cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အေဿလာမ်
မနိမိတ်ဗဒှ်
အေဿလာမ် ပတှ်ေကေတ် အရာအိုတ်သီု ကျာ်မနိမိတ်ဗဒှ်ကဵုလဝ် တုဲပၠန် ကျာ်မမင်မဲလဝ်ရ၊၊ ကျာ်မွဲဟေင် သၠုင်အိုတ်တုဲ ကလိဂွံလဝ် လမျီုထာဝရ၊ သဗ္ဗညုတ္တညာဏ် ကေုာံ အဝဵုသြဇာ သီုဖအိုတ် တုဲ အရာညးမဗဒှ် အရာညးနွံပၟိက်ဂှ် တန်တဴကတဵုဒှ်ရ၊၊ သဇိုင်တမ် မနိမိတ်ဗဒှ် ပ္ဍဲအေဿလာမ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ကျာ်မနိမိတ်ဗဒှ်လဝ် ဂၠးအကာသ ကေုာံ ဂၠးတိ Koranen 2:164; 3:190-191; 6:1, 73, 79; 7:54, 185; 9:36; 10:3, 5-6; 11:7; 14:19, 32; 15:85; 16:3; 17:99; 18:51; 20:4; 21:16, 33; 23:17; 25:59, 61-62; 27:60; 29:44, 61; 30:8, 22; 31:25; 32:4; 34:7; 35:11; 36:81; 38:27; 39:5, 38; 40:57; 41:9-12, 37; 42:29; 43:9, 87; 44:38-39; 45:22; 46:3, 33; 50:38; 52:36; 57:4; 64:3; 65:12; 67:3 og 71:15. Jf. skabelsen af jorden på to dage 41:9-12 og på seks dage 7:54; 10:3; 11:7; 25:59; 32:4; 50:39 og 57:4. တုဲပၠန် အရာသီုဖအိုတ် မၞုံအကြာၜါဂှ်ရ၊၊
ကျာ်
အာလ္လာဟ် ဂှ် ဒှ်မအရေဝ် အာရာပ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ＂ကျာ်＂ရ၊၊
ဆု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်
ဘာဆု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ဘာဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ခမဳ ၂၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂၈ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဗၟာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ၝောအ်နက်
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တယသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၀၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
ဝင်ဝုန်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်ဝင်ဝုန်(Weawun၊ ဝဲဝန်း)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ဂကောံကွာန်အနေင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၇၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဝါလုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်
ဘာဝါလုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ခမဳ ၁၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒသဳရိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၂၊ ဝှ် ၂၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကတိုင်စိင်
ဘာတြေံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကတိုင်စိင်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုန္ဒရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၈၊ ဝှ် ၂၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
အဲကောန်မန်၊ ဒွက်
ဒွက် အဲကောန်မန် (ข้าคือคนมอญ) ဝွံ နာဲဓါန်ဝှာရာမာည် (ศรัญญา นิ่มเนียม (ธันวา รามัญ))ဒှ်မၞိဟ် မချူသတ်ဒွက်ကီု သီုကဵုဒှ် ညးမဖျေဟ်အခိုက်ဒွက်ကီုတုဲ နာဲကိုပ် ပရမိန် ဒှ်မၞိဟ်မဒယှ်ေလဝ်တုဲ နူကဵုဂကောံသၟတ်မန်သေံ ဘာအာမ်ဖဝါန် ဍုင်လဝေါ မပ္တိတ်လဝ်ရ၊၊ ဒွက်ဝွံ ညးချူလဝ် ပရူဂကူမန် မကေင်နွံကဵု ဍုင်နန်ထဝ်၊ မဒက်ပ္တန်လဝ် ဍုင်ဟံသာဝတဳတုဲ ဂမြဴဒယှ် ဟံသာဝတဳဂှ် မြဟ်တမ္ညဝ်အလုံလိုက်၊၊ ဍုင်ဟံသာဝတဳဂှ် ဒးဒုင်ပၠံင်ကေတ် ကဵုဗၟာတုဲ တ္ၚဲဏအ် ဂကူမန်တအ် ၜိုန်ရ ဟွံမဲဍုင်ကီုလေဝ် ဂကူဟွံကၠေအ်ဏီ၊၊ နွံကဵု အခိုက်ပြဝေဏဳ ပေင်င်ဏီ၊၊ ကၞောတ်ဒွက်ဂှ် ဆဝ်မ္ၚုဟ်လဝ် ဂကူမန်တအ် ဂွံဆက်အာတရဴ ဌာန်ဂတမာန်ဂှ် ညးမွဲကုမွဲ ညဳသၟဟ် ရေင်သကအ်တုဲ စွံဓဝ်မေတ္တာ ကရုဏာ သဒ္ဓါ လတူရေင်သကအ်ညိ၊ ရီုဗင်ထ္ၜလဘာ် ရေင်သကအ်ညိရ၊၊ ကၞောတ်အိုတ်ဂှ် ＂အဲဗြုက္ညာင်ဂမြဴ စဵုအကး အဲဏအ်ဂှ် ဒှ်ကောန်မန်＂ မြဴသာ်ဝွံ ဒယှ်လေဝ်ရ၊၊
ပ္ဍဲတ္ၚဲကောန်ဂကူမန် မရနုက်ကဵု ၇၂ ဝါ (သၞာံ ၂၀၁၉) ဂှ် နာဲကိုပ် ပရမိန် အာဒယှ်ေ မၞုံကဵု ပွဳပွူသၟာလှ်ေမန် ပ္ဍဲစင်ဗဟဵု မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဍုင်ဗဂေါ ဟံသာဝတဳတုဲ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဒးစိုတ် ဍာ်ရမတ်ကင်ကဳရ၊၊ တုဲပၠန် ပူဇဴလာပ်သကာ ကုနာဲကိုပ်ပရမိန် ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊
သတ်ဒွက် မူတမ် နကဵုဘာသာသေံ
ข้าคือคนมอญ
หงสาวดี ราชธานีแต่เก่าก่อน คือเราชาวมอญ มองย้อนอดีตกาล ความยิ่งใหญ่ ภาคภูมิใจมาแต่โบราณ มอญหรือรามัญ นั้นจดจารในความทรงจำ..
( Solo ...,) กู่ให้ก้องฟ้าว่าตัวข้านี้คือคนมอญ
ဗဵုကေတ် ပ္ဍဲ Youtube.com |ဒွက် အဲကောန်မန်
အဓိပ္ပါယ်ဒွက် နကဵုအရေဝ်ပလး
အဲကောန်မန်
တ္ၚဲဏအ် မန်တအ်ၜိုန်ရဟၟဲဍုၚ်ရး ဆဂးမိက်ဂွံလလောၚ်တြးဏာ ဒဒှ်ဂကူမန်ဟွံကၠေအ် တမ်ရိုဟ်ပိုယ်နွံ ပြဝေဏဳပိုယ်နူကၠာတေအ် ဘာသာဂေါဝ်ဆာဲ သီုဒၠောံဗ္တောန်သာသနာ ￼￼
ချူကှေ်လဝ်ဗိုန်ဇၟအ် မန်တအ်မနွံဂကူ အဝဵုအိုတ်အာလေဝ် ဂါမ်ကွာ်အာဗွဲဂတ ညဳသာဆာန်ညးသကအ် စွံမေတ္တာစိုတ်သီုသဒ္ဓါ အဲကဵုဗြုတမ္ညဝ်အကး အဲဏအ်ဒှ်ကောန်မန် ( Solo ... ￼, ￼￼ ) အဲကဵုဗြုတမ္ညဝ်အကး အဲဏအ်ဒှ်ကောန်မန်
(နာဲသုန်ဓန် ဒှ်ညးမကၠာဲစၠောအ်လဝ် နကဵုဘာသာမန်ရ၊၊)
ကၠာဲစၠောအ် နကဵုဗီုမန် မၞုံကဵုကာရန် ဗီုဒွက်
အဲကောန်မန်
တ္ၚဲပြဲမွဲစွေက် ပတန်ဍုင်မန် နန်ထဝ် ဂိတုမာဃ်တမ္ညဝ် ခုတ်လဝ်ဟံသာဝတဳ ဟံင်သာၜိုပ်ၜါ နာဲသာပျးဒိုဟ် ထ္ၜးလဝ်ကျာ်သြဳ ၜိုဟ်သြိုဟ်ဖဲသ္အဳ ဒိုဟ်ဇဳတမ္ညဝ်ပြမာန် မန်ရာင်ဆာဲတၟေင် အိုတ်ရးဍုင် ဒးရေင်ပ္ကာန် နွံအာဏာစက် ၜက်လအိတ်လှဲ ကၞောတ်ဌာန် ဗမာလုပ်ဗ္တိုက် ပၠံင်တသိုန်ဏာ သတြုဂွံအာ ပိုယ်မန်ဒးသ္ၚောမ် လေင်ဆောမ်အာပၠန်ဍုင်နန်၊၊
ၜိုန် တ္ၚဲဏအ် မန်ဟွံမဲဍုင် ဒးဟီုကရေဲပ္ညုင် ဟွံကၠေအ်ဏီ ဂကူမန် အာဲကၟာဲပိုယ်ဇဳ ပြဝေဏဳပိုယ်လေဝ် နွံတန် ဘာသာဂေါဝ်ဆာဲ ဒၠောအ်ဗ္တောန်နာဲကျာ်သာသနာ၊၊
ရာဇဝင်ပြကတ် မန်နွံစၟတ် ကဵုဂကူ အဝဵုၜိုန်သုန်အိုတ် လဂါံဟွံပိုတ် ဆက်ကွာ်အာတရဴ ဆာန်သၟိန်သၟဟ်ညဳ သဒ္ဓါမေတ္တာ ရီုဗင်လဘာ်အာ အဲဗြုဂမြဴ စဵုအကး အဲဏအ်ဂှ် ဒှ်ကောန်မန် ( Solo ...  ￼, ￼￼ ) အဲဗြုဂမြဴ စဵုအကး အဲဏအ်ဂှ် ဒှ်ကောန်မန်
(နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ ဒှ်မၞိဟ်မကၠာဲချူလဝ် နကဵုဘာသာမန်ဝွံရ၊၊ ဒုင်သဇိုင် ကုရမ္သာင် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် အတိုင် နာဲသုန်ဓန် မကၠာဲလဝ်ဗီုမန်ဂှ်တုဲ ကလေင်ချူလဝ် နကဵုဗီုအခိုက်ဒွက်ရ၊၊)
ဓမ္မပါလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်
ဘာဓမ္မပါလ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၈ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါယမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၊ ဝှ် ၁၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဂဇိုဟ်၊ တၞံ
တၞံဂအိုဟ် (Luffa) ဂှ် တၞံဇုက် မလုပ်လၟိဟ်တၞောဝ်ဗဳဇ (Cucurbitaceae) မွဲရ၊၊ တၞံဂအိုဟ်ဂှ် ညးတဵု သွက်ဂွံစ သတ်ဍေဟ်တုဲ ဂဇာဍေဟ်ဂှ် နဒဒှ် မကြာတ်စပ္ၚာန် ထမာဲဂမၠိုင် သီုကဵု ပစခဍိုဟ်ရ၊၊
ဘာသာဗၟာ
ဘာသာဗၟာ (အၚ်္ဂလိက်: Burmese; ဗၟာ: ဗမာ/မြန်မာဘာသာ) ဝွံ ပါလုပ် အပ္ဍဲဂကောံ အရေဝ်ဘာသာ Sino-Tibetan ရ။ နကဵုသၞောတ် ISO ဗွဲခမၞောန် ညးဂမၠိုၚ်ချူ mya ရ။ ယၚ်ဝွံ ဒုၚ်လဝ်သ္ဇိုၚ်ကဵု မလိက် Myanmar ရ။
အဆက်အစပ်ကဵု ဘာသာမန်
အရေဝ်ဘာသာမန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲဂကောံဇၞော် Austro-Asiatic ရ။ အရေဝ်လဟီုမန် ၜိုန်ရ ဟွံတုပ်ကဵု အရေဝ်ဗၟာလေဝ် မအခဝ်လိက် သုၚ်စောဲ မန် ကေုာံ ဗၟာတအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ် တုပ်တဴ အိုတ်ရ။
ဗျဉ်မန် ကေုာံ ဗျဉ်ဗၟာ
အကြာဗျဉ်မန် ၃၅ မ ကဵု ဗျဉ်ဗၟာ ၃၃ မ ဂှ် ဗီုပြၚ်ချူတုပ် နွံ ၈၉% တုဲ၊ ၆% ဂှ် တုပ်ညံၚ်ညံၚ် နွံရ။ မအခဝ် ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲဗျဉ်ဗၟာ ၃၃ မ ဂှ် ဒှ်ဗျဉ်မ 'ၜ' ကေုာံ 'ၝ' ၂ မ ရ။ တောက်ကဵုတၟအ်ကၠံမဂး နွံၜိုတ်ဆ ၆% ဟေၚ်ရ (ကျောဝ်ဗဵုခံက်အၚ် ၁ သၟဝ်တေံညိ)။ ကာလပ္တိတ်ရမျှာၚ် ဗျဉ်တအ်ဏအ်မဂး ဗ္ဒာဲၜိုတ် ၆၆% ကြပ်တုပ်မံၚ်အိုတ်တုဲ၊ ၁၁% ဂှ် တုပ်ညံၚ်ညံၚ်နွံမံၚ်ရ။ ဗျဉ်ရမျှာၚ်ဟွံတုပ်လးလး ဆဂးဆက်စပ်မံၚ်မွဲနဲမွဲဗီု နွံမံၚ် ၁၇% တုဲ၊ ၆% ဂှ် ရမျှာၚ် ဟွံမွဲ အပ္ဍဲအရေဝ်ဘာသာဗၟာ လးလးရ (သီုကျောဝ်ဗဵုခံက်အၚ် ၂ သၟဝ်တေံညိ)။
လိက်လလောၚ်တြး အစဳအဇန်လှာဲဂတးလညာတ် သၚ်သၟတ်မန် သၞာံ ၂၀၁၇
လိက်လလောၚ်တြး
ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု တၚ်ရန်တၟအ်အဓိက “သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ကမၠောန် နကဵုပရၚ်ပံၚ်တောဲက္ဍိုက်ပ်” အြကာသၚ် ကေုာံ သၟတ်တအ်ကီု ဗွဲအသိၚ်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲဂှ် သ္ဂောံရေၚ်တၠုၚ်ဒတုဲဖိုလ်ဂကူ သာသနာမန်မာန်ကီုတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် အစဳအဇန်လှာဲဂတး လညာတ်သၚ်သၟတ်မန်ဝွံရ။ အစဳအဇန်လှာဲဂတးလညာတ်ဏအ် ဂွံစဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဂှ် နူကဵုပရေၚ်ထံက်ပၚ်သြန် “ဌာန်သဇိုၚ်အဲနာဲ” ကေုာံ “ဌာန်သဇိုၚ်ထံက်ပၚ်မန်” ကီု နူကဵုပရၚ်ကောပ်ကာဲ “ဇာနှိက်သၚ်သၟတ်မန်” ကီုဂှ် ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲအစဳအဇန် လှာဲဂတးလညာတ်သၚ်သၟတ်မန်ဝွံ သၚ်မန် (၃၃) ဇကု၊ ခရှ် (၁၈) တၠ နူဒေသစုၚ် သွာၚ်ဂကောံစုၚ်တအ် တိုန်စိုပ်အိုတ်တုဲ ဗွဲမအံၚ်ဇၞး ကၠောန်ဗဒှ်အာ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၁၃၇၉ သၞာံ ဂိတုကထိုန် ၁၀ မံက် ဒၞဲါဌာန်ဇၞူရာမည ဍုၚ်မတ်မလီုရ။
ညးတိုန်စိုပ်ဂမၠိုၚ် သဳကၠဳလှာဲဂတးလညာတ် လတူက္ဍိုပ်လိက်
၁။ သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲသၚ်သၟတ်မန်
၂။ ပရေၚ်ကတ်ပညာတက္ကသိုလ် သၚ်သၟတ်မန်
၃။ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲသၟတ်မန် ကဵုသၚ်သၟတ်မန် ဂမၠိုၚ်တုဲ တၚ်နၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တအ်လေဝ် ကလိဂွံကီုရ။ တၚ်နမကလိဂွံ ဗွဲမသောဲဗြောဲ သီုဖအိုတ်ဂှ် ထၟံက်ထ္ၜးအာ နကဵုလိက်စၟတ်သမ္တီအစဳအဇန်လှာဲဂတးလညာတ် တၞဟ်ခြာရောၚ်။
ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု တၚ်နၚ်မကလိဂွံလဝ် ဗွဲလ္တူဂမၠိုၚ်ဝွံတုဲ နူကဵုအစဳအဇန်လှာဲဂတးလညာတ်သၚ်သၟတ်ဏအ် ကလိဂွံကေတ်တၚ်တုပ်စိုတ် ညးတိုန်စိုပ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
၁။ လ္ၚတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲပကောံစရၚ် လၟိဟ်ဂကောံသၚ်သၟတ်မန်နာနာဂမၠိုၚ်
၂။ ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု လ္တူစရၚ် လၟိဟ်ဂကောံသၚ်သၟတ်တအ်ဂှ်တုဲ ကၠောန်အာပေဲါဆဵုဂဗပါ်ပရအ်တၚ်နၚ် ညးသ္ကအ်လၟေၚ်ၚ်
၃။ ကလိဂွံကေတ်တၚ်တုပ်စိုပ် နူပေဲါဆဵုဂဗပါ်ပရအ်တၚ်နၚ်ဏအ်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်အာ ပေဲါကောံဓရီုဇၞော်သၚ်သၟတ်မန်မာန်ရောၚ်။
သြင်ခဍာ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်သြင်ခဍာ်(Thankadaik၊ သံကဒိုက်)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၂၅။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၆၀၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၈၉၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၇၅၄ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
သုခေါဒယ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ်
ဘာသုခေါဒယ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဗဒဝ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ခမဳ ၄ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ် (၅) တ္ၚဲထပှ်မ တိုန်ဗွဲလၟေၚ်လၟေၚ်
ဗီုကဝ်တူ သ္ကုတ်(၅) " တ္ၚဲထပှ်မ တိုန်ဗွဲလၟေင်င် "
ဘဲပၟတ်ပလီုကဝ်မ္ဂး စဵုကဵုဘုံဗြီု ပထမဇျှာန်(၃)ဘုံ ဒးတူလေင်ဆောံ ဘဲပၟတ်ကဝ်တူကီုရောင် ဒှ်သာ်ဂှ်တုဲ အောန်အိုတ်ကလိဂွံအာစိုပ် ဘုံဗြီုဒုတိယဇျှာန်မှ ဂွံတိတ်ဗၠးမာန်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သတ်တအ်ဂမၠိုင်လေဝ် ညံင်ဂွံတိတ်ဗၠးနူဘဲပၟတ်ကဝ်တူဂှ် ဂစာန်လွဳပရာတဴဓရ်ကုသဵု ညံင်ဂွံအာစိုပ်ဘုံ ဗြီုလ္တူလ္တူတအ် ဂမၠိုင်အိုတ်တုဲ ကာလဂှ် သတ်တအ်ဂမၠိုင်လေဝ် အာစိုပ်ဘုံဗြီုကဝ်ဟွံဒးတူတအ်အိုတ် မွဲဍောတ်လေဝ် ဟွံသှေ်ရ။
အခိင်ဂှ်မ္ဂး ဗြဲလေဝ်ဟွံမွဲ တ္ၚဲသၟးကာတ်မံင် ဗွဲမ​လအ်လကဵုသၞာံအခါတုဲ တၞံဆုအကြာဒဵုဂမၠိုင်လေဝ် ကှ်ကေဲအေဲဇြဒၟံင်အိုတ်ရ။
နူကဵုတ္ၚဲတိုန်မံင် ဗွဲပကတိမွဲမဂှ် ဗွဲကြဴဏအ် တ္ၚဲဒုတိယ ထပ်မံက်တိုန်ကၠုင်မွဲမပၠန်တုဲ ဒှ်အာတ္ၚဲ (၂)မရ၊ တ္ၚဲဒုတိယဏအ်ဂှ် ကာတ်သၠာန် ဂမ္တဴလောန်နူကဵု တ္ၚဲပထမ မကိုပ်ကၠာဂှ်ဏီရ။
တ္ၚဲတိုန်ဒၟံင် ဗွဲပကတိမွဲမ ကိုပ်ကၠာဂှ် နွံတဴကဵုဒေဝတဴသၟိင်တ္ၚဲကီုလေဝ် တ္ၚဲဒုတိယ ထပ်တိုန်တၟိဏအ်ဂှ် ဒေဝတဴမင်မွဲတ္ၚဲဟွံမွဲ၊ တ္ၚဲမကၠာဂှ်စှေ်မ္ဂး တ္ၚဲမလက္ကရဴဏအ်မံက်တိုန် ဒှ်ဒၟံင်သာ်ဏအ်အရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲတုဲအခိင်ဂှ်မ္ဂး ဗ္တံလေဝ်ဟွံမွဲ ဒှ်မံင်တ္ၚဲသက်က်ရ။
နူကဵုတ္ၚဲၜါမ ညးစှေ်အဲတိုန်ဂေတ်ဒၟံင် ဟွံမွဲကဵုအခိင်ဗ္တံ သၞာံဗွဲမလအ်တုဲ ဗွဲကြဴဏအ် တ္ၚဲထပ်မံက်တိုန်ကၠုင် မွဲမပၠန်တုဲ ဒှ်အာတ္ၚဲပိမရ။
ကာလတ္ၚဲဒှ်အာပိမ တိုန်ဒၟံင်အခိင်ဗွဲမလအ်လကဵုသၞာံပၠန်တုဲ ဍာ်ကြုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်လေဝ် ဇတ်ကှ်အာအိုတ်ပၠန်ရ။
ဗွဲကြဴ တ္ၚဲမရနုက်ကဵုစတုတ္ထ ထပ်မံက်ကၠုင်မွဲမပၠန်တုဲ တ္ၚဲဒှ်အာ (၄)မရ။ ကာလတ္ၚဲပန်မ ဂေတ်မံင် ဂၠိုင်ဂၠင်ကဵုသၞာံအခါဂှ် လ္စ၊ အင်လှာဂမၠိုင်လေဝ် ဍာ်ကှ်ဇိုတ်အာအိုတ်ရ။
တ္ၚဲပန်မ တိုန်ဒၟံင်သၞာံဗွဲမလအ်လကဵု သၞာံအခါတုဲ ဗွဲကြဴဂှ် တ္ၚဲထပ်မံက်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲ(၅)မရ။ တ္ၚဲမသုန်မ​လေဝ် ဂေတ်မံင်ဂၠးကဝ်သၞာံလအ်လတုဲ ကာလဂှ် ဍာ်ၜဳမှာသၟိဒ်ဇၞော် ဒကှ်ဇိုတ်အာရ။
နူဂှ် တ္ၚဲထပ်မံက်ကၠုင်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲ(၆)မဂှ် ဂၠးကဝ်ဏအ် ယက်ဂၠု မုလေဝ်ဟွံဆဵု နွံမံင်ဆယက်သၟး ပေင်ထာတ်မံင်ရ။ တ္ၚဲတြဴမ တိုန်မံင် ဗွဲမလအ်လကဵုသၞာံတုဲ တ္ၚဲထပ်မံက်တိုန်ကၠုင်မွဲမပၠန် ဒှ်အာတ္ၚဲထပှ်မရ။
ကာလတ္ၚဲထပှ်မ တိုန်မံင်သၞာံဗွဲမလအ်ဂှ် ဂၠးကဝ်ဏအ်လေဝ် ဒုင်ဒဝ်ဘဲဂမ္တဴဟွံမာန် နူကဵုယက်ဂၠုမံင်ဂှ် ပၟတ်ဂဵုတိုန်တုဲ ဂၠးကဝ်ဏအ်လေဝ် တူဂဵုတိုန်ရ။
အာနိသံသ ပုၚ်ယာဂု
ဂုန်ဖဵု ပုၚ်ယာဂု နွံစှ်သာ်ရ။
ပွမကဵုဒါန် ပုၚ်ယာဂုဂှ် ဒှ်တဴ
နမသ္ဂောအ်သုၚ် ပုၚ်ယာဂုဂှ်
စှ်သာ်ဝွံဟေၚ်ရ။
ကမၠောန်တြးဝါဒ
ရံၚ်ကဵုအခိုက်အလိုက်ခေတ် မပြံၚ်သၠာဲကၠုၚ်တအ်ဂှ်တုဲ ကမၠောန်တြးဝါဒပိုဲလေဝ် ညံၚ်သ္ဂောံဂတာပ်ခေတ် ဒးချဳဒရာၚ်ရေၚ်တၠုၚ်အာရောၚ်။ လတူနူနဲကဲတြးဝါဒ တၠုၚ်လအာဓမ္မတာဂှ် သၟးဟွံကး နဲကဲတြးဝါဒဂတာပ်ခေတ်တအ်လေဝ် သ္ဒးရပ်စပ်သုၚ်စောဲအာကဵုရောၚ်။ နဲကဲဂၠံၚ်ဍာန်တြးဝါဒ နူကဵုလပှ်ကျာ (Online) မွဲကဆံၚ်ဂှ် သၠဲသၠဲလးလး သ္ဒးစကာသုၚ်စောဲအာရောၚ်။ အပ္ဍဲဇၟာပ်ပ် "ကေတာ" ပိုဲသီုဖအိုတ်ဂှ် ညံၚ်သ္ဂောံစိစောန် စိုန်သ္ကီုကွတ်ပညာအာဲတဳ(IT) ဂှ် သ္ဒးကဵုဇြဟတ်ထ္ၜးလ္ဘာ်အာထေက်ရောၚ်။
ညံၚ်ဂကောံတြးပရိုၚ် (Media Group) မန်ပိုဲဂမၠိုၚ် သ္ဂောံဂှ်ကၠုၚ်ဗျာပ်တြးတြးဂှ် သ္ဒးကဵုဇြဟတ် ယိုက်ဒိုက်ရောၚ်။ နူကဵုဂျာနေဝ် မဂ္ဂဇြေန် လိက်ကၞပ် ရုပ်ဒမျိုၚ် တအ်ဂှ် ညံၚ်တၠပညာအနုသုခုမမန် လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်မန်တအ်ဂမၠိုၚ် သ္ဂောံလလောၚ်ပရိုၚ် တြးဒၟံၚ်ဝါဒနာနာတၞဟ်ဟ်မာန်ဂှ်လေဝ် သ္ဒးဂိုတ်ဂစာန်တိုန်ကီုရောၚ်။
ပွမပြံၚ်လှာဲကသပ်
နကဵုမွဲကသပ်ဓဝ် ဟွံဖအိုတ်ထောံအခိၚ်ဘဝရ။ ကသပ်ဇၞော်ဇၞော် ဒးဂံၚ်ချပ်လဝ်ကီုရောၚ်။ မၞိဟ်ဝါတ်တအ် ဟွံချပ်ကသပ်သေဌဳဂှ် ဒှ်ဟွံထေက်၊ ဇကုချပ်လဝ် သၠုၚ်သၠုၚ်နွံမှ က္ဍဟ်လေဝ် ကၠောန်ကမၠောန်သၠုၚ်ကၠုၚ်မံၚ်ကီုရ။ က္တဵုဒှ်မၞိဟ်တုပ်ပ် ဆ္ဂးမၞိဟ်ကသပ်ဇၞော်ဂှ် ၜက်သၠုၚ်အာနူမၞိဟ်ကသပ်အောန်ရ။ ဂၠဲါလ္ၚတ်လဝ် ဗဟုသုတလမိၚ်လညာတ် ဆဵုဂဗအောန်တုဲ ကသပ်သၠုၚ် ကသပ်ဇၞော် ချပ်ဟွံလေပ် ပါ်ပဲါဟွံလေပ်ဂှ် မၞိဟ်ဂကူဗီုပြၚ်ဏအ်နွံတဴမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဏီ ထေၚ်ကေတ်သာ်ဏအ်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရ လောကဘုံမၞိဟ်ဝွံ မၞိဟ်ဝါတ်တ်တအ် နွံတဴမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူဟွံဂံၚ်သၠာဲဂတးလညာတ်ကသပ်၊ ဟိုတ်နူဟွံကေၚ်ချပ် ဟွံကေၚ်ပါ်ပဲါရ။
ကမၠောန်တြးဝါဒ
ပ္ဍဲအနာဂတ်ထေက်ကဵုသ္ဒးဒက်ပတန်အာ သၞောတ်ပရေၚ်ဆက်စၠောံလပှ်ကျာ (Online) ညးမွဲကေုာံညးမွဲကီု၊ ညးမွဲကေုာံ ဌာန်ဂဥုပ်ဗဟဵုတအ်ကီုရောၚ်။ အပ္ဍဲလၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်တြးဝါဒဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် တၚ်ဂလာန်စပ်ကဵုပ္ဍဲဍုၚ်ဖေတ်ထရေဝ် ပရေၚ်ဒက်ပတန်ဒပ်ပၞာန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံမွဲ နဒဒှ်ဗီုပြၚ်တာလျိုၚ်ပရေၚ်ဂကူမွဲသာ်ဂှ် မ္ဒးဆဝ်မ္ၚုဟ်စန္ဒက် သဳဗၜေါဝ်အာ အကြာညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ် ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်ရောၚ်။
ပွမပြံၚ်လှာဲကသပ်
ဇၟာပ်မၞိဟ် ဗၞတ်ကသပ်ဇကုနွံရ၊ ထမံက်ရုပ်ရဴ ကၠောန်ဂစာန်မံၚ်တုဲ ဂျိုၚ်တဴလမျီုရ၊ ဆ္ဂး ကသပ်ဝွံဂတာပ်ခေတ် ကသပ်ဂွံပြံၚ်လှာဲဂှ် မၞိဟ်ဂံၚ်ချပ်စအောန် မၞိဟ်ဂံၚ်ဒုၚ်ကေတ်အောန်တုဲ ဒှ်မံၚ်ကသပ်တိတ်ကၠုၚ် နူက္ဍဟ်အခိုက်ပြဝေဏီ ကသပ်တြေံဝါဒတြေံသၟးဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်လဝ်ရ။ ဥပမာ- ရဲသၟာဗ္ၚတအ် နကဵုလညာတ်ကသပ်တြေံတြဟ်ဂှ် ရပ်စပ်သုၚ်စောဲကၠုၚ်နွံမံၚ်ဒဵုစိုပ်ခေတ်လၟုဟ်ဏီရ။ နဲကၠောန်ဇိက်ဗ္ၚ၊ နဲကၠုတ်မသြောံ၊ နဲတဵုလွဳ သွက်ဂွံပ္တိတ်သြောံဂၠိုၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံဂံၚ်သၠာဲသြောံမ ဟွံဂံၚ်သၠာဲနဲကဲဂတာပ်ခေတ်ဏီဖိုဟ်ရ။
စိတ္တာဝိဝေကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်အၜေတ်
ဘာစိတ္တာဝိဝေကာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်အၜေတ် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံခမဳ ၁၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၄၁ ဇကု။
ပွမပြံၚ်လှာဲကသပ်
ဂကူမန်တအ် ဂွံပိုၚ်ပြီလဝ်ဒြပ်သယံဇာတနွံဟွံအောန် မပ္တံသတ် ဗ္ၜိုတ် ဒူရေန် မၚ်ဂုတ် ပြိုက် ပၞဴ ခနေၚ် လ္တူဒြပ်တိတ်နူဒေသတိဍာ်မန် ယဝ်ဂကူမန်တအ် ဂံၚ်ချပ်ကသပ်ဇၞော်ဇၞော်နွံမ္ဂး ဒှ်ၚုဟ်မးသွက်ဘဝဇကုကီုရ။ မၞိဟ်ဂံၚ်ချပ်ကသပ်ဇၞော်ဇၞော်နွံမ္ဂး နူလ္တူဍုၚ်ဇၞော်တေံစှ်ေကၠုၚ်ကူရာန် သွံဂတးမာန်ရ။ ၜိုန်ဒှ်ဒြပ်ဇကုအပိုၚ်ကီုလေဝ် ၚုဟ်မးဂှ် ဗီုမၞိဟ်ရာန်ကပေါတ်ကေတ်ဂှ် တၠကၠအ်တအ်လေဝ် ဒုၚ်မံၚ်ကဵုအိုတ်ရ။ ဟိုတ်နူပြံၚ်လှာဲကသပ်ဟွံမာန် ဟီုစထေက်ရ။ ဂကူမန်တအ် ဂွံပါဗက်လ္တူစၚ်ဂၠးတိခေတ်ဂလိုဗယ်ဏအ်မာန် ဒးလးဂၠံၚ်တၟိ လညာတ်တၟိ ကသပ်တၟိ ဒးပြံၚ်လှာဲတြေံကဵုတၟိမာန်ရောၚ်။
စိတ္တာဝိဝေကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်အၜေတ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳလဒဳပ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၃၊ ဝှ် ၂၃။
ပွမပြံၚ်လှာဲကသပ်
ဇၟာပ်တြေံလေဝ် ညံၚ်ရဴဒှ်အရာပရေံဖအိုတ်ဟွံသေၚ် ဇၟာပ်တၟိလေဝ် ခိုဟ်ဖအိုတ်ဟွံဒှ်။
အကြာ ခိုဟ်ကဵု ပရေံဂှ် ဇကုဒးချပ်လေပ်ရောၚ်။ ဟိုတ်နူချပ်ဗၠေတ် လညာတ်အတ္တလုပ်ဇၞော်အာတုဲ ဂကူမန် ဍုၚ်မန် ဒးစိုပ်အာဘဝဍိက်ဂှ် လ္ပဝိုတ်သတိညိ။ သၟတ်ဂကူကဝ်ရဳယျာတအ် အာယုက်ပေၚ် ၁၈ သၞာံတုဲမ္ဂး လုပ်အဝေါၚ်မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တုဲ ဍေံတအ်ဟွံကေတ်ဓယံက်မိမကောဒေံ နကဵုကသပ်လညာတ်ဗဟုသုတ ဍေံတအ်ကဵုဍေံတအ် စပ္တန်ကၠုၚ်ဘဝမၞိဟ်ဍေံတအ် ဂွံဗှ်ကေတ်ပ္ဍဲလိက်ပရိုၚ်ရ။ ကသပ်ဇကု ဟွံသၠဲလး၊ လညာတ်ဇကု ဟွံမွဲကဵုပွတဴတက်ဏီမ္ဂး ဒးလုပ်ကဵုတၠကသပ်ညာဏ်ဇၞော် တၠပညာတအ်ဖအိုတ်ရ။
ပ္ဍဲဗွိုက်ဂကူမန်ခေတ်တၟိဏအ် ကသပ်ပံက်ဒက်ကမ္မဏဳ ပံၚ်ကၠောန်ကမၠောန်ဂှ် ချပ်ကဵုဂၠိုၚ်ညိ၊ ယဝ်ညဳသာညးသ္ကအ် ကသပ်ဘဝအနာဂတ် ဂွံဇၞော်မောဝ် ယဝ်ညာတ်တုပ်ဒှ်မွဲကသပ်မ္ဂး ကုမ္မဏီသွံကၠေၚ်သ္ကဲဂၠံၚ်ဇၞော် ညံၚ်ရဴဆေၚ်သွံကၠေၚ်ရာမာန်၊ မေန်တ တအ်ဂှ် ဒှ်ဒြပ်ပူဂဵု (ပုဂ္ဂလိက) တုဲ ဍေံတအ်သွံဂွံ။
ကာလ ဒးပံၚ်ကၠောန်ညးသ္ကအ်ဟွံဂှ် ဒးပြံၚ်လှာဲထောံမာန်ရ။ ဖအောန်ကသပ်အတ္တဇကုမွဲဓဝ်မာန်မ္ဂး ပံၚ်ကၠောန်ညးသ္ကအ်မာန်ရောၚ် ထေက်ကဵုဒးညာတ် ထေက်ကဵုဒးပလေဝ်ကသပ်ပရေံထေက်ရ။ အပါပိုယ်ကၠောန်ဗ္ၚ တဵုကၠအ်တုဲ ပိုယ်ဂွံဗ္တောန်ပညာ ကလိဂွံတဆိပ်ကြာတုဲမ္ဂး ပိုယ်ဒးရပ်စပ်ကမၠောန်မိမပိုယ်ကၠောန်ကၠုၚ်ပၠန်ရောၚ်၊ ကသပ်ဗီုဏအ် ချပ်လဝ်ဟွံထေက်။
နိဿဲ
လိက်အုပ် အာရီုဆဌမ၊ နာဲအံၚ်ဇၞး (ရုတ္တံၚ်)။ တက်တြးပတိတ်နူ အစဳအဇန် MYMN
လိက်မန်ကၠုၚ်နူလဵုရော
အ္စာသုတေသနတံ ဍေံတံချူဝၚ်ဂကူမွဲမွဲ ဍေံထ္ၜး သက်သဳမာန်ဒၟံၚ်ကီု၊ ဝၚ်ဂကူမ္ဂး သက်သဳလိက်ပတ် ဒှ်ဇြ ဟတ်ဇၞော် အိုတ်ရ။ ဍေံတံကေတ်လဝ်အဓိပ္ပါယ် ဂကူမန်, အရေဝ်မန်, လိက်မန်ကၠုၚ်နူမန်ဟွံသေၚ်ဂှ် ဟွံမိက်စှ်ေ စိုတ်အှ်ေရ။ ညးတၞဟ် ဟီုဂွံကၠာ ဟီုအာရ ညးတၞဟ်ချူဂွံကၠာ ချူဏာရ ဒးဆိၚ်ဆခယျကေတ်လဝ် နွံဗဝ်ရ။ ဂွံလဝ်ဂမြၚ်ညာဏ်ကျာ်အရှန် ဟွံသေၚ် ဒးထေၚ်ကေတ်ရဂၠိုၚ်တုဲ ဍေံတံထေၚ်ကေတ်လဝ် နွံမံၚ်ကီုရ။
မိက်ဂွံထ္ၜးသက်သဳ တွဵုရးဍုၚ်မန်ကၠာတေံ အလုံ (၉၆)ဍုၚ် ပၞောဝ်ကဵု
ဂကူဒှ်သၟိၚ်မန်ကၠာအိုတ် ဒးထံက်ထ္ၜးဂလာန် ရာဇာ ဝၚ်မန်မ္ဂး တွဵုရးဍုၚ်မုဟ်တၟံ(၃၂)ဍုၚ် ဍုၚ်သုဝဏ္ဏဘုံဝွံ ကၠာကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲ ဟွံက္တဵုဒှ်ကျာ်ဏီ ဗၞတ်(၅ဝဝ)သၞာံ တေံ ဂကူမန်မၚ်ဗၠာဲမၞုံယၟုသုဓမာနဝ, သုဓမ္မ မာဏဝ, သၟိၚ်အိန်မာဃတၠသွဝ်ၜါ စှ်ေကၠုၚ်ပသေက်ကဵု သ္ပဨက ရာဇ်မန် ကၠာအိုတ်ရ။
သ္ပဟိုတ်နူကဵု သၟိၚ်အိန်နိမိတ်ဗဒှ်ကဵု ဍုၚ်ပြာသာဒ် သၠိုက်ကဵုအဘိသိက် ၝောံကိုဋ်ဗြကၞေၚ် ရေၚ်မတ်ရတ် နာနာ ရန်ကဵုယၟုယၟာဗွဲဘာသာပါဠိဂှ်တုဲ̏ ဍုၚ်သုဓမ္မဝတဳ̋ ဍုၚ်မၞုံကဵုဓဝ်သၟိၚ်အိန် ခုတ်ခဴကဵုလဝ်ယၟုရ။ ဂလာန်ရာဇာဝၚ်မန်ဂှ် ဒှ်ဂလာန် မဍာံပြဟေၚ်တုဲ မၚ်ဗၠာဲသၟတ်မန် သုဓမ္မမာဏဝဂှ် ဒှ်ကောန်ညးဇၞော်တမ္ၚာတုဲ မၚ်မွဲလဝ်သဳလဥပုဟ်လၟိုန်ကာလရ။ မိမယာဲဣတဂှ် ၜိုန်ရကၠောန်မံၚ် ကမၠောန်တမ္ၚာ ဂယိုၚ်လမျီု ̏မိစ္ဆာဇဳဝ̋ ပရေံကဵုဒှ်ကၠာရ။ ကောန်တြုံပရဲ ပြဲနူတၞဟ် ဒှ်ညးတၠပါရမဳ ဂှ် ဝေၚ်ပဲါထောံကမၠောန် ပွသရာံပါပ် ဗၞတ်မွဲအာယုက် မာန်တုဲ ဟိုတ်နူအသိၚ်သဳလဥပုဟ် သဳလပါရမဳစိ သၟိၚ် အိန်ဒေဝတဴသွဝ်ၜါ ဒးစှ်ေသၠိုက်အဘိသိက် ပအပ်ဇိုန် ကဵုကၟိန်ဍုၚ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်နန်ထဝ် ပြာသာဒ်ထဝ် ကဵုသ္ပသၟိၚ် ဨကရာဇ် မန်ကၠာအိုတ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ထံက်ရံၚ်ကဵုဒဒှ်သက်သဳ ရာဇာဝၚ်မန် အာဂမယုတ္တိ ဗီုဒှ်မူလဍာံပြဒၟံၚ်တုဲ သၟိၚ်ဨကရာဇ်မန်ဂမၠိုၚ် တံဂှ် ယာဲအပါမန်ဟေၚ် ၜံၚ်ခ္ဍတ်ပတိတ် က္တဵုဗဒှ်ကဵုဂကူမန် မဒှ်ရ။ မန်ကၠုၚ်နူမန်ဇေတ်တ် ဂကူမန်, အရေဝ်မန်, လိက်မန်,ယေန်သၞာၚ်မန်,ကၠုၚ်နူမန်ဖအိုတ်ရ။ တိတ် ကၠုၚ်နူကဵု ဂကူ(၄)ဂကူတေံဟွံသေၚ် ဂကူမန်ပိုဲသမ္တီလဝ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်အိုတ်ညိအဴ။ စပ်ကဵုကိစ္စ အရေဝ်မန်, လိက်ပတ်မန်ဂှ် လညာတ်ရဲညးလ္ၚတ် (သုတေသန) တံဂှ် ဂကူမန်, လိက်မန်, အရေဝ်မန်, ကၠုၚ်နူကဵု (၄)ဂကူ တေံရ။ ဂကူမန် ယဝ်ရကၠုၚ်နူဂကူ (၄)တေံမ္ဂး သံသယ သၠေဟ်ပၟာ ဟွံအိုတ်ရ။
မန်ကၠုၚ်နူဂလာလေဝ်ဒှ်ဂွံ ကၠုၚ်နူကြုက်ခမေန်လေဝ် ဒှ်ဂွံ သၠေဟ်ပၟာဟွံအိုတ် နကဵုစိုတ်ဟေၚ် ဒးထေၚ်ဒးခယျ ဆိၚ်ဆ ကေတ်တုဲ သံသယစိုတ်က္တဵုဒှ်ၜါလွးရ။ ဂၠာဲရိုဟ် ကၞက်တမ် ဂကူမၞိဟ်ဂွံ လဝ်ကၠာတမ်ဍာ်ၜဳမှာသၟိဒ် နွံဒၞာဲလဵု ရောဒဵုသိန္နရာဇ်နွံဒၞာဲလဵုရော အာဂၠာဲဆဵုမံၚ်ကီုဟာ? လညာတ်အ္စာရာဇာဝၚ်မန်လ္ၚဵု ဂကူမန် လိက်မန် အရေဝ်မန်ကၠုၚ်နူမန်ဟေၚ် သၠေဟ်ပၟာဟွံမွဲတုဲ ဖျေံတၚ် သ္ဂုတ်သွာတ်ဂံၚ်ၚ် ဟွံယောၚ်ဟွံယံၚ် ဖျေံစိုတ်ပိုတ်တ် သ္ကုတ်တ်ရ။ ဂကူမန်, လိက်မန်, အရေဝ်မန်, ကၠုၚ်နူဂဝ် ဂၞဴတၟာမလ္ၚဴဟွံသှ်ေ နူကၠာကျာ်တြဲဂေါတမဟွံက္တဵုဒှ်ဏီ ဗၞတ်(၅ဝဝ)သၞာံ ပယာံမလအ် တေံဟေၚ်၊ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် နူတိဒှ် ဒကှ်တိုန်တေံ မန်ပိုဲသှ်ေၜက် ကၠုၚ်မံၚ် စဵုကဵုအခိၚ် လၟုဟ်ရ။
ဟီုဍေံရ လိက်မန်ကၠုၚ်နူ ဂလာအိန္ဒိယ(INDIA) အက္ခရ်ဗြဟ္မဳ နူဂှ်အက္ခရ်ပလ္လဝ ကဒမ္ဗဂးသာ်ဂှ်တုဲ ပူဂဵုလ္ၚဵုလ္ၚဵုလေဝ်ဒုၚ်ယဵု အာမန္တာ နွံမံၚ်ကီုရ။ ခရေတ်အေဒဳ(ဗီ) (၅ဝဝ)သၞာံဂှ် အ္စာသၠပတ်မန် မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသာ က္ညအာ ချူကှ်ေဆာဲ ကၠာဲကေတ်ပိဋကတ်ပိစိုပ် ဍုၚ်မန် သုဝဏ္ဏဘုံရ။ သၞာံသာသနာမန်ပိုဲဂှ် (၉ဝဝ)သၞာံဟေၚ် ဝၚ်ပိဋကတ်မန် စၞောန်ထ္ၜးလဝ်တုဲ အက္ခရ်မန် လိက်မန်ပိုဲဂှ် နွံမံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်မန် သုဓမ္မဝတဳ ကၠာနူသၞာံခရေတ် ထုက်ထက်ဏီရ။
ပါဠိသဒ္ဒါဍာံပြဟေၚ် အရထဍေံတိတ်ကၠုၚ်ဗွဲမဍာံပြတုဲ အဓိပ္ပါယ်နွံပၟိက်လ္ပာ်ဍေံလေဝ် ကလိဂွံမာန်ဗွဲစၟတ် ဟေၚ်ရ။
အတိုၚ်လညာတ်ညာဏ် အ္စာသုတေသနတံ ကေတ်လဝ် အဓိပ္ပါယ်အက္ခရ်မန် ကၠုၚ်နူဍုၚ်ဂလာအိန္ဒိယ ထ္ၜးပါဠိပိပိုဒ်ဂှ်တုဲ ကံက်ကေတ်အဓိပ္ပါယ်ဂွံ ဂွံဍောၚ်ဓရ်သဒ္ဒတ် သာ်ဂှ်ရ။ အက္ခရ် လိက်မန်, ကၠုၚ်နူဗြဟ္မဳဂှ် ဂွံကဵုတၞးဆုရ။
အတိုၚ်လညာတ်ညာဏ် အ္စာသုတေ သနတံ ကေတ်လဝ် အဓိပ္ပါယ်အက္ခရ်မန်ကၠုၚ်နူဂလာတုဲ ဆက်စိုပ်ကၠုၚ်မန်ပိုဲဂှ် ဒှ်ဟွံမာန် ဗၠေတ်လ္ပကေတ်စညိ။
အက္ခရ်မန်,လိက်မန် ကၠုၚ်နူဗြဟ္မဳ, ပလ္လဝ, ကဒမ္ဗ ဍာံပြဟွံဍာံပြ စၟဳစၟတ်ရံၚ်နကဵုသဒ္ဒါညိ။ ညံၚ်ရဴမလိက် နွံပ္ဍဲဗုၚ်ဂၞဴမပ္တံ (သြွံသြွဳဿုံဟ္တ အအ) တံဂှ် ဒှ်ပါဠိလီုလီုတုဲ အရထဟွံမွဲ အဓိပ္ပါယ်ဟွံတိတ်ရ။ ယဝ်ရကေတ်အတိုၚ် ပါဠိပိပိုဒ်ဂှ်မ္ဂး လိက်မန်ပိုဲဂှ် တုပ်ကဵုလိက်ဗၟာ လကျာ်တဳ ခမဳအပြောံ ဍုၚ် ဗကာံတေံကီုရ။
လကျာ်တဳခမဳအပြောံတေံဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ချူကေတ် လိက်ပပ်ပ်ပဳပဳတုဲ အာတိုပ်ပြိုက် စုတ် ပ္ဍဲဂဝေၚ်ဆု ပေၚ်ပိသၞာံ ဂဝေၚ်ဆုဂှ် ဂတိုပ်ခၞော်ဍေံပေၚ်တိုန်တုဲ ကၟာတ်ကၠက် အာရ။ ဒဒှ်ရလိက်ဗၟာပိုဲနွံဒၟံၚ်ဂှ် ဒေဝတဴတံကဵုနိ မိတ်လ္ပအ်တုဲ ပိုဲမရာဇ်ဒးဇက်ပၞာန် အာကေတ် လိက်ပတ် တံဂှ်ရောၚ်။                                ဂရၚ်ပ္တီ သၟိၚ်ဗၟာအနဝ်ရထာ (အနော်ရထာ)ရ။ သၟိၚ်ဗၟာအနဝ်ရထာပတှ်ေတုဲ ဇက်ပၞာန်အာခဲါ အာၜံက် အာဂၠံက်ကေတ်တုဲ ဒှ်လိက်ချူဗဒှ် ကၠောန်ကေတ် ပပ်ပ်ပဳပဳဂှ်တုဲ ညိဟွံကိတ် ညဳကဵု ပရေၚ်လောကဓမ္မဒ္စာံသာ်တုဲ သၟိၚ်စံၚ် ထောံဖအိုတ်ရ။
ဂွန်အလီညာဏ်အလီဇၞော်ကွေံကွေံတုဲ ဟိုတ်နူကဵု လိက်ပတ်ဟွံမွဲဂှ်ရ လကျာ်တဳခမဳ အဖြေဟ်ဒးကၠောန် ဗဒှ်ကေတ်လိက်ပတ်ရ။ လိက်မန်ပိုဲဂှ် ဟွံတုပ်ကဵုလိက်ဗၟာ လကျာ်တဳ ဍုၚ်ဗကာံတေံပုဟ်၊ လိက်မန်ပိုဲဂှ် ကၠုၚ်နူကဵုတၞံ ဆု,တၞးဆု,ကဝေၚ်ဆုဟွံသေၚ်၊ ကၠုၚ်နူကဵုမန် ဂကူမန်ဟေၚ်ရ။ ခေတ်ညးကဵုညး အခိၚ်ညး ကဵုညး စကာသုၚ်စောဲပြံၚ် လှာဲကၠုၚ်နွံမံၚ်တုဲ လိက်မန်ခေတ်သၠပတ် ပြာကတ်မံက်ဂတဝ် တိုန် ပ္ဍဲလက်ထက်အ္စာကဝိမန် အ္စာသၠပတ်မန် မှာထေရ်ဗုဒ္ဓဃောသာပိုဲရ။                             ကောန်မန် ပိုဲဂွံတီအာကိုန်ဂစိုတ်မာန် ဂကူမန် လိက်မန် အရေဝ်မန် ကၠုၚ်နူ မန်ဟေၚ်၊ ကွေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာကဵု အခိုက်ကၞာ သာသနာမန် ကၠုၚ်နူမန်ဟေၚ်၊ အခိုက်ကၞာ ရှ်ေသှ်ေ ဗဴဗယိကလော်သ္ၚိ ကၠုၚ်နူမန်ဟေၚ်၊ အခိုက်ကၞာ ဒက်စေတဳ ဒးပ္တိုန်က္ဍိုၚ် လ္ဇံက် က္ဍိုၚ်ကျာ် ကၠုၚ်နူမန်ဟေၚ်။
အခိုက်ကၞာ သ္ပဒကာထပိုဲခမဳပယျၚ် ကၠုၚ်နူမန်ဟေၚ်၊ အခိုက်ကၞာ ပြေၚ်စွံ ကမ္မဋ္ဌာန်သၚ်ကဵုခရှ်ဂှ် ကၠုၚ်နူမန်တံ ဖအိုတ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ-ဂကူမန်, လိက်မန်, ကၠုၚ်နူကဵု ဂကူတၞဟ် သအာၚ်တေံဟွံသေၚ်။ (ဂကူမန်, အရေဝ်မန်, လိက်ပတ်မန်, ယေန်သၞာၚ်မန်) ကၠုၚ်နူမန်ပိုဲဖအိုတ်ရ။
မိက်ဂွံဗ္ကန်ဏာကဵုဂကူမန် ညးမဗှ်လိက် မန်ပိုဲတံ မွဲတၚ်ပၠန်ဂှ် ဒၞာဲလဵုမံၚ်ၚ်က္ဆံၚ်လဵု စိုပ်ပ် ဟီုအရေဝ်မန်,ချူဗှ် လိက်မန်, သုၚ်စောဲ အာဲယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာမန်ပိုဲတံ အိုတ်ညိ။ လ္ပထေၚ်ဇၞော်ကဵု ဂကူတၞဟ်သအာၚ်အိုတ်ညိဂှ် မိက်ဂွံဗ္ကန်ပြၚ်ဏာ နကဵုကၞေဟ်လိက်ဏံ မဒှ်ရအဴ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
နူကဵု အာၚ်မန် တံၚ်ပရၚ်
ဂလာန်သဘာပတိ ဗော်ပၠတြဴဍုၚ်မန်
နာဲအိုၚ်ထောန် ညးမဒှ် သဘာပတိ ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန် ဟီုဂလာန် ပ္ဍဲသဘၚ် သၠးထောံလွဟ် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီု စၟတ်တ္ၚဲ ၂၃ ဂျူလာၚ် ၁၉၅၈။ ဂလာန်သဘာပတိ ဗော်ပၠတြဴဍုၚ်မန် နာဲအိုတ်ထောန် မဟီုတွံပ္ဍဲသဘၚ်ပေဲါ ပွမသၠာဲပြံၚ်ကၠောံ အယောၚ်အလာပွမ ဗတိုက်အပ္ဍဲ သၞောဝ် ဥပဒေ နူကဵုအယောၚ်အလာ ပွမပတိုက် နကဵုရပ်လွဟ်လက်နက် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီု။
နိဒါန်
ယွံ ကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန်တံညးဂမၠိုၚ်
ဂလာန်ပိတၚ်ဏံ အဲဍိက် မိက်ဂွံပ္တိုန်ထ္ၜး သောၚ်ကလးကဵုကုညးမက္ညကၠၚ် မပ္တံခမဳသၚ်တံကီု သီုကဵုကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် မွဲဟာန်ကေုာံ ကောန်ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲကဵုဒၞဲါဏံရအဴ။
မူဟိုတ် ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုၚ် ရပ်လွဟ်တုဲ မ္ဒးဗက်ကၠုၚ် လၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴတဝ်စၞေဟ်ဂှ်ရော။
စပ်ကဵုဂလာန် မူဟိုတ်ကောန်ဂကူမန်ပိုဲ မ္ဒးရပ်လွဟ်တုဲ မ္ဒးတဝ်စၞေဟ်ဂှ် အဲသောၚ်ထ္ၜးကဵုညိရ။ ကောန်ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယ ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်တုဲ မ္ဒးဒုၚ်ကၠုၚ်ဘဲပၞာန်တံဂှ် ဗီုဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တၞဟ်ကီု ဟွံမွဲပၟိက်ကဵုပၞာန် မၞုံပၟိက်မိက်ဂွံကၠောန်စၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်တုဲ မိက်ဂွံမံၚ်စံၚ် ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်သီုညးဖအိုတ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် မူဟိုတ်မ္ဒးရပ်လွဟ်တုဲ မ္ဒးဗက်ကၠုၚ်ဂၠံၚ်တြဴပၠန်ဂတး တဝ်စၞေဟ် နကဵုသတ္တိဇၞော်ဇၞော်လုကဴ (၁၀) သၞာံ (၁၀) ဗြဲဂှ် ယဝ်ရဟီုထ္ၜးကဵုမ္ဂး ပ္ဍဲမွဲအခိၚ်တေံ ဍုၚ်မန်ဗၟာ (ပြည်ထောၚ်စု) ပိုဲဏံ သွက်သ္ဂောံဗၠးၜး နူဘဲ ဖေတ်သေတ် (ဖက်ဆစ်) ဂျာပါန်ကီု နူတဲအၚ်္ဂလိက် ရဲသလဲတွဵုရးတံကီုဂှ် ဂကောံဇၞော်မွဲ ဍေံမဒှ်ဂကောံ အာဂတပၠတြဴ ကောန်ဍုၚ်ဂမၠိုၚ်မွဲ မၞုံယၟု ဖ-ဆ-ပ-လ ဂှ် လုပ်ကၠုၚ်ပေဲါပတိုက်ရ ပ္ဍဲသၟဝ်အလာမ် ပ-ဆ-ပ-လ ဂှ် ကောန်ဂကူမန်ပိုဲလေဝ် ဂွံပါလုပ် ကၠုၚ်ကီုရ ဍုၚ်မန် ဗၟာ (ပြည်ထောၚ်စု) ပိုဲသွက်သ္ဂောံဗၠးၜးဂှ် ဗီုဂကူ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တၞဟ်ဟ်ကီု ကောန်ဂကူပိုဲမန် ဂမၠိုၚ်လေဝ် တီကေတ်တာလျိုၚ်ဇကုတုဲ မယိုက်ဒၠေၚ်ကၠုၚ် သလးကၠုၚ် လမျီု-ဆီ-ပဠက် ပ္ဍဲပေဲါပတိုက်ဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဇၞော် ဗိုလ်ချုပ်အိုၚ်သာန် (ဗိုလ်ချုပ်အောၚ်ဆန်း) ညးမစုတိ ကလိလောန်အာ ဟီုကၠုၚ်ဂှ် ပိုဲဂွံမိၚ်ကၠုၚ်ရ။
ကောန်ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲပေဲါဗတိုက် သွက်ဍုၚ်မန်ဗၟာ (ပြည်ထောၚ်စု) သ္ဂောံဗၠးၜးဂှ် မူဟိုတ်မ္ဒးပူဇဴကၠုၚ်လမျီု-ဆီ-ပဠက်ရောမ္ဂး
ရန်ကေတ်ၜါသာ်ဏံတုဲ ကောန်ဂကူ ပိုဲမန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဗီုကဵုကောန်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်ကီု နူကဵုတဲရဲသလဲတွဵုရး အၚ်္ဂလိက်ကဵုဖေတ်သေတ်ဂျာပါန်တံဂှ် ဍုၚ်မန်ဗၟာ (ပြည်ထောၚ်စု) ဂွံဗၠးၜးတိတ်ဂှ် မ္ဒးကဵုကၠုၚ်လမျီုတုဲ မလုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက်ရ၊ မွဲအဆက်ဓဝ် ကောန်ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ် သွက်ဂွံဒှ်တိုန်ဇြဟတ်ဂှ် (ဗိုလ်ချုပ်အောၚ်ဆန်း) ဗဵုချုပ်အိုၚ်သာန်ညးမစုတိ ကလိလောန်အာ အခါမဒှ် ဥက္ကဌ ဖ-ဆ-ပ-လ ဂှ် သ္ပက္ဍိုပ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ် ခရေတ် ၁၉၄၇ ဂိတုဖေဖေါ်ဝါရဳ တ္ၚဲ (၁၂) ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ပေန်လုၚ် မပကၠုၚ်သဘၚ်သဳကၠဳကောန်ဂကူ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ် မသ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်ဂၠိုၚ်ကဵုတၚ်ရ ပၞောဝ်ကဵု တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်ဂှ် " ဇၟာပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ကံကုသိုလ်ဇကုဂှ် ဇကုဟေၚ်ပြုပြေၚ်မ္ဒးမာန်ရောၚ်" ပ္ဍဲကဵုတၚ်ဏံ မကိတ်သီုကဵုဆန္ဒကောန်ဂကူပိုဲမန် မဒှ်ကြက်ဍေံရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကဵု သက္ကရာဇ် ၁၉၄၈ ဂိတုဇန္နဝါရဳ ၄ မံက်ဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳ ဗြိတိသျှ သလဲရးတံဂှ် ဗော် ဖ-ဆ-ပ-လ ဌာန်ဂအုပ် ဒုၚ်ကေတ်တဲ အဝဵုအာဏာ မအုပ်ဓုပ်ဂှ်တုဲ ကာလ (ဗိုလ်ချုပ်အောၚ်ဆန်း) သ္ပက္ဍိုပ်တုဲ သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်ပ္ဍဲသဘၚ်သဳကၠဳ ပေန်လုၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူဗော် ဖ-ဆ-ပ-လ စွံကၠောံဥပေက္ခာဂှ်ရ ကောန်ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် အခေါၚ်မထေက်ကဵုဇကု ညံၚ်ဂွံဂွံဂှ် နူပ္ဍဲဗဝိုၚ် ဥပဒေ နကဵုနဲ ဒီမိုကရေစဳ ပံက်ပ္တိုန်ဂကောံ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ လုပ်ကၠုၚ် ပေဲါဗတိုက်အာတ်တိုန်အခေါၚ် သွက်ကောန်ဂကူဇကုအိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူလုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက်သာ်ဂှ်ရ မွဲအခိၚ်တေံကဆံၚ်မၞိဟ် ညးမအုပ်ဓုပ်တံဂှ် ညံၚ်ရဴကဇၞော်စကဍောတ် နကဵုဝါဒဂကူ မဟာ မပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ပျာဲပျာံ ပၠေၚ်ကၠေံကၠုၚ်တုဲ ညံၚ်ဂွံဒြေပ်တိတ်ဂြိုပ် ခဍောၚ်ပ္တိတ်ထောံပိုဲဂှ်ရ ဘဝပိုဲညံၚ်ဂွံတန်ကြန်အာမာန် ကာလဂၠာဲရံၚ်ဂၠံၚ်ဂှ် သွက်သၞမပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ကၠုၚ် နကဵုလွဟ်ဂှ် ပဲါနူဂၠံၚ်တရဴ ဒုၚ်တဝ်စၞေဟ်ကဵုလွဟ် ဂၠံၚ်တရဴတၞဟ်သ္အာၚ် ဟွံမွဲသက်က်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ၜိုန်ဟွံမွဲပၟိက်ကဵုဂၠံၚ်တရဴ ရပ်လွဟ်ကၠာရ ဒးရပ်လွဟ်တုဲ ဒုၚ်တဝ်စၞေဟ်ကၠုၚ် (၁၀) သၞာံ (၁၀) ဗြဲ ပြၚ်ကၠုၚ်မဒှ်ရ။ ဟီုဗီုဏံဂှ် ညးဂှ်ဗၠေတ် ညးဂှ်ဍာံ မိက်ဂွံပ္တိုန်ထ္ၜးတုဲ အဲဟီုဒၟံၚ်သာ်ဏံ ဟွံသေၚ်ရ။ ဒဒှ်ဍာံ ဂကူပိုဲမန်ဂမၠိုၚ် မူဟိုတ်မ္ဒးရပ်လွဟ်တုဲ မ္ဒးဗက်ကၠုၚ်ဂၠံၚ်တရဴတဝ်စၞေဟ်ပၠန်ဂတးဂှ် ကောန်ဂကူဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံတီကၠးကၠး အဲမ္ဒးပ္တိုန်ထ္ၜးကဵုရောၚ်၊ ပိုဲဂှ်မိပ်တုဲ ရပ်လွဟ်ကတဵုဝေၚ်ဗပုန်ဟွံသေၚ် နကဵုဆန္ဒမၞိဟ်မွဲၜါဓဝ် ပရေၚ်ရပ်လွဟ်တဝ်စၞေဟ်ပၠန်ဂတး လုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက်ဂှ် က္တဵုဒှ်ဟွံမာန် အလုံကောန်ဂကူဂမၠိုၚ် ဒုၚ်ဒဝ်ဟွံမာန်တုဲ ကလိုက်ကမဵုတိုန်တုဲ ပရေၚ် တဝ်စၞေဟ် ပၠန်ဂတး ရပ်လွဟ်ဂှ် ဍေံမံက်က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ရောၚ်။
တ္ၚဲဏံ မူဟိုတ်ပိုဲသလးကၠေံ လၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်ဂှ်ရော
ဟိုတ်ဂှ်ရ ရံၚ်ကေတ်ကဵုတၚ်ဂၞၚ်မဟီုကၠုၚ်တံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်တ္ၚဲဏံ ဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်တုဲ ပၠန်ဂတးတဝ်စၞေဟ်ဂှ် ပိုဲညးဂမၠိုၚ်သလးကၠေံထောံရဂှ် လလောၚ်တြးကဵု ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန် ဂမၠိုၚ်ရအဴ။
ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်ပိုဲပတှေ်ကေတ်ဂှ် ဂတနူဏံ ဗီုလဵုပိုဲဂွံ ဂံါကွာ် ကၠောန်တိုန်အာရော
မွဲအဆက်ဓဝ် ဝါဒလညာတ် ဂကူမဟာကီု ဝါဒဂကူလညာတ်မဍောတ်သွတ်ကီု မ္ဒးဗတိုက်ကၠေံအာရောၚ်။ ဂလာန် မဟီုကၠုၚ်တုဲဏံတံဂှ် ဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်ပိုဲ သွက်ဂွံဂါံကွာ်ကၠောန်တိုန်အာ ကမၠောန်အဓာန်ဂတမဒှ်ရ။
အလုံကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန်ဂမၠိုၚ်ကီု လ္ပာ်ဌာနအလဵုအသဳနာနာသာ်ကီု ဒပ်ပၞာန်(ပြည်ထောၚ်စု) ကီု ဂြုဂြုဂြီုဂြီု ဗစသုၚ်ဒုၚ်တၠုၚ် အုဲသွးမၚ်မွဲရီုဗၚ်ပိုဲဂှ် မိပ်စိုတ်အိုဟ်တၟိုဟ်တုဲ စၞးဗော်ပၠတရဴ ဍုၚ်မန်ပိုဲ အဲတၚ်ဂုဏ် ဗွဲမလောန်ရ။
ဆက်ဆံနကဵုဗဗွဲဓဝ် ဇၟာပ်ကောန်ဂကူ ညဳသာသၟဟ်သၟန်တုဲ ဍုၚ်ဇၞော် (ပြည်ထောၚ်စု) ဍေံမၞုံကဵုလလံၜိုဟ်သြိုဟ်ရာၚ်ဆာဲဂှ် သြဝ်ကဵုတန်တဴလၟိုန်ညိ ရာဒနာဖျေံမေတ္တာတုဲ သရုပ်နိဂီုရအဴ။
နာဲအိုၚ်ထောန်
သဘာပတိ
နိဿဲ
23 July 1958, ဂလာန် သဘာပတိ ဗော်ပၠတြဴဍုၚ်မန် နာဲအိုၚ်ထောန် မဟီုတွံပ္ဍဲသဘၚ်ပေဲါ ပွမသၠာဲပြံၚ်ကၠောံ အယောၚ်အလာပွမပတိုက်အပ္ဍဲ သၞောဝ်ဥပဒေ နူကဵုအယောၚ်အလာ ပွမဗတိုက်နကဵု ရပ်လွဟ်လက်နက်။ ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီု။
ခၞိင်ဇၞော်သၟိင်ဓမ္မစေတဳ
ခၞိင်ဇၞော် သၟိင်ဓမ္မစေတဳ (Great Bell of Dhammazedi) (ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီး) ဝွံ ဒှ်ခၞိင်ဗရိုတ် သၟိင်ဓမ္မစေတဳ မပူဇဴလဝ် ကျာ်စေတဳလ္ဂုင် မပတှ်ေကေတ် မဒှ်ခၞိင်ဇၞော်အိုတ် ၜိုတ်မသြောန်ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲကဵုဂၠးတိဝွံရ။ ခၞိင်ဝွံ အတိုင်လိက်တၟအ် သီကလျာဏဳမ္ဂး သၟိင်ဓမ္မစေတဳ သြောန်လဝ် သွက်ဂွံပူဇဴကျာ်လ္ဂုင်၊ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၈၃၈ ဂိတုဝှ် ၈ မံက်ဂှ် ညးဖ္ဍိုက်ဖျေဟ်ဏာ နူဗဂေါ ဇရေင်လ္ဂုင် နကဵုက္ၜင်ဣန္ဒဝိမာန။ ဝှ် ၁၃ မံက် က္ၜင်စိုပ်လ္ဂုင်။ ညးကၠောန်သဘင်လုကဴ ပွိုင် ပိတ္ၚဲ၊ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲသဳဝှ်ပေင် မဒှ်တ္ၚဲ သှ်ပဝါရဏာဂှ် ညးကဵုဒါန် ကုကျာ်လ္ဂုင်ရ။ ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံ ၁၆ ဂှ် သကိုပ်ပၞာန်က္ၜင်ဂကူပဝ်တူဂြဳ မနွံယၟုဖဳလိပ် ဒေ ဗြိတဝ် နိကဝ်လေ (Filipe de Brito e Nicote) ညးမပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်သြေင်ဂှ် တၞဟ်နဂွံကၠောန် အမၠံက်၊ မကမ်တုဲ ကေတ်ဏာ ခၞိင်ဂှ်ရ။ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ပတှ်ေကေတ် ခၞိင်ဂှ် သီုဟွံစိုပ် ဍုင်သြေင် က္ၜင်ဗြမ်တုဲ ဒတုံစှ်ေ နွံဒၟံင် သၟဝ်ဂတာၜဳ ၜဳလ္ဂုင်ဂှ်ဖိုဟ်ရ။ နကဵုကောန်ဍုင်ဗၟာ မဂၠိုင်ကဵုအလန် ဗက်ဂၠာဲဟံင်ဒၟံင် ခၞိင်ဇၞော်သၟိင်ဓမ္မစေတဳဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ် ဟွံဂွံဆဵုဏီရ။
ပရူခၞိင်
အတိုင်လိက်တၟအ်သီကလျာဏဳမ္ဂး ခၞိင်ဝွံ ညးသြောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ်ဍုင် ၈၃၈ (=1476 A.D) ဂိတုဝှ် ၈ မံက်ဂှ် ညးဖ္ဍိုက်ဏာ နကဵုက္ၜင်ဣန္ဒဝိမာန နူဍုင်ဗဂေါတုဲ ဝှ်၁၃ မံက် စိုပ်လ္ဂုင်၊ ညးကၠောန်သဘင်ပွိုင် ပိတ္ၚဲ၊ တ္ၚဲသဳဝှ်ပေင် သက္ကရာဇ် ၈၃၈ ဂှ် ညးကဵုဒါန် ကုကျာ်လ္ဂုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပြကိုဟ်ရာဇာဝံသသံခိပ် ကျာ်ဇၞော်အစာအစွောအ် မချူလဝ် ၁၁၂၈ မြေက္ကသဵု ၁၂ မၟံက် ဂှ် ညးချူလဝ် "ခနှိင်ဇၞော်မွဲဂှ်၊ လယိုင်သၠာ် မွဲကိုတ် ဒစာံလက်ပသာဟေင်၊ ပါင်ခနှိင် ဒစာံဟတ်၊ အစံက်ခနှိင် စှ်ၜါဟတ်၊ တၠညးကဵုဗၜတ်တုဲ သောန်ဂၞတ်လဝ်ရ။ ခနှိင်သမတ်မွဲ လျိုင် ၅၀၀ ပသာကဵုသောန်လဝ် သွက်ဂွံပူဇဴကျာ်" လျိုင်ဗရိုတ် မွဲကိုဋ်ဒစာံလက်ပသာဂှ် သၟဟ်ကဵု ၂၉၄ တာန်။
သၞာံ ၁၅၈၃ ဂှ် ဂသ္ပါရဝ် ဗလ်ဗဳ (Gasparo Balbi)၊ သၟာဗၞိက်မတ်မၞိက် ဂကူအဳတလဳ နူကဵုဍုင်ဝနေတဳ ကၠုင်စိုပ် ကျာ်လ္ဂုင်တုဲ ချူလဝ် ပ္ဍဲကဵုလိက်စၟတ်သမ္တီအာတရဴညး ဗီုဏအ်ရ။ ခၞိင်ဂှ် နူလတူ စဵုကဵုသၟဝ် ပေင်တဴ နကဵုမလိက်ဂမၠိုင်တုဲ လိက်တအ်ဂှ် ညးတေအ် ဗှ်ဟွံကၠိုဟ်။ ""I found in a faire hall a very large bell which we measured, and found to be seven paces and three hand breadths and it is full of letters from the top to the bottom but there was no Nation that could understand them. အဲဂွံဆဵုကေတ် ရုင်မွဲ မနွံကဵု ခၞိင်ဇၞော်မွဲမ၊ ပိုယ်ၜတ်ရံင်တုဲ ဂွံတီကေတ် ခၞိင်ဂှ် အနာံ နွံ ထပှ်လဂါံ ကဵု ပိ ဂတာတဲ (၁၈ ပေ ၅ ၝောအ်တဲ)(၁ လဂါံ နွံ ၂.၅ ပေ၊ ၁ ဂတာတဲ နွံ ၄ ၝောအ်တဲ) တုဲပၠန် ပ္ဍဲခၞိင်ဂှ် ညးချူလဝ် လိက် နူလတူစဵုကဵုသၟဝ် ပေင်ဒၟံင်၊ ဆဂး ဂကူလဵုမွဲလေဝ် ဗှ်ဟွံကၠိုဟ်။ ""
မဒးဒုင်သီကေတ်
နူကဵု အခိင် ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ လပါ်စဂှ် ကောန်ဥရောပတအ် စပဗၞိက် ကုဒေသရးမန် မကော်ဂး ဍုင်ဗၟာသကုတ်သၟဝ်ရ။ သကိုပ်ပၞာန်ပဝ်တူဂြဳ ဖိလိပ် ဒေ ဗြိတဝ် (Filipe de Brito e Nicote) ကောန်ဍုင်ဗၟာ မတီလဝ် နကဵုယၟု ငဇြေန်ကာ စိုပ်ကၠုင်ဒေသဍုင်မန်ဗၟာ ပ္ဍဲကဵု ၁၅၉၀တအ်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဍုင်သြေင်ဂှ် ဒှ်ဍုင်သၞေဟ်က္ၜင်ဇၞော်မွဲရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၆၀၈ ဂှ် ဗြိတဝ် ကေုာံ ကောန်ရဲညး ကၠုင်ပ္ဍိုက်ကေတ် ခၞိင်ဇၞော်သၟိင်ဓမ္မစေတဳ နူကျာ်လ္ဂုင်၊ ပၠဴဖျေဟ်နူလတူဒဵု သိင်္ဃုတ္တရ၊ နူဂှ် ဓဇက်ဏာ နကဵုစိင် ဇရေင်ၜဳဗဂေါ။ ခၞိင်ဂှ် ပတိုန်က္ၜင်တုဲ ပ္ဍိုက်ဏာ ဇရေင်ဍုင်သြေင် သွက်ဂွံကၠောန်အမၠံက်။ ဟိုတ်နူလျိုင် ခၞိင်ဂှ် ဇြိုင်လောန်တုဲ က္ၜင်ဗြိတဝ် ဗြမ် ခၞိင်ဂှ် ဒတုံဗၠိုတ်စှ်ေ သၟဝ်ဂတာၜဳလ္ဂုင်ဂှ်ရ။
သၞာံ ၁၆၁၃ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါဂှ် သၟိင်ဗၟာ အနံက်ဖေက်လောန် လုပ်သီကေတ် ဍုင်သြေင် နူကဵု ပဝ်တူဂြဳတုဲ ဗြိတဝ်ဂှ်လေဝ် ညးထပက်ဂစိုတ် နကဵုလေအ်ဒကေက်ရ။
ဗက်ဂၠာဲဟံင်
ခၞိင်ဇၞော်သၟိင်ဓမ္မစေတဳဝွံ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ဂစာန်ဂၠာဲ ဗက်ဟံင်ကၠုင် ဂၠိုင်ကဵု အလန်ကီုလေဝ် ဟွံအံင်ဇၞး။
ဂဇသေနဳ၊ တၞောဝ်ဒတောဝ်
တၞောဝ်ဒတောဝ်ဝေါင်သ ဂဇသေနဳ (ဗညာစိင်) (Gajaseni)မဒှ်တၞောဝ်ဝေါင်သ မစေန်ဆက်စှ်ေကၠုင် နူသကိုပ်ဒပ်ပၞာန်မန် ဗညာစိင်တုဲ ညးတၠတိဍုင်ရးသေံ ဖြမောင်ကုတ် (ဨကရာဇ်ရာမာ ၆) ဇိုန်ကဵုလဝ်ယၟု တၞောဝ်ဝေါင်သနာမ်သကုလ် ဂဇသေနဳ ပြာကတ်ဒယှ်တှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲရးသေံ ဒဵုတ္ၚဲဏအ်ရ၊၊
ဗညာစိင်
ဇကုညးဗညာစိင်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဇာတိ ဍုင်မန် နူတၞောဝ်ဒတောဝ် သၠုင်ပြဲမွဲတၠတုဲ အခိင်ညးကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဍုင်ရးမန် နွံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်သၟိင်ဗၟာတုဲ ကာလညးဇၞော်ဂေါဝ်တိုန် ယိုက်ဂၠင်တာလျိုင်ဍုင်ဂှ် ဒှ်သၟဝ်သၟိင်ဗၟာရ၊၊ သၞာံ ၁၇၇၂ အခိင် သၟိင်ဗၟာ မဇက်ပၞာန် တိုန်ဗတိုက် ဍုင်လွောင်ဖြၜင် လပါ်ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာ ဍုင်ရးသေံတေအ်ဂှ် ဗညာစိင် ဍိုက်က္ဍိုပ် ဒပ်ပၞာန် ဇက်တိုန်အာ ဗတိုက်ဂွံဇၞးလဝ် ဍုင်လာမ်ပင် ဗၞတ်မွဲသၞာံ ဒှ်ကီုရ၊၊ ကာလဂှ်ရ ညးစှ်ေဒၞာဲ ကုမၞိဟ်ဗြဴ ရဲဇင်ဇြေန်မွဲတၠတုဲ ကလိဂွံ ကောန်ဇာတ် ဒှ်တၞောဝ်ဒတောဝ် ဏလာမ်ပင် မဒှ်တၞောဝ်ဝေါင်သ ဗညာစိင် စေန်ဆက်စှ်ေကၠုင် ပြာကတ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်သေံ ဒိုဟ်သၟဝ်ကျာတေအ် စဵုအခိင်လၟုဟ်ကီုရ၊၊
ဗညာစိင် ကလေင်စဴကၠုင် နူဍုင်လာမ်ပင်တုဲ သၟိင်ဗၟာ ကဵုစဍုင် အတ္ထရာန် (ဍုင်ဂြာင်) တုဲ ကာလဂှ်ရ ပ္ဍဲဍုင်ရးသေံ ဖြစဴတက်သိန် ဒက်ပ္တန် ဍုင်ၜင်ကံက် ပကောံပကေဝ်တိုန် ကောန်ပၞာန်ဗဵုလဗးဂမၠိုင်ရ၊၊ ပရိုင်ပရော ဖြစဴတက်သိန် မနွံကသပ် ဒစဵုဒစးကဵု အဝဵုအသဳဗၟာဂှ် သၟိင်ဗၟာအင်ဝ မိင်ကေတ်တုဲ ညးပတိတ်အသမ် ကဵုဇက်ပၞာန် ကြာပ်ၜါလပါ် ဇက်စှ်ေ နူလပါ်ဇင်မာဲတေအ်ဂှ် မွဲလပါ်၊ ဇက်အာ နူဂၠံင်ကျာ်ပိဂှ် မွဲလပါ်တုဲ အာကောံညးသကအ် ဗိုင်ဗတိုက် ဍုင်ၜင်ကံက်ရ၊၊ ပ္ဍဲအရာဏအ်ဂှ် ပုဂံဝန် ဒှ်သကိုပ်ပၞာန် ၝောအ်ဒပ် သွာင်ကျာ်ပိ မဇက်စှ်ေ နူဍုင်အင်ဝ၊ စိုပ်မုတ္တမ ဖျေဟ်လဝ်ဒပ်တုဲ ခါန်ကေတ် ကောန်ပၞာန်မန် လၟိဟ် ၃၀၀၀ နူက္ဍိုပ်ဍုင်မန် ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ၅၀၀ ကဵု ဗညာစိင် ဍိုက်က္ဍိုပ် ဇက်တိတ်အာ ဂၠံင်ကျာ်ပိ ပလေဝ်လေတ် ဇက်စွံလဝ် ဇွောအ်မ နူဇိုင်ဒဵု တိုန်အာ စဵုကဵုစိုပ် သာမ်သပ် ထာဍိန်ဍေင် ပ္ဍဲပယျဵုသေံတုဲ ကာလၝောအ်ဒပ်ပၞာန် ဗၟာတေအ် ဇက်တိုန်မ္ဂး သွက်ဟွံဒးကေတ်နင် ဇွောအ်မရ၊၊
ပ္ဍဲကဵု ဒပ်ပၞာန် မဇက်အာ အလန်ဏအ်ဂှ် သကိုပ်ဒပ် နွံပန်တၠ ဗညာစိင် ဒှ်ဇၞော် သကိုပ်ဒပ်ဂမၠိုင်ဂှ် ဒှ်ဗညာဥူ၊ တလသြေင်၊ တလကၠေပ်တအ်ရ၊၊ အဃော ဒပ်ဗညာစိင်တအ် မကၠောန်ဒၟံင် ကမၠောန် ပ္ဍဲဂြိုပ်တေအ်ဂှ် ပ္ဍဲဍုင်မတ္တမဏအ် ပုဂံဝန် ကဵုအာဗက်ရပ်ကေတ် မၞိဟ်ပ္ဍဲအကြာကွာန်တအ် ကဵုလုပ်ဒှ် ကောန်ပၞာန် မၞိဟ်လ္ၚဵု ဒြေပ်ဒဴ ဗၠးအာ၊ ဗၟာတအ် ရပ်ကေတ် ကောန်ဗြဴ မိမညးမဒြေပ်ဒဴတအ်ဂှ်တုဲ ၜုင်တက်ပျဲပျာမ်၊ ပရိုင်ဒဒှ်ဂှ် စိုပ်အာ ကတောဝ် ဗညာစိင် သီုကဵု ကောန်ပၞာန်မန် ညးမနွံဒၟံင် ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်ဂှ်တုဲ ဒှ်မနောဒေါသ ရာန်သကိုတ် ၜိုတ်ရကၠောန်ဒၟံင် ဂလိုင်ဏအ်ကီုလေဝ် ပျဲပျာမ်ဒၟံင် ကောန်ဂကူမန်ဇကုဖိုဟ် ဂးတုဲ ဂစိုတ်ကၠေအ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ၅၀၀ ဂှ် ပ္ဍဲဇရေင်ထာဍိန်ဍေင် (ဝင်က) တုဲ ဇက်ကလေင်စှ်ေကၠုင် ဍုင်မတ္တမရ၊၊ ကောန်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ညးမနွံဒၟံင် ဇိုင်ဍာန် ပၞာန်ဗညာစိင် မဇက်အာဂှ် မိင်ပရိုင် ဗညာစိင် မဇက်အာ ဗတိုက်ကုဗၟာဂးတုဲ ဗက်လုပ်ကၠုင် ဒှ်ကောန်ပၞာန်မန် လၟိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊ ဒပ်ပၞာန်မန် ကလေင်စိုပ် ဇရေင်ဍုင်မတ္တမ အခိင်ဗတံ လုပ်အာဗတိုက် သီုကညာင်ဗက် နကဵုရမ္သာင်သေံ ပၞာန်ဗၟာတအ် ထေင်ခယျးဂး ဒပ်ပၞာန်သေံတုဲ ဒြေပ်ပေက်အာ မန်တအ် ကလေင်သီဂွံအာ ဍုင်မတ္တမရ၊၊ မန်တအ် ကလေင်သီဂွံ ဍုင်မတ္တမတုဲ ချပ်ဂၞန် စင်ခြင်ရင်သကအ် ဒးအခိင်အခါ သွက်မန် သ္ဂောအ်ကလေင်သီကေတ် ဍုင်ရးမန် သီုဖအိုတ်ဂးတုဲ လလောင်တြး ကဵုကောန်ဍုင်ကွာန်မန်တအ် ပကောံပကေဝ်ပိတုန် ဒြဟတ်ပၞာန် ဇက်တိုန်အာ ဗတိုက်သီဂွံ ဍုင်သတိုင်၊ ဍုင်ဟံသာဝတဳတုဲ နူဂှ် ဇက်အာဗတိုက် ဍုင်လ္ဂုင်ရ၊၊ ဒပ်ပၞာန်မန်တအ် ဗိုင်လဝ် ဍုင်လ္ဂုင် ပွိုင် (၇) တ္ၚဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ နွံပ္ဍဲဍုင်လ္ဂုင်ဂှ် ဒုင်ဗတိုက်ဒၟံင် ဟွံဒုင်ကမျ မွဲလပါ်ဂှ် သၟိင်ဗၟာအင်ဝ ဗလးနင် အဆည်ဝန်ကြီး ဍိုက်က္ဍိုပ်ၝောအ်ဒပ်တုဲ ဇက်စှ်ေကၠုင် ဗတိုက် ကုမန် ညးမဗိုင်လဝ် ဍုင်လ္ဂုင်၊ ဒပ်ပၞာန်မန်တအ် ဒြဟတ်အောန် ဒုင်ဒဝ်ဟွံမာန် မဒးပိုက်ပၞာန် ကလေင်ဆုတ်တိတ်ထောအ်ရ၊၊ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ထဍေင်ဗက်ဗတိုက် ဒပ်ပၞာန်မန် ညးမပၠန်ဂတးတအ် ဒြေပ်ဒဴအာစိုပ် ဍုင်ရးသေံရ၊၊
သၞာံ ၁၇၇၅ ကောန်ဍုင် ကောန်ကွာန်မန် မွဲဟာန်ကေုာံ ကောန်ပၞာန်မန် လၟိဟ် ၃၀၀၀ ပြင် သီုဗညာစိင်၊ ဗညာဥူ၊ တၠသြေင်၊ တၠကၠေပ်တအ် ပါ်ပရးမၞိဟ်တုဲ လုပ်အာဍုင်သေံ နကဵုဂၠံင်မာဆံက်ကီု သီုကဵု ဂၠံင်ကျာ်ပိတုဲ ကောံညးသကအ် ပ္ဍဲဍုင်ၜင်ကံက် လုပ်ခစ ဇရေင် ဖြစဴတက်သိန် ဨကရာဇ် ညးဇိုန်ကဵု ဒၞာဲဝါဲ တိဍာ် ပွဳပွိုင်ကအ်ကြေတ်ကီု သီုကဵု သာမ်ခေါက်ပထုမ်ဌာနဳ၊ သီုကဵု ဇိုန်ကဵု ဇွောအ်မ အထံက်အပင် ဂွံဒှ်တသိုက်ရ၊၊ သအာင်နူဂှ်ပၠန် ညးတၠတိသေံ ခါန်ကၞာတ်ပတိုန် မၞိဟ်ဇမၞော်မန်တြေံ နူဍုင်ဇျူဇျာမွဲတၠ ဒှ်ဗညာရာမာန်ဝေါင်ဂှ် ကဵုအုပ်ဓုပ် မန်ညးမစိုပ်ကၠုင်တၟိဂှ်ရ၊၊ ဗွဲကြဴဏအ် ဗညာစိင် ဒှ်ဗညာကိတ္တိ၊ တၠကၠေပ် ဒှ် ဗညာရာမ်၊ ဗညာဥူ၊ တၠသြေင်ဒှ် ဇမၞော်သကိုပ်ဒပ်ပၞာန်မန်လၟေင်င်ရ၊၊ ပ္ဍဲအရာတၠတိသေံ မအာတဝ်စၞေဟ် ကုသၞသတြု ဇၟာပ်ပ်အလန် ယၟုယၟာ သကိုပ်ဒပ်ပၞာန်မန်တအ် ပြာကတ်ဒၟံင်လၟိုန်န်ရ၊၊ မနွံပြာကတ် ပ္ဍဲလိက်ရာဇဝင်သေံ အခိင်ညးတၠတိသေံတဝ်စၞေဟ်ပၞာန် ကုဗၟာ အဆည်ဝန်ကြီ ပါ်ဗလးနင် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ မွဲဒပ် ဂပဝ်အာ လပါ်ဍုင်သုခေါဒယတုဲ စှ်ေကၠုင် ဍုင်ကၟာင်ဗိုတ် (ကာမ်ဖေင်ဖေတ်) သွက်ဂွံ စှ်ေကၠုင် ကြတ်ဗတိုက်ဒပ်ပၞာန် ဍုင်ဆာဲနာတ် မင်ကြတ် ဗတိုက်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ပ္ဍဲဂၠံင်ဍုင်ကၟာင်ဗိုတ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ဒးဘဲ ပ္ဍဲသၞေဟ်လ္ၚာပ်စိင် (ဍာန်ကရာမ်ဆင်)တုဲ ဂွံကၠုင်ပေါဲအံင်ဇၞးရ၊၊ ပ္ဍဲအလန်ဏအ် ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ဗညာစိင် အခိင်မယိုက်ဂၠင်ဒၟံင် တာလျိုင် လက်ထက်သၟိင်ဖြစဴတက်သိန်တေအ်ဂှ် ဒှ်ညး ဗညာမွဲတၠ မနွံယၟု ဗညာကိတ္တိ၊ ကာလစိုပ် လက်ထက်ရတ်နကောသိန် သၟိင်စဴဝှာစူလာလောက်ဂှ် တိုန်ဒှ် ကဆံင် ဗညာယောဓါ စၞး ဗညာရာမာန်ဝေါင် မနွံအဝဵု လတူဒပ်ပၞာန်မန် သီုဖအိုတ်ရ၊၊ ဗညာစိင် ဂွံအာယုက်မွဲစိတုဲ မစုတိကလိလောန်စဴအာ ဘဝပရလိုက်ဂှ် စၟတ်တ္ၚဲဂိတုသၞာံအခါလဵုဂှ် ဟွံပြာကတ်ရ၊၊ ဆဂး ဗညာစိင်ဂှ် ဒှ်ဒကာဘာ သြိုင်ပတန်လဝ် ဘာဝါတ်ဆုင်တာ ပက်ကြေတ် နန်ထပူရဳ မဒှ်ထာန်ဒၟံင် ညးဒဵုစိုပ်လအိတ်အာယုက်ရ၊၊
စဴဗညာမဟာယောဓာ (ထဝ်ရ)
ထဝ်ရ မဒှ်ကောန်ဂၠု ဗညာစိင်ဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ဇာတိဍုင်မန်တုဲ လုပ်ကၠုင် ဍုင်သေံ ကရောမ်မအံက်ညး အခိင်ညးဍောတ်တ် အာယုက်ဗၞတ် ၁၃ သၞာံတေအ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူအာယုက်အဝဲဍောတ်သွတ်ဂှ်ရ အရာကတ်လ္ၚတ် အရေဝ်ဘာသာ အခိုက်ကၞာ ဂကူသေံဂှ် ကေက်သကာ မရက်စာ နူညးဂမၠိုင်ရ၊၊ ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ညးဂှ် ကၠောအ်ဍ ဍုက်ကေဝ် ကုမၞိဟ်သေံတအ် ခိုဟ်ဗွဲမလောန်တုဲ လုပ်ကၠောန်ကာသၟိင် အခိင်မအံက်ညး ဗညာစိင် အဃောမဒှ်ဒၟံင် ဗညာမဟာယောဓာ (သကိုပ်ပၞာန်) လက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ ၁ (သက္ကရာဇ်ဗုဒ္ဓ ၂၃၂၅ - ၂၃၅၂) ဂှ် ထေင်ကေတ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ညာဏ်ပညာညး ကေက်သကာဂှ်ကီု အဆကပမအံက်ညး စုတိလောန်စဴအာတုဲ ဒၞာဲတာလျိုင် ဗညာမဟာယောဓာဂှ် ကောန်ညးထဝ်ရ ဆက်ဒုင်ကေတ်ပၠန်ရ၊၊ ယၟုဗညာမဟာယောဓာ (ထဝ်ရ) မနွံပြာကတ် ပ္ဍဲလိက်ရာဇဝင်သေံ လက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ၂ သက္ကရာဇ်ဗုဒ္ဓ ၂၃၆၃ ဂှ် ဂွံပရိုင် ဗၟာကၠုင်ဗတိုက် ဍုင်သေံ ဨကရာဇ်ညးကဵု ကောန်သၟိင် စေသဍာပဍိန် ဒှ်သေနာပတိ ဇက်ပၞာန် အာမင်စဵုဒုင်လဝ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကာန်ပုရဳ ဗညာမဟာယောဓာ ဍိုက်က္ဍိုပ် ဒပ်ပၞာန်မန်တုဲ ပၠတရဴအာဂတ ဒပ်နန်တၠညးဨကရာဇ်ဂှ်ရ၊၊ ဆဂး လေပ်ကတဵုဒှ် သၟိင်ဗၟာ ပၠံင်ရာဇာသမ္ပတ္တိညးသကအ်တုဲ ဟွံဒှ်ကၠုင်ဗတိုက် ဍုင်သေံမွဲသာ်ရ၊၊
ဗွဲကြဴဏအ် ပ္ဍဲလက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ၃ ယၟု စဴဗညာမဟာယောဓာ ပြာကတ်လဝ် ပ္ဍဲရာဇာဝင်မွဲဝါပၠန်ရ၊၊ သက္ကရာဇ်ဗုဒ္ဓ ၂၃၆၇ အခိင်အင်္ဂလိက် လုပ်ဗတိုက် ဍုင်ဗၟာအလန်ကၠာဂှ် အင်္ဂလိက်တအ် ကသေအ်ကၟဝ် ကုသေံ သွက်ဂွံဗိုင်ဗတိုက် ကဵုအင်္ဂလိက်ကီုဂှ် ဨကရာဇ်ညးကဵု ဗညာမဟာယောဓာ (ထဝ်ရ) အခိင်ဂှ် ကလိဂွံကဆံင် စဴဗညာမဟာယောဓာ ဒှ်သကိုပ်ဒပ်ပၞာန် ဇက်အာ လပါ်ဂၠံင်ကျာ်ပိ သွက်ဂွံလုပ်အာဗတိုက် က္ဍိုပ်ဍုင်မန်ဗၟာ လပါ်ဒပ်ဍာ်ဂှ် ဨကရာဇ် ညးဗလးဏာ ဗညာဆုမ်ဘန် ဒှ်သကိုပ်ဒပ်ဍာ် သွက်ဂွံလုပ်ဗတိုက် ဍုက်ဗိက် ဍုင်တၞင်သဳ ဍုင်ဓဝါဲ၊၊ ဗီုဂွံဒှ်ပၠန် ကၠာဒပ်ပၞာန်သေံ ဟွံစိုပ်ဏီဂှ် ဒပ်ပၞာန်အင်္ဂလိက်တအ် လုပ်သီဂွံ ဍုင်မတ္တမ ဍုင်ဗိက် ဍုင်ဓဝါဲတုဲဒှ်အာရ၊၊ အခိင်ဂှ် ဒးဖစပ် ဨကရာဇ် ညးဂွံပရိုင်နူ စဴဗညာမဟာယောဓာ ဒဒှ်ကောန်ဍုင်ကောန်ကွာန်မန် ပ္ဍဲက္ဍိုပ်မန်တအ် မိက်ဂွံလုပ်ဒှ်သၟဝ်အုပ်ဓုပ်သေံဂး ယဝ်ရဒပ်ပၞာန်သေံ လုပ်ဗိုင် ဗတိုက်ဗၟာမ္ဂး က္ဍိုပ်ဍုင်မန်ဂမၠိုင် မပတံ ဍုင်မတ္တမ ဒဵုစိုပ်ထဝါဲ ဍုင်ဗိက် လုပ်တိုန်ကဵု ဍုင်သေံ သီုဖအိုတ်၊၊ ဨကရာဇ် ညးစှ်ေစိုတ်တုဲ စိုပ်သၞာံဗုဒ္ဓ ၂၃၆၈ ဂှ် တၠတိညး ကဵုစဴဗညာမဟာယောဓာ ဍိုက်က္ဍိုပ်ဒပ်ပၞာန် မနွံလၟိဟ် ကောန်ပၞာန်မွဲလက် ဇက်အာ လပါ်ဍုင်မန်တေအ်တုဲ ကဵုကောန်သၟိင်တၠညး ဒှ်သေနာပတိ ပၞာန်ဒပ်နန် ယိုက်ပၞာန်ဗက်တိုန်အာစိုပ် ပယျဵုဖျေဟ်လဝ် ဒပ်မင်ဒၟံင်တုဲ ကဵုပရိုင် ကုအင်္ဂလိက် ဒဒှ် ဒပ်ပၞာာန်သေံတအ် လုပ်ဗိုင်ဗတိုက် ဍုင်ဟံသာဝတဳ ဂွံအလုံပါင်ၜဳဨရာဝတဳ တိုန်စိုပ်အာ ဍုင်ပြန် ဂွံဖျေဟ်စိုတ် အံင်ဇၞးရ၊၊ အင်္ဂလိက်တအ် ကလိဂွံ ဂုန်ဖိုလ် သွက်ဂွံသွံရာန်ဗၞိက် ဟွံဒှ်ဝါတ်ဂါတ် ပ္ဍဲအရာအုပ်ဓုပ်၊၊ ကၠာတဲဂှ် ချပ်ပကောံကေတ် က္ဍိုပ်ဍုင်မန်ဂမၠိုင်အိုတ်သီုတုဲ ကဵုဗညာမန် အုပ်ဓုပ်ဍုင်ရးမန် လုပ်မံင် အပ္ဍဲစဵုဒၞာ အင်္ဂလိက်တအ် မဒှ်ရ၊၊ အင်္ဂလိက်တအ် သၟာန်သၟုက်ရံင် ကောန်ညးဍုင်ကွာန်မန်ဂမၠိုင် ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ ကောန်ညးဍုင်ကွာန်မန်တအ် လျိုင်သ္ဇုင်သ္ဍိုက် ကဵုစဴဗညာမဟာယောဓာတုဲ ဗလးမၞိဟ် ကဵုကၠုင်သၟာန် စဴဗညာမဟာယောဓာ၊ ဆဂး စဴဗညာမဟာယောဓာ ဟွံဒုင်တဲဂှ် ဟိုတ်ဍေဟ်နွံမွဲမွဲသာ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိင်စဴဗညာမဟာယောဓာ ဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ပ္ဍဲဍုင်ဂြာင်ဂှ် ဗၟာညးစဍုင်လ္ဂုင် မနွံယၟု မဟာဥစ္စနဂှ် ဒြေပ်ဒဴတိတ် နူဍုင်လ္ဂုင် စိုပ်ကၠုင် ဍုင်သဓီု မဒှ်ဒစိဟ်ဍုင်ညးဂှ်တုဲ ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် သွက်ဂွံကၠုင်ဗတိုက် ဍုင်မတ္တမ မနွံကောန်ပၞာန်အင်္ဂလိက် မင်ကင်ဒၟံင်လၟိဟ်ညိညကီု၊ အင်္ဂလိက် အာတ်အရီုဗင်စိုပ် စဴဗညာမဟာယောဓာ၊ စဴဗညာမဟာယောဓာ ဗလးဏာ ကောန်ပၞာန် ၁၀၀၀ မင်ကြတ်ဗတိုက် ဒပ်ဗၟာမဟာဥစ္စန ကၠာဟွံစိုပ် ဍုင်မတ္တမ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ မဟာဥစ္စနတအ် ဒြေပ်ပေက်အာအိုတ်၊၊ ကြဴနူဂှ် စဴဗညာမဟာယောဓာ ကလိဂွံအထိုင်သး နူအင်္ဂလိက်ရ၊၊ ဆဂး အင်္ဂလိက်တအ် ဂ္ဇအ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်မတ္တမဂှ် ဟွံပအပ်ကဵု စဴဗညာမဟာယောဓာမွဲသာ်၊ သ္အာင်နူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲရးဟံသာဝတဳ ရးတံင်အူတေအ်လေဝ် အင်္ဂလိက်တအ် ဖျေဟ်လဝ် ကောန်ပၞာန် မွဲၝောအ်ဒပ် ကော်ကေတ်နင်လဝ် နူဍုင်ရးအန္ဒိယတေအ်တုဲ ကဵုစဴဗညာမဟာယောဓာ ယိုက်ပၞာန် တိုန်အာ ကလင်အမိင်အင်္ဂလိက်ဂှ် စဴဗညာမဟာယောဓာ ညာတ်ကေတ် ဒှ်လလေင်စရာဲညးဂးတုဲ ဟွံယိုက်ပၞာန် ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိင်ဂှ်ပၠန်လေဝ် ဒးဂစပ် ဗၟာတအ်ဒုင်ကမျ ကုအင်္ဂလိက် ပၞာန်ဂှ်လေဝ်တုဲအာကီု စဴဗညာမဟာယောဓာ ပိုက်ပၞာန် ကလေင်စဴဍုင်ရးသေံရ၊၊
ဗွဲကြဴဏအ် သက္ကရာဇ်ဗုဒ္ဓ ၂၃၆၉ လက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ၃ ဒပ်ပၞာန်သေံ ဇက်တိုန်အာ ဗတိုက်ဍုင်ဝင်စာန် (ဍုင်လဴ) စဳရေင်ဏာပၞာန်ပိကၞိပ် တိုန်အာဗတိုက် ဍုင်စာံပါသက်ဂှ် မွဲကၞိပ်၊ တိုန်အာဗတိုက် က္ဍိုပ်ဍုင်ဝင်စာန်ဂှ် မွဲကၞိပ်၊ တိုန်အာ လပါ်ဍုင်နခန်ရာဇသဳမာတုဲ တပ်အာ ဍုင်ဝင်စာန်ဂှ် မွဲကၞိပ်၊၊ အခိင်ဂှ် စဴဗညာမဟာယောဓာ ဆဂွံကလေင်စဴ နူဍုင်ရးဗၟာသက်ဂတာပ် ဨကရာဇ် ညးကဵု စဴဗညာမဟာယောဓာ ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်မန် ဗက်တိုန်အာ ဂၠံင်နခန်ရာဇသဳမာ ပံင်ကောံ ကုဒပ်ပၞာန် ကောန်ညးတၠတိတုဲ ယိုက်ပၞာန် ဇက်တိုန်အာ ဍုင်ဝင်စာန်တေအ်ရ၊၊ ဒပ်ပၞာန်မန် စဴဗညာမဟာယောဓာ ဒှ်ကရောင်ပၞာန်အာဂတပၠတရဴ စိုပ်နံင်ၜေါဲလာမ်ဘူဂှ် ကောန်ပၞာန် ရဲမွဲ လပါ်တေအ် အောပ်မာဒၟံင်တုဲ ကၠတ်ပန်နင် ဒးကောန်ဗၠာဲ စဴဗညာယောဓာ ဒးအိုတ်အာ လမျီု ဒၞာဲဂှ်ရ၊၊ ဆဂး စဴဗညာမဟာယောဓာတအ် ရပ်ဂွံ ဇမၞော်ဒပ်မွဲလပါ်ဂှ်တုဲ ကောန်ပၞာန်ညး ပေက်ဒဴဒြေပ်ပြးအာအိုတ်ရ၊၊ နူဂှ် စဴဗညာမဟာယောဓာတအ် ဇက်တိုန်အာ စိုပ်ဒၞာဲ မနွံယၟု ဝါကပေါဝ် ဒပ်ပၞာန်ဂကူလဴတအ် လၟိဟ်ဂၠိုင် ဗိုင်လဝ် ဒပ်ပၞာန်စဴဗညာမဟာယောဓာ စဴဗညာ ဒုင်ဗတိုက်ဒၟံင် ဂၠိုင်ကဵုတ္ၚဲ ဒဵုကဵုဒပ်အရီုပၞာန်သေံတအ် စိုပ်ကၠုင် ဗိုင်ဗတိုက် ကောန်ပၞာန်ဂကူလဴတအ် ကျဒဴအာအိုတ်တုဲ နူဂှ် ဇက်တိုန်အာ လုပ်ဗတိုက်ဍုင်ဝင်စာန် သီဂွံအာရ၊၊
ပ္ဍဲလိက်ရာဇဝင်သေံ ညးတအ် ချူသမ္တီစွံလဝ် ပရောစဴဗညာမဟာယောဓာ ဒၞာဲလ္ၚဵုဂွံဆဵုကေတ် ဒဒှ် ဗီုစဴဗညာမဟာယောဓာ ကုဨကရာဇ်ရာမာ၃ ဍိုက်ကေဝ် ရင်သကအ် ဗွဲမလောန်၊၊ စဴဗညာမဟာယောဓာ ပတၠအာယုက်ဂၠိင် စဵုကဵုစိုပ် လက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ၄၊ ဆဂး ညးစုတိကလိလောန်အာ သၞာံအခါဂိတုတ္ၚဲလဵုရောဂှ် ဟွံဂွံစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ ပရောပြာကတ်မွဲသာ် လက်ထက်ဨကရာဇ်ရာမာ၄ ကောန်တၠညး မနွံယၟု ဖြနရေတ် သၠးနူဂဝ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဗုဒ္ဓ ၂၃၉၈ဂှ် စဴဗညာမဟာယောဓာညးမဒှ်ပါနက် မိပ်စိုတ် သီုသောမနုဟ် ကဵု ကောန်စေက် ဗွဲမလောန် ပအပ်ဇိုန်ကဵု ဝင်သ္ၚိညး မနွံဇရေင်ဂၠံင်ဖြအာထိတ်ဂှ် ကဵုကောန်စေက်ညး ဖြနရေတ် နူကတဵုဒှ်မၞိဟ်ရ၊၊ စဴဗညာမဟာယောဓာ (ထဝ်ရ) သြိုင်ခၞံ ကဵုဒါန်ဘာ ဝါတ်ကအ် ပ္ဍဲကွာန်ၜင်ဖုတ် ပွိုင်ဍုင်ပက်ကြေတ် နန်ထပုရဳ ရ၊၊
နိဿဲ
နာဲသုန်ထန် ဒှ်ညးမဂၠိုက်ဂၠာဲချူဇန်
သၞေဟ်ထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်သဓီု
ကွာန်သၞေဟ်ထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်သဓီု။
အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန် - ကောံဓရီု ၂၀၂၀၊ ၀၈၊ ၁၅
ကောံဓရီု သွက်ဂွံဒက်ပတန် အေန်သတဳကျုတ် ဘာသာမန် တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ၁၅ အဝ်ဂေတ် ၂၀၂၀ အခိင် ၁၉း၀၀ - ၂၀း၀၀ (အခိင်လ္ဂုင်) နကဵု Zoom (ဝဳဒဳယဝ် ကောန်ဖရေန်)။
လိက်ဘိက်
လိက်ဘိက်ပၟိင် သွက်ဂွံ ချပ်ဂၞန် ကိစ္စ ဂကောံ ကေုာံ သွက်ဂွံလးပရေင်ကမၠောန် အေန်သတဳကျုတ် ဘာသာမန် ယွံ ညးစိုတ်မလုပ်စ ပ္ဍဲကဵု အရေဝ်ဝေါဟာရမန်တအ် ညးဂမၠိုင်အဴ ပ္ဍဲကဵု ဂိတု ဂျူလာင် ၁၈၊၂၀၂၀ ဂှ် ပိုယ်တအ် ကောံဓရီုတုဲ သၞောဝ်လဒက်ပတန် ဂကောံ ကေုာံ ညးတာလျိုင် ပ္ဍဲဂကောံစၟိန်ပြမာန် တအ်ဂှ် ရုဲစှ်လဝ်တုဲ ကေုာံ ကမၠောန် အဓိက အေန်သတဳကျုတ်ဝွံ ဗွဲအပြောံဂှ်လေဝ် နဒဒှ် brainstorm မွဲဂှ် ပိုယ်တအ် ကလိဂွံလဝ်ရ။ သွက်ဂွံ ဆက်ဗၟံက်အာ ကမၠောန်ဓာန်ဂတဂှ် မိက်ဂွံကော် ကောံဓရီု အတိုင် အစဳအဇန် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
က္ဍိုပ်လိက် ကောံဓရီု
(၁) ပဒတန် လိက်စၟတ်သမ္တီ ကောံဓရီု မတုဲကၠုင်။ (၂) ရုဲစှ် စၟတ်သမ္တီ ဥက္ကဋ္ဌ ကေုာံ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အေန်သတဳကျုတ်။ (၃) သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကေုာံ ချပ်ဂၞန် "လၟေင်ကမၠောန် သုတေသန ဝေါဟာရမန် (Business Plan for Mon Lexicon) ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် ခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရမန်တၟိ (Business Plan for making New Lexicon) နကဵု ဒါရာ်တာ မချူလဝ်။
စၟတ်တ္ၚဲ ကေုာံ အခိင်
၁၅ အဝ်ဂေတ် ၂၀၂၀ အခိင် (ဍုင်သေံ - ၁၉း၃၀၊ ဍုင်မန် - ၁၉း၀၀၊ ယူရောပ် (ဒိန်မက်) - ၁၄း၃၀၊ အမေရိကာန် (အေန်ဒဳယာန်နာ) - ၀၈း၃၀) လလအ် ကောံဓရီု ပွိုင် ၉၀ မိနေတ်။ ဒၞာဲ (Video Conference, Zoom) Meeing ID & Links
ဒတောဲ
စၟတ်သမ္တီ ကောံဓရီု အလန်လက်ကရဴအိုတ် (၁၈၊ ၀၇၊ ၂၀၂၀)
ညးမကော်ဘိက် နာဲဗဳထဝ် မန်ဇြာ ဒါရာ်တာ အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန်
ကောံဓရီု
ညးမတိုန်စိုပ် သီုဖအိုတ် နွံအကြာ ၁၅ တၠ
(တင်စၟတ် ယၟုမၞိဟ်မတိုန်စိုပ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဟွံဂွံစၟတ်သမ္တီလဝ်နွံရ။ တုဲပၠန် ကောံဓရီုလပံက်တြင်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် ဟွံဒှ်ဒၟံင် ဒတန်။ ကောံဓရီုဝွံ သီုဗလးလဝ် လမ္လတ် (live) နကဵုမုက်လိက်ဝှုက်ဗော် တရဴအအာ ကီုတုဲ မၞိဟ်ၜိုတ်မွဲကၠံတၠ ဗဵုဒၟံင်ကီုရ။)
တင်ဖျေဟ်သ္ဂုတ််သွာတ်ဂမၠိုင်
(၁) ပဒတန် လိက်စၟတ်သမ္တီ ကောံဓရီု မတုဲကၠုင်။ စၟတ်သမ္တီမတုဲကၠုင် သွက်ဂွံ ကလေင်နုက် ဗပေင် ဟွံမဲ၊ တုဲ ပဒတန်။
(၂) ရုဲစှ် စၟတ်သမ္တီ ဥက္ကဋ္ဌ ကေုာံ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အေန်သတဳကျုတ်။ ညးမတိုန်စိုပ်တအ် ရုဲစှ် နာဲရတ်ဂကူ (အစာဇြေ) နဒဒှ် ဥက္ကဌ။ နာဲဓရ်အံင်ဇျာန် နဒဒှ် ဒု-ဥက္ကဌ။
တ္ၚဲဏအ် ဒှ်တ္ၚဲ လက်သန်အင်္ဂဂကောံ မဍိုက်ပေင်တုဲ စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲအဝ်ဂေတ် ၁၅ ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ မဒက်ပတန် အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန်။
(၃) သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကေုာံ ချပ်ဂၞန် "လၟေင်ကမၠောန် သုတေသန ဝေါဟာရမန် (Business Plan for Mon Lexicon) ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် ခၞံဗဒှ် ဝေါဟာရမန်တၟိ (Business Plan for making New Lexicon) နကဵု ဒါရာ်တာ မချူလဝ်။ ဒါရာ်တာ ဂွံဆက်မိတ် လၟေင်ကမၠောန် ၜါဝွံတုဲ ကောန်ဂကောံတအ် ဆက်လ္ၚတ်တုဲ ဗွဲကြဴ ဆက်ချပ်ဂၞန်အာ ရေင်သကအ်။
ဂလာန်တင်ဂုန်
-	ကောံဓရီု နကဵု Zoom ဝွံ နူကဵု တရဴအအာ ဒုင်လဝ်ပစ္စယ်။
ညးမချူစၟတ်သမ္တီကောံဓရီု
နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ
ကဏ္ဍ:အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန်
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဆက်တဲတၟိ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
ဇၞော်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မဟေဲ
ဘာဇၞော် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်မဟေဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၂၊ ဝှ် ၂၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)
အဲနန်ထဝ်
မာံနန်က္တဵုဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲသၞာံခြေတ် ၂၀၀၇ အခိၚ်ဗ္တမ်တ္ၚဲသ္ၚိသဝ် ၁၁ နာဍဳပြၚ်ၚ်မဒှ်ရ မာံနန်ထဝ်ဇာတိကွာန်ကအ်ဇြဲ မဒှ်ကောန် နာဲထောန်တိန် ဝါ နာဲမန်ခိုၚ်ဗိုန် မိဋ္ဌေဝေန်မဒှ်ရ
ပၞောဝ်ကဵုကောန်မွဲမိဂှ် မာံနန်ထဝ်ဒှ်ကောန်ဂၠုတုဲ မာံလျးအံၚ်သူဂှ် ဒှ်ကောန်မရနုက်ကဵု ၂ ရ မာံနန်ထဝ်အဃောကတ်မံၚ်ပညာဖိုဟ်ရ
ဝါဒလ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ဝယ်ဒလ(Weidala၊ ဝယ်ဒလ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၂၇။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၆၀၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၈၉၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၇၅၄ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကျာ်ဗတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဆက်တဲတၟိ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၉၊ ဝှ် ၄၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်
တၟအ်လး၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယိုက်
ဘာတၟအ်လး ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယိုက်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝရညာဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၃၊ ဝှ် ၃၁။
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မုဟ်နာင်
ဘာတိုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်မုဟ်နာင်၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (တကအ်ခၟိုင်)။
သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်လုပ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂၊ ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တယသဓဇ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၂၊ ဝှ် ၂၁။
သောစောရွာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်သောစော(Thawsaw၊ သောစော)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၂၈။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကနေင်ကမအ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၈၆၀၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၈၉၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၇၅၄ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဒဵုမာဲ
ဘာတြေံ (ဘာဇၞော်) ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲကွာန်ဒဵုမာဲ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယ သၞာံ ၂၀၂၁ မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် နွံ ခမဳ ၁၂ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကောဝိဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၁၊ ဝှ် ၄၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန်
ဣရှ ဖံင်ဒေရှေန် (Isha Foundation) ဂှ် ဒှ်ဂကောံစေတနာ၊ ဂကောံဓရ် မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၂ ဗဒါဲ ကောအိမ်ဗတောရ် (Coimbatore) အိန္ဒိယ၊ နကဵု သာဒ်ဂုရု ဇဂ္ဂိ ဝသုဒေဝ်။ ဂကောံဏအ်ဂှ် မင်မဲ ဗဒိုပ်ယောဂဳဣရှ (Isha Yoga Centre) မဒှ်ဒၞာဲ မပံက်လဝ် ဒၞာဲဂဇအ်ဓရ်ယောဂဳ နကဵုယၟု ဣရှယောဂဳ။ ဖံင်ဒေရှေန်ဂှ် ဂေတ်ဒၟံင် နကဵု မၞိဟ်တၠစေတနာဟေင်တုဲ မၞိဟ်စေတနာ မလုပ်ဗိုင်ကၠောန်ဒၟံင် ၉ မဳလဳယာန်ပြင်င်။