cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကၞပ်(၂)
၈။ ပွံၚ်ပန်ဂကူ
ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပၞောဝ်ကဵုပွံၚ်ပံၚ်ဖက်ဟုဲဟဟ်ပန်သာ်ပန်ပြကာတံဂှ် ပွံကြဴအိုတ် ညံၚ်ဂွံဒှ်သှ်ပတဴဓဝ်သတိပညာအိုတ်ညိ။ သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ ဍိုက်ပေၚ်ကေုာံဂြပ်ညးသပ္ပရိုဟ်ထပှ်သာ်ဂှ် ကဵုဂွံဟုဲဟဟ်ရေၚ်ကာန် ကဵုဂွံသ္ဍိုက်ဆာန်ညးသ္ကံတုဲ ကဵုဂွံပံၚ်ဖက်ဆက်ဆောံ စဵုကဵုလ္အိတ်လမျီုညိ။ သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်တုပ်ဂှ် သ္ဂောံပတဴသ္ၚိဋ္ဌာန်မွဲစွံ မိပ်မိပ်ဇြိပ်ဇြိပ် စိုတ်ဂရိုတ်သ္အးသ္အးဇ္ၚးဇ္ၚး လ္ဂူလ္ဂူတပ်တပ်တးတးတုဲ ဒှ်ဗပေၚ်ပါရမဳ စဵုကဵုစိုပ်နိဗ္ဗာန်ရောၚ်။
တၞံတာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠံင်
ဘာတၞံတာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါဂၠံင် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု။
ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကၞပ်(၂)
၈။ ပွံၚ်ပန်ဂကူ
ဂွံပွံၚ်ခိုဟ်ခိုဟ်ပြဲပြဲ ဂွံနိဿဲဗဒါဲဒလာဲဒှ်တသိုက်အခိၚ်ရဲတၠပါရမဳဂမၠိုၚ် စိုတ်လေဝ်ခိုဟ် ဒ္ဂေတ်လေဝ်တပ်၊ ယဝ်ရကသပ်ဂၞန်တုပ်သၟဟ်ဒှ်မွဲမ္ဂး− ဘဝလၟုဟ်လေဝ် ပိုန်ဟာန်ဂြပ်ရတ်ဇၞော်မောဝ်တဴတက် တိတ်ဗၠးနူဘဝဍိက်ပၠက်ညးတုဲ ဘဝဂတတေံလေဝ် မၞုံကဵုဓဝ်ဇြဟာန်သ္ဍိုက်ဆာန်ညးသ္ကံပၠန်ရ၊ ဒှ်သမ္ဘာတၠသ္ၚိ ဗပေၚ်ပါရမဳကေုာံရေၚ်သ္ကံတုဲ သ္ဂောံစဴနိဗ္ဗာန်မွဲစွံမာန်ရ၊ ညံၚ်ရဴသၟိၚ်မဟာကပ္ပိနကဵုဂၞကျာ်အနောဇာကီု ညံၚ်ရဴတြုံဗောဓိသတ်ပိုဲကောန်သၟိၚ်ဥဒယဘဒ္ဒကဵုဂၞကျာ် ဥဒယဘဒ္ဒါ− တံဂှ်ကီု သ္ဂောံလုပ်ဍုၚ်ဇၞော်နိဗ္ဗာန်မွဲစါံတုဲ ဗၜိုဟ်ပလိုဟ်ဖအိုတ်ကၠေံဓဝ်ရုပ်နာံမာန်ရောၚ်။
ပိုဲမၞိဟ်လက်ကရဴဝွံ၊ ပ္ဍဲဘဝလၟုဟ်လေဝ် သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ ညံၚ်ဂွံတုပ်သၟဟ်ကဵုအယောၚ်အလာကောန်ဒေဝတဴတြုံ ကောန်ဒေဝတဴဗြဴ သၞဴရဴရေၚ်ကာန်သ္ပမိတ်ဒါန်မိပ်မိပ်ဇြိပ်ဇြိပ်တုဲ မၚ်မွဲစိုတ်ညးသ္ကံ စွံဓဝ်သတိဇၞော်ဇၞော်ညိ။ ဃောဒှ်ပွံၚ်ညးသ္ကံဂှ် ညးမွဲကဵုမွဲ ဗွဲဒ္ဂေတ်ဝတ်လောကဗပေၚ်ပၟိက်စိုတ်ကဵုသ္အးဇ္ၚးတုဲ နကဵုစိုတ်မြဟ်မြဟ်မြဴမြဴ မှောဝ်ဇဴအဵုဇိုတ်ဂှ်ကဵုဂွံဒှ်, ညးမွဲကဵုမွဲ ဟဂပ်ဝ်ကလိလောန်ကၠေံဒ္ဂေတ်အယုတ်တံဂှ်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ကောဗၠာဲကဵုမိသ္ဍိုက် ကြိုက်စိုတ်တုဲ ဒှ်ပွံၚ်ပံၚ်ဖက်ညးသ္ကံမွဲစွံ ဟွံပလီုထောံသစ္စမ္ဂး− တိတ်ဗၠးနူဒုဟ်ဒန်မစၞောန်ထ္ၜးကၠုၚ်တုဲ ဂုဏ်ဖဵုအဆက်အဆက် ကြက်သ္ဂောံဒုၚ်စသိုၚ်ဗွဲစၟတ်ဨကန္တရောၚ်။
၉။ အဂမနဳယဝတ္ထုၜါစှော်ဗြဴၜါစှော်ဂကူ
အရာဒၞာဲဝါဲတြုံတြုံဗြဴဗြဴ နှဴရဴအာကၠုၚ်ဟွံထေက် သိပ်ဂၠိပ်ဒ္ဂေတ်မေထုန်ဟွံဂွံ ဟွံဂပ်ဝ်ဂှ် "အဂမနဳယဝတ္ထု" မ္ဂးယၟုရ၊ ဗြဴၜါစှော်ဂကူ အတိုၚ်မကၠုၚ်နူပါဠိတိနယ် ပါရာဇိကဏ်သဥ္စရိတ္တသိက္ခာပိုဒ်, အဋ္ဌကထာ ပွံက်သဥ္စရိတ္တသိက္ခာပိုဒ်၊ အဋ္ဌကထာနိဒါနဝဂ္ဂဓါတုသံယုတ်ပြဝံက် ပဥ္စသိက္ခာပဒသုတ်ကီု အဘိဓဝ်ပြကိုဟ်အဋ္ဌကထာအဋ္ဌသာလိနဳစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍအကုသလကမ္မပထကထာဂှ် စၞောန်ထ္ၜးကဵုဗွဲလၟေၚ်ရောၚ်
တၞံတာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠံင်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၂၊ ဝှ် ၂၃။
ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကၞပ်(၂)
၉။ အဂမနဳယဝတ္ထုၜါစှော်ဗြဴၜါစှော်ဂကူ
(၁) မာတုရက္ခတာ။  ဗြဴ− ကောန်ဗြဴကောန်ဝုတ်၊ မိ−ဍေံမၚ်မွဲလဝ်။
(၂) ပိတုရက္ခိတာ။  ဗြဴ− ကောန်ဗြဴကောန်ဝုတ်၊ မ−ဍေံ အပါဍေံမၚ်မွဲလဝ်။
(၃) မာတာပိတုရက္ခိတ်။  ဗြဴ− ကောန်ဗြဴကောန်ဝုတ်မိကဵုမၜါ မၚ်မွဲလဝ်။
တၞံတာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါဂၠံင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ပြကိုဟ်စရာဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကၞပ်(၂)
၉။ အဂမနဳယဝတ္ထုၜါစှော်ဗြဴၜါစှော်ဂကူ
(အပ္ဍဲအရာဝွံ၊ ယဝ်ရမာတုရက္ခိတာ, မိၚ်မွဲလဝ်မ္ဂး− ပိတုရက္ခိတာ, မ− မၚ်မွဲလဝ်ဟွံသေၚ်ရ၊ ယဝ်ရပိတုရက္ခိတာ, မအံက်မၚ်မွဲလဝ်မ္ဂး− မာတုရက္ခိတာ, မိ− မၚ်မွဲလဝ်ဟွံသေၚ်ရ၊ ယဝ်ရမာတာပိတုရက္ခိတာ, မိကဵုမၜါ မၚ်မွဲလဝ်မ္ဂး− မာတုရက္ခတာ, ပိတုရက္ခိတာ သီုၜါဟွံသေၚ်၊ သီုၜါဒှ်ဟွံမာန်ဂှ် စွံသတိညိ)။
(၄) ဘာတုရက္ခိတာ။ ဗြဴ, ဒေံဗြဴ− ကောဇၞော်မၚ်မွဲလဝ်။ (ဒေံတြုံမၚ်မွဲလဝ်) မိမလေဝ်ဟွံမွဲ, ၝဲဒေံဗြဴလေဝ်ဟွံမွဲ၊ နွံပၠန်ရ မၚ်မွဲဟွံမာန်တုဲ ကောဒေံတြုံအရၚ်မၚ်မွဲလဝ်ရောၚ်။
(၅) ဘဂိနိရက္ခိတာ။ ဗြဴ, ဒေံဗြဴ− ၝဲဇၞော်ဒေံဗြဴသၟတ်မၚ်မွဲလဝ်။ (မိမၜါဟွံမွဲတုဲ ၝဲဇၞော်ဒေံဗြဴသၟတ်အရၚ်မၚ်မွဲလဝ်ရောၚ်)။
(၆) ညာတိရက္ခိတာ။ ဗြဴ, ကောန်ဗြဴကောန်ဝုတ်ကလောဒညာတ်မၚ်မွဲလဝ်။ (မိမကောဒေံၝဲဒေံဗြဴအရၚ်ဂမၠိုၚ် ဟွံမွဲတုဲ ကလောမသဇကု မၚ်မွဲလဝ်ရောၚ်)။
(၇) ဂေါတ္တရက္ခိတာ။ ဗြဴ, တၞောဝ်ဒတောဝ်မတုပ်, ညးတၞောဝ်ဒတောဝ်မတုပ်မၚ်မွဲလဝ္။ (ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်ပိုဲဝွံ၊ ကလောကောဒေံဟေၚ် ကိစ္စဇၞော်အိုတ်တုဲ တၞောဝ်ဒတောဝ်ဂှ် ကိစ္စဟွံဇၞော်အေဟ်ရ၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ရန်ကဵုတၞောဝ်ဒတောဝ်မည် ဂကူမည်တုဲ တၞောဝ်ဒတောဝ်ဒှ်ဇၞော်ပၠန်ရ၊ ညံၚ်ရဴပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်တေံကီု တၞောဝ်ဒတောဝ်မပ္တံ "ကဿပ− ဂေါတမ− ဝသိဋ္ဌ" တံဂှ် ဒှ်ဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရောၚ်)။
(၈) ဓမ္မရက္ခိတာ။ ဗြဴ, ညးမၞုံကဵုဒ္ဂေတ်လ္ၚတ်ဓဝ်မတုပ်သၟဟ်မွဲစွံ မၚ်မွဲလဝ်။ (ဂွံဂွံကဵုဓမ္မဒၞာဲဝွံ၊ ဓဝ်လ္ပကေတ်ညိ၊ ညးမဒ္ဂေတ်လ္ၚတ်ဓဝ်တုပ်ဂှ်ကေတ်ညိ၊ ကောန်ဗြဴပြးအာနူကဵုမိမၜါတုဲ လ္ၚဵုသ္ပသဳလ, သ္ပဣသိၝောံတံဂှ် ရဲသ္ကံလ္ၚောဝ်မပ္တံသဳလဗဴမိန် ဣသိၝောံ ပြဘာတ်ၝောံဂမၠိုၚ် မၚ်မွဲလဝ်ရောၚ်) ထံက်ကဵုတဝှ်ဋဳကာသာရတ္ထဒဳပနဳပဋ္ဌမကၞပ် ပ္ဍဲပွံက်သဥ္စရိတ္တသိက္ခာပိုဒ်ရဴဝွံမ္ဂး "ဨကံသတ္တာရံဥဒ္ဒိဿပဗ္ဗဇိတေဟဳတိဣမိနာပဏ္ဍရၚ်္ဂပရိဗ္ဗာဇိကာဒယောဝုတ္တာ" ဂှ်တုဲ မပ္တံပြဘာတ်ၝောံ ဗိုက်လတက်လဝ်ကယျိုၚ်ဗုဗုဂမၠိုၚ်ဂှ် လုပ်လၟိဟ်ဓမ္မရက္ခိတာ ဒှ်ညးမဒ္ဂေတ်လ္ၚတ်ဓဝ်သဳလမတုပ်ကဵုဇကုရောၚ်။
တၚ်စၟတ်။ ဗြဴဂမၠိုၚ် ဒ္စါံဝွံ၊ ဒှ်ဗြဴဟွံမွဲကဵုတြုံတၠသ္ၚိ မပိုၚ်လဝ်ဂြပ်ကာမဇကုရ၊ ဒှ်ဗြဴဟွံစှ်ေဒၞာဲဝါဲ ဟွံမွဲကဵုသ္ၚိဋ္ဌာန်တုဲ ကော်ခဴစ "သၟတ်ဝုတ်သၟတ်ဗြဴ" ရ။ ဂြပ်ကာမဇကုဂှ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ဇကု ကဵုညးတၞဟ်မာန်ရ။ မပ္တံကဵုမိမကလောကောဒေံ မၚ်မွဲလဝ်ဟွံသေၚ်ဟာ, အာကၠုၚ်ကဵုညးတၞဟ်ဟွံထေက်ရောၚ်သေၚ်ဟာ, ယဝ်ရပတိုန်ဂလာန်သၟာန်စောဒနာမ္ဂး− ဍာံဒၟံၚ်ရောၚ်၊ ဆဂးဂှ် ညးတၞဟ်ညံၚ်ဟဂွံဓဍိုက်ဂရိုက်ပ္ဍဵုပ္ဍိုက်ဒလဵုဒၞာန်, သ္ပမာန်အနိၚ်အတက်, အယာံမတ်ဟွံကဵုခဍိုက်ဂဝဂလေံဟေၚ် မၚ်မွဲထိၚ်ဒဝ်လဝ်ရ၊ မပ္တံမိမတံဂှ် ဟွံပိုၚ်ဂြပ်ကာမရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဗြဴဂမၠိုၚ် ဒ္စါံ အတိုၚ်ဟီုကၠုၚ်တုဲဝွံ၊ ဂြပ်ကာမဇကုဇကုပိုၚ်လဝ်ဂှ် ကဵုထောံကုညးတၞဟ်, ကလိလောန်ကၠေံဒ္ဂေတ်မေထုန် သၞဴရဴသိပ်ဂၠိပ်ကဵုဒှ်ကၠာရ၊ ဟွံဒှ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရရောၚ်။ ဆဂးဂှ် ဒှ်လလေၚ်ဖဵုဟွံမွဲကဵုညးထိုၚ်သး ဂွံမုက်ဂွညးတၞဟ်ဂရိုဟ်ဗျိဗဂိကတောဝ်မတ် မတွံဂး ဒုဟ်လၟုဟ်လၟုဟ် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ၊ ဒးဖေက်ဂၟံက်လတူနူဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဏီရောၚ်၊ ဂြပ်ဇကုပိုၚ်ဇကု ကဵုကေတ်ဂွံအတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်တုဲ ဒှ်ပလီုပလာ်ကၠေံဒ္ဂေတ်ဗြဴဗြဴတံပၠန်ရောၚ်။ ဟိုတ်နူကလိလောန်ကၠေံဒ္ဂေတ်အယုတ်ဂှ်ရ၊ ဇၟာပ်ဇၟာပ်ချပ်ဂွံကတဵုဒှ်ဂဝိၚ် ဂွိၚ်စံၚ်တူလောန်လောန်ကာဲကာဲတုဲ နကဵုပၟတ်သောကစံၚ်တူပူဆာဂှ် ဒှ်ဂၠံၚ်တြဴဏာဗစိုပ်ကဵုနရက်အပါဲပန် ဗွဲမတပ်တးရောၚ်။
(၉) သာရက္ခာ။ ဗြဴ, မၞုံကဵုပၟၚ်ပၟဲ ဗြဴ− ညးမၚ်မွဲလဝ်၊ ထံက်ကဵုဂလာန်တဝှ်ကျာ် ပါဠိဝိနယ် သဥ္စရိတ္တသိက္ခာပိုဒ်ရဴဝွံမ္ဂး "သာရက္ခာနာမဂဗ္ဘေပိပရိဂ္ဂဟိတာဟောတိမယှံဨသာတိ" တုဲ ဃောတန်ဂဝ်ဂၞဴ နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲဗုၚ်မိတေံဟေၚ် ကာလသၠးဂဝ်ဂၞဴမ္ဂး− သၟတ်ဗြဴဝွံ၊ ဂပ်ဝ်သီဂိုၚ်ကေတ်ဒဒှ်သမ္ဘာရောၚ်၊ ဗြဴမဂပ်ဝ်စၟတ်ပိုၚ်ခြာအာတ်လဝ်သွက်ဂွံသ္ပသမ္ဘာဂှ်− သာရက္ခာ− မ္ဂးယၟုရ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်− ၜိုန်ရဟဂွံထပ်တဲကဵုသၟတ်ဗၠာဲဏီလေဝ် မၞိဟ်ဗြဴဂမၠိုၚ် သၟာန်သၟုက်လဝ်သွံဂွံထပ်တဲဂှ် ပါလုပ်လၟိဟ်ပ္ဍဲသာရက္ခာဖအိုတ်ရောၚ်။
(၁၀) သပရိဒဏ္ဍာ။ ဗြဴ, သၟိၚ်တံတပ်စွံလဝ်ဒဏ် ကဵုလဝ်ဒုဟ်ဒဏ်ရောၚ်။ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် မၞိဟ်တြုံတြုံအာကၠုၚ်ကဵုဗြဴဝွံ၊ သၟိၚ်တံတပ်ဒဏ်ကဵုဒဏ်ကုမၞိဟ်တြုံတံဂှ်ရောၚ်၊ သၟတ်ဗြဴဝွံ မသၟဟ်ကဵုဂလာန်ဋဳကာၜါကၞပ်သာရတ္ထဒဳပနဳကဵုတေရသကဏ်ရဴဝွံမ္ဂး "ယဿာဂမနေရညာဒဏ္ဍောဌပိတောသာသပရိဒဏ္ဍာ" ဂှ်တုဲ မပ္တံညးမဂွံအဝဵုသၟိၚ်တၠတံ အလဵုအလဵုဇကုသီဂိုၚ်ပိုၚ်လဝ်သၟတ်ဗြဴဂှ်တုဲ၊ ယဝ်ရမၞိဟ်မမိက်ကဵုမွဲမွဲ အာကၠုၚ်ကဵုဣဗြဴဂှ်မ္ဂး− သၟိၚ်တံစွံဒဏ်တပ်ဒဏ်ရောၚ်၊ ဗြဴဂကူဝွံ− ကော်ခဴစသပရိဒဏ္ဍာ− ရောၚ်။
တၚ်စၟတ်။ ဗြဴသာရက္ခာကဵုသပရိဒဏ္ဍာၜါဝွံ၊ ဗြဴသၠးၜးသောၚ်ကၠးဟွံသေၚ်၊ ဗြဴမၞုံကဵုတြုံတၠသ္ၚိအပိုၚ်အရၚ်ရောၚ်။ ဂြပ်ကာမဇကုဂှ် မၞုံကဵုတၠတုဲ တြုံတၠသ္ၚိဇကုဟေၚ်ပိုၚ်လဝ်ရ၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ− ဂြပ်ကာမဇကုဂှ်− ယဝ်ရကဵုထောံကုမၞိဟ်တြုံ မမိက်ကဵုမွဲမွဲမ္ဂး− ဒှ်ကၠတ်ဂြပ်တြုံတၠသ္ၚိဇကုတုဲ အာစိုပ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ဗြဴဂမၠိုၚ်ၜါဝွံ၊ မသၟဟ်ကဵုဂလာန်ဋဳကာၜါကၞပ် သာရတ္ထဒဳပနဳကဵု တေရသကဏ် ပ္ဍဲပွံက်သဥ္စရိတ္တသိက္ခာပိုဒ် ပံက်ထ္ၜးလဝ်ရဴဝွံမ္ဂး "ပစ္ဆိမာနံဒွိန္နံတိ− သာရက္ခာသပရိဒဏ္ဍာနံ၊ မိစ္ဆာစာရောဟောတိတာသံသသာမိကဘာဝတော" ဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရဗြဴညးမၚ်မွဲလဝ်ကီု, ဗြဴဟွံဗၠးဒုဟ်ဒဏ်သၟိၚ်တံကီု ဗြဴဂမၠိုၚ် ၜါဝွံဟေၚ်၊ ယဝ်ရကဵုဂြပ်ဇကု, ထုဲနှဴသိပ်ဂၠိပ်ကဵုတြုံတၞဟ်သ္အာၚ်မ္ဂး− အကွက်ဇကုဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပါဲနူဗြဴဒ္စါံလတူတေံတုဲ ဗြဴဒ္စါံလတူတေံဂှ် ဒှ်ဗြဴသၠးၜးသောၚ်ကၠးဟွံမွဲကဵုတြုံတၠသ္ၚိတုဲ ဗြဴၜါဂမၠိုၚ်ဝွံ၊ ဒှ်ဗြဴနွံကဵုတြုံတၠရောၚ်။
(၁၁) ဓနက္ကဳတာ။  ဗြဴ, ရာန်ကေတ်လဝ်နကဵုဂြပ်။ ဥပမာတုန်− ဗြဴမမိက်ကဵုမွဲမွဲ ဍိုက်ကၠုၚ်ဂၠုၚ်က္ၜၚ် နူဍုၚ်မ္ၚးတေံတုဲ ကၠုၚ်စိုပ်ဍုၚ်ပိုဲဂှ် ကဵုၚုဟ်မးခရိတ်ဂၠုၚ်က္ၜၚ်ဟွံမာန်ရ၊ ဗြဴကဵုၚုဟ်မးဂၠုၚ်က္ၜၚ်ဟွံမာန်ဂှ် စိုပ်ဍုၚ်ပိုဲတုဲ ဆေၚ်ကဵုအရာဋ္ဌာနညးသၠာဲဂတးကံက်နုက်ကေတ်နကဵုၚုဟ်သၠုဲသၠာ် အကွက်ဣဗြဴဂှ်ဂှ် ဒှ်ဗြဴဓနက္ကဳတာ ဗြဴရာန်ကေတ်လဝ်နကဵုဂြပ်မ္ဂး ယၟုရောၚ်။ (သ္ပတံနူဗြဴဝွံတုဲ စဵုကဵုစိုပ်ကၞောတ်တေံအလုံဗြဴစှ်ဂကူဂှ် ဒှ်ဗြဴမၞုံကဵုတြုံတၠသ္ၚိ အာစိုပ်သမ္ဘာညးဖအိုတ်ရောၚ်)။
(၁၂) ဆန္ဒဝါသိနဳ။  ဗြဴ, အာသ္ပဒတဴပ္ဍဲသ္ၚိညး ဒၟံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိညး နကဵုပၟိက်ဆန္ဒမတုပ်သွက်ဂွံသ္ပစသမ္ဘာညး။ (ညံၚ်ရဴပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ကီု၊ မပ္တံမိမဂမၠိုၚ်− ၜိုန်ရဟွံတုပ်စိုတ်ဟွံကဵုစကီုလေဝ် ကောန်ဝုတ်သၟတ်ဗြဴဂှ် တုပ်စိုပ်ကြိုက်စိုတ်တုဲ ဂြိပ်ဒဴအာနူသ္ၚိ ဗက်အာကဝေၚ်ဂရိုၚ်ပွံၚ်ဇကုရ၊ ဟိုတ်နူအာစိုပ်ဒဒှ်ဗြဴမတုပ်စိုတ်ကဵုကဝေၚ်ဂရိုၚ်ဂြိပ်ဒဴဗက်အာပွံၚ်ဇကုဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲမၞိဟ်တြုံဒုၚ်လဝ်တဲဂှ် ဟွံဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရရောၚ်)။
(၁၃) ဘောဂဝါသိနဳ။  ဗြဴ, အာသ္ပဒတဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိညး သွက်ဂွံဂွံပိုန်ဟာန်ဘိုက်ဘက်ဂြပ်ရတ်၊ (တၟေၚ်ဗြဴၜါဝွံတုန်− ဗြဴဓနက္ကဳတာမ္ဂးဂှ်− ညးမဆေၚ်ဆက်ကဵုဍေံ, ညးမပိုၚ်လဝ်ဗြဴဂှ်ဟေၚ် ကဵုဂြပ်သၠုဲသၠာ်ရာန်လဝ်တုဲ ဂိုၚ်ကေတ်ဏာရ၊ ဗြဴဘောဂဝါသိနဳဝွံတုန်− ဒိုက်ဒိန်ဝါတ်ခါဲဒၟံၚ်တုဲ အယာံမာတ်ကလိဂွံဂြပ်အရပ်အစပ်ညိညဇြိုၚ်သာ မပ္တံရိထအဳသးသ္ၚုမံၚ်သးသ္ၚုကီုလေဝ် ဒှ်ဗြဴညး ဒှ်သမ္ဘာညးရောၚ်)။
(၁၄) ပဋဝါသိနဳ။  ဗြဴ, အာသ္ပဒတဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိညး သွက်ဂွံဂွံကယျိုၚ်ကယျဝ် ဗွိုက်လတက် မပ္တံယာတ်ဂၞိန်ယာတ်ပလောံ။
(၁၅) ဩဒပ္တကိနဳ။ ဗြဴ, မဒးထပ်တဲသၞက်ကရောဲဖျေံတဲမွဲစွံ ပ္ဍဲကဵုခရော်ပ္ၚါန်ဍာ်။  (တဲကောဗၠာဲကဵုမိဇြဟာန်ညးၜါဂှ် ကဵုဖျေံပ္ဍဲခရော်ပ္ၚါန်ဍာ် လှိုၚ်ဍာ်မွဲစွံတုဲ "ညံၚ်ရဴဍာ်နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲလှိုၚ်ခရော်ဍာ်မွဲစွံဟွံဂွံ ပြးဆာဲလာဲဟဳဇွောဝ်အာ ဍာ်ကဵုတဲဒှ်ဒၟံၚ်မွဲစွံမွဲဖျုန်ဂှ်ကီု ဗှ်ေတံညးၜါ မာံသ္ဍိုက်ကဵုမိဇြဟာန်လေဝ် လ္ပကဵုဂွံပါ်ဒကးပြးဆာဲလာဲဟဳဇွောဝ်အာ ကဵုဂွံတန်ဒၟံၚ်ဗွဲဒမၠိညိ"  ရဴသာ်ဝွံ မၞိဟ်ဇၞော်တၠအာယုက် ၝောံဒဂဵု ၝောံသၠိုၚ် ၝောံမၞိဟ်တံ ဟီုဂးအပ်ပြာပ်တုဲ ဗြဴ, ညးမဂပ်ဝ် ထပ်တဲလၜဲမတ်ရောၚ်။ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ် ထပ်တဲလၜဲမတ်တုဲ ဗြဴ, သမ္ဘာမဂိုၚ်ကေတ်ဂှ် ဒှ်ဗြဴဂကူဩဒပတ္တကိနဳဖအိုတ်ရောၚ်)။
(၁၆) ဩဘဋစုမ္ဗဋာ။  ဗြဴ, မၞုံကဵုယာတ်ခစောဲပ္ဍဲက္ဍိုပ် မဂပ်ဝ်ဖျေံလဝ်။  (ဗြဴဒိုက်ဒိန်ဝါတ်ခါဲ ဒးဂၠာဲၚဳသွံစအှော်တံဂှ်ရ၊ ဗြဴဂကူဝွံ၊ စွံလဝ်ယာတ်ခစောဲပ္ဍဲလတူက္ဍိုပ်တုဲ သွက်ဂွံဂယိုၚ်လမျီုဂှ် ဒးသွံစအှော်ယဵုလဝ်ပ္ဍဲလတူက္ဍိုပ် လတူယာတ်ခစောဲဂှ်ရ၊ ညးလ္ၚဵုဂှ် သ္ပထောံသမ္ဘာအပိုၚ်သီဂိုၚ်ကေတ်တုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟွံဒးကဵုယဵုသွံစအှော်ရ၊ ဟိုတ်နူဖျေံထောံယာတ်ခစောဲနူက္ဍိုပ်ဂှ်ရ− ကော်ခဴစဗြဴမၞုံကဵုခစောဲပ္ဍဲက္ဍိုပ် မဂပ်ဝ်ဖျေံလဝ်ရောၚ်)။
(၁၇) ဒါသဳဘရိယာ။ ဗြဴ, ဍိက်။ (ညးလ္ၚဵုမွဲရဲ အဃောလွဳလဝ်ကောန်ဍိက်ဗြဴသွက်ဂွံစကာဂှ် သ္ပထောံသမ္ဘာအပိုၚ်တုဲ ဍိက်ဝွံဟေၚ် ဒှ်အာပွံၚ်ပံၚ်ဖက်ညးသ္ကံရောၚ်)။
(၁၈) ကမ္မကာရဳဘရိယာ။ ဗြဴ, ဍိက်ဒုၚ်စကာပ္ဍဲသ္ၚိ၊ ဗြဴလတူဂှ် လ္ၚဵုကၠုၚ်ဒုၚ်သ္ပဍိက်လေဝ်နွံ၊ လ္ၚဵုဂကူဍိက်လေဝ်ဒှ်ရ၊ ဗြဴဍိက်ဒုၚ်စကာပ္ဍဲသ္ၚိဝွံ၊ ညးလ္ၚဵုစကာလေဝ်စကာရ၊ ဆာန်ဍူလေဝ်ဆာန်ဍူရ။ အေၚ်လဒံလောဘရာဂတဏှာဟွံမာန်လေဝ် ဒှ်ဂွံရ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်တေံဟိုတ်ဝွံတုဲ ဗြဴဍိက်, ကောန်ဍိက် စကာဒၟံၚ်ပ္ဍဲသ္ၚိဂှ်ဟေၚ် ကလေၚ်သ္ပထောံသမ္ဘာအပိုၚ်ရောၚ်။
(၁၉) ဓဇာဟဋာ။ ဗြဴ, မဂွံနၚ်နူပွမဇၞးပၞာန် ပတဴလဝ်ဇၞောဝ်အလာံ၊ ကာလအာဗတိုက်ပၞာန် ဇၞးမာန်အာသၞတုဲ ပတဴဖျဴအလာံရ၊ ပၞောဝ်ကဵုပၞာန် ဒးဒုၚ်ကျဂမၠိုၚ် သၟတ်ဗြဴပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်လေဝ် နွံဒၟံၚ်ရ၊ ဇၞးအာသၞတုဲ ဗြဴဍိက်ဂၠုဲမကျပၞာန်ဂှ် သွက်ဂွံသ္ပသမ္ဘာတုဲ ပတဴလဝ်အလာံအံၚ်ဇၞးကေတ်ဖျဴသၟတ်ဗြဴဂှ်ရောၚ်။
(၂၀) မုဟုတ္တိကာ။ ဗြဴ, မပံၚ်ဖက်မွဲချိုတ်ခဏ၊ လၟိုန်ကာလဟွံဟေၚ်။ ပံၚ်ဖက်စဗၞတ်တ္ၚဲညိညဇြိုၚ်သာ မွဲခဏဘာ်အံၚ်။ ညာတ်အကြာကရေပ်ဒှ်ပွံၚ်၊ ညာတ်အကြာဂၠံၚ်ဒှ်သမ္ဘာရောၚ်၊ (ဗြဴဒ္စိတ်မပ္တံဓနက္ကဳတာ, တံဂှ် ဗွဲကြဴဟိုတ်ဟွံသၟဟ်န် ပံၚ်ဖက်ဟွံဒးတုဲ ပြးဆာဲသာဲခြာကေုာံရေၚ်သ္ကံလေဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ၊ ဒှ်ဗြဴပွံၚ် ပံၚ်ဖက်ဒမၠိရောၚ်၊ ဗြဴမုဟုတ္တိကာဝွံတုန်− ပ္ဍဲကာလသၟိက်ဂွံ ဝေၚ်သဘၚ်ပေါဲနက်သတ် ဗၞတ်ထပှ်တ္ၚဲကဵုဒှ်, ဗၞတ်မွဲဗ္တံကဵုဒှ်, ဗၞတ်မွဲခဏဘာ်အံၚ်ကဵုဒှ် ကဵု ဂြပ်ရာန်ကေတ်နၚ်နကဵုဂြပ်တုဲ ဒှ်ဂကူဗြဴစရာဲဍုၚ်ရောၚ်)။
'တၚ်စၟတ်။ ဗြဴဂမၠိုၚ်စှ်မၞုံတံ "ဓနက္ကဳတာ− မၞုံလ္အိတ်မုဟုတ္တိကာ" အတိုၚ်မစၞောန်ထ္ၜးကၠုၚ်တုဲဝွံ၊ မၞုံကဵုအခေါၚ်သၞဴရဴပံၚ်ဖက်ဟုဲဟဟ်မိပ်ဇြိပ်ကဵုတြုံတၠသ္ၚိဇကုအပိုၚ်ဂှ်ရ၊ တြုံတၠသ္ၚိဇကု ပိုၚ်လဝ်ဂှ်လေဝ် အာကၠုၚ်သိပ်ဂၠိပ်ဗက်မိပ်ထေက်ရ၊ ဂြပ်ကာမဇကုဇကုဂှ်၊ ယဝ်ရကဵုထောံတြုံတၞဟ်သ္အာၚ်မ္ဂး− ဟိုတ်နူအာစိုပ်ကမၠတ်ကၠတ်စတုဲ− ကဵုအဵုဒစိ− ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သဘဴဗြဴစရာဲဍုၚ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဗၞတ်ကိစ္စဟွံတုဲကဵုတြုံမကဵုလဝ်သၠုဲ, တြုံမကဵုလဝ်သၠုဲပတုဲကိစ္စဟွံတုဲဏီမ္ဂး− ဒုၚ်တဲတြုံတၞဟ်သ္အာၚ်ဟွံဂွံရောၚ်။
တြုံကဵုလဝ်သၠုဲကဵုဇကုကၠာဂှ်ဟေၚ် ဒုၚ်တဲပတုဲကိစ္စတုဲမှ ဒုၚ်တဲတြုံလက်ကရဴထေက်ရောၚ်၊ တြုံကဵုလဝ်သၠုဲကၠာအကွက်ဇကုဂှ် ဗၞတ်ကိစ္စဟွံတုဲဒှ် အာကၠုၚ်ဒုၚ်တဲတြုံတၞဟ်ဟွံဂွံရ၊ ယဝ်ရဒုၚ်တဲမ္ဂးဟ အာစိုပ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံပၠန်ရောၚ်။ (ကလေၚ်ရံၚ်ဝတ္ထုပရူဗြဴစရာဍုၚ် လၟောဝ်ထေရ်ဗြဴဥပ္ပလဝဏ်, ဥပ္ပလဝဏ် ကာလဒှ်ဗြဴစရာဲဍုၚ် မကၠုၚ်နူဂရုဓမ္မဇာတ်နိပါတ်တိကတေံညိ)
ဗွဲစၟတ်အဆတ်ဂှ် ဗြဴဒ္စါံ မၞုံတံ မာတုရက္ခိတာ, မၞုံလ္အိတ်ဓမ္မရက္ခိတာဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂြပ်ကာမဇကုဇကု မပိုၚ်လဝ်ဂှ်၊ ၜိုန်ရကဵုကတြုံတၞဟ်သ္အာၚ်, ကဵုညးတၞဟ်သ္အာၚ်ကီုလေဝ် ဟွံဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ၜိုန်ရဟွံဒှ်ဒုဟ်ဝွံကီုလေဝ် ကလေၚ်ရံၚ်ပ္ဍဲတၚ်စၟတ်ဗြဴမရနုက်ကဵုဒ္စါံတေံညိ။ ဗြဴစှ်ၜါ မၞုံတံသာရက္ခာ, မၞုံလ္အိတ်မုဟုတ္တိကာဂမၠိုၚ်ဂှ်တုန်− ဟိုတ်နူမၞုံကဵုတြုံတၠသ္ၚိဂှ်ရ− ပါဲနူတြုံတၠသ္ၚိဇကုတုဲ ဂြပ်ကာမဇကုဂှ်၊ ယဝ်ရကဵုညးတၞဟ်မ္ဂး− ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ မၞုံတြုံဂမၠိုၚ်တံဂှ် ပါဲနူသမ္ဘာဇကုအပိုၚ်မွဲတုဲ ပ္ဍဲဗြဴဂမၠိၚ်စှော်ဂကူ မၞုံတံမာတုရက္ခိတာ အလုံဗြဴအိုတ်သီု၊ ယဝ်ရကလိလောန်ဒ္ဂေတ်ဒးမေထုန်မ္ဂး− ဒှ်ဒုဟ်ကမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ဥပမာတုန်− ယဝ်ရဗြဴဓနက္ကဳတာ− ဗြဴရာန်ကေတ်နွံမ္ဂး− ဒှ်ဗြဴဂှ်ဟေၚ် အာကၠုၚ်မာန်ရ၊ မပ္တံဗြဴဓနက္ကဳတာ ညးတၞဟ်ဂမၠိုၚ်ကီု၊ သၟတ်ဝုတ်မပ္တံမာတုရက္ခိတာဂမၠိုၚ်ကီု အာကၠုၚ်ဟွံအပ်ဟွံဂပ်ဝ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− လပါ်မၞိဟ်တြုံတြုံတံဂှ် ပ္ဍဲဗြဴဂမၠိုၚ်ၜါစှော်ဂကူဝွံ၊ ယဝ်ရအာကၠုၚ်ကလိလောန်ဒ္ဂေတ်မေထုန်သၞဴရဴသ္ပသမ္ဘာဇကုမ္ဂး− ဟွံဗၠးဒုဟ်ပလီုကောန်ဇာတ်သမ္ဘာညးရ။ လပါ်မၞိဟ်ဗြဴဗြဴဗၠးဒုဟ်မာန်နွံကီုလေဝ် လပါ်မၞိဟ်တြုံတြုံဟွံဗၠးတုဲ ဗွဲမထေက်ကဵုဖေက်ဒုဟ်ဒဏ်ဒုဟ်နရက်ဂှ် ဝေၚ်ပါဲကဵုဂွံမာန်အိုတ်ညိ။
(၁) ပ္ဍဲဒၞာဲဒမၠုဂၠုဒၟံၚ်ညံၚ်ရဴဗ္တံဂှ် သမ္ဘာညးတၞဟ်ဟေၚ် ထေၚ်ဂးသမ္ဘာဇကုတုဲ တြုံတၠသ္ၚိအာကၠုၚ်ဒးကီု။ ထေၚ်ဂးတြုံတၠသ္ၚိဇကုတုဲ ဗြဴမသ္ၚဳကၞပ်, ဒၟံၚ်ထောံသ္ၚိတ်သ္ၚိတ်ညံၚ်ရဴတုပ်စိုတ်ကီု။
(၂) အပါ, ကလိလောန်မှာရာအာလတူကောန်ဝုတ်ကီု။
(၃) တြုံတြုံတံ အာကၠုၚ်မိပ်ဇြိပ်ကဵုဗြဴစရာဲဍုၚ်ဂမၠိုၚ်ကီု။
(၄) တြုံတြုံတံ အာကၠုၚ်ပ္ဍဲမပ္တံ တမြံၝောံ, ဗြဴမကြံၚိုက်ဝိုက်ယှောတ်တိရစ္ဆာန်ၝောံမပ္တံပြေၚ်ဂၠဴဂမၠိုၚ်ကီု, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဒှ်− ဟွံဒှ်ဟာ။
သွဟ်ဂၞန်မွဲ။ ပ္ဍဲတြုံဗြဴဂမၠိုၚ် ၜါလပါ်ဂှ်၊ ဟိုတ်နူမညဳသၟဟ်ကေုာံအၚ်္ဂပန်ဂမၠိုၚ် မပ္တံမဒှ်အာဂမနဳယဝတ္ထုအဵု "ဒှ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ" ရောၚ်− ဣၚုဟ် သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ်အိုတ်ရ၊ ဆဂးဂှ် စိုတ်ကမၠတ်ကၠတ်ဂၠံက်ညိဟွံပါ အထေၚ်မှာအထေၚ်ဗၠေတ်အာတုဲ၊ ဟိုတ်နူဒ္ဂေတ်ဒးဂှ်ရ− ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်ကွေံကွေံဟွံသေၚ်ရောၚ်၊ ဂလာန်ဂှ် ဒှ်ဍာံစၟတ်သန်၊ ပ္ဍဲဒၞာဲအရာလ္ၚဵု ဇၟာပ်ဇၟာပ်ထေက်ကဵုကံလေဝ် ဒုဟ်ဟွံဇၞော်၊ ၜိုန်ရဟွံထေက်ကဵုကံကီုလေဝ် ဗွဲသဘာဝအဘိဓဝ်ဂှ် ဒှ်စေတနာယုတ်မာပပ်ပဳတုဲ အာစိုပ်ဒုဟ်မဇၞော် ဒှ်အရာဒုဟ်မဇၞော်ဂှ် နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ်။
သွဟ်ဂၞန်ၜါ။ ကောန်ဝုတ်ဂှ်၊ ယဝ်ရမိယာဲမၚ်မွဲလဝ်ဍာံမ္ဂး− အပါဟွံဗၠးဒုဟ်ရောၚ်၊ အာစိုပ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံဗွဲစၟတ်တုဲ အပါလေဝ် ကလိလောန်မှာရာအာပ္ဍဲလတူကောန်ဝုတ်ဟွံထေက်ရောၚ်၊ မိယာဲဟွံမွဲကီု၊ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် ဟွံမၚ်မွဲရံၚ်စံၚ်တုဲ ဗလးထောံသာတ်လဝ်ခဗာဲကီု အပါဂှ် ဟွံဒှ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ဆဂးဂှ် စိုတ်စေတနာယုတ်မာပပ်ပဳတုဲ ဓဝ်ဂွလေပ်ဖေက်လေပ် ဟွံမွဲဂှ်တုပ်သၟဟ်ကဵုပြေၚ်ဂၠဴကီုရောၚ်။ ညးကွာန်ဂရိုဟ်ဗျိချဟ်ဂၠာဲကၠုၚ်ဒုဟ်တၞဟ်တၞဟ်ရောၚ်။
သွဟ်ဂၞန်ပိ။ ပ္ဍဲဗြဴစရာဲဍုၚ်ဂမၠိုၚ် မပ္တံမိမတံဂှ် ဟွံပြေစိုတ်, ဟွံကြိုက်စိုတ်, ဟွံတုပ်စိုတ်, ဟွံအးစိုတ်လဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ၊ မၞိဟ်ဗြဴထိၚ်ဒဝ်ဗွဝ်ဒၞာရံၚ်စံၚ်လဝ်ဂှ် နကဵုနဲမွဲမွဲ ပိုၚ်လဝ်ဍေံတုဲရ၊ မိမတံ ဟွံပိုၚ်ရောၚ်၊ ဗြဴပၟၚ်ပၟဲဗြဴမၚ်မွဲဍေံဂှ်၊ ယဝ်ရပြေစိုတ်, စိုပ်တုပ်မ္ဂး− ဟိုတ်နူလုပ်လၟိဟ်ပါလုပ်အာပ္ဍဲဗြဴမုဟုတ္တိကာဂှ်ရ− ပ္ဍဲတြုံဂမၠိုၚ် မအာကၠုၚ်ကဵုဍေံဂှ် ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံဟွံမွဲရောၚ်။
သွဟ်ဂၞန်ပန်။ ပ္ဍဲတိရစ္ဆာန်ၝောံဂမၠိုၚ်ဂှ် တိရစ္ဆာန်ကၟက်မဒှ်တြုံလၟိုန်၊ ယဝ်ရနွံမ္ဂး ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ညံၚ်ရဴနာ်ၝောံဝုတ်ဂမၠိုၚ်ကီု ဆေၚ်ကဵုယာဲအပါဍေံမၚ်မွဲလဝ်မ္ဂး− ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ယဝ်ရဟွံမွဲဍာံဍာံမ္ဂး− ဗၠးဒုဟ်ဂှ်ရောၚ်၊ မပ္တံတမြံၝောံဗြဴကြံကြံတံဂှ် ညးမၚ်မွဲရံၚ်စံၚ်အုပ်လဒံလဝ် မပ္တံမိမကလောဒညာတ်ဂမၠိုၚ်၊ ယဝ်ရနွံဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်မ္ဂး− ဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ ယဝ်ရညးရံၚ်စံၚ်မၚ်မွဲ မွဲဍောတ်ဟွံမွဲ ဗလးသာတ်လဝ်ခဗာဲမ္ဂး− ကဵုဗြဴသာရက္ခာ, သပရိဒဏ္ဍာလေဝ် ဟွံဆေၚ်ဆက်တုဲ ဟွံဒှ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံရောၚ်၊ (အတိုၚ်သွဟ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ၊ သှ်ဟွံတုပ်ဂိုၚ်ကေတ်ကွေတ်ဝါဒဟွံတုပ်တုဲ လညာတ်တၟေၚ်ရေၚ်သ္ကံ ဒှ်ဂွံကီုရောၚ်)။
တၚ်စၟတ်။ ဗြဴဂမၠိုၚ် ၜါစှော်ဂကူ မၞုံတံ မာတုရက္ခတာ, မၞုံလ္အိတ်မုဟုတ္တိကာတံဂှ် ဗက်ကဵုဣတ္ထဳလိၚ်တုဲ ဖျေံရမျှာၚ်− အာ− အက္ခဝ်ဖအိုတ်တုဲ ပ္ဍဲရက္ခိတာ, တာ− ဂှ် ရမျှာၚ်အာ− အက္ခဝ်ရောၚ်၊ ဓနက္ကဳတာ− လေဝ် တုပ်ရ၊ မိက်ဂွံဖ္ဍေါတ်လောဲလောဲ ကော်လောဲလောဲရောၚ်− ယဝ်ရနွံပၟိက်မ္ဂး− ဖျေံထောံရမျှာၚ်− အ− အက္ခဝ်မာတုရက္ခိတ, ဓနက္ကဳတညိ၊ ညံၚ်ဂွံကော်လောဲဂှ် ဆိၚ်ဆတုဲ ကော်ကေတ်ညိ။
၁၀။ လမပ်မၞိဟ်တြုံမွဲပၠန်ကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ကာမေသု
လပါ်မၞိဟ်တြုံမွဲပၠန် ကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံဂှ် ချူထ္ၜးကဵုတုဲသွက်ဂွံဝေၚ်ပါဲဒး မၞးတံဗှ်ရံၚ်စဵုကဵုအိုတ်ညိ။
ဃောမစိုန်ဒှ်တဴတြုံပြဲပြဲ ပ္ဍဲကာလပါရမဳကြံၚ်ဍုဟ် ကြဴနူဘဝကၞောတ်အထောတ်လ္အိတ်ဘဝပ္ဍဲမရနုက်ကဵုထပှ်ဘဝဂှ် ကတဵုဒှ်သၟာဓမာတ်ထဝ် ကောန်တြုံဓမာတ်ထဝ်ရ၊ ပ္ဍဲဘဓမာတ်ထဝ်ဂှ်၊ ဟိုတ်နူပံၚ်ဖက်ဆက်ဆောံကဵုမိတ်သဟာဲရဲသ္ကံယုတ်ယုတ်မာမာ ပပ်ပပ်ပဳပဳဂှ်ရ− ပလီုပလာ်လုတ်မှာဒးကောန်ဗြဴညးတုဲ အာစိုပ်ဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ ကၠောန်ခၞံဒးဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ် ညံၚ်ရဴလၟောဝ်ထေရ်အာနန်ကီုရ၊ ကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံမတွံဂး "ပရဒါရိက" ပလီုပလာ်ကၠေံကောန်ဇာတ်သမ္ဘာညး မၞုံကဵုတၠ, ကောန်ဝုတ်ညးမၞုံကဵုတၠရောၚ်။
(၁) ဟိုတ်နူဒုဟ်ပလီုပလာ်လဝ်ကောန်ဇာတ်သမ္ဘာညးဂှ်ရ− ချိုတ်အာနူဘဝဂှ်တုဲ ဒးစိန်ဂၠက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲနရက်ဂၠိုၚ်ကဵုသၞာံ ပယာံမလံရောၚ်။
(၂) ဗၠးနူနရက်ဂှ်တုဲ၊ ဟိုတ်ဝိပက်ပလီုကောန်ဇာတ်ညး ဒးအာကတဵုဒှ်ဗ္ၜေံကၟတ်မတ်ၜါလေဝ်ကၠက်, ဇိုၚ်တဲလေဝ်ခ္ဍဴလၟေန်အာရ၊ ဟိုတ်နူပရဒါရိကကံ ကေၚ်ခၞံလဝ်ဂှ်ရ− ဒးဒုၚ်ဂအးထောံထိုၚ်ဟဇာၜါမရောၚ်။
(၃) ချိုတ်အာနူဘဝဗ္ၜေံဂှ်တုဲ အာကတဵုဒှ်ဂၠဴကၟက်ပၠန်ရ၊ ဟိုတ်နူဒုဟ်ပလီုကောန်ဗြဴညးဂှ်ရ− ခြာဟွံလံ ဒးပ္တိတ်ဂအးထောံထိုၚ်ဟဇာၜါမပၠန်ရောၚ်။
(၄) ချိုတ်အာနူဘဝဂၠဴဂှ်တုဲ အာကတဵုဒှ်ကောန်ဍိက်ဗြဴပ္ဍဲ "ရးသန္ဓိဝါရ" ပၠန်ဂှ် တြုံလေဝ်ဟွံသေၚ် ဗြဴလေဝ်ဟွံသေၚ် ဒးဒှ် "နပုံခမၞုဲ" တၟေၚ်တဴဗွဲမလောန်ရောၚ်။
(၅) စုတိပြံၚ်အာနူဘဝဂှ်တုဲ ကတဵုဒှ်ကောန်ဝုတ်ညးတၠခတှ် ပ္ဍဲရးဍုၚ်ဂှ်ပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲဘဝဝွံ ၜိုန်ရကလိဂွံဘဝမၞိဟ်ဗြဴဒးရးကီုလေဝ် ဒှ်ကောန်ဝုတ်ရဲဗၞိက်ကွဳ မၞုံကဵုခတှ်ဇၞော်ကွေံကွေံခတှ်ဂၠိုၚ်ကွေံကွေံရ၊ မိမတံဂှ် ဂွံပရေခတှ်လေဝ် သြန်ဟွံမွဲ, ဇက်ဂၠေံလဝ်ခတှ်လေဝ်ဂၠိုၚ် သွက်ဂွံပရေခတှ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်သမ္ဘာၜါတုဲ ကောန်ဝုတ်ဗၞိက်ကွဳ ဒှ်ဗြဴဍောတ်ရ၊ ဗြဴဇၞော် မၞုံကဵုသဳလဂှ် ညံၚ်ဂွံက္ဍုဟ်တြုံတၠသ္ၚိ ဗျဵုလအက်အကြာညးၜါ လဓဳကဵုမဂဳဇၞော် က္ဍုဟ်ညးသ္ကံရောၚ်။
(၆) စုတိအာနူဘဝဗြဴဍောတ် ဗြဴဆာပ်ခတှ်ညးတုဲ ကၠုၚ်ကတဵုဒှ်ကောန်ဝုတ်သေဋ္ဌဳပ္ဍဲဍုၚ်ဥဇ္ဇေနဳအဝန္တိရးလက်ထက်ကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲဝွံရောၚ်၊ ကၠုၚ်ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ဒှ်ကောန်ဝုတ်သေဋ္ဌဳတုဲ ဂွံဒုၚ်ယၟု "ဣသိဒါသဳ" ရောၚ်၊ ကာလအာစိုပ်အဝဲဂှ် ပြေၚ်စဝိဝါဟမ္ၚဵုထပ်တဲကဵုကောန်သေဋ္ဌဳ ဍုၚ်သာကေတရောၚ်၊ "အဲဂှ် တြုံတၠသ္ၚိကဵုခါံသဳၝောံ ခါံသဳကၟက် ဒုၚ်သဇိုၚ်လွဳလွတ်ဗွဲမရှ်ေသှ်ရဴဂဴရ၊ ကောၝဲတြုံ, ဒေံဗြဴ, ဒေံတြုံ− တြုံတၠသ္ၚိအဲ ညာတ်အဲတုဲ ကဵုစၞစသုၚ်ပုၚ်သွ ကယျိုၚ်ကယျဝ်နာနာသာ်ရ၊ တြုံတၠသ္ၚိဂှ် အဲသ္ပယိုက်ဒိုက်လဝ် ညံၚ်ရဴဒေဝတဴသ္ၚိမွဲကီု သီုကဵုကၠောန်ၜိုတ်ဗစဖျုၚ်ဒုၚ်သဇိုၚ်ရှ်ေသှ်ေရဴဂဴလၟိုန်ထာဝရရောၚ်၊ ၜိုန်ရ သ္ပဂုဏ်ယိုက်ဒိုက်တီဝတ်ဂလိုၚ်ဂှ်ကီုလေဝ် တြုံအဲ ဟွံသ္ဍိုက်ဆာန်အဲ က္ဍုဟ်အဲဗွဲမလောန်တုဲ ကလေၚ်ပလံၚ်ဖျဴဏာဇရေၚ်မိမအဲပၠန်ရောၚ်။
(၇) ကြဴဂှ်ပၠန်− အပါအဲကလေၚ်ကဵုစတြုံတၠဂြပ်မွဲပၠန်ရ။ တြုံဂှ်လေဝ် ပံၚ်ဖက်ကဵုအဲဂွံမွဲဂိတုဲတုဲ ထဍေၚ်ဗက်ထောံအဲပၠန်ရောၚ်။
(၈) ကြဴဂှ်ပၠန်− အပါအဲကဵုစတြုံတမၠၚ်လအာတ် ရဲဂရၚ် (လၟုဟ်ကော်ခဴစခါဒုတ်) ကဵုဏာသီုခရော်ခေါ်ပ္ၚါန် ဂရၚ်သီုကဵုယာတ်မှာ် (သၟာ်) အှ်အှ်အေတ်အေတ်ၚေတ်ၚေတ်ပသပသ ဂွံတုပ်ကဵုရဲဂရၚ်ရ၊ ဒှ်ကောန်ခအှ်ရဲတမၠၚ်လအာတ်တုဲ ပံၚ်ဖက်ညးသ္ကံဗၞတ်ဘာ်ဂိတုပၠန်ဂှ် တြုံအဲပြးနူအဲ ထောံကၠေံအဲပၠန်ရ၊ အဲမွဲဓဝ်ဟေၚ် ဒးဂရၚ်အာတ်စသုၚ်အကြာမုဟ်ဍုၚ်မုဟ်ကွာန် အကြာဂၠံၚ်ဍာန်တုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် ကတဵုဒှ်ဓဝ်သံဝေဂ ဖေက်ဂၟံက်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ၊ ဟိုတ်နူအကုသဵုကံ ကေၚ်ခၞံကၠောန်လဝ်ပ္ဍဲကာမေသုမိစ္ဆာစာရဂှ်တုဲ ညးတၞဟ်က္ဍုဟ် တြုံအဲလေဝ်ထဍေၚ်ထောံရ၊ ချပ်ဂွံသတိဖေက်လကိုတ်တ္ၚဵု ကတဵုဒှ်ဓဝ်သံဝေဂတုဲ တိတ်သ္ပခၟဳဗြဴ ဘာစိုပ်ဒဒှ်အရှန်ဗြဴမပြဲပြဲရောၚ် အဴဂှ် ဣသိဒါသဳ လဴထ္ၜးပၠိုဟ်ပၠးကဵုခၟဳဗြဴဗောဓိထေရဳဂှ်ရောၚ်။ (ပရူခၟဳဗြဴဝွံ၊ ကၠုၚ်နူပါဠိစတ္တာလဳသနိပါတ်ထေရဳဂါထာ အဋ္ဌကထာထေရဳ အပဒါန်ဂှ်ရောၚ်)။
(ပ္ဍဲကဵုနေမိဇာတ်−ဇာတ်သၟိၚ်နာဲမိဂှ် မၞိဟ်ဗြဴဗြဴကလိလောန်လ္တူတြုံတြုံ ပလီုပလာ်တြုံတၠသ္ၚိညးတုဲ ဒးနရက်စိန်ဂၠက်ပေၚ်ဍတ်ဒၟံၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ဂှ် ဗှ်ရံၚ်ညိ)။
(၄) မုသာ်ဝါဒါ၊ နူ− ပွမဟီုဂလာန်ဟွံဍာံစၟတ်− ဆောတ်ယောၚ်မှာရာ။ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ၊ န်− သိက္ခာပိုဒ်− ဒှ်ဟိုတ်ဝေၚ်ပါဲ− ခိုဟ်ဆာဲဒးရး။ သမာဒိယာမိ၊ ပ္ဍံ− အဲဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ်− ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲအာလၟိုန်− ဗဗိုန်လဝ်ပ္ဍဲစိုတ်ရအဴ။ "ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူပွမဟီုဂလာန်ဟွံဍာံစၟတ်, အရေဝ်ဆောတ်ယောၚ်, လာန်ပလဳသၠေံသၠန်, လီကသေက်တုဲ အဲဟီုဂလာန်ဍာံဍာံပြပြ အတိုၚ်မဒှ်စၟတ်ရောၚ်"
ဂလာန်ဟွံဍာ်စၟတ်မ္ဂးဂှ် လာန်ပလဳနကဵုပါၚ်တုဲ ဟီုပတိတ်မှ ဒှ်မုသာဝါဒဟွံသေၚ်ဏီ၊ ချူကှ်ေနကဵုလိက်ပတ်ကီု, ချဳကသဳထ္ၜးမပ္တံပၠးဇိုၚ်တဲအဝဲဇကုကီု, ဆၜိုတ်လီသၠေံသၠန်ဝဵုစၞာဲအိုတ်သီုဂှ် ဒှ်မုသာဝါဒဗွဲစၟတ်ရောၚ်၊ ဆဂးဂှ် ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်ညးတၞဟ်ညံၚ်ဂွံလီုလာ်စာ်ထောၚ်လေၚ်ဟုတ်အာ, လာန်ဂကူဂှ်ဟေၚ် ဒှ်ဟိုတ်ဏာဗစိုပ်ကဵုအပါယ်တုဲ ဒှ်အာကုသဵုဗွဲစၟတ်ရောၚ်။
ဟွံမိက်ကဵုဂြပ်ဇကုတုဲ လီလာန်ဂကူဂှ်ကီု (ဂြပ်နွံဖိုဟ် ဟီုဟွံမွဲ) ဓမက်ဝေၚ်ဂြိုၚ်သ္ပမိပ်တုဲ လီလာန်ဂကူဂှ်ကီု, ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်ညးတၞဟ် ဟွံကဵုလီုလာ်ပါ်ဒကးအာတုဲ ဒုဟ်ဇကုဇကုညံၚ်ဂွံဗၠး ဒးလီလာန်ဂကူဂှ်ကီု, ကောန်ဇာတ်ဇကု၊ ယဝ်ရအာဗဵုဝေၚ် မပ္တံသဘၚ်ပေါဲမ္ဂး− ဖေက်ဒှ်ဒုဟ်, ညာတ်ကေတ်ဒုဟ်တုဲ ညံၚ်ဟဂွံဒှ်ဒုဟ် ညံၚ်ဟဂွံဒှ်အာဗဵုဂှ် မပ္တံကဵုမိမအစံၚ်အ္စာဂမၠိုၚ် နွံပၟိက်ကဵုတသိုက်ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်တုဲ ဆေဝ်ဒဝ်ဗဒေါံကၠေံ သၠေံသၠန်လီလာန်ဂကူဂှ်ကီု မပ္တံမုသာမိမဂကူဂှ်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်တၟာလဵုဟွံသေၚ်, ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်စဵုကဵုဟီုရုံဂပ်ဟွံသေၚ်ရ။ ဆဂးဂှ် သိက္ခာပိုဒ်ဝွံ၊ လီုလာ်စာ်ထောၚ်အာမာန်ရောၚ်။
[လၚ်္ကာ] ဂလာန်မုသာ၊ ဝါစာဟွံဍာံ၊ ယဝ်ဟီုနကြိ၊ (ယဝ်ဟီုဗရု) စုတိနရက်၊ ဗၠးဗက်မွဲတန်၊ ဟီုပၠန်ဟွံကၠး− ၁၊ ၚေက်ဟွံတးသၟဟ်၊  ၂− ပါၚ်ဂှ်ပသ၊ ၃−ကာယကှ်ကြဳ၊ ၄−ဣိန်ရဳၚေက်လၟာ်၊ ၅−ရုပ်သာ်ဆောတ်ယောၚ်၊ ၆−ဟီုရောၚ်ဟွံတန်၊ ၇−ပါၚ်ပၠန်မ္ၚိုဟ်ကြံၚ်၊ ၈−စိုတ်ပြံၚ်အာဒၞာဲ၊ ၉−ဝေၚ်ပါဲပၠန်ဂှ် သဒှ်ဖဵုရောၚ်။
သွက်ဂွံတီအဓိပ္ပါဲ မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာလာန်ပလဳဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ကၠာကၠာတေံဂှ် ဟီုလဝ်ဖါအောန်ဒးဒုၚ်ဒုဟ် ဒ္စိတ်သာ်ဝွံတုဲ ဒုဟ်ဖါဂၠိုၚ်ဂှ် ရိုဟ်ဟွံမာန် ကေတ်ဏာကဵုဋ္ဌာန်နရက်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဒုဟ် အတိုၚ်မစၞောန်ထ္ၜးလဝ်ဗွဲလၟေၚ်လၚ်္ကာဂှ်−
၁ ပ္ဍဲဘဝလၟုဟ် ဟီုအရေဝ်ဟွံကၠးဖ္ဍး ဟွံစိုပ်ဒတုဲ ပါၚ်ဇြိုၚ်လောန်ကီု။
၂ ၚေက်ဟွံတပ်တး ဟွံညဳသၟဟ်န်တ္ၚံက်တ္ၚေဲဂါဲဝါဒၟံၚ်ကီု။
၃ သၟန်ပါၚ်ပသပသောန်ပသအုဲကီု။
၄ ဖျုန်စၞာံကာယဇကုကှ်ကြဳဖျိုဟ်ဖျေဝ် ဟွံမွဲကဵုကလိတ်ကလောတ်ကီု။
၅ ဣိန်ရဳဂမၠိုၚ် မပ္တံမတ်ကတောဝ်ဟွံသ္အးဇ္ၚးဟွံတၟးတၟောန် ဍံက်စောန်ၚေက်ပေတ်ကၠိခန်ကၠိခဍက်ဒၟံၚ်ကီု။
၆ ရုပ်သာ်ဗီုပြၚ်ဇကုဇကုဂှ် ပရေံဟိန်ဗိန်ဆောဝ်ယောၚ်ပၠန်ဂတးဒၟံၚ်ကီု။
၇ ပ္ဍဲအရာမဟီုဂလာန်ဂှ် ဂလာန်ဇကုဟွံတန်တဴပ္ဍဲညးတၞဟ်, အသံအာဏာဟွံမွဲတုဲ ညးတၞဟ်ဟွံပ္တေဟ်အရေဝ်ဇကုကီု။
၈ လဟီုလဂးဒလဵုခၞံၚ်၊ ပါၚ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ် ရုန်မဵုစဵုကဵုသကေတ်ကတောဝ်သရက်ကတောဝ်ညးတၞဟ်ကီု။
၉ စိုတ်ဟွံတန်ကြန်တေဝ်ကြေဝ် စိုတ်ဟွံညိၚ်ဝတ်ချဳကသဳကလှ်လဖှ်ကီု၊ မပ္တံဒုဟ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ကလိဂွံတုဲ မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ပ္ဍဲအရာကိစ္စလဵုမွဲ− ဟိုတ်ညးဟဂွံပ္တေဟ် ဖျေံစိုတ်ဂှ်ရ၊ ဒှ်ဇၞော်ညးဟွံမာန်ရောၚ်။
ဒုဟ်တၞံတံမူလ။ ဒုဟ်ဂမၠိုၚ် အတိုၚ်မစၞောန်ထ္ၜးကၠုၚ်တုဲဝွံ၊ ဗွဲအစောံဒုဟ်မသှ်ေၜက်ဝိပက်ဗက် ဝဲဗက် ဒးဒုၚ်စသိုၚ်ဖဵုအကုသဵုကံဇကု မကၠောန်ခၞံလဝ်ကၠာကၠာတေံဂှ်ရ၊ ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဘဝကတဵုဒှ်ဘဝမၞိဟ်ဂှ်လေဝ် ကလိဂွံဒုဟ်ဒဏ်ကလိဂွံဖဵုဍေံ မပ္တံဟီုအရေဝ်ဟွံကၠးဖ္ဍး ၚေက်ဟွံတပ်တးရောၚ်။  ဂလာန်မုသာလ္ၚဵုဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်လောန်တုဲ စဵုကဵုစိုပ်နရက်မာန်ဂှ် တံၚ်ဓဇက်ဖျေံဏာရ၊ ပ္ဍဲအရာဒေဝဒတ်ပါ်ဒကးသၚ်ဂှ် ဟီုဂလာန်မုသာတုဲ သၚ်တံ မဒးပါ်ဒကာအာၜါလွးအိုတ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်နူကံ မုသာဂှ်ဟေၚ် ဒေဝဒတ်မဒးအာစိုပ်နရက်အဝိက်တုဲ ဂလာန်မုသာထေက်ကဵုကေတ်ဏာအပါဲဂှ် လ္ပဟီုအိုတ်ညိ။
၁၁။ စေတိယဇာတ်နိပါတ်အဋ္ဌကပရူသၟိၚ်စေတိယ
ခေတ်သၟိၚ်စေတိယဂှ် ဒှ်ခေတ်ဓဝ်သစ္စဗိုန် ဆၜိုတ်မၞိဟ်မွဲကီု ဟီုဂလာန်မုသာဟွံမွဲဏီတုဲ သၟိၚ်ဂှ်ဟေၚ် ဟီုဂလာန်မုသာကၠာတဲအိုတ်ရ၊ ဗၞတ်ဟီုဒးဂလာန်မုသာဂှ် ညံၚ်ရဴအကးမလမ္စံက်ဍံက်စောန်ကၠိဓဝါန် ဂြိၚ်ဗာန်အာ မတ်ဗြဲဗာန်အာကီုရ။ အခိၚ်ဟီုဂလာန်ဍာံစၟတ်အလုံမွဲကဝ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴ အာကာသမဗုသ္အးတၟးတၟောန်ကီုရ၊ ဂလာန်မုသာဟီုဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဗီုလဵုရော ဟီုဂှ်လေဝ် ညးမွဲဟွံတီရ။ သၟိၚ်ဂှ်လေဝ် သၟိၚ်တဲဍိုန် သၟိၚ်သာမညဟွံသေၚ်၊ သၟိၚ်ဍိုက်ပေၚ်ကဵုဣဒ္ဓိအာနုဘဴပန်သာ်မတွံဂး−
(၁) ကလာၚ်အာကၠုၚ်လတူအာကာသမာန်ကီု။
(၂) ကောန်ဒေဝတဴတြုံပန် မဒးမၚ်မွဲ ဒှ်ပၟၚ်ပၟဲဇကုလၟိုန်ကီု။
(၃) သၟူအမြာဲကြတ်စၠန်မောဝ်ဇောဝ်ပ္ဍးတၟာဲမောဝ်တိတ်နူဇကုကီု။
သၟိၚ်ဝွံ ပ္ဍဲကာလကတ်ကွတ်ပညာပ္ဍဲဍုၚ်တက္ကသဵုတေံဂှ် သ္ဂောံဒှ်လဝ်ရဲမိတ်သဟာဲသ္ဍိုက်ဆာန်ကဵု "ကောရကလမ္ဗ" မဒှ်ဒေံဗၞးပြောဟိတ်ဂှ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုဗၞးကောရကလမ္ဗဂှ် ဒှ်ရဲသ္ဍိုက်ဆာန် ကေုာံ ရေၚ်သ္ကံရ။ "ယဝ်ရအဲဒှ်သၟိၚ်ဨကရာဇ်မ္ဂး− ကောရကလမ္ဗ−ဟေၚ် အဲပတိုန်ကဵုဒၞာဲအတဵုပြောဟိတ်ရောၚ်" ဂလာန်သာ်ဝွံ− ဒုၚ်လဝ်ကံပါၚ် ဟီုဂးလဝ်ကဵုမိတ်သဟာဲဇကုရ၊ ဆဂးဂှ် ဗွဲကြဴကာလဒှ်သၟိၚ်ဨကရာဇ်ဂှ် နူအဝဵုအာဏာပြောဟိတ်တြေံ ဖျေံကၠေံဟွံမာန်ရ၊ ပြောဟိတ်တြေံဂှ် အဝဵုအာဏာဇကု ပအပ်ကဵုကောန်တြုံတုဲ တိတ်သ္ပခၟဳဣသိ ပ္ဍဲဂြိုပ်ရောၚ်၊ ပြောဟိတ်တြေံကဵုဗၞးကောရကလမ္ဗဂှ်လေဝ် ကောကဵုဒေံအရၚ်ရ။
ကောရကလမ္ဗဂှ်− ဟိုတ်ဟကလိဂွံဒၞာဲအတဵုပြောဟိတ်ဂှ်ရ၊ ဒက်ဝဲသတဲကြုတ် (ဒက်ဝဲသၠဲကြုတ်) ကဵုပြောဟိတ်တြေံ မဒှ်ကောဇကုအရၚ်ဂှ်ရ။ ဓမ္မတာအခိုက်ပဝေဏဳဗၞးတံဂှ်လေဝ် အဝဵုအာဏာပြောဟိတ်ဂှ် မၞုံပ္ဍဲတဲကောဇၞော်ဟေၚ်ဏီရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဗၞတ်ကောဇၞော်ဟွံကဵုအခေါၚ်ဏီမ္ဂး− သၠာဲပြံၚ်အဝဵုအာဏာအနိၚ်အတက်ဟွံဂွံရောၚ်၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ− သွက်ဒၞာဲအဝဵုပြောဟိတ်ဂှ် ဨကရာဇ်ကဵုဗၞးကောရကလမ္ဗ (ရဲမိတ်သဟာဲဇွာသ္ဍိုက်ဆာန်) ညးၜါဂှ် ဒှ်အဝါတ်အဂါတ်ကွေံကွေံရောၚ်၊ ဒးဂဗဆဵုအဝါတ်အဂါတ်အိုတ်ဍာ်ရ။ ဆဂးဂှ် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲဂှ် သွက်ဂွံဂွံဒၞာဲပြောဟိတ် ပ္တိတ်ကသပ်ချပ်ကၠောန်ကေတ် ဗစာရဏာဗစာရနၚ် ဂွံကသပ်သာ်ဝွံတုဲ ဨကရာဇ်ဂှ် ဟီုကဵုရဲဇွာဇကု အတိုၚ်သၟဝ်တေံရောၚ်။
'ဨကရာဇ်။ ယွံ− ကောရကလမ္ဗ---အကွက်ဋ္ဌနန္တရအဝဵုအာဏာဂှ် လ္ပဒှ်စံၚ်တူညိ။ အဒေါဝ်ပရိသာတ်ဂှ် အလဵုဇကုအဲ, အဲဟီုဂလာန်မုသာ "ဗှ်ေဂှ်ဇၞော်, ကောဗှ်ေဂှ်ဍောတ်" အဲဟီုလာန်န်တွဵုရ။ ဟီုဗီုဏံမှ ဗှ်ေဂှ်ဇၞော်တုဲ မၞုံကဵုအခေါၚ်ကလိဂွံအဝဵုရောၚ်။
ကောရကလမ္ဗ။ ယွံမရာဇ်---ကသပ်ဝွံ ခိုဟ်ဒၟံၚ်ကီုရ၊ ဆဂးဂှ် ကောအဲဂှ်ဒှ်ညးမဇၞော်ကဵုဣဒ္ဓိရောၚ်။ လၟုဟ်ဟီုဂလာန်မုသာတိတ်, ဣဒ္ဓိမရာဇ်ၜိုန်ရဟွံကၠေံဗဒန်ကီုလေဝ် ညံၚ်ရဴမကၠေံဗဒန်အာဂှ် ကောအဲသ္ပဏောၚ်။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂလာန်မုသာမရာဇ်ဟွံတန်ကြန်တုဲ အရေဝ်သၠာဲပြံၚ်အာတိဟ် ဟွံမွဲကဵုဖဵုရ။ (အရေဝ်ဂမၠိုၚ်ဝွံတုန်− ဗွဲကြဴယဝ်ရဒှ်မ္ဂး− စိုတ်သၟိၚ်ညံၚ်ဟဂွံလီုလာ်အာဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဟီုဒုၚ်လဝ်တုဲ အရေဝ်မကဵုသတိဇြိုဟ်ဇြိုဟ်နက်နက် ဒက်ဗဗိုန်လဝ်ရောၚ်)။
ဨကရာဇ်။ ယွံ- ကော်ရကလမဗ္ဗ---အဲဟီုဂလာန်လှာဲပြံၚ်ထောံဗီုဗှ်ေဏောၚ်ဂှ် လ္ပထေၚ်ညိ၊ ဂလာန်မုသာအဲမဟီုဗိုန်ဗိုန်ဂှ် အဲဟီုတွဵုရ။
ကောရကလမ္ဗ −−− ကာလလဵုမွဲမဟီုဂှ်ရော။
ဨကရာဇ် −−− နူတ္ၚဲဝွံ ဂတတေံ ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵုထပှ်ဂှ် အဲဟီုဏာဏောၚ်။
ဨကရာဇ်ကဵုကောရကလမ္ဗ မဟီုဂးကေုာံရေၚ်သ္ကံ သၟာန်သှ်ကေုံရေၚ်သ္ကံမြဴသာ်ဝွံ၊ ဗျဳဗျာပ်လလေၚ်တြး ပြးကၠောံအာအလုံဍုၚ်မွဲရ၊ ကာလဂှ်တုန်− ဒှ်ကာလအခိၚ်ဂလာန်သစ္စမတန်တဴဗွဲတၟေၚ်တုဲ ဟွံကေၚ်မိၚ်ဂလာန်မုသာမွဲလှ်ေဏီရ။ "ဂလာန်မုသာဨကရာဇ်မဟီုဂှ် ဗီုလဵု, သာ်လဵုကွေံရော, လမ္စံဟာ, ဗကေတ်ဟာ" ဒှ်တံ ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်တံ ချပ်ဗစာရဏာသာ်သဏ္ဌာန်ထ္ၜောံကလၚ်ဇကုမုသာဂှ်ရ၊ ပရိုၚ်သဇိုၚ်ဂလာန်မုသာမဇၞော်တၟာဂှ်ဂှ် ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်တံ မိက်ဂွံကလၚ်ပၚ်မှိၚ် မိက်ဂွံဆဵု မိက်ဂွံဗဵုသ္ၚဳစၟဳမၚ်ဒၟံၚ်ပေၚ်ထပှ်တ္ၚဲ ညးလ္ၚဵုရပ်ဂွံဇံၚ်ဂတဵုခုၚ်ဂဇံ ပၠံၚ်တိတ်အာဒၞာဲဨကရာဇ် မဟီုဂလာန်မုဟာ လးပြေၚ်စွံလဝ်ဒၞာဲဒၟံၚ်အိုတ်ရောၚ်။
ကောန်ဍုၚ်ကောန်ကွာန်ဂမၠိုၚ် ပၠံၚ်တိတ်ကေတ်ဒၞာဲကလၚ်ဂလာန်မုသာဨကရာဇ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ကဵုသဘၚ်ဇၞော်မွဲရ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵုထပှ် အတိုၚ်ဨကရာဇ်မဆိၚ်ဖါတ်လဝ်ဂှ် နူအခိၚ်ပြဟ်ပြဟ်ဟေၚ် ပရိသာတ်ဂမၠိုၚ် ဂၠောဲဇက်တိတ်အာပေၚ်ဍာတ်ၜေတ်ဂရေတ်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ။ (ဒၞာဲဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ပ္ဍဲဝၚ်နန်သၟိၚ်ဝွံရောၚ်) ပရိသာတ်မပေၚ်ကၟိုဟ်ဒၟံၚ်သာ်ဂှ်ဟွံကဏီ၊ ဨကရာဇ်ကဵုဗၞးကောရကလမ္ဗ မွဲဟာန် ကေုာံ တွဵဝါရဗော်သွးရဲသ္ကံလေဝ် စိုပ်ကၠုၚ်ပေၚ်ဍတ်ဒၟံၚ်တုဲ ဃောဂှ်ပၠန် ဣသိပြောဟိတ်တြေံ ကလာၚ်ကၠုၚ်နူဍာ်အာကာသ နကဵုဂၠံၚ်တြဴၛာန်အဘိညာန် စိုပ်ကောံသၟဟ်မွဲစွံဖအိုတ်ရောၚ်။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂလာန်မြဴသာ်ဝွံ ဣသိဟီုကဵုဨကရာဇ်ရ။
ဣသိ။ ယွံမရာဇ် --- ဍောတ်ဂှ်ဇၞော်, ဇၞော်ဂှ်ဍောတ်၊ ဟီုဂလာန်မုသာဟီုဂှ် ဍာံကွေံဟာ။
ဨကရာဇ်။ ယွံ− ဍာံပြဒၟံၚ်ရဣသိ။
ဣသိ။ ယွံမရာဇ်−−−မုသာဝါဒမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရ။ ဆၜိုတ်ပလီုပလာ်ကၠေံဂုဏ် မၞုံဒၟံၚ်ဂှ် ဟွံကဏီ၊ ပလံၚ်ဖျေံဗစိုပ်ဏာကဵုအပါယ်လေဝ်မာန်ဏီ၊ မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာဝါဒမ္ဂးဂှ် ဒှ်မၞိဟ်အာစိုပ်ပလီုပလာ်ဂစိုတ်ကၠေံ ဓဝ်ဇကုဇကု မဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲလဝ်ဂှ်ရ၊ မၞိဟ်ပလီုပလာ်ဂစိုတ်ကၠေံဓဝ်ဇကုဇကု မဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲလဝ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ဂစိုတ်ကၠေံ ဇကုဇကုလေဝ် မ္ဂးယၟုရ၊ မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ဒေဝတဴပၟၚ်ဇကုဂမၠိုၚ်လေဝ် ဟွံမိက်မၚ်မွဲဇကုအိုတ်ရ။ သၟူအမြာဲပသပသောန်ဂမၠိုၚ်လေဝ် တိတ်ကၠုၚ်နူပါၚ်ဇကုရ၊ အဝဵုအာဏာ ဋ္ဌာနန္တရလေဝ် စှ်ေအာလသောဝ်စှ်ေအာဒှ်ဂွံဒၟံၚ်မရာဇ်။ (မိၚ်ဂလာန်ဂှ်တုဲ ဨကရာဇ် ဖေက်တိုန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ကလေၚ်ရံၚ်ဗၞးကောရကလမ္ဗ မဒှ်ရဲဇွာညးတေံတုဲ "ဗီုလဵုကွေံ ရော, နပွမသၟာန်ဇာန်မြဴသာ်ဝွံ ကလေၚ်ရံၚ်ဒၟံၚ်ရောၚ်)။
ကောရလမ္ဗ။ ယွံမရာဇ်−−−နူတံတဲကၠာတေံဟေၚ် ဟီုဗီုဏံဏူဂှ် ဟီုဒုၚ်လဝ်အရေဝ်၃တုဲ ဂရၚ်ပတီလ္ၚောဝ်ပတီလဝ်ဟွံသေၚ်ဟာ။
ဨကရာဇ်။ (ဂံၚ်သကာကၠုၚ်ညိညတုဲ ဟီုကဵုဣသိပြောဟိတ်ဂှ်)
ယွံတၠရသိ−−−ဣသိဂှ် ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်ရောၚ်။ မုသာ်ဝွံတုန်− ဒှ်မုသာပ္ဍဲတံကဝ်ကၠာတဲအိုတ်ရ၊ မၞိဟ်ပရိသာတ် ကၠုၚ်ကလၚ်ဂလာန်မုသာတံဂှ်လေဝ် ဗဵုကျောဝ်ဒၟံၚ်ညံၚ်ရဴသဘၚ်ပေါဲဇၞော်မွဲကီုရ။ ချိုန်ခဏ မဟီုတိုန်ဂလာန်မုသာအဃောဂှ်ဟေၚ် ကျောဝ်တဴပၟၚ်ပၟဲပန်မ မၚ်မွဲလဝ်သၟိၚ်ဂှ် ထောံဒတုံဖျေံသၞာ်တုဲ ကၠေံဗဒန်အာအိုတ်ရ။ သၟူအမြာဲဒကှ်ဥပ္ပဵုနူသၟန်ပါၚ်သၟိၚ်ဂှ် ကၠေံဗဒန်အာတုဲ သၟူအမြာဲခၟာဲစာၚ်အုဲအုဲအိုၚ်အိုၚ်ပသပသ တိတ်ကၠုၚ်ရ၊ သၟူအမြာဲကြက်စၠန်မောဝ်ဇောဝ်ဒၟံၚ်အလုံဇကုမွဲဂှ်လေဝ် ကၠေံဗဒန်အိုတ်အာတုဲ သၟူအသုဘတြဴဇၞော်ပသအုဲဂှ် မံၚ်ဂတဝ်ကတဵုဒှ်တိုန်ရ၊ ကလာၚ်အာကၠုၚ်လတူအကးဟွံမာန်တုဲ ဒတုံစှ်ေပ္ဍဲတိရ၊ ဣဒ္ဓိအာနုဘဴဇၞော်ပန် ကၠေံဗဒန်အာအဃောဂှ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဣသိဆာန်ဍူဗွဲမလောန်တုဲ ဂလာန်မြဴသာ်ဝွံ − ကလေၚ်ဟီုကဵုသၟိၚ်ပၠန်ရောၚ်။
ဣသိ။ (နကဵုမုက်မတ်မၞုံကဵုဓဝ်ဇြဟာန်ဆာန်ဍူဂှ်) ယွံမရာဇ်−−−လ္ပဟီုဂလာန်မုသာ်ညိ၊ ယဝ်ရပလေဝ်ထောံဍာံဍာံ သ္ဂောံဟီုမ္ဂး− ဣဒ္ဓိအာနုဘဴအတိုၚ်ပကတိကလိဂွံမာန်ဏီရ၊ ဟီုတိုန်နကဵုဂဝိၚ် ဂွိၚ်ဆာန်ဍူသၟိၚ်ရောၚ်။
ဨကရာဇ်။ "ဣသိတံသၠေံသၠန်ဝဵုစၞာဲအဲ နကဵုဣဒ္ဓိအိုတ်ရသွံ၊ အဲဂှ် မၞိဟ်ကလေၚ်ဆုတ်ဟွံသေၚ်။ ဣသိဂှ်ဍောတ်, ကော်ရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်ဏောၚ်" ဂှ် ကလေၚ်ဟီုဂလာန် မုသာအလန်မရနုက်ကဵုၜါဝါပၠန်ရောၚ်။ (ဟိုတ်နူဟီုဂလာန်မုသာပ္ဍဲအလန်ဒုတိယဂှ်ရ၊ ဇိုၚ်ၜါဒိုဟ် လုပ်အာတိ စဵုကဵုစိုပ်မတ်စိၚ်တုဲ တိ, စ− ၚိတ်ဖျေံရ)
ဣသိ။ ယွံမရာဇ် −−− လ္ပဟီုဂလာန်မုသာညိ၊ ယဝ်ရဟီုဂလာန်မုသာမ္ဂး− ဗြဲကျာဂမၠိုၚ်လေဝ် ဟွံဓဝ်ယာ၊ သတ္တံလေဝ် ကတဵုဒှ်ဒဒိုက်အိုတ်ရ၊ ဟီုဍာံဍာံတပ်တပ်ညိ။ ညးဂှ်ဇၞော်ရော,
ဨကရာဇ်။ နကဵုသဘဴဂလာန်မ္ဂး "နန်အဲအဲမံၚ် ဟွံခိုၚ်ဆံၚ်ဍေံ" ဂးတုဲ တၠအဲဂှ်ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်။ (ပ္ဍဲကာလမဟီုဂလာန်မုသာ အလန်တတိယဝွံ၊ တိၚိတ် ဖျေံဏာစဵုကဵုစိုပ်က္ၜံၚ်ရောၚ်)။
ဣသိ။ ယွံမရာဇ်−−−မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာဂှ် တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴဇြုံမၞုံကဵုလတာ်ၜါဂွါ်ကီုရ။ ယဝ်ရပလေဝ်ဟီုဍာံဍာံမ္ဂး− ကလေၚ်ဒှ်အတိုၚ်ပကတိမာန်ဏီရ၊ ဟီုဍာံဍာံစံ၊ ညးဂှ်ဇၞော်ရော။
'ဨကရာဇ်။ နကဵုသဘဴဂလာန်မ္ဂး "ဂၠုၚ်အဲအဲဒုန်− ကုန်ဒဵုစိုပ်စိုပ်" ဂးတုဲ တၠအဲဂှ်ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်။ (ပ္ဍဲကာလမဟီုဂလာန်မုသာအလန်စတုတ္ထဝွံ၊ တိၚိတ်ဖျေံဏာစဵုကဵုစိုပ်ဂၞိၚ်ရောၚ်)။
ဣသိ။ယွံမရာဇ်−−−မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ပ္ဍဲဘဝမဒးအာကတဵုဒှ်အရေဝ် ညံၚ်ဂွံစိုပ်ဒတုဲကၠးဖ္ဍးဟီုဟွံမာန်, ပါၚ်ဇြိုၚ်ဒှ်ညးခအကမၠဴဏောၚ်၊ ဟီုဍာံဍာံစံ၊ ပၞောဝ်ကဵုပိုဲညးၜါ− ညးဂှ်ဇၞော်ရော,
ဨကရာဇ်။ နကဵုသဘဴဂလာန်မ္ဂး "ချေံအဲအဲဗဂန်−ဍုၚ်ပြန်စိုပ်စိုပ်" ဂးတုဲ တၠအဲဂှ်ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်ဏောၚ် ကလေၚ်ဟီုပၠန်ရ။ (ပ္ဍဲကာလမဟီုဂလာန်မုသာအလန်ပဥ္စမဝွံ၊ တိၚိတ်ဖျေံဏာစဵုကဵုစိုပ်လိုတ်ရောၚ်)။
ဣသိ။ ယွံမရာဇ်−−−မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာတံဂှ် ပ္ဍဲဘဝမဒးအာကတဵုဒှ်ကောန်တြုံရတ် ဟဂွံပြာကတ် ဟွံကလိဂွံတုဲ ဂွံကောန်ဗြဴကောန်ဝုတ်သၟးရ၊ ယဝ်ရဟီုဍာံဍာံမ္ဂး− ကလေၚ်ဒှ်အတိုၚ်ပကတိတြေံမာန်ဏီရ၊ ဟီုဍာံဍာံညိ၊ ညးဂှ်ဇၞော်ကွေံရော,
ဨကရာဇ်။ နကဵုသဘဴဂလာန်မ္ဂး "မူသာ်ဟွံတၟေၚ်−ကၞေၚ်ဒကးလိုက်" ဂးတုဲ တၠအဲဂှ်ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ် ဇၞော်ဏောၚ် ကလေၚ်ဟီုပၠန်ရ။ (ပ္ဍဲကာလမဟီုဂလာန်မုသာအလန်ဆဋ္ဌမဝွံ၊ တိၚိတ်ဖျေံဏာစဵုကဵုစိုပ်ကဵုစိုပ်ကမၠံၚ်ဖျုန်တှ်ရောၚ်)။
ဣသိ။ ယွံမရာဇ်−−−မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာတံဂှ် ပ္ဍဲဘဝမဒးအာကတဵုဒှ်၊ ၜိုန်ရကလိဂွံကောန်ဇာတ်ကီုလေဝ် ကောန်ဇာတ်တံဂှ် ဟွံတီဂုဏ်မိမတုဲ ပြံၚ်ဒဴလလဴဇိုၚ် ဗလေတ်ပါဲထောံပ္ဍဲဋ္ဌာန်တၞဟ်သ္အာၚ်အိုတ်ရ၊ ယဝ်ရဟီုဍာံဍာံမ္ဂး− ကလေၚ်ဒှ်အတိုၚ်ပကတိတြေံမာန်ဏီရ၊ ဟီုဍာံဍာံညိ၊ ညးဂှ်ဇၞော်ကွေံရော,
ဨကရာဇ်။ နကဵုသဘဴဂလာန်မ္ဂး "လ္တူနူသဂါတ္ၚဲ− ဗ္တံဂၠုဟွံမွဲပုဟ်" ဂးတုဲ တၠရသိဂှ်ဍောတ်, ကောရကလမ္ဗဂှ်ဇၞော်ဏောၚ် ကလေၚ်ဟီုပၠန်ရ။ (ပ္ဍဲကာလမဟီုဂလာန်မုသာအလန်သတ္တမ− မရနုက်ကဵုထပှ်ဝါဝွံ၊ သၟူယတ်လ္ၚပၟတ်နူနရက်အဝိက်တေံဂဵုဍာဲတိုန်တုဲ တိၚိတ်ဖျေံဏာစဵုကဵုစိုပ် အဝိစိနရက်အဝိက်တေံရောၚ်)။
တၚ်စၟတ်သမ္တီဝတ္ထု။ ပ္ဍဲဝတ္ထုပရူသၟိၚ်စေတိယဝွံ၊ ဒုဟ်မုသာဝါဒဂှ် လောန်လောန်ကာဲကာဲ ဒုဟ်ဇၞော်ကွေံရောၚ်− ရဴသာ်တွံ စၟတ်သမ္တီဒှ်ဂွံအိုတ်ရ၊ ဟွံလောန်ဟွံဇၞော်ကွေံကွေံရ။ ဆဂးဂှ် အခိၚ်အခါသၟိၚ်စေတိယ မဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ညးမွဲကီုလေဝ် ဟီုဂလာန်မုသာဟွံမွဲဏီရ၊ ညးဟီုဂလာန်ထၟုန်တၠန်မွဲဍောတ်ဟွံမွဲဏီရ၊ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဒှ်အခိၚ်ဟီုဂလာန်သစ္စတန်တဴအလုံညးဖအိုတ်ရောၚ်၊ ယဝ်ရဟီုဂလာန်ဥပမာမ္ဂး− ပ္ဍဲတဲမကၠိခ္ဍက်ၚေက်လှိုက်ဒၟံၚ်ဂှ်၊ ၜိုန်ရလုက်ဒးလံက်စုတ်ဂြိၚ်ကီုလေဝ် မူသာ်ဍေံဟွံတၟေၚ်ရ၊ မူဟိုတ်ရော, ဟိုတ်နူတဲလှိုက်ဒၟံၚ်ရောၚ်၊ ပ္ဍဲယာတ်မဇြုၚ်ဂွုဗုသ္အးတံဂှ်တုန်− ယဝ်ရဍံက်စောန်အာနကဵုခၞိက်မၠိုက်ဟန်ဗန်ဂြိၚ်ညိညမ္ဂး− ညံၚ်ရဴသာ်လမ္စံက် ဍံက်စောန်ကၠိခန်အာကီုရ၊ ပ္ဍဲအခိၚ်လက်ထက်သၟိၚ်စေတိယဂှ် ဒှ်အခိၚ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် မၚ်မွဲလဝ်ဂလာန်မုသာ ဗိုန်ဗတ်ပ္ဍဲသစ္စဝါစာတုဲ၊ ဟိုတ်နူဟီုဒးဂလာန်မုသာအလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ်ရ− ဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်လောန်ရောၚ်။
ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်စေတိယ မဟီုဂလာန်မုသာဂှ် ဒှ်ခေတ်မၚ်မွဲလဝ်ဓဝ်သစ္စအလုံကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်တုဲ မုသာသၟိၚ်ဂှ်လေဝ် ပရိုၚ်မံက်ဂတဝ်တမ္ညဝ်ပြာကတ်ဗွဲမလောန်ရ၊ ဒုဟ်ဒဏ်လေဝ် ဇၞော်တဴဗွဲမလောန်တုဲ စဵုကဵုတိၚိတ်ဖျေံဏာမဒှ်ရ။ ပရိသာတ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကောံကၠုၚ်ဗဵုပ္ဍဲဒၞာဲဝၚ်နန်သၟိၚ် မဟီုဂလာန်ဂှ်လေဝ် ဖေက်လကိုတ်တ္ၚဵုဗွဲမလောန်ရ၊ ညာတ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်တိၚိတ်ဖျေံဏာဂှ်တုဲဖေက်လတူဖေက်ရ၊ ဂလာန်မုသာဟွံကေၚ်မိၚ် ဟွံကေၚ်ညာတ်မွဲလှ်ေဂှ်လေဝ် ထေၚ်ဂးဇကုဍေံနွံ, မၞုံကဵုသာ်သဏ္ဌာန်ထ္ၜောံကလၚ်တုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်သ္ပတၟေၚ်ဗွဲမလောန်ရ။
ပ္ဍဲခေတ်မုသာကတဵုဒှ်ပြကာတ်ဒၟံၚ်ဂလိုၚ်ဏံဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ်ဟီုဂလာန်မုသာ၊ ယဝ်ရတိၚိတ်ဏာမ္ဂး− တိဇၞော်လေဝ် ဂွိုအ်ဇူ ဂွိုအ်ဒီုတုဲ ဟွံမွဲကဵုခေါၚ်သၠးၜးရ။ ဆဒးဗက်ၚိတ်ဒၟံၚ်မၞိဟ်လာန်မၞိဟ်လီဂှ် ဂွိုအ်သၠးရ၊ ပါဲနူဏံပၠန်− ပ္ဍဲတံကဝ်တေံ ဒုဟ်ဇၞော်နူမုသာဂှ် ဒုဟ်လဵုဟွံမွဲဏီရ၊ ခေတ်လၟုဟ်ဝွံတုန်− ဆၜိုတ်အယာံမာတ်ဒုဟ်မုသာဂှ် "ဒုဟ်ရောၚ်ဂှ်" ဟီုဂးစအောန်ကွေံကွေံရ၊ ဟီုကြပ်ဟၟဲရ၊ ဒုဟ်ဇၞော်လတူနူဂှ် ဂြောပ်ဗဒန်ဓလီုပဍိုက်လဝ်တုဲ ဆၜိုတ်အယာံမာတ်ဒုဟ်မုသာဂှ် ညံၚ်ရဴဒှ်ဒုဟ်ဍောတ်သွတ် ဒုဟ်တဲဍိုန် ဒုဟ်တဲသာမညကီုရ၊ ဟွံသ္ပအသုၚ်ကဵုဒုဟ်မုသာအေဟ်ရ။
ဆဂးဂှ် ဗွဲမထေက်ကဵုကြိုက်ကဵုခေတ် ဒုဟ်မုသာဟွံပြာကတ်ပ္ဍဲဂတမတ်ဏီတုဲ ဒုဟ်ပ္ဍဲသံသာဘဝအနာဂတ်တေံ ဒးဒုၚ်ဘဲညံၚ်ရဴသၟိၚ်စေတိယကီုဂှ် ဟွံပ္တေဟ်မွဲရ၊ ဒုဟ်လတူဒုဟ်မုဟ် ဒးဒုၚ်ဂတတေံ ညံၚ်ရဴသၟိၚ်စေတိယဂှ် ဟွံသက်သာလးလးဂှ် ဟွံဖေက်မွဲရ၊ ပါဲနူဒုဟ်မုသာဂှ်လေဝ် ဒုဟ်ဇၞော်ဇၞော်နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်ဏီတုဲ၊ ယဝ်ရသဒှ်မၞိဟ်သပ္ပရိုဟ်တၠပါရမဳဍာံဍာံမ္ဂး− ဟိုတ်နူမဒးရနုက်ဗပေၚ်သစ္စပါရမဳ ထေက်ဂှ်ရ၊ ဂလာန်မုသာ်လဵုမွဲ ဟီုဂးဟွံအပ်ဟွံဂပ်ဝ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− အရေဝ်လာန်ပလဳဝဵုစၞာံနူဍောတ်ဍောတ် အောန်အောန်ဂှ် သ္ပတံတုဲ ဝေၚ်ပါဲကၠေံစဵုကဵုလ္အိတ်လမျီုညိ၊ သစ္စပါရမဳလေဝ် ဒးနရနုက်ဗပေၚ်မၚ်မွဲအာ, ဂလာန်ဍာံစၟတ်လေဝ် ဒးဂလိုၚ်ဒးပခိုၚ်ဗဗိုန်အာထေက်ကြိုက်ဗွဲမလောန်ရောၚ်။
ပ္ဍဲစေတိဇာတ်ဝွံ၊ ကျာ်တြဲပိုဲ ဃောသ္ပဒတဴပ္ဍဲဘာဇေတဝန် သ္ပဟိုတ်ကဵု ခၟဳဒေဝဒတ်တိၚိတ်တုဲ တွံလဝ်ဇာတ်ဝွံရောၚ်၊ ကာလဖျဴဇာတ်ဂှ် ခၟဳဒေဝဒတ်လၟုဟ် ကာလကိုပ်ကၠာတေံ ကတဵုဒှ်သၟိၚ်စေတိယရး ပကၚ်ရၚ်ဍုၚ်သောတ္တိယ−ရ၊ အဲကျာ်သဗ္ဗညုလၟုဟ်ဝွံ၊ ပ္ဍဲလက်ထက်သၟိၚ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ဣသိမၞုံယၟု ကပိလရောၚ်၊ ဗဗၞးကပိလကဵုကောရကလမ္ဗဂှ် ကော်ကဵုဒေံရ၊ ကာလဖျဴဇာတ်ဂှ် ဒေံဗောဓိသတ်ဟွံပါရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သၟိၚ်မိက်ဂွံတီဗွဲတြးမ္ဂး အာသ္ၚဳရံၚ်ကေတ်ပ္ဍဲစေတိယဇာတ်နိပါတ်အဋ္ဌကတေံညိ။
(၅) သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌနာ၊ နူ− ပွမသုၚ်စအရက်သုရာမေရယ် စၞဗ္ၜူ မပ္တံကဵုဘိၚ်− ဒှ်ဟိုတ်ဝိဝိၚ်− တၠိၚ်ဂုဏ်အိုတ်သီု။ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ၊ န်− သိက္ခာပိုဒ်− ဒှ် ဟိုတ်ဝေၚ်ပါဲ− ခိုဟ်ဆာဲဒးရး။ သမာဒိယာမိ၊ ပ္ဍံ− အဲဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ်− ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲအာလၟိုန်− ဗဗိုန်လဝ်ပ္ဍဲစိုတ်ရအဴ။ (ဝေၚ်ပါဲကၠေံနူပွမသုၚ်စအရက်သုရာမေရယ် စၞဗ္ၜူ မပ္တံကဵုဘိၚ်ဘၚ်တံဂှ်ရောၚ်)။
[သုရာ− အရက်။ မေရယ− မေရယ်။ မဇ္ဇ−ဗ္ၜူလေပ်, ကဵုဗ္ၜူ။ ပမာဒ− ဟိုတ်မာဲဝိဝိၚ်ဘိၚ်ဘၚ်ပ္ဍဲပြဝကေၚ်ကာကုသဵု။ ဋ္ဌန−ဟိုတ်။]
အတိုၚ်လၟေၚ်ဂလာန်သဒ္ဒါ မကၠုၚ်သာ်ဝွံတုဲ၊ ယဝ်ရကဵုအရထဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်မ္ဂး− "နူပွမသုၚ်စအရက်သုရာမေရယ်, ကဵုဗ္ၜူဒလူဍေံမဒှ်ဟိုတ်− ဟိုတ်မာဲဝိဝိၚ်− တၠိၚ်ဂုဏ်အိုတ်သီု" ရောၚ်။
အရက်မေရယ်။ ဍာ်ဗ္ၜူလေပ်, ဍာ်ကဵုဗ္ၜူဒလူ မပ္တံဍာ်တာ, ဍာ်ကၞိ, ဍာ်ရိုတ်, ဍာ်ထၟာဲပိတံဂှ် "အရက်" မ္ဂးယၟုရ။ တုၚ်ဂွပ်လဝ်မပ္တံပ္ကဴသတ်, ပ္ကဴဗၠတ်သတ်မုဒ်ဒြာတ် (မုဒ္ဒရာတ်) သတ်ဂမောဝ်ဂစွံတၠုဲ ဂွပ်သအုဲလဝ်လံလံလလတုဲ ဍာ်ဍေံ ဗ္ၜူလေပ်ဂှ် "မေရယ်" မ္ဂးယၟုရ၊ ဆၜိုတ်အရက်ကဵုမေရယ်ဟွံကဏီ၊ ပ္ဍဲခေတ်ကာလလၟုဟ် သုၚ်စဒၟံၚ်မပ္တံဘိၚ်ဘၚ်ဂဇဝ်လံက်ဆာအလုံအိုတ်သီုတံဂှ်လေဝ် လုပ်လၟိဟ်ပ္ဍဲသိက္ခာပိုဒ်ဏံဖအိုတ်ရ၊ ယဝ်ရသုၚ်ဒးစၞဗ္ၜူမွဲမွဲသာ်မ္ဂး− ဒှ်ဟိုတ်, ဟိုတ်မာဲဝိဝိၚ်ဘိၚ်ဘၚ်ပ္ဍဲကလောန်ကၟိတ်ဇကု မမိက်ကဵုမွဲမွဲ, သီုကဵုကလောန်ကေၚ်ကာကုသဵုတုဲ အရက်မေရယ်တံဂှ် ဒှ်ဟိုတ်ဝိုတ်ဝုဲသတိဆောတ်ယောၚ်မှာရာအာဖအိုတ်ရောၚ်။
အရက်သုရာစၞဗ္ၜူမ္ဂး သုၚ်တုဲမိက်ဂွံသုၚ်ပၠန်ရ၊ "ဒေါံရ, ကေတ်ရ, ဖဲရ, ပေၚ်ပၟိက်ရ, အၚောပ်ပြေရ, ဆီမိက်စဟဲအာရ" မ္ဂးဂှ် ကာလလဵုမွဲ ဟွံမွဲရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဟွံပေၚ်ပၟိက်စိုတ်, ဟွံတရိုပ်ကဵုစိုတ် နွံပိသာ် အတိုၚ်ကျာ်တြဲမတွံလဝ်ပ္ဍဲပါဠိအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်တိကနိပါတ် အတိတ္တိသုတ်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးကဵုဗွဲခမၞောန်ရောၚ်။
(၁) တိက်ဟွံဖဲ, ဟွံပေၚ်ပၟိက်, ဟွံတရိုပ်ကဵုစိုတ်ဂှ်မွဲ။
(၂) သုၚ်စအရက်သုရာစၞဗ္ၜူ, ဟွံဖဲ, ဟွံပေၚ်ပၟိက်, ဟွံတရိုပ်ကဵုစိုတ်ဂှ်ၜါ။
(၃) ဗက်မိပ်, သိပ်ဂၠိပ် ဒ္ဂေတ်မေထုန်ဟွံဖဲ, ဟွံပေၚ်ပၟိက်, ဟွံတရိုပ်ကဵုစိုတ်ဂှ်ပိ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− (တိက်, သုၚ်, မေထုန်၊ စိုတ်စိန်ဝုန်၊ ဒုန်ကဴလေဝ်ဟွံဖဲရောၚ်)
[လၚ်္ကာ] သုၚ်စစၞဗ္ၜူ၊ ချိုတ်ဇူနရက်၊ ဗၠးဗက်ဆဵုဘဲ၊ ပ္ဍဲအရာအိုတ်သီု၊ ဒးကီုဟွံဒး၊ လလးရောတီ−၁။  ခပ်သီမိပ်လၞုဟ်−၂။ ဣၚုဟ်ကြံဝိုတ်−၃။ ဇိုတ်ကၠေံဂုဏ်ညး−၄။ မၞိဟ်ဟွံဂွဖေက်−၅။ ထေက်ဒုဟ်ကၠောန်ဏာ၊ ကာအကုသဵု၊ ဒၞာဲလဵုဟွံဟီု၊ ပကီုလောဲပဒှ်−၆၊ သမ္တီပြဟ်၊ ဝေၚ်ပါဲခါဂှ်− သဒှ်ဖဵုရောၚ်။
သွက်ဂွံတီအဓိပ္ပါဲ
၁။ ယဝ်ရသုၚ်ဒးစၞဗ္ၜူ မပ္တံကဵုအရက်မေရယ်မ္ဂး− ပ္ဍဲအရာအိုတ်သီု ဗဗွဲဟွံဗဗွဲ, ဒးဟွံဒး ဟွံတီလးလးကီု။
၂။ လၞုဟ်ဒကုဲ ဇြိုၚ်ဇြုဲဇကုလၟိုန်ကာလကီု။
၅။ ဟွံဂွဟွံဖေက် ဟွံမွဲကဵုဟိရိဩတ္တပ္ပကီု။
၆။ သုၚ်စစၞဗ္ၜူအရက်မေရယ်တုဲ အကုသဵုလဵုမွဲ ဝေၚ်ပါဲဟွံမာန် ဂံၚ်ကၠောန်ကာသရာံပါမ်ပကီုဒုဟ်ဒဏ်လောဲသွာ ဟွံဖေက်ဒုဟ်မမိက်ကဵုမွဲမွဲကီုရ။
တၚ်စၟတ်။ ပ္ဍဲအရာမသုၚ်စစၞဗ္ၜူဝွံ, ဒုဟ်ဒန်ဘဝလၟုဟ်လေဝ် ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တဴဗွဲမလောန်တုဲ ကျာ်တြဲတွံလဝ်ပ္ဍဲပါဠိသုတ်ပါထေယျသိၚ်္ဂါလသုတ်ဗွဲခမၞောန်ဂှ် ဒုဟ်တြဴသာ်ဓဝ်ရောၚ်။ တြဴသာ်ဂှ် ဗွဲလၚ်္ကာတုန်။
ပိုန်ဂြပ်လဟုတ်၊ ဂၠိုၚ်လုတ်သေက်ဇဵု၊ ဂၠဵုကဵုယဲဒှ်၊ ဟၟဲဒယှ်ဂျ၊ ဟၟဲဂဝပၠန်၊ အောန်ပညာလျုၚ်၊ ဝွံတြဴပ္ညုၚ်၊ ဒုဟ်သုၚ်စသိအရက်ရောၚ်။ (အ္စာတၠမှာထေရ် စန္ဒိမာ ဘာဂြိုပ်ဖအံက် ချူဇန်လဝ်ရောၚ်)။ ပ္ဍဲအဋ္ဌကထာခုဒ္ဒက ပါဋ္ဌသိက္ခာပဒတေံဂှ် ဒုဟ်ဍေံပိစှော်ဂကူပြၚ်ပြၚ်ရ။
ပ္ဍဲအရာမသုၚ်စစၞဗ္ၜူဝွံ၊ လုပ်လၟိဟ်ဒှ်ဒုဟ် ညံၚ်ရဴကာမေသုမိစ္ဆာစာရကီု ဟီုဂးလဝ်ပ္ဍဲပြကိုဟ်မပ္တံအဋ္ဌသာလိနဳဂှ် ဒှ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ မွဲဂကူကီုရောၚ်၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဂှ်လေဝ် လုပ်လၟိဟ်ပ္ဍဲဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရီုရ၊ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် ကြပ်တုပ် "ရသာရီု" လေဝ်ဟီုမာန်ကီုရ၊ သုၚ်စစၞဗ္ၜူဂှ်လေဝ် ဒုၚ်စသိုၚ်ရသာရီု "ရှ်အရက်" ရောၚ်။ ဗွဲဒဒှ်အာရီုတုပ်ကေုာံရေၚ်သ္ကံတုဲ သိက္ခာပိုဒ်သုရာမေရယဂှ် ရိုဟ်လၟိဟ်ပၠောပ်ပ္ဍဲသိက္ခာပိုဒ်ကာမေသုမိစ္ဆာစာရရောၚ်။ အ္စာမူလဋဳကာလေဝ် ရိုဟ်လၟိဟ်တုပ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲအရာမသုၚ်စစၞဗ္ၜူအရက်မေရယ်ဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ချိုတ်ချိုတ်ပၠိုတ်ပၠိုတ်ဖအိုတ်ကၠေံစရာဲကျာ်သြဳမၞိဟ်တုဲ ကဵုလေၚ်ဒိုက်အာနာနာသာ်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲပါဠိအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကနိပါတ်ဒုစ္စရိတဝိပါကသုတ်ဂှ် ကျာ်တြဲတွံလဝ်ပူဂဵုသုၚ်အရက်မေရယ်စၞဗ္ၜူဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါဂှ် ချိုတ်အာဂှ် ကတဵုဒှ်ပ္ဍဲနရက်, တိရစ္ဆာန်, ပြိုတ်မာန်ရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုဂဥုဲဍာ်လ္ၚဵုလ္ၚဵု သုၚ်စဒၟံၚ်ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် အရက်ပါဒၟံၚ်ညိညဇြိုၚ်သာတုဲ သၟူဍေံဟွံပြာကတ်အှ်ေရ၊ ပ္ဍဲပါဠိဝိနယ်ပါဲစိုတ်သိက္ခာပိုဒ် "သုရာမေရယ" ဂှ် သၟူပသခအီခအှ်ေ မိက်ကဵုအိုတ်အာ, မိက်ကဵုသၟူရှ် သွမပ္တံဖျုန်ကဵုခိုဟ်အာတုဲ စဝ်စုတ်အရက်ပ္ဍဲသွ ဗၞတ်ညိညတုဲ ဍုန်တိုပ်ဂှ် (ယဝ်ရသၟူအရက်ဟွံတိက်, ဟွံဂွံသၟူမ္ဂး) ခၟဳသၚ်တံ စသုၚ်သ္ပပြဘိုက်သွဂှ် စအပ်ဂပ်ဒၟံၚ်ရောၚ်၊ စဂွံဂှ် ကျာ်တြဲကဵုလဝ်အခေါၚ်ရ၊ သၟတ်ဗြဴသၠးဂဝ်ဂၞဴတုဲဂှ် အ္စာဂဥုဲလ္ၚဵုဂမၠိုၚ် ကဵုသုၚ်အရက်တုဲခိုဟ် အရက်ဍာတ်ဍာတ်ရ၊ သွက်သ္ပဂဥုဲဂဗဇကုဇကုတုဲ မဒးသုၚ်စအိုတ်ရ၊ မၞိဟ်လ္ၚဵုဂမၠိုၚ်လေဝ် ဆီမိက်စတုဲ သုၚ်အရက်အိုတ်ရ၊ မိက်ဂွံသုၚ်တုဲသုၚ်ပၠန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲအရာမသုၚ်အရက်ဝွံ၊ ဟိုတ်နွံဒၟံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်တုဲ ထံက်ရံၚ်ကဵုဂလာန်မဟီုကၠုၚ်တံဂှ်မ္ဂး−
(၁) စသုၚ်စၞအာဟာရကဵုဂဥုဲဍာ် မနှဴရဴကေုာံအရက်မပါဒၟံၚ်ညိည သၟူအရက်ဟွံပြာကတ်ကီု။
(၂) ဒေါံဟွံဂွံတုဲ မဒးသုၚ်စအာနကဵုဒဒှ်ဂဥုဲ, မတ်ဂဥုဲ, ဂြန်ဂဥုဲကီု။
မိက်ဂွံသုၚ်ကွေံကွေံတုဲ သုၚ်အရက်ဍာံဍာံ, သုၚ်စဂကူဂၞန်ပိဂှ် ဒှ်ဒုဟ်ဂလိုၚ်လဵု ဒုဟ်ဇၞော်တၟာလဵုဂှ်လေဝ် ကျာ်မွဲဓဝ်ဟေၚ်တီမာန် ညာတ်ကေတ်မာန်ရောၚ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− ပ္ဍဲအရာမသုၚ်စအရက်ဂှ် နွံပိဂကူပိပြကာတုဲ "အရက်နွံဒၟံၚ်အကြာာဍာ်သွ အကြာဂဥုဲထုဲသၞဴကေုာံရေၚ်သ္ကံတုဲ မဒးသုၚ်ကီု၊ သ္ပဍာ်ပလာဲဂဥုဲတုဲ မဒးသုၚ်ကီု။ မိက်ဂွံသုၚ်တုဲသုၚ်ကီုရဂှ်" ဇကုမၞိဟ်သုၚ်စဂှ်ဟေၚ် ပါ်ပါဲသ္ဂုတ်သွာတ်ပ္ဍဲအရာဗ္ၜူ, ဟွံဗ္ၜူမာန်ရောၚ်၊ အရက်လေဝ်အရက််ဍာံဍာံ, ဗ္ၜူလေဝ်ဗ္ၜူဍာံဍာံ, ယဝ်ရသဒှ်မ္ဂး− သီုကဵုဒှ်ဒုဟ်ဇၞော်တုဲ သိက္ခာပိုဒ်ဝွံ၊ မုးလီုအာမာန်ဂှ် စွံသတိညိ၊ အရက်သၞဴကဵုဂဥုဲ, ဖုဲစုတ်ပ္ဍဲသွလေဝ်ကဵုဒှ်၊ သ္ပဍာ်ပလာဲဂဥုဲလေဝ်ကဵုဒှ်၊ ယဝ်ရသၟူဍေံဟွံတိတ်ဟွံပ္ဍး, ဟွံဗ္ၜူမ္ဂး− သုၚ်စအပ်ဂပ်ဝ်ဒၟံၚ်ဂှ်လေဝ် အတိုၚ်ကျာ်တြဲကဵုအခေါၚ်ကုခၟဳသၚ်တံ ပ္ဍဲအရာသ္ပပြဘိုက်သွမပ္တံသွဖျုန်မံသံ− တံဂှ်ရောၚ်။
၁၂။ ဝတ္ထုခၟဳသုၚ်အရက်
ပ္ဍဲလက်ထက်ကျာ်တြဲဂေါတမပိုဲတေံဂှ် ခၟဳထေရ်မွဲဇကု "သာဂတ" မ္ဂးယၟုရ၊ ခၟဳဂှ် ဒှ်ခၟဳပုထုဇန်ကလိဂွံလဝ်ၛာန်အဘိညာန်လောကဳတုဲ ဗၠိုပ်တိကလာၚ်အကးမာန်ရ။ ပ္ဍဲပယာံကာလမွဲတ္ၚဲဂှ် ခၟဳမှာထေရ်သာဂတပြိုၚ်ပကာန်ဣဒ္ဓိကဵုနာဲပရံၚ် ပ္ဍဲသၞေဟ်တၞံကြုက်မွဲဒၞာဲဂှ်တုဲ ဇၞးအာနာ်ဗွဲမလောဲသွာရောၚ်။ ဒဒှ်ပရူပရာပရိုၚ်သဇိုၚ်ဂှ်လေဝ် ရဲကောန်ဍုၚ်ကောသမ္ဗဳဂမၠိုၚ် သ္ဂောံမိၚ်ကေတ်တုဲ ဟိုတ်နူမိၚ်ဒးပရိုၚ်ဂှ်ရ, လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဗွဲမလောန်အိုတ်ရ။
ခမဳမှာထေရ်သာဂတဝွံ၊ ဟိုတ်နူသုၚ်ဒးအရက် ဇၟာပ်ညးမကဵုဒါန်ဂှ်ရ၊ ဗ္ၜူဒလူဗွဲမလောန်, အောန်ကဵုဂဝဂလေံ, ပရေံဇဳဂၠံၚ်, တုပ်ညံၚ်ကောန်ၚာ်သၟတ်ညးကွာန်, ကတဵုဒှ်ကြာန်ကြာန်ဓမာန်ဓမာန်, ဂွံလဝ်ၛာန်အဘိညာန်ဂှ်လေဝ် လီုလာ်ကၠေံဗဒန်အာတုဲ လောတ်လဵုဒၟံၚ်ပ္ဍဲပါၚ်တြၚ်ဍုၚ်ရ။ ဗွဲကြဴကျာ်တြဲပိုဲဗဂဆဵုဒးတုဲ သွက်ဂွံဗတဲရပ်ဏာဂှ် ကဵုအသံကုခၟဳတံရ။ ခၟဳတံ ယာထ္ၜၚ်ပၚ်ကတဵုဗတဲရပ်ဏာလဘာ်ဏာတုဲ ပ္ဍဲကာလမဂတစွံက္ဍိုပ်လပါ်ကျာ်ဂှ် ညးတေံ ဂတးပလန်ဗၠန်ကၠေံက္ဍိုပ်တုဲ ဇိုၚ်ၜါဒိုဟ်ဂှ် ဂေတ်ဂတဏာလပါ်ကျာ်ရ၊ (က္ဍိုပ်အာဂၠံၚ်မိုၚ်, ဇိုၚ်အာဂၠံၚ်ကျာ်) ပလီုပလာ်ကၠေံဓဝ်ဂါရဝရောၚ်။
ခၟဳသၚ်တံ ဂလိုၚ်လဵုဂတဏာက္ဍိုပ်လပါ်ကျာ်လေဝ် ဂတဟွံမာန် စာန်စးကဵုဓဝ်ဟိရိဩတ္တပ္ပတုဲ ဂတဇိုၚ်ကဵုကျာ်ဂှ်ပၠန်ရ၊ ဒလဵုရိုၚ်ရိညိညဓဝ် ဟွံသ္ပအသုၚ်ကဵုကျာ်, ဟွံသ္ပကာကဵုကျာ်ရ၊ အသိၚ်အရက်ဗ္ၜူတိုန်ရီရီတုဲ မတ်ဗ္ကေတ်တိုန်ပြဟ်ဒှ်သာ်သၠုဲရ၊ ကာလအသိၚ်အရက်စှ်ေဗ္ၜူအောန ညန်ကဵုအိုတ်တေံဟေၚ် ဂွံတိုန်ဓဝ်သတိမၠာ်မတ်ဗက်ညာတ်အာကျာ်တြဲ သီုကဵုမဖေက်ဂွရောဓညဂှ် ကလေၚ်ရးဒုဟ်ကလံဇံသဝ် ဖျဝ်မာနအေၚ်ဒုၚ် ဒုဟ်ဒဏ်လောဲလောဲ မၚ်မွဲအာအတိုၚ်တဝှ်ကျာ်ရ။ သ္ပဟိုတ်ကဵုခၟဳသာဂတဂှ်တုဲ ကျာ်တြဲတက်သိက္ခာပိုဒ်ပညပ်သိက္ခာပိုဒ်သုၚ်အရက်မေရယ်ဟွံဂွံရောၚ်။ (ကၠုၚ်နူဝိနယ်ပါဲစိုတ်သုရာမေရယပါနသိက္ခာပိုဒ်ရ)။
တၚ်စၟၚ်။ ခၟဳမှာထေရ်သာဂတဝွံ၊ ဣဒ္ဓိဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရ၊ ဟိုတ်နူအရက်လုပ်ကံလုပ်ဒွံဒးကြုတ်ဂြိုဟ် ဗုၚ်ဂၞဴဗျဳဗျာပ်အာအလုံဇကုမွဲဂှ်ရ၊ ဣဒ္ဓိၛာန်အဘိညာန်လီုလာ်အာတုဲ ဝေတ်နာ်ပရံဂှ် စွံလဝ်ကၠာရ၊ အယာံမာတ်ဇြုံဍာ်, ဇြုံတၚ်သောတ်ဍောတ်မွဲလေဝ် ဝေတ်ဟွံမာန်ရောၚ်၊ ဂျိဇြုံတဲဍိုန်ဍိုန်လေဝ် ဟွံဂံပြိုၚ်ပကာန်ရ၊ ဣဒ္ဓိပၠိုတ်, ကၠေံအိုတ်အး, အိုတ်သမ္တးဂှ်၊ ဟိုတ်နူအသိၚ်အရက်ရ၊ ခၟဳတၠဣဒ္ဓိအာနုဘဴဇၞော်တဴမြဴသာ်ဝွံ၊ အရက်မေရယ်သ္ပကဵုဣဒ္ဓိ ညံၚ်ဂွံအိုတ်, ကျာ်သြဳညံၚ်ဂွံပၠိုတ်, ညံၚ်ဂွံဂွဂၠေံခဍိုက်မုက်ဇကုမာန် ပလီုကၠေံဒတုဲဖဵုမြမောဝ်ဇကုမာန်ဏီတုဲ မၞိဟ်တဲဍိုန်ဍိုန်ခေတ်လၟုဟ်ဂှ် မူဖှ်ပၠေၚ်ကၠေံဒတုဲဖဵုမြမောဝ်ဟွံမာန်နွံဏီရော။ ပၠေၚ်ကၠေံမာန်ဟေၚ်ရောၚ်။
ဒတုဲဖဵုမြမောဝ်လောကဳလောကုတ္တဵုသွက်ဂွံလီုလာ်အာ ဟိရိသြတ္တပ္ပဂွဖေက်လေပ် ညံၚ်ဂွံကၠေံဗဒန်အာပိုည်ဣဒ္ဓိအာနုဘဴဒယှ်တမ္ညဝ် အံသဝ်ညး အလုံဒိုဟ်စှ် ညံၚ်ဂွံလဟုတ်ယုတ်စှ်ေအာတံဂှ်လေဝ် အရက်မေရယ်ဟေၚ် စဳရေၚ်ဝဳဝတ်ကဵုဇြဟတ်ထဴပလဒၟံၚ်ဂှ် ကဵုဂွံညာတ်အိုတ်ညိ။ ဒုဟ်သုၚ်စစၞဗ္ၜူပ္ဍဲဘဝလၟုဟ်ဂလိုၚ်လဵုဂၠိုၚ် ဂလိုၚ်လဵုဍေံကဵုဖဵုဂှ်လေဝ် ကောန်ဂကူတံချပ်ဗ္စာရဏာကေတ်အိုတ်ညိ၊ ဟိုတ်နူတက်ဝိုၚ်သုၚ်အရက် ဗက်ပၟိက်စိုတ်ပၟိက်လောဘဝဏှာၚ်ဂှ်ရ၊ ဗ္ၜူဒလူဂါဲဝါဲ မတ်ဍာ်မုက်ဗ္ကေက် ကၠောန်ဗၠေတ်ဂၠိုၚ်ကဵုဒၞာဲ စရာကျာ်သြဳပၠိုတ်အာတုဲ ညးလ္ၚဵုကတဵုဒှ်သၞဝဲ ဆဵုဘဲတၞဟ်တၞဟ်သာ် ညးလ္ၚဵုဗာ်ထပက် ၜုၚ်တက်ဂစိုတ်ညးသ္ကံ ညးလ္ၚဵုကလိလောန်ကၠေံဒုဟ်ရာဇာဝတ် အာစိုပ်ဂဗုတ်လုတ်မှာတုဲ သၟိၚ်တၠတံရပ်ကၠေၚ်ပြိုက်သ္ၚိစာတ်ကဵုဒုဟ်ဒန်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ− မၞိဟ်သုၚ်ဒးအရက်မေရယ်စၞဗ္ၜူဂမၠိုၚ် မပ္တံဍာ်ကၞိဍာ်တာ လံက်ဆာဘိၚ်ဘၚ် ဟဇဝ်တံဂှ် ကတဵုဒှ်သၞဝဲကဵုမိမကောန်ဇာတ်သမ္ဘာပၠေၚ်ကၠေံဂြပ်ရတ်တိဍာ်ကၠံသွဝ်တုဲ ကတဵုဒှ်ယဲခဍက်ဂြိုဟ်ကှ် ဒှ်ယဲကသအ်အာယုက်ဂၠေံတံဂှ် ဒုဟ်သုၚ်စအရက်လၟုဟ်လၟုဟ်ရောၚ်။
၁၃။ တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်အရက်
ညးလ္ၚဵုတံ ဟီုဂးသုၚ်အရက်ဟွံဒှ်ဒုဟ်လေဝ် ဟီုနွံရ၊ သုၚ်အရက်ဒှ်ဒုဟ်လေဝ် ဟီုနွံရ။ ပၞောဝ်ကဵုဝါဒၜါဂှ် ညံၚ်ရဴဍာ်ပလာဲဂဥုဲကဵုသၟးအရက်ဟွံပသ ဟွံပ္ဍးတိတ်မ္ဂး− သုၚ်ဟွံဒှ်ဒုဟ်ရ။ ညံၚ်ရဴကျာ်တြဲကဵုလဝ်အခေါၚ်ကဵုခၟဳတံ ဍုန်သွဖျုန်ဂှ် သၟူခအှ်ေခအီဂွံအိုတ်စုတ်ထောံအရက်ညိညတုဲ၊ ယဝ်ရဟွံဂွံသၟးအရက်မ္ဂး− စစၞအာဟာရသွဖျုန်ဂှ် ဟွံဒှ်ဒုဟ်ကဵုလဝ်အခေါၚ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ− သုၚ်အရက်ဟွံဒှ်ဒုဟ်ဂှ် သုၚ်ကွေံကွေံဟွံသေၚ် အရက်သၟးဟွံသေၚ် ဖၞဴကဵုအပေါတ်ဂဥုဲ ဖၞဴကဵုစၞခအီခအှ်ေတုဲသုၚ်ဂကူဂှ်, အရက်ပါလုပ်ဂကူဂှ်ဟေၚ် ဗၠးဒုဟ်ရောၚ်။
သုၚ်အရက်ဒှ်ဒုဟ်ဂှ် ညာတ်ပ္ဍဲပါဠိပြကိုဟ်လိက်ပတ်လဵုရော, ဣဝွံ စောဒနာသၟာန်ဂလာန်လုပ်ကၠုၚ်နွံရ၊ ယဝ်ရးဒးစၞောန်ထ္ၜးပါဠိမ္ဂး "သုရာမေရယ ပါနံဘိက္ခဝေအာသေဝိတံဘာဝိတံဗဟုလဳကတံနိရယသံဝတ္တနိကံ၊ တိရစ္ဆာနယောနိသံဝတ္တနိကံ၊ ပေတ္တိဝိသယသံဝတ္တနိကံ၊ ယောသဗ္ဗလဟုသော သုရာမေရယပါနဿဝိပါကော မနုဿဘူတဿဥမ္မတ္တကသံဝတ္တနိကောဟောတိ"
(ပါဠိအၚ်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကနိပါတ်ဒုစ္စရိတဝိပါကသုတ်)။