cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အခိုက်အလိုက် ရမ္သာၚ်မန်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(၁) နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ(ချိုတ်)ဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် လက်သန်ကၟက်(-်)ဂှ်မ္ဂး ဒှ်အာ (ခ+စိုတ်)။ အက္ခဝ်(ခ)ဂှ် ပြံင်လှာဲကၠေံ အက္ခဝ်(ဂ)တုဲ ဒှ်အာ (ဂ+စိုတ်)။ (ဂစိုတ်)ဂှ် ဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာရ။ (ဂစိုတ်)ဂှ် ပိုဒ်နာမ်လေဝ် ဒှ်တဴကီု။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မာ အကြာအက္ခဝ်တမ်ပိုဒ်ကြိယာကဵုအက္ခဝ်ကၟက် ဂှ် လံင်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ် (ဂ+မ်+စိုတ်= ဂမ်စိုတ်၊ ဂမ္စိုတ်)။ ဣဝွံ မွဲနဲ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တက်                              တၞက်၊တနက်၊တဏက်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြေက် = ကရေက် = ကမြေက်
ပ္ဍဲဂှ်ကၠုင်စိုပ် အရှာံဂြိုပ်ဆု၊ ကျာပိုက်လရု တၞံဆုဂရာင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပံက်    = ပၞံက်၊ပနံက်၊ပဏံက်၊ပၞော်၊ပနော်၊ပဏော်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်သောဝိဉ္ဇဲယ၊ မာံရောဂေါ)
တိသုန္ဓရဳ သက်သဳဒါန်သၟဟ်၊ ဗြုသဓဵုသာင် ကဵုပါင်သတှ်၊ ညံင်ဂတးလ္ၚီ ဗြုခြီဒိုဟ်စှ်၊ ကမြေက်ဂေတ်ကြဵု ဗြုသဓဵုမြဟ်၊ ဂမြာင်လတှ် ညံင်တလှ်ဗြံ၊ သၠုင်င်သဝ်ဝ် ဇတဝ်ခြံခြံ၊ အကာသဗြု တိဂၠုဂမြံ၊ မာမိင်အသံ လွက်ကံကျာ်တြဲ၊ သမ္ၚာတ်ဒမြဴ ဒှ်တဴကင်ယဲ၊ ဇတဝ်ခြဳခြဳ ညံင်ဆုရေရဲ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်မိၝောံနန်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သံက်   = သၞံက်၊သနံက်၊သဏံက်၊(သၞော်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇိုတ်၊ဇိတ်                          ဇၟိုတ်၊ဇမိုတ်၊ဇမိတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠိင်၊ ဇၠိင် = ဂလိင်၊ ဇလိင် = ဂမၠိင်၊ ဇမၠိင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ရထကာရော၊ င်သၟာစၞာံတံဂှ်။ စမ္မံ၊ န်စၞာံဂှ်။ ပရိကန္တံ၊ န်ပွမရေက်ကွေဝ် ဝုတ်ဒိုဟ် ညဳသာ သၟဟ်သၟန် ၜတ်သၞတ်ဗိုန် အတိုင်ဂၞပ်စိုတ်ဇကုတုဲ။ ဥပါဟိနံ၊ န်ဒနပ်ဂှ်။ ကရောတိယထာ၊ ရဴမကနှံကီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က + -ႝ + ောဝ်        = ကၞောဝ်။      (သကမ္မကကြိယာ ကမ်ၜါ၊ ပိုဒ်နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရုန်                                 ရ္မုန်၊ရမုန် = လမုန်၊လၟုန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠေင်  +       ကၞေင်၊ကဏေင်၊ကနေင်၊(တၞေင်၊တဏေင်၊တနေင်)
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နသုဓမ္မ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ညးဂၟံင်လ္ၚီတၠပရဟ် မၞုံကဵုအစောံဒြဟတ် မၞုံကဵုဂၟံင်မလောန် မိင် ပရိုင်သတြုတုဲ မိပ်စိုတ်စရိုတ် ကြီုကြတဴ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၞောဝ်ဨကရာတ် ဒေပ်စိုတ်ကမၠာတ် ညံင်ဆုမဟၟဲကဵုကြက် ညံင်ပ္ကဴမဟၟဲကဵုမြမောဝ် ညံင် မဒညကဵုပၞာန် ညံင်စက်ဂတုမဒညကဵုသိန္ဒရာဟု၊ ဒဒှ်ဝွံ လမှ် အဲ မဂွံတီ။ ကမၠာတ်ဒေံအဲ ညံင် သၟီဓမ္မပုတြာန်ဝွံ မူဥပ္ပမာမတုပ်ရော။ ညံင်မြာ်မွဲ မပဝ်ဍုန် ဂြိုပ်သတ်၊ ညာတ် ဒၞံက်သတ်ဂှ် သလှ်ေမတိုန်ဒၟံင်၊ လတူသတ်ဂှ် ဟွံဂံင်ဍုန်၊ ရဴမပဝ်ကလေင်အာကီု။ လမောင်ဇမၞော် မဒှ်။ သၟီမြာ်ဂှ် သ္ၚံက်သမ္ၚာတ်သန်။ ဒေံအဲ ညံင်မြာ်ဂှ်ကီုရ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချဟ် = ကသှ် (ဂစှ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗျာပတ္တိ = ပွလၟီ၊ လီုလာ်၊ ဟောံဗြံ။ (သ္ၚဳရံင် လၞီ = လၞီအက္ခဝ် = အက္ခရဝိပတ္တိ။)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
လွဟ်ဇမၠိင်ဇမၠေံ။ (လိက်အာန်ဇုနာန်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြိုဟ်၊ ဒြိုဟ် = ဂမြိုဟ်၊ ဒမြိုဟ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြောအ်၊ ကြောံ၊ တြောံ = ကရောံ၊ တရောံ။ ကမြောံ၊ တမြောံ
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်(-် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)တအ်ဂှ် ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာလေဝ် နွံ၊ ပိုဒ် သကမ္မကကြိယာလေဝ် နွံ။ ယဝ်ဍေံ ဒှ် ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာမ္ဂး နူကြိယာဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် အက္ခဝ် ကၟက်(သ)ဂှ်တုဲ ဍေံ ဒှ်အာ ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ် သီုၜါပြကာမာန်။ ယဝ်ဍေံ ဒှ် ပိုဒ်သကမ္မက ကြိယာမ္ဂး နူကြိယာဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် အက္ခဝ်ကၟက်(သ)ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်။ အက္ခဝ်မဒှ်တမ်ပိုဒ် ကြိယာဂှ် (၁) ယဝ်ဒှ် အက္ခဝ်(ခ) သ္ဒးပြံင်စုတ် အက္ခဝ်(က)၊ လဆောဝ်မ္ဂး အက္ခဝ်(ဂ)။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝိတမဉ္ဇ = ဇံင်တၟုတ်၊ ဒမုင်ယန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က္ဍိုက်ဂွ = က္ဍိုက်ဂ၀
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျး = ဗစး = ဗမ္စး
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချူ = ကသူ၊ ဂသူ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠုင် = ကလုင်၊ တလုင် = ကမၠုင်၊ တမၠုင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပြဵု = ပရဵု = ပမြဵု
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပေဲ                                 ပၞေဲ၊ပနေဲ၊ပဏေဲ
ပှော်၊ပေါဟ်                        ပၞောဟ်၊ပနောဟ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ဇာတ်အနဘိရတိ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ပြု) ပြေင် = (ပရု) ပရေင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကမြေက်သဓဵု ဗြုကြဵုကလုက်။ (လိက်သင်္ဂဒါ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဟိုတ်ပရေင်ကံ နူတၞံတေံကၠာ၊ ဟိုတ်ပ္တုဲလဝ်ရ ဘ၀တမၠာ၊ ကံဂှ်ပြုပြေင် စဳရေင်ညးၜါ၊ ယာတ်ဂှ်မ္ဂး ဒကုတ်ပြးအာ၊ သီုကဵုညးၜါ ပြးအာသေင်ဟာ၊ ဂၞကျာ်မွဲပ္ညဳ တနှ်ဟဳအာ၊ သၟီဟဳတနှ် ပှ်လှ်စာ်ခြာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗာန်                               ဗၞာန်၊ဗနာန်၊ဗဏာန်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဆောတ်ယောင် = ဖျောတ်ပျောင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရတ်                               ရနတ်၊(နတ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠိုက် = ကလိုက် = ကမၠိုက်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠိုက် = ဗလိုက် = ဗမၠိုက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အသူရိန္ဒ ပၠရာဟုကၠာ၊ ဒုင်ယၟုမာ အရာဟုရ၊ သီုဂိတုတ္ၚဲ ဍေံဒက်ဝဲသၞ၊ ဒွံဂြိုဟ်ရာဟု စဏုမူလ၊ ဘဲဟွံယောင်က္ဍဝ် ဖဝ်ရဂိုန်ဂျ၊ ဒးကၠေံဒၟံင် ဒှ်သံဝေဂ၊ ဍိက်ဒြပ်ဒးသြာဲ နူနာဲတလ၊ မၞိဟ်ယုတ်လၟုတ် လုတ်စရိတ၊ ဒဵုလမျီုကွေံ ဍေံပ္ကီုဟေင်ရ၊ ဗွဲပြဟ်ဗာယပ် ဒှ်တၟပ်ဟီုပၠ၊ ဂမဳဗြဴကီု ဒှ်လမျီုရ၊ ဍေံဟီုပၠောပ်က္တောဝ် ဗ္ဂောဝ်အရေဝ်ရ၊ ဂလာန်လုတ်ဂှ် ဒှ်ဨကန္တ၊ ဂိတုမာ်ရ လာဘက္တဵုဒှ်၊ ဝွံက္တဵုဒဒှ် တဝှ်ရာဟု။
(ပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ၊ ကိုန်ဂြိုဟ်ကဝါ်၊ အယုက်စိုပ်ရာဟု)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကဉ္စုက = ဇြုံသွံက်သၞံက်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇန်                                 ဇၟန်၊ဇမန်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်၊ ဒါနခဏ္ဍ)
ကၠိုဟ်၊ တၠိုဟ် = ကလိုဟ်၊ တလိုဟ် = ကမၠိုဟ်၊ တမၠိုဟ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သြ = သရ၊ သမြ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
အကုသဵုဟေင် စဳရေင်ခဏံ၊ ဟွံမွဲဟိရိ ပတိပတ်အံ၊ ဝဳပက်တံင်ဂြဲ တတ္ၚဲဗတံ၊ ဒးတူတနံ ကံဇကုပ၊ ဇကုပစုတ် ကဵုဇကုရ၊ ညးဟွံဂွံပ ဇကုပဟေင်၊ စိုတ်သၟာ်ဥဒု ကံဂှ်ပြုပြေင်၊ ဒးစန်ဒးဒက် ဒးဒွက်တၞေင်၊ ဒးဒုင်တဴဟေင် ဝဳပက်သေင်ဟာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ခိုဟ်    = ခၟိဟ်၊ခမိဟ်
လော   = လၟော၊လမော
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗိုက်ယာတ်ထမၞေက် ၀က်သၞေက်ဒကှ်၊ ရပ်ဇုက်ဒမၠေံ သီုလေံကနှ်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဍာ်ကသှ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်သုဓမ္မဒေသနာ၊ ကျာ်ဇၞော်ကေတုမတဳ၊ ဘာခရိုက်သာံ၊ ဍုင်ရေဝ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သတ်ဍာ်ဂမြိုဟ် ဂံင်သ္ကာတ်ဂြိုဟ်စာ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ယွံသၟိင် ယရဴဂလာန်မွဲ ဒှ် ဂနပ်သၟိင်ရ။ မွဲလကာရ ယဝ်ဟဒှ် ဂနပ်သၟိင် ညးဒသ္အာင် သ္ဒးစး လဟီုဂှ် သၟိင် သ္ပရာပ် ဒန် ကုပူဂဵုဂှ်ဟေင်။ ဝွံ ဝါဒသၟိင်ရ မရှာတ်။
သီုမတ်ၜါ မပေင်ဒၟံင် နဍာ်ရမတ် ညံင်ဗၠဲ မဒကုတ်စဏင် နူဖတင်စက္ခုဒွါ ဒတုံဗမြုဒၟံင် ညံင် ထၞဟ်ဆီကီု၊ ဝေသန္တဝ် ပင်ပ္တိုန် ကၞိပ်ဂၞကျာ်၊ ပ္တန်လဝ် လတူထဝှဲါတုဲ ဂိုင်နင် ဍာ်ပလင်ကာ မစရိုဟ် နတဲမဍိုန်ဍောတ် သ္ပောတ်လဒံကၠေံ လမောင်ဂၞကျာ်တုဲ ဝေသန္တဝ် ဂဇံတန်ဒၟံင်ရ။
ဗၠေတ် = ဗလေတ် = ဗမၠေတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝါယန = တွုတ်တၟုတ်၊ ပွမတုတ်တၟုတ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်အာန်ဇုနာန်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ရုပ်ကသူ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကမၠတ် ဂဇံမင် ဒြပ် သာ်ဝွံ ချပ်၊ ဍေံမအာတောံ ပုင်တေံ နွံတဴ၊ ဒြပ်ဝွံ ဒှ်အာ ၜါစွံရ၊ ပုင် စိန်တုဲ ဍေံ ကၠုင်စိုပ်ဗက် နသၞာ် ဒကုတ်ကၠေံ ၜါဒကုတ်တုဲ ဒြပ်ဝွံ အဲ မဂိုင်ကေတ်ရ မချပ်။ နသၞာ် ရံင်စမဳဒၟံင် တလုင်ကမၠတ်မတောံပုင်တေံဂှ်ရ။
က္အောတ်၊ ဂ္အေါတ် = ကအောတ်၊ ဂအောတ် = ကမ္အောတ်၊ ဂမ္အောတ်
(ဇာတ်ဝေဒပ္ဘ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ကအောတ်ရမျှာင် တာင်ကံသြောန်သြောန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြင်၊ ကြောဝ် = ကရင်၊ ကရောဝ် = ကမြင်၊ တမြင်၊ ကမြောဝ်၊ တမြောဝ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
မဟာသတ္တော၊ င်သတ်မပြဲဂှ်။ သရိရံ၊ န်ဇကုဂှ်။ ပရိဟာရံ၊ န်ပ၀မမင်မွဲဂှ်။ ကတွာ၊ ပတုဲ။ ဝိနိစ္ဆယံ၊ န်လၟေင်သၞောဝ်သဂုတ်သဝါတ်မဒှ်ဗဗွဲဓဝ်ဂှ်။ ပေါတ္ထကံ၊ န်ဗပိုတ်မွဲ။ လိက္ခပိတွာ၊ ကဵုညးချူကေတ်လဝ်တုဲ။ ဣမံ ပေါတ္ထကံ၊ န်ဗပိုတ်ဂသူဝွံ။ သြလောကေတွာ၊ မၞးတံ မၠာၚဳတုဲ။ ဘတ္တံ၊ န်အမှုဂလာန်ညးဂှ်။ ဝိစာရေယာထ၊ သြဝ်မၞးတံ စဳရေင်ကဵုအိုတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အသာရဝါတ် = ဂွံဇၟူ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကဉ္စုကဳ = ပၟင်ပၞံက် (ညးဇမၞော်မမင်မွဲမှံင်မသၟိင်။)
လာ်                                လၞာ်၊လနာ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇၟောဝ်ဍာ်ဇၞော် ဗလိုက်ကလိုပ်ကၠေံ ဟွံမာန်။
(ဓမ္မပဒ၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရမဥ်၊ မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ခန္တဳအေင်ကီု လဟီုပြ၀၊ မေတ္တာစရိုတ် ပဝိုတ်ကာလ၊ ဂွံအေင်လစောန် ဖဵုဇၞော်လောန်ရ၊ အဝိရာဓ ဗွဲရထမာ၊ ဟွံဖျောတ်သဝိင် ကွေတ်သၟီတမၠာ၊ ပဝေဏဳဟေင် ဟွံထောံသေင်ဟာ၊ ဣဝွံဓဝ်စှ် မှတ်ဗှ်သဏာ။
(လိက်ဓနဉ္ဇယကုမ္မာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရပ်                                 ရ္မပ်၊ရမပ် = လမပ်၊လၟပ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ယွံသဗ္ဗညု တလမြုဂၠေါင်၊ မတုဲတေံရောင် အခေါင်ဇမ္မု၊ အဲဂွံပိုင်ဟေင် စဳရေင်ဒၟံင်ဝွံ၊ အဲမွဲပြဲ ကီု အဲကြီုဇကု၊ လမုဟ်ဒးကၞပ် ကျသဗ္ဗညု၊ အဲသ္ဒးဇံသဝ် လ္ၚောဝ်တ္ၚဲဝွံ၊ ကဵုသဗ္ဗညု တ္ၚဲဝွံဗျံ ကၞေင်၊ သဗ္ဗညုမွဲ ပ္ဍဲကဵုတ္ကံကြေင်၊ ဒှ်ပြဲလောန်ဟေင် တၟေင်နူပူဂဵု၊ ဒှ်သတ်ဇမၞး ဇၞးသတြုအဵု၊ က္ၜံင်ထံက်ကလဵု ပ္ဍဵုကၞိပ်ဟေင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သောဒင်။ ရဲဒမင်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                (ဒၠဵု)ခၠံင်          +                ခၞံင်၊ခဏံင်၊ခနံင်၊ခမၠံင်၊ခမၞံင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြိုက် = ဂရိုက် = ဂမြိုက်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်လၟေတ်၊ ဘာကွာန်ယိုက်၊ ၁၂၄၇)
လ္ၚဵုဂှ်သၟတ် ဒဂေတ်ယုတ်မာ၊ ပတိပတ်အံ စိုတ်ကြံဒေါသာ၊ နူကၠာဟွံချိုတ် အိုတ်ဇိဝိတာ၊ ဒးကဏေင်ဒွက် ဒက်ကံစုတ်ဂါ၊ ဂုန်ဓဝ်လောဘ ရဟွံသေင်ဟာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က + မ် + လင်      = ကမ်လင်၊ ကမၠင်။ (နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပြာပ် = ပရာပ် = ပမြာပ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝေက = လောန်တၟုတ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်၊ ခန်မဒ္ဒဳပဝ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
လျတ် = လယတ် = လမျတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
လှိုက်ကမၠိ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကျဝ် = ကယဝ်၊ ကမျဝ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠိုက် = ဂလိုက် = ဂမၠိုက်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြံင်၊ တြံင် = ကရံင်၊ တရံင် = ကမြံင်၊ တမြံင်
ညံင်ယာတ်ကာန်တမြံင် မသ္တောံၜတ် ကဵုယာတ်ဒိပ်မဇိပ်ကၠိပ်တဴကီု။
(ပြကိုဟ်ပမာသိဒ္ဓိ၊ ကျာ်ဇၞော်အသွောံ။)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အဲ သ္အာ ဍုင်သု၀ဏ္ဏဘုံတုဲ အဲ ဂွံ ထဝ် ဂၠိုင်ဂၠင်တုဲ အဲ လိင်ကေတ် သရာဲမၞုံကဵုဂၟံင်တံဂှ်တုဲ အဲ ပ္ကီုစၞေဟ်တုဲ ကၟိန်ဍုင်ဒၞဲါမအဲဂှ် အဲ ယိုက်ကေတ်ရ။ သာ်ဝွံ အဲ မချပ်။ ညံင်အဲမချပ်လဝ်ဂှ် ဍေံ ဟွံဒှ်။ ညံင်အဲမဟွံချပ်ဂှ် လၟုဟ်ဝွံ ဍေံ မဒှ်ရောင်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ကောန်ကၠင်၊ ၁၁၅၇)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(တြာဲဇာတ်တုဏ္ဍိလ ဆနိပါတ်အဋ္ဌကထာ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗၠဟ် (ဗၠန်ဗၠဟ်) = ဗလဟ်၊ ဗမၠဟ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇိက်    = ဇၟိက်၊ဇမိက်
ယွံမရာတ် ဗဗိုင်ဝွံ ညံင်ဗီုအိန်တက္ခဳရောင်၊ သ္ဂောံဗၠးဂှ် သ္ဇိုင်သန်ရ။ အ္စာပန် မၞုံကဵုပညာဂှ် တၠညး အာချပ်ရအဴ။ အဲဍိက်ဂှ် ဒှ် ကောန်ညးဇၟိက်ဗ္ၚ၊ ကောန်ဂဟပ္ပတိရောင်။ ကောန်ညးဇၟိက်ဗ္ၚ သ္ဒိုဟ်သ္ဒီုရောင်အဴ၊ သိပ်ပ အဲ မချပ်မာန်ရော။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
မနောဒုစရိုတ်မကၠိုက်အာ။ (လက်ကၠိုက်။)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပါ်      = ပၞာ်၊ပနာ်၊ပဏာ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇိုင်ကဝ် တဲဗၠတ်။ ပကဝ် ဇိုင် ဗလတ် တဲ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တောမ်                            တၟောမ်၊တမောမ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(တြာဲမှာဇနက်)
ဂြင် = ဂရင် = ဂမြင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ခေပ်    = ခၞေပ်၊ခနေပ်(နေပ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သၠး = သလး = သမၠး
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချအ် = ကသအ်၊ တသအ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ၜိုန်တိတ်ပဂမှဳ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဂှ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲဓဝ်ဂမှဳဂှ် ဟဂွံပ္ကီုလွဳ၊ ကရောံ ဇကု၊ ဂလိုင် ဖျုန်တုဲ ဆမဝေင်ဂြိုင် ကေတ်သၟးရ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်လၟေတ်)
ကၞိကွေံကၞိချောဲ ကြဳဇှ်ပြဲဖာ၊ ဇၞးပၞာန်တုဲကီု သီုၜါကြဵုဇာ၊ သြဳဏုမာန်ကၠာ အာရပ်နင်ရ၊ ကၠန် ပဇုက်ဟေင် ကၠေင်တဲၜါဂျ၊ သြဳဏုမာန်ပၠန် ညံင်အိုတ်ခန္ဓ၊ သ္ကဵုထၜးအဴ အံက်ဂၞဴသၟီမ၊ သ္ကဵုတီ ကြဳဇှ် ဒယှ်ကွတ်တ္ၚ၊ တုဲပသစ္စ တုဲပဒိတှာန်၊ ညးသ္အာင်တုန်ဂှ် သြဟ်သြဳဏုမာန်၊ ပကဵုသှ်မာန် ကြဳဇှ်ဒါန်အဲ၊ ဒဵုစိုပ်နန်ဗၠဲ အံက်အဲသှ်မာန်၊ တြုံတလဒါန် ပဒိတှာန်ရ၊ ဒေ၀တဴကီု ဗိုင်ရီုထၜ၊ သြဳ ဏုမာန်မွဲ ဒဒိုက်ယဲသြ၊ တက်ၜုင်လက်ဖာ သီုၜါကြီုကြ၊ အဏုမာန်သၟတ် ဗြဲမတ်ဖျဖျ၊ ဗဵု ဏုမာန်အဴ ပေက်စဴအာရ၊ ကၠုင်စိုပ်နန်မြ ရာမံရာဇာ၊ လ္ၚောဝ်ပတီရ တလအဒ္ညာ၊ ယွံကျာ် ဂမျိုင် နာဲက္ဍိုင်ထာင်သွာ၊ ကောန်ၚာ်ၜါဂှ် ကြဳဇှ်ပြဲဖာ၊ သြဳဏုမာန်ကွေံ စၞေဟ်ဍေံကၠာ၊ ဍေံရပ်ဂွံ နာ အာကၠေင်လဝ်ရ၊ ချိုတ်ဂျိုင်ဟွံတီ ပ္တီနာဲနန်မြ၊ ဗဵုပိုဲဍိက်ပၠန် ဂၠိုင်အိုတ်ခန္ဓ၊ ပိုဲပ္တီသၟီရ တလ က္ဍိုင်ပ္ကဴ၊ ရာံမမိင်သၟတ် ပၞတ်တိုန်တဴ၊ ဒေါသသလံင် ညံင်ဂျိနာ်အဴ၊ တလနုဘဴ ဒှ်တဴသိင်သာ၊ လတေံကောန်ၜါ ဗ္စာရဏာတဴ၊ သၟီမအံက်မ တလက္ဍိုင်ပ္ကဴ၊ ထေဲကဵုအဲသၟတ် ပၞတ်ဒၟံင်တဴ၊ သြဳ ဏုမာန်အဴ ဗလးဖျဴဏာ၊ သီုကဵုကၞေင် ဇုက်ကၠန်သေင်ဟာ၊ ကၠန်တ္ၚေတ်ကၠာ ညံင်သ္ကန်မှာရ၊ ညးသှ်ဟွံမာန် ကၞေင်ဟာန်ဂျ၊ အဏုမာန်ကၠာ ယာံအာဖျဖျ၊ ကၠုင်စိုပ်နန်မြ သၟီတလနန်၊ ညး ဂမၠိုင်ဂှ် သှ်ဟွံမာန်ပၠန်၊ သြဳဏုမာန်ဂှ် သီုမလ္ၚဟ်န်၊ သီုဍာ်ရမတ် ဗြဲမတ်ဇွောဝ်လောန်၊ သြဳဏု မာန်ဂှ် ကြဳဇှ်ပြဲသန်၊ မူဟိုတ်တုန်ဂှ် သှ်အာဗိုန်က္ညန်၊ သာ်ဝွံတုန်အဵု သှ်ကဵုညးပၠန်၊ သၟီဓဝ်ရာံမ တလတ္ၚယန်၊ လတေံကောန်ၜါ ဇၞော်အဒ္ညာလောန်၊ ဒဒှ်မပ တလတ္ၚယန်၊ သၟိက်ထၜးရ အံက် မကျာ်ဂန်၊ ကောန်သၟီၜါရ ပသစ္စပၠန်၊ ဒဵုကဵုစိုပ်မ အံက်တလနန်၊ ကဵုသှ်မာန်ရ ပသစ္စပၠန်၊ ကောန်ၜါဒိတှာန် ဏုမာန်ဗိုန်က္ညန်၊ ညးဂမၠိုင်ပၠန် သှ်လီတ္ၜန်အာ၊ သြဳဏုမာန်ရ စိုပ်ရာံမကၠာ၊ သီုဍာ်ရမတ် ပေင်ဂၠံမတ်ၜါ၊ ရာံမရာဇာ ဗညာနာဲမန်၊ ညာတ်ဒွက်တၞေင် တၞဟ်တၟေင်သန်၊ ဗ္စာ ရဏာရ သၟီတလနန်၊ ဒွက်တၞေင်အဴ ဒေ၀တဴပၠန်၊ ဂးတုဲသှ်ရ သၟီတလနန်၊ သြဳဏုမာန်ဂှ် ဗၠး ကဏေင်ပၠန်၊ သၟီတလနန် သၟာန်သၟုက်ပၠန်ကၠာ၊ အဏုမာန်မိင် ပါင်သၟီဗညာ၊ တိုင်ဒဒှ်တၞံ ပရံ ပရာ၊ လဴကဵုရာံမ သၟီမရာဇာ၊ သၟီမိင်တုဲကၠာ သိင်သာဟောံဇြ၊ သြဳဏုမာန်ဂှ် က္တဵုဒှ်ယဲရ၊ ဒးဒုင် ဘဲဟေင် ကၞေင်ဂျိဂျ၊ တသဝ်ထညန် ပ္ဍဲဒေါဝ်နန်မြ၊ သၟီဓဝ်ရာံမ တလအဒ္ညာ၊ ညာတ်ဏုမာန်ဂှ် ဒှ်တဴလ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ သၟီရာံမကၠာ အာဇွိတ်စးရ၊ ဇွိတ်ဒးမ္ဂး ဗၠးမွဲခဏ၊ ဍိက်ကဵုနာဲရ ခယသာဓာ၊ အရေဝ်ဂှ်မာ တန်လဝ်ကၠာရ။
(လိက်သၟီရာံ၊ နာဲကၠဵုဇု၊ ၁၁၄၀)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နိပ္ပေါက = သၞံက်ဇြုံ။ နိမ္မောက = ဇြုံသွံက်သၞံက်။
ဗာန်    = ဗၞာန်၊ဗနာန်၊ဗဏာန်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပြီု = ပရီု = ပမြီု
ကၠာန် = ကလာန် = ကမၠာန်
ယြဴညးမွဲ ဟၟဲကဵုဂမြဲ ဂြဲလဝ် ပ္ဍဲကၠာ အတိက်၊ ပ္ဍဲကြဴ အနာဂတ်၊ ပ္ဍဲဒေါဝ် ပစ္စုပ္ပန်ရ။ ညး သက္ကုဂမြဲတုဲ ဟၟဲကဵုလမိန်လဗန်ဂှ် အဲ သ္ဂးလဝ် ရဴဝွံမ္ဂး ဗြမၞး။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
လက်တိုဝ်တုန်ပၠန် ပုန်ကဵုကောန်အဲ၊ ပ၀ရုန်မဵု ဍေံရောင်ကဵုဘဲ၊ အိုတ်ဗော်လက်တိုဝ် ဟကဵု သှ်ေမွဲ၊ လယတ်လေံဒန် လုံၜဳတ္ၜန်တ္ၜောဲ၊ ကော်သ္ကပ်ဂၠေဲါ မွဲဟသှ်ေရ၊ ကျာံသၠုဲကျာံသၠာ် ဇၟာပ် သာ်ၚုဲက။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဍာ်ပါ်ကျာ်ပြဵု။ ဗပါ်ဍာ် ပရဵုကျာ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကျောဝ် = ကယျောဝ် = ကမျောဝ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခြိုင် (ကြိုင်) = ခရိုင် = ခမြိုင်
ကြတ် = ကရတ်၊ တရတ် = ကမြတ်၊ တမြတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်မှာဇနက်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြူ = ဗရူ = ဗမြူ
ကြေပ်၊ တြေပ် = ကရေပ်၊ တရေပ် = ကမြေပ်၊ တမြေပ်
ဝုတ်အဵုတံကၠာ ၜါၜါဂေင်လန်၊ တဲကၞာင်ဆုသ္ဂန် ဗလန်ဗလှ်၊ ညံင်ညးကလာင် ရပ်ကၞာင်ဆု ပြဟ်၊ ညာတ်ဝုတ်အဵုဂှ် ဗနုဟ်ကောသန်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လိုန်                                လၞိန်၊လနိန်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သာ်ဝွံ တၠညး မဟီု၊ ဂၞကျာ်ဝွံ ကောန်သိုက်ခမာရောင်၊ ယဲအာမ္ဂးဝွံ တလုင်ဂစိုတ် ပြဟ်လံ သ္ဇက်တီ ဟွံမွဲ၊ မိက်တီ ဍေံ ဟွံဂွံ၊ မ္ၚးနူဓဝ် ဥပးမပၠေင်အန္တရာဲမာန် ဟွံမွဲရ၊ ဓဝ် ကဵုဂၞကျာ် ပင်မှိင်ရ ဂးတုဲ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဗှ်ေနာကောန်အဲ တူယဲယဝါံ၊ ကဵုဒးတူရာ် ကဵုဒးစာ်ဂြာံ၊ ကဵုဗှ်ေဒးယာံ ဂၠိုင်သၞာံအခါ၊ သြာဲအာကဵုကောံ ယဝ်ကောံကဵုခြာ၊ ကဵုဗှ်ေတံၜါ ဂၠိုင်အာလနီ၊ ဒဒှ်ရာံမ ကေတ်ရဟွံတီ၊ ရသိချဴကၠာ ပ္ဍဲဘာဒေါံသ္ၚီ၊ ချဴတုဲညးမြီ လနီသွာဟဲ၊ အဏံသၟီရ တလက္ဍိုင်ဗၠဲ၊ မ္ဒးကသဴရ တၠရသိပြဲ၊ ဟိုတ်ဂှ်သၟီၜါ ခြာဒင်တူယဲ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်မိၝောံနန်၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇိုန်                                 ဇၟိန်၊ဇမိန်
တုဲ                                 တၟုဲ၊တမုဲ
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဍိုက်စိင်ကယဝ် ကျိုင်ကျဝ်ကမြဴ၊ သီုညးပန်ကၞာတ် ဨကရာတ်ဗြဴ၊ စိုပ်နန်ခပ်ပြာတ် တိုန်ပြာသာတ်ပ္ကဴ၊ သၟီဓဝ်ကဵုနာဲ အိုက်အာဲနှဴရဴ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂမှဳတံ မိက်ပ ကံ ပ္ဍဲမှာသမိတ်၊ ဍာ်တၟိန် မတိုန်ကီု၊ ဍာ်ဇၟး မတိုန်ကီု၊ ပ္ဍဲပဒေသကြုင် ဍေံ ဂလီုတိုန်ဍိုက်ဂှ် ပ ကံ ဟဂွံ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခၠအ် = ခလအ် = ခမၠအ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗညာနဲ ဂွံ လိက်တုဲ ဗှ်စိုပ် တလမေဒဴ။ ဘဝ်လဴကေန်ဒဴ ယဲဒၟံင် မသုန်တ္ၚဲ တြဴတ္ၚဲမ္ဂးဂှ် ကောန်တၠ သၠိုက်သ္ၚောံသ္ၚာတ်ဒြဴ ပ္ဍဲဟဒယသန်ထာန်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဣသိမတင်ဒုန်ဂှ်လေဝ် ပၠောပ်လဝ် ဇြုံဇာတ်ဂမျိ ပ္ဍဲတင်ဒုန်ဂှ်တုဲ ချံဒဝ်ကၠေံတုဲ အာတဴ ဂကောံ ဣသိမသုန်ကၠံဂှ်ကီုရ။ ပ္ဍဲထာန်ဂှ် ဣသိမသုန်ကၠံဂှ် ဒၟံင် ပိပန်တ္ၚဲတုဲ ဣသိတံဂှ် ကလေင်စဴ ကၠုင်ရ။ ဣတမတင်ဒုန်ဂှ် ဂိုင်ကၠေံ တသံဂှ်တုဲ ဇြုံဇာတ်ဂှ် တိတ်ကၠုင်ရ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
၀တ္ထုမွဲဂှ် ဍေံဟွံဒှ်စၟတ်၊ စိုတ်သၟိက်ဖျောတ်ဂှ် ကဵုဒှ်အဆတ်၊ လွဳပရာရ ကဵုပပယတ်၊ ပါင်ဇကု ကွေံ ကဵုညးပ္တေဟ်သၟတ်၊ ပန်သာ်အဆတ် စၟတ်အင်္ဂ၊ မၞးသ္ဒးဟီုကၠာ ဒှ်မုသာရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ဇာတ်ဝိဃာတ၊ ဆနိပါတ်၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သၟာတၟုတ်၊ သၟာယန်သေဝ်။
ရိုဟ်                               ရ္မိဟ်၊ရမိဟ် = လမိဟ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်ဇမ္မုပတိ၊ မာံဒေံဍောတ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ထၜိုတ်ဗနာန်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒုင်      = ဒၟုင်၊ဒမုင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠိုင် = ဂလိုင် = ဂမၠိုင်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
သဗာန်တုပ်တဴ ရဴသဗာန်သွဝ်၊ ကော်ဗိုလ်လဗး ပြေင်သအးလဝ်၊ ဂညိကယဝ် အသဝ် ဂၠိုင်လောန်၊ က္ဍိုင်အလာံကြာဲ ဇၞောဝ်ရာဲတံင်ခေါန်၊ တၞံဗြာတ်တၞံတ္ၜဴ ပ္ကဴသြဴစိစောန်၊ သြံက် ဂညိလဝ် ဇၞောဝ်ထဝ်ဇၞောဝ်သြန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပၠဳ = ပလဳ = ပမၠဳ
(ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၄၂၁၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓဝ်ဝေါဟာရမဥ်၊
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြဴ = ကရဴ = ကမြဴ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                *ဒၠဲါ             +                ဒၞဲါ၊ဒနာဲ၊ဒမၠာဲ၊ဒမၞာဲ
+                ပၠံက်             +                ပၞံက်၊ပဏံက်၊ပနံက်၊ပမၠံက်၊ပမၞံက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မၞိဟ်ခမိဟ်။ လာပ်ခမိဟ်။ စဏခမိဟ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကရိသၟာင်ကၠံ ကဵုဍိုက်ဒၟံင် ကယောဝ်၊ ညာတ် ပၞာန်ဗၟာဗဵုလဗးစိင်ချေံ ဗွဲမဂၠိုင်၊ ဟီု ကဵုလ္ဂန်အိန်။ လ္ဂန်အိန် မိင်တုဲ ဇက်အာခမၞင်။ မွဲဗတံ စိုပ် ဗဒိုပ်တၚေတ်။ ပၞာန်ဖရင်မင်ဂံင် စိုပ် တံင်အူ။ ဂမ္အိက်ပၞာန်ဗၟာ လ္ဂန်အိန် မိင်။ ကရိသၟာင် ညာတ် ပၞာန်ဗၟာ။ ပိုဲ သုဲပြဟ်ရောင် သ္ဒး၊ ကရိတံ ဂး။ လ္ဂန်အိန် ဟီု၊ ဗှ်ေတံရောင် ညာတ်၊ အဲ ဟွံညာတ်ဏီ၊ သ္ဇက်သုဲသၞုံဟာ။ ဇကုလ္ဂန်အိန် တိုန်ဍိုက် ကယျောဝ်၊ ညာတ် ဗဵုပၞာန်စိင်ချေံ ထပ်ကၠုင် ညံင်ဇွိုန်လပှ်ကီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က + ဏ၊န + ောဝ်       = ကဏောဝ်၊ကနောဝ်။ (ပိုဒ်နာမ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခၠန် = ခလန် = ခမၠန်
ထောံလဝ်သ္ၚိဟေင် အာကျာ်သေင်ဟာ၊ စုတ်ဇွောံမလေ ပြေင်စေတနာ၊ ဒေါဝ်တရဴသၟဟ် အာတဴဂှ်မာ၊ ဆဵုဂမှဳကၠာ သေံဗမာမန်၊ ဂွံပုင်မွဲဒၞံက် သွမွဲယံက်ပၠန်၊ ဂွံကဵုဒါန်သ္ကဲ ဇဵုဇၞော်ပြဲ လောန်၊ ဒါန်တရတ်ဗောက် ဖဵုဇၞော်လစောန်၊ ကုသဵုပြဲလောန် သင်မန်ဗမာ၊ ဆဆဵုကဵုဒါန် ပသ္မာန်ဝေါဟာ၊ ကုသဵုဂှ်စၟတ် ပြာကတ်ဂၠိုင်ရာ၊ ကျာ်ဟစိုပ်ကျာ် သာ်ဝွံပ္တုဲအာ၊ ဖဵုဂှ်ဇၞော်ဟေင် ကျာ်တွံသေင်ဟာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ဗောဓိသတ်စှ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပြောပ် = ပရောပ်၊ ပမြောပ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ခၠအ်              +                ခၞအ်၊ခဏအ်၊ခနအ်၊ခမၠအ်၊ခမၞအ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လီု                                 လၞီ၊လနီ
လုဟ်(လန်)                       လၞုဟ်(လၞန်)၊လနုဟ်(လနန်)
သူ                                 သၞူ၊သနူ၊သဏူ
သံက်                              သၞံက်၊သနံက်၊သဏံက်၊(သၞော်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠု = ကလု = ကမၠု
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(၂) ယဝ်ဒှ် အက္ခဝ်(ဖ) သ္ဒးပြံင်စုတ် အက္ခဝ်(ပ)၊ လဆောဝ်မ္ဂး အက္ခဝ်(ဗ)။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပၟတ် လ္ပကဵုဂဵုဂၠိုင်၊ ယက်ဂၠိုင် လ္ပဂလိုက်၊ စရံင်ပန် လ္ပယိုက်လဝ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဂျ၊ ဒျ = ဂယ၊ ဒယ = ဂမျ၊ ဒမျ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်သောဝါန္နဟောင်၊)
လဆောဝ်ထေဲထုတ် လုတ်စိုတ်တလ၊ လက်ဖာပ္ကီုဘဲ ပယဲသရ၊ လအိတ်ဒုက္ခ ကာယ ဣၚုဟ်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                တၠာန်(လာန်)    +                တၞာန်၊တဏာန်၊တမၠာန်၊တမၞာန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်ပါရမဳကာန်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကန္တရဒဏ္ဍ၊ ၀တ္တာနိ = တၞေင်ဟတ်။ (ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တ္ၚဲတၟးတိုန် အရှိုဏ်ထာင်သွာ၊ သၟိင်ဓဝ်တ္ၚဲဗၠာဲ နာဲတြိကုမ္ဘာ၊ သီုမပူဆာ သိင်သာဂြံဂြ၊ လံဂွံ ညာတ်ရုပ် ဂဥုပ်မတ်မ၊ စံင်တူဇြဟောံ သၠောံစိတ္တဇ၊ သမ္ၚံက်သမ္ၚာတ် ရာတ်စိတ္တဇ၊ ဍာ်ဟဒှ် သုင် ပုင်ဟဒှ်စ၊ စက်တ္ၚဲလေဝ်တိုန် တွိုန်ပဋ္ဌမ၊ တ္ၚဲကၟိန်ဍး ဃောဒးကာလ၊ ကောံကောန် တ္ၚေက်ဗၠာဲ နာဲနာရဒ၊ မရဳသာဲကီု သီုကွာင်ဗက၊ ဖျီုဗစပၠန် ကောန်ဗၠာဲသူ၀။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သိရိဇဲယ ပြမအဂ္ဂေါ၊ ယာံမိင်ပရိုင် မိတ်ဂွိုင်အယော၊ စိုတ်သၟဟ်အလိုန် ဇွိုန်သာဂရော၊ သရပ်ထပ်ဟော ဇိုန်လမောအာ၊ လပှ်ပိဇွိုန် ဇိုန်တိုန်ညှာညှာ၊ စုတရင်ဂါ မှာတရင်ဂါ၊ မဇ္ၛိမဂင် ဇမောဝ်က္ဍင်ပြ၊ သီုလပှ်ပိ မဟိဒ္ဓိက၊ ဇိုန်ဗလိုက်ဏာ က္ၜင်ထဝ်ကာယ၊ ယာံဓဝ်ဟိရိ ဟသှ်ေညိည၊ မှာလီပညာ ဒှ်မှာဘယ၊ ရုပ်နာဲသၞေဟ်ဟ စှ်ဆဂရေက်၊ သကၠိုက်နရု ဒိုဟ်စှ်ဂၠုသ္ၚေက်၊ ညံင်ညးမပေက် ပဝေက်ပၞာန်မာ၊ ပၞာင်သၟီစံင်တူ ဍိုက်ဇၟူတဏှာ၊ ဗတိုက်မြုစိုတ် အိုတ်လင်ဂတာ၊ ဒပ်ပၞာန်ခန္တဳ ဒ္ၚဳပေက်ဒဴအာ၊ ဒးလုပ်စမှိင် ဂၠုဲသၟိင်လ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ စရာင်ပညာ ဂၟာ်တာဟွံမာန်၊ လုပ်စမိင်သၞင် တရင်ဇြဟာန်၊ ပဳတိသမြပ် စပ်ဓဝ်ဝိညာန်၊ ကောပ်စိုတ်ဟွံမာန် သကိုပ်ပၞာန်ဗၠာဲ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(လိက်ပယးအနိစ္စ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခွါတ် (ကွာတ်) = ခဝါတ် (ကဝါတ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တင်                               တၞင်၊တနင်၊တဏင်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဟွံသေင်ပိုဲကီု ပလီုညးဟာ၊ ဟွံသေင်ဖျာ်တ္ၚေက် ဖျေက်သာရိကာ၊ ဟွံသေင်ဖျာ်ပူ ပတူ ကောန်ဒွါ၊ တလှိုဟ်ဒဒန် ဂဍန်ဘုတ်ဘာ၊ မိတ်ညးဆာန်ကီု ပလီုအကြာ၊ တုဲဝိပက်ဂှ် လၟုဟ် ကၠုင်ဒှ်ဟာ၊ မိကဵုကောန်ကၠာ ယာံအာပူဗန်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
သ္ဇိုင် = သဇိုင်(လယိုင်) = လမျိုင်
ဂၞကျာ်သီုလမျိုင်ဂဝ်ဂၞဴဂှ် တွာ်ဗက်အာ ကြဴကြဴသၟီတၠသဒ္ဓါရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သၠိင် = သလှိင် = သမၠိင် (သမၞိင်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဥဒါပ = ဇိုင်ဒၟုင်ကၟာင်။ ပဋိဂ္ဂဟတ္ထဝိကာ = ထိုင်ဒၟုင်တဲ။ ဘိတ္တိပါဒ = ဂတဵုဒၟုင်ဇိုင်ဗဒင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပနာ်သတ်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(ဇာတ်ဝေလုက၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သာတ်  = သၞာတ်၊သနာတ်၊သဏာတ်
ဇကစၞတ်ၚေက်(ဇကကၞတ်ၚေက်၊) လေံစၞတ်က၊ စရံင်စၞတ်ဖျုန်(စရံင်ကၞတ်ဖျုန်။)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဂၠက်             ဂၞက်             ဂၞက်၊ဂဏက်၊ဂနက်၊ဂမၠက်၊ဂမၞက်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
စိုတ်ဂေတ်ဗမြက် ညံင်စက်ဗဝ်မှောဝ်။ (လိက်သုဓနု)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကရီုညးဂၟံင် ရဴဇာဒိသိုင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြေန်၊ တြေန် = ကရေန်၊ တရေန် = ကမြေန်၊ တမြေန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
စံင်      = စၞံင်၊စနံင်၊စဏံင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠဴ = ကလဴ၊ ကမၠဴ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သၠပတ်သတိပထာန်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဗီုပြင်ပြယိုက် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ သ္ၚဳတုဲ သ္ဂောံတီကၠးဖ္ဍးရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တူ                                 တၟူ၊တမူ
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဂျိ = ဂယိ = ဂမျိ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သၠပတ်သာရသင်္ဂဟ၊ ဂလာန်ဒ္ဂေတ်တၠပညာတမၠာတမၠာ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြိင်၊ ဒြိင် (ဂြင်) = ဂရိင်၊ ဒရိင် (ဂရင်) = ဂမြိင်၊ ဒမြိင် (ဂမြင်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ရံင်စမ် ကၞေင် ကၟောန်ဟာ။ ( See whether the lashing is secure.)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြေင် = ဂရေင် = ဂမြေင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တာန်                              တၞာန်၊တနာန်၊တဏာန်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(လိက်သၟီရာံ၊ နာဲကၠဵုဇု)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တိုန်                               တၞိန်၊တနိန်၊တဏိန်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
အဲဟွံဖျာ်ကၠာ ပူဒွါတ္ၚေက်ပၠန်၊ အဲကဵုသၟီမန် ခြာခၠန်စာ်သၠ၊ ပ္ဍဲဆာန်သာဓာ ဒှ်အာညံင်သၞ၊ ဒှ်ကံဘ၀ ရောင်တလနန်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တမ်                               တၞမ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(သၠပတ်အရုဒုမ္မ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
--
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗုတ်                               ဗၞုတ်၊ဗနုတ်၊ဗဏုတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒၟုင်ဒါန်။ ဒၟုင်တြင်။ ဒၟုင်သက်သဳ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
အဏံတုန်ပၠန် သၟိင်မန်ရာဇာ၊ ကောံဂၞကျာ်ရ ပုပ္ဖမာလာ၊ ဥပ္ပကာပၠန် ကောန်ဂၠုသၟိင်မ၊ မိနဳမိတှ် ဂၠဲါရုဲစှ်ကၠာ၊ ပူဂဵုပေင်ဟေင် ဗတာင်သေင်ဟာ၊ ဍာ်တှ်တမြောံ ကဵုဖျုင်ကောန်ကၠာ၊ ဖျီုဗစပၠန် ကောန်ဂၠုထဝ်ဏှာ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျာ = ပသာ၊ ဗသာ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပြဟ် (ပြေဟ်) = ပရဟ် (ပရေဟ်) = ပမြဟ် (ပမြေဟ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(၁)     သာတ် ဍာ်။ သၞာတ်မသာတ်ဍာ်ဂၠုင်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဒျောံ = ဒယောံ = ဒမျောံ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(၂)     သာတ် သၞာ်။ သာတ်ပ္တိတ် သ္ဇင်လွပ်။
ဗာ်                                 ဗၞာ်၊ဗနာ်၊ဗဏာ်
ပယုတ္တပုရိသ = တြုံပနံ။
ကေပ်   = ကၞေပ်၊ကနေပ်(နေပ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍဲကာလမတဴ ဒေါဝ်စဏှ်ေသတြုဂှ် ညးမၞုံဂၟံင်သုရဘဴဂှ် ညး မဒးဂၞပ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကာလလံဝွံ အဲမဇၞော်ကၠုင် ပ္ဍဲသ္ၚိတၠအဲ၊ မူဘာဇနမွဲမွဲ အဲ ပရောပ်ပလီုကၠေံ၊ ညးဂှ်မွဲ အဲ မလိုန်ပိန်ပ္ဍူ၊ ရဴပ္ဍဲထာန်မွဲ မကြိုက်ကဵုအဲ မပတုံစုတ် ကဏေံပသြဴ နွံမွဲလှ်ေဟာ၊ ဗောဓိသတ် သၟာန်။ ဟမွဲရကောန်၊ ဗမၞး ဂး။
ဗြေက် = ဗရေက်၊ ဗမြေက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အစောံသီုဂၟံင်။ ညးမၞုံဂၟံင်။ သရာဲဂၟံင်မဍိုက်စိင်။ သရာဲဂၟံင်မဍိုက်ချေံ။ သရာဲဂၟံင် (သရာဲဗဂံင်။)
ဂိုပ်      = ဂၟိုပ်၊ဂမိုပ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကၠောန်တလာထဝ် အှော်ထဝ်ဗဳသ္တာ၊ ယိုက်ဇွဗြဴပၠန် ဗြဴရတ်ကညာ၊ ဇိုင်ဒဵုတလုဲ ပ္ဍဲဇိုင်ဂင်္ဂါ၊ စွံ သ္ၚိစဏံင် ဒမံင်အရာ၊ အလုံဍုင်ရး သ္အးသၟးဗဳသ္တာ၊ တိတ်စံင်ဇွကၠာ ဏင်္သာဒေဝဳ၊ ပ္တိုန်သ္ၚိစဏံင် ကၠံင်ဒၟံင်တွဳ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ညးတံ ဂ္ဇံဒၟံင် သၟဝ်ဂမိုပ်တၟံ။ they are sitting under the overhang of the rock.
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(၁) နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ(ချဳ)ဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် လက်သန်ကၟက်(-်) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ (ခ+သဳ)။ အက္ခဝ်(ခ)ဂှ် ပြံင်ပ အက္ခဝ်(က)တုဲ ဒှ် (က+သဳ)။ သာ်ဂှ် ဟွံသေင်မာ အက္ခဝ်(ခ)ဂှ် ပြံင်ပ အက္ခဝ်(ဂ)တုဲ ဒှ် (ဂသဳ)။ (ကသဳ၊ ဂသဳ)ဂှ် ဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ရ။ ပိုဒ်နာမ်လေဝ် ဒှ်တဴကီု။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဨကရာတ်ဝေသန္တဝ် မဖအောဝ် အမာတ်မွဲ ကဵုစဳရေင် ဒါန်သဗ္ဗထပှ်ထပှ်ကၠံ ပ္ဍဲသ္ၚိဇကုတုဲ၊ အမာတ် စဳရေင်ဂညိဂညာတ်ဒးရးတုဲ၊ ကဵုပရာပ်ပတိတ်ဏာ ပ္ဍဲရုင်ဒါန်ဇကုရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နူထာန်ဒၟံင်ၜိုပ်ထဝ်ဂှ် ဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက် မနွံ ဗၞတ်မွဲဇုက်ပြဲဂှ် သၟီအိန် ဒတဴဒၟံင်တုဲ၊ ဒၞဲါဂှ် သၟီအိန် ကဵုတဵုလဝ် တိုင်မွဲ၊ တိုင်ဂှ် သၟီအိန် ကဵုဂဲလဝ် မုဟ်မွဲဂှ် ဗိုန်တုဲ၊ နူဂှ် နဂပဝ်သ္တုံဂှ်ဟေင် သၟီအိန် သ္တပ်ဖျဴ ဇုက် ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ၊ စိုပ် ဒကဴဗာယပ် တဵုလဝ် တိုင်မွဲ၊ နူတိုင်ဗာယပ်ဂှ် သ္တပ်ဖျဴ ဇုက် ဒိုဟ်ဗၟံက် မှတ် ဒကဴဒိုဟ်ဨသာန်၊ ဒၞဲါဂှ် တဵုလဝ် တိုင်မွဲတုန်။ နူဂှ် သ္တပ်ဖျဴ ဇုက် ဒိုဟ်သမၠုင်ကျာ မှတ် ဒကဴအဂၞဲ၊ စိုပ် ဒၞဲါဂှ် တဵုလဝ် တိုင်မွဲတုန်။ နူဂှ် သ္တပ်ဖျဴ ဇုက် ဒိုဟ်ပလိုတ် မှတ် ဒကဴ နေရတိ၊ ဒၞဲါဂှ် တဵုလဝ် တိုင်မွဲတုန်။ နူဂှ် သ္တပ်ဖျဴ ဇုက် ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ မှတ်ပၚောံ တံဇုက်ပၠန်။ ပ္ဍဲကာလမမှတ်ပၚောံ တံဇုက်ပၠန်ဂှ် ကၠာဟစိုပ် တံဇုက်ညိ ဇုက်ဗၠဲဇမန်ဂှ် ဒကုတ်အာ၊ ဆဇုက် ဗၠဲမဒကုတ်အာဂှ် သၟီအိန် မဒိုအ်အာဟေင်။ ဒၞဲါဂှ် ဟိုတ်ဗၠဲမဒကုတ် မသ္ဂုတ်အာစိ ဗလိသ္ဂုတ် ညး မ္ဂးရောင်။ ဒၞဲါသၟီအိန် မတဵုလဝ် တိုင် မဂဲလဝ် မုဟ်ဇုက် မွဲဒိုဟ်တၞံဂှ် တိုင်ဂၞဲအိန် ညး မ္ဂး။ တိုင်ဂၞဲအိန်ဂှ် ဝိပတ်အာတုဲ ဗဗွဲကြဴ ဟိုတ်ဇြဲမဒှ်ဒၞဲါဂှ်စိ ဇြဲအိန် ညး မ္ဂးရောင်။
အပုဏ္ဏက ကလာင်ကၠုင် လ္တူအကာသ၊ ညာတ် ရုပ်၊ မိင် ပါင်ဣရန္နတဳ မဒယှ်ေဂှ် ညံင်ပၞာန်(ပၞာံ)မဂြေန်လဝ် ကၞုဲ၊ ညံင်ကွိင်ပဉ္စသိက္ခ မဂြေန်လဝ် ကတောဝ်ဒေ၀တဴဂမၠိုင်၊ ညံင်ကွိင်ဥဒိုန် မဂြေန်လဝ် ကတောဝ်စိင်ဂမၠိုင်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
အခၟမန် ကၠောန်စွံလဝ် လိက် ကဵုခါံသဳ။ ဟီုဂး ပ္ဍဲလိက်ဂှ်၊ ခါံသဳ ဒုင်ကာ ဂမာန် မင်သ္ၚိ၊ ဂမာန် မင်သ္ၚိ ခါံသဳ ဒုင်ကာ။ စုတ် လိက်တုဲ ဗှ် ပိဝါ။ မၞိဟ်ဂမၠိုင် ဗ္စာရဏာ ဟွံစိုပ်၊ တုပ်ညံင်ဂမာန် မွဲအလန် ခါံသဳ မွဲအလန်၊ ဒှ် ပ္ဍဲကတောဝ်ညးဂမၠိုင်။ လိက်မအခၟမန် ကၠောန်ကလဴလဝ် ဂလာန်ဂှ် ခါံသဳ တီဟွံစိုပ်၊ ကေတ်ဂိုင်ဒေပ်လဝ်ရ။
လၞုဟ် = လနုဟ် = လမၞုဟ်
အကာဲဗလ တလခန်လွာ၊ ဍေံအာဂၠဲါစ ထာန်ရညှဝါ၊ ဍေံဂၠဲါအဟာ သဳဟွံခြာဒင်၊ စိုပ်သဳဇၟာပ်စွံ ဆမဂွံနင်၊ ဒၟံင်ညိလ္ၚု ကၠာဟွံဂၠုက္ဍင်၊ ဂစေံပဝ်စဴ ကွဴဗြုကမြင်၊ ဂမြိင်ဂမြင် သင်ဂတာဇြဟ်၊ ယဝီုဍေံဂှ် သၟဟ်ကဵုဂဂဵု၊ ကမြေက်သဓဵု ကျာက္တဵုကမြဴ၊ ပယာံဂှ်ရ ဍေံမတွာ်စဴ။
ဂြိုင် = ဂရိုင်၊ ဂမြိုင်
မပ္တံကဵုသၟာပဝေင်ဂရိုင် ကဵုဝေင်ဂြိုင်အာ။
ဂြတ် = ဂရတ်၊ ဒရတ် = ဂမြတ်၊ ဒမြတ်
ယြဴညးမွဲ ထပိုတ်ထောံ ဇုက်ဂရတ်မၞိဟ်တံကီု၊ သီုကလိကၠေံ ဇုက်ဂရတ်ဒိဗ်တံရ။ ညး ဗၠးၜးကၠံင်ကၠး နူဇုက်ဂရတ်အိုဿီုဂှ် အဲ သ္ဂးလဝ် ရဴဝွံမ္ဂး ဗြမၞး။
(ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၄၁၇၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရမဥ်၊
မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျိုတ် = ဗစိုတ် = ဗမ္စိုတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဟွံကဵုကၠေင်တောဝ် ကဵုမံင်ဒေါဝ်ဟတ်။ (လိက်အဝ်ရဖဳ)
ယွံကောကြုတ်ဏာ ဗှ်အာဒးဒွိင်၊ အိုတ်သဗ္ဗသွိင် ဗြဴကၟာဲဒွိင်ရ၊ ဟတ်တၞေင်ဆာဲ တၞာဲတိုင်န၊ လောန်လက်ဟတ်ရ သဗ္ဗရသၟီ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သိရိဇဲယ ပြမအဂ္ဂေါ၊ ယာံမိင်ပရိုင် မိတ်ဂွိုင်အယော၊ စိုတ်သၟဟ်အလိုန် ဇွိုန်သာဂရော၊ သရပ်ထပ်ဟော ဇိုန်လမောအာ၊ လပှ်ပိဇွိုန် ဇိုန်တိုန်ညှာညှာ၊ စတုရင်္ဂါ မှာတရင်ဂ၊ မဇ္ၛိမဂင် ဇမောဝ်က္ဍင်ပြ၊ သီုလပှ်ပိ မဟိဒ္ဓိက၊ ဇိုန်ဗလိုက်နာ တ္ၜင်ထဝ်ကာယ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗှ်       = ဗၞဟ်၊ဗနှ်(ဗၞုဟ်၊ဗနုဟ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
လက်သန်ကၟက်( - ် ) မြဴသာ်ဝွံ ဒှ် အက္ခဝ်(ယ) မွဲမဓဝ် ဟွံသေင်။ ဗွဲတၟေင် အက္ခဝ်ပန်မ (စ၊ ဇ၊ ယ၊ သ)တအ် ဒှ် လက်သန်ကၟက် ( - ် ) အခိုက်ကသူလိက်ခေတ်လၟုဟ်ဏံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နူပိုဒ်ကြိယာမွဲမွဲ ပ္ဍဲအရာမပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်တံဂှ် မဲကဵုအက္ခဝ်ပန်မ မဒှ် လက်သန်ကၟက် ( - ် ) ဂှ်တုဲ သ္ဒးပြံင်ဗဒှ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂဲ       = ဂၞဲ၊ဂနဲ
ယဲပၞီ။
ပေဲ      = ပၞေဲ၊ပနေဲ၊ပဏေဲ
ပှ်၊ပှော်၊ပေါဟ်   = ပၞဟ်၊ပၞောဟ်၊ပနောဟ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠိ = ကလိ၊ တလိ၊ ကမၠိ၊ တမၠိ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂိုတ်     = ဂၟိုတ်၊ဂမိုတ်
ကဿက = သၟာဇၟိက်ဗ္ၚ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒင်                                 ဒၞင်၊ဒနင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗြဴဝုတ်ဂှ် ကရိုက်ဇကုဟွံသေင်၊ လ္ပဝေင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နူဂှ် ဒိုဟ်ဨသာန် ဒှ် သၟဝ်ကျာသု၀ဏ္ဏဟံသာ ပ္ဍဲထာန်ၜိုပ် ၚဳစတုဲ၊ ဒၞဲါဂှ် ၜိုပ် တိုန်ဇူလၟိုန်၊ သဗ္ဗညု စိုပ်တုဲ ဒၞဲါဝွံ ဓာတ်သော်မွဲ သ္တန်၊ ကျာ် ပျးဒိုဟ်လဝ်။ ထာန်ဂှ် ဟိုတ်မဒှ်ဇနူၜိုပ်စိ ဒဵုဟံသာ ညး မ္ဂးရောင်။
စဟာပ်တုဲဒှ် ခဏဂှ်ပၠန်၊ ဥဒကဖျာ် ဍာ်သၠိုင်ထဝ်သြန်၊ စုတ်ကွာဲလဝ်အဴ ဂွံကြဴတဲပၠန်၊ ဇဗၠုသွတ်နှေပ် ပေင်ဗာန်ကၠေပ်သြန်၊ ကွာဲဗလိဆက် ကောန်သၟီကြက်ဂန်။
(လိက်ကောန်သၟီပိ၊ မာံခစုန်အံက်)
အဏံတုန်ကီု သီုမိမၜါ၊ မယူတလာ စဳရေင်ဏာရ၊ အှော်ဗ၀ဝ်ထဝ် ပြေင်လဝ်သဗ္ဗ၊ ဋ္ဌာန် သ္ၚိစဏံင် စံင်ဇွကောန်ရ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က + မ် + လောဝ်          = ကမၠောဝ်။     (ပိုဒ်နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သြဗန္ဓ = တာန်ကၟာန် (ဒက်ဂြေန်။)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
အစာလဒိုဟ် ဗစှ်ေရဗ္ဂပ် ဇၟာပ်တၟပ်ဒေသ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠိုပ် = ဗလိုပ် = ဗမၠိုပ်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
အယတိကၠာ အနာဂတ်ပ္ညဳ ဏီသၟတ်ဖျေဟ်ရ၊
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
စာ်      = စၟာ်၊စမာ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
မိင်ဗရုၚုဟ် သၟိင်တြုံဗြဴၜါ၊ လကိုတ်ၚုဟ်တုဲ တြုံလွုဲဗညာ၊ ဒွိင်ကဵုချေံသၟတ် ဟဇ္ဇနဲကၠာ၊ တုဲသၟိင်ဗညာ ခါဂှ်ကော်တိုန်၊ ယွံကောမၞုံဘက် လဟေက်ကဵုဗိုန်၊ ကလော်မိင်ဗက် သက်ဟဂွံဇြိုန်၊ ဍေံမှတ်လဟေက် ဗြေက်ရပ်ဂွံဗိုန်၊ ခၠံက်သလာ်တိုန် လိုန်ဍာန်အမှဲ၊ က္ဍိုက်ဂွံစးပၠန် လေံဒန်ဂဒဲ၊ ကဵုလေံပသဲ တက်ကရဲဏာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တး                                တၟး၊တမး
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ယွံလေဝ်သၟိင်ဗၠာဲ နာဲတြိကုမ္ဘာ၊ မတုဲညးဟီု အဂီုတမၠာ၊ ညံင်သမၠီုမွဲ ပ္ဍဲသြင်ကမာ၊ ညာတ် ရုပ်သာဲမွဲ ပ္ဍဲဍာ်သေင်ဟာ၊ ညာတ်သၟိက်ဂွံရ သ္ပလွဳပရာ၊ သၟိပ်ဗၠိုပ်စှ်ေဍာ် သပါ်သပါ၊ ရုပ်သာဲ ရောင်သွံ ဟွံဗ္စာရဏာ၊ ဗၠိုပ်စှ်ေဟစိုပ် ဖဴက္ဍိုပ်မံက်အာ၊ တိုန်ကၠုင်ဂၠဲါတၟံ ဒက်ကံသေင်ဟာ၊ ဆင်စှ်ေသီုတၟံ ကံဂြတ်ချိုတ်အာ၊ ဟိုတ်လုတ်လွဳကၠာ ဒးမှာခန္ဓ၊ လွဳဟွံဒးဒၞဲါ ဒဵုကဵုမှာဲမှ၊ သၟိင်ပ လွဳရ ပ၀သမၠီု၊ ယာံလွဳဒၟံင်လံ ကံဂြတ်ချိုတ်ကီု၊ လွဳတုပ်သမၠီု ဖေက်လီုခန္ဓ၊ ကၠာဟွံသ္ဍိုက်ဂွ ပၠန်စဴရသၟိင်။
ယွံဂစေံဗော် ဂင်ဝွံဇၞော်က္ဍင်၊ ပသာ်လညာတ် မသာတ်ဍာ်ဂင်၊ သာတ်ဝေဲဍာ်ဂှ် နကဵုမုဟ်သၞေင်၊ ပြ၀ဟွံဂၠင် ဂင်ဇတ်ကီုဟာ။ ဟာဲတြုံလမၞုဟ် စိုတ်ဂှ်သာက္ဍာ၊ ကောန်ပိုဲဝွံပၠန် လက်သန်ပြာထာ၊ သ္ဍိုက်ဇြဟာန် ဆာန်ကၟိန်သာဓာ၊ ကျာပိုက်ဂရာင် သွာင်ကၞာင်ရုက္ခာ၊ ကောန်အဲဝွံကွေံ တလှ်ေစှ်ေအာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ပိုဲသၟတ် သာတ်ဗျတ်ဂင်ဂါ၊ သၟိက်ဂွံကောန်ရ ပလွဳပရာ၊ အန်တဴလွဳသွံ သ္ဂောံကီုဟာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်မိၝောံနန်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဂလိုင်ဒၟံင် အကုသဵု မွဲတွဵုအယုက်၊ ဖျိုက်ဒၟံင် ကောန်သမ္ဘာ၊ ကာလသၟိင်ဂစိုတ် ကေတ်ဏာ လသာ ခန္ဓတုဲ ဇကုမွဲဟေင် မ္ဒးအာက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲအပဲါပန်ဘုံတေံ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သၟီသိဝိ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နဲမဂွံပြံင်လှာဲ ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ချပ် ကေတ်ရ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကောအဲမတ်ဗြဲ မပြဲနုဘဴ၊ ရုပ်ကောဒျိုင်ယောံ ဒမျောံၜဳအဴ၊ စှ်ေလညာတ်ညး ဗဒန်ဒွးတဴ၊။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နူဂှ် ယိုက်တိတ်စိုပ် ပါင်ကၠဟ်၊ ဒိုအ် အဏံရဟာ၊ နွံအသံသၟာန်။ သၟီဗြာဇ္ဇ ပ္တီ၊ ပါင်ကၠဟ်ဝွံ ပိုဲ သ္ဒိုအ်ဂွံရ။ ဍာ်လေ သ္ဇိုဟ်၊ ကြုင်လေ လှဲ၊ ဒၞဲါဝွံ ဒှ် ဓမုင်ဒပ်ပိုဍိက် ခိုင်ကၠိုက်လအိတ်ရ။ တၠညး မိင် ဂလာန်သၟီဗြာဇ္ဇတုဲ ပ္ဍဲပါင်ကၠဟ်ဂှ် ဒိုအ် ပခိုင်လဝ် ဒပ်ဇၞော်ရ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်ပဋ္ဌမဗောဓိ၊ မင်ဍိက်လ၊ ၁၁၆၀၊)
ကျေဝ် = ကယေဝ် = ကမျေဝ်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဂုန်ဗြဴမိစ္ဆာ ပါပအဟိုတ်၊ ဍေံမဖျုက်သ္တိုတ် စိုတ်မိကျာ်ဂန်၊ ပထေဲညိရ ကောန်တလနန်၊ မကဵုကောန်ပၠန် ပူဗန်တဴတုန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြ = ဂရ = ဂမြ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကာလစိင် သ္တိက်လှိင်ဂှ် ကဏောတ်ဗြဴ အာဟီု ကဵုခဍာ်ရ။ တုဲ ခဍာ် အာၜံက်စုတ် မတ်စိင်ဂှ် သီုၜါဒိုဟ် သရအာရ။
(ပြကိုဟ်ပမာသိဒ္ဓိ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လေံဂၟိုတ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြာံ = ကရာံ = ကမြာံ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
က + မ် + ဏောဝ်၊နောဝ်     = ကမၞောဝ်။     (ပိုဒ်နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒကုတ်ဗဏာ် ဍာ်ဟဒယ၊
ဒါတ်                               ဒၞါတ်၊ဒနာတ်၊ဒဏာတ်
ဗုတ်     = ဗၞုတ်၊ဗနုတ်၊ဗဏုတ်
ဒန်                                 ဒၞန်၊ဒနန်
ဒေါန်                               ဒၞေါန်၊ဒနောန်၊ဒဏောန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဂၠုက်             +                ဂၞုက်၊(ရနုက်)၊ဂမၠုက်၊ဂမၞုက်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(လိက်သၟီရာံ၊ နာဲကၠဵုဇု)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဥပ္ပမာယျ ရောပဗလး ယဝ်ညးသၟိက်ဟီု၊
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝိလဳ၀ = နှာ၊ ချာ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(၂) နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ(ဖျဝ်)ဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် လက်သန်ကၟက်(-်) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ (ဖ+သဝ်)။ အက္ခဝ်(ဖ)ဂှ် ပြံင်ပ အက္ခဝ်(ပ)တုဲ ဒှ် (ပသဝ်)၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မာ အက္ခဝ်(ဖ)ဂှ် ပြံင်ပ အက္ခဝ်(ဗ)တုဲ ဒှ် (ဗသဝ်)။ (ပသဝ်၊ ဗသဝ်) ဒှ် ပိုဒ်နာမ်ရ။ လဆောဝ်လဆောဝ်မ္ဂး နဒဒှ်ပိုဒ် သကမ္မကကြိယာကီုလေဝ် ချူကှ်ေတဴကီုရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လေတ်  = လၟေတ်၊လမေတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံကထာ၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တော်                              တၟော်၊တမော်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဍာ်ဗ္စိုတ်။ ဍာ်ဗမ်စိုတ်။ ယာတ်ဗစိုတ်။ ယာတ်ဍာ်ဗစိုတ်။ ရှ်ဗမ္စိုတ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ပ္ဍဲကာလဂှ် လၟဂစေံဒဂိုတ်မွဲဂှ် နဗရုဒဂိုတ်ဂှ် ဍေံ ဗြုတုဲ ဒဂိုတ် ကၠုင်ကောံဂၠိုင်တုဲ ဍေံ ဗိုတ် ဇာဒြပ်ဍေံရ။ ဒး ဒဂိုတ်တုဲ ဝုတ်ဒိုဟ်ဇာဂှ် ဍေံ လိုန်ကၠေံတုဲ ဍေံ ရပ်ဂွံဖအိုတ်။ စုတ် ထိုင်တုဲ ဍေံ ကေတ်ဖျဴသွံစ မဂယိုင် လမျီုဍေံရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နသုဓမ္မ၀တဳရာဇာဝံသကထာ၊ စန္ဒကန္တာထေရ်၊ ဘာကြုင်စိင်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ယြဴညးမွဲ တဴပ္ဍဲလောက၊ ပ္ဍဲဒြပ်ညးသၟတ် သ္ဒးကၠတ်စ၊ ဇၟာပ်တြုံတံဂှ် ဗြဴကဵုဒှ်ရ၊ ဒးဒုင်နရက် ဝဳပက်ဂျိဂျ၊ ၜါစှော်ကဝ်ရ ဆဒးနရက်၊ ဂပိုတ်တူလောံ တၞံဗမြက်၊ ဗၠးနူနရက် ဒးဝဳပက်ပၠန်၊ ဒဒိုက်လောန်ထောန် ကၠင်ကၠောန်ယုတ်သန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်လၟေတ်တမြံင်၊ ၁၁၃၂)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်( - ် ) ဂှ် ပါ်ထ္ၜးလဝ်ကဵုပန်စွံရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍဲဂြိုပ်ဂှ်ပၠန် ဒတန်ရုက္ခ၊ နွံတ္ၚေက်ၜါအဵု ကောကဵုဒေံရ၊ ၝောံလ္ဒပ်လဝ်ပြဲ ပ္ဍဲခၟံက်ပၠ၊ မိဂၠဲါလန်အာ အဟာစၞ၊ သွက်ဗ္စပၠန် ကောန်ၜါဂှ်ရ၊ ကောန်စွံလဝ်ပြဲ ပ္ဍဲခၟံက်ပၠ၊ ဗ္စကောန်ၜါပြဲ ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲရ၊ တ္ၚဲကၟိန်တိုန်ကၠုင် ဒုင်အရီုပၠ၊ သီုကောဒေံမာ ညးၜါဂှ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
စှ်ေဍိုက်က္ၜင်ဟေင် ပြေင်ဇွောံမသ္အာ၊ ပ္ဍဲဂှ်မာလီ တီသကေဝ်ကျာ၊ ဇုက်ဂၞဲလဗိုန် ဒ္ၚဳတံင်ပ္တိုန် ယာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်ဝိဓူရ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သ္ၚံ = သၚံ = သမ္ၚံ