cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အတ္ထုပ္ပတ္တိကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဘဒ္ဒန္တဇဋိလ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဘဒ္ဒန္တဇဋိလဝွံ
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ဂိတုဝှ် ၃ မံက်တ္ၚဲအၚာ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် နူနာဲလိုအ်မိအိ ကွာန်ကအ်ဇၞော်ရ ပၞောဝ်ကဵုကောန် ၇ ဒှ်ကောန်ဇၞော်အိုတ်တုဲ ဟိုတ်နူဆာန်ကောန်လောန်အာခုတ်တင်ကဵုယၟု မာံဆာန်လောန်ရ။ နူညးဍောတ်သွတ် ကတ်ဗ္တောန်ကၠုင်ပညာ ဘာသာမန် အခါအယုက်စိုပ် ၁၃ သၞာံဂှ်ဒှ်သာမဏဳတုဲ ဗ္ဒဗ္ဒာဲဒၟံင်ကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဝိမလမဟာထေရ် ကတ်လ္ၚတ်ကၠုင် သ္ဇိုင်ပရိယတ်စုင်ပၠန်ရ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၂၇ သၞာံဂိတုပသာ် ၈ မံက်တ္ၚဲစန်ဂှ် သ္ပခမဳပ္ဍဲအ္စာဥပဇ္ၛာဲ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝိသုဒ္ဓ ကွာန်ကအ်ဗိန်ဘာတၟိဂှ် မိကဵုမၜါ ဒုင်ဒကာပစ္စယ်ပန်တုဲ ဒှ်အာခမဳ ပ္ဍဲဝိသုံဂါမသိမ် ဘာကအ်သိုက်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝွံ ဂၠာဲကတ်ကၠုင်ပညာဇရေင်အ္စာကျာ်ဇၞော်အိန္ဒသာရ အရိယဝံသ ဘာဂြိုပ်ကွာန်ကံလှာ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်တိက္ခ ဘာဓမ္မာနုဂ္ဂဟဍုင်ပံင် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော် သုန္ဓရ ဘာဟရိုဟ်ကွာန်ကၠံသတ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ဝါယမ ဘာသဒ္ဓမ္မဓဇ ကွာန်မုဟ်ဒဵု ဂၠာဲကၠုင်နဲကဲစုင်ဒဵုကဵုစိုပ်အာဍုင်လ္ဂုင် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်တိဿ သီုကဵုကျာ်ဇၞော်သြဘာသ ဟွံပြေစိုတ်တုဲ ပြာပ်အာဇရေင်အ္စာကျာ်ဇၞော်ဝိမလဗုဒ္ဓိ ဘာ(မြစေတီရဲကျောင်း)ဍုင်မတ်မလီုတုဲ ဆက်ပြာပ်အာဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ညာဏိကဘာပဇ္ဇောတာရီုဍုင်မံင်မလပၠန်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ(၁၃၃၆)ဂ်ှမိက်ဂွံဆာပ်ပရေခၠေဝ်ရော်ဂုဏ်အ္စာတုဲ ဖျေံလိက်ပွိုင်(၃)သၞာံ ပ္ဍဲကွာန်ကံလှာဘာဂြိုပ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ(၁၃၃၉)ဂ်ှကျာ်ဇၞော်အ္စာဘဒ္ဒန္တသသာန ဓမ္မသဘာကျာ်က္ညနိမန်ဏာကဵုဖျေံလိက်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဇဋိလဖျေံကၠုင်လိက်ပ္ဍဲကွာန်ဓမ္မသဘာကျာ်ပွိုင်(၁၀)သၞာံပၠန်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ(၁၃၃၉)ကျာ်ဇၞော်အ္စာကၠုင်ပတန်သာသနာပ္ဍဲဇရေင်ကွာန်ကံဇြဲ နွံပိုန်ဂဇအ်ဘာရ။ ကျာ်ဇၞော်ဇဋိလ ဟိုတ်ညးဂွိင်ကဵုဂကူ လိက်ပတ် ကေုာံ ဂွိင်ကဵုဒကာတအ်တုဲ ပတိတ်ကၠုင်ဒြဟတ် ပံက်ကၠုင်သီုပရိယတ္တိရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝွံစိုတ်ဓါတ်စေတနာသဒ္ဓါလ္တူသာသနာ ဗုအးကေဝ်ဇြုင်လ္တူကွးကီုလ္တူဒါယကာကီု သွက်ပ္တောံၜတ်ဟွံမွဲရ ကျာ်ဇၞော်အ္စာအာဂတပၠတရဴတုဲ ဒါယကာတံဗက်လက္ကရဴသိုင်ကၠုင်လဝ်ဘုတ်ဘာ ကျာ်စေတဳ ဇြပ်သာလာ ဗွဲမစုင်လေင်ရ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဝွံပတန်မံင်သာသနာဇရေင်ရာမညနိကာယ ကံဇြဲပရိယတ္တိဘာဗၟံက်ဒဵုကဵုလၟုဟ်ဝွံဏီရ။ (နိဿဲ)
ဇၞူလွဳမာန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာဇၞူလွဳမာန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳဟ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၈၊ ဝှ် ၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
လျးရတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာလျးရတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုညသုခ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၆၊ ဝှ် ၁၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကြုင်ညာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ကြုင်ညာ(Kyonnye၊ ကျုံညဲ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကြုင်ညာ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၆၀။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကြုင်ညာဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၉၄၇ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၈၂၅ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဒဵုဗၠဲ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဍောတ်
ဘာဒဵုဗၠဲ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁၀၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝံသပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၀၊ ဝှ် ၅၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဝါဇမၠိင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ဝါဂၠိင်(Kwinshey၊ ကွင်းရှည်)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၂၂၀၂၁၄။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၆၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၄၉၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၅၁၇၀ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန် (Yindeinwa၊ ရင်းဒိန်းဝရွာ) ဂှ် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
ဝၚ်ပရူကွာန်
ကွာန်လ္တူဂှ် ကော်စကွာန်ယၚ်ဒိန်တုဲ ကွာန်ဏံနွံပါၚ်ကြုၚ်ယၚ်ဒိန်ဇိုၚ်ၜဳဂှ်ဟေၚ် ကော်စကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်မဒှ်ရ။
ကမၠောန်ဂယျိုၚ်လမျီု
ကၠောန်ဓမၚ် ရပ်ၚုဲရပ်က၊ ကၠောန်ခရံက်ဗွဲတုန်၊ ကမၠောန်ကၠောန်တမ္ၚာနာနာနွံရ၊ တမ်ကမၠောန်သီုဖအိုတ်မၞုံဒၟံၚ်ပ္ဍဲကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဂှ်တှ်ေ ရပ်လဝ်ကမၠောန်တမ္ၚာ(ကၠောန်ဓမၚ်)ဖအိုတ်ရ။
ပွဳပွူသဘာဝဒေသ
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ဒိုဟ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ၜဳမွဲ ကော်စပြၚ်ဍောတ်မဒှ်ရ။
ရှ်ေသှ်ေသာသနာ
ဗွဲမဂၠိုၚ်တှ်ေ ရှ်ေသှ်ေဒၟံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာဖအိုတ်ရ၊ လောန်ကၠုၚ်နူသၞာံ(2000)တုဲကၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုနူဒေသတၞဟ်တၞဟ်ကွာန်ပလုၚ် ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ စဵုကဵုလၟုဟ်လေဝ် ညးမဒှ်တမ်မူလမၞုံဒၟံၚ်ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဇေတ်ဇေတ်တံဂှ်နွံအောန်ကၠုၚ်ရ၊ လဆောဝ်တှ်ေ ညးတံပြံၚ်တိုန်အာမံၚ်ကွာန်ယၚ်ဒိန်လ္တူဂှ်အိုတ်ရ၊ ဟီုဂၠိဂၠိတှ်ေ ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်တုဲ ဂကူဗၟာကၠုၚ်ကၠောန်ဓမၚ်တမ္ၚာတံဂှ်နွံဂၠိုၚ်ရ။
ဘာလကျာ်ကေုာံကျာ်စေတဳ
ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ် ဘာလကျာ်နွံမွဲမ၊ ကျာ်စေတဳနွံမွဲတၞုၚ်လပါ်ပလိုတ်ကွာန်လ္တူက္ဍဟ်ဒဵုတၞုၚ်ၜဳ မၞုံယၟု ကျာ်ဒဵုထဝ်
ဘာတန်ကောန်ဂကူ
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ပါင်ယံင်ဒိန်နွံမွဲမ၊ ဗွဲကြဴဘာမန်ဒးကၠတ်စံၚ်တူအာတုဲ နကဵုသြန်ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူမန်အလုံနွံဂၠးတိမွဲဂှ် ဗိုၚ်ပကောံထံက်ပၚ်တုဲ သိုၚ်ဗဒှ်ဘာတိုက်ခိုဟ်ခိုဟ်မွဲပၠန်ရ၊ လပါ်ဂကောံတရဴအအာ တၠဂုဏ်အဇ္ဇလေဝ် ညးတံထံက်ပၚ်သြန်ဗွဝ်သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ဘာဂှ်လေဝ် နွံတဴရ။
ကပေါတ်နူဒေသ
ကကှ်ကှ်၊ ကောန်ၚုဲကှ်ကှ်၊ ခရံက်ၚာ၊ ၚုဲကဗွဲမဂၠိုၚ်။
ကွာန်ဆက်
ကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇိုၚ်ၜဳ သဘာဝခိုဟ်မွဲကွာန်နွံဒေသၜဳရေဝ်ဂှ်ရ၊ လပါ်ပလိုတ်ကွာန်ဂှ် နွံပြၚ်ဍောတ်မွဲတုဲ နွံအခြာၜိုတ်မွဲတိုၚ် ဂွံဆဵုက္တံနွံမွဲဍောတ် ကော်စ က္ကံကၠဵု ရ၊ နူ က္ကံကၠဵု ဂှ်ပၠန် ရံၚ်ပတပ်အာပလိုတ်တပ်တပ်ၜိုတ်စှ်တိုၚ်ချိၚ်ဆကေတ်တုဲ ဂွံဆဵု တ္ကံဇၞော် နွံမွဲရ။
ၜဳဒေသတံဂှ်ဖအိုတ်ဝွံ ကော်စၜဳရေဝ်မဒှ်ရ၊ နူကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်တိုန်အာလပါ်ဗၟံက်မ္ဂးတှ်ေ ဂွံဆဵုကွာန်ယၚ်ဒိန် ကွာန်တၟိယၚ်ဒိန် ကေုာံ ပါၚ်ဂၠံၚ်ပိသွာၚ်အာလပါ် ကွာန်ပါၚ်မ္ၚဵု တပ်အာကွာန်ကြုၚ်ထံက်ဗွဲတုန်။
လပါ်ဒိုဟ်သၠုၚ်ကျာပၠန်လေဝ် ကြုင်ကညာ ဝင်တၟအ် ပါင်ကြုင်ခေါဇာ ကြုက်ထံက် ဒပ်က္ၜင် သ္ၚိကျာ ပါင်ကြုင်မင်ဂၠန် မင်ဂၠန် မိထဝ်လှာဇၞော် မိထဝ်လှာဍောတ် ကွာန်မန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ၊ ကွာန်တံသီုဖအိုတ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ကွာန်လ္ၚဵုနွံဇိုၚ်ၜဳ ကွာန်လ္ၚဵုသ္ၚောဲနူၜဳကြပ်ကဵုဒဵုအိုတ်တုဲ ကွာန်လ္ၚဵုဂှ်ဟေၚ် ကၠောန်ကၠအ်ကၠောန်ဝါပရေၚ်တဵုလွဳနာနာလေဝ်နွံတဴအိုတ်ရ။
လပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာပၠန်ဂှ်လေဝ် သာဲခေါမ် ပါၚ်ၜဳ သၞေဟ်ကာ သၞေဟ်ဓမင် သၞေဟ်ခရေင် ကွာန်ရေၚ်ဆက်နာနာနွံတဴအိုတ်ရ။
ကောန်ဂကူ
နူစသၞာံ 2000 ဂှ်တှ်ေ မန်နွံၜိုတ်တြဴစှော်တၟံကၠံကီုလေဝ် စဵုကဵုပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံ 2023 ဝွံတှ်ေ ကောန်ဂကူမန်နွံအောန်ကၠုၚ်သိုက်သိုက်တုဲ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဂကူညးတၞဟ်လုပ်ကၠုၚ်ဇူဒီုကၠောန်စပဵုတိုန်သိုက်သိုက်တုဲ ဂကူဗၟာတံနွံၜိုတ်ထပှ်စှော်တၟံကၠံ စဵုကဵုစိုပ်ဒစိတ်တၟံကၠံနွံရ၊ ဟိုတ်နူကဵုကွာန်ပါၚ်ယၚ်ဒိန်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဓမၚ်ရပ်ၚုဲရပ်ကကၠောန်ခရံက်တုဲ ဂကူဗၟာံလုပ်ကၠုၚ်ကၠုၚ်တိုန်လၟေၚ်သၞာံဂွံတီကေတ်ရ။
မသ္ၚိအရာပ်ကေုာံလၟိဟ်မၞိဟ်
သ္ၚိနွံၜိုတ်ၜါကၠံမ၊ အရာနွံၜါအရာပ်၊ အရာပ်အုမ်မ္ၚး၊ အရာပ်အုမ်သၠကၚ်(သၠာတ်ကၚ်)။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကျာ်ဇြာတြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာကျာ်ဇြာတြေံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတိဿ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၅၊ ဝှ် ၅၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
မဟာသိမ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဍောတ်
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅၊ ထပိုယ် ၁၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘန သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၄၊ ဝှ် ၄၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
အံက်သာ၊ နာဲ
နာဲအံက်သာ (သၠးဂဗ္ဘ ၂၆-၁၂-၁၉၆၅) ဝွံ ဒှ်မၞိဟ် ဇာတိကွာန်တံင်ပရင် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ကောန်ဂကူမန် ကေုာံ ညးမရေင်တၠုင် ဒတုဲဖိုလ် ညးဍုင်ကွာန်မွဲတၠရ။ နာဲအံက်သာဝွံ ဗွဲမဗဗွဲ ကုအခိင်အခါ ခေတ်ကာလ အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန် မကတဵုဒှ်ဒၟံင်ဂှ် ညံင်ဂွံဒှ် ဂုဏ်ဖိုလ်ကောန်ဂကူမန်ဂှ် ဂိုတ်ဂစာန်ကၠောန်ကၠုင် သွက်အခေါင်ဂကူမန်၊ အခေါင်ညးဍုင်ကွာန်တအ် နူဘဝသၟတ် စဵုကဵု အခိင်လၟုဟ်ရ။ ကမၠောန် ဂကူမန် နကဵု အပ္ဍဲဗော်ရပ်လွဟ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိကီု၊ ဂကောံမှာဇန် အပ္ဍဲဗွိုင်သၞောဝ်ကီု သီုကဵု ဒုင်ရုဲစှ် သွက်အမာတ်စၠတ်ထဝ်ကီုရ။
ပထမအဝဲ
နာဲအံက်သာ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ဇရေင်မိပလေဝ် နာဲဖဵု ပ္ဍဲကွာန်တံင်ပရင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၂၇၊ ဂိတုပုဟ် (၄) မံက် တ္ၚဲအဒိုတ် (၂၆ ဒဳဇြေန်ပါ ၁၉၆၅)ရ။ မအံက်နာဲဖဵုဂှ် ဒှ်အ္စာဘာဗ္တောန်လိက်မန် ပကၠုင်အ္စာဘာ ပ္ဍဲကွာန်တံင်ပရင် ကွာန်သၞေဟ်ကြုက်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင်(၁၃၃၅)သၞာံ အဃောမိအံက်ယိုက်လဝ်ဂဝ်ဂၞဴ ကောန်ဍောတ်အိုတ်(အ္စာကၞေဟ် မနုဃံင်သရာဲ တံင်ပရင်)ဂှ် စုတိအာ ပ္ဍဲရုင်ဂဥုဲဍုင်မတ်မလီုရ။ မိအံက်မိပလေဝ်ဂှ် ဒှ်ညးဇိင်စက်ဇိုင်ဒယှ်အခိင်တေံတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင်(၁၃၇၁)သၞာံ စုတိအာရ။ အခိင်ကာလ မတက်ကာဒ်စၟတ်သမ္တီကောန်ဍုင်ဂှ် သီုကဵုဟွံတီလဝ်မွဲသာ် ယၟုဒးဒုင်ပြံင်အာ နကဵုယၟု ဗၟာ (မောင်အောင်ဘ) ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ကောန်မွဲမိ နွံ (၁၀) တၠဂှ် နာဲအံက်သာ ဒှ်ကောန် မရနုက်ကဵု (၆)။ စိုပ်အဝယ်မံင်ဘာမ္ဂး မိမၜါ ပအပ်ကဵုဘာ မံင်ဘာ အလဵုအသဳ တန်မူလ ပ္ဍဲကွာန်တံင်ပရင် တုဲ တန်ဒေါဝ်ဂှ် ဆက်တိုန် ပ္ဍဲကွာန်ညံင်ဗေန်သိက် ဗၟံက်ဍုင်မတ်မလီု(အခိင်တေအ် ဒှ်လဝ် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်)ရ။ အခိင်ဘာအလဵုအသဳကၟာတ် စိုပ်အခိင်ကညင်မ္ဂး မိမၜါ ပလံင်ဏာ နာဲအံက်သာ ဇရေင် ဘာလကျာ် သွက်ဂွံလေပ်လိက်မန်ရ။ ကာလကလိဂွံအာယုက် ၁၂ သၞာံ သ္ပထပိုယ်တုဲ ကတ်လိက်ပရိယတ် ပိဝှ် ဂွံအံင်ကေတ်တန်ဍောတ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၃၄၃ ဂှ် ရာံတိတ် နူဘဝထပိုယ်တုဲ တိတ်အာ တိပၠန်ဂတး သွက်ဂွံတဝ်စၞေဟ် ကုတၠအဝဵုဗၟာ မကၟာတ်လဒဵုလဝ် အခေါင်ဗၠးၜးဂကူမန် ပ္ဍဲဗော်ဍုင်မန်တၟိရ။ နာဲအံက်သာ စိုပ်ဂွံ တိပၠန်ဂတး ပွိုင်ပိဂိတုတုဲ သွက်ဂွံတိုန်ဘာပၞာန်တုဲ စိုပ်အာဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္ဍဲကျာ်ပိဂှ် ကတဵုဒှ် ယဲဇွဟ်ဇမၠိင် ပွိုင်ဘာ်သၞာံ။ သွက်ဂွံလွဳယဲတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ၁၃၄၄ ဂိတု ဒ္ဂိုန်(၁၄)မံက်ဂှ် ကလေင်စဴကၠုင် ကွာန်တံင်ပရင်ရ။
ဘဝသ္ၚိကၟိန်
သၞာံ ၁၉၉၀ အခိင်နာဲအံက်သာ မကလိဂွံအာယုက် ၂၅ သၞာံဂှ် ပတန်ဘဝသ္ၚိကၟိန် ကုမိနဳလာအံင် ဇာတိကွာန်တံင်ပရင် ပွိုင် (၁၀) သၞာံတုဲ ဟိုတ်နူဟိုတ်နာနာတုဲ ညးၜါပါ်ခြာရေင်သကအ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၂၀၀၀ ဂှ် နာဲအံက်သာ ပတန်ဘဝသ္ၚိကၟိန် ကုမိတာန်သဵု ဇာတိကွာန်တံင်ပရင် စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ်ရ။
ပရေင်ကမၠောန် ကောန်ဂကူ ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်
နာဲအံက်သာ ကလေင်စဴကၠုင် နူတိပၠန်ဂတး၊ ယဲဇွဟ် ဗၠးတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၃ (၁၃၄၅) ဂှ် တိတ်အာကၠောန်စ ပ္ဍဲဍုင်သေံရ။ စိုပ်ဍုင်သေံတုဲ ပံင်ပကောံ ကုသကအ်ရဲဂမၠိုင်တုဲ ကလေင်ကေတ်အဆက် ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိ (အ္စာယှိုဲဂျေန်)ပၠန်ရ။ နာဲအံက်သာ ကေုာံ သကအ်ရဲဂမၠိုင် ပံက်ပတိုန် ဂကောံသၟာကမၠောန်မန် စိုပ်ဌာန်ဇမ္ၚောဲ မွဲရ။ နကဵု ဂကောံသၟာကမၠောန်မန်ဝွံ ဗိုင်ရီုဗင် ကောန်ဂကူမန် ညးမစိုပ်ဒဒိုက် ဗီုကဵု ဒးဒုင်ရပ် ကုဗၠာဲသၟိင်သေံတအ်ရ။ တုဲပၠန် နကဵုဂကောံဝွံ ပကောံသြန်တုဲ ထံက်ပင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ သွက်ဂွံဒှ် ပစ္စယ်ပၠန်ဂတးရ။
ကလေင်စဴကၠုင် နူဍုင်သေံတုဲ စတမ်နူ သၞာံ ၂၀၀၇ ဂှ် လုပ်ယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ဖက်ဆော ညးအုပ်ကာ ပ္ဍဲဂကောံလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (အလုံပွိုင်ဍုင်လၟိုင်) ပွိုင် (၃) သၞာံရ။
နူသၞာံ ၂၀၀၈ ဂှ် အကြာကမၠောန်ဂယိုင်လမျီု တက်လိက်ကောန်ပျူတာ ကေုာံ သွံလိင်ကဝးနာနာဂှ် နကဵုနဲဓလုက် ရေင်တၠုင်တြးကၠုင် ကဝးပရိုင်သၞံင်တိုင်၊ ပရိုင်ကဴဝဴ မပတိတ် နူကဵု တိဗၠးၜး (ဝင်က) သွက်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဂွံတီ ပရိုင်ဒဒှ်ဍာံဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ ကၟာတ်လဒဵုလဝ် အခေါင်ပရိုင်ဗၠးၜးတုဲ ကုညးမပရးပရိုင် နူမ္ၚးတအ်ဂှ် နဒဒှ် မၞိဟ်ပလီုဍုင်မွဲဂှ် တၠအဝဵုတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အလဵုအသဳပၞာန် ပဒတန် သၞောဝ်လဒက်ပတန်ဍုင် (မကော်စ သၞောဝ်၂၀၀၈) ဂှ် နာဲအံက်သာ ပံင်တောဲ ကုညးချဳဓရာင်နာနာတအ်တုဲ တက်လိက်နကဵုစက်တက်လိက်ဇကုတုဲ ဗက်တြးလိက် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ် သွက်ဂွံဒစဵုဒစး သၞောဝ်၂၀၀၈ဂှ် ပၞာန်ဗၟာတအ် ဂွံပရိုင်တုဲ ကၠုင်စၟဳစၟတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ပ္ဍဲသ္ၚိကီုလေဝ် ဟိုတ်နူ ညးကဵုပရိုင်ခိုဟ် နာဲအံက်သာ ပၞုက်ကပေါတ်သက်သဳ ဂတာပ်အာတုဲ ဟွံဒးဒုင်ရပ်ရ။ ဆဂး နာဲအံက်သာ ဒးဒုင် ဂရတ်ကဵုထပက်စၟတ်တဲ ဒုင်ဝန် ပ္ဍဲရုင်(မယက)ဍုင်လၟိုင် နကဵုပိတင်၊ ကမၠောန်ဒစဵုဒစးအလဵုအသဳဂှ် လၟုဟ်လေဝ် ဟွံကၠောန်၊ ဂတဏအ်လေဝ် ဟွံကၠောန်၊ ယဝ်ရကၠောန်မ္ဂး ဒးဒုင်ဒုဟ်ရ။
သၞာံ ၂၀၀၈ ဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ရုဲစှ် နာဲအံက်သာ နဒဒှ် ညးက္ဍိုက်ပ် စၞးသၟတ် သွက်ဂွံချဳဓရာင် ကမၠောန်သၟဝ်တိ သွက်ပၠန်ဂတး ကေုာံ စန်ဒက်ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲဒေသခရိုင်ထဝါဲရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ နာဲအံက်သာ တိုန်စိုပ် ကောံဓရီု ကလေင်သ္ၚေဝ်ဂၠိပ် သဇိုင်သၞောဝ်ဒက်ပတန် ဍုင်မန်ရာမည ပ္ဍဲ ဌာနဗဒိုပ်လုပ်ဍုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် နာဲအံက်သာ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ် မၞိဟ်စၞး သၟတ် ဗွိုင်အပ္ဍဲဍုင် ပ္ဍဲဂကောံပရေင်ဂကူမန် (MAU) ရ။ ဂကောံပရေင်ဂကူမန်ဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵုဗွိုင်ဂကူမန် ဒေသနာနာ ဗွိုင်အပ္ဍဲဍုင်၊ ဗွိုင်မ္ၚးဍုင်၊ ကေုာံ ဗွိုင်ဍုင်သအာင်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒှ်ဂကောံပံင်ပကောံ ကောန်ဂကူမန် ဇၞော်အိုတ်မွဲရ။ ပ္ဍဲဂကောံပရေင်ဂကူမန်ဂှ် နာဲအံက်သာ ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ် ကမ္မတဳဗဟဵု မွဲတၠတုဲ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပ္ဍဲဗွိုင်အပ္ဍဲဍုင် နကဵုလျိုင် ဒု-ဒါရာ်တာ (သၟဝ်တိ) မွဲတၠရ။
သၞာံ ၂၀၁၀ ကာလဒက်ပတန် ဌာန်ကောံသၟတ်မန် (MYF) မဒှ် ဂကောံပံင်ကောံ ဂကောံသၟတ်ဂမၠိုင်ဂှ် နာဲအံက်သာ ယိုက်ဂၠေင်ကေတ်လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် စၞးသၟတ်ခရိုင်ထဝါဲ ပ္ဍဲကမ္မတဳဒက်ပတန်ရ။
စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် တၞဟ်နဂွံဗပေင်ဒြဟတ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲဍုင်တုဲ နာဲအံက်သာ နုက်တိတ် နူကဵု ဂကောံပရေင်ဂကူမန်တုဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံဒက်ပတန် ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် မွဲရ။ ပ္ဍဲဗော်ဏအ်ဂှ် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင်လဝ် နဒဒှ် ကမ္မတဳရေင်တၠုင်ကေင်ကာဗဟဵုမွဲတၠရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မပစၞး ဂကူမန်မ္ဂး နကဵု ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် မွဲဟေင်ရ ဒှ်ဗော် မဒုင်ရုဲမာဲ။ ဟိုတ်နူ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မဒှ်ဗော်ဒစဵုဒစး အလဵုအသဳဍုင်ဗၟာ ဒြဟတ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ် ဗ္ဂပ်ဗဗေင် ကုသဘင်ရုဲမာဲ သၞာံ ၂၀၁၀တုဲ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ညးဟွံမိက်ဒုင်ရုဲမာဲ သၟဝ်သၞောဝ်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈ ဗွဲမဂၠိုင် ဗ္ဂပ်ဗဗေင် ကုသဘင်ရုဲမာဲဂှ်ကီုရ။
စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ သၟဝ်ပၠတရဴ ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ကေတ် တင်လတုပ်စိုတ် ကုအလဵုအသဳပၞာန်ရာံ သွက်ဂွံဒုင်ရုဲမာဲ ပ္ဍဲသဘင်ရုဲမာဲအကြာ သွက်ဒၞာဲသမၠးတအ် ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ ၁ ဂှ်တုဲ နကဵု သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ညးမဗဂပ်လဝ်ဗဗေင် ကုသၞောဝ်၂၀၀၈ တအ်ဂှ်လေဝ် ဒက်ပတန် ပခိုင်ကၠုင်ဗော် သွက်ဂွံလုပ်ဒုင်ရုဲမာဲကီုရ။ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်မန်တအ် ဒှ်ကၠုင်ဓဝိင် ညံင်ဗော်မန် မဒုင်ရုဲမာဲ ဟွံဂွံဒှ်ၜါဗော်ရ။ ရန်ကဵု ညံင်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် မလုပ်ဒုင်ရုဲမာဲ ဟွံဂွံဒှ်ၜါတုဲ ဒက်ပတန်ပတိုန် ကမ္မတဳပညဳပညပ်မွဲရ။ ပ္ဍဲကမ္မတဳပညဳပညပ်ဂှ် နူဗော်မန်ၜါဂှ် ပလံင်ကဵုလဝ် မၞိဟ်စၞး သီုၜါလပါ်ရ။ နကဵုဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် ကဵုတာလျိုင် ကုနာဲအံက်သာ နဒဒှ် ဒု-ညးက္ဍိုက်ပ် ကမ္မတဳပညဳပညပ်ရ။ ဆဂး ကမၠောန်ပညဳပညပ်ဂှ် ဟွံအံင်ဇၞးတုဲ ဗော်မန် မဒုင်ရုဲမာဲ ဒှ်ကၠုင်ၜါဗော်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ရုဲမာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵု စၞးဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်တုဲ နာဲအံက်သာ ဒုင်ရုဲမာဲ ပ္ဍဲညးစၞးစၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူဆန္ဒမာဲလၟိဟ်(၇) ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ရ။ ဆဂး ဟွံဇၞးမာဲရ။
ဂကောံပညဳပညပ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဆက်ပညဳပညပ်ဒၟံင်ကီုလေဝ် ဗော်မန်ၜါဂှ် စၞးမကြပ်ညောန် ရေင်သကအ်ဂှ် သ္ၚောဲခြာဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ ဟိုတ်နူ မညာတ်ကေတ် ဟိုတ်နူမၞိဟ်ဇၞော်ကဆံင်လတူ ညိည ဟွံမိက်ဒှ်မွဲတုဲ ဗော်မန် ဒးထကးဒၟံင်ဗီုဏအ်ဂှ် ဟွံမဲပၟိက်တုဲ စန်ဒက်ကၠုင် ကောန်ဗော်ၜါလပါ် ညံင်ဂွံညဳသၟဟ် ရေင်သကအ်ဂှ် နာဲအံက်သာ ဒးဒုင်စောဲဒုဟ် မၞိဟ်ထကးဗော်တုဲ ဒးဒုင်နုက်ပ္တိတ် နူကဵုဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန်ရ။ ဆဂး ယဝ်ရ ဗော်မန် ဟွံဒှ်မွဲမ္ဂး ညံင်ရဴသဘင်ရုဲမာဲ ၂၀၁၅ ဂှ် မန်တအ် ဒးဆက်ကျမာဲပၠန်ရောင်၊ တုဲပၠန် ဟိုတ်နူ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဒှ်ဒၟံင်ၜါတုဲ ကောန်ဂကူမန် အကြာဍုင် အကြာကွာန်ဂမၠိုင်လေဝ် လညာတ်ထကးပြးတုဲ အရာဝွံ ဒှ်လလေင်ဂကူ ဗွဲမဇၞော်ရောင် ကောန်ဂကူမန်၊ ခမဳသင်မန်တအ် ညာတ်ကေတ်တုဲ ဆက်ဂစာန်ကၠုင် သၠုင်ပတိုန်အသိင် ပရေင်ကမၠောန်ဏအ်တုဲ ကုညးမနွံပၟိက် ပရေင်ပံင်ကောံတအ်ဂှ် ဒက်ပတန်ပတိုန် ဒြဟတ်ရာမည မွဲရ။ ပ္ဍဲကဵု ဒြဟတ်ရာမည ဂှ် နာဲအံက်သာ ဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာ နဒဒှ် မၞိဟ်မနွံအခေါင်ဟီုဂးမွဲတၠရ။ နကဵု ဒြဟတ်ရာမည ဆက်ဂိုတ်ဂစာန် ပညဳပညပ် အကြာဗော်မန်ၜါဗော်၊ တတ်ထပက်ကၠုင် တင်နာနာ၊ ကၞောတ်တဲ ဟွံဂွံတွဵုတုဲ နကဵု ဒြဟတ်ရာမည ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ကဵုဒြဟတ်ဓရိုဟ် ဒးဒက်ပတန်ပတိုန် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်တၟိမွဲ နကဵုယၟု ဗော်ပစၞးကောန်ဂကူမန် ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဗော်ဍုင်မန်တၟိထ္ပက်စၟတ်တဲ(NCA)တုဲ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပိဗော် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံရးမန် ဗော်ကောန်ဂကူမန်တအ်က္ဍိုက်ပ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ ဂိတုမေ ၅၊ ၆၊ ၇၊ ပွိုင်ပိတ္ၚဲ ကၠောန်ပေါဲသဳကၠဳ ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် အလုံဂကူမန် လတူဍုင်ရေဝ်ရ။ သွက်ပေါဲသဳကၠဳဏအ်လေဝ် နာဲအံက်သာ ၜိုန်ဟွံပါလုပ်ပ္ဍဲပိဗော်ဂှ်ကီုလေဝ် နကဵုသွာင်ဗော်ပစၞးဂကူမန်(ညးဍုင်ကွာန်ခၟဳသင်မန်သ္ပသမ္တီလဝ်) ကေတ်လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ကမ္မတဳ ရေင်တၠုင်ကေင်ကာမွဲတၠကီုရ။ နူဂှ် ဗော်မန်ပိဗော် တုပ်စိုတ် ဒက်ပ္တန် ဗော်မန် နကဵု ယၟု ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် နာဲအံက်သာ ပါလုပ်ပ္ဍဲကမ်မတဳဒက်ပတန်ဗော်ကီု သီုကဵုယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် တာလျိုင် နဒဒှ် ကမ္မတဳရေင်တၠုင်ကေင်ကာဗဟဵု ကေုာံ ကေင်ကာသၟတ်ဗော် ရ။
ပါဲနူ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ ပ္ဍဲကိစ္စ သဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်တအ်ဂှ်လေဝ် ဗွဲမဗဗွဲကဵု အခိင်အခါ ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် နကဵုတာလျိုင်နာနာကီုရ။
သဘင်မာဲ ၂၀၂၀
သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ဂှ် နာဲအံက်သာ ပ္တိုန်လဝ်စရင် သွက်ဂွံဒုင်ရုဲစှ် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ (၆) နကဵုစၞး ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ရ။ ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကုညးမပတိုန်လဝ်စရင် သွက်ပွိုင်ဆန္ဒမာဲ နွံ (၄)တၠဂှ် ညးကေင်ကာ ပွိုင်ဍုင် (၈၁) တၠတအ် စုတ်မာဲနဲဓလုက်ဂှ် နာဲအံက်သာ ကလိဂွံ ၂၈ မာဲ၊ နာဲလၟိုန်အံင် ကလိဂွံ ၁၉ မာဲ၊ မိပိုန်သိုက်ထဝ် ကလိဂွံ ၁၄ မာဲ၊ နာဲသဳဟ ကလိဂွံ (၃) မာဲရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု ပွိုင်ဍုင် ဆမၞိဟ်မကလိဂွံမာဲဂၠိုင်အိုတ်ၜါ နာဲအံက်သာ ကဵု နာဲလၟိုန်အံင် ဟေင် ပလံင်ဏာလဝ် ဗဟဵု သွက်ဂွံပဒတန်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲကဵု ကမ္မတဳရုဲစှ်အလံင်အမာတ် ဗဟဵု ၁၇ တၠဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု ညးဒေသရေဝ်တအ် ဟွံရုဲစှ်လဝ် အတိုင်စၞောန်ပညုင်ဗဟဵု မကဵုလဝ် သွက်ဂွံရုဲစှ် နကဵုနဲမဒုင်သဇိုင် ကုက္ဍိုပ်ပိက္ဍိုပ် မဒက်ပတန်လဝ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ်တုဲ ကလေင်ရုဲစှ်တၟိပၠန်ရ။ ပ္ဍဲကဵု အလံင်အမာတ် အလုံပွိုင်ဍုင်ရေဝ် မဂွံဒုင်ရုဲစှ်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ဆနာဲသဳဟမွဲဟေင် ဒှ်မၞိဟ် နူကဵု က္ဍိုပ် ဗော်ကောန်ဂကူတုဲ နကဵု ဗဟဵု စၞးနာဲအံက်သာ ညးမကလိဂွံလဝ် မာဲဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ပၠုပ်စုတ် နာဲသဳဟ ရ။ စပ်ကဵု ကိစ္စဏအ်တုဲ နာဲသဳဟဂှ် ပ္ဍဲအခိင်မကတဵုဒှ် အမာတ်စၠတ်ထဝ်တုဲ ဆမွဲဝါကီု ဟွံကၠုင်စိုပ် ဒေသပွိုင်ဆန္ဒမာဲဇကု၊ အခိင်စၠတ်ထဝ်ကၟာတ်လေဝ် ဟွံဆဵု၊ ပ္ဍဲအခိင်စၠတ်ထဝ်လေဝ် ကိစ္စဒေသ ကေုာံ ဂကူမန်ဂှ် ရေင်တၠုင်လဝ် မာန်အောန်လောန်ဂးတုဲ နကဵု ဂကောံဥက္ကဌ ညးအုပ်ကာ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်တအ် သီုကဵု ညးဒေသ ခမဳသင်တအ် ဒစဵုဒစးကီုလေဝ် နကဵု ဥက္ကဌဇၞော် နာဲတေန်အံင် (နာဲတၠနန်) ဂှ် ပ္ဍဲကဵုသဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ကောန်ကွးဇကုၜါတၠ နာဲသဳဟ ကဵု နာဲလျးတၟး သ္ဒးပါဟေင်၊ ဟွံပါ ဟွံဂွံ။ ၜိုန်ရ ညးဒေသတအ် ဟီု စုတ်နာဲသဳဟမ္ဂး ဂကောံဒေသ ယှုက်ထုဲရောင်။ ကျမာဲ ဒှ်မာန်ရောင်ကီုလေဝ် နာဲတေန်အံင် ဟွံဒုင်တဲ ဗော်မန် ကျမာဲသောင်ဍေဟ် ကောန်ကွးဇကု နာဲသဳဟ သ္ဒးပါတွဵုရောင် ဂးတုဲ နာဲသဳဟ ဂွံဇၞးအာဇကု နကဵုပၟိက်ဆန္ဒအာဂတိ နူဥက္ကဌဇၞော် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်တုဲ နာဲအံက်သာ ဟွံဂွံဒှ် အလံင်အမာတ်ရ။
ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ညးဒေသ (ဗွဲတၟေင် ကောန်ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကေုာံ ခမဳသင်)တအ် ဟွံမိပ်စိုတ် ဟွံပေင်စိုတ် လတူဗဟဵု ကတဵုဒှ်ကၠုင် တၟာဂလိုင်ရ။ နကဵု ဂကောံပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ကီု သီုကဵု ဂကောံခမဳသင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်တအ် ဟီုကဵု နာဲအံက်သာ ယဝ်ရ နာဲအံက်သာ လုပ်ဒုင်ရုဲ နဒဒှ် ပုဂ္ဂလိကမ္ဂး နကဵု ဂကောံပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ကီု ဂကောံခမဳသင်ကီု ဗိုင်ဆဝ်ဗ္ၚုဟ် ဂစာန်ကဵု ညံင်ဂွံဇၞးမာဲရောင်။ ဆဂး နာဲအံက်သာ ရံင်ကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ညံင်ဟွံဂွံထကးလီုတုဲ ဖျေဟ်ထောအ်သ္ဂုတ်သွာတ် လလောင်တြး ပ္ဍဲမုက်ဝှုက်ဗောက်ညး ပ္ဍဲကဵု ၆ သြဂေတ် ၂၀၂၀ ဒဒှ်ရ ညးဟွံဒုင်ရုဲ နကဵုပုဂ္ဂလိကရ။
အစာကၞေဟ်
နာဲအံက်သာဝွံ သီုဒှ် အစာချူလိက် ဗွဲတၟေင် လိက်ပရေင် မကဵုပညာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ကောန်ဂကူ ကေုာံ ပရေင်ထတ်ယုက်တအ် ပ္ဍဲကဵု ဂျာနေဝ်၊ လိက်ပရိုင် ကေုာံ မဂ္ဂဇြေန်တအ် ရိုဟ်လၟိဟ်ဟွံမာန်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် ဂကူမန်တအ် ချပ်ဂၞန်ကၠုင် ညံင်ဂွံဒက်ပတန် ဂကောံအစာကၞေဟ်မန်မွဲဂှ် နာဲအံက်သာ ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲကမ္မတဳဗမံက်ရုပ်ရဴကမၠောန်မွဲတၠတုဲ ကာလဒက်ပတန် ဂကောံဂှ်တုဲ နာဲအံက်သာ ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် ပ္ဍဲ ကမ္မတဳရေင်တၠုင်ကေင်ကာ နဒဒဒှ် ညးစၟဳစၟတ်စရင်မွဲတၠရ။
ဂကောံပရဟိတ
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နူကဵု ဂကောံသင်မန် ရာမညဓမ္မာစရိယ အလုံဒေသရးမန် ပၠတရဴတုဲ ဒက်ပတန် ဂကောံဥပတ္ထမ္ဘက အလုံဒေသရးမန် (ဝါ) ဂကောံပရဟိတ အလုံဂကူမန်ဂှ် ပ္ဍဲဂကောံဏအ် နာဲအံက်သာ ကေတ်ကၠုင်ဒၟံင် တာလျိုင် နဒဒှ် ဥက္ကဌ ဒေသသကုတ်ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် သၟဝ်ကျာရ။
ကျာ်ဇြာတၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာကျာ်ဇြာတၟိ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် ရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၀၊ ဝှ် ၃၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဘာကောန်ဂကူမန် ဍုင်ဇိုင်ကျာ်
ဘာကောန်ဂကူမန် ဍုင်ဇိုင်ကျာ် ဝွံ နကဵု တၠဂုဏ်အစာဇဝန (ခဠာတ်) ဘာမန်တာဝတိံသာ၊ ကွာန်ကၠအ်ဝုန်ဗိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ပံင် အာဂတပၠတရဴ ဗွဲကိုပ်ကၠာတုဲ ဖန်ဇန်ကၠုင် သွက်ဂွံသြိုင် ဘာကောန်ဂကူမန် ရ။
ဂအာင်ဘာ
နာဲကျော်သန်း၊ မိချိုပြုံး အရာပ်ဖဴၜဵု ရန်တၟအ်ကဵု မိမၜါလပါ် နာဲချန်သိန်၊ မိကွန်ပိုင်၊ နာဲမောင်အေး၊ မိငွေအိမ်တအ်တုဲ သၠးကဵုဒါန် တိ ၂,၁၀ ဨက ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၀၊ ၀၄၊ ၂၀၂၂။ ဒၞာဲတိဝွံ ဟိုတ်နူ သ္ၚောဲဒၟံင် ကုကွာန်တုဲ ဟွံဒှ်သြိုင်ဘာဒၞာဲဂှ်၊ တိဂှ် စွံလဝ် သွက်ဂွံလှာဲရ။ ဒၞာဲမသြိုင်ဘာဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအကြာ တိ နာဲမောင်ဝင်း၊ မိငွေစား (အုံအင်ၜိုပ်) ကဵု နာဲတိုးလင်း၊ မိမင္ၚယ် (အရာပ်ဖဴၜဵု) တုဲ ညးတအ် ၜါသ္ၚိကၟိန်ဂှ် ကဵုဒါန် ညးမွဲသ္ၚိ တိမွဲမွဲ ဨက။ တိဂအာင်ဘာ သီုဖအိုတ် ဒးကေတ် ၃ ဨကတုဲ သၟေဟ်မွဲဨကဂှ် ဒးရာန်ကေတ် နူမောင်ဝင်း ၀,၅ ဨက၊ နူနာဲတိုးလင်း ၀,၅ ဨက။ တိ ၁ ဨက မဒးရာန်ကေတ် နကဵုင္ၚုဟ် ၄၅၀ ကိုဋ်။
ကမၠောန်မသြိုင်ခၞံ
သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၁၉ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၁၄ စွေက်) တ္ၚဲအဒိုတ် အခိင်နူဂယး ၉း၀၀ ဂှ် ပသကိုပ်သက ကုခမဳသင် ကျာ်ဇၞော်အစာ အလုံကွာန်ခလာတ်၊ ဇိုင်ကျာ်၊ ကုန်ပ္ကဴတုဲ ကၠောန်သဘင်မ္ၚဵု ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက် ဘာကောန်ဂကူမန် ဍုင်ဇိုင်ကျာ်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာ၊ တၠဂုဏ်အစာ ကွာန်ခလာတ်၊ ဇိုင်ကျာ်၊ ကုန်ပ္ကဴတအ်ကီု ကမ္မတဳပညာဗဟဵု၊ ကျာ်ဇၞော်အစာဝရဝံသ နွံပိုန် ဘာၝောအ်နက် တကအ်ခၟိုင်၊ ညးတာလျိုင် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်၊ ညးအုပ်ဓုပ်ကွာန်တအ်ကီု သီုကဵု ကောန်ဍုင်ကွာန် သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၅၀၀ ပြင်ပြင် တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက်ဂှ် ဍိုက်ရတ် ၂၄ မ ကဵု လိက်တၟအ်သက်သဳ မချူလဝ် "ဘာကောန်ဂကူမန် ဍုင်ဇိုင်ကျာ်၊ ၁၃၈၄ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၁၄) စွေက် တ္ၚဲအဒိုတ် (19-3-2023)၊ အခိင်နူဂယး (၉း၀၀)နာဍဳဂှ် သ္ပသကိုပ်သကကဵု ခမဳသင် ကျာ်ဇၞော်အာစာ အလုမ်ကွာန်ခလာတ်၊ ဇိုင်ကျာ်၊ ကုန်ပ္ကဴ တုဲ နကဵုသြန်ဒါန် ကောန်ဂကူမန် အလုံလိုက် သိုင်ခၞမ်လဝ်ရောင်။"
ဓမ္မသာသနာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာဓမ္မသာသနာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၉ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳရိဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၃၊ ဝှ် ၅၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
စိတ္တရူပ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကောန်ဒါင်
ဘာစိတ္တရူပ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကောန်ဒါင်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၇၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၈၊ ဝှ် ၂၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
အကျာံ (သၟဝ်ကျာ)၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်တၟအ်ကျာံ (သၟဝ်ကျာ)(Kyaukmichaung(North)၊ ကျောက်မိချောင်း (မြောက်))ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၂၂၀၂၁၃။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၆၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၄၉၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၅၁၇၀ တၠရ။
ထံင်ကအ်လဒ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာထံင်ကအ်လဒ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ခမဳ နွံ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၂၊ ဝှ် ၁၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဗောဓိစေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာဗောဓိစေတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ဓမ္မသုခဒဵုကျာ်ကအ်ဂြိုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်လှာ
ဘာဓမ္မသုခဒဵုကျာ်ကအ်ဂြိုင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်လှာ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂၆ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
အံင်မင်္ဂလာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလုဲ
ဘာအံင်မင်္ဂလာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလုဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၆၊ ဝှ် ၂၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဇၞူရတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာဇၞူရတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တညေယျဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၉၊ ဝှ် ၃၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ခၟာဲကသွက်လဓဳ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ဝတ္ထုဇမၠေအ်−( ခၟာဲကသွက်လဓဳ )
အေမဂဳပိုဲ လၟုဟ်ရအဲကၠုၚ်နူဍန်က ဂွံနၚ်ကဟပိုၚ်မွဲဒုတ်ခိုဟ်ဗှ်ေ၊ ဗဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဏံတှ်ေ က္ဍိုပ်ဍေံဗုၚ်ဍေံ ကပေါတ်ပ္ဍဲဍေံဂှ် ဍုန်သွမြေက်ဍေက်ဍေက်ဖျးဖျးဏးမဂဳ၊  ဖျုန်သှ်ေမံၚ်တံဂှ် ဂွပ်လဝ်ၜဵုတုဲ စဲထောံသ္ပကဟကှ်။
လဓဳဂှ်ဗ္ကန်လဝ်ကဵုဗြဴဇကုတုဲ ကွာ်စှ်ေအာလပါ်ပြၚ်ၜဳ အာကျောဝ်ဂၠုၚ်ပလေဝ်ကပေါတ်နာနာပ္ဍဲဂၠုၚ်တေံရ။
လပါ်မဂဳနွံပ္ဍဲသ္ၚိဏံဂှ်ပၠန်လေဝ် ဟွံမံၚ်လံဂစာန်ကၠောန်ကကရေက်ဗုၚ်တုဲ ပ္ဍဲဗုၚ်ကဂှ် နွံမံၚ်မွဲဒါန်တၟာကအ်တဲဍာဲယောပ်မံၚ်ပ္ဍဲဗုၚ်က− မဂဳဂှ်ရပ်ကေတ်ခိုဟ်ခိုဟ်ဖေက်ခၟာဲကဂှ်ထ္ကးအာတုဲ စုတ်လဝ်ကဵုပ္ၚာၚ် ကာလဍာ်သွတူမှ မဂဳဂှ်ထောံဖျေံခၟာဲကပ္ဍဲထၟာဲသွဂှ်သိုက်သိုက်သာသာ ။
ကြုင်လံင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ကြုင်လံင်(Kyonlaung၊ ကျုံလောင်း)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၆၀။
ခၟာဲကသွက်လဓဳ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ဟွံလံဟေၚ် သွလေဝ်စိန်ပုၚ်လဝ်ဝုန်ဒးဂစပ်တုဲ လဓဳဂှ်တိုန်ကၠုၚ်နူသၞေဟ်ဂၠုၚ်စိုပ်ကၠုၚ်သ္ၚိသွက်ဂွံစပုၚ်သွဗဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်ရ၊ ထဝါဲဂှ် မဂဳတုက်ကေတ်ခၟာဲကဍာဲဍာဲကဵုလဓဳဂှ်စကၠာ၊  −− အေလဓဳပိုဲ ကဍန်ဂွံနၚ်ဂှ် ခၟာဲဍေံဒုတ်ဍာဲယောပ်မံၚ်တၟာကံတဲ− အေညအ်လဓဳ။
ကြုင်လံင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၆၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၄၉၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၅၁၇၀ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ခၟာဲကသွက်လဓဳ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
မဂဳဂှ် ဟိုတ်နူစေတနာအးလ္တူလဓဳဇကုတုဲ တုက်ကဵုလဓဳဇကုစခၟာဲကဂှ်ရ၊ လဓဳဂှ်ပၠန် အဃောဗျဵုမံၚ်ရဂှ် မွဲသာ်ဟွံရံၚ် ရပ်ဂွံခၟာဲကဍာဲဍာဲဍန်ဍန်ဗက် ဟာပါၚ်ကိတ်စဓဝါဲဂှ်ရ။
ဟေမဂဳ ကျာအိက်နူလဵုရောမဂဳ −− ဓဝါဲဂှ်လဓဳတီ ဒဒှ်ရခၟာဲကဍာဲယောပ်မဂဳဍုန်လဝ်ဂှ် ဒှ်မံၚ်အိက်ကလောံတၟာကံတဲဏောၚ်သွံဟာဂှ် − ဝိုၚ်ပုၚ်ဂှ်လေဝ်ပြး မဂဳဂှ်လေဝ် ဒးတိုန်ရုၚ်ဂဥုဲ ။
စနူဂှ်တုဲ ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ယဝ်ဟီုစိုပ်အာလပါ်ခၟာဲကဏောၚ်တှ်ေ ညးတံဟီုဟတဵုဟရိုၚ်ဝေၚ်ညးသ္ကံ −− ဟေ မုခၟာဲကရောဗှ်ေ ခၟာကသ္ၚိတေန်ယှေန်တံဟာ
နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ဂုဏ်ဖိုလ်သဘာဝ
ဂုဏ်ဖိုလ်သဘာ၀
စိုပ်ခေတ် မဳဒဳယာဏံ ဂကောံမဳဒဳယာတံ ဂကောံဖောအ်ဗြေဝ်ဂၠးတိ ဟဳုဗြုဂၠိုၚ်တုဲ ပ္ဍဲခေတ်တတိယဏံ ဂွံကၠုၚ်ဒၞဲါ မၞိဟ်တံစွံကၠုၚ်အာရဳု ဖန်ဇန်ကၠုၚ်ပရေၚ်သဘာဝ ဂွံဆက်နွံအာမာန်၊ ညံၚ်ဟွံဂွံလီုလာ်အာ ဂကောံမၞိဟ်နာနာတံ ဒၞာတာကၠုၚ်ပရေၚ် သဘာဝဏံရ။
"သဘာဝ" ဟဳုဂှ် "အစောံဇြဟတ်မၞိဟ်၊ ဖောအ်ဗြေဝ်တမ်ရိုဟ်မၞိဟ်" တံဟွံမွဲ မွဲသာ် ဒှ်ကၠုၚ်အလဵုအလဵုဍေံ သွက်ဂွံပ္တုဲဖိုလ်ကဵုမၞိဟ် သတ္တံအလုံသီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်ပွဳဗွိုၚ်သဘာဝ ဖအိုတ်ရ။မပ္တံ တိဍာ် ကျာ် ဒဵု ၜဳကြုၚ် စောဝ်လဂေါဝ် တၞံဆု ဒုန် ချောဲ ယၟုလၟိဟ်ဍေံ ရိုဟ်ထ္ၜးကဵုဟွံအိုတ်ရ။ ဝတ္ထုသဘာဝ မၞုံပ္ဍဲလောကမၞိဟ်တံသီုဖအိုတ်ဂှ် သ္ပမံၚ်ဂုဏ် ပ္တုဲမံၚ်ဖိုလ် ကဵုမၞိဟ် တိရစ္ဆာန်တံရ။ ဆဂး မၞိဟ်တံဟွံစွံအာရီုကီု ဟွံတီဂုဏ်ဖိုလ်သဘာဝကီုတုဲ ဒၟာနူမၞိဟ်တံ ဝတ္ထုသဘာဝလီုစှ်ေမံၚ်သိုက်က်အိုတ်ရ။ ဍုၚ်ဇၞော်တဴတက်ပ္ဍဲဂၠးတိတံ ရန်တၟံကဵု ပရေၚ်ဍုၚ် ဂွံဇၞော်မောဝ် သ္ဇိုၚ်ဒၟံၚ် မၞိဟ်ဂွံသၠုၚ်တုဲ သိုၚ်ခၞံရုၚ်စက်ကမၠောန်နာနာ၊ ကၠောန်ခၞံဗဒှ်ကွဳစက်နာနာတံဂှ် ပြံၚ်ကၠောံအာနဒဒှ် (ဂါဗေါန်ဒိုၚ် အံက်သိုက်၊ သာလဖါဒိုၚ် အံက်သိုက်၊ နိုထဂျေန် အံက်သိုက်) တုဲ လုပ်စိုပ်အာ ဗလးကျာလ္တူသၟဝ်ကျာဂှ် ဒှ်အာဂျိရ။ မၞိဟ်တံယဵုဟပၠောပ်၊ပ္တိတ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ၊ လံကၠုၚ်ကဵုသၞာံမ္ဂး မၞိဟ်တံဒှ်ယဲဘဲအန္တရာဲနာနာသာ်မာန်ရ။ ဗက်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ် ဇၞော်မောဝ် ဖေအ်ဗြေဝ်ဂၠိုၚ် ပွဳပွူဍုၚ်ဂှ် ဗွိုၚ်သဘာဝလီုဂၠိုၚ်ရ။ သွက်အန္တရာဲမၞိဟ်တံ ဂွံအောန်စှ်ေအာ ညံၚ်သဘာဝကျာ ဟွံဂွံလီုလာ်အာ သွက်ဂွံဒှ်ကျာ ဗွဲအတိုၚ်သဘာဝ မသ္ပဥပကာကဵုမၞိဟ်ဂှ် ဂကောံမၞိဟ်ဒၞါတာ ထိၚ်သဘာဝတံ မံက်ကၠုၚ်ရ။ ရံၚ်ကဵုဍုၚ် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်တဴတက် သၟးဟွံဂွံတုဲ သွက်မၞိဟ်တအ် ဂွံဗၠးအန္တရာဲ ယဲဘဲလေဝ် ဒးကၠေၚ်တော်လဝ် ထေက်ကီုရောၚ်။
သဘာဝဍာ်
သဘာဝဍာ် သတ်မၞုံကဵုလမျီု သီုဖအိုတ် သ္ပနိဿဲကဵုဍာ်ရ။ မၞိဟ်တံဂှ် စၞအာဟာရဗၞတ် (၇) တ္ၚဲ ဟွံဂွံကီုလေဝ် ဟွံချိုတ်၊ ဍာ်ဟွံဂွံသုၚ် ပွိုၚ်(၇) တ္ၚဲမ္ဂး ဒးချိုတ် ဒးအိုတ်လမျီုရောၚ် ပ္ဍဲပြကိုဟ် ကၞပ်ထဝ်ကျာ်တြဲတွံလဝ် နွံရ။ ဍာ်ပၠိုၚ် ဍာ်ကၟာ ဍာ်ၜဳကြုၚ် ဍာ်စောဝ်လ္ဂောဝ် နွံမံၚ်ဗီုနာနာရ။ ဍာ်တံဂှ် ဗီုလဵုနွံနွံ သ္ပမံၚ်ဂုဏ်ဖိုလ် ကုမၞိဟ် ကဵု သတ္တံ ဖအိုတ်ရ။ သ္ပဟိုတ်နူရုၚ်စက် ကၠောန်ပ္တိတ်ကပေါတ် မၞိဟ်တအ်ရပ်စမ်ဂၠိုၚ်တုဲ ကပေါတ်ရပ်စပ်တုဲတံဂှ် ထောံဖျေံပ္ဍဲဍာ်ကီု၊ သ္ပဟိုတ်နူ မၞိဟ်ဟွံတီဂုဏ်သဘာ၀ဍာ်သ္ပလဝ်ကြာန်န်တုဲ သဘာ၀ဍာ်လီုစှေ်သိုက်က်ရ။
မပ္တံသိုၚ်သ္ၚိ၀တ် လ္တူဍာ် ဇွကၠိုက် ဇွကၠဵု ဇွနာနာ ထောံဖျေံပ္ဍဲဍာ်သ္ပဟွံထေက်ရ။ ကမၠောန်သာ်ဝွံ ကၠောန်သ္ပမ္ဂး သဘာ၀ဍာ်လီုအာမာန်ရ။ သၟုဟ်ယက်စက်နာနာတံဂှ် ပံၚ်ကဵုကျာဒှ်အာမတ်ဗြဲ ဗြဲဂူဖျေံနၚ်ဍာ် ဍာ်ဂှ်ဟွံဒှ်ဍာ်သ္အးဇ္ၚး ဒှ်အာဍာ်နှဴရဴကဵု ယက်တိက်ကၠုၚ် နူစက်တုဲ ဒှ်အာဍာ်ဂျိရ။ ဒှ်အာဍာ်ဗြဲ အေတ်သေတ်(အက်စစ်လောၚ်မီး)ရ။ ပြဿနာ ဍာ်ဒှ်ဂျိဏံ လၟုဟ်ကၠုၚ်ဇီုကပိုက်မံၚ် မၞိဟ်တံရ။ သ္ပဟိုတ်နူ ဍာ်ဗြဲဒှ်ဂျိဏံတုဲ မၞိဟ်တံ ဒှ်မံၚ်အန္တရာယ် ယဲဘဲ ဒဵုကော်ခဴစ ယၟု ယၟာ ဟွံဒး၊ တၚ်ခုတ်ယၟုယဲ ဟွံမာန်ရ။
မၞိဟ်တံ ဟွံမၚ်မွဲဍာ် မၞိဟ်တံပလီုပလာ်ထောံ သဘာ၀ဍာ်တုဲ သ္ပဟိုတ်နူဍာ် မၞိဟ်တံဒှ်ကၠုၚ်အန္တရာယ် ယဲဘဲပၠန်ရ။ ဍာ်စောဝ်လ္ဂောဝ် နွံအကြာဍုၚ်ကွာန်၊ နွံဇရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် သဘာ၀ဖန်ဗဒှ်လဝ် သွက်ဂွံဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် မၞိဟ်သတ္တံရ။ ဆဂး မၞိဟ်ဟွံရော်ဂုဏ်သဘာ၀ဍာ်တုဲ ထောံစုတ်ထၟိက်ဟန်ဗန် ဆုဒုန် ဟဳအာဟွံဂွံ လၞၚ်ဂၠဟ်အာအြကာဍာ် ပသဲဓါတ်သွက်ဍာ် ဂွံဒှ်ဂျိ စက္ခူထိုၚ်ရောရော (ပလတ်စတစ်) ထၟိက်ဟန်ဗန် ဟဳအာဟွံဂွံ ခက်ဗာန်ပ္ဍဲကြုၚ် စောဝ်တံအိုတ်ရ။ ဗြဲဂူဖျေံနၚ်ဗက် ပ္ဍဲဍာ်ကြုၚ်စောဝ်တအ် ဍာ်ပေၚ်ကၟိုဟ် သ္ၚိဗၠိုက်ဂၠံၚ်ဍာန်လီု မၞိဟ်တံ ဒှ်ဒဒိုက် အိုတ်ရ။ ညံၚ်ရဴ ဍုၚ်ဒဂုၚ်လၟုဟ် သ္ပဟိုတ်နူ ကြုၚ်စောဝ် အကြာဍုၚ် ကၟာတ်အုဲ မၞိဟ်တံ ဒှ်မံၚ်ဒဒိုက် ဂွံဆဵုကေတ်နမတ်ရ။
သဘာဝ ဆုဒုန်
သဘာဝဆုဒုန် ဆုဂှ် ဒၞဲါဍေံတိုန် နွံၜါဒၞဲါရ။ ဆု တိုန်ပ္ဍဲ ကရးကတာၜဳသံၚ်ဗ္တီ ဆု တိုန်လ္တူ ကုန်ဒဵု
ပ္တုဲမံၚ်ဂုဏ်ဖိုလ် ကဵုမၞိဟ် သတ္တံ ဖအိုတ်ရ။ ဆုတိုန်ပ္ဍဲၜဳ မပ္တံဆုကသဴ ဆုမှေံ ဆုလၟု ဆုလၟုဟ် ဆုလမေၚ် ဆုဗ္ၚ ဆုခရုဲ တံဂှ် ၜိုန်ဆုသိုၚ်သ္ၚိဌာန် မၞိဟ်တံ ဂွံမံၚ်စံၚ် ဟွံဂွံကီုလေဝ် ကာလဍာ်ဒဳ ကျာ်မဳလံၚ် မှာသၟိတ်က္တဵုဒှ်ဇၞော်ကၠုၚ်မ္ဂး ကာလဗိုတ်ကျာ ဇီုလပိုက်ကၠုၚ်မ္ဂး ညံၚ်ဟွံဂွံကၠုၚ်ဇီုကပိုက်ဒး သ္ၚိဌာန်မၞိဟ်တံ မံၚ်စံၚ်၊ သတ် မပ္တံပြၚ်ဂၠဴ ကၠိက်စာၚ် အဒါတံဂှ် ဘိုၚ်ဒၞါတာကဵု ဍာ်ၜဳကျာမဳလံၚ် တံရ။
ဆု မၞုံပ္ဍဲ ကရး ကတာၜဳသၚ်ဗ္တဳတံ ပၠီုပၠာ် ဗာ်စံၚ်ထောံ အိုတ်တုဲ ဒးဒုၚ်ဘဲအန္တရာယ် ဍာ်ဒဳကျာမဳလံၚ်နွံကၠုၚ်ရ။ သွက်ဂွံဒှ် သက်သဳထ္ၜးကဵုဗီုဒှ်ကၠုၚ်တုဲညိရ။ ခရေတ် ၂၀၀၄-သၞာံ၊ သဘာဝအန္တရာယ် တဳချဳၜဳကလိုက် အ္စာသိပ္ပံတံ ခုတ်ကဵုလဝ်ယၟု ဇြူနာမဳရ။ ဇြူနာမဳဝွံ တိချဳလ္တူတိဟွံသေၚ် တိချဳသၟဝ်ဂတာမှာသၟိတ် တေံရ။ အ္စာသုတေသနတံ လ္ၚတ်ဂွံဟီုဂးလဝ်ရ။
ဗီုအ္စာတၠပညာ သုတေသနတံဟီုလဝ်ဂှ် သၟဝ်ဂတာဂှ် သၟဝ်ဂတာ မှာသၟိတ်တေံဂှ် တၟံလးဇၞော်ဇၞော် (ဨရာမ) နွံမံၚ်တဴရ။
တၟံလးဇၞော် သၟဝ်မှာသၟိတ်အိန္ဒိယကဵု တၟံလးဇၞော်သၟဝ်မှာသၟိတ်ကၟိုန်ဍုၚ်ဗၟာ ချဳကသဳတုဲ ပြံၚ်အာဒၞါ အာဇီုလပိုက် ဒးညးသ္ကံတုဲ ဒှ်အာသဘဴဇြူနာမဳ တချဳ ၜဳကလိုက်အာရ။
ဍာ်နူသၟဝ်တိုန်စိုပ်လ္တူတုဲ ဒှ်အာဍာ်ဒဳဇၞော်ဇၞော် ဍုၚ်ဆုတိုန် ပ္ဍဲကရးသၚ်ပ္တဳအောန်တံဂှ် ဒးဒုၚ်ဘဴ ဍာ်ဒဳ ဇြူနာမဳဏံဂၠိုၚ်ရ။ ညံၚ်ရဴဍုၚ်အေန်ဒေါဝ်နဳယှာကဵု ဍုၚ်သေံ မၞိဟ်ချိုတ်အာ နွံကဵုကိုဋ်ရ။ ယဝ်ဆု ပ္ဍဲကရးနွံဂၠိုၚ်မ္ဂး ဘဲအန္တရာယ်ဏံ မၞိဟ်တံဟွံဒး ဇီုကပိုက်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံတာဒၞာကဵု ဘဲအန္တရာယ် ဍာ်ဒဳ ကျာမဳလံၚ်မှာသၟိတ်မာန် မၞိဟ်တံ ဒးထိၚ်မၚ်မွဲအာ ဆုတိုန်ပ္ဍဲကရး ကတာသၚ်ပ္တဳ တံကီုရောၚ်။
ဒုန်ဆုတိုန်ပ္ဍဲကုန်ဒဵု မလုပ်သ္ပမံၚ်ဥပကာကဵု မၞိဟ်တံဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။ ဒှ်ကၠုၚ်မၞိဟ်တုဲမ္ဂး ဒးမံၚ်ကဵုသ္ၚိဌာန် ဒးမံၚ်ပ္ဍဲခယံက် ဂွံဗၠးၜးတ္ၚဲဗြဲကျာ၊ ဝတ္ထုဂွံသိုၚ် သ္ၚိဌာန် ဂွံဒၞါတာကဵု တ္ၚဲဗြဲကျာဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်နူဆု နူဒုန် ဖအိုတ်ရ။ ယဝ်သဘာဝဆုဒုန်တံ ဟွံမိက်တိုန်ကဵု အလဵုအလဵုဍေံမ္ဂး သွက်ဂွံဒၞါတာကဵု ဗြဲကျာကဵုမၞိဟ်တံ ဟွံမွဲရ။
ဟိုတ်နူသဘာဝဆုဒုန် တိုန်မံၚ်အလဵုအလဵုနွံတုဲ မၞိဟ်တံသတ်တံ ဒှ်မံၚ်တသိုက် အိုတ်ရ။ ဆုဒုန် ၜိုန်သ္ပမံၚ်ဥပကာ ပ္တုဲမံၚ်ဂုဏ်ဖိုလ်ကဵုမၞိဟ်တံဂၠိုၚ်မံၚ်ကီုလေဝ် သ္ပဟိုတ်နူမၞိဟ်တအ် ဟွံတီဂုဏ်ဂုဏ်ဖိုလ်ဆုဒုန်တုဲ ဆုဒုန်ဒးလေၚ်ဆောံဗြီုအာအိုတ်ရ။
သဘာဝဆုဒုန်ကဵု အခိုက်ကၞာမန်
ညံၚ်ရဴအခိုက်ကၞာပြဝေဏဳဂကူမန်တံ ဗာ်ဂူတဵုသြောံ၊ ဗွိုၚ်မွဲအိန်ထံၚ် ဂွံစရုံဂပ်ဂှ် ဒးဗာ်ဂူဟရာတ်မသြောံ ၜါန၊ ဟွံသေၚ် မွဲနဘာ်ရ။ ဟီုကဵုဇၞော်ဨကမ္ဂး တြဴဨက စှ်ဨကနွံရ။ ဗာ်ဂူမွဲမွဲမ္ဂး ဆုဒုန် ဆောံလေၚ်အာ ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။ ဒၞဲါဗာ်လဝ်ဂူဂှ် ဂွံသုၚ်စောဲ တဵုသြောံ ပွိုၚ်မွဲသၞာံဓဝ်ရ။ ယးသၞာံဂတး သၠာဲဒၞဲါ ဗာ်ဂူတၞဟ် မွဲဒၞဲါပၠန်ရ။ ဒၞဲါတိဂြိုပ်တှ်ေတုဲ ဗာ်ဂူ ဂွံဖအိုတ်ဟွံသေၚ် တိဂြိုပ်ဂြာတ်တ် တၞံဆုအောန်န်တိမွဲဟွံမွဲဂှ် သၟာဗာ်ဂူတံ ဟွံဗာ်ဂူရ။
တာလုယျာန၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာတာလုယျာန ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇောတိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ထီုရသိ
ဒတန်
ထီုရသိ ဂှ် နွံပ္ဍဲဒဵုခဴင္ၚူ (ထီုဇြုံ)၊ ရးရာဇ်ပူရဳ၊ ရးနိဂီုသေံ။ ဒဵုခဴင္ၚူဂှ် နူကဵု ဍုင်ရာဇ်ပူရဳ လပါ်ပလိုတ် ၈ ကဳလိုမဳတာ မဒဳတိတ်အာ ပ္ဍဲဂၠံင် ဆောမ်ဗောန် (Chom Bueng – Route No. 3078) နွံ ပ္ဍဲဥဒျာန်သဘာဝခဴင္ၚူ (HQFG+RXM, Ko Phlappla, Mueang Ratchaburi, Ratchaburi 70000, Thailand) (HQFG+RXM ตำบล เกาะพลับพลา อำเภอเมืองราชบุรี ราชบุรี 70000) (13°34'29.9"N 99°46'36.2"E) ရ။ နူကဵုဇိုင်ဒဵုဂှ် ကွာ်တိုန် နကဵုတၞိန်တိုက် ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ်က္ဍဟ်ဒဵုဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ထီုရသိရ။ ပ္ဍဲကဵုဗဒင်ထီုဂှ် ညးဗုတ်လဝ် ပဋိမာရုပ်ကျာ် မဂဇအ်ဖျေဟ်လဝ်ဇိုင် (ဘဒြာသန) မနွံသမၠုင် ၂,၅မဳတာ၊ တဲပုင် ဖျေဟ်လဝ် လတူဒဳ၊ တဲပါဲမပ္ၚံက်ယာဒၟံင် ဗီုပြင်ဝိတက္ကမုဒြာ မတွဟ်ဒၟံင်ဓရ်ရ (Revire 2012:94)။
လိက်
thumb ပ္ဍဲပၞင် အကြာဇိုင်ကျာ်ၜါဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် လိက်မွဲပၞောန် သီုဖအိုတ် နွံ ၁၂ မ။ လိက်ဝွံ ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ် ပါမောက္ခဂျောတ် ကဝ်ဒေသ် George Cœdès (1886 - 1969) ချူပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲလိက် Recueil des inscriptions du Siam, Deuxième Partie: Inscriptions de Dvāravati de Crivijaya et de Lāvo (လိက်တၟအ်ပံင်ကောံ နူရးနိဂီုသေံ၊ ကၞပ်ဒုတိယ - ဒွါရဝတဳ၊ သြဳဝိဇယ ကေုာံ လာဝ) နကဵုဘာသာပြင်သေတ် ကဵု ဘာသာသေံ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၁ ဂှ်ရ။ ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် ညးစၠောအ်လဝ် အက္ခရ်
ပုည်ဝြးရၑိ - ၐြဳသမာဓိဂုပ္တ
ညးကၠာဲလဝ် နကဵုဘာသာပြင်သေတ် Œuvre pie du saint ermite .. Çrī samādhigupta နကဵုဘာသာမန်မ္ဂး ပိုန်ကုသိုလ် တၠရသိ ၐြဳသမာဓိဂုပ္တ
ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် ညးဆက်ပသောင်လဝ် ပုည်ဂှ် ဒှ်မအရေဝ်မန် မလွဳစ နူပါဠိ ပုည၊ ဝြး ဂှ် မအရေဝ် ခမေန် ။ မအက္ခရ် မွဲမ မနွံ အကြာ ၑိ ကဵု ၐြဳ ဂှ် ညးစၠောအ်အက္ခရ် ဟွံမာန်ရ။
ဟိုတ်နူ မရံင်ကဵု အဓိပ္ပါယ် ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မကၠာဲလဝ်ဝွံတုဲ ထီုဂှ်လေဝ် က္လိဂွံအာ ယၟု ထီုရသိ ကီုရ။
ဗွဲကြဴ Hunter Watson ကောန်ဍုင်အမေရိကာန် ညးမချူဒၟံင် လိက်စံင်ပရူလိက်မန်တြေံ သွက်တန်မဟာဝိဇ္ဇာ ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်သဳလ်ပကာန် (Silpakorn University) ချာဲစၠောအ် လိက်တၟအ်ဂှ် နကဵုမှင်တုဲ မလိက်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဗှ်စ ကၠးနူကဵု မူပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မချာဲလဝ်ဂှ်ရ။
ဒံက်တာတြောန်ဂဇာဲ ဟုတင်ကုရ (Dr. Trongjai Hutangkura) ဂကူသေံမွဲ က္လေင်လ္ၚတ် ဗီုဂမ္စာဲတၟိဂှ်တုဲ ညးစၠောအ်လဝ် အက္ခရ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
အတိုင်ညးမစၠောအ်လဝ် မအက္ခရ်ဂှ် ညးပ္တိုန်ထ္ၜး ပ္ဍဲကောန်ဖရေန်ဂၠးကဝ် မဆေင်ကဵု ဝင်အာရှဒိုဟ်အဂၞဲ (SEAMEO SPAFA International Conference) ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ်ရ။ ညးဒုင်သဇိုင် ကုလိက်အဘိဓာန်လိက်တၟအ်မန်တုဲ ညးပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။ Work of Merit surrounds three, Lord Samādhi-Gupta နကဵုဘာသာမန်မ္ဂး ကမၠောန်ကာကုသိုလ် မပွဳပွူပိ၊ တၠညး သမာဓိဂုပ္တ။
ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲ “ဝုရ်ပိ” ပွဳပွူပိ ဂှ် နကဵုညးလေဝ် မုအဓိပ္ပါယ် မမိက်ဟီုဂှ် ညးပသောင်ကဵု ဟွံမာန်။
နကဵုအဲလေဝ် ကြဴနူ မဂွံဆဵုကေတ် ဂမ္စာဲတၟိဂှ်တုဲ ဒၞာဲပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မစၠောအ်အက္ခရ် ဟွံမာန်ဂှ် ဒှ်အက္ခရ် “ဇု” တုဲပၠန် ဒၞာဲ ညးမစၠောအ်လဝ် “ၐြဳ” ဂှ် ဒှ်အက္ခရ် “အ” မြဴသာ်ဝွံ ညာတ်ကေတ်ကီုရ။ ဆဂး ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲ ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မကၠာဲလဝ် “ၑိ” ဂှ် နကဵုအဲ ဟွံကၠးဒၟံင်စိုတ်တၟာလအ်ကီုလေဝ် မုအက္ခရ် မဒှ်မာန်ဂှ် ကဵုသွဟ် ဟွံမာန်ရ။ ကာလအဲ မဂွံဆဵုကေတ် ဒံက်တာတြောန်ဂဇာဲ မပ္တိုန်ထ္ၜး ပ္ဍဲကောန်ဖရေန်ဂှ်တုဲ နကဵုအဲလေဝ် ဒုင်တဲလညာတ်ညးကီုရ။ တုဲပၠန် ဒၞာဲမအက္ခရ် ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မကၠာဲလဝ် “ၑိ” ဂှ် ညးကၠာဲလဝ် “ပိ” ဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်တုဲ နကဵုအဲ မိပ်စိုတ် ဒုင်တဲ လညာတ်ညး ပေင်ပေင်ကီုရ။ လိက်ဝွံ အဲစၠောအ်အက္ခရ် ကြပ်တုပ် အတိုင် ဒံက်တာတြောန်ဂဇာဲကီုရ။ ဆ အက္ခရ် “ဝူရ်” ဂှ်ဟေင် စၞး ဇိုင်မွဲဂှ် အဲစုတ်လဝ် ဇိုင်ၜါ။ ဆဂး အဓိပ္ပါယ် ဟွံတၞဟ်ခြာရ။
နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ ကၠာဲလဝ် နကဵုဘာသာ အင်္ဂလိက် (The) meritorious deed of the lord of the three regions, Śrī Samādhigupta. နကဵုဘာသာမန် ပိုန်ကုသိုလ် ရးပိ ဇု(တၠညး)သမာဓိဂုပ္တ။ ချူတြး နကဵုအရေဝ်ပလးမ္ဂး ကျာ်ဝွံ မဒှ်ပိုန်ကုသိုလ် တၠညးသမာဓိဂုပ္တ ညးမပိုင်ပြဳ ရးပိ။
စပ်ကဵုမဝေါဟာရတအ်တုဲ ပုည် ဂှ် ကၠုင်နူပါဠိ ပုည ဂွံအဓိပ္ပါယ် ပိုန်ကုသိုလ်။
ဝူရ် ဂှ် လဆောဝ် ညးချူ ဝုရ်။ ပိုယ်ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်ဗဒင် ကျာ်ဗြံက်ဗြဇမၞော်မြင်ကပါ၊ ဍုင်ဗုကာံ “ဍာက်ဝုရ် မနောမ် ကာလ်ဂေါး” (ဍာ် ပ္ဍဲပွဳပွူဂှ် မနွံ ကာလဂှ်)။ ပ္ဍဲလိက်တၟအ် သြိုင်နန်ဂှ် “ဂေါးမလောပ် ရုမ်ဗသ်ဒြာစ် ရိန်ၑာစ် ဝူရ် အုတ်ပန်တ္လင် ရာဇသ္ထာန်ဂေါးမလေး” (ဂှ် မလုပ် ရမုဟ်ဂြာတ် ဍာ်ကမောန် ပွူအိုတ်ပန်ဒိုဟ် ရာဇသ္ထာန်ဂှ် ကွေဟ်)။ မအရေဝ်ဝွံ ပ္ဍဲမန်လဒေါဝ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် နူလိက်တၟအ်ကျာ်လ္ဂုင် “အိုတ်ဝူဒိုဟ်တ္ဍောင်”။ ပ္ဍဲမန်တၟိဂှ် ဒှ်အာ ဝုတ်ဒိုဟ် ရ။ မအရေဝ်မန်ခေတ်လၟုဟ် “ပွိုင်ဍုင်” ပွိုင် ဂှ်လေဝ် ကၠုင်နူ ဝူရ် မန်တြေံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒေသမပွဳပွူဍုင်ဂှ်ရ။ Shorto ညးပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် ဝူရ် ပ္ဍဲအဘိဓာန်လိက်တၟအ်မန်ဂှ် ပွဳပွူ ကေုာံ ဒေသ ။
ဇုအ် ဂှ် ပိုယ်ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်မန်တြေံ ဗွဲမဂၠိုင် လဆောဝ် တ္ဇု၊ မဂွံအဓိပ္ပါယ် မတုပ်ကဵု အရေဝ်မန်ခေတ်လၟုဟ် သၟိင် ဟွံသေင်မ္ဂး တၠညး။ မအရေဝ်ဏအ်ဂှ် စဵုအခိင်လၟုဟ် နဒဒှ် မဇၞော်ဂှ် ပိုယ်တအ် စကာဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။ ဥပမာ ဣဇု၊ အဇု၊ ဇုကျာ် တအ် ဒှ်တမ်ရ။ သမာဓိဂုပ္တ ဂှ် ဒှ်ယၟုမၞိဟ်၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဒှ်ယၟု သၟိင်ဍုင်မွဲတၠရ။
ရံင်ကဵု ဗီုပြင်မအက္ခရ်တုဲ ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် ညးစၟတ်သမ္တီလဝ် ဒှ်လိက် မချူလဝ် နူအကြာ အေဒဳ ၅ - ၆ ဗွဝ်ကၠံ ။ အစာလ္ၚဵု ဆိင်ကေတ် မအက္ခရ်တုပ်ကဵု အက္ခရ်မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယ သကုတ်သၠုင်ကျာ ၜိုတ် အေဒဳ ၇ ဗွဝ်ကၠံရ ။
ရုပ်
ကျာ်တိစွံင် မဂွံဆဵုကေတ် နူဘာစတုဘုမ္မိကမဟာသတိပဋ္ဌာန် ဍုင်သဓီု
ပဋိမာရုပ်ကျာ်ဂှ် ဒှ်ရုပ်ဂဇအ် နကဵုဗီုပြင် ဘဒြာသန မဖျေဟ်လဝ် ဇိုင်ၜါ၊ တဲပုင် ဖျေဟ်လဝ် လတူဒဳ၊ တဲပါဲမပ္ၚံက်ယာဒၟံင် ဗီုပြင်ဝိတက္ကမုဒြာ မတွဟ်ဒၟံင်ဓရ်ရ (Revire 2012:94)။ ရုပ်ကျာ်ဘဒြာသနဂှ် ပ္ဍဲကဵု ခေတ်ဒွါရဝတဳဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ဗီုပြင်မုဒြာတဲဂှ် တၞဟ်ခြာ နူကဵု ကျာ်ထီုဝွံလေဝ်နွံ မတုပ်ကဵု ကျာ်ထီုဝွံလေဝ် နွံကီုရ။
သၞာံ ၂၀၁၅ ပ္ဍဲဍုင်သဓီု ဇရေင်ဘာ စတုဘုမ္မိကမဟာသတိပဋ္ဌာန် (ငှက်တွင်းကျောင်း) ဂှ် သွက်ဂွံပလေဝ် ဂိုဟ်လွဳမာန် ကျာ်ဇၞော်တြေံမွဲတုဲ ၜံက်ခါဲဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ကျာ်တိစွံင် ဗွဲမဂၠိုင် မနွံကဵု ဗီုပြင်နာနာသာ်ရ။ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် နကဵုဘဒြာသန ကီု သီုကဵု ဝိတက္ကမုဒြာဂှ် တုပ်သၟဟ် ကုကျာ်ပ္ဍဲထီုရသိဏအ် ဂွံဆဵုကေတ် တၟာဂလိုင်ကီုရ။ ရုပ်ညံင်ရဴဏအ်ကီု ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ကွာန်ဝင်က၊ တွဵုရးဍုင်မန်ကီုရ။ ကျာ်တိစွံင်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူမဟွံမဲ ကုလိက်တုဲ မကၠောန်လဝ် နူသၞာံလဵုရော နူကဵုသက္ကရာဇ် အခိင်လဵု မကၠောန်လဝ်ဂှ် တီကေတ်ဟွံမာန်ကီုလေဝ် ရံင်ကဵု လိက်တၟအ် နူကဵု ထီုရသိဝွံတုဲ ကျာ်တိစွံင်တအ်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်လဝ် အကြာအခိင် မတုပ် ကုကျာ်ထီုရသိ နူအေဒဳ ၜိုတ် ၇ ဗွဝ်ကၠံတေအ်ကီု ဟီုမာန်ရ။ ထံက်ကဵု သက်သဳ သာဓကဝွံတုဲ အခိင်မတုဲကၠုင် ၜိုတ် အေဒဳ ၆-၇ ဗွဝ်ကၠံတေအ်ဂှ် ညံင်ရဴ ပ္ဍဲဒွါရဝတဳ ဂကောံမၞိဟ်မန် မလျိုင်ဇြိုင်သ္ဍိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဂကူမန်တအ် မပဒတဴ ပ္ဍဲရာမညဒေသဝွံလေဝ် ဂကောံမၞိဟ်မန် မလျိုင်ဇြိုင်သ္ဍိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဇၞော်မောဝ်ပြာကတ်တုပ်ဒၟံင်ဂှ် ဟီုမာန်ရ။ တုဲပၠန် ဂကောံမၞိဟ်တအ်ဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ်ရောင်ဂှ်လေဝ် ဟီုဂွံကီုရ။
သရောပ်
ထီုမနွံပ္ဍဲဒဵုခဴင္ၚူ (ထီုဇြုံ) ဗဒါဲရာဇ်ပူရဳ၊ ရးနိဂီုသေံဂှ် ဟိုတ်နူမရံင်ကဵု ပါမောက္ခကဝ်ဒေသ် မကၠာဲလဝ် လိက်မွဲပၞောန် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲပၞင်ကျာ် ”ပုည်ဝြးရၑိ” တုဲ ကဵုလဝ် ယၟုထီုရသိရ။ ရံင်ကဵု အဓိပ္ပါယ်လိက် မအဲကၠာဲလဝ်တၟိဂှ်မ္ဂး ရုပ်ပဋိမာရုပ်ကျာ်တၟအ် မပုတ်လဝ် ပ္ဍဲဗဒင်ထီုဂှ် ဒှ်ကုသိုလ် သၟိင်တၠ မနွံယၟု သမာဓိဂုပ္တ ပိုယ်ဟီုမာန်ရ။ တၠညးသမာဓိဂုပ္တဂှ် ဒှ်ညးမပတၠ ဒေသပိဒေသ ပိုယ်ဂွံတီကေတ်ရ။ ဒေသ ပိဒေသ (ဝါ) ဍုင်ပိဍုင်ဂှ် နွံဒၞာဲလဵုရောဂှ် ပိုယ်တအ် ဟွံတီကေတ်ကီုလေဝ် သ္ဒးဒှ်ဍုင် မနွံပ္ဍဲပွဳပွူ ရာဇ်ပူရဳဂှ် ဒှ်မာန်ရ။ ရံင်ကဵု လိက်တၟအ်ဝွံတုဲ လောန်ကၠုင် ပ္ဍဲအကြာအေဒဳ ၆-၇ ဗွဝ်ကၠံတေအ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဒေသ ရးနိဂီုသေံလၟုဟ် မကော်ဂး ဍုင်မန်တြေံဒွါရဝတဳဝွံ အလုံမွဲဒေသဂှ် နွံမွဲသၟဝ်က္ဍိုင်ဗတာင် ဟွံသေင်၊ နွံကဵု သၟိင်မြုဝန် ဗွဲမဂၠိုင် မပ္ကင်ရင်ဒၟံင် ဒေသညးကဵုညး ဟီုမာန်ရ။ ပၞောဝ်ကဵု သၟိင်ဂမၠိုင်ဂှ် သၟိင်သမာဓိဂုပ္တဂှ် ညးဂွံပတလ ပွဳပွိုင်ပိဍုင် ပိုယ်ဂွံတီကေတ်ရ။ ဗီုပြင်ရုပ်ကျာ် ပ္ဍဲထီုဒဵုခဴင္ၚူဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵု ရုပ်ကျာ်တိစွံင် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲရာမညဒေသ ဍုင်သဓီုဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရ ပ္ဍဲအခိင် ၜိုတ် အေဒဳ ၆ -၇ ဗွဝ်ကၠံဂှ် အခိုက် ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မန်ဒွါရဝတဳ ကဵု ယေန်သၞာင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မန်ရာမညဒေသ ဆက်စပ် ကၠောအ်က္ဍင်ဒၟံင် ရေင်သကအ်ဂှ် ပိုယ်တအ် ဟီုမာန်ကီုရ။
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
”ကြုက်စဏအ်ဂှ် ပလီုထောအ် သဘာဝ ပ္ဍဲဍုင်ဇကုအိုတ်တုဲ လၟုဟ် ကၠုင်ပလီု သဘာဝဍုင်ပိုယ်။ သဘာဝပိုယ်ဏအ်ဂှ် ဆလအ် ပိုယ်ဒုင်ပလီုဟွံမာန်ပုဟ်။ ဟိုတ်နူ ဍေဟ်တအ် ပလီုပလာ် ဂြိုပ်ဆု သဘာဝ ပ္ဍဲကဵုဍုင်ဍေဟ်တအ်ဂှ်ရ ဝဳရုသ်ကဝ်ရဝ်နာ ပြးဇး ကၠောအ်ကၞာန်ဂွံ မွဲဂၠးတိ၊ ဂစိုတ်ထောအ် မၞိဟ် ၜိုတ် ပိမဳလဳယာန်ပေင်ရ။ ဣဂှ်လေဝ် ဍေဟ်တအ် ဟွံကညာတ်ဏီဖိုဟ်။ မွဲလပါ်ဂှ် အလဵုအသဳဍုင်ပိုယ် အလဵုအသဳဗၟာဏအ်လေဝ် မုကြုက်ကေတ်တ် ဒးကဵုဒၟံင် ဍေဟ်ဖအိုတ်။ နဲကဲ မစဵုဒၞာ ညံင်ယဲကပ် ဟွံဆက်ကတဵုဒှ်ပၠန်ဂှ် ဒှ်နဲကဲ မစဵုဒၞာ မင်မဲ သဘာဝဂြိုပ်ဒဵုဂမၠိုင်ရ။ ၜိုန်ရ တၠပညာတအ် ဟီုဒၟံင်ကီုလေဝ် ဟွံလုပ်ကတောဝ် ဍေဟ်တအ်ဏီဖိုဟ်။ ဒဵုထီုအဗြိုင်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒဵုဂြိုပ် သဘာဝကွာန်ပိုယ်။ ဒဵုသဘာဝပိုယ်ဏအ်ဂှ် ပိုယ်ကဵုဍေဟ်တအ် မာန်ဟာ”
မိအိန်ရဳ ရပ်လဝ် စက်သမၠဲရမ္သာင်တဲ တုဲ ဟီုဒၟံင် ပ္ဍဲဂတ ထအုမၞိဟ်ဂမၠိုင်ရ။ ထအုမၞိဟ်တအ်ဂှ်လေဝ် နဒဒှ် မထံက်ဂလာန်တုဲ
“ကဵု ဟွံမာန်။” ကရေဲတိုန်ရ။ တုဲ မိအိန်ရဳ ဆက်ဟီု
“ညးဂှ် ဂံင်သၠးလမျီုတုဲ စဵုဒၞာ ဂြိုပ်ဒဵုသဘာဝပိုယ်ရော၊ ပစူတဲ!”
မၞိဟ် ဍောတ်ဍောတ် ဇၞော်ဇၞော် ဝုတ်တ်ဗၠာဲဗၠာဲ သီုကဵု လကျာ်ဂှ် ပစူတဲတုဲ ကဵုရမ္သာင်
“ယျေ” တုဲ တက်တဲအိုတ်ရ။
မိအိန်ရဳဂှ် ဒှ်သၟတ်ဝုတ်မန် ဇာတိကွာန်ဒဵုအဗြိုင်ဂှ်ရ။ ညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သောဲသောဲဇြာဲဇြာဲ နူကဵု တက္ကသိုလ်မတ်မလီုဂှ် ကလိဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာ ဗဳအေ၊ နူဂှ် လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံသၟတ်ညးဗြဴမန်ဂတာပ်ခေတ်တုဲ ကလိဂွံ သကဝ်လာရှိပ် ဂွံအာတိုန် တက္ကသိုလ် ပ္ဍဲဍုင်ဟင်ဂေရဳတုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ မာသတာဒဳဂရဳ ပ္ဍဲပရေင်ဍုင်ကွာန်။ လၟုဟ် ညးတေအ် ကၠောန်ဒၟံင် ပ္ဍဲဂကောံညးဗြဴမန်ဂတာပ်ခေတ် နကဵု တာလျိုင် သကိုပ်မဟာဗျူဟာမွဲတၠရ။
“လၟုဟ်၊ အလဵုအသဳလေဝ် ကဵုလဝ်အခေါင်ကဵု ကမ္မဏဳကြုက်၊ သွက်ဂွံၜံက်ဒဵုဏအ်ဂှ် တုဲဒၟံင်ရ။ တုဲပၠန် ကွာန်ဏအ် သွက်ဂွံပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲပလိုတ်တေအ်လေဝ် ညးဖျေဟ်လဝ်ဒၞာဲ တုဲဒၟံင်ရတှ်ေ ဗီုလဵု ပိုယ်ဂွံစဵုဒၞာမာန်ရော။ ပ္ဍဲပိုယ် မုနွံရော။” မိအေကြူ သၟာန် မိအိန်ရဳ။
“ပ္ဍဲဍေဟ်တအ် သေနာတ်နွံ၊ ဒြဟတ်နွံ၊ ဒြပ်ပိုယ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ကေတ်ဏာမာန်ကီုလေဝ်၊ စိုတ်ပိုယ် ဍေဟ်တအ် ကေတ်ဏာ ဟွံမာန်။ ဍေဟ်ကဵုပိုယ်ပြံင် ပိုယ်ဟွံပြံင်တှ်ေ မုဍေဟ်ပဂွံ။ ကွာန်ဏအ် ပိုယ်မံင်ကၠုင် နူအဆက်ဇုဇဗဴလပိုယ်ရ။ ရဲကွာန်ဏအ် … ဍေဟ်ကဵုပြံင်မ္ဂး ပြံင်ဟာ။”
“ပိုယ်ဟွံပြံင်၊ ပိုယ်မံင် ကွာန်ပိုယ်ရ။” ရဲကွာန်တအ် ကရေဲဟီုတိုန်ရ။
မိအေကြူလေဝ် မုလေဝ် ဟွံဆက်ဟီုရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဇကုဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သၟတ်မွဲကီုရ။ ဇကုဂှ် အံင်လဝ် စှ်တန်၊ တက္ကသိုလ်လေဝ် ဟွံဒှ်တိုန်။ ကမၠောန် ပ္ဍဲကွာန်၊ ပ္ဍဲဘာ မပ္တံကဵု တ္ၚဲဂကူမန်၊ စှ်ေဘာမန် ဥတုကညင်၊ ဗလိုပ်ဇြဲဗောဓိ ဒှ်တမ် ဇကုကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် ဟွံကဵုပိုတ်သကုတ်၊ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ကမၠောန်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲသ္ၚိ မသွံရာန်သ္ၚု နူကွာန်နာနာ ပတိုန်ဍုင်တအ်လေဝ် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင်ကီုရ။ ကမၠောန်သွံရာန်သ္ၚုညးတေအ်ဂှ်လေဝ် မွဲလပါ်၊ ကမၠောန်ကွာန် ကမၠောန်ဂကူဂှ် မွဲလပါ်၊ ထုဲဒၟံင်တွဵုလေဝ် ဟီုဂွံရ။ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ရးဗဂေါ၊ တွဵုရးမန်၊ တွဵုရးကရေင် ကွာန်လဵု ဒၞာဲလဵု ဟွံဟီု၊ ဗကန်သ္ၚုမ္ဂး စဵုစိုပ်ဖျာ၊ စဵုစိုပ်သ္ၚိ ညးတအ် ပလံင်ကဵုဒၟံင်ရ။
ဒဵုအဗြိုင်ဂှ် အလဵုအသဳတအ် သွံလဝ်ကဵု ကမ္မဏဳကြုက်တုဲတုဲရ။ ၜိုန်ရ ညးဍုင်ကွာန်တအ်၊ ဂကောံနာနာသာ်တအ် ထ္ၜးကၠုင်ဆန္ဒ၊ ချူပတိုန်ကၠုင်လဝ်လိက်၊ အာဆဵုဂဗ ကုသၟိင်တၠတအ်ကီုလေဝ် ရမ္သာင် ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ဆညိညကီု ဟွံကလင်။ညးတအ်ဟီု ကာလညးတအ် ၜံက်မာင်မ္ဂး ဒးစကာ ဓါတ်ယူရိန်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကွာန်မနွံဗဒါဲဂှ် ဒးပြံင်ကဵု။ ဓါတ်ယူရိန်ဂှ် ပကဵု ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံဒှ်ယဲဇၞော် ဗီုကဵု ကေန်သာတအ်မာန်ရ။ ညးတအ်ဟီုဂှ် ဒဵုဂှ် သကောဝ်နွံဒၟံင်တုဲ ညးတအ် ၜံက်သကောဝ်။ သကောဝ်ဟီုဂှ် မုင္ၚုဟ်မး ဟွံမဲကွေဟ်ဟ်။ ဆၜိုတ် သကောဝ်ရ ကြုက်တအ် ဍေဟ်ဂွံဖအိုတ် လှုဲလံက်ကဵု ဂလိုင်စဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်။ ဟီုဍာံဍာံ ပ္ဍဲဒဵုဂှ် နွံကဵု ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် (Rare-earth element) မဂၠိုင်ကဵုဂကူတုဲ ဗွဲတၟေင် ဓါတ်ယုတ္တရိယာမ် (Yttrium) ကဵု ဓါတ်ပြသေသြဒဳမဳယာမ် (Praseodymium) တအ် နွံဂၠိုင်ရ။ ဒဗျဓါတ်တိတၟေင်စဏအ်ဂှ် င္ၚုဟ်ဍင်ကွေဟ်ဟ်။ ကပေါတ်ကွတ်စက်ကဆံင်သမၠုင် ဗီုကဵု သမာတ်ဖုန်၊ ကောန်ပျူတာ ကေုာံ စက်ဍောတ်တ် ကွတ်တဲသၠုင်သၠုင်တအ် ဒးစကာ ဓါတ်စဏအ်ဖအိုတ်ရ။ ကွတ်စက်ဇၞော်မောဝ်ခဍင် ဒဗျဓါတ်တိတၟေင်စဏအ်ဂှ် ဒးစကာဂၠိုင်ခဍင်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ မၞိဟ်မပိုင်ပြဳဓါတ်စဏအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကလိဂွံ အဝဵု ပ္ဍဲကဵု ဂၠးတိဏအ်ရ။ ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိဏအ် ဗွဲဂမၠိုင်ဂှ် တိတ်နူဍုင်ကြုက်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ စပ်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်တုဲ ကြုက်တအ် ဓလီုလဝ် ဂၠးတိ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ သီုကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်လေဝ် ကြုက် ရပ်လဝ်ဇုက်ကီုရ။အရာလဵုဟွံဟီု ကြုက်ဟွံဒုင်တဲမ္ဂး မုလေဝ် ဂၠးတိဏအ် ဟွံဂံင်ကၠောန်ရ။ ကြုက်တအ် ညာတ်ကေတ် ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် နူဍုင်ညးတအ်ဂှ် ယဝ်ရ ညးတအ် စကာထောအ်အိုတ်မ္ဂး အဝဵုညးတအ်လေဝ် အိုတ်ကီုဂှ်ရ။ စၞးမပ္တိတ် ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် နူကဵုဍုင်ညးတအ်သၟးဂှ် ညးတအ် ဂစာန်ဗက်ဂၠာဲ နူကဵု ဍုင်တၞဟ် ဗီုကဵု ဍုင်ဗၟာ၊ ဍုင်ဝဳယေတ်နာမ်၊ သီုကဵု ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဵု အာဖရိကရ။ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးကချေင်တေအ်ဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု ၜံက်ခါဲ တၟအ်သၚေက်တုဲ ဒဵုဂမၠိုင် ကြုက်ၜံက်ခါဲထောအ် ကြပ်အိုတ်ရ။
ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ဒၞာဲဒဗျဓါတ်တိတၟေင် မတိတ်ဂၠိုင် နွံမွဲဒၞာဲပၠန်ဂှ် ဍုင်ဂရိန်လာန်။ ဍုင်ဂရိန်လာန်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ဒေသပၞိဟ်တိသၟဝ်ကျာတုဲ ရာသဳဥတုဂံက်လောန်တုဲ ကၠောန်ပ္တိတ်ဝါတ်ရ။ တုဲပၠန် ဂရိန်လာန်ဂှ် ဒှ်ဍုင်ပကင်ရင်အပိုင် သၟဝ်ဍုင်ဒိန်မက်တုဲ စပ်ကဵု ကေင်ကာဍုင်သအာင်မ္ဂး နွံသၟဝ်ဒိန်မက်ရ။ ဒိန်မက်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် မဟာမိတ် ကုအမေရိကာန်တုဲ အမေရိကာန်လေဝ် မိက်ဂွံဂွံဒၟံင် အခေါင်သွက်ဂွံၜံက်မာင် ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် နူကဵု ဂရိန်လာန်ကီုရ။ နကဵုအမေရိကာန် အာတ်ရာန်ကေတ်ဒၟံင် ဍုင်ဂရိန်လာန် ကီုလေဝ်၊ ဒိန်မက် ဟွံသွံ။ ယဝ်ရ အမေရိကာန် ကလိဂွံအာ ဂရိန်လာန်မ္ဂး အမေရိကာန် အဝဵုပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ဂၠိုင်နူအခိင်လၟုဟ်တုဲ ဟွံဒး ညှာကဵု ကြုက်ရ။ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ဟိုတ်နူ ဒဗျဓါတ်တိတၟေင် ပ္ဍဲဂရိန်လာန်တုဲ ရုရှာလေဝ် မိက်ဂွံပၠံင်ကေတ်ဒၟံင် ဂရိန်လာန်ကီုရ။ နကဵု ဒိန်မက်သၟး ဖေက်စဵုဒၞာ ရုရှာဟွံမာန်တုဲ ဒးကဵုအခေါင် ဒပ်ပၞာန် အမေရိကာန် မဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ပ္ဍဲဂရိန်လာန် နွံကီုရ။ လၟုဟ် ဂၠးတိဏအ် ကတဴဂၠိုင်ကၠုင်၊ တမြံင်ဍာ်တအ် လာဲလင်တုဲ သွက်ဂွံ ၜံက်ပ္တိတ် ဒဗျဓါတ်တိတၟေင်ဂှ် လောဲသွာကၠုင်ခဍင်၊ ပရေင်ဂီုကၠီု ပ္ဍဲဂရိန်လာန်ဂှ် ဒးဂွိင်ဂၠိုင်ခဍင်ရ။
ရံင်နကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန်လေဝ် ဟိုတ်နူ ကြုက်မဂွံလဝ် အဝဵုပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ အဝဵုပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်တုဲ သၟိင်တၠအဝဵုတအ်လေဝ် သယံဇာတ ဍုင်ဇကုဂှ် သွံကဵုကြုက် င္ၚုဟ်တန်တန်၊ တုဲပၠန် အဝဵုဇကု ညံင်ဂွံတန်ကြန်ဂှ် ကြုက်ဗိုင်စဵုဒၞာကဵု ပ္ဍဲကံင်သဳဂီုကၠီု ကုလသမဂ္ဂ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ကြုက် မကလိဂွံလဝ် အဝဵုဝဳဒဝ် ပ္ဍဲကံင်သဳဂီုကၠီု ကုလသမဂ္ဂဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ညံင်ကဵု ကြုက်မဂွံလဝ် အခေါင်မပတိတ် လာင်ဇြေန် ဂစိုတ်ညးဍုင်ကွာန် ကုသၟိင်တၠအဝဵုဂမၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်ရ။
တ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲလက်ကြဴအိုတ် နကဵုသၟိင်တၠတအ် မပ္တိတ်လဝ် အမိင် သွက်ဂွံပြံင်ကွာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရဲကွာန်တအ် ကောံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု သၠာတ်လဒေါဝ်ကွာန်တုဲ ကၟာတ်လဝ်ဂၠံင်ဇၞော် နကဵုမၞိဟ်ဂမၠိုင်ကီုရ။ ဂကောံဒစဵုဒစး ကမၠောန်ၜံက်မာင် ဒဵုအဗြိုင် မပ္တံကဵု ဂကောံမှာဇန်ဂကူမန်နာနာတအ်ကီု ကၠုင်ကောံနွံဒၟံင် ပ္ဍဲသလာန်လဒေါဝ်ကွာန်ဂှ်ကီုအိုတ်ရ။
မိအိန်ရဳ ဟီုဂလာန်တုဲ မာံရတ်ခိုဟ် ညးမဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ဂကောံသၟတ်ဝုတ်ဗၠာဲ ကွာန်ဒဵုအဗြိုင် ဟီုရ။
“ဒဵုအဗြိုင်ပိုယ်ဏအ်ဂှ် နူကဵုခေတ်အဆက်ဆက် မၞိဟ်တအ် ဂၠာဲၜှ်စကၠုင် ခၞေဝ်ကေဝ် ဗွဲမဗဗွဲကဵု အခိင်ဍေဟ်ကဵုဍေဟ်ရ။ အခိင် ပကဴတေအ်တှ်ေ ပကဴတေအ်၊ အခိင် သတ်ကလတ်တှ်ေ သတ်ကလတ်၊ အခိင်ကဒါတ်တှ်ေ ကဒါတ်။ ညးတအ်ဟီု ဒဵုဏအ် ဟွံမဲလေဝ် ရဲကွာန်ပိုယ် ဂျိုင်ဒၟံင်ကီုရ။ ရဲကွာန်ပိုယ်ဂှ် ဂျိုင်ဒၟံင် နကဵုဒဵုဏအ်သၟး ဟွံသေင်၊ ဒဵုဏအ် ဟွံမဲလေဝ် ပိုယ်ဂျိုင်ဂှ်ရ။ ဍေဟ်တအ် မိက်ဂွံဂွံသကောဝ်၊ သကောဝ်ဂှ် ဍေဟ်ဂၠံက်ဏာအိုတ်တုဲ တိသှ်ေဒၟံင်တှ်ေ မွဲတ္ၚဲ ဂြိုပ်ဆုတအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ပၠန်၊ ဍေဟ်တအ်ဟီု။ သကောဝ် မတိတ်ကၠုင် နူဒေသပိုယ် သွက်ဒေသပိုယ် ဂွံခိုဟ်စ မုလေဝ် ဍေဟ်တအ် ဟွံဖန်ကဵု။ ဟွံလဴထ္ၜးကဵုပိုယ် ကၠးကၠး။ တုဲပၠန် ပိုယ်တအ် အာတ်မိက်၊ ပတိုန်လိက်၊ ထ္ၜးကၠုင်ဆန္ဒလေဝ် တၟာဂလိုင်ရ။ မုညးတအ် ဟွံပကာကဵုပိုယ်။ ဒဵုအဗြိုင်ပိုယ်ဏအ် အလဵုအသဳဗၟာ သွံကဵုကြုက် ဆၜိုတ်ဏအ်ဓဝ် ပိုယ်လ္ပညာတ်။ အလဵုအသဳဗၟာ ဒဒှ်ရ ဟွံစွံ င္ၚုဟ်မး၊ ဟွံစွံအဓိက လတူပၟိက်ဆန္ဒပိုယ်။ တိဍာ်ပိုယ် ပိုယ်ဟွံဂွံပိုင်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗီုဍေဟ်ဒးစိုတ် အခေါင်ဍေဟ်ဖန် လတူပိုယ် ဟွံမဲ၊ ညံင်ဍေဟ်တအ် ဂွံကၠိုဟ်ဂှ် ပိုယ်ဒးဖန်ရ။ တ္ၚဲဏအ် ဒဵုအဗြိုင် တ္ၚဲယး ဒဵုလဵု ညးဂှ်တီရော။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပိုယ်တအ် တဝ်စၞေဟ် ပလီုကမၠောန်ဍေဟ် ညံင်ဂွံလီုရောင်။”
“ဍေဟ်တအ် ကၠုင်ရ” ရမ္သာင် နူသ္ၚောဲသ္ၚောဲတအ် ကရေဲကၠုင်တုဲ မၞိဟ်တအ် ဂတးရံင်အာ လပါ်ပလိုတ် လပါ်ဂၠံင်ဇၞော်တေအ်အိုတ်ရ။ ကွဳစက်ဗၠာဲသၟိင်ကီု သီုကဵု ဒပ်ပၞာန်။ မၞိဟ်ဇၞော်သၟိင်တၠတအ်၊ မၞိဟ်စၞး နူကဵု ကမ္မဏဳကြုက်ကီု ကွဳစက်ဗွဲမဂၠိုင် စိုပ်ကၠုင်တုဲ ပဒေါအ်လဝ် ကွဳစက် လတူဂၠံင်ကောန်ဂရေတ်ဂှ်ရ။ မၞိဟ်ဇၞော်သၟိင်တၠ နူဍုင်မတ်မလီု ဥူထောန်ယျ တိတ်နူကွဳစက်တုဲ တိတ်ကၠုင် ဂတမုက် မၞိဟ်ဂမၠိုင်ရ။ ဗဒါဲ ဥူထောန်ယျဂှ် နာဲတိင်ဇြာန် ညးမဒှ် ဃံင်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင်ဂှ်လေဝ် နွံကီုရ။ လက်ကြဴညးတအ်ဂှ် ဗၠာဲသၟိင် ၜိုတ်စှ်တၠ ရပ်လဝ် သေနာတ်တုဲ ဗက်ကၠုင်ကီုရ။
တၠဂုန်အစာပညာ ဘာဒေါဝ်၊ မာံရတ်ခိုဟ်၊ မိအိန်ရဳ တိတ်ကၠုင် ကျာကဵု သၟိင်ဍုင်မတ်မလီုရ။ မၞိဟ်သ္ၚိတ်ဇြတုဲ ဗဵုဒၟံင်အိုတ်ရ။ ရဲကွာန်မၞိဟ်တြုဟ် ၜိုတ်စှ်တၠ ဆုဲလုပ်ကၠုင် လက်ကြဴဂှ်ကြပ်ပ်တုဲ ဒတဴဒၟံင်ရ။
“တၠဂုန် ဟီုကဵု ရဲကွာန်တအ်၊ ကဵုညးတအ် ပရးကဵုမၞိဟ်တုဲ စဴသ္ၚိ ကပှ်ကပေါတ်၊ သွက်ဂွံပြံင်သ္ၚိ။” ဥူထောန်ယျ ဟီုကဵု တၠဂုန်အစာ နကဵု ဗီုဗၟာရ။
“ဒါယကာဘာ၊ ရဲကွာန်ဏအ်ကီု ပိုယ်ကီုဂှ် ချူဗစိုပ်လဝ်လိက် ကဵုဒါယကာတအ် ဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ။ ဒါယကာတအ် သွံထောအ် ဒဵုပိုယ်ဏအ် ကဵုကြုက်ဂှ် ပိုယ် ဟွံတုပ်စိုတ်ပုဟ်။ တုဲပၠန် ပိုယ်ဟွံပြံင်တိတ် နူကွာန်ဏအ်ပုဟ်ဂှ်လေဝ် ရဲကွာန်တအ် ဇၟာပ်ပ်သ္ၚိ ညးတအ် ထပက်လဝ် စၟတ်တဲတုဲ ပလံင်ဗစိုပ်လဝ်ကဵု ရုင်မတ်မလီုကီု သီုကဵု နေပျဳတဝ် တုဲတုဲဒၟံင်ရ။”
“တၠဂုန်၊ အဲဍိက်ဂှ် ပေါင်မ(ညးဒုင်ကာ)မွဲတၠရ။ နကဵု အလဵုအသဳတွဵုရးကီု၊ နကဵု အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင်ကီုဂှ် ညးတအ် သွံလဝ်ကဵု ကမ္မဏဳကြုက်တုဲတုဲရ။ အတိုင်လၟေင်ကမၠောန်ဂှ် လၟုဟ်စိုပ်အခိင် ကမ္မဏဳဂှ် ညးတအ် စကမၠောန်ညးတအ်ရ။ အဲဍိက်မကၠုင်လၟုဟ်ဂှ် နကဵုအမိင် နူလတူတေအ် ညးဖျေဟ်နင်လဝ်တုဲတုဲ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဟီုလဴထ္ၜးကဵု ရဲကွာန်တအ် ကဵုညးတအ် စဴအာ သ္ၚိညးတအ်တုဲ ကဵုညးတအ် ကပှ်ကပေါတ်ညိ။” ဥူထောန်ယျ ဆက်ဟီုပၠန်ရ။
“တၠဂုန်၊ အရေဝ်ညးမဟီုဂှ် ဍာံဒၟံင်ရ။ ပိုယ်ဍိက်လေဝ် ဗီုတၠဂုန်ကီုရ။ ညိဟွံမိက်ပြံင်။ ဆဂး အမိင် နူလတူတေအ် စှ်ေကၠုင်တုဲတုဲရ။ ပိုယ်ဟွံပြံင်ကဵု ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်တှ်ေ ညးတအ် ပြံင်ပိုယ်အတေင်တှ်ေ ကပေါတ်ပိုယ် ဒးလေင်ဒိုက်အိုတ်ဏောင်။” ဃံင်ကွာန် နာဲတိင်ဇြာန် ဆက်ပသောင်ကလးကဵုရ။