cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အခိုက်အလိုက် ရမ္သာၚ်မန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ညံင်ရဴဒဒိုက်သာ်ဝွံ မက္တဴသန်ဟေင်၊ ဍေံ မစသိုင်တဴဂှ် မူကံပွပူဂဵုတံဂှ်ရော။ ပူဂဵု မတြံ ညး၊ စ သဳဖဵုညး၊ ဒြပ်ညး မဂၠိုင်ကုၚုဟ်ဂှ် ဍေံ ဖအန်ကၠေံ ၚုဟ်၊ ဒြပ်ညးမအန်ကုၚုဟ်ဂှ် ဍေံ ဂလိုင်ပ္တိုန် ၚုဟ်ရ၊ ညး မစၞာဲ တုံနပသာ၊ စဏာဲ ဒကေဝ်၊ စဏာဲ သူမလံင်စတံဂှ် မ္ဒး နရက်ဝွံရ။ (အယဘလိသနရက်)။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြာတ်၊ ဒြာတ် = ဂရာတ်၊ ဒရာတ် = ဂမြာတ်၊ ဒမြာတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇိင်      = ဇၟိင်၊ဇမိင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သြိင် = သရိင် = သမြိင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြာန် = ကရာန် = ကမြာန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒဝ်                                 ဒၞဝ်၊ဒနဝ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍဲတၠညး မပၠန်ဂတး ကဵုဗညာဒြိုန်ဂှ် ညး ရပ် ဂၠုဲတြုံဗြဴဇမၞော်သၟတ် ပိပန်ကၠံသ္ဒဟ်၊ ဂၠဲါတြုံ ကြာန်စုတ် ဂါကံ၊ ဗြဴ ဒက် ဂၞိင်၊ ဒက် ကံ၊ ကၠုင်ထ္ၜး ကဵုတၠညးသၟီဓဝ်ဇၞော်၊ ညာတ် ဂၠုဲတြုံ။ ဍေံဝွံ လက်သန်ဗဝ်မိုင်တၠခွါရောင် ချပ်တုဲ စြန်(သြန်)စှ် ကဵု ကုဍေံတံ၊ ပိုက်နင်။ ဂၠုဲသၟိဟ်ဂှ် ဍေံတံ ကေတ်ဏာ ဗတ်ဍေံတံရ။ ဂၠုဲသၟီဓဝ်ဇၞော် မပိုက်လဝ်ဂှ် ကဵုသှ်ကၠေံ ကရာန်ဂါကံ။ ကော်နင် ဍေံ၊ သၟာန်။ မူယၟုၝရော။ အဲဍိက် ဒှ် ညးမိုင်ၜဝ်၊ ဍေံ လ္ၚဝ်ပတီ။ ဗှ်ေ ဒှ် အမာတ် တၠခွါဟာ။ အဲဍိက် တၠခွါ၊ ဍေံ ဂး။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကပ္ပါသဖောဋဓနု = တ္ၚပန်တောဝ်၊ ပၞောဟ်ပန်ပှော်တောဝ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကျာ်ဒှ်ကျာ်ဒှ် ဒယှ်ကမြာံ၊ ပ္ဍဲတုဿိတာ မှောဝ်ဇာအဵုလာံ၊ နူဗြီုစှ်ေကၠုင် ဍုင်မနုဿာံ၊ ဒှ်ကျာ်ပြာ်လိုက် ယိုက်ဒၟံင်အလာံ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရဴတမာန် (ရဴမတာန်လဝ်။)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
-
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
လတေံသၟိင်မန် မင်သဳနလ္လာ၊ ယာန်ဖဍိုက်သၟိင် နာဲသိင်္ဃုတ္တာ၊ ဗတိုက်လဟဵု တက်ကဵုပြးအာ၊ ကဇၞော်ကသၟတ် ဟွံတီဗၞတ်ကၠာ၊ အရုတ်တံင်ရက် ဗက်ကၠုင်မွဲသာ၊ အသာဂတာံ ပါံၚာင် သ္ကာသ္ကာ၊ ၚုဲအသာၚုဲ ယဵုဇိုင်သုဲအာ၊ ပဂးဍေံသေက် ဍေံညာတ်ဖေက်ဇၟာ၊ ကျာံဇၞော်ကဇၞော် ကော်ဟီုဟောဒြာ၊ ညးလုပ်ညံင်လုပ် ပအောပ်ပမာ၊ ဂၠေဲါတသဵုဖဳ ဗိုလ်ဍေံသ္အဳဗ္ဂာ၊ ဍေံကဵုဍေံ ရော ဟောဟောဒြာဒြာ၊ ဍေံကဵုဍေံဟေင် မတ်ဗြဲသေင်ဟာ၊ မတ်ဗြဲလဟဵု ပ္ဍဲၜိင်ခဵုအာ၊ ဍေံ ညာတ်မတ်ဗြဲ ပ္ဍဲဂှ်ဟွံခြာ၊ ဖေက်ဒဴဗရေက် ပေက်ပ္ဍဲဂင်္ဂါ၊ ဒၞဲါဂှ်ဒၞဲါချိုတ် အိုတ်ဇဳဝိတာ၊ သီု ဖအိုတ်ဂှ် မဒှ်လအာ၊ ပေက်အာရူရူ လ္ဂူမုက်ဗညာ၊ မတ်ဗြဲကဵုမ တလသစ္စာ၊ ဇၞးသတြုတုဲ ဆုဲလုပ်သြင်ကၠာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပုတ်     = ပၞုတ်၊ပနုတ်၊ပဏုတ်
တောဝ်                            တၞောဝ်၊တနောဝ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠံက်၊ဂၠေါ်        +                +                ဂၞံက်၊ဂၞေါ်၊ဂဏံက်၊ဂနံက်၊ဂမၠံက်၊ဂမၞံက်
+                ဂၠိုက်၊ဂၠဲါ        +                         ဂၞိုက်၊ဂၞဲါ၊ဂမၠိုက်၊ဂမၠာဲ၊ဂမၞိုက်၊ဂမၞာဲ
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ရောင်ဥပ္ပမဲ ပ္ဍဲဗစှ်ေဒွက် ဇက်နင်အဂီု၊
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကယျိုင်ဝွံ ကြိုက် ကဵုအဲကွေံ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဝိလဳ၀ကာရ = သၟာနှာ၊ တာန်နှာ၊ ညးကၠောန်က၀းဘာဇနမပ္တံပ္ကဴ။
ဝိလဳဂစ္ဆတ္တ = က္ဍိုင်တၟာန် ညးခဏံ နချာ။
နဠကာရ = သၟာနှာ၊ သၟာဗပေဝ်၊ သၟာကၟာန်တာန်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြိယာဂညိ တၟေင်ဝိသေသ၊ ကဝ်ဗမြိုက်ရ အမ္ဗရုက္ခော၊ နိသြဲဆုဂှ် ဒှ်ဒၟံင်အယော၊ ဟွံဒး တုတ်ကၠေင် လုံတ္ကံကြေင်ကၠာ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျုက် = ဗစုက် = ဗမ္စုက်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇမ္မုပတိ နကြိညာတ်လဝ်၊ ဣဿာစရိုတ် ဟွံဝိုတ်တုဲခဝ်၊ ညာတ်ဗက်စောန်စိုတ် စရိုတ် ဟွံဖျဝ်၊ ဇိုင်ထၞိက်ဏာ ဓုပ်ပြကာထဝ်၊ ဇိုင်ဒးသြလာ် ဆီညံင်ဍာ်ဇွောဝ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဂျိုင် = ဂယိုင်၊ ဂမျိုင်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တိဏပဏ္ဏာနိ၊ န်သၠဆုကမတ်တံဂှ်။ သံခရိတွာ၊ မပ္ကောံဗဝ်လဝ်တုဲ။ တသ္မီတသ္မီထာနေ၊ ပ္ဍဲထာန်တံဂှ်တံဂှ်။ ဓူမံ၊ န်ပြမမဂလိုက်ယက်ဂှ်။ ကရေဟိ၊ သြမပညိ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
သတ်ဂမၠိုင် လံမသ္ဂောံ မက်ဖဵု၊ ညးမွဲရ မဗၠး ဗယိ နွံဟာ။ ဒဵုစက်တ္ၚဲတၠအဝေါန် ၅၀ ယောဇနာ လန်ဖျိုက် သတ်တ္ကံပန်၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် က္တဴက္တာန်အာ ညး ဂး၊ ဒှ် ဗယိညးကီု။ စက်ဂတုတၠအဝေါန် ၄၉ ယောဇနာ စောန်အာညိညဂှ် ဒှ် ဗယိညးဂမၠိုင်ကီု။ ပိုဲဍိက်ပုထုဇန်ဝွံ မဗၠး ဒုဟ်သက်က် ဟမွဲရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ကောန်သၟီပိ၊ မာံခစုန်အံက်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
နကဵုကြဳဇှ် နိမိတ်ဗ္ဒဟ်လဝ်၊ ညံင်ညးကယဝ် ဂညိလဝ်ရ၊ လမဳအရံင် လျးညံင်ခဏ၊ စိစောန် သာ်လွာ ခၠင်လုံကာသ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အိက်တၟိန်(အိက်သြန်မဂၠိုင်တိုန်။)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
၂။       ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)ဂှ် မွဲစွံ၊
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၟီတၠသဒ္ဓါ ဂွံမိင်ကေတ်တုဲ ဟီုသ္ၚံကၠေံ ယွာံညးဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကာလဂှ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ညံင်ဗြဲမထတ် ပ္ဍဲ၀ဿန္တာ၊ ဂူတမိုဟ်အာ ပ္ဍဲဟေမာ၀န်၊ ညံင်ဆုလၜက် ဂြိုပ်ကြက်စလန်၊ ဒွံဝေရံကာတ် ဒမြာတ်ပ၀န်၊ ဒေါံတမိုင်ဂၠေဲါ ဝွံနဲလက်သန်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လောဝ်  = လၟောဝ်၊လမောဝ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
-
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗာ်      = ဗၞာ်၊ဗနာ်၊ဗဏာ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြက် = ဗရက်၊ ဗမြက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လဗင်သၟုင်။
သာပ်   = သၟာပ်၊သမာပ်
သဝ်     = သၟဝ်၊သမဝ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒီု                                   ဒၞီ၊ဒနီ
နွံအသံတၠညးရာဇာဓိရာဇ် ဂကန်ကဵုပြုပြေင် ပၞာန်၊ ဂၠုင်ဆလာက္ၜင် ကဵုကောပ် ပသဲ ၃၀၀ ဂၠုင်၊ ဂၠုင်နွံပၞုတ်သီုရုပ်ရဴမစိစောန် ကောပ် သၠုဲ ၅၀၀ ဂၠုင်၊ ဂၠုင်ရုပ်လကိုဟ် သီုမရပ်လဝ်လွဟ် ၅၀၀ ဂၠုင်၊ သီုဖအိုတ် ဒှ် ၁၃၀၀ ဂၠုင်၊ ပအပ် ကဵုအမာတ်ထကိုပ်ပၞာန်တံ၊ တာံဗဵုဂၠိုင်အောန် ပရအ်ကဵုတုဲ။
စတ်     = စၞတ်၊စနတ်၊စဏတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ယာတ်သၟာ်။
ဒၟပ်စိုတ်ဒိဋ္ဌိ။ (လိက်မိၝောံနန်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပဳတိသမြပ် ဇြဟာန်စပ်အာ၊ မဒးသလောင် သမးဒေါင်ယာ၊ မဒးဆံလံ ညံင်မကြံအာ၊ မဒး ဂၠက်သ္ၚဴ မှောင်မှဴလ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ မဒးသိင်သာ ပူဆာတဴရောင်။
ကြဵု = ကရဵု = ကမြဵု
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ယွံမိကျာ်ဂန် တၟံသြန်ကမု၊ အပေါတ်ကယိုင် သ္ဇိုင်ပ္ဍဲဇကု၊ မိတွာ်ဟွံမာန် ထာန်တရဴဝွံ၊ ကြိယာမ္ၚဵု ကဵုအဲထဴဗျု၊ အဲဍိက်ယိုက်ဏာ မိဖျာဇကု။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
နနဲသာ်ဝွံ မိကဵုမၜါ ယာံရိုဟ်ရေင်တဴ ကဵုကောန် နပြယာဲမဂၠိုင်တုဲ ဂၠါံပတန်လဝ် တဲ ပ္ဍဲသြိုဟ် ကောန်တုဲ ဗ္စာရဏာရံင်စံမွဲ။ ကောန်ပိုဲဝွံ ဇကုလေဝ် သ္ဂီုတဴဒၟံင်ဏီ။ နအစောံပရှ်ဒရေပ်ဂျိဂှ်တုဲ သ္ၚဳအာရောင် တန်ဒှ်ရ။
(သ္ကေံဇာတ်သု၀ဏ္ဏသာံ၊ ဍုင်ဝါခရူ၊ ၁၁၉၃၊)
သရာဲပန်ချေံ တိတ်ရှာဲ နူသၟီ ဂပ်ဇၚဲတုဲ ဗဒဴ ချေံ၊ ဂေတ် ဝုတ်ဒိုဟ်သၟီရ။ ဟိုတ်ပရဟ် မလောန် ချေံကဵုချေံ ဆက်ကၠောံအာဟေင်။ ညံင်သၟးညးမဗ္ဂေတ် ပၟတ်ပမိတ်ကီု ဒြေပ်ကၠောံ အာ မသက္ကုသ္ဂုတ်ဟေင်။
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ၊ ကျာ်ဇၞော်စန္ဒကန္တထေရ်၊ ဘာကွာန်က္ဍိုင်)
ကောန်တ္ၚေက်သူ၀ တလဝေါဟာ၊ နွံပတိဘာန် ညာဏ်ပရှ်ကျာ၊ မလေပ်တုန်ပၠန် ဂလာန် ပ္တုန်ဖ္အာ၊ မလေပ်ခၠေဝ်ဒင် တဝှ်နင်ဏာ၊ သၟိင်သကိုပ်က္ၜင် မနင်ကွာဲကၠာ၊ တိုန်ကွာဲသၟိင်စိ သၟိင် တြိယင်္ဂါ၊ သၟိင်ဇၞော်တုန်အဵု ကဵုလာဘ်သကာ၊ ထဝ်သြန်မပြဲ မနိက်ဗၠဲဂွါ၊ ကဵုလာဘ်သကာ နာနာသဗ္ဗ၊ ကောန်တ္ၚေက်သူ၀ တလဝေါဟာ၊ ဒုင်ကဵုကောန်ရ နဓဝမေတ္တာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကမာတ်အိုင်ဂှ် ကောံသၟဟ်မွဲဒွန်၊ ကၠုင်စသတ်ဇြဲ မွဲတ္ၚဲဟွံခၠန်၊ ၚာ်ဂှ်ညာတ်တၟုဲ တုဲဍေံချပ်ပၠန်၊ ဇၜိုတ်ဇြဲသၟတ် တတ်ဒုင်ကေတ်ပ္ညန်၊ တောံပဏာံပၠန် မွဲတန်ပလွဳ၊ တၞံဇြဲဂှ်ဆာဲ ဗ္ဒဲါဂၞံင်အနဳ၊ ရပ်ပဏာံဗိုန် ဂါံတိုန်ဒ္ၚဳဒ္ၚဳ၊ တိုန်ပါံလဝ်ကွေံ ဍေံမပလွဳ၊ ကမာတ်အိုင်ဆက် သက်သလှ်ေပ္ညဳ၊ ကေင်ဂွံစသၟတ် သတ်ဇြဲအနဳ၊ ပဝ်ကၠုင်စသၟတ် သတ်ဇြဲပေင်သ္အဳ၊ ပဝ်ဍုန်ဒးဗျာံ ပဏာံဂှ်ပ္ညဳ၊ ဒးဇိုင်သၞေင်အိုတ် ဂပိုတ်ချဳချဳ၊ ဍောင်တုဲသ္ၚဳ ဒ္ၚဳတိုန်ရပ်ရ၊ ဟိုတ်လွဳရိယ ညာဏနွံဂၠိုင်၊ မဂွံရပ်ဂိုင် ကၟာတ်အိုင်ထဝ်ဗာန်၊ ကၟာတ်အိုင်ပိဂှ် တုပ်သၟဟ်သၞောဝ်ဒါန်၊ ကောကောန်ၚာ်ပ္ညဳ လွဳဇၞော်ကွေံကြာန်၊ ဇြဲဇနူယာန် ကံရောင်ဟာန်ဇာ၊ ဇၜိုတ်ဇြဲဟာန် ပဏာန်မေတ္တာ၊ ထံင်ပါံလဝ်ဗျိုင် ကၟာတ်အိုတ်ကြုတ်ဏာ၊ မပဝ်ဂၠဲါအာ တူအကာသ၊ ဗွဲကြဴဍုန်ရော ဇြဲနိဂြောဓ၊ ဒးပဏာံဇာ မေတ္တာဒါန၊ ကၠံကဵုပဝ်ကီု အရီုကိလေသ၊ မတံင်ဂြဲပၠန် တဏှာရုပ္ပ၊ ကြဴဒးပဏာံ ဗိုန်ဗျာံစိတ္တ၊ အဲကဵုသၞေဟ်ဟ ဒါနနွံကွေံ၊ ဟွံဂွံလင်လး ဗလးကီုဟာ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပြိုဟ် = ပရိုဟ် = ပမြိုဟ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ကောန်သၟီပိ၊ မာခစုန်အံက်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပၠိုတ် = ပလိုတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ၊ ၁၁၉၃)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရတ် ချောဲ နကဵုနတ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သၟာဇမိင်။ စက်ဇမိင်။
ဇိုတ်၊ဇိတ် = ဇၟိုတ်၊ဇမိုတ်၊ဇမိတ်
ဂးတုဲသေင်ဟာ ဟတ္ထိပါလ၊ လမေင်၀တ်ပၠန် အာဂန္တုက၊ မထေက်တန်ရ ကာလဂှ်ဟေင်၊ မသ္အးဇၚး သၞာလးမပြေင်၊ တၞဟ်ဗွဲလွေင် စဳရေင်ပၠန်တုဲ၊ စလန်သတ်ဆု ဇဗၠုဂဥုဲ၊ ဍာ်သ္ဇုင်စုတ်သၠိုင် သွက်ကြာတ်ဇိုင်တုဲ၊ ယာတ်ဇၟိုတ်ဇိုင် ဒၞဲါခိုဟ်ဂိုင်ရုဲ၊ စဳရေင်အိုတ်တုဲ တြုံလွုဲညာဏ၊ နိမန်ပ္တိုန်ဏာ ရသိၜါရ။
(လိက်ဟတ္ထိပါလ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လာ်     = လၞာ်၊လနာ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဥဒကပုစ္ဆနဳ = ဇမိတ်ဍာ်။
ယာတ်ဇမိတ်ဇိုင်။
ဇန်      = ဇၟန်၊ဇမန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဟိုတ်နူဗြဲဇမၞော် လၞာ်တိ က္တဵုဒှ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ကဴတွပ်ဇမန် မာလာဂန္ဓ။ (လိက်ပဒုမ္မ၀တဳ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ဝိဓူရ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ၜှ်ပလှ်ဇန် ဇမန်မာလဳ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၠောင် = သလောင်၊ သမၠောင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇိုန်      = ဇၟိန်၊ဇမိန်
ကွာဲဇိုန် = တၟာဲဇၟိန်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ၊ ၁၁၂၃)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
နလှ်ေမသလောင်ကဵုစိုတ်ညး နလှ်ေဒယှ်ေမဗ္ၜူကဵုစိုတ်ညး နလှ်ေမက္တဵုဗဒှ် ဂရိုင်ဂအီညးတံဂှ် ဍေံ လှ်ေတုဲ ညးဂမၠိုင် အေင်ဟွံမာန်၊ ဂြိုင်တဴ ရုရုအိုတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သၟီသိဝိ)
တီကေတ် ဇကုဏံ ဗီုနုင်တၟာဲ မၞုံသဘဴသ္အိုဟ်လာဲ ထကးလောဲတုဲ ဗဗိုန်လဝ် စိုတ်ဏံ ဗီုဍုင် မၞုံဒမုင်ခိုင်ကၠိုက်တုဲ ဂပ္ဘဗ္တိုက်စၞိဟ်ကၠေံ သၟိင်မာရ် နကဵုလွဟ် မတွံဂးပညာရ။ ဂပ္ဘမင်မွဲလဝ် ဇမၞးရ။ ဂပ္ဘသ္ဒဟ် ညး ဟွံခက်ခေဲါ ပ္ဍဲမွဲမွဲရ။ (ဒမုင် = ဒၞဲါဒုင်တဝ်စၞိဟ်။)
မံက်    = မၟံက်၊မမံက်
ရိုက်    = ရ္မိုက်၊ရမိုက် = လမိုက်၊လၟိုက်
လမိုက်ကျာ (ကျာ ရိုက်၊ ကျာ ပိုက်။)
ရေင်    = ရ္မေင်၊ ရမေင် = လမေင်၊ လၟေင်
တဖုဿ ဘလ္လိက ညးၜါ ကောကုဒေအ်ဝေါအ်တုန်လေရ် တဴ ပ္ဍယ်ဝိဟာဇေတ၀န်ဂဟ်။ အိုတ်ဥပးဂမ္လိုင်ကိုမ် ပဗွောယ်ရမေင်ဟေင် ကျာက်တြေယ် ဒၜုတ်လရ် ဥပါသကာတုယ်။
(လိက်တၟအ်ကျာ်လ္ဂုင်၊ (ခ)၊ တိုင်လဒေါဝ်၊ မုက်လ္ပာ်သမၠုင်ကျာ)
(ဓမ္မပဒ၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရ်မည်၊ ဂါထာ(၄၀)၊ မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
လီ၊လေမ် = လၟေမ်၊လမေမ်
(ဓမ္မပဒ၊ ပိုဒ်ဍောင်ဓရ်ဝေါဟာရ်မည်၊ ဂါထာ(၂၂၈)၊ မှာထေရ်ညေယျ၊ ဘာဒုန်၊ ဍုင်ပံင်)
(တြာဲဇာတ်မဏိကုဏ္ဍလ ပဉ္စနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာ)
သိဟ်၊သှ်ေ = သၟိဟ်၊သမိဟ်၊ သၟေဟ်၊သမှ်ေ
ဒါတ်    = ဒၟါတ်၊ဒမာတ်
ကာလဒှ်ကၞောဝ် ကၠောဝ်ဗျဵုတဟင်တဟောန်လောန်ဂှ် သၟိက်ကၠောန် ဂူဗ္ၚ၊ ကာလပၞာန် စိုပ်ဍုင်ဂှ် သၟိက်ဂွံဒါတ် လွဟ်ဗၞုဟ်သ္ဇင်၊ ကာလယဲက္ဍင် သၟိက်ဂွံပကောံ ဂဥုဲ။ အိုတ် ပွအိုတ်သီုဝွံ ဟဂွံဒှ် ဒတုဲကိစ္စသက်က်ရ။
(ပြကိုဟ်သုဓမ္မဒေသနာ)
ဓုတ္တ = လၟေမ်၊ လၟေအ်လၟန်။
ဒုန်      = ဒၟုန်၊ဒမုန်
ဣန္ဒဇာလိက = လၟေမ်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(သ္ကေံဇာတ်စန္ဒကုမ္မာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မဟိသ္သရာဇာ ပ သၟီ ၁၅။ ကာလသၟဝ်တ္ၚဲ စာင် ဂြဴထဥတဴ အလုံပိဂိတုရ။ သၟီဂှ် ပ ကာဂစိုတ်ရ။
ကိတ၀ = လၟေမ်ပါသ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပိုက်    = ပၞိက်၊ပနိက်၊ပဏိက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သူရိယော၊ င်သၟီတ္ၚဲဂှ်။ အန္ဓကာရံ၊ န်ဒလုပန်ဂှ်။ ဝိခမန္တော၊ ကလှ်ဒဖှ်ကၠေံတုဲ။ မဟန္တိလောကပ္ပဒေသံ၊ န်ပဒေသလိုက်မဇၞော်လှဲလးလောန်ဂှ်။ ဘာသေတွာ၊ ပျးကၠေံတုဲ။ ပုန၊ မွဲလှ်ေပၠန်။ ယာယံ၊ ပ္ဍဲကာလသၟဝ်တ္ၚဲဂှ်။. ..
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဂၞကျာ်သဳဒါ ဗြဴမှာအဂ္ဂ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဟွံခြာ ဂၠဲါအဟာရ၊ ရပ်ဒလောင်ကၠာ ကြာဂြိုပ်ရည၊ ရိုဟ်တ္ၚဲ အာရ ဂၠဲါစဟွံခြာ၊ ဖျိုန်လဝ်ကောန်ကၠာ ဘာတာပဿ၊ စွံကောန်ပ္ဍဲဘာ တိတ်အာဂြိုပ်ရ၊ ရိုဟ်တ္ၚဲဟွံခြာ လမိုန်ကာလ။
ဖျာဲ = ပသာဲ၊ ဗသာဲ
ဖျဝ် = ပသဝ်၊ ဗသဝ်
ဖျေဟ် = ပသှ်ေ၊ ဗသှ်ေ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵုတံဂှ် လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ပိုဒ်ကြိယာဂှ် ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်ရ။ သ္ၚဳကေတ် ပြယိုက် ဂတဝွံ သ္ဂောံတီကၠးဖ္ဍး။ ပိုဒ်ကြိယာ(ကှ်ေ၊ကေဟ်)မွဲ လဴထ္ၜးကဵုကၠာရ။ ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာဝွံ (က) အက္ခဝ် မဒှ်တမ်ပိုဒ်ကြိယာဂှ်ရ ပ္ဍဲလအိတ်(က)အက္ခဝ်ဂှ် လံင်စုတ် လက်သန်ကၟက်(-ႝ) ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ (ကၞေဟ်၊ကနေဟ်)။ (ကၞေဟ်၊ကနေဟ်)ဂှ် ဒှ် ပိုဒ်နာမ် မိက်ဂး။ (ကၞေဟ်၊ကနေဟ်၊ကနှ်ေ၊ကဏေဟ်၊ကဏှ်ေ) ဗီုပြင်မချူမရဴသာ်ဂှ် နွံတဴတၞဟ်ဟ်သာ်။ ချူဂွံ သီုဖအိုတ် ရ။ ၜိုန်ဂှ် မူရဴဗီုပြင်မဖှ်သာ်လဵုမွဲ ညးမချူတဴဂၠိုင်ညိရော ချပ်ဗ္စာတုဲ ချူကေတ်ရ။ ဒၞဲါဝွံ သာ်ဂှ်သာ်ဂှ် ချူမ္ဂး ဟွံဒး၊ ဟဂပ်ဝ်သ္ဂး။
ပၞိက်၊ ပဏိက်၊ ပြဏိက်၊ (ပိရ်နိက်၊ ပိ ႝနိက်)
ပံင်      = ပၞံင်၊ပနံင်၊ပဏံင်
ယွံမၞးတံ မၞိဟ်ခါခဏဳ နွံမွဲရ ဂးတုဲ ကဵုဂၠံက် လိက်ရ။ ဒဵုပိဝါ ဒး မင်ဗၠာဲမိတ္တဝိန္ဒကဂှ်ရ။ ညးက္ၜင်တံဂှ် စန် ကဵုဒုန်ပဏံင်မွဲတုဲ ဖဳထောံကၠေံ ပ္ဍဲမှာသၟိတ်ဂှ်ရ။ ထောံကၠေံ မင်ဗၠာဲမိတ္တဝိန္ဒက ဂှ်တုဲ က္ၜင်ဂှ် ဂတဝ်အာတဴရ။
(ဇာတ်လောသက၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ကာလဂၠံက် လိက်ဂှ် ဒး မင်ဗၠာဲမိတ္တဝိန္ဒက သီုပိဝါရ။ ညး စုတ် ကဵုပနှံင်တုဲ ညး ဖဳထောံကၠေံ ရ။
(ဇာတ်မိတ္တဝိန္ဒက၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ပယုတ္တကစောရ = ကမၠတ်ပနံ။
ပယုတ္တကဓုတ္တ = လဗင်သၟုင်မဒှ်သကအ်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဂ+သဳ  = ဂသဳ (သကမ္မကကြိယာ၊ နာမ်)
ဖျဝ် (သကမ္မကကြိယာ) = ဖ+သဝ် =    ပ+သဝ်  = ပသဝ် (နာမ်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠိုပ် ဍာ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂွု = ဂဝု
ယွံတၠညးတၠတိဇမၞော် ပ္ဍဲဍုင်ပိုဲဝွံဂှ် ဂဟာတံ ဍေံ ဆိုက်ဗ္ဒက်က္ဍင်သန်။ ၜိုန်ယာတ် ကၠိခ္ဍက် လောန်သန်ဂှ်တုန်လေဝ် ဍေံတံ ဂဗုကၠေံတုဲ ယာတ်တံဂှ် မ္ဒးဂွုအာ ညံင်ဗီုသန်ကီုအဴ။ စိင် ဒမျိုင်တၠညးတုန်လေဝ် ဂၠိုင်က္ဍင်သန်။ ကဵုဍေံ ဂဝုကၠေံ မွဲဝါညိ။
(ပြကိုဟ်ပမာသိဒ္ဓိ၊ ကျာ်ဇၞော်အသွောံ၊)
ပၞောဝ်ခန္ဓဂမၠိုင် သဳလက္ခန္ဓမွဲဂှ် မဒှ်ပဓာန်ကၠာရ။ သေယျထာပိ မူညံင်မတုပ်ရော။ ညံင်ပါန်ခဳ မဆိုက်ဗ္ဒက်ရ။ ပ္ဍဲယာတ်မဂွုသ္အး မဗၠးဒုဟ်ကမိစောန်ပြံက်ဂှ် သရပ်ဖ္ဍပ်လဝ်တုဲ နဇာင်ၚု နဍာ် မှင် နမင်သေံ မတုပ်တဴ ညံင်ရဴကၠေင်ကြေက်ဂှ် မချူထၜိုန်စုတ် ရုပ်မကမွဲလှက်ကိုတ်ကီု။ ပါန်ခဳကာမာ၀စရကုသဵုကံဂှ် ယာတ်မတွံဂးခန္ဓသန္ထာန်သတ္တံမကၠိုက်လ္ၚေင်ဒၟံင်ဂှ် နတိဝေါင်ဓဝ် သဳလ မချူဖျောန် ဂဝုစအးလဝ်ကၠာတုဲ နဇာင်ၚုကၠေင်ကြေက်မတွံဂးပါရမဳသဗ္ဗညုတညာန် ပညာ မဂၠဲါနင် တဝှ်ဓဝ်ဓမ္မဒေသနာမကမွဲလှက်ကိုတ်ဂှ် မချူထၜိုန်လဝ်ရောင် မိဂ္ဂး။
(သ္ကေံဇာတ်ဝိဓူရ၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဖုံဗလိုပ် ဍာ် ကုကောန်ၚာ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂွင် = ဂ၀င်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သၟာန် = သမာန် (သြမာန်) = (သုံမာည်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇွောဝ်ရေတ်ဂေတ်ထဲ သၠဲဂွင်တဴရ။ (လိက်တလိင်ပန်၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍယ်ကာလဂဟ် ဗမၞးမွယ် မဟိမုဟုင်္ဟုင်္ကဇာတိဂဟ် ပြာပ်က္လုင်သၟာန် သြမာန် ကုကျာက် တြယ်တုယ်၊ ကျာက်တြယ်လေရ် သဟ်ကိုဝ် သြမာန် ကုဍေဟ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗဗွဲကြဴ ကာလသာသနာအဲ မစိုပ် ၁၁၁၆သၞာံဂှ် ထာန်ဝွံ သ္ဒဟ် ဒၟိဟ်တမြံင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ပ္ဍဲကြုင်ဒၞဲါဂ၀င်ဒမျိုဟ်ဂှ် ကျာံ နွံတဴရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လမှ် ဒေံဗြဴ မသ္အာတုဲ မူကာလ ဒေံဗြဴ မသ္စဴရော။ ခါဆဵုဒး ကလောအဲ လံညိ၊ ဟွံဒး လၟုဟ် အဲ သ္စဴရ အမ္မရဂး။ ဍာ်ကၟိန် တိုန် သ္ဂးဟာ။ ဒှ်စၟတ်ရ ဂလာန်ကောဂၞဴ အမ္မရ ဂး။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂွေင်၊ ဒွေင် = ဂဝေင်၊ ဒဝေင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
နဲမဂွံဖျာ်ပရး ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်(-်) မဒှ် အက္ခဝ်(သ) သၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ချပ်ကေတ်ရ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဝွံနဲဆန်ကီု တၟေင်ပ္ကီုကြိုက် ကရိုက်ဖျေဟ်ရ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠး              +                ကၞး၊ကဏး၊ကမၠး၊ကမၞး
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နွံမွဲတ္ၚဲကၠာ တြုံမှာသတ္တ၊ ဂၚေင်ဒ္ၚဳအာ သတ်ဆုပါဒ၊ ကမၠိုင်ဒၟိဟ်ဒ္ဂူ နွံမွဲမူလ၊ ကၠဗြဴမွဲကွေံ ဒတုံ စှ်ေဂျ၊ ပ္ဍဲကမၠိုင်ပၠန် စှ်ေအာကောန်ရ၊ ဍေံဗျဵုစဏ သၟိက်စကောန်သွံ၊ ဗောဓိသတ်ဗျာပ် ညာတ် တုဲဇၟာပ်စွံ၊ ချပ်ပိုင်ခြာအိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်သ္ဇက်တောံ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချဳ (အကမ္မကကြိယာ)  = ခ+သဳ  =    က+သဳ  = ကသဳ (သကမ္မကကြိယာ၊ နာမ်)
လဟုကဉ္စ၊ ဗျန်အ္ခဝ်ဖ္ဍောတ်ဖျာရမျှာင်ကီုလဝ်။ (သၠပတ်ကရိုဏ်ပန်ဗျန်စှ်)
ချုက် = ကသုက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နဟံသာ၀တဳရာဇာဝံသကထာ၊ ကျာ်ဇၞော်စန္ဒကန္တာ၊ ဘာကြုင်စိင်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
လိက်ကသုက်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပေါတ်  = ပၞောတ်၊ပနောတ်၊ပဏောတ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချတ် = ကသတ်
(လိက်သုဓနု)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ပျေက် = ပယျေက် = ပမျေက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒွါပဏောတ်။ (လိက်မိၝောံနန်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျဳ = ပသဳ၊ ဗသဳ
ဖျေက် = ပသေက်၊ ဗသေက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မိင်လွဟ်တဲနာဲ ကျာံဗၠာဲသ္အဵုသ္အာ်၊ ပင်ကံလ္ၚာ် ဒ္ၚဳကွာ်ဂါံက္တဵု၊ ဂအဳလလောင် သလံင်သဂဵု၊ ရမျှာင်ဗလး ဇမၞးဂဂဵု၊ ပသာ်အၚပ် ကသပ်စိုတ်အဵု၊ ကောန်ကျာံမ္ၚဵု တွဵုတလသွဝ်၊ ဂတာဍာ်လမျုင် ဖၞုင်လမျိုဟ်သၟဝ်၊ ပန်လ္ၚီဍာ်ဂင် အဆင်ဇမောဝ်၊ အရံင်သာ်မြ ကျာံပၠဂတဝ်၊ ဇမၠိင်ကျာံမ တလလေံထဝ်၊ ဒစာံစှော်ပိ သာံဒံင်ဂ္ညိလဝ်၊ သတီုအဆတ် ပၞောတ်အစာဓဝ်၊ မံက်ဂတဝ်သာင် စိင်ဟာင်ဂတဝ်၊ ကောန်ကျာံအသဝ် ၜိင်ဂတဝ်သြဲ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ယာံရိုဟ်ရေင်အဴ ဗြဴသိုက္ခမာ၊ ဟွံသေင်ပိုဲကီု ပလီုညးဟာ၊ ဟွံသေင်ဖျာ်တ္ၚေက် ဖျေက်သာရိ ကာ၊ ဟသေင်ဖျာ်ပူ ပတူကောန်ဒွါ၊ တလှိုဟ်ဒဒန် ဂဍန်ဘုတ်ဘာ၊ မိတ်ညးဆာန်ကီု ပလီု အကြာ၊ တုဲဝိပက်ဂှ် လၟုဟ်ကၠုင်ဒှ်ဟာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
၄။      ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)ဂှ် မွဲစွံ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ရမျှာင် ကၠဴ။ ကလဴ ရမျှာင်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗြဴဒမျု။ (ပြကိုဟ်သုဓမ္မဒေသနာ)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
-
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ဗောဓိသတ်စှ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗျိ = ဗယိ = ဗမျိ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠံင် = ကလံင် = ကမၠံင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠတ်   +       ကၞတ်၊ကမၠတ်၊ကမၞတ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ပိင်သုဏကၠာ ဝါစာလၟေင်၊ ပိုဟ်ဂုန်ညးဟေင် ဝဵုမတ်သေင်ဟာ၊ ဖရုဿဂှ် သ္ကာတ်မြဟ်ဂြိုဟ်စာ၊ ဗမျိက္တောဝ်ညး ဟီုဂးလက်ဖာ၊ သမ္ဖပ္ဖလာ ဝါစာမွဲတန်၊ သာသပံကီု မဒးဟီုပၠန်၊ မုသာဂးတုန် သမုန်တလန်၊ ဝွံဝါစဳပၠန် ပန်သာ်မ္ဂး။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                တၠီ(လီ)          +                တၞီ၊တဏီ၊တမၠီ၊တမၞီ
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
က + ယ = ကယျ (သကမ္မကကြိယာ၊ နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လောဝ်စှ်ေ = လၟောဝ်ဖျေဟ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြအ်၊ ဒြအ် = ဂရအ်၊ ဒရအ် = ဂမြအ်၊ ဒမြအ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
က + မ် + ယ = ကမ်ယျ၊ ကမျ (နာမ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လှေအ်  = လၟေအ်၊လမေအ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်ပဋ္ဌမဗောဓိ၊)
သမ္တီ။ (ကမျ)ဂှ် ဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ကမ်ယျ)ညိ။ လ္ပဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ကမ်မယျ)ညိ။ ပိုဒ်နာမ်သၟေဟ် မၞုံကုအက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်) မတဴ လဒေါဝ်ပိုဒ်တံဂှ် သ္ဒးဗရုပ္တိတ် ရမျှာင်ဍေံ နနဲမရဴသာ်ဝွံဖအိုတ်ရ။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(နိဒါနဓမ္မစေတဳကထာ)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ပ္ကဴညးသွဝ်တံ မြမောဝ်လံဟောဲ၊ ဒတုံညံင်ဗြဲ ပ္ဍဲမၞိဟ်အိုဿီု၊ ညံင်ညးကယဝ် ကယိုင်လဝ်ကီု၊ မြမောဝ်ပ္ဍးအာ စက္ကဝါထီု။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မာယာကာရ = လၟေအ်လၟန်၊ လၟေမ်စၞာဲ၊ သၟာလၟေအ်လၟန်၊ (ညးဒလုမတ် ဝေါဟာလၟုဟ်။)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
---
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မာယာရူပ = ရုပ်လၟေအ်လၟန်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြာတ် = ကရာတ် = ကမြာတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂံင် (အကမ္မကကြိယာ၊ ကြိယာဝိသှ်ေ) =  ပိုဒ်နာမ်
ဣန္ဒဇာလိက = သၟာလၟေအ်လၟန်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဒျိုဟ်၊ လျိုဟ် = ဒယိုဟ်၊ လယိုဟ် = ဒမျိုဟ်၊ လမျိုဟ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
နွံ အသံကဵုဂၠဲါ ရာဇာမန္တ ကၠုင် ပ ပဋ္ဌမကမ္မတုဲ ကဵုမင်ရာဲကယျဝ်ဆွာ လုပ်အာမံင် သၟဝ်ဂှ်။ ချိုန်ဂွံအခိင်သုဘမင်္ဂလတုဲ တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ကသဳ သၞာ၊ ဂါံတိုန်လိုန် လ္တူမုက်၊ မင်မံင် ဇယမဟာနက္ခတ္တယ၊ ကြာတ် ပါဒ ဖျေံဏာတုဲ၊ ဍာ်ကရာတ်ပါဒ ဒဇူစှ်ေ ဒး မင်ရာဲကယျဝ် ဆွာ။ မင်ရာဲကယျဝ်ဆွာ ဒးအိုတ် ဇိဝိတ ပ္ဍဲကာလဂှ်ရ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(ဇာတ်နန္ဒိဝိသာလ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သာ်     = သၟာ်၊သမာ်
(သ္ကေံဇာတ်ဝေသန္တဝ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဟွံဂွံဇၞူ = ဟွံဇူ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၞေဟ်ဆု။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဣန္ဒဓုမ = စၞပၟတ်၊ စၟတ်ပရက်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တိင်တက်သြိုဟ်သၟတ် တိင်ပၠောတ်ဇကု၊ က္တောဝ်က္ဍိုင်မတ်ဂၠု ဇကုဇတဝ်၊ ယဝီုတဟက် ပလှက်တိတ်ဇွောဝ်၊ ယာတ်စရိုတ်သှ် ဗိုတ်တလှ်လဝ်၊ ပိုက်သၞေင်ဒဗိုတ် ဂိုင်ဗိုတ်ဗာန်ထဝ်၊ ဂိုင်လပှ်ခၠင် အဆင်သွုင်မြဝ်၊ ဇဗၠုသွတ်က္တာတ် ပက်ဒြာတ်ပြးဗဝ်၊ သလိုက်သၞာ ခါဖုန်ကမဝ်၊ လဟီုမသ္ကာတ် ဒါတ်ဝုဏ္ဏင်ထဝ်၊ ရမတ်က္ဍဟ်ဟ် မုဟ်ဒြိုဟ်ဇတဝ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မၞိဟ်သမုင်တံဂှ် ဟကဵုတိုန် ပ္ဍဲသိမ်ဓာတ်သော်ရောင်။ ယဝ်သတိုန် ချိုတ်အာ ဒး နရက်ဗိုန်ရ။
(၀င်ဓာတ်သော်လ္ဂုင်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
၁။      ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)ဂှ် မွဲစွံ၊
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗျံက် = ဗယံက် = ဗမျံက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵုတံဂှ် လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ပိုဒ်ကြိယာဂှ် ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်ရ။ သ္ၚဳကေတ် ပြယိုက် ဂတဝွံ သ္ဂောံတီကၠးဖ္ဍး။ ပိုဒ်ကြိယာ(ဂံင်)မွဲ လဴထ္ၜးကဵုကၠာရ။ ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာဝွံ (ဂ) အက္ခဝ် မဒှ်တမ်ပိုဒ်ကြိယာဂှ်ရ ပ္ဍဲလအိတ်(ဂ)အက္ခဝ်ဂှ် လံင်စုတ် လက်သန်ကၟက်(-ၞ) ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ (ဂၟံင်၊ဂမံင်)။ (ဂၟံင်၊ဂမံင်)ဂှ် ဒှ် ပိုဒ်နာမ် မိက်ဂး။ (ဂၟံင်၊ဂမံင်) ဗီုပြင်မချူမရဴသာ်ဂှ် နွံတဴတၞဟ်ဟ်သာ်။ ချူဂွံ သီုဖအိုတ် ရ။ ၜိုန်ဂှ် မူရဴဗီုပြင်မဖှ်သာ်လဵုမွဲ ညးမချူတဴဂၠိုင်ညိရော ချပ်ဗ္စာတုဲ ချူကေတ်ရ။ ဒၞဲါဝွံ သာ်ဂှ်သာ်ဂှ် ချူမ္ဂး ဟွံဒး၊ ဟဂပ်ဝ်သ္ဂး။
လှန်     = လၟန်၊လမန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြာတ်၊ ဒြာတ် = ဂရာတ်၊ ဒရာတ် = ဂမြာတ်၊ ဒရာတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
စနႝဟႝာပ် = စနလဟာပ်၊ စၞလဟာပ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပုတ်     = ပၟုတ်၊ပမုတ် = ပါန်မုတ်
ပိုဒ်ကြိယာ(ဂံင်)ဝွံ အကမ္မကကြိယာလေဝ် ဒှ်၊ ကြိယာဝိသှ်ေလေဝ် ဒှ်။ ဍေံဂှ် ယဝ်သၟိက်ပ သကမ္မကကြိယာမ္ဂး ဂတဍေံဂှ် သ္ဒးလံင်စုတ် အက္ခဝ်(ဗ)၊ ဒှ် (ဗဂံင်)။ ဒၞဲါဝွံ ပရူဂှ် ဟွံဟီုဏီ၊ စိုပ်အခန်ဍေံ ဂတတေံမ္ဂး သ္ဂောံဆဵုပၠန်ရ။
၀ဍ္ဎိ = တၟိုန်ပရဲ၊  ပွဇၞော်မောဝ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်(- ် )ဂမၠိုင် နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
၃။      ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်နသ်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)ဂှ် မွဲစွံ၊
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
စ       = စၞ၊စန၊စဏ
တလုန်တလုန် မသုန်ဟီုအာ၊ ကြိုက်သၟိက်ကဵုဒှ် တဝှ်သဘဴ၊ သၟိက်ဂွံဂေတ်ဂေင် ဂၚေင်ဇိုင်ဝါ၊ ဂၠဲါဇာင်စက ပတဴယာကြာ၊ သီုညးၜါအဴ အာတဴအနဳ၊ တြုံရပ်ဂွံဇၞာင် ကွာ်လဗာင်အာ၊ ဗြဴလေင် တိုင်ပရှ်ေ ကွာ်ပလေဟ်အာ၊ ဒ္ၚဳစိုပ်အာဟေင် ဇရေင်ဇိုင်လှာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပြဘာရံင်သဳ ကွဳဇရာဗိုတ်၊ သၟတ်လ္ကံပလိုတ် ဇက်တသိုတ်ဗၠေင်၊ လသာတ္ကံကြေင် ကလေင် ဒေသ၊ မာတ်တ္ၚဲထစှ်ေ ဒိုဟ်ပစ္ဆိမ၊ သတ်ဂမၠိုင်ဂှ် ပဒှ်ဒေသ၊ ဗြာန်တမ္ၚာရ လမဒဇန်၊ ဖျုန်သွ သောဒန် စဳရေင်ဖန်ဖက်၊ မှတ်ဂၠေင်လလဴ ဂါံစဴဒဗက်၊ ကၟတ်ချေံစိင် စဴဓရိင်ဆက်၊ ဓလေင် အှော်တွပ် ဂၠေင်သတပ်ဗက်၊ ခနှိက်ဇိုင်ဂၠဴ ဂၠုတဴညံင်ယက်၊ ထေကဝေဂၠက် ကွဳစက္ကရတ်၊ သာ ရထဳဗျောံ တိတ်ယောဝ်စံသတ်၊ ဇမိက်တလိုဟ် ရိုဟ်ဇုက်ခဍတ်၊ ဗလးပြေင်ဂၠဴ ဒဳဖျဴဂမ္အတ်၊ ဗနိက်ကၠုင်စိုပ် ဗစိုပ်အမှတ်၊ ဥဿဘဒြိုင် လုပ်ခြိုင်ပေင်က္ဍတ်၊ လေၚာဲဟကြတ် မှတ်သမှန် ကြုင်၊ တမ္ၚာဇာစိုပ် ဗဒိုပ်သၞေဟ်ဂၠုင်၊ နာတ်တြထောံတၟံ ပၠံယာသမၠုင်၊ ခရိုက်ခုန်ဂၠုင် မှတ်စဴ ရုင်တာဲ၊ တဟာတုန်သွံ ထောံရုင်ထမှာဲ၊ ဂလုံဂိုင်ခုတ် ၜုန်နိင်ကတ်ကြာဲ၊ ဟောရာဒလာဲ ဗ္ဒာဲ ကၠေံဂတဵု၊ ဇဳ၀ကကြုဲ ပြိုက်ဂဥုဲလဵု၊ ဗမၞးဟွံကဵု မၠဵုသၠသိုတ်၊ ဓမုင်ပါင်ဗိုတ် ဓမာတ်စိုတ်တန်၊ ဓဇဲရပ်ပၞန် သ္ဂန်ဖျဴဝါစဳ၊ ဓနပ်တပ်သၞာံ ပါဒါံဆေနဳ၊ မံဇၞော်နာဍဳ ဗြုသ္အဳတမ္ညဝ်၊ ပါန်မုတ်ရုပ်ပၞုတ် စုတ်ပ္ဍဲသာံဒဝ်၊ ပါန်ခဳယဳယာ ရပ်ဒၞါပဒဝ်၊ ပါန်ပေန်ဝိုတ်တောင် စိုတ်ယောင်ဂပဝ်၊ ပါန်ခေတ္ၚဲ သဝ် ထၜိုန်လဝ်ပ္တုဲ၊ ဇမိင်ထ္ၜောံ ပြိုက်ထကောံလှုဲ၊ ဇမန်သၞုဲ ဟရုဲဗၠဲဒွါ၊ ဇခဳရုပ်အိုတ် ထပိုတ်သၠ တာ၊ ဂရင်ယတဴ ထပ်ဖျဴတလာ၊ သရက်ဒက်ထိုင် ဆာဲလှိုင်ဗဒါ၊ ရေသူဟံင်မေဟ် ပၠောပ်လဝ် သၞေဟ်ဖျာ၊ သမာသန်တွပ် ဂိုင်သတပ်ကြာ၊ ဒေါင်ပၠဳဟွံဏှာ ထဝ်ဏာဗဒင်၊ တၚေတ်ကၠေင် ရာဲ ဗ္ဒာဲဂတဵုလင်၊ လမာန်ဟွံဗ္ဂဝ် ဗဝ်မှဝ်စက်က္ၜင်၊ လအာတ်ဟွံကြင် စဴမင်သ္ၚိတာဲ၊ ဖံက်သေ ဟလန် ခၠန်ဒမံင်ဒၞဲါ၊ ဖျာဝါကြုဲကြာဲ ပေက်ချာဲစဴအာ၊ မင်ဇေဟွံကြာတ် ပမာတ်သလာ၊ သ ရောတ်ဗဒါ စဴဗဒါခိပ်၊ အစာသ္ဍိုက်ကွက် ဂွက်ကၞတ်ဒိပ်၊ အဘိန်ဓလာဲ ဗဒဲါလဝ်ကၞိပ်၊ ဇာဒိဖဵုမှုဲ ဒကုဲဗ္ၚိပ်ပ်၊ ကညာသရိပ် ဟွံရိပ်လၜဲ၊ သူရာသ္အဵုသ္အာ် ကၠံက်ဍာ်မေရဲ၊ လဗင်သရပ် ၜုန်ဂၞိင်လွပ် တဲ၊ မာတ်ညာတ်ဇျှာသြဲ စက်တ္ၚဲပလီု၊ ပၠးဂၠးဥပ်တဴ ပၚောံစဴကီု၊ ဂေါဓရာဇာ မှတ်လှာလဂီု၊ ဒိုဟ်ပလိုတ်ဖျာ် ဍာ်အရံင်ချီု၊ အမှဲပလီု ပ္ဍီုလျးကၠေင်ၚုဲ၊ မာတ်တ္ၚဲအိုတ်လျး အကးသၠုဲ၊ မင်ဂၠန် တလုဲ လှိင်လဗုဲသ္ၚဳ၊ ယာန်မှာဗဳနာဲ ဂၠဲါဒ္ၚဳဒ္ၚဳ၊ ပဒှ်သာ်လွာ ကညာဒေဝဳ၊ ကောံကုဍိက်သ္ကံ ဒၟံင်ဂဇံ သ္အဳ၊ ပ္ဍဲဂၠံကျာ်သြဳ ခုတ်ဇာစဳရေင်၊ မြမဝ်ဓုပ်သ္ၚဴ ပၞာင်သ္ဍဴစံင်ရေင်၊ အခေင်အခေင် ကဵုစဳရေင် လဝ်၊ ဇၟာပ်စွံတရင် ကဵုမင်ဂ၀ဝ်၊ ရံင်တဴသၟီဓဝ် နာဲနန်ထဝ်တုန်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠေဟ်            +                +                ဂၞေဟ်၊ဂနေဟ်၊ဂမၠေဟ်၊ဂမၞေဟ်
+                စၠေဟ်            +                စၞေဟ်၊စမၠေဟ်၊စမၞေဟ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြာင် = ကရာင် = ကမြာင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တပ်     = တၟပ်၊တမပ်
ယာံမေတ္တာတၟပ် တပ်ပ္ဍဲသၞောဝ်ဒါန်၊ ဟွံချဳနူဒၞဲါ က္ၜင်ဗၠာဲဇြဟာန်၊ ဇရေင်နာဲသော်က္ဍိုပ် ဗစိုပ် သန်ထာန်၊ ဇုက်စှ်ၜါတန် ဖျေံပၠန်ဒက်ကြာန်၊ လဗိုန်လဝ်ကွေံ ဖျေံတၟံဝိညာန်၊ ဟွံကလေင် ဒ္ၚေါဝ် ဍုင်သွဝ်နိဗ္ဗာန်၊ ကရောံနာဲသၞောဝ်ဒါန် ဖျေံဝိညာန်စိ၊ ဒဵုအိုတ်ဇိဝ် ကရောံမိရောင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ပၠန်) = ပလန်
ဗြုကြဵုဇာတဴ။ ဗရုကမြဵု။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်မေဃသန်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠါန်၊ ဒၠါန် = ဂလာန်၊ ဂမၠာန်၊ ဒလာန်၊ ဒမၠာန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒပ်      = ဒၟပ်၊ဒမပ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဟိုတ်နူလပှ် မထဗတ်လျတ်တဴ သြင် ဂၠိုင်ကဵုလှ်ေဂှ်ရ လၞာ်သြင်ၜဳ က္တဵုဒှ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တောမ်  = တၟောမ်၊တမောမ်
(ဇာတ်ဣလိဿ၊ သ္ကေံဇာတ်ပဉ္စနိပါတ်)
တိုန်     = တၟိန်၊တမိန်၊ကၟိန်၊ကမိန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ဖြဳ၊ ပြဳ) = ဖရဳ၊ ပရဳ = ဖမြဳ၊ ပမြဳ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
အာလာရိတ = ဒြောဝ်၊ တၟောံပုင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြဲ ဂူစှ်ေပြဳပြဳ။ ဗဂူပရဳဖျေဟ် ထၞဟ်ဍာ်ဗြဲ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တုဲ      = တၟုဲ၊တမုဲ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဇၠတ်(ဂၠတ်)      ဇၞတ်             ဇၞတ်၊ဇနတ်၊ဇမၠတ်၊ဇမၞတ်
ပၞာန်မန် ကၞောဝ်ကၠေံ ဇွောံမ ကုပၞာန်ဗၟာတံတုဲ ပၞာန်ဗၟာတံ ကၠောဝ်အာ ဇွောံမအိုတ်ရ။
ကၠောဝ် = ကၞောဝ် = ကၞောဝ်၊ကဏောဝ်၊ကနောဝ်၊ကမၠောဝ်၊ကမၞောဝ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်(လ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တင်     = တၞင်၊တနင်၊တဏင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠပ်             +                ကၞပ်၊ကဏပ်၊ကနပ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဖၠာ် = ဖလာ် = ဖမၠာ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လိုန်     = လၞိန်၊လနိန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂၠုင်ဒမုန်၊ (နိဒါနဓမ္မစေတဳကထာ)
ဒှ် = ဒၟဟ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠဟ်   +       ကၞဟ်၊ကဏှ်၊ကနှ်
ပဟိုတ်ကဵုဗမၞးတံ နာဲပိုဲ မ္ဒးတိတ်ဒၟံင် ၀င်ဂပဝ်ရောင်၊ ဗှ်ေ ပၠေင် ကောန်နာဲပိုဲတုဲ လၟုဟ် ဗှ်ေ ကၠုင်ပၠန်ဟာ၊ သာ်ဝွံ ဇန်ဂမၠိုင် ဂးတုဲ ရပ်ကေတ် တိကလောံ လေံကနဟ်၊ စဍေင်ဗက်၊ ဒဗိုတ်ကၠဟ်၊ ဗမၞး ဖေက် ဘဲတုဲ ဒြေပ်ဒဴအာရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠေဲါ = ဂလောဲ = ဂမၠောဲ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒေပ်    = ဒၟေပ်၊ဒမေပ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တာန်   = တၞာန်၊တနာန်၊တဏာန်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျိုန် = ပသိုန်၊ ဗသိုန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠက်            +                +                ကၞက်၊ကဏက်၊ကနက်၊ကမၠက်၊တမၠက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တၠညးအံင်ဇဲယျဝွံ စိုတ် ဒြိုဟ်သ္ကာတ် ဒဇန်သဟာသဳလောန်သန်။ ဟွံဂိုဟ် လမျီုသတ်၊ ဟွံ ဆာန်သက်က်ရောင်။ ဂစိုတ်ကၠေံ ဂမှဳဂမၠိုင်တုဲ ဒဒှ်ဗဗေင်ပသဲသ္ၚာဖေဝ်ဂှ် ကေတ်ဏာရ။ ဒှ် သ္ၚာယာတ်ယန်တံဂှ် ပကၠေံ လၞိန်ဇိုင်ဖအိုတ်ရ။ လ္ၚဵု ပ ဖုန်၊ လ္ၚဵု ပ ဒဲါသ္ၚာ၊ လ္ၚဵု ပ ယာတ်ယာ။ သ္ၚာ ပြးဇး အလုံဍာ်ၜဳကြုင်၊ ဟီုအိုတ်ဟွံမာန်ရ။
(ပြကိုဟ်ရာဇာ၀င်မဒှ်တၞောဝ်ဒတောဝ်သၟိင်၊ ကျာ်ဇၞော်အစွောံ၊ ၁၁၂၈)
လီု      = လၞီ၊လနီ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
နူဂှ် ကျာ်သီုတၠအရှန်ဂမၠိုင် အာစိုပ် ထာန်မွဲတုဲ ဒၟံင်တဴ။ ဒးကာလတ္ၚဲကၟိန် တိုန် နူဂယးဂှ် ကျာ် ဒစေင်ဒုင် တ္ၚဲကၟိန်စိ။ ဟိုတ်ဂှ် ဒစေင် ညး မ္ဂးဂှ်။ ဒစေင်ဂှ် ဝိပတ်အာတုဲ ဒဴဒစေင် ညး မ္ဂး လၟုဟ်ရောင်။
(လိက်ပါရမဳကာန်၊ ကျာ်ဇၞော်အသွောံ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(နိဒါနဓမ္မစေတဳကထာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကံဟွံဒုင်လၟေတ်ဗြာန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဒါန်ဒှ်သလဲ ဒလဲ(ဂလဲ)ဏာသွဝ်။
ဂၠေံ = ဂလေံ၊ ဂမၠေံ
လျးဒြေပ်သဝဝ် ထဝ်အာန်ဇနဳ၊ လုံကာယမြဟ် သၟဟ်ဇုက်လလဳ၊ ညံင်ဇၞောဝ်လတာ် ဖလာ်ဗစဳ၊ ပြဘာရံင်သဳ ဖျဳဖျဳကာန်ကာန်၊ လုံမွဲအကး လျးဒြေပ်သၞာန်၊ ဂတုတ္ၚဲပၠိုတ် အိုတ်လျးပသာန်။
ယဴ အာဟွံဒှ်၊ စိင်ယဴဣတဗၠဲဂှ် ဂလေအ်ကဵုဍိုက်ညိ၊ ဗညာ ဂး။ ဂွံရ၊ သၟီမရူ ဟီု။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠောဝ်          ကၞောဝ်          ကၞောဝ်၊ကဏောဝ်၊ကနောဝ်၊ကမၠောဝ်၊ကမၞောဝ်
+                ဂၠတ်(ဇၠတ်)      ဂၞတ်             ဂၞတ်၊ဂနတ်၊ဂမၠတ်၊ဂမၞတ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
သၟီစိင် ဂၜံ ဍာ်မြမောဝ်ဂှ် ပြောဟ်ပ္တိတ်၊ ကဵု ရမျှာင်ဇမၞး၊ စိင်အလုံပၞာန်သၟီၚဝ်ဒဝ် မိင် အသံ ရမျှာင်စိင်ဗ္တာင် ကဵုရမျှာင်ဂှ် စိင်ပၞာန် ကဵု ရမျှာင်ကမျ၊ ပေက်လကိုတ်ဒဴအာအိုတ်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပိုဲ ကၞောဝ် ဍာ်မ္ဂးဂှ် မူဂှ် ဍေံ သ္ဇက်ကၠောဝ် ဍာ် နွံဂှ်ရော ဂးတုဲ ဟီုပ္တီ အ္စာဗမၞးကေ၀တ်ဂှ်ပၠန်ရ။ ကေ၀တ် မိင်တုဲ ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပိုဲ ကၞောဝ် အှော် ကဵုဍေံပၠန်ရ။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
-
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တုပ်ပၟာညံင်ပါန်မုတ် မထတ် စိုတ် သၟိက်ပုတ်တၠိုဟ် ဆုဇမၞော်ကီု၊ မုက်ပၞုတ်လေဝ် ကြဳ၊ ဂတေက်လေဝ် သွတ်၊ ဆုဂှ် ဇၞော်၊ ပါန်မုတ် သ္ဂောံတလိုဟ် ဆုဂှ် ဝါတ်သန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
မုဂ = ညးမကၠဴ၊ ကမၠဴ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်ဥပ္ပန္နသုဓမ္မ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
မိင်လွဟ်တဲနာဲ ကျာံဗၠာဲသ္အဵုသ္အာ်၊ ပင်ကံလ္ၚာ် ဒ္ၚဳကွာ်ဂါံက္တဵု၊ ဂအဳလလောင် သလံင်သဂဵု၊ ရမျှာင် ဗလး ဇမၞးဂဂဵု၊ ပသာ်အ္ၚဝ် ကသပ်စိုတ်အဵု၊ ကောန်ကျာံမ္ၚဵု တွဵုတၠသွဝ်၊ ဂတာဍာ်လမျုင် ဖၞုင် လမျိုဟ်သၟဝ်၊ ပန်လ္ၚီဍာ်ဂင် အဆင်ဇမောဝ်၊ အရံင်သာ်မြ ကျာံပၠဂတဝ်၊ ဇမၠိင်ကျာံမ တလ လေံထဝ်၊ ဒ္စာံစှော်ပိ သာံဒံင်ဂ္ညိလဝ်၊ သတီုအဆတ် ပၞောတ်အ္စာဓဝ်၊ မံက်ဂတဝ်သာင် စိင် ဟာင်ဂတဝ်၊ ကောန်ကျာံအသဝ် ၜိင်ဂတဝ်သြဲ၊ သၟိင်ဓဝ်ညာတ်က္ဍာံ ရုပ်ကျာံမတ်ဗြဲ၊ သီုကဵု ဇျှာသြဲ ပ္ဍဲဂှ်သၟိင်ဗဵု။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်ဗောဓိသတ်စှ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မင်ဗၠာဲသမုင်ၜါ မသုင် သူရာ မကွာ်အာ ပ္ဍဲတရဴ ဗၜူတဴတု မလှ်ေအာကွာဲကွာဲ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်ဘောဂရေန်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠဟ်            +                ကၞဟ်၊ကဏှ်၊ကနှ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗလိုပ်ကောန်ဂၠု အနုဆတ္တဝ်၊ ညံင်ထဝ်ပၚောန် ညးမသောန်လဝ်၊ ညံင်အတှ်ထဝ် ဒၚောဝ် မတ်ၜါ၊ ဨကရာတ်ဗၠာဲ နာဲတြိကုမ္ဗာ၊ ကောန်ဒှ်တြုံအဵု မိပ်စိုတ်ကြဵုဇာ၊ လေံဗတ်သ္ဂန်လဝ် ကောန်နာဲသွဝ်ၜါ၊ စိန္တာမဏိ တဲဇွိဟွံခြာ၊ ပ္ဍဲစနန်တဲ ရတ်မပြဲဖာ၊ က္တဵုဒှ်ဒၟံင်အဵု ကဵုကောန်အဲ ကၠာ၊ ကောန်ဂၠုသဍိုက် ဗမြိုက်မတ်ၜါ၊ အလုံရးပ္ညုင် ဍုင်တြိကုမ္ဗာ၊ လုံတဝဵုရး ဇမၞးခန်လွာ၊ ဇိုန်ကဵုကောန်ဂၠု အနုထာင်သွာ၊ သီုမအဵုဇိုတ် မိပ်စိုတ်ကြဵုဇာ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်လၟေတ်၊ ၁၂၄၇၊ ဘာကွာန်ယိုက်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
တၠာဲ              (တလာဲ)         +                တၞာဲ၊တဏာဲ၊တမၠာဲ၊တမၞာဲ
(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ၊ ၁၁၂၃)
ဖဵုအဲ ဂွံကဵုလဝ် ဒါန်ပုင် ကုဂဍာ်ကမၞောဝ်ဝွံဂှ် စမှ်ဘ၀ ဒဒိုက်ကဏောဝ်ဗယဵုတဟင်ကၠင် ကၠောန်ပှ်လှ် လ္ပကဵုအဲ ဒးဒှ်ညိ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပါံ      = ပၞာံ၊ပနာံ၊ပဏာံ
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(စဳ)ခၠ            +                +                ခၞ၊ခဏ၊ခမၠ၊ခမၞ
ခၠင်               ခၠင်               +                ခၞင်၊ခဏင်၊ခမၠင်၊ခမၞင်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျိုက် = ပသိုက်၊ ဗသိုက်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြိုန် = ကရိုန်၊ တရိုန် = ကမြိုန်၊ တမြိုန်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
---
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကၠုတ် = ကလုတ်၊ တလုတ်၊ ကမၠုတ်၊ တမၠုတ်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်ဝိဓူရ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(သၠပတ်အရုဒုမ္မ)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဗမၞးဇုဇပၠန်တုန်လေဝ် ဗွဲအစောံမဒှ်ဗမၞး ဇၞတ်မအာသၟာန်စ ကလိဂွံ ဒြပ် ကၠံကသာပ်။ နွံ ဗမၞးမွဲ ယၟု ဟွံပြာကတ်။ ဗမၞးဇုဇက ပြာပ်အာဖျိုန်လဝ် ဒြပ်ဂှ်တုဲ မွဲဝါပၠန်တုန် တၞဟ်နဂၠဲါၚဳဂလိုင်ဒြပ်၊ ဂတော၊ စိုန်သ္ဍးအာရ။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးမဒုင် ပသိုန်ဒြပ်ဂှ် တီ ဒဒှ်ဗမၞးဇုဇက လံစိုပ်တုဲ ဂိုင်ပ္တိတ် ဒြပ်ဂှ် ရပ်စပ်ဖဍာဲအိုတ်အာတုဲ၊ ပ္ဍဲကာလကြဴ ဗမၞးဇုဇက ကလေင်ကၠုင်ကေတ် ဒြပ်ဂှ်။ ဗမၞးမဒုင်ပသိုန် သ္ဇက်ဂွံဒြပ် ဟမွဲတုဲ၊ နွံ ကောန်ဗြဴမွဲ ဣမိတ္တတာပိုန် ဂး ယၟု၊ ဇိုန် ကဵုဗမၞးဇုဇက။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂွ = ဂ၀
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဂၠဟ်             +                ဂၞဟ်၊ဂနဟ်၊ဂမၠဟ်၊ဂမၞဟ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗျာပ် = ဗယာပ် = ဗမျာပ်
သၟိင်ဇၞော်မပ တလကြဳဇှ်၊ ရပ်သၞာ်ဂဵုမြဟ် ခဏဂှ်ကၠာ၊ လက်တိုဝ်ဂှ်ကွေံ ဟိုတ်ဍေံဒြိုဟ်စာ၊ ရေက်လတာ်ဟေင် ကဵုသၞာ်သေင်ဟာ၊ ညးဂမၠိုင်ကိုပ် လုပ်ဖဴဍေံမာ၊ သၟိင်ဗယာပ်သၞာ် ပ္ဍဲဍာ် ဂင်္ဂါ၊ ပ္ဍဲကကျာံအိုတ် လတာ်ပိုတ်အာ၊ ဆဗော်လက်တိုဝ် သီုကဵုပြဝါ၊ ဟွံမွဲလမာ် လတာ် ပိုတ်အာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂ + -ၞ + ံင်      =     ဂၟံင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠ = ဂလ = ဂမၠ
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ရမျှာင်ကသောတ်မချောတ် နပါင်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ပၠေဲ               +                ပၞေဲ၊ပနေဲ၊ပမၠေဲ၊ပမၞေဲ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒၟိဟ်ဂၞဴဗတဳ (ဂၞဴဗတဳဒိုဟ်တိုန်။)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြိုပ်ဒမြာတ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်သုဓမ္မ၀တဳရာဇာဝံသကထာ)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဒေံတလအဲ တူယဲလင်ဇွောဝ်၊ ကမျေဝ်ဂန္ဓဝ် ခနောဝ်ယုဂ္ဂန်၊ ဆတဝဵုရး မဒးတၟံသြန်၊ ရုပ်မပၠေဝ်လောန် ကောန်ဗြဴလမျုင်၊ ဒေါဝ်ဗနဳပိုန် ဇိုန်ကဵုသၟီဍုင်၊ တုဲပၞာန်သ္အာင်ကၠုင် ဗိုင်ဍုင်ယုဂ္ဂန်၊ ဂမာန်ပိုဲပၠန် မတန်မင်မွဲ၊ သာ်ဝွံစရိုတ် စိုတ်နာဲက္ဍိုင်ဗၠဲ၊ သၟိက်ကဵုစဴအာ မစကာအဲ၊ ပ္ဍဲတလအဲ ဇၞော်ဇျှာသြဲယျ၊ သၟီတီကွေံတုန် ဂုန်ဒနာတ်မ၊ ဒှ်မဍိုဟ်ရ တလနုဘဴ၊ ခါံသဳတြုံဗြဴ မကော်ဖျဴရောင်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျိင် = ပသိင်၊ ဗသိင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဟိုတ်ဒါန်ဟွံမွဲ အဲမွဲမွဲသ္ၚိ၊ လုပ်စရင်ကၟာဲ ညးဂၠဲါဟီုဗျိ၊ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဝွံစိ မိပနိသြဲ၊ ယဝ်ပၠန်စဴမွဲ အဲဒှ်ဂ၀။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠာတ် +       ကၞာတ်၊ကဏာတ်၊ကနာတ်၊ကမၠာတ်၊ကမၞာတ်
အကမ္မက/သကမ္မကကမ်မွဲ  |  သကမ္မကကမ်ၜါ| နာမ်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖျန် = ဗစန် = ဗမ္စန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂ + မ + ံင်       =     ဂမံင်။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဂလာန်ဗ္စန်။ ဒုင်ဗစန်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠိ၊ ဒၠိ = ဂလိ၊ ဒလိ = ဂမၠိ၊ ဒမၠိ
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက်(-် ) အက္ခဝ်(ယ)တအ်ဂှ် ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာလေဝ် နွံ၊ ပိုဒ် သကမ္မကကြိယာလေဝ် နွံ။ ယဝ်ဍေံ ဒှ် ပိုဒ်အကမ္မကကြိယာမ္ဂး ဖျာ်ပရးပတိတ် အက္ခဝ်ကၟက်(ယ)ဂှ် တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ် သီုၜါပြကာမာန်။ ယဝ်ဍေံ ဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာမ္ဂး ဖျာ် ပရးပတိတ် အက္ခဝ်ကၟက်(ယ)ဂှ်တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်။ လဆောဝ်မ္ဂး အကြာအက္ခဝ်တမ်ကဵုအက္ခဝ် ကၟက်(ယ)ဂှ် ပြံက်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်ကီု။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂၠု၊ ဒၠု = ဂလု၊ ဒလု = ဂမၠု၊ ဒမၠု
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပီု       = ပၞီ၊ပနီ၊ပဏီ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကောန်ၚာ်ဏံ ဂၠဲါ ဂလာန်ကွေံ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠင်               +                +                ဗၞင်၊ဗနင်၊ဗမၠင်၊ဗမၞင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ကေံဇာတ်ဘူရိဒတ်)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဗၠအ်              +                ဗၞအ်၊ဗနအ်၊ဗမၠအ်၊ဗမၞအ်
သၠိင်             သၠိင်             +                သၞိင်၊သမၠိင်၊သမၞိင်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
မၞိက်ဂှ် ဒတုံစှ်ေ လောကၠုင် ပ္ဍဲတံဇိုင်ဗောဓိသတ်ရ။ တုဲ ဗမၞး ဒစိုင်စှ်ေကေတ် မၞိက်ဂှ် မ္ဂး။ ကာလဂှ် ဗောဓိသတ် ကသတ်ကေတ် ဂၠိက်ဂှ် တဲမွဲ၊ တဲမွဲ ပ္ဍဵု လ္တက်တုဲ ဂဇိုတ် ကၞေင် ကဵုဂၠးတိ။ အ္စာ ဇၞော်ရောင်၊ လ္ပလ္ၚောဝ် အဲ၊ လ္ပလ္ၚောဝ် အဲညိ။ ရဴဝွံ ဗောဓိသတ် ကော်ဟီု ကဵုဗဵုဂမၠိုင်။
ဟးဆဒ္ဒန္တ တလဂြင်ဗၠဲ၊ မတုဲတေံရော ကောအဲကဵုအဲ၊ ကၞာင်ဓိတာန်ဂှ် ဂိုင်ၜှ်ဗလဲ၊ ဗရုဲဝေင် ထိုက် ဖျိုက်စရိုတ်ပ္ဍဲ၊ ဒေါဝ်ဂြိုပ်ဓိတာန် ထာန်ဆဒ္ဒန်ဗၠဲ၊ လမုဟ်မိမွဲ တူယဲရရော။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဂြောပ်၊ ဒြောပ် = ဂရောပ်၊ ဒရောပ် = ဂမြောပ်၊ ဒမြောပ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ပိုဲစိုပ်ဒဒိုက် ဗိုင်ဖျိုက်ညိအဴ။
ဖျုင် = ပသုင်၊ ဗသုင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လုဟ်(လန်) = လၞုဟ်(လၞန်)၊လနုဟ်(လနန်)
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဖျတ် = ပသတ်၊ ဗသတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သူ      = သၞူ၊သနူ၊သဏူ
အက္ခရဝိပတ္တိ = လနီအက္ခဝ်။ ဘောဂဗျသန = လၞီပိုည်ဒြပ်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
တဳလမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲပၠန်တုန်လေဝ် ပ္ဍဲဍုင်သဓီု ပေင်လုကဴထပှ်တ္ၚဲ ဒုင် ပူဇဴမၞိဟ်ဒေ၀တဴဂမၠိုင်၊ တွံ ဓဝ်၊ ပြာ် သတ်၊ ဓဝ်မတုပ်တဴ ရဴအမြိုတ် ဖျိုက်လဝ် သတ်ဂမၠိုင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဗြန် = ဗရန်၊ ဒရန်၊ ဓရန် = ဗမြန်၊ ဒမြန်၊ ဓမြန်