cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မၟာ
လပါ်ဗဳဇဂကူ
တၞောဝ်ဗဳဇ သတ်မၟာ မဗမံက်ထ္ၜးလဝ်တအ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုမူအဆက်အစပ် မခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵု M.S. Lee ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၃ ဂှ်ရ။ တၞောဝ်မထ္ၜးလဝ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံဂှ် စကာလဝ် တင်ဂၞင် နကဵု ဗဳဇ (မဝ်လေကျူ) ကဵု ဇမြ (morphological) ရ။
ဘ
ဗ (bha; the twenty-fourth letter of the modern Mon alphabet)ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ဗျည်မန် ခေတ်တၟိ (၃၅) မဂှ် ဒှ်အက္ခရ် မရနုက်ကဵု ၜါစှ်ောပန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်မန် မၞုံရမ္သာင်ၜါၜါ ရမ္သာင်သာ ကဵု ရမ္သာင်ဇြိုင်ဂှ်မ္ဂး "ဘ" ဂှ် ဒှ်ဗျည်ရမ္သာင်ဇြိုင်တုဲ လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲဂကောံဗျည်ဒုတိယ။ ရမ္သာင်မန် မွဲဂကောံမနွံပန်ပန်ဂှ် "ဘ" နွံ ပ္ဍဲဒၞာဲရမ္သာင် မရနုက်ကဵုပန်၊ ဣဏအ်ဂှ် "ပ" သာ၊ "ဖ" သာဇြိုဟ်၊ "ဗ" ဇြိုင်၊ "ဘ" ဇြိုင်ဇြိုဟ်။
ဝင်
အက္ခရ် "ဘ" ဝွံ နူတမ် ကၠုင်နူ အက္ခရ်ဂြန္ထ နူဒေသဍုင်အိန္ဒိယသၠုင်ကျာ ဗွဲမဂၠိုင်ကော်ခဴစ အက္ခရ်ပလ္လဝ နူအေဒဳ (၅-၆) ဗွဝ်ကၠံရ။ အက္ခရ်ပလ္လဝဂှ် စောန်ဆက်ကၠုင် နူအက္ခရ်ဗြဟ္မဳ။ တမ်မူလ အက္ခရ်ဗြဟ္မဳဂှ် တၠပညာတအ် လညာတ်ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ကီုလေဝ် လညာတ် Georg Bühler မဟီုလဝ် ဒဒှ်ရ အက္ခရ်ဗြဟ္မဳ နူတမ် မကၠုင်နူသေမိတိစ် (Semitic)ရ။ အတိုင်လညာတ်ညးမ္ဂး ပ္ဍဲၜိုတ် ဘဳသဳ ၆ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဗဗၞးတအ် ကေတ်အက္ခရ်ဂှ်တုဲ ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုရမ္သာင်သံသကြိုတ် ကေုာံ ပြကြိုတ်ဂှ် ညးတအ် ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ လညာတ်တၠပညာ မပ္တံကဵု G.R. Hunter, S.R. Rao, John Newberry ကေုာံ Krishna Rao တအ် ညာတ်ကေတ် အက္ခရ်ဗြဟ္မဳဂှ် နွံအဆက်တမ် နူကဵု အက္ခရ်/သင်္ကေတအိန္ဒူ (Indus script/Indus symbol) ရ။
သာသနာမဉ္ဇူ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာသာသနာမဉ္ဇူ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်စဳပျးမန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တယသဓဇ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၇၊ ဝှ် ၁၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
မြာင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာမြာင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၃၅ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂၃ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၉ ဇကု၊ ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇောတိပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၃၊ ဝှ် ၅၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မုဉ္စလိန္ဒ
မုဉ္စလိန္ဒာ (Mucalinda or Muchalinda or Mucilinda) ဂှ် ဒှ်ယၟု သၟိၚ်နာ် ညးမစဵုဒၞာ ကျာ်တြဲဂေါတမ နကဵုဘဲဒဏ်သဘာဝ ဗြဲကျာ ကြဴနူ ကျာ်တြဲကလိဂွံဓရ်တုဲ၊၊
အတိုၚ်ဗုဒ္ဓဝၚ်မ္ဂး ကြဴနူ ဗောဓိသတ်ပိုယ် မကလိဂွံဓရ် ပ္ဍဲသၟဝ် တၞံဇြဲဗောဓိတုဲ ပန်သတ္တဟ အလုံမွဲအကာသမွဲ ဂၠုဓီုဒၟံၚ် လုကဴထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဗြဲဇၞော်မဂူဖျေဟ်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် သၟိၚ်နာ်မုဉ္စလိန္ဒ တိုန်ကၠုၚ် နူသၟဝ်တိတုဲ ကၠုၚ်စဵုဒၞာကျာ်တြဲ နကဵုနောက်ဇကုရ၊၊ ကာလ လဗိုတ်ကျာ ကေုာံ ဗြဲဍးသ္ၚဲအာတုဲ သၟိၚ်နာ် ပၠေၚ်ကၠေအ် ရုပ်ဇကု နဒဒှ် မၚ်ဗၠာဲ မွဲတုဲ ခဒုၚ်သဳကၠဳ လ္ၚောဝ်ကျာ်တြဲတုဲ ကလေၚ်စဴအာ ဒၞာဲဇကု ပၠန်ရ၊၊
ရုပ်အနုသုခုမ
ဗီုရုပ် တၠဳမၞုံကုပိုန် ကျာ်တြဲဂေါတမ မထဝါဲဒၟံၚ် လတူကဝးနာ်တုဲ နာ်မဓလဝ်လဝ် ကျာ်တြဲ နကဵုနောက်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဂၠိုၚ်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊
စကာ နဒဒှ်လိက်ပတ်
ဝၚ်နာ်မုဉ္စလိန္ဒ ဂှ် အစာချူလိက်အၚ်္ဂလိက် Aldous Huxley စကာလဝ် ပ္ဍဲဝတ္ထုဇၞော်ညး Island နဒဒှ် ဥပစာလၚ်္ကာ ဒဒှ်ရ ဗီုသဘာဝ ကေုာံ မၞိဟ်ဗီုမဆက်စပ် စ္ၜုဲစ္ၜော် ရေၚ်သကအ်၊၊ ဒဒှ် မတၞဟ်ခြာ ကုလညာတ်ရးပလိုတ် ဇြုံဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မယုတ်မာရ၊၊ ပ္ဍဲကဵု လိက်သၠပတ်သမ္မာ (ပထမကဝ်)ဂှ် ဒဒှ်ရ ကလော်မာဂှ် လုပ်အာ ပ္ဍဲဇြုံတုဲ မလီလှေအ်လှန် အာဒါန် ကဵု ဨဝါန်၊၊ ပ္ဍဲကဵု ဗုဒ္ဓဝၚ်ဂှ် ဇြုံ ကၠုၚ်ဗိုၚ်စဵုဒၞာ ကုကျာ်၊၊
ဗုဒ္ဓဂါယာ
ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာ ဒၞာဲကျာ်မဒှ် တွဵုရး ဗိဟာရ် ဍုၚ်အိန္ဒိယ ဂှ် ညးကၠောန်လဝ် ကၟာဍာ်မွဲ၊ ကၟာဂှ် ညးကော် ကၟာမုစလိန္ဒ ပ္ဍဲကၟာဂှ် ရုပ်ကျာ် မထဝါဲဒၟံၚ် လတူပွူနာ်တုဲ နာ်ဂှ် ကဵုဒၟံၚ်အစဵုဒၞာ ကုကျာ် နကဵုနောက်ညးရ၊၊
ပ္ဍဲဍုၚ်မန် ခေတ်သၟိၚ်ဓမ္မစေတဳ ဗလးဏာ အစာသြိုၚ်ခၞံ အစာဓဇဲ ဇရေၚ်ဗုဒ္ဓဂါယာတုဲ အတိုၚ်ဗီုပြၚ် မၞုံ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဂါယာဂှ် ကၠုၚ်ကၠောန်လဝ် ရာမည ဗုဒ္ဓဂါယာကီုရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲ မုဉ္စလိန္ဒ ဂှ် ဂွံဆဵု လိက်တၟအ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊
လိက်တၟအ် မုဉ္စလိန္ဒ ဍုၚ်ဗဂေါ
(၁) ၊ ၊ ခါတိလပိုယ် ကျာက်တြယ် မတဴတဴ သၟဝ် တၞံဇြယ်သုံ အဇပါလ မဍောက် ဒပါဟ်တ္ငယ် တုယ်ဂဟ်၊ နူတၞံဇြယ်သုံဂဟ် ကျာက်တြယ် ဒလောဟ်က္တိုဝ်တွာက်အာ ဂ(၂)တကေတ် ဗွဲဒိုဟ်သမ္လုၚ်ကျာ အာစိုပ်စြာၚ်ကမာ မူစလိန်တုယ် ပ္ဍယ်သၟရ်တၞံဆု မူစလိန် မတဴတဴလတူစြၚ်ကမာ ဗွယ်ဗြမက်၊ မသနုယ်အာ ကုဒိုဟ်သမ္လိုၚ်ကျာညိ၊ မး(၃)စိုန်ဒဟ် ဗွယ်ဒိုဟ်အဂၞယ် မဟာဗောဓိဂဟ် ကျာက်တြယ်ဂဇောအ်ဒၟံတုယ်၊ လုကဴဒပေါဟ်တ္ငယ် စသိုၚ်ကေတ် ဝိမုတ္တိသုခုတုယ် ကျာက်တြယ်ဒၟံတဴရ၊ ၊
(၄) ပ္ဍယ်ကာလဂဟ် ဗြယ်ဇၞောက်မဂူ မဟဂေါအ်သ္ဂုတ် လုကဴဒပေါဟ်တ္ငယ် မနွံမ်တဴ ကုကျာလမ္အုဟ် မပိုက်ဗလိုက်တဴ တဝိဝူဂဟ် က္တိုလ်ဒဟ်ရ၊၊ ခါဂဟ် သၟိၚ်နား(၅)က် မူစလိန်ဂဟ် ဟေတ်မဟမိက်ကိုလ် ကျာက်တြယ်ဒးဗြယ် ဟေတ်ဒးမှောၚ် မဟမိက် ကုဒးကျာလမ္ဆုဟ်ဂဟ်၊ နဇြကုဟေၚ် ပူဗိုက်အာဝူဒိုဟ် ကျာက်တြယ်ဒပေါ(၆)ဟ်လတုန် ဒမှံၚ်ဗဝိုက်အကြာဂဟ် မနွံမ်ဗၞတ်တမ္အာ သ္ငိစ္လတ်ဟေၚ် ဍေဟ်ဂတိုလ်ပ္ဒဟ်တုယ် နဒၟံက်ဍေဟ်ဂဟ် ဍေဟ်ဂြောပ်လရ် ကျာက်တြယ်ရ၊ ခါမဍောက်ဒပေါဟ်တ္င(၇)ယ်တုယ်ဂဟ်၊ ဍေဟ်လောဟ်ပ္လေၚ်က္လေအ် ဇကုနာက် ပကေတ်ရုပ် မာၚ်ဗ္လာၚ်မွယ်တုယ် ဍေဟ်တ္လုယ် သီက္လီတဴ ကျာက်တြယ်ရ၊
ပ္ဍယ်ထာန်တၞံဆု မူစလိန်ဂဟ်တု(၈)ယ် မစိုန်ဒဟ်တဴ ထာန် ပရိဘောက် ကျာက်တြယ်ဂဟ်၊ သၟိၚ်မနွောမ် ကုပိုန်တမ္လာ မသဓာမလာ မသ္ဇုၚ်သ္ဍိုက် ပ္ဍယ်သာသနာ မပတံ ကုသၟိၚ်အသောကဓမၟရာတ် တဂဟ် (၉) ဒက်လောရ် စေတီမွယ် မုစလိန္ဒစေတီဂးတုယ် ပတ္လုၚ်တဴ ပုဇဴသကာ၊
ပ္ဍယ်ထာန်ပိုယ်ရာမည ဒေသဝေါအ်တုယ်လေရ်၊ ပ္တုပ်စကိုလ် ထာန်မုစလိန္ဒစေတီဝေါအ်ဂး(၁၀)တုယ်၊ အတိုၚ်ဒိုဟ်တ္လာၚ် အတိုၚ်စဍးဇငယ်ထာန်တေအ် ကုမဟာဗောဓိဟေၚ်၊၊ တ္လညးတ္လစိၚ်ဗတာၚ် ပ္အောရ် သၟိၚ်မွယ် မဟိမု ယောဂရာတ် မစိုန်ဒဟ်တဴ ဒး(၁၁)ကိုပ် ဍုၚ်ဟံၚ်သဝတီတုယ် မညးဂးစ ပဂေါဂဟ် ပ္ဍယ်သက္ကရာတ် ၈၄၁ ကိတုအသာတ် မသုန်စြဝေက် တ္ငယ်ဗြဗ္ဗဟသျတိ လက်မိန်ဟေၚ် မကိုလ်ကနံလော(၁၂)ရ် မူစလိန္ဒစေတီဝေါအ် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊၊ ဗာန်ကွေဝ် မစူလိက်
နိဿဲ
ဦးချစ်သိန်း၊ မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ် https://en.wikipedia.org/wiki/Mucalinda
စန္ဒဳကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာစန္ဒဳကာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်ကျာ်ပဝ်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၂၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳဟ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၀၊ ဝှ် ၁၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
ဝါင်ကဖြဴ
ဝါင်ကဒါတ် (Lemon basil) ဂှ် ဒှ်ဂကူဝါင်မွဲဂကူတုဲ ဟိုတ်မလေပ်စုတ် ကာလမဍုန်စ သွကဒါတ်တုဲ မန်ကော်စ ဝါင်ကဒါတ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဟိုတ်မဂွံဒၟံင်သၟူပၞဴဂှ်ရ ဗီုအင်္ဂလိက် ညးကော်စ Lemon basil မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဝါင်ပၞဴ ရ၊၊ ဝါင်ကဒါတ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲဒေသအဖရိက ဒိုဟ်ဨသာန် ကဵု အာရှ ဒိုဟ်အဂၞဲရ၊၊ ဆဂး အခိင်လၟုဟ် ဟိုတ်နူ မၞိဟ်ပ္ဍဲရးပလိုတ်တအ်လေဝ် စလေပ်ကီုတုဲ ပ္ဍဲဍုင်ရးပလိုတ် ဗီုကဵု ရးယူရောပ်တအ်ဂှ်လေဝ် တဵုဒၟံင် ပ္ဍဲကဵုသ္ၚိ၊ ပ္ဍဲသ္ၚိဒ္ၚောဝ်ကီုရ၊၊
ဝါင်ကဒါတ်ဂှ် တၞံဍေဟ် တိုန် သၠုင် စဵုကဵု ၂၀-၄၀ သေန်ဒဳမဳတာ (၈-၂၀ ၝောအ်တဲ) မာန်ရ၊၊ ဍေဟ်မၞုံကဵု ပ္ကဴအသာ်ဗု၊၊ တၞးဍေဟ်ဂှ် တုပ်ဗီု တၞးဝါင်တၞဟ်ကီုလေဝ် တၞးဍေဟ် ဟွံတီု ကြဳဒၟံင်တုဲ လပါ်လတူ ကေက်ဒၟံင်ညိရ၊၊ ကဴဍေဟ်တိတ်တုဲ မဍေဟ်ဂှ် မလေပ်ကှ် ပ္ဍဲတၞံရ၊၊
ဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ပ္ဍဲမန်ဂှ် ၜိုန်ရ စုတ်စ ပ္ဍဲအကြာသွ ညိညဓဝ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵုပါင်ဖဴအာရာပ်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ ဖလိပေန်၊ လဴ၊ မလေ၊ အဳရာန် ကေုာံ သေံတအ်ဂှ် စကာဂၠိုင်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ မန်မစုက်လုက် ကုဖဴသေံတအ်ဂှ် တၞးဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ညးတအ် ကၠပ်စ ကဵုဖရံက်ဗ္စးပၞဴ၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် စုတ်အကြာကဝေက်ရ၊၊
လွပ်
ဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ပ္ဍဲဖဴမန်မ္ဂး ညးစုတ် ပ္ဍဲသွ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲသွကဒါတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုသွတၞဟ်တအ်လေဝ် စုတ်ဂွံကီုရ၊၊ မန်မစုက်လုက် ကုဖဴသေံတအ်မ္ဂး တၞးဝါင်ကဒါတ်ဂှ် စုတ်ပ္ဍဲကဵုကဝေက်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠပ်စ ဂျိုင်င် ကဵုဖရံက်ဗ္စးပၞဴရ၊၊
ဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ပခိုဟ်ကဵု ဒြဟတ်ဒုင်ဗဒဝ် (health of immune system)တုဲ စဵုဒၞာကဵု ယဲနာနာသာ်မာန်ရ၊၊ တုဲပၠန် ဍေဟ်ပညိင် ကဵုဆီတုဲ ပကဵု ညံင်ဟွံဂွံဒှ် ယဲဆီၜေတ်၊ မွဲပၠန်ဂှ် ပကဵု ညံင်စၞဂွံလာဲတုဲ ထိင်ဒဝ်ကဵု ဓါတ်ဗ္စးအက်သေဒ် ပ္ဍဲထိုင်စၞရ၊၊ ဟိုတ်မၞုံကဵု ဓါတ်ပသဲတုဲ ဍေဟ်ပခိုဟ်ကဵု ဇုတ်ကီုရ၊၊
တဵုလွဳ
ဝါင်ကဒါတ် ဂှ် ညံင်ရဴတၞံဝါင် ဂကူနာနာတအ်ကီု ဒှ်တၞံ နူဒေသဂမ္တဴတုဲ ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲ ဒးကလိဂွံလျးတ္ၚဲ အောန်အိုတ် ပွိုင် ၆ နာဍဳရောင်၊၊ တၞံဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ဒှ်တၞံမတဵုလောဲသွာတုဲ ဂွံဍာ်တှ်ေတုဲ ဟွံဒးကဵုဝါဲကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဆဂး ယဝ်ရ တိဂှ် ဝါဲအောန်အာမ္ဂး တၞးဍေဟ်တိတ်အောန်ရ၊၊ ဍေဟ်နွံပၟိက်ဍာ်ဂၠိုင်င်တုဲ ဍာ်ကှ်မ္ဂး တၞးဍေဟ်အေဲစှ်ေအာရ၊၊ ဆဂး ကာလဂွံဍာ် ကလေင်မြဴတိုန်ပၠန်ရ၊၊
ဝါင်ကဒါတ်ဂှ် ဟိုတ်မၞိဟ်မတဵုတအ် ၜှ်ကုတ်တုဲ ကဴဟွံဂတာပ်ရ၊၊ ယဝ်ရစွံလဝ် ကဵုကဴမ္ဂး တၞးဍေဟ် ဍောတ်သောဲစှ်ေ၊ တုဲပၠန် ကှ်အာမာန်ရ၊၊ ကဴဍေဟ်မံက်တိုန်ကၠုင်မ္ဂး ဒးကုတ်ထောအ်ရောင်၊၊ ကုတ်တုဲမ္ဂး တၞးတၟိကလေင်တိုန်ပၠန်ရ၊၊ တၞံဝါင် ပ္ဍဲဒေသဂမ္တဴဂှ် ဒှ်တၞံမဂၠိုင်ကဵုသၞာံမွဲရ၊၊
သိမ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာသိမ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ဘာမလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၈ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇောတိက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဓမ္မဝိဟာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာဓမ္မဝိဟာရ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ်ပျဟာန်၊ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၆၊ ဝှ် ၁၆။
ဝါခရူ
ဝါခရူ (Wagaru village, Burmese ဝါဂရူးမြို့ဟောင်း)ဂှ် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် ဒှ်ကွာန်သၟတ်မွဲ မၞုံ ဗဒါဲဍုင်ဇြပ်ဗုကီုလေဝ် စဵုကဵု အခိင်ဍုင်မန်ဟံသာဝတဳလီု အလန်လက္ကရဴအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၁၁၉ ဂှ် ဒှ်လဝ် ဍုင်မွဲတုဲ ထၜိုင်နန်တြေံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင် စဵုကဵုလၟုဟ်ရ၊၊ ဗီုပြင် ဍုင်ဝါခရူဂှ် ယဝ်ရံင်စှ်ေ နကဵုဗဗဵုမတ်ဂစေံမ္ဂး မၞုံကဵုတၞုင်ကေက်က်ၜါလပါ်တုဲ ဗွိုင်နန်ဂှ် သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် ၆၅ ဨက ရ၊၊
ဒတန်
ဍုင်ဝါခရူတြေံဂှ် နကဵုစၟတ်သမ္တီဂၠးတိမ္ဂး နွံတန်တဴဒၟံင် လေတ္တဳကျုတ်သၟဝ်ကျာ ၁၅ ဒဳဂရဳ ၅၉မဳနေတ်၊ လံင်တဳကျုတ်ဗၟံက် ၉၇ဒဳဂရဳ၄၂မိနေတ် (15°59’58.73²N-97°42’15.91²E) နူဍုင်ဇြပ်ဗု လပါ်ပလိုတ်သၟဝ်ကျာ ၜိုတ် ၂ တိုင်ရ၊၊
ဝင်
ဍုင်ဝါခရူဝွံ တၠပညာအစာဝင်တအ် ကၠုင်လ္ၚတ်လဝ် ခေတ်အဆက်ဆက် ဂၠိုင်ကဵုအလန်ရ၊၊ အစာဝင်တော်စိန်ခို ဂှ် ညးဗၟံက်လဝ် ပ္ဍဲလိက်တရဴဍုင်ရာမညဂှ် ညးရံင်ကဵု ယၟုဍုင်ဝါခရူ မတုပ်ဒၟံင် ကုယၟုသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ် (မဂဒူ)တုဲ ဍုင်ဝါခရူဝွံ သၟိင်မဂဒူ (၁၃ ဗွဝ်ကၠံ) မပတန်လဝ် ဗီုဏအ် ညးဂးလဝ်ရ၊၊ ဝါခရူ ဂှ် ကၠုင်နူအရေဝ် ဝါ မဂွံအဓိပ္ပါယ် တိဗလးတုဲ ဟွံဆေင်စပ် ကုယၟုသၟိင်ဝါရေဝ်ရောဝ် မဂွံနူ မဟိမု နူသၟိင်သေံ ဂှ်ရ၊၊ ဍာံဍာံမဂး လ္ပာ်သၟဝ်ကျာဍုင်ဂှ်ဝွံ ဝါဗ္ၚဖအိုတ် စဵုကဵုစိုပ်ပါင်ၜဳကလေင်တုဲ လ္ပာ်ဒိုဟ်ဨသာန်မဂး ဝါဗ္ၚစဵုစိုပ် နှေဟ်ကိုင် ပါင်ၜဳကျာ်ခၟဳ။ ပ္ဍဲဝါဂှ်ပၠန်တုန်တၞံခရူဂၠိုင်တဴ ဗွဲမလောန်တုဲ ဝါဝွံ ဝါခရူညးကော်စတုဲ ကာလပတန်ဍုင်ဂှ် ဍုင်ဝါခရူ မဟိမုပြာကတ်ကၠုင်ရ။ (ဗၟာတအ်‌‌ကော် ခရူးပင်ပေါသည့်လယ်‌တော်)။ ဍုင်ဝါခရူဝွံ အခိင်လဵု မပတန်လဝ်ဂှ် ဟွံဂွံတီကေတ်ဏီရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၇ အစာနာဲဘရှင် ကေုာံ ကောန်ကွး နာဲရတ်တ်၊ နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ စှ်ေပံက်ဗ္တောန် လိက်တၟအ်မန် ပ္ဍဲဍုင်မတ်မလီုတုဲ အာလ္ၚတ် ဍုင်ဝါခရူ ရ၊၊ ပ္ဍဲလတူဗ္လး ကျာ်နိဗ္ဗာရဂါံဂဵု ဗဒါဲဘာတိုက် ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် တၟအ်မွဲမ မၞုံကဵုလိက်ညိညရ၊၊ လိက်ကြပ်သီုဖအိုတ်ဂှ် အးအိုတ်ဒၟံင်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲ သၟဝ်အိုတ် ၜိုတ်ပန်ပၞောန်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အက္ခရ် အတေအ်မွဲမ အဏအ်မွဲမ သီုဖအိုတ် ၜိုတ်စှ်မ ဒှ်ရ၊၊ အက္ခရ် မၞုံကဵုဂစိုတ်ပေင်င် ဆမွဲမကီု ဟွံဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ပံက်အဓိပ္ပါယ် ဟွံဂွံရ၊၊ မအက္ခရ် ၜိုတ်မဂွံဆဵုကေတ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ရံင်တုဲ အစာဘရှင်ဟီု လိက်တၟအ်ဝွံ တြေံနူ လိက်တၟအ် ကျာ်လ္ဂုင် မဒှ်ခေတ် သၟိင်ဓမ္မစေတဳ (1472-92) ဏီ၊ ဒှ်လိက် ၜိုတ် ခေတ် အေဒဳ ၁၃ ဗွဝ်ကၠံမာန်ရောင်ဂှ် ဆိင်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲ သိမ်မွဲခဏ လပါ်တဲပါဲ (ပါင်နွံဗၟံက်) ပ္ဍဲဍုင်ဝါခရူဂှ် လိက်တၟအ် ခေတ်တၟိမွဲဂတှ်ေ ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ လိက်တၟအ်ဂှ် နိဿဲကဵု လိက်နူသၠရိုတ်ဂမၠိုင်တုဲ ညးတအ် မချူလဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊
လိက်တၟအ်ဂှ် ချူလဝ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ခရေတ် ၁၉၈၅ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊
နမောတဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
(၁) သက္ကရာဇ် သာသနာ ၂၃၉ သၞာံ ပ္ဍဲဍုင်ဝါခရူ လက်ထက်သၟိင် ဗြသၜိုတ် ထေရ်တၠအရှန်
(၂) မပ္တံကဵု သောဏုတ္တရထေရ် အာစိုပ်တွံဓဝ်တုဲ ထ္ၜုတ်လဝ် သမၠုင်ကျာဍုင် သီ ၁ သီမွဲခဏဂးယၟုရ
(၃) စိုပ်သက္ကရာဇ် သာသနာ ၂၄၇၉- ၂၄၉၅ သၞာံတုဲ သ္ပက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကဵုဂကောံသင်
(၄) ကွာန်ဝါခရူတုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ ဒါယိကာဗျဥ်ဂမၠိုင် ကလေင်လဟဵုပတုန်သီ
(၅) အလန်ကိုပ်ကၠာ မအာစိုပ်ဒတုဲ မွဲဝါ
(၆) စိုပ်သက္ကရာဇ် သာသနာ ၂၅၂၈ ဂိတုစဲတုဲ သ္ပက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကဵုဂကောံသင်
(၇) ကွာန်ဝါခရူတုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ ဒါယကာ- ဒါယိကာဗျဥပဂမၠိုင် ကလေင်လဟဵု
(၈) ပ္တုန် ကျာ်ပ္ဍဲသီ အလန်မရနုက်ကဵုၜါဝါ အာစိုပ်ဒတုဲပၠန်ရောင်
＂ပ္ဍဲရးဝါခရူ ဝင်ကျာ်တုန်＂
(၁) ကျာ်သၞဓါတ်သော် မွဲတၞုင်တဴပ္ဍဲဍုင် သရိရဓါတ် -၃၃- မ ဒေဝတဴမင်
(၂) ဒိုဟ်သမၠုင်ကျာ စလဂန္ဓမွဲ ခန္ဍဂန္ဓမွဲ ဒေဝတဴၜါ ဒှ်တၞံ ကာလဒက်ကျာ်ဂှ်
(၃) သာ်ဝွံ ဒကာကျာ်ဗ္စရ ယိုဟ် - ၁၀၀- သာ် ကွာင် -၅၀- သာ် သတ်ဗြဴ ၃၃ ဖျုန်
(၄) ၁၀၀ ကလောံ - ဗ္ကပၞာင် - ၁၀၀၀- ဍာ်တှ်ၜါသာ်- ယာဂုစှ်သာ်- ခမ် ၃၀၀ - စၞဗွဝ်ဖျာ
(၅) ဒကာကျာ်ဂှ် - ခမဳရံသဳမွဲ-သိင်္ဂလမွဲ-ခရှ်မွဲ မလ ဂးယၟု- ညးပိဝွံ ဒှ်ဒကာတၞံရ-
(၆) ကျာ်ဒေါဝ်ဍုင် သရဳရဓါတ် ဒေဝတဴ သုဒကမင်ဓါတ်- ကာလဒက်ကျာ်ဂှ်
(၇) သာ်ဝွံ ဗ္စဒေဝတဴ- ယိုဟ်-၃၂-သာ် ကွာင် - ၄၃-သာ် ဍာ်သာဲ- ယာဂု တင်လာဲ
(၈) ကဝ် ဗြာတ် စၞဗွဝ်ဖျာ - သုမေဓ ဒက်ကျာ်ဝွံရ
(၉) ကျာ်သၠာ် သရိရဓါတ်- ဒေဝတဴဗလမင်ဓါတ်-ယိုဟ် ၅-သာ် ကွာင် ၃-သာ် -ယာဂု ၄ သာ်- သတ်ဗြဴ ဗြာတ်- သဂြာ သာ်ဝွံဗ္စရ ရတ္ထပါလ
(၁၀) ဒက်ကျာ်ဝွံရ မဗုဲမဒှ်ဒကာရ
(ခ)
(၁) ကျာ်နိဗ္ဗရဂါံဂဵု သရိရဓါတ် ဒေဝတဴသုံဗွဲ မင်ဓါတ် စၞဒေဝတဴဂှ် ကွာင်
(၂) ၂ -သာ်- ယိုဟ်- ၄- သာ် - သတ်ဗ္ဒဝ် သတ်မညောံ- စုတ်ကဵုခမ် ၅၀ တုဲ
(၃) ဗ္စရ- ဝွံပုင် ၅၅ ဒါကာကျာ် ကျာ်ဗြီုအသောက သရိရဓါတ် ဒေဝတဴ
(၄) စတုလ ဂးယၟု ဒှ်ပၟင်ဓါတ် စၞဒေဝတဴဂှ် ယိုဟ်- ၁၀၀- သာ် ကွာင် -၃၃-သာ် စၞဗွဝ်ဖျာ- ကာလ
(၅) ဒက်ကျာ်ဝွံ သာ်ဝွံ ဒကာကျာ်ဗ္စ ခမ် ၃၀၀ ယၟုဒါကာကျာ်ဂှ် ၝရ- ခမဳဒက်ကျာ်ဂှ်မနိဂြောဓ ဂးယၟု
(၆) ကျာ်ကၠံဗန် သရိရဓါတ် စေတဳ ဒေဝတဴ မင်ဓါတ်ဂှ် သရိဂဇ္ဇ ဂးယၟ စၞဒေဝတဴဂှ်
(၇) ယာဂု- ကွာင် ဍာ်တှ်ဂၠဴ- ကွာင်ခရုင် ဒ္စိတ်သာ်- ယိုဟ်-၄-သာ် ကာလဒက်ကျာ်ဂှ် ဗ္စရ- ဒိုဟ်
(၈) ဨသာန် ဗ္စရ ယၟုဒါကာမွဲ ၝထဝ်လ ဂးယၟု ဂမဳဒက်ကျာ်ဂှ် ရေဝတ ဂးယၟု
(၉) ဘုတ်သီ သရိရဓါတ် ဒေဝတဴပၟင်ဓါတ်ဂှ် ဂေါတရ ဂးယၟု စၞဒေဝတဴ ယိုဟ် ၃ သာ်
(၁၀) ကွာင် ၅ သာ် စၞဗွဝ်ဖျာ ခမ် ၉၀ တုဲ ဗ္စရ ယၟုဒကာကျာ်ဂှ် ၝမွဲ မပံက် ၝလဇ ညးပိဒှ်
(၁၁) ဒကါကျာ်ရ ဂမဳဒက်ကျာ်ဂှ် နာဂ ဂးယၟု
(၁၂) ကျာ်မွဲလက် သရိရဓါတ် ဒေဝတဴ ပၟင်ဓါတ် သုဂန္ဓိမွဲ ရိလကမွဲ ဗလရကမွဲ
(၁၆) ကုတ် ကာလဒက်ကျာ် သာ်ဝွံဗ္စရ- ယၟုဒကာဂှ် ၝလန်မွဲ ၝဗုမွဲ ၝလဴမွဲ ဂမဳဇော
(၁၇) နရာံမွဲ ပဏ္ဍိတမွဲ သိင်္ဃမွဲ ရေပတ္တမွဲ ညးထ္ပျ်ဝွံ ဒှ်ဒကာကျာ်ရ
(၁၈) ကျစနဝါသရိရဓါတ် ကျာ်ထွာဲ ဒေဝတဴဂေါနောသ မင်ဓါတ် စၞဒေဝတဴ
(၁၉) ယိုဟ် ၃ သာ် ကွာင် ၅ သာ် ဍာ်သာဲ တင်လာဲ သဂြာ ကွာင်ခရုင် ထ္ပျ်သာ်
(၂၀) ကဵုစၞတုဲ ဒက်ရ ဟွံလာ်ရ ယၟုဒကာကျာ်ဂှ် ၝသဳဟမွဲ ဂမဳမွဲ ဗာကုလ ဂး
(၂၁) ယၟုညးၜါ ဒှ်ဒကာကျာ်ဝွံရ -
(၂၂) ညးရေင်တၠုင်ဖိုလ် ဘဒန္တသောဘိတ
(၂၃) ၁၃၄၇ ဝါခရူ ဘာတိုက် 1985
လိက်တၟအ်ဏအ် ၜိုန်ရ ချူလဝ် သၞာံဟွံလအ်ကီုလေဝ် အရာစိုတ်မလုပ်စခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဒှ် ယၟုကျာ်ဂမၠိုင်ရ၊၊ ယၟုကျာ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် တြေံတုဲ ဒှ်သက်သဳဝင် ဍုင်ဝါခရူမွဲကီုရ၊၊
ကျာ်ကၠံဗန် ယၟုကျာ်ကၠံဗန်ဂှ် ပ္ဍဲဒၞာဲဒေသဂကူမန် ဗွဲမဂၠိုင် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင်ရ၊၊ ဗီုဗၟာမ္ဂး ဒၞာဲလ္ၚဵုချူ ကျိုက်ကလွန်ဗွန်၊ ကျိုက်ကလံဗွန်၊ ကျိုက်ကလော့၊ ကျိုက်ကလဲ့၊ ယၟုကျာ်ဝွံ နူတမ်တေအ် ကၠုင်နူ ကျာ်က္လိပန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ကျာ်မကလိလောန်အာတုဲ ပန်ဇကုရ၊၊ ညးရန်တၟအ် ကဵုကျာ်မကလိဂွံအာပန်တုဲ ညးပ္တန်ကျာ်ရ၊၊ ဒၞာဲလ္ၚဵု ကျာ်ကလိ / က္လိ ဆၜိုတ်ဓဝ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊
ကျာ်ဗြီုအသောက ဗြီုဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် သၟိင် သၟိင်အသောက၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် ညးမစၠောအ်လိက်သၠရိုတ်တအ် ဗၠေတ်စတုဲ သၟီ ဂှ် စၠောအ်ဒး ဗြီုလေဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ အရာစိုတ်မလုပ်စခိုဟ်ဂှ် ကျာ်သၟီအသောက ဟွံသေင်မ္ဂး ကျာ်အသောက ဂှ် ပ္ဍဲဍုင်မန်ဒၞာဲတၞဟ်တအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ အတိုင်အခိုက်မန် ယၟုတအ်ဂှ် ဂစိုတ်ပမွဲရမ္သာင်ဂွံမ္ဂး ပထောအ်ဖအိုတ်ရ၊၊ အသောက ဂှ် ပ္ဍဲလိက်ခေတ်ဗုကာံ နူကျာ်ဗြံက်ဗြဇၞော် မြင်ကပါ ဂှ် ညးချူလဝ် အသောက် ရ၊၊ ကျာ်သၟီအသောက် ဟွံသေင်မ္ဂး ကျာ်အသောက် ရဴသာ်ဝွံ ညးရန်တၟအ်ကဵု သၟိင်အသောက ညးမယိုက်ဒိုက်သာသနာကျာ်တုဲ ပ္တန်ကျာ်ရ၊၊ ကျာ်အသောက် ဂှ် ဗွဲကြဴ မြိပတ်အာ ဒှ်အာ ကျာ်အသုက်၊ ကျာ်သုက်၊ ကျာ်ဓါတ်သောက် ဗီုဗီုဏအ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊
အရာမစၟတ်သမ္တီခိုဟ် မွဲပၠန်ဂှ် ဒှ်ယၟုဒါယကာကျာ်တအ်ရ၊၊ မၞိဟ်တြုဟ်မ္ဂး မ ၊ မၞိဟ်ဗြဴမ္ဂး ၝ ရဴသာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ အရေဝ်ဝေါဟာရဏအ်လေဝ် ဒှ်အရေဝ်ဝေါဟာ နူခေတ် အကြာ (၁၀- ၁၇) ဗွဝ်ကၠံ ဖအိုတ်ရ၊၊
ဍုင်ဝါခရူဝွံ ပ္ဍဲခေတ်ဨကရာဇ်တေအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲစရင်လၟိဟ် ရးမုတ္တမ (၃၂) ဍုင်ရ၊၊ အတိုင် လိက်စရင်ပယျဵုတိဍာ် ညးစဳရေင်ဍုင်ဝါခရူ စမ္ပါ မကဵုစရင် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၁၂၈ ဂိတုပုဟ် ၁၀ စွေက်ဂှ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊
၎င် ပုံ ၁၀ စွေက် စဳရေင်ဍုင်ဝါခရူ ကဵုစရင်ပယိုဝ်တိ ရးဍုင်ဝါခရူ၊
၊၊နူဍုင်မတ္တမ စိုပ်ဍုင်ဝါခရူ ပိတ္ၚဲ ၃၀ တိုင်၊
၊၊နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်ဗၟံက် ပါကျာ်ဓါတ်သော်ရှာဲသောတံင် ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်ဝင်ရဴ ၅ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်သမၠုင်ကျာ ပါကြုင်ၝအ်လၟိုင် ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်လၟိုင် ၁၃ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်ပလိုတ် ပါၜဳဇၞော် ၅ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်သၟဝ်ကျာ ပါၜဳကလေင် ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်ဇြာ ၂ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်အဂၞဲ ပါဒိုဝ်စာင်ခြး ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်လၟိုင် ၂ တ္ၚဲ ၂၀ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်နေရတိ ပါကြုင်ကြေင် ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်လၟိုင် ၂ တ္ၚဲ ၂၀ တိုင်၊
၊၊ (နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်နေရတိ ပါကြုင်ကြေင် ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်လၟိုင် ၁ တ္ၚဲ ၁၀ တိုင်)？၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်ဗာယပ် ပါကျာ်ဂမှီ ပါၜဳဇၞော် ၅ တိုင်၊
၊၊ နူဍုင်ဝါခရူ လပါ်အေသာန် ပါကြုင်တလိုင်ကၠံ ပါပယိုဝ်တိ ရးဍုင်ဝင်ရဴ ၁ တ္ၚဲ ၁၀ တိုင်၊
ကဗျလဒု (ကျေးစေရတု)
ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၁၄၈ ကောန်ဗၠာဲသၟိင်ဗၟာ ဘိုးတော်မင်းတရား၊ သၟိင်ဥပ္ပရာဇ အခိင်ညးတေအ် မဇက်ပၞာန် ဍုင်ထဝါဲဂှ် ကန္တဝ်ညး ကောန်ဍုင်မတ္တမ ဇန်လဝ် ကဗျလဒု (ကဗျမဗှ်သၞာ) သွက် တၠသ္ၚိဇကုမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဗျဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ယၟု ဍုင်ဇြာ (ဇယား) ကဵု ဍုင်ဝါခရူ (ဝါဂရူ) တုဲပၠန် အကြာဂှ် ညးဆတ်စုတ်လဝ် အရေဝ်မန်ညိည အတိုင်မဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ၊၊ လဒု အရေဝ်မန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် လၞီစိုတ်၊ ဗှ်သၞာ ပ္ဍဲကဗျဏအ် ဟိုတ်နူမချူလဝ် တင်စသိုင် မဒှ်လၞီစိုတ်တုဲ ကဵုလဝ် ယၟု ကဗျလဒု ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ကဗျမန် မချူလဝ် ပရေင်လၞီစိုတ်ဗၠာဲဂှ် ညးကဵုလဝ် ယၟု လဒုဗၠာဲ၊၊
ဇေယျတု၊ တခုမြတွင်၊ သခင်နှစ်လို့၊ ပင်စိမ်းညို့သား၊ မွန်တို့ဘာသာ၊ တတ်မြောက်စွာသည်၊ မြန်မာမကျွမ်း၊ ကျေးမှုထမ်း၊ အလွမ်းယှက်ကူး၊ နဲးကြူးစရဟန် (နာဲတြုဟ်ဇြဟာန်-ချစ်လင်သခင်)၊ ကရွန်ဟုကုမောင် (ကရောမ်ဟွံဂွံမံင် - အတူမနေရ)၊၊ သောင်းမျှဗိုလ်ပါ၊ ချီလေရာဝယ်၊ အပသေည်ညီ (အာဗ္တီညိ - သွားရောက် တင်လျှောက်ပါချေ)၊ ဦးဖြင့်ထိလော့၊ သီရိကြက်သရေ၊ ဒေဝါဓယ၊ သိန်းတန်မြဝယ်၊ လွှတ်ပသွတ်ချ (လုပ်ပသစ္စ - သစ္စာဝင်ပြု) တူတကွဟု၊ လဟန်ကလောတေ့ (လဟီုကၠာတေအ် - ယခင်က ပြောစကား) တစေ့စေ့သည်၊ အောက်မေ့မြင်တော်မူလိမ့်မည်၊၊
မပြုသချင်၊ ကိုယ်ကိုပင်တည့်၊ မရွှင်သမို့၊ ဟို့တစူမုတ် (ဟွံကြဴမုက်-မျက်နှာမလိမ်း)၊ စိတ်ရှုတ်သမ်းမို့၊ ဟို့တရိကလိုင် (ဟွံဓယိကၠေင်-ဆံပင်ဆီမလိမ်း)၊ ပိုင်သူစစ်မြေ၊ ချဳရလေဟု၊ သွတ်လေဟို့ကျား (သော်လေဝ်ဟွံဂြး-ဆံပင်မဖီး)၊ သနားချစ်စိတ် တွိတ်လေဟို့လိန် (တိက်လေဝ်ဟွံလှိင်- အိပ်စက်၍ မပျော်ပါနိုင်)၊ အစိန္တေယျော်၊ ဓါတ်မြွေတော်ဝယ်၊ နှောင်းမြော်မယ်ထူး၊ ကိုယ်တိုင်ဖူး၍၊ ကြည်နူးပန်ထွာ၊ အွန္တရာပွဲး (အန္တရာဲဘဲ -အန္တရာယ်ဘေး)၊ ကွဲးသငွးအာရ (ကဵုသ္ၚောဲအာရ- ကင်းဝေးပါစေသော်)၊ ဦးချခါခါ၊ ဆုပန်ပါဟု၊ ကျေးဝါထပ်လှောက်၊ နားတော်လျှောက်သည်၊ ထောက်ရှေကြင်တော်မူလိမ့်မည်၊၊
ဂြိုပ်စဳပျးမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဗဂေါ
ဘာဂြိုပ်စဳပျးမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗဂေါ၊ ရးဗဂေါ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၆၊ ထပိုယ် ၁၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတေဇသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၅၊ ဝှ် ၁၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးဗဂေါ
အသောကရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာအသောကရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၆ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၉ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနာရဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၅၊ ဝှ် ၅၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၁။ အဲဍိက် ဂွံမိၚ်လဝ် ရဴသာ်ဝွံရ -
သဳဟရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ဘာသဳဟရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဟံဂါမ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၂။ ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ မွဲဟာန်ကေုာံခမဳသၚ် သွက်ဂွံဇူဒီုမွဲဗ္တံ ပ္ဍဲဇြပ်မဒှ်ဒၞဲါသ္ၚိပွေၚ်သၟိၚ် (ဥဒျာန်) အမ္ဗလဋ္ဌိကာဂှ် ပြာပ်လုပ်အာရ၊ ပြဘာဇ်သုပ္ပိယလေဝ် မွဲဟာန်ကေုာံမၚ်ဗၠာဲ ဗြဟ္မဒတ္တ မဒှ်ကွးဂှ် သွက်ဂွံဇူဒီုမွဲဗ္တံ ပ္ဍဲဇြပ် မဒှ်ဒၞဲါသ္ၚိပွေၚ်သၟိၚ် (ဥဒျာန်) အမ္ဗလဋ္ဌိကာဂှ် ပြာပ်လုပ်အာရ။ ပ္ဍဲကဵု (ဥဒျာန်) အမ္ဗလဋ္ဌိကာဂှ်လေဝ် ပြဘာဇ်သုပ္ပိယဂှ် နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ဟီုတဴဒုဟ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ၊ မၚ်ဗၠာဲဗြဟ္မဒတ္တ မဒှ်ကွး ပြဘာဇ်သုပ္ပိယဂှ်တုန် နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ဟီုတဴဂုဏ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ၊ ရဴသာ်ဝွံ အာစာကဵုကွး ညးဂမၠိုၚ်ၜါဂှ် သီုကဵုဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်မစှ်ေစးတပ်ပ် ရၚ်သ္ကအ်ဂှ် ပဒတဴအိုတ်ရ။
သဳဟရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၈၊ ဝှ် ၂၈။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
လိက်ပရေၚ်-ရာမညဘိက္ခု(ဓမ္မာစရိယ)
သဳဟရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟံဂါမ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၃။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်ပလာၚ်ဂယး (လအိတ်) ဗ္တံဂှ် ဒလိုက်ကတဵု (နူဒၞဲါသတိက်) အိုတ်တုဲ ခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ်မဂၠိုၚ် ပ္ဍဲအရာမဂဇအ် ကောံဓရီုတန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဇြပ်တာန်ဆံၚ်ဂှ် ဂလာန်ဝွံဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ-
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ပထမ
သက္ကရာဇ် ၁၀၃ သၞာံ၊ ဗုဒ္ဓဂေါတမပိုယ် က္တဵုဒှ်ကျာ်ကလိဂွံဂြၚ်တီကေတ် ပညာသဗ္ဗညုတညာဏ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုပေၚ် ၄၉ တ္ၚဲဂှ် ညးဗၞိက်ၜါ ကောကဵုဒေံ တဖုဿကဵု ဘလ္လိက(ဝါ) တပူ တဗဝ်ဂး ယၟု ကောန်ညးရးဍုၚ်လ္ဂုၚ်(ရးဥက္ကလာပလေဝ်ဂး) မဒှ်ဂကူမန် အာသ္ပဗၞိက် ပ္ဍဲရးမဇ္ဇျိမဒေသ (လၟုဟ်ကော်ခဴစရးအိန္ဒိယ)။ ဃောအခါဂှ် တၞဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲ ပဒ္တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲသၟဝ်တၞံဗပိုန် မရနုက်ကဵုထပှ်သတ္တဟရ။ ဒေဝတဴမကေၚ်ဒှ်လဝ် ကလောမသဂှ် ပညုၚ်ထ္ၜးတုဲ၊ ညးၜါ ကောကဵုဒေံဂှ် သ္ဂောံဗ္ဂိန်ကဵုဒါန် ကွာၚ်မြဳနာဍူ (ကုကျာ်ဂမျိုၚ်ရ၊ညးၜါဂှ် သ္ဂောံဒ္ဂိုန်ဒ္ဂေတ်ကေတ် ဒွေဝါစိက "ဗုဒ္ဓံသရဏံဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံသရဏံ ဂစ္ဆာမိ" ပ္ဍဲဇရေၚ်ကျာ်တုဲ တၠဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲ ဗ္ဒုၚ်ကဵုဓါတ်သော်ဒ္စာံတၞုၚ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
"ယွံကောန်တၠတအ် ထေက်ကဵုအမ်သဝ်ကွေံရသွံ၊ ယွံကောန်တၠတအ် သဘဴဟွံကေၚ်ဒှ်မွဲလှေ် ဒှ်ကွေံရသွံ၊ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ မတီတဴ မညာတ်တဴ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် (ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု) အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် ထပက်ခၠၚ် ဂြၚ်တီကေတ်ပၟိက်ဆန္ဒသတ်တအ်တၞဟ်ဟ် (မဟွံမွဲကဵုဗၞတ်တွဵု) ဗွဲမဒးရးရ၊ ပြဘာဇ် သုပ္ပိယဝွံ နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ဟီုတဴဒုဟ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ၊ မၚ်ဗၠာဲ ဗြဟ္မဒတ္တ မဒှ်ကွး ပြဘာဇ်သုပ္ပိယဂှ်တုန် ဟီုတဴဂုဏ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ၊ ရဴသာ်ဝွံ အာစာကဵုကွး ညးဂမၠိုၚ်ၜါဝွံ သီုကဵုဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်မစှေ်စးတပ်တပ် ရၚ်သကအ်ဂှ် ဗက်အာလၟေၚ်လၟေၚ် နူလက်ကရဴ နူလက်ကရဴ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ မွဲဟာန်ကေုာံ ခမဳသၚ်အိုတ်ရ" ဂလာန် ရဴဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ပထမ
ညးၜါကောကဵုဒေံဂှ် သ္ဂောံဒုၚ်ကေတ်ဓါတ်သော်ဂှ်တုဲ က္ညဖျဴနၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဇကု ရးဥက္ကလာပ ဍုၚ်အသိတဉ္ဇနတုဲ ပတံနူတ္ၚဲကျာ်က္တဵုဒှ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံဂှ် ဂိတုခ္ဍဲသဳ(၅) စွေက် သ္ဂောံစိုပ်ကၠုၚ် ဒေသဇကု၊ ရးဥက္ကလာပ ဍုၚ်အသိတဉ္ဇနရ။ တ္ၚဲဂှ် သာသနာကျာ် စိုပ်ဍုၚ်မန် သ္ဒးပတိုန်တၚ်စၟတ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၄။ ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ တီကေတ်ဂလာန် ခမဳဂမၠိုၚ်ဂှ်တုဲ က္ညပြာပ်အာ ဒၞဲါဌာန်ဇြပ်တာန်ဆံၚ် ဂဇအ်တဴ ပ္ဍဲဒၞဲါသၞာ မလးပညပ်လဝ်ဂှ်တုဲ "ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ မုရဴနကဵုဂလာန်မွဲ ဂဇအ်ကောံဓရီုဒၟံၚ်အိုတ်ဂှ်ရော၊ ဂလာန်မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် မဒှ်အကြာ မဟွံအာစိုပ်ဒတုဲဏီဂှ် ညးဍေံဂှ်ရော" ရဴဝွံသ္ဂးတဴရ။ ပ္ဍဲကာလ မသ္ဂးတဴရဴဝွံဂှ် ခမဳဂမၠိုၚ် ကလေၚ်ဂရၚ်ပ္တီ ကုတၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ရဴဝွံရ-
"ယွံတၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ပ္ဍဲအခိၚ်ပလာၚ်ဂယး (လအိတ်) ဗ္တံဂှ် ဒလိုက်ကတဵု (နူဒၞဲါသတိက်) အိုတ်တုဲ ပိဲုဍိုက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲအရာမဂဇအ် ကောံဓရီုတန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဒၞဲါဌာန်ဇြပ်တာန်ဆံၚ်ဂှ် ဂလာန်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ-
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ပထမ
သွက်ဂွံပတန်ဓါတ်ဂှ် ဇရေၚ်ပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်အသိတဉ္ဇနဂှ် ဒက်ပတန်စေတဳတုဲ ဓါတ်သော်ဒ္စာံတၞုၚ်ဂှ် ဌာပနလဝ် ပ္ဍဲစေတဳဂှ်ရ။ စေတဳဂှ် လၟုဟ်ကော်ခဴစစေတဳကျာ်လ္ဂုၚ် တန်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ဒဵုသိၚ်ဃုတ္တရဂှ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
ယွံကောန်တၠအတ် ထေက်ကဵုအမ်သဝ်ကွေံရသွံ၊ ယွံကောန်တၠတအ် သဘဴဟွံကေၚ်ဒှ်မွဲလှေ် ဒှ်ကွေံရသွံ၊ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ မတီတဴ မညာတ်တဴ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် (ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု) အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် ထပက်ခၠၚ်ဂြၚ်တီကေတ် ပၟိက်ဆန္ဒသတ်တအ်တၞဟ်ဟ် (မဟွံမွဲကဵုဗၞတ်တွဵု) ဗွဲမဒးရးရ၊ ပြဘာဇ်သုပ္ပိယဝွံ နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ဟီုတဴဒုဟ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ၊ မၚ်ဗၠာဲဗြဟ္မဒတ္တ မဒှ်ကွး ပြဘာဇ်သုပ္ပိယဂှ်တုန် နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ်ဂၠၚ် ဟီုတဴဂုဏ်ကျာ် ဓရ် သၚ်ရ။ ရဴသာ်ဝွံ အ္စာကဵုကွး ညးဂမၠိုၚ်ၜါဝွံ သီုကဵုဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်မစှေ်စးတပ်ပ် ရၚ်သ္ကအ်ဂှ် ဗက်အာလၟေၚ်လၟေၚ်နူလက်ကရဴ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ မွဲဟာန်ကေုာံ ခမဳသၚ်အိုတ်ရ ဂလာန်ရဴဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ပထမ
(တၚ်စၟတ်) ယၟုဍုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာဟီုလဝ် ဟွံတုပ်သၟဟ်၊ ပ္ဍဲပွံက်အဋ္ဌကထာ ဨကအၚ်္ဂုတ္တဵု ဨတဂ္ဂဝဂ်ဂှ် "ဍုၚ်အသိတဉ္ဇန" သ္ဂးလဝ်ရ။ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာထေရာအပါဒါန်ဂှ် ဍုၚ်ပေါက္ခရ၀တဳ သ္ဂးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲပါဠိဝိနယ်မဟာဝါဂှ် "တဖုဿဘလ္လိကာဒွေဝါဏိဇ္ဇာဥက္ကလာတံပဒေသံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပ္ပန္နာဟောန္တိ" မကၠုၚ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
ယွံတၠဳမၞုံပိုဉ် ဣဝွံဂှ် ဒှ်ဂလာန် ပိဲုဍိက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် မဒှ်အကြာ မဟွံအာစိုပ်ဒတုဲဏီရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ က္ညစိုပ်ကၠုၚ်ရ" ရဴဝွံ ဂရၚ်ပ္တီအိုတ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ပထမ
ပ္ဍဲလိက်တၟံသဳကလျာဏဳ ဍုၚ်ဗ္ဂေါ(၃၂)ဂှ် "တိဂုမ္ဘနဂရး" မ္ဂးရ။ ဣဝွံအတိုၚ်ပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဗွဲလ္တူဂှ်ခိုၚ်ကဵု အထံက်သာဓကပြကိုဟ်ကၞပ်ဝၚ်တံဂှ် သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်၊ ဘာသာမန် သ္ဒးဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ရ။ ဆဂးဂှ် ဆၜိုတ်စိုပ်ကီု သ္ဒးဖျေံစိုတ်ရ။ သာသနာဟွံတန် ဟွံဗိုန်ဏီ။ မူဟိုတ်ရော ခမဳသာမဏဳကီု၊ ပရိယတ္တိကီု ဟွဲမွဲဏီတုဲ သာသနာဟွံတန်ဏီ သ္ဒးဖျေံစိုတ်ရ။ ဣဝွံသာသနာမန်စိုပ်အလန်ပထမ မ္ဂးရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၅။ ယွံခမဳတအ် ညးမွဲသအာၚ်ဂမၠိုၚ် ဒုသ်အဲကျာ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်ဓရ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်သၚ်ကဵုဒှ် ဟီုသ္ဂးအိုတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာမဟီုသ္ဂးဂှ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် ဟွံထေက်ကဵုဒှ်တဴ ပွမထေဲပၞတ်ဒက်ဝဲ ပွမစိုတ်ဟွံမိပ် ပွမဟွံသ္ဍိုက်မၠိုက်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ဒုတိယ
တၠဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲ အာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ်တုဲ အခါကာလပေၚ်ဒ္စာံဝှ်ဂှ် မှာထေရ်ဂဝံပတိ နိမန်ဂရၚ်ပ္တီတုဲ ဇကုကျာ်ဂမျိုၚ် မွဲဟာန်ကေုာံ ခမဳဗွက်တၠအရှန်ဂမၠိုၚ် ဂ္ၚေၚ်ကၠုၚ်စိုပ်ဍုၚ်သုဓမ္မပုရ(သဓီု)ရ။ အခါဂှ် သၟိၚ်ဍုၚ်သဓီုသီဟရာဇာ ဂးယၟုပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်သ္ပပဓါန်ကဵုမှာထေရ် ဂဝံပတိတုဲ၊ ကျာ်တြဲတွံဖျုၚ်ကဵုရှ်အမြိုတ်ဓဝ်သၟိၚ်ဇၞော် မွဲဟာန်ကေုာံကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်ဂမၠိုၚ် ဂွံသုၚ်ရှ်ဓဝ် ပတန်လဝ် ပ္ဍဲသဳမသုန် သရဏပိတုဲ သွက်ဂွံသ္ပပူဇဴဓါတ်သော်ဂမျိုၚ်ဒ္စာံတၞုၚ်ကဵုလဝ်ရ။ ဗွဲကြဴဝွံ ကလိလောန်အာ (၃၇) သၞာံ ကာလကျာ်တြဲသ္ပပရိနိဗ္ဗာန်ဂှ် နကဵုအဓိဌာန်ကျာ် ဃောမစံၚ်ဥတုဇ ဇကုကျာ်ဂှ် မှထေရ်ဂဝံပတိ နကဵုဣဒ္ဓိဇကု ပတိတ်ကေတ်ဓါတ်ၚေက် (၃၃) တၞုၚ်ပၠန်တုဲ ပလံၚ်ဗစိုပ်ကဵု ကုသၟိၚ်သဳဟရာဇာ ဍုၚ်သုဓမ္မပုရ(ဍုၚ်သဓီု) ပၠန်ရ။ ဓါတ်ၚေက်(၃၃) တၞုၚ်ဂှ် သၟိၚ်သဳဟရာဇာ ဒက်ပတန်စေတဳ (၃၃)ဇကု ပ္ဍဲတွဵုရးကၟိန်ဍုၚ်ဇကုတုဲ ဌာပနာလဝ်ပ္ဍဲစေတဳတံဂှ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
ယွံခမဳတအ် ညးမွဲသအာၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒုဟ်အဲကျာ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်ဓရ်ကဵုဒှ် ဒုသ်သၚ်ကဵုဒှ် ဟီုသ္ဂးအိုတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာမဟီုသ္ဂးဂှ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် ထေဲပၞတ်အိုတ်မ္ဂး ဟွံမိပ်မြဟ်ကဵုဂၠမ်စိုတ်အိုတ်မ္ဂး ဒှ်တဴအန္တရာယ် ကုမၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ်ဟေၚ်ရ။
ယွံခမဳတအ် ညးမွဲသအာၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒုဟ်အဲကျာ်ကဵုဒှ် ဒုသ်ဓရ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်သၚ်ကဵုဒှ် ဟီုသ္ဂးအိုတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာမဟီုသ္ဂးဂှ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် ထေဲပၞတ်အိုတ်မ္ဂး ဟွံမိပ်မြဟ်ကဵုဂၠမ်စိုတ်အိုတ်မ္ဂး ဂလာန်ညးမွဲသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ် ခိုဟ်ပရေအ်တအ်ဂှ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် တီကေတ်မာန်အိုတ်ဟာ။ ယွံတၠဳပိုဉ် တီကေတ်ဟွံမာန်အိုတ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ဒုတိယ
(တၚ်စၟတ်) ဂလာန်ဗကန်
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
ယွံခမဳတအ် ညးမွဲသအာၚ်ဂမၠိုၚ် ဒုဟ်အဲကျာ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်ဓရ်ကဵုဒှ် ဒုဟ်သၚ်ကဵုဒှ် ဟီုသ္ဂးအိုတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာမဟီုသ္ဂးဂှ် "ဂလာန်ဝွံ ဟိုတ်နူဟိုတ်ဝွံလေဝ် ဟွံသေၚ်ရ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်ဝွံလေဝ် ဟွံဍာံရ၊ ဗွဲစၟတ်မ္ဂး ဒုဟ်ဝွံ ဟွံမွဲပြာကဋ် ပ္ဍဲပိုယ်ညးဂမၠိုၚ်ရ" ရဴဝွံ ဟွံဍာံစၟတ်ဂှ် အတိုၚ်ဟွံဍာံစၟတ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် ဒးသောၚ်ကလးကၠေံရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ဒုတိယ
မူဟိုတ်ကျာ်တြဲဂွံက္ညကၠုၚ် ဍုၚ်သုဓမ္မပုရ(သဓီု)ဂှ်ရော။ ကာလမှာထေရ်ဂဝံပတိ ဟံၚ်ပြာ်မိညး နူဘဝအတိက်မၞုံဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်သုဓမ္မပုရ(သဓီု)ဂှ် မှာထေရ်ပြာပ်အာဇရေၚ်သၟိၚ်ရ။ သၟိၚ်ဇၞော်သဳဟရာဇာဂှ် သၟာန်မှာထေရ် ပ္ဍဲလိုက်ဝွံ တၠဳပိုန်ဂှ် ဇၞော်ပြဲအိုတ်ဟာ။ မ္ၚးနူတၠဳပိုန်ဂှ် ခမဳမၞုံဏီဟာ သာ်ဝွံသၟိၚ်ဇၞော်သၟာန်ရ။ သၟိၚ်ဇၞော်အခါလၟုဟ်ဝွံ ပ္ဍဲဂၠးတိလောကလိုက်ဝွံ ကျာ်တြဲအတုလဒုၚ်ယၟု ဗုဒ္ဓဂေါတမက္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်တုဲရ။ ပြဲနူဗုဒ္ဓဂေါတမဂှ် ပ္ဍဲလိုက်ပိစှော်မွဲဘုံဝွံ ယြဴပူဂဵုလဵုမွဲဟၟဲရ။ အဲခမဳဂှ် မဒှ်ကောန်ကွးကျာ်ဂှ်ရ။ ကျာ်ဂှ်ဒှ်အ္စာအဲခမဳရ၊ ရဴသာ်ဝွံ မှာထေရ်သှ်ကဵုတုဲ ကာလဂှ်သၟိၚ်ဇၞော်ဂရၚ်ပတီမှာထေရ်ရ။
ပရိဗ္ဗာဇက ကထာ
၆။ ယွံခမဳတအ် ညးမွဲသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂုဏ်အဲကျာ်ကဵုဒှ် ဂုဏ်ဓရ်ကဵုဒှ် ဂုဏ်သၚ်ကဵုဒှ် ဟီုသ္ဂးအိုတ်မ္ဂး ပ္ဍဲ(အရာမဟီုသ္ဂး)ဂှ် မၞးတအ်ညးဂမၠိုၚ် ဟွံထေက်ကဵုကတဵုဒှ် ပွမသ္ဍိုက်မၠိုက် ပွမအိုဟ်တၟိုဟ် ပွမစိုတ်မိပ်မြဟ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန်
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် အလန်ဒုတိယ
ယွံခမဳ က္ညနိမန်နၚ်ကျာ်ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုယ်ဍိက်တံညိကျာ်။ သာ်ဝွံသၟိၚ်ဇၞော်ဂရၚ်ပတီမှာထေရ်တုဲ မှာထေရ်နိမန်က္ညနၚ်ကျာ်ရ။
သာသနာစိုပ်ဍုၚ်မန် မရနုက်ကဵုပိဝါ
တၠဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲ သ္ပပရိနိဗ္ဗာန်တုဲ ကလိလောန်အာ အခါသက္ကရာဇ်သာသနာ(၂၃၅)သၞာံတုဲဂှ် သ္ပပဓါန်ကဵုသၟိၚ်သဳရိဓမ္မသောက တၠညးဍုၚ်ပါဋလိပုတ်၊ ကာလဂှ် ခမဳတၠအရှန်ဂမၠိုၚ် သ္ပအဓိပတိကဵု မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်တုဲ ပတိုန်တတိယသံဂါယနရ။ အခါကလာပတိုန်သံဂါသနတုဲဂှ် ဗွဲကြဴသွက်ဂွံပတန်သာသနာ ပ္ဍဲဌာန်ပစ္စန္တရး ပ္ဍဲမဇ္ဇျိမဒေသ ရုဲစှ်ပတိတ်ဌာန်ရး ဒေသဒ္စိတ်ဌာန်ရ။ ပၞောဝ်ကဵုဌာန်ဒေသရးဒ္စိတ်ဌာန်ဂှ် (ဌာန်ရးဒ္စိတ်ဌာန်ဂှ် ဟွံချူဗွဲတြးရ) ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံ၊ အခါလၟုဟ်ကော်ခဴစဍုၚ်သဓီုလေဝ်ပါမွဲဌာန်ကီုရ။ သွက်ဂွံကၠုၚ်ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံ(ဍုၚ်သဓီု)ဂှ် မှာထေရ်သ္ပက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် မတွံဂးသော်ဏထေရ်။ ဥတ္တရထေရ် မွဲဟာန်ကေုာံ အနုရုဒ္ဓထေရ်၊ တိဿဂုတ္တထေရ်၊ သောဏေယျထေရ် မှာထေရ်မသုန်ဇကု ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ်သာသနာ(၂၃၅)သၞာံဂှ် က္ညကၠုၚ်စိုပ်ရး ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံ(သဓီု)ရ။ ဂလာန်ဗကန် မှာထေရ်တၠအရှန်ဂမၠိုၚ် ကာလပတိုန်တတိယ သံဂါယနတုဲဂှ် မူဟိုတ်ဂွံရုဲပဲါကၠေံဌာန်မဇ္ဇျိမဒေသတုဲ ဂွံရုဲစှ်ဌာန်ပစ္စန္တရးဂှ်ရော။ ရးမဇ္ဇျိမဒေသဂှ် ၜိုန်ဒှ်ဒတန် မူလသာသနာကီုလေဝ် ပ္ဍဲမသက်ဂတာပ်လံဏံ သာသနာလဟုတ်သုန်ဂြာံရောၚ်။ အာယုက်သာသနာပ္ဍဲရးမဇ္ဇျိမဒေသဝွံ ဟွံဂၠိၚ်လံကွေံကွေံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲပစ္စန္တရးတံတေံပိုယ်သ္ဒးအာပတန်လဝ် မဗဳဇသာသနာရောၚ်။ ပ္ဍဲပစ္စန္တရးတံတေံအာယုက်သာသနာ စဵုကဵုမဂၠိၚ်သ္ၚောဲတန်ကြန်အာမာန်ရောၚ်။ မှာထေရ်ဂမၠိုၚ်ညာတ်ကေတ်နကဵုအနာဂတံသညာဏ်တုဲ ရုဲစှ်ဌာန်ပစ္စန္တရးရောၚ်။
သာသနာကျာ်မ္ဂး ညံၚ်ဂစေံပဝ်ဂၠာဲ
အခါကာလဂှ် ပ္ဍဲရးသုဝဏ္ဏဘုံ(ဍုၚ်သဓီု)ပတံနူတၠဳမၞုံကဵုပိုန်ကျာ်တြဲမၞုံဂှ် သာသနာစိုပ်ဂှ်ကီု၊ ဗွဲကြဴကလာပပရိနိဗ္ဗာန်တုဲ မှာထေရ်ဂဝံပတိ ကေတ်နၚ်ဓါတ်ၚေက်သ္ဂောံပတန်လဝ်စေတဳတံဂှ်ကီု၊ သာသနာအဆက် ခါဂှ်ညၚ်ကဵုမိက်ဂွံကၠေံဗ္ဒန်ဒၟံၚ်ဟာ ကလာခမဳတၠအရှန်သောဏထေရ် ဥတ္တရထေရ်တံမကၠုၚ်စိုပ်ဂှ် ကောန်ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံ(ရးသဓီု)ဂမၠိုၚ် ဟွံတီဒဒှ်ခမီအိုတ်ရ။ ပသာ်သ္ဂောံတီရော- ဃောကာလမှာထေရ်တံ မကၠုၚ်စိုပ်ဂှ် သၟိၚ်သဳရိမာသောက ပကၚ်ရၚ်ဒၟံၚ်ဍုၚ်ရ။ ကောန်ၚာ်သၠးပဋိသန္ဓပ္ဍဲဝၚ်နန်ဂှ် ရိုဟ်ဟ်သၠးပဋိသန္ဓိ ဒးဒုၚ်ဗ္စကဵုကလော်ဍာ် မတိုန်ကၠုၚ်နူမှာသၟိတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အခါကာလခမဳထေရ်တံ ကၠုၚ်စိုပ်ဂှ် ဒဒှ်ခမဳသၚ်ရောၚ် ဟွံတီမွဲတုဲ သၠေဟ်ထေၚ်ဂးဗော်ကလော်ဍာ်ရောၚ်ဂးတုဲ တံၚ်ရပ်ကေတ်လွဟ်နာနာသာ် သီုကဵုလေံကၞဟ်တံဂှ်တုဲ မၚ်ဒုၚ်တဝ်စၞေဟ်မံၚ်ရ။ ကာလဂှ် ခမဳထေရ်ဂမၠိုၚ် "ပိုယ်ဂှ်ဗော်ကလော်ဍာ်ဟွံသေၚ်၊ ခမဳကောန်ကျာ်ရောၚ်" ဂးတုဲ၊ တွံကဵုဓရ်ဗြဟ္မဇလသုတ် ပတန်လဝ်ပ္ဍဲသဳလ သရဏဂုန်သတ္တံသ္ဂောံဗၠးက္ၜးတိတ် လ္ၚဵုဒှ်သောတပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ တၠအရှန်တြဴဠက်ပြၚ်၊ ဒါယကာဗျဉ်ဂမၠိုၚ်လေဝ် လ္ၚီမသုန်ကၠံပြၚ်ဂှ် သ္ပခမဳဗြဴအိုတ်ရ၊ သာ်ဝွံဟီုလဝ်ပ္ဍဲဝၚ်မန်ဗၟာအိုတ်ရ။ (ခမဳဗြဴဂှ် - ဃောသာသနာဇၞော်မောဝ် ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံ(သဓီု)ဂှ် မၞုံတဴဒၟံၚ်ဏီ ပြာကတ်ဒၟံၚ်ဟီုလဝ်ပ္ဍဲဝၚ်ရ။ ဗွဲကြဴဝွံ သာသနာစိုပ်အာဍုၚ်ဗကာံဂှ် ခမဳဗြဴမၞုံမံၚ်ဏီကီု၊ ဝၚ်ဟီုလဝ်ဟၟဲ၊ သာသနာခမဳဗြဴဂှ် အိုတ်အာပ္ဍဲဍုၚ်သဓီုဝွံရ၊ သ္ဒးစၟတ်ကေတ်ရောၚ်) ပတံနူအခိၚ်ကာလဂှ်တုဲ ပ္ဍဲရးရာမညဍုၚ်မန် သ္ပခမဳတြုံ ခမဳဗြဴဗွဲမဂၠိုၚ် ဟွံတီလၟိဟ်သၚ်္ချာရ၊ သာသနာကျာ်လေဝ် ပ္ဍဲရးဍုၚ်မန် တန်ကြန်ဗိုန်ဗတ်ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ် ပိုယ်ဒးစၟတ်ကေတ်ရ။ မူဟိုတ်ရော- နူကဵုခမဳထေရ်တၠအရှန်ဂမၠိုၚ်မကၠုၚ်စိုပ်ဂှ် ပရိယတ္တိသာသနာလေဝ်ခမဳထေရ်တံဂှ် ပကေၚ်ပကတ်ဖျေံပတိုန်ကဵု ကောန်ကွးတံဂှ်တုဲ ဗြေဝ်ဗြော်ပြးဆာဲဇၞော်မောဝ်တိုန်အာရ။ ပရိယတ္တိသာသနာစှေ်ဗီုဗိုန်ဗတ်တုဲ ပဋိပတ္တိသာသနာကီု ပဋိဝေဓသာသနာကီု ဍိုက်ပေၚ်ကၠုၚ်သီုဖအိုတ်ရ။
ဂြင်အေက်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်မုရိုတ်ဍောတ်
ဘာဂြင်အေက် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်မုရိုတ်ဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၅၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
အာဗြဟာမ်
အာဗြဟာမ် (Abraham) (တမ်မူလ အာဗြာမ် (Abram)) ဝွံ ဒှ်မၞိဟ်တမ်မူလ တၞောဝ်သာသနာ အာဗြဟာမ်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဘာသာ ဂျူ၊ ခရေတ်ယာန် ကေုာံ အေဿလာမ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဘာသာဂျူမ္ဂး ညးဝွံ ဒှ်မၞိဟ် မအံက်မခၞံဗဒှ် ပညပ်ဂမၠိုင်၊ ဗွဲတၟေင် ဒှ်မၞိဟ် မဆက်စၠောအ် အကြာ ကောန်ဂကူ ဟေပြာဲ (Hebrews) ကေုာံ ကျာ်ထာဝရ၊ ပ္ဍဲခရေတ်ယာန်မ္ဂး ညးဝွံ ဒှ်အစာမ်ခိုဟ် သွက်ညးမလျိုင်ပတှ်ေတအ် သီုဖအိုတ်၊ ပ္ဍဲအေဿလာမ်မ္ဂး ညးဝွံ ဒှ်ပရောဗက်မွဲဇကု ပ္ဍဲကဵု ပရောဗက်ဂမၠိုင် မစနူကဵု အာဍာမ် (Adam) မအိုတ် ပ္ဍဲ မူဟာမ်မေဒ် ( Muhammad) ရ။
ပရူ မချူလဝ် ပ္ဍဲသၠပတ်ပဌမကဝ်ဂှ်မ္ဂး ဒှ်ပရူ ဗီုတၞောဝ်ဗဳဇဂမၠိုင် မစေန်ဆက်ကၠုင် ကေုာံ ပရူတိဍာ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု သၠပတ်ဂှ် ကျာ်ထာဝရ ဟီုကဵု အာဗြဟာမ် သွက်ဂွံတိတ်အာ နူကဵု သ္ၚိမအံက်ညးတေအ် တေရ (Terah) တုဲ ဖအောဝ် ကဵုအာပဒတဴ ပ္ဍဲ ဒၞာဲတိ နူကိုပ်ကၠာတေအ် မကဵုလဝ် ခါနာန်(Canaan) ဆဂး လၟုဟ် တိဂှ် ကျာ်ထာဝရ ပအပ်ကဵု (ဝါ) ကဵုပျးဒိုဟ် ကုအာဗြဟာမ် ကေုာံ တၞောဝ်ဒတောဝ်ညးတေအ်ရ။ ကြဴနူ အာဗြဟာမ်တုဲ ဆက်ပဒတဴအာ ပ္ဍဲတိဒၞာဲဂှ် ဂၠိုင်ကဵုတၞောဝ်၊ အတိုင်ပျးဒိုဟ်ကျာ်မ္ဂး ဣသှမေလ (Ishmael) ပတန်ဍုင်ဇၞော်မွဲရ။ ဣဇက် (Isaac) မဒှ်ကော န်အာဗြဟာမ် မကလိဂွံ နူကဵု သာရာ (Sarah) မဒှ် ကောန်မွဲအပါ ၜါယာဲ ကုအာဗြဟာမ်ဂှ် ဂွံဆက်ဒုင်ကေတ်အာဲကၟာဲဂှ်ရ။ အာဗြဟာမ် ရာန်ကေတ် ဂိုဟ် (ထီု ပ္ဍဲကဵု ပတြိရာဇ် (Cave of the Patriarchs) ပ္ဍဲဟေဗြောန် (Hebron) သွက်ဂွံတိုပ်ဇွ သာရာ၊ အရာဏအ်ဂှ် ပကဵု အခေါင်ညးမပိုင်ပြဳ တိဗ္ၚဂှ်ရ။ တၞောဝ်ညးဒုတိယ ညးမဆက်ဒုင်အာဲညး ဣဇက်ဂှ် ပသ္ၚိကၟိန် ကုတၞောဝ်ဒတောဝ်ညးတုဲ ဆက်ပကင်ရင်အာ ရးခါနာန် မဂၠိုင်ကဵုတၞောဝ်ရ။ အာဗြဟာမ်ဂှ် သမ္ဘာဇကု သာရာ ဟွံမဲတုဲ ဗွဲကြဴ ပသ္ၚိကၟိန် ကု ကေတုရ (Keturah) တုဲ ဆက်ကလိဂွံ ကောန်တြုဟ် တြဴ၊ ဆဂး အခိင်ကာလ ညးမစုတိဂှ် ဇွညးဂှ် အာတိုပ်လဝ် ဗဒါဲဇွသာရာ၊ တုဲပၠန် ဒြပ်ရတ်အာဲကၟာဲ အာဗြဟာမ် ဆမနွံဂှ် ဣဇက် ကလိဂွံ သီုဖအိုတ်တုဲ ကောန်တၞဟ်တအ်ဂှ် ကလိဂွံ ဆလာပ်သကာဟေင်ရ။ (သၠပတ်ပဌမကဝ် ၂၅:၅–၈).
ပရူဝင် အာဗြဟာမ်ဝွံ ဂွံဖျေဟ်အခိင်ကာလ ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ဟွံဂွံရ။ တုဲပၠန် မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ဒုင်တဲစှ်ေစိုတ် ကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလသၠပတ် (patriarchal age) အကြာအခိင် မဗၠးတိတ် (exodus)တုဲ တၠပညာအစာဝင်ခေတ်တၟိတအ် ဖျေဟ်အခိင်ကာလ ဝင်မကတဵုဒှ်လဝ် ဇေတ်တ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ဟွံဂွံရ။ လညာတ်တၠပညာဝင်လ္ၚဵု ဆိင်ခယျကေတ် ပရူဝွံ ကတဵုဒှ်လဝ် ကိုပ်ကၠာ ခေတ်ပါသဳ ( Persian period) (ကၞောတ် ၆ဗွဝ်ကၠံ ဘဳသဳ) မဒှ်အခိင်ကာလ ဂကူယုဍ (ဂျူ) ညးတၠတိ မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲ ရးယုဍ မဒးဒုင်ကြိုင်ကၟာတ်လဒဵုလဝ် ပ္ဍဲဗေဗဳလောန်တုဲ အာတ်မိက် ညံင်ညးတအ် ဂွံကလေင်အခေါင် တိဍာ်ညးတအ် နူကဵု လက်ထက် အာဗြဟာမ်၊ ကေုာံ အခိင် မဝ်သေဝ် (Moses) ပၠတရဴတုဲ တိတ်ဗၠးကၠုင် နူအဳဂျေပ်တုဲ ကလေင်အာ ဇရေင်တိဍာ် ကျာ်မကဵုလဝ် ပျးဒိုဟ်ဂှ်ရ။
တမ်မူလ ကေုာံ ပၟိက်ဆန္ဒ
တေရ မဒှ်မၞိဟ် တၞောဝ် မရနုက်ကဵု ဒစိတ် နူကဵု နဝ်ဨ (Noah) ဂှ် ဒှ်မအံက် ကောန်တြုဟ်ပိ၊ အာဗြာမ်၊ ဏာခေါဝ် (Nahor) ကေုာံ ခါရာန် (Haran)။ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် အာဗြဟာမ် ကေုာံ ကောန်စဴညးဂှ် ပဒတဴကၠုင် ပ္ဍဲ ဥရ။ အတိုင်လိက်သၠပတ်midrashမ္ဂး အာဗြာမ်ဂှ် အခိင်ညးဍောတ်တ်တေအ် ကၠောန်ဒၟံင် ကမၠောန် ပ္ဍဲဖျာရုပ် မအံက်ညးတေရ။ ခါရာန်ဂှ် ဒှ်မအံက် လဝ်တ (Lot) ဟိုတ်ဂှ်ရ လဝ်တ ဂှ် ဒှ်ကောန်မေန် အာဗြာမ်ရ။ ခါရာန်ဂှ် စုတိအာ ပ္ဍဲကဵု ဌာန်တၟိုပ်သုက်ညး ဥရ ဂှ်ရ။
သာရာဲ
ပ္ဍဲကဵု ရးခါနာန်ဂှ် ကပ်ကၞောဝ် ကတဵုဒှ်တုဲ အာဗြာမ်၊ လဝ်တ ကေုာံ ကပေါတ်သ္ၚိညးတအ်ဂှ် ဒဴတိတ်အာ ရးအာဲဂုပ္တု (အဳဂျေပ်)ရ။ ပ္ဍဲကဵုတရဴဂှ် အာဗြာမ် ဟီုကဵု သာရာဲ၊ ယဝ်ရ ကောန်အာဲဂုပ္တုတအ် တီ သာရာဲဂှ် ဒှ်သမ္ဘာညးမ္ဂး ညးအာဲဂုပ္တုတအ် သ္ဂစိုတ်ညးရောင်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဟီုကဵုညးဂမၠိုင် ဗှ်ေဂှ် ဒှ်ၝောဲအဲညိ။ ကာလညးတအ် မစိုပ် အာဲဂုပ္တုဂှ် အမာတ်ဒဴဗညာ ဨကရာဇ်ဖာရောဝ်တအ် ညာတ်ကေတ် စလးစရာဲ သာရာဲမကျေဝ်ဂေါဝ်တုဲ ညးတအ် ကော်ဏာ သာရာဲ သွက်ဂွံဆက်ကွာဲကဵု ဨကရာဇ်ဖာရောဝ်ရ။ စၞးသာရာဲဂှ် ညးတအ် သၠာဲကဵု ကပေါတ်ဂမၠိုင် ကုအာဗြာမ်ရ။ ဟိုတ်နူဂှ်တုဲဂှ် ကျာ်ထာဝရ ကဵုဒဏ် ကုဨကရာဇ်ဖာရောဝ် နကဵုယဲပလုက်၊ သွက်ဨကရာဇ်ဖာရောဝ် ဂွံတီ မုညးကၠောန်ဗၠေတ်ရ။ကာလ ဨကရာဇ်ဖာရောဝ် မတီကေတ် ဒဒှ်ရ သာရာဲဂှ် မၞိဟ် မနွံကဵုသ္ၚိကၟိန်တုဲ ညးကလေင်ကဵု သာရာဲ ကုအာဗြာမ်တုဲ သီုကဵုကပေါတ်တအ်ဂှ် ညးသၠးကဵုတုဲ ညးကဵုတိတ်အာရ။
အာဗြာမ် ကေုာံ လဝ်တ ပြးသြာဲ
ကြဴနူ အာဗြာမ် ကေုာံ လဝ်တ မကလေင်စိုပ်ကၠုင် ဒၞာဲ အကြာ ၜေထလ (Bethel) ကေုာံ အာဣ (Hai)ဂှ် ပ္ဍဲညးတအ် ဒြပ်ဂၠိုင်ဗွဲမလောန်တုဲ ညးတအ် မံင်မွဲဒၞာဲဓဝ် ဟွံရုမ်ဂပ်တုဲ ဒးသေက်ဇဵု ရေင်သကအ်အိုတ်ရ။ အာဗြာမ်ဟီု ပိုယ်တအ်ဂှ် သွက်ဂွံဒှ် ကယျာန်ဓဝါတ် ရေင်သကအ် ပၟိက်ဟွံမဲ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးကဵုအခေါင် ကုလဝ်တ သွက်ဂွံရုဲစှ် အာဂၠံင်တဲဇွိဟာ အာဂၠံင်တဲသတုံဟာရ။ လဝ်တ ရုဲစှ်ကေတ် လပါ်တဲဇွိတုဲ ညးတိတ်အာ ဂၠံင်ဗမံက် ဇရေင်သြင်ၜဳယဝ်ဍာန် (Jordan River) မဒှ်ဒၞာဲ တိဍာ်ခိုဟ် စဵုကဵုစိုပ် ဍုင်ဇဝ်ရ မတုပ််ညံင်ရဴ ကၠံကျာ်ထာဝရကီုရ။ ညးတေအ် ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵုဍုင် သောဝ်ဍောမ် (Sodom) ကဵု ဍုင်ဂေါဝ်မောဝ် (Gomorrah) ရ။ အာဗြာမ် တိတ်အာ လပါ်ဒိုဟ်သၠုင်ကျာ ဇရေင်ဍုင် ဟေဗြောန် (Hebron) တုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲဂြိုပ် မာံရေ (Mamre)၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးဒက်ပ္တန် ပၞင်ယဇ် သွက်ဂွံပူဇဴကျာ်ရ။
ခေဍဝ်ရလဝ်မာ (Chedorlaomer)
ပ္ဍဲအခိင် သပုန်ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဍုင်သောဝ်ဍောမ် ကဵု ဍုင်ဂေါဝ်မောဝ် မဒစဵုဒစး ကုသၟိင်ဨလာံ (Elam)ဂှ် ကောန်မေန်အာဗြာမ် လဝ်တဂှ် ဒးဒုင်ရပ်ရ။ ကောန်ပၞာန်ဨလာံတအ်ဂှ် ကြဴနူဇမၞးကေတ် ကောန်ပၞာန် သၟိင်ဇၞော်သောဝ်ဍောမ် (Sodom's armies)တုဲ လုပ်သီကေတ် ဒြပ်ရတ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် လဝ်တ ကေုာံ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးတေအ် ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကဵုတာဲ ပ္ဍဲဍုင်သောဝ်ဍောမ်ရ။
မၞိဟ်မွဲ ဒြေပ်ဒဴတိတ် နူကဵုခရိုင်ဂှ်တုဲ ကၠုင်လဴဗ္စ ပရူဒဒှ် မကတဵုဒှ်လဝ်အိုတ်သီု ကုအာဗြာမ်ရ။ အာဗြာမ် ဂွံမိင်ကေတ် ပရိုင်ဂှ်တုဲ ဗွဲမပြဟ်ဟေင် ညးပကောံကေတ် မၞိဟ်မဒုင်ဒၠောအ်ဗတောန် ၃၁၈ တၠရ။ ပၞာန်အာဗြာမ် တပ်အာလပါ်သၟဝ်ကျာ ဒၞာဲပၞာန်သၟိင်ဨလာံ မနွံတေအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပၞာန်သၟိင်ဨလာံဂှ် ဂွံဇၞးကေတ်လဝ် ပၞာန်သၟိင်ဇၞော်သောဝ်ဍောမ်တုဲတုဲရ။ ကာလပၞာန်အာဗြာမ် မစိုပ် ဒၞာဲပၞာန်သၟိင်ဨလာံ မနွံ ပ္ဍဲဍုင်ဍာန် (Dan) ဂှ် အာဗြာမ် ပါ်ထောအ် မၞိဟ်ဇကု ၜါက္ဍိုပ်တုဲ ပ္ဍဲအခိင်ဗတံဂှ် လုပ်ဗတိုက်ပလီုပလာ်တုဲ စဵုကဵု ဍုင်ဟောဝ်ၜ မနွံလပါ်တဲဇွိ (လပါ်သၟဝ်ကျာ) ဍုင်ဍမာသကု (Damascus) ဂှ်ဗက်ပၠန်ရ။ ဒြပ်ဗ္စဲသတြုတအ် မသီဏာ ဆမနွံဂှ်လေဝ်ကီု၊ ကောန်ကောဇကု လဝ်တ ကဵု ဒြပ်ညးဂှ်လေဝ်ကီု မၞိဟ်ဗြဴဂမၠိုင် ကဵု မၞိဟ်တြုဟ်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ်လေဝ်ကီု ကလေင်ကလိဂွံသီုဖအိုတ်ရ။
အခိင်ကာလ အာဗြာမ် မကလေင်ကၠုင်ဂှ် သၟိင်သောဝ်ဍောမ် တိတ်ကၠုင်ဒုင်တၠုင်ညး ပ္ဍဲခလံက်သၟိင်ဇၞော် မကော်ဂး ခလံက်သှာဝေ (Valley of Shaveh) ရ။ သၟိင်ဇၞော်မေလခဳဇေဍေက် (Melchizedek) မဒှ်ယဇ်ပရောဟိတ်ကျာ် မသၠုင်အိုတ်ဂှ်လေဝ် ပလံင်ပ္တိတ် ကွာင် ကဵု ဍာ်ဇဗျေတ်တုဲ၊ ကျာ်ဂမျိုင် ကဵုမ္ၚဵုမင်္ဂလ ကုအာဗြာမ်ရ။ အာဗြာမ်လေဝ် ဒြပ်ဆမနွံတအ်ဂှ် စှ်စွံမွဲစွံ ကဵုဒါန် ကုသၟိင်ဇၞော်မေလခဳဇေဍေက်ရ။ သၟိင်ဇၞော်သောဝ်ဍောမ် အာတ် အာဗြာမ် ယဝ်ရမၞိဟ်ညးဂှ် ကလေင်ကဵုညးမ္ဂး ဒြပ်မသီဂွံလဝ်ဂှ် ညးပအပ်ကဵု သီုဖအိုတ်ရ။ အာဗြာမ် တးပါဲ တင်အာတ်မိက် နူသၟိင်သောဝ်ဍောမ် သီုဖအိုတ်ရ၊ ဆဂး ညးပါ်ပရအ် သွက်ဂွံဒှ် မဟာမိတ်ရေင်သကအ်ရ။
ဂလာန်ပယျးဒိုဟ်
ဂလာန်ပယျးဒိုဟ် နူကျာ်ဂမျိုင် ဟီုဗြုကၠုင် ကုအာဗြာမ် ဒဒှ်ရ မွဲဝါပၠန် ကျာ်ဂမျိုင် ကဵုဂတိပါင် သွက်တိဍာ် ကေုာံ တၞောဝ်ဒတောဝ်ညး သဂၠိုင်ဂၠေင် မရိုဟ်လၟိဟ်ဟွံမာန် ညံင်ရဴသၞံင် လတူအကာသရ။ အာဗြာမ် ကေုာံ ကျာ်ဂမျိုင် ဒက်ကတ္ထိက ရေင်သကအ်တုဲ ကျာ်ဂမျိုင် လဴကဵု ပရူအနာဂတ် ဘဝဍိက်အေသရေလ ပ္ဍဲအာဲဂု။ တိရး ညးမကဵုလဝ်ဂတိပါင်ဂှ် တိရး မၞိဟ်ကေနိ (Kenites)၊ မၞိဟ်ကေနဇိ (Kenizzites)၊ မၞိဟ်ကာဍမောဝ်နိ (Kadmonites)၊ မၞိဟ်ဟိတ္တိ (Hittites)၊ မၞိဟ်ဖေရဇိ (Perizzites)၊ မၞိဟ်ရေဖိမ် (Rephaims)၊ မၞိဟ်အာမောရိ (Amorites)၊ မၞိဟ်ခါနနိ (Canaanites)၊ မၞိဟ်ဂိရဂါဟှိ (Girgashites)၊ ကေုာံ မၞိဟ်ယေၜုသိ (Jebusites) တအ်ရ။
ဟာဂရ
အာဗြာမ် ကေုာံ သာရာဲ ညးၜါဝွံ ပံင်ဖက်ကၠုင်ရေင်သကအ် ပ္ဍဲခါနာန် လုကဴစှ်သၞာံတုဲရကီုလေဝ် ဆကောန်မွဲကီု ဟွံကလိဂွံမ္ဂး ဗီုလဵုဂွံဒှ် ညးမအံက်တၞောဝ်ဒတောဝ်မွဲမာန်ရောဂှ် ချပ်ဂၞန် ရေင်သကအ်ရ။ သာရာဲ ပအပ်ကဵု အာဗြာမ် ဍိက်ဗြဴဇကု ညးရးအာဲဂုပ္တ ဟာဂရ (Hagar) သွက်ဂွံကေတ် ယိုက်ဂဝ် ကောန်တြုဟ် အာဗြာမ်ရ။
After Hagar found she was pregnant, she began to despise her mistress, Sarai. Sarai responded by mistreating Hagar, and Hagar fled into the wilderness. An angel spoke with Hagar at the fountain on the way to Shur. He instructed her to return to the camp of Abram, and that her son would be "a wild ass of a man; his hand shall be against every man, and every man's hand against him; and he shall dwell in the face of all his brethren." She was told to call her son Ishmael. Hagar then called God who spoke to her "El-roi", ("Thou God seest me:" KJV). From that day onward, the well was called Beer-lahai-roi, ("The well of him that liveth and seeth me." KJV margin). She then did as she was instructed by returning to her mistress in order to have her child. Abram was 86 years of age when Ishmael was born.
Sarah
Thirteen years later, when Abram was 99 years of age, God declared Abram's new name: "Abraham" – "a father of many nations". Abraham then received the instructions for the covenant, of which circumcision was to be the sign.
God declared Sarai's new name: "Sarah", blessed her, and told Abraham, "I will give thee a son also of her". Abraham laughed, and "said in his heart, 'Shall a child be born unto him that is a hundred years old? and shall Sarah, that is ninety years old, bear?'" Immediately after Abraham's encounter with God, he had his entire household of men, including himself (age 99) and Ishmael (age 13), circumcised.
Three visitors
Not long afterward, during the heat of the day, Abraham had been sitting at the entrance of his tent by the terebinths of Mamre. He looked up and saw three men in the presence of God. Then he ran and bowed to the ground to welcome them. Abraham then offered to wash their feet and fetch them a morsel of bread, to which they assented. Abraham rushed to Sarah's tent to order cakes made from choice flour, then he ordered a servant-boy to prepare a choice calf. When all was prepared, he set curds, milk and the calf before them, waiting on them, under a tree, as they ate.
One of the visitors told Abraham that upon his return next year, Sarah would have a son. While at the tent entrance, Sarah overheard what was said and she laughed to herself about the prospect of having a child at their ages. The visitor inquired of Abraham why Sarah laughed at bearing a child at her age, as nothing is too hard for God. Frightened, Sarah denied laughing.
Abraham's plea
After eating, Abraham and the three visitors got up. They walked over to the peak that overlooked the 'cities of the plain' to discuss the fate of Sodom and Gomorrah for their detestable sins that were so great, it moved God to action. Because Abraham's nephew was living in Sodom, God revealed plans to confirm and judge these cities. At this point, the two other visitors left for Sodom. Then Abraham turned to God and pleaded decrementally with Him (from fifty persons to less) that "if there were at least ten righteous men found in the city, would not God spare the city?" For the sake of ten righteous people, God declared that he would not destroy the city.
When the two visitors got to Sodom to conduct their report, they planned on staying in the city square. However, Abraham's nephew, Lot, met with them and strongly insisted that these two "men" stay at his house for the night. A rally of men stood outside of Lot's home and demanded that Lot bring out his guests so that they may "know" (v.5) them. However, Lot objected and offered his virgin daughters who had not "known" (v.8) man to the rally of men instead. They rejected that notion and sought to break down Lot's door to get to his male guests, thus confirming the wickedness of the city and portending their imminent destruction.
Early the next morning, Abraham went to the place where he stood before God. He "looked out toward Sodom and Gomorrah" and saw what became of the cities of the plain, where not even "ten righteous" (v.18:32) had been found, as "the smoke of the land went up as the smoke of a furnace."
Abimelech
Abraham settled between Kadesh and Shur in the land of the Philistines. While he was living in Gerar, Abraham openly claimed that Sarah was his sister. Upon discovering this news, King Abimelech had her brought to him. God then came to Abimelech in a dream and declared that taking her would result in death because she was a man's wife. Abimelech had not laid hands on her, so he inquired if he would also slay a righteous nation, especially since Abraham had claimed that he and Sarah were siblings. In response, God told Abimelech that he did indeed have a blameless heart and that is why he continued to exist. However, should he not return the wife of Abraham back to him, God would surely destroy Abimelech and his entire household. Abimelech was informed that Abraham was a prophet who would pray for him.
Early next morning, Abimelech informed his servants of his dream and approached Abraham inquiring as to why he had brought such great guilt upon his kingdom. Abraham stated that he thought there was no fear of God in that place, and that they might kill him for his wife. Then Abraham defended what he had said as not being a lie at all: "And yet indeed she is my sister; she is the daughter of my father, but not the daughter of my mother; and she became my wife." Abimelech returned Sarah to Abraham, and gave him gifts of sheep, oxen, and servants; and invited him to settle wherever he pleased in Abimelech's lands. Further, Abimelech gave Abraham a thousand pieces of silver to serve as Sarah's vindication before all. Abraham then prayed for Abimelech and his household, since God had stricken the women with infertility because of the taking of Sarah.
After living for some time in the land of the Philistines, Abimelech and Phicol, the chief of his troops, approached Abraham because of a dispute that resulted in a violent confrontation at a well. Abraham then reproached Abimelech due to his Philistine servant's aggressive attacks and the seizing of Abraham's well. Abimelech claimed ignorance of the incident. Then Abraham offered a pact by providing sheep and oxen to Abimelech. Further, to attest that Abraham was the one who dug the well, he also gave Abimelech seven ewes for proof. Because of this sworn oath, they called the place of this well: Beersheba. After Abimelech and Phicol headed back to Philistia, Abraham planted a grove in Beersheba and called upon "the name of the, the everlasting God."
Isaac
As had been prophesied in Mamre the previous year, Sarah became pregnant and bore a son to Abraham, on the first anniversary of the covenant of circumcision. Abraham was "an hundred years old", when his son whom he named Isaac was born; and he circumcised him when he was eight days old. For Sarah, the thought of giving birth and nursing a child, at such an old age, also brought her much laughter, as she declared, "God hath made me to laugh, so that all who hear will laugh with me." Isaac continued to grow and on the day he was weaned, Abraham held a great feast to honor the occasion. During the celebration, however, Sarah found Ishmael mocking; an observation that would begin to clarify the birthright of Isaac.
Ishmael
Ishmael was fourteen years old when Abraham's son Isaac was born to Sarah. When she found Ishmael teasing Isaac, Sarah told Abraham to send both Ishmael and Hagar away. She declared that Ishmael would not share in Isaac's inheritance. Abraham was greatly distressed by his wife's words and sought the advice of his God. God told Abraham not to be distressed but to do as his wife commanded. God reassured Abraham that "in Isaac shall seed be called to thee." He also said that Ishmael would make a nation, "because he is thy seed".
Early the next morning, Abraham brought Hagar and Ishmael out together. He gave her bread and water and sent them away. The two wandered in the wilderness of Beersheba until her bottle of water was completely consumed. In a moment of despair, she burst into tears. After God heard the boy's voice, an angel of the Lord confirmed to Hagar that he would become a great nation, and will be "living on his sword". A well of water then appeared so that it saved their lives. As the boy grew, he became a skilled archer living in the wilderness of Paran. Eventually his mother found a wife for Ishmael from her home country, the land of Egypt.
Binding of Isaac
At some point in Isaac's youth, Abraham was commanded by God to offer his son up as a sacrifice in the land of Moriah. The patriarch traveled three days until he came to the mount that God told him of. He then commanded the servants to remain while he and Isaac proceeded alone into the mount. Isaac carried the wood upon which he would be sacrificed. Along the way, Isaac asked his father where the animal for the burnt offering was, to which Abraham replied "God will provide himself a lamb for a burnt offering". Just as Abraham was about to sacrifice his son, he was interrupted by the angel of the Lord, and he saw behind him a "ram caught in a thicket by his horns", which he sacrificed instead of his son. For his obedience he received another promise of numerous descendants and abundant prosperity. After this event, Abraham went to Beersheba.
Later years
Sarah died, and Abraham buried her in the Cave of the Patriarchs (the "cave of Machpelah"), near Hebron which he had purchased along with the adjoining field from Ephron the Hittite. After the death of Sarah, Abraham took another wife, a concubine named Keturah, by whom he had six sons: Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak, and Shuah. According to the Bible, reflecting the change of his name to "Abraham" meaning "a father of many nations", Abraham is considered to be the progenitor of many nations mentioned in the Bible, among others  the Israelites, Ishmaelites, Edomites,) Amalekites, Kenizzites, Midianites and Assyrians, and through his nephew Lot he was also related to the Moabites and Ammonites. Abraham lived to see his son marry Rebekah, (and to see the birth of his twin grandsons Jacob and Esau). He died at age 175, and was buried in the cave of Machpelah by his sons Isaac and Ishmael.
နိဂြောဓာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ဝါဍောတ်
ဘာနိဂြောဓာရာမ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိမလ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၅၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဗွိုက်လတက်မန်
ဗွိုက်လတက်မန် (Mon traditional dressess) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကယျိုင်ကယျဝ် မဆေင်ကဵု ဂၠိက်/ဂၞိန် ကေုာံ ပဠောအ် မစၟတ်သမ္တီလဝ် ကယျိုင်အခိုက်ကၞာမန်ရ၊၊ ဗွိုက်လတက်မန် မစၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်ဂှ် နူကဵု သၞာံ ၁၉၇၁ တေအ် နူကဵု ဂကောံကွးဘာမန်တက္ကသိုလ်မန်ဂမၠိုင် ချပ်ဂၞန်၊ လ္ၚတ်တုဲ ဖန်ဗဒှ် ခၞံကၠောန်ပတိုန်လဝ်ရ၊၊ ဗီုပြင် ကၞင်ဂၠိက်ကီု၊ ခံက်အင်ဂၞိန်တအ်ကီုဂှ် ညးတအ် ဒုင်သဇိုင် ကုဂၠိက်ယာတ် ညးဇၞော်ဇၞော်တအ် နူကဵု မပ္တံ ယာတ်ကလော်သ္ၚိတအ်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ၊၊