cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝၚ်ပရေၚ်ပညာဂကူမန်ဗ္တောန်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဘာလကျာ် (ခေတ်အတိက်)
ဝၚ်ပရေၚ်ပညာဂကူမန်ဗ္တောန်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဘာလကျာ်(ခေတ်အတိက်)
လကျာ်မန်ကဵုဂကူမန်တံဝွံ စာ်စ္ဍးသာဲခြာအာညးသ္ကံဟွံမွဲရ။ အခိၚ်ဍုၚ်မန်လီု အံၚ်ဇဲယျဂစိုတ်ဖျာဲပျာံဒၟံၚ် ဂကူမန်တံဂှ် ဒၞဲါဂကူမန်တံဂြိပ်ဒဴအောပ်လဒံ အကြာဂြိုပ်ဂၞိၚ်လေဝ် သၚ်မန်လကျာ်မန်တံ ပါအာကရောံ ဂကူမန်တံအိုတ်ရ။ ပကောံဂွံသ္ၚိ-တာဲ-ပန်မသုန်တာဲမ္ဂး ကော်ပကောံကေတ်ကောန်ၚာ်မန်တံတုဲ ခမဳသၚ်မန်တံ ဗ္တောန်လိက်ဗ္တောန်ဂါထာလ္ၚောဝ်ကျာ်ကဵု ကောန်ၚ္ၚာ်တံအိုတ်ရ။ ဒဒှ်ပွသာ်ဝွံဂှ် မဒှ်အခိုက်ခမဳသၚ်မန်တံ မကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲအရာဗ္တောန်လိက်ကဵု ကောန်ၚ္ၚာ်မန်တံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လိက်ပတ်မန်ဝွံဂှ် သ္ပတံဒှ်ကၠုၚ်နူဘာလကျာ်ဂကူမန်တံ မဟီုစဒၟံၚ်ဒဵုစိုပ်ခေတ်လၟုဟ်ဝွံရ။
ဗက်သ္ၚဳဂၠိပ် စၟဳတ်ရံၚ် ဝၚ်တြေံမ္ဂး သ္ဒဟီုသ္ပပတံနူ သောဏထေရ် ကေုာံ ဥတ္တရထေရ်တံ မကၠုၚ်ပ္တန်သာသနာ ပ္ဍဲဍုၚ်သဓီုဍုၚ်မန်ဝွံရ။ လက်ထက်ညးတံဝွံ လိက်အုပ်သွက်သ္ဂောံ ကတ်လ္ၚတ်ဟွံမွဲဏီတုဲ ညးတံ မ္ဒးကဵုကတ်လ္ၚတ်ဗ္တောန်ကေတ် ပါၚ်တိုက်(ဝါခုဂ္ဂတ) ကတ်ပၠုပ်ကေတ်စိုတ်သက်က်ရ။ နူဂှ် ဆက်စိုပ်အာ စဵုကဵု မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသာ အချူကှ်ေပါဠိ အဋ္ဌကထာ တ္ကံသိၚ်ဃဵုတေံရ။ လိက်ပါဠိ အဋ္ဌကထာဝွံဂှ် မှာထေရ် ဗုဒ္ဓဃောသာ ချူကှ်ေကၠာဲစၠောံနၚ် ပ္ဍဲသၠရိုတ်တာ သၞာံဗွဲမလံရ။ ချူကှ်ေဒၟံၚ်် ပ္ဍဲသၠရိုတ်တာသၟးဂှ် ဒဵုစိုပ် သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၂၀၀ သၞာံရောၚ် သာ်ဝွံရာမညဘိက္ခုလ္ၚတ် သ္ပလဝ်သုတေသနရ။
သက္ကရာဇ် ၁၁၁၉ သၞာံ ကာလဍုၚ်မန်လီုဂှ် လိက်မန်မချူခၞံကှ်ေလဝ် မနွံပ္ဍဲသၠရိုတ်တာဟေၚ်ရ။ အခိၚ်ဂှ် ချူဆာဲတက်တြးလဝ်နကဵုစက္ခူဟွံမွဲဏီ ရာမညဘိက္ခုသ္ဂးလဝ်ရ။ အခိၚ်ကျာ်ဇၞော်အစွောံ၊ မဒးဂြိပ်ဒဴဒၟံၚ်ဘဲပၞာန်ဗၟာတံဂှ် ညးယိုက်ယဵုဏာ လိက်ချူလဝ်ပ္ဍဲသၠပတ်၊ သၠရိုတ်သၟးဂှ် မဒးသ္ပလဝ် သမ္တီထေက်ရ။
လိက်ပတ်မန်ဗ္တောန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဘာလကျာ်အခိၚ်ဝွံဂှ် မဒှ်လိက်မဆေၚ်စပ်ကဵုပရိယတ်ဂၠိုၚ်ၚ်ရ။ မပ္တံ လိက်သကေံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ လိက်မိလိန္ဒပညာ၊ ပေတဝတ္ထုတံသ္ဂောံဆဵုညာာတ်လဝ်ပ္ဍဲလိက်သၠရိုတ်နွံရ။ လ္ပာ်လောကဳပၠန်လေဝ် ခမဳသၚ်မန်တံချူလဝ်ဂြန်ဂဥုဲ၊ ဂါထာမန်ယန်၊ ဗေဒၚ် ဟောရာ နာနာသာ်လေဝ် သ္ဂောံဆဵုပ္ဍဲလိက်သၠပတ်တံရ။ နူကၠာပၞာန်ဂၠးတိ အလန်ဒုတိယ ဟွံက္တဵုဒှ် က္ဍၚ်ဏီ သၟိၚ်အၚ်္ကလိက် အုပ်ဓုပ်ဍုၚ်တံ ညးတံ ပ္တိတ်ဒြဟတ်သၟဟ်ပ္ကောံ လိက်မန် သွက်မဂွံစွံလဝ် ပ္ဍဲတိုက်ဗှ်လိက် (ဘားနက်) ဍုၚ်လ္ဂုၚ်ဝွံတုဲ ညးတံမဂွံနၚ် လိက်သၠပတ် နူဘာလကျာ်၊ နူသ္ၚိမန်တံနွံရ။ ဒၞဲါလ္ၚဵု ညးတံရာန်ကေတ် ကဵုသြန်လေဝ်နွံရ။ ညးတံပ္ကောံဂွံနၚ် ဖအိုတ်ဝွံ လိက်မချူလဝ် ပ္ဍဲသၠရိုတ်ဖအိုတ်ရ။ လိက်ပတ်ချူလဝ် နကဵုစက္ခူဂှ် ဟွံဆဵုလဝ်ရ။ သာ်ဝွံဂွံဗှ်လဝ် ပ္ဍဲမဂ္ဂဇြေန် ဂကောံရာမည ဓမ္မာစရိယနွံရ။
လိက်ပတ်မန် မနွံပ္ဍဲဘာလကျာ် ခေတ်တြေံတေံ ကာလလ္ၚတ်ရံၚ်မ္ဂး သ္ဂောံဆဵုကေတ် ညးတံချူခၞံလဝ် မနွံအဆံၚ် (၄) သာ်ရ။
ဂကူဆီ
right|thumb|435x435px|ဂကူဆီ (ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံဆီ) မပါ်လဝ် နကဵု ပိဂကောံ ABO မဒှ်အန္တိဂေန် (antigen) မနွံ ပ္ဍဲကလာပ်ဆီဗကေတ်။ ဂကူဆီ (သီုမကော်စ ဂကောံဆီ) ဂှ် ပါ်လဝ် နကဵု မဒုင်သဇိုင် ကု မနွံကု ကေုာံ မသက်ကု ဓါတ်အန္တိဗောဒဳ (antibodies) ကေုာံ အာဲကၟာဲ အန္တိဂေန် (inherited antigen) ပ္ဍဲဗလးမုက်ကလာပ်ရုပ်မဆီဗကေတ်ရ။ ဓါတ်အန္တိဂေန်တအ်ဂှ် ဗွဲမဗဗွဲ ကုဂကောံဆီဂမၠိုင်တုဲ ဒှ်ဓါတ်ပြောတိန်ဂမၠိုင် (proteins)၊ ဓါတ်ကာဗောဟိဒြိဒ်ဂမၠိုင် (carbohydrates)၊ ဓါတ်ဂၠုကောပြောတိန်ဂမၠိုင် (glycoproteins) ဟွံသေင်မ္ဂး ဓါတ်ဂၠုကောလိပိဒ်ဂမၠိုင် (glycolipids) မွဲမွဲသာ်အိုတ်ရ။ ဓါတ်အန္တိဂေန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပ္ဍဲဗလးမုက် ကလာပ်ရုပ်တၞဟ် ပ္ဍဲကဵုတိဿူဂမၠိုင် (tissues)လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ။ အန္တိဂေန် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဗလးမုက်  ကလာပ်ရုပ်ဆီဗကေတ်ဗွဲမဂၠိုင်တအ်ဂှ် စေန်ဆက်ကၠုင် နူတမ်မူလဗဳဇ ကေုာံ မပံင်နှဴတုဲ ကတဵုဗဒှ်ပတိုန် သၞောတ်ဂကောံဆီမွဲရ။
ဂကူဆီဂှ် ဒှ်အာဲကၟာဲ ကေုာံ မပါကၠုင် နူကဵု အံက်ၜါလပါ်။ စဵုကဵုသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နကဵု ဂကောံစၠောအ်ဆီဂၠးကဝ် (International Society of Blood Transfusion - ISBT) စၟတ်သမ္တီလဝ် သၞောတ်ဂကောံဆီ ကောန်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် နွံ ၃၈ သၞောတ်။ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် သၞောတ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ၜါသၞောတ်ဂှ် သၞောတ် ABO ကဵု Rh မဒှ်တုဲ နကဵုသၞောတ်ဏအ်မ္ဂး ပါ်လဝ် မၞိဟ်မွဲမွဲ ဒှ်ဂကူဆီ (A) ဟွံသေင်မ္ဂး (B) ဟွံသေင်မ္ဂး (AB) ဟွံသေင်မ္ဂး (O)၊ တုဲပၠန် လက်ကရဴဂှ် + (အပံင်)၊ ဟွံသေင်မ္ဂး − (အနုက်) ဟွံသေင်မ္ဂး 0 (သုည) နကဵုမစၟတ် RhD ရ။ ဂကူဆီဝွံ ဒှ်အရာ ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မစၠောအ်ပၠုပ်ဆီ၊ မဖနှဴဆီတအ်ရ။
သၞောတ်ဂကောံဆီဂမၠိုင်
သၞောတ်လဒက်ပ္တန်ဆီမွဲ ပါ်လဝ် ဇၟာပ်ပ်ဂှ် နွံ ဂကောံဆီ သီုဖအိုတ် ၃၈ ဂကောံ၊ တုဲပၠန် ဇၟာပ်ဂကူဆီဂှ် ဒှ်ပၞောဝ်ကဵု ဂကောံဆီဂမၠိုင် မပံင်နှဴလဝ် နကဵု ဂကောံဆီအန္တိဂေန်ဂမၠိုင်ရ။ မၞိဟ်မွဲ နူကတဵုဒှ်မၞိဟ် ကလိဂွံလဝ် ဂကူဆီဂှ်မ္ဂး ကြပ်သီုဖအိုတ် ဒှ်ဂကူဆီဂှ် စဵုကဵု လအိတ်လမျီု ကီုလေဝ်၊ ဆဂး ဟိုတ်နူမပၠုပ်စုတ် ဓါတ်အန္တိဂေန်၊ ဟိုတ်နူယဲ မပလီုကဵု အန္တိဂေန်တုဲ ဂကူဆီ ပြံင်လှာဲအာတၞဟ် ကတဵုဒှ်မာန်ကီုရ။ ဆဂး အောန်ဗွဲမလောန်ရ။   ဟိုတ်ဂကူဆီ မဂွံပြံင်လှာဲမာန် အရာမကတဵုဒှ်စဂၠိုင်မွဲဂှ် ဟိုတ်နူယဲတုဲ ဒးသၠာဲထောအ် ကၠေင်ၜဝ်ဇုတ် (bone-marrow)ရ။ သမၠာဲကၠေင်ၜဝ်ဇုတ်မ္ဂး ဒးစကာ ဆီ (leukemias) ကေုာံ လုမ်ဖောမ် (lymphoma) ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ယဝ်ရ မၞိဟ်ယဲဂှ် ကလိဂွံ ကၠေင်ၜတ်ဇုတ် နူကဵု မၞိဟ်ဂကူဆီ ABO ဟွံတုပ် (ဥပမာ မၞိဟ်ယဲ ဂကူဆီ A ကလိဂွံ ကၠေင်ၜတ်ဇုတ် နူကဵု မၞိဟ်ဂကူဆီO)၊ ဂကူဆီမၞိဟ်ယဲဂှ် ပြံင်အာ ဂကူဆီညးမကဵုဒါန်ဂှ်ရ။
ဂကူဆီလ္ၚဵုဂှ် ပံင်နှဴဒၟံင် ကုယဲအာဲကၟာဲ (ယဲမကတဵုဒှ်နူဗဳဇ)၊ ဥပမာ ကေလ် အန္တိဂေန် (Kell antigen) မ္ဂး ပံင်နှဴဒၟံင် ကုယဲ McLeod syndrome။ ဂကူဆီလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး စဵုဒၞာကဵု ယဲလ္ၚဵုဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စဵုဒၞာကဵုယဲမာန် နွံကီုရ။
သၞောတ် ဂကူဆီ ABO
right|thumb|350x350px|ABO blood group system: diagram showing the carbohydrate chains that determine the ABO blood group သၞောတ်ဂကူဆီ ABO ဂှ် နွံကဵု အန္တိဂေန်ၜါ ကဵု အန္တိဗောဒဳၜါ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲကဵု ဆီမၞိဟ်။ အန္တိဂေန်ၜါဂှ် အန္တိဂေန် A ကဵု အန္တိဂေန် B။ အန္တိဗောဒဳၜါဂှ် အန္တိဗောဒဳ A ကဵု အန္တိဗောဒဳ B ။ အန္တိဂေန်တအ်ဂှ် နွံ ပ္ဍဲကဵု ကလာပ်ဆီဗကေတ် တုဲ အန္တိဗောဒဳတအ်ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဍာ်ဗကေဝ်ဆီ (serum)။ ဂကူဆီမၞိဟ် နကဵုသၞောတ်အန္တိဂေန်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် သီုဖအိုတ် ၄ ဂကောံ၊ ဂကောံအန္တိ A (ဂကောံ A)၊ ဂကောံအန္တိ B (ဂကောံ B)၊ ဂကောံနွံသီုၜါ A ကဵု B (ဂကောံ AB) တုဲပၠန် ဂကောံ သက်ကုအန္တိဂေန် (ဂကောံ O)။ အန္တိဗောဒဳ မနွံမွဲစွံ ကုအန္တိဂေန်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ -
အန္တိဂေန် ကဵု အန္တိဗောဒဳ ဂကူမကြပ်ရေင်သကအ်တအ်ဂှ် ဒှ်အဂ်ဂလုတဳနေန် (မကောံစန် ကလာပ်ရုပ်) ရေင်သကအ် (ဥပမာ၊ အန္တိဂေန် A ဒှ်အဂ်ဂလုတဳနေန် ကုအန္တိဗောဒဳ A တုဲ အန္တိဂေန် B ဒှ်အဂ်ဂလုတဳနေန် ကု အန္တိဗောဒဳ B)။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလမပၠုပ်ဆီမ္ဂး လုကဴ ပ္ဍဲကဵု ဍာ်ဗကေဝ်ဆီ ညးမဒုင်တဲဆီဂှ် ဟွံမဲ ကုအန္တိဗောဒဳ သွက်ကလာပ်ရုပ်ဆီ အန္တိဂေန် ညးတၠဒါန်ဂှ်ရ။
သၞောတ်ဆီ ABO ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု သၞောတ်ဂမၠိုင်မ္ဂး ဒှ်သၞောတ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲအရာမပၠုပ်ဆီ ကောန်မၞိဟ်တအ်ရ။ အန္တိ-A ကဵု အန္တိ-B တအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပံင်ကောံ ကု ဣိမ်မူနဝ်ဂၠောဗုလိန် M (immunoglobulin M)၊ abbreviated IgM ကေုာံ အန္တိဗောဒဳတအ်ရ။ ၜိုန်ရ ဂကူဆီဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင် နူဂဝ်ကီုလေဝ် ABO IgM အန္တိဗောဒဳတအ်ဂှ် နူကဵု မစုက်လုက် ကုပွဳပွူသဘာဝ မပ္တံကဵု စၞစ၊ ဗက်တေရဳယျာ၊ ဝဳရုသ်တုဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲခန္ဓမၞိဟ်တအ် ပ္ဍဲအခိင်ဘဝသၞာံပထမရ။ ဝေါဟာရ မကော်ဂး ဂကူဆီ A/B/C/ ဂှ် စကော်ကၠာအိုတ် နူသၞာံ ၁၉၀၁ နကဵု ကာလ် လာန်သတိုင်နာ (Karl Landsteiner) ဗွဲကြဴညိ စၞး C ဂှ် ဒှ်အာ O ။ ဍုင်လ္ၚဵု ကော်စ  0 (သုည)။
သၞောတ် ABO အကြာ အံက် ကဵု ကောန်
သၞောတ်ဂကောံဆီ ABO ကာလမတီလဝ် ဂကူဆီ အံက်ၜါလပါ်တုဲ ဂကူဆီကောန် မဒှ်မာန် (သ္ၚိအင်လတူ)၊ သၞောတ်ဂကောံ ABO ကာလမတီလဝ် ဂကူဆီ မိအံက် ကေုာံ ကောန် တုဲ ဂကူဆီအပါ လဵုဒှ်မာန်။
thumb|left|500px|သ္ၚိအင် နဲတၟော် ဂကူဆီ အကြာအံက် ကေုာံ ကောန်
Blood transfusion
Transfusion medicine is a specialized branch of hematology that is concerned with the study of blood groups, along with the work of a blood bank to provide a transfusion service for blood and other blood products. Across the world, blood products must be prescribed by a medical doctor (licensed physician or surgeon) in a similar way as medicines. right|thumb|235x235px|Main symptoms of acute hemolytic reaction due to blood type mismatch. Much of the routine work of a blood bank involves testing blood from both donors and recipients to ensure that every individual recipient is given blood that is compatible and is as safe as possible. If a unit of incompatible blood is transfused between a donor and recipient, a severe acute hemolytic reaction with hemolysis (RBC destruction), kidney failure and shock is likely to occur, and death is a possibility. Antibodies can be highly active and can attack RBCs and bind components of the complement system to cause massive hemolysis of the transfused blood.
Patients should ideally receive their own blood or type-specific blood products to minimize the chance of a transfusion reaction. It is also possible to use the patient's own blood for transfusion. This is called autologous blood transfusion, which is always compatible with the patient. This is because the patient's own red blood cells are used. The procedure of washing a patient's own red blood cells goes as follows: The patient's lost blood is collected and washed with a saline solution. The washing procedure yields concentrated washed red blood cells. The last step is reinfusing the packed red blood cells into the patient. There are multiple ways to wash red blood cells. The two main ways are centrifugation and filtration methods. This procedure can be performed with microfiltration devices like the Hemoclear filter. Risks can be further reduced by cross-matching blood, but this may be skipped when blood is required for an emergency. Cross-matching involves mixing a sample of the recipient's serum with a sample of the donor's red blood cells and checking if the mixture agglutinates, or forms clumps. If agglutination is not obvious by direct vision, blood bank technicians usually check for agglutination with a microscope. If agglutination occurs, that particular donor's blood cannot be transfused to that particular recipient. In a blood bank it is vital that all blood specimens are correctly identified, so labelling has been standardized using a barcode system known as ISBT 128.
The blood group may be included on identification tags or on tattoos worn by military personnel, in case they should need an emergency blood transfusion. Frontline German Waffen-SS had blood group tattoos during World War II.
Rare blood types can cause supply problems for blood banks and hospitals. For example, Duffy-negative blood occurs much more frequently in people of African origin, and the rarity of this blood type in the rest of the population can result in a shortage of Duffy-negative blood for these patients. Similarly, for RhD negative people there is a risk associated with travelling to parts of the world where supplies of RhD negative blood are rare, particularly East Asia, where blood services may endeavor to encourage Westerners to donate blood.
Hemolytic disease of the newborn (HDN)
A pregnant woman may carry a fetus with a blood type which is different from her own. In those cases, the mother can make IgG blood group antibodies. This can happen if some of the fetus' blood cells pass into the mother's blood circulation (e.g. a small fetomaternal hemorrhage at the time of childbirth or obstetric intervention), or sometimes after a therapeutic blood transfusion. This can cause Rh disease or other forms of hemolytic disease of the newborn (HDN) in the current pregnancy and/or subsequent pregnancies. Sometimes this is lethal for the fetus; in these cases it is called hydrops fetalis. If a pregnant woman is known to have anti-D antibodies, the Rh blood type of a fetus can be tested by analysis of fetal DNA in maternal plasma to assess the risk to the fetus of Rh disease. One of the major advances of twentieth century medicine was to prevent this disease by stopping the formation of Anti-D antibodies by D negative mothers with an injectable medication called Rho(D) immune globulin. Antibodies associated with some blood groups can cause severe HDN, others can only cause mild HDN and others are not known to cause HDN.
Blood products
To provide maximum benefit from each blood donation and to extend shelf-life, blood banks fractionate some whole blood into several products. The most common of these products are packed RBCs, plasma, platelets, cryoprecipitate, and fresh frozen plasma (FFP). FFP is quick-frozen to retain the labile clotting factors V and VIII, which are usually administered to patients who have a potentially fatal clotting problem caused by a condition such as advanced liver disease, overdose of anticoagulant, or disseminated intravascular coagulation (DIC).
Units of packed red cells are made by removing as much of the plasma as possible from whole blood units.
Red blood cell compatibility
[[ဝှာင်:Blood_Compatibility.svg|right|thumb|230x230px|Red blood cell compatibility chart
1. Assumes absence of atypical antibodies that would cause an incompatibility between donor and recipient blood, as is usual for blood selected by cross matching.
An Rh D-negative patient who does not have any anti-D antibodies (never being previously sensitized to D-positive RBCs) can receive a transfusion of D-positive blood once, but this would cause sensitization to the D antigen, and a female patient would become at risk for hemolytic disease of the newborn. If a D-negative patient has developed anti-D antibodies, a subsequent exposure to D-positive blood would lead to a potentially dangerous transfusion reaction. Rh D-positive blood should never be given to D-negative women of child-bearing age or to patients with D antibodies, so blood banks must conserve Rh-negative blood for these patients. In extreme circumstances, such as for a major bleed when stocks of D-negative blood units are very low at the blood bank, D-positive blood might be given to D-negative females above child-bearing age or to Rh-negative males, providing that they did not have anti-D antibodies, to conserve D-negative blood stock in the blood bank. The converse is not true; Rh D-positive patients do not react to D negative blood.
This same matching is done for other antigens of the Rh system as C, c, E and e and for other blood group systems with a known risk for immunization such as the Kell system in particular for females of child-bearing age or patients with known need for many transfusions.
Plasma compatibility
[[ဝှာင်:Plasma_donation_compatibility_path.svg|right|thumb|312x312px|Plasma compatibility chart
In addition to donating to the same blood group; plasma from type AB can be given to A, B and O; plasma from types A, B and AB can be given to O.]] Blood plasma compatibility is the inverse of red blood cell compatibility. Type AB plasma carries neither anti-A nor anti-B antibodies and can be transfused to individuals of any blood group; but type AB patients can only receive type AB plasma. Type O carries both antibodies, so individuals of blood group O can receive plasma from any blood group, but type O plasma can be used only by type O recipients. Table note
1. Assumes absence of strong atypical antibodies in donor plasma
Universal donors and universal recipients
right|thumb|220x220px|A hospital worker takes samples of blood from a donor for testing In transfusions of packed red blood cells, individuals with type O Rh D negative blood are often called universal donors. Those with type AB Rh D positive blood are called universal recipients. However, these terms are only generally true with respect to possible reactions of the recipient's anti-A and anti-B antibodies to transfused red blood cells, and also possible sensitization to Rh D antigens. One exception is individuals with hh antigen system (also known as the Bombay phenotype) who can only receive blood safely from other hh donors, because they form antibodies against the H antigen present on all red blood cells.
Blood donors with exceptionally strong anti-A, anti-B or any atypical blood group antibody may be excluded from blood donation. In general, while the plasma fraction of a blood transfusion may carry donor antibodies not found in the recipient, a significant reaction is unlikely because of dilution.
For transfusions of plasma, this situation is reversed. Type O plasma, containing both anti-A and anti-B antibodies, can only be given to O recipients. The antibodies will attack the antigens on any other blood type. Conversely, AB plasma can be given to patients of any ABO blood group, because it does not contain any anti-A or anti-B antibodies.
Blood typing
Typically, blood type tests are performed through addition of a blood sample to a solution containing antibodies corresponding to each antigen. The presence of an antigen on the surface of the blood cells is indicated by agglutination. An alternative system for blood type determination involving no antibodies was developed in 2017 at Imperial College London which makes use of paramagnetic molecularly imprinted polymer nanoparticles with affinity for specific blood antigens. In these tests, rather than agglutination, a positive result is indicated by decolorization as red blood cells which bind to the nanoparticles are pulled toward a magnet and removed from solution.
In addition to the current practice of serologic testing of blood types, the progress in molecular diagnostics allows the increasing use of blood group genotyping. In contrast to serologic tests reporting a direct blood type phenotype, genotyping allows the prediction of a phenotype based on the knowledge of the molecular basis of the currently known antigens. This allows a more detailed determination of the blood type and therefore a better match for transfusion, which can be crucial in particular for patients with needs for many transfusions to prevent allo-immunization.
History
Blood types were first discovered by an Austrian physician, Karl Landsteiner, working at the Pathological-Anatomical Institute of the University of Vienna (now Medical University of Vienna). In 1900, he found that blood sera from different persons would clump together (agglutinate) when mixed in test tubes, and not only that, some human blood also agglutinated with animal blood. He wrote a two-sentence footnote: This was the first evidence that blood variation exists in humans. The next year, in 1901, he made a definitive observation that blood serum of an individual would agglutinate with only those of certain individuals. Based on this he classified human bloods into three groups, namely group A, group B, and group C. He defined that group A blood agglutinates with group B, but never with its own type. Similarly, group B blood agglutinates with group A. Group C blood is different in that it agglutinates with both A and B. This was the discovery of blood groups for which Landsteiner was awarded the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1930. (C was later renamed to O after the German Ohne, meaning without, or zero, or null. ) The group AB was discovered a year later by Landsteiner's students Adriano Sturli and Alfred von Decastello.
In 1927, Landsteiner, with Philip Levine, discovered the MN blood group system, and the P system. Development of the Coombs test in 1945, the advent of transfusion medicine, and the understanding of ABO hemolytic disease of the newborn led to discovery of more blood groups. , the International Society of Blood Transfusion (ISBT) recognizes 38 blood groups.
External links
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ပြကိုဟ်လၚ်္ကာဗုဒ္ဓဝၚ်
ညံၚ်ကောန်ဂကူမန် ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုၚ််
သ္ဂောံတီကေတ် ပရူဗုဒ္ဓဝၚ်ကျာ်တြဲဂေါတမ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ အစွောံ ချူဆန်လဝ်
* ပြကိုဟ်လၚ်္ကာဗုဒ္ဓဝၚ် ကျာ်တြဲဂေါတမ
(က) ဂလာန်-နိဒါန်
အဲဇၞော်အာရ၊ မောဟဂၠိုၚ်သန်။ ဟီုကၠာဝိုတ်ကြဴ၊ ဟီုကြဴဝိုတ်ပၠန်။ ထပှ်စှော်ပိ၊ အာယုက်ဂ္ညိပ္တန်။ ပ္ဍဲစိုတ်ဟွံမြဟ်၊
လိက်လၞုဟ်ဆန်။ ပါရမဳကျာ်၊ လွဳဂၠိုၚ်သာ်ပၠန်။ သၟိက်ကဵုတီအိုတ်၊ တၟံစိုတ်ဇန်။ ဗှ်ကုသဵုပၠန်၊ တုဲဒးဆန်ရောၚ်။ ။
(ယွံကောန်ဂကူညးမဆာန်လိက်ပတ်မန် ဆာန်ဂကူမန်တံ ဗီုကျာ်ဇၞော်အ္စာအစွောံ ဆာန်လိက်ပတ် ဆာန်ဂကူဂှ် ဗှ်ဗၞုဟ်ကဵုဂွံအိုတ်ညိ၊ ၜိုန်ဂွံအာယုက်ထပှ်စှော်သၞာံပြၚ်ကီုလေဝ် လွဳဟွံထောအ် ပ္ၚောအ်စိုတ်ကုသဵု၊ သွက်ဂကူဗွဲကြဴရောၚ် ဟွံသေၚ်ဟာ ကောန်ဂကူတံတီတုဲ ဂုဏ်ကျာ်ဇၞော်အစွောံ ဗီုနွံမေတ္တာလ္တူပိုဲဂှ် ဒဵုကဝ်တဴလ္ပဝိုတ်ညိ၊ ပိုဲလေဝ်ဗွဲဗၞတ်သၟဟ်ရထမာန် သွက်ကောန်ဂကူဗွဲကြဴ ဂွံတီညာတ်အာဂၠံၚ်ခိုဟ်ဂၠံၚ်ပြဲ ပြကိုဟ်မွဲမွဲ၊ လိက်မွဲမွဲအုပ် ညံၚ်ဂွံတက်တြးပ္တိတ်မာန် ဂိုတ်ဂစာန်ညိ၊ လိက်ပြကိုဟ်ညးတၞဟ် တက်တြးပ္တိတ်လဝ်တံဂှ်လေဝ် ကဵုဒြဟတ်ရာန်ဗှ်အိုတ်ညိ။)
၁။ သတ္တံဟဳမံၚ်၊ ပ္ဍဲဂၚ်သံသာ ကဵုဂွံဟံၚ်ဏာ နူသံသာညိ။
၂။ သစ္စပန်ခုတ်၊ နွံစၟတ်ယုတ္တိ၊ ယာံအဲဂွံဂြၚ်၊ ဇၟာပ်တၚ်ဖိဖိ၊ ဓရ်သစ္စပန်၊ ပြဲသန်ဒမၠိ၊ အိုတ်သတ်ဇၟာပ်ကၠၚ်၊ ကဵုဂွံဂြၚ်ညိ။
၃။ နူဒဒိုက်ကၠာ၊ သံသာယုတ္တိ၊ ယာံအဲလ္အိတ်၊ ဗၠးတိတ်ဒမၠိ၊ သတ်ပ္ဍဲသံသာ၊ ဒဒိုက်ပါမြိ၊ ကဵုဂွံဗၠးဖျဴ၊ နိဗ္ဗာန်တြဴညိ ။ ။ ။
( ဗီုကျာ်တြဲဆာန်ဍူပိုဲသတ္တံ ပ္တံကၠုၚ်လတ်ပါရမဳ စွံစိုတ်ကရုဏာလ္တူပိုဲသတ္တံ အတိုၚ်ပိတၚ် နွံပ္ဍဲဂလာန်လၚ်္ကာဝွံရ။ တီကေတ်ပရေၚ်မေတ္တာကျာ်တြဲတုဲ ကျာ်ဂှ်-ဂိုတ်သ္ပစ္ၜုဲစ္ၜော် ရှ်ေသှ်ေအိုတ်ညိ။ ဓရ်ကျာ်တြဲဂှ် ဂိုတ်ကတ်ဗ္တောန် ဒ္ဂိုန်ဒ္ဂေတ် မၚ်မွဲအိုတ်ညိ။ သၚ်ကောန်ကျာ်တြဲဂှ် ဂိုတ်ရဴဂဴ ယိုက်ဒိုက်ထံက်ပၚ် ပစ္စယ်ပန်အိုတ်ညိ ။ )
( ဂလာန်အာတ်အခေါၚ် . . . ..
(ခ) ပဏာမ
ပဏာမ - ပဋိဉာည် - နိဒါန်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
လယုၚ်စေတၞာ၊ သဒ္ဓါစရိုတ်၊ တဲပပၞာၚ်ထဝ်၊ အၚဝ်ၝောံကိုတ်၊ ပ္ဍုန်လဝ်လ္တူကၞေၚ်၊ ဟွံဗၠေၚ်တသိုတ်၊ ကျာ်ဓရ်သၚ်သ္ကဲ၊ ရတ်ပိပြဲအိုတ်။ အဲလ္ၚောဝ်ကၠာ သီုသာဘာသိုတ် ဖိုလ်လ္ၚောဝ်အဲ ရတ်ပိပြဲသ္ကိုတ်၊ အန္တရာဲဆက်၊ စှ်လက်လ္ၚီကိုတ်၊ ကဵုလာဲလေၚ်အိုတ်၊ ကဵုပၠိုတ်ဟောမ်ညိ၊ ပြဲဂုဏ်အဆတ်၊ တိုၚ်ဂုဏ်ရတ်ပိ လ္ၚောဝ်တုဲအဴ ဗွဲကြဴဒမၠိ အဲပြေၚ်လဝ်ညိ သိဒ္ဓိဝါကျ တိုၚ်လၟေၚ်ကာပၠန် လၟေၚ်ဆန္ဒ လိက်မဟီုပ္ညန် ပ္ဍဲရးမည ပ္ဍဲရးဒေသ ဟံသာဝတဳ. . . ။
ယမုလိက်ကၠာ ပတမ်ပါရမဳ ကဝိဆန္ဒ နာမခုတ်ပ္ညဳ ပ္ဍဲဂကောံသၚ် တူသဒၚ်ဂြဳ အသွောအ်နာမ ဌာနဘောဂဳ တန်လဝ်သက်လက် ဗီုအိန်တက္ခဳ ကဵုဂွံတီရော ဇၟာပ်ဇန်လောကဳ တၞံပါရမဳ လိက်ခုတ်ပ္ညဳရောၚ်။ ( ပ္ဍဲတောၚ်ဗုဒ္ဓဝၚ်၊ တၚ်ယၟုတၟိ၊ ကလၚ်လဝ်ညိ၊ ဒမၠိလ္ပကဵုမှာ။ )
လိက််ဝွံဆန်ဗ္ဒဟ်၊ တိုၚ်တဝှ်ဂုဏ် သက္ကရာဇ်တုန်၊ ဟီုပ္ဍုန်စၟတ်သၞာံ လ္ၚီကၠံတုန်ဂှ် ပိစှော်ဒစာံ ကထိုန်ဟီုလံက် ဗွဲမံက်ဒစာံ တ္ၚဲသိုက်ပြဲဗာံ စၟတ်သၞာံဗိုန်က္ဍန် ကာလဂှ်ယး လိက်ဝွံညးဆန် မုဒၞာဲဌာန ဒေသဒတန် လိက််ဝွံတုန်ပၠန် ညးမဆန်လဝ် ဟံသာဝတဳ မြုကျာ်ဩဳထဝ် ရးဟံသာဝတၞံ ကွာန်ပအမ်လဝ် ကွာန်ဆက်တိတ်ရ နာမခုတ်လဝ် ကွာန်အခေါၚ်ထဝ် ခုတ််လဝ်ဗတ်မည် ဗတ်ဗမာဟေၚ် ယှိုဲကျေန်ခုတ်ပ္တန် မၞိဟ်ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် သဒ္ဓါသၟဟ်န် သ္ဍိုက်ရတ််ပိလောန် စိုတ်ဟွံစောန်ကၠိ ဍာ်ဇိုၚ်သၚ်သၟတ် ပုၚ်ဝတ်ဒမၠိ တောမ်ပလံၚ်သၟတ် ဒဵုဌာန်ရတ်ပိ ရိုဟ်တ္ၚဲဟွံပိုတ် အိုတ်တမအ်သ္ၚိ ဂယးသဝ်တ္ၚဲ စိုတ်ဇြုၚ်ပြဲဂၠိ. . . ။
ပဉ္စသဳလာ နွံပ္ဍဲဒွါပိ တြုံသဒ္ဓါအဴ ဗြဴနွံဟိရိ ဇြပ်ဓရ်မွဲဂ္ညိ နကြိသိုၚ်လဝ် လာထဝ်ဂဵုခၠၚ် ဒေန်ဗတၚ်ထဝ် ပဏၚ်တွံဓရ် လျးထဝ်ဍာဲဂဵု အၚောဝ်ရေၚ်တၚ် လျးခၠၚ်လဟဵု ဇြပ်ဓရ်ပဏၚ် ပြဲသၚ်တၚ်ဃဵု ပယာံသဝ်တ္ၚဲ ပၚ်မှိၚ်ဓရ်အဵု ကျိုၚ်ကျဝ်ညံၚ်ပေါဲ ဇက်ဂၠောဲတသဵု ဝုတ် ဗၠာဲ ဗျုထဴ တြုံ၊ဗြဴတဝဵု တိတ်ပၚ်မှိၚ်ဓရ် တွဳဗဝ်တသဵု ထမုတ်ပ္ကဴဝတ် ကၞတ်ကုသိုလ် ရိုဟ်တ္ၚဲတဝဵု ကုသိုလ်ပလွဳ. . . ။
ကြုၚ်ဒက္ခိဏာ သၟဝ်ကျာဂြိုပ်ပ္ကဴ ကိဟ်ဍောၚ်ဓိတာန် ဇဝ်ဍောၚ်ပြာန်ပ္ကဴ မၠဵုဍံက်စမ္ပါ သဂါဂ္ညိဂၠဴ ဂၠိုၚ်သန်တၞံပ္ကဴ ရာၚ်တဴလျးဂဵု ဗမံက်ဌာန်ဘာ ဗျိၚ်အာဂြိုပ်ဒဵု ဓာတ်သော်သဝှဝ် စေတဳထဝ်ဂဵု ဇရေၚ်ဂြိုပ်ယာန် ဒှ်ဌာန်မ္ၚဵု ဌာန်စေတဳမြဟ် သတးတဴက္ဍဟ်ဒဵု ကိဟ်ပြာန်ဇက်ဇက်ဂၞု တၞံဆုလှဵုလှဵု ပဏဟ်တနေၚ် ကြုက်တၟေၚ်ဂၠံက်သတဵု မ္ၚူတမုဟ် မရာၚ်ဍုဟ်ဂဵု ကြုၚ်ထဝ်သိၚ်ဃဵု ဍုဟ်ဂဵုမောဝ်မာ. . . ။
ထိုၚ်ဘမ္မရာ မှောဝ်ဇဴလောန်ကာဲ တလိုၚ်သၞေၚ်ဖူ လောန်ထောန်တ္ၜူမာဲ ဂစေံဂြိုပ်တအ် တာန်ကအ်အိုက်အာဲ စာၚ်ကၠိုက်စာၚ်ဍေဝ် ဂြဴဂတေဝ်ကွာဲ ကွဴသာရိကာ ကြဵုဇာလောန်ကာဲ တ္ၚေက်ထဝ်တ္ၚေက်ဂြၚ် ကြေၚ်ကြၚ်ဗြုၚာဲ ဂစေံဇၟာပ်ဒၞာဲ မိပ်စိုတ်ကာဲကဝ် လဏေၚ်စက်စာန် ဗြုတာန်သအဝ် လလောၚ်စလာၚ် စာၚ်ဍေဝ်မြာ်ထဝ်. . . ။
ဂြိုပ်ဗျိၚ်သဝှဝ် ဗိုၚ်လဝ်စေတဳ စေတဳအသၟဝ် လျးထဝ်ဖျဳဖျဳ ဓာတ်သော်သွိၚ် ကျာ်သၟိၚ်ခမဳ အံသဝ်ကျာ်ဩဳ စေတဳပြမ သမၠုၚ်ကျာပ္ညဳ စေတဳကြုၚ်လှ ဍာ်ဒွအ်သလံၚ် သာ်အရံၚ်မြ ယၟုနာမ မူလဒတန် ဇြပ်သီဂေါဝ်ဂၠိ ရုပ်ကျာ်ထိတ္ၜန် သာမယျအဴ တြုံဗြဴမှာဇန် ပြာပ်အာသဳကၠဳ ဓါတ်စေတဳပၠန် က္ဍိုၚ်ထဝ်ဂ္ညိ အလာမ်ထိတ္ၜန် ဍောၚ်ပ္ကဴအသဝ် ရေၚ်လဝ်ဒိုဟ်ပန် ဓာပ်ဆာၚ်လဒု ဖမ်မံၚ်ဗြုလောန် လ္ၚောဝ်သဳကၠဳ စေတဳဇၟာပ်တန် ဗမံက်ဌာန်ပ္ညဳ စေတဳပြဲသန်. . . ။
ဒိုဟ်ပလိုတ်ပၠန် ၜဳသဳဒန္တ ကျာံဇြဟ်သပါ ၜိၚ်သောၚ်ဗဂါဂျ ပ္ဍဲဍာ်ဂၠိုၚ်သၟတ် ဗဝဝ်မစ္ဆ ကတၟေၚ်ဂၠိုၚ်ဂျ ၜိၚ်ဂျတလာဲ ကပဍေၚ်ကီု ဣဗီုကဆာဲ ကဗၞာံလံက်လာ် ကကၠာ်လမာဲ သကအ်လနန် ၜိၚ်လောန်သာဲသာဲ ကအလုဲလာဲ ကချောဲပဏဟ် ကဗၠိက်ကကြၚ် သီုကဂြၚ်ဗှ် လတီုကပြိုၚ် ခဗာတ်ဂျိုၚ်သ္ၚဟ် ခေါလဗာတ်စိ ကပၠိကပၠာဲ ကက္ဍိုၚ်ဇၞောဝ်သၟတ် ကကၠဴမတ်ဍာဲ ကဒက်ကအေက် ကမြေက်မွဲဒၞာဲ ပကိုၚ်ကချုဲ စပ်စၚုဲၚာဲ ကဗဂေါၚ်ၜိၚ်သာဲ ကရောန်ဂၠာဲဩၚ် ကမွဲဇၞော်ဂျ ဂးကဂဗံၚ် ကက္ဍတ်ပၠေအ်ဒံၚ် ကဆံၚ်ဒဂး ကတေဝ်ကဍာ် ဂၠိုၚ်သာ်ၜိၚ်နး ကပြေၚ်ဇၞော်ကၠး ဂးကဝံလု သံၚ်ၚ်ရုရု ဗီုကကၠုၚ်ၜိၚ် ၚုဲဇၞော်သၠိုက်ခြပ် ရပ်သ္ဇၚ်ဇမၠိၚ် ကၞုဟ်ဒွိကၠဴခုတ် အရုတ်လဗိၚ်. . . ။
ကၠဟ်သာ်ဒိုၚ်ကီု မံၚ်တဴသီုဒွန် ကၟအ်အသီ ဗမက်လဳၜန် ဂစေံဇၟာပ်တန် လဳၜန်ချံက်ချာ ကၠဟ်ဇြုံကၠဟ်က္ၜၚ် ပါကဟံသာ ပံက်ကွာ်ဇၚ်မံၚ် ဗြုကၠံၚ်ဟောဒြာ ၜိုပ်ၜၚ်အဒါ မြာ်ခလာဒၟံၚ်သၟဟ် ဂစေံဂမၠိုၚ် ဝေၚ်ဂြိုၚ်လတှ် စေအ်ဏေအ်ယဝါံ ရာဂါံသၟဟ်ဟ် ဇၟာပ်အခိုဟ်ဂှ် ဒက်ဒန်ဗှ်အာ ဗဍာန်အပြံက် ဂိုန်လစံက်လှာ ဂိုန်တၠိန်စံၚ် ဣန္ဒဝံသာ ဂိုန်ၜိုပ်ၜၚ်ဗ္ၚ သတ္တဓရာ ဂိုန်ဝေါသဒ္ဒ ဝံသနာနာ ယဝါံမေရာ ဒွါတလာဲမှုဲ ညံၚ်အက္ကရ အဝ်ဇဂဟုဲ ဇၟာပ်အခိုက်တၟုဲ ဒက်ဒေါန်ထုဲတ္ၜန် ဇၟာပ်ဂစေံဂှ် ဝေၚ်ဂြိုၚ်သၟဟ်န် ဂစေံတၜဳ လဗးသဳဒန်. . . ။
ပလိုတ်ဂှ်ပၠန် ဆိုက်ညန်ဌာန်ဘာ ဗမံက်ကွာန်မာ ဌာန်ဘာမံၚ်ဂျ အစာသၚ်လေဝ် ဂုဏ်ဝိသေသ စရာဲရုပ်သၟတ် စိုန်သ္ကီုမတ္တ လကတ်ဇြိုၚ်ဗု ဗီုကၞုဒ ဗ္တာၚ်သ္အးဂ္ညိဂၠဴ က္ၜတ်သဴကာယ ညံၚ်အိန်ဒက္ခဳ နွံဝဳရိယ ကျာ်ဩဳသၟဳသၟပ် အိန်ရဳကပ္ပ ပမဝ်မံၚ်ကၠာ ဘာဝနာဂျ မွဲမွဲတ္ၚဲကၠာ ပန်ပန်ကာလ စိုတ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဖဳ ဍိုက်ပေၚ်သဳလ ဂပ်ဝ်သ္ဍိုက်ပၠန် သၟိၚ်သဳမည ဂၠိုၚ်ကတ်ဗတောန် ပြဲလောန်ဂုဏ ဒှ်တဴဂနၚ် တ္ၜန်တ္ၜောဲသံဃ ဌာန်ဘာမူလ ဒေသဒတန် ဗတဳပေၚ်သဴ ဒှ်ဇနူဇန် အရှာံညံၚ်ဒိပ် သ္ဂီုကၠီုမိပ်သန် တၞံဆုသတပ်သတိၚ် ရေၚ်ဗျိၚ်တရန် ဂစေံဂြိုပ်ပၠန် ဂၠိုၚ်သန်ဗြုၚာဲ စာၚ်ဍေဝ်မြာ်ထဝ် ဗီုဂတဝ်သာဲ ဂြဴအေစလာၚ် ရှ်ရမျာၚ်ဆာဲ ဂစေံဇၟာပ်ဒၞာဲ အိုက်အာဲလဳၜန် မိပ်သိပ်လောန်ထောန် သန်ဌာန်ဝွံပၠန်. . . ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗဒှ်လဝ်ဇၟန် မိပ်သိပ်ကွေံကြာန် ဌာန်နူဒတန် ပ္ဍဲဘာဂှ်သအး လိက်ဝွံညးဆန် မူဟိုတ်ဖဵုတၟုဲ ညးညာတ်တုဲပၠန် လိက်ဝွံမွဲတန် ညးမဆန်ရော လမေၚ်ဂလာန် ညးသၟာန်ထောထော ဂလာန်စၟတ်ရော ညးစောဒနာ. . . ။
"သတ်ဂၚေၚ်မံၚ် ပ္ဍဲခြိုၚ်သံသာ ဟိုတ်နူလောဘ ဒေါသမောဟာ ဒးပတုဲလဝ်ဆက် ဝိပက်ဂၠိုၚ်ဝါ ချိုတ်စှ်ေဒးဟေၚ် နရက်သေၚ်ဟာ ကၠံကဝ်လ္ၚီကဝ် မွဲလက်ကဝ်မာ ပမတ်သလံၚ် ဂဵုမံၚ်ဖြာဖြာ ဂပိုတ်ဂပိိုၚ် ဒဒိုက်ဂၠိုၚ်ရာ ပမၚ်နရက် ထပက်ကၠိုဟ်သ္ကာ နူပါၚ်စာဲဏာ ကၠိုဟ်အာလတက် ဂပိုတ်လီၜန် မတ်ဗလန်လ္ၚက် ကၠဵုတမာစိၚ် ကိတ်သွိၚ်ထမက် ကြုတ်ပူလၜက် ကိတ်ထမက်ပျဲ ကြေတ်ကြေတ်ဟာဲစ ကၠဵုပဝဳဝဲ ဇကုကြဳကြဳ ညံၚ်ဆုရဳရဲ". . . ။
နိဒါန် တုဲဆဝွံရ ။ ။ ။
၁။ ထ္ၜးဓမ္မတာဗောဓိသတ်
ပိုဲဟီုကဵုဗျိၚ် မၞးပၚ်မှိၚ်ဂျ ဗောဓိသတ်ပၠန် စှ်ေတန်ဂဗ္ဘ နပညာဓဝ် ဓမ္မတာမွဲ ဝွံနဲအသဝ် ယာံရတန်ဂဝ် ဂတလဝ်မုက် ဟီုဟွံပဏုက် ဟွံဒလုက်ညိ ဒလာဲလဝ်အဵု ဇုတ်ဂတဵုဂ္ညိ ထဝါဲမံၚ်ဂျ ဂတမုက်မိ ဝွံဓမ္မတာ မွဲကၠာယုတ္တိ လံက်ဒတဴဂ္ညိ မိသၠ:ဂဝ် ဝွံဓမ္မတာ မပိုၚ််ခြာလဝ် ဇရေၚ်ဂြိုပ်သအး မိသၠးဂဝ် ဓမ္မတာမွဲ ဒှ်နဲအသဝ် ဗောဓိသတ်ဂး ယာံသၠးဂဝ် ယာတ်ဒိပ်ဇာထဝ် ဗြီုဒုၚ်လဝ်ကၠာ ပတုံဇိုန်တဲခိုဟ် ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ သ္ၚဳဒိုဟ်ပန်သ္ကဲ ကြီုမွဲဂါထာ သာ်ဝွံမွဲတၞံ ဒှ်ဓမ္မတာ တိတ်ဝေၚ်ဂြိုပ်မှာ ဟွံဂွံခြာခၠန် လအာပြဲသိတ် ညာတ်နိမိတ်ပန် ဝွံဓမ္မတာ ဟွံဂွံခြာခၠန် ကောန်တြုံမွဲဂှ် က္တဵုဒှ်တုဲပၠန် တိတ်ပခမဳ ပလွဳဇၟအ်ကၟန် ဝွံဓမ္မတာ ဟွံခြာမွဲတန် သ္ၚောံသ္ၚာတုဲ ဟွံခၠုဲခၠန် ဒုက္ခစာရဳ ပလွဳဇၟာပ်တန် ဓမ္မတာပၠန် ဝွံမွဲကန်ကီု ပရိကံဓရ် ပၟဝ်ဩီုဩီု အနာပါနာ ဗှ်ကျာ်ဣဝီု ဓမ္မတာသ္ကဲ ဣဝွံမွဲဗီု ဗပေက်ကၠေံသတိုတ် ပၞာန်မာအိုဿီု တုဲဒှ်ကျာ်ဗိုန် ဣဒ္ဓိစိုန်သ္ကီု ဝွံဓမ္မတာမွဲ ဟွံခြာဒဝီု. . . . ။
ထပှ်ဝှ်ပၠန် ဒဂိုန်ညန်ဍုၚ်သွဝ် ခၠေဝ်ဂုဏ်မိဂှ် ကျာ်တိုန်တွံဓရ် ဓမ္မတာမွဲ တိတ်ဟီုသ္ကဲလဝ် ကျာ်တြဲတွံဓရ် စှ်ေနူဍုၚ်သွဝ်ဂှ် ပါၚ်တြၚ်ပညုၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ဂှ် သၚ်္ကဿကီု နာဂဵုဟီုတွံ စလှစေတဳ ပ္တုံဇိုၚ်ပ္ညဳသၟဟ် ဝွံမွဲသေၚ်ဟာ ဓမ္မတာမြဟ် ဖလတုန်သၟဟ် သမာပတ်ဂှ် သွိုန်ဗပိုန်သၟဟ် ဇၟာပ်ကျာ်ဂှ်မာ သာ်ဝွံမွဲတၞံ ဒှ်ဓမ္မတာ မၞိဟ်ဒေဝတဴကၞာတ် ပူရိသာတ်ၜါ သ္ၚဳဒၟံၚ်ဟွံခြာ ဂွံအာမဂ်ဖိုလ် ဓမ္မတာမွဲ မပြဲတၚ်ဃဵု ခမဳတံဂ္ညိ ဗ္ဒဟ်ဟိုတ်မိကိုရ် ဓဝ်ကျာ်အမြဵု တွံကဵုဆတ္တဝ် သိက္ခာပိုဒ်တၟပ် ကျာ်တြဲပ္ညပ်လဝ် ဝွံဓမ္မတာ မွဲပိုၚ်ခြာက္ဍဝ် က္တဵုဒဒှ်သၟတ် အတိက်ဆတ္တဝ် ဇာတ်အတိက်ဂှ် ကျာ်တြဲတွံလဝ် ဓမ္မတာဝတ် မွဲဟီုဆတ္တဝ် ဒေါဝ်ဗနဳသၟတ် ကလောဆတ္တဝ် တွံဗုဒ္ဓဝၚ် ဟွံခၠၚ်သဍဝ် ဝွံဓမ္မတာ မွဲပိုၚ်ခြာလဝ် ကောံခမဳရ ဂန္တုကဍဝ် ဂလာန်ဆတ္တဝ် ဟီုလဝ်ပ္တုန်ဖအာ သာ်ဝွံမွဲတၞံ ဒှ်ဓမ္မတာ ညးနိမန်သၟဟ် ဒဂိုန်ဝှ်တုဲမာ ကာလအာတၟုဲ ပ္တီညးတုဲအာ ဝွံဓမ္မတာ ကျာ်တမၠာပ္ညဳ. . . . ။
မွဲမွဲတ္ၚဲရ တော်ဆပိုၚ်ပြဳ ပ္ဍဲကိစ္စကျာ် မသုန်သာ်ပ္ညဳ နူဂယးတဴဖဳ ဂၠာဲသ္ၚဳအာဟာ စေၚ်တွံဓရ်ကၠာ ဟံၚ်ပြာ်မှာဇန် ဂၠုတွံဓရ်ပ္ညဳ ကဵုခမဳပၠန် သ္ဂာတ္ၚဲပကာန် တြးညာဏ်တ္ၜန် ဆိုက်ယးမွဲတန် သတၚ်ညိပၠန် မွဲမွဲတ္ၚဲဖျာ် မသုန်သာ်ဂျ ကိစ္စကျာ််သတိုတ် တုပ်အိုတ်သဗ္ဗ ဝွံဓမ္မတာ မွဲဟေၚ်ဌာန ပပြဘိုဂ်တုန် ကြီုဖျုန်စုန္ဒ နိဗ္ဗာန်စဴဂျ ဗုဒ္ဓနာဲသာ သာ်ဝွံမွဲတၞံ ဒှ်ဓမ္မတာ သမာဓိပၠန် သဳလပညာ ဂြၚ်ဓရ်ကွေံကြာန် စၞေဟ်ပၞာန်မာ ဟံၚ်သတ်တုဲအဴ နိဗ္ဗာန်စဴအာ တၟံကျာ်ဟေၚ် တုပ်အိုတ်သေၚ်ဟာ သာ်ဝွံဟွံမှာ ဓမ္မတာကီု ဓမ္မတာသတိုတ် ပိစှော်အိုဿီု တၟံကျာ်ကီု တုပ်သီုဖအိုတ် နူဗုဒ္ဓဝၚ် တွံနၚ်ဟွံဖိုတ် ညံၚ်ဖျောန်လဝ်ပၠန် ညံၚ်ဇမန်ဗိုတ် ကောန်ဂကူတံ အိုတ်ဇၟအ်စရိုတ် ပ္ဍေန်လဝ်ပ္ဍဲစိုတ် လ္ပဝိုတ်ညိ. . . . ။
၂။ ထ္ၜးသရုပ်ပါရမဳစှ် ပိစှော်
ဗောဓိသတ္တ ပဂ္ဂသဳရိ ပါရမဳဂ္ညိ ဒှ်သ္ၚိကျာ်ဩဳ ပ္တုဲကၠုၚ်သက်သက် ဗီုအိန်ဒက္ခဳ ပညာဓိက လွဳဝဳရိယ တုဲပသစ္စ အဓိဌာန တုဲရခန္တဳ တုဲဒးမေတ္တာ ဥပေက္ခာပ္ညဳ မှာဗောဓိသတ် ကၞတ်အသဝ် ပါရမဳစှ် ပ္တုဲကၠုၚ်သၟဟ်ဓဝ်. . . . ။
ဒသဥပ ပါရမဳယော ဒါန်အဝဲကၠာ ကောန်သမ္ဘာရော၊ ဝွံလေဝ်စှ်ပ္ညဳ ပါရမဳယော ဒသမွဲသၟတ် ကၞောတ်ယောသော ပါရမတ္ထ ပါရမဳယော လမျီုလောန်လောန် ကဵုဒါန်ထောထော သာ်ဝွံစှ်ကီု ပိစွံသီုအဴ သမတိံသ ပါရမဳယော ပါရမဳတြုံ ပိစှော်ယောသော ပ္တုဲဒါန်အနဳ ခုတ်ပ္ညဳနာမ ရိုဟ်ဟွံမာန်ရော ဂၠိုၚ်အဴဒါန ဒှ်ရသိဟာန် ကဵုဒါကုကၠ ဒှ်ဗတာဲအဵု ကဵုဒါန်လမ ဒှ်နာရဇိ ကဵုဒါန်ဇဳဝ ရတနရော ဂးပဇ္ဇောတ သၠ:ကၠေံလမျီု ဇဳဝိကီုဂျ ပါရမဳသၟတ် ပါရမတ္ထ ပဉ္စမဟာ ပရိစာဂ မှာဗောဓိသတ် တြုံပြမတ္ထ ပါရမဳဂျ ဝွံဒါနတုန်. . . . ။
ထ္ၜးသဳလပါရမဳ
သဳလဟီုပ္ညဳ ပါရမဳပၠန် ဂးသဳမသုန် နွံဂုဏ်သေသာတ် ညးမွဲဂးမှာ ပါဏာတိပါတ် ဒးဂစိုတ်သၟတ် လမျီုသတ်ကၞာတ် ချိုတ်စှ်ေစိန်ဂၠက် နရက်ဇမ်ကာတ်် ဒစာံစှော်ကဝ် ဟီုလဝ်ခပ်ပြာတ် နူနရက်ကၞာတ် ခပ်ပြာတ်ဗၠးအာ က္တဵုဒှ်ပြိုတ်တၞံ မသုန်ကၠံဝါ ဍာ်ဟွံဂွံသုၚ် ကၠောဝ်ပုၚ်သကှ်အာ မသုန်ကၠံဝါ ပေၚ်အာတုဲဂျ ဗၠးနူပြိုတ်ဂှ် တုဲအာဒှ်က မသုန်ကၠံဝါ တမ္ၚာတအ်စ မသုန်ကၠံဝါ ဗၠးအာနူက ဒှ်ဒြာဲညးစ မသုန်ကၠံဝါ မသုန်ကၠံဝါ ဒှ်က္ၜိုၚ်သေၚ်ဟာ နူက္ၜိုၚ်ဂှ်မာ ချိုတ်အာတုဲသၟတ် မသုန်ကၠံအဵု ပြေၚ်အာက္တဵုဒှ် မသုန်ကၠံဝါ ကၠဵုကွာန်ခါဂှ် မသုန်ကၠံနး ကၠဵုဂြိုပ်ဒးဒှ် ဗၠးနူကၠဵုဂှ် ကၠဵုဒှ်မၞိဟ်ဂ္ညိ အာယုက်ဂၠေံပၠန် ဟွံတန်ထဳတိ ဘဝတ္ၜန်တ္ၜောဲ ဝိပက်နဲဂျိ ဒုသ်သာ်ဝွံဂၠိ ပါဏာတိပါတ်. . . . ။
အဒိန္နာဂး ကၠတ်ဒြပ်ညးကၞာတ် ကၠတ်စခပ်ပြာတ် ဂၞိန်ယာတ်ဂၠိုၚ်တန် ညးဟွံကဵုသတိုတ် နပါၚ်စိိုတ်ပၠန် ပၠံၚ်ၜးကေတ်သၟတ် ဒှ်ကၠတ်ဇၟာပ်တန် အနိၚ်ဆတ္တဝ် ဂိုၚ်ကေတ်ထဝ်ဩန် ပပၞာန်ဒမၠ ဘပၠံၚ်စပၠန် ဒှ်ကမၠတ်ဇၞော် ကျာ်ကော်ဂကန် သၞောဝ်စနာဲအဵု စသဳဖဵုပၠန် ဒှ်ကၠတ်စဆက် နရက်တန်န် ညးကၠတ်စပၠန် ကျာ်ဂကန်လဝ် ဝဳသတိသၟတ် ကပ္ပဆတ္တဝ် ဒးနရက်ကြောဟ် ဗၞတ်ၜါစှော်ကဝ် ၜါစှော်ကဝ်သၟတ် ဗၠးတုဲဆတ္တဝ် ဒိုက်ဒိန်ဇြာဲဇြေဟ် လောန်ထောန်ကာဲကဝ် ညးဍုဟ်လောန်ဗၞတ် ကၚ်ဇတ်တသဝ် ဒုဟ်ကမၠတ်ဓရ် ဆတ္တဝ်ယုတ်မာ အဒိန္နာဟေၚ် ကျာ်တွံသေၚ်ဟာ. . . . ။
ကာမေသုတၞံ ကၠတ်ကောန်သမ္ဘာ ကာမေသုတၟပ် တိသကပ္ပါ ဒးနရက်ဓဝ် ပိစှော်ကဝ်ကၠာ ဗၠးနူနရက် မသက္ကုခြာ ဒးဒှ်ဗြဴတၞံ မသုန်ကၠံဝါ ဒးဒှ်ခမၞုဲ သာံဒုဲဂှ်မာ မသုန်ကၠံကၠာ တက်အာဂတ မသုန်ကၠံဝါ ယဲတၞီပါပ အိုတ်တၟံညးက္ဍုဟ် စဍးထောံဗျ ခါဲဒုတ်သာလ သ္ဒိုၚ်သ္ဒကတောဝ်ၜါ ဒးဒှ်ခပ်ကြံ မသုန်ကၠံဝါ သာ်ဝွံဒှ်တၞံ ကၠတ်ကောန်သမ္ဘာ. . . . ။
မုသာအိုဿီု ယဝ်ဒးဟီုအာ ဒွါဒသတၟပ် နိရကပ္ပါ စှ်ၜါကဝ်ဟေၚ် နရက်သေၚ်ဟာ နူနရက်မှာ ဗၠးအာမွဲတန် ပါၚ်မသမ်အုဲ ၚေက်ပြဟ်ထုဲတ္ၜန် ဟီုဟွံကၠးအဴ ဓလိုအ်တဴပၠန် သ္ဒိုဟ်သ္ဒီုညာဏ်သိၚ် ဝိဝိၚ်တန်န် ဟီုညးဟွံပ္တေဟ် ယုတ်မာကွေံသန် ဣဝွံဒှ်ပၠန် လက်သဏ်မုသာ. . . . ။
မှာဗောဓိသတ် လောန်ဗၞတ်သေသာတ် သဳလခပ်ပြာပ် သာ်ဗျာပ်ပြမ ဂၠိုၚ်ဘဝပ္ညဳ ဒ္ဂေတ်ဓရ်သဳလ ကာလဂှ်သၟတ် ဘူရိဒတ္တ သဳလဂိုဟ်သန် ဟွံရိုဟ်ခန္ဓ ဒှ်သၟိၚ်နာ်ကၠာ သၚ်္ခပါလ ဒ္ဂေတ်သဳလကီု သၟဟ်လမျီုရ ဗိုန်တဴသဳသၟတ် ဗွဲပြမတ္ထ ညံၚ်ဂစေံပ္ညဳ ကိကဳမူလ ဂိုဟ်ခမာဲကီု သၟဟ်လမျီုရ ညံၚ်ၜိုပ်ထဝ်ရ မဂိုဟ်သၠသၞေၚ် မၚ်မွဲသၞေၚ်ကီု သၟဟ်လမျီုဟေၚ် ညံၚ်ဒြာဲထဝ်ဂျ သော်ဗ္တရေၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇၞော်ဂေၚ် ဂၚေၚ်ဝေၚ်လန် သော်ဗ္တပ္ညုၚ် မွဲတၞုၚ်ပၠန်် ယာံဂြဲဒးသၟတ် ဇုက်ကၟတ်ဟန် ဟွံရုန်ဟွံဂပိုတ် ဒဵုအိုတ်သ္ကန် လမျီုဟွံရိုဟ် သော်ထဝ်ဂိုဟ်သန် ဗောဓိသတ်သၟတ် ပမာဂှ်ပၠန် ဂိုဟ်သဳလသန် ဇၟအ်ကၟန်ကဵုလွဳ ညံၚ်ဒှ်ကျာ်သၟတ် ဟံၚ်သတ်လောကဳ ညံၚ်သ္ဂောံသၟုက်ဟာန် နိဗ္ဗာန်ကျာ်ဩဳ ဗောဓိသတ်ပြဲ ဒ္ဂေတ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသဳ ဝွံသဳလပ္ညဳ ပါရမဳရောၚ်အဴ. . . . ။
ထ္ၜးနိက္ခမပါရမဳ
နိက္ခမသၟတ် ပြာကတ်ဂၠိုၚ်တောၚ် ဗ္စာရဏာရောၚ် မွဲတောၚ်အနဳ ကျာ်တံတမၠာ ပ္တံပါရမဳ ဒုဟ်သ္ၚိကၟိန်ကၠာ ဒုဟ်အာဂနဳ သံသာညံၚ်ကၞက် ဗီုအိန်ဒက္ခဳ ဓရ်အဝိဇ္ဇာ ပၠေၚ်ပါရမဳ ဇၟာပ်သတ်ကၠံမွဲ ဂေတ်ဂေၚ်ဂၠောဲပ္ညဳ ဒှ်ချိုတ်ဒှ်ချိုတ် ဟွံဖိုတ်အနဳ ဒိုက်ဖဳတဝဳ ဂၠိုၚ်ဝိတဲသၞ ဇကုပအဵု ကဵုဇကုရ ညးဟွံဂွံပ ဇကုပဟေၚ် အကုသဵုဂှ် စိုတ်ပပ်တၟဟ်တၟေၚ် လောဘဒေါသ မောဟစဳရေၚ် ပျုတ်လမျီုညး ပျဲပျာံညးဟေၚ် သၟိက်ဂွံဒြပ်ညး လောဘသတးရေၚ် လက်ဖာညးဟေၚ် စန်ဒက်ကၠေၚ်ညး တသိၚ်စုတ်ကွေံ ဟီုတ္ၜေဟ်သ္ကာတ်ဂး ပဝမုတ်ဂး ဟိုတ်မပဒး ဟိုတ်လောဘရော ဒေါသမောဟ ကြံကြအဵုဇိုတ် ညံၚ်ဟွံချိုတ်ရ. . . . ။
ကာမဂုဏ်ဂွိုၚ် ထုဲကြာန်ဂၠိုၚ်တောၚ် ဟိုတ်အာရီုရောၚ် စိုတ်သလောၚ်ဂျ သာသၞာအဴ ၜိုန်နွံတဴရ ညိဟွံရံၚ်သ္ၚဳ စေတဳဗုဒ္ဓ ညးပၚ်မှိၚ်ဓရ် မိၚ်တမ္ညဝ်ဂျ ညိဟွံပၚ်မှိၚ် ဟွံသၠိၚ်စိတ္တ ဟွံရှ်ေသှ်ေပ္ညဳ သၚ်အရဳယျ ကျာ်ဓရ်သၚ်ရ ဟွံပနိဿဲ ဟွံပ္တုဲလဝ်အဵု ကုသဵုမွဲမွဲ ခမုတ်ဇဟန် တွံပါၚ်ကျာ်တြဲ ဟွံတွံၚးပ္ညဳ ဟွံကသဳတဲ ပ္ဍဲကုသဵုဂှ် ပၠိုတ်ဂၠုမတ်ၜါ ဖဳဒွါပှ်လှ် မ္ၚးဇိုၚ်ကၠာ စက္ကဝါဂှ် လျးဂိတုတ္ၚဲ ဟွံမွဲလ္ၚဟ် ဂၠုဒၟံၚ်ဆတ္တဝ် တွဵုကဝ်သၟဟ် ဒတုံဍာ်ဂျိ ဖိဖိတ္ၚဟ်ဟ်၊ ကြကောတ်လာဲအာ ဟွံခြာလ္ၚဟ် ကံဟွံအိုတ်ဟေၚ် ပရေၚ်ကံသၟဟ် က္တဵုဒှ်ပြိုတ်အဵု တဝဵုကဝ်ဂှ် ဍာ်ဟွံဂွံသုၚ် ကၠောဝ်ပုၚ်ဇြာဲသကှ် ဒးဒှ်ပြိုတ်ဂှ် မဒးဒှ်ရောၚ်. . . . ။
သတ္တံဂမၠိုၚ် အာရီုဂၠိုၚ်တောၚ် ထ္ၜူမာဲသလောၚ် တုပ်ဂၠောၚ်တမြအ် ရုပ်ဗဝဝ်ဇွ ခန္ဓပိုဲဏံ ပညံၚ်ဟွံချိုတ် အဵုဇိုတ်ဆအ်လအ် တုပ်ညံၚ်တမြအ် စိုတ်ဟွံဇၟအ်ပြံက် တမြအ်ဒၟံၚ်ဟာန် ပ္ဍဲသဗာန်ခြံက် ဍာ်အသုဘ ညးပသဂြံက် အမ်အုဲညံၚ်ဖြံက် ပသလံက်လေတ် ဇကုအလုံ ဍေံဗၠိုပ်ဟုံကေတ် ယာတ်သၟာက်ခန်ပြံက် လမ်စံက်ဗကေတ် လုံဇကုအဵု ဍေံဗိုၚ်ပူရေတ် လကံက်ဂြၚ်ဗံက် ချောဲဆံက်လၟောဝ်လၟေတ် ကျိုၚ်ကျဝ်ပူရေတ် ညာတ်ကေတ်ဂေါဝ်ဂါ ဇုက်ဂၞိၚ်ခါဲဗန် ဇမန်နာနာ ပွပလေဝ်ပလာ ကျိုၚ်လှာအဵုဇိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်မဒှ် ညံၚ်ရှ်အမြိုတ် ကြအ်ဟွံမာန်စိုတ် ဒှ်အိုတ်ဇၟာပ်ရ. . . . ။
ဇန်ဂမၠိုၚ်ဟေၚ် နဲဂှ်သေၚ်ဟာ ဟွံဗစာရဏာ ပိုၚ်ခြာတော်ဆ ခန္ဓဇကု နုၚ်အသုဘ ယာတ်ဖေဝ်ယာတ်တ္ၜၚ်၊ ကေတ်နၚ်ဗြံက်ဗြ လစိန်ဂြၚ်ဗြံက် လကံက်ထဝ်ဂျ စလန်အဂၠဴ ဟုံနှဴဗြံက်ဗြ ကျိုၚ်ကျဝ်လဝ်ဗာၚ် ကဵုပါၚ်ဟဟ ကျိုၚ်ကျဝ်တုဲကီု ပ္ဍဲစိုတ်ကြီုကြ ညးမသတုပ်အဲ ညိဟွံမွဲရ ပ္ဍဲစိုတ်ကြီုသ္ဂဝ် သၠုၚ်လဝ်မာန လဟီုပြဝ ဟွံဒညညှာ ပ္ဍဲမချိုတ်ဂှ် ဟွံဗှ်သၞာ ပညံၚ်ဟွံချိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ကြဵုဇာ ကာလတဴဟေၚ် ဇံၚ်ယဲသေၚ်ဟာ သၟၚ်ချိုတ်တဝိုၚ် မတ်ဒှ်ဇိုၚ်ဇာ လတာ်ဂၠေံအာ ဟီုခြာပှ်လှ် ဒဇပ်ဒတဝ် တသဝ်တဴဂှ် ကြီုကြလ္ၚဟ် ပဒှ်ညိဟာ ဆပံက်ပါၚ်ဟေၚ် ဟွံမာန်သေၚ်ဟာ ကြီုဟွံမာန်သွံ သၟိၚ်ယီုဂွံဏာ ပမၚ်နရက် ၜုၚ်တက်ဟောဂြာ ဒဒိုက်နာနာ ညိဟွံခြာဒၚ် သီုမသ္ကာတ်မြဟ် ရပ်လွဟ်ဗၞဟ်ဇြၚ် ကြံကြဂြိုဟ်က္ဍၚ် ပမၚ်နရက် စန်ကၠေၚ်ဒက်ကီု တ္ၚီုထပက် ဗၞုဟ်ဂဵုဍာဲဍာဲ စာဲစုတ်ပါၚ်ဗက် နူပါၚ်တုန်အဵု ကၠိုဟ်ဒဵုလတက် ထောံဖျေံလဗာၚ် ပ္ဍဲကၠာၚ်နရက် တူဂဵုဂမြံၚ် တၞမ်ခြက်က် ဒးဒုၚ်နရက် ဂၠိုၚ်သၞာံလက်ကိုတ် လံလောန်သက်လက် ဝိပက်ဟွံအိုတ် တူတဴဟွံဖိုတ် လျးပၠိုတ်သေၚ်ဟာ. . . .။
ဟိုတ်နူဒမာ ဂုဏ်ရူပါရီု မဒးစဳရေၚ် ရိုဟ်တ္ၚဲသေၚ်ပ္ၚီု ကလောန်ကိစ္စ ဗျာပါရသတီု ဂူဗ္ၚကၠအ်သွဝ် တဵုလဝ်အိုဿီု ပြေၚ်ဂၠဴကွဳတီု ဗ္ၜေံသီုကၠဵု ကၠိက်အဒါသာၚ် သီုစာၚ်ပယဵု လတူသၟဝ်အဵု စေံၜဵုနုၚ်ကၠံက် ဇုက်ၜဝ်ဇုက်ကာန် လမာန်သီုဆံက် လောန်ကၠိတ်ကဍၚ် ဒုၚ်လဝ်လဗံက် ထမာဲပုၚ်ပ္ညဳ လမဳဒၞံက်ယံက် အစောန်အပြံက် ဒ္ၚောဝ်ၜက်လက်ဟတ် ဓမုၚ်ယန်ကၠာ ကသာဝိုၚ်ဟတ် တဏာဲနကွေံ ကရှ်ေကလတ် နုၚ်ဓရဳကၠာ ဓရပြာကတ် တအဳရိမံၚ် ဇံၚ်သဝါန်သၟတ် ဖုန်ဂၞဳသကဝ် လးဒေပ်လဝ်တဍာတ် တလှာဗအ်န တုံဂွိုၚ်တလှတ် ကၠာၚ်အၚ်ကၠာၚ်မှာဲ နုၚ်ထမာဲဗောတ် ဂၠုၚ်ဖံၚ်တွဵုနတ် မုဲကွာန်မတ်ထ မြပံၚ်ၜုန်ဂၞိၚ် တၞိၚ်သဗ္ဗ တုက်ဍာ်ယာ်သြောံ ရိုဟ်တ္ၚဲဂွံစ သ္ၚိကၟိန်ရဴလ္ၚ တော်ဆဟွံမာန် ဒးစဳရေၚ်သ္ကဲ ရိုဟ်တ္ၚဲဒါန်ဒါန် က္တဴစံၚ်ပ္ဍဲစိုတ် ပၠိုတ်ဟွံဂွံမာန် နိက္ခမကိုပ် တိတ်ဒၟံၚ်ဂြိပ်ယာန် ဂွံပခမဳ ပ္ကီုလွဳကွေံကြာန် ဂွံပၟဝ်တၞံ ဓရ်ကမ္မဌာန် ဂွံလမိဟ်ကၠာ အပ္ပနာၛာန် နိက္ခမပ္ကာန် ဒှ်ကျာ်မာန်ရောၚ်. . . .။
ထ္ၜးပညာပါရမဳ
နိက္ခမ္မသ္ကဲ ဟီုတုဲမွဲတောၚ် ပညာတွံရောၚ် အခေါၚ်ကျာ်သြဳ ပိုဲဟီုပျးညိ ယုတ္တိအနဳ ညာဏဟီုခုတ် သမ္ပယုတ်ပ္ညဳ စှ်ၜါအနဳ ခုတ်ပ္ညဳမဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တဵုသၟဟ် မဂ်ဖဵုဂှ်မာ ပိဣသုန်အဴ ပကောံဖဴစှ်ၜါ ပန်စှော်ထပှ် စိုတ်တွံပညာ ပညာတီဟေၚ် နိဗ္ဗာန်သေၚ်ဟာ နိဗ္ဗာန်အမြိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်မှောဝ်ဇဴ စိုတ်လမောဝ်အာ ဒှ်ပညာရောၚ် မွဲသာ်တီပၠန် သစ္စပန်ဂၠောၚ် သစ္စပန်သ္ကဲ စှ်ေစိုတ်မွဲတောၚ် တီသစ္စကၠာ ဂးပညာရောၚ်. . . ။
ပမာမွဲခုတ် ဂၠာဲနၚ်ယုတ္တိ ကမၠတ်စှ်ၜါ ကွာ်အာဒမၠိ ရပ်တဲဂၠောဲဖိ ဒမၠိကွာ်အာ လဆောဝ်ဂွံဍာန် သဗာန်ပြဲဖာ နတသိုက်ဟေၚ် အာတဴသေၚ်ဟာ လဆောဝ်မှာရာ လုပ်အာခြုံဗက် ဇလဂြဲရော လောတ်လောဗတက် လဆောဝ်အာဂှ် ဒှ်ဇြဟ်သက်လက် လောတ်လောဗတက် က္ဍိုပ်ပါ်သက်ကၞေၚ် လဆောဝ်ဒတုံ ကမၠိုၚ်ခြုံရေၚ် လ္ၚဵုဂှ်သကဲ ချိုတ်အာဗွဲလၟေၚ် လ္ၚဵုသၟေဟ်ဟေၚ် ကွာ်ဂေတ်ဗၠေၚ်သၟ လဆောဝ်ဆဵုခြုံ ဇြုံကိတ်ချိုတ်သ္ဒ လဆောဝ်ဆဵုသၞ ကၠကိတ်စဟေၚ် လ္ၚဵုဂွံစိုပ် ဗဒိုပ်ဌာန်တၟေၚ် လ္ၚဵုဂှ်ဟေၚ် ဟွံစိုပ်သေၚ်ဟာ သီုဒဒိုက်ပ္ညုၚ် ကြၚ်ကၠုၚ်ကြၚ်အာ အကုသဵုစိုတ် အိုဿီုစှ်ၜါ တုပ်ကမၠတ်မာ စှ်ၜါဂှ်ကီု ဟုဲဒးဟွံဖိုတ် ဗၠးဒုသ်အိုဿီု ကုသဵုပတုဲလဝ် ဂွံစိုပ်သွဝ်ဗြီု လဆောဝ်ဂှ်လီု ဟုဲလုပ်ကီုဟေၚ် သရာံပါပ်ကွေံ ဟွံဂွံစှ်ေဟေၚ် ပဝမုတ်ရ မဒးပတေၚ် ပ္ဍဲလိုက်ဝွံပၠန် ဒးစန်ဒက်ကၠေၚ် သရာံပါပ်ဟေၚ် ဟွံဝေၚ်ပ္တုဲဒၟံၚ် ချိုတ်ဒးနရက် တူဂၠက်သလံၚ် ပမတ်ဒဟဵု ဂမြံၚ်ဂဵုကၠံၚ် တူတဴဗြံၚ်ၚ် ဟွံမွဲသ္ဍံၚ်သွာ ဗွဲပမာဟေၚ် သမၠီုသေၚ်ဟာ. . . ။
ထ္ၜးဝဳရိယပါရမဳ
ဝဳရိယပြဲ ဟီုပၠန်မွဲတောၚ် ဗောဓိသတ်ရောၚ် လွဳဂၠောၚ်ပြမှ အတိက်တေံဂှ် ဒှ်ဂစေံသၞ ကောံဂစေံဗြဴ သၟဟ်န်တဴရ သကဲသြၚ်ဂၚ် ဆုနွံက္ဍၚ်ပြ ပ္ဍဲဆုဂှ်ရ ဒၟံၚ်ဂျသၟဟ်န် တုဲဂစေံဗြဴ ဂဝ်ဂၞဴကၠုၚ်တန် ကောန်တြုံမွဲသွံ က္တဵုဒှ်ဟွံခၠန် သၞေၚ်တိုန်ဂ္ညိဂၞဴ ဗဵုလ္ၚောဝ်တဴပၠန် ကောန်ဂှ်သ္ဍိုက်သ္ဍန် ပူဗန်ဂၠက်သ္ဍဴ ဆိုက်ကဵုသၞေၚ်ကြံၚ် ပ္ဍဲမဒၟံၚ်တဴ လဗိုတ်က္တဵုဒှ် လပှ်သဴသဴ ကောန်ဍောတ်ဂှ်အဴ ဒးအဆဴကျာ ပ္ဍဲဂၚ်ဂှ်ကွေံ ဒတုံစှ်ေအာ ဂစေံဗြဴပ္ညဳ ယာံတဴဖဳဒွါ တုဲဂစေံဗြဴ ယာံတဴလ္ၚာပ်လ္ၚာ တုဲဂစေံကၟက် မသက္ကုခြာ ပဝ်စှ်ေဍာ်ဗိုန် ဟွံဂွံဇြိုန်ညှာ သာတ်ဍာ်ဂၚ်္ဂါ နသၞေၚ်ၜါဂှ် စိုတ်ဇၞော်လောန်အဴ လွဳဇၞော်တဴသၟဟ် သၞာအိန်အဴ ချဳတဴလတှ် ပရုပ်မၞိဟ်ကီု ကၠုၚ်ဟီုလဖှ် ယွံဂစေံသၞ နာဲပတၟေၚ်တၟဟ် ဇကုနာဲသ္ကဲ ဍောတ်မွဲ ပှ်လှ် ဂၚ်ဇၞော်လောန်ဗၞတ် သာတ်ဇတ်ဇကှ် နသၞေၚ်ၜါဂှ် ဂၚ်သကှ်မာန်ဟာ. . . ။
သၟိၚ်အိန်မိၚ်ဒေမ် ပါၚ်ဂစေံသၟဟ် ထိုၚ်သးဟွံဖိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်သ္ဂေတ်သွဟ် လွဳတြုံအသဝ် ပကၚ်ရၚ်ဓရ်စှ် ပလီုကၠေံမှာ ဟွံမာန်ခါဂှ် ဇၞော်ကြဳဇှ်က္ဍၚ် ဂွံဒှ်ကျာ််တြဲ ဟွံဆောတ်မွဲတၚ် သၟိၚ်အိန်ချပ်ဂေတ် ကောန်ဒးကေတ်နၚ် ကောန်တြုံပြဲက္ဍၚ် ကော်နၚ်ကဵုပ္ညဳ ဂွံကောန်မွဲတဲ စိုတ်ဟဲဒ္ၚဳဒ္ၚဳ. . . ။
ဗောဓိသတ်အဵု ဟိုတ်နွံကဵုလွဳ ကြဴဒှ်ကျာ်စၟတ် ဂွံဟံၚ်သတ်ပ္ညဳ ဝဳရိယမှာ ဝွံပါရမဳ ဗောဓိသတ်ပ္ညဳ ဂၠိုၚ်ဝဳရိယ ကာလဂှ်ခုတ် မှာဘုတ္တရ မိပ္ဍိုက်သြိုဟ်အဴ ၜိၚ်တဴလျလျ ထပှ်တ္ၚဲတၞံ လွဳတဴကြံကြ ဒှ်မှာဇနက် ၜိၚ်ဗက်တဴဂျ လွဳဟွံဖေက်စ ဟွံရိုဟ်ခန္ဓ ထပှ်တ္ၚဲအဴ ၜိၚ်တဴလျလျ ဍာ်ဟွံမွဲဗျာၚ် ကဵုကၞာၚ်ကဝ သွက်ဂွံဗလဲ ဟွံမွဲညိည စိုတ်အိန်ဒက္ခဳ ပလွဳကြံကြ ဝွံပါရမဳ ဒှ်ဝဳရိယ ဗောဓိသတ် ဗွဲပြမတ္ထ ဝွံဝဳရိယ တိတ်ဟီုပၠရောၚ်. . . ။
ထ္ၜးသစ္စပါရမဳ
သစ္စပန်ကီု တိတ်ဟီုမွဲတောၚ် ဒှ်ကကၠရောၚ် မွဲတောၚ်သစ္စ ဒှ်ဂစေံဒဂူ အဃိုတ်မူလ ဂုဏ်သစ္စအဴ ပြာကတ်တဴရ သၟိၚ်သုတ္တကီု (သုတသောမ) ကၠေံလမျီုရ မုသာအိုဿီု ဟွံဟီုညိည သစ္စဟီုစၟတ် ဒှ်ဓရ်သစ္စ မုသာတမုန် ဟွံသၟဟ်တုန်ရ ဟွံမွဲသစ္စ ပွမုသာ မုသာဂၠိုၚ်ဟေၚ် ပိုန်ဟုတ်သေၚ်ဟာ အာယုက်ဟုတ်ပြဟ် ကျာ်တွံလဝ်ကၠာ ညးမဒှ်ရော ယဝ်စောတနာ သၟိၚ်စေတဳယ တေဇပြာထာ ဗွဲလ္တူကျာ ကလာၚ်အာဒှ် မြမောဝ်ပါၚ်ဆာဲ မောဝ်တမာဲပြဟ် ဒေဝတဴဂှ် ညဳသၟဟ်ညးပန် ရပ်သၞာ်လဝိၚ် မၚ်မွဲသၟိၚ်ပၠန် နွံမွဲတ္ၚဲကၞာတ် သီုအမာတ်ပန် သၟာန်သၟိၚ်မွဲတန် ပ္ဍဲဒေန်နန်မြ ယွံတလတိ ဘူမိပါလ ကောန်ဨကရာဇ် နာဲပြာသာဒ်မြ ကောဒေံမူလ ဗွဲစၟတ်သဘဴ ဟီုကဵုညိအဴ ဗွဲကြဴအနဳ နွံပ္ညဳဆန္ဒ ကောန်ဇၞော်တိုန်ပၠန် ဆာန်အောန်ပြမ ကောန်ဍောတ်ဂှ်ရ ဇြဟာန်မဂၠိုၚ် ကောန်ဍောတ်ဂှ်ရော ပကောဒဝိုၚ် ကောန်ဇၞော်ပယိုၚ် ဒဝိုၚ်တိတ်ဟီု မုသာအဆတ် ဟွံဒှ်စၟတ်ကီု ဟွံစၟတ်ဒးဟီု သစ္စလီုအာ ရပ်သၞာ်ဒေဝတဴ ကလာၚ်ဒဴအာ ကလာၚ်လ္တူကျာ ဟွံမာန်ခါဂှ် ဒတုံစှ်ေတိ တိၚိတ်ပါ်သၟဟ် စှ်ေဒးနရက် တူဂၠက်ပှ်လှ် ဟီုဟွံစၟတ်ရ သစ္စလီုဂှ် အာယုက်ဟုတ်အာ ပိုန်ဟုတ်အာသၟဟ် သၟိၚ်စေတဳဂှ် မ္ဒးဒှ်ပ္ညဳ. . . ။
မှာဗောဓိသတ် တြုံကၞတ်လွဳ လဟီုညံၚ်ကၞက် ဗီုအိန်ဒက္ခဳ နွံကဵုသစ္စ ပြမတ္ထပ္ညဳ သၟိၚ်မွဲနွံရ သစ္စဝါဒ တိသုန္ဓရဳ မၚ်မွဲဆေဝ်ဒဝ် ပ္ဍဲဓရ်သစ္စ ဗိုန်စၟတ်ပလဝ် ကျာလေဝ်ပိုက်ဓဝ် ဗြဲဓဝ်လောန်ကာဲ ရှ်တိအသဝ် ဗီုဗတဝ်သာဲ ဂၠးလတူဗိုန် ဂတဝ်တိုန်ၚာဲ ရှ်တိအသဝ် ယာံဂတဝ်ဆာဲ ဩောံသ္ၚုဇၟာပ်ဒၞာဲ နွံဆာဲကဵုရှ် ယာံစတုဲသွံ ဓာတ်ပန်ဂွံသၟဟ် ယဲဒးစ္ဍးသိၚ် အာယုက်ဂၠိၚ်တွံ သတ်ဆုရိုဟ်ဆု ကမတ်ဆုဂှ် စနွံကဵုရှ် ယာံဗဒှ်ဂဥုဲ ယဲဒိုက်နွံကိုပ် ဗၠးစိုပ်ဒတုဲ ဍာ်ပ္ဍဲတိဂှ် သုၚ်ဒှ်ဂဥုဲ ဓာတ်ပန်သၟဟ်တုဲ ဂဥုဲစိုတ်သ္ကီု ယဝ်သၟိၚ်မွဲရ ဓရ်သစ္စလီု ဗြဲကျာအိုဿီု ဟွံဓဝ်ကီုရ ရှ်တိဗၠိုက်သၟဟ် ထပှ်ဟတ်ဂျ ပုၚ်ဍာ်မူလ သဗ္ဗလီုပ္ညဳ ယဲဒိုက်ဂၠိုၚ်သန် ဇၟာပ်ဇန်လောကဳ အာယုက်သတ္တံမှာ ဂၠေံအာအနဳ မှာဗောဓိသတ် တြုံကၞတ်လွဳ သစ္စဒှ်ကၞက် ဗီုအိန်ဒက္ခဳ ဝွံသစ္စပ္ညဳ ဒှ်ပါရမဳရောၚ်. . . ။
ထ္ၜးအဓိဌာနပါရမဳ
အဓိဌာန ဂတမွဲတောၚ် ဗောဓိသတ်ရောၚ် နွံဂၠောၚ်ကြဳဇှ် ဒှ်ကောန်သၟိၚ်ဓု သုဓနုဂှ် ဗက်အာစိုပ်ပ္ညဳ ဍုၚ်ဟရဳဂှ် မနောဟာရဳ သၟိၚ်ခါမ်သဳဂှ် သုဓနုတၞံ သၟိက်စံထဍဟ် နွံတၟံမွဲသၟဟ် ဇၞော်ဂှ်လောန်လာန် ဗၞတ်မၞိဟ်သလိုက် မွဲလက်ကိုတ်မာန် သၟိၚ်ခါံသဳတၞံ ကဵုယိုက်စံကာန် ဗောဓိသတ်ဂ္ညိ ပအဓိဌာန် အဲဒှ်ကျာ်စၟတ် အနာဂတ်ဟာန် တၟံဝွံဇၞော်က္ဍၚ် ကဵုအဲပၚ်မာန် နကြဳဇှ်ပကာန် တၞံဒါန်တမၠာ ပၚ်ပတိုန်မ္ဂး တၟံဂှ်ဒးသာ တ္ၚိုန်ဝေၚ်ပညုၚ် ကွာ်ကၠုၚ်ကွာ်အာ ခနှောဝ်လ္ၚီကိုတ် ညာတ်အိုတ်ဟောဒြာ အသဝ်လောန်ထောန် ယွံကောန်နာဲသာ ဒြီုဒြီုလဒု ကဵုသာဓုကာ သၟိၚ်ခါံသဳပြဲ တက်တဲကြဵုဇာ ဩကောန်အသဝ် ဒကောၚ်ထဝ်ဏှာ ဇမ္ဗုဒိပ်သ္ကဲ တြုံဟွံမွဲၜါ သ္ဍိုက်လောန်ပ္ညဳ ကၚ်ဇတ်ဖဳဒွါ ကောန်ဗြဴအသဝ် ဒကောၚ်ထဝ်ဏှာ ထပ်တဲညးၜါ ဇိုန်ကဵုခါဂှ် မနောဟရဳ ရုပ်ကျာ်ဩဳမြဟ် ကဵုသုဓနု ကောန်နာဲမြုသၟဟ် သီုညးၜါဂှ် သိုက်သၟဟ်မွဲဂၞဳ ဟိုတ်ကြဳဇှ်ပ္ကာန် အဓိဌာန်ပ္ညဳ ဗောဓိသတ်ပ္ညဳ ပ္တံပါရမဳ အဓိဌာန်ပ္ညဳ ဒှ်ပါရမဳရောၚ်. . . ။
ကာလဂှ်ပ္ညဳ မှာတေမဳယ ဒှ်ဗၠာဲမူလ ကျေဝ်လှာရုပ္ပါ တုပ်နာဲသွဝ်ၜါ သာ်လှာသဘဴ အာယုက်ပေၚ်အဴ စှ်တြဴသၞာံ ညးစံမေခု ကဵုမာတုဂါမ် ဝုတ်စှ်သုန်သၞာံ ဂေါဝ်ဗျာံကျာ်ဩဳ စရာဲအယော သၞံၚ်ရောဟိဏဳ ဗတံဂၠုတုန် သတိက်ပ္ဍဲဖုန်ဂၞဳ စံၜတ်မံၚ်ဗျာံ စှ်သၞာံအနဳ ဗြဴဂၠိုၚ်သန် ရိုဟ်တ္ၚဲပလွဳ ဗောဓိသတ်ပ္ကာန် အဓိဌာန်ပ္ညဳ အဲသ္ဒဟ်ကျာ်စၟတ် ပြာ်သတ်လောကဳ စိုတ်အိန်ဒက္ခဳ ပကဵုချဳပ္ကာန် လွဳအဲအိုဿီု ပကဵုမာန်ညိ ဗောဓိသတ်ဂ္ညိ ပအဓိဌာန် ဟိုတ်ကြဳဇှ်ပ္ကာန် အဓိဌာန်ပ္ညဳ စိုတ်ဗိုန်သက်လက် ဗိုန်အိန်ဒက္ခဳ ဗောဓိသတ်လေဝ် ပ္ဍဲဒှ်တေမဳ အဓိဌာန်အဴ ဍိုက်ပၚ်တဴလွဳ တုဲဂွံဒှ်ဂ္ညိ ရသိကျာ်ဩဳ ဒှ်ခမဳပ္ကာန် ဂွံၛာန်လောကဳ သၟိၚ်ကၠံမွဲက္ဍိုၚ် ဒးတိတ်ဗိုၚ်သ္အဳ သၟိၚ်ဖအိုတ်ဂှ် ဂွံဒှ်ခမဳ ဂွံၛာန်လောကဳ အိုဿီုညဳသာ စုတိတုဲကီု ဍုၚ်ဗြီုဟွံမှာ ကြဴဒှ်ကျာ်စၟတ် ပြာ်သတ်သံသာ အဓိဌာနာ ဝွံပါရမဳ ဗောဓိသတ်အဵု ဟိုတ်နွံကဵုလွဳ အဓိဌာန်ဗက် စိုတ်အိန်ဒက္ခဳ အဓိဌာန်ပ္ညဳ ဒှ်ပါရမဳရောၚ်. . . ။
ထ္ၜးခန္တဳပါရမဳ
ခန္တဳအေၚ်ပြဲ ဂးကဵုမွဲတောၚ် ပတုဲဒါန်ရောၚ် ဣသိဟွံယောၚ် ပ္ဍဲဂၠောၚ်ဥဒျာဉ် ဒက်ထဝါဲဓရ် ပၟဝ်ဒၟံၚ်ၛာန် သၟိၚ်တလာဗု တိတ်ဝေၚ်ဥဒျာဉ် စိုပ်ဥဒျာဉ်တုဲ ဗမူထုဲကြာန် တူထဝါဲဗြဴ သတိက်လှိၚ်တဴဟာန် ကမၠောၚ်ဂမၠိုၚ် ဂေတ်ကြိုၚ်ဂေတ်ဟာန် ရေတ်ဝေၚ်ဥဒျာဉ် စိုပ်ဌာန်ဣသိ ကမၠောၚ်သၟိၚ်ဓရ် အာတ်ဓရ်ဒမၠိ အာတ်ကဵုဒါန်ညိ ရသိတွံဓရ် ကမၠောၚ်ဂမၠိုၚ် ကလၚ်ဗိုၚ်သ္ကဝ် ပ္ဍဲဂှ်သၟိၚ်စၟတ် ၚုဟ်တိုန်ဆတ္တဝ် သၟာန်ဂၠာဲတမ္ညဝ် တုဲဓရ်သောသော အိုတ်ဇၟာပ်တြုံဗြဴ မူဒၞာဲတူရော ယွံကျာ်ဂမျိုၚ် ပၞာၚ်တိုၚ်အဂ္ဂေါ ကမၠောန်တံရော သီုဩဆတ္တဝ်
နိဿဲ
ညံၚ်ကောန်ဂကူမန် ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုၚ််
သ္ဂောံတီကေတ် ပရူဗုဒ္ဓဝၚ်ကျာ်တြဲဂေါတမ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ အစွောံ ချူဆန်လဝ်
* ပြကိုဟ်လၚ်္ကာဗုဒ္ဓဝၚ် ကျာ်တြဲဂေါတမ
(ကေုာံ ဗုဒ္ဓဝၚ်ကျာ်တြဲ ၂၄-ဗွဲခဍန်)
တၠဂုဏ်အ္စာ နာဲကလျာဏ (ဓမ္မစရိယ) ချူဇန်လဝ်ရောၚ် ။ ။ ။
၁၃၅၂ သၞာံ။ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၁၃-မံက်။
လၟိဟ်အုပ် (၁၅၀၀) တက်တြးလဝ်ရ။ -
တက်ပ္ဍဵုဗီိုက််မန် (ဩသရပုတ္တ) ကွာန်ဖအံက် ဘာတိုက်တၟိ။
အရိမေတ္တေယျ၊ ကျာ်စေတဳ မနွံလတူဒဵုဗျု
ကျာ်စေတဳအရိမေတ္တေယျ ဝွံ ဒှ်ကျာ်စေတဳ မနွံ လတူဒဵုဗျု၊ မဒှ်ဂၠံင် မတိတ်အာ ပယျဵုနိဂီုသေံရ။ ကျာ်စေတဳဝွံ ကျာ်ဇၞော်အစာဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မ (မကော်ဂး ထပိုယ်ဍောတ်) မဒှ်ကျာ်ဇၞော် မပ္တန်သာသနာ ဒဵုတၟအ်ဗြာတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် အာဂတ ပၠတရဴတုဲ ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ်ရ။ ဒၞာဲမပ္တန်လဝ်ကျာ်ဂှ် နကဵု ဌာန်အုပ်ဓုပ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ခရိုင်ဍုင်ရေဝ် ကဵုလဝ်ဒါန်တိဂြိုပ် လၟိဟ် လ္ၚီဨက ပ္ဍဲဇရေင် ကွာန်ချေဟ်ဍာ်ဂှ်ရ။
ဝင်
ကျာ်စေတဳအရိမေတ္တေယျဝွံ နကဵု ကျာ်ဇၞော်အစာဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မ မကော်ဂး ဂုဏ်အစာထပိုယ်ဍောတ် မနွံပိုန် ဘာကျာ်ဒဵုတၟအ်ဗြာတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် အာဂတပၠတရဴတုဲ နကဵု မဒါန်ဒါယကာအဟောဂှ် ပ္တန်လဝ်ရ။ ဇာန္နဝါရဳ ၂၅၊ ၂၀၂၃ ဂှ် စၜံက်ခါဲဒၞာဲသွက်ဂွံဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက်ကျာ်ရ။ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၊ ၂၀၂၃ ဂှ် ပလ္လင် မနွံဗွိုက် ၁၀၈ ပေ၊ သမၠုင် ၆ ပေဂှ် ဒက်ပ္တန်တုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၇-၈ ဂှ် ဒက်စိုပ်ခၞိင်အာစိုပ်ဒတုဲရ။ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၉ ဂှ် သလိုင်စုတ် ဓါတ်သော် မကလိဂွံ နူသဳရိလင်္ကာ ကေုာံ ဓါတ်နူကဵု ကျာ်ဇၞော်ဘာဝင်က တုဲ ကၟာတ်လဒဵုကၠေအ် ခမၠိုင်ဓါတ်ဂှ်ရ။ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄ ဂှ် စိုပ်ခဒအ်ဗြာတ် အာစိုပ်ဒတုဲရ။ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ပေင် (မာတ် ၅၊ ၂၀၂၃)ဂှ် ကၠောန်သဘင် သၠိုက်ၝောအ်ကိုဋ် (လ္ဇံက်က္ဍိုင်)ကျာ်ရ။ သွက်ဂွံပ္တန်ကျာ်ဝွံ စရင်သြန်ဒါန် နူဒါယကာဂမၠိုင်ဂှ် သြန်ဒါန် နူဍုင်မန် သီုဖအိုတ် ၆,၄၃၃,၀၀၀ ဒကေဝ်၊ သြန်ဒါန် နူကောန်ဍုင်မန်ဗၟာ မကၠောန်စဒၟံင် ပ္ဍဲကိုဝ်ရဳယျာ ဂှ် သြန်ဝါန် ၁,၃၃၀,၀၀၀ ဂွံသြန်ဒကေဝ် ၂,၉၀၆,၅၀၀ ဒကေဝ်၊ သြန်နူသေံဂှ် ၁၁,၇၈၀ ၜါတ် ဂွံသြန်ဒကေဝ် ၉၈၁,၅၀၀ ဒကေဝ် သီုဖအိုတ် က္လိဂွံ သြန်ဒါန် ၁၀,၄၇၁,၀၀၀ (မွဲနိလဟုတ် ပန်ကိုဋ် ထပှ်လက် မွဲလ္ၚီ) ဒကေဝ်။
စမြိုင်
စေတဳဝွံ သီုဖအိုတ် နွံသမၠုင် ၃၇ ပေ။ ဗွိုက် ပ္ဍဲတမ်ဇိုင်ကျာ် နွံ ၂၇ ပေ။ သမၠုင်ပလ္လင် နွံ ၆ ပေ။ ဗွိုက်ပလ္လင် နွံ ၁၀၈ ပေ။
ဗော်တမ္ၚံင် ကေုာံ ဇမၞော်မၟောဝ် ကၟိန်ဍုင်
ဗော်တမ္ၚံင် ကေုာံ ဇမၞော်မၟောဝ် ကၟိန်ဍုင် (ဇမၠေအ် - ဗော်ကျဖေတ်) (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ – ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ, Union Solidarity and Development Party – USDP ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ဒြဟတ်ဇၞော်မွဲရ။ ဗော်ဝွံ နူ ဂကောံတမ္ၚံင် ကေုာံ ဇမၞော်မၟောဝ် ကၟိန်ဍုင် (ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း) ဂှ် ပြံင်လှာဲလဝ် နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ ခုတ်ခဴလဝ်ယၟု ဗော်တမ္ၚံင် ကေုာံ ဇမၞော်မၟောဝ်ကၟိန်ဍုင်၊ တုဲ ဒှ်ဗော် မဆက်ကေတ် အဝဵုဍုင် ကြဴနူ ခေတ်အလဵုအသဳပၞာန်နဝတရ။ မၞိဟ်စၞး နူကဵုဗော်ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ပၞာန်ရာံ ဂၠိုင်ရ။       ဗော်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဗော် မထံက်ဂလာန် နကဵုပၞာန်သွက်ဂွံအာက္ဍိုပ် ပ္ဍဲပရေင်ဍုင်ကွာန်။ ညးမဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဦးသိန်းစိန်၊ ကြဴနူ သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၀ တုဲ ဗော်ဏအ် ဂွံဒှ် အလဵုအသဳတုဲ ဦးသိန်းစိန် ဂွံဒှ် သကိုပ်ဝန်ဇၞော်။ ညးကေတ်တာလျိုင် ဥက္ကဋ္ဌဗော်ဏအ် စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၃ ရ။ စတမ်နူ သၞာံ ၂၀၂၂ တုဲ ဗော်ဏအ်ဂှ် နွံဒၟံင် သၟဝ်ပၠတရဴ ဦးခင်ရီ၊ ညးမဒးဂၞပ် ထံက်ဂလာန် ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မေန်အံင်လှာင်။
ဝင်
ကံင်သဳၜိုဟ်သြိုဟ်သာယာ ကေုာံ ဇၞော်မောဝ်ဍုင် (နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ) မဒှ် ကံင်သဳပၞာန်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံတမ္ၚံင် ကေုာံ ဇမၞော်မၟောဝ်ကၟိန်ဍုင် (ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း) ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၃ ဂိတုသေတ္တေမ္ဗါ ၁၅ ဂှ်ရ။ ဂကောံဝွံဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံဗဟဵုမွဲတုဲ ဇၟာပ်ပ် ရး ကဵု တွဵုရးဂှ် နွံမွဲမွဲ (သီုဖအိုတ် ၁၇) ရ။ ဂကောံကဆံင်ခရိုင် နွံ ၆၆ ဂကောံ၊ ဂကောံကဆံင်ပွိုင်ဍုင် နွံ ၃၂၀ ဂကောံ။ အတိုင်စရင်ကောန်ဂကောံ သၞာံ ၂၀၀၇ မ္ဂး ဂကောံဂှ် နွံကောန်ဂကောံ သီုဖအိုတ် ၂၄ ပြကောဋိကိုဋ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၂၀၁၀ ဂိတုမာတ် ၂၉ ဂှ် ဂကောံဂှ် ပြံင်လှာဲ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ က္လိဂွံယၟု ဗော်တမ္ၚံင် ကေုာံ ဇၞော်မၟောဝ် ကၟိန်ဍုင် နကဵုဘာသာဗၟာ (ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ) ရ။
သဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် ဗော်ဏအ် ဂွံဇၞးမာဲတုဲ ဂွံဒှ် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဗၟာ။ ဥက္ကဋ္ဌဗော်ဏအ် ဦသိန်းစိန်ဂှ် ဂွံဒှ် သမ္မတဍုင်ရ။
သၞာံ ၂၀၁၅ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁၂ အခိင်ဗတံ ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ် ပ္ဍဲဌာနဗဟဵု ဗော်ကျဖေါတ်ဂှ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵု က္ဵုဒှ်တုဲ ဦးရွှေမန်း ညးမကေတ်လဝ်တာလျိုင် ဥက္ကဋ္ဌယာယဳ ကဵု ညးအုပ်ကာ ဦးမောင်မောင်သိန်း တအ် ဒးဒုင်ပ္တိတ် နူတာလျိုင်ဂမၠိုင်ရ။ တုဲ ခပ္တိုန် ဦး​ေဋ္ဌးဦး နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဦးတင်နိုင်သိန်း နဒဒှ် ညးအုပ်ကာဗော်ရ။ ပ္ဍဲသဘင်ပသောင်ပရိုင် ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂၂ ဂှ် ဟီုပ္တိတ် ဒဒှ်ရ ဦးရွှေမန်း ဆက်နွံဒၟံင် နဒဒှ် ဂကောံကေင်ကာ ဖိုဟ်ရ။ သဘင်သဳကၠဳဗော်အလန်ဒုတိယဂှ် ရုဲစှ်ပ္တိုန် ဦးသန်းဌေး နဒဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ စၞးဒၞာဲ ဦးသိန်းစိန်။ ဦးသန်းဌေးဂှ် ကေင်ဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ကဆံင် ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်မွဲတုဲ နဒဒှ် ဒုဝန်ဇၞော် ပ္ဍဲဌာနဝန်ဇၞော်ဒြဟတ်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်ဂှ် နဒဒှ်ဝန်ဇၞော် ကေင်ယိုက်ဂၠေင်လဝ်ရ။
က္ဍိုပ်သကိုပ်ဗော်
ဥက္ကဋ္ဌဂမၠိုင်
စရၚ်သၚ်ပြကိုဟ်တုဲ ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု ၄၁ ဝါ
စရၚ်သၚ် ပြကိုဟ်တုဲ ဂကောံရာမညနိကာယပရိယတ္တိ
၁၃၈၄-သၞာံ
စရၚ်သၚ်ပြကိုဟ်တုဲ ပ္ဍဲသဘၚ်သၟာန်သွဟ်လိက်ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု (၄၁) ဝါ
သ္ၚဳရံၚ်
စရၚ်သၚ်ပြကိုဟ်တုဲ ဂကောံရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု ၄၀ ဝါ
နိဿဲ
လိက်အုပ်စရၚ်အံၚ် ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ အလုံဒေသရးမန်၊ သ္ဘၚ်သၟာန်သွဟ်လိက် ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ မရနုက်ကဵု (၄၁) ဝါ။
လိက်တၟအ် စေတဳတဇုအ်တၠရာမ်
လိက်တၟအ် စေတဳတဇုအ်တၠရာမ် ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နူတမ် နူကျာ်စေတဳတြေံ ဗဒါဲ ကျာ်စေတဳ (Sri Bua Ban) ဍုင်လာမ်ဖုန်၊ ရးနိဂီုသေံတုဲ လၟုဟ်ထ္ၜးပျးလဝ် ပ္ဍဲဘာလကျာ်ဝါတ်ထံင်သတ်ချ (Wat Thong Satcha) မနွံ ပ္ဍဲ Nai Mueang Subdistrict, Mueang District, Lamphun Province မဒှ်ဒၞာဲဍုင်လာမ်ဖုန်တြေံရ။ လိက်ဂှ် သီုဖအိုတ် နွံပန်ပၞောန်၊ မဒှ်လိက် မဗမံက်ထ္ၜး ယၟုကျာ်စေတဳရ။
thumb thumb
စမၠောအ်အက္ခရ transcription
(၁) ။ ဝ ။ တြလပေါယ် (၂) စေတိယ်ဝေါအ် သိ (၃) မောအ် တ္ဇုအ်တြလ (၄) ရာမ် ။ ဝ ။ ~
(1) || ○ || trala pow (2) c[e]tiy vo' si- (3) mo' Tju' Trala (4) Rām ||○ || ~
အဓိပ္ပါယ် translation
တၠပိုယ်စေတဳဝွံ ယၟု တ္ဇုအ်တြလရာမ်။
This our lord pagoda is named Tju' Trala Rām.
ကုန်အာဇာနဲ (ဍုင်ကၟာဝက် ရးဇြာ)
ကုန်အာဇာနဲ(Martyrs' Mausoleum of Mon) ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ ကွာန်ထံင်ကှ်ေ သၠုင်ကျာ ဘာဒယိုင်ဇၞောဝ် (ဘာဇောတိကာရာမ်)။ ကုန်အာဇာနဲဂှ် စကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နူသၞာံ ၂၀၂၃ နကဵု မရန်တၟအ် သွက်ဂွံစွံအာ ရုပ်က္ဍိုပ်သကိုပ် ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုင်ရ။ ပရေင်ကမၠောန်ဏအ်ဂှ် စက္တဵုဒှ်ကၠုင် သွက်ဂွံ စွံပ္တန် ရုပ်ဗရိုတ် အစာကဝိ ကေုာံ သၟိင်လိက်ပတ်မည် ကျာ်ဇၞော်အစာဘဒ္ဒန္တပါလိတ (၁၉၂၄ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၇ - ၂၀၂၁ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၂) ရ။
လိက်တၟအ် စေတဳတဇုအ်တၠရာမ်
အဓိပ္ပါယ် translation
It should be undstand as "This is the pagoda of the king Rām."
ကုန်အာဇာနဲ (ဍုင်ကၟာဝက် ရးဇြာ)
ဝင်
ကုန်အာဇာနဲ ဒၞာဲအာဇာနဲ သၟိင်လိက်ပတ်မည် ကျာ်ဇၞော်အစာတၠမှာထေရ်ပါလိတဝွံ ကၠောန်သဘင် ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက် ပ္ဍဲကဵု သက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၅ မမံက် (သၞာံ ၂၀၁၃ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၃) တ္ၚဲဗြဴဗတိ။ ပ္ဍဲသဘင်ကၞာဂှ် နူကဵု ဘာဓါတ်ကျာ် ဇက်အာ နကဵု ဂကောံထဗုင်ခရာ၊ ခမဳသင်၊ သဳလ ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန် နကဵု ကယျိုင်မန် ပလောအ်ဗု ဂၠိက်/ဂၞိန်ဍာဲရ။ ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် ခမဳသင်ဂမၠိုင်ကီု သီုကဵု က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူမန် နူသွာင်နာနာ နူကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန်၊ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကောံမှာဇန်မန်ဂမၠိုင်၊ ညးဍုင်ကွာန်ၜိုတ် ဗဒါဲမွဲလ္ၚီ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။