြောပ်ကြောပ် ဗဵုလ္ၚောဝ်သ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်အိုတ်ရ၊ အခိၚ်စသုၚ် ဒုၚ်သဇိုၚ်မှာဇန်အခိၚ်ဍာ်ယာမ ဒုၚ်သဇိုၚ်ပေၚ်ပေၚ်ပၠန်ဂှ် ဒှ်ညးလျိုၚ်တၠခန္ဓသၟိၚ်ဥက္ကလာပရာဇာဟေၚ်ရ၊  ပ္ဍဲသဘၚ်ပူဇဴဓါတ်သော်ဏံလေဝ် လုပ်အာပယျဵုဒၞက် ဒွက်စရၚ်ကေၚ်ကာ(ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆီယာဲအပါ)ဖအိုတ်ရ။  ။
ပ္ဍဲအရာလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ် သဒ္ဓါပုထုဇန် တန်လ္တူသဒ္ဓါဂကူအရဳတံရ၊ ဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပရာဇာ တၠတိဍုၚ်တြိကမ္ဗ တိဂုမ္ဗ ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဗီုလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကဵုဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂှ်  သၟိၚ်ဨကရာဇ်လဵုမွဲဟၟဲ ဟွံဆဵုပ္ဍဲဝၚ်ဓါတ်ကျာ် ပ္ဍဲရာဇာဝၚ်မည်ဂမၠိုၚ်တုဲ ဒကာကျာ်စေတဳဓါတ်သော် ကော်ခဴစကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဝွံဟေၚ် တၟေၚ်အိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲသာသၞာကျာ်ပိုဲ (ကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲသ္ပပရိနိဗ္ဗာန်)တုဲ  ပ္ဍဲအရာလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ်စိုပ်ကၞောတ်အထောတ် မှာဇန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဨကရာဇ်မဇ္ဇျိမဒေသ သၟိၚ်အဖာတသတြုမွဲတၠဟေၚ် တၟေၚ်နူဨကရာဇ်တၞဟ် တဝှ်ပြကိုဟ်နွံဒၟံၚ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲအရာပ္တေံလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ်သၠးလမျီုမာန်ဂှ် ဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကာလာပရာဇာ ကဵုသၟိၚ်အဇာတသတြုၜါတၠဟေၚ် တၟေၚ်နူသၟိၚ်တၞဟ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ပၠောပ်လဝ်ပ္ဍဲဝၚ်ပရဲရောၚ်။  ။
ဓါတ်သော်ကျာ်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် ဒုၚ်သ္ပပူဇဴမၞိဟ်ဒေဝတဴဗြမှဴအိန်ဗြီု နိဂီုဍုၚ်ရးကွာန်မည်ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဗ္တံတတ္ၚဲတုဲ အတိုၚ်ပယျးဒိုဟ်ကျာ်ဟေၚ် ဒကာတၠဓါတ်ကျာ်လ္ၚောဝ်ပ္တဳဨကရာဇ်မည်ရ၊ ဝေၚ်သဘၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်ဏာဓါတ်သော်ဂမျိုၚ် နကဵုအသေအဟာန်တၟေၚ်တၟဟ်တုဲ စိုပ်အာဒဵုသိၚ်ဃုတ်အိုတ်ရ၊  ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကြဴကြာတ်ဓါတ်သော်ကျာ်နကဵုဍာ်မ္ၚဵုမပြဲ ပ္ဍဲကၟာမွဲဒၞာဲရ၊  သၟိၚ်အိန်ဂှ်ဒှ်ညးအာဂတပၠတြဴမှာဇန်ဂမၠိုၚ်တုဲ နကဵုကွဵုထဝ်ကွဵုသန် ရပ်ဂန်ကေတ်အိုတ်ရ၊  မၞိဟ်ကဵု(ဂကူမည်)ကဵုဒေဝတဴတံ ခါဲၜံက်ဒဵုဒၞာဲသၠိုၚ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂှ်အိုတ်ရ။  ။
ဂလာန်ဆက်စပ်ကဵုသက္ကရာဇ်ဒက်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်(ကျာ်ဓါတ်သော်)ဂှ်တှ်ေ ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလ ဘာမည်ယျေတာယှေဍုၚ်လ္ဂုၚ်၊ ဗွဲကြဴဘာကျာ်သြဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် ချူလဝ်ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်လ္ဂုၚ်နွံဒၟံၚ်ရ၊  ညးချူလဝ်သက္ကရာဇ် မဟာသက္ကရာဇ်ကၠံတြဴ(၁၀၆)သ္ဂောံဆဵုကေတ်တုဲ ဂၠာဲမံၚ်ဒဵုသိၚ်ဃုတ်ဂှ် သၟးလံအာပွိုၚ်ပိသၞာံသ္ဂးလဝ်ရ၊  သၟိၚ်အိန်ဂှ် ဒှ်အပါအံက်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ တၠမတ်ဒိပ်ဏောၚ်၊  တ်ဒိပ်ဟီုဂှ် အတိုၚ်တဝှ်ကျာ် ဍောတ်တ်သောဲသောဲ သ္ၚောဲသ္ၚောဲ  ထုက်က် ဂၠုက်က် ဗၠိုက်က် ဗွိုက်တီုတီုညိကီုဟွံသှ်ေ ကၞာတ်ညာတ်အာမာန်ဖအိုတ်ရ၊  အ္စာကဝိတၞဟ်သ္အာၚ်လေဝ် ချူကှ်ေလဝ်တုပ်ကဵုလိက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ(မှာထေရ်ပါလိတ ဘာဓါတ်ကျာ် ကွာန်ကၟာဝက် ရးဇြာ)၊  (မိက်ဂွံကေတ်မဟာသက္ကရာဇ် ကၠံပိ−၁၀၃)သၞာံရောၚ်။
ဟိုတ်နူညာတ်ကေတ်နကဵုမတ်ဒိပ်သၟိၚ်အိန်မာန်သာ်ဝွံအဵု ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိ(၁၀၃)သၞာံဟေၚ် ဟွံဝေၚ်ကာကုသဵု ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ပေၚ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊  အလဵုဇကုတၠတိညးဍုၚ်မည် သၟိၚ်အိန် ဒကာဓါတ်သော် အ္စာပရန်မည် ကၠောန်ခၞံဒက်ပ္တန်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် လ္တူဒဵုသိၚ်ဃုတ်ဂှ်ရ၊  ဒၞာဲဂှ် ဒှ်အကြာဒဵုဂမၠိုၚ်စဵုဗိုၚ်လဝ်ဒ္စိတ်စှော်ဒ္စိတ်(၉၉)မ၊  ဒဵုဇၞော်သၠုၚ် ခဗိုၚ်ထောံတၞံဒယာၚ်ဇၞော်မွဲတၞံတုဲ နကဵုအစဳရေၚ်သၟိၚ်အိန် ဒေဝိန်သွဝ်ၜါ မပ္တံဍိုတ်ထဝ်သန်ဒက်ပ္တန်လဝ်ရုပ်ရဴနာနာသာ်၊  သ္ပလဝ်အဓိဌာန်ကၟောန်ကၟောန် သောန်ဗဒှ်လဝ်ရုပ်ဒကာကျာ် ဒကာဓါတ်သော် နကဵုထဝ်ထမၞောတ်၊  ပၞာၚ်တိုၚ်ထဝ် ပ္ကဴထဝ်ပ္ကဴသန် ပၟတ်ဟွံပၠိုတ် ပ္ကဴဟွံအေဲဇြ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဣဒ္ဓိကြဳဇှ် ဒယှ်တမ္ညဝ်ဒၟံၚ်လုကဴပွိုၚ်မွဲကဝ် စဵုကဵုကဝ်တူတေံရောၚ် ။   ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲသၠုၚ်ကျာ်ကျာ်စေတဳလ္ဂုၚ်  ဗဒါဲသီတၠအရှန်(ဒကာသီသၟိၚ်ဥက္ကလာပ) ချူပုတ်လဝ်လိက်တၟံ  နကဵုဘာသာဗၟာ သက္ကရာဇ်ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် မဟာသက္ကရာဇ် ကၠံပိသၞာံ ပယျာံဂိမှန္တဥတု  ထ္ၜးလဝ်သက်သဳခိုၚ်ကၠိုက်လောန် စၞောန်ထ္ၜးလဝ်နွံဒၟံၚ်တုဲ သွက်ဂွံတီ ညးညးအဲအဲ ဒးရံၚ်ဗှ်လ္ၚတ်ထေက်ကွေံကွေံရောၚ်။  ။
လိက်တၟံဒှ်သက်သဳခိုၚ်ခိုၚ်
ပ္ဍဲလိက်တၟံသီသၠုၚ်ကျာ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဗဒါဲဂၠံၚ်ကွဳစက်ဍာန်ဇၞော်ဂှ် ပရူဂိတုတ္ၚဲဂွံဓါတ်သော် ပရူဂိတုဒက်လဝ်ကျာ် ပုတ်လဝ်သာ်ဝွံရ၊ ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိ(၁၀၃)သၞာံ၊  ဂိတုဒ္ဂိုန်မသုန်မံက်  တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် ကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ်တုဲ ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိသၞာံဂှ်ဟေၚ် ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ပေၚ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ်ကျာ်စေတဳဝွံရောၚ်၊  (သၠုၚ်ကျာ်ဟၟဲ) သီဂှ်ဒှ်သီခမဳတၠအရှန်တံကၠံဒ္စါံ(၁၀၈)ဇကုထ္ၜုတ်လဝ်ရ၊  ပရူဒဒှ်သၟိၚ်မည်ဥက္ကလာပဂွံဒှ်ဒကာကျာ်ကီု၊  ဒက်ပ္တန်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်တုဲ ပ္ဍဲမရနုက်ကဵုပိသၞာံ  မဟာသက္ကရာဇ် ကၠံတြဴ(၁၀၆)သၞာံဂှ် တၞဟ်နခမဳသၚ်ရာမညဂမၠိုၚ် ဂွံပတုဲကံဥပေါသ် ဥပုဟ်ကီု၊  ဨကရာဇ်မည်ဥက္ကလာပရာဇာ လ္ၚောဝ်ပ္တီတၠအရှန်ဂမၠိုၚ် ကၠံဒ္စါံ(၁၀၈)ဇကုတုဲ ကဵုထ္ၜုတ်လဝ်သီဝွံရောၚ်။
( မိဒကောၚ်ဗိုတ်သၠိုက်အဘိသိက်တုဲ ဂွံဒုၚ်ယၟုဂၞကျာ်−ဝဇိရာရတနဒေဝဳ အဂ္ဂမဟေသဳရောၚ်)
ကောန်သၟိၚ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ် (ကောန်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ) ပိစှော်ဒ္စါံ(၃၈)တၠဂှ်လေဝ် ဒှ်ခမဳပ္ဍဲသီတၠအရှန်(တၠအရှန်တံဗှ်ကဵုခမဳပယျၚ်)ပ္ဍဲသီဂှ်ရ၊  သ္ပဟိုတ်ကဵုခမဳတၠအရှန်တံမထ္ၜုတ်လဝ်သီု (ဒကာသီသၟိၚ်မည်ဥက္ကလာပ က္ညနိမန်ကဵုထ္ၜုတ်လဝ်သီုဂှ်တုဲ)  သီဝွံ သီုတၠအရှန်မှာဇန်တံမကော်ခဴစရောၚ်၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ သက္ကရာဇ်ဂိတုတ္ၚဲကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်နူဒ္စါံတၞုၚ်ကီု၊  သက္ကရာဇ်ဂိတုတ္ၚဲ ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ်ကျာ်  ဓါတ်သော်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ကီု၊ ဒကာကျာ်စေတဳဂှ်ကီု  ချူပုတ်လဝ်နကဵုဘာသာဗၟာနွံဒၟံၚ်တုဲ အာအာကၠုၚ်ကၠုၚ် ဒစုၚ်ရံၚ်ထောံမွဲၜါဝါအိုတ်ညိ။   ။
ကောန်တြုံပရဲ ကောန်ပြဲပြဲဂမၠိုၚ် ပိစှော်ဒ္စါံဂှ် ဂွံဒှ်အာခမဳပ္ဍဲသီတၠအရှန် နူမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံတြဴသၞာံတေံတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် သာသၞာမည်ပိုဲဇၞော်မောဝ်ဂဵုလဟဵုကွေံကွေံရ၊ ဂကူမည်ပိုဲ နွံပ္ဍဲတွဵုဍုၚ်ရးဇၞးပိုတ်ဥက္ကလာပဂၠိုၚ်ကဵုကိုတ်အသၚ်ဃဲတံဂှ်  ဂွံသ္ပအ္စာကဵုအခဳတၠအရှန်ကၠံဒ္စါံဇကု ဂွံကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓဝ်၊  ဂွံဒ္ဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ်သဳလ၊ ဂွံရနုက်ဗပေၚ်ဒါနပါရမဳ  သဳလပါရမဳဒှ်တံ၊  ဂွံခၞံကာကုသဵု ပ္ဍဲတံဇိုၚ်ခမဳတၠအရှန်ဂမၠိုၚ်ဂှ်  ဒှ်ဥပးကွးကျာ်ပြဲပြဲတဲလ္တူအိုတ်တုဲ လုပ်အာပ္ဍဲကိုန်ဇာတာ ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာအပါဖအိုတ်ရ။  ။
ခမဳမည်ကောန်ဨကရာဇ်ပိုဲဂမၠိုၚ်တံဂှ်လေဝ် ဍိုက်ပေၚ်ကဵုသဒ္ဓါပ္တေဟ်လျုၚ်သ္ဇုၚ်သ္ဍိုက်သာသၞာဇေတ်တ်  ဗလေတ်ထောံတသိုက်ကာမဂုန်၊  ရုန်ဒဴတိတ်အာနူသမ္ပတ္တိကၟိန်ဍုၚ်နန်ထဝ် ဗွဝ်ပိုန်လောကဳတၞဟ်ဟ်သာ်တုဲ   တုပ်တဴညံၚ်ရဴဇုက်ဗၠဲဂွါထဝ်သန် သၠိုက်စုတ်ပ္ဍဲကံဇကုဇကုကီု၊   ပြီုစုတ်နေက္ခမ္မပါရမဳပေၚ်ပေၚ်  ဟွံဒုၚ်လေၚ်ကွေတ်ပြဲပြဲ တံၚ်ဂြဲပၠောပ်ပ္ဍဲ(ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ) လအာတုပ်ကဵုမအံက်မိအံက်တၠဂုန်သီုဖအိုတ်ရ၊  ဂွံတီဝၚ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဂှ်တှ်ေ ပိုဲဒးဂၠာဲလ္ၚတ်ကွေံကွေံရ၊  အ္စာသၠပတ်မည်ပိုဲကၠာကၠာတေံတံဂှ် ညးတံချူကှ်ေလဝ်ပ္ဍဲကဵုသၠရိုတ်တုဲ နူဂှ်ပ္တိုန်စက်တက်ပ္တိတ်နကဵုလိက်ကၞပ် ခေတ်စက္ခောရ၊  ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ကျာ်စေတဳထဝ် ကျာ်ဨကရာဇ်မန်ပိုဲဂှ်  ဆက်စပ်ကဵုသက္ကရာဇ်ပ္တန်ကျာ်  သၠုၚ်ကျာ်လေဝ်ချူကှ်ေလဝ်  သၠုၚ်ကျာ်ဒှ်အပန်မသုန်ဂကူရ၊  မူလသၠရိုတ်မည်ဂှ်  ၜါစှော်ဒ္စါံ(၂၈)ဟတ်၊   ဗၟာဂှ်ပန်စှော်(၄၀)ဟတ်၊   ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလဂှ် ပန်စှော်ဒ္စါံ(၄၈)ဟတ်၊  ပါဲနူဂှ်ပၠန်ၜါစှော်ပန် ပန်စှော်ပန် (၂၄−၄၄)ဟတ်ဟေၚ် ဗ္ၜတ်လဝ်ဟွံတုပ်ညးသ္ကံရောၚ်။
မတ်ဒိပ်သၟိၚ်အိန်ရံၚ်ဗစိန်ကွေံကွေံ
ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်တြဲနာဲဂေါတမဝွံ ပၞောဝ်ကဵုကွးသာဝကကွးကျာ်အရဳ ခမဳတၠအရှန်ဂမၠိုၚ် ဂွံလဝ်မတ်ဒိပ်တၟေၚ်တၟဟ်တၞဟ်နသညာန် သာတ်ၜက်အာ ထောၚ်ကၠိုဟ်အာ၊ ညာတ်ကေတ်သ္ကောဲသ္ကောဲ၊  သောဲသောဲဗြောဲဗြောဲ၊  ဍောတ်တ်သွက်သွတ်မာန်ဂှ် “မှာထေရ်အနုရုဒ္ဓ” မွဲဇကုဓဝ်ဟေၚ်ရ၊  တၞဟ်နသ္ပတၟေၚ်ပ္ဍဲသာသၞာတုဲ ကျာ်တြဲကဵုလဝ်တဆိပ်ကြာ ပ္ဍဲအရာမတ်ဒိပ် “ “ဨတဒဂ္ဂ”ရ၊  ပြဲလ္တူပြဲ−ပြဲနူကွးအဲကျာ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် “နာဣဏံအနုရုဒ္ဓဟေၚ်ရ” ကျာ်တြဲဗရုပံက်ပါၚ်ပ္တိတ်ရမျှာၚ် အဒေါဝ်ကွးသၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာကျာ်တံရ၊  ဗီုဂှ်ကီုရ၊  ဒေဝတဴဇၞော်ဣဒ္ဓိနာနူဘဴသၟိၚ်အိန် သၟိၚ်ဗြီုတံဂှ်လေဝ် ဂွံလဝ်မတ်ဒိပ် ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ကွေံကွေံရ ။  ။
သၟိၚ်အိန်ဒုၚ်လဝ်ပယျးဒိုဟ် ကျာ်လေဝ်ဂွံလဝ်မတ်ဒိပ်ပေၚ်ပေၚ်ရ၊ မတ်ဒိပ်သၟိၚ်အိန်တှ်ေတုဲရ၊  ဒဵုထပှ် ဇြပ်ဒ္စါံ တီုတီုဒုတ်ဒုတ် ဇြိုဟ်ဟ်ဗၠိုက်က် ကြိုက်ကဵုညာတ်ခိုဟ်ဟ်ဒၟံၚ်ဖအိုတ်ရ၊  ဒးဂၠာဲမံၚ်ဒဵုပညုၚ်ကျာ် ပွိုၚ်ပိသၞာံဟီုဂှ် “မတ်ဒိပ်သၟိၚ်အိန်ဝွံ ဒးအာမလံလက်ကၠိုဟ်ဟာ  မတ်သဗုၚ်သပါအာဟာ  ဒှ်အာယဲမတ်ဟာ  မတ်ယဲစုၚ်စပ်ဟာ”၊  မတ်ဒိပ်သၟိၚ်အိန်မ္ဂးဂှ် နူဍုၚ်သွဝ်တာဝတိံတေံ သ္ၚဳရံၚ်စှ်ေဍုၚ်လိုက်လောက ဌနဘုံပိုဲမၞိဟ်မာန်ဏီတုဲ (ညာတ်မံၚ်ဖအိုတ်) ဟွံဒးစှ်ေကၠုၚ်ဍုၚ်မၞိဟ်ဏံရ။
ဟိုတ်နူဟိုတ်မမိက်ကဵုမွဲမွဲစိ သၞာတၟံပဏ္ဍုကၟဝ်သၟိၚ်အိန်ချဳဇတဝ်အာနူဒၞာဲဂမ္တဴဂမ္တာန်တိုန် မံၚ်စံၚ်ဟွံမာန် ချဳဇတဝ်ထတ်သ္ကာတ်လောန်တုဲ ဂါဲဝါဲဂါဲဝါဲ ဂါဲအာဂါဲကၠုၚ် “မံၚ်ဟွံပိုၚ် ပခိုၚ်ဇကုဟွံမာန်”  ဒးသ္ၚဳရံၚ်စှ်ေဍုၚ်လိုက် ကြိုက်ကဵုဒးစှ်ေကၠုၚ်ဍုၚ်ပိုဲမၞိဟ်ဗွဲမပြဟ် တဝှ်ကျာ်နွံဒၟံၚ်ရောၚ်။  ဟိုတ်ဂှ်ရတုဲ  ဍုၚ်သွဝ်ကဵုဍုက်လိုက်ပိုဲ ဗၞတ်ဂလိုၚ်လဵုသ္ၚောဲ၊  နန်ဨကရာဇ်သၟိၚ်ဥက္ကလာပကဵုဒဵုသိၚ်္ဃုတ္တရနွံမူစိဂါဝုတ် မူစိဂရုတ်ဂၠဴရောဟီုဂှ် ချပ်စန်စာရံၚ်ညိ၊  ကြပ်မံၚ်ဂလိုၚ်ဏံရလေဝ် သၟိၚ်အိန်ဟွံညာတ်ဒဵုသိဃုတ်ဟီုဂှ်ဒှ်ဟွံဂွံမိက်ဂွံဟီုရ၊ ဆဂးဂှ် တးပါဲထောံပၟိက်အ္စာကၞေဟ်ကၠာကၠာတေံဟွံသေၚ်တုဲ ဗီုနွံမံၚ်ပ္ဍဲလိက်သၠရိုတ်ဂှ်ကဵုနွံကၠာရ၊  ပၟိက်အဲ သၟိၚ်အိန်ညာတ်ကေတ်နကဵုမတ်ဒိပ်ဇကုမာန်ဒၟံၚ်တုဲ ပ္ဍဲမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိသၞာံ ပယျာံဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ပေၚ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် ပ္ဍဲကဵုလ္တူဒဵုသိၚ်ဃုတ်(သိၚ်္ဃုတ္တရ)ဝွံရောၚ်။
(ဒကာကျာ်လ္ဂုၚ် ဨကရာဇ်မည်ဂမၠိုၚ် အဆက်ဆက်ဒက်သၠုၚ်ပ္တိုန် ဒဵုစိုပ်အခိၚ်ဍုၚ်လီု မၞုံသၠုၚ်ၜါကၠံပန်စှော်ထပှ်(၂၄၇)ဟတ်ကဵုမသုန်ၝောံတဲ၊ ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်လ္ဂုၚ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသာလဘာကျာ်သြဳမည် ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ပညုၚ်ထ္ၜးလဝ်ရ၊  သွက်ဂွံတီသၠုၚ်ကျာ်လ္ဂုၚ် လၟုဟ်လက်ထက်သၟိၚ်ဗၟာတံ အုပ်ဓုပ်လဝ်ဍုၚ်မည်ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဒးတော်ထ္ၜးပၠန်ရ၊  သက္ကရာဇ်ကျာ်(၂၅၄၅)သၞာံ၊  သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၃၆၃)သၞာံ၊  ဂိတုပဌမဒ္ဂိုန်မွဲမံက်၊  အလဵုဇကုအဲကျာ်ဇၞော်ပါလိတ ကော်အ္စာဘာမည် ကွာန်ဘာခနေံ(ဘာဟနေတ်) ရာမညအံၚ်သူတုဲ ညးတော်လဝ်ဂွံသၠုၚ်ၜါကၠံစှ်တြဴ(၂၁၆)ဟတ်ကဵုပန်မိဟ်ရ၊  တော်လဝ်နကဵုဗ္ၜတ်ပေဂှ် အရေဝ်ဝေါဟာမည် ပိုဲညးကော်ခဴစတၚ်ရောၚ်၊  မူဟိုတ်ဂွံသဝ်စှ်ေအာပိစှော်မွဲ(၃၁)ဟတ်ဂှ်ရော ချပ်ဗ္စာကေတ်အိုတ်ညိ)။  ။
ဂကူမည်ကၠာကၠာတေံ သ္ပတံနူသၟိၚ်ဨကရာတ် အမာတ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မွဲဟာန်ဂၞကျာ်ဇၞော်ဍောတ်၊ ကောန်ရးဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် စဵုကဵုစိုပ်လက်ထက်ဍုၚ်မည်လီု ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ သက္ကရာဇ်ကျာ်(၂၃၀၁)သၞာံ၊  သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၁၁၉)သၞာံ ပယျာံဗြဲကဵုဍာ် ဂိတုပသာ်ဒ္စါံစွေက် တ္ၚဲသိုက်ဂှ် ဂကူမည်ပိုဲဒးတၞီဗၠိုက်စှ်ေအာ နကဵုဘယ်ဨကရာဇ်ပၞာန်ဗၟာအံၚ်ဇဲယျ၊  အကြာဂှ်ဂှ် ဟိုတ်နူဂွံဒှ်လတ်ဒကာကျာ်ဘုတ်ဘာ ဒကာသာသၞာ ယိုက်ဒိုက်လဝ်ခမဳသၚ်မည် နကဵုဒကာပစ္စယ်ပန် ဖအိုတ်လဝ်သန်ဂၠိုၚ်ကဵုအသၚ်ဃဲ ဂွံပရဲဘဝလၟုဟ် ကဵုဘဝဂတစိ “ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ”ဇေတ်တ်ဟၟဲကဵုကွေတ်မ္ၚးသာသၞာရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံလေဝ် နူကၠာဍုၚ်ဟွံလီု စဵုကဵုလီုသက္ကရာဇ်ကျာ်(၁၆၀၁)သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၄၁၉)သၞာံ၊  ပယျာံဗြဲကဵုဍာ် ဂိတုဇှ်ေစှ်မွဲမံက်တ္ၚဲစန် ပ္ဍဲဗေသာခနက်သတ်၊  (နက်သတ်ပြေၚ် ၉−၁၄−မ−လောကသိဒ္ဓိ−၁၆) ပယျာံဂယး၊  အကြာဂှ်ဂှ် ဟိုတ်နူဂွံဒှ်လဝ်ဒကာကျာ်ဘုတ်ဘာ ဒကာသာသၞာ ယိုက်ဒိုက်ထံက်ပၚ်လဝ်ခမဳမည်ဂမၠိုၚ် နကဵုဒကာပစ္စယ်ပန် ဟွံခၠန်မွဲဝါဏီအဵု စဵုကဵုပါ်ကန်စိ၊  “ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ”ဍက်ဍက် ဟွံဖက်ကဵုကွေတ်အလီဆီမ္ၚးသာသၞာရောၚ်၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကူမည်ပိုဲ နူကလိဂွံဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် ဂွံဒၚ်ယၟုဂကူဗုဒ္ဓဘာသာ ကၠာနူဂကူညးတၞဟ်တံ မပ္တံဗၟာ ဂလာ ကြုက် မူမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိ(၁၀၃)သၞာံ၊ စိုပ်လၟုဟ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ်((၁၃၆၇)သၞာံ၊  လုကဴပွိုၚ်ၜါလ္ၚီမသုန်ကၠံဒ္စိတ်စှော်ပန်(၂၅၉၄)သၞာံ၊  ပယျာံလလံဂလိုၚ်ဏံ ဗိုန်ဇၟံပ္ဍဲပရေၚ်ကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ သၠးလမျီုကဵုသာသၞာမာန်ဒၟံၚ်တုဲ ထေက်ကြိုက်ကဵုဒးသ္ပအံသဝ်ဗွဲတၟေၚ်ရောၚ်။  ။
သၠုၚ်ကျာ်စေတဳလ္ဂုၚ် သၠုၚ်အိုတ်ကၞောတ်
ဂလာန်ဆက်ဟီုသၠုၚ်ကျာ်စေတဳလ္ဂုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဟီုထ္ၜးကဵုတုဲအာရ၊ ပါဲနူမသုန်ဂကူဂှ် နူဂကောံလိက်ပတ်မည်ဍုၚ်သေံက္ၜၚ်ကံက် တက်ပ္တိတ်လဝ်လိက်ဗွဟ်မည်တန်တတဳယ  ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၃၅၅)သၞာံ၊  ဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ ဒကာကျာ်လ္ဂုၚ်ဒက်သၠုၚ်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် မၞုံသၠုၚ်တြဴစှော်တြဴ(၆၆)ဟတ်၊ ဗ္ၜတ်လဝ်သၠုၚ်ကျာ်လ္ဂုၚ် သၠုၚ်နူမသုန်ဂကူမသုန်နဲဂှ်ရ၊ သၠုၚ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်သၠုၚ်အိုတ်ဂှ် ပ္ဍဲလိက်ဗၟာ “သမန္တစက္ခုဒဳပနဳ”တောဲအဋ္ဌမ၊  ဇေန်−၄၁၂၊  တက်ပ္တိတ်လဝ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါရ၊  ညးချူထ္ၜးလဝ်သက္ကရာဇ်ဂိတုတ္ၚဲ တုပ်ကဵုနဲမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိဂှ်ရ။
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ကျာ်(၂၅၃၉)သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၃၅၇)သၞာံဝွံဟေၚ် ဂွံဆဵုတၟေၚ်တၟဟ် ဂွံဗှ်ကေတ်လိက်ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်လ္ဂုၚ်မွဲကဏ္ဍတုဲ ဂွံတီသၠုၚ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် (သၠုၚ်အိုတ်ကၞောတ်)ရ၊  လိက်မူလနဲကျာ်ဇၞော်ဗၟာ အ္စာတၠဒယှ်မၞုံယၟု “မှာထေရ်အဒိစ္စ” ဘာဇေတဝန် ကွာန်မုၚ်ယိုဲရးဗၟာတေံ၊  ကလိဂွံတဆိပ်ကြာဨကရာဇ်ဗၟာၜါထပ်ၜါတန် ဒးရးသန်ဟေၚ်ရ၊ နူသ္စဒက်ကျာ်ဂှ် ကဵုဒက်လဝ်သၠုၚ်−၁၈၆−ဟတ်ပြၚ်ပြၚ်တုဲ ဗ္ၜတ်ဝွံဟေၚ် တၟေၚ်တၟဟ်အိုတ်ရောၚ်၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ သၠုၚ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဒကာကျာ်ဨကရာဇ်မည်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ၊  ဒကာဓါတ်ကျာ် မာံတပူကဵုတဗဝ်၊  ကျာ်သဗ္ဗညုကဵုလဝ်ယၟုတပုဿကဵုဘလ္လိက ကေုာံ သၟိၚ်အိန်မှာဇန်ဂကူမည်အလုံတွဵုရးဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်ဂမၠိုၚ် ဒက်ပ္တန်လဝ်ကျာ်စေတဳထဝ် ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် မၞုံသၠုၚ်ကၠာအိုတ် ကၠံဒ္စါံစှော်တြဴ(၁၈၆)ဟတ်ပြၚ်ပြၚ်ရောၚ်။
မၚ်မွဲအာဲတၟာဲဒှ်စရာဲဂကူ
အဆက်ဨကရာဇ်ဥက္ကလာပရာဇာ ကောန် စဴ စေက်ပိစှော်ၜါ(၃၂)ဒတောဝ်ကီု၊ အဆက်ဨကရာဇ်သမလရာဇာဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ ပိစှော်ပန် ပိစှော်သုန် ပိစှော်တြဴ (၃၄−၃၅−၃၆)ဒတောဝ်ကီု၊  ဝၚ်ဓါတ်ကျာ် မုဟ်တဴနာဲကလျာဏ ဘာတၟိကွာန်ဖအံက် မုက်လိက် − ၂၂ − လၟိဟ်သၟီမည်ဂမၠိုၚ် ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)ဒတောဝ်ကီု၊ (၁၃၃၉)သၞာံ တက်ပ္တိတ်လဝ်၊  ပၞောဝ်ကဵု ဥုနသၚ်္ချာရိုဟ်လၟိဟ်ယုတ်ဒေက်ညိည၊ အဓိကသၚ်္ချာရိုဟ် လၟိဟ်ဂၠိုၚ်တိုန်ညိညဂှ် လၟိဟ်မသုန်စှော်(၅၀)ဒတောဝ်ကီု၊  ဨကရာတ်မည်ပိုဲဂလိုၚ်ဂလိုၚ်ဏံ ညးတံမၚ်မွဲကၠုၚ်အာဲတၟာဲဂကူတုပ်သၟဟ်ကဵုမၚ်မွဲအာဲတၟာဲတိဍာ်ကၠံသွဝ်ပိုဂြပ်ဇကုဟွံက မၚ်မွဲကၠုၚ်အပေါတ်သာသၞာလေဝ် စဵုကဵုဍုၚ်လီု နကဵုဘယ်ပၞာန်ဗၟာအံၚ်ဇဲယျရောၚ်။  ။
ဨကရာတ်မည်ပိုဲ ညးမဒှ်ဒကာကျာ် ဒကာသာသၞာအဆက်အဆက်ဂမၠိုၚ်တံဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်အုပ်ဓုပ်ပိုၚ်ပြဳဂွံလတ်အလဵုအသဳအလုံတွဵုရးဍုၚ်မန်ဖအိုတ် ဒ္စိတ်စှော်တြဴ(၉၆)ဍုၚ်၊ ဒက်သၠုၚ်ပ္တိုန်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဒတောဝ်တုဲ သၠုၚ်တိုန်အာအတိုၚ်ဗ္ၜတ်လ္တူတေံရ၊  နကဵုစိုတ်လျုၚ်ဇြုၚ်(သ္ဇုၚ်)သ္ဍိုက်ရတ်ပိပြကာ ပ္တေဟ်ကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဇြိုဟ်ဟ်နက်က်၊ သၠးဂြပ်ဂၠိုၚ်ကဵုကိုဋ်(ကိုတ်)အသၚ်ဃဲ ကေတ်ပရဲဘဝလၟုဟ်ကဵုဂတဟေၚ်ရ၊  အပ်ပြာပ်လမျီုဇကုကဵုကျာ်ဂမျိုၚ်−စၞးကျာ်ဂမျိုၚ်မာန်ပၠန်ဂှ်သ္ဂောံဆဵုကေတ်ရ။
အလဵုဇကုသၟီဨကရာတ်ပိုဲ ဖျေံထဝ်ဇကုကျာ် ပူဇဴသ္ၚာထဝ်အလုံဇကုကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ် ပ္တိုန်က္ဍိုၚ်ကျာ်စေတဳဍုၚ်လ္ဂုၚ်တၟိ(က္ဍိုၚ်ထဝ်) ဗွဝ်ရတ်တၞဟ်ဟ်သာ်တုဲ က္ညနိမန်နၚ်ခမဳသၚ်အ္စာတၠမည် အ္စာသၠပတ်မည်ဂမၠိုၚ် မဂၠိုၚ်လဆောဝ်ပိပန်လ္ၚီမသုန်လ္ၚီ ဗဒါဲလက်ဇကု ကဵုဒါန်ဖါပ်သၚ်ဗ္စခရှ်စရိုဟ်ဍာ် ပါ်ပရံကုသဵုဇိုန်ပိုန်ကဵုသတ္တံရ၊  ပ္ဍဲသဘၚ်ကုသဵုကဵုဒါန်ဇၞော်ဇၞော်ဝွံ အလဵုဇကုသၟီဨကရာတ်အမာတ်သ္ကိုပ်ပၞာန်(မူလတြေံ)၊  သ္ကိုပ်ပၞာန်မွဲဟာန်ကေုာံ ဂၞကျာ်ဇၞော်ဂၞကျာ်သၟတ် ကမၠောၚ်(ကမၠောန်)မှောၚ်မ ကောန်ဍုၚ်ကွာန်၊  ညးဒိုက် ညးလွေဟ်သမ္ၚေဟ်သေဋ္ဌဳသၟာကလောန် သၟာဗ္ၚအလုံဂကူမည်အိုတ်သီု မိပ်စိုတ်လပါ်ကုသဵု ကဵုသာဓုကာအိုတ်ရ၊  အလဵုဇကုတၠတိ ကဵုဂၞကျာ်ရပ်ဍာ်ဒဂေါၚ်ထဝ် စဝ်စရိုဟ်ကိုဟ်ဆာဲဖျေံတုဲ ရာဒၞာမိက်ကဵုတသိုက်လောကုတ္တဵု မဂ်ဖဵုနိဗ္ဗာန်အိုတ်ရောၚ်၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲအရာကေတ်ပရဲဝွံ  လုပ်အာကိုန်ဇာတာ “ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ”ပေၚ်က္ဍိုပ်ကၠံဟွံက ကၟိုဟ်ဇွောဝ်တိတ်အာလေဝ် ဇွောဝ်တိတ်သိုက်သိုက်အိုတ်ရောၚ်။   ။
သဘဴဓဝ်ဒှ်တုဲဒးလီု ဗီုဍာ်လတိုပ်ဒးသၟူတ္ၚဲ ကၠေံအာအိုတ်အာဂှ်ကီု တၞောဝ်ဒတောဝ်ဨကရာတ်မည်ပိုဲမၞုံကဵုကြီဇှ်အာနုဘဴ ပိုန်ဒယှ်တှ်နာနာ လုပ်စိုပ်အာသ္ကေံတဲဗၟာအံၚ်ဇြယျ လုပ်စိုပ်အာသ္ကေံတဲသၟီမရဏဏဴဟွံဗၠေတ် ဗလေတ်ဟွံဗၠးအိုတ်ရ၊ စိုပ်အခိၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပြံၚ်သၠာဲအာဲတၟာဲတိဍာ်ဇကု ဒှ်အာဂြပ်အာဲတၟာဲဂကူညးတၞဟ်(ဂကူဗၟာ)၊  ရာဇာဝၚ်ပိုတ်သ္ကုတ်အာတုဲ နူသၞာံ(၁၁၁၉)တေံ၊  လၟုဟ်(၁၃၆၇)သၞာံ၊  လုကဴပွိုၚ်ၜါကၠံပန်စှော်ဒ္စါံ(၂၄၈)သၞာံ၊  အလဵုအသဳဂကူဗၟာတံပိုၚ်ပြဳလဝ်အလုံတွဵုရးဍုၚ်မည်ပိုဲဖအိုရောၚ်၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ နူသၞာံဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳတန်တေံ စိုပ်သၞာံဍုၚ်လီု၊  လုကဴအပိုၚ်အပ္ဍဲပွိုၚ်တၠတိဇကုအုပ်ဓုပ်လဝ်ဗွဲမသၠးပွး−ဘာ်လ္ၚီသၞာံပြၚ်ပြၚ် ထံက်ပၚ်လဝ်သာသၞာ ထံက်ပၚ်လဝ်ပရေၚ်ပညာ၊  ထံက်ပၚ်လဝ်ပရေၚ်သၟာကလောန်သၟာဗ္ၚ၊  ပံက်လဝ်ဒပ်ပၞာန်တိုက် ပၞာန်စိၚ် ပၞာန်ချေံ ပၞာန်ဍာ်၊  မၠာ်သ္ၚဳအရၚ်ဂကူမည်သက်သက် ကဵုတိတ်ဗၠးအာနူဘဝပၠက်ဘဝဍိက်ဂကူညးတၞဟ် ဒးမၚ်မွဲလဝ်အာဲတၟာဲ ဒှ်စရာဲကျာ်သြဳဂကူဇေတ်တ်ဍာံဍာံပြပြတုဲ  ကိတ်ညဳကဵုမဗဳဇ (မဗိဇ္ဇ မူလတြေံ) “ဗုဒ္ဓဘာသာဆီယာဲအပါ”ဍာဲဍာဲ သၠာဲပြံၚ်ထောံအရံၚ်ဍေံဟွံဟေၚ်ရောၚ်။   ။
တွဵုရးဇၞးပိုတ်ဥက္ကလာပ
မာံတပူတဗဝ်ကောဒေံဂှ် ဒှ်ဒကာဓါတ်ကျာ်၊ ကျာ်သဗ္ဗညုကဵုယၟုမတိပ်ကြာဂှ် “တပသ္သ−ဘလ္လိက” တပုသ္သဂှ် ဒှ်အာပူဂဵုအရဳသောတပန်၊  ဘလ္လိကဂှ် ဒှ်အာတၠအရှန် တန်တဴပ္ဍဲအရဟတ္တမဂ်ဖဵုရောၚ်၊  (ထဝှ်ကျာ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲပြကိုဟ် ထေရဂါထာအပဒါန်ပွံက်ရေထဂါထာ−၁−၆၀)၊  ဒကာကျာ်ဓါတ်သော်ကျာ်စေတဳထဝ်ကျာ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဂှ် ဨကရာဇ်မည်ဥက္ကလာပရာဇာ−မအံက်ညးသၟိၚ်အိန်၊ မိအံက်ညးမိလၟု−မိကမု၊  မအံက်မိကမုဂှ် လဇုဣသိမညိ၊  ကောန်သၟိၚ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်သၟိၚ်ဥက္ကလာပ ပိစှော်ဒ္စါံ(၃၈)ဂှ် ဒှ်ခမဳပ္ဍဲသီတၠအရှန်သၠုၚ်ကျာ်ကျာ်စေတဳလ္ဂုၚ်၊  မဟာသက္ကရာဇ်ကၠံတြဴသၞာံဂှ် တၠအရှန်ဂမၠိုၚ် ကၠံဒ္စါံ(၁၀၈)ဇကုဗှ်ကဵုခမဳရ၊  ဒကာသီဂှ် ဨကရာဇ်မည်ဥက္ကလာပရာဇာဟေၚ်ရ။
တၞောဝ်ဒတောဝ်သၟိၚ်ဨကရာဇ်မည်ဥက္ကလာပရာဖာ ကောန်စဴစေက်ဒှ်တံ နွံမံၚ်ပိစှော်ၜါ(၃၂)ဒတောဝ်ရ၊  လၟိဟ်သၞာံဥက္ကလာပရာဇာပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်တွဵုရးဇၞးပိုတ်ဥက္ကလာပဟၟဲကီုလေဝ် နကဵုအနုမာနဆိၚ်ဆခယျထေၚ်ကေတ်ပိစှော်ၜါဒတောဝ်ဂှ် “ဘာ်လ္ၚီသၞာံ”ပြၚ်ပြၚ်ရောၚ်၊  ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ဂကူမည်ဂကူရာမညပိုဲဂှ် နူမဟာသက္ကရာဇ်ကၠံပိသၞာံ ဂိတုဒ္ဂိုန်မသုန်မံက် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမကတဵုဒှ်ကျာ် ဂွံဗၞတ်ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)တ္ၚဲတုဲ မာံတပူကဵုတဗဝ် က္ညနိမန်ဖျဴနၚ်ဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စါံတၞုၚ် ဒုၚ်ဖျဴနၚ်သာသၞာကျာ်ဗစိုပ်ဍုၚ်မညိဥက္ကလာပဇၞးပိုတ် အိုတ်ကဵုတွဵုရးဂၠးတိဍုၚ်မည်ဒ္စိတ်စှော်တြဴ(၉၆)ညးကော်ခဴစဂကူမည် ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာကၠာအိုတ်ရောၚ်။   ။
( တွဵုရးဍုၚ်ပိုဲ လုပ်စိုပ်အာသ္ကေံတဲဂကူဗၟာ ပၠံၚ်ဗ္တိုန်ကေတ်လဝ်ကဵုတီညိ )
သွက်ဂွံတီလၟိဟ်သၞာံဂကူမည် ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာ။ ။
သက္ကရာဇ်သာသနာဂယိုၚ်ဂှ်တန်၊ ဟုဲကဵုဝှ်ကျာ်ပန်ဣသုန်၉၄၅)ဝှ်။
ဥပမာသာသနာကျာ်ဂယိုၚ်လၟုဟ် − ၂၅၄၉ သၞာံ၊ ဍုၚ်−၁၃၆၇ သၞာံ၊
−                                                −    ၄၅  = ဒှ်အာ  ( ၂၅၉၄)သၞာံ။
တွဵုရးဥက္ကလာပဇၞးပိုတ်ဂှ် ဗွဲကဴတၞောဝ်ဒတောဝ်ဨကရာဇ်မည်ဂမၠိုၚ်ပိုတ်သ္ကုတ်အာအိုတ်တုဲ ပၠောပ်လဝ်ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မည်ဗဂေါဟံသာဝတဳ၊ သမလရာဇာဒှ်တံ၊  ဗညာဒလရာဇာဒှ်ကၞောတ်၊  လၟိဟ်ဨကရာဇ်မည် ပိစှော်တြဴ(၃၆)ဒတောဝ်ပြၚ်ပြၚ် ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဇကုဗွဲမသၠးပွး လုကဴဘာ်လ္ၚီသၞာံပြၚ်ပြၚ်ရောၚ်၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံတီလၟိဟ်ဨကရာဇ်မည်ကဵုလၟိဟ်အာယုက်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်−ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ ဍုၚ်စရာဲကျာ်သြဳဂကူမည်တုဲ ဒးစၞောန်ထ္ၜးကဵုမွဲအပိုၚ်အခြာပၠန်ရောၚ်။   ။
ဍုၚ်မည်ဟံသာဝတဳစရာဲကျာ်သြဳဂကူ
အတိုၚ်ကျာ်ပိုဲပျးလဝ်ဒိုဟ်ဂှ် သက္ကရာတ်သာသၞာ မွဲလ္ၚီကၠံစှ်တြဴ(၁၁၁၆)သၞာံ၊ စူဠသက္ကရာတ်တတဳယပရိစ္ဆေဒ မသုန်ကၠံပန်(၅၀၄)သၞာံ၊ ပယျာံတိုပ်စှ်ေဂိတုမာ်မွဲမံက် တ္ၚဲစန်  ဂွံနက်သတ်(နကျတ်−နက္ၜတ်)ဒ္စါံ သၟိၚ်အနန်စှ်ေကၠုၚ်ပ္တန်ကဵုဍုၚ်ဟံသာဝတဳ နကဵုဣဒ္ဓိမဇၞော်ရ၊  နိမိတ်ဗဒှ်ကဵုကၟာၚ်ဍုၚ်ဍုန်နန်ထဝ် ပြသာသာတ်ထဝ် ဓလဝ်ကဵုက္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ် ကုသမလကုမ္မာ သ္ပကာမ္ၚဵုသၠိုက်အဘိသိက်တုဲ အပ်ဇိုန်ကဵုကောန်သၟိၚ်ၜါ သမလကုမ္မာၚ သမလရာဇာကဵုပသၟိၚ်တိုန်နန်၊  ဒေံဝိမလကုမ္မာကဵုပသၟိၚ်ဍောတ်ဥပရာဇာဂတဗော်သွးမှာဇန်တံရ၊  ဨကရာဇ်မည်သမလရာဇာ ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳပိစှော်ၜါ(၃၂)ဍုၚ် ဒုၚ်တဲပိုၚ်တိဍာ် ပိုၚ်ရးဇၞးပိုတ်ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။   ။
ညးၜါကောကဵုဒေံ မၚ်မွဲအုပ်ဓုပ်ဂကူမည် ပွိုၚ်ဍုၚ်ဖါသီ(၃၂)ဍုၚ် မံၚ်မလ၊   ဒဵုပသဲ၊  ဍုၚ်သရက်ဒှ်ပယျဵုမည်၊  ဍုၚ်လ္ဂုၚ်အသိတည္ဇနနာဂဵု၊  ဍုၚ်ဒလ(ပါဒ)၊  ဍုၚ်သြေၚ်)ဍုၚ်သေၚ်)၊  ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ(၃၂)ဍုၚ်၊  (မတ်တၟံ−မတ်တၟ−၃၂)ဍုၚ်၊ သုဓမ္မဝတဳ(သဓီု)၊ တ္ကံခၟိုၚ်−ရးဇြာ−ရးတၞၚ်သဳ ပါလုပ်ဖအိုတ်တၞဟ်ခြာဒၟံၚ်ရ၊ မုဟ်တၟံပိစှော်ၜါဍုၚ်ဂှ် လုပ်အာပွိုၚ်ဍုၚ်သုဓမ္မဝတဳ−သုဘိန္နနဂရ−သုဝဏ္ဏဘူမိ−ဍုၚ်သဓီုရ၊  ကာလဍုၚ်သဓီုလီုအာနကဵုဘယ်ပၞာန်ဗၟာဓဇန်စှ် အနဝ်ရထာဗတိုက်သၠေက်ထောံဂှ် ဗွဲကြဴပၠောပ်လဝ်ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်မုဟ်တၟံ(၃၂)ဍုၚ်ရ။
သမလရာဇာဒှ်တံ၊ ဗညာဒလရာဇာဒှ်ကၞောတ် ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဇကုဖအိုတ်ဒ္စိတ်စှော်တြဴ(၉၆)ဍုၚ်ရ၊ ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳမံက်တဴ−မုဟ်တဴဖျေံထဝ်ဇကုကျာ်ဖအိုတ် ဖျေံထဝ်က္ဍိုၚ်ကျာ်ပေၚ်ပေၚ်တုဲ ဂွံဒုၚ်ယၟုဒကာကျာ်၊ ဒကာသၞာ၊ ဒကာဘာ၊  ဒကာဇြပ်၊  ဒကာသီ၊ ဒကာဘုတ် သၠးပွးဂြပ်ပ္ဍဲတိသၞာ ပိုၚ်ခြာဟွံမာန်ရ်၊  (အ္စာသၠပတ်မည်ကၠာပိုဲဂှ် ညးတံချူစ−ဘာသၞာခ္ဍန်ထောံတုဲ−သၞာ−ချူအပ်ဂပ်ဝ်ဒၟံၚ်ရ)၊  ပ္ဍဲခေတ်တၠတိပိုဲပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်မည်ဗွဲမသၠးပွးဂှ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာသၞသတြုကၟိန်ဍုၚ်ဂမၠိုၚ် ဒးပံက်စွံလဝ်မုက်ပၞာန်ဒုတ်ဒုတ် ဝုတ်ဒိုဟ်ပေၚ်က္ဍတ်ဒၟံၚ်ရ။
လွဟ်တဲဗၞုဟ်သ္ဇၚ် ဗၞုဟ်ဂဒံၚ်တ္ၚဒြၚ်တ္ၚဇဵု၊ နူဂ်သောန်ဗဒှ်လွဟ်သေဏာတ်မၠံက်ဇၞော်မၠံက်ဍောတ် အပေါတ်ပၞာန်နာနာသာ်ရ၊  ဒပ်ပၞာန်တိုက်−ပၞာန်စိၚ်−ပၞာန်ချေံ−ပၞာန်ဍာ်−ဂၠုၚ်လေဝ်စွံလဝ်ပေၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ဗ္ဂပ်လဝ်လွဟ်နာနာဖအိုတ်ရ၊  ညးဒုၚ်ကာသၟိၚ် မပ္တံအမာတ်ဇၞော်အမာတ်ဍောတ်၊ သရာဲပၞာန် သ္ကိုပ်ပၞာန် ဗိုလ်ဗဵုပၞာန်အ္စာရာဇာပြောဟိတ် အ္စာနိမိတ်သၞဲဂမၠိုၚ်ကီု၊  အ္စာကွတ်ပညာပၞာန်−ကွတ်တဲ ကွက်စက်ဂမၠိုၚ်ကီု ဖျေံကဵုလဝ်လျိုၚ်ပေၚ်ပေၚ်ဖအိုတ်ရ။   ။
(ခေတ်ပဌမဟံသာဝတဳ)
လၟိဟ်သၟိၚ်မည် လၟိဟ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ် ။
သမလရာဇာဒှ်တံ၊ တိဿရာဇာဒှ်ကၞောတ် ၊
လၟိဟ်အာယုက်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ် ၜါကၠံပိစှော်ထပှ်(၂၃၇)သၞာံ၊
ကလိလောန်အာသၞာံလ္တူဂှ်တုဲ လ္ၚုသုန်ဂြာံနူသၟိၚ်မည်လုကဴပွိုၚ်ပိကၠံစှ်ၜါ(၃၁၂)သၞာံရ၊ ဂကူဗၟာနူဍုၚ်အၚ်ဝ ဍုၚ်ဗကာံစှ်ေကၠုၚ်အုပ်ဓုပ်လဝ်ဍုၚ်မည် ဂကူမည်အလုံတွဵုရးဍုၚ်မည်ဂမၠိုၚ်ဒ္စိတ်စှော်တြဴ(၉၆)ဍုၚ်တံဂှ် နဒဒှ်ဘဝဍိက်ဘဝဂၠုဲ ဘဝပၠက်ဒးဒုၚ်ၚိတ်ကလက်(ကမၠက်)လဝ်အခေါၚ်မၞိဟ်လၟိဟ်သၞာံ(၃၁၂)သၞာံပြၚ်ပြၚ်ရောၚ်။  ။
ဨကရာတ်မည်သမလရာဇာ ကေုာံ ဂၞကျာ်သုဝဏ္ဏဒေဝဳ (မိခပဳထဝ် မိန်မၠသ္ကဝ်)၊ ဃောပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဟေၚ် ဒက်လဝ်ကျာ်စေတဳမံက်တဴ(မုဟ်တဴ)လ္တူတၟံဒသ္သနမြၚ်သိတ၊  မၞုံသမၠုၚ်မသုန်စှော်ပန်(၅၄)ဟတ်၊  ဗွိုက်ၜါကၠံမသုန်စှော်(၂၅၀)ဟတ်၊  သက္ကရာတ်ကျာ်(၁၁၁၆)သၞာံ ဂိတုစဲမွဲမံက် တ္ၚဲသိုက်စိုပ်ဒတုဲအာရ၊ ဖျေံထဝ်အလုံဇကုကျာ် က္ဍိုက်ကျာ်ဖျေံထဝ်ပေၚ်ပေၚ်ရ၊  သၠိုၚ်လဝ်ဓါတ်ကျာ်ဂၠိုၚ်ကဵုကၠံဇကု၊  ဓါတ်သော် ဓါတ်ၚေက်၊  ဓါတ်သၞေံတဲဒှ်တံရောၚ်၊  (ဥပ္ပန္နသုဓမ္မဝတဳရာဇာဝံသကထာဇေန်−၇၈) စၞောန်ထ္ၜးလဝ်ရ၊ သၠုၚ်ကျာ်ကဵုဗွိုက်ကျာ်ဟၟဲ၊  ပ္ဍဲလိက်ဝၚ်ဓါတ်ကျာ်မုဟ်တဴ နာဲကလျာဏဘာတၟိ ကွာန်ဖအံက် တက်ပ္တိတ်လဝ်နူသက္ကရာတ်ဍုၚ်(၁၃၃၉)သၞာံ၊  မုက်လိက် ၁၅−ဒှ်တံ သ္ၚဳရံၚ်အိုတ်ညိ။  ။
ပ္ဍဲကဵုမုက်လိက်(၂၄)ဂှ် ချူလဝ်တၞောဝ်ဒတောဝ်ဨကရာတ်မည်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳဖအိုတ် ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)ဒတောဝ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊ ယၟုဟွံမံက်ဂတဝ်လေဝ်နွံ၊ မံက်ဂတဝ်လေဝ်နွံဒၟံၚ်တုဲ  ပၟိက်အ္စာရာဇာဝၚ်မည်ဂမၠိုၚ် အတိုၚ်ချူထ္ၜးလဝ္ဂှ်ဟေၚ်ဒးဒုၚ်တဲရ၊  ပ္ဍဲလိက်ရာဇာဝၚ်မည် ပိပွိုၚ်ဒုၚ်ယၟုရာမညဝွံ မူလလိက်ရာဇာဝၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာကုသလဘာမည် ယျေတာယှေဍုၚ်လ္ဂုၚ်၊  ဗွဲကြဴဘာကျာ်သြဳမည်ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ချူခၞံလဝ်လၟိဟ်ဨကရာတ်မည်ဂမၠိုၚ် သမလရာဇာဒှ်တံ၊  ဗညာဒလရာဇာဒှ်ကၞောတ် ပိစှော်ပန်(၃၄)ဒတောဝ်၊  ကျောဝ်သ္ၚဳရံၚ်တုဲသ္ဂောံဆဵုကေတ်ရောၚ်။  (နွံပၟိက်ဂှ်−၃၆−ဒတောဝ်−မွဲဝါဒ)။
ဂလာန်ရာဇာဝၚ်မည် ဇၞော်ဥပ္ပန္န−ဇေန်−၉၅−ဂှ်စၞောန်ထ္ၜးလဝ်သာ်ဝွံရ။
နူသၟီသာမလကုမ္မာဂှ် ဒဵုမစိုပ်တိသ္သကုမ္မာ−သၟီ−၁၇−ဒတောဝ်ဝွံ လုကဴ−၁၅၀−သၞာံ၊  မပသၟီပ္ဍဲဍုၚ်ဟံသာရာၚ်ဆာဲတဴဗွဲမလောန်တုဲ သုန်အာရ၊  ဒှ်အာလၟေၚ်အပိုၚ်ရးဗကာံအဝ−ရ၊ နူဂှ်လုကဴ−၅၆၃−သၞာံ၊ လ္ၚုအာတုဲ ပ္ဍဲလ္အိတ်ဂှ် ကာလသာသၞာကျာ်မစိုပ်−၁၈၂၉−သၞာံ၊  သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ပ္ဍဲစတုတ္ထပရိစ္ဆေဒတုန်လေဝ် ဒှ်−၆၄၇−သၞာံ၊  ဒှ်ကြဴဝါရောဝ်(ဝါရေဝ်ရောဝ်)ပန်သၞာံ၊ ကာလဂှ် သၟီပိဒတောဝ်မပသၟီ၊  တံအခၟမန်မဟိမုသုနက္ခရာဇာဂှ် မပ္တန်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ မပသၟီဨကရာတ်ပၠန်ရ၊  သၟီပိဒတောဝ်လုကဴ−၂၄−သၞာံ ပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳတုဲ  လ္ၚုအာနူရာဇာဓနဳ ဒှ်အာရးမတ်တၟ၊  ဒှ်အာအပိုၚ်ရးဗကာံ အဝ သၟီဝါရေဝ်ရောဝ်ပၠန်ရ။  ။
ဂလာန်လ္တူတေံဂှ် (၃၁၂)သၞာံ၊ ဂလာန်သၟဝ်ဝွံ(၁၅၀)သၞာံ၊
(ခေတ်ဒုတဳယဟံသာဝတဳ) ။
လၟိၚ်သၟိၚ်မည် −   လၟိဟ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်။
သၟီအခၟမည်ဒှ်တံ ဗညာဒလဒှ်ကၞောတ် ပိကၠံပိဣသုန်(၃၃၅)သၞာံ။
လၟိဟ်သၟီမည်ပ္ဍဲခေတ်ဒုတဳယဟံသာဝတဳ ခေတ်ပဋ္ဌမ(၂၃၇)သၞာံ။
စှ်ထပှ်ဒတောဝ်(၁၇)ဒတောဝ်၊ ခေတ်ဒုတဳယ (၃၃၅)သၞာံ။
ယဝ်ရကေတ်ပန်စှော်ဒ္စိတ်(၄၉)  (၅၇၂)သၞာံဒတောဝ်မ္ဂး ထပ်စုတ်(၁၅)ဒတောဝ်၊   စွံလဝ်ၜါကၠံထပှ်စှော်(၂၇၀)သၞာံ  ၅၇၂+၂၇၀ = (၈၄၂)သၞာံ ။
ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ ဒးလီုလာ်အာ နကဵုဘယ်ပၞာန်ဗၟာအံၚ်ဇဲယျ
သေနာပတိရာဇ် ဒုၚ်ယၟုဗညာဒလဂှ် အတိုၚ်ပယျးဒိုဟ်ကျာ်သက္ကရာတ်သာသၞာ(၂၂၉၀)သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၁၀၈)သၞာံဒှ်သၟိၚ်ဨကရာတ်မည် ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳပိစှော်ၜါ(၃၂)ဍုၚ်ဟွံက ဖါသဳမံၚ်မလဒဵုပသဲဍုၚ်သရက်ဒှ်ပယျဵုမည်၊  ပွိုၚ်ဖါသဳ(၃၂)ဍုၚ်၊  ဍုၚ်တြိဂုမ္ဗ−ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဍုၚ်ဒလပါဒ၊  ဍုၚ်သြေၚ်(သေၚ်) လုပ်လၟိဟ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ(၃၂)ဍုၚ်၊ သုဓမ္မဝတဳဍုၚ်သဓီု၊  သဳရိရတနပူရ−ဍုၚ်မုဟ်တၟံ(၃၂)ဍုၚ်၊  တ္ကံခၟိုၚ်ရးဇြာတၞၚ်သဳပါလုပ်မုဟ်တၟံ၊  ဖအိုတ်ဒ္စိတ်စှော်တြဴ(၉၆)ဍုၚ် အုပ်ဓုပ်လဝ္နကဵုဓဝ်သၟီစှ် သၟဟ်ကဵုလမျီုတၞောဝ်ဒတောဝ်လက်ကရဴ ကြဴတဲအိုတ်ရ။
နကဵုဒြဟတ်ဒပ်ပၞာန်အံၚ်ဇဲယျဇၞော်ဇၞော် လုပ်သီကေတ်ဍုၚ်ဗၟာ(အဝ) နူတဲတၠဗန်အံၚ်ဇၞးအာတုဲ ဒပ်ပၞာန်မည်တံနုက်ဒပ်ကလေၚ်ရုပ်သီထောံဖအိုတ်ရ၊ ဒးဒုၚ်ကျအာဗၟာအံၚ်ဇဲယျတုဲ ကလေၚ်ဒက်ပခိုၚ်လဝ်ဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲဍုၚ်သရက်ပယျဵုတိဍာ်မည်ဇကုရ၊  ဒပ်ပၞာန်ကလေၚ်တဲဗၟာအံၚ်ဇဲယျ ဍိုက်စှ်ေကၠုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ် ဒပ်ပၞာန်တိုက် ဍိုက်လုပ်သီဂွံပယျဵုတိဍာ်မည်တံရ၊  လုပ်သီဂွံဍုၚ် ကွာန်မည်စံၚ်ဂစိုတ်−ဂစိုတ်−ပန်−ဗာ်−ထပက်နကဵုနဲဓဇန်စှ်ဟေၚ် ပြေၚ်ကလောန်မ္ၚိုဟ်မ္ၚိုဟ်ကြံၚ်ကြံၚ် ဆီဂကူမည်တံဒှ်ဍာ်ၜဳ ဟဳပြးဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊  အလုံဍုၚ်မန်ဖါသီ(၃၂)ဂှ်  လုပ်စိုပ်အာသ္ကေံတဲပၞာန်ဗၟာအံၚ်ဇဲယျဖအိုတ်ရ။
ပေါဲပၞာန်မည်ကဵုဗၟာဇၞော်ဇၞော်ၜါလပါ်ဝွံ ညးချိုတ်−အဲချိုတ် သီဂိုၚ်ဇွဟွံမာန်လောဲလောဲရ၊  ဒပ်ပၞာန်မည်ဇၞော် တၠဗန်လေဝ် ဒုၚ်ဒၞာကွေံကွေံကီုရ၊  ဒေံတၠညးဥပရာဇာလေဝ် နကဵုဇြဟတ်ဒပ်ပၞာန်တိုက်ဇၞော်ဇၞော် ကလေၚ်ကေတ်ဇၞးဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂၠိုၚ်ကဵုဝါကီုရ၊  သ္ကိုပ်ပၞာန်တၠသ္ဇၚ်−တၠကျိန်−တၠကၠိပ်တံလေဝ် နကဵုဇြဟတ်ဒပ်ပၞာန်တိုက်−စိၚ်−ချေံ−ကွိက်မံၚ်ကွေံကွေံကီုရ၊  လွဟ်ပၠံၚ်ပသဲဟေၚ် စကာဂၠိုၚ်မံၚ်တုဲ ပေါဲဗတိုက်ပၠံၚ်အလာံဂှ် ဂၠံၚ်ဇကုဗက်ကဵုကိုန်ဇာတာ−သၟိၚ်−ဍုၚ်ကၠုၚ်လပါ်ကျဟေၚ်ရ၊  နုက်ဒပ်ပၞာန်ဇကုတုဲ ကလေၚ်ပခိုၚ်လဝ်ဒပ်ဇၞော်ပ်ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ရ။
နူသက္ကရာတ်ဍုၚ်(၁၁၁၄)သၞာံ၊ ဗၟာအံၚ်ဇြယျ ကလေၚ်ဗတိုက်သီကေတ်ဍုန်မည်အလုံအိုတ်သီုတုဲ သာ−(၂၂၉၉)သၞာံ၊  ဍုၚ်(၁၁၁၇)သၞာံဂှ် လုပ်သီဂွံဍုၚ်မည် ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ပၠန်ရ၊  ဒပ်ပၞာန်မည်ဇၞော်ပန်ဒပ်၊  ဒပ်နွံပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဒပ်ဇၞော်မွဲဒပ်မသုန်ဒပ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ်အာဒပ်ဒုၚ်ပၞာန်တုဲ ဒးဆုတ်တိတ်မ္ၚးဍုၚ်အိုတ်ရ၊  ဒပ်ပၞာန်ဗၟာအံၚ်ဇဲယျတံ လုပ်ဂွံအပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဒုပ်ဒပ်မံၚ်လံကဵုဂိတုတ္ၚဲရ၊  ဒပ်ပၞာန်မည်တံ နုက်ဒပ်ဆုတ်ကလေၚ်အာသိုက်က်အိုတ်ရ၊  ကာဗၟာအံၚ်ဇဲယျလုပ်သီုဂွံဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဂှ် ရပ်ဒဳနၚ်အ္စာတၠမည်−ခမဳသ်ၚမည်−အ္စာသၠပတ်မည်ပိလ္ၚီ(၃၀၀၀)ဇကုပြၚ်ၚ်တုဲ စံၚ်ဂစိုတ်ထောံဂျိုၚ်ဂျိုၚ် သီုသပိုၚ်သ္ၚာဖအိုတ်ရ။
ဒၞာဲဂှ်ဒှ်အာတ္ကံမွဲတုဲ မည်ပိုဲကော်ခဴစ(တ္ၚံသ္ၚာ) ဗၟာဂှ်(သေန်ဂါန်ကျောန်)နွံမ္ၚးဍုၚ်လ္ဂုၚ်ရ၊ ကာလအာဍုၚ်လ္ဂုၚ် ကၠာဟွံလုပ်ဏီ ဒၞာဲသၞေဟ်ကွဳပၟတ်ဒေါံဂှ် ချူလဝ်မလိက်ဗၟာ(သေန်ဂါန်ကျောန်)ရ၊  တ္ကံကွေံဟွံသေၚ်၊  တ္ကံသ္ၚာဟေၚ်ဂှ် သ္ပစိုတ်ဗိုန်ဗိုန်ညိ၊  ဓဇန်သဟာသဳလ္တူဂကူခါခၞဳဏံ ဂကူလဵုဟွံမွဲရ၊ ဂစိုတ်လဝ်ခမဳသၚ်မည်နကဵုနဲဓဇန်ဓဇန် ကဵုစိၚ်လိုၚ်ဂစိုတ်လေဝ်နွံ၊  ပန်ဗာ်ထပက်စံၚ်ဂစိုတ်လေဝ်နွံရ၊  ခမဳသၚ်မည်ပိုဲဟၟဲကဵုဒုဟ်ဒန် ပန်ဂစိုတ်လဝ်ဂလိုၚ်စံတုဲ အံၚ်ဇဲယျကဵုဒပ်ပၞာန်ဍေံချိုတ်အာဗက်စိုပ်နရက်အဝိက်ဖအိုတ်ရ။  ။ (ပလီုဘဝမၞိဟ်ဗြဴ သ္ပကောန်ဗြဴဍေံလေဝ်ဂၠိုၚ်ရ)။
ဗၟာလုပ်သီဂွံဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ
အဟိန်လုပ်မံၚ်ပေါဲဗတိုက်ဇၞော်ဇၞော် ကော်မိဂၠာအပါ ကောန်ကောန်ဒရိပ်ဏာ ပါဲလွဟ်ဗၞုဟ်ဇြၚ်ဗၟာ ပါဲဘယ်နာနာသာ် ၜါလပါ်ကေတ်ဇၞး ကေုာံရေၚ်သ္ကံတုဲ ဒပ်ပၞာန်မည်ဇၞော်ဇၞော်ဆၜိုတ်မၞုံဂှ် နုက်ဒပ်ဆုတ်ကလေၚ်အိုတ်ရ၊ ဗၟာအံၚ်ဇဲယျဍိုက်စှ်ေဍိုက်စှ်ေ ဖျေံဒပ်ပခိုၚ်ဍုၚ် ဒုၚ်မံၚ်ပၞာန်မည်တံ ဂၠိုၚ်ကဵုဒၞာဲ မည်တံဂြိပ်ပါဲဒဴဗလေတ်အိုတ်ရ၊ ဒဴဟွံဗၠးဒးချိုတ် ရိုဟ်လၟိဟ်ဟွံမာန်ရ၊  ဗတိုက်မံၚ်ပွိုၚ်ၜါသၞာံတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ကျာ်(၂၃၀၁)သၞာံ၊  သက္ကရာဇ်ဍုၚ်(၁၁၁၉)သၞာံ၊  ပယျာံဂမ္တဴအိုတ်ဍာ် ဂိတုပသာ်ဒ္စါံစွေက် တ္ၚဲသိုက်  အခိၚ်ဖမၞော်သၠိၚ်ဍေံလုပ်သီဂွံဍုၚ်ဗဂေါဟံသာဝတဳ နကဵုဒပ်ပၞာန်တိုက် စိၚ် ချေံ  ဂၠိုၚ်ကဵုကိုတ် ဂစိုတ်ပန်ဗာ်ထပက်ပလီုဓဇန်ဓဇန် ရိုဟ်လၟိဟ်ဂၞန်ဟွံမာန်ရောၚ်။
(နဲဂစိုတ်−လၟိဟ်ဂကူည်တံချိုတ်အာဂှ်) −−−
(က)−အ္စာတၠမည်−ကျာ်ဇၞော်မည်−အ္စာသၠပတ်−ခမဳထပိုယ်ကွးဘာပ္ဍဲဘာခမဳသၚ်တံဂှ် ကဵုစိၚ်လိုန်ဂစိုတ်ထောံဂျိုၚ်ဂျိုၚ် ချိုတ်ပန်လ္ၚီ(၄၀၀၀)ပြၚ်ပြၚ်။
(ခ)− ကွးဘာမည်ဗ္တောန်မံၚ်လိက်မည် ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳမည်ဂမၠိုၚ် သီုအ္စာဘာတြုံတြုံဗြဴဗြဴ နကဵုနဲဓဇန်ဓဇန် ပန်ဗာ်ထပက် ဂစိုတ်ကမၠက်ထောံတြဴလ္ၚီ(၆၀၀၀)ပြၚ်ပြၚ်။
(ဂ)− ကောန်ၚာ်သၟတ်ဃောဍောတ်သွတ်မဴမၚ်တှ်ယာဲ ဂၠာဲသၞဂစိုတ်ထောံတြဴလ္ၚီ(၆၀၀၀)ပြၚ်ပြၚ်၊ မိယာဲဗန်ကဟေတ်လဝ်ကောန်ဖျုန်ဂြိုဟ် ပၠံၚ်ဗတာ်ကေတ်တုဲ ဂစိုတ်ထောံရ။
(ၚ)− စံၚ်ဂစိုတ်ခမဳသၚ်မည် ဂကူမည်ဂမၠိုၚ်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ် ကတိုၚ်စာတ်ဒ္စါံစာတ်ဂှ် ရိုဟ်လၟိဟ်ဟွံမာန်ရ၊ (တၚ်ဏှ်ရာဇာဝၚ်ကျာ်ဇၞော်အစွောံချူစွံလဝ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ(ကုသလဘာကျာ်သြဳမည်ဍုၚ်လ္ဂုၚ် ချူစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ) ။
ပ္ဍဲလိက်ရာဇာဝၚ်မာံတောံကွာန်တံၚ်ပေါံ(ပိုအ်)ဂှ် စံၚ်ဂစိုတ်ထောံဂကူမည်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ် ကတိုၚ်စာတ်ဒ္စိတ်စာတ်၊ ခမဳသၚ်မည်ကဵုကောန်ဂကူမည်ရိုဟ်လၟိဟ်ဂၞန်ဟွံမာန်သ္ဂးလဝ်ရ၊  ဓဇန်လောန်ကာဲပါဲဒဴဟွံလောဲ တုပ်နဲဗ္ဂဲရပ်ကၞိကီုရ၊ ဝုတ်ဝုတ်တံဂှ်ယာံကဵုဗၠာဲဗၠာဲ၊  ဗၠာဲဗၠာဲတံဂှ်ယာံကဵုဝုတ်တ်−ခုတ်လဝ်ဂိတုတ္ၚဲသွက်ဂွံသ္ပမ္ၚဵုထပ်တြ(သၞက်ကရောဲ)ဂှ် ဒးသာဲဂစိုတ်နကဵုဘယ်ပၞာန်ဗၟာ အံၚ်ဇဲယျမ္ၚိုအ်အ်ကြံၚ်ၚ် ဂွိုအ်ပံၚ်ညးသ္ကံအိုတ်ရောၚ်၊  (ဍောတ်တ်သွတ်တ် ဗျုဗျုလေဝ်ပါအာဖအိုတ်ရ၊  ဓဇန်စှ်လောန် ကောန်ၚာ်ပ္ဍဲသရေၚ်ဟွံသှ်ေ( ။