cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြကိုဟ်ဗောဓိသတ်ကဵုဒေဝဒတ်
(၄) ကာဠဗာဟုဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲပစံက်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကၞုဲပစံက် ကာဠဗာဟု-ရ၊ အာနန်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်တ္ၚေက််ဒေံပေါဌပါဒ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်တ္ၚေက်ကောရာဓ-ရ။
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
တ္ၚဲစန်၊ ချူစိုပ်ဒတုဲရောၚ်။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
* ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန် တုဲဆဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ကၞုဲဗောဓိသတ်ဂှ် ဂိုၚ်ကေတ်ကၞုဲတွဳဝါရဇကုတုဲ အာစသတ်ကြုက်အိုတ်ရ၊ ကၞုဲဗောဓိသတ်တၠညာဏ်ဂှ် ညာတ်ဒးသတ်ကြုက် သတ်ဒၟံၚ်ပေၚ်တၞံတုဲ၊ ယဝ်ရသတ်ကြုက်တံဏံ ဒတုံစှ်ေပ္ဍဲဍာ်မ္ဂး-ဗွဲကြဴပိုဲဂကူကၞုဲဂမၠိုၚ် အာစိုပ်ဘဲလမျီုအိုတ်ရ၊ သတ်ကြုက်နွံဒၟံၚ် ဂၠံၚ်လ္ပာ်ဍာ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါဂှ် စထောံဖအိုတ် ပိုဲဗၠးချိုတ်ရ ဂးတုဲ နူခတောဲၜတ်ၜတ် သတ်ဍေံဍောတ်ဍောတ် စထောံဖအိုတ်ရ၊ ၜိုတ်ရဖအိုတ်ထောံသတ်ကြုက် အိုတ်အးကီုလေဝ် ကၞုဲဒ္စာံစှော်လ္ၚီ ဂလိုၚ်ဂှ် ညးမွဲဟွံညာတ်သတ်ကြုက်ဍုဟ်ဍုဟ် နွံမံၚ်အကြာသ္ၚိအချဴမွဲမရ၊ သတ်ကြုက်ဍုဟ်ဍုဟ် ကၞုဲဟွံညာတ်မွဲမဂှ် ပြဟ်ဒတုဲစှ်ေဍာ်ကြုၚ််ဂၚ်္ဂါ ဒးဇာသၟိၚ်ဝေၚ််ဒၟံၚ်ဍာ်တုဲ ရဲတ္ၚာတံ ဂွံသတ်ကြုက်ဆက်ကွာဲကဵုသၟိၚ်ရ၊ သွက်ဂွံတီသတ်ကြုက်ဍာံဍာံဂှ် သၟိၚ်စကာကဵု အာကော်နၚ်လၟဂမၠိုၚ်တုဲ လၟတံလ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်ဖေက်ဒှ်သတ်ဂျိတုဲ ကဵုလၟတံ စသတ်ကြုက်ကၠာအိုတ်ရ၊ သၟိၚ်စလက်ကရဴတုဲ ကြဴဂှ် ကဵုကမၠောၚ်မောၚ်မ အမာတ်တံစရ၊ ရှ်သာသတ်ကြုက်ဗျာပ်လုပ် ဇာပ်လုပ်အလုံဇကုသၟိၚ်မွဲတုဲ အၚောပ်စဍာ်ကံတိတ်ဒၟံၚ်ရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
* (ပရူအပါအံက် ပ္တေဟ်ဂလာန်ဣသိစၞာဲ ဂၠာဲသၞဖျေံအသံကဵုဂစိုတ်ကောန်)
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ပါဲနူဆာန်ဍူဂှ် နကဵုစိုတ်မ္ၚိုဟ်ကြံၚ် တုပ်ညံၚ်ပသဲဂှ် ကဵုပျဲပျာံဍဵုဍိိုက် နကဵုထေဲပၞောတ်ဂှ် ဒက်ဝဲသၠဲကြုတ် ကဵုကုတ်ကဵုဗာ် ကဵုဂစိုတ်ကောန်ဇကုတုဲ သၟိၚ်ဒေဝဒတ်ဓဇန်စှ် ဒယှ်ပြာကတ်ဒၟံၚ် အလုံဍုၚ်မွဲရ၊ (ခေတ်သၟိၚ်ဨကရာဇ် ပိုၚ်တိဍာ်နန်ထဝ် အသံသ္ကာတ်မြဟ်လောန်တုဲ မပ္တံအမာတ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဂမၠိုၚ် ညးလဵုမွဲ ဟွံဂံၚ်ဗဒေါံစဵုဒၞာ ဟွံဂံၚ်ဒုၚ်ဂုဏ်ရ) အတိုၚ်အသံသၟိၚ်ဂှ် ဗာဇ္ဇခါတ်ရပ်ဂွံမုဲဇမ်ကေက် ကုတ်ဗပိုတ်ထောံဇိုၚ်ၜါဒိုဟ်တုဲ ကောန်သၟိၚ်ဓမ္မပါလ ဇိုၚ်တဲပိုတ်အိုတ်ရ၊ မိအံက်စန္ဒာဒေဝဳဂှ် ၜိုတ်ကပှ်ကေတ်ဇိုၚ်ကောန်ပိုတ်ပိုတ် စွံလဝ်လ္တူထွာဲဒဳ ရပ်မိန်လဝ်သီုဆီဍာဲဗ္ကေတ် လံက်လေတ်ပၠေတ်ဒၟံၚ် သ္ၚဳရံၚ်စိပ်ထဍိပ် သိၚ်သာဗွဲမလောန်တုဲ နရိုအ််ယာံထအိက်ဒၟံၚ် သိုဟ်ညံၚ်ပါ်ဒကးအာရ။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံ မိၚ်ဂလာန်ဂှ်တုဲ ထေဲပၞောတ်ကဵုဗောဓိသတ်ရ၊ တ္ၚဲယးဂတတေံလေဝ် ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံကဵုကောန်ၜါဂှ် လုပ်အာဍုၚ် ဂၠာဲကၠတ်စတုဲ ဂဗဒးမၞိဟ်ဗ္ၜူအရက်မွဲ ထၚ်ဍာ်စှ်ေသုၚ်ဍာ်ကၟာ ဗၠိုက်အာ ချိုတ်ဒၟံၚ်ဒၞာဲဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲတြုံဗ္ၜုအရက်ချိုတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ဗွိုက်ဗိုက်လဝ်ကီု ဩန်လ္ၚီကသာပ်ကီု လစိန်သံက်လဝ်ကီု နွံဒၟံၚ်တုဲ ယဝ်ရဗောဓိသတ်တီမ္ဂး ကဵုတြုံကွာ်တြဴပၠန်ရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံကဵုကောန်လေဝ် ဂဗဒးဇွမၞိဟ်တုဲ ကောန်နရိုအ်စစၞပၠန်၊ ဗရုရမျာၚ်နရိုအ်တိုန်ပၠန်ရ၊ ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ သၟာန်တိုန်ရ၊ တြုံကွာ်တြဴနွံပ္ဍဲဇြပ်ဂှ် လဴပၟိၚ်တုဲ ဗောဓိသတ်စကာကဵုအာကေတ် အပေါတ်မၞိဟ်ချိုတ် ဂွံနၚ်ဖအိုတ်ရ၊ ဇွဂှ် ဗောဓိသတ်ကဵုဗလိုက်ဖျေံဍာ် ညံၚ်ဂွံဗၠိုက် ကဵုသ္ပတုဲ ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံဂွိုအ်စဇွမၞိဟ် ထေဲပၞောတ်ကဵုဗောဓိသတ်ပၠန်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဟီုဂးတိုန်သာ်ဝွံအိုတ်ရ၊ ယွံပရိသာတ်တံ သၟိၚ်စေတိယဂှ် လက်ဣသိကီု။ သီုဟီုဂလာန်မုသာတုဲ စိုပ်အာနရက်အဝိက်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ်ရ၊ ဂးတုဲ ဃောဖေက်လကိုတ်ဂှ် ကလေၚ်စဴအာသ္ၚိ ဇကုဇကုအိုတ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်ဂမၠိုၚ် မသုန်ဂှ် ပြာပ်လုပ်ဇရေၚ်ဣသိ အောပ်မာစှ်ေပ္ဍဲဇိုၚ်ဣသိတုဲ ယွံတၠဳလပိုန်ဣသိအ္စာမပြဲ အ္စာမပြဲဂှ် ကဵုဂွံဒှ်သၠဲလၜေါ်ဇၟော်ကဵုဗ္ဒဗ္ဒာဲပိုဲဍိက်တာညိအဴ။ သီုကဵုဖေက်ဂၟံက် လ္ၚောဝ်ပ္တီရ၊ ဣသိဗောဓိသတ်လေဝ် ယွံကောန်သၟိၚ်တံ မအံက်မၞးတံဂှ် ဒှ်ညးပလီုဓဝ် ဂစိုတ်ဓဝ်တုဲ လက်ဣသိ ဟီုဂလာန်မုသာ အာစိုပ်နရက်အဝိက်ရ၊ ဓဝ်ဝွံ ကလေၚ်ဂစိုတ်ကၠေံဇကုဇကုတုဲ ဏာဗစိုပ်ကဵုနရက်အဝိက်ရ၊ မၞးတံ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်သောတ္ထိယဟွံထေက်ရ၊ ပြံၚ်အာပ္တန်ဍုၚ်တၞဟ်သ္အာၚ်ညိ ဂးတုဲ ဣသိဗောဓိသတ် ပ္ညုၚ်ထ္ၜးဏာဒၞာဲပ္တန်ဍုၚ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်မွဲ ပ္တန်ဍုၚ်မွဲတုဲ ကောန်သၟိၚ်မသုန်ဂှ် ဒှ်အာဍုၚ်မသုန် နကဵုယၟုယၟာဍုၚ်တၟိဖအိုတ်ရောၚ်။
(၄) မဏိစောရဇာတ် (ဇာတ်ရပ်ကမၠတ် ကၠတ်မမၞိက်)
ကံပိုတ် ချိုတ်အာတုဲဟေၚ် တီဒဒှ်သၟိၚ်ဇကုရ၊ သၟိၚ်အိန်ကဵုဒၠောံဗ္တောန် သၠိုက်အဘိသိက် ဗောဓိသတ်ကဵုသၟတ်ဗြဴသုဇာတာ ဒှ်အာဂၞကျာ် ဂတပရိသာတ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရဏသဳ နကဵုဓဝ်သၟိၚ်စှ်ပြကာရောၚ်။
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ကၠုၚ်စိုပ်နန်ဨကရာဇ်တုဲ ပရူဒဒှ်မသ္ပလဝ်ဂှ် မၚ်ဗၠာဲပေါဌိက ပ္တိုန်ထ္ၜးဂရၚ်ပ္တီအိုတ်အိုတ်အးအးရ၊ သၟိၚ်စၟဳစၟတ်သၟာန်ဇာန် ကလောန်ပြဝ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်တုဲ ဖျေံထောံအဝဵုရ၊ ပေါဌိကဂှ် ကဵုအဝဵုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ရ၊ ၜိုန်ရကဵုကီုလေဝ် ပေါဌိက ဟွံကေတ်အဝဵုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်တုဲ အာတ်ဒုၚ်ဂုဏ်သၟိၚ်ရ၊ ဍာံဍာံတေံဂှ် ပူဂဵုဟွံတီဂုဏ်ညးဝွံ စွံလဝ်ဟွံဂွံတုဲ သၟိၚ်ဖျေံအသံဒုဟ်ရာဇာဝတ် ကဵုဂစိုတ်ထောံသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ဒေဝဒတ်ရ၊ မၚ်ဗၠာဲပေါဌိကဂှ် အာတ်ဒါန်လမျီုတုဲ ဗောဓိသတ်ကဵုဒါန်ရ၊ မၚ်ဗၠာဲပေါဌိကဂှ် ကဵုအဝဵုပၟၚ်တိုက်ဒြပ် ကဵုအဝဵုစဳရေၚ်ပြုပြေၚ်ပၞာန် အလုံအိုဿီုရောၚ်။
(၁) သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတ် (ဇာတ်သၟာဗ္ၚကဵုၚုဲထဝ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ဃောကျာ်တြဲပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဘာဇေတဝန် သ္ပဟိုတ်ကဵုထေရ်အာနန် ဒုၚ်သၠးလမျီုသွက်ကျာ်တြဲ ဃောဒေဝဒတ် ဗလးစိၚ်နာဠာဂိရိ ကၠုၚ်ဒိထပက်ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။
တၚ်ရန်တၟံ-ချူခၞံပြကိုဟ် ချူလိခ်မည်(မန်)ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ
(ဃ) နဲချူ-ဆန်လိခ်တြေံတြဟ် တၞီဗၠိုက်ဒၟံၚ် မပ္တံ ဂိုန် (ဂိုဏ်) ဒ္စိတ် အလၚ်္ကာစှ်ၜါ ကဗျလၚ်္ကာ လၚ်္ကာ ကယျဟ် လၚ်္ကာဂၞိၚ် (ခ္ဍိုၚ်ရမျာၚ်) လၚ်္ကာဒ္စာံမ လၚ်္ကာရတု ဒွိပဝ် တြိပဝ် သတုပဝ် မိက်ကဵုဂွံမံက်ဂတဝ် မိက်ဂွံကဵုချူဆန်လေပ်ကီု ။ ။ ။
(၁) ဥမ္မၚ်္ဂဇာတကဇာတ် (ယၟုပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဇာတ်မဟောသဓ)
* (ပရူဗောဓိသတ် မဟောသဓတၠပညာ ညးၜါဟွံမွဲ)
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ပရူဒဒှ် ဂိဓဇောတ်ဂှ် လဴဗ္စတုဲ ၚဴဟီု သွက်အဲဂွံနရိုအ်ဗရုရမျာၚ် ပ္ဍဲလ္တူက္ဍဟ်ဒဵု စိၚ်ဃဵုတိုန်ဒဵု ထေၚ်ဍာ်နွံထၚ်ဍာ် ကဟက်ဍာ် ကွာ်တိုန်လ္တူဒဵုတုဲ အဲစှ်ေနရိုအ် ဗရုရမျာၚ်ဇိုၚ်ဒဵုသၟဝ်ဏံရ၊ ပ္ဍဲရာစိၚ် ဂွံအာစိုပ်ဂစိုတ်ဂှ် လ္ပဂွိၚ်ညိ-ဂစေံတၞောတ် ဂးတုဲ ဍိုက်ပေၚ်အာကသပ်ဖအိုတ်ရ၊ သတ်တၠညာဏ် ဒက်မိတ်ဂွံရဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုပၟိက်စိုတ်ဇကုတုဲ ခ္ဍာ် ရုဲ ၚဴ အတိုၚ်ဒုၚ်လဝ်လျိုၚ်ဂှ် တဝ်ကဵုညး ညးပ္တိတ်ဇြဟတ်သ္ပလွဳဍာံဍာံရောၚ်ဂှ် ဂစေံတၞောတ်ပတေဟ်ဒၟံၚ်ရ။
(၆) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်စိုပ်ကံ-ကလံကျာ်ဆဂတာပ်
* ဣမေဟိ အဌဳဟိ တမဂ္ဂပုဂ္ဂလံ။ ဒေဝါတိဒေဝံ နရဒမ္မသာရထိံ ။ ။ ။
(၂) စန္ဒကုမ္မာရဇာတ် (ကောန်သၟိၚ်ကဵုဗဗၞး)
* (ပရူဒေဝဒတ် ဂစိုတ်ကျာ်ဗပါ်သၚ် ဗလးဏာသၟတ္ၚဒယှ် ပိစှော်မွဲ)
* ပရူပစ္စုပ္ပန်။ ။ ။ ကျာ်တြဲအတုလ နာဲပိုဲဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ် ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
သၟိၚ်သမ်ဒိုဟ်လေဝ် ပ္တေဟ်ဂလာန်ဣသိစၞာဲ ဂၠာဲသၞလ္တူကောန် ကဟောန်ကဟုက်လောန်တုဲ နကဵုအာဏာစက်ဂှ် ဖျေံအသံကဵုဂစိုတ်ထောံ ကောန်ဂၠုဇကုဗောဓိသတ် ဂွံအာယုက်ထပှ်သၞာံရ၊ သၟိၚ်စိုပ်ဝၚ်နန်ပြာသာဒ် ကော်နၚ်သၟာဂစိုတ်မၞိဟ် (ဗာဇ္ဇခါတ်) တုဲ ဖျေံအသံရ၊ ဃောဂှ် ကောန်သၟိၚ်လဴထ္ၜးပၠိုဟ်ပၠးကဵုအပါအံက် ဗီုဒဒှ်ဍာံစၟတ်တုဲ ကော်နၚ်ဣဗြဴဖျာဂမၠိုၚ် ထပ်သၟာန်ပၠန်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်ဗောဓိသတ် ဟီုဒးကဵုဣသိစၞာဲ ဂလာန်မြဴသာ်ဝွံရ၊ ဣသိဂှ် ဒှ်ဣသိဂၠာဲဒြပ် ဣသိသမ္ၚေဟ် ဂးတုဲ ဂလာန်ဂှ် ကောန်သၟိၚ်ဒုဟ်ဟွံမွဲရ၊ ဣဗြဴဖျာ ရဲဖျာခၞေဝ်ကေဝ်ဂမၠိုၚ် လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်တုဲ ဒဒှ်ရကလောန်ဣသိစၞာဲ ဆာဲညာဏ်အလီဂှ် သ္ဂောံတီကေတ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်လေဝ် အာတ်အခေါၚ်ကဵုအပါအံက် မိအံက်တုဲ ဒဴတိတ်ဂြိုပ်ဟေမဝန် သ္ပခၟဳဣသိရ၊ ဣသိဒေဝဒတ်ဒိဗ္ဗစက္ခု ဣသိစၞာဲ ညးတၞဟ်ဂမၠိုၚ် ဒုၚ်တဲဟွံမာန်တုဲ ညးမွဲလစုတ် အဲမွဲတဲ ဂွံဘယ်ဂစိုတ်အဃောဂှ်ရောၚ်။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
၄။ သၟူအမြာဲပ္ကဴဒကှ် မောဝ်ဇောဝ် ဇြိုက်တိတ်နူသၟန်ပါၚ်သၟိၚ်ရ။ (ဇကုသၟိၚ်ကဵုသၟန်ပါၚ် မောဝ်ဇောဝ်ပ္ဍးဒၟံၚ်လၟိုန်ရ)
(၁၄) သဗ္ဗဒါဌိဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုဒှ်သၟိၚ်-စိၚ်ဒးလ္ၚောဝ်)
လ္တူစးစိၚ်ၜါဂှ် ကဵုဇာဒိသိုၚ်မွဲဍိုက်တုဲ သၟိၚ်ကၠဵုကဵုဂၞကျာ်ဂှ် တိုန်ဍိုက်လ္တူစးဇာဒိသိုၚ်ရ၊ (တုပ်တဴညံၚ်ရဴတိုန်ဂဇံဒၟံၚ် လ္တူပၞၚ်ထဝ် သၟဝ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ကီုရ။) ဟိုတ်နူညာတ်ဒးစရာဲကျာ်ဩဳဇကု ကဵုဗော်သွးမဂၠိုၚ်ဂှ်-မာနဇၞော်တိုန်အာတုဲ လုပ်ဗတိုက်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳရ၊ သ္ကံရဲသတ်ဇိုၚ်ပန်သၟိၚ်ကၠဵုဂှ် မၞုံဗၞတ်စှ်ၜါယောဇနာမဂၠိုၚ်၊ ကဵုဗိုၚ်လဝ်ဍုၚ်တုဲ သၟိၚ်ကၠဵုကဵုဏာအသံ သာ်ဝွံရ၊ ကဵုအဲပသၟိၚ်ပိုၚ်ဍုၚ်ဟာ-ဗတိုက်ပၞာန်ဟာ စကာဗလးဏာအသံပါၚ်တုဲ သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဖေက်လကိုတ်လောန် ကဵုဒဝ်ကၟာတ်ထောံပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
ဣသိ - - ယွံသၟိၚ်မပြဲ ရဲညးဟီုဂလာန်မုသာတံဂှ် ဇၟာပ်ဘဝက္တဵုဒှ်မၞိဟ် ဟွံဂွံကောန်တြုံတုဲ ကလိဂွံကောန်ဗြဴသၟးရ၊ ယဝ်ရဟီုဍာံဍာံမ္ဂး-ကလေၚ်ဒှ်အတိုၚ်ပကတိမာန်ဏီရ၊ ဟီုဍာံဍာံညိ ညးဂှ်ဇၞော်ရော။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်တုဲ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲဂၞကျာ်သၟိၚ်ရ၊ (ဗောဓိသတ်ဒှ်ကောန်-ဒေဝဒတ်ဒှ်အပါအံက်) ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်ဂှ် စိုပ်အဝဲကတ်ပညာ အာစိုပ်ဍုၚ်တက္ကသဵုတုဲ ကတ်ဗ္တောန်ကွတ်ပညာ အလုံအိုဿီုရ၊ အ္စာဇၞော်ဗ္တောန်ကဵုကွတ်ပညာလောကဳတုဲ ကွတ်တၟေၚ်မွဲ ဗွဲယၟု (သဗ္ဗရုတဇာနာန-မန်ယန် မိၚ်ရမျာၚ်ညးတၞဟ်တီမာန်) လေဝ် ကတ်လေပ်အာပၠန်ရ၊ ဗောဓိသတ်တီဝတ်ပူဇဴအ္စာတုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ် ဍုၚ်ဗာရာဏသဳရ၊ အပါအံက်သၟိၚ်ဂှ် ဗောဓိသတ်ကောန်ဗၠာဲဇကု ဇိုန်ကဵုအဝဵုသၟိၚ်ဍောတ် (ဥပရာဇာ) ဝေါဟာမန်တြေံ (အိၚ်သေၚ်) ညးကော်ခဴစရ။
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
ဂွံရသၟိၚ်သ္ပဝ် ခိုဟ်ရ ဂးတုဲ သၟိၚ်သ္ပဝ် သ္ပဝတ်ဖျေံက္ဍိုပ်ကဵုအ္စာတဳ ကလေၚ်တိတ်အာရ၊ ကာလဂှ် သၟိၚ်နာ်စိုပ်ကၠုၚ် တဳသၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်နာ် သ္ပဝ်ဂမၠိုၚ် ရပ်ဃိုၚ်ဂကူနာ်တံဂှ် မူဟိုတ်ရပ်ဟွံမာန် ဒးအာစိုပ်ဂစိုတ်အိုတ်ရော သၟိၚ်နာ်မိၚ်ဒးဂလာန်အ္စာဇကုတုဲ ဒၞာဲအရာဂြောပ်ဗ္ဒန်ပၞုက်လဝ် ဟွံထေက်ကဵုလဴ ဒးလဴထ္ၜးရ၊ အ္စာတဳလေဝ် အဲဟွံလဴကဵုညးတၞဟ် လ္ပဂွိၚ် ပ္တေဟ်ညးသ္ကံတုဲ လဴညိ၊ (တဳအစေလက ဂၠံက်အရေဝ်ဒမျိုဟ်တုဲ မုသာဠာန်ပဠဳဂှ် ခြာဟွံလအ် ဟီုဍာံဍာံရ) သၟိၚ်နာ်လေဝ် ပ္တေဟ်ဂလာန်အ္စာဇကုတုဲ လဴထ္ၜးစသာ်ဝွံရ၊ သၟာန်ပိဝါ ပေၚ်ပိတ္ၚဲတုဲ လဴထ္ၜးရ၊ ယွံအ္စာ ဂကူနာ်ပိုဲဍိက်တံ ဂွံဗၠးဘဲဂကူသ္ပဝ်ဂှ် ၚိတ်လဝ်တၟံဇၞော်ဇၞော် ဇြိုၚ်ဇကုတုဲ အောပ်ဗ္ဒမံၚ်ရ၊ ကာလသ္ပဝ်ကၠုၚ်ရပ်ဃိုၚ်ပိုဲဂှ် ဟာလဝ်ပါၚ် တ္ၚက်လဝ်ၚေက်တုဲ ညံၚ်ရဴကိတ်သ္ၚာဲစသ္ပဝ်ဂမၠိုၚ်ကီုရ၊ နာ်တံ ကၠုၚ်ရပ်စပိုဲဂှ် ဒးရပ်ဃိုၚ်ဂၠံၚ်က္ဍိုပ်ရ၊ ဃောရပ်ဃိုၚ်ပိုဲဂှ် ဇကုပိုဲၚိတ်လဝ်တၟံ ဇြိုၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ဃိုၚ်ဟွံမာန် ပိုဲတံၚ်ဓဇက်ဖျေံဍာ်သိုက်သိုက် ဗၠိုက်စှ်ေညိညိတုဲ ဂကူသ္ပဝ်တံ အာစိုပ်လလေၚ်ချိုတ်အာရ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်ဝွံဟေၚ် ဂကူသ္ပဝ်အာစိုပ်လလေၚ်အိုတ်ရအ္စာ
(၁) သမုဒ္ဒဝါဏိဇဇာတ် (ဇာတ်အာဗၞိက်ၜဳမှာသၟိတ်)
ကိစ္စတြဴဇၞော် တြဴသၟတ် အာတုဲ ဒးတိုပ်ထောံဗီုဗ္ဂဲဂှ် လ္ပဝိုတ်ထောံသတိညိ တြုံဂှ် ဗဗိုန်ကဵုဒ္ဂေတ်ဝတ်ဂှ်တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဒုၚ်ပါၚ်လာၚ်ကံဖအိုတ်ရ၊ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဖျေံဗီုပြၚ် ဂွံဒၟံၚ်စှ်ေဂၠံၚ်ဒးသၞောတ်တုဲ မၞိဟ်ဇၞော်မွဲမွဲ ကောန်ရဲဇကုမသုန်မသုန်ကၠံ ပါပရံကေတ်ကဝက် ဆက်တန်တဴအာရ၊ ပၞောဝ်ကဵုမၞိဟ်ဇၞော်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ၜါဂှ် မၞိဟ်ဇၞော်မွဲဂှ် ဒိုဟ်လောန် အောန်ကဵုပညာ ဗစာရဏာဟွံမွဲတုဲ ထၞေန်စေန်စပ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲစၞစ စၞသုၚ် လောန်လောန်ကာဲကာဲရ၊ လောဘတဏှာ ခက်ဗာန်စောဲစပ်ကဵုစၞစဗွဲမလောန်တုဲ လံကဵုလံ ဖျုန်သွကၠောံကၠေၚ် ပေၚ်ကၟိုဟ်တိုန်အိုတ်ရ၊ စိုတ်ဓါတ်လေဝ် ပြံၚ်သၠာဲအာအိုတ်ရ၊ ကိုပ်ကၠာတေံ မၚ်မွဲဒ္ဂေတ်ဝတ်မာန်ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴဏံ သုသၚ်စသိအရက်လောန်ကာဲ ဗ္ၜူဒလူယူဒံၚ်ခၠာ် လှ်ေဒယှ်ေမိပ်ဇြိပ်ကွေံကွေံတုဲ ဟိုတ်နူဝိုတ်အာသတိ အိက်ဏမ်စုတ်ဆဒှ်ကဵုဒှ်ရ။
(၂) စန္ဒကုမ္မာရဇာတ် (ကောန်သၟိၚ်ကဵုဗဗၞး)
* ဇာတ်စန္ဒကုမ္မာ ဗွဲခမၞောန် တုဲဆဝွံရ ။ ။ ။
(၃) ပရူဒေဝဒတ်-ယမကဝဂ်-ကၞပ်မွဲ
* ပရူပစ္စုပ္ပန်။ ။ ။
* ပရူအတိက်။ ။ ။
* (ပရူဒေဝဒတ်ကလိဂွံသ္ၚာတန်ၚုဟ်မွဲလက်[ကိုဋ်လေဝ်ဂး])
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
ပါဲနူမၞိဟ်ဂှ် သတ်တိရစ္ဆာန် သၟိၚ်နာ်သၟိၚ်သ္ပဝ်လေဝ် ကၠုၚ်ခစသဳကၠဳ သ္ပအ္စာကဵုတဳအစေလကရ၊သၟိၚ်နာ်ကဵုသၟိၚ်သ္ပဝ် ပၞောဝ်ညးၜါဂှ် သၟိၚ်နာ်မၞုံယၟု ပဏ္ဍရလေဝ် မိက်ဂွံတီပြဒ္ဒညာ မမိက်ကဵုမွဲမွဲတုဲ ကၠုၚ်ခစအ္စာတဳဂှ်ရ၊ သၟိၚ်သ္ပဝ်လေဝ် မိက်ဂွံသၟာန် ဂလာန်မွဲမွဲသာ်တုဲ ကၠုၚ်ခစအ္စာတဳဂှ်ရ၊ (သၞဒတန်ကဝ် နာ်ကဵုသ္ပဝ်)ဂှ် ဂွံဒှ်မိတ်လောဲသွာဒၟံၚ်ဟွံသေၚ်ရ၊ ဆဂးဂှ် ပ္ဍဲဘဝဂှ် ဗောဓိသတ်ပိုဲဒှ်သၟိၚ်သ္ပဝ် သာရိပိုတ်ဒှ်သၟိၚ်နာ် ဒေဝဒတ်ဒှ်တဳအစေလကတုဲ နာ်ကဵုသ္ပဝ်လေဝ် ဒှ်သၞၜိုတ်ကရိုက်ကီုရ၊ ပ္ဍဲပယာံမွဲဝါဂှ် သၟိၚ်သ္ပဝ်ကၠုၚ်ခစအ္စာတဳတုဲ သၟာန်သာ်ဝွံရ၊ ယွံတၠဳပိုည် ဂကူသ္ပဝ်ပိုဲဍိက်တံဂှ် ကာလရပ်စနာ် ဃိုၚ်ဗိုတ်နၚ်မ္ဂး ဒးအာစိုပ်လလေၚ် ချိုတ်ထောံဗွဲမဂၠိုၚ်ရ၊ ကလောန်ပြဝနာ်တံ မသ္ပဂြောပ်ဗ္ဒန်ပၞုက်လဝ်ဂှ် တၠဳပိုည်သၟာန်ရံၚ်ညိအဴ။
(၂) စန္ဒကုမ္မာရဇာတ် (ကောန်သၟိၚ်ကဵုဗဗၞး)
ဃောဂှ် ဨကရာဇ်ကဵုစဳရေၚ်ပြုပြေၚ် ဂစိုတ်ကောန်ဇကုဗောဓိသတ် တံၚ်ဏာပ္ဍဲကတိုၚ်ယဇ်တေံရ၊ ဗဗၞးကုတ်ကံ ဒုၚ်ကေတ်ဆီဗောဓိသတ်တုဲ ပူဇဴယဇ်သာတ်ဗ္စရ၊ ဃောဂှ် မိအံက်ကီု၊ ဂၞကျာ်ကီု၊ ဒေံဂမၠိုၚ်ကီု၊ ညးတၞဟ်ကီု၊ ဒုၚ်ဂုဏ်အပါအံက် ကဵုဗလးကောန်ဇကုလေဝ် ဟွံဗလးရ၊ ဂၞကျာ်ဗောဓိသတ် စန္ဒာဒေဝဳ ဒုၚ်ဂုဏ်သၟိၚ်အိန်တုဲ သၟိၚ်အိန်စှ်ေကၠုၚ်ပြာ်ဗလးရ၊ ဃောဗဗၞးဒေဝဒတ် ယာလဝ်သၞာ် ကုတ်ဗာ်ကံစန္ဒကုမ္မာဂှ် သၟိၚ်အိန်စှ်ေကၠုၚ် ရပ်နၚ်ဗၞုဟ်ဍာဲဍာဲဂြၚ်ဂြၚ် လၚ်လၚ်ဂဵုဂဵု ယဵုယျီုပ္ဍဲက္ဍိုပ်ဒေဝဒတ်တုဲ ဗဗၞးဖေက်လကိုတ် ဟွံဂွံဂစိုတ်ရ၊ ကောန်ဍုၚ်တံ ရပ်ဂစိုတ်ထောံဗဗၞးဒေဝဒတ်တုဲ ယိုက်ပ္တိုန်ဗောဓိသတ် ကဵုပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳရောၚ်။ ။ ။
တၚ်ရန်တၟံ-ချူခၞံပြကိုဟ် ချူလိခ်မည်(မန်)ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ
(က) ပြကိုဟ်လိခ်ပတ်ပိဋကတ်ပိ ပါဠိအဌကထာဋဳကာ တၚ်ဏှ်တဝှ်ကျာ်ကဵု တဝှ်မှာထေရ်တၠအရှန် အ္စာအဌကထာ (ထေရဝါဒ)ဂမၠိုၚ် တွံထ္ၜးချူခၞံကှ်ေလဝ် နူဘာသာမာဂဓခပ်သီ တီဝါတ်ဗွဲမလောန်တုဲ မိက်ဂွံကဵုတီလောဲလောဲ ဗွဲဘာသာမိအရၚ် အရေဝ်ပလး ထ္ၜးအဓိပ္ပါယ်မံက်မံက်ဂတဝ်ဂတဝ် ညံၚ်ရံစွံလဝ် ထဝ် ပ္ဍဲလ္တူဂတာတဲဇကု ကဵုညာတ်ကၠးကၠး ကဵုတီအးအးကီု ။ ။ ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ပ္ဍဲဒဒ္ဒရဇာတ်လေဝ် ကုတ်ကံဂစိုတ်တုဲ ဍုန်သွဖျုန်ဗောဓိသတ် စပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲခန္တဳဝါဒဳဇာတ်ဂှ် နကဵုလေံၜတ်ဇလ ၜုၚ်တက်ဗောဓိသတ် ဗၞတ်လ္ၚီဝါ ကဵုကုတ်ဇိုၚ်တဲ မုဟ် ကဵုတိက်လံက်လ္ၚာ ထၞိက်စုတ်ပ္ဍဲသိုဟ်တုဲအာရ၊ ဗောဓိသတ်ဂှ် ဒးလဝ်ဘဲဂွဵုဂွိုက် ဒဒိုက်ဇၞော်လောန်တုဲ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ဟေၚ် ဒးပကာဂစိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲစူဠနန္ဓိယဇာတ်ကီု၊ ပ္ဍဲမဟာကပိဇာတ်ကီု၊ ဂစိုတ်ဗောဓိသတ်ရ၊ တုပ်တဴရဴသာ်ဝွံရ၊ ဗောဓိသတ် က္တဵုဒှ်ကျာ်တုဲလေဝ်၊ ဒေဝဒတ်သ္ပလွဳပရာ ဂြိုဟ်စာဂစိုတ်ကျာ်-ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ လုကဴဗွဲမလံရောၚ်။ ။ ။
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်မဟာပတာပ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ (ဒေဝဒတ်ဒှ်အပါ ဗောဓိသတ်ဒှ်ကောန်) ဗောဓိသတ်တန်ဂဝ်ဂၞဴမိ ပ္ဍဲဂၞကျာ်သၟိၚ်မၞုံယၟု-စန္ဒာဒေဝဳတုဲ ကာလသၠးဂဝ်ဂၞဴဂှ် ခုတ်လဝ်ယၟုကောန်သၟိၚ် ဓမ္မပါလ ကောန်သၟိၚ်မၚ်မွဲဓဝ်မ္ဂးရ၊ ကာလကောန်သၟိၚ်ဓမ္မပါလ ဂွံအာယုက်ထပှ်ဂိတု မိအံက်ဟုံဍာ်ကဵုကောန် နကဵုဍာ်မြမောဝ်စၠန်ဂန္ဓရာတုဲ ဃောမိပ်ဇြိပ် ကတိုၚ်ကလှ်ေ ဝေၚ်ဒၟံၚ်ကောန်ဗၠာဲရ၊ ဃောဂှ် သၟိၚ်လေဝ်စိုပ်အာဒၞာဲဂၞကျာ်ရ၊ ဂၞကျာ်ဂှ်မိပ်ဇြိပ် ဆာန်ဒၟံၚ်ကောန်ဇကု ဝေၚ်ဗမက်မံၚ်ကောန်ဇကုတုဲ၊ ၜိုန်ရညာတ်သၟိၚ်ကီုလေဝ် ဟွံက္တဵုနူဒၞာဲ ဟွံဒစးဝေၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်(ဝိုတ်အာဒှ်ဂွံရ။)
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
* ပရူအတိက်။ ။ ။ ကၠာတေံသၟိၚ်အၚ်္ဂဂှ် ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်အၚ်္ဂရး သၟိၚ်မဂဓဂှ် ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်မဂဓရးတုဲ အကြာရးၜါဂှ် ကြုၚ်စမ္ပါမ္ဂးယၟု မၞုံတဴရ၊ သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုစမ္ပေယျဂှ် ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ကြုၚ်စမ္ပါ-ရ၊ သၟိၚ်နာ်မၞုံကဵုဣဓိမဇၞော်လောန်တုဲ တွဳဗွိုၚ်လဝ်နာ်ဗြဴ ညံၚ်ရဴကောန်ဒေဝတဴ အဆေဝ်သွဝ်ကီုရ၊ ကြုၚ်စမ္ပါဂှ် ဒှ်ဍုၚ်နာ်တုဲ သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ ဨကရာဇ်ပိုၚ်ကၞာတ်လဝ် ရာဇာပလ္လၚ် ပၞၚ်ရတ်ထဝ်ဩန် ပ္တန်လဝ်ပိုန်သမ္ပတ္တဳလောကဳဇၞော်ကွေံရ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ဗဗၞးဂှ် ဒးအေၚ်လဝ်ပုၚ်သွ ပွိုၚ်လ္ပာ်ဂိတုပြၚ်အာတုဲ ဇြဟတ်ဟွံမွဲ သၟိၚ်ကၞုဲဒးယိုက်ဗာပ္တိုန် နူၚ်ဗၚ်ဇြဟ်ဗစိုပ်လ္တူတိဏံရ၊ သၟိၚ်ကၞုဲလေဝ် ဍောၚ်ၜိုတ်အိုတ်ဇိုၚ်တုဲ ဟီုကဵုဗဗၞးသာ်ဝွံ ယွံဗဗၞး အဲဂှ်ဍောၚ်ၜိုတ်ကွေံကွေံရ၊ ကဵုဂွံပၠေၚ်ကၠေံလၟောၚ် ဍောၚ်ကဵုဂွံဟဲတုဲ တိက်ထောဴမွဲလစုတ်ဏောၚ် ဗဗၞးမၚ်မွဲအဲညိ ဂးတုဲ တိက်သၠိၚ်အာရ၊ ဃောကၞုဲဗောဓိသတ်တိက်သၠိၚ်အာဂှ် ဗဗၞးဒေဝဒတ် သတ်မၞိဟ်အယုတ်ၜုၚ်တက်ဟဒုစုတ်ပ္ဍဲက္ဍိုပ်သၟိၚ်ကၞုဲ ကွိုက်ကဵုတၟံတုဲ က၊္ဍိုပ်ဒကးဗြး ဆီဇွောဝ်ပြးအာရ၊ ကၞုဲဗောဓိသတ် တီကေတ်ကလောန်ဗဗၞးအယုတ်ဂှ်တုဲ ဃောဂှ် ဒံၚ်သၠာ်တိုန်တၞုံဆုရ၊ ဂွိၚ်ဖေက်ဗဗၞးကလေၚ်စဴဍုၚ်ကွာန်ဟွံဒးတုဲ ၜိုန်ရဆီက္ဍိုပ်ဇွောဝ်ဒၟံၚ်တော်တော်ကီုလေဝ် ဟီုကဵုဗဗၞးသာ်ဝွံရ။
ပ္ဍဲဂြိုပ်ဂှ် ဗ္ဒာဲကြုၚ်ဂၚ်္ဂါ တၞံကြုက်ဇၞော်နွံမွဲတၞံတုဲ၊ သတ်ဍေံဇၞော်လေဝ်ဇၞော် တၟာနုၚ်ဇရဳ၊ ဍာတ်လေဝ်ဍာတ် ရှ်ဍေံလေဝ် ဍိုက်ပေၚ်ဗွဲမလောန်ရ၊ သတ်ကြုက်ဍုဟ်ဍုဟ်တံဂှ် လ္ၚဵုဂှ် ပြဟ်စှ်ေပ္ဍဲတိ လ္ၚဵုဂှ် ပြဟ်စှ်ေပ္ဍဲဍာ် လ္ၚဵုဂှ် ပြဟ်စှ်ေပ္ဍဲတမ်ဍေံအိုတ်ရ။
ကၞုဲဗောဓိသတ် ဃောနွံဒၟံၚ်လ္တူတၞံဆုဂှ် အဵုတြုံတၠိၚ်ဂၠံၚ် အဲဒံၚ်သၠာ်အာလ္တူတၞံဆုဏံ မွဲတၞံကဵုမွဲတၞံတုဲ ကွာ်ဍံၚ်ဗက်ဆီအဲညိ၊ ဆီအဲဇွောဝ်ဒတုံစှ်ေပ္ဍဲတိဂှ် စၟတ်သမ္တီဂၠံၚ်တြဴတုဲ ဗဗၞးကလေၚ်စဴစိုပ်ဍုၚ်ကွာန်တွဵုရ၊ ကှ်ေ-ဍံၚ်ဗက်ဒၞာဲဆီအဲဇွောဝ်ဒတုံစှ်ေဏံညိ-ဗဗၞး ဂးတုဲ ဒံၚ်ခၠာ်အာလ္တူတၞံဆု ပလံၚ်ဖျဴဏာဗဗၞးဒေဝဒတ် သတ်မၞိဟ်အယုတ် စဵုကဵုစိုပ်ဍုၚ်ကွာန်ဌာန်မၞိဟ်ရ၊ ကၞုဲဗောဓိသတ် ရနုက်ဗပေၚ်ခန္တဳပါရမဳ-မေတ္တာပါရမဳတုဲ ကလေၚ်စဴအာဌာန်ဒၞာဲဂြိုပ်ဂၞိၚ်တေံရ၊ ဗဗၞးအယုတ် လုတ်ဒုဟ်ကဵုမိတ်ဂှ် ကၠာဟွံစိုပ်ဍုၚ်ကွာန်ဏီ ဃောဂှ်ဟေၚ် က္တဵုဒှ်ယဲခါဲဒုတ်ပြၚ်ဏဳ ယဲပၞဳယဲဇၞော်တုဲ ဒှ်အာပြိုတ်မၞိဟ် တၟေၚ်တၟဟ်ဗွဲမလောန်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
သၟိၚ် - - ညံၚ်ရဴဟီုဂးတိုန် လောန်နူသဂါတ္ၚဲ ဗ္တံဂၠုဟွံမွဲပုဟ် က္ဍုဟ်ထောံဂလာန်သစ္စတုဲ အဵု-ဣသိ အရေဝ်ဂၠိၚ်ဂလိုၚ်ဏံကီု ဣသိဂှ်ဍောတ်၊ ဒေံဣသိဂှ်ဇၞော် ကလေၚ်ဟီုလက်ကရဴအိုတ်ရ၊ ပရိသာတ်မှာဇန်ဂမၠိုၚ် ကောံကၠုၚ်ဗဵုဒၟံၚ် ပေါဲဟီုဂလာန်မုသာ ထၟုန်တၠန်တံဂှ်လေဝ် ဖေက်လကိုတ် စိုတ်ယောၚ်ယာ ပလေဝ်မုက်မတ်ဟွံလောဲအှ်ေရ၊ (ပ္ဍဲကာလဟီုဂလာန်မုသာ မရနုက်ကဵုထပှ်ဝါဝွံ၊ ပၟတ်နရက်အဝိက်တေံ ဂဵုဍာဲတိုန်တုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာ သၟိၚ်စေတိယ စဵုကဵုစိုပ်နရက်အဝိက်တေံရောၚ်။)
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ဟိုတ်နူလုတ်မှာဂြိုဟ်စာကဵုမိတ် ကလိလောန်လဝ်ဒုဟ်ဒဏ်လ္တူညးတၠဂုဏ်တုဲ ဒှ်အာပြိုတ်မၞိဟ်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ်ရ၊ ပြိုတ်မၞိဟ်ဂှ် ဍုၚ်ကွာန်လေဝ်ဟွံစိုပ် ဂေတ်အာဂေတ်ကၠုၚ်အကြာဂြိုပ် ဒးဒုၚ်ဒၟံၚ်ဒဒိုက်ပြိုတ် ပွိုၚ််ထပှ်သၞာံရ၊ ဃောဂှ် ဂေတ်စိုပ်အာကၠံဥဒျာဉ် သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳတုဲ လးလဝ်သၠဗြာတ်ၜတ်ၜတ် သ္ပသ္ကဝ်တိက်လ္တူသၠဗြာတ်ဂှ်ရ၊ သၟိၚ်လေဝ် ကာလတိတ်နူဍုၚ် စိုပ်ကၠုၚ်ကၠံဥဒျာဉ် ဆဵုညာတ်ဒးပြိုတ်မၞိဟ် ဒးဒုၚ်စသိုၚ်ဒဒိုက်စိုပ်ကၞောတ်တုဲ သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ပရူပရာဂှ်ရ။
(သမ္တီ) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်ဂွံ ထပှ်ဇာတ် ။ ။ ။ မဟာကပိဇာတ် တုဲဆဝွံရောၚ် ။ ။ ။
လဴထ္ၜးပရူပရာဇကုလုတ်မှာ ကလိလောန်လဝ်ဒုဟ်ဒဏ်လ္တူညးတၠဂုဏ် ၜုၚ်တက်ဟဒုလဝ်က္ဍိုပ်သၟိၚ်ကၞုဲ နကဵုတၞံကလောန်ပပ်ပပ် ကၠောန်ချပ်ဒးတံဂှ် သ္ဂောံမိၚ်ကေတ်တုဲ၊ သၟိၚ်လေဝ် ဖေက်ဂၟံက်ဗွဲမလောန်ရ၊ ပြိုတ်မၞိဟ်တြုံအယုတ်ဂှ် ဃောလဴထ္ၜးကဵုသၟိၚ်ဟေၚ် တိဇၞော်ဒကးၜါကရေက် ပံက်ဟာ်ဟာတိုန်တုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာတြုံအယုတ် စိုပ်အာနရက်အဝိက်တေံရ၊ သၟိၚ်လေဝ် ဂွံညာတ်ဂတမတ်တုဲ သီုကဵုဇကုဂတဝ်သော်ဇကုစဝ်ဂှ် ကလေၚ်စဴအာဍုၚ်ရောၚ်။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဒေဝဒတ်က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳတုဲ အာကတ်ကွတ်ပညာရပ်ဇြုံ ကွတ်လၟာဲရ၊ သွက်ဂွံဂယျိုၚ်လမျီုတုဲ ရပ်ဂွံဇြုံ အာဝေၚ်လှ်ေ-ကဵုလှ်ေဍုၚ်တေံ ဍုၚ်ဏံရ၊ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂကူညးဒိုက်ဂတ်တုဲ ကာလညာတ်ဒးပိုန်ဒြပ် သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ ဃောသၟိၚ်ဥဂ္ဂသေန သ္ပပူဇဴရော်ဂုဏ်ဂှ် တြုံဗောဓိသတ်ရာဒနာဗၠေတ် ဂေတ်စှ်ေအာက္တဵုဒှ်သၟိၚ်နာ် ပ္ဍဲကြုၚ်စမ္ပါ-ရ၊ သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျဂှ် ချိုတ်အာ ပေၚ်ထပှ်တ္ၚဲတုဲဟေၚ် တြုံဗောဓိသတ် က္တဵုဒှ်သၟိၚ်နာ် ပ္ဍဲကြုၚ်စမ္ပါတုဲ ဒှ်သၟိၚ်ဂွံပိုၚ်လဝ်နာ် ပြာသာဒ်နန်ထဝ် ဓလဝ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ် ဒှ်စၞးသၟိၚ်နာ်ကၠာတေံရ။
(၁) သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတ် (ဇာတ်သၟာဗ္ၚကဵုၚုဲထဝ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ပ္ဍဲကာလအတိက်တေံ လက်ထက်သၟိၚ်သေနက ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် ဗောဓိသတ်ပိုဲ ဒှ်ဗဗၞး သၟာဗ္ၚပ္ဍဲကွာန်မွဲရ၊ ဒဒှ်ေဒှ်မိတ်ကဵုၚုဲထဝ်မွဲ နွံပ္ဍဲကၟာဍာ် ဗ္ဒာဲတိဗ္ၚညးတေံ ဍုက်ကေဝ်ဗွဲမလောန်ရ၊ အခိၚ်ဂယး ဗောဓိသတ်တိတ်အာတိဗ္ၚမ္ဂး-ဗွဲကိုပ်ကၠာ အာကဵုၚုဲထဝ် ရပ်ဟံၚ်ပ္တိုန် သတိက်စွံလဝ် ပ္ဍဲလ္တူယာတ်ကၞေဟ်ဂွံမွဲအံၚ်၊ ဗဗၞးဖျေံပ္ဍဲကၟာတုဲ တိတ်ကၠောန်ကလောန်တိဗ္ၚရ၊ အခိၚ်သဝ်တ္ၚဲလေဝ် နနဲဂယးကီု၊ သ္ပတုဲကလေၚ်စဴသ္ၚိရ၊ ပ္ဍဲလ္တူတၞံတာ နွံဗ္ဒာဲတိဗ္ၚဗောဓိသတ်ဂှ် ခ္ဍာ်ကၟက် ခ္ဍာ်ၝောံ တြုံဗြဴညးၜါ နွံတဴအိုတ်ရ။
နိဿဲ
သက္ကရာဇ်သာသနာ ၂၅၃၆- သၞာံ
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဒးပယာံမွဲတ္ၚဲ ခ္ဍာ်အာၜံက်ထောံမတ်စိၚ် နကဵုခၟဴဇမ်ကေက်တုဲ မတ်စိၚ်ကၠက်အာသီုၜါဒိုဟ်ရ၊ ရုဲဂွါံလေဝ် ခၟာဲစုတ်ပ္ဍဲမတ်စိၚ် သီုၜါဒိုဟ်တုဲ ဒှ်စၟတျုရ၊ စၟတျုကိတ်စဗိုဟ်ဒၟံၚ်ဗြံၚ်ဗြံၚ် မံၚ်ဝါတ်ဂိသကေဝ်ထၚ်ဍာ်တုဲ အာဂၠာဲသုၚ်ဍာ်ရ၊ မိၚ်ဗရုရမျာၚ်ၚဴနရိုအ်လ္တူဒဵု ဃဵုတိုန်အာ ထေၚ်ဂးဍာ်နွံ ၚဴတၠညာဏ်ဒံၚ်ခၠာ်စှ်ေ လ္ပာ်သၟဝ်ဒဵု ကဵုရမျာၚ်မွဲဝါပၠန်ရ၊ စိၚ်ကမၠက်မတ် ဂိဓဇောတ်လောန်က္ဍၚ် ထၚ်ဍာ်ကံကှ် ဂေတ်စှ်ေသၟဝ်ဏံ ထေၚ်ဂးဍာ်နွံ ဒတုဲလောတ်လဵု အကြာဒဵုဗၚ်ဇြဟ်တုဲ ချိုတ်အာဒၞာဲဂှ်ရ။
ဂစေံတၞောတ်ၝောံတၠညာဏ် ပဝ်ယာန်ဂၠာဲရံၚ် ဍံၚ်ဗက်ဟွံသရုၚ် ဒုၚ်ကျသတြုဟွံသေၚ်တုဲ ညာတ်ဒးစိၚ်ချိုတ်ခရံၚ် မိပ်စိုတ်အံၚ်ဇၞး ဇၞးသၞအဲရဟေအ် ဂးတုဲ ပဝ်ယာန်စှ်ေ ကွာ်အာကွာ်ကၠုၚ် ဒံၚ်အာဒံၚ်ကၠုၚ် ယူအာယူကၠုၚ်လ္တူစးစိၚ်ရ၊ ဂစေံတၞောတ်ၝောံ မိပ်စိုတ်အိုတ်ဍာ် ကွာ်ဒံၚ်ယူ ထၞိက်စးစိၚ် နကဵုဇိုၚ်ၜါဖဲဖဲတုဲ အံၚ်ဇၞးရဟေအ်-အံၚ်ဇၞးရဟေအ် ညံၚ်ရဴဗရုရမျာၚ် ကညာၚ်ကရေဲကီု၊ တၚ်ဂုဏ်ကဵုမိဿဟာဲ ခ္ဍာ်ရုဲၚဴဍာံဍာံရောၚ်။
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်စိၚ်ပရမ်ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်စိၚ်ရ။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ဗွဲကြဴ ဂၞကျာ်သၠးဂဝ်ဂၞဴ ဂွံကောန်တြုံမွဲ (ဂဝ်ဂၞဴနူသၟိၚ်တၠဇကုအရၚ်)တုဲ ညာတ်မုက်ကောန်ဂၠုပၠန်ဂှ် က္တဵုဒှ်ဓဝ်မေတ္တာဇြဟာန်ဇၞော်လောန်ရ၊ ကောန်တြုံလေဝ် ဇၞော်တိုန်အကြာအပါခွာံ (ဝှီု) တုဲ ထေၚ်ဂးအပါအရၚ်ဖိုဟ််ရ၊ ဂၞကျာ်ဒှ်မံၚ်ဂဝိၚ် ဂွိၚ်ဂွာဲနွံဒၟံၚ်တုဲ ဃောဆာန်တြုံဍောတ် သၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ ဟာဲတြုံသ္ဍိုက်ဆာန် ကာလတၠအဲဂစိုတ်သၟိၚ်ဂှ် ညးတၞဟ်ညာတ်ဒၟံၚ်ကီုဟာ သ္ဂးတုဲ တြုံဍောတ်ဂှ် ဟီုသှ်ကဵုသာ်ဝွံရ၊ ယွံဂၞကျာ်-ညးလဵုမွဲ ဟွံညာတ်အဲရ၊ ဗွဲစၟတ်တုန် ဗရုဗလးကၞာၚ်ဆု ကၞာၚ်ဆုဗရုဂှ် မိၚ်မံၚ်ကီုရ၊ ဆဂးဂှ် မၞိဟ်ကီု တိရစ္ဆာန်ကီု ဗရုဗလးကၞာၚ်ဆုဂှ် အဲဟွံတီ၊ လဆောဝ်တိဟ် အဲစိုပ်ဘယ်ဏောၚ် မၞိဟ်ဗလးကၞာၚ်ဆုတုဲ သ္ၚိတ်အာရ၊ ဘယ်ဂှ် ကၠုၚ်နူမၞိဟ်ဂှ် ဗွဲစၟတ်ရောၚ် ဟီုသှ်ကဵုဂၞကျာ်ရ။
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
တဳအစေလက မိၚ်ဒးဂလာန်ဂြောပ်ဗ္ဒန်ကၟာတ်လဒဵု ဂကူနာ်တံဂှ်တုဲ အဲဟွံလဴကဵုညးတၞဟ်လေဝ် ထပ်ဗဗိုန်လဝ်အရေဝ်ပၠန်ရ၊ သၟိၚ်နာ်ပ္တေဟ်ဂလာန်အ္စာတဳတုဲ ထပ်လဴစဖအိုတ်ရ၊ ယွံအ္စာ သ္ပဝ်ဂမၠိုၚ် ရပ်ဃိုၚ်ပိုဲဂၠံၚ်ဗတမ္ဂး က္ဍိုပ်စှ်ေလ္ပာ်သၟဝ်ရ၊ တၟံၚိတ်လဝ်ဂှ် လသောဝ်စှ်ေအိုတ်ရ ဇကုသာတိုန်တုဲ သ္ပဝ်ရပ်ပိုဲမာန်ရအဴ၊ သၟိၚ်နာ်သ္ပဝတ်ကဵုအ္စာတဳတုဲ တိတ်အာရ၊ တ္ၚဲယးဂှ် သၟိၚ်သ္ပဝ်စိုပ်ကၠုၚ်တုဲ အတိုၚ်ဟီုဗကန်လဝ်ဂှ် သၟာန်အ္စာတဳ အ္စာတဳလဴစဖအိုတ်ရ၊ (အဲဟွံလဴကဵုညးတၞဟ် ဒုၚ်လဝ်သစ္စကီုလေဝ် ဟီုမုသာပၠန်ရ)
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဥတ္တရပဉ္စလဂှ် သၟိၚ်ပဉ္စလပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်ဂှ် ဒှ်ကောန်သၟိၚ်တ္ၚေက်တုဲ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ကြိက်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်တ္ၚေက်ၜါ ကောကဵုဒေံ ဒၟံၚ်ကရောံသၟိၚ်တ္ၚေက်အပါဇကုတုဲ ဇၞော်တိုန်အိုတ်ရ၊ တ္ၚေက်ဗောဓိသတ်ဂှ်-ကော၊ တ္ၚေက်ဒေဝဒတ်ဂှ်-ဒေံ၊ က္တဵုဒှ်မွဲအပါရ၊ လ္ပာ်ဗၟံက်ဒဵုဂှ် ဒှ်ကွာန်ကမၠတ်ဒမၠတုဲ မၞိဟ်မသုန်ကၠံဒၟံၚ်တဴရ၊ လ္ပာ်ပလိုတ်ဒဵုဂှ် ဒှ်ဒၞာဲဣသိဂမၠိုၚ်မသုန်ကၠံ မံၚ်တဴရ၊ ကာလလဗိုတ်ကျာဇၞော်လပိုက်ကၠုၚ်ဂှ် ကောန်တ္ၚေက်မွဲ ကျာပိုက်ဏာတုဲ ဒတုံစှ်ေပ္ဍဲကွာန်ကမၠတ် မၞုံကဵုလွဟ်ကံတ္ၚဗၞုဟ်ဇြၚ်ရ၊ ဟိုတ်နူဒတုံစှ်ေအကြာကမၠတ်ဒမၠ မၞုံကဵုလွဟ်စိ ခုတ်လဝ်ယၟုကောန်တ္ၚေက်ဂှ် သတ္တဂုမ္ဗ-မ္ဂးရ၊ (တ္ၚေက်ဒေဝဒတ်)။
(၁) ဥမ္မၚ်္ဂဇာတကဇာတ် (ယၟုပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဇာတ်မဟောသဓ)
* ပရူအတိက်။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်မိတ္ထဵုဝိဒေဟရးဂှ် သၟိၚ်ဝေဒဟ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်ဝွံ အမာတ်တၠပညာဂမၠိုၚ် နွံဒၟံၚ်ပန်ဂှ် သေနက ပုက္ကုသ ကာမိန္ဒ ဒေဝိန္ဒ မ္ဂးယၟုရ၊ လ္ပာ်ဗၟံက်ပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ဂှ် ကွာန်နွံဒၟံၚ်တုဲ သေဌဳကၟက် သိရဳဝဍ္ဎန ဂးယၟုရ၊ သေဌဳၝောံဗြဴ သုမနဒေဝဳ ဂးယၟု ညးၜါသမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ သ္ပဒတဴဗွဲတသိုက်ရ၊ ဗောဓိသတ်တြုံတၠပါရမဳဂှ် စုတိစှ်ေကၠုၚ်နူဍုၚ်သွဝ် တာဝတိံတေံတုဲ ကၠုၚ်တန်ပဋိသန္ဓိပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴဂယကျာ်သေဌဳဗြဴ သုမနဒေဝဳ-ရ၊ ကောန်ဒေဝတဴလ္ၚီလေဝ် စုတိစှ်ေနူသွဝ်တာဝတိံတေံတုဲ ကၠုၚ်တန်ပဋိသန္ဓိ ပ္ဍဲကွာန်သေဌဳကၟက်တံရ၊ သေဌဳဗြဴ ကာလသၠးဗောဓိသတ်ဂှ် ဟိုတ်နူသၟိၚ််အိန် ကဵုလဝ်ရိုဟ်ဆုဂဥုဲစိ မဟောသဓ ဂးယၟုရ၊ အပါအံက်ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ယဲက္ဍိုပ်ဂိ ပွိုၚ်ထပှ်သၞာံတုဲ အယာံမာတ်ဂွံလံက်ရိုဟ်ဆု ဂဥုဲသၟိၚ်အိန် ဗၠးလွာဲဂှ်ရ။
(၁) သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတ် (ဇာတ်သၟာဗ္ၚကဵုၚုဲထဝ်)
ဒးပယျာံမွဲဝါ ခ္ဍာ်ၝောံဟီုကဵုခ္ဍာ်ကၟက်ရ၊ ယွံတၠသ္ၚိ အဲအၚောပ်စခဍောၚ်မတ် ဗဗၞးညးတၠသ္ၚိဝွံကွေံရ ခ္ဍာ်ကၟက်မိၚ်တုဲ အာဒက်မိတ်သ္ပရဲကဵုဇြုံဇာတ်မွဲတုဲ ယွံသဟာဲဇြုံဇာတ် တၠအဲၜံက်ဂစိုတ်ထောံ ဗဗၞးတၠတိဗ္ၚဏံညိ အဲနွံပၟိက်ခ္ဍောၚ်မတ်ဍေံရ ဇြုံဇာတ်မိၚ်ဂလာန်ဂှ်တုဲ လောဝ်အာလ္တူဇဵုဂၞၚ် အောပ်ဒၟံၚ်အကြာချောဲ ဗ္ဒာဲဍာ်ကၟာၚုဲထဝ်ဂှ်နွံရ၊ စိုပ်အခိၚ်ဗောဒိသတ် ကၠုၚ်ကဵုၚုဲထဝ်ဂှ် ဇြုံဇာတ်ၜံက်ကိတ်စုတ်တုဲ ဂြိပ်တိတ်အာရ၊ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ခ္ဍာ်ကၟက်ပဝ်ကၠုၚ် ၜံက်ခ္ဍောၚ်မတ် ၚုဲထဝ်တိတ်ကၠုၚ် ၚေပ်တ္ၚေပ်ဂွံကံခ္ဍာ် နကဵုၚာၚ်ရ၊ ခ္ဍာ်အာတ်အရီုအဗၚ် ကရေဲကော်ဇြုံဇာတ် ဇြုံဇာတ်ယိုက်လဝ်ဂၞော် ကလေၚ်ကဵုအရီုဗၚ်ကဵုခဍာ်ရ၊ ချိုန်ခဏဂှ် ၚုဲထဝ်ထပ််ၚေပ် တ္ၚေပ်ဂွံကံဇြုံဇာတ် နကဵုၚာၚ်မွဲဒိုဟ်ပၠန်ရ။
(၆) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်စိုပ်ကံ-ကလံကျာ်ဆဂတာပ်
* သမန္တစက္ခုံ သတပုည လက္ခဏံ။ ပါဏေဟိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမိ ။ ။ ။
အဟံ၊ ၚ်-အဲဍိက်ဒေဝဒတ် ဒှ်သတ်ဒမြိုဟ် ဂြိုဟ်စာကဵုကျာ် ပါ်ကန်ကြပ်ချိုတ် မတ်ဟွံပၠိုတ်က္ဍၚ်။ ဣမေဟိ အဌဳဟိ၊ န-ကဵုဇုတ်ကၞၚ်ကံ ဇုတ်သၟိပ်ဂမၠိုၚ်ဝွံကီု၊ ဣမေဟိပါဏေဟိ၊ န-ကဵုလမျီုဂျိုၚ်ဂျိုၚ် သှ်ေၜက်ဒၟံၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံကီု၊ အဂ္ဂပုဂ္ဂလံ တၠဳ-ဂဒ္ဒမစိုန်ဒှ်တဴပူဂဵုမပြဲအိုတ် လက်ကိုဋ်စက္ကဝါ ၜါပိဟွံမွဲ၊ ဒေဝါတိဒေဝံ တၠဳ-ဂဒ္ဒမစိုန်ဒှ်တဴဗိုန်ဂၠိ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝတဴပရဲ ပြဲနူသမ္မုတိဒေဝတဴ ဥပ္ပတ္တိ ဒေဝတဴ၊ နရမ္မသာထိံ၊ တၠဳ-ဂဒ္ဒမစိုန်ဒှ်တဴလၟေတ် လေပ်ဝေတ်လဝ်သတ္တံ တၟံညးကဵုဍိုန်ဍူ လ္ဂူဆာဲယေန်သၞာၚ် နပါၚ်တွံပ္ညုၚ် ဖျုၚ်ကဵုရှ်ဓဝ် မၞိဟ်သွဝ်ဒေဝတဴ ဗြမှဴအိန်ဗြီု။
သမန္တစက္ခုံ၊ တၠဳ-ဂဒ္ဒမဍိုက်ပေၚ်ကဵု သမန္တစက္ခုသဗ္ဗညုတညာဏ်မပြဲ၊ သတပုညလက္ခဏံ၊ ဂဒ္ဒ မဍိုက်ပေၚ်ကဵုလက်သဏ်တြုံပရဲ၊ ပြဲနူမှာဇန် လက်သဏ်ဇၞော် ဍောတ်ၜါ မဟာပုရိသရူပစၠးစရာဲ ဂေါဝ်ဆာဲလောန်သတိုတ်၊ ဟိုတ်ဂကောံကုသဵုမဂၠိုၚ် ဟွံကမွဲပြကာ။ တံဗုဒ္ဓံ၊ န်-ကျာ်သဗ္ဗညု ဂွံယၟုလျုၚ်သ္ဍိုက်ကၞောတ်ညးလိုက်ပိဂှ်။ သရဏံ၊ ရဴဝွံမ္ဂးစ္ၜုဲစ္ၜော် ဇၞော်ကဵုဗဒဗဒါဲ ဒလာဲနိဿဲ ရှ်ေသှ်ေဖျေံက္ဍိုပ်ဂဇံသဝ်။ ဥပေမိ၊ ပ္ဍံ-ပြာပ်အာ နကဵုစိုတ်တိဟိုတ်ဥက္ကဌ ညာဏသမ္ပယုတ် ထပ်စုတ်မဟာကုသဵု ကတဵုဒှ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဗိုန်ဇၟံ ကလံပူဇဴရလေဝ်အဴ။ (လေဝ်ကျာ်)
* အဓိပ္ပါယ် ဂါထာဍန်ဍန်ဂှ်
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
ကွာန်ကၟာဝက်ရးဇြာ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဣသိစၞာဲဒိဗ္ဗစက္ခု-ရ၊ ဂၞကျာ်မဟာမယာဒေဝဳ မိအဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်မိအဲ ဂၞကျာ်သၟိၚ်သုဓမ္မာဒေဝဳ-ရ၊ မှာထေရ်သာရိပိုတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဣသိမဟာရက္ခိတ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿ-ပအပ်ကဵုနန်လေဝ် ဟွံကေတ်တုဲ တိတ်သ္အခၟဳဣသိ-ရ။ (ပံၚ်ဇာတ် ဖျဴဇာတ်ဝွံ အပါအံက်ဟွံပါ)
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
* (ပရူဗောဓိသတ် က္တဵုဒှ်ဂကူစိၚ်ဆဒ္ဒန် ဒေဝဒတ်ဒှ်လၟသောဏုတ္တရ)
(၃) ပရူဒေဝဒတ်-ယမကဝဂ်-ကၞပ်မွဲ
< ဇာတ်ဝွံ ဟိုတ်နူလိခ်သကုတ်ပိုတ်အာတုဲ ညးမတီတံဂှ် တက်ချူအာကဵုမွဲဝါညိအဴ/ကျာ် >
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပံၚ်ဇာတ်။ ။ ။ ယွံခၟဳတံ ဒေဝဒတ်ဂှ် လၟုဟ်ဟေၚ်ပၠောဖျေံနၚ်တၟံ နူဒဵုဂိဇ္ၛကုဋ်ဟွံသေၚ်ဏီ ကၠာတေံလေဝ် ပၠောဖျေံတၟံ (ကွိုက်လပိုက်ကဵုတၟံ) တုဲရ၊ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဗဗၞး ဒှ်ပြိုတ်မၞိဟ် ဂြိုဟ်ကဵုမိတ်ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်ကၞုဲရ။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
* (ပရူပံၚ်ဖက်ကဵုသမၠီု ဒှ်သမၠီု၊ ပံၚ်ဖက်ကဵုညးသပ္ပရိုဟ် ဒှ်မၞိဟ်ခိုဟ်)
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် - ၁၃၅၃ - သၞာံ သ္ပတံနူဂိတုမြေက်က္ကသဵု ၜါမံက်တေံတုဲ ချူခၞံလဝ် လိက်ပြကိုဟ် ဇာတ်ဗောဓိသတ်ကဵုဒေဝဒတ်ဂှ် စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၅၄ - သၞာံ ဂိတုပသာ် ဒစိတ်စွေက် တ္ၚဲစန် အခိၚ်သဝ်တ္ၚဲ ပိနာဍဳကဝါ် အာစိုပ်ဒတုဲ ဗွဲမဒးရးရောၚ် ရိုဟ်တ္ၚဲ ရိုဟ်ဂိတုချူဟွံသေၚ်ရ၊ ပ္ဍဲအကြာချူဒၟံၚ်လိခ်ဝွံဂှ် ဒးချူလိခ်ညးတၞဟ်သ္အာၚ်လေဝ် နွံဒၟံၚ်တုဲ ဗၞတ်လလံတြဴဂိတုဍောတ်ဍောတ် ဂွံစိုပ်ဒတုဲအာရ၊ ယဝ်ရချူမွဲဇၞူ မွဲဟလးဓဝ်မ္ဂး လံအိုတ်မွဲဂိတုရ၊ ဒုၚ်ဒဒိုက် ဒုၚ်ကဝိုၚ်ကဝုဲတုဲ ဒးချူဂှ် သၟိက်ကဵုလိခ်မည် မံက်ဒတဝ်ပြာကတ်တိုန်အာ ပ္ဍဲဂတမတ်ကောန်ဂကူပိုဲရ။
(၅) ပရူဒေဝဒတ် အတ္တဝဂ်-ကၞပ်ၜါ
* ပရူပစ္စုပ္ပန်။ ။ ။
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
ကျာ်ဇၞော်ဘာဓါတ်ကျာ်-ဘဒ္ဒန္တမှာထေရ်ပါလိတ၊
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
'''* စမ္ပေယျဇာတ် တုဲဆဝွံရောၚ်။ ။ ။ အဌကထာဇာတ်နိပါတ် ဝဳသတိတုဲရ။ ။ ။ '''
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* (ပရူဟွံတီဂုဏ်ညး ဒှ်မၞိဟ်ဂြိုဟ်ကဵုမိတ် စိုပ်လ္အိတ်ဒးလီုလာ်)
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
* (သမ္တီ) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်ဂွံ ဂွံဒ္စာံဇာတ်။ ။ ။ ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် တုဲဆဝွံရောၚ်။ ။ ။
(၂) စန္ဒကုမ္မာရဇာတ် (ကောန်သၟိၚ်ကဵုဗဗၞး)
ဒေဝဒတ်စလာပ်ဗဇဴတုဲ ဖျေံထောံအဝဵုကဵုဗောဓိသတ်စန္ဒကုမ္မာ သ္ဂုတ်သွာတ်ဂဗုတ်ရ၊ ကောန်ဍုၚ်တံ ဒးဂၞပ်တုပ်စိုတ် ဟီုထိုၚ်သးဗောဓိသတ်တုဲ ဒေဝဒတ်အဝဵုစှ်ေအာဂှ် ဒက်ဝဲသၠဲကြုတ် ဂၠာဲအခေါၚ်ဂစိုတ်ဗောဓိသတ်ရ၊ ဒေဝဒတ်ဒက်ဝဲကဵုဗောဓိသတ် နူတေံတေံဂှ် စိုပ််ဇာတ်စှ်စန္ဒကုမ္မာ ဒှ်ကၞောတ်ရ၊ ဒးပယာံမွဲဝါ အပါအံက်တိက်လ္ပံညာတ် စိုပ်အာသွဝ်တာဝတိံ မိပ်လဟိၚ်ကွေံကွေံရ၊ တ္ၚဲယးဂှ် ဗဗၞးခဏ္ဍဟာလ ကၠုၚ်ခစဨကရာဇ်တုဲ သၟာန်ဇာန်တိုန်တၞဟ်တၞဟ်သာ်ရ၊ (ဒေဝဒတ်ဟီု ယွံမရာဇ် မိက်ဂွံအာသွဝ်လၟုဟ်ဟာ၊ အာတှ်ေ ပူဇဴယဇ်ဂစိုတ်ကောန်ဇာတ် သမ္ဘာသေဌဳသမ္ၚေဟ်ညိ၊ ဂစိုတ်သတ်ပန်ဂကူဂှ်ဒှ်ဒှ် ဂွံအာသွဝ်ပြဟ်ပြဟ်ရမရာဇ်) ဂးတုဲ သၟိၚ်အပါအံက်ဂှ် ညာဏ်ၜတ်ဒှ်သတ်အပြောံ ပ္တေဟ်ဂလာန်ဒေဝဒတ်ရ။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
ကာလသၟိၚ်ၜါဍုၚ် ဝေၚ်ပၞာန် ကေုာံရေၚ်သ္ကံဂှ် သၟိၚ်မဂဓ ကျအာသၟိၚ်အၚ်္ဂတုဲ အကွက်ဒးဒုၚ်ဂစိုတ်တုပ်တုပ် ဆၚ်ဂစိုတ်ထောံဇကု ပ္ဍဲကြုၚ်စမ္ပါရ၊ ဟိုတ်နူဣဓိသၟိၚ်နာ် သၟိၚ်မဂဓဟွံချိုတ်တုဲ ဗွဲကြဴဏံ နကဵုနဲကဲသၟိၚ်နာ်ဂှ် သၟိၚ်မဂဓဂွံဇၞးအာ သၟိၚ်အၚ်္ဂရး (သၟိၚ်အၚ်္ဂရး ဒးစုတိအာနကဵုဘဲ သၟိၚ်မဂဓတုဲ သၟိၚ်ဝွံ ဂွံပိုၚ်လဝ်ရးဇၞော်ၜါ အၚ်္ဂရးကဵုမဂဓရရး-ရ၊) သၟိၚ်မဂဓရးဂှ် ဗွဲကြဴ ဂွံယၟုသၟိၚ် ဥဂ္ဂသေန-ရ၊ သၟိၚ်ဥဂ္ဂသေနဂှ် ဟိုတ်နူဂွံဇၞးအာသၞဇကုစိ ဇၟာပ်ဇၟာပ်သၞာံ ပူဇဴရော်ဂုဏ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ နကဵုဒြပ်ရတ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။
(၆) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်စိုပ်ကံ-ကလံကျာ်ဆဂတာပ်
အလဵုဇကုညးချူလိက်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၃၅၇) သၞာံ ဂိတုဇှ်ေအိုတ် တ္ၚဲစန် သီုကဵုသဟဓဝ်ဂမၠိုၚ် ထပှ်ဇကု အာလ္ၚောဝ်ကျာ်ဍုၚ်ဇၞော်စှ်တြဴတုဲ စိုပ်အာဍုၚ်သာရဝှ်ရ၊ စှ်မွဲနာဍဳ စိုပ်အာဘာဗၟာ ကဵုပိုန်တတ္ၚဲတုဲ ဇူတၚ်ထောံမွဲချိုန်ခဏဍောတ်ရ၊ သဝ်တ္ၚဲဂှ် အာဂေတ်ဗဵုဘာဇေတဝန် ဒတန်ကျာ်ပိုဲ ကဵုကွးအရဳဂမၠိုၚ် သ္ပဒတဴလဝ်ကၠာတေံရ။
ဂေတ်အာဂေဝ်ကၠုၚ် စိုပ်ဒၞာဲကၟာဒေဝဒတ်ဇူ ဒၞာဲတိၚိတ်ဖျေံဏာ ဒေဝဒတ်ဂှ်ရ၊ ကၟာဒိုဟ်အာ ဍာ်ဟွံမွဲ သှ်ေမံၚ်ဇဵုကၟာ တၞံဆုအရိုၚ်ဗီုၚ်ကၠောံ ဒှ်အာခြုံရာပ်တုဲ လ္ၚုလ္ၚန်ကွေံကွေံရ၊ ညာတ်ဒးသိၚ်သာဗွဲမလောန်တုဲ (ဩ-ခၟဳသမ်ဒိုဟ် ဂြိုဟ်ကဵုကျာ် ဗပါ်သၚ် ဟွံကလၚ်ဂလာန်ဒၠောံဗ္တောန် ကၠောန်လဝ်ကလောန်ဒုစရိုတ် ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာဂျိုၚ်ဂျိုၚ် စိုပ်ကတိုၚ်နရက်အဝိက်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲဏံရသွံ) ပိုဲချပ်ဂွံသိၚ်သာလောန် အောန်စိုတ်ကွေံကွေံရောၚ်။
(၂) ကုက္ကုဋဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စာၚ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ဒတန်ပူဂဵုအရဳ ဟွံလ္ၚုဆုဒုန် စဵုဗိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ်တၞုၚ် ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။
(၂) မဟာပဒုမဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်ဗောဓိသတ်)
သ္ပတံနူတ္ၚဲဂှ်တုဲ ကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲ ကလိဂွံယၟုဒယှ်တှ် အလုံဒိုဟ်စှ်ရ၊ ပိုည်ကျာ်ဩဳလာပ်ဗဇဴလေဝ် ဇၞော်မောဝ်တဴတက်တိုန်ကွေံကွေံတုဲ အလုံဂကူဗုဒ္ဓဘာသာမွဲ လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကျာ် ဂၠိုၚ်တိုန်ရ၊ လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကွးကျာ် ခၟဳအရဳတၠအရှန် ခၟဳပုထုဇန်ဂၠိုၚ်တိုန်တုဲ ယိုက်ဒိုက်ထံၚ်ပၚ်သာသနာ ဒုၚ်ယၟုဒကာပစ္စယ်ပန် အနန္တအနန္တံရောၚ်၊ ဟိုတ်မမိက်ဂြိုဟ်ပလီုပၠေၚ်ညး ဇကုဒးလီု ဒးလေၚ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
စိုပ်ကၠုၚ်အခိၚ်ဥတုဗြဲမ္ဂး စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဂှ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်စိၚ်ဒ္စာံလ္ၚီတုဲ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂိုဟ်ထဝ် မၞုံဗၞတ်စှ်ၜါယောဇနာရ၊ စိုပ်ကၠုၚ်အခိၚ်ကတဴမ္ဂး ဒၟံၚ်ဇရေၚ်တၞံဇြဲဇၞော်တုဲ ဒုၚ်ကျာဗၜိုဟ်ဇကုရ၊ ပ္ဍဲကာလလဆောဝ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်စိၚ်ဂမၠိုၚ်တုဲ အာဝေၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်အံၚ်ရေၚ် ဃောပ္ကဴပေၚ်ဒၟံၚ်အလုံတၞံရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် စိၚ်ဆဒ္ဒန်ၜှ်ပ္ကဴအံၚ်ရေၚ် (ဇီုကဵုက္ဍိုပ်) တုဲ တၞးဆုကှ်ကှ်ကဵု ကၞာၚ်ဆုကှ်ကှ်ဂမၠိုၚ်ကီု အချဴဂမၠိုၚ်ကီု ဒတုံဒးဇကုစိၚ်ၝောံ ဂၞကျာ်သၟတ် စူဠဘဒ္ဒါ-ရ၊ အထိုက်ပ္ကဴအံၚ်ရေၚ် ပ္ကဴအံၚ်ရေၚ် ရာၚ်ရာၚ်ကဴကဴတံဂှ် ဒတုံစှ်ေလ္တူဇကုစိၚ်ၝောံ ဂၞကျာ်ဇၞော်မဟာသုဒ္ဒါ-ရ၊ ဒဒှ်ရ ဆာန်ဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကံဂှ် တီကေတ်နကဵုစိုတ်ဇကုတုဲ စိၚ်ၝောံဂၞကျာ်သၟတ်စူဠသုဘဒ္ဒါ ဒက်လဝ်ဝဲကဵုတြုံဇကု စိၚ်ဆဒ္ဒန်အလန်ကၠာတဲရ၊ ပ္ဍဲကာလမွဲဝါပၠန်ဂှ် စိၚ်ဆဒ္ဒန်ကဵုစိၚ်သၟတ်ဂမၠိုၚ် စှ်ေဝေၚ်စအၚ်လှာဆဒ္ဒန်တုဲ စိၚ်ဗၠာဲၜါဂှ် ဖုံဍာ်ကဵုစိၚ်ဆဒ္ဒန်ရ၊ စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဒုၚ်ဖုံဍာ်တုဲ တိုၚ်ကၠုၚ်လ္တူဗလးတိရ၊ ကာလဂှ် ဂၞကျာ်စိၚ်ၜါ စှ်ေလစအၚ်လှာဆဒ္ဒန်တုဲ စိၚ်ဗၠာဲၜါဂှ် ဖုံဍာ်ပၠန်ရ၊ စိၚ်ၝောံၜါဂှ် ဟုံဍာ်တုဲ တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ဇရေၚ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ရ၊ စိၚ်သှ်ေဒၟံၚ်တံဂှ် စှ်ေဟုံဍာ်ပ္ဍဲလစဆဒ္ဒန်တုဲ ဝေၚ်ဍာ်ဗလိုပ်ဇကုအတိုၚ်ပၟိက်ရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ဂကူမွဲၜိုန်သၟတ် ဍောတ်သွတ်ဂးလဝ် ယဝ်ရဂွံမိတ် ဇၞးလ္အိတ်ဟေၚ်။
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်တိၚိတ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ (ပရူဒေဝဒတ်ဟီုဂလာန်မုသာ တိၚိတ်ဖျေံဏာရောၚ်)
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
လစဆဒ္ဒန်ဂှ် ဇမၠိၚ်ကဵုအနာံ မၞုံဗၞတ်မသုန်စှော် (၅၀) ယောဇနာတုဲ ဍာ်ကေဝ်ဇြုၚ်ကွေံကွေံရ၊ သာ်ဂှ်တုပ်သၟဟ်ကဵုသာ်မြ ညိညဟွံသၞဴတုဲ မပ္တံကဵုပ္ကဴဒကှ်ဥပ္ပိုလ်လေဝ် ပေၚ်ဒၟံၚ်ရ၊ သတ်ဆုဂမၠိုၚ် မပ္တံရိုဟ်ဇုက်ကြုက်ပၞဟ် ရှ်နာနာသာ်ရ၊ ဒယာ်ခပဳခအဳပညောန်လေဝ် ပေၚ်ဒၟံၚ်ရ၊ ဒဵုထဝ် ဒဵုဩန် ဒဵုရတ် သတ်ဆုဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူဂှ် က္တဵုဒှ်တိုန် ဟိုတ်နူပိုည်ကုသဵုစိၚ်ဆဒ္ဒန်ရ၊ စိၚ်ဂမၠိုၚ်ဒ္စာံလ္ၚီဂှ် ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ပူဇဴကဵုဒၟံၚ်ဒါန် ကုပစ္စေဂဗုတ်ဂမၠိုၚ် မသုန်ကၠံဇကုတုဲ ဒှ်ဒကာ ညံၚ်ရဴပိုဲမၞိဟ်ကီုရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
သၟိၚ်ထေၚ်ကွေံ ပ္တေဟ်ဂလာန်ဣသိစၞာဲတုဲ နိမန်ဗဒေါံလဝ်ပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်ရ၊ အတိုၚ်လဟီုဣသိမဟာရက္ခိတဂှ် ဗွဲကြဴ ဂၞကျာ်တန်ဂဝ်ဂၞဴ ပေၚ်စှ်ဂိတု ကြပ်သၠးရ၊ ကောန်ဒေဝတဴဂှ် ညးတၞဟ်ဟွံသေၚ် ဗောဓိသတ်ပိုဲရ၊ ပြံၚ်ဘဝနူဍုၚ်သွဝ်တာဝတိံတေံတုဲ စှ်ေတန်ဂဝ်ဂၞဴ ပ္ဍဲဂၞကျာ်သၟိၚ်ရ၊ ကာလသၠးဂဝ်ဂၞဴတုဲဂှ် ခုတ်လဝ်ယၟု သောမနဿကုမ္မာ ဇၞော်အာအကြာကမၠောၚ်မှောၚ်မှ နၚ်စၚ်ဂမၠိုၚ်ရ၊ သၟိၚ်ရေဏုဂှ် သ္ပအ္စာကဵုဣသိစၞာဲတုဲ ပ္တေဟ်အပ်ပြာပ်လမျီုရ၊ ကောန်သၟိၚ်ဗောဓိသတ်လေဝ် ဂွံအာယုက်ထပှ်သၞာံ ဇၞော်တိုန်ညိတုဲ ဍိုဟ်ကေက်စဳကၠးဗွဲမလောန်ရ၊ ပ္ဍဲပယာံမွဲတ္ၚဲဂှ် မုဟ်ရးမုဟ်ဍုၚ် သၟိၚ်ရဲသပုန်ဂမၠိုၚ် က္တဵုပလီုပလာ်တုဲ သၟိၚ်ဒးအာလဒံကၠေံသပုန်ရ။
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
ဗောဓိသတ်ဂှ် အာစိုပ်ဒဒှ်ဨကရာဇ်မပြဲတုဲ သွက်မိမဇကု ဂွံကၠုၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဗလးဏာရဲဇကုပေါဌိက ကဵုအာကော်နၚ်ရ၊ မိမဗောဓိသတ်လေဝ် ဟွံကၠုၚ်တုဲ မိမသဟာဲဇကု ကဵုကော်နၚ်ပၠန်ရ၊ မိမညးတံ ညးမွဲဟွံကၠုၚ်ရ၊ ဒေဝဒတ်ဂှ် သ္ဂောံဒှ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မၞုံယၟုသာခတုဲ ဟိုတ်နူသဟာဲဇကု မၚ်ဗၠာဲပေါဌိက ယိုက်ပ္တိုန်ကဵုစလဝ်ဖျုန်စာၚ်လ္ဒေါဝ် ဂွံအဝဵုတၟေၚ်မွဲကီုရ၊ ကာလမၚ်ဗၠာဲပေါဌိက ကလေၚ်စဴကၠုၚ်ဂှ် လုပ်ဇူပ္ဍဲသ္ၚိရဲဇကု သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်မၚ်ဗၠာဲ-သာခ-ရ၊ သာခဂှ် ဟွံဒှ်သၟိၚ်တုဲ ဟိုတ်နူပေါဌိက ကဵုဒးအဝဵုသၟိၚ် မၚ်ဗၠာဲနိဂြောဓ ထေဲပၞောတ်အာရ၊ ထေဲပၞောတ်ကဵုရဲဇကု ညးတၠဂုဏ်ပေါဌိကတုဲ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် စကာဍိက်သ္ကံ ကဵုရပ်ၜုၚ်တက်မၚ်ဗၠာဲပေါဌိက-ရ၊ ဒေဝဒတ်သာခဂှ် မိက်ဂွံပသၟိၚ် ဟွံဂွံပသၟိၚ်တုဲ ဂၠာဲဒုဟ်လ္တူပေါဌိက-ရ၊ ဗွဲကြဴ လ္ၚောဝ်ပ္တီဗောဓိသတ်တုဲ ကဵုကော်နၚ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲကုရုရးဂှ် သၟိၚ်ရေဏု ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဥတ္တရပဉ္စလ-ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဣသိမဟာရက္ခိတ တွဳဗွိုၚ်ကေတ်ကွးဇကု ဣသိိမသုန်ကၠံ သ္ပဒတဴပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်ဗွဲမလံတုဲ ဗွဲကြဴ အလုံဣသိဖအိုတ် ကၠုၚ်သ္ပဒတဴပ္ဍဲဥဒျာဉ်ကၠံသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုဂၞကျာ် လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်တုဲ နိမန်လဝ်ဣသိဂမၠိုၚ် ကဵုသ္ပဒတဴကၠံဥဒျာဉ် ပွိုၚ်ဥတုဗြဲရ၊ သၟိၚ်ကဵုဒါန်ပိဏ္ဍပါတ် အပေါတ်ပရိက္ခရာ ဗွဲမဍိုက်ပေၚ်တုဲ ဒုၚ်လဝ်ဒကာပစ္စယ်ပန်ရ၊ ပ္ဍဲဣသိဂမၠိုၚ်မသုန်ကၠံဂှ် ဒေဝဒတ်လေဝ် ဒှ်ဣသိ ပါလုပ်ကရောံညးတၞဟ်ကီုတုဲ ဂွံလဝ်ယၟု ဣသိဒိဗ္ဗစက္ခု ဣသိဂွံလဝ်မတ်ဒိပ်မ္ဂးရ။
(၄) ပရူဒေဝဒတ် မရနုက်ကဵုၜါ-ယမကဝဂ် ကၞပ်မွဲ
* ပံၚ်ဇာတ်။ ။ ။
(၁၀) စူဠနန္ဒိယဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
(ပရူဗၞးလၟဓဇန် ပန်ဂစိုတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
(၆) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်စိုပ်ကံ-ကလံကျာ်ဆဂတာပ်
ကွးဒေဝဒတ်ခၟဳဂမၠိုၚ် ဒ္စာံဇကုဂှ် ယိုက်ဓလိၚ်နၚ်ဒေဝဒတ် နကဵုဇံၚ်ခါတ်တုဲ ကာလကြပ်စိုပ်ကၟာဍာ် မ္ၚးဘာဇေတဝန်ဝွံ ခၟဳဂမၠိုၚ် စှ်ေဟုံဍာ် သ္အးဇ္ၚးစဇကုအိုတ်ရ၊ နာဲဒေဝဒတ်ဂှ် ခၟဳဂမၠိုၚ် ဖျေံစွံလဝ်ဇံၚ်ခါတ် ဗ္ဒာဲဍာ်ကၟာဂှ်တုဲ ကြပ်စိုပ်ကံ ဗတိုက်ကံပရိုက် တသဵုဖျေံဇိုၚ်ဗက် တံၚ်ဓဇက်ၜေါတ်ပ္တိတ်နူတိဟွံမာန်ရ၊ ဃောဂှ်ဟေၚ် တိဇၞော်ကဵုဗရုရမျာၚ် ကညာၚ်ကရေဲ ဖေက်ဂၟံက်ဗွဲမလောန်တုဲ ညံၚ်ရဴလကိုဟ်-ကျာံ-ဇာဒိသိုၚ် (ဟာလဝ်ပါၚ်) ကီုရ၊ တိဇၞော်ဟာလဝ်ခိုဟ်ခိုဟ် ဂမ္တဴပၟတ် ကိုဟ်လုပ်ကၠုၚ် ယက်ဂၠုအလုံဒိုဟ်မွဲတုဲ ၚိတ်ဖျေံဏာ နာဲဒေဝဒတ်သိုက်သိုက် ဗၠိုက်စှ်ေအာဗွဲလၟေၚ်လၟေၚ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ စိုပ်မတ်စိၚ်ၜါ၊ နူဂှ် စိုပ်တၚ်က္ၜံၚ်ၜါ၊ နူဂှ်စိုပ်ဂၞိၚ်၊ နူဂှ်စိုပ်သိုဟ်၊ နူဂှ်စိုပ်ကံ (ကအ်) ကြပ်စိုပ်ဇုတ်ကၞၚ်ကံ (ဇုတ်သၟိပ်) တုဲ ဂွံအခေါၚ်ကလံကျာ် မွဲဂါထာဍောတ်ဝွံရောၚ်။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ဂစေံ ခ္ဍာ် ရုဲ ၚဴ ဇဴညာဏ်အောန်ကွေံ မၞးလ္ပထေၚ်ညိ။
(၂) စန္ဒကုမ္မာရဇာတ် (ကောန်သၟိၚ်ကဵုဗဗၞး)
* ပံၚ်ဇာတ်။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဗဗၞးခဏ္ဍဟာလ ဂစိုတ်အဲကျာ်ရ၊ မိအဲလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်မိစန္ဒကုမ္မာ ဂၞကျာ်ဂေါတမဳရ-ရ၊ မိရာဟုလလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဂၞကျာ်အဲစန္ဒာဒေဝဳ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကောန်သၟိၚ် စန္ဒကုမ္မာ-ရ၊ (ယၟုအပ်အံက် ဟွံပါ)
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
အဲဂၚေၚ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသံသာဂှ် ကၠာကၠာတေံ ကေၚ်က္တဵုဒှ်သမ္ဘာဂၞကျာ် တြုံပရဲကျာ်တြဲဏံကီုဟာ ဂးသာ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲခဏချပ်ဂှ်ဟေၚ် ဇာတိသရညာဏ်က္တဵုဒှ် ဗှ်ဗၞုဟ်တီအာဘဝအတိက်ရ၊ ကာလဗောဓိသတ်က္တဵုဒှ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဂှ် အဲက္တဵုဒှ်သမ္ဘာတြုံဗောဓိသတ်ရသွံ၊ ဇာတိသရညာဏ်မံက်တိုန်တုဲ တီအာဘဝအတိက် ကာလဒှ်သမ္ဘာစိၚ်ဆဒ္ဒန်တေံရ၊ ခၟဳဗြဴသၟတ်ဂှ် ညာတ်အာဘဝအတိက်တေံတုဲ မိပ်စိုတ်ဗွဲမလောန်ရ၊ ဂြိုၚ်တိုန်ထတ်ထတ်လေဝ် ဂြိုၚ်တိုန်ရ၊ ဆက်တုဲချပ်အာဂတတေံပၠန်ရ၊ က္တဵုဒှ်သမ္ဘာညးတုဲ ဗြဴဗြဴတံမ္ဂးဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ဒုၚ်သဇိုၚ်လ္တူတြုံတၠသ္ၚိအောန်သန်၊ ပလီုပလာ်ကၠေံ ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်တြုံတၠသ္ၚိဂၠိုၚ်လောန် ဂွံတီဂုဏ်တြုံအောန်ကွေံကွေံ အဲဂှ် ကေၚ်ကၠောန်လဝ်လ္ပာ်ပလီုပလာ်ရောၚ်သွံ ဟွံတီဂုဏ်တြုံရောၚ်သွံ ဂးတုဲ ညာတ်အာဘဝ ကတဵုဒှ်သမ္ဘာဂၞကျာ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ကၠာတေံရ။
ပ္ဍဲဘဝဂှ်ပၠန် ဒေဝဒတ်က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူလၟ မၞုံကဵုဇြဟတ်ထတ်စောံ ညံၚ်ရဴဇၟူစိၚ်မသုန် ကဵုကၠုၚ်ကောံပ္ဍဲဝၚ်နန်သၟိၚ် ရုဲစှ်လၟဂမၠိုၚ်တုဲ ဂၞကျာ်သုဘဒ္ဒါ ဒးစိုတ်ကဵုလၟဒေဝဒတ် မၞုံယၟု သောဏုတ္တရ ညးမကေၚ်ဒက်လဝ်ဝဲကဵုဗောဓိသတ်ရ၊ လၟဂှ် ဒုၚ်ပါၚ်လာၚ်ကံ သွက်ဂွံပန်ဂစိုတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်တုဲ ဂၞကျာ်သုဘဒ္ဒါ စကာဓမာတ်ကဵုကၠောန်ဒါတ်အပေါတ်လွဟ်မပ္တံ ၜုန်မြခတေက်ဂတေက် ပၞုတ်ပသဲတံဂှ်ရ၊ လၟဂှ် ပ္ကောံဂွံဇွောံမစၞစသုၚ် အပေါတ်လွဟ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ယိုက်ကေတ်လျိုၚ် မၞုံဗၞတ် (ၜါစှ်ေထပှ်-၂၇-နဘာ်) ကွာ်တိတ်အာနူဍုၚ် အတိုၚ်ဂၞကျာ်သုဘဒ္ဒါမပ္ညုၚ်ဏာရ၊ ဂွံစိုပ်ဂြိုပ်ဟေမဝန် ဒၞာဲစိၚ်ဆဒ္ဒန်ဒၟံၚ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ကဵုဒဵုဇြဟ် ၜဳကြုၚ်အာကၠုၚ်ဝါတ်ဂါတ်ဗွဲမလောန်ရ၊ ဆဂးဂှ် အတိုၚ်ကံဝိပက် သှ်ေၜက်ကၠုၚ် ဒးဒုၚ်ဗွဲစၟတ်တုဲ လောန်အာဒဵုထပှ်ဇြဟ်ဒ္စာံဟွံက ဝါတ်ဝါတ်ဂါတ်ဂါတ် လၟဒေဝဒတ် စိုပ်အာဒၞာဲစိၚ်ဆဒ္ဒန်ရ၊ ဗၞတ်ဂိတုတ္ၚဲသၞာံဂှ် (ထပှ်သၞာံ-ထပှ်ဂိတုကဵုထပှ်တ္ၚဲ) လၟသောဏုတ္တရ စိုပ်အာရ၊ ဂၞကျာ်လေဝ် ကဵုလဝ်လာပ်ဗဇဴဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ၜိုန်ရအာဇကုမွဲဓဝ်ကီုလေဝ် အန္တရာယ်ဘဲသၞ ဟွံဒးဖေက်သက်သက်ရ၊ ကာလစိုပ်အာဒၞာဲစိၚ်ဆဒ္ဒန်ဂှ် လၟၜံက်ခါဲလဝ်ကတိုၚ်တုဲ အောပ်မာမံၚ်ပ္ဍဲကတိုၚ်ရ၊ လ္တူဂှ် ဂြောပ်လဝ်ညိညဇြိုၚ်သာတုဲ လၟလတက်လဝ်ယာတ် သ္ၚာဍာ်လွံက် ပ္တောံလဝ်အယောၚ်အလာခၟဳဣသိရ။
ပလေဝ်လဝ်ဒၞာဲဝါဲ ဂွံပန်ဂစိုတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်တုဲ ကာလသၟိၚ်စိၚ်ကၠုၚ်စိုပ်ဒၞာဲ ဇူဒၞာဲမံၚ်ဂှ် လၟဒေဝဒတ်ပန်ဗလးဏာတ္ၚကဵုလဴဂျိ နူဠိုတ် ထောၚ်ကၠိုဟ်အာကြုတ်ဂြိုဟ်လှေက်လှံၚ် လိုက်ခၠၚ်သာတ်အာလ္ပာ်စးရ၊ လဴဂျိခၠၚ်သာတ်တိုန်အာလ္တူအကးတုဲ ဆီဇွောဝ်စရိုဟ်စှ်ေ ညဴၚ်ရဴဍာ်ဗြဲကီုရ၊ ဂိဓဇောတ်လောန် အေၚ်လဒံဟွံမာန်တုဲ၊ စိၚ်ဆဒ္ဒန်ကရေဲက္ညာၚ် ရမျာၚ်သ္ကာတ်ကွေံကွေံရ၊ စိၚ်သှ်ေဒၟံၚ်တံဂှ် ဖေက်လကိုတ်တုဲ ဗက်ဂၠာဲသၞသတြုအိုတ်ရ၊ စိၚ်ၝောံမဟာသုဘဒ္ဒါမွဲဟေၚ် မံၚ်ပ္ဍဲဇရေၚ်တြုံတၠသ္ၚိဇကုတုဲ ဟွံမိက်သာဲခြာ ဟွံမိက်အာလးလးရ။
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ပ္တန်ဣရိယာပိုတ် ဗွဲမဒးရးဟေၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုခၟဳဗြဴသၟတ်မွဲတုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။ ဂလာန်ဂှ် ဒှ်စၟတ်သန် ခၟဳဗြဴသၟတ်ဂှ် ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်သာရဝှ် ဟွံဗဒှ်သ္ၚိဌာန် ဟွံဆာန်ဒြပ်ရတ် က္ဍုဟ်မၠေံထတ်သ္ကာတ် ညာတ်ကေတ်ဒုဟ်သ္ၚိကၟိန်တုဲ တိတ်သ္ပခၟဳဗြဴ ပ္ဍဲသာသနာကျာ်ရ၊ ခၟဳဗြဴဂှ် စိုတ်က္တဵုဒှ် မိက်ဂွံကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓရ်ကျာ်တုဲ ဒးပယာံမွဲတ္ၚဲ ဣတေံကဵုရဲသ္ကံခၟဳဗြဴဂမၠိုၚ် တိတ်အာဘာဇေတဝန် အာကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓရ်အိုတ်ရ၊ ဃောကျာ်တြဲပိုဲ တွံမံၚ်ဓရ်လ္တူပလ္လၚ်ပၞၚ်မပြဲဂှ် ခၟဳဗြဴသၟတ်ဝွံ သီုကဵုသ္ကံရဲဇကု ကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓရ်ကျာ် ဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴရ၊ ဃောဂှ် ခၟဳဗြဴသၟတ်သ္ဂောံညာတ်ကေတ် စၠးစရာဲကျာ်ဩဳကျာ် ဂေါဝ်ဆာဲလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဗွဲမလောန်တုဲ ချပ်တိုန်သာ်ဝွံရ။
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်သ္ပဝ် ဂွံနၚ်နဲဂြန် နဲရပ်နာ်တုဲ နကဵုအသိၚ်မသ္ကာတ်မြဟ်ဂှ် ရပ်ဃိုၚ်ဗိုတ်ကေတ်နာ်ပဏ္ဍရ ရပ်ဃိုၚ်လ္ပာ်ဗတ က္ဍိုပ်စှ်ေလ္ပာ်သၟဝ်တုဲ တၟံၚိတ်လဝ်ဂှ်လေဝ် လတ်တိတ်နူပါၚ်ရ၊ သၟိၚ်သ္ပဝ် ရပ်ဃိုၚ်ဏာသၟိၚ်နာ် ပဝ်ယာန်တိုန်လ္တူအာကာသ ဇကုလကဲ တၠာဲဒၟံၚ်ဂှ် ဒဒိုက်အဲဂှ် အဲဟေၚ်ရေၚ်တၠုၚ် ကၠောန်ဗဒှ်ဒုၚ်ကေတ်ရ ဂးတုဲ ကရေဝ်ကရောတ် နရိုအ်ယာံအာလဂှ်ရ၊ ဃောသၟိၚ်နာ်နရိုအ်ဒၟံၚ်လ္တူအာကာသ စိုပ်အာတဲသၞဂှ် သၟိၚ်သ္ပဝ်သၟာန်ဂၠိုၚ်ကဵုဗီုရ၊ ဗွဲကြဴ ဂွံတီကေတ်ပြဝတဳအစေလက ဟွံမွဲကဵုသဳလ သ္ပလဝ်အ္စာ ဒးသ္ၚောံလလေၚ်ဇၞော်တုဲ (ဂလာန်ဂြောပ်ဗ္ဒန် ဟွံထေက်တန်လဴထ္ၜး ဒးလဴဖအိုတ်ဂှ် စိုပ်လလေၚ်ဇၞော်ရ။) သၟိၚ်နာ်ပဏ္ဍရလေဝ် ဆဴတဳအစေလကတုဲ က္ဍိုပ်ထကးအာ ထပှ်ပရေက်ရ၊ ဟိုတ်နူမုသာစိ တဳအစေလကဂှ် တိၚိတ်ဖျေံဏာ စိုပ််နရက်အဝိက်တုဲ သၟိၚ်နာ်ပဏ္ဍရလေဝ် ဗလးထောံသၟိၚ်သ္ပဝ်ရောၚ်။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
သ္ပတံနူတ္ၚဲဂှ်တုဲ စိၚ်ၝောံသုစူဠဘဒ္ဒါဟွံစစၞ ခြာဟွံလံချိုတ်အာရ၊ အတိုၚ်ရာဒနာမိက်ဂှ် ဍိုက်ပေၚ်အာတုဲ ကာလဒှ်ဂၞကျာ်ဇၞော်သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် ဂွံအဝဵုလ္တူဂၞကျာ်သၟတ် ဗၞတ်စှ်တြဴလ္ၚီရ၊ ဒးကာလမွဲဝါ ပပၞညံၚ်ကဵုယဲက္တဵုဒှ်တုဲ တိက်ဒၟံၚ်လ္တူဇံၚ်ခါတ်ရ၊ ဂၞကျာ်သၟိၚ်သုဘဒ္ဒါဂှ် ဂွံလဝ်ဇာတိသရညာဏ် တီကေတ်ဘဝအတိက်မာန်တုဲ ဂွံဂစိုတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဟေၚ် ပေၚ်ပၟိက်ရ၊ ကာလပပၞညံၚ်ကဵုယဲဂှ် ပရူဒဒှ်အိုဿီု လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်တုဲ လၟမၞုံပ္ဍဲတွဵုကသိရး ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဗၞတ်တြဴစှော်လ္ၚီ ကဵုကောံကၠုၚ်ဝၚ်နန်သၟိၚ်ဖအိုတ်ရ။
(၆) ဒေဝဒတ်တိၚိတ်စိုပ်ကံ-ကလံကျာ်ဆဂတာပ်
အဲဍိက်ဒေဝဒတ်ဂှ် ဒှ်သတ်ဒမြိုဟ် ဂြိုဟ်စာကဵုကျာ် ပါ်ကန်ကြပ်ချိုတ် ဃောတိမၚိတ်ဖျေံဏာ (ဗှ်သၞာဂွံသတိကြဴတဲ) ကျာ်တြဲမဂွံဒုၚ်ယၟုသဗ္ဗညု မဍိုက်ပေၚ်ကဵုလက်သဏ်တြုံပရဲ လက်သဏ်ဇၞော်ဍောတ်ၜါ မဍိုက်ပေၚ်ကဵုသမန္တစက္ခု သဗ္ဗတညာဏ်၊ မဒှ်ညးလၟေတ် လေပ်ဝေတ်လဝ် သတ္တံဍိုန်ဍူလ္ဂူဆာဲယေန်သၞာၚ် မဒှ်ဝိသုဒ္ဓိဒေဝတဴ မပြဲနူသမ္မုတိဒေဝတဴ ဥပပတ္တိဒေဝတဴ မဒှ်ပူဂဵုမပြဲအိုတ်ကၞုၚ် သၠုၚ်အိုတ်ကၞောတ်ဂှ် နကဵုဇုတ်ကၞၚ်တံ ဇုတ်သၟိပ်ဂမၠိုၚ်ဝွံကီု၊ နကဵုလမျီုဂျိုၚ်ဂျိုၚ် သှ်ေၜက်ဒၟံၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံကီု၊ ကျာ်တြဲ မဒှ်စ္ၜုဲစ္ၜော် ဇၞော်ကဵုဗ္ဒဗ္ဒာဲ ဒလာဲနိဿဲ ပြာပ်အာနကဵုစိုတ်ပြဲပြဲ (ကလံပူဇဴ နကဵုဇုတ်-နကဵုလမျီုရအဴ-ရကျာ်)
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
* (မၞိဟ်ဒိုဟ်ဂှ်ဝေၚ် ညးခိုဟ်ဟေၚ် ပံၚ်ဟေၚ်ကျာ်ဂးမ္ၚဵု)
(၁) သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတ် (ဇာတ်သၟာဗ္ၚကဵုၚုဲထဝ်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံဒှ်ခ္ဍာ်ကၟက်ရ၊ ဣဗြဴစိဉ္စဏဴဂှ် လၟုဟ်ဝွံ ကၠာတေံ ဒှ်ခ္ဍာ်ၝောံရ၊ ဒေဝတဴမာလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဇြုံဇာတ်ရ၊ ထေရအအာနန်လၟုဟ်ဝွံ ကၠာတေံ ဒှ်ၚုဲထဝ်ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဝွံ ကၠာတေံ ဒှ်ဗဗၞးတၠတိဗ္ၚရ။
တၚ်ရန်တၟံ-ချူခၞံပြကိုဟ် ချူလိခ်မည်(မန်)ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ
(ဂ) လိခ်ပတ်မန်တြေံတြဟ်-တၟိဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ ချူဆာဲပ္တိတ်တ္ၜဝ်ကၠေၚ်တ္ၜဝ်ကြက် ဟွံကဵုကၠေံကၠက်ဗ္ဒန် ဇဖန်တဲမတ်ခံၚ် ရံၚ်ဗှ်ဃောမာန် လွဳပရာထိၚ်ဒက် ဒ္ဂေတ်ဗက်ဂၠံၚ်တရဴ အ္စာကဝိမည် အ္စာသၠပတ်မည်ကၠာကၠာတေံ ညးမသၞေံသၞဴ ဂိုဟ်ဆာန်အာဲတၟာဲလိခ်ပတ် တၠနာဲဇကုဇကုကီု ။ ။ ။
(၁) ကပိဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲညးဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ပ္တန်ဣရိယာပိုတ် ဗွဲမဒးရးဟေၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်တိၚိတ် အာစိုပ်လလေၚ် ကေုာံ ပရိသာဒ်ဂမၠိုၚ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ညးဝွံဍောတ်သွတ် ဇြဟတ်ဟွံမွဲ လ္ပထေၚ်သောဲညိ။
(၁၂) ဥပါဟနဇာတ် (ဇာတ်ကွးပတုပ်ပြိုၚ်ကဵုအ္စာ-ဥပမာ ဟနပ်လီုလောဲ)
ဗောဓိသတ်ဒုၚ်တဲ သ္ပကွးတုဲ ကတ်ဗ္တောန်စၞောန်ထ္ၜးကဵုမၚ်ဗၠာဲ စဵုစိုပ်လ္အိတ်ရ၊ ဗွဲကြဴဏံ မၚ်ဗၠာဲဒေဝဒတ်ဂှ် ဂွံပညာ မာနတၟာအကး မိက်ဂွံထ္ၜးအစောံဇကုတုဲ ဟီုကဵုအ္စာဇကု ကဵုအာလ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ် မိက်ဂွံခစသၟိၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်လေဝ် ဆာန်ဍူကွး အာလ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်တုဲ သၟိၚ်ဒုၚ်တဲရ၊ ဆဂးဂှ် သၟိၚ်ကဵုဗောဓိသတ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံကောန်တၠ ကၠုၚ်ခစအဲမ္ဂးဂှ် ကွးကဵုအ္စာ ဂွံလာပ်ဗဇဴဟွံတုပ်၊ အ္စာဂွံမွဲပသာတေဟ် ကွးဂွံအပါ် အ္စာဂွံၜါတေဟ် ကွးဂွံမွဲဏောၚ် သၟိၚ်ဂးတုဲ ဗောဓိသတ် ကလေၚ်စဴလဴကဵုရ။
(၁) ကပိဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်တုဲ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူကၞုဲရ၊ တွဳဗွိုၚ်လဝ်ကၞုဲမသုန်ကၠံတုဲ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဥဒျာဉ်ကၠံသၟိၚ််ရ၊ ဒေဝဒတ်လေဝ် က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူကၞုဲ (ကၞုဲပရမ်) တွဳဗွိုၚ်လဝ်ကောန်ရဲဗော်သွး မသုန်ကၠံတုဲ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဥဒျာဉ်ကၠံသၟိၚ်ကီုရ၊ (ကၞုဲဗောဓိသတ်ကဵုကၞုဲဒေဝဒတ် ပိုၚ်လဝ်သ္ကံဇကု မသုန်မသုန်ကၠံ) တုဲ ညးဒှ်သၟိၚ်ကၞုဲ အဲဒှ်သၟိၚ်ကၞုဲရ၊ ဒးပယာံမွဲဝါ ဗဗၞးပြောဟိတ်မွဲ အာကၠံဥဒျာဉ်သၟိၚ်တုဲ ဟုံဍာ်သ္အးဇ္ၚးဇကုရ၊ တိတ်အာနူကၠံဥဒျာဉ်တုဲ ကၞုဲဟပြိပ် ကၞုဲဒလဵုဂၠာန်မွဲဂှ် အိက်စုတ်လ္တူက္ဍိုပ်ဗဗၞးပြောဟိတ်ရ၊ ဗဗၞးယာက္ဍိုပ်လ္ၚာ်ရံၚ်တိုန်ဂှ် ကၞုဲထပ်အိက်စုတ် ပ္ဍဲမုက်မွဲဝါပၠန်တုဲ ဗဗၞးပြောဟိတ် ဒက်လဝ်ဝဲကဵုကၞုဲရ၊ ဒဒှ်ရ ဗဗၞးပြောဟိတ် ဒက်လဝ်ဝဲသၞ ဘပဠထေဲပၞောတ်ကဵုကၞုဲဂၠာန် ကၞုဲဂၠာန်ဂှ် ကၞုဲတၞဟ်သ္အာၚ် လဴထ္ၜးကဵုကၞုဲဗောဓိသတ်တုဲ ဒၟံၚ််ပ္ဍဲဌာန်သၞ ဟွံအပ် ဟွံဂပ်ဝ်ရောၚ် ကၞုဲဗောဓိသတ် သ္ဂးကဵုကၞုဲဂမၠိုၚ်ရ။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
* ပရူပစ္စပ္ပန်။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သွပဟိုတ်ကဵု မၚ်မွဲသဳဥပုဟ်တုဲ ၜိုန်ရအ္စာဇြုံ-လၟာဲ-ဒေဝဒတ် ဂစိုတ်ပျဲပျာံကီုလေဝ် ဟွံသ္ပဒုဟ်ဒဏ် ဟွံဓဇန်စာ စွံဓဝ်မေတ္တာ ရနုက်ဗပေၚ်သဳလပါရမဳတုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။
(၄) ပရူဒေဝဒတ် မရနုက်ကဵုၜါ-ယမကဝဂ် ကၞပ်မွဲ
* ပရူအတိက်။ ။ ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
(တၚ်ဝွံ-မူမတုပ်တဴဂှ်ရော ပ္တေဟ်ပြဟ်ဒှ်ကြာန် -ဆာန်ပြဟ်ဒှ်ဝါတ် (ဆာန်ပြဟ်ခုၚ်မုၚ်) သၟိၚ်ကၞုဲပ္တေဟ်ဗက် က္ဍိုပ်ကၟေက်ဒးၜုၚ်၊ ရေၚ်တၠုၚ်နၚ်ဂလာန်အ္စာသၠပတ်မည် အ္စာတၠစန္ဒောဘာသတုဲ၊ ဟိုတ်ပ္တေဟ်ပြဟ်စိ က္ဍိုပ်ဒးဘဲတၟံရောၚ်။)
(၁) ကပိဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ကၞုဲတွဳဝါရ ဒေဝဒတ်မသုန်ကၠံ ချိုတ်အာဖအိုတ်တုဲ ကၞုဲဒေဝဒတ်ဂှ် ဒးလဝ်ကံလဴတ္ၚ ဂြိပ်စိုပ်အာဂြိုပ်ဟေမဝန် လောတ်စှ်ေဒၞာဲဂှ်ရ၊ ဒဒှ်ကၞုဲဒေဝဒတ် ဒးလဝ်ဘယ်ဂြိပ်စိုပ်ကၠုၚ် ချိုတ်အာဒၞာဲဂှ်ဂှ် လဴကဵုကၞုဲဗောဓိသတ်တုဲ ယွံဂကူကၞုဲတံညးဂမၠိုၚ် ဟီုဟွံကလၚ် ဒၠောံဗ္တောန်ဝါဂှ်ရ-ဒးအာစိုပ်ဘယ်ဂစိုတ်သေၚ်ဟာ၊ ဟွံကလၚ်ဂလာန်တၠပညာ အာစိုပ်လလေၚ်သေၚ်ဟာ ကၞုဲဗောဓိသတ်ဒၠောံဗ္တောန် အဒေါဝ်တွဳဝါရ ကၞုဲဂမၠိုၚ်ရောၚ်။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ဗွဲကိုပ်ကၠာ သတိက်လဝ်ကောန်ၚာ်ဓမ္မပါလ လ္တူဂတဵုမွဲဂတှ်ေတုဲ ကဵုကုတ်တဲ ကဵုကုတ်ဇိုၚ် ပိုတ်အာဖအိုတ်ရ၊ လၟုဟ်ဝွံ ဖျေံအသံကဵုကုတ်က္ဍိုပ်ဂှ် ဒုၚ်စွံလဝ်ဒၞန်ဆုမွဲသ္ကုတ် ဒၞန်ဗာဇ္ဇခါတ်ကေတ်နၚ်လဝ်ဂှ်ရ၊ ၊ဃောဂှ် ဂၞကျာ်ဒုၚ်ဒၟံၚ်ဂုဏ်ဂှ် အတိုၚ်အသံသၟိၚ်အယုတ် ဗာဇ္ဇခါတ်ကုတ်က္ဍိုပ် ကောန်သၟိၚ်ဓမ္မပါလ သတိက်စွံလဝ်လ္တူဒၞန် ပိုတ်ထုတ်အာရ၊ ယာဲဂှ် ဂွိၚ်ဖေက်က္ဍိုပ်ကောန်ဇကုပိုတ်အာတုဲ လုပ်ဒလူကဵုက္ဍိုပ် ဒုၚ်စၞးကောန်လေဝ် သၟိၚ်ဟွံကဵုအခေါၚ် ကဵုကုတ်ဗပိုတ်ထောံက္ဍိုပ်ကောန်ဇကု ဓမ္မပါလ သ္ပလဝ်သတြုတဲဇၞော်အိုတ် ဗောဓိသတ်စိုပ်ဂစိုတ် မတ်ပၠိုတ်အာ နကဵုအသံသၟိၚ် အပါအံက်ဇကုရောၚ်။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
* (ပရူသၠးလမျီုတုဲ ရနုက်ဗပေၚ်သဳလပါရမဳ-ပါရမဳကျာ်)
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
သဘဴပူဂဵုပ္တံပါရမဳကျာ်မ္ဂးဂှ် ဂွံဓဇန်စာလ္တူညးတၞဟ်လောန်လောန်ကာဲကာဲ အောန်ကွေံကွေံရ၊ ဆဂးဂှ် လလံဂွံဂွံနိယတပယျးဒိုဟ်-ပယျးဒိုဟ်ဗိုန်ဂၠိဂှ် လဆောဝ်လဆောဝ်တြုံဗောဓိသတ္တံ ကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ဒဏ်ဇၞော် နွံဒၟံၚ်ကီုရ၊ ဒုဟ်ဒဏ်ဇၞော်ဟီုဂှ် ဂစိုတ်မိမ ဂစိုတ်တၠအရှန် ပ္တိတ်ဆီဇိုၚ်ကျာ် (ဂစိုတ်ကျာ်) ဗပါ်သၚ် မမိက်သ္ဂးရ၊ တြုံဗောဓိသတ်တံဂှ် ပ္ဍဲဒုဟ်ဇၞော် မသုန်သာ်တွံ လုတ်ဒုဟ်ကလိလောန်ကၠေံဟွံမွဲတုဲ ပါဲနူဒုဟ်ဝွံ ဒုဟ်တၞဟ်သ္အာၚ်ဂမၠိုၚ် ကလိလောန်ကၠေံမာန်ရ၊ ပူဂဵုပ္တံပါရမဳကျာ်တံဂှ် ဗၠးအပါဲပန်ဟွံမာန်တုဲ ကာလဂွံပျးဒိုဟ်ဗိုန်ဂၠိဟေၚ် ထေက်ကဵုဗၠး ဗၠးမာန်ကီုရ။
(၄) ပရူဒေဝဒတ် မရနုက်ကဵုၜါ-ယမကဝဂ် ကၞပ်မွဲ
< ဇာတ်ဝွံ ဟိုတ်နူလိခ်သကုတ်ပိုတ်အာတုဲ ညးမတီတံဂှ် တက်ချူအာကဵုမွဲဝါညိအဴ/ကျာ် >
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
တြုံဗောဓိသတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒှ်တြုံဟံၚ်ပြာ်သတ်တုဲ ကာလက္တဵုဒှ်ကျာ် ပြာ်လ္တူပြာ် ဟံၚ်လ္တူဟံၚ်ရ၊ ရံၚ်ကေတ်ပရူဒေဝဒတ်ကၞောတ်တဲတုဲ တီကေတ်မာန်ရ၊ ဒေဝဒတ်လသာကၠေံသ္ၚိဌာန် ပိုန်ဟာန်ဒြပ်ရတ်တုဲ ကျာ်တြဲပိုဲသ္ပကဵုခၟဳရ၊ ဂတနူဏံ ဗီုလဵုဒေဝဒတ်ဂြိုဟ်စာကဵုကျာ် ဗီုလဵုပလီုပလာ်သာသနာကျာ်ဂှ် ကျာ်တြဲပိုဲတီဒၟံၚ်ရ၊ လ္ပာ်ဒေဝဒတ်ဒှ်ဒၟံၚ်ခရှ်မ္ဂး ကလောန်ပပ်ပပ် ကၠောန်လဝ်လ္တူကျာ် ပၠောဖျေံတၟံနူဒဵုဂိဇ္ၛကုဋ် ဂစိုတ်ကျာ် ဗလးဏာသၟာတ္ၚ ကဵုအာပန်ဂစိုတ်ကျာ် ဗလးဏယစိၚ်နာဠာဂိရိ ကဵုဒိထပက်ဂစိုတ်ကျာ် ဗပါ်သၚ်တံဂှ် ဒှ်ကလောန်ဂရုကံ ကလောန်ဇြိုၚ်ဗၠးတိတ်အာနူကတိုၚ်နရက်အဝိက် ဟွံလောဲအှ်ေရ၊ ဒးဒုၚ်နရက်အဝိက် ပွိုၚ်မွဲကဝ်တုဲ ဗၠးတိတ်အာလဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ ဂွံက္တဵုဒှ်ကျာ်ပစ္စေကဗုဒ်ဂှ် လ္ပစၟဳစရ။
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
ပါဲနူမိမိန်ပၟၚ်ဇကုတုဲ ညးမွဲဟွံကဵုတီရ၊ ကာလပေၚ်ဒ္စိတ်ဂိတု ကြပ်သၠးဂဝ်ဂၞဴဂှ် ဂရၚ်ပ္တီခါမ်သဳ တြုံတၠသ္ၚိ မိက်ဂွံအာဇရေၚ်မိမဇကုတုဲ ညးတံကဵုအခေါၚ်ဗွဲမလောဲသွာရ၊ ကဵုစဳရေၚ်တွဳဝါရ သ္ကံရဲဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ခအှ်သေဌဳ ကော်မိမိန် သီုကဵုသ္ကံဂမၠိုၚ် ဍိုက်ကွဳ တိတ်အာနူဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ရ၊ ဗြဴဟတန်ဂှ် အာသၠးဂဝ်ဂၞဴပ္ဍဲသ္ၚိမိမဇကုတေံရ၊ ဂတကွဳဗြဴဟတန်ဂှ် ကွဳသၟာဗၞိက်မွဲတၠ အာဒၟံၚ်တြဴကီုရ၊ ဗီုမိက်ကဵုဒှ် ဗြဴဒိုက်ဂတ်မွဲ နွံပ္ဍဲကွဳသၟာဗၞိက် သီုယဲဒိုက်ကြံၚ်ဍုဟ်ဂှ် ညာတ်ဒးတၞံဇြဲမွဲတၞံတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်ဗ္တံ အာသၠးဂဝ်ဂၞဴ ပ္ဍဲတၞံဇြဲဂှ်ရ၊ (ကောန်တြုံဝွံ လၟောဝ်ဗောဓိသတ် ဂွံဒုၚ်ယၟုနိဂြောဓ-ရ) ဗြဴဂှ် သၠးကောန်တြုံတုဲ ထောံလဝ်ကောန်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ ဗက်အာကွဳသၟာဗၞိက်ဂှ်ရ၊ ကောန်တြုံသၟတ်ဂှ် ဒေဝတဴဂမၠိုၚ် မၚ်မွဲလဝ်တုဲ က္တဵုဒှ်တသိုက်လၟိုန်ရ။
(၁) ဥမ္မၚ်္ဂဇာတကဇာတ် (ယၟုပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဇာတ်မဟောသဓ)
* ပရူပစ္စုပ္ပန်။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ပ္တန်ဣရိယာပိုတ် ဗွဲမဒးရး ဇရေၚ်ဍုၚ်သာဂဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵု ပညာပါရမဳကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။ (ပၞောဝ်ကဵုဇာတ်ဇၞော်စှ်ဂှ် ဒှ်ဇာတ်မရနုက်ကဵုမသုန်တုဲ တွံလဝ်ဗွဲတြးရ၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဝွံ အယာံမာတ်ဂွံတီ ပါရမဳကျာ်သၞဗောဓိသတ်တုဲ ချူလဝ်ဍန်ဍန်ရောၚ်။)
(၁၁) ဂေါဓါဇာတ် (သၟိၚ်ဗကောတ်ကဵုဗကုဲ)
ယွံအပါ သၟိၚ်ဗကောတ် အဲကောန်ဗကောတ် အာရပ်စဗကုဲဏောၚ် ဂစိုတ်ဗကုဲဏောၚ် ဂးတုဲ လဆောဝ်ရပ်ဍိုက်လဝ်လ္တူဇကုဗကုဲရ၊ ဗကောတ်ဗောဓိသတ်ဂှ် ကၠောန်လဝ်ကသိုၚ်ပၞော်တုဲ ကာလကတဵုဒှ်ပရိုက်ဘယ် ဂွံတိတ်ဂွံလတ်ဂွံယျတ်ရ၊ ဗကုဲဂှ် ဒးဒုၚ်ပျဲကဵု ကောန်ဗကောတ်လံအာတုဲ ဖေက်ချိုတ် ဂွံဗၠးဘယ်ဂစိုတ်ပၠန်ဂှ် အာဒက်မိတ်ကဵုလၟမွဲရ၊ ဒးကာလမွဲဝါ ပ္ဍဲအခိၚ်တညၚ်ဂှ် ဗြဲဂူဒၟံၚ်တုဲ ဗကောတ်ဗက်ရပ်စ စၟဂြုန်တံဂှ်ရ၊ ဃောဂှ် လၟကဵုကၠဵုမွဲ ဂၠာဲၜံက်ကသိုၚ်ဗကောတ် ဂၠာဲစဗကောတ်တုဲ ဗကုဲအာဂဗစုတ်လၟရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ကာလဂှ် ဂၞကျာ်စန္ဒာဒေဝဳ အာတ်ပါန်ဒုၚ်ဂုဏ်သၟိၚ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်မဟာပတာပ ကောန်မိဆာန်အိုတ် တဲပိုတ်ဇိုၚ်ပိုတ်ဒၟံၚ်ဂှ် အဲမိဏံ ကၠောန်ဗ္စကောန်ရအဴ ကောန်အဲဍိက်ဗြဴ ဇိုၚ်တဲပိုတ်ဒၟံၚ်တုဲ သွက်ဂွံဂြိုဟ််စာလ္တူအပါအံက် သွက်ဂွံပြိုၚ်ပ္ကာန် ကေတ်မာန််လ္တူအပါအံက်ဂှ် ဟွံမွဲသက်သက်ရအဴ၊ ဆာန်ဍူအဲဍိက်ဗြဴတုဲ ကလေၚ်ကဵုကောန််အဲဍိက်ညိအဴ၊ နရိုအ်ယာံ ဂတာံသိုဟ် စရိုဟ်ဍာ်ရမတ် လောတ်လောစိပ်ထဍိပ်ဒၟံၚ်တုဲ ရပ်မိန်လဝ် ဇိုၚ်တဲပိုတ်သကုတ်ဂှ်ရ ပါဲနူဗလးဂှ် သၟိၚ်ကဵုအသံပၠန်တုဲ ဗာဇ္ဇခါတ် မၚ်ကလၚ်ဒၟံၚ်ဖိုဟ်ရ။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
စိၚ်ဂမၠိုၚ်တံဂှ် ၜှ်ပလှ်နၚ်ပ္ကဴတၞဟ်တၞဟ်သာ်တုဲ တိုန်ကၠုၚ်လ္တူဏံ ကယျိုၚ်ကယျဝ်ဆဒ္ဒန် သ္ပပူဇဴမိပ်မိပ်ဇြိပ်ဇြိပ်ရ ကြဴဂှ် ကယျိုၚ်ကယျဝ်စိၚ်ၝောံ ဂၞကျာ်သၟိၚ်စိၚ်ၜါရ၊ စိၚ်မွဲဂှ် ဂွံနၚ်ပ္ကဴဒကှ်နူလစဆဒ္ဒန်တုဲ ကၠုၚ်ပူဇဴသၟိၚ်စိၚ်ရ၊ စိၚ်ဗောဓိသတ် ဂွံပ္ကဴဒကှ်တုဲ နကဵုလပှ်ဂှ် ရပ်ဂိုၚ်ကေတ် ဂြာတ်တြးလ္တူက္ဍိုပ်ဇကုတုဲ ကလေၚ်ဗဒုၚ်ကဵုဂၞကျာ်သ္ဍိုက်ဆာန် မဟာသုဘဒ္ဒါ-ရ၊ ဂၞကျာ်သၟတ်စူဠဘဒ္ဒါ ညာတ်ဒးအကာဲအရာစိၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ ဗြဴဇၞော်ညး ညးဆာန် အဲဗြဴဍောတ်ညးဟွံဆာန် အလန်ကၠာတေံလေဝ် ခ္ဍိုက်မုက်ကဵုအဲ တုဲအာမွဲဝါရ၊ လၟုဟ်လေဝ် ခ္ဍိုက်မုက်အဲမွဲဝါပၠန် ဂးတုဲ စိုတ်ဟွံမိပ် ထပ်ဒက်ဝဲကဵုစိၚ်ဆဒ္ဒန် အလန်ကြဴတဲရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ပ္တန်ဣရိယာပိုတ် ဗွဲမဒးရးဟေၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ် ဂစိုတ်ကျာ်သဗ္ဗညုတုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။ ဂလာန်ဂှ် ဒှ်စၟတ်သန်၊ ပ္ဍဲဇာတ်တၞဟ်သ္အာၚ် လ္ၚဵုလ္ၚဵုဂှ် ဒေဝဒတ်သ္ပလွဳပရာ ဂြိုဟ်စာကဵုဗောဓိသတ်ကီု၊ အယာံမာတ်ကဵုဖေက်လကိုတ်တ္ၚဵုကီု၊ သ္ပဟွံမာန်ရ၊ ပ္ဍဲစူဠဓမ္မပါလဇာတ်ဝွံ ကာလဗောဓိသတ် ဂွံအာယုက်ထပှ်ဂိတုဓဝ်ဂှ် မအံက်ကဵုကုတ်ဗပိုတ် ဇိုၚ်တဲက္ဍိုပ်တုဲ၊ ကဵုလတိုၚ်ပ္တိုန်ဖျုန် ဒုၚ်ကဵုတၞုၚ်သၞာ်ရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ဂကူမွဲဂွံဓတ် ဇြဟတ်ပေၚ်ကွိုက် ဍဵုဍိုက်ဂကူသၟတ်ဟွံထေက်။
(၁) ဥမ္မၚ်္ဂဇာတကဇာတ် (ယၟုပြာကတ်အိုတ်ဂှ် ဇာတ်မဟောသဓ)
* ဇာတ်မဟောသဓ ဗွဲခမၞောန် တုဲဆဝွံရောၚ်။ ။ ။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
ကၠာတေံ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟိမဝန် (ဟေမဝန်) ဗ္ဒာဲကဵုလစဆဒ္ဒန်တုဲ စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဂမၠိုၚ် ဗၞတ်ဒ္စာံလ္ၚီ ဒၟံၚ်တဴအိုတ်ရ၊ စိၚ်တံဂှ် မၞုံကဵုဣဒ္ဓိဇၞော်လောန်တုဲ ကလာၚ်အာပ္ဍဲအာကာသမာန်အိုတ်ရ၊ စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဗောဓိသတ်ဂှ် ဒှ်သၟိၚ်စိၚ်တုဲတွဳဗွိုၚ်လဝ် စိၚ်သၟတ်တံရ၊ သမ္ဘာဂၞကျာ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ဂှ် မဟာသုဘဒ္ဒါကဵုစူဠဘဒ္ဒါ (ဗြဴနွံၜါရ) ဗၞတ်ဗ္ၜတ်စိၚ်ဗောဓိသတ် မၞုံသၠုၚ်ဇကုဒ္စာံစှော်ဒ္စာံ (၈၈) ဟတ် ဇမၠိၚ်ဇကုမၞုံကၠံၜါစှော် (၁၂၀) ဟတ် လပှ်ဗုၜတ်ညံၚ်ရဴဇၟန်ဩန်ဂှ် မၞုံဇမၠိၚ်မသုန်စှော်ဒ္စာံ (၅၈) ဟတ် ဂြၚ်ဗုၜတ်ဂှ် မၞုံဇမၠိၚ်ပိစှော် (၃၀) ဟတ် ဗွိုက်စှ်သုန် (၁၅) ဟတ် သၞေံဇိုၚ်သၞေံတဲဗ္ကေတ်ဍာဲ ညံၚ်ရဴသာ်ဇာၚ်ၚု ဇကုဗုၜတ်ဒၟံၚ် ညံၚ်ရဴသာ်တောဝ်ချဵု ပွန်ညံၚ်ရဴသာ်ဩန်ကီုရ၊ လျးဂြၚ်စိၚ်ဗောဓိသတ်ဂှ် မပ္တံသာ်ဩန် ဒၞာဲဗ္ကေတ်ဂှ် ၜတ်ဗ္ကေတ် ဍိုက်ပေၚ်ကဵုလျးတြဴသာ်ရ။