cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လိက်မာတၚ်ဂ
မုက်လိက်−၅၈
ဗ္ဒန်လတ်တ္ၚဴအဴ တဴလျိုန်အဲရ၊ ချိုန်လၟုဟ်ကွေံ မူဟိုတ်ဒးပ၊  လတေံမွဲစိ ရသိဂၠိုၚ်မၞ၊  လက်ချဴလဝ်အဲ ထပှ်တ္ၚဲဂတ၊  ဂဵုတးကဵုပန် ချဴပၠန်ကြံကြ၊  ဟိုတ်ဂှ်အဲရ လဇဗ္ဒန်လဝ်၊  ယဝ်ညာတ်တ္ၚဲပၠန် ပန်စှ်ေဓဝ်ဓဝ်၊  ဒးရသိဂှ် ကြဴဒှ်လၚ်ဇွောဝ်၊  ဟိုတ်ဒုဟ်သေသာတ် ညာတ်တုဲဆာန်ဍူ၊ ချိုန်လၟုဟ်အဲ တ္ၚဲဒးဆေဝ်ဒဝ်၊  တ္ၚဲဒတန်ကဝ် ဒးဆေဝ်ဒဝ်ရ၊ သြကျာ်သြကျာ်သာ်လဵုဂွံပ၊  ဂပ်ဝ်ဖေက်ကၠာ ယွံတာပဿ၊  ဟိုတ်မၞစိ ညိဟွံတော်ဆ၊  ဝါစဳကံကၠာ ဂြိုဟ်စာကြံကြ၊  သိက်လဵုဂွံပ ဟီုပၠညိအဴ၊  မာတၚ်ဂစိ ရသိကြက်လှဴ၊  မွဲဂလာန်အဴ ဟီုတဴသဲသဲ၊  ရသိတေံအဵု ကဵုကၠုၚ်ကလံအဲ၊  စှ်ေပ္ဍဲၜဳအဵု ယဵုတိကလောံမွဲ၊  ခဏအဲဗလး ဂဵုတးပန်သော်၊  ကဵုဗၠိုပ်စှ်ေအာ ရာဋ္ဌာန်ဇမ္ၚောဲ၊  တိုၚ်လဟီုအံ ဗၠးဘဲဒက္ခ၊ ညးဂမၠိုၚ်ကၠာ မိၚ်ဒြေပ်အာရ၊ အိုတ်သီုရဲသာ ဒြေပ်အာသက္ခဏ ခါစိုပ်ရသိ ညိဟွံလဇ၊  ဟီုတိုန်သဲသဲ ယဵုတဲထ္ၜ၊  ယွံတာပဿ ပွယောၚ်မှာ၊  တာပဿကီု ဟီုလတ်သေၚ်ဟာ၊  အာကလံညိ ရသိတေံကၠာ၊  ညံၚ်ဂွံကလံ လ္ပသ္ပံသာ၊  ညးဗလးတ္ၚဲ ဂၠိုၚ်ဘဲဒုက္ခာ၊  ဂဵုတးပန်ကၠာ ဒးတာပဿ၊  ချိုန်ဂှ်ရသိ ဇာတိမၞ၊  ဟွံမိက်ကလံရောၚ် မံၚ်တဴသ္ၚိတ်ဇြ၊  ပညံၚ်က္ဍိုၚ်ကၠဴ ပ္တပ်တဴကာယျ၊   ယဝ်ရဟွံအာ ဟုံမှာဗွဲကြဴ၊  ကရောံရသိဂှ် ပိုဲဒှ်ဂတဴ၊  ဟိုတ်ဂှ်ဝန်စဝ် ဒးဖ္အောဝ်လဴ၊  ညံၚ်အာညိအဴ ယွံသ္ဍဴမူဏိ၊  သ္ၚိတ်ဇြမံၚ်ရတၠရသိ ၊  ဟိုတ်မၞကီု ညံၚ်ဗီုသုၚ်ဂျိ၊  ဒကာတံကွေံ ဍေံတံစိုတ်ဂိ၊  ဂၠောဲလုပ်ဓဇက် ဂြုက်ဂြက်ထိမြိ၊  အာစိုပ်တုဲစိ နကြိကဵုလ္ၚောဝ်၊  ညးဂမၠိုၚ်အဵု ဍေံကဵုဝန်စဝ်၊  ကဵုစှ်ေဍာ်စိ တိကဵုယဵုလ္ၚောဝ်၊  တုဲကဵုဗလး လျးဗ္စဲကဝ်၊  ဂဵုတးထတ်လောန် ပန်ဖျေဴဓဝ်ဓဝ်၊
မုက်လိက်−၆၀
ဍုၚ်ဗၠိုက်တၞီ ဟွံတီဒိုဟ်စှ်၊ လေၚ်ဟုံတုဲချိုတ် ကၠေံအိုတ်တုဲဒှ်၊  အကုသဵုဂှ် ဒးဒှ်ဒိဋ္ဌ၊  ကျာ်သမ္ဗုဒ္ဓေါ နာဲသာလောက၊ ဂ္ၚေၚ်လန်အဴ ဂၠိုၚ်တဴဘဝ၊  ဇာတ်မသုန်ကၠံ တံပထမ၊  ဂြၚ်တုဲတွံလဝ်  ဓဝ်ဝိသေသ၊  သၟတ်ကၠေံဇာတ်ရ ပ္ဍဲကာလဂှ်၊  အတိက်ရသိ ဒိတှိစောန်ထၞဟ်၊  ဒေဝဒတ်ပ္ညုၚ် လၟုံကၠုၚ်ဒှ်၊  သၟိၚ်ဍုၚ်မစ္စ စိတ္တဟေက်ဟဟ်၊  တဳညန်ဇဲယ ဒှ်ရလၟုံ၊  ဗၞးဂမၠိုၚ်ကၠာ ဒကာညဳသၟဟ်၊  မာတၚ်ဂစိ ရသိဓယှ်၊  မွဲချိုန်လၟုဟ် ဒှ်အဲကျာ်ရ၊ အတိက်မွဲဟာန် ဂးမာန်ဏာပ္ပ၊  ပ္ဍဲချိုန်လၟုံဒှ်ရာဟုလ၊   မၚ်္ဂလိကာ ကၠာပဋ္ဌမ၊  ချိုန်လၟုံရ ယသောဓရာ၊  ကျာ်တြဲတွံဇန် ကဵုအရှန်ကၠာ၊  အရှန်တံအဵု ကဵုသာဓုကာ၊  ဇန်တံမိၚ်ရောၚ် ရှ်ဍောၚ်ဓမ္မာ၊  ဒှ်သောတာပန် ဂၠိုၚ်လောန်ဝေါဟာ၊  တၠပညာ သမ္တီကၠာအဴ....။
ဖဵုအဲချူပၠန် လိက်ဇၟန်ပ္ကဴ၊ ညောန်ကဵုစုတိ ကၠိသ္ကန်တဴသာရဏပၠန် ကဵုတုန်ပ္ဍဲဇဴ၊  စုတိတုဲရ ဘဝဗွဲကြဴ၊ တိဟိုတ်ပြဲဂၠိ သန္ဓိဂဝ်ဂၞဴ၊  ပကဵုဆောတ်အဴ ကဵုတန်တဴညိ၊  ပ္ဍဲညးမၞုံကၠာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊  ကရောံညးပၠန် တန်ဂဝ်ကဵုမိ၊  ပကဵုဒိုက်ယဲ ဘဲပကဵုမြိ၊  ကဵုဂွံတီလတ် ဍောၚ်ဓဝ်ဒမၠိ၊  ကဵုဂွံပ္တံပ္ညဳ ပါရမဳကျာ်ညိ၊  ဗွဲကြဴဒမၠိ ယဝ်စုတိပၠန်၊  ပ္ဍဲတၠပညာ မြာကဵုဂွံတုန် ၊  ကဵုဒှ်ကျာ်မွဲ နဲမေတ္တဲယျ၊  ဂွံအိုတ်ဇပန် ကြဴပၠန်ဟွံဒှ်၊  နိဗ္ဗာန်ဂဵုမြဟ် စိုပ်ပြဟ်ညိအဴ ။ ။ ။
သက္ကရာဇ်တၞံ ၁၃၅၉ − သၞာံ ၊   ဂိတုပသာ် ၄−မံက်၊   တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်အခိၚ်မွဲနာဍဳ ၄၅−မိဏေတ် ချူအာစိုပ်ဒတုဲရ။ (ဘဒ္ဒန္တ ညာဏ − ဒူရာဘာဇၞော်)
နိဿဲ
လိက်အုပ်- မၞုံယၟု(လိက်မာတၚ်ဂ) ဘဒ္ဒန္တ−ညာဏဝံသ (ဒူရာ−ဘာဇၞော်) − (စောဟံသာ)ပုံနှိပ်တိုက် ကမာဝက် စိန်တောၚ်ရပ်။ ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
ကထိုန်၊ ဂိတု
ဂိတုကထိုန် (Kartik (month)) ဂှ် ဒှ်ဂိတု မရနုက်ကဵု ဒစာံ ပ္ဍဲကြက္ကဒိန်မန်၊ ဟိန္ဒူတုဲ ဗွဲမဂၠိုင် ဒတုံဒၟံင် ပ္ဍဲကြက္ကဒိန်ဂရေဂေါရိယာန် ဂိတုအံက်တဝ်ပါ ကဵု ဒဳဇြေန်ပါရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုကြက္ကဒိန် ဗေင်္ဂလဳ၊ မာဲထိလဳ၊ နဳပဝ်တအ်မ္ဂး နွံပ္ဍဲ ဂိတုမရနုက်ကဵု ထပှ်ရ၊၊ ဝေါဟာရ ကထိုန်ဂှ် ကၠုင်နူ သံသကြိုတ် कार्तिक ကာရ်ထိက၊၊ ဂိတုကထိုန်ဝွံ ဟိုတ်နူ မဒှ်ဂိတုကြဴနူ ဥတုဗြဲ ကေုာံ ခမဳသင်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် မသှ်ပဝါတုဲ ဒှ်အခိင် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် မကၠောန်သဘင်လလးကထိုန်ရ၊၊
သဘင်ဂမၠိုင်
သဘင်အဓိက ပ္ဍဲကဵုဂိတုကထိုန်ဂှ် ဒှ်သဘင်လလးကထိုန် မဒှ်သဘင် မကဵုဒါန်သ္ၚာ ကုလကျာ်မတိတ်နူ ဒဂိုန်ဝှ်တအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲကထိုန်ပေင်ဂှ် ပြိုင်တုတ်သ္ၚာတုဲ ကဵုဒါန် ကုကျာ်တအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဒါန်သ္ၚာပံင်သကူလေဝ် ကဵုပ္ဍဲဂိတုကထိုန်ဝွံကီုရ၊၊ ဒါန်သ္ၚာပံင်သကူဂှ် အလဵုညးတၠဒါန် အာဗဂိန် ကဵုခမဳသင် မွဲမွဲဇကု ဟွံသေင်၊ သ္ၚာတအ်ဂှ် အာဖျေဟ်စွံလဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံ ဒၞာဲမၞိဟ်မအာကၠုင်အောန်တုဲ ချူစွံလဝ် ＂ဒါန်ပံင်သကူ＂ ရ၊၊ ကုလကျာ် မဆဵုကေတ်ဂှ် ဒုင်ကေတ် ဒါန်သ္ၚာပံင်သကူဂှ်ရ၊၊
သဘင်မွဲပၠန် ဒှ်သဘင်ဍေန်ပၞာင်သ္ဍဴ နကဵုဘာသာဗၟာ ＂တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်＂ ရ၊၊ သဘင်ဍေန်ပၞာင်သ္ဍဴဝွံ ပ္ဍဲကဵုအလင်္ကာ ၁၂ ရာသဳခေတ်တြေံဂှ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုမန် ကၠောန်စအောန်ဒၟံင်ညိရောင် ထေင်ကေတ်ရ၊၊ ဆက်လ္ၚတ်ရံင် ပရူသဘင်ဏအ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ဒဒှ်ရ သဘင်ဍေန်ပၞာင်သ္ဍဴ ပ္ဍဲဂိတုကထိုန်ပေင်ဝွံ စေန်ဆက်ကၠုင် နူကဵု အခိုက်ဟိန္ဒူ အိန္ဒိယ မကော်ဂး သဘင်ဗလိ ပြတိပဒါ (बालि प्रतिपदा) မဒှ်သဘင် မပူဇဴဒုင်တၠုင် သၟိင်ဗလိ မကလေင်စှ်ေကၠုင်ဍုင်လိုက်ရ၊၊ သဘင်ဝွံ သဘင်အကာသဒိပ (လျးအကာသ) လေဝ် ညးကော်ကီုရ၊၊ တုဲပၠန် တ္ၚဲကထိုန်ပေင်ဂှ် ပ္ဍဲဂုဇရာဇ် (အိန္ဒိယလပါ်ပလိုတ်)မ္ဂး ဒှ်တ္ၚဲသဘင်သၞာံတၟိ ဝိကြမသံဝစ္ဆဝ်တုဲ သဘင်ဍေန်ပၞာင်သ္ဍဴဂှ် ကၠောန်တဴ နဒဒှ် သဘင်သၠာဲသၞာံမွဲရ၊၊
လၟေင်ဂိတု (၁၂)
ပ္ဍဲမွဲဂိတု နွံ ၂၉.၅၊ ကြက္ကဒိန်တအ် ဖန်ထောအ် နကဵု ဂိတုလ္ၚဵု နွံ ၂၉ တ္ၚဲ၊ ဂိတုလ္ၚဵု နွံ ၃၀ တ္ၚဲ စဲ ၂၉၊ ပသာ် ၃၀၊ ဇှ်ေ ၂၉ ဆက်အာ စဵုကဵုအိုတ်၊၊
နိဿဲ
https://en.wikipedia.org/wiki/Chaitra တၠဂုဏ်အ္စာဝေဒဉာဏ၊ ဇၟန်လိက်မန်တြေံတြဟ် ကေုာံ အလၚ်္ကာမန်ဂမၠိုၚ်
သဓီု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်မာန္တလေ
ဘာသဓီု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်မာန္တလေ၊ ရးမာန္တလေ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကလျာဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၊ ဝှ် ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးမာန္တလေ
ပလိုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်ဍောတ်
ဘာပလိုတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလအ်ဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၂၊ ဝှ် ၁၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဗြာတ်
ဗြာတ် (Banana) ဂှ် ၜိုတ်ရ ဒှ်ဂကူသတ် မဂွံစဂွံတုဲ နကဵုရုက္ခဗေဒမ္ဂး ဟွံဒှ် သတ်ဆု မလုပ်လၟိဟ် ဂကူသတ်ဗေရ်ရဳ (berry) တုဲ ဒှ်ဂကူမၞုံကဵု ပ္ကဴခဒအ် မလုပ်လၟိဟ် ဗဳဇဂကူမုသ (Musa)ရ၊၊ ဗြာတ်ဂှ် နွံဂၠိုင်ကဵုဂကူတုဲ သတ်ဇၞော် ဍောတ် အသာ်ပၠန် နွံကဵုအသာ် မပ္တံကဵု အသာ်တ္ၚေက်၊ အသာ်ဍာ်မိတ်၊ အသာ်ဗကေတ်၊ အသာ်ပတေင် ဒှ်တမ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုကၞောတ်ဍေဟ်ဂှ် ပ္ကဴ/ခဒအ်ဍေဟ် တိတ်ကၠုင်တုဲ ခဒအ်ဂှ် ဗွဲကြဴညိ ဒှ်အာသတ်ဍေဟ် နကဵုခရး သီုဖအိုတ် မွဲခၞိင်ရ၊၊ တၟေင်ပ္ဍဲကဵုဗြာတ်မွဲပၠန်ဂှ် အလုံမွဲတၞံဗြာတ်ဂှ် စဂွံဖအိုတ် (ဝါ) လုပ်အသုင်အစောဲ ဖအိုတ်ရ၊၊
တမ်မူလဗြာတ် ဂကူမုသဂှ် ကၠုင်နူဒေသဂမ္တဴအေန်ဒဝ်မလေယျာ ကဵု အဝ်သတေလျာတုဲ ကၠာအိုတ်ဂှ် ကၠုင်နူပပဴ နျူဂွေနေဲ (Papua New Guinea) ဒှ်မာန်ရောင်ဂှ် ပတှ်ေကေတ်ရ၊၊ တၞံဗြာတ်ဂကူမုသဂှ် တိုန်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ၁၃၅ ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် တဵုဗြာတ်ဂှ် သွက်ဂွံ စသတ်၊ ကၠောန် အရက်ဝါင်ဗြာတ်၊ ကၠောန် ဗဳယာဗြာတ် ကေုာံ တၞံဍေဟ် သွက်ဂွံကၠောန်ဇုက်ရ၊၊ ဍုင်မပ္တိတ်ဗြာတ်ဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ဒှ်ဍုင်အန္ဒိယ ကဵု ဍုင်ကြုက် သီုၜါဍုင်ဂှ် ပံင်မ္ဂး ပ္တိတ်ဒၟံင်ဗြာတ် အလုံမွဲဂၠးတိ ၃၈﹪ ရ၊၊
ဗၟံက်ထ္ၜး
ပၞောဝ်ကဵု တၞံမၞုံကဵု ခဒအ်တအ်ဂှ် တၞံဗြာတ်ဂှ် ဇၞော်အိုတ်ရ၊၊ တၞံဗြာတ်ဂှ် တိုန်နူ က္ဍိုပ်ဗြာတ် ရ၊၊ တၞံဗြာတ် ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး သၠုင်တုဲ ဟွံမဲ ကုကၞာင်၊ ဆဂး မၞုံကဵုထာင်တုဲ ပ္ဍဲထာင်ၜါကရေက်ဂှ် တၞးဍေဟ် ခတှ်ေဇၞော်ဇၞော် တိတ်ဒၟံင်ရ၊၊ တၞံဗြာတ်ဂှ် နွံဗီုပြင် ခ္ဍမ်မ်တုဲ မၞုံကဵုကထိုက် ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊ ကထိုက်တအ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲလပါ်ကၞောတ်ဂှ် ဒှ်ထာင်ဍေဟ်ရ၊၊ ကထိုက်တၟိ မတိတ် ပ္ဍဲလဒေါဝ်က္ဍိုပ်ဂှ်တုဲ ကောန်ပေဝ်ဍေဟ် တိတ်လဒေါဝ်ကၞောတ်ဍေဟ်ရ၊၊ ကာလအာယုက်စိုပ်မ္ဂး က္ဍိုပ်ဗြာတ်ဂှ် ဟွံပတိတ်တၞးတုဲ စၞးဂှ် ဍေဟ်ပ္တိတ် ခဒအ်ဗြာတ်ရ၊၊ နူကဵုလဒေါဝ်ဂှ် ခဒအ်ဍေဟ် တိတ်ကၠုင်၊ တဝ်ခဒအ်ဍေဟ် မၞုံလဒေါဝ်တၞံဂှ် ညးကော်စ ရိဗြာတ်၊၊ ခဒအ်ဂှ် မွဲကထိုက်မ္ဂး မၞုံကဵုခတောဲဗြာတ် မွဲခရး၊ ဗြာတ်လ္ၚဵု ပ္ဍဲမခၞိင်ဂှ် နွံဂၠိုင်ကဵု ခရးရ၊၊
အဟာရ ကေုာံ ဂုဏ်ဖိုလ် ပရေင်ထတ်ယုက်
ဗြာတ် မသံက်လဝ် ခၞော် မွဲမ နွံစလျိုင် ၜိုတ် ၁၂၆ ဂရာမ်မ္ဂး နွံ ၁၁၀ ကာလဝ်ရဳ (calories)၊ ၃၀ ဂရာမ် ကာရ်ဗဝ်ဟာက်ဒြိတ် (carbohydrate)၊ ၁ ဂရာမ် ပရဝ်တိန် (protein)၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲဗြာတ်ဂှ် နကဵုသဘာဝ မဟွံမဲ ကုကၠေင်၊ ကဝ်လေသ်တ်ရောလ် (cholesterol) ကေုာံ သဝ်ဒိယာမ်၂ (sodium2) ရ၊၊
ပ္ဍဲကဵုဗြာတ်ဂှ် နွံကဵုဗဳတမေန် ကေုာံ မိနေရလ် ဗွဲမဂၠိုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊
ဗြာတ်ဂှ် ဟိုတ်မပေင်တဴ နကဵု ဓါတ်ပဝ်တသ်သဳယာမ် (potassium) ကေုာံ ဖိဗေရ် (fiber) ဂှ်ရ ဍေဟ်တအ် စဵုဒၞာကဵု ယဲအသာတ်မာ asthma (သြိုဟ်ဂြက်)၊ ယဲကေန်သာ၊ ယဲဆီၜေတ်၊ ယဲဏမ်ဍာတ်၊ ယဲမဆေင်ကဵုဂြိုဟ် (cardiovascular disease) ကေုာံ ယဲစၞဟွံလာဲတအ်ရ၊၊
ဗောဓိသတ်၊ ထီု
ထီုဗောဓိသတ် (Tham Phra Phothisat) ဂှ် ဒှ်ထီု လတူဒဵုတၟအ်မွဲရ။ ပ္ဍဲဗဒၚ်ထီု ဗွဲအပ္ဍဲထီုဂှ် မန်နူခေတ် ဒွါရဝတဳ (အကြာ အေဒဳ ၆-၇) ပုတ်လဝ် ဗီုကျာ်တြဲ မတွဟ်ဒၟံၚ်ဓရ် ကုကျာ်ဟိန္ဒူ သဳဝ ကေုာံ ဗိသၞုဟ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ဒှ်ထီု မၞုံကဵု အာဲကၟာဲမန်တြေံမွဲရ။ ရုပ်တအ်ဂှ် နူဌာနအာဲကၟာဲယေန်သၞာၚ်သေံ (The Fine Arts Department) စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ဒၞာဲစၟတ်သမ္တီခေတ်တြေံ ကောန်ဂကူ (a national ancient monument) ရ။
ပရူရုပ်
အပ္ဍဲရုပ် နူလပါ်တဲပုၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ရုပ်ကျာ်တြဲ မယာလဝ်တဲသီုၜါ မကော်ဂး ဝိတကႝမုဒြာ မဒှ်ရုပ် မတွဟ်ဒၟံၚ်ဓရ်၊ မဂ္ဇအ်ဒၟံၚ်ပလ္လၚ် မဖျေဟ်လဝ်ဇိုၚ် သီုၜါ။ ဂတဂှ် သဳဝ မဂ္ဇအ်ဒၟံၚ်တုဲ ဖျေဟ်လဝ် ဇိုၚ်မွဲဒိုဟ်ရ။
ဂတဂှ် ရုပ်ဗိသၞုဟ် မဒတဴတုဲ မိန်လဝ်တဲၜါ၊ တဲၜါတၞဟ်ဂှ် တဲပုၚ်ဂှ် ရပ်လဝ်သၠာစက်၊ တဲပါဲဂှ် ဟွံညာတ်ကေတ်ကၠးကၠး ရပ်လဝ်ကၞုသၚ် ဒှ်မာန်ရ။ လက္ကရဴ နွံရုပ်ၜါပၠန် ရုပ်တအ်ဂှ် ဒှ်ရုပ်ဒေဝတဴမာန်ရ။
မန်အံင်ဇၞး၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ နေပျဳဒဝ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၉၊ ဝှ် ၁၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးမာန္တလေ
ဟံသာဝတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ကာ
ဘာဟံသာဝတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သၞေဟ်ကာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၇ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ်၂ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပန်ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာပန်ထဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်စဳပျးမန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁၁၊ ထပိုယ် ၂၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတိက္ခပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၉၂၊ ဝှ် ၇၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဂကူတိဍာ်
ဂကူတိဍာ် ညးဂမၠိုၚ်ပိုၚ်ပြဳ ဂွံဆဵုကေတ် အပ္ဍဲဒေသတိဍာ်မန်တအ်ဂှ်ဝွံ အတိုၚ်သၟဝ်ဏအ် နွံမံၚ် (၁၅) ဂကူ ရ။
ဗညာစက္ကရတ်(ရးဇြာ)
ဗညာစက္ကရတ် (ရးဇြာ) ဝွံ ဒှ်အစာဝင်၊ အစာကၞေဟ်မွဲတုဲ သီုဒှ် ညးမကၠောန်ကၠုင် ကမၠောန်ဒတုဲဖိုလ် သွက်ဂကူမန် နာနာသာ် မပ္တံကဵု ပ္ဍဲဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ခေတ်အဆက်ဆက်၊ နူခေတ် ဗော်ပၠတရဴဍုင်မန်၊ ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန် စဵုကဵု လအိတ်အာယုက်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဗတောန်လိက်ပတ်မည် ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဆံင်ကွာန်၊ ကဆံင်ပွိုင်ဍုင်၊ သီုကဵု ကဆံင်အလုံဒေသရးမန်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ ဟိုတ်မဒှ် ညးမစိုန်သကီု လပါ်လိက်ပတ် ကေုာံ ဝင်တုဲ ပ္ဍဲသဘင် တ္ၚဲဂကူမန်မ္ဂး ပ္ဍဲသွာင်လိက်ပတ် (ပေါဲပြိုင်လိက်ပတ်မန်)ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင်ဒၟံင် အဆက်ဆက် စဵုကဵု လအိတ်လမျီုရ။ နာဲဗညာစက္ကရတ် ရးဇြာဝွံ ပ္ဍဲအခိင် မဒက်ပ္တန် ဂကောံအစာကၞေဟ်မန်ဂှ်လေဝ် ချဳဓရာင်ကၠုင် နဒဒှ် မၞိဟ်အဓိကတမ်မွဲတၠတုဲ လိက်ကၞပ် ကေုာံ လိက်ပရေင် ဗွဲတၟေင် မဆေင်ကဵု ဝင် ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဂကူမန်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် ချူကၠုင်လဝ်ရ။
ဘဝသၟတ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ
နာဲဗညာစက္ကရတ် ရးဇြာ ဝွံ နူဍောတ်တ်တေအ် ကလိဂွံလဝ် ယၟု နကဵုဘာသာဗၟာ နာဲသာန်မျာင်၊ နကဵု ယၟု နာဲသာန်မျာင်ဂှ် ၜိုန်ရ မၞိဟ်မကော်ညးဂၠိုင်ကီုလေဝ် အလဵုဇကုညး ညးချူ ညးဟီု ယၟုညး နကဵု ဗညာစက္ကရတ် (ရးဇြာ)ရ။ နာဲဗညာစက္ကရတ် ရးဇြာ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၂ အဝ်ဂေတ် ၄ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၄ ဂိတုဒုတိယဒဂိုန် (၈) စွေက်) တ္ၚဲအင္ၚာ ဇရေင်မိမၜါ နာဲရတ်ခိုင် (ယှိုင်ဃာင်) ကဵု မိစိုတ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ပ္ဍဲကွာန်ကၟာဝက် (ဗမံက်ၜဳ) ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်။ သၞာံ ၁၉၆၀ ဂှ် နာဲဗညာစက္ကရတ် ဂွံအံင်ကေတ် ဘာတန်သမၠုင် (၁၀) တန်။
နာဲဗညာစက္ကရတ်ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်မစိုန်သကီု လိက်မန်၊ လိက်ပါဠိ၊ လိက်အင်္ဂလိက်တုဲ အရေဝ်ဘာသာကရေင် (စကောကရင်) ဂှ်လေဝ် ဟီုဂွံခိုဟ်ဟ်ကီုရ။ တုဲပၠန် ညးဝွံ ပ္ဍဲကွတ်ဗေဒင်ဟောရာ၊ တုဲပၠန် ဟိုတ်မယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန် အလဵုအသဳတုဲ ကွတ်ပၞာန်ဍာ်၊ ပၞာန်ဒဵုလေဝ် ဒှ်မၞိဟ်မစိုန်သကီုမွဲကီုရ။
ကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်
နာဲဗညာစက္ကရတ်ဝွံ အခိင်ဘဝသၟတ်တေအ် ကေင်ယိုက်ဂၠေင်လဝ် ကမၠောန်အလဵုအသဳ လပါ်ဒပ်ပၞာန်ဍာ် ဒပ်ပၞာန်တိုက်၊ ဒေါအ်ဇူ ပၞာန်တုဲ လုပ်ယိုက်ဂၠေင် ပ္ဍဲကံင်ဇြဳသမဝါယမ ပ္ဍဲပွိုင်တိုက်ကၟာဝက်ရ။
ကမၠောန်သွက်ဂကူမန်
သၞာံ ၁၉၆၀ ကဵု ၁၉၆၁ ဂှ် ကေင်ယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပ္ဍဲဗော်ပၠတရဴဍုင်မန် နဒဒှ် ဂကောံသၟတ် ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီုတုဲ ကမၠောန်ပရေင်ဂကူမန်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင် အဆက်ဆက် စဵုကဵုလအိတ်လမျီုရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ အခိင်မဒက်ပ္တန် ဂကောံသုတေသနဝင်မန်ဂှ် နဒဒှ် ကောန်ဂကောံအဓိကမွဲတၠ၊ သၞာံ ၂၀၁၇ အခိင် မဒက်ပတန် ဂကောံအစာကၞေဟ်မန်ဂှ်လေဝ် နဒဒှ် မၞိဟ်အဓိကမွဲတၠ ပါလုပ်ကၠုင်ကီုရ။ ပါဲနူဏအ်တုဲ ကမၠောန် ပရေင်ဂကူမန် မပ္တံကဵု ပ္ဍဲဗော်ပရေင်ဍုင်မန် ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူ (ရုင်ဗော် ပ္ဍဲကၟာဝက် နွံ ပ္ဍဲသ္ၚိညး အရာပ်ဒဒန်ဇၞော်)။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲ ဂကောံဗတောန်လိက်ပတ်မည် ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဆံင်ကွာန်၊ ကဆံင်ပွိုင်တိုက်၊ ကဆံင်ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ဂှ် ပါလုပ် ချဳဓရာင်ကၠုင် နဒဒှ် မၞိဟ်တိုင်ခဳမွဲတၠရ။ ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲတၟေင် တ္ၚဲပရဲ မပ္တံကဵု တ္ၚဲဂကူမန် မ္ဂး နာဲဗညာစက္ကရတ်ဝွံ ဟိုတ်မဒှ် ညးမစိုန်သကီု လပါ်လိက်ပတ်မန်မွဲတၠတုဲ ကေတ်ကၠုင်တာလျိုင် ပ္ဍဲသွာင်လိက်ပတ် ဗီုကဵု ပေါဲပြိုင်လိက်ပတ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် မဒက်ပတန် လိက်လၟေင်ဂမြင်တၟိ ဂှ် နာဲဗညာစက္ကရတ် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် ညးဒါန်လိက် (အေဝ်ဒဳတာ) မွဲတၠကီုရ။
လိက်ကၞပ် မပ္တိတ်လဝ်ဂမၠိုင်
လိက်ပရေင် မဆေင်ကဵုဝင် အခိုက်ကၞာမန်ဂှ် ချူလဝ် ဟွံတီလၟိဟ်။
လအိတ်ဘဝ
အစာကၞေဟ် ဗညာစက္ကရတ်ဝွံ နကဵု ယဲဝေဒနာအာယုက်ဇၞော်ဂှ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂိတုဂျောန် ၁၉ (၁၃၈၁ ဂိတုဇှ်ေ ၂ စွေက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ ဂှ် စုတိ ကလိလောန်စဴအာ ဘဝပရလိုက် ပ္ဍဲကဵု သ္ၚိညး ပ္ဍဲဍုင်ကၟာဝက်ရ။
ဗုဒ္ဓဘာသာ
{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#FFFFFF; border-stylewidth:3px; borr-color: #FFEF80;" ! colspan="2" style="background-color: #FFEF80; family:Verdana, Arial, Helveticasans-serif; font-size: 100%; border: 1px solid #FFEF80; text-align: center; padding-left: 7px; padding-top: 1px; padding-bottom: 1px; -moz-border-radius:2px" | 101px ဗုဒ္ဓဘာသာ
တင်ရန်တၟအ် အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာ ခေတ်တြေံဂှ် သွက်ဂွံဇၞးကေတ် (ဝါ) သွက်ဂွံတိတ်ဗၠး နူကဵုဒဒိုက် ကေုာံ နူဘဝသံသာ မဒးချိုတ် ဒှ်တုဲ သွက်ဂွံလုပ်စိုပ် နိဗ္ဗာန် ဟွံသေင်မ္ဂး သွက်ဂွံအာစိုပ် ဒဒှ်ကျာ်ရ၊၊
ဓမ္မစေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာဓမ္မစေတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်စဳပျးမန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၉၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ဗုဒ္ဓဘာသာ
သံသာ
မၞိဟ်တအ်ဟီုဂးမံၚ်ဂလာန်မ္ဂး သံသာဂှ် ဒှ်ဂလာန်တိတ်ကၠုၚ်နူပါၚ် ကျာ်တြဲဂေါတမရ။ စပ်ကဵုသံသာတွံလဝ်ဗွဲတြး ပ္ဍဲပိဏဋကတ်ပိ ကျာ်တွံလဝ်ဗွဲတြးနွံရ၊ ဝါဒကျာ်တြဲ ဂေါတမဂှ် ဒှ်ဝါဒဒုၚ်လဝ်တဲကဵု သံသာရ၊ ဒှ်ကျာ်တုဲ ဂလာန်ဟီုကၠာအိုတ် (ပထမ ဗုဒ္ဓဝစန) ဂှ် ဒှ်ဂလာန် စပ်မံက်ကဵု သံသာရ၊ ပ္ဍဲဂလာန်အကြဳု အနေကဇာတိသံသာရံဂှ် ဘဝဗွဲမဂၠိုၚ် အဲဒးဂေတ် ကၠုၚ်သံသာတုဲရ။ ပွမ္ဒးတန်ကၠုၚ် ပဋိသန္ဓိဂၠိုၚ်ၚ်ကဵုဝါဂှ် ဒဒိုက်ဇၞော်ကွေံရ။ ဂလာန်မပ္တံသာ်ဝွံ ဒှ်ဂလာန်ကျာ်တြဲဂေါတမ ဒုၚ်လဝ်တဲသံသာရ။
ဓမ္မစေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၈၊ ဝှ် ၂၇။
ဗုဒ္ဓဘာသာ
သံသာ
သံသာဝါဒဂှ် ဒှ်ဝါဒကျာ်ဒုၚ်လဝ်တဲရ။ ဂွံကၠုၚ်က္တဵုဒှ်ကျာ်လၟုဟ်လုကဴပန်အသၚ်ဃဲကဝ် ပရဲမွဲမဟာလက်ကဝ်ပ္တန်ကၠုၚ်ပါရမဳ အခိၚ်ပါရမဳဍိုက်ပေၚ်တုဲဟေၚ် ဂွံကၠုၚ်က္တဵုဒှ်ကျာ် ဂလာန်ကျာ်ဟီုမြော်ပ္တိတ်သာ်ဝွံ ဒှ်ဂလာန်ဒုၚ်တဲကဵု သံသာ ဒးဂေတ်မံၚ်သံသာဍာံရောၚ်ဂှ် ဂကူ ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် ဒးပတှေ်ထေက်ရ။ လ္တူဂလာန်ဏံ မိက်ဂွံသၟာန်မ္ဂး သၟာန်မာန်ရ။ သံသာမ္ဂး ဣလဵုဍေံရော- မုရဴဂွံကော်ခဴစသံသာရော
ဓမ္မစေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဗုဒ္ဓဘာသာ
သံသာ
ဂလာန်သွဟ်ဏံ ထေရ်နာဂေသန ဟီုသှ်လဝ်ကဵုသၟိၚ်မေလိုန်နွံရ။ ယွံသၟိၚ်ဇၞော် ယြဴမၞိဟ်မွဲ (သတ်မွဲ) က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဘုံဏအ်ဒၞဲါဏအ်တုဲ ဒးချိုတ်အာပ္ဍဲဘုံဏအ်ဒၞဲါဏအ်နွံရ။ ချိုတ်နူဘုံဏံဒၞဲါဏံတုဲ အာက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဘုံတၞဟ်ဒၞဲါတၞဟ်နွံရ။ က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဘုံတၞဟ် ဒၞဲါတၞဟ်တုဲ ဒးချိုတ်အာပ္ဍဲဘုံဂှ် ဒၞဲါဂှ်ပၠန်တုဲ အာက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲတၞဟ် ဒၞဲါတၞဟ်ပၠန်ရ။ ယွံသၟိၚ်ဇၞော် ပွမချိုတ်ဒှ် ချိုတ်ဒှ်သာ်ဝွံဂှ် သံသာညးကော်စရ။ အ္စာ အဋ္ဌကထာ အဋ္ဌသာလဳနဳကဵုသွဟ်ပၠန်ဂှ် လၟေၚ်ခန္ဓ အာယတန ဓါတ်က္တဵုဒှ် ဟွံပိုတ်သ္ကိုတ်ဂှ် သံသာညးကော်ခဴစရ။
သံသာဟီုဂှ် သရုပ်တုဲဟီုမ္ဂး လၟေၚ်ချိုတ်ဒှ်ချိုတ်ဒှ် ဟွံပိုတ်သ္ကိုတ် ဒှ်မံၚ်ထပ်ကဵုထပ်ဂှ် သံသာသ္ဂးရ။ သံသာ သံသာ ဟီုမံၚ်ဂှ် ချိုတ်မံၚ်ဒှ်မံၚ်မွဲ ဘဝတုဲမွဲဘဝပၠန် ချိုတ်ဒှ်ချိုတ်ဒှ်မံၚ်ထပ်ကဵုထပ် ဂၠိုၚ်ကဵုဘဝဂှ် သံသာသ္ဂးရ။ ထေက်ကဵု ဒးစွံသတိဂှ် သတ္တအ်ဒးဂေတ်မံၚ် သံသာမွဲဘဝတုဲ မွဲဘဝပၠန်ဟီုဂှ် ရုပ်နာံဘဝဏံ ပြံၚ်ကၠောံအာဘဝတေံတုဲ ချိုတ်ဒှ်မံၚ်ရောၚ် သာ်ဝွံ လ္ပဖျေံစိုတ်ညိ ရုပ်နာံဘဝဏံရ အာက္တဵုဒှ်ဘဝဂတတေံ လ္ပပတှေ် လ္ပဟီုအိုတ်ညိ။ ဒုၚ်ယၟုဂကူဗုဒ္ဓဘာသာတုဲ ယဝ်ပတှေ်ယဝ်ဟီုသာ်ဂှ်မ္ဂး ဒှ်သဿတဒိဌိ လညာတ်ကွေတ်ဗၠေတ်မွဲရောၚ်။ ဒှ်လညာတ်ဗိုန်မွဲကရေက်ရောၚ် သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ် ရုပ်နာံဘဏံချိုတ်တုဲ ပိုတ်အိုတ်အာ ဘဝဏံရ မုဟွံဆေၚ်ကဵု ဘဝဂတတေံရ၊ သာ်ဝွံလေဝ်ဟီုဟွံဂွံ ဒှ်ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလညာတ်ဗၠေတ်ချိုတ်တုဲ အိုတ်ပၠန်ရောၚ်။
ကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် ဒှ်မံၚ်အြကာ ဒိဋ္ဌိၜါဏံရောၚ်။ ရုပ်နာံဏံအာက္တဵုဒှ် ဘဝဂတတေံလေဝ်ဟွံသေၚ် ရုပ်နာံဏံပိုတ်အိုတ်အာ ဘဝဏံရလေဝ်ဟွံသေၚ် ကျာ်တွံထ္ၜးလဝ်ဒဒှ် က္တဵုဒှ်ဂတတေံဂှ် ဟိုတ်နူဟွံနွံတုဲ ဖဵုက္တဵုဒှ်ရလညာတ်ဒဒှ်ဍာံ (ဟိုတ်ကဵုဖိုလ်) ဒုၚ်တဲမာန်မ္ဂး ဒှ်ဗုဒ္ဓဘာသာဍာံမွဲရ။ သ္ဘဴဍေံဇိပ်ဂၠိပ် ဇြိုဟ်နက်မံၚ်ရောၚ် ဒးချပ်စၚ်ခြၚ်နကဵုညာဏ်ဍာံဍာံရောၚ်။ စပ်ကဵုပရေၚ်ကိစ္စ ဒဒှ်ဏံ သၟိၚ်မေလိုန် ရုပ်နာံဘဝဏံ ဟွံပြံၚ်အာမွဲသာ် ဂွံဒှ်ဘဝဂတတေံဂှ် ဟွံပတှေ်ဟွံစှ်ေစိုတ်တုဲ ဆက်သၟာန်လဝ် မှာထေရ်နာဂသေန (နာဂသိုန်) နွံရ။
ယွံတၠဳပိုန် ဒဒှ်ဏံညံၚ်အဲဍိက်ဂွံပတှေ်စှေ်စိုတ်မာန်ဂှ် တၠဳပိုန်ထ္ၜးကဵု ဥပမာမွဲညိကျာ်။ ယွံမရာဇ်သၟိၚ်ဇၞော် သၟတ်တြုံမွဲ နူပၟတ်ပၞာၚ်တေံဍေန်စၠောံ ကေတ်နၚ်ပၟတ်ပၞာၚ်မွဲတၞုၚ်ရ၊ ပၟတ်နူပၞာၚ်တေံကၠောံကၠုၚ်ပၟတ်ပၞာၚ်ဏံဟာ - သၟိၚ်ဇၞော် ဗီုလဵုညာတ်ရော- ယွံတၠဳပိုန် ပၟတ်ပၞာၚ်တိုၚ်တေံ ကၠောံကၠုၚ်ဟွံသေၚ်ရ။ ယဝ်ကၠောံကၠုၚ်မ္ဂး ပၟတ်ပၞာၚ်တိုၚ်တေံ ဒးပၠိုတ်အိုတ်အာရောၚ်။ လၟုဟ်ပၟတ်ပၞာၚ်တိုၚ်တေံလေဝ် နွံမံၚ်ဏီဖိုဟ်ရကျာ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရုပ်နာံနူဘဝဏံ ဟွံပြံၚ်ကၠောံအာမွဲသာ် အာတန်ပဋိသန္ဓိဘဝဂတတေံရ။
ဖေက်ဒဒိုက်ဝဋ်သံသာမ္ဂး ဂၠံၚ်နဲဂွံဗတိုက်သံသာဂှ် ကျာ်တြဲတွံထ္ၜးလဝ်နွံရ။ လ္တူဂၠံၚ်ဏံပတှေ်တုဲကၠောန်မ္ဂး သံသာပိုတ်မာန်ရ။ သာသနာကျာ် သှေ်မံၚ် (၁၄၄၄) သၞာံဏီ နူကျာ်တြဲဂေါတမက္တဵုဒှ်တုဲ ဒဵုစိုပ်သာသနာ ကျာ် (၅၀၀၀) သၞာံအိုတ် လၟိဟ်သတ်ကျာ်ဒးဟံၚ်ပြာ်ဖျဴနိဗ္ဗာန်ဂှ် (၂၄) အသၚ်ဃဲ (၆၀) နိလဟုတ်ဒးပေၚ်ရောၚ်။ ကျာ်တြဲဂေါတမ ဂွံမံၚ်အယုက်ဂၠေံတုဲ လုကဴ (၄၅) ဝှ်ကျာ်ဟံၚ်ပြာ်ဖျဴဏာသတ် (၄) အသၚ်ဃဲ (၆၀) နိဟဟုတ်ဏီတုဲ ဒးစွံလဝ်သာသနာ (၅၀၀၀) သၞာံဏီရ။ ပ္ဍဲလၟိဟ်သၞာံသာသနာဏံ သတ်သှ်ေမံၚ် (၄) အသၚ်ဃဲကဵု (၆၀) နိလဟုတ်ဂှ် ဒးပေၚ်လၟိဟ်ဍာံဍာံရောၚ်။
ပွမသ္ပထပိုယ်ပယျင်
ကောန်ဂကူမန်ပိုယ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ် လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာအိုတ်ရ။ ပရေၚ်ဘာသာဝွံ တၞီလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲပရေၚ်အခိုက်ကၞာမန် မွဲပြကာကီုရ၊ ကောန်ဂကူမန်တံ သၟိက်မိက်ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်အာဲကၟာဲသာသနာတုဲ သ္ပထပိုယ်,သ္ပပယျၚ်အိုတ်ရ၊ ဂလာန်မ္ဂး "သ္ပထပိုယ်၊သ္ပပယျၚ်"ဂှ် သ္ပသာမဏဳ၊သ္ပခမဳ ရဴသာ်ဝွံလေဝ် သ္ဂးတဴနွံကီုရ။ "မာတာပိတု ဂုဏံ အနန္တံ" ဂုဏ်မိမၜါဟီုဂှ် သွက်ဂွံပ္တောံၜတ်ဟွံမွဲရ၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဝွံဟေၚ် သွက်ဂွံခၠေဝ်ရော်ဂုဏ်မိကဵုမၜါဂှ် ကောန်တြုံတြုံမန်ဂမၠိုၚ် ကာလဂွံအာယုက် (၁၀-၁၂)သၞာံပြၚ်ၚ်တံဂှ် မိကဵုမၜါ ဒုၚ်ကဵုဒကာတုဲ သ္ပတဴထပိုယ်သာမဏဳရ၊ ကာလပေၚ်အာယုက် (၂၀)သၞာံမ္ဂး မိကဵုမၜါ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ပဒကာတုဲ သ္ပတဴခမဳအိုတ်ရ။ ကောန်ဂကူမန်ပိုယ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ဂယိုၚ်တဴလမျီုနကဵုကမၠောန် ကၠအ်,ဂူ,ဝါဗ္ၚ သၟးဂၠိုၚ်ဒၟံၚ်တုဲ၊ ပ္ဍဲအကြာဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ဂိတုစဲ ဂိတုပသာ် အခိၚ်ကမၠောန်သၠးခိုဟ် ဥတုရာသဳလေဝ်ဒးရး သွက်ကောန်,သွက်ကောန်စဴတံဂမၠိုၚ် ဂွံသ္ပခမဳ,သာမဏဳဂးတုဲ၊ ရုဲစှ်တ္ၚဲခိုဟ်တ္ၚဲပြဲ အာတ်ပါန်အခေါၚ် အာကေတ်ကသပ်ဂၞန် ပ္ဍဲဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတံအိုတ်ရ။ ကာလစိုပ်အခိၚ်ပြာပ်တိုန်ဇရေၚ်ဘာမ္ဂး နူဌာန်သ္ၚိဏံ မိမ၊ ညးဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုၚ်တံဂှ် မိန်ယိုက်ကေတ် ဗဗေၚ်သ္ၚာ ဝုတ်တ်တံဂှ် ယိုက်ဏာဂၞဳ၊ ထကဝ်၊ ယဵုဏာဍာ်နုၚ် ဓုပ်ပၞာၚ်သ္ဍဴနာနာသာ်တံဂှ်တုဲ ဂၠောဲတိုန်အာဘာရေၚ်ၚ် ဗွဲလၟေၚ်ၚ်၊ လက္ကရဴဂှ် ကဝါ်ဏာလၟောဝ်ထပိုယ်၊ လၟောဝ်ပယျၚ် နကဵုမၞိဟ်၊ နကဵုစိၚ်ချေံ၊ နကဵုခုၚ်ဒၠာဲ ကဝါ်ကြေဝ်ဂေတ်ကွာန်တုဲ ပြာပ်တိုန်ဇရေၚ်ဘာတေံရ၊ အခိုက်ကၞာကွာန်လ္ၚဵုဂှ် သီုကဵုကွိၚ်ကွိုက်၊ လှ်ေဒယှ်ေလေဝ်နွံတဴ ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
မၞိဟ်တြုံမၞိဟ်ဗြဴ ရဲယိုက်မိန်ဗဗေၚ်သ္ၚာဂၞဳထ္ကဝ်တံဂှ် ကာလစိုပ်ဘာမ္ဂး ကွာ်ဂေတ်ဘာ "ပဒက်သိုန်" ပိလ္တန်ရ၊ ဗ္ဒက်သိုန်မ္ဂးဂှ် ဂေတ်လ္ပာ်တဲပုၚ် သ္ဂးတဴရ။ ညးကဝါ်နၚ်လၟောဝ်ထပိုယ်၊ လၟောဝ်ပယျၚ်တံဂှ် စိုပ်ဘာမ္ဂး ဂေတ်ဘာပိဗ္ဂေတ် ကးသော်က္ဍိုပ်တုဲဒှ်အိုတ်တုဲ ယိုက်ပ္တိုန်ဏာဘာရ၊ ကာလဂှ် တၠဳပိုန်သၚ်ဂမၠိုၚ်ဗှ်ဖ္ဍောတ်ပါဠိမ္ၚဵုတုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာပ္တိုန်ကဵုထပိုယ်ရ၊ အာယုက်စိုပ်မ္ဂး နူဘဝထပိုယ်ဂှ် ဆက်ဗှ်ပ္တိုန်အာကဵု ဘဝခမဳမပြဲပြဲရ။ ကောန်ဂကူမန်ပိုယ်ဂှ် ဟိုတ်နူလျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက် ပ္ဍဲကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ်ကီု၊ ရန်တၟံကဵုတၠဳပိုန်ကျာ်တြဲတွံလဝ် သွက်မိကဵုမၜါ ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်အာဲကၟာဲသာသနာမပြဲပြဲကီု ဓဝ်သဒ္ဓါပတှ်ေနွံသာ်ဏံတုဲ က္လိဂွံကောန်တြုံမ္ဂး သွက်ဂွံဒှ်အာမဗဳဇပါရမဳပ္ဍဲသာသနာတၠဳမၞုံကဵုပိုန်ကျာ်တြဲတုဲ ဒုၚ်သ္ပကဵုဒကာ ထပိုယ်၊ ခမဳအိုတ်ရ။ လ္ပာ်မိအံက်ဂှ် ဟိုတ်နူဒှ်ဒၟံၚ်ဘဝမၞိဟ်ဗြဴတုဲ အခေါၚ်သွက်သ္ဂောံဒှ် ဘဝထပိုယ်ခမဳဂှ် ဟွံသၟတ်ရထတုဲ က္လိဂွံကောန်တြုံရတ်မ္ဂး ယဝ်ကောန်တြုံရတ်ဂှ် ဂွံအာစိုပ်ဒှ်ဘဝထပိုယ်ခမဳမပြဲပြဲမ္ဂး မိအံက်တၠဂုဏ်ဂှ်လေဝ် ညံၚ်ကဵုက္လိဂွံအာစိုပ်ဒဒှ် ဘဝထပိုယ်ခမဳကီု ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်ဖိုလ်သာ်ဏံ ဟိုတ်နူတၠဳမၞုံကဵုပိုန်ကျာ်တြဲတွံလဝ် နွံတဴဒၟံၚ်သာ်ဏံတုဲ ကုကောန်ဂကူမန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ညးမလၟောဝ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ပ္ဍဲသာသနာတၠဳမၞုံကဵုပိုန်ကျာ်တြဲဂမၠိုၚ် က္လိဂွံကောန်တြုံရတ်မ္ဂး ကဵုသ္ပတဴထပိုယ်၊ ခမဳဘဝမသၠုၚ်ပြဲရ။ ယဝ်ရဟွံဂွံသ္ပထပိုယ်ခမဳမ္ဂး ညးဟွံပၠောပ်အဝေါၚ်မၞိဟ်တြုံရောၚ်၊ သီုဟွံဂွံသ္ပထပိုယ်ခမဳမွဲသာ်ဏီတုဲသွက်ဂွံသ္ပဒ္တဴအိန်ထံၚ်ဂှ်လေဝ် မိမညးဇၞော်ဇၞော်တံ ညးဟွံမိက်ကဵုအခေါၚ်ဖျေံဒၞာဲ အခိုက်ကၞာပြဝေဏဳ ကောန်ဂကူမန်ပိုယ် နွံတဲဒၟံၚ်သာ်ဝွံရ။ အခိၚ်ကာလအာယုက်ပေၚ် (၂၀)သၞာံမ္ဂး ကောန်တြုံတံဂှ် ဒးသ္ပခမဳရောၚ်။ ပရိက္ခရာဒ္စာံမ္ဂးဂှ် ၁။သ္ကိုပ် ၂။သ္ပိုၚ် ၃။သ္ၚာ ၄။ကာယဗန် (ပ္ဍဲပန်) ၅။ဗဗေၚ် ၆။ၜုန်ကးသော်က္ဍိုပ် ၇။တၞိၚ် ၈။ခ္ဍိုဟ်ဍာ် (မ္ၚးပန်) ပ္ဍဲပန် မ္ၚးပန် ပံၚ်ဒှ်ပရိက္ခရာဒ္စာံရ၊ ဣဝွံ ဒှ်အရပ်အစပ်သွက်ခမဳရောၚ် ။
ဝါရက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါရက်
ဘာဝါရက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါရက်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၉၊ ဝှ် ၅၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
သုခရာမည၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာသုခရာမည ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၄၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်
တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် (Birthday) ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲမပေင်စိုပ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် မပေင်မွဲသၞာံရ၊၊ ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ပြဝေဏဳဂကူ ဗွဲမဂၠိုင် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် သဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ဗွဲတၟေင် သွက်ကောန်ၚာ် ကေုာံ မၞိဟ်အာယုက် မပေင်ကၠံတအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ကဵုတၟာဲတဲတ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်၊ ကာဒ်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်၊ ရာဒနာ တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်တအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊
ပ္ဍဲကဵု ဘာသာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်လေဝ် ညးတအ် ကၠောန် သဘင်ညးမပ္တန်လဝ် ဘာသာညးတအ် နကဵုအခိုက်နာနာ နဒဒှ် တ္ၚဲတၟေင် တ္ၚဲပရဲရ၊၊ ဥပမာ တ္ၚဲနာဲယေသှု ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ကၠောန်သဘင်ခရေတ်သမာတ်၊ တ္ၚဲကျာ်တြဲဂေါတမ ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ကၠောန်သဘင်တ္ၚဲဗုဒ္ဓ (ဝါ) သဘင်ပသာ်ပေင် (ခေတ်လၟုဟ် မကော် သဘင်ဝိသောက်)၊၊
ယၟု
အခိုက်မကၠောန် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ဂှ် ပ္ဍဲဂကူမန် ဒှ်အခိုက်တၟိတုဲ ယၟုမ္ဂး တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂှ်လေဝ် ဒှ် မအရေဝ်တၟိတုဲ ဟီုကၠးကၠးမ္ဂး ဟွံသၟဟ် ကုသဒ္ဒါမန်ရ၊၊ နကဵုအခိုက်သဒ္ဒါမန်မ္ဂး မကြိယာတအ်ဂှ် ယဝ်ရစကာ ပ္ဍဲဒၞာဲ မနာမ်မ္ဂး ဒးသၠာဲဗက် ညံင်ဂွံဒှ် မနာမ်မွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ＂ဒှ်＂ မကြိယာဂှ် ထေက်ကဵု ဒးသၠာဲထောအ် နကဵုမနာမ်တုဲ ＂တ္ၚဲဒဒှ်မၞိဟ်＂ ဗီုဏအ် ဒှ်ထေက်ရ၊၊ ညံင်ရဴဏအ်ကီု ပ္ဍဲကဵု အရေဝ်ခေတ်တၟိဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုင်ကွေဟ်ရ၊၊ ဗွဲဏအ် သွက်လကျာ်မ္ဂး စၞးမစကာ တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ဂှ် စကာကၠုင် ဗီုပါဠိ တ္ၚဲဝိဇာတ (ဝါ) တ္ၚဲဝိဇာတ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် တ္ၚဲမသၠးဂၠံဂဝ်ရ၊၊
အဝေါင်သၞောဝ်
တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဝွံ သွက်မၞိဟ်မွဲမွဲဂှ် ပ္ဍဲအရာသၞောဝ်ဥပဒေကီု အခေါင်အရာကီု ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်မွဲကီုရ၊၊ ဍုင်မွဲကုမွဲ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မွဲကုမွဲ စၟတ်သမ္တီ အဝေါင်သၞောဝ် (ဝါ) စၟတ်သမ္တီ မဒှ်မၞိဟ် မစိုပ်အဝဲ (ဝါ) မလုပ်အဝေါင်မၞိဟ်ဇၞော်မွဲဂှ် ပိုင်ခြာလဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး စၟတ်သမ္တီလဝ် အကြာအာယုက် ၁၂ ကဵု ၂၁ သၞာံရ၊၊ စိုပ်အာယုက်ဂှ်မ္ဂး စၟတ်သမ္တီလေဝ် မၞိဟ်ဂှ်မွဲ ဟွံဒးဆက်တိုန်ဘာ ကတ်ပညာ အခိင်ပေင်င်တုဲ ကမၠောန်တၞဟ် မပ္တံကဵု ကမၠောန်၊ သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်၊ ဒက်အိန်ထံင်၊ အခေါင်စုတ်မာဲ၊ အခေါင်ဒဳကွဳစက်တအ်ဂှ် ကၠောန်မာန် ဖန်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်ဂၠးတိဗွဲမဂၠိုင် သီုကဵု ဍုင်ဗၟာဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် မၞိဟ်မွဲ ပေင်အာယုက် (၁၈) သၞာံမ္ဂး မစိုပ်အဝဲ အဝေါင်သၞောဝ် မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် လေပ်တုဲ မလုပ်လၟိဟ် ကလိဂွံအခေါင် မတုပ် ကုညးမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်မွဲရ၊၊ နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ရံင်ကဵု မစၟတ်သမ္တီလဝ် အာယုက် ၂၀ သၞာံ မပခမဳဂွံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိုက်မန် ခေတ်တမၠာမ္ဂး မၞိဟ်မွဲ ပေင်အာယုက် ၂၀ မ္ဂး ဒှ်မၞိဟ်မလုပ်အဝေါင် မၞိဟ်ဇၞော် ဟီုမာန်ရ၊၊ ရံင်ကဵု ရူပဗေဒမ္ဂး ကၠေဟ်က္ဍဟ်မၞိဟ်မွဲ ပေင်အာယုက် ၂၁ မ္ဂး ဇၞော်ဍိုက်ပေင်ရ၊၊
သဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်
ပ္ဍဲကဵုယေန်သၞာင် ဂကူဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ပ္ဍဲကဵုမွဲဘဝဂှ် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂှ် မွဲအလန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူမွဲအလန် မလေပ်ကၠောန်အိုတ်ရ၊၊
သဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ရးပလိုတ်
ပ္ဍဲဍုင်ယူရောပ်လပါ်ပလိုတ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် သွက်ကောန်ၚာ် သၟဝ်အာယုက် ၁၈ တအ်ဂှ် မိမတအ် မလေပ်ကၠောန်ကဵု တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ရ၊၊ သဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် နကဵု အခိုက်ညးတအ်မ္ဂး ကော်ဘိက်နင် ရဲကောန်ၚာ်ဇကု နူကဵုဘာတုဲ ဗစစၞမွဲမွဲ၊ ဗစကွာင်တအ် ပ္ဍဲတ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ရ၊၊ မကၠောန်ဗီုဏအ်ဂှ် ကောန်ၚာ်တအ် စဵုကဵု စိုပ်အာယုက် ၜိုတ် ၁၂ သၞာံရ၊၊ ဇၞော်နူဂှ်တုဲ မလေပ်ကၠောန်စ အောန်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ကာလစိုပ် အာယုက် ၁၈ မ္ဂး မွဲဝါပၠန်တုဲ မဒှ်အလန်လက္ကရဴအိုတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲသဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် မပေင်အာယုက် ၁၈ ဂှ် မလေပ်ကၠောန် သွက်ရဲ ကောန်ၚာ်ဂှ်ကီု သီုကဵု သွက်ကလောကောဒေအ်တအ်ရ၊၊ အာယုက် စဵုကဵု အာယုက် ၁၈ ဂှ် ၜိုန်ရ ဟွံကၠောန် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ကီုလေဝ် မိမတအ် မလေပ်ကဵု တၟာဲတဲတ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ကုကောန်ဇာတ်တအ်ရ၊၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ပရင်တဲ/တၟာဲတဲ သွက်ကောန်ဇကုဂှ် မွဲသၞာံ ၜါအလန် ပ္ဍဲတ္ၚဲခရေတ်သမာတ် မွဲအလန် ကဵု ပ္ဍဲတ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်မွဲလန် ညးတအ် မလေပ်ကဵုရ၊၊ ဟိုတ်မဖျေဟ်လဝ် ဗီုဏအ်ဂှ် ကောန်ဇာတ်တအ်လေဝ် အရာဇကု မိက်ဂွံဂွံ မပ္တံကဵု ကပေါတ်တၟိတၟိ မပ္တံကဵု ဖုင်၊ ကောန်ပျူတာ၊ ဂေါမ်တအ်ဂှ် ဒးမင် တ္ၚဲဇကု ဒှ်မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး တ္ၚဲခရေတ်သမာတ်ရ၊၊ ကာလအာယုက်ဇၞော်တုဲမ္ဂး ကာလပေင် ရတုမွဲမွဲ မပ္တံကဵု ရတုထဝ် (၅၀ သၞာံ)၊ ရတုဗိုတ် (၇၅ သၞာံ)တအ်မ္ဂး မလေပ်ကၠောန်စ နွံကီုရ၊၊
တင်ရန်တၟအ် ကၠောန်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဇေတ်တ်ဂှ် မိမတအ် ထ္ၜးကဵု ကောန်ဇာတ်ဇကု ဒဒှ်ရ ညးတအ် မစွံၚုဟ်မး လတူကောန်ဇကုတုဲ ကောန်ၚာ်တအ်လေဝ် သွက်ဂွံစွံကၠုင် ၚုဟ်မး လတူဘဝဇကုလေပ်မွဲဗီုကီုရ၊၊ အာယုက်ဇၞော်ကၠုင်မ္ဂး အရာသွက်ဂွံ ကၠောန်သဘင် သွက်မၞိဟ်မွဲမွဲ မပ္တံကဵု ဘာတုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ၊ ပံက်ရုင်ကမၠောန်တၟိ၊ ကလိဂွံကမၠောန်၊ ကဆံင်ဌာနန္တရတိုန်တအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊
သဘင်တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် အကြာဂကူမန် ဗၟာ
အခိုက်မကၠောန် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ဗီုကဵု အခိုက်ရးပလိုတ်ဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမလှဲလး ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဂှ် စတမ်နူကဵု သၞာံ ၂၀၀၀တအ် ရ၊၊ ကၠောန် ဆကောန်ၚာ်သၟးဟွံသေင် သီုကဵု မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်၊ ဗွဲတၟေင် ဗီုကဵု ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန်ဘာတအ် ဒှ်တမ် ကၠောန်ကၠုင် သီုကဵု ကွာင်ကုက် ဗီုရးပလိုတ် ပ္ဍဲမွဲအခိင်တေအ်ကီုရ၊၊ လကျာ်ယၟုမြဟ်ဟ် ဗီုကဵု လကျာ်ပတန်သာသနာ မပ္တန်ကျာ် သြိုင်ဘာတအ်မ္ဂး နကဵုတင်ရန်တၟအ် မၞိဟ်ဂွံကၠုင်ဂၠိုင်တုဲ ဂွံကလိဂွံ သြန်ဒါန်ဂၠိုင်တုဲ ဂွံပတန်ကျာ် သြိုင်ဘာမာန်တုဲ တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ကၠောန်သဘင်ဇၞော်ဇၞော် သီုပေါဲသဘင်နာနာ မပ္တံကဵု ပေါဲလက်ပၠုဲ၊ ပေါဲသတုက်ရှဝ် နာနာသာ်ရ၊၊
ပလိုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာပလိုတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၄၊ ဝှ် ၄၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဇြပ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ဘာဇြပ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလအ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
ပဏ္ဍိတ်၊ လိက်တၟအ်
လိက်တၟအ် ပဏ္ဍိတ်(Pandi Mon inscription, Burmese:ပဏ္ဍိတ် ကျောက်စာ)ဝွံ လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲကဵု လိက်တၟအ်ကိစ္စဇၞော် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဍုင်သဓီု မဒှ်ဒၞာဲဍုင်မန်တြေံမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်တၟအ်ဂှ် ၜိုန်ရသက္ကရာဇ် ဂိတု တ္ၚဲ ဟွံမဲကီုလေဝ် ရံင်ကဵု ဗီုပြင်အက္ခရ် ကေုာံ ဗီုပွံင်မအက္ခရ်ဂမၠိုင်တုဲ လိက်ဝွံ ဒှ်လိက် ပ္ဍဲခေတ်သဓီု လပါ်လက္ကရဴ ပ္ဍဲၜိုတ် (အေဒဳ ၁၀-၁၁) ဗွဝ်ကၠံ ဒှ်မာန်ရ၊၊
ဇြပ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၆ ဇကု၊ ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုဝဏ္ဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၀၊ ဝှ် ၃၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပဏ္ဍိတ်၊ လိက်တၟအ်
ဒၞာဲမကလိဂွံ
လိက်တၟအ်ပဏ္ဍိတ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲလပါ်သၟဝ်ကျာ စင်္ကြံဗၟံက် ကျာ်စေတဳသဓီု (သထုံမြို့ ရွှေစာရံဘုရား) တုဲ လၟုဟ် ဂိုင်စွံလဝ် ပ္ဍဲရုင်လိက်တၟအ် ကျာ်သဓီုရ၊၊ ညးစၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် လိက်တၟအ် ဂၞန် (၆) ရ၊၊
ပရူလိက်တၟအ်
လိက်တၟအ်ဝွံ ညးချူလဝ် လပါ်လတူ (၁၇) ပၞောန်ဂှ် နကဵုဘာသာပါဠိတုဲ သၟေဟ်တအ်ဂှ် ချူလဝ် နကဵုဘာသာမန်ရ၊၊ လိက်ဝွံ ဟိုတ်နူ မဒးဒုင်လဝ် ဗြဲ သၞာံဗွဲမလအ်တုဲ မအက္ခရ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဗှ်ဟွံဂွံရ၊၊ လပါ်သၟဝ်ဂှ်ဟေင် ဗှ်ဂွံဂၠိုင်ညိရ၊၊ ပိုဒ်သၟဝ်အိုတ်ဂှ် မဂွံဆဵုကေတ် ဂလာန်ဖအောဝ် မဟာဇန်ဂမၠိုင် ဒဒှ်ရ ညးဝွံ အတိုင်ပျးဒိုဟ်အဘိပြာယ်ကျာ်ဂှ် မဂွံဒုင်ယၟု ဝွံရ၊၊ တုဲဂှ် ယၟုဨကရာဇ် မထုဲနှဴဒၟံင် ကုဗီုသံသကြိုတ်၊ ပါဠိ၊ မန် ဂၠိင်င်မွဲ ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ကၞောတ်တဲအိုတ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ညးဝွံ မဂွံပယၟု ပဏ္ဍိတ် ဟီု စဵုကဵု ပိဝါရ၊၊
ယၟု ပ္ဍဲလိက်တၟအ်
မအ်ကုတရာဇာနာမ ရာဇာဓိရာဇ ပရမေ သွရ်ဣသွရ် ရာဇအဘယ မဟာရာဇ ဒေဝါတိ ဒေဝဗဟူညာန သာဂရဂမ္ဘိရ်သြိယ် နိတ္ထျဓမၞႝဓရ ဓနေသွရသကလ တာမ္ဗာယ်ဝိသေးဟ် တြေယ်လောက ဓမၟတြာပ် တိလောက်
ပဏ္ဍိတ် ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် တၠပညာရ၊၊ လိက်တၟအ်မွဲပၠန် မဂွံဆဵုကေတ် ဒၞာဲတုပ်ပ်ဂှ် မဒှ်လိက်တၟအ် မကဵုယၟု တြာပ် ရ၊၊ ရံင်ကဵုဟိုတ် ဗွဲလတူဝွံတုဲ ဒဒှ်ရ လိက်တၟအ်ဝွံ ဒှ်လိက်တၟအ် လဟီု ညးမဖ္ဍောတ်ဗှ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ပသေက်ဨကရာဇ် (ပ္တိုန်ရာဇာအဘိသိက်)သၟိင်ဍင်သဓီုမွဲဂှ် လိက်တၟအ်ဝွံ လိက်တၟအ် ရာဇာအဘိသိက်ဍုင်သဓီု ဗီုဏအ်လေဝ် ကဵုယၟုဂွံကီုရ၊၊
စၠောအ်လိက် နကဵုမလိက်ခေတ်လၟုဟ်
{1} …  …  … …  …  … က … … … … … တ … ပါ  …  … …  … … {2} … … …  … …  …  … ဗြ … … … … … (တဿ အဝဿ) …  …  … {3} …  … …  … … … [ဇာ]နာမိ … …  … …  … ဓမၟႝ …  …  … …
~ ၀ ~
{1} … … [အာဒိ]ကာလေရ … [နာ]မ ပုရေသဗ္ဗႝ သိကာလ တိ[ပ္ဗေ] သဗ္ဗႝ သိ [ပျကာ] {2} …  … လောက မက[တ] ရာဇာနာမ ရာဇာဓိရာဇ ဒေဝါတိဒေ[ဝ ပ] {3}[ရမေ]သွရ[ဣ]သွရ ရာဇ[နာမာ]ယ မဟာရာဇ ဗဟူညာန သာဂ[ရ]{4}[ဂုနဂမ္ဘိရ] သြိ[နိ]တျဓမၟႝ ဓရ ဓနေသွရ သကလ တာမ္ဗာဝိသေယ်[တြေ]{5}[ယ်] လောကဓမၟႝ၊၊ နမော သဗ္ဗ ဗုဒ္ဓါနံ တဏှင်္ကရော မဟာဝိ[ရော မေဓင်္က]{6}[ရော မဟာယ]သော သရနင်္ကရော လောကဟိတော ဒိပင်္ကရော ဇု[တိန္ဒ]{7}[ရော] ကောဏ္ဍ[ညော] ဇိနပါမောက္ခော မင်္ဂလော ပုရိသာသဘော သုမနော သုမ{8}န[ဓိရော ရေ]ဝတော ရတိဝ[ဒ္ဓ]နော သောဘိတောဂူန သမ္ပ[န္နော အနော]မ{9}[ဒ]ဿိ ဇနု[တ္တမော] ပဒုမော လောက ပ[ဇ္ဇော]တော [နာရဒေါ] ဝ[ရ]သာရ [ထိ ပဒု]{10}[မုတ္တ]ရော သတ္တသာရော သုမေဓေါ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော သု[ဇာတော] သဗ္ဗလောက[ဂ္ဂေါ]{11}[ပိ]ယဒဿိ နရာသဘော အဌဒဿီ ကာ[ရု]နိကော ဓမၟ ဒဿီ တမော[နုဒေါ သိဒ္ဓ]{12}[တ္ထော အ]မောလောကေ တိ[ဿော]စ ဝရဒဒံဝရော ဖုဿော[စ]ဝရ[ဒေါ] ဗုဒ္ဓေါ {13}[ဝိပဿိ]စ အ[နု]ပမော သိဓိ သဗ္ဗဟိတော သတှာ[ဝေဿဘူ သုခဒါယ]{14}[ကော] ကကုသ[န္ဓော] သတ္တဝါဟော ကောနာဂမနော [ရနည္ဇဟော] {15} [က]ဿပေါ သိ[ရိသမ္ပ]န္နော [ဂေါ]တမော [သာကျ] ပုင်္ဂ[ဝေါ]ဨ[တေ]{16}[သ] ညေစ သံဗုဒ္ဓါ အနေကသတ္တ ကော[ဋိယော] …  …  … မ … သေ … … … {17} … ဗု[ဒ္ဓါနံ]… မ်လ[ရ်]ပု[မ်]ရေယ် မအ်တြိအ်(လအ် မအ်)ပြေယ်[နောရ်] … … {18} … …  … မာနုသ် ဣ[သိ]ပြာက် ဗုအ်လးဟ် သ(တ်) [အုတ်စ]သ် လ္ငိမ်(စက်) …  …  {19} … … … … မာရ် မအ်နောမ် ကုအ်တြိဇသ် ကးသ်(ဒသ်) မရေမ် …  …  …  … {20} …  … … သ်တ္လသ်ဗြအ်မြိအ် … … … ယ် … …  …  … တြိ[လေႝယ်](စိ) …  … {21} … … တုအ်ဂေတ်ဓမၟႝစက် … … …  … ယရ် … …  … အ် … … … … {22} … … (စာ)ရ် ယမကပြာတိဟာရ်သွာရ် …  …  … (လအ်) … …  … မ … … … {23} …  …  … (သုက်နိရ်ဗ္ဗာန်) …  … …  … တြိ(အ်)လေယ် … … … လိ …  …  … {24} …  … … (သြုဝ်)၊ က္လအ်မအ် … … … … (ပအ်ဗောယ်ရွေင်) …  …  … န် …  … {25} … … … (သုတ္တန္တ) … … …  ဂန် … …  …  … မောယ်ဒသ် … … … … {26} … အ်တေ … …  … …  … (ဖုမ်) တိအ် …  … … … (တြိလေႝယ်ဒသ်) … … …  {27} … … တြိအ်လေႝယ် ဂု(နိ)ယ မဟာက … …  … … … … … …  … {28} …  …  … ဟာ … … … လိ … … …  …  … တြိ[အ်လေႝယ်](ပန်ဒသ်) …  …  … … {29} … (လက်) ဨ(ယ်) … … ယ်အ် … …  …  … [သအုတ်] … … … … … {30} က္လမ် … မ် …  … လ် (သပ်) …  … …  … … (ပအ်) … … …  … …  … {31} [ရာဇာဓိရာဇ](ပရမေ)[သွရ](ဣ)သွရ ရာ(ဇ ရာဇာဓိရာဇ)[ဒေဝါတိ ဒေဝ](ဗ){33}[ဟူ]ညာ(နသာဂရ ဂမ္ဘိရ [သြိနိတျ](ဓမၟႝ ဓရ ဓနေသွရ)[သကလ တာမ္ဗာဝိ](သေယ် တြေ){34}(ယ်)လောက (ဓမၟႝ) …  …  … … … … …  … …  …  … …  … … … {35} … …  … …  …  … …  … … … … …  … …  …  … …  … {36} အ် (နေ) မိ … … … …  … …  … နောရ် …  …  … … … … {37} …  …  … …  …  …  … … … … …  … …  …  … …  … … {38} … … မ် …  … …  …  … သ … … … … က် … …  …  …  … {39} အ် … (နောရ်) …  … (လေးဟ်) ပအ်(ဣ)အ်မောအ် [တြိအ်လေႝယ်]… … …
~၀~
စေတနာမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကျာ်ဇၞော်
ဘာစေတနာမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကျာ်ဇၞော်၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၂၊ ဝှ် ၃၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဓမ္မသုခ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာဓမ္မသုခ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်စဳပျးမန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၅၊ ထပိုယ် ၁၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၉၊ ဝှ် ၃၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
နိဗ္ဗုတာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာနိဗ္ဗုတာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်မဟာစေတဳ၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝဇိရဗုဒ္ဓ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၈၊ ဝှ် ၃၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ပတုက်၊တၞမ်
တၞံပတုက် (Barringtonia acutangula နကဵုယၟုဓမ္မတာ freshwater mangrove, itchytree and mango-pine) မဒှ်တၞံ မလုပ်လၟိဟ် ဗဳဇ Barringtonia ဝွံ တမ်မူလဍေဟ် ကၠုင်နူ ဒၞာဲတိဍာ်ဍေက် ပ္ဍဲအာရှသၠုင်ကျာ ကေုာံ ဒေသ အဝ်သတေလျာအာရှ သၟဝ်ကျာ မဒှ် နူဍုင်အဖဂါန်နေတ်သတာန် စဵုကဵုစိုပ် ဍုင်ဖိလိပ်ပေန် ကေုာံ ကွေန်လာန် ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာရ၊၊
လက္ချဏ်တၞမ်ပတုက်
တၞမ်ပတုက်ဝွံ သ္ဂောံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ ဍုင်သ္အာင် ကရပ်ဍုင်မန်ပိုယ်ဏအ် စပ္တမ်နူ ဍုင်သေမ် ဍုင်အိန္ဒော စဵုကဵုစိုပ် တ္ကအ်ပုင်အိန္ဒောနိယှာ မၞုံဗွဳဗွိုင်ပြးဂစာဲတိတ် စရိုဟ်အာ နူဒိုဟ်သၠုင်ကျာအမေရိကာန် စိုပ် ခေန်ယျာ သိရိလင်္ကာ ဒိုဟ်အနဲအာယှ ကေုာံပြးတိတ်အာ အကြာတကအ်မှာသၟိပ် မၞုံသဘဴတၞမ်ဆုတဲဍောတ် ကေုာံတဲလ္ဒောဝ်တုဲ ကၠုတ်ပါ်ဂျိုင်အာရ။ ကၞာင်ဗၠိုင် ဂၠိုင်ဂၠင် ဂေတ်ကၠောံတုဲ မၞုံသမၠုင်တၞမ်ဍေံ ဗၞတ်၂-၂၀မေတ် ခၞော်တၞမ်ဍေံ မၞုံဗီုပြင်ဒဗြဒဗြ သာ်ရသိပြံက်ဗ္တေင် ခၞော်လ္ပါ်အပ္ဍဲတေံ သာ်ရသိသၞဴသာ်ကြေင် မၞုံလတေင် သာ်တ္ၚေက် တြးတၞမ် နကဵုမ ကေုာံ ကုတ်ကၞာင်တုဲ တြးတၞမ် မလေပ်ဖောအ်ဗြေဝ် ပ္ဍဲတိခိုဟ် ထိင်ဍာ်မာန်တုဲ ဒးစိုတ်ဍာ် ဗွဲမလောန် ဍေံတ္ၚအ်တိုန် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဂၞိင် ဟွံသေင်တှ်ေ ပ္ဍဲသၞိင်ဓယံက် ဒၞာဲဂံက်တိသဝ် ဒၞာဲတိဍုက် ကေုာံ ဒၞာဲမၞုံကဵုဍာ်မင် မပ္တမ်ကဵု သ္ကဲကြုင် ဆက်ဒတောဝ်အာ စောဝ်လ္ဂောဝ်တအ် ဒှ်တမ်ရ။
တၞးပတုက်
တၞးဍေံ ၜတ်တ်ဂှ် ကၠပ်စဂွံတုဲ ဍေံပ္တိတ်ပ္ကဴ တၞး မွဲတၞးကဵုမွဲတၞး သၠာဲဂတးလဝ်ရေင်တုဲ နကဵုတၞးဂှ် ဗိုင်လဝ် ကၞာင်ဂေတ်ကၠောံရ။ တၞးဍေံ မၞုံသမၠဲဗၞတ် ၄-၁၄သေန်ဒိမေတ် ကေုာံ မၞုံဇမၠိင်ဗၞတ်၁၄-၃၆ သေန်ဒိမေတ် တၞးမဒှ် သာ်တ္ၚေက်ဖျုန်ကြဳ တဝ်တၞးမၞုံဇမၠိင်၀.၅-၁သေန်ဒိမေတ်ရ။
ပ္ကဴပတုက်
ပ္တိတ်ပ္ကဴ လ္ပါ်ကၞောတ်ကၞာင်တုဲ မၞုံဇဝ် မလကဲစှ်ေ လ္ပါ်သၟဝ်ရ။ ဇမၠိင်ဇဝ်ဍေံ လကဲဂၠိင်စှ်ေကၠုင် မၞုံဗၞတ်၂၀-၇၀သေန်ဒိမေတ် မၞုံအရံင် ကြေင် ကေုာံ တ္ၚေက် လက္ခဏ်ပ္ကဴဍေံ လကဲစှ်ေ ဗီုပ္ကဴဗတဗ္ဂဲ ဇမၠိင်ပ္ကဴဍေံ မၞုံဗၞတ်၃-၁၆သေန်ဒိမေတ် ဍေံပ္တိတ်ပ္ကဴ ပ္ဍဲဂိတုစဲ စဵုစိုပ်ဂိတုဒဂိုန်(လ္ၚဵုပ္တိတ်ပ္ကဴ ပ္ဍဲဂိတုဇှ်ေ စဵုစိုပ်ဂိတုခ္ဍဲသဳ)ရ။
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁ မဍေံလွဳကဵုမတ်ဂိ မတ်သ္ကေဝ်
၂ မဍေံဖက်ကဵုဍာ်တှ် ဍေံလွဳကဵုယဲကၠင်ပၟတ်ဒတဝ် ကေုာံ ဆေင်စပ်ကဵုဍာ်ကၠင်ပၟတ်
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ဘာတၟိ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလအ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၃ တၞမ်ဍေံသ္ပဖအောန်ကဵုယဲက္ဍိုပ်ဂိ
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၄ တၞးဍေံထိင်ဗဒိုအ်ကဵုယဲၚာင်
၅ ရိုဟ်ဍေံဒှ်ဂဥုဲဂံက် လုပ်လၟိဟ်ဂဥုဲလွဳ(Malaria)
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၃ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၆ တၞးဍေံဗတိုက်ဖအောန်ကဵုဂျိ
၇ မဍေံဖျေံကဵုဂမ္တဴ
စိတ္တသုခ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာစိတ္တသုခ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၈ ဍာ်သတ်ဍေံသုင် လွဳကဵုယဲခ္ဍက်
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဖုဿ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၁၊ ဝှ် ၂၁။
စိတ္တသုခ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမဇေယျ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၁၊ ဝှ် ၄၀။
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ဘာဒဵု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလအ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
စိတ္တသုခ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၉ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
(ဝါ)မဍေံလေဝ်လွဳကဵုယဲခ္ဍက်ဂွံကီု
၉ ဍာ်သတ်ဍေံသုင် ခိုဟ်ကဵုက္သအ်
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဓမ္မသာမိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၈၊ ဝှ် ၄၈။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁၀ ဍာ်သတ်ဍေံသုင် လွဳကဵုယဲကအ်ဂိ
အံၚ်ဇၞး၊နာဲ
thumb|နာဲအံၚ်ဇၞးနာဲအံၚ်ဇၞးဝွံ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၆ သၞာံ၊ ဂိတုပုဟ် ၃ မံက်၊ အခိၚ်သ္ဂာတ္ၚဲ မွဲနာဍဳကလေၚ် တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ၁၉၄၄ ဂိတုဇန္နဝါရဳ ၁၆ သၠဂဝ်ဂၞဴနူမိမ နာဲဖေ+မိအမိ ကွာန်ရုတ်တံၚ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၟဝ်ကျာရ။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁၁ မဍေံထိင်ကဵုပွမစံင်ပရံင်
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
အံၚ်ဇၞး၊နာဲ
ဒှ်ကောန်ခ္ဍဲဒုတိယရ။ ညးပထမဂှ် ညာတ်မုက်မိမမွဲၜါတ္ၚဲတုဲ ဒးချိုတ်အာရ။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁၂ ဍာ်သတ်ဍေံလွဳကဵုယဲဂၞဴလီု
အံၚ်ဇၞး၊နာဲ
ယၟု
နာဲအံၚ်ဇၞးဂှ် ယၟုကၞေဟ်၊ ဟိုတ်နူမံၚ်ဘာဂၠိုၚ်တုဲ ယၟုညးကွာန်ကော်နာဲဘာ၊ ယၟုနွံမံၚ်ပ္ဍဲ (မှတ်ပုံတၚ်) နာဲထောန်မျာတ်အံၚ်၊ ဇာတိကွာန်တိုပ်သုက်ဂှ် ကွာန်ရုတ္တံၚ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁၃ မဍေံလွဳကဵုယဲဗုင်ဂိ
အံၚ်ဇၞး၊နာဲ
အခိၚ်မံၚ်ဘာ
ထေက်ကေတ်ဂွံအာယုက် ၈-၉ သၞာံ မိမတိုန်ဗ္အပ်ဘာဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘာဒုန် ယၟုခရှ် နာဲဖဝ်အံၚ် ကွာန်ရုတ်တံၚ်ရ။ ကတ်ဂွံသဇိုၚ်လိက် ဂတဵုဇၞော်အိုတ်တုဲ ပြံၚ်စိုပ်အာဘာဝါ-ကွာန်ဆက်တဲ ဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာနာဲထေၚ် ပွိုၚ်ၜါသၞာံ ကတ်ဗ္တောန်သၠပတ်ပရိုတ် လောကသိဒ္ဓိ လိက်လၟေတ် သီုလိက်အဘိဓရ်ရ။ နူဂှ် ၁၃၁၈ သၞာံ ပြံၚ်စိုပ်ဘာကွာန် ရုတ်တံၚ် ဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တတေဇပၠန်ရ။
ပတုက်၊တၞမ်
ဖိုလ်ဂုဏ် နူတၞမ်ပတုက်
၁၄ ဖျုန်ဆုဍေံသ္ပဂဥုဲဗု သွက်မၞိဟ်ဗြဴ
၁၅ တၞး ရိုဟ် ခၞော် အပံင်တုဲကၠောန်ဂဥုဲသၞော်။
အံၚ်ဇၞး၊နာဲ
ယိုက်ဂၠေၚ်သာသနာ
၁၃၂၀ သၞာံ ဂိတုပသာ်မံက် ၊ စွေက် သမ္တီဟွံဒး သ္ပထပိုယ်ဇရေၚ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ ကွာန်ရုတ်တံၚ်ဘာဇၞော်ရ။ သၞာံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာပံက်တိုက်လိက် ပ္ဍဲကွာန်ရုတ်တံၚ်တုဲ သၚ်ကွာန်ပလုၚ်ကၠုၚ်ကတ်လိက် နွံ ၃၀-၄၀ ဇကုရ။
ဂွံလဝ်သဇိုၚ်လိက်တုဲ ထပိုယ်မွဲသ္ကအ်ဒးတိုန်လိက် သဒ္ဒါ ဇရေၚ်တၠဂုန်ဘဒန္တဥတ္တမလၚ်္ကာရ။ လၟုဟ်ညးဒှ်မံၚ်အ္စာတၠဂိုန်ဘာဒေါဝ် ကွာန်တံၚ်ပရၚ်ရ။
၁၃၂၃ သၞာံ ပြံၚ်စိုပ်ကၠုၚ်တိုက်လိက်ဘာဆု ကွာန်သၞေဟ်ဗ္ဒဝ် ဇရေၚ်တၠဂုန်အ္စာဘဒန္တဂုဏ ဆက်တိုန်အာလိက် ရူပသန္ဓိ၊ ကၚ်္ခါ ဋဳကာဒယှ် သီုလိက်ဂွံလုပ်သှ်ပ္ဍဲအလဵုအသဳရ။
၁၃၂၅ အံၚ်တန်ဍောတ်
၁၃၂၆ အံၚ်တန်လဒေါဝ် ပ္ဍဲဘာဆု ကွာန်သၞေဟ်ဗ္ဒဝ်တုဲ
၁၃၂၈ ဂှ် အံၚ်တန်ဇၞော် ဘာကျာ်အသုက် ဍုၚ်မတ်မလီု ဇရေၚ်တၠဂုန်အ္စာ ဘဒန္တဝါယမရ။
သၞာံကတ်လိက်ပ္ဍဲဍုၚ်အၚ်ဝ
၁၃၂၉ သၞာံ ဂိတုပသာ် တၠဂုန်အ္စာယှိုဲထာ ဆဝ်ပ္ၚုဟ်သွက်ဂွံတိုန်ကတ်ပ္ဍဲဍုၚ်အၚ်္ဝတုဲ ညးကော်ဏာပိုယ်ညးၜါ တၠဂုန်နန္ဒမာလာ ညးပလံၚ်ဗ္စိုပ် ဍုၚ်အၚ်္ဝ ဘာဟံသာဝတဳ တိုက်ကျာ်ဇၞော် (ဘုရားကြီးတိုက်)ရ။
၁၃၃၀ သၞာံ လုပ်သွဟ်တန်ဓမ္မာစရိယ နူဍုၚ်အၚ်္ဝနဘာသာမန်ဟွံအံၚ်ဇၞးရ။ လုပ်သှ်ပွိုၚ် ၅ သၞာံအံၚ်ဇၞးအာတန်ဓမ္မာစရိယ သုတ္တန္တမွဲ ကၞပ်ရ။ ရန်တၟံမိက်ဂွံဒှ်အ္စာလိက် ဒယှ်တှ်တုဲ ဟွံကဵုဖျုန်လ္ပာ်လိက်သှ် တန်အလဵုအသဳ ကၠေံစိုတ်ကဵု နဲကဲကၠိုဟ်လိက်တုဲ တိုန်ပြကိုဟ်ဝိနဲမသုန် ဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဥက္ကံသ ဂန္ထာဘရဏ၊ သဒ္ဒါဍောတ် ဋဳကာဒယှ် ရူပသဒ္ဓိ ဇရေၚ်အ္စာဒယှ်ဒယှ်တံရ။
ဖျေံလိက်ပရိယတ်
၁၃၃၄ ဖျေံလိက်ဘာဇၞော် ကွာန်ရုတ်တံၚ် ပွိုၚ်ၜါသၞာံ၊ ၁၃၃၆ သၞာံ ဖျေံလိက် ဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိ ဍုၚ်မတ်မလီု ပွိုၚ်ပိသၞာံတုဲ ၁၃၃၉ သၞာံ ဂိတုဝျ် ၂ စွေက်ဂှ် တိုန်စိုပ်ကၠုၚ် ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဘာပြာသာတ်ရ။
သ္ပမ္ၚဵုထပ်တဲ
၁၃၄၀ သၞာံ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၁၀) မံက် သ္ပမ္ၚဵုထပ်တဲကဵု မိအေဒေန် ကွာန်ရုတ်တံၚ် ကၠိဂွံကောန်ၜါ
ဗညာဆာန်ရတ်
ဗညာသိုက်ရတ်
ဆက်ကၠောန်ကမၠောန်ပရဟိတ
၁၃၄၀ သၞာံ ဂိတုခ္ဍဲသဳ ၁၄ စွေက် (2 Aug,1978) သၞာံ ညးကွာန်တုပ်စိုပ် ရုဲစှ်တုဲ လုပ်ကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲဖျာသမဝါယ ကွာန်ရုတ်တံၚ်နဒဒှ်ဥက္ကဌမွဲတၠရ။ ခေတ်အခိၚ်ဂှ် ကပေါတ်စၞစဗွိုက်လ္တက်ကပေါတ်ရပ်စပ်ပ္ဍဲသ္ၚိဖအိုတ်ဂှ် ဒးပ္တိတ်စပ္ဍဲဖျာသ၊မ နကဵုလိက်အုပ်ရ။ ညံၚ်ဂွံတိတ်ဗၠးနူဓဝ် အာဂတိ ၄ ဂှ် ဒးပါ်ပရအ်ပတိတ်ကပေါတ် ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံရ။
အခိၚ်ခေတ် (မဆလ) ဝွံညးဍုၚ်ကွာန်တံဒှ်ဒဒိုက်ဂၠိုၚ်ရ။ အဝဵုမွဲမွဲဟွံဂွံလဝ်မ္ဂး ဒးဒုၚ်ဍဵုဍိုက်ရ။ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးဒုၚ်ရပ်အာဗဝ်တာ ဒးကဵုသွံဒေၚ်ရ။ သွက်ဂွံရီုဗၚ်ဒဒိုက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံမာန် ပ္ကောံကေတ်မၞိဟ်သတ္တိဉာန်နွံတုဲ လုပ်ကေတ်တာလျိုၚ်ဂကောံ အုပ်ဓုပ်ကွာန်ပၠန်ရ။
လုပ်ဗော်ပါတဳယူနေတ် ဂွံအခေါၚ်ကောန်ဗော် (တၚ်းပြည့်) တုဲဒှ်ညးအုပ်ကာ ကလာပ်စန်လၟိစ် (၅၃) တုဲ ဂွံအခေါၚ်ဒၞါတာညးဍုၚ်ကွာန်တံမာန်ကၠုၚ် ဗၞတ်ကဝက်ရ။
၁၉၈၁ အံၚ်တဝ်ဗာ ၁၀ (ရုဲစှ် မြို့နယ်ကောၚ်စီ) လၟိဟ်မာဲ (၆၂)
၁၉၈၅ အံၚ်တဝ်ဗာ
ကမၠောန်စရာဲဂုဏ်
နဒဒှ်သဘာပတိ တိုန်စိုပ်တ္ၚဲသၟတ်မန် အလန်အဋ္ဌမ
ပရေၚ်ဟီုတွံ
၂၀၂၀ - ၁၉ - ဂျူလာၚ် ပေါဲဟီုတွံလိက်ပတ်မန် (လပှ်ကျာ) "လိက်မန်စိုပ်ရုၚ် မန်ကဆံၚ်သၠုၚ်"
ယိုက်ဂၠေၚ်ပရေၚ်ပညာဘာကောန်ဂကူမန်
၁၃၄၃ ပံၚ်ကဵုဂကောံအ္စာဘာမန်တုဲ ပံက်ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဇီုမသာဲ အပြေၚ် ဇီုပြိုက် ကောန်ဒုန်
၂၀၁၄ ဂိတု ၄ စၟတ်တ္ၚဲ ၃၀ ကေတ်တာလျိုၚ်ပ္ဍဲပရေၚ်ပညာဗဟဵုဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ပါလုပ်ပ္ဍဲဂကောံချူခၞံလိက်ဗွဟ်မန် သၞောတ် ၁၂ တန် လိက်ဗွဟ် ဗုဒ္ဓဘာသာ နူတန်ကောန်ၚာ် စိုပ်တန်ပဉ္စမ
၂၀၁၇ -၁-၁၈ ဒက်ဂကောံအ္စာကၞေဟ် ကေတ်တာလျိုၚ် ဥက္ကဌ
၂၀၁၅ -၂၀-၃ ဒံက်တာမေန်နာဲသဵု ကဵုတာလျိုၚ်ခၞံဗှ်လိက်ဗွဟ်မန် ဗ္တောန်ပ္ဍဲဘာအလဵုအသဳ နူတန်ကောန်ၚာ်စိုပ်တန်ပဉ္စမ ပုံအာဂီု၊သဒ္ဒါမန် ဂကောံမၞိဟ် (၁၁) တၠ
ပေါဲသဳကၠဳဒေံါပန်ပှော် သၞာံ ၁၉၉၅ ပ္ဍဲပယျဵုဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် သ္ပလဝ်သဘာပတိနွံရ။
မ္ၚဵုထပ်ကဵုသီ
thumb|ဗီု-မ္ၚဵုထပ်သီကဵုကောန် ၁၃၇၇ သၞာံ၊ ဂိတု မာ် (၁၀) မံက် 18 Feb, 2016 သ္ပသ္ကိုပ်သ္ကကဵုတ္ၚဲမ္ၚဵုဝိဇာတမၚ်္ဂလ ကျာ်ဇၞော်အ္စာပုပ္ဖယသ (ဘာဇၞူဓရ်) ပေၚ်အာယုက် ၆၀ သၞာံ သ္ပသ္ဘၚ်ကၞာမ္ၚဵုရတုဗိုတ်တုဲ ဒါယကာခမဳထပ်သဳ နာဲအံၚ်ဇၞး + မိအေဒေန်တအ် ဒုၚ်ဒါယကာခမဳ ကုတၠဂုဏ်အာလောက ပ္ဍဲသီဘာဇၞူဓရ်၊ဍုၚ်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုၚ်မန်ရ။
သၞာံချူလိက်
သၞာံချူလိက် ၁၃၃၁-၁၃၃၂ သၞာံ တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၂၄) ဝါ ကၠောန်ဗဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ်လုပ်ပြိုၚ်ချူလိက်ဂှ် ကုသဵုခိုဟ်တုဲ ပါလုပ်လိက်ပရေၚ်ဂွံပထမရ၊ စိုပ်အံၚ်ဝတုဲ စဗ္တောန်ဗှ်လိက်ရသဝတ္ထုဆာန်သာဲ၊ အ္စာကၞေဟ်မျေအ်ကျဝ်၊ လိခ်ဒဿနအ္စာကၞေဟ်မောၚ်သာရ၊ တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုၚ်၊ ရိုဟ်လၟိဟ်အုပ်ဟွံမာန်တုဲ လိခ်အုပ်တံဂှ် ဒှ်အ္စာအဲရ။
လိက်ကၞပ်မချူ
ဝေါဟာရသၟတ်တၟိ
မတ်တတိယ
အာရီုဆဋ္ဌမ
ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်
အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဒက်ပတန်ဂကောံအ္စာကၞေဟ်ဝွံ လၟေၚ်ၜါသၞာံမွဲဝါ မ္ဒးကလေၚ်ရုဲစှ်ဒက်ပတန်တုဲ ရုဲစှ်ဏာနကဵု ဆန္ဒမာဲ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် ရ။ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်ဝွံ တုဲကၠုၚ် ၁၃၇၉ သၞာံ၊ ဂိတုပုဟ် ၆ စွေက်၊ (7 Jan, 2018) ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ကောံဓရီုဇၞော် ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် (အလန်ပထမ) ပ္ဍဲ ဘာဓါတ်ကျာ် ဍုၚ်ကၟာဝက်တုဲ ဒက်ပတန်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ
သာသနာ၂၅၀၀၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလအ်
ဘာသာသနာ၂၅၀၀ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလအ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါရိန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဗီုပြၚ်ပါ်ခြာသမ္တီ ပယျဵုဒၞက်တိဍာ်
အတိုၚ်တၚ်သၟာန်သၟုက်သဳကၠဳ "ကမ္မတဳဗမံက်ပတိတ် ပရေၚ်စကာတိဍာ် အခိုက်ကၞာတမၠာ ပ္ဍဲဒေသမန်" မ္ဂး ကောန်ဂကူမန်တအ်ဝွံ ပ္ဍဲအရာပိုၚ်ခြာၜတ်ကၞာတ် ပယျဵုဒၞက် တိဝါဗ္ၚ၊ တိကၠအ်သွဝ်ကဵု တိကၠအ်ဗ္ၜိုတ်တအ်ဂှ် ဟွံစကာ အပေါတ်ကွတ်ပညာဂတာပ်ခေတ် မပ္တံကဵု စက်ၜတ်တိ GPS (Global Positioning System) တအ်တုဲ စကာဒၟံၚ် သၞောတ်မပိုၚ်ခြာၜတ်ကၞာတ် ပယျဵုဒၞက် အတိုၚ်အခိုက်တြေံဖိုဟ်ရောၚ်ဂှ် ကောန်ညးဒေသတအ် သဳကၠဳပတိုန်ထ္ၜးအိုတ်ရ။
(၁) ပ္ဍဲဒေသ မၞုံကဵုပရေၚ်အုပ်ဓုပ်အလဵုအသဳ ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်မ္ဂး သၟာဗ္ၚမန်တအ်ဂှ် သွက်တိဗ္ၚဇကု ဒးကဵုဒၟံၚ်အခေါန်တိ လၟေၚ်သၞာံဂှ်ရ ဂွံတီကေတ် စၟတ်ဂၞန်ဝါ၊ စၟတ်ဂၞန်ဂအာၚ် တိဝါဗ္ၚဇကုတုဲ ဂွံတီကေတ် သမၠာဲဒၞာဲဒတန်တိဝါဗ္ၚဇကုရ။
(၂) ပ္ဍဲအရာမပိုၚ်ခြာၜတ်ကၞာတ်ပယျဵုဒၞက် တိဝါဗ္ၚ မတဵုလဝ်သြောံဂှ် ပအဓိကကဵု ဇဵုဗၞၚ်တုဲ ပိုၚ်ခြာအိုတ်ရ။ တိဝါဗ္ၚလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပိုၚ်ခြာလဝ် ပယျဵုဒၞက် နကဵုစၟတ်သက်သဳမွဲမွဲ မကၠးပြာကတ် အပ္ဍဲဖလာတ်ဝါ မပ္တံကဵု ကၟိုန်၊ တၞံဆု၊ တၞံတာ၊ ကၟာ၊ စောဝ်၊ အုပ်ရာပ်၊ တိုၚ်တၟအ်တအ်လေဝ် နွံတဴအိုတ်ရ။
(၃) ပ္ဍဲအရာမပိုၚ်ခြာၜတ်ကၞာတ်ပယျဵုဒၞက် ကၠအ်ဗ္ၜိုတ်၊ ဥဒျာန်ကၠအ်သွဝ်တအ်ဂှ်တုန် ဗစူတဵုလဝ် ဒပ်ဒၞးဂမၠိုၚ်၊ တိုၚ်တၟအ်၊ တၞံဆုဂမၠိုၚ်တုဲ ပိုၚ်ခြာလဝ် ပယျဵုဒၞက်အိုတ်ရ။ ဥဒျာန်ကၠအ်သွဝ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ် ပယျဵုဒၞက် နကဵုစောဝ်ကြုၚ်သၟတ်၊ မြံၚ်သၟတ် မၞုံတဴမံၚ်အလဵုအလဵုဍေံလေတ် နွံတဴကီုရ။ တိကၠအ်လ္ၚဵုပၠန်ဂှ် ခဲါၜံက်မြံၚ်တုဲ သက်လဝ်ပယျဵုလေတ် နွံရ။ ကၠအ်ဗ္ၜိုတ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် သွက်ဂွံဒၞာဘဲဒဏ်ပၟတ် ကၠောန်လဝ်ဂၠံၚ်ပၟတ်တုဲ ပလဝ်ပယျဵုကဵု ဂၠံၚ်ပၟတ်ဂှ်လေဝ်နွံရ။
(၄) ပ္ဍဲအရာမပိုၚ်ခြာစၟတ်သမ္တီ ပယျဵုဒၞက်တိဂူတအ်ဂှ်တုန် ပပယျဵုကဵု ဖျေၚ်ဒဵု၊ ဂဗာဲဒဵု၊ စောဝ်တုဲ ပိုၚ်ခြာပယျဵုဒၞက်ရ။ တိဂူလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပသမ္တီကဵု တၞံဆုဇမၞော်တုဲ ပါ်လဝ်ပယျဵုအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအရာ မသွံရာန် သၠာဲပြံၚ်တၠ တိဝါဗ္ၚ၊ တိကၠအ်ဗ္ၜိုတ်ကဵု ဥဒျာန်ကၠအ်သွဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် စကာဒၟံၚ် သၞောတ်မပိုၚ်ခြာၜတ်ကၞာတ် ပယျဵုဒၞက် အတိုၚ်အခိုက်တြေံတုဲ သွံရာန်အိုတ်ရ။
မန်နန္ဒဟံသာဝတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာမန်နန္ဒဟံသာဝတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်ကျာ်ပန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တညေယျ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၉၊ ဝှ် ၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဗျူဟာဗၟာလ္တူကောန်ဍုင်အရင်
(နဲပါ်ဆီကောန်ဍုင်ကွာန်ရဲပၠန်ဂတးသွက်ဂွံဒှ်မတ်ကတောဝ်ဇကု) နဲပါ်ဆီဝွံ ဒှ်နဲဇြိုဟ်နက် ဒှ်နဲပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာတံ သ္ပအဓိကမွဲကီုရ ပ္ဍဲအကြာဍုင်ကွာန်ဒေသကောန်ဍုင်အရင် ကောံကလောံတန်တဴဒၟံင်တံဂှ်မ္ဂး မပ္တံကဵုဂကောံသၟတ်ဗၟာတံကော်(လမ်းစဥ်လူငယ်)ဂကောံပခိုင်ကၠိုက်ဂကူဗၟာ (ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွေံ့ပျိုးရေးအသင်း)ကီု နာနာသာ်ဍေံတံ ပံက်ဗဒှ်ကဵုလဝ်ဆီ ကဵုပရေင်ဂကူဗၟာ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတုဲ လီစကာ လီကဵုဂၠိုက်ဂၠာဲ တင်နင်လ္တူကောန်ကွာန်ဂမၠိုင်ရ မၞိဟ်လုခ်လဝ်တံဂှ်လေဝ် ဂကူဗၟာသၟးဟွံသေင် ဗွဲမဂၠိုင် အကြာဍုင်ကွာန်မန်မ္ဂး ဒှ်ဂကူမန်ဖအိုတ်ရ။
ဗၟာတံဂှ် ဟိုတ်နူဍိုဟ်ကေက်ပ္ဍဲအရာလီ လှေံလှန်တုဲ ရပ်စပ်သုင်စောဲဂကူသ္အာင်မာန်ရ ဍေံတံသုင်စောဲနဲတံင်ဂြဲ ဟီုတွံကီု ကဵုလာဘ်ဗဇဴကီု ကဵုအခေါင်ကဵုအဝဵုကၠောန်စကီုနာနာသာ် ဍေံလှေံလှန်လဝ်ရ မ္ၚးနူဂကောံတံဂှ်ဍေံတံတံင်ဂြဲကေတ်လဝ် နကဵုပူဂဵုဂှ်လေဝ် နွံတဴဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်ရမပ္တံကဵုဥက္ကဌကွာန်တံဂှ်လေဝ် ဍေံတံကော်ပၠောပ်ဒၟံင်ဆီဂိတုဟွံခြာကီုရ မၞိဟ်ပၠောပ်ဆီဟွံဂွံတံဂှ် ဒှ်ဥက္ကဌ ဂိတုဟွံခြာဍေံရုပ်ဖျေံထောံမာန်ရအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာဂွံချဳဒရာင်ဒၟံင်ဗွဲမဗၠးၜးအကြာတိဍာ်ပၠန်ဂတးတံဂှ် ဟိုတ်နူပၠောပ်လဝ်ဆီပါ်ထ္ကးလဝ်စိုတ်ဓါတ် ဂကူကောန်အဍုင်အရင်တံတုဲ ဒတူလိုင်ဒၟံင် သီုဟွံဒးဒုင်ဒဒိုက်ကွေံကွေံရ ဟိုတ်ဂှ်ရပရေင်ပါ်ဆီကောန်ဂကူဏံလေဝ်ဒှ်ဂျိ သွက်ကောန်ဍုင်အရင်တံမွဲ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်မာန်ကီုရ ။
(တာဒၞာဒပ်ပၠန်ဂတး ညံင်ဂွံသ္ၚောဲနူညးဍုင်ကွာန်) ပ္ဍဲဗျူဟာဏံ ဇၟာပ်ညးအဲဂွံညာတ်ကေတ်လဝ် ပြာပြာ ကတ်ကတ်ရကွာန်လဵုကြပ်ကဵုဒပ် ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် လုပ်တိတ်ကဵုကွာန်ဂၠိုင်မ္ဂး ကွာန်ဂှ်ဒးဒုင်ပြံင် ပရေင် ပြံင်ကွာန်ဂှ် ၜိုန်ရရံင်နကဵုမတ်သာမည ဟွံတၟေင် သွက် ဗၟာတံကီုလေဝ်ဒှ်တင်ကုတ်ထပိုတ်ဒြဟတ်ဒပ်ပၠန်ဂတး တံဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ ဗွဲတၟေင်ဂှ် -၁ ပရေင်ဇွောဝ်မ -၂ စန်ဒက်ကောန်ဍုင်ကွာန်ဝါတ် ၃ ကေတ်တင်နင်နူ ကောန်ဍုင်ကွာန်ဇကုဝါတ် ၄ ကောန်ဍုင်ကွာန်ဇကု ဍေံတံင်ဂြဲဏါတုဲ ကလေင်ဒှ်ဒစုက်ဇလဇကုပၠန်  ၅
ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ကောန်ဍုင်ကွာန်ဇကုလီုလာ် ယုတ်သဝ် စှ်ေနာနာသာ် က္တဵုဒှ်မာန်ရ။
မ္ၚးနူကဵုနဲပြံင်ကွာန်တံဂှ် နဲပျဲပျာံကောန်ကွာန် ဗွဲမဓဇန် ညံင်ဂွံဖေက် ညံင်ဟွံဂံင်ဆက်ဆောံကဵုဒပ် ပၠန်ဂတးရပ် လွဟ်လေဝ်နွံလဆောဝ်ရပ်ကောန်ဍုင်ကွာန် မၞိဟ်ဒှ်သၠေဟ်ပၟာညိည ပျဲထ္ၜးကဵုကောန်ညးဍုင်ကွာန် ဒက်ကအ်ကွက်လဝ်လ္တူ တၞံဆု ပန်ဂစိုတ်ပ္ဍဲဂၠံင်ပန်သွာင် တက်ပျဲပျာံနာနာသာ် မ္ၚးနူဂှ်ပၠန် ဖျေံပရပ်လဝ်ဒပ်ပၞာန်ဇကု ညံင်ဂွံကြပ်ကဵုကွာန် လၟုဟ်မ္ဂး ကွာန်ကၟာဝက် ကွာန်တၟံကၞေင် ဂၠိုင်ကဵုကွာန် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရ ဣဏံဂှ် ဒှ်ဗျူဟာဇၞော် ပၞာန်ဗၟာတံ သုင်စောဲဒၟံင်လ္တူ ဒပ်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်မွဲကီုရ။
(စုတ်မၞိဟ်ဒလုက် အကြာဒပ်သၞ) ပ္ဍဲဗျူဟာဏံ ဒပ်ပၞာန်ဗွဲမဂၠိုင် သုင်စောဲဒၟံင်ကြပ်ဖအိုတ် လေဝ်ဟီုမာန်ရ ဆ္ဂးပရေင်ဇြိုဟ်နက် လ္တူကမၠောန်တၟေင် တၞဟ်ခြာတဴရ သွက်ပၞာန်ဗၟာတံဂှ် ဇြိုဟ်နက်ကွေံကွေံ လေဝ်ဟီုမာန်ရ မုဟိုတ်ရောဟီုမ္ဂး မၞိဟ်ဒလုက် ကၠုင်ဒှ် ဇုက်ဗၟာတံဂှ် ဂကူဗၟာဟွံသေင် ပ္ဍဲမန်မ္ဂး ဒှ်ဂကူမန်ရ ပ္ဍဲ ကရေင်ဒှ်ဂကူကရေင်တုဲ ပရေင်ဂွံရုဲစှ်  ဂၠဟ်ပတိတ်ဂှ် ဝါတ်တဴရ ဆဂှ်ဟွံသေင်ဏီ မၞိဟ်ဒလုက် ကလေင်ရံင် မၞိဟ်ဒလုက်ပိထပ် ပန်ထပ်လေဝ်ဟီုစဂွံဒၟံင်ကီုရ မၞိဟ် ဒလုက် လုပ်နွံပ္ဍဲဒပ်ဇကုဂှ် မ္ၚးနူပရိုင်မံက်တိတ်တုဲ မၞိဟ် ဇကုကဵုဇကု ညံင်ဂွံဒှ်သၠေဟ်ပၟာ ညးသ္ကအ်ကီု ညံင်ဒွန် ပၞာန်ဂွံလီုလာ်ကီု နာနာသာ်ဒှ်အာမာန်ကီုရ တင်ဏံ လေဝ် ဒှ်တင်ဒးစွံသတိဇၞော်ဇၞော်မွဲကီုရ။
( မာတ်ဒၞာအဓိကဒြဟတ်ဇွောံမ) ဒပ်ပၞာန်မွဲမွဲ ဂွံတန်တဴအာမာန်ဂှ် အဓိကကိစ္စဇၞော်အိုတ် ဂှ်ဇွောံမရ မာတ်ဒၞာဂွံကတေင်ဇွောံမမ္ဂးဒးချိုတ်ကှ်ကှ်ရ အဓိကဇွောံမပ္ဍဲဒပ်ပၠန်ဂတးတံဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ၁ကံင်အခေါင် ၚာင် ၂ ပရေင်သၠာဲဂတးသွံရာန် ပ္တိတ်ပၠောပ်ကဵုဍုင်မ္ၚး၃ ပရေင်သွံရာန်ကပေါတ်တိတ်ပ္ဍဲဍုင် ၄ သြန်အထံက်ပင်နူဂကူဇကု ကေုာံနူဍုင်မ္ၚး ကြက်ဍေံဇၞော်ဇၞော်နွံဒၟံင်ဆဏံရ အလဵု အသဳပၞာန်ဗၟာအဆက်ဆက်တံဂှ် ဍေံကံက်အကံက်ညံင် ကောန်ဍုင်ကောန်ကွာန်တံ မံင်ဟွံဂွံ ညံင်ဒပ်ပၞာန်ပၠန် ဂတးတံ ဟွံဂံင်ကေတ်ဂၠိုင်င် ဆဂှ်ဟွံက ဍေံဖျေံလဝ် မၞိဟ်ဗက်အကံက်ဍေံဂၠိုင်ကဵုက္ဍိုပ် တိတ်လုပ်မွဲ ညံင် ကောန်ဍုင်ကွာန်တံဂှ် ဇၞော်မောဝ်ဟွံမာန် ကောန်ကွာန်တံဂှ် ဒးဂ္စါန်ဒၟံင်သွက်ဂွံဂျိုင်တဴအာ မွဲတ္ၚဲတုဲမွဲတ္ၚဲ ပရေင်သၠာဲ ဂတးသွံရာန်လ္ပါ်ဍုင်မ္ၚးလေဝ် နကဵုအလဵုအသဳ မွဲဍုင် ကဵုမွဲဍုင် ဖျေံလဝ်ဗီု ဓရတ်မာတ်လဝ် ဂွံသွံရာန်ပ္ဍဲဍုင် ပၠန်လေဝ် ဍေံစဵုဒၞာလဝ်ကၠက် သြန်ထံက်ပင်ဂမၠိုင်ပၠန် လေဝ် ပ္ဍဲခေတ်ဏံ ဍုင်ဂွံကဵုဒြဟတ်ကဵုပရေင်ရပ်လွဟ် ဂှ်အောန်စှ်ေကွေံကွေံတုဲ ပၞောပ်ကောန်ဍုင်အရင်တံဂှ် ၜိုန်ရပၞာန်ဗၟာတံဖျေံဗျူဟာဍေံတံဖအိုတ်ရ ဣဏံလေဝ်ဒှ်တင် အဓိကသွက်ကောန်ဍုင်အရင်တံ ဂွံကှ်ဇြာဲ သီုဟွံဒးဗ္တိုက် မွဲကဏ္ဍကီုရ။
(ကုတ်ထပိုတ်ဒြဟတ်တၠပညာ) ပၞောဝ်ဒြဟတ်ဂမၠိုင် ဒြဟတ်ပညာဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်ဇၞော်အိုတ်မွဲကီုရ အလဵုအသဳဗၟာတံဂှ် ဍေံတံညာတ်ကေတ်လဝ် ဗွံမကၠးပ္ဍးတုဲ ဍေံစဵုဒၞာတန်ဂေတ်လဝ် ဂၠိုင်ကဵုတန် မၞိဟ်ဟွံလုပ်စလ္ပါ်ဍေံတံဂှ်လေဝ် ညံင်ချဳဒရာင်ဟွံဂွံ ညံင်မံင်တန်တဴ ပ္ဍဲဍုင်ကွာန်ဇကုဟွံဂွံဂှ် နဲနာနာသာ်ဍေံသ္ပ လ္ဆောဝ်ဒးဒုင်စောဲဂဗုတ်ကီု ဒးဒုင်ဓရတ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဇကုကီု ကုတ်ထပိုတ် က္ဆံင်အဝဵုကီု ဘပဠပျဲပျာံ ညံင်ဂွံဂြိပ်တိတ်ဍုင်မ္ၚးကီု လ္ၚဵုရပ်စုတ်ထံင် သီုဟွံမွဲဒုဟ်ဒန်ဒးဒုင်ကၠတ်ဂစိုတ် ပ္ဍဲထံင်ကီု မ္ၚးထံင်ကီု နာနာသာ်ဍေံဖျေံလဝ်ဗီု သွက်ဂွံကုတ်ထပိုတ် ဒြဟတ်တၠပညာ ညးစှ်ေစး ပၠန်ဂတးတံရ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ညးပၠန်ဂတး ကောန်ဍုင်အရင်တံ ဟွံလောဲသွာကွေံကွေံရ။