cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကၞပ်(၂)
၁၃။ တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်အရက်
အရထ။ ဘိက္ခာဝေ၊ ယွံ−ခၟဳတံ။ အာသေဝိတံ၊ ဍေံ−မဂပ်ဝ်သိပ်ဂၠိပ်ဟဂွံပိုတ်သ္ဂုတ်။ ဘာဝိတံ၊ ဍေံ−မဂပ်ဝ်ဂလိုၚ်လဝ်, ထီုဗးလဝ်။ ဗဟုလဳကတံ၊ ဍေံ−မဂပ်ဝ်သ္ပလ္ၚတ်ပကေၚ်ဖဍုက်လဝ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ။ သုရာမေရယပါနံ၊ ၚ်−ပွမသုၚ်အရရက်မေရယ်။ ဝါ၊ ၚ်−ပွမသုၚ်စအရက်မသုန်ရဲ, မေရဲမသုန်ဂကူ, စၞဗ္ၜူမမိက်ကဵုမွဲမွဲ။ နိရယသံဝတ္တနိကံ၊ စိုန်−ကတဵုဗဒှ်ကဵုပ္ဍဲနရက်ဇၞော် နရက်သၟတ်ရ။ တိရစ္ဆာနယောနိသံဝတ္တနိကံ၊ စိုန်−ကတဵုဗဒှ်ကဵုပ္ဍဲဂကူတိရစ္ဆာန် (ဘုံတိရစ္ဆာန်) ရ။ ပေတ္တိဝိသယသံဝတ္တနိကံ၊ စိုန်−ကတဵုဗဒှ်ကဵုပ္ဍဲဂကူပြိုတ် (ဘုံပြိုတ်) ရ။ သုရာမေရယပါနဿ၊ ဒဒက်−တဴပွမသုၚ်အရက်မေရယ်။ ယောဝိပါကော၊ ယြဴ−ၚ်−ဖဵုမွဲ။ ဝါ၊ ယြဴ-ၚ်−ဖဵုမသုၚ်လဝ်အရက်။ သဗ္ဗလဟု၊ ၚ်−မအောန်, မသာနူအလုံအိုတ်သီု။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံ−ဒှ်ရ။ သောဝိပါကော၊ ၚ်− ဖဵုမအောန်, မသာနူအလုံအိုတ်သီုဂှ်။ မနုဿဘူတဿ၊ ကု−ညးမစိုန်ဒှ်တဴမၞိဟ်။ ဝါ၊ ကု−ညးမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဘဝ။ ဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကော၊ ၚ်−မကတဵုဗဒှ်ကဵုပွမကြံဥမ္မတ်, ယှောတ်ၚိုတ်ဝိုတ်ဝုဲ။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံ−ဒှ်ဍာံစၟတ်ညိဟွံဆောတ်ယောၚ်ရ။
အဓိပ္ပါဲတုန် − ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုသုၚ်အရက်မေရယ်၊ အရက်မသုန်ရဲ, မေရယ်မသုန်ဂကူဂှ် သုၚ်မံၚ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ, ဂလိုၚ်လဝ်ပ္ဍဲသန္ထာန်ဇကု ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ, သိပ်ဂၠိပ် မိပ်မံၚ်ကဵုဍေံဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါတုဲ ချိုတ်အာဒးကတဵုဒှ်ပ္ဍဲနရက်ဇၞော်နရက်သၟတ်, အာကတဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူတိရစ္ဆာန် မပ္တံပြေၚ်ဂၠဴကၠဵုကၠိက်, အာကတဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူပြိုတ်ရ။ ယြဴဖဵုသုၚ်လဝ်အရက်မေရယ်မွဲအောန်အိုတ်, သာအိုတ်, ဍိုန်အိတု်ရ၊ ဖဵုအောန်အိုတ်, သာအိုတ်, ဍိုန်အိုတ်ဂှ် ကာလကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဒးကြံၚိုတ်ဝိုက်ယှောတ်ဏီရောၚ်။
ပ္ဍဲပါဠိမ္ဂး "ဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကော" ဂှ် အ္စာသၠပတ်မည် မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသာ ပံက်တြးပ္တိတ်လဝ်ရဴဝွံမ္ဂး "ဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကောဟောတဳတိ ဥမ္မတ္တကဘာဝံသံဝတ္တေတိ။ တေနဟိမနုဿောဥမ္မတ္တောဝါခိတ္တစိတ္တောဝါဨဠမူဂေါဝါဟောတိ။ အယံသုရာပါနဿနိဿန္ဒော။ (အဋ္ဌကထာအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကနိပါတ်ပွံက်ဒုစ္စရိတဝိပါကသုတ်)။
ထံက်ကဵုပါဌ်မ္ဂး "ဥမ္မတ္တကော" ကြံဟီုဂှ် ဗၞတ်ဂလိုၚ်လဵု လၟိဟ်ဂလိုၚ်လဵု ဒးကြံမူစိဘဝ ဒးကြံရောဟီုဂှ် (ဝါဒအ္စာ, အာစရိယဝါဒ,) လေဝ် ထ္ၜးကဵုပၠန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အ္စာသၠပတ်ညးမလေပ်လိက်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ထံက်ကဵုပါဌ် "ဥမ္မတ္တကော" မွဲဝါကျဍောတ်ဂှ်တုဲ ရိုဟ်လၟိဟ်ဘဝ မဒးကြံအတိုၚ်သၟဝ်ဝွံရောၚ်။
ဒှ်လကိုဟ်တမြံကြံမသုန်ကၠံဘဝ။ ဒှ်မၞိဟ်တမြံကြံမသုန်ကၠံဘဝ။ ဒှ်ကၠဵုတမြံကြံမသုန်ကၠံဘဝ၊ ဒှ်ကၠိက်တမြံကြံမသုန်ကၠံဘဝ၊ ဒှ်မၞိဟ်ဨဠမူဂ− က္ဍိုပ်ကၠဴဍာ်ပါၚ်ဇွောဝ်ခအအနန္တအနန္တံအသၚ်္ချေယျံ ရိုဟ်လၟိဟ်ဘဝဟွံမာန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ကာလဂဗဆဵုဒးမၞိဟ်ကြံကြံ ၚိုက်ၚိုက် ဝိုက်ဝိုက်ယှောတ်ယှောတ် ဓီုဓီုဓုဲဓုဲ ဟွံပေၚ်ဒကေဝ် ဟွံမှးဟွံကၠးဍာ်ပါၚ်ဇွောဝ်ပြးကီု၊ ကာလဂဗဆဵုဒးပ္တံပြေၚ်ဂၠဴကၠဵုကၠိုက် တမြံကြံကြိုၚ်ဒၟံၚ်ကီု သီုကဵုပၠောပ်စိုတ်ဗ္စာရဏာရဴဝွံမ္ဂး− (ဩ− ဖဵုသုၚ်လဝ်အရက်မသှ်ေၜက်ဝိပက်အကုသဵုဍေံ ဇိုန်ကဵုဍာံဍာံရောၚ်သွံ) ဂှ် ပၠောပ်စိုတ်အိုတ်ညိ။   (အ္စာသၠပတ်မည်တြေံ ညးချူစ− ကြံ၊ လၟုဟ်ညးချူစ ကြအ်ရ)။
(၁) ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာခုဒ္ဒက ပါဋ္ဌပြဝံက် သိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ− ဇေန်− ၁၉− ဂှ် ဒုဟ်သုရာဝွံ၊ ဇၞော်လောန်နူဒုဟ်ဂစိုတ်သတ်, ကၠတ်ဂြပ်ညး, ပလီုကောန်ဇာတ်ညး, လာန်ပလဳညးဏီရ၊ မူဟိုတ်ဒုဟ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ်ရော, ဟိုတ်မလေပ်သ္ပကဵုအန္တရာဲဓဝ်အရဳတံ နဒဒှ်ဘဝမကြံဒၟံၚ်ရောၚ်။ အဓိပ္ပါဲစၟတ်ဂှ် ပူဂဵုတမြံမၞိဟ်ကြံကြံဂှ် ဂွံဓဝ်မဂ်ဖဵုဟွံမာန် ဟွံစိုပ်နိဗ္ဗာန်လောဲလောဲရ။
(၂) ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာသုတ္တနိပါတ် ဒုတိယကၞပ် ပြဝံက်မၚ်္ဂလသုတ် ဇေန်− ၂၆−ဂှ် နကဵုပါဌ်သာဓက မၞုံတံ "မဇ္ဇပါယဳဓမ္မံနဇာနာတိ၊ အတ္တံနဇာနာတိ" ရေၚ်တၠၚ်ပံက်ထ္ၜးလဝ်ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရ၊ အဓိပ္ပါဲဖအိုတ်ဂှ်တုန်− ညးမသုၚ်အရက်စၞဗ္ၜူဂှ် ဓဝ်ဟိုတ်လေဝ်ဟွံတီ၊ ဓဝ်ဖဵုလေဝ်ဟွံတီ၊ (ဟိုတ်, ဖဵု, ခိုဟ်, ပရေံ, ဒး, ဟွံဒး, ဍာံ, ဟွံဍာံ, ဒှ်ဂွံ, ဒှ်ဟွံဂွံ ဒှ်တံဟွံတီ) သ္ပကဵုနန္တရာဲကျာ်, ပစ္စေကဗုဒ်, ကွးကျာ်ခၟဳ အရဳခၟဳတၠအရှန် ခၟဳပုထုဇန် ၜုၚ်တက်ဗာ်ထပက်ဂစိုတ်ပျဲပျာံ ဟီုလက်တ္ၜေဟ်လေဝ် သ္ပမာန်ရ၊ ပ္ဍဲဘဝပစ္စုပ္ပန် အလန်လၟုဟ် ညးတၞဟ်ကၞုဟ် ဒးဒုၚ်ဂရိုဟ်ဗျိရ၊ ပ္ဍဲဘဝဂတ ပရလိုက်တေံ အာစိုပ်အပါဲပန်ဘုံရ၊ ပ္ဍဲပွိုၚ်မွဲသံသာ ကၠာဟွံစိုပ်နိဗ္ဗာန်ဏီဂှ် ဒးကြံၚိုက်ဝိုက်ယှောတ်ရ။ (ပြဝံက်ဂၞန်မွဲလ္တူတေံ− ဇေန်−၁၂၀−လေဝ် တုပ်ကဵုဂၞန်ၜါရ)
အဋ္ဌကထာတၞဟ်သ္အာၚ် နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ဏီရ။ ထံက်ကဵုတဝှ်အဋ္ဌကဌာအ္စာသၠပတ်မည် ကောန်ညးဍုၚ်သဓီု ခၟဳဘိက္ခု မၞုံယၟု "ဗုဒ္ဓဃောသာ" မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသာ မချူခၞံလဝ်ဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရဒုဟ်သုရာဇၞော်အိုတ် ဇၞော်နူဒုဟ် မပ္တံဂစိုတ်သတ်ဏီဂှ် သ္ဂောံတီကေတ်မာန်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အရက်မသုန်ရဲ ဒှ်ဒှ်, မေရယ်မသုန်ဂကူ စၞဗ္ၜူလေပ်ဒှ်ဒှ် ကာလသုၚ်ဖျေံဏာဂှ် နကဵုလောဘတဏှာ သဳလလေဝ်လီုအာ ရီုတဲဍိုန်လေဝ်လုပ်ဍုန် ဂုန်တၟာမလ္ၚဴလေဝ်ဟွံမွဲ အာစိုပ်ဒုဟ်ဗွဲစၟတ်အဆတ်ရောၚ်။
တဝှ်ဇာတ်တုန်။ ပ္ဍဲပါဠိကုမ္ဘဇာတ်နိပါတ်တိံသသၟိၚ်အိန် ဗီုသွံအရက်ဂါထာမၞုံတံဍေံ "ယံဝေပိတိတွာဒုစ္စရိတံစရန္တိ၊ ကာယေနဝါစာယစေတသာစ" ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါဲသာ်ဝွံရ၊ ညးမမိက်ကဵုမွဲမွဲ သုၚ်အရက်တုဲ နကဵုကာယဇကုကီု, နကဵုပါၚ်ဇကုကီု, နကဵုစိုတ်ဇကုကီု ဗွဲစၟတ် ဒ္ဂေတ်ဒုစရိုတ်အိုတ်ရ၊ ကၠောန်ကလောန်ပပ်ပပ် စပ်ကဵုမပ္တံဂစိုတ်ကၠတ်အုိတ်ရ၊ နကဵုကာယဇကုဂှ် ကၠောန်ကလောန်ယုတ်ယုတ် ကလောန်လုတ်မှာ ကလောန်အာစိုပ်ဒုဟ်, နကဵုပါၚ်ဇကုဂှ် မပ္တံလက်တ္ၜေဟ်ညးတၞဟ်, နကဵုကသပ်ဇကုဂှ် ချပ်ပၠေၚ်ကၠေံညးတၞဟ်ဒှ်တံ ကၠောန်ခၞံဒးဒ္ဂေတ်ဒုစရိုတ်တုဲ အာစိုပ်နရက် မတွံလဝ်ရ၊ သုၚ်အရက်တုဲ နကဵုကာယဝစဳမနောကံ မမိက်ကဵုမွဲမွဲ ကၠောန်ကလောန်ပရေံပရေံဟေၚ် ချိုတ်အာစိုပ်နရက်ရောၚ်၊ ဆဂးဂှ် ပါဠိဝွံ− ဗွဲတိုက်ရိုက် ကေတ်အဓိပ္ပါဲတပ်တပ်ဟွံဂွံရ၊ ယဝ်ရကေတ်အတိုၚ်ပါဠိမ္ဂး− သုက်အရက်တုဲ တိက်ဒၟံၚ်ကီု, သုၚ်အရက်တုဲ အာလ္ၚောဝ်ကျာ် အာလ္ၚောဝ်ထပိုဲခၟဳ အာကလၚ်ဓရ်ဂှ်ကီု ဒုဟ်ဟွံမွဲရောၚ်။ သုၚ်အရက်တုဲ ကၠောန်ကလောန်ခိုဟ်ခိုဟ် ဗၠးဒုဟ်အရက်ဂှ် လ္ပစှ်ေစိုတ်ညိ။ (သုၚ်အရက်ဂှ် ဒုဟ်တၞဟ်၊ အာလ္ၚောဝ်ကျာ်ဒှ်တံ ဂုဏ်ဖဵုတၞဟ် ပါ်ကဵုဂွံဒးညိ)
ဗွဲတပ်တပ် ဗဂပ်ကေတ်အဓိပ္ပါဲဟွံဂွံရ၊ ဗွဲတ္ၚံက်တ္ၚေဲ "နယ်ဝၚ်္ကဝုတ်" လေဝ် ဒးဗဂပ်ထေက်ရ၊ သုၚ်အရက်တုဲ ဗတ်ရတိက်ကၞပ်ဒၟံၚ်လေဝ် စေတနာစိုတ်သုၚ်ဂှ် လောဘရောၚ်၊ အရက်ဂှ် "ရသာရီု" ဒုၚ်စသိုၚ်ရှ်ဍာ်ဗ္ၜူရောၚ်၊ သုၚ်တုဲ သဳလလီုလာ် မူသာ်ဟွံတၟေၚ်နူညးတမြံ ညးကြံကြံ ညးဆီမလီုတံဂှ်ရ။ သုၚ်စၞဗ္ၜးဍာံမ္ဂး− ဗၠးဒုဟ်ဟွံမွဲရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ညးလ္ၚဵု ပတိုန်အရေဝ်ရဴဝွံမ္ဂး− သုၚ်အရက်တုဲ လ္ပကၠောန်ကလောန်ယုတ်ယုတ် ကလောန်လုတ်မှာ ပ္ဍဲသဳမသုန် ဗၠးဒုဟ်မာန်, ဂလာန်ဂှ်ပၠောပ်ပ္ဍဲသၞောဝ် "ဓမ္မဝတ်" ဟွံဂွံရ၊ နူသုၚ်ဒးအရက်သဳလလီုဂှ် ဟွံစှ်ေစိုတ်ဒှ်ဂွံရ၊ သုၚ်အရက်တုဲ တိက်ဒၟံၚ်ဒှ်ဒှ်, ဗှ်လိက်ချူလိက်ဒှ်ဒှ်, အာလ္ၚောဝ်ကျာ် အာကလၚ်ဓရ်ဒှ်ဒှ် တုပ်သၟဟ်ဂွဳစိုက် ယိုက်ဏာအာဲတၟာဲအကုသဵုဒတုဲရောၚ်။
တဝှ်ဋဳကာဂမၠိုၚ်တုန် "တသ္မာဿယထာဝုတ္တေသွေဝကမ္မပထေသုဥပကာရကတ္တသဘာဂတ္တဝသေနအနုပ္ပဝေသောဒဋ္ဌဗ္ဗော" (ဝိဘၚ်မူလဋဳကာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ− ပွံက် သိက္ခာပဒဝိဘၚ်)။ အရထ− တသ္မာ၊ ဟိုတ်− ဒှ်သာ်ဂှ်ရ၊ အဿ၊ န်−သုရာပါန− ပွမသုၚ်အရက်သုရာဂှ်။ ယထာဝုတ္တေသွေဝ၊ ယြဴ ယြဴ−ဍေံမဂပ်ဝ် တွံလဝ်အိုတ်ဟေၚ်။ ကမ္မပထေသု၊ ပ္ဍဲ−ကမ္မပထစှ်ဂမၠိုၚ်။ (ကလောန်ဒုစ္စရိုတ်စှ် ဒှ်ဟိုတ်ဏာဗစိုပ်ကဵုဂၠံၚ်တရဴအပါဲပန်) ဥပကာရကတ္တသဘာဂတ္တဝသေန၊ ဗွဲ− အစောံဒဒှ်သဘဴမတုပ်, ဒဒှ်မလေပ်သ္ပဂုဏ်ဥပကာမဗဗွဲ။ (နအစောံ− လေဝ် ကဵုအရထမာန်) အနုပ္ပဝေသော၊ န်− ပွမပၠောပ်ဗွဲမဗဗွဲ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ စိုန်စၟတ်ထေက်ရောၚ်။ (စိုန်ဂပ်ဝ်စၟတ်)
အဓိပ္ပါဲတုန်− ယဝ်ရသုၚ်ဒးအရက်သုရာမေရယ်မ္ဂး− စိုတ်မမိက်ကၠောန်ကလောန်ကမ္မပထဒုစ္စရိုတ်စှ်မပ္တံဂစိုတ်သတ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ပြာကတ်မံက်ဂတဝ်တိုန်ရ၊ ဗွဲအစောံအဘိဓဝ်, ဓဝ်ပဋ္ဌာန်ဂှ် သ္ပဂုဏ်ဥပကာနပကတူပနိဿယသတ္တိကုကမ္မပထတံဂှ်ရ၊ အရက်သုရာမေရယ်ဂှ် ဒှ်ရသာရီုကာမဂုဏ်မွဲဂကူမွဲရ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဂှ် ဒှ်ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရီု ကာမဂုဏ်မွဲဂကူကီု၊ ညးမသိပ်ဂၠိပ်သ္ပမိပ်ကဵုဒ္ဂေတ်မေထုန်ဂှ်, သွက်ဂွံဝေၚ်ပါဲကၠေံဒ္ဂေတ်မေထုန်ဂှ် ဝါတ်ဂါတ်ဇြိုၚ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ တုပ်တဴသာ်ဂှ်ကီု၊ သုၚ်ဒးအရက်သုရာမေရယ် စောဲဒၟံၚ်ကွေံကွေံတုဲ သွက်ဂွံဗပိုတ်ကၠေံဂှ် ဝါတ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ အေၚ်အရက်ဒေါံအရက် ဟွံမာန်ရ၊ နကဵုနယ်ဝွံဟေၚ် အရက်မသုန်ရဲ မေရယ်မသုန်ဂကူဂှ် မၞုံသဘဴဍေံ တုပ်ကေုာံကာမေသုမိစ္ဆာစရာကမ္မပထရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အကွက်−ဥပကာရကတ္တ− ဒဒှ်မသ္ပဂုဏ်ဥပကာတုဲ ပ္ဍဲကမ္မပထစှ်လေဝ် ပါလုပ်ဖအိုတ်, ဒးပၠောပ်ပ္ဍဲကမ္မပထစှ်ဂမၠိုၚ်ရ၊ အကွက်− သဘာဂတ္တ−ဒဒှ်မၞုံသဘဴမတုပ်ပၠောပ်ပ္ဍဲကာမေသုမိစ္ဆာစာရလေဝ် ပၠောပ်မာန်ရောၚ်။
အ္စာတၠဇနကာဘိဝံသချူခၞံလဝ်ပြကိုဟ် "ဘာသာဋဳကာအဘိဓဝ်" ပ္ဍဲပွံက်သုရာမေရယပဆိုက်ဝဳထိမုတ်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးကဲလဝ်ပါဠိမူလဋဳကာရဴဝွံမ္ဂး "တဿသဘာဂတ္တေနမိစ္ဆာစာရေ, ဥပကာရကတ္တေနဒသသုပိကမ္မပထေသုအနုပ္ပဝေသော" ရောၚ်။
အရထ။ တဿ၊ ဒဒက်−တဴကဵုသသုရာပါနဂှ်။ သဘာဂတ္တေန၊ ဟိုတ်−ဒဒှ်သဘဴမတုပ်ကေုာံကာမေသုမိစ္ဆာစာရ။ မိစ္ဆာစာရေ၊ ပ္ဍဲ−ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ။ အနုပ္ပဝေသော၊ ၚ်−ပွမပၠောပ်ဗွဲမဗဗွဲ။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံ−ဒှ်ရ။ ဥပကာရကတ္တေန၊ ဟိုတ်−ဒဒှ်မသ္ပဂုဏ်ဥပကာကုကမ္မပထစှ်အလုံအိုတသီု။ ဒသသုပိ၊ ဍေံ−မဒှ်လၟိဟ်သၚ်္ချာစှ်ပြကာအိုတ်ကီုလေဝ်။ ကမ္မပထေသု၊ ပ္ဍဲ−ကမ္မပထဂမၠိုၚ်။ အနုပ္ပဝေသော၊ ၚ်−ဟောတိ၊ ပ္ဍံ။
ပၞောဝ်ကဵုအကုသလကမ္မပထစှ်, ဒုစိုတ်စှ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် သုရာမွဲ− ၜိုန်ရဟွံပါဟွံရိုဟ်လၟိဟ်ပၠောပ်ပ္ဍဲဒုစရိုတ်ကီုလေဝ် ဂွံဂွံကီု "သဘာဂတ္တေနမိစ္ဆာစာရေ" ဂှ် ဗီုသဘဴဍေံတုပ်တုန်− ပ္ဍဲကာမဂုဏ်မသုန်ထၟတ်ဒွံလုက်စုက်ကာမမ္ဂးဂှ် ဂွံကဵုဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရီုရ၊ ကာမဂုဏ်ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရီုဝွံ၊ လုက်စုက်ထၟတ်ဒွံခ္ဍဳလျတ်ဂဗတ်ဒးကေုာံရေၚ်သ္ကံရောၚ်၊ အရက်မေရယ်ဂှ် ဂွံကဵုရသာရီုရ၊ ကာမဂုဏ်ရသာရီုဝွံ၊ မိပ်ကဵုရှ်ဍာ်ဗ္ၜူတုဲ ဒုၚ်စသိုၚ်ရှ် အာရီုရောၚ်၊ ကာမဂုဏ်ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရီုဂှ်လေဝ် ထေက်ကဵုဂရိုဟ်ဗျိရ၊ ကာမဂုဏ်ရသာရီု သုၚ်အရက်မေရယ်ဂှ်လေဝ် ထေက်ကဵုဂရိုဟ်ဗျိရ၊ ဒှ်ဒ္ဂေတ်မယုတ်မာ (မိစ္ဆာစာရ) မွဲဂကူကီုရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ညးမသုၚ်အရက်သုရာမေရယ်ဂှ် ပၠောပ်ပ္ဍဲကာမေသုမိစ္ဆာစာရ− အာစိုပ် "ကမ္မပထ" ဒှ်ဟိုတ်ဏာဗစိုပ်ကဵုဂၠံၚ်တရဴပဋိသန္ဓိအပါဲရောၚ်။
၁၄။ သုရာမသုန်ရဲမေရယ်မသုန်ဂကူ
သုရာမသုန်ရဲမ္ဂးဂှ်− (၁) ပိဋ္ဌသုရာ။ အရက်သုရာမကၠောန်ခၞံနကဵုဝိုဟ်ကီု။ (၂) ပူဝသုရာ။ အရက်သုရာမကၠောန်ခၞံလဝ်ကဵုကွာၚ်ကီု။ (၃) ဩဒနသုရာ။ အရက်သုရာမကၠောနခၞံလဝ်နကဵုပုၚ်ကီု။ (၄) ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တသုရာ။ အရက်သုရာမစုတ်လဝ်မသိအရက်တုဲ မကၠောန်ခၞံလဝ်ကီု။ (၅) သမ္ဘာရသံယုတ္တသုရာ။ အရက်သုရာ သၞဴပကောံလဝ်အပေါတ်ကြိယာဗာတၞဟ်တၞဟ်သာ် မပ္တံကဵုသတ်ဂမောဝ်သတ်တၠုဲ သတ်ဂစွံမရာဲတုဲ ကၠောန်ခၞံလဝ်ကီု။ (ဣဝွံ သုရာမသုန်ရဲရောၚ်)။
တၚ်စၟတ်။ အတိုၚ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲပါဠိဝိနယ်ပါဲစိုတ်သုရာမေရယပါနသိက္ခာပိုဒ်တေံရောၚ်၊ ပၞောဝ်ကဵုအရက်သုရာမသုန်ရဲဂှ် ပ္ဍဲပါဠိဂၞန်ပန်ကဵုမသုန်လပါ်ကၞုၚ်တေံ− သုရာ− ဟွံပါရ။ သွက်ဂွံဗှ်လောဲတုဲ "ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တသုရာ− သမ္ဘာရသံယုတ္တသုရာ" ထပ်စုတ်လဝ်သုရာၜါပိုဒ်ရောၚ်။ ဂလာန်မ္ဂး မေရယ်ဂှ် ဗက်ကဵုပါဠိရ၊ ညးလ္ၚဵုကဵုအရထတုန်− ပုပ္ဖါသဝ−သိညးမခၞံလဝ်နူပ္ကဴကီု၊ ရဴသာ်ဝွံ ကဵုတဴအရထအိုတ်ရ။
သိ, မိက်ဂွံဟီုဟီုမေရယ်မိက်ဂွံသ္ဂးသ္ဂး ဒးရးဗဗွဲဒၟံၚ်သီုၜါရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲသိက္ခာပိုဒ်သုရာမေရယဂှ် သုရာမသုန်ရဲမေရယ်မသုန်ဂကူ စၞဗ္ၜူအိုတသီု အဲဝေၚ်ပါဲကၠေံဂှ် ဒှ်ဒဂိုန်သဳမသုန်ခိုၚ်ခိုၚ်ကၠိုက်ကၠိုက်ရောၚ်။
၁၅။ တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်အၚ်္ဂသိက္ခာပိုဒ်မပ္တံပါဏာတိပါတာ
ပ္ဍဲကဵုသဳမသုန်သိက္ခာပိုဒ်မသုန်ဂှ် အၚ်္ဂဍေံ, ဟိုတ်ဍေံလ္ၚဵု နွံမသုန်- လ္ၚဵုနွံပန်တုဲ အၚ်္ဂဟိုတ်ဍေံဍိုက်ပေၚ်သီုဖအိုတ်ဟေၚ် သဳလလီုလာ်အာရ။ ဟွံပေၚ်ဖအိုတ်မ္ဂး ဟွံလီုရ၊ သွက်ဂွံတီအၚ်္ဂဟိုတ်သိက္ခာပိုဒ်သဳလဂွံလီုလာ်တုဲ အတိုၚ်ကၠုၚ်နူအဋ္ဌကထာဣထိဝုတ်တိကနိပါတ်ပွံက်ပုတ္တသုတ်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးကဵုရောၚ်။
၁။ အကွက်ပါဏာတိပါတ်။ ပါဏ, ပါဏသညိတ, ဝဓကစိတ္တ, ဥပက္ကမ, တေနမရဏ။ အဓိပ္ပါဲတုန်− သတ်ဂျိုၚ်မံၚ်လမျီုလေဝ် ဒးဒှ်။ သတ်ဂျိုၚ်မံၚ်လေဝ်ဒးတီ၊ စိုတ်မိက်ဂွံဂစိုတ်လေဝ်ဒးနွံ၊ လွဳပရာပ္တိတ်ဇြဟတ်အလဵုဇကု, ထဴကဵုညးဂစိုတ်လေဝ်ဒးဒှ်၊ ဟိုတ်နူလွဳပရာဂှ် သတ်ဒးချိုတ်အာလေဝ်ဒးဒှ်။ ဣဝွံ− အၚ်္ဂဟိုတ်ဒှ်ဂစိုတ်သတ်တုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဟိုတ်မသုန်သာ်ဟေၚ် သဳလသိက္ခာပိုဒ်ပါဏာတိပါတာလီုရောၚ်။
(လၚ်္ကာတုန်) သတ်ဂျိုၚ်မွဲဂၠံၚ်၊ တီမံၚ်ၜါစိ၊ ပိဂစိုတ်ပၠန်၊ ပန်ပ္တိတ်ဇြဟတ်၊ မသုန်သတ်ချိုတ်၊ အၚ်္ဂဟိုတ်၊ ပၠောပ်စိုတ်သမ္တီညိ။
၂။ အကွက်အဒိန္နာဒါန်။ ပရပရိဂ္ဂဟိတ, ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတ, ထေယျစိတ္တ, ဥပက္ကမ, တေနဟရဏ။ အဓိပ္ပါဲတုန်− ဂြပ်ညးတၞဟ်လေဝ် ဒးဒှ်၊ ဂြပ်ညးတၞဟ်လေဝ်ဒးတီ၊ စိုတ်ကမၠတ်မမိက်ကၠတ်လေဝ်ဒးနွံ။ လွဳပရာပ္တိတ်ဇြဟတ်အလဵုဇကု, ထဴကဵုညးကၠတ်လေဝ်ဒးဒှ်။ နကဵုလွဳပရာဂှ် ဂိုၚ်ကၠတ်ပၠံၚ်ကေတ်ဏာလေဝ်ဒးဒှ်၊ ဣဝွံ− အၚ်္ဂဟိုတ်ဒှ်ကၠတ်ဂြပ်ညးတုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဟိုတ်မသုန်သာ်ဟေၚ် သဳလသိက္ခာပိုဒ်အဒိန္နာဒါနာလီုရောၚ်။
၂။ အကွက်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ။ အဂနဳယဝတ္ထု, တြုံဗြဴဟွံထေက်ကဵုအာကၠုၚ်ဒ္ဂေတ်မေထုန်လေဝ် ဒးဒှ်၊ တသ္မိံသေဝနစိတ္တ, စိုတ်မမိက်သိပ်ဂၠိပ်ပ္ဍဲတြုံဗြဴဟွံထေက်ကဵုအာကၠုၚ်ဒ္ဂေတ်မေထုန်လေဝ်ဒးနွံ၊ သေဝနပယောဂ, လွဳပရာပ္တိတ်ဇြဟတ်ပွမသိပ်ဂၠိပ်ဒ္ဂေတ်မေထုန်အလဵုဇကုလေဝ်ဒးဒှ်၊ မဂ္ဂေနမဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိအဓိဝါသန, ပွမမိပ်ဇြိပ်သာယျေန်ဒ္ဂေတ်မေထုန် နကဵုမဂ်ကေုာံညးမွဲကဵုမွဲ (မိပ်ဇြိပ်သီုညးၜါလပါ်) လေဝ်ဒးဒှ်၊ ဣဝွံ− အၚ်္ဂဟိုတ်ဒှ်ကလိလောန်ကၠေံဒ္ဂေတ်မေထုန် ပလီုပလာ်ကောန်ဇာတ်တြုံတၠသ္ၚိသမ္ဘာညးတုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဟိုတ်ပန်သာ်ဟေၚ် သဳလသိက္ခာပိုဒ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရလီုရောၚ်။
(လၚ်္ကာတုန်) ဟွံအပ်မွဲကၠာ၊ ၜါသိပ်ဂၠိပ်စိ၊ ပိလွဳပရာ၊ ပန်ကၠာမဂ်ၜိုတ်၊ အၚ်္ဂဟိုတ်၊ ပၠောပ်စိုတ်သမ္တီညိ။
၄။ အကွက်မုသာဝါဒါ။ အတထဝတ္ထု, အပေါတ်ဝတ္ထုဟွံဍာံပြလေဝ်ဒးဒှ်၊ ဝိသံဝါဒနစိတ္တ, မၞုံကဵုစိုတ်မမိက်ကဵုဆောတ်ယောၚ်ဗၠေတ်မှာလေဝ်ဒးဒှ်၊ တဇ္ဇဝါယာမ, လွဳပရာနကဵုကာပါၚ်ဗွဲမဗဗွဲကဵုစိုတ်မမိက်ကဵုဆောတ်ယောၚ်မှာရာလေဝ်ဒးဒှ်။ ပရဿတဒတ္ထဝိဇာနန, ညးမဒးဒုၚ်လီဂှ် တီဍာံဍာံ (ဗၠေတ်ဂှ်ဍာံ, ဍာံဂှ်ဗၠေတ်အတိုၚ်လီဂှ်တီ) လေဝ်ဒးဒှ်၊ ဣဝွံ− အၚ်္ဂဟိုတ်ဒှ်လာန်ပလဳလှေံလှန်လီညးတၞဟ်တုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဟိုတ်ပန်သာ်ဟေၚ် သဳလသိက္ခာပိုဒ် မုသာဝါဒါ လီုရောၚ်။ (လၚ်္ကာတုန်) ဟွံဍာံမွဲကၠာ၊ ၜါစိုတ်ကဵုယောၚ်၊ ပိရောၚ်လွဳပၠန်၊ ပန်တီဗၠေတ်အိုတ်၊ အၚ်္ဂဟိုတ်၊ ပၠောပ်စိုတ်သမ္တီညိ။
၅။ အကွက်သုရာမေရယ။ မဇ္ဇဘာဝ, စၞဗ္ၜူ သိအရက်မေရယ် ဗ္ၜူလေဝ်ဒးဒှ်၊ ပါတုကမျတာစိတ္တ, စိုတ်မမိက်သုၚ်လေဝ်ဒးနွံ၊ တဇ္ဇဝါယာမ၊ လွဳပရာနကဵုကာယ မပ္တံရပ်ပလၚ်ရပ်ခေါ်ပ္ၚါန် ဗဗွဲကဵုစိုတ်မမိက်သုၚ်လေဝ်ဒးဒှ်၊ အဇ္ၛောဟရဏ− သုၚ်ဖျေံဏာလုပ်ကံလေဝ် ဒးဒှ်။ ဣဝွံ− အၚ်္ဂဟိုတ်ဒှ်သုၚ်အရက်သုရာမသုန်ရဲ မေရယ်မသုန်ဂကူ စၞဗ္ၜူမပ္တံကဵုဘိၚ်ဘၚ်တုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဟိုတ်ပန်သာ်ဟေၚ် သဳလသိက္ခာပိုဒ်သုရာမေရယလီုရောၚ်။
(လၚ်္ကာတုန်) စၞဗ္ၜူမွဲကၠာ၊ ၜါမိက်သုၚ်စိ၊ ပိလွဳရပ်ပၠန်၊ ပန်လုပ်ကံအိုတ်၊ အၚ်္ဂဟိုတ်၊ ပၠောပ်စိုတ်သမ္တီညိ။
တၚ်စၟတ်။ အၚ်္ဂသဳမသုန်လီုဝွံ၊ ပ္ဍဲတဝှ်အဘိဓဝ်အဋ္ဌကထာ အဋ္ဌသာလိနဳစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍအကုသလကမ္မပထကထာကီု၊ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာသမ္မောဟဝိနောဒနဳ သိက္ခာပဒဝိဘၚ်ကီု၊ ပ္ဍဲသကေန်အဘိဓဝ်ဓမ္မတ္ထသၚ်္ဂဟကီု ဟွံမွဲရောၚ်၊ ဟိုတ်တုန်− သုရာမေရယဂှ် ဟွံရိုဟ်လၟိဟ်ပ္ဍဲအကုသလကမ္မပထစှ်တုဲ၊ ၜိုန်ရပၠောပ်လဝ်ပ္ဍဲကာမေသုကီုလေဝ် အၚ်္ဂဟိုတ်ဍေံဟွံထ္ၜးလဝ်ရောၚ်။ တဝှ်အဘိဓဝ်တံဂှ် စၞောန်ထ္ၜးလဝ်ပါဏာတိပါတ်, အဒိန္နောဒါန်, ကာမေသုကဵုမုသာတုဲ အၚ်္ဂသဳလလီုလာ်ဂှ် နွံဒၟံၚ်ရ။ ပ္ဍဲတဝှ်ဝိနယ်အဋ္ဌကထာပါဲစိုတ် ပွံက်သုရာမေရယပါနသိက္ခာပိုဒ်ကီု၊ ပ္ဍဲဋဳကာသာရတ္ထဒဳပနဳတတိယကၞပ် ပွံက်သုရာဂှ်ကီု အၚ်္ဂသုရာဟွံမွဲပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲတဝှ်သုတ်အဋ္ဌကထာနိဒါနဝဂ္ဂဓါတုသံယုတ်ပွံက်ပဥ္စသိက္ခာပဒသုတ်ဂှ်လေဝ် အၚ်္ဂသုရာဟွံမွဲရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အၚ်္ဂဟိုတ်သဳမသုန် ဗီုဂွံလီုလာ်ဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ဂှ် အတိုၚ်တဝှ်သုတ္တန္တဒေသနာပြကိုဟ်အဋ္ဌကထာ ဣတိဝုတ်တိကနိပါတ် ပွံက်ပုတ္တသုတ်တေံဟေၚ် ရေၚ်တၠုၚ်စၞောန်ထ္ၜးကဵုစိုပ်ဒတုဲရောၚ်။
၁၆။ တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဒုဟ်ဍောတ်ဒုဟ်ဇၞော်
သ္ပတိုၚ်ခဳကဵုတဝှ်ပြကိုဟ်သုတ်လတူဂှ်တုဲ သွက်ဂွံတီဒုဟ်ဍောတ်ဒုဟ်ဇၞော် ပ္ဍဲအရာကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ဒဏ် မပ္တံဂစိုတ်ကၠတ်တံဂှ်တုဲ ထပ်သောၚ်ကလးစၞောန်ထ္ၜးကဵုဗွဲခမၞောန်ရောၚ်။
(၁) ပ္ဍဲအရာဂစိုတ်သတ်ဂှ် သတ်တိရစ္ဆာန်မၞုံကဵုသဳလဂစိုတ်မ္ဂး− ဒုဟ်ဇၞော်, ဟွံမွဲကဵုသဳလဂစိုတ်မ္ဂး− ဒုဟ်ဍောတ်။ မၞိဟ်နွံကဵုသဳလဟွံမွဲကဵုသဳလလေဝ် တုပ်ရ။ ဂစိုတ်ထပိုဲခၟဳသၚ်တံကဵုဂစိုတ်ခရှ်လေဝ် ဒ္ဂေတ်ဗက်ဂုဏ်သဳလတုဲ ဂစိုတ်ဒးထပိုဲခၟဳသၚ်တံဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်အိုတ်ရောၚ်။ (ဂစိုတ်မပ္တံမိမကျာ်တၠအရှန်စိုပ်နရက်အဝိက်)
(၃) ပ္ဍဲအရာပလီုပလာ်ကောန်ဇာတ်တြုံဗြဴညးဂှ် ညးမၞုံကဵုသဳလ ဒုဟ်ဇၞော်, ညးဟွံမွဲကဵုသဳလဒုဟ်ဍောတ်ညိရ၊ ဆဂးဂှ် နရက်ဟွံဗၠးဂှ်လေဝ် ဒုၚ်ဂွိၚ်လဝ်ဖေက်လဝ်နူဇမ္ၚောဲညိ၊ ပလီုပလာ်ခၟဳဗြဴကဵုပလီုပလာ်ခရှ်ဗြဴဂှ် ဒ္ဂေတ်ဗက်အတိုၚ်ဂုဏ်သဳလ ပ္ဍဲသာသနာတုဲ ခၟဳဗြဴပုထုဇန်ဂှ် ဒုဟ်အောန်ညိ, ခၟဳဗြဴတၠအရှန်ဂှ် ဒုဟ်ဇၞော်အိုတ်တုဲ စိုပ်နရက်အဝိက်မာန်ရ၊ ခရှ်ဗြဴနွံကဵုသဳလဒှ်ဒှ်, ဟွံမွဲကဵုသဳလဒှ်ဒှ် ပလီုပလာ်ဟွံအပ်ရ၊ ပလီုခၟဳဗြဴလဵုမွဲဟွံဟီု ဒုဟ်ဇၞော်လောန်နူခရှ်ဗြဴဖအိုတ်ရောၚ်။
(၄) ပ္ဍဲအရာလီလာန်လှေံလှန်ဝဵုစၞာဂှ် ပူဂဵုမၞုံကဵုသဳလ ဒးဒုၚ်လီဒုဟ်ဇၞော်, ဟွံမွဲကဵုသဳလဒးဒုၚ်လီဒုဟ်ဍောတ်၊ လီထပိုဲခၟဳသၚ်တံကဵုလီခရှ် ဟွံတုပ်ကေုာံရေၚ်သ္ကံတုဲ လီလာန်ထပိုဲခၟဳသၚ်တံဂှ် ဒုဟ်ဇၞော်အိုတ်ရောၚ်။
(၅) ပ္ဍဲအရာသုၚ်အရက်မေရယ်စၞဗ္ၜူဂှ် သုၚ်ဗီုလဵု ဒုဟ်ဍောတ် သုၚ်ဂကူလဵု ဒုဟ်ဇၞော် သွက်ဒးသ္ဂုတ်သွာတ်ဟွံမွဲရ၊ သုၚ်ဍာံ, ဗ္ၜူဍာံဒှ်ဒုဟ်ဗွဲစၟတ်ဂှ် အတိုၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်ပ္ဍဲသုၚ်စပိဂကူပိရဲတေံရောၚ်။
ဒုဟ်မသုန်သာ်, ဝဳဝဲမသုန်သာ် မပ္တံကဵုဂစိုတ်ကၠတ်တဴဂှ် ဍေံကတဵုဒှ်ကၠုၚ် "ဟိုတ်" ဍေံဒးနွံရောၚ်၊ ဟိုတ်ဍေံမွဲၜါပိလေဝ်နွံရ။ အောန်နူဂှ်လေဝ်နွံရ၊ သွက်ဂွံတီဟိုတ်မူလဍေံတုဲ ထပ်သောၚ်ကလးချူထ္ၜးကဵုပၠန်ရောၚ်။
(၁) ပ္ဍဲအရာဂစိုတ်လမျီုသတ် ဂစိုတ်ပ္တံစာၚ်အဒါၚုဲကတံဂှ် နကဵုစိုတ်ဒေါသကဵုမောဟ−မူလၜါရ၊ စိုတ်ဂြိုဟ်စာဓဇန်စှ်ဂှ် ဒေါသ၊ ဂစိုတ်သတ်ဒှ်ဒုဟ်ဂှ် ဟွံတီဂြောပ်ကၟာတ်လဒဵုစဵုဒၞာလဝ်ဒုဟ်ဂှ်မောဟ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မူလၜါဒေါသကဵုမောဟစိ− ဂစိုတ်လမျီုသတ်မာန်ရောၚ်၊ ဆဂးဂှ် ဗွဲမဗဗွဲကဵုကလောန်ပါပ်ဂစိုတ်လမျီုသတ် ဗီုဍေံဒှ်ဂွံဂှ်ဂှ် "လောဘ" လေဝ်ပါလုပ်ရ၊ အေၚ်ဟွံမာန် မိက်ဂွံစဂှ်လောဘရ၊ တဏှာလေဝ် ဟီုမာန်ရေၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ညာတ်စာၚ်ဒါဖျုန်ခိုဟ် အေၚ်ဟွံမာန် မိက်ဂွံစဂှ်လောဘတဏှာ, ဂြိုဟ်စာဓဇန်စှ်ဂှ်ဒေါသ, ဟွံညာတ်ဒုဟ်ဒဏ်ဂှ် မာေဟ သီုပိပါလုပ်မာန်ရောၚ်။
(၂-၃) ပ္ဍဲအရာကၠတ်ဗတိုၚ်ပၠံၚ်ၜးဂြပ်ညးဂှ်ကီု၊ ပ္ဍဲအရာလာန်ပလဳ လီကသေက်ဝဵုစၞာဲဂြပ်ညးဂှ်ကီု နကဵုစိုတ်လောဘဒေါသမောဟ သီုမူလပိရောၚ်၊ မိက်ဂွံဂွံဂြပ်ညးတုဲ ဗတိုက်ပၠံၚ်ၜးကီု, လီလှေံလှန်လာန်ပလဳကီုဂှ် ဒှ်လောဘ။ အာတ်ဂြပ်ညး ညးဟွံကဵုတုဲ ထေဲထုတ်စိုတ်ဂိဗတိုက်ပၠံက်ၜးကေတ်ဂှ် ဒှ်ဒေါသ၊ မိက်ဂွံဂွံလှုဲသၠာ်ထဝ်သြန်တုဲ သ္ပသက်သဳညးပ္ဍဲအရာဝေၚ်ဂဗုတ်ဂလာန်ဂှ် လီကသေက်လာန်ညံၚ်ဂွံပတှ်ေဂှ် လောဘ။ ထေဲထုတ်စုတ်ဒုဟ်သ္ပသက်သဳဟွံဍာံဂှ်ဍာံ, ဍာံဂှ်ဟွံဍာံ ဟီုဂးနကဵုစိုတ်ကြံၚ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်မ္ၚိုဟ်ဂှ် ဒေါသ။ ဟွံတီဒုဟ်ဍောတ်ဒုဟ်ဇၞော်ကွိၚ်ဂြောပ်လဝ်ဂၠုဓီုဒၟံၚ်ဂှ် မောဟရောၚ်။
(၄-၅) အကွက်မိစ္ဆာစာရကဵုသုရာမေရယဂှ် ဍေံဂွံကတဵုဒှ်ကၠုၚ် ဟိုတ်နူလောဘကဵုမောဟမူလၜါရောၚ်။ အကွက်ကလိလောန်ကၠေံကောန်ဇာတ်သမ္ဘာတၠသ္ၚိညးဂှ် မိက်ဂွံဂွံလောဘတဏှာပြကာတ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ ညးဟွံတုပ်စိုတ်ဖိုဟ် ရပ်ဂြဲဓဇက်ဗတိုၚ်ပၠံၚ်တံၚ်ဓဇက်ကေတ်ဗွဲအနိၚ်အတက်ဂှ် ဒေါသလုပ်ကၠုၚ်မာန်ရ၊ အကွက်သုၚ်အရက်သုရာမေရယ် စၞဗ္ၜးတံဂှ် အေၚ်ဟွံမာန်န တဟၚ်တဟက် ဗက်အလိုက်လောတဏှာပြကာတ်ဒၟံၚ်တုဲ ဒးသုၚ်ပၠန်ရ၊ သုၚ်ဗ္ၜးဒလူတုဲ ကတဵုဒှ်သၞသေက်ဇဵုခါတ်ကယျာန်ဒဝါတ်လဝက်တ္ၜေဟ်ကေတ်ဇၞးလတူညးတၞဟ်ဂှ် ဒေါသလုပ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲအရာကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ဒဏ်ဂစိုတ်, ကၠတ်, ပလီု, လာန်, သုၚ်အလုံမသုန်ဂှ် နကဵုစိုတ်လောဘဒေါသမောဟ, မူလဟိုတ်တၞံပိပြကာဝွံရောၚ်။
၁၇။ ဝတ္ထုကောန်ဒှ်စၞဓမ္မဓဇဇာတ်နိပါတ်ဒုက
ပရူပစ္စုပ္ပန် − ကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲ ဃောမသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုခၟဳဒေဝဒတ်ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဓမ္မဓဇဇာတ်ဝွံရောၚ်။
ပရူအတိက် - ပ္ဍဲကာလအတိက် မလောန်ကၠုၚ်လံလတေံဂှ် သၟိၚ်မၞုံယၟု "ယသပါဏိ" ပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရဏသဳရ၊ သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ဂှ် မၞုံယၟု "ကာလက" ရ၊ ဗောဓိသတ်ပိုဲဂှ် ဒှ်ဗဗၞးပြောဟိတ်အ္စာသၟိၚ်တုဲ မၞုံယၟု "ဓမ္မဓဇ" ရ၊ သၟာဆတ္တာညးမခေပ်သော်ကးသော်သၟိၚ်ဂှ် မၞုံယၟု "ဆတ္တပါဏိ" ရောၚ်။
သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ကလကဂှ် ဒှ်အမာတ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂဗုတ်လေဝ်ဒှ်ရ၊ စလာပ်ဗဇဴစသဳဖဵုလေဝ်စရ။ ဗွဲကြဴ ဗောဓိသတ်ပိုဲ ဂွံအဝဵုအမာတ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂဗုတ် ဗွဲမဗဗွဲကဵုဓဝ်တုဲ သကိုပ်ပၞာန်ကာလကဂှ် သၟိၚ်ဖျေံထောံအဝဵုရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သကိုပ်ပၞာန်ဒက်လဝ်ဝဲကဵုဗောဓိသတ်ဓမ္မဓဇတုဲ ဂၠာဲဒၟံၚ်အခေါၚ်သွက်ဂွံဂစိုတ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်နူအသိၚ်ဂုဏ်သဳလဂုဏ်သမာဓိ ဂုဏ်ပညာဂှ်ရ− ဂြိုဟ်ဟွံမာန် ဂစိုတ်ဟွံမာန်တုဲ သၟိၚ်အိန်ဒးဘိုၚ်ရီုဗၚ်မၚ်မွဲဟံၚ်ပြာ်ရောၚ်။ (မိက်ဂွံတီဗွဲတြးမာ အာရံၚ်သ္ၚဳကေတ်ပ္ဍဲဇာတ်ဂှ်ညိ)
ဗီုကောန်ဒှ်စၞတုန် − ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာတေံ ဨကရာဇ်မွဲဂှ် ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရဏသဳ-ရ၊ ဨကရာဇ်ဂှ် သုၚ်အရက်လၟိုန်ကာလတုဲ စၞစပၠန်လေဝ် ဖျုန်ဒးပါဟေၚ်စရ။ စိုပ်ကၠုၚ်တ္ၚဲသဳဥပုဟ်ဂှ် ဇၟာပ်တ္ၚဲသဳဥပုဟ် ဟွံကဵုဂစိုတ်သတ္တံရ၊ ကၠာဟွံစိုပ်တ္ၚဲသဳ စှ်ပိမံၚ်ဂှ် ရဲတၟေၚ်ပၟၚ်ဖဴအရာရာန်နၚ်ဖျုန်တုဲ စွံလဝ်ဟွံဒးရးပၠန်ဂှ် ကၠဵုဂမၠိုၚ် ကၠတ်စအိုတ်ရ၊ စိုပ်တ္ၚဲသဳဂှ် ကေတ်ဂွံကသပ်နူဂၞကျာ်တြဲ ကောန်ဗၠာဲသ္ဍိုက်ဆာန်ဂှ် ပၠောပ်ဏာကဵုဨကရာဇ်ကၠာရ၊ ဃောဆာန်မံၚ်ကောန်ဖျုန်ဂြိုဟ် ဃောဗန်မိန်မံၚ်ဃောဆုၚ်မံၚ်ကောန်ဗၠာဲဂှ် ပၠောပ်ဏာပုၚ်သွရ။
အတိုၚ်ဂၞကျာ်ကဵုကသပ်ဂှ် တၟောံပုၚ်ပၠောပ်ဏာပုၚ်သွ မစဳရေၚ်ပြုပြေၚ်လဝ် ပလံၚ်ဆက်ကွာဲကဵုဨကရာဇ်ရ၊ ဨကရာဗ္ၜူဒၟံၚ်အရက်သုရာဂှ် ညာတ်အာသွဟွံမွဲကဵုဖျုန်တုဲ "ဣလဵုသွဖျုန်ရော" သၟာန်တိုန်ရ၊ ပရူဒဒှ်အိုတ်သီုဂှ် ဂရၚ်ပတီသၟိၚ်ရ၊ ပုၚ်သွဂှ်လေဝ် သၟိၚ်ဟွံဒုၚ်တဲရ၊ ဂၞကျာ်တေံ ထေၚ်ရံၚ်ဂှ် ဃောသၟိၚ်ဨကရာဇ်ဇကု မိပ်လဟိၚ်ဒၟံၚ်ကဵုကောန်ဗၠာဲ ၜိုတ်ဂၠံၚ်စၞဖျုန်ရောၚ်၊ လၟုဟ်ဂှ် ဟွံဝိုတ်၊ မၠာ်မတ်လေဝ်ဟွံညာတ်ဖျုန်, ဂရၚ်ပတီလေဝ်ဟွံကေတ်တုဲ ကောန်ဖျုန်ဂြိုဟ်သ္ဍိုက်ဆာန်ယိုက်မိန်စွံလဝ်ပ္ဍဲထွာဲဒဳသိုဟ်ဇကုဇကုဂှ် ဝးကံဂစိုတ်ဒုၚ်ကဵုပၟၚ်ပုၚ်သွ ကဵုအာဍုန်တောံတိုပ်သွက်ဂွံစဟာပ်ရောၚ်။
ပၟၚ်ဖဴပၟၚ်ပုၚ် ဒုၚ်ကေတ်တဲကောန်သၟိၚ်ဂစိုတ်ဝးလဝ်ကံဂှ်တုဲ အတိုၚ်အသံအာဏာဂှ် ဍုန်တောံတိုပ်ပၠန်ရ၊ စိုပ်အခိၚ်ဆက်ကွာဲ ပလံၚ်ပုၚ်သွဂှ် နကဵုသွဖျုန်ကောန်ဇြဟာန် ကၠုၚ်ဆက်ကွာ်ပလံၚ်ကဵုသၟိၚ်တုဲ ဒုၚ်တဲပုၚ်သွ စဟာပ်မိပ်မိပ်ဇြိပ်ဇြိပ်ရ၊ ဟိုတ်နူအသိၚ်ဗ္ၜူကီုလေဝ် သၟိၚ်စသုၚ်ပုၚ်သွမိပ်ဇြိပ်ဗွဲမလောန်တုဲ ပေၚ်ပၟိက်စိုတ်ကွေံကွေံရ။ ကောန်ဖျုန်ဂြိုဟ်ဇကု ဂွံဂံၚ်ဝးကံဂစိုတ်ထောံဖတ်ဖတ်လဝ်လတ်ဂှ် ဟိုတ်နူအသိၚ်ဗ္ၜူအရက်ရ၊ ဂစိုတ်ကောန်တုဲ ကဵုဍုန်ထောံတိုပ်သ္ပစၞပုၚ်သွ ဒးစလၟံက်ဂၠံၚ်ၜိုတ်ပုၚ်မာန်ဏီဂှ်လေဝ် အရက်ဟေၚ် သဂံၚ်ကဵုစိုတ်ကဵုကောန်ချိုတ်ထောံဗွဲမသက္ကုဒုဟ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အရက်သုရာမေရယ်မလေပ်ပျဲပျာံဇကု မလေပ်ပျဲပျာံညးတၞဟ် ကတဵုဗဒှ်ကဵုဒုဟ်ဟွံမွဲကဵုလ္အိတ်ပယျဵုဂှ်ဒှ်ဖဵုဍေံရောၚ်။
သၟိၚ်လေဝ် စလဝ်ပုၚ်သွဖျုန်ကောန်ဇြဟာန်ဖဲဖဲတုဲ အသိၚ်အရက်တိုန်ဒၟံၚ်ညံၚ်ရဴဂျိဇြုံတိက်သၠိၚ်အာမွဲပရှ်ဇၞော်ဇၞော်ရ။ တ္ၚဲယးဒလိုက်ကတဵုတုဲ အသိၚ်အရက်လေဝ်အိုတ်အးတၟးဇးအာရ၊ ကာလဂှ် သၟိၚ်ဂွံသတိဗှ်သၞာကောန်ဗၠာဲတုဲ နကဵုအသံအာဏာစကာကဵုကေတ်နၚ်ကောန်ဇြဟာန်ရ၊ ဒဒှ်ရကောန်ဇကု သၟိၚ်ဝးကံဂစိုတ်ထောံတုဲ သ္ပစၞစသုၚ်ဖက်ကဵုပုၚ်သွဂှ် ကိုပ်ကၠာတေံ၊ ဟိုတ်နူဖေက်ဨကရာဖ်ဂှ်ရ− ဟွံဂံၚ်နရိုအ်ယာံ ဟွံဂံၚ်ဂရၚ်ပ္တီမွဲရ၊ လၟုဟ်ဝွံ− ပရူဒဒှ်အိုတ်သီုဂှ် ဂၞကျာ်ဂရၚ်ပ္တီသၟိၚ်ကီုကဵုလၞီလၞာ်ဍာ်ရမတ်ဇွောဝ်နရိုအ်ယာံဒဇူလောတ်လောပၠောဇကုဂတသၟိၚ်တုဲ စိပ်ခဍိပ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲတံဇိုၚ်သၟိၚ်ရ။ တုပ်တဴညံၚ်ရဴသိုဟ်ပါ်ဒကးအာၜါကရေက်ကီုရောၚ်။
သၟိၚ်ဨကရာဇ်လေဝ် ကတဵုဒှ်ဓဝ်စံၚ်တူပူဆာနရိုအ်ယာံလၚ်ဇွောဝ်ဂတေဝ်ယာံကရေဝ်ကရောတ်ဂိဓဇောတ် ဒှ်လလေၚ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ဂၠိုၚ်သ္ၚောံထတ်စောံ ပတန်စိုတ်ဟွံပိုၚ် ပခိုၚ်ဇကုဟွံမာန်တုဲ နကဵုဓဝ်သတိဇြိုဟ်ဇြိုဟ်နက်နက် ဒ္ဂေတ်ဗက်အတိုၚ်ပရေၚ်လၟေၚ်ညးတၠပညာ ချပ်ဗ္စာရဏာဂွံသာ်ဝွံရောၚ်။ "သ္ပတံနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ယြဴဗၞတ်ကာလမွဲ ဟဂွံစိုပ်အရဟတ္တဖဵုဏီရ။ ဗၞတ်ကာလဂှ် စၞဗ္ၜူအရက်သုရာမလေပ်သ္ပကဵုလလေၚ်ပၠေၚ်ကၠေံမၞုံသဘဴညံၚ်ရဴအဲစဒးကောန်ဝွံ၊ အဲဟွံသုၚ်အရကပ်သုရာရောၚ်" ဂးသာ်ဂှ်တုဲ ဂိုၚ်ၜိုတ်ကေတ်တိဍိုက်ဍိုတ် ခၞိက်တိ သ္ပအဓိဋ္ဌာန် ပၠောပ်စိုတ်တုဲ တိဍိုတ်ဍိုတ်ခၞိက်တိဂှ် သက်, သရက်ပေါတ်ပ္ဍဲကၞေၚ်ဇကုရောၚ်။
ခန်ဖျဴဇာတ်။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံကေၚ်ကတဵုဒှ်သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မၞုံယၟုကာလက-ရောၚ်၊ သာရိပိုတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံကေၚ်ကတဵုဒှ်သၟာဆတ္တာမၞုံယၟု ဆတ္တပါဏိရောၚ်။ (ဘဝစကောန်ဂှ်ဟွံသေၚ်၊ ဘဝစကောန်ဂှ် ကၠာတေံကေၚ်ကတဵုဒှ်သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရဏာသဳရောၚ်) အနုရုဒ္ဓလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ကေၚ်ကတဵုဒှ်သၟိၚ်အိန်ရောၚ်။ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံကေၚ်ကတဵုဒှ်ဗဗၞးပြောဟိတ် အ္စာသၟိၚ်မၞုံယၟု ဓမ္မဓဇရောၚ်။ (သၟိၚ်ယသပါဏိဂှ် ဟွံပါ) ဣဝွံ− တဝှ်ဇာတ်ဓမ္မဓဇဇာတ်နိပါတ်ဒုကရောၚ်။
၁၈။ ဝတ္ထုကၠဵုဗ္ၜူအရက်ဗၞးဗက်အာ
ကၠဵုဂြိုပ်ကၠဵုဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံဂွံစၞစသုၚ်ပုၚ်သွ ဂေတ်ဂါဲဂၠာဲဂပဝ်အာဂပဝ်ကၠုၚ် စိုပ်ဇရေၚ်ဍုၚ်လပါ်မ္ၚးရ၊ ဃောဂှ် ညာတ်ဒးပၠံၚ်ပထောၚ်ဍာ်ဇၞော်မွဲတုဲ လုပ်ကၠုၚ်ပၠံၚ်ပထောၚ်ဍာ် စိုပ်အာပ္ဍဲဍုၚ်ရ၊ ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် ညာတ်ဒးစၞးညးသ္ပပူဇဴဗစလဝ်ဒေဝတဴဂှ်တုဲ ဃောမဗျဵုထၚ်တဟၚ်ကဟောန်ဒၟံၚ်ဂှ် စသုၚ်ပုၚ်သွစၞခိုဟ်ခိုဟ်ဖဲဖဲလဲလဲ စဵုကဵုပေၚ်ဗုၚ် ဗုၚ်တေၚ်ကလံၚ်ဂအုဟ်ဒၟံၚ်ရ၊ ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် စလဝ်စၞဖဲဖဲတုဲ ကာလထၚ်ဂဟက်ဍာ်ပၠန်ဂှ် ဂေတ်လန်အာလပါ်ရုၚ်သွံအရက် (ဒေၚ်အရက်) ရ၊ ညာတ်ဒးနုၚ်အရၚ်မွဲဗုၚ်ဂှ်တုဲ ကၠဵုဂြိုပ်လေဝ် ဗ္ၜူမတ်ဂေတ်, ကၠာလောတ်ကဵုဟွံလောတ်ရောၚ်။
သဘဴစၞဗ္ၜူအရက်သုရာမ္ဂးဂှ် သတ်မၞိဟ်လ္ပဟီုဏီရ၊ သတ်တိရစ္ဆာန်ကီုလေဝ် သုၚ်ဒး, စေပ်ဒးတုဲ ဗ္ၜူဒလူမာန် ဒှ်ကြာန်ကြာန်ဏီဂှ် ကဵုဂွံသတိအိုတ်ညိ၊ ကၠဵုဂြိုပ်ဗ္ၜူအရက်ဂှ်လေဝ် ဒလူအာဒလူကၠုၚ် ဖေက်ဒးၜုၚ်တက်ကဵုညးတၞဟ်ကီု ဖေက်ကၠဵုကွာန်ဂမၠိုၚ် ဗိုၚ်ကိတ်ကီု ဖေက်လကိုတ်ဒၟံၚ်တၞဟ်တၞဟ်သာ်တုဲ သီုကဵုၛာပ်ၛုဲ ဂါဲဝါဲယာဗတဟွံမာန်ဂှ် ဂစာန်ကွာ်ဂေတ်ယောန်ကၠတ်ၜေါန်တိတ်အာ စိုပ်ကၠံပ္ကဴမွဲရ၊ အဃောဂှ် လပိုက်ဖျေံက္ဍိုပ် အောပ်ဗဒတိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲကၠံပ္ကဴ သီုကဵုဗ္ၜူမတ်ဂေတ်အိုတ်ဍာ်ရ၊ တိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲကၠံပ္ကဴ ပွိုၚ်မွဲဗ္တံမွဲပရှ်ဇၞော်တုဲ တ္ၚဲတၟးတိုန်ဂှ် လကိုတ်ၚုဟ်အာရ၊ သွက်ဂွံစဴဒၞာဲဝါဲဋ္ဌာန်ဒေသဇကုဂှ် ဒှ်အခိၚ်တတ္ၚဲတုဲ အာကၠုၚ်ဝါတ်ဂါတ်ဗွဲမလောန်ရ။
ဟိုတ်နူဒှ်အခိၚ်တတ္ၚဲ မၞုံကဵုသၞသတြုဂှ်ရ "ယဝ်ရအဲကလေၚ်စဴအာအခိၚ်ဏံမ္ဂး− မၞိဟ်ကဵုကၠဵုကွာန်ကီု ကဵုပရိုက်ဘဲဗိုၚ်ကိတ်ပျဲပျာံၜုၚ်တက် နကဵုအပေါတ်မပ္တံလေံပၞောဟ်တံဂှ်မာန်ရောၚ်" ကၠဵုဂှ် ချပ်ဒၟံၚ်သာ်ဝွံရ။ ဃောကၠဵုဂဗဆဵုဂၠံၚ်ကမၠက်ကၠက်ၜေက်, ဃောစိုတ်ယှုက်ယှုဲထုဲကြာန်, ဃောစိုတ်က္ဍိုပ်ဂြက်အိုတ်ကသပ်, ဃောချပ်ဒၟံၚ်ဂၠံၚ်ဂွံကလေၚ်စဴဂှ် ညာတ်ဗးဗၞးမွဲကွာ်ကၠုၚ်တုဲ ကၠဵုဂှ် ပ္တိတ်ကသပ်မြဴသာ်ဝွံရောၚ်၊ "ဂကူဗဗၞးမ္ဂးဂှ် ဒှ်ညးဒးစိုတ်ကဵုသၠုဲသၠာ်ထဝ်သြန်ဂြပ်ရတ်ပိုန်ဟာန်ဗွဲမလောန်ရ၊ အဲသၠေံသၠန်ဝဵုစၞာဲလီကသေက်နကဵုဂြပ်တုဲ ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာဂြိုပ်တေံဂှ် ကဵုဗဗၞးပလံၚ်ဏာအဲခိုဟ်သန်ရောၚ်" ကၠဵုဗ္ၜူအရက်ပ္တိတ်ကသပ်ချပ်သာ်ဝွံရ။
ဃောကၠဵုဗ္ၜးအရက်ပ္တိတ်ကသပ်ဂှ် ဗဗၞးလေဝ် စိုပ်ကၠုၚ်ဗဒါဲကၠဵုရ၊ သွက်ဂွံလီလာန်လှေံလှန်ဗဗၞးဂှ် ကၠဵုဗ္ၜူအရက် ကော်ဟီုအာမြဴသာ်ဝွံရ။ "ယွံဗဗၞး- လုပ်ကၠုၚ်ဗဒါဲဏံစံ၊ ဒးဗစပ်အဲမၚ်စၟဳမံၚ်ရ၊ ယွံတၠအဲ− ကၠဵုဂြိုပ်၊ မူရဴကိစ္စမွဲမၞုံတုဲ ကော်အဲဂှ်ရော, ဗဗၞးဂး၊ ယွံဗဗၞး− ကိစ္စတၞဟ်သ္အာၚ်ဟွံသေၚ်ရ၊ အဲဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်အခိၚ်တတ္ၚဲ− ဟိုတ်နူသၞသတြုဂၠိုၚ် ကလေၚ်စဴဟွံဂွံဂှ်ရ၊ ညံၚ်အဲဂွံစိုပ်ဂြိုပ်ဟဇာၚ်တေံဂှ် ဗဗၞးသ္ပဂုဏ်တုဲ ပလံၚ်ကဵုမွဲလစုတ်ညိ၊ ၚုဟ်ခရိတ်ဂၠံၚ် သွက်ပလံၚ်ဖျဴအဲဂှ် အဲကဵုသြန် (ၜါကၠံ) ဒကေဝ်ရောၚ် ဗဗၞး" ဂးတုဲ ဗဗၞးဍာ်ကံတိတ်ဍာ်ကံဇွောဝ်ဒၟံၚ်ကဵုသၠုဲသၠာ်ဂှ် ဒးအာဗစပ်ရ။
ဗဗၞးအဒိုဟ်ဂွိုက် ဗက်အလိုက်လောဘတဏှာဂှ် "အလန်လၟုဟ် ဒးဗစပ်ရဂးတုဲ" ဒုၚ်ကံပါၚ်သွက်ဂွံပလံၚ်ဖျဴကၠဵုဂြိုပ်ဂှ်ရောၚ်၊ ဗဗၞးလေဝ် ပတှ်ေဂလာန်ကၠဵုဗ္ၜူအရက်မက်ဂပက်ကဵုသြန်ၜါကၠံတုဲ ဟွံချပ်ဗ္စာရဏာဂတကြဴ သီုကဵုသၠောၚ်သွဝ်မိပ်စိုတ်ဂှ် ကၠဵုဂြိုပ်သၠေံသၠန်ဂွံဏာဒးအာအလီတုဲဣရ။
[ညာတ်ဒးသၠုဲသၠာ်၊ ဍာ်ကံဖေါၚ်ဖေါၚ်၊ သတိယောလောဲ၊ စောဲကဵုဂြပ်ရတ်၊ ပညာၜတ်လောန်၊ ကောန်တိရစ္ဆာန်၊ ဂလာန်မုသာ၊ ပ္တေဟ်လောဲသွာ၊ ဒးမှာဗွဲကြဴရောၚ်]။
အတိုၚ်ဗဗၞးဒုၚ်လဝ်ကံပါၚ်သွက်ဂွံပလံၚ်ကၠဵုဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်စွံကတိပါၚ် ကေုာံရေၚ်သ္ကံမြဴသာ်ဝွံရောၚ်။ "ယွံတၠအဲကၠဵုဂြိုပ်၊ အတိုၚ်တၠအဲစွံလဝ်ကတိပါၚ်ကဵုသြန်ၜါကၠံဂှ် လ္ပကဵုယောၚ်ယာအာညိ။ တၠအဲညံၚ်ဂွံစိုပ်ဂြိုပ်ဂှ် စွံတာလျိုၚ်အဲရ။ ဗဗၞးဂး၊ ယွံဗဗၞး− ပတှ်ေဖျေံစိုတ်ညိ။ အဲဟွံဟီုဂလာန်မုသာ" ကၠဵုသ္ဂးတုဲ ကာလဂှ်သီုကဵုပတှ်ေဖျေံစိုတ် ဗဗၞးရပ်ဂွံဇိုၚ်ကၠဵုပန်ဒိုဟ် ယိုက်တ္ၚိန်ပတိုန်လတူပၞးတုဲ တိတ်အာနူကၠံပ္ကဴ မဒှ်အာပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်ရောၚ်၊ ဗဗၞးရပ်လဝ်ဇိုၚ်ကၠဵုပန်တၞုၚ်ပန်လပါ် တ္ၚိန်လဝ်ပ္ဍဲလ္တူပၞးဇကုတုဲ ကၠဵုဂှ်လေဝ် လဟုက်လဟောန်တိုန် ဟီုကဵုဗဗၞးမြဴသာ်ဝွံရောၚ်။
"ဟာဲဗၞးသမ္ဒိုဟ်၊ ဂကူဗၞးမိမကလောကောဒေံသဳမူနော်တြဗှ်ေတံဂှ် ဟွံသ္ပအသုၚ်, ဟွံသ္ပဂရု ဟွံသ္ပဇၞော်, ဟွံသ္ပကာ ဟွံမွဲကဵုဓဝ်ညှာတာရှ်ေသှ်ေပ္ဍဲလတူညးတၠဂြပ်ဗီုဏံရဟာ,။ အခိုက်ပဝေဏဳဗှ်ေတံ ရိုၚ်ဇိုၚ်ဗီုဏံရဟာ, ဗှ်ေကော်ဏာအဲ, ယိုက်ဏာအဲဗီုဏံဂှ် အဲအာဟွံဒှ် ဗက်ဟွံစှ်ေ အာဟွံမာန်ရ" ကၠဵုဂြိုပ်ဟီုစုတ်ကဵုဗဗၞးဆဆဵုကဵုဆဵု ဗဂဵုလဝ်ပၟတ်ဒေါသတုဲ ဗဗၞးလေဝ် ညာတ်ကဵုသြန်ၜါကၠံပၠန်ဂှ် သ္ၚိတ်ဇြကၞပ်သ္ၚောံဒၟံၚ်ရ၊ ကာလဂှ် ကၠဵုထပ်ဟီုတိုန်ဗီုဏံပၠန်ရ။ "ယွံဗဗၞး ယာတ်တၠအဲနွံဒၟံၚ်ဟွံသေၚ်ဟာ, နကဵုကၞုၚ်မုဟ်ယာတ်ဂှ် ဂွဳစိုက်ခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ ယိုက်တ္ၚိန်ဏာအဲဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴဟေၚ် အဲဗက်အာမာန်ရ" ဂးတုဲ ကၠဵုကၠိၚ်ရပ်ၚုဟ်ရပ်ကရေပ်လဝ်ဗဗၞးအဒိုဟ်ဂွိုက်ဂၠိုက်ကဵုအခိုက်ရ။
အတိုၚ်ကၠဵုကၠိၚ်ဖျေံအသံဖန်ဖက်ဂှ် ဗဗၞးကလၚ်ဗက်ညံၚ်ရဴဂလာန်ညးတၠအဝဵုကီုရဒှ်တုဲ ကာလဂှ် ကလေၚ်ဂွဳစိုက်နကဵုယာတ်ခိုဟ်ခိုဟ် ယိုက်တ္ၚိန်ဏာကၠဵုဗ္ၜူအရက်ဂှ်ရ၊ ဗဗၞးယိုက်တ္ၚိန်ဏာကၠဵု စိုပ်ပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်သၠုၚ်ကျာမွဲလပါ်တုဲ "ယွံတၠအဲကၠဵုဂြိုပ် ဟွံစိုပ်ဋ္ဌာန်တၠအဲဏီဟာ, ဗဗၞးသၟာန်။ ယွံဗဗၞး လၟုဟ်ဂှ် မူရဴဒၞာဲလဵုမွဲမကၠုၚ်စိုပ်ရော, ကၠဵုသ္ဂးတုဲ၊ လၟုဟ်ကၠုၚ်စိုပ်ပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်လပါ်သၠုၚ်ကျာ်ရ− ဗဗၞးဟီု၊ ဟာဲဗၞးသမ္ဒိုဟ်ဟွံမွဲကဵုဗ္စာရဏာရသွံ၊ ညာဏ်ပညာအောန်ဂလိုၚ်ဏံကီု၊ ဗှ်ေဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သၟးသၟးရသွံ၊ ဒးစွံဂြပ်ရတ်ပ္ဍဲဂၠံၚ်တြဴပန်သွာၚ်ဂှ် အပါနော်အပါနက်ဗှ်ေတံကေၚ်ဟီုဗကန်ဖျန်လဝ်နွံကီုဟာ" ကၠဵုဂြိုပ်ဗ္ၜးအရက် ဟီုလက်တ္ၜေဟ်စုတ်ဗဗၞးဂိသကေဝ်ကတောဝ် မြဴသာ်ဝွံတုဲ ဗဗၞးလေဝ် ဟိုတ်နူအသိၚ်လောဘတဏှာမိက်ဂွံဂွံသြန်ၜါကၠံဒကေဝ်ဂှ်ရ− အတိုၚ်ကၠဵုဗ္ၜူအရက်ဟီု ဒးဒ္ဂေတ်ဗက်လၟိုန်ကာလရောၚ်။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ဓဝ်ဒမၠုမောဟဂြောပ်ကွိၚ်လဝ်အလုံဇကုဗဗၞးမွဲတုဲ ဍာံဟွံဍာံဂှ် ချပ်ဗ္စာရဏာဟွံဒးရ။
ဗဗၞးသမ္ဒိုဟ်လေဝ် ပတှ်ေအရေဝ်ကၠဵုအိက်အရက်တုဲ မၚ်စၟဳမံၚ်သြန်ၜါကၠံ ထေၚ်ဂးဂွံဗွဲစၟတ်ရ၊ ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် ဟိုတ်နူဗ္ၜူဒၟံၚ်အရက်ဂှ်ရ− ညာတ်အလီလေဝ်ခိုဟ် ဇကုဍေံလေဝ်ဗၠးဘဲ သၠုဲမွဲၜဲလေဝ်ဟွံဒးအိုတ်တုဲ ဗဗၞးဗက်အလိုက်လောဘဂှ် ထေၚ်ဂးဂွံသြန်ဍာံဍာံ သီုကဵုမၚ်ရံၚ်ဒၟံၚ်အခိၚ်တ္ၚဲမဆိၚ်လဝ်ဂှ်ရောၚ်၊ ဒဒှ်ရကၠဵုဂြိုပ်ဂြိပ်ဒဴဗလေတ်ထောံဗၞးဂှ် ဗဗၞးဟွံဂွံသတိဏီဖိုဟ်ရ၊ ရံၚ်ကၠဵုလေဝ် ကၠဵုဟွံကၠုၚ်, ရံၚ်တ္ၚဲလေဝ် တ္ၚဲသၠုၚ်ဂါံသရုၚ်ကၠောံၜက်အာလပါ်ဖါသဝ်တ္ၚဲတုဲ ဗဗၞးမၚ်ဒၟံၚ်သီုကဵုရံၚ်ပလိုတ်ဗၟံက်ရ၊ ဃောဗဗၞးမၚ်စၟဳမံၚ်ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် ဒေဝတဴရုက္ခဇဵုမွဲ သီုကဵုဓဝ်ကရုဏာကတဵုဒှ်တုဲ သွက်ဗဗၞးဂွံဂွံသတိကီု, သွက်ဗဗၞးဂွံဂွဂၠေံကီု ဟီုဒၠောံဗ္တောန်ကဵုဗဗၞးမြဴသာ်ဝွံရောၚ်။
"ယွံဗဗၞး− တၠအဲဂှ် ဒိုဟ်ဓီုကွေံကွေံရောၚ်သွံ၊ ကၠဵုဂြိုပ်ကၠဵုကၠိၚ်အိက်အရက် တၠအဲမယိုက်ပလံၚ်နၚ်ဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴဂှ် အလဵုကေတ်သြန်ၜါကၠံဂှ်ရော, ဒၞာဲလဵုသြန်ၜါကၠံမၞုံဂှ်ရော, ကၠဵုပကောံသြန်ထဝ်လေပ်ဂှ် ဗဗၞးကေၚ်မိၚ်မွဲလှ်ေကီုဟာ, ကၠဵုဂြိုပ်တၠအဲဂှ် သြန်ထဝ်သၠုဲသၠာ်နွံဂှ် လ္ပဟီုဏီရ၊ ဆၜိုတ်အယာံမာတ်ဒၞော်, နော်ယံက်ကဝေက်အပြံက်နုၚ်ထောၚ်ထၟာဲလိုက်တံဂှ်ကီုလေဝ် မွဲဍောတ်ဟွံမွဲရ၊ ဝိုအ်ဝိုဟ်ၚိုက်ဝိုက်ယှောတ်ဒိုဟ်ဓီုကွေံကွေံရောၚ်သွံ၊ ပတှ်ေအရေဝ်ကၠဵုဗ္ၜူအရက်တုဲ မၚ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲဏံ မွဲအာယုက်ကီုလေဝ် ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် ကလေၚ်ကၠုၚ်ဟွံသေၚ်၊ ဂွံသၠုဲသၠာ်ဂှ်လေဝ် လ္ပထေၚ်ညိ၊ ကလေၚ်စဴၜိုဟ်ၜိုဟ်သိုဟ်သိုဟ်ညိကၠာ၊ ကၠာတ္ၚဲဟွံပၠိုတ် စိုတ်ဂွံတန်ကြန် ဂွံဗၠးဘဲဒန်တၞဟ်တၞဟ်သာ်ရ ဗဗၞး" သ္ဂးကဵုရောၚ်။ ဂလာန်မပ္တံသ္ပဂရိုၚ်စရဵု သ္ပပရေံစံက်ထေအ်ဂရိုဟ်ဗျိတံဂှ် ဒေဝတဴရုက္ခဇဵု ဒေဝတဴတၞံဆု ဟီုဗရုဗျဵုဗျံက်ကဵုတုဲ ကာလဂှ် ဗဗၞးဂွတိုန်သီုလဟုက်မုက်မတ်ဟွံကျေဝ် ပလေဝ်အိန်ရဳဟွံလောဲသွာရ၊ ဗဗၞးတီဒဒှ်ဒးအလီကၠဵုတုဲ သီုကဵုစိုတ်ကတဵု ဂိဂွသၠုဲသၠာ်ညိညမွဲဂတှ်ေဟွံဂွံဖျဴ ဒးကလေၚ်စဴအာတဲသၟးသၟး ပ္ဍဲကာလဂှ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ- ပ္ဍဲအရာပရူပရာကၠဵုဗ္ၜူအရက် ဝတ္ထုကၠဵုဗ္ၜူအရက်ဝွံ သတ်မၞိဟ်ဇေတ်ဇေတ် ဒးအလီကၠဵုဂှ် ဇြိုၚ်ကဵုဂွံမိၚ်ဂွံဆဵုဂွံညာတ်၊ ကၠဵုဒးအလီုမၞိဟ်ဂှ် ကလၚ်စဂွံလဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ၊ လၟုဟ်ဝွံ− မၞိဟ်ဒးအလီုကၠဵုဟီုဂှ် ဟိုတ်နူညာန်ကၠဵုခိုဟ် ညာန်တိတ်ကၠုၚ်နူကဵုသၟိက်ဂွံဗၠးဂစိုတ်တုဲ ဗဗၞးအဒိုဟ်ဂွိုက်ဂှ် ဗက်အလိုက်လောဘ ဒးအလီကၠဵုဟွံတၟေၚ်လးလးရောၚ်။
ဂလာန်ကဵုသတိ။ ယွံကောန်ရာမညတံညးဂမၠိုၚ် ဂိုၚ်ကေတ်နဲကဲဝတ္ထုကၠဵုလီဗဗၞးသမ္ဒိုဟ်ဂှ်တုဲ မၞးတံလေဝ် လ္ပကဵုဒးအလီဗီုဗီုဏံညိ။ ကၠဵုကၠိၚ်ကၠဵုဂြိုပ်ဂှ် ၜိုန်ရကတဵုဒှ်သတိတိရစ္ဆာညာန်ဘာန်ဟွံမွဲကီုလေဝ် ဟိုတ်နူအရက်လုပ်စိုပ်ဗုၚ်ဍာ်ဗ္ၜူတုၚ်ဂွပ်လဝ်ဂှ်ရ− ညာဏ်စၞာံညာဏ်အလီကတဵုဒှ်ကၠုၚ်တုဲ သၠေံသၠန်လာန်စလေပ်ဏီရ။ ညံၚ်ရဴခၟဳဒေဝဒတ်ကဵုဖျုၚ်အရက်စိၚ်နာဠာဂိရိ။ စိၚ်နာဠာဂိရိ, သုၚ်ဒးအရက်ဂၠိုၚ်ကဵုနုၚ်တုဲ ထဍေၚ်ဒိကျာ် ဂစိုတ်ကျာ်မာန်ဏီရ၊ အရက်လုပ်စိုပ်ဗုၚ်မၞိဟ်, သတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် သုၚ်ဒးအရက်ဗ္ၜူဒလူဒှ်ဒှ်, ဟွံဗ္ၜူဒလူဒှ်ဒှ် ဂစိုတ်လေဝ်ဂစိုတ်မာန်ဒှ်ဂွံရ၊ ဗက်လီလှေံလှန်ဝဵုစၞာဲညးလေဝ်ဒှ်ဂွံရ၊ ပလီုပလာ်ကၠေံဒတုဲဖဵုမြမောဝ်ညးတၞဟ်တုဲ ဂလာန်အရေဝ်ကီု ကမၠောန်ကေၚ်ကာမမိက်ကဵုမွဲမွဲကီု ဟွံမွဲကဵုဂုဏ်ဖဵုတံဂှ် လက်ဆကိုတ်ဆဟီုမာန် ကၠောန်မာန်ဗွဲစၟတ်ရောၚ်။
ပူဂဵုသုၚ်အရက်လၟိုန်ကာလကီု, သုၚ်ဒၟံၚ်စှ်လှ်ေမွဲလှ်ေကီု သုၚ်ဒးအရက်စၞဗ္ၜူတုဲ ဂစိုတ်မာန်, ကၠတ်မာန်, ပလီုကောန်ဗြဴညးမာန်, လာန်ပလဳမာန် အလုံဒးစရိုတ်အိုတ်သီုကၠောန်မာန်ဂှ် ဟွံဇြိုၚ်စိုတ်သက်သက်ရ၊ ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်တံ ဂွံဒှ်ဒၟံၚ်ကြာန်ကြာန်ဓမာန်ဓမာန် ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ဂွံလီုလာ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ် မၞိဟ်ဂွံလီုဂုန်အရက်, သ္ၚိထောဝ်ဂွံလီုဂုန်ယက်,, ဂးသာ်ဂှ်တုဲ ဂလာန်ဂှ်ဍာံပြဗွဲမလောန်ရောၚ်။ ဗဗၞးအဒိုဟ်ဂွိုက် ဗက်အလိုက်လောဘတဏှာ ပညာဍိုန်လျဂှ် မူလတၞံတံရိုဟ်ကၞက်ဍေံ ဟိုတ်နူနွံပၟိက် မိက်ဂွံဂွံသြန်ၜါကၠံဒကေဝ်ဂှ်ရ− ဒးယိုက်တ္ၚိန်ဏာကၠဵုအိက်အရက် စဵုကဵုစိုပ်ဒၞာဲဂြိုပ်တေံရ၊ ယိုက်ဏာကၠဵုလတူပၞးဇကုတုဲ ကၠဵုဟီုကဵုဆဆဵုဂိကတောဝ်မတ်လေဝ်ဒးဒုၚ်ဂၠံၚ်ဍေံပ္ညုၚ်ထ္ၜးဂှ် ဒးအာဟွံဒှ်ကာမွဲသာ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သဘဴအရက်သုရာမေရယ်စၞဗ္ၜးမ္ဂးဂှ် ညးတၞဟ်ညံၚ်ဂွံဒှ်လလေၚ်ဍေံပၠေၚ်ကဵုမာန်, ဇကုညံၚ်ဂွံဒှ်လလေၚ်ဍေံပၠေၚ်ကဵုမာန်တုဲ ညံၚ်ဂွံဗၠးဒုဟ်လၟုဟ်ဂတဂှ် ဩဝ်ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူပွသုၚ်စစၞဗ္ၜူအရက်အိုတ်ညိ။ (လောကသိဒ္ဓိ− ဂၞံက်- အ္စာအစွောံချူလဝ်ရ။)
ခၟဳမကဵုသဳတုဲဂှ် ပ္ဍဲလ္အိတ်သိက္ခာပိုဒ်ဝွံ၊ ဂလာန်အုပ်နိဂီု ဂြီုကမၠက်ကၠေံမၞုံတံဍေံ "တိသရဏေန ။ ပ ။ သမ္ပါဒေထ" ဂှ် ဒးဟီုရောၚ်။ (ဗတိုက်ဖအောဝ်လေဝ်ဂး) အရထတုန်− သာဓု, သာဓု, သာဓု၊ ဒးရးသန်− ဒးရးသန်− ဒးရးသန်။ တိသရဏေန၊ ကေုာံသရဏဂုဏ်ပိမတွံဂး ကျာ်ဓဝ်သၚ်။ သဟ၊ မွဲဟာန်။ ဣမံ ပဏ္စသဳလံ၊ နိ− သဳမသုန်မပြဲပြဲဝွံ။ သာဓုကံကတွာ၊ ဂွံသ္ပဒဂိုန်ကေတ်ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲ ဗွဲမဒးရးတုဲ။ အပ္ပမာဒေန၊ ဗွဲ− မဟဂွံဟိုတ်မာဲဝိဝိၚ်, တၠိၚ်ကၠေံဓဝ်ကုသဵု။ ဝါ၊ နကဵုဓဝ်သတိမဟဂွံဝိုတ်ကၠေံလပါ်ကာကုသဵု။ သမ္ပါဒေထ၊ ဩဝ်− ကဵုဂွံဍိုက်ပေၚ်သီုညးဖအိုတ်ညိ။
အဓိပ္ပါဲတုန်− "ဒ္ဂေတ်သဳလမသုန်ပြကာမွဲဟာန်ကေုာံ သရဏဂုဏ်ပိဒ္ဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ် ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲလဝ်လၟုဟ်, သ္ပဂရုသ္ပဇၞော် ဗွဲမဒးရးတုဲ မၚ်မွဲအိုတ်ညိ။ နကဵုသဳလဇကုဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ဏာဗစိုပ်ကဵုသုဂတိဘုံအိုတ်ရ၊ နကဵုသဳလဇကုဂှ် ဗပေၚ်ကဵုပိုန်ဟာန်ဘိုက်ဘက်အိုတ်ရ။ နကဵုသဳလဇကုဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ဏာဗစိုပ်ကဵုနိဗ္ဗာန်အိုတ်ရ၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ− သဳလတၠအဲမၚ်မွဲလဝ်ဂှ် ကဵုဂွံသ္အးဇ္ၚးညိ။ သ္အးဇ္ၚးကၠေံညိ" ရဴသာ်ဝွံ မဒှ်ဂလာန်ဖအောဝ်လလဴထဴပလရောၚ်။
တုဲဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဒးကလေၚ်ဟီု "အာမဘန္တေ" ပၠန်ရ။ "ယွံ− ဍာံပြရကျာ်။ မၚ်မွဲအာရကျာ်" ရဴသာ်ဝွံ ဒှ်ဂလာန်ဒုၚ်သဇိုၚ်ဒုၚ်ကတိပါၚ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲကာလကျာ်ဂဇံတံဂှ်၊ ဟိုတ်ဟဂွံဟီုဂလာန်ဗတိုက်ဖအောဝ်ထဴလလဴဂှ်ရ၊ သွက်ဒးဟီု "အာမဘန္တေ" ဟွံမွဲရောၚ်၊ ဗွဲစၟတ်တုန်− ပ္ဍဲကာလဒဂိုန်သဳဂတမုက်ကျာ်ကီု၊ ပ္ဍဲကာလသ္ပအဓိဋ္ဌာန်ပၠောပ်ကေတ်စိုတ်ကီုဂလာန်မ္ဂး "အာမဘန္တေ" ဒုၚ်ယွံဂှ် ဒၞာဲလဵုသွက်ဒးစုတ်ဒးဟီုဟွံမွဲသက်သက်ရောၚ်။
တၚ်စၟတ်။ သဳလမ္ဂးဂှ် ဒှ်သဘဴပတန်လဝ်ဓဝ်ကုသဵုရ၊ မၚ်မွဲလဝ်ဒုစရိုတ်ကာယကံ ဝစဳကံ ဟွံကဵုကလိလောန်ကၠေံရ၊ သဳလမ္ဂးဂှ် ဒှ်သဘဴမၜိုဟ်သသတိုတ်သိုဟ်ပလိုတ်ကၠေံပၟတ်ကိလေသ မပ္တံလောဘဒေါသရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သဳလဍုန်ပ္ဍဲသန္ထာန်ဇကုတုဲ ၜိုဟ်သိုဟ်ဒၟံၚ်အလုံခန္ဓကာယမွဲရောၚ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်မ္ဂး "သိက္ခာပဒံ" ဂှ် နိ− သိက္ခာပိုဒ်ကဵုလဝ်အရထသဒ္ဒါလောဲလောဲရ၊ ပါ်ထောံပိုဒ်ဍေံ− သိက္ခာဂှ်မွဲပိုဒ်၊ ပဒဂှ်မွဲပိုဒ်တုဲ ဒှ်ဒၟံၚ်ၜါပိုဒ်ရ၊ အကွက်သိက္ခာသဒ္ဒါဂှ် တွံအရထဓဝ်ကုသဵုအလုံအိုတ်သီု ထေက်ကဵုဒ္ဂေတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ဇြဟတ်ရောၚ်၊ သ္ပတံနူပါဏာတိပါတာ စဵုကဵုစိုပ်သုရာသိက္ခာပိုဒ်မသုန်ဂှ် ထေက်ကဵုဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲရောၚ်။ ဒးမၚ်မွဲပ္တိတ်ဇြဟတ်ရောၚ်။
အကွက်− ပဒသဒ္ဒါ− ဂှ် တွံအရထဂကောံရောၚ်။ ဂကောံမသုန် မပ္တံပါဏာတိပါတာဂှ် ဂွံကဵု− ပဒသဒ္ဒါ− ရ။ ပံၚ်ပကောံသီုၜါတုဲ "ဂကောံမသုန်ပါဏာတိပါတာဝေၚ်ပါဲကၠေံနူပွမစိုတ်သတ်ဂှ် ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲအာရောၚ်" ဣၚုဟ် မဒှ်အဓိပ္ပါဲ− သိက္ခာပဒံ−ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− "သိက္ခာပဒံ၊ န်− ဂကောံမသုန်− မွဲတုန်ပါဏာ, ၜါအဒိန္နာစိ, ပိကာမေသုပၠန်။ ပန်ဂှ်မုသာ, သုရာမသုန်, ဖဍုန်လဝ်ဓနေတ်− ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲအာ− အလုံသိက္ခာပိုဒ်" ရဴသာ်ဝွံဒှ်အရထ ဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ရောၚ်။ (အဋ္ဌကထာသမ္မောဟဝိနောဒနဳပွံက်သိက္ခာပဒဝိဘၚ်)။
(ဖဵုသဳလမသုန်ဗွဲခမၞောန်) ပ္ဍဲပါဠိအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်ပဥ္စကနိပါတ်အက္ကောသကဝဂ်သဳလသုတ်ဂှ် အလဵုဇကုကျာ်တြဲတွံလဝ်နွံဒၟံၚ်ရ၊ လၟေၚ်တွံဂှ် ပ္ဍဲသဳလမလီုလာ်ညးဟွံမွဲကဵုသဳလဒုဟ်မသုန်သာ်ရ၊ ညးမ္ဂးမသုန်သာ်ဂှ်ရော?
၁။ ယွံခၟဳတံ၊ ပ္ဍဲကဵုလိုက်ဝွံ− ပူဂဵုသဳလလီုလာ်ဟွံမွဲကဵုသဳလဂှ်၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မာဲဝိဝိၚ်ဝိုတ်ဝုဲဘိၚ်တၠိၚ်ဂှ်ရ− ပိုန်ဟာန်ဂြပ်ရတ်ဘိုက်ဘက်လီုလာ်အာဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ်။ ၂။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုသဳလလီုလာ် ဟွံမွဲကဵုသဳလဂှ် ပရိုၚ်ပရေံဒယှ်တမ္ညဝ်ပြးဇးတိတ်အာရောၚ်။ ၃။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုသဳလလီုလာ် ဟွံမွဲကဵုသဳလဂှ် ယဝ်ရဒးပြာပ်လုပ်အာကဵုပရိသာတ်သၟိၚ်, ပရိသာတ်ဗဗၞး, ပရိသာတ်သမ္ၚေဟ်သေဋ္ဌဳ, ပရိသာတ်ခၟဳ, ပရိသာတ်မမိက်ကဵုမွဲမွဲမ္ဂး ဖေက်ဂၟံက်ရောံဒညဂွဂစိုၚ်ၚုက် မုက်မတ်ဟွံကျေဝ်တုဲ သီုကဵုဇကုဇတဝ်ဂှ် ဒးပြာပ်လုပ်ရောၚ်။ ၄။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုသဳလလီုလာ် ဟွံမွဲကဵုသဳလဂှ် သီုကဵုဝိုတ်ဝုဲ ဘိၚ်ဘၚ် မဒးပကာဂစိုတ်ရောၚ်။ ၅။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုသဳလလီုလာ် ဟွံမွဲကဵုသဳလဂှ် စုတိပါ်ကန်ချိုတ်အာတုဲ အာစိုပ်နရက်ရောၚ်။ (ဣဝွံ− ဒုဟ်ဟွံမွဲကဵုသဳလမသုန်သာ်ရောၚ်။)
(၁)။ ယွံခၟဳတံ၊ ပ္ဍဲကဵုလိုက်ဝွံ ပူဂဵုဍိုက်ပေၚ်ကေုာံသဳလမၞုံကဵုသဳလဂှ် ဟိုတ်နူဟွံဟိုတ်မာဲ ဟွံဝိဝိၚ်ဘိၚ်တၠိၚ်ဂှ်ရ− ကလိဂွံဘိုက်ဘက်ပိုန်ဟာန်ဂၠိုၚ်, ပကောံဂြပ်ဂွံလောဲဒှ်သေဋ္ဌဳမာန်ရောၚ်။ (၂)။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုဍိုက်ပေၚ်ကေုာံသဳလ မၞုံကဵုသဳလဂှ် ပရိုၚ်ခိုဟ်ဒယှ်တမ္ညဝ်ပြးဇးတိတ်အာရောၚ်။ (၃)။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုဍိုက်ပေၚ်ကေုာံသဳလ မၞုံကဵုသဳလဂှ်၊ ယဝ်ရဒးပြာပ်လုပ်အာကဵုပရိသာတ်သၟိၚ်, ပရိသာတ်ဗဗၞး, ပရိသာတ်သမ္ၚေဟ်သေဋ္ဌဳ, ပရိသာတ်ခၟဳ, ပရိသာတ်မမိက်ကဵုမွဲမွဲမ္ဂး− ဖေက်ဂၟံက်ရောံဒညဟွံမွဲ မၞုံကဵုဂၟံၚ်ဂံၚ်သကာလောန်ရောၚ်။
(၄)။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုဍိုက်ပေၚ်ကေုာံသဳလ မၞုံကဵုသဳလဂှ် ဟွံမွဲကဵုဝိုတ်ဝုဲဘိၚ်တၠိၚ်တုဲ သီုကဵုဂွံသတိစုတိပါ်ကန် သ္ပကာဂစိုတ်ရောၚ်။
(၅)။ ယွံခၟဳတံ၊ ပူဂဵုဍိုက်ပေၚ်ကေုာံသဳလ မၞုံကဵုသဳလဂှ် စုတိပါ်ကန်ချိုတ်အာတုဲ အာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရောၚ်။ (ဣဝွံ ဖဵုမၞုံကဵုသဳလမသုန်သာ်ရောၚ်)။
ပ္ဍဲပါဠိနယ် မဟာဝါဘောသဇ္ဇက္ခန္ဓကပါဋလိဂါမဝတ္ထုလေဝ် ဒုဟ်ဟွံမွဲကဵုသဳလ ဖဵုမၞုံကဵုသဳလဂှ် ကျာ်တြဲတွံကဵုဥပးမသ္ပဒတဴပ္ဍဲကွာန်ပါဋဋိဂါမ်တုပ်ကေုာံ ပါဠိအၚ်္ဂတ္တဵုကီုရ၊ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာဝိသုဒ္ဓိမဂ်သဳလနိဒ္ဒေသဂှ် စၞောန်ထ္ၜးလဝ်ဂုဏ်ဖဵုသဳလ မၞုံဗၞတ်စှ်ဂါထာရောၚ်၊ ဂုဏ်ဖဵုသဳလဂှ် ပိုၚ်ခြာဟွံမာန် ရိုဟ်ဟွံမာန်တုဲ သဳလဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵုတြၚ်ဂွံလုပ်ကဵုဍုၚ်နိဗ္ဗာန်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဂုဏ်ဖဵုသဳလဝွံ ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တဴဗွဲမလောန်တုဲ သဳလဗိုန်ဂွံမဂ်ဖဵုလောဲသွာရောၚ်။
ဇကုကာယဂဝဂလေံပိုဲမၞိဟ် ညံၚ်ဂွံကၠေံ ဒးဂြောပ်ဗ္ဒန်ဗိုန်လတက်ကၟာတလဝ်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာပိုဲသတ်မၞိဟ်ဖအိုတ်ရ၊ တုပ်တဴညံၚ်ရဴဂြောပ်ဗဒန်ကၟာတ်လဒဵုစဵုဒၞာလဝ်အဝယ်ကာယဂဝဂလေံဇကုဇကုကီု၊ ပြဝကေၚ်ကာမၚ်မွဲလဝ်ဓဝ်အကုသဵု ဟွံကဵုကတဵုဒှ်ပ္ဍဲကာယပါၚ်စိုတ်, ဆေဝ်ဒဝ်ဒၞာလဝ်ဂြောပ်ဗဒန်မၚ်မွဲလဝ်ဓဝ်အကုသဵု ဟွံကဵုကလိလောန်ကၟောန်ထိၚ်ဒက်မၚ်မွဲလဝ် ဗွဲမဒးရးဂှ် "ဒှ်မၚ်မွဲသဳလ" ရောၚ်။
သဳလဂှ်လေဝ် ဝါဒအ္စာလ္ၚဵု တုပ်တဴညံၚ်ရဴက္ဍိုပ်သတ်မၞိဟ်ကီု ဟီုသ္ဂးလဝ်တုဲ မၞိဟ်လဵုမွဲဟွံဟီု၊ ယဝ်ရက္ဍိုပ်ပိုတ်အာမ္ဂး− မၞိဟ်ချိုတ်ချိုတ် ညးမကော်ခဴစရ၊ က္ဍိုပ်မွဲဟေၚ် ဒှ်ဇၞော်သကိုပ်သကတုဲ မၞိဟ်မွဲဂှ်− ၜိုန်ရဂျိုၚ်တဴလမျီုကီုလေဝ် သဳလဟွံမွဲ တုပ်နဲမၞိဟ်ဂစိုတ်ရ၊ မၞိဟ်မွဲဂှ်− ၜိုန်ရချိုတ်ဒၟံၚ်ကီုလေဝ် သဳလနွံဒှ်, တုပ်သၟဟ်မၞိဟ်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ကောန်ဂကူရာမညမဒုၚ်ယၟုဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံအိုတ်သီုတံဂှ် သဳလမွဲ ညံၚ်ဂွံခိုၚ်ဂလိုၚ်မၚ်မွဲဗဗိုန်လဝ်တုဲ လ္ပကလိလောန်ကၠေံဝဳဝဲပ္ဍဲသဳမသုန်အိုတ်ညိ။ အရထသဳမသုန် ကေုာံ အဓိပ္ပါဲ တုဲဆဝွံရောၚ်။
၁၉။ အစဳရေၚ်လၟေၚ်ဒဂိုန်သဳဒ္စါံသဳဥပေါသ်အရထဂမၠိုၚ်
အဟမ္ဘန္တေတိသရဏေနသဟ, အဋ္ဌၚ်္ဂမသန္နာဂတံ, ဥပေါသထသဳလံ, ဓမ္မံယာစာမိ၊ အနုဂ္ဂဟံကတွာ, သဳလဒေထ, မေဘန္တေ။
ဒုတိယမ္ပိ အဟမ္ဘန္တေ၊ တတိယမ္ပိ အဟမ္ဘန္တေ။ (သှ်ေဂှ် တုပ်ကဵုလတူတေံရ။ အဟံဘန္တေ− လေဝ်နွံ) အရထ။ ဘန္တေ၊ ယွံ− တၠဳပိုည်။ အဟံ၊ ၚ်− အဲဍိက်။ တိသရဏေန၊ ကေုာံသရဏဂုဏ်ပိပြကာ။
သဟ၊ မွဲဟာန်။ အဋ္ဌၚ်္ဂသမန္နာဂတံ၊ ဍေံ−မဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံအၚ်္ဂဒ္စါံသာ်။ ဥပေါသထသဳလံ၊ ဍေံ−မတွံဂးသဳဥပေါသ်။ ဓမ္မံ၊ န်−ဓဝ်သိက္ခာပိုတ်, ဒှ်ဟိုတ်မၚ်မွဲအာ။ ယာစာမိ၊ ပ္ဍံ−အာတ်ရအဴ။ (ရကျာ်) ဘန္နေ၊ ယွံ။ မေ၊ ကု−အဲဍိက်။ အနုဂ္ဂဟံ၊ န်−ပွမယိုက်ဒိုက်။ ကတွာ၊ သ္ပတုဲ။ သဳလံ၊ န်−သဳလ။ ဒေထ၊ ဩဝ်က္ညကဵုအိုတ်ညိအဴ။ (ညိကျာ်) ဒုတိယမ္ပိ၊ မရနုက်ကဵုၜါဝါကီုလေဝ်။ တတိယမ္ပိ၊ မရနုက်ကဵုပိဝါကီုလေဝ်။ သှ်ေဂှ်တုပ်။
အဓိပ္ပါဲတုန်− "ယွံတၠဳပိုည်− အဲဍိက်အာတ်ကေတ်သဳဥပေါသ် မဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံအၚ်္ဂဒ္စါံသာ် မွဲဟာန်ကေုာံသရဏဂုဏ်ပိပြကာရကျာ်။ ယွံတၠဳပိုည်− ယိုက်ဒိုက်အဲဍိက်ဆာန်ဍူအဲဍိက်တုဲ ဩဝ်က္ညကဵုသဳကုအဲဍိက်ညိကျာ်" ဣဝွံ မဒှ်အဓိပ္ပါဲအာတ်သဳရောၚ်၊ နကဵုဂလာန်မပ္တံမြဴသာ်ဝွံ၊ အတိုၚ်မစၞောန်ထ္ၜးလဝ်ပ္ဍဲသဳမသုန်တေံဂှ် တီကေတ်မာန်ရောၚ်၊ မပ္တံနမောတဿကီု, ဗုဒ္ဓံသရဏံဂစ္ဆာမိကီု၊ တုပ်ကဵုဗီုဒဂိုန်သဳမသုန်တေံဟေၚ် ဟွံတၟေၚ်လးလးရ၊ သၟေဟ်နူဂှ်လေဝ် နိဿဲကေတ်နဲကဲသဳမသုန်တေံတုဲ တီကေတ်မာန်ရောၚ်။ ဆဂးဂှ် ပ္ဍဲအရာမဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံအၚ်္ဂဒ္စါံမ္ဂးဂှ် သိက္ခာပိုဒ်ဒ္စါံ မပ္တံ "ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိ" အၚ်္ဂဒ္ဓါံမ္ဂးယၟုရောၚ်။
ပါဠိသိက္ခာပိုဒ်သဳဒ္စါံ။ ၁။ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံသမာဒိယာမိ။ ၂။ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၃။ အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၄။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၅။ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာန ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၆။ ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၇။ နစ္စ, ဂဳတ, ဝါဒိတ, ဝိသုကဒသန, မာလာ, ဂန္ဓ, ဝိလေပန, ဓာရဏ, မဏ္ဍန, ဝိဘူသနဋ္ဌနာ ဝေရဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိပယာမိ။ [အရထသဳလသိက္ခာပိုဒ်ဂၞန်မွဲၜါပန်မသုန်တံဂှ် သီုအဓိပ္ပါဲပံက်ထ္ၜးကဵုတုဲရ။] (ပ္ဍဲပါဠိဇၞော်တေံဂှ် "ဝိသုက" မၞုံရောၚ်)။
အရထသဳဒ္စါံကေုာံအဓိပ္ပါဲ (၃) အဗြဟ္မစရိယာ၊ နူ− ဒ္ဂေတ်မေထုန်မယုတ်မာ။ ဝေရဏိသိက္ခာပဒံ၊ န်−သိက္ခာပိုဒ်− ဒှ်ဟိုတ်ဝေၚ်ပါဲ− ခိုဟ်ဆာဲဒးရး။ သမာဒိယာမိ၊ ပ္ဍံ−အဲဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ်ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲအာလၟိုန်၊ ဗဗိုန်လဝ်ပ္ဍဲစိုတ်ရအဴ။ "ဝေၚ်ကၠေံနူဒ္ဂေတ်မေထုန် မမိက်သ္ဂးရောၚ်" --- (တၚ်စၟတ်− ပါဠိဗုဒ္ဓိသရဏံဂစ္ဆာမိကဵုပါဠိသဳဒ္စါံဂှ် တွံလဝ်ပ္ဍဲသုတ္တန္တဒေသနာပ္ဍဲပါဠိခုဒ္ဒကပါဋ္ဌရောၚ်)။
ပူဂဵုသပ္ပရိုဟ်ညးခိုဟ်ခိုဟ် ညးပြဲပြဲ ရဲဟွံမွဲကဵုပွံၚ်တံဂှ် ဟဂွံဒးမၚ်မွဲသိက္ခာပိုဒ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ဗွဲတၟေၚ်တၟဟ်တုဲ၊ ယဝ်ရသ္ဂောံမၚ်မွဲသိက္ခာပိုဒ်အဗြဟ္မစရိယဝွံမ္ဂး− မၞုံကဵုဂုဏ်ဖဵုလောန်ကာဲရ၊ ဂုဏ်ဖဵုဇၞော်ဂၠိုၚ် ပိုၚ်ခြာဟွံမာန်ရ၊ ဂုဏ်ဖဵုဂၠိုၚ်လောန်နူသိက္ခာပိုဒ်တၞဟ်သ္အာၚ်ဏီဂှ် ဒှ်ဂွံရ၊ ပ္ဍဲသိက္ခာပိုဒ်ကာမေသုတေံဂှ် ဂြပ်ဇကု, ကာမဇကု သိပ်ဂၠိပ်သၞဴရဴဂွံတုဲ ပ္ဍဲသိက္ခာပိုဒ်အဗြဟ္မစရိယဝွံ− ဒဂိုန်မၚ်မွဲဍာံမ္ဂး− သိပ်ဂၠိပ်ထုဲသၞဴကေုာံမွဲစွံဟွံဂွံရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမဒှ်ဝုတ်ဇၞော်ဗၠာဲဇၞော် သမ္ဘာတၠသ္ၚိဟွံမွဲတံဂှ် အကွက်စၞးဒဂိုန်ကေတ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရသိက္ခာပိုဒ် ဒဂိုန်ကေတ်အဗြဟ္မစရိယသိက္ခာပိုဒ်တုဲ ဂုဏ်ဖဵုလှဲလးတၟေၚ်တၟဟ်ကွေံကွေံရောၚ်။ (ဗီုဂွံမၚ်မွဲဂှ် ဂတဝွံ− ချူထ္ၜးကဵုဗွဲမကၠးစိုတ်ရောၚ်။)
ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်တြဲကဿပတေံဂှ် လၟောဝ်ထေရ်ဗြဴဂမၠိုၚ်ထပှ်မတွံဂး ခေမာထေရဳ, ဥပ္ပလဝဏ်ထေရဳ, ပဋာစာရဳထေရဳ, ဓမ္မဒိန္နာထေရဳ, ကုဏ္ဍလကေသဳထေရဳ, ကိသာဂေါတမဳထေရဳ, ဝိသာခါ ၝကဵုဒေံညးထပှ် မစိုန်ဒှ်တဴကောန်ဝုတ်သၟိၚ်ကိကဳ ညးတၠဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ်ရ။ ကောန်ဝုတ်သၟိၚ်ထပှ်ဝွံ၊ သ္ပတံနူဘဝကောန်ၚာ်သၟတ် ဃောဍောတ်သွတ်တေံတုဲ စဵုကဵုစိုပ်အာယုက် (ၜါစှော်လ္ၚဵု ၂၀၀၀၀−လ္ၚီသၞာံ) နကဵုဒ္ဂေတ်မဇြုၚ်ဂွုဗုသ္အး ဘဝကောန်ၚာ်ဗြဴဂှ်ဟေၚ် ကေၚ်မၚ်မွဲလဝ်သိက္ခာပိုဒ်အဗြဟ္မစရိယ စဵုကဵုလ္အိတ်လမျီု သီုညးဖအိုတ်ရောၚ်။ (လၟိဟ်အာယုက် သၞာံသၚ်္ချာသဒ္ဒါဂှ်ဟ ၜါလဟုတ်သၞာံလေဝ် ရိုဟ်လၟိဟ်မာန်ရ၊ ဝေါဟာမၞိဟ်ရိုဟ်လၟုဟ် "ၜါလက်သၞာံ" လေဝ်ဟီုရ) ဒ္ဂေတ်ဂကူဏံဂှ် ပ္ဍဲမၞိဟ်ဗြဴဂမၠိုၚ် ကော်ခဴစဒ်ဂေတ် "ကောမာရိ ဗြဟ္မစရိယ" အရေဝ်ဝေါဟာကော်လောဲလောဲသွာသွာဂှ် "သဳဝုတ်" ဒ္ဂေတ်ဝုတ်ကုမာရဳ မ္ဂးယၟုတုဲ ပ္ဍဲမၞိဟ်တြုံဂမၠိုၚ် ကော်ခဴစ "ကောမာရဗြဟ္မစရိယ" မ္ဂးယၟုရောၚ်။
အရေဝ်ဝေါဟာကော်လောဲလောဲသွာသွာဂှ် "သဳဗၠာဲ" မ္ဂးမ္ဂးရ၊ ဒ္ဂေတ်ဗၠာဲကုမာရလေဝ် ကော်မာန်ရောၚ်၊ (ကောမာရ− ဍေံမဒှ်ဂြပ်ညးမဇြုၚ်ဂွု, ဗုသ္အးဍောတ်သွတ်, သၟတ်မၚ်ဗၠာဲ၊ ဗြဟ္မစရိယ− ဒ္ဂေတ်မပြဲ။ သီုၜါရဲဂှ် သဳဝုတ်သဳဗၠာဲ မ္ဂးမ္ဂးရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ညံၚ်ရဴကောန်ဝုတ်သၟိၚ်ကိကဳထပှ် မၞုံတံခေမာထေရ်, မၞုံလ္အိတ်ဂၞကျာ်ဝိသာခါတံဂှ် ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်ကဿပတေံ အာယုက်သတ္တံ ပွိုၚ်ၜါစှော်လ္ၚီသၞာံ မၚ်မွဲသဳဥပေါသ် သဳဝုတ်လုကဴမွဲအာယုက်ညးတံရောၚ်။
ပ္ဍဲဂလာန်မ္ဂး ဒ္ဂေတ်မေထုန်ဂကူဏံဂှ် မၞုံပ္ဍဲဘဝမၞိဟ်မွဲဓဝ်ဟွံသေၚ်ဏီ။ ပ္ဍဲဍုၚ်ဒေဝတဴသွဝ်တြဴဘုံတေံလေဝ် မၞုံပြာကတ်ဗွဲမလဟိၚ်ကဵုစိုတ် မိပ်ဇြိပ်အိုတ်ကၞောတ်ရ၊ ဒ္ဂေတ်မေထုန်တဲသၠုၚ်သၠုၚ်လေဝ် ဟီုမာန်ရ၊ ယဝ်ရကလေၚ်ရံၚ်ကဆံၚ်တဲသၟဝ် သဝ်သဝ်ဍိုန်ဍိုန်မ္ဂး သတ်တိရစ္ဆာန် မဒၟံၚ်ပ္ဍဲတိပ္ဍဲဍာ် ပ္ဍဲအာကာသတံဂှ်လေဝ် မၞုံရ၊ ပ္ဍဲကဵုစၟစၟန်မဍောတ်သွတ် မၠာ်ရံၚ်နကဵုမတ်ဟွံညာတ်တံဂှ်လေဝ် မၞုံရ၊ ဟီုစဵုကဵုအိုတ်မ္ဂး− ဒ္ဂေတ်မေထုန်ဂှ် မၞုံဒၟံၚ်ပ္ဍဲသတ်မၞိဟ်သတ်ဒေဝတဴ သတ်တိရစ္ဆာန်အလုံဖအိုတ်ရောၚ်၊ သၠးထောံကၠေံဒ္ဂေတ်အယုတ်ဟွံမာန်အိုတ်တုဲ ဆၜိုတ်ဒးဂေတ်ဂေၚ်ဂၚေၚ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒဒိုက်သံသာဂှ်ဟွံသေၚ် ပ္ဍဲဘဝလၟုဟ်ဟေၚ်လေဝ် အာစိုပ်ဒဒိုက်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။
ပ္ဍဲဂတမတ်ဝွံ၊ ဟိုတ်နူပၠံၚ်ၜးဂြဲဂြက်လက်တ္ၜေဟ်ၜုၚ်တက်ဂစိုတ်ဂယိုၚ် ဂလိုၚ်လဝ်ဒုဟ်ဒဏ်တၞဟ်တၞဟ်သာ်ဂှ်ရ− သီုကဵုမဒးဘဲရာဇာဒဏ်သၟိၚ်, ပၠောပ်သ္ၚိစာတ် ဖျေံထံၚ်ပလံၚ်တ္ကံဟွံကလေၚ်စဴစဵုကဵုအိုတ်လမျီုတံဂှ်လေဝ် မၞုံတံဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ရ၊ ဂွံဒးဒုၚ်ဒၟံၚ်ဒဒိုက်ပရိုက်ဘဲအိုတ်သီုတံဂှ် မဒးကတဵုဒှ်ဒၟံၚ်ဒဒိုက် ပရိုက်ဘဲတၞဟ်တၞဟ်သာ်ရ၊ မၞိဟ်တဲခိုဟ် မၞိဟ်သပ္ပရိုဟ်ဍာံဍာံတံဂှ် ဗီုဒ္ဂေတ်ပရေံပရုတ်ယုတ်မာပပ်ပဳ ရုန်မဵုဝွံ၊ သ္ဂောံဆဵုညာတ်ကေတ်အလုံအိုတ်သီုတုဲ ဇအိုန်ဇကက္ဍုဟ်မၠေံဗွဲမလောန်ရ၊ အာရီုဂွံလဝ်တုဲတုဲဂှ်လေဝ် သၠးထောံကၠေံမာန်ြရ၊ သီုကဵုကတဵုဒှ်ဓဝ်သံဝေဂဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ဂှ်ဟေၚ် ဒဴတိတ်ဂြိုပ်မာန်အိုတ်ရောၚ်။ (ဗက်မိပ်ကဵုဗြဴဗြဴ ပၠံၚ်ဗြဴပၠံၚ်တြုံတုဲ ဒးဂစိုတ်ညးသ္ကံလေဝ်နွံရ)
ညံၚ်ရဴဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ် "ဥဒယဘဒ္ဒ− ကဵုဂၞကျာ်ဥဒယဘဒ္ဒါ" မစၞောန်ထ္ၜးလဝ်ပ္ဍဲပွံက်ဂုဏ်ဓဝ်သွာက္ခာတ− တေံဂှ် ညးၜါတၠ ၜိုန်ရစသိုၚ်နန်ထဝ် ဗွဝ်တသိုက်လောကဳမွဲစွံကီုလေဝ် ကလိလောန်ကၠေံဒ္ဂေတ်မေထုန် ကေုာံ ရေၚ်သ္ကံဟွံမွဲရ၊ နကဵုမေတ္တာဇြဟာန်သ္ဍိုက်ဆာန်အတိုၚ်ပကတိမဒှ်တုဲ မၚ်မွဲလဝ်သိက္ခာပိုဒ်အဗြဟ္မစရိယ စဵုကဵုလ္အိတ်လမျီုရောၚ်၊ နဲကဲပူဂဵုသပ္ပရိုဟ်ဝွံ၊ ထေက်ကဵုပ္တေါံဂိုၚ်ကေတ်ပတုပ်ဗက်သ္ပဗက်ခိုဟ်ကွေံကွေံရ၊ ဒ္ဂေတ်ပူဂဵုသပ္ပရိုဟ်တံ က္ဍုဟ်မၠေံဇအိုတ်ဇရဝွံ၊ ပ္ဍဲကဵုဘဝမၞိဟ်ကလိဂွံလဝ်လၟုဟ်ဂှ် သီုကဵုပြေစိုတ်အိုတ်ဝါသနာ ဝေၚ်ပါဲကၠေံခိုဟ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ကုသဵုပါရမဳမဳမွဲဟေၚ် ညံၚ်ဂွံပေၚ်စိုတ်ဂှ် ရနုက်ဗပေၚ်တုဲ စဵုကဵုဘဝကဆံၚ်မသၠုၚ်တိုန်ဂှ်လေဝ် စွံသတိဂိုၚ်လွဳမၚ်မွဲသဳလအဗြဟ္မစရိယအိုတ်ညိ။
၂၀။ သဳဝုတ်သဳဗၠာဲဂေါဝ်ဆာဲကွေံကွေံ
ဗီုမၚ်မွဲအာတ်သဳကောမာရိဗြဟ္မစရိယသဳလ အကွက်သၟတ်ဗြဴ။ အဟမ္ဘန္တေ တိသရဏေနသဟ, ကောမာရိဗြဟ္မစရိယသဳလံ ဓမ္မံယာစာမိ, အနုဂ္ဂဟံကတွာ သဳလံဒေထ မေဘန္တေ။ ဒုတိယမ္ပိ။ တတိယမ္ပိ။ ဆက်ဟီုတုပ်ရ။ ဗီုမၚ်မွဲအာတ်သဳကောမာရဗြဟ္မစရိယသဳလ အကွက်သၟတ်တြုံ။ အဟမ္ဘန္တေ တိသရဏေနသဟ, ကောမာရဗြဟ္မစရိယသဳလံ။ သှ်ေဂှတုပ်။ "ကောမာရိ− ကောမာရဗြဟ္မစရိယသဳလံ၊ ဍေံ−မတွံဂး ဗြဟ္မစရိယသဳလ− မဒှ်ဒ္ဂေတ်ညးမဇြုၚ်ဂွု, ဗုသ္အး ဍောတ်သွတ်သၟတ်ဝုတ်သၟတ်ဗၠာဲ။ ဓမ္မံ၊ န်−ဓဝ်သိက္ခာပိုဒ်− ဒှ်ဟိုတ်မၚ်မွဲအာ" ရဴသာ်ဝွံ− သ္ဂးအရထညိ၊ နူဝွံ− ဂတတေံဂှ် ဟီုအာအတိုၚ်သဳမသုန်တုဲ ပ္ဍဲဒၞာဲကာမေသုမိစ္ဆာစရာဂှ် လှာဲပြံၚ်စုတ် "အဗြဟ္မစရိယ" ဆဝွံဟေၚ် တၟေၚ်တဴရောၚ်၊ ယဝ်ရဟီုပါဠိဟွံလေပ်မ္ဂး− "အဲဍိက်မၚ်သဳမသုန် ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူဒ္ဂေတ်အဗြဟ္မစရိယ" ရော်ၚ ဟီုပ္ဍဲဂတကျာ်ဗတ်မည်ညိ။ (သဳလဝွံ− သဳဝုတ်သဳဗၠာဲ သမ္တီအိုတ်ညိ) (၆) ဝိကာလဘောဇနာ၊ နူ−ပွမစသုၚ်− ပုၚ်သွစၞ− ပ္ဍဲကာလတ္ၚဲမစေၚ်လောန်အာ။ ဝေရမဏိသိက္ခပဒံ၊ န်။ သဘာဒိယာမိ၊ ပ္ဍံ။ (အရထတုပ်ကဵုကၠာတေံဖအိုတ်ရောၚ်) "ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူပွမစသုၚ်ပုၚ်သွစၞအာဟာရပ္ဍဲကာလတ္ၚဲမစေၚ်လောန်အာပ္ဍဲကလသဝ်တ္ၚဲမမိက်သ္ဂးရောၚ်" (ကၠာနူတ္ၚဲဟွံစေၚ်လောန်ဂှ် စတ်ၚေက်ၜဴပါၚ်ညိ)။
စသုၚ်ပုၚ်သွစၞအာဟာရ ပ္ဍြကာလတ္ၚဲမစေၚ်လောန်အာမ္ဂးဂှ် နူအခိၚ်တ္ၚဲကတဴဓဝ်စှ်ၜါနာဍဳ, အခိၚ်ကြဴတေံဂှ် "ဒှ်အခိၚ်တ္ၚဲစေၚ်လောန်အာ" မ္ဂးယၟုရ။ သ္ပတံနူတ္ၚဲစေၚ်လောန်အာတုဲ ဆၜိုတ်စသုၚ်ပ္ဍဲဗ္တံဟွံကဏီ၊ ကၠာအရှိုဏ်ဟွံတိုန်တေံလေဝ် ပါဲကၠေံဂဥုဲဇဗမပ္တံကဝ်သဂြာဍာ်ယာမတံဂှ်တုဲ ပုၚ်သွကွာၚ်ၜဲယိုဟ်ၜဲ (ယိုဟ်တ္ၜန်) ဇဗၠုသတ်ဍာ်လဖက် သစ္ဆုအိုတ်သီုစသုၚ်ဟွံဂွံရောၚ်။ (သစ္ဆုလုပ်လၟိဟ်တောံတိုပ်မပ္တံသတ်ခ္ဍောၚ်ၜဲဒကောၚ် မဒှ်ဂကူယာဝကာလိကကေတ်ညိ) ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူစၞစသုၚ်ပုၚ်သွသစ္ဆုပၞဟ်ပၞးလၚ်ကာတံဂှ်တုဲ ဍာ်ယာမဍာ်က္ၜဴ ဍာ်လဂဝ်တံဂှ် သုၚ်ဂွံရောၚ်။
ယဝ်ရစသုၚ်ဒးပုၚ်သွကွာၚ်ၜဲယိုဟ်ၜဲ, ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် ခၞေဝ်ကေဝ်ဍုန်သွသစ္ဆု ဍုန်သွတံဂှ်မ္ဂး− သိက္ခာပိုု်ဝိကာလဘောဇနဝွံ- လီုလာ်အာရ၊ မပ္တံဟိုတ်ဂိယဲဗျဵုထၚ်ဟွံမွဲမ္ဂး ယဝ်ရစသုၚ်ဒးမပ္တံဇဗၠုသတ်ကဝ်သဂြာ ဍာ်ယာမပဝေက်လ္ဂဝ်တံဂှ်မ္ဂး- သိက္ခာပိုဒ်ဝွံ ကှ်ကေဲအေဲဇြကၠိခဍက်အာရ၊ လီုလာ်အာဖအိုတ်ဟွံသေၚ်၊ တၞံဆုကှ်ကေဲအေဲဇြအာမ္ဂး ညံၚ်ရဴသတ်ဍေံအောန်အာကီု၊ တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ကီုရ၊ ဥပုဟ်ကှ်ကေဲအေဲဇြအာ ကကၠိခဍက်အာကၠိခန်အာလေဝ် ကလိဂွံဂုဏ်ဖဵုဍေံ အောန်ရောၚ်၊ ယဝ္ရဂိယဲနွံဗျဵုထၚ်နွံမ္ဂး ဍာ်ယာမမပ္တံဍာ်မၚ်ဂၠန်, ဍာ်လမ်မနေတ်သုၚ်ဂွံရ။ ဇဗြဖျုန်ဍေံဂှ် စဟွံဂွံ၊ မပ္တံဍာ်မၚ်ဂၠန်တုၚ်လဝ်မမပ္တံဂွံပၠာဲဍာ်ယာမတံဂှ် ဇဗြဖျုန်ဍေံ ညံၚ်ဟဂွံပါ ခဍိုဟ်ထောံကဵုအးတုဲ မဒးသုၚ်ရ၊ ကတဵုဒှ်ယဲကျာကီု၊ ကတဵုဒှ်ယဲမပ္တံဇြဟတ်ဆုတ်ကီု ယဲမမိက်ကဵုမွဲမွဲ သွက်ဂွံဗလးလလံအာလဝ်စိုတ်တုဲ ဂဥုဲဇဗတၞဟ်တၞဟ်သာ် ကေုာံစၞစသုၚ် မလုပ်လၟိဟ်ဂဥုဲမပ္တံဍာ်သာဲတၚ်လာဲစတုမဓုတံဂှ် စသုၚ်ဂပ်ဝ်ရောၚ်။
ဍာ်မၚ်ဂၠန်ဍာ်ပၞဴတံ ဍုန်ဖျိန်ကဵုပၟတ်ဟွံဂွံရ၊ ဍုန်ဖျိန်ကဵုတ္ၚဲဟေၚ်ဂွံရောၚ်၊ ဍာ်ယာမသုၚ်တ္ၚဲစေၚ်လောန်တုဲဂှ် ဗဂိန်လဝ်နူတ္ၚဲစေၚ်လောန်တုဲ အပိုၚ်အခြာဍေံ စိုပ်အရှိုဏ်တိုန်တေံသုၚ်ဂွံရ၊ (အကွက်ခၟဳတံ) အကွက်ခရှ်တံဂှ် ဍာ်ယာမ ဗီုလဵုတောံတောံ သုၚ်ဂွံရ၊ စၞထေက်ကဵုစသုၚ်တ္ၚဲစေၚ်လောန်ဂှ် စသုၚ်ညိ၊ ဟိုတ်နူစသုၚ်ဒးဗီုဂှ်ဂှ် သဳလကှ်ကေဲအေဲဇြစှ်ေအာဟွံသေၚ်၊ သဳလကၠိခန်အာဂှ် လ္ပထေၚ်ညိ၊ ကၠာတ္ၚဲဟွံစေၚ်လောန်အာဏီဂှ် စၞစအကွက်နူဂယး မူနွံပၟိက်စမာန်အိုတ်ရောၚ်။
ဂုဏ်ဖဵုဟွံစသုၚ်စၞသဝ်တ္ၚဲ။ ဂွံဂွံကဵုဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပိုဒ်ဝွံ၊ ပွမဒ္ဂေတ်ဝေၚ်ပါဲဟွံစပုၚ်သဝ်တ္ၚဲဂှ် မုရဴဖဵုမွဲမၞုံရော, ပွမအေၚ်ပုၚ်သွဂှ်ဟေၚ် မၚ်မွဲဥပုသ်သ္ဂးဟာ, ဒ္ဂေတ်သ္ဂးဟာ, ရဴဝွံ- သွက်ဂွံသၟာန်ဇာန်သွက်ဂွံဗ္စာရဏာနွံဒၟံၚ်ရ၊ သွဟ်တုန်- ပွမဝေၚ်ပါဲဟွံစၚုၚ်ပုၚ်သွသဝ်တ္ၚဲဂှ် ပၞောဝ်ကဵုသဳဥပုသ် မၞုံအၚ်္ဂဒ္စါံဂှ် ဒှ်မွဲဓဝ်ဟေၚ်ရ၊ ဟွံစသုၚ်ပုၚ်သွသဝ်တ္ၚဲမွဲဓဝ်ဂှ် ဒှ်မၚ်မွဲသဳဥပုသ်ရောၚ်, ဣၚုဟ်ဟီုဟွံမာန်၊ ဒှ်မၚ်မွဲသဳဥပုသ်ဟွံသေၚ်။ ပြဝကေၚ်ကာဟွံစသုၚ် ပုၚ်သွသဝ်တ္ၚဲဂှ် ပၞောဝ်ကဵုသဳဒ္စါံ ဒှ်အယာံမာတ်ဒ္ဂေတ်ဍိုန်လျအိုတ်ဟေၚ်ရောၚ်၊ ရန်တၟံကဵုဒတုဲဖဵုသဳလ ဟွံသ္ပပြဘိုက်ဘောဇိုန် ဟွံစသုၚ်ပုၚ်သွဂှ်တုန်-
၁။ ကိစ္စကေၚ်ကာအောန်အာတုဲ သွက်ဂွံသ္ပအာရီုကဵုဓဝ်ဂှ် ဂွံအခိၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ကီု။ ၂။ စိုတ်ဓါတ်ညံၚ်ဟဂွံလုပ်စလၟောဝ်စှ်ေအာ ပ္ဍဲအာရီုလောကဳကာမဂုဏ်တံဂှ် ဒှ်ညံၚ်ရဴဆေဝ်ဒဝ်ဗဒေါံလဝ်ကီု၊ ဣဝွံ ဂုဏ်ဖဵုဟဂွံစသုၚ်ပုၚ်သွသဝ်တ္ၚဲ ဗွဲခမၞောန်ၜါပြကာ မဒှ်ရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပြဝဟဂွံစသုၚ်ပုၚ်သွသဝ်တ္ၚဲဂှ် ကလောန်ကၟိတ်ဂဗုတ်လွဳပရာဂဝိၚ်ဂဝါဲအောန်အာတုဲ မၞုံကဵုဂုဏ်ဖဵုဍေံကဵုကလိဂွံအခိၚ်လွဳပရာဓဝ်သ္ပအာရီုပၠောပ်စိုတ်ကဵုဓဝ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ်၊ ဂွံအခိၚ်ပတုဲကေၚ်ကာကုသဵုဗွဲမဂၠိုၚ်လေဝ် ကတဵုဒှ်မာန်ရောၚ်၊ ၜိုန်ရမဒးဝေၚ်ပါဲကၠေံစသုၚ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်ကီုလေဝ် ယဝ်ရဗျဵုထၚ်ဗုၚ်စံၚ်မ္ဂး− ဟိုတ်နူစသုၚ်မပ္တံကဝ်သဂြာဍာ်ယာမဂွံဂှ်ရ၊ ဒးဒုၚ်အေၚ်ကၞောဝ်ကၠောဝ်ဗျဵုဟွံသေၚ်တုဲ ပၠေၚ်ကၠေံဗယဵုတဟၚ်မာန်ရောၚ်။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် သဘဴဓမ္မတာမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ, ပၞောဝ်ကဵုစသုၚ်နူဂယးကဵုသဝ်တ္ၚဲဂှ် စၞစသုၚ်နူဂယး စဳရေၚ်ပြုပြေၚ်ဆၜိုတ်ဒးရးညိတုဲ စၞစသုၚ်သဝ်တ္ၚဲဟေၚ် စဳရေၚ်ပလေဝ်ပလေတ်ဒးဒးရးရး တၟေၚ်တၟေၚ်တၟဟ်တၟဟ် ဂၠိုၚ်ကဵုအမာဲရ၊ စၞတၟေၚ်တၟဟ်ဂၠိုၚ်ကဵုအမာဲဂှ် မၞုံကဵုရှ်သာ်ခိုဟ်တုဲ စသုၚ်မိပ်ဇြိပ် ဒှ်မာန်ဂှ်လေဝ် သ္ဂးလဝ်ပ္ဍဲပြကိုဟ်ဂမၠိုၚ်ရ၊ (ညံၚ်ရဴစသုၚ်ပုၚ်သွပ္ဍဲဆေၚ်ဗ္တံ "ဆေၚ်တေဝ်စၞ" မၞုံကဵုၚုဟ်မးဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ကီုဂှ် စွံသတိညိ) စသုၚ်ပုၚ်သွစၞခိုဟ်ခိုဟ်တၟေၚ်တၟေၚ် ပ္ဍဲကာလတ္ၚဲမစေၚ်လောန် အခိၚ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်− မုဂုဏ်ဖဵုနွံသာ်လဵုရော, မူရဴဂုဏ်ဖဵုမွဲမၞုံရော, ဖဵုဍေံဗီုလဵုကွေံရော, ယဝ်ရဒးဗ္စာရဏာမ္ဂး− (ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ်− ယဝ်ရဒးသှ်တပ်တပ်တးတး ကၠးကၠးဍာံဍာံမ္ဂး) စသုၚ်လဝ်ပုၚ်သွစၞခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ မၞိဟ်လ္ၚဵုလ္ၚဵုဂှ် သွက်ဂွံဗက်မိပ်ဗပေၚ်ပၟိက်ကာမဟေၚ် မဒှ်ရောၚ်။ (သွက်ဂွံဗက်မိပ်အာရီုလောကဳကာမဂုန်မသုန်ဟေၚ်)။