cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗညာကွိင်
ဘဝသၟတ် ကေုာံ ပရေင်ပညာ
ဗညာကွိင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ နူကွာန်လ္ဂောဝ်အနာင်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ခမဳ (လၟုဟ် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု) မဒှ်ကောန် နာဲတ၊ မိမျာင်၊ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၇၊ ဂိတု ဂျောန် ၁၆ (သက္ကရာဇ် ၁၂၀၉၊ ဂိတုဇှ်ေ ၁၃ စွေက်) တ္ၚဲစန်။ ပၞောဝ်ကဵုကောဒေအ် သီုဖအိုတ် ၆ တၠဂှ် ညးဒှ်ကောန်မရနုက်ကဵုၜါ။ ယၟုညးကာလဍောတ်တ်တေအ်ဂှ် ခုတ်ကဵုလဝ် မာံယှိုဲကိက် (မောင်ရွှေကိတ်)။ ဘာတန်မူလဂှ် ညးကတ်လ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲဘာတန်မူလ ကွာန်စက်စာဲ (ကျာ်ခမဳ) ကေုာံ ကွာန်ကအ်ပဳထဝ် (မုဟ်ဍုင်) ။ တုဲ ညးတိုန် ဘာတဵုလွဳ တန်လဒေါဝ် (အစိုးရ စိုက်ပျိုးရေးအလယ်တန်းကျောင်း) ပ္ဍဲဍုင်သေဝ်ကုန် (သဲကုန်းမြို့) ခရိုင်ပြန်။ နူဂှ် ညးတိုန် ဘာတဵုလွဳ တန်သၠုင် မၠံင်မၠ (စိုက်ပျိုးရေး အထက်တန်းကျောင်း၊ မြောင်းမြမြို့)။ နူဂှ် ညးတိုန် ဘာပကတ်ပကေင်အစာ မာန္တလေ (မန္တလေးဆရာအတတ်သင်ကျောင်း) (လၟုဟ် မန္တလေးပညာရေးကောလိပ်)။ ပ္ဍဲအခိင် မတိုန်ဒၟံင် ဘာပကတ်ပကေင်အစာဂှ်ရ ပ္ဍဲအခိင်သဝ်တ္ၚဲ သီုတိုန် ဘာပါန်တူရိယာ (မန္တလေးပန်တျာကျောင်း) ကီုရ။ ပညာတူရိယာကွိင် (တူရိယာဇုက်) ဂှ် ညးဂွံ ဗ္တောန်ကေတ် နူ အစာဥူချေတ်ထိုဲ (ဆရာဦးချစ်ထွေး (ကြိုးတပ်)) မဒှ်အစာ ယၟုမြဟ်မွဲတၠရ။ ပညာဂြဝ် နကဵု သင်္ကေတဏုက် (ဂဳတဂၠးတိ) ဂှ် ညးဂွံဗ္တောန်ကေတ် နူကဵု အစာဥူဝဵုမံင်၊ ပညာစံင်ဂှ် နူကဵု အစာ ဥူကျဳလောန် (ဘိက်)။ ပညာကွိင်ကျာံဂှ် ညးဂွံဗ္တောန် နူကဵု တန်ဗတောန်ကွိင်ကွိုက်မန် မပံက်ဗတောန် နူကဵု ကံင်သဳတွဵုရးဍုင်မန် မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲသြင်ဗတဳစက်စာဲ။ ဗွဲကြဴ တူရိယာကွိုက် ဗာတ်ကဠာဂှ် အလဵုဇကုလ္ၚတ်တုဲ တက်လေပ်ကၠုင်ရ။
ကမၠောန်ပေါင်မသၟိင်
ဗညာကွိင် ဘာတုဲ နူဘာပကတ်ပကေင်အစာ မာန္တလေတုဲ လုပ်ကၠောန် ကမၠောန်အစာဘာ ပ္ဍဲဘာတန်ဒေါဝ် ဘာကရေင် ဍုင်မတ်မလီု နဒဒှ် အစာဘာတဵုလွဳ၊ ဗွဲကြဴ ဘာတန်သၠုင် ဍုင်ပံင် နဒဒှ် အစာဘာတဵုလွဳပၠန်ရ။ အခိင်ကာလအာယုက်အစာဘာပေင်ဂှ် ကလိဂွံ အခေါင်ဇူ စပေန်ဇြေန်။ ဗွဲကြဴ လုပ်ပ အစာဘာ ပ္ဍဲဘာတန်သၠုင် ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ် မွဲဒၞာဲ ပွိုင်ၜိုတ်မွဲသၞာံကီုရ။
ကမၠောန်အနုသုခုမ
ပ္ဍဲတ္ၚဲကၟိန်ဍုင် ကိစ္စကွိင်ကွိတ်ယေန်သၞာင်မန်ဂှ် သွက်တွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် ညးလုပ်ကၠောန်လဝ် သၞာံဗွဲမဂၠိုင်။ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဍုင်မန်မ္ဂး ပစၞး ကုပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်၊ ပွိုင်ဍုင်ပံင်တုဲ လုပ်ကေတ်လဝ် တာလျိုင် သွာင်ကွိင်ကွိုက်၊ ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲဂကူမန်လေဝ် ညံင်ရဴဂှ်ကီု လုပ်ကေတ်ကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲသွာင်ဂဳတကီုရ။
ပ္ဍဲအခိင်မဒက်ပတန် ဂကောံဂဳတ "လျးဟံသာ" သၞာံ ၁၉၇၄ တေအ်ဂှ် ဗညာကွိင် ပါလုပ် နဒဒှ် မၞိဟ်အဓိကမွဲတၠကီုရ။ သွက်ဂကောံလျးဟံသာ မဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ကအ်ပလိုင် ဘဒ္ဒန္တကေတုမာလာဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် လပါ်ကွတ်စက်နာနာ၊ မာံအဏ္ဏဝါမန် (နာဲမျဵုညောအ်) ဒှ်မၞိဟ် မပကောံကဵု ကပေါတ်စက်ကွိင်ကွိုက်၊ ညးသကိုပ်အုပ်ဓုပ်ဂကောံဂှ် ညးတၠရမ္သာင် နာဲလျးဟံမာန် (နာဲကျာန်ယျေတ်)၊ သကိုပ်ဂဳတဂှ် နာဲအာဲမန်၊ ညးတၠရမ္သာင်ဂှ် မန်ဆာန်၊ ဟံသာမာန်၊ ဗညာကွိင်၊ ဗညာတၠနာဲ၊ အစာဇၞူမန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဇန်ဒွက်ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ဒွက်ညးမချူလဝ် သီုမဖျေဟ်အခိုက် မၞိဟ်မတီဂၠိုင်အိုတ်၊ မဒှ်ဒွက် မလုပ်ဂန္ဓာဝင်ဂှ် ဒှ်ဒွက် "တရဴ" ရ။ ဒွက်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒွက်ဒဿန ဘဝဂကူမန်လေဝ် ဟီုဂွံရ။ ဒွက်မွဲပၠန်ဂှ် "ပ္ကဴမွဲဇဝ်" ဒွက်ဏအ်ဂှ် လ္ၚဵုဟီုစ ဒွက်ပရေင်ဒုင်စသိုင် ဘဝညး၊ ကဝေင်ဇြဟာန်ညး ကဵုလဝ် ပကဴမွဲဇဝ်တုဲ ညးပရေပ်စွံလဝ် ပ္ဍဲလိက်၊ အခိင်ၜိုန်ရ လအ်လအာကီုလေဝ် ပကဴဂှ် မောဝ်ဇောဝ်ဒၟံင်ဖိုဟ်၊ ဒှ်ဒွက် မလဴထ္ၜးဒၟံင် ပရေင်သံယောဇိုန်ညးလေဝ် ဟီုဂွံရ။
ယၟုဂမၠိုင်
ဗညာကွိင်ဝွံ ယၟုနူတမ်ဍောတ်တ်တေအ်ဂှ် မာံယှိုဲကိက် (မင်းရွှေကိတ်)၊ ဗွဲကြဴ ယၟုမန်ဂှ် ညးကဵုလဝ် ဗညာသၟိင်။ နူဂှ် ညးပြံင်ထောအ် ဗညာကွိင်။ နကဵု ယၟုဗညာကွိင်ဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဂၠိုင်ရ။ ယၟုကၞေဟ်ညး နကဵုဘာသာဗၟာဂှ် "ရာမညမိုးစွေ"။
ဘဝပူဂိုလ် ကေုာံ လအိတ်ဘဝ
ဗညာကွိင်ဝွံ ပဒတဴဘဝဗၠာဲဇၞော် မွဲအာယုက်ရ။ ညးဝွံ ပ္ဍဲဘဝညး လပါ်ကၞောတ်ဂှ် ဟွံကလိဂွံ အရက်မ္ဂး မံင်ဟွံမာန်၊ ဟွံကလိဂွံအရက်မ္ဂး ကၠောန်ကမၠောန်ဟွံဂွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ နကဵု မရန်တၟအ် ယဝ်ရ ကမၠောန်သွက်ဂွံကၠောန် နွံဒၟံင်မ္ဂး အရက်ပိုတ်ရောင်တုဲ ကဵုလုပ်ပ အစာဘာ ဘာကောန်ဂကူမန်ဂှ်လေဝ် ဟွံအံင်ဇၞး။ ၜိုန်ရ ရန်တၟအ်လဝ် ခၞံချူလိက်ကၞပ် ပရူကွိင်ကွိုက်မန်ခိုဟ်ဟ်ကီုလေဝ် ဟွံစိုပ်ဒတုဲခိုဟ်ဟ်၊ ၜိုတ်မကလိဂွံလဝ်ဂှ်ဟေင် နာဲဗညာအံင် ဗိုင်ပကောံတုဲ ပ္တိတ်လဝ် လိက် "နိဒါန်ဂဳတမန်၊ မွန်ဂီတနိဒါန်း" နကဵု ဘာသာမန် ကေုာံ ဘာသာဗၟာ မွဲကၞပ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၂၀၀၃ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါ ၁၇ ဂှ် စုတိကလိလောန်စဴအာ ဘဝပရလိုက်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ
သုမေဓကထာ
ပ္ဍဲဂါထာဂှ် ဟွံလ္ၚုအာနကဵု ရမျှာၚ်စှ်ပြကာမ္ဂးဂှ် ရမျှာၚ်စိၚ်ကီု ရမျှာၚ်ချေံကီု ရမျှာၚ်ကွဳကီု ရမျှာၚ်ဖံဇၞော်ကီု ရမျှာၚ်ဖံဖၞံကီု ရမျှာၚ်စံၚ်ကီု ရမျှာၚ်ခ္ဍေဝ် ခ္ဍာပ်ကီု ရမျှာၚ်မံၚ်ကီု ရမျှာၚ်ကၞုသၚ်ကီု " မၞးတံညးဂမၠိုၚ် သြဝ်စအိုတ်ညိ သြဝ်သုၚ်အိုတ်ညိ၊ သြဝ်ကိတ်သ္ကုတ်စအိုတ်ညိ " ရဴဝွံ နကဵုရမျှာၚ် မရနုက်ကဵု စှ်ဂမၠိုၚ်ကီု ဟွံလ္ၚုအာရ။ ဆက်တုဲ ကြက်သ္ဂးကဵုရ၊ ပၞောဝ်ကဵု ရမျှာၚ်စှ်ဂကူဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂိုၚ်ကေတ်ရမျှာၚ် အဝဲမွဲလစှေ်တုဲ တွံလဝ် " ဟတ္တိသဒ္ဒံ ။ ပ ။ ဃော သိတ" ရ။
ဍုၚ်အမရဝတီဂှ် ရမျှာၚ်စိၚ်ကီု ရမျှာၚ်ချေံကီု ရမျှာၚ်ဖံကီု ရမျှာၚ်ကၞုသၚ်ကီု ရမျှာၚ်ကွဳဂမၠိုၚ်ကီု သြဝ်စအိုတ်ညိ၊ သြဝ်သုၚ်အိုတ်ညိ ရဴဝွံ ကညာၚ်ကရေဲဒၟံၚ် နကဵုရမျှာၚ်စ သုၚ်ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
တာလျိုၚ် ရုၚ်ရာမညနိကာယဝွံ ဒှ်အလန် မသ္ၚဳဂၠပ်သ္ပလဝ်ဒတန် ပ္ဍဲကောံဓရီုရုၚ်လၟေၚ် (၂) စၟတ်တ္ၚဲ - သက္ကရာဇ် ၁၃၇၉ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၈) မံက် (22/02/2018)
၁။ ညးစၟဳစၟတ်လိက်ရုၚ်
(က) လိက်သုၚ်စောဲပ္ဍဲရုၚ်ကီု မပ္တံလိက်လလောၚ်တြးနူရုၚ်ကီု သ္ဒးစၟဳစၟတ်။
သုမေဓကထာ
ဍုၚ်အမရဝတီဂှ် ဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံ အၚ်္ဂဍုၚ်အလုံအိုဿီု မပ္တံကဵု ဥဒျာန်၊ ဍာ်ကၟာရ။ ဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံ အာရီုကာမဂုဏ် မဂပ်ဝ်နွံပၟိက်အလုံအိုဿီုရ၊ ဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံ ရတ်ထပှ်ပြကာရ၊ နှဴရဴထ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ နကဵုဂကူမၞိဟ်တၞဟ်ဟ်သာ်ရ။ ဍိုက်ပေၚ်ဖဲသ္အီတဴ ညံၚ်ရဴဍုၚ်သွဝ်ရ၊ ဒှ်ဒၞာဲညးတၠပိုန်ကုသိုလ်တံ သ္ပဒတဴလၟိုန်ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၁။ ညးစၟဳစၟတ်လိက်ရုၚ်
(ခ) ညးစၟဳစၟတ်လိက်ရုၚ်ဝွံ သ္ဒးဒှ်မွဲကရောံ မွဲကမၠောန်ကဵု ဂအုပ်ရုၚ်။
၂။ ညးဖန်ဇန်လၟေၚ်ကောံဓရီု ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန်
(က) အတိုၚ်မဖျေံလဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်လၟေၚ်ကောံဓရီု သ္ဒးဖန်ဇန်ဒၞာဲ ကေုာံ ချူအစဳအဇန်။
သုမေဓကထာ
ပ္ဍဲကာလမွဲတ္ၚဲ သုမေဓတၠပညာ ပြာပ်အာဌာန်လ္ၚု ပ္ဍဲလ္တူဗလးပြာသာဒ်မပြဲတုဲ သီုကဵုမဂ္ဇံတက်လဝ်ထွာဲ " ယွံ တၠပညာ ပွမဂိုၚ်ကေတ်ပဋိသန္ဓိ ပ္ဍဲဘဝတၟိမွဲလှ်ေပၠန်ဂှ် ဒှ်ဒဒိုက်ရ၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဇၟာပ်ပ်မက္တဵုဒှ် ပွမ္ဒးသ္ပကာဂစိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒဒိုက်ရ၊ အဲသုမေဓလေဝ် နွံသဘဴပွမ္ဒးက္တဵုဒှ်ရ၊ နွံသဘဴပွမ္ဒးဗျူရ၊ နွံသဘဴ ပွမ္ဒးယဲရ၊ နွံသဘဴ ပွမ္ဒးချိုတ်ရ၊ အဲနွံကဵု သဘဴပွမ္ဒးတန်ပဋိသန္ဓိ၊ ပွမဒးဗျု ပွမ္ဒးယဲ ပွမ္ဒးချိုတ်ဝွံ ထေက်ကဵုဒးဂၠာဲအမြိုတ်နိဗ္ဗာန် ဌာန်ဟွံမွဲကဵု ပွမ္ဒးတန်ပဋိသန္ဓိ ဌာန်ဟွံမွဲကဵုပွမ္ဒးဗျု ဌာန်ဟွံမွဲကဵုပွမ္ဒးယဲ ဌာန်ဟွံမွဲကဵု ပွမဒးချိုတ် ဌာန်ဟွံမွဲကဵု ဒဒိုက် ဌာန်မၞုံကဵုတသိုက်ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်ရ။ ဂၠံၚ်တရဴမွဲ မဒှ်ဟိုတ်ဂွံအာစိုပ်နိဗ္ဗာန် ဌာန်မတိတ်ဗၠးနူဘုံ ဘဝ ထေက်ကဵုဒးနွံဍာံဍာံရ" ရဴဝွံ ဗၞးသုမေဓ ချပ်တဴရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ တွံလဝ် " ရဟောဂတော ။ ပ ။ ပရိမုတ္တိယာ " ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂။ ညးဖန်ဇန်လၟေၚ်ကောံဓရီု ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန်
(ခ) ကေၚ်ကာမံက်တိုန် ဂအုပ်ရုၚ်စၞောန်မ္ဂး သ္ဒးဖန်ဇန်ဒၞဲါ ကေုာံ ချူအစဳဇန်။
သုမေဓကထာ
ပ္ဍဲကာလ အဲမဒှ်ဘဝသုမေဓဂှ် ပြာပ်အာဌာန်လ္ၚု လ္တူပြာသာဒ်မပြဲဂ္ဇံတက်လဝ်ထွာဲတုဲ "ပွမ္ဒးတန်ပဋိသန္ဓိ ပ္ဍဲဘဝတၟိမွဲလှေ်ပၠန် ဒှ်ဒဒိုက်ရ၊ ပွခန္ဓကာယ မလီုလာ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဒဒိုက်ရ " ရဴဝွံ ချပ်တဴရ။ ပ္ဍဲကာလအဲမဒှ် ဘဝသုမေဓဂှ် သဘဴပွမ္ဒးတန်ပဋိသန္ဓိ၊ သဘဴပွမ္ဒးဗျု၊ သဘဴပွမ္ဒးယဲနွံတုဲ အဲဒးဂၠာဲနိဗ္ဗာန် ဌာန်မလလံကၠေံ ဘဲအလုံအိုဿီု ဟွံမွဲကဵု ပွမဗျု ဟွံမွဲကဵုပွမချိုတ်ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂။ ညးဖန်ဇန်လၟေၚ်ကောံဓရီု ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန်
(ဂ) တၚ်နၚ်သ္ဂောံသဳကၠဳဂမၠိုၚ်တံဂှ် ဂအုပ်ရုၚ် ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန်တံ ချပ်ဂၞန်တုဲ သ္ဒးစဳဇန်။
သုမေဓကထာ
ပၟိက်ဟွံမွဲ ဟွံစောဲလာံ သၠးထောံခန္ဓဇွသမ္အုဲ မပေၚ်တဴနကဵုဇွ သမ္အုဲတၞဟ်ဟ်သာ်တုဲ ယဝ်ရဂွံအာမ္ဂး ခိုဟ်ကွေံရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂။ ညးဖန်ဇန်လၟေၚ်ကောံဓရီု ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန်
(ဃ) တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲကီု ဗီုစၟတ်သမ္တီကီု သ္ဒးပအပ်ကုညးထိၚ်ဒဝ်ကပေါတ်ရုၚ်။
သုမေဓကထာ
ဂၠံၚ်တရဴဂွံတိတ်ဗၠးဂှ် ကြက်ဒးနွံဍာံဍာံရ၊ ဂၠံၚ်တရဴသွက်ဂွံတိတ်ဗၠးဟွံမွဲဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ရ။ အဲဒးဂၠာဲသ္ၚေဝ်ဂၠံၚ်တရဴ သွက်ဂွံတိတ်ဗၠးအာ နူသံသာဘဝပိပြကာရ။
လောန်လ္တူနူဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ချပ်ပၠန်ရ၊ ရေၚ်တၠုၚ်နၚ်ဥပမာတုဲ ကြက်သ္ပပြာကတ်ကဵုရ။ ပ္ဍဲလောကဏံ တသိုက် မစှေ်စးကဵု ဒဒိုက် ညံၚ်ရဴမၞုံကီု တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ ဘဝပိပြကာနွံမ္ဂး နိဗ္ဗာန်မစှေ်စးကဵု ဘဝပိပြကာလေဝ် ဒးနွံထေက်ရ၊ ဂမ္တဴနွံမ္ဂး လၟုဟ် မစိုတ်ဒှ်တဴ ဟိုတ်ဂွံၜိုဟ်ဂံက်လေဝ် ညံၚ်ရဴမၞုံတဴကီု တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ နိဗ္ဗာန်မဒှ်ဒၞာဲ ပၟတ်မပ္တံကဵုရာဂ မၜိုဟ်လလံလေဝ် ဒးနွံထေက်ရ၊ ဓရ်ဟွံမွဲကဵုဒုဟ်မဆာဲ မစှေ်စးကဵုဓရ်မယုတ်မာဟွံဆာဲ ညံၚ်ရဴမၞုံတဴကီု တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ ပွမ္ဒတန်ပဋိသန္ဓိဟွံဆာဲနွံမ္ဂး ဟိုတ်ပွမကၠဟ်ထောံကၠေံ ပဋိသန္ဓိအလုံအိုဿီု နိဗ္ဗာန်မတွံဂး ဟွံမွဲကဵုပွမ္ဒးတန်ပဋိသန္ဓိလေဝ် ဒးနွံထေက်ရ" ရဴဝွံ ထေက်ကဵုဒးစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ တွံလဝ် " ယထာပိ ဒုက္ခေ ဝဇ္ဇန္တေ ။ ပ ။ အဇာ တိပိစ္ဆိတဗ္ဗတံ " ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၃။ ညးရေၚ်တၠုၚ်တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲ ကေုာံ တက်ဗီုစၟတ်သမ္တီ
(ခ) ပရေၚ်ချဳဒရိုၚ်ရုၚ် ကေုာံ ကမၠောန်မဆေၚ်စပ်တံ သ္ဒးတက်လဝ်ဗီုစၟတ်သမ္တီ။
သုမေဓကထာ
ထေက်ကဵုဒးချပ်ဗီုဏံရ၊ ဒဒိုက်နွံမ္ဂး တသိုက်လေဝ် ညံၚ်ရဴမၞုံတဴကီု၊ တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ ဘဝပိပြကာနွံမ္ဂး နိဗ္ဗာနဓာတ် မစာ်စ္ဍးအာနူဘဝပိပြကာလေဝ် ထေက်ကဵုဒးနွံပၟိက်ရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၄။ ညးဆက်ဆောံစပ်ကဵုကမၠောန်ရုၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်-မ္ၚးဍုၚ်
(က) ဒှ်ညးမတီလဝ်ကမၠောန်ရုၚ်နာနာတုဲ သ္ဒးကေတ်တာလျိုၚ် ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ဆက်စၠောံကုညးသ္အာၚ်၊ ကုဂကောံသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်-မ္ၚးဍုၚ်
သုမေဓကထာ
ဥပမာမွဲနဲပၠန်-ဂမ္တဴနွံမ္ဂး လၟုဟ် မသ္အာၚ်အာနူဂမ္တဴလေဝ် ညံၚ်ရဴမၞုံတဴကီု တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ၊ ပၟတ်ပိပြကာမတွံဂး ဗျု ယဲ ချိုတ် နွံမ္ဂး နိဗ္ဗာန် မဒှ်ဌာန်ပၟတ်ပိပြကာ လလံအာလေဝ် ထေက်ကဵုဒးနွံပၟိက်ကီုရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၄။ ညးဆက်ဆောံစပ်ကဵုကမၠောန်ရုၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်-မ္ၚးဍုၚ်
(ခ) ကမ္မတဳဗဟိုဝ် (ရာမညဓမ္မာစရိယ) ကီု ဂအုပ်ရုၚ်ကီု ကဵုစၞောန်မ္ဂး ဗွဲမကိတ်ညဳကဵု ကမၠောန်ရုၚ် သ္ဒးရေၚ်တၠုၚ်။
သုမေဓကထာ
ဥပမာမွဲနဲပၠန်တုန် - အကုသဵုနွံမ္ဂး ကုသဵုလေဝ် ညံၚ်ရဴမၞုံတဴကီု တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ရ ဇာတိ ပွမတန်ပဋိသန္ဓိနွံမ္ဂး ဓရ်နိဗ္ဗာန် ဟွံမွဲကဵုဇာတိလေဝ် ထေက်ကဵုဒးနွံရ။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၄။ ညးဆက်ဆောံစပ်ကဵုကမၠောန်ရုၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်-မ္ၚးဍုၚ်
(ဂ) နူဂအုပ်ရုၚ် ချပ်ဂၞန်ကဵုလျိုၚ်ဌာနတုဲ ကော်ဘိက်ညးသၟဟ်အစောံမာန်၊ သွက်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်၊ ဒုၚ်တၠုၚ်ကၟုဲဆေၚ်စပ်ကဵု ဍုၚ်သ္အာၚ် ကေုာံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံမာန်။
သုမေဓကထာ
နိဿဲ
လိက်အုပ် ဇာတ်မသုန်ကၠံမသုန်စှော်၊ သၞာံ ၁၃၇၉။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၅။ ညးစၟတ်သမ္တီ သီဂိုၚ်ထိၚ်ဒဝ်ကပေါတ်ကြိယာနာနာ
(က) မပ္တံ တၞးလိက် ဗီုရုပ် ကေုာံ ကပေါတ်ကြိယာဆေၚ်စပ်ကဵုရုၚ်တံဂှ် သ္ဒးထိၚ်ဒဝ်။
(ခ) ကပေါတ်ကြိယာ ထေက်ကဵုစၟတ်သမ္တီတံဂှ် နကဵုစရၚ်အၚ် သ္ဒးချူစၟတ်သမ္တီစွံလဝ်။
၆။ ညးချူစၟတ်သမ္တီ တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်ကောံဓရီု
(က) ဇၟာပ်ကောံဓရီု တၚ်မဖျေံလဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်တံဂှ် သ္ဒးစၟတ်သမ္တီ။
(ခ) တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်ချူစၟတ်သမ္တီလဝ်တံဂှ် ပညဳကဵုညးစၟဳစၟတ်တုဲ သ္ဒးပအပ်ကဵုဂအုပ်ရုၚ်။
၇။ ညးဂိုၚ်သြန်ရုၚ်
(ဂ) သြန်လုပ်၊ သြန်တိတ် ညံၚ်သ္ဂောံနွံကဵုသက်သဳမွဲ သ္ဒးချူသမ္တီလဝ်။
၈။ ညးစၟတ်စရၚ်
(က) ဗီုမသုၚ်စောဲလဝ်သြန် (ဝါ) သြန်လုပ် သြန်တိက်တံဂှ် သ္ဒးချူလဝ်
(ခ) သြန်ကဵု စရၚ်သြန် ဂွံကိတ်ညဳမာန်ဂှ် သ္ဒကၠောံဍမံၚ်ကဵု ညးဂိုၚ်သြန်
(ဂ) ဇၟာပ်ပ်လၟေၚ်ကောံဓရီု သ္ဒးသောၚ်စဠး စရၚ်သြန် လုပ်၊ တိတ်။
၉။ ညးလၟိၚ်ပရိုၚ်
(က) တၚ်တုပ်စိုတ် ထေက်ကဵုလလောၚ်တြး (ပရိုၚ်) ဂှ် သ္ဒးလလောၚ်တြး(ပရိုၚ်)
(ခ) ကောံဓရီု ကာမံက်ကၠုၚ် ဂအုပ်ရုၚ်ကဵုစၞောန်မ္ဂး သ္ဒကော်ဘိက်နိမန်သၚ်ကောံဓရီု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဘာသာ
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
မဆေၚ်စပ်ကဵုပရာဟိုတ်ဂွံအခိၚ်ကဵု ကေတ်အခိၚ်။
“ဟွံဂွံအခိၚ်ပုဟ်” မအရေဝ်ဗီုဏအ်ဂှ် မိၚ်ဒၟံၚ်လၟိုန်ရ။ ယဝ်သ္ဒးဟီုမ္ဂး အခိၚ်ဟီုဂှ် “ဂွံ”ဟွံသေၚ်ပုဟ် ဒးကေတ်ဍေဟ်ရ။ ဇၟာပ်မၞိဟ်ဂွံအခိၚ်ပွိုၚ် (၂၄)နာဍဳ တုပ်ပ်သီုညးဖအိုတ်ရ။ သုၚ်စောဲအခိၚ် ဗီုပြၚ်ဟွံတုပ် ညးသ္ကအ်တုဲ ပရေၚ်ဘဝ ဇၞော်မောဝ်လေဝ် သၠုၚ်သဝ်ဒှ်ကၠုၚ်ကီုရ။
စပ်ကဵု အခိၚ်တုဲ ညးတမၠာတအ် ဟီုလဝ်ဂှ် “အခိၚ်ဗြဲဂူ ဒုၚ်လဝ်ဍာ်” “ဍာ်ဒဳကဵု အခိၚ် ဟွံမၚ်မၞိဟ်” လောန်ၜက်အာတုဲ ကေတ်ဟွံဂွံ။ ညးမတီၚုဟ်မးအခိၚ်တအ်ဂှ် သုၚ်စောဲ ညံၚ်ရဴတမ်ရိုဟ်ဂြပ်မွဲ သွက်ဘဝ ညးတအ်ရ။ ဗီုလဵုညးတအ် မသုၚ်စောဲ အခိၚ်တုဲ ဘဝညးတအ် တောတဴကၠုၚ်ဂှ် မိက်ဂွံပါ်ပရအ်ဗဟုသုတ ကုညးမဗှ်လိက်တအ်ရ။
နဲကဲ
“မုဗှ်ေတအ် လဇုဲ၊ လလုဲ မံၚ်ရော?” မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တအ် သၟာန်ကၠုၚ်မ္ဂး သီုထေဲ၊ သီုဂွ ကေၚ်ဒှ်ကၠုၚ်နွံမံၚ်ရ။ ယဝ်ချပ်ဗ္စာ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မ္ဂး မအရေဝ်ဏအ် ကြက်ရှ်သာနွံကွေဟ်ရ။ ဥပမာ ပိုယ်အာဍုၚ်အာလ္ဂုၚ် ဒးစိုပ်သၞေဟ်ကာ ၈း၃၀ ဂယး၊ ဇကုတိတ်နူသ္ရိ ဒ္စာံနာဍဳကြပ်ကဝက်မှ တိတ်ကၠုၚ်နူသ္ရိမ္ဂး ဒးထရေက်ဂွံစိုပ်သၞေဟ်ကာ။ သဘာဝကၠေၚ်က္ဍဟ်မၞိဟ်တအ်ဂှ် ထရေက်ကၠုၚ်မ္ဂး ချပ်ဟွံဂတာပ်တုဲ ကိုပ်ကၠာနူဟွံဂွံအာဏီဂှ် ကေတ်ကပေါတ်တေအ်၊ ကပေါတ်ဏအ် ၜိုန်ရ ချပ်လဝ်ကီုလေဝ် အသိၚ်ထရေက်ဂှ် ကပေါတ်ဂမၠိုၚ်သှ်ေအာမာန်ရ။ အဃောမအာဂှ်ပၠန် နကဵုဓဝိၚ်စိုတ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ကာတိတ်အာယျဟာ?၊ အလဵုဇကုဒးဗက်ကွဳလိုန်ဓါတ်ကေတ်တ်ပၠန်မ္ဂး ပဵုတုဲအန္တာရာယ်ဇၞော်ရ။ ယဝ်သ ဇကုလဇုဲအာမ္ဂး လလေၚ် သက်ဒးဟီုဟၟဲရ။ ဒးထဍေၚ်ဗက်အာကဵု ကာဠိၚ် (Taxi) ပၠန်မ္ဂး သြန်တအ်ဂှ် အိုတ်လတူအိုတ်ရ။
ကမၠောန်ဇကုမဒးကၠောန်ချိုတ်ပၠိုတ်မံၚ်ရတှ်ေ လ္ပပဆုဲမံၚ်တ္ၚဲ၊ ကၠောန်ထောအ်လွာဲဂှ်မ္ဂး စိုတ်ၜိုဟ်။ ဗီုဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး ကၠောန်ကမၠောန်ဂှ် ၜိုဟ်လဵုဟွံဍောၚ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူကမၠောန်ဟွံတုဲ ပဵုဍောၚ်ဒှ်ကၠုၚ်ဂၠိုၚ်ရ။ ဒ္ဂေတ်ပွမ ပြံၚ်ပဆုဲအခိၚ် တ္ၚဲယးမှ ကၠောန်စွအ်လဝ်ကၠာ ဒ္ဂေတ်ပွဗီုဏအ် ပြံၚ်သၠာဲထောံမ္ဂး ကမၠောန်ဇကုတုဲကၠုၚ်ပြဟ်တုဲ ကာယကီု စိုတ်ပိုယ်ကီု ကတိုၚ်ကၟိုအ်ဒှ်ကၠုၚ်တုဲ ဓရ်ပတှ်ေဇကုဇကုလေဝ် သၠုၚ်ကၠုၚ်ရ။ ဒးသ္ပသတိမွဲရ အခိၚ်ကာလ ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမ္ဂး ဖုၚ်ဇကုဂှ် ဒးစွံလဝ်နူဇကု သ္ၚောဲသ္ၚောဲညိ။ ဗီုဂှ်ဟွံသေၚ် ကျောဝ်ရံၚ်ဒးဖုၚ်တုဲ မုကမၠောန်ဟွံဒှ်ကၠောန်ဒှ်လေပ်ရ။ စွံလဝ် အခိၚ်ရပ်ဖုၚ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မာန်မ္ဂး ကလောန်စိုပ်တရဴဂၠိုၚ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဝွံ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ် ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုရုၚ်လၟေၚ် (၄) သက္ကရာဇ် ၁၃၈၀ ၊ ဂိတုဇှ်ေ (၈) မံက် ဌာန်ဂအုပ်ရုၚ် ကျာ်ဒေါဝ်သာသနာ ၂၅၀၀ ဍုၚ်မတ်မလီု။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
နူတက္ကသိုလ်ဍုၚ်ပလိုက်တအ် ညးတအ်ကၠောန်သ္ပလဝ် သုတေသနတုဲ မၞိဟ်မွဲမွဲ သုၚ်စောဲအခိၚ် ဒးမၚ်ဒၟံၚ်တအ်ဂှ် တၟော်မွဲဘဝမ္ဂး သုၚ်စောဲမံၚ် (၃)သၞာံ ညးတအ်သ္ဂးလဝ်ရ။ ညးတအ်ထပ်သၟာန်မၞိဟ်(၁၀၀)တၠပၠန်ဂှ် အခိၚ်မဒးမၚ်ဒၟံၚ် မွဲမွဲသာ်ဂှ် မုသ္ပမံၚ်ရော? မၞိဟ်ဒ္စာံတၠဂှ် မွဲတၠဟေၚ် သုၚ်စောဲဒၟံၚ်အခိၚ် ညးတအ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ အာစာချူလိက် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ပိုယ်(ပီမိုးနၚ်း) အခိၚ်မ္ဂးညံၚ်ရဴ မဗၠဲ ရ။ အခိၚ်ဍောတ်တ် သောဲသောဲတအ်ဂှ် မ္ဒးပကောံရ။ မဗၠဲတအ်ဂှ် မွဲမတုဲမွဲမ စုတ်ပ္ဍဲဇုတ်မာန်မ္ဂး ဍေဟ်ဒှ်ကၠုၚ် ဇုတ်ဗၠဲမွဲတၞုၚ်တုဲ ကျေဝ်လေဝ်ကျေဝ် ၚုဟ်မးလေဝ် ပဵုသၠုၚ်တိုန် ဗွဲစၟတ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၂) တဆိပ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂/က။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ မၞုံဗၞဳအဝန်မခၞံရ။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
ပ္ဍဲဍုၚ်ဂျပါန်တအ်၊ ကြုက်တအ်ဂှ် ညးတအ်ကွာ်မ္ဂး ညံၚ်ရဴစိၚ်ကွာ် မွဲဂါမ်တုဲ မွဲဂါမ် ဗီုပ္ဍဲဍုၚ်ပိုယ်ဟၟဲ၊  ညးတအ်ဒးဂစာန်ကွာ် ညံၚ်ပေါဲပြိုၚ်မွဲရ။ ကွာ်အိၚ်မံၚ်ဗီုရဲဍုၚ်ပိုယ်ဏအ် ဖေက်ညးတအ် လိုန်ဒးကအ်ပိုယ်ဏီ။ ညးတအ် ဂိုၚ်ပတှ်ေကေတ်လဝ်ဂှ် ဇၟာပ် အခိၚ်မ္ဂး သြန်၊ ညးတအ် ပံက်လဝ် အဓိပ္ပာယ်ဗီုဏအ်တုဲ ဇၟာပ်ဒၞာဲ ဒးမံၚ်ကဵု အခိၚ်တုဲ ညံၚ်ရဴစက်ရုပ်မွဲ ညးတအ်ချဳဒရာၚ် ဂစာန်ပတိတ်ဒြဟတ်ကာယဥာဏ်ညးတအ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၂) တဆိပ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂/ခ။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ လဒေါဝ်ဗၞဳအဝန်မခၞံဂှ် မၞုံပစ္စယ် (၂၄) ရ။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
ပ္ဍဲပွိုၚ်ဂကောံမၞိဟ်ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုယ်ဏအ်ဂှ် ဂၠိုၚ်အိုတ် အခိၚ်ဟီုစကြပ်ဂွံမံၚ်ရ။ သၠးမ္ဂး အာဆေၚ်ဍာ်လက်ဖက်၊ အာမွဲသ္ၚိတုဲ မွဲသ္ရိတက်ကျာ ညးသ္ကအ်။ စိုပ်ကၠုၚ်ခေတ်အခါလၟုဟ်ဂှ် မၞိဟ်ဖအိုတ်ဟွံသေၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်တအ် ပွိုၚ်(၂၄) နာဍဳ တိုန်နွံမံၚ်လတူလပှ်ကျာတုဲ ညံၚ်ရဴ ညးပံက်လဝ် အဓိပ္ပာယ် အခိၚ်မ္ဂးဂှ် လာၚ်၊ အခိၚ်မ္ဂး ဂိုန် (Game)။ ယဝ်ဒးချပ်ဗ္စာ ချိုတ်ပၠိုတ်တ်မ္ဂး ပ္ဍဲဂမြၚ်ဥာဏ်ပိုယ်ဂှ် စပ်ကဵု အခိၚ်တုဲမုချပ်လဝ်ဟၟဲတုဲ အခိၚ်ဒးမၚ်မံၚ်ဂှ်လ္ပဟီုဏီ အခိၚ်ဒးကေတ်၊ ဒးသုၚ်စောဲဂှ် လေဝ် ကေတ်သုၚ်စောဲဟွံလေပ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၂) တဆိပ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂/ဂ။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ မအက္ခရ်လ္ပာ်လ္တူဂှ် ဒှ်ယၟုဘာသာမန် "ရုၚ်ရာမညနိကာယ" ရ။
၂/ဃ။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ မအက္ခရ်လ္ပာ်သၟဝ်ဂှ် ဒှ်ယၟုဘာသာအၚ်္ဂလိက် "Ramanna Nikaya Office" ရ။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
မၞိဟ်ကေတ်အခိၚ်တအ်ဂှ် အခိၚ်ရုမ်မ်ဂပ်ပ် နွံမံၚ်ရ။ ကမၠောန်ဇကု မိက်ဂွံကၠောန်မွဲမွဲသာ် ကေတ် အခိၚ်တုဲကၠောန်မှ ကမၠောန်အံၚ်ဇၞးရောၚ်။ မၚ်ကဵုဂွံအခိၚ်မှ ကၠောန်မ္ဂး ကမၠောန်တအ်ဂှ် ဆလအ်မှလေဝ် ဒှ်ဟွံမာန်။ ဒးဗ္တောန်လိက်ဘာသာ မွဲမွဲသာ်မ္ဂး တ္ရဲယးမှကၠောန်၊ တ္ရဲယးပၠန်လေဝ် ယးဂဠဳတေအ်မှကၠောန် ပြံၚ်အခိၚ်ဖျုဲအခိၚ်သၟးရဂၠိုၚ်။ ဟိုတ်နူဂှ်ရ ကမၠောန်မိက်ဂွံကၠောန်တအ်ဂှ် မွဲသၞာံလေဝ်ဟွံဒှ်ကၠုၚ်၊ ၜါသၞာံလေဝ်ဟွံဒှ် လဆောဝ် အတိုၚ်ဇကုရန်လဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူအခိၚ်လအ်အာတုဲ သီုဝိုတ်စ ဒှ်ကၠုၚ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၂) တဆိပ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂/ၚ။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ လ္ပာ်တဲပဲါဂှ် ဒှ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် (ဝါ) ကောဇာသက္ကရာဇ်ရ။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
အခိၚ်ကာလ ဆဵုသၟတ်တအ် သၟာန်ရံၚ်မ္ဂး ရန်တၟံဇၞော်မံၚ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ “မုမိက်ဂွံဒှ်ရော? သၟာန်သၟတ်ပိုယ်တအ်မ္ဂး” “သေဌဳ၊ တၠပညာ၊ အ္စာကွတ်” နာနာဟီုရ။ ထပ်ကဆန်သၟာန်မွဲပၠန်မ္ဂး “ဆလအ်မိက်ဂွံဒှ်ရော? ညးမွဲလေဝ် ဟွံဂံၚ်ဟီုပိုတ်တ် စိုပ်အယုက်ဏအ်မ္ဂး အဲဒးဒှ် သေဌဳ၊ ဒးဒှ်တၠကွတ်။ ဗွဲမဂၠိုၚ် ဇကုဂှ်ဂစာန်မံၚ်ဖိုဟ်လေဝ် “ဆ္ဂး” သွဟ်ဗီုဏအ်ရ ဂွံဆဵုကေတ်ဂၠိုၚ်ရ။ ကိုပ်ကၠာ နူဟွံကၠောန်ဏီဂှ် “ဆ္ဂး” မအရေဝ်ဏအ် ပါကၠုၚ်ဒၟံၚ်ဂတးမ္ဂး က္ဍိုပ်ကၠံ ဂွံအံၚ်ဇၞး ဒှ်ဟွံမာန်။ ကလေၚ်သ္ၚဳရံၚ်အာ ညးသၟာဝေၚ်ပြိုၚ်ဒြဟတ် ဂွံဒှ်အာ “Champion” တအ်ဂှ် လ္ပံလညာတ်ညးတအ် ကေတ်လာပ် ပထမ ဂှ်သၟး ဂၠိုၚ်ၚ်ကဵု အလန်ရ။ ဟိုတ်နူအသိၚ်စိုတ်ဓါတ်ညးတအ် သံသယ လတူကမၠောန်ညးတအ်ဟွံမွဲဂှ် ဂွံကၠုၚ်ပေါဲအံၚ်ဇၞး။ ညးမဒှ်တၠဓန သေဌဳတအ်လေဝ် တုပ်တဴညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ကီုရ ညးတအ်ဂှ် မဒးဒှ်သေဌဳတွဵုဏောၚ် စှ်ေလဝ်စိုတ်ပေၚ်ၚ်ရ။ လတူညးတအ်စှ်ေလဝ်စိုတ်ဂှ်ဟေၚ် သံသယဟၟဲ ဂစာန်လွဳပရာ ဗၟံက်ရုပ်ရဴတုဲ ဂွံကၠုၚ်ပေါဲအံၚ်ဇၞး အတိုၚ်ကသပ်ညးတအ်ချပ်လဝ်အိုတ်ရ။ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞးမွဲမွဲဂှ် လ္ပဒုဟ်စ ဟိုတ်ကုသိုလ်အတိတ်ဇကု မွဲသာ် နအလဵုဇကုလေဝ် လ္ပတံၚ်အခိၚ်၊ ဒၞာဲစိုပ် ၜိုအ်ဒြဟတ်နွံ ဂစာန်လွဳပရာမ္ဂး အတိုၚ်ရန်လဝ်ဂှ် ကြပ်ညောန်ကၠုၚ် ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲဟေၚ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၂) တဆိပ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၂/စ။ တဆိပ်ရုၚ်ဝွံ လ္ပာ်တဲပုၚ်ဂှ် ဒှ်သက္ကရာဇ်သာသနာရ။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ် သၟတ်ပိုယ်တအ်ဂှ် လ္ပစၟဳဒၟံၚ်အခိၚ်ညိ။ ရန်တၟံတိုၚ်ပ္ကဴဇကု လးချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ကေတ်အခိၚ်၊ ခၞံဗဒှ်ကေတ်အခိၚ် သွက် ကမၠောန်ဇကု မိက်ဂွံကၠောန်ဂှ်အိုတ်ညိ။ ညးမနွံပၟိက်ကဵု ဘဝဇၞော်မောဝ်တအ်ဂှ် သုၚ်စောဲအခိၚ်၊ မသ္ပတမ်ရိုဟ်ကဵု အခိၚ်ဏအ်တုဲ အတိုၚ်ညးတအ်မရန်လဝ် ညံၚ်ဂွံစိုပ် ညးတအ်ဂါံကွာ်ကၠုၚ်လဝ် သက်သဳ၊ သာဓက နွံမံၚ်ဂၠိုၚ်ဂၠေၚ်ကွေဟ်ရ။ အလဵုဇကု သၟာန်ရံၚ်ညိ ဒၞာဲအဲမအာဂှ် ဒၞာဲလဵုရော? စိုပ်မံၚ်ဒၞာဲအလဵု ရော? သၟာန်ကဵုဇကုမာန်မှ ဒြဟတ်၊ ဥာဏ် ဂလိုၚ်လဵု ဒးသုၚ်စောဲမံၚ်ဏီ မဂွံစိုပ်တိုၚ်ပ္ကဴဇကုဂှ် တီမာန်ရ။ အတိုၚ်ဇကုရန်လဝ်ဒှ်ကၠုၚ်မ္ဂး အလဵုဇကုလေဝ် ပေၚ်စိုတ်ကၠုၚ်ကဵု ဘဝဇကုတုဲ ဒှ်ညးမမိပ်မြဟ်၊ ဒှ်ညးမအံၚ်ဇၞးမွဲမာန်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၃) ဗီုပြၚ်ဒက်ပတန် ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၃/က။ ဂအုပ်ရုင် ဒု-ဂအုပ်ရုင်
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
ကဏ္ဍ:ဗဟုသုတ
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၃) ဗီုပြၚ်ဒက်ပတန် ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၃/ခ။ ညစၟဳစၟတ်လိက်ရုင် - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဂ။ ညးဖန်ဇန်လၟေင်ကောံဓရီု ကေုာံ သ္ကိုပ်အသေအဟာန် - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဃ။ ညးရေင်တၠုင်တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲ ကေုာံ တက်ဗီုစၟတ်သမ္တီ - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ၚ။ ညးဆက်ဆောံစပ်ကဵုကမၠောန်ရုင် အပ္ဍဲဍုင်-မ္ၚးဍုင် - စဵုကဵု (၅) ဇကု
၃/စ။ ညးစၟတ်သမ္တီ သီဂိုင်ထိင်ဒဝ်ကပေါတ် ကြိယာနာနာ - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဆ။ ညးချူစၟတ်သမ္တီ တင်သ္ဂုတ်သွာတ်ကောံဓရီု - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဇ။ ညးဂိုင်သြန်ရုင် - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဇျှ။ ညးစၟတ်စရင် - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ည။ ညးလၟိင်ပရိုင် - စဵုကဵု (၃) ဇကု
၃/ဋ။ ကောန်ရုၚ်ဂမၠိုၚ် (ဍိုက်ပေၚ်ကဵုလက္ချဏ်ခန်(၄) တုဲ ဟွံဂွံဆောတ်ယောၚ်အာနူပိုဒ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲခန်(၅)။
ခန် (၄) အၚ်္ဂလက္ချဏ်ကောန်ရုၚ်
၄/က။ ခမဳသၚ်မန်လေဝ် သ္ဒးဒှ်
၄/ခ။ ကောန်သၚ်ရာမညလေဝ် သ္ဒးဒှ်
၄/ဂ။ သ္ဒဗှ် ချူ လိက်မန် လေဝ် သ္ဒးဒှ်
၄/ဃ။ ခမဳနူအာယုက်အကြာ (၂၀) ကဵု (၆၀) လေဝ် သ္ဒးဒှ်။
၄/ၚ။ အလဵုဇကုခမဳဂှ် ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ ပ္ဍဲတၞးလိက် (Form) လုပ်ကောန်ရုၚ်လေဝ် သ္ဒးဒှ်။
ခန် (၅) အၚ်္ဂလက္ချဏ် တိတ်၊ဇူ၊ ဒေါအ် နူကောန်ရုၚ်
၅/ခ။ အာယုက်ပေၚ်အာ (၆၀) သၞာံတုဲကီု
၅/ဂ။ သီုဟွံကဵုဆန်မွဲသာ် ဟွံတိုန်စိုပ်ကောံဓရီု လၟေၚ်ဂိတု ပ္ဍဲပွိုၚ်မွဲသၞာံ ပေၚ်အာ (၆) ဝါကီု။
၅/ၚ။ ပွကောန်ရုၚ်ဂှ် မလေပ်သ္ပကဵုအန္တရာယ် (ဂုဏ်စရာဲ) ရုၚ် ယဝ်သဒှ်အာမ္ဂး ကောန်ရုၚ်ဂမၠိုၚ် ဗၞတ် (၆၀%) တုပ်စိုတ်မ္ဂး သ္ဒးဒုၚ်နုက်တိတ်နူကောန်ရုၚ်ကီု။
ခန် (၆) ကောံဓရီုရုၚ်
၆/က။ ကောံဓရီုကၠောံသၞာံ - ဇၟာပ်ဂိတုပသာ် (၈) မံက်
၆/ခ။ ကောံဓရီုလၟေၚ်သၞာံ - ဇၟာပ်တ္ၚဲသဳ (၈) မံက်
၆/ဂ ။ကောံဓရီုရုဲစှ်ဂအုပ်ရုၚ်၊ညးတာလျိုၚ်ရုၚ် ၜါသၞာံမွဲဝါ၊ ကောံပ္ဍဲဂိတုပသာ် (၈) မံက်
၆/ဃ ။ကောံဓရီုကာမံက်တိုန် ကောန်ရုၚ်တုပ်စိုတ်ကီု (ဝါ) ဂအုပ်ရုၚ်ကဵုစၞောန်ကီု။
ခန် (၇) ဗီုပြၚ်ရုဲစှ် ဂအုပ်ရုၚ် ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်
၇/က။ ရုဲစှ်ဂအုပ်ရုၚ်
ခန် (၈) အခေါၚ်ညးရုဲစှ် ဂအုပ်ရုၚ်၊ အခေါၚ်ဒုၚ်ရုဲစှ် ဒဒှ်ဂအုပ်ရုၚ်
၈/က။ ဇၟာပ်ကောန်ရုၚ် နွံအခေါၚ်ရုဲစှ်ဂအုပ်ရုၚ်မာန်။
၈/ခ။ ဒှ်လဝ်ကောန်ရုၚ်ပေၚ်မွဲသၞာံတုဲမ္ဂး၊ နွံအခေါၚ် ဒုၚ်ရုဲစှ် ဒဒှ်ဂအုပ်ရုၚ်မာန်
ခန် (၉) ဗီုပြၚ်သ္ဒကဵုဆန် (ဟိုတ်တိုန်စိုပ်ကောံဓရီုဟွံမာန် သ္ဒးဂရၚ်ပတီ)
၉/က။ နကဵုတၞးလိက် ပလံၚ်ဗ္စိုပ်နၚ်ကီု
၉/ခ။ နကဵု Email (ဝါ) ဆက်စၠောံ Online မွဲမွဲဂကူကီု
၉/ဂ။ ဆက်စၠောံနကဵုဖုၚ်ကီု
၉/ဃ။ နကဵုညးမွဲကဆံၚ်ကီု
ခန် (၁၀) သြန်ဂအုံရုၚ်
၁၀/က။ သြန်မကလိဂွံနူညးတၠဒါန်
၁၀/ခ။ သြန်မကလိဂွံနူဘုံလ္တူ (နူဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ)။
၁၀/ဂ။ သြန်ပရဲမက္တဵုဒှ်ကၠုၚ် နူပွမပတိတ် မပ္တံလိက်အုပ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဘာသာ
ဂွံဒုၚ်ခဳကဵုဘဝဒဒိုက်မာန်ဟီုဂှ်
ဂွံဒုၚ်ခဳကဵုဘဝဒဒိုက်မာန်ဟီုဂှ်
ကလေင်ဆဵုမွဲဝါပၠန်မ္ဂး (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ကွဳစက်မွဲ ဂြိပ်ဒၟံင် လတူဂၠံင်မတ်မလီု-ဍုင်ရေဝ်ရ။ ကွဳစက်ဂှ် ကၟဳဟွံမဲတုဲ ညးအာတရဴတအ်လေဝ် နဲညးကဵုညး ညံင်ဂွံဗၠး နူဘဲပရာန်တ္ၚဲ မသကာတ်မြဟ်ဂှ် ဓလီုလဝ် က္ဍိုပ်အိုတ်ရ။
လတူကွဳစက်ဂှ် ညးတြုဟ်ဗြဴဇၞော်ဍောတ်ကီု သၟတ်ဗၠာဲတအ်ကီု ၜိုန်ရ အဝဲ ဟွံတုပ်ကီုလေဝ် နကဵု တင်ရန်တၟအ် ကိတ်ညဳညးသကအ်တုဲ တုပ်တဴ ညံင်ရဴ ဍိုက်မွဲဂၠုင် ဒယှ်ေမွဲဒွက်ဂှ်ဟေင် မိပ်ဇြိပ်အိုတ်တၟိုဟ် သၠောင်သ္ပဝ်ဒၟံင်အိုတ်ရ။
လတူကွဳစက်ဂှ် သအာင်နူ မိမဵု၊ မိအေဝ်၊ မိလေဝ်၊ မိကျေဝ်တအ်တုဲ ဒှ်ရဲကောန်ကွာန်ရုတ္တံင် ဖအိုတ်ရ။
မိကျေဝ်တအ်ဂှ် ကောန်ကွာန် ရုတ္တံင် ဟွံသေင် ဒှ်အစာၝောအ် ဘာအလဵုအသဳရ။ ပၞောဝ်အစာၝောအ်ဂမၠိုင် မိကျေဝ်မွဲ အဝဲဍောတ်အိုတ် ကျေဝ်အိုတ် ဂတာပ်ခေတ်အိုတ်ရ။
မိကျေဝ်ဂှ် နဒဒှ်အစာဗတောန်လိက် အလဵုအသဳမွဲ တိုန်စိုပ် သဘင်အသေအဟာန် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် ခရိုင်ထဝါဲ ပ္ဍဲဝါဗိုင်ဂှ် သီုအံသဝ် သီုမိပ်စိုတ်ဂှ်ဟေင် ဂၠံသြိုဟ်တေအ် ချဳလျတ်ဒၟံင်ရ။
ဟိုတ်နူ သွဟ်လိက်အတန် မစိုပ်ဒတုဲဂှ်ရ ဟိန်မဂွံအခေါင်ဂှ် ဟွံကလေင်စဴ ဌာန်ဒေသဇကုမွဲသာ် ကေုာံ သကအ်ရဲဂမၠိုင် အာဝါဗိုင် သဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူရ။
ကွဳစက်ဂှ် တိတ်စိုပ်မ္ၚး ဍုင်ရေဝ်တုဲ ဒုင်စၟဳစၟတ် ဒၞာဲဒဒန်ဗုရ။ တုဲမ္ဂး မွဲအဆက်ဓဝ် စ္ဍးသ္ၚောဲတိတ်အာ နူဍုင်ရေဝ်ရ။ မွဲဒမြိပ် ကၞောတ်ၜဳဍုင်ရေဝ်ဂှ် ပြိုင်ပ္ကာန်တုဲ ကွဳစက်ဂှ် ဂြိပ်ဒၟံင်ရ။ တတ်ဝါ တတ်ဂြိုပ် ကၠောအ်ၜဳ ကၠောအ်ကြုင်တုဲ ဆက်အာ ဂတတေအ်ရ။
”မုဒှ် ကော်စ ဝါဗိုင်ရော”
”ဝါတအ် ဗိုင်ဒၟံင်တုဲ ကော်စ ဝါဗိုင်”
”တၞံဗိုင်ဂၠိုင်တုဲ ကော်စ ဝါဗိုင်”
အစာၝောအ်ရ ဟွံဒးဟီု ညးမွဲ မွဲဗီု အတိုင်ဇကု မထေင်ခယျဂှ် ဟီုဂး ထ္ၜးဒၟံင်ဇာတိအစာၝောအ်ရ။
”ကဵုဂွံကလေင်ဆဵုမွဲပၠန်ညိ။”
”ကွာန်ဝါဗိုင်”
ဗွဲမဍုက်ကေဝ် ဂီုကၠီုဟေင် ကွာန်ဝါဗိုင်ဂှ် မင်ဒုင်တၠုင်ဒၟံင်ရ။
မိကျေဝ်တအ် ဗက်ကၠုင် ကရောံညးမဒးဒုင်ဘိက်တအ်တုဲ ပျးလဳမဴ သိလဴဍာတ်အာရ။ ယာဟု၊ ကွာင်ၜဲ၊ ယျိုဟ်ၜန်၊ ကဝေက်လက်ဖက်၊ ကဝ်ဖဳမေတ် (Coffee Mix)၊ နက်သ်ကဝ်ဖဳ (Nest Coffee) အဵု စုင်ဒၟံင်ဟဂှ်ရ။
ကမ္မတဳခရိုင်လေဝ် နဒဒှ် တၠသ္ၚိမွဲ ဒုင်တၠုင်တၟုဲရ။ ဇူတဴၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်အိုတ်ညိ။
အစာၝောအ်တအ်လေဝ် မိပ်ဒၟံင် ဟဂှ်ရ။
အဵု … မိပ်မှမိပ် …
ဇူတဴ မသုင်ၜိုဟ်သြိုဟ်တုဲမ္ဂး မိကျေဝ်တအ် စှ်ေဟုံဍာ်လ္ဂောဝ်ရ။ အကြာကၠအ်သတ် ကၠအ်ပၞဴတအ် ဍာ်လ္ဂောဝ် ဟဳဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင် အကြာတၟအ်တအ်ဂှ် ၜိုဟ် ဍောင် လၟေတ် ကတူကတာန်ဒၟံင်တအ် ၜိုဟ်ဂံက်အာရ။
ရမ္သာင်ဍာ်လ္ဂောဝ် ဟဳဇွောအ်စှ်ေဒၟံင် အကြာတၟအ်ဂှ်ကီု၊ ရမ္သာင်ဂစေံမၞေံ၊ ရမ္သာင်ဝုတ်အေဝ်တအ်ကီု၊ သၟူတၞံဆုဒုန်တအ်ဂှ်ကီု ၜိုဟ်လလံသာယာတဴ ဗွဲမလောန်သန်ရ။
”ဟေအ် မိကျေဝ် ကေမ်မရာပါကၠုင်တှ်ေခိုဟ်ရ၊ ဂွံတက်လဝ် ဗီုဟုံဍာ်။”
ဟိန်ဟုံဍာ် သီုဝေင် သီုဓမက် ပ္ဍဲဍာ်ဂှ် ညံင်ကောန်င္ၚာ်ကီုရ။
”ဗှ်သၞာရလေဝ် နာဲ”
”ကောဗၠာဲယျေ … ကောဗၠာဲယျေ ဗှ်သၞာကွေဟ်ရလေဝ်”
ညးမွဲ မွဲဗီု တုင်လဝ်ဇကု ပ္ဍဲဍာ်လ္ဂောဝ်တုဲ ဟီုဓမက်တဴ က္အီဂြိုင်ဒၟံင်အိုတ်ရ။
”မၞိဟ်ကဝေင်နွံဂှ် ဗှ်သၞာဂွံရ။ မၞိဟ်ကဝေင်ဟွံမဲဂှ် ဗှ်သၞာညးဂှ်ရော”
သာ်ဝွံ ဂးတိုန်တုဲ ဇဖန်ဂှ် မိကျေဝ်မွဲ မုက်မတ်အေဲဇြစှ်ေအာရ။
”အေဝ် … ဟေအ် … အိုတ်ရဲတအ် … လ္ပလအ်ဒၟံင်၊ ပိုယ်ဂွံဗဵုပေါဲလေဝ်။”
မိမဵု ဂးတိုန်တုဲ သကအ်ရဲတအ် တိုန် နူဍာ်ဇိုတ်သ္အးဇကု ၜးဂၠိက်ယာတ် စဴကၠုင် ဒၞာဲဗဒိုပ် သ္ၚိဥက္ကဋ္ဌကွာန်ဂှ်ရ။
ကာလမိကျေဝ်တအ် ကျိုင်ကျဝ်ပလေဝ်ပလေတ်တုဲဂှ် တ္ၚဲလေဝ်ပၠိုတ်ဇြစှ်ေအာရ။
လျးတ္ၚဲပၠိုတ် ဒမၠုလေဝ် စိုပ်တုဲ ပျးပၟတ်စက်ဂှ် တၟးကၠုင်ရ။
သၟဝ်လျးဂိတုဗပေင်ဂှ် မၞိဟ်ဂၠောဲအာ ဂၠောဲကၠုင်ဒၟံင် ဂြုဂြုအိုတ်ရ။
ဆေင်ဖျာ ဂကောံမန်ကီု၊ ဌာနပရေင်စန်ဒက်၊ ဌာနဂီုကၠီု၊ ဌာနပရေင်ထတ်ယုက်တအ်ဂှ်ကီု ညးသၟတ်တအ် တာလျိုင်ညးကဵုညး ချဳဒရာင်ဒၟံင်အိုတ်ရ။
အစာဘာမန် အစာၝောအ်မန် နူကဵု ကွာန်ရးမန်တအ်ဂမၠိုင် နကဵု ကယျိုင်ယေန်သၞာင်မန်တအ်ဂှ် ညးမွဲကဵုမွဲ ဆဵုဂဗညးသကအ်တုဲ ဟီုဆက်ဂလာန် ဒက်မိတ် ညးသကအ် ဗွဲမဍုက်ကေဝ်ဂှ် မိကျေဝ်တအ် ဟိန်မဂေတ်ကြေဝ်ဒၟံင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ညးမွဲကဵုညးမွဲ ညံင်ကောန်မွဲမိ ဍုက်ကေဝ်ဆာန်ကၟိန်အာကၠုင်ဒၟံင် ညးသကအ်ဂှ် ညာတ်ဒး မိပ်မြဟ်စိုတ် ဗွဲမလောန်ကီုရ။
မိကျေဝ်မွဲ မုအရေဝ် ဟွံသ္ဂးတဴမွဲသာ် သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်ရ။
”မိကျေဝ် ပၟဝ်ဒၟံင်ဓရ်ဟာ”
ၜိုန်သကအ်ရဲတအ် မဟီုဓမက်ဒၟံင်ကီုလေဝ် မိကျေဝ် ဟွံပယျေဝ်မုက်မတ်သက်သက်ရ။
ကောန်ဝုတ် မန်သိင်အံင် အေမန်သာန်ဂှ် ပ္တိတ်အစောန်ဇြဟတ်တုဲ လှ်ေထ္ၜးဒၟံင်ကီုလေဝ် မိကျေဝ် ဟွံညာတ်ရ။ မၞိဟ်ပျေက် ကောသဝ်ရဳ ၜိုတ်ဟီုပျေက်ဒၟံင်လေဝ် မိကျေဝ် ဟွံဂြိုင်ရ။
ဆဂး ပ္ဍဲဂၠံသြိုဟ် မိကျေဝ် မွဲဒၞာဲဂှ် အတိက်အခိင်တေအ်ဂှ် ကၠုင်ပြာကတ်ဒၟံင်တုဲ …
XX
ညးၜါ နူဘဝကောန်ကွးဘာဍောတ်တ်တေအ် မံင်ကၠုင်မွဲတန် မွဲဘာဓဝ်တုဲ သံယောဇိုန် လီပူထုဲနှဴဒက်ကၠုင် ညးသကအ်ဂှ် သီုညးၜါ ကၠိုဟ်ဒုင်ကေတ်လဝ်ရ။
အရာပညာဂှ် သီုညးၜါ ကေက်သကာမြက်စာတုဲ မွဲသၞာံဓဝ် အံင်အာစှ်တန် သီုညးၜါရ။
”မိကျေဝ် သွက်ဂွံ ကွာ်ဂၠံင်တရဴဂတဂှ် မုချပ်လဝ်ရော”
”သိုက်ယျေ၊ မိကျေဝ် ဏအ်မိက်ဂွံလိုန် တိတက္ကသိုလ်တုဲ ပ္တိတ်ဇြဟတ်ဂ္စာန်ကၠုင်ဂှ် သိုက်တီဒၟံင်ရ သေင်ဟာ။ မိက်ဂွံဒှ် ကွးဘာတက္ကသိုလ်၊ တက္ကသိုလ်၊ တက္ကသိုလ်ရ။”
မာံသိုက် မွဲ ဗွဲမတန်ကြန် ချပ်ဗ္စာသ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်ရ … တုဲမ္ဂး အဲဂှ် အံင်စှ်တန်တုဲရဂှ် ဆန္ဒဍိုက်ပေင်အာရ။ တက္ကသိုလ် ကဵု အဲဂှ် သ္ၚောဲအာရ။
”ဟေင်”
ဗွဲမအံသဝ် မိကျေဝ် သ္ၚဳရံင် မုက္ခဝါ မာံသိုက် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ရ။
”သိုက် မွဲ မုအရေဝ်မဟီုဒၟံင်ရော၊ အံင်စှ်တန်တုဲ ဟွံတိုန်တက္ကသိုလ်တှ်ေ မုပဒးဂ္စာန်ကၠုင်ရော။ သဘာဝဘဝပိုယ်မၞိဟ်ဂှ် ပိုန်ဒြပ် ၜိုတ်လဵု နွံနွံ ဂွံစိုပ်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂမၞိဟ်ဍိုက်ပေင်ရ။ ဂွံတဆိပ်ဒဳဂရဳတုဲတှ်ေ မုကၠောန်ကၠောန် အသဝ်ဂုဏ်စရာဲနွံရ။”
”ပညာတက္ကသိုလ်ဂှ် မိက်ဂွံကတ်ဗ္တောန်ကေတ်၊ လဆဵုလညာတ် တက္ကသိုလ်ဂှ် မိက်ဂွံကတ်လ္ၚတ်ကေတ်ကီုလေဝ် အဲဖ္အိုတ်အခိင် ဟွံဂွံရလေဝ် … အဲဂွံကၠုင်မံင်ဘာ ကွာန်တဝ်ဂူဏအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ အပါကျာ်ပိုယ်ဏောင်။ ကွာန်ပိုယ်ဂှ် လညာတ်ပညာဂွံတၟးတိုန်ဂှ် တာလျိုင်အဲနွံဒၟံင်၊ ညးအံင်စှ်တန်ဂှ် ဆအဲမွဲရ နွံဒၟံင်။ ညးအံင်စှ်တန် ဗီုအဲ ညံင်ဂွံဂၠိုင်ကၠုင်ဂှ် ဒှ်တာလျိုင်အဲဏောင် လညာတ်ပရေင်ပညာ ယုက်ဒေက်ဒၟံင်တုဲ ကၠအ်ကဵုဘာ၊ ပညာကဵုဝါဂှ် ညံင်ဂွံပါ်ပါဲ င္ၚုဟ်မးဒးဂှ် အဲဒးလုပ်ဒၟံင် ပေါဲဗတိုက်ဏီရ မိကျေဝ်။”
”ပိုယ်ညးၜါ ဂွံတိုန်တက္ကသိုလ်မွဲစွံဏောင်ဂးတုဲ ချပ်မိပ်ကၠုင်လဝ်ဂှ် ဒှ်သၟးသၟးရ။”
”မိကျေဝ်ယျေ ပိုယ်ညးၜါ ဂွောအ်တိုန်တက္ကသိုလ်မွဲစွံတှ်ေ အခေါင်ဆဵု ညးသကအ် ဟွံမဲရဟာ … မွဲမွဲအခိင်ဂှ် ပိုယ်ညးၜါ ကလေင်ဆဵုဂဗ ညးသကအ်မွဲဝါပၠန်ရဂှ် အဲပတှ်ေဒၟံင်ရ။”
”အနာဂတ်ဂှ် ပိုယ်ဟွံပိုင်ရ။”
မိကျေဝ် ပိုက်ဖျေဟ်ယဝီုသာသာဂှ် မာံသိုက်လေဝ် ဂွံမိင်ဒၟံင်ကီုရ။
”ပညာအံင်စှ်တန်ဓဝ်ဂှ် အောန်တဴဒၟံင်ရ။ ဂွံဒဳဂရဳ တိုန်တက္ကသိုလ်တုဲတှ်ေ ပညာပိုယ် ဍိုက်ပေင်အာရ သေင်ဟာ။”
”မိကျေဝ်ယျေ … ကွာန်ပိုယ်တေအ်ဂှ် ဘာတန်မူလဟေင် ဟွံမဲဏီရ။ လဇုဲအာမွဲတ္ၚဲတှ်ေ ကွာန်ပိုယ်ဂွံလေပ်လိက် လဇုဲအာမွဲတ္ၚဲကီုရ။ ယဝ်ရ အဲဟွံကလေင်စဴကွာန်တှ်ေ ကွာန်ပိုယ် ဂွံလေပ်လိက် လဇုဲအာမွဲတ္ၚဲကီုရ။ ယဝ်ရ အဲဟွံကလေင်စဴကွာန်တှ်ေ အလုံကွာန်မွဲ လညာတ်ပညာကၠက်ဂၠုစှ်ေ သီုဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကောဒေအ်ဂမၠိုင် အဲမွဲရ လေပ်လိက် ကလောမသကီု၊ ကောန်ကွာန်ကီု အဲမွဲရ လေပ်လိက် အဲမွဲရ အံင်စှ်တန် … ”
မုက်မတ် မာံသိုက် ညိင်ဝတ်တန်ကြန်ဒၟံင်ဂှ် မိကျေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
”သိုက် ဟွံကၠောန်တှ်ေ မၞိဟ်ဗ္တောန်လိက် ဟွံမဲရဟာ။ ဘဝဇကု ညံင်ဂွံဇၞော်မောဝ်တောတက်ဂှ် ဟွံချပ်ရဟာ”
”အဝ် … မိကျေဝ် … ကွာန်ပိုယ်ဂှ် ဒှ်ကွာန်မုဟ်ဂၠဴခၟဴဂစေံ ဒှ်ကွာန်ဍောတ်တ်မွဲတုဲ နူဍုင်ရေဝ်ဂှ် ဍိုက်ဂၠုင် စှ်ေနူဂၠုင် ကွာ်တိုက်၊ တတ်ဝါ တတ်ဂြိုပ် ကၠောအ်ကြုင်တုဲမှ ဂွံစိုပ်ကွာန်တှ်ေ ပူဂိုလ်လဵုမွဲ ကၠုင်ဗ္တောန်လိက်မာန်ရော။ ဘာအစာ ဟွံမဲ၊ ဘာမန်လေဝ် ဟွံမဲ၊ ကောန်င္ၚာ်တအ် မံင်ဘာလကျာ် လေပ်လိက်ကတဵုဇၞော်တှ်ေ အတန်အိုတ်ရ။ တိတ်နူ ဘာလကျာ်တှ်ေ ကၠောန်ၚ တဵုဂူ အာဝါအိုတ်ရ။ ပညာမွဲ ဒးလေပ်ခိုဟ်ဂှ်လေဝ် ပၠုပ်စိုတ် ဟွံလေပ်၊ ကၠအ်မွဲတုဲမွဲ ညံင်ဂွံဂၠိုင် ဝါမွဲတုဲမွဲ ညံင်ဂွံပဵုတိုန်ဂှ်ဟေင် ပၟဝ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဖျုန်ဂြိုဟ်ညးတအ်ရ။ ပညာဂှ် ၜိုတ်မသတ် ပ္ဍဲကၠအ်ညးတအ်ဟေင် ညးတအ် ဟွံစွံင္ၚုဟ်မး။
ဣဂှ်ရ ကွာန်ပိုယ် မွဲတ္ၚဲ ညံင်ဂွံဒှ်ကၠုင် ဘာအတန် ကဆံင်နွံနွံမွဲဂှ် သ္ပလွဳပ္တိတ်ဇြဟတ်ဏောင် အဲဂိုတ်ဂ္စာန်ဏောင်ဂှ် ဖျေဟ်လဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်တုဲဒၟံင်ရ … အဲဖ္အိုတ်ကၠေအ် အခိင် ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်တေအ် ဟွံဂွံရ … ဘဝအဲဂှ် ဟွံကဵုအခေါင် ကဵုအဲရ။ … မွဲတ္ၚဲ ယဝ်ရ မိကျေဝ်မွဲ တိုင်ဂၠံင်ကၠုင်စိုပ်ဇရေင် ဌာန်ဒေသကွာန်ပိုယ်တှ်ေ ညံင်သွပ်လ္ပအ်မွဲ အဲမိက်ဂွံ စၟဳမင်ဒၟံင်ရ မိကျေဝ်။”
ပရူဒဒှ် မာံသိုက် ဟွံတိုန်တက္ကသိုလ်ရဂှ် ဗွဲမဂၠိင်သ္ၚောဲ လဴထ္ၜးကဵု မိကျေဝ်ရ။ ကာလဂှ်မ္ဂး မိကျေဝ်မွဲ မုလေဝ် ဟွံခၠေဝ်သှ်ပၠန်ကဵု မာံသိုက်မာန်ရ။ သၟတ်ဗြဴ ဗီုမိကျေဝ် သီုသိုက် သီုပညာကေက်သ္ကာဏအ်ဂှ် ဗီုလဵု ဂွံအာစိုပ် ကွာန်သိုက်တအ် မနွံပ္ဍဲမုဟ်ဂၠဴခၟဴဂစေံဂှ်ရော။
မိမ မိကျေဝ်တအ်ဂှ်ရော၊ သ္ၚောဲကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ မိကျေဝ် သ္ၚဳသ္ၚိတ်ဒၟံင်ရဂှ် မာံသိုက်လေဝ် ကၠိုဟ်ကေတ် လတူမိကျေဝ်လေပ်ကီုရ။
”သၠးဒၟံင်အခေါင်ရ မိကျေဝ်ယျေ … နဇကု မိကျေဝ် အာစိုပ်ကွာန်ပိုယ် ဟွံမာန်ဏီတှ်ေ ညးသအာင်ဂှ် သ္ၚောဲဒၟံင်ဏီရ။”
မိကျေဝ် ဗီုလဵုသွဟ်ကဵု ဟွံမာန်တုဲ က္ဍိုပ်မိကျေဝ်သ္ဇိုင်ဖျဝ်စှ်ေအာရ။
XXX
မာဲမွဲစွေက် ဖာနူဂယး လတိုပ်စှ်ေဒၟံင်ပြဳပြဳ …
အကြာလတိုပ်ပြဳပြဳဂှ် ကောန်ဂကူတအ်ဂမၠိုင် နကဵု ကယျိုင်ကယျဝ်ဗွိုက်လတက်မန်ဂှ် ထ္ၜးဒၟံင် ဆီဇာတိဂကူအိုတ်ရ။
အသေအဟာန် တ္ၚဲကောန်ဂကူဂှ် နကဵု ကရောင်ပၞာန် ဇက်တိုန်အိုတ်ရ။ ဂကောံအစာဘာမန်တအ်လေဝ် တၞီပါလုပ်ကၠုင်ကီုရ။ ကရောင်ပၞာန်ရေဝ်သၠုင်ကျာ၊ ရေဝ်သၟဝ်ကျာတအ် ဇက်တိုန်ကၠုင်အိုတ်ရ။
ကရောင်ပၞာန်မိစဴဗု မိကျေဝ်တအ် မဇက်တိုန်ကၠုင်ဂှ် စိုပ်ဗွဲကၠာတုဲ ဂွံဒၞာဲဂတ ဒေါအ်မင်ဒၟံင် ကရောင်ပၞာန်တၞဟ်ဟ်တအ် မ္ၚးအသေအဟာန်ဂှ်ရ။
ကရောင်ပၞာန်တအ်ဂှ် နကဵုတဆိပ်အလာံၜိုပ်၊ ကယျိုင်ကယျဝ်မန် မဍာဲဗကေတ်တအ် ဇက်တိုန်ကၠုင် နကဵု ရမ္သာင်ကမြေဲတအ်ဂှ် သော်ဇကုကမြဴ ပ္ဍဲဂၠံသြိုဟ်တေအ် လေပ်ချဳလျတ်ဒၟံင်ရ။
ဆီမန်ပိုယ်ဍာဲဒၟံင်၊ သတ္တိပိုယ် ဂံင်ဒၟံင်၊ ဂကူပိုယ် ညဳသၟဟ် မွဲဆီ မွဲဖျုန်ရဂှ် ဟွံဟီုကီုလေဝ် ညံင်ရဴက္ညာင်ကရေဲထ္ၜးဒၟံင်ဂှ်ကီု ဂွံဆဵုညာတ်မ္ဂး မိကျေဝ် ဍာ်ရမတ်ဇွောဝ်စှ်ေကၠုင်ရ။ မိကျေဝ် မိက်ဂွံလရိုအ်၊ မိက်ဂွံက္ညာင်ဂိုတ်တိုန် ဗွဲမသကာတ်ရ။
အဃော မိကျေဝ် ကျောဝ်သ္ၚဳဗဵုလ္ၚတ်ဒၟံင် ဂၠးဗဗဵု ကရောင်ပၞာန်ရာဇာဓိရာဇ် ညးစၞးရေဝ်သၠုင်ကျာဂှ် မၞိဟ်မွဲ ကယျိုင်မန်ဍာဲဗကေတ် ရပ်လဝ် အလာံၜိုပ် မဗိုန်ဇၟောအ် ကွာ်ဇက်တိုန်ကၠုင် နကဵု ရမ္သာင်ကမြေဲ တ္ၚဲကောန်ဂကူဂှ် မိကျေဝ်မွဲ ဂွံညာတ်ကေတ်မ္ဂး ညံင်ကတေင်ဆီတအ် ပိုတ်သကုတ် ရမ္သာင်ဂြိုဟ်ယာ်တအ် တုပ်တဴ ညံင်ရဴ မဒေါအ်အာကီု သ္ဒးဒုင်စသိုင်ရ။
ၜိုန် မတ်ဇကု မဂွံဆဵုကေတ်ကီုလေဝ် ဇကုဇကုဟေင် ဟွံဂံင်ပတှ်ေ သတ္တိတအ် က္ဍတ်ပါ်တိတ်ကၠုင် နူပၞော်ဇရော်လဵု ဟွံတီ အကြာပုရိသာတ်ဂမၠိုင် မပေင်က္ဍတ်ဒၟံင်တအ်ဂှ် မိကျေဝ် က္ညာင်ကရေဲ ကော်တိုန်ယၟု မာံသိုက် ရ။
”သိုက်”
ၜိုတ်လဵု ပုရိသာတ်ပေင်က္ဍတ်ဂၠိုင်တဴဒၟံင်ကီုလေဝ် မာံသိုက် ဂွံမိင်ကေတ် ရမ္သာင် မကော်က္ညာင်ဇကုမ္ဂး ဇဖန်ဂှ် ဗွဲမအံသဝ် ဆဵုညာတ်အာ မိကျေဝ် အကြာသၟတ်ဗြဴမန်ဂမၠိုင်ဂှ်တုဲ မိပ်မြဟ်အာ သွက်ပ္တောအ်ၜတ် ဟွံမဲရ။ မာံသိုက်ဂှ် ဒဒှ်ဇကု မညာတ်အာ မိကျေဝ်ဂှ် သၠုင်ပတိုန် တိုင်အလာံၜိုပ်ဇကု မရပ်လဝ်ဂှ်ရ။
ကရောင်ပၞာန်တအ် စိုပ်ညဳအိုတ်မ္ဂး မွဲပၠောပ်ဓဝ် မွဲရမ္သာင်ဓဝ်ဟေင် ကွာ်ဂါံဇက်တိုန်အာ အပ္ဍဲအသေအဟာန် တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် ခရိုင်ထဝါဲ ကွာန်ဝါဗိုင်ဂှ်ရ။
သဘာပတိတအ် ကေတ်ဒၞာဲ လတူစင်အိုတ်ရ။
ရှ်ေသှ်ေအလာံ ပံက်အသေအဟာန်တုဲ သဘာပတိဇၞော် ကဵုသြဝါဒရ။ ညးစၞးတအ် ဟီုပၠုပ်ဂလာန်၊ ညးမရေင်တၠုင်ဒတုဲဖဵုဂှ် ဟီုဂလာန်၊ ညးမွဲတုဲညးမွဲ ဟီုတဴဂလာန် ပရေင်ကောန်ဂကူတအ်ကီုလေဝ် မိကျေဝ် ဟွံမိင် ပ္ဍဲကတောဝ်ရ။
မိကျေဝ် ဆဵုဒၟံင် သၟတ်ဗၠာဲမန်မွဲ နကဵု အစောန်သတ္တိဂံင်င် ညံင်ရဴတြုဟ်တၠအာဇာနဲ ဗညာဓရာံ၊ လ္ဂန်အိန်တအ်ကီု ရပ်လဝ် အလာံၜိုပ် ဗိုက်လဝ်ဂၠိက်မန်ဍာဲဗကေတ် မဇက်တိုန်ဒၟံင် ကရောင်ပၞာန်ရာဇာဓိရာဇ်ဂှ်ရ။ သအာင်နူ သၟတ်ဗၠာဲမန်ဂှ်တုဲ ဂၠးဗဗဵုမတ် မိကျေဝ်ဂှ် ညးလဵုမွဲ ဟွံမံက်ဂတဝ်ကၠုင်ရ။
အသေအဟာန် တ္ၚဲကောန်ဂကူဂှ် ဗွဲမအံင်ဇၞး စိုပ်ဒတုဲအာရဂှ် ကာလသကိုပ်အသေအဟာန် မလလောင်တြးကၠုင်မ္ဂး ကရောင်ပၞာန်ဂမၠိုင် ဇက်တိတ်အာအိုတ်မ္ဂး မာံသိုက် စိုပ်ကၠုင် ဇရေင် ဗဒါဲ မိကျေဝ် ဗွဲမပြဟ်ရ။
မာံသိုက် ကျောဝ်သ္ၚဳဒၟံင် မိကျေဝ် ဗီုကၠာကၠာတေအ် ဟွံသေင်ရဂှ် မိကျေဝ် သီုတီ သီုကၠိုဟ်ဒၟံင်ရ။
”ဂွံဆဵုကေတ် မိကျေဝ် ဒၞာဲဏအ်ဂှ် အံသဝ်ဒၟံင်ဟာ”
”အခိင်လၟုဟ် မိကျေဝ်မွဲ ကွာ်ကြေဝ်ဒၟံင် လတူဂၠံင်တိတက္ကသိုလ်တေအ်ဏောင်ဂှ် ပတှ်ေကေတ်လဝ်ရ”
”မိကျေဝ် တိုန်ဂွံတက္ကသိုလ်ၜါသၞာံတုဲဂှ် အခိင်အပိုင်အခြာ ဟွံမဲ ဘာကၟာတ်အာတုဲ မိကျေဝ်လေဝ် မင်ဖအိုတ်အခိင် ဟွံမာန် သကအ်ရဲတအ်လေဝ် ကော်ကသေအ်ရဲတုဲ ကၠုင်ပအစာၝောအ် ဘာအလဵုအသဳ ကွာန်ရုတ္တံင်ရ။ လၟုဟ် ပိုယ်ဗက်ကၠုင် ကရောံကောန်ကွာန်ရုတ္တံင်ရ။”
”အဝ် မိကျေဝ် ကွာန်ရုတ္တံင်ရ မံင်မာန်ဟာ ကွာန်ပိုယ်ဂှ် မိကျေဝ် မံင်ဟွံမာန်ဟာ။ လၟုဟ် ကွာန်ပိုယ်လေဝ် ဂွံဘာအတန်ကီုရလေဝ်။”
”ဟေင် … ကွေဟ်ဟာ … သိုက် … သိုက်ဂှ် ကော်မိကျေဝ်မွဲဝါကီုဟာ။”
”လၟုဟ် ကော်ဣရ။ မိကျေဝ် ကၠုင်တှ်ေ ဒးမံင် မွဲအာယုက်ဏောဝ်ဏး”
မိကျေဝ် ဟွံသ္ဂးတဴမွဲသာ် ကျောဝ်သ္ၚဳအာ လ္ပါ်မာံရ။ ပ္ဍဲသြိုဟ်မိကျေဝ် မုဒှ်ဒၟံင်ဂှ် မာံသိုက်ဂှ် ညံင်ကၠိုဟ်ကေတ်ဒၟံင် လတူမိကျေဝ်ဂှ်ကီု ညးၜါ ကွာ်တိတ်အာ ဇရေင်မ္ၚးကွာန်တေအ်ရ။
”သိုက် ကျောဝ်ရံင် ဣတေအ်စမ်”
မာံသိုက် ကျောဝ်အာ လပါ်မိကျေဝ်မစၞောန်ထ္ၜးဏာ ဂတဵုလိက် မချူစွံလဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲလုပ်ပါင်ဂၠံင်ကွာန်ဂှ်မ္ဂး က္အီတဴကၠုင်တုဲ ပ္တိတ်ရမ္သာင် ဗှ်ထ္ၜးကဵု မိကျေဝ်ရ။
”ကဵုဂွံကလေင်ဆဵု မွဲဝါပၠန်ညိ”
မိလေဝ်မန် (ဝင်ဒုန်)
ဝတ္ထု ”ကလေင်ဆဵုမွဲဝါပၠန်မ္ဂး” ဝွံ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲ မဂ္ဂဇြေန် လဂါံအာဇာနဲ (ကၞပ် ၅) သၞာံ ၂၀၀၀၊ ဂိတုဒဳဇြေမ်ဗါ။
ဂကူဇကု ဇကုဒးဆာန်
ဂကူဇကု ဇကုဒးဆာန်
ညာဏ်ကဵုဇၞော်သၠဲ
ဥာဏ်ကဵုဇၞော်သၠဲ
ပေဲါဗ္တိုက်လောကဓဝ်ဂှ် ဒးသုၚ်စောဲညာဏ်ရ၊ ညာဏ်နွံမ္ဂး ဟွံဒးဒုၚ်ကျကဵုလောကရ၊ ဟိုတ်နွံမှဖိုလ်ဒှ်၊ သ္ဘဴဒှ်ကဵုလီုဂှ် စဒးရံၚ်နကဵု မတ်ညာဏ်ရ၊ ဒှ်လေဝ်လ္ပမိပ်စိုတ် လီုလေဝ်လ္ပအောန်စိုတ်။ လောကဝွံ ဒိုက်သိုက် သၠုၚ်သဝ် အံၚ်ဇၞး ကျဗြမ်တအ် တောဲစပ်မံၚ်ညးသ္ကံဂှ် နကဵုညာဏ်သ္ၚဳရံၚ်ညိ၊ ညာဏ်မၞုံပ္ဍဲမၞိဟ်ဂှ် ဒၞဲါဍေံကဵုဍေံ ဗီုညးကဵုညး သ္ၚဳသပေါတ်လေပ်ရောၚ်၊ ကာလဂှ်မ္ဂး တီကၠိုဟ်ကေတ်သ္ဘဴလောကဏံတုဲ ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵုလိုက်ဂှ် မံၚ်စံၚ် အာလုပ်ရ။ အရာအရာအိုဿီု ညာဏ်ပညာဒးအာက္ဍိုပ်ရ၊လက်ကြဴဂှ် ဝဳရိယလေဝ်ကဵုပါကၠုၚ်ကီု ညာဏ်ပညာဝဳရိယပံၚ်ဗ္စပ်ညးသ္ကံမာန်မ္ဂး၊ ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်မာန်ရ၊ ညာဏ်နွံကဵုဝဳရိယ နွံဂှ်ဟွံတုပ်ညးသ္ကံရ၊ ဝဳရိယနွံဂှ်ဟွံလောဲ ညာဏ်ဂွံနွံဂှ်ဒှ်ဝါတ်ညိရ။ ညာဏ်ဍာံဍာံဂှ် ချပ်တုဲ ဝဳရိယနွံနွံ ကၠောန်မ္ဂးကမၠောန်ဂှ် ဟွံဒှ် လလေၚ်ဖိုလ်ရ၊ ဖိုလ်ဗၞတ်ဒှ်ထေက် ကၠိဂွံတွဵုရ၊ ဒးကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲ နူကၠာဟွံဂွံကၠောန်ဏီ နကဵုညာဏ် ချပ်ဖျေံလဝ်ကိုန်အစဳဇန်ကၠာညိ၊ ကမၠောန်ဇၞော် ဒးချပ် ပါ်ပဲါဂၠိုၚ် ကမၠောန်ဇကုဍောတ်သွတ်ကီုလေဝ် ဒးချပ် ဖျေံလဝ် ကိုန်အစဳဇန်ကီုရ။ ပရေၚ်ပါ်ပဲါ ချပ်စၚ်ခြၚ်ဂှ် ဝါတ်လ္တူနူပရေၚ်ကံဏီ၊ ကံဟေၚ်မိမလောကဓမ္မတာ ၜိုန်ဟီုလဝ်နွံကီုလေဝ် ဝဳရိယကဵုညာဏ် ဒးပါလုပ်မံၚ်ကီုရ၊ ညာဏ်ဟွံပါလုပ်မ္ဂး ကံကဵုဖိုလ် ဟွံကေတ်သကာရ၊ တိဟိုတ်ကံဂှ် ဒှ်ကံညာဏ်ပါလုပ်ရ။ ဘုံမၞိဟ်ဂှ် ဒှ်ဘုံဍိုက်ပေၚ်ကဵု ကံညာဏ်ဝဳရိယရ၊ ကံမွဲဓဝ်သ္ပဇြဟတ်ဟွံဂွံ ညးလ္ၚဵုဟီုစမံၚ် ညာဏ်နွံကံဟွံမွဲမ္ဂး ဒှ်မၞိဟ်ဝါတ်ခဲါ ဒှ်ကွေံ၊ ဆဂး အောန်လောန်ရ၊ ညာဏ်နွံမ္ဂးဝါတ်ဟွံဂိ ကံအတိက်ကဵု ကံပစ္စုပ္ပန် ဟွံဆာဲမ္ဂး ဒှ်မၞိဟ်ဝါတ်ကျာတ်ဍာံမွဲရ။ ‘‘ ပသဿရစိတ္တံ ’’ စိုတ်မၞုံပ္ဍဲပိုဲမၞိဟ်ဂှ် သ္ဘဴပကတိဍေံဗုဇြုၚ်ကေဝ် လျးတိတ်မံၚ်ဏောၚ် ဟိုတ်နူဍေံပံၚ်ကဵုစေတသိက်ပရေံတုဲ သ္ဘဴစိုတ်လေဝ်ပရေံအာကီုရ၊ ပ္ဍဲဇကုညာဏ်နွံမ္ဂး စိုတ်စေတသိက်ပရေံပရေံတံဂှ် ဟွံဒးပံၚ်ရ၊ ညာဏ်နွံမ္ဂး ဝေၚ်ပဲါပရေံမာန်ရ။ ဟိုတ်မွဲမွဲ ကမၠောန်မွဲမွဲ ပံၚ်ဗ္စပ်ကဵုညာဏ်တုဲ ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် လ္ပာ်ဍာံမ္ဂး ဒှ်ၚုဟ်မးဇၞော်ရ၊ ကၠောန်ကမၠောန်မ္ဂး ဒးသုၚ်စောဲညာဏ်ရ၊ ညးတၞဟ်ဟီုထ္ၜး ကဵုကသပ် ကလၚ်လဝ် ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် နကဵုညာဏ် မၞုံပ္ဍဲဇကုညိ။ ကံခိုဟ်သၟးဂှ် ဘဝသၠုၚ်မာန်ဟွံသေၚ် ဒးခိုဟ်သီုညာဏ်ဝဳရိယရောၚ်။မၞိဟ်ညာဏ်အောန်ဂှ် ဒးဒုၚ်ပရတ်ကဵုမၞိဟ်ညာဏ်ဂၠိုၚ်တံရ၊ မၞိဟ်ဝါတ်ခဲါဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ညာဏ်အောန်ရ၊ မၞိဟ်ညာဏ်ဇၞော် တတ်ကၠောံဒံၚ်သၠာ် လောကဓဝ်ပရေံပရေံမာန်ရ။ ‘‘  ညာဏ်နွံမ္ဂး စိုတ်ဓါတ်ခိုၚ်ဗိုန်ရ ’’ မၞိဟ်စိုတ်ဓါတ်ခိုၚ်ဂှ် ကၠောန်ကမၠောန် ဇၞော်မောဝ်ဂၠိုၚ်ရ၊ ပညာကလိဂွံနၚ် နူသွာၚ်လောကုတ္တဵုဂှ် ကဆံၚ်သၠုၚ်နူပညာ သွာၚ်လောကဳဏီရ။ ညာဏ်ပညာ ကၠုၚ်နူသွာၚ်လောကတ္တဵုဂှ် သ္ပဂုဏ်ဖိုလ်သွက်ညးလောကတံတုဲ ညာဏ်ပညာကၠုၚ်နူသွာၚ်လောကဳဂှ် လ္ဆောဝ်လ္ဆောဝ် ပ္တုဲဖိုလ်ကဵုညးဂမၠိုၚ်ဒှ်ဒဒိုက်နွံရ၊ အ္စာသိပ္ပံကၠောန်ဗုၚ်ဂျိကၠောန်လွဟ် မကံဂျိ မပ္တံသာ်ဝွံရ။ ‘‘ ဗာဟုသစ္စဥ္စ သိပ္ပဥ္စ ’’ ကွတ်ပညာလုပ်အာအဝေါၚ်မ္ၚဵုဂှ် ဒှ်ကွတ်ပညာ ပ္တုဲဂုဏ်ဖိုလ်ကဵုညးဂမၠိုၚ်ရ၊ ညာဏ်ပညာ ဟွံဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ် သွက်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဟွံဒှ်မ္ၚဵု ပ္ဍဲလောကမၞိဟ်တံရ။ ညာဏ်ပညာ ပံၚ်ဗ္စပ်ကဵုဒ္ဂေတ်သိက္ခာ စာရိတ္တမၞိဟ်တံဂှ် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲသွာၚ်တၞောဝ်သၟတ်တၟိတံမ္ဂး လောကမၞိဟ်ဝွံ ရာၚ်ဆာဲၜိုဟ် သြိုဟ်ကျေဝ်ဂေါဝ်ကၠုၚ်မာန်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာမဟာထေရ်ပါလိတ
သိပ်ဂၠိပ် မေထုန်
သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် (Sexual intercourse) ဂှ် ဗွဲဓမ္မတာ ဒှ်အရာမပၠုပ်စုတ် အင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်တြုဟ် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မကြံင်စူဒၟံင် ပ္ဍဲကဵုအင်္ဂဇာတ်(ယောနိ) မၞိဟ်ဗြဴ သွက်ဂွံဒုင်စသိုင် ရှ်သာလိင်၊ ဂလိုင်ဗဳဇ ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵု သီုၜါပြကာ၊၊ Sexual intercourse most commonly means penile–vaginal penetration for sexual pleasure and/or sexual reproduction; dictionary sources state that it especially means this, and scholarly sources over the years agree. See, for example; အရာမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် တၞဟ်မွဲပၠန်ဂှ် ဒဒှ်မသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ဝစ္စလိင် (anal sex) မသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် မပၠုပ်စုတ် အင်္ဂဇာတ် မၞိဟ်တြုဟ် ပ္ဍဲဝစ္စမဂ်၊ မွဲပၠန်ဂှ် မုက္ခလိင် (oral sex) မဒှ် မပၠုပ်စုတ် အင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်တြုဟ် ပ္ဍဲကဵုပါင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မကၠာန် အင်္ဂဇာတ် မၞိဟ်ဗြဴ၊ မွဲပၠန်ဂှ် လပုဟ်တဲ မပတုဲအာရီုစိုတ်ကာမ နကဵုလပုဟ်တဲ၊ မွဲပၠန်ဂှ် dildo မစကာ ကိရိယာမွဲမွဲ ဗွဲတၟေင် မကၠောန်လဝ် ရုပ်ကိရိယာ မတုပ် ကုအင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်တြုဟ်တုဲ မပၠုပ် စုတ် ပ္ဍဲအင်္ဂဇာတ်၊၊  ပရေင်ချဳဓရာင် ပွမဇွိတ်သ္ပောတ်ကာယ မြဴတအ်ဏအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်အရာ မကၠောန်ပ နကဵုမၞိဟ်ၜါ ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵုညးမွဲဓဝ်ဂှ် ဒှ်အရာဓမ္မတာ ပ္ဍဲသဘာဝကောန်မၞိဟ်တအ် သွက်ဂွံဒုင်စသိုင် အာရီုကာမဂုဏ်တုဲ သီုဒှ် အရာမပကဵု ညံင်ကောန်မၞိဟ်တအ် မဂွံမံင် နကဵုဂကောံ (ဝါ) မဆက်စၠောအ် ညံင်ကောန်မၞိဟ်တအ် မဂွံမံင် နကဵုဂကောံရ၊၊
စပ်ကဵု မသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် (ဝါ) ပရေင်ချဳဓရာင် မဆေင်ကဵုလိင် နကဵုဗီုပြင်နာနာသာ်တအ်ဂှ် ညးမွဲကုမွဲ လညာတ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ညးလ္ၚဵု ရံင်နကဵုလညာတ် အခိုက်ကၞာ ပရေင်ဘာသာ၊ ညးလ္ၚဵု မရံင် နကဵု ပရေင်ထတ်ယုက်တုဲ လညာတ်တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ်အိုတ်ရ၊၊ လညာတ်ဗီုလဵုနွံနွံ မစပ်ကဵု နကဵုနဲ မသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် အင်္ဂဇာတ်ၝောအ် ကဵု အင်္ဂဇာတ်ကၟက်ဟေင် နွံကဵု ပရေင်မဂလိုင်ဗဳဇရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုခေတ်ဗွဲကြဴဏအ် မုက္ခလိင် ကဵု ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် အင်္ဂဇာတ်-ဝစ္စမဂ်ဂှ် ဒှ်ကၠုင် အရာဓမ္မတာမွဲကီုရ၊၊ ပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် မသက္ကုစုတ်ပၠုပ် လိင်ၝောအ်ကၟက် (non-penetrative sex) တအ်လေဝ် ပါလုပ် အဝေါင် ပ္ဍဲအရာမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်အင်္ဂလိက် မခ္ဍန်ဟီု Sex (လိင်) ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် မရန်တၟအ်ဟီု ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ကေုာံ သွိုန်ဗပိုန် ဓဝ်မေထုန် (ဝါ) ပရေင်ချဳဓရာင် မဆေင်ကဵု အရာမဒုင်စသိုင် အာရီုကာမ မဆေင်ကဵုလိင်ရ၊၊ ဟိုတ်နူပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်တုဲ ယဲကၠောအ်မာန်ဂှ်ရ  ပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ညံင်ဂွံနွံကဵု ပရေင်ဂီုကၠီုဂှ် ကဵုကၠုင်ဓဝ်သတိအိုတ်ရ၊၊ စတမ်နူ ပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် မသက္ကုစုတ်ပၠုပ် လိင်ၝောအ်ကၟက် တုဲ အန္တရာယ် ယဲမကၠောအ်တအ်လေဝ် အောန်စှ်ေအာကီုရ၊၊
မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ချဳဓရာင်လိင်တုဲ ဗွဲမဗဗွဲကဵုဍုင်ညးဂှ် ပတိတ်လဝ် သၞောဝ်ဥပဒေ မစဵုဒၞာ ပ္ဍဲအရာ မပ္တံကဵု ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ပ္ဍဲမၞိဟ်မွဲသ္ၚိကၟိန် (incest)၊ ပွမချဳဓရာင်လိင် ကုကောန်ၚာ်သၟတ်၊ ပွမသွံရာန်လိင် (ဗြဴစရာဲဍုင်)၊ ပွမရပ်ပလီုကောန်သမ္ဘာ၊ မၞိဟ်ဗြဴ သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ကဵုတိရစ္ဆာန် (zoophilia)၊ မၞိဟ်တြုဟ်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ကုတိရစ္ဆာန် (sodomy)၊ ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ကိုပ်ကၠာ ဖျေဟ်ဒၞာဲ (premarital) ကေုာံ ပွမကၠတ်စ ကုညးမွဲသအာင် (extramarital sex)တအ် ဒှ်တမ်ရ၊၊ မစပ်ကဵု ပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဝွံတုဲ နကဵုပရေင်ဘာသာလေဝ် ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ဗီုလဵု ကေုာံ အကာဲအရာလဵုမ္ဂး ဒုင်တဲတအ်ဂှ် နွံကီုရ၊၊ နကဵုလညာတ်ဘာသာ မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ဆက်ဆောံဝွံတုဲ မွဲဘာသာကဵု မွဲဘာသာ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဘာသာတုပ် ဂိုဏ်ဟွံတုပ်လေဝ် ပံက်အဓိပ္ပါယ် ဒုင်ဂိုင်ကေတ် မစပ်ကဵု လိင်ဏအ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပွမကၠတ်စ တြုဟ်ဗြဴညးတၞဟ်ဂှ် ဘာသာသီုဖအိုတ် ကၟာတ်လဒဵုလဝ်ရ၊၊
ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် သွက်ဂွံဂလိုင်မ ပ္ဍဲကောန်မၞိဟ်ဟွံသေင်တအ်ဂှ် ညးကော်စ ဖျေဟ်မ (copulation) တုဲ ဍာ်သုက်ကၟက်ဂှ် ထပက်စုတ် ပ္ဍဲဂၠံင်ယောနိတိရစ္ဆာန်တုဲ ဖျေဟ်မဂှ် ဒှ်နဲခေတ်တၟိရ၊၊ တိရစ္ဆာန်မမဴတှ်တအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ပရေင်ဂလိုင်မ ကတဵုဒှ် နကဵုလၟေင်ရာသဳတုဲ ပ္ဍဲအခိင်ရာသဳ မဖျေဟ်ကၠေင်ဟေင် ကလိဂွံအံင်ဇၞးမာန်ရ၊၊
တိရစ္ဆာန် မပ္တံကဵု ကၞုဲဗဝ်နဝ်ဗဝ် (bonobo)၊ ဒဝ်ပေန် (dolphin) ကေုာံ ကၞုဲချိမ်ပေန်သဳ တအ်ဂှ် ဟွံမဲကဵု ပရေင်အပိုင်အခြာ မသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် အကြာၝောအ်ကဵုကၟက်တုဲ ဍေဟ်တအ် မလေပ်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် မံင်ဘဝသ္ၚိကၟိန် ကုလိင်မတုပ်၊ ကၟက်ကဵုကၟက် ၝောအ်ကဵုၝောအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ တိရစ္ဆာန်တအ်ဏအ်ဂှ် ညံင်ရဴမၞိဟ်ကီု ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ် နကဵုမရန်တၟအ် မဂလိုင်မ ဟွံသေင်၊ နကဵုမဒုင်စသိုင်ကာမဂုဏ် မဆေင်ကဵုလိင်ကီုရ၊၊ ညံင်ရဴမၞိဟ်တအ် မၞုံပၟိက် မဒုင်စသိုင် ကာမဂုဏ်ကီု၊ တိရစ္ဆာန်တအ်ဏအ်လေဝ် နွံပၟိက်ကီုတုဲ ပရေင်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ကောံကလောအ် ပရေင်မၞိဟ်ဍေဟ်တအ် မဂွံမံင် နကဵုဂကောံ နကဵုက္ဍိုပ်ကီုရ၊၊
ပွံက်
သိပ်ဂၠိပ် မေထုန်ဂှ် နကဵုပြယာဲအရေဝ် နွံနာနာသာ်ရ၊၊ ＂ဆက်ဆောံလိင်＂၊ ＂ပညးကအ်＂၊ ＂တိက်မွဲစွံ＂၊ ＂အာကၠုင်ညးကအ်＂ ＂တိက်ညးကအ်＂ နကဵုအရေဝ် ＂တံက်ညးကအ်＂ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဝေါဟာမၞိဟ်မန်မ္ဂး စၟတ်သမ္တီလဝ် အရေဝ်မရိုင်ဇိုင်မွဲရ၊၊ ညံင်ရဴ မန်ကီု ပ္ဍဲကဵု ဂကူတၞဟ် ဗီုကဵုအင်္ဂလိက်လေဝ် ဟီုဗီုအင်္ဂလိက်တပ်ပ်မ္ဂး ဒှ်ဒၟံင် ညံင်ဟွံမဲကဵု ယေန်သၞာင်တုဲ စၞးဂှ် စကာဗီုအရေဝ်လေတ်တေန် ဥပမာ Coitus မဂွံအဓိပ္ပါယ် အာကၠုင်မွဲစွံ၊ ပံင်မွဲစွံ ရ၊၊
အရာလဵု မဒှ်အရာသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ်လေဝ် ဝေါဟာဂကောံမၞိဟ် မွဲကုမွဲ ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဝေါဟာမၞိဟ်မန်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် မွဲစွံ ကုဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် ကလိဂွံ နူကဵု ဝေါဟာမၞိဟ် အိန္ဒိယ ကေုာံ သဳရိလင်္ကာ နွံတၟာဂလိုင်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ မိက်ဂွံတီ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ပ္ဍဲကဵုဝေါဟာမန်မ္ဂး ဒးရံင် ပ္ဍဲကဵုဒ္ဂေတ်ဝိနယ်ခမဳဂမၠိုင်ရ။ အတိုင်ဒ္ဂေတ်ဝိနဲမ္ဂး ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဝွံ ပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဒုဟ်ဇၞော်အိုတ် (ဝါ) ဒုဟ်ပရာဇိကတုဲ စပ်ကဵု သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဝွံလေဝ် အရာလဵု မဒှ်သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ် ညးပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ်ကၠးကၠးဂှ် ပွမပၠုပ်စုတ် အင်္ဂဇာတ်ဇကု ပ္ဍဲကဵု ပထောင်ပါင်၊ သိုင်အိက် မၞိဟ်တြုဟ်ကီု၊ ပ္ဍဲကဵု ပထောင်ပါင်၊ သိုင်အိက်၊ ယောနိ မၞိဟ်ဗြဴကီု၊ ပ္ဍဲကဵုတိရစ္ဆာန်ဂမၠိုင် နူဇၞော် စဵုကဵုဍောတ် မပိုင်ခြာလဝ် ဍောတ်တၟာ သတ်ဇိုင်ပန်မ္ဂး ဗ္ဂဲ၊ သတ်ဇိုင်ၜါမ္ဂး စာင်၊ သတ်ဇိုင်ဟွံမဲမ္ဂး ဇြုံ၊ က တအ်ကီု ယဝ်ရ ခမဳဂှ် ပၠုပ်စုတ်ဒး လိင်အင်္ဂဇကု ဂလိုင်တၟာမလ္ၚဴကီုမ္ဂး ခမဳဂှ် ကလိလောန် ဒုဟ်ပါရာဇိကရ၊၊ ရံင်ကဵု ပိုဒ်ဏအ်တုဲ သိပ်ဂၠိပ် မေထုန် ပ္ဍဲဝေါဟာမၞိဟ်မန်ဂှ် ဒှ်အရာ မဆက်ဆောံ အကြာ အင်္ဂဇာတ်ကဵုယောနိ သၟးဟွံသေင် ပ္ဍဲကဵု ဝစ္စမဂ်၊ မုခမဂ်လေဝ်ကီု သီုကဵု အကြာမၞိဟ် ကဵု တိရစ္ဆာန်လေဝ် ပါလုပ်လၟိဟ်၊ ပံက်လဝ် ပွံက်မေထုန်ကီုရ၊၊
ဓလိုက်ကတဵု
ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမချဳဓရာင် မဆေင်ကဵုလိင်တအ်ဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုပရေင်ဓလိုက်ကတဵုလိင် နကဵုဓလိုက်ကတဵုစိုတ် ကေုာံ ဓလိုက်ကတဵု မဆေင်ကဵုအဝဲကာယ ကေုာံ ဗီုပြင်မဆက်ဆောံ နကဵုအခိုက်ဗီုလဵု ကေုာံ နကဵုကိရိယာလိင်တအ်ရ၊၊ အရာမစ (Foreplay)ဂှ် ဒှ်အရာ မပကဵု ညံင်ပရေင်ချဳဓရာင် မဆေင်ကဵုလိင် ဂွံဆက်ကတဵုဒှ်ရ၊၊ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ပရေင်တံင်ဂြဲစိုတ် (ဝါ) ပရေင်သၞေဟ်သၞဴ မဆေင်ကဵုလိင် (sexual arousal) ညးၜါဂှ် ပကဵု ညံင်အင်္ဂဇာတ် မၞိဟ်တြုဟ် ဂွံကြံင်စူ ဟွံသေင်မ္ဂး ပကဵုညံင် အင်္ဂဇာတ် ဂွံခလိန်ရ၊၊ နကဵုအရေဝ်အရာပ်မန်ကၠးကၠးမ္ဂး "အုင်" ရ။ တုဲပၠန် သွက်ကောန်မၞိဟ်မ္ဂး ပွမဂွံဒုင် ခၜေတ်ပါင်၊ ဇွိတ်သ္ပောတ် နကဵုကာမဂုဏ် ဟွံသေင်မ္ဂး မဂွံရပ် နကဵုဗီုမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်တအ်ဂှ် ဒှ်အရာ မပကဵု ညံင်ဒုင်စသိုင် ပေင်ပၟိက်စိုတ် မဆေင်ကဵုလိင်/မေထုန်ရ၊၊
ပ္ဍဲကဵု သတ်မမဴတှ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ခန္ဓကာယ အဝဲလစှ်ေ မဆေင်ကဵု ဂလိုင်မကီု သီုကဵု သၞောတ်အာရီုဂမၠိုင်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုမဗက်မေထုန် အကြာလိင်တၞဟ်ခြာတအ်ရ၊၊ ပရေင်မဗက်မေထုန် မပ္တံကဵု ဒဒှ်အင်္ဂဇာတ် မကြံင်စူ၊ အင်္ဂဇာတ်မခလိန်၊ အာရီုကာမ၊ မချဳဓရာင်ကာမတအ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာသဘာဝ မပါကၠုင်နူဂဝ်ရ၊၊ ပရေင်မဗက်မေထုန်တအ်ဂှ် ညံင်ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဓါတ်ဟောရ်မောန်ရ၊၊ ပ္ဍဲသတ် ဂကောံဗဳဇဟောမိနိဒဳယျာ (hominidae) သီုကဵု ကောန်မၞိဟ်တအ်ဂှ် အဝဲလစှ်ေဇဳဝဗေဒ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် မဒှ်အရာ မထိင်ပကင်ရင် အရာမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ် ပြုပြင်ပလေဝ်လဝ်ရ၊၊ အရာမပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲကဵု မထိင် ပကင်ရင် သိပ်ဂၠိပ်မေထုန် ပ္ဍဲကဵုအာရီုဇဳဝဗေဒဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵုဂကောံဗဳဇဟောမိနိဒဳယျာ ၝောအ်ရ၊၊ ၝောအ် ဂကူပရာဲမိတ် ဟွံသေင်တအ် (Non-primate females)ဂှ် ဗက်မေထုန် ပ္ဍဲအခိင်မဖျေဟ်ခၟာဲဟေင်ရ၊၊ ဆဂး သွက်မၞိဟ်ဗြဴ ကောန်မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပွမသိပ်ဂၠိပ်မေထုန်ဂှ် သိပ်ဂၠိပ်ဂွံဒၟံင် ဇၟာပ်အခိင်ရ၊၊ အရာတၞဟ်ခြာ အကြာတိရစ္ဆာန် ကဵု မၞိဟ်မွဲပၠန်ဂှ် သွက်တိရစ္ဆာန်ၝောအ်တအ်ဂှ် ဍေဟ်ဒုင်မံင်သၟဝ်တုဲ သီုဟွံဒးပချဳကာယဇကုမွဲသာ် အရီုကာမ ကလိဂွံဍိုက်ပေင်ကီုလေဝ် သွက်မၞိဟ်ဗြဴမ္ဂး ပွမဒုင်မံင်သၟဝ်ကၠးကၠး ဟွံချဳဓရာင်မ္ဂး ပရေင်ဒုင်စသိုင်လိင်ဂှ် ဟွံကလိဂွံ ဒုင်စသိုင်ပေင်င်ရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ကာလမဆက်ဆောံဒၟံင်ဂှ်မ္ဂး ဂၞိင်သီုညးၜါဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်တုဲ အင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ချဳဂတကြဴ ပ္ဍဲယောနိဂှ်တုဲ ဖန်ကဵု သီုညးၜါ ဂွံကလိဂွံ ပရေင်ဓလိုက်ကတဵု စဵုကဵု ကလိဂွံအဝ်ဂေတ်သမာ (ဝါ) ဍာ်တိတ်ရ၊၊
ပွမဂလိုင်မ
ပွမဂလိုင်မ နကဵုကောန်မၞိဟ်တအ် ဗွဲသဘာဝဂှ် ကတဵုဒှ် နကဵုပွမဆက်စၠောအ် အင်္ဂဇာတ်တြုဟ်-ယောနိဇာတ်ဗြဴ ပ္ဍဲအခိင် မၞိဟ်ဗြဴဂှ် မနွံကဵုခၟာဲ (ဝါ) ခၟာဲမစှ်ေဂှ် နူကဵု မၞိဟ်တြုဟ် နကဵုဍာ်သုက် မၞုံကဵုကလာပ်ရုပ် ကောန်သုက် (sperm) နူကဵုအင်္ဂဇာတ်တြုဟ်ဂှ် ပၠုပ်စုတ် ပ္ဍဲကဵုယောနိမၞိဟ်ဗြဴရ၊၊ ဂၠံင် ကောန်သုက် နူကဵု ခၠိုင်ယောနိဂှ် လုပ်အာ စဵုကဵုစိုပ်သ္ၚိကောန်၊၊ ပ္ဍဲမွဲအခိင် မဆက်စၠောအ်အင်္ဂဇာတ်ဂှ် ကောန်သုက် နွံမဂၠိုင်ကဵုပြကောဋိကိုဋ်ဂှ် ဆ ကောန်သုက်မွဲဟေင် ဂွံလုပ်ပ္ဍဲကဵု ခၟာဲမွဲမဂှ်ရ၊၊ ကောန်သုက် လုပ်စိုပ် အပ္ဍဲ ခၟာဲဂှ်တုဲ ဒှ်တိုန်ဇဝ်ကၟဝ်မ္ဂး ခၟာဲဂှ်အံင်တုဲ ဗဒှ်ပတိုန် အသုဇိတၟိရ။ အခိင်ကာလ ဇဝ်ကၟဝ်ဂှ် စိုပ်သ္ၚိကောန်မ္ဂး ဇဝ်ကၟဝ်ဂှ် အာတောဲဗာန်အာ ကုသ္ၚိကောန်မ္ဂး စတန် ပဋိသန္ဓိ ရ။
ပ္ဍဲအခိင်ကာလ လၟေင်ဆီဥတု နူ ကိုပ်ကၠာခၟာဲဟွံစှ်ေ မသုန်တ္ၚဲ ကဵု ခၟာဲစှ်ေတုဲ စဵုကဵု ၁ ကဵု ၂ တ္ၚဲဂှ် ယဝ်ရဆက်ဆောံလိင်မ္ဂး အခေါင်မကလိဂွံ တန်ပဋိသန္ဓိ နွံဂၠိုင်ရ။ ယဝ်ရ မိက်ဂွံကောန်ဇာတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မပိုင်ခြာလဝ် မကလိဂွံ ပဋိသန္ဓိမာန်ဂှ် ဇၟာပ်တ္ၚဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဇၟာပ်ၜါတ္ၚဲမွဲအလန် ဆက်ဆောံလိင်မ္ဂး အခေါင်မကလိဂွံ ပဋိသန္ဓိဂှ် နွံဂၠိုင်ရ။ အခိင်ကာလ မပိုင်ခြာလဝ် မကလိဂွံ ပဋိသန္ဓိမာန်ဂှ် ဒးရိုဟ်တော်ကေတ် ဗီုဏအ်ရ။ ဗွဲဓမ္မတာ လၟေင်ဆီဥတု ညးဗြဴဂှ် နွံ အကြာ ၂၆-၂၈ တ္ၚဲ။ ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲတအ်ဂှ် ပါ်ထောအ် ပိကာလ၊ ကာလဆီကျာ၊ ကာလဖျေဟ်ခၟာဲ၊ ကာလမပြဟ်လလုဲ၊ ကာလဆီကျာဂှ် စနူ တ္ၚဲပထမ ဆီကျာစကၠုင်။ ဗွဲမဂၠိုင် နွံပွိုင် ၇ တ္ၚဲ၊ အခိင်ကာလဖျေဟ်ခၟာဲဂှ် ဒှ်အခိင် မပလေဝ်စ သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် ခၟာဲတၟိ၊ ပလေဝ်စ ဒၞာဲသ္ၚိကောန် သွက်ခၟာဲမံင်ဒှ်တမ်ရ။ ကာလဏအ်ဂှ် နူတ္ၚဲဆီကျာစစှ်ေတုဲ ၈ တ္ၚဲ စဵုကဵု ၂၀ တ္ၚဲ။ တ္ၚဲသှ်ေဒၟံင် ၈ တ္ၚဲပၠန်ဂှ် ဟိုတ်နူဟွံတန်ဂဝ်ဂၞဴတုဲ ခၟာဲတအ်သရိုဟ်စှ်ေရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ စနူတ္ၚဲ ဆီကျာမစကၠုင်ဂှ် ရိုဟ်အာတ္ၚဲတုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵု ၜိုတ် ၁၄ ဂှ်မ္ဂး ခၟာဲစှ်ေ ဒုင်တဲ ကောန်သုက်ရ။ ခၟာဲစှ်ေတုဲ ခၟာဲဂှ် မံင်ပွိုင် ၂၄ နာဍဳဟေင်ရ။ လအ်နူဂှ် ဇဝ်ကၟဝ် ဟွံဒှ်ရ။ ကောန်သုက် နူမၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ဂျိုင်တန်တဴ ပ္ဍဲကဵု သ္ၚိကောန်မၞိဟ်ဗြဴ အကြာ ၃-၅ တ္ၚဲမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယဝ်ရ မိက်ဂွံတန်ပဋိသန္ဓိမ္ဂး ဒးဆက်ဆောံလိင် နူစတ္ၚဲ မရနုက်ကဵု ၁၃ ဟွံသေင်မ္ဂး ၁၄ စနူ တ္ၚဲဆီကျာမစကၠုင် ကၠာအိုတ်ဂှ်ရ။ ယဝ်ရ ဟွံမိက်ဂွံ ကောန်ဇာတ်ဏီမ္ဂး ဒးဝေင်ပါဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အကြာတအ်ဂှ်ရ။ နကဵုဗီုပြင်ဗီုလဵု ဆက်ဆောံလိင်မ္ဂး ကလိဂွံ ပဋိသန္ဓိမာန်ဂၠိုင် ဟွံမဲ၊ ယဝ်ရ ဍာ်သုက်ဂှ် စရိုဟ်ပၠုပ်စုတ် ပ္ဍဲယောနိရမ္ဂး အခေါင်မကလိဂွံ ပဋိသန္ဓိဂှ် နွံတုပ်ပ်ရေင်သကအ်ရ။
လိင်သက္ကုဘဲ ကေုာံ ထိင်ဒဝ် သၠးဂၠံဂဝ်
လိင် မကဵုဘဲ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒးကၠိုဟ်လဝ် နွံၜါသာ်ရ။ မွဲဂှ် ဟိုတ်နူ ဆက်ဆောံလိင်တုဲ ယဲကၠောအ်ကၞာန် ရေင်သကအ်ဂှ် မွဲ၊ မွဲပၠန်ဂှ် သီုဟွံမဲပၟိက်မွဲသာ် ဆက်ဆောံလိင်တုဲ တန်အာ ပဋိသန္ဓိ။ သီုၜါဂှ် ဒှ်အရာ လိင်မကဵုဘဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံဒှ် လိင်သက္ကုဘဲရ။ နဲကဲဆက်ဆောံ လိင်သက္ကုဘဲ အကြာ လိင်တၞဟ်ခြာကီု သီုကဵု အကြာလိင်တုပ် သီုကဵု နဲကဲချဳဓရာင်လိင်တၞဟ်တအ်ဂှ် နွံနာနာသာ်ရ။ မဆက်ဆောံလိင် အကြာ လိင်တၞဟ် လ္ၚဵုတအ်ဂှ် တၞဟ်န ဝေင်ပါဲ ပဋိသန္ဓိတုဲ စကာ မုက္ခလိင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဝစ္စလိင် (ဟွံသေင်မ္ဂး သီုၜါ)ရ။ ဆဂး ၜိုန်ရ စကာ နကဵုလိင်တအ်ဏအ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူ ဍာ်သုက်မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ကရိုဟ်ပၠဳ ဗဒါဲယောနိ ညးဗြဴဂှ်တုဲ ကောန်သုက် ညးတြုဟ်ဂှ် လုပ်စိုပ်အာ ပ္ဍဲယောနိမာန်တုဲ တန်ပဋိသန္ဓိ မာန်ဒၟံင်ဏီရ။ ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵုတဲ မဍုက်ဍေက်ဒၟံင် ကုဍာ်သုက်ဂှ် အာလုက်ဒး ယောနိမ္ဂး တန်ပဋိသန္ဓိမာန်ဏီကီုရ။
လိင်သက္ကုဘဲဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံ ဖအောန်ကၠေအ် ပရေင်ဓဝိင်စိုတ်တအ် တုဲ ကောန်ဒေါမ် (condom) (ဂရောပ်ရဝ်ပါ) ဂှ် ဒှ်အရာမစကာ သွက်ကလိဂွံ လိင်သက္ကုဘဲ ကေုာံ စဵုဒၞာ ပဋိသန္ဓိမွဲရ။ ကောန်ဒေါမ်ဂှ် စကာ ပ္ဍဲအရာ မဝေင်ပါဲ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ယဲမကၠောအ် နကဵုလိင်တအ်ရ။ အတိုင်လိက်လလောင်တြး အေန်ဂျဳအဝ်မ္ဂး ဂရောပ်ရဝ်ပါ မကော်ဂး ကောန်ဒေါမ်ဂှ် စဵုဒၞာကဵု ညံင်ယဲ အိချ်အာင်ဝဳ/အေအာင်ဒဳအေသ် ညံင်ဟွံကၠောအ် ၈၅-၉၉% မာန်ရ။ သွက် မုက္ခလိင်တအ်ဂှ် စကာကောန်ဒေါမ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်အောန်တုဲ သွက် ဝစ္စလိင် ကေုာံ လိင်ယောနိတအ်ဂှ် စကာကောန်ဒေါမ်ဂၠိုင်ရ။ နဲကဲ မဝေင်ပါဲ ညံင်ယဲ ဟိုတ်နူ လိင် ဟွံဂွံကၠောအ်ကၞာန် ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် နဲမဝေင်ပါဲ ပွမသိပ်ဂၠိပ် (ဝါ) ဆက်ဆောံလိင် ဗွဲတၟေင် လိင်ယောနိ၊ ဝစ္စလိင် ကေုာံ မုက္ခလိင်တအ်ရ။ ဟီုသောင်င်မ္ဂး ကုညးမနွံကဵု ယဲကၠောအ်ကၞာန်လိင်တအ်ဂှ် လ္ပဆက်ဆောံလိင်ဂှ် ဒှ်နဲဝေင်ပါဲခိုဟ်အိုတ်ရ။