cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပရေင်တဵုလွဳ
သွက်ရဲညးတိနွံဂၠိုၚ်ကဵုဨကတံဂှ်တှ်ေကၠောန်ဂွံတဴနာနာသာ်မာန်ရ၊ တဵုတၞံဗြဴဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဨကလေဝ်စတုဲမံၚ်ကီုရ၊ တဵုတၞံဗြာတ်ဟီုဂှ် သွံသတ်ဗြာတ်ဍုဟ်ဍုဟ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဏး၊ ယဝ်ရတဵုလဝ်နွံဂၠိုၚ်ကဵုဨကဏောၚ်တှ်ေ ဟလဵုပလေဝ်သွံစဟွံအိုတ်ဟွံဂတာပ်တုဲဒှ်အာမးမးဖအိုတ်ရ၊ နဲကဲဂတာပ်အခေတ်ဗီုအဲဟီုတ္ၚဲဏံဂှ်တှ်ေ ကပေါတ်ကွာၚ်နာနာတိတ်ကၠုၚ်နူကဵုဗြာတ်ဂှ်နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်မာန်တုဲ ပိုဲထေက်ကဵုဒးကၠောန်နဲကဲနာနာနူကဵုဗြာတ်ဏံမာန်ရ၊ မပ္တံကဵုဗြာတ်စဲကှ်ကှ်လံက်ဍာ်သာဲ၊ ဗြာတ်ခၞါဍာတ်ဍာတ်၊  ဗြာတ်စံၚ်ကလံက်ကဵုဍာ်တှ်၊ ကွာၚ်ဗြာတ် ဗြာတ်ၜိုဟ်ကဵုဍာ်တှ်(ကော်စကဨရန်)၊  နာနာသာ်လေဝ် ပိုဲတံလ္ၚတ်နဲကဲဗီုဂွံကၠောန်ဍေံဂွံဂှ်နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်မာန်ရ၊ ယဝ်ရပိုဲတဵုလဝ်ဗြာတ်မွဲၜါဨကမ္ဂးတှ်ေ သာ်လဵုလေဝ်ဟွံရုံဂပ်ရ၊ ၜိုတ်ဆဗြာတ်သၟးလေဝ်ဂယျိုၚ်အာလမျီုပ္ဍဲဂကောံအိန်ထံၚ်ပိုဲပြေပြံၚ်မံၚ်ရ၊ သၞေဝ်ကေဝ်ဇိုၚ်ဇိုၚ်တာဲပြးမံၚ်ပ္ဍဲကၠအ်ဂှ်လ္ပတက်ကျာဏီ၊ ဗြာတ်မွဲဟေၚ်တၟေၚ်ဂတာပ်အခေတ်သက်ဟီုဟွံမွယ်ရ၊ ယဝ်ဗီုမိမပိုဲတံတဵုဗြာတ်ၜိုတ်ဆကၠောန်ကွာၚ် ၜိုတ်ဆလက်ကလော်သ္ၚိလှ်ေဗယိကၞာရတှ်ေ တဵုလဝ်မသုန်တၞံလေဝ်တုဲဒှ်မံၚ်ရ၊  တ္ၚဲဏံဍေံဂတာပ်ကၠုၚ်အခေတ်ယျဏောၚ်တှ်ေ ပိုဲတံမံၚ်ထောံညိၚ်ညိၚ်ဟွံဂွံတုဲ ဒးလ္ၚတ်ဒးဗဂဵုလဟဵုဂှ်ဒှ်နဲကဲဂတာပ်အခေတ်မွဲရ။
ဓမ္မသုခရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ညာ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၇၊ ဝှ် ၃၉။
ပရေင်တဵုလွဳ
သွက်ညးရဲတိနွံအောန်ကီု တီနွံဂၠိုၚ်ကဵုဨကတံကီုဂှ်လေဝ် ရံၚ်ကဵုအခေတ်ဗီုလဵုဍေံတဴတက်အာဂှ် ပိုဲတံဒးဗက်ဗဂဵုလဟဵုအာညံၚ်သ္ဂောံဂတာပ်အခေတ်လၟိုန်လၟိုန်တုဲ အရာလဵုဒးပြံၚ်သၠာဲနဲကဲခိုဟ်ခိုဟ်တံဂှ်လေဝ် ပိုဲတံဒးလ္ၚတ်ပါ်ပဲါဒၟံၚ်တွဵုတုဲ သွက်သ္ဂောံဗဂဵုလဟဵုပရေၚ်တဵုလွဳပိုဲဏံကီုရ၊ သွက်ညးဍာ်နွံဂၠိုၚ်သုၚ်စောဲဂွံပွိုၚ်မွဲသၞာံပေၚ်ပေၚ်တံဂှ်လေဝ် ယဝ်လွဳပရာကဂွံတှ်ေ ကၟာလွဳကၜိုတ်မွဲကၟာဍောတ်ဒးနွံတုဲ သွက်သ္ဂောံဒှ်စၞအဟာရပ္ဍဲဂကောံအိန်ထံၚ်ပိုဲဏံခိုဟ်တဴကွေံရ၊ ပရေၚ်တဵုလွဳဂတာပ်အခေတ်ဗီုအဲပါ်ပရအ်ဏာကဵုကောန်ဂကူတံပ္ဍဲတ္ၚဲဏံဟီုဂှ်တှ်ေ ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ပိုဲဏံဒးရီုဗၚ်ကေတ်ဂကောံအိန်ထံၚ်ပိုဲဏံလၟေၚ်မွဲကၠာညိ၊ သှ်ေနူဂှ်တုဲမှ ဒှ်သြန်လုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲကောန်တာဲပိုဲဏံသိုက်သိုက်မာန်ရ၊ အရာလဵုယဝ်ဒးသုၚ်စောဲသြန်ဏောၚ်တှ်ေ ဒးတော်ကဵုဘဝပိုဲဏံနွံဗၟိက်ဇေတ်ဇေတ်ရဟာတုဲမှ ရာန်သုၚ်စောဲသြန်တံဂှ်ညိ၊ ယဝ်ရစိုတ်နွံဗၟိက်ဏောၚ်တှ်ေ နဲကဲပရေၚ်တဵုလွဳအဲဏံဂှ်လေဝ်ဟွံဂတာပ်အခေတ်သွက်ညးတံရ၊ သွက်ဘဝဇေတ်ဇေတ်ဂှ်သုၚ်စောဲစကာအိုတ်တုဲ တသိုက်ဇေတ်ဇေတ်ဟီုဂှ် ပိုဲတံဂွံဒုၚ်ကေတ်မာန်ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံမာန်တုဲ ပိုဲဟွံဒးမၚ်ကဵုတိုန်ဍုၚ်သွဝ်လုပ်နိဗ္ဗာန်အိုတ်ရ၊ ကုသဵုခိုဟ်ပရေံဂှ်လေဝ် နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲအစောံစရာဲပူဂဵုပိုဲမၞိဟ်ဏံမွဲဟေၚ်ရကၠောန်ကေတ်ဗဒှ်ကေတ်မာန်ပ္တိုန်ကေတ်ဍေံဂွံအိုတ်တုဲ ရမျှာၚ်ဂွံမိၚ်ဗွဲလက္ကရဴအိုတ်ဂှ်လေဝ် ကုသဵုခိုဟ်ပေၚ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲကတောဝ်ၜါပိုဲဏံကီုရ။
ဓမ္မသုခရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ညာ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရေင်တဵုလွဳ
ပရေၚ်တဵုလွဳဟီုဂှ် နဲကဲကိုန်ဂစိုတ်ဍေံဟွံမွယ်တုဲ ဗီုအစောံစရာဲပိုဲဏံနွံဗဂဵုလဟဵုဂွံဂှ်တှ်ေ ယဝ်ဒှ်ခိုဟ်ဖဵုနွံတုဲ ဆက်ကၠောန်ပ္တိတ်အာဒြဟတ်အိုတ်ညိ၊ သၟာပရေၚ်တဵုလွဳဇေတ်ဇေတ်ဂှ်တှ်ေ ဒးနွံကဵုနဲကဲဗဂဵုလဟဵုလၟိုန်အခိၚ်အခါ၊ ဒးနွံကဵုနဲကဲပြံၚ်သၠာဲဗီုဂတာပ်အခေတ်၊  ဒးနွံကဵုအရာတၟိတၟိသွက်ညးဂမၠိုၚ်ဂွံသမ္တီခိုဟ်မွဲကီုတုဲ ညံၚ်ရဴသၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဒယှ်ေယှ်ေတံဂှ်လေဝ် ပိုဲလေဝ်ဂွံဒုၚ်စယၟုသၟာပရေၚ်တဵုလွဳဒယှ်ေတှ်ေဂတာပ်အခေတ်မွဲတၠဂွံဒုၚ်ကေတ်ယၟုရ၊ ပရေၚ်တဵုလွဳဟီုဂှ်တှ်ေ ဇၟာပ်မၞိဟ်ကၠောန်လုပ်ဖအိုတ်ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် ယဝ်ရပိုဲကောန်ဂကူတံဆာန်အရာတံဂှ်ဇေတ်ဇေတ်မ္ဂးတှ်ေ ခြာဟွံလအ်ဟေၚ် ဗွဲတၟေၚ်ဒှ်အာမၞိဟ်နွံကဵုအစောံစရာဲအရာတေံဂှ်မာန်လောဲလောဲရ၊ အဓိကဂှ်ပိုဲဏံဒးဆာန်ကမၠောန်ပိုဲတံမကၠောန်ဂှ်ဍာံဍာံညိ ယဝ်ရစိုတ်ဆာန်မွဲပါလုပ်အာတုဲ အရာလဵုကၠောန်ဝါတ်ကၠောန်ဟွံဒှ်ဂှ် ဒှ်အာအရာကၠောန်လောဲလောဲမွဲပ္ဍဲအခိၚ်ပြဟ်ပြဟ်မာန်ရ။
ပရေၚ်တဵုလွဳဏံမွဲဟေၚ်ရကိတ်ညဳကဵုပိုဲကောန်ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာခိုဟ်အိုတ်ဂတာပ်အခေတ်အိုတ်မွဲကမၠောန်တုဲ တိဍာ်ဍုၚ်မန်ပိုဲမအရေဝ်ဏံဂွံကိတ်ညဳအာရ၊ တ္ၚဲဏံၜိုန်ရဒှ်တိဍာ်မန်ပိုဲနွံဂၠိုၚ်ကဵုဨကကီုလေဝ် ယဝ်ရပိုဲကောန်ဂကူတံဟွံဆာန်ပရေၚ်တဵုလွဳ လွဳပရာနဲကဲဂတာပ်အခေတ်ဟွံလေပ်တုဲ ခြာဟွံဟအ်ဟေၚ်ကလေၚ်ဒှ်အာတိဍာ်ညးတၞဟ်ဖအိုတ်ရ၊ အိုတ်ကၞောတ်ဟေၚ် ၜိုတ်ဆဂွံဒုၚ်စယၟုတိဍာ်မန်ပိုဲမအရေဝ်သၟးရနွံတုဲ ဂကူညးတၞဟ်ကၠုၚ်ပတိတ်စပရဲပ္ဍဲဒၞာဲတိဝါကၠအ်ဂူမိမပိုဲပအပ်လဝ်တံဏံဖအိုတ်တုဲ ဟိုတ်ဏံဟေၚ်ရ ၜိုန်ရအလဵုသဳမန်ပိုဲဟွံမွယ် နဲကဲဗဂဵုလဟဵုပရေၚ်လွဳမန်ပိုဲလုပ်ဟွံစိုပ်ပ္ဍဲကောန်ဂကူမန်ပိုဲတံကီုလေဝ် ၜိုတ်ဒြဟတ်အစောံစရာဲပိုဲနွံနွံဂှ်ဗဒှ်ကၠောန်ဗဂဵုလဟဵုအာအိုတ်ညိ၊ ယဝ်ရအလဵုသဳမန်ပိုဲကၠုၚ်ကဵုရီုဗၚ်နဲကဲနာနာမာန်တှ်ေ ဒှ်ၚုဟ်မးသွက်အနာဂတ်တိဍာ်မန်ပိုဲမာန်ဗွဲမလအ်လကာဖါအဆက်ကောန်အဆက်စဴအဆက်စေက်တေံမာန်ရ။
လိက်အုပ်ပရေၚ်တဵုလွဳဏံဂှ်တှ်ေတုဲဆကၠာရ၊ သွက်ပရေၚ်တဵုလွဳကေုာံပရေၚ်လွဳပရာနာနာသာ်တံဂှ်လေဝ် ပါ်ပတိတ်ထောံပိုဒ်ဍေံကဵုဍေံမွဲမွဲတုဲ ဗက်ဗှ်လ္ၚတ်အာမာန်ရ၊ ဥပမာတုန်−နဲကဲတဵုလွဳပၞဴသာ်ဏံကီု၊ နဲကဲလွဳပရာကအနန်သာ်ဏံကီုတုဲ ချူအာကဵုသွက်သ္ဂောံလ္ၚတ်ကေတ်နာနာသာ်မာန်ရ၊ နဲကဲအဲဏံသီုဖ္အိုတ်ဂှ် ဒှ်နဲကဲကိုန်ဂစိုတ်မွဲဟွံသေၚ်တုဲ လဆောဝ်တှ်ေဒှ်နဲကဲပူဂဵုတုဲ ၜိုတ်ဆမိက်သ္ဂောံကဵုသုၚ်စောဲကၠောန်ဗက်အာကီုရ၊ နဲကဲနာနာလေဝ် ဗီုအၚာပ်စိုတ်ကောန်ဂကူတံနွံဂှ်လေဝ် ဖက်နှဴပြံၚ်သၠာဲအာဂွံမာန်တုဲ ဒးဗၠေတ်ဟွံဟီုမွဲသာ်တုဲ ယဝ်ခိုဟ်ဒှ်ဖဵုတှ်ေဆက်ဗဂဵုလဟဵုအာ ယဝ်ဟွံခိုဟ်ဖဵုနွံအောန်လေဝ် နကဵုနဲကဲပူဂဵုပိုဲကောန်ဂကူတံဂှ်လေဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်ကေတ်နဲကဲဇကုကဵုဇကုလေဝ်အခေါၚ်နွံပေၚ်ပေၚ်အိုတ်ရ၊  (တၚ်ဂုဏ်ဗွဲမလောန်ရအဴ) ။  ။  ။
ကဝိမာံရောဂေါ
ကဝိမာံရောဂေါဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၂၀၈။ ယၟုညးရောဂေါဂှ် တုပ်ဒၟံင်ယၟုကျာ်ရောဂေါတုဲ ဒှ်မၞိဟ်နူကွာန်ရောဂေါမာန်ဟာ ၜိုန်ရထေင်ခယျကေတ်မာန်ရ။ ဆဂး ရောဂေါ ဂှ် ဒှ်နာမ် မကၠုင်နူကြိယာ ဂဵုတၟးတုဲ ယၟုညး ရောဂေါဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါဲ မၞိဟ်မဂဵုလဟဵုယးတၟးရ။ ညးဝွံ ဒှ်ရဲကွာန်ရောဂေါမွဲဟွံသေင် ဒှ်မၞိဟ်ကွာန်ကအ်ဂဵုမွဲမာန်စှ်ေစိုတ်ရ။
လိက်ဗြဏင်ဣကင်ရဳ
(…) နိဒါန်လိက်ဂှ် ဟီုတွံမွဲဝါ၊ လိက်ဗြရတ်သ္ကဲ ဟွံမွဲသေင်ဟာ၊ နွံဆပုံအဴ ညးလဴဂၠိုင်ဝါ၊ ဂွံမိင်တဴဟေင် ရောင်ဟွံသေင်ဟာ၊ လိက်ဝွံတုန်ရ ပထမကၠာ၊ ကျာ်ဇၞော်ကံဂဵု နွံကဵုပညာ၊ နန္ဒသာရ ဆန်ပၠလဝ်ကၠာ၊ ကံဂဵုသင်ဇၞော် လုပ်ဗော်ဇရာ၊ ထပှ်စှော်ဒ္စါံ ဂွါံအယုက်ကၠာ၊ ဟိုတ်ဇၞော်လောန်ရ မောဟဂၠိုင်အာ၊ ဟီုကၠာဒှ်ကြဴ ဟီုကြဴဒှ်ကၠာ၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာဆန်၊ ဟွံပိုင်ပြဳအိုတ် ယတိပိုတ်ဗျန်၊ ဆချပ်ဂွံဂှ် ဂိုင်လပှ်ဆန်၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဟွံညဳသာပၠန်၊ ဆစိုတ်မွဲတန် ဆန်အာလောဲလောဲ၊ ထုဲကြာန်လ႓က် ညံင်ပြေင်တက်႓ဲ၊ ပိုတ်ဗျန်ပၠေပၠေတ် ဂေတ်ညံင်ဍာ်ဝဲ၊ အဲဂွံညာတ်ပြဲ ပ္ဍဲစိုတ်ဂြံဂြ၊ ခါမချပ်ရံင် ဂွံသံင်ဝေဂ၊ ကဝိတမၠာ လောန်အာအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲထာန်ဒေသ ဋ္ဌာနရးမန်၊ လိက်ပတ်မဂး သွက်ညးဂွံဆန်၊ ဟွံမွဲသေင်ဟာ ဗတ်ဘာသာမန်၊ ဂိုင်တော်ဆမွဲ ပ္ဍဲစိုတ်အဲပၠန်၊ ဒှ်ဂကူမန် ကဝိလောန်အာ၊ သွက်ဂွံဆန်ဗ္ဒဟ် လမုဟ်ဝွံမာ၊ ဟွံမွဲလှင်လှင် အိုတ်လင်ဂတာ၊ အဲဗ္စာရဏာ နဂၠးညာဏ၊ ဂွံညာတ်ကေတ်ရ ကာလဂှ်ပၠန်၊ အဲလေဝ်ဇၞော်အာ ဇရာကၠုင်ညန်၊ တြဴစှော်တရဴ အယုက်စဴတန်၊ ဓဝ်မောဟပၠန် ဍေံဂၠုလောန်အာ၊ ဟီုကၠာဝိုတ်ကြဴ ဟီုကြဴဝိုတ်ကၠာ၊ ချပ်ဗ္စာရဏာ သိင်သာဂၠိုင်လောန်၊ ဒၟါဒှ်သာ်ဂှ် လိက်လနုဟ်ဆန်၊ ဆန္ဒလင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ ဥပ္ပမာပြဲ ဥပ္ပမဲပၠန်၊ တီကေတ်မွဲတန် ဗိုန်က္ညန်က္ဍင်ပြ၊ ဆန္ဒလင်္ကာ ဘာသာမညႇ၊ ပ္ဍဲစိုတ်အဲသွံ တီညာတ်ကၠောံသ္ဋ၊ နဲကဝိပၠ ဆန္ဒလင်္ကာ၊ ကၠုတ်တိုန်လမှ် မြဟ်ပ္ဍဲကြေဝ်ဏာ၊ လိက်ဗြရတ်ဂှ် ကၠိုက်ကၠဟ်လောန်အာ၊ နွံမင်ဗၠာဲမွဲ ဟီုကဵုအဲကၠာ၊ ဒုင်ယမုရ နာမဆာံပျာ၊ ကဵုဂဟဵုညိ တမိမွဲဝါ၊ ယတိပိုတ်ဗျန် ဆန္ဒလင်္ကာ၊ ဂလာန်တင်တှ် တဝှ်အစာ၊ ကဵုသၟဟ်ညဳသာ စကာအဲပၠန်၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ အဲဆန်ပ္ညဳဇန် ညံင်ဇမန်ဂွါ၊ ဟွံကဵုကၠိုက်ကၠဟ် သၟဟ်န်ညဳသာ၊ အဲဆန်ပ္ညဳဏာ ညဳသာသၟဟ်န်၊ သွက်ပတူဇန် မဆန်လဝ်ရောင်။ (…)
နိဒါန်လိက်ဗြဏင်ဣကင်ရဳ
တိလောကနာထ အဂ္ဂသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ ကျာ်တြဲဇမၞးမာ ဂုန်ဇၞော်ပပြာကတ်၊ ပိစှော်မွဲဘုံအဴ၊ ဂွံပိုင်တဴအဆတ်၊ ဝိနဲသုတ်ပြမတ် သီုပိတကတ်ပိ၊ လျးတရဴခၠင်သွဝ်၊ ဂြင်ဓဝ်သၟဝ်ဗောဓိရုက္ခာ၊ ဒက်ထွာဲဇမၞးဟာန် ဂြင်ဓဝ်ဇၞးပၞာန်မာ၊ ဂွံဇၞးမာတုဲမာ၊ နာဲသာကျမူဏိ၊ ဗရုဲပတိတ်လျးတြဴ ခၠင်တဴဒိုဟ်သ္တုံဇွိ၊ ဂှ်ကျာ်မစိုန်ဒှ်၊ တဝ်စရှ်ညးဘုံပိ၊ အဟံဝန္ဒာမိ ကြိလောကနာထ၊ နဝလောကုတ္တရ နာမဍောင်ဓမ္မာ၊ အဲဍိက်လ္ၚောဝ်ကွာဲ ဓဝ်ကျာ်တြဲနာဲသာ၊ သမုတ္တိအရဳယ အဂ္ဂသာဝကာ၊ သ္ဂုတ်ကၠေံကိလေသာ၊ ဓဝ်တဏှာသီုရာဂ၊ သၟတ်ဍုင်အမတံင် ဟံင်သတ်ပ္ဍဲလောက၊ နူကဵုဂင်သံင်သာ၊ ကၠောံအာနိဗှုတ၊ ဂိုန်သင်အရဳယျ ထေက်ပပူဇဴပၠန်၊ သမုတ္တိသင်ပ္ညဳ၊ ဂၠိုင်လွဳပရာလောန်၊ မပ္ကင်ရင်လဝ်ပၠန် သီုဒွန်ပိတကတ်ပိ၊ ဝိဓုရသီုၜါ၊ လ္ၚတ်ကျာ်နာဲသာစိ၊ ဂုန်သင်ၜါပြကာ အဟံဝန္ဒာမိ။ ။
ပ္ဍဲသက္ကရာတ်ဂှ် ကလင်ဟီုတွံအာ၊ လ္ၚီၜါကၠံတိတ်ဒှ် ထပှ်စှော်ပိကၠာ သွန်ပုဏ္ဏမဳ ဒိတှဳစှ်ပန်မြာ၊ ပယျာံလက်ကုံပြဲ နာံတ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ၊ သၟန်နက္ခတ္တ အကာသဂဵုမြဟ်၊ တွဳဗွိုင်သၟီစန္ဒြာ ၜါစှော်ၜါဟီုတွံ၊ ပယျာံတက်ပိဂှ် ဆန်ဗ္ဒဟ်လဝ်လင်ကာ၊ သဗှဥပဒ္ဒဝေ ဒုရေကဵုသ္ၚောဲခြာ၊ သတြုသီုသၞဝဲ ဘဲယဲဝေဒနာ၊ ကာယျကဵုတန်သိုက် ဇၟာပ်ပရိုက်ကဵုပါဲအာ၊ သဗှဒေဝတာ ဗိုင်ရီုသ္ဋံင်သွာညိ၊ ဒၞါဲဒၞါဲအဲၜိုတ်ဆန် ပိုတ်ဗျန်သီုယတိ၊ ပကဵုယောင်ထဍိင် ဝိဝိင်မှာရာညိ၊ ကြီုပုံဗြရတ်စိ ကိုပ်အဒိပထမ၊ ဆက်ကၠုင်နူတမၠာ ပြာကတ်ဒၟံင်ပ္ဍဲလောက၊ က္တဵုဒှ်ကောန်သၟီကၠာ ပ္ဍဲဍုင်ဗာရာန၊ ဗြရတ်ဒုင်ယၟု သာ်ဝွံနူမူလ၊ မိတ်တၞံဝါသနာ ကတ္တာဓိကာရ၊ ဒှ်ကောန်ဗြဴယက္ခ နာမဣဏင်ကင်ရဳ၊ တြဳဇှ်ပါရမဳ ပ္ကီုလွဳဇၞော်နုဘဴ၊ မိတ်ကွိုန်သီုအယော ဒှ်ဆောဂွံနှဴရဴ၊ ပုံနူတမၠာပြဲ အဲဍိက်ဂိုင်သြဟ်ပ္တဴ၊ ဗီုဥပ္ပမာအဴ ရဴရတ်ဒစိတ်ပၠ၊ ညံင်ဗီုမၞိက်ဂကူ ဇာတိဝိပူလ၊ တူဇမ္မုနတ္တ ပ္ဋုန်စုတ်အဇသ္ဋဴ၊ မၞိက်မပြဲတၞောဝ် ဗဵုဒ္ၚေါဝ်မရဴဂဴ၊ ဝုတ်ဒိုဟ်ရတ်ဂမၠိုင် ရေင်ဗိုင်ပနတ်နှဴ၊ လျးတွဳဗွိုင်အဴ ဗိုင်တဴမၞိက်တၞံ၊ ပုံနူတမၠာပြဲ အဲဍိက်ဇန်ပြေင်ပ္ကောံ၊ ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴလဝ် ဓဝ်ကျာ်တြဲနူတၞံ၊ အတှအက္ခရရမ် ခဏံလဝ်သွက်သတ္တး၊ သ္ကဵုမိင်မန်ပိရး ဟီုပျးလဝ်ညိဟိုဲ။
နိဒါန်လိက်ဂှ် ဟီုတွံမွဲဝါ၊ လိက်ဗြရတ်သ္ကဲ ဟွံမွဲသေင်ဟာ၊ နွံဆပုံအဴ ညးလဴဂၠိုင်ဝါ၊ ဂွံမိင်တဴဟေင် ရောင်ဟွံသေင်ဟာ၊ လိက်ဝွံတုန်ရ ပထမကၠာ၊ ကျာ်ဇၞော်ကံဂဵု နွံကဵုပညာ၊ နန္ဒသာရ ဆန်ပၠလဝ်ကၠာ၊ ကံဂဵုသင်ဇၞော် လုပ်ဗော်ဇရာ၊ ထပှ်စှော်ဒ္စံါ ဂွံါအယုက်ကၠာ၊ ဟိုတ်ဇၞော်လောန်ရ မောဟဂၠိုင်အာ၊ ဟီုကၠာဒှ်ကြဴ ဟီုကြဴဒှ်ကၠာ၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာဆန်၊ ဟွံပိုင်ပြဳအိုတ် ယတိပိုတ်ဗျန်၊ ဆချပ်ဂွံဂှ် ဂိုင်လပှ်ဆန်၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဟွံညဳသာပၠန်၊ ဆစိုတ်မွဲတန် ဆန်အာလောဲလောဲ၊ ထုဲကြာန်လၜက် ညံင်ပြေင်တက်ၜဲ၊ ပိုတ်ဗျန်ပၠေပၠေတ် ဂေတ်ညံင်ဍာ်ဝဲ၊ အဲဂွံညာတ်ပြဲ ပ္ဍဲစိုတ်ဂြံဂြ၊ ခါမချပ်ရံင် ဂွံသံင်ဝေဂ၊ ကဝိတမၠာ လောန်အာအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲထာန်ဒေသ ဋ္ဌာနရးမန်၊ လိက်ပတ်မဂး သွက်ညးဂွံဆန်၊ ဟွံမွဲသေင်ဟာ ဗတ်ဘာသာမန်၊ ဂိုင်တော်ဆမွဲ ပ္ဍဲစိုတ်အဲပၠန်၊ ဒှ်ဂကူမန် ကဝိလောန်အာ၊ သွက်ဂွံဆန်ဗ္ဒဟ် လမုဟ်ဝွံမာ၊ ဟွံမွဲလှင်လှင် အိုတ်လင်ဂတာ၊ အဲဗ္စာရဏာ နဂၠးညာဏ၊ ဂွံညာတ်ကေတ်ရ ကာလဂှ်ပၠန်၊ အဲလေဝ်ဇၞော်အာ ဇရာကၠုင်ညန်၊ တြဴစှော်တရဴ အယုက်စဴတန်၊ ဓဝ်မောဟပၠန် ဍေံဂၠုလောန်အာ၊ ဟီုကၠာဝိုတ်ကြဴ ဟီုကြဴဝိုတ်ကၠာ၊ ချပ်ဗ္စာရဏာ သိင်သာဂၠိုင်လောန်၊ ဒၟါဒှ်သာ်ဂှ် လိက်လနုဟ်ဆန်၊ ဆန္ဒလင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ ဥပ္ပမာပြဲ ဥပ္ပမဲပၠန်၊ တီကေတ်မွဲတန် ဗိုန်က္ညန်က္ဋင်ပြ၊ ဆန္ဒလင်္ကာ ဘာသာမညှ၊ ပ္ဍဲစိုတ်အဲသွံ တီညာတ်ကၠောံသ္ဋ၊ နဲကဝိပၠ ဆန္ဒလင်္ကာ၊ ကၠုတ်တိုန်လမှ် မြဟ်ပ္ဍဲကြေဝ်ဏာ၊ လိက်ဗြရတ်ဂှ် ကၠိုက်ကၠဟ်လောန်အာ၊ နွံမင်ဗၠာဲမွဲ ဟီုကဵုအဲကၠာ၊ ဒုင်ယမုရ နာမဆာံပျာ၊ ကဵုဂဟဵုညိ တမိမွဲဝါ၊ ယတိပိုတ်ဗျန် ဆန္ဒလင်္ကာ၊ ဂလာန်တင်တှ် တဝှ်အစာ၊ ကဵုသၟဟ်ညဳသာ စကာအဲပၠန်၊ ဇမောဝ်လင်္ကာ ဂိုန်ဝေါဟာမန်၊ အဲဆန်ပ္ညဳဇန် ညံင်ဇမန်ဂွါ၊ ဟွံကဵုကၠိုက်ကၠဟ် သၟဟ်န်ညဳသာ၊ အဲဆန်ပ္ညဳဏာ ညဳသာသၟဟ်န်၊ သွက်ပတူဇန် မဆန်လဝ်ရောင်။ ။ ခမှောင်ခမှောင်ဖျးညံင်ပၞဴ၊ ဒဵုအရှန်ဗြဴ၊ ကဵုနာဲစဴဒှ်၊ ဂှ်လံအာရောင်။ ။
ဝင်တၟအ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်တၟအ်၊ ကြုင်ညာ
ဘာဝင်တၟအ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝင်တၟအ်၊ ကြုင်ညာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု။
ကဝိမာံရောဂေါ
နိဒါန်လိက်ဗြဏင်ဣကင်ရဳ
ဆက်ဗှ်လိက်ဂှ်မ္ဂး ဍဵုကေတ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ညိ
ဝင်တၟအ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်တၟအ်၊ ကြုင်ညာ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာဒိပ္ပ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၀၊ ဝှ် ၃၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကျာ်ဓရ်သင်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဗဂေါ
ဘာကျာ်ဓရ်သင် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗဂေါ၊ ပွိုင်ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တရတနသာရ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဝိဝေကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဗြဝတဳ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဉာဏနန္ဒက သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၄၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဗြဝတဳ
ပါန်အံင်(နာဲ)
နာဲပါန်အံင် (နိုင်ပန်းအောင်) (၁၉၂၆၊ ၂၊ ၁၄ - ၂၀၂၁၊ ၀၇၊ ၂၉) ဝွံ ဒှ်အစာပရိုင်၊ အစာဝင်၊ အစာကၞေဟ်၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ကေုာံ ညးမရေင်တၠုင် ဒတုဲဖိုလ်ဂကူမန်မွဲတၠရ။ နာဲပါန်အံင် ယိုက်ဂၠေင်ကၠုင် ကမၠောန်သၟိင် နဒဒှ်ပေါင်မသၟိင် ပ္ဍဲဌာနဗၜတ်တိဍာ်၊ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ကမၠောန်ဂကူမန် ပ္ဍဲကဵု သွာင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ခေတ်အဆက်ဆက် ပ္ဍဲကမၠောန်ဗမံက်ပတိုန် တွဵုရးဍုင်မန်၊ ပ္ဍဲဗော်ပရေင်ဍုင်မန်ဂမၠိုင် စဵုကဵု စိုပ်အခိင်ကၞောတ်လအိတ်ဘဝရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲလပါ်ဝင်မန်၊ ယေန်သၞာင်မန်လေဝ် ရေင်တၠုင်ကၠုင် သွာင်ဇဳဇဳသာ်တုဲ လိက်ကၞပ် မဆေင်ကဵုဝင်မန် နကဵုဘာသာဗၟာဂှ် ချူပ္တိတ်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကဵုကၞပ်ရ။
ဘဝသၟတ် ကေုာံ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်
နာဲပါန်အံင် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၆ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄ (၁၂၈၇၊ ဖဝ်ရဂိုန် ၁၄ မမံက်) ပ္ဍဲကွာန်ထံင်အိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဖာအင် (ဘာအင်) ဇရေင်မိမၜါ နာဲဘိုးသင်၊ မိစောခေန်။ ပၞောဝ်ကဵု ကောဒေအ် သီုဖအိုတ် ၆ တၠဂှ် နာဲပါန်အံင် ဒှ်ကောန်မရနုက်ကဵုမသုန်ရ။ သၞာံ ၁၉၃၃ ဂှ် နာဲပါန်အံင် စမံင်ဘာတုဲ သၞာံ ၁၉၄၂ နာဲပါန်အံင် တိုန်ဒၟံင် ဘာတန်သၠုင် ပ္ဍဲကွာန်ထံင်အိုင်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယ မကတဵုဒှ်ဂှ် ဒှ်အခိင် နာဲပါန်အံင် မတိုန်ဒၟံင် ဘာ (၉) တန်၊ ဟိုတ်နူပၞာန်တုဲ ဘာကၟာတ်တုဲ ဒးဒေါအ်ဇူ နူဘာတုဲ အခိင်ဘာကလေင်ပံက်ပၠန်ဂှ် ဟွံဒှ်ဆက်တိုန်ဘာရ။ သၞာံ ၁၉၄၈ နာဲပါန်အံင် ဒက်သ္ၚိကၟိန် ကုမိစောတင် တုဲ ညးတအ် ကလိဂွံ ကောန်ဇာတ် သီုဖအိုတ် (၅) တၠ။
ကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၆ အခိင်မဒက်ပတန် ဗော်သဵုရှေလ်လေတ် ရးနိဂီုဗၟာ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဘာအင်၊ ခရိုင်သဓီုဂှ် နာဲပါန်အံင် လုပ်ဗော်တိုန်တန်ဗတောန်ကေဒါဗော်ဂှ်ရ။ နူသၞာံ ၁၉၄၆ စဵုကဵုစိုပ် ၁၉၄၈ ဂှ် လုပ်ယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲဂကောံသမဝါယမ ညးလွပ် (စားသုံးသူသမဝါယမအသင်း)။ သၞာံ ၁၉၅၁ ဂှ် နာဲပါန်အံင် ဂွံအံင်ဇၞးကေတ် သဘင်သွဟ်လိက်ဌာနဗၜတ်တိ (မြေတိုင်းဌာနစာမေးပွဲ) နူကဵု သၟိင်ဍုင် မကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံဂှ် စနူ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါတုဲ လုပ်ကၠောန် နဒဒှ် စာရေ ပ္ဍဲရုင်တိဍာ် စၟတ်(၂) (Revenue Survey Department/ကြေးတိုင်ရုံး) ဍုင်လ္ဂုင်၊ စတမ်နူ သၞာံ ၁၉၅၃ ဂှ် ပြံင်လုပ်ကၠောန် ကမၠောန်စာရေ ပ္ဍဲဌာနမရေင်တၠုင်တိဗ္ၚနဒဒှ်ဒြပ်အပိုင်ဍုင် (လယ်ယာမြေနိုင်ငံပိုင် ပြုလုပ်ရေးဌာန) တုဲ ပြံင်အာပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီုရ။ ပ္ဍဲအခိင် အဃောမလုပ်ကၠောန်ဒၟံင် ပ္ဍဲဌာနမရေင်တၠုင်တိဗ္ၚနဒဒှ်ဒြပ်အပိုင်ဍုင်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၄ ဂှ် သီုလုပ်ကေတ်တာလျိုင် နဒဒှ် ဖက်ဆောညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲဂကောံသၟတ်ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ ခရိုင်မတ်မလီု (မော်လမြိုင်ခရိုင် ပြည်ထောင်စု လူငယ်အဖွဲ့) ကီုရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၅၈ ဂှ် ဟိုတ်နူ မလုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်တုဲ နုက်တိတ် နူကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်ရ။
ဘဝအစာပရိုင်
နာဲပါန်အံင် နူစ လုပ်ချဳဓရာင် ပ္ဍဲပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်တုဲ ဒးနုက်တိတ် နူတာလျိုင် ကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်တုဲ စၞးဂှ် လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ် အစာပရိုင် ပ္ဍဲရုင်လိက်ပရိုင်ညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု (၁) ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ်သတင်းစာ၊ (၂) အိုးဝေပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ (၃) အမျိုးသားနေ့စဉ်သတင်းစာ ကေုာံ (၄) လူထုသတင်းစာ မပတိတ် နူဍုင်မာန္တလေ ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲလိက်ပရိုင် မပတိတ် နူဍုင်မတ်မလီု မကော်ဂး ရွှေမြိုင်နေ့စဉ်သတင်းစာ မပတိတ်လဝ် အကြာသၞာံ ၁၉၅၉ စဵုကဵု ၁၉၆၂ ဂှ် နာဲပါန်အံင် လုပ်ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် ဂဥုပ်အေဝ်ဒဳတာ (အေဝ်ဒဳတာ မဒုင်လျိုင်) ရ။
ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်
သၞာံ ၁၉၅၈ ဂှ် နာဲပါန်အံင် လုပ်ကေတ် တာလျိုင် ဖက်ဆောညးအုပ်နာနာ ပ္ဍဲကဵု ဗော်သွးကောန်ဂကူမန် (အးဇ္ၚး) (သန့်ရှင်းမွန်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်) ရ။ ပ္ဍဲအခိင် ဂကူမန်တအ် မဂစာန်ဒၟံင် သ္ဂောအ်တွဵုရးဍုင်မန်တုဲ မဒက်ပတန်လဝ် ကမ္မတဳမဗမံက်ပတိုန်တွဵုရးဍုင် ကေုာံ ကမၠောန်ညဳသၟဟ် (မွန်ပြည်နယ်ဖော်ထုတ်ရေး နှင့် အလုပ်ညီညွတ်ရေးကော်မတီ) ဂှ် နဒဒှ် ညးလလောင်ပရိုင်မွဲဂှ် နာဲပါန်အံင် လုပ်ယိုက်ဂၠေင် ကေတ်လဝ်တာလျိုင်တုဲ လိက်ကၞပ် ပြသၞာမဒးဆဵုဂဗ ပ္ဍဲအရာမစၟတ်သမ္တီတွဵုရးဍုင် (လက်ငင်းမွန်ပြည်နယ်ပြဿနာ) ဂှ်လေဝ် ပ္တိတ်မာန်လဝ်ကီုရ။ သၞာံ ၁၉၆၂ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒဇၞော် သွက်ကလိဂွံ တွဵုရးဍုင်မန် ဗွဲမပြဟ် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကၠအ်ပကဴမောရဝတဳ မၞိဟ်မတိုန်စိုပ် မွဲကိုဋ်ပြင်င်ဂှ် နာဲပါန်အံင် တိုန်ဟီုတွဟ် ညံင်ဂွံစၟတ်သမ္တီကဵု တွဵုရးဍုင်မန် ဗွဲမပြဟ်ကီုရ။ သၞာံ ၁၉၆၂ ဂိတုမာတ် ၂ ဂှ် ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန် သီကေတ်ထောအ် အဝဵုဍုင်တုဲ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် ဒးဒုင်ပလီု၊ တုဲပၠန် လိက်ပရိုင်လၟေင်တ္ၚဲ ရွှေမြိုင် မဒှ်လိက်ပရိုင် နာဲပါန်အံင် မဒှ် ဂဥုပ်အေဝ်ဒဳတာဂှ်လေဝ် ဒးဒုင်ကၟာတ်ထောအ်ကီုရ။ ပ္ဍဲအခိင် သၞောတ်မွဲဗော် နေဝေန်ဂှ် ၜိုန်ရ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ချဳဒရာင် ဟွံကလိဂွံကီုလေဝ် နာဲပါန်အံင်တအ် ဆက်ချဳဓရာင်အာ ပရေင်လိက်ပတ်၊ ပရေင်ယေန်သၞာင်မန် ဗီုကဵု တ္ၚဲဂကူမန် ကေတ်ကၠုင်လဝ် တာလျိုင်နာနာ မပ္တံကဵု ညးအုပ်ကာနာနာ၊ ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယကတအ် အဆက်ဆက်ရ။
ပရေင်ချဳဓရာင် အခိင်တၠအဝဵုနေဝေန်
ပ္ဍဲဘာသိပ္ပံပရေင်ဍုင်ကွာန်ဗဟဵု (ဗဟိုနိုင်ငံရေးသိပ္ပံကျောင်း) မပံက်လဝ် ပ္ဍဲဍုင်မင်ဂရာဲဍုင် (မင်္ဂလာဒုံ)၊ ဍုင်လ္ဂုင်ဂှ် နာဲပါန်အံင် တိုန်လ္ၚတ်လဝ် နူသၞာံ ၁၉၆၅ ဂိတုဒဳဇြေမ်ဗါ စဵုကဵု သၞာံ ၁၉၆၆ ဂိတုမာတ်တုဲ နူသၞာံ ၁၉၆၆ ဂိတုဂျူလာင်ဂှ် လုပ်ယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ပ္ဍဲကဵု ပါတဳယူနေတ် မဒှ်ဗော်သဵုရှေလ်လေတ်ဂၠံင်တရဴဗၟာ (မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ) မဒှ်ဗော် မဂွံလဝ် အဝဵုကၟိန်ဍုင် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု ရ။ ဟိုတ်နူဝင်အတိက် မကၠောန်လဝ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် မဂိုတ်ဂစာန်လဝ် ညံင်သ္ဂောအ်တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ်တုဲ ဒးဒုင်စၟဳစၟတ် သၟာန်ဇာန် ကုဗော်ဌာနဗဟဵုတုဲ သၞာံ ၁၉၆၉ ဂှ် ဒးဒုင်ပ္တိတ်ထောအ် နူကဵု တာလျိုင် ပ္ဍဲပါတဳယူနေတ်ဂှ်ရ။
ကလိုက်ကမဵု ၈၈၈၈
သၞာံ ၁၉၈၈ အခိင်ပရေင်ကလိုက်ကမဵု မကတဵုဒှ် အလုံကၟိန်ဍုင်ဂှ် တၞဟ်နဂွံသီကေတ် ဍုင်မတ်မလီုတုဲ ဒက်ပ္တန်ပတိုန် ကမ္မတဳဒဳမဝ်ကရေသဳ ကေုာံ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ (ဒီမိုကရေစီ နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီ)ဂှ် လုပ်ကေတ်လဝ် တာလျိုင် နဒဒှ် ညးအုပ်ကာနာနာတုဲ ပ္ဍဲကမၠောန်ထ္ၜးဆန္ဒဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင်လေဝ် နဒဒှ် သကိုပ်သကဂှ် ဖန်ဇန်ကၠောန်ကၠုင်လဝ်ရ။
ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်
စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၂ အခိင် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်တအ် ဒက်ပ္တန် ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳမန်ဂှ် နာဲပါန်အံင် ယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ညးလျိုင်ဌာနစန်ဒက်ဗဟဵုရ။ အခိင်ကာလ ဗော်မန်ၜါ ပံင်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် နာဲပါန်အံင် ယိုက်ဂၠေင် နဒဒှ် ဂကောံကေင်ကာဗဟဵုတုဲ ကြဴနူပၞာန်သီအဝဵု ၂၀၂၁ ဂိတုမာတ်တုဲ ဟိုတ်နူ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ပလံင်မၞိဟ်စၞးဇကု ပ္ဍဲကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ကၟိန်ဍုင်တုဲ ၂၀၂၁ ဂိတုမာတ် ၂၆ ဂှ် ပ္တိုန်လိက် နုက်တိတ် နူဗော်ရ။
လိက်ကၞပ် မချူလဝ်ဂမၠိုင်
နာဲပါန်အံင်ဝွံ နကဵု ယၟုကၞေဟ် "ရွှေမြိုင် မင်းအောင်" ဂှ် လိက်ပရူဝင်မန် နကဵုဘာသာဗၟာ ဗွဲမဂၠိုင် ချူလဝ်တုဲ လိက်ပရေင်လေဝ် ချူလဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ။ လိက်ၜိုတ်မတီဂှ် ဘီစီ ၅၀၀ မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ မွန်သမိုင်းအကျဉ်း မွန်တို့၏ ပထမ နှင့် တတိယ ဟံသာဝတီ နိုင်ငံတော်သမိုင်း
လအိတ်ဘဝ
သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဂျူလာင် ၂၉၊ အခိင်နူဂယး ၁၁း၃၀ ဂှ် နကဵုယဲအာယုက်ဇၞော် စုတိအာ ပ္ဍဲသ္ၚိညး ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု။
နိဿဲ
နိုင်ပန်းအောင်၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္ထိ၊ ရွှေမြိုင်မင်းအောင်၊ ရာဇဓိရာဇ် နှင့် သူရဲကောင်းများစာအုပ် စာမျက်နှာ ၄၄၁ - ၄၄၄
ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကဏ္ဍ:BEHM
ကြုက်ထံက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုက်ထံက်၊ ကြုင်ညာ
ဘာကြုက်ထံက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုက်ထံက်၊ ကြုင်ညာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါယမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၂၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
စရၚ်အ္စာကၞေဟ် လဂံါသၟတ်တၟိ(မဂ္ဂဇြေန်)
ကဗျ မဂ္ဂဇြေန်လိက်ကၞပ်လဂံါသၟဝ်တၟိဂမၠိုၚ်
တၚ်ဂုဏ်ကေတ်စရာဲ လ္တူအ္စာကၞေဟ် မချူကှေ်လဝ်ကဗျတအ်ရ။
လိက်ကၞပ် မဂ္ဂဇြေန်လဂံါသၟတ်တၟိ ကၞပ်(၁)
လိက်ပရေၚ် မပါလုပ်တက်တြးပတိတ်နူ လိက်ကၞပ်မဂ္ဂဇြေန် လဂံါသၟတ်တၟိကၞပ်(၁)
ကဏ္ဍဝတ္ထု
ဝတ္ထုဇမၠေံ ဇမၠိုၚ်မပါလုပ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် မဂ္ဂဇြေန်လဂံါသၟတ်တၟိဂမၠိုၚ် တၚ်ဂုဏ်လတ္တူ အ္စာကၞေဟ်၀တ္တုတအ်ဗွဲမလောန်ကီုရ။
လဂံါသမ္တီ စရာဲဗှ်ဗၞုဟ်
တိုၚ်ပ္ကဴလအိတ်ဂှ် စပ္တံကဵုလဂံါထပမဖအိုတ်ရ။ တ္ၚဲဏံ ဂကောံထံက်ပၚ်ပရေၚ်ပညာမန် လဂံါတ္ၚဲစိုပ်(၁၀)သၞာံယျ။ အတိုၚ်တၚ်ရန်တၟံဂကောံ လိက်ပတ်မန်ကဏ္ဍနာနာ ဂွံမံက်ဂတဝ်မာန်ဟီုဂှ် နကဵုဇြဟတ်ကောန်ဂကောံပိုယ်သၟး ရေၚ်တၠုၚ်ကေတ်ဟွံစိုပ်ဟေၚ်ရ။ ကဏ္ဍဏံဂှ် တန်တဴကဵု ဇြဟတ်ညးချူလိက် အ္စကၞေဟ်တအ် ဗွဲတိုက်ရိုက်ဟေၚ်ရ။
ခေတ်ပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံ ဟိုတ်နူအ္စကၞေဟ် ညးချူလိက် ကေုာံ ဂကောံသၚ်သၟတ် ပူဂဵုညးမဆာန်လိက်ပတ်တံ ကၠိုဟ်ညာတ်ကေတ် လိက်ပတ်ဂှ် ဒှ်ကြက်ကဆံၚ်ဂကူဟေၚ်တုဲ ဂ္စာန်ရေၚ်တၠုၚ်ကၠုၚ်မံၚ်ဖအိုတ်ရ။ လိက်ပတ်မန် သှေ်ၜက်တန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲတဲတၞောဝ်သၟတ်တ္ၚဲဏအ်ရ။
လိက်ပတ်မွဲမွဲ ညးသၟတ်တအ်ဂွံသုၚ်စောဲ နတဲနမတ်မာန်ဟီုဂှ် ပ္ဍဲလိက်ပတ်ဂှ် ပရူကဏ္ဍနာနာ ဒးချူခၞံလဝ် ကဵုမာန်ဟေၚ်ရ။ ဗဟုသုတကောန်ဂကူသၠုၚ် ဟွံသၠုၚ်ဂှ် အဓိကတန်တဴကဵု ကဆံၚ်လိက်ပတ်ကောန်ဂကူဂှ်ဟေၚ်ရ။ လ္ၚတ်ရံၚ်ကေတ် ပရူပရာပ္ဍဲလိက်ပတ်ဗက်ဂှ် ဂွံတီကေတ် ကဆံၚ်ဗဟုသုတ ကောန်ဂကူဂှ်ဟေၚ်ရ။
ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
ဘာတိုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယံင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ရုၚ်ရာမညနိကာယ
thumb|တဆိပ်ရုင်ရာမညနိကာယ ရုင်ရာမညနိကာယဂှ် ဒှ်သင်သၟတ်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ ရုဲစှ်လဝ် သင်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံကၠောန်ကမၠောန်ရုင် ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ ကေုာံ ရာမညနိကာယပရိယတ္တိတုဲ ဒတန်ရုင်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဘာသာသနာ၂၅၀၀ ဍုင်မတ်မလီုရ။
ရန်တၟအ် ရုင်ရာမညနိကာယ
ကိုပ်ကၠာအိုတ် ၜိုန်ရရန်တၟအ်လဝ် ခါန်ကၞက်ပတိုန်ခမဳသင် သွက်သ္ဂောံဒှ်ပရေင်ဆက်စၠောံကၠောံဍကဵုတက္ကသိုလ် မဟာစူဠာလံင်ဃောန်-ဍုင်သေံကီုလေဝ် ရန်ကဵုကမၠောန်ဂကောံ အဓါန်မဂၠိင်သ္ၚောဲတုဲ သ္ဂောံပတန်ဏာ သင်ရုင်မွဲရ။
ရုင်ဟီုဂှ် ဒှ်ဌာန်ဒတန်ကေုာံကမၠောန် သ္ဂောံဒှ်အထံက်ပခိုင် သ္ဂောံဘိုင်ကၠောန်ကဵုဂကောံမဆေင်စပ်ကဵုရုင်တံဂှ်တုဲ ရုင်ကဵုကမၠောန်ရုင် ယဝ်နွံတဴမ္ဂး သ္ဂောံထိင်ဒဝ်မင်မွဲအာ တင်ဂၞင်ပရောပရာ တၞးလိက်မဂပ်ဝ်စၟတ်သမ္တီတံဂှ်ကီု သီုကဵုသ္ဂောံရေင်တၠုင်အာ သ္ဇိုင်ဝန်ကမၠောန်ဂကောံ မဆေင်စပ်တံဂှ်တံဂှ် လုကဴကာလ အဓါန်မဂၠိင်သ္ၚောဲမာန်ရောင် စှ်ေကေတ်စိုတ်ရဴသာ်ဝွံတုဲ ဒက်ပတန်လဝ်သင်ရုင် ပေင်အာမွဲသၞာံရ။
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၃ ဇကု။
ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ဟိုတ်ရုင်ရာမညနိကာယဂွံက္တဵုဒှ်ကၠုင်
ပဟိုတ်နူကဵု ပရေင်ဆက်စၠောံ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယကဵု တက္ကသိုလ်မဟာစူဠာလံင်ဃောန် ဍုင်သေံတုဲ နူဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ ကော်ကောံဓရီု ဌာနဒေါဝ်သာသနာ၊ ဍုင်မတ်မလီု ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ (၂၉၊၀၁၊၂၀၁၈) ၁၃၇၉ မာဃ် (၁) မံက် အခိင်တ္ၚဲစေင် (၂:၀၀) နာဍဳရ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဝွံ သ္ပသ္ကိုပ်သ္ကကဵု ဥက္ကဌဇၞော် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဥတ္တရ၊ ဒု-ဥက္ကဌ (၂) ကျာ်ဇၞော်အ္စာပါလရာမည၊ ဟိတဓရဇၞော် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ စန္ဒောဘာသတုဲ သင်အ္စာလိက် ကေုာံသင်ရုင်ယာယဳ တြေံဗၞတ် (၁၀)ဇကုပြင် တိုန်စိုပ်ကၠုင်တုဲ သဳကၠဳဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် သွက်သ္ဂောံပံက် "ရုင်" ရ။ ရန်ကဵု သ္ဂောံဘိုင်ယိုက်ဂၠေင်အာ သ္ဇိုင်ဝန်ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ၊ ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ ကေုာံ သင်ရာမညနိကာယတံ နဲကဲဂွံစှ်ေသၞောတ်သၞောဝ် ပ္ဍဲကဵုသွာင်ကမၠောန် မထေက်ကြိုက်လ္ၚဵုတအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုဝွံ တၠဂုဏ်အ္စာဃောသက (လၟိင်) နဒဒှ်ဂအုပ်ရုင်၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတေဇ (လ္ဂုင်) နဒဒှ် ဒု-ဂအုပ်ရုင် ခါန်ကၞာတ်ပတိုန်လဝ်ယာယဳ ဗွဲကိုပ်ကၠာရကျာ်။
နူကဵုကလိဂွံတင်သ္ဂုတ်သွာတ်တုဲဂှ် ပိုယ်ဍိက်သင်ဗွိုင်သၟဝ်တံ ကသေအ်ကၟဝ်ကေတ် မိဿဟာဲသဟဓရ်ကြပ်ပ်သ္ၚောဲသ္ၚောဲတံတုဲ ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ (၀၈၊၁၂၊၂၀၁၈) သၞာံ ၁၃၇၉ မာဃ် (၈) စွေက်၊ အခိင်တ္ၚဲစေင်ဂှ် ထပ်ကောံဓရီု ပ္ဍဲဌာနကျာ်ဒေါဝ်သာသနာ ဍုင်မတ်မလီု မွဲဝါပၠန်ရ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဝွံ လၟိဟ်သင် (၁၉) ဇကု တိုန်စိုပ်တုဲ ပိုယ်ဍိက်တံ ကေတ်ထောံအခိင်ဖျေံဗီုပြင်တာလျိုင်ရုင် ပွိုင် (၂) နာဍဳ ၅၀ မိနေတ် ရ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဝွံ ဂအုပ်ရုင်ၜါဇကု ခါန်ကၞတ်လဝ် နူစဒက်ပတန်ရုင်ဂှ် သင်တိုန်စိုပ်တံ တုပ်စိုတ်ကလေင်သ္ပဒတန် သွက်ဂွံဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာ ပွိုင်ၜါသၞာံကီု (ပေင်ၜါသၞာံမ္ဂး ရုဲစှ်မွဲဝါ) သီုကဵုပါ်ထောံတာလျိုင်ကမၠောန်ရုင်ကီုရ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုလၟေင်ပထမဏံ သင်ကောန်ရုင် ဗၞတ် ၂၆ ဇကု ကံက်လဝ်စရင်သ္ပလဝ်စၟတ်သမ္တီရ။ ပၞောဝ်သင်ကောန်ရုင် (၂၆) ဇကုဂှ် သင် (၂၃) ဇကု ပါ်ပရအ်လဝ် သွက်ဂွံကေတ်အာ တာလျိုင်မဆေင်စပ်ကဵုကမၠောန်ရုပ် မပါ်ကရေက်လဝ် ဗီုပြင်ဒက်ပတန်ရုင် (၉) သွာင်တံဂှ်ရကျာ်။
ရုင်ဝွံ သာ်လဵုသ္ဂောံခုတ်ကဵုယၟုရောဂှ် ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုလၟေင် (၁) တုဲတေံဂှ် ဟိုတ်နူပုစ္ဆာ က္တဵုဒှ်ကၠုင်လဝ်တုဲ ယၟုရုင်ဂှ် ညံင်ဟွံဂွံဗၠေဲအာ နူပၟိက်ဆန္ဒသင်ကမ္မတဳဗဟဵုတံ သင်ကောန်ရုင်တံ ပအပ်ကဵုတာလျိုင် ကုဂအုပ်ရုင် တၠဂုဏ်အ္စာဃောသကရ။ ဂအုပ်ရုင်သၟာန်ပၟိက်ဆန္ဒ ဥက္ကဋ္ဌ ကေုာံ ဟိတဓရ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ ဗဟဵု (၆) ဇကုတုဲ (၁) ဇကုဂှ် တုပ်စိုပ်ယၟု "ရုင်ရာမညဓမ္မာစရိယ"၊ ၅ ဇကုဂှ် တုပ်စိုတ်ယၟု "ရုင်ရာမညနိကာယ" ရ။ သင်ရုင်တံဂိုင်ကေတ်ပၟိက်ဆန္ဒ လ္ပာ်ဂၠိုင်တုဲ ယၟုမ္ဂး "ရုင်ရာမညနိကာယ"ဂှ်ဟေင် အလုံသင်ရုင်တံ သ္ဒသ္ပဏာဒတန်ရ။ ၜိုန်ရကော်ကဠိတ်ကဠောတ်မံင် ဂကောံသင်ရုင်ရာမညနိကာယကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဒက်ပတန်လဝ် ဗီုပြင်"ဂကောံ" မွဲ ဟွံသေင်တုဲ ဗွဲမလုပ်ကဵုသၞောဝ်ဂှ် ချူတဴနကဵုယၟု "သင်ရုင်ရာမညနိကာယ" (ဝါ) "ရုင်ရာမညနိကာယ" ဟေင်ရကျာ်။
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၄၊ ဝှ် ၆၄။
ရုၚ်ရာမညနိကာယ
စရင် ညးတာလျိုင်ရုင်ဂမၠိုင်
သင်ရုင်သၟေဟ်တံ ကမၠောန်မံက်ကၠုင်မ္ဂး ဟိုတ်ဒးပါ်ပရအ်တာလျိုင်တုဲ မၞုံကဵုတာလျိုင်ဖအိုတ်ရကျာ်။
ကအ်ကြိက်၊ ကွာန်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
<mapframe latitude="16.559951" longitude="97.718620" zoom="5" width="400" height="300" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 97.718620,         16.559951        ]      }    }  ] }
ကွာန်ကအ်၀၀၀ ဝွံ နွံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်၀၀၀၀ တွဵုရးဍုၚ်မန်တုဲ နွံသ္ၚိ ၁၀၀၀ မ လၟိဟ်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် နွံ ၂၀၀၀၀၊ ဘာလကျာ် နွံ ၃ ဘာ၊ ကျာ်စေတဳ နွံ ၃ တၞုၚ်ရ၊၊
နိရုတ္တိ
ကွာန်ဝွံ ဟိုတ်မနွံ ပ္ဍဲလတူတိသမၠုၚ် အကြာဝါဗိုၚ် (ဝါ) တိဗလးသဝ် မဗိုၚ်ဂေတ်လဝ်တုဲ ကအ် ညးကော်စတုဲ ၀၀ ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ၀၀ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယၟုကွာန်၀၀ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ၀၀ရ၊၊
ဝၚ်
ကွာန်ဝဝဝဝွံ ဒှ်မန်တြေံမွဲတုဲ နူအခိၚ်လဵု မစပ္တန်လဝ်ရောဂှ် နကဵု သက်သဳ သုတေသနဝၚ် ခိုၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံဂွံတီလဝ်ဏီရ၊၊ ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ ဒြဟတ်ခိုဟ် (ၜိုတ် အေဒဳ တေအ်ဂှ် ကွာန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲရးမတ္တမ ၃၂ ဍုၚ် ပ္ဍဲရးဍုၚ်ဝဝရ၊၊ ကြဴနူ အဝဵုသြဇာဂကူဗၟာ နူဗုကာံ ဓလီုဂွံအာ ရာမညဒေသ ဍုၚ်မန်တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၂၈၁/၁၂၈၆ ဂှ် မဂဒူ ကောန်ဍုၚ်တကအ်ဝါန် (ဍုၚ်ဝါန်) ပုန် ကုသၟိၚ်စဍုၚ်ဗၟာ အလိမ်မာမၚ် (အလိမ္မာမၚ်း)တုဲ ကလေၚ်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးမန် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ္တမရ မဂွံဒုၚ်ယၟု သၟိၚ်ဝါရဳရောဝ် မဒှ်ယၟု ဘာသာသေံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမဒတုံပြဟ်နူသွဝ် ရ၊၊ မန်ပ္ဍဲဗဂေါ အခမန် လေဝ် ပုန်ကဵု သၟိၚ်ဗုကာံကီုတုဲ ဒက်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးကီုရ၊၊ ကာလတၠဖြာ မပိုၚ်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳဂှ် ဍုၚ်မန်ဟံသာဝတဳ ကဵု ဍုၚ်မန်မတ္တမ ဒက်မိတ်ရေၚ်သကအ် နမကဵုစ ကောန်ဝုတ်ရေၚ်သကအ်ရ၊၊ တၠဖြာ ပစၞာဲ ဂစာန်ဂစိုတ် သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်တုဲ ညးရပ်ကြိုၚ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊ ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ စိုပ်အာ သၟဝ်တဲ သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်တၠဖြာ မဂစာန်ပုန်တုဲ ညးဒးဂစိုတ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊
သၞာံ ၁၃၄၈ သၟိၚ်ဗညာဥူ တိုန်နန် ဍုၚ်မတ္တမ ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ဗြတ္ထၜ ကဵု လိုက်ဖြာတအ် ပသပုန်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၆၃ ဂှ်တုဲ သၟိၚ်ဗညာဥူ ဒးဒဴအာမံၚ် ဍုၚ်ဝါန်၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၆၉ ဂှ် သၟိၚ်ဗညာဥူ ဟိုတ်ကလေၚ်စဴ ဍုၚ်မတ္တမ ဟွံဂွံတုဲ ဒးအာမံၚ် ပ္ဍဲဗဂေါရ၊၊ တၠညးဗညာဥူ ဟွံမဲတုဲ ကောန်ညး တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ဂွံတိုန်နန်ဟံသာဝတဳရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၈၈ ဂှ် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သီဂွံအာ ဍုၚ်မတ္တမ ကေုာံ မတ်မလီုရ၊၊ စနူဂှ်တုဲ ဍုၚ်မတ္တမ နဒဒှ် ဍုၚ်သၟိၚ်ဨကရာဇ် မပဒတဴဂှ် ဒးအိုတ်အာရ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်ဝွံ နွံ လပါ်ဗၟံက်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာတြေံအိုတ် ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝ ဏအ်ရ၊၊ ဘာဝွံ ပ္ဍဲအခိၚ် ကျာ်ဇၞော်ဝိမလဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ်သီမွဲရ၊၊ ပါဲနူသီတုဲ ဇြပ်သဘၚ်ဓရ်၊ ဇြပ်မၚ်သဳလ်တအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာပလိုတ်
ရာမညနိကာယ ဘာပလိုတ်ဝွံ နွံလပါ်ပလိုတ်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာမခၞံဗဒှ်လဝ် ကြဴနူဘာဗၟံက်ညိရ၊၊ ဘာဝွံ ပတန်လဝ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကျာ်ဇၞော်စန္ဒိမာ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၆၇၀ တေအ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်မၚ်မဲကၠုၚ်ဘာဝွံ သီုဖအိုတ် ဂွံ ၁၀ အဆက်ရ၊၊
ကျာ်စေတဳ
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ ကျာ်စေတဳ သီုဖအိုတ် နွံ ၃ တၞုၚ်၊၊ ကျာ်လဒေါဝ်ဂှ် ဒှ်ကျာ် ကျာ်သြဳကွာန်တုဲ မၞိဟ်ကၠုၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ် ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်
အဓိက ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကွာန်ဝဝဝ ဝွံ ဒှ်ကမၠောန်ဗ္ၚ ကေုာံ တဵုတၞံခၜိုတ်ရဝ်ပါရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပရေၚ်ဗၞိက် စၞစသုၚ်တအ်လေဝ် နွံစ ညိညကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပညာ
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ နာဲဘာဗတောန်လိက်အလဵုအသဳ တန်သဇိုၚ်မူလ (၂) မတုဲ တန်လဒေါဝ် နွံမွဲရ၊၊
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် (caretaker government) (ဗၟာ-အိမ်စောင့်အစိုးရ) ဂှ် ဒှ်အလဵုအသဳယာယဳ မဒက်ပတန်လဝ် သွက်ဂွံ ဆက်ယိုက်ဂၠေင်အာ တာလျိုင်အလဵုအသဳ ပ္ဍဲဍုင်မွဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အလဵုအသဳ မရုဲစှ် နကဵုမာဲ ဟွံမံက်ဂတဝ် ဟွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဏီရ။ ဗီုလဵု မဒ္ဂေတ်ဂှ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်၊ ဗွဲမဂၠိုင် ပွမကလေင်ရုဲစှ် မွဲအလန်တုဲ မွဲအလန်ပၠန်ဂှ် ဟွံမဲ၊ ဒက်ပ္တန်တုဲ နွံအာယုက် စဵုကဵု မရိုဟ်ပလီုရ။
ပွံက်
ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်အလဵုအသဳပံင်ကောံ (coalition governments) မ္ဂး ဟိုတ်နူ အလဵုအသဳဂှ် ပံင်ကောံ ကုဗော်ဂၠိုင်နူ မွဲတုဲ မဒက်ပ္တန်လဝ်ဂှ်ရ စဵုကဵု ကလေင်ပံင်ကောံ ဒက်အလဵုအသဳတၟိမာန်ပၠန်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် ဆက်ကေတ်အာ တာလျိုင်ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ဗက်စန်ဒက် ပံင်ကောံ ညံင်ဂွံ ဒက်အလဵုအသဳမာန် လဝါဲဂှ်ရ။ အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်အလဵုအသဳပံင်ကောံဂှ်မ္ဂး ပရေင်ကမၠောန်ဍုင်ဂှ် ဒးဖန်ကၠောန် နကဵု လၟေင်တ္ၚဲ၊ တုဲပၠန် သၞောဝ်ဍုင်တၟိတၟိ မဒှ်သၞောဝ်မကေတ်တင်လတုပ်စိုတ်ဝါတ်တအ်ဂှ် ခၞံဗဒှ်ဟွံဂွံရ။
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်ဂှ် မလေပ်ဒက်ပ္တန် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ဍုင်မကတဵုဒှ် ပၞာန်၊ လုကဴ အလဵုအသဳမရုဲစှ် နကဵုမာဲ ဟွံဂွံ မံက်တိုန်ကၠုင်ဏီတုဲ မဒှ်အလဵုအသဳ သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ကၠောန်သဘင်မာဲ သွက်ဂွံဒက်ပတန် အလဵုအသဳတၟိရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM ကဏ္ဍ:ပရေင်ဍုင်ကွာန်
ပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်
✍️ #အံက်သာ၊ ၁၃၈၃၊ စဲ(၁၃)မံက်၊ အေပရေယ် ၁၃၊ ၂၀၂၂
🔸နူကဵုဌာနပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန် ပံက်လဝ်ဂကောံထံက်ပၚ် ပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန် နကဵု ယၟု “ဂကောံညးဆာန်ပရေၚ်ပညာမန်” မွဲဂိတု(၁၀၀၀)ဒ္ကေဝ်တုဲ ညးဆာန်ဂကူဆာန်လိက်ပတ်တံ လုပ်ကၠုၚ် ဂကောံသေဲသေဲရ၊ လောန်ကၠုၚ်ခြာဟွံလအ်တေံ နူညးတၠဒါန် နာဲတၠမာန်(ကွာန်သာံလှေဝ်) ကေုာံ သမ္ဘာမိ သူဇာ(ကွာန်ကအ်ခပုၚ်) အလုံမွဲဂြောဝ်ဂတာညးတံ ထံက်ပၚ်လဝ်သြန် သွက်(၁၀၀)သၞာံ လၟိဟ်ဩန်ဖအိုတ် (၄၈၀၀၀၀၀)ပန်စှ်ောဒစါံကိုတ်ဒ္ကေဝ် မံက်ပြာကတ်ကၠုၚ်တုဲ ညးတၠဒါန်တံ ထပ်မံက်ကၠုၚ်သေဲသေဲရ။ 🔸ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ(၅-၄-၂၀၂၂)ဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာဥက္ကံသ (တၠဂုဏ်အဇ္ဇ-တရဴအအာ)ဂှ်လေဝ် ရန်ကဵုပရေၚ်ပ ညာကောန်ဂကူမန်ဂွံအာဍာ်ဇမၠိၚ်မာန်ကီု၊ ဂွံဒှ်အထံက်အပၚ်ကဵု သြန်ထံက်ပၚ်အာစာဘာမန်တအ်ကီုတုဲ လုပ်ဂကောံညးဆာန်ပရေၚ်ပညာမန်ကီုရ၊ ပ္ဍဲအစဳအဇန်သြန်ထံက်ပၚ်ဂကောံ မွဲဂိတု (၁၀၀၀) ဒ္ကေဝ်ဂှ် ညးစုတ်ကဵုသြန်ထံက်ပၚ်သွက် (၁၀၀)သၞာံ လၟိဟ်သြန်အပံၚ် (၁၂)ကိုဋ်ဒကေဝ်ရ၊ သြန်ထံက်ပၚ်တံဂှ် ကၠုၚ်နူဒါန်တွံဓရ်တၠဂုဏ်အ္စာအဇ္ဇ နူဍုၚ်ဖူကေတ်(ဍုၚ်သေံ)ရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။
🔸ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ(၇-၄-၂၀၂၂)ဂှ်လေဝ် အ္စာသဝ် နာဲစောန်တၟး (Dr.မင်းစိုးလင်း) ကေုာံ သမ္ဘာ မိကောန် ထဝ်တံ ရန်ကဵုပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်ဂွံအာဍာ်ဇမၠိၚ်မာန်ကီု၊ ဂွံဒှ်အထံက်အပၚ်ကဵုသြန်ထံက်ပၚ်အာ စာဘာမန်တအ်ကီုတုဲ လုပ်ဂကောံညးဆာန်ပရေၚ်ပညာမန် သ္ဒးစုတ်သြန်ထံက်ပၚ်ဂကောံ မွဲဂိတု (၁၀၀၀) ဒ္ကေဝ်ဂှ် စုတ်ကဵုသြန်ထံက်ပၚ်သွက် (၁၀)သၞာံ ညး (၂)တၠ လၟိဟ်သြန်အပံၚ် (၂၄၀,၀၀၀)ၜါကိုဋ်ပန်ဠက်ဒ္ကေဝ် ကီုရ။
🔸ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ(၄-၄-၂၀၂၂)ဂှ်လေဝ် တၠဂုဏ်အ္စာခေမာသာရ (ရာမညရဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်- ဍုၚ်မတ်မ လီု) ကဵုဒါန်ဝတ္ထုပရေၚ်ပညာ (၂၀၀၀၀၀)ၜါကိုဋ်ဒ္ကေဝ် ကုဌာနပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်ဂှ် ဒု-လျိုၚ်ဌာန မိကြက်နန်ဒုၚ်တဲရောၚ် ဂွံတီကေတ် အတိုၚ်မပတိုန်လဝ် လ္တူမုက်လိက်လပှ်ကျာ Mon National Education Committee ဂှ်ရ။
🔸စိုတ်ဆာန်ဂကူ စိုတ်ဆာန်ပရေၚ်ပညာမန် ညးတၠဒါန်တံ နွံသာ်ဏအ်ဂှ် နူဌာနပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်(ဗဟဵု)တံလေဝ် သီုကေတ်ဂုဏ်စရာဲ သီုပတိုန်ဏာဂုဏ်စရာဲ ဗွဲမဇြိုဟ် နက်တုဲ မွဲကရောံဓဝ် သီုကဵုဆဝ်မ္ရုဟ်လဝ် ညးမဆာန်ဂကူ ညးမဆာန်ပရေၚ်ပညာတအ် ညံၚ်သ္ဂောံ လုပ်ဂကောံညးဆာန်ပရေၚ်ပညာမန်တုဲ ဒက်ပတန်ပရေၚ်ပညာမန်မၞုံကဵုဍာ်ဒ္ကေဝ်အိုတ် သာ်ဏံ ဆဝ်ဗ္ၚုဟ်လဝ်ရောၚ်။
ကအ်ခတဝ်၊ ကွာန်
<mapframe latitude="16.562554" longitude="97.97363" zoom="5" width="400" height="300" align="right"> {
"type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 97.974240,         16.563620        ]      }    }  ] }
ကွာန်ကအ်ခတဝ် ဝွံ ဒှ်ကွာန်မန် နွံပ္ဍဲ ("16.563620N, "97.974240E) တွဵုရးဍုၚ်ကရေၚ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ကအ်ကြိက်ရ၊၊ ဇမၞော်ကွာန်ဂှ် သီုဖအိုတ် နွံၜိုတ် 0,08 mi2 ရ၊၊ ပ္ဍဲလဒေါဝ်ကွာန်ဂှ် နွံကျာ်စေတဳမွဲရ၊၊
လၟိဟ်မၞိဟ်
ကွာန်ကအ်ခတဝ်ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ဂှ် သ္ၚိ သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် (၂၀၀) မတုဲ မၞိဟ်နွံ ၜိုတ် မသုန်ကၠံဒှ်မာန်ရ၊၊
ပလံၚ်ဗစိုပ်
အဓိက ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်ကွာန်ကအ်ခတဝ်ဝွံ ဒှ်ဂၠံၚ်တိုက် သီုကဵုဂၠံၚ်ဍာ်ရ၊၊ နူကွာန်ကအ်ခတဝ် လပါ်သၟဝ်ကျာ 0,75 တိုၚ် စိုပ်ကွာန်ကရေပ် ၜဳဂြာၚ်တုဲ လပါ်ဗၟံက်ကွာန်ဂှ် 0,48 တိုၚ်မ္ဂး စိုပ်ၜဳကဍတ်ရ၊၊ တိတ်ဂၠံၚ် သၠုၚ်ကျာကွာန်မ္ဂး 1,73 တိုၚ်မ္ဂး စိုပ်ဂၠံၚ်ဇၞော် မအာကွာန်ကျာ်ကဗၚ်၊ ပလိုၚ်တၟအ်ရ၊၊
နိရုတ္တိ
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ကွာန်ဝွံ ဟိုတ်မနွံ ပ္ဍဲလတူတိသမၠုၚ် အကြာဝါဗိုၚ် (ဝါ) တိဗလးသဝ် မဗိုၚ်ဂေတ်လဝ်တုဲ ကအ် ညးကော်စတုဲ ၀၀ ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ၀၀ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယၟုကွာန်၀၀ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ၀၀ရ၊၊
ဝၚ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ကွာန်ဝဝဝဝွံ ဒှ်မန်တြေံမွဲတုဲ နူအခိၚ်လဵု မစပ္တန်လဝ်ရောဂှ် နကဵု သက်သဳ သုတေသနဝၚ် ခိုၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံဂွံတီလဝ်ဏီရ၊၊ ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ ဒြဟတ်ခိုဟ် (ၜိုတ် အေဒဳ တေအ်ဂှ် ကွာန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲရးမတ္တမ ၃၂ ဍုၚ် ပ္ဍဲရးဍုၚ်ဝဝရ၊၊ ကြဴနူ အဝဵုသြဇာဂကူဗၟာ နူဗုကာံ ဓလီုဂွံအာ ရာမညဒေသ ဍုၚ်မန်တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၂၈၁/၁၂၈၆ ဂှ် မဂဒူ ကောန်ဍုၚ်တကအ်ဝါန် (ဍုၚ်ဝါန်) ပုန် ကုသၟိၚ်စဍုၚ်ဗၟာ အလိမ်မာမၚ် (အလိမ္မာမၚ်း)တုဲ ကလေၚ်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးမန် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ္တမရ မဂွံဒုၚ်ယၟု သၟိၚ်ဝါရဳရောဝ် မဒှ်ယၟု ဘာသာသေံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမဒတုံပြဟ်နူသွဝ် ရ၊၊ မန်ပ္ဍဲဗဂေါ အခမန် လေဝ် ပုန်ကဵု သၟိၚ်ဗုကာံကီုတုဲ ဒက်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးကီုရ၊၊ ကာလတၠဖြာ မပိုၚ်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳဂှ် ဍုၚ်မန်ဟံသာဝတဳ ကဵု ဍုၚ်မန်မတ္တမ ဒက်မိတ်ရေၚ်သကအ် နမကဵုစ ကောန်ဝုတ်ရေၚ်သကအ်ရ၊၊ တၠဖြာ ပစၞာဲ ဂစာန်ဂစိုတ် သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်တုဲ ညးရပ်ကြိုၚ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊ ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ စိုပ်အာ သၟဝ်တဲ သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်တၠဖြာ မဂစာန်ပုန်တုဲ ညးဒးဂစိုတ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊
သၞာံ ၁၃၄၈ သၟိၚ်ဗညာဥူ တိုန်နန် ဍုၚ်မတ္တမ ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ဗြတ္ထၜ ကဵု လိုက်ဖြာတအ် ပသပုန်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၆၃ ဂှ်တုဲ သၟိၚ်ဗညာဥူ ဒးဒဴအာမံၚ် ဍုၚ်ဝါန်၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၆၉ ဂှ် သၟိၚ်ဗညာဥူ ဟိုတ်ကလေၚ်စဴ ဍုၚ်မတ္တမ ဟွံဂွံတုဲ ဒးအာမံၚ် ပ္ဍဲဗဂေါရ၊၊ တၠညးဗညာဥူ ဟွံမဲတုဲ ကောန်ညး တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ဂွံတိုန်နန်ဟံသာဝတဳရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၈၈ ဂှ် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သီဂွံအာ ဍုၚ်မတ္တမ ကေုာံ မတ်မလီုရ၊၊ စနူဂှ်တုဲ ဍုၚ်မတ္တမ နဒဒှ် ဍုၚ်သၟိၚ်ဨကရာဇ် မပဒတဴဂှ် ဒးအိုတ်အာရ၊၊
ဘာလကျာ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်ဝွံ နွံ လပါ်ဗၟံက်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာတြေံအိုတ် ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝ ဏအ်ရ၊၊ ဘာဝွံ ပ္ဍဲအခိၚ် ကျာ်ဇၞော်ဝိမလဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ်သီမွဲရ၊၊ ပါဲနူသီတုဲ ဇြပ်သဘၚ်ဓရ်၊ ဇြပ်မၚ်သဳလ်တအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာပလိုတ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာပလိုတ်ဝွံ နွံလပါ်ပလိုတ်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာမခၞံဗဒှ်လဝ် ကြဴနူဘာဗၟံက်ညိရ၊၊ ဘာဝွံ ပတန်လဝ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကျာ်ဇၞော်စန္ဒိမာ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၆၇၀ တေအ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်မၚ်မဲကၠုၚ်ဘာဝွံ သီုဖအိုတ် ဂွံ ၁၀ အဆက်ရ၊၊
ကျာ်စေတဳ
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ ကျာ်စေတဳ သီုဖအိုတ် နွံ ၃ တၞုၚ်၊၊ ကျာ်လဒေါဝ်ဂှ် ဒှ်ကျာ် ကျာ်သြဳကွာန်တုဲ မၞိဟ်ကၠုၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ် ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
အဓိက ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကွာန်ဝဝဝ ဝွံ ဒှ်ကမၠောန်ဗ္ၚ ကေုာံ တဵုတၞံခၜိုတ်ရဝ်ပါရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပရေၚ်ဗၞိက် စၞစသုၚ်တအ်လေဝ် နွံစ ညိညကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပညာ
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ နာဲဘာဗတောန်လိက်အလဵုအသဳ တန်သဇိုၚ်မူလ (၂) မတုဲ တန်လဒေါဝ် နွံမွဲရ၊၊
ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် ဒှ်ဒတန် ဗ္တောန်လိက် သွက်ကောန်ၚာ်တအ်ကီုရ၊၊
ဝါ (ကလျာဏမိတ္တ)၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
ဘာဝါ (ကလျာဏမိတ္တ) ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယံင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၃ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၃၊ ဝှ် ၂၃။
မန်သိင်အံင်
မန်သိင်အံင် (မွန်စိန်အောင်)(၁၂ ဒဳဇြေန်ဗါ ၁၉၃၄ - ၃၀ ဂျောန် ၂၀၂၁) ဝွံ ပ္ဍဲကဵုအခိင်အခေတ်ညးမ္ဂး ဒှ်ကောန်မှိင်ပေါဲဇာတ် မဒယှ်အိုတ်မွဲတၠ ပ္ဍဲအလုံဒေသရးမန်တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဝင်အနုသုခုမမန် သွာင်ပေါဲဇာတ်မ္ဂး ဒှ်မၞိဟ်မကလေင်ဒယှ်ေလှ်ေ နကဵုဘာသာမန် ကိုပ်ကၠာအိုတ်လေဝ် ဟီုဂွံရ။ ညးဝွံ နူဘဝသၟတ် အာယုက် ၁၁ သၞာံဂှ် စလှ်ေကၠုင်ပေါဲ ပ္ဍဲအကြာကွာန် (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်)တုဲ အာယုက် ၁၃ သၞာံဂှ် ကတဵုဒှ် ကောန်မှိင်ဇၞော် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု မလုပ်လှ်ေ ပ္ဍဲဇာတ်ဗၟာရ။ ဂကူမန်တအ်ဂှ် နူစ ဍုင်ဟံသာဝတဳ မဒးဒုင်ပလီု၊ ဂကူမန် မဒးဒုင်စံင်ယဇ် ကဵုဗၟာအံင်ဇေယျ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၅၇ဂှ်တုဲ လပါ်အနုသုခုမဂှ် ဟွံပြာကတ် သှ်ေသၟေဟ်ဒၟံင် ဆအကြာကွာန်ညိညဟေင်ရ။ ညးဝွံ ဟိုတ်နူ ဒှ်ဂကူမန် ဒယှ်ေ နကဵုဘာသာမန်လေဝ်ဂွံကီုတုဲ ၜိုန်ရ နွံပ္ဍဲပေါဲဇာတ်ဗၟာကီုလေဝ် အခိင်မအာလှ်ေ ပ္ဍဲကွာန်မန်တအ်မ္ဂး လှ်ေဒယှ်ေကဵု သီုဗီုမန်ကီုရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၀တအ် ဟိုတ်နူ အစောန်စရာဲကွတ်အနုသုခုမညးခိုဟ်တုဲ ညးမဂွံ ဒုင်ဇိုန်ဏှင်ကဵု တဆိပ်ထဝ် လုကဴဗၞတ် ပိသၞာံအဆက်ဆက်ရ။ နူဂှ် ဂကောံဇာတ်ဗၟာ ဍုင်လ္ဂုင် ကော်ကဵုလှ်ေ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အစာဇာတ်ဗၟာဟီုကဵုညး “မန် (မွန်)” မစုတ်လဝ် ဂတယၟုဂှ် စၞးဂှ် သၠာဲကဵု “မာန် (မန်း)” မဒှ်အရာ မဂွံအဓိပ္ပါယ် မာန္တလေ ဟွံသေင်မ္ဂး “မျာန် (မြန်)” မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဂကူဗၟာမ္ဂး ညးတအ် သ္ဇိုန်ဏှင်ကဵု တဆိပ်ထဝ် ရောင်။ ဆဂး မန်သိင်အံင်ဝွံ နကဵု ဆီဇာတိမာန်ဇာတိဂကူမန်တုဲ ညးဟွံဒုင်တဲရ။ သၞာံၜိုတ် ၁၃၃၈ ဂှ် ဇာတ်မန်ပေင်င် ဇာတ်မန်ထဝ်ကျာင် စကတဵုဒှ်ကၠုင်၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၅၀ ဂှ် မန်သိင်အံင် ကလေင်ပ္တန်ဇာတ်တၟိ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု။ နူဂှ် ဇာတ်ဂှ် မၞိဟ်ပြးတုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၃၅၈ ဂှ် ကလေင်ပ္တန်ဇာတ်တၟိ မွဲဝါပၠန် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု။ ပ္ဍဲပေါဲဇာတ်အလန် လက်ကြဴဝွံဂှ် ၜိုန်ရ ဆက်ကေတ်တာလျိုင် နဒဒှ် ကောန်မှိင်ဇၞော်ကီုလေဝ် ခတောဲကဝါ် ထ္ၜလဘာ်ကောန်တၞောဝ်တၟိဇကုတုဲ လှ်ေကၠုင်လဝ်ရ။ ဗွဲကြဴညိ ဟိုတ်နူ ကွဳလိုင်ဓါတ်ဗကပ် တဲဟွံခံင်တုဲ လှ်ေဟွံဂွံ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ ဂှ် အာပဒတဴ ကရောမ် ကောန်ဝုတ်ဇကု မိအေမန်ဆာန် ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာ ပွိုင်မွဲသၞာံပြင်င်။ ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာဂှ်လေဝ် မန်သိင်အံင် မဂွံဒုင်ပတိုန်စရာဲ နူကဵု ဂကောံမန်အဝ်သတေလျာ၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲစင် တ္ၚဲဂကူမန် ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာဂှ်လေဝ် ဂွံလှ်ေပျး ထ္ၜးဏာ ကွတ်အနုသုခုမဇကုညိညကီုရ။ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဂျူလာင် ၃၀ ဂှ် စုတိကလိလောန်စဴအာ ဘဝပရလိုက် ပ္ဍဲသ္ၚိ ဍုင်ဇြပ်ဗုရ။
ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်
ဘာပါင်ကြုင်ယင်ဒိန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
မန်သိင်အံင်
ဘဝသၟတ် ကေုာံ အစာကိုပ်ကၠာဂမၠိုင်
နာဲမန်သိင်အံင် ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ ကွာန်ကအ်ဒုန်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၃၄ ဒဳဇြေန်ဗါ ၁၂ (သက္ကရာဇ် ၁၂၉၆ မြေက္ကသဵု ၇ မမံက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ မဒှ်ကောန် နာဲညောအ်၊ မိမေဝ် သီုဖအိုတ် နွံကောဒေအ် ၁၄ တၠရ။ နာဲမန်သိင်အံင်ဝွံ နူဍောတ်တ် ဟိုတ်နူဝါသနာဇၞော် ပ္ဍဲအရာမလှ်ေဒယှ်ေတုဲ အခိင်ၜိုတ် အာယုက် (၉) သၞာံဂှ် စဗတောန်ကၠုင် ကွတ်အနုသုခုမဂမၠိုင်ရ။ အစာ နာဲမန်သိင်အံင် မကေင် ဗတောန်ကၠုင်တအ်ဂှ် လပါ်ဒွက်မ္ဂး အစာကၞေဟ် နာဲပြံင်ဟလှပ် (ကွာန်ကအ်ဒုန်ကအ်ပၞဟ်)၊ နာဲဍာ်ပုင် (ကွာန်ကအ်ဒုန်ကအ်ပၞဟ်)၊ ပ္ဍဲလပါ်ကွတ်လှ်ေမ္ဂး အစာကိုပ်ကၠာ မဂွံဗတောန်လဝ် နူကဵု နာဲရသိ (ကွာန်ကအ်ဒုန်) နာဲဗေဒင် (ကွာန်သၞေဟ်ဍုင်)၊ နာဲဇုက် (ကွာန်ပါင်ကၟာဒကှ်)။ အခိင် နာဲမန်သိင်အံင် မကလိဂွံ အာယုက် ၁၁ သၞာံဂှ် မအံက်ညး နာဲညောအ် ပ္တန်ကဵုဇာတ်ပေါဲမန်တုဲ စလှ်ေကၠုင် အကြာကွာန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်ဂှ် ယၟုမြဟ် ဒှ်အထိုင်အသး ညးဒေသတအ်ရ။
ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
မန်သိင်အံင်
ဘဝကောန်မှိင်ဇၞော် ပ္ဍဲဇာတ်ဗၟာ
ပ္ဍဲအခိင် နာဲမန်သိင်အံင် မကလိဂွံ အာယုက် (၁၃) သၞာံ ၁၉၄၇ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၉) ဂှ် ညးတိုန်အာ ဍုင်မတ်မလီု လုပ်ဇာတ်ဗၟာ ဂွံဒှ် ကောန်မှိင်ဇၞော်မွဲတၠရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပေါဲဇာတ်မန်ဇၞော်ဇၞော် ဟွံမဲမွဲဏီရ။ ကြဴနူ ဍုင်မန်ဟံသာဝတဳ မဒးဒုင်ပလီု၊ ဂကူမန် မဒးဒုင်စံင်ယဇ် ကုဗၟာအံင်ဇေယျ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၇၅၇ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲဂကူမန် လပါ်အနုသုခုမဂှ် ဟွံပြာကတ်၊ ဂကူမန် လတူဍုင် ဗီုကဵု ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီုတအ်ဂှ်လေဝ် ဟီုအရေဝ်မန်ဟွံဂွံ ဒှ်အာဗၟာတုဲ လှ်ေဒယှ်ေ အနုသုခုမ နကဵုဘာသာဗၟာဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် ညးမဒှ် ကောန်မှိင်ဇၞော် ပ္ဍဲမတ်မလီုဂှ် ကာလညးတအ် အာလှ်ေ ပ္ဍဲကွာန်မန်မ္ဂး ညးလှ်ေ ဒယှ်ေကဵု သီုဗီုမန်ကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု ရမ္သာင်မန် လတူစင်ပေါဲဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲခေတ်လက်ကြဴဏအ်မ္ဂး နာဲမန်သိင်အံင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဒယှ်ေ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်တုဲ ပြာကတ်ကၠုင် နကဵုယၟု ကောန်မှိင်မန် မန်သိင်အံင် ပ္ဍဲခရိုင်တၞင်သဳ(အခိင်လၟုဟ် တွဵုရးဍုင်မန်၊ တွဵုရးဍုင်ကရေင်၊ ရးတၞင်သဳ)ရ။ အရာတၟေင် မန်သိင်အံင်ဂှ် ပ္ဍဲအရာမဒယှ်ေ လရိုအ်ယာံ ကဝါဲဂြိုပ်၊ ဒံင်သၠာ် ဂတက် (ဂျောန်) ကေုာံ ဝေင်ပချဳက္ဍိုပ်တအ်ဂှ် စိစောန် ဍိုန်ဍောတ် မြက်စာ ဗွဲမလောန်တုဲ ဒှ်သင်္ကေတတၟေင်ညး ပ္ဍဲကဵု ကွတ်လှ်ေဝိဇ္ဇာညးရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၇ ခေတ်ပါလဳမာန်ဒဳမဝ်ကရေသဳ မကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ထ္ၜးပျးယေန်သၞာင်မန် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီုဂှ် ဝန်ဇၞော်ဥူနု ဇိုန်ဏှင်ကဵု ညးတဆိပ်ထဝ်ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် နူသၞာံ ၁၉၅၉ (သက္ကရာဇ် ၁၃၂၁)ဂှ် နူကဵု သၟိင်ဍုင်တအ် ဇိုန်ဏှင်ကဵု တဆိပ်ထဝ် လုကဴဗၞတ် (၃) သၞာံ အဆက်ဆက်ကီုရ။
ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၅၊ ဝှ် ၅၅။
မန်သိင်အံင်
ဘဝကောန်မှိင်ဇၞော် ပ္ဍဲဇာတ်ဗၟာ
နူဂှ် ဂကောံအစာဇာတ် ဍုင်လ္ဂုင် ကော်ညး သွက်ဂွံ ကဵုလှ်ေ ပ္ဍဲဒေသလ္ဂုင်တေအ်ရ။ ကြဴနူ မလှ်ေဂွံဇာတ် ၜိုတ်ကဝက်သၞာံတုဲ အစာဇာတ်တအ်ဟီုကဵုညး ယၟုဂတ မစုတ်လဝ် "မန် (မွန်)" ဂှ် စၞးဂှ် သၠာဲကဵု "မာန် (မန်း)" မဒှ် အရေဝ် မပစၞး မာန္တလေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး "မျာန် (မြန်)" မဒှ်အရေဝ် မပစၞး ဂကူဗၟာမ္ဂး နူကဵုညးတအ် သ္ဇိုန်ဏှင်ကဵု တဆိပ်ထဝ်တုဲ ကလိဂွံ ယၟု ယှိုဲမာန်သိင်အံင် (ရွှေမန်းစိန်အောင် /ရွှေမြန်စိန်အောင်) ရောင်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲလောကကောန်မှိင်တအ်မ္ဂး ဂတယၟုဇကု ဂွံစုတ် (တဆိပ်)ထဝ် (ရွှေ) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမကလိဂွံလဝ် တဆိပ်ထဝ် မ္ဂး မၞိဟ်ဒးစိုတ်ဂၠိုင်ရ။ ဥပမာ "ရွှေမန်းတင်မောင်"။ ဆဂး မန်သိင်အံင်ဂှ် တဆိပ်ထဝ်ဂှ် ညးဟွံသၠာဲကဵု ယၟုဇာတိမန်ဇကုလးလးရ။
ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်ကြုင်ယင်ဒိန်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မန်သိင်အံင်
ဘဝကောန်မှိင်ဇၞော် ပ္ဍဲဇာတ်ဇကု
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၃၈ ဂှ် ဇာတ်မန်ပေင်င် ဇာတ်မန်ထဝ်ကျာင် မံက်ဂတဝ်ကၠုင်ရ။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၄၃ ဂှ် ညးအာစိုပ် ပဒတဴ ပ္ဍဲကွာန်ဒဵုဣသိ။ ကြဴနူ မဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ဇာတ် ဗွဲမလအ်၊ မဒှ်အခိင် မဗတောန်ဒၟံင် ကုကောန်ဇာတ်တအ်တုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၃၅၀ ဂှ် ဒက်ပ္တန်ဇာတ်တၟိ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂွံ ၃-၄သၞာံ၊ ဟွံပြေပြံင် ဒးဒေါအ်ဇူပၠန်။ စိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၅၈ ဂှ် ပြံင်တိုန်အာဍုင်မတ်မလီုတုဲ ကလေင်ပတန်ဇာတ် ကောန်ဗၠာဲဇကု မန်သ္ဍိုက်ဆာန် ဒှ်ကောန်မှိင်တိုင်၊ ဇကုဒှ်ကောန်မှိင်ဇၞော်ကီုရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူ ကွဳလိုန်ဓါတ်ဗကပ်တုဲ ဗွဲကြဴ လှ်ေပေါဲဟွံဂွံကွေဟ်ဟ်ရ။ ကောန်ဝုတ်ညး မိအေမန်သာန်ဂှ် ဆက်လှ်ေထ္ၜး ကေတ်တာလျိုင် ပ္ဍဲကဵု ပေါဲဇာတ်တအ်ဂှ်ရ။ ဗွဲကြဴညိ အာယုက်လေဝ်ဇၞော် ကမၠောန်ဇာတ်လေဝ် ဟွံပြေပြံင်ကွေဟ်ဟ်တုဲ ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန်ပေါဲဇာတ်ရ။ ဆဂး စိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၇၈ ဂှ် ကောန်ဝုတ်ဇကုဍောတ်အိုတ် မိကေသဳနန် ပ္တန်ဇာတ် ကျာ်သြဳမန်ဂှ်လေဝ် ဗိုင်လှ်ေစ ညိညကီုရ။
ဘဝသ္ၚိကၟိန်
နာဲမန်သိင်အံင်ဝွံ ညးစှ်ေဒၞာဲ ဒက်ဘဝသ္ၚိကၟိန် ပိအဆက်၊ အိန်ထံင်ပထမဂှ် မိတင်ကြည် ဇာတိကွာန်သၞေဟ်ကိုင် နကဵု သမ္ဘာဏအ်ဂှ် ကလိဂွံ ကောန်ဝုတ် တြဴ (မိအုံးရီ၊ မိကြည်ဆွေ၊ မိစု၊ မိထွေးတင်၊ မိမြင့်စန်း၊ မိဍောင်သြန်)၊ အိန်ထံင်ဒုတိယဂှ် မိခင်ညွန့် ဇာတိကွာန်သၞေဟ်ခြေင် ကလိဂွံ ကောန်ဝုတ်မွဲ မိတင်မြင့်၊ အိန်ထံင်လက်ကြဴအိုတ် ကုမိပျိုဟိန်း ဇာတိကွာန်ဒဵုဣသိ ကလိဂွံကောန်ပိ မာံမန်သ္ဍိုက်ဆာန်၊ မိအေမန်သာန်၊ မိကေသဳနန်။ တုဲပၠန် နာဲမန်သိင်အံင် လွဳစလဝ် ကောန်တြုဟ်မွဲ နကဵုယၟု ကောန်မှိင် ကောန်မှိင်င္ၚေက်။ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၆၇ ဂှ် ကောန်ဝုတ်ညး ကောန်မှိင်ဗြဴဒယှ် မိအေမန်သာန် မွဲစွံ ကုတြုဟ်တၠသ္ၚိဇကုဂှ် ပြံင်အာမံင် ဍုင်အဝ်သတေလျာ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ ဂှ် နာဲမန်သိင်အံင် ပြာပ်အာ ဇရေင်ကောန်ဝုတ်ဇကု မိအေမန်သာန် ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာ ပွိုင်ၜိုတ် မွဲသၞာံ။ ပၞောဝ်ကဵု ကောန်ဇာတ်ဂမၠိုင် ညးမစိုန်သကီု ယၟုမြဟ် ပ္ဍဲကဵု ကွတ်အနုသုခုမဂှ် ကောန်ဗၠာဲလွဳဗစ ကောန်မှိင်င္ၚေက်၊ မိဍောင်သြန်၊ မိအေမန်သာန်၊ မိကေသဳနန် ကေုာံ မန်သ္ဍိုက်ဆာန် တအ်မဒှ်အိုတ်ရ။
လအိတ်ဘဝ
နာဲမန်သိင်အံင် ဝွံ နကဵု အာယုက်ဇၞော် စုတိစဴအာ ဘဝပရလိုက် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဂျူလာင် ၃၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၇း၁၅ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု အရာပ်အံင်သာယာ ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကဏ္ဍ:BEHM
ဂတိ ၅
ပေတဂတိ
ပွမအာဒှ်ဘုံဘဝပြိုတ်
တိရစ္ဆာနဂတိ
ပွမအာဒှ် ဘဝတိရစ္ဆာန်
ဒေဝဂတိ
ပွမအာက္တဵုဒှ် ဘဝဒေဝတဴ
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ဒိန်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၇ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသိပ္ပံ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၁၊ ဝှ် ၂၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပုပ္ဖါရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ဒိန်
ဘာပုပ္ဖါရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယံင်ဒိန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၁၊ ဝှ် ၃၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
စေတဳ
ကျာ် စေတဳ (Stupa,Pagoda)ဘုတ် ဘာ တအ်ဂှ် ပ္ဍဲသာသနာကျာ်တြဲ ဂေါတမဝွံ သွက်ညးကောန်ဘာသာတအ် တၞဟ်နသ္ဂောံလ္ၚောဝ် ပူဇဴ ဗှ်ဗၞဟ်ဂုဏ်ကျာ်ဓရ်သၚ်တအ်မာန်တုဲ ကဵုအခေါၚ်ကၠောန်ဗဒှ် တၞဟ်ဟ်သာ်တအ်နွံအိုတ်ရ။
စေတဳ (၄) ဂကူ
"စတာရိမာနိ အာန္ဒ စေတိယာနိ၊ ကတမာနိ စတ္တာရိ ဓမ္မစေတိယ ဓာတုစေတိယံ ပရိဘောဂိယံ ဥဒ္ဒိဿကံ။ ဣမာနိ ခေါ အာနန္ဒ စတ္တာရိ စေတိယာနိ။ (တေရသကနိပါတ်၊ ကာလိၚ်္ဂဗောဓိဇာတ်)"
သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာသုဝဏ္ဏဘူမိ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်သာကေတ၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၁၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၄၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ပါင်မ္ၚဵုဇၞော်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်မ္ၚဵုဇၞော်
ဘာပါင်မ္ၚဵုဇၞော် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ပါင်မ္ၚဵုဇၞော်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၃ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၄၊ ဝှ် ၁၃။
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် (၁၀) ပြကာ
သမ္ပသနဉာဏ်
ဉာဏ်ဇွိတ်သပေါတ်ခန္ဓ (၅) မဒှ်ဟွံဗိုန်
ဥစ္စယဗ္ဗယဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ်ဒှ် လီု
ဘၚ်္ဂဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ်လီု
ဘယဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ်မၞုံကဵုဘဲမဇၞော်
အာဒဳနဝဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ်မၞုံကဵုဒုဟ် (သံသာ)
နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်နာံလေဝ်ဇအိုတ်ဇရ (စိုတ်သံသာ)
ပဋိသၚ်္ခါရဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ် ဟိုတ်ဂွံတိတ်ဗၠးနူသံသာပြဟ်
သၚ်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ် ဗွဲမဇ္ဇျဟ်
စာမဒေဝဳ၊ဨကရာဇ်ဗြဴမန်
ဨကရာဇ်ဗြဴမန်စာမဒေဝဳ
ကၟိန်ဍုၚ်ထာဲဂှ် ပိုဲကောန်မန်တအ် ကော်စ ကၟိန်ဍုၚ်သေံရ ဒကုတ်လဒေါဝ်ဍုၚ်သေံ ကေုာံ သၟဝ်ကျာဍုၚ်သေံ အပိုၚ်အခြာ ခေတ်လၟုဟ်ဝွံ နူတမၠာတမၠာတေံ ကေၚ်ဒှ်ကၠုၚ် ကၟိန်ဍုၚ်မန်ရ ကၟိန်ဍုၚ်မန်ဂှ် မန်တအ်ကော်ခဲစ ကၟိန်ဍုၚ်ဒွာရဝတဳရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ သ္ဂုတ်သၟဝ်ကျာ ကၟိန်ဍုၚ်ဒွာရဝတဳဂှ် ဟရိဘုဉ္ဇယ (လာံဗုန်) ဂးယၟု ဍုၚ်မန်မွဲ နွံတဴရ၊ ဨကရာဇ်ဗြဴစာမဒေဝဳ ကောန်ဂကူမန်ဝွံ အုပ်ဓုပ်ပကၚ်ရၚ်လဝ် ဍုၚ်လာံဗုန်ဂှ် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။
ဨကရာဇ်ဗြဴ စာမဒေဝဳ ကောန်ဂကူမန်ဝွံ ပ္ဍဲကိစ္စပရေၚ်ဖန်ဖက် အုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် လညာတ်သၠဲလး စဳကၠးဗွဲမလောန်ရ၊ ညံၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဂွံၜိုဟ်ဩိုဟ်ရာၚ်ဆာဲ ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်တအ် ညံၚ်ဂွံဒှ်တသိုက်စိုတ် ကာယ ရေၚ်တၠုၚ်ရ တၠတိဗြဴ စာမဒေဝဳဝွံ ၜိုန်ရဒှ်တဴ ညးဗြဴကီုလေဝ် ဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံ သတ္တိ ဗျတ္တိ ရ၊ လ္ပာ် ပရေၚ်ကွတ်ပၞာန် ပၠန်လေဝ် မပ္တံကဵု ပွမဍိုက်စိၚ် ဍိုက်ချေံ ပွထပက်ဗၞုဟ် ဗာ်ဇြၚ်တအ်ဂှ် စဵုကဵုမၞိဟ် ဂွံဂံၚ်ပြိုၚ်ပ္ကါန်ဟွံမွဲ နကဵုကွတ်တဲ စိုန်သကီု ဗွဲမလောန်ရောၚ်ဂး။
ဒးကာလမွဲဝါ ဃောတၠတိဗြဴ စာမဒေဝဳ ပဒ္တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်လဝေါဂှ် ကောန်ဗၠာဲသၟိၚ်ဗၟာမွဲဇကု ထၞေန်စပ်မက်ဂၠက်တဴ ပ္ဍဲရူပါရီု နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ စဵုကဵုစဟွံစ်ှေ တိက်ဟွံသၠိၚ် ကတဵုဒှ်ဒၟံၚ် ဒုက္ခဝေဒနာရ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကောန်သၟိၚ်ဂှ် ကၠုၚ်အာတ်ပါန် မေတ္တာဆာန် နာဲဗြဴ ဗွဲမယေန်သၞာၚ်ရ ဆ္ဂးဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံကလိဂွံမေတ္တာနာဲဗြဴဂှ်ရ အာတ်ကေတ်နဲၜတ်တ် ယဝ်ဟွံဂွံမ္ဂး ကေတ်နနဲကြံၚ်ၚ်ဏောၚ် လဝ်စိုတ်တုဲ ပကောံကေတ်ဗိုလ်လဗး ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်တုဲ ဇက်ကၠုၚ်လုပ်ဗတိုက်ဍုၚ်လဝေါရ တၠတိဗြဴလေဝ် ဗကောံကေတ် ဇြဟတ် ဗိုလ်လဗးဇကုတုဲ ဒစးဇက်တိတ်အာကီုရ၊ပၞာန်ၜါလ္ပာ် ဂဗဆဵု ညာတ်ညးသ္ကအ် ပ္ဍဲဘာ်တရဴတုဲ က္တဵုဒှ်ပေါဲဗတိုက် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ၊ၜိုန်ဂှ်လေဝ် မွဲလ္ပာ်ကဵုမွဲလ္ပာ် ကေတ်ကမျဇၞး ညးသ္ကအ် ဟွံဂွံရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟိၚ်ဒပ်ၜါလ္ပာ် ညးမွဲအဲမွဲ ညံၚ်ဂွံပြိုၚ်ပ္ကါန် ကေတ်ကမျဇၞးဂှ် တၠတိဗြဴစာမဒေဝဳ ချူဏာလိက် ဗစိုပ်ဇရေၚ်ကောန်သၟိၚ်ဗၟာရ‌ ကောန်သၟိၚ်ဗၟာလေဝ် တုပ်စိုတ်တုဲ သၟောဲကြန်လဝ်တ္ၚဲရ။
ကာလစိုပ်တ္ၚဲ မသၟောဲကြန်လဝ်ဂှ် နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ ကျိုၚ်ကေတ်ကယျိုၚ် ဒကိုပ်ပၞာန် ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်တုဲ  ချေံညးကဵုညး စိုပ်ကောံကၠုၚ်ဖလာတ် ဒၞာဲသၟောဲကြန်လဝ်ဂှ်ရ၊ သွက်ဂွံပြိုၚ်ပ္ကါန်ဂှ် နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ ကဵုဏာတၚ်သမ္တီ ကုကောန်သၟိၚ်ဗၟာတုဲ ပပ္တံနူလုပ်ပေါဲဗတိုက် အကြာကောန်သၟိၚ်ညးတအ် ၜါတၠရ ၜိုန်ရ ပြိုၚ်ပ္ကါန်တဴလုကဴပွိုၚ်မွဲဗဂါပ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူကွတ်တဲ စိုန်သကီုဒၟံၚ် သီုညးၜါတၠဂှ်ရ ကေတ်ဇၞးကေုာံရေၚ်သ္ကအ်ဟွံဂွံရ၊ဒေါဝ်တ္ၚဲ ဇူတဴမွဲချိုန်ခဏတုဲ ပ္ဍဲကဵုအခိၚ်တ္ၚဲစေၚ် ကလေၚ်မွဲ ကာလလုပ်တဝ်ဇၞးပၠန်ဂှ် ဇြၚ်နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ ဂြိပ်လုပ်ကၠုၚ် ပြဟ်ပြေဟ်လောန်တုဲ ‌ကောန်သၟိၚ်ဗၟာဂှ် စဵုကဵုဟတးဇကုဟွံဟတာပ် ဇြၚ်နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ အာဒွံဒး တွဵုတဲ ကောန်သၟိၚ်ဗၟာရ၊ဆီနူတွဵုတဲ ကောန်သၟိၚ်ဗၟာဂှ် တၟိုဟ်တိတ်ကၠုၚ်ရ။
ကောန်သၟိၚ်ဗၟာ လကိုတ်စိုတ်တုဲ တံၚ်ကလေၚ်ချေံ ဂြိပ်ဒဴတိတ်အာရ ဗိုလ်လဗးဗၟာတအ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်လေဝ် ဂွံညာတ်ကေတ်သၟိၚ် ဒပ်ပၞာန်ဇကု ကျအာညး ရဴသာ်ဂှ် ဖေက်လကိုတ် ဂြိပ်ဒဴ ပေက်ပြးဇးအာအိုတ်ရ၊ ကာလဂှ် နာဲဗြဴစာမဒေဝဳ ဂွံအာပေါဲအံၚ်ဇၞး ပ္ဍဲကာလဂှ်ရ၊ ဨကရာဇ်ဗြဴစာမဒေဝဳဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် သာသနာ (၁၁၇၆) သၞာံဂှ် က္တဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်သာသနာ (၁၂၀၆) ကာလညး ကလိဂွံအယုက် ဗၞတ် (၃၀) ဂှ် ဒုၚ်အဘိသိက် နဒဒှ် ဨကရာဇ်ဗြဴတုဲ ဂွံပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ် လာံဗုန်ရ၊ တၠတိဗြဴဝွံ ဂွံပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ် ကာလကလိဂွံ အယုက် (၅၂) သၞာံ ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် အပ်ဇိုန်ကဵု ကောန်ဂၠုဇကု 'မဟန္တယသ' ရ တန်တဴအာ နဒဒှ်သၟိၚ်ဗျု လုကဴ(၁၂)သၞာံတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်သာသနာ (၁၂၆၈) သၞာံ ကာလကလိဂွံ အယုက်(၉၂)သၞာံဂှ် စုတိစဴအာသွဝ်ရောၚ်။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဨကရာဇ်ဗြဴ
ကျာ်သြဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်မာန္တလေ
ဘာကျာ်သြဳမန် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ချာန်မျတာဇြဳ ဍုင်မာန္တလေ၊ ရးမာန္တလေ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၁၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနရိန္ဒ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၃၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးမာန္တလေ
ဂဗုတ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ရဝ်ဟိန်ဂျာ
ဂဗုတ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ရဝ်ဟိန်ဂျာ (Rohingya genocide case) ဟွံသေင်မ္ဂး ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာ စောဲဂဗုတ် ဍုင်ဗၟာ ပ္ဍဲရုင်ဗစာ ဂၠးကဝ် (The Gambia va Myanmar at ICJ)ဂှ် ဒှ်အရာမစၟဳစၟတ် လပံက်ရုင် ညံင်ညးဂၠးတိဂွံတီ ကိစ္စသၟိင်တၠဗၟာ ကလိလောန်လဝ်ဒုဟ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ရဝ်ဟိန်ဂျာ ပ္ဍဲရုင်ဗစာ သၞောဝ်ဓဝ် ဂၠးကဝ်ရ။ နကဵု ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာ ပ္ဍဲ ၁၁ နဝ်ဝေမ်ပါ ၂၀၁၉ ဂှ် ပတိုန်လိက် ကုရုင်ဗစာဂၠးကဝ် ဒဒှ်ရ ဍုင်ဗၟာ ကလိလောန်ဒုဟ် ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်လိက်ကသုက်ပဋိညာဉ် ဂစိုတ်ပဠက်ဂကူ (Cenocide Convention) ရ။ နဝ်ဝေမ်ပါ ၁၈ ဂှ် နူကဵု ရုင်ဗစာ လလောင်တြး လၟေင်အစဳအဇန် သွက်ဂွံစၟဳစၟတ် ဂဗုတ်ဂှ် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲရုင်ဗစာဂၠးကဝ် မနွံ ပ္ဍဲတာမ်ဟက် (The Hague)၊ ဍုင်နေတာလာန်ရ။ ဍုင်ဗၟာကီု သီုကဵု ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာဂှ် ထပက်လဝ် စၟတ်တဲ ပ္ဍဲလိက်ကသုက်ပဋိညာဉ် မဒစဵုဒစး ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ၊ ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာဂှ် ပတိုန်ဂဗုတ် နကဵုစၞး ဂကောံပံင်ကောံဍုင်အေဿလာမ်ဂမၠိုင် (Organization of Islamic Cooperation)ရ။ နကဵု သၞောဝ်ရုင်ဗစာဂၠးကဝ်မ္ဂး နကဵုဍုင်ဟေင် ပတိုန်ဂဗုတ်ဂွံရ။ နကဵုဂကောံတအ်ဂှ် ပတိုန်ဟွံဂွံ။ ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာဂှ် အပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကေတ်လဝ် တာလျိုင် ဥက္ကဌ ပ္ဍဲကမ္မတဳ ဝန်ဇၞော်ဂမၠိုင် နကဵု ဂကောံပံင်ကောံဍုင်အေဿလာမ်ဂမၠိုင် (the OIC Ad Hoc Ministerial Committee) ရ။ တုဲပၠန် နကဵု ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာ၊ ဍုင်နေတလာန်၊ ဍုင်ကနေဒါ ပိဍုင်ပံင်တောဲတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံပံင်တောဲ ရေင်တၠုင်ကမၠောန် မွဲတြိပါတဳ (a tripartite joint working group) သွက်ဂွံ ဗက်ဂဗုတ်ဝွံရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် ဍုင်ပိဍုင်ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကုလိက်လလောင်တြး ဂကောံအခေါင်အရာမၞိဟ် ကုလသမဂ္ဂတုဲ ပတိုန်ဂဗုတ် ကုဍုင်ဗၟာ ဒဒှ်ရ ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်လိက်ကသုက် မဆေင်ကဵု ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ရ။