cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မေတ္တာသုတ်၊ပါဠိ
ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ တသာဝါ ထာဝရာဝ နဝသေသာ ဒဳဃာဝါ ယေဝ မဟန္တာ မဇ္ၛိမာ ရဿကာ အဏုကာထူလာ။
ဒိဋ္ဌာ ဝါယေဝ အဒိဋ္ဌာ ယေဝ ဒူရေ ဝသန္တိ အဝိဒူရေ ဘူတာဝါ သမ္ဘဝေသဳဝ သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ
ဘတ်၊ ဂိတု
သဘင်
ဂဏေၐ गणेश, Gaṇeśa; (မဟာပိန္နဲ)
မေတ္တာသုတ်၊ပါဠိ
နပရော ပရံ နကုဗ္ဗေထ နာတိမညေထ ကတ္ထစိ နကိဉ္စိ ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ။
မာတာ ယထာ နိယံ ပုတ္တ မာယုသာ ဨကပုတ္တမနုရက္ခေ ဨဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဏံ။
တိဋ္ဌံ စရံ နိသန္နောဝ သယာနော ယာဝတဿ ဝိတမိဒ္ဓေါ ဨတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ ဗြဟ္မ မေတ္တံ ဝိဟာရ မိဓ မာဟု။
ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနုပဂ္ဂမ္မ သဳလဝါ ဒဿနေန သမ္ပန္နော ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓံ န ဟိ ဇာတုဂ္ဂဗ္ဘ သေယျ ပုန ရေတိ။
မေတ္တာသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
ဘတ်၊ ဂိတု
သဘင်
ဟိန္ဒူတအ် ကၠောန်သဘင် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ဂဏေၐ နူကဵု ဘတ် ၄ မံက် စဵုကဵု ၁၀ မံက်ရ၊၊
လိက်ပတ်
နူလိက် မေဃသန်
သဝဏ်ခၠန်အိုတ် အဒိုတ်လိုန်ကန်၊ ရာသဳသရုင် ၜက်လဂုင်ညန်၊ အမှဲဂျိုင်သ္ဒဟ် ကျာလမှုဟ်ပ္တန်၊ ဖျဳလလဳပျး သြေံဂတးပန် လန်လေဲပၠေဲပၠေဲ ဒြေပ်ဂၠောဲတဆန်၊ မန်ဒိုင်ဗြုမှုဲ ဂဟုဲသဂြောန်၊ ဂဂဵုကြဵုရိုက် တိုက်ဖံမုက်ပန်၊ ဍိုက်ကွဳသာ်ပန် ဗ္ဂန်ချေဟ်ပစ္စေ၊ သၠိုက်ပလောအ်ကျေဝ် သၠောမ်ဗြေဝ်လစံက်၊ လလဳစဳချဳ ဗြဲဗဳဍီုလွံက်၊ အမှဲလစံက် ဗြဲဟွံပံက်မၠာ်၊ ပဇ္ဇုန္နစမ် ကံဒစိတ်သာ်၊ ဒွအ်ဆုဆုသာ် ဒွအ်တၟအ်ပါက်သ္အး၊ ဒွအ်ဒးမုက်ကံ ကၠံကၠံဒးချိုတ်၊ ဂြိင်မိင်ဂဟဳ ကြဳဒှ်လဗိုတ်၊ ဂြံကျာလကိုတ် ဆုဒုန်ပိုတ်နး၊ တၞံပ္ဍာပ်ဒးကဝ် ဒေါမ်တၞုင်ကဝ်နး၊ ဖံအလုံဗဵု ဗြုကြဵုသဏး၊ သ္ၚီဒျိုင်ဗိုင်မတ် ညံင်သရတ်ချး၊ သြူသြူဗ္ဂူဆံင် စောဝ်ဂၠံင်ပေင်ဟး၊ ဇမောဝ်ဇွောဝ်ဆံင် ခနှံင်ဍာ်သြး၊ သွးဇိုင်ၜဳလေဝ် ဆေဝ်ဆေဝ်ဒိုဟ်ဒး၊ ခနှံင်တံင်လဝ် ဇမောဝ်ဇွောဝ်ဂြး၊ တက်ရေတ်ဂေတ်ခၠန် ရီုပၠန်ဂတး၊ လလောင်အသံ ဂမြံဖံဇၞး၊ တုပ်သၟးညးတိင် ညံင်တွိင်တွိုက်၊ အဆင်ဍာ်တၟအ် ဒွအ်ဆိုက်ကဵုဆိုက်၊ ညံင်ဗာတ်သြေဲကျာံ ရာဂါံသဍိုက်၊ လလောင်အသံ ဂမြံဖံတွိုက်၊ ညင်သဍေဝ်ဆာင် စလိုင်အခိုက်၊ ညံင်ဖံကၠေပ်ဟဝ် တမ္ညဝ်သဍိုက်၊ မိဒးလှိင်စိုတ် ဝိုတ်အာဒဒိုက်၊ လပဟ်ပိဇွိုန် ဇိုန်တိုန်သိုက်သိုက်၊ မြဟ်တဴသဍိုက် ပလိုက်စိုတ်သတ်၊ သြဿဝတဳ ကျာ်သြဳအိုတ်ကၞောတ်၊ မိစိုတ်ဟွံအေင် စေဟ်ဝေင်ပယတ်၊ ဗဒှ်တဴသ္ဘင် သြင်ဂင်ဂှ်သၟတ်၊ ပညံင်သဘဴ ပဝေင်ဗြဴရတ်၊ လၚဵုလေဟ်ဗတ် အဿရိယာံ၊ လ္ၚိုဝ်ဂှ်သမှုဲ ဂဟုဲရာဂါံ၊ လ္ၚိုဝ်သမောတ် ကလောတ်သြေဲကျာံ၊ လတူသြင်ဂင် ဝေင်သဘင်သၞာံ၊ မာတ်ရာသဳပြဵု ညာတ်ညးအဵုလာံ၊ သြိုဟ်ဇကုမွဲ ဂၠာဲအရှောဲဂါံ၊ စနုရာသဳ ဟုံလွဳၜက်သၞာံ၊ ဒွိင်တွိင်ပရုင် ဗဟ်ဂွိင်အဒါံ၊ စိုတ်ဂၠာံဟွံလာံ သြုန်ဂြာံဒွိင်ဇ္ၚာပ်၊ ဖရာဲဍိက်တွာဲ ထမာဲကသာပ်၊ ကၠေဝ်မက်ဟွံကဵု လွဵုမဆိုက်ရာပ်၊ ကၠေဝ်မက်ကၠင်ပြဵု နာဲမကိုဝ်လာဘ်၊ ယဲဇွဟ်ခြဳခြီ ဂဟဳသအာပ်၊ ဗဟ်ကဵုမဆာန် ဂျိဒြဟာန်ဗျာပ်၊ သြိုဟ်ဝွံသြိုဟ်ပါပ် ဒးသွာပ်ညးသ္ဒဟ်၊ ၜိုန်ဍိက်သၟဟ်ဖဳ လွဳမဣၚုဟ်၊ သော်က္ဍိုပ်မဒေပ် စိုတ်ဒၟေပ်မတ်ဇျဟ်၊ လွိုဝ်မကဵုညန် ဟွံခၠန်လဖဟ်၊ ဗဟ်နာဲမပ ပွဟဲဗြဟ်၊ ရာဒၞာဲကောပ်စိုတ် စရိုတ်သ္ဇက်ဒှ်၊ ဂမြိင်အဆင် မှာဂင်ထပဟ်၊ ဒေါဝ်မှာသမိတ် လအိတ်တြဳဇဟ်၊ လယိုဟ်ခပ်သဳ သမ္တီတဝဟ်၊ ဒစာံစောဟ်လ္ၚီ ကဵုပန်လ္ၚီသၟဟ်၊ တရပ်အလိုန် ဇွိုန်သၟးလဟ်၊ သတ်ဟိုတ်အယိုတ် ကျာဟိုတ်မဒှ်၊ ကျာဟွံဂသဳ သၠေပ်ဟဲညဳသၟဟ်၊ တေအ်မှာသမိတ် လအိတ်တြဳဇဟ်၊ ခါရပ္တောအ်မွဲ ဂင်ယဲပူမှဟ်၊ ပံက်ပါအလိုန် ဇွိုန်ဇၟးလပဟ်၊ စိုတ်မက္တဵုဗ္ဒဟ် ဒှ်ဟိုတ်ဒြဟာန်၊ ဂင်ယဲပူမှဟ် လွဟ်သန္ထာန်၊ ဒေါဝ်ၜဳဒြဟာန် ဍာန်မနောဒွာ၊ ပက်ပါအဟိုတ် တွိုန်တွိုန်ကြုတ်ဏာ၊ မဒှ်ဇြဟောံ သၚောံလ္ၚာပ်လ္ၚာ၊ ဒကဟ်ဍောင်သြိုဟ် သပိုဟ်ဓဝ်မေတ္တာ၊ သ္ပဇနူသိုဟ် ဖျေဟ်တဆိပ်ကြာ၊ ဣၚုဟ်သ္ဂောအ်ဒှ် သၟဟ်သၟန်သာဓာ၊ ပၞာန်သ္ၚီလ္ၚာပ်လ္ၚာ မဟဲသွာရော၊၊
နူ အလင်္ကာစဟ်ၜါရာသဳ
သၟိင်အဒိုတ်ကၠာ ပသၟိင်ယာယဳ ပ္ဍဲရာသဳကန်၊
လမေင်ဂဏန် ဗဳသၞုပ္တန်လျး ဂတးဇကု၊
ဗြဲကျာဂဂဵု ဂတးကြဵုလာံ ဃောဂွာံဥတု၊
အဲသြိုဟ်မွဲဇကု ခြာလၚုဒိုဟ် ဂွိုင်ရာတ်သြိုဟ်သန်၊၊
မွဲနဲတုန်
ဂိတုဘတ်မော် ဍုင်ဇၞော်ကွာန်သၠဲ ဗြဲကြဳကျာဍိုန်၊
ဗၞူသွာလကိုန် ဗက်တိုန်ဍာ်အဴ တၞံကြံင်ပ္ကဴသတ်၊
ကၠုင်သၟာန်စမ်ၜတ် ဝတ်မိတ်ပဝေင် ဂေတ်ဂေင်ဒက်သိုန်၊၊
ဂိတုဘတ်ပေင် ဗၠာဲဂေတ်ဂေင်မံင် အကြာဂၠံင်ဍာန်၊
ဝေါဟာဍုင်ကွာန် ညးဗာန်က္ဍိုင်ဇၞောဝ် ဗဝ်သၟုတ်လ္ၚီ၊
ကောမွဲကြအ်ဆီ လနီဇၞော်ဂိ ဂုဏ်မိကြက်ဒါန်၊၊
ဂိတုဘတ်အိုတ် ပြိုတ်သတ်ဇိုင်ပန် သ္မတ်ဟန်လဝ်ဒၞာဲ၊
အရုတ်တေအ်ခၟာဲ ထိုင်သာဲဇာပ်ပ္ကဴ ရိုဟ်ဖျဴကဵုကောန်၊
ကောညာတ်ဗြဴယာန် ဆာန်နွံမေတ္တာ ကြုဏာဂၠိုင်လောန်၊
သၟိက်ဂွံဆိုက်ညောန် ပ္ဍဲနန်သြိုဟ်မိ ဂွံညိဟာၝာဲ၊၊
ပုပ္ဖရမ္မ၊ ကျာ်ဇၞော်ဘာတြေံ ကွာန်သၞေဟ်ဍုင်
ဒုင်လျိုင်ဇြုင်သ္ဍိုက်ဇန်ဂမၠိုင်
ကေင်ကာအတ္တၜိုန်ထုဲ ဒ္တုဲဖိုလ်ပရဂကူဘာသာ သာသနာမ္ဂး ဟွံဟီုဂးဗ္တံတ္ၚဲ မၞုံကဵုစိုတ်ပ္ဍဲမဆာဲ ဟွံတးပဲါကၠေံရ။ အခိင်ဟေင်ဒှ်ၚုဟ်မး သွက်ဘဝတုဲ အတိုင်အခိင် မချိင်ဟွံကလိင်ကၠေအ်တုဲ ဒ္တုဲဖိုလ် သွက်ဂကူ ဘာသာ သာသနာလၟိုန်ကာလရ။
ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန်
ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန် ဝွံ စဒက်ပတန်လဝ် နကဵုသင်သၟတ်မန် ညးမပတဴ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင် မသုန်ဇကု နာဲကုမာရ (နာဲရတ်တ်)၊ နာဲဝိမလ (နာဲရှ်မန်)၊ နာဲဥတ္တမ (နာဲအံင်မာန်)၊ နာဲစန္ဒိမာ (နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ) ပ္ဍဲသၞာံဍုင် ၁၃၅၇ (ခရေတ် ၁၉၉၅)  သွက်ဂွံပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန်ရ၊၊ ဂကောံဝွံ ကတဵုဒှ်တုဲ ကော်ဘိက်အစာ မစိုန်သကီု လိက်တၟအ်မန်၊ နာဲမိုင်တဝ်၊ နာဲဘရှေန်၊ နာဲပါန်လှတအ်တုဲ ပံက်ဗတောန်ဂွံ လိက်တၟအ်မန် မဂၠိုင်ကဵုအလန်၊ ကၠောန်သဘင် ချဳဓရာင် မဆေင်ကဵု လိက်တၟအ်မန် မဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၂၀၀၁ ဂှ် ဟိုတ်နူ မၞိဟ်တိုင်ခဳတအ် ပြံင်တိတ်နူဍုင်မန်တုဲ ဂကောံဝွံလေဝ် လီုကၠေအ်အာကီုရ။
ဝင်ဂကောံ
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၅ ဂှ် ကောန်သင် နူကွာန်ကၟာဝက် ဘာထံင်ကှ်ေ (ဘာသာသနာပါလ) ပန်ဇကု နာဲကုမာရ (နာဲရတ်တ်)၊ နာဲဝိမလ (နာဲရှ်မန်) နာဲဥတ္တမ (နာဲအံင်မာန်) နာဲစန္ဒိမာ (နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ) ကဵု သင်နူကွာန်သၞေဟ်ခရေင် မွဲဇကု နာဲထေရိန္ဒ ညးမသုန်ဇကု ချပ်ဂၞန်တုဲ လိက်တၟအ်မန်ဂှ် ညးသၟတ်တအ် မၞိဟ်မဗှ်ဒးအောန်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ လိက်တၟအ်မန်ဂှ် ဆပ္ဍဲတက္ကသိုလ်တအ်ဟေင် ဗ္တောန်ဒၟံင်ညိညတုဲ မၞိဟ်စဵုကဵုမဗှ်လေပ်ဂှ် အောန်အာကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရန်တၟအ်ကဵု ဂွံကလေင်မံက်ဂတဝ်တိုန်ပၠန်တုဲ ခမဳသၟတ်မသုန်တၠဂှ် အာချပ်စ ကုကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်) တုဲ ညးကဵုကသပ် သွက်ဂွံအာ ချပ်စ ကုအစာနာဲမိုင်တဝ် (နိုင်မောင်တိုး) ရ၊၊ ယဝ်ရဒှ်ပံက်မ္ဂး ညံင်ဂွံဂွံ အခေါင်နူအလဵုအသဳကီု ဒၞာဲကီုဂှ် နူကဵု ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်) ညးဗိုင်ကဵုရောင် ဂးလဝ်ရ၊၊
ပ္ဍဲကဵု ဂကောံသင်မသုန်ဇကုဂှ် နာဲရတ်တ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မက္ဍိုပ်က္ဍိုက်ရ၊၊ နာဲရတ်တ် အာဆဵု ကုနာဲမိုင်တဝ်တုဲ အခိင်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ကဵုအဒိုက် မွဲသတ္တဟၜါတ္ၚဲ ညးကၠုင်ဗ္တောန်ကဵုရောင် ညးဂးရ၊၊ အစာမိုင်တဝ် ဟီု ကၠာတေအ်လေဝ် ကေင်ဗ္တောန်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ ဆဂး ဂွံမွဲလစုတ် မၞိဟ်ကၠုင်ဗ္တောန် ဟွံမဲ ဒးဒေါအ်အာပၠန်ရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒှ်တၠအဝဵုပၞာန်တုဲ အခေါင်ပ္ကောံမၞိဟ် ဟွံမဲရ၊၊ နူကဵု ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် အာတ်အခေါင်တုဲ ကလိဂွံအခေါင်ဗ္တောန် နကဵုစၟတ် ၄/၅-၅/ခဝတ/၆၇၂ တုဲ နကဵုဂကောံသင်မသုန်ဇကုဂှ် ချူလိက်ဘိက်တုဲ ဗက်ပရး အကြာဘာမန် ကေုာံ ကွးဘာတက္ကသိုလ်ရ၊၊ နာဲရတ်တ်ဂှ် ညးပ္တိတ်လဝ် ကဝးဒွက် ပုရဉ္ဇလဳတုဲ သြန်ပရဲ နူကဝးဒွက် ဂှ် ညးတေအ် စကာပ္ဍဲကမၠောန် ဗတောန်လိက်ဏအ် ဗီုကဵု ဖာပ်ဖျုင်ဍာ်၊ တက်လိက်ဘိက်တအ်ရ၊၊
တ္ၚဲမပံက်ဗတောန်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ ၂၇-၀၅-၁၉၉၅ ပ္ဍဲတိုက်ပိဋကတ်မန် ဍုင်လ္ဂုင်ရ၊၊ အစာဂှ် အစာနာဲမိုင်တဝ် ကွးဘာ သင်ကၠုင်စိုပ် သီုဖအိုတ် (၆၉) ဇကု၊ ခရှ် (၈) ဇကုရ၊၊
တၞဟ်နဂွံသၠုင်ပတိုန် ဒြဟတ်ပရေင်ကမၠောန်တုဲ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၆-၀၆-၁၉၉၅ ဂှ် နာဲရတ်တ် ချူလိက်မွဲတၞး သွက်ဂွံပလံင်ကဵု အစာဒံက်တာနာဲပါန်လှ ညးမဒှ်ဒၟံင် အစာဘာတက္ကသိုလ် ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်တအ်ရ၊၊ လိက်ဂှ် ခမဳသၟတ်မန် သီုမသုန်ဇကု ထပက်စၟတ်တဲတုဲ ပလံင်ဏာရ၊၊ ဒံက်တာနာဲပါန်လှ ကလိဂွံလိက်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၉-၀၆-၁၉၉၅ ဗ္တံ (၈) ကဵု (၃၀) မိနေတ်ဂှ် ဒံက်တာနာဲပါန်လှ ဆက်နင်ဖုန် ကုနာဲရတ်တ်ရ၊၊ နာဲပါန်လှ ဟီု နကဵုညး ဗိုင်ကဵုဒြဟတ် ပရေင်သြန်ရောင်တုဲ တုဲပၠန် နာဲပါန်လှ ကဵုနင်ကသပ် သွက်ဂွံဆက်ကဵု အစာနာဲဘရှင်ရ၊၊ အစာပါန်လှဟီု နာဲဘရှင်ဂှ် ကေတ်အဆက်ညိ၊၊ ညးဂှ် စိုန်သကီုစိစောန် ပ္ဍဲလိက်တၟအ်အိုတ်ရ၊၊
ဂကောံသင်တအ် ပ္ဍဲတ္ၚဲမဗ္တောန်လိက်ဂှ် ချပ်ဂၞန် ကုညးမတိုန်စိုပ်တအ်တုဲ ဒက်ပ္တန် ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၀၁-၀၇-၁၉၉၅ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ (၃) နာဍဳ ပ္ဍဲတိုက်ပိဋကတ်မန် ဍုင်လ္ဂုင် နကဵု နာယက (၈) ဇကု၊ ဗော်ဒုင်ကာ (၂၆) ဇကုရ၊၊ မဟာနာယက ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ နွံပိုန် ဘာသိင်္ဃုတ္တရ၊ ဥက္ကဌ နာဲကောဝိဒ (နာဲလွဳမန်၊ ကျာ်မြဟ်)၊ ဒုဥက္ကဌ နာဲဣန္ဒာလင်္ကာရ (ဘာကျာ်သြဳမန်၊ ဇာတိကွာန်ဒဒန်ချေတ်)၊ ဟိတဓရ နာဲကုမာရ (နာဲရတ်တ်)၊၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲထေရိန္ဒ (စၟဳစၟတ်စရင်)၊ နာဲနရိန္ဒ (ညးဂိုင်သြန်)
သွက်ဂွံချဳဓရာင်ကမၠောန်ဏအ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် သြန်ဗွဝ်ထာဝရ ကောန်ဂကူမန်မွဲရ၊၊ သွက်သြန်ဗွဝ်ဂှ် နူကဵု နာဲပါန်လှ ကဵုသြန်ထံက်ပင် နဒဒှ် သြန်ဂအုံ ၜါကိုဋ်၊၊ ကျာ်ဇၞော်အစာဥတ္တမမဟာထေရ် နွံပိုန်ဘာသိင်္ဂုတ္တရဂှ် မွဲလက်၊ နကဵုဗော်သင်ဂှ် ကၠောန်သဘင် ကဵုဒါန်သြန်ၜါကိုဋ်ဂှ် ပ္ဍဲဘာသိင်္ဂုတ္တရ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၇-၀၉-၁၉၉၅ ဂှ်ရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၂၃-၀၃-၁၉၉၇ ဂှ် နာဲပါန်လှ ဆက်စုတ်မွဲကိုဋ်၊ နာဲအုန်လောန် (ဇာတိကွာန်ပြဳ) ဍုင်ဂျပေန် မွဲကိုဋ်၊ ကျာ်ဇၞော်ဘာၜိုပ်ထဝ်မန်ၜါ လတူဒဵုကျာ်ဇိန ဍုင်မတ်မလီု မသုန်လ္ၚီ၊၊ သြန်တအ်ဂှ် စုတ်လဝ် ပ္ဍဲဗာန်တုဲ ဆအိက်ဟေင် မရပ်စပ်အာရ၊၊
လၟေင်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန် မရနုက်ကဵု (၂)
ကလိဂွံအဆက် ကုနာဲဘရှင်တုဲ ဖန်ဇန်ကၠုင် သွက်ဂွံပံက် တန်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီုရ၊၊ ကိစ္စပံက်တန်ဗ္တောန် ပ္ဍဲမတ်မလီုဂှ် နူကဵုဂကောံ သွက်ဂွံကောပ်ကာဲကမၠောန်ဂှ် တၠဂုန်အစာ နန္ဒပါလ (နာယက)၊ တၠဂုန်အစာကောဝိဒ (ဥက္ကဌ)၊ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ညးရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲအံင်မာန် (သကိုပ်စန်ဒက်) ကေတ်တာလျိုင်တုဲ နူကဵု ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် ဍုင်မတ်မလီု ကဵုအခေါင် သွက်ဂွံဗ္တောန် ပ္ဍဲဇြပ်မန် ဍုင်မတ်မလီုရ၊၊ ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၃-၀၅-၁၉၉၆ ဂှ် စပံက်တန်ဗ္တောန် ပ္ဍဲဇြပ်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ သင်တိုန်ဗ္တောန် (၁၀၀) ဇကု ခရှ် (၄) တၠ၊ ဗ္တောန်ရိုဟ်တ္ၚဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၀၁-၀၆-၁၉၉၆ ဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်လုပ်သှ်လိက် ၅၃ တၠ အံင်ဇၞး (၂၈) တၠရ၊၊
ကုညးမအံင်ဇၞးလဝ် (၂၈) ဇကုဂှ်ကီု၊ ညးမအံင်လဝ် တန်ဗ္တောန်လိက်တၟအ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (၈) တၠဂှ်ကီု၊ ညးမကလိဂွံလာပ်ပထမအလုံကၟိန်ဍုင်ဗၟာ လိက်ပရိယတ် တန်သဇိုင်မူလ နာဲဥတ္တမဂှ်ကီု၊ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ကဵုလာပ် ပ္ဍဲ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၂-၀၂-၁၉၉၇ နကဵိုကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် သဘင်တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် ဒုင်သဇိုင်ရ၊၊
လၟေင်ဗ္တောန် မရနုက်ကဵု (၃)
၀၁-၀၆-၁၉၉၇ ကျာ်ဇၞော်အစာဥတ္တမ (မဟာနာယက) ကေုာံ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု) ကောပ်ကာဲကမၠောန်တုဲ ပံက်တန်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ပ္ဍဲဇြပ်ဓမ္မဒူတ ပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင် ဇၟာပ်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ကွးဘာတက္ကသိုလ် တိုန်ကတ်လ္ၚတ်လဝ် (၁၁) တၠ၊၊ ညးမဗ္တောန်ဂှ် အစာဘရှင် (နာဲပါပု)၊၊
လၟေင်ဗ္တောန် မရနုက်ကဵု (၄)
ဗ္တောန်ရိုဟ်တ္ၚဲ နူစၟတ်တ္ၚဲ ၁၂-၀၆-၁၉၉၇ စဵုကဵုစိုပ် ၂၁-၀၆-၁၉၉၇ ပ္ဍဲဇြပ်မန် ဓမ္မဒူတ ဍုင်လ္ဂုင်၊၊ ညးမကောပ်ကာဲကမၠောန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာဥတ္တမ (မဟာနာဂယ)၊ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲထေရိန္ဒ (စၟဳစၟတ်စရင်)၊ နာဲနရိန္ဒ (ညးဂိုင်သြန်)၊၊ နာဲဘရှင် (နာဲပါပု) ညးမဒှ်အစာ၊၊
ညးမတိုန်ဗ္တောန် သင် ၆၂ လုပ်သွဟ် (၃၄) ဇကု၊ တန်ဗိသ္တာဍောတ် (၂)ဇကု အံင် နာဲဗဳထဝ် မွဲဇကု၊ တန်ဗိသ္တာမူလ အံင် ၂၂ ဇကု၊၊
လၟေင်ဗတောန် မရနုက်ကဵု (၅)
ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၂-၁၁-၁၉၉၇ စဵုကဵုစိုပ် ၀၇-၁၂-၁၉၉၇ ဇၟာပ်တ္ၚဲအဒိုက်သ္ၚိသဝ် ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန်၊ လိက်တၟအ်ဗၟာ ကေုာံ လိက်အကြီုရာဇာဓိရာဇ်၊၊ ညးမကောပ်ကာဲကမၠောန် ကျာ်ဇၞော်အစာဥတ္တမ (မဟာနာယက)၊ တၠဂုန်အစာဣန္ဒာလင်္ကာရ (ဒု-ဥက္ကဌ)၊ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ အစာနာဲဘရှင်၊၊ သင်မတိုန်စိုပ် ၁၇ ဇကု ကွးဘာတက္ကသိုလ် ၅ တၠ၊၊
လၟေင်ဗတောန် မရနုက်ကဵု (၆)
ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၃-၁၂-၁၉၉၇ စဵုကဵုစိုပ် ၁၇-၁၂-၁၉၉၇ ဇၟာပ်တ္ၚဲ ပံက်တန်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ဗၟာ သီုကဵုလိက်အကြီုရာဇာဓိရာဇ် ပ္ဍဲဘာက္ၜင်ထဝ် ဍုင်မတ်မလီု၊၊ ညးမဗ္တောန် နာဲဘရှင် (နာဲပါပု)၊၊ ညးမကောပ်ကာဲကမၠောန် ကျာ်ဇၞော်အစာသိင်္ဃ (မဟာနာယက)၊ ကျာ်ဇၞော်ပုပ္ဖ (မဟာနာယက)၊ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ သင်မတိုန်စိုပ် ဗ္တောန် (၂၃) ဇကု၊ ကွးဘာတက္ကသိုလ် (၁၁) တၠ၊၊ တ္ၚဲဖျေဟ်ဘာဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာပါလိတ၊ ကျာ်ဇၞော်အစာဝိလာသ (နွံပိုန်ဘာလွဳမာန်ရတ် ကွာန်ကအ်ခပုင်/ဘာထံင်ကှ်ေ ကွာန်ကၟာဝက်)၊ တၠဂုန်အစာ အိန္ဒက (နွံပိုန် ဘာလွဳမာန်ထဝ် ကွာန်ကၟာဝက်) တိုန်စိုပ်လဝ်ကီုရ၊၊
လၟေင်ဗ္တောန် မရနုက်ကဵု (၇)
ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၅-၀၄-၁၉၉၈ ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် (ဍုင်လ္ဂုင်) ကေုာံ ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန် ပံင်ကောံတုဲ ပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ကေုာံလိက်မန် ဥတုကညင်၊ အစာညးမဗ္တောန်လိက်တၟအ်ဂှ် နာဲထဝ်သောန် (အစာထောန်တုင်)၊ အစာဗ္တောန်လိက်မန်ဂှ် နာဲဘရှင် (နာဲပါပု)၊ ပ္ဍဲဇြပ်ဓမ္မဒူတ၊၊ ကွးဘာ ဗတောန်လိက်တၟအ်မန် သင် (၁၀) ဇကု ခရှ် (၄) တၠ၊ ဗတောန်လိက်မန် အလုံဍုင်လ္ဂုင် ဒၞာဲနာနာဂှ် ကွးဘာ၂၀၀ တၠပြင်၊၊ ညးမကောပ်ကာဲဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာဥတ္တမ (မဟာနာယက)၊ နာဲရတ်တ်(ညးရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ညးရေင်တၠုင်ဖဵု)၊၊
လၟေင်ဗတောန် မရနုက်ကဵု (၈)
စၟတ်တ္ၚဲ ၀၁-၀၆-၁၉၉၈ စဵုကဵုစိုပ် ၁၀-၀၆-၁၉၉၈ ရိုဟ်တ္ၚဲအဆက်ဆက် ပံက်ဗ္တောန် ပ္ဍဲဇြပ်မန် ဍုင်မတ်မလီု၊ ညးမကောပ်ကာဲကမၠောန် နာဲရတ်တ် (ညးရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဗဳထဝ် (ဒု-ညးရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ အစာနာဲဘရှင် (နာဲပါပု)၊၊ တန်ဗိသ္တာဒေါဝ် နာဲစန္ဒိမာ (ဗဳထဝ်) မွဲဇကု၊ တန်ဗိသ္တာဍောတ် (၈)ဇကု၊ တန်ဗိသ္တာမူလ သင် ကေုာံ ခရှ် (၉၅) တၠ တိုန်လ္ၚတ်လဝ်ရ၊၊
လၟေင်ဗတောန် မရနုက်ကဵု (၉)
နူ ၁၁-၀၁-၁၉၉၉ စဵုကဵုစိုပ် ၀၄-၀၄-၁၉၉၉ ဇၟာပ်တ္ၚဲအဒိုတ် ပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ဗၟာ ပ္ဍဲဇြပ်မန်ဓမ္မဒူတ ဍုင်လ္ဂုင်၊ နာဲပါန်လှ ညးမဒှ်အစာတုဲ ညးကောပ်ကာဲဂှ် နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဥတ္တမ (ကောန်ဂကောံ)၊၊ ကွးဘာတိုန်စိုပ် သီုဖအိုတ် ၁၆၇ တၠ၊ အစာဘာ တက္ကသိုလ်နူအလဵုအသဳလေဝ် တိုန်ဗ္တောန်လဝ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၁-၀၉-၁၉၉၉ ဂှ် ကဵုလာပ် ကုမၞိဟ်မသွဟ်လိက် (၅၂) တၠ၊၊ အစာချူဒယှ် ချစ်ဦးညို၊ မောင်သွေးသစ်၊ ဆရာမ ခင်နှင်းယု၊ ကလျာတိုန်စိုပ်ကီုရ၊၊
လၟေင်ဗ္တောန် မရနုက်ကဵု (၁၀)
နူ ၀၂-၀၁-၂၀၀၀ စဵုကဵုစိုပ် ၀၅-၀၃-၂၀၀၀ ဇၟာပ်တ္ၚဲအဒိုတ် ပံက်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန်ဗၟာ ပ္ဍဲဇြပ်ဓမ္မဒူတ ဍုင်လ္ဂုင်၊၊ အစာဒံက်တာ နာဲပါန်လှ ဒှ်မၞိဟ်ဗ္တောန်၊ ညးမကောပ်ကာဲဂှ် ကျာ်ဇၞော်ဝေပုလ္လ နွံပိုန်ဘာသုဝဏ္ဏဘုမ္မိ ဍုင်သာကေတ(နာယက)၊ နာဲရတ်တ် (ရေင်တၠုင်ဖဵု)၊ နာဲဣန္ဒာလင်္ကာရ (ဒုဥက္ကဌ)၊၊ ကွးဘာတက္ကသဵုကီု သီုသင် သီုဖအိုတ်တိုန်စိုပ် ၁၂၀ တၠ၊ မၞိဟ်လုပ်သွဟ် ၄၅ တၠ၊ သဘင်ကဵုလာပ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၄-၀၁-၂၀၀၁၊၊
လ္ၚတ်လိက်တၟအ် နတဲ
၁၉၉၈ ဂိတုဂျောန် ၁၁ (၁၃၆၀ ဂိတုဇှ်ေ ၜါစွေက်) နာဲဘရှင်၊ နာဲရတ်ရတ်၊ နာဲဗဳထဝ် ဍိုက်က္ဍိုပ်တုဲ သင်ကေုာံ ကွးဘာသီုဖအိုတ် ၜိုတ် (၆၀) တၠ အာလ္ရတ် ထီုကအ်ဂေါန် ပ္ဍဲဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲတၟေင် လ္ၚတ်လိက်တၟအ် သ္ၚာကျာ် နူခေတ်သဓီု (အေဒဳ ၁၀ ဗွဝ်ကၠံ)၊ ကေုာံ ဗီုပြင် ရုပ်ကျာ် ကေုာံအဓိပ္ပါယ် ပၟိက်ညးမကၠောန်ကျာ်တအ် မိက်ဂွံဟီု၊၊
ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၃- ၉-၁၉၉၉ ညးဇၞော်ကွာန် (သဝန်းတော) တအ် ကၠုင်ကော် ကဵုလ္ၚတ် လိက်တၟအ် ညးတအ် မဂွံဆဵုကေတ်လဝ် ပ္ဍဲကျာ်ကွာန်ညးတအ်၊ တၠဂုန်အစာဥတ္တမ (ပါဠိပါရဂူ)၊ အစာဒံက်တာနာဲပါန်လှ၊ အစာနာဲဘရှင်၊ နာဲရတ်ရတ် အာလ္ၚတ်တုဲ ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ မဒှ်လိက်တၟအ် လက်ထက်သၟိင်ဗညာဥူ လိက်ဂှ် ကဵုလဝ်ယၟု လိက်ကျာ်ဇြငံ၊၊
ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၄-၁၂-၂၀၀၀ ဂှ် ဂွံမိင်ကေတ် လိက်တၟအ်မန်တၟိမွဲ မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဍုင်ဘုရားကြီးတုဲ အစာနာဲထဝ်သောန်၊ နာဲဘရှင်၊ နာဲမိုင်တဝ်၊ နာဲကောန်တာန်၊ နာဲၚိုဲဠာ၊ နာဲသိင်တဳ၊ နာဲကာန်စဳ၊ တၠဂုဏ်အစာဓမ္မ၊ တၠဂုဏ်အစာဓမ္မာနန္ဒစာရ၊ နာဲရတ်ရတ်တအ် အာလ္ၚတ်၊၊ လိက်ဂှ် ဒှ်လိက်တြေံနူ လိက်သၟိင်ဓမ္မစေတဳဏီရ၊၊ ဆဂး မအက္ခရ်လီုဗွဲမလောန်တုဲ ဗှ်ဟွံဂွံရ၊၊ တုဲဂှ် ညးတအ် အာလ္ၚတ် လိက်တၟအ် လက်ထက်သၟိင်ဓမ္မစေတဳ ပ္ဍဲအရှာံကျာ် မဟာဝိဇယရံသဳ၊ လိက်တၟအ်ကျာ်ပန်၊ လိက်တၟအ်သီကလျာဏဳ၊၊
နိဂီုဂကောံ
စပ်ကဵု သြန်ဗွဝ်ထာဝရ ကောန်ဂကူဂှ် ဗွဲကြဴ ဟိုတ်နူ ၚုဟ်မးသြန်စှ်ေ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမသကာတ်မြဟ်တုဲ သြန်မစွံ ပ္ဍဲဗာန်ဂှ် ၚုဟ်မးဟွံမဲရ၊၊ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် နူကဵု ကောန်ဇာတ် နာဲပါန်လှ ကၠုင်ဗက်ဟီုမံင် ညံင်ဂွံကလေင်ကဵုသြန်ဂှ် ကုညးတအ်ရ၊၊ ညးတအ်ဟီု စုတ်ပ္ဍဲကမ္မဏဳမွဲမွဲမဂး ခိုဟ်နူ စုတ်ပ္ဍဲဗာန်ဏီ၊၊ ညးတအ် ဖန်ကဵု ညံင်ဂွံဂွံ အိက်သြန်ဂၠိုင်င်ရောင်၊၊ ဗွဲကြဴညိ သီုအလဵုဇကု နာဲပါန်လှ ဂးကၠုင်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်နူ မကၠုင်ဟီု မဂၠိုင်ကဵုအလန် ညံင်ညးမဗက်ခတှ်တုဲ သြန်နွံပ္ဍဲဗာန် သီုဖအိုတ် (၇၂၁၁၇၂) ထပှ်ကိုဋ်ၜါဠက်မွဲလ္ၚီမွဲကၠံထပှ်စှ်ောဒစိတ် ဂှ် ညးရေင်တၠုင်ဖဵု နာဲရတ်ရတ် ပတိတ်တုဲ ပအပ်ကဵု နာဲပါန်လှရ၊၊ သြန်ဗွဝ်ထာဝရဂှ် နူစဒက်ဂွံ ဂွံကဵုလာပ် ကုညးမအံင်လိက်တၟအ် သီုဖအိုတ် ၜါကိုဋ်ဓဝ်ဟေင်ရ၊၊
နူသၞာံ ၁၉၉၉ ဂှ် ဒု-ရေင်တၠုင်ဖဵု နာဲဗဳထဝ် (ဗွဲကြဴ နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ) တိတ်အာ ဒေသပယျဵု ပ္ဍဲကွာန်ဝင်က ပံင်ကဵု နာဲကသုမန်တုဲ ဒက်ပ္တန် လိက်ပရိုင်သၞံင်တိုင် နူဂှ် စိုပ်အာဍုင်ဒိန်မက်၊၊ စိုပ်သၞာံ ၂၀၀၁ ဂှ် နာဲရတ်တ် ညးမဒှ်ညးရေင်တၠုင်ဖဵု လေဝ် စိုပ်အာ တိဗၠးၜး နူဂှ် စိုပ်အာ အမေရိကာန်တုဲ ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန်လိက်တၟအ်မန်ဂှ်လေဝ် အုပ်ကၠေအ်အာနိဂီု အတိုင်ဂှ်ကီုရ၊၊
နိဿဲ
ကမၠောန် ဂကောံပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ဗွဲခမၞောန်၊ လဂါံအာဇာနဲ ကၞပ် (၅)၂၀၀၀ ဂိတုဒဳဇြေန်ပါ၊၊ မြမောဝ်သြဝါဒ ကေုာံ သောင်ကလးစရင် ဗော်သင်ပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် သၞာံ ၁၃၅၀၊၊
မုဟ်သုန်
မုဟ်သုန်(monsoon) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကျာဥတု မပိုက်ကၠုင်တုဲ ပြံင်လှာဲကဵု ရာသဳ၊ ပ္ဍဲဒေသမန်မ္ဂး ကျာမုဟ်သုန်ဂှ် ပိုက်ကၠုင် နူဒိုဟ်နေရတိတုဲ နူဥတုကညင်ဂှ် ဗစိုပ်ဗဒှ် ဥတုဗြဲရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ မုဟ်သုန်ဂှ် ဒှ်ရာသဳဥတု မပြံင်လှာဲ လၟေင်င်သၞာံ ဟိုတ်နူအသိင် ဓါတ်ဂမ္တဴ ပြံင်လှာဲဒၞာဲ ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်တုဲ ကတဵုဗဒှ်ကဵု ဗြဲကျာ ပ္ဍဲဗလးတိ ကေုာံ ၜဳရ၊၊ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး စၞးမအရေဝ် မုဟ်သုန်ဂှ် ကော်စ ဥတုဗြဲရ၊၊ ဒၞာဲသၞောဝ်မုဟ်သုန် အဓိက မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်ဂှ် ဒေသအဖရိက-ပလိုတ်၊ အာရှ အဝ်သတေလျ တအ်တုဲ ဒၞာဲတၞဟ် ဗီုကဵုဂၠးတိ ကလေင်သၟဝ်ကျာ ကေုာံ အမေရိကသၠုင်ကျာတအ်ဂှ်လေဝ် နွံညိညကီုတုဲ ကော်စ ကျာမုဟ်သုန် ထေက်ဟွံထေက်ကဵု ဒးပါ်ပါဲညိရ၊၊ ဆဂး ဟွံတၞဟ်ခြာကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ မအရေဝ်မုဟ်သုန်ဝွံ နူအခိင်လဵု မန်တအ် မစ ရပ်စပ်ကၠုင်ဂှ် ဟွံတီကေတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအရေဝ်ဓမ္မတာမ္ဂး ဥတုဗြဲဟေင် မစကာကၠုင်ဒၟံင်တုဲ ပ္ဍဲကဵုပရိုင်ဗြဲကျာဟေင် မဂွံမိင်ကေတ်ဂၠိုင်ရ၊၊ မအရေဝ်မုဟ်သုန်ဝွံ ပ္ဍဲအရေဝ်အင်္ဂလိက်ဂှ် စရပ်စပ်ကၠုင် နူအခိင် အင်္ဂလိက်မပကင်ရင် ပ္ဍဲအိန္ဒိယရ၊၊
နိရုတ္တိ
မအရေဝ်မုဟ်သုန် ဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကုလိက်အဘိဓာန်အင်္ဂလိက်-မန် နာဲထောန်ဝေတုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ မအရေဝ်ဝွံ မန်တအ် လွဳစလဝ် နူအင်္ဂလိက် monsoon မွဲကဆံင်ဒှ်မာန်ရ၊၊ မအရေဝ်အင်္ဂလိက်ဂှ် ညးတအ် ကေတ်နူ အရေဝ်ပဝ်တူဂြဳmonção၊ ပဝ်တူဂြဳဂှ် ကေတ်နူ အရေဝ်တမ်မူလ အာရာပ် mawsimموسم မဂွံအဓိပ္ပါယ် ရာသဳ ရ၊၊ အရေဝ်အင်္ဂလိက် monsoon ဂှ် ကၠုင်နူအရေဝ်ဒါတ် monsonလေဝ် ဒှ်မာန်ကီုရ၊၊
ဝင်
ဟိုတ်ကျာမုဟ်သုန် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲအာရှဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုတိလမၠးကုန် တိဗေတ် (Tibetan Plateau)မကတဵုဒှ်ကၠုင် ဟိုတ်နူကဵု တိုက်သၟတ်အိန္ဒိယ ကဵု အာရှၜါ စုက်ရေင်သကအ် မလောန်ကၠုင် ၜိုတ် ၅၀ မဳလဳယာန်သၞာံတအ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ဒၞာဲဒတန်တိ ပြံင်လှာဲတုဲ တိုက်သၟတ်အိန္ဒိယဂှ် ဆုဲပြံင်ကၠုင် စုက်ကု တိုက်အာရှတုဲ တိုက်သၟတ်အန္ဒိယဂှ် ဓရိုဟ် တိလမၠးကုန်တိဗေတ် သီုကဵုဒဵု ဨဝရာဇ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊ လ္ၚတ်ရံင် ၜဳအာရာပ် (Arabian Sea) ကေုာံ ဗီုကျာလပိုက် ပ္ဍဲဒေသ တိလမၠးကုန်လောအေသ် ဍုင်ကြုက် (:en:Loess_Plateau|Loess Plateau)တုဲ တၠပညာဘူမိဗေဒတအ် ပတှ်ေကေတ် မုဟ်သုန် စကတဵုဒှ် ပ္ဍဲအခိင်ၜိုတ် ၈ မဳလဳယာန်သၞာံတေအ်ရ၊၊ အတိုင်မလ္ၚတ်ဆဵုကေတ် နူကဵု ဇမြတၞံဆု (plant fossils) နူၜဳသၠုင်ကျာကြုက်တုဲ ဂွံတီကေတ် မုဟ်သုန် စကတဵုဒှ် အကြာ ၁၅-၂၀ မဳလဳယာန်သၞာံ ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုတိလမၠးကုန်တိဗေတ် မကတဵုဒှ်ကၠုင်ဂှ်ရ၊၊ လ္ၚတ်ရံင် တၞံပ္ဍဲကဵုၜဳတုဲ စှ်ေစိုတ် မုဟ်သုန်အိန္ဒိယဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ဇေတ်တ် ပ္ဍဲအခိင် ၜိုတ် ၅ မဳလဳယာန်သၞာံ မတုဲကၠုင်တေအ်၊ မဒှ်အခိင် ခေတ်ဍာ်ကလောအ် ဗလးမုက်ၜဳ သဝ်စှ်ေတုဲ ပၞောက်ၜဳအေန်ဒဝ်နဳရှာ Indonesian Seaway ကၟာတ်၊၊ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗီုဏအ်တုဲ ဍာ်ဂံက်က် နူၜဳပါစဳဖိစ်ဂှ် ဇွောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲၜဳအိန္ဒိယတုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲဍာ်ၜဳအိန္ဒိယဂှ် အောန်စှ်ေတုဲ ဗဒှ်ကဵု ကျာမုဟ်သုန်ရ၊၊
ဂလိုင်လၟိဟ်ဗြဲ
ဂလိုင်လၟိဟ်ဗြဲမုဟ်သုန်ဂှ် မွဲဒေသ ကဵုမွဲဒေသ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဒေသလ္ၚဵုဂှ် ဂွံဆတိဍာ် တဵုလွဳစ ဂွံညိတုဲ ပ္ဍဲဒေသလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ကလိဂွံဍာ်ရုံဂပ်တုဲ တိဍာ်ဍာပ်ဍဴအာတုဲ တဵုသြောအ်ခရိုင်ဍာ်ဂွံရ၊၊
မုဟ်သုန် အိန္ဒိယ (မုဟ်သုန် ပ္ဍဲဍုင်မန်လေဝ် ပါလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲမုဟ်သုန်အိန္ဒိယ)ဂှ် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင် ဗဒှ်ကဵု ဒၞာဲမသ္ၚေက်ဍာပ်ဍဴရ၊၊ နကဵုဥပမာ ရံင်ကေတ် ဗီုဓါတ် မတက်လဝ် ပ္ဍဲ Western Ghats ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ကဵု အခိင်ဗြဲ၊၊ ပ္ဍဲဒေသတအ်ဂှ် ကလိဂွံဍာ်ရုမ်ဂပ်တုဲ တဵုသြောအ်ကလိဂွံဖအိုတ်ရ၊၊
ဗီုကတဵုဒှ်
မုဟ်သုန်ဂှ် ဒှ်ကျာၜဳ မၞုံကဵုအသိင်ထတ် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ သၟုဟ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲဒဵု/တိ ကတဴလောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂံက်လောန် နူကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲကဵုၜဳမှာသၟိတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲလတူဗလးၜဳဂှ် ဂမ္တဴပ္ဍဲကျာ ပတုပ်ကဵုဒၞာဲဒဵုမ္ဂး ညိင်ဂၠိုင်ရ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဍာ်ဂှ် ပတောအ်ၜတ် ကုတိမ္ဂး အစောံစရာဲမဒုင်ဒဝ်ဓါတ်ဂမ္တဴ (heat capacity) (3.9 to 4.2 J g−1 K−1) သၠုင်နူတိ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဍာ်ဂှ် နွံကဵု ကောန်ဒုက်ရှေန် (conduction) မစၠောအ်ကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ နူမွဲဒၞာဲ ကဵုမွဲဒၞာဲ စဵုကဵုဒၞာဲၜါဂှ် ဒှ်ဓါတ်ဂမ္တဴတုပ်၊၊ ဥပမာ ဍာ်မၞုံဓါတ်ဂမ္တဴကၠံဒဳဂရဳ မွဲခေါက်ဂှ် ကေတ်နင် ဍာ်မၞုံကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ သုညဒဳဂရဳ မွဲခေါက် ၜါဂှ်ပံင်ထောအ်မ္ဂး ဓါတ်ဂမ္တဴ နူကဵုဍာ်ဂမ္တဴဂှ် ကၠောအ်အာ ဒၞာဲဓါတ်ဂံက်ဂှ်တုဲ သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်အာ ဓါတ်ဂမ္တဴ ၅၀ဒဳဂရဳ၊၊ သီုကဵု နွံကဵု ကောန်ဝေက်ရှေန် (convection) မပြံင်လှာဲကဵု ဒၞာဲ၊ ဥပမာ ဍာ်ဂှ် ကဵုဓါတ်ဂမ္တဴ ဗွဲသၟဝ်မ္ဂး ဍာ်ဂမ္တဴဂှ် တိုန်အာ လတူ၊ ဍာ်ဂံက်လတူဂှ် သှ်ေအာသၟဝ်၊၊ ပ္ဍဲကဵုဒဵု မပ္တံကဵု တိ၊ ဗတဳ၊ တၟအ်တအ်ဂှ် အစောံစရာဲမဒုင်ဒဝ်ဓါတ်ဂမ္တဴ (0.19 to 0.35 J g−1 K−1) သဝ်နူကဵုဍာ်၊ တုဲပၠန် အရာတအ်ဂှ် ပ္ဍဲအရာမစၠောအ် ဓါတ်ဂမ္တဴဂှ် နွံဆ ကောန်ဒုက်ရှေန် သၟးတုဲ ဟွံမဲကဵု ကောန်ဝေက်ရှေန်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲဍာ်ဂှ် ပြံင်လှာဲလောဲတုဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲတိတအ်ဂှ် လအ်ပြံင်လှာဲ မလေပ်တန်ကြန်လအ်ရ၊၊
နကဵုလၟေင်ဂၠးတိ မဂေတ်ဒၟံင်တ္ၚဲ စိုပ်နူကဵုဂိတုမာတ် စဵုကဵု ဂိတုသေတ်တေန်ပါဂှ် လျးပသာန်တ္ၚဲ စိုပ်အဳကွေတာ လပါ်သၟဝ်ကျာတပ်ပ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဗလးၜဳကီု သီုကဵုဗလးဒဵု ပ္ဍဲသီုၜါဒၞာဲဂှ် ဓါတ်ဂမ္တဴ ဂၠိုင်တိုန်ကွေဟ်ဟ် ဗွဲမပြဟ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဗလးတိဂှ် ကတဴဂၠိုင်၊ နကဵုသဘာဝ ဓါတ်ဂမ္တဴ မတိုန်လတူ၊ ဓါတ်ဂံက်စှ်ေသၟဝ်ဂှ် ကျာဂမ္တဴ ပ္ဍဲဗလးတိဂှ် တိုန်အာ ဗွဲလတူရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဗလးၜဳဂှ် ဓါတ်ဂမ္တဴ အောန်နူ ကဵုဗလးတိရ၊၊ ကျာပ္ဍဲကဵုၜဳဂှ် စှ်ေအာသၟဝ် ကျာနူကဵုဗလးတိရ၊၊ ဟိုတ်နူကျာဂံက် ကဵု ကျာဂမ္တဴၜါဂှ် ဓရိုဟ်ရေင်သကအ်တုဲ ကျာၜဳ ဂဂံက် မၞုံကဵုမဍုက်ဍေက်ဂှ် ကပိုက်လုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗလးတိရ၊၊ ကျာမဍုက်ဍေက် (ကျာမၞုံကဵုသၟုဟ်ဗြဲ)ဂှ် စိုပ်ကၠုင် လတူဗလးတိရ၊၊ ကျာမဍုက်ဍေက် (moist air) စိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဗလးတိတုဲ ဟိုတ်နူဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲဗလးတိဂှ် ကျာမဍုက်ဍေက်ဂှ် တိုန်အာ လတူသၠုင်င်၊ နူဂှ် ကျာမဍုက်ဍေက်ဂှ် ဒးကလေင်ဍဵုဖျေဟ် ပ္ဍဲဗလးၜဳပၠန်ရ၊၊ ဆဂး ပ္ဍဲအခိင်ကျာဂှ် မတိုန်စိုပ်ဗွဲလတူဂှ် သၟုဟ်ဍုက်ဍေက်ဂှ် စိုပ်အာကဆံင် မဒှ်ဍာ်မ္ဂး ဗြဲဂူစှ်ေကၠုင်ရ၊၊
ဗီုမကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဒေသဍုင်မန်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ကညင် ဒေသရးအာရှလပါ်လဒေါဝ် မဒှ်ဒၞာဲဗလးတိတအ်ဂှ် ကတဴတုဲ ပ္ဍဲဗလးမှာသၟိတ်အိန္ဒိယ ကဵု မှာသၟိတ်ပစိဖိစ်ဂှ် ဂံက်၊ ဓါတ်ဂံက်နူမှာသၟိတ် ကဵု ဓါတ်ကတဴ နူဗလးတိ ၜါဏအ် ဟွံသၟဟ်တုဲ ကျာမဍုက်ဍေက် နူၜဳမှာသၟိတ်အိန္ဒိယဂှ် ပိုက်လုပ်ကၠုင် ဗွဲဒိုဟ်နေရတိတုဲ ကျာမဍုက်ဍေက်ဂှ် စိုပ်လတူဒဵုတုဲ ဟိုတ်နူဓါတ်ဂမ္တဴ လတူတိတုဲ ကျာဂှ် သၠုင်တိုန်အာ စိုပ်လတူ သၟုဟ်မဍုက်ဍေက် (မတ်ဗြဲ) စိုပ်ကဆံင်မဒှ်ဍာ်တုဲ ဂူစှ်ေကၠုင်ရ၊၊
ဓမ္မရက္ခိတ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာဓမ္မရက္ခိတ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ရတနာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကၟာမဵု
ဘာရတနာရာမ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကၟာမဵု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ဓမ္မရက္ခိတ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၆၊ ဝှ် ၄။
ရတနာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကၟာမဵု
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကရုဏရတန သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၃၁။
ဓမ္မရက္ခိတ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ရတနာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကၟာမဵု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
မဟာယျေန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကအ်ခ္ဍာ်
ဘာမဟာယျေန် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်ခ္ဍာ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဗာကုလ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
သိပ္ပံ
သိပ္ပံ (Science) မကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ (သိပ္ပ)၊ သံသကြိုတ် (ၐိလ်ပ शिल्प) မဂွံအဓိပ္ပါယ ကွတ် (art)၊ ကွတ်တဲ (craft)၊ ပညာ (skill)၊ အရေဝ်အင်္ဂလိက် Science ဂှ် ကၠုင်နူ လေတ်တေန် scientia မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပညာ/ကွတ်မတီ ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ မကၠောန်ဗဒှ်၊ မလ္ၚတ်ကတ်ကေတ် ကွတ်ပညာ ပရူနာနာသာ် ဗွဲမစှ်ေသၞောတ် နကဵုဗီုပြင် မပသောင်ကလး စမ်ၜတ်ဂွံ (testable explanations) ကေုာံ မဟီုဂးဂတဂွံ (predictions)၊၊
ရိုဟ်ကၞက် သိပ္ပံ ကၠာအိုတ်ဂှ် ယဝ်ဒတောဝ်ဗက်မ္ဂး ကၠုင်နူ အဳဂျေပ်တြေံ ကေုာံ မေသဝ်ပဝ်တမဳယျာ (Mesopotamia) ပ္ဍဲခေတ် အကြာသၞာံ ၃၅၀၀ ကဵု ၃၀၀၀ ဘဳသဳ ဟီုမာန်ရ၊၊ ကွတ်သင်္ချာ၊ ကွတ်နက္ခတ်၊ ကေုာံ ကွတ်ဂဥုဲ မဒှ်အရာဒဿနသဘာဝ ဂကူဂရိတ်တြေံတြဟ်တအ်ဂှ် ညးတအ် ဒုင်သဇိုင် ကုဟိုတ်သဘာဝတုဲ ဖန်ဗဒှ် ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် နကဵုမပသောင်ကလး မၞုံကဵုသက်သဳသာဓက ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ရုပ္ပဗေဒရ၊၊  ကြဴနူ အေန်ပါယျာရဝ်မ ကရေက်ပလိုတ် သရိုဟ်လီုအာတုဲ လညာတ်ဂရိတ် မဆေင်ကဵု ဂၠးတိဂှ် လီုလာ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵုယူရောပ် ရးပလိုတ် ပ္ဍဲအခိင် အကြာ ခေတ်လဒေါဝ်လပါ်စ ပ္ဍဲအခိင် အကြာ အေဒဳ ၄၀၀ ကဵု ၁၀၀၀ ဂှ်ရ၊၊ ဆဂး လညာတ်သိပ္ပံတအ်ဂှ် သှ်ေၜက်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဂၠးကဝ်မူသလေန် ပ္ဍဲခေတ်ထဝ် အေတ်သလာမ်ဂှ်ရ၊၊ လညာတ်သိပ္ပံ နူကဵု ဂၠးကဝ်မူသလေန်ဂှ် ကလေင်ဗၟံက်ပ္တိုန် ကေုာံ ကလေင်စိုပ် ရးယူရောပ်ပလိုတ်ပၠန်ဂှ် ဒှ်ပ္ဍဲအခိင် နူကဵု ၁၀ ကေုာံ ၁၃ ဗွဝ်ကၠံ မဒှ်အရာကလေင်ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ဒဿနမဆေင်ကဵုသဘာဝ (natural philosophy), နူဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ လပါ်စဂှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲမဆေင်ကဵုသိပ္ပံ (Scientific Revolution) ကတဵုဒှ်ကၠုင် နကဵု လညာတ်တၟိ ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗတၟိ နူကဵု ဗီုပြင်လညာတ်ဒဿနဂရိတ်တြေံတေအ်ရ၊၊    နဲကဲမလ္ၚတ် ပရေင်သိပ္ပံဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲအရာမခၞံဗဒှ်ပတိုန် ပရေင်လညာတ်သမ္တီမွဲမွဲရ၊၊ ကၠာဟွံဂွံစိုပ် ၁၉ ဗွဝ်ကၠံဏီဂှ် ဒၞာဲဘာ ကေုာံ ကွတ်ပညာနာနာတအ်ဂှ် ဟွံဒုင်သဇိုင် ဟွံဒုင်ကေတ် နကဵုနဲကဲလ္ၚတ် မဆေင်ကဵုသိပ္ပံဏီရ၊၊  နူဂှ် နူကဵု ဒဿနသဘာဝ (natural philosophy) ဂှ် ပြံင်လှာဲအာ နဒဒှ် သိပ္ပံသဘာဝ (natural science)ရ၊၊
သိပ္ပံခေတ်တၟိဏအ်ဂှ် ညးပါ်လဝ် လပါ်ဇၞော်ပိ၊ (၁) သိပ္ပံသဘာဝ (natural science) (မပ္တံကဵု ဇဳဝဗေဒ၊ ဓါတုဗေဒ၊ ကေုာံ ရူပဗေဒ) မလ္ၚတ် မဆေင်ကဵုသဘာဝ နကဵုဗွိုင်မလှဲလးအိုတ်ရ၊၊ (၂) သိပ္ပံပရေင်မၞိဟ် (social science) (မပ္တံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ စိတ္တဗေဒ၊ ပရေင်မၞိဟ်/မနုဿဗေဒ) မလ္ၚတ်ပရူ ပူဂိုလ် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ဗီုမၞိဟ်မွဲမွဲ ဗီုလဵုဆက်စပ် ဒၟံင်ကု မၞိဟ်ဂလိုင်(ဂကောံမၞိဟ်)၊ (၃) သိပ္ပံဗီုပြင် (formal science) (မပ္တံကဵု လဝ်ဂျေတ်၊ ဂၞန်သင်္ချာ၊ သိပ္ပံကောန်ပျူတာမဆေင်ကဵု တေသြရဳ (theoretical computer science) ဒဒှ် မလ္ၚတ် အရာမတၞဟ်ခြာရေင်သကအ်တအ်ရ၊၊ ဆဂး အရာလဵု မလုပ်လၟိဟ် သိပ္ပံ အရာလဵု မလုပ်လၟိဟ် သိပ္ပံဟွံသေင်တအ်ဂှ် ဝိဝါဒနွံဒၟံင်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် သိပ္ပံဗီုပြင်ဂှ် ၜိုန်ရ ပၠုပ်လဝ် ပ္ဍဲစရင်သိပ္ပံကီုလေဝ် အရာတအ်ဂှ် ဟွံတန်တဴဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု သက်သဳမချပ်ကေတ် (empirical evidence)ရ၊၊ နကဵုဘာသာမ္ဂး သိပ္ပံမဆေင်ကဵု လညာတ်ပညာ သွက်ဂွံစကာ နတဲ ဗီုကဵု အေန်ဂျေန်နဳယျာ၊ ပညာဂဥုဲတအ်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် နဒဒှ် သိပ္ပံမစကာနတဲ (applied sciences)ရ၊၊
သိပ္ပံဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုပရေင်သုတေသန မဒှ်အရာမကၠောန်ပတိုန် နကဵုဂကောံတၠပညာ ကေုာံ ဌာနမလ္ၚတ်သုတေသနဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဂကောံအေဂျေန်သဳသၟိင်တၠ၊ ကေုာံ ကမ္မဏဳတအ်ရ၊၊ သုတေသန သိပ္ပံ မဒုင်သဇိုင် ကုပရေင်နတဲတအ်ဂှ် လ္ၚတ်ဂၠာဲသွဟ် သွက်ဂွံပါလုပ် ဖန်ဇန် ညံင်ဂွံဇၞော်မောဝ် ပခိုဟ်ပတိုန် ပ္ဍဲကဵု ကဏ္ဍမပ္တိတ်ကပေါတ် သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ကပေါတ်အရပ်အရာပၞာန်၊ လွဳလွတ်ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ မဂွံစဵုဒၞာဲ ပွဳပွူသဘာဝတအ်ရ၊၊
ၜဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာၜဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဒဵုပၞဟ်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ဂလာဘဳ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇိတဓမ္မ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၃၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
တ္ၚဲမိ
တ္ၚဲမိ (Mother's Day) ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲတ္ၚဲအဒိုတ်ဒုတိယ ပ္ဍဲ ဂိတုမေ၊၊ လညာတ်မ္ဂး တ္ၚဲမိ မဒးရုဲစှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲအဒိုတ်ဒုတိယ ပ္ဍဲဂိတုမေဂှ် ကၠုင်နူ ဂျူလဳယျာ ဝါရ်ဒ် ဟောဝေ (Julia Ward Howe (1819-1910)) နူသၞာံ ၁၈၇၂ တေအ်ရ၊၊ ဂျူလဳယျာ ဝါရ်ဒ် ဟောဝေ (Julia Ward Howe (1819-1910)) ဂှ် ဒှ်အစာချူလိက် ဂကူအမေရိကာန် ကေုာံ က္ဍိုပ်သကိုပ် ပေါဲဗတိုက် သွက်အခေါင်ညးဗြဴ ညံင်မကလိဂွံ အခေါင်စုတ်မာဲရ၊၊ ဂျူလဳယျာ ဝါရ်ဒ် ဟောဝေဂှ် ပ္ဍဲအမေရိကာန် မၞိဟ်တအ်မတီလဝ် ဒှ်မၞိဟ်မချူလဝ် ဒွက်ဇက်ပၞာန်ဍုင် ＂the Battle Hymn of the Repubic＂ရ၊၊ နကဵုလညာတ်ဂျူလဳယျာမ္ဂး ပ္ဍဲတ္ၚဲမိဂှ် ညးဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ် ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် မၞးတအ် စဴသ္ၚိ ဇကုမိမၞးတအ်တုဲ ဟီုဂလာန် တင်ဂုန် ကုမိမၞးတအ် အရာညးမကၠောန်လဝ် ကုမၞးတအ်ရ၊၊
ကသပ်လညာတ် အစာချူလိက်ဂျူလဳယျာဂှ် ညးမဗၟံက်ရုပ်ရဴ မကၠောန် ＂တ္ၚဲမိ＂ ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ် အန်န ဇရ်ဝိသ် (Anna Jarvis (1864-1948)) နမရန်တၟအ် ကုမိအံက်ညး အန်နာ မာရဳ ရေဝေသ် ဇရ်ဝိသ် (Ann Marie Reeves Jarvis)ရ၊၊ မိညး အန်နာ မာရဳဂှ် ဒှ် မၞိဟ်မဂစာန်ကၠောန်လဝ် သွက်ပရေင်ထတ်ယုက်ညးဗြဴ ကေုာံ ကောန်ၚာ် ကေုာံ ညံင်ဂွံဖအောန်ဖျေဟ် ပ္ဍဲအရာကောန်ၚာ် မဒးချိုတ်တအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင် ပၞာန်အပ္ဍဲဍုင်အမေရိကာန်ဂှ် ညးလပါ်လဵုဟွံလုပ် နကဵုမဒစဵုဒစးပၞာန်တုဲ ကုကောန်ပၞာန် မဒးဝပ် သီုၜါလပါ်ဂှ် ဗိုင်လွဳလွတ် ရံင်စံင်မင်မဲ ညံင်ကောန်ဇကု သီုဖအိုတ်ရ၊၊ စနူ သၞာံ ၁၉၀၈ အန်န ဇရ်ဝိသ် မကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲမိ ပ္ဍဲတ္ၚဲအဒိုတ်ဒုတိယ ပ္ဍဲဂိတုမေ ပ္ဍဲဘာကျာ် သင် အာန်ဒရေဝ် မေထဝ်ဒိဒ် (St. Andrew's Methodist Church) ပ္ဍဲဍုင် ဂရဖ်တောန် (Grafton)၊ ဝိရ်ဂိနိယျာပလိုတ် (West Virginia) ဂှ်တုဲ အခိုက်ဂှ် ပြးဇးအာ ဗွဲမပြဟ်တုဲ စနူသၞာံ ၁၉၁၄ တုဲ နဒဒှ် တ္ၚဲတၟေင် တ္ၚဲပရဲမလုပ်ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲဂှ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊
တ္ၚဲမိ ပ္ဍဲအဒိုတ်ဒုတိယ ဂိတုမေဂှ် ၜိုန်ရ ဒှ်တ္ၚဲမိဂၠးကဝ်ကီုလေဝ်ဂှ် ဍုင်မွဲကုမွဲ မကၠောန်ဗဒှ် တ္ၚဲမိ ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဍုင်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုဘာသာ မရန်တၟအ် ကုမိနာဲယေသှု မာရဳတုဲ မကၠောန်နွံတုဲ ဍုင်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုရာသဳဥတု၊ ပရူဝင်ဍုင်ညးတအ်တုဲ မကၠောန်တဴအိုတ်ရ၊၊
ဝင်
အခိုက်အမေရိကာန် စိုပ်ကၠုင်တုဲ တ္ၚဲအဒိုတ်မိ (Mothering Sunday) ဗြိတိန်ဂှ် ဗွဲကြဴဏအ် ကၠေအ်အာရ၊၊ ဆဂး တ္ၚဲအဒိုတ် မရနုက်ကဵုပန် ပ္ဍဲတ္ၚဲသဘင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဘာသာခရေတ်ယာန်ဂှ် ညးတအ် ဆက်ကၠောန်ဒၟံင်ဖိုဟ်ရ၊၊ ဆဂး ညးကော်စလၟုဟ် တ္ၚဲမိဂမၠိုင် (Mothers Day)တုဲ တင်ရန်တၟအ်တ္ၚဲဂှ်လေဝ် တုပ်ကဵု တင်ရန်တၟအ် နူအမေရိကာန်ကီုရ၊၊
အန်နာ ဇန်ဝိသ် ဂစာန်ဖန် ပ္ကဴ Dianthus အသာ်ဗုဂှ် နဒဒှ် သင်္ကေတ လက္သန် သွက်တ္ၚဲမိရ၊၊ Dianthus ဂှ် နကဵုသင်္ကေတ မိဂမၠိုင် မၞုံကဵု မသၠးဇ္ၚး၊ မပတှ်ေဖျေဟ်စိုတ်ဂွံ၊ မယဵုလဂူတပ်တး၊ မနွံမေတ္တာ၊ မနွံကရုဏာ ကေုာံ မနွံကဵု ပွမကျေဝ်ဂေါဝ်ရ၊၊ လညာတ်ဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုင် ဒုင်ကၠုင်တဲတုဲ ဆဂး စၞးပ္ကဴအသာ်ဗုဂှ် မၞိဟ်တအ် စကာပ္ကဴအသာ်ဗကေတ်ရ၊ ဆဂး ကာလမိ စုတိမ္ဂး ညးတအ် စုတ်ကဵုပ္ကဴDianthus အသာ်ဗုရ၊၊ အခိင်မဖန်ဗဒှ်လဝ်တေအ် ၜိုန်ရ ဟွံရန်လဝ် သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ကီုလေဝ် ဆဂး အခိင်လၟုဟ် ပ္ဍဲတ္ၚဲမိဂှ် ပ္ကဴDianthusဂှ် ဂွံသွံဗွဲမလောန် ဒှ်အာ အခိုက်မွဲရ၊၊
တ္ၚဲမိ ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ
တ္ၚဲမိ (အမေနေ့) ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဂှ် အစာချူလိက်ဗၟာ ဦးသုခ ဒှ်မၞိဟ်မဖန်ဗဒှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲ ဂိတုပုဟ်ပေင် (မလေပ်ဒှ် ဂိတုပေင် ပ္ဍဲအကြာ ဒဳဇြေန်ပါ-ဇာန်နဝါရဳ)ရ၊၊ သၞာံကၠာအိုတ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဍုင်မာန္တလေ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၅ တုဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ညးဟီုတွဟ် ပရူမရောက်ဂုဏ်မိ ရ၊၊
မံက်တဴ၊ ကျာ်စေတဳ
ကျာ်စေတဳမံက်တဴ
ကျာ်စေတဳမံက်တဴဝွံ နွံလ္ပာ်ပလိုတ်ဍုၚ်ဟံသာတဳရ ကျာ်စေတဳဝွံ မၞိဟ်တြေံကိုပ်ကၠာတေံ ကော်ခဴစကျာ်မံက်တဴတုဲ မၞိဟ်က္တဵုဒှ်တိုန်ခေတ်တၟိဏအ် ကော်ခဴစကျာ်မုဟ်တဴအိုတ်ရ ကျာ်တြဲသ္ပပရိနိဗ္ဗာန်တုဲ ပ္ဍဲမစိုပ်သက္ကရာဇ်သာသနာ ၁၈၉၂ သၞာံ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၇၁၀ သၞာံဂှ် နာဲတၠညးစိၚ်ဗ္တာၚ်သၟိၚ်မၞုံယၟု ဓမ္မစေတဳလောကနာထရာဇာ သ္ပသၟိၚ်ပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ပွိုၚ် ၃၅ သၞာံရ သၟိၚ်ဝွံမဒှ်သၟိၚ်မရနုက်ကဵုဒ္စာံဒတောဝ်ရ ပ္ဍဲကာလသၟိိိၚ််ဂှ်ကျာ်စေတဳဝွံ ဍောတ်သွတ်တဴရ သ္ၚိရုၚ်ကျာ်စေတဳကီုလေဝ် ဟွံဗိုန်ဟွံခိုၚ်ဒှ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ပါဲပ္တိတ်ထောံသ္ၚိရုၚ်ကျာ်စေတဳဂှ်ရ ကျာ်စေတဳတြေံဂှ် ထပ်ဒက်ဂြောပ်ခၜမ်ဇမၞော်ပ္တိုန်ရ။
ပ္ဍဲကာကလက်ကြဴနူဂှ် ပ္ဍဲမစိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၇၄၅ သၞာံဂှ် ကောန်နာဲတၠညးစိၚ်ဗ္တာၚ်မရနုက်ကဵုဒ္စါံဒတောဝ်ဂှ် မၞုံယၟုသၟိၚ် သုတသောမရာဇာသ္ပသၟိၚ်ပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ် ၃၈ သၞာံပၠန်ရ သၟိၚ်ဝွံကီုလေဝ် နူကျာ်စေတဳသၟိၚ်မအံက်ဇကုမဒက်ပ္တိုန်လဝ်ဂှ် ဍောတ်အာဒှ်ပ္ဍဲစိုတ်တုဲ ထပိဒက်ဂြောပ်ခၜမ်ဇမၞော်တိုန်မွဲဝါပၠန်ရ ပ္ဍဲကာလကြဴသၟိၚ် ၅ ဒတောဝ် သ္ပသၟိၚ်ပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဆက်အာမွဲဝါပၠန်ဂှ် ဍုၚ်ကွာန်ကလိုက်ကၟဵုက္တဵုဒှ်တိုန်ရ ပ္ဍဲကာလမစိုပ်သက္ကရာဇ်သာသနာ ၂၀၀၂ သၞာံ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၈၂၀ သၞာံဂှ် ကောန်တၠညးသုတသောမရာဇာ မၞုံယၟုသၟိၚ်တြိဘုဝနာဒိတျပဝရဓမ္မစေတိယလောကနာထရာဇာ သ္ပသၟိၚ်ပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ဆက်အာပၠန်ရ သၟိၚ်ဝွံမၞုံကဵုရုပ်သာ်မဇြုၚ်ဂွုဗုသ္အးကျေဝ်ဂေါဝ်မတုပ်ကေုာံလျးဂိတု ပ္ဍဲဂိတုကထိုန်ပေၚ်တုဲ ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲဓရ်စှ်ညဳသၟတ်ကဵုဗုဒ္ဓဝါဒရ  သၟိၚ်ဝွံဖအောဝ်ဗလးအမာတ်ဇၞောံမလေပ်စဳရေၚ်ကေၚ်ကာအိုတ်သီု မၞုံယၟုအမာတ်သဳဟပ္ပမဏကဵု သၟာပရန်ဒက်ဍိုတ်တအ် ထပ်ဒက်ဇမၞော်တိုန်ကျာ်စေတဳမွဲဝါပၠန်ရ ကေၚ်ကာမဒက်ပ္တိုန်ကျာ်စေတဳဝွံ ပ္ဍဲမအာစိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၈၂၄ ဂှ်အာစိုပ်ဒတုဲရောၚ်။
နိဿဲ
လိက်ဝွံနိဿဲလဝ်နူလိက်ပြးကိုဟ်လိက်တၟအ်ကလျာဏဳ နာဲညးဍုၚ်မန်ချူဆန်လဝ်ရ။
ဇြဲ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်မုဟ်ဟေဲ
ဘာဇြဲ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်မုဟ်ဟေဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၁ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ပဗ္ဗတမင်္ဂလာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ယိုက်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇာနေယျ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ကမ်နိရာဲ
ကဗျ ကမ်နိရာဲ ဝွံ နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ မဇန်လဝ် သွက် ရမ္သာင်ဖ္ဍောတ် ကဗျမန် ပ္ဍဲဂိတုခ္ဍဲသဳ (၁၄) မံက် သၞာံ ၁၃၈၀ (25 August 2018) ပ္ဍဲဟဝ်တေဝ်ရာမည၊ အရာပ်ၚာင်ဒဵု ဍုင်မတ်မလီု ရ၊၊ နကဵုအလဵုဇကုပူဂဵု အာတိုန်ဖ္ဍောတ်ဟွံမာန်တုဲ ညးမစဳဇန်သဘင်တအ် ဖန်ဇန်လဝ် သွက်ညးမနွံဌာန်ဇမ္ၚောဲတအ် ညံင်ဂွံဗှ် နကဵုရုပ်ဗဳဒဳယောရ၊၊ ကဗျဂှ် ဒှ်ကဗျ(ဝ)ဂိုဏ်တုဲ ဇန်လဝ် နကဵုဆန်တဝါက်ဇိုင်ချေဟ် ရ၊၊ ကမ်နိရာဲဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ကမ်တ္ၚ ကမ်လဴ ရ၊၊
ကဗျ ကမ်နိရာဲ
အဲမၞိဟ်ဇာတ်မန် ဆီဇာတ်မန်ဍာဲ ဇာတ်မန်ဍာဲတၟး အဲကၠိုဟ်တီကၠး ဝင်တီကၠးလဝ် တီကၠးဒဵုချိုတ် တၞင်သဳသရက် ဒဵုသရက်ပယျဵု သရက်ပယျဵုထ္ပိုတ် တီလဝ်ပ္ဍဲစိုတ် ပ္ဍဲစိုတ်ဗဗိုန် ဗိုန်ပ္ဍဲစိုတ်ကၠး၊၊
ဂိုဏ် ကေုာံ ဆန်
ပ္ဍဲ နဲဇန်ကဗျမန် နကဵုဂိုဏ် သီုဖအိုတ် နွံဒစိတ်ဂိုဏ်ဂှ် ကဗျဏအ် ချူလဝ် နကဵု(ဝ) ဂိုဏ်ရ၊၊ (ဝ)ဂိုဏ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ပန်အက္ခရ် မွဲယတိ၊ ပိယတိ မွဲပိုဒ်/ပၞောန် (၁၂ အက္ခရ် မွဲပိုဒ်)၊၊ ပန်ပိုဒ် မွဲပိုဒ်ကဗျ ရ၊၊ ပ္ဍဲဂိုဏ်မန် သီုဖအိုတ်ဂှ် ကၞောတ်ပိုဒ် ပထမ ကဵု ကၞောတ်ပိုဒ် စတုတ္ထဂှ် ကာရန်ဒးတုပ်တုဲ ကၞောတ်ပိုဒ် ဒုတိယ ကဵု ကၞောတ်ပိုဒ် တတိယ ဂှ် ကာရန် ဒးတုပ်ပၠန်ရ၊၊ အရာဏအ်ဂှ် ဂွံသမ္တီလောဲသွာတုဲ ညးဟီုစ (တံင် ဝ စ နံင်)၊၊
ပ္ဍဲ (ဝ)ဂိုဏ်ဂှ် အခိုက်ဇၟန် နွံဂၠိုင်ကဵုဗီုပၠန်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဗျ ကမ်နိရာဲဂှ် မအက္ခရ်ၜါမ မွဲဒွန်ဂှ် ကဆီု ပိပိအလန် ညံင်ရမ္သာင်ဇိုင်ချေဟ်တုဲ ညးကော်စ ဆန်တဝါက်ဇိုင်ချေဟ် (ဝါ) ဇၟန်တဝါက်ဇိုင်ချေဟ် မကဵုလဝ်ယၟု ဗီုပါဠိ အဿပဒဆန် ရ၊၊
ကဗျဒုတိယ
ပ္ဍဲကဗျဏအ် ညးစကာလဝ် ပိုဲ၊ ညးမိက်ဂွံဟီု Identity ဂှ် မဆေင်ကဵုပူဂဵုမွဲမွဲ၊ ဇၟာပ်မၞိဟ်မွဲမွဲတအ်ဂှ် တုပ်တုဲ ကလေင်ပံင်ကောံတုဲ မဒက်ပ္တန်ပတိုန် နဒဒှ်ဂကောံ (ဝါ) ဂကူ၊၊ ပိုဒ်ပထမ ＂ဗ္လးကမ်နိရာဲ ဒၞာဲနိရာဲဍုန် နိရာဲဍုန်ဌာန်＂ပိုဲတအ် မင်ဒုင်စဵုဒၞာဒၟံင် ညးတၞဟ်မကၠုင် ဗတိုက်ပိုဲသၟး ဟွံဂွံရ၊၊ ပိုဲဒး ဗလးဏာ ကမ်နိရာဲ (ကမ်လဴ)ပိုဲ မဂွံ အဓိပ္ပါယ် ပိုဲဒးအာဗတိုက်ရောင်၊၊ ပိုဲဟွံအာဗတိုက်မ္ဂး ဒြပ်ပိုဲဂှ် ပိုဲကလေင်ဂွံ ဟွံမာန်ရ၊၊ ပိုဒ်ဒုတိယ ဂှ် ဒၞာဲနိရာဲမဍုန် မစကာလဝ် နကဵုဥပစာလင်္ကာ ဒၞာဲပိုဲမသီဗတိုက်ဂွံလဝ်တအ်ဂှ် ပိုဲဒက်ဗဒိုပ်ကွာန်မန် ညံင်ဂွံခိုင်ကၠိုက်၊၊ ပိုဒ်တတိယ ဂှ် ညးမိက်ဂွံဟီု ပိုဲဒးဗတိုက်အာဂတဂှ်ပၠန်၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ညးစကာလဝ် ဥပစာလင်္ကာ တိသၠုင် ရ၊၊ တိသၠုင်ဏအ်ဂှ် ကွတ်ပညာပိုဲကီု၊ လညာတ်ညာဏ်ပိုဲကီု၊ နဲကဲပိုဲကီု ဒးသၠုင် ဒးတၟေင် ဒးခိုဟ် နူသၞပိုဲတအ်ရောင်ဂှ် ညးမိက်ဂွံသ္ဂးရ၊၊ ပိုဒ်စတုတ္ထ ၊၊ ＂ဗွဲစၟတ်ဨကန် ဨကန်နိရာဲ ဒၞာဲဨကန်ရာမာန်＂ဂှ် အရေဝ်ဍန်တုဲ ဂလာန်မိက်ဂွံဟီု နွံတၟာဂလိုင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ဨကန် ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ပါဠိ ဨကန္တ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒးဒှ်ဟေင်၊ ဒးဂွံဟေင်၊၊ ဒၞာဲဒတန် သွက်ဂကူမန် ဗွဲစၟတ်ဨကန္တ ဂွံသှ်ေတန်တဴမာန်ဂှ် နကဵုနဲပၞာန်ဒုင်ဂှ် ကလိဂွံ ဟွံမာန်၊ ဨကန်နိရာဲ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် စကာလဝ် နဒဒှ် ဥပစာလင်္ကာ ပၞာန်ဗတိုက်၊ နကဵုနဲ ပၞာန်ဗတိုက်ဟေင် ဒၞာဲသွက်ဂကူမန် ဂွံသှ်ေ ဂွံတန်တဴအာ ဗွဲဓာန်ဂတမာန်ရ၊၊
သရောပ်တုဲ ဟီုမ္ဂး ပၟိက် နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ မိက်ဂွံဟီု ပ္ဍဲကဗျဏအ်ဂှ် ဇၟာပ်ကောန်မန်တအ် ဇကုဒှ်ဂကူမန် မဒှ်ဂကူ မၞုံကဵုဝင်၊ ဍုင်ဏအ် နူတၞင်သဳ ဒဵုသရက်ဂှ် ဒှ်လဝ် တိဍာ်အာဲကၟာဲပိုဲရ၊၊ တိဍာ်တအ်ဏအ် ဂွံကလေင်စိုပ် တဲပိုဲပၠန်၊ ဂကူပိုဲ ဂွံကလိဂွံ ပေါဲအံင်ဇၞးမာန်ဂှ် နကဵုနဲပၞာန်ဗတိုက် မတွဟ်ဂး တိဍာ်ဍုင်မန် ဒၞာဲဂကူမန် ဟွံမဲတအ်ဂှ် အာရာန်ကေတ်၊ သြိုင်သ္ၚိ ခၞံအရာပ်ကွာန်မန်တုဲ ပခိုင်လဝ် ညံင်ဂွံခိုင်၊ နကဵုပညာ လညာတ် စိုတ်ဓါတ် မသၠုင်နူညးတၞဟ်ဂှ် ဆက်သီကေတ်အာရ၊၊ ဂကူမန် မဒှ်အာဗၟာတအ် ညံင်ညးတအ် ဂွံတီ ဂွံဒုင်ကေတ် ညးတအ်လေဝ် ဂကူမန်တုဲ ညံင်ညးတအ် ဂွံကဵုဒြဟတ် ကုကောန်ဇာတ်ညး ဗ္တောန်အရေဝ်မန် လိက်မန်ဂှ် ပိုဲတအ် ဒးဆက်လုပ်ပေါဲဗတိုက်ရ၊၊ အလဵုဇကုညး ဟီုအရေဝ်မန် ဟွံလေပ်ကီုလေဝ် ယဝ်ရ ညးဒုင်ကေတ် ညးလေဝ် ဒှ်ဗဳဇဂကူမန်တုဲ ညံင်ညးတအ် ဂွံကဵုဒြဟတ် ကောန်ဇာတ်ညးတအ် ဂွံဟီုအရေဝ်မန်ပၠန်ဂှ် ပိုဲဒးလုပ်ပေါဲဗတိုက်ရ၊၊ ယဝ်ရ ပိုဲတအ် ဆက်စကာအာဒၟံင် နကဵုပၞာန်ဒုင်သၟးမ္ဂး ဂကူပိုဲ လအ်ကဵုပြဟ် ဒးကၠေအ်ကၠက်ဟေင်ရ၊၊
ကဗျဝွံ ၜိုန်ရ မဟီုလဝ် နကဵုပရေင်ဂကူမန်ကီုလေဝ်၊ ပရေင်ဂကူမန်ဂှ် နဒဒှ် ဥပစာလင်္ကာမွဲ ပိုဲကေတ်တုဲ သွက်ပေါဲဗတိုက်ဘဝ မတွဟ်ဂး ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပရေင်အံင်ဇၞး ကုပူဂဵုမွဲမွဲလေဝ် ကံက်အဓိပ္ပါယ် ဂွံကီုရ၊၊ ဇၟာပ်မၞိဟ်ဂှ် မုဇကုမိက်ဂွံဒှ်ဂှ် ဇကုဖန်ဗဒှ်ပတိုန် တင်ဒုင်ကေတ်ဇကုတုဲ ဒၞာဲဇကုမိက်ဂွံစိုပ်၊ ကဆံင်ဇကု မိက်ဂွံစိုပ်ဂှ် ညံင်ရဴပၞာန်ကီု ဒဒိုက်တအ် ဒုင်ခဳတုဲ ဂစာန်ညံင်ဂွံတတ်ၜက်၊၊ အရာဇၟာပ် မကလိဂွံလဝ်တုဲတအ်ဂှ် ပခိုင်ကၟောန်လဝ်တုဲ ကေတ်ဒၞာဲတိသၠုင် (ဝါ) နကဵုသတ္တိ၊ ဗျတ္တိ၊ ပညာ မသၠုင်ဂှ် ဆက်အာ ဂတဂှ်ပၠန်၊၊ ဘဝဇကု ညံင်ဂွံသၠုင်တိုန်အာ မွဲကဆံင်တုဲ မွဲကဆံင်ပၠန် နကဵုရိုဟ်ကၞက်ခိုင်င် လုပ်အာ ပေါဲဗတိုက်ဘဝညိ ဗီုဏအ်လေဝ် ဒှ်ဂလာန် နူအစာကဗျကီုဂှ် ကံက်အဓိပ္ပါယ် ဂွံကီုရ၊၊
နိရာဲ
မအရေဝ် နိရာဲဂှ် ပ္ဍဲမန်တအ် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် စကာအောန် ကြပ်ဟွံဆဵုရ၊၊ မအရေဝ် နိရာဲဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်သၠရိုတ်ဂမၠိုင်ရ၊၊ အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် ကမ်တ္ၚ၊ ကမ်လဴ ရ၊၊
နူ ဇာတ်သုဝဏ္ဏသာမ် ပ္ဍဲအခန် သၟိင်ဗြဟ္မဒတ္တ ပန်စုတ် သုဝဏ္ဏသာမ်ဂှ်
လၟဂွံမိင် ကွိင်ပါင်ရှဟ်သာ၊ ညးပလံင်ဖျဴ တရဴခန်လွာ၊ မိပ်စိုတ်စရိုတ် ဍောင်ၜိုတ်ဟဲအာ၊ လၟမိစ္ဆာ ခါဂှ်ပတ်၊ တိုန်ဍိုက်စးကၠာ မှာဗောဓိသတ်၊ တ္ရဂြင်တၟာဲ ကံနိရာဲချတ်၊ ဗောဓိသတ်ဗၠာဲ နာဲပြာသာတ်ရတ်၊ ဂါံကွာ်လျတ် မှတ်တရဴဍာန်၊ လျလျဍိန်န် နာဲဒတိုန်ညာန်၊ ဇၞတ်တ်မအာ ကြာဂြိုပ်ဓိဝါန်၊ ထောံဝါဂွံဂြိုပ် ထောံဂြိုပ်ဂွံဝါ၊ မှတ်ပ္ၚောံဍာန် သမာန်မစဴ
နူလိက်ဘိမ္မာကလံကျာ်
သၟီဗြီုမဒတ် ဂၞတ်ကြဳဇှ်၊ တိတ်ဂေင်ဝေင်ကီု ဂြိုပ်ဒဵုဇီုဇြဟ်၊ သၟီညာတ်အဲဗြဴ ရုပ်သ္ဍဴဒယှ်၊ ဒဒိုက်စိုတ်ဂှ် က္တဵုဒှ်လောန်ကာဲ၊ သၟီတၠညး ဗလးနိရာဲ၊ ပန်စုတ်ကောသၟတ် ကၞတ်စရာဲ၊ ကောလောတ်ဒလာဲ ချိုတ်ဒၞာဲဂှ်ရ၊ အဲလကိုတ်ဘဲ ပဝ်ဒဴကမၠ
ဗြံင်ဇၞော်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာဗြံင်ဇၞော် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ခေမာသိဝံ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ခ္ဍာ
ဘာခေမာသိဝံ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ခ္ဍာ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၅၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၇၉ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောလိယာနန္ဒ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ကဗျ
ကဗျ (Poetry) (မအရေဝ်ကဗျ ဝွံ ကၠုင်နူသံသကြိုတ် နူတံ ကဝိတာ တုဲ ဗီုပါဠိ ကဗျ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဇၟန်ချူ၊ ပ္ဍဲသဳလက္ခန်ဂှ် ပံက်လဝ်ပွံက် (ဋဳကာ) ကဝဳနံ ဣဒံ ကဗျံ၊ ကဗျဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာအစာကဝိတအ် မချူလဝ်) ဝွံ ဒှ်ဂကူလိက်ပတ် မချူဇန်လဝ် နကဵုကဆံင်အရေဝ်ဘာသာ မသၠုင် မၞုံကဵု ရမ္သာင်ကာရန် မလျတ်၊ မၞုံကဵု ဥပစာလင်္ကာ၊ မၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ် မလှဲလးရ၊၊
ကဗျဏအ်ဂှ် ကောန်မၞိဟ်တအ် စဇန်ကၠုင် နူကဵုအခိင်မလအ်လကာဖာ နူကဵုခေတ်ကၠာဝင် မဇန်လဝ် ကဗျသွက်ဂွံဗက်လၟ နူကဵုခေတ် ကၠာကောန်မၞိဟ်တအ် ဟွံဂွံတိတ် နူအဖရိကဏီရ၊၊ ကဗျမဗှ်ဗၞုဟ်ဂုဏ်ကျာ်၊ မပတိုန်စရာဲဂုဏ် သၟိင်တၠ ကေုာံ ကဗျမလဟိင်မှောဝ်ဇဴတအ်ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵုခေတ် မွဲဒမြိပ်ဝင် အေန်ပါယာနိလေ (the empires of the Nile) မဒှ်ဒတန်ဒၟံင် မွဲဒမြိပ်ကြုင် နိဂေရ် Niger ကဵု ဝေါလ်တ Volta ရ၊၊ ကဗျကၠာအိုတ် မချူလဝ် နကဵုလိက် မဂွံဆဵုကေတ် နူအဖရိက ပ္ဍဲလိက်ပိရမေတ် (Pyramid Texts)ဂှ် ဒှ်နူကဵု ဘဳသဳ ၂၅ ဗွဝ်ကၠံတေအ်တုဲ လိက် ဂါထာသုန်ဒါဲတာ (Epic of Sundiata) ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ကဗျပ္ဍဲနန် မၞိဟ်မတီဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်မွဲကီုရ၊၊ ကဗျနူကဵု ရးအာရှလပါ်ပလိုတ် ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဂါထာဂိလ်ဂမး (Epic of Gilgamesh) မချူလဝ် နကဵုဘာသာသုမေရိယာန် (Sumerian)၊၊ ကဗျတြေံနူကဵု ယူရေသဳယာန် (ယူရောပ်အာရှ)ဂှ် ဒှ်ဒွက်ရှိဂျေန် ကြုက် (Chinese Shijing) ဟွံသေင်မ္ဂး ဒှ်ဂါထာလိက်ဗေဒသ် သံသကြိုတ် ဂါထာဇောရောဨသတြိယာန် (Zoroastrian Gathas)၊ ဂါထာဟေဟာမေရိစ် (Homeric epics)၊ ဂါထာဂရိတ် အဳလိဒ် (Iliad)ကဵု သြဒါဲသေယ် (Odyssey) တအ်ရ၊၊ ဂွံဆဵုကေတ် ကဗျဂရိတ်တမၠာ မဒှ်ကဗျ အာရိသတဝ်လေတ် (Aristotle's Poetics) မချူလဝ် ဗီုကဵု ကဗျ အကြာလဟီုညး၊ ကဗျအကြာ လဝေင်ဇာတ်၊ ဒွက် ကေုာံ ကဗျ ပ္ဍဲဂလာန်ဓရိုင်ညးဂှ်ရ၊၊ ကြဴနူဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် နကဵုဗီုပြင် ကဗျ လင်္ကာစှ်ေစှ်ေရ၊၊
ကဗျ ဂိုဏ်မန်ဂမၠိုင်
ပ္ဍဲကဗျမန်ဂှ် ညးပါ်လဝ် လဒက်ကာရန် သီုဖ္အိုတ် နွံ (၉) ဂကောံ၊ ဥပမာ - လဒက်ကာရန် နကဵုအက္ခရ် ၜါမ မွဲယတိ ဒှ်ဂကူကဗျ မွဲဂကောံ၊ မွဲဂိုဏ်တုဲ ဂကောံဂှ် ညးကဵုလဝ် ယၟု (ရ) ဂိုဏ်၊ ပိအက္ခရ် မွဲယတိ ဂှ် ဂှ် ညးကော်စ (ဂ) ဂိုဏ် မြဴသာ်ဝွံ ဒှ်တမ် နူၜါမွဲယတိဂှ် စဵုကဵုစိုပ် စှ်မ မွဲယတိတုဲ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲကဗျမန် တိတ်ဒှ်အာ ဂိုဏ်ဒစိတ်ရ၊၊
သၞောတ်ဂိုဏ်(၉) ဂှ် ညးဇန်လဝ် ကဗျ ဗီုဏအ်ရ၊၊
ဂိုဏ်ဒစိတ်ကၠာ အဲထံင်ထာဂၠိုင် တိုင်ဂၞပ်ဂညိ
ယမုဆန်စိ အဒိနဲကၠာ ဗီုမှာသမိတ်
ရာဒွက်စိုပ်သိတ် ပ္တိတ်နင်တုဲပျး ထၜးဗီုညိ၊၊
ရ ဂ ဝ မ စ ဆ ဇ ဓ  ပနရေင်ဂ္ညိ
ရၜါ ဂပိ ဝဂ္ညိပန်တုန် မမသုန်သၟတ်
စဂှ်တရဴ ဆသွဴသတ္တ ဇဂိုဏ်သ္ဍာံအတ်
ဓဒစိတ်သၟတ် ပၞဗၞတ်ဒသ မွဲမွဲယတိ၊၊
ရံင်ကဵု ကဗျလတူဝွံၜါပိုဒ်ဂှ်တုဲ မဝေါဟာရ မကော်စ ပ္ဍဲကဗျဂှ် ပိုဲတအ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊
ယတိ၊ ဒၞာဲမပါ်အဝဲဂကောံအက္ခရ်၊
ပိုဒ်၊ ဒၞာဲကာရန်ကဗျ မအိုတ်မွဲ၊
ကဗျ(ရ)ဂိုဏ်
(ကဗျ မန်တြေံ)
ဗၠိုင်သ္ကိုပ် ကသိုပ် သဓောံ
ၜိုဟ်ဇျောံ ကရောံ သမၞိင်
သၟိက်ဇူ ဇၞူသွိုဟ် သ္ပိုဟ်ဂၞိင်
ဟွံလှိင် ဒွိင်သၟုက် ဇြဟောံ၊၊
ပိုဒ်ပထမဂှ် ညးချူလဝ် ဗီုသၞိင်(ဆု)မၞုံကဵု ဗၠိုင်ဂၠိုင်င်တုဲ ကသိုပ်လျစှ်ေဒၟံင်၊ နွံကဵုတၞးမသဓီု/ဓောမ်ဒၟံင်ရ၊၊ ပ္ဍဲပိုဒ်ဒုတိယဂှ် ညးချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပရေင်ဒုင်စသိုင် သတ်မဂွံဇူဒီု သၟဝ်တၞံဂှ်ရ၊၊ သၟဝ်သၞိင်ဆုဂှ် ဒဒှ်ရ ၜိုဟ်ဇျောမ်/ၜိုဟ်သြိုဟ်ရ၊၊ ပိုဒ်တတိယဂှ် ချူလဝ် အၚောပ်စိုတ် မိက်ဂွံဇူ ပ္ဍဲသၞိင်/သမၞိင် မဟီုလဝ် ဗွဲလတူဂှ်ရ၊၊ ပိုဒ်စတုတ္ထဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဗီုဒုင်စသိုင် ဒဒှ် တိက်ဟွံလှိင်၊ ဂြိုဟ်ချဳသၟုက်ဒၟံင် ဒီုဒီု၊ တုဲ စိုတ်ဇြဟောံ ဒၟံင်ရ၊၊
ကဗျဝွံ ဍိုက်ပေင်ကဵု ရှ်သာကဗျကွေဟ်တုဲ မလုပ်လၟိဟ် လိက်ပတ် မွဲရ၊၊ နကဵု ပရေင်ဒုင်စသိုင်နာနာ အဓိပ္ပါယ်နာနာ ကံက်ကေတ်ဂွံရ၊၊ သမၞိင်/သၞိင်ဂှ် နဒဒှ် ဥပစာလင်္ကာမွဲ ညးစကာလဝ် ပ္ဍဲကဗျဏအ်ရ၊၊ ပၟိက်ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ် မၞိဟ်မွဲမွဲ ဂွံဒှ်သၞိင် သွက်ညးဂမၠိုင် မဂွံဇူခိုဟ်၊ မဂွံဗဒဗဒါဲခိုဟ်ရ၊၊ ဥပစာလင်္ကာ သမၞိင် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် မၞိဟ်ပိုဲနွံပၟိက်ဂှ် ပိုဲစုတ်ကေတ်ဂွံရ၊၊ မိမ၊ အစာ၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်၊ တၠကမၠောန်၊ သမ္ဘာ၊ တၠသ္ၚိ၊ သကအ်ရဲ၊ ကောန်ဇာတ်တအ်ဒှ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပိုဲတအ် စုတ်ဂွံရ၊၊ အရာမခိုဟ် ပ္ဍဲကဗျဏအ်ဂှ် သၞိင်ဆၜိုတ်ဏအ်ဓဝ် ဟီုဟွံသေင် သီုဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် သမၞိင်ခိုဟ်မ္ဂးဂှ် ဗီုလဵုရောကီုရ၊၊ ဗၠိုင်သကိုပ် မၞုံကဵုဗၠိုင်ဂၠိုင်င် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ယဝ်ရဒးဟီုကဵုမၞိဟ်မ္ဂး လညာတ်ဒးလှဲလး ဒးညာတ်ဒိုဟ်ဇဳသာ်၊၊ ကၞာင်ဗၠိုင်တအ်ဂှ် သ္ဒးကသိုပ်သဝ်လျဒၟံင်ရောင်၊၊ အရာညးမိက်ဂွံဟီုဂှ် သ္ဒးနွံကဵု စိုတ်မသဝ် ဒးကလင် အရေဝ်ညးဂမၠိုင် ပၟိက်ညးဂမၠိုင်၊၊ သဓောံ/သဓီု ဟီုဂှ် ဒးနွံကဵု ပရေင်စဵုဒၞာ ကုညးတၞဟ် ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ဒးဍိုက်ပေင်ကဵု လညာတ်ညာဏ်ပညာရ၊၊ ကုသၞိင် (ဝါ) ကုပူဂိုလ် ဗီုဏအ်ဟေင် ဒှ်မၞိဟ်မိက်ဂွံဇူသၞိင်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပၟိက်အစာကဗျဏအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ စၟဳဒၟံင် ဒၞာဲသွက်ဂွံဗဒဗဒါဲမွဲမွဲ ဟီုဂွံရ၊၊
ကဗျ မန်တြေံ နကဵု (ရ) ဂိုဏ် မွဲပၠန်
မတ်ဗြဲ ဍိုက်ချေဟ် သြဲဒြေပ်
လမိုင် ဗိုင်ကြေပ် တိုန်ကၠီု
ဂဂဵု ယာန်ဖံ ကြဵုကြီု
သိက်ပ လမျီု ဟီုလေပ်၊၊
ကဗျ (ဂ) ဂိုဏ်
ပိအက္ခရ် မွဲယတိ၊ ပိယတိ မွဲပိုဒ်၊ ပန်ယတိ မွဲဒွက်၊၊
(ကဗျမန်တြေံ)
အၚပ်ၜိုပ် သၟိက်စိုပ်ရ လစဂွိုင်
အၚပ်ထိုင် ဂၠိုင်မှောအ်မှဴ ပ္ကဴပဒၟ
ပသောင်ကလး
အၚပ် ဂှ် တ္ၚဲဏအ် ပိုဲချူ အၚောပ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပၟိက်မိက်ဂွံဂွံ ဗွဲမလောန်ရ၊၊ ပိုဒ်ပထမဂှ် အၚောပ်ၜိုပ်မ္ဂး မိက်ဂွံမံင် ပ္ဍဲကဵု ကၟာလစ၊၊ ပိုဒ်ဒုတိယဂှ် အၚောပ်ထိုင်/သာဲ မိက်ဂွံ ဇာပ်မဴ ဍာ်ပ္ကဴဒကှ်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက် ကျာ်ဇၞော်ဝေဒဉာဏ ဂှ် မှောအ်မှဴ ဂှ် ညးတက်လဝ် ၝောအ်ၝဴ ရ၊၊ မ မိက်ဂွံကဵုပ္တိတ် ရမ္သာင်သာတုဲ ကွက်လဝ် ဟ (မှ) ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဒးဗှ် မောအ်မဴ နကဵုရမ္သာင်သာ၊၊ ပိုဒ်တတိယ ဂှ် အၚောပ်စိင်ဇၟူမ္ဂး မိက်ဂွံဇူ ပ္ဍဲတၞံဇြဲသုံ (နိရောဓ ဗီုပါဠိ)၊၊ ပ္ဍဲပိုဒ် စတုတ္ထဂှ် အၚောပ်မ မဂွံအဓိပ္ပါယ် အၚောပ်ကောဗၠာဲ ဆနာဲမွဲ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဆမိမွဲ ပ္ဍဲစိုတ်နွံဂၠိုင်၊၊ ပ္ဍဲပိုဒ်ဏအ် ကျာ်ဇၞော်ဝေဒဉာဏ ညးကေတ်လဝ် (အၚပ်မ ဆနာဲမွဲ ၝဲဒေအ်ဂၠိုင်)၊ ညးဆက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲပြကိုဟ်ကဗျပကိဏ္ဏက ဂှ် (အၚပ်မ ဆနာဲမွဲ ကောမြဲဂၠိုင်)၊ ပ္ဍဲလိက် ပြကိုဟ်ကျာ်သြဳမန်ဂှ် (အၚပ်မ ဆနာဲမွဲ မသ္ၚောဲဂၠိုင်)၊၊ ရံင်ကဵု အဓိပ္ပါယ်ကဗျတုဲ ပ္ဍဲလိက်ဏအ် စကာလဝ် မူဘာပြာန် (အ္ၚပ်မ ဆနာဲမွဲ ပ္ဍဲစိုတ်ဂၠိုင်)ရ၊၊
ကဗျဝွံ ကၠိုဟ်အဓိပ္ပါယ်လောဲဒၟံင်ရ၊၊ ပၟိက်အစာကဗျဂှ် ပရေင်ဓဝ်ဆာန်ဂှ် ပတုပ်လဝ် ဥပမာ ၜိုပ်မ္ဂး ဒးစိုတ် ကၟာလစ၊ ထိုင်သာဲမ္ဂး ဒးစိုတ်ပကဴ၊ စိင်မ္ဂး ဒးစိုတ် သၞိင်ဇြဲသုံတုဲ ဒဒှ်ရ ကောဗၠာဲမိက်ဂွံမံင် ကရောမ် ဒေအ်ဗြဴဂှ် ဒှ်သဘာဝလိုက်မွဲရ၊၊ အရာမတတ်ၜက်ထောအ် ပရေင်သဘာဝ မပသ္ၚောဲထောအ် ကောဗၠာဲ နူကဵုမိဇြဟာန်ဂှ် ဒှ်အရာသဘာဝမွဲ ဟွံသေင်၊ ပကဵုညံင်စိုတ် ဂွံဇြသ္ၚောံ ညံင်စိုတ်ဟွံဂွံမိပ်မွဲရ၊၊
ကဗျဗွဲသၟဝ်ဝွံ နာဲတၟးဖၠင် ဇန်လဝ်တုဲ ဖ္ဍောတ်ဗှ်လဝ် ပ္ဍဲ ရမ္သာင်ဖဍောတ်ကဗျမန် အလန်ပထမ ပ္ဍဲဂိတုခ္ဍဲသဳ (၁၄) မံက် သၞာံ ၁၃၈၀ ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီု၊ ဂၠံင်ၚာင်ဒဵု၊ ဟဝ်တေဝ်ရာမည၊၊ သီုဖအိုတ် ညးချူလဝ် ထပှ်ဒွက် ပန်ဒွက်ဂှ် ပ္တိုန်ထ္ၜးဏာ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊
ကဝေင်ဆာန် ဇြဟာန်မွဲ အဲဗှ်သၞာ
ပိုဲညးၜါ တက်ကျာလဝ် သၟဝ်တၞံဆု
ဇိုင်တၞအ်ဂြုန် စၟခုန်ကြမ် ပ္ဍဲဗ္တမ်ဂၠု
ခိင်က္တဴအု ဂၞုရာင်ဂေါဝ် မောဝ်သာသာ၊၊
အဲဏအ်ဝါတ် ဒါတ်စၚဴ ဂၞဴဂွံပေင်
ညံင်ဂွိုအ်အေင် ဟွံပၠေင်အ္ခိင် ဝိဝိင်မံင်
သွက်ဒေအ်ဆာန် ကောဂ္စာန်ကၠောန် ကၟောန်ဂံင်င်
ဟိုတ်နူဝါတ် ဗြာတ်သတ်ဗြဴ ဗ္ဇဴခမ်သဳ
ကၠုင်အာတ်ဏောင် မိဍောင်သၞံင် ဂွံပံင်ဟေင်
မိပ်တိဒ္စေင် တ္ၚဲတၟေင်ဂှ် ဒှ်သက်သဳ၊၊
ဗွိုက်လ္တက်တၟိ တိထံက်က္ၜံင် ဂံင်ကၠုင်အာတ်
ယိုက်နင်ဓုပ် ဂအုပ်ထဝ် ဂြောပ်လဝ်ယာတ်
မိဂွံညာတ် အာတ်ခအဟ် ဒှ်တၠသ္ၚိ၊၊
ကဗျ (ဝ)ဂိုဏ်
ပန်အက္ခရ်မွဲယတိ၊ စှ်ၜါအက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊ ကဗျ (ဝ) ဂိုဏ်ဂှ် မန်ပိုဲ ချူစဂၠိုင်ကွေဟ်အိုတ်ရ၊၊ နကဵု (ဝ) ဂိုဏ်ဏအ်ဂှ် အခိုက်ဂၠိုင်ကဵုသာ်ဂှ် အစာကဝိမန်ပိုဲ ချူကၠုင်ရ၊၊ ပၞောဝ်အခိုက်တအ်ဂှ် ဆန်တလောတ်အိန် (ဣန္ဒာဝံသာ)၊ ဆန်တဝါက်ဇိုင်ချေဟ်၊ ဆန်တဝါက်ဇာဒိသိုင် ဒှ်တမ် နွံမဂၠိုင်ကဵု အခိုက်ရ၊၊
(ကဗျမန်တြေံ)
ကောန်ၜါစောဟ်အဴ စဴပန်ကၠံသ္အး စးဒစာံလ္ၚီ၊
ဂေါဝ်ဂပ်ခပ်သဳ ညးမတီသ္ဇိုင် ပြကိုဟ်ပိုင်ခြာ၊
စရာဲနာဲအဲ ညံင်နဲအာဒိ ရုပ်ဝိသာခါ၊
လအ်အာဂေါဝ်အာ သာဓာရာင်ဆာဲ ဂေါဝ်ဆောံမှာဲဏီ၊၊
ကဗျဝွံ ရံင်ကဵုပိုဒ် တတိယ ＂စရာဲနာဲအဲ＂ဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရ အစာကဗျဂှ် ညးဇန် ပတိုန်လဝ်စရာဲ မိဇြဟာန်ညး ဒဒှ်ရ မၞုံကဵု ရုပ်သာ်မကျေဝ်ဂေါဝ် ၜိုန်ရ အာယုက်ဇၞော် ကလိဂွံကောန် စဴ စေက်ကီုလေဝ် ရုပ်သာ်စရာဲကျေဝ်ဒၟံင်ဖိုဟ်၊၊ တုဲပၠန် ဆရုပ်သာ်သၟး ကျေဝ်ဟွံသေင် သီုလေပ်လိက်ပညာ ညံင်ဂၞကျာ်ဝိသာခါရ၊၊
ကဗျ (မ) ဂိုဏ်
မသုန်အက္ခရ် မွဲယတိ၊ စှ်သုန်အက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
(ကဗျမန်တြေံ)
ဍိုန်ဍိုန်လိုန်သောပါန် ကွာန်ကွာန်တွာ်ဟာန်အာ ၜါၜါဟွံခြာသာဲ၊
သိုက်သိုက်ဂွံဒရီု ဍီုဍီုဟီုဗမက် ညေံညေံဗ္ဒက်သိုန်အာ၊
ညာတ်ညးသီုၜါၜါ ဗဟ်ဗဟ်မခြာသ္ဍး ဖတ်ဖတ်ချိုတ်သၟးနာဲ၊၊
ပိုဒ်ပထမဂှ် ＂ဍိုန်ဍိုန်လိုန်သောပါန်＂ကွာ်တိုန် ကၞိန်သောပါန် သိုက်သိုက်၊၊ ＂ကွာန်ကွာန်တွာ်ဟာန်အာ ၜါၜါဟွံခြာသာဲ＂ ဂှ် ညးၜါကွာ်ကၠုင် ကဝါန်ဝါန်ကဵုတောဲဆော၊၊
ပိုဒ်ဒုတိယဂှ် ＂ညံင်ညံင်ရလေနာဲ ဟာဲဟာဲလပဂၠာန် ဌာန်ဌာန်ဇိုန်ကျာ်ဘာ＂ဟီုကဵုမၞိဟ်တြုဟ်ဂှ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဒှ်ဌာန်ကျာ်ဘာတုဲ ဇိုင်တဲလ္ပဂၠာန်ရ၊၊
ပိုဒ်တတိယဂှ် ＂သိုက်သိုက်ဂွံဒရီု ဍီုဍီုဟီုဗမက် ညေံညေံဗ္ဒက်သိုန်အာ＂ဂှ် ဟီုဓရီုသိုက်သိုက်သာသာ ဍိုန်ဍိုန်ဍောတ်တ်၊ ＂ညေအ်ညေအ်ဗ္ဒက်သိုန်အာ＂ ဗ္ဒက် ဂှ် ဆိုက်ဗ္ဒက်၊၊
ပိုဒ်စတုတ္ထ မဒှ်ပိုဒ်လက္ကရဴအိုတ် ＂ညာတ်ညးသီုၜါၜါ ဗဟ်ဗဟ်မခြာသ္ဍး ဖတ်ဖတ်ချိုတ်သၟးနာဲ＂ဂှ် ပၟိက်အစာကဗျဂှ် ညးချူလဝ် ဒဒှ်ရ ညးဂွံညာတ်ကေတ် ညးတၞဟ်ၜါၜါ မွဲဆော မတိုန်ကၠုင် ဘာကျာ်တုဲ ညးချပ်စိုပ်အာ ဇြဟာန်ဆာန်ညး မသာဲခြာသ္ဍးလဝ်တုဲ ဒုင်စသိုင် ညံင်ကဵု မဒးချိုတ်အာကီုရ၊၊ ဗှ်ကဗျဏအ် ချပ်ညာတ်အာ အခိုက်ကဝါ်ပၞာင်မန် ဗီုဝုတ်တ်ဗၠာဲဗၠာဲ ၜါၜါမွဲဆော မကွာ်တိုန်အာကဵုကျာ်ရ၊၊ ရံင်ကဵု မအရေဝ် သောပါန်တုဲ အစာကဗျဂှ် ညးရံင်ကဵု ဒၞာဲဗီုကျာ်မုဋ္ဌော(မုဟ်တဴ)၊ ကျာ်လ္ဂုင်တအ်တုဲ မချူဇန်လဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊
ကဗျ (စ) ဂိုဏ်
တြဴအက္ခရ် မွဲယတိ၊ စှ်ဒစာံအက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
(ကဗျမန်တြေံ)
အသံဖံမေဃဝါန် လတူဍာန်အကာသ အဇလဝါစက်သြန်၊
အၚပ်ဖံထဝ်မုက်ပန် အခိုက်ဒသန်ဒသဝ် အၚပ်ဖံထဝ်စမၠး၊
အဒိတံသၞာံဂွာံဗြဲ အကးသၠောဲဂဒေက်က္ဍဝ် အၚဝ်ဂြောပ်လဝ်ထဝ်ဂၠး၊
အၚပ်မိတ်ဗဝဝ်လျး အရေဝ်ဟွံဂးကဵုမ အၚဝ်ဂၠိုင်ဟောံဇြသန်၊၊
ပိုဒ်ပထမ ＂အသံဖံမေဃဝါန် လတူဍာန်အကာသ အဇလဝါစက်သြန်၊＂အသံဖံ(ထဗိုန်) သၟိင်ဗြဲမေဃဝါန် လတူဂၠံအကာသတေအ်ဂှ် အဇ(တုပ်သၟဟ်)ညံင် ဇုက်လဝါ စက်သြန် (ညံင်ဇုက်လလဳ/ဆေဝ်ပၠေဲ) ရ၊၊
ပိုဒ်ဒုတိယ ＂အၚပ်ဖံထဝ်မုက်ပန် အခိုက်ဒသန်ဒသဝ် အၚပ်ဖံထဝ်စမၠး၊＂ဆက်ချူဏာ ပရူရမ္သာင်ဖံ သၟိင်ဗြဲမေဃဝါန်ရ၊၊
ပိုဒ်တတိယ ＂အဒိတံသၞာံဂွာံဗြဲ အကးသၠောဲဂဒေက်က္ဍဝ် အၚဝ်ဂြောပ်လဝ်ထဝ်ဂၠး၊＂ဂှ် အဒိတံသၞာံ ပ္ဍဲအခိင်တမ်သၞာံ ဗြဲဂူတုဲ အလုံမွဲသၠောဲဂၠးအကးဂှ် ဗြုက္ဍဝ်ဒၟံင် ညံင်ရဴ ညးကၠုင်ဂြောပ်လဝ် ညးကီုရ၊၊ ညးဂှ် ညးပတိုန်စလဝ် ဇကုညး ထဝ်ဂၠး ရ၊၊ ရံင်ကဵု ထဝ်ဂၠး တုဲ ဒဒှ်ရ မပစၞး ညးဗြဴမွဲ ဟီုဂွံရ၊၊
ပိုဒ်စတုတ္ထ ＂အၚပ်မိတ်ဗဝဝ်လျး အရေဝ်ဟွံဂးကဵုမ အၚဝ်ဂၠိုင်ဟောံဇြသန်၊၊＂ပ္ဍဲပိုဒ်ဏအ်ဂှ် အစာကဗျ မိက်ဂွံဟီု အၚောပ်စိုတ်ညးရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဇကုညးဂှ် ညးပတိုန်စလဝ် ＂ဗဝဝ်လျး＂မဂွံအဓိပ္ပါယ်＂ဂအုံလျး＂ ＂ဂအုံထဝ်＂ အဓိပ္ပါယ်တုပ်ကဵု ထဝ်ဂၠး ကီုရ၊၊ ＂အရေဝ်ဟွံဂးကဵုမ အၚဝ်ဂၠိုင်ဟောံဇြသန်＂ ဟီုဂှ် ဒဒှ်ရ ဟွံဂွံဟီုကဵု ကောဗၠာဲ၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ဟွံဂွံကဵု သွဟ်ဆာန် ကုကောဗၠာဲဂှ် ဒးဒုင်စသိုင်ဟောံဇြ ဗွဲမဂၠိုင်သန် ညံင်ကဵုအလုံမွဲဂၠးအကးမွဲ ကၠုင်ဂြောပ်ဍိုက်လဝ်ညးကီုရ၊၊
ကဗျ (ဆ)ဂိုဏ်
ထပှ်အက္ခရ် မွဲယတိ၊ ၜါစှော်မွဲအက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
ပြာန်မောဝ်လှောဝ်အနာင်ဍောင်သ္ဇုင် ဂမုင်ပ္ဍးဗဇးတမာဲ ထိုင်သာဲဂၠာဲဇာပ်ကသဝ်၊
ဝိဗလဲလမိုင်ဇြထဝ် လမဝ်ပၠန်ဗဒန်တဏး အကးပ္ဍီုဗြဲပလီုသြေင်၊
မ္ၚူဍုဟ်ဆက်ဗက်သာမရာင် ဂဒေအ်ဂွာင်တာင်ကအ်လဒု ဥတုမိပ်ဗနိပ်တ္ကအ်ကြေင်၊
ကာလဂှ်ဗဟ်ဣၚုဟ်ဟေင် မွဲဇရေင်ကေင်မခြာဂွီု လမျီုဟာရာစိုတ်သ္ဇက်လဝ်၊၊
ကဗျ (ဇ)ဂိုဏ်
ဒစာံအက္ခရ် မွဲယတိ၊ ၜါစှ်ောပန်အက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
သၠဆုသၠာပ်သၠာပ် ကျာဗယာပ်ချဳ ညာတ်သၠဆုချဳ ကၞုဲစမှဳကောန် ကၟဳလင်ဟေဝ်ယောန် ဍောန်ဝေင်ဗြိပ်ဗြိပ်၊
တတ္ထောယက္ခ တသိုင်စပြိပ် မာတ်မဗနိပ် ပြိပ်ဂွံစဏ ဒြေပ်အာယောန်ထ ပ္ဍဲကၞာင်ဆုကဝ်၊
တတ္တောဂစက် ဗမက်ကမၠေဝ် ညာတ်မကမၠေဝ် လင်ဟေဝ်ကော်ဒိုဟ် မာတ်လင်ဟေဝ်ဒိုဟ် ထိုင်တသိုင်ဒြဝ်၊
တ္ၚဲသဝ်ပလိုတ် ရာစိုတ်သ္ဇက်လဝ် ဒၞာဲပိုဲမဒ္ၚောဝ် ညးက္ဍဝ်ပလီု ဟိုတ်စိုတ်လီုက္ဍင် ဒးဒေင်က္ၜိပ်ပ်၊၊
ကဗျဝွံ နူလိက်မွဲကုမွဲ အရာတၞဟ်ခြာ နွံဒၟံင်ညိညရ၊၊
ကဗျဝွံလေဝ် ညံင်ကဗျမန်တြေံတၞဟ်တအ်ကီု တင်အဓိက ညးမိက်ဂွံဟီုဂှ် ညးစွံလဝ် ပ္ဍဲကၞောတ်ကဗျရ၊၊ ပထမပိုဒ်ဂှ် ညးချူလဝ် ပရူကျာပိုက်ကၠုင် တၞးဆုဒှ်သၠာပ်ပ်တုဲ ကၞုဲတအ် ကၟီတအ် လင်ဟေဝ်တအ် ဖေက်တုဲ ဗက်ဂၠာဲကောန်ဇကုရ၊၊ ဒုတိယပိုဒ်ဂှ် ဗီုဂစက် ကဵု ပြိပ် ပၠံင်စတုဲ ပြိပ်ဂွံဏာ တုဲကၞာင်ဆုကဝ်၊၊ တတိယပိုဒ်ဂှ် လင်ဟေဝ်ကော်ပဒေါအ် ကဵုဂစက် ဒြဝ်၊ ဂစက်ဒေါအ်တုဲ ထိုင်သာဲ ပၠံင်ကေတ်ဏာထောအ် ဒြဝ်ဂှ် ပၠန်၊၊ စတုတ္ထပိုဒ်ဂှ် တ္ၚဲသဝ် တ္ၚဲပၠိုတ်အာရ ဟိုတ်နူညးတၞဟ်ပလီုတုဲ ဗီုမိက်ဂွံဒှ်ဂှ် ဟွံကတဵုဒှ်တုဲ စိုတ်ဒးလီုရ၊၊
ကဗျ (ဓ) ဂိုဏ်
ဒစိတ်အက္ခရ် မွဲယတိ၊ ၜါစှ်ောထပှ်အက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
ကျာ်မွဲဒယဟ်ပြာထာ သာရကဝ် မဏ္ဍကဝ် ကယဝ်မြဟ်ဒှ်ကျာ်ၜါ ဝရကဝ်ကၠာ ကျာ်နာဲသာပြာကတ်ပိ၊
ကဝ်သာရမဏ္ဍဆာဲ နာဲဗောဓိ ကျာ်ပန်ဂ္ညိ သိဒ္ဓိမြဟ်ဒယဟ်ကၠံင် ဟံင်သတ်အဴ ဖျဴနိဗ္ဗာန်လောန်လောန်ဟေင်၊
ဘဒြကဝ် အသဝ်လောန်လစောန်ဂုန် ကျာ်မသုန် မနွံဂုန်ၜတ်ဟမာန် နိဒါန်ကဝ် ကယဝ်မြဟ်တဝဟ်တၟေင်၊
ဗြီုရံင်မွဲဒကဟ် ဒဒဟ်တၟေင် ဗြီုခုတ်စွံဟေင် လမေင်ဒဒှ်ကျာ် လမာ်ကဝ် အံသဝ်ဒယဟ်ဂၠိ၊၊
ကဗျ (ပၞ) ဂိုဏ်
စှ်အက္ခရ်မွဲယတိ ၃၀ အက္ခရ် မွဲပိုဒ်၊ ပန်ပိုဒ် မွဲဒွက်၊၊
ကျာ်မွဲယဝ်သ္ဒဟ်ကၠာ ဂးသာရကပ္ပ ကျာ်ၜါမဏ္ဍ သမ္ဗုဗုဒ္ဓတွဟ်လဝ် ကျာ်ပိဝရကဝ် အသဝ်ဒယဟ်ပြာ၊
ကဝ်ရကျာ်သ္ဒဟ်ပန် ဂးသာရမဏ္ဍာ ကျာ်သ္ဒဟ်မသုန်ကၠာ ဂးမှာဘဒြကဝ် အစာတဝဵုလဝ် ယၟုကဝ်ကျာ်မဒှ်၊