cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဥရောပ
ယေန်သၞာင် အခိုက်မၞိဟ်ဥရောပဂှ် ဒှ်ဂကောံမၞိဟ်ရးပလိုတ် မစေန်ဆက်ကၠုင် နူကဵုဂရိတ်တမၠာ ကေုာံ ရောမတမၠာ။ ကြဴနူ အေန်ပါယျာရောမ သရိုဟ် ပ္ဍဲ ၄၇၆ အေဒဳ ကေုာံ ကောန်မၞိဟ်တအ် ပြံင်မံင်ပဒတဴဒေသနာနာတုဲ ခေတ်တြေံဥရောပ စိုပ်ကၞောတ်အိုတ်တုဲ ဒှ်ကၠုင် ခေတ်လဒေါဝ် မဒှ်ခေတ် လညာတ်ဘာသာခရေတ်ယာန် မဓလီုလဝ်ရ။ နူဂှ် လညာတ်ကောန်မၞိဟ်ရေနာသာန်၊ ပါန်ကွတ်ရေနာသာန် ကေုာံ ကွတ်သိပ္ပံရေနာသာန် ကတဵုဒှ်တုဲ အရာဂှ် ဗဒှ်ကဵု ခေတ်တၟိဥရောပ။ စတမ်နူ ခေတ်ဂမၠာဲ (Age of Discovery) နကဵု ဂကူပဝ်တူဂြဳ ကေုာံ ဂကူသပိန်တအ် တိတ်တရဴ ဗက်ဂၠာဲဒၞာဲတၟိ၊ အရာတၟိတုဲ ဥရောပဂှ် ဒှ်ကၠုင်အရာအဓိက ပ္ဍဲကေင်ကာဂၠးတိ (ဝါ) ကောန်ဥရောပ ပကဵု ညံင်ဂၠးတိ ဂွံဆက်စၠောအ်ရေင်သကအ်ရ။ အကြာ ဗွဝ်ကၠံ ၁၆ ကဵု ၂၀ ဂှ် အဝဵုသြဇာ ဥရောပ မပကဝ်လဝ်နဳ ကုတိုက်တၞဟ် ဗီုကဵု တိုက်အမေရိက၊ တိုက်အာဖရိက ကြပ်သီုဖအိုတ် ကေုာံ တိုက်အဝ်သတြေလျ ကေုာံ တိုက်အာရှ ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင်တအ်ရ။
ခေတ်ပညာ (Age of Enlightenment)၊ နူဂှ် တဝ်စၞေဟ်ပြင်သေတ် (French Revolution) ကေုာံ ပၞာန်နပောလေယာန်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု လညာတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ အခိုက်မၞိဟ် ပ္ဍဲကဵုတိုက်ဂှ် ညံင်ဂွံပြံင်လှာဲ နူကၞောတ် ၁၇ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု တမ်လဒေါဝ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံရ။ တဝ်စၞေဟ်ကွတ်စက် (Industrial Revolution) ဂှ် စကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဗြိတိန် ပ္ဍဲကၞောတ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ၊ အရာဏအ်ဂှ် ပကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်မၞိဟ် ဥရောပပလိုတ် ဂွံပြံင်လှာဲ ဂွံဇၞော်မောဝ်ရ။ ပၞာန်ဂၠးတိၜါအလန်ဂှ် စကတဵုဒှ် နူကဵု တိုက်ဥရောပ၊ ပၞာန်ဂၠးတိတအ်ဂှ် ဖန်ကဵု ညံင်ဂွံဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်ဥရောပပလိုတ် မအုပ်ဓလီုဂၠးတုဲ စတမ်နူ လဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံသဵုဗိယေတ် ကဵု ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံအမေရိက ဒှ်ကၠုင် မၞိဟ်အုပ်ဓလီုဂၠးတိရ။ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ပၞာန်လၜိုဟ်ဂှ် ဥရောပ ပါ်အာၜါက္ဍိုပ် မကရေက်ဂှ် ဒှ်ဂကောံနေတဝ် မဒှ်ဂကောံပလိုတ်၊ မွဲဂကောံဂှ် ဂကောံလိက်ကသုက်ဝါသဝ် မဒှ်ဂကောံဗမံက်။ ဗီုဏအ် ကတဵုဒှ်လဝ် စဵုကဵု တဝ်စၞေဟ် ၁၉၈၉ ကေုာံ ကၟာင်ပါလေန်သရိုဟ်ရ။
ယၟု
In classical Greek mythology, Europa (Εὐρώπη, Eurṓpē) was a Phoenician princess. One view is that her name derives from the ancient Greek elements εὐρύς (eurús), "wide, broad" and ὤψ (ōps, gen. ὠπός, ōpós) "eye, face, countenance", hence their composite Eurṓpē would mean "wide-gazing" or "broad of aspect". Broad has been an epithet of Earth herself in the reconstructed Proto-Indo-European religion and the poetry devoted to it. An alternative view is that of R.S.P. Beekes who has argued in favor of a Pre-Indo-European origin for the name, explaining that a derivation from ancient Greek eurus would yield a different toponym than Europa. Beekes has located toponyms related to that of Europa in the territory of ancient Greece and localities like that of Europos in ancient Macedonia.
There have been attempts to connect Eurṓpē to a Semitic term for "west", this being either Akkadian erebu meaning "to go down, set" (said of the sun) or Phoenician  'ereb "evening, west", which is at the origin of Arabic Maghreb and Hebrew ma'arav. Michael A. Barry finds the mention of the word Ereb on an Assyrian stele with the meaning of "night, [the country of] sunset", in opposition to Asu "[the country of] sunrise", i.e. Asia. The same naming motive according to "cartographic convention" appears in Greek Ἀνατολή (Anatolḗ "[sun] rise", "east", hence Anatolia). Martin Litchfield West stated that "phonologically, the match between Europa's name and any form of the Semitic word is very poor", while Beekes considers a connection to Semitic languages improbable. Next to these hypotheses there is also a Proto-Indo-European root *h1regʷos, meaning "darkness", which also produced Greek Erebus.
ပရဟိတဂှ် ၜတ်ကၞာတ်ကဵုပၞောန်ၚုဟ်မးမၞိဟ်
ပရဟိတဂှ် ၜတ်ကၞာတ်ကဵုပၞောန်ၚုဟ်မးမၞိဟ်
ပ္ဍဲလောကဝွံ မၞိဟ်နွံဒၟံၚ်ဂကူစုၚ်ရ။လ္ၚဵုဂှ် ဂုဏ်ဖဵုဇကုဟေၚ် ရေၚ်တၠုၚ်ရ၊ ဂုဏ်ဖဵုညးမွဲသ္အာၚ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ပုဟ်။ လ္ၚဵုဂှ် ဂုဏ်ဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်ဟေၚ် ရေၚ်တၠုၚ်ရ။ ဂုဏ်ဖဵုဇကု ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ပုဟ်။ လ္ၚဵုဂှ် ဂုဏ်ဖဵုဇကုလေဝ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ပုဟ်၊ ဂုဏ်ဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်လေဝ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ပုဟ်။ လ္ၚဵုဂှ်ဖဵုဇကုလေဝ်ရေၚ်တၠုၚ်၊ဂုဏ်ဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်လေဝ် ရေၚ်တၠုၚ်အိုတ်ရ။          ဂုဏ်ဖဵုဇကု၊ ဂုဏ်ဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်ဟီုဂှ် ဆေၚ်စပ်ကဵု ဖဵု (၂)ဂကူဏံတုဲ ပူဂဵု (၄)ဂကူ မ္ဒးပါ်ကဵုရ။ ဂွံသောၚ်ကၠး က္လေၚ်ဟီုထ္ၜးကဵုလၟေၚ်ဂၞန်သၚ်္ချာပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကဵုပူဂဵု (၄)ဂကူဏံဂှ် ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ်ဇကုလေဝ် ရေၚ်တၠုၚ်၊ ဒတုဲဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်လေဝ် ရေၚ်တၠုၚ်၊ "အတ္တဟိတ" ကီု သီု "ပရဟိတ" ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်သီု (၂)ဂကူဂှ် ပြဲအိုတ်ရ။        ပူဂဵုဂုဏ်ဖဵုဇကုလေဝ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်၊ ဒတုဲဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်လေဝ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်၊ "အတ္တဟိတ" ကီု သီု "ပရဟိတ" ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ်ဟွံကၠောန်သီု (၂)ဂကူဂှ် ပရေံအိုတ်ရ။           ဟိုတ်ဂှ်ရ သှ်ေဒၟံၚ် သွက်ဂွံပၠံၚ်ဒၞာဲဒုတိယရ၊ ဒးဟီုနကဵုပူဂဵုမ္ဂး
(၁)  ပူဂဵုက္ဆံၚ်ပထမ (၂) ပူဂဵုက္ဆံၚ် ဒုတိယ (၃)   ပူဂဵုက္ဆံၚ်တတိယ (၄)   ပူဂဵုက္ဆံၚ်စတုတ္ထ သရောပ်ပံၚ်တုဲ ဒှ်အာပူဂဵု (၄)ဂကူရ။
ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ် ဂုဏ်ဖဵုဇကုကဵုဒတုဲဖဵုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ပူဂဵုကဆံၚ်ပထမ၊ ပူဂဵုပြဲအိုတ်ရ။ ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ် ဂုဏ်ဖဵုဇကုသၟးတုဲ ဒတုဲဖဵုညးဂမၠိုၚ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုက္ဆံၚ်ဒုတိယ။ ပူဂဵုရေၚ်တၠုၚ် ဒတုဲဖဵုညးဂမၠိုၚ်တုဲ ဂုဏ်ဖဵုဇကုဟွံရေၚ်တၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုက္ဆံၚ်တတိယ။
ပူဂဵုဂုဏ်ဖဵုဇကုလေဝ် ဟွံရေၚ်တၠုၚ်၊ ဒတုဲဖဵုညးမွဲသ္အာၚ်လေဝ်ဟွံရေၚ်တၠုၚ်ဂှ် ပူဂဵုက္ဆံၚ်စတုတ္ထ၊ ပူဂဵုပရေံအိုတ်ရ။ ပူဂဵု (၄)ဂကူဏံဂှ် နူကဵုသၠုၚ်အိုတ် စဵုကဵုစိုပ် သဝ်အိုတ် သ္ဒးပြေၚ်လၟေၚ် ဂၞန်သၚ်္ချာမ္ဂး
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
သုခမင်္ဂလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်အံင်ဇၞး
ဘာသုခမင်္ဂလ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်အံင်ဇၞး၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၆ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၈ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနေလင်္ဂဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၀၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
Hans Christian Andersen
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် (Hans Christian Andersen)( (ၜံင် ၂ ဨပြဳ ၁၈၀၅ ပ္ဍဲဍုင်အဝ်ဒေန်သေ၊ ဒိန်မက်၊ စုတိ ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၈၇၅ ပ္ဍဲဍုင်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန်၊ ဒိန်မက်) ဝွံ ဒှ်အစာချူလိက် ဂကူဒိန်နေတ်တုဲ ပေါမ် ညးမချူလဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် မြဟ်တဴ အလုံလိုက်မွဲတုဲ နကဵု ၜိုတ် ၁၅၀ ဘာသာပြင်င် ကၠာဲစၠောအ်လဝ်ရ၊၊ ပါဲနူ ပေါမ်တုဲ ကဗျ၊ ဝတ္ထု၊ ပျးဇာတ်ကီု သီုကဵု ရုပ်ဓၚေပ်စက္ခောတအ်လေဝ် ညးကၠောန်လဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ကီုရ၊၊ ညးဝွံ ဒှ်အစာချူလိက်မြဟ် ပ္ဍဲကဵုခေတ်ထဝ် မဆေင်ကဵု လိက်ပတ် ဂကူဒိန်နေတ်တုဲ သီုဒှ်မၞိဟ် မဖန်ဗဒှ်လဝ် ဂကူပေါမ် Tingseventyr မွဲကီုရ၊၊
ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ကေုာံ ဒုင်ဗလိုပ်
ဟေန်သ် ခရိရှာန် (အာန်နာသာန် ဂှ် ဒှ်ယၟု လက္ကရဴ (ဝါ) ဒှ်ယၟု တၞောဝ်ဗဳဇ) ၜံင်တိတ်ကၠုင်ဗက်ဂှ် ဒးဒုင်မ္ၚဵုၜါတ္တဇာံ (ဗလိုပ်) ဟဂှ် ညံင်ရဴ ကောန်ၚာ်တၞဟ် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်ကီုရ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကောန်ၚာ်မၜံင်တိတ်တုဲ ချိုတ်ဂၠိုင်တုဲ ကၠာလမျီုဟွံတိတ် ဂွံဒုင်ဗလိုပ်ဏာရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်စၟတ်သမ္တီဘာကျာ် မဒှ်လိက် မစၟတ်သမ္တီ ပရူမသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲဘာကျာ် သင်ဟေန်သ် (Sankt Hans Kirke) ဍုင်အဝ်ဒေန်သေ ဂှ် ချူလဝ် ၜံင်ပ္ဍဲအခိင် ၂ နာဍဳဗတံ ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ ၂၊ ၁၈၀၅ တုဲ အစာတွဟ် မလုပ်စၞးမွဲ ဒုင်ကဵု မ္ၚဵုဗလိုပ်ရ၊၊
ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ ၁၅ ဂှ် ကလေင်ဒုင် မ္ၚဵုဗလိုပ်ဍာ် ပ္ဍဲဘာကျာ်တုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ညးခုတ်ကဵုယၟု ဟေန်သ် ခရိရှာန် (Hans Christian) ရ၊၊
လိက်စၟတ်သမ္တီ မ္ၚဵုဗလိုပ်ဍာ် (မတုပ်ကဵု လိက်စၟတ်သမ္တီသၠးဂၠံဂဝ်) ပ္တိတ်ကဵု ပ္ဍဲဂိတုနဝ်ဝေမ်ပါ သၞာံ ၁၈၂၃ ရ၊၊ ဟိုတ်နူကဵု မဆေင်ကဵု ပရေင်အာဲ (အပါနော်ချိုတ်) ဒှ်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ဂှ် ဗွဲကြဴ ထပ်ဗပေင်စုတ်လဝ် နကဵုတင်စၟတ် ဒဒှ်ရ ၜံင်လဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိဒကဲဂၠံင် ဂၠံင်ဟေန်သ် ယေန်သေန် ၄၃ (Hans Jensen Stræde 43) မဒှ်ဒၞာဲ မကၠောန်လဝ် တိုက်ထ္ၜးပျး မဆေင်ကဵုညး (Museum H. C. Andersens Hus) ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်ရ၊၊
ပ္ဍဲလိက်စၟတ်သမ္တီဒုင်ဗလိုပ်ဂှ် စပ်ကဵုမိမတုဲ စၟတ်သမ္တီလဝ် ဗီုဏအ်ရ၊၊ အပါ သၟာဒၞပ် အာယုက် ၂၂ ဟေန်သ် အာန်နာသာန် (ၜံင် ၁၇၈၂ စုတိ ၁၈၁၆ သီုဒှ်ကောန်ပၞာန်) မိ အာယုက် ၃၄ အာန်နာ မာရိ ကောန်ဝုတ်အာန်နာ သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ စှ်ေဒၞာဲ ပ္ဍဲဘာကျာ် သင်ခနုတ် (Skt. Knuds Kirke) ပ္ဍဲဍုင်အဝ်ဒေန်သေ ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၊ ၁၈၀၅ ၜါဂိတု ကၠာဟွံသၠးဂၠံဂဝ်၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အာန်နာမာရိ ကလိဂွံလဝ် ကောန်ဝုတ်မွဲ မၞုံယၟု ခရေန် မာရိ၊ ဆဂး ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကောန်ဝုတ်ဂှ် အာမံင် ပ္ဍဲသ္ၚိမိနော် လပါ်မိရ၊၊
ဘဝကောန်ၚာ်
ကာလညး ကလိဂွံအာယုက် ၆ သၞာံဂှ် အာမံင် ပ္ဍဲဘာပုဂ္ဂလိက (pogeskole) ကြဴညိ ဘာဂှ် ဒှ်အာ ဘာသွက်ကောန်ၚာ်ဂျူ၊ ကြဴညိပၠန် ဒှ်အာ ဘာသွက်ကောန်ၚာ်ဒိုက်ဂတ်ရ၊၊ အပါညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မဗ္တောန်ကဵုညးတေအ် ပ္ဍဲသ္ၚိ လိက် အစာချူလိက်ဒယှ် Holberg တုဲ ပကဵုညးတေအ် ညံင်စိုတ်ဂွံလုပ်စ ပ္ဍဲလဝေင်ဇာတ် ကေုာံ မဆေင်ကဵုယေန်သၞာင်ရ၊၊
စိုပ်သၞာံ ၁၈၁၂ ဂှ် အပါညး ဒးတိတ်အာပၞာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် အလဵုအသဳ နွံပၟိက် ကောန်ပၞာန်တုဲ ကော်ကောန်ရဲဗ္ၚဂမၠိုင် သွက်ဂွံလုပ်ပၞာန်ရ၊၊ အပါညးတေအ် တိတ်အာပၞာန် ပွိုင် ၜါသၞာံတုဲ ကလေင်စဴကၠုင် ဒှ်ယဲ၊ ကလိဂွံဂွဵုဂွိုက် တုဲပၠန် သၞာံ ၁၈၁၃ ဂှ် ဍုင်လေဝ် ဒးဒုင်ဒေဝါလဳတုဲ သြန်ထံက်ပင်ကောန်ပၞာန် မဂိယဲဂှ်လေဝ် ဟွံကလိဂွံ၊ စိုပ်သၞာံ ၁၈၁၆ ဂှ် အပါညး ဒးထောအ်အာရ၊၊
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် အာဝေင် အာဗဵုဒၟံင် ရုင်ပေါဲအဝ်ဒေန်သေ တုဲ ဂွံဆဵု ဂွံဗဵုကေတ်လဝ် ဗီုကောန်မှိင်ရဲဇာတ်ဂမၠိုင် မချဳဓရာင်ကီုရ၊၊
ကြဴနူအပါဂှ် ဒးထောအ်အာတုဲ ပ္ဍဲသ္ၚိဂှ် ဝါတ်ဒိုက်အာ ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် နဒဒှ်ကွးဘာဗ္တောန်ကမၠောန်မွဲဂှ် လုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲရုင်စက်ဇိင်ပလောအ် ကြဴနူဂှ်တုဲ အာလုပ်ကၠောန် ပ္ဍဲရုင်ၜံက်ရ၊၊ ကမၠောန်ဂှ် သွက်ညးတေအ် မဒှ်မၞိဟ်မဍိုန်ၜတ်မွဲတုဲ ကၠောန်ဟွံမာန်တုဲ ကလေင်ပလံင်ဏာ ဇရေင် ဘာကောန်ဒိုက်ဂတ်ရ၊၊ နူကဵုဘာသာဂှ် ညးတေအ် ဂွံဗ္တောန် ဆေင်ကဵု ဘာသာခရေတ်ယာန် ကေုာံ ဂၞန်ရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် မိညး ကလေင်စှ်ေဒၞာဲ ကုသၟာဒၞပ်မွဲပၠန်ရ၊၊ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ဂှ် ဒးပြံင်တိတ် နူကဵုသ္ၚိ မဒှ်သ္ၚိဘဝကောန်ၚာ်ညး ပ္ဍဲဂၠံင် Klingenberg ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ ၁၈၁၉ တုဲ ပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲဂၠံင်ပၠန်ရ ဂတဂှ်ညိရ၊၊ ဟိုတ်နူအကာဲအရာ မိဇကု မစှ်ေဒၞာဲတၟိ၊ ဒးပြံင်သ္ၚိတၞဟ်တုဲ စိုတ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် မိက်ဂွံပြံင်တိတ် နူကဵု ဍုင်အဝ်ဒေန်သေ ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင် ဒှ်မာန်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ၈ ဂျူလာင် ၁၈၁၉ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် ဒုင်မ္ၚဵုဒုင်ဝန် ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇၞော် ဍုင်အဝ်ဒေန်သေ (Odense Domkirke) နကဵု အစာဓရ်ဇၞော် မဒှ်ညးမကဵုမ္ၚဵုဒုင်ဝန် ကုကောန်တၠဒြပ်တအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုလိက်စရင် မ္ၚဵုဒုင်ဝန်ဂှ် အစာဓရ်ဇၞော်ဂှ် ချူလဝ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မၞုံကဵု အစောမ်စရာဲခိုဟ်၊ ဒှ်မၞိဟ်မတီ ဗဟုသုတ စပ်ကဵု ခရေတ်ယာန် နွံဗွဲမဂၠိုင်၊၊
အစာချူလိက် ယေန်သ် ယန်သာန် (Jens Jørgensen) ချူ ပ္ဍဲလိက်ညးတေအ် ဒဒှ်ရ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန်ဝွံ ယဝ်ရ ဒးပတုပ် ကုကောန်ၚာ်ဒိုက်ဂတ် ပ္ဍဲအခိင်ညးတေအ်မ္ဂး ညးဝွံ ဇၞော်ကၠုင် အကြာဒဒိုက် ဟွံသေင်ရ၊ မိမၜါဂှ် အပါအာယုက်ဍောတ် မိဂှ်အာယုက်ဇၞော်တၟာဂလိုင်ဂှ် ဘဝဂွံဒးဝါတ်ခါဲကွေဟ်ဟ် ဟွံဒှ်ရ၊
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန်ဂှ် နွံကဵုအဆက် ကုမၞိဟ်နာနာသာ်ရ၊၊ ကာလညးတေအ် မတိတ် နူအဝ်ဒေန်သေဂှ် ညးတေအ် မံင်လဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိမၞိဟ်မချူလိက်ပရိုင်၊ သ္ၚိပ္ဍဵုဗီုလိက်တအ်ရ၊၊
စိုပ် ဍုင်ဇၞော်
ပ္ဍဲ ၄ သေတ်တေန်ပါ ၁၈၁၉ ဂှ် သၟတ် အာယုက် ၁၄ သၞာံ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် တိတ်အာ ဍုင်ဇၞော်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ပ္ဍဲထိုင်ပလောအ် သြန်နွံ ၁၃ ဂတှ်ေ၊ ဍိုတ်တိတ်အာ ကွဳချေဟ်၊၊ ပ္ဍဲလိက် ”Levnedsbogen” ဂှ် ချူလဝ် ညးတေအ် စိုပ်ဍုင်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ပ္ဍဲ ၅ သေတ်တေန်ပါ (ပ္ဍဲလိက် အာဂီုဘဝအဲ ဂှ် ၆ သေတ်တေန်ပါ)ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပရေင်ဒစဵုဒစးဂကူဂျူ ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ၊၊ ဆဂး ညးတေအ် စှ်ေစိုတ် ပရေင်ရုသံင်ဂှ် ဒှ်အရာဓမ္မတာမွဲ ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန်ရ၊၊
သိဗဝ်နိ သီုကဵုလဝ် ဂတိပါင် ကုသၟတ်ဟေန်သ် ခရိရှာန် သွက်ဂွံကဵုတိုန်ဘာဒယှ်ေဒွက်ရ၊၊ ဟေန်သ် ခရိရှာန် ဂွံမံင်ဒၞာဲတၟိ ပ္ဍဲကဵု ဂၠံင် Ulkegade (လၟုဟ် Homensgade)ရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးတေအ် ဂွံတိုန်ဘာ ဗတောန်အရေဝ်ဂျာမနဳရ၊၊
ဗတောန်ဒယှ်ေဒွက် ကဵု ဟေန်သ် ခရိရှာန်ဂှ် ဟိုတ်နူ ညးတေအ် ဟွံစိုန်သကီုတုဲ သိဗဝ်နိ ဒုင်ကမျထောအ် ဗွဲမပြဟ်ရ၊၊ ဒယှ်ေဒွက် ဟွံဂွံတုဲ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာဇရေင် သၟာလှ်ေသဝ်လဝ် (solo) C. Dahlén တုဲ ဂွံလုပ် ဗ္တောန်လှ်ေ ပ္ဍဲဘာလှ်ေ Hofteatrest Danseskole ပ္ဍဲသၞာံပညာ ၁၈၂၁-၂၂ ရ၊၊
ဟေန်သ် ခရိရှာန် ဂွံဒုင်ခကမၠောန် နဒဒှ်မၞိဟ်လိင် နကဵုအလန် (မလိင်လဝ် နကဵုသြန်ဂိတုဟွံသေင်) ပ္ဍဲရုင်ပေါဲဨကရာဇ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်အကြာဂှ် ညးတေအ် ချူစ လိက်ရာဒနာရ၊၊ နကဵုနဲဏအ်ဂှ် ညးတေအ် ဂွံအာ အဆက် ကုအစာချူလိက် ကေုာံ အစာကွတ်နာနာသာ်တအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ၁၈၂၁ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် ချူ လိက်ပျးဇာတ် ＂ဒမၠ ပ္ဍဲဝိသ်သေန်ဗဴ Røverne i Vissenberg＂သွက်ပေါဲ ကၠာအိုတ်ရ၊၊ ဆဂး လိက်ပျးဇာတ်ဂှ် ဒးဒုင်တးပါဲထောအ်ရ၊၊ ဆဂးတေအ် ဆက်ချူ လိက်ညးတေအ်ကၠာအိုတ်၊ လိက်ဂှ် ဒှ်ပ္တိတ်ကွေဟ်၊ ဆဂး ဟွံဂွံသွံ၊၊ သကိုပ်ပၞာန် Christian Høegh-Guldberg မဒှ်မၞိဟ် မတီညာတ် ကုဟေန်သ်ခရိရှာန် နူအဝ်ဒေန်သေ ဗတိုက်ဖ္အောဝ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် သွက်ဂွံဆက်ကဵု မၞိဟ်ဒါရာ်တာတၟိ သွက်ရုင်ပေါဲဇာတ် ဨကရာဇ် ယောနာသ် ခေါလ်လိန် (Jonas Collin) ရ၊၊
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၂ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် ချူလိက်ပျးဇာတ် (Alfsol) ဆဂး ပျးဇာတ်ဂှ် ဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ်ပျးဇာတ် မထ္ၜးလတူစင် ဟွံထေက်မွဲရ၊၊ ဆဂး ဒါရာ်တာပေါဲဇာတ် ခၞုတ် လေန် ရးဗေက် (Knud Lyne Rahbek) ညာတ်ကေတ် လတူ ဟေန်သ် ခရိရှာန် မဒှ်မၞိဟ် အစောံစရာဲ မဂၠုက်ဒၟံင်မွဲ၊ ယဝ်ရ ကလိဂွံ တိုန်ဘာခိုဟ်ဟ်မ္ဂး ဒှ်အစာချူလိက် ခိုဟ်ဟ်မွဲမာန် ညာတ်ကေတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲ ၁၃ သေတ်တေန်ပါ ၁၈၂၂ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် ဂွံဆဵုကဵု ဂကောံဒါရာ်ဒါရ၊၊ ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် ဖျေဟ်ကဵုတာလျိုင် ကုယောနာသ် ခေါလ်လိန် သွက်ဂွံအာတ်သြန်ထံက်ပင် ဨကရာဇ် ဖြေဒါရိက် မရနုက်ကဵု ၆ (Frederik 6) ဂွံထံက်ပင် ပရေင်ပညာ ကုဟေန်သ် ခရိရှာန်ရ၊၊ ဨကရာဇ် ထံက်ပင်ကဵုသြန် နူကဵု သြန်ဂအုံထံက်ပင် ညးဍုင်ကွာန် fonden ad usus publicos နကဵု တင်ရန်တၟအ် ညးဍုင်ကွာန်မၞုံကဵုအဝေါင် ရ၊၊ နူစတမ်ဂှ် ၜိုန်ရ ရးဗေက် ဒှ်မၞိဟ်မထ္ၜးဂၠံင်ကီုလေဝ် ကာလမဂွံယၟုဂှ် ခေါလ်လိန် ကလိဂွံယၟုရ၊၊ အလဵုဇကု ဟေန်သ် ခရိရှာန်ဂှ် ညးတေအ် ချူလဝ် ပ္ဍဲလိက် အာဂီုဘဝအဲ
ကြဴနူ မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော် လုကဴပိသၞာံတုဲ သၟတ် ၁၇ သၞာံ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် ကလိဂွံ မဒါန် နူကဵု ဨကရာဇ် ဖြေဒါရိက် မရနုက်ကဵု ၆၊၊ မဒါန်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵု သၟတ်ဂှ် ညံင်ဂွံ ဆက်တိုန်ဘာ ပ္ဍဲဘာကဆံင်သမၠုင် ဘာလေတ္တေန် ပ္ဍဲဍုင် သလေလ်သေ (Slagelse)၊၊ ခေါလ်လိန် မဒှ်မၞိဟ်မပညုင်ကဵု ညံင်သၟိင်တၠတိ ဂွံညာတ်ရ၊၊
တိုန်ဘာ
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် စိုပ်ဘာသလေလ်သေ ပ္ဍဲ ၂၆ အံက်တဝ်ပါ ၁၈၂၂ တုဲ ကဵုမံင် ဇရေင် သ္ၚိ မဒါမ် ဟေန်နေဗဴ (madam Henneberg) ရ၊၊ ပ္ဍဲဘာလေတ္တေန်ဂှ် ဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီ ကွးဘာမအောန်ကဵုပညာဗဟုသုတတုဲ အစာဘာဇၞော် Meisling ပလံင်ဏာ ညးတေအ် ပ္ဍဲအတာန် ၂ ကရောမ်ကောန်ၚာ်တြုဟ် အကြာ အာယုက် ၁၁-၁၂ သၞာံရ၊၊ အကာဲအရာ အကြာ အစာဘာဇၞော် ကဵု ဟေန်သ် ခရိရှာန် ဟွံခိုဟ်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ အစာဘာဇၞော် ကဵု ခေါလ်လိန် ဟွံကဵု ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် လုပ်ဗတောန် မဆေင်ကဵု ကဗျရ၊၊ ညးတအ်စှ်ေစိုတ် ညးတေအ် ဗက်ဟွံမာန်ရ၊၊
ကဗျညးတေအ် မချူလဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဂှ်လေဝ် ဟွံစိုပ်တရဴကီုရ၊၊ ကဗျ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒးစှ်ေကာရန် တုဲပၠန် ကဗျမကဵုဒၠောအ်ဗ္တောန် ပရေင်ကာကုသဵုရ၊၊ ဟေန်သ် ခရိရှာန် ညးမွဲဓဝ် အာဍုင်သဝ်ရဟ် (Sorø) အာဝေင်ဇရေင် အစာကဗျ B.S. Ingemann ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲခရေတ်သမာတ် သၞာံ ၁၈၂၃ ဂှ် ညးတေအ် အာဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ဇရေင် ခေါလ်လိန်၊ သၞာံ ၁၈၂၄ ဂှ် အာ ဍုင်အဝ်ဒေန်သေ သွက်ဂွံဒုင်ကေတ် အာဲ နူအပါနော် လပါ်မိညးတေအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၅ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာဝေင် ဇရေင်မိညးတေအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံဂှ်ပၠန် ဟေန်သ် ခရိရှာန် ပြံင်လုပ်မံင် ပ္ဍဲသ္ၚိအစာဘာဇၞော်၊ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၂၆ ကရောမ်အစာဘာဇၞော်ဂှ် ပြံင်အာမံင် ဍုင်ဟေလ်သိန်ၚေဟ် (Helsingør)၊၊ သၞာံ ၁၈၂၇ အကာဲအရာ အကြာညးတေအ် ကဵု အစာဘာဇၞော်ဂှ် စိုပ်အာကဆံင် မဒးထကးရတုဲ ညးတေအ် ချူလိက် ကဵုခေါလ်လိန်တုဲ ဟေန်သ် ခရိရှာန် ပြံင်လုပ်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ပ္ဍဲသ္ၚိဂၠံင် Vingårdstræde၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် ညးတေအ် ဆက်တိုန်ဘာ သွက်သၞာံလက္ကရဴရ၊၊ သွက်စၞသဝ်တ္ၚဲဂှ်မ္ဂး နဒဒှ် ကွးဘာတၠဒဒိုက်မွဲ အာဗက်စပုင် အကြာသ္ၚိညးတၞဟ်ရ၊၊ (ဗီုကဵုဂကောံ မဘိက်ဗ္စပုင် ကွးဘာတၠဒဒိုက်)
ကြဴနူ ညးတေအ်ပ္တိတ်လိက် ကဗျ ＂ကောန်ၚာ်မဇက်လမျီုမွဲ Det døende Barn＂ပ္ဍဲ ၂၅ သေတ်တေန်ပါ ၁၈၂၇ တုဲ ညးတေအ် ဂွံဒုင်ယၟု အစာချူလိက်မွဲရ၊၊ ပ္ဍဲအရာ မချူပေါမ်အာဂီုမ္ဂး ညးတေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဒၞာဲသၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲအခိင်ထဝ် ပရေင်လိက်ပတ် ဒိန်နေတ် ရ၊၊
ညးတေအ် ဘာတုဲ (ကဝ်လိက်တုဲ) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၈ ဂိတုသေတ်တေန်ပါ ၂၂ ဂှ်ရ၊၊
ကဝိ
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၃၁ ဂှ် ညးတေအ် ပ္တိတ် လိက်ကဗျပံင်ကောံညးတေအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံဂှ် ညးတေအ်တိတ်တရဴဍုင်မ္ၚး ကၠာအိုတ်ဂှ် ဍုင်ဂျာမနဳ၊ ပ္ဍဲဂျာမနဳဂှ် ညးတေအ် ဂွံစုက်လုက် ကုအစာကဗျ Chamisso
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၃၅ ဂှ် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် စလလောင်တြး ဝတ္ထုဇမၠိင်ညးတေအ်ကၠာအိုတ် မၞုံယၟု Improvisatoren ကေုာံ လိက်ပေါမ်အာဂီုပံင်ကောံညးတေအ်ရ၊၊ သၞာံဂတဂှ်ညိ ညးတေအ် ချူ လိက်ပျးဇာတ် ကေုာံ ဝတ္ထုဇမၠိင်ၜါ O.T. ကဵု မၞိဟ်မချဳဒရာင်မွဲဓဝ် Kun en Spillemand ရ၊၊ ကြဴနူ မအာတရဴဍုင်မ္ၚး ဍုင်အဳတလဳ၊ မလ်တ၊ ဂရိတ်၊ တူရကဳ၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၄၂ ဂှ် ညးတေအ် ပ္တိတ်လိက်အာတရဴမွဲကၞပ် ＂ဖျာသၟာကဗျမွဲ EnDigters Bazar＂၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၅၇ ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာဝေင်ဇရေင် အစာချူလိက်အင်္ဂလာန် Charles Dickens ပ္ဍဲအေန်ဂလာန်၊ တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၆၂-၆၃ ညးတေအ်အာတရဴ မပ္တံ ကဵု ဍုင်သပိန်၊ မရောက်ကဝ်တအ်ရ၊၊
ဟေန်သ် ခရိရှာန် ဂွံအံင်ဇၞးအိုတ်ဂှ် လိက်ပေါမ်ညးတေအ်ရ၊၊ လိက်ပေါမ်တအ်ဂှ် ကၠာဲပတိတ်လဝ် ၁၀၀ ဘာသာပြင်ရ၊၊ ပေါမ်မြဟ်တအ်ဂှ် ပေါမ် တိုင်ပၟတ် (Fyrtøjet) ၊ ကောန်ဝုတ်ဨကရာဇ် ပ္ဍဲမၜဲ Prindsessen paa Ærten (1835)၊ ကောန်ဝုတ်ကဗံင်ဗှ် Den lille Havfrue ၊ ကယျိုင် ဨကရာဇ်တၟိ Kejserens nye klæder (1837) ၊ ကောန်အဒါဟိန္န Den grimme ælling (1843)ဨကရာဇ်ဗြဴလတိုပ် Sneedroningen (1844)၊ သၟတ်ဗြဴ မသွံကောန်ချာဓိုက် Den lille Pige med Svovlstikkerne (1848)၊၊
ကဗျ ဟေန်သ် ခရိရှာန် ညးမတီဂၠိုင်တအ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒိန်မက် အဲၜံင် I Danmmark er jeg født ဒၞာဲဂၠံင်ၚံက်ဂှ် ကဵုရမ္သာင်ညိ Hist hvor veien slaaer en Bugt. ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၃ လိက်ဒွက်ဓမ္မခရေတ်ယာန် ဒိန်နေတ် ကလေင်ပလေဝ်တၟိပၠန်ဂှ် ဒွက် ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် ပါၜါဒွက်ရ၊၊ ဒွက်မဆေင်ကဵု ခရေတ်သမာတ် ကောန်ၚာ်ယေသှု တိက်ဒၟံင် ပ္ဍဲစင်ဂၠဴ Barn Jesus i en krybbe lå ၊ အဲကလိဂွံလဝ် ဗဟေက်မွဲ Jeg har en Angst ၊၊
မပဒတဴ ပ္ဍဲသ္ၚိစၠတ်
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန်ဂှ် ကာလအာယုက်ဇၞော်ဂှ် ပဒတဴ ပ္ဍဲသ္ၚိစၠတ် သေဌဳ၊ သၟိင်တၠတအ် နဒဒှ် ကၟုဲတၟေင် ကၟုဲပရဲ ပ္ဍဲကဵုသ္ၚိစၠတ် ဍုင်ဒိန်မက်ကီု သီုကဵု ပ္ဍဲကဵုဍုင်မ္ၚးရ၊၊ ဒၞာဲအဓိက ညးမမံင်လဝ်ဂှ် သ္ၚိစၠတ် ဟောတ်သတေန်ဗဝ် Holsteinborg Gods ဗဒါဲ သကေလ်သကောရ် skælskør ရ၊၊ ဗဒမ်ညးမမံင်လဝ်ဂှ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ် ဟွံကဵုပလီု ကဵုစွံလဝ် အတိုင်ဂှ်ဖိုဟ်ရ၊၊ ဍုင်ဒိန်မက် ပ္ဍဲဒၞာဲဒကုတ်နာနာတအ်ဂှ် သ္ၚိစၠတ်နာနာ ဖန်စွံလဝ်ကဵုဒၞာဲ သွက်ညးဂွံဇူဒီုရ၊၊ ပ္ဍဲတကအ်ဝှုန် Fyn ဂှ် သ္ၚိစၠတ်ဂလဝ်ရုပ် Glorup ပ္ဍဲယူလာန် Jylland ဂှ် သ္ၚိစၠတ်ဖရိသေန်ဗဝ် Frijsenborg သ္ၚိစၠတ်ဗသနေသ် Basnæs ဗရေဂါန်ဗေဒ် Bregentved ပ္ဍဲရှေလာန်ဂှ် Sjælland ဂိသ်သေဖေလ်ဒ် Gisselfeld၊၊
ပ္ဍဲဒၞာဲသ္ၚိစၠတ်တအ်ဏအ်ဂှ် ခရိတ်မံင် ခရိတ်စသုင် ညးဟွံဒးကဵုရ၊၊ အခိင်ကာလ ညးတအ် ကၠောန်သဘင်၊ ပကောံရေင်သကအ်မ္ဂး ဗှ်ထ္ၜးကဵု လိက်ကဗျတအ် ဟီုတွဟ်ဂလာန် မဆေင်ကဵု လိက်ပတ်တအ်၊ ဒယှ်ေဒွက်၊ ဗိုင်ကၠောန်ပလေဝ်ကဵု ကွတ်တဲဇကု နကဵုစေတနာရ၊၊ ကောန်ၚာ် ကောန်သေဌဳ ကောန်သၟိင်တၠတအ်ဂှ် ကလိဂွံ တၟာဲတဲတၟေင် နူညး မပ္တံကဵု ရုပ်ခေပ်စက္ခောတအ်ရ၊၊
စုတိ
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် စုတိအာ နကဵုဘဝဗၠာဲဇၞော် ကောန်ဇာတ်ဟွံမဲရ၊၊ ညးစုတိအာ ပ္ဍဲကဵုသ္ၚိ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် Melchior, Rolighed ပ္ဍဲ ၄ အဝ်ဂေတ် ၁၈၇၅၊၊ ဇွညးတေအ်ဂှ် ညးတိုပ်လဝ် ပ္ဍဲအရှာံဘာကျာ် Assistens Kirkegård ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော်ဂေါပေန်ဟုက်ဂေန် ဒၞာဲ P-513၊၊
စရင်လိက် မပ္တိတ်လဝ်ဂမၠိုင်
ဟေန်သ် ခရိရှာန် အာန်နာသာန် ဂွံပတိတ် လိက်ညးကၠာအိုတ် ＂အစမ်ၜတ် ဘဝသၟတ်＂ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၂၂ (link til digital udgave), ပ္ဍဲအခိင်ညးတေအ် မကလိဂွံ အာယုက် ၁၇ သၞာံ၊၊ လိက်ဂှ် ပတိတ်လဝ် နကဵုယၟုဓလုက် Villiam Christian Walter လိက် ＂အစမ်ၜတ် ဘဝသၟတ်＂ဂှ် ကလေင်ပတိတ်ပၠန် ပ္ဍဲသၞာံ 1827 နကဵုက္ဍိုပ်လိက် Gjenfærdet ved Palnatokes Grav (link til digital udgave).
ပလိုင်ကဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အၜဝ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၃၈၄၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၀၁၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၇၈၅၉ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရေၚ်ဂကောံကမ္မတဳ
{ပရေၚ်ဂကောံကမ္မတဳ} <ကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲကောန်ဂကူကဵုတာလျိုၚ်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်> ဗီုပြၚ်ကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲအရာဆန်ၜန်ဖန်ဖက်တံ ဍိုန်လျဇြအေဲမံၚ်ဏီဂှ် ဂွံညာတ်လ္ၚတ်တီကေတ် ပ္ဍဲအကြာဂကောံဂကူမန် ဂကောံချဳဒရာၚ်ဂမၠိုၚ်တံမဒှ်ရ။ ကိစ္စမဆေၚ်ဆက်ကဵု ဂကောံဆက်ဆောံကုမၞိဟ်တံတုဲ နကဵုဂကောံညးတံ ဝတ်မၚ်မွဲထိၚ်ဒက်လေဝ် ဒးပြံၚ်သၠာဲအာ ဗွဲမနွံကဵုပရိယာဲအကာဲအရာ အနာနာသာ်ရ။ ဝတ်မၚ်မွဲမဒးထိၚ်ဒက်အာဂှ် ဍန်ဂြက်လေဝ်နွံ လ္ၚဵုဂှ်သာသၟဟ် သၠးပွးလေဝ် နွံကီုရ။ ပ္ဍဲကဵုဂကောံမၞိဟ်ပိုဲ ဇၞော်မောဝ် ကဆံၚ်သၠုၚ်တိုန်ဟာ၊ ဟုတ်ယုတ်မၞိဟ်တၞီအာဟာဂှ် တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု မၞိဟ်လုပ်ပါကၠောန်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂကောံတံမၚ်မွဲသိက္ခာညးတံ ၜိုန်လဵုဟီုသာ်ဏံမ္ဂး သိက္ခာညးတံဂှ် မၚ်မွဲဂကောံညးတံတုဲ ဂကောံညးတံ သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်တိုန်အာမာန် နကဵုအကာဲအရာညးတံဟေၚ်ရ၊ သ္ဂုတ်သွာတ်ဏာၚုဟ်မးမွဲမဍာံစၟတ်ရ။ သ္ပဟိုတ်ဂှ်ရ မၞိဟ်ပူဂဵုဗီုလဵုနွံဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂကောံဏံပိုဲတီညာတ်ကေတ်မာန်မ္ဂး ညံၚ်ရဴညာတ်ဆဵု အာအနာဂတ် ဘဝဂကောံဝွံကီုရ။ မုဟိုတ်ရောတှ်ေ အသဝ်ဂုဏ်မၞိဟ်ဟေၚ်ရ အာဂတပၠတရဴစိုပ်ဒတုဲတေံဟွံသေၚ်ဟာ။“ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ဂှ် ဒှ်ၚုဟ်မးမၞိဟ်” ဟီုသာ်ဏံမ္ဂး ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ပိုဲ သိက္ခာပိုဲ ပၟိက်ဇၞော်တဴ ဒၟံၚ်ဗီုလဵုဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်သောၚ် သောၚ်ကၠးကၠးမာန်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုမၚ်မွဲဒ္ဂေတ်သိက္ခာဝွံ ဇကုဂှ် ကိုပ်ကၠာပထမ ဌာန်ဒေသကီု သီုကဵု ဂကူမွဲဂှ် ဂွံဒုတိယတုဲ ဒးလွဳပရာ ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ်ထေက်ရ။ ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိမၞိဟ်ပိုဲဏံဝွံ ပရေၚ်သ္အးဇ္ၚးဇကုခန္ဓ ပိုဲဂွံနွံကျာ၊ဍာ်၊ စၞအာဟာရတံဂှ် ဒှ်တၚ်အဓိကမွဲသာ်ကီုရ။ ပိုဲပတုပ်ပတောံကေတ်ဥပမာဂလာန်ဏံတုဲ ဂကူပိုဲသွက်ဂွံဂဵုလဟဵုတိုန် အာမာန်တာလျိုၚ်နွံဒၟံၚ် လ္တူညးညးအဲအဲအိုဿီုကောန်ဂကူမန်ပိုဲဟေၚ်ဂှ်ဍာံစၟတ်ဒၟံၚ်ရဟွံသေၚ်ဟာ။ ကုညးမကၠောန်ပရေၚ်ဂကောံတံကီု သီုကဵုညးမအာဂတပၠတရဴတံ ယဝ်ရဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် ဟွံမွဲကဵုအသဝ်ဂုဏ်မ္ဂး ကမၠောန်ညးတံကၠောန်ဏာဂှ် ရုပ်ရဴမံက်ဂတဝ်တိုန်ကၠုၚ်လောဲလောဲသွာသွာဟွံမာန် တုဲ ပၠန် ပူဂဵုမၞုံကဵုကဆံၚ်ပညာ ကေုာံကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်လေဝ် ဟွံပတှ်ေစ သီုမွဲအလုံဂကောံညးတံရ။လညာတ်ဍန်တိုန်ကၠုၚ် လ္တူဂကောံညးတံမာန်ရ။ ပ္ဍဲလ္တူဂၠုၚ်ဂကောံပိုဲကမွဲယဝ်ချိုတ်အုဲအာမ္ဂး က,သီုဂၠုၚ်မွဲ ဒးဒုၚ်ကေတ်ယၟု က,အုဲအုဲရ။တုပ်ပမာသာ်ဏံကီု ဟိုတ်နူဇကုမွဲဟွံခိုဟ်ဟေၚ်တုဲ သီုအိုတ်ဂကောံမွဲဒးဒုၚ်ကေတ်ယၟု ပရေံပရေံအုဲအုဲဂှ် ဍေံဟွံမွဲကဵုဗဗွဲဓရ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပူဂဵုလဵုဟွံဟီု ဇကုနာဲအုဲ ပရေံဒၟံၚ်နာဲတီကေတ်မ္ဂး ဒၞာဲတဲ ဒၞာဲဇိုၚ်နာဲသ္ပလဝ်တံဂှ် ဒုၚ်ဝန်ဇအ် သဝ်သီကေတ်ဏာတုဲ ဒးဝေၚ်ပဲါ ကၠေံအာထောံနူဂကောံထေက်ဟေၚ်ရ။တုပ်တဴညံၚ်ရဴသ္ဂောံ အခေါၚ်ထ္ၜးစိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူ ဍာံဍာံဇေတ်ဇေတ်မွဲကီုရ။ဆဂးပၠန် လေဝ်ဝေၚ်ပဲါအေၚ်ဒုၚ်ဏာ စိုတ်ဓါတ်ဟွံဍာံပြတံပြဟ်ဟ်မာန်မ္ဂး ဇကုကီု သီုကဵုညးတၞဟ် သ္အာၚ်မွဲ ဟာန်ကေုာံဂကူမန်ပိုဲအိုတ်သီု တုပ်ပၟာညံၚ်ရဴစသုၚ်ဏာစၞဟွံမွဲကဵု ဂျိတုဲ ကလိဂွံဒြဟတ်အာဟာရ ဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ရောၚ်။ ကိစ္စဂလာန်အတိုၚ် စၞောန်ဟီုထ္ၜးလဝ်လ္တူတေံ အဲညးတၠကၞေဟ်ဏံ မိက်ဂွံကဵုကသပ် ဟီုဂလာန်သာယေန်ပ္တိုန်ဏာဂုဏ်တၟေၚ် ကဵုဂကောံကောန်ဂကူမန်ပိုဲ သာ်ဏံညိညဇြိုၚ်သာရ။ ယွံကောန်ဂကူမန်ပိုဲတံညးဂမၠိုၚ်အဴ၊ ပူဂဵုညးမဆေၚ်စပ်ကဵု ကၠောန်ပရေၚ်ဂကူအိုဿီု ဒးမၚ်မွဲကေတ်လဝ် ကွေတ်စေဝ်ဒ္ဂေတ်ဍန်ဍန်ကြေပ်ကြေပ်ခိုဟ်ရ။ ပတောံလဝ်စိုတ်ကဵုကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံမ္ဂး စေဝ်ပၞောန်ညးတံ ဒးကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ခိုၚ်ဗိုန်နူကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံထေက်ဒၟံၚ်ရ။နူကဵုဂကောံ ညးတံဒးဒုၚ်ကေတ်တဲ ကွေတ်လညာတ်ကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဇၞော်မောဝ်ဒၟံၚ်ဂမၠိုၚ်တံတုဲ ညးတံဒးရုန်ဂစာန်ပ္တိတ်ဂကူမန်ပိုဲ နူဘဝဒးဒုၚ်ဘဲပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ကဵုသၟဝ်တဲဂကူညးတၞဟ်သ္အာၚ်ဂမၠိုၚ်တံရောၚ်။ #တၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ
(က) ပတောံၜတ်စွံတမ်သဇိုၚ်ကဵုလညာတ်တုပ်သၟဟ်ဂမၠိုၚ်တံတုဲ ပိုဲဒးပံၚ်ပကောံစန်ဒက်အာ။ (ခ) စွံသဇိုၚ်ကဵုတိုၚ်ပ္ကဴအံၚ်ဇၞး တုပ်သၟဟ်ညးသ္ကအ်တုဲ ပိုဲဒးပံၚ်ပကောံစန်ဒက်အာ။ (ဂ) ရေၚ်တၠုၚ်အာစွံသဇိုၚ်ကဵု စေဝ်ပၞောန်ဒ္ဂေတ်သိက္ခာတုပ်သၟဟ်ဂမၠိုၚ်တံတုဲ နကဵုဓရ်ညဳသာကောံဓရီုဟေၚ် နကဵုဓရ်ညဳသာကောံစန်ဒက်အာ။ (ဃ) နကဵုစိုတ်ဓါတ်ကၠောန်ပရေၚ်သွက်ကောန်ဂကူ ဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ဟေၚ် ပိုဲဒးပံၚ်ပကောံစန်ဒက်အာ။ (ၚ)ဗ္တိုက်ပၠီုတးစဵုဏာကွေတ်ဝါဒတြေံတြေဟ်ဂမၠိုၚ်တံတုဲ ကွေတ်ဝါဒတၟိ မဍာံစၟတ်ကဵုဓရ်တံ ညံၚ်ဂွံမံက်ဂ္တဝ်အာမာန်ဂှ် ဒးလွဳစွံဇဲဝဳရိယဇၞော်ကဵု ဒြဟတ်တုဲပိုဲ ဒးပံၚ်ပကောံစန်ဒက်အာတံမဒှ်ရအဴ။ ဂကောံပိုဲဏံဝွံ ဟွံမွဲပၟိက်ကဵုကွေတ်ဝါဒဝွံ ဟွံမွဲပၟိက်ကဵုကွေတ်ဝါဒကမာတ်မတ် ဇြောတ်ဆီရ။မၞိဟ်ကွု မၞိဟ်စွံဓရ်မေတ္တာကရုဏာတုဲ နွံပၟိက်ကဵု ရေၚ်တၠုၚ်ဂုဏ်ဖဵု ကဵု အာရီုအဗၚ်ညးသ္ကအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မပ္တံကဵုကသပ် စိုတ်ဓါတ်လညာတ်ဂကောံပိုဲလေဝ် ဒးစွံလဝ်သဇိုၚ်ဂလာန်သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်လ္တူတေံရ။ဂကောံပိုဲဒးတတ်ဇကုဇက်တိုန်ကၠုၚ် ဂၠံၚ်တရဴဝါတ်ဂါတ် ဗီုလဵုရောဂှ် ကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဂကူမန်ဂမၠိုၚ်တံ ကၠိုဟ်ခၠၚ်ကေတ် သောၚ်သောၚ်ကၠးကၠးဟွံမာန်တုဲ ညးတံလညာတ်ညံၚ်ဂွံစဳကၠးအာ လ္တူပိုဲမာန်နူကဵုဂကောံပိုဲဟေၚ် သွက်ဂွံသောၚ်ထ္ၜးဏာသီဒက်ကေတ်ဏာဂှ် ဂကောံကမ္မတဳပရေၚ်စန်ဒက်ပိုဲတံ ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ကေတ်တာလျိုၚ်ဏံထေက်ရ။ ပ္ဍဲအရာဂကောံလဵုဒှ်ဒှ် ပရေၚ်စန်ဒက်ဂှ်ဒှ်အဓိကတုဲ ကမ္မတဳပရေၚ်စန်ဒက်ခိုၚ်ကၠိုက်မ္ဂး ဂကောံဝွံဇၞော်မောဝ် တိုန်အာ မွဲအလန်ဓဝ်ရ။ စၟဳစၟတ်ရံၚ် နကဵုလညာတ်ပိုဲမ္ဂး အတိုၚ်စေဝ်ပၞောန်စၞောန်ထ္ၜးလဝ်တံဂွံဗက်ဒ္ဂေတ်အာဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်အတိုၚ်ဝါတ်ဂါတ် အခက်အခုဲကီုလေဝ် ယဝ်ကၠောန် ဓမံက်ဏာနတဲမ္ဂး ပ္ဍဲကိစ္စတဵုလွဳ မနွံပၟိက်ပိုဲတံဂမၠိုၚ် သၞံၚ်ကဆံၚ်သဝ်မံၚ်ဏီရ။ ဆဂးနကဵုစိုတ်ဓါတ် စိုတ်သကုတ်ဟေၚ် ဂကောံပိုဲ ဒးဇက်ဂါမ်ကွာ်တိုန်အာတိုၚ်ပ္ကဴ ပိုဲတေံတုဲ စၞောန် ထ္ၜးလဝ်ကဵုဂမၠိုၚ်တံ ညံၚ်ရဴဗိုက်ဂၠိက် ခိုၚ်ခိုၚ်ကၠိုက်ကၠိုက်ကီု ဂကူပိုဲဒးဗက်ကွာ်အာ တပ်တပ်တးတးရ။မူဟိုတ်ပိုဲဒးပါ်ပဲါဗီုဏံ ဟီုတှ်ေပူဂဵုညးမကၠောန်ပရေၚ် ဂကောံယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ဂကူတံဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဍိုက်က္ဍိုပ်ထ္ၜးဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဂကူကဵုကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ပိုဲကော်ခဴစညးတံ ပူဂဵုစဳပျးကဵုလျးလေဝ်ဂွံ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗၠေတ်မှာအာမ္ဂး ကောန်ဂကူမန်သီုဖ္အိုတ် တုပ်သၟဟ်ဒးအာစိုပ်ဂတာဘုံအပါယ်တေံကီုရ၊ဂလာန်အဓိပ္ပါယ်မိက်ဂွံသောၚ်ထ္ၜးဏာဂှ် ဂကူမန်ပိုဲဇက်ဂၠောဲတိုန်အာ နကဵုကွေတ်ဝါဒတၟိဂမၠိုၚ်တုဲ ပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံ ညးဂမၠိုၚ်ဒးနွံကဵုအသဝ်ဂုဏ်ဂလာန် စၞောန်ထ္ၜးဏာလဝ် လ္တူတေံဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ရောၚ်။
(၁)       #ဇဲဝဳရဳယကဵုဂၠံၚ်တရဴတိုၚ်ပ္ကဴပိုဲ ကိစ္စဏံလေဝ် ၜိုတ်လညာတ်ညးတံနွံ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုၚ် တီကၠိုဟ်လဝ်တုဲဒၟံၚ်ရ။ ပ္ဍဲဇၟာပ်ပ်အရာကမၠောန်ဇဲဝဳရဳယဟွံမွဲမ္ဂး ဂွံလုပ်ကဴပေဲါအံၚ်ဇၞးတေံဟွံလောဲ။ ဒးမံၚ်ဒၟံၚ်သၟဝ်တဲ ဂကူညးတၞဟ်သ္အာၚ်တုဲ ဒးကၠောန်ပရေၚ်ဂကူဇကုဂှ် တုပ်ဗၟာညံၚ်ဒုန်ဂၠုၚ် ဟွံဒးအလဳကျာတုဲ ဒးဒးစးတိုန်အာ ဍာ်ကပှ် ပ္ဍဲကဵုၜဳဇၞော်တေံကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကူပိုဲတံ ရပ်ကသုညဳညဳသာသာတုဲ ဒုန်ဇက်တိုန်အာဇၞော်ကဵုဒြဟတ် ဇဲဝဳရဳယမှ တရဴတိုၚ်ပ္ကဴပိုဲ စိုပ်ဒတုဲမာန်ရောၚ်။ ယဝ်ပိုဲမန်တံ ဟွံပ္တိတ်ဒြဟတ် ဟွံကဵုလွဳဝဳရဳယမ္ဂး တရဴရန်တၟံတေံ အာစိုပ်ဟွံမာန် ဂၠုၚ်ပိုဲ ဗက်အလိုက်ဇုက်ဍာ်ၜဳဇွောဝ်စှ်ေမ္ဂး ကၞဳဂၠုၚ်ပိုဲဓကးအာတုဲ ဒးဗၠိုက်ကၠေံအာ သၟဝ်ဂတာၜဳမှာသၟိဒ်တေံဍာံဍာံဏောဝ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရကွေတ်ဝါဒ မနွံပၟိက်ကဵုပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ဂကူမန်ပိုဲဂှ် ပိုဲတံဒးတဝ်စၞေဟ်ပၠန်ဂတးထောံဂံၚ်ဂံၚ်သ္ကာသ္ကာရောၚ်။ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဂကူပိုဲ လိက်ပတ်ပိုဲ ယေန်သၞာၚ်ပိုဲ ဗၠိုက်တၞီကၠေံဗ္ဒန်အာကဵုဝၚ်ပရေံဏောၚ်။ (၂)   #ဟီုအရေဝ်ၜတ်သာတုဲအကာဲအရာကဵုဍိုန်ဍောတ်ယေန်သၞာၚ် ပူဂဵုမကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံဝွံ ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်တက်ကျာ ကုကောန်မန်ပိုဲပၠန် ဒးရပ်စပ်သုၚ်စောဲစကာဏာမအရေဝ်ဝေါဟာၜတ်သာယေန်ဂမၠိုၚ်တံထေက်ရ။အကာဲအရာ ဍိုန်ဍောတ်ယေန်သၞာၚ်တံလေဝ် စန်ဒက်ဂိုၚ်သီဏာဂကူဇကုမာန်ဂှ် လ္ပဝိုတ်စထောံ ပ္ဍဲကၠေၚ်က္ဍဟ်ပိုဲတံညိ။ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ဆက်ဆောံကုမၞိဟ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ဟီုအရေဝ်ယေန်သၞာၚ်ၜတ်သာတံဂှ် ဒှ်တၚ်အဓိကအိုတ်ရ။ ယဝ် မာန်မာန အုပ်ဓလီုဒၟံၚ်ပ္ဍဲခန္ဓဇကုပိုဲမ္ဂး ဒးကၠဟ်ထောံထေက်ရ။ ပူဂဵုဒုၚ်ကေတ်လဝ်တဲ ဓရ်မာန်မာနပ္ဍဲခန္ဓဇကု ပူဂဵုထ္ၜးသြဇာအကြာဂကူမန်တံဂှ် သၞသတြုဂကောံပိုဲဟေၚ် ဟီုမာန်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရ ဣဏံလေဝ် ပိုဲဒးဝေၚ်ပဲါထေက် မွဲတၚ်ပၠန်ရ။ တုဲပၠန် ပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံဂှ် ဇကု,ဇကု ဇကု ဒးထေၚ်ခယျစွံလဝ်စၞးကောန်ဍုၚ်ကွာန်မွဲကီုရ။ သၟိၚ်အလဵုသဳတံ ပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ပျာဲပျာမ်ဒၟံၚ် ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ သာ်လဵု နူဂကောံပိုဏံ စၟဳစၟတ်ထံက်ပရိုၚ်တုဲ ပ္တိုန်ဂလာန်ပ္ဍဲကဵု ပေဲါသဘၚ်သဳကၠဳ ကောံဓရီု ပိုဲတံထေက်ရ။ ဂကောံပိုဲဝွံ ၜံၚ်သၠးတိတ်နူဂဝ်ဂၞဴမိမကောန် ဍုၚ်ကွာန်တံရ။ ပြသၞာကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မွဲသာ်ၜါရာမ္ဂး သက်ဂွံသောၚ်ကလးကဵုမာန်ဂှ် နူကဵုဂကောံပိုဲ ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ကေတ်အာ နူဘဝဍိက်ပၠက်လေဝ် ဂကောံပိုဲဒးကေတ်တာလျိုၚ် ဒးယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် ထေက်ရ။ နူကဵုဂကောံပိုဲဏံ သွက်ဂွံထေၚ်ဇၞော်ကဵုဂကူညးတၞဟ်သ္အာၚ် ဟွံမွဲလးလးရ။ ပ္ဍဲဂကောံဝွံ ဒးရပ်သုၚ်စောဲ စကာဏာအရေဝ်မန်ဓဝ်ဟေၚ် ခိုဟ်သန်ရ။အကာဲအရာယေန်သၞာၚ်ဍိုန်ဍောတ်မဍိုက်ပေၚ်ကဵုဝေါဟာမၞိဟ်ဂတာပ်ခေတ် ဟီုအရေဝ်တက်ကျာ ၜတ်သာတံဂှ် ဒှ်လွဟ်လက်နက်ပရေၚ်စန်ဒက်ဆက်ဆောံခိုဟ်မွဲရ။ (၃) #ကမ္မတဳကၠောန်ပရေၚ်ဂကူကဵုညးဍုၚ်ကွာန်ဂကူမန်တံညဳသာမှ
ဂကောံကၠောန်ဗဒှ်ပေဲါသဘၚ်တ္ၚဲကောန်ဂကူတ္ၚဲဏံဝွံ ဂကောံယာယဳခေတ္တဟွံသေၚ်၊ ဂကောံယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ဂကူထာဝရမဒှ်ရ။ ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်ဂကူမန်တံ ရုဲစှ်ပ္တိုန်လဝ် ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်ပေဲါသဘၚ်ဏံဂှ် သွက်ဂွံဖန်ဖက်ဆၜိုတ် မာ်မွဲစွေက်မွဲတ္ၚဲဏံ ဓရ်ဟွံသေၚ်ရ။ကမ္မတဳလိက်ပတ်ကီု ကမ္မတဳမၚ်မွဲယေန်သၞာၚ်ကီု ဗော်ကမ္မတဳအိုဿီုတံဂှ် ညးတံရုဲစှ် ပ္တိုန်စွံလဝ်သွက်ဂွံမၚ်မွဲဂကူ မန်ပိုဲ ဒဵုကဵုအာယုက်အိုတ်မဒှ်ရ။ ညးတံအပ်ပြာပ်လဝ်ကဵုအခေါၚ်အဝဵုအာဏာဂှ် သွက်ဂွံဘပဠစ ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ ဟွံသေၚ်ရ။ ဂကောံဗော်ကမ္မတဳကဵု ကောန်ဂကူ မန်တံဝွံ မၚ်မွဲဍုၚ်သုၚ်မွဲဍာ်၊ဍိုက်မွဲဂၠုၚ် ဒယှ်ေမွဲဒွက်၊အာမွဲတရဴတုဲ ဗီုလဵုမှပါ်ဒကးပရးထောံ ဆီစိုတ်ဓါတ်ဟွံဂွံ ၜံၚ်သၠးတိတ်ကၠုၚ် နူမွဲမိကလောကောဒေံအရၚ်ဍာ် ဍက်မဒှ်ရ။ ညးတံတုပ်ပမာကဵုအှော်မွဲစန်တုဲ ဂိတုသာတုပ် ဒုၚ်စသိုၚ်ရှ်ညဳညဳသာသာဟီုမ္ဂး ဟွံဗၠေတ်ရ။ပ္ဍဲကဵုကၟာလှာဇၞော်ပိုဲတေံ ယဝ်ရဍာ်နွံဂၠိုၚ်မ္ဂး က, ဂမၠိုၚ်အာကၠုၚ်လောဲသွာသၠးပွးရ။ ညံၚ်ရဴဥပမာဏံကီုရ။ ကမ္မတဳဂကောံပိုဲဏံကဵု ကောန်ဍုၚ်ကွာန်မန်တံညဳသာမ္ဂး သၞးသတြုသၟိၚ်အလဵုသဳတံ တဝ်စၞေဟ်ဟွံမာန်တုဲ ဓရ်ညဳသာဂှ် ဒှ်အာသုသာန်ဍေံတံ ဨကန်ဗွဲစၟတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဓရ်ညဳသာဂွံတန်တဴအာ လၟိုန်ကာလမာန်ပၠန် ဂကောံပိုဲဒးစန်ဒက်ဏာ မွဲဒမြိပ်ဂကူမန် ရာဇဝၚ်အနာဂတတေံရောၚ်။ (၄)  #သ္ပဂရုစွံၚုဟ်မးကဵု ကမၠောန်ဂကောံ
အရေဝ်ဝွံမၞးကေၚ်မိၚ်ဒၟံၚ် ဏောဝ်ဂှ် အဲစှ်ေလဝ်စိုတ်ရ။ နကဵုသတ်လ္ၚဴမွဲမ ၜိုန်ရဟွံဒှ်ကၟုၚ်ကၠေၚ်ကီုလေဝ် လ္ၚဴမွဲမဏံ ပိုဲတဵုလွဳတုဲ ဍေံဂျိုၚ်တဴ လမျီုမ္ဂး ကလိဂွံကၠေၚ်မွဲၜါသ္ပမာန်ကီုရ။ ရုပ်ဝတ္ထု တန်တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲလောက သီုဖအိုတ်ဝွံ ဍေံတံပံၚ်ကောံပတန်လဝ်ကဵုအက်တာမ် (atom)ဍောတ်သွတ်ဂမၠိုၚ်တံဟေၚ်ဂှ် အ္စာသိပ္ပံဂၠးတိတံ ဟီုလ္ၚတ်ပ္တိတ်လဝ်နွံရ။ ထံက်ဂလာန်သာဓက ဥပမာဏံတုဲ “ဇၟာပ်အရာမဍောတ်သွတ်တံ ပိုဲဖန်ဗဒှ်ကေတ် ညံၚ်သ္ဂောံဇၞော်မောဝ်တိုန် မာန်အာရောၚ်” ရဴဝွံ ကောန်ဂကူမန်တံ လ္ပဝိုတ်စထောံ ပ္ဍဲကဵုက္ဍဟ်ပိုဲတေံညိ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ စနူကမၠောန်ဍောတ်ဍောတ်သောဲသောဲ ပိုဲဗှ်လ္ၚတ်ကေတ် ပ္ဍဲအရာပြသၞာဂမၠိုၚ်မ္ဂး ဗွဲကိုပ်ကၠာ ပြသၞာဍောတ်ဍောတ်သောဲသောဲတံ စက္တဵုဒှ်ကၠုၚ်တုဲ နကဵုဒြဟတ်ဍောတ်သွဟ်ဂှ်ဟေၚ်ရ ကလေၚ်က္တဵုဒှ်အာပြသၞာဇၞော်သၠုၚ်တိုန်ကဆံၚ်ကဵုကဆံၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကောံပိုဲဒးစွံဂရု သ္ပကေၚ်ကာကဵုပရေၚ်ကမၠောန်ချဳဓရာၚ်ပိုဲတံရောၚ်။ သွက်ဂွံကလေၚ်ပ္တန်ဍုၚ်မန်တၟိမာန်ပၠန်ဂှ် ပိုဲဒးဒုၚ်ကေတ်တဲ ယဵုကေတ် ဂုဏ်စရာဲ ကောန်ဂကူမန်တံရောၚ်။
ပူဂဵုကၠောန်ကမၠောန်ဂကောံတံ ဒၞာဲထေက်ကဵုဒးပ္တိတ်ဒြဟတ်တံ ပ္တိတ်ဒြဟတ်လွဳပရာမာန် ဟွံမာန်ဝွံ ဒှ် “တၚ်သဇိုၚ် ပိုၚ်ခြာတီညာတ် ကၠိုဟ်ခၠၚ်ကေတ်မာန် ” ရ။ တၚ်သဇိုၚ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် တီညာတ်ကေတ်ဂမၠိုၚ်တံ ယဝ်ရကဆံၚ်သၠုၚ်မ္ဂး ညးဖန်ဖက်ဏာ အခန်ကမၠောန်ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ ခိုဟ်ခိုဟ်မိုဟ်ဟ်ဟွံမာန်ဟွံသေၚ်ရ။ ကွေတ်ဝါဒဂကောံဂှ် တန်တဴဒၟံၚ်လ္တူသဇိုၚ် ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တံတုဲ ယဝ်ရဗက်ဗှ်လ္ၚတ်ကွေတ်ဝါဒနူဂကောံဖျေံလဝ်တံဟွံမာန်မ္ဂး ကွေတ်ဝါဒဂမၠိုၚ်လေဝ် ဟွံညဳသၟဟ်ဟွံစှ်ေပးအၚ်ရ။ ကွေတ်ဝါဒဟွံညဳသၟဟ်မ္ဂး ကမၠောန်ပရေၚ်စန်ဒက်ဂကောံ သွက်ဂွံညဳသာ တုပ်သၟဟ်လေဝ် ဟွံမွဲကဵုသဇိုၚ်ရောၚ်။ပ္ဍဲကဵုသဘၚ်ပေဲါကောံဓရီုသဳကၠဳပွိုၚ်ဍုၚ်ပိုဲဏံလေဝ် ဟီုဂးပ္တိုန်ဖျေံဒၟံၚ်ဂလာန်လအ်ကဵုပိပန်နာဍဳဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်အာတုဲ ဣရ။ ဟိုတ်သာ်ဂှ်ရ ပူဂဵုညးမကၠောန်ကမၠောန်ဂကောံတံ လညာတ်ဂွံသၠုၚ် က္ဍဟ်ဂွံသၠဲအာမာန်ဂှ် ဒဵုကဵုအစောန်အိုတ် ဒးလွဳပရာပတိတ်ဒြဟတ် တၟအ်ညးတၟအ်အဲဏောဝ်။ ဂကူမန်ပိုဲ ညံၚ်ဂွံဗၠးၜးဇၞော်မောဝ်တိုန်အာမာန်ဂှ် ပိုဲဒးဝေၚ်ဒၟံၚ်ကၠေၚ်က္ဍဟ်ဇၟာပ်အခိၚ် မသၠးမံၚ်တံရ။ သာ်ဏံမှ လညာတ်ပိုဲတံ သောၚ်တၟးပိုတ်သကုတ်မာန်ရောၚ်။ဂလာန်ကတ်လ္ၚတ်ကွေတ်ဝါဒတံဂှ် ဝတ်ကောန်သ္ဂံၚ်ဂကောံပိုဲတံဂမၠိုၚ် ဒှ်တၚ်ပထမအိုတ် ဒှ်တၚ်အဓိကပၟိက်ဇၞော်အိုတ်ရ။ ကဆံၚ်လညာတ်ပရေၚ်ဂကူ ပရေၚ်ဍုၚ်တံ ဂွံသၠုၚ်တိုန်အာ ကွေတ်ဝါဒပိုဲတံ ဂွံတပ်တးလဂူတိုန်အာ ဒးပြုပြေၚ်ဏောဝ်ဂှ် ဒှ်ဝတ်ကောန်ဂကောံတံ ဒုၚ်ကေတ်ဏာလဝ် လ္တူကောန်ဂကူပိုဲ ဓလေတ်ဟွံဂွံကီုရ။ သ္ပညးဒုၚ်ကေတ်လဝ် ယၟုကောန်ဂကောံမွဲကီု စိုတ်ဓါတ်ကြံၚ်ၚ်မ္ၚိုဟ်ဟ်လေဝ်ဟွံမွဲတဴ ပ္ဍဲအရာညးဗ္တောန်လ္ၚတ်လေဝ် ဟွံမွဲကဵုဗီုပြၚ်ဍာံစၟတ် ဂကူပိုဲညံၚ်ဂွံဇၞော်မောဝ်လေဝ် ဟွံပတိတ်ဒြဟတ်ကမယတုဲ ပူဂဵုအထေၚ်ဇၞော်ကဵုဇကု,ဇကုဂှ် တုပ်ပၟာညံၚ်ရဴဟွံယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ်မန်ပိုဲ သွက်ရုန်တိတ်နူ သကေမ်တဲဂကူတၞဟ် သ္အာၚ်လေဝ် ဟီုစဂွံမာန်ကီုရောၚ်။     ။
(၆) #သၞောဝ်ဥပဒေနူကဵုဂကောံစၞောန်ထ္ၜးလဝ်တံဒးမၚ်မွဲဒ္ဂေတ်အာ
(၇) #လညာတ်ကောန်ဂကူပိုဲဒးတဵုလွဳလဝ်လ္တူကောန်ကွေတ်ဝါဒပၠန်ဂတး ကွေတ်ဝါဒပၠန်ဂတး ဟီုမ္ဂးဂှ် တက်ပၠီုထောံဝါဒတြေံတြဟ်တံတုဲ ဓမံက်ပ္တိုန်ဝါဒတၟိဂမၠိုၚ်တံ မဒှ်ရ။သွက်ဂွံဓမံက်ပ္တိုန်ဝါဒတၟိမာန်ဂှ် ဂကောံပိုဲ ဒြဟတ်ဇၞော်မှ မံက်ဂတဝ်တိုန်မာန်ရောၚ်။ ရပ်လွဟ်တဝ်စၞေဟ်မှ ဒှ်ပၠန်ဂတးဟွံသေၚ်။ ဂကူမန်ပိုဲ သီုဖအိုတ် ယဝ်ရဒှ်ဒြဟတ် ဂကောံမွဲမ္ဂး ဂလာန်ပၟိက်ပိုဲကၠောန်ဏာ အလဵုသဳတံစဵုဒၞာဟွံမာန်ရ။နကဵုဒြဟတ်ဂကူပိုဲဟေၚ် ပၠန်ဂတးအလဵုသဳတံမာန်ရ။စိုတ်ဓါတ်ပိုဲဂှ် ဒှ်လွဟ်ခိုဟ်အိုတ်ဟီုမ္ဂး နကဵုစိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူဟေၚ် ပိုဲတက်ပၠီုထောံဝါဒညးတံ အုပ်ဓလီုဒၟံၚ် လ္တူဂကူပိုဲတုဲ ဓမံက်ပ္တိုန်ဝါဒဒဳမဵုကရေသဳပြဟ်ပြဟ်မာန်ရောၚ်။“ ဓရ်ဍာံစၟတ်ဂှ် အုပ်ဓလီုပၞုက်လဝ်ဍေံလၟိုန်ကာလဟွံဂွံ စိုပ်အခါမွဲတ္ၚဲ ဍေံမံက်ဂတဝ်တိုန်ဍာံဍာံရ။ ဆဂး ဍေံမံက်ဂတဝ်ကၠုၚ်ကေတ်တ်ဟွံသေၚ်။မၞိဟ်ဂၠိုက်ဂၠာဲဓမံက်ပတိတ်နွံမှဍေံဂတဝ်တိုန် ဍာံဍာံရောၚ်” တုပ်ပၞာညံၚ်ရဴသဘာဝဒုစရိုတ်မ္ဂး ပဲါဟွံဗၠးကီုရ။ တုဲပၠန် “ မၞိဟ်အုပ်ဓလီုပၞုက်လဝ်ဓရ်ဍာံစၟတ်ဂှ်လေဝ် ကော်ခဴစ ပူဂဵုဒုစရိုတ်မာန်ရ။”ဟီုဂလာန်သာ်ဏံမ္ဂး သၟိၚ်အလဵုအသဳတအ် ဒှ်အာမုမာန်ရော? ညးတံစိုပ်အာကဆံၚ်လဵုမာန်ဂှ် ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ ချပ်ရံၚ်ကေတ်အာမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ ပံၚ်ကဵုဂကောံအာဂတပၠတရဴတုဲ တက်ပၠီုဂကောံအာဂတပၠတရဴတုဲ တက်ပၠီုထောံဝါဒအလဵုသဳတံ ဟွံမာန်ဟာ……!ဟွံသေၚ်တှ်ေ ဂကူမန်ပိုဲ ဆက်တုဲ ဒုၚ်ပျဲပျာမ်ကဵု အလဵုသဳတံ ဗီုဏံဒဵုကဵုကဝ်တဴ ဂၠးတိလီုတေံဟာ…!ချပ်ဗ္စာကဵုဒးညိ။ ဂွံစိုပ်တိုၚ်ပ္ကဴကၠဟ်ထောံကၠာဏောဝ်။ “ ပိုဲမံၚ်သၟဝ်ဝါဒ အလဵုသဳတံတုဲ ပိုဲဇက်တိုန်အာတရဴတိုၚ်ပ္ကဴတေံဟွံဂွံ။ တရဴပိုဲဇက်ကွာ်ဒၟံၚ်ဝါဒအလဵုသဳတံလေဝ် အာစိုပ်ပေဲါအံၚ်ဇၞးဟွံမာန်။” ပ္ဍဲလညာတ်ကောန်ဂကူမန်တံလေဝ် ဒုၚ်တဲမွဲတၚ်ရမာန်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵုဒြဟတ်ဂကူပိုဲ ညဳသာဟေၚ်ရ ပိုဲပၠန်ဂတးအလဵုသဳတံ ထေက်ဟာ ဟွံထေက်ပုဟ်ဟာ…။ မွဲအခိၚ်ဓဝ် ရုပ်ဝတ္ထုၜါတန်တဴဒၟံၚ်မွဲဒၞာဲဓဝ်ဟွံမာန်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရုပ်ဝတ္ထုတၟိမွဲ ယဝ်ရပိုဲဒုၚ်ကေတ်တဲတုဲ ပိုဲမိက်ဂွံစွံဍေံဒၞာဲဏံမ္ဂး ရုပ်ဝတ္ထုတြေံဂှ် ပိုဲဒးပဲါဓလေတ်ထောံဍေံနူဒၞာဲဏံရ ဟွံသေၚ်ဟာ…။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မုပိုဲ ဒးဆက်ကၠောန်အာ မုဏီရော? ကွေတ်ဝါဒ ဟွံဂတာပ်ကဵုခေတ်တံဂှ် ပၠန်ဂတးထောံတုဲ ဝါဒဂတာပ်ခေတ် ကွေတ်တၟိဂှ် ပိုဲကောန်ဂကူမန်တံ ဒးဓမံက်ပ္တိတ်ရောၚ်။
(၈)   #သၞောဝ်ဥပဒေကဵုပရေၚ်ကၠောန်ၜိုတ်နတဲကာယဂွံပံၚ်စပ်အာဒးပ္တိတ်ဇဲဒးလွဳပရာ
သၞောဝ်ဥပဒေနူဂကောံဗော်ပိုဲဖျေံလဝ်တံဂှ် ကၠာဟွံဂွံပံၚ်စပ်ကဵုပတိတ်ဒြဟတ် ကၠောန်ၜိုတ်နတဲဏီမ္ဂး သၞောဝ်ဥပဒေဝွံ ဟွံမွဲကဵုရုပ်ရဴဏီရ။ သၞောဝ်ဥပဒေတံ ခါရပံၚ်စပ်ပတိတ်ဒြဟတ် ကၠောန်ၜိုတ်နတဲမ္ဂး ရုပ်ရဴမံက်တိုန်ကၠုၚ် ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်မ္ဂး မၞိဟ်ဗဵုဒၟံၚ်တံဂှ်လေဝ် မံၚ်ဟွံမာန်တုဲ ဒးတက်တိုန်တဲအိုတ်ရ။ တုပ်ပၟာညံၚ်ရဴပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံကီု ခေတ်လဵု စိုပ်စိုပ် သၟိၚ်လဵုတိုန်တိုန် ညးတံဒးဗက်ဗၠအ်သၟိၚ်အလဵုသဳရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံပံၚ်စပ်အာကဵုကၠောန်ၜိုတ်နတဲကာယဂှ် ဒှ်အဓိကပၟိက်ဇၞော်အိုတ်ရ။ သၞောဝ်ဥပဒေဟွံဂွံပံၚ်စပ်ကဵု ကၠောန်ၜိုတ်နတဲကာယတံဂှ် တုပ်ပၟာညံၚ်ဗြဴဟတန်တုဲ ပရေၚ်နတဲကာယတံလေဝ် ဟွံမွဲကဵုသၞောဝ်ဥပဒေမ္ဂး တုပ်ညံၚ်ရဴ မၞိဟ်မတ်ကၠက်က်မွဲကီုရ။ ဟီုလ္တူၜါတေံ ယဝ်ရပံၚ်စပ်အာမ္ဂး ရုပ်ရဴမံက်တိုန်မွဲ အလန်ဓဝ်တုဲ ဒြဟတ်ဇၞော် ပွမကြံၚ်မ္ၚိုဟ်တံဂှ်လေဝ် က္တဵုဒှ်မံက်ဂတဝ်တိုန်ကၠုၚ်အာ အလဵုလဵုဟေၚ်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရ လညာတ်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ ဂွံသောၚ်ကၠးဂွံကၠိုဟ်ခၠၚ်ကေတ်လ္တူဂကောံပိုဲဏံကီု သီုကဵုညးတံဂွံကဵုဇြဟတ်ထံက်ပၚ် ကုဂကောံပိုဲတံဏံဂှ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ ပိုဲဒးဓမံက်ထ္ၜးကဵုရုပ်ရဴကုညးတံရောၚ်။
(၉)   #ပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံဒးဝေၚ်ပဲါကၠဟ်ထောံစိုတ်ဓါတ်အတ္တ
ပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံ ဒှ်ဂကောပြဝေဏဳ ဒုၚ်စရှ်ဖဵုအခေါၚ်အဝဵုခိုဟ်တံဟွံသေၚ်ရ။ညးတံဝွံ ဒုၚ်တမြံၚ် လ္တူကောန်ဂကူတံ ဒးနွံဒၟံၚ်ဒတုဲဟေၚ်ထေက်ရ။ ညးတံဂွံဒုၚ်စဖဵုဒတုဲမြမောဝ်လက်ကြဴကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံရ။ ပ္ဍဲအရာဖဵုဒတုဲမြမောဝ်ဏံဝွံ ညးတံဂွံဒုၚ်စသိုၚ်ဂှ် အောန်နူကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံဏီဂှ် အလုံကောန်ဂကူမန်ပိုဲ ဒးသောၚ်ကၠးပ္ဍဲကောန်စိုတ်တေံဏောဝ်။ ဒးဟီုဂလာန်ဗွဲမသောၚ်ကၠးမ္ဂး ပရေၚ်,ရေၚ်တၠုၚ်ပၠန်ဂတးဂကောံပိုဲဏံဝွံ ရေၚ်တၠုၚ်ဂုဏ်ဖဵုသွက်မၞိဟ်မွဲဂကောံရဟွံသေၚ်။ ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ သွက်ဂွံဗၠးၜးတိတ်အာနူဘဝအလဵုသဳတံ ပ္ဍဵုပ္ဍိုက်လဗပ်သ္ကီုဂှ် ဂကောံညးတံပုန်ဂ္စာန် ဒးကေတ် တာလျိုၚ် နကဵုစိုတ်ဓါတ်ကောန်ဂကူပိုတ်ပိုတ်သ္ကုတ်သ္ကုတ်ရ။သွက်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကုညးမယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ဂကောံတံ ၜိုန်ရနွံဒၟံၚ်ဗွဲမထေက်ကြိုက်ကီုလေဝ် ဂုဏ်ဖဵုသွက်ညးတံ ညးတံဒးစွံလဝ် သၟဝ်တဲဂုဏ်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံထေက်ရ။ ယဝ်ရညးတံသၠးထောံဂုဏ်ဖဵု ပုဂ္ဂလိက ညးတံဟွံမာန်မ္ဂး နကဵုဗၞတ်ဟီုအရေဝ်လ္ဂူကျာရ။ နူဂကောံညးတံ ပတိတ်ဒြဟတ်ရေၚ်တၠုၚ်ဖဵု သွက်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲဂွံမာန်ရောၚ်။ နကဵုနဲလဵုဂကူမန်ပိုဲဂွံမာန်ရောၚ်။ နကဵုနဲကဲလဵုလေဝ် ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ ဂွံမံက်ဂတဝ်တိုန်ဂှ် ဂကောံညးတံ ဖန်ဖက်ဓမံက်ထ္ၜးရုပ်ရဴဟွံမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပစပ်အာကဵု ဖဵုဒတုဲမြမောဝ် ပုဂ္ဂလိကအိုဿီု ပူဂဵုကၠောန်ပရေၚ်ဂကူတံ ဒးသၠးထောံမာန်ရောၚ်။ တၚ်ဂလာန်အဲတၠကၞေဟ်ဏံ မိက်ဂွံဟီုဂှ် ပရေၚ်စသုၚ်ချိုတ်ဂျိုၚ်ပူဂဵုကၠောန်သွက်ဂကူတံဂှ် ဒးတိုပ်အုပ်လဝ် ပ္ဍဲဘဝကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံထေက်ရ။ဂကောံပိုဲ သာဲကွာဲထောံကဵု သဇိုၚ်ဒၟံၚ်သာ်ဏံ ဟွံသေၚ်မ္ဂး တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု တၚ်သောၚ်သၟဟ်ဂကောံကောန်ဂကူပိုဲတံရ။ ယဝ်ရညးတံရေၚ်တၠုၚ်ဖဵု သွက်မွဲဂကောံ မၞိဟ်ညးတံဓဝ်မ္ဂး ဂၠံၚ်တရဴကောန်ဂကူမန်ပိုဲ စ္ဍးပဲါတိတ်အာသၞောဝ်ဥပဒေပၠန်ဂတးအလဵုသဳတံရ။ ဂကောံညးတံလေဝ် ဟွံဒှ်ပူဂဵုကၠောန်သွက်ဂကူ ပၠန်ဂတးသွက်ဍုၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ်ဍုၚ်ပိုဲ ပူဂဵုဗဵုလဵုကၠောန်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ဂကူရောဂှ် ကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဂကူမန်တံ ပါ်ပဲါကေတ်မာန်ဏောဝ်ဂှ် အာဲထေၚ်ခယျကေတ်လဝ်ရ။
(၁၀)     #စှ်ေပရေၚ်စန်ဒက်တုဲဓမံက်ရုပ် ရဴကမၠောန်
အၜဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်အၜဝ်(Ahbaw၊ အဘော်ရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်အၜဝ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၃၉။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အၜဝ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၃၈၄၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၀၁၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၇၈၅၉ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဓမ္မအံင်စေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သာယာဝတဳ
ဘာဓမ္မအံင်စေတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သာယာဝတဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၃၊ ဝှ် ၂၀။
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဒဵုသဇေင်
ဘာကောန်ဂကူမန် ကွာန်ဒဵုသဇေင် ဂှ် ဒှ်ဘာ ဗတောန်လိက် မနွံ ပ္ဍဲကွာန်ဒဵုသဇေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု ရးတၞင်သဳရ။ ပ္ဍဲကွာန်ဒဵုသဇေင်ဝွံ ဘာကောန်ဂကူမန် တန်လဒေါဝ် ကေင်နွံလဝ် တၟာလအ်ကီုလေဝ် နူစသၞာံ ၂၀၀၅ ဘာကောန်ဂကူမန်ဂှ် ဒးဒုင်သီ နကဵုသၟိင်ဗၟာတုဲ ဒှ်အာ ဘာတန်အလဵုအသဳဗၟာရ။ သွက်ဂွံ က္လေင်သြိုင် ဘာကောန်ဂကူမန်တၟိ မွဲပၠန်ဂှ် နူကဵု ခမဳသင် ကေုာံ ကောန်ကွာန်တအ် ကောံသၟဟ်တုဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမေ ၁ အခိင်နူဂယး ၇း၀၀ ဂှ် ကၠောန်သဘင်ဖျေဟ်ကၞက်တုဲ က္လေင်သြိုင်ဘာတၟိရ။
ဝင်
ဘာကောန်ဂကူမန် တန်လဒေါဝ် ကွာန်ဒဵုသဇေင်ဂှ် နူသၞာံ ၂၀၀၅ ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳ သီကေတ်တုဲ ပထောအ် ဘာဗတောန်လိက် အလဵုအသဳဗၟာရ။ နကဵု ကောန်ကွာန်ဒဵုသဇေင်တအ် ဟိုတ်နူဟိုတ်နာနာသာ်တုဲ သွက်ဂွံ က္လေင်သြိုင် ဘာကောန်ဂကူမန် မွဲပၠန်ဂှ် ကမၠောန်ဟွံမံက်ကၠုင် သၞာံ ဗွဲမလအ်တုဲ နကဵု ခမဳသင်မန်ၜါဘာ ဘာသိပ္ပသာလပရိယတ္တိ (ဘာၜဳ) ကဵု ဘာဒဵု ကေုာံ ကောန်ကွာန်ဂမၠိုင် ပံင်ကောံတုဲ က္လေင်သြိုင်ဘာတၟိမွဲပၠန်ရ။
သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဨပြဳ၂၇ ဂှ် သ္အးင္ၚးတးဒၞာဲဂအာင်ဘာ။ ဂိတုဨပြဳ ၃၀ အခိင်သဝ်တ္ၚဲဂှ် ခမဳသင်တအ် ဖ္ဍောတ်မ္ၚဵု ဂအာင်ဘာ တုဲ ဂိတုမေ ၁၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ကၠောန်သဘင်ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက်ဘာရ။
ရတ်ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တဵုလွဳ
ဘာရတ်ထဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တဵုလွဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ရတနဒဳပ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ရတ်
ဘာရတနဒဳပ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သၞေဟ်ရတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ရတ်ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တဵုလွဳ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
ရတနဒဳပ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ရတ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသောဘိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၃၊ ဝှ် ၃၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
ဒြဟတ်ယၟုခိုဟ်မွဲ
[ဒြဟတ်ယၟုခိုဟ်မွဲ] If pride in a good name keeps families and neighborhoods straight,a sense of shame is the reverse side of that coin.
The Power of a Good Name By ARMSTRONG WILLIAMS
ရံၚ်ကဵုဓါန်ဂတတုဲ ပ္ဍဲကပေါတ်ဍာ်ပဠက်မန် (လိက်တၟံ,လိက်ကၚ်ခၞိၚ်,လိက်ဗဒၚ်,လိက်စၟတ်သမ္တီတၞဟ်တၞဟ်) ပ္ဍဲဆီလတေၚ်ဂကူမန်(ယၟုမၞိဟ်,ယၟုကွာန်,ယၟုဌာန်,ယၟုဘာ) တံဂှ် ညံၚ်ဂွံဒှ် ဗီုပြၚ်မန်ဍက်က်ဂှ် ချူဟီုခုတ်ခဴအိုတ်ညိ၊ ယဝ်ရဟွံဒှ်မ္ဂး စိုပ်မွဲတ္ၚဲ ဍာ်ပလက်မန် ဆီလတေၚ်မန်တံဂှ် မန်တံဟွံဂွံဒုၚ်စသိုၚ်ရ၊ ကောန်မန်ဗွဲကြဴ ဒးကသ္ၚောံ ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။
ပညာ
{| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#FFFFFF; border-stylewidth:3px; borr-color: #FFEF80;" ! colspan="2" style="background-color: #FFEF80; family:Verdana, Arial, Helveticasans-serif; font-size: 100%; border: 1px solid #FFEF80; text-align: center; padding-left: 7px; padding-top: 1px; padding-bottom: 1px; -moz-border-radius:2px" | 101x101px ဗုဒ္ဓဘာသာ ! colspan="2" style="font-size: larger; background-color:#ffd700; color:#000000;" |ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲဗုဒ္ဓသာသနာမန်
တၟေၚ်ပညာ ၂ဂကူ
တၟေၚ်ပညာပွမတီ (၂)ပြာကာ၊ မ္ၚးနူဂှ်လေဝ် မၞုံတၟေၚ်ဟ်တီရ။
ဟိုတ်ဂွံက္လိဂွံပညာ(၈)ပြကာ
ဓရ်ဟိုတ်ပညာဂွံဇၞော်ပၟဝ်ဂၠိုန်တိုန် ဒ္စါပြကာ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဒဵုသဇေင်၊ ကွာန်ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
ကွာန်ဒဵုသဇေင် (ယၟုတြေံ ကွာန်ချဗုင် မဒှ်ယၟု ဘာသာဗၟာ ချပုံး မဂွံအဓိပ္ပါယ် တၞအ်ဂြုန်) ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဂကောံကွာန်ကအ်ကြေင်မွဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု ရးတၞင်သဳ။ ကွာန်ဒဵုသဇေင်ဝွံ သီုဖအိုတ် သ္ၚိနွံစ ၜိုတ် ၁၅၀ - ၂၀၀ မတုဲ ဂကူမန် ပဒတဴဂၠိုင်ရ။ ဂကူဗၟာ ကဵု ဂကူထဝါဲ နွံစညိညတုဲ နွံဘာလကျာ်ၜါဘာ ဘာဒဵု ကဵု ဘာၜဳ။ လတူကုန်ဒဵုဂှ် နွံကျာ်စေတဳကျာ်ဒဵုသဇေင် မွဲရ။
ခန်းသင်း၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ခန်းသင်း(Khanthin၊ ခန်းသင်းရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်အရုတ္တံင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၈၄။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အရုတ္တံင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၄၆၀၉၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၄၂၆ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၉၀၃၅ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကုလဒဳပဝိဟာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ဗိုင်
ဘာကုလဒဳပဝိဟာရ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ဗိုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တညာဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၈၊ ဝှ် ၁၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
သၟိၚ်ကမၠၚ်မ
သၟိၚ်ကမၠၚ်မပသၟိၚ်ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳထပှ်ဂိတုရ။
စုတိစဴသွဝ်
သၟိၚ်ဝွံမၞုံစိုတ်သ္ကာတ်မြဟ် ဂြိုဟ်စာလောန် မလေပ်ပလီုကောန်သမ္ဘာညး၊ သ္ဂောံဒှ်သၟိၚ်ထပှ်ဂိတုတုဲ စုတိစဴအာသွဝ်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဨကရာဇ်မန်
ပၠတရဴ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပၞင်ဗုင်
ဘာပၠတရဴ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ပၞင်ဗုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝဏ္ဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၈၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
စၠတ်ထဝ် ကၟိန်ဍုင်
စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် (Assembly of the Union) (Burmese: ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်  [pjìdàʊɴzṵ l̥ʊʔtɔ̀]se: ပြည်ထောင်စု လွှတ်ဝွံ ဒှ်ဒတန်ပတန်သၞောဝ် နကဵုကဆံင် အလုံကၟိန်ဍုင်ဗၟာ (နကဵုယၟု ပ္ဍဲသၞောဝ် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံသမတ ဗၟာ Republic of the Union of Myanmar) မဒက်ပ္တန် နကဵုသၞောဝ်လဒက်ပတန်ဍုင် ၂၀၀၈။ စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု စၠတ်ထဝ်ၜါ၊ စၠတ်ထဝ် ကောန်ဂကူ  (အမျိုးသားလွှတ်တော်) (House of Nationalities)၊ နွံ ခုင် ၂၂၄၊ တုဲ စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် (ပြည်သူံလွှတ်တော်) (House of Representatives) နွံ ခုင် ၄၄၀။
ဇီုသာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ဇီုသာဲ(Sonnantthar၊ စုံနံ့သာရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်ရေဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်အရုတ္တံင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၇၈။
စၠတ်ထဝ် ကၟိန်ဍုင်
ဇၟပ်ပ် တွဵုရး ကေုာံ ရးဒေသဇၞော် သီုဖအိုတ် ၁၄ ဂှ် နွံကဵု စၠတ်ထဝ်ဒေသအိုတ်ရ။
ဇီုသာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အရုတ္တံင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၄၆၀၉၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၄၂၆ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၉၀၃၅ တၠရ။
စၠတ်ထဝ် ကၟိန်ဍုင်
စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဂအာင်ပါလဳမာန် ပၞောဝ်တိုက် ၃၁-မ ဂှ် ဒှ်တိုက်မွဲရ။ တိုက် ၃၁-မ ဂှ် ပစၞး ကု ၃၁ ဘုံ ပ္ဍဲကဵု စက္ကဝါဗုဒ္ဓဘာသာတုဲ သြိုင်လဝ်ရ။ ဂအာင်ပါလဳမာန်ဂှ် နွံပ္ဍဲဇေယျသဳရိ ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်။
ဇီုသာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
စၠတ်ထဝ် ကၟိန်ဍုင်
အမာတ်စၠတ်ထဝ်တအ်ဂှ် ကၠုင်နူ မၞိဟ်မဒုင်ရုဲစှ်လဝ် နကဵုသဘင်မာဲ ကေုာံ မၞိဟ်စၞး ဒပ်ပၞာန်ဂမၠိုင်ရ။
ဝင်အတိက်
စၠတ်ထဝ် နကဵုဘာသာဗၟာ လွှတ်တော် ဟီုဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရ မကၠုင်နူ ခေတ်ဨကရာဇ် မဒှ်သ္ၚိစၠတ်သၟိင်ဨကရာဇ်တုဲ ကၠုင်နူ အရေဝ်မန် စၠတ်ထဝ် မြဴသာ်ဝွံ ပ္ဍဲအဘိဓာန်ဗၟာတြေံ ဗၟံက်လဝ်ရ။ ဆဂး နကဵုလညာတ်မွဲပၠန် အရာမဒှ်မာန်အိုတ်ဂှ် လွှတ်တော် ဟီုဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဗၟာ ဗလးအသံပါင်ဨကရာဇ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု အခိုက် အခေတ်ဨကရာဇ်ဗၟာတေအ်မ္ဂး ဨကရာဇ်ဂှ် ညးမိက်ဂွံပ္တိတ် သၞောတ်မွဲမွဲမ္ဂး ညးတိတ်ကၠုင် ဇရေင်ဒၞာဲ မကဵုအမိင်ဂှ်တုဲ ညးဟီုရ။ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်မ္ဂး ဂကောံအမာတ် သေနာပတိတအ် ကော်တုဲ မင်ကလင်အိုတ်ရ။ အခိင်ကာလ ဨကရာဇ် မတိတ်ဟီုဂှ် နကဵု ဘာသာဗၟာမ္ဂး ညးကော်စ "လွှတ်တော်မူအခါ" (အခါကာလ မဗလးအသံပါင်) ရ။ ဝေါဟာရမန် စၠတ်ထဝ် ဂှ် ၜိုန်ရ လညာတ်နူမဝေါဟာရဗၟာ လွှတ်တော် ပါလုပ်ဒၟံင်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲခေတ်ဨကရာဇ်တေအ်ဂှ် နန်သွက်ဂွံဖျေဟ်သၞောဝ်၊ ဨကရာဇ်တအ် မပ္တိတ်အသံပါင်တအ်ဂှ် ဟိုတ်မနွံကဵု ကအ်စၠတ် တုဲ သ္ၚိစၠတ် (ဝါ) သ္ၚိကၠတ် မြဴသာ်ဝွံ ကော်စရ။ အရာမစပ်ကဵု ဨကရာဇ်တအ်မ္ဂး စုတ် "တော်" တုဲ မဟီုဗီုကဵု ဗၟာဂှ် ပ္ဍဲမန်ဟွံမဲ။ ဥပမာ နေပြည်တော် (ဒမံင်ဒတန်ဨကရာဇ်)၊ အမိန်တော် (အမိင်အသံဨကရာဇ်)။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရေဝ်ဗၟာ "လွှတ်တော်" ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ်မန် ဟွံသေင်၊ ဒှ်အရေဝ်ဗၟာဇေတ်တ်ရ။
အခိုက် စၠတ်ထဝ်ဏအ် နွံကၠုင် နူကဵုခေတ်ဗုကာံရဂှ် ညးတအ်ပတှ်ေကေတ်ရ။
In the Konbaung dynasty, the Hluttaw was in session for 6 hours daily, from 6 to 9 am, and from noon to 3 pm, attended by ministers (မင်းကြီး, Mingyi), ministers of third rank (ဝန်ထောက်,  Wundauk), and head clerks (စာရေးကြီး, Sayegyi), as well as interior ministers (အတွင်းဝန်, Atwin Wun), who sat in the Byedaik. It was tradition for the king to appoint four ministers, four interior ministers and four officers.
ဗြိတိတ်ဗာမာ
On 2 January 1923, with the enactment of the Montagu–Chelmsford Reforms, Burma became a Governor's Province with a partially elected legislative council, the Legislative Council of Burma, consisting of 103 seats, with 80 filled by election.
The 1935 Government of Burma Act established the Legislature of Burma. During this period, the colonial Legislature consisted of two chambers, the 36-seat Senate and the 132-seat House of Representatives.
Union of Burma
From 1947 to 1962, under the 1947 Constitution, Burma's legislature, called the Union Parliament, consisted of two chambers, the 125-seat Lumyozu Hluttaw (the Chamber of Nationalities) and the 250-seat Pyithu Hluttaw; (the Chamber of Deputies), whose seat numbers were determined by the population size of respective constituencies.
Socialist Republic of the Union of Burma
From 1974 to 1988, under the 1974 Constitution, Burma's legislative branch was a one-party rubber stamp legislature consisting of a unicameral chamber, the Pyithu Hluttaw (the People's Assembly), represented by members of the Burma Socialist Programme Party. Each term was four years. (In August 2010, the old Hluttaw complex on Yangon's Pyay Road used by Gen. Ne Win's military government was slated for occupation by Yangon Division government offices.)
Union of Myanmar
Between 1988 and 2011, there was no functional hluttaw, as the ruling government was the State Peace and Development Council.
Composition
The Pyidaungsu Hluttaw is a bicameral body made up of a 440-seat House of Representatives (Pyithu Hluttaw) and the 224-seat House of Nationalities (Amyotha Hluttaw). The Pyidaungsu Hluttaw consists of 664 members total. 75% of MPs (498 members) are directly elected by voters, while the remaining 25% (166 members) are military personnel appointed by the Defence Services' Commander-in-Chief. This policy is similar to Indonesia's New Order model (as part of the dwifungsi doctrine), which guaranteed a number of parliamentary seats to military appointees.
Amyotha Hluttaw
The Amyotha Hluttaw is the upper house of the Pyidaungsu Hluttaw, with 12 seats accorded to each Region or State for a total of 168 directly elected seats. Of the 224 seats in the house, the remaining 56 are military appointees nominated by the Commander-in-Chief of the Defence Services.
Pyithu Hluttaw
The Pyithu Hluttaw is the lower house of the Pyidaungsu Hluttaw, with seats accorded to each of the 330 townships in the country. Of the 440 seats in this body, 330 are directly elected and 110 are military appointees nominated by the Commander-in-Chief of the Defence Services.
Elections
Burmese elections are held under universal suffrage for all Burmese citizens above the age of 18 and on a given constituency's roll of eligible voters. Voters are constitutionally guaranteed the right to vote via secret ballot. However, members of religious orders (including members of the Buddhist Sangha), prisoners, mentally unsound persons, and indebted persons are not allowed to vote for members of Parliament. Voting is not compulsory. Burmese elections practise the First-past-the-post voting system (winner takes all), in which the candidate who receives the highest number of votes is elected.
In the 2010 election, state media reported a voter turnout of 77.26%. Advance voting was also widely practised, with military personnel and their family members, as well as civil servants, police force personnel and other state employees instructed to vote in advance. This was in violation of the 2010 electoral laws, which only allow advance voting for eligible voters who are away from their constituencies as well as overseas Burmese citizens. In some constituencies, up to 95% of cast ballots were done in advance. An estimated 10% of votes (6 million) were cast in advance. There were also reports of multiple voter fraud, voter manipulation, ghost voting and coerced voting, in which individuals were pressured to vote for Union Solidarity and Development Party candidates by officials.
Term
left|thumb|Chamber of Deputies (Pyithu Hluttaw) in Post-independence Burma The two houses of the Pyidaungsu Hluttaw are simultaneously elected, with members of parliament (MPs) serving five year terms. Ministerial nominees, who are selected from the pool of elected MPs, vacate their parliamentary seats. By-elections, determined by the Union Election Commission, are held to elect these vacant seats.
The first regular session of the Pyidaungsu Hluttaw must be convened within 15 days of the commencement of the Pyithu Hluttaw's first session. At least one regular session must be held per year, and subsequent sessions must be held within 12 months of each other. Special or emergency sessions can be convened by the President. Parliamentary sessions are only valid if 25% or more MPs are present.
The first session of the Pyidaungsu Hluttaw was held from January to March 2011, while the second was held from 22 August 2011 to. Journalists were not allowed to attend the first session. However, the Ministry of Information announced on 12 August 2011 that they would be permitted to attend the second session.
External links
19.77444°N, 96.10361°W ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ ကဏ္ဍ:BEHM
ဇေတဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်စဴဍုင်
ဘာဇေတဝန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်စဴဍုင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောသလ္လ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၃၊ ဝှ် ၁၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု
သဳဟရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ
ဘာသဳဟရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဍာ်ဂမ္တူ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးတၞင်သဳ။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။ ၊ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု