cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြကိုဟ်ဗောဓိသတ်ကဵုဒေဝဒတ်
(၆) သဳလဝနာဂရာဇဇာတ် (စိၚ်ဗ္တာၚ်ကဵုလၟ-ဇာတ်သၟိၚ်စိၚ်ဗ္တာၚ်)
တြုံအယုတ်လၟဂြိုပ်ဂှ် ဂွံဂြၚ်စိၚ်ဗ္တာၚ်ၜါတၞုၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴအာစိုပ်ဍုၚ် သွံစအိုတ်အာရ၊ ဂယိိုၚ်လမျီု နကဵုသွံစဂြၚ်စိၚ်တုဲ ဗွဲကြဴ လၟအာကေတ်မွဲဝါပၠန်တုဲ ပေၚ်အာပိဝါရ၊ ပ္ဍဲအလန်ကြဴဝွံ ဂြၚ်စိၚ်သှ်ေဒၟံၚ် ဂၠေံကွေံကွေံတုဲ ဒးကုတ်ခတေက်ကေတ်တမ်ဂြၚ်ရ၊ လၟတိုန်အာလ္တူက္ဍိုပ်စိၚ်တုဲ ထၞိက်ဖာဲကၠေံဖျုန်တမ်ဂြၚ် နကဵုဒၞေဟ်ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်ရ၊ နကဵုစိုတ်ဓဇန်စှ် ဂြိုဟ်စာဂှ် ခတေက်တမ်ဂြၚ်စိၚ်ရ၊ သၟိၚ်စိၚ်လေဝ် ဂိဓဇောတ်ဍာ်ရမတ်ဒတုံ ဆီဇွောဝ်ပြး သၟးညံၚ်ရဴအိုတ်အာလမျီုကီုရ။
(၉) ကာသာဝဇာတ် (ဇာတ်ဒေဝဒတ်-လတက်သ္ၚာပ္တောံကျာ်)
လၟဒေဝဒတ်ဂှ် ရပ်ဂွံအပေါတ်လွဟ်ဂမၠိုၚ် မပ္တံတ္ၚလဴ မုဲမြခတေက်တုဲ စိုပ်အာဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ၊ ဂြောပ်ဓလီုလဝ်ယာတ်သ္ၚာတုဲ စိၚ်ဂမၠိုၚ် ချိုတ်အာနကဵုတဲလၟဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်-ဟိုတ်နူပ္တောံလဝ်ကျာ်ပစ္စေဂဗုဒ်ရ၊ စိၚ်ဂမၠိုၚ်အောန်စှ်ေရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲတုဲ စိၚ်ဗောဓိသတ်ချပ်တိုန်ပ္ဍဲစိုတ် ဟိုတ်နွံတန်ဒှ်ရ၊ ဒဒှ်စိၚ်ဒးချိုတ်အာဂှ်လေဝ် သၞသတြုကၠုၚ်စိုပ်တုဲ ဂကူစိၚ်လေၚ်ဇၞော်ရ၊ ဗောဓိသတ်တီကေတ်ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ခါတ်အကာဲသၞရ၊ ကာလဂှ် စိၚ်ဗောဓိသတ်စမ်ၜတ်ရံၚ်နကဵုညာဏ်ဇကုတုဲ ညာတ်ဒးအာလၟရ၊ လၟလေဝ် ညာတ်စိၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ ဂြိပ်လုပ်ကၠုၚ် သီုလွဟ်ကံတ္ၚ ပန်ဂစိုတ်ရ၊ ဆဂးဂှ် ကၠာဟွံပန်နၚ်ကံတ္ၚလဴဏီဂှ် စိၚ်ဗောဓိသတ် ဒုၚ်စဵုဒၞာလဝ်နူဇမ္ၚောဲရ။ ။ ။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ဃောတြုံကဵုဗြဴ လဴထ္ၜးဒၟံၚ်ပရူဂစိုတ်သၟိၚ် ဗရုကၞာဆုချဳဂှ် ပြောဟိတ်တိက်သၠိၚ်အာရ-ထေၚ်ခယျတုဲ သၟာန်လဴဂံၚ်ဂံၚ် ယံၚ်ယံၚ်လေဝ်က္တဵုဒှ် အကြာဂှ်ကီုရ၊ ကာလဍိက်-ပရန္တပ အာဂၠာဲသစ္ဆုဂှ် ပြောဟိတ်ဗှ်သၞာ ဗၞးၝောံသမ္ဘာတုဲ ကရေဝ်ကရောတ်တိုန်နာနာသာ်ရ၊ ပရူကၞာၚ်ဆုချဳ ဗရုကၞာၚ်ဆုချဳတံဂှ်လေဝ် ဟီုကရောတ်ပါပ္ဍဲပါၚ်ဖအိုတ်ရ၊ ဟီုချေတ်သရေတ် ဂၞကျာ်အယုတ်လေဝ်ဟွံကၠိိုဟ် ကရေဝ်ကရောတ် ခစောတ်ပါၚ်လေဝ် ဟွံတီတုဲ ထေၚ်ဂးပြောဟိတ် ဗှ်သၞာဗၞးၝောံကွေံကွေံရ။
(၅) ဇမ္ဗုကဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုကၠိၚ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူဇာဒိသိုၚ်တုဲ မံၚ်ပ္ဍဲဂိုဟ်လိုဏ်ဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ၊ ဒေဝဒတ်ဒှ်ကၠဵုကၠိၚ် လဟိၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်တုဲ ဂၠာဲစစၞသတ်ဂမျိုၚ်ရ၊ ဒးပယျာံမွဲဝါဂှ် ဇာဒိသိုၚ်အာဂၠာဲစစၞ သတ်ဂမျိုၚ် စဖျုန်ပြေၚ်ဂြိုပ် သုၚ်ဍာ်တုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ်ဂိုဟ်လိုဏ်ဇကုရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်ဂဗဆဵုညာတ်ဒးဇာဒိသိုၚ်တုဲ ဂြိပ်ဟွံဂတာပ် အာဟွံမာန်ပၠန်ဂှ် ဖျဝ်ဖျေံသိုဟ်မာစှ်ေရ၊ ဇာဒိသိုၚ်ညာတ်အာ ကာရဂှ်တုဲ သၟာန်ဇာန် မိက်ဂွံခစကၠဵုဂးရ၊ ဇာဒိသိုၚ်ဒုၚ်တဲ သ္ပရဲမိတ်ပတေဟ်တုဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ်အာရပ်စသတ်ဂြိုပ်ဂှ် ကၠဵုဗက်အာ လက်ကရဴဇာဒိသိုၚ်ရ၊ ဂွံစစၞသတ်ဂမျိုၚ် ဂၠာဲဗ္စကၠဵုတုဲ ကြောံကၠေၚ်ဖျုန်ပေၚ်တိုန်ရ၊ ဇြဟတ်ပေၚ်ကၠုၚ် သၠုၚ်လဝ်မာနတုဲ အလဵုဇကုကၠဵု မိက်ဂွံပ္တောံဇာဒိသိုၚ် မိက်ဂွံအာရပ်သတ်ဂမျိုၚ်တံဂှ်ကီုရ။
(၁) သမုဒ္ဒဝါဏိဇဇာတ် (ဇာတ်အာဗၞိက်ၜဳမှာသၟိတ်)
ပ္ဍဲကာလဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လ္ၚီလေဝ် စိုတ်ဒှ်အာၜါလွးရ၊ ဒေဝတဴကၠာဟီုဂှ်မွဲဗီု၊ ဒေဝတဴကြဴဏံဟီုဂှ်မွဲဂကူ လ္တူဒေဝတဴၜါဂှ် ဗီုလဵုဂွံပါ်ပါဲ ဂွံဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ရော၊ ဆဂးဂှ် မၞိဟ်ဇၞော်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် သၟာဓဇဲတၠပညာဂှ် ပ္တေဟ်ဂလာန်ဒေဝတဴတၠပညာ မၞိဟ်ဇၞော်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သၟာဓဇဲသမ္ဒိုဟ်ဂှ် ပ္တေဟ်ဂလာန်ဒေဝတဴသမၠီုတုဲ ကာလစိုပ်ကၞောတ် ညးဂှ်ဍာံပြဂှ် လၟောဝ်ဏာညာတ်ဂုဏ်ဇကုဇကုညိ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် မၞိဟ်ဇၞော်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သၟာဓဇဲတၠပညာ ဟီုကဵုကောန်ရဲဇကု သာ်ဝွံရ၊ ယွံရဲတံ ဂလာန်ဒေဝတဴကၠာဂှ် ဍာံလေဝ်ကဵုဒှ် ကြဴဂှ်ဍာံလေဝ်ကဵုဒှ် ပိုဲကၠောန်ပလေဝ်ဂၠုၚ်ဒတုဲခိုဟ်ရ၊ ကာလဍာ်တိုန်ကၠုၚ် ဒုၚ်ဒရိပ်ပ္တိတ်ဂၠုၚ်တုဲ ဗၠးဘဲဂစိုတ်ရ ဂးတုဲ ကဵုပလေဝ်လဝ်ဂၠုၚ် နူဇမ္ၚောဲရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန်၊ ဒတန်ဆုဒုန်စဵုဗိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုညးလျုၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ် ဓဇန်စာကရုဏာဟွံမွဲတုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
ကာလဂှ် ကဵုတက်ဗရုကွိၚ်ကွိုက် ဗဂိုဟ်ခၞောဲပေဝ်ကၞုသၚ် ကလၚ်မိပ်လဟိၚ် မိၚ်ဒးကတောဝ်ၜိုဟ်တုဲ ညးတၠပိုည်ကုသဵု ထေက်ကဵုဒှ်ဨကရာဇ်ရ၊ ဗောဓိသတ်မၚ်ဗၠာဲ နိဂြောဓ ၚုဟ်တိုန် ပံက်ယာတ်ပ္ဍဲမုက် ရံၚ်သ္ၚဳအာတုဲ ညာတ်ဒးမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကလေၚ်တိက်ထောံညိညရ၊ ကာလဂှ် က္တဵုနူသတိက်တုဲ တက်ထွာဲဂဇံမံၚ် ပ္ဍဲလ္တူတၟံလးရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗဗၞးအ္စာပြောဟိတ် ထံက်က္ၜံၚ်ပၚ်တဲတုဲ လ္ၚောဝ်ပ္တီသာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်ဇၞော် ဍုၚ်ဗာရာဏသဳဝွံ စိုပ်သ္ကေမ်တဲသၟိၚ်ဇၞော်တုဲရ ခိုဟ်ရ ဗောဓိသတ်ကလေၚ်ဂးတုဲ ဗောဓိသတ် မၚ်ဗၠာဲနိဂြောဓဂှ် သၠိုက်အဘိသိက်လ္တူတၟံလး လ္တူဗွဝ်ရတ်မပြဲရ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* (ပရူကၞုဲဗောဓိသတ် သၠးလမျီုသွက်ဂကူ)
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူစိၚ် ဒှ်စိၚ်ဇၟူဇၞော်မွဲတုဲ တွဳဗွိုၚ်လဝ်စိၚ်သၟတ် ဗၞတ်ဒ္စာံစှော်(၈၀)လ္ၚီ ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ၊ ဒေဝဒတ်လေဝ် ဒှ်စိၚ်ကီု ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန် ဓဇန်စာလောန်တုဲ ညးမွဲဓဝ်ဟေၚ် ဂေတ်အာဂေတ်ကၠုၚ် ဟွံပအသုၚ်ကဵုစိၚ်တၞဟ်သ္အာၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂစေံတၞောတ်ၝောံမွဲ ခၟာဲစုတ်ပ္ဍဲဂၠံၚ်တြဴစိၚ်မအာ (စွံလဝ်ခၟာဲဒၞာဲစိၚ်မကွာ်)တုဲ ဗွဲကြဴ ဍတ်အာအိုတ်ရ၊ ကောန်ဂစေံတၞောတ်ဍောတ်သွတ်တံဂှ် သော်သၞေၚ်ဟွံပေၚ်ဏီတုဲ ပဝ်အာကၠုၚ်ဟွံဂွံရ။
စိၚ်ဗောဓိသတ်လေဝ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ် စိၚ်သၟတ်ဂမၠိုၚ် ဒ္စာံစှော်လ္ၚီတုဲ အာဂၠာဲစသစ္ဆုသတ်ဒုန် စိုပ်အာဒၞာဲဂစေံတၞောတ်ဂှ်ရ၊ ဂစေံတၞောတ်ခ္ဍတ်လဝ်ကောန်ဇကု ဂွိၚ်ဖေက်ကောန်ဂစေံတၞောတ်ချိုတ် ဖေက်စိၚ်လိုန်ဂစိုတ်ထောံတုဲ၊ ဂစေံတၞောတ်ယာဲဂှ် အာတ်ပါန်ဒုၚ်ဂုဏ်စိၚ်ဗောဓိသတ်ရ၊ ဂစေံတၞောတ်ၝောံ ပြာပ်အာဇရေၚ်စိၚ်ဗောဓိသတ် သၞေၚ်ၜါသ္ပတဲ ပၚ်ယာပ္တိုန်တုဲ အာတ်ပါၚ်ဒုၚ်ဂုဏ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်စိၚ်မပြဲ ပၚ်တဲနကဵုသၞေၚ်ၜါ လ္ၚောဝ်ကၠာရအဴ ကောန်ဂစေံသၟတ်ဃောဍောတ်သွတ် ဇြဟတ်ဟၟဲ သော်သၞေၚ်ဟွံပေၚ် ပဝ်ဒဴအာကၠုၚ်ဟွံဂွံဏီတုဲ ကောန်အဲ ညံၚ်ဂွံဗၠးဘယ်ဂစိုတ်ဂှ် ဘိုၚ်မၚ်မွဲညိအဴ ကဵုဒါန်လမျီုကောန်အဲညိအဴ လ္ပလိုန်ဂစိုတ်ကောန်အဲညိအဴ။
(၁) စန္ဒကိန္နရဳဇာတ် (ဇာတ်ကိန္နရဳၝောံ မၞုံယၟုစန္ဒာ)
(တၠဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲဂှ် ရံၚ်ကဵုဂုဏ်ဇာတ်ကိန္နရဳ ဘဝအတိက်တေံတုဲ ဒဒှ်ရဂၞကျာ်ယသောဓရာ ၜိုတ်လဵုသစ္စဗိုန်လ္တူတၠသ္ၚိ ၜိုတ်လဵုရနုက်ဗပေၚ်ဝတ်လ္တူတၠသ္ၚိဂှ် တွံထ္ၜးကဵုမိရာဟုလ ဂၞကျာ်ယသောဓရာ ပ္ဍဲနန်ရ၊ သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဒေဝဒတ်ဂှ် ၜိုတ်လဵုဓဇန်စှ်လ္တူဗောဓိသတ် ချတ်စုတ်ဇာတ်အတိက်တုဲ တွံထ္ၜးလဝ်ဗွဲတြးပၠန် ညာတ်ဗြဴညးရုပ်ကျေဝ် တေဝ်ပရာန်ရာဂ ဟီုလှေံခ္ဍာတ်လေဝ်မွဲဗီု ဖအိုတ်ကၠေံလမျီုညးလေဝ်မွဲဂကူ မၞိဟ်ယုတ်လ္တူဏံဟွံမွဲတုဲ ပိုဲမၞိဟ်လၟုဟ် လ္ပလုတ်ဒုဟ်လ္တူတြုံဗြဴတၠသ္ၚိညးညိ၊ ဝေၚ်ပါဲဒုဟ် ကာမေသု-ကဵုမာန်အိုတ်ညိ။)
(၆) သဳလဝနာဂရာဇဇာတ် (စိၚ်ဗ္တာၚ်ကဵုလၟ-ဇာတ်သၟိၚ်စိၚ်ဗ္တာၚ်)
ဂိဓဇောတ်ဂလိုၚ်ဂှ်လေဝ် စိုတ်ဟွံလီု လမျီုဟွံဂိုဟ်တုဲ ဂိုဟ်ဆာန်သဗ္ဗညုတညာဏ်ဟေၚ်ရ၊ လၟအယုတ် ကလေၚ်စဴအာခြာဟွံသ္ၚောဲ ဗၞတ်ၜိုတ်စိၚ်ဗောဓိသတ် ညာတ်အာမာန်ဂှ် က္တဵုဒှ်လၞီလၞာ်ဇၞော်လောန်ရ၊ တြုံအယုတ်ဂှ် ဟိုတ်နူဂြိုဟ်ကဵုမိတ် ဂြိုဟ်ကဵုညးတၠဂုဏ် ဓဇန်စာလောန်ဂှ်ရ တိဇၞော်မၞုံသတီုၜါလက်ကဵုပန်လဟုတ် ယောဇနာဝွံ ၜိုန်ရယိုက်ဂၠေၚ် ဒုၚ်လဝ်လျိုၚ်တၟံဒဵုသိန္နရာဇ် ဒဵုဟေမဝန်ဂြိုပ်ဂၞိၚ် တၞံဆုတၞံဒုန် တိကလောံ တိပသဲဇြိုၚ်ဂလိုၚ်ဂှ်ကီုလေဝ် သာနူတြုံလၟုတ် တြုံအယုတ်ဏီရ၊ ဒးယိုက်ဂၠေၚ် ဒုၚ်လဝ်လျိုၚ်တြုံအယုတ်ဂှ် ဇြိုၚ်လောန်နူ မပ္တံတၟံသိန္နရာဇ်ဏီ၊ ၜိုန်ရဟီုဂးဟွံလေပ်ကီုလေဝ် ညံၚ်ရဴဟီုဂးတိုန်ကီုတုဲ အဲယိုက်ဂၠေၚ်ဗှ်ေဟွံမာန်ရ တုပ်ဗီုဟီုလဴစတုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာတြုံအယုတ် လၟဒေဝဒတ်စိုပ်နရက်အဝိက်ရောၚ်။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ကာလဂှ် တြုံဍောတ်သၟာန်တိုန်ဂၞကျာ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံဂၞကျာ်သ္ဍိုက်ဆာန် ဇြဟာန်ဍိက်သ္ကံ ဗီုလဵုဂွံဂစိုတ်ဨကရာဇ်ဂှ်ရော ကဵုနဲကဲဂွိုအ်ပုဟ်ဟာ ဂးတုဲ ဂၞကျာ်ဟီု သၟိၚ်ဝွံ ကာလညးကဵုသၞာ်ကဵုတၠအဲကီု ကာလညးစကာကေတ်ယာတ်ခ္ဍံၚ် ဟုံဍာ်ကီု၊ ညးအာဒၞာဲဟုံဍာ်တုဲ ဃောညးဝိုတ်သတိဂှ် ကုတ်ဗာ်ဗပိုတ်ကၠေံက္ဍိုပ် နကဵုသၞာ်ဂှ်ညိ၊ ကုတ်ဒန်သၠေက်သၠံၚ််ထောံ ဖျုန်ဇကုညးတုဲ တိုပ်ထောံပ္ဍဲတိညိ သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ကဵုကသပ် ပပ်ပပ်ပဳပဳရ၊ တြုံသ္ကံပရန္တပလေဝ် (ခိုဟ်ရ-ဒုၚ်ပါၚ်လာၚ်ကံတုဲ) သွက်ဂွံဂစိုတ်သၟိၚ်ဂှ် ဂွံလဝ်နဲကဲဂၞကျာ်အယုတ်ရ၊ (ၜိုတ်လဵုဓဇန်ရော ချပ်ရံၚ်ဒၞာဲအခန်ဏံတုဲ ဇကုဒတဝ်ဂြိုဟ်ယာ် ဍာ်ရမတ်ဒတုံရ၊ ဗြဴဗီုဗီုဏံ ဓဇန်လ္တူတြုံ ဂြိုဟ်စာကဵုတြုံတၠဂုဏ်ဂှ် နွံကၠုၚ်အဆက်ဆက်ရောၚ်။)
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ အာနန်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံဒှ်သၟိၚ်ရ၊ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကၞုဲဒမြိုဟ် ဂြိုဟ်စာကဵုအဲ-ဂစိုတ်အဲကျာ်ရ၊ ပရိသာဒ်အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ပရိသာဒ်သၟိၚ်ကၞုဲရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဟေၚ် ကၠာတေံ ကေၚ်ဒှ်သၟိၚ်ကၞုဲရ။
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
ကျာ်တြဲသဗ္ဗညု ညာတ်ကေတ်ဖဵုအနာဂတ်ဂတတုဲ ဒုၚ်တဲဒေဝဒတ် သ္ပကဵုခၟဳရ၊ ဒဒှ်ရ ဒေဝဒတ်ဂစိုတ်ကျာ် ဗဗပါ်သၚ်ဏောၚ်ဂှ် ကျာ်တြဲပိုဲ တီတုဲတုဲရ၊ ညာတ်ဖဵုဂတ သ္ပကဵုခၟဳဂှ် ကာလဒေဝဒတ်ကၠုၚ်ကလံကျာ် တိၚိတ်ဖျေံဏာ သ္ဂောံပူဇဴလဝ်ဇုတ်ကၞၚ်ကံ ဂတဏံဝွံ ဂွံဒှ်ပစ္စေကဗုဒ်ဂှ် ဒှ်ဖဵုဍေံဗွဲစၟတ်ရ ဂလိုၚ်လဵုဓဝ်မေတ္တာကရုဏာ နွံလ္တူသၞသတြုဂှ် ချပ်ဗ္စာကေတ်ညိ ဒေဝဒတ်ဒုၚ်ဒၟံၚ် နရက်အဝိက် ပွိုၚ်မွဲကဝ်ပိုဲဏံတုဲ ပ္ဍဲဂတတေံ မွဲလက်ကဝ် (မွဲကိုဋ်ကဝ်)ဂတတေံ ဂွံက္တဵုဒှ်ကျာ် ပစ္စေကဗုဒ်မာန်ဂှ် ဟိိုတ်နူအစောံကုသဵုကံ ဂွံခၞံကၠောန်လဝ် ဃောတိၚိတ်စိုပ်ကံဣတေံဂှ်ရ။
(၅) ပရူဒေဝဒတ် အတ္တဝဂ်-ကၞပ်ၜါ
< ဇာတ်ဝွံ ဟိုတ်နူလိခ်သကုတ်ပိုတ်အာတုဲ ညးမတီတံဂှ် တက်ချူအာကဵုမွဲဝါညိအဴ/ကျာ် >
(၁) ဓမ္မဒေဝပုတ္တဇာတ် (ဇာတ်ကောန်ဒေဝတဴ ဗဗွဲဓဝ်ဒ္ဂေတ်ဓဝ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် တန်တဴဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်တိၚိတ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ဍာံပြသန် ခၟဳဂမၠိုၚ် က္တဵုဗဒှ်ဂလာန်ပ္ဍဲသဘၚ်တွံဓဝ် မြဴသာ်ဝွံအိုတ်ရ၊ ယွံကောန်တၠတံ ဒေဝဒတ်ဂှ် ဒစဵုဒစးကဵုကျာ်တုဲ တိၚိတိဖျေံဏာရ၊ သာ်ဝွံ က္တဵုဗဒှ်ဂလာန်အိုတ်ရ၊ ကာလကျာ်တြဲက္ညကၠုၚ်ဂှ် ခၟဳဂမၠိုၚ် လ္ၚောဝ်ပ္တီအိုတ်ရ၊ ကျာ်တြဲဟီု ယွံခၟဳတံ ဒစဵုဒစးကဵုအဲကကျာ် ခ္ဍဳလျတ်ဟီုကပိုက် ဂရိုဟ်သာသနာအဲကျာ်တုဲ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဟေၚ် တိၚိတ်ဖျေံဏာဒေဝဒတ်ဟွံသေၚ်ဏီ ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာတေံလေဝ် ဂရိုဟ်သာသနာအဲကျာ် ပလီုဓဝ်အဲကျာ်တုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာ စိုပ်နရက်အဝိက်ရ၊ ကျာ်တြဲတွံထ္ၜးဇာတ်အတိက် ဗီုက္တဵုဒှ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဘဝကိုပ်ကၠာတေံရောၚ်။ ။ ။
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်က္တဵုဒှ်ကောန်ဒေဝတဴဓမ္မ ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်ကာမာဝစရတုဲ ဒေဝဒတ်လေဝ် က္တဵုဒှ်ကောန်ဒေဝတဴအဓမ္မ ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်ဂှ်ကီုရ၊ ဒေဝတဴဓမ္မကဵုအဓမ္မ ဂဗညးသ္ကံမွဲဘုံ နွံဒၟံၚ်မွဲစွံရ၊ ကောန်ဒေဝတဴဓမ္မ (မၚ်မွဲဓဝ်-ဒ္ဂေတ်ဓဝ်) ဂှ် ကျိုၚ်ကျဝ်ကေတ် ကယျိုၚ်ဒေဝတဴတုဲ တွဳဗွိုၚ်ကေတ်အမာတ်သ္ကံရဲဂမၠိုၚ် ဍိုက်ဂွံကွဳရတ်ဒေဝတဴတုဲ ဂေတ်ဂေၚ်ဂၚေၚ်ဒေသ ဍုၚ်ကွာန်ရးနိဂီုအိုတ်ရ၊ ကောန်ဒေဝတဴဓမ္မဂှ် ဒတဴဒေါံဒၟံၚ် လ္တူအာကာသတုဲ တွံဓဝ်ဒၠောံဗ္တောန်ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ နကဵုလၟေၚ်ဓဝ်သုစရိုတ်ရ၊ ညးဒ္ဂေတ်ဓဝ်တံဂှ် ချိုတ်အာစိုပ်သွဝ်တုဲ ကလိဂွံပိုန်ဘိုက် တသိုက်ဇၞော်လောန်ရ၊ ဒေဝတဴဓမ္မဂှ် ဂေတ်သ္ပဝ်တ္ကံဇမ္ဗုဒိပ် လ္ပာ်သတုံ (တဲပုၚ်) ဗက်တွံဓဝ်ကဵုသတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ရ။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
နာ်ဗြဴဂမၠိုၚ်မဂၠိုၚ် တွဳဗွိုၚ်လဝ် သၟိၚ်နာ်ဗောဓိသတ် မၞုံယၟုစမ္ပေယျတုဲ နာ်ဗောဓိသတ်လေဝ် မၚ်မွဲသဳဥပုဟ်လၟိုန်ရ၊ ဂၞကျာ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုသုမနဂှ် ဒှ်ညးရနုက်ဗပေၚ်ပါရမဳကျာ်ရ၊ ဗွဲကြဴ သၟိၚ်နာ်မၚ်မွဲသဳဥပုဟ် ပ္ဍဲဍုၚ်မၞိဟ်တုဲ အ္စာလၟာဲဒေဝဒတ်ရပ်ဂွံ ၜုၚ်တက်ပျဲပျာံ ဆီမုဟ် ဆီပါၚ်ဇွောဝ်ဟဗြိုက် ဇုတ်ဇကုကဝ်ကေက်လှေက်လှံၚ် ဝးပ္တိတ်ဂၞိဟ် ကြပ်စိုပ်ဂစိုတ်ကီုလေဝ် ဟွံပလီုသဳလဇကုရ၊ ဒေဝဒတ်အာဝေၚ် ကဵုနာ်လှ်ေ စိုပ်အာဍုၚ်ဇဳၜဳကၠောံရောၚ်။
(၁) တိတ္တိရဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံသဝ်ရဝကာ်-လ္ၚဵုကော်ဟီုဂး-ဂစေံဍာ်မိတ်)
ဂစေံဗောဓိသတ်ဂှ် မၚ်ဗၠာဲဂမၠိုၚ် စုတ်ကြိုၚ်လဝ်ကဵုခရိုၚ်ထဝ် ဗစစၞ မပ္တံဍာ်သာဲ ကွာၚ်ဗကတံဂှ်တုဲ သ္ပပူဇဴ နကဵုပ္ကဴဩဴမြမောဝ်အိုတ်ရ၊ ဂစေံဗောဓိသတ် ပကတ်ကဵုပညာဗေဒၚ် ကုမၚ်ဗၠာဲဂမၠိုၚ်တုဲ ခြာဟွံလံ မၚ်ဗၠာဲဂမၠိုၚ် လေပ်ကွတ်ဗေဒၚ်ပိ စိုပ်ကၞောတ်အိုတ်ရ၊ ဒဒှ်ရ ဂစေံသာရဝကာ် ဗ္တောန်ကွတ်ပညာဗေဒၚ်ကဵုမၚ်ဗၠာဲမသုန်ကၠံ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇၞော်တေံလေဝ် ဒယှ်တမ္ညဝ်ပြာကတ်အာ အလုံတ္ကံဇမ္ဗုဒိပ်မွဲရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သဘၚ်ပေါဲဇၞော်မွဲ က္တဵုဒှ်တုဲ မိမညးတံ ကဵုဏာပရိုၚ်မၚ်ဗၠာဲဂမၠိုၚ် ကလေၚ်စဴကၠုၚ်အိုတ်ရ၊ အပေါတ်အိုဿီု မပ္တံဂၞဳသ္ကဝ် ဇံၚ်ဂတဵုဘာလေဝ် ပအပ်ကဵုဂစေံသဝ်ရဝကာ် လဴပၟိၚ်ပၟဟ် သ္ပရှ်ေသှ်ေတုဲ စဴကၠုၚ်မွဲချိုန်ခဏရ။
(၁) သေရိဝ ဝါဏိဇဇာတ် (ဗၞိက်မဂွါကဵုဗၞိက်မဂွါ)
ရန်တၟံကဵုမၞိဟ်အယုတ်သာ်ဝွံတုဲ (တ္ၚံက်စဟွံဂပ် တပ်စဟွံအိုတ်) တၠပညာမန်ပိုဲကၠာကၠာတေံ ဟီုဂးဒၠောံဗ္တောန် စၞောန်ထ္ၜးလဝ်ကဵုနဲ နွံဒၟံၚ်သေၚ်ဟာ၊ ညးဗၞိက်လောဘလောန်ကာဲ စိုတ်စၞာဲစိုတ်တ္ၚံက်ဂှ် ချပ်ဂွံလ္ပာ်ဇကုလေၚ်ဒိုက်အာတုဲ ကတံၚ်ကတဴသောကဇၞော်လောန် ကောန်တၟံဂြိုဟ် တူဟေက်အာရ၊ ဃောကရေဲကညာၚ်ကော်ဒၟံၚ်ဂှ် ဇအံဆီဟဗြိုက်တိတ်နူပါၚ်တုဲ ဃောထေဲပၞောတ်ဒက်ဝဲဲဒတဲကြုတ် စိုတ်ဂိဓဇောတ်ကဵုဗောဓိသတ်ဂှ် ချိုတ်အာ ပ္ဍဲဇိုၚ်ဩၚ်ၜဳကြုၚ်ဝွံရောၚ်။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူကၞုဲ ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဒြဟတ် ထတ်စောံမြက်စာ အာစိိုပ်အဝဲဇၞော်တုဲ မၞုံကဵုဒြဟတ်စိၚ်ဇၟူမသုန်ရ၊ တွဳဗွိုၚ်လဝ်ကၞုဲသၟတ်ဗော်သွးဇကု ဒ္စာံစှော် (၈၀) လ္ၚီတုဲ မံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ၊ ကၞုဲဒေဝဒတ်လေဝ် နွံအကြာကၞုဲဂမၠိုၚ်ဂှ်ကီုရ။
(၁၀) စူဠနန္ဒိယဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ဗဗၞးနူဍုၚ်ဗာရာဏသဳမွဲဂှ် အာကတ်ကွတ်ပညာ ပ္ဍဲဍုၚ်တက္ကသိုလ်တုဲ အ္စာဇၞော်တီကေတ် လက်သဏ်မၞိဟ်ဓဇန် မၞိဟ်ဒမြိုဟ် မၞိဟ်ဂြိုဟ်စာ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်ရ၊ ကာလဗဗၞးကလေၚ်စဴဍုၚ်ဂှ် ဂွိၚ်လဝ်နူဇမ္ၚောဲတုဲ အ္စာဗ္ကန််ဖျန်လဝ်သာ်ဝွံရ၊ (ယွံမၚ်ဗၠာဲ မၚ်ဗၠာဲဂှ် ဒှ်မၞိဟ်စိုတ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ် ဂြိုဟ်စာကဵုညး ဒှ်မၞိဟ်ဍဵုဍိုက်ညး ဒှ်မၞိဟ်သ္ပမာန်ကဵုညးတုဲ လ္ပကေတ်ဇၞးကဵုညး၊ လ္ပပျဲပျာံဂစိုတ်ညး၊ လ္ပဂြိုဟ်ကဵုညး လ္ပဓဇန်စှ်ကဵုညးညိ၊ ယဝ်ရကလိလောန်အာ ဟွံမၚ်မွဲဒ္ဂေတ်မ္ဂး ဒးအာစိုပ်လလေၚ်ဇၞော်ရ၊ မၞိဟ်ဓဇန် တသိုက်ဟွံတန်ရောၚ်။) အ္စာဗကန်ဖျန်ကဵုဒၠောံဗ္တောန်တုဲ ဗဗၞးကလေၚ်စဴကၠုၚ်ရ။
(၁၃) ဝိရောစနဇာတ် (သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်စၠးစရာဲ)
သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်ဗောဓိသတ်ဂှ် အာဂၠာဲနၚ်ဖျုန်သတ် မပ္တံပှ်ပှ်ေပြေၚ်ဂၠဴတုဲ စဗပေၚ်ဗုၚ် သှ်ေဂှ်ဖျဴနၚ်ကဵုကၠဵုကၠိၚ်စရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်ဂွံစဖျုန်သၟေဟ်သှ်ေဒၟံၚ် ဂွံစဖဲဖဲတုဲ ဗၞတ်ၜါပိတ္ၚဲ ကြောံတိုန်ရ လံညိ ကၠဵုကၠိၚ်ချပ်တိုန်သာ်ဝွံရ အဲလေဝ်သတ်ဇိုၚ်ပန် ဣတေံလေဝ်သတ်ဇိုၚ်ပန်ကီု၊ မူဟိုတ်အဲဒးမံၚ်သၟဝ််တဲညးတေံရော မူဟိုတ်ညးတေံ ဒးဂၠာဲဗစအဲရော ဂးတုဲ အသိၚ်မာနက္တဵုဒှ်ပၠန်ဂှ် ဟီုကဵုဇာဒိသိုၚ် သာ်ဝွံရ ယွံသၟိၚ််ဇာဒိသိုၚ် အဲမံၚ်ပ္ဍဲဂိုဟ်ထဝ်ဏံတုဲ သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ် အာဂေတ်ရံၚ်သတ်ဂြိုပ် မပ္တံစိၚ်တံဂှ်ညိ ဆဵုညာတ်တုဲ ကၠုၚ်လဴကဵုအဲညိ အဲဂစိုတ်သတ္တံဂှ်တုဲ ဗစသၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်ရ၊ ကာလကၠုၚ်တိဟ် အဵုဇမ္ဗုကစၠးစရာဲ ဂဵုလဟဵုညိ ကော်ဟီုသာ်ဂှ်တုဲ အဲကိတ်ဂစိုတ်သတ် မပ္တံစိၚ်ရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်ဂးတုဲ သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်ဗဒေါံရ။
(၅) တယောဓမ္မဇာတ် (ကၞုဲကဵုကၞုဲ-ဇာတ်ဂုဏ်တၟေၚ်ဂမၠိုၚ်ပိ)
ဒဒှ်ရကောန်ကၞုဲဇကု ဇြဟတ်ထတ်လောန် ပြိုၚ်ပ္ကာန်ဟွံမာန်ဂှ် အပါအံက်တီကေတ်တုဲ သွက်ဂွံဂစိုတ်ထောံဂှ် စကာညာဏ်စၞာဲ သၠာဲပြံၚ်ထောံဍာ်ပလာဲ ကဵုလကိုဟ်သ္ၚာဲစရ၊ ကာလဂှ် စကာကဵုကောန််ကၞုဲ ကဵုအာကေတ်ပ္ကဴဒကှ် ပ္ကဴဥပ္ပိုလ် ပ္ဍဲကၟာလကိုဟ် (ကလော်ဍာ်) ကလော်ဍာ်ဟွံဂံၚ်ရပ်စတုဲ ကၞုဲဗောဓိသတ် ၜှ်ပလှ်ကေတ်နၚ်ပ္ကဴဒကှ် ပ္ကဴဥပ္ပိုလ် ကၠုၚ်ကဵုအပါအံက်ဇကုရ၊ ကလော်ဍာ် ညာတ်ဒးဇြဟတ်ကာယ ဇြဟတ်ညာဏတုဲ သ္ပအံသဝ် ဟီုထိုၚ်သးကၞုဲဗောဓိသတ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်ကၞုဲ ပ္ဍဲလိုက်လောကဝွံ ညးမၞုံကဵုဂုဏ်တၟေၚ်ဂမၠိုၚ် ပိသာ်တံဂှ် သၞသတြုဂြိုဟ်ဟွံမာန် ဂစိုတ်ဟွံမာန်ရ။ ညးမ္ဂးပိဂှ်ရော. ..
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်မအံက်တုဲ တြုံဍိက်ပရန္တပ ဂစိုတ်ထောံသၟိၚ်ဂှ်ရ၊ ဒုဟ်ဂစိုတ်လဝ်သၟိၚ်ဂှ် ဒးကလေၚ်ဒုၚ်တုဲ ကောန်သၟိၚ် ထပ်ဂစိုတ်ထောံပရန္တပ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကောန်သၟိၚ် (ဒှ်ကောန်ဒေဝဒတ်)ရ။
(၂) ခန္တဳဝါဒဳဇာတ် (ဇာတ်ဣသိခန္တဳအေၚ်ဒုၚ်)
ကာလဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်လ္ၚောဝ်ဣသိတုဲ သၟာန်တိုန်ရဴသာ်ဝွံရ၊ ယွံတၠဳလပိုန်-တၠဳလပိုန်တံ ယဝ်ရထေဲပၞောတ်မ္ဂး ထေဲပၞောတ်ကဵုသၟိၚ် မသ္ပလဝ်ဒုဟ်ညိကျာ် လ္ပထေဲကဵုညးတၞဟ်သ္အာၚ်ညိကျာ် လ္ၚောဝ်ပ္တီဒုၚ်ဂုဏ်တုဲ ဣသိဗောဓိသတ် ကလေၚ်ဟီုကဵုသ္ကိုပ်ပၞာန် သာ်ဝွံရ၊ သၟိၚ်ကုတ်လဝ်ဇိုၚ်တဲ မုဟ်ကတောဝ် ထၞိက်စုတ်အဲ-ဂစိုတ်အဲဂှ် အဲဟွံထေဲထုတ်ရ၊ အာယုက်ကဵုဂၠိၚ်ညိ-အဲရာဒၞာမိက်ရ ဂးတုဲ ၜိုန်ရကြပ်ချိုတ်ကီုလေဝ် အေၚ်ဒုၚ်ဗွဲမလောန် ဍိုက်ပေၚ်ကဵုခန္တဳပါရမဳရ။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံ ထေဲပၞောတ် လဟုက်လဟောန်ဇၞော်လောန်တုဲ ဟီုဂးလဝ်သာ်ဝွံရ၊ တ္ၚဲကၠာတေံလေဝ် ကောန်အဲဂွိုအ်စဟနပ် တ္ၚဲဏံလေဝ် ကောန်အဲဂွိုအ်စဇွမၞိဟ် ဗှ်ေပလီုစိုတ်အဲ တီတဲအဲရ၊ နူတ္ၚဲဏံပ္ဍဲပေၚ်ပိတ္ၚဲတေံ သၟိၚ်ဗ္ဒာဲဍုၚ်မွဲဂှ် ကၠုၚ်ဗိုၚ်ဍုၚ်ဏံတုဲ ဗတိုက်ၜးဍုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် အပါဗှ်ေ သွက်ဂွံစဵုဒၞာဗတိုက်ပၞာန် ထဴဖအောဝ်ဗှ်ေရ၊ ဃောဗတိုက်ပၞာန်ရေၚ်သ္ကံဂှ် ညးကုတ်က္ဍိုပ်ဗှ်ေရ၊ ကာလဂှ် အဲဂွံသုၚ်ဆီကံဗှ်ေတုဲ သၞဟဲပြေရ၊ ဗှ်ေကဵုအဲ ဒက်ဝဲသၠဲကြုတ် (ဒတဲကြုတ်) ရ၊ အတိုၚ်လဟီုအဲဂွံတီရ ဂးတုဲ ကၠဵုကၠိၚ်ၝောံ နရိုအ်က္ညာၚ်ဘပဠ ဗောဓိသတ်တုဲ ကော်ဂွံကောန်ၜါ ဒဴတိတ်အာနူဍုၚ်ဗွဲမပြဟ်ရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
ဃောဂှ် ဣသိရပ်ဂွံတၟံဇၞော်မွဲ ၜုၚ်တက်ထကးထောံနုၚ်ဍာ် ဂြာတ်တြးလဝ်သၠဆု ချောဲကၟတ်ပေၚ်အာ ဘာဇကုဇကုဂှ် ပပၞဒးလဝ်လေံ လံက်လဝ်ကၠေၚ် ဓလီုလဝ်ယာတ်သ္ၚာတုဲ တိက်ဒၟံၚ်လ္တူဇံၚ်ခါတ် ပပၞယဲဇၞော်က္တဵုဒှ်ရ၊ အပါအံက်သၟိၚ်တေံ ကလေၚ်စဴကၠုၚ်တုဲ သီုကဵုကောန်ရဲဂမၠိုၚ် လုပ်အာလ္ၚောဝ် ဖျေံက္ဍိုပ်ကဵုဣသိဗွဲကိုပ်ကၠာရ၊ ဂၠာဲရံၚ်လ္ပာ်တေံလ္ပာ်ဏံ ညာတ်အာအ္စာဣသိ ဒှ်ဒၟံၚ်ဒဒိုက်ယဲဇၞော်တုဲ ဃောပတ်ချိုန်မံၚ်ဇိုၚ်တဲဂှ် သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ဗီုပရူပရာဗီုဒှ်ဂှ်ရ၊ ဣသိစၞာဲဆာဲညာဏ်တုဲ ဟီုဗဒှ်ကေတ် ကၠောန်ဗဒှ်ကေတ် ထ္ၜးပၞေတ်ဂိသကေဝ် ထ္ၜးကဝေက်နုၚ်ဒှ်တံ သၟိၚ်ထေဲပၞောတ်လ္တူကောန်ဇၞော်လောန်သန်ရ။
(၁) ဓမ္မဒေဝပုတ္တဇာတ် (ဇာတ်ကောန်ဒေဝတဴ ဗဗွဲဓဝ်ဒ္ဂေတ်ဓဝ်)
* (ပရူညးဒ္ဂေတ်ဓဝ်ဂှ် ဇၞးအာညးဟွံဒ္ဂေတ်ဓဝ်)
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
ဃောဂှ် ပေါဌိက မိၚ်ဒးစာၚ်အုက်ၜါ ဟီုကြီုပ္တိုန်စဂုဏ်ဖဵုဇကုဇကုတုဲ ချပ်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ အယာံမာတ်ဩန်ၜိုတ်လ္ၚီဒကေဝ်ဓဝ်ဂှ် မူရဴဖဵုမွဲ မၞုံကုပိုဲညးဂမၠိုၚ်ရော၊ အတိုၚ်စာၚ်အကြီီုစာၚ်လ္တူဂှ် ဟီု-သၟိၚ်ဟေၚ် ပြဲအိိုတ်ရ။ ဂးပ္ဍဲကသပ် ချပ်တိုန်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ယောန်တိုန်တၞံဆုသိုက်သိုက်ရ၊ တိုန်ရပ်ကေတ်စာၚ်အုက်လ္တူတေံတုဲ ဂစိုတ်ထောံ တောံတိုပ်ပရာၚ်ကဵုလ္ၚပၟတ်ရ၊ ဖျုန်စာၚ်ဒၞာဲကြောံကၠေၚ်ဒၟံၚ်ဂှ် ကဵုမၚ်ဗၠာဲ-နိဂြောဓ စရ၊ (နိမိတ်ဒှ်သၟိၚ်) ဖျုန်လ္ဒေါဝ်ဂှ် ကဵုမၚ်ဗၠာဲ-သာခ စရ၊ (နိမိတ်ဒှ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်) ဖျုန်ဗာန်ဒၟံၚ်အကြာဇုတ်ဂှ် အလဵုဇကုမၚ်ဗၠာဲ-ပေါဌိက စရ၊ (နိမိတ်ဒှ်ပၟၚ်တိုက်ဒြပ်) ကာလဂှ် မၚ်ဗၠာဲပေါဌိက ဟီုကဵုသဟာဲဇကုသာ်ဝွံရ၊ ယွံသဟာဲနိဂြောဓ တၠအဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲဏံဟေၚ် ဂွံဒှ်သၟိၚ်ရ၊ သဟာဲသာခဂှ် တၠအဲ ဂွံဒှ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ရ၊ အဲဂှ် ဂွံဒှ်ပၟၚ်တိုက်ဒြပ်ရ ဂးတုဲ ညးၜါဂှ် ကလေၚ်သၟာန်သာ်ဝွံရ။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
ပ္ဍဲပယာံမွဲတ္ၚဲဂှ် သၟိၚ်ကျိုၚ်ကေတ်ကယျိုၚ်ဗွဲမဒးရး တွဳဗွိုၚ်ကေတ်ဗိုလ်လဗးမဂၠိုၚ် တိုန်ဍိုက်ကွဳချေံတုဲ အာပန်စသတ်ဂြိုပ် မပ္တံပှ်ပှ်ေၜိုၚ်ဒြာဲ ဂၠောဲဇက်တိတ်ဂြိုပ်ဇၞော်တေံရ၊ ကာလဂှ် ဂဗဒြာဲဨဏဳမွဲတုဲ သၟိၚ်ဖျေံအသံကဵုဗိုၚ်လဝ်ရ၊ ဒြာဲဂှ်ဂြိပ်တိတ်အာကြာသၟိၚ်တုဲ ပန်ဗလးဏာနကဵုတ္ၚ ဟွံဂတာပ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုပၟၚ်ကွဳ ညးၜါဓဝ်ဟေၚ် ဗက်ထဍေၚ်ဒြာဲဨဏဳ ဒဳဒရိပ်ကွဳဗက်ဟွံဂတာပ်ရ၊ ကောန်ရဲတဲသွာဂမၠိုၚ် ဗက်သၟိၚ်ဟွံမာန်တုဲ ကလေၚ်စဴအိုတ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုပၟၚ်ကွဳ ဒဳဒရိပ်ဏာကွဳတုဲ စိုပ်အာဇရေၚ်ကွာန်ကမၠတ်တံရ၊ ညာတ်ဍာ်လ္ဂောဝ် ဍာ်စောဝ်ခိုဟ်တုဲ သၟိၚ်စှ်ေနူကွဳ အာဟုံဍာ်အှော်ရ။
(၁၂) သိၚ်္ဂါလဇာတ် (ကၠဵုကၠိၚ်ကဵုပၠေအ်အရက်)
အပၠေအ်အရက်တိတ်အာသုသာန် ပပၞညံၚ်မၞိဟ်ချိုတ်ချိုတ်တိက်ဒၟံၚ်တုဲ မၚ်တက်ဂစိုတ်ကၠဵုကၠိၚ်ကၠုၚ်စ ဇွမၞိဟ်တံဂှ်ရ၊ ကၠဵုဗောဓိသတ်လေဝ် တီအခၚ်အပၠေအ်အရက် ပပၞမၞိဟ်ဂစိုတ်-ချိုတ်ဍာံဟွံဍာံ လုပ်စမ်ၜတ် ဆုၚ်ရံၚ်သၟူမၞိဟ်ရ၊ ဂွံသၟူမၞိဟ်ဂမျိုၚ်တုဲ ကၠဵုဗောဓိသတ် မိက်ဂွံခ္ဍိုက်မုက် ခ္ဍိုက်ဂဝဂလေံ ကိတ်စမ်ရံၚ်လေံ အပၠေအ်အရက်ရ၊ ကိတ်တံၚ်လေံအပၠေအ်အရက် အပၠေအ်အရက်ဟွံဗလးတုဲ ဗိုဟ်ကၠဟ်ဏာလေံမွဲဇြဟတ် ဟွံဒးကၠဵုကၠိၚ်ရ၊ ကသပ်အပၠေအ်အရက်ဂှ် ဇၟာပ်ကၠဵုကၠိၚ်ကၠုၚ်စဇွမၞိဟ် တက်ဂစိုတ်တုဲ ဖျုန်ကၠဵုကၠိၚ်ဂှ် သုၚ်စကဵုအရက်ရ၊ ကၠဵုဗောဓိသတ်ဟီု အဵုတြုံလၞုဟ် တြုံအယုတ် သုၚ်စကၠဟ်အဲဗၠေတ်အာ ယောၚ်ယာအာဂှ် ကဵုဒှ်ကၠာရ နရက်ဇၞော်ဒ္စာံထပ်ကီု ဥဿဒ နရက်သၟတ်စှ်တြဴထပ်ကီု ဟွံဗၠေတ်ကဵုဗှ်ေ ဒ:အာစိုပ်ဗွဲစၟတ်ရောၚ်။ ဂးတုဲ အလုံကၠဵုမွဲ ဗၠးဘဲဂစိုတ်ရောၚ်။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
ဣဗြဴဒက်ဝဲ ဂၞကျာ်သုဘဒ္ဒါ ဂွံဂြၚ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ၜါတၞုၚ် စွံလဝ်လ္တူဒဳ သ္ၚဳရံၚ်ကၠေဲကၠေဲ ထေဲကဟောန်ဇၞော် လၟုဟ်ပေၚ်ပၟိက်တုဲ ချပ်စိုပ်အာဘဝကိုပ်ကၠာ အခါဒှ်ဗြဴဂၞကျာ်စိၚ်ဆဒ္ဒန် အောန်စိုတ်ဂၠိုက်သ္ၚောံ ညံၚ်ရဴဒေါံစှ်ေဒၞာဲဂှ်ကီု၊ ဂြိုဟ်ထကးအာၜါလွးတုဲ ချိုတ်အာပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ရောၚ်။
(၉) ကာသာဝဇာတ် (ဇာတ်ဒေဝဒတ်-လတက်သ္ၚာပ္တောံကျာ်)
စိၚ်ဗောဓိသတ် လုပ်ဒိထပက်ဂစိုတ်ထောံဏောၚ်ဂးသာ်ဂှ်တုဲ ပၠးပ္တိတ်လပှ် လုပ်မိန်ကပိုက်ဂစိုတ်ထောံရ၊ ညာတ်ဒးဂြောပ်ဓလီုလဝ်သ္ၚာ မဒှ်ဇၞောဝ်အလာံတၠအရှန်တုဲ မိက်ဂွံဂစိုတ်လၟ ဂစိုတ်ဟွံဒှ်ရ၊ ယဝ်ရသ္ၚာဟွံမွဲမ္ဂး-ဇကုလၟ လှေက်လှံၚ်ဒၞာဲဂှ်ရ၊ လၟဂွံဗၠးဂစိုတ်ဂှ်-ဟိုတ်နူဗွိုက်လတက်သ္ၚာရ၊ ဃောဂှ် စိၚ်ဗောဓိသတ်ဟီုကဵုလၟဒေဝဒတ် ရဴသာ်ဝွံရ၊ (ဟာဲတြုံလၟအယုတ် ဗွိုက်လတက်သ္ၚာဍာ်လွံက် ဟွံထေက်ကဵုမၞိဟ်လၟုတ်ယုတ်သဝ်ဂှ် မူဟိုတ်ဂွံဗိုက်လတက်လဝ်ရော ဂတနူတ္ၚဲဝွံ ဗှ်ေလ္ပကၠုၚ်ရ၊ ကၠုၚ်တေဟ်အဲဂစိုတ်ထောံဏောၚ်) ဂးတုဲ ဘပဠဒရိပ်ထောံ လၟကလေၚ်စဴအာရောၚ်။ ။ ။
(၁) ဆဒ္ဒန္တဇာတ် (ဇာတ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ခၟဳဗြဴသၟတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဂၞကျာ်သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ မၞုံယၟုသုလဒ္ဒါ-ရ၊ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်လၟသောဏုတ္တရ-ရ မိရာဟုလလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်စိၚ်ၝောံမဟာသုဘဒ္ဒါ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်စိၚ်ဆဒ္ဒန်ရ။
(၁) ကပိဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ဒးကာလမွဲဝါ ဣဗြဴစဲလဝ်ဩောံ ပ္ဍဲတ္ၚဲတုဲ ဗ္ၜေံမွဲကၠုၚ်စဩောံရ၊ ဣဗြဴဂှ်ကၠဟ်ဗ္ၜေံ ကဵုပၟတ်လ္ၚ သော်ဗ္ၜေံတူအာတုဲ အာဂၠိန်လုက်စုက်ဒးခရိုၚ်စိၚ် (ရုၚ်စိၚ်) ခရိုၚ်စိၚ်တူအာပၟတ်ပၠန်ရ၊ စိၚ်နွံပ္ဍဲခရိုၚ်လေဝ် တူပၟတ် ဒှ်အာပၞေတ်သရတုဲ အ္စာစိၚ်ဂမၠိုၚ် ဝဳပၞေတ်သရဟွံဗၠးမွဲရ၊ ဗီုမိက်ဂွံဒှ်-ဗဗၞးအာခစသၟိၚ်တုဲ သၟိၚ်သၟာန် ပရူပရာဝဳသရစိၚ်ရ၊ အတိုၚ်ဗဗၞးပြောဟိတ် ဒက်လဝ်ဝဲကဵုကၞုဲဂှ် ဂရၚ်ပ္တီသၟိၚ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံမရာဇ် ယဝ်ရကလိဂွံကၠေၚ်ကၞုဲမ္ဂး ဝဳယဲသရစိၚ် ဗၠးအိုတ်အးရအဴ ဂးတုဲ သၟိၚ်စကာသၟာတ္ၚမသုန်ကၠံ ကဵုအာပန်ဂစိုတ်ကၞုဲ ပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်တေံရ။
တၚ်ရန်တၟံ-ချူခၞံပြကိုဟ် ချူလိခ်မည်(မန်)ဂမၠိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဂကူ
(ခ) လိခ်ပတ်မန်တြေံတြဟ် နူသၠရိုတ်တာဂမၠိုၚ် ရုဲစှ်ဂိုၚ်ပ္တိတ်တုဲ ဗၞတ်သၟဟ်ရထမာန် ဂစာန်လွဳပရာ ဗစိုပ်တဲကောန်ဂကူဇကု နကဵုမလိခ်ဂတာပ်ခေတ် ကဵုလတ်ၜေတ်ပစဝ်က္ဍိုပ် ပ္ဍဲအခိၚ်အလဵုသဳပၞာန်ဗၟာ အုပ်ဓုပ်လဝ်တွဵုရးဍုၚ်ပိုဲၜါအဆက် ဖျေံကဵုရိုဟ်ကၞက်လိခ်မည် ဇြိုဟ်ဇြိုဟ်ကီု ။ ။ ။
(၅) ဇမ္ဗုကဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုကၠိၚ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ် ပ္တောံကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
နိဿဲ
သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၅၄- သၞာံ၊ ဂိတုပသာ် ဒ္စိတ်စွေက်၊
(၃) သာဠိယဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံသာဠိၚ်-သာဠိကာ)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူသမ္ၚေဟ် ညးတၠဒြပ် မၞုံကဵုပိုန်ဟာန်ဇၞော်လှဲလး ဗွဲမလောန်ရ၊ ကောန်ၚာ်သၟတ်ဗောဓိသတ်ကဵု ကောန်ၚာ်သၟတ်ညးကွာန်ဂမၠိုၚ် ဝေၚ်ဒံၚ်ခဗိုက်မလိုက်ပ္ဍဲတံဇြဲရ၊ ဗ္ဒာဲပါၚ်တြၚ်ကွာန်ဂှ် အ္စာသဝ်ဒေဝဒတ်လေဝ် ဂၠာဲဝဳညးယဲတုဲ တ္ၚဲဂှ်မွဲတ္ၚဲ ညးမွဲဟွံဂွံဝဳ သ္ၚဳအာသ္ၚဳကၠုၚ် စိုပ်ကၠုၚ်ဒၞာဲကောန်ၚာ်ပွေၚ်တံဂှ်ရ။
နိဿဲ
ကျာ်ဇၞော်ဘာဓါတ်ကျာ်-ဘဒ္ဒန္တမှာထေရ်ပါလိတ၊
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ဂွိၚ်ဖေက်ပရန္တပ ဍိက်သၟိၚ်ဂစိုတ်ဇကုတုဲ ပြောဟိတ်ပ္တောံလဝ် မၞိဟ်မတ်ကၠက်ကၠက် ပလီုထောံရုပ်သာ်ညိညတုဲ စဴကၠုၚ်ဘာဇြပ် ိုပ်ကၠာပရန္တပ-ရ၊ (ဒဒှ်ဍိက်သၟိၚ်-ပရန္တပ ဂစိုတ်လဝ်သၟိၚ်ဂှ် ပြောဟိတ်ဂွံညာတ်ကေတ်နူတၞံဆု ဃောနွံလ္တူတၞံဆု ဃောၜှ်ပလှ်သစ္ဆုတုဲ ဂတဏံ လဴဗ္စကဵုကောန်သၟိၚ် ပရန္တပဒးဒုၚ်ဂစိုတ်ပၠန်ရ၊) ကာလစိုပ်ဘာဇြပ်ဂှ် ပရန္တပသၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ ယွံဗဗၞး မူရဴအန္တရာယ်မွဲ က္တဵုဒှ်ကုတၠအဲရော ဗဗၞးပပၞညံၚ်ရဴဟွံတီ တြုံဍောတ်ဂၞကျာ် ဗ္ၜေက်လဝ်မတ် ကၟာတ်လဝ်မတ်ညံၚ်ရဴမၞိဟ်မတ်ကၠက်ကၠက် ထေၚ်ဂးသၟိၚ်တၠနာဲဇကုတုဲ ဟီုတိုန်သာ်ဝွံရ။
နိဿဲ
ကွာန်ကၟာဝက်ရးဇြာ။
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ယွံမရာဇ် မတ်အဲဍိက်ၜါဒိုဟ် လီုလာ်ကၠက်အာအိုတ်ရ၊ ဇြုံဇာတ်မၞုံကဵုဂျိ နွံပ္ဍဲကၞံ (တိဂြုန်) ဂှ် ကသိုဟ်ပ္တိတ်နၚ်ဂျိ ဒးအာမတ်အဲဍိက်တုဲ ကၠက်အာသီုၜါဒိုဟ်ရအဴ ဂးတုဲ ပရန္တပချပ်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ ဗဗၞးဟွံတီအဲတုဲ ထေၚ်ဂးသၟိၚ်မရာဇ် ဟီုဂးကော်ခဴရ၊ အဲသ္ဍိုက်မၠိုက်ကဵုစိုတ်ဗဗၞး အဲဟီုခ္ဍာတ်ထောံဗဗၞးခိုဟ်ရ ဂးတုဲ ယွံဗဗၞး လ္ပစံၚ်တူညိ အဲကၠောတန်ၜိုတ်ဗစဖျုၚ်ဒုၚ်သဇိုၚ်တၠအဲရ၊ ဟီုသ္ဍိုက်ထောံစိုတ်ဗဗၞး ပၠာံဗဇးထောံဂဝိၚ်ဂဝါဲဗဗၞးရ၊ သ္ပတံနူတ္ၚဲဂှ်တုဲ ပရန္တပ-အာဂၠာဲသစ္ဆုဇၞော်သၟတ် ဗ္စၞးပြောဟိတ်လၟိုန်ရ၊ ပြောဟိတ်လေဝ် လလံဂၞကျာ်ဂွံသၠးဂဝ်ဂၞဴ ဒးဗ္ၜေက်ကမၠက်လဝ်မတ်လၟိုန်ရ၊ ဂၞကျာ်အယုတ်လေဝ် ကသပ်ဇကုဍိုက်ပေၚ်အာတုဲ မိပ်ဇြိပ်ကဵုတြုံဍောတ် စိုပ်ကၞောတ်ရ။
နိဿဲ
'''
(၂) မဟာပဒုမဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်ဗောဓိသတ်)
ကောန်သၟိၚ်ကလေၚ်စဴတုဲ သာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ချပ်ရ ပွမုတ်လၟုဟ်ဝွံ ယဝ်ရပြာကတ်မံက်အာ သၟိၚ်ဇၞော်တီအာမ္ဂး အဲသ္ဒးစိုပ်လလေၚ်ဍာံဍာံရ ညံၚ်ဂွံဂွံကၠာတဲ သ္ဒးသ္ပပြယာဲတုဲ ကဵုသၟိၚ်ဇၞော် ဂစိုတ်ကၠေံကောန်သၟိၚ်ရ အတိုၚ်ဇကုချပ်လဝ် အလဵုဇကုတာ်ဂွါတ်နကဵုသၞေံတဲ အလုံဇကုမွဲ ပပၞကောန်သၟိၚ် တံၚ်ဂြဲဓဇက်လဝ် ထ္ၜးပၞေတ်သၞေံတဲတုဲ သွက်ဂွံဂၠာဲဒုဟ်လ္တူကောန်သၟိၚ်မာန်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
ဣသိဗောဓိသတ် ဒၟံၚ်ပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်သၟိၚ်တုဲ ကလိဂွံၛာန် အဘိညာဏ်လောကဳ လဟိၚ်ကဵုဓဝ်ဗွဲမလောန်ရ၊ ဗဗၞးကောရကလမ္ဗက ဒေံဗောဓိသတ်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵုထောံအဝဵုပြောဟိတ်ကဵုကောန်ဇကု ဟွံကဵုဒေံဇကုဂှ်ရ ဗဗၞးထေဲကဵုကောဇကု ကပိလတုဲ ဒက်လဝ်ဝဲဇၞော်ဇၞော်ရ၊ ဒးပယာံမွဲဝါဂှ် သၟိၚ်သၟာန်ဇာန်တုဲ ပရူဒဒှ်ဗောဓိသတ် ကဵုထောံအဝဵုပြောဟိတ်ကီု ဒဴတိတ်ဂြိုပ်ကီုဂှ် ဗဗၞးကောရကလမ္ဗက ဂရၚ်ပ္တီသၟိၚ်တုဲ သၟိၚ်ဟီုသာ်ဝွံရ၊ ယွံရဲသဟာဲ ကောရကလမ္ဗက လ္ပဂွိၚ်ညိ၊ အဝဵုပြောဟိတ်ဂှ် အဲဇိုန်ကဵုရဲဗွဲစၟတ်ရ၊ ရဲဂှ် အဲသ္ပကော ကောရဲဂှ် အဲသ္ပဒေံ၊ ဟီုဂလာန်မုသာ ဠာန်ပဠဳတုဲ ဍောတ်ဒှ်ဇၞော်-ဇၞော်ဒှ်ဍောတ် ဍောတ်ဒှ်ဇၞော် ဂွံဒှ်ပြောဟိတ်ရ ဂးတုဲ ကောရကလမ္ဗက လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ် သာ်ဝွံရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
စိၚ်ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ ကလေၚ်ဟီုသာ်ဝွံရ၊ ဟာဲဂစေံတၞောတ် ဗှ်ေလ္ပဒှ်ဂဝိၚ် လ္ပဂွိၚ်ညိ ကောန်ဗှ်ေညံၚ်ဂွံဗၠးဘယ်ဂစိုတ်ဂှ် အဲမၚ်မွဲကဵုရ၊ ဂးတုဲ စိၚ်ဗောဓိသတ် ဒတဴဂါပ်လဝ် လ္တူကောန်ဂစေံတၞောတ် စိၚ်သၟတ်ဒ္စာံစှော်လ္ၚီ ပါဲအာဒဒိုက်သၞာ ကောန်ဂစေံတၞောတ် မွဲဍောတ်ဟွံဒး ဗၠးဘဲဂစိုတ်ဖအိုတ်ရ၊ စိၚ်သၟတ်ဂမၠိုၚ် ပါဲအာအိုတ်တုဲ စိၚ်ဗောဓိသတ် ကော်ဂစေံတၞောတ် ဟီုဗ္ကန်ဖျန်သာ်ဝွံရ၊ ဟာဲဂစေံတၞောတ်ၝောံ စိၚ်ပရံမွဲ ကၠုၚ်လက်ကရဴပိုဲတုဲ ဟီုဟွံကလၚ် ဒှ်စိၚ်စိုတ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ် ဂြိုဟ်စာဓဇန်လောန််ရ ပသတိညိ ကာလစိၚ်ပရံဂှ် ကၠုၚ်စိုပ်တေဟ် ကောန်ဗှ်ေ ညံၚ်ဂွံဗၠးဘယ်ဂစိုတ် ဟီုဂးဒုၚ်ဂုဏ်ညိ ဂးတုဲ ဂစေံတၞောတ်ၝောံ ဂိုၚ်သမ္တီလဝ်ရ။
(၁) စန္ဒကိန္နရဳဇာတ် (ဇာတ်ကိန္နရဳၝောံ မၞုံယၟုစန္ဒာ)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်ယုတ်မာ ရာဂဇၞော်လောန်ရ၊ အနုရုဒ္ဓလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်အိန်ရ၊ မိရာဟုလလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်စန္ဒကိန္နရဳ-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်စန္ဒကိန္နရာ-ရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
မိၚ်စိၚ်ဗောဓိသတ်ဗကန်ဖျန်တုဲ တိတ်အာနူဒၞာဲဂှ်ရ ဂစေံတၞောတ်ၝောံ မိပ်စိုတ်တၚ်ဂုဏ်တုဲ ဒစးဝေၚ်ဒုၚ်တၠုၚ်တြဴ ပၚ်ယာလဝ်သၞေၚ်ၜါ သ္ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴစိၚ်ဗောဓိသတ် အတိုၚ်ဝတ်အလေဝ်ဇကုရ၊ အတိုၚ်ဂလာန်စိၚ်ဗောဓိသတ် ဗကန်ဖျန်လဝ်ဂှ် စိၚ်ပရံ စိၚ်ဟီုစဝါတ်ဂါတ်မွဲ ကၠုၚ်လက်ကရဴတေံ စိုပ်ဒၞာဲဂစေံတၞောတ်ပၠန်ရ။
(၁) စန္ဒကိန္နရဳဇာတ် (ဇာတ်ကိန္နရဳၝောံ မၞုံယၟုစန္ဒာ)
* စန္ဒကိန္နရဳဇာတ် တုဲဆဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ဂစေံတၞောတ် ကလၚ်ဂလာန်ဗကန်စိၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ သ္ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ဒုၚ်ဂုဏ်စိၚ်ပရံဂှ်ရ၊ စိၚ်ပရံစိုပ်ကၠုၚ် ဒုၚ်ဂုဏ်ဟွံဂွံတုဲ ဃောဟီုဂးအာတ်ဒါန်လမျီု ကောန်စိၚ်ဒမြိုဟ် ဂြိုဟ်စာဓဇန်စှ်ဂှ် လိုန်ဖလှေက်ထောံ ကောန်ဂစေံတၞောတ်ဖအိုတ်ရ၊ သီုဏမ်စုတ် လ္တူကောန််ဂစေံတၞောတ် အာစုတ်ဍာ်ခယျာမွဲၝောံဇၞော်ဇၞော် ဏမ်ဟဳဇွောဝ်ပြးဖဳထောံ ဂစေံတၞောတ်ဍောတ်ဍောတ် လှေက်လှံၚ်ချိုတ်ဒၟံၚ်တံဂှ်ရ၊ စိၚ်ပရမ်ပေၚ်ပၟိက်စိုတ် မြဟ်မြဴလောန်တုဲ သီုကဵုဗရုရမျာၚ်ကြဵုဇာဂှ် တိတ်အာရ၊ ဂစေံတၞောတ်ၝောံ ပဝ်အာဍုန်လ္တူကၞာၚ်ဆုတုဲ ဟီုတိုန်သာ်ဝွံရ၊ ဟာဲစိၚ်အဒိုဟ်ဂွိုက် လၟုဟ်ဂှ် ဗှ်ေမိပ်စိုတ်ဗရုကြဵုဇာ ကရေဲကညာၚ်ရမျာၚ်ထတ်သ္ကာတ်တုဲ ပါဲအာရ၊ လောန်အာၜါပိတ္ၚဲတုဲ ဗှ်ေတီကလောန်ပြဝအဲရ၊ ဇြဟတ်ညာဏ် ဇၞော်နူဇြဟတ်ဇကုကာယျဂှ် ဗှ်ေဟွံတီ လၟုဟ်ဗှ်ေဇၞးအဲလဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ၊ ဂတနူဏံ တီအစောံအဲရ၊ ဂးတုဲ ဟီုဘပဠစိၚ်ပရမ် အဃောဂှ်ရ။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်တ္ၚေက်သတ္တိဂုမ္ဗ-ရ၊ ကမၠတ်ဒမၠမသုန်ကၠံကၠာတေံဂှ် လၟုဟ်ကၠုၚ်ဒှ်ပရိသာတ်ဒေဝဒတ်ဖအိုတ်ရ၊ သၟိၚ်ဍုၚ်ဥတ္တရပဉ္စလ ကၠာတေံဂှ် လၟုဟ်ကၠုၚ်ဒှ်အာနန်ရ၊ ဂကောံဣသိမသုန်ကၠံကၠာတေံ လၟုဟ်ကၠုၚ်ဒှ်ကွးအဲ ပရိသာတ်အဲကျာ်ဖအိုတ်ရ၊ တ္ၚေက်ပုပ္ဖကကၠာတေံဂှ် လၟုဟ်ကၠုၚ်ဒှ်အဲကျာ်ဟေၚ်ရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
ဣသိဇၞော် မဒှ်အ္စာမဟာရက္ခိတဂှ် မိၚ်ဒးဂလာန်ဣသိကွးဂမၠိုၚ်တုဲ ချပ်စၚ်ခြာဗ္စာရဏာ နကဵုညာဏ်အဘိညာဏ် ၛာန်လောကဳရ၊ တီဒဒှ် ညာတ်အာအတိက်အနာဂတ်တုဲ ဒဒှ်ရသၟိၚ် ကလိဂွံလဝ်ကောန်တြုံမွဲ ဗွဲမဍာံစၟတ်လေဝ် ဣသိဇၞော်ညာတ်အာရ၊ ကာလဂှ် ဟီုကဵုကွးသာ်ဝွံရ၊ ယွံကွး ဣသိတံညးဂမၠိုၚ် မၞးတံလ္ပစံၚ်တူညိ၊ တ္ၚဲယးဂတဏံ ကောန်ဒေဝတဴမွဲ အာယုက်အိုတ်စုတိချိုတ်အာတုဲ နူဍုၚ်သွဝ်တေံ စှ်ေကၠုၚ်တန်ပဋိသန္ဓိ ပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴဂၞကျာ်သၟိၚ် သုဓမ္မာဒေဝဳဗွဲစၟတ်ရောၚ်၊ ဂးတုဲ ဣသိဂမၠိုၚ် မိပ်စိုတ်မှောဝ်ဇဴမြဟ်မြဴအိုတ်ရ၊ ဣသိစၞာဲမၞုံယၟု ဒိဗ္ဗစက္ခု ဣသိဒေဝဒတ်ဂှ် ဟး အလန်ဝွံ အဲဒှ်အ္စာသၟိၚ်တွဵုရ ဂလာန်ဣသိအ္စာဂှ် သ္ပဂလာန်အဲတုဲ အဲဒးစဵုဒၞာသၟိၚ်ဏောၚ် ဂးပ္ဍဲကသပ် ချပ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ပပၞညံၚ်ကဵုယဲ ဟွံဗက်အာဣသိဂမၠိုၚ်ရ၊ ဒဒှ်ရဣသိစၞာဲ သ္ပပြယာဲဂှ်လေဝ် ဣသိဇၞော်တီဒၟံၚ်တုဲ ကော်ကဵုအာဟွံအာ ထောံလသာလဝ်ပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်သၟိၚ်ရ၊ ဣသိဂမၠိုၚ် အာစိုပ်ဌာန်ဒၟံၚ်ဇကုတြေံတုဲ ဣသိစၞာဲမွဲဟေၚ် သှ်ေၜက်ဒၟံၚ်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
သၟိၚ် - - ညံၚ်ရဴဟီုဂးတိုန် ချေံအဲအဲဍိုက် လိုက်လဵုစိုပ်စိုပ် ဣသိဂှ်ဍောတ် ကောရကလမ္ဗကဂှ်ဇၞော်၊ (ပ္ဍဲကာလဟီုဂလာန်မုသာ မရနုက်ကဵုမသုန်ဝါဝွံ ဇကုသၟိၚ်ဗၠိုၚ်စှ်ေအာ စဵုကဵုစိုပ်ပေါၚ်ဠိုတ်-ရ။)
(၃) ပရန္တပဇာတ် (ဇာတ်ဍိက်သၟိၚ်မၞုံယၟု-ပရန္တပ လုတ်မှာကဵုဂၞကျာ်သၟိၚ်)
ပ္ဍဲပယာံမွဲတ္ၚဲဂှ် ပြောဟိတ် အာဂၠာဲၜှ်ပလှ်သစ္ဆုဇၞော်သၟတ်တုဲ အာစိုပ်ဒၞာဲသၞေဟ် သၟိၚ်မဟုံဍာ်ရ၊ ဗ္ဒာဲသၞေဟ်ဂှ် တၞံဆုနွံမွဲတၞံတုဲ သွက်သၟိၚ်ဂၞကျာ် ဍိက်ပရန္တပဂွံစ တိုန်ၜှ်သစ္ဆုရ၊ ပြောဟိတ်နွံဒၟံၚ်လ္တူတၞံဆု ဃောၜှ်ပလှ်ဒၟံၚ်သစ္ဆုဂှ် သၟိၚ်လေဝ်ကော်ဍိက်-ပရန္တပတုဲ စှ်ေအာသၞေဟ်ဟုံဍာ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုပရန္တပ ဂိုၚ်ကေတ်သၞာ်နူတဲဇကု ကဵုကေတ်ယာတ်ခ္ဍံၚ်ဟုံဍာ်တုဲ စှ်ေဟုံဍာ်မိပ်မိပ်ဇြိပ်ဇြိပ်ရ၊ ဃောသၟိၚ်ဝိုတ်မံၚ်သတိဂှ် အဲဂွံအခေါၚ်ဂစိုတ်သၟိၚ်ရ ဂးတုဲ ပရန္တပ ရပ်ကံသၟိၚ် ဗျာံလဝ်သၞာ်ရ၊ သၟိၚ်ဖေက်ချိုတ် လကိုတ်ဗွဲမလောန်တုဲ ကရေဲက္ညာၚ်တိုန်မွဲဇြဟတ်ရ။
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်ဂစိုတ်ကျာ် ဗလးဏာသၟာတ္ၚ ကဵုပန်ဂစိုတ်ကျာ် ပၠောဖျေံတၟံနူဒဵု ဗလးစိၚ်နာဠာဂိရိ ကဵုဒိဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
အတိုၚ်လဟီုကၠဵုကၠိၚ်ၝောံဂှ် တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴ နန်တးတော်လဝ် ကိုန်ဗေဒၚ်ကီုရ၊ ပ္ဍဲကဵုပေၚ်ပိတ္ၚဲဂှ် သၟိၚ်မွဲဗ္ဒာဲဍုၚ် ကၠုၚ်ဗတိုက်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဗိုၚ်လဝ်ဂေတ်ကၠောံတုဲ အပါအံက်စကာကဵုကောန်ဗောဓိသတ် ကဵုစဵုဒၞာဗတိုက်ပၞာန်ရ၊ ဗောဓိသတ် ညာတ်နိမိတ်ဟွံခိုဟ်တုဲ ဟွံဂံၚ်တဝ်စၞေဟ်ပြိုၚ်ပ္ကာန်ဂှ် လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်မအံက်ရ၊ ဟိုတ်နိမိတ်ဒးချိုတ် နကဵုတဲသၞဂှ် ဗောဓိသတ်ညာတ်ကေတ်တုဲ ဒုၚ်ဂုဏ်အပါအံက် ဟွံမိက်အာရ၊ သၟိၚ်မအံက်ဟီု ဟာဲကောန်-ဗှ်ေချိုတ်လေဝ်ကဵုဒှ် ဂျိုၚ်လေဝ်ကဵုဒှ် မူအဲဂွံသ္ပရော ဂးတုဲ (ဗီုဒေဝဒတ်ဂြိုဟ်စာ ဂစိုတ်ဗောဓိသတ်ဂှ် တွံလဝ်ဒၞာဲဝွံရောၚ်) ဗောဓိသတ်တြုံတၠပါရမဳဂှ် ဟွံတးပါဲကၠေံဂလာန်သၟိၚ်မအံက်တုဲ စကာညာဏ်ပညာဇကုရ၊ ဒုၚ်ပါၚ်လာၚ်ကံကဵုသၟိၚ်မအံက်တုဲ ဗောဓိသတ် ပကောံကေတ်ပရိသာတ် တွဳဝါရဇကုဗွဲမဂၠိုၚ် ဇက်ဂၠောဲတိတ်အာနူဍုၚ် ပါဲဗလေတ်ထောံသၟိၚ်သၞ တိတ်အာပါၚ်တြၚ်တၞဟ်ရ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
* ပရူပစ္စပ္ပန် ။ ။ ။ ကျာ်တြဲနာဲပိုဲဂေါတမ ကာလပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒေဝဒတ်ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ ။ ။
ဂၞကျာ်သၟိၚ်ရေဏု မၞုံယၟု သုဓမ္မာဒေဝဳဂှ် ကောန်ဇာတ်ဟွံမွဲတုဲ နွံပၟိက်ကဵုကောန်ဗွဲမလောန်ရ၊ ဣသိဂမၠိုၚ်မသုန်ကၠံဂှ် ဒုၚ်နိမန်လဝ်သၟိၚ် ပွိုၚ်ဥတုဗြဲ (မွဲကသီု)တုဲ ဣသိဇၞော်မဒှ်အ္စာ မဟာရက္ခိတဂှ် လဴပၟိၚ်ကဵုဒကာပစ္စယ်ပန် သၟိၚ်ရေဏု သွက်ဂွံကလေၚ်စဴဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ၊ သၟိၚ်လေဝ် ပလံၚ်ဏာဣသိဂမၠိုၚ် ဗၞတ်ဘာ်တြဴတုဲ သ္ပဝတ်ဖျေံက္ဍိုပ်ကဵုဣသိရ၊ ကြပ်ကလေၚ်စဴတုဲ ဣသိဂမၠိုၚ် က္တဵုဗဒှ်ဂလာန် ညးမွဲပါၚ်အဲမွဲပါၚ် စပ်ကဵုကောန်သၟိၚ်ရ၊ အဆက်တၞောဝ်ဒတောဝ်သၟိၚ် ပိုတ်အာတုဲ ဍုၚ်လ္ၚုရ၊ ဂလာန်ဆက်စပ်ကဵုသၟိၚ် သၟိၚ်ကောန်နွံ ဗီုလဵုကလိဂွံဂုဏ်ဖဵု သၟိၚ်ကောန်ဟွံမွဲ ဗီုလဴအဆက်ပိုတ် ဒှ်တံ ဟီုဂးကမၠေကမၠံၚ်ရ။
(၁၄) သဗ္ဗဒါဌိဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုဒှ်သၟိၚ်-စိၚ်ဒးလ္ၚောဝ်)
ကၠဵုကၠိၚ်ဂွံကွတ်ပညာဂှ်တုဲ ဂဗကၠဵုၝောံမွဲ သ္ပဂၞကျာ်ရ၊ ကၠဵုဂှ် ပသၟိၚ်ဨကရာဇ်ရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်ဂှ် ဖ္ဍောတ်ဂါထာမန်ယန် ဂြန်ဥုံသွး တၟေၚ်တၟဟ်တုဲ သတ်ဇိုၚ်ပန်ဂမၠိုၚ်အိုဿီု မပ္တံစိၚ် ဇာဒိသိုၚ် ပှ်ပှ်ေၜိုၚ်ဒြာဲ ဂါဲလုပ်ကၠုၚ် ဒှ်ကောန်ရဲကၠဵုရ၊ ညာတ်အာသ္ကံဗော်သွး နာံမြိုၚ်ဇကုဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တုဲ မာနသပုၚ်စိုပ်အကးရ၊ သၟိၚ်ကၠဵုမၞုံယၟု-သဗ္ဗဒါဌိ ကဵုဂၞကျာ်ၝောံဂှ် ဂွံဇြဟတ်ဇၞော်ကွေံကွေံတုဲ နကဵုတွဳဝါရ ဗော်သွးဇကု အာဗတိုက်ပၠံၚ်ကေတ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳရ။
(၃) ပဏ္ဍရနာဂရာဇဇာတ် ((ဇာတ်သၟိၚ်နာ် မၞုံယၟုပဏ္ဍရ)
ပါဲနူပုၚ်သွမွဲတုဲ ညးတၞဟ်ကဵုဒါန်ဗွိုက်လတက် ဟွံဗိုက်ဟွံဒုၚ်တဲရ၊ ဟွံဒုၚ်တဲဗွိုၚ်လတက်က္ဍၚ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် အထေၚ်ဇၞော်က္ဍၚ် သ္ပရှ်ေသှ်ေဂၠိုၚ်က္ဍၚ်တုဲ ဒၟံၚ်ဗီုယာဲၜံၚ် လံၚ်နွံပိက်ရဟေံ ဖျေံထောံစိုတ်ပိုတ်ပိုတ်ရ၊ သ္ပတံနူတ္ၚဲဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကၠုၚ်သ္ပပူဇဴကဵုဒါန် လာပ်ပဿကာဇၞော်ကွေံကွေံရ၊ (မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လေဝ် ပညာၜတ် သတ်ဟွံမွဲကဵုဗွိုက်လတက် ညံၚ်ကဵုပြေၚ်ဂၠဴဂှ် သ္ပလဝ်ခၟဳတၠအရှန် တဳအစေလကလေဝ် သၠေံသၠန်ခိုဟ်ကွေံရသွံ) မၞိဟ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကဵု တဳအစေလကဂှ် ဂၠိုၚ်တိုန်ကွေံကွေံတုဲ ဇကုဣတေံလေဝ် ယိုက်ပ္တိုန်သၠုၚ်လ္တူသၠုၚ်ရ၊ အထေၚ်ဇၞော်ကဵုဇကု အထေၚ်သၠုၚ်ကဵုဇကုလေဝ် က္တဵုဒှ်တိုန်ပြဟ်ပြဟ်ပြေဟ်ပြေဟ်ရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ဃောဂှ် သၟိၚ်ထေဲတိုန်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ချပ်စိုပ်အာသာ်ဝွံရ၊ ဂၞကျာ်ဏံ အခိၚ်လၟုဟ််ဟေၚ် ဗ္ဒာဲဒလာဲကဵုကောန်တုဲ စိုတ်သၠုၚ်မာနက္တဵုဒှ် ဟွံပအသုၚ်ကဵုအဲရ၊ ယဝ်ရကောန်ဇၞော်တိုန်မ္ဂး-အဲမၞိဟ်မွဲကီုဂှ် ဟွံပစၟတ်သမ္တီ ဟွံပၠောပ်စိုတ်ရ၊ လၟုဟ်ဟေၚ် အဲဂစိုတ်ထောံကောန်ၚာ် ကောန်သၟိၚ်အဲဏောၚ် ဂးသာ်ဂှ်တုဲ သၟိၚ်ကလေၚ်အာဒၞာဲဇကုရ၊ စိုပ်ဒၞာဲဇကုတုဲ နကဵုအသံမဇၞော်သ္ကာတ်မြဟ်ဂှ် ကဵုကော်နၚ်သၟာဂစိုတ်မၞိဟ်ရ၊ သၟာဂစိုတ်မၞိဟ်ဂှ် ပိုဲမည်ကၠာကၠာတေံ ကော်ခဴစ(ဗာဇ္ဇခါတ်ရ။)
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ဟိုတ်နူဒးလဝ်ဂွဵုဂွိုက် ကၞုဲဒေဝဒတ် လျတ်လပိုက်စုတ် မွဲဇြဟတ်ဂှ်ရ-ဂြိုဟ်ဒးဒကးအာတုဲ ကၞုဲဗောဓိသတ် စိုပ်ဒဒိုက်ဇၞော်လောန်ရ၊ ကၞုဲဒေဝဒတ်ဂှ် ညာတ်ဒးသၞသတြုဇကု ဂိသကေဝ်အာကၠုၚ်ဟွံမာန် မိပ်စိုတ်ဗွဲမလောန်တုဲ ခ္ဍောန်ကွာ်လ္တူဇုက် ကၠောံစိုပ်အာဩၚ်လ္ပာ်တေံရ၊ ကၞုဲဗောဓိသတ်မွဲဓဝ် သှ်ေၜက်ဒၟံၚ် တံၚ်လဝ်ကၞာၚ်ကြုက်ကၟောန်ကၟောန်တုဲ သွက်ဂွံစိုပ် သ္ကေမ်တဲသၟိၚ်ဂစိုတ်ဂှ် ဒှ်အခိၚ်ပၠံၚ်ကေတ်ဒၞာဲရ၊ ဃောဂှ် သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ဟွံတိက်ဟွံတၚ် ကလၚ်ဗရုသာ်ဝွံ သာ်တေံတုဲ ဗီုအကာဲအရာ ပြဝကလောန် ကၞုဲဂမၠိုၚ်ကီု ကၞုဲဗောဓိသတ်ကီု ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်ဂတမတ်ရ၊ ဃောဂှ် သၟိၚ်ချပ်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ ကၞုဲဝွံ ၜိုန်ဒှ်သတ်တိရစ္ဆာန်ကီုလေဝ် ဟွံဂိုဟ်လမျီုဇကုဇကုတုဲ ကၞုဲပရိသာဒ်တွဳဝါရဂမၠိုၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်တသိုက်ဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ဒုၚ်ဒဒိုက် သ္ပမာန်ဏီရသွံ ဂးတုဲ သၟိၚ်ကလေၚ်တိက်ပၠန်ရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
သၟာဂစိုတ်မၞိဟ်ဗာဇ္ဇခါတ်ဂှ် ဗိုက်လတက်ကေတ်ကယျိုၚ်ဍာ်လွံက် ဖျောန်ဗစံက်လဝ်ညိညိ ဝက်စရှ်လဝ်ပ္ကဴသာ်ဗ္ကေတ် တ္ၚိန်နၚ်မုဲပ္ဍဲလ္တူပၞး ရပ်နၚ်ဒၞန်ဆုမွဲတုဲ ပြာပ်ကၠုၚ််ဇရေၚ်သၟိၚ် သ္ပဝတ်ဗွဲမရှ်ေသှ်ေရဴဂဴရ၊ ကာလဂှ် ယွံမရာဇ် မူကိစ္စမွဲမၞုံတုဲ ကော်အဲဍိက််ရောအဴ မူပွမွဲ ကဵုအဲဍိက်သ္ပရောမရာဇ် လ္ၚောဝ်ပ္တီတုဲ သၟိၚ်ဖျေံအသံသာ်ဝွံရ၊ ဟာဲဗာဇ္ဇခါတ် လုပ်အာဂၠံၚ်သတိက််ကျာ်ဩဳဂၞကျာ်တုဲ ကေတ်နၚ်ကောန်သၟတ် ဓမ္မပါလ ဗွဲမပြဟ်ညိ ယဵုဒုၚ်ကေတ်အတိုၚ််အသံရအဴ ဂးတုဲ တိတ်အာနူသၟိၚ်ရ၊ ဂၞကျာ်စန္ဒာဒေဝဳလေဝ် ကာလသၟိၚ်ကလေၚ်အာဂှ် တီဒဒှ်သၟိၚ်ထေဲအာတုဲ သတိက်လဝ်ကောန်ဇကုပ္ဍဲသိုဟ် စရိုဟ်မံၚ်ဍာ်ရမတ် ကရောတ်နရိုအ်ယာံဒၟံၚ်ရ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ကာလတ္ၚဲတၟး အကးဇြုၚ်ဂှ် သၟိၚ်ညာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ် အိုတ်ဓတ်ကာယ ဍံၚ်ဂြဲလဝ်ကၞာၚ်ကြုက် ဇကုလကဲဒၟံၚ် သီုကဵုဒဒိုက်လၟောၚ်လၟိတ် ဆာန်ဍူအာသၟိၚ်ကၞုဲတုဲ ဟွံမိက်ကဵုဂစိုတ်ရ၊ ကၞုဲစှ်ေကၠုၚ်တုဲ ဝဳဝတ်ဗ္စဖျုၚ် ဒုၚ်ဒဒိုက်ရောၚ်ဂှ် သၟိၚ်ဖျေံစိုတ်တုဲ သွက်ဂွံဂွံကၞုဲဂှ် ကဵုဒက်ဂၠုၚ်ဖံၚ်မွဲရ၊ သၟိၚ်စကာကဵုရပ်ကေတ်သၟိၚ်ကၞုဲ ဗ္ဒာဲသၚ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါရ၊ လ္တူဂၠံၚ်ဖံၚ်ဂှ် ကဵုဒက်ရမ်ဒုန်တုဲ ရပ်ဖျေံသၟိၚ်ကၞုဲ သိုက်သိုက်သဳသဳရ၊ ဂွံသၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်တုဲ ဖုံဍာ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါ ကြဴကြာတ်သ္အးဇ္ၚးကၠေံဇကုသၟိၚ်ကၞုဲ ဖျုၚ်ဍာ်သာဲတၚ်လာဲ ဗ္စစၞဗွဲမဒးရးတုဲ ဖုံတုဟ်ကၠေၚ်လ္ၚဴ ဍုန်လဝ်လ္ၚီဝါဂှ်ရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ဗာဇ္ဇခါတ် စိုပ်အာဂၠံၚ်သတိက်တုဲ ၜုၚ်တက်စုတ်ဂၞကျာ်ပ္ဍဲစး ပၠံၚ်ၜးကေတ်ကောန်ၚာ် ဗတာ်ကေတ်ရ၊ ဂွံနၚ်ကောန်ၚာ်ဓမ္မပါလ ထ္ၜးကဵုသၟိၚ်တုဲ ယွံမရာဇ် ပသာ်ကဵုသ္ပရော မူပသာ်လဵုရော လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ ဟာဲဗာဇ္ဇခါတ် ဗှ်ေကေတ်နၚ်ဂတဵုလး မွဲဂတှ်ေတုဲ ကောန်ၚာ်ဂှ် သတိက်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူဂတဵုဂှ်ညိ ဗာဇ္ဇခါတ်သ္ပဗက်အတိုၚ်အသံသၟိၚ်ရ၊ ဂၞကျာ်စန္ဒာဒေဝဳလေဝ် နရိုအ်ယာံဒၟံၚ်တုဲ ဗက်ကၠုၚ်လက်ကရဴဗာဇ္ဇခါတ်ရ၊ ကာလဂှ် ယွံမရာဇ် ဗီုလဵုကဵုသ္ပရော ဗာဇ္ဇခါတ်သၟာန်တုဲ ကုတ်ဗပိုတ်ထောံတဲ-ဓမ္မပါလညိ သၟိၚ််ဖျေံအသံရ၊ ဃောဂှ် ဂၞကျာ်အာတ်ပါန်ဒုၚ်ဂုဏ်သၟိၚ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်မပြဲ ကောန်အဲဍိက်ဗြဴ ဂွံအာထပှ်ဂိတု မူသာ်ဟွံကၠိုဟ် ဟွံတီမမိက်ကဵုမွဲမွဲတုဲ ကောန်ဂှ် ဒုဟ်ဟွံမွဲရအဴ ယဝ်ရဒုဟ်နွံမ္ဂး အဲဍိက်ဗြဴဒုၚ်ကေတ်ရအဴ၊ ကုတ်တဲအဲဍိက်ဗြဴညိအဴ သၟိၚ်ရံၚ်ဗာဇ္ဇခါတ်တုဲ အတိုၚ်ဝတ်ကလောန်ဂစိုတ်မၞိဟ်ဂှ် တဲဂံၚ် ကံဍုက် မုဟ်ဓညောန် မတ်ဓလန်တိုန်ရ၊ ပသာ်ရော-ဗီုလဵုဂွံသ္ပရောမရာဇ် ဗာဇ္ဇခါတ်သၟာန်တုဲ လ္ပစွံလဝ်လံလံညိ၊ လ္ပကဵုအဲဒးညာတ်သၞသတြုညိ၊ ကုတ်ထောံတဲပြဟ်ပြဟ်ညိ၊ သၟိၚ်ဖျေံအသံပၠန်ရ၊ ဂၞကျာ်ဒုၚ်ဂုဏ်လေဝ် သၟိၚ်ဟွံကလၚ် ကောန်ဂၠုဇကုဍောတ်သွတ် ဟွံတီပိၜါလေဝ် ဓဝ်ကရုဏာဆာန်ဍူဟွံမွဲ ဟီုပ္တိတ်တုဲ ဒးဒှ်အသံပါၚ်ရ၊ ဃောဂှ် ဗာဇ္ဇခါတ်ရပ်ဂွံမုဲသကေက်တုဲ ကုတ်ဗာ်ၜံက်ဗပိုတ်ထောံ တဲကောန်ၚာ်သၟတ် တဲပိုတ်အာသီုၜါဒိုဟ်ရ၊ ညံၚ်ရဴကုတ်ထောံ ကၞာၚ်ဒုန်ၜတ်ၜတ် (ညံၚ်ရဴတတ်ထပိုတ်ထောံၜၚ်ကီုရ။)
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
သၟိၚ်သတိက်လဝ် ကၞုဲဗောဓိသတ်ဗွဲမဒးရးတုဲ တန်တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲသဝ်သဝ်ဂှ် သၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ ယွံသၟိၚ်ကၞုဲ ဇကုဇကုသ္ပဒဒန်တုဲ ကဵုကၞုဲတၞဟ်သ္အာၚ်ကၠောံအာ ဟွံမွဲကဵုဒဒိုက်ပရိုက်ဘယ်အိုတ်ရ၊ ကၞုဲတံဂှ် ပသာ်မဆေၚ်ဆက်ဒၟံၚ်ဂှ်ရော ဂးတုဲ နကဵုဂါထာဂမၠိုၚ် တြဴဂါထာဘာ်မၞုံတံဍေံ ရာဇာဟံ ဣဿာရောတေသံ ဂှ် တွံထ္ၜးဒၠောံဗ္တောန်သၟိၚ်ရ၊ အဓိပ္ပါယ်ဂါထာသၟိၚ်ကၞုဲဍန်ဍန်ဂှ် ယွံမရာဇ် ကၞုဲဂမၠိုၚ် ဒ္စာံစှော်လ္ၚီဂှ် ဒှ်ကၞုဲတွဳဝါရဝံသကလော  ဂကူအဲဖအိုတ်ရ ဖေက်ဘဲဂစိုတ်တုဲ အဲသၠးလမျီုသွက်ဂကူကၞုဲရ၊ သၠးလမျီုသွက်ဂကူကၞုဲ သွက်ဂကူဇကုဂှ် ဒှ်ဂၠံၚ်တြဴဗောဓိသတ်တံရ၊ ဇကုဇကုလဝ်ကဵုချိုတ် အိုတ်လမျီု ဒးရီုဗၚ်ဂကူ ဒးမၚ်မွဲဂကူ ဒးသၠးလမျီုကဵုဂကူဂှ် ဒှ်ဒ္ဂေတ်ဗောဓိသတ်တံရ-မရာဇ် ကၞုဲဗောဓိသတ် တွံဓရ်ဒၠောံဗ္တောန်သၟိၚ်တုဲ ဒးပကာဂစိုတ် ချိုတ်အာ နကဵုဂွဵုဂွိုက်ဇၞော်ဂှ်ရောၚ်။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ကောန်သၟိၚ််ဗောဓိသတ်ဓမ္မပါလဂှ် ၜိုန်ရတဲပိုတ်အာၜါဒိုဟ် ဂိဓဇောတ်ဆီဇွောဝ်ပြးကီုလေဝ်၊ ဍာ်ရမတ်မွဲထၞဟ်ဟွံတိတ် နရိုအ်ယာံဟွံမွဲတုဲ ရနုက်ဗပေၚ်ခန္တဳမေတ္တာပါရမဳဇၞော်ဇၞော်ရ၊ အေၚ်ဒုၚ်မာန် ဟာန်တိဇၞော်တုဲ ဟွံထေဲထုတ်ကဵုသၟိၚ်မအံက်ရ၊ မိအံက်ဂၞကျာ်စန္ဒာဒေဝဳဂှ် ၜိုတ်ကပှ်ကေတ်တဲပိုတ်ပိုတ် စွံလဝ်လ္တူထွာဲဒဳ ရပ်မိန်လဝ်သီုဆီသာ်ဗ္ကေတ် လံက်လေတ်ပၠေတ်ဒၟံၚ် ရံၚ်သ္ၚဳစိပ်ထဍိပ် ဂိုဟ်ဆာန်ကောန် သိၚ်သာကဵုကောန်တုဲ နရိုအ်ယာံ ထအိက်ဒၟံၚ် ရိုဟ်ရေၚ်မံၚ်နာနာသာ်ရ၊ မွဲဝါပၠန် ဗီုလဵုဂွံသ္ပရောသၟိၚ်ဇၞော် ဗာဇ္ဇခါတ်သၟာန်တုဲ ကုတ်ဗပိုတ်ထောံဇိုၚ်ၜါဒိုဟ် ပြဟ်ပြဟ်ညိ၊ သၟိၚ်ဖျေံအသံ မရနုက်ကဵုၜါဝါရ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
(စံၚ်ဇွဂြဇုတ်သၟိၚ်ကၞုဲ) သၟိၚ်ကော်ပကောံနၚ် အမာတ်ပရိသာဒ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ညံၚ်ရဴစံၚ်ဇွဂြဇုတ် သၟိၚ်ဨကရာဇ်ဂမၠိုၚ်ကီု ကဵုစံၚ်ဇွဂြဇုတ်သၟိၚ်ကၞုဲ ဗွဲမဒးရးရ၊ ညးလ္ၚဵုဂှ် ကဵုရပ်လဝ်ပၟတ်သ္ဍဴ ညးလ္ၚဵုဂှ် ကဵုကျိုၚ်ကျဝ်ဗိုက်လတက် ကယျိုၚ်ဗ္ကေတ်ဍာဲဍာဲ ကလာဲလဝ်သော်က္ဍိုပ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်ပရိသာဒ်ဂမၠိုၚ်တုဲ နကဵုအှော်ကၠံကွဳ (ကၠံစန်ဇၞော်ဂှ်) ကဵုစံၚ်ဇွဂြဇုတ်သၟိၚ်ကၞုဲ တုပ်ကဵုစံၚ်ဇွဂြဇုတ် သၟိၚ်ဨကရာဇ်တံရ။
(၂) စူဠဓမ္မပါလဇာတ် (ဇာတ်ဗောဓိသတ်-မၞုံယၟုဓမ္မပါလ)
ဃောဂှ် ဂၞကျာ်စန္ဒာဒေဝဳ မိၚ်အသံတုဲ အာတ်ဒုၚ်ဂုဏ်သၟိၚ် သာ်ဝွံရ၊ ယွံသၟိၚ်ဇၞော် အဲဍိက်ဗြဴဟေၚ် လုတ်ဒုဟ်လ္တူသၟိၚ်ဇၞော် မဟာအတာပ-ရအဴ အဲဍိက်ဗြဴဟေၚ် ပလီုဗလာ်ကၠေံ ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်သၟိၚ်ဇၞော်ရအဴ ကောန်အဲဍိက်ဗြဴဂှ် ဒုဟ်ဒဏ်ဟွံမွဲတုဲ ဩဝ်ဗလးထောံ-ဓမ္မပါလ ညိအဴ အကွက်ကုတ်ဇိုၚ်ကောန်အဲဍိက်ဗြဴဂှ် ကုတ်ဇိုၚ်အဲဍိက်ညိအဴ ဃောဂှ် အတိုၚ်အသံသၟိၚ်အယုတ် ဗာဇ္ဇခါတ် ကုတ်ဇိုၚ်ကောန်သၟိၚ် ပိုတ်အာသီုၜါဒိုဟ်ပၠန်ရ၊ ဂၞကျာ်မိယာဲ ဂၠာဲဟီုရိုဟ်ရေၚ် အာတ်ပါန်ဒုၚ်ဂုဏ်လေဝ်ဟွံဂွံ နရိုအ်ယာံပၠောဇကုလေဝ် သၟိၚ်ဟွံဆာန်ဍူ ဗဂူဗြဲမတ်ဗြံၚ်ဗြံၚ်် သိုဟ်ညံၚ်ပါ်ဒကးအာ ၜါလွးကီုရ။
(၃) သာဠိယဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံသာဠိၚ်-သာဠိကာ)
ဃောဂှ် ညာတ်ဒးဇြုံ ပၠံက်ပ္တိတ်လဝ်က္ဍိုပ် အကြာဂါပ်ဆု တိက်ဗ္ၜေက်လဝ်မတ်တုဲ ကသပ်က္တဵုဒှ်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ အဲဂှ်ပ္ဍဲကွာန် ကလောန်ပြဝဝဳယဲ မမိက်ကဵုမွဲမွဲ ဟွံကလိဂွံရ၊ အဲလီလှေံလှန်ကောန်ၚာ်သၟတ်တံ ကဵုဇြုံကိတ်ဒွံဒးတုဲ ဂွံဝဳယဲဂွံသၠုဲဍာံဍာံရ၊ ဂးပ္ဍဲကသပ် ချပ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ အ္စာသဝ်ဟီုကဵုကောန်ၚာ်သၟတ် ဗောဓိသတ်သာ်ဝွံရ၊ ဟာဲအမာံ တေတေံ ကောန််ဂစေံသာဠိၚ်-ဂစေံသာဠိကာညာတ်ဟာ ထ္ၜးဏာတဲတုဲ ကေတ်ဟာ သ္ဂးတိုန်ရ၊ ဗောဓိသတ်ဟီု အဲကေတ်ဏောၚ် အ္စာသဝ်ဟီု ရံၚ်ကဵုညာတ်ညိ ကောန်ဂစေံဟာ-သာဠိကာဟာ တိက်မံၚ်အကြာဂါပ်ဆုဏောၚ်။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
ပၟၚ်ကွဳလးယာတ်တုဲ သၟိၚ်တိက်လ္တူယာတ် သၟဝ်တံဆုမွဲတၞံ တိက်သၠိၚ်အာမွဲလစုတ်ရ၊ ပၟၚ်ကွဳဂှ် ပတ်ချိန်ဒၟံၚ်ဇိုၚ်တဲတုဲ မၚ်မွဲသၟိၚ်တၠဇကုရ၊ ဃောဂှ်ပၠန် ကမၠတ်ဒမၠမသုန်ကၠံ မိၚ်ပရိုၚ်သၟိၚ်စိုပ်ကၠုၚ်ဗ္ဒာဲကွာန်တုဲ သွက်ဂွံပၠံၚ်ဗ္တိုက်သၟိၚ်ဂှ် ဗလေတ်ထောံဒၞာဲပါဲထောံနူကွာန် မၚ်မံၚ်ပ္ဍဲဌာန်ဂြိုပ်ဂၞိၚ်မွဲဒၞာဲရ၊ ပ္ဍဲကွာန်ကမၠတ်ဂှ် သှ်ေမံၚ်တ္ၚေက်သတ္တိဂုမ္ဗကဵုပၟၚ်တောံပုၚ်(ဂြောဝ်) မၞိဟ်မွဲဟေၚ်ရ၊ ကာလတ္ၚေက်ပဝ်တိတ်နူကွာန်ဂှ် အာညာတ်ဒးသၟိၚ် တိက်သၠိၚ်မံၚ်သၟဝ်တၞံဆုတုဲ ကသပ်သာ်ဝွံ က္တဵုဒှ်တိုန်ရ၊ ဃောသၟိၚ်တိက်သၠိၚ်မံၚ်ဂှ် ဂစိုတ်ထောံတုဲ ကေတ်ထောံကယျိုၚ်ကယျဝ်သၟိၚ်ဏောၚ် ဂးတုဲ ကလေၚ်ပဝ်စဴအာကွာန် လဴဗ္စကဵုပၟၚ်ပုၚ်ရ။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပရူပစ္စုပ္ပန် ။ ။ ။  ကျာ်တြဲနာဲညးလောကဓါတ် ဨကရာဇ်ညးပိစှော်မွဲဘုံ မၞုံယၟုဂေါတမ ကာလသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် ဇရေၚ်ဍုၚ်သာရဝှ်ဂှ် သ္ပဟိုတ်ကဵုဒ္ဂေတ်ညာတတ္ထစရိယ-တၞဟ်နဖဵုဂကူကျာ်သာကျဝၚ် မၚ်မွဲသၠးလမျီုသွက်ဂကူတုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်။ (ဒေဝဒတ်ဒြိုဟ်ကဵုကျာ်-ဂစိုတ်ကျာ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၁၄) သဗ္ဗဒါဌိဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုဒှ်သၟိၚ်-စိၚ်ဒးလ္ၚောဝ်)
ကၠဵုကၠိၚ်အောပ်ဗ္ဒမံၚ်မွဲဒၞာဲတုဲ ဂွံအာကွတ်ပညာဂှ်ရ ကၠဵုကၠိၚ်ဂှ် ဘဝလောန်ကၠုၚ်တေံဟေၚ် ကေၚ်ဒှ်လဝ်ဗဗၞးတုဲ ကတ်ဗ္တောန်လဝ်ကွတ်ပညာ ဗေဒၚ်ဟောရာ လေပ်အာစိုပ်ကၞောတ်ကီုရ၊ ကာလဂှ် ကၠဵုကၠိၚ်ဟီုကဵဒဗဗာဓိသတ် သာ်ဝွံရ အဵုဗဗၞး ကွတ်မန်ယန်ဝွံ အဲဂွံလဝ်နူလ္တူဗှ်ေဏီ တိုန်ပါၚ်လ္တူဗှ်ေ ထုက်ထက်ရ ဂးတုဲ ဂြိပ်တိတ်အာနူဒၞာဲဂှ်ရ။
(၁) ကပိဇာတ် (ဇာတ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကၞုဲပရမ် ဟီုဝါတ်ကွေံကွေံရ၊ ပရိသာဒ်ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ပရိသာဒ်ကၞုဲဟီုဝါတ်ဂါတ် ဒှ်ပရိသာဒ်ကၞုဲဒေဝဒတ်ရ၊ ပရိသာဒ်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ပရိသာဒ်ကၞုဲတၠပညာ ဟီုသွာဒၠောံဗ္တောန််လောဲကွေံရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဟေၚ် ကၠာတေံ ကေၚ်ဒှ်သၟိၚ်ကၞုဲ တၠပညာရ။
(၃) သာဠိယဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံသာဠိၚ်-သာဠိကာ)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်အ္စာသဝ်ဂဥုဲစၞာဲရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ကောန်ၚာ်တၠပညာရ။ ။ ။
(၇) သစ္စံကိရဇာတ် (ဇာတ်ဟီုဂလာန်ဍာံစၟတ် ညိဟွံဆောတ်ယောၚ်)
သေဌဳဍုၚ်ဗာရဏသဳမွဲဂှ် တိုပ်လဝ်ဩန်-ပန်စှော်ကိုဋ် ချိုတ်အာတုဲ ဟိုတ်နူစောဲစပ်ကဵုဂြပ် ဒှ်ဇြုံပၟၚ်ဂြပ်ဇကုဂှ်ရ၊ သေဌဳဍုၚ်ဂှ်မွဲပၠန် တိုပ်လဝ်ဩန် ပိစှော်ကိုဋ်-ချိုတ်အာ ဒှ်ကၞိပၟၚ်ဂြပ်ဇကုရ၊ ဗြဲဂူဍာ်လုပ်သိုၚ်ဇြုံကၞိတုဲ ဟဳဇွောဝ်အာပ္ဍဲၜဳကြုၚ် ဂွံဆုဒကုတ်ကောန်သၟိၚ်ဂှ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ် ဇြုံ ကၞိ ညးပိ မွဲဆုဒကုတ် ဟဳဇွောဝ်ဗက်အာဇၟောဝ်ဍာ်ရ၊ တၞံကြိက်မွဲတၞံ နွံပ္ဍဲဇိုၚ်ဩၚ်ဂှ် ဍာ်စဒေါံအာတုဲ ကောန်တ္ၚေက်မွဲ ဟဳအာဍာ် ဂွံဆုဒကုတ်ဂှ်ပၠန်ရ၊ ညးပန်ဂွံဆုမွဲဒကုတ်တုဲ ဟဳအာဍာ်ထုက်ထက်ရ။
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
သက္ကရာဇ်သာသနာ ၂၅၃၆- သၞာံ
(၂) ရုရုမိဂရာဇဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ၜိုပ်ထဝ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဗောဓိသတ်က္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂကူၜိုၚ်ထဝ် ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ် တွဳဗွိုၚ်လဝ်သ္ကံရဲဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ဒေဝဒတ်က္တဵုဒှ်ကောန်သေဌဳရ၊ သေဌဳတၠဒြပ်ဂှ် ဂွံပတၠဒြပ် ဗၞတ်ဒ္စာံစှော်ကိုဋ်တုဲ ကောန်သေဌဳ(ဒေဝဒတ်)ဂှ် မၞုံယၟု မဟာဓနက ရ၊ သေဌဳဒေဝဒတ်ဂှ် အပါအံက်မိအံက် ကလိလောန်အာအိုတ်တုဲ ဟိုတ်နူမိပ်ကဵုသုၚ်စဝေၚ်ဂြိုၚ်၊ အာစိုပ်ဒဒှ်လဗၚ်သၟုၚ် လဗၚ်ဗြဴ လဗၚ်ဝေၚ်ဂှ်ရ၊ ပိုန်ဟာန်လေၚ်ဒိုက် ဝါတ်ခါဲစိုပ်ကၞောတ်ရ။
(၇) ဂလာန်အုပ်နိဂီု
သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၅၄- သၞာံ၊ ဂိတုပသာ် ဒ္စိတ်စွေက်၊
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
သွက်ဂွံဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ဗဗၞးသၟာန်တိုန်သာ်ဝွံရ၊ ယွံမရာဇ် မူရဴကာလမွဲ မရာဇ်ဟီုရော သၟာန်တိုန်တုဲ ယွံကောရကလမ္ဗက သ္ပတံနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵုထပှ်တေံ အဲဟီုရ သၟိၚ်ကဵုလဝ်အခိၚ် ဗွဲမဗိုန်ဗတ်ရ၊ ဒဒှ်ရ သၟိၚ်ဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ပြာကတ်တမ္ညဝ်အာ အလုံဍုၚ်မွဲတုဲ က္တဵုဒှ်ကလိုက်ကၟဵုအိုတ်ရ၊ ကောန်ဍုၚ်ဂမၠိုၚ် ညးမွဲကဵုမွဲ သၟာန်ဇာန်ညးသ္ကံအိုတ်ရ၊ ဗီုလဵုကွေံရော သၟိၚ်ပိုဲဟီုဂလာန်မုသာဏောၚ် ဇၞော်ဂှ်သ္ပဍောတ်၊ ဍောတ်ဂှ်သ္ပဇၞော်၊ ကောဂှ်သ္ပဒေံ၊ ဒေံဂှ်သ္ပကောတုဲ သၟိၚ်ကဵုအဝဵုပြောဟိတ်ဏောၚ်၊ မုသာဝါဒမ္ဂးဂှ် မၞုံသဘဴလဵုရော လမ်စံက်မံၚ်ဟာ ဗုမံၚ်ဟာ ဗ္ကေတ်သာ်ထဝ်ဟာ မၞုံကဵုသာ်မွဲမွဲ ဒှ်ဂွံဟာရောတီ ဂးတုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်သၟာန်ဇာန် ဂၠာဲချပ်ကသပ် က္တဵုဒှ်တိုန်အိုတ်ရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ဂစေံတၞောတ်ၝောံ အာဒက်မိတ် သ္ပဟိုတ်ကဵုစိၚ်ဒေဝဒတ် ဂစိုတ်လဝ်ကောန်ဂစေံတၞောတ်တုဲ ယာဲဂှ် စိုတ်ဂိအေၚ်လလံဟွံမာန်ရ၊ သွက်ဂွံပၠန်တဲ ကလေၚ်ဂစိုတ်စိၚ်ဂှ် ဂစေံတၞောတ်ၝောံ အာဒက်မိတ်ကော်ဇွာ ဂၠာဲရဲကဵုခ္ဍာ်မွဲရ၊ ခစခ္ဍာ် ခ္ဍာ်ဒးဂၞပ်တုပ်စိုတ်တုဲ သွက်ဂွံၜံက်ကလက်ထောံမတ်စိၚ် လ္ပဂွိၚ်ညိ-ဂစေံတၞောတ် ခ္ဍာ်ဒုၚ်လဝ်လျိုၚ်ရ၊ ဂစေံတၞောတ်ၝောံတၠညာဏ်ဂှ် အာဒက်မိတ်သ္ပရဲ ခစရုဲဂွါံပၠန်ရ၊ ပရူဂစေံတၞောတ်စိုတ်ဂိဂှ် လဴဗ္စတုဲ ရုဲဂွါံဟီု သွက်ဂွံခၟာဲစုတ် ပ္ဍဲမတ်စိၚ်-ခ္ဍာ်ၜံက်လဝ်ဂှ် ဒှ်လျိုၚ်အဲရ၊ စၟတျုညံၚ်ဂွံပေၚ်မတ်စိၚ် လ္ပဂွိၚ်ညိ-ဂစေံတၞောတ် ဂးတုဲ အာဒက်မိတ်ကဵုၚဴပၠန်ရ။
(၁) စေတိယဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စေတိယ)
သၟိၚ်ဂှ်ဟီုကဵုရဲဇကု ကောရကလမ္ဗက နူဍောတ်ဍောတ်တေံ သာ်ဝွံရ၊ အဲဂှ် ယဝ်ရဒှ်သၟိၚ်မ္ဂး တၠအဲဂှ် ကဵုအဝဵုပြောဟိတ် အဲသ္ပအ္စာရ ဂးတုဲ ဒုၚ်လဝ်ကံပါၚ်ရ၊ သၟိၚ်ဂှ် အာစိုပ်ဒဒှ်သၟိၚ်ဨကရာဇ်တုဲ အပါအံက်သၟိၚ်ဂှ် ကဵုလဝ်အဝဵုပြောဟိတ်ကဵုဗဗၞးကပိလ နူကၠာတေံရ၊ စိုပ်လက်ထက်ကောန်ဒှ်သၟိၚ်ဂှ် ပြံၚ်ဖျုဲဖျေံထောံအဝဵုပြောဟိတ် ဗဗၞးကပိလဟွံမာန်တုဲ သၟိၚ်ဂၠာဲဂၠံၚ်တၞဟ်တၞဟ်သာ်ရ၊ ကာလပြောဟိတ်ကၠုၚ်ခစသၟိၚ်ဂှ် ပြောဟိတ်ထ္ၜးအာကာရရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ပူဇဴဂဇံသဝ်တုဲ သၟိိၚ်ဒုၚ်တဲဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ရ၊ (ဗောဓိသတ်ဂှ် ဒှ်ဗဗၞးပြောဟိတ်ကပိလ) ခစသၟိၚ် ဗွဲကိုပ်ကၠာရ။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
* သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် တုဲဆဝွံရောၚ် ။ ။ ။
(၃) စမ္ပေယျဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်အ္စာလၟာဲဂၠာဲရပ်ဇြုံရ၊ ဂၞကျာ်ယသောဓရာလၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဂၞကျာ်နာ်ဗြဴသုမန-ရ၊ သာရိပိုတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်ဥဂ္ဂသေန-ရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်သၟိၚ်နာ်စမ္ပေယျ-ရ။
(၁) လဋုကိကဇာတ် (ဇာတ်ဂစေံတၞောတ်)
ယာံအထေၚ်သောဲ မွဲတ္ၚဲဒးချိုတ် အိုတ်လမျီုဍာံဍာံ။
(၂) သောမနဿဇာတ် (ဇာတ်ကောန်သၟိၚ်သောမနဿကုမာ)
ခြာဟွံလံ ဣသိစၞာဲဂါဲစိုပ်ကၠုၚ်နန်သၟိၚ်တုဲ ဍိက်သ္ကံဂမၠိုၚ် အာလ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်လေဝ် ကဵုက္ညနိမန်ပၠောပ်နၚ်ဝၚ်နန် ဗွဲမပြဟ်တုဲ ပ္တိုန်ဏာဣသိစၞာဲ ပ္ဍဲကၞောတ်ဘုံပြာသာဒ်ရ၊ သၟိၚ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဂှ် ဟိုတ်နူဒှ်ကွးဣသိဇၞော်ရ၊ သၟာန်သၟုက်တၞဟ်တၞဟ်သာ်တုဲ ဣသိဟီုဂလာန်ဝဵုစၞာဲ ဂၠာဲကေတ်ဂလာန်ဣသိဇၞော် သ္ပဂလာန်ဇကုတုဲ ဟီုကဵုသၟိၚ်သာ်ဝွံရ၊ ယွံမရာဇ် နကဵုမတ်ဒိပ်အဲ အဲမၠာ်သ္ၚဳရံၚ်မွဲတုဲ ဒဒှ်ရဒေဝတဴမွဲ မၞုံကဵုဣဓိမဇၞော်ဂှ် စုတိစှ်ေကၠုၚ်နူဍုၚ်သွဝ် စှ်ေတန်ဂဝ်ဂၞဴ ပ္ဍဲဂၞကျာ်သုဓမ္မာဒေဝဳဗွဲစၟတ်ရ၊ ဂွိၚ်ဖေက်ဂၞကျာ်ဟွံတီတန်ဂဝ် ဖေက်ပလီုထောံဂဝ်ဂၞဴ အဲကၠုၚ်လဴကဵုမရာဇ်ရ၊ အဲတာလျိုၚ်ပြေပြံၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴဌာန်ဒၟံၚ်ဂြိုပ်ဟေမဝန်ရ-မရာဇ်။
(၂) ကုက္ကုဋဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စာၚ်)
* ပရူအတိက် ။ ။ ။ ကၠာတေံ ပ္ဍဲဍုၚ်ကောသမ္ဗဳဂှ် သၟိၚ်ကောသမ္ဗက ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗောဓိသတ်ပိုဲ က္တဵုဒှ်စာၚ်တုဲ တွဳဗွိုၚ်လဝ် စာၚ်ဂမၠိုၚ်မဂၠိုၚ် (စာၚ်ဂြိုပ်) ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇၞော်ရ၊ စာၚ်သၟတ်ဂမၠိုၚ် ပစၟတ်သမ္တီလဝ် စာၚ်ဗောဓိသတ်ဂှ် (သၟိၚ်စာၚ်) စာၚ်ဇၞော်မွဲရ၊ ဒေဝဒတ်လေဝ် ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဒှ်ဂစေံအသီတုဲ ဒၟံၚ်ဆိုက်ညန်ကဵုသၟိၚ်စာၚ်ကီုရ၊ (စာၚ်ကဵုအသီ ဂွံဒှ်မိတ်သ္ဍိုက်ဆာန် မိတ်ပ္တေဟ် ဓမ္မတာဟွံမွဲရ) ဂစေံအသီဂှ် ပါဲနူသၟိၚ်စာၚ်မွဲတုဲ နကဵုစၞာဲဥပါဲခိုဟ်ဂှ် ဗက်ရပ်ဃိုၚ်ကေတ် စထောံစာၚ်သၟတ်မွဲမွဲ အိုတ်အာရိုဟ်ရိုဟ်တ္ၚဲရ၊ စာၚ်ဗောဓိသတ်မွဲဟေၚ် သှ်ေဒၟံၚ်တုဲ နကဵုသတိဇၞော်ဇၞော်ဂှ် သၟိၚ်စာၚ်ဂၠာဲစစၞရ။
(၁) သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် (ဇာတ်တ္ၚေက်ၜါကောကဵုဒေံ)
ဍာံပြသန် တ္ၚေက်ဒေဝဒတ်ဂှ် ပါၚ်ကြံၚ်စိုတ်ယုတ် မိက်ဂွံလဟုတ်ကၠေံအာယုက်ညး၊ တ္ၚေက်ဗောဓိသတ်ဂှ် ပါၚ်ဍိုန်ဍောတ် စိုတ်ခိုဟ် မိက်ဂွံရီုဗၚ် မၚ်မွဲလမျီုညးတုဲ ဒဒှ်တ္ၚေက်ၜါ မတၟေၚ်ရေၚ်သ္ကံလေဝ် တ္ၚေက်ဗောဓိသတ် လဴထ္ၜးတွံထ္ၜးကဵုသၟိၚ်ရ၊ ပရူတ္ၚေက်ၜါ ကောကဵုဒေံ မွဲဂှ် ဒှ်တ္ၚေက်သမၠီု မွဲဂှ် ဒှ်တ္ၚေက်တၠပညာညးသပ္ပရိုဟ် တ္ၚေက်ဗောဓိသတ် တွံကလိုဟ်ကဵုသၟိၚ်တုဲ သတ်ဂြိုပ်ဆၜိုတ်နွံ သၟိၚ်ကဵုဒါန်လမျီုဖအိုတ်ရ၊ ဣသိဂမၠိုၚ်လေဝ် ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ်တုဲ သၟိၚ်ဝွံ ဂဗဆဵုဂွံဗဵုလ္ၚောဝ်ပၠန်ဂှ် တၚ်ဂုဏ်မိပ်စိုတ်ဗွဲမလောန်ရ၊ နိမန်ဖျဴဏာဣသိဂမၠိုၚ် ကဵုသ္ပဒတဴ ပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်သၟိၚ်ရ၊ ဣသိဂမၠိုၚ်လေဝ် ဆာန်ဍူသၟိၚ်တုဲ ဒုၚ်တဲက္ညစဴအာ သ္ပဒတဴပ္ဍဲကၠံဥဒျာဉ်သၟိၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ပဉ္စလတေံရ၊ သၟိၚ်လေဝ် ဂွံဂျိုၚ်အာလမျီုတုဲ ကလေၚ်စဴအာဍုၚ် ဒုၚ်ဒၠောံဗ္တောန်ဣသိတၠပညာ စဵုကဵုစဴသွဝ်ရောၚ်။
(၁၃) ဝိရောစနဇာတ် (သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်စၠးစရာဲ)
ၜိုန်ရဗဒေါံကီုလေဝ် ဗဒေါံဟွံမာန်ရ သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ် တိတ်နူဂိုဟ်ထဝ် အာဂၠာဲစစၞသတ်ဂြိုပ် ဂဗဒးစိၚ်တုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ် လဴကဵုကၠဵုကၠိၚ်ရ၊ ကၠဵုကၠိၚ်လေဝ် တိတ်နူဂိုဟ်ထဝ်တုဲ အတိုၚ်ဗကန်သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ်ဂှ် ကဳကရေဲမွဲဇြဟတ်ရ ကၠဵုကၠိၚ်ဒံၚ်ခၠာ် ဒတုံစှ်ေပ္ဍဲဇိုၚ်စိၚ် စိၚ်လိုန်ဖလှေက်ထောံ ချိုတ်အာဒၞာဲဂှ်တုဲ အိက်စုတ်လ္တူဇကုကၠဵုကၠိၚ်ရ၊ ဗရုကရေဲက္ညာၚ်တုဲ စိၚ်လုပ်အာဂြိုပ်ရောၚ်။
(၂) မဟာကပိဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်)
ကော်ပကောံသၟာတ္ၚတုဲ သွက်ဂွံပန်ဂစိုတ်ကၞုဲဂမၠိုၚ်ဂှ် ဖျေံလဝ်အသံအမိၚ်ရ၊ သၟာတ္ၚဂမၠိုၚ် ပ္တိုန်တ္ၚဖ္ဍုန်စုတ်ကံလဴတုဲ မၚ်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ ကၞုဲဂမၠိုၚ် ဖေက်ဂစိုတ်တုဲ ဂြိပ်လေဝ်ဟွံဂွံ ဇကုဒတဝ်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ ကၞုဲဂမၠိုၚ် ပြာပ်အာဇရေၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်တုဲ လဴထ္ၜးပရူပရာဖေက်လကိုတ်ဂှ် ကၞုဲဗောဓိသတ်ဟီု ယွံမၞးတံ-မၞးတံလ္ပဖေက်အိုတ်ညိ အဲသၠးလမျီုကုမၞးတံရ၊ အဲသၠးလမျီုသွက်ဂကူရ ဂးတုဲ ပၠာံဗဇးထောံပရေပရံၚ်ထောံစိုတ် ဖေက်ဗဟေက်ဟွံကဵုမွဲရ၊ ကၞုဲဗောဓိသတ်ဂှ် တိုန်အာတၞံဆုမွဲတၞံတုဲ ဒံၚ်ခၠာ်အာဩၚ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါလ္ပာ်တေံရ။
ဟိုတ်နူရသတဏှာ-ရှ်တဏှာ မိက်ဂွံစသတ်ကြုက်ဂှ်ကွေံကွေံရ၊ သၟိၚ်ပအစာံကဵုလၟဂမၠိုၚ် ကော်ဏာလၟဂမၠိုၚ် ကဵုထ္ၜးဂၠံၚ်ဍာန်တုဲ ဇက်ဂၠောဲတိုန်အာ နကဵုဖံၚ် စိုပ်ဂြိုပ်ဟေမဝန် ဒတန်တၞံကြုက်တေံရ၊ သၟိၚ်ကဵုမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် စိုပ်ဒၞာဲဝါဲတၞံကြုက် ဂွံစသတ်ကြုက်မၞုံကဵုရှ်သာ စဖဲတုဲ တိတ်ဒၟံၚ်သၟဝ်တၞံကြုက်ရ၊ စွံလဝ်ပၟၚ်ပၟဲပန်ဒိုဟ်တုဲ ဍေန်လဝ်ပၟတ်သ္ဍဴရ၊ ဃောမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် တိက်သၠိၚ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲပယာံသ္ဂာတ္ၚဲဂှ် ကၞုဲဗောဓိသတ် ကဵုတွဳဝါရဇကုဂမၠိုၚ် ဒ္စာံစှော်လ္ၚီ ကၠုၚ်စိုပ်တုဲ တိုန်ၜှ်ပလှ်စသတ်ကြုက် သှ်ေဒၟံၚ်လ္ပာ်ကုန်ဒဵု တိဗလးဏံရ၊ သတ်ကြုက်သှ်ေဒၟံၚ်လ္ပာ်တိဂှ် ဗၠးလမျီုရောၚ် ထေၚ်ခယျတုဲ လၟုဟ်စိုပ်သ္ကေမ်တဲသၞပၠန်ရ၊ ဃောဂှ် သၟိၚ်လကိုတ်ၚုဟ်တိုန်တုဲ ကော်မ္ၚုဟ်(ပ္ၚုဟ်) မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကဵုဗီုၚ်လဝ်ကၞုဲတံဂှ်ရ။
စိုပ်လ္ပာ်တေံတုဲ ကေတ်ဇုက်ၜဝ်ဇမၠိၚ်မွဲတၞုၚ် ဒက်လဝ်မုဟ်ဇုက်ကဵုကၞာၚ်ဆုဗိုန်ဗိုန်ရ၊ မုဟ်ဇုက်ၜဝ်မွဲလ္ပာ်ဂှ် ဒက်လဝ်ဂၞိၚ်ဇကုတုဲ ဒံၚ်ခၠာ်ကၠောံကၠုၚ် ဩၚ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါလ္ပာ်ဏံပၠန်ရ၊ နကဵုညာဏ်သၟိၚ်ကၞုဲဗောဓိသတ်ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ဣဏံဂှ် ဒှ်ဒၞာဲဒက်လဝ်ဇုက်ကဵုဆု၊ ဣဏံဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအာကၠုၚ်လ္တူဇုက် အယာံမာတ်ဒၞာဲၜါဝွံဟေၚ် သမ္တီလဝ်ဒးတုဲ ဇုက်ဒက်လဝ်ဂၞိၚ်ဇကုဇကု စိုပ်တၞံကြုက်ဟာ-ဟွံစိုပ်ဟာ စၟတ်သမ္တီဟွံဒးသက်သက်ရ၊ ကာလဂှ် ကၞုဲဗောဓိသတ် စမ်ၜတ်ရံၚ်ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်တုဲ သီုကဵုဒက်လဝ်ဇုက်ၜဝ်ပ္ဍဲဂၞိၚ်ဂှ် နကဵုအသိၚ်ပရှ် ကလေၚ်ဒၠံၚ်ခၠာ်ကၠုၚ် ဩၚ်ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါလ္ပာ်ဏံရ။
(၁) သမုဒ္ဒဝါဏိဇဇာတ် (ဇာတ်အာဗၞိက်ၜဳမှာသၟိတ်)
သၟာဓဇဲအဒိုဟ်ဂွိုက် ဗက်အလိုက်သိုၚ်ကံဂှ် မူသာ်ဟွံကၠောန်တုဲ ဒးချိုတ်ဍာံဍာံဂှ် ဟွံပ္တေဟ် ဟွံမိက်အာနူတ္ကံဂှ်ရ၊ ကာလဂှ် အတိုၚ်ဒေဝတဴတံဖာပ်လဝ်အခိၚ် ဆိၚ်လဝ်အခါ ကာလစိုပ်ဂိတုပေၚ် အခိၚ်ဂိတုတိုန် ဒဳပ္တိိုန်ဍာ်ၜဳမှာသၟိတ် ဗလိုက်ထောံတ္ကံ ကြဴကြာတ်လပိုက်ဏာတြဴဇၞော် တြဴသၟတ်သ္အးထောံရ၊ ဒဒှ်ရကြဴကြာတ်တ္ကံဏောၚ်ဂှ် ၜိုန်ရဒေဝတဴဂမၠိုၚ် လဴပၟိၚ်ပၟဟ်ကီုလေဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သၟာဓဇဲမွဲ သီုကဵုရဲဇကု မၚ်ချိုတ်ကၠးကၠးရ၊ ဍာ်ၜဳမှာသၟိတ်တက်လပိုက်တိုန် ပ္ဍဲတ္ကံဂှ် ဗၞတ်ထပှ်သၠုၚ်တာရ၊ နူကၠာဍာ်ဟွံဇၞော်ဏီဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သၟာဓဇဲ တၠပညာကဵုရဲဇကုမသုန်ကၠံ ဟိုတ်ခၞံကၠောန်လဝ် ပလေဝ်လဝ်ဂၠုၚ် သီုကောန်ဇာတ်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍိုက်ဂွံဂၠုၚ်တုဲ ဒုန်တိတ်ပါဲအာနူတ္ကံရ၊ သမၠီုအဒိုဟ်ဂွိုက်မွဲသ္ကံဂှ် ပါဲဟွံဗၠး ဒးပကာဂစိုတ်အိုတ်ရ၊ ထေၚ်ဂးဒေဝတဴတံ ဟီုဘဝေၚ်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သၟာဓဇဲသမ္ဒိုဟ်ကဵုရဲ ဗွက်ဇကုမသုန်ကၠံ ဒးဒုၚ်ကံဂစိုတ် ပ္ဍဲဂတမတ်ရောၚ်။
(၂) ကုက္ကုဋဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စာၚ်)
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်စာၚ်ဗောဓိသတ် ဟီုကဵုအသီသာ်ဝွံရ၊ ဟေ-အသီ ဗှ်ေကဵုအဲ ပြောဲဇွာလေဝ်ဟွံသေၚ် ဒဒှ်ေဒယှ်ကဵုဗှ်ေလေဝ်ဟွံမွဲ အဲဟွံပ္တေဟ်ဗှ်ေရ အးအး-အာထောံပြဟ်ပြဟ်ညိ၊ သၟိၚ်စာၚ် ဗက်ထဍေၚ်ထောံအသီရ၊ ကာလဂှ် အသီစိုတ်စၞာဲ ဂၠာဲလှေံလီဟီုတိုန် သာ်ဝွံပၠန်ရ၊ ယွံသဟာဲသၟိၚ်စာၚ် ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာတေံ ဟိုတ်နူအဲသ္ပဒး ကၠောန်ဒးပွသရာံပါပ် ချပ်ဂြိုဟ်စာ ဂစိုတ်ဒးစာၚ်သၟတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒှ်ကွေံရ၊ ဟိုတ်ဂှ် သၟိၚ်စာၚ်ဟွံပ္တေဟ်အဲရ၊ သ္ပတံနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ပွသရာံပါပ် မဖှ်သာ်ဂှ် အဲဟွံကၠောန်ရ-သၟိၚ်စာၚ် နနဲသာ်ဝွံ အသီဒေဝဒတ် လီစၞာဲဗၞတ်ပိဝါ သၟိၚ်စာၚ်လေဝ် ပါဲထောံသီုပိဝါ ပံၚ်ဖက်ဟွံမာန်ရ၊ ဟွံပ္တေဟ်ဂလာန်ဒေဝဒတ်တုဲ သၟိၚ်စာၚ်ဟီုကြဵုဇာ ဗက်ထဍေၚ်ထောံအသီရ၊ ဒေဝတဴပၟၚ်ဂြိုပ်ဂၞိၚ်ဂမၠိုၚ် မိၚ်ဗရုဗြုလလောၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ကဵုသာဓုကာ ထိုၚ်သးသၟိၚ်စာၚ်ဗောဓိသတ်ရ၊ သၟိၚ်စာၚ်လေဝ် တွံထ္ၜးပရူပံၚ်ဖက်ကဵုမိတ်ပ္တောံဟွံထေက် ဗၞတ်ထပှ်ဂါထာတုဲ ဘပဠ ထဍေၚ်ထောံဂစေံအသီ ဟွံကဵုမံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ရောၚ်။
(၁) နိဂြောဓဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်နိဂြောဓ ဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲတၞံဇြဲ)
အမာတ်ဒဴဗညာ ဗဗၞးပြောဟိတ်တံဂှ် သၠိုက်အဘိသိက် ဗောဓိသတ်မၚ်ဗၠာဲနိဂြောဓတုဲ သွက်ဂွံဇက်ကလေၚ်စဴဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် ပြုပြေၚ်စဳရေၚ် ပ္တိုန်အိုတ်ရ၊ ဗောဓိသတ်တီဂုဏ်ညးဂှ် ဒှ်အာသၟိၚ် ပ္ဍဲဂတမုက်ပရိသာတ်ဂမၠိုၚ်တုဲ မၚ်ဗၠာဲသာခဂှ် ကဵုဒှ်အဝဵုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ရ၊ အလုံသ္ကံရဲဗောဓိသတ် မၚ်ဗၠာဲသာခ ပေါဌိက သီုကဵုအမာတ်ဒဴဗညာ ဗဗၞးပြောဟိတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ကလေၚ်စဴအာဍုၚ်ဗာရာဏသဳအိုတ်ရ၊ စိုပ်ဍုၚ်တုဲ ဗောဓိသတ်နိဂြောဓဂှ် ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ နကဵုဓဝ်သၟိၚ်စှ်ပြကာရ၊ မိမဗောဓိသတ်ကဵုမိမသာခ ပေါဌိကတံဂှ် ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်တုဲ ကာလဗောဓိသတ်ဒှ်ဨကရာဇ်ဂှ် နွံပၟိက်သၟိက်ကဵုမိမဇကုဇကု ကၠုၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳရ။
(၂) ကုက္ကုဋဇာတ် (ဇာတ်သၟိၚ်စာၚ်)
* ပံၚ်ဇာတ် ။ ။ ။ ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ ဒှ်ဂစေံအသီရ၊ အဲကျာ်လၟုဟ်ဂှ် ကၠာတေံ သၟိၚ်စာၚ်ရ။
(၁၄) သဗ္ဗဒါဌိဇာတ် (ဇာတ်ကၠဵုဒှ်သၟိၚ်-စိၚ်ဒးလ္ၚောဝ်)
(ကွတ်ပထဳဇယ မန်ယန်ဂြန်ဂါထာတၟေၚ်ဝွံ ကာလဖ္ဍောတ်ဂှ် ညးတၞဟ်မိၚ်စုတ်ဟွံခိုဟ်ရ၊ ဟိုတ်ဟိုတ်သာ်ဂှ် ဗောဓိသတ်ပိုဲ ဒးအာဖ္ဍောတ်ဒၞာဲဌာန်ဗၠးမၞိဟ်ရောၚ်)