cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မတ်ပညာသၟာဗၞိက်တံ
ဂကောံကောန်ဇာတ်သေဌဳသမ္ၚေဟ် မွဲမိမဏံလေဝ်ကွေံၝာဲ သ္ကံရဲညးဗၞိက်နူဇရေၚ်ပိုဲ ကပေါတ်ဗီုဏံကေတ်ဏာတုဲ လွဳလွတ်ဗ္စဖျုၚ်ကောန်ဇာတ်သမ္ဘာတံအိုတ်ညိ၊ သွက်ပိုဲလေဝ် လဆောဝ်ဆောဝ် ကၠုၚ်အပ်ကဵုအိက်သြန်ပရဲဍေံအိုတ်ညိ၊ နကဵုကပေါတ်ဗၞိက် ဟီုကော်ဘိက်တဴအိုတ်ရ။
ယဝ်ရဆက်ဟီုညိပၠန်မ္ဂး ညးမိက်သ္ဂောံကၠောန်သွံရာန်ဗၞိက်တံဂှ် အတိုၚ်ဟီုလဝ်တုဲကၠုၚ် နွံကဵုလက္ချဏ်ၜါသာ်ဓဝ်ဟွံကရ၊ သွက်ဂွံနွံကဵု ညးဗ္ဒာဲဒလာဲနိဿဲသ္ကံရဲခိုဟ်လေဝ် နွံပၟိက်မံၚ်ဏီရ၊ ‘ဗ္ဒာဲခိုဟ်မွဲအံၚ် မံၚ်ခိုဟ်မွဲအာယုက်’ အတိုၚ်ဂလာန်ဏံ ပ္ဍဲပရေၚ်သွံရာန်သၠာဲဂတးဗွဝ်ဗၞိက်ဖျာ သ္ကံရဲဗ္ဒာဲဒလာဲခိုဟ်ခိုဟ်ဂှ် ဗွဲဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ သွက်သ္ဂောံကလိဂွံ သ္ကံရဲညးဗ္ဒာဲဒလာဲခိုဟ်ဂှ် အလဵုဇကုလေဝ် ဂတိပါၚ်ဒးဗိုန်ခိုၚ်ရ၊ ဓဝ်သစ္စဒးခိုၚ်သၟးဟွံကး သ္ဒးနွံကဵုမတ်ပညာ သ္ဒးနွံကဵုဝဳရိယညးမစိုန်သ္ကီု ကေုာံညာဏ် မတီစဳကၠးလဝ် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ကိစ္စသွံရာန်ဗၞိက် ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်ရ။
ဒှ်သာ်ဏံဟေၚ် ဂကောံညးသေဌဳသမ္ၚေဟ် ညးမသိုက်လောဲတံ သၟာဗၞိက်ဏံ ညးနွံကဵုပညာ ဂိုတ်ဂ္စါန်လွဳပရာ သွက်ပရေၚ်ကမၠောန်ဂွံဇၞော်မောဝ် ခိုဟ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ ဂတိပါၚ်ဗိုန်နွံကဵုဓဝ်သစ္စရ၊ ကေတ်လဝ်တမ်ရိုဟ်ကမၠောန်နူကဵုပိုဲ ကလေၚ်ကဵုတမ် သီုပရဲဍေံအိက်သြန်မာန်ရ၊ လွဳလွတ်ဗ္စဖျုၚ်ကောန်ဇာတ်သမ္ဘာလေဝ်ခိုဟ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သြန်ပိုဲဂၠေံကဵုဏာညးတေံ သွက်ဂွံဒးကျဆောံလေၚ် ဟောံဗြမ်အာဟွံမွဲရောၚ်၊ ရဴဝွံ ညးတံပတှ်ေစှ်ေစိုတ်ပ္ဍဲဇကုရ။
ဂကောံမၞိဟ်သိုက်လောဲ သေဌဳသမ္ၚေဟ်တံ ညးတံပတှ်ေ စှ်ေစိုတ်လ္တူဇကုတုဲမ္ဂး ‘ယွံသ္ကံရဲ နွံပၟိက်ကဵုသြန်မ္ဂး အခိၚ်ဟွံဒးရုဲ ဂလိုၚ်နွံပၟိက်ဂှ်ကၠုၚ်ကေတ်ညိ ဟွံဒးရောမ်ဓညရ၊ နကဵုသြန်ဂှ် သ္ပတမ်တုဲ သွံရာန်သၠာဲဂတးဗၞိက်ညိ၊ နကဵုဒြပ်မကလိဂွံဂှ် လွဳလွတ်ဗ္စဖျုၚ်ကောန်ဇာတ်သမ္ဘာတံအိုတ်ညိ၊ သွက်ပိုဲလေဝ် ပရဲအိုတ်သြန် ကလေၚ်ကဵုအိုတ်ညိ၊ ကၠောန်ပံၚ်ဖက်ကဵုပိုဲဍာ်ဇမၠိၚ် ဆက်ဆောံအာလၟိုန်ညိ’ နမပ္တံသာ်ဏံ ညးကော်ဘိက်ပၟိၚ် ညးဂွံပတှ်ေဖျေံစိုတ် သ္ကံဗ္ဒာဲခိုဟ်ခိုဟ်ဂှ်လေဝ် ဒးနွံတဴရ။
သၟာဗၞိက်နွံကဵုသ္ကံဗ္ဒာဲခိုဟ်ဂှ် နူကဵုတၚ်ဝါတ်ဂါတ်သြန်တမ်ရိုဟ် ဂွံတိတ်ဗၠးအာမာန်ရ၊ သြန်တမ်ရိုဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် အလဵုဇကုဟွံဒးပ္တိတ်မွဲသာ် နကဵုတမ်ရိုပ်ဗၞတ်ညိဓဝ်ဟေၚ် ဂွံသၠဲပ္တိတ်ကမၠောန်ဇကုမာန် ကပေါတ်ဗၞိက်ဂမၠိုၚ်ပၠန်လေဝ် ပၟိက်စိုတ်ဇကု ဟိုတ်နူဂွံရာန် ပ္ကောံပ္ကေဝ်ကြိုၚ်စွံလဝ်မာန်ဂှ်ရ ဂုဏ်ဖဵုဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ပရဲဗွဲမဂၠိုၚ် ကလိဂွံမာန်ရ၊ ဗီုဏံ ဒးဂိုၚ်ကေတ်သ္ကံရဲ ညးနိဿဲခိုဟ်ခိုဟ်လေပ်ရ။
နဒဒှ်သက်သဳဟီုမ္ဂး အတိက်တေံ နွံသေဌဳမွဲ မၞုံယၟု စူဠက သိုက်လောဲနွံကဵုပညာ လေပ်ဗိုတ်ပိဗေဒၚ်ပန်ရ၊ ဒးကာလမွဲတ္ၚဲ သေဌဳဂှ် ကလေၚ်စဴကၠုၚ်နူခစသၟိၚ်တုဲ အကြာဂၠံၚ်ဆဵုဒးကၞိချိုတ်ချိုတ်မွဲ သ္ၚဳမၠာ်ရံၚ်နက်သတ်တုဲ “ကောန်ဂကူမၞုံကဵုလညာတ်မတ်ပညာတံဂှ် သ္ပတမ်ရိုဟ်ကဵုကၞိချိုတ်ဏံတုဲ ယဝ်ဂၠါဲသ္ၚဳပိုန်ဒြပ်မ္ဂး တၞဟ်နဂွံဂယိုၚ်လမျီု ဍိုက်ပေၚ်ရောၚ်” ရဴဝွံ ဟီုဗြုတိုန်ရ၊ အဃောဂှ် ညးဒိုက်ဂတ်မွဲ ဂွံမိၚ်ကေတ်တုဲ ‘သေဌဳဝွံ မၞုံကဵုပညာ ဟီုဂလာန်ဗိုန်ဗတ်လောန်ရ၊ ဟွံတီကေတ်ဟိုတ်ဖဵုမွဲသာ် ညးဟွံဟီုရ’ ရဴဝွံ ပတှ်ေစှ်ေစိုတ် ကပှ်ကေတ်ကၞိချိုတ်ဂှ်တုဲ သွံထောံဂွံလှုဲၜါဂတှ်ေရ။
နူဂှ်ရာန်တၚ်လာဲတုဲ မၚ်မံၚ်ပ္ဍဲဂၠံၚ် သၟာၜှ်ပ္ကဴစဴကၠုၚ်နူဂြိုပ်ဍောၚ်ဍောၚ် ဍာ်ကဵုတၚ်လာဲဂှ် ဒုၚ်ကဵုရ၊ ဂကောံရဲၜှ်ပ္ကဴလေဝ် ရော်ဂုဏ်ဒုၚ်ကဵုပ္ကဴရ၊ ပ္ကဴတံဂှ် သွံစပၠန်တုဲ ကလိဂွံဒြပ်ဒ္စာံကသာပ်ရ၊ နူဂှ်မွဲကဆံၚ် ဒက်မိတ်ကဵုသၟာဗၞိက် ပၟၚ်ဂၠဴပၟၚ်ဗ္ၜေံတံတုဲ ‘ကိစ္စပၟိက်က္တဵုဒှ်မ္ဂး ဟီုလဴစကဵုပိုဲညိ’ ဟီုဗ္ကန်လဝ်ရ၊ ဒးကာလမွဲတ္ၚဲ လဗိုတ်ကျာထတ်ကပိုက်ကၠုၚ် ဆုဍောတ်ဇၞော် ပ္ဍဲဥဒျာန်သၟိၚ် ကဝ်ပိုတ်အာဂှ် ညးတေံပြာပ်အာဇရေက်ပၟၚ်ဥဒျာန် အဲၚးကဵုတၞံဆုတံဖအိုတ်ရ၊ ‘အှော်ဂှ်ကဵုအဲ’ ဟီုရ၊ ပၟၚ်ဥဒျာန်လေဝ် ‘ခိုဟ်ရ’ ဂး ညးတေံကော်နၚ် ကောန်ၚာ်ဝေၚ်မံၚ်တံဂှ် ကဵုတၚ်လာဲညိညတုဲ ဆုအှော်တံဂှ် သီဂိုၚ်တပ်စွံလဝ်တုဲ အှော်ဂှ် သွံကဵုရဲစံၚ်နုၚ်ထၟာဲ ဂွံသြန်စှ်တြဴကသာပ်ပၠန်ရ။
နူဂှ်မွဲကဆံၚ် ပ္ဍဲပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ပန်ဒိုဟ် သၟာဂၠေၚ်ချောဲဂမၠိုၚ်တံဂှ် ဒုၚ်ကဵုတၚ်လာဲပၠန်ရ၊ ရဲဂၠေၚ်ချောဲတံလေဝ် ‘ညးဂွံနွံကဵုဂုဏ်ဂၠိုၚ်လောန်ရ၊ ပၟိက်ဒှ်မ္ဂး ကဵုပရိုၚ်ကဵုပိုဲညိ’ ဟီုဗ္ကန်ရ၊ ဒးမွဲတ္ၚဲဂှ် ရဲဗၞိက်ချေံ သွံချေံတိတ်ကၠုၚ်နူမွဲဂှ် သ္ကံမွဲကဵုပရိုၚ်လဴဗ္စရ၊ ကော်ရဲဂၠေၚ်ချောဲတံ ‘တ္ၚဲယးချောဲ လ္ပသွံကဵုညးတၞဟ်တေံ သွံကဵုအဲဖအိုတ်ညိ’ ရဲဗၞိက်ချေံတံ ဂၠာဲရာန်ချောဲဟွံဂွံတုဲ ကၠုၚ်ရာန်ကေတ် ပ္ဍဲဇရေၚ်ညးတေံဖအိုတ်ရ၊ သွံချောဲဂွံပရဲလ္ၚီကသာပ်ရ။
နူဂှ်မွဲအဆံၚ် ရဲသွံရာန်ဗၞိက် ဂၠံၚ်ဍာ် ‘တ္ၚဲယးက္ၜၚ်ဇၞော် စိုပ်ကၠုၚ်ရောၚ်’ ဂွံပရိုၚ်ရ၊ နကဵုနဲဥပါဲ ရာန်ကေတ်လစိန်မွဲဇြေဟ် ဂၠိုၚ်ကဵုၚုဟ်မးတုဲ ပြၚ်ဏာဇရေၚ်သ္ကိုပ်က္ၜၚ်ရ၊ ဒြပ်ဆၜိုတ်နွံပ္ဍဲက္ၜၚ် ကဵုပိုဲရာန်ကေတ်ဖအိုတ်ညိ၊ အာတ်အခေါၚ်ဗီုဏံရ၊ သ္ကိုပ်က္ၜၚ်တုပ်စိုတ်ရ၊ ကာလက္ၜၚ်စိုပ်သၞေဟ် ဂကောံသမ္ၚေဟ်သေဌဳတံ ကၠုၚ်ရာန်ဗၞိက်အိုတ်ရ၊ သ္ကိုပ်က္ၜၚ်ဟီု ‘ပိုဲဖျေံလဝ်ဒၞာဲတက်လဝ်ခရမ်တုဲအိုတ်ယျ နွံပၟိက်မ္ဂး အာတ်ရာန်ကေတ်ညးတေံညိ’ ရဴဝွံ ဟီုတဴရ၊ မၞိဟ်တံကၠုၚ်ရာန်ဇရေၚ်ညးတေံ ဍာ်ဒးကျာဒးတုဲ ကလိဂွံဒြပ် ဗၞတ်ၜါဠက်ပြၚ်ရ။
သ္ပဟိုတ်နူကဵုကၞိချိုတ်မွဲဂှ်တုဲ ညးတေံသွံရာန်သၠာဲဂတးမံၚ် အခိၚ်ပေၚ်အာပွိုၚ် (၄) ဂိတုရ၊ ဒြပ်ဗၞတ်ဂလိုၚ်ဝွံ အဲနိဿဲကဵုစူဠကသေဌဳတုဲ ကလိဂွံရ၊ အဲသ္ဒးရော်ဂုဏ်သေဌဳရောၚ် ချပ်တုဲ အာစိုပ်သ္ၚိသေဌဳတံ ‘ယွံသေဌဳ ဒြပ်မွဲဠက်ဏံ အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ် ရပ်စပ်စကာညိ’ ဂရၚ်ပ္တီတဴရ။ သေဌဳလေဝ် ‘တၠအဲဂွံနၚ်နူလဵုရော’ သၟာန်တဴမ္ဂး ညးတေံလဴကဵုပရူပရာ နူတမ်စိုပ်ကၞောတ်ရ၊ သေဌဳဂွံမိၚ်ကေတ် မိပ်မြဟ်အိုဟ်တၟိုဟ်စိုတ်ဗွဲမလောန်တုဲ ‘တြုံမၞုံကဵုညာဏ် ပညာ သတိ လွဳပရာ ညံၚ်ညးဏံဝွံ ဂွံဆဵုဂဗဝါတ်ခါဲ ဂၠာဲဟွံလောဲသွာရ၊ ဆနွံကဵုသတိ ညာဏ်ပညာသက်သက် ဟွံသေၚ်ဏီ ဍိုက်ပေၚ်တဴကဵုဂုဏ် ကတညုတ ကတဝေဒဳ မလေပ်တီဂုဏ်ညးသ္အာၚ်ကွေံရောၚ်သွံ’ ရဴဝွံ ဟီုထိုၚ်သးတုဲ ထပ်တဲကဵုစကောန်ဝုတ်ဇကုတုဲ ကဵုသ္ပစၞးဇကုရ။ ညးဒိုက်ဂတ်ဝွံ နိဿဲဗ္ဒာဲကဵုကောန်စူဠကသေဌဳတုဲ ဟိုတ်နူမချပ်တဴဂှ်ရ ‘စူဠန္တေဝါသက’ ရဴဝွံ ကလိဂွံယၟုရ၊ ကာလစူဠကသေဌဳ စုတိအာတုဲ ဂွံအာဝဵုသေဌဳ ညးတေံဂွံဒှ်ညးတၠဒြပ်ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်ရ။
ညးမၞုံကဵုပညာ မစဳကၠးဍိုဟ်ကေက်ဆိုက်ဗ္ဒက်တဴဘ ပ္ဍဲမသွံရာန်သၠာဲဂတးစဗၞိက်ဗွဝ်ဖျာ နကဵုတမ်ရိုဟ်ဒြပ်ဇကု ဗၞတ်ညိဓဝ်ကီုလေဝ် ဒတုဲဖဵုသွက်ဘဝဇကုသ္ဂောံဇၞော်မောဝ် ကၠောန်သ္ပက္တဵုဗဒှ်မာန်ရ၊ မုဥပမာမတုပ်ရော ‘လ္ၚပၟတ်မဍောတ်သွတ်မွဲ ဗဂိုဟ်ဗဂဵုဍေံတုဲ ညံၚ်ရဴပၟတ်ဂှ် မက္တဵုဒှ်ဇၞော်မောဝ်တိုန် ဂၠိုၚ်တိုန်ကီုရောၚ်’ ရဴဝွံ ဒးစၟတ်သမ္တီရ။
ညးဒိုက်ဂတ် မၞုံကဵုမတ်လညာတ်ပညာဂှ် နိဿဲကဵုသ္ကံဗ္ဒာဲ ဂလာန်စူဠကဂှ်တုဲ နကဵုညာဏ်ပညာ ဂိုတ်လွဳပရာတဴမံၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူကိတ်ညဳကဵုလက္ချဏ် (၃) သာ် ကျာ်တွံလဝ်ဂှ်ရ ဂွံသိုက်လောဲတဴရောၚ်။
ကောန်ဂကူမန်ဗုဒ္ဓဘာသာပိုဲတံလေဝ် ကၠောန်ပိုန်ဒြပ်ဂိုၚ်ကေတ်နဲကျာ်ဏံ ရန်တၟံသွက်ဘဝ ကဵုဂွံဍိုက်ပေၚ်သိုက်လောဲတဴမာန်အိုတ်ညိ၊ ပိုန်ဒြပ်သိုက်လောဲမံၚ်ဂှ်လေဝ် ကဵုဂွံဒှ်ဒတုဲဖဵု သွက်ဇကု ဂကူ ဘာသာ သာသနာမန်မာန်အိုတ်ညိဂှ် သ္ပဏာဆန္ဒတုဲ တန်ဇူဆၜိုတ်ဏံရ၊ သတ္တံညးဂမၠိုၚ် အလုံအိုတ်သီု ကဵုဂွံဒုၚ်စသိုၚ် အခေါၚ်ဗွဲသဘာဝမာန်အိုတ်ညိအဴ။
နိဿဲ
လိက်မဂ္ဂဇြေန် ဂကောံအာစာကၞေဟ်မန် ကၞဟ်(၂)၊ ချူ − နာဲပါဲဂၠာဲ (ကြေဝ်ဏာ)၊ ၂၂−၁၁−၂၀၁၈။
ရမျှာၚ်ဖ္ဍောတ်ကဗျမန်၊ပေါဲ
အလန်ပထမ
ပေဲါ "ရမျှာၚ်ဖ္ဍောတ်ကဗျမန်" အလန်ပထမဂှ် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၃၈၀) သၞာံ၊ ဂိတုခ္ဍဲသဳ (၁၄) မံက် ( 25 Aug, 2018) ဂှ် စဳဇန်ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲဗ္ဒိုပ်ဇၞူရာမည လ္တူဍုၚ်မတ်မလီုတုဲ ညးတၠဝါသနာ စိုတ်လုပ်စကဵု ကဗျတအ်ကီု၊ အ္စာကဗျ တြေံ၊ တၟိ တအ်ကီု တိုန်စိုပ်ကဵုဒြဟတ် ဘိုၚ်ရီုဗၚ်အိုတ်ရ။ သ္ၚဳဂၠိပ်ကဵုအကာဲအရာ ကၠောန်ဗဒှ်တုဲ ဒုၚ်တၠုၚ်ပညုၚ်ထ္ၜးကဵု ကသပ်နာနာသာ်တအ်ဂှ်လေဝ် ဗွဲမအိုဟ်တၟိဟ် ဂွံဒုၚ်ဂိုၚတ်ကေတ်ရ။
မဟာသတိပဋ္ဌာန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်တံင်ဖလုတ်
ဘာမဟာသတိပဋ္ဌာန် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တံင်ဖလုတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥက္ကံသ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
အလာဲမုရော ဏေအ်မာဲဆာဲသမုတ်ဣဏံလိခ်ချူ ဟွံသေင်ပုတ် ဏေ်ဃေ သမုတ် ဆာဲမာဲဣဏံလိခ်ချူ သေင်ဟာ 'နာန်ဃေအလာဲဣတေံမုရော နာန်ဃေတအ်ဣတေံဒှ်ခုင်စပုင်ဟာ ဍိချာန် ပေန်ခြောဝ်အဲဒှ်အ္စာမှောံရ ခေါပေန်မဝ်ညးဒှ်အ္စာဂဥုဲရ(အ္စာသဝ်) ခပ်ဃုန်တင်ဂုဏ်ရ ပွေါတ်ထံင်ဗုင်ဂိ ထ္ထေဂျေပ်မာဲဗှေ်ဂိဟာ ဖူတ်ထာဲဍာဲ့မာဲဟီုသေံဂွံဟာ မာဲပေန်အလာဲမုဟွံဒှ်ပုတ် ကေန်ခေါ(ဝ)ယျင်စပုင်တုဲရဟာ ခါန်သာန်င်အရေဝ်ဗ္ကန် ရောရာတ်(က)ထ္ထေမာတ်(က)ပိုဲဆာန်ဗှေ်ကွေံ ထာမ်မာဲမာဲ့မား မုဟိုတ်ဟွံကၠုၚ်ေရာ ထာမ်မာဲခေါမားချာ (သာဲ) မုဟိုတ် ညးကၠုၚ်လ္ဇုဲမံၚ်ရော
သန္တိသုခ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဘာသန္တိသုခ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၆ ဇကု၊ ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
ထာမ်မာဲဃုန်ထာမ်ယျၚ်နာန် မုဟိုတ်နာဲကေၠာန်ဗီုဏံရော
ထာမ်မာဲ့ဒပ် မုဟိုတ် ဟွံသွဟ်ရော ဒေဝ်၂ထာမ်မာဲ ဆဂး မုဟိုတ်ရော
သန္တိသုခ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
အာထာမ်မာဲမာန်ၚာဲ့ခေျန်ဏေအ် အာမုဟိုတ်ေဍံလောဲသွာဗီုဏံရော
ဝေဠုဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်ဍုင်၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာဝေဠုဝန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝင်ဍုင်၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု။
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
ထာမ်မာဲဃုန်မာဲ့ဍဳစာဲ မုဟိုတ်နာဲဟွံမိပ်စိုတ်ရော
ဝေဠုဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်ဍုင်၊ တၟအ်ကၞေင်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကုသလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၆၊ ဝှ် ၃၅။
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
ထာမ်မာဲစမာဲ့ခစာဲ မူဟိုတ်စာန် ဟွံကၠုိဟ်ရော ထာမ်မာဲလ္လေ (ရေ) မုဟိုတ်ရောထာမ်မာဲယျၚ်မာဲပဲါ မုဟိုတ် ဟွံအာဏီရော ထာမ်မာဲတံၚ်ၜံက် မုဟိုတ် ဒးဟီုရော ထာမ်မာဲ ရေၚ်(ယ) မာတ်(က်) မုဟိုတ် ပရောဂၠိုၚ်ရေ
ဝေဠုဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်ဍုင်၊ တၟအ်ကၞေင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
= လိက်သေံตัวอักษรไทย = ချူမိအိုစု့ကဲ့
ပရေၚ်မန်ပိုဲ
ဟိုတ်အဲဂွံချူလိက်ဏံ   အဲနာဲဉာဏ်သာဲ ကၠုၚ်နူ ဍုၚ်ဗ္ဂေါ  ဟံသာဝတဳ အရေဝ် မန်ပိုဲ ပိုဲဒးလ္ၚတ် မုဟိုတ်လဵုဟီုတှ်ေ အရေဝ်ဝေါဟာ ပိုဲဟွံတီနွံဒၠံၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုမ​ေရေဝ် သ္ပမ္ၚဵုထပ်တဲတှ်ေ မၞိဟ်တြုံ ကေုာံမၞိဟ်ဗြဴ ဂှ် ကော်ဗီုလဵုရော ဗမာကော်တှ်ေ(သတို့သမီး နဲ့ သတို့သား) သေံကော် (เจ้าบ่าว+เจ้าสาว)    မန်ပိုဲကော်ဗီုလဵုတီတှ်ေလဴကဵုညိ
ပရေင်သာသနာ
= သၞာံဏံ ခမဳသၚ်မန်တံ ဟွံကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ ဆေၚ်စပ်ကဵုသာသနာ =
“ခမဳသၚ်မန် နွံၜိုတ် ၆၀၀၀ ဇကုပြၚ်၊ တိုက်ပရိယတ်လေဝ် နွံမံၚ်တၟာဂလိုၚ်။
ဘာဝိပဿနာလေဝ် နွံမံၚ်တၟာဂလိုၚ်။ မုဟိုတ်ဟွံကလိဂွံတဆိပ်ကြာဂှ် အဲအမ်သဝ် တၟာဂလိုၚ်” သာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အာစာ မၞုံသြဇာ အကြာကောန်ဂကူမန် မသ္ပဒတဴ လတူဍုၚ်ဇြပ်ဗု မွဲဇကု ဟီုမြော်ရ။
အတိုၚ်လိက်လလောၚ်တြးအမိၚ် သမတ ပတိတ်လဝ်ဂှ် ပ္ဍဲတဆိပ်ကြာနာနာဂှ် ခမဳသၚ် နူတွဵုရးမန် ပါလုပ် ၄ ဇကုကီုလေဝ် ခမဳသၚ်မန် မွဲဇကုလေဝ် ဟွံပါလုပ်ရောၚ်၊ နကဵုတွဵုရးမန်ဂှ် ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ အောန်ကွေံကွေံရောၚ် သာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အာစာ ဟီုမြော်ရ။
“သၞာံအာတေံတှေ် နူပွိုၚ်ဍုၚ်နာနာ ခမဳသၚ်မန်ကဵု ခမဳသၚ်မန်ဟွံသေၚ် ၜိုတ် ၁၀ ဇကု ကလိဂွံတဆိပ်ကြာ၊ တဆိပ်ကြာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတလေဝ် ပါကီု” သာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အာစာ နူတိုက်ပရိယတ်မန် လတူဍုၚ်မတ်မလီု မွဲဇကု ဟီုရ။
သွက်သ္ဂောံကလိဂွံ တဆိပ်ကြာမာန်ဂှ် ခမဳသၚ်တံ ဒးပတိုန်ထ္ၜးကဵု ညးတာလျိုၚ်ပရေၚ်သာသနာ ပွိုၚ်ဍုၚ်မဆေၚ်စပ်တုဲ နူဂှ်မွဲကဆံၚ် ဒးပတိုန်ထ္ၜး ကဆံၚ်လတူ ကဆံၚ်ကဆံၚ် စဵုစိုပ်ဌာနက္ဍိုက်က္ဍိုပ်သာသနာရ။
“ခမဳသၚ်မန် ယိုက်ဂၠေၚ်မံၚ် ပရေၚ်သာသနာ လပါ်ပရိယတ်၊ ပဋိပတ် နွံမံၚ်တၟာဂလိုၚ်၊ ခမဳသၚ်မန်တံလေဝ် သၞာံတုဲတုဲကၠုၚ်တေံဂှ် ဂွံကၠုၚ်တဆိပ်ကြာ တၟာဂလိုၚ်ရ” သာ်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အာစာ မွဲဇကု ဟီုမြော်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ ၄၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ဂှ် နကဵုလိက်လလောၚ်တြးအမိၚ် လၟေၚ်လိက် ၁ – ၂၀၁၂ နူရုၚ်သမတကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဗၟာ လလောၚ်ပတိတ် စပ်ကဵုဗ္ဂိန်အပ်ပြာပ်တဆိပ်ကြာ မဆေၚ်စပ်ကဵုသာသနာတုဲ ပ္ဍဲဂိတုဖဝ်ရဂိုဏ်ဏံမ္ဂး နကဵုသဘၚ်ကၞာကၟိန်ဍုၚ် ဗ္ဂိန်ကဵုဒါန်ရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။
<mapframe latitude="16.594081" longitude="96.503906" zoom="2" width="200" height="100" align="right" />
= သၚ်သၟတ်မန်တအ် ဂွံတဆိပ်ကြာသၠုၚ် ပရိယတ္တိ ဍုၚ်သေံ =
သၟာပရိုၚ်ချူ: ပရိုၚ်
နာဲသာၚ်-ဋ္ဌာန်ပရိုၚ်ဗၠးၜးမန် – ပ္ဍဲဂိတုဇှေ် (၁၄) မံက် ကောန်ကွာန် ကျာ်ဇၞော်အာစာတၠ ဝၚ်က ဗၞတ် (၂၀၀) တၠပြၚ် ဒုၚ်ကညဖျဴနၚ် သၚ်သၟတ်မန် ဂွံလဝ်တဆိပ်ကြာ အံၚ်ဇၞးလဝ် လိက်ပရိယတ္တိဍုၚ်သေံ ဂြုဂြုဂြီုဂြီုတုဲ စိုပ်ဘာကျာ်ဇၞော်အာစာဂှ် ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ နဒဒှ်သၚ်အာဇာနဲရ။ ခမဳသၚ် ဂွံနၚ်တဆိပ် အံၚ်ဇၞးလဝ် လိက်ပရိယတ္တိ ဍုၚ်သေံ (၉) ပယိုက်ဂှ် မွဲဇကု၊ (၈) ပယိုက်ဂှ် မွဲဇကု၊ (၆) ပယိုက်ဂှ် မွဲဇကု ဒှ်တုဲ ဂွံနၚ် သီုပၞိက်ကြာသၚ် နူကဵုဌာန်တိုက်လိက် ဍုၚ်သမုဒ်ပရကာန်ရောၚ်။ မ္ၚးနူကဵုခမဳသၚ် ဂွံတဆိပ်ကြာသၠုၚ် (၃) ဇကုဏအ်တုဲ ခမဳကေုာံ ထပိုဲ (၇) ဇကုတအ်လေဝ် အံၚ်ဇၞးကၠုၚ် လိက်ပရိယတ္တိ (၃) ပယိုက် ကဵု (၂) ပယိုက်တအ် နွံရ။
ပ္ဍဲကဵုသဘၚ်ကၞာ အာစာတၠဇၞော် သံဃနာယက ခရိုၚ်ကာန်မရဳ အပ်ပြာပ် တဆိပ်ကြာဂှ်မဂး တၠဂုဏ်အာစာ နူကဵု ဘာဝါတ်တာဲ ဟီုဂးဏာ ပရေၚ်အထိုၚ်အသး သာ်ဝွံရ။
“ခမဳသၚ်ကီု ကောန်ကွာန်ဝၚ်ကတအ်ဂှ် အတိုၚ်ကျာ်ဇၞော်အာစာတၠဝၚ်က ဥတ္တမမဟာထေရ် ဖျေံလဝ်ဂၠံၚ်တရဴဟေၚ် ဆက်တုဲ ထိၚ်ဒဝ်အာ သာသနာကျာ်ဂှ် ဒးထိုၚ်သးရ။ လၟုဟ်
ကောန်ထပိုဲ ကောန်ပယျၚ် ဘာဝၚ်ကဂှ် ဂွံဏာတဆိပ်ကြာ ဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ ခမဳသၚ် ခရိုၚ်ကာန်မရဳတအ် မိပ်တဴစိုတ် ဗွဲမလောန်ရကျာ် သီုကဵု ဗှ်ဗၞုဟ် မဟာဂုဏ် ကျာ်ဇၞော်အာစာတၠရကျာ်’’
အံၚ်ဇၞးလိက်ပရိယတ္တိ (၉) ပယိုက်ဂှ် ဒှ်သၠုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲအရာ ကတ်လိက် ပရိယတ္တိ ဍုၚ်သေံတုဲ ကျာ်ဇၞော်အာစာဝၚ်က ဂဇအ်ဒၟံၚ်ဘာလၟုဟ် မၞံုယၟု ကျာ်ဇၞော် မဟာသုချာတ် အံၚ်ဇၞးလဝ် ကၠာအိုတ်တုဲ ခမဳသၚ်သေံကီု သၟိၚ်တၠသေံကီု သ္ပအထိုၚ်အသး ပအပ်ကဵု ဂဇံဘာဝၚ်က ကျာ်ဇၞော်အာစာတၠ ဥတ္တမ သိုၚ်ခၞံလဝ်ဂှ်ရောၚ်။
လၟုဟ် သၚ်သၟတ်မန် ကောန်ကွာန်ဝၚ်က တၠဂုဏ်မဟာစာန်ဓန် အံၚ်ဇၞးဂွံနၚ် (၉) ပယိုက်ပၠန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဒေသခရိုၚ်ကာန်မရဳ ကၟိန်ဍုၚ်သေံဏအ်မ္ဂး ဘာဝၚ်ကမွဲဟေၚ် ဂွံတဆိပ်ကြာဏအ် ဂၠိုၚ်အိုတ်ရောၚ်။
ကောန်ကွာန်ဝၚ်ကကီု ကျာ်ဇၞော်အာစာ မဟာသုချာတ်ကီု မိပ်တဴစိုတ် ဗွဲမလောန်တုဲ ပကောံဂွံကွဳစက် ဗၞတ် (၂၆) မ ကောန်ကွာန် ဗၞတ် (၂၀၀) တၠပြၚ်ၚ်တအ် အာစိုပ် ဘာဝါတ်တာဲ ဍုၚ်ကာန်မရဳ ဒုၚ်ကညဖျဴနၚ် ခမဳသၚ် ကေက်သကာတအ်တုဲ အလုံကွာန်မွဲ မိပ်စိုတ်ဒုၚ်တၠုၚ် ထိုၚ်သးအိုတ်ရ။
“လိက်ပရိယတ္တိ ဍုၚ်သေံဂှ် ရံၚ်ကဵု လိက်ပရိယတ္တိမန် ဍုၚ်ပိုဲတအ်တှေ် ညးတအ်ဂှ် သဝ်နူကဵုပိုဲ၊ (၉) ပယိုက်ဂှ် ဒှ်တန်ဇၞော် (အကျဳ) ဍုၚ်ပိုဲတအ်ရ၊ ဓမ္မာစရိယ ဟွံသေၚ်ဏီ” ရဴဝွံ ကျာ်ဇၞော်တိုက်လိက် နူ္ဍဍုၚ်မန်မွဲဇကု သောၚ်ထၜးကဵုရ။
နူကဵုကျာ်ဇၞော်အာစာတၠ ဂျိုၚ်တဴမံၚ်တေံဟေၚ် ကျာ်ဇၞော်အာစာဂှ် ရံၚ်အာ အနာဂတ် ပရေၚ်ပညာ ဂကူမန်တအ်တုဲ သိုၚ်ခၞံဘာဗတောန်လိက်ကီု ပတန်ကၠုၚ် ဘာလကျာ်မန် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံကီု ပလံၚ်ဗစိုပ် ခမဳသၚ်မန်တအ် ကဵုကတ်ပညာ ပရိယတ္တိကီု ကၠောန်သ္ပကၠုၚ် လၟေၚ်ၚ်တုဲ သၚ်မန်ကီု ညးဍုၚ်ကွာန်မန်ကီု ဂွံတန်တဴကၠုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံရ။
ပ္ဍဲတ္ၚဲဇှေ်ပေၚ် ဇၟာပ်ပ်သၞာံဂှ် ခမဳသၚ်မန် အလုံမွဲဍုၚ်တံ သ္ပသဘၚ်ကလအ်အာစာတုဲ ကၠုၚ်စိုပ်ကွာန်ဝၚ်က ကၠုၚ်ကလအ် ကျာ်ဇၞော်အာစာတၠ ဝၚ်က ဘဒ္ဒန္တ ဥတ္တမ မဟာထေရ်ရ။ ဥတုဇ ကလာပ်ရုပ် ကျာ်ဇၞော်အာစာဂှ် နကဵုအသံ သၟိၚ်တၠသေံတအ် စွံလဝ် ပ္ဍဲဘာဖိုဟ်တုဲ ဂကူမန်ကီု ဂကူသေံကီု ဂွံကလအ်လ္ၚောဝ်အိုတ်ရ။
ကာရန်
ညးနွံပၟိက် မိက်ဂွံချူဆန်ကဗျမ္ဂး ဒးကၠိုဟ်ခၠၚ်လဝ်ကာရန်ကၠာရ။ ကာရန်တၞဟ်တၞဟ်သာ် ကၠိုဟ်ခၠၚ်လဝ်တုဲမှ အဓိပ္ပါယ်ရမျာၚ်ဍေံ ဒးဂၠာဲပ္တိတ်ဇြဟတ်ပၠန်ရ။ ကာရန်ဂှ် ဒှ်ဇုတ်ဇၞော်ကဗျရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ " ပါဠိဂါထာမ္ဂး ဂိုဏ်ဆာန်ကဗျမ္ဂး ဂိုဏ်ကာရန်" သာ်ဏအ် တၠပညာအ္စာကဝိမန်ပိုဲတံ ကဵုကၠုၚ်သတိအဆက်ဆက်အိုတ်ရ။
ကာရန် ဏအ်ဂှ် (ဂိုၚ်ပ္တိတ်ဗျဉ်တုဲ) သွိုရ်တၞုၚ်အက္ခရ်၊ ပိုဒ်၊ ဝါကျတံဂှ် ကော်ခဴစ ကာရန်အိုတ်ရ။ ကာရန်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်မန် ပါဠိလီုတုဲ မကၠုၚ်နူပိုဒ်ကာရန္တရ။ ကာရ-ဂှ် အက္ခရ်" အန္တဂှ်- တၞုၚ်အက္ခရ်၊ သွိုရ်မၞုံဒၟံၚ်တၞုၚ်အက္ခရ်တံဂှ်တံဂှ်ဟေၚ် ကော်ခဴစကောရန်ရ သာ်ဏအ် သမ္တီကေတ်လောဲလောဲညိ။
ကာရန် (၃) သာ်
ကာရန်ဟီုဂှ်
နွံ (၃) သာ်ရ။
ဝဏ္ဏကာရန်
သွိုရ်တၞုၚ်အက္ခရ်ဂှ် ကော်ခဴစ ဝဏ္ဏကာရန်ရ။
ပဒကာရန်
သွိုရ်တၞုၚ်ပိုဒ်ဂှ် ကော်ခဴစ ပဒကာရန်ရ။
ဝါကျကာရန်
သွိုရ်တၞုၚ်ၜါကျဂှ် ကော်ခဴစ ဝါကျကာရန်ရ။
ကာရန် (၂) သာ်
ကာရန်ဏအ်ဂှ် ပါ်ပဲါမွဲနယ်ပၠန်မ္ဂး-
တိတ်ဒှ် (၂) သာ်ရ။
ဂရုကာရန်
သွိုရ်မပ္တံကဵုအာ၊ ဣဳ၊ အၚ်၊ အန်တံဂှ် ဟိုန်နူရမျာၚ်ကာရန် ဂၠိၚ်ဇြိုၚ်တုဲ ကော်ခဴစ ဂရုကာရန်ရ။
လဟုကာရန်
သွိုရန် မပ္တကဵု အ၊ ဣ၊ အက်၊ အတ်တံဂှ် ဟိုတ်နူကဵုရမျာၚ်ကာရန် ဂၠေံသာတုဲ ကော်ခဴစ လဟုကာရန်ရ။
ရမျာၚ်တုန်ကဵုဒှ်၊ ဟွံတုပ်ကဵုဒှ် ကာရန်ဟွံတုပ်မ္ဂး ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်
ဥပမာ - မပ္တံကဵု ပိုန်ကဵုပေၚ်၊ တိုန်ကဵုကၠေၚ်၊ ဝိုတ်ကဵုလိက်၊ သေက်ကဵုပိုတ်တံဂှ် အယာံမာတ်ရမျာၚ်တုပ်ညးသ္ကအ်ညံၚ်ညံၚ်တုဲ ကာရန်ဟွံတုပ်ညးသ္ကံရ။ ဗီုဗီုဏအ်လေဝ် ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်ရ။
ၜိုန်ရကာရန်တုပ်ကီုလေဝ် အက္ခရ်ဗျဉ်တုပ်ညးသ္ကအ်နွံဂၠိုၚ်မ္ဂး ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်
ဥပမာ - မပ္တံကဵု ပၠန်ကဵုပြန်၊ ကြုက်ဂၠေၚ်ကြဴ၊ မန်ကဵုမြိမြန်၊ တန်ကဵုတ္ၜန်တံဂှ် ၜိုန်ရကာရန်တုပ်ညးသ္ကံကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဗျဉ် တုပ်သၟဟ်ညးသ္ကံဂၠိုၚ်တုဲ ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်ရ။
မိက်ဂွံဗပေၚ်ပိုဒ်ကီု မိက်ဂွံဗ္ကိတ်ကာရန်ကီုတုဲ မအက္ခရ် ဟွံမွဲကဵုအရထ အဓိပ္ပါယ်တံဂှ် ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်
ဥပမာ - မပ္တံကဵု စိ၊ ပၠ၊ ဂၠိ၊ ဆံၚ်၊ မာတံဂှ် ပ္ဍဲလၚ်္ကာလ္ၚဵုလ္ၚဵု သီုအရထ အဓိပ္ပါယ်ဟွံတိတ်မွဲသာ်၊ မိက်ဂွံကဵု ပိုဒ်ပေၚ်ကီု၊ မိက်ဂွံဗ္ကိတ် ကာရန်တုဲ ရပ်စပ်တဴတံဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ဂၠိုၚ်ရ။ မပ္တံကဵုသာ်ဝွံလေဝ် ရပ်စပ်တဴဟွံထေက်ရ။
အဘယာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ဒြာဲဗတာင်
ဘာအဘယာရာမ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဒြာဲဗတာင်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတေဇာလင်္ကာရ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
စန္ဒောဘာသ
တၠဂုဏ်စန္ဒောဘာသ (ကော်) ဂုဏ်ကောန်ဟဒိ ဝွံ ဒှ်ဇာတိဍုၚ်လၟိုၚ် ဘာရုၚ်ဒါန်ရ။
ပထမ အဝဲ
မာံကောန်ဟဒိ အလံၚ်တၠဂုဏ်စန္ဒောဝွံ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၄၈ သၞာံ၊ ဂိတုက္ထိုန် (၂) စွေက် တ္ၚဲအၚာ (Novenber 18, 1986) ဂွံဆဵုကေတ်မုက္ခဝါမိမၜါရ။ နာဲသာန်ဒေန်မဒှ်မ + မိမဒှ် မိဒေန်ယဳ ကလဂွံကောန်ဇါတ် (၆) တၠမဒှ်ရ။ ပၞောဝ် ၆ တၠ
၂။ မိသာန်ဝေန်
၃။ မာံချောတ်လောန် (စုတိ)
၄။ မိဨသိုဝ်
သုခုမပညာ
သုခုမပညာဟီုမ္ဂးဂှ် ဍိန်ဍောတ်ဇိပ်ဂၠိပ်တဴရ။ ဇြိဟ်နက်တဴရ။ စိစောန်တဴရ။ လ္တူနူဏံ ယဝ်ရဟီုပ္တိတ် ဂုဏ်သတ္တိဍေံမ္ဂး ညံၚ်မၞိဟ်ဂွံခိုဟ် ဂွံပရေံမာန်ဂှ် ဍေံသ္ပမာန်ရောဟွံက ဒဵုကဵုသီဗ္ၜောဝ်စိုတ်ဂြိုဟ် ဘဝၚ်မၞိဟ်မွဲမာန်ရ။ မဇၞော်လှဲလး ဟွံမွဲကဵုတမ်ကၞောတ်ရ။ ဂၠံစိုတ်မၞိဟ် လ္ပာ်ဍိုန်လျအာ ညံၚ်ရဴသတ္တိဍေံ မလေပ်သ္ပတဴမာန်ကီုဂှ် ညံၚ်စိုတ်မၞိဟ်သ္ဂောံ ကြံၚ်မ္ၚိုဟ် တိုန်အာဂှ်လေဝ် ဍေံလေပ်သ္ပတဴမာန်ရ။ ပရေၚ်စန်ဒက်စိုတ်မၞိဟ်ဟီုဂှ်လေဝ် ပရေၚ်သုခုမဏံဂှ် ဒှ်လွဟ်စိုပ်တရဴမာန်ရ ။
စန္ဒောဘာသ
ပထမ အဝဲ
၅။ မာံအံၚ်လောန် (စုတိ)
၆။ မာံကောန်ဟဒိ တုဲ
ဒှ်ကောန်ဍောတ်အိုတ်ရ။
ကဏ္ဍဘဝဒှ်သာမဏဳ
သက္ကရာဇ် ၁၃၆၅ သၞာံ၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန်ဂှ် သ္ပကၠေံသာမဏီ လုကဴပိဂိတု။
ကဏ္ဍဘဝဒှ်ခမဳ
သက္ကရာဇ် ၁၃၇၁ သၞာံ၊ ဂိတုမာ် ၁၃ စွေက် တ္ၚဲဗြဴပ္တိ ပ္ဍဲခဏ္ဍသဳ ဍုၚ်လၟိုၚ် ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် ဥပ္ပဇျာဲ ဇရေၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တလၚ်္ကာဝါရ။
ပညာလောကဳ
စိုပ်ကၠုၚ်အဝဲ (၅) သၞာံတုဲ စကတ်ကၠုၚ် ပရေၚ်ပညာဘာတန်
သက္ကရာဇ် (၁၃၆၅) သၞာံဂှ် ဂွံအံၚ်ကေတ် (၁၀) တန် ဘာအလဵုအသဳ
သက္ကရာဇ် (၁၃၆၈) သၞာံဂှ် ဆက်တိုန်အာ တက္ကသဵု ဍုၚ်မတ်မလီု နကဵုဘာသာ ဓာတုဗေဒ
လုကဴပွိုၚ်မွဲသၞာံ။ ဟိုတ်နူကိစ္စတၚ်ခက်ခုဲနွံညိညတုဲ ဇူဒေံါထောံဘာ ပွိုၚ် (၅) သၞာံ၊
ကာလစိုပ်ကၠုၚ်အခိၚ် (၁၃၇၃) သၞာံဂှ်ပၠန် နကဵုဂယျိုၚ်ခမဳဂှ်ဟေၚ် ဆက်ကတ်တိုန်အာ ဘာတက္ကသဵု သီုကဵုမတောဲပံၚ်ကဵု ပရိယတ် ကတ်လ္ၚတ်အာ လုကဴၜါသၞာံပၠန်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ သၞာံဂှ် ကလိဂွံအာတဆိပ်ကြာ B.Sc သၞာံပ္ဍဲကဵု တက္ကသိုလ် ဍုၚ်မတ်မလီုရ။
ကဏ္ဍပညာပရိယတ်
သက္ကရာဇ် ၁၃၇၂ သၞာံဂှ် အံၚ်အာတန်မူလ
သက္ကရာဇ် ၁၃၇၃ သၞာံဂှ် အံၚ်အာတန်ဍောတ်
သက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ သၞာံဂှ် အံၚ်အာတန်ဒေါဝ်
သက္ကရာဇ် ၁၃၇၆ သၞာံဂှ် အံၚ်အာတန်ဇၞော်
သက္ကရာဇ် ၁၃၈၀ သၞာံဂှ် အံၚ်အာပြကိုဟ် အဋ္ဌသာလဳနိ မွဲပြကိုဟ်
ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိကဵုဂကူသ္ကုတ်(၅)သ္ကုတ်နိဂီု
✍️ဝိဉာဏ်ၜိုပ်
◼️ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂွံခိုဟ် ဂွံနွံကဵုစရာဲဂှ် ပိုဲညးဍုၚ်ကွာန်တံ နနဲသၟာတဵုကၠအ်ဥဒျာန်မွဲ သ္ဒးလဝ်စိုတ်တုဲ ကၠအ်ဥဒျာန်ပိုဲဂွံဍိုပ်ဍဴ ကျေဝ်ဂေါဝ်ရာၚ်ဆာဲဂှ် ပိုဲသ္ဒးလွဳပရာမၚ်မွဲ မပ္တံကဵု ထံက်ပၚ်၊ မၚ်မွဲ၊ လွဳပရာပတိုန်ဇြဟတ်ပၞာန်၊ ဇြဟတ်ဗော်၊ အဆံၚ်သဝ်အိုတ် နကဵုဇြဟတ်စိုတ် ပိုဲဒးကဵုဇြဟတ်မာန်ရောၚ်၊ ကၠုၚ်မွဲဖျေံကဝု ကၠုၚ်ၜါလက်မ္ဂး ဟွံဒှ်ဂုဏ်ဖဵုရ၊ အဓိပ္ပါဲအရေဝ်မလက် မဖျေံကဝုဂှ်ဖိုဟ် ပြံၚ်လှာဲထောံ ဗီုပြၚ်ထံက်ထ္ၜး ဗီုပြၚ်ကဵုသတိမ္ဂး က္လၚ်စသာယေန်အာ ပ္ဍဲကတောဝ်ပိုဲမၞိဟ်တံရ၊ ဆေၚ်စပ်ကဵုညးလ္ၚဵုလက်ဒၟံၚ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် နကဵုညးတာလျိုၚ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိတံ က္လေၚ်လက်မံၚ်ညးမလက်မံၚ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် နွံမံၚ်ကီုဟာ နကဵုအဲဟွံက္လေၚ်ဆဵုရ က္လေၚ်ကေတ်ဒုဟ်လေဝ်ဟွံဆဵုကၠုၚ်ရ၊ နကဵုညးထံက်ဂလာန် ပူဗိုၚ်ဗော်တံရ ဒုၚ်ဟွံမာန်တုဲ က္လေၚ်သေက်လက်မံၚ်နွံရ၊ ညးတံလေဝ် ဟွံက္လေၚ်စောဲဂဗုတ် ညံၚ်ရဴအလဵုသဳဗၟာတံ က္လေၚ်ပါ်ပါဲမံၚ် အလဵုသဳဗၟာတံဂှ်ရ။
🔸အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လၟုဟ်ဂှ်လေဝ် အတိုၚ်တုဲတုဲကၠုၚ်တေံရ ဇၟာပ်ဗၟာထ္ကး မန်တံပြးဗက်လၟိုန်ရ၊ ဗီုလဵုပြးပြး အလန်ဏံဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဂွံအာသတိဇၞော်ဇၞော် နကဵုအဲညာတ်ကေတ်ရ၊ နကဵုနဲဍိုဟ်ကေက်မွဲ ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ်ရ၊ ဆ္ဂး မန်ပိုဲလ္ၚဵုဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဟွံဒတူလိုၚ် လ္ပာ် အေန်ယူဂျဳပေၚ်ၚ်တုဲ ဟီုဂးပျုတ်ဗ္ဒေက်ဒၟံၚ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ညံၚ်ကဵုဗော်ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ် လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာမေန်အံၚ်လှာၚ်ရ၊ ဍာံဍာံတေံ မုလေဝ်ဟွံဆေၚ်ရ၊ တၚ်ဒတူလိုၚ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် မိက်ဂွံတီကၠးကၠးတှ်ေ က္လေၚ်ကပှ်ကျောဝ် ဗှ်ရံၚ်လိက်လလောၚ်တြး တ္ၚဲကောန်ဂကူမန် မရနုက်ကဵု(၇၄)ဝါကီု တ္ၚဲပၠန်ဂတးမန်တုဲကၠုၚ်ဏံမ္ဂး တီကေတ်ကၠးကၠးမာန်ရ၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိပံၚ်ကဵုအလဵုသဳပၞာန်ဂှ် လ္ပဟီုဏီ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် ဗွိုၚ်ပ္ဍဲဍုၚ် လုပ်ပံၚ်ကဵုအလဵုသဳပၞာန်ဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ သီုအာတ်မိက်လဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံပံၚ်၊ ညံၚ်ဟွံဂွံလုပ်ကေတ်ဒၞါဲ ပ္ဍဲကဵုအလဵုသဳပၞာန်ဏီရ၊ ဆ္ဂး ဟွံအံၚ်ဇၞးကၠုၚ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ လ္တူညးမဟီုဂးပျုတ်ဗ္ဒေက်ဒၟံၚ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိပံၚ်ကဵုအလဵုသဳပၞာန်ဂှ် မန်ပိုဲတံ ကတောဝ်လ္ပယံၚ်ဗက်ညိ မိက်ဂွံဗတိုက်ဖ္အောဝ်ဏာရ။
🔸သရုပ်ကၠေံမ္ဂး ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် ဒှ်ဗော်စၞးဂကူမန် မက္လိဂွံကၠုၚ်လဝ်ဓဝ်ပတှ်ေ နူကောန်ဂကူမန် အာယုက်ဂၠိၚ်အိုတ်မွဲရ၊ ပရေၚ်အပ္ဍဲဗော် ဟိုတ်နူပူဂဵုလ္ၚဵုတံတုဲ ပရေၚ်ပါ်တိတ် ပရေၚ်နုက်တိတ် သၟူအမြာဲပသပသောန်တံ ၜိုန်နွံညိညကီုလေဝ် နကဵုမူဝါဒဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အတိုၚ်ဇၟောဝ်ဍာ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကွာ်ကၠုၚ်ဒးတုဲ ပွိုၚ်(၆၃)သၞာံပြၚ် တန်တဴမာန်ကၠုၚ် စဵုကဵုပွိုၚ်တ္ၚဲဏံရ၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာအန္တရာဲနာနာသာ် တန်တဴကၠုၚ်လလအ်ဏံမာန်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် စိုပ်ခေတ်ပိုဲ လက်ထက်ပိုဲဏံ ဒၟါနူပိုဲလ္ပကဵုလီုလာ်အာညိ၊ သၞောတ်ဝ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဟွံစခေတ်ရ သုၚ်စောဲဟွံဂွံရ ဒှ်ပ္ဍဲစိုတ်ပိုဲတံမ္ဂး သၞောတ်ဝ်ညံၚ်သ္ဂောံဂတာပ်ခေတ် ညံၚ်သ္ဂောံသုၚ်စောဲဂွံဂှ် သၟတ်ကီု မၞိဟ်အဝဲလ္ဒောဝ်ကီု အဝဲဇၞော်ကီု ဘိုၚ်ကဵုကသပ် ဘိုၚ်ပါလုပ် ဘိုၚ်ကဵုဇြဟတ် ဘိုၚ်ထံက်ပၚ် အဆံၚ်သဝ်အိုတ် ဘိုၚ်ကဵုဇြဟတ်စိုတ် ဇၟာပ်ကောန်ဂကူမန်မာန်မ္ဂး ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဗီုပၟိက်ဆန္ဒဂကူမန်နွံပၟိက်ဂှ် ဍိုက်ပေၚ်ကၠုၚ်တုဲ ဍုၚ်မန်မၞုံကဵုအခေါၚ်အရာ ဘဝကံကုသဵုမန် မန်ဖန်ဖက်ကေတ်တ်မာန်ဗွဲစၟတ်ရောၚ်။
ဂကူမန်ကဵုသ္ဂောံဗၠးၜးပြဟ်ဟ်ညိ🙏🙏🙏 ✍️ #ဝိဉာဏ်ၜိုပ်
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပိုင်ကၠောန်၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာတိုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ပိုင်ကၠောန်၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာသဳဟ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၃၊ ဝှ် ၁၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ပရေၚ်ထတ်ယုက်
စိုတ်ထတ်ယုက် (mental health)
ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် (World Health Organization-WHO) ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် စိုတ်ထတ်ယုက် မြဴသာ်ဝွံရ၊၊ "ဒတန်ဒဒှ် မမံင်စခိုဟ် a state of well-being in which the individual realizes his or her own abilities, can cope with the normal stresses of life, can work productively and fruitfully, and is able to make a contribution to his or her community". Mental Health is not just the absence of mental illness.
Mental illness is described as 'the spectrum of cognitive, emotional, and behavioral conditions that interfere with social and emotional well-being and the lives and productivity of people. Having a mental illness can seriously impair, temporarily or permanently, the mental functioning of a person. Other terms include: 'mental health problem', 'illness', 'disorder', 'dysfunction'.
Roughly one fifth of all adults 18 and over in the US are considered diagnosable with mental illness. Mental illnesses are the leading cause of disability in the US and Canada. Examples include, schizophrenia, ADHD, major depressive disorder, bipolar disorder, anxiety disorder, post-traumatic stress disorder and autism.
Many teens suffer from mental health issues in response to the pressures of society and social problems they encounter. Some of the key mental health issues seen in teens are: depression, eating disorders, and drug abuse. There are many ways to prevent these health issues from occurring such as communicating well with a teen suffering from mental health issues. Mental health can be treated and be attentive to teens' behavior.
Many factors contribute to mental health problems, including:
သုဿာန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်တံင်ဖလုတ်
ဘာသုဿာန် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တံင်ဖလုတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်သြဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကဝိနန္ဒ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၁၈။
သုဿာန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်တံင်ဖလုတ်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကဿပ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၁၈။
ကျာ်သြဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
သုဿာန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်တံင်ဖလုတ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဍုင်တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဍုင်တြေံ၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာဍုင်တြေံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဍုင်တြေံ၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တခေမာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၁၊ ဝှ် ၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
စရာဲၜိုပ်တၟိ
ယိုက်ဂုဏ်ရတ် နကြိအဲလ္ၚောဝ်၊ မိမအ္စာပြဲ တဲၜါကယျောဝ်၊ စိုတ်ဂွုလမောဝ် လ္ၚောတ်ဏာဖအိုတ်၊ လ္ၚောတ်တုဲအဵုဇိုတ် ၜိုတ်ချူလၚ်္ကာ၊ ဖဵုအဲလ္ၚောဝ်ပ္ဍုန် ဂုဏ်ညးတံကၠာ၊ ဗီုအဲမိက်ဇန် ဇၟန်ဒွက်လၚ်္ကာ၊သၟိက်အဲချူဆက် ညံၚ်ပၞောန်ဗက်အာ၊ ဗီုအဲမိက်ဒှ် ကဵုဒှ်ဇၟာပ်ကာ၊ နဲလိက်ပတ်မန် ဖေက်ကၠေံဗ္ဒန်အာ၊ မိက်ဂွံမံက်ဂ္တဝ် အံသဝ်စိတ္တာ၊ နဲကယျဟ်မိ စိစောန်ဟွံသာ၊ ဗှ်လေဝ်ကလိတ် စိုပ်သိတ်ပြာထာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရန်လဝ် ပတဝ်ချူဏာ။ အဲဒှ်ကေါန်မန် ရးမန်ခန်လွာ၊ ကွာန်တိုပ်သုက်အဲ ပ္ဍဲရးမညာ၊ အဲဂှ်သွတ်လောန် အောန်ကဵုပညာ၊ ဗျုညံၚ်အနော် သော်သ္ကံဟွံသာ၊ ဟိုတ်သော်သ္ကံသာ ဝါသၞာဗျုအာ၊ ညံၚ်ညးဇၞော်ထၟိက် မိက်ချူလၚ်္ကာ၊ လၚ်္ကာအဲဟေၚ် ဗၠေတ်ဗၠေၚ်ဒှ်အာ၊ ကောန်မန်လ္ၚတ်ဗှ် ဗ္ဒဟ်ညိမေတ္တာ၊ ယဝ်အဲဗၠေတ်မံၚ် ထ္ၜးဂၠံၚ်ပအ္စာ၊ ဇအ်သဝ်အောပ်မာ ဖျဝ်မာနဇဳ၊ မိက်ကဵုညးသွတ် လ္ၚတ်ဗှ်တီညဳ၊ ဗီုမန်ပ္တန်ဍုၚ် နွံကၠုၚ်သက်သဳ၊ တန်ဒှ်ညိဟာ၊ဟၚ်္သာတဟေၚ် ကေၚ်မိၚ်ဒၟံၚ်ကၠာ၊ သုဝဏ္ဏဘုံ ဒ္တုံသၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ၊ က္ဍိုပ်လေဝ်နှော်မံၚ် ညံၚ်စဲလက်ခါ၊ ဂွိၚ်တုဲဂွိၚ်ပၠန် ချူဇန်လၚ်္ကာ၊ ဗှ်တုဲဖအိုတ် စိုတ်ကဵုခၠၚ်အာ၊ တိတ်လေဝ်ကဵုသၠိၚ် လဟိၚ်သုခါ၊ နိမိတ်ခိုဟ်တွဵု ကဵုညာတ်လၟိုန်ခါ၊ ကဵုမြဟ်စိုတ်ထၟိက် တိက်က္တဵုသီုၜါ၊ အဲပတ္ထနာ ကဵုဗျာပ်အာညိ။
စန္ဒသဳရိ၊ ကျာ်ဇၞော်ဘာဗၠိုင်လၟု ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ
ကျာ်ဇၞော်အစာစန္ဒသဳရိ (ၜံင် ၂၀ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၄၀၊ စုတိ ၁ ဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၈)ဝွံ ဒှ်ကျာ်ဇၞော် နွံပိုန် ဘာဗၠိုင်လၟု (ဘာလျးသာသနာ) ဍုင်ကၟာဝက်၊၊ ကေင်ဖျေဟ်လဝ် လိက်ပရိယတ္တိ ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇြာတြေံတုဲ ကမၠောန်ဒတုဲဖဵုဍုင်ကွာန် ဒတုဲဖဵု သာသနာဂှ် ကၠောန်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊
ပထမအဝဲ
ကျာ်ဇၞော်အ္စာ စန္ဒသဳရိဝွံ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဇရေင်မိမၜါ နာဲချေတ် (ချစ်) မိဖဲသိင် (ဖွားစိန်) ပ္ဍဲအရာပ်ဝါယာပ် (ကျာ်ကောံ) ကွာန်ကၟာဝက် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၁ ဂိတုမာ် ၁၃ မံက် (ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၊  ၁၉၄၀)တ္ၚဲအၚာ ညးခုတ်ကဵုလဝ်ယၟု မာံသာန်အံင် (စံအောင်)ရ။ ပၞောဝ်ကောဒေအ် သီုဖအိုတ် (၁၁) တၠမ္ဂး ဟိုတ်နူဒှ်မွဲအပါ ၜါယာဲတုဲ ကောန်ကၠာ (၇) ထပှ်မတွံဂး
ကောန်လကြဴ (၄) မတွံဂး
ပၞောဝ်ကောန်ဇာတ်ဂမၠိုင် (၁၁) တၠဂှ် လၟောဝ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ မဒှ်ကောန်ကြဴ မရနုက်ကဵုၜါ - ခုတ်ကဵုယၟု (မာံသာန်အံင်) မဒှ်ရောင်။
မာံသာန်အံင် ကလိဂွံအာယုက် ၁၂ သၞာံဂှ် မိမၜါ ပအပ်စွံဘာ လကျာ် ဘာတၟိ၊ ကွာန်အခေါန် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ သိရိန္ဒထေရ်၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၁၃ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် ၁၃ မံက် တ္ၚဲဗြဴဗ္တိဂှ် မိမၜါ ဒုင်ဒါယကာပစ္စယ်တုဲ ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇြာတြေံတုဲ ပြာပ်အာ ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာတၟိ ကွာန်အခေါန် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာ သိရိန္ဒထေရ်ရ၊၊ မာံသာန်အံင် ဂွံဒှ်ထပိုယ်တုဲ ခြာဟွံလအ်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်ရာံတိတ် နူဘဝခမဳရ၊၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဝံသပါလထေရ် ဇာတိကွာန်ကျာ်ကဴ ကၠုင်ဂ္ဇအ်ဘာတၟိ ကွာန်အခေါန်ဂှ်ရ၊၊ စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၁၈ အခိင်ဥတုမုဟ်ကျာ ဂိတုမြေက္ကသဵုဂှ် ကောန်ထပိုယ်စန္ဒသိရဳ မွဲစွံကဵု တၠဂုန်စန္ဒလင်္ကာ၊ တၠဂုန်ပါလ အာကတ်လိက် ပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန် ကွာန်ဖအံက် ဇရေင်အစာလိက်ဒယှ် ဘဒ္ဒန္တကေသာရ ရ၊၊ မံင် ပ္ဍဲဘာဝေဠုဝန်ဂှ် ပွိုင်ၜါသၞာံတုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၂၀ ဂှ် ပြံင်အာမံင် ဘာဇၞော် ကွာန်တံင်ပြင် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ၊ အစာလိက် တၠဂုန်အစာစန္ဒိမာထေရ် ရ၊၊ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၂၁ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဍောတ် ပ္ဍဲအလဵုအသဳ၊၊
ဘဝခမဳ
သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၂၂ ဂိတုမာ် ၈ မံက် တ္ၚဲဗြဴဗ္တိ ကလေင်စဴကၠုင် ကွာန်ကၟာဝက် ဘာကျာ်ဇြာတြေံတုဲ သ္ပခမဳပယျင် ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ကေသရ ဘာဝေဠုဝန် ကွာန်ဖအံက် ဒှ်အစာဥပ္ပဇ္ဇျာဲ၊ ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘာလွဳမာန်ထဝ် နန္ဒသာရ ဇာတိကွာန်ဘာခတဵု၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဇောတိပါလ ဇာတိကွာန်လၟိုင် နွံပိုန်ဘာကျာ်ဇြာတြေံ နဒဒှ်အစာကမ်ၜါဇကု ပ္ဍဲခဏ္ဍသိမ် မဒှ်သိမ်တၠအရှန် ကျာ်ဇြာရ၊၊ ဒှ်ခမဳတုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇြာတြေံ လုကဴပိသၞာံ စိုပ်သၞာံ ၁၃၂၅ ဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာမဟာဝိဟာရ ကွာန်ကအ်ဗိန် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်အစာလိက် ပညာဒဳပ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ နန္ဒိယ ဗၞတ်မွဲဝှ်တုဲ ကလေင်ပြံင်စဴကၠုင် ဇရေင်ဘာဇကုပၠန်ရ၊၊ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၂၆ ဂှ် အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာရုင်ဒါန် ကွာန်လၟိုင် ဇရေင်အစာလိက် ဘဒ္ဒန္တလောကသိရိ မဒှ်ညးဇာတိ ကွာန်တၟအ်ကၞေင် ကွာန်တၟိ၊ လုပ်သှ် တန်ဒေါဝ် ပ္ဍဲအလဵုအသဳ ၜါ သၞာံ ဟွံဂွံအံင်ရ၊၊ ဆက်သှ်ဒၟံင်တုဲ စိုပ်သၞာံ ၁၃၂၉ ဂှ် ဂွံအံင်ကေတ် တန်ဒေါဝ် ပ္ဍဲအလဵုအသဳရ၊၊ ဆက်တိုန်ကတ်အာလိက် သၞာံ ၁၃၃၂-၁၃၃၄ ဂှ် ပဒတဴလဝ် ပ္ဍဲဘာဇၞော် ကွာန်ရုတ္တံင် ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်နန္ဒဝံသရ၊၊ ဟိုတ်နူခန္ဓကာယ ဟွံထတ်ယုက်ကီု ဟိုတ်နူပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံၜိုဟ်သြိုဟ်တုဲ ကလေင်စဴကၠုင် ဘာဇကု ပ္ဍဲကွာန်ကၟာဝက်ပၠန်ရ၊၊ စိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၃၅ ဂှ် ပြံင်အာမံင် ဘာတိုက် ကွာန်ခဒုင်သှ်ေ ဇရေင်ကျာ်ဇၞော်သဳလာစာရ (ကျာ်ဇၞော်ဘၚိုဲ) ညးမဒှ်ဇာတိကွာန်တံင်မောံ၊၊ ဂွံမွဲသၞာံ မိအနန္တဂုဏ် ကတဵုဒှ်ယဲတုဲ ဒးကလေင်စဴကၠုင် ဍုင်ကွာန်ဇကု သွက်ဂွံဗိုင်ဖန်ဇန် လွဳပရာမိရ၊၊
ဘဝကျာ်ဇၞော် ကေုာံ ကၞောတ်ဘဝ
နူသက္ကရာဇ် ၁၃၃၆ ပွိုင်မသုန်သၞာံပြင်င် ဒးဂ္ဇအ်ဘာ ပကျာ်ဇၞော် ဘာကျာ်ဇြာတြေံရ၊၊ ပ္ဍဲဘာကျာ်ဇြာဂှ် ပံက်ဗ္တောန် တိုက်ပရိယတ္တိရ၊၊ သွက်ဂွံဖျေဟ်လိက် ကရောံဇကုတုဲ အာနိမန်နင် ခမဳနာဲတိဿပါလ ရ၊၊
စိုပ်သၞာံ ၁၃၄၄ ကျာ်ဇၞော်ဘာဗၠိုင်လၟ မၞုံပ္ဍဲဝါယာပ် ကွာန်တၟိဂှ် ရာံတိတ်အာတုဲ သွက်ဂွံပကျာ်ဇၞော် ဘာဗၠိုင်လၟုဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဒဂိုန် (၁) စွေက် အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ပိ-ပန်နာဍဳ ဒါယကာဘာ (၄) တၠ နာဲဖဵုမေန် ဇာတိကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ နာဲကောန်ပါ၊ နာဲပါမျာင်၊ နာဲညောအ် ကၠုင်နိမန် သွက်ဂွံပကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲဘာဗၠိုင်လၟု (လၟုဟ် မကော်ခဴစ ရာမညနိကာယ ဘာလျးသာသနာ) ရ၊၊ လုကဴ ၃၆ သၞာံ ပ္တန်ကၠုင်သာသနာ ပ္ဍဲဘာဗၠိုင်လၟုဂှ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၈၀ ဂိတုကထိုန် (၉) စွေက် အခိင် ၁၂း၁၅  (ဒဳဇြေန်ပါ ၁၊ ၂၀၁၈) ဂှ် စုတိကလိလောန်စဴအာသွဝ် ပ္ဍဲဘာဗၠိုင်လၟု ဂှ်ရ၊၊ ဥတုဇ ကလာပ်ရုပ် မသၟေဟ်ဒၟံင်ဂှ် ပ္ဍဲဂိတုမြေက္ကသဵု ၁၀ မံက် အခိင် လဒေါဝ်တ္ၚဲ မွဲနာဍဳကလေင်ဂှ် စံင်ဇွဂြးဇုတ် ပ္ဍဲသုသာန် ဝါဂြင်ၜိုင် ဍုင်ကၟာဝက် မဒှ်ရ။
နိဿဲ
လိက်သကေမ်တဲ - ထေရုပ္ပတ္တိ (ဍန်န်)၊ တက်တြးပ္တိတ် ၁၃၈၀ သၞာံ ဂိတုမြေက္ကသိုလ် (၂) မံက်၊ တ္ၚဲအဒိုတ် ဂကောံကောန်ကွးဂမၠိုင် ချူစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
ဗုဒ္ဓရက္ခိတ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်လှာကမိုန်
ဘာဗုဒ္ဓရက္ခိတ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်လှာကမိုန်၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳလတေဇ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၁၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကုန်ဘုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကုန်ဘုတ်၊ တၟအ်ကၞေင်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၁၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာသာမိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၁၊ ဝှ် ၅၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်တၟိကုန်ဗဴ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိကုန်ဗဴ၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာကွာန်တၟိကုန်ဗဴ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တၟိကုန်ဗဴ၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁၀ ဇကု၊ ထပိုယ် ၆ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
အံင်စေတဳ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကၠအ်ကၠံ
ဘာအံင်စေတဳ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု ကွာန်ကၠအ်ကၠံ၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၄ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒောဘာသ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၁၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ပလိုက်၊ က
ကပလိုက် (Bombay duck, bummao, Burmese: ငါးနှပ်) ဂှ် ကသၟတ်မွဲဂကူတုဲ ကအာယုက်စိုပ်မွဲမ္ဂး နွံ ဇမၠိင်စဵုကဵု ၄၀ ဇြေန်ဒဳမဳတာ၊ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး နွံဇမၠိင် ၂၅ ဇြေန်ဒဳမဳတာရ၊၊
ဂမ္စာဲ ကေုာံ တမ္ၚာ
ကပလိုက် မံင် ပ္ဍဲဒေသဓါတ်ဂမ္တဴ ပ္ဍဲကဵုၜဳအေန်ဒဝ်-ပသဳဖိစ်၊၊ ကပလိုက်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲမွဲဒမြိပ် ဇိုင်သြင်ၜဳအိန္ဒိယ ဍုင်ရးအာရှဂမၠိုင်ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞေဟ်ၜဳအိန္ဒိယ၊ သိရိလင်္ကာ၊ ဗေင်္ဂလာဒေသ်၊ ပ္ဍဲၜဳကြုက်သၠုင်ကျာ ကေုာံ ဒေသရးမန်တအ်ဂှ် ရပ်သွံပ္တိတ်ဒၟံင်ရ၊၊
ကပလိုက်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ရပ်ဂွံတုဲ စုတ်ၜဵုတုဲ စဲပ္တိတ် ကဇမ္ကဟ် (ကကှ်ကှ်)တုဲ ပလံင်သွံဒၟံင် အလုံလိုက်ရ၊၊ ကပလိုက်ဍုက်က်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဍုန်စ သွသောတ် ရိင်င်ဖျးဖျးရ၊၊
ဗွဝ်ဖျာ ပ္ဍဲဂၠးတိ
ကပလိုက်ဇမ္ကဟ် နူအိန္ဒိယ ပၠုပ်ဒၟံင် ဍုင်ယူကေ ၜိုတ် ၁၃ တာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၆ ဂှ် ကမ္မရှေန်ယူရောပ် (European Commission) ကၟာတ်လဒဵု ဟွံကဵုအခေါင် ပၠုပ်က မကလောအ်လဝ် နကဵုဍာ်ကလောအ် ကေုာံ စုတ်ကဠာ နူအိန္ဒိယ မကၠောန်ပ္တိတ် နူရုင်စက်တအ်ရ၊၊ ဆဂး ကပလိုက်ဇမ္ကဟ်ဂှ် ကၠောန်ပ္တိတ် နူကဵုရုင်စက် ဟွံသေင် မစဲဗကှ် ပ္ဍဲကဵုသၠာတ်တုဲ ဆကပလိုက်မွဲဟေင် ဂွံအခေါင်ပၠုပ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခနေဒါ ပ္ဍဲဍုင် ဗီုကဵုတဝ်ရောန်တဝ် ကဵု မောန်တြေလ် မဒှ်ဍုင် ကောန်အိန္ဒိယမပဒတဴဂၠိုင်တအ်ဂှ် ကပလိုက်ခၞေက် ရာန်ဂွံရ၊၊
နိဿဲ
[[Category:က]]
ကျာ်ဓါတ်သောက်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဘာကျာ်ဓါတ်သောက် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမ (မင်ဘာ) သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဇၞူဓရ်မုနိပါလ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဇီုကြဴ၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာဇၞူဓရ်မုနိပါလ (ဘာဇီုကြဴ) ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဇီုကြဴ၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၉ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇောတိက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၈၊ ဝှ် ၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဇိနရံသဳ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဘာဇိနရံသဳ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၁၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
စန္ဒကိန္နရဳဇာတ်
စန္ဒကိန္နရဳဇာတ် (Candakinnara Jātaka (No.485)) ဗောဓိသတ်ဒှ်ကိန္နရဳဝွံ ပၞောဝ်ကဵု ဇာတ် ၅၅၀ ဂှ် ဒှ်ဇာတ် မရနုက်ကဵု ၄၈၅ မဒှ်ဇာတ် ကိန္နရဳတြုဟ် ဗြဴၜါ ပဟိုတ်နူကဵု ရမ္သာင်ဒယှ်ေဒွက် ကိန္နရဳဗြဴတုဲ သီုညးၜါ ဒးဘဲတ္ၚလဴလၟရ၊၊ အတိုင်သုတ်ဇာတ်မ္ဂး ကျာ်တြဲသဗ္ဗညုမစိုန်ဒှ်တဴ အ္စာမၞိဟ်ဒေဝတဴဂမၠိုၚ် နိဿဲကဵုဍုၚ်ကပိလဝှ်တုဲ ဃောမပဒတဴ ပ္ဍဲဘာနိဂြောဓရာံ ပ္ဍဲနန်မအံက်သၟိၚ်ဇၞော် သုဒ္ဓေါဒန ပဟိုတ်ကဵုမိရာဟုလတုဲ တွံတဴစန္ဒကိန္နရဳဇာတ်ဝွံရောၚ်။
ဝတ္ထုပစ္စုပ္ပန်
စန္ဒကိန္နရဳဇာတ်ဝွံတုန် ပပ္တမ်နူဒူရေနိဒါန်တုဲ စိုန်ဂပ်ဝ်သ္ဂးရ၊ ဂလာနိဒါန်ဂှ် ပ္ဍဲဥဒျာန်ဂြိုပ်တာ စဵုကဵုသဳနာဒဥရုဝေလကဿပမှာထေရ် စိုန်သ္ဂးလဝ် ပ္ဍဲအပဏ္ဏကဇာတ်ရ၊ ကြဴနူသဳဟနာဒဂှ် စဵုကဵုမက္ညအာဍုၚ်ကပိလဝှ် ပ္ဍဲဇာတ်ဝေဿန္တရ် ကြက်ပြာကတ်ရ။
ပိုဒ်ဂုဏ်ယသောဓရာဂမၠိုၚ်
ကျာ်တြဲသဗ္ဗညုတုန်- မၚ်ပ္ဍဲနန်မအံက်သၟိၚ်ဇၞော်သုဒ္ဓေါဒနတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်အကြာမကဵုပိုန် တွံဇာတ်မဟာဓမ္မပါလရ၊ ကဵုပိုန်တုဲ မံၚ်ပ္ဍဲနန်မိရာဟုလတုဲ နကြဳဟီုဂုဏ်မိရာဟုလနေဝ် ကြက်တွံစန္ဒကိန္နရဳဇာတ်ရ၊ ရဴဝွံချပ်တုဲ ကဵုမအံက်သၟိၚ်ဇၞော်သုဒ္ဓေါဒန ဂိုၚ်ကေတ်ဗဗေၚ်တုဲ မွဲဟာန်ကေုာံ အဂ္ဂသာဝကၜါဂမၠိုၚ် က္ညအာဒၞဲါဒၟံၚ်မိရာဟုလရ၊ ကာလဂှ် ညးဗြဴလှ်ေပန်မဟာလ္ၚီမဒှ်ဇၞော်ဂမၠိုၚ်ကီု ပၞောဝ်ညးဗြဴပန်မဟာလ္ၚီဂမၠိုၚ်ဂှ် ကောန်သၟိၚ်ဗြဴလ္ၚီဒ္စိတ်စှော်ဂမၠိုၚ်ကီု မံၚ်ဇရေၚ်မိရာဟုလအိုတ်ရ။ မိရာဟုလတီဒဒှ်ကျာ်တြဲ သဗ္ဗညုက္ညကၠုၚ်တုဲ အလုံညးဗြဴဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု ကဵုဂဟဵုလ္တက်ယာတ်ဍာ်လွံက်အိုတ်ညိ၊ ရဴဝွံစကာဏာကဵုဟီုကုညးဗြဴဂမၠိုၚ်ကီုရ၊ ညးဗြဴဂမၠိုၚ်ဂှ်ကီုလေဝ် အတိုၚ်မိရာဟုလဟီုသ္ပအိုတ်ရ။
ကျာ်တြဲသဗ္ဗညုက္ညကၠုၚ်တုဲ ဂဇအ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသၞာမဂပ်ဝ်လးလဝ်ရ၊ ကာလဂှ် အလုံညးဗြဴဂမၠိုၚ်အိုတ်သီုဂှ် မွဲဒမြိပ်ဓဝ် နရိုအ်ယာံတဴအိုတ်ရ၊ ရမျှာၚ်နရိုအ်ယာံဇၞော်က္တဵုဒှ်ရ၊ မိရာဟုလကီုလေဝ် နရိုအ်ယာံတုဲ ဗွဲမပဲါကၠေံ ပွမစံၚ်တူသီုမလ္ၚောဝ်တဴကျာ်တြဲ နမပူဇဴသၞေံသၞဴမွဲဟာန် ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴမံၚ်တဴပ္ဍဲနန်ရ။ မအံက်သၟိၚ်ဇၞော်သုဒ္ဓေါဒန ပ္တိတ်ဇြဟတ်တၞဟ်နဟီုဂုဏ်မိရာဟုလရ။ ယွံတၠဳပိုန် ကောန်ဂအှ်အဲဍိက်တၠဳပိုန်တံ ဗိုက်လ္တက်ယာတ်ဍာ်လွံက်အိုတ်ရ။ ရဴဝွံနကြဳမိၚ်နေဝ် ဂဟဵုလ္တက်ယာတ်ဍာံလွံက်ရ။ သၠးကၠေံမပ္တံစရှ်ဝက်ပ္ကဴသဴဂမၠိုၚ်ရ၊ မိၚ်တိက်ပ္ဍဲတိရှ်ေတိက်ပ္ဍဲတိကီုရ။ ပ္ဍဲကာလတၠဳပိုန်မပကၠေံခမဳ ဒှ်ဗြဴကၟာဲတုဲ ဟွံဂိုၚ်ကေတ်သၟိၚ်သ္အာၚ်ဂမၠိုၚ် ကဵုပလံၚ်နၚ်ပရၚ်ကၟာဲရ၊ ရဴသာ်ဝွံဟေၚ် ကောန်ဂအှ်အဲဍိက် မၞုံစိုတ်ဟွံခ္ဍေပ်ကဝေန်ပ္ဍဲတၠဳပိုန်တံရကျာ်၊ ရဴဝွံ ဟီုတဴဂလာန်ဂုဏ်မိရာဟုလ နတၟေၚ်ဟ်ဂမၠိုၚ်ရ၊ ကျာ်တြဲသဗ္ဗညုတုန်- ယွံသၟိၚ်ဇၞော်မပြဲ မိရာဟုလဝွံ ပ္ဍဲဇကုအဲမဒှ်လအိတ်ဘဝ ပွမသ္ဍိုက်ဆာန်ပ္ဍဲအဲ ဟွံမွဲကဵု စိုတ်ခ္ဍောပ်ကဝေန်ညးသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ် ရၚ်တၠုၚ်ဏာဟွံမာန် ၜိုန်ဟဂပ်ဝ်အမ်သမ်ဏီ ပ္ဍဲကာလတမၠာတံ ဒှ်ပ္ဍဲဂကူတိရစ္ဆာန်တုဲကီုလေဝ် စိုတ်ဟွံခ္ဍောပ်ကဝေန်ပ္ဍဲအဲ ညးသ္အာၚ်ဂမၠိုၚ်ရၚ်တၠုၚ်ဏာဟွံမာန် ကေၚ်ဒှ်တုဲရ၊ ရဴဝွံ သ္ဂးတုဲ မအံက်သၟိၚ်ဇၞော်သုဒ္ဓေါဒန အာတ်ပၚ်မှိၚ်တုဲ ဇက်နၚ်ဇာတ်အတိက်ရ။
ဝတ္ထုအတိက်
ပ္ဍဲကာလအတိက်တေံ ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တနကြိ ပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ်နေဝ် ဗောဓိသတ်က္တဵုဒှ် ပ္ဍဲဂကူကောန်ခၞောဝ် ပ္ဍဲဌာန်ဂြိုဟ်ဟေမဝန်ရ၊ သမ္ဘာဗောဓိသတ်ဂှ် မၞုံယၟုစန္ဒာရ၊ ကောန်ခၞောဝ်ၜါဂှ်ကီုလေဝ် မံၚ်တဴပ္ဍဲဒဵုသြန် မၞုံယၟုစန္ဒ အိုတ်ရ။
သၟိၚ်ဇၞော်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ တိတ်ဂ္ၚောၚ်ဂြိုပ်
ကာလဂှ် သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳ ပအပ်ဍုၚ်ကုအမာတ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ဗိုက်လ္တက်ကေတ်ယာတ်ဍာ်လွံက်ၜါတုဲ သီုမဒွက်တဴလွဟ်ဂမၠိုၚ် မသုန်သာ် ညးမွဲဓဝ်လုပ်အာဂြိုပ် ဟေမဝန်ရ၊ သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် သီုမစတဴဖျုန် ကွာ်ဗက်အာဗလဲကြုၚ်သၟတ်မွဲ တိုန်အာကြုၚ်လ္ပာ်လ္တူရ။
ဗီုကောန်ခၞောဝ်ဂမၠိုၚ်မံၚ်
ကောန်ခၞောဝ် မပဒတဴ ပ္ဍဲဒဵုစန္ဒဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲကာဗြဲဟွံစှ်ေတုဲ ပ္ဍဲဒဵုဟေၚ် မံၚ်တဴအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလက္ညၚ် စှ်ေနူဒဵုအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ်ကီုလေဝ် စန္ဒကိန္နရဳမွဲဟာန် ကေုာံ သမ္ဘာဇကု စန္ဒကိန္နရဳ စှ်ေနူဒဵုတုဲ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ဂှ် သီုမလံက်လေတ်ကြက်စၠန် ပ္ဍဲဒၞဲါဂှ်ဂှ် သီုမစတဴထၞိက်ကသဵုပ္ကဴ သီုမဗိုက်လ္တက်ဂၠိက်ယာတ်ပ္ကဴ သီုမဝေၚ်တဴ နမပ္တံ သရေၚ်ကောန်ဇာဇုက်လွာဂမၠိုၚ် သီုမဒယှ်ေတဴ နရမျှာၚ်မသာယာ ကာလစိုပ်ကြုၚ်သၟတ်ဂှ် စှ်ေပ္ဍဲဒၞဲါတ္ၚံက်ကြုၚ်မွဲတုဲ သီုမဂြာတ်ပရးပ္ကဴပ္ဍဲဍာ် ဝေၚ်ဍာ်တုဲ သီုမဗိုက်လ္တက်ယာတ်ပ္ကဴဂမၠိုၚ် လးသၞာပ္ကဴပ္ဍဲဂၠးပ္တီ မတုပ်ကေုာံသာ်တၞးသြန်တုဲ သီုမရပ်လဝ်ဒုန်ခ္ၜောမ်မွဲ တိက်ပ္ဍဲသၞာသ္တိက်ပ္ကဴတုဲ ကြဴနူဂှ် ကောန်ခၞောဝ်စန္ဒ သီုမတက်တဴဒုန်ခ္ၜောမ် ဍေၚ်ဒုန်ဒယှ်ေတဴနရမျှာၚ်မသာယာရ။ ကောန်ခၞောဝ်ဗြဴစန္ဒ လ္ၚောဝ်ဏာတဲမဍိုန်ၜတ်တုဲ သီုမဒတဴဒၟံၚ်ဗ္ဒာဲကောန်ခၞောဝ်တြုံ စန္ဒလေဝ်လှ်ေရ၊ ဒယှ်ေလေဝ်ဒယှ်ေရ။
ကောန်ခၞောဝ်တြုံဒးလဴ
သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳဂှ် မိၚ်ရမျှာၚ်ကောန်ခၞောဝ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဟွံကဵုမိၚ်ဗရုရမျှာၚ်ဇိုၚ်အာသာသာတုဲ သီုမဒတဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒၞဲါအောပ်ဗ္ဒန် ညာတ်ကောန်ခၞောဝ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် မၞုံစိုတ်ထၞေန်စပ်အာပ္ဍဲကောန်ခၞောဝ်ဗြဴတုဲ ပန်ကၠေံကောန်ခၞောဝ်တြုံဂှ် ကဵုအာစိုပ်အိုတ်လမျီုတုဲ ကြက်မံၚ်မွဲဟာန် ကေုာံ ကောန်ခၞောဝ်ဗြဴဝွံရ၊ ရဴဝွံချပ်တုဲ သီုမဒတဴဒၟံၚ် ပန်ကောန်ခၞောဝ်တြုံစန္ဒရ၊ ကောန်ခၞောဝ်တြုံစန္ဒဂှ် အာစိုပ်ဝေဒနာတုဲ သၟိက်နရိုအ်ယာံ သ္ဂးတိုန်ပန်ဂါထာဂမၠိုၚ်ဝွံရ။
၁၈။ ဥပနိယျတိဒံမညေ၊ စန္ဒေလောဟိတမဒ္ဒေန။
အဇ္ဇဇဟာမိဇဳဝိတံ၊ ပါဏာမေစန္ဒေ နိရုဇ္စျန္တိ။
၁၉။ သြသဋ္ဌိမေဒုက္ခံ ဟဒယံ၊ မေဍယှေတ နိတမ္မာမိ။
တဝစန္ဒိယ သောစန္တိယာ၊ နနံအညေဟိ သောကေဟိ။
တဝစန္ဒိယာ သောစန္တိယာ၊ နနံအညေဟိ သောကေဟိ။
၂၁။ ဝဿံဣဝသရေပါဒေ၊ ဣမာနိအဿူနိ ဝတ္တရေမယှံ။
တဝစန္ဒိယာသောစန္တိယာ၊ နနံအညေဟိ သောကေဟိ။
၁၉။ စန္ဒေ၊ ယွံၝောံစန္ဒာ။ မေ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ဇဳဝိတံ၊ ၚ်လမျီု။ သြသဋ္ဌိ၊ စိုန်ဗၠိုက်ရ။မေ၊ ကုအဲ။ ဒုက္ခံ၊ စိုန်ဒှ်ဒဒိုက်ရ။ မေ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ဟဒယံ၊ န်ဖျုန်ဂြိုဟ်။ ဍယှတေ၊ ပ္ဍံတူရ၊ နိတမ္မာမိ၊ ပ္ဍံဍောၚ်ၜိုတ်ဗွဲမလောန်ရ။ နံဒုက္ခံ၊ ၚ်ဒဒိုက်ဂှ်။ သောစန္တိယာ၊ ဍေံကြက် မစံၚ်တူ ဟိုတ်နူမပြးဆာဲ ကေုာံ အဲ။ စန္ဒိယာ၊ ဍေံမဂွံယၟုစန္ဒဳ၊ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲ။ သောကဟေတု၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး သောက။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်၊ အညေဟိ၊ ဍေံမသ္အာၚ်အာအိုတ်၊ သောကေဟိ၊ ဟိုတ်နူပွမစံၚ်တူ၊၊ နဟောတိ၊ ပ္ဍံဟွံဒှ်ရ။
၂၀၊ တိဏမိဝ၊ ညံၚ်ရဴချောဲကၟတ် မဂပ်ဝ်ဗဗိုတ်ကၠတ်စုတ် ပ္ဍဲတၟံဂမ္တဴကီု၊ ဝနမိဝ၊ ညံၚ်ရဴဂြိုပ်ချောဲဂြိုပ်ဗပိုဟ်ကီု။ မိလာယာမိ၊ ပ္ဍဲဒးအေဲဇြရ။ အပရိပုဏ္ဏာ၊ ဍေံမၞုံဍာ်ဟွံပေၚ်။ နဒဳဣဝ၊ ညံၚ်ရဴကြုၚ်ကီု၊ သုဿာမိ၊ ကြက်ဒးသကှ်ဇတ်ရ၊ နံဒုက္ခံ၊ ၚ်ဒဒိုက်ဂှ်၊ သောစန္တိယာ၊ ဍေံဒမကြက်စံၚ်တူ ဟိုတ်နူမပြးဆာဲ ကေုာံ အဲ၊ စန္ဒိယာ၊ ဍေံမၞုံစန္ဒီ၊ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲ။ သောကဟေတု၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ပွမစံၚ်တူ။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်ရ။ အညေဟိ၊ ဍေံမသ္အာၚ်အာအိတ်။ သောကေဟိ၊ ဟိုတ်နူမစံၚ်တူဂမၠိုၚ်။ နဟောတိ၊ ပ္ဍံဟွံဒှ်ရ။
၂၁။ ပါဒေ၊ ပ္ဍဲဇိုၚ်ဒဵု။ သရေ၊ ပ္ဍဲအၚ်လှာ၊ ဝဿံဣဝ၊ ညံၚ်ရဴဇၟောဝ်ဗြဲမဂူ ဟွံပိုတ်သ္ကုတ်ကီု။ မယှံ၊ ကုအဲ၊ ဣမာနိ အဿူနိ၊ ၚ်ဍာ်ရမတ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ၊ ဝတ္တရေ၊ စိုန်ဒှ်အိုတ်ရ၊ နံဒုက္ခံ၊ ၚ်ဒဒိုက်ဂှ်။ သောစန္တိယ၊ ဍေံဒမကြက်စံၚ်တူ ဟိုတ်မစာ်စ္ဍးအာနူအဲ၊ စန္ဒိယာ၊ ဍေံမၞုံယၟုစန္ဒဳ။ တဝ၊ဒဒက်တဴတၠအဲ။ သောကဟေတု၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ပွမစံၚ်တူ၊ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်ရ။ အညေဟိ၊ ဍေံမၞုံယၟုစန္ဒဳ။ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲ။ သောကဟေတု၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ပွမစံၚ်တူ၊ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်ရ။ အညေဟိ၊ ဍေံမသ္အာၚ်အာအိုတ်။ သောကေဟိ၊ ဟိုတ်နူပွမစံၚ်တူဂမၠိုၚ်၊ နဟောတိ၊ ပ္ဍံဟွံဒှ်ရ။
ဗောဓိသတ်ကောန်ခၞောဝ်ဂှ် နရိုအ်ယာံနဂါထာဝွံတုဲ သီုမသ္တိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဖုန်ပ္ကဴဟေၚ် သတိတိတ်ဗၠးတုဲ၊ ပၠောဇကုရ။ သၟိၚ်ကီုလေဝ် သီုမဒတဴဒၟံၚ်ဟေၚ် မံၚ်တဴရောၚ်။
ဗီုကောန်ခၞောဝ်ဗြဴ နရိုအ်ယာံလက်ဆဴ
ကောန်ခၞောဝ်ဗြဴစန္ဒာဂှ် ဃောဗောဓိသတ်နရိုအ်ယာံဒၟံၚ် ဟိုတ်မာဲဒၟံၚ် နလဟိၚ်ဇကုတုဲ ဒဒှ်ဗောဓိသတ် ဒးလဴဂှ်ဟွံတီ၊ ညာတ်ကောန်ခၞောဝ်တြုံတိက်ပၠောဒၟံၚ်ဇကုတုဲ တြုံတၠသ္ၚိသ္ဍိုက်ဆာန်အဲ မူဒဒိုက်မဒှ်ရော၊ နကြိစမ်ၜတ်ရံၚ်နေဝ် ညာတ်ဆီဒဇူနူပါၚ်သရလဴတုဲ တၞဟ်နအေၚ်ဒုၚ် ပွမစံၚ်တူဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲတၠသ္ၚိသ္ဍိုက်ဆာန် ဟွံသၟဟ်စောံတုဲ၊ နရိုဟ်ယာံတဴနရမျှာၚ်မသ္ကာတ်မြဟ်ရ၊ သၟိၚ်ချပ်- ကောန်ခၞောဝ်တြုံချိုတ်အာသဒှ်ရ၊ ရဴဝွံကၠုၚ်တုဲ ထ္ၜးဇကုရ၊ ကောန်ခၞောဝ်ဗြဴစန္ဒညာတ်သၟိၚ်ဍုၚ်ဗာရာဏသဳတုဲ ညးကမၠတ်ဝွံ ပန်ထောံတၠသ္ၚိအဲသ္ဍိုက်ဆာန်သဒှ်ရ၊ ရဴဝွံ သီုမဒဇပ်ဇတပ်ဒြေပ်တုဲ သီုမတန်တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲက္ဍဟ်ဒဵု သၟိက်လက်သၟိၚ် သ္ဂးတိုန်မ္သုန်ဂါထာဝွံရ။"၂၂၊ ပါပေါခေါသိ ရာဇပုတ္တ၊ ယောမ ဣစ္ဆိတံ ပတိံဝရာကိယာ။""ဝဇ္စျသိ ဝနမူလသ္မိံ၊ သောဟံဝိဒ္ဓေါ ဆမာသေတိ။""၂၃၊ ဣမံမယှံ ဟဒယသောကံ၊ ပဋိမုဉ္စတု ရာဇပုတ္တတဝမာတာ။""ယောမယှံဟဒသောကော၊ ကိံပုရိသံ အပေက္ခမာနာယ။""၂၄၊ ဣမံမယှံဟဒယ သောကံ၊ ပဋိမုဉ္စတု ရာဇပုတ္တတဝဇာယာ။""ယောမယှံ ဟဒယသောက၊ ကိံပုရိသံ အပေက္ခာမာန""၂၅၊ မာစပုတ္တံ မာစပတိံ၊ အဒ္ဒက္ခိ ရာဇပုတ္တတဝမာတာ။""ယောကိံပုရိသံအဝမိ၊ အဒူသကံ မယှံကာမာ။""၂၆၊ မာစပုတ္တံ မာစပတိံ၊ အဒ္ဒက္ခိရာဇာပုတ္တတဝဇာယာ""ယောကိံပုရိသံအဝမိ၊ အဒူသကံမယှံကာမာ။"၂၂။ ရာဇပုတ္တံ၊ ယွံကောန်သၟိၚ်၊ ယောတွံ၊ ယြဴၚ်တၠအဲမွဲ။ မေ၊မိန်အဲ။ ဣစ္တိတံ၊ ဍေံမဂပ်ဝ်နွံပၟိက်။ ပတိံ၊ န်တၠသ္ၚိ။ ဝရာကိယာ၊ တၞဟ်နသ္ပကဵုဒှ်ဗြဴကၟာဲတုဲကမၠၚ်။ ဝနမူလသ္မိံ၊ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဇိုၚ်ဒဵု။ ဝဇ္စျသိ၊ ပ္ဍံပန်ခၠၚ်ရ။ သောယံ၊ ၚ်ကောန်ခၞောဝ်တြုံဂှ်။ ဝိဒ္ဓေါ၊ ၚ်မခၠၚ်သာတ်နလဴဂှ်ဒှ်တုဲ။ ဆမာ၊ ပ္ဍဲတိ။ သေတိ၊ ပ္ဍံတိက်ရ၊ တသ္မာ၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ၊ တွံ၊ ၚ်တၠအဲ။ ပါပေါခေါ၊ ၚ်မယုတ်မာဟေၚ်။ အသိ၊ စိုန်ဒှ်ရ။
၂၃။ ရာဇပုတ္တ၊ ယွံကောန်သၟိၚ်။ ကိံပုရိသံ၊ န်ကောန်ခၞောဝ်တြုံ။ အပေက္ခမာနာယ၊ ဍေံမမၠာ်သ္ၚေဝ်။ မယှံ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ယောဟဒယ သောကော၊ ယြဴၚ်ပွမစံၚ်တူပ္ဍဲဂၠံစိုတ်မွဲ။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်ရ။ မယှံ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ဣမံဟဒယသောကံ၊ န်စံၚ်တူမက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂၠံစိုတ်ဝွံ။ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲ။ မာတာ။ၚ်မိ။ ပဋိမုဉ္စတု၊ သြဝ်ကဵုကၠိဂွံညိ။
၂၄။ ရာဇပုတ္တ၊ ယွံကောန်သၟိၚ်။ ကိံပုရိသံ။န်ကောန်ခၞောဝ်တြုံ။ အပေက္ခမာနာယ၊ ဍေံမပၟဲတဴ။ မယှံ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ယောဟဒယသောကော၊ ယြဴၚ်ဂၠံစိုတ်စံၚ်တူမွဲ။ ဟောတိ၊ ပ္ဍံဒှ်ရ။ မယှံ၊ ဒဒက်တဴအဲ။ ဣမံဟဒယသောကံ၊ န်စံၚ်တူမက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဂၠံစိုတ်ဝွံ။ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲ။ ဇာယာ၊ ၚ်သမ္ဘာ။ ပဋိမုဉ္စတု၊ သြဝ်ကဵုကၠိဂွံညိ။
၂၅။ရာဇပုတ္တ၊ ယွံကောန်သၟိၚ်၊ ယောတွံ၊ ယြဴၚ်တၠအဲမွဲ။ မယှံ မယိ၊ ပ္ဍဲအဲ၊ ကမာကာမေန၊ ဟိုတ်နူပွမနွံပၟိက်။ အဒူသကံ၊ ဍေံဟွံမွဲကဵုဒုဟ်။ ကိံပုရိသံ၊ န်ကောန်ခၞောဝ်တြုံ။ အဝဓိ၊ စိုန်ဂစိုတ်။ တဿ တဝ၊ ဒဒက်တဴတၠအဲဂှ်၊ မာတာ၊ ၚ်မိ။ ပုတ္တဉ္စ၊ န်ကောန်ကီုလေဝ်။ မာအဒ္ဒက္ခိ၊ သြဝ်လ္ပကဵုဂွံညာတ်ညိ။ ပတိဉ္စ၊န်တြုံတၠသ္ၚိကီုလေဝ်။ မာအဒ္ဒက္ခိ၊ သြဝ်လ္ပကဵုဂွံညာတ်ညိ။
ပရေၚ်မၞိဟ်
တုပ်တဴညံၚ်ရဴ ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်မန် ပ္ဍဲကဵုတိဍာ်ပၠန်ဂတး ပ္ဍဲဗော်ဍုၚ်မန်တၟိလေဝ် ညးစုတိအာ ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲဒှ်ရောၚ်။ ဥက္ကဌဇၞော် နာဲယှိုဲကျေန်၊ နာဲနလ္လာ၊ နာဲထေန်တံဂှ် ဒှ်ညးဂတာပ်ခေတ်လ္ပာ်အတေံတုဲ ဘဝညးတံ အတိ်ုၚ်မွဲဘဝဂှ် ဓလိုက်လဝ် ပ္ဍဲကဵုတိဍာ်ပၠန်ဂတးတုဲ ဒုၚ်ဒဒိုက်တဝ်စၞေဟ်ကၠုၚ်သၞတုဲ အာတ်မိက်ကၠုၚ် သွက်ပရေၚ်ဗၠးၜးရ။ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သ္ကုတ်လက္ကရဴ ညးတံညိ ပြဟ်ဂလုဲအာဂှ် နာဲရဿ မဒှ်ရ။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တြေံ (၃)တၠ
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကူပိုဲ အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု၊ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၠန်ဂတးကီုတံဂှ် စိုတ်ဓာတ်ညးတံ တုပ်သၟဟ်မံၚ်ရ၊ စိုတ်ဓာတ်ညးတံ ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ညံၚ်ရဴပသဲက္ဍိုၚ်ကီုရ။ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အပ္ဍဲဍုၚ်တံဂှ် ဟွံဖေက်ထံၚ် ဟွံဖေက်ချိုတ်ရ။ အခိၚ်အလဵု သၟိၚ်ပၞာန်တံ ကၠုၚ်ၚ် ကၠုၚ်ရပ်ရောၚ် ဒှ်တှေ် ညးတံ ဗက်အာကီုရ။
အာစာဇၞော် နာဲထောန်တိၚ်မ္ဂး အခိၚ်တေံ ကေၚ်မိၚ်လဝ် သီုကဵုပလေဝ်လဝ် ယာတ်စာ်ကီုတုဲ အခိၚ်ဒးစိုတ် ကော်ညးတံ ညးတံ ဗက်အာကီုရ။ သတ္တိစိုတ်ဓာတ်ညးတံ အိုဟ်တဴဗွဲမလောန်ရ။ တုပ်တဴညံၚ်ရဴ သာ်ဂှ်တုဲ ၜိုန်ရ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတံ ဗတိုက်ထပက်လုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုတိဍာ်မန် နကဵုဒြဟတ်ပၞာန် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် ဒးစုက်လုက်ကၠုၚ်ကဵု လမျီု ဂၠိုၚ်ကဵုသာ်ကီုလေဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်မန်တံ ဟွံယှအ်ဇဲ ဒုၚ်ခဳလဝ် ပရေၚ်ပၠန်ဂတးညးတံဂှ် ပၠန်ဂတးမန်ဂှ် ဟွံယောၚ်ယာအာ ပေၚ်အာ လၟိဟ် (၆၀) သၞာံပြၚ်ကီုတုဲ လက္ကရဴအိုတ် စဵုကဵုအလဵုအသဳဗၟာကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတံ ဒးတက်ကျာ နွံကီုရ။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်မန်ပိုဲအခိၚ်တေံ စပတံနူကဵု နာဲၚိုဲတိၚ်၊ နာဲယှိုဲကျေန်တံဂှ် သြဇာညးတံ နွံဆဗၞတ် ပ္ဍဲကဵုဂကူပိုဲတံသၟး ဟွံသေၚ်၊ ဂကူကောန်ဍုၚ်အရေၚ်တၞဟ်ဟ်တံလေဝ် ကဵုက္ဍိုပ်ကဵုညးတံပေၚ်ၚ်ရောၚ်။ နာဲၚိုဲတိ်ၚ်ဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်သ ္ကိုပ် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရေၚ် UNLD လတုဲ လက္ကရဴဏံ ဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် UNA တုဲ ပၠကၠုၚ်တရဴ ကုကောန်ဍုၚ်အရေၚ်တံရ။ နာဲယှိုဲကျေန်ဝွံ ဒှ်ဥက္ကဌ ဂကောံဒပ်ပံၚ်ကောံ NDF ကေုာံ DAB တံတုဲ ပၠကၠုၚ်တရဴ သွက်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် ဒပ်ပံၚ်ကောံရ။
တ္ၚဲဏံ ပ္ဍဲကဵုဂကူမန်ပိုဲ မ္ၚးနူကဵု ဥက္ကဌကဵု ဒုဥက္ကဌဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ နာဲထဝ်မန်ကဵု နာဲဟံသာတံတုဲ ညးမအာဂတ ပၠတရဴကောန်ဍုၚ်အရေၚ်တံ မာန်ဂှ် အောန်တဴကွေံရ။ လၟေၚ်စၠောံပၞး က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တံဂှ် ယောၚ်ယာမံၚ်ရောၚ်။ အဓိက အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ဂး က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်ဇကုဂှ် နွံဆဗၞတ်ထေက်ကြိုက်ကီုလေဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အလုံဂကူ ဂွံပၠတရဴ အလုံကောန်ဍုၚ်အရေၚ်ဂှ် အောန်ရ။ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တၟိတၟိ နွံကဵုဍာ်ဒကေဝ်တံ အောန်တဴမံၚ်ရောၚ်။ မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် ပရေၚ်ဒတောဲကဝါ် ညးသၟတ်တံ ဂွံဒှ်တိုန် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂှ် အောန်တဴကွေံရောၚ်။
သၟတ်တံ အခိၚ်တ္ၚဲဏံပၠန်လေဝ် ပၟိက်နွံ သွက်ဂွံကၠောန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လေဝ် အောန်တဴဗွဲမလောန်ရောၚ်။ သၟတ်တံ စိုတ်လုပ်စပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အောန်တဴဂှ် ဟိုတ်ဍေံ နွံညိညရ။ မွဲအခိၚ်တေံ ပ္ဍဲကဵုလက်ထက် သၟဝ်တၠအဝဵုပၞာန်ဂှ်မ္ဂး ကၠောန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် အန္တရာဲဇၞော်တဴဗွဲမလောန်တုဲ ညးကၠောန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် အောန်ရ။ လတုဲ လက္ကရဴဏံ သၟတ်တံ ညာတ်ကေတ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကီု သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံကီု ဒြဟတ်ပရေၚ်ညဳသၟဟ် အောန်တဴတုဲ သၟတ်တံ ဟွံမိက်သၠေက်အာ ပ္ဍဲကဵုအကြာညးတံကီုရ။
တ္ၚဲဏံ စိုပ်အခိၚ် ဒးက္လေၚ်ဝဳၜံၚ်ပတိုန် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၠန်ရောၚ်။ အခိၚ်ခိုဟ်လေဝ် ဟီုစဂွံရောၚ်။
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကအ်လကုတ်သၟဝ်
ဘာတြေံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကအ်လကုတ် သၟဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၄ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနာဂသေန သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၄၊ ဝှ် ၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
င္ၚာင်င္ၚုဲ(တၞံ)
တၞံင္ၚာင်င္ၚုဲ နကဵု ယၟုသိပ္ပံမ္ဂး (Chromolaena odorata) ဝွံ ဒှ် တၞံရာပ် မတိုန် ပ္ဍဲဒေသဂမ္တဴ ကဵု ဒေသလစှ်ေဂမ္တဴ မနွံကဵု ပကဴ မလုပ်လၟိဟ် ဂကောံတၞောဝ်ဗဳဇ ပကဴသၟိင်တ္ၚဲ။ တမ်မူလ တၞံင္ၚာင်င္ၚုဲဂှ် ကၠုင်နူ တိုက်အမေရိက နူကဵု ဖၠဝ်ရိဒါ စဵုကဵု တေက်သာသ် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန်၊ မွဲဒမြိပ် မေက်သဳကဝ်သၠုင်ကျာ ကေုာံ ဒေသကာရိဗ်ဗိန် စဵုကဵုစိုပ် အမေရိကသၟဝ်ကျာ။ တၞံင္ၚာင်င္ၚုဲ ပြးစိုပ် ဒေသဂမ္တဴအာရှ၊ အာဖရိက ပလိုတ်၊ သီုကဵု ဒေသလ္ၚဵု ပ္ဍဲအဝ်သတေလျာ။
နကဵု ယၟုဓမ္မတာမ္ဂး ကော်စ မပ္တံကဵု Siam weed, Christmas bush, jack in the box, devil weed, Communist Pacha (കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പച്ച in Malayalam), common floss flower, rompe saragüey (in Spanish), Abani di egwu (Igbo language), ကေုာံ triffid.
မဗမံက်ထ္ၜး
တၞံင္ၚာင်င္ၚာဲဝွံ ဒှ်တၞံ မလေပ်တိုန်ဒၟံင် သၞာံအဆက်က်။ တၞံဍေဟ် ယဝ်ရ တိုန် ပ္ဍဲသလာတ်မ္ဂး နွံစ သမၠုင် စဵုကဵု 2.5 မဳတာ (၁၀၀ ၝောအ်တဲ)။ သၞော်ဍေဟ် ဍိုန်ၜတ်၊ ဆဂး ဖျုန်တၞံဍေဟ် ကြံင် ညံင်ကဵုဆု။ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဂယံက်မ္ဂး ဍေဟ်မလေပ် ၜန်လာမ် ညံင်တၞံဇုက် မတိုန်လတူတၞံတၞဟ်တုဲ ဇမၠိင်စဵုကဵု ၁၀ မဳတာ (၃၃ ပေ) ဒှ်မာန်ရ။ တၞံဍေဟ် နွံကဵု ကသော် ဖုဝိဝေင်ဒၟံင်၊ တၞးဍေဟ် မနွံကဵု သၟူမသကာတ်၊ ကာလကတာတ် သၠေက်မ္ဂး ဂွံသၟူမောဝ်။ တၞးဍေဟ်ဂှ် နွံကဵု သဏ္ဌာန် ဂၠံင်ဂတး၊ ပိကၠင် ဗီုခၟာဲစာင် မနွံကဵု တၞုင်ကေက်က်။ (The leaves are opposite, triangular to elliptical with serrated edges)။ တၞးဍေဟ် နွံသမၠိင် အကြာ ၄–၁၀ သေန်ဒဳမဳတာ၊ အနာံ နွံ ၁–၅ သေန်ဒဳမဳတာ (စဵုကဵု 4 x 2 ၝောအ်တဲ)။ တဝ်တၞးဍေဟ်ဂှ် နွံဇမၠိင် အကြာ ၁–၄ သေန်ဒဳမဳတာ။ ပကဴအသာ်ဗတာင် ပ္ဍဲတၞုင် မနွံအသာ် ဗကေတ်ၜတ်တ်ဂှ် မွဲမွဲကစိုက် နွံဍောင်ပကဴ အကြာ ၁၀ စဵုကဵု ၃၅ ဍောင်၊ မကဴတိတ် ပ္ဍဲတၞုင်ကၞာင်။ မဍေဟ်သောဲသောဲ မနွံကဵု ကသော်။ မဍေဟ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ပြးသဝဝ်အာ နကဵုကျာ၊ တုဲပၠန် သီုကဵု ဗာန် ပ္ဍဲကဵု ကသော်၊ ပလောအ်တအ်မာန်ရ။ ပ္ဍဲမွဲမွဲတၞံဂှ် ပ္တိတ် လၟိဟ်မ ၜိုတ် ၈၀၀၀၀ မ စဵုကဵု ၉၀၀၀၀ မ မာန်ရ။ မဍေဟ် နွံပၟိက် လျးသွက်ဂွံကၠုတ်။ တၞံင္ၚာင်င္ၚုဲဝွံ နူကဵုရိုဟ်ဍေဟ်လေဝ် ကလေင်တိုန်ကီုရ။ ပ္ဍဲအခိင်ကာလအဃောမဇၞော်မ္ဂး တၞံဍေဟ် မွဲမွဲတ္ၚဲ စဵုကဵု ၃ သေန်ဒဳမဳတာ ဍေဟ်ဇၞော်တိုန်မာန်ရ။
မစၟတ်သမ္တီ
တၞံင္ၚာ်င္ၚုဲဝွံ ကိုပ်ကၠာတေအ် ပၠုပ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲ ဂကောံဗဳဇ Eupatorium၊ ဆဂး လၟုဟ်စှ်ေစိုတ် တၞံဏအ် ကြပ်ညောန် ကုဗဳဇတၞောဝ် Eupatorieae ဂၠိုင်ရ။
လွပ်
thumb|မင္ၚာင်င္ၚုဲ သွက်ဂွံ ပြးဆာဲ မဒှ်ဒၟံင်တၟုဲ အတိုင်မလ္ၚတ်ဆဵုကေတ်မ္ဂး တၞံင္ၚာင်င္ၚုဲဝွံ ဒှ်တၞံကိစ္စဇၞော် မဒှ် ဂကူတၞံဂဥုဲ (ethno-pharmacological)၊ တၞံမဂစိုတ်ပတိုဟ်(ပဋိဆတ္တက) (fungicidal)၊ တၞံမဂစိုတ်ချောဲတုဲ လုပ်အရပ်အစပ် ပ္ဍဲဒၞာဲနာနာသာ်ရ။ တုဲပၠန် တၞံင္ၚာင်င္ၚာဲဝွံ ပခိုဟ်ကဵု ရှ်တိတုဲ ပ္ဍဲကဵု တိတဵုစဟွံဂွံတအ်ဂှ် တၞဟ်နမလွဳပခိုဟ်တိတုဲ တဵုဒၟံင်လေဝ် နွံကီုရ။