cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၁၄။ ခဏ်တိတ်ဂြိုပ်
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်လေဝ်ကွာ်စှ်ေ ညာတ်တုဲ ကလိၚ်အာဟွံတီတုဲ သလှ်ေဂးပစ္စေဂဗုတ် စဴဒလောံဗတောန် ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဂှ် မကၠေၚ်တိတ်ရောၚ် လဝ်စိုတ်တုဲပ္ဍဲဋ္ဌာန် မဗၠးဒုဟ်ဂှ်တန်ဒၟံၚ်တုဲလ္ၚောဝ်တဴအိုတ်ရ၊ ဗောဓိသတ် မစှ်ေအာ နူပြာသာတ်ရ။
ခဏ်တိတ်ဂြိုပ်တုဲဆဝွံရ။
ဌ
ဌ (ṭha; the twelfth letter of the modern Mon alphabet)ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ဗျည်မန် ခေတ်တၟိ (၃၅) မဂှ် ဒှ်အက္ခရ် စှ်ၜါတုဲ ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်မန် မၞုံရမ္သာင်ၜါၜါ ရမ္သာင်သာ ကဵု ရမ္သာင်ဇြိုင်ဂှ်မ္ဂး "ဌ" ဂှ် ဒှ်ဗျည်ရမ္သာင်သာတုဲ လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲဂကောံဗျည်ပထမ။ ရမ္သာင်မန် မွဲဂကောံမနွံပန်ပန်ဂှ် "ဌ" နွံ ပ္ဍဲဒၞာဲရမ္သာင်ၜါ၊ ဣဏအ်ဂှ် "ဋ" သာ၊ "ဌ" သာဇြိုဟ်၊ "" ဇြိုင်၊ "" ဇြိုင်ဇြိုဟ်။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၁၅။ ခဏ်ဂၞကျာ်ထပှ်ကၠံ ဗက်ဆေဝ်တာ
ဂၞကျာ်သီုဗြဴဂမၠိုၚ် အာစိုပ်ဂၠံပြာသာတ်ဂှ်တုဲ မၠာ်မွဲသၞာကျာ်သြဳဂှ် ဟဂွံညာတ်သၟိၚ်တုဲဆသော်က္ဍိုပ်ဂှ်ကီု၊ အပေါတ်ကယိုၚ် ဂ္ညိဂ္ညာတ်တံဂှ်ကီု ဂွံညာတ်ကေတ်တုဲ “ယွံမၞးတံ ညးမကွာ်စှ်ေအာ နူလက်ကၠၚ်ဂှ် ပစ္စေဂဗုတ် ဟသေၚ် တၠသ္ၚိသ္ဍိုက်ပိုဲဂှ်ရောၚ်သွံ၊ ဣတေံမပကၠေံခမဳတုဲရသွံ၊ ပိုဲအာတ်အခေါၚ်ကဵုဣတေံ ကလေၚ်ညိပၠန်ရ” ဂးတုဲ၊ စှ်ေအာနူပြာသာတ် စိုပ်ပ္ဍဲမုက်တြၚ်သၟိၚ်ဂှ် ဂၞကျာ်သီုဗြဴကမၠောန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် သှ်ပလာဲကၠေံသော် တလာဲဖျေံကၠေံ လက္ကရဴသီုညးဖ္အိုတ်သီုတဲၜါဂတီုသြိုဟ်တုဲ ဂတေဝ်ယာံတဴအိုတ်ရ၊ နူဂှ်တုဲသီုညးဂမၠိုၚ် ကမန်ကွာ်ဗက်အာသၟိၚ် ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် အလုံဍုၚ်ကၞုက်ကၞာဲမွဲ က္တဵုဒှ်တုဲ “ယွံမၞးတံ သၟိၚ်နာဲပိုဲတိတ်ပကၠေံခမဳတုဲ သၟိၚ်မဂွံပ္ကၚ်ရၚ်မၚ်မွဲ ဗဗွဲဓဝ်သာ်ဏံဂှ် သိက်ပပိုဲ မကလိဂွံမာန်ပၠန်တုန်ရော” ဂးတုဲ၊ ဂတေဝ်ယာံတဴအိုတ်ရ၊ တုဲကမန်ဗက်အာ သၟိၚ်အိုတ်ပၠန်ရ ဂလာန်ဂှ် သၟိက်ပပြာကတ်တုဲ ရဴဝွံကျာ်တြဲသ္ဂးရ။ “ဘိက္ခဝေ ယွံခမဳတံ။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂၞကျာ်သိဝလိဒေဝဳ သီုသမ္ဘာထပှ်ကၠံဂှ် သီုကဵုမဂ္ညိဂ္ညာတ်တဴ အာလၚ်္ကာရ ဂှ်ဒှ်တုဲ တဲၜါပၚ်ယဵုလတူကၞိပ်တုဲ ဂတေဝ်ယာံတဴအိုတ်ရ။” “ယွံတၠညး မူရဴဟိုတ်မွဲတုဲ တၠညးမဂွံထောံကၠေံပိုဲရောအဴ၊ မူရဴဒုဟ် ပွပိုဲမွဲမွဲ တၠညးမညာတ်လုတ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ဂွံလသာထောံလဝ်ပိုဲဍိက်တုဲ၊ မဂွံတိတ်ပကၠေံခမဳဂှ်ရောအဴ၊ ယွံတၠညးကလေၚ်စဴကဵုပိုဲဍိက်ညိရအဴ၊ ယွံတၠညးအပေါတ်ထဝ်သြန်တံဂှ် ပြဲလောန်နူဗဗေၚ်တိဂှ် ကၠံဆလ္ၚီဆနွံအဴ၊ မူပကဵုဗဗေၚ်တိဂှ် ယိုက်ကေတ်တုဲ ဆဇကုမွဲ မဟွံမွဲကဵုညးၜါ မူပမတိတ်ပကၠေံခမဳရောအဴ။ ကလေၚ်စဴ ကဵုပိုဲဍိက်ညိရ” ဂးတုဲ၊ ဂၞကျာ်ယဵုတဲ ဗဂူဗြဲမတ်ယာံအာတ်တဴအခေါၚ်ရ။
ဌ
ဝင်
အက္ခရ် "ဌ" ဝွံ နူတမ် ကၠုင်နူ အက္ခရ်ဂြန္ထ နူဒေသဍုင်အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင်ကော်ခဴစ အက္ခရ်ပလ္လဝ နူအေဒဳ (၅-၆) ဗွဝ်ကၠံရ။ အက္ခရ်ပလ္လဝဂှ် စောန်ဆက်ကၠုင် နူအက္ခရ်ဗြဟ္မဳ။ တမ်မူလ အက္ခရ်ဗြဟ္မဳဂှ် တၠပညာတအ် လညာတ်ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ကီုလေဝ် လညာတ် Georg Bühler မဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ အက္ခရ်ဗြဟ္မဳ နူတမ် မကၠုင်နူသေမိတိစ် (Semitic)ရ။ အတိုင်လညာတ်ညးမ္ဂး ပ္ဍဲၜိုတ် ဘဳသဳ ၆ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဗဗၞးတအ် ကေတ်အက္ခရ်ဂှ်တုဲ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုရမ္သာင်သံသကြိုတ် ကေုာံ ပြကြိုတ်ဂှ် ညးတအ် ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ လညာတ်တၠပညာ မပ္တံကဵု G.R. Hunter, S.R. Rao, John Newberry ကေုာံ Krishna Rao တအ် ညာတ်ကေတ် အက္ခရ်ဗြဟ္မဳဂှ် နွံအဆက်တမ် နူကဵု အက္ခရ်/သင်္ကေတအိန္ဒူ (Indus script/Indus symbol) ရ။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၁၅။ ခဏ်ဂၞကျာ်ထပှ်ကၠံ ဗက်ဆေဝ်တာ
“ဘဒ္ဒေ၊ ယွံဂၞကျာ်။ ဝတ္တုတံဂှ် ပၟိက်အဲဟွံမွဲသက်က်ရ၊ အဲဟဒးဂၞပ်ကဵုဍေံသက်က်ရ၊ အဲဂယိုၚ်လမျီု နတသိုက်သက်က်ရောၚ်။ ဍုၚ်မိတ္ထဵုမတူအာဂှ် ဒြပ်ဝတ္တုအဲမွဲမွဲ ဟွံမွဲပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်တုဲရ” ရဴဝွံဂးတုဲ၊ ဗွဲဒိုဟ်တြၚ်သၟဝ်ကျာဂှ် မတိတ်အာရ၊ ဂၞကျာ် သီုသမ္ဘာထပှ်ကၠံဂှ် ဗက်တိတ်အာကီုရ။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂၞကျာ်သိဝလိဒေဝဳ ချပ်က္တဵုဗဒှ် ဥပ္ပါယ်မွဲပၠန်ရ၊ “ဟာဲမၞးတံ ညံၚ်ညးဒမၠစကွာန်ရ၊ ညံၚ်ညးကွာန် ရးမ္ဒးဒမၠဂှ် မၞးတံပတုဲ ထ္ၜးကဵုသၟိၚ်ညိ” ဂၞကျာ်ဂး။ ပ္ဍဲကာလဂှ် တြုံတံဂှ် ရပ်ကေတ်လွဟ်ဗၞုဟ်သ္ဇၚ်တုဲ နူဒိုဟ်ဏံ ဒိုဟ်တေံ အနုဒိုဟ်ဒြေပ်ပလေဝ်ပလံၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ပၠံၚ်ၜးပ္ဍဲသ္ၚိဌာန်တံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲဇကုဍေံတံဂှ် ဆာ်ဇၟာ်ကဵုသၞေံတဲ ကဵုဗဍူ အလုံဇကု တြုံတံဂှ်တုဲ ညံၚ်ဍေံမ္ဒးဘဲဒဏ် ညံၚ်ဍေံမချိုတ်အာကီုပတုဲ၊ ဒလိၚ်နၚ် ကၠုၚ်ထ္ၜးကဵုသၟိၚ်ရ။
“ယွံတၠညး ကမၠတ်ဒမၠတံဂှ် ဍေံကၠုၚ်ဒမၠတုဲ ဍေံတက်ၜုၚ်ကဵုဒွဵုဒွိုက်ကဵုညးကွာန်ရးတံဂှ် ကၠဟ်တြးချိုတ် အိုတ်ရအဴ” ဍေံဂး၊ ကာလဂှ် ဂၞကျာ် လုပ်ပ္တီသၟိၚ်ပၠန်ရ။
“ယွံတၠညး ကမၠတ်ဒမၠတံဂှ် ပၠံၚ်ၜးပလီုဍုၚ်ကွာန်ရးကးလီုအိုတ်ရအဴ၊ ဂှ်ဍုၚ်ကွာန်ရးကးတံဂှ် လ္ပကဵုဍေံလီု အာညိ တၠညးကလေၚ်စဴညိရအဴ” ရဴဝွံဂၞကျာ်လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်ရ။ သၟိၚ်မိၚ်ညာတ်တုဲ သာ်ဝွံချပ် “အဲပ္ကၚ်ရၚ်မၚ်မွဲကၟိန်ဍုၚ် လလံဏံဂှ် ကမၠတ်ဒမၠဟွံမွဲ မွဲလှ်ေဒှ်ဒဒှ်ပွဝွံ ဂၞကျာ်က္တဵုဗ္ဒဟ်ဗိုန်ရ” ချပ်တုဲ ရဴဝွံ သၟိၚ်သ္ဂးရ။
“ဘဒ္ဒေ၊ ယွံဂၞကျာ် ဗွဲစၟတ်ဨကန္တဂှ် အဲသကေတ်ဂယိုၚ်လမျီုတသိုက်ရောၚ်၊ ရးကးတံဂှ်အဲဟွံဒးဂၞပ်ရ၊ ညးတသိုၚ်ပၠံၚ်စဂှ် သောၚ်ဍေံရ၊ ပ္ဍဲရးကးတုဲဂှ် အဲဟွံဒဂၞပ် အဲဟွံလှိၚ်စိုတ် ပ္ဍဲဍေံတုဲရလေဝ်ဂၞကျာ်” ရဴဝွံ သၟိၚ်သ္ဂးရ။
ခဏ်ဂၞကျာ်ထပှ်ကၠံ ဗက်ဆေဝ်တာ တုဲဆဝွံရ။
၁၆။ ခဏ်ဆေဝ်ဒဝ်ကၠေံ နကဵုစရက်ပၞောန်
သာ်ဝွံၜိုန်သၟိၚ်မဟီုတဴကီုလေဝ် မှာဇန်ဂမၠိုၚ် တိုၚ်ဗက်အာဒၟံၚ်အိုတ်ဟေၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ်သာ်ဝွံ သၟိၚ်ချပ်ပၠန်ရ၊ မှာဇန်တံဝွံ ဍေံမဗက်တိတ်အာဒၟံၚ်အဲဝွံဂှ် အဲဒးကလေၚ်ကၠေံဍေံညိ ခိုဟ်ရောၚ်ချပ်တုဲ၊ နူဂှ် ဗၞတ်တရဴ ၅၆၀၀ ဟတ်ဂှ်အာတုဲ ဂတးတိုန် ပ္ဍဲဒေါဝ်ဂၠံၚ်ဇၞော်ဂှ် တန်ဒၟံၚ်တုဲသၟာန်အမာတ်တံရ။
“ယွံအမာတ်တံ တၠဍုၚ်ရးဝွံ ညးဂှ်ရော အမာတ်တံ” “ဍုၚ်ရးကောန်တၠရအဴ” အမာတ်တံဂး “ဒှ်သာ်ဂှ် သက်စေဝ်အဲဝွံ လ္ပသရုၚ်ကၠောံညိ၊ ယာံညးမွဲ သရုၚ်ကၠောံစရက်အဲဝွံ တဝ်ရသ္ဒဟ်ဂှ် ဒဏ်ရာဇာဒဏ်ရ” သၟိၚ်ဂးတုဲ နကဵုဒစုန်ဣတေံဂှ် ဣတေံစရက်ကၠေံတိ ဂၠံၚ်ဇၞော်ဂှ်တုဲ ဣတေံအာကၠေံရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် မမိက်ကုညးမွဲကီု ကဵုဂံၚ်သရုၚ်ကၠေံာအာဏာသၟိၚ်ဂှ်ဟမွဲတုဲ ဒၞာဲဂှ်တန်ဒၟံၚ်တုဲ ဂတေဝ်ယာံတဴ အိုတ်ရ၊ ဂၞကျာ်ဇၞော်ပၠန်တုန် တၞဟ်နသရုၚ်ကၠောံအာဏာသၟိၚ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထတုဲ ညာတ်မအာကၠေံဂှ် အလုံဂၠံ ဟဒယ သၠောံအာတုဲပခိုၚ်နရိုၚ်ဟမာန် တက်သြိုဟ်ဂတေဝ်ယာံတုဲ လောတ်လောဗကပ်တဴရ၊ ဂၞကျာ် လောတ်လောတမဝ်ဒးတုဲ စရက်ဂှ်လီုအာရ။
ဇန်တံဂမၠိုၚ်ပၠန် စရိက်စရက်သၟိၚ်ဂှ် ဂၞကျာ်ပလီုကၠေံတုဲရ ဍေံတံဂးတုဲ ဂၞကျာ်အာကၠာတုဲ ဍေံတံဗက်အာ ဂၞကျာ်ကီုရ၊ ဗောဓိသတ်ပၠန်တုန် တရဴဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ဗွဲမတူရူကဵုဂြိုပ်ဟေမဝန်ဂှ်အာတဴဟေၚ်ရ၊ ဂၞကျာ်တုန်လေဝ် သီုဗဵုပၞာန်မှာဇန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဗက်အာတဴရ၊ သၟိၚ်ပၠန်တုန် တၞဟ်နဆဳဒဝ်ကလေၚ်ကၠေံ မှာဇန်တံညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထတုဲ ဗၞတ် (၆၀) ယောဇနာဂှ် ဒ္ဂေတ်ဗက်အာသၟိၚ်အိုတ်ရ။
ခဏ်ဆေဝ်ဒဝ်ကၠေံ နကဵုစရက်ပၞောန် တုဲဆဝွံရ။
၁၇။ ခဏ်ညာတ်ကဵု တၠရသိနာရဒ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠရသိမွဲဂှ် နာရဒ မ္ဂးယၟု၊ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်တေံ ပဒတဴပ္ဍဲဂိုဟ်တၟံထဝ် ကလိဂွံအဘိညာန် မသုန်၊ သၟာပတ်ဒစာံတုဲ စသိုၚ်တဴတသိုက်ၛာန်ဂှ် လုကဴထပှ်တ္ၚဲဂှ် ကလိလောန်အာတုဲ တိတ်ကၠုၚ်နူၛာန်ဂှ်တုဲ “အဟောသုခံ အဟောသုခန္တိ၊ သြသိုက်သန်သွံ သြသိုက်သန်သွံ” ရဴဝွံကြီုတုဲ သာ်ဝွံဗစာရဏာတဴရ၊ ပ္ဍဲဂတာဇမ္ဗုဒိပ်ဝွံ ညံၚ်တသိုက်သာ်ဝွံ မူရဴတြုံမွဲမဂၠာဲၚဳနွံကီုဟာချပ်တုဲ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် မဟာဇနက္က မစိုန်ဒှ်တဴ တြုံလၟောဝ်ကျာ် ကၞက်ညးမပြဲဂှ်ဂွံညာတ်ကေတ် နမတ်ဒိပ်ရ။
သၟိၚ်မဟာဇနက္က မစိုန်ဒှ်တဴ ဒတိတ်ဇၞော်မပြဲဂှ် တိတ်ကၠုၚ်တုဲ ဂၞကျာ်သိဝလိဒေဝဳ သီုမှာဇန်ဂမၠိုၚ် ဗက်တိတ်ကၠုၚ်တုဲ တၞဟ်နဆေဝ်ဒဝ်ကၠေံကဵု ကလေၚ်စဴဂှ်လေဝ် ဟွံသၟဟ်ရထတုဲ သီုညးဂမၠိုၚ်ဗက်ကၠုၚ်တုဲ ပကဵုအန္တရာဲခၟဳပၠန်ရ၊ အဲပြာပ်အာတုဲ အဲသ္အာဒလောံဗတောန်ညိခိုဟ်ရောၚ်၊ သာ်ဝွံရသိနာရဒဂှ်ချပ်တုဲ ရသိကလာၚ်အာဒက်ထဝဲါလတူ အကာသ ဂတမုက်သၟိၚ်တုဲ သာ်ဝွံ ရသိဟီုတိုန်ရ။
“ယွံခမဳ အဲသၟာန်တၠအဲညိ တၠအဲမကၠုၚ်လၟုဟ်ဝွံ သီုကဵုဗရုမဇၞော် ညံၚ်ရဴကောန်ၚာ် ကောန်ညးကွာန် မတိတ်ဝေၚ် ပ္ဍဲသဗာန်ဇၞော်ဂှ်ကီုသွံ မူဗရုမကၠုၚ်ဝွံရော၊ ယွံခမဳမှာဇန်ဂမၠိုၚ် မကၠုၚ်ဝွံဂှ် မူဒၞာဲဋ္ဌာန်မွဲ မသ္အာအိုတ်ဂှ်ရော” သာ်ဝွံ ရသိသၟာန်ရ။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ “ယွံရသိ ဇန်တံဂမၠိုၚ်ဝွံဂှ် ပဲါကၠေံတုဲ အဲမွဲသၟိက်ဂွံဒှ်ဒဒှ်ခမဳ အဲမကၠုၚ်ဂှ် အဲသၟိက် စဍးကၠေံကိလေသတုဲ အဲမကၠုၚ်ဂှ် တၠအဲတီဒၟံၚ်ရ၊ မူပတၠအဲသၟာန်အဲပၠန်ရော” သၟိၚ်ဂး။
ရသိသၟိက်ဒလောံဗတောန် လဗိုန်ကဵုစိုတ်သၟိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ “ယွံခမဳ တၠအဲသၠောမ်ကေတ် သ္ၚာရသိလတက်တုဲ စိုတ်မနွံဒၟံၚ် ပ္ဍဲကိလေသဂှ် လ္ပကဵုဒှ်ညိ သၠောမ်ကေတ်ယာတ်လွံက်တုဲ မူပသီုဗော်သွးမဂၠိုၚ်ဂှ် မဂွံလှိၚ်တဴစိုတ်ပၠန်ရော” ရသိဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗောဓိသတ် သၟိက်ထိုၚ်သးတၠရသိဂှ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ “ဗြဟ္မဏတာပဿ၊ ယွံရသိ ညးမတဴမ္ၚးသရာံပါပ် အဲသၟိက်သၟာန်တၠအဲညိ တၠအဲကၠုၚ်ဒလောံဗ္တောန်အဲဝွံ ဆာဲသန်ဒးရးသန်ရ၊ တၠအဲဂှ် ညးဂှ်ရော မူယၟုတၠအဲရော” သၟိၚ်သၟာန်။
“ယွံခမဳ၊ ယၟုအဲဂှ် နာရဒရ၊ ဂကူအဲဂှ် ကဿပရ၊ တၞဟ်နဒလောံဗတောန်တၠအဲတုဲ၊ ပ္ဍဲဍာန်သဗာန် အကာသဂှ် အဲမကၠုၚ်ရောၚ်။ သမဏ၊ ယွံခမဳ၊ တၠအဲသၟိက်ဂွံပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲစိုတ်မ္ဒးရးဂှ် ဗြဟ္မဝိဟာရဂှ် တၠအဲပၠောပ်စိုတ် ပၟဝ်ဂလိုၚ်ညိ၊ တၠအဲပကီုလွဳ မၚ်မွဲဓဝ်သဳလညိ၊ မဂွံလဗိုန်ကေတ် ဓဝ်သဳလခန္တဳရ၊ လအေၚ်ခန္တဳဂှ် တၠအဲလဗိုန် လဝ်စိုတ် ကဵုဗိုန်ညိ” သာ်ဝွံ ဒလောံဗ္တောန်ဗောဓိသတ်တုဲ ရသိနာရဒ ကလေၚ်စဴအာဋ္ဌာန်ဒၟံၚ်ဇကုရ။
ခဏ်ညာတ်ကဵုတၠရသိနာရဒ တုဲဆဝွံရ။
၁၈။ ခဏ်ညာတ်ကဵုတၠရသိမိဂ္ဂါဇိန
ရသိနာရဒဂှ် စဴအာတုဲ ရသိသ္အာၚ်မွဲပၠန် မိဂ္ဂါဇနိ မ္ဂးယၟု၊ တိတ်ကၠုၚ်နူသၟာပတ်တုဲ ဗစာရဏာမၠာ်မွဲတဴ နမတ်ဒိပ်တုဲ၊ ညာတ်ကေတ်ဗောဓိသတ် တၞဟ်နသၟိက်ကလေၚ်ကၠေံမှာဇန်ဂမၠိုၚ်တုဲ၊ အဲသ္အာဒလောံဗတောန် ဗောဓိသတ်ညိ ချပ်တုဲ ကလာၚ်အာ ပ္ဍဲအကာသ ဒက်ဒၟံၚ်ထဝဲါလတူဂတမုက် ဗောဓိသတ်တုဲ ရဴဝွံ ဟီုတိုန်ရ။ “ဇနက္ကမဟာရာဇာ ယွံသၟိၚ်မဟာဇနက္က စိၚ်ဂမၠိုၚ်ချေံဂမၠိုၚ် မှာဇန်ဗဵုလဗး ဗော်သွးဂမၠိုၚ်တံဂှ် ထောံကၠေံတုဲ တိတ်ပခမဳတုဲရ၊ သ္ၚိရတ်ကၠတ်ဇၞော် ပိုန်ဟာန်သြန်ထဝ် တသိုက်ပိုန်ကျာ်သြဳတအ်ဂှ် ထောံကၠေံတုဲ ဗဗေၚ်တိ ကမၠေတ်ဂှ် မူဟိုတ်မဟဂွံယိုက်ဒိုက် သ္ပအသဝ်ရော” ရသိဂှ်ဂး။
ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ သ္ဂးပၠန်ရ “ယွံရသိမိဂ္ဂါဇိန ဗွဲမစၟတ်ဂှ် အဲလေဝ်ဟွံထနေန်စိုတ်ကဵု ကလောဗော်သွးအဲတံ ဂှ်လေဝ် လ္ပထနေန်စိုတ်ကဵုအဲညိရ၊ သာ်ဝွံအဲသှ်သၟာန်တၠအဲတုဲရ၊ မှာဇန်လိုက်ဗာတံဂမၠိုၚ်ဂှ် စိုတ်ထဍေက်တဴ ပ္ဍဲအရီုကိလေသ ပ္ဍဲစိုတ်သၟိက်ဗၠိုပ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲအရီုကိလေသရောၚ်၊ ဂှ်ဒ္ဂေတ်ဒုဟ်လိုက်တံဂှ် ညာတ်တုဲအဲတိတ်ပခမဳ အာတ်စရောၚ်အဴ၊ ယွံရသိမိဂ္ဂါဇိန ပ္ဍဲခမဳကီု ပ္ဍဲဗမၞးကီုအဲပၠောတ်မာနဖျဝ်စိုတ်တုဲ အဲသၟာန်သၟုက်တဴ ပရိုၚ်ဒဒိုက် တသိုက်ရ၊ ပ္ဍဲအရီုကွိၚ်ကွိုက်တံဂှ်လေဝ် အဲဟွံဒးကၞပ်ရ၊ ယွံရသိမိဂ္ဂါဇိန ကာလအဲမတဴပ္ဍဲဍုၚ်တေံဂှ် အဲတိတ်အာ ဥဒျာန်တုဲ အဲညာတ်ကေတ်ကြုက်ၜါတၞံနွံ တၞံမၞုံကဵုသတ်ဂှ်ကၞာၚ်ကဝ သၠပြဟ်မ္ဒးသရံၚ်ဓဂါတ်တဴဒၟံၚ်၊ မွဲတၞံ ဟၟဲကဵုသတ်ဂှ်ဂွံဂ္ညိဂ္ညာတ်တဴကေုာံကၞာၚ်ကဝ သၠကမဝ် ဂပ်ဝ်အိန်သဂီုတဴ ယြဴပူဂဵုမွဲ မပ္ကန်ရၚ်လဝ်ဒြပ်တံဂှ် ညံၚ်ကြုက်မၞုံကဵု သတ်တံဂှ်၊ ဒှ်ဒၟံၚ်အရှောဲသ္ၚာံမတ်သတြုဂမၠိုၚ်ရ၊ အဲတိတ်ပခမဳတုဲ ဟွံမွဲကဵုသတြု ဂွံဒၟံၚ်တ္ၜိုဟ်တဴ ခိုဟ်ရောၚ် ချပ်တုဲဂှ် အဲတိတ်ပခမဳရအဴ။
ယွံရသိမိဂ္ဂါဇိန စိၚ်ဂှ်ဟိုတ်နူဒြၚ်တုဲ ညးပရိုက်ဂစိုတ်ဍေံရ။ ဗြန်ဂှ် ပဟိုတ်နူစၞာံဍေံတုဲ ညးပရိုက်ဂစိုတ်ဍေံရ၊ မၞိဟ်ဂှ်ဟိုတ်နူပိုန်ဒြပ်ထဝ်သြန်တုဲ ညးမပတဴပရိုက်ဂစိုတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရအဲမပကၚ်ရၚ် လဝ် ပိုန်ဒြပ်တံဂှ် ညံၚ်ကြုက်မၞုံကဵုသတ်ဂှ်ရ ဂးတုဲ ဒွေအမ္ဗောမေအာစရိယာ၊ ကြုက်ၜါတၞံဂှ် မဒှ်အ္စာအဲရ၊ အဲချပ်လဗိုန်လဝ်စိုတ် တုဲရအဴ၊ ဒလောံဗတောန်တၠအဲတုန်လေဝ် အဲဍိက်ယဵုဒုၚ်လဝ်ရအဴ” သၟိၚ်ဂး ။ ရသိမိၚ်လဟီုဂှ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးကဵုသၟိၚ်ရ “သာဓုမဟာရာဇ၊ ယွံသၟိၚ်မပြဲ ဂွံဒ္ဂေတ်သာ်ဂှ်တုဲဒးရးသန်ရ၊ ဂတနူဝွံ လ္ပဟုတ်မာဲညိ” သာ်ဝွံရသိဟီုကဵု ဒလောံဗ္တောန် ကုသၟိၚ်တုဲ ကလာၚ်စဴအာဌာန်ဒၟံၚ်ဇကုရ၊ တဒါကာလေ၊ ပ္ဍဲတွဵုနူရသိ မစဴအာတုဲ ဂၞကျာ်သိဝလိဒေဝဳ ပၠောတ်လဝ်ကၞိပ်တံဇိုၚ်သၟိၚ်တုဲ ရဴဝွံ သ္ဂးပၠန်ရ။ “မဟာရာဇ၊ ယွံသၟိၚ်မပြဲ ညးရဲပၞာန်စိၚ်တံဂှ်ကီု၊ ညးဂၟံၚ်ချေံတံဂှ်ကီု၊ ညးဂၟံၚ်ကွဳတံဂှ်ကီု၊ ညးဂၟံၚ်တိုက်တံကီု ဒဒှ်မဟၟဲကဵုယဲဒိုက် ပရိုက်မွဲမွဲဂှ် တၠညးကလေၚ်စဴအာ သၟာန်ပြုပြေၚ် ကလေၚ်စဴဇိုန်ကဵုကၟိန်ဍုၚ် ကုကောန်တုဲ ပ္ဍဲကာလကြဴဂှ် တၠညးကလေၚ်တိတ်ပခမဳပၠန်ရအဴ” ဂၞကျာ်ဂး။
“ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ ဗောဓိသတ်သ္ဂးပၠန်ရ “ယွံဂၞကျာ် ညးဍုၚ်ရးဇနးပိုတ်တံဂှ်ကီု၊ အမာတ်တံဂှ်ကီု ညးတအ် ဂှ်နွံတဴအိုတ်ရ၊ ရးဝိဒေဟရး ကၟိန်ဍုၚ်မိတ္တဵုဂှ် ဒှ်ဒြပ်ကောန်အဲ ဒိဃာဝုကုမ္မာရ။ ကောန်အဲ ဒိဃာဝုကုမ္မာ မပကၚ်ရၚ်မၚ်မွဲ ညးဂမၠိုၚ်ရ” သၟိၚ်ဂး။
ပ္ဍဲသၟိၚ်ကဵုဂၞကျာ် မဟီုပၠန် ဂတးတဴဂှ် တ္ၚဲပၠိုတ်အာရ၊ ကာလဂှ် ဂၞကျာ် ညးစဳရေၚ်ကဵုတာဲပၞာန်တုဲ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဂှ် အာဒီုဒက်တဴရ၊ ဗောဓိသတ်မွဲဂှ် ပြာပ်အာဇရေၚ် တၞံဆုတုဲ အာဒီုဒၟံၚ်ဗတ်ဇကုမွဲ၊ ဒီုဒၟံၚ်မွဲဗ္တံတ္ၚဲယးတုဲ စသ္က ၜဴပါၚ် လာၚ်မုက္ခဝါတုဲ ဆက်တြဴပၠန်ရ၊ ဂၞကျာ်တုန် သာ်ဝွံမဟီုကဵုသေဏာပတိရ။ “ယွံသေဏာပတိ အဲသ္အာတုဲ ဗွဲကြဴအဲဂှ် တၠအဲဗက်အာရ” ဂၞကျာ်ဂး။ သေဏာပတိတုန် ဗွဲကြဴ ဂၞကျာ်ဂှ်ဗက်အာရ။
ခဏ်ညာတ်ကဵု ရသိမိဂ္ဂါဇိန တုဲဆဝွံရ။
၁၉။ ခဏ်လပဟ်ကေတ်ဖျုန်ကလောံပံၚ်သကူ။
ပ္ဍဲပယာံမဟာပ်ပုၚ်ဂယးဂှ် အာစိုပ်ဍုၚ်ထူဏ ဂးယၟု ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်ပၠန်တုန် ဖျုန်မၚ် မွဲကလောံဂှ်ဍေံပရာၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ဍေံစတ်ကဵုကၞတ် ပရာၚ်စိန်တုဲ တၞဟ်နဗၜိုဟ်လဝ်ဂှ် ဍေံစွံလဝ်ပ္ဍဲမုက်ဂတဵုမွဲတုဲ ဍေံဟွံရံၚ်တုဲ ကၠဵုမွဲဂိုၚ်ဂွံ ဏာဖျုန်ဂှ်တုဲ ဒြေပ်အာကၠေံရ။ မၚ်ဗၠာဲညာတ်ကၠဵုမဂွံဏာကၠေံ ဖျုန်ဂှ်တုဲ ထဍေၚ်ဗက်ကၠဵုဂှ် ဒြေပ်တိတ်အာမ္ၚးဍုၚ် လ္ပာ်တြၚ် ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ၊ မၚ်ဗၠာဲညာတ်ကၠဵု မတိတ်အာမ္ၚးဍုၚ်ဂှ်တုဲ ဟွံဗက်အာ ကလေၚ်စဴသ္ၚိဇကုရ။ သၟိၚ်ကဵုဂၞကျာ် ညာတ်ကၠဵုဂှ်မဒြေပ်ကၠုၚ်ဂတမုက်ဇကုဂှ် ညးၜါဒှ်အာၜါလ္ပာ်ဂၠံၚ်ရ၊ ကၠဵုဂှ်လကိုတ် သၟိၚ်ကဵုဂၞကျာ်တုဲ ဍေံထောံကၠေံဖျုန်ဂှ်တုဲ ဍေံဒြေပ်အာကၠေံရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ချပ် “သၟိၚ်ပိုဲဝွံ ယဝ်စိုတ်ထၞေန်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဏီမ္ဂးဂှ် ဖျုန်လၚးကၠဵုကေုာံခၞိက်တိ မဂပ်ဝ်က္ဍုဟ်ဝွံဂှ် ဣတေံဟွံပပြဘိုက်ရ၊ နူဏံဣတေံကလေၚ်စဴအာဍုၚ်ရ” ဂၞကျာ်ဂး။ “ယဝ်ရဣတေံ ပပြဘိုက်ဖျုန်မ္ဂး ဣတေံ ဟွံကလေၚ်စဴဍုၚ်ရ” ဂၞကျာ်ချပ်တုဲ သာ်ဝွံဂၞကျာ်မဟီုရ။
“မဟာရာဇ၊ ယွံသၟိၚ်မပြဲ ယြဴပူဂဵုမွဲ မဒှ်တၞောဝ်ကောန်ဂကူဂှ် ဘောဇိုန်မွဲဟကၠိပပ်၊ ဘောဇိုန်မသ္အးဇ္ၚးတံဂှ် ပပြဘိုက်မဒှ်အသဝ်ရောၚ် ဖျုန်ကလောံလၚးကၠဵု တၠညးမပပြဘိုက်ဂှ် မူအသဝ်ဍေံမၞုံရော” ဂၞကျာ်ဂး။ ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ သ္ဂးပၠန်ရ၊ “ယွံဂၞကျာ် ယြဴဝတ္ထုမွဲ ကၠဵုလေဝ်ကီု မၞိဟ်လေဝ်ကီု မထောံကၠေံတုဲ မကၠိဂွံ ဗဗွဲဓဝ်ဂှ် ဆာဲသန် ဒးရးသန်ရ၊ ဝတ္ထုမသ္အးမဗၠးကဵုဒုဟ်ဂှ် ဂွံပပြဘိုက်မ္ဂးမသက္ကုကဵုဒုဟ်ရ တၠပညာတံဂးလဝ် ဟိုတ်ဂှ်တုဲ အဲမပပြဘိုက်ရောၚ်” သၟိၚ်ဂး။
ခဏ်လ္ပဟ်ကေတ် ဖျုန်ကလောံပံၚ်သကူ တုဲဆဝွံရ။
၂၀။ ခဏ်ညာတ်ကဵုသၟတ်ဗြဴ
ပ္ဍဲသၟိၚ်ကဵုဂၞကျာ် မဟီုပၠန်ဂတးအာသာ်ဂှ်ရ စိုပ်အာပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ထူဏနဂရဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ဂှ် ကောန်ၚာ်ဗြဴတံညးဂမၠိုၚ် မဝေၚ်တဴအိုတ်ရ၊ ပၞောဝ်ကောန်ၚာ်ဗြဴဂမၠိုၚ်ဂှ် ကောန်ၚာ်ဗြဴ ကုမ္မာရဳကမွဲဂှ် ဍေံၜုၚ်ကေတ်ကဝေက် ဍောတ်တ်တံဂှ်တုဲ ဍေံဂုံဝေၚ်ရ၊ ပ္ဍဲတဲကုမ္မာရဳမွဲဂှ် လကံက်တဲမွဲသလိုက်စုတ်လဝ်ရ၊ ပ္ဍဲတဲမွဲ လ္ပာ်ပၠန်ဂှ် လကံက်တဲၜါသလိုက်စုတ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲတဲမွဲ လကံက်တဲၜါဂှ် ကာလဍေံမဂုံတဴဂှ် ဍေံသ္ဍဳလယတ်ရၚ်သ္ကအ် တုဲ ဍေံဗြုခမြေၚ်တဴရ၊ ပ္ဍဲတဲလကံက်မွဲလ္ပာ်ဂှ် ဍေံဟွံဗြုရ။
သၟိၚ်ညာတ်ဟိုတ်သာ်ဂှ်တုဲ “ဂၞကျာ်ဗက်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ကြဴကြဴဂကောံအဲဂှ် ဗြဴမ္ဒးဂှ်မပကဵုကၠိုက်လ္ၚေၚ်ခမဳရောၚ်ဂှ် သၟိၚ်သီုဂၞကျာ် သ္ဍိုက်ဇြဟာန် ဇကုထောံကၠေံဟွံမာန်ဂှ် ပခမဳဟွံထေက်ကြိုက်ရောၚ်သွံ ကဵုဍေံဟီုဂရိုဟ်အဲတုဲ အဲဂွံဟီုကဵုဂၞကျာ် ဂွံကလေၚ်စဴအာညိ” သၟိၚ်ချပ်တုဲ ရဴဝွံ သၟိၚ်သ္ဂးရ။
“ယွံသၟတ်ဗြဴကုမ္မာရဳက သၟတ်ဂုံဂြိုက် ၜုၚ်တက်တဴကဝေက်ဂှ် လကံက်ပ္ဍဲတဲမွဲဂှ် ဍေံဗြုခမြေၚ်တဴ လကံက်ပ္ဍဲ တဲမွဲဂှ် မူပဍေံဟွံဗြုရော” သၟိၚ်ဂး သၟတ်ဗြဴမိၚ်သၟာန်သၟိၚ်ဂှ်တုဲ ရဴဝွံ သၟတ်ဗြဴသ္ဂးကဵုသၟိၚ်ပၠန်ရ။ “ဘောသမဏ၊ ယွံခမဳ ပ္ဍဲတဲအဲမွဲဝွံဂှ် လကံက်တဲအဲမ္ဒဟ်ၜါလဇံက်တုဲ ဍေံလယတ်ရၚ်သ္ကံတုဲ ဍေံမဗြုခမြေၚ် တဴရောၚ်အဴ၊ ပ္ဍဲတဲမွဲလ္ပာ်ဝွံဂှ် လကံက်ဒှ်မွဲလဇံက်တုဲ ဍေံသဇက်သ္ဍဳလယတ်ဟၟဲတုဲ ဍေံဟွံဗြုရောၚ်အဴ၊ ဘောသမဏ၊ ယွံခမဳတၠအဲတံ ပခမဳဂှ် မဒှ်ညးၜါတုဲ ဒဟ်ဝိဝါဒ စာန်စးတဴကဵုရၚ်သ္ကံရသွံ၊ ပခမဳဇကုမွဲမ္ဂး သ္ဇက်သ္ဍဳလယတ်ဟၟဲတုဲ ဟဂွံဒှ်စာန်စးတဴ ကေုာံရၚ်သ္ကံတုဲဂှ်ဒှ်မဂွံဍုၚ်သွဝ် ဍုၚ်ဗြီုရောၚ်အဴ” ကုမ္မာရဳကဂး။
ဂလာန်ကုမ္မာရဳကဂှ် ဂွံမိၚ်ကေတ်တုဲ၊ ဟိုတ်သာ်ဂ်ှ ကၠိဂွံတုဲ ရဴဝွံသ္ဂးကဵုဂၞကျာ်ရ၊ “ယွံဂၞကျာ် ဂလာန်ကုမ္မာရဳက မဟီုဂှ် ဂၞကျာ်ကလၚ်ရ၊ လအာဂၞကျာ်မဗက်အာအဲဂှ် သီုညးၜါမအာမွဲစွံဂှ်ဟွံဆာဲသွံ ဟွံဒှ်လအာခမဳသွံ၊ ဍေံဂရိုဟ်တဴပိုဲဟသေၚ်ဟာ ၜိုန်ဍေံမဒှ်ကောန်ၚာ်ဗြဴကီု ၜိုန်ဍေံမဒှ်ဍိက်ပိုဲကီု ဍေံဂွံဟီုဒလောံ ဗ္တောန်ပိုဲ ဟသေၚ်ဟာ၊ ယွံဂၞကျာ် ပတွဵုနူတ္ၚဲဝွံတုဲ သ္ဂုတ်ကၠေံတရဴတုဲဂၞကျာ်လေဝ် သ္အာတရဴမွဲတၞဟ်ရ၊ အဲလေဝ် သ္အာတရဴမွဲတၞဟ်ရ အဲလေဝ် လ္ပကဵုဒးဟီုကဵုဂၞကျာ်ၜါဝါရ၊ ဂၞကျာ်လေဝ် ဟွံဒှ်သမ္ဘာအဲ အဲလေဝ် ဟွံဒှ်တၠသ္ၚိဂၞကျာ်ရ” ရဴဝွံ သၟိၚ်ဂး။
ဂၞကျာ် မိၚ်ဂလာန်သၟိၚ်တုဲ “ယွံတၠညး ဒှ်ရသာ်ဂှ်တုဲ တၠအဲမဒှ်တြုံမပြဲရောၚ် တရဴသ္တုံဂှ် တၠအဲသ္အာ အဲဗြဴဂှ် တရဴဇွိ အဲသ္အာတဴရအဴ” ဂးတုဲ လုပ်အာဍုၚ်ထူဏနဂရဂှ်ရ၊ ဂၞကျာ်လေဝ်ဗက်လုပ်အာကီုရ။
ခဏ်ညာတ်ကဵုသၟတ်ဗြဴ တုဲဆဝွံရ။
၂၁။ ခဏ်ညာတ်ကဵုသၟာကံ
ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ဗောဓိသတ် မအာဂၚေၚ်ပိဏ္ဍပါတ်ရ၊ ကာလဂှ် မအာစိုပ်သ္ၚိသၟာကံမွဲရ၊ ဂၞကျာ်လေဝ် ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဗွဲ မဗၠးဒုဟ်ဂှ် တန်ဒၟံၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဥသုကာရ သၟာကံလဴဂှ် ၜိုတ်တဴကံရ၊ ကံဍေံဂှ် ဖအၚ်တဴကဵုပၟတ်တုဲ မတ်မွဲဂှ် ဗၜံက်ကၠေံတုဲ ဆမတ်မွဲဂှ် ဖျေၚ်ရံၚ်တုဲ ဍေံၜိုတ်တဴကံရ၊ ပွဍေံဂှ် ဗောဓိသတ် ညာတ်တုဲ ချပ်တဴပၠန်ရ၊ သၟာကံဝွံ ယဝ်ဍေံသၞုံကဵုပညာဂှ် အဲသၟာန်ဍေံတုဲဟိုတ်မွဲမွဲဍေံသဟီုကဵုအဲရဂးတုဲ သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ဍေံရ။
“ဥသုကာရ၊ ယွံသၟာကံ မတ်မွဲဂှ် ဗၜေက်ကၠေံ ဆမတ်မွဲကီုရံၚ်တုဲ မၜိုတ်တဴကံဂှ် ကံဂှ်သတပ်ဒးရးရဟာ” သၟိၚ်သၟာန်။ “သမဏ၊ ယွံခမဳ မရံၚ်တဴသီုမတ်ၜါဂှ် တၟးခၠၚ်ဖဍၚ်လောန် အာသတပ်ဍေံဟမာန်ဆမတ်မွဲကီုရံၚ်သ္ၚဳဂှ် သတပ်ရောၚ်၊ သီုမတ်ၜါဂှ် ရံၚ်တဴမ္ဂး ဍေံစှ်ေစးကဵုရၚ်သ္ကံတုဲ မၜိုတ်ကံဂှ်ဟွံသတပ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဆမတ်မွဲ အဲမရံၚ်တုဲ အဲမၜိုတ်ကံဝွံ ဂွံသတပ်ရောၚ်အဴ၊ တၠဳအဲတံမသၟိက်ဂွံသွဝ်ဗြီုနိဗ္ဗာန်ဂှ် သီုညးၜါမအာမွဲစွံမ္ဂးဂှ် ဒှ်တဴဝိဝါဒ မစှ်ေစးတဴကဵုရၚ်သ္ကံက္ဍၚ်သန်သွံ၊ ဆညးမွဲဇကုဂှ် ဝိဝါဒ သ္ဇက်ဂွံစှ်ေစး ဟၟဲလအာသာ်ဂှ် မဆာဲတဴရောၚ်” ဥသုကာရ သၟာကံဂှ်ဂး။
ဂလာန်ဒလောံဗတောန်ဂှ် ဂွံမိၚ်တုဲ ဗောဓိသတ်ကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ် ဂၚေၚ်ပိဏ္ဍပါတ် သီုသမ္ပယုတ္တ ဘောဇိုန်ဂှ်ကၠိဂွံတုဲ တိတ်အာမ္ၚးဍုၚ် ဒၞာဲဍာ်မၞုံတဴဂှ် ပ္ၚောံအာကဵုပိုန်တုဲ တ္ၜဴကၠေံပါၚ် စုတ်ဗဗေၚ် ပ္ဍဲဖျေဲတုဲ ကော်နၚ် ဂၞကျာ်တုဲ သ္ဂးရ။
“ဘဒ္ဒေသိဝလိဒေဝဳ၊ ယွံဂၞကျာ်။ သၟာကံဂှ် ၜိုန်ပိုဲမဒှ်နာဲဍေံကီု ဍေံဟီုဗျိပၠုတ်ပိုဲတုဲ ဍေံမဟီုဒလောံဗတောန်တဴ ပိုဲရောၚ် ဟသေၚ်ဟာ၊ ဟိုတ်ဂၞကျာ် မဗက်ကၠုၚ်အဲ မဒှ်ညးၜါဂှ်ရဍေံဂွံဟီုဗျိ ပိုဲရောၚ်ဟွံသေၚ်ဟာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပတွဵုနူ တ္ၚဲဝွံတုဲ အဲကဵုဂၞကျာ် သ္ဂုတ်ကၠေံတရဴတုဲ ဂၞကျာ်လေဝ် သအာတရဴမွဲတၞဟ် အဲလေဝ်သ္အာတရဴမွဲတၞဟ်ရ၊ အဲလေဝ်လ္ပ ကဵုဒးဟီုကဵု ဂၞကျာ်ၜါဝါ၊ ဂၞကျာ်လေဝ်လ္ပဟီုကဵုအဲၜါဝါရ၊ ဂၞကျာ်လေဝ် ဟွံဒှ်သမ္ဘာအဲ အဲလေဝ်ဟွံဒှ် တၠသ္ၚိဂၞကျာ်ရ” သၟိၚ်ဂး။ ဂၞကျာ်တုန်လေဝ် တိုၚ်မဗက်အာတဴဒၟံၚ် ဂကောံဗောဓိသတ်ဂှ်ပၠန်ရ၊ တၞဟ်နကလေၚ်ကၠေံ ဂၞကျာ် ဟွံမာန် တုဲ မှာဇန်တံညးဂမၠိုၚ်လေဝ် မဗက်အာဒၟံၚ်ဂၞကျာ်ရ။
၂၂။ ခဏ်ထ္ၜးကဵုဥပမာချောဲတုဲ မလုပ်အာဂြိုပ်
အာနူဂှ်တုန် ဗောဓိသတ် မဂွံညာတ်ကေတ်ဂြိုပ်သဂီုသတီုဂၠုၜေက်ဒၟံၚ်ဂှ် ဒၞာဲဏံ အဲကလေၚ်ကၠေံ ဂၞကျာ်ရ၊ ချပ်တုဲ ပ္ဍဲသၟန်ဂၠံၚ်ဂှ် ချောဲကမတ်ဇပူ နွံဒၟံၚ် တန်ဒၟံၚ် ဒၞာဲဂှ်တုဲ ချောဲကမတ်ဂှ် ပိုက်ကေတ်မွဲတၞုၚ်တုဲ ထ္ၜးကဵုဂၞကျာ်ရ၊ “ယွံဂၞကျာ် ကမတ်ဝွံ အဲပိုက်ဒကုတ်ထောံ သဘဴဍေံဂွံဆက်ဒှ်ကၠုၚ် ပၠန်ဂှ်ဟၟဲမွဲရ။ ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ အဲကဵုဂၞကျာ် အဲဂွံသံဝါသပၠန်မ္ဂးဂှ် ဟၟဲသက်က်ရ၊ အဲမွဲဒၟံၚ်မွဲဇကုရ” သၟိၚ်ဂး။ ဂၞကျာ် မိၚ်ဂလာန် ဗောဓိသတ်တုဲ “ပတွဵုနူ တ္ၚဲဝွံတုဲ အဲသ္ဂောံသံဝါသ ကရောံသၟိၚ်ပၠန်ဂှ်ဟွံမွဲတုဲရ” ဂးတုဲ သလိုက်သၚောံစံၚ်တူတဴ တဲၜါဂှ် ဂတီုသြိုဟ် တိၚ်ၚ်တုဲ လောတ်သ္ၚဳအာဟွံတီဒိုဟ်တုဲ ကၠၚ်အာရ။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗောဓိသတ် ညာတ်ဂၞကျာ် လောတ်သ္ၚဳအာ မဟွံတီဒိုဟ်တုဲ ဝိုတ်အာဂှ် ဖဍံၚ်ဇိုၚ်တဲ ဒြေပ်လုပ်အာပ္ဍဲဂြိုပ်ရ၊ အမာတ်သီုကမၠောန်မံၚ်မ တံညးဂမၠိုၚ် ကၠုၚ်ဗိုၚ်ပတ်ပေါန် လဗိုဟ်စုတ်ကဴစှ်စလန်မြမောဝ် ဗွဲမလံကာဖာတုဲ ဂၞကျာ် ဟီုတိုန်ပၠန်ရ၊ ဂၞကျာ်က္တဵုတုဲ ဂၠာဲသၟာန်တဴသၟိၚ်ပၠန်ရ။
သစ္စာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကၟာမဵု
ဘာသစ္စာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကၟာမဵု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၂၂။ ခဏ်ထ္ၜးကဵုဥပမာချောဲတုဲ မလုပ်အာဂြိုပ်
“ယွံအမာတ်တံ မူဒၞာဲသၟိၚ်မအာတဴရော ဂၠာဲဗက်ညိ” ဂးတုဲ အမာတ်တံညးဂမၠိုၚ် ဗွဲအနုဒိုဟ်ဂှ် ဗက်ဂၠာဲအာ အိုတ်ရ၊ ဂၠာဲဗတ်ဟွံဒးတုဲ ကလေၚ်ကၠုၚ်ပ္တီဂၞကျာ်ရ၊ ဒဒှ်ဟွံဂွံဗိုန်ဂှ် ဂၞကျာ်တီကေတ်တုဲ သီုကဵုလၞီယွာံမဇၞော်ဂှ် ဂတေဝ်ယာံတုဲ ဒၞာဲဋ္ဌာန်သၟိၚ်မဂ္ဇံဂှ် ကဵုဒက်လဝ်စေတဳ သီုစလန်အဂၠဴ ပ္ကဴမြမောဝ် ပပူဇဴ ကလံပူဇဴတုဲ ကလေၚ်စဴအာရ၊ ဗောဓိသတ်တုန် လုပ်အာဂြိုပ်ဟေမဝန်တုဲ ပ္ဍဲမရနက်ကုထပှ်တ္ၚဲဂှ် ဒဒှ်အဘိဉာဏ်မသုန် သၟာပတ်ဒ္စာံဂှ် ကလိဂွံတုဲ တရဴမၞိဟ်တအ်ဂှ် ဟွံကလေၚ်သက်က်ပၠန်ရ။
ခဏ်ထ္ၜးကဵုဥပမာချောဲတုဲမလုပ်အာဂြိုပ် တုဲဆဝွံရ။
သစ္စာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကၟာမဵု
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁၀၊ ထပိုယ် ၄၁ ဇကု။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၂၃။ ခဏ်ဂၞကျာ် ဗဵုပၞာန်တံ ကလေၚ်စဴဍုၚ်
ဂၞကျာ်ပၠန်တုန်
၁။ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဒလောံဗ္တောန် ဥသုကာရသၟာကံ ဂှ်လေဝ်ကီု။
၂။ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဒလောံဗ္တောန် သၟတ်ဗြဴကုမ္မာရဳက ဂှ်လေဝ်ကီု။
သစ္စာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကၟာမဵု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၂၃။ ခဏ်ဂၞကျာ် ဗဵုပၞာန်တံ ကလေၚ်စဴဍုၚ်
၃။ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်သၟိၚ်မကဵုပိုန် ဖျုန် ဂှ်လေဝ်ကီု။
၄။ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဒလောံဗ္တောန် ရသိမိဂ္ဂါဇိန ဂှ်လေဝ်ကီု။
၅။ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဒလောံဗ္တောန် ရသိနာရဒ ဂှ်လေဝ်ကီု။
သီုဋ္ဌာန်မသုန်စွံအိုဿီုဂှ် ကဵုဒက်ပတန်လဝ် စေတဳသီုဖအိုတ်တုဲ မပ္တံစလန်အဂၠဴပ္ကဴမြမောဝ်တံဂှ် ကလံဗဇဴတုဲ တွဳတွိုၚ်ဗဵုပၞာန်တုဲ ကလေၚ်စဴအာ ဍုၚ်မိတ္တဵု ပ္ဍဲဥဒျာန်ဂြိုပ်ကြုက်ဂှ် ပသေက်ဇိုန်ကဵုကၟိန်ဍုၚ် ကုကောန်ဂှ်တုဲ ကောန်တြုံ ဒိဃဝုကုမ္မာဂှ် တွဳတွိုၚ်ကေတ်ဗဵုပၞာန်တုဲ ဇက်လုပ်အာဍုၚ်ရ၊ ဂၞကျာ်ပၠန်လေဝ် ဇကုမွဲ ပကၠေံခမဳရသိတုဲ ပ္ဍဲဥဒျာနဂြိုပ်ကြုက်ဂှ် ပဒတဴတုဲ ပၟဝ်ကသိုဏ် က္တဵုဗဒှ်ၛာန်တုဲ ပ္ဍဲလအိတ်အယုက်ဂှ် စုတိတိုန်စိုပ်ဍုၚ်ဗြီုရ၊ ဗောဓိသတ်တုန်လေဝ် သီုကဵုဇျာန် မဟလီုဂှ်ဒှ်တုဲ စုတိ အာစိုပ်ဍုၚ်ဗြီုရ။
ခဏ်ဂၞကျာ် ဗဵုပၞာန်တံ ကလေၚ်စဴဍုၚ် တုဲဆဝွံရ။
၂၄။ ခဏ်သၟဟ်ဇာတ်
သတ္ထ၊ ၚ်ကျာ်၊ ဣမံဓမ္မဒေသနံ၊ န်တဝှ်ဓဝ် ဓမ္မဒေသနာ မရဴဝွံဂှ်။ အာဟရိတွာ၊ ရၚ်တၠုၚ်တုဲ။ သာ်ဝွံ သ္ဂးကဵုခမဳဂမၠိုၚ်ရ။ “ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ၊ ဆလၟုဟ်ဝွံ အဲမထောံကၠေံ ကၟိန်ဍုၚ် နန်ပြာသာတ်တံဂှ် ဟသေၚ်၊ နူကာလ အတိက်တေံကီုလေဝ် အဲဂွံထောံကၠေံ ကၟိန်ဍုၚ်နန်ပြာသာတ်တုဲရ” ဂးတုဲ ကျာ်တြဲ သရုပ်ဇာတ်အတိက်တေံရ။
၁။	သမုဒ္ဒရက္ခိယာဒေဝတာ၊ ၚ်ဒေဝတဴဗြဴ မနဳမေခလာ ပၟၚ်မှာသၟိတ်အတိက်တေံဂှ်။ ဥပလဝဏ္ဏော အဟောသိ၊ ကၠုၚ်ဒှ်ဥပ္ပဵုလဝန်လၟုဟ်ဝွံရ။
၂။ 	နာရဒတာ ပသောသာရိပုတ္တော အဟောသိ၊ ရသိနာရဒ မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် မှာထေသာရိပိုတ် လၟုဟ်ဝွံရ။
၃။ 	မိဂ္ဂါဇိနော တာပသော မောဂ္ဂလာနော အဟောသိ၊ ရသိမိဂ္ဂါဇနိ မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်မှာထေ မုဂ္ဂလာန် လၟုဟ်ဝွံရ။
၄။ 	ကုမ္မာရိက မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် ခမဳဗြဴခေမာ လၟုဟ်ဝွံရ။
ကျာ်စေတဳဂရင်ဗ္တီ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကၠာင်ထဝ်
ဘာကျာ်စေတဳဂရင်ဗ္တီ (ကျိုက်ဂရင်ဆံတော်စေတီဘုရားကျောင်း) ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကၠာင်ထဝ် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗုရ။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၂၄။ ခဏ်သၟဟ်ဇာတ်
၅။ 	ဥသုကာရော၊ သၟာကံမတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် ထေအနန် လၟုဟ်ဝွံရ။
ကျာ်စေတဳဂရင်ဗ္တီ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကၠာင်ထဝ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်အစာတၠ ဘဒ္ဒန္တဝါရလင်္ကာ အာယုက် ၉၀ ဝှ် ၆၉ ပ္ဍဲ အံက်တဝ်ဗါ ၁၊ ၂၀၂၂ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ဂိတုဝှ် ၇ မမံက်) တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၁ နာဍဳ ၁၅ မိနေတ် စုတိစဴအာသွဝ်။
ဇာတ်မဟာဇနက္က
၂၄။ ခဏ်သၟဟ်ဇာတ်
၆။ 	ဂၞကျာ် သိဝလိဒေဝဳ မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် ဂၞကျာ် ဘိမ္မာ မိရာဟုလ လၟုဟ်ဝွံရ။
၇။ 	ဒိဃာဝုကုမ္မာ မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် ရာဟုလ လၟုဟ်ဝွံရ။
၈။ 	မိ-မ မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် မိ-မ အဲကျာ်လၟုဟ်ဝွံရ။
၉။ 	“သၟိၚ်မဟာဇနက္က မတုဲတေံဂှ် အဟံဨဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ကၠုၚ်ဒှ်အဲကျာ်လၟုဟ်ဝွံ မဂွံဂြၚ်တီဓဝ် ပကဝ်ကၠေံ ပၞာန်မာ ဟံၚ်ဖျဴဏာသတ် မဗစိုပ်ကဵုဍုၚ်ဇၞော်နိဗ္ဗာန် ဌာန်အမြိုတ် မပလိုတ်ကၠေံ ကိလေသ လၟုဟ်ဝွံရ မိဂ္ဂး။
မဟာဇနက္က ဇာတကံ၊ ၚ်ဇာတ် မဟာဇနက္ကဂှ်။ နိတ္ထိတံ၊ စိုန်တုဲဆဝွံရ။
ဝင်ရာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်ဝင်ရာဲ(Weawinkayar၊ ဝဲဝင်ကရာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂကောံကွာန်ဝင်ရာဲ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၃၀။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ဝင်ရာဲဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၇၀၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၈၈၀ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၅၈၈ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်-ဍုၚ်လၟိုၚ်
ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်-ဍုၚ်လၟိုၚ် (Mon Young Sangha's Society-Lamaing) ဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၆၉ ဂိတု ဇှော်ပေၚ် တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် သၚ်သၟတ်လၟိုၚ်ဇဳတအ် ကသပ်ညဳသ္ကအ်တုဲ ဒက်ပတန်လဝ်ဂကောံဝွံရ။ ဂကောံဝွံ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်လ္တူသၚ်သၟတ်မၞုံသၟဝ် အယုက် (၄၀) မဒှ်သၚ်ဍုၚ်လၟိုၚ် နူဘာရုၚ်ဒါန်၊ ဘာရာမညနိကာယ၊ ဘာမ္ၚဵုအံၚ်ဇၞး၊ ဘာကျာ်တအ်ဗွဲအဓိကတုဲ ဒက်ပတန်လဝ်ရ။ ဌာန်ဒတန်ဂကောံဂှ် နွံလ္တူဘာဍုၚ်လၟိုၚ်ရ။ ဂကောံဝွံ နကဵုဆန္ဒမမာဲဗၠးၜး ရုဲစှ်ပတိုန်ဒၟံၚ် ညးတာလျိုၚ်ကမ္မတီတအ်တုဲ ပန်သၞာံမွဲဝါ ခုတ်စွံပတိုန်လဝ်အယုက်ကမ္မတဳတအ်ရ။
တၚ်ရန်တၟံဂကောံ
thumb|ဗီု-ကောံဓရီုဇၞော် ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်-ဍုၚ်လၟိုၚ်
ကောန်ဂကောံပဵု-ယအ် လၟေၚ်သၞာံ
ဇြဟတ်ဂကောံဂှ် နွံပ္ဍဲဇြဟတ်ကောန်ဂကောံရ။ ဂကောံမွဲမွဲ ဂွံက္တဵုဒှ် ဂွံဗိုန်ဗတ် ဂွံဖောအ်ဗြေဝ် ဂွံတန်တဴ အဓါန်မဂၠိၚ်သ္ၚောဲမာန်ဂှ် တန်တဴမံၚ်ကဵု ဇြဟတ်စိုတ်ဓါတ် ဇြဟတ်ချဳဒရိုၚ် ညးမၞုံပ္ဍဲဂကောံ (ဝါ) ကောန်ဂကောံတံရ။ ပွမသ္ၚဳဂၠိပ် စိုတ်ဓါတ်ကောန်ဂကောံဂှ် ဒှ်ကမၠောန်အဓိက ပ္ဍဲကဵုဂကောံမွဲသာ်ရ။ ယြဴခမဳသာမဏီ မဍိုက်ပေၚ်ကဵု လက်သဏ်လုပ်ဂကောံမွဲ လုပ်ဂကောံမ္ဂး ဒးစုတ်ဝတ္ထုသြန် တြဴဠက် (၆၀၀၀၀) ဝါ ဒးစုတ်မွဲသၞာံ ၜါဠက် (၂၀၀၀၀) ပွိုၚ်ပိသၞာံရ။
ပွမတိတ်အာနူဂကောံဂှ် ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် ပိ ဂကူရ။
ပ္ဍဲကဵုအာယုက်ဂကောံ ပွိုၚ်(၁၀)သၞာံဏံဂှ် ထပိုဲစဴအာသွဝ်မွဲဇကု၊ ခမဳပြံၚ်တိတ်အာနူဍုၚ်လၟိုၚ် ဟိုတ်နူပါလုပ်ဟွံသၟဟ်အစောံတုဲ အာတ်နုက်ပတိတ်မွဲဇကု ပံၚ်ၜါဇကုရ။ ပဲါနူၜါဇကုဏံတုဲ ပွမရာံတိတ်အာနူဘဝခမဳသာမဏဳဂှ် ဂၠိုၚ်တဴရ။ ဗီုကောန်ဂကောံပဵု-ယအ် အတိုၚ်လၟေၚ်သၞာံတုန်-
ကောန်ဂကောံသီုဖအိုတ်ဂှ် ခမဳ ၂၂ဇကု၊ သာမဏီ ၃၇ ဇကု၊ ပံၚ်ေကာန်ဂကောံ ၅၉ ဇကု ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ၅၉ ဇကုဂှ် ခမဳယအ်အာ ၆ ဇကု၊ သာမဏဳ ယအ်အာ ၂၅ ဇကုတုဲ သှေ် ၂၈ ဇကုရ။
ချဳဒရာၚ် ဒါန်ဇဳတ ကေုာံ ဒါန်ညးဒးဘဲဍာ်
ပ္ဍဲအရာရေၚ်တၠုၚ်ဒတုဲဖဵုမၞိဟ် ကိစ္စဇၞော်ဂှ် ဆေၚ်စပ်ကဵုညးဂိယဲ၊ ချိုတ်ဂၠိုၚ် ဒးဒဒိုက်ဘဲ သဘာဝတံရ။ ဂကောံသၚ်သၟတ်ဏံလေဝ် ဟိုတ်နူလးလဝ် သွက်ဂွံဖောအ်ဗြေဝ်ပ္တိုန်ပရေၚ်မၞိဟ် ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရဟိတစေတနာတုဲ နူစဒက်ပတန်ဂကောံတေံ ဇၟာပ်ကောန်ဂကောံ ဒးစမ်လဝ် ဂကူဆီ ခါညးနွံပၟိက်နွံမ္ဂး ဂွံကဵုဒါန်ဆီရ။ ၜိုန်ရရန်တၟံလဝ်သာ်ဏံကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဒှ်မံၚ်ကောန်ကတ်လိက်ဖအိုတ်တုဲ ကိစ္စကဵုဒါန်ဆီ နကဵုဂကောံဂှ် ၜိုန်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုဟွံမာန်ကီုလေဝ် ဒါန်ဇဳဝဳတ ပွမကၠောန်ဗဒှ်စမ်ၜတ်ယဲ ကဵုဂဥုဲကုညးဂိယဲတံဂှ် ဂွံရေၚ်တၠုၚ်ကၠုၚ် ဇၟာပ်ပ်သဘၚ်ဂကောံကၠောံသၞာံ ကၠောန်ဗဒှ်ပ္ဍဲဂိတုဇှေ်ပေၚ်ရ။
လၟေၚ်သၞာံဂွံရေၚ်တၠုၚ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ဇဳဝိတဒါန ကေုာံ ကဵုဒါန်ညးဒး ဒဒိုက်ဘဲဍာ်တုန်
ထံက်ပၚ်ပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်
အတိုၚ်ကျာ်ဗုဒ္ဓ စဳပျး စၞောန်ထ္ၜးလတ် ပါဠိမ္ဂး "ညာတကာနဉ္စ သၚ်္ဂဟော" ပွမယိုက်ဒိုက်ထံက်ပၚ်ကလော ဒညာတ် (ဝါ) ဂကူကီု၊ နကဵုပါဠိမ္ဂး "ဉာတတ္ထစရိယ" ပွမမၚ်မွဲ ဒတုဲမြမောဝ်ကလောဒညာတ် (ဝါ) ဂကူကီု၊ ဟိုတ်မလၟောဝ်ဗက် ဂၠံၚ်တရဴကျာ်သာ်ဏံတုဲ ဂကောံသၚ်သၟတ်ဝွံ ရန်တၟံသီုကဵုဂွံထံက်ပၚ်ဂကူ၊ ကၠောန်ဒတုဲဖဵုမြမောဝ် ဂကူကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာထေက်ကဵု သ္ဒးထံက်ပၚ်ကၠာအိုတ် သ္ၚဳဂၠိပ်အာ ဂွံညာတ်ကေတ်ဘာတန်ဒေါဝ် ဘာကောန်ဂကူ ဍုၚ်လၟိုၚ်ရ။
ဂကောံသၚ်သၟတ်တံဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် ဗီုဂွံထံက်ပၚ်တုဲ ထၟံက်တဴရုပ်ရဴ မပ္တံကဵုဖါပ်ဗ္စအ္စာ ကေုာံ ကွးဘာ၊ ကၠောန်ကပေါတ်ကြိယာဘာ၊ ထံက်ပၚ်ဝတ္ထုသြန်တံရ။ အတိုၚ်လၟေၚ် မထံက်ပၚ်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် -
ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ် (၇) သၞာံ ဂွံသုၚ်စောဲဏာဝတ္ထုသြန် သွက်ဒတုဲဖိုလ်ဘာတန်လဒေါဝ် ဘာကောန်ဂကူမန်-ဍုၚ်လၟိုၚ် ပံၚ်လၟိဟ်သြန် ၃၅၃၀၀၀၀ ဒ္ကေဝ်ရ။
ဆၜိုတ်ထံက်ပၚ်ဘာကောန်ဂကူ ပ္ဍဲဍုၚ်လၟိုၚ်သၟးဟွံက-
ပံၚ်ဖအိုတ် ဂွံပတုဲဏာဒတုဲဖိုလ်သွက်ဘာကောန်ဂကူ ပံၚ်သြန် ၄၂၃၀၀၀၀ ဒ္ကေဝ်ရ။
ကဵုလာဘ်ပ္တိုန်စရာဲ လ္တူစၚ်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်
အနာဂတ်ဌာန်ဍုၚ်လၟိုၚ်ဂှ် ဒးစိုပ်သၟဝ်တဲသၟတ်ညးဍုၚ်လၟိုၚ်တံရောၚ်။ ပတှေ်ကေတ်လဝ်သာ်ဏံတုဲ ဂကောံသၚ်သၟတ်တံမၞုံစေတနာ မိက်ဂွံကဵုသၟတ်ကောန်ညးဍုၚ်လၟိုၚ်တံ သ္ကေက်သ္ကာပ္ဍဲပရေၚ်ပညာ လောကဳ ဗွဲမဍာံစၟတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုတၚ်ရန်တၟံဂကောံလေဝ် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန်ပရေၚ်ပညာ နွံမံၚ်ကီုတုဲ ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကဵုလာဘ်ပတိုန်စရာဲ ကုအ္စာဘာမန် မၞုံကဵုဇဴလွဳသ္ပလဝ်အ္စာဘာ အတိုၚ်မပိုၚ်ခြာလဝ်သၞာံကီု၊ ကွးဘာမန်လၟိုန် ကွးဘာမန်ဥတုက္ညၚ် မကလိဂွံအံၚ်ဇၞး နကဵုဂုဏ်တၟေၚ်ကီု၊ ကွးဘာအလဵုအသီ အံၚ်စှ်တန် နကဵုဂုဏ်တၟေၚ်တံကီု၊ ဗွဲလၟေၚ်သၞာံ ဂကောံသၚ်သၟတ်ကေတ်တာလျိုၚ် ကဵုလာဘ်ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ ပ္ဍဲလ္တူစၚ်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် ဍုၚ်လၟိုၚ်ရ။
ပ္ဍဲကဵု (၉)သၞာံ ဂွံကဵုဏာလာဘ် ပတိုန်စရာဲ ပံၚ်သြန် ၃၈၀၀၅၀၀ ဒ္ကေဝ်
ထံက်ပၚ် ပရိယတ္တိ ကေုာံ တက္ကသိုလ်
"ဂကောံမွဲမွဲ ကောန်ဂကောံဂွံနွံစရာဲမ္ဂး နကဵုဂကောံ သ္ဒးကဵုလာဘ်ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲထေက်တုဲ ဝတ်စေဝ်ပၞောန်လီုမ္ဂး ပွမကဵုဒုဟ်ဒဏ်ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ဂကောံရ" ရန်ကဵုဂလာန် သာ်ဏံတုဲ ဂကောံဝွံ ထၟံက်ကၠုၚ်ရုပ်ရဴ ထံက်ပၚ်ကောန်ဂကောံ ကတ်လိက်ပရိယတ္တိ နူကဵုသက္ကရာဇ် ၁၃၇၀ စဵုကဵု သက္ကရာဇ် ၁၃၇၉ သၞာံရ။ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ် ၁၃၇၈ ဂှ် ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်ထံက်ပၚ် ထပ်ဟပဵုတိုန် သၚ်ကတ်ပညာ ဘာတက္ကသိုလ်အပ္ဍဲဍုၚ် မ္ၚးဍုၚ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ် (၉) သၞာံ ဂွံထံက်ပၚ်ဏာကောန်ဂကောံကတ်ပရိယတ္တိ ကေုာံ တိုန်ဘာတက္ကသိုလ် လၟိဟ်ဝတ္ထုသြန် ပံၚ်အိုတ်အာ ၈၈၇၄၀၀၀ ဒ္ကေဝ်။
ပ္တိုန်ဂုဏ်စရာဲ သၚ်အာဇာနဲအံၚ်လိက်
"ကၠောန်ဂကောံမ္ဂး ဒတုဲဖိုလ်ကောန်ဂကောနွံမှ ဂကောံဂှ် ဗိုန်ဗတ်မာန်ရ" ရန်ကဵုဂလာန်သာ်ဏံတုဲ ဂကောံဝွံ ထၟံက်ကၠုၚ်ရုပ်ရဴ ထံက်ပၚ်ကၠုၚ်ကောန်ဂကောံ ကတ်ပရိယတ် တိုန်တက္ကသိုလ် ကေုာံ ပ္တိုန်စရာဲသၚ်အံၚ်လိက် စပ္တံနူကဵု သက္ကရာဇ် ၁၃၇၀ စဵုကဵုသက္ကရာဇ် ၁၃၇၉ သၞာံဏံရ။
ကပေါတ်ပရၚ်တဲ သဘၚ်ဇှ်ေပေၚ် (လၟေၚ်သၞာံ)
ပွမစဳကၠး ပ္ဍဲအရာမကဵုကေတ်ညးသ္ကအ်ဂှ် ဒှ်ပွခိုဟ် သွက်ဂွံတန်တဴအာ ပ္ဍဲလိုက်မၞိဟ်ဏံမွဲသာ်ရ။ ပတှေ်ကေတ်ဂလာန်သာ်ဏံတုဲ ဂကောံသၚ်သၟတ်ဝွံ ပွမကေတ်သၟးဟွံသေၚ် ဗီုလဵုဂွံသၠးကဵုဂှ်လေဝ် ချပ်ကဵုမံၚ်လၟိုန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုသဘၚ်ဇှေ်ပေၚ်မ္ဂး သီုဂွံဒှ်စၟတ်သမ္တီဂကောံ ကၠောန်ပတိတ်ကပေါတ် ပရၚ်တဲမွဲမွဲသာ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၁၃၇၆ ဂှ် နူကဵုဂကောံ ဖအိုတ်သြန်ဗၞတ် ၃၈၀၀၀၀ တုဲ ဂွံကဵုလဝ်ပရၚ်တဲ (ဖိုၚ်စုတ်တၞးလိက်) ကုအ္စာဘာအလဵုအသဳ၊ ဘာကောန်ဂကူမန် ဗၞတ်ၜိုတ်ကၠံတၠရ။ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၁၃၇၉ ဂှ် ဖအိုတ်သြန်သေံ ဗၞတ် ၁၂၇၅၀ ဘာတ် ညဳသၟဟ်ကဵုသြန် ၅၀၀၀၀၀ ဒ္ကေဝ်တုဲ ဂွံကဵုလဝ်ပရၚ်တဲ ကုအ္စာဘာအလဵုအသဳ၊ ဘာကောန်ဂကူမန် ဗၞတ်ကၠံၜါစှော်တြဴတၠပၠန်ရ။ ဆဝွံသၟးဟွံက ပ္ဍဲကဵုသဘၚ်ဇှေ်ပေၚ်လေဝ် ဂွံကဵုကၠုၚ်လဝ် ကပေါတ်ပရၚ်တဲ အတိုၚ်လၟေၚ်ၚ်သၞာံဂှ်
နိဿဲ
[[Category:]] [[Category:]] [[Category:]]
ပေါဲပသခါ၊ တ္ၚဲ
ပေါဲပသခါ (Easter, Burmese: အီစတာပွဲတော်နေ့) ဝွံ ဒှ် တ္ၚဲတၟေင်တ္ၚဲပရဲ ပ္ဍဲဘာသာဂျူမ္ဂး မရန်တၟအ်ကဵု ညးဍုင်ကွာန်ဂျူတအ် မဒဴတိတ် နူအဳဂျေပ်တုဲ မကၠောန်၊ ပ္ဍဲဘာသာခရေတ်မ္ဂး ဒှ်တ္ၚဲကိစ္စဇၞော်အိုတ် မရန်တၟအ် မစၟတ်သမ္တီ နာဲယေသှု မဒးဒုင်ပကာဂမ္စိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင် နကဵုကောန်ပၞာန်ရဝ်မတအ် ပ္ဍဲကဵု Calvary ပ္ဍဲၜိုတ်အေဒဳ ၃၀ဂှ်တုဲ ဂတဂှ်ပိတ္ၚဲ မဓလိုက်ကတဵု နူဒမံင်ဂမ္စိုတ် အတိုင် မချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲသၠပတ်ဓမ္မတမိဂှ်ရ၊၊
နိရုတ္တိ
ဝေါဟာရမန် ပသခါ ဝွံ ကၠုင်နူ פסחא (Paskha) မဒှ် အရေဝ်အရာမာယာ Arāmāyā /Aramaic (אַרָמָיָא) မဒှ်တၞောဝ် ဂကူသေမိတိစ် (Semitic group)ရ၊၊ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုအရေဝ်ဟေဗြဴ פֶּסַח (Pesach) မဒှ်သဘင် မပူဇဴကျာ် သတ်ဆုသတ်ဒုန် မတိတ်ကၠာတဲ ပ္ဍဲကဵုအခိုက် ပြဝေဏဳဂျူတမၠာရ၊၊ ဂရိတ် ကဵု လေတ္တေန် ဂှ် လွဳစလဝ် နကဵု Pascha (Πάσχα)တုဲ စကာဒၟံင် အတိုင်ဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ၊၊ ကာလမန် မကၠာဲစၠောအ် သၠပတ်သမ္မာဂှ်လေဝ် အတိုင်တြေံတမ်မူလဂှ် ကၠာဲလဝ် ပေါဲပသခါရ၊၊
ဗီုဗၟာ မကော် အီစတာ ဂှ် ကေတ်နူ အတိုင်ရမ္သာင်အင်္ဂလိက် Easter ရ၊၊ Easter အင်္ဂလိက်ဂှ် ကၠုင်နူအရေဝ်ဒါတ် Ooster ကေုာံ ဂျာမာန် Ostern၊ နူကဵုအရေဝ်ဂှ် ပ္ဍဲအရေဝ်အင်္ဂလိက်တြေံဂှ် ဒှ်အာ Ēastrun နူဂှ် ဒှ်အာ Easter ရ၊၊ အဓိပ္ပါယ်တမ်နူဒါတ်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် မမံက်တိတ်ကၠုင် တုပ်ညံင်ရဴ တ္ၚဲမမံက်တိုန် လပါ်ဗၟံက်တုဲ မကော် ဗမံက် east ရ၊၊
ပေါဲပသခါ ဂျူ
ပေါဲပသခါဝွံ နူတမ်တေအ် စေန်ဆက်ကၠုင် နူကဵု ဍုင်အေဿရေလ ခေတ်တြေံ မဒှ်သဘင်တမ်သၞာံ သွက်ဂွံပူဇဴကျာ် သြောအ်တၟိ၊ သတ်ဆုတၟိရ၊၊ ဗွဲကြဴဏအ် ဒှ်အာ သဘင်မစၟတ်သမ္တီ မဒဴတိတ် နူအဳဂျေပ် နူဘဝဍိက် အတိုင်မချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲသၠပတ်ဗၠးတိတ်ရ၊၊ ဟီုဍာံဍာံ ညးယူဍ (ဂျူ)တအ်ဂှ် ပသဘင်ပေါဲပသခါ ပူဇဴကျာ်တုဲ ဂွံတိတ်ဗၠး နူကဵု ဘဝဍိက် အဳဂျေပ်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်တေအ်ဂှ် ဟီုလဝ် ပ္ဍဲတ္ၚဲပေါဲပသခါဂှ် ဂျူတအ် ဂစိုတ်သဵုတုဲ ဆီသဵုဂှ် ကဵုလံက်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲပါင်တြင်သ္ၚိ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ဒေဝတဴဂမ္စိုတ် ဟွံဂွံလုပ်သ္ၚိဇကုရ၊၊ ပဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ဂျူတအ်ဂှ် ဇၟာပ်မစိုပ် အခိင်တ္ၚဲ ၁၅နိသာန်ဂှ် ညးတအ် စဖျုန်သဵုအိုတ်ရ၊၊ သဵုဂှ် ပူဇဴကၠာတုဲ စပ္ဍဲဘာကျာ်၊ ဗွဲကြဴ ဒှ်အာ သဵုဂှ် ပူဇဴယဇ် ပ္ဍဲဘာကျာ်တုဲ စဴဍုန်စ ပ္ဍဲသ္ၚိရ၊၊ အခိုက်ပြဝေဏဳဏအ်ဂှ် ဂျူတအ် ဆက်ကၠောန်ဒၟံင်ဖိုဟ်ရ၊၊
ပေါဲပသခါ ခရေတ်ယာန်
နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ကၠာဟွံစိုပ် ပေါဲပသခါ ၄၀ တ္ၚဲဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် သဘင်နာနာသာ်ရ၊၊ သဘင်ကၠာအိုတ်ဂှ် သဘင်ပတေင်ဗုဒ္ဓဝါ (Ash Wednesday) ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် မၞိဟ်တအ် မဂွံဒုင်ချူ ဗီုတိုင်မဒေင် ပ္ဍဲကဵု ကၞေင် နကဵုပတေင်၊ တ္ၚဲအဒိုက် မရနုက်ကဵုမသုန်ဂှ် ညးကော်စ သဘင် Feast of the Annunciation မဒှ် တ္ၚဲမစၟတ်သမ္တီ မိအံက် မာရိ မဂွံတီကေတ် နူဒေဝတဴ ဒဒှ်ရ ကြက်မတန်ဂဝ်ဂၞဴ နာဲယေသှု၊၊
တ္ၚဲသဘင်လက္ကရဴအိုတ် ကၠာဟွံစိုပ် တ္ၚဲပသခါဂှ် ဒှ်သဘင်တ္ၚဲအဒိုတ်ထာင်တာ (Palm Sunday)၊ တ္ၚဲဂှ် သတ္တဟပရဲ (Holy Week) လေဝ် ညးကော်ကီုရ၊၊ တၞဟ်န မဂွံကၠောန် ပေါဲပသခါ ပ္ဍဲဍုင်ဂျေရုသလေန်တုဲ ညးဍိုက်မာဲတုဲ လုပ်အာ ဍုင်ဂျေရုသလေန်ရ၊၊ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒုင်တၠုင်ညး နကဵုမရပ်လဝ် ထာင်တာတုဲ မကရေဲဂမြဴ ညံင်ရဴ ဨကရာဇ်ညးတအ် (ဝါ) ညံင်သၟိင်ဓရ် မစိုပ်ကၠုင် သွက်ဂွံဟံင်ပြာ်ဗလးညးတအ် နူကဵုဘဲပၞာန်ရဝ်မတအ်ရ၊၊
နာဲယေသှု မလုပ်ဍုင်ဂျေရုသလေန်ဂှ် နကဵုမရန်တၟအ် သွက်ဂွံကၠောန် သဘင်ပေါဲပသခါ ဂျူတအ် ပ္ဍဲဍုင်ဂျေရုသလေန်ဂှ်ရ၊၊
တ္ၚဲပရဲဗြဴဗတိ (Maundy/Holy Thursday)ဂှ် ညးရန်တၟအ်ကဵု တ္ၚဲနာဲယေသှု မစစၞလက္ကရဴအိုတ် ကရောမ်သာဝကညးရ၊၊ ပ္ဍဲဗတံဂှ် နာဲယေသှု ဒးဒုင်ရပ် ကုကောန်ပၞာန်ရဝ်မတအ်တုဲ တ္ၚဲသိုက်ဂှ် ညးကော်စ Good Friday မဒှ်တ္ၚဲ နာဲယေသှု မဒးဒုင်ဖျေဟ်ဒုဟ်၊ မဒးဒုင်ဂစိုတ် လတူတိုင်မဒေင် တုဲအာစိုပ် ဒဒှ်ဂမ္စိုတ်ရ၊၊ ဇွနာဲယေသှုဂှ် အာစွံလဝ် ပ္ဍဲဂိုဟ်မွဲရ၊၊ တ္ၚဲယး တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ဂှ် ဒှ် တ္ၚဲပသခါ ဂျူတအ်ရ၊၊ နကဵုဂျူတအ် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲသဳ တ္ၚဲပရဲတုဲ တ္ၚဲအဒိုက်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲဓမ္မတာရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲအဒိုက်ဂှ် ကာလညးအာရံင် ဇွနာဲယေသှုဂှ် ဇွဂှ်ဟွံမဲ ပ္ဍဲဂိုဟ်ဂှ်တုဲ မဓလိုက်ကတဵု နူဒမံင်ဂမ္စိုတ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ၊၊ ရံင်ကဵု တ္ၚဲမဓလိုက်ကတဵု နူဂမ္စိုတ်ဂှ်ရ တ္ၚဲဂှ် နကဵုညးမပတှ်ေ နာဲယေသှုတအ် စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲမမံက်ကတဵု မဒှ်တ္ၚဲမမိပ်မြဟ်ရ၊၊
ကြဴနူ နာဲယေသှု မဓလိုက်ကတဵု နူဂမ္စိုတ်တုဲ ထ္ၜးဇကု ကုကောန်မၞိဟ်တအ် မဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ၊၊ ဆဂး နူစ တ္ၚဲပသခါဂှ်တုဲ ပေင် ၄၀ တ္ၚဲဂှ် မထ္ၜးဇကု ဒှ်အလန် လက္ကရဴအိုတ်တုဲ တ္ၚဲဂှ် ညးကော်စ Feast of the Ascension မဂွံအဓိပ္ပါယ် တ္ၚဲနာဲယေသှုခရေတ် မကလာင်တိုန်အကး၊ ဟီုဗီုမန်မ္ဂး တ္ၚဲနာဲယေသှုစဴသွဝ် ရ။
ဗီုမတော် တ္ၚဲပေါဲပသခါ
တ္ၚဲပေါဲပသခါဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နူစဂိတုမာတ် ၂၁ တုဲ ရိုဟ်အာဂတဂှ် စိုပ်တ္ၚဲဂိတုပေင်ကၠာအိုတ်၊ နူတ္ၚဲဂိတုပေင်ဂှ် ရိုဟ်အာပၠန် ပ္ဍဲတ္ၚဲအဒိုက်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲပေါဲပသခါရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အကြာတ္ၚဲအဒိုက်ထာင်တာ ကဵု တ္ၚဲပေါဲပသခါဂှ် ဒးနွံတ္ၚဲဂိတုပေင်မွဲတွဵုရောင်၊၊ (ဗွဲမဂၠိုင် မဒှ်ပ္ဍဲဂိတုစဲပေင် ဆဂး လၟိုန်ဟွံသေင်)၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ တ္ၚဲ ပေါဲပသခါဂှ် နွံအကြာ ဂိတုမာတ် ၂၂ ကဵု ဧပြဳ ၂၅ ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အတးသင်္ကြာန် ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် နွံအကြာ ဨပြဳ ၁၃-၁၇ တုဲ သဘင်ပေါဲပသခါ ကဵု သဘင်အတးသင်္ကြာန် တ္ၚဲမလေပ်တုပ် ရေင်သကအ်ဂၠိုင်ရ၊၊
ဗီုတော် Modulo ဥပမာ 216 Modulo 19 မ္ဂး (216 / 19 = 106, 106 x 19 = 2014, 2016 - 2014 = 2)
ခၟာဲစာင်ပသခါ
ပ္ဍဲတ္ၚဲပေါဲပသခါဂှ် မလေပ်ပယျေဝ် နကဵုခၟာဲစာင် မဖျောန်လဝ် ဍာ်ဂဥုဲ အသာ်နာနာ ကေုာံ ဓဇက်လဝ်ပ္ကဴသြဴရ၊၊ အခိုက်တြေံမ္ဂး ခၟာဲစာင်ဂှ် ညးပထောင်ထောအ် ဍောတ်တ်တုဲ ပတိတ်ထောအ် ခဍန် ကေုာံ ဖျုန်ဍေဟ်ဖအိုတ်တုဲ ခၞောက်ခၟာဲစာင်ဂှ် ဖျောန် နကဵုအသာ်နာနာ (ဟွံ) ဓဇက်ရုပ်နာနာတုဲ မလေပ် ပယျေဝ်သ္ၚိရ၊၊ ခၟာဲဂှ် နကဵုသင်္ကေတ ဒဒှ် မကလေင်ဂျိုင်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ရုပ်ခၟာဲစာင် မကၠောန်လဝ် နကဵုဆံက်ကလေတ်တုဲ မဂွဳလဝ် နကဵုစက္ခောကျောဝ်ကျောဝ်တုဲ မလေပ်ကဵု ပရင်တဲရေင်သကအ်ရ၊၊
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယိုက်
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၅၊ ဝှ် ၄၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဝေဠုဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယိုက်
ဘာဝေဠုဝန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယိုက်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကေဝလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၄၊ ဝှ် ၄၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ကၟာဆီ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ
ဘာကၟာဆီ (ဘာဂဥုဲကၟာဆီ) ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဗဟာရ် (ဗဟာန်)၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောဏ္ဍည သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၂၊ ဝှ် ၅၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ဘာကၟာဆီ (ဝါ) ဘာကၟာဂဥုဲဆီ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲဂၠံင်ယေတာယှေ (ရေတာရှည်လမ်းသစ်) အရာပ်ဗဟာရ် (ဗဟန်း) ဗဒါဲကျာ်လ္ဂုင်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲဒတန် ဘာပရိယတ္တိမန်၊ ဒၞာဲကၟုဲဂကူမန်တအ် မဂွံဇူမွဲတုဲ ပ္ဍဲအခိင်မစ ချဳဓရာင် သွက်ဂကူမန် ပ္ဍဲခေတ် ကဝ်လဝ်နဳအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအဓိက သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် မဂွံကောံ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပရေင်ကမၠောန် ကောန်ဂကူမန်မွဲရ၊၊ မွဲသာ်ပၠန် ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴ ကြဴနူဂကူမန် မဒးဒုင်ကျဍုင်ဟံသာဝတဳ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၁၁၉ တေအ်တုဲ ဂကူမန် ၜိုတ်သၟေဟ်တအ် ဟီုအရေဝ်မန်ဟွံလေပ် ဒုင်ပထောအ် ဂကူဗၟာအိုတ်တုဲ ဂကူမန် နူကွာန်တအ် ကလေင်ပတန် ဘာလကျာ်ဂကူမန် ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်ပၠန်ဂှ် ဘာကၟာဆီဝွံ ဒှ်ဘာမန် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင် မြဴသာ်ဝွံ မဂွံ ဒုင်စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊
ရာမညနိကာယ ရာမညဝေပုလ္လပါဠိတက္ကသိုလ်
ဘာကၟာဆီ ဘာတိုက်ကၟာဆီဝွံ စနူသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၂၈၅-သၞာံ (ချိင်ဆ) တေံ
ကျာ်ဇၞော်တံဂှ် ရန်တၟံကဵု ဂကူမန်ပိုဲ မကၠင်မံင်ကဵုဒၞဲါဝဲါဟၟဲကဵုဒၞဲါ သတိက်တံ ဂွံဇူဒီုရ။ ဘာကၟာဆီဝွံ ကျာ်ဇၞော် သုဓမ္မဓရ (ကွာန်သက္ကော) အာက္ဍိုပ်တုဲ ပံက်တိုက်လိက်ရ (သၞာံပံက်တိုက်လိက်ဂှ် သမ္တီဟွံဒးရ)။
အ္စာလိက်ဂှ်
ဗွဲကြဴဏံ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၉-သၞာံ ကၠောန်သဘင်ကလေင်လိက်မွဲ မၞုံယၟု "ရာမညဝိနယာဓိက" ရ။ ဝိနယ်ဂှ် သ္ပအဓိကတုဲ ပူဂဵုကလေင်ဝိနယ် ပန်စံင်အိုတ်မ္ဂး ဒါယကာဘာဇၞော် နာဲချေတ်တိုင် (ကွာန်ကအ်နှာတ်) ဂွံနင်ယၟုသၟိင်ဇၞော်ဓာတုဗေဒဂှ် ကဵုအထံက်အပင်တုဲ ပလံင်ကဵုလ္ၚောဝ်ကျာ်ဍုင်သိင်ဃဵု၊ ဍုင်သေံတေံရ။ နာဲပါန်လှ ဒှ်ညးမပလံင်ရ။ ဗွဲကြဴဏံ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၂၄ သၞာံ စကလေင်လိက်ရာမည ဝိနယာဓိကပၠန်ရ။ သဘင်ကလေင်လိက်ဝွံ စဵုကဵုလၟုဟ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာဂမၠိုင် အဆက်က် မပ္တံကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာ အိန္ဒာရာမ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ကောသလ္လ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပညာဇောတတံ ကေတ်ကၠုင်တာလျိုင်မင်မွဲကၠုင်ရ။ လၟုဟ်ဝွံပၠန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာမပ္တံကဵု ဘဒ္ဒန္တ ဝိသုဒ္ဓ (ဘာဇိုင်ကျာ်) ကျာ်ဇၞော်အ္စာ နန္ဒောဘာသ (ဘာပြာဿဒ်) ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘာဗိုလ်လ္ၚီတံ ဆက်ကေတ်ကၠုင်တာလျိုင်ပၠန်ရ။ ဘာတိုက်ကၟာဂဥုဲဆီဝွံ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၁၈ သၞာံတေံ သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်အလဵုအသီ ကၟိုန်ဍုင်ဏံ မၞုံယၟုနာဲတခေန်ဏု(သခင်နု)တံ ပံက်ကၠုင်ပါဠိတက္ကသိုလ် အလုံဍုင်မွဲရ။ အခိင်ဝွံဂှ် ဘာတိုက်ကၟာဂဥုဲဆီလေဝ် ပါလုပ်ပ္ဍဲဂကောံပံက်ပါဠိတက္ကသိုလ်ဂှ်ကီုရ။ သ္ဂောံဂွံပါဠိ တက္ကသိုလ်ဂှ် ကောန်ကွးလုပ်သွဟ်တန်ဓမ္မာစရိယဗၞတ် ၂၀ ဇကု ဒးနွံ၊ ပေင် ၂၀ ဇကုမ္ဂး သၟိင်အလဵုအသီတအ် ကဵုပါဠိတက္ကသိုလ်ရ။ ယၟုတိုက်ရာမည ဝေပုလ္လပါဠိတက္ကသိုလ်ဘာကၟာဂဥုဲဆီ စေဝ်ပၞာန်ပါဠိတက္ကသိုလ်ဝွံ "အ္စာလိက်ဖျေံလိက်မူစိဗွဟ်၊ ကောန်ကွး နွံမူစိဇကု၊ အခိင်ဖျေံလိက်" မပ္တံမြဴသာ်ဝွံ ဒးပ္တိန်ထ္ၜးကဵုအလဵုအသဳတံတုဲ ညးတံကဵုအထံက်အပင် မပ္တံကဵုသ္ၚု၊ ဝတ္ထုန်သြန်တံရ။ ညးမဒှ်အ္စာလိက် ပါဠိတက္ကသိုလ် ဘာကၟာဂဥုဲဆီဝွံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတံဝွံ ဒှ်မညကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ အလဵုအသီ" သဳရိပဝရဓမ္မာစရိယ" သီုဖအိုတ်ရ။ ဗွဲတၟေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ပညာဝန္တ (ဍုင်ရေဝ်) မွဲဇကုဂှ် နာဲတခေန်ဏု (သခင်နု) ကဵုလဝ်တဆိပ်ကြာ "ဍိုက်ကွဳပၟတ် ဟွံဒးကဵုၚုဟ်မး" ရ။ နူသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၉ သၞာံ စဵုကဵုစိုပ်သက္ကရာဇ် ဍုင်၁၃၃၂ သၞာံတိုက်လိက် ဘာကၟာဂဥုဲဆီ တန်တဴကၠုင်ဒၟံင်ရ။ အကြာဏံ ဗၞတ် ၁၅ သၞာံပြင် တိုက်လိက်ဝွံ အ္စာလိက် ပိုတ်သ္ကုတ်အာရ။ ညးမဒှ်ကၠုင်ကျာ်ဇၞော်နွံပိုန်အဆက်က်တံဂှ်
တၞောဝ်ဒုတိယ
အဆက်ဂှ်ပၠန်
တၞောဝ်တတိယ
မွဲအဆက်ပၠန်ဂှ်
တၞောဝ်စတုတ္တ
အဆက်ဂှ်ပၠန်
ဗွဲကြဴဏံ သက္ကရာဇ် အင်္ဂလိက် ၁၉၈၈ ဍုင်ကလိုက်ကၟဵုတုဲ စိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၉၉၀ စိုပ်လက်ထက်ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝါရ (သံာလှေဝ်) ကလေင်ပံက်ပ္တန် တိုက်လိက်ဘာကၟာဂဥုဲဆီပၠန်ရ။ ညးမဒှ်အ္စာလိက်တံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘာကၟာဂဥုဲဆီလၟုဟ် ဘဒ္ဒန္တ ကောဏ္ဍည၊ အ္စာလိက်ကုမာရ ကဿပ(ကွာန်တံင်ပြင်) နာဲန္ဒောဘာသာ (ကွာန်ခယျး) နာဲစာရိတ္တ (ကွာန်ဏံစံက်) နာဲပညာတအ် ဆက်ကေတ်တာလျိုင်တုဲ ဖျေံဒၟံင်လိက် တိုက်ပရိယတ္တိ ဘာကၟာဂဥုဲဆီ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၇၄ သၞာံ ကျာ်ဇၞော်ဝါရ စုတိစဴအာသွဝ်တုဲ အဆက်ဂှ်ပၠန် ၁၃၇၄ သၞာံဂှ်ဟေင် အ္စာလိက်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တကောဏ္ဍည ဆက်ကေတ်တာလျိုင်သဇိုင်ဝန် ကျာ်ဇၞော်ဘာကၟာဆီဂှ်ပၠန်ရ။ သ္ဇိုင်ဝန်ပရိယတ္တိဘာကၟာဆီဝွံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ကောဏ္ဍည မွဲဓဝ်ဟေင် ဆက်ကေတ်တာလျိုင် စဵုကဵုလၟုဟ်ဝွံရောင် မြဴသာ်ဝွံ မ္ဒးပ္တိုန်ထ္ၜးကဵုဝင်တိုက်လိက် ဘာကၟာဂဥုဲဆီ ဗွဲခမၞောန်ရ။
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
တိုက်ဗု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒံင်ဥ
ဘာတိုက်ဗု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒံင်ဥ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁၃၊ ထပိုယ် ၁၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
သုဓမ္မာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒံင်ရာတ်
ဘာသုဓမ္မာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒံင်ရာတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၈၊ ဝှ် ၂၉။
ပံက်ကိုပ်၊ ဂစေံ
ဂစေံပံက်ကိုပ် (Indian pond heron or paddbird, Burmese; ဗျိုင်းအောက်) ဝွံ ဒှ်ဂကူဂစေံပံက် ဍောတ်တ်မွဲရ၊၊ တမ်ဗဳဇဍေဟ်ဂှ် ကၠုင်နူ ဂၠးတိတြေံ၊ မဖျေဟ်ခၟာဲ ပ္ဍဲဒေသ ဍုင်အဳရာန်သၟဝ်ကျာ၊ လပါ်ရးဗၟံက်မ္ဂး ဍုင်ပါကာတ်သတာန်၊ အိန္ဒိယ၊ ဍုင်မန်ဗၟာ၊ ဍုင်ဗင်္ဂလာဒေတ် ကေုာံ သဳရိလင်္ကာ၊၊ ပံက်ကိုပ်ဝွံ မဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ဇမ္ၚောဲမာန်ကီုလေဝ် ဍေဟ်တအ် အောပ်မာမ္ဂး ကၠေအ်အာ ဗွဲမလောဲရ၊၊ အရေဝ်မန် မကော် ပံက်ကိုပ် ဂှ် ဒၟာနူဍေဟ်တအ် မအောပ်ဂိုပ် ပလေအ်ထောအ် ဇကုဍေဟ်တအ် ဗွဲမပြဟ်ဂွံဒှ်မာန်ရ၊၊ ကာလဍေဟ်ပဝ်မ္ဂး သၞေင်ဗုဗုဍေဟ်တအ်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဗွဲမကၠးဖ္ဍးတုဲ ဇကုဍေဟ်တအ်ဂှ် ဒှ်အသာ်ဗပတေင် ကဵု အသာ်ကၠေင်အဝ်လဳရ၊၊ ဟိုတ်ဍေဟ်တအ် မအောပ်မာ ဠေဝ်တုဲ မၞိဟ်ကြပ်စုက် ကဵုဍေဟ်ကွေဟ်ဟ်မှ ဍေဟ်ဂွံပဝ်တိတ်ရ၊၊
ဗမံက်ထ္ၜး
ပံက်ကိုပ်ဂှ် မလေပ်ကဝံက်လဝ်ကအ်၊ ခၟူဍေဟ်ဂၠေအ်တုဲ ဇၞော်၊ စးဍေဟ် ဒှ်ဒၟံင် အသာ်ပတေင်-ဆီစာင်၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ကညင်မ္ဂး ပံက်ကိုပ်တအ် မလေပ် ဓလိင်ပတိုန်လဝ် ကအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကာလဍေဟ်တအ် မပံင်မ္ဂး ဒှ်အာၜါအသာ် သၞေင်ဍေဟ်ဂှ် အသာ်ဗုဗုတုဲ ဇကုဍေဟ်ဂှ် ဒၟံင်အသာ်ပတေင်-ဆီစာင်၊၊ ပံက်ကိုပ်ဂှ် ရုပ်ကြပ်ဒၟံင်ကဵု ပံက် squacco heoron (Ardeola ralloides) ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဆဂး ပံက်ကိုပ်ဂှ် ပ္ဍဲစးဍေဟ် အသာ်ဂၠုဂၠိုင်ညိရ၊၊
ပံက်ကိုပ်တအ်ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး မလေပ်မံင် သ္ၚိတ်တ်ဇြဇြတုဲ အခိင်အန္တရာဲ မကၠုင်ကြပ်ကဵု ခပေါဲဍေဟ်တအ်မ္ဂး ဍေဟ်တအ် မလေပ်ကဵုရမ္သာင် ကရေဲတိုန်ရ၊၊
စရိုတ်
ပံက်ကိုပ်တအ်ဂှ် မလေပ်ပြံင်ပဆုဲ ဒၞာဲမဂၠာဲစစၞ လောဲသွာတအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင် ကညင်မ္ဂး ဒၞာဲမဍုက်ဍေက်ဂှ် အောန်ကၠုင်မ္ဂး မလေပ်ကောံ မွဲဒၞာဲ မဒှ်ဒၞာဲမကလိဂွံ စၞစလောဲရ၊၊ ဍေဟ်တအ် မလေပ် ကောံညးသကအ် မွဲမွဲဒၞာဲတုဲ ဖျေဟ်ခၟာဲဒှ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဍေဟ်တအ် တိက်လတူတၞံဆုတအ်ရ၊၊
စၞစ
ပံက်ကိုပ်တအ်ဂှ် မလေပ်ဂၠာဲစ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဍာ်လှာ တိဍုက်ဍုက်တအ်၊ ဍေဟ်တအ် မလေပ်ဂၠာဲစ ပ္ဍဲဇိုင်င်လှာ ဒၞာဲဍာ်ဟွံဇြိုဟ်တအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲ ဍာ်ဇြိုဟ်ဟ်တအ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် မံင် လတူ တၞံမခတဝ်ဒၟံင် လတူဍာ် ဗီုကဵု တၞံအသွိ (ဗေဒါ) တအ်တုဲ မလေပ်ဗက်ဂၠာဲစစၞ ပ္ဍဲဒၞာဲဍာ်ဇြိုဟ်ဟ်တအ်ရ၊၊ ဍေဟ်တအ် မလေပ်ၜိင် လတူဍာ်တုဲ ဗက်ရပ်စကဂမၠိုင်ရ၊၊ ကမၞုံဒၞာဲ ဍာ်ဇမျိုဟ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဍေဟ်ဗၠိုပ်ဗက်ရပ်စကီုရ၊၊ ဍေဟ်တအ် ပဝ်ကၠုင် နူဇမ္ၚောဲတုဲ ဗိုတ်ရပ်စက ဗီုဏအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်လဝ်ကီုရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဍေဟ်တအ် ပဝ်အာ သဝ်သဝ် လတူဍာ်တုဲ ဗက်ရပ်စ က၊ ၚဴ မခတဝ်ဒၟံင် လတူဍာ်တအ်ရ၊ ဍေဟ်တအ် ကေတ်နင် ကွာင်ကလောအ်တုဲ ကွာင်ဂှ် ဗလိုက်ဖျေဟ်ပ္ဍဲဍာ်တုဲ ကကၠုင်စကွာင်မ္ဂး ဍေဟ်တအ် ရပ်စက နကဵုမဍန်က ကဵုကွာင်ဂှ်လေဝ် ကေင်ဆဵုလဝ်ကီုရ၊၊ အဓိက စၞစ ပံက်ကိုပ်ဂှ် ဒှ်သတ်ဍာ်တအ် မပ္တံ စၟစၟောန် ပ္ဍဲဍာ်၊ က၊ ၚုဲ၊ ၚဴ၊ ကောန်လံက်၊ လဆောဝ်မ္ဂး သီုကဵု ပကောတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲတိထၞေက် ဟွံသေင်မ္ဂး ပံက်ကိုပ်တအ် သီုစ စၟစၟောန် ဗီုကဵု စၟသၞေင်ၜဲ၊ သာဲတအ် ပကောတ်တိ၊ ဓကုဲတအ်လေဝ် ဍေဟ်တအ် ရပ်စကီုရ၊၊
ဘာမန် ကိုဝ်ရဳယျာ
ဘာမန် ကိုဝ်ရဳယျာ (Mon Buddhist Temple, South Korea) ဝွံ ဒှ်ဘာဗုဒ္ဓဘာသာ ကောန်ဂကူမန် မလုပ်လၟိဟ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ပ္ဍဲဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာ သၠုင်ကျာမွဲရ။ ဘာလကျာ်မန်ဝွံ ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ ကေုာံ ညးနွံပိုန် ဘာမန်ကိုဝ်ရဳယျာ တၠဂုဏ်အစာဉာဏရံသဳ အာဂတ ပၠတရဴတုဲ နူကဵု ဘာမလိင်မံင်ဂှ် စတမ်နူကဵု သြန်တမ် နူကဵု ဂကောံပွိုင်တိုက်ဖအံက် ပန်ကိုဋ်ဝါန်တုဲ ရာန်ကေတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုသေတ်တေမ်ပါ ၂၀၁၈ နကဵုၚုဟ်မးသြန်ကိုဝ်ရဳယာ ၃၆၀၀ကိုဋ်ဝါန်ရ။ ပ္ဍဲကိစ္စမရာန်ဘာဝွံ တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာရ (ရာမညရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်) လေဝ် ပါလုပ် ချဳဓရာင်လဝ် ဗိုင်ဟီုတွဟ် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ်ကီု သီုမကဵုဒါန်သြန် ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ သဘင်စရိုဟ်ဍာ်ဘာဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ၁၃ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၁၉ တုဲ နကဵု ဂကောံဝေယျာဝစ္စ ၁၄ ဂကောံဂှ် ဒုင်တိုင်ခဳ ဘာဝွံ ဂွံဆက်တန်တဴအာရ။
ဝင်ပတန်ဘာ
သၟာကမၠောန် ကောန်ဂကူမန် နူဍုင်မန်ဗၟာ အာကၠောန်စ ပ္ဍဲဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာသၠုင်ကျာဂှ် စနူသၞာံ ၜိုတ် ၂၀၀၇ ဂှ်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်ကၠုင်ဒၟံင်ဂှ် ဒက်ကၠုင် ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ။ နကဵုဂကောံဂှ် လိင်လဝ် ရုင်ဂကောံမွဲရ။ ပ္ဍဲကဵု ကောံဓရီုဂကောံ ပ္ဍဲ ၁၉ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဂကောံ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် သွက်ဂွံ ပတန်ဘာမန်မွဲတုဲ စတမ်နူဂှ်တုဲ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ကမၠောန် ပတန်ဘာမန် ပ္ဍဲဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာ မပ္တံကဵု -
ကိစ္စလိင်ဒတန်ဂှ် ပွိုင်ပိဂိတု ကေတ်အခိင်တုဲ ညာတ်ကေတ် ဒၞာဲကရပ်ဖျာဇၞော် မကြပ်ကဵု သၞေဟ်ကွဳပၟတ်၊ သၞေဟ်ကွဳ ပ္ဍဲအရာပ်ဗူဖျံင်ဂှ် ဂပ်ဝ်ရ။ သွက်ဂွံလိင်ဘာဂှ် ဒးကဵု ဟရမ် (၁၅၀)ကိုဋ်၊ တုဲပၠန် ၚုဟ်လိင်ဂိတုဂှ် မွဲဂိတု ၉ ကိုဋ်ရ။ နကဵုဂကောံ ပကောံဓရီု ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၉ နဝ်ဝေမ်ပါ ၂၀၁၄ ပ္ဍဲဘာသန္တိကရဝိဟာရ၊ နေဝ်အာန်သာန်တုဲ တုပ်စိုတ် သွက်ဂွံလိင်ဒၞာဲဂှ်ရ။ သွက်ဂွံဂွံသြန် ခရိတ်ဟရမ်ဂှ် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ် ညးတၠသဒ္ဓါတအ်တုဲ ညးလ္ၚဵု စုတ်ကဵု စှ်ကိုဋ်၊ ညးလ္ၚဵု စုတ်ကဵု မသုန်ကိုဋ်၊ ညးလ္ၚဵု ပန်ကိုဋ်ဒှ်တမ် သီုဖအိုတ် မၞိဟ် (၁၁) တၠ ကလိဂွံသြန် ၆၃ ကိုဋ်ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲကောံဓရီုဂှ် ညးက္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကောံတအ် ထပ်လဝ်တဲ ပလဝ်စၟတ်သစ္စ ရေင်သကအ်၊ "ဘာမန်ဒှ်တုဲ ယဝ်ရ သြန်ဂိတု ဟွံရုမ်ဂပ်မ္ဂး ညးမအာဂတပၠတရဴတအ် ဒုင်စေက် စုတ်ဗပေင်ကဵုရောင်။" ရ။
ပ္ဍဲကဵု ၂၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၁၅ ပ္ဍဲသဘင် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် မရနုက်ကဵု (၆၈) ဂှ် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ် ဒုင်ဒါန် သွက်သြန်ဂအုံပတန်ဘာမန်ဂှ် ကလိဂွံမၞိဟ် ၂၁၉ တၠ ဗိုင်ကဵုဒါန်တုဲ ကလိဂွံသြန် ၃၂၀ ကိုဋ် ပြင်င်ရ။ သြန်ဂအုံဂှ် ၜိုတ်ကြိုက်တန် ကလိဂွံလဝ်တုဲ သွက်ခရိတ်ဍာ် ခရိတ်ပၟတ် ကေုာံ ခရိတ်နာနာတအ်ဂှ် နွံပၟိက်ဒၟံင်ဏီတုဲ သွက်အရာဏအ်ဂှ် မၞိဟ်ဗၞတ်ကၠံတၠပြင်င် လၟေင်င်ဂိတု စုတ်ကဵုဒါန် ညးမွဲတၠ ညးလ္ၚဵု မသုန်လက်၊ ညးလ္ၚဵု ပိလက်၊ ညးလ္ၚဵုၜါလက် ညးလ္ၚဵုမွဲလက် မြဴသာ်ဝွံ ဗိုင်ကဵုဒါန်အိုတ်ရ။
စပ်ကဵု ကျာ်ဇၞော်ဂဇအ်ဘာ သ္ဂောအ်ကလိဂွံ ဝဳသာပတန်သာသနာဂှ် နူကဵု ဂကောံမန် ကလိဂွံ အဆက်ကု တၠဂုဏ်အစာ သဳလ (တိုက်ဓရ်ဖအံက်) အဃောမပတန်ဒၟံင်သာသနာ ပ္ဍဲဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာတုဲ တၠဂုဏ်အစာဂှ် ဆက်ကဵု မိတ် ကုဒါယကာ ကောန်ဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာမွဲတၠ မနွံယၟု Dr. Jeon Hyun Su (Psychiatric Clinic) ရ။ နူကဵုဒါယကာဂှ်မွဲကဆံင် ညး အာတ်အရီုအဗင် ကျာ်ဇၞော်ဂကူကိုဝ်ရဳယျာ မွဲဇကု မနွံယၟု မောန်ဗံင်ဂူ (Moon Bong Gu) ညးမဒှ် ကျာ်ဇၞော် ဌာနပတန်သာသနာဗုဒ္ဓဘာသာမုန်ဟက် (Chief monk of Buddhism Munhak Propagation Center) ရ။ နကဵု ကျာ်ဇၞော်ဏအ်ဂှ် ညးကေတ်ကဵု တာလျိုင် ပ္ဍဲအရာ မကော်ဘိက် နိမန်သင်မန်တုဲ မဿတာချဝ် (Mr. Cho) ဂှ် ဒှ်ညးမရေင်တၠုင် ပ္ဍဲအရာ မအာရုင်တအ်ရ။ ကိစ္စဝဳသာပတန်သာသနာဝွံ ဒးကေတ်အထံက်ဂလာန် နကဵုသင်လပါ် နူဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာကီု သီုကဵု နူကဵု ဍုင်မန်ဗၟာကီုတုဲ လပါ်ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တသဳလာစာရ (ဘာဗဂေါပရိယတ္တိ၊ ဍုင်မတ်မလီု) ကေုာံ ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘဒ္ဒန္တကေသရ (ဘာဗိုလ်လ္ၚီ၊ ဍုင်ဒဂုင်) တအ် ဒှ်ညးမထံက်ဂလာန် နကဵုစၞး ဂကောံရာမညနိကာယ သွက်ဂွံပတန်သာသနာ ဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာ ရ။ ဝဳသာပတန်သာသနာ မပတိုန်လဝ်ဂှ် ကလိဂွံအခေါင် ပ္ဍဲကဵု ၁၆ နဝ်ဝေမ်ပါ ၂၀၁၅ ဂှ်ရ။
ကျာ်ဇၞော်ဘာ
သွက်ဂွံပတန်သာသနာ ပ္ဍဲကဵု ဘာမန်ကိုဝ်ရဳယျာဂှ် နူကဵု ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ နိမန်နင် တၠဂုဏ်အစာ ဉာဏရံသဳ နူကဵု တိုက်ပရိယတ္တိ ဘာကျာ်သြဳမန်၊ ကွာန်တံင်ပရင်တုဲ ၂၉ နဝ်ဝေမ်ပါ ၂၀၁၅ ဂှ် ကျာ်ဇၞော်စိုပ်ကၠုင် ဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာတုဲ ဒါယကာတအ် ဗွဲမမိပ်မြဟ် ဓဝ်ပဳတိ မဇၞော်ဟေင် ဒုင်တၠုင်ဏာ ကျာ်ဇၞော် ဇရေင်ဘာဂှ်ရ။
thumb|900px|center|[[ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ ဒုင်တၠုင် တၠဂုဏ်အစာ ဉာဏရံသဳ (ပုင်၊ ပၞောဝ်သင်ၜါဇကု) ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜင်ကျာအေန်ချောန် သွက်ဂွံပတန်သာသနာ ပ္ဍဲဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာ၊ ကရောမ်ဒါယကာမန်ဂမၠိုင် ကျာ်ဇၞော်အစာကဝိသာရ (ပါဲ) ဘာဓမ္မဒူတ လေဝ် ပြာပ်ကၠုင် ဒုင်တၠုင်ကီုရ။ (၂၉ နဝ်ဝေမ်ပါ ၂၀၁၅)]]
ပရေင်ချဳဓရာင် ပ္ဍဲဘာဂမၠိုင်
စိုပ်တ္ၚဲအဒိုက် ကၟာတ်ကမၠောန်မ္ဂး ဒါယကာတအ် ပြာပ်ကၠုင်ဘာတုဲ ဂွံဒဂိုန်ဂိုင်ကေတ် သဳလ၊ လ္ၚောဝ်ကျာ်၊ ပတိုန်ပ္ကဴဝတ်၊ ပတုဲဝေယျာဝစ္စ၊ ဂွံကၠောန်ကာကုသိုလ် မဆေင်ကဵု ပရေင်ဘာသာတအ်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳမန် မပတံကဵု ကဵုဒါန်သ္ၚာကထိုန်၊ သ္ၚာသၞုက်ဗြဲ၊ ဗဝ်သၟုတ်က္ၜင်တအ်လေဝ် ဂွံကၠောန်ကၠုင်ရ။
ပါဲနူ ပရေင်ဘာသာတုဲ ပရေင်မၞိဟ် မပတံ ကဵု ပရေင်ဍုက်ကေဝ် စုက်လုက် ကုကောန်ဍုင်ဇကု ကောန်ဂကူဇကုတအ်ဂှ် ကလိဂွံကၠုင်ရ။ ယဝ်ရ ဒးကေတ်အရီုအဗင် ဗီုကဵု ဆက်အာယုက်ဝဳသာ၊ လျိုင်ပရေင်ထတ်ယုက် (medical insurance) တအ်ဂှ် ကလိဂွံ လိက်အထံက်ဂလာန် နူကဵု ဘာမန်တုဲ ကၠောန်စလောဲသွာကၠုင်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲဘာဂှ် သီုပံက်ဘာ ဗတောန်လိက် အရေဝ်ကိုဝ်ရဳယျာ၊ ဗတောန်ကဵု လိက်မန်၊ ကွတ်ကောန်ပျူတာ မပတံ မြဴသာ်ဝွံ ပရေင်ချဳဓရာင် နာနာသာ် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဘာမန်ဂှ်ရ။
ရာန်ဘာမန်
ပ္ဍဲကဵု ၇ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၁၆ ဂှ် ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ပူဇဴဓမ္မဒေသနာ တုဲ တ္ၚဲယးဂှ် ကၠောန်သဘင်ကောန်ဂကူမန် မရနုက်ကဵု ၆၉ ဝါ ပ္ဍဲၝောအ်ခဒမ်မ္ၚဵု၊ အရာပ်ဗူဖျံင် ရ။ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲဂှ် နူကဵု ဂကောံပွိုင်တိုက်ဖအံက် ဒုင်သဇိုင် ပိဏ္ဍပါတ် ကုခမဳသင် ကေုာံ ခရှ်မပြာပ်ကၠုင်စိုပ် သဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲဂှ်ရ ဂကောံပွိုင်တိုက်ဖအံက်တအ် ကသပ်ပြဲမွဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင် မိက်ဂွံကဵုဒါန် သြန်ဂအုံ သွက်ဂွံရာန်ဘာမန်တုဲ ဒုင်ကဵုဒါန် ကုကျာ်ဇၞော်ဘာမန် ဝတ္ထုဒါန် ပန်ကိုဋ်ဝါန်ရ။ အခိင်ဂှ် ပတန်ဂွံဘာမန် ဂွံပွိုင် ပိဂိတုညိကီုတုဲ ခရိတ်လိင်ဂိတုလေဝ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ဏီတုဲ ဆညးမွဲကီု ဟွံဂံင်ချပ် သွက်ဂွံရာန်ဘာမန်အပိုင်ဏီရ။
ပဟိုတ် သြန်တမ် နူကဵုဂကောံပွိုင်တိုက်ဖအံက် ပန်ကိုဋ်ဂှ်တုဲ ကောန်ဂကောံ ဂကောံကမ္မတဳဘာမန်တအ် ချပ်ဂၞန်စဳဇန်ကၠုင် သွက်ဂွံပကောံသြန်ဂအုံရာန်ဘာမန်တုဲ ဗိုင်ဆဝ်ဗ္ၚုဟ်တုဲ ဒါယကာ မကဵုဒါန်လေဝ် မံက်ကၠုင်အဆက်ဆက်ရ။
၁၆ သေတ်တေန်ပါ ၂၀၁၆ ဂှ် ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာတအ် နိမန်နင် တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာ (ရာမညရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ ဍုင်မတ်မလီု) သွက်ဂွံကဵုတွဟ်ဓရ် ပ္ဍဲတ္ၚဲသဘင်သီသြောအ် (ချူသံက်)ရ။ သဘင်ဓရ်ဂှ် ဒှ်သဘင်ဓရ်မန် အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာဂှ်ရ။ သဘင်ဓရ်အလန်ဏအ်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ၝောအ်ခမ်မ္ၚဵုတုဲ ပုရိသာတ်ဒါယကာကလင်ပင်မှိင်ဓရ် ကၠုင်စိုပ် ဗၞတ် ၂၀၀ ပြင်င်ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲ သဘင်ပူဇဴဓမ္မဒေသနာဝွံ ဂကောံကွာန်တၟအ်ကၞေင် ဒုင်သဇိုင် ကဵုဒါန်ပိဏ္ဍပါတ် ကုဘိက္ခုသင် ကေုာံ ကၟုဲခရှ် မပြာပ်ကၠုင်စိုပ်တအ်ရ။ ကရောမ် တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာရဂှ် တၠဂုဏ်အစာခမာစာရ (ရာမညရဋ္ဌ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ ဍုင်မတ်မလီု)၊ တၠဂုဏ်အစာဂရု (ဘာရုင်ဒါန်၊ ဍုင်လၟိုင်)တအ်လေဝ် က္ညကၠုင်စိုပ်ကီုရ။
တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာရ ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာတအ် မပကောံဒၟံင်သြန်ဂအုံ သွက်ဂွံရာန်ဘာမန်ဂှ်တုဲ သဒ္ဓါကတဵုဒှ် "ယဝ်ရ ရာန်ဘာမန်အပိုင်မ္ဂး တၠဂုဏ်အစာလေဝ် ကဵုဒါန် သြန် ၁၀၀ ကိုဋ်ကီုရောင်" ကဵုလဝ်တိကပါင်ရ။ "ယဝ်မင်ကဵုဒါယကာတအ် ဒှ်ရာန်ဘာမှ ဂွံကဵုဒါန်သြန်မ္ဂး လဇုဲလဇအာရောင်" တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာရ ချပ်တုဲ ကြဴနူမကဵုလဝ် ကတိပါင်တုဲ ဗၞတ်ၜါပိဂိတုဂှ် ပြင်ဗစိုပ်နင် သြန် ၁၀၀ ကိုဋ်ဒကေတ် နူကဵု ဍုင်မန်ရ။
ခမဳသင် ကေုာံ ဒါယကာတအ် နွံကဵု ဓရ်လွဳ ညဳသာသၟဟ်န်တုဲ အကြာဗၞတ် ပွိုင်ပိသၞာံဟေင် ဘာမန်အပိုင် မထေက်တန်ကဵု ၚုဟ်မး (၃၆၀၀) ကိုဋ်ဂှ် ရာန်မာန်အာရ။ (သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ပကောံဂွံ ၈၀၀ ကိုဋ်ဝါန်၊ သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ပကောံဂွံသြန် ၇၀၀ ကိုဋ်ဝါန်၊ သၞာံ ၂၀၁၈ ပံင်သီုဖအိုတ် သြန်ဂအုံပေင်ကၠုင် ဗၞတ် ၁၇၀၀ ကိုဋ်ဂှ် စဗၟံက်ကၠုင် ရုပ်ရဴကမၠောန်ရာန်ဘာဂှ် ဂၠာဲဆဵု စမြိုင်မွဲ နွံအရှာံ ၁၃၃မဳတာပန်ကၠင် (133m2) တိုက်ပိထပ် မနွံအရာပ်ဗူဖျံင်၊ ဍုင်အေန်ချောင်၊ (လိက်စာဘာ 767-144 Bupyeong-dong, Bupyeong-gu, Incheon, South Korea) နူကဵုဘာဂှ် အာသၞေဟ်က္ၜင်ကျာအေန်ချောင် နွံဇမ္ၚောဲ ၄၀ ကဳလဝ်မဳတာတုဲ ယဝ်ရအာ ဍုင်ဇၞော်သိုဝ်မ္ဂး နွံဇမ္ၚောဲ ၃၁ ကဳလဝ်မဳတာရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲပွဳပွူအရာပ်ဝွံ ဒှ်ဒေသ ကောန်မန် ကောန်ဗၟာတအ် မကောံကလောအ်ဂၠိုင်အိုတ်တုဲ ဆေင်ဖျာစၞစ ဍုင်မန်ဗၟာလေဝ် နွံတဴဗွဴမဂၠိုင်ကီုရ။
ဘာမန်ဝွံ နွံၚုဟ်မး ၃၆၀၀ ကိုဋ်ဝါန် (၅၀၀၀ကိုဋ်ဒကေဝ်)။ အခိင်မရာန်ဘာဂှ် သြန်နွံ ၁၇၀၀ ကိုဋ်ဓဝ်ရ။ တၠဂုဏ်အစာသဳလာစာ (ရာမညရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်) စိုတ်ဓါတ် ပ္ဍဲကမၠောန် ပတန်သာသနာဝွံတုဲ ကဵုဒြဟတ် ဗိုင်ဟီုတွဟ်ကဵုကီုရ။ အလဵုဇကု တၠဂုဏ်အစာဂှ် မွဲသၞာံ ကၠံကိုဋ် ကဵုကၠုင်ဒါန် ပွိုင်ပိသၞာံ ဒှ်အာ သြန် ပိကၠံကိုဋ်ပြင်ရ။
၂၁ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၁၈ ဂှ် ထပက်လိက်ကသုက် ကေုာံ ကဵု ဟရမ်ရာန်ဘာမန် အလန်ပထမ ဒးပသောင်ကဵု သြန် ၃၆၀ ကိုဋ်ဝါန်၊ သြန်ၚုဟ်သၟေဟ်တအ်ဂှ် အပ္ဍဲပွိုင်ပိဂိတုဂှ် သ္ဒးပသောင်ကဵု ညံင်ဂွံပြေအိုတ်ရ။ ညးတာလျိုင်တအ် ဒှ်ကၠုင်ဓဝိင် ဂွိင်ဖေက် ကဵုဟွံမာန်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူ ဒြဟတ်မဒါန်ဂကူမန်တအ်တုဲ ပ္ဍဲ ၂၂ အံက်တဝ်ပါ ၂၀၁၈ ဂှ် ပသောင်ဏာသြန် ၅၀၀ ကိုဋ်၊ ပ္ဍဲ ၁၄ ဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၈ ဂှ် ၁၅၀၀ ကိုဋ်၊ ပ္ဍဲ ၂၁ ဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၈ ဂှ် ၁၂၃၀ ကိုဋ် အပ္ဍဲပွိုင်ပိဂိတုဂှ် ဗွဲမအမ်သဝ် ၚုဟ်ဘာဂှ် ပသောင်ကဵုဏာမာန် သီုဖအိုတ်ရ။