cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သ္ဍိုက်သဟာဲဟုံ - စဴဇြဲသုံကၞာတ် - သဂါတ်ကၞာၚ်သၞ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဖဵုသာ်စိ - ကၠိဂွံဆတ္တဝ် ။ ။ ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ပ္ဍဲအရာဝွံ နကဵုဏဂှ် ဟွံမွဲတၟေၚ်ရ။ သွက်အလၚ်္ကာဂွံလျတ်၊ ဂလာန်ဂွံဍုက်ဍေက်၊ သွက်ဂွံဒးကဵု သောတကတောဝ်ညး၊ ဂွံဒးကဵုအလိုက်အခိုက် ဝေါဟာမန်ပိုဲတုဲ၊ တံဝစဏံ ရဴဝွံ ၜိုန်အခဝ်ပါဠိ နွံသာ်ဂှ်ကီုလေဝ် - တံဝစဏံ ရဴဝွံ အ္စာကဝိတမၠာတံ မ္ဒးချူစွံလဝ်အိုတ်ရောၚ် ။ ။ ပသာ်ရော ။ ဏော နဿ၊ ယထာ ပဏိဓိ။ နော ဏဿ၊ ယထာ။ တလုနော ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံတီဆတ္တဝ် - ဂလာန်ဓဝ်ကၠာ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ဗၠိုက်လတူဗၠိုက် - သိုက်သိုက်ဗၠိုက်အဵု - ဗၠိုက်ဒဵုဂတာ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံပန်ပြကာ - မၚ်္ဂလာရ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ယွံမန်တံလၟုဟ် - ၚုဟ်မွဲဝါညိ - က္တဵုညိမွဲဝါ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
နွံလွဳဂမ္တဴ - လဴကိလေသ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ဂိုတ်တိုန်ညိကၠာ - သွက်ဘာသာမန် - ပိုဲမန်ဂွံသိုက် ။ ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံဖအာသ္ကဲ - ဒ္ဂေတ်မပြဲရ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ရန်ကဵုဂလာန် ဋဳကာဆန်သာ်ဝွံတုဲ၊ ဂကောံအက္ခဝ် မဒှ်ဟိုတ် ဂွံတီကေတ်အရထဂှ် ပိုဒ်မ္ဂးယၟုရ။ ပဒလေဝ်ဂးရ။ ပိုတ်ပဒလေဝ်ဂးရ။ အ္စာကဝိမန် တမၠာတမၠာတံ ဟွံချူပကောံဗက် မအက္ခဝ်ပါဠိတုဲ ဗက်ကဵုအခိုက်အလိုက် ဝေါဟာဘာသာဇကုဇကု ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵုကာရန်ပိုတ်ဗျန် ဆန္ဒလၚ်္ကာ လအာဂလာန် အတိုၚ်အဓိပ္ပါယ်ဇကုနွံပၟိက်၊ ညံၚ်ဂွံဗှ်စလောဲသွာဂှ် ပၠောပ်စိုတ်တုဲ ညးတံမဆန်ဗ္ဒဟ်ဏာ လိက်ဆန္ဒလၚ်္ကာရောၚ်။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၄) ဥဒါဟဵုသၚ်္ကြာတုန်
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ဥပမာတုန်။ ။ ။ ပိုဒ်ဂှ် ပိုတ်။ တသိုခ်ဂှ် တသိုက်။ ရဴဝွံ ညးအ္စာကဝိတမၠာတံ မချူစဂၠိုၚ်ရောၚ်။ ညးတံဗၠေတ်ရောၚ် ရဴဝွံ လ္ပဟီုညိ၊ မူဟိုတ်ရော ပ္ဍဲပြကိုဟ်သဒ္ဒါလ္ၚဵုတုန် နဂှ်သ္ပဏ လဂှ်သ္ပဠ၊ တဒန်ဂှ်သ္ပဋမုဒ် မပ္တံသာ်ဝွံ သ္ပလဝ်အာဒေသ၊ ဝိပရိတ်အက္ခဝ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် နွံတဴပြာကတ်ဒၟံၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နဲညးတံတရေံတရေံတံဂှ်လေဝ် ဒးကဵုဂှ် ဂပ်ဝ်သမ္တီညိ။ ။ ဂကောံပိုတ်ပဒဂှ် ပါဒမ္ဂး ယၟုရ ။ ။ ပွမပါ်သ္ကုတ် ခြာစွံလဝ်ပိုတ်ဂှ် ယတိမ္ဂးယၟုရ ။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
တူကျာကလာၚ် - ပါၚ်ဥပဵုဖ္ဍး - မောဝ်ဇၞးစလန်။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဇမ္အး
နကဵုနဲဏအ်ဂှ် ဟိုတ်နူမကလေင်ကေတ် ဟွံလောဲဂှ်ရ မၞိဟ်တြုဟ်တအ် ကၠောန်စအောန်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် မၞိဟ်ဗြဴလတူအာယုက် ၃၀ ကလိဂွံကောန်ဇာတ်တုဲတအ် မလေပ်ကၠောန်စဂၠိုင်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
(၇) သိလေသဆန် ဆန်လျတ်လအာ တုပ်ရဴဇၜိုတ် ။ မပ္တံသာ်ဝွံ နွံနဲဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။ ဒၞာဲဆန်မၞုံကဵုဂုဏ်မဂၠိုၚ်၊ မၞုံကဵုတၚ် တၞဟ်မဒှ်ပဓါန်တံဂှ်ဟေၚ် ဂွံစၞောန်ထ္ၜးကဵုယၟုဆန်ရ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ခါကၠုၚ်ဒှ်ဂျ - ဘဝမၞိဟ်လဝ်။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
* မွဲနဲပၠန်
နိဒါန်
ဂးတုဲစဳဇန် - ဟွံရန်ဍောၚ်ၜိုတ် - စိုတ်သီုကာယ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
မဂွံညာတ်ပၠန် - သစ္စပန်ပၠ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
၇။ (စဳရေၚ််)
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ပဇၞောဝ်မတ်အဵု - ကဵုနိဗ္ဗာန။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
(အဓိပ္ပါယ်ဍေံ သတ်ဗ္ဒဝ်ရောၚ်။)
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ (Birth control) ဂှ် ဒှ်နဲကဲ ဟွံသေင်မ္ဂး မစကာအရပ်အရာမွဲမွဲ သွက်စဵုဒၞာ ညံင်ဟွံတန်ဂဗ္ဘ (ဝါ) ညံင်ဟွံတန်ပဋိသန္ဓိ (ဝါ) ညံင်ဟွံဂွံဗုင်ရ။ ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘဂှ် ကောန်မၞိဟ်တအ် စကာကၠုင် နူကဵု အခိင်တမၠာတေအ်ရ၊ ဆဂး ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ နကဵု နဲကဲမကၠောန်ကမၠောန်ခိုဟ်ဟ် ကေုာံ သက္ကုဘဲအန္တရာယ်ဂှ် စကလိဂွံ ပ္ဍဲကဵုခေတ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံရ။ ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ကၞာလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘဂှ် ညးတအ်ဟွံဒုင်တဲ၊ ညးတအ် ညာတ်ကေတ် ဒှ်အရာမဗၠေတ်ကဵု ဒ္ဂေတ်ပြဝ၊ ဒစဵုဒစး ကုလညာတ်ဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး လညာတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
(၅) ဂကူမန်ပြဲ - ပ္ဍဲကၠာတေံဂှ် - ဒယှ်ပြာထာ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
သတြုဝဲသၞ - ဒုက္ခဂၠိုၚ်ရာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ၜဴဇာတိဍာတ် - ကဵုကြဴကြာတ်သ္အး - ကဵုလးသၠသၠီ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ရာၚ်ဆာဲမံၚ်ကၠာ - ပြာကတ်လောန်က္ဍၚ် - ရာဇာဝၚ်ဟီု။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
စဂှ်တရဴ - ဆသွဴသတ္တ - ဇဂိုဏ်သ္ဍာံအဌ် ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သၠေဟ်ညံၚ်ဂွံညန် - မွဲနန်ကျာ်သဳ - ဓဝ်လွဳပတိုၚ်။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ပိဋကတ်ပိ - ဂ္ညိလောကုတ္တဵု - သီုကဵုသၚ်ၜါ။
သမုတိကီု - သီုအရိယ -ဒစာံပြကာ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ကၠံၜါစှော်မွဲ - ဟိုတ်ဟွံဓဝ်ပြဲ - ပညာဂြဲ တံ။ (တံ)
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ပဉ္စသဳလာ - ကဵုဗိုန်အာညိ ။ ။ ။
မိတ်ဆာန်သဟာဲ - ဟွံဒးသာဲခြာ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ဂွံစဳဒစိတ် -နာဲမွဲတိတ်ဒှ် - ပေၚ်စဳစှ်ရ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဣဝွံသောက ပ္ဍဲပွမစံၚ်တူဂှ် (သွံ) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
မူလနက်သတ် ယမုပြာထာ
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ယဲပါၚ်ယဲလ္တာ် - ဂၠိုၚ်သာ်နာနာ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
နဲကဲဂမၠိုင်
နဲကဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘတအ်ဂှ် နိသံသဍေဟ် ပကဵု အရာတၞဟ်တအ်မာန် နွံညိညကီုလေဝ် အန္တရာယ်ဟွံဇၞော် နူတန်ပဋိသန္ဓိ ပ္ဍဲဘဝသၟတ်ရ။ ကြဴနူ မပဒေါအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပတိတ်ထောအ် ကိရိယာဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘတအ်တုဲ အခေါင်မတန်ဂဗ္ဘမာန် အပ္ဍဲပွိုင်မွဲသၞာံဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵု မၞိဟ်ဟွံကေင် စကာလဝ် ကိရိယာတအ်ရ။
Fertility awareness
Fertility awareness methods involve determining the most fertile days of the menstrual cycle and avoiding unprotected intercourse. Techniques for determining fertility include monitoring basal body temperature, cervical secretions, or the day of the cycle. They have typical first-year failure rates of 24%; perfect use first-year failure rates depend on which method is used and range from 0.4% to 5%. The evidence on which these estimates are based, however, is poor as the majority of people in trials stop their use early. Globally, they are used by about 3.6% of couples. If based on both basal body temperature and another primary sign, the method is referred to as symptothermal. First-year failure rates of 20% overall and 0.4% for perfect use have been reported in clinical studies of the symptothermal method. A number of fertility tracking apps are available, as of 2016, but they are more commonly designed to assist those trying to get pregnant rather than prevent pregnancy.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ခါဒှ်မၞိဟ်ပၠန် - တန်တဴမွဲဂွါံ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
နွံတၞံဆုမွဲ - တဏးသောဲသောဲ - ဒလဂြဲ တံ။ (တံ)
သတ်ဗကေတ်လံၚ် - မံၚ်လ္တူအမှဲ - သတ်ဍေံနဲ ဝ။ (ဝ)
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
စဳရေၚ်ဖန်ဖက် - သွံရာန်ဗက်တံ - တဆံသ္ဇိုဟ်ဍာ ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
ဖျဳလလဳဂြေပ် - ဍေံဂြိပ်ဒစိုတ် - ပြက်ဍိုက်ဒးဆု ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Abstinence
Sexual abstinence may be used as a form of birth control, meaning either not engaging in any type of sexual activity, or specifically not engaging in vaginal intercourse, while engaging in other forms of non-vaginal sex. Complete sexual abstinence is 100% effective in preventing pregnancy. However, among those who take a pledge to abstain from premarital sex, as many as 88% who engage in sex, do so prior to marriage. The choice to abstain from sex cannot protect against pregnancy as a result of rape, and public health efforts emphasizing abstinence to reduce unwanted pregnancy may have limited effectiveness, especially in developing countries and among disadvantaged groups.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
မြေက်ဂွဝ်စဝ်ဖျီ - လ္ၚီဂြအိုတ်အာ - ဍာတ်ဟာဍာတ်ကီု။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
နဲကဲဂမၠိုင်
နဲမကၠောန်ကမၠောန်ဂၠိုင်အိုတ် နဲဗပိုတ်သ္ၚိကောန်ဂှ် ဖန်လဝ် မွဲအလန်တုဲ ဟွံဒးအာ စဳစတ် ကုအစာဂဥုဲရ။ နဲဂဥုဲဟောရ်မုန် မပတံကဵု ထပက်စုတ် ဂဥုဲ ပ္ဍဲကာယ၊ ပၠုပ်စုတ် ကိရိယာပ္ဍဲယောနိတအ်ဂှ် ဂွံပွိုင်မွဲသၞာံတုဲမ္ဂး ဒြဟတ်စဵုဒၞာ (ဝါ) ဒြဟတ်ကၠောန်ကမၠောန်ဍေဟ် အောန်စှ်ေအာ ၁% ရ။ ပလာသတာ လကံက်ယောနိ၊ ကေုာံ နဲ lactational amenorrhea method (LAM) တအ်လေဝ် ပေင်မွဲသၞာံတုဲမ္ဂး ဒြဟတ်စဵုဒၞာ အောန်စှ်ေအာ ၁% ကီုရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
လဒေါဝ်သာသနာ ၂၅၀၀ ဍုၚ်ရေဝ် ဘာတိုက်ခရိုက်သာံ အဲခမဳမၞုံယၟု
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒုဟ်သုရာကျဝ် - ဇိုန်ကဵုလဝ်ပၠန်။
(၁၃)။ ပုညကြိယာဝတ္ထု ၁၀ သာ်-ဗွဲလၚ်္ကာ
ဒါန ။ သဳလ ။ ဘာဝနာ ။ အပစာယန ။ ဝေယျာဝစ္စ ။ ပတ္တိဒါန ။ ပတ္တာနုမောဒနာ ။ ဓမ္မသဝန ။ ဓမ္မဒေသနာ ။ ဒိဌိဇုကမ္မ ။ ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Withdrawal
The withdrawal method (also known as coitus interruptus) is the practice of ending intercourse ("pulling out") before ejaculation. The main risk of the withdrawal method is that the man may not perform the maneuver correctly or in a timely manner. First-year failure rates vary from 4% with perfect usage to 22% with typical usage. It is not considered birth control by some medical professionals.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
လပနုဟ်လောန် - က္တဵုကၠောန်ညိကၠာ - သွက်ဘာသာမန်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
နူဂစိုတ်သတ် - ယဝ်မှတ်ဝေၚ်ရ။
ပါၚ်မသအုဲ - ၚေက်အုဲဒှ်အာ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
၆ - ၉ -၁၂ - ၁၅ - ၁၈ - ၂၁ - ၂၄ -၂၇ - ၃၀ = ဝိုတ် ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
နဲကဲဂမၠိုင်
ညးဗြဴလ္ၚဵု ဟိုတ်နူစကာ နဲကဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘတုဲ ဗဒှ်ကဵု ပြသၞာ ပရေင်ထတ်ယုက်နွံကီုလေဝ် ကုညးပရေင်ထတ်ယုက်ခိုဟ်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘတုဲ ဗဒှ်ကဵု ပြသၞာပရေင်ထတ်ယုက်ဂှ် အောန်ကွေဟ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၉ ဂှ် နကဵု ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် (WHO) ပ္တိတ်လဝ် နိသံသမကတဵုဒှ်မာန် ဇၟာပ်ပ် နဲကဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကိုပ်ကၠာ ဇကုဟွံရုဲစှ် နဲကဲလဵုမကိတ်ညဳကဵုဇကုဂှ် ချပ်ဂၞန် ကုသဝ်ဝန် စမ်ဆီတုဲ ရုဲစှ်မ္ဂး ခိုဟ်အိုတ်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
အရထတုန်။ နဿ၊ ဒဒက်တဴကဵုနအခဝ်။ ဏော။ သ္ပဏရောၚ်။ ယထာ၊ ညးဥဒါန်ဟဵုတုန်ရော။ ပဏိဓိ ပဏိဓိ ရောၚ်။ ဏဿ၊ ဒဒက်တဴကဵုဏအခဝ်။ ဏော သ္ပဏရောၚ်။ ယထာ၊ ညးဥဒါန်ဟဵုတုန်ရော။ ပဏိဓိ ပဏိဓိ ရောၚ်။ ဏဿ၊ ဒဒက်တဴကဵုဏအခဝ်။ နော၊ သ္ပနရောၚ်။ ယထာ၊ ညးဥဒါန်ဟဵုတုန်ရော။ တလုနော၊ တလုနောရောၚ်။ ရန်ကဵုနဲ၊ အ္စာဗျာပရိုဏ်တံဝွံတုဲ၊ ဏနာနမဝိသေသော၊ ရဴဝွံ ဟိုတ်ပရိဘာသာ မတွံလဝ်သာ်ဝွံတုဲ၊ ပ္ဍဲအရာဝွံ နကဵုဏဂှ် ဟွံမွဲတၟေၚ်ရ။ ဂပ်ဝ်သမ္တီညိ ။ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
(၈) ယွံမန်တံကျဝ် - ယဝ်သ္ဍိုက်ဆာန်စိ - ဇာတိမန်ပြဲ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဘုံပြိုတ်စသိိုၚ် - လနီဂၠိုၚ်ဗျာံ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
သွံရာန်ဂွံကၠာ - အိုတ်အာဂၠာဲပၠန် - ဝွံတန်ဝွံက္ဍၚ် ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သော်ဗီုသာ်လွာ - မြသာံဖြာဂွိုၚ် - ဗီုထိုၚ်ယာန်သၞေၚ်။
ဣဝွံနိကန္တိက-ပွမသ္ဍိုက်မၠိုက်(ကွေံ)(မှတ်)(ဗိုန်) ပိသာ်ဝွံ စှ်ေမာန်ဖအိုတ်ရ ။ ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
ကမိုၚ်အိုၚ်ဗြု - ဥစိၚ်ကရေဲ - ပေဲဂြာဲထဝ်ဒိုဟ် ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ကိုပ်ကၠာတေံပၠန် - ဂကူမန်အဵု - နွံကဵုသၟိၚ်ကီု။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၃။ တေတေံကောန်စာၚ် မဗျာၚ်လီၜန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
တိုၚ်ဟီုယဝ်သ္ပ - ဂတဏံကျဝ် - ဇၞော်မောဝ်ရမန် ။ ။ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ရဂမဝ - စဆဇဓ - ပၞဂိုဏ်ရေၚ်ဂ္ညိ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
(၅) သုၚ်သုရာဗက် - နရက်တံၚ်လဝ်။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ရဂှ်တရဴ - ဂနဴပိုၚ်ခြာ - ဝစှ်ၜါသၟတ် ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Abstinence
Deliberate non-penetrative sex without vaginal sex or deliberate oral sex without vaginal sex are also sometimes considered birth control. While this generally avoids pregnancy, pregnancy can still occur with intercrural sex and other forms of penis-near-vagina sex (genital rubbing, and the penis exiting from anal intercourse) where sperm can be deposited near the entrance to the vagina and can travel along the vagina's lubricating fluids.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံပ္တုဲကာပြဲ - ဟွံမွဲဒုဟ်ကၠာ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ဩဃပန်ဂၠံၚ် - ဒုၚ်မံၚ်ရိုဟ်တ္ၚဲ - ဘဲကမ်ဘ ဝ။ (ဝ)
ဘဒ္ဒန္တကေတုမတဳ ချူခၞံလဝ် ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
ကျာ်သြဳမန်မ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော
ယွံမိမကၠော    ကောဒေံမန်တံ   တၟံညးအဲပၠန်။ လေပ်ပညာပၠန်  ထဝ်ဩန်ဂၠိုၚ်ဇဳ   ညဳသာဂွံသိုက်။ လေပ်လၚ်္ကာဆန် မန်တံယေန်သၞာၚ် ရာၚ်ဆာဲပ္ဍဲလိုက်။ ကွတ်ဂၠိုၚ်အခိုက် ဆိုက်ဗဒက်ပ္ညဳ   ဒှ်ကျာ်ဩဳမန်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ပရိုက်ဘဲယဲ - ဟွံမွဲဝေဒနာ။
အပါယ်ပန်ဂး - ဂွံဗၠးလောဲသွာ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ညံၚ်မယောန်အာ ညာတ်ရဟာကောန်။ ။ ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
စုတ်ပၟတ်စံၚ် - ကၠောန်မံၚ်တဴဟေၚ် - ဇၟာပ်ကရေၚ်ဝ။ (ဝ)
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
နပုံခမၞုဲ - သာံဒုဲသာံဖြာ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဇမ္အး
နကဵုနဲဏအ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဟီုလဝ် ဒှ်နဲမဗပိုတ်ထာဝရကီုလေဝ် ကလေင်ဆက်ဂွံမာန်ဒၟံင်ဏီရ။ ကြဴနူ မကလေင်ဆက်တုဲ အခေါင်မကလိဂွံ ဂဝ်ဂၞဴပၠန် နွံဒၟံင် အကြာ ၃၁ ကဵု ၈၈ က္ဍိုပ်ကၠံရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
နက္ခရန္တိ နခဳယန္တိတိ အက္ခရာ ။ ။ ။ ဝဏ္ဏဂမၠိုၚ် ဟဂွံလဟုတ်အာ ပ္ဍဲအလုံပိဋကတ်ပိဂှ် အက္ခဝ်မ္ဂးယၟုရ။ အတ္ထံ ဗျဉ္ဇယန္တိ ပါကဋံ ကရောန္တဳတိ ဗျဉ္စနာ ။ အက္ခဝ်ဂမၠိုၚ် ဟိုတ်မလေပ်သ္ပပြာကတ်ကဵု အရထစိ ဗျန်မ္ဂးယၟုရ ။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဂွံတိတ်ဗၠးအဴ - နူဘဴယုတ်မာ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ဝဳရိယမွဲ - ကျာ်တြဲထိုၚ်သး - ပသၠးကၠေံညိ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
တိရိစ္ဆာန်ကွေံ - ဍေံဇိုန်ကဵုဍာံ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ကဏောတ်တဲစိ - ဒးကၠိဂွံကျဝ် - တိုၚ်ချပ်လဝ်မွဲ ။ ။ ။
(၉) ယဝ်မန်ညဳသာ - သၟဟ်သၟန်အာကီု - ကောံဓရီုမွဲ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
အာယုက်ဂၠေံသ္ကဲ - ဂၠိုၚ်ဘဲယဲဍာံ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
သေဲလလဳက - ပၠဒှ်လတူ - သူဗြဲတရိုတ် ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒးဒုၚ်ဒဒိုက် - ပရိုက်နာနာ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Abstinence
Abstinence-only sex education does not reduce teenage pregnancy. Teen pregnancy rates and STI rates are generally the same or higher in states where students are given abstinence-only education, as compared with comprehensive sex education. Some authorities recommend that those using abstinence as a primary method have backup methods available (such as condoms or emergency contraceptive pills).
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂွံဇၞော်မောဝ်စိ - ဇာတိမန်ကွေံ - ဖျေံစိုတ်ဍာံ(မှတ်) ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံပန်ပြကာ - ပိုၚ်ခြာလဝ်ရ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
သုရာမေရဲ - ယဝ်ဝေၚ်မွဲတန်။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
သရာံပါပ်ဂှ် - ဒှ်ဒုဟ်ဟိန။
နူဇမ္ၚောဲကိုပ် - ကၠုၚ်စိုပ်ဝေၚ်ရ။
ၜိုန်ထၟတ်ဒးပ္ညဳ - စိုတ်ဟွံချဳအာ။
နိဒါန်
အဲဒးခၞံရ - ပြကိုဟ်ဝွံပ္ညဳ - သွက်ကျာ်ဩဳမန်။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဝွံဒုဟ်မုသာ - ဒှ်အာယုတ္တိ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ရၜါဂပိ - ဝဂ္ညိပန်တုန် - မမသုန်သၟတ် ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ကျာဟိုဲကျာဟိုဲ - သလှ်ေပိုဲကၟာဲ - နာဲနွံနာဲနွံ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
မဒးဒှ်အာ - ဒုဟ်ကာမေသု။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ရ - ဂ - မ - ဝ - စ - ဆ - ဇ - ဓ - ပၞ = ဗျန် ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ နဲကဲ မကၠောန်ကမၠောန်ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်နဲကဲ ဇမ္အး (sterilization) မဂွံအဓိပ္ပါယ် မဗပိုတ် ကတေင်ကောန် ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ်တြုဟ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ်ဗြဴ မကော်ဂး intrauterine devices (IUDs)၊ ကေုာံ ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ နမပတံစုတ် (implantable birth control) ရ။ ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ နမပတံစုတ်ဂှ် ဒှ် နဲကဲ မဒုင်သဇိုင် ကုဓါတ်ဟောရ်မုန် (hormone-based methods) နွံနာနာသာ် မပတံကဵု ဂဥုဲစဵုဒၞာဲ (oral pills)၊ ပလာတ်သတာ (patches)၊ လကံက်ယောနိ (vaginal rings)၊ ကေုာံ ထပက်ဂဥုဲ (injections) ရ။ နကဵုနဲတၞဟ် မလေပ်ကၠောန်ကမၠောန် ဟွံခိုဟ်ကွေဟ်ဟ် နကဵု နဲမစဵုဒၞာ နကဵုကာယ မပတံကဵု နဲမစကာ  ကောန်ဒေါမ် (condoms) မဓလိုက်စုတ် ပ္ဍဲအင်္ဂဇာတ် မၞိဟ်တြုဟ်၊ diaphragms ကဵု birth control sponges မဒှ်ဂရောပ် မစုတ်ပၠုပ် ပ္ဍဲယောနိမၞိဟ်ဗြဴ ကေုာံ နဲမစွံသတိ ကမၠောအ်မ (fertility awareness methods) မဒှ်နဲ မဝေင်ပါဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲ ညးဗြဴဖျေဟ်ခၟာဲ။ နကဵုနဲ မကၠောန်ကမၠောန် အောန်အိုတ်ဂှ် ဒှ်နဲ ဂမ္စိုတ်သုက် (spermicides) မဒှ်ဂဥုဲ မစုတ်ပၠုပ် ပ္ဍဲယောနိမၞိဟ်ဗြဴ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဆက်ဆောံလိင် အခိင်ညိည၊ မပကဵု ညံင်စၟသုက်ဂွံချိုတ် ကေုာံ နဲမၞိဟ်တြုဟ်ၜေတ်ပတိတ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံစရိုဟ် (withdrawal by the male before ejaculation) ရ။ နကဵုနဲဇမ္အးဂှ် ဒှ်နဲ ကလေင်ကေတ်ဟွံဂွံတုဲ နဲတၞဟ်တအ်ဂှ် ဒှ်နဲကလေင်ဂွံ သီုဖအိုတ်တုဲ ဒှ်နဲ မပဒေါအ်ဇူလဝ် မွဲအခိင်ကာလရ။ စကာ နဲ လိင်မသက်ကုဘဲ မပတံကဵု နဲမစကာကောန်ဒေါမ် မၞိဟ်တြုဟ် ကေုာံ ကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်ဗြဴတအ်ဂှ် သီုဒှ် နဲမစဵုဒၞာ ညံင်ယဲဟွံဂွံကၠောအ် နကဵုမဆက်ဆောမ်လိင်ကီုရ။ နဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘတၞဟ်တအ်ဂှ် စဵုဒၞာကဵု ညံင်ယဲဟွံဂွံကၠောအ် နကဵုမဆက်ဆောမ်လိင် ဟွံမာန်ရ။ ကြဴနူ ဆက်ဆောံလိင် သက်ကုစဵုဒၞာတုဲ အပ္ဍဲ အခိင်အကြာ ၇၂ ကဵု ၁၂၀ နာဍဳဂှ် စကာ နဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ ကာမံက်တိုန် (Emergency birth control) ဂွံမာန်ရ။ ညးလ္ၚဵုဂှ်ဟီု ဟွံမိက်ဂွံ ကောန်ဇာတ်မ္ဂး လ္ပဆက်ဆောံလိင် ရ။ ပညာလိင် မဒုင်သဇိုင် ကုပၞာဲမေထုန် ဟေင်ဂှ် ဒှ်အရာ မဂလိုင်ကဵု လၟိဟ် သၟာဲလေင် (သၟဝ်အာယုက် ၂၀) ဗုင်တိတ်/ သၟာဲလေင်တန်ဂဗ္ဘ မာန်ရ။ မေထုန်ဂှ် ဒှ်အရာသဘာဝ သတ်တအ်တုဲ ယဝ်ရ ညးသၟတ်တအ် ဟွံဂွံတီလဝ် နဲကဲဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘမ္ဂး ယဝ်ရပညာလိင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုနဲပၞာဲမေထုန်သၟး (ဝါ) ယဝ်ရ ဟီုလဝ် ဝေင်ပါဲဓဝ်မေထုန်သၟး ဆၜိုတ်ဏအ်ရမ္ဂး လၟိဟ်သၟာဲလေင်တန်ဂဗ္ဘဂှ် ဂၠိုင်တိုန်မာန်ရ။ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်နူ တန်အာဂဗ္ဘတုဲ ပ္ဍဲကဵု အာယုက်ဍောတ်တ်ဂှ် ဒးဒက်ဘဝအိန်ထံင်ဂှ် ဂၠိုင်ကၠုင်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံဖျဝ်ဇကု - သာ်ဝွံပြဝ။
ဂွံမၚဵုရ - ဒှ်ပန်ပြကာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပရိုတ်ကံရေၚ် - ဂၠးသၞေၚ်ဥပဵု - ညံၚ်မဂဵုတိုန်။
(၁၃)။ ပုညကြိယာဝတ္ထု ၁၀ သာ်-ဗွဲလၚ်္ကာ
(၁) ဒါနကုသဵု - ကဵုဒါန်ဂၠိုၚ်ဝါ။ ဓမ္မဒါန - အာမိဿကၠာ။ ဒါန်ပုၚ်ဒါန်ဍာ် - ဂၠိုၚ်သာ်နာနာ။ ဒါန်ဇိုန်ကဵုသိုက် - ပိုန်ဘိုက်သ္အဳဗ္ဂါ။ ကၠေံစိုတ်ပ္တုဲဒါန် - နိဗ္ဗာန်ဂွံအာ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ဂွံၜးဂွံသၠာဲ - ဂွံဒိပ်ဒါဲကြိုၚ် - ဒကေဝ်ဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒုဟ်မုသာတုန် - ဟီုထမုန်ကၠာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
စာၚ်ဗတာၚ်ဗြဴ - နူမဂြဴတိတ် - ညာတ်နိမိတ်ဇၞော် ။
ညာတ်ဗဵုမွဲဗော်် - နာဲသော်က္ဍိုပ်မ - (က္ညောန်)ကီု(ရရဴ) ။ ။ (က္ညောန်)ဂှ် သန္နိဌာန်။ (ရရဴ)ဂှ် သံသာ ။ ။
ဂလာန်ဗစန်။ ကွေံ၊ မှတ််၊ ဗိုန်၊ သီုပိဝွံ ဒှ်သန္နိဌာန်ရ။ ရောၚ်ရဴ၊ ရောၚ်ရော ရရဴ၊ တံဂှ် ဒှ်သံသယရောၚ်။ (က္ညောန်) မွဲဂှ် ဒှ်ဂလာန်သန္နိဌာန်ကီု၊ ပသၟးရော- တၞဟ်နဂလာန်ဝွံ ဍုက်ဍေက်တုဲ (ယွံကောန်သ္ဍိုက်-ဟီုဂလာန်ကီု၊ ရပ်စပ်စကီုကဵုဗိုန်၊ (က္ညောန်)မံၚ်၊ ကဵုဗိုန်ဗတ်မံၚ်) ညံၚ်ရဴညးမဟီုစ ဂၠာန်သာ်ဝွံကီု၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ (က္ညောန်)မွဲဂှ် အဓိပ္ပါယ်ဂလာန် ဟိုတ်တုပ်ကဵု(ကွေံ)(မှတ်)(ဗိုန်) တံဂှ်တုဲ၊ ဂပ်ဝ်သၚ်ရိုဟ်စုတ် ပ္ဍဲသန္နိဌာန်ရ ။ ။
က္ညောန်၊ ကွေံ၊ မှတ်၊ ဗိုန် = သန္နိဌာန်စှ်ေတုဲ သံသယမ္ဂး ရောၚ်ရဴ၊ ရောၚ်ရော၊ ရရဴ၊ = ဆံၚ်စှ်ေဂှ် သံသယရောၚ် မပိုၚ်အာရ။ သန္နိဌာန်ဂှ် ဟိုတ်ဒှ်ကၠာသံသယရောၚ်။ ပသၟးရော- ယတိပိုတ်မ္ဂး (က္ညောန်ကီုရရဴ)ဂှ် က္ညောန်လေဝ်ဟွံတီ = က္ညောန်ရောဟွံတီ၊ ရဴဝွံ မဒှ်အဓိပ္ပါယ်ရောၚ်။ (က္ညောန်)ဂှ် ဒှ်သန္နိဌာန်။ လေဝ်ဟွံတီ-ရောဟွံတီ၊ တံဂှ် ဒှ်အာသံသယရ၊ ရဴဝွံ ဗီုသန္နိဌာန်စှ်ေ ဂတကၠာသံသယဂှ် ဂပ်ဝ်သမ္တီညိ ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
လိုက်ပလိုက်ကီု - သီုၜါဌာန။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
(၄) ယွံမန်တံဟိုဲ - ပိုဲမန်လမုဟ် - ၚုဟ်ညိပလှိၚ်။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
အ္ၚပ်သၟိၚ်ၜိုပ် - သၟိက်ဗၠိုပ်ရ - လစဂွိုၚ် ။
မစှ်သုန်ဗၞတ် - စအဌ်ဒသ - ဆၜါစှော်မွဲ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဍိုက်ပေၚ်တဴပြဲ - အဝဲရုပ္ပ။
ပြိုတ်တိရစ္ဆာန် - ဌာန်တံဂှ်ကျဝ်။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
၁။ (စဳပေါတ်ဒးရး)
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
တိရတနာ - ဝန္ဒာတုဲသၟတ် - ဗ္ဒဟ်ကွတ်ဆန်ညိ ။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၇) ဥဒါဟဵု သောကတုန်
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ညိညဟွံမွဲ - ယဲပူမှ်ကၠာ။
ဟွံမွဲကၠိုက်လ္ၚေၚ် - တၟေၚ်ကိလေသာ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ဓဝ်ကုသလံ - ပမဝ်မံၚ်စိ - အဝိသု စ။ (စ)
တဵုခအဳအဴ - သတ်တဴသဘဴ - ဗာဖျဴတုဲ စ။ (စ)
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Withdrawal
There is little data regarding the sperm content of pre-ejaculatory fluid. While some tentative research did not find sperm, one trial found sperm present in 10 out of 27 volunteers. The withdrawal method is used as birth control by about 3% of couples.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
နူကာမေသု - ဂွံဝေၚ်ပါဲအာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ကြဴဝွံဒးခြာ - လွဳပရာကွေံ - ဒးဍောၚ်ဒစိုၚ်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
လၞုဟ်ဒိုဟ်ဓီုဓုဲ - ဓကုဲဗၠၚ်ဗၠန်။
(၁၃)။ ပုညကြိယာဝတ္ထု ၁၀ သာ်-ဗွဲလၚ်္ကာ
(၂) သဳလဂှ်ပြဲ - မၚ်မွဲညိကၠာ။ သဳမသုန်ဍာံ - သဳဒ္စာံမာ။ ပတံတုဲက္ဍၚ် - မၚ်မွဲသိက္ခာ။ ဂုဏ်ဖဵုသဳလ - ရုပ္ပဂေါဝ်ဂါ။ ပိုန်လောကဳအဵု - လောကုတ္တဵုမြာ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဘဝဗြဴအဵု - ဟွံက္တဵုဒှ်ကၠာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂလိုၚ်ထတ်စောံ - ပိုက်ဗ္ဒောံပပ - မတံမတံ ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဟွံမွဲဘဲလိုက် - ဒဒိုက်စိုတ်ကၠာ။
ကျာ်သမ္ဗုဒ္ဓ - တွံပၠလဝ်ရောၚ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၆) နိကန္တိက = ဂၠာန်သ္ဍိုက်မၠိုက်ဂှ် (ကွေံ)(မှတ်)(ဗိုန်) ပိဝွံကဵုစှ်ေရ။
(၈) ဥဒါဟဵု အာယတိကေတုန်
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒးကြံဥမတ် - အောန်ဗၞတ်ကဵုဓဝ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သြဿဝတဳ - ကျာ်သြဳပြဲသ္အး - ကဵုညးသီုဖအိုတ်။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံတီဂုဏ်ညး - ညးသ္ပလဝ်ဂျ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
မၞိဟ်ကောန်ဂကူ - စိုတ်လဂူက္ဍၚ်် - ဂမြၚ်မသ္တီု။
ကျာ်သြဳမန်မ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော
(၁) ပညာ
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဥဒါဟဵုတုန်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဇၟာပ်မဟီုဂး - ညးပ္တေဟ်လောဲစိ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သမန်ၜါပၠန် ဂၠာဲလန်စချောဲ
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဂလာန်ဇကုဂး - ညးဟွံပ္တေဟ်ကၠာ။
ယရဴညးမွဲ - တဴပ္ဍဲဘုံပိ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သ္ဘဴမၞိဟ်ဒမိတ် - စိုတ်ဒၟိက်အိုဟ်က္တၚ် - ဂမြၚ်သမၠီု။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
တီၜူၜဲက္ဍၚ် - ဗီုပြၚ်ပ္ဍဲလိုက် - သ္ဇက်ဒိုက်နွံဟာ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ဇၜါစှော်ပန် - ဓပ္တန်သတ္တ - ဝဳသရေၚ်ဂၠောဲ ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
စဳပေါတ်ဒးရး - ဟီုပျးပမာ - အ္စာဝဍ္ဎကဳ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟွံမွဲဘဲယဲ - ပ္ဍဲကဵုခန္ဓ။
ဘဝသာ်ဂှ် - ဟွံဒှ်ဨကန်။
ဒှ်ဟွံဆောတ်မာဲ - ဒဒိုက်ကာဲကဝ်။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ဌာန်သၞေဟ်သုခ - နိဗ္ဗာနမွဲ - ဗၠးဝဲခ ဏံ။ (ဏံ)
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဗီုဝါစာသိလိဌ-ဖ္ဍုက်ဖ္ဍေက်ဂၠာန်တုန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
သွက်ဂကူ ဘာသာ သာသနာ ပညာ ပိုဲမန်-ဂွံဇၞော်မောဝ်။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
(ဗွဲကိုပ်ကၠာ သွက်ဂွံသမ္တီဒဒှ်ဗီုဂွံဖျေံ တံဝစဏံ) ဆန် (ဝ) ဂိုဏ်နဲဂွံစှ်ေတံဝစဏံ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံစသိုၚ်ဂ္ညိ - ဒမၠိကာလ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ရုပ်ဂအုပ်သိတ် - မိတ်သၞောဝ်ဒါန်မ - ညံၚ်(မှတ်)(ရရဴ) ။ ။ (မှတ်)ဂှ် သန္နိဌာန်၊ (ရရဴ)ဂှ် သံသယ ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဒဒှ်အရှန် - မှတ်ဨကန္တ။
* လၚ်္ကာမ္ၚဵု ၃၈ တုဲဆဝွံရ ။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
အဝဲလီုလဝ် - နူဂဝ််မိဗျာံ။
လိက်စၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ် ပူဂဵုဟဂွံမၚ်မွဲသဳမသုန်ကီု သိုအာနိဿံသ ဖဵုပူဂဵုဂွံမၚ်မွဲလဝ်သဳမသုန် ။
(၁) ဂစိုတ်သတ်ဍာံ - ဒးနရက်ဍာံ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
ဗှ်ဗှ်မထ္ၜိုဟ် - သိုဟ်သက်ပဝေၚ် - အေၚ်ရဇကု ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပ္ဍဲအရာ ဝေါဟာဘာသာမန်တုန် ပ္ဍဲဣတ္ထိလိၚ်-ပ္ဍဲအရာဗြဴဂှ် အက္ခဝ်(ဣ) စွံတံတုဲ ညးမကော်ခဴစ ယၟုဗြဴတံရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တၞဟ်နဖ္ဍုက်ဖ္ဍေက်ဂလာန် ဝေါဟာဘာသာမန်ပိုဲတုဲ - ပ္ဍဲတဏှာ၊ ရာဂ၊ အရတိဂှ် - ဣတဏှာ၊ ဣရာဂ၊ ဣရတိ၊ ရဴဝွံ ညးတၠပညာ ကဝိမန်တမၠာတံ မကော်ခဴစအိုတ်ရောၚ် ။ ။
(၁၁) ဥဒါဟဵု သံသယသၚ်္ကာတုန်။
ဍိုက်ၜိုပ်ဗတာၚ် - ဇကုဗ္တာၚ်သ္အး - ဇၞော်ကၠးဣဓိ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟွံဒ:ဒှ်ကီု - ဗီုဂွံလက်သန်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သီုတဲၜါစိ - ဒမၠိရပ်လဝ် - ဒကှ်ထဝ်ဗိုတ်။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံပၚ်မှိၚ်လဝ် - ဓဝ်သမ္ဗုဒ္ဓ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
တသိုက်ဂွံမာ - မြာကလိဂွံရ။ ။ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
လမုဟ်ဒးလီု - ဗီုပြၚ်ပိုဲမန် - ဟိုတ်အောန်ပညာ ။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
လနုဟ်ဓီုဓုဲ - ဒကုဲယးသဝ်။
ဒိုဟ်ဓီုလောန်လာန် - ညာဏ်ဟွံသက်က္ဍဝ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
မန်ယဝ်ဆာန်မန် - ယဝ်မန်ညဳသာ - ဘာသာမန်လ္ၚတ် ။
ကျာ်သြဳမန်မ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော
(၂) ပိုဉ်ဒြပ်
အၚ်္ဂသီုပိသာ်ဏံ ဂွံဍိုက်ပေၚ်တုဲမ္ဂး ဇြဟတ်မန်ပိုဲဇၞော်တိုန်ရ၊ လိက်မန်ဂှ်လေဝ် ယဝ်ဂွံလုပ်ရုၚ်သၟိၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လေဝ် စကာတိုန်လိက်မန် အ္စာကဝိမစဳကၠး ဆန္ဒလၚ်္ကာ မၞုံပညာမဇၞော်-မော်ဂၠိုၚ်တိုန်တုဲ၊ မန်တံလေပ်လိက်ပတ် လေပ်ကွတ်ဆန္ဒလၚ်္ကာ နဲကဲညးတမၠာ၊ လေပ်ပညာလောကဳ လောကုတ္တဵုတုဲ ပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် ဂွံယေန်သၞာၚ် ဂွံရာၚ်ဆာဲအာရ။ ပွသာ်ဏံဂှ် မဒှ်စရာဲကျာ်ဩဳမန်ရောၚ်။
မွဲသာ်ပၠန်် ။ ။ ။ ကိုပ်ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဟံသာဝတဳ သၟိၚ်မန်ဂမၠိုၚ် မပ္တံသၟိၚ် သမလ-ဝိမလ သၟိၚ်အသး သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်၊ သၟိၚ်ရာဇာဓိရာဇ် သၟိၚ်ဓမ္မစေတဳတံဂှ် ပကၚ််ရၚ်လဝ်ဍုၚ်မန်တုဲ လိက်ပိုဲမန်ဂွံလုပ်ရုၚ်တုဲ စကာလိက်မန်ပ္ဍဲရုၚ်အိုဿီု၊ ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လေဝ် စကာလိက်မန်တုဲ ဂကူမန်ပိုဲလေပ်လိက်ပတ် လေပ်ကွတ်ဆန္ဒလၚ်္ကာ ပြာထာပ္ဍဲအရာပညာလောကဳ လောကုတ္တဵုတုဲ မန်ဒိုၚ် မန္ဒ မည မန်ပိုဲပိဂကူတံဂှ် ဒှ်ညးမယေန်သၞာၚ်ကၠာ မၞုံကဵုပါရမဳ မၞုံကဵုစရာဲကျာ်ဩဳရောၚ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဣဝွံ ပ္ဍဲဥပမောဲ (ရောၚ်) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
အ္ၚပ်သၟိၚ်ထိုၚ် - ဂၠိုၚ်မှောၚ်မှဴ - ပ္ကဴပတ်ဒၟ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဣဝွံ ပ္ဍဲသန္နိဌာန်(မှတ်) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။ ဒွါဒသာလၚ်္ကာရဗောဓကဏ္ဍ နိဌိတံ။ ခဏ်မဂွံတီကေတ်လၚ်္ကာ ၁၂ သာ် တုဲဆဝွံရ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒုဟ်မုသာဟေၚ် - ခါဝေၚ်ကၠေံညိ။
(၁၃)။ ပုညကြိယာဝတ္ထု ၁၀ သာ်-ဗွဲလၚ်္ကာ
(၃) ဘာဝနာဂး - ဒးပမဝ်အာ။ သမထစိ - ဝိပဿနာ။ ဘာဝနာပၠ - ဝွံၜါပြကာ။ ကၠေံစိုတ်ပမဝ် - ဓဝ်ဘာဝနာ။ သွဝ်ဗြီုနိဗ္ဗာန် - ဂွံယောန်စဴအာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
အမြိုတ်နဲဗီု - သ္ကဵုညးဟီုဝေတ် - ကေတ်ဟာဒှ်(ဏီ) ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သၞံၚ်တရဴပၠန် တန်မွဲတမဵု
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဍုန်လ္တူဂတဵု - ဂတကဵုဒိုဟ် - ဖျုန်ဂြိုဟ်မတဴ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
တသိုက်မပြဲ - ဇၞော်ဇာသဲယျ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ညံၚ်အဴညံၚ်အဴ - ရဴမကော်ဂး - ကၠးစိုတ်လအိတ် ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ပ္ဍဲသာသနာ - မှာဝၚ်ခေတ္တ - ဆန္ဒဗၠးဗျိ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ၝောံအဓါံတၞောဝ် - ဗိုလ်မှောၚ်ဂမၠိုၚ် - ဇွောံဗိုၚ်ပ္ဍိုက်ဏာ။
(၄) သၚ်္ကြာ = ဂလာန်သၠေဟ်ပၟာဒၟံၚ် ပ္ဍဲပွ သွက်ဂွံပံၚ်ဖက် ကေုာံ မမိက်ကဵုမွဲမွဲဂှ် (သန်) ကဵုစှ်ေရ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Dual protection
Dual protection is the use of methods that prevent both sexually transmitted infections and pregnancy. This can be with condoms either alone or along with another birth control method or by the avoidance of penetrative sex.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၅) ပသံသာ = ဂလာန်ထိုၚ်သးဂှ် (ဟေၚ်) ကဵုစှ်ေရ။
လမုဟ်မိဂွိုၚ် - ထပုန်ဂၠိုၚ်ဂိုတ် - ကောဒိုက်စိုတ်(သန်) ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံဒဂေတ်ပၠန် - ပြဲသန်တေဇ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဗစှ်ေဝွံ ဗစှ်ေပ္ဍဲအနာဂတ် - လျတ်ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်ရောၚ် ။ ။ ။
(၃)။ ဗီုဂွံဖျေံတံ ဝ စ ဏံ
ရပ်မုဲကွာန်မြ - သဗ္ဗကဠောန် - ဗာ်ဆုဒုန် တံ။ (တံ)
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဆနဲဝွံကီု - အ္စာဟီုပညပ် - ချပ်တုဲကၠောန်ရ ။ ။
ကၠံဆသမၠီု - ကဵုကၠုၚ်ဟီုဝေတ် - ဟွံကေတ်စ(ဏီ) ။ ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံမၚဵုရ - မသုန်ပြကာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
အိုတ်သဗ္ဗကွတ် - ဂၠာဲကတ်ကေတ်ကၠာ - ပြာကတ်တုဲစိ ။
ကျာ်သြဳမန်မ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော
အတိုၚ်မကၠုၚ်နူဇာတ်မသုန်ကၠံ ဨကနိပါတ် နိစ္စဇာတ်ဂှ် ပ္ဍဲပဌမကဝ်တေံ ပ္ဍဲသတ်ဇိုၚ်ပန်ဂှ် ဇာဒိသိုၚ်ဒှ်သၟိၚ် ပ္ဍဲသတ်ဍာ်ဂှ် ကဇၞော်အနန္ဒာ ဒှ်သၟိၚ်၊ ပ္ဍဲသတ်တၠသၞေၚ်ဂှ် ၜိုပ်ထဝ်ဒှ်သၟိၚ်တုဲ ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ၜိုပ်ထဝ်ဂှ် ဟိုတ်မၞုံကဵုရုပ်သာ်စၠးစရာဲ ကျာ်ဩဳမဂေါဝ်ဆာဲလောန်တုဲ၊ မအံက်ဂှ် ကဵုအဝဵုလာပ်ပရဲ ကဵုရုဲစှ်ကေတ်တြုံမွဲ အတိုၚ်ဇကုနွံပၟိက်တုဲ၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟိမဝန်တေံ သတ်တၠသၞေၚ်ဂမၠိိုၚ်တၞဟ်ဟ်သာ်၊ မပ္တံကဵုၜိုပ်၊ မြာ်တံဂှ် ကၠုၚ်ကောံဓရီုတဴ ပ္ဍဲဂၠးတၟံလးဇၞော်မွဲတုဲ၊ ၜိုပ်ၝောံကညာသၟတ်ဂှ် ဂွံညာတ်မြာ် ပွမပၠးသောၚ်ဍုတ်မစိစောန်၊ မၞုံကဵုကၠံမတုပ်တဴ ညံၚ်ရဴသာမၞိက်ဂှ် ဒှ်တုဲ မြာ်ဝွံကဵုဒှ်တၠသ္ၚိအဲရ၊ ရဴဝွံဟီုပၟိၚ်တိုန်တုဲ၊ ဂကောံပြဝါ ဂစေံဂမၠိုၚ်တုန််၊ ဟိုဲသဟာဲမြာ် လ္ဒေါဝ်ဂကောံသတ်တၠသၞေၚ် ဗၞတ်ဂလိုၚ်ဝွံ ကောန်သၟိၚ်ဗြဴဂှ် ဗွဲဒဒှ် တြုံဣတေံဂှ် ကြိုက်ကဵုစိုတ်တၠအဲရ၊ ရဴဝွံသ္ဂးတိုန်အိုတ်ရ၊ မြာ်ဂှ် ဂစေံဂမၠိုၚ်ဝွံ စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဟွံတီကေတ်အစောံသတ္တိအဲဏီသွံ ဂးတုဲ မိပ််စိုတ်အဵုဇိုတ်တုဲ ထောံကၠေံဂဝဂလိတုဲ၊ ပ္ဍဲလ္ဒေါဝ်ဂကောံ ဂစေံဂမၠိုၚ် သီုဟဂွံဂြောပ်ဗ္ဒန်လဝ် ကာယဇကုတုဲ ပၠးသၞေၚ်လှ်ေတိုန်ရ။ ကာလဂှ် မြာ်ဏံ ဂဝဂလိ အပ္ဍဲလေဝ်ဟွံမွဲ ပွမညှာဒညဖေက်ဂၟော် ဗွဲမ္ၚးဂှ်လေဝ် ဟွံမွဲရ၊ အဲဟွံကဵုစကောန်ဗြဴအဲ ကုမြာ်ဟွံမွဲကဵုဂဝဂလိဏံရ၊ ရဴဝွံ သၟိၚ်ၜိုပ်ထဝ် ဟီုသ္ပပြကတ်တိုန် ပ္ဍဲလ္ဒေါဝ်ဂကောံ သတ်တၠသၞေၚ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲလ္ဒောဝ်ပရိသာတ်ဂှ်ဟေၚ် ထပ်တဲကဵုစကောန်ဗြဴဇကုကဵုၜိုပ်သၟတ်မွဲ မဒှ်ကောန်ကၟိန်ဇကုဂှ်ရ၊ မြာ်ဂှ်ဂွအာတုဲ ဂြေပ်လလဴပဝ်ဒဴကၠေံအာရ၊ ရန်ကဵုသုတ်ဇာတ်ဏံတုဲ မြာ်ဂှ် ဟိုတ်နူစိုတ်မယုတ် ဟိရိဩတ္တပ္ပ ပွမဖေက်ဂွတုဲ ဒးဒုၚ်ဂွလ္ဒောဝ်ပရိသာတ် ဒှ်ဝါတ်ဇကုမွဲဓဝ် ဒးပဝ်ဒဴစဴအာရ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ပုဗ္ဗပလ္လ ဂုနရေၚ်ဂၠောဲ
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၁) ၂ အခဝ်ယတိ = ၆ အခဝ်မွဲပိုတ် = ရဂိုဏ်ဂးယၟုရ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
(၁) စေတဳထဝ်သၠုၚ် - ကျာ်လဂုၚ်ဇၞော် - ဓာတ်သော်ပ္တန်လဝ် ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဂလညန်ဟီုဂး - ကၠးဖ္ဍးဒမၠိ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
အခိုက်ဂွက် ဣန္ဒဝံသာဝွံ သီုမဝါန် တံကၞောတ်လောန်ထောန်သန်။
စှ်ေပ္ဍဲအနာဂတ်-လျတ်ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်ရောၚ် ဂပ်ဝ်သမ္တီ ။ ။ ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
၈။ (စဳပေါတ်သ္ဇက်ပ္တောံ)
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၁) ဂြဟာ = ပွမဟီုဗျိ ဂရိုဟ်ညးဂှ် ကာလဖျေံ ကၞောတ်ဂလာန်မ္ဂး (ဟာ) ကဵုစှ်ေရ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဂးကြိတ္တိကာ ပြာကတ်တဝဵု
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ပါန်မုတ်ပါန်ခဳ - ဗဳသ္ကဝ်ဒမာတ် - ပုတ်ဒါတ်ဗာ်ဒန် ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ပိစှော်ဒ္စာံ - ဗျာံမၚ်္ဂလ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
လျးရတ်ဂေတ်ဂၠိ - ညံၚ်အာဒိသာ် - ရုပ်ကျာ်ဂမျိုုၚ်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ညာဏ်ပညာဗိုန် - စိုန်သ္ကီုမွဲတန်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
စှ်ဒစာံဟတ် - ဗၞတ်အသောၚ်ဒး - ရုပ်သာ်ဗၠးဗျိ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Lactation
The lactational amenorrhea method involves the use of a woman's natural postpartum infertility which occurs after delivery and may be extended by breastfeeding. This usually requires the presence of no periods, exclusively breastfeeding the infant, and a child younger than six months. The World Health Organization states that if breastfeeding is the infant's only source of nutrition, the failure rate is 2% in the six months following delivery. Six uncontrolled studies of lactational amenorrhea method users found failure rates at 6 months postpartum between 0% and 7.5%. Failure rates increase to 4–7% at one year and 13% at two years. Feeding formula, pumping instead of nursing, the use of a pacifier, and feeding solids all increase its failure rate. In those who are exclusively breastfeeding, about 10% begin having periods before three months and 20% before six months. In those who are not breastfeeding, fertility may return four weeks after delivery.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
အ္ၚပ်ဇမူ - သၟိက်ဇူရော - နိဂြောဓ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ - မန်ပိုဲမွဲဗော် - ဇြဟတ်ဇၞော်တိုန်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
တံ တသိတံ ကရောတဳတိ တဏှာ။ ဟိုတ်မလေပ်သ္ပ ပွမတဟၚ်ကာမဂုန်စိ (တဏှာ) ဂးယၟု ။ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
မန်ဂွံပြာထာ - ဘာသာမန်ပ္ညဳ - လွဳအာညိမန် ။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂၠိုၚ်ဂိတုကၠာ - ပဍိုက်ဏာဇွောံ - ဗၞတ်ညိဟွံလဝ်။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဒၞာခြာ
နဲကဲဒၞာခြာဂှ် ဒှ်နဲကဲ မစကာ ကိရိယာ မဒၞာခြာ ညံင်စၟသုက် နူမၞိဟ်တြုဟ် ဟွံဂွံလုပ်စိုပ် ပ္ဍဲခၟာဲမၞိဟ်ဗြဴရ။ နကဵုနဲဏအ်မ္ဂး စကာကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်တြုဟ်ကီု သီုကဵု ကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်ဗြဴ၊ cervical cap, Diaphragm, ကေုာံ ဂမ္စိုတ်သုက်တအ် ပါလုပ်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂွါံကာလကြိုက် - အလိုက်လေဝ်ဒး - ပဍုန်ဇၞးထဝ်။
တက်သၞေၚ်တုက်တုက် - ပဝ်ခဍုတ်တိုန် - လိုန်လ္တူထာၚ်ဗြဴ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ပါၚ်ပ္ဍးတမာဲ - အမြာဲထိမြိ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
တာဝတိံစိ - မဂ္ညိကွတ်ဆန် - ပဉ္စသဳခ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၇) သောက = ဂၠာန်စံၚ်တူဂှ် (သွံ) ကဵုစှ်ေရ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
အိုတ်သဗ္ဗကွတ် - ဂၠာဲကတ်ကေတ်ကၠာ - ပြာကတ်တုဲစိ။
ဆီဇကုသွံ - ယဝ်ဟွံထောံက္ဍၚ် - မၚ်မွဲဇာတိ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၂) ၃ အခဝ်ယတိ = ၉ အခဝ်မွဲပိုတ် = ဂဂိုဏ်ဂးယၟုရ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဒးဒှ်ဍာံဍာံ - မာံဂစိုတ်သတ်။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ယမုဆန်စိ - မဂ္ညိလဝ်ကၠာ - ဗီုမှာသမိတ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
နူခဍာ်ဂၞံၚ် - ဍုန်ဒၟံၚ်ဂတဵု - ဗြုကြဵုနိမိတ်် ။
(၂) ဆိန္န = ပွမသ္ကုတ်ဂလာန်ဂှ် (ရ) ကဵုစှ်ေရ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဍိုၚ်ကၠဴနူဂဝ် - ဗဝဝ်ဒုဟ်ဒဏ်။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂြဟာ၊ ဆိန္န၊ ပုန၊ သၚ်္ကြာ၊ ပသံသာ၊ နိကန္တိက၊ သောက၊ အာယတိက၊ ဥပမာ၊ ဥပမေယျ၊ သံံသယ၊ သန္နိဌာန၊ ဣဝွံ စှ်ၜါသာ်ရ ။ ။
ဂိုဏ်ဒစိတ်တၟုဲ - ဟီုပ္တိတ်လဝ်ကၠာ - စှ်ၜါဒေသ ။
ဂွက်ဣန္ဒဝံသာဝွံ အခိုက်ကဠောတ်အိန်လေဝ်ဂး ။ အခိုက်ဇာန်လေဝ်ဂး ။ အခိုက်ဇက်က္ဍိုပ် ဂၠုၚ်လှဴဂါလေဝ်ဂး ။ အခိုက်လေၚာဲလေဝ်ဂး ။ ရဴဝွံ ညးသ္ဂးတဴ တၞဟ်တၞဟ်သာ်ဟေၚ်။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဒၞာခြာ
Contraceptive sponges combine a barrier with a spermicide. Like diaphragms, they are inserted vaginally before intercourse and must be placed over the cervix to be effective. Typical failure rates during the first year depend on whether or not a woman has previously given birth, being 24% in those who have and 12% in those who have not. The sponge can be inserted up to 24 hours before intercourse and must be left in place for at least six hours afterward. Allergic reactions and more severe adverse effects such as toxic shock syndrome have been reported.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဥဒါဟဵုဗဵုလအာဂွက် သၟေဟ်နူဝွံ ညးမဒှ်ဆန္ဒညူ ကဝိညူ တၠပညာတံ မလေပ်တီ လအာလၚ်္ကာဆန်တံဂှ် ဂပ်ဝ်ပကီုကေတ်အိုတ်ရ။
ဂြဟာဆိန္န - ပုနသၚ်္ကြာ - ပသံသာလေဝ် ။
ဂလာန်ဗစန် ။ ။
ဣဝွံပသံသာ-ဟီုထိုၚ်သးညး (ဟေၚ်) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ဂွံဇၞော်မောဝ်ပၠန် - ဘာသာမန်စိ - လွဳညိယးသဝ် ။ ။ ။
(၂) ဟိုဲကလောမန် - ဘာသာမန်ဖျိုက် - သ္ဍိုက်ဆာန်ညိမန် ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၃) ဆန် (ဝ) ဂိုဏ်
(၁၃)။ ပုညကြိယာဝတ္ထု ၁၀ သာ်-ဗွဲလၚ်္ကာ
(၄) ပစယာနာ - ဟီုပၠမွဲသာ။ ကုရတ်ပိစိ - မိမအာစာ။ ဒးရှ်ေသှ်ေပြဲ - အဲပရဲကၠာ။ ဂွံအာစိုပ်မာန် - ဌာန်နိဗ္ဗုတာ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ချူကှ်ေဇိၚ်တပ် - တာန်တပ်ဗ္ဂပ်ဒး - ညဳတးသၟဟ်သၟန် ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟွံဒးသာဲခြာ - နူတွဳဝါရ။
မောဝ်ဇောဝ်တုပ်တဴ - ရဴဥပ္ပဵုစိ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
လၚောဝ်တုဲအိုတ် - ပဝိုတ်ထောံကၠာ - သာသနာမန် ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံအေၚ်ဒုၚ်ပြဲ - ပ္ဍဲလုတ်လအာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(အဓိပ္ပါယ်ဂွက်တံဝွံတုန်)
မိတ်တုပ်ကဵုစိုတ် - တိုၚ်စရိုတ်အဲ - ပကဵုသ္ၚောဲ(ညိ) ။ ။
ဆီဇကုသွံ - ယဝ်ဟွံထောံက္ဍၚ် - မၚ်မွဲဇာတိ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ပြိုတ်နရက်ဌာန် - တိရစ္ဆာန်မာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
အဵုၝဲအဴကျာ် - ယတေံနာ်ပြောဟ် - ဒေါဝ်စှော်အဆဴ ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ဒၞာခြာ
ပၞောဝ်ကဵု နဲဂမၠိုင်ဂှ် နဲစကာ ကောန်ဒေါမ်ဂှ် မၞိဟ်စကာဂၠိုင်အိုတ်ရ။ ကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ဓလိုတ်ပၠုပ် ပ္ဍဲအင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်တြုဟ်တုဲ ဒၞာခြာထောအ် ညံင်ဍာ်သုက် နူမၞိဟ်တြုဟ် ဟွံဂွံကရိုဟ်လုပ်စိုပ်အာ ပ္ဍဲကဵု ယောနိမၞိဟ်ဗြဴပွံင်လိင် ကုမၞိဟ်တြုဟ်ဂှ်ရ။ ကောန်ဒေါမ်ဂှ် ပ္ဍဲခေတ်တၟိဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ကၠောန်လဝ် နကဵုခၜိုတ် (latex) လ္ၚဵုဂှ် ကၠောန်လဝ် နကဵု (polyurethane)ရ။ ကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်ဗြဴလေဝ် ကၠောန်လဝ် နကဵုနာနာ မပ္တံကဵု ခၜိုတ်ကီုရ။ ကောန်ဒေါမ်မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ၚုဟ်မးတန်တုဲ စကာလောဲသွာ တုဲပၠန် သီုကဵု အန္တရာယ်အောန်ရ။ ဖန်ဇန်လဝ် ညံင်ညးသၟတ်တအ် ဂွံကလိဂွံကောန်ဒေါမ်မာန်ဂှ် ဒှ်အရာ မဓလိုက်ကတဵုကဵု စိုတ်ရာဂလိင် ညးသၟတ်တအ် ညံင်ဂွံကတဵုဂၠိုင်ဟွံသေင်ရ။
ကောန်ဒေါမ်ဂှ် သီုစဵုဒၞာကဵု ညံင်ယဲမကၠောအ်ကၞာန် နကဵုမဆက်ဆောံလိင် မပ္တံကဵု ယဲအေအာင်ဒဳအေသ်တအ်ကီုရ။ ဆဂး ကောန်ဒေါမ် မကၠောန်လဝ် နကဵုကြုတ်တိရစ္ဆာန်တအ်ဂှ် စဵုဒၞာကဵု ယဲဟွံမာန်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
မန်သီုကိုတ်လက် - ဂၠောဲဗက်ဖအိုတ် - ယဝ်စိုတ်ဟွံဍိုန်။
(၁၀) မန်ယဝ်ဆာန်မန် - ယဝ်မန်ညဳသာ - ဘာသာမန်လ္ၚတ်။
ဂွံဇၞော်မောဝ်စိ - ဇာတိမန်ကွေံ - ဖျေံစိုတ်ဍာံမှတ် ။ ။ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ဍောၚ်သွာရာၚ်ဗ္ဂါတဝဳ - ထာၚ်ချဳထိုက်စမဳသၠဵု -ဣဿွဵုလျးသဳစန္ဒြာ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဖဵုပပူဇဴ - မြမောဝ်ဓုပ်သ္ဍဴ - ပၞာၚ်ပ္ကဴဇၞောဝ်က္ဍိုၚ်။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ပၞပိစှော်ပြဲ - မွဲမွဲပိုတ်ဗိုန် - ဂိုဏ်ဒစိတ်သၟတ် ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၅။ တေံမွဲက္ဍိုပ်ဂြာဲ ပယျာဲဂြိုပ်ဝန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
နိကန္တိက - သောကတုဲဂ္ညိ - အာယတိကေ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဂးမိဂသဳ ဖျဳဖျဳဂဵုဍာဲ
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
မွဲနဲပၠန်
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၃) ၄ အခဝ်ယတိ = ၁၂ အခဝ်မွဲပိုတ် = ဝဂိုဏ်ဂးယၟုရ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ပ္ဍဲကုသဵုအိုတ် - ဟွံဟိုတ်မာဲအာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဣဝွံ အာယတိကေ - ပ္ဍဲအနာဂတ်(ညိ) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။ ဗစှ်ေ (ဏီ)မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲအနာဂတ်ဂတ သ္ပပၞောန်ပစ္စုပ္ပန်ရ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၇။ တေံမွဲစမုၚ် ဂၠုၚ်က္ၜၚ်လက်သန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၆) ဥဒါဟဵု နိကန္တိကတုန်
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၈) ၉ အခဝ်ယတိ = ၂၇ အခဝ်မွဲပိုတ် = ဓဂိုဏ်ဂးယၟုရ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပသံသာကီု - ဟီုထိုၚ်သးညး - (ဟေၚ်)ဂးဆန္ဒ ။
နိကန္တိက - ပွဆာန်ညးသၟတ် - (ကွေံ)(မှတ်)(ဗိုန်)စှ်ေ ။
သောကစံၚ်တူ - ယဲပူမှတ်ဂး - (သွံ)ဒးကဵုစှ်ေ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ကောန်ၜါစှော်အဴ - စဴပန်ကၠံသ္အး - စးဒ္စာံလ္ၚီ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
မွဲနဲပၠန် -
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟွံဒးစံၚ်တူ - ပူဆာဟောံဇြ။
အစောံဇြဟတ် - ထတ်စောံပါရ။
အာယုက်ဂၠိၚ်ရ - တွံပၠလဝ်ရ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၉။ တေံရုပ်ဒမြအ် ဗျအ်သၞေၚ်သာ်သန်
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဣဝွံသၚ်္ကြာ သၠေဟ်ပၟာ (သန်) ကဵုစှ်ေမ္ဂးရ ။ ။ ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ပေါရဏသၟတ် - မပြာကတ်ကၠာ - ကာလိဒါသ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
(၄) မွဲသာ်တုန်ရ - ဂတဟီုအာ။
လဂူတပ်တး - စိုတ်အးဇ္ၚးသန်။
အိုတ်အဲညးစိ - သတိပမှာ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ဆထေက်ကြိုက်ပၠန် - နဗၞတ်ပညာ - ဇြိုၚ်သာဟီုပ္တိတ်။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
သဳမသုန်ပြဲ - ညံၚ်မၚ်မွဲအာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
အသေတ်တကဝ် - သ္ကဵုဗဝ်ပဝါဲ - သာဲကြာတ်ရိုဟ်သၠီ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ဂလာန်ဗစန် ။ ။ ပ္ဍဲဇဂိုဏ်ဝွံ အခိုက်ဂၠိုၚ်က္ဍၚ်သန်၊ ကရီုသုဓနု၊ ကရီုအာန်ဇုနာန်၊ ရာဇလတိုၚ်ကောန်၊ ဘိမာလတိုၚ်ကောန််၊ အခိုက်သာ်ဝွံ တိတ်နူဇဂိုဏ်ဖအိိုတ်ရ။ မိရာဟုဂှ် ဂၞကျာ်(ဗိမ္မာ) ရဴဝွံ နွံပြာကတ်တဴပ္ဍဲပါဠိရောၚ်။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ဗတ်ဝေါဟာ ဘာသာမန်ဂှ် တၞဟ်နဂွံကော်ခဴစ လောဲသွာတုဲ ဂၞကျာ်(ဘိမာ) ရဴဝွံ အ္စာကဝိမန်တမၠာ မကော်ခဴစကၠာရောၚ် ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ၚေက်ဂွုသ္အးသွံ - ဟဂွံဂၠိၚ်ဂၠိ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
(၉) ဥဒါဟဵု ဥပမာတုန်
ကောန်သၟိၚ်မာပိမ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော-
ရဇ္ဇတိ ဨတ္ထာတိ ရာဂေါ ။ ။ ဟိုတ်မၞုံကဵဒ ဓဝ်ရာဂ မလေပ်ထၞေန်စပ် ပ္ဍဲကာမဂုဏ်စိ (ရာဂ) ဂးယၟုရ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သၟိၚ်သဳဓတ္တ-တၠကဍိုၚ်သွာ။ ပကၠေံခမဳ-သၠောံစဳဝရာ။ အဏံဘိမာ သာ်လွာသဒှ်။ တ္ၚဲယးတုဲပၠန်-မိကဵုကောန်တှ်။ ပၚောံဌာန်မ-တလကြဳဇှ်။ ဟွံညာတ်သၟိၚ်ဗၠာဲ- ရမတ်ချာဲပြဟ်။ တီတုဲခါဂှ်-ဒဒှ်ဒဴအာ။ ညာတ်ဆန်ဖျဴနၚ်-ပရၚ်မေတ္တာ။ တက်ဩိုဟ်တိၚ်တိၚ်-ဂြိၚ်ဂြိၚ်တဲၜါ။ ဗညာဟးလေဝ်-ဟးလေဝ်ဗညာ။ ပယျာံသဂါ-ယာဇိုၚ်ထောံနန်။ လသာလဝ်ကောန်-ဂွံချေံယောန်ဒဴ။ ဟွံပမိၚ်ညိ-ကဵုမိဒေံဗြဴ။ ဓဇန်ကောဂၞဴ-ဒဴထောံနန်ထဝ်။ သိက်နာဲဓဇန် ကောန်မွဲစွံလဝ်။ သၟိၚ်ဓဝ်ဟးလေဝ် ဟးလေဝ်သၟိၚ်ဓဝ်။ ကဵုမိလၚ်ဇွောဝ် ဟွံဓဝ်ညိရော။ ဟးသၟိၚ်သဳဓတ် ကဏောတ်အယော။ လမုဟ်ဝွံရော ကောဗၠာဲသ္ပညး။ ဒဒိုက်ခြီခြီ လနီပၠိုတ်လျး။ သိုဟ်မိဒကး ၜါလွးရရော။ ဟးကဏောတ်ဘက် ကြက်ဇမ္ဗုနော။ ဇၞော်သန်အယော သၟိၚ်ဓဝ်ကောဗၠာဲ။ ဟးဇမ္ဗုလိုက် ဟွံချပ်ဂၠိုက်ဂၠာဲ။ ကဵုမိဒှ်ကၟာဲ လောံလာဲရရော။ မိမွဲကောန်မွဲ ပ္ဍဲပါသာဒေါ။ တလအယော ကောဟွံချပ်ဗှ်။ လသာထောံနန် မိကဵုကောန်တှ်။ နာဲညးဒိုဟ်စှ် ဓဇန်ဒှ်ရော။ ကမၠောန်မွဲလက် သ္အဳဂၠက်လမော။ လုံပါသာဒေါ တောရောဍုၚ်သွဝ်။ ဟးသ္ပဗတ်သ္ပ တလနန်ထဝ်။ နာဲဇုခၠန်လဝ် ကာဲကဝ်ရရော။ ရမ္မသုဘ သုရမ္မနော။ ဂၠံပါသာဒေါ ဃောမဂ္ညိဂ္ညာတ်။ ဟးညးမပၠေ ကောန်ဨကရာဇ်။ နာဲညးမန္ဓာတ် ဟွံညာတ်ညိရော။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
* (ဗီုလၟိဟ်ဂဏန် ဇၟန်ယတိ၊ ဝိုတ်၊ ဗျန်)
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဂြဟာဗျိညး - ဂရိုဟ်ညးကၠာ - (ဟာ)ကဵုစှ်ေရ ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ကိရိယာမပၠုပ်ဂမၠိုင်
နကဵု ကိရိယာဝွံ ပ္ဍဲသၟာဲလေင်တအ်ကီုလေဝ် စကာဂွံ မသက်ကု ဘဲအန္တရာယ်၊ တုဲပၠန် ဟိုတ်နူ စုတ်လဝ် ကိရိယာဏအ်တုဲ ကာလဇကုမိက်ဂွံဂွံကောန်ဇာတ်လေဝ် ဍေဟ်ဟွံ ဒှ်အခက်အခုဲရ။ and those who have and have not previously had children. တုဲပၠန် ဟိုတ်နူစုတ်လဝ် IUDs တုဲ ဍေဟ်ဟွံခ္ဍဳလျတ်ဒး ဍာ်တှ်တုဲ ကုညးမသၠးဂၠံဂဝ်တၟိ မနွံကဵု ကောန်တှ်တအ်လေဝ် ဟွံဒးမင် စုတ်ဂွံကီုရ။ တုဲပၠန်် ကြဴနူ ကြဴနူပလီုဖျေဟ်ထောအ် ဂဝ်ဂၞဴတုဲ လွာဲဂှ် စုတ်ဂွံကီုရ။ ကာလမပတိတ်ထောအ်တုဲ ၜိုန်ရ စကာလဝ် အခိင်ဗွဲမလအ်ကီုလေဝ် ကလေင်ဒှ် အတိုင်ဓမ္မတာ (ဝါ) ကလိဂွံကောန်ဇာတ်မာန် လွာဲဂှ်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သၞံၚ်တရဴပၠန် တန်တဴဟွံခြာ
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပသာ်ရော-
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ပုန္နပ္ပသု ယမုပြာထာ
ဂၠုတိုက်စမ္ၚာ ညာတ်ရဟာကောန်။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
တၚ်ဠာဲစဝ်ဖျီ - လ္ၚီဂြအိုတ်အာ - ဍာတ်ဟာက္တၚ်ကီု။
နူမညာတ်ရုပ် - ဂအုပ်သၞေဟ်ဟ - စိုတ်ဟွံကချေံ။
ဂြေပ်သောၚ်ခလှ်ေ - ဇရေဟ်တဟက် - တံၚ်ဒက်ဟွံမာန်။
(၁၁) သံသယသၚ်္ကာ = ဂၠာန်သၠေဟ်ပၟာ ဟဂွံစှ်ေစိုတ်ဂှ်(ရောၚ်ရဴ)(ရောၚ်ရော)(ရရဴ) ကဵုစှ်ေရ ။ ။
(၉) ဥပမာ = ဂၠာန်လေပ်ပ္ကောံၜတ်စ ဥပမာသီုမဇက်နၚ် အာဂီုတုဲမဟီုဂှ် (ရော) ကဵုစှ်ေရ။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
စဳပေါတ်သ္ဇက်ပ္တောံ - ဂွံနိဿယ - တလပညာ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သၞံၚ်ပိဟွံခၠန် တန်ပ္ဍဲဝိတ္ထဳ
နက်သတ်မှေမှ ခဏဗစဳ
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟွံလေပ်ထေဲပၞတ် - ဗၞတ်ဂွံပါပ်ပၠန်။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
တဴဂၠံၚ်ဝိတ္ထဳ နာဲဒ္ၚဳရကောန်။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သၚ်္ကြာဂှ် သၚ်္ကာလေဝ်ဂးရ၊ သၚ်္ကြာဂှ် ဗွဲသံသကြိုတ်၊ သၚ်္ကာဂှ် ဒှ်ဗွဲပါဠိရောၚ် ။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
(၂) ကၠတ်ဒြပ်ညးဗက် - နရက်တံၚ်ဏာ။
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
ကိရိယာမပၠုပ်ဂမၠိုင်
ကိရိယာ မပၠုပ်စုတ် မကော်ခဴစ ဗရိုတ်တဳ (ဟိုတ်မကၠောန်လဝ် နကဵုဗရိုတ် မနွံဗီုပြင် အက္ခရ်တဳ) ဂှ် ဒှ်ကိရိယာဍောတ်တ်မွဲ မပၠုပ်စုတ် စွံလဝ် ပ္ဍဲယောနိမၞိဟ်ဗြဴရ။ ကိရိယာဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မကၠောန်ကမၠောန်ခို ပ္ဍဲအရာဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘမွဲတုဲ ဂွံအခိင်လေဝ် လအ်ကီုရ။ အရာဝွံ နွံၜါသာ် ဗရိုတ်အာင်ယူဒဳ (copper IUD) ကဵု levonorgestrel IUD။ ကိရိယာၜါဏအ်ဂှ် မွဲသၞာံမွဲအလန် ဒးကလေင်သၠာဲရ။ စကာပေင်အာ မွဲသၞာံတုဲမ္ဂး ဗရိုတ်အာင်ယူဒဳဂှ် ကၠောန်ကမၠောန်အောန်စှ်ေ ၜိုတ် ၀.၈% တုဲ levonorgestrel IUD ဂှ် အောန်စှ်ေ ၜိုတ် ၀.၂% ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ကိရိယာဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘဂမၠိုင်မ္ဂး ကိရိယာဏအ်ဂှ် မၞိဟ်စကာဂၠိုင်တုဲ မၞိဟ်ဒးဂၞပ်လေဝ် ဂၠိုင်ကီုရ။ အတိုင်စရင် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၇ ဂှ်မ္ဂး မၞိဟ်မစကာကိရိယာဏအ် အလုံလိုက် နွံ ၁၈၀ မဳလဳယာန်ရ။
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ညာဏ်လိုက်ပိပျး - ဇၞးမာနွံဂုဏ် - ဟီုပ္ဍုန်လဝ်ညိ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ဗၠိုၚ်သ္ကိုပ် - ကသိုပ် - သဓောံ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
လတေံစလိုၚ် - ဗၠိုၚ်ဓိထာန်ဇြဲ - ပကဵုသ္ၚောဲ(ညိ) ။ ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
စိုပ်ကၠုၚ်သၚ်္ကြာန် - ပသၟာန်ဟောံဇြ - ဂုဏ်သၟာဲယျရော ။ ။
(၂) ဂိတုပသာ်
ကျာ်သြဳမန်မ္ဂးဂှ် ပသာ်ရော
ၜိုပ်ထဝ်ဂှ် ဟိုတ်မဒှ်ဂကူသၟိၚ်သတ်တၠသၞေၚ်မပြဲ မၞုံကဵုတွဳဗွိုၚ် မဂၠိုၚ်ကဵုရောံပြဝါ၊ မဒှ်အာဂကူဂစေံ မယေန်သၞာၚ်ရာၚ်ဆာဲ မၞုံကဵုစရာဲကျာ်ဩဳရောၚ်။ ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ၊ ပိိုဲဂကူမန်လၟုဟ်ဝွံ ယဝ်နွံကဵုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် တပ်တးမပြဲ ယဝ်ဍိုက်ပေၚ်ကဵု အၚ်္ဂပိသာ်မတွံဂး ပညာ ပိုန်ဒြပ် ညဳသာ၊ မ္ဂး လိက်ပိုဲမန် ဂွံလုပ်ရုၚ်တုဲ မန်ပိုဲဂွံစကာလိက်မန် ပ္ဍဲရုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ် ပ္ဍဲကွာန်တုဲ ပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် ဂွံပြာထာ ပ္ဍဲအရာကွတ်ဆန္ဒ လၚ်္ကာကီု သီုပညာလောကဳ လောကုတ္တဵုဂှ် မဒှ်စရာဲကျာ်ဩဳပိုဲမန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂိုတ်ဗ္တောန်လိက်ပတ် ကွတ်ဆန္ဒလၚ်္ကာ ဗတ်ဘာသာမန်ကီု သီုကဵုဖအိုတ်ကၠာရောၚ်မိဂ္ဂး။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
ဍာ်ကှ်ဆုမြော - အံၚ်ရေၚ်ဃောရာၚ် - သဂါပြာၚ်ဍောၚ် ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ကြောတ်မှုဲလဟုဲစလာၚ် - ကဵုပါၚ်ရမျာၚ်ဍိုန်ဍိုန် - အခိုက်မဇိုန်တၚ်မာဲ ။
ဂုဏ်ဒေံဗြဴကၠုၚ်ဒှ်ဝဳဝဲ - ရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲကောဒးဗှ်ဂွိၚ် -လံဂွံလှိၚ်ဂွိၚ်ကဵုမှာယျ ။ ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
အဲယိုက်ဂုဏ်ရ - တုဲသ္ပပြာကတ် - ဗ္ဒဟ်ကွတ်ဆန်ညိ ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
သၟိက်ဂွံဒှ်ကျာ် ပြာ်သတ်လောကော။ မိကဵုကောန်ရော ကောဗၠာဲစွံလဝ်။ လစောန်လဏောန် လတူနန်ထဝ်။ ကောဗၠာဲစွံလဝ် လၚ်ဇွောဝ်ရရော။ စိၚ်ရတ်ချေံရတ် ပြာကတ်အယော။ ဒေန်ထဝ်ရတ်ရော ဃောမလဟိၚ်။ ဟးသ္ပဗတ်သ္ပ တလယာန်စိၚ်။ ခၠန်လဝ်အနိုၚ် ဟွံဂွိၚ်ညိရော။ ကၠေပ်ထဝ်ဗာန်ထဝ် ဇြပ်ထဝ်ပေၚ်မြော။ ဇၞော်သန်အယော တောရောစက္က။ ဒယှ်ပြာကတ် သၟိၚ်သိဒ္ဓတ္တ။ ကျာ်ကောန်တလ ဟွံတော်ဆရော။ ကပ္ပိလဝှ် ခၠၚ်မြဟ်လမော။ ဇၞော်သန်အယော တောရောဍုၚ်သွဝ်။ ညိဟွံရိုဟ်စ တလနန်ထဝ်။ ထောံလသာလဝ် ဟွံဓဝ်ညိရော။ ဂၠုရာဟုလ အဂ္ဂဝေါၚ်သော ပရိဏယော ဂၠိုၚ်ဩအဝဲ။ ရုပ်ညံၚ်ပါန်ခဳ ဗနဳလျးတ္ၚဲ။ စွံလဝ်ကောန်မွဲ ကဵုအဲဗြဴရော။ အပါဲပန်ခုတ် မွဲမနုဿော။ သွဝ်တရဴရော ဗြဟ္မောၜါစှော်။ ပိစှော်မွဲဘုံ အလုံဒိုဟ်စှ်။ ညံၚ်အဲမဒှ် ညးတုပ်သၟဟ်ရော။ ဗမော်သဳဟ ဒက္ခိဏဂေါ။ စိၚ််ပစ္ဆိမော အဿောသၟဝ်ကျာ။ တေံဍာ်ပါၚ်သတ် လေပ်တီဇတ်ဍာ။ ဇမောဝ်မတ်ၜါ တီဇတ်ဍာရော။ ၜါစှော်ထပှ် ဒှ်သၞောဝ်မေဃော။ တသီုဂူဟော တညၚ်ဃောဇတ်။ ရမတ််ပေၚ်ကၞိၚ် ဂုဏ်သၟိၚ်သဳဓတ်။ ဇမောဝ်ဗြဲမတ် ဟွံဇတ်ရရော။ တေတေံကဝ်ပၟတ်် မထတ်တေဇော။ သူဗြဲဂူရော ဩမလေပ်ပၠိုတ်။ မိဂုဏ်သၟာဲယျ တၠကဍိုၚ်ဗိုတ် မွဲတ္ၚဲဟွံဝိုတ် ဟွံပၠိုတ်ရရော။ ဂၞကျာ်ဘိမာ ပ္ဍဲကာလဂှ်။ ရမတ်က္ဍဟ်က္ဍဟ် သီုကောန်တှ်မွဲ။ မိၚ်ဆန်စဴဟီု ကြီုညးမပြဲ။ ဇတဝ်ဇကု ညံၚ်ဆုရေရဲ။ စဟီုရေဝ်ရောတ်တဴ ဒကဴနန်ဗၠဲ။ ညာတ်ရာဟုလ ဟောံဇြတူယဲ။ တုဲညးမပြဲ ဗန်တဲလ္ၚုၚ်လ္ၚ။ ဟးမပြဲလောန် ကောန်တၞောဝ်သာကျ။ ဟးထဝ်ကမု ဂၠုရာဟုလ။ ဟးကဏောတ်ဇန် နာဲသုဝဏ္ဏ။ ဟးထဝ်ထကောၚ် နာဲဍောၚ်ပတ်ဒၟ။ သၟိၚ်ဓဝ်အံက်မ ပြဝဓဇန်။ ပယျာံသဂါ ညးၜါကောဆန်။ လသာလဝ်နန် မိကဵုကောန်ဗၠာဲ။ ဂၠုလမာယာဲ နာဲတီဟာကောန်။ ဟးထဝ်ပဏာဲ အံက်နာဲဓဇန်။ ညးၜါကောဆန် ဍိုက်ချေံယောန်ဒဴ။ ဟးထဝ်ကမု ဂၠုလမာဂၞဴ။ တလလနုဘဴ ဒဴထောံရကောန်။
ဟးထဝ်ကမု မဂၠုဂေါဝ်လောန်။ နာံပယာံဒေါန် ရကောန်ဗၠာဲမိ။ အံက်မဒဴအာ လသာနန်လွဳ။ ပိုဲၜါမွဲသ္ၚိ သုၚ်ဂျိရကောန်။ လမုဟ်အံက်မ ပြဝဓဇန်။ လသာလဝ်ပၠန် ပိုဲကောန်ကဵုမိ။ ဟးကြက်ဂကူ သာကျမူနိ။ ပၠေၚ်လနီမိ လှိၚ်ညိရကောန်။ ဟးထတ်ထကောၚ် ဍောၚ်ကြက်စလန်။ ပယာံဒက်ဒေါန် လှိၚ်ရကောန်ဗၠာဲ။ အံက်မဟွံဗှ် မိဒးဒှ်ကၟာဲ။ ပဂြိုၚ်ဖ္အာဲဖ္အာဲ နာဲလှိၚ်ရကောန်။ ဟးထတ်ထဏောတ် ရုပ်ဗတ်ညးသောန်။ နာဲပယာံဒေါန် လှိၚ်ရကောန်ဂၠု။ မအံက်မဒဴအာ လသာနန်မြု။ သုန်ဂြာံလ္ၚု တ္ၚဲဝွံရကောန်။ ဒိၚ်သဒိၚ်ဒိၚ် ကွိၚ််ပါၚ်သောန်သောန်။ တဲယာဲကွိုၚ်လောန် လှိၚ်ရကောန်တှ်။ အံက်နာဲပကျာ် ပြာ်သတ်ဒိုဟ်စှ်။ နာဲပယာံဂြဟ် မဴတှ်ရကောန်။ တုၚ်သတုၚ်တုၚ် ဟးတဏုၚ်သောန်။ အံက်မဓဇန် လှိၚ်ရကောန်ဂၠု။ နာဲမဟောံဇြ ကရောံလဇု။ လတူနန်မြု ဂၠုမံၚ်ရကောန်။ ပုပုၚ်ပုပုၚ် ဓမုၚ်သောန်သောန်။ နာဲပယာံဒေါန် ကောန်တၠကဍိုၚ်။ အံက်မပကျာ် ပြာ်သတ်ဂမၠိုၚ်။ နာဲပယာံဂၠိုၚ် တဲကွိုၚ်ရကောန်။ ဏၚ်ဏတ်ဏၚ်ဏတ် ရုပ်ဗတ်ညးသောန်။ တဲယာဲကွိုၚ်လောန် ဟာဲကောန်ညံၚ်တိတ်။ ဟွံသေၚ်ကောန်အဲ ဒွံဘဲဂမိတ်။ ဟွံလှိၚ်ညံၚ်တိတ် ဟုံမိတ်ရကောန်။ ကၠေပ်ထဝ်ဗာန်ထဝ် က္ဍိုၚ်ထဝ်ဇၞောဝ်သန်။ နာဲဇၞော်တိုန်ပၠန် လတူနန်ဗၠဲ။ ကဵုနာဲပသၟိၚ် လ္တူသၟိၚ်ကၠံမွဲ။ နာဲပတူယဲ ဟဲကၠေံညိကောန်။
၄။ တေတေံမွဲဘုံ ရုပ်ဇြုံရုပ်ကၠန်
ဂုဏ်သၟိၚ်အံက်နာဲ ယာဲဒးကၠၚ်ကၠောန်။ လစောန်လဏောန် ရောၚ်လေဝ်ကောန်မိ။ တူယဲလ္ၚုလ္ၚန် အောန်သမာဓိ။ ဇဳဝိတိန္ဒြိ ဟွံဂၠိရကောန်။ ၜါစှော်ထပှ် သၞောဝ်ဗြဲဒှ်ပၞောန်။ ဂူတဴဟွံခၠန် ဗြဲဒတန်ကဝ်။ မိဂုဏ်အံက်မ တလနန်ထဝ်။ ဟွံတီပၠိုတ်သဝ် ဇွောဝ်မံၚ်ရကောန်။ ဒဒိုက်တဴလုံ ဘုံအပါဲပန်။ အဝိက်မွဲပၠန် ဇၞော်သန်ဒုက္ခ။ ဒဒိက်မဵုရုန် မိဂုဏ်အံက်မ။ အဝိက်စဴကျ ကၠံဆရကောန်။ ပ္ဍဲအနုတတ် ဍာ်ပါၚ်သတ်ပန်။ ဇမောဝ်ဂှ်ပၠန် တန်ခၠန်ပယတ်။ ဂၠံစက္ခုဒွါ ဂၚ်နာမထတ်။ ဂုဏ်နာဲဂၠောၚ်ဗတ် ဟွံဇတ်ရရော။ ပိစှော်မွဲဘုံ အလုံမှာဇန်။ နွံဒဒိုက်ပန် ဇၞော်သန်လအိတ်။ ဝွံဒဒိုက်ကၟာဲ ဒးသာဲနူမိတ်။ ဂၠိုၚ်ဝိပရိတ် လ္အိတ်ရလေဝ်ကောန်။ ဟးရာဟုလ နာဲပယာံလောန်။ တဲယာဲကွိုၚ်လောန် ရကောန်ဗၠာဲမိ။ တေတေံဗ္ဂဲသန် ဒညန်ဖိဖိ။ ကိတ်ဒးဂၠုမိ လှိၚ်ညိရကောန်။ ဗရုသဲသဲ ဗဂဲဒညောန်။ ရာညးယာံဒေါန် ဍေံယောန်ကၠုၚ်ကိတ်။ ဖဍတ်ကၠေံဇုတ် ဗုၚ်ကြတ်ထောံၚိတ်။ ဗဂဲကၠုၚ်ကိတ် သ္ၚိတ်ညိရကောန်။ သၞေၚ်ၜါအနု မတ်ဂွုဒလန်။ ခမဴဍေံပၠန် လက်သန်ၜုန်ကၞိၚ်။ ဘစဂတာံ ကောန်ၚာ်ယာံမိၚ်။ ၜံက်ဗုၚ်အနိၚ် လှိၚ်ညိရကောန်။ ဟာဲရာဟုလ နာဲပယာံဒေါန်။ ဒူဒူပဝ်လန် ယောန်ဂၠာဲကောန်ၚာ်။ ရာညးမယာံ ဂၠာံဂွံၜံက်သာ်။ ပယာံသ္အာ်သ္အာ် သာ်စရကောန်။ ဂၞဴဂဗှ်ေဇၞော် သော်ဍေံကရန်။ မတ်ၜါဒလန် ပန်မံၚ်သကာ။ မိၚ်ကောန်ၚာ်ယာံ ဂၠာံရပ်ဂွံဏာ။ နာဲပသိၚ်သာ လှိၚ်ကၠာရကောန်။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
လိက်ဘာသာမန် - ပညာမန်စိ - ဂိုတ်ဗ္တောန်ညိကၠာ ။