cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နာင်ပြာင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်နာင်ပြာင်(Naingpyaing)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်နာင်ပြာင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၈၄။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်နာင်ပြာင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၁၅၀၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၃၂၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၄၇၁ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်၊လိက်အုပ်
သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်
ဝၚ်လိက်အုပ်ဗွဲခ္ဍန်
လိက်အုပ် သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက် ဝွံ နာဲသက်လောန် ချူပကောံလဝ်တုဲ ညးတၠဒါန်လိခ်အုပ် ဂကောံတဵုတၞံဆု ဘာမန်ရာမညနိကာယ ဍုၚ်ဝှတ်ဝုၚ်၊ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန် တက်တြးပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၀၉ သေတ်တေန်ဗာ သၞာံ ၂၀၂၂ ရ။ လိက်အုပ်ဝွံဂှ် ညးချူလိက် (နာဲသက်လောန်) ကေုာံ ဂြေဝ်ဂတာညးတအ် ပိုၚ်ပြဳ ဒှ်တဴတၠမူရ။ လိက်အုပ်ဝွံဂှ် အလန်ပထမ လၟိုဟ် ၅၀၀ အုပ်ဂှ် တက်တြးပ္တိတ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတု သြဂုတ် ဂှ်ရ။ ၚ္ၚုဟ်မး လိက်အုပ်ဝွံဂှ် သြန်ဗမာ ၃၅၀၀၀ ဒကေဝ် မဒှ်ရ။
ဒက်ပ္တန်လိက်အုပ်
လိက်အုပ် "သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်" မန်ဝွံ နကဵု ကဏ္ဍ(အခန်) ၂၀ ပါလုပ်ရ။ နူ ၁ စဵုကဵု ၆၈၂ မုက်ပါလုပ်ရ။ လိက်အုပ်ဝွံ ဗွဲဘာသာမန် ဗမာ အေၚ်္ဂလိက် (၃) ဘာသာ ပါလုပ်ရ။ လက္ကရဴနူ အခန် (၂၀) တအ်မ္ဂး ကဏ္ဍသွဟ် ကေုာံ စရၚ်နိဿဲတအ်ပါလုပ်ရ ။
ကဆံၚ်ညးကတ်လ္ၚတ်ထေက်
လိက်အုပ်ဝွံ နူကဵုကဆံၚ်် ညးစကတ်လ္ၚတ် ဘာသာ အေၚ်္ဂလိက်မ္ဂး စဵုကဵု ကဆံၚ်တန်တက္ကသဵု ကတ်လ္ၚတ်မာန်ရ။ ရံၚ်ကဵု ဂလာန််ဂတာပ်လိက်မ္ဂး " သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက် ၊ နာဲသက်လောန် ကလးလဝ် နဘာသာမန်ကေုာံဗၟာ သွက်အဆံၚ်တန်သၠုၚ် ကေုာံ တက္ကသဵု" တုဲ ညးစပ္တမ်ကတ်လ္ၚတ်သၟးဟွံက ညးမစိုပ်မံၚ် ကဆံၚ်ပညာသၠုၚ် မပ္တံ တန်ကဝ်လိက် တက္ကသဵုလေဝ် ကတ်လ္ၚတ်မာန်ရ ။ ပ္ဍဲလိက်အုပ်ဝွံဂှ် ကဏ္ဍ (အခန်) ၂၀ မှ ပါလုပ်တုဲ ဟိုတ်နူ သောၚ်ကလးလဝ် သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်တအ် ဗွဲသောဲသောဲဗၠောဲဗၠောဲရ။
ဂလာန်နူညးမခၞံလိက် (ကံက်နုက်)
"ပြကိုဟ်သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်ဝွံ မကလးလဝ်နဘာသာမန်ဂှ် အဲ(ညးခၞံလိက်) တက်တရးပ္တိတ်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံခရေတ် (၂၀၁၃) တေံတုဲ လၟုဟ်ပ္ဍဲမတက်တရးပ္တိတ်ပၠန်ဂှ် တၚ်သောၚ်ကလး ဂမၠိုၚ်ကီု သီုတၚ်မကၠာဲစၠောအ်လဝ် အဓိပ္ပါယ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲဘာသာမန်ဂှ်လေဝ် အဲဂွံကလေၚ်စၟတ်ဒါန်ပ္ညဳပ္ညပ်ပလေဝ်ပလေတ်လဝ်တုဲ လိက်ဝွံ ဍေံခိုဟ်ဂၠိုၚ်တိုန်ရောၚ် အဲပ္တေဟ်စှ်ေစိုတ်ရ။ ပ္ဍဲမထပ်တက်တရးပတိတ် ပြကိုဟ်သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်ဝွံ အလန်ဏအ်ဂှ် သွက်ကောန်မန်ပိုဲဂမၠိုၚ် ညးမဟွံဆိုက်ဗ္ဒက်ခံက်တဴ ပ္ဍဲလိက်ပတ်ဘာသာမန်တုဲ မလေပ်ဆိုက်ဗ္ဒက်ခံၚ်တဴ ဆဘာသာဗၟာတအ်ဂှ်လေဝ် တၞဟ်နဂွံဒှ်အထံက်အပၚ်မာန်ကီု ရန်တၟအ်သာ်ဏအ်တုဲ အဲထပ်ဗပေၚ်စုတ်လဝ် သီုဘာသာဗၟာမွဲပၠန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပြကိုဟ်သဒ္ဒါအေၚ်္ဂလိက်ဝွံဂှ် သောၚ်ကလးလဝ် နကဵုၜါဘာသာ သီုမန်သီုဗၟာမဒှ်ရ။ ကောန်မန်ပိုဲဂမၠိုၚ် ညးမလေပ်ခံၚ်တဴ သီုမန်သီုဗၟာ သီုၜါဘာသာတအ်ဂှ် ဂွံပ္တောအ်ၜတ်ကတ်လ္ၚတ်အာ သီုၜါဘာသာမာန်ရောၚ်တုဲ ခိုဟ်လတူခိုဟ် ခိုၚ်ဂၠိုၚ်က္ဍၚ်ဟေၚ်ရ" (နာဲသက်လောန်) ။
ကျာ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်သွံ
ဘာကျာ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သၞေဟ်သွံ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁၀ ဇကု ထပိုယ် ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနေမိန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၈၊ ဝှ် ၄၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ရာမညဝံသ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဗေဒါဇၞော်
ဘာရာမညဝံသ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၆ ဇကု ထပိုယ် ၆ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဘာဂူ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ဘာဂူ(Hpeiku)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်နာင်ပြာင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၈၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ဘာဂူဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၁၅၀၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၃၂၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၄၇၁ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
နာင်သၠုင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်နာင်သၠုင်(Kinchaung)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်နာင်သၠုင်လတက်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၁၁။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်နာင်သၠုင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၆၁၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၃၁၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၅၇၇၈ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
သၞေဟ်ဗဒဝ် ကွာန်တြေံ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ကွာန်တြေံ(Kinchaung)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၂၇။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ကွာန်တြေံဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၈၈၅၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၃၀၅၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၅၉၄၃ တၠရ။
ဝင်ကွာန်
အခိၚ်ကၠာတေအ်ဂှ် သွံဗၞိက်၊ ကူသာန်သွံရာန်မ္ဂး ညးသုၚ်စောဲ ဂၠံၚ်တရဴဍာ်အိုတ်ရ။ အပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်ဂှ် သၞေဟ်ဇၞော်နွံပိသၞေဟ်ရ။ သၞေဟ်ကျာ်ကြုက်ၞ သၞေဟ်လဒေါဝ်၊ သၞေဟ်ဝါလုက် မဒှ်တုဲ သၞေဟ်အဒေါဝ်ဝွံ ဒှ်သၞေဟ်ဇၞော်အိုတ်ရ။ အပ္ဍဲသၞေဟ်အဒေါဝ်ဝွံ အရာပ်ဗဒဝ်ဇၞော်နွံဒၟံၚ်တုဲ အခိၚ်ကာညးတအ်စွံဂၠုၚ်မ္ဂး ဇုက်ဂၠုၚ်တအ်ဂှ် ဒက်ကဵုတၞံဗဒဝ်တအ်အိုတ်ရ။ လကြဴနူသၞေဟ် အဒေါဝ်ဂှ် ညးကော်ခဴစကၠုၚ် သၞေဟ်ဗဒဝ် မဒှ်ရ။
ဘာလကျာ်ဂမၠိုၚ်
၁။ ဘာဒုန် - (ရာမညနိကာယ)
၂။ ဘာဆု - (ရာမညနိကာယ)
၃။ ဘာတိုက် - (ရာမညနိကာယ)
၄။ ဘာဂြိုပ်(ဘာဝါလုက်) - (ရာမညနိကာယ)
၅။ ဘာလွဳမာန်သာသနာ (ဂိုဏ်ယျိုဲကျောန်)
၆။ ဘာဓမ္မပါလ
၇။ ဘာဇေတဝန်
၈။ ဘာသုခေါဒယ
ဘာဗ္တောန်လိက်
ဘာဗ္တောန်လိက် နွံဒၟံၚ် (၄) ဘာ။
၁။ ဘာတန်သၠုၚ်ပါ်
၂။ ဘာမူလ (၂)ဘာ
၂။ ဘာကောန်ဂကူမန် (မူလလွန်)
ကမၠောန်ဂယျိုၚ်လမျီု
၁။ ကၠောန်ဝါဗ္ရ
၂။ ခွါတ်ထၜိုတ်
၃။ တိတ်ကၠောန်ဍုၚ်မ္ရး
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကျာ်ထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်
ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် ဂှ် နွံပ္ဍဲ ခရိုင်ကျာ်ထဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်၊ သဟရးဗၟာ။ ဒတန်ရုင်သၟိင် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကျာ်ထဝ်။ အတိုင်စရင် နူသၞာံ ၂၀၁၁ မ္ဂး ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဝွံ မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၜိုတ် ၁၅၇,၂၁၆ တုဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် နွံ ၂၇,၇၄၅။ အတိုင်စရင် သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး မၞိဟ်နွံ ၁၈၄,၅၃၂။ အတိုင်စရင် နူဌာနဝန်ဇၞော်လလောင် သၞာံ ၂၀၁၈ မ္ဂး ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နွံသ္ၚိကၟိန် ၂၁,၆၀၈ တုဲ မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၆၄,၈၁၂ တၠရ။ ထို့ပြင် ကုတင် ၂၅ လုံးဆန့် ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ ကုတင် ၁၆လုံးဆန့် သိမ့်ဇရပ်စခန်း ဆေးရုံ၊ မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရောက်ရေး‌ဂေဟာတစ်လုံး၊ ကျေးလက်ဆေးပေးခန်း ၇၊ ကျေးလက်ဆေးပေးခန်းဌာနခွဲ ၂၈ ခုရှိဆို၏။
ဝင်ခမၞောန်
ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ ပ္တန်လဝ် နူကဵု သက္ကရာဇ်ဍုင် ၅၁၄ ပ္ဍဲကဵု မုတ္တမ ၃၂ ဍုင်ရ။ သၟိင်ဗျဂ္ဃ ဒှ်သၟိင် မစကာဍုင် ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။ ကြဴနူ အေင်္ဂလိက်သီဂွံတုဲ သၞာံခရေတ် ၁၈၅၂ ဂှ် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲခရိုင်သဓီု၊ ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နဒဒှ် ခရိုင်လပါ်ဂှ် နွံကၠုင်လဝ် ရုင်အလဵုအသဳကီုရ။
ဒတန်
ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲ သဟရးဗၟာ လပါ်သၠုင်ကျာ၊ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်၊ ပ္ဍဲခရိုင်သဓီု၊ ပ္ဍဲလေတ္တဳကျုတ်သၟဝ်ကျာ ၁၇ ဒဳဂရဳ ၁၅ မိနေတ် ကဵု ၁၇ ဒဳဂရဳ ၃၇ မိနေတ်၊ လံင်ဂျဳတောတ်ဗၟံက် ၉၆ ဒဳဂရဳ ၅၃ မိနေတ် ကဵု ၉၇ ဒဳဂရဳ ၁၃ မိနေတ်တုဲ သမၠဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နွံ ၃၆၅,၇ စတုရာန်တိုင်ရ။ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် လပါ်ဗၟံက် ဒးပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်၊ လပါ်သၠုင်ကျာ ဒးပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်တုဲ လပါ်ပလိုတ်ဂှ် ဒးၜဳဗတာင်၊ လပါ်သၟဝ်ကျာဂှ် ဒးရးဗဂေါရ။
ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် နွံလတူ ဗလးမုက်ဍာ် ၃၅ ပေ၊ လပါ်ဗၟံက်ဂှ် နွံကဵု ကုန်ဒဵုဂမၠိုင်တုဲ လပါ်ပလိုတ်ဂှ် နွံကဵု ပါင်ၜဳဂမၠိုင်၊ လပါ်သၠုင်ကျာ ကဵု သၟဝ်ကျာဂှ် နွံဒဵုဂမၠိုင်ရ။ ဒၞာဲသၠုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒဵုကျာ်ဣသိယဵု မနွံလတူဗလးမုက်ၜဳ ၃၆၁၈ ပေ၊ ဒၞာဲသဝ်အိုတ်ဂှ် နွံကရေက်လပါ်ပလိုတ်ရ။
ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် ဒှ်ဒေသ မအောန် ကုၜဳကြုင်မွဲတုဲ ၜဳဗတာင်ဂှ် ယၟုမြဟ်မၞိဟ်တီဂၠိုင်ရ။
ကွာန် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင် နူအလဵုအသဳ သၞာံ ၂၀၁၉ မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် မပါ်လဝ် နကဵု ဂကူ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဂှ် ၁၆၅,၂၃၅ တၠရ။
အတိုင်စရင် နူသၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး
ဝါဇြပ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဇြပ်
ဘာဝါဇြပ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဇြပ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဃောသက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၁၊ ဝှ် ၁၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
လိက်ခၞိင် ကျာ်ပလ္လင်ပူ (ခၞိင်ဍောတ်)
လိက်ခၞိင်ကျာ်ပလ္လင်ပူ (ခၞိင်ဍောတ်) ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု အရှာံကျာ်ပလ္လင် လပါ်သၠုင်ကျာ ပ္ဍဲဂိတု အံက်တဝ်ဗါ ၈၊ ၂၀၂၂ အဃောမပသောင် သွက်ဂွံစဝ် ဗလးကောန်ဂြေတ်ရ။ ကျာ်ပလ္လင်ပူဂှ် နွံပ္ဍဲ ဍုင်မုတ္တမ။ ခၞိင်ဂှ် က္ဍိုပ်ဟွံမဲ၊ နွံသမၠုင် ၇ ၝောအ်တဲ၊ ဗွိုက် နွံ၁၁ ၝောအ်တဲ၊ ပါင်/ဗွိုက်လၞင် နွံ ၇ ၝောအ်တဲ။ ပ္ဍဲခၞိင်ဂှ် ချူလဝ် လိက်မန် ပိပၞောန် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ။
၊ သက္က်ရာတ် ၇၈၃ မဟာထေရ် ဓမၟရာဇဂုန မဂေါအ်ယမု သဳင်္ဃဝတ္တမဟာထေရ် ကောန် သၟိင်တြုက် မကနံ။ ။ ညးမပြလိုမ်ဂေါဟ် အာအပါယ်ပန် ။ ။ ။ သမာမသောန်ဂန္ဍိင်ဝေါအ်ဂေါဟ် ဟဂေါအ် ငိရ္လိင် မိက်ပိုန် ဍးဟ်ဂး။
A small bronze bell was discovered on Kyaik Pyin Ku Pagoda’s ground at the northern side of the pagoda on October 8th, 2022, during the construction of concrete pavement. The bell has 7 inches in height, and 7 inches diameter, and bears the following Mon inscription.
Transcription kon smiṅ Truk ma kanaṁ || || ñah ma pralium goh aā apāy pan || || || samā ma son ganḍiṅ wo' goh ha go' ṅirliṅ mik piun ḍaḥh gah ||
Translation Sakka Year 783 (= 1421 AD), Most Venerable Mahāthera Dammarājaguna who received an honorary title Sīṅghawatta Mahāther, and son of Lord Kruk, made (this bell). Who destroyed (this bell) goes to the four apāyas. The bellmaker did not get payment, “(I) went merit” he said.
ညံင်ဝေင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ညံင်ဝေင်(Nyaungwaing)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်ခလံက်ညံင်ဝေင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၀၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ညံင်ဝေင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၈၆၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၀၂၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၁၉၀၈ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကျာ်ဍုင်
ဘာမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကျာ်ဍုင်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁ ဇကု ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဒါနာလင်္ကာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၈၊ ဝှ် ၂၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကြုင်ကၠအ်သတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ကၠအ်သတ်
ဘာကြုင်ကၠအ်သတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ကၠအ်သတ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပါလိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၂၊ ဝှ် ၁၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
မြာင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်မြာင်(Beyan)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်မြာင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၉၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်မြာင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၇၈၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၀၂၅ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၃၈၀၉ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဝိလာသ (ဓမ္မကထိက)
ဘဒ္ဒန္တဝိလာသ ဝွံ ဒှ်နွံပိုန် ဘာလွဳမာန်ရတ် (နူ သၞာံ ၁၃၅၂) ကွာန်ကအ်ခပုင် ကေုာံ ဘာထံင်ကှ်ေ (နူသၞာံ ၁၃၄၅) ကွာန်ထံင်ကှ်ေ၊ ဍုင်ကၟာဝက် ရးဇြာတုဲ ဒှ်အစာဓမ္မကထိုက် (အစာဓရ်) ယၟုပြာကတ်မွဲဇကုရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသဝွံ ပ္ဍဲအခိင် ဘဝသင်သၟတ်တေအ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၃၆ ပ္ဍဲဂကောံသင်ဓမံက်ပတိုန်လိက်ပတ်မည်ဂှ် ချဳဓရာင်ကၠုင်လဝ် ဗွဲမကတိုင်ကၟဟ် မွဲစွံ ကုကျာ်ဇၞော်အစာသိင်္ဃ ကေုာံ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ နကဵု ဂကောံဏအ်ဂှ် တက်ပ္တိတ် လိက်ဂတာပ်ခေတ် ရ။ နကဵု ယၟုကၞေဟ် ကြဝိတ်မည်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ချူဇန်ကၠုင်လဝ် လိက်ပရေင်၊ ကဗျနာနာသာ်နွံရ။ နူသၞာံ ၁၃၄၅ ဂှ် ဂွံဒှ် နွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်တုဲ ဇၞော်မောဝ်လဝ် ဒတန်သာသနာဂှ် နူဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာလွဳမာန်ရတ် ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ခပုင်ပၠန်ရ။ ဗွဲကြဴ ကာလအာယုက်ဇၞော်ဂှ် ကၠုင်ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေပၠန်ရ။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဗွဲခမၞန်
အစာဓမ္မကထိုက် ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ က္တဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၃၃ မာတ် ၁၅ (သက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၅ စွေက်) တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိင်ဂယး ၁၀ နာဍဳ မဒှ်ကောန် နာဲတုင်မံင်၊ မိဨခေန် ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ခပုင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်။ ပၞောဝ်ကောဒေအ် သီုဖအိုတ် ၆ တၠဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဒှ်ကောန်ထဍဲ မရနုက်ကဵုပန်၊ နူဍောတ်ဍောတ် ညးခုတ်ခဴကဵုလဝ် ယၟု မာံယှိုဲခါင် (ရွှေခိုင်း)။ ၝောဲ ကဵု ကော ကျာ်ဇၞော်ပိတၠဂှ် မိလျးသန် (မိယှိုဲတာန်)၊ မာံလျးထဝ် (မာံယှိုဲထေ)၊ မာံလျးရတ် (မာံယှိုဲယဳ)၊ ဒေအ်ကျာ်ဇၞောၜါဂှ် မိညာဏ်မၞိက် (မိညောအ်မြ)၊ မာံအံင်ကျာင်။ အခိင်ကျာ်ဇၞော် မကလိဂွံ အာယုက် ၁၃ သၞာံ၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၅ ဂိတုဨပြဳ ၁၂ (သက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ဂိတုပသာ် ၁၂ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ပထပိုယ်သာမဏဳ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာသဳလာစာရ ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကွာန်ကအ်ခပုင်။ ကျာ်ဇၞော် ပထပိုယ် ဂွံ ပန်ဝှ်၊ ရာံတိတ် နူထပိုယ်တုဲ လုပ်ကၠောန်ဗ္ၚ ကရောမ်မိမၜါရ။ အခိင်ကာလ မကလိဂွံအာယုက် ၂၂ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၄ ဂိတုဂျောန် ၁၁ (သက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ဂိတုဒဂိုန် ၁၁ မမံက်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ပခမဳ ပ္ဍဲသိမ် ဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကွာန်ကအ်ခပုင်၊ ကျာ်ဇၞော်အစာကေတုမာလာ ဘာအင်ဝ ဒှ်အစာဥပ္ပဇ္ဇျာယ်ရ။ ပ္ဍဲဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞးဂှ် လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် ၁ ဝှ်တုဲ အာကတ်လိက် ပ္ဍဲဇရေင် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက (ကျာ်ဇၞော်ဖျူ) ဘာမဟာဝိဟာရ၊ ကွာန်ဝါဍောတ် တကအ်ခၟိုင်၊ နူဂှ် အာကတ်လဝ် ဇရေင်ဘဒ္ဒန္တကေတုသာရ ဘာကၠအ်ပၞဟ် ဍုင်မုဟ်ဍုင် မသုန်သၞာံ၊ နူကဵု ဘာကၠအ်ပၞဟ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဍောတ် နူအလဵုအသဳ၊ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၈ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဒေါဝ် နူအလဵုအသဳရ။ နူဂှ် အာပဒတဴ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိသုဒ္ဓ ဘာဇၞော် ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ၁ သၞာံ၊ နူဂှ်ပၠန် အာပဒတဴ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော် ဘဒ္ဒန္တကေတုမတဳ ဘာခရိုက်သာံ ဍုင်ရေဝ် ၇ သၞာံ၊ အာပဒတဴ ဇရေင် ဘဒ္ဒန္တကေတုမာလာ ဘာဇၞော် ကွာန်သၞေဟ်ခရေင် ၂ သၞာံရ။
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ နူဘဝခမဳသၟတ်ဂှ် ဒှ်အစာဓရ် ယၟုပြာကတ်မွဲဇကုရ။ သက္ကရာဇ် ၜိုတ် ၁၃၄၂ ဂှ် က္ညင်ကၠုင် ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ (တၠဂုဏ်ခေအ်) ဒှ်ဒၟံင် ကျာ်ဇၞော် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၅ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ စဴအာသွဝ်တုဲ မဂွံဒုင်ခပတိုန် နဒဒှ် နွံပိုန်ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ က္လိဂွံ အာယုက် ၅၁၊ ၂၉ ဝှ်ရ။ ကြဴနူ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ မဂွံဒှ် ကျာ်ဇၞော်တုဲ ခမဳသင် နူကွာန်ဒူရာ၊ နူကွာန်ကအ်ဒုန်မြင်တအ် ကၠုင်ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေဂှ်တုဲ ခမဳသင်ဂၠိုင်တိုန်တုဲ ဒတန်သာသနာ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် နူကဵု မကေင်နွံလဝ် ကျာ်ဇၞော်မွဲကဵု ကပ္ပိယမွဲဂှ် ဒှ်ကၠုင် ခမဳသင် အကြာ ၂၀ - ၃၀ ဇကုရ။ မွဲလပါ်ပၠန် ကမၠောန်သြိုင်ဇမၞော်ဖလှဲဘာဂှ်လေဝ် မွဲအခိင်တေအ် ကၠောန်ဒၟံင် ဟွံအံင်ဇၞးဂှ်လေဝ်၊ ဇၞော်သၠုဲပ္တိတ်ဘာ မာန်ကၠုင်ရ။ နကဵုအခိုက်တြေံ လကျာ် ရပ်လှုဲဟွံဂွံ ဂးတုဲ သြန်ဘာအိုတ်သီုဂှ် ဒါယကာဘာဇၞော်တအ်ဟေင် ရပ်၊ တုဲပၠန် ကမၠောန်သြိုင်ဘာတအ်လေဝ် ပ္အပ်ကဵုလဝ် ဒါယကာဘာဇၞော်ဖအိုတ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ဒှ်မနွံပိုန်ဘာတုဲ သြန်ဘာ သီုဖအိုတ်ဂှ် အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော် ဒုင်တဲ၊ ဂိုင်ဒေပ်တုဲ အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော် အာဂတပၠတရဴ ပ္ဍဲကမၠောန်သြိုင်ဘာဂှ်ရ။ ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ဒါယကာတအ် နွံဓဝ်ပတှ်ေ၊ ဓဝ်သဒ္ဓါလေဝ် က္တဵုဒှ်ဂၠိုင်တုဲ ကမၠောန်ဇၞော်ပ္တိုန်ဘာဂှ် တုဲဒှ်အာ ဗွဲမလောဲသွာရ။
နူစ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၇ ကေတ်လျိုင် နဒဒှ် ဂကောံသံဃနာယက ကွာန်ထံင်ကှ်ေ ကေုာံ သဇိုင်ဝန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်ဂှ် လုပ်ယိုက်ဂၠေင်လဝ်ကီုရ။ သက္ကရာဇ် ၁၃၅၂ ဂှ် ဘာနိဗ္ဗိန္ဒာရာမ မဒှ်ဘာလကျာ် မနွံဗဒါဲကၟာဘင်ဍင်၊ ကွာန်ကအ်ခပုင် မဒှ်ဒၟံင် ဘာလကျာ်ဗၟာဂှ် ဟိုတ်နူ ကျာ်ဇၞော်ဗၟာ ပ္ဍဲဘာဂှ် က္လိလောန်ဒုဟ်သာသနာတုဲ ဒးတိတ်အာ နူဘာဂှ်ရ။ တၞဟ်နမဂွံ ဆက်မင်မွဲအာ ဒတန်သာသနာဂှ်တုဲ နူကဵု ကျာ်ဇၞော်အစာတၠဘာမ္ၚဵုအံင်ဇၞး ကေုာံ ဂကောံသံဃနာယက ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ပ္အပ်ကဵု ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ရ။ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ကျာ်ဇၞော် ပ္အပ်ကဵု ကောန်ကွးဇကု တၠဂုဏ်အစာဝဳရိယ (တၠဂုဏ်အုန်းသီး) မညးဒှ် ဇာတိ ကွာန်ကအ်ဒုန်မြင်တုဲ ညး အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာတေအ်ရ။ ညးစိုပ်ဘာဂှ်တုဲ ယၟုဘာဂှ် ညးသၠာဲစုတ် နကဵု ဘာသာမန် ဘာလွဳမာန်ရတ် ရ။
လညာတ် ကေုာံ ဒဿနဘဝ
အစာဓမ္မကထိုက် ဘဒ္ဒန္တဝိလာသဝွံ ဒှ်မၞိဟ်မတ္ၚအ်ဗှ်လိက်မွဲတုဲ ရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲ ဇၟာပ်မဂွံအခိင်ဂှ် ညးဗှ်ဒၟံင်လိက် လၟိုန်ကာလရ။ ဗွဲတၟေင် လိက်မဆေင်ကဵု ဒဿနဘဝတအ်ဂှ် ညးမလေပ် ဗှ်ဂၠိုင်ရ။ ရန်တၟအ်ကဵု ကောန်ကွးတအ် စိုတ်ဂွံလုပ်ကဵု ပရေင်ဗှ်လိက်တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်ဂှ် လိက်ကောန်င္ၚာ်ကီု သီုကဵု လိက်ညးဇၞော် ဗီုကဵု လိက်ကာတောန် ဗီုကဵု လိက် ရွှေသွေး၊ မိုးသောက်ပန်း၊ လိက်ဂျာနေဝ်ဂကူနာနာ၊ လိက်ပရိုင်တအ်ဂှ် ဒုင်ကေတ်လဝ် လၟေင်လၟေင်ရ။ အခိင် ကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂမၠိုင် ကၠုင်သွံ လိက်မဂ္ဂဇြေန် ပ္ဍဲဘာပၠန်လေဝ် ကောန်ထပိုယ် ကောန်နာဲတအ် သီုဖအိုတ် ညးမွဲ မွဲကၞပ် ညးကဵုရာန်ဗှ် ဖအိုတ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသဂှ် ဟိုတ်မဒှ် မၞိဟ်မချပ်တၞဟ်ခြာ၊ မဟီုလညာတ်တၞဟ်ခြာ နူမၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်တအ် နွံစဒှ်တုဲ ဗွဲတၟေင် အခိင်ကာလ ညးအာယုက်ဇၞော်ဏအ်ဂှ် ညးတၞဟ်တအ် မလေပ်ဟီုစ မၞိဟ်ဟွံကေတ်ဂၠံင်ဍာန် ဗီုဗီုဏအ် ကေင်နွံကၠုင်ကီုရ။ ဆဂး ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ညးဟွံစွံ ပဓါန လတူညးဂမၠိုင် မဟီုပါ်ပါဲ လတူလညာတ်ညး ဗီုမနွံဒၟံင်ဂှ်ဟေင် ညးဆက်ဟီုတွဟ်ဒၟံင်ရ။ ညးဝွံ ၜိုန်ရ ဒှ်ဒၟံင် အစာဓမ္မကထိုက် ယၟုပြာကတ်မွဲ မနွံကဵု ရမ္သာင်ခိုဟ်ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴဏအ် ညးဟွံမိက်တွဟ်ဓရ် နကဵု နဲအခိုက်တြေံ၊ ညးမွဲဇကုဓဝ် မနွံလတူပၞင်တုဲ ဟီုတွဟ်ဒၟံင်ဂှ်ရ။ စၞးဂှ် ညးနွံပၟိက် မိက်ဂွံ ဟီုဂး ချပ်ဂၞန် ပရူဓရ် နကဵု ဗီုဓရီုကျာဂၠိုင်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဟီု "အဲကလေင်ကလင် ကဝးဓဝ်အဲ မတွဟ်လဝ် ကိုပ်ကၠာတေအ်မ္ဂး အဲဂွကၠုင် ပ္ဍဲစိုတ်။ မုအဓိပ္ပါယ် ဟွံမဲ၊ ဇကုမွဲဓဝ် ဟီုတုဲ ကဵုညးတၞဟ် ဒုင်ဒၟံင် ကျာ်ကျာ်"။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗွဲကြဴဏအ် ညးနွံပၟိက် ဟီုဂး သဳကၠဳပရူဓရ် နဒဒှ် ဗီုဓရီုကျာဂၠိုင်ရ။
စပ်ကဵု လညာတ် ကေုာံ ဒဿနဘဝ ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသတုဲ အဲနာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ညးမကေင်ဒှ်လဝ် ကွးကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲဘဝထပိုယ် နူအာယုက် ၁၀ သၞာံ၊ နူစ သၞာံ ကျာ်ဇၞော် မဂွံဒှ် နွံပိုန်ဘာ ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက် လုကဴ ပွိုင် ဗဒါဲ ၈ သၞာံ၊ ရာံတိတ် နူထပိုယ်တုဲ ဗွဲမဗဗွဲကဵု အခိင်အခါ ကေင်ခစလဝ် ကျာ်ဇၞော်၊ ပ္ဍဲ ဘဝခမဳလေဝ် ကေင်မံင်ပဒတဴကၠုင်လဝ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ကီုရ။ ၜိုတ်အဲ မတီ ၜိုတ်မကေင် စုက်လုက်ကၠုင်လဝ် ကုကျာ်ဇၞော်ဂှ် ချူပ္တိုန်ထ္ၜးကဵု ကုညးမဗှ်လိက်ဝွံရ။
လညာတ်ဒဿန ပရေင်ဂကူ
လညာတ်ဒဿန ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသ မစပ််ကဵု ပရေင်ဂကူမန်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် ပိုယ်ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု လိက်ပရေင် လိက်ပေါမ်ညးမချူလဝ် ပ္ဍဲလိက်ဂတာပ်ခေတ်ဂှ်ဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵုလိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ်မွဲဂှ် ကျာ်ဇၞော်ချူလဝ် "ပေါမ်ကောန်ဗော်မင်ပြေင်" မွဲရ။ ပ္ဍဲပေါမ်ဂှ် နွံညးတၠဒြပ် တြုဟ် ကဵု ဗြဴ ညးၜါ က္လိဂွံလဝ် ကောန်မွဲ ကဵုလဝ် ယၟု ကောန်ဗော်။ ဟိုတ်နူပတှ်ေပိုန်ဒြပ်တုဲ ဟွံကဵု ဗ္တောန်ပညာ၊ ဗွဲကြဴ ပိုန်ဒြပ် ယာဲတတအ်လေင်အိုတ်တုဲ သှ်ေဒြပ်ညိည ရာန်ပြေင်မသုန်တုဲ ကဵု ကောန်ဗော် မင်စပြေင်။ မွဲကရောမ် ကုဂမာပြေင်ပန်ဂှ် ကောန်ဗော် အာမင်ပြေင်ဇကု မသုန်ဂှ်ရ။ ပြေင်ညးတၞဟ် နွံကဵု ကၠံ၊ ပြေင်ကောန်ဗော် နွံဆ မသုန်ဓဝ်ရ။ ဆဂး ဇၟာပ်ပြေင် မလုပ်ကၠအ်ညးတၞဟ်၊ လုပ်အရှာမ်ဘာမ္ဂး ဒှ်ဒၟံင် ပြေင် ကောန်ဗော်တွဵုတုဲ ညးတၞဟ်တအ် မံင်ၜိုဟ်ၜိုဟ်၊ ကောန်ဗော်မွဲဓဝ် ဒးဒြေပ် ထဍေင်ဒၟံင်ပြေင် ကၠိုဟ်တ္ၚဲတုဲ ညးတေအ်ဟီု ကုအပါညးတေအ် ဒဒှ်ရ ပြေင်ညးဂၠာန် လုပ်ကၠအ်ညးတၞဟ်။ ညးတေအ် မိက်ဂွံကဵု သွံထောအ်ရ။ အပါ ကောန်ဗော် စှ်ေစိုတ် ကောန်ဗော် ဟွံတီ ပြေင်ဇကု ဒှ်မာန်ရောင်တုဲ ပ္ဍဲ ဂြင်ပြေင် ကောန်ဗော်မသုန်ဂှ် အပါညးတေအ် စုတ်လဝ်ကဵု လကံက်ထာင်သတ်ဗြဴ။ ကောန်ဗော် ဂွံသမ္တီပြေင်ဇကုဒးရ။ ကောန်ဗော် လဴဟီု ကုညးတၞဟ်တုဲ ညးတၞဟ်တအ်လေဝ် စုတ်ဗက် လကံင်ထာင်သတ်ဗြဴ ပ္ဍဲဂြင်ပြေင် ညးတၞဟ်ကီုရ။
မြဴသာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အုပ်လဝ် နိဂီု ပေါမ်ညးရ။
ကောန်ဗော်ဂှ် ညးပတောအ်လဝ် ဥပမာ ဂကူမန်တအ်ရ။ ဂကူမန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကူမနွံကဵုဝင်သၠုင်ပြဲ တ္ၚဲဏအ် ဒှ်ဒၟံင် ဆမၞိဟ်မင်ပြေင်။ ဟိုတ်နူ ပညာဟွံမဲတုဲ ဣလဵုဒှ် ကမၠောန်ဇကု၊ ဣလဵုဒှ် ကမၠောန်ဇကု ဟွံသေင်ဂှ် ပါ်ပါဲဟွံဒးတုဲ ဗက်ကၠောန်ဒၟံင်ဖအိုတ်၊ ဒးဒုင် စကာကုညးတၞဟ်။ ယဝ်ရ ကမၠောန်ဇကု ဇကုကၠောန်မ္ဂး၊ ယဝ်ရ ပြေင်ဇကုရ ဇကုမင်မ္ဂး ဇကုဟွံဒးဍောင် ကမၠောန်လေဝ် စိုပ်တရဴပြဟ် စိုပ်တရဴဂၠိုင်ရ။ လညာတ်ဒဿန ကျာ်ဇၞော်ဏအ် စဵုတ္ၚဲဏအ် ကိတ်ညဳဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။ လကျာ်ဂကူတၞဟ် သြိုင်ဘာလေဝ် ဇကုဒးကဵု၊ လကျာ်မန်ဇကု သြိုင်ဘာလေဝ် ဇကုဒးကဵု၊ ဂကူတၞဟ်ကၠုင်လေဝ် ဇကုဒးဗ္စ၊ ကပေါတ်ဂကူတၞဟ်လေဝ် ဇကုဒးရာန် ဒးလိင်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူတၞဟ် ကၠောန်သွက်အဝဵုဍေဟ်လေဝ် ဇကုဒးဗိုင်ကၠောန် ဗိုင်ချိုတ်မ္ဂး၊ ဇကုဟွံဍောင် ညးဂှ်ဂွံဍောင်ရော။ တုဲပၠန် ဇကုဗျိဒၟံင် ပြေင်ဇကုဂၠာန်၊ မၞိဟ်ဇကု ဂကူဇကု ဟီုဟွံမာန်။
အတိုင်လညာတ်ဏအ်ပၠန် ကျာ်ဇၞော်ချူလဝ် လိက်ပရေင် "ဗရုမံင် မဟောသဓ" ပ္ဍဲလိက်ဂတာပ်ခေတ် ကၞပ်ပိ၊ ကျာ်ဇၞော်အုပ်လဝ်နိဂီုလိက်ညး ဗရုမံင် မဟောသဓ၊ သဒ္ဒဇြုင်ဂွု၊ ဗြုလလောင်တိုန် ဟိုဲဂကူမည်တအ် ကမၠောန်ညး ညးကၠောန် မည်ဇၞော်မောဝ်ဍာံ"
ပ္ဍဲသဘင်မာဲ သၞာံ ၁၉၉၀ တေအ်ဂှ် ပ္ဍဲကၟာဝက်ပိုယ် ဗော်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန် ကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒှ်လဝ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵု ဒစာံပန်မ ခြာဟွံလအ်ကွေဟ်ကွေဟ်တုဲ ရဲကွာန်ကၟာဝက် လ္ၚဵုတအ်ဟီု ကွးဘာမတိတ်အာဂြိုပ်တအ် ဍေဟ်ဂွံစဴကၠုင် ဗွဲမပြဟ်မာန်တုဲ ဒးစုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ (ဗော်ခမံက်) ရ။ ဗော်မန်ဂှ် ဂွံတဆိပ်ပကဴသၟိင်တ္ၚဲတုဲ အရေဝ်အကြာကွာန် ဟီုဒၟံင် "ဂလဝ်ခမံက်တုဲမှ ၜှ်ကဴဂွံ" အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် ဗော်အေဝ်အေဝ်ဒဳ ဇၞးတုဲမှ အခေါင်အရာမန် မံက်ဂတဝ်မာန်ရ။ ဟီုပရူ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ပ္ဍဲကၟာဝက်မ္ဂး အရာပိုယ် ဝိုတ်စ ဟွံဂွံ နွံမွဲ၊ အရာဂှ် ဒှ်အရာမဒးကေတ် ခန်လ္ၚတ်ခိုဟ်လေဝ် ဟီုဂွံရ။ ပ္ဍဲကၟာဝက်ဂှ် ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲ ဟီုဂှ် ဒှ်ဂကောံတွိင်တွိုက်မန် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင် ၜိုတ်ဒးရးရ။ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲ ကၠာဟွံစပေါဲဏီ အဃောဍေဟ်တအ် မပလေဝ်ပလေတ် ပကိတ်ဒၟံင် တွိင်တွိုက်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံဂွံဗိုက်လတက် ကယျိုင်မန်ဏီရ။ ညးဂှ်မွဲ အာဟီုကဵု ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ ဒဒှ်ရ ရဲ ဂကောံၜိုပ်ဗၠာဲတအ်ဂှ် ဟွံဗိုက်ကယျိုင်မန်တုဲ ကျာ်ဇၞော်ပါလိတလေဝ် စိုတ်ဓါတ်ဂကူထတ်ၜက်လောန်ကာဲ ဟီုၜေဟ်ၜါဲဏာ ကဵုဍေဟ်တအ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်ရ။ ကောန်ဂကောံ ၜိုပ်ဗၠာဲတအ်လေဝ် ဒှ်ဒေါသ ထေဲကဵု ကျာ်ဇၞော်တုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံဗိုက်လတက် ကယျိုင်မန်ရ။ ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ထေဲလတူထေဲပၠန်တုဲ နူဂှ်တုဲ ဟိုတ်နူထေဲကဵု ကျာ်ဇၞော်ပါလိတတုဲ ဍေဟ်တအ် ဟွံဆက်ကၠောန် ကမၠောန်မန်ရ။ ဗွဲကြဴညိ အခိင်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ က္တဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ် မၞိဟ်တအ် ကြပ်သီုဖအိုတ် ဒှ်အာ ကောန်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ အိုတ်ရ။ စနူဂှ်တုဲ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဒြဟတ်ဇၞော်အာ ပ္ဍဲကွာန်ကၟာဝက် ပ္ဍဲအရာပ်လဒေါဝ်ကွာန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် တဝဟ်မာဲဂှ် ဒှ်အခိင် ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ပံက်လဝ် ဘာမန်ဥတုကညင်တုဲ နကဵု အဲ၊ ဗ္တောန်ဒၟံင်လိက် ကုကွးဘာတအ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်မိင်နူတၞဟ်တုဲ လဴကဵုပိုယ် အရေဝ်မွဲပိုတ် "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ်" အခိင်ဂှ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ဒးဒၟံင်ထံင်သ္ၚိတုဲ ညးဟီုစ ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ်ရ။ တုဲပၠန် အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဂွံလဝ် တဆိပ်ခမံက်တုဲ မိင်ဒးအရေဝ်ဂှ်ဗက် ကၠိုဟ်အာ အဓိပ္ပါယ်ရ။ နကဵုအဲ ဗ္တောန်ကဵု ကွးဘာဥတုကညင်တအ်တုဲ ဇၟာပ် ဍေဟ်တအ် မဆဵု ရဲဗော်အေန်အေဝ်ဒဳမ္ဂး ဍေဟ်တအ် ပခေအ်လဝ် ဇိုင်မွဲဒိုဟ်တုဲ ကရေဲ "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ် ဒေင် ဒေင်" ရ။ သွက်ဂွံပဒေါအ် ကောန်င္ၚာ်တအ်ဂှ်တုဲ ရဲဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ် ကၠုင်ဟီုကဵု ကျာ်ဇၞော်ရ။ မုညးတအ် မဟီုဂးဒၟံင်ဂှ် နကဵုအဲ ဟွံဂွံမိင်ရ။ နကဵုအဲလေဝ် အခိင်ဂှ် အာယုက်ဍေတ် အဃောကြဴဒၟံင်တုဲ မၞိဟ်စဂှ် စှ်ေနူဘာ အဲဗလးကဵု ကောန်င္ၚာ်တအ် ကရေဲဗက်လက်ကြဴ "ဒိုင်ဗျုဇိုင်ကဝ် ဂလဝ်ခမံက် လ္ပလုပ်ခံက်ပိုယ် ဒေင် ဒေင်" ရ။ ကျာ်ဇၞော် ၜိုန်ရတီဒၟံင်ကီုလေဝ် မုဟွံဟီုကဵုအဲ ကၠတ်အီဒၟံင်သ္ၚိတ်သ္ၚိတ် ဒှ်မာန်ရ။
တ္ၚဲစုတ်မာဲဂှ် ဂိတုမေ ၂၇ (ဇှ်ေ ၄ မမံက်) ဂိတုမေ ၂၃ (တ္ၚဲသဳ ဂိတုပသာ်အိုတ်) ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဗလးကဵု တက်ခၞုက် ဟွံကဵုဇူ တက်ဒၟံင် ဟွံဒေါအ်တုဲ၊ ဒါယကာတအ် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲဘာ မုဒှ်ရော ကေတ်ဟွံဒး ဂၠောဲတိုန်ကၠုင်ဘာ သီုဖအိုတ်ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် တက်ခၞုက်ဗီုဂှ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် ဒှ်မွဲမွဲရ။ ဒါယကာပေင်ဒၟံင်ဘာရ။ ကျာ်ဇၞော်တိုန်ပၞင်တုဲ ဟီု
"အဲဂွံမိင်ဒၟံင် အကြာအရာပ် အကြာကွာန်၊ ညးလ္ၚဵုဟီု "ဂလဝ်ခမံက်တုဲမှ ၜှ်ကဴဂွံ"၊ ဒါယကာပိုယ် ဒှ်ဒၟံင်သံသယ၊ ပိတ္ၚဲပၠန် ဂွံအာစုတ်မာဲကဵု ညးဂှ် ဟွံတီ။ ကမၠောန်ညး ညးကၠောန် မန်ဇၞော်မောဝ်ဍာံ၊ ဇကုမန် ကမၠောန်မန်ဇကု ဇကုဟွံကၠောန်တှ်ေ ညးဂှ် ဂွံကၠုင် ကၠောန်ကဵုဇကုရော။ ယဝ်ရ ဗော်မန် ဇကုဟွံမဲမ္ဂး ဂွံစုတ်မာဲကဵု ဗော်လဵု ဇကုဒးရုဲ။ လၟုဟ် ဗော်မန်ဇကု နွံနွံဒၟံင်ဖိုဟ် ဇကုဂွံစုတ်မာဲကဵု ဗော်လဵု ကေတ်ဟွံဒးဟီုဂှ် ဒှ်ဟွံဂွံ။ ဒါယကာတအ် စုတ်မာဲကဵု ဗော်မန်ဇကု၊ တဆိပ်ပကဴသၟိင်တ္ၚဲဂှ်ညိ။" ဂးရ။ ပ္ဍဲကွာန်ထံင်ကှ်ေဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂွံဏာ မာဲညိညဓဝ်ရ။ ဒါယကာဘာထံင်ကှ်ေ ကြပ်သီုဖအိုတ်ဂှ် စုတ်မာဲကဵု ဗော်မန်ဖအိုတ်ရ။ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ် အရာပ်ထံင်ကှ်ေဂှ် လၟိဟ်မမာဲဗော်မန် ဒြဟတ်ဇၞော်ဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။
ပရေင်ပကင်ရင် ကေုာံ စရိတ်
သက္ကရာဇ် ၁၃၄၅ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၄ စွေက် တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ကောအဲ နာဲသောင်းဟံ (ကေဟာန်) ပခမဳ၊ အဲဂှ် ပထပိုယ် ပ္ဍဲဇရေင် ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ ဘာထံင်ကှ်ေ၊ ကွာန်ကၟာဝက်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံဂှ်ရ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ စဴအာသွဝ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်ဂွံဒှ် ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန်ဘာရ။ ဟီုဍာံဍာံ ညးရန်တၟအ်လဝ် ပိုယ်တအ် ပမွဲအတးဟေင်ရ။ ကောဟာန်ဂှ် ပခမဳတုဲ ဂိတုပသာ်တေအ်မ္ဂး ညးဒက်ဘဝအိန်ထံင် ကုကဝေင်ဇြဟာန်ညး မဒဝ် ရ။ အဲဂှ်တှ်ေ အတးလောန် ရာံတုဲ ဆက်မံင်ဘာပၠန်ရ။ အခိင်ဂှ် အဲသှ်လဝ် တန်တတိယ။ အတးလောန်တုဲ သွက်ဂွံရာံဂှ် အပါပိုယ် ညးပလံင်နင်ဂၠိက်ရ။ ကောအဲ ကောဟာန် ညးရာံတိတ်အာရ။ အဲဂှ် မိပ်သၠောင်ဒၟံင် ပ္ဍဲဘာဂှ်တုဲ အဲဟီု ကဵုအပါ၊ အဲဆက်မံင်အာ ဘာပံက်မှ အဲရာံ။ ကောန်ထပိုယ် ဗွဲမဂၠိုင် ရာံတိတ်အာရ။ ညံင်ရဴအဲကီု မၞိဟ်ဟွံမိက်ရာံ၊ မိမကဵုရာံအတေင်လေဝ် နွံရ။ မိမဟီုဟွံမာန် ဟွံရာံတုဲ သှ်ေဒၟံင် ပ္ဍဲဘာဂှ်လေဝ် နွံမွဲၜါကီုရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဘာထံင်ကှ်ေ အခိင်အတးမွဲလစုတ်ရ ခမဳသင်ဂၠိုင်တုဲ အခိင်တၞဟ်မ္ဂး နွံစ ကပ္ပိယမွဲကဵု ကျာ်ဇၞော်မွဲဇကု၊ လဆောဝ်မ္ဂး နွံစ ကောန်သင် ၜါပိဇကုရ။ ကြဴနူ ကျာ်ဇၞော်စိုပ်ကၠုင်တုဲ ကွးဘာ စဂၠိုင်ကၠုင် ပ္ဍဲဘာဂှ်ရ။ နကဵု ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ဇကုဂွံဒှ် ကျာ်ဇၞော်တၟိတၟိ မိက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ဒၟံင် ဒတန်သာသနာဂှ်တုဲ နွံပၟိက်ဒၟံင် ကောန်သင်တအ်ရောင် ထေင်ကေတ်ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ကောန်ထပိုယ်ဂမၠိုင်ဂှ် အဲဒှ်မၞိဟ် အာယုက်ဍောတ်အိုတ်၊ တုဲပၠန် ဇကုလေဝ်သောဲဒၟံင်၊ အရေဝ်လေဝ်ဂၠိုင်တုဲ ကျာ်ဇၞော် သ္ဍိုက်မၠိုက်အဲကွေဟ်ကွေဟ်တုဲ ညးကော်စအဲ "ကောန်စေက်" ရ။ ကျာ်ဇၞော်ပၠန်လေဝ် ဗက်အလိုက် ကောန်သင် ကောန်ကွးဘာတအ်လေပ် ဖန်ဇန်လဝ် အခိင်နာနာသာ်၊ အခိင်ဝေင်၊ အခိင်ဗှ်လိက်၊ အခိင်ပတုဲဝတ် သအးဘာ နာနာသာ်ရ။ အခိင်ဝေင်မ္ဂး ပ္ဍဲသလာတ် သၟဝ်တၞံတဵုဇၞော်မွဲတၞံဂှ် အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော် ဗိုင်ထိင် ဗိုင်ပကဵုဒေင် ကရောမ် ကောန်ထပိုယ် ကွးဘာတအ် ညးမဝေင်ဒၟံင်တအ်ရ။ ဝေင်တေတ်မဖာန် ဒှ်တမ်၊ မၞိဟ်ကျ ဒးဒုင်ဗာကအ်။ ဝေင်နာနာသာ်ရ။ အလဵုဇကုကျာ်ဇၞော် ဂြိုင်အီဒၟံင် အကြာပိုယ်ဂှ်၊ တုဲပၠန် ဗိုင်ထိင်ဒၟံင်ပိုယ်၊ အရာတအ်ဏအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဂွံမိပ်မြဟ် ညံင်ဂွံဒှ် သံယောဇိုန် ပ္ဍဲကဵု ဘာဂှ်ရ။
စိုပ်အခိင်ဘာပံက် အပါပိုယ် ကေတ်နင်ဂၠိက်တုဲ ကဵုအဲရာံ ရ။ အဲဟီုကဵု အပါ "အဲဟွံရာံ အဲပထပိုယ်ရ။" အပါပိုယ် ညးဟွံဒးဂၞပ်စိုတ်လးလးရ။ အဲဂှ် ဒှ်ကောန်ဒဒေအ်တုဲ ကောဇၞော်အိုတ်ဂှ် ဂွံဒစာံတန် ဟိုတ်နူ ဒးဗိုင်ကၠောန်ဗ္ၚတုဲ ဒးတိတ်နူဘာ၊ ကောဍောတ် (ကေဟာန်)ဂှ် ဟိုတ်နူ မံင်ဘာဟွံမိပ် အာတ်မံင်ဘာလကျာ် ဘာလွဳမာန်ထဝ် (အခိင်ဂှ် ပိုယ်မံင်ဒၟံင် အရာပ်ကြုင်ထၜိုင်) မံင်ဂွံမွဲလစုတ်တုဲ ဒြေပ်တိတ် နူဘာတုဲ မုလိက်လေဝ် ဗှ်ဟွံဒးချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်၊ ၝောဲ မိဝုတ်ဂှ် ဒှ်ကောန်ဗြဴ မံင်ဘာဂွံပန်တာန်တုဲ ညးကဵုဒေါအ်။ မၞိဟ်လတူအဲ မာံသောင်းခိုင် (နာဲရတ်ရတ်)ဂှ်လေဝ် ပထပိုယ်တုဲ ဟွံရာံ၊ လၟုဟ် အာမံင်ဒၟံင် ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇြာ။ နကဵု ပၟိက်အပါပိုယ်မ္ဂး အဲမွဲဂှ် ညးမိက်ဂွံကဵုမံင်ဘာတန်သၠုင်သၠုင်ရ။ အပါလေဝ် ဂွံကဵုအဲရာံအတေင်ဂှ် ဟွံဂံင်ဟီုတုဲ "ထပိုယ်ဟွံရာံလၟုဟ်တှ်ေ၊ ပဂွံထပိုယ် မွဲၜါဝှ်တုဲ ရာံဟွံဂွံပုဟ်၊ လိက်ဘာလေဝ် ဟွံဒှ်ကမၠောန်၊ လိက်လကျာ်လေဝ် ဟွံဒှ်ကမၠောန် ဟွံဂွံ။ သ္ဒးစိုပ်တရဴမွဲမွဲလပါ်ဏောဝ်" ဂးတုဲ အဲဂှ် သှ်ေအာ ပ္ဍဲကဵု ဘာဂှ်ရ။
ပ္ဍဲဘာလကျာ်ဏအ်ဂှ် နကဵုအဲ ဒှ်မၞိဟ်အာယုက်ဍောတ်၊ ဇကုလေဝ်သောဲ၊ တုဲပၠန် ကောန်ဇာတ် မကၠုင်နူ ပွဳပွူနာနာ ကၠုင်ပ္ကောံစွံလဝ် မွဲဒၞာဲဓဝ်တုဲ ပရေင်ပမာန် (မၞိဟ်ဇၞော်ပမာန်ကဵု မၞိဟ်ဍောတ်) (bullying) မလေပ်နွံစဒှ်ရ။ ပရေင်ပမာန် ရေင်သကအ်ဂှ် နကဵုကျာ်ဇၞော် ရပ်လဝ်သၞောဝ်တေင်တေင် (Zero Tolerance Policy) ကီုလေဝ် အိုတ်အာ ဟွံမာန်၊ နွံစဒၟံင် ညိညဖိုဟ်ရ။ ကလေင်ချပ်ရံင်မ္ဂး နဲကဲ ကျာ်ဇၞော်မဖန်လဝ် ပရေင်ပမာန်ဂွံအောန်ဂှ် ကဵုဝေင်မွဲစွံ၊ တုဲပၠန် အကြာ ညးမွဲကုမွဲ ဒးနွံ ပရေင်ဓဝ်ယာရ။ ညးဖျေဟ်လဝ်သၞောဝ် သတ်ဆု သတ်ဒုန် မနွံပ္ဍဲဘာဂှ် သီုဖအိုတ် အတိုင်ပၟိက်စိုတ်ဇကု ၜှ်စ ဟွံဂွံ။ တုဲပၠန် နကဵု ဘာလေဝ် ပါဲနူ သတ်ဗြဴတုဲ သွံစမ္ၚး ဟွံဂွံ၊ ဒးကဵု ကောန်ထပိုယ်၊ ကွးဘာတအ် စသီုဖအိုတ်ရောင်။ ပ္ဍဲဘာဂှ် တၞံသတ်ဆုဂၠိုင်ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ပြဟ်စှ်ေကၠုင် ဇကုဆဵုမ္ဂးလေဝ် ဇကုစဟွံဂွံ ဒးကၠုင်စွံလဝ် ဒၞာဲညးစၟတ်သမ္တီလဝ်ဂှ် ဖအိုတ်ရ။ ဇၟာပ်တ္ၚဲ အတိုင်လၟိဟ်မၞိဟ်မနွံ ဍောတ်ဇၞော် ဟွံရုဲ ညးကဵု ဂအုမ်စွံလဝ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ ကရဴလဝ်စး၊ မၞိဟ်မွဲ စၞောန်ဂအုမ်သတ်ဆုတအ်တုဲ မၞိဟ်ကရဴစးဂှ် ကော်ယၟု မၞိဟ်ဂှ်မ္ဂး မၞိဟ်ဂှ် ဂွံဂအုမ်ဂှ်ရ။
ညးသၟာန်အဲ မုပဒၟံင် အဏအ်ရော။ "အဲကၠုင် ဓဇိမ်စအဒါ"။ "ဓဇိမ်စအဒါ" ကျာ်ဇၞော် ကလေင်ဟီု၊ "ကျာ်" အဲကလေင်သှ်။ "ဗှ်ေကဵုညးဂှ်" "အဲဍိက်ညးမွဲဓဝ်ရ ကျာ်" "ဣလဵုအဒါဂှ်" "အဲဍိက်ဖေက်ကျာ်ဇၞော်တုဲ အဲဍိက် ကၠဟ်ဖျေဟ်ၜဳ သီုဖအိုတ်ရ ကျာ်" "အလဵုဗှ်ေဂွံအဒါဂှ်ရော။" "နူတ္ၚဲဏအ် အဲဍိက်ကၠဟ်ဝေင် ဒးအာအဒါမွဲတုဲ အဲဍိက်ဂိုဟ်တုဲ အဲဍိက် ချပ်စၞးဒးကၠဟ်ထောအ် အတိုင်ဏအ် ဓဇိမ်စခိုဟ်တုဲ အဲဍိက်ကၠုင်ဓဇိမ်စရ"
ကျာ်ဇၞော် ကော်ပ္တိုန်ဏာအဲဘာရ။ ဟီုဍာံဍာံ အဲထေင်ကေတ် နကဵုနဲလဵုလေဝ် ကျာ်ဇၞော်ဟွံပတှ်ေ နကဵုအဲ ညးမွဲဓဝ် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံဒမၠု ဂွံအာကၠောန်ဒၟံင် အဒါ ပ္ဍဲကဵု ဇြပ်ဂှ်။ ဆဂး ညးဟွံဆက်စၟဳစၟတ်။ ညးဂွံတက်အဲဂှ် လ္ပဟီုဏီရ နကဵုအရေဝ် ဂဟုက်မွဲပါင်ကီု ညးဟွံဟီု ကဵုအဲရ။ ညးဟီု အာတိက်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ချပ်ဗီုလဵု မုဟိုတ် ညးဟွံတက် ညးဟွံဂဟုက်အဲဂှ် ညးတၞဟ်တအ် ကၠိုဟ်ကေတ် ဟွံမာန်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ အဲထေင်ကေတ် ကျာ်ဇၞော် ဟွံပတှ်ေ အဲမွဲဓဝ်၊ ထပိုယ်ဇၞော်မွဲမွဲ သ္ဒးနွံ သ္ဒးပါ ကရောမ်အဲရ။
ဝါဂၠိင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠိင်
ဘာဝါဂၠိင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဂၠိင်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ဝိလာသ (ဓမ္မကထိက)
ပရေင်ပကင်ရင် ကေုာံ စရိတ်
ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ပုထုဇန် မွဲရတှ်ေ ညံင်ရဴမိမတအ် ဆာန်ကောန် ဟွံဓဝ်ယာ၊ ဆာန် ဟွံတုပ်ကီု ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ဆာန်ကွး ဟွံဓဝ်ယာ နွံကီုရ။ နကဵု သၞောတ်ဝ်မ္ဂး ၜိုန်ရ ဖျေဟ်ရပ်စပ် ဗွဲမဓဝ်ယာ တုပ်သၟဟ် ဂွံကီုလေဝ်၊ နကဵု စိုတ်စေတနာ သဒ္ဓါဏအ်ဂှ် ဂွံစွံဓဝ်ယာ တုပ်သၟဟ် ဒှ်ဟွံမာန်ရ။ ကောန်ထပိုယ်ဃောသိတ ဇာတိကွာန်ကအ်ဒုန်မြင်ဂှ် ဒှ်ကောန်ကွးဇိုင်သဂြဳညးရ။ အဲ ကဵု ထပိုယ်ဝိမလ (ဗွဲကြဴ ညးဂမၠိုင်ကော်စ နာဲဝိ၊ နာဲရှ်မန်) ဂှ် ညးဆာန်ဂၠိုင် ဟီုဂွံရ။ ပိုယ်ညးၜါလေဝ် ဒှ်ရဲခိုဟ် ညးသကအ်ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။
ဝါဂၠိင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠိင်
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၆ ဇကု ထပိုယ် ၁၉ ဇကု။
ဝိလာသ (ဓမ္မကထိက)
ပရေင်ပကင်ရင် ကေုာံ စရိတ်
ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ဒှ်ဂကောံဂိုဏ် ဘာလွဳမာန်ထဝ်ရ။ ဘာလွဳမာန်ထဝ် ကဵု ဘာထံင်ကှ်ေ အာကၠုင် ကၠောအ်ဍ ရေင်သကအ် ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ကြဴနူ ကျာ်ဇၞော် ဒှ်ကျာ်ဇၞော်တုဲ ဂွံမွဲၜါသၞာံဂှ် ပဋိပက္ခဇၞော်ဇၞော် က္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ ပဋိပက္ခဂှ် ဂွံက္တဵုဒှ်ကၠုင် မုဟိုတ်ဗီုလဵုရောဂှ် နကဵုအဲ အခိင်ဂှ် အာယုက်ဍောတ်ဒၟံင်တုဲ တီကၠိုဟ်ကေတ် ဟွံမာန်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသ အခိင်ညးဒှ် ဘဝခမဳသၟတ်တေအ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကၠောန်ကၠုင်လဝ် ပရေင်လိက်ပတ်မန် ပရေင်ဂကူမန် မွဲစွံ ကုကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ ကျာ်ဇၞော်အိန္ဒကတအ်နူကဵုဂှ် မွဲအဆက်ရ ညးဂွံစိုပ်ကၠုင် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်။ အခိင်ဂှ် အဲဍောတ်ဒၟံင် ညးတအ် တက်ကျာ ဇကုဂွံမိင်ဒၟံင်ညိညမ္ဂး ဂကောံကျာ်ဇၞော်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကွာန်ကၟာဝက်ဂှ် ဒှ်အမှုအရာ မဆေင်ကဵု ကျာ်တၟအ် ကျာ်ဇြာ၊ ဗၠေတ်ကဵု ကျာ်ဇၞော်ကေတုသာရ ဘာကၠအ်ပၞဟ်၊ ဍုင်မုဟ်ဍုင် ညးမဒှ် ဂကောံသံဃနာယက။ ဟိုတ်နူ ကျာ်ဇၞော်ကေတုသာရ ကေင်ဒှ်လဝ် အစာညးတအ် ညးဟွံမိက်ပါတုဲ ဒးဒုင်တးပါဲနူကဵု ဂကောံဘာတအ်ဂှ်ဟာ၊ အဲဟွံတီ ကၠးကၠးရ။ ညးလ္ၚဵုဟီုဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံဂိုဏ်ဂှ် ညးဒှ် မၞိဟ်ဝှ်ဇၞော်အိုတ်တုဲ ယဝ်ရ အစာတၠဘာလွဳမာန်ထဝ် ပဝ်အာတုဲမ္ဂး ညးဒှ် အစာတၠဂိုဏ်ဂှ်ရ။ ရဲကၟာဝက်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ အစောဲကွာန် အစောဲဒေသဇၞော်တုဲ ဟွံမိက်ကဵုညး ဒှ်အစာတၠ ဗီုဏအ်လေဝ် ဟီုနွံရ။ ကိစ္စဏအ် စဵုကဵု ဒှ်အမှုအရာ ကျာ်ဇၞော် ဒးဒုင်စၟဳစၟတ် ပ္ဍဲသံဃနာယကဏီဂးရ။ ဆဂး အမှုဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဂွံဇၞးအာပေင်ပေင် ဟီုလဝ်ရ။ အရာအဲသမ္တီဒးခိုဟ်ခိုဟ်ဂှ် နူကဵု ဂကောံကျာ်ဇၞော်ဘာတၞဟ်တအ်ဂှ် ပ္ကောံမၞိဟ်တုဲ သွက်ဂွံထဍေင်ပ္တိတ်ထောအ်ညး နူကွာန်ကၟာဝက်ဂှ်ရ။ ဘပဠကၠုင် နကဵု ဒြဟတ်ရဲကွာန် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ဂှ် ကၠုင်ထဍေင်ပ္တိတ်ထောအ် ကျာ်ဇၞော် နူကွာန်ကၟာဝက်ရောင်ဂးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒါယကာဘာ နူဘာထံင်ကှ်ေ ဟိုတ်နူ ဟွံကိတ်ညဳ ကုကျာ်ဇၞော်တုဲ ပါ်တိတ်အာ နူဘာထံင်ကှ်ေလဝ်နွံ၊ ဒါယကာ မလျိုင်ဇြိုင်သ္ဍိုက်ညးတုဲ နွံပၟိက်ညး ဆက်တန်တဴ ပအာကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေဂှ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲပါင်မုက်ဘာဂှ် ကၟာတ်လဝ် ကသေအ် နကဵု ဇုက်ဇရိဟ်ဇၞော်ဇၞော်၊ တုဲပၠန် ချူလဝ် လိက် နကဵု ဘာသာမန် ဘာသာဗၟာ "မၞိဟ်ဟွံမဲအခေါင် လုပ်ဘာ ဟွံဂွံ" တုဲပၠန် ဒါယကာ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် သီုတ္ၚဲ သီုဗတံ ကောံတိက်မင်ဒၟံင် ပ္ဍဲဘာရ။ ဆဂး ကိစ္စဂှ် ညိင်သ္ၚိတ်ဇြ တုဲအာ အတိုင်ဂှ်ရ။ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်လေဝ် နကဵု မွဲဘာ မွဲဂိုဏ် ညးမွဲဓဝ် တန်တဴအာ ဗွဲတၞဟ်ခြာ ကုဘာတၞဟ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ကမၠောန်ပရေင်သာသနာ ပ္ဍဲကၟာဝက် သီုဖအိုတ် ဗီုကဵု လံင်ဗဗေင်ဇၞော် မဒှ်သဘင်လံင်ဗဗေင်သ္ၚု လကျာ်လၟိဟ်ဗဒါဲလ္ၚီ၊ နိမန်နင် နူကဵု ခမဳသင် ဘာဍုင်ကွာန်တၞဟ်တၞဟ် ခမဳသင်မန်ကီု သီုကဵု ခမဳသင်ဗၟာ ခမဳသင်ကရေင်ဂှ်လေဝ် ဟွံနိမန် ဘာထံင်ကှ်ေရ။ နကဵု ဒါယကာ ဘာထံင်ကှ်ေ ကၠောန်သဘင်လံင်ဗဗေင်ဇၞော် ပ္ဍဲအရှာံဘာဇကု ကေင်ဒှ်လဝ် နွံကီုရ။ တုဲပၠန် သဘင်ဖ္ဍောတ်ပဌာန်၊ သဘင်သွဟ်လိက်၊ သီုကဵု ကမၠောန်ဇၞော်မောဝ်ကျာ်တၟအ် ကျာ်ဇြာတအ်ဂှ် ဟွံဂွံပါလုပ်ကၠောန်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ကမၠောန်ဂကူ ဗီုကဵု ဗတောန်လိက်မန် ဥတုကညင်တအ်လေဝ် ဟွံဂွံပါလုပ်တုဲ နကဵု နဲကဲဇကု ဗီုပြင်ဇကုမွဲဟေင် ဗ္တောန်ကၠုင် လိက်မန်ဥတုကညင် ပ္ဍဲဘာဇကုကဵုဇကုရ။
ဝါဂၠိင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠိင်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၃၊ ဝှ် ၂၃။
ဝိလာသ (ဓမ္မကထိက)
ပရေင်ပကင်ရင် ကေုာံ စရိတ်
ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသဝွံ ပ္ဍဲကဵု ကွာန်ကၟာဝက်ဂှ် ၜိုန်ရ ဟွံဂွံဒုင်နိမန်ကီုလေဝ် ညးဒှ် အစာဓရ်ဒယှ်မွဲဇကုတုဲ ယဝ်ရညးဒုင်တဲမ္ဂး ဇၟာပ်တ္ၚဲသဳလ် ညးဒးနိမန် သွက်ဂွံအာတွဟ်ဓဝ် ပ္ဍဲကွာန်တၞဟ်ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲတ္ၚဲသဳလ် ကိစ္စဇၞော်ဇၞော်တအ်မ္ဂး ညးမံင် ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေ သွက်ဂွံတွဟ်ဓရ် ပ္ဍဲဘာဇကုရ။
ဝါဂၠိင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠိင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဝိလာသ (ဓမ္မကထိက)
ပရေင်ပကင်ရင် ကေုာံ စရိတ်
မုဟိုတ် ဒါယကာဘာတအ် မဂွံပါ်တိတ်ဒၟံင် နူကဵုဘာထံင်ကှ်ေ မွဲက္ဍိုပ်တုဲ မွဲက္ဍိုပ်ဂှ် နကဵုအဲ ဟွံတီကေတ် သီုဖအိုတ်ရ။ ကာလလဆောဝ် ဟိုတ်နူကၠိုဟ်ဗၠေတ် ကံက်အဓိပ္ပါယ်ဗၠေတ်လေဝ် ဒှ်မာန်ကီုရ။ မိအံက်ပိုယ်ဂှ် ညးသွံဒၟံင်ဖျာ၊ တၞံကၟဟ် သၞာဲဍုင် မတိုန်ဒၟံင် ပ္ဍဲဘာဂှ် ညးမကၠောန်ဒၟံင်ဝေယျာဝစ္စ ပ္ဍဲဘာလၟိုန် မိကောန်မေဝ်ဂှ် ညးပိုတ်တုဲ ကၠောန်လဝ်ကၟဟ်။ ညးကဵု မိအံက်ပိုယ်သွံ၊ လှုဲဂွံ သီုဖအိုတ်ဂှ် ကဵုမိကောန်မေဝ် မညးပ္စိန်ဒၟံင် ပိဏ္ဍပါတ် ပ္ဍဲဘာဂှ်ရ။ သွက်ပုင်ဝိုင်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး နကဵု မိကောန်မေဝ် ဍုန်ဒၟံင်ကဵု သွတၟေင်တၟေင် သွခိုဟ်ခိုဟ် ရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲရ။ နကဵု ကျာ်ဇၞော်လေဝ် ၜိုတ်ဇကုပပြဘိုက်တုဲ၊ ခမဳတၞဟ် ပပြဘိုက်တုဲမ္ဂး သွခိုဟ် သွတၟေင်ဂှ် မလေပ် ကဵုဏာ ဝိုင်ပုင် ကောန်ထပိုယ် ကောန်နာဲတအ်ရ။ နကဵု ကျာ်ဇၞော်ဆဵု မိအံက်ပိုယ် ကေတ်ဏာ ကၟဟ် နူဘာတုဲ သီုဟွံသၟာန်ဇာန်မွဲသာ် ညးထေင်ကေတ် မိအံက်ပိုယ်ဂှ် ကူသွံ ရာန်ကေတ်င္ၚုဟ်တန်တန် နူဘာတုဲ အာသွံပ္ဍဲဖျာ စပရဲရ။ စၞးမသၟာန်ဇာန်ဂှ် ဟီုစုတ် လတူပၞင် ပ္ဍဲအခိင်တွဟ်ဓရ်ရ။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ပိုယ် မိအံက်ပိုယ် အပါပိုယ် ထေဲအိုတ်အစောန်ရ။ နကဵု အပါပိုယ် ညးလုပ်အာ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်တုဲ ညးဟီု ကဵုကျာ်ဇၞော်။ ဒဒှ်ရ မိအံက်ပိုယ် ကူသွံစ ကၟဟ် နူဘာ ဟွံသေင်၊ ဗိုင်သွံကဵု လှုဲၜိုတ်ဂွံ သီုဖအိုတ်ဂှ် ကဵုမိကောန်မေဝ်ဖအိုတ်ရ။ လှုဲတအ်ဂှ် ဂွံဒှ် ခရိတ်ကၠေင်မြေက် သၞေဝ် ပ္ဍဲဖဴရ။ အပါပိုယ် ညးဟီုကဵုအဲ ယဝ်ရ ညးဟွံရံင်မုက်ပိုယ်တှ်ေ ညးတအ် အာဟွံစှ်ေရ ဘာထံင်ကှ်ေဂှ်။
အရာတၟေင် မနွံ ပ္ဍဲကျာ်ဇၞော်မွဲပၠန်ဂှ် ကဝါ်မွဲမွဲတုဲ ဒုင်ဒါန်သြန် ပ္ဍဲအကြာကွာန်ဂှ် ညးဟွံဒုင်တဲ ညးဟွံကဵုဒြဟတ်ရ။ ပ္ဍဲကွာန်ကၟာဝက်ပိုယ် အခိင်ကၠာတေအ် ကဝါ်သ္ၚာလလးကထိုန် ဟီုဂှ် အခိုက်ဟွံမဲဏီရ။ နကဵု ကျာ်ဇၞော် မိက်ဂွံကၠောန် ကဝါ်သ္ၚာလလးကထိုန် ပ္ဍဲအရာပ်ထံင်ကှ်ေဂှ်ရ။ ဒါယကာမွဲဂှ် ကၠုင်ဟီု ညးတၞဟ်ဟီုစ မိက်ဂွံဂွံလှုဲတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ပ္တိုန် အခိုက်တၟိရ။ ကျာ်ဇၞော်ဟီု ဒၞာဲမၞိဟ်တအ် မဂွံစုတ်ကဵုဒါန် ဗီုကဵု ဗဗေင်တအ်ဂှ် ညးဟွံကဵုစုတ် ပ္ဍဲကဝါ်ဂှ်ရ။
သၞာံ ၁၉၈၈ ဂှ် အဲ ကဵု ထပိုယ်ဝိမလ ညးၜါ အာတ်ကျာ်ဇၞော် သွက်ဂွံအာကတ်လိက် ပ္ဍဲဘာလဒေါဝ်ဍုင် ဍုင်ဇြပ်ဗုရ။ နကဵုကျာ်ဇၞော် ကတ်လိက်ပရိယတ်ဂှ် ညးဟွံမိက်ကဵုဒြဟတ်ရ။ အဲထေင်ကေတ် နကဵုလညာတ်ညးမ္ဂး ပရေင်ကၠိုဟ် ဓဝ်ကျာ်ဇေတ်ဇေတ်ဂှ် ဗ္တောန်ကေတ် နကဵုနဲကဲဂှ် က္လိဂွံမာန် ညးဟွံစှ်ေစိုတ် ဒှ်မာန်ရ။ နကဵုညးမ္ဂး ညးမိက်ဂွံကဵု ဗှ်လိက်မ္ၚး သီုကဵု လိက်ဒဿနဘဝ လိက်ကျာ်တအ် ဂၠိုင်ဂၠိုင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေဂှ်မ္ဂး လိက်ကောန်င္ၚာ် လိက်မၞိဟ်ဇၞော် လိက်လၟေင်နာနာသာ် သီုကဵု လိက်ပရိုင်တအ်ဂှ် ညးဒုင်လဝ် သီုဖအိုတ်တုဲ ညးကဵုပိုယ်တအ်ဗှ်ရ။ ဆဂး ပိုယ်တအ် ဟွံကလင်အရေဝ်ညး ပိုယ်တအ်ညးၜါ အာကတ်လိက်အတေင်ရ။
လညာတ်လပါ်ဓရ် ကေုာံ ပရေင်ဘဝ
ကာလပိုယ်ဍောတ်ဍောတ် အခိင်မဒှ်ထပိုယ်တၟိတၟိတေအ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် ညးလဴထ္ၜး ညးပၟဝ်ဒၟံင် ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ် နကဵု အဓိဋ္ဌာန်နွံနွံရ။ သီုညးကေင် ဗ္တောန်ကဵုပိုယ် နဲကဲဂွံပၟဝ် ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ကီုရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ညးသီုပတှ်ေဒၟံင် ဗီုကဵု မဗဒါတအ်တုဲ ညး ကဵု တၠဂုဏ်အစာမွဲဇကု တံင်ဒၟံင် သီုဓမုင်ဏီရ။ ညးကြာတ်ဒၟံင် မဗဒါညး သၟဝ်ဘာ ပိုယ်တအ် ကၠတ်ကျောဝ် နူလတူဘာ။ ဗွဲကြဴဏအ် တၠဂုဏ်အစာဂှ် ပြံင်အာပကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲဘာကၟာၜါတုဲ ကမၠောန်ဓဇက်ဓမုက်ဂှ် ကၠေအ်အာရ။ ဟိုတ်နူအသိင်ဗှ်လိက် အသိင်ဗ္စာရဏာညးခိုဟ် ဒှ်မာန်ရောင် ဗွဲကြဴဏအ် လညာတ်ဒဿန လပါ်ဓရ်ကီု သီုကဵု ဒဿနပရေင်ဘဝဂှ် ပြံင်လှာဲတၞဟ်ခြာအာ ဗွဲမဂၠိုင်လောန်ရ။
စပ်ကဵု ဒဿနဘဝမ္ဂး ညးကေင်ဟီုလဝ် သီုစၞောန်ထ္ၜးကဵု ပိုဒ်လိက် နူပါဠိ "ယဝ်ရ ကမ်အတိက်နွံမ္ဂး ကမ်အတိက်ဂှ် အသိင်ကဵုဖဵု ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ပ္တန်ပဋိသန္ဓိ မွဲဆန်ခဏဂှ်ဟေင်ရ။ သၟေဟ်နူဂှ်မ္ဂး ကမ်နူကဵုဘဝဏအ် ကေုာံ ပွဳပွူပ္ဍဲဘဝဏအ်ဟေင်ရ။ ယဝ်ရကမ်အတိက် ကဵုဖဵု လပါ်ပရေအ်မ္ဂး မၞိဟ်ဂှ် ဍိုန်နူဂဝ်၊ ဠဴနူဂဝ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး က္ဍဟ်ဟွံပေင် နူဂဝ် က္တဵုဒှ်ရ။ သွက်မၞိဟ် ဟွံဍိုန်နူဂဝ် ဟွံဠဴနူဂဝ် ဟွံကြအ်နူဂဝ်တအ်မ္ဂး ကမ်အတိက်ကဵုလဝ်ဖိုလ် ခိုဟ်ခိုဟ်တုဲတုဲဖအိုတ်ရ။" လညာတ်ဒဿနဏအ်ဂှ် ပကဵု ညး ဒၞာဲလ္ၚဵု လညာတ်ဂွံတၞဟ်ခြာ ချပ်တၞဟ်ခြာ နူကဵု မၞိဟ်မပတှ်ေကမ်အတိက်တအ်ရ။ လညာတ်ညးမ္ဂး မၞိဟ်မပတှ်ေကမ်အတိက် ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဒၞာဲဂှ် ဒှ်အရာ သွက်ဂွံပရေစိုတ်မွဲဟေင်တုဲ ဒှ်အရာ ဓဝ်ဍာံ ဟွံသေင်ရ။ ကျာ်ဇၞော် ကေင်ဟီုဒၟံင်ကဵုပိုယ် ဂၠိုင်ကဵုအလန်ဂှ် သွက်မၞိိဟ်တအ် ဂွံဒ္ဂေတ် ဂွံမံင်ခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ အစာဘာသာတအ် "ဘကဵုနရက် လှေအ်ကဵုဍုင်သွဝ်"။ အရာဟွံခိုဟ်ဂှ် အစာဘာသာတအ် စကာ အရာမဘကဵုနရက် လှေအ်ကဵုဍုင်သွဝ် ဂှ်တုဲ ဖန်သွက် ဂုဏ်ဖိုလ်ဇကု ဗွဲမလောန်ကာဲရ။
စပ်ကဵု ဒဿန မဆေင်ကဵုကျာ်ပၠန် နကဵု လညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ် ညးမဟီုလဝ်ဂှ် ညးမိက်ဂွံကဵု ကၠိုဟ် လက္သန်ကျာ်ဒစိတ်၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် မၞိဟ်လဵုမွဲဟွံဟီု ယဝ်ရဍိုက်ပေင်တဴ ကုလက္သန်ဒစိတ်သာ် ညးမဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ဂှ်မ္ဂး ပူဂိုလ်ဂှ် အရာဂှ် ကျာ် ပိုယ်ကော်စဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ဂှ် စၞးမကဵု ဗှ်ဖ္ဍောတ်ပၟဝ်ဒၟံင်ဂှ် ညံင်ဂွံကၠိုဟ်အဓိိပ္ပါယ်ဂှ် လ္ၚတ်တုဲ နဒဒှ် ပၞောန်ဗ္ၜတ်မွဲ စကာတုဲ ဣလဵုဒှ်ကျာ် ဣလဵု ဟွံဒှ်ကျာ်ဂှ် ညးမိက်ဂွံကဵုလ္ၚတ်ရ။ ပၞောဝ်ကဵု ဂုဏ်ကျာ်ဒစိတ်ဂှ် "အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒဒှ်မနွံကဵု လက္သန် မဟီုတွဟ် ဒၠောအ်ဗ္တောန် ကုညးဂမၠိုင်မာန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် မလေပ် ထံက်ထ္ၜးဟီုဂးဂၠိုင်ရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး မၞိဟ်တအ်ဂှ် ပ္တိတ်ဒြဟတ် ပ္တန်ဒၟံင် ရုပ်ကျာ်ဇၞော်ဇၞော်ဍောတ်ဍောတ်ဂှ် ၜိုန်ရ ပိုယ်တအ် ကော်ကျာ်ကီုလေဝ် ရုပ်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ မဟီုဒၠောအ်ဗ္တောန် ကဵုကောန်မၞိဟ်တအ် ဟွံမာန်တုဲ ကျာ်ဂှ် ညးဟွံမိက်စၟတ်သမ္တီပေင်ပေင်ရ။ ပဋိမာရုပ်တအ်ဂှ် ဒှ်ဆအယာံမာတ် မပကဵု နဒဒှ် သင်္ကေတ မၞိဟ်တအ် ညာတ်ဒးမ္ဂး ညံင်ဂွံချပ်ဂွံ ဂၠံင်ဓရ်ညးမတွဟ်လေဝ်ဂှ်ဟေင်ရ။ ဂၠိုင်နူဂှ် နကဵု ကျာ်ဇၞော် ဟွံညာတ်ကေတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပွမဒက်ပ္တန်လဝ် ကျာ်မပေင်ဒၟံင်ဒဵု မပေင်ဒၟံင်ဂၠံင်တအ်ဂှ် ဒှ် အမှိက်အမှောန်ဘာသာ ကျာ်ဇၞော်ကေင်ဟီုလဝ် ကုပိုယ်ဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ။ ဟိုတ်နူ ဒဿနညး မနွံသာ်ဏအ်တုဲ ပွမပူဇဴပၟတ်ပၞာင်သ္ဍဴ၊ ပုင်သၟုတ်တအ်ဂှ် ဒှ်အရာအခိုက်ကၞာ အခိုက်အလိုက် မွဲဟေင် ကၠောန်ထေက်တုဲ ဒးစွံအရီု ဒးပ္တိတ်ဒြဟတ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော် ဟွံကေင် ဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ် ပိုယ်ရ။
စပ်ကဵု ဒဿန မဆေင်ကဵု ဓရ်မ္ဂး ကျာ်ဇၞော် မလေပ်ဖ္ဍောတ်ထ္ၜးကဵု ကဗျလင်္ကာ ညးမဇန်လဝ် ယၟုကဗျ "ဓဝ်မ္ဂးဂှ်" ရ။ လင်္ကာဂှ်
သ္ဘဴဍေဟ်ကဵုဍေဟ် ပ္ကင်ရင်ကွေဟ် ကော်ဂး ဓဝ်ရနာဲ၊ ခိုဟ်ပရေအ်ၜါဆာဲ ဗ္ဒာဲကဵုဟိုတ် က္တဵုဒှ်အိုတ်ရနာဲ၊ ခိုဟ်ဂှ်ကုသိုလ် ဖဵုဍေဟ်ပြဲ ပ္ဍဲခန္ဓနာဲရောင်၊ ပရေအ်အကုသဵု ဖဵုဍေဟ်ယုတ် ထ္ၜုတ်ခန္ဓနာဲရောင်၊ ဟိုတ်ဖဵုၜါဂှ် က္တဵုဒှ်ပြဲ ပ္ဍဲခန္ဓနာဲရောင်၊ မိက်ဂွံတီသောင် ဍောင်ဓဝ်သ္တိ စွံလဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိညိ။
အဓိပ္ပါယ် ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ် ဓဝ်ဟီုမ္ဂးဂှ် နွံဒၟံင် သဘဴဍေဟ်ကဵုဍေဟ်၊ ခိုဟ်ကီု ပရေအ်ကီု ပဟိုတ်နူကဵု ဟိုတ်မွဲမွဲတုဲ ဍေဟ်က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲခန္ဓဇကုရ။ အရာမပကဵု ညံင်မၞးဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် က္တဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲခန္ဓမၞးမ္ဂး မၞးဒှ်ကုသိုလ်၊ အရာမပကဵု ညံင်မၞးဂွံဒုင်စသိုင်ပရေအ်မ္ဂး မၞးဒှ်အကုသိုလ်ရ။ မၞးဒှ်ကုသိုလ်ကီု မၞးဒှ် အကုသိုလ်ကီု တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဆန္ဒနာဲဟေင်ရ။ ညံင်ဂွံတီ အရာမကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲခန္ဓဇကုဂှ် မၞးဒးမံင် နကဵုသတိ၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဓဝ်သတိမွဲဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲဇကုဇကုလၟိုန်ကာလညိ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် လညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ပိုယ်ဂွံဒှ်ကုသိုလ်ကီု ပိုယ်ဂွံဒှ် အကုသိုလ်ကီု အရာတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲပိုယ်ဟေင်ရ။ စပ်ကဵု ဓဝ်တုဲ အရာညးမလေပ်ဟီုဒၠောအ်ဗ္တောန် ကုပိုယ်ဂၠိုင်ကဵုအလန် နွံမွဲပၠန်ဂှ် သမ္မပ္ပဋ္ဌာန် ၄ သာ်ဂှ်ရ။ သမ္မပ္ပဋ္ဌာန် ၄ ဂှ် ညးဇန်လဝ် နကဵုကဗျ
ဓဝ်အကုသိုလ် က္တဵုဒှ်တုဲ သ္ၚဳလလံပါဲကၠာ သ္ပလွဳပြာ အကုသဵုဂှ် ဟွံက္တဵုဒှ် ညံင်ဟွံက္တဵုဒှ် ပြဟ်လွဳပြာ ကုသဵုမွဲဂှ် ဟွံက္တဵုဒှ် တၞဟ်နက္တဵုဒှ် ပြဟ်လွဳပြာ က္တဵုဒှ်တုဲဂှ် သှ်ပ္တဴကၠာ ညံင်ဇၞော်မောဝ်အာ သ္ပလွဳပြာ
ဟီုဂၠေအ်ဂၠေအ်မ္ဂး စိုတ်ဟွံခိုဟ် က္တဵုဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ညံင်ဟွံဂွံက္တဵုဒှ်ပၠန် ဝေင်ပါဲ၊ စိုတ်ခိုဟ် က္တဵုဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ညံင်ဂွံက္တဵုဒှ်ပၠန် ဆက်လွဳပရာ။ ဟီုကၠးကၠးမ္ဂး မံင်တန်တဴ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက်စိုတ် (mental health) ရ။
ဒုင်သဇိုင် ကုလညာတ်ဒဿန လတူကျာ် ကေုာံ ဓဝ် (ကုသိုလ် အကုသိုလ်) ပြဲ၊ ပရေအ် ဗွဲလတူဝွံတုဲ နကဵု လညာတ်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာလဵု၊ ပ္ဍဲပူဂိုလ်လဵုလေဝ် ပြဲဒၟံင်တွဵု၊ ယုတ်ပရေအ်ဒၟံင်တွဵု ဟွံမဲ၊ တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဆန်ခဏ စိုတ်ပူဂိုလ်ဂှ် မကတဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။ ယဝ်ရမၞိဟ်မွဲ စိုတ်ကုသိုလ် (စိုတ်ခိုဟ် က္တဵုဒှ်ဒၟံင်မ္ဂး) ပ္ဍဲဆန်ခဏဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ပရဲ ဒှ်ပူဂိုလ်ပရဲ ဒှ်ပူဂိုလ်ကုသိုလ်ရ။ ပ္ဍဲဆန်ခဏ စိုတ်အကုသိုလ် (စိုတ်ဟွံခိုဟ်၊ စိုတ်ပရေအ်ပရေအ်) က္တဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲပူဂိုလ်ဂှ်မ္ဂး ပူဂိုလ်ဂှ် ညးလဵုဟွံဟီု ကယျိုင်လဵုလတက်လတက် ဒၞာဲလဵုတန်တဴတန်တဴ ဟွံဒှ် မၞိဟ်ခိုဟ်ခိုဟ် မၞိဟ်ပြဲပြဲရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု အလဵုဇကုကျာ်ဇၞော်လေဝ် ပြဲနူညးတၞဟ် ဇၟာပ်အခိင် ဇၟာပ်အခါဂှ် ညးဟွံဒုင်ကေတ်လဝ်ရ။
အရာလတူတအ်ဂှ် ညးသရောပ်တုဲ ညးဇန်လဝ် ကဗျ မွဲပိုဒ် ညးကဵုလဝ် ယၟုကဗျဂှ် ကျာ်ပညပ်၊ ကျာ်ပရမတ်၊ မတ်ဖျုန် မတ်ညာဏ်)
ကျာ်မ္ဂးကျာ် ပသာ်ဂွံဆဵု ဒးဗဵုလ္ၚောဝ်နညာဏ် ဓဝ်မ္ဂးဓဝ် ဓဝ်ဍာံဂှ် ဒးရုဲစှ်နညာဏ် သင်မ္ဂးသင် ဂွံကၠိုဟ်ခၠင် ဒးစင်ခြင်နညာဏ် ဂလာန်မ္ဂးဂလာန် ဂလာန်ဍာံဂှ် ဒးရုဲစှ်နညာဏ် မၞိဟ်မ္ဂးမၞိဟ် မၞိဟ်ဍိုက်ပေင် နွံဂ္ၚေင်သုတညာဏ် မၞိဟ်ဍိုက်ပေင်ကွေဟ် ရုဲစှ်ဒး ဗၠးဒဒိုက်ဂွံတသိုက်မာန်။
သရောပ်တုဲ အဓိပ္ပါယ်ကဗျညးဂှ် ယဝ်ရဟီုမ္ဂး မၞိဟ်မွဲ ဂွံဟီုမၞိဟ်ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင်ဂှ် သ္ဒးဒှ် မၞိဟ်မနွံကဵု အစောန်စရာဲ မသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ပါ်ပါဲ နကဵုညာဏ်ရောင်။ ပိုယ်နွံကဵုညာဏ်ဟေင် ပိုယ်ဆဵုကျာ်ပရမတ်မာန်၊ ပိုယ်ဆဵုဓဝ်ပရမတ်မာန်၊ ပိုယ်ဆဵုသင်ပရမတ်မာန် တုဲပၠန် ပိုယ်ဂွံဗၠး နူဒဒိုက်တုဲ ပိုယ်ဂွံ တသိုက်မာန်ရ။ ယဝ်ရ ပိုယ် ဟွံမဲကဵု အစောန်စရာဲ မသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ပါ်ပါဲ နကဵုညာဏ်မ္ဂး ပိုယ်ဂှ် ဒးဒုင်ဗဂေတ်စ ညးတၞဟ်၊ အတိုင်ညးတၞဟ်မဟီု ပိုယ်ဒးကၠင်ဗက်ဒၟံင် ညးတၞဟ်ဟီုကျာ် ပိုယ်ပကျာ်၊ ညးတၞဟ်ဟီုဓဝ် ပိုယ်ပဓဝ်၊ ပိုယ်စၟဳဒၟံင် ကုသိုလ် ကၠုင်ကဵုပိုယ် နူကဵု ဌာန်ညးတၞဟ် မွဲမွဲဒၞာဲရ။ ယဝ်ရ ပိုယ်ဒှ်ဒၟံင် ဗီုဏအ်မ္ဂး ပိုယ်ဂှ် မၞိဟ်မွဲ ဍိုက်ဍိုက်ပေင်ပေင် ပိုယ်ကော်စ ဟွံဂွံတုဲ ဆကျာ်ပညပ်၊ ဓရ်ပညပ်၊ သင်ပညပ်ရ ပိုယ်ဆဵုကေတ်မာန်။
ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် အရှာမ်ဇၞော်လှဲခိုဟ်ကွေဟ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ ကွာန်ကအ်ခပုင်တုဲ ဘာလကျာ် ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ခပုင် လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဂွိင်ဖေက် ဒါယကာညးတအ် ပြံင်တိုန်ဘာညးရ။ ပ္ဍဲသဘင်ဓဝ် ကျာ်ဘင်ဍင်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်တွဟ်ဓရ်တုဲ အကြာဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဟီု ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် ညးဟွံဒုင်တဲ ဒါယကာ။ ဘာဂှ်သ္ဒးဒှ် ဘာမဟွံမဲကုဒါယကာမွဲရောင်။ ဆဂး ယဝ်ရ ဇကုသဒ္ဓါနွံ မိက်ဂွံ ပလံင် ပိဏ္ဍပါတ်ကဵုခမဳသင်တအ်မ္ဂး ကၠုင်ပလံင်ဂွံ၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် မိက်ဂွံ သဳကၠဳပရေင်ဓရ် မိက်ဂွံဓရီုကျာ ပရေင်ဓရ်မ္ဂး ညးလဵုမွဲဟွံဟီု ပြာပ်အာ သဳကၠဳဂွံ အခိင်ဟွံရုဲရ။ မၞိဟ်ဟွံကၠိုဟ် အဓိပ္ပါယ်အရေဝ်ညးမဟီုဂှ်မ္ဂး မလေပ်ဟီုဂး မုလကျာ်ရော ဟွံဒုင်တဲ ဒါယကာ။ မုဘာရော ဘာဟွံမဲကဵုဒါယကာ။ ဟီုဂးစ နွံကီုရ။
အရာပိုယ်မတီလဝ် လညာတ်ကျာ်ဇၞော် နွံမွဲဂှ် ဘဝလကျာ် ဒးဗ္ဒမံင်ကဵု ဒါယကာဂှ် ညးဟွံဒးဂၞပ်ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ညးမိက်ဂွံမံင် တန်တဴကေတ်ကေတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် ညးကဵု ဒေအ်ညး ဣစဳမျ ကဵု တြုဟ်တၠသ္ၚိဣစဳမျ တဵုသၞေဝ်။ အကြာဂှ် ကောန်နာဲတအ်လေဝ် ဗိုင်တဵုသၞေဝ်တုဲ သၞေဝ်မတိတ်ကၠုင် နူဘာဂှ် ညးကဵု ဣစဳမျသွံ။ ညးမိက်ဂွံတန်တဴ နကဵုနဲကဲဂှ်ရ။ နကဵုလကျာ်မွဲ ဟွံမဲကဵုကောန်ဇာတ်၊ ဟွံမဲကဵု ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂွံတန်တဴ ဍာ်ဇမၠိင် နကဵု နဲကဲဂှ် ဟွံလောဲရ။ ကောန်နာဲတအ်လေဝ် အာယုက်စိုပ် ဗီုညးကဵုညး လ္ၚဵုအာကတ်လိက်၊ လ္ၚဵုရာံတိတ်၊ တုဲပၠန် ဣစဳမျ ကဵု တၠသ္ၚိညးလေဝ် အာယုက်ဇၞော်ကၠုင် ကၠောန်ဟွံမာန်ရ။ ဟိုတ်နူ ညးဗ္တောန်လိက် ကုကောန်သင်တအ် ဟွံမာန်တုဲ ကောန်နာဲတၟိတၟိလေဝ် ဟွံစိုပ်ကၠုင်။ ကသပ်ညး နကဵု လကျာ် မံင်တန်တဴ ဗွဲမဗၠးၜးဂှ် ဟွံလောဲသွာရ။ ပ္ဍဲအရှာမ်ဘာဂှ် ဗွဲကြဴ စၞးသၞေဝ်ဂှ် တဵုလဝ် တၞံခၜိုတ်တုဲ ၜိုန်ရ ကောန်သင်တအ် ဟွံမဲကီုလေဝ် နကဵုလှုဲနူခၜိုတ်ဂှ် ညးဆက်တန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ် သၞာံတၟာလအ်မာန်ဏီရ။
နကဵုအဲလေဝ် ဇၟာပ်မကလေင်စိုပ် စဴဝေင်ဍုင်မန်မ္ဂး ညံင်ဂွံစိုပ် ဇရေင်ညးဂှ် အာဒဵုစိုပ်ရ။ ကာလအဲမစိုပ်အာ သၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဂှ် ကျာ်ဇၞော်မွဲဇကု ကဵု ကောန်ထပိုယ်မွဲဍောတ်၊ တုဲပၠန် တြုဟ်တၠသ္ၚိဣစဳမျ ရနွံပ္ဍဲဘာဂှ်။ ပ္ဍဲအရှာံဘာဂှ် ဗီုကိုပ်ကၠာတေအ် မနွံကဵု ကၠအ်သၞေဝ် တၞံပကဴနာနာ သာယာဒၟံင်ဂှ် ဒှ်အာ ဗီုကဵု ကၠအ်ခၜိုတ်၊ မၞိဟ်ခွာတ်ခၜိုတ် နွံမွဲသ္ၚိရ။ ကောန်ထပိုယ်ဍောတ်ဂှ်လေဝ် ညးကဵုလဝ်ယၟု ကောန်စေက် ဗီုညးမကော်လဝ်အဲ ကိုပ်ကၠာတေအ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ ၜိုတ်အဲမတီမ္ဂး ကောန်ထပိုယ် မဂွံယၟု ကောန်စေက် ပါဲနူအဲတုဲ ဗွဲကြဴဏအ် နွံတၟာဂလိုင်ရ။ ကျာ်ဇၞော်တန်တဴဒၟံင် နကဵုလှုဲ နူကဵု တၞံခၜိုတ်တအ်ဂှ်ရ။ ဟိန်မဟီုဂး လဴပူဒၟံင် ပရူနာနာ ကုကျာ်ဇၞော်ဂှ် အရေဝ်စိုပ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်လဴကဵုအဲမွဲရ။ ကောန်ကွးညး ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယ မနွံပိုန် ဘာထံင်ကှ်ေဂှ် ညာတ် ကျာ်ဇၞော်တၞဟ်တၞဟ်တအ် ကလိဂွံ တဆိပ်တြာ နူသၟိင်အလဵုအသဳ နာနာသာ်တုဲ နကဵု ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယလေဝ် မိက်ဂွံကဵု အစာဇကုဂွံ တဆိပ်တြာ မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရကီုတုဲ ပ္ကောံချူအတ္ထုပ္ပတ္တိ ကေုာံ လိက်ပတိုန်ဂလာန်ကီုရ။ ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယ ပ္ကောံချူတုဲအိုတ် တဆိပ်ထံက်ဂလာန် နူဂကောံသံဃနာယက လေဝ် ဍဵုလဝ်ကဵုတုဲအိုတ်။ ဆဂး ကျာ်ဇၞော် ညးဟွံကဵုအခေါင်ပတိုန်၊ ညးဟွံမဲပၟိက် တဆိပ်တြာ နူအလဵုအသဳရ။ ညးဟီု ညးလကျာ်ခမဳ ဓမ္မတာမွဲရ။ အခိင်ဂှ် အဲချပ်စိုပ်အာ လကျာ်ဇၞော် ဟွံမဲပၟိက် တဆိပ်တြာ နူသၟိင်တၠဟီုဂှ် အဲကေင်မိင် ကေင်ဆဵု ကျာ်ဇၞော်ဝိလာသဏအ်မွဲရ။ ၜိုတ်အဲမကေင်မိင်လဝ်မ္ဂး ဂွံဂွံ တဆိပ်တြာ နူသၟိင်အလဵုအသဳဂှ် ဒးထ္ပက်လှုဲ ဒးလိင်လကျာ်ဗၟာ ကဵုချူလိက်ပတိုန်ဂလာန် အိုတ်လှုဲသြန်ကဵု စှ်ောကိုဋ်မွဲတဲဂးရ။
ဇၟာပ်အဲ မကလေင်စိုပ် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်မ္ဂး စပ််ကဵု ဒဿနဘဝ လညာတ်လတူကျာ်၊ ဓဝ် ဗီုညးမဒုင်ကေတ်လဝ်ဂှ် ညးဟွံထေင် ပိုယ်တအ် ကၠိုဟ်ကေတ်လဝ်တုဲတုဲရတုဲ ညးဂစာန်လဴဒၟံင် အတိုင်ဂှ်ဖိုဟ်ဏီရ။ ညးဂွံလဴထ္ၜး သဳကၠဳပရူဓရ်မ္ဂး ညးမိပ်မြဟ်ရ။ ဟိုတ်နူကတောဝ်ဇြိုင်တုဲ ကာလပိုယ်ကလေင်ဟီု ကလေင်သဳကၠဳကဵုညးဂှ် ညးဟွံမိင်တုဲ ညးထေင်ဒၟံင် ပိုယ်ဟွံကၠိုဟ်တုဲ ညးဆက်ပသောင်ပၠန်ရ။
ကျာ်ဇၞော်ဇဝန နွံပိုန်ဘာထံင်ကှ်ေ အာတ်မိက်ညး ကဵုကလေင်မံင် ပ္ဍဲ ဘာထံင်ကှ်ေ ဂၠိုင်ကဵုအလန်ကီုလေဝ် ညးဟွံမိက်မံင်။ ညးဆက်တန်အာဒၟံင် ပ္ဍဲဘာလွဳမာန်ရတ်ဂှ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ ပၟိက်အင္ၚာပ်စိုတ်ညး လကျာ် သီုဟွံဒးဗဒဗဒါဲ ဒါယကာ၊ မၞိဟ်မွဲ သီုဟွံဒး ဗဒဗဒါဲ ညးတၞဟ်မွဲသာ် တန်တဴညံင်ဂွံဂွံဂှ် အခိင်ပိုယ် မထတ်ယုက်ဒၟံင်တေအ် ၜိုန်ရ ဒှ်မာန်ကီုလေဝ်၊ အခိင်ပိုယ်အဝဲဇၞော် နွံပၟိက်အရီုအဗင် နူညးတၞဟ်ဂှ် တန်တဴကေတ်ကေတ် ဟွံလောဲသွာရ။ ၜိုန်ရ စိုတ်ထတ် မိက်ဂွံမံင်ကီုလေဝ်၊ ကၞောတ်တဲ ဟိုတ်နူဗျုထဴလောန် တန်တဴကေတ်ကေတ် ဟွံဂွံ အာယုက်ကြပ်ပေင် ၉၀ ဂှ် ဂွံမိင်ကတ် နူကဵု ကျာ်ဇၞော်ဇဝန ဒဒှ်ရ ညးပဒတဴ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေ မဒှ် ဘာနွံပိုန်ညးတြေံ ကရောမ်ကွးဇကုပၠန်ရ။ ပိုယ်ကောန်ကွးတအ်လေဝ် ဂွံတီကေတ် ပရူဏအ်တုဲ ဂဝိင်ၜိုဟ်အာ လတူကျာ်ဇၞော်တၟာဂလိုင်ရ။
ပ္ဍဲလိက် Jonathan Livingston Seagull တေအ် ဒၞာဲနိဂီုလိက်ဂှ် အစာလိက် Richard Bach ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဗီု အဘဴယောနတာန် ဗကန်လဝ်ကဵု ကွးညး ဖလေတ်ချ် ဗီုဏအ်ရ။
"Don't let them spread silly rumors about me, or make me a god. O.K., Fletch? I'm a seagull. I like to fly, maybe..." " JONATHAN!" "Poor Fletch. Don't believe what your eyes are telling you. All they show is limitation. Look with your understanding, find out what you already know, and you'll see the way to fly."
ဍာံဒၟံင်ရ။ ကျာ်ဇၞော်ဂှ် ကျာ်မွဲဇကုလေဝ် ဟွံသေင်၊ တၠအရှန်လေဝ် ဟွံသေင်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်မွဲလေဝ် ဟွံသေင်၊ ဗီုညးလ္ၚဵု မဟီု မၞိဟ်ဂၠဟ်ဂၠဟ်၊ မၞိဟ်ဟွံကေတ်ဂၠံင် ဗီုဂှ်လေဝ် ဟွံသေင်။ ဟိုတ်နူ အကာဲအရာဘဝတုဲ ရုဲစှ်လဝ် ဘဝခမဳ၊ တုဲပၠန် မိပ်မြဟ် သၠောင်ကဵု ပရေင်ဗစာရဏာ ဂၠာဲသွဟ်ဒဿနဘဝ၊ စွံင္ၚုဟ်မး ကုပရေင်ဗၠးၜး၊ စွံကရုဏာ လတူမၞိဟ်တအ်၊ ဆဂး ကျာ်ဇၞော်ဂှ်. . . . ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM ကဏ္ဍ:အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ကအ်ပၞဴ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ပၞဴ
ဘာကအ်ပၞဴ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်ပၞဴ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၇၊ ဝှ် ၅၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဝါဂြာဲ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝာဂြာဲ
ဘာဝါဂြာဲ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဂြာဲ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃ ဇကု ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၅။
ဓမ္မဝါဒဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ခယာင်
ဘာဓမ္မဝါဒဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ခယာင်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၇ ဇကု ထပိုယ် ၈ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါသဝ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၃၊ ဝှ် ၃၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ခလံက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ခလံက်(Balauk)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်ခလံက်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၀၄။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ခလံက်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၈၆၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၀၂၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၁၉၀၈ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
အင်လှာထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်အင်လှာထဝ်
ဘာအင်လှာထဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်အင်လှာထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၄ ဇကု ထပိုယ် ၆ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကံင်သဳ ဘာသာဒိန်
ကံင်သဳ ဘာသာဒိန် (ဒိန်နေတ်: Dansk Sprognævn) (DSN) ဂှ် ဒှ် ကံင်သဳ အလဵုအသဳဍုင် မနွံ သၟဝ် ဌာနဝန်ဇၞော် ကာယေန်သၞာင်၊ မဒှ်ဂကောံ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပဒတန် ပွံင်မအက္ခရ်လိက် ကေုာံ ဗီုပတိတ် ရမ္သာင် မလိက် ဒိန်နေတ်ရ။ နကဵုကံင်သဳဏအ် ကၠောန်ပ္တိတ် အဘိဓာန်ဒတန်ပွံက်မအက္ခရ် ဒိန်နေတ် (retskrivningsordbog) ကေုာံ ပရိုင် နူ ကံင်သဳ ဘာသာဒိန် (Nyt fra Sprognævnet) မချူလဝ် ပရူ မဆေင်ကဵု မအရေဝ်ဒိန်နေတ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် နူကဵု ကံင်သဳဂှ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ နကဵု ကံင်သဳဏအ် ပကောံမအရေဝ် ဒိန်နေတ် တၟိတၟိ၊ တုဲပၠန် တာလျိုင် သွက်ဂွံဒုင်သၟာန်သှ် ယဝ်ရ ညးမွဲမွဲ သၟာန်နင် စပ်ကဵု လိက်ဒိန်နေတ် ဗီုမဂွံချူ ကေုာံ ဗီုမဂွံသုင်စောဲရ။ ကံင်သဳဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နူကဵုသၞာံ ၁၉၅၅ တေအ်ရ။
လဒက်ပ္တန်
ကံင်သဳ ဘာသာဒိန် ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေဍုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
ပရေင်ဇၞော်မောဝ် အရေဝ်ဘာသာ
ကောန်ကမၠောန် ကံင်သဳ ဘာသာဒိန် တအ်ဂှ် သ္ဒးလ္ၚတ်ဒၟံင် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် အရေဝ်ဘာသာ နကဵု မဗှ် လိက်ပရိုင်၊ လိက်မဂ္ဂဇြေန်၊ ဗှ်လိက် ကေုာံ ကလင်ရေဒဳယော ကေုာံ ဗဵု တဳဗဳတအ်ရ။ မအရေဝ်တၟိ မကလိဂွံတအ်ဂှ် သ္ဒးဂိုင်ဒေပ်စုတ် ပ္ဍဲကဵု ဗွဝ်ဒေတာဝေါဟာရ (orddatabase) နကဵု လလဳကီု သီုကဵု ချူဂိုင်စွံလဝ် ပ္ဍဲလိက်စၟတ်သမ္တီ ကံင်သဳရ။ ဇၟာပ်ပ် ဝေါဟာရ မွဲမွဲမဂှ် သ္ဒးနွံကဵု ဝါကျ ဥပမာ ဗီုမဂွံစကာ ဂၠိုင်ကဵုဗီုရ။ လၟုဟ်မ္ဂး မအရေဝ်ဝေါဟာရ တၞဟ်ခြာ ၜိုတ် ၃၀၀.၀၀၀ မဂှ် နွံကဵု ဥပမာ ဗီုမစကာ ၜိုတ် ၁ ပြကောဋိကိုဋ်ရ။ ဗွဝ်ဒေတာဂှ် မွဲမွဲသၞာံ ဂၠိုင်တိုန်ဒၟံင် ၜိုတ်အကြာ ၂.၀၀၀-၃.၀၀၀ မ။
ဗွဝ်ဒေတာဝေါဟာရ ဂှ် တုပ်ညံင်ရဴ အဘိဓာန်ဂမျိုင် မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဗီုမအရေဝ် ဝေါဟာရ ဒိန်မက် ဇၞော်မောဝ်ဂၠိုင်တိုန်ဒၟံင် နူကဵု သၞာံ ၁၉၅၀တအ်ရ။ ဗွဝ်ဒေတာဝေါဟာရ ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဗီုလဵု အရေဝ်ဒိန်နေတ် မဇၞော်မောဝ် ဂၠိုင်တိုန်ဒၟံင်ဟေင်ရ။ ဆၜိုတ် မဝေါဟာရ နူကဵု ကံင်သဳတအ် မပစၟတ်သမ္တီဟေင် ပၠုပ်စုတ်လဝ် ဟွံသေင်၊ ဇၟာပ်အရေဝ် ဝေါဟာရ ခိုဟ်ကီု ပရေအ်ကီုဂှ် ပကောံစွံလဝ် ပ္ဍဲဗွဝ်ဒေတာဂှ်ဖအိုတ်ရ။ နမပကောံလဝ် ဗီုဏအ်တုဲ နူကဵု ဗွဝ်ဒေတာဂှ် လ္ၚတ်ကေတ် တၠုင်လအာ ဇၞော်မောဝ် လိက် ကေုာံ အရေဝ်ဒိန်နေတ်ဂွံရ။
ဗွဝ်ဒေတာဝေါဟာရဂှ် ဒှ်ကပေါတ်အပြောမ် သွက် ကံင်သဳ ဂွံကၠောန် ကမၠောန်ညးတအ်ဂွံရ။ မလိက် မပကောံလဝ်တအ်ဂှ် နကဵုမၞိဟ်အပ္ဍဲ ကံင်သဳဂှ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်၊ ကဵုကသပ် ကေုာံ ပသုတေသန။ တုဲပၠန် နကဵုမၞိဟ်မ္ၚးလေဝ် ဗွဝ်ဒေတာတအ်ဂှ် စကာဂွံဒၟံင်ကီုရ။ ဥပမာ ကုညးမိက်ဂွံ ပသုတေသန ဆေင်ကဵုမအရေဝ် ဗီုကဵုကွးဘာတအ် လုပ်စကာဂွံကီုရ။