cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကဗျ ဂကောံစေတနာဍာ်ကၞေဟ်.လၟေၚ်.1
အယုသင်္ခါရ''             လလောင်တြးအဵု ထေရ်အာနန်အဴ''       စံင်တူလ္ၚုလ္ၚန် ကျာ်လောန်စဴတုဲ''      နဲတိုက်ဒမၠု လ္ၚုလိုက်သွဝ်ဗြီု''      သီုယာံကြင်ကြောဝ်။
အဲကျာ်စဴတုဲ''            စၞးအဲကျာ်ရ အဘိဓရ်သၠဲ''            ဝိနဲ သုတ်ဂှ် ဒှ်အ္စာကောန်တံ''      တၟံသတ်ပ္ဍဲလိုက် စၞးအဲကျာ်ရန်''          နိဿဲအာညိအာနန်။
'အသံပါင် ရမျာင်တၠ(ကွာန်အနေင်) ' -
=လက်သဏ်မိတ်ခိုဟ်=
တဝ်ကၟာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်တဝ်ကၟာ(Taungkamar၊ တောင်ကမာရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၆၉။
ကဗျ ဂကောံစေတနာဍာ်ကၞေဟ်.လၟေၚ်.1
လက်သဏ်မိတ်ခိုဟ်''  ဒးကၠိုဟ်လဝ်ကၠာ သဒ္ဓါပေင်ရ''               သုတပေင်အာ စာဂသၠးပွး ''               စဳကၠးကဵုဏာ ဝဳရိယ''                     ဂ္စာန်ရဟွံလၞုဟ်အာ။
တဝ်ကၟာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၅၇၃၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၆၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၂၃၇ တၠရ။
ကဗျ ဂကောံစေတနာဍာ်ကၞေဟ်.လၟေၚ်.1
သတိပေင်ဂှ် ''            ဒှ်မိတ်ခိုဟ်ကၠာ သမာဓိပၠန်               စိုတ်တန်ကြန်အာ တီကေတ်ဟိုတ်ဖဵု ''    နွံကဵုပညာ ဒ္စာံသာ်ဂှ်''                 ဒှ်မိတ်ခိုဟ်မဟာ။
ဝန္ဒနာ (ဘာကွာန်လှာ.ဍုင်လ္ဂုင်)
--- =ဂိတုက္ထိုန်ဗုအး ဒါန်တၟေင်ဂွံသၠးပွး=
ဂွံကဵုဒါန်က္ဍင်''     ဘိက္ခုသင်ပြဲ ညံင်ဗြဲဂူရတ်''     ပြာကတ်ရိုဟ်တ္ၚဲ ဒါန်ပြဲတၟေင်ဆဵု''  ဂွံကဵုညးအဲ ဇၟာပ်သတ်စုင်''    ဂွံဒုင်စဖိုလ်ပြဲ။
ဖိုလ်ဇၞော်မဟာ''    အာနိသံသာ ဒါန်ဟွံတုပ်ကၠာ''  ဒါန်သ္ၚာသေင်ဟာ ဒါန်သ္ၚာဝွံဍာံ''       မွဲသၞာံမွဲဝါ ဒါန်ပြဲတၟေင်''        က္ထိုန်ပေင်ကျာ်တွံကၠာ။
ညးတၠဒါန်တွဵု''      မုဖိုလ်စသိုင် ဘွဗၠးၜးဂှ် ''           ပြဟ်ပြဟ်ဂွံပိုင် ပးဒၞက်တိတ်ဗၠ''း     ညးပ္လီုဟွံကၟိုင် ပၟိက်စိုတ်ဟေင်''    ဍိုက်ပေင်ဂွံစသိုင်။
ဂၠးအကးရ''. သ္ပဂတဵုတၟအ် ဒ်ဵုသိန္နရာဇ်''           အာတ်သ္ပကၞေဟ်လအ် ဍာ်မှာသၟိတ်က္ဍင်''    သ္ပမှင်ရန်တၟအ် ဖိုလ်က္ထိုန်ဝွံ''          အိုတ်ဟွံမာန်ရဲတအ်။
မၞိဟ်တြုံဗြဴဆာန်''   ကဵုဒါန်က္ထိုန်ဟေင် ဨဟိဘိက္ခု ''         မုချတြုံတၟေင် မဟလ္လတာ''         ကညာဂွံသေင် သ္ၚာက္ထိုန်ဂါံ''         အလာံအရှန်တၟေင်။
'ရာမည ပရဟိတမန်။ - =စိုတ်ဓါတ်အ္စာ=
သၟာမင်မွဲဥဒျာန်ဂှ် မင်မွဲဗဵုသ္ၚဳတဴ ပ္ကဴမွဲဍောင်ဓရ်ဟွံသေင် မင်မွဲဗဵုသ္ၚဳတဴ အလုံမွဲကၠအ်ပ္ကဴမွဲရ။
အ္စာဟီုဂှ်လေဝ် ဒှ်ညးမင်မွဲဗဵုသ္ၚဳတဴ ကွးမွဲဓရ်ဟွံသေင် ဒှ်ညးမင်မွဲဗဵုသ္ၚဳတဴ အလုံကွးသီုဖအိုတ်ရ။
ဒှ်ညးမပၠေံထောံ ဂၠံင်တရဴကွးဟွံသေင် ဒှ်ညးမဖံက်ပထောင် ကဵု ဂၠံင်တရဴသွက်ကွးတံဂွံကွာ်ဟေင်ရ။
ဒှ်ညးမဝးပ္ကဝ်ကၠေံ တၞံပ္ကဴဟွံသေင် ဒှ်ညးမတဵုလွဳ တၞံပ္ကဴဟေင်ရ။
ရီုမန် (ကအ်သိုခ်) - =သၟတ်တ္ၚဲဏံ ကဵု စိုတ်ဓါတ်တ္ၚဲဏံ=
တ္ၚဲဏံဇၟာပ်ဌာန် ရးမန်ပိုယ်ကၠာ ရံင်အာကဵုသၟတ် တ္ၚဲဏံမ္ဂး ထေက်ကဵုအမ်သဝ်ကွေံရ။
မုဟိုတ်ရောဟီုတှ်ေ ရတ်ပိုယ်မစွံလဝ်ၚုဟ်မးဂှ် ဒှ်ကပေါတ်လှာဲကဵု ယက်ပရအ်အိုတ်ယျ ဒှ်အာခေတ် ရတ်လှာဲကဵုချေံအိုတ်ရ။
လၟုဟ်ဏံဂှ် မိမကဵုကောန်ဂှ် ဒှ်မွဲဂၞန် ကောန်ဍုင်ကွာန်ကဵုအလဵုသဳဂှ် ဒှ်ဒွန် ကိုန်ဇာတာဏံ ထေက်ကဵုဒးသ္အးကၠေံရ။
သ္ၚိပရပၠန် ဗ္ကန်တၞးဘိင် စကာတက်ကျာ ဟီုဏာယက်ဂၠိင် ဆဵုညာတ်ညးသ္ကံ ဆက်မိပ်ကဵုတၞိင် အိုတ်ကၞောတ်ထံင်ပၟတ်ဂွံမိင်။
သၟတ်ပိုယ်တအ်ဂှ် လိက်ပတ်ပညာ စကာရပ်အောန် ကၟောန်ကၠုင်ဝိဝိင် ထိင်စိုတ်ဟွံမာန် ဂ္စါန်ကၠုင်ပါပ လောကဏံဂှ် ဗီုလဵုရော...သၟတ်။
ဇာရဳ (ဝါကွဴ) - =အိက်အရက်ဗီုဏံ ဝေင်ပါဲညိရဲတအ်=
ယွံသဟာဲတအ်--ဗန်ကအ်တံင်တဲ ပိုဲကၠင်ကအ်ဂးဒးကၠုင်ညးအဲ ကၠုင်လေဝ်သ္ကံရဲ--ပ္ဍဲဝိုင်မေရဲ ကၠုင်သုင်ရလ္ပဝိဝိင်ညိရဲ။
အရက်ဍာ်ပုင်ပိုဲသုင်သူရာ ကၠောန်ဂွံနင်စုင်-သွက်ဂွံသုင်ကၠာ ဟွံဖေက်မိမ-ဂြိပ်ဂစာန်အာ ကၠောန်ဂွံသြန်---ဨကန်သုင်ညဳသာ။
ကောန်ဗြဴဝိုတ်တၠိင်-ဝိဝိင်အရက် မိပ်ပ္ဍဲလိုက်ပၠန်--ယောန်သုင်အရက် အရက်ဍာ်ဂျိဂွံညိကွာ်မြက် ဗ္ၜူတုဲဇိက်---ညးကော်အိက်အရက်။
ကော်ရဲတက်ဝိုင်---အီဂြိုင်မိပ်မံင် တ္ၚဲတၟးတိုန်သုင်ပေင်ဍုင်ဗ္ၜူဂံင် မိပ်ကဵုအရက်---ဗက်ရဲရပ်လံင် ညိဟွံဂွ--ဝိုတ်ဘွတုဲထံင်။
ဝိုင်စဳမွဲအံင်--ကြဴမံင်သေင်ဟာ ဗ္ၜူဝိဝိင်ရဒှ်သၞဆဵုအာ စိုပ်သ္ၚိညးလက်-ဗက်ဒေါန်ဟီုဏာ ဟွံက္လင်မွဲဂြဲဂြက်ညးသ္ကံကၠာ။
လုပ်ဝိုင်စသုင်--ၜုင်တက်ညးကၠာ သုင်ဒးတုဲဗက်-အရက်သူရာ စိုပ်ရုင်သ္ၚိထံင်-ဆဵုမံင်ဟွံသာ စိုတ်ယုတ်မာ--မိစ္ဆာကၠောန်ဒးအာ။
ရာမည ပရဟိတမန်။
ဒဿန ဂကောံစေတနာဍာ်ကၞေဟ်.လၟေၚ်.1
=လ္ပတထေၚ်သောဲ ကောန်ဂြိုပ်=
ကြက်စၠန်ဂှ် “ၜိုန်နွံအကြာဂြိုပ်ဂၞိၚ်ကီုလေဝ်” သၟူမောဝ်ပ္ဍးမံၚ် အကြာဍုၚ်ဇၞော် မၞုံကဵုၚုဟ်မး, မဂၠိုၚ်ဏီ။
ကောန်ဂြိုပ်ဂှ် “ၜိုန်နွံအကြာရးကီုလေဝ်” ပညာကွတ် စိုန်သ္ကီုတုဲ ညးဂမၠိုၚ်ဒးထိုၚ်သး မၞုံတဴပ္ဍဲဍုင်, မဂၠိုင်ဏီ။
သြန်ဂှ်” ၜိုန်ဒှ်ပၟိက် ဇၞော်အိုတ်မွဲကီုလေဝ် ဟိုတ်နူသြန်တုဲ “စိုတ်ၚံက်အာလေပ်ရ..။
ရဲဂှ်” ၜိုန်ဒှ်ပၟိက် ဇၞော်အိုတ်မွဲကီုလေဝ် ဟိုတ်နူရဲတုဲ “လီုအာလေပ်ရ..။
ဆာန်ဂှ်” ၜိုန်ဒှ်ပၟိက် ဇၞော်အိုတ်မွဲကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဆာန်တုဲ “က္ဍုဟ်အာလေပ်ရ..။
ဗ္စိုပ်ဆာန်ဂကူ ( က.ဍ ) --- =ညးလဵုမှ ဍေံတံဟွံပါ်ပါဲ=
မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပါ်ပါဲကဆံင်တၟေင် ဂုဏ်တၟေင်တုဲ ဆက်ဆောံတဴရ ဝဋ်ဂှ် ပါ်ပါဲညးလဵုတုဲမှ ဟွံဆက်ဆောံပုဟ်။
မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပါ်ပါဲကဆံင်တၟေင် ဂုဏ်တၟေင်တုဲ ကဵုတဴက္ဍိုပ်ရ ကမ်ဂှ် ပါ်ပါဲညးလဵုတုဲမှ ဟွံကဵုက္ဍိုပ်ပုဟ်။
မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပါ်ပါဲကဆံင်တၟေင် ဂုဏ်တၟေင်တုဲ ဗက်မုက်မတ်ရ ဓရ်ချိုတ်ဂှ် ပါ်ပါဲညးလဵုတုဲမှ ဟွံဗက်မုက်မတ်ပုဟ်။
ရီုမန်(ကအ်သိုခ်) -- =စောဲတှ်ေဒဒိုက် ယိုက်တှ်ေဇြိုင်=
ယဝ်ရပိုဲယ်ုက်လဝ် ကပေါတ်မွဲမွဲမ္ဂး ပိုဲဇြိုင်ရ ယဝ်ရဟွံယိုက်တှ်ေ ဟွံဇြိုင်ရ။
ယဝ်ရပိုဲစောဲလာံကဵုဝတ္ထုမွဲမွဲမ္ဂး ပိုဲဒှ်ဒဒိုက်ရ ဟွံစောံလာံတှ်ေဟွံဒှ်ဒဒိုက်ရ
ဟိုတ်ဂှ်ရ ယဝ်မိက်ဂွံဒှ်တသိုက်မ္ဂး လ္ပစောဲလာံညိ။
နာဲနေပုည (ဘာဇၞူဓမ္မသုခ ဍုင်လ္ဂုင်) -- =တင်ဒးဒ္ဂေတ်ဗက်=
ဂလာန်ဝါစာ ချပ်ဗ္စာတုဲဟီုညိ ကမၠောန် ဖျေံစေဝ်ပၞောန်တုဲ ကၠောန်ညိ ကသပ်ချပ်လ္ပာ်ခိုဟ်ညိ။
ကမၠောန်ဟွံဖျေံစေဝ်ပၞောန်ကၠာ ကၠောန်ဏာဂှ် ဒှ်လလေင်ဖဵုမာန်ရ။
ကသပ် ချပ်လ္ပာ်ခိုဟ်မှ ဂလာန်ခိုဟ် ကမၠောန်ခိုဟ်ဂှ် ဒှ်ကၠုင်မာန်ရ။
ဝန္ဒနာ (ဘာကွာန်လှာ ဍုင်လ္ဂုင်) - =ဗီုညးညးဒှ်တသိုက်=
တသိုက်ညးမွဲကဵုမွဲ ဟွံတုပ်ညးသ္ကံရ။
မၞိဟ်လ္ၚဵုဂှ် ပိုန်ဒြပ်နွံဂၠိုင်တုဲ ဒှ်တသိုက်ရ။
မၞိဟ်လ္ၚဵုဂှ် ၜိုန်ရပိုန်ဒြပ်အောန်ကီုလေဝ် ဒှ်မံင်တသိုက်စိုတ်ရ။
ဗီုညးညးဒှ်တသိုက်ရ။
နာဲနေပုည(ဘာဇၞူဓမ္မသုခ ဍုင်လ္ဂုင်) --- =ဟိုတ်ခိုဟ်မ္ဂး ဖဵုလေဝ်ဒးခိုဟ်=
လ္ပာ်ဇကု ညံင်ဍာ်ဒကေဝ်ဂွံပေင် ဂိုတ်ဂ္စာန်လဝ်ကၠာညိ။
လ္ပာ်ဇကု ဍာ်ဒကေဝ်ဍိုက်ပေင်ဒၟံင်မ္ဂး အတိုင်ဇကုမိက်ဂွံဒှ်ဂှ် ဍေံဒှ်ကၠုင်ကဵုမာန်ရ။
လ္ပာ်ဇကု ဍာ်ဒကေဝ်ပေင်ဒၟံင်မ္ဂး လ္တူနူဇကုရန်တၟံလဝ်သာတုဲ ဍိုက်ပေင်ကၠုင်မာန်ရ။
လ္ပာ်ဇကု ဍာ်ဒကေဝ်ဟၟဲဏီမ္ဂး မုမွဲလေဝ်ဟွံဒှ်ကၠုင်မာန်ဏီရ။
ညးနိမိတ်ဗဒှ်လဝ် ညံင်ဟိုတ်ဂွံဍိုက်ပေင်မ္ဂး ဖဵုလေဝ်ဍိုက်ပေင်ကၠုင်ကီုရ။
ဗညာကေန် ( ဘာကအ်သိုခ်)
မန်ရာမည၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗိက်
ဘာမန်ရာမည ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗိက် ရးတၞင်သဳ သကုတ်သၠုင်ကျာ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဒါနဝရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၉၊ ဝှ် ၃၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးတၞင်သဳ သကုတ်သၠုင်ကျာ
တၟိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါကုန်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၉၊ ဝှ် ၁၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးတၞင်သဳ သကုတ်သၠုင်ကျာ
ပြာန်မောဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ပြာန်မောဝ်(Payanmaw၊ ပရန်မော်ရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၇၀။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၅၇၃၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၆၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၂၃၇ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပလိုင်ဂြဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ပလိုင်ဂြဳ(Palaingkeechansu၊ ပလိုင်ကီးခြံစုရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၇၂။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၅၇၃၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၆၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၂၃၇ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပဏိပါတသရဏဂုဏ်
ခစရှ်ေသှ်ေရတ် ပိ ပြကာ ဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ကောန်ဂကူမန်
ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳ ကောန်ဂကူမန် (လဆောဝ် ချူဒၟံင်) ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ကောန်ဂကူမန် (မွန်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့) (Mon National Democratic Front – MNDF) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲပွိုင်သၞောဝ် မဒက်ပ္တန်လဝ် ကြဴနူ ပရေင်ကလိုက်ကမဵုဇၞော် ဒစာံပန်မ (၈၈၈၈) တုဲရ။ နကဵု ဗော်ဏအ် မန်တအ် လုပ်ဒုင်ရုဲမာဲ သီုဖအိုတ် ၁၉ ဒၞာဲဂှ် ဂွံမာန်ကေတ် သီုဖအိုတ် ၅ ဒၞာဲ။ ဟိုတ်နူ အလဵုအသဳပၞာန် နဝတ ဟွံပအပ်အဝဵု ကုမၞိဟ်ဇမၞးမာဲတအ်တုဲ မၞိဟ်စၞးတအ် ဟွံဂွံဒှ် အမာတ်ရ။ နကဵု အလဵုအသဳပၞာန်နဝတ ထ္ၜးဟိုတ် ဗော်ဟွံခိုင်ကၠိုက်တုဲ ဒးဒုင်ပလီုထောအ်ပၠန်ရ။
ဝင်
သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵုဇၞော် မကော်ဂး ပေါဲဗတိုက် ဒစာံပန်မ (၈၈၈၈) က္တဵုဒှ်တုဲ အလဵုအသဳမွဲဗော် ဥူနေဝေန် ဒးလီုအာတုဲ ပၞာန်သီထောအ် အဝဵုဍုင်ရ။ နကဵု အလဵုအသဳပၞာန်နဝတ ကဵုအခေါင်ဒက်ဗော်တုဲ နကဵု က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူမန်တအ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဝွံတုဲ သၞာံ ၁၉၈၈ ဂိတုအံက်တဝ်ဗာ ၁၇ ဂှ် ကလိဂွံစၟတ်သမ္တီ ဗော် ပ္ဍဲသၞောဝ်ရ။ ဗော်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံကေင်ကာဗဟဵု ၂၁ တၠရ။
အလဵုအသဳပၞာန် ကၠောန်သဘင်မာဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၀ ဂိတုမေ ၂၇ ဂှ် နကဵု ဗော်ဏအ် လုပ်ပြိုင် သီုဖအိုတ် ၁၉ ဒၞာဲ၊ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် ပွိုင်ဆန္ဒမာဲ ၁၄ ဒၞာဲ၊ တွဵုရးဍုင်ကရေင် ၃ ဒၞာဲ၊ ရးဗဂေါ ၂ ဒၞာဲ။ ဂွံဇၞးမာဲ ၅ ဒၞာဲရ။
ဆဂး နကဵု အလဵုအသဳနဝတ ဟွံပအပ်ကဵု အဝဵု ကုညးမဇၞးလဝ်မာဲတအ်ရ။
သၞာံ ၁၉၉၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၃၀ ဂှ် ဥက္ကဋ္ဌဇၞော် နာဲထဝ်သောန်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ နာဲင္ၚိုဲသိင်၊ ဂအုပ်ရုင် နာဲဗလ (မင်းညွန်အောင်) တအ် ဒးဒုင်ရပ် ဒးဒုင်ဖျေဟ်ထံင် ပွိုင် ၂၁ သၞာံရ။ သၞာံ ၁၉၉၂ ဂိတုမာတ် ၁၉ ဂှ် နကဵု အလဵုအသဳပၞာန်နဝတ ပလီုထောအ် ဗော်ဝွံ နူကဵု ဗွိုင်သၞောဝ်ရ။ သၞာံ ၁၉၉၄ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ဂှ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကေုာံ အလဵုအသဳပၞာန်နဝတ ဂွံတင်လတုပ်စိုတ် ဒေါအ်ပန်ပှ်ောရေင်သကအ်တုဲ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ အာတ်မိက်တုဲ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂၃ ဂှ် နာဲထဝ်သောန်၊ နာဲင္ၚိုဲသိင် ကေုာံ နာဲဗလတအ် ဂွံဗၠးတိတ်ကၠုင် နူကဵုထံင်ရ။ ဗော်ဝွံ နကဵု အလဵုအသဳပၞာန် ၜိုန်ရ ပလီုလဝ်ကီုလေဝ် နကဵု ဂကောံကောန်ဍုင်အရင် ကေုာံ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ဆက်ပစၟတ်သမ္တီတုဲ ဆက်ချဳဓရာင်အာဒၟံင် ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဖိုဟ်ရ။ နကဵု ဗော်ဏအ် လုပ်ဂကောံ မဟာမိတ် United Nationalities Alliance – UNA တုဲ ချဳဓရာင်ကၠုင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲကရောမ် ကုဂကောံကောန်ဍုင်အရင်တၞဟ်တအ်ရ။ တုဲပၠန် နလပါ်မန်လေဝ် နကဵု ဗော်ဝွံ ဒှ်ဂကောံအဓိက ပ္ဍဲသွာင်အပ္ဍဲဍုင် ပ္ဍဲဂကောံကေင်ကာမန် Mon Affair Union – MAU မွဲကီုရ။
သဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံစၟတ်သမ္တီ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ မဒှ်သၞောဝ် အလဵုအသဳပၞာန် မဓဇက်လဝ်တုဲ ဟွံပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီဗော်ရ။ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂိတုဨပြဳ ၂၃ ဂှ် က္လေင်ပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီဗော်တၟိ နကဵု ယၟု ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳမန် (MDP) ရ။
ပါင်ဝါန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ပါင်ဝါန်(Paingwan၊ ပိုင်ဝမ်းရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၇၁။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ကွေဟ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၅၇၃၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၆၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၂၃၇ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မန်သာသနပါလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်တၟအ်တူ
ဘာမန်သာသနပါလ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်တၟအ်တူ ရးတၞင်သဳ သၠုင်ကျာ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးတၞင်သဳ သကုတ်သၠုင်ကျာ
ကောံဓရီုဇၞော် ကောန်ဂကူမန်
ကောံဓရီုဇၞော် ကောန်ဂကူမန် (Mon National Conference) ဂှ် နကဵုဂကူမန် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ကောံဓရီု ပရေင်ဂကူမန် ကဆံင်ဂကူ မနွံကဵု မၞိဟ်စၞး သွာင်နာနာ ကဏ္ဍနာနာ ဂကောံနာနာရ။ ကောံဓရီုဇၞော် ကောန်ဂကူမန်ဂှ် စက္တဵုဒှ်ကၠုင် ကြဴနူ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒေါအ်ပန်ပှ်ော ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာ သၞာံ ၁၉၉၅ တုဲ နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုင် ဖန်ဇန်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်လဝ်ရ။ နူသၞာံ ၁၉၉၅ စဵုကဵု စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် လုကဴ (၆) ဝါပေင်ပေင်ဂှ် စကာကၠုင်လဝ် နကဵု က္ဍိုပ်လိက် သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် (မွန်အမျိုးသားရေးရာနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ၊ Mon Seminar) ရ။ ကြဴနူဂှ် စကာကၠုင် သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန်၊ နကဵု ဘာသာအေင်္ဂလိက် Mon National Conference ရ။
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပထမ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၉၅ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၃ - ၂၆ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ခရိုင်ထဝါဲ၊ ကၞောတ်ၜဳကြုင်ကင် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗုရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်မန်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး မန်နူဍုင်သေံဂမၠိုင်၊ ဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ၂၂ ဂကောံ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး တိုန်စိုပ် ၁၀၇ တၠရ။
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဒုတိယ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဒုတိယဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၆ ဂိတုမာတ် ၃၁ စဵုကဵု စိုပ် ဨပြဳ ၃ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ပ္ဍဲကၞောတ်ၜဳရေဝ် ပ္ဍဲဗဟဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး မန်ဍုင်သေံ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန် (၁၈) ဂကောံ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး (၈၀) တၠ တိုန်စိုပ် သဳကၠဳလဝ်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် စွံအဓိက ပရေင်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူတုဲ တင်ကဵုလဝ်ယၟု "ပေါဲသဳကၠဳပရေင်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်" တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် သဘင်သဳကၠဳဝွံရ။ စပ်ကဵု တင်အဓိကဂှ်တုဲ ချပ်ဂၞန် ညံင်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဂကောံညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူမန် မွဲ၊ တုဲပၠန် ကေင်ကာ ဂကူမန်တၞဟ်တအ်လေဝ် သဳကၠဳလဝ် နကဵု တင်အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်တတိယ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်တတိယ ဂှ်ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ ဂိတုမာတ် ၈ - ၁၀ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ဒေသကျာ်ပိ ကွာန်ခလံက်ဒနဳ ပ္ဍဲဘာကောန်ဂကူမန် တန်ဒေါဝ် ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (MUL) မၞိဟ်စၞး မန်ဍုင်သေံ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး ၁၁၆ တၠတိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်စတုတ္ထ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်စတုတ္ထဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၀ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁- ၂၃ ပ္ဍဲဒေသဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒေသကျာ်ပိ၊ ကွာန်ခလံက်ဒနဳ ပ္ဍဲဘာကောန်ဂကူမန် တန်ဒေါဝ် ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (MUL) မၞိဟ်စၞး မန်ဍုင်သေံ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး ၁၁၆ တၠ မၞိဟ်လ္ၚတ် (၃) တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဏအ်ဂှ် ချပ်ဂၞန်လဝ် တင်အဓိက
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပဉ္စမ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပဉ္စမဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၂ -၁၄ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ် ဗဒိုပ်ညဳသာ၊ ပ္ဍဲဘာကောန်ဂကူမန် တန်သမၠုင် ရ။ သဘင်သဳကၠဳဏအ်ဂှ် တင်ခုင်လဝ် "ပေါဲသဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်သၞောဝ် ဥပဒေသဇိုင် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ ကေုာံ တွဵုရးဍုင်မန်" ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (MUL)၊ မၞိဟ်စၞး ညးဗြဴမန်ဂမၠိုင် မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် (၆) ဂကောံ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
သဘင်သဳကၠဳ သၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမ
သဘင်သဳကၠဳသၠာဲလညာတ် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၂ ဂိတုမာတ် ၂ - ၅ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ် ဗဒိုပ်ညဳသာ ပ္ဍဲဘာကောန်ဂကူမန် တန်သမၠုင်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဏအ် တင်ခုတ်လဝ် "ပေါဲသၠာဲလညာတ် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင်ဍုင်မန် ကေုာံ ပရေင်ဂကူမန်"ရ။ ပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (MUL)၊ မၞိဟ်စၞး ဂကောံညးဗြဴမန်၊ မၞိဟ်စၞး မန်ဍုင်သေံ၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး ၈၉ တၠတိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပထမ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပထမ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၄ ဂိတုမာတ် ၁၄ -၁၈ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ကွာန်ကာန္နဳ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဇၞော်ဂှ် မၞိဟ်စၞး ၈၆ တၠ နူဂကောံ ၁၆ ဂကောံ၊ မၞိဟ်လ္ၚတ် ၅ တၠ၊ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞး ၉၄ တၠတိုန်စိုပ်လဝ်ရ။ တင်သဳကၠဳ အဓိက ပ္ဍဲကောံဓရီုဇၞော်ဂှ်
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဒုတိယ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဒုတိယဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၅ ဂိတုမာတ် ၂၁-၂၄ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္ဍဲဒေသဗဟဵု ဗဒိုပ်ညဳသာ ပ္ဍဲဇရေင် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သမၠုင်။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် ဂကောံ ၂၃ ဂကောံ မၞိဟ်စၞး ၈၂ တၠ၊ မၞိဟ်လ္ၚတ် ၆ တၠ သီုဖအိုတ် မၞိဟ် ၈၈ တၠ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်တတိယ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်တတိယဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၆ ဂိတုဨပြဳ ၂၆-၂၉ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္ဍဲဒေသဗဟဵု ဗဒိုပ်ညဳသာ ပ္ဍဲဇရေင် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သမၠုင်။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် မၞိဟ်စၞး မဘိက်လဝ် သီုဖအိုတ် ၈၈ တၠ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်စတုတ္ထ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်စတုတ္ထဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗါ ၂၇ - ၂၉ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒေသကျာ်ပိ၊ ပ္ဍဲကွာန်ဗလးဒုန်ဖါ် ပ္ဍဲဘာလကျာ်ရ။ ကောံဓရီုဇၞော်ဂှ် မၞိဟ်စၞးတိုန်စိုပ် သီုဖအိုတ် ၇၁ တၠ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဏအ်ဂှ် နူကဵု ဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် (MUL) ဂှ် ဒက်ပ္တန် ဂကောံပံင်ကောံကေင်ကာမန် (Mon Affairs Union – MAU)။ ဂကောံအေမ်အေယူဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု မၞိဟ်စၞး ပိ ဂကောံ မနွံကဵု အဝဵုသြဇာ ကဆံင်တုပ်ရ။ မၞိဟ်စၞး ပိဂကောံဂှ် (၁) ဂကောံသွာင်အပ္ဍဲဍုင် နကဵု ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန် (MNDF) က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံနာနာ။ (၂) ဂကောံသွာင်ပၠန်ဂတး နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံ မနွံ ပ္ဍဲတိပၠန်ဂတး နာနာ။ (၃) ဂကောံသွာင်ပယျဵု ကေုာံ ဍုင်သေံ နကဵု ဂကောံညဳသၟဟ်ဂကူမန် က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံနာနာ။ ဂကောံမန်သွာင်ဍုင်သအာင်ဂှ် နကဵု ဂကောံပံင်ကောံမန်ဍုင်သအာင် (OMCC) က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ ညံင်ဂွံပါလုပ်ကၠုင်ကီုဂှ် ဖျေဟ်လဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပဉ္စမ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ပဉ္စမဂှ် နကဵု ဂကောံအေန်အေယူ က္ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ ၂၇ - ၂၉ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ဒေသကျာ်ပိ ပ္ဍဲကွာန်ဗလးဒုန်ဖါ် ပ္ဍဲဘာလကျာ်ရ။ တင်အဓိက မချပ်ဂၞန် ပ္ဍဲကောံဓရီုဇၞော်ဏအ်ဂှ် ကမၠောန်မဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် ကုဂကူမန်၊ ညံင်ဂကူမန် ဟွံဂွံကၠေအ်ကၠက်အာဂှ် ဗီုလဵုဂွံမင်မဲ၊ တုဲပၠန် စပ်ကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန် ချပ်ဂၞန် စပ်ကဵု အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်သၞာံ ၂၀၁၀ တအ်ရ။ ဒုင်သဇိုင် ကုတင်သဳကၠဳဂမၠိုင်တုဲ ပ္တိတ်လိက်လလောင်တြး မွဲတၞး။ ပ္ဍဲလိက်လလောင်တြးဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဂကောံမဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် ကုအလုံဂကူမန်မွဲ ညံင်ဂွံမံက်ဂတဝ်တိုန်ဂှ် သ္ဒးဒက်ပ္တန်အာ။ စပ်ကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ အလဵုအသဳပၞာန် မဓဇက်လဝ်တုဲ နကဵု သၞောဝ်ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ်အာ သဘင်မာဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၀ နွံရ။ သဘင်မာဲ နကဵု သၞောဝ် ၂၀၀၈ ဂှ် ဟွံဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် ကုဂကူမန်၊ တုဲပၠန် သၞောဝ်၂၀၀၈ ဂှ် ဒှ်သၞောဝ် သွက်ပၞာန်ဂွံ ဆက်အုပ်ဓလီုအာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ အခေါင်ဒဳမဝ်ကရေသဳလေဝ် မံက်ဂတဝ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ဟွံမာန်။ နကဵု ဂကူမန်တအ်ဂှ် ဂိုတ်ဂစာန်ကၠောန်ဒၟံင် သွက်လိက်ပတ် ယေန်သၞာင်မန် သၟးဂှ် ဟွံရုမ်ဂပ်၊ လုကဴ အခေါင်ပကင်ရင်အပိုင် ဂကူမန် ဟွံမံက်ဂတဝ်မ္ဂး ပရေင်ကမၠောန်ပၠန်ဂတးဂှ် ဆက်တုဲ ဒးကၠောန်အာရောင်။ တုဲပၠန် သွက်ဂွံ ချပ်ဂၞန် ပရေင်ကေင်ကာဂကူမန်တုဲ ညံင်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် သဘင်သဳကၠဳကောန်ဂကူမန်မာန်ဂှ် ဗီုညးကဵုညး ဖန်ဇန်ဂ္စာန်ညိဂှ် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ်လဝ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမ
သဘင်ကောံဓရီု ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၂ ဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၈ - ၂၁ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ပ္ဍဲဒေသကျာ်ပိ ကွာန်ဗလးဒုန်ဖါ်ရ။ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ ၂၅ တၠ၊ မၞိဟ်စၞး နူရးနိဂီုသေံ ကေုာံ ပယျဵု ၂၂ တၠ၊ မၞိဟ်စၞး နူပွိုင်အပ္ဍဲဍုင် ၂၂ တၠ၊ မၞိဟ်စၞးမန်ဍုင်သအာင် ၄ တၠ၊ မၞိဟ်လ္ၚတ် ၉ တၠ တိုန်လဝ် ကောံဓရီုဇၞော်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ကောံဓရီုဂှ် စွံအဓိက ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ော အကြာ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကဵု အလဵုအသဳသိန်းစိန် တုဲ ချပ်ဂၞန်ရေင်သကအ်ရ။
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်သတ္တမ
သၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ် နကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကဵု အလဵုအသဳသိန်းစိန် ထ္ပက်စၟတ်တဲ ဒေါအ်ပန်ပှ်ော် မကော်ဂး NCA မာန်လဝ်တုဲ တၞဟ်န မၞိဟ်စၞးကောန်ဂကူမန် သီုဖအိုတ် ဂွံတိုန်စိုပ်မာန်ဂးတုဲ သဘင်ကောံဓရီုဇၞော်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု ပ္ဍဲၝောအ်ခန်တွဵုရး ရ။ ပ္ဍဲကဵု သဘင်ကောံဓရီုဂှ် မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳမန်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံဒေသရးမန်၊ မၞိဟ်စၞး ဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင်၊ မၞိဟ်စၞး ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင် တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။ ဂကောံကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ကောံဓရီုဇၞော်ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဥက္ကဋ္ဌ နာဲစောန်တၟး (မင်းကြည်ဝင်း) နူ ဗော်ဒဳမဝ်ကရေသဳမန်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ နာဲတၠညး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ညးရေင်တၠုင်ဖိုလ် နာဲအံက်သာ နူဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံဒေသရးမန်၊ ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ နာဲလျးရတ် (နူ MUL)၊ ဖက်ဆော ညးအုပ်ကာ နာဲဝဏ္ဏမာန် နူ MAU သီုဖအိုတ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု မၞိဟ် ၁၅ တၠရ။ သဘင်ကောံဓရီုဂှ် မၞိဟ်တိုန်စိုပ် သီုဖအိုတ် ၂၇၀ တၠ၊ မၞိဟ်လ္ၚတ် ၈၈ တၠ။ တင်အဓိက မဖျေဟ်လဝ် သ္ဂုတ်သွာတ် နူကဵု ကောံဓရီုဇၞော်ဏအ်ဂှ် (က) နူကဵု အလဵုအသဳဍုင် ညံင်ဂွံ လလောင်တြးကဵု ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ော အလုံမွဲဍုင် (ခ) သဘင်သဳကၠဳကောန်ဂကူ ဇၞော်မွဲ၊ ဇၞော်လှဲနူ သဘင်သဳကၠဳပေန်လုံ၊ ဒြဟတ် သီုဖအိုတ် မပါလုပ်ဂှ် ညံင်ဂွံကၠောန်ကဵု ဗွဲမပြဟ်၊
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်ဆဋ္ဌမဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂၂ - ၂၄ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ တွဵုရးဍုင်ကရေင် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ် ကွာန်ပှ်လှ်။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဏအ်ဂှ် မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ကောန်ဂကူမန်၊ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် ကေုာံ မၞိဟ်စၞး ခမဳသင်မန်ဂမၠိုင် တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။ နကဵု ဗော်ဒဳမဵုကရေဇြဳအလုံဒေသရးမန် ဟွံတိုန်စိုပ် ကောံဓရီုဝွံရ။
နူကဵု ကောံဓရီုဏအ်ဂှ် လလောင်တြးလဝ်
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်နဝမ
သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ပရေင်ဂကူမန် အလန်နဝမ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုမေ ၂-၅ ပ္ဍဲဒေသပကင်ရင် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒေသဗဟဵု ဗဒိုပ်ညဳသာ။ ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် မၞိဟ်စၞး နူခမဳသင်မန်၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ မၞိဟ်စၞး နူဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကေုာံ မၞိဟ်စၞး နူဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ၂၅၀ တၠပြင်ပြင် တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
ပြကိုဟ်
နာဲထဝ်ရတ် ပ္ကောံချူလဝ် နကဵု ဘာသာဗၟာ။ မွန်အမျိုးသားရေးရာနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ နှင့် မွန်အမျိုးသားရေးရာကွန့်ဖရင့်
ကမၠိုဟ်
alt=A cognitive model illustrated by Robert Fludd|thumb|လၟေင်ဗီုပြင် ကမၠိုဟ်၊ မဗၟံက်ထၜးလဝ် နကဵု Robert Fludd (1619) ကမၠိုဟ် (Cognition) ဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မဆေင် "ကုကသဳစိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး လၟေင်ကမၠောန် မကတ်လ္ၚတ်ကေတ် လညာတ်ညာဏ် ကေုာံ ဒဒှ်မကၠိုဟ် နူကဵု မဗစာရဏာ၊ ပရေင်ဆဵုဂဗ ကေုာံ ပရေင်မဒုင်စသိုင်တအ်"ရ။ ဝေါဟာရဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုအရာမကၠိုဟ်ခၠင် ကဵု လၟေင်ဂၠံင်တရဴ မဂွံစိုပ် ဒဒှ်မကၠိုဟ်ခၠင် ဗီုကဵု - ဒဒှ်မကၠိုဟ်၊ ဒဒှ်မကလင်ပင်မှိင်၊ ဒဒှ်မဒက်ပတန်လညာတ်ညာဏ်၊ တင်သမ္တီ ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗကမၠောန်၊ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကဵု မစွံင္ၚုဟ်မး၊ မဖျေဟ်ဟိုတ်ဖိုလ်၊ မပသောင်ပြသၞာ ကေုာံ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်၊ ဒဒှ်မနွံကဵုအစာံမကၠိုဟ်ကေတ်မာန် ကဵု မဟီုပတိတ် အရေဝ်ဘာသာ တအ်ရ။ လၟေင်ကမၠောန် ကမၠိုဟ်ဂှ် ဒှ်အရာမသၠဲပ္တိတ် လညာတ်ညာဏ် ကဵု မဆဵုညာတ်ကေတ် လညာတ်ညာဏ်တၟိတအ်ရ။
မအရေဝ် ကမၠိုဟ်ဏအ်ဂှ် ဗွဲမဗဗွဲ ကုပရူပရာဂှ် ပံက်အဓိပ္ပါယ် တၞဟ်ခြာတဴ ရေင်သကအ်ရ။
နိရုတ်
မအရေဝ် နကဵု ဘာသာအင်္ဂလိက် cognition ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု ၜိုတ် ၁၅ ဗွဝ်ကၠံ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဒဒှ်မချပ် ကဵု ဒဒှ်မစွံသတိ"။ တမ်နိရုတ် မအရေဝ်ဏအ်ဂှ် ကၠုင်နူ လေတ္တေန် (နာမ်)(cognitio) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ('ဒဒှ်မစမ်ၜတ်,' 'ဒဒှ်မဗတောန်,' ဟွံသေင်မ္ဂး 'လညာတ်ညာဏ်'), မနာမ်ဂှ် ကၠုင်နူ ကြိယာ cognosco မဗဂပ်စုတ်လဝ် con ဂတ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ('နကဵု') ကဵု gnōscō (နာမ်) မဂွံအဓိပ္ပါယ်('ဒဒှ်မတီ')။ အလဵုဇကု မအရေဝ် gnōscō ဂှ် နကဵု ဘာသာဂရိတ် γι(γ)νώσκω မဂွံအဓိပ္ပါယ် (ဒဒှ်အဲမတီ ဟွံသေင်မ္ဂး မကၠိုဟ်)။
မအရေဝ် မန် ကမၠိုဟ် ဂှ် ရံင်ကဵု အဓိပ္ပါယ် ဗီုလေတ္တေန်တုဲ မကြိယာမန် "ကၠိုဟ်" ဂှ် စကာ နဒဒှ် မနာမ်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:စိတ္တဗေဒ ကဏ္ဍ:BEHM
မန် မဏ္ဍိုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်မဏ္ဍိုင်
ဘာမန်မဏ္ဍိုင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်မဏ္ဍိုင် ရးတၞင်သဳ သၠုင်ကျာ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၉၊ ဝှ် ၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးတၞင်သဳ သကုတ်သၠုင်ကျာ
ဝိဓူရ၊ဇာတ်
ဇာတ်ဝိဓုရ (၉)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
( ပဏမ )
'''ရာဇာဓိ ရာဇာ အဂ္ဂ မုနိန္ဒံ၊
ဓမ္မဥ္စ သံဃံ နာမာမိဟံ။'''
သံခေပ ဝိဓရ ပကာရဏတ္ထံ၊'''
ရဟတာညာဏံ ကရိဿာမဟံ။'''
ရာဇာဓိရာဇာ၊ တၠဳဂှ်ဒ မစိုန်ဒှ်တဴသၟိၚ်မွဲ မပြဲနူသၟိၚ်ဂမၠိုၚ်။အဂ္ဂမုနိန္ဒံ၊ န်ကျာ်တြဲသၟိၚ်ခမဳမစိုန်ဒှ်တဴ ကၞောတ်ညးမပြဲ နူဒေဝတဴဂမၠိုၚ်ဂှ် ။ အဟံ၊ ၚ်အဲနွံပိုန်အစွောံ။ နမာမိ၊ ပ္ဍဲလ္ၚောဝ်ရအဴ။ ဓမ္မဥ္စ၊ န်ဓဝ်လောကုတ္တဵု ဒစိတ်ပြကာမဒ္ဂေတ်တဴ ကေုာံပရိယတ္တိပိဂှ်။ အဟံ၊ၚ်အဲ။  နာမာမိ၊ ပ္ဍဲလ္ၚောဝ်ရအဴ။  တဒနန္တရံ၊ ပ္ဍဲမသက်သၟိၚ်လ္ၚောဝ်ကျာ် လ္ၚောဝ်ဓဝ် လ္ၚောဝ်သၚ်တုဲဂှ်။ သံခပဝိဓူပကာရဏတ္တံ၊ န်ပြကိုဟ်သ္ကေံဇာတ် ဓိဓူရ ဗွဲလမၞန်ဂှ်။  ရဟတာညာဏံ၊ အယာံမာတ် မထေက်ကြိုက်ကဵုညာဏ်အဲဂှ်။ ကရိဿာမိအဟံ၊ ပ္ဍံအဲစဳရေၚ် ပ္ညဳပ္ညပ်လဝ်ညိအဴ။
တိဏ္ဏံ ဝိဟာရဘောဂါတံ၊
ကုလပုတ္တာနံ ဇနာနံ။
ဟံသာဝတဳ ပုရတ္ထာယ၊
ကရိဿမိ စရိဓရံ။
တိဏ္ဏံဝိဟာရဘောဂါဟံ−ၚ်အဲနွံပိုန်ဘာ အစွောံတုန်ဂှ်၊ ကုလပုတ္တာနံ−ကုမှာဇန်ကောန်ဂကူတံ မၞုံပၟိက်ကဵုဒတုဲမြမောဝ် ပ္ဍဲဒၠောံဗ္တောန်ကျာ်တြဲဂှ်လေဝ်ကီု၊ ဟံသာဝတဳ ပုရတ္ထာယ−တၞဟ်နဒတုဲမြမောဝ် ညးဍုၚ်ဟံသာဝတဳ သီုရးသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ်လေဝ်ကီု၊  ဝိဓုရပကာရဏံ−န်သ္ကေံပြကိုဟ်ဝိဓုရဇာတ်ဗွဲခမၞန်ဂှ်၊  ကရိဿာမိအဟံ−ကြက်အဲ စဳရေၚ်ပ္ညဳပ္ညပ်လဝ်ညိအဴ ။
နိဒါန်
ပဏ္ဍုသိ ယာသိ ဒုဗ္ဗလာတိ၊
ဣဒံ သတ္တာ ဇေတဝနေ ဝိဟာရန္တော၊
ပညာပါရမဳ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။
ကျာ်ဂမျိုၚ်မတိတ်ကၠုၚ်နူဂန္ဓကုဋဳတိုန်လ္တူရာဇာပၞၚ် ဒက်ထွာဲဇမၞးတုဲ သၟာန်တိုန်ခမဳဂမၠိုၚ်ရ၊ “ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံညးဂမၠိုၚ် မလ္တက်လဝ်သ္ၚာ ပံၚ်သကူ မလ္ဂူစိုတ်ကဵုနိဗ္ဗာန် မတန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဌာန်လ္ၚု မက္ဍိုက်ပေၚ်တဴကဵုဓုဝၚ်မၚ်မွဲလဝ်သာသနာ မစာ်စ္ဍးအာနူကိလေသ  မဖေက်ဒညတဴပ္ဍဲဒုဟ်သံၚ်သာ  မဂွံတိတ်ဗၠးအာ နဒဒိုက်ဘုံပိအိုဿီု မၞးတံညးဂမၠိုၚ် မကၠုၚ်ကောံ ကရောံမွဲဟာန်အိုတ်တုဲ မူဂလာန်မွဲ မၞးတံမက္တဵုဗဒှ်အိုတ်ဂှ်ရော”။
ယွံခမဳတံ ယြဴတၞံကြုက်မွဲဂှ် ပ္တိတ်ရိုဟ်  ဗ္ဒဟ်က္ဍိုပ်ပ္တိုန်လမှဳတရံၚ်ကြက်တုဲ  ဇမၞော်သမၠုၚ်ဗၞတ်တၟာတၞံတာဗၠာဲဂှ်ဒှ်တုဲ က္တဵုဗဒှ်သတ်က္ဍုဟ်ညေံညံဒၟံၚ်မ္ဂး  မၞးတံမဟီုထိုၚ်သးဂှ် မူအသဝ်သၞုံရော၊ ယြဴတၞံကြုက်မွဲ နူသွတ်တ် မၞတ်တၟာဒစုန်ဒုန်  သၠုၚ်ပန်ဟတ် သီုပ္ကဴသတ်မဍုဟ်ဍေဟ်ညေံညံဒၟံၚ်ဂှ် မၞးတံသ္ဂောံထိုၚ်သးတဴဂှ် မဒှ်အသဝ်ရော”။
“ယွံခမဳတံ ယြဴသတ်ဆုမွဲဂှ် ကြံၚ်ဍုဟ်တုဲ မပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ရှ် မကြောံတဍာတ်မ္ဂး မၞးတံမဟီုထိုၚ်သးတဴရှ် မူအသဝ်သၞုံရော၊ သတ်နူၜတ်တ် မၞုံသတ်မပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ရှ် ညံၚ်ဗ္တဝ်သာဲမလေပ်ဗ္ဒာဲဖျိုက်ကဵုဂၠးလတာ်ညးဂှ်  မၞးတံဂွံဟီုထိုၚ်သးဂှ် မဒှ်အသဝ်ရောၚ်၊  ပ္ကဴကြက်စၠန် ဂဒအ်ကြံၚ်ဍုဟ်ပေၚ်လး ပလးထာၚ် ပြာၚ်ထိုက်တုဲ  ပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်မြမောဝ် မဗ္ၜူကဵုစိုတ် ထိုၚ်သာဲအဒါဲဂှ်မ္ဂး မၞးတံမဟီုထိုၚ်သးတဴဂှ် မူအသဝ်သၞုံရော၊  ယြဴပ္ကဴကြက်စၠန်မွဲဂှ် ကၠာနူဂဒအ်ပ္ကဴဟွံကြံၚ်ဍုဟ်ဏီ ပၠးထာၚ်ပြာၚ်ထိုက်  နရိုက်သၞေၚ် ပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်မြမောဝ် အမြာဲဗ္ၜူကဵုစိုတ် ထိုၚ်သာဲ အဒဲါဒှ်မ္ဂး မၞးတံမဟီုထိုၚ်သးတဴဂှ်  မဂွံဒှ်အသဝ်ရောၚ်၊  ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ လၟုဟ်အဲမဒှ်ကျာ်ဂြၚ်တီဓဝ် ပ္ကဝ်ပၞာန်မာ ဂဒအ်ပညာအဲကြံၚ် ဍုဟ်ပေၚ်အလေံဒၟံၚ်တုဲ မၞးတံ မဟီုထိုၚ်သးတဴဂှ် မုအသဝ်သၞုံရော၊ ဂၚေၚ်ဘဴသံၚ်သာ  ကာလပါရမဳအဲၜတ် ဂဒအ်ပညာပါရမဳအဲဟွံကြံၚ်ဍုဟ်ဏီဂှ် အဲဂွံပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ပညာတုဲ ဂံါဒလောံဗ္တောန်ဗ္ၜူကၠေံစိုတ်သတ္တံဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂပ်ဝ်ထိုၚ်သး ဂပ်ဝ်သ္ပအသဝ်ရောၚ်”။
“ယွံခမဳတံ ကာလအဲမဒှ် ဝိဓုရ ပဏ္ဍိတတေံဂှ် မပတၠပညာ မဂွံတွံဓဝ် ဒလောံဗ္တောန် ဝေတ်ကၠေံကလော် ပုဏ္ဏက မဗ္ၜူဒၟံၚ်နဓဝ်ရာဂစရိုတ် ပ္ဍဲလတူက္ဍိုပ်တၟံ ကာဠာဂိရိဂှ် မဂပ်ဝ်သ္ပအသဝ်ရောၚ်”ဂးတုဲ ကျာ်တြဲကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရ၊ မူဟိုတ်ရော ကျာ်တြဲမသ္ၚံဒၟံၚ် မဟွံတွံဓဝ်ကဵုခမဳတံဂှ်သ္ဂးရော၊ ယဝ်ညးသ္ဂးမ္ဂး မဒှ်ကၞတ်စိုတ်ညးရောၚ် ဂလာန်ဂှ် မဒှ်တဆိပ်စိုတ်ညးရောၚ်၊ ဂလာန်မပြဲဂှ်  ညးမဂွံမိၚ် ဂွံဂိုၚ်သမ္တီလဝ်တုဲ မဂွံဒှ်ဒတုဲမြမောဝ် ဍုၚ်သွဝ်ဗြီု နိဗ္ဗာန် ကဵုညးရောၚ်၊ ကျာ်တြဲလဝ်စိုတ်တုဲ မ္ဒးကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရောၚ် မိဂ္ဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ခမဳတံညးဂမၠိုၚ် မအာတ်ပၚ်မှိၚ် ဇာတ်အတိက်တုဲ၊ အဋ္ဌၚ်္ဂိကေနမဓုရသရေန၊ နရမျာၚ်ကျာ်ဂမျိုၚ် မတုပ်တဴရဴရှ်ဗ္တဝ်သာဲ မက္ဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံအၚ်္ဂဒစာံသာ်ဂှ် ဇာတ်ဝိဓုရပဏ္ဍိတဂှ် ကျာ်တြဲတွံတိုန်ရ။
၁။ ခဏ်သၟိၚ်ပန် မၚ်သဳဥပုဟ်
သၟိၚ်အိန်၊ သၟိၚ်သွဝ်၊ သၟိၚ်နာ်၊ သၟိၚ်ကောရဗျ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် က္တဵုဒဒှ် သၟိၚ်ပန်ဝွံ  နူအတိက်ကိုပ်ကၠာတေံဂှ် ဂပ်ဝ်သမ္တီကၠာရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရန္နသဳ သၟိၚ်ဂှ်တုန်လေဝ် နူကိုပ်ကၠာတေံဂှ် မဒှ်သဟာဲကေုာံရၚ်သ္ကံ မသၟဟ်န်တဴ ကြဴဝွံ ညာတ်ဒုဟ်ကာမဂုဏ် မသုန်ပြကာတုဲ တိတ်ဂြိုပ်ဟေမဝန် ပခမဳရသိ ဂွံဇျာန်အဘိညာန်ဗၠိုပ်တိ ကလာၚ်အကာသ စၞသတ်ဆု ရိုဟ်ဇုက် သတ်ဆု မပအဟာ စိုတ်ၚးဒၟံၚ် ညံၚ်ပညာရီု ညံၚ်ဂစေံဂြိုပ် မစသတ်ဆုစၞဖဲတုဲ ပ္ဍဲရှ်သတ်ဆုဂှ် ရဴအလဵုဟၟဲကီု၊  စသိုၚ်အရီုဓဝ်မေရုန်ဖဲတုဲ ပ္ဍဲဓဝ်မေထုန်ဂှ် ဒဵုကဵုတွဵုအယုက်မဟွံဂွံ ကလေၚ်ၚဳပၠန်ရ၊  ညံၚ်ၜိုပ်က္ၜၚ်ပါကၚ်ထဝ် မပဝ်အာစိုပ် လစရတ်တုဲ  ဝေၚ်ဂြိုပ်ဗၞိပ်ဗၟက် စစၞဖဲလဲတုဲ ဒးပယာံသၟဝ်တ္ၚဲ ထောံကၠေံလစရတ် ပဝ်မှတ်ကလေၚ်စဴ တၟံထဝ်စိက္တက္ဍတ်တုဲ ရဴအလဵုမဟၟဲကီု လစရတ်ဂှ်ကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ ရသိပန် စသိုၚ်အရီု သ္ၚိကၟိန်ဖဲလဲတုဲ ပ္ဍဲအရီုသ္ၚိကၟိန်ဂှ် ဟွံကလေၚ်ဗဟ်သၞာ အလဵုဟွံမွဲရ။
ရသိပန် မဒၟံၚ်တဴပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန် စဒၟံၚ်သတ်ဆုစၞ လံလာဖါတုဲ ဟိုတ်နူဖနုၚ်ဖစး ရသိဂၚေၚ်ဒေသစရိတ်မစဴကၠုၚ်စိုပ် ပ္ဍဲဒေသအၚ်္ဂရး ဍုၚ်ကာလစမ္ပါဂှ်တုဲ လုပ်ဂေါစရသီုအိန်ရိယာပိုတ်ပန် မက္ဍိုက်ပေၚ်တဴ သမ္ၚေဟ်ပန် မတဴပ္ဍဲဍုၚ်ကာလစမ္ပါဂှ် မၞုံကဵုဂၠးသုစရိုတ် သ္ဂေဟ်ဒၟံၚ်နဓဝ်သဒ္ဓါ ညာတ်ရသိပန်တုဲ သမ္ၚေဟ်မွဲမွဲဂှ် ဂိုၚ်က္ညပ္တိုန်ပ္ဍဲသ္ၚိဇကုတုဲ မပဒကာဒါန် ဖါပ်ဗ္စလၟိုန်ကာလ ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲရ၊  ရသိပန်ဂှ် အနုမောဒနာကဵုဒါန်သဒ္ဓါ သမ္ၚေဟ်တံဂှ်တုဲ တိတ်ပဒတဴပ္ဍဲဥဒျာန်တေံရ။
ရသိပန် ဒးကလေၚ်စဴဒုၚ်ပိဏ္ဍပါတ်ပ္ဍဲသ္ၚိသမ္ၚေဟ်ဂှ်ကဵုပိုန်တုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဥတုဂမ္တဴ သၟိက်လၜိုဟ်ဇကုဂှ်ဒှ်တုဲ ရသိမွဲဂှ် တိုန်အာလၜိုဟ်ဇကု ပ္ဍဲသွဝ်တာဝတိံ ညာတ်ပိုန်ဟာန် လွဳမာန်ယဿပတ်သၟိၚ်အိန်ပြာသာဒ် ဝေဒယန္တဝ် သၠုၚ်ကၠံယောဇနာ ကၠုၚ်တိုန်လ္တူတိသမ္မထိုက် သီုလျးသ္ဍိုက်ဗစဳဒၟံၚ် ဂ္ညိတဴနပဇ္ဇရးတြၚ်ဂဒံၚ်ပံၚ်လုံ ဘုံပ္ဍာန်တရိုန်တာန်ဆာ အသဝ်ဗလှ်တၞာဲ ပုံဇဝ်တဝ်သၠး ထ္ၜခေဏာန် ဂစှ်ေသ္ဂေဟ်ကၟက်ရာဲ ပတ်ဒၟဇတာ်ၝောံကိုတ် ၜိုတ်လျတ်သွိၚ်ဒၟံၚ် သီုအရံၚ်အံၚ်သူ လျးရတ်ဒစိတ်သာ် ညံၚ်လျးမိန်သောမဂဵုလမးဒၟံၚ် ပ္ဍဲကာလဗ္တံဂှ်ကီု သီုဂၞကျာ်ပန်မတ္ၜန်တ္ၜောံဒၟံၚ် သီုကမၠောန်ၜါလှက် သ္အဳဂၠက်ဒၟံၚ် သီုလျးအံၚ်သူ လျးရုပ်သမ္ၚောဟ်ပိုန်ဗွဝ် နလျးရုပ်ပြီုရတ် လျးဇၞော်ပြီုရုပ်မဒှ်ဂအုပ်န်  ဇန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ညာတ်ကေတ်တုဲ စဴဟီုပ္တီဒကာဇကုရ။
ရသိမွဲစှ်ေလၜိုဟ်ဇကု ပ္ဍဲဒေါဝ်ဍုၚ်နက္ကဘဴ ညာတ်လွဳမာန်သၟိၚ်နာ်မဂ္ညိဒၟံၚ်နထ္ၜိုၚ်ကၟာၚ်မြုပြလက်ရာန်ပြာသာဒ်ကၠတ်နန်မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴနရတ်ဒ္စိတ်ပြကာဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ်တုဲ စဴဟီုဗ္စကဵုဒကုရ။
ရသိမွဲဂှ်အာလၜိုဟ်ဇကု ပ္ဍဲဂြိုပ်ကြိက်လစှ်ေဂြိုပ်ဟေမဝန်တေံဂှ် ညာတ်ဂြိုပ်ကြိက် မဒှ်လွဳမာန်သ္ပဝ်ဂှ် ဆုကြိက်ဟၟဲကဵုလဇ ဟၟဲကဵုခမှံက်သၟာဲသၟ ဟွံလဍိုဟ် ဟွံလဍေၚ် သ္တပ်သ္တေဝ်ဒၟံၚ်ညံၚ်လတှ်သြန် ညံၚ်ပၞာၚ်ဗ္ၜန်ကီု ဗက်ဗ္ဒဴကၠေံဂမ္တဴ ပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်လၟုဟ် မၞုံသမၞိၚ်မတ္ၜုဟ်မိပ်တဴကာလ မဂ္တဴညံၚ်ရဴဒွက်လဳဗာညးလၜတ်လဝ်ဂှ်ကီုပြဟ်ဒတုံစှ်ေတိညံၚ်ကၟဝ်ဂတေဝ်ပး ညးမဂြောပ်လဝ်ဂှ်ကီု ရသိဂွံညာတ်တုဲ ဒဒှ်ဂှ်စဴဟီုပၟိၚ်သမ္ၚေဟ်မဒှ်ဒကာဇကုဂှ်ရ။
ရသိမွဲဂှ် အာလၜိုဟ်ဇကုပ္ဍဲလွဳမာန် သၟိၚ်ကောရဗျ ဒဒှ်ဥဒျာန် မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴကေုာံသစ္ဆုပ္ကဴဆုဂှ်ကီု သီုပ္ကဴတၞီ သီုပ္ကဴဍာ် ရာဇာဒတ္တဝါယောဓါတ် မပိုက်နၚ်ကျာ်ရဳရဳညှာညှာအလုံဥဒျာန် ကဵုလရုကလိုက်နၚ်မြမောဝ်တုဲ ၊ တီုဗးပ္ဍးတၟာဲကဵုအမြာဲ ဂန္ဓာရီုတုဲ တၞံဆုတံဂှ် ဒးကျာသွိၚ်ဒဟုဲဒၟံၚ်ရိုဟ်ကဵုရိုဟ် ကၞာၚ်ကဵုကၞာၚ် သၠကဵုသၠ ကၟဝ်ကဵုကၟဝ်၊ တၞုၚ်ဇဝ်ပ္ကဴယာံကျာပိုက် လလဴညံၚ်ရဴသၟာလှ်ေဇၞော်ခါညး မကွာ်ညံၚ်တခါဲကော  ခါညးကွာ် ညန်တြဴဇၞော်ညံၚ်ရဴညးမကော် ဗဗဵုတဴဂှ်ကီုရ၊  ပ္ကဴဆုမပ္တံကှ်ေပြာန် ဓိတာန် ဇုက်ဂၞု အနာၚ်ပံက်ထာၚ်ရာၚ်သဘိုက် ဂရိုက်တဴပ္ကဴဍောၚ်ဒကောဝ်ဇဝ်တဝ်သၠ  ကဏဗၜခၠၚ်လစး ထီုဗးလဝ်မြမောဝ်သ္ဂေဟ်အမြာဲ တမှာဲပ္ဍ:လလောၚ်တဴ သီုဒိုဟ်ပန် မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴကေုာံထိုၚ်သာဲအဒါဲ ညေံညံမှုဲ ဘိုၚ်တဴလ္တူဆုပရူဂန္ဓာရီုမှုဲထဥ လဒုကြီုဘဴ နဒြဝ်သၞေၚ် စက်စာန်တၞေၚ်ဂွါၚ်  ဨတာၚ်စလာၚ်မှုဲတဴ ဂစေံဍေဝ်ကၠိုက်ဂဂီုမြာ် ကွဴဂြဴကြီုလဒိုဟ်လဒါဲ အကြီုဥဒျာန်အိုဿီုဂှ် ဂၠာဲဟီုဟမာန်ရ၊ ဣန္ဒပတ္ထနာဂဵုမ္ဂးယၟုဍုၚ်ဂှ် မက္ဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံဒဂ္ဂပန် မတွံဂး နဒဳ၊ ပၚ်္က၊ နဝ၊ ဂိရိ၊ ဣဝွံ မဒှ်သိဒ္ဓိဒဂ္ဂပန်ရ၊ ၜဳညန်လှာညန် ဂြိုပ်ညန်ဒဵုညန်၊ မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ သီုကၠံမွဲဘာသာ ဂၠိုၚ်ကဵုတိုက်ဒြပ်အရဝ် အရာဖျာလဝါ အိန်သ္ဂီုရာၚ်ဆာဲတဴဗွဲမလောန်ဂှ် တၠရသိ ဂွံညာတ်ကေတ်တုဲ ဒဒှ်ဂှ် စဴဟီုပၟိၚ်ကဵုသမ္ၚေဟ်ဒကာဇကုရ။
ဒကာသမ္ၚေဟ်ပန်ဝွံ ဂွံမိၚ်ပရိုၚ်တုဲ နိကန္တိထၞေန်စိုတ်လၜေါ်အာတုဲ သမ္ၚေဟ်မွဂှ် စုတိနုဂှ် ကံကုသဵုမိန်သ္အာ်ဏာစွံပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲပြာသာဒ်ဝေဒယန္တဝ် ဂွံဒှ်သၟိၚ်အိန်ရ၊ သမ္ၚေဟ်မွဲဂှ် အာဒှ်ပ္ဍဲလွဳမာန် ဂြိုပ်ကြိက်ဂှ် ဒှ်သၟိၚ်သ္ပဝ်ရ၊ သမ္ၚေဟ်မွဲဂှ် ကုသဵုကံမိန်သဘာ်ဏာ ပ္ဍဲဍုၚ်နက္ကဘဴ ဂွံဒှ်သၟိၚ်နာ်ရ၊ သမ္ၚေဟ်မွဲဂှ် ကုသဵုကံမိန်သဘာ်ဏာ စွံပ္တန်လဝ်ပ္ဍဲပြာသာဒ် ဍုၚ်ဣန္ဒပတ္ထနာဂဵု ဒှ်သၟိၚ်ဓနဥ္စယကောရဗျဂှ်ရ၊ သာ်ဝွံ က္တဵုဒဒှ်သၟိၚ်ပန် နူတံဘဝကိုပ်ကၠာတေံရ။
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ သၟိၚ်ပန်ဂှ် ပြာပ်အာမၚ်သဳ ပ္ဍဲဇရေၚ်သြၚ်ကၟာလစ ဥဒျာန်သၟိၚ်ကောရဗျဂှ်ရ၊ သၟိၚ်ပိတေံ မူဟိုတ်မ္ဒးကၠုၚ်မၚ်သဳ ပ္ဍဲဇရေၚ်သြၚ်ဥဒျာန် သၟိၚ်ကောရဗျဂှ်တုန်ရော၊ ဟိုတ်ဝါသၞာအတိက် မဒှ်သဟာဲ ကာလမဒှ်သမ္ၚေဟ်တေံဂှ် ဟိုတ်မဂွံခဏံလဝ်ကုသဵု ပ္ဍဲဒေါဝ်ကသပ်ပိုန်သၟဟ်န်တုဲ၊ လၟုဟ်ဝွံကံကုသဵုအတိက်တေံ သ္ဂန်ကံတဲသဘာ်ဒတဲနၚ် မကဵုကၠုၚ်မၚ်သဳမွဲစွံ၊ ပ္ဍဲဥဒျာန်သၟိၚ်ဓနဥ္စယ ကောရဗျဝွံရောၚ်
ဣတိဝိသဇ္ဇနော−န်သွဟ်မြဴဝွံဂှ်၊ ညာတဗ္တော၊ စိုတ်ဂပ်ဝ်သမ္တီ။ မွဲနဲတုန် − ဝိဓရပဏ္ဍိတော၊ ဗောဓိသတ်တြုလၟောဝ်စိုတ်ကျာ် မပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ဂုန်ပညာ ဆပ္ဍဲဘုံမၞိဟ်ကီု မသ္ကဵုပြာကတ်ပညာဟသေၚ်၊ ဒဵုသၟိၚ်အိန်တၠသွဝ်ၜါ မစိုန်ဒှ်တဴ နာဲညးဒေဝတဴတံဂမၠိုၚ်ဂှ်လေဝ်ကီု၊ သၟိၚ်နာဲ သၟိၚ်သ္ပဝ်ဂှ်လေဝ်ကီု၊ ကဵုပြာကတ်ကဵုတီဂုန် ပညာဗောဓိသတ်  ကဵုဒယဟ်ပြာကတ်အာကီုညိဂးတုဲ ပါရမဳဗောဓိသတ် သ္ဂန်ကံတဲသတဲနၚ်သၟိၚ်ပိတေံ မသကဵုကၠုၚ်မၚ်သဳ ပ္ဍဲဥဒျာန်သၟိၚ်ကောရဗျဝွံ မွဲစွံရောၚ်၊ ဟိုတ်မဒှ်ကညာနိမိတ်မတုဲတေံတုဲ မကၠုၚ်ညာတ်ရၚ်သ္ကံ မ္ဒးဆာန်ကၟိန်ရၚ်သ္ကံ ဓဝ်မေတ္တာ ကရုဏာ မပါတ်ပ္ဍဲဂၠးဟဒယရောၚ်။
မၚ်သဳတုဲ ပယာံသၟဝ်တ္ၚဲ သၟိၚ်အိန်တၠကၟိန်မြုတာဝတိံ တန်ဒၟံၚ်လ္တူသၞာမ္ၚဵုရ၊ အိုတ်ညးပိတေံ ဋ္ဌာန်မထေက်ကြိုက်ကဵုဇကုဂှ် ဗွဲလၟေၚ်ဂ္ဇံဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ သီုမေတ္တာကရုဏာ ဂလာန်ပ္တုန်ဖ္အာဟီုတဴကဵုရၚ်သ္ကံတုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ သၟိၚ်အိန်မဟီုတိုန်ရ။
“ယွံမၞးတံ ပိုဲညးပန် မၚ်သဳဥပုဟ်မွဲစွံဝွံဂှ် ညးဂှ်သဳလမပြဲလောန်ရော” သၟိၚ်အိန်သၟာန်။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ သၟိၚ်နာ်မွဲ မဟီုတိုန် “အဲမၚ်သဳလမပြဲလောန်ရ”သၟိၚ်နာ်ဂး၊ “မူဟိုတ်ရော ၜိုန်ညာတ်တဴသၟိၚ်သ္ပဝ်သတြုအဲ မသ္ကေတ်လမျီုအဲဂှ်ကီုလေဝ် အဲဟဂွံရိုဟ်စကဵုလမျီုအဲဟွံဖေက်ဂစိုတ် အဲဟွံက္တဵုဗဒှ်ဒေါသ နမေတ္တာစိုတ်အဲပ္တန်လဝ်တုဲ  မအေၚ်ဒုၚ်တဴ ဟိုတ်ဂှ်ရ သဳလအဲမွဲ မပြဲလောန်မ္ဂးရောၚ်”
သၟိၚ်သပဝ်မိၚ်တုဲ “အဲမၚ်သဳလမပြဲလောန်ရောၚ်” သၟိၚ်သပဝ်ဂး၊ မူဟိုတ်ရော အဟာအဲမွဲဟွံဂွံ ၜိုန်အဲမဗျဵုထဝ်တဟၚ်လောန်ကီု သၟိၚ်နာဲစၞအဲ မၞုံကဵုရှ်ဂှ်လေဝ် ၜိုန်အဲမညာတ်ဒၟံၚ်ကီု အဲဟွံစဍေံ ဟိုတ်ဂှ်ရ သဳလအဲမွဲ မပြဲလောန် အဲမ္ဒးဂးရောၚ်”။
ပ္ဍဲချိုန်ခဏဂှ် သၟိၚ်အိန်သ္ဂးပၠန်ရ၊ “သဳလအဲမွဲ မပြဲလောန်ရောၚ်” မူဟိုတ်ရော၊ “အဲထောံကၠေံ ပြာသာဒ်ဝေဒယန္တေဝ်ဍုၚ်သွဝ်တာဝတိံတေံ၊ သီုဂၞကျာ်ပန်ကမၠောန်မွဲလှက်ကီု သီုဗွဝ်ပိုန်ဟာန် ယဿပတ်အဲဂမၠိုၚ်ဂှ် ကဵုအသူတိုန်ဂွံကေတ်ဏာကဵုအဲ ဟွံပဗၞတ်အဲလ္ၚတ်ဒၟံၚ် ဓဝ်ခန္တဳလဗိုန်ဒၟံၚ်ဓဝ်သဳလ ဟိုတ်ဂှ်ရ သဳလအဲမွဲ မပြဲလောန်သန် အဲမ္ဒးဂးရောၚ်”။
သၟိၚ်ကောရဗျ ဂးပၠန်တုန်၊ “သဳလအဲမွဲ မပြဲလောန်ရောၚ်” မူဟိုတ်ရော “ပဥ္စရဳအိုဿီု အဲမထောံလဝ်ဂၞကျာ်ပန် မံၚ်မသၟာလှ်ေစှ်တြဴလ္ၚီုကီု သီုသၟိၚ်ကၠံမွဲက္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ် ကိစ္စရာဇာဝ်အိုဿီုဂှ် အဲထောံလဝ်တုဲ အဲမတိတ်ကၠုၚ်မၚ်သဳ ပ္ကီုလွဳဒုၚ်ဒၟံၚ် ဒဒိုက်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်ဝွံဂှ် ဟိုတ်ဂှ် အဲမွဲသဳလမပြဲလောန်ရ” သၟိၚ်ကောရဗျဂး။
“သီုညးပန် ဟီုထိုၚ်သးတဴ သဳလဇကုအိုတ်တုဲ၊ သၟိၚ်အိန် သၟိၚ်သ္ပဝ် သၟိၚ်နာ် သၟိၚ်ကောရဗျ ပ္ဍဲပိုဲညးပန် မဒှ်ဝါဒမ္ဒးဝွံဂှ် ညးတၠပညာမွဲမွဲ မသ္ဂောံပ္တုဲဝါဒဝွံညိရော”သၟိၚ်အိန်ဂး၊ “ဝိဓုရတၠပညာမ္ဂးဂှ် မၞုံတဴပ္ဍဲဍုၚ်အဲရ” သၟိၚ်ကောရဗျဂးတုဲ ကဵုအာနိမန်နၚ် ဝိဓုရတၠပညာရ။
ဗောဓိသတ်တြုံလၟောဝ်ကျာ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်ဂကောံမှာဇန်ဂမၠိုၚ်တုဲ တိတ်အာဂြိုပ်ဥဒျာန် ဇရေၚ်သၟိၚ်ပန်ဂှ်ရ၊ သၟိၚ်ပန်တံဂှ် ကဵုဂ္ညိဂ္ညာတ်လဝ်ပၞၚ်ဓဝ်တုဲ  ဗောဓိသတ်တြုံလၟောဝ်ကျာ် ညံၚ်အယောၚ်အလာ တၠစရာဲကျာ်ဂမၠိုၚ်ကီု  တိုန်ဒၟံၚ်လ္တူပၞၚ်ဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန် က္တဵုဒဒှ်ဝါဒညးပန်ဂှ်ရ။
သၟိၚ်ပန်ဂှ် ဟီုကဵုဗောဓိသတ် တၠသ္ဂေဟ်ညာဏ်ရ၊ ညာဏ်ရောၚ် မူပမ္ဒးသၟာန်ဝါဒညးပန်ဂှ်ရော ယဝ်သ္ဂးမ္ဂး ပညာကဵုနွံကီုရ၊ က္တဵုဒဒှ်ဝါဒညးဟတီ ဟိုတ်ဍေံမ္ဂး ဂိုၚ်သှ်ဟွံဒးကီု၊ သေယထာပိ၊ မူတုပ်ပၟာရော၊ ဟတ္ထိအစာရိယောဝိယ၊ ညံၚ်ဂမာစိၚ်ဇၟူ ဒယှ်ကၠံၚ်သကိုပ် မဆိုက်မ္ဒက်တဴပ္ဍဲကွတ်စိၚ်ဂှ် ကဵုဒှ်ကီု၊ ဗဝ်မှောဝ်တၠဒယှ်ဂှ် ယဝ်ဟဂွံညာတ်လ္ဂာံဇၟူမ္ဂးဂှ် မဗိုက်ပးဒၞက်ဟွံဒးကီု ဂွံညာတ်လ္ဂာံဇၟူတုဲ မဂွံဗိုက်ပးဒၞက်မ္ဒးသၟဟ်ရထဂှ်ကီုရောၚ်၊  ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ  ၊ ဗောဓိသတ်ညံၚ်ဇၟူတလဒယှ်ဂှ် ဝါဒသၟိၚ်ပန်မတွံဂး လ္ဂာံဇၟူဂှ် ယဝ်ဟွံညာတ် ဟွံတီတုဲ နဇကုပးဒၞက်ပညာဗိုတ်ဏာဟွံဒးရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ မ္ဒးသၟာန်ဝါဒ သၟိၚ်ပန်ဂှ်ရောၚ်။
သၟိၚ်ပန်ဂှ် ဟီုပ္တီဗောဓိသတ်တုဲ ဗောဓိသတ် ကဵုညးခၞံဇၞောဝ်ပန်ရ၊ သၟိၚ်အိန်ဇၞောဝ်ထဝ် သၟိၚ်ကောရဗျဇၞောဝ်သြန်၊ သၟိၚ်သ္ပဝ်ဇၞောဝ်သၠာဲ၊  သၟိၚ်နာ်ဇၞောဝ်သၠုဲ ဇၞောဝ်ပန်ဂှ်တုဲ၊  တုဲကဵုပ္တိတ်လဝ်ပ္ဍဲတ္ၚဲတုဲ  ဗောဓိသတ် သၟာန်ညးပန်ဂှ်ရ။
“ဇၞောဝ်တၠအဲတံဂှ် ပသာ်ဍေံမတၟေၚ်သမၞိၚ်ဇၞောဝ်တံဂှ် ပသာ်ဍေံမတၟေၚ်တုန်ရော”ဗောဓိသတ်သၟာန်။
“ယွံတၠပညာ ဇၞောဝ်ထဝ်သာ်တၞဟ် ဇၞောဝ်သြန်သာ်တၞဟ် ဇၞောဝ်သၠာ်သာ်တၞဟ် ဇၞောဝ်သၠုဲသာ်တၞဟ် သမၞိၚ်ဇၞောဝ်ပန်သာ်ဂှ်တုန် တုပ်သၟဟ်န်ဒှ်မွဲရ”သၟိၚ်ပန်ဂှ်ဂး။
“ယွံသၟိၚ်ပန်တံ ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ဂကူဇာတိတၠအဲတံဂှ် ဒှ်ပန်သာ်ကွေံရ၊ ခါမစၟတ်သဳလတၠအဲတံဂှ် မဒှ်မွဲရောၚ်၊ ညံၚ်ဇၞောဝ်ထဝ် ဇၞောဝ်သြန် ဇၞောဝ်သၠာ် ဇၞောဝ်သၠုဲဂှ်ကီုရ၊ သာ်ဇၞောဝ်ဂှ်ဒှ်တၞဟ်ကွေံရ၊  သမၞိၚ်ဇၞောဝ်ဂှ် မစဴဒှ်မွဲရောၚ်၊ ညံၚ်စက်ကွဳပန်မယိုက်လဝ်သ္ဇိုၚ်မွဲဂှ်ကီု၊  စက်ကွဳဂှ် မဒှ်ပန်ရောၚ်၊  ခါမယိုက်သ္ဇိုၚ်ဂှ် ဒှ်မွဲကီု၊  ဂကူဇာတိညးပန်ဂှ် တၞဟ်ကွေံရ၊ ခါစၟတ်သဳလမၞးတံဂှ် မဒှ်မွဲရောၚ်”။
မွဲသာ်တုန် ညံၚ်ဍာ်မဇွောဝ်တိတ် နူပါၚ်သတ်ပန်ဂှ်ကီု ဗၟံက်ဂှ် ဇွောဝ်တိတ်နူပါၚ်စိၚ်၊ သမၠုၚ်ကျာဂှ် ဇွောဝ်တိတ်နူပါၚ်ဥဿဘ၊ ပလိုတ်ဂှ် ဇွောဝ်တိတ်နူပါၚ်ဇာဒိသိုၚ်၊ သၟဝ်ကျာဂှ် ဇွောဝ်တိတ်နူပါၚ်ချေံ၊ ပါၚ်သတ်ပန်တံဂှ် မဒှ်ပန်ကွေံရ၊ ဍာ်ဂှ် ရဴမဒှ်မွဲကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ဇကုမၞးတံညးပန်ဂှ် ဒှ်ပန်ကွေံရ၊ ဂုန်သဳလဂှ် မစဴဒှ်မွဲကီုရောၚ်၊  မြမောဝ်ပန် စၠန်အဂၠဴ သ္ၚဴဒေဝဒါ  ဂကူဆုပန်ဂှ် ဒှ်ပန်ကွေံရ၊ ကာလမပ္ဍေန်ပၟတ် သၞပၞတ်ဂှ် ရဴမဒှ်မွဲကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ဇကုမၞးတံညးပန်ဂှ် မဒှ်ဇာတိပန်ကွေံရ၊  သၞဓဝ်သဳလမၞးတံဂှ် မစဴဒှ်မွဲရောၚ်။
ညံၚ်သာ် ကောန်သၟိၚ်ပန် မတိတ်ဝေၚ်ဂြိုပ်တုဲ ရဴမညာတ်တၞံဗပုၚ်ဂှ်ကီု “ကာလကောန်သၟိၚ်မွဲမတိတ်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဗပုၚ်ပရှ်တၞးဂှ် ဗပုၚ်ဝွံ ညံၚ်ရဴဆုဖမ္ကဟ်ကီုသွံ” ကောန်သၟိၚ်ဂှ်ဂး။
ကောန်သၟိၚ်မွဲ တၞံမတိတ်ဝေပ်ပၠန်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဗပုၚ်ဒြိၚ် “ဗပုၚ်မ္ဂးဂှ် ညံၚ်ရဴဒြိၚ်ကီုသွံ” ကောန်သၟိၚ်ဂှ်ဂး။
ကာလကောန်သၟိၚ်မွဲ မတိတ်ညာ် ဗပုၚ်မရာၚ်တဴ “ဗပုၚ်မ္ဂးဝွံ ညံၚ်ဖျုန်ကၟဝ်ညံၚ်လဳဗာကီုရောၚ်သွံ” ကောန်သၟိၚ်ဂှ်ဂး။
ကာလကောန်သၟိၚ်မွဲ မတိတ်ပၠန်ဂှ် ဂွံညာတ်ဗပုၚ်သၟတ် သီုမသတ်တဴ “ဗပုၚ်မ္ဂးဝွံ ညံၚ်သၠဇြဲညးမကွက်တၠာဲလဝ်ကီုရောၚ်သွံ”ကောန်သၟိၚ်ဂှ်ဂး။
လညာတ်ကောန်သၟိၚ်ပန်ဂှ် မဒှ်ပန်သာ်ကွေံရ၊ တၞံဗပုၚ်ဂှ် ရဴမစဴဒှ်မွဲကီု ဇကုမၞးတံညးပန်ဂှ် ဒှ်ပန်ကွေံရ၊ သဳလမၞးမၞးတံညးပန်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ဒှ်မွဲရ၊ ဣတိဝိသဇ္ဇနာ ၊  န်သၟာန်သွဟ်သာ်ဝွံ၊  ဝိသဇ္ဇေသိ၊ စိုန်ဗောဓိသတ် တြုံလၟောဝ်ကျာ် မသှ်ကဵုသၟိၚ်ပန် ပ္ဍဲကာလဂှ်ရောၚ်မိဂ္ဂး။
သီုသၟိၚ်ပန် ပပူဇဴ ဗောဓိသတ် တြုံလၟောဝ်ကျာ်တၠပညာ သမ္ၚေဟ်ဂုန်ဂှ်တုဲ စဴအာကၟိန်ဍုၚ်ဋ္ဌာန်ဒၟံၚ်ဇကုအိုတ်ရ။
ပၞောဝ်သၟိၚ်ပန်ဂှ် သၟိၚ်အိန်မွဲ ပြဲလောန်နူသၟိၚ်ပိ၊ သၟိၚ်ကောရဗျ ပြဲလောန်နူသၟိၚ်ၜါ၊ သၟိၚ်သ္ပဝ် ပြဲလောန်နူသၟိၚ်နာ်ရ၊  လၟေၚ်ကုသဵုကံ အကုသဵုကံ မယုတ်မပြဲ မခၞံသတ္တံကွေံရ၊ တ္ၚဲအနိစ္စဓဝ် မကၠုၚ်စိုပ်သတ်ကွေံ ကာလဂှ်ရဴမစဴဒှ်ဇွမွဲကီု။
သေယထယပိ၊ မူပၟာမသတုပ်ရော၊ မတ္တိကံဝိယ−ညံၚ်ရဴတိကမၠေတ် မစိုပ်တဲလၟာန်ဂှ်ရ၊  တိကမၠေတ် မစိုပ်တဲလၟာန်တုဲ မခၞံဗဒှ်လဝ် နုၚ်ထၟာဲ နူထၟာဲညးမပညပ်ခုတ်ခဴစယၟုဍေံရ၊ ကာလနုၚ်ထၟာဲဂှ်  မပါ်လီုအာကွေံ မ္ဒးစဴဒှ်ဗွဝ်တိဇမၞော်မွဲဂှ်ပၠန်ရ၊ သတ္တံဂမၠိုၚ် မပတၠခန္ဓမသုန်ဂှ် ညံၚ်တိကမၠေတ်ရ၊  ကံမစဳရေၚ်သတ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴ လၟာန်မခၞံလဝ် နုၚ်ထၟာဲမယုတ်မပြဲကွေံရ၊  တ္ၚဲရအနိစ္စဓဝ် မကၠုၚ်စိုပ်ကွေံမ္ဂး  မ္ဒးစဴဒှ်ဇွသၟးမွဲရ။
ဗဟုပုပ္ဖံပထဝဳ ပတတိဝိယ၊ ညံၚ်ရဴဍောၚ်ပ္ကဴဂမၠိုၚ် ပၠးထာၚ်ပြာၚ်ဍောၚ်မောဝ်လှောဝ်ထၟာဲတဴ ဗွဲကြဴဇြလီုအာတုဲ ရဴမပြဟ်ဒတုံဒတုံစှ်ေပ္ဍဲတိသန္ဓရဳမွဲကီု သတ္တံညးဂမၠိုၚ် မတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲခရိုၚ်သံသာဝွံ ကာလဓဝ်ဇရာ ဗျာဓိ မာရဏ  မဏာဗစိုပ်တုဲ မပြဟ်ဒတုံစှ်ေ မ္ဒးစိုပ်သုသာန်မွဲကီု သီုညးဖအိုတ်ရ။
ဗောဓိသတ် တၠကသပ်ညာဏ် မစၟိန်ပြမာန် သဳသန်မြိမြနလဝ်ပိုန်ဟာန် ပူဇဴသက္ကာသၟိၚ်ပန်တံဂှ် သွက်ဗောဓိသတ်ဟသေၚ်၊ သွက်မဂွံကဵုဒါန် ကုတမၠၚ်လအာတ် သွက်သတ္တံဂမၠိုၚ်ရောၚ်၊ သေယထာပိ၊ မူညံၚ်မသ္တုပ်ပၟာရော၊ တလာကံပရိတ္တံဝိယ၊ ရဴကၟာလစမသဳသန်ဒေပ်လဝ်ဍာ်ဂှ်ကီုရ၊  ကၟာမဒေပ်လဝ်ဍာ်ဂှ် သွက်ကၟာရသ္ဂးဟာ၊  သွက်ကၟာဟသေၚ် ဍာ်ဂှ်သွက်သတ်တၠကၟာရောၚ်၊ ဗောဓိသတ် ညံၚ်ကၟာလစဂှ်ရ၊ ပိုန်ဟာန်ညံၚ်ရဴဍာ် ပူဂဵုတမၠၚ်လအာတ်ဂှ် မဒှ်ညံၚ်ရဴသတ်တၠကၟာဂှ်ရ။
အထဝါ၊ မွဲနဲတုန်− ဗောဓိသတ် မဒေပ်လဝ်ဗွဝ်ပိုန်ဟာန်ဂှ် ညံၚ်တၞံဆု မဒေပ်လဝ်ပ္ကဴသတ်ဂှ်ရ၊ ပ္ကဴသစ္ဆုဂှ် မဒှ်သွက်တၞံဆုဂှ်ဟသေၚ် သွၚ်ထိုၚ်သာဲအဒဲါ သွက်သတ္တံဂမၠိုၚ် သွက်ဂစေံဂမၠိုၚ်ရောၚ်၊ ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ ဗောဓိသတ် မဒေပ်လဝ်ဓဝ်သဒ္ဓါ စာဂဒါနပါရမဳဂှ် သွက်ဇကုဟသေၚ် သွက်သတ္တံဂမၠိုၚ်ရောၚ်။
'''ဝရကိတ္တိ ဝိဓရဗဟူတော၊
ဂလဘန္တေသု တသိဓရောန သမ္မလမန္တိ။
မနိကိခတ္တိယဗြဟ္မကမ္ပိသရိ ပံသုဘူတော၊
ပူနသဂ္ဂဇစဇေ။  ။
ပသာ်အဓိပါယ် သ္ကေံဂါထာဝွံရော၊ ယြဴပူဂဵုမွဲ မပ္ကၚ်ရၚ်လဝ်ဓဝ်သဳလဂှ် သဳလမစိုန်သကီုတဴ ကေုာံ စရာဲကျာ်သြဳဟွံမေက် ဟွံဒၞောတ် ဟွံဗကဒွါန် ဟွံဒကုတ် ဟွံဒကန်စေန်ဆက်ဒၟံၚ်ညံၚ်ဒ္ၚောဝ် ထ္ၜောံသၠောံလဝ်လျးမ္ဒးသၞတ်ဂှ် ပူဂဵုတၠဓဝ်သဳလဂှ်ဝွံ ဒုၚ်ဒယှ် မပြဲရောၚ်၊ ဗရုဒယှ်တှ်ဂှ် ညံၚ်ဖံအလုံ ဗဵုညံၚ်ဂဂဵုတံသၞာံ ဗြဴလလောၚ်ကမြဴဒၟံၚ် ညံၚ်အသံဂၞဴမှာသၟိတ်ကီု၊  မပတၠပညာ မသာဓါနာံဗျာပ်အာ ဇၟာပ်ကွတ်စှ်ဒ္ဒာံသာ်၊  သုတ်ဇေန် ဇာတ်ဇေတ် မၚ်ဇေတ် မၚ်လာ ဇဂါဇေန် ဇဂါဆက်၊ ပုံကၞက်ညံၚ်ဗှ်သ္ဍဴ ညံၚ်ရဴဗ္တဳဂၞဴဂၚ်မပေၚ်က္ဍတ်ဒၟံၚ် ညံၚ်သၟန်နက်သတ်မပေၚ်က္ဍတ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲအကာသဂှ်ကီု ညံၚ်ရဴဂြိုပ်ဟေမဝန်  မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴကေုာံသတ်ဆုပ္ကဴဂြိုပ်မသကိုဝ်ဇြိုပ်ပေၚ်တၟိုဟ်ဒၟံၚ်ဂှ်ကီုရ။
ပညာဝိဓုရ တၠပညာဂှ် ညံၚ်ကံဗန္ဓုလ မကလှၚ်ကၠေံကောန်သၟိၚ်လိစ္ဆာဝိမသုန်ကၠံ သီုခြပ်ပသဲတံဂှ် ခၠၚ်သာတ်အာညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ မပတၠပညာဇၟာပ်ပြကိုဟ်ကၞပ်  ဟွံထဍိၚ်တလိၚ်ညာဏ်ဇၟာပ်သၟာန်  ဟွံဒညဒေါဝ်ခမဳ  ဗမၞးဟွံဒးဂွဂစိုၚ်မုက် ညံၚ်ကေသရာဇာဒိသိုၚ် မဒတဴသ္ဍိုတ်လ္ၚဵုဒၟံၚ်လ္တူတၟံမနောသိလ္လာတုဲ ရဴမဆာဲဒၟံၚ်ကီု ညံၚ်သၟိၚ်ကုသ မပတၠပညာ ဇကုမွဲမွဲစိၚ်လွိၚ်သၞာ်ရတ် ဂမ်အတ်ရမျာၚ်ကဵုပါၚ်ဇမၞးတုဲ ရဴမဗပေၚ်ပ္ကဝ်ကၠေံပၞာန် သၟိၚ်ထပှ် က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ မပတၠပညာသြာဲဒၟံၚ် သွက်သတ်ဂှ် သှ်ပျးထ္ၜးကဵုသၟာန်ညးအိုဿီုရောၚ်၊ ကပ္ပရုပက္ခံ ဝိယသဳလခန္ဓော၊  မပတၠဓဝ်သဳလ ညံၚ်ဆုကဝ်လဗမြိုက် မဇိုန်ကဵုတသိုက်ဇန်မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ ကေုာံရှ်တၞဟ်ဟ်သာ်ရဴမဒှ်ကီု၊  ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊  ခန္ဓသန္ထာန်မတွံဂး ကဝ်လဗမြိုက် ဓဝ်သဳလ မတွံဂး အနဂ္ဃရတ်မပြဲ ညံၚ်နဲဍောၚ်ပ္ကဴ မထီုဗးလဝ် အိန်ရဳသတ်တၠပိုန် မဇိုန်ကဵုတသိုက်လိုက် ပလိုက် မပြဲဂှ်ကီုရ၊ နူဗပါတ်ပါၚ် သဗ္ဗညုတညာဏ် ဒေသနာဓဝ်သဳလ မဗရုဲဖျေံမလၜိုဟ်ကဵုသန္ထာန်သတ္တံရောၚ်။
မနိဇောတရ ရတ္တောဝိယ၊ ညံၚ်ရဴ မၞိက်ရတ် မၞုံဗၞတ်ဒစာံတၠၚ် ဇမၠိၚ်ပန်သာံဒံၚ် လမၞၚ်လမၠးတၟာပဏိဟ်ကွဳ မဖဏဳပ္တိတ်တဴလျး မလျုၚ်ကဵုဍာ်လှိုက်မဗလးကဵုဒဒိုက် တဟၚ်သတ်တၠဝါသၞာတံအိုဿီုဂှ် ရဴဒှ်ကဵုညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ပ္ဍဲကြုၚ်ခန္ဓသန္ထာန် မၞုံတဴကဵုဍာ်ကမၠိုက်ကိလေသ ဓဝ်အဝိဇ္ဇာမကၠိလၟေက်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲသန္ထာန်သတ္တံဂှ် မၞိက်ရတ်ဓဝ်သဳလ မတွံဂး ဍာ်လစအသဝ် မဖ္ဍုန်လဝ်ပ္ဍဲသန္ထာန်သတ္တံတုဲ မဂွံလာၚ်စအးထီုဗးလဝ် ခန္ဓသန္ထာန်သတ္တံဂမၠိုၚ် ကၠာတုဲ ဗွဲကြဴမဗရုဲဖျေံဗြဲရတ် ဓမ္မဒေသနာပၠန်ရ၊  ကျာ်လဝ်စိုတ်တုဲ အပိုၚ်သဳလလက္ခန္ဓဂှ် ကျာ်တြဲမ္ဒးတွံလဝ်ကၠာရောၚ်မိဂ္ဂး ။
ကျာ်တြဲ သဗ္ဗညု ကောန်ဂၠု သၟိၚ်သိရိသုဒ္ဓေါဓန၊ တၞောဝ်ဒတောဝ်သြကာကလၟောဝ်သာကျဝၚ် သဳလက္ခန် မတုပ်တဴရဴဇၟောဝ်ဂၚ်မသုန် မတွံဂး ဂၚ်္ဂါ၊ ဇမ္မုနာ၊ အစိရဝတဳ၊ မဟဳ၊ သာရဘူဂှ် ရဴမဇွောဝ်အာကဵုမှာသၟိတ်ဇၞော်မွဲကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ အိုတ်ကဵုနိကာဲမသုန်တံဂှ် ရဴမဇွောဝ်အာကဵုသဳလက္ခန်မွဲကီု အိုတ်ကဵုလစဂမၠိုၚ် လစအနတတ်မွဲဂှ် မဒှ်ပဓါန်လစဂမၠိုၚ်ကီု အိုတ်ကဵုဂြိုပ်ဂမၠိုၚ် ဂြိုပ်ဟေမဝန်မွဲ ရဴမဒှ်ပဓါန်ဂြိုပ်ဂမၠိုၚ်ကီု ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ပၞောဝ်ပိဋကတ်ပိဂှ် သဳလက္ခန္ဓမွဲ မဒှ်ပဓါန်ညးရောၚ်၊  ပၞောဝ်သၟိၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် နူပဋ္ဌမကဝ်တေံ သၟိၚ်မဟာသာနန္တမွဲ မဒှ်ပဓါန်ကၠာညးရောၚ်၊ ပၞောဝ်ပ္ကဴဂမၠိုၚ် ပ္ကဴဒကှ်မွဲ မဒှ်ပဓါန်ပ္ကဴကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ၊  ပၞောဝ်သစ္ဆုဂမၠိုၚ် သတ်သြောံမွဲမဒှ်ပဓါန်သတ်ဆုကၠာရ၊ ပၞောဝ်ခန္ဓဂမၠိုၚ် သဳလက္ခန္ဓမွဲဂှ် မဒှ်ပဓါန်ကၠာရ။
သေယထာပိ၊ မူညံၚ်မသတုပ်ရော၊ ညံၚ်ပါန်ခဳ မဆိုက်ဗ္ဒက်ရ၊ ပ္ဍဲယာတ်မဂွုသ္အး  မဗၠးဒုဟ် ကမိစောန်ပြံက်ဝှ်သရပ်ဖ္ဍဝ်လဝ်တုဲ၊ နဇာၚ်ၚု နဍာ်မှၚ် နမၚ်သေံ မတုပ်တဴညံၚ်ရဴကၠေၚ်ကြေက်ဂှ် မချူထၜိုန်စုတ်ရုပ် မကၟဲလှက်ကိုတ်ကီု ပါန်ခဳ ကာမဝစရကုသဵုတံဂှ် ယာတ်မတွံဂး ခန္ဓသန္ထာန် သတ်မကၠိုက်လ္ၚေၚ်ဒၟံၚ်ဂှ် နတိဝေါၚ်ဓဝ် သဳလမဖျူဖျောန်ဂဝုစအးလဝ်ကၠာတုဲ နဇာၚ်ၚု ကၠေၚ်ကြေက်မတွံဂး ပါရမဳ သဗ္ဗညုတညာဏ်ပညာ မဂၠာဲနၚ်တဝှ်ဓဝ် ဓမ္မဒေသနာ မကၟဲလှက်ကိုတ်ဂှ် မချူထၜိုန်လဝ်ရောၚ်မိဂ္ဂး။
၂။ ခဏ်ဂၞကျာ်သၟိၚ်နာ် အၚပ်စိုတ်ကတဵုဒှ်
သၟိၚ်အိန် သၟိၚ်နာ် သၟိၚ်သ္ပဝ် သၟိၚ်ကောရဗျ သၟိၚ်ပန်တံဂှ်လေဝ်စဴအာဋ္ဌာန်ဇကုအိုတ်ရ၊ သၟိၚ်ဝရုဏ စဴစိုပ်ဂၞကျာ်ဝိမာလာဒေဝဳတုဲ ဂၞကျာ်ဟွံညာတ် မၞိက်မာလေဝ် ကၟက်ကအ်ဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန်သၟိၚ်နာ်ဂှ်ရ။
“ယွံဂၞကျာ် ဝိဓုရတၠပညာ မဒှ်ကောန်ဗမၞးစနဂှ် ပိုဲဂွံမိၚ်တဝှ်ဓဝ် ဣတေံညံၚ်ရှ်ဗ္ကဝ်သာဲဂှ်ဒှ်ကီုဒှ်တုဲ မာလေဝ်ကၟက်ကအ်အဲဂှ် အဲသ္ပပူဇဴကၠေံ ဓဝ်ဣတေံရၝောံ၊ ယာံဆအဲမွဲ သ္ပပူဇဴဓဝ်ဣတေံဟသေၚ် သၟိၚ်အိန်သ္ပပူဇဴယာတ်ဒိပ်မပြဲ၊ သၟိၚ်သ္ပဝ်ပပူဇဴထဝ်တမၠာဲ၊ သၟိၚ်ကောရဗျသ္ပပူဇဴကွာန်ဇၞော်စှ်တြဴဂၠဴလေဝ်လ္ၚီ ကွဳသီုချေံလေဝ်လ္ၚီ စိၚ်ဒြၚ်လေတ်မွဲဟေၚ်၊ ယွံဂၞကျာ် ဝိဓရပဏ္ဍိတဂှ် ညံၚ်ရဴကျာ်ဂမျိုၚ် မက္တဵုဒှ်လၟုဟ်ကီု အလုံဂတာဇမ္ဗုဒိပ် သၟိၚ်ကၠံမွဲက္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ် ဂွံမိၚ်ကေတ်တဝှ်ဓဝ်ဣတေံတုဲ ညံၚ်ရဴစိၚ်ဇၟူ မဂွံမိၚ်ကွိၚ်ထၞသၟိၚ်ဥဒိုန်တုဲ ရဴမကြံသလှောဝ်ဗ္ၜူအာကီု သၟိၚ်အလုံဂတာဇမ္ဗုဒိပ် ဂွံမိၚ်ကေတ်တဝှ်ဓဝ်ဣတေံတုဲ ကလေၚ်စဴဍုၚ်ဇကုဟမာန် မဒၟံၚ်တဴဇရေၚ် ဣတေံအိုတ်ရောၚ်၊ ရှ်ဓဝ်ဣတေံ မတုပ်တဴရဴ ရှ်ဗ္ကဝ်သာဲရောၚ်”သၟိၚ်နာ်ဂှ်ဂး ။
ဂၞကျာ်ဂွံမိၚ်ပရိုၚ်တကြီုတဝှ်ဓဝ်တၠပညာဂှ်တုဲ အၚပ်သၟိက်ဂွံပၚ်မှိၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ချပ်ရ၊ “အာက္ညနၚ် တၠပညာ အဲကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓဝ်ညိမ္ဂးတုန်လေဝ်  သ္ဇိုၚ်ကလိဂွံသန်သွံ၊ အဲသ္ပလွေဟ်ညးယဲတုဲ အၚပ်သၟိက်ဂွံစဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရညိ အဲဂတုဲ အဲမဂွံမိၚ်ဓဝ်တၠပညာသၟဟ်ရထမာန်ရောၚ်” ချပ်တုဲ လုပ်အာပ္ဍဲဂၠံၚ်သ္တိက်တုဲ “အဲယဲအာ” ဂးကဵုကမၠောန်တံဂှ်တုဲ ဂလီုယာတ် တိက်သ္တၚ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒေန်ကျာ်သြဳဂှ်ရ။
သၟိၚ်နာ်တုန် ဒုၚ်အသဳကၠဳညးတုဲ ဂၠာဲရံၚ်ဂၞကျာ်ဟွံညာတ်တုဲ ဒဒှ်မယဲအာဂှ် ဗြဴကမၠောန်တံဂှ်ဂး ။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ လုပ်အာဇွိတ်သပေါတ်တုဲ သၟိၚ်သၟာန်ဂၞကျာ်ရ၊ “ယွံတၠသ္ၚိ အၚပ်အဲဂှ် သၟိက်ဂွံစဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရရ၊ ဗဗွဲဓဝ်ဂှ်တုဲ အဲမယဲအာရောၚ်၊ ယာံရသ္ဂောံစဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရဂှ် မဂွံဂျိုၚ်လမျီုရ၊ ယာံရဟွံဂွံစဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရဂှ်မ္ဂး အဲသ္ဒးပကာဂစိုတ်ရ၊”ဂၞကျာ်ဂး ။
“ယွံဂၞကျာ် ဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရမ္ဂးဂှ် သ္ဇိုၚ်သန်သွံ၊ ညံၚ်ပူဂဵုသၟိက်ဂွံစဂိတုတ္ၚဲကီု ညံၚ်ပူဂဵုသၟိက်ဂွံဒြၚ်ဗ္တာဲကီု ညံၚ်ပူဂဵုသၟိက်ဂွံဆဳၚုယ် သော်ကၞုဟ်ဂှ်ကီုသွံ”ဂးတုဲ သၟိၚ်နာဲ မဒးစံၚ်တူတဴ ညံၚ်ကၞုဲမအာစိုပ်ကန္တာ ညံၚ်ဗတာဲမအာစိုပ်မှာသၟိတ် ညံၚ်ကမတိုန်တဴလတူသြၚ်တုဲ ရဴမအိုတ်အာကသပ်ဂှ်ကီု ပ္ဍဲကာလဂှ် ကောန်ဗြဴသၟိၚ်နာ်မွဲ ဣရန္ဓတဳမ္ဂးယၟု သီုမကျိုၚ်ကျဝ်ဗြံက်ဗြ ကၠုၚ်သဳကၠဳ သၟိၚ်မရ၊ သၟိၚ်နာ်မဟီုတိုန်ကဵုဣရန္ဓတဳရ။
ဣရန္ဓတဳ သီုကဵုမတ္ၜူမာဲတဴ နအရီုကိလေသဂှ် ဂွံမိၚ်ကေတ်ဂလာန် သၟိၚ်မဇကုတုဲ သီုကဵုမအိုဟ်တၟိုဟ်တဴစိုတ် ညံၚ်ပူဂဵုဒိုက်ဂတ် မကလိဂွံနိဓိကီုဒှ်တုဲ “သဇိုၚ်အဲရ”ဂးတုဲ ဍေံပြာပ်လုပ်အာကဵုမိဍေံရ။
ဍေံပ္တီမိဍေံတုဲ ပြာပ်စဴအာပြာသာဒ် ကျိုၚ်ကျဝ်ဂ္ညိဂ္ညာတ်ကေတ်အပေါတ်ဂ္ညိမပြဲပြဲ မပ္တံလစိန်သီုလကံက်ဒြၚ်ဗံက် လၜက်သၞေက်ထဝ် ပ္ကဴထဝ်တုဲ စရာဲရုပ် ညံၚ်ကဝ်လဗဗြိုက်မ္ဒးကၞာတ် ညံၚ်ပြာသာဒ် မ္ဒးသၞတ်အ္စာဝဍ္ဎကဳ ဗဳသ္ကဝ် မသောန်ဗဂေါဝ်လဝ်ဂှ်ကီု လျးရုပ်ပြီုရတ် လျးရတ်ပြီုရုပ် ထေက်ကြိုက်ဒၟံၚ် ညံၚ်ကၞုသ်ၚ ကဵုဍာ်တှ် ညံၚ်သွာကဵုဂိတုအသဝ် ညံၚ်သၟိၚ်မြာ်ထဝ် ကဵုက္ဍိုပ်တၟံထဝ်ကီု၊ ထေက်ကြိုက်လောန်သန် ပ္ဍဲကာလဗတံဂှ် တိတ်အာတုဲ  ပ္ဍဲလစဂြိုပ်ဟေမဝန် မညန်ကဵုသြၚ်မှာသၟိတ် ပ္ဍဲတၟံကာလဂိရိ မၞုံသမၠုၚ်တြဴစှော်ယောဇနာ ဍေံအာကေတ်နၚ်ပ္ကဴ အလုံဂြိုပ်ဟေမဝန် ဒက်ဖဍာန်တၟာဲတုဲ လ္တူသၞာပ္ကဴသၠိုက်ဒၟံၚ် ညံၚ်တၞုၚ်မာဲလဴ မဒွံကျာသန်ဇျာတုဲ ရဴမလဝိၚ်ဒၟံၚ်ကီု ဣရန္ဓတဳ သီုအရီုဓဝ်ရာဂမထ္ၜူဒၟံၚ်ဂှ်ဒှ်တုဲ  ဇိုၚ်တက်သ္ၚေဝ်တဲကွာဲလှ်ေ ပါၚ်ဂတေဝ်ဒယှ်ေ ရှ်ရမျာၚ်ညံၚ်ဗီုကြဝိတ်ထဝ်  ပ္ဍဲပယာံသန်ဇျာသၟဝ်တ္ၚဲ ဗျံသၞေၚ် ဖျေၚ်သၟဴတုဲ ညံၚ်မဂြဴတာၚ်ဖအဝ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်စံပလံဂှ်ကီု၊  ကိံရါယန္တိ၊ ပသာ်ဒွက်ဒယှ်ေဍေံဂှ်ရော။
ကိံပုရိသော စမ္ဗနုသေကေ  ပဏ္ဍိတေ။
သဗ္ဗကာမ ဒဒေဒိဃရရတ္တံ၊
သတ္တမေ ဘဝိဿတိ။
အဓိပါယ်မာ၊ “ယွံမၞးတံ မူရဴတၠဣဓိ  တၠပညာမွဲ  ကလော် ဂန္ဓဝ် ခဏှောဝ် နာဂါ မသ္ကေတ်ကဵုဂွံဖျုန်ဂြိုဟ် ဝိဓုရ ဗဗွဲဓဝ် သ္ဂောံဗလးကဵု ဂနပ်မိအဲဂှ် မဒှ်တၠသ္ၚိအဲရ၊” မိဂ္ဂးအဓိပါယ်။
ပုဏ္ဏက ကလာၚ်ကၠုၚ်လ္တူအကာသ ညာတ်ရုပ်မိၚ်ပါၚ်ဣရန္ဓထဳမဒယှ်ေဂှ် ညံၚ်ပၞာန်မဂြေန်လဝ်ကၟုယ်ရ၊ ညံၚ်ကွိၚ်ပဥ္စသိက္ခမဂြေန်လဝ် က္တောဝ်ဒေဝတဴဂမၠိုၚ်ရ၊ ညံၚ်ကွိၚ်ဥဒိုန် မဂြေန်လဝ်က္တောဝ်စိၚ်ဂမၠိုၚ်ရ၊ ပုဏ္ဏက မိၚ်ပါၚ်ရမျာၚ် ဣရန္ဓထဳတုဲ ပြာပ်ဆိုက်ညန်ကၠုၚ်တုဲ သာ်ဝွံ ပုဏ္ဏကဂး။
“ယွံဒေံဗြဴ ဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရဂှ် ဗဗွဲဓဝ်ဂှ် အဲသကေတ်ကဵုဗွဲဓဝ်ရ၊ သဇိုၚ်အဲရ၊ ဒေံဗြဴလ္ပဂၠာဲညးသ္အာၚ်ရ၊ အဲဟေၚ်မဒှ်တၠသ္ၚိဒေံဗြဴဂှ် ဒေံဗြဴသမ္တီရ”ပုဏ္ဏကဂး ။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် ညံၚ်အဲကဵုတၠအဲ စှ်ေအာပ္တီမအဲကၠာရ” ဣရန္ဓထဳဂး။
“ယွံကောန်တၠ စိၚ်ကၠံ ချေံကၠံ၊ ကြက်ဒြပ်ကၠံ၊ အဲဍိက် ယိုက်အယောၚ် အမာဲရအဴ” သၟိၚ်နာ်မိၚ်တုဲ သာ်ဝွံသ္ဂးပၠန်ရ။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် အဲသၟာန်ဂၞကျာ်အဲညိကၠာ”ဂးတုဲ သၟိၚ်နာ်အာဟီုကဵုဂၞကျာ်ရ။
“ယွံဂၞကျာ် မၚ်ဗၠာဲမွဲ ပုဏ္ဏကဂးယၟု ဍေံမဒှ် ကၟိန်သၟိၚ်ဗဳသြဴ စိၚ်ကၠံ ချေံကၠံ၊ ကွဳကၠံ၊ ဍေံယိုက်အယောၚ်ကောန်ပိုဲတုဲ ဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရရလေဝ် ဍေံသကေတ်ကဵုဗဗွဲဓဝ်မာန်ဂှ် စိုတ်ဂၞကျာ်မဒှ်ရော” ဗတ်ဒြပ်ဍေံဟၟြကဵုဒှ်ကီု ဖျုန်ဂြိုဟ် ဝိဓုရ ဗဗွဲဓဝ်ဍေံသကေတ်ကဵုဂွံမ္ဂး  ကောန်ဗြဴပိုဲဇိုန်ကဵုဍေံရ။
မိၚ်ဂလာန်ဂၞကျာ်တုဲ သၟိၚ်နာ်ဟီုကဵု ပုဏ္ဏကရ၊ “ယွံမၚ်ဗၠာဲ ဖျုန်ဂြိုဟ် ဝိဓုရ တၠပညာ မသကေတ်ကဵုဂွံကွေံဂှ် ကောန်ဗြဴပိုဲ ဇိုန်ကဵုပဍိက်ကမၠောန်မံၚ်မ မသမ္တီရ”
“ယွံသၟိၚ်ဇၞော် ဂွံတီဝိဓုရ တၠပညာပၠန်ဂှ် သ္ဇိုၚ်သန်တဴ သၟိၚ်ဇၞော်ဟိုပ္ညုၚ်ထ္ၜးကဵုအဲသတီကဵုအဲဍိက်ညိအဴ”
“ယွံမၚ်ဗၠာဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ဣန္ဒပတ္တနာဂဵုဂှ် အမာတ် ဝိဓုရပဏ္ဍိတဂးယၟု၊  မဒှ်အစာသၟိၚ်ကောရဗျ ညးဂှ် မဒှ်တၠပညာရ၊ သၟိၚ်ကောရဗျဂှ် လုဟ်ကဵုပးဝေၚ်ပးဂှ် ဒှ်က္ဍၚ်သန်ရ”သၟိၚ်နာ်ဂး။
ပုဏ္ဏကမိၚ်တုဲ ဍေံပဒေါံချေံသိန္ဓဴ တိုန်က္ဍိုက်ကေတ်တုဲ ကလာၚ်အာလ္တူအကာသရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ ဍေံမချပ် “အဲသ္အာကေတ်ဖျုန်ဂြိုဟ်ဝိဓုရဝွံ တၠအဲ ကြိုက်စိုတ်ဟကြိုက်စိုတ်ဟတီ အဲသ္ဒးအာ သၟာန်ညိကၠာ”ဍေံဂးတုဲ  ဍေံစဴအာကဵု သၟိၚ်ဗဳသြဴရ၊  ဍေံလေဝ်အာစိုပ်သၟိၚ်ဗဳသြဴလေဝ်  ပ္တုဲဂဗုတ် ကောန်ဒေဝတဴ  တသိုၚ်လွဳမာန်  ဒၞာဲကောန်ဒေဝတဴ မဂွံဇၞးဂှ် ဍေံအာဂ္ဇံဒၟံၚ်တုဲ  ဍေံဟီုတိုန်ကဵုတၠဍေံရ။