cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စန္ဒကုမ္မာ၊ဇာတ်
၈။ ခဏ်အလုံဍုၚ် ပုပ္ဖဝတဳကတဵုဒှ် ကၞုက်ကၞာဲ
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်စန္ဒကုမာဂှ် တၞံဆုတၞဟ်ဟ်သာ် သစ္ဆုမပ္တံကြုက် ပဏှ် ဗဳဗၠတ် သတ်ၚဝ် ဗ္ဒဝ်ဇုက် ကြုက်ထဝ် ဝိသ္ကာ ဝိသ္ကဝ် ဂမောဝ် ဂစွံ ဂတောံ ဗၚ်ယကြစံပလမ်တံဂှ် ဍေံသတ်ညေံညေံတဴရ၊ စန္ဒကုမာဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ်ဂစိုတ်ကၠေံဂှ် ညးကေတ်ပ္တိတ်ဏာတုဲရမၞးတံ”
“ယွံမၞးတံ ဣဝွံကၟာလစ စန္ဒကုမာ မၞုံကဵုဥပဵုပိဒကှ် မသုန်သွာ ၜါရာၚ်ဆာဲတဴဗွဲမလောန်ရ၊ စန္ဒကုမာဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ်ဂစိုတ်ကၠေံဂှ် သၟိၚ်သမၠီုကဵုညးကေတ်ပ္တိတ်ဏာတုဲရလေဝ်ဒေဝတဴတံ” နလၟေၚ်ဂလာန်မြဴဝွံ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ယာံရဳရောတ်တဴကဵစန္ဒကုမာအိုတ်ရ။
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊  ဣဝွံ ရုၚ်စိၚ်ရတ်ကောန်တၠပိုဲစန္ဒကုမာရ၊  စိၚ်ရတ်မ္ၚဵု မၞုံကဵုဒြဟတ် မၞုံကဵုဂၟံၚ်ညံၚ်ကေသရာဂှ်နွံတဴ စန္ဒကုမာဂှ် တၞဟ်နဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ဂှ် ညးပ္တိတ်ဏာကၠေံတုဲရ၊ ဣဝွံ မဒှ်ချေံရတ် မၞုံကဵုဂၟံၚ် မၞုံကဵုဒြဟတ်အစောံအပါ မၞုံကဵုလအာမပြဟ်ဂှ်နွံတဴရ၊ စန္ဒကုမာ ကောန်တၠပိုဲဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ်ဂစိုတ်ကၠေံဂှ် ညးကေတ်ပ္တိတ်ဏာတုဲရမၞးတံ”
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ဣဝွံကွဳစန္ဒကုမာ မတၟုဟ်တဴနရတ်ထပှ်ပြကာ ဗဂန်ကေတ်ချေံသိန္ဓဴၜါတုဲ ဣတေံဇက်တုဲ အာညံၚ်ရဴပရှ်ကျာ်ကီု သီုကဵုအသေအဟာန် ညံၚ်ရဴလွဳမာန်ယာန်ဖ္ဍိုက်သၟိၚ်အိန်နာဲ ဒေဝတဴကီုသွံ၊  ကောန်တြုံပန် မၞုံလက်သန်မဆာဲ သီုကဵုစရာဲကျာ်သြဳ ဗွဝ်ပိုန်ဂှ် သၟိၚ်ဨကရာတ်သမၠီုဝွံ ပတှ်ေလဟီုဗမၞးဒမိက်တုဲ  မူဟိုတ်ဂွံစံၚ်ယတ် ဂစိုတ်ကၠေံဍေံဂှ်ရောလေဝ်မၞးတံ”
“ယွံမၞးတံ ဂၞကျာ်မပြဲညးပန် မၞုံလက်သန်မတုပ်တဴညံၚ်ရဴအဆေဝ်သွဝ်ကီု သၟိၚ်သမၠီုဝွံ ပတှ်ေဂလာန်ဗမၞးဒိဋ္ဌိတုဲ မူပဂွံစံၚ်ဂစိုတ်ကၠေံဂှ်ရောမၞးတံ၊ ယွံမၞးတံ ဂတနူဝွံဂှ် ဍုၚ်ကွာန် ရးနဳဂီုသီုဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳဂှ် လ္ၚုဒှ်အာဂြိုပ်ဇၞော်ရမၞးတံ”  အိုတ်မၞိဟ်တံဂမၠိုၚ်ဂှ် တၞဟ်နတိတ်အာမ္ၚးဍုၚ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထတုဲ ယာံကေတ်တုဲ ဒၟံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်ရ။
၉။ ခဏ်မိစန္ဒကုမာကဵုဂၞကျာ်ဂမၠိုၚ်အာတ်အခေါၚ်
ပ္ဍဲကာလဂှ် စန္ဒကုမာ ညးကေတ်ဏာပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်ဂှ်ရ၊ မိဗောဓိသတ် ဂၞကျာ်ဂေါတမဳဟီုပ္တီသၟိၚ်သမၠီုဂှ်ရ၊ “ယွံတၠညး ကောန်အဲၜါ စန္ဒကုမာကဵုသုရိယကုမာဝွံ ယာံမရာတ်ဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ဇကုအဲဝွံ စဴဒှ်ဂၠုဲသၟိၚ်ဂစိုတ်ရတၠညး၊ ယွံတၠညး ကောန်အဲၜါဝွံ  တၠညးကဵုဒါန်လမျီုညိရအဴ”သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ပၠောတ်ကၞိပ်တံဇိုၚ်သၟိၚ်ဂှ်တုဲ  ယာံအာတ်တဴအခေါၚ်ရဂှ်လေဝ်  သၟိၚ်သမၠီုဂှ်ဟွံကဵုအခေါၚ်တုဲ  ရဴဝွံ ဂၞကျာ်ဂးကဵုဂအှ်တံဂှ်ပၠန်ရ။
“ယွံဂအှ်အဲတံဟာဲ မၞးတံထေဲပၞတ်ကဵုကောန်အဲတုဲ မၞးတံကၞပ်ဒၟံၚ်ဟာ”ဂးတုဲ၊  ဗန်ကေတ်ဂအှ်ဗြဴပန်ဂှ်တုဲ ဂၞကျာ်လရိုအ်ယာဴတံရ။
“ယွံမၞးတံ ဂအှ်အဲပန်ဝွံဂှ်  ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာ ကာလမခိုဟ်တဴဂှ် မပတၠစရာဲရုပ်လောန် မဆိုက်ဗ္ဒက်ပ္ဍဲလှ်ေဒယှ်ေ သ္ဍိုက်ဖလှိၚ်ကဵုစိုတ်အဲရောၚ်၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ  ဟွံသၠးကဵုဒဒိုက် မူဟိုတ်မၞးတံ ဟွံဖျိုက်ဖလှိၚ်ကဵုစိုတ်ကောန်တြုံအဲညိရောလေဝ်မၞးတံ” ရဴဝွံဂးတုဲ ဗန်ကေတ်ဂအှ်ဂှ်တုဲ ဂၞကျာ်ဂေါတမဳယာံတဴတုဲ ရဴဝွံ တ္ၜေဟ်လက်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ်ပၠန်ရ။
“ဟာဲဗမၞးခဏ္ဍဟာလဟာဲ၊ ကောန်တြုံအဲစန္ဒကုမာဗှ်ေကေတ်ဏာဂစိုတ်ထောံကၠေံဂှ် ညံၚ်အဲမ္ဒးစံၚ်တူကဵုကောန်အဲဂှ် ကဵုဗှ်ေမ္ဒးစံၚ်တူကဵုဗှ်ေညိ၊ ကဵုယာဲဗှ်ေမ္ဒးတိုက်သြိုဟ် ဂတေဝ်ယာံကဵုဗှ်ေညိ၊ ကဵုယာဲဗှ်ေမ္ဒးဇွောဝ်ဍာ်ရမတ်ကဵုဗှ်ေညိရဟာ၊  ကဵုယာဲဗှ်ေ ဇတဝ်ဖျုန်ဂြိုဟ်ညိ ယာဲဗှ်ေသီုဇကုဗှ်ေ ကဵုဒတုံစှ်ေအာပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်ဂှ်ညိရဟာ”
ဟာဲဗမၞးခဏ္ဍဟာလ ကောန်အဲစန္ဒကုမာ ဗှ်ေကဵုညးကေတ်ဏာဂစိုတ်ကၠေံဂှ် ညံၚ်အဲမ္ဒးဒှ်ယဲပူမှ် မ္ဒးသာဲအာနူကောန်အဲဂှ် ကဵုဗှ်ေမ္ဒးစံၚ်တူ ကဵုဗှ်ေမ္ဒးဒှ်ယဲပူမှ် ကဵုဗှ်ေမ္ဒးသာဲအာနူယာဲဗှ်ေညိ၊ ကဵုဗှ်ေမ္ဒးသာဲအာနူဗြဴဗှ်ေညိ၊ ကဵုဗှ်ေမ္ဒးသာဲအာနူကောန်ဗှ်ေသမ္ဘာဗှ်ေညိ”။
“ဟာဲဗမၞးခဏ္ဍဟာလ ဗှ်ေကဵုညးဂစိုတ်ကောန်အဲတုဲ အဲဟွံဂွံညာတ်ကောန်အဲဂှ် လ္ပကဵုယာဲဗှ်ေ ဂွံညာတ်ဗှ်ေညိ၊ လ္ပကဵုဗှ်ေ ဂွံညာတ်ယာဲဗှ်ေညိ၊ လ္ပကဵုဗှ်ေ ဂွံညာတ်ကောန်ဗှ်ေညိ၊ လ္ပကဵုဗှ်ေ ဂွံညာတ်သမ္ဘာဗှ်ေညိရဟာဲ”ဂၞကျာ်ဂး။
ပ္ဍဲညးမကေတ်ဏာစန္ဒကုမာပ္ဍဲဇရေၚ်ကတိုၚ်ယတ်ဂှ် သာ်ဝွံ စန္ဒကုမာပ္တီသၟိၚ်မဇကုရ၊ “ဒေဝ၊ ယွံသၟိၚ်မ၊ အာတ်ဒါန်လမျီုပိုဲဍိက်ညိရအဴ၊ သၟိၚ်မလ္ပဂစိုတ်အဲညိရအဴ၊ သၟိၚ်မကဵုပိုဲဍိက်ဂွံအုဲထောံအိက်စိၚ်ဗမၞးညိရအဴ၊ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံအုဲထောံအိက်ချေံဗမနးညိရအဴ၊ ယွံသၟိၚ်မ သၟိၚ်မပၠေဲထောံကၠေံပိုဲဍိက်တုဲ ကဵုပိုဲဍိက်ဒးရပ်ကဝေက်တုဲ ကဵုပိုဲဍိက်ဒးကြၚ်အာတ်စညိရအဴသၟိၚ်မ”။
“ယွံသၟိၚ်မ ဗြဴတံလ္ၚဵုဂှ် သၟိက်ကၠိဂွံကောန်တုဲ အာတ်အခေါၚ်ကဵုဒေဝတဴဆု၊ ဗြဴလ္ၚဵုအာတ်အခေါၚ်ကဵုဒေဝတဴတၟံ၊ ဗြဴလ္ၚဵုအာတ်အခေါၚ်ကဵုဒေဝတဴတၞံဇြဲဂှ်လေဝ် ဟွံကၠိဂွံကောန်တုဲ ဒးစံၚ်တူ ရဳရောတ်တဴကီုသွံသၟိၚ်မ၊  ယွံသၟိၚ်မ သၟိၚ်မပိုဲနွံပၟိက်ကဵုပိုဲတုဲ ပိုဲဍိက်ကၠုၚ်က္တဵုဒှ်ကောန်သၟိၚ်မတုဲရ၊ သၟိၚ်မလ္ပဂစိုတ်ပိုဲဍိက်ညိရအဴ”။
“ယွံသၟိၚ်မ မိပိုဲသ္ဍိုက်မၠိုက်မြိမြန် ဇၞော်သၠုၚ်လဝ်ပိုဲ သီုသ္ဍိုက်မၠိုက်ဗွဲမလောန်ကၠုၚ် ယာံဒက်ဒေါန်ကၠုၚ် ဝေါန်စဝ် အာတ်တဴကဵုအခေါၚ်သၟိၚ်မပိုဲဂှ် သၟိၚ်မကဵုအခေါၚ်ကဵုပိုဲညိရအဴ၊ လ္ပပိုဲမ္ဒးသာ်နူမိပိုဲဍိက်ညိရအဴ”၊  နဂလာန်ဂလိုၚ်ဝွံ ၜိုန်စန္ဒကုမာအာတ်အခေါၚ်ကိုလေဝ် ဟဂွံအခေါၚ်တုဲ စန္ဒကုမာပၠောတ်လဝ်ကၞိပ်ပ္ဍဲတံဇိုၚ်မိဂှ်ရ။
“အမ္မ၊ ယွံမိတၠဂုန်အဲ ဒဒှ်မိမမၚ်မွဲတဴ လုကဴစှ်ဂိတုဂှ် အဲဂွံဒှ်မၞိဟ်တုဲ ဒဒှ်မိသိုဟ်သၟတ်ပဿမဝ် ဒဒှ်မိဖုံပၠဳလွဳပရာအဲဇၞော်မောဝ်အာပ္ဍဲဒေါဝ်ပိုန်တသိုက် ဒဒှ်မိအဲမ္ဒးဒုၚ်ဒဒိုက်ဂှ် လၟုဟ်ဝွံဂှ် ဒှ်ကၞောတ်လညာတ်တုဲရ၊ လဟီုဝွံဂှ် ကၞောတ်လဟီုတုဲရ၊ ဒုဟ်အဲဍိက်အိုဿီု အဲဍိက်ကလံမိကျာ်ဂန်ရ၊ လၟုဟ်သၟိၚ်မအဲသၟိက်ဂွံဍုၚ်သွဝ်ဂှ် စံၚ်ယတ်ဂစိုတ်အဲဂှ် ကဵုသၟိၚ်မအဲကၠိဂွံဍုၚ်သွဝ်ညိရအဴ”။
“အမ္မ၊ ယွံမိကျာ်ဂန်အဲ ကဵုအဲလ္ၚောဝ်ဇိုၚ်မိအဲညိ၊ မိကျာ်ဂန်ဗန်လဝ်အဲဍိက်ညိအဴ၊ ယွံမိကျာ်ဂန်အဲ အဲလ္ၚောဝ်ဇိုၚ်မိတုဲ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ညးဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ကဵုအဲဂှ် အဲသ္ဒးအာရမိ” ဂၞကျာ်ဂေါတမဳ မိၚ်ဂလာန်ကောန်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ။
“ယွံကောန်အြစန္ဒကုမာ နဒွက်သော် မတုပ်တဴရဴထာၚ်စမ္ၚာဂှ် မ္ဒက်ညိ၊ မိသ္ဂောံဗဵုညိကောန်၊ နအေပါတ်ကြိယာမဆာဲတဴဂှ် မကျိုၚ်ကျဝ်ညိကောန်၊ ယွံကောန်အဲစန္ဒကုမာ နစၠန်သာ်ထဝ် မလဗှော်လဝ်ဇကုမညိကောန်၊ ယွံကောန်စန္ဒကုမာ နယာတ်ကသဳကရးမဆာဲ မသ္ပိုၚ်ဗိုက်တုဲ ကၞတ်တဲ ထဍယ်ဒေါဝ်တဍယ်ဋ္ဌာန် သၟိၚ်ဂမပိုၚ် ကဵုယာဲဂွံဗဵုညိကောန်”။
“ယွံကောန်အဲစန္ဒကုမာ နအပေါတ်ကယိုၚ် မပ္တံလစိန်စရံက်ဒြၚ်ဗံက်လကံက်ထဝ်တံဂှ် မကျိုၚ်ကျဝ်ပ္ဍဲဒေါဝ်ပူရိသာတ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ကၞတ်တဲဝွံ ကဵုယာဲသ္ဂောံဗဵုမညိကောန်” သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ဂေါတမဳ ယာံတဴကဵုစန္ဒကုမာရ။
ပ္ဍဲမသက်သၟိၚ်ဂှ် ဂၞကျာ်စန္ဒဒေဝဳ မဒှ်ဂၞကျာ်ဇၞော်ဗောဓိသတ်ဂှ် ပၠောတ်လဝ်ကၞိပ်ပ္ဍဲတံဇိုၚ်ခါံသဳဂှ်တုဲ လ္ၚောဝ်အာတ်တဴအခေါၚ်ပၠန်ရ၊ “ယွံခါံသဳအဲသၟိၚ်ဇၞော် ညးလ္ၚဵုညးမပတၠကောန်ဂှ် ညးသ္ဍိုက်မၠိုက်ကောန် ညးဟွံမိက်ကဵုကောန်ရှာဲ ညးဟွံမိက်ကဵုချိုတ်ရောၚ်သွံ၊  ခါံသဳအဲသၟိၚ်ဇၞော်မွဲဂှ် ဟွံသ္ဍိုက်မၠိုက်ကောန် ဂစိုတ်ကၠေံကောန်ပၠန်ရောၚ်သွံအ” သၟတ်ဗြဴစန္ဒဒေဝဳဂး။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ၊ “ယွံဂအှ်အဲစန္ဒဒေဝဳဟာဲ  ကောန်အဲတံဂှ် အဲဟွံသ္ဍိုက်ဟွံသေၚ် အဲသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်သန်ရ၊ ဂအှ်အဲလေဝ်အဲသ္ဍိုက်ရ၊  အကုအဲလေဝ်အဲသ္ဍိုက်မၠိုက်ရ၊ တၞဟ်နအဲသၟိက်ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်တုဲ အဲမ္ဒးစံၚ်ယတ်ကောန်အဲ သမ္ဘာအဲ တံဂှ်ရောၚ်”။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ၊ “ဟာဲစန္ဒဒေဝဳဂအှ်အဲ စန္ဒကုမာတၠသ္ၚိဗှ်ေဂှ် ဟၟဲတုဲ ခါံသဳဒၞဳဗှ်ေနွံဂှ် ဗှ်ေလှိၚ်တဴစိုတ်ရ၊ ဗှ်ေလ္ပစံၚ်တူရဟာဲ” သၟိၚ်ဂး၊  သၟတ်ဗြဴမိၚ်လဟီုသၟိၚ်တုဲ တဲၜါဂတီုသြိုဟ်တိၚ်တိၚ်တုဲ ပၠောဇကုတုဲ ဂတေဝ်ယာံတဴရ။
၁၀။   ခဏ်သၟိၚ်အိန်ထ္ၜလဘာ်
ပ္ဍဲမသက်သၟိၚ် ဂၞကျာ်စန္ဒဒေဝဳ မယာံတဴဂှ်ဟေၚ် ပ္ဍဲအစဳရေၚ်ကတိုၚ်ယတ်ဂှ် စဳရေၚ်အိုတ်တုဲ ကောန်တြုံသၟိၚ်စန္ဒကုမာဂှ် ညးပရာပ်ဏာပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်ဂှ်တုဲ ကဵုဂ္ဇံဒၟံၚ်သ္ကဲကတိုၚ်ယတ်ဂှ်ရ၊ ထးထဝ်မွဲဂှ် တၞဟ်နသကဵုဒုၚ်ဆီကအ်စန္ဒကုမာဂှ် ပရာပ်နၚ်တုဲ  ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် နတဲဍေံရပ်ကေတ်သၞာ်ဇမ္ကေက်တုဲ နသၞာ်ဝွံ အဲသ္ကုတ်ကၠေံကအ်စန္ဒကုမာဝွံတုဲ အဲဒုၚ်ကေတ်ဆီကအ်ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဝွံဂှ် ဍေံရပ်တုဲ ဍေံသ္ကေဴဖျာံဒၟံၚ်သၞာ်ဂှ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂၞကျာ်စန္ဒဒေဝဳ သမ္ဘာဗောဓိသတ်ဂှ်ညာတ်တုဲ “သြမၞးဒေဝတဴတံ လတုန်ဝွံ တၠသ္ၚိအဲချိုတ်ကွေံရ အဲဟုံရ အဲလေၚ်ကွေံရ” ဂးတုဲ “အဲပစၟတ်သစ္စညိ”ချပ်တုဲ က္ၜံၚ်ထံက်ကလဵုယဵုသၟိပ်တဲတုဲ ရဴဝွံဂၞကျာ်ပသစ္စရ။
“ဘန္တော၊ ယွံဒေဝတဴပၟၚ်လိုက် ပၟၚ်ကဝ် ပၟၚ်သာသနာ အိန်ဗြီု ယီုမာတံညးဂမၠိုၚ် ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဝွံ  ပွံဍေံဝွံ ဒှ်ပွသရာံပါပ်စၟတ်ရယဝ်သဒှ်ဂှ် စန္ဒကုမာတၠသ္ၚိအဲဝွံ လ္ပကဵုဒးချိုတ်ညိ၊  ကဵုဂွံဂျိုၚ်တဴလမျီုကရောံအဲညိအဴ ဒေဝတဴတံ” သာ်ဝွံ သၟတ်ဗြဴစန္ဒဒေဝဳ ပတွဟ်စၟတ်သစ္စရ။
ပ္ဍဲချိန်ခဏဂှ် သၟိၚ်အိန်ဂွံတီကေတ်ဗက် ရပ်လေံဗတ်ဇဗတ်တုဲ ဗွဲပြဟ်စှ်ေစိုပ်ကၠုၚ်တန်ဒၟံၚ်လ္တူအကာသပၠဇကုတုဲ ဒယာပ်လေံဗတ်ဇဗတ် စမြဗဟေက်သၟိၚ်ဂှ် ကဵုဗလးကၠေံသတ္တံဂမၠိုၚ်ဂှ်ရ။
သၟိၚ်ဖေက်ဒဇပ်ဇတဝ်တဴဗွဲမလောန်တုဲ ကဵုဗလးကၠေံညးဂမၠိုၚ်တံဂှ်သီုဖအိုတ်ရ၊ ညးဂမၠိုၚ်ဝွံ  ဗၠးနူဒွက်အိုဿီုတုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် ပ္ဍဲဇရေၚ်ကတိုၚ်ယတ်ဂှ် ဇန်တံညးဂမၠိုၚ်ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲ ရဴဝွံ ဍေံတံဂးအိုတ်ရ။
“ယွံမၞးတံ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဝွံ ဂစိုတ်မၞိဟ်စံၚ်ယတ်ဂှ် မဂွံအာသွဝ်ရောၚ်၊ ဍေံမ္ဂးဂှ် ဇကုဍေံကဵုစှ်ေကတိုၚ်ယဝ်တုဲ ပိုဲဗဝ်စံၚ်ကဵုဍေံဂွံအာသွဝ်ညိမၞးတံ”ညးဂမၠိုၚ်ဂးတုဲ ဍေံတံညးဂမၠိုၚ် ရပ်တိကလောံတုဲ ဗိုၚ်လဝ်ဗမၞးတုဲ  ဍေံဇီုကဵုတိကလောံရ။
ဗမၞးဒုၚ်တဆုတ် အာတဆုတ်အာတုဲ ဒုၚ်ဒတုံစှ်ေအာပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်ဂှ်ရ၊  ညးဂမၠိုၚ်ဗိုၚ်ဇီုဖျေံတုဲ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ချိုတ်ဗၠိုက်ကၠေံအာရ၊ ဗမၞးဂှ်ချိုတ်အာတုဲ တၞဟ်နဂစိုတ်သၟိၚ်ဂှ် ညးဂမၠိုၚ်ဗိုၚ်ဟုပ်ကၠုၚ်ပၠန်ရ။
စန္ဒကုမာ ဗန်လဝ်သၟိၚ်မဇကုတုဲ ဟကဵုညးဂစိုတ်ရ။ “လမျီုသၟိၚ်ပိုဲသကဵုရ၊ ကၟိၚ်ဍုၚ်ကီုက္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ကီု ပိုဲဟွံကဵုပ္ကၚ်ရၚ်ရ၊ ဍုၚ်လေဝ်ပိုဲဟွံကဵုလောပ်ရ၊  ကဵုပစာဏာတုဲ  မ္ၚးဍုၚ်ပိုဲသကဵုဒၟံၚ်ရ၊  ကဵုဒးတြိုၚ်အာတ်စရ”ဂးတုဲ ညးဂမၠိုၚ်ကဵုသ္ပိုၚ်ယာတ်ဍာ်မိတ်တုဲ  ယာတ်ပူက္ဍိုပ်ကဵုပလွေဟ်စဏာတုဲ  ဍေံတံညးဂမၠိုၚ် ပလံၚ်ဏာကဵုအာဒၟံၚ်ပ္ဍဲကွာန်စဏာဂှ်ရ။
“ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ၊  ယြဴပူဂဵုလ္ၚဵုတံဂှ် ပွသရာံပါပ်ဂှ် ဍေံဒးပ္တုဲရဂှ် ပူဂဵုပတုဲသရာံပါပ်တံဂှ် ဒးအာစိုပ်ရက်ရခမဳတံ” ကျာ်တြဲဂး။
၁၁။ ခဏ်ဇိုန်ကဵုကၟိန်ဍုၚ်ကဵုစန္ဒကုမာ
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဇန်တံညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ဍေံစဍးကၠေံ ခါခဏဳၜါ သၟိၚ်ကဵုဗမၞးဂှ်တုဲ ဍေံတံစဳရေၚ်အပေါတ်ပသေက်ဘိသေခတုဲ စန္ဒကုမာဂှ် ဍေံတံပသေက်ကဵုပသၟိၚ်ရ။
“ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ၊ ကောန်တြုံသၟိၚ်တံဂှ်တုန်လေဝ် စန္ဒကုမာဗၠးနူစံၚ်ယတ်ဂှ်တုဲ ကောန်သၟိၚ်တံဂှ် ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲ ဍေံတံပသေက်ကဵုစန္ဒကုမာပသၟိၚ်ရ”။
“ယွံခမဳတံ ယြဴဒေဝတဴ ဗၠာဲဗၠာဲတံဂှ် ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲ ဍေံတံပသေက်ကဵုစန္ဒကုမာပသၟိၚ်အိုတ်ရ” ။
“ယွံခမဳတံ ယြဴပူရိသာတ် ဒေဝတဴဂမၠိုၚ်တံဂှ် ဍေံကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲ ဍေံတံပသေက်ကဵုစန္ဒကုမာပသၟိၚ်အိုတ်ရ”။
နလၟေၚ် ဂလာန်သာ်ဝွံ ကျာ်တြဲတွံပၟိၚ်ကဵုခမဳဂမၠိုၚ်ပ္ဍဲကာလဂှ်ရ၊ အိုတ်မှာဇန်အိုဿီုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ဍေံတံအိုဟ်တၟိုဟ်တဴစိုတ်ဗွဲမလောန်တုဲ နကၞုသၚ်ဂပဝ်သ္တုံဂှ် ဍေံတံစရိုဟ်ဍာ်ဘိသေခကဵုဗောဓိသတ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်အိန်နာဲညးဒေဝတဴတုန်လေဝ် နကၞုသၚ်ဂပဝ်သ္တုံဂှ် စရိုဟ်ဍာ်ဘိသေခ ပသေက်ကဵုဗောဓိသတ်ပသၟိၚ်ပ္ဍဲကာလဂှ်အိုတ်ရ။
ဂၞကျာ်သုဇာတာတုန်လေဝ် ကေုာံဒေဝတဴ အဆေဝ်သွဝ်တံညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲစရိုဟ်ဍာ်ဘိသေခတုဲ ဇိုန်ကဵုဗောဓိသတ်ပသၟိၚ်ရ၊ ယာတ်ဒိပ်ကောန်ဒေဝတဴဂှ် ပရဴညံၚ်ဇၞောဝ်တုဲ ဍေံတံကဵုတဲ သဝယယာတ်ကဵုတဴသာဓုကအိုတ်ရ၊ အိုတ်ကဵုပူရိသာတ် သၟိၚ်တံဂှ်ကီု အမာတ်ဒဴဗညာတံဂှ်ကီု ကောန်ဨကရာတ်ဗၠာဲဗၠာဲတံဂှ်ကီု ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဝုတ်တ်တံဂှ်ကို ကောန်ဒေဝတဴဗၠာဲဗၠာဲတံဂှ်ကီု ကောန်ဒေဝတဴဝုတ်တ်တံဂှ်ကီု အိုတ်ညးအလုံဍုၚ်ဂှ် ကၞုက်ကၞာဒှ်မွဲတုဲ လလောၚ်ကဵုသာဓုကာ ဂြီုဂြီုအိုတ်ပ္ဍဲကာလဂှ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ညးဂမၠိုၚ်ဇိုန်ကဵုကၟိန်နန်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ကဵုဗောဓိသတ်တုဲ ဖံဇၞော်မဒှ်သ္ဍိုက်စိုတ်ဇန်ဂမၠိုၚ်တုဲ ကဵုတက်လလောၚ်တဴအလုံဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳဂှ်အိုတ်ရ၊ ဗောဓိသတ်ဂွံပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်တုဲ ယာတ်မပြဲပြဲတံဂှ်ကီုလေဝ် ကဵုညးပလံၚ်ပ္တိတ်ကဵုသၟိၚ်မဇကုရ၊ ဇွောံအဟာရဘောဇိုန်ဂှ်လေဝ် ကဵုညးပ္တိတ်ကဵုသၟိၚ်မဇကုရ၊  သၟိၚ်စဏာဂှ် ညးဟွံကဵုလုပ်ဍုၚ်ရ ဒးမံၚ်ကေတ်မ္ၚးဍုၚ်ဂှ်ရ။
သၟိၚ်စန္ဒကုမာရာဇာ မပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိၚ်ဍုၚ် ဗဗွဲဓဝ်မၚ်မွဲလဝ်ဓဝ်သၟိၚ်စှ်ပြကာ ဒါန်သဳလဘာဝနာ ပ္တုဲအာဟွံဂွံသ္ဂုတ် ဖလုတ်အာဂှ်တုဲ  ပ္ဍဲလအိက်အယုက်ဂှ် စုတိတုဲ တိုန်စိုပ်ဍုၚ်သွဝ် လတူပြာသာဒ်ထဝ် ဒေန်ထဝ် သၞာထဝ်  ဆုကဝ် လဗဗြိုက် ဂွံစသိုၚ်တဴတသိုက်ဒိပ်မပြဲပြဲရ။
၁၂။ ခဏ်သၟဟ်ဇာတ်
တဝှ်ဒေသနာသာ်ဝွံ ကျာ်တြဲတွံကဵုခမဳဂမၠိုၚ်တုဲ “ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ ဒေဝဒတ်ဝွံ နိဿဲကဵုအဲမွဲတုဲ မပလွဳဂစိုတ်ညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ဆလၟုဟ်ဝွံဟသေၚ် ပ္ဍဲကာလမတုဲတေံကီုလေဝ် နိဿဲကဵုမွဲတုဲ မဂစိုတ်ညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ပတဴလွဳပရာတုဲရ ခမဳတံ” ကျာ်တြဲဂးတုဲ သၟဟ်ဇာတ်အတိက်တေံရ။
ဇာတ်စန္ဒကုမာ တုဲဆဝွံရ။
နိဿဲ
https://drive.google.com/file/d/1mlj1zJBi1DuJxKICjlX-7qEErQv5rb5n/view?usp=sharing ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဇာတ် ၅၅၀ ကဏ္ဍ:ဇာတ်ဇၞော်စှ်
ပြကိုဟ်ဇာတ်စှ် ကျာ်ဇၞော်အဇွောံ
ဗော်ပၠတရဴညးဍုင်ကွာန်
ကာလအခိင်ညးတအ် မဒက်ပ္တန်ဗော်ဂှ် ညးတအ်ဟီု ရန်တၟအ် မိက်ဂွံပခိုဟ်ပတိုန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဍုင်တုဲ ညးတအ် ဒက်ပ္တန်ဗော်ဝွံရ။ သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵုဗော်ဏအ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင်ကီု သီုကဵု စၠတ်ထဝ်ရးဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ၂၃၀ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရး ကေုာံ ရးဇၞော် ၁၁ ဂှ်ကီုလေဝ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံ ဒုင်ရုဲစှ်လဝ်ရ။
ဝင်
ဒေါ်သက်သက်ခိုင်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်မဒှ်ဒၟံင် အမာတ်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် သွက်ပွိုင်ဍုင်ဒဂုင် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ် နကဵုဟိုတ် မဆဵုဂဗ ဟီုပသောင်ကလးပရိုင် ကုအစာပရိုင် မဟီုဂး ပါ်ပါဲဒး ကမၠောန်ဗော်တုဲ ဒးဒုင် နုက်ပ္တိတ် နူကဵု ဂကောံကေင်ကာ ပွိုင်ဍုင်ဒဂုင် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါဂှ်တုဲ သၞာံ ၂၀၁၉ လပါ်အိုတ်ဂှ် ညးနုက်တိတ် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်ပၠတရဴညးဍုင်ကွာန်ဝွံရ။ ဒက်ပ္တန်တုဲ ပ္တိုန်စရင် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ အံက်တဝ်ဗါ ၂၃၊ ၂၀၁၉ ရ။ ဦးကျော်ဇေယျ ညးမဒှ် အမာတ်စၠတ်ထဝ်ရးလ္ဂုင် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂှ်လေဝ် ဟိုတ်နူ ဟီုပါ်ပါဲဗော်ဂးတုဲ ဒးဒုင်နုက်ပ္တိတ် နူကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳကီုတုဲ ဇာန္နဝါရဳ ၂၅၊ ၂၀၂၀ ဂှ် လုပ်ပံင်တောဲ ကုဗော်ဝွံရ။ သၞာံ ၂၀၂၃ ဥပဒေ စၟတ်သမ္တီဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ တိတ်ကၠုင်တုဲ နကဵုဗော်ဏအ် ပ္တိုန်လဝ် နဒဒှ် ဗော်မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ရ။
အဟိုတ်စိုတ် ၁၈ ပြကာ
အဟိုတ်စိုတ် ၁၈ ပြကာ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဒွိဟိုတ် ၂၂ ပြကာ
ဒွိဟိုတ် ၂၂ ပြကာ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကမ်မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် (ဍုၚ်လ္ဂုၚ်)
ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် (ဍုၚ်လ္ဂုၚ်)ဝွံ စပ္တံနူ (၂၇-၂-၁၉၇၂) ကၠုတ်ပါ်မံက်တိတ်ကၠုၚ် အကြာကောန်ဂကူမန်တံရ ။
ကာလဂှ် အ္စာဘာတက္ကသဵု၊ ကွးဘာတက္ကသဵုဗွဲမဂၠိုၚ်ကီု၊ ညးသၞာဲဒါအလဵုအသဳဂၠိုၚ်ကီု၊ ညးတၠကမၠောန်ဂၠိုၚ်ကီု၊ ပူဂဵုညးမကၠောန်မကၠောန်ဇကုဇကုကီု ညဳညဳသာသာ မပါလုပ်တုဲ ချဳဒရာၚ်ကၠုၚ် ပရေၚ်လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်ရဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။
ရုဲစှ်ဂကောံကေၚ်ကာ
စပ္တံနူ ၁၉၇၂ သၞာံ ပ္ဍဲအသေအဟာန်ကၠောံသၞာံဝွံ ရုဲစှ်ဂကောံကေၚ်ကာ (၁၅) တၠ နူညးတိုန်စိုပ်ပွိုၚ်ဍုၚ်ဂမၠိုၚ်၊ ကွးဘာတက္ကသဵု၊ ညးတၠကမၠောန်ဂမၠိုၚ်တုဲ အပ်ပြာပ်တာလျိုၚ်ရ ။
ပရေၚ်ချဳဒရာၚ် ကမ္မတဳဂမၠိုၚ်
စပ္တံနူ သၞာံ ၁၉၇၂ စဵုစိုပ် ၁၉၈၀ ဝွံ ဂကောံကေၚ်ကာ (၁၅) တၠ ကေုာံ ညးလုပ်ကမ္မတဳ ၜိုတ် (၇၀) တၠ စဵုကဵု (၈၀) တၠ ပါလုပ်ချဳဒရာၚ် ကၠုၚ်ရဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဂကောံကေၚ်ကာဂမၠိုၚ် ဘိုၚ်စုတ်သြန်ဂိတုတုဲ ချဳဒရာၚ်ကၠုၚ်ပရေၚ်လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ညးစၞးပွိုၚ်ဍုၚ်တိုၚ်ခဳဂမၠိုၚ်ပါလုပ်ချဳဒရာၚ် နကဵုဇြဟတ်တုဲ ဆက်ကၠုၚ်တရဴရ။
စတမ်ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ဝွံ ပ္ဍဲဇြပ်မန် ကေုာံ ပွိုၚ်လ္ၚဵုတံရ စဗ္တောန်မာန်ကၠုၚ်ကီုလေဝ် လက်ကရဴဝွံ (၂၂) ပွိုၚ်ဍုၚ် သၠောဲတုဲဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ဥတုက္ညၚ်မာန်ကၠုၚ်ရ။ ဂတနူဏံမ္ဂး ပွိုၚ်မွဲသၞာံပံက်တန်ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်ကေုာံ ဗ္တောန်လိက်ပတ်မန်စိုပ်သ္ၚိဌာန်မာန် ဆက်ဂစာန်ကၠောန်အာပၠန်ရောၚ်။
ပ္ဍဲကဏ္ဍယေန်သၞာၚ်အနုသုခုမဝွံ ပံက်တန်ဗ္တောန်သ္ဇိုၚ်လှ်ေအခိုက်မန် ကေုာံ ကွိၚ်ကွိုက်မန်တုဲ ဆက်တဲကဵုတၞောဝ်တၟိတံရ။
ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် (ဍုၚ်လ္ဂုၚ်)ဝွံ ရိုဟ်ရိုဟ်သၞာံတက်တြးပ္တိတ်ကၠုၚ် ကြက္ကဒိန်မန်ရ။ စပ်ကဵုမဂ္ဂဇြေန်ဟီုမ္ဂး မဂ္ဂဇြေန်မန် လွဳဟံသာဂှ် ပ္တိတ်ဂွံ (၁၄) ကၞပ်ရ။ ပ္တိတ်တြးလဝ် လိက်ဂမၠိုၚ်ဝွံ လိက်ဗွဟ်မန်နဲကဲတၟိ၊ လိက်အခိုက်ကၞာမန်၊ လိက်အဘိဓာန်မန်-ဗၟာ၊ ပရူမန်ဒးတီထေက်၊ ဝေါဟာမန်တံရ။
ပေဲါပြိုၚ်ဖ္ဍောတ်ကဗျ၊ ပေဲါပြိုၚ်ဂမြၚ်ညာဏ်၊ ပေဲါပြိုၚ်လိက်ပတ်တံဂှ်လေဝ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်သွက်ကောန်ၚာ်မန်တံရ။
ပံက်တန်ဗ္တောန်လိက်တၟံမန်၊ ပေဲါဗှ်လိက်စံၚ် ကေုာံ ပေဲါဟီုတွံလိက်ပတ်တံလေဝ် ကၠောန်မာန်ကၠုၚ်ရ။
ပ္ဍဲသဘၚ်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်ဝွံ နကဵုကမ္မတဳကေတ်လျိုၚ်တုဲ ဗဒမ်ထ္ၜးပျးဝၚ်မန်ဂှ်လေဝ် ရေၚ်တၠုၚ်လဝ်ကီုရ။
နူကဵုကမ္မတဳသ္ပသ္ကိုပ်သ္ကတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ် သၚ်သၟဟ်ကောံမိပ်မြဟ် ဒှ်ဂုဏ်စရာဲမန်၊ သ္ဘၚ်ဒ္ဂေတ်ဗက်လၟိုန်အခါ အခိုက်မန်တမၠာ၊ ပေါဲဝေၚ်ဂြိပ်မေတ္တာ၊ ပေဲါဖ္ဍောတ်ပရိုတ်တံရ။
လၟုဟ်မ္ဂး အာယုက်ကမ္မတဳပေၚ်စိုပ် (၅၀) သၞာံရ။ တရဴကွာ်စိုပ်ဂွံ ၅၀ သၞာံရ။ လၟုဟ်ပ္ဍဲကဵုရးမန်ကေုာံ အလုံဍုၚ်တေံ ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် ပွိုၚ်ဍုၚ်တံ မံက်ကၠုၚ်အိုတ်ဂှ် ထေက်ကဵုဒးမိပ်စိုပ်ရ။
လိက်ပတ်မန် ယေန်သၞာၚ်မန် ဂွံဂျိုၚ်တဴ ဂွံတောတက် ဂွံဖောအ်ဗြေဝ်ဂွံဂဵုလဟဵု စွံလဝ်တၚ်ရန်တၟအ်တုဲ ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန် (ဍုၚ်လ္ဂုၚ်)ဝွံ ဆက်ယိုက်ဂၠေၚ်အာတာလျိုၚ် စဵုကဵုစိုပ်သၞာံလအ်လကာဖာ ဂိုတ်ဂစာန်အာရောၚ်ဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကာလသ္ဘၚ်ရတုထဝ်ဏံ ပ္တိုန်ထ္ၜးဏာရအဴ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
သ္ၚာ ၉ ဂတှ်ေ
သ္ၚာ ၉ ဂတှ်ေ
ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု ဂှ် နွံ ပ္ဍဲကွာန်ဝင်ရာဲ အရာပ်ဝါဗိုင်။ ဘာဝွံ နကဵု ကမ္မတဳပရေင်ရေင်တၠုင် ပရေင်ပညာ ကောန်ဂကူမန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု အာဂတပၠတရဴတုဲ ဒက်ပ္တန်ဒၟံင်ရ။ သွက်ဂွံသြိုင်ဘာဏအ်ဂှ် နာဲသိုက်စိုတ် မိမန် ကေုာံဒေအ် မိတဳ ကဵုလဝ်ဒါန်ဂအာင်တိ နကဵုင္ၚုဟ်မး ကာလ ၁၅၀၀ ကိုဋ်ရ။
ဂအာင်ဘာ
ဂအာင် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ဍုင်ဇြပ်ဗု ဝွံ နာဲသိုက်စိုတ် (ကော်) နာဲဟလာ၊ မိမန် ကေုာံ ဒေအ် မိတဳ ဇာတိကွာန်အင်ခေဝ် မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုင်ဇြပ်ဗု၊ အရာပ်အံင်ဇၞး သၠးကဵုလဝ်ဒါန်တိ ဗၞတ် ၁ ဨက ဘာ်။ နကဵု င္ၚုဟ်ကာလမ္ဂး နွံဗၞတ် ၁၅၀၀ ကိုဋ်။ ပါဲနူ ဒါန်တိတုဲ သီုတုက်ၜံက်ဗဝ်ပညဳကဵ ဂအာင်တိဂှ် ဒးအိုတ်သြန် ဗၞတ် ၁၀၀ ကိုဋ်။ တုဲပၠန် ရုင်သွက်ကမ္မတဳသြိုင်ခၞံဘာတအ် ဂွံပကောံဓရီုဂှ်လေဝ် နကဵု င္ၚုဟ်မး ၇၀ ကိုဋ်ဂှ် ကဵုလဝ်ဒါန်ကီုရ။ ဂအာင်တိ ၜိုတ်နွံပၟိက် ဥပမာ ယဝ်ဒးသြိုင် ခဒမ်ကွးဘာ၊ ဒၞာဲသ္ၚိဍာ်တအ်မ္ဂးလေဝ် ဟီုကဵုညး၊ ညးဆက်ကဵုအာဒါန်ပၠန်ရောင်ဂှ် နာဲသိုက်စိုတ် ကဵုလဝ်ဂတိပါင်ကီုရ။ ဂအာင်ဘာဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဝင်ရာဲ အရာပ်ဝါဗိုင်။
ရာမည၊ ကၠအ်ပ္ကဴ ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု
ကၠအ်ပ္ကဴရာမည ဍုင်မတ်မလီု (ရာမညပန်းခြံ) ဂှ် ဒှ်ကၠအ်ပ္ကဴ မနွံ ဗဒါဲသၞေဟ်ဒဒန်ရာမည၊ ဇိုင်ၜဳသြင်လောန်၊ ဂၠံင်ဇိုင်ၜဳ၊ အရာပ်ဓမာတ် ဍုင်မတ်မလီု၊ မစပံက်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၈၊ ၂၀၂၃ နကဵုမပစၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲတွဵုရးဍုင်မန် (၄၉) ဝါရ။ ပ္ဍဲအခိင်မစပံက်ဂှ် နွံကဵု ပမ်ရောဟ်ဍာ် ရုပ်ၜိုပ်မွဲ၊ ဂၠံင်ဇိုင်ၜဳ မနွံ ၆၀၀ ပေ၊ ဒၞာဲကိရိယာလဝေင်ဓတ်ဂမၠိုင်၊ ဒၞာဲလဝေင်ခရိုင်ဗတဳ၊ ဒၞာဲလဝေင်ကောန်င္ၚာ်၊ သလာတ်ဂၠံင်သကိတ်၊ သလာတ်လဝေင်သၞေင်စာင် ကေုာံ တေအ်ရဴ၊ ဆေင်ဖျာမသွံကပေါတ်ဒေသ၊ ဆေင်ဖျာသတဝ် ကေုာံ ဆေင်ကဝ်ဖဳ၊ ဒၞာဲပါကေန်ကွဳဂမၠိုင် ကေုာံ သ္ၚိဍာ်ညးဍုင်ကွာန်တအ် နွံရ။ ကၠအ်ပ္ကဴဂှ် သီုဖအိုတ် နွံသမၠဲ ၂၄၆၆,၉၄ စတုရံမဳတာ(၀,၆၁ ဨက၊ ၀,၂၅ ဟက်တာ) မဒှ် ဒၞာဲသွက်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဂွံကြေဝ် ပရေလၟောင် ကေုာံ ဒၞာဲကောန်င္ၚာ်တအ် ဂွံဝေင်ချဳဓရာင်ကာယမွဲရ။
ဝင်
ကၠအ်ပ္ကဴရာမညဝွံ မကၠောန်ပံက်လဝ် ပ္ဍဲလက်ထက် ခေတ်အလဵုအသဳပၞာန်၊ ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၈၊ ၂၀၂၃ နကဵု မစၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲတွဵုရးဍုင်မန် မရနုက်ကု ၄၉ ဝါရ။
ဗော်ကောန်ဂကူ အရကာန်
ဗော်ကောန်ဂကူ အရကာန်  Arakan National Party, ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ; ခမၞန် ANP) ဝွံ ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ မပစၞး ကုဂကူယခေင် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ယခေင်ရ။ ဗော်ဏအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဇာန်နဝါရဳ ၁၃၊ ၂၀၁၄၊ မဂွံစၟတ်သမ္တီ နူကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၆၊ ၂၀၁၄ ရ။ The chairman of the ANP is Thar Htun Hla.
ဝင်
ဗော်ဇၞော်မောဝ်ကောန်ဂကူယခေင် (Rakhine Nationalities Development Party - RNDP) နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ဒံက်တာဦးအေးအောင် ကဵု ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (Arakan League for Democracy - ALD) နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအေးသာအံင် ၜါဗော်ဏအ် တုပ်စိုတ် ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ ဂိတုဂျောန် ၁၇၊ ၂၀၁၃ သွက်ဂွံ ပံင်ပ္ကောံမွဲဗော် နကဵုယၟု ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန်၊ ကြဴနူ ပညဳပညပ် ရေင်သကအ် လလအ်ပွိုင် ၈ ဂိတုတုဲရ။
သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်ဏအ် ဒုင်ရုဲမာဲ သွက် ၆၃ ဒၞာဲ ပ္ဍဲတွဵုရးယခေင်၊ တွဵုရးချေင်၊ ရးဇၞော်ဨရာဝတဳ ကေုာံ ရးဇၞော်လ္ဂုင်။ နကဵုဗော်ဏအ် ဂွံဇၞးကေတ် သီုဖအိုတ် ၁၀ ခုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ၊ ၁၂ ခုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်၊ ၂၂ ခုင် သွက်တွဵုရးယခေင် ကေုာံ ဝန်ဇၞော်ကေင်ကာကောန်ဍုင်အရင် မွဲတၠရ။
က္ဍိုပ်သကိုပ် ဗော်ကောန်ဂကူအရကာန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ (ALD) လလောင်တြး ပ္ဍဲ ဇာန္နဝါရဳ ၈၊ ၂၀၁၇ ဒဒှ်ရ ညးတအ် ပါ်တိတ် နူကဵု ANP တုဲ က္လေင်ပတိုန်စၟတ်သမ္တီဗော် တၞဟ်ခြာ သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ပၠန်ရ။ ဟိုတ်ဂွံကလေင်ပါ်တိတ်ဂှ် ညးတအ် ပ္ဍဲကဵု ဗော်ဂှ် မၞိဟ်စၞးနူကဵု ဗော်RNDP ဂှ် ဓလီုကေတ်လဝ် အဝဵုဂၠိုင်ရ။
ပ္ဍဲ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၇၊ ၂၀၁၇ ဂှ် ဒေါက်တာအေးမောင် နုက်တိတ် နူကဵု ဗော် နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌကီု သီုကဵု ကောန်ဗော် ဟိုတ်နူကဵု ပြသၞာအပ္ဍဲဗော်ရ။
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ထဝါဲ
ဘာမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံဍုင်ထဝါဲ၊ ရးတၞင်သဳ။ ဘာဝွံ နကဵု တၠဳပိုန်သင် ကျာ်ဇၞော်ဂကောံဂိုဏ်ရာမညနိကာယဂမၠိုင် အာဂတပၠတရဴတုဲ ရာန်လဝ် နကဵုသြန်ဒါန် နူကဵု ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃။
ဝင်
သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၈ (သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၃ စွေက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါဂှ် ချုက်လိက် ရာန်ကေတ် တိဂအာင်ဘာဝွံရ။ တိဂအာင်ဘာဝွံ နွံပ္ဍဲ (ရးတၞင်သဳ၊ ခရိုင်ထဝါဲ၊ ဍုင်ထဝါဲ၊ အရာပ်သၞေဟ်စိင်၊ ခရိုက် စၟတ် ၃ သၞေဟ်စိင်၊ စၟတ် ၁၆/၁ (တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို၊ ဆင်ဆိပ်ရပ်ကွက်၊ အကွက်အမှတ် ၃ ဆင်ဆိပ်၊ ဦးပိုင်အမှတ် ၁၆/၁)၊ သီုဖအိုတ် နွံ သမၠဲ ၀,၅၀၄ ဨက။ ညးတၠတိတြေံ စောယာမီယာ မဒှ်ကောန် စောဖိုးခဲ ကဵု ဒေါ်လေးလေး မဒှ်ကောန် ဦးချစ်လှိုင် မညးပဒတဴ ပ္ဍဲ ဂၠံင်ကျာ်၊ အရာပ်သၞေဟ်စိင်၊ ဍုင်ထဝါဲ (ဘုရားလမ်း၊ ဆင်ဆိပ်ရပ်၊ ထားဝယ်မြို့) သွံကဵု ဦးမင်းနိုင် နကဵုင္ၚုဟ် သြန်ဒကေဝ်ဗၟာ ဒစိတ်ကၠံကိုဋ် (၉၀,၀၀၀,၀၀၀)။ နကဵု ဦးမင်းနိုင်ဂှ် ပသကိုပ်သက ကုတၠဂုဏ်အစာဝဏ္ဏသာရ ကဵု တၠဂုဏ်အစာပုပ္ဖရမ္မတုဲ သၠးကဵုဒါန် သွက်ဂွံဒှ် တိဂအာင်ဘာသံဃိက ကေုာံ တိသာသနာ မြဴသာ်ဝွံ ချူဗၟံက်လဝ် ပ္ဍဲလိက်ကသုက် မထပက်လဝ် စၟတ်တဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုမာတ် ၈ ပ္ဍဲဍုင်ထဝါဲရ။ နကဵုလိက်သုက် အပ္ဍဲသၞောဝ် တၞဟ်နဂွံဗၠးဝိနဲ သင်တအ် ဂွံတန်တဴဂပ်ဝ်တုဲ ဒးဖန်လဝ် ဗီုဂှ်ကီုလေဝ် ဘာဝွံ နကဵု မဒါန် နူတၠဳပိုန် ကျာ်ဇၞော်အစာဂိုဏ်ရာမညနိကာယဂမၠိုင်ဂှ် ရာန်လဝ် သွက်ဂွံခၞံဗဒှ် ဘာမန် ပ္ဍဲဍုင်ထဝါဲဂှ်ရ။
သတ်ထဝ်ဖအူ၊ ကွာင်
ကွာင်သတ်ထဝ်ဖူ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖအူ (ကော်စ ကွာင်ကအ်ဍောတ်) (ဗၟာ:ဆပ်တာဖူးမုန့်) (အင်္ဂလိက်:Roasted Pan Cake ) ဂှ် ဒှ်ကွာင်အခိုက်မန် ဗွဲတၟေင် ကွာင်နူကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်။ ကွာင်ဝွံ မကၠောန်ကဵု ဝိုဟ်ပလေင်၊ ကဝ်၊ သတ်ဗြဴတုဲ အခိုက်ဗီုမကၠောန်ဂှ် တုပ်ဒၟံင် ကုကွာင်ကဝေက်ရ။
နိရုတ်
ယၟု ကွာင်ဝွံ နူတမ် ကၠုင်နူ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖအူ၊ နူဂှ် ပြံင်လှာဲတုဲ ဒှ်အာ ကွာင်သတ်ထဝ်ဖူ။ ယၟုဗီုမန် သတ်ထဝ်ဖူ ဂှ် ဟီုနကဵု ရမ္သာင်ဗၟာ ဆပ်တာဖူး။ ဟိုတ်နူ ကွာင်ဝွံ ရဲကွာန်ကအ်ဍောတ်တအ် မကၠောန်ဒၟံင်တုဲ ကွာင်ကအ်ဍောတ် ဗီုဏအ်လေဝ် ကော်စဒၟံင်ကီုရ။
ဂြန်
ဂြန် နဲမကၠောန်ကွာင်ဏအ်ဂှ်
ဘူရိဒတ်၊ဇာတ်
ဇာတ်ဘူရိဒတ် (၆)
သွက်သောတုဇန်တံညးဂမၠိုၚ် သ္ဂောံဒှ်ဗဟုသုတ ဂၠိုၚ်မိၚ်ဂၠိုၚ်ညာတ်အာ ပ္ဍဲပရေၚ်ဗောဓိသတ်ပိုဲ နူဘဝကၠာကၠာတေံညိ လဝ်စိုတ်တုဲ ပြကိုဟ် ( ဇာတ်ဘူရိဒတ် )ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ (ဝေါဆရာတော်) စဳရေၚ်ခၞံဗဒှ်လဝ်ရောၚ်။
နိဒါန် − နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ ကျာ်တြဲပဒတဴ ပ္ဍဲဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ် ပဟိုတ်ကဵုဥပးတံညးဂမၠိုၚ် မဒ္ဂိုန်သဳဥပုဟ်ဂှ်ရ၊ သုတ်ဇာတ် ဘူရိဒတ်  ကျာ်တြဲမတွံ နွံပ္ဍဲကာလမွဲတ္ၚဲ ဗွဲပိုဲဂွံမိၚ်လဝ်  ပ္ဍဲကာလဂယး ဥပးတံအဓိဌာန် ဒ္ဂိုန်ကေတ်သဳဥပုဟ်တုဲ  ပ္တုဲဒါန်တုဲ  ပ္ဍဲပယာံသၟဝ်တ္ၚဲဂှ်  ရပ်ကေတ်ပၞာၚ်သ္ဍဴ ပ္ကဴမြမောဝ်တုဲ  တၞံနဂွံကလၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓဝ်ဂှ်ရ၊  ပြာပ်တိတ်အာဘဝေတဝန်တုဲ  ပ္ဍဲဇြပ်သဘၚ်ဓဝ်ဂ္ဇံဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ကျာ်တြဲပြာပ်တိတ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဇြပ်သ္ဘၚ်ဓဝ်တုဲ  ပ္ဍဲသၞာမပြဲ ညးမလးဂ္ညပ်လဝ်ဂှ် ကျာ်တြဲတန်ဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ခၟဳဂမၠိုၚ် သၟိက်ဂၠာဲလဖှ်ဗှ် ဟီုဂလာန်ဓဝ်တုဲ သၟာန်တိုန်ဥပတံရ၊  “ယွံဥပးတံ တ္ၚဲဝွံ မၞးတံဒ္ဂိုန်သဳဥပုဟ်ရောၚ်သ္ဂးဟာ”   “ယွံအဴ  ပိုဲဍိက်ဒ္ဂိုန်သဳဥပုဟ် တုဲရအဴ”  ဥပးတံဂး၊  ကျာ်တြဲမိၚ်ဂလာန်ဥပးတံတုဲ  သာ်ဝွံဟီုတိုန်ရ၊  “ယွံမၞးဥပးတံ  မၞးတံဂွံမိၚ်ဒၠောံဗ္တောန်ပိုဲကျာ်တုဲ  မၞးတံဂွံဒ္ဂိုန်သဳဥပုဟ်ဂှ် ဒးရးသန်ရ၊  တၠပညာတမၠာတေံ ၜိုန်ဟဂွံမိၚ်ဒၠောံဗ္တောန်ညးကီုလေဝ်  ထောံလဝ်ပိုန်ဟာန်ယဿပတ်တုဲ  နအလဵုဇကု တိတ်ဒ္ဂိုန်ဥပုဟ်တုဲရဟသေၚ်ဟာ” ကျာ်တြဲဂးတုဲ  ကျာ်ကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ခၟဳဂမၠိုၚ်အာတ်ပၚ်မှိၚ်ဇာတ်အတိက်တုဲ ကျာ်တြဲတွံကဵုရ။
( နိဒါန် တုဲဆဝွံရ) ။
၁။ ခဏ်နာဂရ
ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခၟဳတံ။  အတဳတေ၊  ပ္ဍဲကာလအတိက်တေံ ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳ သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တပ္ကၚ်ရၚ်ပတၠကောန်တြုံမွဲ ကောန်ဂှ် ဇိုန်ကဵုဥပရာဇာရ၊ ကြဴဝွံ  ညာတ်ပိုန်ဟာန် ယဿပတ်ကောန်ဂှ်ဇၞော်အာတုဲ  ကောန်အဲဝွံ ပၠံၚ်ဗတိုက်ကေတ်ကၟိန်ဍုၚ်ဒၞာဲအဲပၠန်ဟတီ သာ်ဝွံ  သၟိၚ်မသၠေံသၚ်ကာက္တဵုဒှ်တုဲ  ရဴဝွံသ္ဂးကဵုကောန်ပၠန်ရ၊  “ယွံကောန်  နူဍုၚ်ဝွံ  မတိတ်အာတုဲ ယြဴပ္ဍဲဋ္ဌာန်မွဲမ္ဒးဂၞပ်ဂှ် မပဒတဴရ၊  ကာလအဲချိုတ်အာတုဲ  မစဴပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရကောန်” သၟိၚ်ဂး၊  “အဲဍိက်ယဵုဒုၚ်လဝ်ရအဴ”ဂးတုဲ  ကောန်သၟိၚ်ဂှ် တိတ်အာဂြိုပ်တုဲ ပ္ဍဲအကြာကြုၚ်ဇမ္မုနာကဵုမှာသၟိတ်ဂှ် ကနှံပန္နသာ်တုဲ  ပလွေဟ်ဣသိ စသစ္ဆု လၟုဟ်လၟတ်တုဲ ဒၟံၚ်တဴရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ပ္ဍဲသၟဝ်ဂတာမဟာသၟိတ်တေံဂှ်  နာ်ဗြဴမွဲဂှ် တၠသ္ၚိဍေံပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲ တၞဟ်နဂၠာဲသ္ၚဳတၠသ္ၚိတၟိဂှ်  တိုန်ကၠုၚ်နူလွဳမာန်ဍုၚ်နာ်တေံတုဲ ပ္ဍဲလ္တူသြၚ်မှာသၟိတ်ဂှ် ဂၚေၚ်တဴရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ညာတ်လၟာဲဒၞာဲဇိုၚ်ကောန်သၟိၚ်ဂှ်တုဲ   ဗက်ကၠုၚ်ဒၞာဲလၟာ်ဇိုၚ်ဂှ်တုဲ  ကၠုၚ်ညာတ်ကေတ် ပန္နသာကောန်သၟိၚ်ဂှ်  ပ္ဍဲကာလဂှ်  တၞဟ်နဂၠာဲသ္ၚဳသစ္ဆုလၟုဟ်လၟတ်ဂှ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်ဂှ်အာကၠေံဟွံမွဲ နာဲဗြဴဂှ်လုပ်အာပ္ဍဲပန္နသာဂှ်တုဲ  ညာတ်ကတ်အပေါတ်ပရိက္ခရာကောန်သၟိၚ်ဂှ်တုဲ  သာ်ဝွံချပ်တဴရ။
“ခမဳမဒၟံၚ်တဴမွဲဇကုဝွံဂှ် သဒ္ဓါနွံတုဲ  ပခမဳဟာ ဟွံမွဲကဵုသဒ္ဓါတုဲ  ပခမဳဟာ အဲစံၜတ်တဴညိ ဆာန်သဒ္ဓါပခမဳရ၊ ယဝ်သဒှ်ဂှ်  သဏာဂ္ညိအဲမလးလဝ်ဂှ် ဟွံသ္တိတ်ရ၊  ယာံရဟွံမွဲကဵုသဒ္ဓါခမဳဂှ်သဏာဂ္ညိအဲမလးလဝ်ဂှ် သ္တိတ်တဴရ၊  ယာံသ္တိက်ပ္ဍဲသဏာ အဲလးလဝ်ဂ်ှ်တုဲ  အဲဂိုၚ်ကေတ်ပတၠသ္ၚိအဲရ” နာ်ဗြဴဂ်ှ်ချပ်တုဲ  နာ်ဗြဴဂှ်စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံတုဲ ပ္ကဴဒိပ်မြမောဝ်ဒိပ်တံဂှ်  ကေတ်နၚ်တုဲ သဏာပ္ကဴဂှ် ဒြာတ်ပရးလဝ်တုဲ  မြမောဝ်ဒိပ်ဂှ် ဗရုဲစုတ်လဝ်တုဲ  ဂ္ညိဂ္ညာတ်ပန္နသာဂှ်တုဲ စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံရ။
ပ္ဍဲပယာံသဝ်တ္ၚဲဂှ် ကောန်သၟိၚ်ဂှ်စဴကၠုၚ်တုဲ လုပ်အာပ္ဍဲပန္နသာဂှ် ညာတ်ကေတ်ပွနာ်ဗြဴဂှ်တုဲ၊   “မူရဴညးမွဲ မကၠုၚ်လးလဝ်သဏာပ္ကဴဝွံသ္ဂးရော”ချပ်တုဲ စတဴသစ္ဆုလၟုဟ်လၟတ်တံဂှ်တုဲ  “သြသဏာပ္ကဴ သီုမြမောဝ် ညးမကၠုၚ်လးလဝ်ဝွံ ဒးရးသန်သွံ” ချပ်တုဲ မပခမဳဂှ် နသဒ္ဒါဟွံသေၚ်ဟိုတ်ဒှ်ကဵုဒစိ  ကောန်တြုံသၟိၚ်ဂှ်  သ္တိက်တဴပ္ဍဲပ္ကဴသဏာဂှ်ရ၊  တ္ၚဲယးတုဲ သဏာပ္ကဴဂှ်လေဝ် ဟွံတွံထောံရ၊  လုပ်ဂြိုပ်အာဂၠာဲသစ္ဆုလၟုဟ်လၟတ်ပၠန်ရ၊ နာ်ဗြဴဂှ် ဍေံတိုန်ကၠုၚ်နူဍုၚ်နာ်တေံပၠန်တုဲ  ဒဒှ်မသ္တိက်ပ္ဍဲသဏာပ္ကဴဂှ် ညာတ်ကေတ်အလေၚ်ကာရဂှ်တုဲ  “ဣသိဝွံ သဒ္ဓါတုဲ မပခမဳ ဣသိဟွံသေၚ်၊  တၞဟ်နဂိုၚ်ကေတ် ပတၠသ္ၚိအဲဂွံဒၟံၚ်ရ”ချပ်တုဲ  သဏာပ္ကဴတြေံဂှ်ဂိုၚ်တွံကၠေံတုဲ သဏာပ္ကဴတၟိဂှ် တြးစုတ်လဝ်တုဲ  ဗရုဲစုတ်မြမောဝ်ဂ္ညိဂ္ညာတ်လဝ်ပန္နသာတုဲ  နပ္ကဴဂ္ညိလဝ်ဋ္ဌာန်စၚ်ကြံဂှ်တုဲ စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံပၠန်ရ။
ဣသိစဴကၠုၚ်တုဲ သ္တိက်သဏာဂှ်ပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲယးဂှ်တုဲ သာ်ဝွံ ချပ်ရ၊  “မူရဴညးမွဲ မကၠုၚ်လးလဝ်သၞာပ္ကဴမြမောဝ် မဂ္ညိလဝ်ပန္နသာဝွံသ္ဂးရော” ချပ်တုဲ ဟဂွံအာဂြိုပ်ရ၊  အောပ်ဗ္ဒဒၟံၚ်သ္ကဲပန္နသာဂှ်တုဲ ရံၚ်ဒၟံၚ်ရ၊  နာ်ဗြဴဂှ် နပ္ကဴမြမောဝ်ဒိပ်မဂၠိုၚ်ဂှ်ကေတ်နၚ်တုဲ ကၠုၚ်စိုပ်ပ္ဍဲပန္နသာဂှ်ပၠန်ရ၊ ဒဒှ်နာ်ဂှ် ပတၠစရာဲရုပ်မဂေါဝ်လောန်ဂှ် ကောန်သၟိၚ်ညာတ်ဒးတုဲ စိုတ်မထၞေန်စပ်အာရ၊ တုဲ မဟွံကဵုညာတ်ဇကုအပ်ကၞပ်ဒၟံၚ်ရ၊  နာ်ဗြဴလုပ်အာပ္ဍဲပန္နသာဂှ်တုဲ လုပ်လးသၞာပ္ကဴဂှ်ရ။
ကာလဂှ် ကောန်သၟိၚ်ဗက်လုပ်အာတုဲ “ညးတၠအဲရော ကောန်သၟိၚ်သၟာန်တိုန်” “အဲဍိက်ဗြဴနာ်ရောၚ်အဴ” နာ်ဗြဴဂှ်ဂး။
“ဒေံဗြဴထောံကၠေံဍုၚ်နာ်တုဲ မူဟိုတ်ဂၚေၚ်ဒၟံၚ်ဋ္ဌာန်ဝွံရော” ကောန်သၟိၚ်ဂး။
“ယွံကောန်တၠ −−− အဲဍိက်တၠသ္ၚိစုတိအာတုဲ ဒၟံၚ်မွဲဇကုဂှ် စိုတ်ကၞုက်ကၞာဲဒၟံၚ်တုဲ သၟိက်ဂၠာဲသ္ၚဳတၠသ္ၚိတုဲ  အဲဍိက်ဗြဴဂၚေၚ်တဴရောၚ်အဴ”နာ်ဗြဴဂး။
“ကောန်တၠမူရဴဋ္ဌာန်မွဲမဒၟံၚ်ရော” နာ်ဗြဴဂး။
“အဲကောန်သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ တၠဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရ” ကောန်သၟိၚ်ဂး။
“ဘဒ္ဒေ၊ ယွံဒေံဗြဴ အဲတုန်လေဝ် တၞဟ်နသဒ္ဓါတုဲ တိတ်ပခမဳဟသေၚ်၊ သၟိၚ်မအဲဂးလံမတ်အဲဂွံပၠိုတ်ဂှ် တိတ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ကၠာရဂးတုဲ အဲတိတ်ပဒတဴ ပ္ဍဲဌာန်ဝွံရောၚ် ဒေံဗြဴလ္ပစံၚ်တူရ၊  အဲဒှ်တၠသ္ၚိမိရ၊ ပိုဲညးၜါဒၟံၚ်မွဲစွံရ” ကောန်သၟိၚ်ဂး။
“သာဓု၊ ဒးရးသန်ရ နာ်ဗြဴဂးတုဲ” ညးၜါသၟဟ်န်တဴဒၞာဲဂှ်ရ၊  နအနုဘဴနာ်ဗြဴဂှ်တုဲ သ္ၚိရတ်မပြဲပြဲ က္တဵုဗဒှ်ရ၊ ပလ္လၚ်ရတ်မပြဲပြဲ နာ်ဗြဴဂှ်ကေတ်နၚ်တုဲ လးပ္ညပ်လဝ်ဗွဲမ္ဒးရးရ၊  သတ်ဆုလၟုဟ်လၟတ်ဂှ်လေဝ်  ဟွံဒးအာဂၠာဲသ္ၚဳရ၊  ပုၚ်ဒိပ် ဍာ်ဒိပ် နာ်ဗြဴဂှ်က္တဵုဗဒှ်တုဲ  ဂွံစတဴနတသိုက်ရ၊ နူဂှ်ဟဂတာပ်လံ နာ်ဗြဴဂှ် ဍိုက်ပေၚ်တဴဂၠံဂဝ်တုဲ က္တဵုဗဒှ်ကောန်တြုံမွဲရ၊  ဟိုတ်မဒှ်မၞိဟ်သ္ကဲသြၚ်မှာသၟိတ်ဂှ်ရ သာဂရဗြဟ္မဒတ္တ မကဵုယၟုရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ကောန်တြုံမတွာ်ဝေၚ်ဂှ် ကောန်ဗြဴမွဲက္တဵုဒှ်ပၠန်ရ၊  သၟတ်ဗြဴဂှ် ဟိုတ်မဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲဇရေၚ်သြၚ်မှာသၟိတ်ဂှ်ရ သမုဒ္ဒ−မှာသၟိတ်၊ ဇာ−ပွမက္တဵုဒှ် မကဵုယၟုကောန်ဗြဴဂှ်ရ။
“ယွံမၞးတံ ဍုၚ်ဟမွဲကဵုသၟိၚ်မ္ဂးဂှ် ဟွံဆာဲရ၊ ကောန်တြုံသၟိၚ်ဂှ် မူဒၞာဲမအာတဴရောၚ်ဂှ်လေဝ်ဟွံဂွံတီ  ပိုဲဗလးကွဳမ္ၚဵုတုဲ  ပိုဲဂိုၚ်ေကတ်သၟိၚ်ရဟာ” ရဴဝွံ ချပ်တဴအိုတ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် လၟဂှ်လေဝ် ဍေံစဴအာစိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရ၊ ပ္ဍဲပရိုၚ်ကောန်တြုံသၟိၚ်ဂှ် ဍေံဂရေၚ်ပ္တီအမာတ်တံရ၊  အမာတ်တံဂွံမိၚ်တုဲ  ကဵုလာပ်သ္ကာကဵုအမာတ်ဂှ်တုဲ  ပ္ညုၚ်တရဴကဵုလၟဂှ်တုဲ သီုဗဵုဂမၠိုၚ် ဇက်တိတ်အာစိုပ်ကောန်သၟိၚ်တုဲ အမာတ်တံလ္ၚောဝ်ပ္တီရ။
“ယွံကောန်တၠ −−− သၟိၚ်မတၠအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရအဴ၊ တၠအဲ က္ညစဴကၠုၚ်ပ္ကၚ်ရၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရအဴ” အမာတ်တံဂး၊ ကောန်သၟိၚ်တုန်လေဝ်  ပြာပ်အာဇရေၚ်နာ်ဗြဴဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန်နာ်ဗြဴရ။
“ယွံၝောံ −−− သၟိၚ်မအဲ ပကၠေံကာဂစိုတ်တုဲရ၊ အမာတ်တံတိတ်ဒုၚ်အဲ ကဵုစဴပ္ကရၚ်ဍုၚ်လၟုဟ်ဝွံရ၊  ညံၚ်ပိုဲစဴအာရ ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳ စှ်ၜါယောဇနာ ရးပိကံယောဇနာ ပိုဲညးၜါစဴပ္ကၚ်ရၚ်ရ၊  ၝောံတုန်လေဝ်  ကဵုဒှ်ဇၞော်ဗြဴမံၚ်မ စှ်တြဴလ္ၚီရၝောံ”။
“ယွံတၠသ္ၚိ −−− တၞဟ်နစဴအာဍုၚ်ဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရအဴ၊ မူဟိုတ်ရော အဲမဒှ်ဇာတိနာ်ဝွံဂှ် မၞုံဂျိမသ္ကာတ်လောန်ရောၚ်၊ ယာံရထေဲပၞတ်ဒေါသက္တဵုဒှ်တုဲ ၚဳရံၚ်ဒးကမၠောန်တမိတ်တံဂှ်တုဲ မၞိဟ်တံဂှ် ဒှ်အာပ္တေၚ်ရဴအ၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ တၞဟ်နစဴအာဍုၚ်ဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရအဴ၊  ယွံတၠသ္ၚိ ဆတ္ၚဲယးဂတဂှ် အဲဍိက်အာတ်အခေါၚ်ရအဴ၊ အဲဍိက်ဂှ် နမမိက်ကဵုဟိုတ်ပြယာဲမွဲမွဲဂှ် ဂကောံတၠအဲဂှ် အဲဍိက်ဟဂွံအာရအဴ၊  ကောန်တၠသၠးအခေါၚ်ကဵုအဲဍိက်ဗြဴညိရအဴ။
ကောန်ၚာ်ၜါဝွံဂှ် ဍေံက္တဵုဒှ်ဟိုတ်နူတၠအဲရောၚ်၊ ဍေံဒှ်ဇာတိမၞိဟ်ရောၚ် တၠအဲကေတ်ဖျဴဏာရ၊  ယဝ်ရတၠအဲနွံဇြဟာန်ပ္ဍဲအဲရယဝ်သဒှ်ဂှ် ကောန်ၜါဝွံ တၠအဲမှတ်မြိမြန်မၚ်မွဲညိ၊ ကောန်ၜါဝွံ ကောန်ညးခၟိဟ်ရောၚ်၊  တၞောဝ်ဇာတိတန်ပ္ဍဲဍာ်ရောၚ်၊  တၠအဲကောတ်ဖျဴဏာသၟဝ်ၜါဝွံဂှ် ယာံရသ္ဒးဂမ္တဴတ္ၚဲ သ္ဒးပကာဂစိုတ်ရအဴ၊  တၠအဲကဵုညးကၠောန်ဂၠုၚ်ဍာ်သၟတ်မွဲတုဲ စုတ်ဗပေၚ်လဝ်ဍာ်တုဲ ပ္ဍဲဂၠုၚ်ဍာ်ဂှ် ဂွံဝေၚ်ဂြိုၚ်အာတုဲ မဂွံစိုပ်ဍုၚ်ရောၚ်အဴ၊  စိုပ်ဍုၚ်တုဲ ကၟာလစမွဲ တၠအဲက္တဵုဗဒှ်ဗပေၚ်လဝ်ဍာ်တုဲ ကဵုဂွံဝေၚ်ဂြိုၚ်တဴညိအဴ”။
သာ်ဝွံ ဂကန်ဖျန်ကဵုကောန်သၟိၚ်တုဲ ပဝတ်လ္ၚောဝ်ပဒက်သိုန်တုဲ  မိန်ကေတ်ကောန်ၜါတုဲ ဆုၚ်က္ဍိုပ်ကောန်ၜါတုဲ ကောန်ၜါဂှ် ဇိုန်ကဵုကောန်သၟိၚ်တုဲ  “ယွံတၠသ္ၚိ−လလံဝွံ ပိုဲညးၜါဟွံလီုစိုတ်ကဵုရၚ်သ္ကံမွဲဝါ ဆဗၞတ်မွဲတ္ၚဲကီု ဟွံသာဲအာနူရၚ်သ္ကံမွဲလှ်ေ ပ္ဍဲတ္ၚဲဝွံ ပိုဲညးၜါမ္ဒးသာဲအာကွေံရအဴ”ဂးတုဲ သီုကဵုဍာ်ရမတ်မပေၚ်တဴဂဍောၚ်မတ်ၜါဂှ်ဒှ်တုဲ သီုကဵုလၞီမဇၞော်ဂှ် လရိုအ်ဂတေဝ်ယာံတဴတုဲ  ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဂှ်ဟေၚ်  ဗ္ဒန်အာတုဲ စဴအာဍုၚ်နာ်တေံရ။
ကောန်သၟိၚ်တုန်လေဝ် သီုကဵုလၞီလၞာ် သီုကဵုလဍာ်ရမတ်မပေၚ်ဒၟံၚ်ဂဍောၚ်မတ်ၜါဂှ်ဒှ်တုဲ ယာံတဴပ္ဍဲကာလဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် အမာတ်တံလ္ၚောဝ်အာတ်အခေါၚ်ကဵုတိတ်ဒုၚ်ပသေက်ရ၊  ကောန်သၟိၚ်လလံကၠေံလၞီစိုတ်တုဲ တိတ်ဒုၚ်ပသေက်အဘိသေခရ၊  တုဲ အမာတ်တံပ္တီကဵုပြာပ်စဴဍုၚ်ရ၊  တုဲ သၟိၚ်ကဵုညးစဳရေၚ်ဂၠုၚ်ဍာ်ရ၊  ဂၠုၚ်တုဲ တုဲစုတ်ဗပေၚ်ပ္ကဴမြမောဝ် သီုပ္ကဴတၞဟ်ဟ်သာ် ပ္ဍိုက်လ္တူကွဳ ပ္တန်လဝ်ကောန်သၟိၚ်ၜါတုဲ  သီုဗဵုလဗးဇက်စဴစိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရ၊  ဍုၚ်မဂ္ညိဂ္ညာတ်တဴ ဂ္ညိဂ္ညာတ်လၚ်္ကာရဂှ် သၟိၚ်လုပ်အာတုဲ  ကေုာံသၟာလှ်ေစှ်တြဴလ္ၚီ တွဳဗွိုၚ်ကေတ် အမာတ်တံတုဲ ပ္ဍဲဂၠးပြာသာဒ် လ္တူဒေန်သၞာမပြဲပြဲဂှ် သၟိၚ်ဂွံတန်ဒၟံၚ်ရ။
လုကဴထပှ်တ္ၚဲဂှ် ကလိအောန်အာတုဲ သၟိၚ်ကဵုစဳရေၚ်ကၟာလစသွက်ကောန်ၜါဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲလစဂှ်ဟေၚ် ကောန်သၟိၚ်ၜါဝေၚ်တဴလၟိုန်ရ၊ ကြဴဝွံလံကာဖာတုဲ  ဍာ်လစဂှ်အောန်အာ နွံကာလမွဲတ္ၚဲ ညးပၠောပ်ဍာ်ပ္ဍဲလစဂှ် ကၞုဟ်မွဲဗက်လုပ်ကၠုၚ်တုဲ ညးဒဝ်ကၠေံဍာ်ဂှ်တုဲ ကၞုဟ်ဂှ် သ္ဇက်ဂွံတိတ်ဟွံမွဲတုဲ ဗၠိုပ်စှ်ေမံၚ်ပ္ဍဲဂတာလစဂှ်ရ။
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ ကောန်သၟိၚ်စှ်ေဝေၚ်ဍာ်လစဂှ် မကၞုဟ်မံက်တိုန် ကောန်သၟိၚ်ညာတ်ကၞုဟ်ဂှ် “ကလော်ပိၚ်သာတ်ရောၚ်”ဂးတုဲ ဖေက်တုဲ ဒြေပ်တိုန်ကၠုၚ်ရ။
“ယွံမအံက်အဲ − ကလော်မွဲ ပ္ဍဲလစဂှ် ဍေံဘဟေက်ပိုဲတုဲ ပိုဲဖေက် ပိုဲဒြေပ်တိုန်ကၠုၚ်ရောၚ်အဴ”ကောန်သၟိၚ်တံဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် အမာတ်မွဲဟီုတိုန်ရ၊ “ယွံမၞးတံ ဍာ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ် ဇွောဝ်ထဝ်လောန်၊ ထောံဖျေံပ္ဍဲကြုၚ်ဂှ်တုဲ  ဒးလောဗတောဒၟံၚ်ရ”အမာတ်ဂှ်ဂး။
မကၞုဟ်မိၚ်တုဲ သာ်ဝွံမကၞုဟ်ဟီုရ၊ “ယွံမၞးတံ  မူဒုဟ်နွံရော မၞးတံဂွံပ္တီုဘဲကဵုအဲသာ်ဝွံရော၊  ပၞောဝ်ဘဲဒဏ်သ္အာၚ် မၞးတံပ္ကီုကဵုအဲဂှ်ခိုဟ်ညိ၊  ပ္ဍဲဇၟောဝ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာ မၞးတံထောံဏာအဲမ္ဂးဂှ် အဲဖေက်ဒမူဒမြဴစိုတ်အဲက္ဍၚ်သန်ရ၊  ဂလာန်ဂှ် မၞးတံလ္ပဟီုညိ” ကၞုဟ်ဂှ်ဂး။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ကဵုအာထောံဖျေံပ္ဍဲကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်ရ၊ မကၞုဟ်ဒးလောဗ္တောဗ္တာက်စှ်ေအာတုဲ ဍာ်ဇွောဝ်ကြုၚ်မွဲ ဇွောဝ်လုပ်အာပ္ဍဲကြုၚ်နာ်တေံဂှ် မကၞုဟ်ဇွောဝ်လုပ်အာပ္ဍဲကြုၚ်နာ်တေံတုဲ ဗၠးလုပ်အာလစမဒှ် ပဝေၚ်ကောန်သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌတေံပၠန်ရ။
ကောန်သၟိၚ်နာ်စှ်ေဟုံဍာ် ညာတ်ကၞုဟ်ဂှ်ရ။ ညးရပ်ဏာကၞုဟ်ဂှ်ဟီုသၟိၚ်နာ်ရ၊ ကာလညးရပ်ဏာဂှ် သာ်ဝွံ ကၞုဟ်ဂှ်ချပ်နဥပ္ပာဲမွဲဂှ် အဲဂွံဗၠးနူတဲသၟိၚ်ဗာရာန္နသဳတုဲရ၊ လၟုဟ်ဝွံ အဲကၞုဟ်လုပ်သ္ကေံတဲနာ်ပၠန်ဝွံဂှ် နူရဴနဥပ္ပာဲမွဲတုဲ အဲဂွံဗၠးညိပၠန်ရောဂးတုဲ သာ်ဝွံ ကၞုဟ်ဂှ် ဟီုကဵုဗၠာဲသၟိၚ်နာ်တံဂှ်ပၠန်ရ။
“ယွံမၞးတံ အဲကၞုဟ်မဂွံယၟု စူဠစိတ္တ မဒှ်ကလုတ်သၟိၚ်ဗာရာန္နသဳရောၚ်၊ ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဗာရာန္နသဳဂှ် သၟိတ်ဂွံဇိုန်ကဵုသၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌတုဲ  မစကာနၚ်ရောၚ်အဴ၊  ဇကုအဲမၞးတံဏာဗစိုပ်သၟိၚ်နာ်ညိ” ကလုတ်ကၞုဟ်ဂှ်ဂး။
ဗၠာဲသၟိၚ်တံဂှ်မိၚ်တုဲ ဏာဗစိုပ်သၟိၚ်နာ်တုဲ ဏာဗစိုပ်သၟိၚ်နာ်တုဲ ညံၚ်ကၞုဟ်မဟီုဂှ် ဗၠာဲသၟိၚ်နာ်တံဂှ် ဂရၚ်ပ္တီသၟိၚ်နာ်ရ၊ သၟိၚ်နာ်မိၚ်တုဲ သီုဟွံမိပ်စိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ကဵုညးကေတ်နၚ် မကၞုဟ်ဂှ်ရ၊ သၟိၚ်နာ်ညာတ်မကၞုဟ်ဂှ်တုဲ သီုမဟွံမိပ်စိုတ်ဂှ်တုဲ သာ်ဝွံ သၟိၚ်နာ်ဂး “ကၞုဟ်မၞုံဇကုမယုတ်မာသာ်ဂှ် မဒှ်ကလုတ်ဂှ် ဟွံကြိုက်ညိသွံမၞးတံ” သၟိၚ်နာ်ဂး။
ဂလာန်သၟိၚ်နာ်ဂှ် မကၞုဟ်မိၚ်တုဲ သာ်ဝွံ ကၞုဟ်ဟီုတိုန်ရ၊ “ယွံတၠညး ကလုတ်မ္ဂးဂှ် ဗၞတ်ဇကုသၠုၚ်တာဒှ်တုဲ မဂွံပကလုတ်ရောၚ်ဟာ၊  ဇကုသၠုၚ်သဝ်ဇၞော်သွတ်ဂှ် ဟဒှ်ဗၞတ်ရအဴ၊ မအာစိုပ်ကၠုၚ်စိုပ် မပ္တုဲကဵုအရေဝ်တုဲဂှ် ဒှ်ကလုတ်မပြဲရအဴ၊  သၟိၚ်နာဲပိုဲဗာရာန္နသဳတေံဂှ် ကလုတ်ဣတေံဂၠိုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲဂၠးတိဂှ်မၞိဟ်မဒှ်ကလုတ်ရ၊ ပ္ဍဲကအာသဂှ် ဂစေံတ္ၚေက်မဒှ်ကလုတ်ရ၊ ကလုတ်ပ္ဍဲဍာ်ဂှ် အဲဍိက်မဂွံယၟု စူဠစိတ္တ မဒှ်ကလုတ်မပြဲရအဴ၊ လၟုဟ်သၟိၚ်ဗာရာန္နသဳစကာနၚ်အဲဍိက်ရောၚ်အဴ သာ်ဝွံ သၟိၚ်နာဲပိုဲတေံဟီုကဵုအဲ အဲသၟိၚ်ဗာရာန္နသဳတုန်လေဝ် သၟိၚ်ပ္ဍဲဂတာဇမ္မုဒိပ်ဝွံဂှ်  အဲဂွံဒက်မိတ်ဗဗွဲဓဝ်တုဲရ၊  ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံဂှ် ကေုာံသၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌဂှ် အဲသၟိက်ဂွံဒက်မိတ်ညိ၊  ကောန်ဗြဴအဲသမုဒ္ဒဇာဂှ် အဲသၟိက်ဂွံဇိုန်ကဵုသၟိၚ်နာ်ရဂးတုဲ စကာနၚ်အဲဍိက်ရောၚ်အဴ၊ တၠညးလ္ပလဇညိရ၊ ဗၠာဲတၠညးစကာကဵုတိုန်အာဖဴအဲတုဲ ဂွံကေတ်ဖျေံနၚ်ကောန်ဗြဴသၟိၚ်အဴ” ကၞုဟ်ဂှ်ဂး။
သၟိၚ်နာ်မိၚ် မိပ်စိုတ်စရိုတ်တုဲ နာ်ဗၠာဲပန်စကာဏာရ၊ “ယွံမၞးတံ မၞးတံတိုန်အာတုဲ ဂွံမိၚ်ဂလာန်သၟိၚ်တေံတုဲ  မွဲတ္ၚဲမံၚ်တုဲ ကလေၚ်စှ်ေကၠုၚ်ရ” သၟိၚ်နာ်ဂး၊  ဗၠာဲသၟိၚ်ပန်ဂှ် ဂိုၚ်ကေတ်ကၞုဟ်ဂှ်တုဲ တိုန်ကၠုၚ်နူဍုၚ်နာ်ရ၊ တိုန်စိုပ်အကြာဇမ္မုနာကဵုဗာရာန္နသဳဂှ်တုဲ ညာတ်လှာဒကှ်ဇၞော်မွဲဂှ် မကၞုဟ်သၟိက်ဂွံဒဴတုဲ သာ်ဝွံမကၞုဟ်ဟီုတိုန်ရ။
နာ်ဗၠာဲတံဂှ်ပတှ်ေအာတုဲ ဗၠးကၠေံကၞုဟ်ဂှ်ရ၊ ကၞုဟ်ဂှ်စှ်ေဂၠုက် အောပ်ကၠေံပ္ဍဲလှာဒကှ်ဂှ်ရ၊ နာ်ဗၠာဲတံဂှ် ပမတ်လံအာတုဲ ညးပန်ဂှ် တိုန်အာကဵုသၟိၚ်ရ၊  သၟိၚ်ကဵုသဏာမံၚ်တုဲ သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ရ။
“မူနူဌာန်မွဲ မၞးတံမကၠုၚ်ရော”သၟိၚ်ဂး၊ “ပိုဲဍိက်ကၠုၚ်နူသၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌတေံရအဴ”။
“မူဟိုတ်မကၠုၚ်ရော”သၟိၚ်သၟာန်၊ “ပိုဲဍိက်ဒှ်ကလုတ်ပရိုၚ် တၠညးမသက္ကုယဲဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ညိဟာအဴ” ဒဒှ်ရမၞးတံ“မူပၟိက်မၞုံဂှ် မၞးတံဟီုရ”။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲသ္ဂးပၠန်ရ၊ “ယွံမၞးတံ ပိုဲဇာတိမၞိဟ်မပြဲဝွံဂှ် မွဲဟာန်ကေုာံတိရစ္ဆာန်ဂှ် သကဵုဒှ်မိတ်သမ္ဗန္ဓဂှ် ဟွံထေက်ကြိုက်ဟေၚ်ရ၊ မွဲဟာန်တိရစ္ဆာန်ဂှ် မူပိုဲဒက်မိတ်သ္ပရော”သၟိၚ်ဂး။
တုဲသာ်ဝွံ သၟိၚ်ဟီုပၠန်ရ၊ “ယွံမၞးတံ  ဍုၚ်နာ်မၞုံသၠဲမသုန်ကၠံယောဇနာ နာ်မၞးတံမဂွံပိုၚ်ဂှ် အဲတီဒၟံၚ်ရ၊  မၞုံအနုဘဴသာ်ဝွံ  ကဵုဒှ်ကီုရ။  ဟိုတ်မဒှ်ဇာတိဇြုံနာ်ရောၚ်ဂှ်ရ ဟွံထေက်ကြိုက်ကဵုကောန်ဗြဴအဲရောၚ်၊  ကောန်တြုံသၟိၚ်ဝိဒေဟရးကဵု ကောန်ဗြဴအဲ သမုဒ္ဒဇာဂှ် ညးၜါမဂွံဒၟံၚ်မွဲစွံဂှ် မထေက်ကြိုက်ရောၚ်၊  မွဲဟာန်ကေုာဴ နာ်မစၚဴဂှ်ဟွံထေက်ကြိုက်ရ” သၟိၚ်ဂး။
နာ်ဗၠာဲပန်ဂှ်ဂး၊ “ပိုဲညးပန်ဝွံဂှ် နကျာမုဟ်ပိုဲ ယာံပိုဲဒသိုဟ်ပ္တိတ်ဂှ် သၟိၚ်ဝွံ သ္ဒးချိုတ်အာရ၊  သၟိၚ်နာဲပိုဲစကာနၚ်ကဵုပကလုတ်ရောၚ် ပိုဲဂစိုတ်ဍေံဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရ၊  ပိုဲစှ်ေအာပ္တီသၟိၚ်နာဲပိုဲတုဲ သ္တီတၠအဲရ” သ္ဂးတုဲ နာဲဗၠာဲပန်ဂှ် စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံရ။
စိုပ်ဍုၚ်နာ်တုဲ သၟိၚ်နာ်သၟာန်တိုန်ရ၊ “ ယွံမၞးတံ  ဂွံကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဟာ”  သၟိၚ်နာ်သၟာန်။
“ယွံတၠညး ညးကဵုကောန်ညးဂှ်လဝ်ကၠာရ၊ နဂလာန်သ္ကာတ်မြဟ် သ္ဂေဝ်ကတောဝ် ညးဟီုတ္ၜေဟ်လဗပ်ပ္ကီုတၠအဲဗွဲမလောန်သန်ရအဴ၊ ဗတ်ရအသံတၠညးနွံ ယာံညးဟွံကဵုကောန်ညးတုဲ ကဵုဂစိုတ်ကၠေံရမ္ဂးဂှ် ဒၞာဲဂှ် ပိုဲဂစိုတ်ကၠေံရအဴ” နာဲဗၠာတံဂး။
သၟိၚ်နာ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊ ယွံမၞးတံ နာ်မတဴဇိုၚ်သိန္နရာတ်  မဒှ်ဗော်ဂၠးမိအဲတံဂှ် မၞးတံအာဟီုကဵုကၠုၚ်အိုတ်ညိ၊ နာ်မသ္အာၚ်နူဂှ်ကီု  မတဴပန်ဒိုဟ်  ဒစာံဒိုဟ်တံဂှ်လေဝ်  ကဵုကၠုၚ်အိုတ်ညိ”  သာ်ဝွံ ဖ္အောဝ်ကဵုအာဟီုအိုတ်ရ၊ နာ်တံဂှ် ဗွဲပြဟ်ကၠုၚ်စိုပ်အိုတ်တုဲ သာ်ဝွံသၟာန်တိုန်ရ။
“ယွံတၠညး မူရဴကိစ္စမွဲ မကော်ပိုဲဍိက်ရောအဴ”  “နာ်သီုဖ္အိုတ်ဝွံဂှ်  တိုန်ဗိုၚ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳညိ”သၟိၚ်ဂး။
“ဗိုၚ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳတုဲ ပသာ်သကဵုပိုဲဍိက်သ္ပပၠန်ရောအဴ၊ နကျာမုဟ် တသိုဟ်ပ္တိတ်တုဲ သီုဍုၚ်ဂှ် ကဵုဒှ်အာဘသ္မဟာအဴ” နာ်ဂမၠိုၚ်သၟာန်၊  သၟိၚ်နာ်တုန်လေဝ်  ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဘမုဒ္ဒဇာဂှ် ဟိုတ်မဒှ်ဒါန် အတိက်တမၠာ သံဝါသဂၠိုၚ်ဝါဂှ်ရ နူမမိၚ်ပရိုၚ်ကၞုဟ်မဟီုဂှ်  ဗက်စိုတ်ထၞေန်စပ်အာတုဲ  ဟမိက်ကဵုချိုတ်လေၚ်ရ လဝ်စိုတ်ဂးတုဲ “ယွံမၞးတံ လ္ပပရိုက်ညိ လ္ပကဵုချိုတ်လေၚ်ညိ” သၟိၚ်နာ်ဂး။
“ယွံမၞးတံ တိုန်စိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳ လုပ်အာပ္ဍဲဍုၚ်တုဲ ပ္ဍဲသ္ၚိညးတံဂှ်ကီု ပ္ဍဲကမၠိုၚ်ကၟာလစတံဂှ်ကီု ပ္ဍဲဂြောန် ပ္ဍဲနာၚ် ပ္ဍဲတရၚ် ပ္ဍဲဓမၚ်သ္ၚိတံဂှ် ဗွဲပ္ဍဲကီု ဗွဲမ္ၚးကို ပ္ဍဲတၞဴဆုကီု ပ္ဍဲတၞာၚ်ဆုတံဂှ်ကီု နဇကုမဇၞော်ဂှ်  မၞးတံလၟိတ်ဗဒှ်တုဲ မၞးတံလၟာ်တၠာဲတၠာဲဂှ်ပတုဲ  နကဵုမုဟ်ဂှ် ဖျောဟ်ဟ် မၞးတံဗရုရ၊  ညးပန်စွံဂှ် လ္ပကဵုညာတ်မၞးတံညိ၊  ညးဂှ်ညးပန်စွံဂှ်ရောၚ်မ္ဂးဂှ်  ကောန်ၚာ်သၟတ်မွဲ ညးဗျုဇရာမွဲ ညးတန်ဂဗ္ဘမွဲ  ကောန်ဗြဴသၟိၚ်သမုဒ္ဒဇာမွဲ  ညးပန်စွံဝွံ  လ္ပကဵုညာတ်ဇကုမၞးတံညိ အဲမွဲဂှ် နကဵုသာ်ဇကုဗ္တာၚ် ကမုတဴဂှ်  ပတုဲ အလုံဍုၚ်ဗာရာန္နသဳဂှ် ထပှ်ပွူ အဲပူလဝ်တုဲ  နကဵုဒၞံက်မဇၞော်ဂှ် ပ္တံအလုံဍုၚ်ဂှ် အဲက္တဵုဗဒှ်ဒလု   ကဵုဂၠုအာအိုတ်ရ၊  နကဵုမုဟ်အဲဂှ် ဖျောဟ်ဟ်ဂှ်ပတုဲ ဗဟေက်တဴညးဍုၚ်ဂမၠိုၚ်ရ”သၟိၚ်နာ်ဂး။
ကွာန်ဝၚ်ဂွိ
ကွာန်ဝၚ်ဂွိဝွံ မၞုံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် တွဵုရးကရေၚ်
ဘူရိဒတ်၊ဇာတ်
၁။ ခဏ်နာဂရ
သာ်ဝွံဂှ် ဟီုဇီုတုဲ ပ္ဍဲကာလဗ္တံဂှ် နာ်ဂမၠိုၚ်တိုန်အာစိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳတုဲ က္တဵုဗဒှ်သာ်ဇကုတၞဟ်ဟ်သာ် လ္ၚဵုဒျိုၚ် လ္ၚဵုဗ္တာၚ် လ္ၚဵုကေတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ လုပ်အာပ္ဍဲဍုၚ်တုဲ ပ္ဍဲသ္ၚိကီု  မ္ၚးကီု ပ္ဍဲဂြောန် ပ္ဍဲနာၚ်  ပ္ဍဲတရၚ်ကီု ပ္ဍဲကၟာလစကီု  ပ္ဍဲတၞံဆု ပ္ဍဲတၞာၚ်ဆုတံဂှ် ဗဝ်ဗဝ် တၠာဲတၠာဲတဴဂှ်ဒှ်တုဲ  နကဵုမုဟ်ဂှ် ကသိုဟ်ဒၟံၚ်ဖျောဟ်ဟ်အိုတ်ရ၊ သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌမွဲဂှ်  က္တဵုဗဒှ်ဇကုသာ်ဗုဗ္တာၚ်တုဲ ပူဗိုၚ်ကၠေံဍုၚ်ဗာရာန္နသဳထပှ်ပွူတုဲ တိုန်ယိုက်လဝ်ဒၞံက်မဇၞော်တုဲ သီုကဵုဂၞေဟ်တၚက်သ္ကာဒၟံၚ်ဂှ်  ပတဴရ၊  နာ်ဗၠာဲထပှ်ဂှ် တိုန်အာပ္ဍဲသ္ၚိသၟိၚ်တုဲ ပ္ဍဲဇိုၚ်ဒေန်ပန်ဂှ်  ပူဗိုၚ်ကၠေံတုဲ သီုကဵုဒၞံက်မဇၞော်ဂှ် ယိုက်လဝ်လ္တူက္ဍိုပ်သၟိၚ်တုဲ တၚက်လဝ်ဂၞေဟ် သ္ကာတဴရ။
သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌဂှ် နကဵုဒၞံက်မဇၞော်ဂှ် ဂြောပ်ဗ္ဒန်ကၠေံဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် တြုံမၞိဟ်တံဂမၠိၚ်ဂှ် လကိုတ်ၚုဟ်တုဲ  ထောံပ္တိတ်ဇိုၚ်တဲတုဲ ဒှ်အာဇြုံနာ်ဖ္အိုတ် ပေၚ်အာအနုဒိုဟ်ရောၚ်သွံဂးတုဲ  နရိုအ်ဂတေဝ်ယာံတဴအိုတ်ရ၊  ဗြဴတံညးဂမၠိုၚ် လကိုတ်ၚုဟ်မပံက်တရၚ်တုဲ  ညာတ်ဇြုံနာ်ပေၚ်အလုံဂြောန်နာၚ် အလုံတၞံဆု ကၞာၚ်ဆု လၜက်တၠာဲတၠာဲတဴဂှ်ညာတ်တုဲ နရိုအ်ဂတေဝ်ယာံတဴအလုံဍုၚ်အိုတ်ရ၊  တ္ၚဲယးတုဲ နကျာမုဟ်နာ်တံညးဂမၠိုၚ် ပယီုတသိုဟ်ဂှ် ဗျာပ်အာအလုံသ္ၚိသၟိၚ်တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဖေက်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးအိုတ်ရ။
“ယွံသၟိၚ်နာ် မူဟိုတ်မဂွံပပရိုက်ဒဒိုက်ကဵုပိုဲဂလိုၚ်ဝွံရောၚ်အဴ”  မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂး။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် ညံၚ်နာဲပိုဲသ္ဂောံကဵုဂှ် ပိုဲအာလ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်နာဲပိုဲရအဴ” ရဴဝွံညးဂမၠိုၚ် နရိုအ်ဟီုတဴအိုတ်ရ။
ကာလဂှ် နာ်ဗၠာဲပန်ဂှ်ဂး “ကဵုရ−ကဵုရ”ဂးတုဲ၊ ပ္ဍဲလ္တူက္ဍိုပ်သၟိၚ်ဂှ်  နကဵုခၟောမဇၞော်နိမိတ်ဗဒှ်လဝ်တုဲ တန်ဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ညးဍုၚ်ဂမၠိုၚ်ကီု မံၚ်မ ဂၞကျာ်တံဂှ်ကီုဖေက်တုဲ လရိုအ်ဂတေဝ်တဴဂှ် သၟိၚ်မိၚ်တုဲ နာ်ဗၠာဲပန်ဂှ်တုန်လေဝ်  စမြဗဟေက်တုဲ သၟိၚ်ဖေက်တုဲ  ကောန်ဗြဴအဲ သမုဒ္ဒဇာဂှ်  “အဲသကဵုရ−အဲသကဵုရ” ပိဝါ သၟိၚ်ပ္တိတ်ပါၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌတုၚ်ဂှ်  နူဍုၚ်ဗာရာန္နသဳဂှ် တရဴဗၞတ်မွဲဂါသဒှ် နိမိတ်ဗဒှ်ဍုၚ်မွဲ ညံၚ်ရဴဍုၚ်သွဝ်ကီုဒှ်တုဲ  တၞံနသ္ကေတ်ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဂှ်  လာပ်ဗဇဴမပြဲပြဲဂှ် ပလံၚ်နၚ်ကဵုသၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရ၊  သၟိၚ်ဒုၚ်လဝ် တၟာဲဇမိန်တုဲ  ရဴဝွံသၟိၚ်သ္ဂးရ။
ကောန်ဗြဴသၟိၚ်သ္တိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသဏာဒိပ်ဂှ်တုဲ ဒးကၟတ်ဒိပ်ဂှ်တုဲ လှိၚ်အာရ၊  သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌမိန်ကေတ်ဂၞကျာ်တုဲ ဖျေံဏာဍုၚ်နာ်တေံရ၊  ဂၞကျာ်ကောန်ဗြဴသၟိၚ်  လကိုတ်ၚုဟ်တုဲ  ညာတ်ကေတ်သဏာဒိပ် သီုကဵုလၚ်္ကာရ ဂ္ညိဂ္ညာတ် ပြာသာဒ်ဒိပ်မပြဲ သီုကဵုလစဥဒျာန် မဂ္ညိဂ္ညာတ်တဴညံၚ်ရဴဍုၚ်သွဝ်လဝဳမာန်သၟိၚ်နာ်ဂှ်ညာတ်ကေတ်တုဲ  ကောန်ဗြဴသၟိၚ်သၟာန်တိုန်ကမၠောန်တံဂှ်ရ။
“ယွံမိတၠသ္ၚိ တၠသ္ၚိမိဝွံ ဇၞော်ကဵုပိုန်ကုသဵုသန်တုဲ ပိုန်ဟာန်မဖှ်သာ်ဝွံ မကလိဂွံရောၚ်အဴ”ကမၠောန်တံဂး ၊
ပတွဵုနူဂၞကျာ်စိုပ်ဍုၚ်နာ်တုဲ သာ်ဝွံ သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌ ဖျေံအသံကဵုလန်မံၚ်ရ။
“ယွံမၞးတံညးဂမၠိုၚ် အလုံဍုၚ်နာ်မသုန်ကၠံယောဇာဝွံဂှ် ယြဴညးမွဲသာ်ဇကုမဒှ်နာ်ဂှ် ထ္ၜးဇကုကဵုကောန်ဗြဴသၟိၚ်သမုဒ္ဒဇာညာတ်ရ ယဝ်သဒှ်ဂှ်  ကဵုဒးရာဇာဒဏ်ဘဲရ”။
သၟိၚ်နာ်ဖျေံအသံတုဲ ပတွဵုနူဂှ်တုဲ  ဆဗၞတ်ညးမွဲကီု ဂံၚ်ဗဒှ်ပရုပ်ဇြုံနာ်ဂှ် ဟမွဲသက်က်ရ၊ ဂၞကျာ်သမုဒ္ဒဇာဒေဝဳတုန်လေဝ်  သမ္တီဍုၚ်မၞိဟ်တုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ သၟိၚ်ဓတရဋ္ဌဂှ် သံဝါသ သၟဟ်သၟန်တဴဟေၚ်ရ။
၂။ ခဏ်ဥပေါသထ
ဂၞကျာ်တုန်ဂှ် ပဟိုတ်ကဵုသၟိၚ်နာ်တုဲဂှ် ကောန်တြုံမွဲက္တဵုဒှ်ရ၊ ကောန်တြုံဂှ် မဂပ်ဝ်ဗဵုဒ္ၚောဝ်ရောၚ်မဒှ်ဂှ်ရ သုဒဿနမကဵုယၟုရ၊  ကြဴဝွံ  ကောန်တြုံမွဲက္တဵုဒှ်ပၠန် ဒတ္တမကဵုယၟုရ၊  ကြဴဝွံ ဂွံကောန်တြုံမွဲပၠန် သုဘောဂမကဵုယၟုရ၊  ကြဴဝွံ ဂွံကောန်တြုံမွဲပၠန် အရိဋ္ဌ မကဵုယၟုရ၊  ကောန်တြုံပန်က္တဵုဒှ်ရ၊  ကောန်တြုံပန်ဂှ်  ၜိုန်က္တဵုဒှ်ကီု ဒဒှ်လဝဳမာနဍုၚ်နာ်ဂှ် ဂၞကျာ်ဟွံတီဏီရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ကောန်နာ်သၟတ်တံဟီုကဵုအရိဋ္ဌရ၊ “ယွံအရိဋ္ဌ မိတၠအဲတုန်လေဝ် ဒဒှ်ဍုၚ်နာ်ဝွံဂှ်ဟတီသွံ” နာ်သၟတ်တံဂှ်ဂး၊  အရိဋ္ဌချပ် အဲစံၜတ်မိအဲညိဂးတုဲ၊  ပဍဲကာလမမဴတှ်ဂှ် က္တဵုဒှ်ဗဒှ်ရုပ်နာ်တုဲ နတၞုၚ်ဗ္တမသ္ကေက်ဂှ်စှ်ေလယတ်စုတ်ဂတာဇိုၚ်ဂၞကျာ်ရ၊  ဂၞကျာ်ရံၚ်တိုန် ညာတ်စုတ်ရုပ်နာ်တုဲ ဖေက်လကိုတ်လရိုအ်တိုန် လဗိုတ်ဖျေဴပ္ဍဲတိရ၊  ဒးသၞေံတဲဂၞကျာ်ဂှ် မတ်အရိဋ္ဌသြသြေန်အာ ဆီတိတ်ထၞဟ်တဴရ။
သၟိၚ်မိၚ်ဗရုရမျာၚ်ဂၞကျာ် မလရိုအ်လကိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ “ မူဒှ်ဂၞကျာ်လရိုအ်ရော” သၟိၚ်သၟာန်၊ “အရိဋ္ဌဗဒှ်ရုပ်နာ်တုဲ ဂၞကျာ်ညာတ်တုဲ ဖေက်လကိုတ်တုဲလရိုအ်ရောၚ်” ညးပ္တီသၟိၚ်ရ၊ ကောန်ဏံစးကၠေံအသံအဲရောၚ် ကဵုဂစိုတ်ထောံကၠေံရ”သၟိၚ်ဂး။
ဂၞကျာ်ယိုက်ဂွံကောန်တုဲ ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ “ယွံတၠညး  မတ်ဍေံသြအာရ၊  လ္ပဂစိုတ်ဍေံညိရအဴ” ဂၞကျာ်ဂး၊  “ကဵုဍေံကလံတၠညးရအဴ” ဂၞကျာ်ဂး၊  ဂၞကျာ်အာတ်ပါၚ်အခေါၚ်တုဲ သၟိၚ်ကၞပ်အာရ၊  ပဟိုတ်ဂှ်တုဲ အရိဋ္ဌဂှ် ကာဏာရိဋ္ဌဂွံယၟုရ။
ပတွဵုနူဂှ်တုဲ ဂၞကျာ်ဂွံတီဒဒှ်ဍုၚ်နာ်ပၠန်ရ၊ ကောန်ပန်ဂှ် ဇၞော်ဂေါဝ်အာတုဲ ဍုၚ်နာ်ဂှ် ကၠံယောဇနာဂှ်  သၟိၚ်ပပ္ကၚ်ရၚ်ရ၊  ပန်ကၠံယောဇနာဂှ်  ဇိုန်ကဵုကောန်ပန်ရ၊ ကောန်မွဲမွဲဂွံပိုၚ်ကၠံယောဇနာရ၊  ကောန်တြုံမွဲမွဲဂှ်  ကမၠောန်စှ် စှ်တြဴလ္ၚီ တွဳဗွိုၚ်ကေတ်တုဲ  သီုကဵုပိုန်ဟာန် ယဿပတ်မဇၞော်ဂှ် ဂွံတန်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ ကောန်ပိဂှ် မွဲဂိတုမွဲဝါ ကၠုၚ်သဳကၠဳသၟိၚ်မဇကုရ၊  ဗောဓိသတ်မွဲဂှ် လ္ပာ်ဂိတုမွဲဝါ ကၠုၚ်သဳကၠဳသၟိၚ်မဇကုရ၊ သၟာန်မွဲက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်နာ်ဂှ်  ဗောဓိသတ်မွဲ မဂွံသှ်ကၠေံသၟာန်ညးတံဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလသၟိၚ်ဗောဓိသတ် ပြာပ်အာသဳကၠဳသၟိၚ်ဝၚ်မွဲမ္ဂး  ဝိရူပက္ခဂှ် ဗောဓိသတ် ပြာပ်အာကီုရ၊ သၟာန်မွဲမက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဇရေၚ်ဝိရူပက္ခဂှ်လေဝ်  ဗောဓိသတ်တုန်ဟေၚ် မသှ်ကဵုရ။
နွံပ္ဍဲကာလမွဲတ္ၚဲ သၟိၚ်ဝၚ်မွဲ မၞုံယၟု ဝိရူပက္ခဂှ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်နာ် မဒှ်ဗော်သွးဇကုဂှ်တုဲ တိုန်သဳကၠဳသၟိၚ်အိန်ရ၊  တွဳဗွိုၚ်ကေတ်သၟိၚ်အိန်တုဲ  ဗောဓိသတ်မဂ္ဇံဒၟံၚ်ကရောံဒေဝတဴဂမၠိုၚ်ဂှ် သၟာန်ဂၞကျာ်ပန် သၟာန်သၟိၚ်အိန်ဂှ် သၟိၚ်အိန်သှ်ဟွံဒးတုဲ သၟိၚ်အိန်သၟာန်သၟိၚ်ဝၚ်ပန်ကီု၊  ဒေဝတဴသ္အာၚ်ကီု၊  သှ်ဟွံဒးမွဲတုဲ သၟိန်အိန်ဟီုကဵုဗောဓိသတ်သှ်ရ၊  ဗောဓိသတ်သှ်ကၠေံသၟာန်ဂၞကျာ်ပန်ဂှ် ဗၞတ်မွဲချိုန်ခဏကို ဒေဝတဴဂမၠိုၚ် မ္ဒးထိုၚ်သူ ကဵုသာဓုကာဒြီုဒြီုတုဲ သ္ပပူဇဴဗောဓိသတ်ဂၠိုၚ်သန်ရ။ တုဲသာ်ဝွံ သၟိၚ်အိန်ဂး။
“ကောန်အဲ ဒတ္တကုမ္မာဝွံ ၜိုန်သွတ်တဴကီုလေဝ်  ပတၠပညာ ညံၚ်သတီုတိကီုသွံ”ဂးတုဲ ဘူရိဒတ်ဂှ် မတွံဂး သတီုတိကီု ဟိုတ်ဂှ်ရ ဘူရိဒတ္တ သၟိၚ်အိန်မကဵုယၟုဗောဓိသတ်ပၠန်ရောၚ်။
ပတွဵုနူဂှ်တုဲ ဗောဓိသတ်ပြာပ်တိုန် သဳကၠဳသၟိၚ်အိန်လၟိုန်ရ၊ ကာလမတိုန်သဳကၠဳသၟိၚ်အိန်ဂှ် ညာတ်ပြာသာဒ်ဝေဇယန္တဝ် သီုအဆေဝ်သွဝ် ပတၠစရာဲရုပ်မဂပ်ဝ်လှိၚ်စိုတ်ဂှ် ဒှ်တုဲ  သာ်ဝွံ ချပ်ပ္ဍဲစိုတ်ရ၊ ပိုဲဒေဝတဴဝွံပြဲကွေံသွံ၊  ပိုဲက္တဵုဒှ်နာ်တိရစ္ဆာန်ဝွံ ယုတ်မာသန်ရ၊ အဲစှ်ေစိုပ်ဍုၚ်နာ်တုဲ အဲမၚ်သဳဥပုဟ်တုဲ အဲရာဒၞာကဵုကၠုၚ်က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်ဝွံရ ချပ်တုဲ ဗောဓိသတ် စှ်ေစိုပ်နာဲနာ်တုဲ  မဒှ်မသၟိက်မၚ်သဳဥပုဟ် ပ္တီမိကဵုမၜါရ၊ “သာဓု ဒးရးရကောန်၊ မ္ၚးဍုၚ်လ္ပအာ ပ္ဍဲဍုၚ်နာ်ဝွံ ပ္ဍဲလဝဳမာန်မလ္ၚုညိဂှ် မၚ်သဳရကောန် တိတ်အာမ္ၚးတေံဂှ် ပရိုက်ဘဲဂၠိုၚ်သန်ကောန်”  “ဂွံရမိ” ဂးတုဲ ပ္ဍဲလဝဳမာန်မလ္ၚုညိဂှ် ဗောဓိသတ်မၚ်သဳရ။
ပ္ဍဲဌာန်ဂှ် ကမၠောန်တံဂှ်သီုတွိၚ်တွိုက် မတ္ၜန်တ္ၜောဲမံၚ်ပၠန် ပ္ဍဲဌာန်ဝွံတုန်လေဝ် သဳလအဲဟွံစိုပ်ဓဝ် ဟွံပၠန်ဂတး ဌာန်မၞိဟ်တေံ အဲတိုန်မၚ်သဳဂှ် ခိုဟ်ရောၚ်ချပ်တုဲ ဟွံပ္တီမိမရ၊ ကော်နာ်သမ္ဘာဇကုတုဲ “ယွံၝောံ ပ္ဍဲဌာန်မၞိဟ်တေံဂှ် အဲတိုန်အာတုဲ ပ္ဍဲသြၚ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ် ပ္ဍဲဇရေၚ်တၞံဇြဲသုံမွဲဂှ် ကဏအ်မွဲ နွံပ္ဍဲကဏအ်ဂှ် အဲကဝးဒၟံၚ်တုဲ အဲအဓိဌာန်ကေတ်သဳဥပုဟ်တုဲ အဲမၚ်သဳရ၊  အဲမၚ်သဳမွဲဗ္တံတုဲ တ္ၚဲယးတုဲ ၝောံမွဲ သီုဗြဴစှ် နတဲရပ်ကေတ်တွိၚ်တုဲ ပြာပ်ကၠုၚ်ဇရေၚ်အဲတုဲ နပ္ကဴမြမောဝ်တံဂှ် ဖုံဗဗိုဟ်စုတ်အဲတုဲ လှ်ေဒယှ်ေတုဲ သီုအဲကလေၚ်စှ်ေကၠုၚ်ဍုၚ်နာ်ဝွံပၠန်ရ”  သာ်ဝွံ ဂကန်ကဵုသမ္ဘာတုဲ ဗောဓိသတ်တိုန်အာဌာန်ဂှ်တုဲ  ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကဏံဂှ် ကဝးဒၟံၚ်တုဲ အဲဝွံဂှ် ဖျုန်ဆီစၞာံလတေၚ်ဇုတ်အဲကဵုညး  ဂိုၚ်ကေတ်ကီုရ၊ အဲဟွံပလီုသဳလအဲရ၊ အဓိဌာန်ကေတ်တုဲ တန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသဳလရ။
အသြိုန်တိုန် တ္ၚဲယးတုဲ နာ်ဗြဴတံဂှ်တိုန်အာတုဲ လၟေၚ်မဟိုလဝ်ဂှ်ပ္တုဲတုဲ ကလေၚ်စှ်ေကၠုၚ်ဍုၚ်နာ်ဖအိုတ်ရ၊ နနဲသာ်ဝွံ လၟိုန်ကာလ ဒဂိုန်တဴဥပုဟ်ရောၚ်။
၃။ ခဏ်နဂရပဝေသန
ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာန္နသဳဂှ် လၟမွဲဂှ် ပဂကောံကဵုကောန်ဍေံမဂွံယၟု သောမဒတ္တဂှ်တုဲ ရပ်ကေတ်တ္ၚတိတ်ဂြိုပ် ထံၚ်ပးပါံဆဴ ဂွံဖျုန်ဒြာဲ ဂၠေၚ်ဖျဴစဴသွံစတုဲ မဂယိုၚ်လမျီုဇကုရ၊ နွံကာလမွဲတ္ၚဲ မမိက်ကဵုသတ်မွဲကီု ဟွံဂွံသက်က်တုဲ သာ်ဝွံ ဟီုကဵုကောန်ဂှ်ရ။
“ယွံကောန် ဗှ်ေမွဲ အာမံၚ်ဒၟံၚ် မ္ဒးရးကၠာရ၊ အဲမွဲစှ်ေရံၚ် ဒြာဲသုၚ်ဍာ် မံၚ်ဒၞာံဏံရ”ဂးတုဲ တၚ်တ္ၚတုဲ အောပ်ဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲသၟဝ်တ္ၚဲဂှ် ညာတ်ဒြာဲဂှ်ရ၊ ဂၠေတ်ဖျုန်ကလေၚ် ဇရေၚ်ဇြံသုံ ဗောဓိသတ်မၚ်သဳဂျ် တ္ၚဲသဝ်ဂၠုအာ ပိုဲစဴဟွံဂတာပ် ပိုဲဒၟံၚ်ဒၞာဲဏံကၠာရဂးတုဲ ဖျုန်ဂှ် ကၞတ်လဝ်ပ္ဍဲကၞာၚ်ဆုတုဲ တိုန်ဒီုဒၟံၚ်လတူဆုရ၊  ပ္ဍဲဖလာၚ်ယးဂှ် လၟလကိုတ်ၚုဟ်တုဲ ကလၚ်ဒၟံၚ်ဗရုဒြာဲရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် နာ်ဗြဴတံဂှ် တိုန်ကၠုၚ်ဇရေၚ်ဗောဓိသတ်တဒ ပရုပ်မၞိဟ်တုဲ နိမိတ်ဗဒှ်သၞာဒိပ် သီုပ္ကဴမြမောဝ်ဒိပ် ပူဇဴဗောဓိသတ်တုဲ  လ္ၚဵုတိၚ်တွိုၚ်ရ၊  လ္ၚဵုလှ်ေ လ္ၚဵုဒယှ်ေတဴအိုတ်ရ၊ ဗမၞးလၟုဂှ် ဍေံမိၚ်ဗရုဂှ်တုဲ “မူဗရုဝွံရော အဲသၟိက်ဂွံတီညိ”  ဍေံဂးတုြ  ဟွံပ္ၚုဟ်ကောန်ဂှ်ရ၊  ဆဇကုမွဲဟေၚ် စှ်ေနူဆုဂှ်တုဲ ပြာပ်အာဇရေၚ်နာ်ဗြဴတံဂှ်ရ၊  နာ်ဗြဴတံဂှ် ညာတ်ဗမၞးလၟဂှ်တုဲ  သီုကဵုတွိၚ်ဍေံတံဂှ် ဗၠိုပ်စှ်ေအာပ္ဍဲတိတုဲ  စဴအာဍုၚ်နာ်တေံရ၊ ဗောဓိသတ်မွဲဒၟံၚ်တဴရ။
ကာလဂှ် ဗမၞးလၟဂှ် သၟာန်တိုန်ရ၊ “သီုပ္ကဴမြမောဝ်ညးပပူဇဴ တ္ၜန်တ္ၜောယ်တဴဂှ် တၠအဲညးဂှ်ရော၊ ပ္ဍဲဌာန်ဂြိုပ်ဝွံ သီုဗြဴဝုတ်ကညာ သၟာလှ်ေ သီုတွိၚ်တွိုက် ဒယှ်ေလှ်ေတံဂှ် မတွဳဗွိုၚ်တဴ သီုကဵုဣဓိအနုဘဴဂှ် တၠအဲညးဂှ်ရော၊ ကလော်ဟာ ဟသေၚ်နာ်ဟာ၊  ဒေဝတဴတၠဣဓိဟာ ဟီုကဵုအဲဓဝ်ဝ်ညိ” ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ  အဲသၟိၚ်အိန်ရောၚ် အဲသ္ဂးလေဝ် ညးပ္တေဟ်အာရ၊  အဲဟီုမုသာတုဲ သဳအဲလီုအာပၠန်ရ၊  အဲဟီုဓဝ်ဓဝ်ရချပ်တုဲ  “ယွံဗမၞး မိအဲဇာတိမၞိဟ်ရ၊ မအဲသၟိၚ်နာ် ဓရဋ္ဌေရ၊ ကောအဲသုဒဿနရ၊ ယၟုအဲဘူရိဒတ္တ တၠပညာရ၊  ဍာ်နာ်မၞုံဗၞတ်မသုန်ကၠံယောဇနာဂှ် အဲမွဲပြကာတ်တဴရ” သာ်ဝွံ ဟီုကဵုဗမၞးတုဲ ဗောဓိသတ်ချပ်တဴပၠန်ရ။
“ဗမၞးလၟတံဝွံ ဍေံဒြိုဟ်စာဒဇန် ဇဟာသဳလောန် ဍေံအာဟီုစကဵုလၟာဲတုဲ လၞီသဳလအဲ ဒးဒှ်အာပၠန်ရသွံ၊ အဲကေတ်ဖျေံဏာဍေံ ပ္ဍဲဍုၚ်နာ်တေံတုဲ  ပိုန်ဟာန်ယဿပတ်မဇၞော် အဲဇိုန်ကဵုဍေံတုဲ  အဲသ္ဂောံသဳဥပုဟ် နတသိုက်ညိရောၚ်” ချပ်တုဲ သာ်ဝွံ ဟီုကဵုဗမၞးဂှ်ရ။
“ယွံဗမၞး ဌာန်ပိုဲဍုၚ်နာ်တေံဂှ် မၞုံကဵုဍာ်မသ္ဇုၚ် မၞုံကဵုသြၚ်ကြုၚ်မမိပ် မဂပ်ဝ်လှိၚ်စိုတ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မၞုံကဵုဂစေံမြာ်ကွဴမဂြဴလဒက်လအဝ်တဴ မဂပ်ဝ်လှိၚ်စိုတ်ရောၚ်” ဗောဓိသတ်ဂးတုဲ ဗမၞးအာကေတ်နၚ်ကောန်ရ၊ ဥပ္ပတိအိုဿီုဂှ် ဗမၞးဟီုကဵုကောန်ရ၊  ဗောဓိသတ် ဂွံညးၜါ မကဵုကောန်ဂှ်တုဲ ကေတ်ဏာပ္ဍဲသြၚ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်ရ။
ဟီုဇီုပၠောပ်ပၠးတုဲ နဣဓိဗောဓိသတ်ဂှ် သီုညးၜါဂှ် ကေတ်ဖျေံဏာဍုၚ်နာ်တေံရ၊  စိုပ်ဍုၚ်နာ်တေံတုဲ ဇိုန်ကဵုပိုန်ဟာန်ယဿပတ်ဒိပ်ရ၊  ဝုတ်ကညာပန်ကၠံ ဗောဓိသတ်ဇိုန်ကဵုရ၊  သိုညးၜါ မကဵုကောန်ဂှ် လ္တူပြသာဒ်လဝဳမာန် ယာန်သၞာဒိပ် ပုၚ်ဍာ်အဟာရဘောဇိုန်ဒိပ်ဂှ် ဂွံစသိုၚ်တဴရ၊  ဗောဓိသတ်တုန်လေဝ်  ပ္ဍဲဒ္ဂေတ်သဳဥပုဟ်ဂှ် ဟဂွံဟိုတ်မာဲဒ္ဂေတ်တဴရ။
ပ္ဍဲ ပ္ဍဲလ္ပာ်ဂိတုဂှ် ပြာပ်အာသဳကၠဳမိမတုဲ ဂလာန်သဘဴဓဝ်ဂှ် ဟီုကဵုရ၊  နူဂှ်ကလေၚ်အာဇရေၚ်ဗမၞးလၟညးၜါမကဵုကောန်ဂှ်တုဲ  ပရိုၚ်ဒဒိုက်တသိုက် သၟာန်သၟုက် ဟီုပၠောပ်ပၠးတဴတုဲ မွဲဟာန်ကောန်ဗမၞး သောမဒတ္တဂှ်တုန်လေဝ်  ဟီုပၠာံဗဇးတုဲ ကလေၚ်စဴလဝဳဇကုရ။
ဗမၞးတုန်လေဝ် လုကဴမွဲသၞာံဂှ် တန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲလဝဳမာန်ဍုၚ်နာ်ဂှ်တုဲ  ဟိုတ်ကုသဵုမအောန်ဂှ်ရ၊ တသဝ်နရာတ်ဒၟံၚ်သၟိက်ဂွံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်ရ၊  ဍုၚ်နာ်ဂှ် ညံၚ်နိကန္တရရက်ကီု ဒှ်ပ္ဍဲစိုတ်ပြာသာဒ်မပြဲဂှ် ညံၚ်ရဴသ္ၚိစာတ်ကီု ဗြဴနာ်မကျိုၚ်ကျဝ်တဴ ညံၚ်ရဴအဆေဝ်သွဝ်ဂှ်  ညံၚ်ရဴကလော်ဗြဴကီု ဒှ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ပြာပ်အာသၟာန်သောမဒတ္တရ၊  “ယွံကောန်အဲသောမဒတ္တ ပ္ဍဲဍုၚ်နာ်ဝွံ စိုတ်မတန်ကြန်မံၚ်ညိဟာကောန်”  “အဲမံၚ်မိပ်မံၚ်ရမအံက်” သောမဒတ္တဂး။
“မူဒှ်မအံက် မံၚ်ဟွံမာန်ရော” “အဲဗှ်သၞာယာဲမကီု ဗှ်သၞာကောဒေံၝဒေံအဲကီု အဲသၟိက်တိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်ရကောန် ပိုဲသတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်ရကောန်” နမဂၠိုၚ်ကဵုဝါ ဗမၞးဗုတ်စဝ်ကောန်ဂှ်တုဲ ဒှ်ရသာ်ဂှ် “အဲအာကီုရမအံက်” ကောန်ဂှ်ဂး။
ဗမၞးမိၚ်ပါၚ်ကောန်တုဲ ဒဒှ်မသၟိက်ဂွံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်ဂှ် အာပ္တီဗောဓိသတ်ရ၊ ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲသ္ဂးရ။
“ယွံဗမၞး ပိုန်ဟာန်တသိုက်ဒိပ်မပြဲသာ်ဝွံ အဲဇိုန်ကဵုတုဲရ၊  မူပသၟိက်ဂွံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်တေံပၠန်ရော၊ ပိုန်ဟာန်တသိုက်ဝွံဟွံပြဲဏီ ပိုန်ဟာန်တသိုက်အိန်ရောၚ်သၟိၚ်ဂွံမ္ဂးဂှ်လေဝ် ဒ္ဂိုန်သဳဥပုဟ်ညံၚ်အိန် ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်တေံကီုရ” ဗမၞးဗောဓိသတ်ဂး။
“ပိုန်သၟိၚ်အိန် ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်တေံဂှ် လောန်နူပိုန်ဟာန်တၠအဲဝွံပၠန်ရော”ဗမၞးဂး။
“ယွံဗမၞး ရာဗ္ဒာဲကဵုသိန္နရာတ်ဂှ် တုပ်သိန္နရာတ်မာန်ကီုဟာဗမၞး၊ ပိုန်သၟိၚ်အိန်ဂှ်  ပိုန်လောန်နူပိုန်ပိုဲဝွံ ကၠံဆလ္ၚီဆရောၚ်” ဗောဓိသတ်ဂး။
“ယွံကောန်တၠ အဲစိုပ်ဍုၚ်မၞိဟ်တေံတုဲ အဲဂွံညာတ်ကေတ်တွဳဝါရ အဲညိတုဲ အဲတိတ်ပခမဳဣသိရအဴ၊ ပလံၚ်ပ္တိုန်အဲညိရအဴ”ဗမၞးဂး။
“ဒှ်ရသာ်ဂျ် မၞိက်ဝွံမွဲမဂှ် ဒှ်အနဂ္ဃရတ်ရောၚ် တၠအဲကေတ်ဏာရ၊ ကြဳဇှ်မၞိက်ဝွံဂှ် ဒၞာဲကေတ်ပုၚ်ဍာ်ထဝ်သြန် ယာတ်အုပ်တဴပၠးဂၠး ဂွံအိုတ်ရဗမၞး၊  မၞိက်ဝွံ ဗမၞးကေတ်ဏာရ၊  ကာလပခမဳဟွံမာန် ရာံကၠေံတုဲဂှ် ကြဳဇှ်မၞိက်ဝွံဂှ်  ဂွံစနတသိုက်ရ”ဗောဓိသတ်ဂး ။
“အဲပခမဳဒဵုလ္အိတ်လမျီုရောၚ် အဲဟွံကေတ်ရ၊ ပလံပ္တိုန်အဲဍုၚ်မၞိဟ်တေံညိရ” ဗုတ်စဝ်တဴတုဲ ဗောဓိသတ်ကော်နာ်ဗၠာဲပန်တုဲ ကဵုပၠံၚ်ပ္တိုန်ဗမၞးၜါမကဵုကောန်ရ၊   နာ်ဗၠာဲပန်ပၠံၚ်ပ္တိုန်စိုပ်လ္တူသြကြုၚ်ဇမ္မုနာတုဲ ထ္ၜးကဵုဂၠံၚ်မစဴဍုၚ်ဗာရာန္နသဳတုဲ နာ်ဗၠာဲပန်ဂှ် ကလေၚ်စှ်ေအာဍုၚ်နာ်ရ။
ဗမၞးတုန်လေဝ် သာ်ဝွံ ဟီုကဵုကောန်ရ၊ “ယွံကောန်အဲသောမဒတ္တ ပ္ဍဲဌာန်ဝွံဂှ် မဒှ်ဒၟံၚ်ကၠိက်ဒြာဲရကောန်”ဂးတုဲ  ညးၜါကွာ်စဴအာရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ်  အဆဵုဒးကၟာလစမွဲ  “ယွံသောမဒတ္တ ပိုဲစှ်ေဟုံဍာ်ညိကၠာကောန်” ဗမၞးဂး၊  “ဂွံရ သောမဒတ္တ”ဂးတုဲ သီုညးၜါသှ်ဂိုၚ်ပ္တိတ်ကၠေံအပေါတ်ကယိုၚ်ဒိပ်တံဂှ် မပ္တံလစိန်လကံက် ကံက်တဲ ယာတ်လၜက် လက်ကြာပ်ဖေၚ်ဒိပ် ယာဒိပ်တံဂှ်တုဲ  စွံလဝ်လ္တူသြၚ်ကၟာလစဂှ်တုဲ  ညးၜါစှ်ေဟုံဍာ်ကၟာလစဂှ်ရ။
“ယွံကောန် မလ္ပစံၚ်တူရ၊ ပိုဲပန်ကၠိက်ဒြာဲတုဲ ဂွံဖျုန်ကၠိက်ဒြာဲတုဲ ပိုဲပဂယိုၚ်လမျီုကောန်” ဗမၞးဟီုပၠာံဗဇးကောန်ဂှ်ရ၊  ညးၜါကွာ်စဴသ္ၚိဂှ်  မိသောမဒတ္တမိၚ်ပရိုၚ်တွာ်ဒစးတိတ်ကၠုၚ် ဒုၚ်ဖျဴဏာစိုပ်သ္ၚိတုဲ  ဖါပ်ဗ္စပုၚ်သွရ၊  ဗမၞးစပုၚ်တုဲ ဍောၚ်ၜိုတ်သတိတ်လှိၚ်အာရ၊  ဗြဴဂှ်သၟာန်သောမဒတ္တရ။
“ယွံကောန် လလံဏံ မူဒၞာဲမအာဒၟံၚ်ရောကောန်”   “ယွံမိ သၟိၚ်နာ်ဘူရိဒတ်ကေတ်ဖျေံဏာပိုဲပ္ဍဲဍုၚ်နာ်တေံတုဲ မပိုဲမံၚ်ဟွံမာန် ဗုတ်စဝ်သၟိၚ်နာ်တုဲ ညးပလံၚ်ပ္တိုန်နၚ်ပိုဲရမိ” သောမဒတ္တဂး။
“မမိက်ကဵုဒြပ်ရတ် ဂွံနၚ်ညိဟာကောန်”မိသၟာန် ၊ “ဟွံမွဲရမိ သၟိၚ်နာ်ဘူရိဒတ် ဇိုန်ကဵုမၞိက် မဒှ်အနဂ္ဃရတ် ဒၞာဲပၟိက်အိုဿီုသၟိက်ဂွံဂှ် ကြဳဇှ်မၞိက်ဝွံတုဲ ဂွံအိုတ်ရဂးတုဲ  ညးဇိုန်ကဵုရ၊  အဲတိုန်စိုပ်ဍုၚ်မၞိဟ်တေံတုဲ အဲတိတ်ပခမဳရောၚ်၊ အဲဟွံကေတ်မၞိက်ရဂးတုဲ ဟွံကေတ်ရောၚ်မိ” ကောန်ဂှ်ဂး။