cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အခိုက်အလိုက် ရမ္သာၚ်မန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
က + -ႝ + ေဟ်         =     ကၞေဟ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သော်က္ဍိုပ်မဒေပ် စိုတ်ဒၟေပ်မတ်ဇျှဟ်။ (လိက်မေဃသန်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပါဒလက်သန် မလိုန်ဂလက်လဝ် တဆိပ်ဂၠးဂတာဇိုင် ပ္ဍဲတၟံဗိုတ်တမြံင်။
ရုပ်ကျာ်ဟွံၚဳ စေတဳဟွံအာ၊ ဒါန်ဟွံၚဳဂၠိတ် ဟွံပြာပ်တိတ်အာ၊ ကာကုသဵုပြဲ ဟွံရံင်မွဲဝါ၊ တြုံကဵု ဗြဴကီု ကၞပ်တဴသီုၜါ၊ တုပ်ကၠဵုဂမြုဲ တုပ်ကၞုဲလတာ။
(ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်၊
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တိုန်     = တၞိန်၊တနိန်၊တဏိန်
ပိုဒ်ကြိယာ          |     ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တုဲ = ဒတုဲ၊ တၟုဲ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ၊ ကျာ်ဇၞော်စန္ဒာကန္တာ၊ ဘာကြုင်စိင်၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗမၞးလၟတံဝွံ ဍေံ ဒြိုဟ်စာ ဒဇန်ဇဟာသဳလောန်။ ဍေံ အာဟီုစ ကဵုလမာဲတုဲ လနီသဳလအဲ ဒးဒှ်အာပၠန်ရသွံ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠး၊ စၠး၊ တၠး = ကလး၊ စလး၊ တလး = ကမၠး၊ စမၠး၊ တမၠး
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သမ္တီ။ လဂွံအဓိပ္ပါယ်ပိုဒ်နာမ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဒၞဲါဝွံ ဂွံ ကဵုအရာ၀တ္ထု မမိက်ကုမွဲမွဲဂှ် ဂၠိုင်၊ ဂွံ ကဵုပြ၀၊ ပူဂဵုဂှ် အောန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂရောပ်မုက်ခဝါ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သီုညးပိ အာစိုပ် တရင်မုဟ်ကြုက်၊ မိင် ဗြဴမွဲ ဗဝုဲ ကောန်။ ကုဲတလုဲဒးဗန် ထာန်ဒၟေပ်ကျာ်ပန် ဂၠုမပၠန်ပြဟ်၊ ဂှ်ရောင်ဒှ်သၟီ။ မိင် ဂလာန်ဂှ် ဘဝ်မည် သၟာန် မင်ကာန်စဳ။ မူဒၞဲါ ဒှ် ဒၟေပ်ကျာ်ပန် ရော။ ကျာ်ကက္ကုသန် ဒေပ် ခစုန်၊ ကျာ်ကောနာဂီု ဒေပ် သနာ၊ ကျာ်ကသ္သပ ဒေပ် ဓမင် ကရိုန်၊ ကျာ်တြဲမှာရဂေါတမ ဒေပ် ဓာတ်သော်။ ပ္ဍဲဒၟေပ်ကျာ်ပန်ဂှ် ဍုင်လ္ဂုင်ရ။ မင်ကာန်စဳ ဟီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠေင်            +                ကၞေင်၊ကဏေင်၊ကနေင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
အမာတ်ထကိုပ်ပၞာန်ဇမၞော်သၟတ် ဆကြိုက်ကြိုက်ကဵုညး တၠစိင်ဗ္တာင် ဖန်ဖက်ကဵု ကၠေဝ်မက် အဝဵုအသဳ ကရိုက်ကရိုက်ဖအိုတ်ရ။ (ကရိုက်ကရိုက် ဒၞဲါဝွံ ပိုဒ်ကြိယာဝိသေသ်။)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သာရဝါန်၊ အဂ္ဂဒိပ္ပ၊ ၁၁၁၈)
-
နဲမဂွံပြံင်လှာဲ ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာသၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ချပ် ကေတ်ရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
လဟီုဍေံဝွံ ဂံင်သ္ကာတ်လောန်သန်။ သၟီ မိင်တုဲ ညံင်ကရာင်ဇမ္ကေက် မကြာင် က္တောဝ်ညးကီု ဒှ်တုဲ သၟီ သၟာန်တိုန် အပုဏ္ဏကရ။
ဗညာဓရာံ ကေတ် လိက်ဂှ် တ္ၚေပ် ကဵုလေံကရာပ်တုဲ ထပက်လဝ်ရ။ တုဲ ဗဒဴ ချေံ ကလေင်ကၠုင် ဍုင်ဟံသာ၀တဳရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သမ္ဍိုင်ပန်ကီု ညးဟီုတမၠာ၊ ညးမွဲသ္ဍိုင်က္ဍင် မင်ဗၜေံကၠာ၊ ဗၜေံဍေံကီု အိုတ်သီုကၠေံအာ၊ ဂၠဲါဗၜေံကၞာတ် ဂၚေင်ကွာ်အာ၊ အာစိုပ်ကၟင် ညးမမင်ဗ္ၚ၊ ကဵုလထဴဗိုန် ဒ္ၚဳသၟာန်တိုန်ရ၊ ဗၜေံအဲသ္အး ထၜးညိလ၊ ယာံလထၜး ဂွံတုဲဂးရ၊ ဗၜေံကၟက်မွဲ အဲကဵုကုလ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ခဏဂှ်ကၠာ ဗြဴမှာရာဇ၊ ဂကန်ဖျန်အဵု ကဵုကျာံသာ်မြ၊ ယွံသၟိင်ကျာံဗၠာဲ နာဲသဳဒန္တ၊ ဒေံနာဲမွဲကီု ညံင်ဗီုဒေ၀၊ သတြုဝဲသၞ သဗ္ဗဂၠိုင်ရာ၊ တရဴမကၠုင် တလုင်မအာ၊ ကောပကိတ်စ ကောပ သာသာ၊ သတြုနွံသၟတ် ကောမှတ်ဆဳတာ၊ ပကဵုသၟိင်ဒှ် လ္ၚဟ်န်ပူဆာ၊ ဒၟံင်သီုအဒ္ညာ ပကဵုမှာညိ၊ ယွံကောကျာံဗၠာဲ နာဲယာန်ဘုံပိ၊ ဂကန်ဒေံသွံ ကောပထောံညိ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဥပမာ = ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ(ကၠင်)ဂှ် ဖျာ်ပရးပတိတ် အက္ခဝ်ကၟက်(လ) မၞုံပ္ဍဲပိုဒ် ကြိယာဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ(ကလင်) တၞဟ်မွဲပၠန်ရ။ ပကတိပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ(ကလင်)ဂှ်လေဝ် ဒှ် ပိုဒ်နာမ်မာန်ကီု။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မာ အကြာအက္ခဝ်(က) မၞုံပ္ဍဲတမ်ပိုဒ်ကြိယာကဵုအက္ခဝ်(လ)ဂှ် ပြံက် စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ပိုဒ်ကြိယာဂှ် ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်(ကမ်လင်၊ ကမ္လင်၊ ကမၠင်)။ (ကလင်၊ ကမ်လင်၊ ကမ္လင်၊ ကမၠင်) ဗီုပြင်ပိုဒ်နာမ်တၞဟ်ဟ်မရဴသာ်ဝွံ ချူဂွံတဴရ။ ၜိုန်ဂှ် ဗက်ကဵုအခိုက် ကသူလိက်အခိင်လၟုဟ် တုဲ (ကလင်၊ ကမၠင်) ဂှ် ချူညိ။ (ကမ်လင်၊ ကမ္လင်)ဂှ် ချူကှ်ေတဴ အောန်။ ချူနနဲသာ်ဂှ် ဗၠေတ်ရောင် ဟဂပ်ဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်။ ပိုဒ်နာမ်(ကလင်၊ ကမ်လင်၊ ကမ္လင်၊ ကမၠင်)ဂှ် လၟောဝ်စှ်ေ နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာသီုၜါဂကူဂှ်ရ။ ခပ်သီပိုဒ်နာမ်တံဂှ် ဒှ် နာမ်ဝိသေသ်၊ ကြိယာဝိ သေသ် မာန်ဖအိုတ်ရ။
နဲမဂွံဖျာ်ပရး ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာကၟက်သၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ဖျာ်ပရးကေတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ညာဏဝံသထေရ်၊ ဘာရတနဒေ၀ဿာရာမ်၊ ကွာန်ကမာ၀က်၊ ၁၃၂၂၊)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗီုပြင်ပြယိုက်တုန်၊ ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ(ကျ)ဂှ် ဖျာ်ပရးပတိတ် အက္ခဝ်ကၟက်(ယ)ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ(က + ယ = ကယ၊ ကယျ)ရ။ ပိုဒ်(ကယ၊ ကယျ)ဝွံ ပိုဒ်နာမ်လေဝ် ဒှ်မာန်။ ဟွံသေင်သာ်ဂှ်မာ အကြာအက္ခဝ်တမ်(က)ကဵုအက္ခဝ်ကၟက်(ယ)ဂှ် ပြံက်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ် (က + မ် + ယျ = ကမ်ယျ၊ ကမျ)ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နိသေန = တၞိန်ဆု။ နိဿေဏဳ = ၝောံတၞိန်။
တမ်     = တၞမ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၞုဲဒမၠာန်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
သြဏိရက္ခ၊ ညးမမင်မွဲ ဒြပ်ပသိုန်။ ညးမမင်မွဲ ဒြပ်ပသိုန် ညးမဖအပ်ဖျိုန်ဇိုန်ဏှင်လဝ်။ (Keeper of entrusted wares)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဒၠေါင်(ဂၠေါင်)    +                ဒၞေါင်၊ဒနောင်၊ဒမၠောင်၊ဒမၞောင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သဳလသမ္မပန္နော၊ ဍေံ။ သဳလဝါ၊ င်။ ကာယဿ၊ ဒဒက်တဴကာယဇကု။ ဘေဒါ၊ ဟိုတ်နူလနီ ကာယ။ ပရမ္မရဏာ၊ ဟိုတ်နူဂစိုတ် မဒးပြာပ်အာ ဘ၀ပလိုက်ဂှ်။ သုဂ္ဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ၊ န်ဍုင်သွဝ် မဒှ်သုဂတိဘုံဂှ်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပ္ဍံဂွံပြာပ်အာက္တဵုဒှ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗ္ဂေင်ဍိုက်ယာန်ဒၟုန် ဖျဳဖျဳဒုန်ဝေင်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠေဟ်          +                ကၞေဟ်၊ကဏှ်ေ၊ကနှ်ေ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကဏ္ဏစ္ဆိန္ဒ = ထၟောင်ကတောဝ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်သောဝါန္နဟောင်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပဟိုတ်လောဘ ဒေါသမောဟာ၊ လောဘအဲကီု တုပ်ဗီုပမာ၊ ညံင်ရဴဍာ်သၠိုက် လက်ကၠိုက် ယုတ်မာ၊ ဍာ်သၠိုက်ယုတ်မတ် လောတ်ဒးကၠိအာ၊ မွဲသာ်သေင်ဟာ တုပ်ပမာဏ၊ ညံင်ထ္ၜိုတ် သာန် ညံင်ကဏာန်ယ၊ ဣဝွံတုပ်ကၠာ ပမာဒေါသ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ကသတ်ဂၠိက်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
အရေဝ်ဟီုဒး ညးထိုင်သးကီု၊ အရေဝ်ယဝ်လုတ် လဟုတ်လမျီု၊ ဒှ်ဗယိကီု ညးဟီုသေင်ဟာ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(စဳ)ခၠ = ခၞ၊ခဏ၊ခမၠ၊ခမၞ
ဂၠဟ်    +       ဂၞဟ်၊ဂနဟ်၊ဂမၠဟ်၊ဂမၞဟ် (ဓနဟ်)
ယွံကျာ်ဂမျိုင် နာဲက္ဍိုင်ထာင်သွာ၊ မၞိဟ်သမၠီုကၠာ ပိုင်ခြာပလွဳ၊ ဒလောန်တောဝ်ဂှ် ပဓနဟ်ပ္ညဳ၊  တိဇၞော်ဂှ် ဍေံဂၠဟ်ပ္တုံၜဳ၊ တိသုန္ဓရဳ ဒတုံၜဳဟာ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချိုန် = ကသိုန်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျိန် = ဗစိန်၊ ဗမ္စိန်
လ္ပံစ ဖျုန်ဗစိန် ဖျုန်ဂမျိုင်မ္ဂး မိတ်ကဵုကၠေင် ကဵုဒါန် ကုညးဗျုဇမၞော်တုဲ ဂွံ အာဲကၟာဲရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်(သကမ္မကကြိယာ)လ္ၚဵု ဖျာ်ပရးပတိတ် အက္ခဝ်ကၟက်မၞုံပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ် (သကမ္မကကြိယာ) တၞဟ်မွဲပၠန်။ ပိုဒ်နာမ်လေဝ် ဒှ်မာန်။ လဆောဝ် အကြာအက္ခဝ်တမ်ပိုဒ်ကြိယာ ကဵုအက္ခဝ်ကၟက်ဂှ် ပြံက်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ပိုဒ်ကြိယာဂှ် ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်ကီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၠာဲ(တလာဲ) =  တၞာဲ၊တဏာဲ၊တမၠာဲ၊တမၞာဲ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြာပ် = ကရာပ်၊ တရာပ် = ကမြာပ်၊ တမြာပ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) အက္ခဝ်(ဇ) မဒှ် ဂကူသကမ္မကကြိယာ(ကမ်မွဲ၊ ကမ်ၜါ)ဂှ် ဖျာ် ပရးပတိတ် အက္ခဝ်(ဇ) မဒှ်လက်သန် ကၟက်( -် )ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်ရ။ ဗီုပြင်ပြယိုက်တုန်၊ ပိုဒ် သကမ္မကကြိယာ(ဗျတ်) ဖျာ်ပရးပတိတ်မ္ဂး ဒှ် ပိုဒ်နာမ် (ဗ + ဇတ် = ဗဇတ်၊ ဗ္ဇတ်။) အကြာ အက္ခဝ်(ဗ)ကဵုအက္ခဝ်(ဇ)ဂှ် ပြံက်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)မ္ဂး ဒှ် ပိုဒ်နာမ် (ဗ + မ် + ဗတ် = ဗမ်ဇတ်၊ ဗမ္ဇတ်။) ဇကုပိုဒ်နာမ်(ဗဇတ်၊ ဗ္ဇတ်)ဂှ်ရ လဆောဝ် ပလဝ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာကီု။ သ္ၚဳရံင် ၜါ ၀က်ကျ သၟဝ်ဝွံတုဲ တီကၠးရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သုင်     = သၟုင်၊သမုင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဒၠုက်(ဂၠုက်)     +                ဒၞုက်(ရနုက်)၊ဒမၠုက်၊ဒမၞုက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သမ္တီ။ လဂွံအဓိပ္ပါယ်ပိုဒ်နာမ် ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဒၞဲါဝွံ ဂွံ ကဵုပြ၀၊ပူဂဵုဂှ် ဂၠိုင်၊ ဂွံ ကဵုအရာ၀တ္ထုမမိက်ကုမွဲမွဲဂှ် အောန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
စိုတ်ဗိုန်ဂၠက်ဒၟံင် ပ္ဍဲစက်သံင်သာ၊ ဍုင်နိဗ္ဗာန်အဴ ဟမိက်စဴအာ၊ လင်တဳအရီု သရီုတဏှာ၊ ဂလက်လဝ်ဟေင် သတ္တံသေင်ဟာ၊ ညံင်စိင်ဂၠက်ပ္ညဳ လင်တဳဆာဆာ၊ ပိုက်ဇိုက်ဟွံမာန် ဂစာန် ဗၠိုက်အာ၊ လံအာဗိုန်က္ဍင် သ္ဒေင်သၠင်လ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ ဒဒိုက်လောန်ပ္ညဳ စံင်တူဖဳဒွါ၊ စိင်ဇၟူဂှ်ဟေင် ဒှ်တဴသေင်ဟာ။
(လိက်ဓနဉ္ဇယျကုမ္မာ)
(လိက်လၟေတ်တမြံင်၊ ၁၁၃၂၊)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်၊ ဇုဇကပဝ်၊ ပဉ္စမ၀ဂ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇြုင် = ဇရုင် = ဇမြုင် (ရ္ဇုင် = ရဇုင် = လဇုင် = လယုင် = လျုင် = လမျုင်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကၠဵု ကျူ။ ကယူကၠဵု။ ရမျှာင်ကမျူကၠဵု။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သ္ဍိုင် = သဍိုင် = သမ္ဍိုင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာ           |     ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်တၟအ်မန်သုဲသဳခုင်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၞာတ်တ္ၜဴ၊ တၞာတ်တ္ၜဴ။
လလဳစဳပျး အကးခဏ။ ဗစဳခဏ။
(ဒၠဵု)ခၠံင်          +                ခၞံင်၊ခဏံင်၊ခနံင်၊ခမၠံင်၊ခမၞံင်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
တရာဗညာတုန် ကသပ်မဂြိုဟ်ကဵုသၟီ ဍေံမချပ်ပၠန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠေါန် = ဂလောန်၊ ဒလောန် = ဂမၠောန်၊ ဒမၠောန်
တၠပညာ ဒမဟွံဝိဝိင်တုဲ ၚုဟ်မံင်တွဵု၊ မွဲဂတတိုန်အာ အကြာညးဝိဝိင်တုဲ လှိင်ကြိုပ်မံင်တံ။ ညံင်ရဴချေဟ်ပရမ် ထောံကၠေံ ချေဟ်ဂရုဲတုဲ ကဆဟ်တိုန်အာကီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၠဟ်  (တလှ်) +       ထၞဟ်၊ထနှ်၊ထဏှ်၊ထမၠဟ်၊ထမၞဟ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကျူ = ကယူ = ကမျူ
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ယွံဒေ၀တဴတံ မတုဲတေံ အဲဍိက်မဒ္ဒဳတမၠင်ပဒေသဳ စွံလဝ် ဇာလဳကဵုကဏှာဇိုန်၊ ဖျိုန် ကဵုဝေသန္တဝ်၊ နူယး ဒဵုသဝ်တ္ၚဲ အဲဍိက် စိုပ် ပဏ္ဏသာ ဇာလဳ တံင်တဲ၊ သ္ဍဲကဏှာဇိုန် မဴ တှ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠေင်၊ ဒၠေင် = ဂလေင်၊ ဒလေင် = ဂမၠေင်၊ ဒမၠေင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မဟာဇန်ဂမၠိုင် ရပ်ကေတ် ထိုင်ဖျေဲပရှ်ေတုဲ ကၠုင်ကောံ ပ္ဍဲတရင်သ္ၚိသေထဳရ။ အိန် ကဵုပံက်ကၠေံ ဂၠံဒမေပ်ရတ်ထပှ်ပြကာတုဲ အဲ ကဵု ဒါန် ကုမၞးတံရ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(လိက်သုဓနု)
ဖျိဟ်၊ ဖျေဟ် = ဗစိဟ်၊ ဗစှ်ေ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒိုဟ်     = ဒၟိဟ်၊ဒမိဟ်
-
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သၟီယီုကြံကြ တုပ်လေံကၞဟ်၊ ယာံကၠဟ်ဏာသွံ ညိဟွံရုဲစှ်၊ ဒးကၞာင်ကၞာင်ကဝ် သၠဇဝ်ဍောင် ပြဟ်၊ ကဵုလေံတၞဟ် ယာံကၠဟ်စုတ်ဒး၊ ၜတ်ကြံင်ဂတောဲ ဒးတုဲအိုတ်သ္အး၊ ကၞာင်သၠဒကာတ် ဟွံညာတ်တၞး၊ ပိုဲသတ်လိုက်ဗာ တုပ်ပမာပျး၊ ဗီုသစ္ဆုအဴ တြုံဗြဴအဲညး။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သေဒကမ္မ၊ ပွမဒုင်ဇရုင် ပတိတ်ပဠက်၊ ပွမအုပ်ပဠက်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြိုက် = ဗရိုက်၊ ဗမြိုက်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဲဒှ်မၞိဟ်ဒုဟ် ညးက္ဍုဟ်ကြံကြ၊ ပိုဲမၞိဟ်ပနေဲ ညးပၠေဲပိုဲရ၊ မိကဵုကောန်မွဲ ဒဒိုက်ယဲသြ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ပ္ဍဲကာလသွံ ကောန်အဲထောံနန်၊ သၠောံသ္ၚာကျာ် ယာတ်ဍာ်မစောန်၊ ခအှ်အဲပၠန် ပ္ဍဲကၠတ်နန်လွိ၊ ယာတ်လွံက်လအိတ် ဍာ်မိတ်ဒမၠိ၊ မလတက်ကီု ပ္တုပ်ဗီုရသိ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗျာတ် = ဗယာတ် = ဗမျာတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠာန် = ကၞာန်၊ကဏာန်၊ကမၠာန်၊ကမၞာန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တောဝ်  = တၞောဝ်၊တနောဝ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
= ဂရောပ်       - ၀တ္ထုဂြောပ်ဗဒန်၊
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(ဇာတ်စူဠဓနုဂ္ဂဟ၊ ပဉ္စနိပါတ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
စၠး = စလး = စမၠး
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကုသဵုကံတၟုဲ ပ္တုဲလဝ်ကိုပ်ကၠာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ဇမ္မုပတိ၊ မာံဒေံဍောတ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠေတ် = ကလေတ်၊ တလေတ် = ကမၠေတ်၊ တမၠေတ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဒြပ် ၂၄ ကသာပ် ကလိဂွံတုဲ၊ ဥပ္ပဲါ နွံ ကုအဲရ ဂးတုဲ၊ ပ္ဍဲထာန်မညန် ကဵုတရင်ဍုင် ဇရဳဍာ်မွဲ ထၜုတ်လဝ်တုဲ၊ ဒလေင်ကမတ် ၅၀၀ မဂၠေင်လောပ် တရင်ဍုင်။ နမသုင်ဍာ်ဟေင် ဥပ္ပကာ လၟိုန်ဟေင်။ သင်္ဃာတ် မ ဥပ္ပကာ ပိုဲ ဂၠိုင်သန်။ မူရဴပွမွဲမွဲ မကဵုပတုဲရော။ ဒလေင်ကမတ်တံ ဂး။
(ဇာတ်စူလသေထိ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာအစွောံ)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဂိုဏ်ဒစိတ်တုဲ ဟီုပ္တုဲလင်္ကာ စှ်ၜါဒေသ၊
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠေါင်၊ ဒၠေါင် = ဂလောင်၊ ဒလောင် = ဂမၠောင်၊ ဒမၠောင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်)
+                ဂၠေါင်(ဒၠေါင်)    +                ဂၞေါင်၊ဂနောင်၊ဂမၠောင်၊ဂမၞောင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြေန် = ဂရေန် = ဂမြန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠတ်            +                ကၞတ်၊ကမၠတ်၊ကမၞတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်ဗြရတ်ဣဏင်ကင်ရဳ၊ မင်ရောဂေါ၊ ကွာန်ကြေဝ်၊ ၁၂၇၆၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇန္တာဃာရ၊ သ္ၚိဇရုင်ပဠက်၊ သပက်ဍာ်။ ၀င်္ဂဝါရ၊ ထၟာဲဇရုင်။
ပြာ် = ပရာ် = ပမြာ်
ပ္ဍဲကဵုဘ၀အတိက်တေံ ပူဂဵုတံဂှ် မၞုံကဵုပွမသ္ကာတ်မြဟ် မတ္ၜေဟ်လက် ဂမှဳဗမၞး မိမအစာ အယုဝုဍ္ဎိ သဳလဝုဍ္ဎိတံဂှ် ဍေံတံ မဂစိုတ် ဒဵုလအိတ်လမျီု၊ ပူဂဵုတံဂှ် ကၠတ်စ ဒၠစ ညံင်ကဵု ကမၠတ်စောရတံဂှ်လေကီု။ ပူဂဵုတံဝွံ မ္ဒးအာဒှ် ပြိုတ် ပ္ဍဲကဵုထာန်တံဂှ်ရ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်နယသမုတ်ဒြဳ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ဂြီု) ဂြာံ = (ဂရီု) ဂရာံ = (ဂမြီု) ဂမြာံ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကဝ်                               ကၟဝ်၊ကမဝ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်တၟအ်မန်သုဲစဳခုင်၊ မုက်(ဂ)၊ ပၞောန် ၂၂၊ ၂၃)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ထောင်  = ထၟောင်၊ထမောင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
အံသဗဒ္ဓက = ယာတ်ကၞေဟ်၊ ယာတ်လၜက်ပၞး။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျောန် = ဗစောန် = ဗမ္စောန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ရုပ်ဗရိုက်မတ် ပ္တောံၜတ်ဟွံမာန်။ (လိက်သောဝါန်လဟောင်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တွဟ် = တဝှ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇၞော် = ဇနော် = ဇမၞော်
ဂၠိပ် = ဂလိပ်၊ ဒလိပ် = ဂမၠိပ်၊ ဒမၠိပ်
အဲမဒှ်တဴ စဴနာဲဗြဴပန်၊ သီုသရာဲစှ် ဒယှ်တှ်သန်၊ ဇမၞော်ဒိုဟ်ပန် ၚောဲသန်ဍုင်ရး၊ ကြဳဇှ်လေံအဲ ဇၞော်ဇျှာသြဲသ္အး၊ ကွတ်တဴကွတ်ပါင် ကဵုဒှ်သာင်ညး၊ ဆဵုဝါတ်ပိုက်တဲ မွဲဟဂတး၊ ပ္ဍဲစၞန်တဲ ဒေါဝ်ပေဲါဂွံဇၞး၊ ဗဗွဲကြဴဂှ် ယဝ်သ္ဒဟ်မ္ဂး၊ သ္ဂောံကြီုတမ္ညဝ် ဒေါဝ်ပေဲါဇၞော်ကၠး။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠေဟ် = ကၞေဟ်၊ကဏှ်ေ၊ကနှ်ေ
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဂြဟေဆိဏ္ဏ ပုနသင်္ကြာ ပသံသာရေ၊
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခၠင်               +                ခၞင်၊ခဏင်၊ခမၠင်၊ခမၞင်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
နိကန္တိက သောကတုဲညိ အယတိကေ၊
ဥပမာမွဲ ဥပမဲဗ္ဂန် ပ္တန်စှ်ကၠာရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ထဝ်သြန်ကီု ဇကုမကီု ဆဗၞတ်ထနိက်ဇိုင်တြုံအဲ ဟွံဒး။ မူအဲ သ္ပ ကဵုထဝ်သြန်မရော။ အဲ ဟွံဒး ဂနပ်၊ လ္ပကၠုင်ဟီု။ အဲ ဟွံကလင် အရေဝ်မ၊ အမ္မရ ဂး။ ညးဂှ် ကၠုင်စကာ ညးတၟေင် ကဵုကၠုင်ပၠန်။ နနဲသာ်ဝွံကီု ထဝ်လ္ၚီလ္ၚီ ကဵုဏာ ဟီုဂး စေံဏေံ လှေံလှန် ဗွဲမလောန် ၜိုန်ဒှ်ကီု စိုတ်ဗြဴ ညံင်ကၞက် ညံင်တၟံဨကြက်ဂန်ကီု ကသဳဟွံမာန်ဟေင်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဒၠေါင်(ဂၠေါင်) = ဒၞေါင်၊ဒနောင်၊ဒမၠောင်၊ဒမၞောင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂစေံတံရော ဟောဟောရေင်ဂျ၊ ကနောတ်ဍာ်မိတ် ကြဝိတ်သၞဲသၞ၊ ဂဇဲတုန်ရ သီုပြဝါ၊ လိုက်ထောဝ်ပူပါ ပဝ်အာလဆန်၊ သာရိကာကြေင် ပဝ်ဝေင်ဓမြန်၊ သီုစံဗ၀က် ဗမက်လီၜန်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သင်္ဂဒါ)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဗစပ်ပိုဒ်ၜါဂှ် ဖျပ်ကၠေံတုဲ ကျာ်တြဲ သမှ်ကၠေံ ဇာတ်ရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇြောတ် = ဇရောတ် = ဇမြောတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြာံ = ဂရာံ၊ ဒရာံ = ဂမြာံ၊ ဒမြာံ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
မိဒးတၞဟ်ကီု ယီုကေတ်ဖျဴဏာ၊ တိုန်မံင်ဟာန်ကျဝ် သွဝ်တုဿိတာ၊ သီုကဵုသုခါ ပြာကတ် တဴတုန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဒဒှ်ဒပ် ပ္ဍဲန၀င် ပိဒပ် လီု ဂွံတီ၊ တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ပၞောတ်က္ဍင်သန်။ နွံအသံ ကဵုအာဲမည်ဒြာ အာကုတ်ကၠေံ က္ဍိုပ်မၞိဟ်မကၠောံၜဳတံ။ နူသၟီအမာတ်ဒိန်မၞိက်ရတ် ဂွံမိင်၊ ကၠုင်ဖျေံ က္ဍိုပ်၊ လ္ၚောဝ်ပတီ။ နွံအသံ ကဵုခစိုတ် မၞိဟ်မကၠောံၜဳဂှ် ပူဂဵုတံဝွံ ၜိင်ကၠောံ ၜဳ၊ ကၠုင်ကေတ် ပရာ် ကဵုသၟဝ်ဂၠးဂတာဇိုင်ထဝ်ရောင်။ ဗဵုလဗးတံဝွံ သ္ဂောံဒုင် အဝေါန်ဟွံသေင်။ သၟီဇၞော်ပိတၠတေံ ရောင် ဒုင် ဇဟတ်လဝ်။ ဗဵုလဗးတံဝွံ အာတ် ဒါန်လမျီုညိ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မုခ၀ဋ္ဋ = ထၟောင်ပါင်ဗဗေင်၊ ပၞံက်ထၟောင်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠေဟ်   = ဂၞေဟ်၊ဂနေဟ်၊ဂမၠေဟ်၊ဂမၞေဟ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝိ၀ရ = ထၟောင်မထောင်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇူ) ဗျူ = ဗဇူ = ဗမ္ဇူ
ယွံသူရိယ ယဝ်နာဲဟွံပၠိုတ်၊ စသဳဖဵုမ တလလေံဗိုတ်၊ လီလေဝ်ဟွံဖဲ ပ္ဍဲမိပလိုတ်၊ တလ စက်ဗိုတ် ဟွံပၠိုတ်ဆတ္တဝ်၊ မိတ်တမံအိန် အလိန္ဒသွဝ်၊ ဃောပါကဇာတ် ဂ္ညိဂ္ညာတ်ကျိုင်ဝ်၊ ပၞာန် အသူ လတူဂန္ဓဝ်၊ မတိုန်ဆဳဒဝ် မလံသဝ်ဟာ၊ ဟသေင်ဗ္ဒိုအ်ဇူ ဗျူချေံသိန္ဓဴ၊ ဟသေင်ရာဇု သတြုနွံဟာ၊ မၞိဟ်ဒေ၀တဴ မဒမြဴမံင်၊ ကုဲသၞုဲမံင် မၞးဟဂံင်ပၠိုတ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ဓမ္မပဒ၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရ်မဥ်၊ မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇဲ) ဗျဲ = ဗဇဲ = ဗမ္ဇဲ
(ဇး) ဗျး = ဗဇး = ဗမ္ဇး
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ယာတ်လွံက်ဗ္စောန်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချောတ် = ကသောတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဒဇန်တုပ်တဴ ကွဴထောံခပေဲါ၊ ဒဇန်ကၠဗြန် စကောန်မွဲတဲ၊ ဒဇန်တံင်ရက် ဂလက်ကောန်ပြဲ၊ တိုပ်ပ္ဍဲတိပၠန် ကောန်ဟွံရံင်မွဲ၊ ဒဴထောံဗြဴရော သၞောဝ်ဒါန်ကောအဲ၊ ဒဇန်ပန်ပြဲ နာဲမွဲပေင်အိုတ်၊ မူသ္ဂောံစွံစိုတ် ချိုတ်ကွေံရကော။
ဂၠက် = ဂလက်၊ ဂမၠက်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
စၠေဟ်   =       စၞေဟ်၊စမၠေဟ်၊စမၞေဟ်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဂြဟေဗျိညး ဂရိုဟ်ညးကၠာ ဟာကဵုစှ်ေရ၊
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြုန် = ဗရုန် = ဗမြုန်
ယင်ပုမီစ်မတလေႝယ်မီစ်စိ ဇၞောက်။ (ပမိက် မတလအဲ မိက်စိ ဇၞော်။)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ခေါတ်                             ခၟေါတ်၊ခမောတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
* ဒၠဲါ = ဒၞဲါ၊ဒနာဲ၊ဒမၠာဲ၊ဒမၞာဲ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဆီဗမြိုက်။ တၞံကဝ်သၠဗမြိုက်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ယင်ဍူင်အရိမဒ္ဒနပူရ် ရောဝ်မ. . . . . . တက် နတၞက်ဗိသေႝယ်ပန် ရ္ဂေားဒ။(ဇြိုဟ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်တၟအ်သုဲစဳခုင်၊ မုက်(ၚ)၊ ပၞောန် ၁၀၊၁၁၊၁၂၊၁၃၊၁၄)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျိပ် = ဗစိပ် = ဗမ္စိပ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇုက်ဗၞင်။
ဂဏ္ဌိကပတ္တ = ဗဗေင်ဒွက်၊ ဗဗေင်တက်သၞာဲဗနအ်(ဗဗေင်ဗၠအ်လဝ်)။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
နဳရာဲကံဗိုတ် မိင်အိုတ်ဟွံမှာ၊ ညံင်နာ်ဂၠဲါသြော် ယိုက်ဂၞေါ်ဂြင်သ္ကာ၊ ကလာင်ဒျာန်တိုန် လိုန်သဗာန်ကျာ၊ နာ်သၟတ်ကၟိုပ် စိုပ်ဘိမ္မသာ၊ ကံနာ်ဟီုတိုန် ဟဂွံဇြိုန်ညှာ၊ အဲကၠုင်သွိင် သၟီဇမ္မုကၠာ၊ အဲကၠုင်ဇြောတ်ဆီ သၟီဘိမ္မသာ၊ အိုဿီုဂြိုဟ်ကြုတ် ကိတ်ဒကုတ်ဏာ၊ ညံင်သ္အာညံင်သ္အာ ဘိမ္မသာရ။
(ပြကိုဟ်လောကဝိဒူ၊ ကျာ်ဇၞော်ဗြကာဲ၊ ၁၀၃၆)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ကောန်ရဲဒမၠဂမၠိုင်ဂှ် ဖျုန်ဗမ္စိန်ဂှ် ဍေံ ဟွံကဵု၊ ဖျုန်ထမၞေက်ဂှ်ရောင် ဍေံ မကဵု။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂွ (ဂၠိ၊ ဂၠေံ) = ဂ၀
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠေဲ = ကလေဲ၊ တလေဲ = ကမၠေဲ၊ တမၠေဲ
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ဗ + ဇတ် = ဗဇတ်၊ ဗ္ဇတ် (သကမ္မကကြိယာ၊ နာမ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
နဲမဂွံဖျာ်ပရး ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်(-်) အက္ခဝ်(ယ) သၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ဖျာ်ပရးကေတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂံက်၊ဂေါက်                        ဂၟံက်၊ဂမံက်၊ ဂၟေါ်၊ဂမော်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ယွံတလညး သၟိက်သိုက်ဂးမာ၊ ဖျိုက်ညးတုဲဟေင် ဂွံသိုက်သေင်ဟာ၊ ပ္ဍဲလိုက်ဂွံသိုက် ပလိုက် ဂွံမြာ၊ ယဝ်ပၠေင်ညးမာ လေင်စိုပ်ကၠာအဴ၊ ချိုတ်ဒးနရက် တူဂၠက်ဒၟံင်တဴ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ရုပ္ပါရီုဂြဲ ဂြင်တၟံမွဲရ၊ ထောံဖျေံဂလက် ဂၠက်ပ္ဍဲသြဃ၊ ယာံဟွံဟံင်ပ္တိုန် လံဗိုန်အာရ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗမၞးဂှ် လောဘစသဳဖဵုညးတုဲ အမှုဇၞး(ဇမၞး)ဂှ် ကယျကၠေံ၊ အမှုကျ(ကမျ)ဂှ် ဇၞးကၠေံ၊ ဗမၞး ပ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၟိင်ဒေ၀တာ၊ ဒပ်တ္ငေယ် ကာလ်ဂၞသၟိင်ၐြီတြိဘု၀နာဒိတျဓမၟရာဇဂေါး ဒိန္ဒုဗိန္တောန် မဟာဇန် ဂုံလောင်၊ ယင်ဗိနြုအနုမောဒနာ ဗိနြုတိ ႝဟိန် ကိသႝး ဗိနြုသာဓုကာရ် မမဟာဇန်ဂုံလောင် သ္ပစိ ရောဝ်ဗိနြုပြေယ်ဇုံနောက် ဍေယ်ကာလ်တိဍေႝယ်ဗိ ႝတံကုံ။ (ယွံသၟိင်ဒေ၀တဴ၊ ကာလ သၟိင်သြဳတြိဘု၀နာဒိတျဓမ္မရာဇဂှ် ဒၠေံါဗ္တောန် မှာဇန်ဂမၠိုင် ဗရုအနုမောဒနာ ဗရုအထိုင်အသး ဗရုသာဓုကာ မမှာဇန်ဂမၠိုင် သ္ပစိ ရဴဗရုဗြဲဇမၞော် ပ္ဍဲကာလပ္ဍဲဗတံကီု။)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒက်     = ဒၞက်၊ဒနက်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠေက်          +                ကၞေက်၊ကဏေက်၊ကနေက်၊ကမၠေက်၊ကမၞေက်
သၠိင် =  သၞိင်၊သမၠိင်၊သမၞိင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၟဝ်က္ဍိုင်ကျာ်သြဳ ဗနဳဘောဂ၊ စှ်တရဴလ္ၚီ သမ္တီမှောင်မှ၊ သဳကၠဳဗမြုန် ဍိက်သ္ကံကုန်ကွ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကျ (သကမ္မကကြိယာ)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠေတ်   = ဗၞေတ်၊ဗနေတ်
ပၠံက် =  ပၞံက်၊ပဏံက်၊ပနံက်၊ပမၠံက်၊ပမၞံက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂိုတ်                               ဂၟိုတ်၊ဂမိုတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၠီ(လီ) = တၞီ၊တဏီ၊တမၠီ၊တမၞီ
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(လိက်ပဋ္ဌမဗောဓိ၊ မင်ဍိက်လ၊ ၁၁၆၀)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠတ် = ဂလတ်၊ ဂနတ် = ဂမၠတ် (ဂမၞတ်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ယွံကောန်ဗြဴသၟီ ဒှ်သမၞိင်စိုတ်၊ ပ္ဍဲစိုတ်ဒေံကွေံ သလှ်ေကောဝိုတ်၊ ဟွံစိုပ်နာဲတုန် ဂုန်အဲဒးချိုတ်၊ ပအောန်စိုတ်ညိ ရမိကြက်ဗိုတ်။
(၁) ကၠေဟ်လၜက်။
ရုပ်ဇၞတ်ဇာဒိသိုင်။ စၞတ်ရုပ်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ပြကိုဟ်လောကဝိဒူ၊ ကျာ်ဇၞော်ဗြကာဲ၊ ၁၀၃၆)
(ဇတ်) ဗျတ် = ဗဇတ် = ဗမ္ဇတ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရမဥ်၊ မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠာတ်           +                ကၞာတ်၊ကဏာတ်၊ကနာတ်၊ကမၠာတ်၊ကမၞာတ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
နရာမိလ္လ သီုဗဵုလဗးဂြောဝ်ဂတာစိင်ချေံဒြပ်ဇကု အနိင်အခိုင် ဇက်တိတ်ကၠုင်၊ ပ္ၚောံပြင် ဇကု တံဇိုင်တၠညးရာဇာဓိရာဇ်ပၠန်။ တၠညး ညာတ် ပ္ၚောံကၠုင်ကေတ် ပရာက်ဂှ်ရ ဗ္စာရဏာ ကောန် ညးကောန်အဲ လေပ်ဒှ် သာ်ဝွံကီု။ နွံအသံ ဟီု ကဵုနရာမိလ္လ၊ မၞး လ္ပဒိုက်စိုတ်ရ၊ ပ္ၚောံကၠုင်ဖျိုန် ဇကု ကဵုအဲ၊ အဲ သ္ဒုင် သဇိုင်မၞး၊ ဍုင်တခေင်ဂှ် အဲ ဗတိုက် ကလေင်ကေတ်ကဵုပၠန်၊ ဂးတုဲ ကဵု လာပ်ပသ္သကာ ကုနရာမိလ္လ ညံင်ကြိုက်တန်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကုဉ္စိကာဆန္ဒ = ထၟောင်ပၞံက်(ၝောံကသအ်)(သ္ၚိကသအ်)။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠါံ = ဂလာံ = ဂမၠာံ
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
---
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပၞောဝ်ညးဂမၠိုင် ဒမံင်ကျိုင်သွဝ်၊ လတာဒေဝဳ ကျာ်သြဳဗြဴသွဝ်၊ ညံင်ဇုက်လလဳ ဗစဳတၟံထဝ်၊ ဒေဝဳဗြဴသွဝ် သၟိက်ဂွံဒ္ၚေါဝ်ရောင်။  လျးၜတ်သွဝ် ဒှ်ဒၚောဝ်မတ်၊ ၀က်သၞေက်ပတ္တာံ စေလာံ ဒွက်ရတ်၊ ဆစက်ပ္ၚန် ဇၟန်ပနတ်၊ ဒေဝဳဗြဴရတ် ကၞတ်ရုပ်ရောင်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇ၊ ဇောအ်) = ဗျ (ဗျောအ်) = ဗဇ(ဗဇောအ်) = ဗမ္ဇ (ဗမ္ဇောအ်)
ထဴနာဲနာတ်ရ ပဒှ်သာ်လွာ၊ ဗိုက်ယာတ်တူရူ ပအ္ၚဝ်ဗၠာဲ၊ ဗုင်တေင်တလာဲ နာဲနာတ်ဗာလာ၊ ပလောံသာလေင် ခိုက်ဖေင်သာခါ၊ ဗဝိုက်ဂၠိက်ဆာဲ ဗၠာဲတံကျအာ၊ ရပ်ပၞိက်သၠတာ ဗျဏာ လာဘာ၊ ဒရေင်ဇကု အနုဒေါင်ယာ၊ ဂစေံမောဝ်တိုဟ် ဗၜိုဟ်ကၞိင်ၜါ၊ မှတ်ဗက်သဗာန် ပ္ၚောံ ဋ္ဌာန်ဖျာ၊ ၀က်ပ္ကဴတမျာ် ကွာ်ကၠုင်ဇာနာ၊ သော်ပ္ကဴဗိုင် ထဴဝေင်ဂြိုင်အာ၊ နာဲနာတ်ဗာလာ သ္အီဂြိုင် အာတဴ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်မေဃသန်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ပ္ဍဲဗစှ်ေရ ဆိဏ္ဏဒကုတ် သဂုတ်ဂလာန်၊
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်မိၝောံနန်)
ဗ + မ် + ဇတ် = ဗမ်ဇတ်၊ ဗမ္ဇတ် (နာမ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
= တမ္ၚေတ်      - ၀တ္ထုတ္ၚေတ်ရပ်၊
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်တၟအ်သုဲစဳခုင်၊ မုက်(စ)၊ ပၞောန် ၄၀)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပၠေဲ      =       ပၞေဲ၊ပနေဲ၊ပမၠေဲ၊ပမၞေဲ
ၚေက်ဂၞေဟ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သၠပတ်တဖုဿဘဏ္ဍိက)
ယြဴဒဒိုက်မွဲ ညး စ္ဍးကၠေံ အဲ နူဍာ်ဂှ်ရ၊ ဂှ်ဒဒိုက်ဂှ်လေဝ် ဟဒှ် ပရိုက်စိုတ်အဲ။ ယြဴဒဒိုက်မွဲ အဲ မ္ဒး ဇာကမှန်ရ၊ ဂှ်ဒဒိုက်ဂှ်လေဝ် ဟဒှ် ပရိုက်စိုတ်အဲ။ ယြဴဒဒိုက်မွဲ အဲ မ္ဒးထနေန်တဴ စိုတ် ပ္ဍဲကဗြဴဂှ်၊ ကဗြဴ ဒးဗက်အာကၠေံ ညးသ္အာင်တုဲ ကဗြဴ သ္ဍိုက် အဲတုဲ ကဗြဴ မ္ဒးစံင်တူတဴ ကဵုအဲဂှ်ရ မပြိုက်တဴရောင် ဂးတုဲ ကကၟက်ဂှ် ယာံတဴ လတူဗတဳဂှ်ရ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချာတ် = ကသာတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
မၞိဟ်တမၞီတမၠာန်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ဘဝါ ဘဝံ ဝိနတိ သံသိဗ္ဗတဳတိ ဝါနံ။ ဘဝါဘဝံ၊ န်ဘ၀အတိက်ပစ္စုပ္ပန်အနာဂတ်ဂှ်။ ဝိနတိ သံသိဗ္ဗတိ၊ ဍေံဗျှိင်ကဵုတဴ။ ဣတိ၊ ဟိုတ်။ ဝါနံ၊ ဝါနမ္ဂးကဵုဍေံ။ ညးဓဝ်မစဴတိတ်ရော ဂးမာ၊ တဏှာ မတိတ်။ ဝါနတော နိက္ခန္တန္တိ နိဗ္ဗာနံ။ ဝါနတော၊ နူတဏှာမတွံဂးဂြိုပ်မဗျှိင်ကဵုသတ္တံ ဂမၠိုင်ဂှ်။ နိက္ခန္တံ၊ ဍေံမတိတ်ဗၠး။ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်မ္ဂး။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠိန်၊ ဒၠိန် = ဂလိန်၊ ဒလိန် = ဂမၠိန်၊ ဒမၠိန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ဗၠာဲဘာ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠီု၊ ဒၠီု = ဂလီု၊ ဒလီု = ဂမၠီု၊ ဒမၠီု
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်သင်္ဂဒါ၊ ၁၂၉၃)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၠာန်(လာန်) = တၞာန်၊တဏာန်၊တမၠာန်၊တမၞာန်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇဵု) ဗျဵု = ဗဇဵု(ဗယဵု) = ဗမ္ဇဵု (ဗမျဵု)
(ဇိပ်ကၠိပ်) ဗျိပ်(ကလိပ်) = ဗဇိပ်(ကလိပ်) = ဗမ္ဇိပ်(ကမၠိပ်)
(ဇာပ်) ဗျာပ် = ဗဇာပ်(ဗယာပ်) = ဗမ္ဇာပ်(ဗမျာပ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇြိုန် = ဇရိုန် = ဇမြိုန်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
သာ်ဂှ်မဒှ်၊ ဂလာန်လွောဝါဟာရစနာဲဝွံ မူဟိုတ်တၠအဲမဟီုပလီု က္တောဝ်မတ်ဝွံရော။ ဒုဟ်တၠအဲ မၞုံရောင်။ ဒုဟ်အဲ ဟမွဲရ။ ဒုဟ်ပါင်တၠအဲ မကယျစ တၠအဲရောင်။ အဲ ကယ တၠအဲဟသေင်၊ ဗောဓိသတ် ဂး။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
မိင် ဂလာန်ရသိတံတုဲ တ္ၚေက်ဂှ် မိက်ဂ၀ကၠေံ ရသိတံတုဲ ပဉ္စမဂါထာ သ္ဂးပၠန်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ညံင်ဆံက်ထုဲဟေင် ပ္ဍဲဒနင်ကၠာ၊ တံကၞတ်ဟေင် ဟွံတီသေင်ဟာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ထၞက် = ထဏက်၊ ထမၞက်
ခါဂှ် သၟီမရူ ကၠုင်ဟီု ကဵုဗညာ။ ပိုဲ အာဗက်ဝေင် ဒြာဲတလိင် ပ္ဍဲဂြိုပ်၊ နာဲပိုဲဗညာ အာ ဟွံဒှ် အာ။ ဗညာ ဟီု၊ စိင်ဖ္ဍိုက် ဟွံမောဲ။ စိင်အတဗၠဲဂှ် ယဴ ဂလေံ ကဵုအဲ၊ အဲဍိက် သ္အာ။ ဂွံရ သၟီမရူ ဂး။ ယးဂှ် စိင်အတဗၠဲ ကဵုပလံင်နင် ကဵုဗညာ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဖျုန်ဂၞေဟ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ယွံကောန်ရုပ်ထဝ် ဒၚောဝ်မတ်မ၊ ကောနာဲဂှ်ရ မုဒေသတဴ၊ ကော်နင်ဗဵုပၠန် ညိရကောန်ဂၞဴ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ယွံလေဝ်သၟိင်ဗၠာဲ နာဲမိင်ရဟာ၊ သမၠီုဝွံရ ပမမြက်စာ၊ ချပ်ဂၠဲါဒြပ်ရတ် သာတ်ဗျတ်ဂင်္ဂါ၊ ညာတ် လျးတ္ၚဲတိုန် အရှိုဏ်လျးအာ၊ ပ္ဍဲဂတာဍာ် လမၠာ်တဴကၠာ၊ ညံင်ထဝ်ကလောံ ဂွံညာတ်တုဲမာ၊ ဗၠိုပ်မှာသၟိတ် ပ္တိတ်ဒြဟတ်ကၠာ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲအနဳ ပလွဳပရာ၊ ဒဵုခန္ဓလီု ညးဟီုသေင်ဟာ၊ ဟိုတ်နူ လွဳလုတ် လဟုတ်ဇိဝါ၊ သၟိင်နဲသမၠီု ပ္ကီုလွဳပရာ၊ မိတုပ်မာ နဲဂတာၜဳ၊ ဗတ်သၟိင်ပ္ကီုလွဳ ဒဵုဏှဳခန္ဓ၊ ညံင်သမၠီုဂှ် ဖေက်ဒှ်သၟိင်ရ၊ ဟိုတ်နွံမေတ္တာ ဖေက်မှာခန္ဓ၊ ကၠာဟသ္ဍိုက်ဂွ ပၠန်စဴရသၟိင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠေဝ် = ကလေဝ် = ကမၠေဝ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂွိင်၊ ဒွိင် = ဂဝိင်၊ ဒဝိင်
ပြိုက် = ပရိုက် = ပမြိုက်
တ္ၚေတ် = တၚေတ် = တမ္ၚေတ်
ဒြာတ် = ဒရာတ် = ဒမြာတ်
ဂၠဟ် = ဂလဟ် = ဂမၠဟ်
မသက္ကုယဲ မသက္ကုဘဲ မသက္ကုပရိုက်ဂှ် ကဵုအဲ ဂွံဒှ်ညိ၊ သာ်ဝွံ သၟီ ပတ္တာရာဒနာမိက်ရ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ဗီုပြင်၀က်ကျတုန်၊        (၁) ညးတအ် သာတ်ဗျတ် ဍာ်ကၟာ။ (သကမ္မကကြိယာ ဗျတ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
စၠောံ = စလောံ = စမၠောံ
ဇၞး = ဇနး = ဇမၞး
ကျာ်ဇမၞးမာ။
ကောသၟိင်ပ္တီပၠန် မိတ်သမ္ဗန္ဓ၊ မိမဒှ်ကီု သၟဟ်လမျီုမ၊ ဟိုတ်သၟိက်ဂွံဒ္ၚေါဝ် လ္ဂူကဵုမှာယျ၊ သတ် ဍာ်လ္ၚီကိုဋ် ကောဇၞးအိုတ်ရ၊ မတ်ဗြဲကောအဲ မပြဲတေဇ၊ ဟိုတ်မဇၞော်စိ ဣဒ္ဓိဗလ၊ ဂွံဇၞး လက်တိုဝ် ဗိုလ်ကိုဋ်ဟက၊ ကောကၠုင်စိုပ်ပၠန် နန်ပါသာဒ၊ ကြဳဇှ်သစ္စ တလအဝဲ၊ ကောမဂွံဇၞး ဇမၞးမပြဲ၊ ဂွံသွာလၞီ သမ္တီဒေံအဲ။
ဂလာန် မဟွံဒး စိုတ် မဒှ် မၠေံက္တောဝ် ခါဗမၞး မ္ဂး၊ ဟယိုက် သဇိုင်တုဲ ဒြပ်ၜါလ္ၚီနာင် ကယ ကၠေံ။ ဂလာန် မဒှ် သ္ဍိုက်စိုတ် တသိုက်က္တောဝ် ကာလဗမၞး မ္ဂး၊ သဇိုင်စောတ်ကၠံသီုဖအိုတ် ဖ္ဍိုက်မသ္ဇိုင်ဂှ် ယိုက်ဏာတုဲ ဒြပ်ၜါလ္ၚီနာင် ဇနးကဵု။ ဟိုတ်မဂွံဇၞးကဵုဒြပ် ဗမၞး မဂွံအိုဟ်တၟိုဟ် စိုတ် ဗွဲမလောန်သေင်ဟာ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(၂) ညးတအ် သာတ်ဗဇတ် ဍာ်ကၟာ။ (သကမ္မကကြိယာ ဗဇတ်)
ဇတ် (အကမ္မကကြိယာ)
ဇ + ၀ + တ် = ဇ၀တ်၊ ဇွတ်
သမ္တီ။ (ဗမ္ဇတ်)ဂှ် ဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ဗမ်ဇတ်)ညိ။ လ္ပဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ဗမ်မဇတ်)ညိ။ ပိုဒ်နာမ်သၟေဟ် မၞုံကုအက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)လဒေါဝ်တံဂှ် ဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်နနဲဝွံအိုတ်ညိ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒင်      = ဒၞင်၊ဒနင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဒြီု (ဂြီု) = ဒရီု (ဂရီု) = ဒမြီု (ဂမြီု)
ဂၠဲါ = ဂလာဲ = ဂမၠာဲ
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်ဝါရဝေါင်သ)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
လိက်အသံဟေင် ပြေင်သ္အးဇၚး၊ သီုမဒးရး ပၠးကဵုတဆိပ်၊ အမာတ်ပ္ကောံယဵု ပ္ဍဵုတူကၞိပ်၊ သီုမဇိပ်ကၠိပ် ဒက်ဖျိပ်ကၠေံတုဲ၊ လ္ၚောဝ်ဗြဴလွုဲ သုဲတိတ်အာရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠတုန် ဒြေပ်ဒလိုဟ်အာ သီုဗဟေက်၊ အာဒတုံစှ်ေ ပ္ဍဲကမၠိုင်မွဲရ။ မၞိဟ်ဂမၠိုင် ညာတ်တုဲ နလွဟ်မဂၠိုင် ပြိုက်တုဲ ဒးပ ကာဂစိုတ်ရ။ ဖျုန်ကၠဂှ် ဍေံ ကေတ်ဏာရ။
ဒ္ၚေါဝ် = ဒၚောဝ်၊ ဒဟောဝ်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇဳ) ဗျဳ = ဗဇဳ = ဗမ္ဇဳ
ယွံကောန်တလ ပြမရာဇာ၊ မနိက်အဲပ္ညဳ သေထဳကၠတ်ဏာ၊ ဗတ်သ္ဂောံမနိက် အဲဍိက်ဂှ်မှာ၊ သ္ဂောံဗျတ်တဴစိ ဍာ်စိသေင်ဟာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
နာဲမိဗြဴရတ် ကၞတ်ကျာ်သြဳ၊ တလပလေဝ် စမ္ပာဒေဝဳ၊ စမြိုတ်သြံက်ဗ္ဂောဝ် ပ္ကဴထဝ်ဖျဳဖျဳ၊ သၞာဲ ခဏံင်စက် ဒွက်မတ်ဗစဳ၊ သၞေက်မၞိက်ဂဵု လျးလဟဵုနှဳ၊ ကလာဗီုစက် ဗဒက်ကာံပ္ညဳ၊ သြိုတ် ယာတ်ကြာထဝ် ဗွဝ်ဖျဳဖျဳ၊ ရုပ်သာ်ကျာ်သြဳ ဗနဳစရာဲ။
(လိက်သောဝိန်ဇဲယ၊ မာံရောဂေါ၊ ၁၂၆၉)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠအ် = ဗၞအ်၊ဗနအ်၊ဗမၠအ်၊ဗမၞအ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သၟီရာံ၊ နာဲကၠဵုဇု)
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇီ) ဗျီ = ဗဇီ = ဗမ္ဇီ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇြာဲ = ဇရာဲ = ဇမြာဲ
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျပ် = ဗစပ် = ဗမ္စပ်
သင်္ကြာသန်ပ္ကာန် ပ္ကာန်ဒှ်သလှ်ေ သန်ဗစှ်ေရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သန္ဓိကလေင်ဇၞော်၊ အလုင်၊ ကွာန်လှာ၊ ၁၂၄၄)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကုဉ္စိကာ = ပသဲကောန်ပၞံက်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ဗဵု၊ ဒ္ၚေါဝ်၊ မၠာ်၊ သ္ၚဳ၊ မဲ၊ ရံင်၊ ကျောဝ် = ပြယာဲဝေါဟာရရောင်။)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ယင်ရိသိမဣမောအ်ဗိသၞူမဇၞောက်ရိဒ္ဓိအာနုဘာဝ်ဂေါး ကောမ်ကုဨယ်စိ ဍေး သ္ကန္ဒံ ဍူင် သိသီတ်။ (ရသိမဟိမုဗီသၞုမဇၞော်ဣဒ္ဓိအနုဘဴဂှ် ကေုာံအဲစိ ဍေံ သခၞံ ဍုင်သိသိတ် (သရေ ခေတ္တရာ)။)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ပသံသာကီု ဟီုထိုင်သးညး ဟေင်ဒးဆန္ဒ၊
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇိင်) ဗျိင် = ဗဇိင် = ဗမ္ဇိင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ယွံဒကာအဲ သဒ္ဓါပြဲဂ္ညိ၊ သၟီဇမ္မုနာ ရာဇာန်သာန်ထိ၊ ကဵုသၟီပဿိုန် လမိုန်ဆက်ဂၠိ၊ သၟီပဿိုန်က္ၜိင် ဒွိင်ဘင်တသိ၊ စိုပ်ကၠုင်အဲကျာ် ထာန်ပရာ်ပိ၊ ပ္ဍဲဝေလုဝိုန် ကွိုန်ဘာဇြက်ဗျိ၊ သ္ဂောံသာရဝါတ် ဗၠးဥပါတ်ဂ္ညိ၊ လမုဟ်ဝွံကၠာ သတြုပါမြိ၊ ပ္ဍဲဒကာအဲ ဝဳဝဲဆက်ဖိ၊ စိုပ်ထာန်ရတ်ပိ ညိပဒွိင်ဂွဲါ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(လိက်ဘိမ္မာကလံကျာ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠောံ၊ တၠောံ = ကလောံ၊ တလောံ = ကမၠောံ၊ တမၠောံ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ခဂ္ဂေါဟတ္ထဇဲယကုမ္မာ၊ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖရမ္မ၊ ဍုင်သေံ)
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ယွံၝဲနာဲဗြဴ ဒကဴနန်ဗၠဲ၊ ၝဲမှတ်မြီမြန် သီသန်မင်မွဲ၊ ပကဵုဒေံဒှ် လ္ၚဟ်န်တူယဲ၊ ဟီုပၠာံဗဇး ညံင်ဇးရၝဲ၊ ပကဵုသ္ၚိတ်သ္ၚဲ မိမင်မွဲညိ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
အဏုမာန်ဂှ် ကြဳဇှ်က္ဍင်ပြ၊ ဂအဳရိရ ယက္ခယိုက်နင်၊ ထမၞက်ဖလှေက် ကဵုလှေက်လင်လင်၊ မၞိဟ်ထမၞက်ဂှ် ယဲဒှ်ချိုတ်သ္တင်။
စြိုတ် (သြိုတ်) = စရိုတ် = စမြိုတ်
ဂွါတ်၊ ဒွါတ် = ဂဝါတ်၊ ဒဝါတ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သ္ၚာစၞေဟ်။ ဥတ္တရာသင်္ဂ = ယာတ်စၞေဟ်ဇမၠိင်။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ယင်ဗြောဝ်ပ္ဇုမဒုက်မသျောအ်တုံၜာယ်လာမီဂုံလောင်ကုံ နဂိရ်ဂေါအ်ငူသ်မဂ္လောင် ဍေးတ္အေး သိသ္ဂိး။ (ယင်ဗြဴဗယုမဒိုက်မသွံတမှာဲလမဳဂမၠိုင်ကီု နဂဂွံၚုဟ်မဂၠိုင် ဍေံတံ သသ္ဂေဟ်။)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ကျ = ကယ၊ ကယျ = ကမျ
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
နဲမဂွံဖျာ်ပရး ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်(-်) အက္ခဝ်(ဇ) သၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ဖျာ်ပရးကေတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
နရက်မရနုက်ကုစှ်ၜါဂှ်လေ အယဘလိသနရက် ဂး ယၟု။ ပမင်နရက်တံဂှ် ရပ်ကေတ် သနန်ပသဲမဂဵုလဟဵုတဴဂှ် ဍေံတံ ဍန် ပါင်သတ်နရက်တံဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုလတူတိပသဲဂှ် ဍေံ ဓဇက်ပ္တိုန်တုဲ နကဵုကၞတ်ပသဲမဂဵုဍာဲတဴဂှ် ရပ်ကေတ်၊ စုတ် ဇရေဟ် သီုတဲၜါ ဇိုင်ၜါ၊ တိုက်ဂနက်လဝ် ကၞက် လတူတိပသဲဂှ်ရ။ သတ်နရက်တံဂှ် ညံင်က ဓဗိုတ်ပ္တိုန် လတူသြင်ဂှ်ကီု သတ်နရက်တံဂှ် မ္ဒးထပိုတ်ထပိုင်တဴဟေင်။
အဏ္ဍဇၜါဂှ် ဣသိ ဂွံဖျဴ၊ ထောံလဝ် ပ္ဍဲဇမြပ္ကဴ ဗၞတ်မလံတုဲ ဍေံ က္တဵုဒှ် ကောန်ၚာ်ၜါရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ပဒုမ္မ၀တဳ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
(လိက်ဗောဓိသတ်စှ်၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်နာဲမိ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ၜံက်ခလင်။ ဟီုခလင် ကတောဝ်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကုဉ္စိကောသက = ကၞပ်ကောန်ပၞံက်(ကောန်ကသအ်)။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပညာဝိဓူရတၠပညာဂှ် ညံင်ကံဗန္ဓုလ မကလှင်ကၠေံ ကောန်သၟီလိစ္ဆဝဳ ၅၀၀ သီုခြပ်ပသဲတံဂှ် ခၠင်သာတ်အာ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ဗျု = ဗယု(ဗဇု) = ဗမျု(ဗမ္ဇု)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠေံ = ကလေံ၊ တလေံ = ကမၠေံ၊ တမၠေံ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
မင်ဗၠာဲဂှ်အဵု တွဵု မကဵုမိ၊ ဟိုတ်ဒါန်ဟွံမွဲ အဲမွဲမွဲသ္ၚိ၊ လုပ်စရင်ကၟာဲ ညးဂၠဲါဟီုဗျိ၊ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဝွံစိ မိပနိသြဲ၊ ယဝ်ပၠန်စဴမွဲ အဲဒှ်ဂ၀။
ဂွဳ = ဂဝဳ
ဓာတ်မတဴကၠာ ပ္ဍဲအကာသ၊ ညံင်မနွံရ ကဵုစိတ္တဇဴ၊ ပ္ဍဲဂၞေဟ်အရံင် စှ်ေကၠုင်ဒၟံင်တဴ၊ ယာတ်ဂဝဳ သၟတ် ဇွကဏတ်ဘဴ၊ မ္ၚးမွဲထပ် ပ္ဍဲမွဲထပ်အဴ၊ သီုမဂ္ညိကၠာ မဏ္ဍိကာဗြဴ၊ ဟွံဂွံတူအဴ ညံင်ရဴကၠေင် သွဟ်။
ယွံမိဗြဴရတ် ရုပ်ကနောတ်ညး၊ မိအဲမံင်ရ ပဒွိင်တဟး၊ သန္ထာန်သော်က္ဍိုပ် နန်ဗဒိုပ်လျး၊ မိပတဟး ကောဒးစိုပ်ပၠန်၊ နာဲအဲပဒှ် တူယဲလ္ၚဟ်န်၊ ကောကၠုင်စိုပ်ပၠန် နန်ပါသာဒ၊ ပဒှ်ဟုံဇြ မံင်ရရုပ်ထဝ်၊ ဒၟံင်ရရုပ်ထဝ် ဒၚောဝ်မတ်မ၊ ဂကန်ကဵုမိ သိရိအဂ္ဂ၊ နာဲဇၟူသေတ သၟီတလညး၊ ကၠေံပြာသာတ်ထဝ် နန်ဗွဝ်လျး၊ ဍိုက်စိင်ဇမၞး ဂတးစဴတုန်။
ဟၟဲပၟတ် ဒမတုပ်ကေုာံသဘဴထၞိန်၊ ဟၟဲတမ္ၚေတ် ဒမတုပ်ကေုာံသဘဴပၞောတ်၊ ဟၟဲဇာဂရောပ် မဒတုပ်ကေုာံသဘဴဒမၠု၊ ဟၟဲကြုင် ဒမတုပ်ကေုာံသဘဴတဟင်။
ဂၠေံ = ဂလေံ = ဂမၠေံ
ဂွါန်၊ ဒွါန် = ဂဝါန်၊ ဒဝါန်
(ဇာတ်နန္ဒိဝိသာလ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ပုဏ္ဏထပ်ကြဴ စွဴဗစှ်ေတုန် ဖဍုန်နိဒါန်၊
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုအက္ခဝ် (ဇ) မဟွံပြံက်စုတ်အက္ခဝ်(ဗ) ပ္ဍဲတမ်ပိုဒ်ဂှ် ဒှ် ဂကူအကမ္မကကြိယာရ။ ဗီုပြင် ပယိုက်တုန်၊ ဇတ် ရောင်။ ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ(ဇတ်)ဝွံ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်နာမ်မ္ဂး အကြာအက္ခဝ်တမ်ပိုဒ် ကြိယာ(ဇ)ကဵုအက္ခဝ်ဂစိုတ်(တ်)ဂှ် ပြံက်စုတ် အက္ခဝ်(၀)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၟက်(၀)တုဲ ဒှ် ပိုဒ်နာမ် (ဇ + ၀ + တ် = ဇ၀တ်၊ ဇွတ်။) ဂကူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပ္ဍဲကဏ္ဍဝွံ နဲမဂွံပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်နာမ်ဂှ် ကြိယာ မွဲကဵုမွဲ ဟွံတုပ်ရင်သ္ကံ။ စိုပ်စိုပ်ကဏ္ဍဍေံ သ္ဂောံတီကၠးပၠန်ရ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်မိၝောံနန်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ခြာ = ခရာ = ခမြာ
(လိက်တၟအ်သုဲစဳခုင်၊ မုက်(က)၊ ပၞောန် ၄၄)
ခၠင် = ခလင်၊ ခလှင်၊ ကလှင်၊ ခမၠင်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
(ဇဝ်) ဗျဝ် = ဗဇဝ် = ဗမ္ဇဝ်
ပါန်မုတ်ပါန်ခဳ ဗဳသ္ကဝ်ဒယှ်၊ ကၠောန်ဗွဲပရဟ် တုဲဒှ်တုဲကၞာတ်၊ ခနှံပြာသာတ် ကၞာတ်ဒယိုင်မွဲ၊ ကဵုတုဲပရဟ် ဆထပှ်တ္ၚဲ၊ ကဵုအသံကၠာ တလဇျှာသြဲ၊ အစာဗဳသ္ကဝ် ဟွံဂံင်ဗျဝ်တ္ၚဲ၊ စဳရေင် သၟဟ်သ္တး ၀င်မ္ၚးအပ္ဍဲ၊ ဇာထဝ်ဇာသန် သီုကောန်ပကဲ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
လမာဂၞဴယာဲ ဟာဲမဂေါဝ်လောန်၊ မိမသ္ဍိုက်လောန် ကောန်ဒဒေံအဲ၊ ဟညာတ်ရုပ်ထဝ် ဒၚဝ် မတ်ယာဲ၊ သြိုဟ်မိနူဒၞဲါ သာဲအာရကောန်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဇၠတ်(ဂၠတ်) = ဇၞတ်၊ဇနတ်၊ဇမၠတ်၊ဇမၞတ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သုဓနု)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ခြံင် = ခရံင် = ခမြံင်
(လိက်ဝါရဝေါင်သ)
ယင်ကန္တရ်ဂၞသၟိင်ၐြဳတြိဘု၀နာဒိတျဓမၟရာဇဂေါး ကျာက်ဗုဒ္ဓတလေႝယ် ညာစ်စိ တလေႝယ် က္တိရ်က္အိမ်။ ကာလ်ကျာက်ဗုဒ္ဓတလေႝယ် က္တိရ်က္အိမ်ဂေါးစိ နောရ်ဂၞိသ်ပန် ယိယႝာသ်တုရောဝ် သာက် ဍေး တီတ်စုပ် ဗြဟၟလောက် ဍေံ တိန်အာရ်။ ဗောယ်သၟရ်စိ ယိယႝာသ်ဂေါး ဍေး အာရ် ကိလေႝား အုတ်တိဍာက် ကျာလ်၊ ဗောယ်ဂၞင်စိ အုတ်ဒိသ်ပန် ကးမောယ်လကၑ ကောဋိစက္ကဝါလ် ဍေး အာရ်။ ဗ္လးဂေါးစိ ယိယႝာသ်ဂေါးတူန် လောပ် မုခဝါရ်ကျာက်ဗုဒ္ဓ တလေႝယ်ကုံ။ တလေႝယ်အာနန် ညာစ် အသ္စရ်ဂေါး လ္ငောရ်ယိလ် ကိန္တာဇုင်ကျာက်ဗုဒ္ဓ တလေႝယ်တူယ်၊ ယုက် သုံၜုပ်တေယ် သၟာည် ရောဝ်ဝေါအ်။ မ တိလႝ ပ ကိရ်ဣမ်ဝေါအ်စိ မုဟေတ်ယော။ သက်ကုဟေတ် ကျာက်ဗုဒ္ဓတလေႝယ်ဂုံလောင် သိက္အိမ် စိ ကးသက်။ ရောဝ်ဂေါး တလေႝယ်အာနန် သၟာည်ဒ။
(လိက်တၟအ်မန်သုဲစဳခုင်၊ မုက်(က)၊ ပၞောန် ၁၉၊၂၀၊၂၁၊၂၂၊၂၃၊၂၄၊၂၅၊၂၆၊၂၇၊၂၈၊၂၉)
လျးၚေက်ဗစဳ ညံင်ဗနဳရတ်၊ ဂရိုင်ဂေါဝ်သ္အး ကအီဒးဗၞတ်၊ ရမျှာင်ညံင်တွိင် မိင်ဒးဥမတ်။
(လိက်ဇဲယျဒတ္တ)
အလုံဂြိုပ်ဟေမ၀န် ကမၠေဝ်ဂမ္အတ်တဴ လလံင်တမ္ညဝ်တဴရ။ (သၠပတ်အရုဒုမ္မ)