cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဟာန်ဗာန်လိက်ဇၟန်အကဲဒမေတ် မၞုံမသုန်ပိုတ်
ပိုဒ်တြးအဓိပ္ပါယ် Description
ပ္ဍဲနဲကဲချူလိက်ဇၟန်မၞုံကဵု ၅ ပိုဒ်ဏအ်မ္ဂးဂှ် အၚ်္ဂါလက်သဏ် ထေက်ကဵုဒးပါတအ်ဂှ်လေဝ် ကိစ္စဇၞော်ကွေံရ။ ဂၠိမံၚ်သၟးတုဲ ပရူဇကုဟီု ဟွံဍိုက်ပေၚ်မ္ဂး ဒှ်အရာခိုဟ်သွက်ညးဗှ်လိက်တအ်မွဲဟွံသေၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တၚ်ဒးပါ ၅ ပိုဒ်တအ်ဂှ်ထမံက်တြးထ္ၜးဏာကဵုရ။ မသုန်တအ်ဂှ် (၁) ပိုဒ်ဆက်မိတ် introduction (၂) ပိုဒ်ပံက်တြး Description (၃) ပိုဒ်မၞုံကဵု မဆက်စပ် Maintain the sequence (၄) ပိုဒ်ပခိုၚ်ဗဗိုန်ကဵု အထံက်သာဓက တၚ်နၚ် Relevant Proofs (၅) ပိုဒ်သရုပ်ဂလာန် Conclusion တအ်ပါလုပ်ရ။ နကဵုအၚ်္ဂါလက်သဏ်ကဆံၚ်တၚ်ဗီုဏအ် ယဝ်ချူပါလုပ်သီု ၅ မ္ဂးပရူဇကုမွဲမွဲ ပါလုပ်ဍိုက်ပေၚ်တုဲ မလေပ်ဗပေၚ်ကဵု တၚ်နၚ်မွဲလၟေၚ်မွဲ သွက်ညးဗှ်လိက်တံရ။
ပိုဒ်ဆက်လၟေၚ်အဆက်စပ် Maintain the Sequence
ပ္ဍဲပိုဲကေၚ်မံၚ်လိက်ဇၟန်အကြာဘာတန် ဘာလကျာ် ကေုာံ တွံဟီုဂလာန်တအ်မွဲမွဲမ္ဂး နိဒါန် ဖျုန်လိက် ကေုာံ နိဂီုတအ် ပါလုပ်ဗွဲ ၃ ပိုဒ်ဇၞော်ရ။ ညအ်ဂှ်လေတ် ဒၞဲါဖျုန်လိက်ဂှ်ဟေၚ် ဆက်တြးထောံလဝ်ကဵု နကဵုပိုဒ်မ္ဂး ဆက်ထိၚ်ပရေၚ်ဆက်စပ် ကေုာံ ဗဗိုန်တၚ်နၚ်ပရေၚ်ဆက်စပ်တအ် နကဵုဗီုဏအ် ဟီုဏာဗွဲတြးညိရ။ ပရူပိုဲမိက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜးမွဲဂှ် ဂၠိ ဂၠိၚ် ဂၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဗီုလဵုမိက်ဂွံတံၚ်တံၚ် ခ္ဍန်ခ္ဍန်ဆ္ဂး နကဵုတၚ်နၚ်မသုန် မဒှ်သဇိုၚ်ဏအ်ဂှ် ပဲါတးတေံဟွံဂွံ။ တးထောံမ္ဂး ပရူလၟေၚ်ယအ်အာတုဲ သွက်ညးဗှ်တအ် ကူချပ်ဂွံပါ်ပဲါဂှ် လုပ်ယအ်အာဒှ်မာန်ရ။ ဒၞဲါဏအ်ဂှ် အတိုၚ်ပိုဒ်ပိုကေၚ်မိၚ်လဝ် ပိုဒ်ဆက်မိတ် ပိုဒ်ဂလာန်ဟီု ကေုာံ ပိုဒ်ဂလာန်သရုပ်တအ်ဂှ် ဟေၚ် ဗွဲတၟေၚ်ဒၞဲါပိုဒ်ဂလာန်ဟီုဂှ်ရ ဆအယာံမာတ်ထပ်တြးထောံညိဟေၚ်ရ။
ပိုဒ်ရေၚ်တၠုၚ်အထံက်ယုတ္တိ Relevant Proofs
ပဲါနူပိုဒ်သဇိုၚ်တဏအ်တုဲ ချူမ္ဂးဂွံကီုလေဝ် ညးဟွံကော်စ လိက်ဇၟန် Essayတုဲ လ္တူလညာတ်ဇကုမွဲဂှ် ဗွဲမဍိုက်ပေၚ် ဖောအ်ဗြေဝ်ကဵု တြးကဵု ဂမြၚ်ဒဿန ဇကုဟွံမာန်ရ။ ဗွဲမဍာံ- ယဝ်ပိုဒ်လိက်မွဲဂှ် တြးကဵု ဒဿနဂမြၚ်ကူချပ်ဇကု ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်ဟွံမာန်မ္ဂး လိက်ပိုဒ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်လိက်ဇၟန်ဟွံသေၚ်တုဲ ဒှ်မံၚ်လိက်ဂမြၚ်ဒဿန (တီအိုရဳ)တုဲ ဗီုလဵုဂၠိၚ်ၚ် ဂၠိုၚ်ၚ်ရ ဒှ်ဆနိယာံမွဲဟေၚ်ရ။ မုပရောတှေ် လ္တူဂမြၚ်ဒဿနဇကုမွဲဂှ် မုမုဂလာန်ဇကုမိက်ဂွံတြးဟီုတအ်ဒးပါလုပ်ကီုရ။ လ္တူဂလာန်ဇကုတြးဟီုလဝ် ဒဿနဇကုဂှ် အဆက်ဖိုလ်ဒဒှ် ခိုဟ်ကီု ပရေံကီု တုဲတှ်ေ တၞီလုပ်မံၚ်ပ္ဍဲဗွိုက်မွဲမွဲတအ်ဂှ် ဒးဆက်ထိၚ်သဳကၠဳအာညိကီုဏောၚ်။ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ခ္ဍန်လဝ်တုဲ အဓိပ္ပါ ဗၠေတ်ဗၠေတ်အာသွက်ညးဗှ်တအ်မာန်။ တုဲပၠန်ဂှ် ပရေၚ်ဒဒှ်နတဲ ပရူပရာ အထံက်သာဓက ဗွဲလိက် ဗွဲနတဲ ဗွဲဓမ္မ ဗွဲသိပ္ပံ ဂှ် ဒးဆက်ထံက်ပခိုၚ်ကဵုပၠန်ဏောၚ်။ လ္တူဂမြၚ်ဇကုမွဲဂှ် အဓိပ္ပါယ်ဍေံ ပရေၚ်ဆက်စပ်ဍေံ အထံက်ပခိုၚ်သာဓကဍေံ ပါကၠုၚ်တုဲ လညာတ်ဇကု မိက်ဂွံကဵုမွဲမွဲ သွက်ညးဗှ်လိက်တအ်ဂှ်လေဝ် ဒးသရုပ်စုတ်ကဵုကီုဏောၚ်။ ဍိုက်ပေၚ်ကၠုၚ် နကဵုလက်သဏ်ဗီုဏအ်မှဂှ် လိက်ဇကုဂှ် ဒှ်လိက်ဇၟန်မွဲတုဲ လ္တူဂလာန်တွံဇကုမွဲမွဲ ဗွဲမပေၚ်သွက်ညးဗှ်လိက်တအ်ဂွံကၠိုဟ်တြးကေတ်အာမာန်။
ပိုဒ်ကၞောတ်သရုပ် Conclusion
လ္အိတ်ကၞောတ်သရုပ်တုဲဟီုမ္ဂး အခိၚ်ကာလ ညးအဲဒှ်မံၚ်် အ္စာပရိုၚ် အ္စာဇၟန်လိက် အ္စာဟီုတွံတအ်ဖအိုတ်ဂှ် လိက်ချူတအ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ညံၚ်ဟွံဂျိသွက်ညးဗှ်တအ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကၠုၚ်ရ။ ဟိုတ်နူကဵု ညးအဲဟွံဟီု အခေါၚ်အရာ ချူပတိုန်နဒဒှ်အ္စာပရိုၚ်နွံဖအိုတ်တုဲ အလဵုဇကုဇကုဟေၚ် ဒးကေတ်တာလျိုၚ်သွက်ဇကု မချူလဝ်ရ။ ဆက်စပ်ညအ်တုဲ ပရေၚ်ကေတ်လျိုၚ်လေဝ် လ္တူဇကုချူဏာမွဲဂှ် ညးဗှ်တအ်ဂွံကၠိုဟ်ဂှ် ဗွဲမၞုံကဵု သၞောတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်စၟတ်လဝ် မွဲမွဲ ရပ်စပ် ချူကှေ်မ္ဂး လုပ်ပြေပြံၚ်ကဵုသွက်ညးဂမၠိုၚ်ရ။ တုဲပၠန် နဲကဲချူလိက်ဇၟန် ၅ ပိုဒ်ဏအ်ဂှ် စဵုကဵုဂၠိမံၚ် ဂၠိၚ် ဂၠိုၚ်အာ ဟွံသေၚ်တုဲ သွက်ညးမိက်ချူလ္တူမုက်လိက် လပှ်ကျာတအ်ဂှ် သီုသွက်ညးဗှ် သီုသွက်ဍာ်ဒကေဝ် ချူဇကု ဆက်ထိၚ်အာမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နပွမသုၚ်စောဲရပ်စပ်ကေတ် နဲကဲချူဇၟာပ် ၅ ပိုဒ် မလေပ်ပပေၚ်ကဵု ဂလာန်ဇကု လဟီုတွံ ဂမြၚ်ဒဿနမွဲပိုဒ် ဗွဲမဍိုက်ပေၚ်တုဲ သွက်ညးဗှ်တအ်လေဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်အာဂျိ ပ္ဍဲဘဝ ပရေၚ်ကူချပ် ကသပ်လညာတ်ညးတအ်ရန်တၟံတုဲ ညးညးအဲအဲ ဆက်သၠုၚ်ပတိုန်အာ အသိၚ်ချူကှေ်လိက်ဇၟန် နကဵုကွတ်နဲကဲ ၅ ပိုဒ်ဏအ်စိုအ် ဆဝ်မ္ၚုဟ်ဏာရ။
ဇဳဝဇဵု
ဂစေံဇဳဝဇဵု (edible-nest swiftlet) (Aerodramus fuciphagus), နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် သီုမကော်စ (white-nest swiftlet) ဂှ် ဒှ်ဂစေံသၟတ် မလုပ်လၟိဟ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂစေံဒံင်ဒါင် /ဂစေံဝေင်ဇြင်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု အာရှဒိုဟ်အဂၞဲ။ ဂစေံဝွံ ဍေဟ်ကၠောန်ခပေါဲ နကဵု ဍာ်ပါင်တုဲ ခပေါဲဂစေံဏအ်ဂှ် မၞိဟ်တအ်စ ဍုန်ဒဒှ် သွသောတ်ခပေါဲဂစေံ ရ။
ဗမံက်ထ္ၜး
ဂစေံဇဳဝဇဵုဝွံ နွံဇမၠိင် အကြာ ၁၁ ကဵု ၁၂ သေန်ဒဳမဳတာ လျိုင် နွံ အကြာ ၁၅ ကဵု ၁၈ ဂရာမ်။ ကသော်ဍေဟ် နွံအသာ် လစံက်ဖျိုဟ်ဟ် လပါ်လတူတုဲ လပါ်သၟဝ် (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲသြိုဟ်)ဂှ် ဒှ်အသာ်ပတေင် (ဗုကၠိကၠိ)။ ဗတဍေဟ် ခွတိတ်ဒၟံင်တုဲ သၞေင်ဍေဟ်ဂှ် ဂၠိင်ဍောတ်။ ခၟူ ကဵု ပါင် လမ္စံက်။
The subspecies A. f. micans is paler and greyer while A. f. vestitus is darker with a rump that is less obviously paler.
ဍေဟ်လရိုအ် ရမ္သာင်နာနာ မလေပ်မံင် ပ္ဍဲကဵု ထီုဒမၠုရ။
ဂမ္စာဲ ကေုာံ ဂကူလစှ်ေ
ဂစေံ မကၠောန်ခပေါဲ နကဵု ဍာ်ပါင်တုဲ ခပေါဲဍေဟ် မၞိဟ်တအ် မစဂွံဂှ် သီုဖအိုတ် နွံ ဂကူလစှ်ေ ၆ ဂကူ။
စရိုတ်
The edible-nest swiftlet feeds over a range of habitats from coastal areas to the mountains, occurring up to 2,800 metres above sea-level on Sumatra and Borneo. Its diet consists of flying insects which are caught on the wing. It often feeds in large flocks with other species of swiftlet and swallow.
It breeds in colonies in caves, in a cleft in a cliff or sometimes on a building. The bracket-shaped nest is white and translucent and is made of layers of hardened saliva attached to the rock. It measures about 6 cm across with a depth of 1.5 cm and a weight of about 14 grams. Two white, oval, non-glossy eggs are laid.
မဆက်စပ် ကုမၞိဟ်
left|thumb|ခပေါဲ ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံဍုန်ဏီ The nest used in bird's nest soup is composed almost entirely of saliva with little or no plant material. The soup is made by soaking and steaming the nests in water and is said to be an aphrodisiac and to have various medicinal qualities. The nests can fetch high prices and many colonies are harvested commercially.
Some populations such as those in the Andaman and Nicobar Islands have been harvested extensively leading to them being considered critically threatened under the IUCN criteria.
The use of artificial bird houses is growing. A detailed account of modern nest farming and marketing techniques is given by David Jordan (2004). In Malaysia, "farming" of nests is performed in purpose-built structures or old empty houses with "tweeters" playing recordings of bird calls on the roof to attract swiftlets. In urban areas, such "bird houses" may be considered a nuisance by neighbours due to the loud bird calls and bird feces.
အနာင်၊ တၞံ
လွပ်
ဆုအနာင်ဂှ် မ္ၚုဟ်တုဲ လဆောဝ်မ္ဂး ဗီုအင်္ဂလိက်ကော်စ Ironwood မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဆုပသဲရ။ ဆုအနာင်ဂှ် ဟိုတ်နူခိုင်တုဲ ညးကၠောန်ဂၠုင်။ ဆုအနာင်ဂှ် မံင်ကၠံသၞာံပြင်င် စၟတ်သမ္တီလဝ်တုဲ ဂြုန် ကေုာံ စၟဟွံစရ။ အခိင်ကၠာတေအ် ဆုအနာင်ဂှ် ညးကၠောန်ကၞဳ အသာ်ကျေဝ်တုဲ တိက်ခိုဟ်။
လေန်မ္ၚး
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ ကဏ္ဍ:BEHM ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
သတ်ဒူရေန်တဵုပ္ဍဲကၠအ် ဒးတ္ၚတ်လွဳပရာ
ဒူရေန်သတ်ထဝ် တဵုလဝ်ပ္ဍဲကၠအ် ဒးတ္ၚအ်လွဳပရာ
လဇုဗဳ
အခိၚ်လၟုဟ်ဂှ် ဒူရေန်တဲကၠာတံ စတိတ်မံၚ်တုဲ ၚုဟ်ဍေံလေဝ် သၠုၚ်မံၚ်ရ။ ဒူရေန်တၟာသတ်ဗြဴ လျိုၚ်ၜိုတ် (၃) ကဳလောပြၚ်ညိဂှ် ၚုဟ်နွံမံၚ် အကြာ ပန်မသုန်လက်တုဲ ညးသြန်နွံမှ ရာန်စမာန်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အတးလောန်တုဲ ဗြဲစိုပ်တိမ္ဂး သတ်ဒူရေန်တံ တိတ်ရိုက်ကၠုၚ်တုဲ ဇၟာပ်မၞိဟ်အၚပ်တံ ရာန်စမာန်မံၚ်အိုတ်ရ။
ဒူရေန်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ သ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာဂှ် တဵုလွဳလောဲမံၚ်ရ။ တွဵုရးဍုၚ်မန်မ္ဂး ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုၚ် တဵုဂွံတုဲ ဒူရေန်တိတ်နူကဵုဒေသရေဝ်မ္ဂး အလုံကၟိန်ဍုၚ်မွဲ ယၟုမြဟ်ပြာကတ်ဒယှ်မံၚ်ရ။ ဒူရေန်ဂှ် ဒှ်တၞံသတ်ဆုဂကူဇၞော်မွဲတုဲ တၞံဍေံလေဝ် သၠုၚ်မံၚ်ကီုရ။ တၞံအာယုက်ဂၠိၚ်လေဝ် ဟီုမာန်ကီုရ။ တၞးဒူရေန်ဂှ် ရံၚ်လပါ်စးမ္ဂး ညံၚ်ကဵုဍာ်ထဝ်ကှ်ကှ် ဂွံညာတ်ကေတ်တုဲ ဗီုလပါ်ပ္ဍဲမ္ဂး သာ်တ္ၚေက်မံက်မံၚ်ညိညိရ။
သတ်ဒူရေန်ဂှ် ဍေံမၞုံကဵုဇလတုဲ ဒူရေန်မွဲမဂှ် ဖျုန်ဍေံပါ်လဝ် ကရောန်၊ နွံမံၚ် ဗၞတ် ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆ မာန်ရ။ ကရောန်လ္ၚဵုဟွံဖောအ်ဗြေဝ် ဟွံဒှ်ဖျုန်လေဝ်နွံရ။ ပ္ဍဲမွဲမွဲကရောန်ဂှ် ကၟဝ်ဍေံ နွံမံၚ်မာဟလိုၚ်ပၠန်ရ။ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသတ်ဍေံ ဇၞော်ဍောတ်တုဲ ကၟဝ်ဍေံအောန်ဂၠိုၚ်ဂှ် တၞဟ်ခြာမာန်ရ။ ပကတိမဍေံ သဘာဝဂှ် တၟာၝောံဇိုၚ်ကြပ်ဒှ်မံၚ်ရောၚ်။ ဒူရေန်ဆက်မတ်မ္ဂး ဂကူလ္ၚဵု မဍေံပေတ်မံၚ်ကွေံကွေံ ကြပ်ဟွံမွဲ ဟီုစဂွံမံၚ်ရ။
ရှ်သာဍေံဂှ် ဍာတ်ကြောံကွေံကွေံတုဲ ဇာပ်မံၚ်ပ္ဍဲကဵုကအ်ရောၚ်။ ယဝ်ရဂကူဒူရေန်ခိုဟ်မ္ဂး ကၞောတ်ကအ်ဂှ် ရှ်သာဍေံ အာမံၚ်လပါ်ကတၚ်ညိဏီရ။ ဖျုန်ဒူရေန်ဂှ် စဂၠိုၚ်မ္ဂး ဓာတ်ဂမ္တဴတံ သၠုၚ်တိုန်မာန်ရ။ မၞိဟ်ကတူတိုန် မံၚ်ဝါတ်မံၚ်ကီုရောၚ်။ စၞဒးဓာတ်ကဵုဒူရေန်ဂှ် မၚ်ဂုတ်ရ။ ဇၟာပ်စဒူရေန်တုဲ စကဵုသတ်မၚ်ဂုတ်မ္ဂး ဍေံဟွံကတူရ။ ဂၠာဲမၚ်ဂုတ်ဝါတ်မ္ဂး စကဵုကၞာတ်လေဝ် ဍေံသက်သာမံၚ်ကီုရောၚ်။
အခိၚ်လၟုဟ်ဝွံ ညးတဵုလွဳကၠအ်သွဝ်ဥဒျာန်တံ တဵုကၠုၚ်မတၞံဆက်မတ်ဂၠိုၚ်ရ။ မတၞံဆက်မတ်ဂှ် အကြာပန်မသုန်သၞာံ ဍေံစသတ်တုဲ သတ်ဍေံလေဝ်ဇၞော် ဖျုန်လေဝ်ဂၠိုၚ် မဍေံလေဝ် ပေတ်မံၚ်ရ။ ဂွံၚုဟ်ခိုဟ်ကွေံကွေံတုဲ သွံရာန်စလောဲမံၚ်ရ။ ဍေံလုပ်ဝိုၚ်တုဲ သဘၚ်မ္ၚဵုဖါပ်သၚ်တံဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်သတ်ဆုအဓိကရ။
သတ်ဒူရေန်နူကဵုဒေသရးမန်တံ တိတ်မံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ကီု ဟီုမာန်ကီုလေဝ် အခိၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုဗွဝ်ဖျာဂှ် မုက်မတ်ဟွံကျေဝ်ရ။ သတ်ဒူရေန် တိတ်နူကဵုဍုၚ်သေံဂှ် ဂွံလဝ်ဒၞာဲပ္ဍဲကဵုဗွဝ်ဖျာဇၞော်ဇၞော်တံရ။ ဒူရေန်နူတေံ လုပ်စိုပ်ကၠုၚ်ဍုၚ်ဏံဂှ် ကြပ်ဂၠိုၚ်နူကဵုဒူရေန်တိတ်နူဒေသပိုဲတံရ။
ဒူရေန်တိတ်နူသေံတံဂှ် သတ်ဂကူမဆက်မတ်သၟး ဟီုစဂွံရ။ သတ်မဆက်မတ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ပိုဲဏံ စတိတ်မံၚ်ကီုလေဝ် လၟိဟ်အောန်မံၚ်ဏီတုဲ ဓလီုဗွဝ်ဖျာဟွံမာန်ရ။ ရုံရုံဂပ်ပ် ဍေံဟွံဒှ်ဏီရ။ ညးတဵုကၠအ်တံလေဝ် ယဝ်ဒးတဵုတၟိမ္ဂး မဆက်မတ်ဟေၚ် ကဵုဖျုန်တုဲ စတဵုကၠုၚ်မံၚ်အိုတ်ရ။
ညးတၠဝါသနာ မိက်ဂွံတဵုဒူရေန်မ္ဂး တိ၊ ဍာ်၊ ဥတုရာသဳ ဆေၚ်စပ်ကဵုအသိၚ်ဗြဲဂူတံ ဒးလ္ၚတ်ဗွဲကိုပ်ကၠာရောၚ်။ အဓိကဇၞော်အိုတ်မွဲဂှ် ဗွဝ်ဖျာသွက်ဂွံသွံလေဝ် ဒးတီလဝ်အကာဲအရာနာနာကီုရောၚ်။ ဍေံဒးစိုတ်ဥတုဂမ္တဴကဵု ဒၞာဲတိဟအိုပ် ဂွံဍာ်လောဲတံရ။
တိကိတ်ညဳကဵု ကၠအ်ဒူရေန်ဂှ် တိကြေဟ်ဗကေတ်၊ တၟအ်ကြေဟ်တံဂှ် ခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရ။ ဒၞာဲဒလာဲဒဵု သကဲကြုၚ်စောဝ် တိတၟအ်နှဴ ဂွံဍာ်ဖဲမ္ဂး ဍေံဖောအ်ဗြေဝ်လောန်သန်ရ။
တဵုဒူရေန်မ္ဂး ဒၞာဲတိဂှ် ဟွံဒးရုဲမံၚ်အိုတ်အစောန်ရ။ ဒၞာဲဟွံရုဲ တဵုဂွံမာန်မံၚ်ရ။ ဆဂး ဒးပ္တိတ်တမ်ရိုဟ် ပ္ဍဲကဵုအရာပလေဝ်တိဂှ် ဂၠိုၚ်မံၚ်ဏောၚ်။ ဍေံဒးစိုတ်ဍာ်ကီုလေဝ် ဗၠိုက်ဍာ်၊ ဍာ်မၚ်မံၚ် ဗီုတိလှာဂှ် ဍေံဟွံဒးစိုတ်ပုဟ်။ ရိုဟ်ဍေံအုဲအာလေပ်ရောၚ်။ တိကှ်မံၚ်တွဵုဂှ်လေဝ် ဟွံဂွံပၠန်ရ။ ဒၞာဲတိဖောဝ်ဝ်ကဵုဒှ် ဒၞာဲတိကြေဟ်၊ တိကြေဟ်ဗကေတ်ကဵုဒှ် တဵုဍေံမာန်ရ။ စုတ်ဝဲါဆာဲဍာ်မာန်မ္ဂး ဍေံဒှ်ရ။
မိက်ဂွံကဵုဒှ်ကၠအ်ခိုဟ်ဟ်မ္ဂး လပါ်သၟဝ်ဂှ် ဗဝ်စုတ်တၟအ်ကြေဟ်၊ ဗွဲလ္တူဂှ် ဂအုံစုတ်တိဖောဝ်ဝ် မဒှ်တိသတှေ်ဝါဲတံဂှ် ခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရ။ ဒၞာဲသွက်ဂွံတဵုတၞံဂှ် ဗဝ်သၠုၚ်ပ္တိုန်လဝ်ကုန်န်ညိ။ ဍာ်ဟွံမၚ်ရ။ မိက်ဂွံကဵုတၞံဂံက် ဂွံကဵုဍာ်လောဲမ္ဂး သ္ကဲတမ်ဒူရေန် မ္ၚးတိဗဝ်လဝ်တၞံဂှ် တက်ကၟိုန်ကအေက် သ္ပဗွိုၚ်တုဲ အခိၚ်ဒးဖရဲဍာ်မ္ဂး ဍေံခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရ။ အခိၚ်ကသီုမ္ဂး ညံၚ်ဍာ်ဂွံအာကၠုၚ်လောဲဂှ် ဒးကလေၚ်ပလေဝ်ပၠန်ရောၚ်။
ကာလဖျေံတၞံဒူရေန်မ္ဂး ခဲါထောံကတိုၚ် သမၠဲ ၜါဟတ်ကဵု လျိုဟ်မွဲဟတ်မ္ဂး တဵုစုတ်ဂွံရ။ ပ္ဍဲကတိုၚ်ဂှ် ဗဝ်စုတ်ဝဲါသဘာဝ၊ အိက်ဂၠဴ၊ အိက်စာၚ်တံ ဂွံရ။ အခိၚ်တမ်သၞာံ ဗြဲစဂူဂှ် ဂွံတဵုမ္ဂး ဍေံခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရောၚ်။ စိုပ်အခိၚ်က္ညၚ်တေံ တၞံဂှ်ရိုဟ်ဍေံပြးအာပ္ဍဲတိတုဲ ဍေံချိုတ်အောန်ရ။ အခိၚ်ဗြဲအိုတ်မှ တဵုမ္ဂး ဒးလွဳပရာဂၠိုၚ်ရ။ ဒှ်လၟောၚ်လၟေတ်ဂၠိုၚ်ရောၚ်။ အဃောတၞံဍောတ်တ်မ္ဂး အခိၚ်က္ညၚ်ဂှ် ဒးစဵုဖ္ဍာန်ကဵုတ္ၚဲထေက်ရ။ ဟဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး တၞးကှ်တုဲ တၞံလအ်ဇၞော်ရ။
ပလေဝ်တိတုဲ တဵုစုတ်တၞံဒူရေန်ရမ္ဂး ရံၚ်ကဵုအကာဲအရာတိ၊ ကုန်ဒဵု၊ တိဗလးတံတုဲ ဒးချိၚ်ဆ သရိၚ်ခြာ တဵုအာထေက်ရောၚ်။ ကၠအ်မွဲကဵုမွဲ တၠမွဲကဵုမွဲလေဝ် သရိၚ်ခြာစွံလဝ်ဗ္ၜတ် ဟွံတုပ်ရ။ ကၠအ်လ္ၚဵုဂှ် မွဲတၞံကဵုမွဲတၞံ ခြာ (၂၄) ပေ၊ လ္ၚဵုဂှ် (၂၇) ပေ၊ လ္ၚဵုဂှ် ဒဵုကဵု (၃၀) ပေတံ သရိၚ်လဝ်ရ။ တၞံဒူရေၚ်တံဂှ် အာယုက်ဍေံ ဒဵုကဵုစှော်သၞာံ ဍေံသတ်မာန်မံၚ်ဂှ်ရ ရံၚ်ကဵုအဓာန်ဂတတေံ တၞးဍေံမွဲတၞံကဵုမွဲတၞံ ညံၚ်ဟွံဂွံထပ်အာဂှ် ဒးစွံသတိ ဒးတော်ဆဒးရ။
ညးလ္ၚဵုတံပၠန်ဂှ် အခိၚ်စတဵုတေံ တဵုလဝ်ကၠေတ်တ်ကီုလေဝ် အခိၚ်ဍေံသတ်မာန်၊ အခိၚ်တၞံဇၞော်တိုန် ၜေတ်တိုန်မ္ဂး တၞံသတ်အောန် ဂကူဟွံခိုဟ်ဂှ် ကုတ်ဗာ်ထောံတုဲ စွံလဝ်တၞံခိုဟ်ဟ်တံလေဝ် နဲသရိၚ်တၞံ မွဲဂကူရ။ ဆဂး ကိစ္စဏံ ဒးဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ဂၠိုၚ်တုဲ ဍေံဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ရ။ လဆောဝ်မ္ဂး တၞံခိုဟ်ဟ်တံသၟး နွံကရပ်မံၚ်တုဲ ဂွံဓဗိုၚ်လေဝ် ဒးဂိုဟ်ပၠန်ရ။ ကဵုအခိၚ်လွဳပရာလဝ်ဂှ် ဒးဆောံလေၚ်အာရ။
ပိုဲတဵုဒူရေန် ရုဲစှ်လဝ်မဆက်မတ်မ္ဂး ဒးကဵုဍာ်မာန်န်၊ ဒးစုတ်ဝဲါအတိုၚ်သၞောတ်မာန်ကီုရောၚ်။ လွဳပရာခိုဟ်မ္ဂး ကၠာဟွံပေၚ် (၅) သၞာံဂှ် ဂွံစသတ်ဍေံမာန်ရ။ တၞံဒူရေန်သတ်မံၚ်တံဂှ် ၜှ်ထောံသတ်ဍေံအိုတ်အာတုဲမ္ဂး ညံၚ်တၞးတၟိဂွံကၟဝ်တိတ်ပြဟ်ဟ်မာန်ဂှ် ဒးဂစာန်စုတ်ဝဲါ ဓာတ်နာ်ဒြဝ်ဂျေန် (N) ဂၠိုၚ်ဂှ်ရောၚ်။ တၞးသၠာပ်တိုန်မ္ဂး ဝဲါမကဵုဇြဟတ်ကဵုပ္ကဴ၊ သတ် (P,K) တံဂှ် ဒးဍိုက်စုတ်ကဵုဍေံပၠန်ရောၚ်။ ဝဲါတံဏံဂှ် ဒးဗဝ်စုတ်ပ္ဍဲတမ် ဒၞာဲရိုဟ်ဍေံစိုပ်မာန်ဂှ်ရ။ အခိၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ဝဲါဒးစုတ်ပ္ဍဲတိသၟးဟွံက ဝဲါဒးဂစတ် ပ္ဍဲကဵုတၞးလေဝ် တိတ်ကၠုၚ်မံၚ်တုဲ စကာဂွံမံၚ်ကီုရောၚ်။
အခိၚ်လွဳပရာ တၞံဒူရေန်မ္ဂး ဒးတီလဝ် သဘာဝဍေံ၊ အခိုက်အလိုက်ဍေံကီုရောၚ်။ အခိၚ်ဍေံသတ် ဒးစွံသတိဇၞော်မွဲဂှ် အဃောဍောၚ်ပ္ကဴဇဝ်ဒူရေန်တိတ် စဒှ်သတ်တုဲ ယဝ်တၞးတၟိ ကၟဝ်ကၠုၚ်မ္ဂး ပွိုၚ်ဗၞတ် ၜါဂိတုဂှ် သတ်ဍေံဗြမ်အာ သီုဖအိုတ်မာန်ရောၚ်။
မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် တၞံဒူရေန်တံလေဝ် ဒးဘဲစၟမာန်မံၚ်ကီုရောၚ်ဂှ် ဒးစွံသတိထေက်ကီုရ။ ဒးစၟမ္ဂး ဂဥုဲသဘာဝကီု ဂဥုဲတိတ်နူကဵုအခန်ပါ်ဓာတ် ဂဥုဲဂတာပ်ခေတ်တံကီု စကာမာန်မံၚ်ရ။ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုလဆဵုဂဗ လမိၚ်လညာတ်ဇကုတုဲ အရာကိတ်ညဳကဵု စၟဒူရေန်ကိတ်မံၚ်တၞံဇကုဂှ်တုဲ ဒးလွဳပရာလေပ်ကီုရောၚ်။
ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုမဂကူခိုဟ်၊ တၞံဇြဟတ်ထတ်၊ တၞံဖောအ်ဗြေဝ်တံကဵု တၠဍေံလွဳပရာမာန်ဂှ်တုဲ ဒူရေန်တိတ်အောန်ဂၠိုၚ်ဂှ် တၞဟ်ခြာညးသ္ကအ်မာန်ရောၚ်။ တဵုလဝ်တုဲ ကၠဟ်စွံလဝ် ဟွံဂွံရ။ ကွတ်နဲပညာဆေၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်တဵုလွဳလေဝ် ဒးလ္ၚတ်၊ ဒးပကတ်ပကေၚ်မံၚ်လၟိုန်ရောၚ်။
အလန်လက္ကရဴအိုတ် မိက်ဂွံဟီုဗကန်ဂှ် မိၚ်ပရိုၚ်ညးတၞဟ်တဵု၊ ညာတ်ကၠအ်ညးတၞဟ်တံတုဲ တဵုဗက်ကီုဂှ် လ္ပကၠောန်ညိ။ ကၠာဟွံဂွံတဵုဏီ ဒးပကောံပကေဝ်တၚ်နၚ် ဒးပလေဝ်ပလေတ်စ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်တုဲဟေၚ် ပတိတ်တမ်ရိုဟ် ကဵုအခိၚ်ထေက်ရောၚ် မိက်ဂွံကဵုဏာသမ္တီရ။
မၞိဟ်
မၞိဟ်ပန်ဂကူ
မၞိဟ်နရက်- ယြဴညးမွဲ သီုမဒှ်မံၚ်ဇာတိမၞိဟ်ဟေၚ် ကေၚ်ကာဟွံထေက်ကဵုဂပ်ဝ်ကၠောန် မပ္တံပွမဂစိုတ်သတ် ကၠတ်ဂြပ်ညးသ္အာၚ် ဟိုတ်နူကဵုမဂပ်ဝ်ကၠောန်သ္ပဒးတုဲ ထေက်ကဵုဒဏ်သၟိၚ်တုဲ ဒးအာစိုပ် ကမ္မကဵု ၃၂ မပ္တံပွမဒးကုတ်ဇိုၚ် ဒးကုတ်တဲ ဒးရေက်မုဟ် ဒးရေက်ကတောဝ်တုဲ ဒးဒုၚ်စသိုၚ် ဒဒိုက်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ၊ မၞိဟ်ဝွံမၞိဟ်နရက်မ္ဂးယၟုရ။
သေံ (ဘာကှ်ေ)၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်လှိုင်
ဘာသေံ (ဘာကှ်ေ) ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်လှိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၇ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဘာရာမညနိကာယ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဘာအၚ်
ဘာရာမညနိကာယ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဘာအၚ် (၁၃၈၃)
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ခမဳဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်ကဏ္ဍ:ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်
စရၚ်သၚ်မန်အံၚ်ဓမ္မာစရိယ ၂၀၂၀
စရၚ်ပံၚ်သီုဖအိုတ်
အံၚ် (၃) ပြကိုဟ် (၂၀) ဇကု
အံၚ် (၂) ပြကိုဟ် (၃၀) ဇကု
အံၚ် (၁) ပြကိုဟ် (၃၉) ဇကု
ပံၚ်သၚ်အံၚ်လိက် = ၈၉ တၠ
နိဿဲ
၁၇၇၄ ကၞပ် (၁၀) လိက်ကၞပ်ပရိယတ္တိ ၊ ဂကောံပညာပါရမဳ - တိုက်လိက်ဘာဗိုလ်လ္ၚီ - ဍုၚ်ဒဂုၚ် ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
တဵုသတ်ဗြဴမောဝ်မ္ဂး ဂပ်ဂဝ်ဒးတီလဝ်ထေက်
တဵုသတ်ဗြဴမောဝ် ဂပ်ဂဝ်တီလဝ်ထေက်
လဇုဗဳ
သတ်ဗြဴမောဝ်ဟီုဂှ် မဇသတ်ဗြဴ တိတ်ကၠုၚ်နူကဵုဍုၚ်သေံမွဲဂကူရ။ တဲကၠာဂှ် သတ်ဗြဴဂှ်ဟေၚ် လုပ်စိုပ်ကၠုၚ် ဗွဝ်ဖျာဒေသပိုဲတုဲ တၞံသတ်ဗြဴဂှ် ဟွံဂွံတဵုဏီရ။ လၟုဟ်ဝွံ ပ္ဍဲကဵုဒေသပိုဲတံလေဝ် ကၠအ်လ္ၚဵုတံ သတ်ဗြဴမောဝ် တိတ်ကၠုၚ်မံၚ်ကီုရ။ ကၠအ်လ္ၚဵုတံလေဝ် စတဵုမံၚ်လေဝ် နွံ၊ တၞံဂေါဝ်ထိုၚ်လး ဝေၚ်မံၚ်ပ္ကဴတံလေဝ် နွံမံၚ်ရ။ ညးလ္ၚဵုတံလေဝ် ဝါသနာနွံ မိက်ဂွံတဵုကီုတံဂှ် ဂွံနိဿဲမာန်တုဲ မိက်ဂွံချူ ပ္တိုန်ထ္ၜးကဵု ပရောဂွံတဵုသတ်ဗြဴမောဝ် အရာဂပ်ဂဝ်ဒးတီလဝ်ထေက်ဂမၠိုၚ်ရ။
ဗဳဇသတ်ဗြဴမောဝ်
သတ်ဗြဴမောဝ်ဂှ် တၠပညာတဵုလွဳ နူကဵုဍုၚ်သေံတံ နိဿဲကဵုသတ်ဗြဴကွ (ဝက်မလွတ်) တံတုဲ ဖက်နှဴဗဳဇ သၟးလဝ်မရ။ သတ်ဗြဴကွဂှ် နွံမံၚ် သတ်မဇၞော်၊ သတ်မဟဗြိုက်၊ သတ်ဂကူမောဝ်တံရ။ ပိဂကူဏံ ညးတံပံၚ်ဗစပ်ဖက်နှဴမဗဳဇတုဲ ကၠောန်လဝ်ဂှ် တၠပညာတဵုလွဳမွဲတၠ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
သတ်ဗြဴမောဝ်ဏံဂှ် ဍာ်ဍေံလေဝ်ဍာတ် ရှ်ခိုဟ်သၟးဟွံက ဂွံမံၚ်သၟူမောဝ်မံၚ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ဂကူလ္ၚဵုဂှ် ရှ်သာကြပ်တုပ်ကီုလေဝ် သၟူဟွံမောဝ်ဂှ် နွံမံၚ်ကီုရ။ ညးလ္ၚဵုတံဟီုဂှ် မကၠာဲအာ၊ ညးလ္ၚဵုတံဟီုဂှ် နှဴရဴအာကဵုမဗဳဇ ဂကူသတ်ဗြဴအရိုၚ်တုဲ ဒှ်အာမာန်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ညးစိစောန်တံဂှ် သတ်ဗြဴမောဝ်မွဲဂကူကီုဂှ် ဒုၚ်လဝ်တဲရ။
သတ်ဗြဴမောဝ်တံဂှ် လွဳပရာစိုပ်တရဴမ္ဂး သတ်ပြဟ်မံၚ်တုဲ ပိပန်ကသီုဂှ် စဝေၚ်ပ္ကဴလေပ်ရ။ ပွိုၚ်ပန်သၞာံပြၚ် ဂွံစသတ်မာန်တုဲ ၚုဟ်မးဍေံလေဝ် ခိုဟ်မံၚ်ရ။ ဍေံသတ်လေဝ် ဂၠိုၚ်မံၚ်တုဲ ကၠောန်လဝ်စိုပ်တရဴမ္ဂး ဒှ်ပရဲသွက်ပရေၚ်ပိုန်ဂြပ်ခိုဟ်မွဲရ။
နဲကဲတဵုပလုံ လွဳပရာမသတ်ဗြဴ
အခိၚ်ကာလ ရုဲစှ်ဗဒှ်မဂှ် သတ်ဗြဴကှ်ကှ် မခ္ဍံခ္ဍံဂှ် ခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရောၚ်။ မဍုတ်ကေက်ဂှ် ဟွံခိုဟ်စအှေ်ရ။ ယဝ်ရ ရာန်ကေတ် မဍေံပလုမ်လဝ်ဟတုဲ ပ္ဍဲကဵုဆေၚ်ဖျာဂှ် တၞံဟပှေ်မံၚ်ညိဂှ် ခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရောၚ်။ မသတ်ဗြဴကှ်ကှ်ဂှ် စွံလဝ်ဒၞာဲတိဂံက် သၟဝ်ဃယံက်တုဲ ကဵုဍာ်ညိညိ ဟွံလအ်မွဲသာ် ကလုတ်ဍေံတိတ်ကၠုၚ်ရောၚ်။
အခိုက်လွဳတၞံ နဲကဲစုတ်ဝါဲ ဆာဲဍာ်
ထိုၚ်သတ်ဗြဴတံ သဓုံဂၠိုၚ်လေဝ် လ္ပဗာ်ထောံညိ။ ဓတ်ဍေံ ပိုတ်အာကီုရောၚ်။ တၞးဍေံလေဝ် ရောဟ်ထောံဟွံထေက်ရ။ ထိုၚ်ကှ်ကှ်တံဂှ် ပလှ်ပတိတ်ထောံညိ။
တၞံသတ်ဗြဴမောဝ်တံဂှ် ဍေံဍိုန်ၜတ်မံၚ်တုဲ ဒးလွဳပရာ ဒးကဵုဍာ်လၟေၚ်ၚ်ရောၚ်။ လွဳပရာဟွံစိုပ်တရဴမ္ဂး ဍေံဟွံဇၞော်ဂေါဝ်၊ ဍေံသတ်အောန်၊ ဍေံသတ်ဟွံမာန် ဒှ်လေပ်ရ။ ဒှ်မာန်မ္ဂး သၞာံကၠာအိုတ်ဂှ် လ္ပစုတ်ဝဲါဓာတ်ညိ။ ရှ်တိအောန်မံၚ်မ္ဂး ဝဲါသဘာဝတံဟေၚ် စုတ်ကဵုမွဲသၞာံ ၜါဝါဂွံကီုရ။ ဝဲါသဘာဝမ္ဂး အိက်ဂၠဴ၊ အိက်စာၚ်၊ ဟဗတ်သြောံ၊ ဟဗိုက်သ္ၚု၊ အဳအေမ် (EM) တံ စုတ်ကဵုမာန်ရ။ စုတ်ဝဲါအိက်စာၚ်မ္ဂး သဘာဝဍေံ ဓာတ်ဂမ္တဴနွံတုဲ တၞးကှ်၊ ဝဲါကာတ်လောန်မ္ဂး ချိုတ်လေပ်ရ။ ဒးဖရဲကဵုဍာ် ဂၠိုၚ်ၚ်ရောၚ်။
အခိၚ်တၞံဍောတ်တ် ကၠာဟွံဂွံသတ်ဏီဂှ် ဝဲါဓာတ်နာ်ထရဝ်ဂျေန် ပါဂၠိုၚ်ဂှ် စုတ်ညိ။ ဍေံကဵုဇြဟတ်ကဵုတၞံတုဲ ဇၞော်ဂေါဝ်ဂၠိုၚ်ရ။
စုတ်ဝဲါမ္ဂး လ္ပဗဝ်စုတ် ပ္ဍဲတမ်ဍေံ မွဲဒၞာဲဓဝ်ညိ။ ဗွဝ်စုတ်မွဲဒၞာဲဓဝ်မ္ဂး ရိုဟ်ဍေံဂှ် ကောံမံၚ်မွဲဒၞာဲဓဝ်ကီုတုဲ လအ်ဇၞော်ရ။ စုတ်ဝဲါမ္ဂး ၜိုတ်ရိုဟ်ဍေံ ဍဟောဝ်စိုပ်မာန် စုတ်သ္ကဲသ္ကဲဂှ်ညိ။ စုတ်အလုံမွဲဂေတ်မာန်မ္ဂး ခိုဟ်ဂၠိုၚ်ရ။
စွံသတိစၟ မကဵုအန္တရာဲ
တၞံသတ်ဗြဴဂှ် ဒးစၟလေပ်မံၚ်ကီုရောၚ်။ စၟမွဲဂကူဂှ် ဍေံဖံက်လုပ် နူကဵုခၞော်တၞံဍေံတုဲ ဍေံလုပ်ကိတ် တၞံသတ်ဗြဴရ။ လ္ၚဵုဂှ် ဍေံစလုပ် နူကဵုထာၚ်ၜတ်တ် ကရပ်တၞံဂှ်တုဲ ဍေံလုပ်အာတၞံဍေံရောၚ်။ စၟတံဂှ် ဇၞော်မံၚ်တုဲ ဍေံကိတ်လုပ်အာ ဆဵုညာတ်ကေတ်ပၞော်ဍေံ၊ အိက်စၟမတိတ်ကၠုၚ် နူကဵုတၞံသတ်ဗြဴဂှ်မာန်ရောၚ်။
ယဝ်ရစၟကိတ်တၞံတံ လုပ်ဂွံတၞံသတ်ဗြဴမ္ဂး ဒးဂစတ်ကဵု ဂဥုဲဂစိုတ်စၟရောၚ်။ ပ္ဍဲကဵုပထောၚ်ဍေံလုပ်အာဂှ် သိက်စုတ်ဂဥုဲညိ။
မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် ဍေံကိတ်တၞး၊ တၞးကဝဲ တၞးခၠပ်ရ။ စၟဏံ ဍေံဟွံကဵုအန္တရာဲအိုတ်အစောန်ကီုလေဝ် လအ်ကၠုၚ်မ္ဂး တၞံသတ်ဗြဴဂှ် ဓတ်ပိုတ်အာမာန်ရောၚ်။ စၟဏံလုပ်ကၠုၚ်မ္ဂး ထိုၚ်သတ်ဗြဴ ဍေံလုပ်လဝ်ဂှ် ကုတ်ထပိုတ်ထောံညိ။ ဗွဝ်ပၟတ်စံၚ်ပရာန်ကဵုယက်မ္ဂး ဍေံအောန်စှေ်အာရောၚ်။
သတ်ဗြဴမွဲတၞံဂှ် ရံၚ်မံၚ်လ္တူကျာသၟး ဍေံဟွံတုဲရ။ လဆောဝ်မ္ဂး စၟစရိုဟ်တံလေဝ် နွံကီုတုဲ လပါ်လ္တူဏံ မုပၞေတ်ဟွံညာတ်မွဲသာ် တၞံဂှ်ဂြုဲစှေ်မံၚ်မ္ဂး ၜံက်ခဲါဂၠံၚ်ရံၚ်စၟ ပ္ဍဲရိုဟ်ဍေံကီုညိ။ ယဝ်ဟွံသ္ပဂရုမ္ဂး နူကဵုမွဲတၞံဂှ် စၟတံဗြေဝ်တိုန်တုဲ ဍေံဂိတ်ထောံရိုဟ် အလုံကၠအ်မာန်ကီုရောၚ်။
ဂုဏ်ဖဵုပရဲပရၚ်
ဟိုတ်နူကဵုဍာ်ဍေံဟွံဍာတ် ဟွံမောဝ်တုဲ ဟွံလုပ်ဗွဝ်ဖျာ ဍာ်သတ်ဗြဴမ္ဂး နကဵုသတ်ဗြဴကှ်ကှ် ကၠောန်ဍာ်တှ်၊ ကၠောန်ကၠေၚ်သတ်ဗြဴတံလေဝ် ဂွံမာန်မံၚ်ဏီရ။ ရပ်ဍာ်သတ်ဗြဴ ဍုန်ကဝ်တံလေဝ် ဂွံမံၚ်ကီုရောၚ်။
တဵုတၞံသတ်ဗြဴမ္ဂး ဂွံစသတ်ဗြဴသၟးဟွံက တၞံသတ်ဗြဴဂှ် စိုပ်အခိၚ်ဓဗိုၚ်မ္ဂး ဒှ်ဆုရ။ ထာၚ်သတ်ဗြဴဂှ်လေဝ် ကၠောန်ကၟဟ်ဂွံရ။ ခၞော်သတ်ဗြဴဂှ်လေဝ် သ္ပဝဲါဂွံမံၚ်ကီုရောၚ်။ တဵုလဝ်တၞံသတ်ဗြဴမ္ဂး ပရဲပရၚ်သွက်ဂွံစၟဳစဂၠိုၚ်မံၚ်ရောၚ်။
ဒဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဆင်ဂူ
ဘာဒဵု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဆင်ဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂဝံသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၁၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဒေါဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဆင်ဂူ
ဘာဒေါဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဆင်ဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
အသဝ်ကျာ် (၁၈) သာ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကောံဓရီုလၟေၚ်ဂိတု၊ လၟေၚ် (၃) သၞာံ ၁၃၈၂
စၟတ်သမ္တီ ကောံဓရီုလၟေၚ်ဂိတု၊ လၟေၚ် (၃) သၞာံ ၁၃၈၂
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ဗီုပြၚ်ပါ်ပရအ်တိဍာ် သမ္မတကၟိန်ဍုၚ် ဍုၚ်ဗၟာ
သမ္မတကၟိန်ဍုၚ် ဍုၚ်ဗၟာ ဝွံ ဗွဲအတိုၚ်သၞောဝ် ၂၀၀၈ မ္ဂး ပါ်ပရအ်တိဍာ် နွံ (၄ ) ဂကူရ ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်
အဳလဳ ကဝ်ဟေန် (Eli Cohen)
အဳလဳယဟူ ဗေန်-ရှူလ် ကဝ်ဟေန် (Eliyahu Ben-Shaul Cohen) (Hebrew: אֱלִיָּהוּ בֵּן שָׁאוּל כֹּהֵן, အာရပ်: إيلي كوهين(၆ ဒဳဇြေန်ပါ ၁၉၂၄ –၁၈ မေ ၁၉၆၅)၊ ဗွဲမဂၠိုင် တီလဝ် နကဵုယၟု အဳလဳ ကဝ်ဟေန် (Eli Cohen) ဝွံ ဒှ်သၟာထံင်ပရိုင် အေဿရေ မွဲရ။ ပရူညး အာမံင် သွက်ဂွံထံင်ပရိုင် ပ္ဍဲဍုင်သဳရိယျာ အကြာသၞာံ ၁၉၆၁-၁၉၆၅ ဂှ် မၞိဟ်တီဂၠိုင်အိုတ်ရ။ ညးတေအ် ဂွံစုက်လုက် ဒှ်မိတ်သဟာဲ ကုသၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သကိုပ်ပၞာန် ကဆံင်သမၠုင် ပ္ဍဲသဳရိယျာ တုဲ ဂွံဒှ် သကိုပ်မၞိဟ်ကဵုကသပ် ဌာနဝန်ဇၞော် စဵုဒၞာဍုင် (ပရေင်ပၞာန်) ပ္ဍဲသဳရိယျာရ။
နူကဵု ဌာနကလေင်ထံင်ပရိုင် သဳရိယျာ (Syrian counterintelligence) ရပ်ဂွံအာ ကမၠောန်ထံင်ပရိုင်ညးတေအ်တုဲ နကဵုသၞောဝ်ပၞာန်ဂှ် ဖျေဟ်ထောအ် အမိင်ဂမ္စိုတ် နမဒက်ကအ် လဒေါဝ်ပုရိသာဒ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၅။
ပထမအဝဲ ကေုာံ ကမၠောန်
ကန်ဟေန် ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၄ ပ္ဍဲအာလေက်ဇြေန်ဒြာ (Alexandria) ဍုင်အဳဂျေပ် ပ္ဍဲကဵု မိမ မလျိုင်ပတှေ် သာသနာဂျူ ကေုာံ ဝါဒဇြာဲနေတ် (ဝါဒဂကူဂျူ) (Zionist) အပါညးတေအ် ပြံင်လုပ်မံင် ပ္ဍဲအဳဂျေပ် နူ အလေပ်ပဝ်၊ ဍုင်သဳရိယျာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၄။ ညးတေအ် တိုန်ဘာ တက္ကသိုလ် ခါဲရဝ် ဖရောက် (Cairo Farouk University.)ရ။
ပ္ဍဲဂိတုဇာန်နဝါရဳ ၁၉၄၇၊ အဳလဳ ပၠုပ်စရင် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်အဳဂျေပ် နဒဒှ် ဒပ်အရန် သွက်ဂွံဂွံ သြန်ဂိတုရ။ ညံင်ရဴညးတေအ်ကီု မၞိဟ်သၟတ်တြုဟ်ဂျူတၞဟ်တအ်လေဝ် မလေပ်လုပ် ဗီုဂှ်ကီုရ။ ဆဂး ခြာဟွံလအ် ညးတေအ် ဒးဒုင်နုက်ပတိတ် ဟိုတ်နူ ဟွံစှ်ေစိုတ် လတူပရေင် ဆာန်သၟိန်ညးတေအ် လတူဍုင်အဳဂျေပ်ရ။ သၞာံကြဴနူဂှ်ညိပၠန် ဟိုတ်နူ ဒးဒုင်ဍဵုဍိုက် ကုဂကောံကောဒေအ်မူသလေန်တအ်တုဲ ညးတေအ် နုက်တိတ်ထောအ် နူတက္ကသိုလ်တုဲ စၞးဂှ် ဗတောန်လ္ၚတ် ပ္ဍဲသ္ၚိရ။
မိမညးတေအ် ကဵု ကောဒေအ်ညးတေအ် ပိတၠ ပြံင်လုပ်မံင် ပ္ဍဲအေဿရေ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၉၊ ဆဂး ညးတေအ် ညးမွဲဓဝ် ဆက်သှ်ေဒၟံင် အဳဂျေပ် မင်ကဵုဘာဒဳဂရဳ လပါ်အဳလေတ္ထနေတ်တုဲ မွဲလပါ်ဂှ် သွက်ဂွံ ဆက်ကၠောန် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ချဳဓရာင် ဇြာဲနေတ် မဒှ် ပရေင်ချဳဓရာင် သွက်ဝါဒဂကူဂျူရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၁ ဂှ် အလဵုအသဳအဳဂျေပ် ကၠောန်ပရေင်ချဳဓရာင် ဒစဵုဒစး ဇြာဲနေတ်၊ တုဲဂှ် ပၞာန်သီအဝဵုဍုင်၊ ကဝ်ဟေန် ဒးဒုင်ရပ် နကဵုဒုဟ် မချဳဓရာင် ပ္ဍဲဇြာဲနေတ်ရ။ အခိင်ညးတေအ် မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲအဳဂျေပ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၀တအ်ဂှ် ကမၠောန်ချဳဓရာင် သွက်ဍုင်အေဿရေ (ဝါ) သွက်ဇြာဲနေတ် ဗွဲမဂၠိုင် ညးတေအ် ကၠောန်လဝ် ကီုလေဝ် နကဵုအလဵုအသဳအဳဂျေပ် ထ္ၜးသက်သဳ ပရေင်ကမၠောန်ညးတအ် ဟွံမာန်ရ။ ပရေင်ကမၠောန် ဍုင်အေဿရေဂှ် ပကောံ ဂကူဂျူ မနွံ ပ္ဍဲအဳဂျေပ်ဂှ်တုဲ ညံင်ဂွံ ကဵုပြံင်တိတ် နူဍုင်အဳဂျေပ်တုဲ ဖျေဟ်ကဵုဒၞာဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေ ရ။
သၞာံ ၁၉၅၉ ဂှ် ညးတေအ် ဒက်အိန်ထံင် ကု နဒဳယျာ မာဂျေဒ် (Nadia Majald) မဒှ် ဂျူ မပြံင်လုပ် နူ ဍုင်အဳရက်၊ မဒှ်ၝောဲဒေအ် ကုအစာချူလိက် သမဳ မိရှေလ် (Sami Michael)။ ညးတအ် ကလိဂွံ ကောန်ပိ —Sophie, Irit, and Shai—တုဲ မံင် ပ္ဍဲကဵု ဗာတ်ယာမ် (Bat Yam)။
စကၠောန် ပ္ဍဲ မောသ္သောဒ်
သကိုပ်ပၞာန်ဒါရာ်တာ မေရ် အမိတ် (Meir Amit) ဂၠာဲဒၟံင် မၞိဟ်အေဂျေန် သွက်ဂွံအာ ထံင်ပရိုင် ပ္ဍဲဍုင်သဳရိယျာတုဲ ညးကလေင်ရံင် မၞိဟ်မကေင်ပတိုန်လဝ် စရင်တုဲ မဒးဒုင်တးပါဲလဝ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ယၟုညးတေအ်တုဲ ရုဲစှ် ညးတေအ်ရ။ မောသ္သောဒ် ကော်ညးတေအ်တုဲ ပွိုင်ၜါသတ္တဟ စမ်ၜတ်ညးတေအ် ဗ္တောန်စမ်ရံင်ညးတေအ်တုဲ မောသ္သောဒ် ရုဲစှ်ညးတေအ်ရ။ နူဂှ် ပွိုင် တြဴဂိတု မောသ္သောဒ် ပလံင်ဏာညးတေအ် ကဵုအာတိုန် တန်ဗတောန်။ တုဲဂှ် ညးတေအ် စိုန်သကီု စိုပ်ကဆံင် ညးတအ် မကော်စ ကတ်သာ (katsa) မဂွံအဓိပ္ပါယ် အေဂျေ မဒုင်ဗတိုက်ရ။
ညးတေအ် ကလိဂွံယၟု ပတောအ် နဒဒှ် သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂကူသဳရိယျာ၊ ကြဴနူ မပဒတဴ ပ္ဍဲအာရ်ဂျေန်တဳနာတုဲ ကလေင်စဴ ဍုင်ဇကုရ။ တၞဟ်န ဂွံဒက်ပတန် ပရေင်စဵုဒၞာ ဇကုညးတေအ်တုဲ ကဝ်ဟေန် ပြံင်လုပ်မံင် ပ္ဍဲ Buenos Aires ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၁။  ပ္ဍဲ Buenos Aires ဂှ် ညးတေအ် မံင်အကြာ ဂကောံမၞိဟ်အာရပ်၊ တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုင်တီလဝ်ညးတေအ် နဒဒှ်သေဌဳ တၠဒြပ်ဇၞော်ဇၞော်တုဲ သီုစုတ်လဝ် လှုဲ ပ္ဍဲကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဗော်ဗာတ် သဳရိယျာ (Syrian Ba'ath Party) ကီုရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဗော်ဗာတ် ဂှ် ဒှ်ဗော်မ္ၚးသၞောဝ်၊ ဆဂး ဗွဲကြဴညိ ဗော်ဂှ် သီကေတ် အဝဵုဍုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၆၃ ရ။
သဳရိယျာ
ကဝ်ဟေန် ဖန်ဇန် ကမၠောန် ပရေင်မၞိဟ် ညံင်ဂွံဍုက်ကေဝ်မၞိဟ်ဂၠိုင်င် ဒဒှ်ရ ညးတေအ်ဂှ် ကၠုင်နူ အာရ်ဂျေန်တိနာ၊ ညးတေအ် အာဇရေင် ဆေင်ကပ်ဖဳ၊ ဆေင်အရက်တုဲ ကလင်အရေဝ်ရမ္သာင် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်ရ။ ညးတေအ် သီု ကော်ဘိက် နင် က္ဍိုပ်သကိုပ် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ညးဇၞော်ပၞာန် ကဆံင်လတူ၊ သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဆံင်လတူတုဲ ကၠောန်ပေါဲစသုင် ပ္ဍဲသ္ၚိညးတေအ်ဏီရ။ ပ္ဍဲကဵု ပေါဲစသုင်ဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်တအ်ဂှ် ချပ်ဂၞန် ဟီုဂး အစဳအဇန် ပရေင်ကမၠောန် ဖျေဟ်ဗျူဟာ လပါ်ပၞာန် နာနာကီုရ။ ကဝ်ဟေန် ညးတေအ် ပပၞညံင်ကဵု ဗၜူအိုတ်အစောန်တုဲ ညံင်ကဵု ညးတေအ် မုဟွံတီ မုဟွံကၠိုဟ် အရာညးတအ် မဟီုဂးဒၟံင်တအ်ဂှ်ရ။ ညးတေအ် သီုဓလေအ်ကဵု လှုဲ ကုသၟိင်ဍုင်ဏီရ။
ပကောံ တင်ဂၞင်ဓလုက်
ပ္ဍဲအခိင် အကြာ ၁၉၆၁ ကဵု ၁၉၆၅ဂှ် ကဝ်ဟေန် ပကောံဂွံ တင်ဂၞင်ဓလုက် နူကဵု ဒၞာဲနာနာတုဲ ပလံင်ဏာ ဇရေင် ဒပ်ပၞာန်အေဿရေ။ ညးတေအ် ပလံင် တင်ဂၞင်ဂမၠိုင် နကဵုဇ/ဟ မလိက်ဓလုက်။ နကဵု အလဵုဇကုပူဂိုလ်ဂှ် ညးတေအ် ကလေင်စဴအာ အေဿရေ ပိအလန်ရ။ အရာခိုဟ်အိုတ် ပ္ဍဲကမၠောန်ထံင်ပရိုင်ညးတေအ်ဂှ် ညးတေအ် စိုပ်အာ ဇရေင် ဒဵုဂဝ်လေန် (Golan Heights) တုဲ ညးတေအ် ပကောံဂွံတင်ဂၞင် ပရိုင်မဆေင်ကဵု ပၞာန်သဳရိယျာ နူကဵု ဒၞာဲဂှ်ရ။ ဒၞာဲဒပ်ပၞာန် သဳရိယျာ မနွံဂှ် ညးတေအ် ထ္ၜးဟိုတ် ကုကောန်ပၞာန်တအ် ဂွံဂွံသမၞိင်ဂးတုဲ ညးတေအ် တဵုကဵု တၞံဆု ဇၟာပ်ပ်ဒပ်ပၞာန်ရ။ တၞံဆုတအ်ဂှ် ပကဵု အေဿရေ သွက်ဂွံတီ ဒၞာဲဒပ်ပၞာန်မနွံတုဲ ကာလ ပၞာန်တြဴတ္ၚဲ (Six-Day War) ဂှ် ဒပ်ပၞာန်အေဿရေ ဖဍာံပန် ဒၞာဲတၞံဆု မနွံတုဲ ပေါဲဗတိုက် ပွိုင်ၜါတ္ၚဲဂှ် အေဿရေ ဂွံမာန်ကေတ် ဒဵုဂဝ်လေန် ရ။ မမာန်ကေတ် ဒဵုဂဝ်လေန်ဂှ် ဒှ်အရာ မကလိဂွံ ဒၞာဲဍာ်ကၟာ ဂဳလလေဲ မဒှ် ဒၞာဲအေဿရေ မကလိဂွံဍာ်အဓိကရ။
တင်ဂၞင်ဓလုက် ကဝ်ဟေန် မကလိဂွံလဝ်တအ်ဂှ် ဒှ်အရာ အထံက်အပင် အဓိက သွက်အေဿရေ ဂွံဇၞးကေတ် ပၞာန်တြဴတ္ၚဲ ဂှ်ရ။ တုဲပၠန် ဟိုတ်နူတင်ဂၞင် ညးတေအ် မပကောံကဵုလဝ် ပရူဒဵုဂဝ်လေန်ဂှ်ရ ဖန်ကဵု ညံင် ပၞာန်အေဿရေ ဂွံဂံင်ဗတိုက် ဒဵုဂဝ်လေန်ရ။
မမံက်အာ
ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ဒပ်ထံင်ပရိုင် သဳရိယျာတၟိ အဟမေတ် Colonel Ahmed Su'edani ဂှ် ညးလဵုမွဲလေဝ် ညးတေအ် ဟွံပတှေ် တုဲပၠန် ညးတေအ် ဟွံဒးဂၞပ် ကဝ်ဟေန်ရ။ အခိင် ကဝ်ဟေန် မကလေင်စဴ အေဿရေ အလန်လက္ကရဴ ပ္ဍဲကဵု ဂိတုနဝ်ဝေမ်ပါ ၁၉၆၄ ဂှ် ညးတေအ် ဟီု ကုမောသ္သောဒ် ဒဒှ်ရ ညးတေအ် ဂွိင်ဖေက် သဳရိယျာ ရပ်ဂွံရ၊ တုဲပၠန် ညတအ် မိက်ဂွံ ဒတုဲကမၠောန်ညးတအ် ပ္ဍဲသဳရိယျာဂှ်ရ။ ညးတေအ် မစဴအလန်တတိယဂှ် ဟိုတ်နူကဵု သမ္ဘာညးတေအ် သၠးဂၠံဂဝ် ကောန်မရနုက်ကဵုပိတုဲ တၞဟ်နမဂွံ စဴဗဵုကောန်ရ။ ဒပ်ထံင်ပရိုင်အေဿရေ အာတ်မိက်ညးတေအ် သွက်ဂွံကလေင်အာ မွဲတဲပၠန်ရ။ ကာလညးတေအ် မအာဂှ် ညးတေအ် ဟီုကဵု သမ္ဘာညးတေအ် အလန်ဏအ်မ္ဂး ဒှ်အလန် ညးတေအ် မတိတ်တရဴ အလန်လက္ကရဴအိုတ်ရ။ ညးတေအ် စဴကၠုင်မ္ဂး ညးတေအ် မံင် ပ္ဍဲအေဿရေ လၟိုန်ရ။
ပ္ဍဲ ဇာန်နဝါရဳ ၁၉၆၅ သဳရိယျာ ကလိဂွံစက် ဗက်ဂၠာဲရပ် ဇ/ဟ နူကဵု သဵုဗိယေတ် သီုကဵု ကလိဂွံ မၞိဟ်သွက်ဂွံရပ်စက် နူကဵုသဵုဗိယေတ်ကီုရ။ ဂကောံဂီုကၠီုသဳရိယျာ ဖံက်သ္ၚိ ကဝ်ဟေန် ပ္ဍဲဇန်နဝါရဳ ၂၄ တုဲ ရပ်ဂွံညးတေအ် အဃောညးတေအ် မပလံင်ဒၟံင်ဇ/ဟ ကဵု အေဿရေရ။
ဖျေဟ်ဒုဟ် နကဵု အမိင်ဂမ္စိုတ်
နကဵုအေဿရေ ဗက်စန်ဒက် ဂစာန်နကဵု အရီုအဗင်ဍုင်နာနာ သွက်ဟွံဂွံ ဖျေဟ်အမိင်ဂမ္စိုတ် ကုညးတေအ်ကီုရ။ ဝန်ဇၞော်ကာဍုင်သအာင် အေဿရေ ဂေလ်ဒါ မေရ် ဟီုကဵု အလဵုအသဳသဳရိယျာ ယဝ်ရဂစိုတ် ကဝ်ဟေန်မ္ဂး မုဟိုတ်ဖိုလ် ဗီုလဵု ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ကီုရ။ သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ဍုင်နာနာ သီုကဵု သၟိင်သင်ပုပ်ပဝ် ဆဌ္ဋမ (Pope Paul VI) ဂစာန်ဖန် ညံင်ဂွံရီုညးတေအ်ကီုရ။ စပ်ကဵု ကိစ္စဏအ်တုဲ သကိုပ်ဝန်ဇၞော်အေဿရေ သီုအာဆဵု ကဵုသဵုဗိယေတ်ဏီရ။ အလဵုအသဳ ဍုင်ဗေလ်ဂျဳယာမ်၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သေတ် ဂစာန်ညံင် သဳရိယျာ ဂွံနုက်ကဵု အမိင်ဂမ္စိုတ်ဂှ်၊ ဆဂး သဳရိယျာ ဟွံဒုင်တဲ။ ကဝ်ဟေန် ချူလိက် လက္ကရဴအိုတ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၁၅၊ ၁၉၆၅ -
"မိဇြဟာန် နဒဳယျာ အဲအာတ်မိက် ဒုင်ဂုဏ် ကုဗှ်ေမွဲရ။ မိဇြဟာန် လ္ပဖအိုတ်အခိင် လရိုအ်ဓဇူဒၟံင် ဍာ်ရမတ် လတူအရာ မကတဵုဒှ်လဝ်တုဲတအ်ညိ။ စွံအာရီု စွံဂရု လတူဇကုဇကုညိ၊ ရံင်လမဳ သွက်အနာဂတ် မခိုဟ်ဆာဲညိ။ I am begging you my dear Nadia not to spend your time in weeping about some thing already passed. Concentrate on yourself, looking forward for a better future!"
ကဝ်ဟေန် ဒးဒုင် ဖျေဟ်ဇုက် ပ္ဍဲကဵု သလာတ်ဝိုင်မာဇေဟ် (Marjeh Square) ပ္ဍဲဍုင်ဒမ်မသကုသ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၁၈၊ ၁၉၆၅ ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲ ဂမ္စိုတ်ညးတေအ်ဂှ် ညးတေအ် အာတ်မိက် သကိုပ်ထံင်တအ် ကဵုညးတေအ် ဂွံဆဵု ကုလကျာ်ရဟူဒဳ (လကျာ်ဂျူ)ရ။ လကျာ်ရဟူဒဳ နိဿိမ် အေန်ဒိဗဝ် (Nissim Indibo) ဂွံဆဵု ကုညးတေအ် ပ္ဍဲထံင်ရ။ နိဿိမ်ဂှ် ဒှ်လကျာ်ရဟူဒဳ ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်သဳရိယျာရ။
ဝင်
ကဝ်ဟေန် ဒှ်အာဇာနဲမွဲ ပ္ဍဲဍုင်အေဿရေတုဲ ယၟု ကေုာံ ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင် ခုတ်ခဴ နကဵုယၟုညးတေအ်ရ။ တိုင်တၟအ် မစၟတ်သမ္တီညးတေအ်မွဲဂှ် ပတူစွံလဝ် ပ္ဍဲကဵု ကၠအ်ပ္ကဴ သဂံင်မပြဟ်လလုဲ လတူဒဵု Mount Herzl ပ္ဍဲဍုင်ဂျေရုသလေမ် ရ။
John Shea ကၠောန် ရုပ်ဒမျိုင် နကဵုယၟုThe Impossible Spy (1987), တုဲ Sacha Baron Cohen ကၠောန်ရုပ်ဒမျိုင် The Spy (2019) ရ။
ကွာန်အေဿရေတၟိ Eliad ပ္ဍဲဒဵုဂဝ်လာန်ဂှ် ကဵုလဝ် နကဵုယၟုညးတေအ်ရ။
လေန် မ္ၚး
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
တၠဂုဏ် ဝဏ္ဏိတ
တၠဂုဏ်ဝဏ္ဏိတ(က)Abel Vannita ဂှ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် သၞာံ ၁၃၅၉၊ ဂိတု ပုဟ်(၂) စွေက်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါစပ္တမ်နူတ္ၚဲအခိၚ်ဂှ်တုဲ ရူပနာမခန္ဓမွဲဒှ်ကၠုၚ် ဌာန်ကွာန်အလှာ်၊ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်မြဟ် မၞုံတွဵုရးဍုၚ်မန်ရ။
ဂကောံသ္ၚိကၟိန်
ဂကောံသ္ၚိကၟိန်နွံနွံတြဴတၠ
အပါမၞုံယၟုနာဲကြောန်
မိမၞုံယၟုမိစကေအ်
ကောဇၞော်မၞုံယၟုရွေဝါထောန်
အဲတၠဂုဏ်မၞုံယၟုတၠဂုဏ်ဝဏ္ဏိတ(ယၟုခရှ်လျးသိုက်အံၚ်ဆ္ဂးပ္ဍဲကွာန်ကော်မံၚ်လဂုဏ်ဇေတ်တုဲ)
ဒေံဗၠာဲမၞုံယၟုမာံသိုက်ထဝ်
ပညာဘာတန်
အံၚ်လဝ်ဘာတန်မူလ
၄တန်
ပညာတက္ကသိုလ်
၁၃၈၄ သၞာံဆက်တိုန်ကတ်လ္ၚတ်ပညာမွဲမွဲဒၞာဲ
ဗီုပြၚ်ဒက်ပ္တန် ကၠတ်ထဝ်
အတိုၚ်ဗွဲသၞောဝ်သဇိုၚ် ၂၀၀၈ မ္ဂး
အာယုက်ကၠတ်ထဝ်
အာယုက်ကၠဝ်ထဝ်ဝွံ တ္ၚဲစကၠောန်ကောံဓရီု ကၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် လၟေၚ်အလန်ပထမ ဒဵုစိုပ် ၅ သၞာံရ။
ဗီုပြၚ်ဒက်ပတန် ကၠတ်ထဝ်
လၟိဟ်ညးစၞးကၠတ်ထဝ် ပံၚ်ဖအိုတ် ၆၆၄ တၠ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်
Albert Einstein
အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် (Albert Einstein) (ၜံင် ၁၄ မာတ် ၁၈၇၉၊ စုတိ ၁၈ ဨပြဳ ၁၉၅၅) ဂှ် ဒှ်အစာသိပ္ပံ မခၞံဗဒှ် တဳအဝ်ရဳရူပဗေဒမွဲတၠတုဲ တ္ၚဲဏအ် မၞိဟ်တအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ညးနဒဒှ် ညးမဖျေဟ်လဝ် ရိုဟ်ကၞက် တဳအဝ်ရဳမအဆက်စပ်ရ၊၊ ညးကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗဴ မဆေင်ကဵု ရုပ္ပဗေဒ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၁ ဟိုတ်နူညးပရူ Photoelectric effect ရ၊၊ အာင်သတာင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် တၠပညာသိပ္ပံ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ခေတ်၂၀ ဗွဝ်ကၠံတုဲ လညာတ်တဳအဝ်ရဳညး ပရေင်ကမၠောန်ညးမကၠောန်လဝ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုခေတ်ပိုယ်လၟုဟ်ဏအ် ဒှ်အရာသဇိုင်အဓိက ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအရာမကၠိုဟ်ကေတ် ပရူစက္ကဝါပိုယ်တအ်ရ၊၊
ဝင်အတိက်
အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် ၜံင် ပ္ဍဲ အလ်မ် (Ulm) မဒှ်ဍုင်မနွံ ပ္ဍဲဍုင်ဂျာမနဳ လပါ်သၠုင်ကျာ၊ ပ္ဍဲ ၁၄ မာချ် ၁၈၇၉၊ အပါညးဂှ် ဟေရ်မေန် အာင်သတာင်၊ မိညးဂှ် ပဴလဳနာ ကောချ် (Pauline Koch) ဆဂး ကြဴနူ ညးကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ခြာဟွံလအ်ဂှ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညး ပြံင်အာမံင် မုန်ရှေန် (München) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၀ မဒှ်ဍုင် အပါညး ဟေရ်မေန် အာင်သတာင် (Hermann Einstein) မပံက် ရုင်ကမၠောန် ကပေါတ်လလဳ (Elektrotechnische Fabrik J. Einstein & Cie) ကရောမ်ကော/ဒေအ်ညး Jakob (အမူ/အနာဲ အယ်ဗာတ်)တအ်ရ၊၊ အပါညး ဟေရ်မေန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သၟာဗၞိက် ကေုာံ အေန်ဂျေန်နဳယာမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲရုင်ကမၠောန်ညးတၟိဂှ် ညးကၠောန်ပ္တိတ် ဒါင်နမဝ် မပ္တိတ်ဓါတ်လလဳရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၈၈၅ ဂှ် ရုင်ကမၠောန်ဂှ် ထ္ၜးကပေါတ်ဇကု ပ္ဍဲပေါဲထ္ၜးကပေါတ်အံက်တဝ်ပါတုဲ ယၟုမြဟ် မၞိဟ်တီဂၠိုင်ကၠုင်တုဲ ကလိဂွံ ဗကန်ရာန် တၟာဂလိုင်ရ၊၊
စိုပ်သၞာံ ၁၈၉၄ ဂှ် ရုင်ကမၠောန်ဂှ် ဟိုတ်နူ ညးတအ် ဟွံကလိဂွံ အခေါင်ဗလးပၟတ်လလဳ ပ္ဍဲဍုင်မုန်ရှေန် ကဵု ဍုင်သာဲမေန်တုဲ ညးတအ် ဒးကၟာတ်ဒေါအ်ထောအ် ရုင်ကမၠောန်ဂှ်ရ၊၊
ပရေင်ပညာ
အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မကလိဂွံ အာယုက် ၆ သၞာံဂှ်၊ ၜိုန်ရ ညးတေအ် ဒှ်မၞိဟ်မရှ်ေသှ်ေဂျူ (ယူဍ) မွဲကီုလေဝ်၊ လုပ်မံင်ဘာ ကာတ္တလေတ် ဘာပဳတာ (Petersshule)တုဲ ကာလကလိဂွံ အာယုက် ၉ သၞာံဂှ် ပြံင်အာမံင် ဘာLuitpold Gymnasium (တ္ၚဲဏအ် မကော်စ ဘာကဝ်လိက် အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် Albert Einstein Gymnasium) ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဟွံပြေပြံင်တုဲ မိမတအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၉၄ ဂှ် ညးတအ် ပြံင်အာမံင် အဳတလဳ၊ မဳလာန် (Milan) ဗွဲကြဴညိ (Pavia)ရ၊၊ ဆဂး အယ်ဗာတ် အာင်သတာင် ဆက်မံင်အာ ပ္ဍဲမုန်ရှေန် သွက်ဂွံပတုဲဘာကဝ်လိက်ရ၊၊ အပါညးတေအ် နွံပၟိက် မိက်ဂွံကဵု အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် ဒှ် အဳလက်ထရန်အေန်ဂျေန်နဳယာရ၊၊ အလ်ဗာတ် ဟွံဒးစိုတ် နဲဗတောန်လိက်ကဝ်လိက်ဂှ်တုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၈၉၅ ဂှ် ညးတေအ်တိတ်ထောအ် နူဘာတုဲ အာကၠောန်ကမၠောန် ကရောမ်အပါညးတေအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ညးတေအ် မပဒတဴ ပ္ဍဲဇြူရေချ်ဂှ် အလ်ဗာတ် ဒးပအပ်ထောအ် ဒဒှ် ကောန်ဍုင်ဂျာမနဳရ၊၊ အပါညးလေဝ် တုပ်စိုတ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ညးတေအ် မပေင်အာယုက် ၁၇ သၞာံ နကဵုသၞောတ်ဍုင်ဂျာမနဳ ဇၟာပ်မၞိဟ်မပေင်အာယုက် ၁၇ ဒးလုပ်ပၞာန်ဂှ် ညးတေအ် ဟွံဒးလုပ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ညးတေအ် ဒှ်မၞိဟ် မသက်ကုဍုင်မွဲ တုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၉၀၁ ဂှ် ညးတေအ် ကလိဂွံဒှ် ကောန်ဍုင် သွိတ်ဇြလာန်ရ၊၊
အိန်ထံင်
အယ်ဗာတ် အာင်သတာင် ဂွံစုက်လုက် ကုသမ္ဘာညးကၠာ မိလေဝါ Mileva Maric ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ညးမတိုန်ဘာ ပ္ဍဲဇြူရေချ်ဂှ်ရ၊၊ မိလေဝါလေဝ် တိုန်ဘာ ရူပဗေဒ ကေုာံ သင်္ချာကီုရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဘာဂှ် မၞိဟ်တြုဟ်သၟးရတိုန်တုဲ ပ္ဍဲမွဲဘာဂှ မိလေဝါမွဲရ ဒှ်မၞိဟ်ဗြဴ၊၊ ညးတအ် စုက်လုက် ရေင်သကအ်တုဲ မိလေဝါဂှ် မံင်ကရောမ် အလ်ဗာတ်အာင်သတာင်ကီုလေဝ် ကာလသွဟ်လိက်ဂှ် ညံင်ရဴအယ်ဗာတ် အာင်သတာင် မကလိဂွံ စၟတ်ခိုဟ်ဂှ် မိလေဝါ ဟွံကလိဂွံ သီုဟွံအံင်ရ၊၊
ဟိုတ်နူ မိလေဝါ တန်အာဂဝ်ဂၞဴတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၃ ဂှ် ညးတအ်ညးၜါ ညးထပ်တဲရေင်သကအ်ရ၊၊ ညးတအ် ကလိဂွံ ကောန်တြုဟ်ၜါ၊ ဟာန်သ် အလ်ဗာတ် (၁၉၀၄) ကဵု Eduard (၁၉၁၀)၊၊ ကောန်ဍောတ်ညးဂှ် ဒးဒုင်ပလံင်ဏာ ဒၞာဲလွဳလွတ် ဟိုတ်နူကဵု ယဲသကိဇြောဖြာနိ (မဒှ်ယဲမဆေင်ကဵုစိုတ်)တုဲ ချိုတ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ရ၊၊ ကောန်ဇၞော်ဂှ် ပြံင်အာမံင် ဍုင်အမေရိကာန် ကာလ်လဳဝှဝ်နဳယာတုဲ ဗွဲကြဴ ဒှ်အစာဘာတက္ကသိုလ်၊ ဟွံမဲ အဆက် ကုအပါညးတေအ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ အလ်ဗာတ် ကဵု မိလေဝါ ညးၜါ ကၠာဟွံစှ်ေဒၞာဲဂှ် ကလိဂွံလဝ် ကောန်ဗြဴမွဲဏီ လဳသေတ် (Lieserl)၊၊ ဆဂး ပရူကောန်ၚာ်ဗြဴဏအ်ဂှ် ဟွံတီကၠးကၠးရ၊၊ ညးလ္ၚဵုဟီု ကောန်ၚာ်ဗြဴဂှ် ချိုတ်အာ ပ္ဍဲအခိင်ဍောတ်တ်၊ ညးလ္ၚဵုဟီု ကောန်ၚာ်ဗြဴဂှ် ဒးဒုင်လွဳဗ္စအတေင် / ဒးဒုင်ကေတ်ဏာ နူမိမတုဲ ကဵုညးတၞဟ်လွဳဗ္စ၊၊ အလ်ဗာတ် ကဵု မိလေဝါ ပြးရေင်သကအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၆၊၊ အာင်သတာင် ဒှ်မၞိဟ် မိက်ဂွံပြးတုဲ မိလေဝါ အာတ်မိက် သြန်လောဲ၊၊ သြန်မကလိဂွံ နူလာပ်နဝ်ဗဴဂှ် ဒးလောဲလဝ် ဗြဴဏအ်ပါကီုရ၊၊ ပ္ဍ္ဲအခိင်ဂှ် အာင်သတာင် ဟွံကလိဂွံလာပ်နဝ်ဗဴဏီရ၊၊ ဆဂး လအ်ကဵုပြဟ် ညးဒးကလိဂွံရောင်ဂှ်လေဝ် ညးတေအ်ဆိင်ဒးဒၟံင်ရ၊၊ မိလေဝါလေဝ် ဒှ်မၞိဟ်မကေင်တိုန်လဝ်ဘာ မဆေင်ကဵု ရူပဗေဒကီုတုဲ လိက်အာင်သတာင် မချူလဝ်ဂှ် ညးတေအ် ဗိုင်ချူပလေဝ်ကဵု မအရေဝ် မလိက်တုဲ မိလေဝါလေဝ် စှ်ေစိုတ် အာင်သတာင် ဒးကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗဴရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတအ် တုပ်လဝ်စိုတ် ရေင်သကအ် ကာလကလိဂွံလှုဲနူ လာပ်နဝ်ဗဴမ္ဂး ဒးလောဲကဵုဗြဴညးတေအ်ရ၊၊ ပြးရေင်သကအ်တုဲ မိလေဝါ ကေုာံ ကောန်ၚာ် ပြံင်အာမံင် ဇြူရေချ်၊၊ ကာလ အာင်သတာင် ကလိဂွံ လာပ်နဝ်ဗဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၂၁ ဂှ် အတိုင်မကဵုလဝ် ဂတိပါင်ဂှ်ဟေင် သြန်ဗွဲမဂၠိုင် ညးတေအ် ပလံင်ဏာကဵု မိလေဝါရ၊၊ လှုဲတအ်ဂှ် မိလေဝါ ရာန်ကေတ် သ္ၚိဌာန် သွက်ဂွံလိင်စ ပ္ဍဲဍုင်ဇြူရေချ်ရ၊၊
ကမၠောန် ရုင်စၟတ်သမ္တီ အခေါင်အပိုင်ပြဳ
ကြဴနူ မအံင်ကေတ် နူတက္ကသိုလ် သွက်ဂွံတိုန်ဘာ ပ္ဍဲဇြူရေချ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၀ ဂှ်တုဲ အာင်သတာင် ပတိုန်ကမၠောန် ပ္ဍဲကဵုတက္ကသိုလ်နာနာ နကဵုကဆံင်တၠပညာရ၊၊ လုကဴ ပွိုင်ၜါသၞာံ ညးတေအ် ဂၠာဲဒၟံင်ကမၠောန် ဒၞာဲတၠပညာကီုလေဝ် ဟွံအံင်ဇၞး၊၊ အစာဘာတအ်ကီု ပ္ဍဲကဵုဗွိုင်တၠပညာတအ်ကီုဂှ် အာင်သတာင်ဝွံ ဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် မၞိဟ်မာနသၠုင်မွဲ ကေုာံ မၞိဟ်စိုတ်ဟွံဂၠိင်မွဲဂှ်ရ သွက်ညးတေအ် ဂွံကလိဂွံ ကမၠောန် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ် နကဵုဒၞာဲတၠပညာမွဲဂှ် ဝါတ်ဂါတ်ဒၟံင်ရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အာင်သတာင် ကလိဂွံကမၠောန် မလုပ်စၞးညးမွဲမွဲ မွဲလစုတ်တ်ဟေင်တုဲ ဂွံဆတန်တဴဂျိုင်အာ လမျီုမာန်ဓဝ်ဟေင်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲအခိင်ကာလဂှ် ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး ဘဝညးတေအ် ဟွံညိင်ဝတ် ဟွံၜိုဟ်သြိုဟ်ရ၊၊ ကမၠောန်ဂှ် ဂၠာဲဟွံဂွံ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် အပါညးတေအ် ဒးစုတိအာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၂ ဂှ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အပါညးတေအ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ် ပရေင်အံင်ဇၞးညးတေအ်တုဲ ညာတ်ကေတ်ညးတေအ် နဒဒှ် မၞိဟ်ဟွံလုပ်အသုင်မွဲရ၊၊
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၃ ကြဴနူ ညးတေအ် မကလိဂွံ ကမၠောန်မလုပ်စၞးဂှ်မွဲလစုတ်ဂှ် ကလိဂွံအာကမၠောန် ပ္ဍဲဒၞာဲမရပ်စပ် ပရေင်စက် မဆေင်ကဵု မစၟတ်သမ္တီ အခေါင်အပိုင်ပြဳ ပ္ဍဲဍုင်ဗေရ်န် (Bern) ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အာင်သတာင် ဒးအေင်ဒုင်လဝ် သွက်ဂွံဂၠာဲကမၠောန် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဂမၠိုင်တုဲ ဒးကၠောန်အာကမၠောန် သွက်ဂွံဂွံလှုဲရ၊၊
စအံင်ဇၞး နူသၞာံ ၁၉၀၅
အာင်သတာင် ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာဒံက်တာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၅ နူကဵု တက္ကသိုလ် ဇြူရေချ် ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင် ညးမကၠောန်ဒၟံင် သွက်တဆိပ်ကြာဒံက်တာဂှ် ပါမောက္ခရူပဗေဒ အလ်ဖရေဒ် ကလေန်နာ (Alfred Kleiner) ဒှ်မၞိဟ် မစၞောန်ဂၠံင် ကုညးတေအ်၊ ညးတေအ် ချူလိက် ပရူရူပဗေဒ နကဵု က္ဍိုပ်လိက် "A New Determination of Molecular Dimensions". လိက်ဂှ် ကလိဂွံ ပစၞတ်သမ္တီ ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာင် သၞာံ ၁၉၀၅ တုဲ ညးကလိဂွံ တဆိပ်ကြာဒံက်တာရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင် အကြာသၞာံ ၁၉၀၂ စဵုကဵုစိုပ် ၁၉၀၆ အာင်သတာင် မကၠောန်ဒၟံင်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုင်စၟတ်သမ္တီအခေါင်အပိုင်ပြဳဂှ်လေဝ် ညးတေအ် ချူလဝ် လိက်ပရေင် မဆေင်ကဵု ရူပဗေဒ ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၅ ဂှ် ဒှ်သၞာံ အာင်သတာင် မချူပတိတ် လိက်ပရေင် မဆေင်ကဵုသိပ္ပံဂၠိုင်အိုတ်ရ၊၊ လိက်ပရေင်တအ်ဂှ် နူကဵု လိက်မဂ္ဂဇြေန်ရူပဗေဒ တက်ပ္တိတ်လဝ်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞာံ ၁၉၀၅ ဂှ် ဒှ်သၞာံ အာင်သတာင် မအံင်ဇၞး စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ လိက်ပရေင်ပန် မချူလဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၀၅ ဂှ် ဒှ်လိက်သဇိုင်ရိုဟ်ကၞက် သွက်ရူပဗေဒ ခေတ်တၟိရ၊၊
အာင်သတာင် ကဵု ဟေတ္တလာ
ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂ သၞာံ ၁၉၃၉ ဂှ် အာင်သတာင် ချူဗစိုပ် လိက်ဂရင်ဗတီ ကုသမတအမေရိကာန် ဖရာန်ကလိန် (Franklin D. Roosevelt)သွက်ဂွံ စကၠောန်ရုင်မပ္တိတ် ဏျူကလဳယာမွဲရ၊၊ အာင်သတာင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမချူလိက် Russell–Einstein Manifesto မဒှ်လိက် ဗီုဂွံကၠောန်ပ္တိတ် ဏျူကလဳယျာရ၊၊
စုတိ
အလ်ဗာတ် အာင်သတာင် လမျီုတိတ်အာ ပ္ဍဲ ၁၈ ဨပြဳ ၁၉၅၅ ပ္ဍဲအခိင်နူဂယး ကြဴနူ မတိုန်စိုပ် ရုင်ဂဥုဲ ပ္ဍဲပရိန်စေတောန် ဂွံမွဲဗတံဂှ်ရ၊၊ ကာလညးစုတိဂှ် ညးကလိဂွံ အာယုက် ၇၆ သၞာံ၊၊ ညးစုတိတုဲ ခြာဟွံလအ်ဂှ် သဝ်ဝန် Thomas Stoltz Harvey ဂၠံက်ပ္တိတ်ကေတ် ကၠေင်က္ဍဟ်ညး သီုကဵု ဟွံကလိဂွံ အခေါင် နူဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးရ၊၊ ကၠေင်က္ဍဟ်ညးဂှ် ဂိုင်စွံလဝ် သွက်ဂွံဆက်လ္ၚတ်အာ အစောမ်စရာဲညးရ၊၊ ဇွညးမသှ်ေဒၟံင်ဂှ် ညးတအ် အာတိုပ်ထောအ် ဒၞာဲမၞိဟ်ဂမၠိုင် ဟွံဂွံတီကေတ် ဟွံမာန်ရ၊၊
ကောဝိဒ၊ဘဒ္ဒန္တ၊ဒံက်တာ
သၠးဂၠမ်ဂဝ်ဂၞဴမိ
တၠဂုဏ်အ္စာဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ်−၁၃၄၀ သၞာံ၊ ဂိတုဘတ် (၉) စွေက် တ္ၚဲစန်၊ အခိၚ်ပျးလျးအရှိုဏ်တိုန် (၅:၀၀) ဂှ် သၠးဂၠံဂဝ်ဂၞဴမိမဒှ်တုဲ၊ ယၟုမအံက် နာဲဘသိၚ် (က) နာဲဝဲါ + ယၟုမိအံက် မိယှိၚ်၊ ကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်လၟိုၚ်၊ တွဵုရးဍုၚ်မန်မဒှ်ရ။ ပၞောဝ်ကဵုကောန်မွဲမိ ကောဒေံမၞုံ (၅) တၠဂမၠိုၚ် မဒှ်ကောန်ရတ် မရနုက်ကဵု စတုတ္ထတုဲ နူဍောတ်တ်တၚ်ခုတ်လဝ်ယၟု မာံတေန်ဥူ ကော်ဂး (မာံအဴ) မဒှ်ရ။
ပလိုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဆင်ဂူ
ဘာပလိုတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဆင်ဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၇ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၉ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောလိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၇၊ ဝှ် ၂၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကောဝိဒ၊ဘဒ္ဒန္တ၊ဒံက်တာ
အာစိုပ်ဒဒှ်ဘဝထပိုဲခမဳ
သက္ကရာဇ်ဍုၚ်− ၁၃၅၁ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၈) စွေက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ်၊ အခိၚ်သဝ်တ္ၚဲဂှ် သ္ပအ္စာဥပ္ပဇ္ၛာဲ ကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဝံသပါလ၊ ညးပ္တိုန်ထပိုဲကျာ်ဇၞော်အ္စာကေတုမာလာ (ဒဵုကြေၚ်) ဘာဇၞော်၊ ကွာန်ကအ်ဍောတ် ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်ပစ္စယာနုဂ္ဂဟနူဇရေၚ်မိမၜါတုဲ သ္ဂောံအာစိုပ်ဘဝထပိုဲသာမဏီ မပြဲပြဲရောၚ်ၚ်။
သက္ကရာဇ်ဍုၚ်− ၁၃၆၁ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၁၄) စွေက်၊ တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်၊ အခိၚ် (၄:၃၀) သဝ်တ္ၚဲ၊ သ္ပအ္စာဥပ္ပဇ္ၛာဲကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဝံသပါလ ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ နူဇရေၚ်မိမၜါတုဲ သ္ဂောံအာစိုပ်ဘဝခမဳ ပ္ဍဲခဏ္ဍသီ၊ ဘာဇၞော်၊ ကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်လၟိုၚ်ဝွံရောၚ်။
ကေၚ်ကတ်လ္ၚတ်ပရေၚ်ပညာပရိယတ်ဂမၠိုၚ်
သက္ကရာဇ်ခရေတ်− ၁၉၈၃ သၞာံဂှ် စကတ်ဗ္တောန် ဘာတန်အလဵုသဳ စၟတ် (၂) ကွာန်ကအ်ဍောတ်ရ။ သ္ပပ္တံနူတန်ကောန်ၚာ် စဵုကဵုစိုပ်တန်စတုတ္ထ သၞာံဟွံဂွံသ္ကုတ်ခြာ ဂွံအံၚ်ဇၞးကေတ်ဇၟာပ်ပ်သၞာံရ။
ပညာမအံၚ်ဇၞးလဝ်ဂမၠိုၚ်
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၅၉ သၞာံဂှ် ဂွံအံၚ်ဇၞးကေတ်တန်ဇၞော် နူကဵု အလဵုသဳမဒှ်ရ။
တၚ်စၟတ် ။   ။  ခမဳသၚ်ဇာတိကွာန်ကအ်ဍောတ်မ္ဂး ညးအံၚ်ဇၞးတန်ဓမ္မာစရိယကၠာအိုတ်၊ နူဂကောံထံက်ပၚ်ပရေၚ်ပညာဍုၚ်လ္ဂုၚ် အံၚ်ဇၞးကေတ် (Scholarship) ကၠာအိုတ်၊ အံၚ်တန်မဟာဝိဇ္ဇာ (M.A) ကၠာအိုတ်၊ အံၚ်ဇၞးတဆိပ်ကြာပါရဂူ (Ph.D)  ကၠာအိုတ်ဂှ် မဒှ်တဴ ဒံက်တာတၠဂုဏ်အ္စာ ကောဝိဒ ဝွံရ။
ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုဇြဟတ် ပ္ဍဲသာသနာဂမၠိုၚ်
တၠဂုဏ်အ္စာဝွံ ပ္ဍဲ
ကျာ်တြဲမေဓၚ်ကဵု
သၠုၚ်(၈၀)ဟတ်၊
ဆုပလိုဟ်တၞံဗပုၚ်၊
လျူဂဵု(၈၀)ဟတ်၊
အာယုက်(၉၀,၀၀၀)သၞာံ၊
ဍုၚ်ယဃန၊
သၟိၚ်သုဒေဝ မိယသောဓရာ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကျာ်တြဲတဏှာၚ်ကဵု
သၠုၚ်(၈၀)ဟတ်၊ ဆုပလိုဟ်တၞံကြေၚ်၊ လျးဂဵု(၈၀)ဟတ်၊
အာယုက်(၁၀,၀၀၀)သၞာံ၊
ဍုၚ်ပုဖ္ဖဝတဳ၊
မအံက်သၟိၚ်သုနန္ဒ မိသုနန္ဒာ)။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
Charles Otto Blagden
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဗလက်ဒေန် ဘာတုဲ နူ ဒုလ်ဝိချ် ကဝ်လိက်(Dulwich College) ဍုင်လာန်ဒါန်တုဲ ကလိဂွံ လာပ်ကတ်ပညာ ဇရေင် ကောရ်ပုသ် ခရိသတိ ကဝ်လိက်၊ တက္ကသိုလ် အံက်စ်ဝှောတ် (Corpus Christi College, Oxford University) သွက်ဂွံလ္ၚတ် ဘာသာလိက်ပတ် (Classics) တုဲ အံင်ဇၞးအာ နကဵုဂုဏ်တၟေင်ရ၊၊
စိုပ်သၞာံ ၁၈၈၈ ဂှ် ဗလက်ဒေန် ဂွံဒုင်ခပတိုန် ပ္ဍဲဂကောံသၟိင်ဇၞော် (Straits Settlements) မဒှ်ဂကောံသၟိင်တၠ အင်္ဂလိက် သွက်ဂွံပကင်ရင် ဍုင်ရးကဝ်လဝ်နဳ အင်္ဂလိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဒေသမလေယ (Malaya) နကဵုတာလျိုင် ညးမအုပ်ဓုပ် ကေုာံ နာဲဗစာ ပ္ဍဲ မလက္ကာ ကေုာံ သေန်ကာပူ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၉၇ ဂှ် ဟိုတ်နူယဲတုဲ ညးကလေင်စဴအာ ဍုင်အင်္ဂလာန်၊ သၞာံဂတဂှ် ညးဂွံဒှ် အစာ (Holt Scholar) ပ္ဍဲဘာ ဂရေ အေန် (Gray’s Inn) ပ္ဍဲဍုင်လာန်ဒါန်ရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၈၉၇ ညးဂွံဒှ် အစာသၞောဝ်ဥပဒေ တုဲ ပွိုင် ၁၇ သၞာံ ညးရေင်တၠုင်ဒၟံင် နဒဒှ်ကမၠောန် မဆေင် ကဵုသၞောဝ်ဥပဒေ၊ ပ္ဍဲအခိင်မွဲစွံဂှ် ညးချူပတိတ် လိက်ပရေင်အကေလ်ဒမေတ် (academic article) မဆေင် ကဵုလိက်မလေ၊ လိက်မန် ကေုာံ လိက်ပျူရ၊၊
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၆ ဂှ် ဘာဗတောန်ရးဗၟံက် (School of Oriental Studies) ဂှ် ကလေင်ဒက်ပ္တန် နဒဒှ် ကဝ်လိက် ပ္ဍဲသၞောဝ် တက္ကသိုလ်လာန်ဒါန် (A Constituent College of the University of London) သွက်ဂွံသၠုင်ပတိုန် ကဆံင်ဗတောန်လ္ၚတ် အရေဝ်ဘာသာအာရှ သွက်ဂွံဗတောန်လ္ၚတ် ဂွံအုပ်ဓုပ် နဒဒှ်သၟိင်တၠ အေန်ပါယာဗြိတိန်၊ ဘာဂှ် စဒုင်တဲကွးဘာ ပ္ဍဲဂိတုဇန်နဝါရဳ ၁၉၁၇၊၊ ဗလေတ်ဒေန် ဂှ် မယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် အစာမစၟဳစၟတ် သွဟ်လိက် ဘာသာမလေ ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်လာန်ဒါန် နူသၞာံ ၁၉၁၀ တေအ်ရတုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၁၇ ဂှ် ညးဂွံဒှ် ကထိက ပ္ဍဲဘာသာမလေ ပ္ဍဲဘာဗတောန်ရးဗၟံက်ဂှ်ရ၊၊ ကြဴနူဂှ် ညးဂွံခပတိုန် နဒဒှ် ဂဥုပ်ပါမောက္ခ တုဲ ဒေါအ်ဇူ နူကမၠောန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၃၅ ရ၊၊
ဗလက်ဒေန် ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင် နဒဒှ် ဒု-ဥက္ကဌ ပ္ဍဲ ဂကောံ (Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland) အကြာသၞာံ ၁၉၂၃ - ၁၉၃၃ ကဵု ၁၉၃၅-၁၉၃၈ ရ၊၊ နူသၞာံ ၁၉၃၈ စဵုကဵု မစုတိဂှ် မဂွံခပတိုန် ပ္ဍဲဂကောံဂှ် နဒဒှ် ဒု-ဥက္ကဌ ဂုဏ်တၟေင်ရ၊၊ ညးစုတိကလိလောန်အာ ဘဝပရလိုက် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၉ နကဵုအာယုက် (၈၄) ရ၊၊ ညးသီုကဵုဒှ် ဒု-ဥက္ကဌ ပ္ဍဲဂကောံမနုဿဗေဒ (Royal Anthropological Society) ကီုရ၊၊
နကဵု တက္ကသိုလ်လ္ဂုင်ဂှ် ဇိုန်နှင်ကဵုညး တဆိပ်ကြာ D.Litt. ဒံက်တာ မဆေင်ကဵုလိက်ပတ် ကီုရ၊၊ ဒံက်တာဗလက်ဒေန် ဝွံ ၜိုန်ရ မဒှ်အစာလိက်တၟအ်မန် လိက်တၟအ်ပျူ မၞိဟ်မဗၟံက် ပတိုန် ဗီုဂွံဗှ် လိက်မန်တြေံ ကဵု လိက်ပျူတြေံကီုလေဝ် ဍုင်မန်ဗၟာဂှ် ဆမွဲအလန်ကီု ဟွံကေင်စိုပ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူညး မဒှ်မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ်လဝ် ဗီုဂွံလ္ၚတ်ဗှ် လိက်မန်တြေံ လိက်ပျူတြေံတုဲ နဒဒှ် မအံက် လိက်တၟအ်မန် လိက်တၟအ်ပျူဂှ် ညးဂမၠိုင် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊
လိက်မပ္တိတ်လဝ်ဂမၠိုင်
·      1898. "The medieval chronology of Malacca".
·      1902. "A Malayan element in some of the languages of Southern Indo-China". In Journal of the Straits Branch, Royal Asian Society no. 38.
·      1906. With Walter William Skeat. Pagan races of the Malay Peninsula. London, Macmillan and Co.
·      1906. "Siam and the Malay Peninsula". In Journal of the Royal Asiatic Society.
·      1912. "Notes on Talaing epigraphy".
·      1914. "The Pyu inscriptions". In Epigraphica Indica vol. 12 no. 16: 127–137.
·      1917. With Richard Winstedt. A Malay Reader. Oxford : Clarendon Press.
·      1920. Môn Inscriptions. Rangoon: Government Printery and Stationary.
·      1928. "The inscriptions of the Kalyāṇīsīmā, Pegu". In Epigraphia Birmanica.
·      1960.  English-Malay phrase-book. Singapore; Malays Publishing House.
ကျာ်တြဲသရဏၚ်ကဵု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဝဳကဳမဳဒဳယာ ဖံင်ဒေယှေန်
ဝဳကဳမဳဒဳယာ ဖံင်ဒေယှေန် (Wikimedia Foundation, Inc. (WMF, or simply Wikimedia)) ဝွံ ဒှ်ဂကောံစေတနာ အမေရိကာန် ဒတန်ဗဟဵု နွံပ္ဍဲ သင်ဖြာန်သဳသကဝ်၊ တွဵုရးကာလ်လဳဝှောရ်နဳယျာ။ ကမၠောန်အဓိက ဂကောံဝွံဂှ် ဒှ်ကမၠောန် မချဳဓရာင် သွက်ဝဳကဳမဳဒဳယာရ။ နကဵုဂကောံဏအ် ပိုင်ပြဳလဝ် ဒဝ်မိန် အေန်တာနေတ် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ကၠောန်ဒၟံင်ကမၠောန် ဗွဲမဂၠိုင် မဆေင်ကဵု ပရေင်ပညာ ညးဍုင်ကွာန် မပတံကဵု မုက်လိက် ဝဳကဳပဳဒဳယာ တအ် ဒှ်တမ်ရ။ ဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် စဒက်ပတန်လဝ် နူသၞာံ ၂၀၀၃ နကဵု ဂျိမ်မဳ ဝေလ် (Jimmy Wales) ပ္ဍဲကာလမဒက်ပ္တန် ဝဳကဳပဳဒဳယာ နကဵုမုက်လိက်ဝေပ်သာ် မဟွံရန်တၟအ် သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ရ။
စိုပ်ၜိုတ်သၞာံ ၂၀၁၇ ဂှ် ဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် ဒှ်အာ ကောန်ကမၠောန် ၃၀၀ ပြင်င်တုဲ မွဲမွဲသၞာံ သြန်လုပ်ဒၟံင် ဒဝ်လာအမေရိကာန် ၁၀၉.၉ ပြကောဋိကိုဋ် ရ။ မာရဳယထာ သေဖိဒါရဳ (María Sefidari) ဂှ် ဒှ်ဥက္ကဌ ဂကောံဘုဒ် (board)။ ကတာရဳနာ မဟေရ် (Katherine Maher) ဂှ် ဒှ်ဒါရာ်တာပကင်ရင် (executive director) စနူသၞာံ ၂၀၁၆ တေအ်ရ။
တင်ရန်တၟအ်
တင်ရန်တၟအ် ဝဳကဳမဳဒဳယာ ဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်ပတိုန် လညာတ်ပညာ မသက္ကုၚုဟ်မး၊ မဒုင်သဇိုင် ကုပရဝ်ဂျေတ်-ဝဳကဳဂမၠိုင်တုဲ လညာတ်ပညာ ပရူပရာ မပကောံစုတ်လဝ် ပ္ဍဲကဵု ပရဝ်ဂျေတ်တအ်ဂှ် ပ္တိတ်ထ္ၜး ကုညးဍုင်ကွာန် ဗွဲမသၠးပွး မသက္ကုၚုဟ်မးတုဲ သီုနွံကဵု အခေါင်မစၠောအ်ပါ်ပရအ်အတိုင်ပၟိက်စိုတ်ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိကတၞဟ် မွဲပၠန်ဂှ် ဝဳကဳမဳဒဳယာ ဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် ဒှ် အထံက်အရီုလညာတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် (political advocacy) ရ။
ဝဳကဳမဳဒဳယာ ဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် ဂွံပစၟတ်သမ္တီ ပ္ဍဲကဵု ဥပဒေအမေရိကာန် ပိုဒ်ဇၞော် 501(c)(3) မဒှ်ပိုဒ် မပဒတန် မဆေင်ကဵုအခေါန် Internal Revenue Code နဒဒှ် ဂကောံစေတနာမွဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၅ ရ။ ကုဒ်ဂၞန် မဗၠးအခေါန်ဍုင် (National Taxonomy of Exempt Entities (NTEE) ဂကောံဏအ်ဂှ် ဒှ် B60 (Adult, Continuing education)ရ။  နကဵုဖံင်ဒေယှေန်ဂှ် ကဵုလဝ်ဂတိပါင် ပ္ဍဲသၞောဝ် ဒဒှ်ရ တင်ရန်တၟအ် ဂကောံဝွံဂှ် သွက်ဂွံ ပကောံပကေဝ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ပရူပရာဂမၠိုင် မဆေင်ကဵု ပရေင်ပညာတုဲ ပရူပရာတအ်ဂှ် သွက်ဂွံ ဗျာပ်တြး ဗွဲမစိုပ်တရဴ ကေုာံ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုတင်ရန်တၟအ်ဂကောံရ။
သာဲခေါမ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သာဲခေါမ်
ဘာသာဲခေါမ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သာဲခေါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၇ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဓမ္မသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၈၊ ဝှ် ၂၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဂကောံဗွဝ်(၁)ဂမၠိုၚ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကလျာဏရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒစိတ်တိုင်
ဘာကလျာဏရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒစိတ်တိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၃ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဇနကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိတဴတက်
ဘာဇနကာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တၟိတဴတက်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇနက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၆၊ ဝှ် ၄၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒစိတ်တိုင်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၈ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၉ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၆၊ ဝှ် ၂၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တဵုသြောံစုတ်ဝါဲ နဲကဲကဵုဒးရး
တဵုသြောံစုတ်ဝဲါ ဂၠာဲနဲကဵုဒးရးညိ
လဇုဗဳ
ကၟိန်ဍုၚ်ပိုဲဂှ် ကၟိန်ဍုၚ်သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်တဵုလွဳတုဲ ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်ပိုန်ဂြပ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ရ။ ပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ် ဂွံပြေပြံၚ်ဂှ် ဒးပဓာန်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်တဵုလွဳရ။ ခြာဟွံလအ် ဗြဲစိုပ်တိရ။ စနူကဵုအခိၚ်တမ်သၞာံတုဲ သၟာဗ္ၚတံ စပလေဝ်ပလေတ်စ ကမၠောန်ဝါဗ္ၚအိုတ်ရ။ ဝါလ္ၚဵုတံဂှ် ကၠောန်မံၚ် မွဲသၞာံ ၜါအခိၚ်၊ ပိအခိၚ် နွံကီုလေဝ် သ္ပပဓာန်ဂၠိုၚ်အိုတ်ဂှ် ကၠောန်သြောံကသီုသၟးရ။
ပ္ဍဲကဵုအခိၚ်ကသီုဂှ် ကၠောန်ဗ္ၚတဵုသြောံဂှ် နဲနွံမံၚ် ဟွံအောန်နူ ပိဂကူရ။ ဂြာတ်မဒကှ်၊ ဂြာတ်မဟရာတ်၊ ဗဝ်ဗွဝ်တုဲ ပတမ်ကေတ်တံရ။ ဂြာတ်မဒကှ်မ္ဂးဂှ် တၠတိဂၠိုန်ဒယိုဟ် ဒၞာဲခံက်ဍာ်ဇြိုဟ်တံ အခိၚ်ဗြဲဇၞော်ဍာ်ဂၠိုၚ်မ္ဂး ဂွံဒုၚ်ဒဝ်ဘဲဒဏ်တံမာန်တုဲ ကၠာဗြဲဟွံဂူက္ဍၚ် ဒးစးဒုၚ်ဂြာတ်လဝ်ရ။ အခိၚ်ဒေါဝ်ကသီု ဍာ်ဇၞော်တေံမ္ဂး တၞံဍေံဇၞော်သၠုၚ် ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ဂၠိုၚ်တုဲ ဒးဒဝ်ဘဲဍာ်မာန်၊ ဍေံချိုတ်အောန်ရ။