cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘာမန် ကိုဝ်ရဳယျာ
ရာန်ဘာမန်
စမြိုင်ဂှ် နူကဵု သ္ၚိ ဂွံဒှ်ဘာဂှ် သ္ဒးဖျေဟ် ဗီုပြင်တၟိ ခဒမ်ကျာ်၊ ဒၞာဲတွဟ်ဓရ်ဒှ်တမ်တုဲ ခရိတ်ပဠေဝ်ဘာ သီုဖအိုတ် အိုတ်အာ သြန် ၆၀၀ ကိုဋ်ပြင်င်ပၠန်ရ။ ကိစ္စပဠေဝ်ဘာ အာစိုပ်ဒတုဲအိုတ်တုဲ ကၠောန်သဘင်စရိုဟ်ဍာ်ဘာ ပ္ဍဲကဵု ၁၃ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၁၉၊ နူကဵု ဂကောံကွာန်တၟအ်ကၞေင် ဒုင်သဇိုင် ကဵုဒါန်ပိဏ္ဍပါတ်အာဟာရ သွက်တ္ၚဲစရိုဟ်ဍာ်ဘာတုဲ၊ ၁၄ သေတ်တေမ်ပါ ၂၀၁၉ ကၠောန်သဘင်ပူဇဴဓမ္မဒေသနာဂှ် နူကဵု ဂကောံကွာန်လၟိုင် ကဵုဒါန်ဖာပ်သင်ရ။ သဘင်ပူဇဴဓမ္မဒေသနာဝွံ အလဵုဇကု တၠဂုဏ်အစာ သဳလာစာရ (ရာမညရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်) ဟီုတွဟ်သင်ရိုဟ်ကဵု ဍောင်ဓဝ်ဓရ်ဒေသနာကျာ်ရ။
ဂကောံဝေယျာဝစ္စ ပ္ဍဲကဵု ဘာမန်ကိုဝ်ရဳယျာဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံအလန်ဝေယျာဝစ္စ နွံဒၟံင် ၁၄ ဂကောံ။ ဂကောံ ၁၄ ဂကောံဝွံ ဒှ်ဂကောံတိုင်ခဳ ဘာမန်လေဝ် ဟီုစဂွံရ။
နိဿဲ
တၠဂုဏ်အစာ ဉာဏရံသဳ (နွံပိုန် ဘာမန်ကိုဝ်ရဳယျာ) လိက်ကၞပ်စၟတ်သမ္တီ သဘင်မ္ၚဵုစရိုဟ်ဍာ်ဘာ ရာမညနိကာယ ဘာမန်၊ ဍုင်ကိုဝ်ရဳယျာ။ (219-09-13)
သက်ကအ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်သက်ကအ်(Thetkaw၊ သက္ကော)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂကောံကွာန်ဝင်ရာဲ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၃၃။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ဝင်ရာဲဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၇၀၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၈၈၀ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၃၅၈၈ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
မန်ပရိယတ္တိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဒံင်ရာတ်
ဘာမန်ပရိယတ္တိ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒံင်ရာတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥက္ကံသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၈၊ ဝှ် ၂၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ပလိုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ဇြဲ
ဘာပလိုတ် ဒှ်ဘာ ဂကောံဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံ ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဇြဲ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
ရာမည၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လၟိုင်
တိုက်ပရိယတ္တိမန်ဘာမရာညဍုင်လၟိုင်ဘာရာမည ဝွံ နွံပ္ဍဲဍုင်လၟိုင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ဗဒါဲကျာ်စေတဳကေလာသ၊၊ ဘာရာမညဝွံ စဒက်ပ္တန်လဝ် နူသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၁၅ တေအ်တုဲ နွံပိုန်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်ကျာ်ဇၞော်ဝံသဒိပ္ပ ဇာတိကွာန်တံင်ပရင် ရ၊၊ နူတမ်တေအ်ရ စပံက်ကၠုင် လိက်ပရိယတ် ကေုာံ ကွတ်ဂၞန်သင်္ချာတုဲ ကောန်ကတ်လိက် နွံဒၟံင် မွဲမွဲသၞာံ အကြာ ၁၅၀ ကဵု ၂၀၀ ဇကုရ၊၊
ဘာရာမည၊ ဍုၚ်လၟိုၚ်
ပ္ဍဲဗုဒ္ဓသာသနာ ၂၄၉၇-သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၅-သၞာံ၊ ဂိတုကထိုန် ၅ မံက်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ အခိၚ်မၞုံကဵုမ္ၚဵု နူဂယးထပှ်နာဍဳ ဖျေံပၞက်သေဝ် သြိုင်ခၞံလဝ် ဘာရာမညနိကာယ ဝွံရ။
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တဝံသဒိပ္ပ မဟာထေရ်ဇာတိကွာန်တံၚ်ပရၚ် (ပရိယတ္တိဘာဇၞော်)ဂှ် က္ညပြာပ်ကၠုၚ် ဘာရာမညနိကာယဏအ်တုဲ ဒှ်ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန်ဂ္ဇအ်ဘာ ပထမအာဒိကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။
ဗွဲကြဴ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ကေုာံ ဒကာဂမၠိုၚ်နိမန်က္ညဖျဴနၚ် တၠဂုဏ်အ္စာဝိသုဒ္ဓတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၆၆ သၞာံ ၁၉၇၄ ဂှ်စပံက်တိုက်လိက်၊ဖျေံဗ္တောန်လိက်ပရိယတ်ရ။
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၄၉ သၞာံ၊ ဂိတုပုဟ် ၈-မံက်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တဝံသဒိပ္ပမဟာထေရ် စုတိစဴအာသွတ်တုဲ ဘဒ္ဒန္တဝိသုဒ္ဓမဟာထေရ် ဒှ်ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန်ဂ္ဇအ်ဘာရ။ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ အလဵုဇကု ကျာ်ဇၞော်အ္စာ အာဂတပၠတရဴတုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ အ္စာလိက်ပန်ဇကု ဖျေံပတိုန်ဒၟံၚ်လိက် ပရိယတ် ကုကောန်ကွးဂမၠိုၚ် ဗၞတ်ကၠံဇကုပြၚ်ၚ် မတိုန်ဒၟံၚ်တန်ဓမ္မာစရိယ၊ တန်ဇၞော် တန်ဒေါဝ် တန်ဍောတ် တန်မူလ လၟေၚ်သၞာံဟွံဂွံသ္ကုတ်ခြာရ။
ဂစေပ်၊ တၞံ
ဗမံက်ထ္ၜး
ဂစေပ်ဂှ် ဒှ်တၞံမၞုံကဵုအယုက် မွဲသၞာံ ဟွံသေင်မ္ဂး သၞာံဗွဲမလအ်လေဝ်ဒှ်ရ၊၊ ဍေဟ်တိုန်သၠုင်အကြာ ၂ - ၂.၅ မဳတာ (၇-၅ ပေ)၊၊ တၞးဍေဟ်ဂှ် နွံကဵုပိ စဵုကဵု မသုန် ဂွါက် ဇမၠိင် နွံ ၈-၁၅ သဳတဳမဳတာ (၃-၆ ၝောအ်တဲ) မတိုန်နူကဵု ၝောအ်တၞံ/ၝောအ်ကၞာင်ဍေဟ်ရ၊၊
ကဴဍေဟ်ဂှ် နကဵုလၞင်ဗွိုက် နွံ အကြာ ၈-၁၀ သဳတဳမဳတာ (၃-၄ ၝောအ်တဲ)ရ၊၊ အသာ်ကၟု မနှဴကဵု ဍာ်မိတ်၊ မၞုံကဵုအသာ်ဗကေတ်ဍာဲဍာဲ ပ္ဍဲခဍန်ကြုတ်ဍေဟ်ရ၊၊ ကထိုက်ဍောင်ဍေဟ်ဂှ် နွံကဵုဖျုန် မတီုတုဲ ဖျုန်ဂှ် ဒှ်အသာ်ဗကေတ်ဍာဲဍာဲ၊ ကာလဒှ်သတ်မ္ဂး ဖျုန်ကထိုက်ဂှ် ဂြောပ်လဝ် သတ်ဍေဟ်ရ၊၊ ကာလသတ်ဍေဟ်ဂွံဍုဟ်ဂှ် ဒးကေတ်အခိင် ပွိုင် ၆ ဂိတု၊၊
လွပ်
တၞံဂစေံဂှ် ပ္ဍဲဒေသမန်ဂှ် တဵုနဒဒှ် သၞေဝ်သွ၊၊ ဂကူမန် ညးမဒှ်ဂၞပ် ရှ်ဖျး ရိင် ပ္ဍုင်တအ်ဂှ် ဂစေပ်ဝွံ ကိတ်ညဳ ကုကအ်ဂကူမန်တုဲ သၞာဂစေပ်ကဵုကၠိက်၊ သၞာဂစေပ်ကဵုၚုဲ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် သွသောတ်ဂစေပ်ဂှ်လေဝ် ယၟုမြဟ် မၞိဟ်ဒးစိုတ်ဂၠိုင်မွဲကီုရ၊၊
ဍုင်တၞဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ညးတဵုဂစေပ် သွက်ဂွံဂွံသၞော်ဍေဟ် ဂွံကၠောန်ဇုက်ရ၊၊ ဇုက်ဂစေပ်ဟီုဂှ် ဍိုန်ဍောတ်တုဲ ခိုင်ကွေဟ်ရောင်ဂှ် ညးစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ တၞံဂစေပ်ကြံင်င်ဂှ် သံက်ကေတ် သၞောက်ဍေဟ်တုဲ သၞောက်လတူကျာဂှ်ပတိတ်ထောအ်တုဲ စဲဗကှ်၊ စဲဗကှ်တုဲ ညးၜန်ပဇုက်ရ၊၊
ဗီုမတဵုလွဳ
နဲမတဵုဝွံ ဒုင်သဇိုင် ကုတိဍာ်ဍုင်မန်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ဒၞာဲဇကုမိက်ဂွံတဵုဂှ် ပလေဝ်လဝ်ခိုဟ်ဟ်တုဲ ကြာတ်စုတ် ဂစေပ် ဗီုဏအ်ဂှ် မၞိဟ်တအ်တဵုစဂၠိုင်ရ၊၊ မိက်ဂွံတဵု နကဵုသၞောတ်စှ်ေစှ်ေမ္ဂး ပလောမ်စွံလဝ် မွဲဒၞာဲတုဲ ကာလတၞံတိုန်ဂွံ အကြာ ၄ - ၅ ၝောအ်တဲရမ္ဂး အာဖျေဟ်ဒၞာဲမတဵု တိဝါဲခိုဟ်ဟ် မွဲတၞံကဵုမွဲတၞံ ခြာ ၜိုတ် ၃ ပေရ၊၊ ယဝ်ရ ဇကုမိက်ဂွံတဵု ကေတ်ဇုက်မ္ဂး တဵုကဵုကၠေတ်တုဲ တၞံဍေဟ်ပၠောဝ်ဂၠိင်တုဲ ကလိဂွံဇုက်ဂၠိင်င်မာန်ရ၊၊
တၞံဂစေပ်ဂှ် ပေင်မွဲဂိတုမ္ဂး ဂွံသၠုင်ၜိုတ် ၂ ပေမာန်ရ၊၊ ကာလဂှ်မ္ဂး တၞးဍေဟ်ဂှ် ဍုန်စဂွံရ၊၊ တၞံဂစေပ်မတဵု ပ္ဍဲၜိုတ်ဂိတုဨပြဳ အခိင်ဗြဲစစှ်ေတိမ္ဂး စိုပ်ၜိုတ် ဂိတုအံက်တဝ်ပါမ္ဂး ဍေဟ်ကဴရ၊၊ ယဝ်ရမိက်ဂွံစမမ္ဂး တၞံဍေဟ်ဂှ် ဒးစွံစဵုကဵုဂိတုသေတ်တေန်ပါလောန်ရ၊၊ ဂစေပ်မတဵု ပ္ဍဲအခိင်မုဟ်ကျာတအ်ဂှ် ဟိုတ်မဒးတ္ၚဲဂၠိုင်တုဲ သၠုင်ဟွံပေင် ၁၂ ၝောအ်တဲဏီ မလေပ်ကဴအာမာန်ရ၊၊
ကောန်ဍုင်ဗၟာ မစိုပ်အာ ဒေသတိဂံက်ဂံက် ဗီုကဵုယူရောပ်တအ်လေဝ် တဵုဒၟံင်တၞံဂစေပ်ကီုရ၊၊ အခိင်ကညင် ကလိဂွံဓါတ်ဂမ္တဴ ၜိုတ်ဂိတုဂျောန်ကြပ်အိုတ်ဂှ် မလေပ်ကြာတ်မတုဲ တၞဟ်နဂွံ ဂွံစဵုဒၞာ ဓါတ်ဂံက်တုဲ ဒးအုပ်လဝ် နကဵုယာတ်ပလာသတေတ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ဟိုတ်နူအခိင်သဝ်တ္ၚဲ/ဗတံ ဂံက်လောန်တုဲ တဵုအတိုင်ဏအ်ဟွံဂွံ တဵုအပ္ဍဲသ္ၚိဒ္ၚောဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး မဂြောပ်လဝ် နကဵု ပလာသတေတ်ကေဝ်ကေဝ် ဟေင်ဂွံစမာန်ရ၊၊
ဇၞူဟံသာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါခရူ
ဘာဇၞူဟံသာ (ဟင်္သာရိပ်သာမွန်ကျောင်း/ရာမညအနွယ်ပရဟိတကျောင်း) ဝွံ ဒှ်ဘာဌာန်ပ္တန်သာသနာ လွဳပရာ ကဵုပညာကောန်င္ၚာ် နွံပ္ဍဲ ဂၠံင်ကျာ်ခမဳ-ပလိုတ်ပါင်ဂၠံင်ဍုင်ဝါခရူတြေံ ၁ ဂၠံင်၊ ကွာန်ဝါခရူ၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု ရ။ ဘာဝွံ ဒှ်ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ။ တၠဂုဏ်အစာကေလာသ ဇာတိကဠာန်တံင်ပိုအ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် စပ္တန်လဝ် နူကဵု ဂိတုဂျောန် ၂၀၂၀ တေအ်ရ။ ဘာဇၞူဟံသာဝွံ ဒှ်ဘာ သွက်ဂွံလွဳလွတ်မင်မဲ ကောန်င္ၚာ် မိမကေတ်တာလျိုင် ဟွံမာန် ကေုာံ ကောန်င္ၚာ်မိမ ဟွံမဲတအ်ရ။
ပတန်ဗဒှ်
ဘာဇၞူဟံသာဝွံ တၠဂုဏ်အစာကေလာသ အာဂတပၠတရဴတုဲ သြိုင်ခၞံပတန်လဝ်ရ။ ဘာဇၞူဟံသာ စကၠောန် ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက် နကဵုသဘင် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၂၅၊ ၂၀၂၀ ဂှ်တုဲ နကဵု ဒြဟတ်သြန် ဒြဟတ်ကာယ ကောန်ဂကူမန် ညးဒေသတအ်ဂှ် ဆက်သြိုင်ခၞံကၠုင်ဒၟံင်ရ။
နဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၁၊ ၂၀၂၀ (၁၃၈၂ ကထိုန် ၇ မမံက်) တ္ၚဲသ္ၚိသဝ်ဂှ် ဂကောံဒါယကာဝေယျာဝစ္စ ကေုာံ ဒါယကာအဟောဂမၠိုင် ကဵုဒါန် ကျာ်ပဋိမာရုပ် တၟအ်ထၜိုဟ်ဍာ်မွဲဇကု။ တုဲ ကထိုန် ၉ မမံက်ဂှ် သင်တအ် ပ္တိုန်အယောင်အလာအနေကဇာရ။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကေလာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၂၊ ဝှ် ၁၂။
ဇၞော်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကလုဲ
ဘာဇၞော် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကလုဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၇၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တအင်္ကုရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
တၟအ်ကၞေင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒံင်ဥ
ဘာတၟအ်ကၞေင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒံင်ဥ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောသိယ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၁၊ ဝှ် ၅၂။
ပြကိုဟ်တဒ္ဓိတ် (၆၂) သုတ်၊သုတ်စဥ်
၁။ ဝါဏာ ပစ္စေ
ပ္ဍဲအရထ အပစ္စ ဖျေံကဵုဏပစ္စယ် ဗွဲလ္ၚဵု။
(ဝါသဒ္ဒါဝွံ - မၞုံအရထဝိကပ်။ (မွဲနယ်တုန်၊ မၞုံအရထ သမုစ္စယရောၚ်။)
၂။ ဏာယန ဏာန ဝစ္ဆာဒိတော
ပ္ဍဲအရာထ အပစ္စ နူမတမ် ဝစ္ဆသဒ္ဒါ ဖျေံကဵုဏာယနပစ္စယ် ဏာနပစ္စယ် ဗွဲလ္ၚဵု။
ပယိုက်တုန် - မပတမ် ဝစ္ဆာယနော၊ ဝစ္ဆာနော။
၃။ ဏေယျော ကတ္တိကာဒဳဟိ
ပ္ဍဲအရထအပစ္စ နူမပတမ်ကတ္တိကာသဒ္ဒါ မတွံဣထ္ထဳလိၚ် ဖျေံကဵုဏေယျပစ္စ ဗွဲလ္ၚဵု။
ပယိုက်တုန် - မပတမ် ကတ္တိကေယျော။
နယောဂဝိဘာဂသဒ္ဒါမ္ဂး - ဏေယျော
ပ္ဍဲမပတမ် အရထအရဟကီုလေဝ် ဖျေံကဵုဏေယျပစ္စယ် ပ္ဍဲမတမ် အရထအရဟကီုလေဝ် ဖျေံကဵုဏေယျပစ္စယ် ဗွဲလ္ၚဵု။
ပယိုက်တုန် မပတမ် - ဒက္ခိဏေယျော။
၄။ အတော ဏိ ဝါ
ပ္ဍဲအရထအပစ္စ နူသဒ္ဒါမၞုံလအိတ်ဍေံ အကာရန် ဖျေံကဵုဏိပစ္စယ် ဗွဲလ္ၚဵု။
ပယိုက်တုန် - မပတမ် ဒက္ခိ။
နဝါသဒ္ဒါ
ပယိုက်တုန် မပတမ် - သကျပုတ္တိကော၊ အာဒိစ္စော ရူ။
ဗၟံက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ဇြဲ
ဘာဗၟံက် မဒှ်ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်ကအ်ဇြဲ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်ရ။
ဝင်တိုက်လိက် ဘာဗၟံက်
ပ္ဍဲဗုဒ္ဓသာသနာ ၂၅၃၁ သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၄၉ ဂိတုဇှ်ေပေင် က္ညဒုင်ဖျဴနင်တၠဂုဏ်အ္စာဇဋိလ ညးမဒှ်အ္စာလိက်ဒယှ် နူတိုက်လိက် ပရိယတ္တိဘာကျာ်၊ ကွာန်ဓမ္မသရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၅၀ သၞာံဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာ ဇဋိလ စပံက်တိုက်လိက်ပရိယတ် ပ္ဍဲဘာဗၟံက်၊ ကွာန်ကအ်ဇြဲတုဲ စဵုစိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၅၇ သၞာံ လုကဴဒ္စာံသၞာံ ညးမွဲဓဝ်ဟေင် ဖျေဟ်ကၠုင်လဝ် လိက်ပရိယတ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၅၈ သၞာံဂှ် ဟိုတ်နူဒးသြိုင်ခၞံ ဘာဇၞော်၊ ဘာသင်သ္ဂောအ်ပဒတဴ ဟိုတ်နူပစ္စယ်ပန် ဍိုန်လျ၊ ဟိုတ်နူဒြဟတ်ကာယဟွံထတ်တုဲ မ္ဒးဒေါအ်ဇူကၠေအ် ကလောန်မဖျေဟ်လိက်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ သၞာံဂှ် ကောန်ကွးၜါဇကု တၠဂုဏ်အ္စာ သုနန္ဒ (ဓမ္မာစရိယ၊ M.A. Sri Lanka) တၠဂုဏ်အ္စာ ဣဿရ (ဓမ္မာစရိယ၊ M.A. Sri Lanka) မကတ်လ္ၚတ်ဒၟံင် ဘာသန္တရ ပ္ဍဲတကအ်လၚ်္ကာတေအ် က္ညစဴကၠုင်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဇဋိလထေရ် မွဲဟာန်ကေုာံ တၠဂုဏ်အ္စာ ဝိဓူရ အာဂတပၠတရဴတုဲ ကလေင်ပံက်ပ္တန် တိုက်လိက်ကံဇြဲ ပရိယတ္တိ ဘာဗၟံက်မွဲဝါပၠန်ရ။ တၠဂုဏ်အ္စာ ၜါဇကုဂှ် ဖျေံဒၟံင်လိက်ပရိယတ် ပကတ်ကဵုကောန်ကွး ဒဵုလၟုဟ်ရ။
ကျာ်ဇၞော် မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်အစာ သုနန္ဒ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
ပြကိုဟ်ဂၞန်ကေုာံ ကမၠောန်သွံရာန်
(က) နိဒါန်
ပဉ္စဂုန္နံ-အဟံဝန္ဒာမိ၊ အဲလ္ၚောတ်တုဲအဴ သွက်သောတုဇန် ကောန်ဂကူမန်၊ ဂွံစေန်ဆက်အဵု- ဒဵုကောန်စဴစေက်- ဂွံဒှ်ဒတုဲကွိုန်- ပိုန်ဒြပ်သန်ထဝ်-အဲလဝ်မေတ္တာ သက္ကရာဇ်တၞံ လ္ၚီပိကၠန်ပၠန် ပန်စှော်မသုန် ဂိတုဝှ်ပြဲ မွဲမံက်ဂှ်ကၠာ-ချူအာစိုပ်ဒတုဲ အဲခမဳချာဲ နာဲပုပ္ဖပၠန် ဃောတန်တဴဆက် ကွာန်သက်ဂးမှာ ဘာဝိဟာတြေံ ချူဂၞန်ကၠာ သၚ်္ချာတၟော် ကော်ဂးသွံရာန် ပ္ဍဲဂလာန်လောကဳ သ္ၚေဝ်ဂၠာဲပိုန်ဒြပ် ပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ်ဇဳ ညံၚ်ဍာ်ၜဳလှာ ပိုန်ဇၞော်ဒြပ်လှဲ စဖဲညာဏ်ဂၠိုၚ် ကျိုၚ်ကျဝ်ရောအိုတ် ဟိုတ်နူစဳကၠး ဂွံဒြပ်တုဲဟေၚ် ပြောၚ်စေတနာ သဒ္ဓါဇြုၚ်ဂွုပစ္စုပ္ပန်ကၠာ ဒါနသဳလ ဘာဝနာၜါ ကဵုဂွံတန်ပၠန် ပ္ဍဲခန္ဓညိ သံသာဇွောံမ ဒါနဇိုန်ကဵု သီလရုပ်ဂေါဝ် ကျောဝ်ဗဵုရောဖဲ ဘာဝနာညာဏ် ဇျာန်သီုပညာ ဗွဲအနာဂတ် စၟတ်ဨကန္တာ ဂွံဒုၚ်စသိုၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဘဝ ကဵုဂွံတီပြဲ ပ္ဍဲကဵုခန္ဓ နွံဂုန်ဂၠိုၚ်သာ် ကျာ်တြဲတွံလဝ် သမ္တီလဝ်သ္တိုန် အိုတ်ဇန်တြုံဗြဴ ဂွံပိုန်တုဲဆက် သွက်အနာဂတ် မှတ်လွဳပရာ ဂွံတိုန်ဇူသွိၚ် တာဝတိံသာ သၞိၚ်ပြာသာဒ်သွဝ် အံသဝ်ပြာထာ နညာဏ်ပညာ ချပ်ဗ္စာညိ တီဟိုတ်ဖိုလ်ရောၚ် ဟွံဍောၚ်စိုတ်ကၠာ နဓဝ်မေတ္တာ ဖတိုက်ဖ္အောဝ်ဏာရောၚ်မိဂ္ဂး။
နာမဘိက္ခု-ပုပ္ဖရမ္မ။
မာတိကာ
၁။ အခန်ညးကတ်ဗ္တောန်ကတ်လ္ၚတ်
၂။ သွက်ညးကတ်ဗ္တောန်ဒးလ္ၚတ်
၃။ ခန်ညးကတ်ဗ္တောန်သ္ဒးလ္ၚတ်စၟတ်သမ္တီ
၅။ လက်သန်ဂၞန်မသုန် ဂကူဂပ်ဝ်စၟတ်သမ္တီ
၆။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲပံၚ်
၇။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲနုက်
၈။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲပၟဝ်
၉။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲစ
၁၀။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲပံၚ် ဒကေဝ်ကဵုခတှေ်
၁၁။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲနုက် ဒကေဝ်ကဵုခတှေ်
၁၂။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲပၟဝ် ဒကေဝ်ကဵုခတှေ်
၁၃။ စၞောန်ထ္ၜးကဵုနဲစ ဒကေဝ်ကဵုခတှေ်
၁၄။ နဲတော်သြောံပန်ရဲ သီုလၚ်္ကာတော်သြောံ
၁၆။ နဲတော်ဆက်ဒကုတ်တံဗၞိက်ရောၚ်
၁၇။ နာဲတော်ဆက်ဒကုတ်သန်အနှေန်
၁၈။ နဲတော်ဆက်ဒကုတ်ဗၞိက်ကေတ်
၁၉။ နဲတော်ဆက်ဒကုတ်-တံဗၞိက်ကဵုသန်အနှေန်
၂၀။ နဲတော်ဆက်ဒကုတ် တံဗၞိက်ကဵုဗၞိက်ကေတ်
၂၁။ နဲတော်ဆက်ဒကုတ် ကံဗၞိက်ကဵု ဗၞိက်ကေတ် သီုသန်အနှေန်
၂၂။ နဲဆက်ဒကုတ် ပပ္တံနူ နစဵုကဵုစိုပ်ဗ္ဍရောၚ်
၂၃။ နာဲတော်သြောံဆက်ဒကုတ်ရောၚ်
၂၄။ နဲတော်ရာန်ကြိုၚ်သြောံတုဲကေတ်ပရဲ
၂၅။ လၚ်္ကာနဲတော်ဗုတ်သ္ၚုရောၚ်
(၂၆-၁၀၈)
ကအ်ဇၞော်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်ကအ်ဇၞော်(Kawtdutkone၊ ကော့ဒွတ်ကုံး)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂကောံကွာန်အင်ခေဝ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၅၂။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အင်ခေဝ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၀၅၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၉၃၆ တၠရ။
ဘာတန်မူလ ကောန်ဂကူမန် ကွာန်ခရိုင်စိင်
ကမၠောန်မသြိုင်ခၞံဘာတၟိ
ဘာဆုမတြေံသရိုဟ်ဒၟံင်တုဲ သွက်ဂွံသြိုင်ဘာတၟိဂှ် နူကဵု တရဴအအာ ဘိုင်ထံက်ပင်ကဵုလဝ် မသြန် မသုန်စှ်ောကိုဋ်ဒကေဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ်တုဲ ကောန်ကွာန်တအ် စသြိုင်ဘာဂှ်ရ။ ဗွဲကြဴ သြန်အိုတ်တုဲ ဒးဒေါအ်ဇူလဝ်ရ။ စိုပ်သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဇာန်နဝါရဳ ၂၄ ဂှ် နကဵု တၠဂုဏ်အစာအဇ္ဇ တရဴအအာ အာကဵုဒါန် လိက်ပလးတုဲ ဂွံဆဵုကေတ် ကမၠောန်မသြိုင်ဘာတၟိဂှ် ဒးဒေါအ်ဇူလဝ်ဂှ်တုဲ စိုတ်ဟွံမိပ်၊ စဴနူဂှ် ဗိုင်ဆဝ်မ္ၚုဟ် ခမဳသင် ကေုာံ ညးတၠစေတနာတအ်ရ။ ဂတဂှ် ၜိုတ်ၜါဂိတုကပါ် ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၁၈ ဂှ် တၠဂုဏ်အစာအဇ္ဇ၊ တၠဂုဏ်အစာဂရု (ဍုင်လ္ဂုင်)၊ တၠဂုဏ်အစာခေမာသာ (ရာမရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်) မွဲဟာန် ကေုာံ သင်ဒေသဍာ်ဗု၊ ညးတာလျိုင်ဘာ ဌာနပရေင်ပညာ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ညးတာလျိုင်ကွာန်မိမကွးဘာကီု သီုကဵု သၟတ်ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗုတအ် ပံင်ကောံတုဲ ဖျေဟ်အစဳအဇန်ကမၠောန် ညံင်ဂွံသြိုင်ဒတုဲဘာဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုအစဳအဇန်ကမၠောန်ဂှ် နကဵု ကျာ်ဇၞော်အစာ ကုသလ (ဍာ်ဂမ္တူ) ကဵု ကျာ်ဇၞော် ဘာဝါဇၞော် ကေတ်တာလျိုင်တုဲ ညံင်ဂွံ ပကောံ ဗတဳ၊ တၟအ်၊ တိဗဳလာတ်။ တၠဂုဏ်အစာဂရု၊ တၠဂုဏ်အစာ ပုပ္ဖ ကေုာံ အစာပရန် နာဲဆာန်ရတ် ကေတ်တာလျိုင်တုဲ အပ်ပြာပ် ကမၠောန်သြိုင်ခၞံ ကုအစာပရန် ကွာန်ကအ်ကြေင်မွဲ။ သွက်အစာပရန်တအ် ဂွံစသိုင်ဂှ် နကဵု ဥက္ကဋ္ဌကွာန်ကေတ်တာလျိုင်။ မိမကွးဘာတအ်ဂှ် ဘိုင်ထံက်ပင်ကဵု လပါ်စသုင်နာနာ။ သၟတ်ဒေသဍာ်ဗုတအ် ညံင်ဂွံဘိုင်ကၠောန်ကဵု ဒြဟတ်ကမၠောန်။ ကိစ္စရပ်စရင်သြန်မဒါန်ဂှ် နာဲဗညာစိင် ကဵု နာဲမန်ညာဏ် ကေတ်တာလျိုင်တုဲ နကဵု တရဴအအာဂှ် ဘိုင်ဆဝ်မ္ၚုဟ် ညးတၠဒါန်တအ်တုဲ ညံင်ဂွံဗစိုပ်ကဵု မဒါန် နူညးတၠဒါန်နာနာတအ်ရ။ သြန်မဒါန် မကလိဂွံ ဒၞာဲဂၠိိုင်င်ဂှ် နူကဵု ဂကောံပုညကာရဳ နူဍုင်ဂျပါန်ဂှ် ၂,၃၀၀,၀၀၀ ဒကေဝ်။ နူကဵု သၟတ်ကွးဘာမန် ဍုင်အကြန် (USA) ဂှ် ဘိုင်ထံက်ပင်ကဵု ၁,၈၆၉,၀၀၀ ဒကေဝ်။ ဂကောံသၟတ် ကေုာံ ကောန်ကွာန်ခရိုင်စိင် မနွံဍုင်သေံတအ် ပံင်ကောံတုဲ ကဵုဒါန် သြန်သေံ ၂၇,၁၂၀ (=၁,၄၂၈,၃၅၂ ဒကေဝ်) နူဂကောံထံက်ပင် တရဴအအာ ဍုင်သေံ ထံက််ပင်ကဵု ၃,၉၀၀,၀၀၀ ဒကေဝ်။ တၠဂုန်အစာအဇ္ဇ တွဟ်ဓရ် အကြာကောန်ဂကူမန် ညးမအာကၠောန်ကမၠောန် ဍုင်သေံ ၜါဒၞာဲ ဌာနပေါင်ၜန်-ဆောမ်ဘန် ကလိဂွံ ဝတ္ထုဒါန်ပူဇဴဓရ် သြန်ၜါတ်သေံ ၅၄,၅၆၀ (=၂,၈၉၄,၅၀၆ ဒကေဝ်)၊ ဌာနဘာဏာခေါ-ဇြုရာတ် ကလိဂွံ ဝတ္ထုဒါန်ပူဇဴဓရ် သြန်သေံ ၂၃,၇၈၀ ၜါတ် (= ၁၂၆၁၈၅၆ ဒကေဝ်)ဂှ် နကဵု တၠဂုန် ထံက်ပင်ကဵု သွက်ဂွံသြိုင်ဘာဝွံဖအိုတ်ရ။ နူကဵု ပူဂိုလ်ဂကူမန်တအ်လေဝ် ဗိုင်ထံက်ပင် ကဵုဒါန်အိုတ်ကီုရ။
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မဟေဲ
ဘာတိုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်နှေဟ်မုက်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၈၊ ဝှ် ၃၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ကေသရဟံသာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဘာ
ဘာကေသရဟံသာ မဒှ်ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ မလုပ်လၟိဟ်ဂကောံဂိုဏ် ဘာသီ ဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်ဘာ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ မဟာထေရ်။ (ၜံင် ၁၃၆၆ ဘတ် ၉ စွေက်)
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ညးပတဝ်ဂၠံၚ်၊Facilitator
'''ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ဟီုဂှ် မုရော ... '''
ညးပတဝ်ဂၠံၚ် Facilitator ဝှေတ်သဳလဳဒေဒါ)ဟီုဂှ် ညးကေတ်တာလျိုၚ်၊ အလုံမွဲဂကောံ သွက်ဂွံဗ္တောန်ကတ်လ္ၚတ်မာန်ဂှ် ပၞောဝ်ကဵုညးဂမၠိုၚ် နကဵုဇကုမွဲ ဒှ်ညးဒက်ပတန်ကဵု ဓရ်ကၠိုဟ်ခၠၚ်ဂတးဂတန် ညးမပါလုပ်ဖအိုတ် ရေၚ်သ္ကံညးသ္ကအ်ရ။
ဒှ်ညးဖန်ဗဒှ်ကဵု ပွဳပွိုၚ်မၞုံကဵုပရေၚ်ပံက်သြိုဟ်၊ ညာတ်ကၠး ကေုာံ ပရေၚ်ဓရ်ပတှေ်တအ်တုဲ စဵုကဵုစိုပ်အာ အကာဲအရာဲမ္ဂး ပရေၚ်လညာတ်ဟွံတုပ် မၞုံပ္ဍဲပွဳပွိုၚ်တအ်ဂှ် ရှေ်သှေ်တုဲ အတိုၚ်ဓရ်ပတှေ်ဇကု ထၚ်၊ညာတ်လဝ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံပ္တိုန်ထ္ၜး ဗွဲမဂံၚ်သ္ကာမာန် ဒှ်ညးရီုဗၚ်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုမွဲရ။
ပ္ဍဲအပ္ဍဲလၟေၚ်ကမၠောန် ပွလ္ၚတ်ဂၠာဲဗ္တောန်ကေတ်မွဲ ဇၟာပ်ပ်မၞိဟ် အလဵုဇကုမပါလုပ်မံၚ်ကီု ပရေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ်ဗီုဏအ် ဂွံလုပ်ကၠုၚ်ဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်ကေတ်မာန်တုဲ ဇၟာပ်မၞိဟ်ဗွဲမဍာံစၟတ် ညံၚ်ဂွံပါလုပ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ညးဒုၚ်ကအ်ပါၚ်မွဲကီုရ။
မပ္တမ်လၟေၚ်ကမၠောန်တာလျိုၚ် "သဳဗ္ၜောဝ်သ္ၚိ house-keeping တအ် ညံၚ်ဂွံချိုတ်ပၠိုတ် ဒှ်ညးရေၚ်တၠုၚ်မွဲကီု မဒှ်ရ။
ညးပတဝ်ဂၠံၚ် ခိုဟ်မွဲဂှ် မုတၚ်ဂမၠိုၚ်ဂပ်ဝ်နွံပၟိက်ဒၟံၚ်ရော
အစောန်စရာဲ ဒုၚ်စသိုၚ် ဒဒက်ကဵုညးမွဲ မဒုၚ်သဇိုၚ်လ္တူဍာ်ဒကေဝ် ပုဂ္ဂလိက (ကေုာံ)
မၞုံကဵုစိုတ်အဓိဌာန် မိက်ဂွံရေၚ်တၠုၚ် လ္တူကမၠောန် နကဵုဇဴပေၚ်ၚ်တအ်ဂှ် ဒှ်ဍာ်ဒကေဝ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ် မွဲလစှေ်ကီုရ။ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် ပရေၚ်အသိဂမြၚ်ပညာ မဍိုက်ပေၚ် (ကေုာံ)
ပရေၚ်ဆဵုဂဗ လၟေၚ်ကမၠောန်တအ်လေဝ် ဒှ်တၚ်သာတုဲ မသၠုၚ်ကဵုဍာ်ဒကေဝ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ်ကီုရ။ တၚ်သၟဝ်ဏအ်ဂမၠိုၚ် ဒှ်တၚ်နွံပၟိက် သွက်ဂွံဒှ်ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ်တအ်ကီုရ။
(၁) အစောန်စရာဲ မလေပ်ကၠိုဟ်ခၠၚ်ချပ်ဗ္စာကဵု -- ဒုၚ်စသိုၚ်လ္တူတၚ်ဒုၚ်စသိုၚ်ပူဂဵုညးမွဲ
(Sensitivity to the feelings of individuals)
" ဗီုစိုတ်ညးတအ် ခက်ဆေအ် ဟွံစှ်ေဒၟံၚ်၊ ပရေၚ်ထိၚ်စိုတ်ထိခိုက် ကေုာံ ပရေၚ်ဒှ်ဒၟံၚ်ဒေါသတအ်ဂှ် ထမံက်ထ္ၜးဟီုပ္တိတ်ဟွံမွဲတုဲ နူပေဲါသဳကၠဳကီု၊ လဆောဝ် နူဗွိုၚ်ဂကောံကီု ဗွဲမဟိတ်ဇြ ဆုတ်ကလေၚ်စလေပ်ရ။ ညးဂမၠိုၚ် ဗီုလဵုဒုၚ်စသိုၚ်ဂှ် ကၠိုဟ်တီ ဒုၚ်စသိုၚ်မာန်၊ ကၠိုဟ်ခၠၚ်တီကေတ် ဗီုလဵုဂွံကလေၚ်ခၠေဝ်အာ လ္တူအကာဲအရာဲ မွဲမွဲတအ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်တၚ်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဍာ်ဒကေဝ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ်တအ်ကီုရ။
(၂) အစောန်စရာဲ မလေပ်ကၠိုဟ်ခၠုၚ် ချပ်ဗ္စာကဵု ဒုၚ်စသိုၚ်လ္တူ တၚ်ဒုၚ်စသိုၚ် ဂကောံဗွဝ်
မူရဴပ္ဍဲကိစ္စလဵုမွဲဟွံဟီု ကိစ္စပရေၚ်ဂကောံဟီုဂှ် ပဵုသာတုဲ ကိစ္စဇၞော်အဝဲလစှေ် မွဲသ္ကုတ်မွဲသ္ကဲတအ်ဂှ်ဏီ။
ကၠောံဆက်အာ အလုံမွဲဂကောံမာန်ရ။
ပွမခါတ်အကာဲဂၠာဲသ္ၚဳ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲမဒှ်က္တဵုဒှ်မံၚ် အပ္ဍဲဂကောံတအ်လေပ် ကေုာံ ပွမကလၚ်သှ်ခၠေဝ်လေပ်တအ်ဂှ် လေဝ်အပ္ဍဲကုညးမတဝ်ဂၠံၚ်စောန်မွဲ ဟွံမွဲဟွံတုဲ ဒှ်မံၚ်တၚ်နွံပၟိက်မွဲကီုရ။
(၃) ပွမၞုံကဵုအစောန် ဍာ်ဒကေဝ်ကလၚ်မာန်
(Ability to listen)
ဂၠံၚ်နဲ ဂွံတီကေတ် ပရေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ် အပ္ဍဲအလုံဂကောံ ကေုာံ ပရေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ် ကုပူဂိုလ်မွဲမွဲတအ်မာန်ဂှ် ပွမကလၚ်ပစူလဝ်အာရီုလေဝ် မွဲဟေၚ်မဒှ်ရ။
အဓိပ္ပါယ်ညးတအ်မိက်ဂွံပ္တီဂှ်လေဝ် ဒးဓမံက်ကေတ်မာန်ရ။
ဟိုတ်နူဂှ်တုဲ ၜတ်ကၞာတ်ကေတ်ကဵု အလုံညးသီုမွဲဂကောံဂှ်တှေ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ဂှ် ဒဒှ်ညးဟီုအရေဝ် အောန်အိုတ် မွဲဟေၚ်ရ။ ကာလလဆေဝ် ပရေၚ်လညာတ်ဇွိတ်သပေါတ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲဂှ် ဒှ်မံၚ်ပွကလေၚ်ဟီုကေတ် တၚ်နၚ်ဂလာန်ညးတၞဟ်ဟီုလဝ်တုဲ ပွမပံၚ်ပကောံ သရုပ်မံၚ် တၚ်ဇမၠေံတအ်ဂှ်ရ။
(၄) နဲတၠုၚ် (Tact)
ဒလေပ်ဟီုကၠောန် သ္ပစလေပ်ရ။
အပ္ဍဲဟီုဗီုဂှ် ဂှ် သွက်ဂွံသ္ပကေတ် ဗွဲမဍိန်ဍောတ် မၞုံဂရုစေအ်ဗိုတ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ဒၟံၚ်ရ။ ဗွဲတၟေၚ် အဃောသဳကၠဳဒၟံၚ် ဆက်စပ်ကဵု ဘာသာအခေါၚ်အရာမၞိဟ်တုဲ ပရေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ် (ညးမပါလုပ်တအ်) ဗွဲသ္ကာတ်မြဟ် ကေုာံ ပွမက္တဵုဗဒှ်ကဵုကလေၚ်ကူချပ်ဝွံ မဒးကေၚ်ဒုၚ်စလဝ်သိုၚ် ပရောဗဒှ် ပရေံပရေံပရေန်ပရေန်တအ်ဂှ် က္တဵုဗဒှ်ကဵုလေပ်မံၚ်။
အနေကဵုညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲ ဒးဆဵုဂဗ တဝ်စၞေဟ်ကၠုၚ်ကဵု အကာဲအရာဲ စိုတ်ချဳဂွိၚ်ကၠုၚ်တအ်မ္ဂး လဆောဝ် ဗီုနွံပၟိက်ကဵု ဒတူဒလာၚ်လ္တူကမၠောန်ဇကုဗိုန်ဗိုန်ဂှ်ကီု လဆောဝ် ဒးသ္ပရှေ်သှေ်လ္တူ ညးမဆက်စပ်တအ်ဂှ်လေဝ် နဲမဂွံရေၚ်တၠုၚ်ကေတ်မာန်ဂှ် နွံပၟိက်ကွေံကွေံကီုရ။
(၅) ပရေၚ်ကၠိုဟ်တီကေတ် လ္တူအခိၚ်
A sense of timing
ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲ ဆက်စပ်ကဵုအခိၚ်တုဲ ထေက်ကဵုဒးလွဳလဝ် "အာရီုဆဋ္ဌမ" ထေက်ရ။
မူရဴအခိၚ်လဵုမွဲ ထပိုတ်ပတုဲထောံ ပရေၚ်သဳကၠဳ၊
မူရဴအခိၚ်လဵုမွဲ ပြံၚ်လှာဲထောံ က္ဍိုပ်လိက်
ညးမလေပ်ဟီုအရေဝ်ဂၠိၚ်ၚ်ဂှ် မူရဴအခိၚ်လဵုမွဲ ဒးသ္ကုတ်အရေဝ်
မူရဴအခိၚ်မွဲ ပရေၚ်သဳကၠဳတအ်ဂှ် အခိၚ်စၟတ်လဝ် မကဵုတုဲ ကေုာံ မကဵုဆက်သဳကၠဳ
မူရဴအခိၚ်မွဲ ပရေၚ်သ္ၚိတ်ဇြတအ်ဂှ် ထေက်ကဵုဒးတံၚ်လဝ် အခိၚ်ဗွဲမလအ်လ
မပ္တံဆက်စပ်ကဵု ပရေၚ်ကောပ်ကာဲအခိၚ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဂပ်ဝ်ထေက်ကဵုဒးကၠိုဟ်လဝ်ကီုရ။
(၆) ပွမၞုံကဵုပြံၚ်လှာဲလောဲ
Flexibility
ညးမတဝ်ဂၠံၚ်မွဲဂှ် ဗီုဒှ်ညံၚ်ရဴညးကၠောန်ရေၚ်တၠုၚ် အစဳအဇန်မွဲကီု၊ အစီအဇန်တအ်ဂှ်လေဝ် နွံပၟိက်ကၠုၚ်မ္ဂး ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵု အကာဲအရာမပြံၚ်လှာဲတအ်ဂှ် ဒဒှ်ညးနွံပၟိက်ကဵုပြံၚ်လှာဲမွဲကီုရ။
ကာလဆောဝ် ညးမပါလုပ်သဳကၠဳတအ်ဂှ် ဆက်စပ်ကဵုပရောပရာ ညးတအ်သဳကၠဳမံၚ်တအ်ဂှ်တုဲ ဗီုလဵုဂွံဆက်သဳကၠဳအာဂတ စဵုကဵုတီကေတ်ဟွံမာန် အကာဲအရာဗီုတဏအ်ဗီုစိုပ်ကၠုၚ်ကီု၊ ပရောပရာမသဳကၠဳမံၚ်မွဲဂှ် လ္တူနူကဵုအခိၚ်မဆိၚ်ဆလဝ်ဂှ် သာတုဲဂပ်ဝ်နွံပၟိက်မံၚ် အကာဲအရာ ဗီုတဏအ်လေဝ် ဒးဆဵုဂဗလေပ်မံၚ်ရ။
ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲဂှ် လ္တူတၚ်နွံပၟိက်ဂကောံမသဳကၠဳတအ်နွံပၟိက်ဂှ် ညံၚ်ဂွံဇွိတ်သပေါတ်မာန် နွံပၟိက်မံၚ်တုဲ ဗီုလဵုဂွံကလေၚ်သှ်ခၠေဝ်လေဝ် ဒးကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်မာန်ရ။ ဇၟာပ်ပရောပရာက္ဍိုပ်လိက်တအ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်မံၚ်ဖအိုတ် ဒှ်ကီုရလေဝ် ကာလလဆောဝ် သွက်ဂွံဒှ်ကေတ် တၚ်သှ်မဍိုက်ပေၚ်မွဲတုဲ က္ဍိုပ်လိက်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် နွံပၟိက်ကၠုၚ်မ္ဂး သွက်ဂွံပလှ်ပတိတ်ဂှ်လေဝ် ဒးလေပ်ကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်ရ။
(၇) မၞုံကဵုဟာသညာဏ်
A sense of humor
နဒဒှ် ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ရေၚ်တၠုၚ် မၞိဟ်ပကတိမွဲဂှ် ကာလလဆေဝ် အခိၚ်မသ္ပမံၚ်အာရီု ဗွဲမပစူစံၚ်ဂှ်ဟေၚ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ် ပွမၞုံကဵု ညာဏ်ဟာသ၊ ပွမချူပကေဝ်ဍာ်ဒကေဝ်ဟရိုၚ် အလဵုဇကု ကေုာံ ပွမလှာဲဂတး ပရောဗဒှ်က္တဵုဟရိုၚ် ညးဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဖိုလ်လ္တူအကာဲအရာ ကေုာံ ညးမပါလုပ်သဳကၠဳတအ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။
(၈) ပွမဍိုက်ပေၚ်ကဵု ဗဟုသုတ ကေုာံ ပွမဖန်ဗဒှ်လေပ်
Resourcefulness and Creativity
ညးမပါလုပ် အပ္ဍဲဂကောံတအ်ဂှ် ပရေၚ်တၞဟ်ခြာပါ်တၞဟ် ရေၚ်သ္ကအ်နွံဟေၚ်ရ။ နကဵု ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ်မွဲ တန်တဴကဵု အကာဲအရာမပြံၚ်လှာဲ ကေုာံ အခေါၚ်အရာတအ်တုဲ ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳသၟဟ် ဗီုဒးမံၚ်လုပ်ကီု တၚ်ရန်တၟံ အလုံဗွဲလၟေၚ်ကမၠောန်ဂှ်လေဝ် ဒးထမံက်ရုပ်ရဴမာန်ရ။
ဥပမာ- ညးသကေက်သကာ ကေုာံ ညးမၞုံဆဵုဂဗဂၠိုၚ် အပ္ဍဲဂကောံညးမလ္ၚတ်ဗ္တောန်တအ်ဂှ် ဗီုဒးဂၠာဲပ္တိတ်မာန် ညးမပါလုပ်ဖအိုတ် အစောန်စရာဲညးကဵုညး ဂွံဓမံက်ပ္တိတ်မာန်ဂှ်လေဝ် ဒးရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်ထေက်မာန်ရ။
နကဵုညးပတဝ်ဂၠံၚ် ဒးဝေၚ်ပဲါ
"ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ် ညးက္ဍိုက်ပ်ဒုၚ်ကဵုလျိုၚ်မွဲ" ပရေၚ်ဗ္တောန်လ္ၚတ်မွဲဂှ် ဆက်ဆေၚ်မံၚ်ကဵု အလုံဂကောံရ။
"ညးပတဝ်ဂၠံၚ်" ဂှ် တာလျိုၚ်ဒးရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်ဗ္တောန်လ္ၚတ်မွဲပဵုသာတုဲ ညံၚ်ဂွံစိုပ်တရဴဟေၚ်ရ။ ပရောပရာမဗ္တောန်ဖအိုတ်ဂှ်လေဝ် ဇကုမွဲဓဝ် ထိၚ်ရပ်လဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်။ ပ္ဍဲအရာဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် က္ဍိုပ်လိက်မလ္ၚတ်ဗ္တောန်တအ်ဂှ် ဂလာန်လဟီုတၚ်နွံပၟိက် ညးမပါလုပ်ဗ္တောန်လ္ၚတ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဒးပါလုပ်ကီုရ။
"ဇကုမွဲဓဝ် ညးဗ္တောန်ဖျေံ" ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်။ ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲဂှ် အလဵုဇကုညးတေံလေဝ် တုပ်ကေုာံညးတၞဟ်ကီု ဒးဒှ်သ္ကအ်လ္ၚောဝ်လ္ၚတ် သ္ကံလ္ၚောဝ်ဗ္တောန်ကတ်မွဲကီုရ။ အပ္ဍဲအရာလ္ၚတ်ဂှ် နကဵုညးမပါလုပ်မွဲ ပရေၚ်ဆဵုဂဗပူဂိုလ်ဇကုဂှ် ဗွဲမတုပ်သၟဟ်ကဵုညးသ္အာၚ်ဒးပါ်ပရအ်ရ။
"ညးစောန်တၟေၚ်" မွဲလေဝ် ဟွံဒးဒှ်ရ။ ၜိုန်ဒှ်ညးပဠေဝ်ပဠေတ် ပြုပြောၚ်အကာဲအရာ ပရောပရာသဳကၠဳကီုလေဝ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲ လ္တူပရောပရာမွဲမွဲ ပဵုနူညးမပါလုပ် ပ္ဍဲသဳကၠဳဂှ် ကာလတီမှတီဏောၚ်။
"တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် ညးအလုံဒးပစူပစံၚ်အာရီု" ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်။ ညးပတဝ်ဂၠံၚ်ခိုဟ်မွဲ ညံၚ်ညးဂမၠိုၚ်ဂွံပါလုပ် အပ္ဍဲပေဲါသဳကၠဳ ဗီုမရေၚ်တၠုၚ်ကီု လ္တူနူညးဂမၠိုၚ် ဒးယှအ်ဟီုအရေဝ်ဟေၚ်ရ။
"ညးကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်" ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်။ ကာလဟီုသ္ဂး သဳကၠဳဂတးဂတန် ကေုာံ ညးသ္အာၚ် ညးပတဝ်ဂၠံၚ်မွဲဂှ် မူရဴအထေၚ်မွဲဂှ် ဒး ၊ မူရဴအထၚ်မွဲဂှ် ဗၠောတ်တုဲ သုၚ်စောဲဟွံဂွံ ဗီုသာ်ဏအ် ကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်ဟွံဂွံ။
ကအ်ပလိုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ပလိုင်
ဘာကအ်ပလိုင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်ကအ်ပလိုင် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ရ။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်အစာကေတုမာလာ
ညးပတဝ်ဂၠံၚ်၊Facilitator
နကဵုညးပတဝ်ဂၠံၚ် ဒးဝေၚ်ပဲါ
"ညးဒုၚ်စကာ" ဒှ်ဟွံဂွံ။ ညးရေၚ်တၠုၚ်မွဲဂှ် ပ္ဍဲအရာမစိစောန် ပရောပရာလ္ၚတ်သဳကၠဳဂှ် ဒှ်ညးရေၚ်တၠုၚ်ကဵု ပရေၚ်က္ဍိုက်ပ် စပ္တံကိုပ်ကၠာကီုလေဝ် ညး(ဟွံသေၚ်) ဍေံဂှ် အရာအရာအလုံအိုတ်သီု ဒှ်ညးဒုၚ်တာလျိုၚ်မွဲ ဟွံဂွံရ။ အပ္ဍဲပရေၚ်သဳကၠဳဂတးဂတန်ဂှ် ဗွဲမဍာံစၟတ် ညးမွဲဓဝ်ဂှ်ဟေၚ် ဒှ်ညးသဳကၠဳထၟိက်၊ တွံသ္အးဇ္ၚး (ဟွံသေၚ်) ဒှ်းညးကောပ်ကာဲ သောဲသောဲတုဲ ဒးရေၚ်တၠုၚ်မံၚ် ဗွဲမအခိၚ်ဍိုက်ပေၚ် ဒှ်ဟွံဂွံရ။
ကအ်ပလိုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ပလိုင်
ဝင်
ဇြပ်သဘင်ဓရ် ကေုာံ ဇြပ်စတုဒိသာဂှ် စဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၂ ဂိတုပသာ် ၁၂ စွေက်တုဲ လုကဴပွိုင် ၁၀ သၞာံသြိုင်ခၞံတုဲ အာစိုပ်ဒတုဲ ကၠောန်သဘင်စရိုဟ်ဍာ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁။
ညးပတဝ်ဂၠံၚ်၊Facilitator
နိဿဲ
လူ့အခွၚ့်အရေးလက်စွဲ၊ စတုတ္ထအကြိမ် (Human Rights Education Institute of Burma (HREIB) 2500 copies January 2010.
ကအ်ပလိုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်ပလိုင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
COVID-19 ခဝ်ရဝ်ဏာဝါယ်ရာသ်
မ္ၚဵုသီုညးဖ္အိုတ်ရအဴကောန်ဂကူမန်တံ၊ ပရောယဲ COVID-19 စၟယဲ(ခဝ်ရဝ်ဏာဝါယ်ရာသ်)ဏံဝွံ တ္ၚဲဏံလေဝ်စိုပ်အာက္ဆံၚ်ဂၠးတိမွဲယျတုဲ ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဍုၚ်လေဝ်ဖေက်ဂၟံက်လကိုတ်တဴအိုတ်ရ၊ အလုံဂၠးတိမၞိဟ်ဒးချိုတ်အာနကဵုယဲဏံဂှ်လေဝ်ဂၠိုၚ်ကဵုလၟိဟ်မၞိဟ်ရ၊ သွက်မၞိဟ်ကၠောံလုပ်ဒှ်အာယဲဏံဂှ်လေဝ်ဂၠိုၚ်ကဵုဂၞန်သၚ်္ချာတုဲ ဗီုညးကဵုညးစဵုဒၞာမၚ်မွဲအိုတ်ရ၊ ပရိုၚ်တ္ၚဲဏံလပါ်ဍုၚ်မန်ဗၟာပိုဲတေံယဲဏံဟွံအာစိုပ်ကၠောံဏီတုဲ ဇၟာပ်ပိုဲကောန်ဂကူမန်တံလေဝ်လ္ပသာသ္ပအ်အိုတ်ညိ၊ မၞိဟ်ဂွံဒှ်ယဲဏံဟွံမွယ်ဟီုဂှ် ဟိုတ်ဍေံနွံနာနာသာ်တုဲ ပိုဲတံသီုညးဖ္အိုတ်လေဝ်ထေက်ကဵုဒးချပ်မာန်ရ၊ ဟိုတ်နူကဵုကပေါတ်သွက်သ္ဂောံစၟတ်စၟယဲဝါယ်ရာယ်COVID-19ဏံဟွံမွယ်နွံအောန်လုပ်ဟွံစိုပ်ပ္ဍဲဘဝကောန်ဂကူမန်ပိုဲတံတုဲတှ်ေ ရုပ်ရဴယဲဏံလေဝ်ဂၠာဲဟွံဆဵုဟီုစသာ်ဂှ်ရ၊ ဗီုလဵုဒှ်ဒှ်ရ ယဝ်ရဟွံမွယ်တှ်ေဒှ်ဖဵုခိုဟ်သွက်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲတံရ။
စၟယဲခဝ်ရဝ်ဏာဝါယ်ရာသ်COVID-19ဏံဂှ် ဒှ်စၟအာကဵုဓါတ်တုဲကၠောံစညးမွဲကေုာံညးမွဲလောဲသွာကွေံကွေံရ၊ နကဵုကျာယီုလုပ်ယီုတိတ်လေဝ်ကၠောံစိုပ်ပ္ဍဲညးမွဲတံလောဲလောဲရ၊ ယဝ်ရဆက်ဆောံကၠောံခ္ဍလဝ်ကဵုညးဒှ်မံၚ်ယဲဏံဏောၚ်တှ်ေလေဝ် ပွမလုက်စုက်တက်ကျာဟီုဂးညးသ္ကံဂှ်ကီု၊ ပွစစၞမွဲစွံဂှ်ကီု ဒၞာဲညးယဲတံရပ်လဝ်အရာလဵုမွဲဒၞာဲတုဲ ယဝ်ပိုဲဏံအာထပ်ရပ်စုတ်ဒၞာဲဂှ်ပၠန်တှ်ေလေဝ် စၟယဲဏံကၠောံအာပ္ဍဲပိုဲဏံမာန်လောဲလောဲပၠန်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရဏောၚ်ဟီုတှ်ေ ဒှ်ယဲကၠောံစလောဲမွဲတုဲ ထေက်ကဵုပိုဲကောန်ဂကူမန်တံဒးစွံသတိဒးဖေက်ဂၟံက်အိုတ်တုဲ ဒးနွံကဵုနဲကဲစေဒၞာနာနာသာ်မာန်ရ၊ ဒၞာဲမၞိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် မပ္တံကဵုပေါဲသ္ဘၚ်ဒၞာဲမိပ်မိပ်မၞိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်တံဂှ်လေဝ်လ္ပတ္ၚအ်အာအိုတ်ညိ၊ ယဝ်ရမၞိဟ်နွံဂၠိုၚ်က္ဍၚ်ဏောၚ်တှ်ေ သွက်ပိုဲဂွံကၠောံအာယဲဏံဂှ်ဒှ်ဂၠိုၚ်တုဲ ထေက်ကဵုပိုဲတံဒးပါဲထောံကၠာအိုတ်ညိအဴ၊ ယဝ်ရဒးအာကိစ္စဗၟိက်ဏောၚ်တှ်ေလေဝ် ယာတ်ကၟာတ်ပါၚ်တံ ဂဥုဲကြာတ်တဲကှ်ကှ်လေဝ်ဒးစုတ်ဏာပ္ဍဲထိုက်ကၟာ်ပိုဲထေက်ရ၊ စၟယဲဏံဂှ် နွံပေၚ်ပြးမံၚ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဒၞာဲတုဲ ဒၞာဲမၞိဟ်နွံဂၠိုၚ်ဂှ်ဟေၚ်ရဒှ်စွံသတိဂၠိုၚ်ညိ၊ စၟယဲဏံဂှ်တှ်ေ အာယုက်ဍေံနွံၜိုတ်ဆ(၃)တ္ၚဲတုဲ စၟဏံဒးချိုတ်အာမာန်ရ၊ ယဝ်ဍေံနွံမံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲဂံက်ဂံက်ဟွံဒးလျးတ္ၚဲဏောၚ်မ္ဂးတှ်ေ နူကဵုပိတ္ၚဲစဵုကဵုစိုပ်(၇)တ္ၚဲလေဝ်အာယုက်ဍေံနွံရ၊ အကြာဏံဂှ်ဟေၚ်ရ ယဝ်ပိုဲကောန်ဂကူတံအာလုက်စုက်ဒးဏောၚ်တှ်ေ ပါကၠုၚ်ပ္ဍဲပိုဲတုဲ ဂွံကၠုၚ်ယဲ'''ခဝ်ရဝ်ဏာဝါယ်ရာသ်COVID-19ဏံမာန်လောဲလောဲရ။
ပြဟ်ပြဟ်ဏံဂှ်တှ်ေ ဂဥုဲသွက်ယဲဏံဂှ်လွဳဂွံဗၠးအးဂှ်ဟွံမွယ်ဏီတုဲ နွံဆဂဥုဲစဵုဒၞာမၚ်မွဲလွဳထိၚ်ဒဝ်အာနွံရ၊ ယဝ်ရဒှ်ပ္ဍဲဘဝကောန်ဂကူမန်ပိုဲဏောၚ်တှ်ေ အရာနာနာတံဂှ်ဒှ်ကၠုၚ်ပြသၞာမွဲတုဲ ဒးမၚ်ချိုတ်လေဝ်ဟွံစဂွံအိုတ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရတှ်ေ ကၠာဍေံဟွံဂွံကၠုၚ်လုပ်စိုပ်ပ္ဍဲပိုဲကောန်ဂကူတံဏီဂှ် ထေက်ကဵုပိုဲဒးနွံနဲကဲစဵုဒၞာဂှ်တှ်ေ ပေဲါသဘၚ်တံဂှ် ဒိုအ်ဇူထောံမွဲချိန်ခဏတှ်ေလေဝ်ဟွံချိုတ်အာပုဟ်၊ ယဝ်ဒှ်ယဲဏံတှ်ေမ္ဂး ဒးချိုတ်ပေၚ်ပေၚ်ဂှ်လေဝ်ဒးလေပ်လဝ်ပ္ဍဲက္ဍဟ်အိုတ်ညိ၊ နဲကဲစဵုဒၞာနာနာပ္ဍဲဘဝလၟေၚ်လၟေၚ်တ္ၚဲပိုဲကောန်ဂကူတံဂှ်လေဝ်ဒးနွံကီုတုဲ ယဲဏံဂှ်ဒှ်စၟယဲကၠောံစလောဲမွဲဂှ် ဒးစွံလဝ်လၟေၚ်မွဲပ္ဍဲဘဝပိုဲကောန်ဂကူတံအိုတ်ညိ ။
ဇၟာပ်မၞိဟ်ဒှ်COVID-19ဏံတှ်ေဒးချိုတ်အာဖ္အိုတ်လေဝ်ဟွံသေၚ်ရ၊ သွက်မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်(၅၀−၆၀)လပါ်လ္တူတံဂှ် ဇီုကပိုက်ဂၠိုၚ်တုဲ ချိုတ်စလေပ်ဒှ်မာန်ရ၊ ဟိုတ်နူကဵုမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်အာကီု ပရေၚ်ထက်ယုက်ဟွံမွယ်ကီုတုဲ ဓါတ်နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲခန္ဓညးတံဂှ်လေဝ် လီုလာ်ကၠုၚ်အိုတ်တုဲ စၟယဲခဝ်ရဝ်ဏာဝါယ်ရာတ်သ်ဏံဂှ် ကဵုဖဵုသွက်ညးတံပြဟ်ကီုရ၊ လပါ်ညးသၟတ်ကောန်ၚာ်မၞိဟ်အဃောအဝဲတံဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်ထတ်ယုက်လေဝ်ခိုဟ် ဓါတ်ပ္ဍဲခန္ဓအရာနာနာသွက်သ္ဂောံစဵုဒၞာယဲလုပ်ကၠုၚ်နူမ္ၚးတံဂှ်လေဝ် နွံခိုဟ်တုဲ စဵုဒၞာဲစၟယဲခဝ်ရဝ်ဏာဏံမာန်ကီုရ၊ ဗီုလဵုလေဝ်ခိုဟ်ခိုဟ်ရဂှ် ပိုဲတံလ္ပသာသ္ပအ်အိုတ်တုဲ နဲကဲစဵုဒၞာမွဲဟေၚ်ဒးစွံၚုဟ်မးဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ညိ၊ ဒၞာဲမၞိဟ်နွံဂၠိုၚ်တံဂှ်လ္ပအာထုဲညိ၊ မၞိဟ်တၟေၚ်တၟေၚ်ဇကုဟွံတီဂှ်ကီု၊ ရဲကွာန်ဇကုစဴကၠုၚ်နူဍုၚ်မ္ၚးတံဂှ်လေဝ် ဗွဲကၠာအိုတ်ဂှ်တှ်ေ ပိုဲတံလ္ပလုက်စုက်စဂၠိုၚ်ညိ၊ မွဲတ္ၚဲၜါပိအလန်ဂှ်လေဝ်ဒးဟောံမာန်ကီု၊ ဍာ်တူတူတံဂှ်လေဝ်သုၚ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ညိ၊ စၞစဖျုန်နာနာတံဂှ်လေဝ် ပြဟ်ပြဟ်ဏံဝေၚ်ပါဲထောံကၠာတှ်ေဒှ်ခိုဟ်ရ၊ သၞေဝ်ကေဝ်စသုၚ်ကဵုဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ညိ၊ ၚုဲကတံပၠန်လေဝ် လတ်လတ်ဂှ်ရုဲစအိုတ်ညိ၊ ယဝ်ပါဲဂွံတှ်ေ ၚုဲကတံဏံလေဝ်ပဲါမာန်တှ်ေခိုဟ်ရ၊ အမာဲစလဝ်ဟွံအိုတ်တံဂှ်လေဝ် စွံလဝ်ၜက်တ္ၚဲဗ္တံလအ်အာတံဂှ်လေဝ် ကလေၚ်စဟွံထေက်ရ၊  စၞစမ္ၚးသ္ၚိပၠန်လေဝ် ရာန်နၚ်တုဲ စဴစပ္ဍဲသ္ၚိတှ်ေဗၠးဘဲမာန်ရ၊ ဇၟာပ်အခိၚ်စဴစိုပ်သ္ၚိဏောၚ်တှ်ေ ကြဴကြာတ်သ္အးဇ္ၚးဇိုၚ်တုဲဇကုဇကောဝ်တွဵုတွဵုညိ၊ နဲကဲသဇိုၚ်ဍေံၜိုတ်ဏံပိုဲဟွံဒးဖအိုတ်သြန်တုဲ ဇၟာပ်ညးအဲကၠောန်ကေတ်ဂွံသီုညးဖ္အိုတ်ရ၊ စဵုဒၞာစၟယဲခဝ်ရဝ်ဏာဏံသၟးဟွံသေၚ်တုဲ ဆေၚ်စပ်ကဵုစၟယဲဝါယ်ရာတ်သ်အရာဓါတ်ပိုဲတံဟွံဆဵုသွဝ်အာသွဝ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဗၠးကျာဂှ်လေဝ် စဵုဒၞာဂွံတုဲ ဒှ်ဖဵုသွက်ပရေၚ်ထက်ယုက်ပိုဲတံကီုရ။
အိန်ဗြီုဒေဝတဴတံကဵုဒုဟ်သာ်ဏံဗီုတေံတံဂှ်လေဝ် ပတှ်ေအာဖအိုတ်ဟွံဂွံပုဟ်၊ ဓဝ်ပတှ်ေဗၠေတ်ဗၠေတ်သာ်ဏံဂှ် ဒှ်ဓဝ်ပတှ်ေပူဂဵုမွဲတုဲ ဖဵုသွက်ဂမၠိုၚ်ဂှ်နွံအောန်တဴရ၊ ပိုဲတံဖေက်ဟွံမွယ်ကဵုဟိုတ်ဖဵုတှ်ေ ဒှ်အာမၞိဟ်တမြအ်မွဲတုဲ မုညးတၞဟ်ဟီုဟီု မုအ္စာလဵုလဴလဴမ္ဂးတှ်ေ ပတှ်ေကၠောန်ဗက်အာဖအိုတ်တုဲ အိုတ်ကၞောဝ်ဒှ်လလေၚ်ကဵုပိုဲဏံပၠန်ရ၊ ပရေၚ်ထက်ယုက်ဂှ်စွံအဓိကညိ၊ ဗွဳဗွူသဘာဝဂှ်လေဝ် ဒးနွံၜိုတ်ထေက်ကြိုက်အိုတ်ညိ၊ ဂျိဓါတ်နာနာအရာပိုဲတံဟွံဆဵုတံဂှ် ကဵုဖဵုပရေံသွက်ခန္ဓကာယပိုဲဏံဂှ်လေဝ်ဒးတီအိုတ်ညိ၊ စစၞအဟာရဟွံဒှ်ဖဵုခိုဟ်တံဂှ်လေဝ်ဝေၚ်ပါဲအိုတ်ညိ၊ ၜိုတ်ဏံယဝ်ပိုဲကၠောန်ဂွံဏောၚ်တှ်ေ ပရေၚ်ထက်ယုက်ပိုဲခိုဟ်တိုန်ဗွဲစၟတ်ဟေၚ်ရ၊ အုပ်နိဂီုတုဲဆဝွံကၠာရ။
ပရေၚ်ပရောမွဲမွဲ ယဝ်ရက္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်မန်ပိုဲယျဏောၚ်တှ်ေ မပ္တံကဵုယဲကၠုၚ်နူဓါတ်နာနာဗီုကဵုစၟယဲဓါတ်(ခဝ်ရဝ်နာဝါယ်ရာတ်သ်COVID_19)ဏံဂှ်တုဲ ညးတံကော်စယဲကပ်မ္ဂးတှ်ေ ညံၚ်ရဴဂွံဗၠးတိတ်နူဘဲယဲကပ်ဏံမာန်ဂှ် ဓဝ်ပတေဟ်နာနာဗီုကဵုအခိၚ်အခေတ်ကာလဒေသဂၠးကဝ်တံဆဝ်မ္ၚုဟ်စဵုဒၞာမၚ်မွဲတံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်မန်ပိုဲပတေဟ်စအောန်အိုတ်တုဲ ဇွောဝ်အာကဵုလပါ်ဓဝ်ပတေဟ်ကၠောန်သ္ပညံၚ်သ္ဂောံဗၠးတိတ်နူယဲကပ်ဏံမာန်အိုတ်တုဲ ဗီုကဵုပိုဲဆဵုဒၟံၚ်ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲဏံကီုဂှ်တှ်ေ ဖ္ဍောတ်မ္ၚဵုဗှ်ပဓါန်နာနာသီုကဵုဟွံမွယ်နဲကဲစဵုဒၞာဗီုဂတာပ်အခေတ်ဂှ်ကီု၊ ဂၠးတိတံဆဝ်မ္ၚုဟ်ဟွံကဵုကၠောန်သဘၚ်ဒၞာဲမၞိဟ်ဒးကောံကၠုၚ်ဂှ်ကီုတုဲ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ကွာန်မန်ပိုဲတံဂှ်လေဝ် ကွာန်လ္ၚဵုလ္ၚဵုဒၞာဲလ္ၚဵုလ္ၚဵုတံဂှ် ညးတံကၠောန်မံၚ်ပေါဲသဘၚ်ကာမ္ၚဵုနာနာဏီဖိုဟ်ရ၊ ဟီုမွဲဗီုပၠန်တှ်ေ ညံၚ်ကဵုညးတံဟွံပတေဟ်စနဲကဲသိပ္ပံဏံတုဲ ညးတံပတေဟ်ကေတ်ဗီုညးတံကဵုညးတံအိုတ်တုဲ ဟီုဝေတ်ကေတ်လေဝ်ဟွံမာန် ပြသၞာဗီုဏံဒးဆဵုကၠုၚ်မံၚ်လၟေၚ်တ္ၚဲကီုရ။
နကဵုစၟယဲဓါတ်ခဝ်ရဝ်နာဝါယ်ရာတ်သ်(COVID_19)ဏံဂှ်တုဲ ဇၟာပ်ဍုၚ်လေဝ်ဒးစိုတ်အာဗွဲမဂၠိုၚ်ကွေံရ၊ လပါ်ဍုၚ်မန်ဗၟာပိုဲတေံဂှ်တှ်ေ ပြဟ်ပြဟ်ဏံမၞိဟ်ဂွံချိုတ်ဒၟာနူယဲဏံနွံအောန်မံၚ်တုဲ လဆောဝ်တှ်ေ ယဝ်ရမၞိဟ်မွဲဒးချိုတ်အာနကဵုယဲဝေဒနာမွဲမွဲဏောၚ်ဟီုတှ်ေ ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်လေဝ် ပတေဟ်ကေတ်အာဒၟာနူကဵုယဲ(COVID)19)ဏံတုဲဒးချိုတ်အာရ၊ အ္စာဂဥုဲတံထပက်စၟတ်တဲလဴသောၚ်ကဠးကီုလေဝ် သံသယညးဍုၚ်ကွာန်တံဂွံပြံၚ်သၠာဲအာဂှ်ဒှ်အာဟွံမာန်ရ၊ ဟိုတ်နူကဵုညးတံပတေဟ်ကေတ်ယဲကပ်မွဲသာ်တုဲ ဖေက်ဂၟံက်ၜက်အာတုဲ ဟိုတ်ဖဵုလေဝ်အောန်ကၠုၚ်လပါ်ပရေၚ်တၟိတၟိတံဏံကီုရ၊ လဆောဝ်ဏောၚ်ဟီုတှ်ေ လပါ်ဓဝ်ပတေဟ်တြေံနွံကီုလေဝ် နဲကဲသိပ္ပံတၟိတၟိအရာထ္ၜးရုပ်ရဴဆဵုကၠးပ္ဍဲစက္ကမိဏေတ်နာဍဳဏံဂှ်လေဝ် ထေက်ကဵုဒးပံက်မတ်ပံက်ကတောဝ်အိုတ်တုဲ ဒးရံၚ်ဟိုတ်ဖဵုလၟေၚ်မွဲဟေၚ် စဳရေၚ်အာဘဝလၟေၚ်လၟေၚ်တ္ၚဲဏောၚ်တှ်ေဂတာပ်အခေတ်အခိၚ်သှ်ေမံၚ်တံဂှ်ဖအိုတ်ရ။
ပလိုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သက္ကော
ဘာပလိုတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သက္ကော၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါရလင်္ကာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၀၊ ဝှ် ၃၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဝါကျာ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါကျာ်
ဘာဝါကျာ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါကျာ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၂၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ကြုင်တာ၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်ကြုင်တာ(Paingtar၊ ပိုင်တာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂကောံကွာန်အင်ခေဝ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၅၁။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်အင်ခေဝ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၀၅၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၉၃၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဇၞူဓရ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မဟေဲ
ဘာဇၞူဓရ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်မဟေဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါရိန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၁၊ ဝှ် ၂၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
သာမဳ၊ ဂကူ
ပ္ဍဲအခိၚ် သၞာံ ၁၉၈၀ မဒှ်အခိၚ် ဂကူသာမဳချဳဓရာၚ် မဒစဵုဒစးကၟိုန်ဍာ်အယ်တဂှ် ဂကူသာမဳ ဆမၞိဟ်အယုက်ဇၞော် (မိနော်ကဵုအပါနော်) တအ်ဟေၚ် မဟီုအရေဝ်သာမဳလေပ်တုဲ မၞိဟ်အယုက်အဝဲလဒေါဝ် ကေုာံ ကောန်ဇာတ်တအ်ဂှ် ဟီုအရေဝ်သာမဳ ဟွံလေပ်ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူပရေၚ်ဒစဵုဒစးကၟိုန်ဍာ်အယ်တဂှ်တုဲ ကလိဂွံကၠုၚ် အခေါၚ်သွက်ဂွံဇၞော်မောဝ် အရေဝ်သာမဳရ။ လၟုဟ် ကောန်ဇာတ်ညးတအ် အာပအပ်ဘာထိၚ်ဒဝ်သာမဳ စွံဘာသာမဳဂှ်တုဲ ကောန်ဇာတ်ညးတအ် ဟီုအရေဝ်သာမဳ ဗှ်လိက်သာမဳအိုတ်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး သာမဳမၞံုပ္ဍဲဍုၚ်သကေန်ဒဳနေဗဳယျာ (နဝ်ဝေ၊ သွိတ်ဒေန်၊ ဝှေန်လာန်)တအ်ဂှ် ကလိဂွံ ပါလဳမာန်သာမဳအိုတ်ရ။
နကဵုအခေါၚ်ဆၜိုတ်ဝွံ ဟွံရီုဂပ် ညံၚ်ဂွံဂွံအခေါၚ်ကမ်ကုသဵုဇကုဇကုဖန်ကေတ်တ် (self-determination) ဂှ် ညးတအ် ဆက်ဂစာန်ဒၟံၚ်ဖိုဟ်ရ။
သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ဥပဒေမဆေၚ်စပ် ကုပါလဳမာန်သာမဳ ပ္ဍဲဍုၚ်နဝ်ဝေ ဗွဲခမၞန်
သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဥပဒေ မဆေၚ်စပ် ကဵုဂကူသာမဳ (ဝါ) ပါလဳမာန်သာမဳ ပ္ဍဲဍုၚ်နဝ်ဝေဂှ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ပိုဲတအ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ကၠာဟွံဂွံသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် မွဲပိုဒ်ဇၞော်တုဲ မွဲပိုဒ်ဇၞော်ဏီ မအရေဝ် ပ္ဍဲဥပဒေ မစကာလဝ် ဨကရာဇ် (Kongen) ဂှ် မိက်ဂွံ ပသောၚ်ကၠာရ။ ဍုၚ်ယူရောပ် မၞံုကဵုဨကရာဇ်တအ်ဂှ် ပ္ဍဲဥပဒေသဇိုၚ်ဗီုဒက်ပ္တန်ဍုၚ် ညးတအ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ဨကရာဇ် မွဲခဏမွဲခဏရ။ ဆဂး ပိုဲတအ် မအရေဝ် ဨကရာဇ်ဝွံ ကာလဗၟံက်ရုပ်ရဴ နတဲဇေတ်တ်ဂှ် ဨကရာဇ်ဟွံသေၚ် ဒှ်ပါလဳမာန်ဍုၚ်ရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ပ္ဍဲဥပဒေသဇိုၚ်ဗီုဒက်ပတန်ညးတအ်ဂှ် ညးချူဒုၚ်လဝ် ဨကရာဇ်ဒးအုပ်ဓုပ်ဍုၚ် နကဵုမကဆံၚ် ကုပါလဳမာန်ရ။ တၞဟ်နဂွံပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴ ကုဨကရာဇ်တုဲ စၞးမအရေဝ်ပါလဳမာန်ဂှ် ညးတအ်စကာလဝ် ဨကရာဇ်ဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဥပဒေ မဆေၚ်ကဵု သာမဳ ဍုၚ်နဝ်ဝေဝွံလေဝ် ဨကရာဇ် ပိုဲတအ်ဂွံညာတ်ကေတ်မ္ဂး ဒးကၠိုဟ်လဝ် ပါလဳမာန်ဍုၚ်နဝ်ဝေရောၚ်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ဇၞော် ၁ ဂှ် ညးတအ် ချူပတိုန်လဝ် တၚ်ရန်တၟအ် မုဟိုတ်ဂွံဒက်ပ္တန် ပါလဳမာန်သာမဳရ။ ပ္ဍဲဂှ် တၞဟ်နဂွံဆက် မၚ်မွဲ ကေုာံ ဇၞော်ပတိုန် ဘာသာကေုာံ ယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာ ဂကူသာမဳ ပ္ဍဲဍုၚ်နဝ်ဝေဂှ် နကဵုအလဵုဇကု မၞိဟ်ဂကူသာမဳ နကဵုသြန်ဘဏ္ဍာဍုၚ်ဂှ် ဒးကၠောန်ကဵုရောၚ်။ တုဲပၠန် ဘာသာသာမဳ ကဵု ဘာသာနဝ်ဝေဂှ် နဒဒှ်ကဆံၚ်တုပ် ညးတအ်စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
ပိုဒ်ဇၞော် ၂ ဂှ် ညးတအ် ချူလဝ် ဗီုဒက်ပ္တန် ပါလဳမာန်သာမဳဟီုမာန်ရ။ ကမၠောန်မဒှ်ဂုန်ဖဵု ကုဘာသာယေန်သၞာၚ်သာမဳ သီုဖၟိုတ် ၜိုတ်ပါလဳမာန်သာမဳ မညာတ်ကေတ်ဂှ် အခေါၚ်ကၠောန်ဗွဲမဗၠးၜးနွံ။ တုဲပၠန် ၜိုတ်သြန်သွက်ပါလဳမာန်သာမဳ နူကဵုဗာတ်ဂျေတ်ဍုၚ်နဝ်ဝေ မဖျေဟ်ကဵုလဝ်ဂှ် နကဵုပါလဳမာန်သာမဳ ဒၞာဲလဵုပါလဳမာန်သာမဳမစှ်ေစိုတ်ဂှ် အခေါၚ်စကာ နွံပေၚ်ၚ်ဗၠးဗၠးၜးၜး။ တုဲပၠန် ယဝ်ရ နကဵုဍုၚ်မိက်ဂွံကၠောန် မိက်ဂွံဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် လတူပါလဳမာန်သာမဳမ္ဂး ကၠာဟွံဂွံဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဏီ ဒးကဵုသမ္တီ ကုပါလဳမာန်သာမဳကၠာ။
စပ်ကဵုဗီုရုဲစှ်မၞိဟ်စၞး(အမာတ်)ပါလဳမာန်သာမဳ ကေုာံ မၞိဟ်မၞံုအခေါၚ်စုတ်မာဲ ဒုၚ်ရုဲမာဲတအ်ဂှ် ညးချူလဝ်ရ။ မၞိဟ်မွဲမွဲ ဂွံစုတ်မာဲ ပါလဳမာန်သာမဳဂွံဂှ် ဒးဒှ်မၞိဟ်တၞောဝ်ဒတောဝ် ဂကူသာမဳတုဲ ဒးဂရၚ်ဗ္တီ ကဵုလဝ်စရၚ်ရောၚ်။ ဂွံဒုၚ်ရုဲမာဲဂွံဂှ် ဒးဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲစရၚ်မာဲပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲဇကု၊ ဒးဒှ်မၞိဟ်မၜံၚ်လဝ် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲဂှ်တုဲ ဒးဒှ်မၞိဟ်မပဒတဴ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲဂှ်မွဲရောၚ်။ တုဲပၠန် ဇၟာပ်ညးအဲ မၞံုပ္ဍဲစရၚ်မာဲအခေါၚ်ဒုၚ်ရုဲစှ်နွံတုဲ ယဝ်ရညးမွဲမွဲဟီု ဇကုလုပ်ဒုၚ်ရုဲစှ်ထေက်မ္ဂး နဒဒှ်တာလျိုၚ်မွဲ ဇကုဒးဒုၚ် ရုဲရောၚ်။ ရံၚ်ကဵုလၟိဟ်မၞိဟ်မစုတ်မာဲတုဲ ညးတအ်ဖန်ဇန်လဝ် ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲရ။ ဂကူသာမဳဂှ် မပဒတဴ ပ္ဍဲလပါ်သၟဝ်ကျာဂၠိုၚ်တုဲ ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲလေဝ် လပါ်သၟဝ်ကျာရဂၠိုၚ်။
ဥပဒေသာမဳ
Lov om Sametinget og andre samiske rettsforhold (sameloven).
DATO: စၟတ်တ္ၚဲ LOV-1987-06-12-56
DEPARTEMENT: ဌာန                FAD (Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet)
PUBLISERT: ဂၞန်                           ISBN 82-504-1453-5
IKRAFTTREDELSE: ပဒတန်       1989-02-24
SIST-ENDRET: LOV-2008-06-27-51
ENDRER:
NÆRINGSKODE: ဂၞန်ကုတ       9121
INNHOLD: မာတိကာ
Kapittel 1. Allmenne bestemmelser. ပိုဒ်ဇၞော် ၁၊ တၚ်ဂၞၚ်နာနာ
§ 1-1. Lovens formålပိုဒ်ဍောတ် ၁၊၁ တၚ်ရန်တၟအ်သၞောဝ်
§ 1-2. Sametingetပိုဒ်ဍောတ် ၁၊၂ ပါလဳမာန်သာမဳ
§ 1-3. Sametingets årsmeldingပိုဒ်ဍောတ် ၁၊၃ လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် လၟေၚ်သၞာံပါလဳမာန်သာမဳ
§ 1-4. Statens økonomiske ansvar ပိုဒ်ဍောတ် ၁၊၄ ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ နကဵုဍုၚ်ဒးကေတ်လျိုၚ်
§ 1-5. Samisk språk ပိုဒ်ဍောတ် ၁၊ ၅ အရေဝ်ဘာသာသာမဳ
Kapittel 2. Sametinget. ပိုဒ်ဇၞော် ၂၊ ပါလဳမာန်သာမဳ
§ 2-1. Sametingets arbeidsområde og myndighet ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၁၊ ကမၠောန်ပါလဳမာန်သာမဳ ကေုာံ အခေါၚ်
§ 2-3. Valgmåte, valgtidspunkt og valgperiode ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၃ ဗီုပြၚ်၊ အခိၚ်၊ အယုက်ကာမာဲ
§ 2-4. Valgkretser og mandatfordeling. ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၄ ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲ ကေုာံ ပါ်ပရအ်မၞိဟ်စၞး
§ 2-5. Stemmerett. ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊ ၅ အခေါၚ်စုတ်မာဲ
§ 2-7. Valgbarhet og forslagsrett ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၇ ဒုၚ်ရုဲမာဲ ကေုာံ အခေါၚ်မကဵုစရၚ်ဒုၚ်ရုဲမာဲ
§ 2-9. Fritak og uttreden i valgperioden ပိုဒ်ဍောတ် သၠးအခေါၚ် ကေုာံ နုက်တိတ် နူတာလျိုၚ်
§ 2-10. Valgmyndighet ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၁၀ အဝဵုအာဏာမစပ်ကဵုရုဲမာဲ
§ 2-11. Utfyllende bestemmelser om valget ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊ ၁၁ စပ်ကဵုရုဲမာဲတုဲ ညးမၞံုကဵုအခေါၚ်မဖျေဟ်သ္ဂုတ်                             ပါဲနူမစၟတ်သမ္တီလဝ်
§ 2-12. Sametingets administrasjon, organisering og saksbehandling. ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၁၂ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်၊  ဗီုဒက်ပ္တန် ကေုာံ လၟေၚ်ကမၠောန်ပါလဳမာန်သာမဳ
§ 2-13. Forhandlingsspråkပိုဒ်ဍောတ် ၂၊1၃ အရေဝ်ဘာသာမစကာ
§ 2-14. Forretningsorden ပိုဒ်ဍောတ် ၂၊၁၄ ဗီုဗမံက်ရုပ်ရဴကမၠောန်
§ 2-15. Medlemmer av Sametinget som utøver sitt verv på fulltid, har rett til pensjon etter en egen pensjonsordning. Kongen kan i.. ပိုဒ်ဍောတ် ၂-၁၅ ညးမပါလုပ်ပ္ဍဲပါလဳမာန်သာမဳ အခိၚ်ပေၚ်ၚ်တအ်ဂှ် အခေါၚ်မဒုၚ်စသိုၚ်ပေန်ဇြေန်တၟေၚ်နွံ။
Kapittel 3. Samisk språk. ပိုဒ်ဇၞော် ၃၊ အရေဝ်သာမဳ
§ 3-1. Definisjoner ပိုဒ်ဍောတ် ၃၊၁ ပွံက်
§ 3-2. Oversettelse av regler. Kunngjøringer og skjema ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၂ ကၠာဲစၠောအ်ဘာသာ သၞောဝ်ဂမၠိုၚ်၊ ပရေၚ်လလောၚ်တရးကဵုပရိုၚ် ကေုာံ လိက်မဒးဗပေၚ်
§ 3-3. Rett til svar på samisk ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၃ အခေါၚ်မကလေၚ်ဂလာန် နကဵုဘာသာသာမဳ
§ 3-4. Utvidet rett til bruk av samisk i rettsvesenet ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၄ အခေါၚ်မစကာအရေဝ်သာမဳ ပ္ဍဲရုၚ်ဗစာ
§ 3-5. Utvidet rett til bruk av samisk i helse- og sosialsektoren ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၅ စပ်ကဵုမစကာဘာသာသာမဳ ပ္ဍဲဌာနပရေၚ်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဌာနပရေၚ်မၞိဟ်
§ 3-6. Individuelle kirkelige tjenester ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၆ မရာဒၞာ/တွံဓဝ်သွက်ဇၟာပ်မၞိဟ်
§ 3-7. Rett til utdanningspermisjon ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၇ အခေါၚ်ဗ္တောန်ပညာ
§ 3-8. Rett til opplæring i samisk ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၈ အခေါၚ်ဗ္တောန်လ္ၚတ် နကဵုဘာသာသာမဳ
§ 3-9. Samisk i den kommunale forvaltning ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၉ သာမဳ နဒဒှ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပွိုၚ်ဍုၚ်
§ 3-10. Utvidelse av bestemmelsenes virkeområde ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၁၀ မဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ်                             သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီဒေသ
§ 3-11. Klage ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၁၁ တေၚ်
§ 3-12. Organisering av samisk språkarbeid ပိုဒ်ဍောတ် ၃-၁၂ ဒက်ပ္တန်ဂကောံကၠောန်ကမၠောန်                             သွက်ဘာသာသာမဳ
Kapittel 4. Overgangsregler og ikrafttredelse. ပိုဒ်ဇၞော် ၄ အခေါၚ်အရာ ကေုာံ ပဒတန်
§ 4-1. Overgangsregler ပိုဒ်ဍောတ် ၄၊၁ သၞောဝ်မစၠောအ်တဲ
§ 4-2. Ikrafttredelse ပိုဒ်ဍောတ် ၄၊၂ ပဒတန်
Kapittel 1. Allmenne bestemmelser.
ပိုဒ်ဇၞော် ၁။ တၚ်ဂၞၚ်နာနာ
§ 1-1. Lovens formål.
Lovens formål er å legge forholdene til rette for at den samiske folkegruppe i Norge kan sikre og utvikle sitt språk, sin kultur og sitt samfunnsliv.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁ - ၁ တၚ်ရန်တၟအ်သၞောဝ်
တၚ်ရန်တၟအ်သၞောဝ်ဝွံ သွက်ဂွံပဒတန် အခေါၚ်အရာ ဂကောံကောန်ဂကူသာမဳ ပ္ဍဲဍုၚ်နဝ်ဝေ ညံၚ်အရေဝ်ဘာသာ၊ ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ အခိုက်ကၞာမံၚ်စံၚ်ညးတအ် ဟွံဂွံကၠေအ်ဗဒန် ကေုာံ ညံၚ်ဂွံဇၞော်မောဝ်တိုန်။
Den samiske folkegruppe skal ha et eget landsomfattende sameting valgt av og blant samene.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁ - ၂ ပါလဳမာန်သာမဳ
ဂကောံကောန်ဂကူသာမဳတအ်ဝွံ ဒးကလိဂွံ စၠတ်ထဝ်သာမဳ မဆေၚ်စပ်ကဵုအလုံမွဲဍုၚ် နကဵုမရုဲစှ်ပတိုန်လဝ် နကဵုဂကူသာမဳ။
§ 1-3. Sametingets årsmelding.
Sametingets årsmelding sendes til Kongen.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁ - ၃ လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် လၟေၚ်သၞာံ ပါလဳမာန်သာမဳ
လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် လၟေၚ်သၞာံ ပါလဳမာန်သာမဳဂှ် ဒးပလံၚ်ဗစိုပ် ဇရေၚ်ဨကရာဇ်။
De særlige utgifter som påføres fylkeskommuner og kommuner ved valg til Sametinget dekkes av staten. Kongen gir forskrift om gjennomføring av første ledd.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁ - ၄ ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ နကဵုဍုၚ်ဒးကေတ်လျိုၚ်
ခရိတ်တၟေၚ် သွက်သဘၚ်ရုဲမာဲ ပါလဳမာန်သာမဳ ပ္ဍဲတွဵုရး ကေုာံ ပွိုၚ်ဍုၚ်တအ်ဂှ် နကဵုဍုၚ် ဒးဒုၚ်ဖၟိုတ်။
ပိုဒ်ဇၞော်ကၠာအိုတ်ဂှ် နကဵုဨကရာဇ် ပတိတ်ကဵု။
§ 1-5. Samisk språk
Samisk og norsk er likeverdige språk. De skal være likestilte språk etter bestemmelsene i kapittel 3.
Tilføyd ved lov 21 des 1990 nr. 78.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁-၅ အရေဝ်ဘာသာသာမဳ
အရေဝ်သာမဳ ကေုာံ အရေဝ်နဝ်ဝေတအ်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်ကဆံၚ်ၚုဟ်မးတုပ်။ ဒးဒှ်အရေဝ်ကဆံၚ်တုပ် အတိုၚ်သၞောဝ်ပိုဒ်ဇၞော် ၃။
§ 1-6. Det samiske flagget
Det samiske flagget er flagget godkjent av den 13. nordiske samekonferansen 15. august 1986.
Sametinget kan ved forskrift gi nærmere bestemmelser om bruken av det samiske flagget.
Tilføyd ved lov 11 apr 2003 nr. 22.
ပိုဒ်ဍောတ် ၁-၆ အလာံဂကူသာမဳ
အလာံဂကူသာမဳဂှ် မဒှ်အလာံ မပစၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲကောန်ဂရေတ်သာမဳပ္ဍဲနဝ်ဝေ မရနုက်ကဵု ၁၃ ဝါ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၆ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၁၅။
စပ်ကဵုမရပ်စပ်သုၚ်စောဲအလာံသာမဳတုဲ နကဵုပါလဳမာန်သာမဳ ဆက်တုဲ ဖျေဟ်အာသ္ဂုတ်သွာတ်။
Kapittel 2. Sametinget.
ပိုဒ်ဇၞော် ၂ ပါလဳမာန်သာမဳ
§ 2-1. Sametingets arbeidsområde og myndighet.
Sametingets arbeidsområde er alle saker som etter tingets oppfatning særlig berører den samiske folkegruppe.
Sametinget kan av eget tiltak reise og avgi uttalelse om alle saker innenfor sitt arbeidsområde. Det kan av eget tiltak også legge fram saker for offentlige myndigheter og private institusjoner m.v.
Sametinget kan delegeres myndighet til å forvalte de bevilgninger som bevilges til samiske formål over det årlige statsbudsjett. Departementet fastsetter reglement for Sametingets økonomiforvaltning.
Sametinget har beslutningsmyndighet når dette følger av andre bestemmelser i loven eller fastsatt på annen måte. Endret ved lov 28 feb 1997 nr. 18.
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၁ ကမၠောန်ပါလဳမာန်သာမဳ ကေုာံ အခေါၚ်အဝဵု
ကမၠောန်ပါလဳမာန်သာမဳဝွံ ကမၠောန်မဒှ်ဂုဏ်ဖဵု ကုဂကောံဂကူသာမဳသီုဖၟိုတ် ဗွဲတၟေၚ် ကမၠောန်လဵုဟွံဟီု ကၠောန်ဂွံ။
ပါလဳမာန်သာမဳဝွံ တၞဟ်နမိက်ဂွံ ဟီုထ္ၜး ပရူပရာပရေၚ်ကမၠောန်ဇကုတုဲ အတိုၚ်လညာတ်ကသပ်ဇကုဂှ် ဗွဲမဗၠးၜး အခေါၚ်အာကၠုၚ် ဟီုဂးနွံပေၚ်ၚ်။ ပါလဳမာန်သာမဳဝွံ အတိုၚ်ကသပ်လညာတ်ဇကုဂှ် အခေါၚ်ဟီုဂး ပါ်ပါဲ မပ္တံ ကမၠောန်အလဵုအသဳ ကေုာံ ပုဂ္ဂလိကတအ် နွံ။
ပါလဳမာန်သာမဳဝွံ မၞံုကဵုအခေါၚ်အဝဵု မပါ်ပရအ်ဖျေဟ်ဒၞာဲသြန်ဘဏ္ဍာ မစပ်ကဵုသာမဳ မဒှ်သြန် ဍုၚ်မပတိတ်ကဵုဒၟံၚ် ရိုဟ်ဟ်သၞာံတအ် (ဗါတ်ဂျေတ်ဍုၚ်)။ နကဵုဌာနဝန်ဇၞော်ဂှ် ဒးကၠောန်လဝ် သၞောဝ်သွက်ဂွံပတိတ်ကဵုသြန် ကုပါလဳမာန်သာမဳဂွံသုၚ်စောဲ။
§ 2-2. Innhenting av uttalelse fra Sametinget.
Andre offentlige organer bør gi Sametinget anledning til å uttale seg før de treffer avgjørelse i saker på Sametingets arbeidsområde.
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၂ နူပါလဳမာန်သာမဳ ဂၠံက်ကေတ်တၚ်ဂၞၚ်ဂမၠိုၚ်
ဌာနအလဵုအသဳတၞဟ်ဟ်တအ်ဂှ် ကၠာညးတအ် ဟွံဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် လတူပရေၚ်ကမၠောန် မစပ်ကဵု ပါလဳမာန်သာမဳဏီ ဒးကဵု ပါလဳမာန်သာမဳတီလဝ်ကၠာ ထေက်။
သုမင်္ဂလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မုဟ်ဒဵု
ဘာသုမင်္ဂလ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒံင်ရာတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သာမဳ၊ ဂကူ
§ 2-3. Valgmåte, valgtidspunkt og valgperiode.
Valg til Sametinget holdes som direkte valg.
Valget holdes som forholdsvalg når mer enn ett forslag til valgliste blir godkjent i en valgkrets. I andre tilfelle holdes valget som flertallsvalg.
Valget holdes på samme dag som stortingsvalg. I kommuner med mindre enn 30 manntallsførte er det kun adgang til å avlegge forhåndsstemme ved sametingsvalget.
Sametinget velges for et tidsrom av fire år. Valgperioden reknes fra første oktober i valgåret.
သုမင်္ဂလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မုဟ်ဒဵု
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
သာမဳ၊ ဂကူ
Endret ved lov 27 juni 2008 nr. 51.
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၃ ဗီုပြၚ်ရုဲမာဲ၊ အခိၚ်ရုဲမာဲ ကေုာံ အခိၚ်အပိုၚ်အခြာမာဲ
သုမင်္ဂလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မုဟ်ဒဵု
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝေဒညာဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
သာမဳ၊ ဂကူ
သဘၚ်ရုဲမာဲဂှ် ယဝ်ရ ပ္ဍဲမွဲပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲ မၞိဟ်မဒုၚ်ရုဲစှ် ဂၠိုၚ်နူမွဲမ္ဂး ဒးရုဲစှ် နကဵုသၞောတ်မာဲဇမၞးနကဵုဗၞတ် (approval voting)။ ပ္ဍဲအကာဲအရာတၞဟ်မ္ဂး ရုဲစှ်ကေတ် နကဵုမာဲမဂၠိုၚ်ဇၞး (plurality voting)။
သဘၚ်ရုဲမာဲ ပါလဳမာန်သာမဳဝွံ ဒးကၠောန်ဗဒှ် ဇၟာပ်ပန်သၞာံမွဲဝါ။ အယုက်ကာလမာဲဂှ် စရိုဟ်ကေတ် နူဂိတုအံက်တဝ်ပါ ပ္ဍဲသၞာံမရုဲမာဲဂှ်။
§ 2-4. Valgkretser og mandatfordeling.
Ved valg til Sametinget velges medlemmer med varamedlemmer fra følgende valgkretser:
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၄ ပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲ ကေုာံ ပါ်ပရအ်မၞိဟ်စၞး
ပ္ဍဲအခိၚ်မကၠောန်သဘၚ်ရုဲမာဲ ပါလဳမာန်သာမဳမ္ဂး ဒးပိုၚ်ခြာဒေသမာဲ အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ။
1.                        Østre valgkrets/Nuortaguovllu válgabiire: kommunene Sør-Varanger, Nesseby, Vadsø, Vardø, Båtsfjord, Tana, Berlevåg, Lebesby og Gamvik i Finnmark fylke
ဒေသမာဲလပါ်ဗၟံက် ပွိုၚ်ဍုၚ်သဝ်ဝါရေန်ဂါ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်နက်သာဗု၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဝိဒ်သောအ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ် ဝါတ်အောအ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဗောအ်ဝှယဲ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်တာနာ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဗာလေဝံက်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်လေဗေဗု ကေုာံ ဂမ်ဝိက် ပ္ဍဲ ဝေန်မက်။
2.                        Ávjovári valgkrets/Ávjovári válgabiire: kommunene Karasjok, Kautokeino og Porsanger i Finnmark fylke
3.                        Nordre valgkrets/Davveguovllu válgabiire: kommunene Nordkapp, Måsøy, Kvalsund, Hammerfest, Alta, Hasvik og Loppa i Finnmark fylke og kommunene Skjervøy, Kvænangen og Nordreisa i Troms fylke
4.                        Gáisi valgkrets/Gáiseguovllu válgabiire: kommunene Kåfjord, Storfjord, Lyngen, Karlsøy, Tromsø, Balsfjord, Målselv, Bardu, Lenvik, Berg, Torsken, Tranøy og Sørreisa i Troms fylke
5.                        Vesthavet valgkrets/Viestarmera válggabijrra/Viesttarmeara válgabiire: kommunene Dyrøy, Salangen, Lavangen, Gratangen, Skånland, Ibestad, Harstad, Bjarkøy, Kvæfjord i Troms fylke og kommunene fra og med Saltdal, Beiarn og Meløy og nordover i Nordland fylke
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၅ အခေါၚ်စုတ်မာဲ
ဇၟာပ်မၞိဟ် မၞံုအခေါၚ်မစုတ်မာဲပွိုၚ်ဍုၚ် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဆန္ဒမာဲဂှ် ကေုာံ မၞိဟ်မလုပ်စရၚ် မစုတ်မာဲ ကုပါလဳမာန်သာမဳတအ်ဂှ် နွံကဵု အခေါၚ်စုတ်မာဲ ပါလဳမာန်သာမဳ။
§ 2-6. Sametingets valgmanntall.
Alle som avgir erklæring om at de oppfatter seg selv som same, og som enten
ပိုဒ်ဍောတ် ၂ - ၆ စရၚ်စုတ်မာဲ ပါလဳမာန်သာမဳ
ဇၟာပ်မၞိဟ် မဒုၚ်ဝန်စှ်ေစိုတ် ဇကုဂှ် ဒှ်ဂကူသာမဳ ကေုာံ တၞဟ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံ လုပ်စရၚ်မာဲပါလဳမာန်သာမဳဂွံ
a)                        har samisk som hjemmespråk, eller
သာမဳ နဒဒှ်အရေဝ်တမ်ဗဳဇ ဟွံသေၚ်မ္ဂး
b)                        har eller har hatt forelder, besteforelder eller oldeforelder med samisk som hjemmespråk, eller
c)                        er barn av person som står eller har stått i Sametingets valgmanntall, kan kreve seg innført i Sametingets valgmanntall.
မဒှ်ကောန်ဇာတ် မၞိဟ်မကဵုလဝ်စရၚ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး မကေၚ်ကဵုလဝ်စရၚ် ပ္ဍဲပါလဳမာန်သာမဳမ္ဂး ဇကုကဵုစရၚ် အခေါၚ်စုတ်မာဲနွံကီုရ။
Begjæring om innføring i Sametingets valgmanntall rettes til Sametinget.
Sametingets valgmanntall utarbeides av Sametinget på grunnlag av folkeregisteret, valgmanntallet ved siste sametingsvalg og de krav om innføring eller strykning som er kommet i løpet av valgperioden. Sametingets valgmanntall skal føres kommunevis.
Når en person er innført i Sametingets valgmanntall, kan dette registreres i folkeregisteret. Denne registrering skal være tilgjengelig kun for den myndighet som har ansvaret for gjennomføring av valg til Sameting, eller etter samtykke fra Sametinget.
Sametingets valgmanntall kan føres ved hjelp av EDB.
Endret ved lover 28 feb 1997 nr. 18, 14 mai 2004 nr. 26, 27 juni 2008 nr. 51.