cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကံင်သဳ ဘာသာဒိန်
မကဵုကသပ်
နကဵု ကံင်သဳဂှ် သှ်ကဵု
ကံင်သဳဂှ် ပွိုင်မွဲမွဲသၞာံ ဂလာန်သမာန် ၜိုတ် ၁၄.၅၀၀ မဂွံဒုင်သၟာန်ဒၟံင်ရ။ ဗွဲမဂၠိုင် နကဵု ကမ္မဏဳပုဂ္ဂလိက ကေုာံ ရုင်အလဵုအသဳ ကေုာံ အေန်သတဳကျုတ်နာနာ ဗီုကဵု ဘာတအ်ဂှ် ဆက်ဖုန် ဟွံသေင်မ္ဂး ချူလိက်တုဲ သၟာန်အိုတ်ရ။ နကဵု မၞိဟ်ပူဂိုလ်မွဲမွဲလေဝ် သၟာန် ကံင်သဳ နွံတၟာဂလိုင်ကီုရ။ ညးလဵုဟွံဟီု သၟာန်ဂွံတုဲ ဟွံဒးကဵု ၚုဟ်မးရ။
ပွံင်မအက္ခရ်
နကဵုသၞောဝ်မ္ဂး ဇၟာပ်ပ် အေန်သတဳကျုတ် ရုင်အလဵုအသဳ ကေုာံ ဘာဗတောန်လိက်တအ်ဂှ် သ္ဒးချူဗက် အတိုင် အဘိဓာန်ဒတန်ပွံင်မအက္ခရ် (Retskrivningsordbogen) နူကဵု ကံင်သဳဏအ် မပတိတ်လဝ်ဂှ်ရ။ ကမ္မဏဳ ကေုာံ ပူဂိုလ်တအ် (ကြပ်)သီုဖအိုတ် ဒ္ဂေတ်ဗက် ချူအတိုင်အဘိဓာန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဥပဒေ သၞောဝ်ပဒတန် မလိက်ဒိန်နေတ်ဂှ် ချူဗၟံက်လဝ် ဗွဲတြး ညးလဵု သ္ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင် လိက်မပလဝ်ဒတန်ဂှ်ရ။
အဘိဓာန်ဒတန်ပွံင်မအက္ခရ်ဂှ် နွံဝေါဟာရ ၜိုတ် ၆၄.၀၀၀ မ မဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဝေါဟာရတအ် ဗီုလဵု ဂွံပံင် မအက္ခရ် တုဲပၠန် သၞောဝ်ဗီုစကာ အခိင်လဵု ချူအက္ခရ်ဇၞော်၊ အခိင်လဵု ချူအက္ခရ်ဍောတ်၊ ဒၞာဲလဵု ပါ်ချူ ဒၞာဲလဵု ပကောံချူတအ် ဒှ်တမ်ရ။
ဂကောံ
ကံင်သဳ ဘာသာဒိန် ဝွံ ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု ဂကောံညးစၞးဂမၠိုင် ကဵု ဂကောံပကင်ရင် အေန်သတဳကျုတ် သုတေသန ကေုာံ ပရိုင်တင်ဂၞင် (et forsknings- og informationsinstitut) နကဵုဗီုပြင်ၜါကရေက်၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် နကဵု သွာင်ပကင်ရင် ကေုာံ သွာင်တၠပညာ ရ။
ပ္ဍဲကဵု ဂကောံညးစၞးဂမၠိုင်ဂှ် နွံကဵု မၞိဟ်စၞး ၄၀ တၠ နူကဵု ဌာနနာနာ ညးမကၠောန်ဒၟံင် ကမၠောန် မဆေင်ကဵု အရေဝ်ဘာသာဒိန်နေတ်၊ ဥပမာ နူဝန်ဇၞော်ဂမၠိုင် မပတံကဵု ဌာနသၟိင်ဍုင်၊ ဌာနရုင်ဗစာ (သၞောဝ်ဓဝ်)၊ ဌာနပရေင်ပညာ၊ ဘာတက္ကသိုလ်၊ ဂကောံရေဒဳယော ကေုာံ ဂကောံတဳဗဳ၊ ဂကောံအစာဘာ၊ ဂကောံအစာပရိုင်၊ ဂကောံအစာကၞေဟ်၊ သၟာဇာတ်တအ်ရ။ ဇၟာပ်ပ်ဌာန ကေုာံ ဂကောံတအ်ဂှ် ပလံင်ပတိုန် မၞိဟ်စၞး နူကဵုဇကု စဵုကဵုပိတၠဂွံမာန်ရ။ ကောန်ဂကောံတအ်ဂှ် ဇၟာပ်ပ် ၄ သၞာံ မွဲအလန် ကလေင်ရုဲစှ်တၟိတုဲ ဂကောံညးစၞးတအ်ဂှ် အောန်အိုတ် မွဲသၞာံ မွဲဝါ ပကောံဓရီုရ။
ဂကောံပကင်ရင်ဂှ် ဒးကေတ်တာလျိုင် လပါ်သြန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ ဗျူဟာပရေင်ဇၞော်မောဝ်ဂကောံ။ စပ်ကဵု သွာင်ပရေင်ကွတ်ပညာ မဆေင်ကဵု အရေဝ် ဝေါဟာရဂှ် နူကဵု ဂကောံပကင်ရင်တအ် ရုဲစှ်လဝ် တၠပညာမဆေင်ကဵု အရေဝ်ဝေါဟာရဂမၠိုင်ရ။ တာလျိုင် ဂကောံတၠပညာဏအ်ဂှ် ကဵုကသပ် စပ်ကဵု မအရေဝ်ဝေါဟာရ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် လတူအရေဝ်ဝေါဟာရ ကေုာံ ပတိတ် လိက်ကၞပ်ဂမၠိုင် သီုကဵု လိက်လၟေင်ပရိုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံပကင်ရင်ဂှ် မၞိဟ်စၞး မခပတိုန် နူကဵု ဌာနဝန်ဇၞော်ကာယေန်သၞာင်ဂှ် ၁ တၠ၊ နူကဵု ဂကောံညးစၞးဂမၠိုင် ၅ တၠ၊ ကောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲ အေန်သတဳကျုတ် လပါ်သုတေသန ဂှ် ၁ တၠ။ သီုဖအိုတ် နွံ ညးပကင်ရင် ၇ တၠရ။
အေန်သတဳကျုတ် သုတေသန ကေုာံ ပရိုင်တင်ဂၞင်ဂှ် ရေင်တၠုင် ကမၠောန်သုတေသန လၟေင်တ္ၚဲ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ အေန်သတဳကျုတ်ဏအ်ဂှ် သီုဒှ် ညးရေင်တၠုင်ကမၠောန် သွက် ဂကောံညးစၞး ကေုာံ တၠပညာမရုဲစှ်ဂမၠိုင်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM
ဣန္ဒဝံသာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဂြိုပ်အင်ကုန်ကြေဟ်
ဘာဣန္ဒဝံသာရာမ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဂြိုပ်အင်ကုန်ကြေဟ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒဝံသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၃၊ ဝှ် ၃၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကအ်လှ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ကအ်လှ(Kawthla)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်မှိင်ဂနိင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၉၀။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ကအ်လှဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၂၃၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၉၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၅၃၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကုန်မိပ်ဇြိပ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကုန်မိပ်ဇြိပ်
ဘာကုန်မိပ်ဇြိပ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကုန်မိပ်ဇြိပ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅ ဇကု ထပိုယ် ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဓမ္မိက သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၆။
ကအ်ခဗုဲ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ကအ်ခဗုဲ(Kawtkabwee)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်မှိင်ဂနိင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၈၉။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ကအ်ခဗုဲဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၂၃၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၉၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၅၃၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
လိက်ကသုက် ဒေါအ်ပန်ပှ်ော အလုံကၟိန်ဍုင်
နကဵု အလဵုအသဳဗၟာ ကော်ဘိက် ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဂကူ သီုဖအိုတ် ၁၅ ဂကောံ သွက်ဂွံ ပါလုပ်ထ္ပက်စၟတ်တဲ ပ္ဍဲကဵု လိက်ကသုက်ဏအ်ရ။ ဆဂး ထပှ် ဂကောံ မဂွံဒုင်ဘိက်လဝ်ဂှ် ဒေါအ်ထောအ် ပ္ဍဲအခိင်မပညဳပညပ်ဒၟံင် ရေင်သကအ် ဟိုတ်နူကဵု မစှ်ေစိုတ် မဟွံမဲ ကုဗဗွဲဓဝ်ရ။
သမဂ္ဂဒဳမဝ်ကရေတ္တေစ် လာဟူ ကေုာံ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဂှ် ဗွဲကြဴညိ ပံင်တောဲ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ောဏအ် တုဲ ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက်ဏအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၃ ဂှ်ရ။
မူသဇိုင်ဂမၠိုင်
လိက်ကသုက်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုမူသဇိုင် သီုဖအိုတ် ၁၁ တင် မတွဟ်ဂး
သဟရးဗၟာ (ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဗၟာ) ညံင်ဟွံဂွံထကး၊ ပရေင်ဆာန်သၟိန်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် ညံင်ဟွံဂွံလီု၊ အဝဵုကၞောတ်အထောတ် ညံင်ဂွံတန်ကြန် တင်ပိတင်ဝွံ ပဇၞူမတ်တုဲ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန်အာ သဟရး (ဝါ) ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံ မဒုင်သဇိုင် ကုဒဳမဝ်ကရေသဳ ကဵု သၞောတ်ဖေက်ဒရေဝ်၊ မနွံကဵု တင်ဒုင်လျိုင် ကောန်ဂကူဂမၠိုင် ကဆံင်တုပ် ကဵု အခေါင်ပတန်သၞောဝ် ဗွဲမဍိုက်ပေင်၊ မနွံကဵု သၠးပွး၊ ကဆံင်တုပ်သၟဟ် ကေုာံ ဗဗွဲဓဝ်။
သွက်ဂွံ ဆက်ချပ်ဂၞန်သဳကၠဳအာ ကိစ္စဒပ်ပၞာန်သဟရး မနွံကဵု ကောန်ဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်။
ကောန်ဍုင်အိုတ်သီု မပဒတဴ ပ္ဍဲသဟရးဝွံ ဟွံပါ်ကဆံင် ဂကူ၊ ဘာသာ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိင်တၞဟ်ခြာတုဲ ညံင်ကလိဂွံ ကဆံင်တုပ်သၟဟ်။
စကာ ဘာသာတုဲ ပ္တိတ်ပရဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ညံင်ဟွံဂွံ ကၠောန်ပ၊ ညံင်ဂွံ ဒက်ပ္တန်အာ ရးနိဂီု မဟွံမဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကဵု ပရေင်သာသနာ မထုဲနှဴ။
ကောန်ဍုင်အရင် မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲသဟရးသမ္မတဗၟာဝွံ ဒဒှ် မနွံကဵု တၞောဝ်ဝင်တၞဟ်ခြာ၊ ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ်၊ အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ လက်သန်ကောန်ဂကူ မတၞဟ်ခြာဂှ် ဒုင်တဲ ပစၟတ်သမ္တီတုဲ ညံင်ဂွံပံင်ကောံ ဗၟံက်ပ္တိုန် လက်သန်သဟရး မနွံကဵု ဂကူနာနာ အရေဝ်ဘာသာနာနာ။
ရန်တၟအ်ကဵု ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ဂွံခိုင်ကၠိုက် တန်ကြန်အာ ဍာ်ဇမၠိင်မာန်တုဲ ဒုင်သဇိုင် ကုတင်မနွံပၟိက် ကေုာံ လညာတ်ဆန္ဒ ကောန်ဍုင်အရင်တအ်တုဲ ကုညးမကော်ဘိက်ထေက်တအ်ဂှ် ကော်ဘိက်တုဲ သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ ပေါဲသဳကၠဳပရေင်ဍုင်ကွာန်။
ပ္ဍဲအကြာ ဂကောံလပါ် မသဳကၠဳပရေင်ၜိုဟ်လလံတအ် မနွံကဵု လညာတ်ဝိဝါဒတၞဟ်ခြာဂှ် ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ညံင်ဂွံတန်တဴအာ ဍာ်ဇမၠိင်မာန် စွံစေတနာဍာံဍာံပြပြတုဲ ညံင်ဂွံ ပ္ညဳပ္ညပ်ဂၠာဲသွဟ် ဗွဲမပြေပြံင်မာန်။
သွက်ဂွံထိင်ဒက် မင်မဲအာ ကတိကဝတ် မကလိဂွံလဝ် နူကဵု ညးၜါလပါ် အတိုင်မဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲလိက်ကသုက်ဏအ်ဂှ်ကီု တုဲပၠန် သွက်ဂွံဗၟံက်အာ ရုပ်ရဴကမၠောန် နကဵု နဲကဲဂၠံင်တရဴ မဒုင်လျိုင်၊ မကေတ်လျိုင်၊ မနွံကဵု ကၠးဖ္ဍး။
သွက်ဂွံ ရေင်တၠုင် ဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန် ကမၠောန်ဒတုဲဖိုလ် လမျီု၊ သ္ၚိဌာန်၊ ဂီုကၠီုဒြပ်ရတ် ညးဍုင်ကွာန်သီုဖအိုတ် မပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲသဟရးသမ္မတဗၟာ။
ကမၠောန်ကိစ္စ မတုပ်လဝ်စိုတ်ဂမၠိုင်
(၃) စပ္တံ နူ တ္ၚဲမထပက်စၟတ်တဲ ပ္ဍဲလိက်ကသုက်ဝွံတုဲ အပ္ဍဲ (၁၄) တ္ၚဲဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန် ကေုာံ ညးတာလျိုင် ဂကောံလွပ်လွဟ်တအ်ဂှ် ညံင်ဂွံဆဵုရေင်သကအ်တုဲ ကမၠောန်ကိစ္စဒေါအ်ပန်ပှ်ော သီုဖအိုတ်ဂှ် နကဵု သ္ၚိအင်အခိင် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ် ညံင်ဂွံစၟတ်သမ္တီတုဲ ဗၟံက်အာရုပ်ရဴဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ်ရ။
(၄) အတိုင်မနွံ ပ္ဍဲလိက်ကသုက်ဝွံ စဳပၞောန် ဒ္ဂေတ်ဝတ် မဆေင်ကဵု ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ော သီုညးၜါလပါ် မသ္ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ဝတ် မဆေင်ကဵုလပါ်ပၞာန် မတုပ်လဝ်စိုတ်တအ်ဂှ် သ္ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်မနွံဒၟံင်ပေင်ပေင်ရောင်၊ တုဲပၠန် ပရေင်မဒုင်စၟဳစၟတ် နူကမ္မတဳမင်မဲ ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ်ော ပံင်တောဲလေဝ် တုပ်လဝ်စိုတ်ရ။
(၅)ဒပ်ပၞာန် ကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ် အရာမဆေင်ကဵု ပရေင်ဒပ်တုဲ တုပ်လဝ်စိုတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
(၆) ဒပ်လွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် ပ္ဍဲအရာကိစ္စ မပ္ကောံမၞိဟ်တၟိဂှ် ပ္ညဳပ္ညပ်သဳကၠဳအာရေင်သကအ် ပ္ဍဲကမၠောန်မဗၟံက်ရုပ်ရဴ လိက်ကသုက်ဒေါအ်ပန်ပှ်ောအလုံဍုင် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန်ပံင်တောဲပရေင်ဂီုကၠီုတုဲ ဗၟံက်အာရုပ်ရဴ။
တၞဟ်နဂွံဝေင်ပါဲ ပရေင်ပန်ပှ်ောရေင်သကအ်တုဲ ညံင်ဂွံစၟတ်သမ္တီလဝ် ဒၞာဲဒတန် ဂကောံလွပ်လွဟ်ဂမၠိုင်။
(၇) ဒပ်ပၞာန် ကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် တၞဟ်နမဂွံဝေင်ပါဲ ပရေင်ဆိုင်မုက် ဇီုကပိုက် ရေင်သကအ်တုဲ ပ္ဍဲအရာမဖျေဟ်စွံဒၞာဲ ကောန်ဒပ်ဇကုတအ်ဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
အခေါင် ကောန်ဒပ်ဂမၠိုင် မအာကၠုင် ဗွဲမဗၠးၜး
(၈) ဒပ်ပၞာန် ကေုာံ ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ်ဂှ် စပ်ကဵု မအာကၠုင် ဗွဲမဗၠးၜးတုဲ တုပ်လဝ်စိုတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
လၟေင်ကမၠောန် ပရေင်ဍုင်ကွာန်
(၂၀) အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင် ကဵု ဂကောံလွပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်တအ် စပ်ကဵု လၟေင်ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ် ရေင်သကအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
လေန်မ္ၚး
လိက်ကသုက် ဒေါအ်ပန်ပှ်ော အလုံဍုင် ပေင်ပေင် နကဵု ဗီုအေင်္ဂလိက် ကဵု ဗၟာ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM
ပရိယတ္တိမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လှာဒကှ်
ဘာပရိယတ္တိမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်လှာဒကှ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃၁ ဇကု ထပိုယ် ၂၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါယမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၂၊ ဝှ် ၄၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ခရီု၊ ကွာန်
<mapframe latitude="16.557971" longitude="97.707394" zoom="5" width="400" height="300" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 97.707394,         16.557971        ]      }    }  ] } ကွာန်ခရီု (Karoung) ဝွံ ဒှ်ကွာန်မန် နွံပ္ဍဲ ((16°33’30.00N-97°42’31.25E) တွဵုရးဍုၚ်မန်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်မတ်မလီုရ၊၊ ကွာန်ခရီုဝွံ ဒှ်ကွာန် မၞုံဇိုင်ၜဳဂြာင် ဗွဲသြင် လပါ်သၠုင်ကျာရ၊၊ ကွာန်ဝွံ သီုဖအိုတ် သ္ၚိနွံစ ၜိုတ် ၃၅၀ မတုဲ ဇမၞော်ကွာန်သီုဖအိုတ် နွံစၜိုတ် 0.20 km2 ကဳလဝ်မဳတာပန်ကၠင်ရ၊၊
တိတ်အာ ဂၠံင်ကွဳစက် လပါ်သၠုင်ကျာ ၜိုတ် ၁ တိုင်ဘာ်မ္ဂး စိုပ်ဂၠံင်ဇၞော် မအာကဵု ဍုင်မတ်မလီုတုဲ နူကွာန်ခရီု ဂွံစိုပ်မတ်မလီုဂှ် နွံၜိုတ် ၈ တိုင်ရ၊၊
လၟိဟ်မၞိဟ်
ကွာန်ခရီုဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ဂှ် သ္ၚိ သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် (၃၅၀) မတုဲ မၞိဟ်နွံ ၜိုတ် ဒစာံကၠံ ဒှ်မာန်ရ၊၊
ပလံၚ်ဗစိုပ်
အဓိက ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်ကွာန်ဝွံ ဒှ်ဂၠံင်တိုက် ကေုာံ ဂၠံၚ်ဍာ်ရ၊၊
ဝၚ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ကွာန်ဝဝဝဝွံ ဒှ်မန်တြေံမွဲတုဲ နူအခိၚ်လဵု မစပ္တန်လဝ်ရောဂှ် နကဵု သက်သဳ သုတေသနဝၚ် ခိုၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံဂွံတီလဝ်ဏီရ၊၊ ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ ဒြဟတ်ခိုဟ် (ၜိုတ် အေဒဳ တေအ်ဂှ် ကွာန်ဝွံ ပါလုပ် ပ္ဍဲရးမတ္တမ ၃၂ ဍုၚ် ပ္ဍဲရးဍုၚ်ဝဝရ၊၊
ကြဴနူ အဝဵုသြဇာဂကူဗၟာ နူဗုကာံ ဓလီုဂွံအာ ရာမညဒေသ ဍုၚ်မန်တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၂၈၁/၁၂၈၆ ဂှ် မဂဒူ ကောန်ဍုၚ်တကအ်ဝါန် (ဍုၚ်ဝါန်) ပုန် ကုသၟိၚ်စဍုၚ်ဗၟာ အလိမ်မာမၚ် (အလိမ္မာမၚ်း)တုဲ ကလေၚ်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးမန် ပ္ဍဲဍုၚ်မတ္တမရ မဂွံဒုၚ်ယၟု သၟိၚ်ဝါရဳရောဝ် မဒှ်ယၟု ဘာသာသေံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမဒတုံပြဟ်နူသွဝ် ရ၊၊ မန်ပ္ဍဲဗဂေါ အခမန် လေဝ် ပုန်ကဵု သၟိၚ်ဗုကာံကီုတုဲ ဒက်ပ္တန် ဍုၚ်ဗၠးၜးကီုရ၊၊ ကာလတၠဖြာ မပိုၚ်ဍုၚ်ဟံသာဝတဳဂှ် ဍုၚ်မန်ဟံသာဝတဳ ကဵု ဍုၚ်မန်မတ္တမ ဒက်မိတ်ရေၚ်သကအ် နမကဵုစ ကောန်ဝုတ်ရေၚ်သကအ်ရ၊၊ တၠဖြာ ပစၞာဲ ဂစာန်ဂစိုတ် သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ဂှ် ဂွံတီကေတ်တုဲ ညးရပ်ကြိုၚ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊ ဍုၚ်ဟံသာဝတဳ စိုပ်အာ သၟဝ်တဲ သၟိၚ်ဝါရေဝ်ရောဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်တၠဖြာ မဂစာန်ပုန်တုဲ ညးဒးဂစိုတ်ထောအ် တၠဖြာရ၊၊
သၞာံ ၁၃၄၈ သၟိၚ်ဗညာဥူ တိုန်နန် ဍုၚ်မတ္တမ ရ၊၊ ဟိုတ်နူ ဗြတ္ထၜ ကဵု လိုက်ဖြာတအ် ပသပုန်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၆၃ ဂှ်တုဲ သၟိၚ်ဗညာဥူ ဒးဒဴအာမံၚ် ဍုၚ်ဝါန်၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၆၉ ဂှ် သၟိၚ်ဗညာဥူ ဟိုတ်ကလေၚ်စဴ ဍုၚ်မတ္တမ ဟွံဂွံတုဲ ဒးအာမံၚ် ပ္ဍဲဗဂေါရ၊၊ တၠညးဗညာဥူ ဟွံမဲတုဲ ကောန်ညး တၠညးရာဇာဓိရာဇ် ဂွံတိုန်နန်ဟံသာဝတဳရ၊၊ စိုပ်သၞာံ ၁၃၈၈ ဂှ် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သီဂွံအာ ဍုၚ်မတ္တမ ကေုာံ မတ်မလီုရ၊၊ စနူဂှ်တုဲ ဍုၚ်မတ္တမ နဒဒှ် ဍုၚ်သၟိၚ်ဨကရာဇ် မပဒတဴဂှ် ဒးအိုတ်အာရ၊၊
ဘာလကျာ်ဂမၠိုၚ်
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်ဝွံ နွံ လပါ်ဗၟံက်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာတြေံအိုတ် ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝ ဏအ်ရ၊၊ ဘာဝွံ ပ္ဍဲအခိၚ် ကျာ်ဇၞော်ဝိမလဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ်သီမွဲရ၊၊ ပါဲနူသီတုဲ ဇြပ်သဘၚ်ဓရ်၊ ဇြပ်မၚ်သဳလ်တအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
မၞိဟ်ဇေတ် ဟွံထောံဂကူ မြမောဝ်ဇေတ် ဟွံထောံသၟူ" တဝှ်ဝွံ ဇၟာပ်ပ်တၠပညာ ထိုၚ်သးတဴအိုတ်ရ။ သတ်တိရစ္ဆာန် မပ္တံကဵုကၠဵုတံ မၚ်မွဲကၠုၚ်ဂကူကၠဵုဂှ် ပ္ဍဲသုတ်ဇာတ်နိပါတ် နဒဒှ်သာဓက ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ်မာန်ရ။ သတ်မတွံဂး မၞိဟ်ဂှ် ဂမြၚ်ညာဏ် ပြဲသၠုၚ်လ္တူနူတိရစ္ဆာန် ကၠံဆ လ္ၚီဆ ဟွံကတုဲ တာလျိုၚ်မၚ်မွဲဂကူ ဘာသာ သာသနာဂှ် ဗွဲမပြေပြံၚ် ဟွံယိုက်ဂၠေၚ်မ္ဂး ယုတ်မာလ္တူနူ တိရစ္ဆာန် ကၠံဆ လ္ၚီဆဟွံကဂှ် သ္ဒးကၠိုဟ်လဝ်ထေက်ရ။
ဂကူကၠဵုဂှ် ရမျာၚ်ကၠဵုဟေၚ်လေပ်ရ။ ရမျာၚ်ဗ္ဂဲ ရမျာၚ်ချေံဍေံဗြုဟွံလေပ် ဂကူမန်ဂှ် မူရဴရမျာၚ်မွဲ သ္ဂောံဗြုရော? လိက်ပတ် ယေန်သၞာၚ် အရေဝ် ဝေါဟာ ဘာသာဇကုဟွံလေပ် ဟွံမၚ်မွဲ ဟွံဟီုမ္ဂး မၞိဟ်မဖှ်သာ်ဂှ်ကဵု ကၠဵုညးဂှ်ခိုဟ်ရော ဗစာရဏာအိုတ်ညိ။
ပ္ကဴဂမၠိုၚ် နွံသၟူအြမာဲ မြမောဝ်ဍေံကဵုဍေံအိုတ်ရ။ ပ္ကဴမၠဵုဂှ် သၟူအမြာဲ ပ္ကဴမၠဵုမောဝ်ဇောဝ်တုဲ ပ္ကဴပ္ၚာတုန် သၟူအမြာဲပ္ကဴပ္ၚာမောဝ်ပ္ဍးတဴရ။ သၟူအြမာဲပ္ကဴအိုတ်သီုတံဂှ် ဗက်အလိုက်ကျာတုဲဟေၚ် မောဝ်ဇောဝ်အာမာန်ရ။ ဒစးကျာမောဝ်ဇောဝ်အာဟွံမာန်ဆ္ဂး သၟူအြမာဲပရိယတ်ဂှ် လၟောဝ်အာသီုအလိုက်ကျာ သီုဒးစးကျာတုဲ မောဝ်ဇောဝ်အာ ပန်ဒိုဟ် ဒစာံဒိုဟ်မာန်ရ။ ဒၞဲါဝွံ မိက်သ္ဂောံဟီုဂး "မြမောဝ်ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ" မဒှ်ရောၚ်၊ ရာမည- မည-မန် ဂှ် လဂွံကဵုမန်ရ။ နိကာယဂှ် ဂကောံဂိုဏ် မဒှ်ရ။ ပရိယတ္တိဂှ် ပၞောဝ်သာသနာပိတန် ပရိယတ္တိသာသနာမ္ဂးရ။ ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ ပရိယတ္တိသာသနာ ဂကောံဂိုဏ်ရာမည။ ရာမည နိကာယပရိယတ္တိဝွံ ဗြီတိတ်ကၠုၚ် နူဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ မဒှ်ရ။ တၞဟ်နပရိယတ္တိ သာသနာ တၠီမၞုံကုပိုဉ်ကျာ်တြဲ သ္ဂောံတန်တဴအာ လုကဴကာလအဓာန်ဗွဲမလံလကာဖာဂှ် သၚ်ရာမညနိကာယလေဝ် နွံတာလျိုၚ်တုဲ တၞဟ်နတာလျိုၚ် ဂွံပြေအာ လ္တူသာသနာ သၚ်ရာမညနိကာယဂမၠိုၚ် တံၚ်တဲဗလဲပၞး စိုတ်သၟဟ်ဒှ်မွဲ ညံၚ်ခပေဲါဟွံဂွံပြး ခၟာဲဟွံဂွံထကး ကၠးစိုတ်ကၠိုဟ်စိုတ် ကေုာံ ရေၚ်သ္ကံတုဲ ရာမညနိကာယပရိယတ္တိဂှ် ဂံါကွာ်လုပ်ကၠုၚ် ပွိုၚ် ၂၅ သၞာံ သ္ဘၚ်သြန်ရတ်မဒှ်ရ။
ကျာ်စေတဳ
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ ကျာ်စေတဳ သီုဖအိုတ် နွံ ၃ တၞုၚ်၊၊ ကျာ်လဒေါဝ်ဂှ် ဒှ်ကျာ် ကျာ်သြဳကွာန်တုဲ မၞိဟ်ကၠုၚ်ဗဵုလ္ၚောဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ် ကျာ်စေတဳ ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
အဓိက ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကွာန်ဝဝဝ ဝွံ ဒှ်ကမၠောန်ဗ္ၚ ကေုာံ တဵုတၞံခၜိုတ်ရဝ်ပါရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ပရေၚ်ဗၞိက် စၞစသုၚ်တအ်လေဝ် နွံစ ညိညကီုရ၊၊
ပရေၚ်ပညာ
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝဝွံ နာဲဘာဗတောန်လိက်အလဵုအသဳ တန်သဇိုၚ်မူလ (၂) မတုဲ တန်လဒေါဝ် နွံမွဲရ၊၊
ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် ဒှ်ဒတန် ဗ္တောန်လိက် သွက်ကောန်ၚာ်တအ်ကီုရ၊၊
မှိင်ဂနိင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်မှိင်ဂနိင်(Hmeinganein)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်မှိင်ဂနိင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၂၈၈။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်မှိင်ဂနိင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၂၃၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၉၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၅၃၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကျာ်မသုန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကျာ်မသုန်
ဘာကျာ်မသုန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကျာ်မသုန်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁၀ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သေံဂဒိုအ်
ဘာသဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်သေံဂဒိုအ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ရာသဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ရာသဳမန်
ဘာရာသဳမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ရာသဳမန်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ကၟာကှ်ေ၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ကၟာကှ်ေ(Kamarkeh၊ ကမာကေးရွာ Kamarkay)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ကၟာကှ်ေ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၄၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကၟာကှ်ေ မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၈၈၁၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၁၅၇ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၄၀၃၀၈ တၠရ။
ဝါသ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါသ
ဘာဝါသ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဝါသ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ရာသဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ရာသဳမန်
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ဝါသ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါသ
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁ ဇကု ထပိုယ် ၂ ဇကု။
ကၟာကှ်ေ၊ တကအ်ခၟိုင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
ရာသဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ရာသဳမန်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုဝဏ္ဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၉၊ ဝှ် ၁၉။
ဝါသ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါသ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တညာဏပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၆၊ ဝှ် ၉။
ရာသဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ရာသဳမန်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဝါသ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝါသ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (သဓီု)
ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် သဓီု (သထုံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့) ခမၞန် သထုံ (ပကဖ) ဂှ် ဒှ်ဒပ်လွပ်လွဟ် ဗွဲတၟေင်ဂကူဗၟာ ကေုာံ ကရေင် နူကဵုဒေသသဓီု မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ရဲဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳအေန်အေဝ်ဒဳ ကြဴနူ ပၞာန်မထိင်အဝဵုဍုင်တုဲ ပ္ဍဲဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ ဂှ်ရ။ ဒပ်ဝွံ နကဵုအလဵုအသဳ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ဂကောံပကီုပရာပ်မွဲရ။ ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် သဓီုဏအ်ဂှ် ပံင်တောဲ ဒပ်ဗော်သွးကရေင်ကေအေန်ယူ ဒပ်မဟာ (၁) တုဲ ချဳဓရာင်ဒၟံင်ရ။
ပရေင်ချဳဓရာင်ဂမၠိုင်
တင်အဓိက ပရေင်ချဳဓရာင် ဒပ်လွပ်လွဟ်ဝွံဂှ် သွက်ဂွံပလီု ပရေင်ပကင်ရင် အလဵုအသဳပၞာန်တုဲ အရာမဆေင်ကဵုကမၠောန်သၟိင်တၠ ဗီုကဵုဘာဗတောန်လိက်၊ ရုင်အုပ်ဓုပ်ဍုင်ကွာန်၊ ရုင်မဗလးကဵုပၟတ်လလဳတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် စွံလဝ် ပွန် သွက်ဂွံပလီုဖအိုတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာတ် ၁၄၊ ၂၀၂၂ ဂှ် နကဵု ဂကောံဏအ် လလောင်တြးလဝ် နကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ် ညံင်ဂွံမံင်ကဵု သတိ၊ ဒၞာဲမၞိဟ်ကောံဂှ် လ္ပအာ၊ တုဲပၠန် ရုင်သၟိင်ဂမၠိုင် ဗီုကဵု ရုင်အုပ်ဓုပ်ကွာန်၊ ဗဒါဲသၞေဟ်က္ၜင်ကျာ၊ ဗဒါဲၝောအ်ခန်ဍုင်၊ ဗဒါဲရုင်စၟတ်သမ္တီမၞိဟ် (လဝက)၊ ဗဒါဲရုင်ဓါတ်လလဳ၊ ဗဒါဲသ္ၚိ ကောန်ကမၠောန်သၟိင်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ဝေင်ပါဲ မံင်သ္ၚောဲသ္ၚောဲ၊ ကောန်ဇာတ်ဇကုလေဝ် လ္ပကဵုဝေင်မ္ၚးသ္ၚိ ကဵုမံင် အပ္ဍဲသ္ၚိ မြဴသာ်ဝွံ ကဵုလဝ် ဓဝ်သတိ ပ္ဍဲမုက်လိက်ဝှုက်ၜံက် ညးတအ်ရ။
နကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်-သဓီုဂှ် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၂၀၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ပန်ဂစိုတ်ထောအ် မၞိဟ်နူကဵုဌာနာပလိုတ်ပၟတ် (မီးသတ်ဌာန) ၄ တၠ။
ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၂၂၊ ၂၀၂၂ အခိင်ဗတံ ၉း၄၀ ဂှ် နကဵု ကောန်ဒပ်ဏအ် အာပန်သ္ၚိ ဦးကျော်မြင့် ပ္ဍဲဝင်စိင် ကွာန်တၟိ၊ ပွိုင်ဍုင်သဓီု ညးမဒှ်ကောန်ကမၠောန် ရုင်ဓါတ်လလဳ ဟိုတ်နူကဵု ဗက်သြန်ခရိတ်ပၟတ်လလဳ နူကဵု ရဲမကေတ်လဝ်ပၟတ်တအ်။
ပ္ဍဲ ဂိတုမာတ် ၂၉၊ ၂၀၂၂ အခိင်လဒေါဝ်တ္ၚဲ ၁၁း၀၀ ဂှ် နကဵု ရဲဒပ်ဏအ် ဒှ်ပန် ကုပၞာန်အလဵုအသဳတုဲ ပ္ဍဲၜဳလေင် (ဘီးလင်းရွှေရောင်ပြ) ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်ဂှ် ကောန်င္ၚာ် မောင်ကြယ်စင်မင်း အာယုက် ၆ သၞာံ၊ ကဵု မောင်ညီညီဇော် အာယုက် ၉ သၞာံ နူကဵု ကွာန်မြေနီကုန်း ၂ တၠဒးသေနာတ်တုဲ ဒးချိုတ်အာရ။
ဂိတုဂျောန် ၁၀၊ ၂၀၂၂ ဂှ် နကဵု ယၟုစဳရေင်ပၞာန် နန်းထိုက်အောင်တုဲ နကဵု ဒပ်ဏအ် ခတိုဟ်ပလီုထောအ် ကိရိယာထိင်စၠောအ်ပၟတ်လလဳ (Transformer) ပ္ဍဲကွာန်ဂေါအ် (ဂေါ့ကျေးရွာ)ရ။ ဂိတုဂျောန် ၁၃၊ ၂၀၂၂ ဂှ်လေဝ် ခတိုဟ်ပလီုထောအ် ကိရိယာထိင်စၠောအ်ပၟတ်လလဳ (Transformer) ပ္ဍဲကွာန် အောင်းစိုင် တောင်စွန်း ကီုရ။
ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာင် ၁၅၊ ၂၀၂၂ ဂှ် နကဵု ဒပ်ဏအ် ပန်ဂစိုတ်ထောအ် ဦးလှတင် ညးဇၞော်ကွာန်ဂေါအ် (ဂေါ့ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး)
ပ္ဍဲ ဂိတုသေပ်တေမ္ဗာ ၅၊ ၂၀၂၂ ဂှ် နကဵု ဒပ်ဏအ် ခဍိုန်ပန်ဏာ နကဵု အမၠံက် ၄၀မမ ဒၞာဲဂိတ်ကင် အလဵုအသဳပၞာန်၊ ဆဂး လပါ်ပၞာန်ဍုင်ကွာန် ညးဍုင်ကွာန်ကီု မွဲဟွံဒး။
ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ္ဗာ ၉၊ ၂၀၂၂ ဂှ် နကဵု ရဲဒပ်အာ အာကၠဟ်စုတ် ဗုမ်တဲၜါမ ပ္ဍဲရုင်ပၟတ်လလဳ ပွိုင်ဍုင်သဓီု (သထုံမြို့နယ် မီတာရုံး) ကောန်ရုင်ၜါ ဒးအာဝပ်ညိည။
ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ္ဗာ ၂၉၊ဖ ၂၀၂၂ အခိင်နူဂယး ၇း၄၀ ဂှ် ဦးဖိုးထောင် (ခ) စိုးဝင်းဂှ် အဃောမဂဇအ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဆေင်ဍာ်လက်ဖက်ဂှ် နကဵုရဲဒပ်ဏအ် ပန်ဂစိုတ်ထောအ်ရ။ နကဵု ရဲဒပ်ဟီု ဦးဖိုးထောင်ဂှ် ဒှ်ရဲဂကောံပျူစောထီး မဒှ်ဂကောံသၟဝ်အလဵုအသဳပၞာန်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ဗါ ၂၅၊ ၂၀၂၂ ဂှ် ရဲဒပ်ဏအ် ပန်ဂစိုတ်ထောအ် ဗၠာဲသၟိင်မွဲ မနွံယၟု အောင်ဝင်းထွန်း ပ္ဍဲဆေင်ဗဳယာ။
ပ္ဍဲဂိတုဇာန္နဝါရဳ ၁၃၊ ၂၀၂၃ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၀၃း၄၀ ဂှ် ရဲဒပ်အာ အာပန်ဂစိုတ်ထောအ် ညးဇၞော်ကွာန် တောင်စွန်း၊ ဦးစိုးသိန်း ကဵု စာရေၝောအ်မွဲရ။ နကဵု ရဲဒပ်ဏအ် ဟီုကဵု ပရိုင် RFA ဂှ် ဒဒှ်ရ ညးၜါဝွံ ကေတ်ဒၟံင်စရင်မၞိဟ် သွက်သဘင်မာဲ။ နကဵု ဒပ်ညးတအ် ဒစဵုဒစး သဘင်မာဲအလဵုအသဳမသကၠောန်ဂတဂှ်တုဲ အရာမဆေင်ကဵု ကမၠောန်မာဲဏအ် အလုံအိုတ်သီုဂှ် သပလီုဖအိုတ်ရောင်ရ။
ၜဳကလေင်၊ ပွိုင်ဍုင်
ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင် ဂှ် နွံပ္ဍဲခရိုင်ကျာ်ထဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်တုဲ ရုင်ပွိုင်ဍုင်ဂှ် နွံပ္ဍဲဍုင်ၜဳကလေင်ရ။ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ပ္ဍဲဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် နွံ အရာပ် မသုန်အရာပ်၊ ဂကောံကွာန် နွံ ၅၁ တုဲ သီုဖအိုတ် နွံကွာန် ၂၁၂ ကွာန်တုဲ မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၜိုတ် ၁၉၄,၀၀၀ ရ။ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင် နွံသမၠုင် ၈၃၅,၂ တိုင်စတုရာန်။ ဗၟံက်ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်ဖာပန်၊ လပါ်ပလိုတ်ဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်၊ လပါ်သၠုင်ကျာဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်သဓီု၊ လပါ်သၟဝ်ကျာဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်ယှိုဲကျေန်။ ၜဳဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ဒှ်ၜဳကလေင်၊ ၜဳကလေင်ဂှ် နွံဇမၠိင် ၂၂ တိုင်တုဲ ဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင် နူကဵု သၟဝ်ကျာ စှ်ေအာ လပါ်သၠုင်ကျာရ။ ကြုင်ဗတဳဗု (သဲဖြူ) ဂှ် နွံ ဇမၠိင် ၂၀ တိုင်၊ ဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင် နူဗမံက် စှ်ေ လပါ်ပလိုတ်တုဲ လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲၜဳဗတာင်ရ။ ၜဳကလေင် ကဵု ကြုင်ဗတဳဗုဂှ် အခိင်ကညင်မ္ဂး ဗွဲသၟဟ် နွံဇမြိုဟ် ၜိုတ် ၂/၃ ပေတုဲ အခိင်ကသီုမ္ဂး ဂၠုင်စက် အာကၠုင်ဂွံရ။ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် နွံလတူ ဗလးၜဳ ၃၀ ပေ။ ဒၞာဲသၠုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒဵုမာဲလံင် (မဲလံတောင်)တုဲ ဒၞာဲသၠုင်အိုတ်ဂှ် နွံ ၈၆၀ ပေ။ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ဒှ်ဒတန် ဂမ္တဴတုဲ ဂမ္တဴသၠုင်အိုတ် နွံစဵုကဵု ၄၀,၂ သေန္တဳဂရိတ်။ အဓိက ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ဗ္ၚ ကေုာံ တဵုလွဳတုဲ ကပေါတ်သဘာဝ မပ္တိတ်ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဆု၊ ဒုန် ကေုာံ သတ်ဆု ဗွဲမဗဗွဲကဵု ရာသဳဂမၠိုင်ရ။ ဟိုတ်နူ ဂၠံင်ဇၞော် လ္ဂုင်-မတ်မလီုဂှ် တတ်အာ လတူပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်တုဲ ပရေင်ဆက်စၠောအ် ခိုဟ်ဒၟံင်ရ။ ကျာ်ဒဵုမာဲလံင် ကဵု ကျာ်ဇုက်အသောက်ဂှ် ဒှ်ကျာ်စေတဳ ယၟုပြာကတ် မနွံ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ရ။
ဝင်
ယၟုမ္ဂး ၜဳကလေင်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုၜဳမနွံ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဂှ် ၜဳကလေင်ရ။ ၜဳကလေင် ဂှ် ဒှ်အရေဝ်မန် ၜဳ မဒှ်ဇၟောဝ်ဍာ် မဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင်၊ ကလေင် ဂှ် ဒှ်မနာမ် မကၠုင်နူ မကြိယာ လေင် မဂွံအဓိပ္ပါယ် လီုလာ်ဒၟံင်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ၜဳကလေင် ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် ၜဳမလေင် မလီုဒၟံင်ရ။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၆ ဂိတုကထိုန် ၉ မမံက်ဂှ် မြဝန်ဍုင်မတ္တမ သၟိင်ဥဇနဂှ် ကၠုင်ဖျေဟ်လဝ် ဒပ်ပ္ဍဲကဵု ၜဳကလေင် ပ္ဍဲအရာပ်ဝင်ကဍောတ် (ဝင်ကလွတ်)တုဲ ဍုင်စက္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။
ဒတန်
ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲရးနိဂီုဗၟာ သကုတ်သၟဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်သဓီုတုဲ လေတ္တဳကျုတ်သၟဝ်ကျာ ၁၇ ဒဳဂရဳ ၁၀ မိနေတ်၊ ၁၇ ဒဳဂရဳ ၁၅ မိနေတ်၊ လံင်ဂျဳတောတ်ဗၟံက် ၉၇ ဒဳဂရဳ ၀၈ မိနေတ်၊ ၉၇ ဒဳဂရဳ ၁၅ မိနေတ်တုဲ နွံလတူ ဗလးၜဳ ၃၀ပေ။ ဒၞာဲသၠုင်အိုတ်ဂှ် ဒဵုမာဲလံင် နွံလတူဗလးၜဳ ၈၆၀ ပေ၊ ဒၞာဲသဝ်အိုတ်ဂှ် ကွာန်ဇုကလိ ပ္ဍဲဝါငွေသောင်ယံကွင်း ကဵု အောင်ဖေကွင်းရ။ ဗွိုက်ပွိုင်ဍုင်ဂှ် နွံ ၈၃၅,၂ စတုရာန်တိုင်။
ပွိုင်ဍုင်လပါ်ဗၟံက်ဂှ် ဒးတွဵုရးဍုင်ကရေင် ပွိုင်ဍုင်ဖာပန်၊ လပါ်ပလိုတ်ဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်၊ လပါ်သၠုင်ကျာဂှ် ဒးပွိုင်ဍုင်သဓီု၊ လပါ်သၟဝ်ကျာဂှ် ဒးရးဇၞော်ဗဂေါ၊ ပွိုင်ဍုင်ယှိုဲကျေန်ရ။
ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် နွံကဵု တိဗလး ဂြိုပ်ဆုဂမၠိုင်တုဲ ၜဳဇၞော်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ၜဳကလေင်ရ။ ၜဳကလေင်ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင် နူသၟဝ်ကျာ ဇွောဝ်စှ်ေအာ သၠုင်ကျာ သီုဖအိုတ် နွံဇမၠိင် ၂၂ တိုင်။ ကြုင်ဗတဳဗု (သဲဖြူချောင်း)ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေဒၟံင် နူဗၟံက် စှ်ေအာ လပါ်ပလိုတ်တုဲ ဇွောဝ်လုပ် ၜဳဗတာင်ရ။ ကြင်ဗတဳဗုဂှ် နွံဇမၠိင် ၂၀ တိုင်ရ။ ၜဳကလေင် ကဵု ကြုင်ဗတဳဗုဂှ် အခိင်ကညင်မ္ဂး နွံဇမျိုဟ်ဍာ် ၂/၃ ပေဓဝ်တုဲ အခိင်ကသီုမ္ဂး ဂၠုင်စက် ဒြေပ်ဂွံဒၟံင်ရ။
ကွာန် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် နူကဵုသၞာံ ၂၀၁၄ မပ္တိတ်လဝ် နူကဵု Open Development မ္ဂး ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဝွံ သီုဖအိုတ် နွံကွာန် ၅၀၊ ပ္ဍဲဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် နွံ ၅ အရာပ်။ အလုံမွဲပွိုင်ဍုင်ဂှ် နွံသ္ၚိ ၃၉,၂၃၁၊ မၞိဟ် ၁၈၁,၀၇၅ (တြုဟ် ၈၇,၉၂၀၊ ဗြဴ ၉၃,၁၅၅)။
အတိုင်စရင် နူကဵု အလဵုအသဳသၞာံ ၂၀၁၉ မ္ဂး ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူအတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။ ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ကောန်ဂကူနာနာ ပဒတဴဒၟံင်ရ။ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၁၉၄၄၄၉ တၠ။
ရာသဳဥတု
ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ဒှ်ဒေသဂမ္တဴတုဲ ဗွဲသၟဟ်မ္ဂး ဂမ္တဴသၠုင်အိုတ် နွံ ၄၀,၂ သေန္ဒဳမဳတာတုဲ သဝ်အိုတ် နွံ ၁၁,၇ သေန္ဒဳမဳတာရ။ ဂလိုင်ဗြဲမဂူ တၟေင် မကေင်က္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၆ ဂှ် စိုပ်စဵုကဵု ၁၂,၀၁ ၝောအ်တဲတုဲ ပ္ဍဲပွိုင် ၄၈ သၞာံဂှ် က္တဵုဒှ်လဝ် မွဲအလန်ရ။ စပ်ကဵု ဂမ္တဴတုဲ အရာတၟေင် မက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲ ၄၈ သၞာံဂှ် သၞာံ ၁၉၉၈ ဂှ် ဂမ္တဴတိုန်အာ စဵုကဵုစိုပ် ၄၂,၀ သေန္ဒဳမဳတာရ။
သဘာဝ
ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် တၞံသဘာဝ မတိုန်ဒၟံင်ဂမၠိုင်ဂှ် တၞံဆုကၠ၊ တၞံပြာန်၊ တၞံနာဍူ၊ တၞံသက်ရင်း၊ တၞံသစ်ရာ၊ တၞံအံင်ရေင်၊ တၞံကညင်၊ တၞံဓိတာန်၊ တၞံကောင်းမှု၊ တၞံဓနဳ၊ တၞံယမနေ၊ တၞံရင်းတိုက်၊ တၞံနှော၊ တၞံကြုက်ယ၊ တၞံကြိက်၊ တၞံတမလန်း၊ တၞံဗဒဝ်၊ တၞံလျော်ပြာ၊ တၞံမအူ၊ တၞံသတ်ချ၊ ဒုန်ဂကူနာနာ မပ္တံ ကု ဝါးပိုး၊ မျက်ဆံကျယ်၊ ကျသောင်း၊ မျှင်ဝါး၊ ဝါနွယ်၊ ဝါး၊ သစ်မာကြီး၊ တင်းဝါး သိုက်ဝါး၊ ဝါးဖြူ၊ ဝါးပါး၊ တုဲပၠန် တၞံၜဝ်လေဝ် တိုန်ဒၟံင်ကီုရ။
အကာဲအရာ ပရေင်ၜိုဟ်လလံ
ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်ဂှ် မဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီလဝ် ဒေသလမ္စံက်တုဲ ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် ဟွံမဲရ။ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင် ဒေသလ္ၚဵုဂှ် နွံသၟဝ်ပကင်ရင် ဒပ်ကေအေန်ယူ တပ်မဟာ ၁ ရ။
ယံင်ဒံင်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
thumb|288x288px ကွာန်ယံင်ဒံင်(Yaungdaung)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်ယံင်ဒံင်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၃၂။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ယံင်ဒံင်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၃၁၃၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၃၉၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၂၇၀၄ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်အကၠဟ်
ဘာမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်အကၠဟ်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅ ဇကု ထပိုယ် ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒဝရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၆၊ ဝှ် ၁၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကၟာမဵု၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ကၟာမဵု(Kamarmo၊ ကမာမိုရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ကၟာမဵု၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၂၂။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကၟာမဵု မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၃၂၃၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၂၅၅ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၇၃၈၉ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
ကြုင်တဴ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်တဴ
ဘာကြုင်တဴ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်တဴ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုဝဏ္ဏ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၁၊ ဝှ် ၂၁။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကအ်သၠုင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကအ်သၠုင်
ဘာကအ်သၠုင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကအ်သၠုင်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၂၊ ဝှ် ၁၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ဟံသာဝတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဂူၜဴ
ဘာဟံသာဝတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဂူၜဴ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅ ဇကု ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒသာရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၇၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ရာမညဟံသာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပလိုင်ဂျပါန်
ဘာရာမညဟံသာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ပလိုင်ဂျပါန်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၉ ဇကု ထပိုယ် ၁၀ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
အထေဣဇာံ
အထေဣဇာံ (Atheism) ဂှ် ဒှ်ကွေတ်လညာတ် မပတှ်ေကေတ် ကျာ်၊ ဒေဝတဴ ဟွံမဲတုဲ ကော်စ ဝါဒသက်ကုကျာ် လေဝ် ဂွံရ။ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် အထေဣဇာံ ဂှ် ဒှ်လညာတ် မတးပါဲ ဒဒှ်ရ ကျာ်၊ ဒေဝတဴ မနွံကီု၊ ပါဲနူဂှ်ပၠန် အရာမလောဲၜက် နူကဵု သဘာဝတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒစဵုဒစးဖအိုတ်လေဝ် ဟီုဂွံရ။ အထေဣဇာံ ဂှ် ဒှ်ဂၠံင်ဒစး ကု ထေဣဇာံ မဒှ်ဝါဒ မပတှ်ေကေတ် ကျာ်ဂမၠိုင် (ဝါ) ကျာ်မွဲဇကု မနွံရ။
ဝေါဟာရ အထေဣဇာံ ဝွံ စေန်ဆက်ကၠုင် နူကဵု အရေဝ်ဂရိတ်တြေံ ἄθεος (atheos အထေသြသ်) နူကဵု ၜိုတ် ဘဳသဳ ၅ဗွဝ်ကၠံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် "သက်ကုကျာ်(ဂမၠိုင်)"။ ပ္ဍဲအခိင်တမၠာတေအ်မ္ဂး မအရေဝ်ဝွံ စကာဒၟံင် ကုမၞိဟ်မနွံကဵု ကွေတ်ဝါဒတၞဟ်ခြာ ဟွံရှ်ေသှ်ေ ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် ဂၠံင်တရဴလညာတ်ဘာသာဂမၠိုင်ရ။ မအရေဝ်ဏအ်ဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ညးပတှ်ေသာသၞာမကြံင်မ္ၚုဟ် မလေပ်ဟီု ကုညးဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်သၞောဝ်ဓဝ် ညးတအ်ရ။ တုပ်ညံင် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ မလေပ်ဟီု ကုညးသအာင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌကီုရ။ ဆဂး နဒဒှ် ဂကောံမၞိဟ်မွဲဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင်ဇေတ်တ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ၁၆ ဗွဝ်ကၠံ၊ မဒှ်အခိင် မၞိဟ်တအ် စချပ်ကၠုင်ဗၠးဗၠးၜးၜး၊ စပါ်ပါဲကၠုင် လတူလညာတ်နူဘာသာဂမၠိုင်ရ။ နကဵုမၞိဟ်မွဲမွဲ မဟီု ဇကုဂှ် ဒှ်မၞိဟ်အထေဣိတ် (atheist) ဂှ် ၜိုတ် ၁၈ဗွဝ်ကၠံ မဒှ်ခေတ်ကွတ်စက် (Age of Enlightenment) စအသိင်ခိုဟ်ကၠုင်ရ။ ပၠန်ဂတးပြင်သေတ် (French Revolution) ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် "အထေဣဇာံ မဂွံဆဵုကေတ်ဗွဲတၟေင် unprecedented atheism" ဟိုတ်နူကဵု ဒှ်ပရေင် ချဳဓရာင် မဒုင်သဇိုင် ကုဝါဒကောန်မၞိဟ်တုဲ ဒစဵုဒစး ဝါဒကျာ် မနိမိတ်ဗဒှ် သၟိင်တၠတအ်ရ။
External links
ကဏ္ဍ:ဘာသာ
ကလုဲ၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ကလုဲ(Kaluy၊ ကလွီရွာ Kalwi)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ကလုဲ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၂၁။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကလုဲ မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၆၀၂၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၆၆၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၃၂၆၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
မေလံင်
thumb|300x300px|An extratropical cyclone near Iceland on September 4, 2003 မေလံင် / မဳလံင် (cyclone) ဟီုမ္ဂးဂှ် နကဵုကွတ်ဥတုဗြဲကျာ (meteorology)မ္ဂး ဒှ်ကျာ မနွံကဵု အသိင်မဇၞော်တုဲ မဂေတ်ကဝဲဒၟံင် မနွံကဵု အသိင်ထတ်ဂၠိုင် ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဗဟဵု ဒကုတ်သၟတ်ရ။ နကဵု အရေဝ်မန် လဗိုတ် ကဵု မေလံင် ဗီုတၞဟ်ခြာဂှ် လဗိုတ်ဂှ် ကျာလပိုက်ကၠုင် နကဵု မုက်တုဲ မေလံင်ဂှ် ကျာမဂေတ်ကဝဲ ဂၠံင်ပ္ဍဲ ဖ္ဍိုက်ဍဵုလပါ်သၟဝ်ရ။  မေလံင် ဒြဟတ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ် မလေပ်ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဒေသပၞုဟ်ဂၠးတိ မကော်ဂး မေလံင်ပၞုဟ် (polar vortices) ကဵု မေလံင်ဂမ္တဴၜက်ကာဲ (extratropical cyclones)တအ်ရ။ မေလံင်ဂမ္တဴ မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဒေသဂမ္တဴ (tropical cyclones) ကဵု ဒေသဆာပ်ဂမ္တဴ (subtropical cyclones) တအ်လေဝ် အသိင်ဒြဟတ် ထတ်ဇၞော်ဒၟံင်ကီုရ။ ဂကူမံင်လံင် မကော်စ မေလံင်မေသဝ် (Mesocyclones)၊ မေလံင်တောရ်နေဒဝ် (tornadoes) ကဵု မေလံင်ဗတဳ (dust devils) တအ်ဂှ် ဍောတ်ညိရ။ မေလံင်ဂှ် ပ္ဍဲဂၠးဂြိုဟ်တၞဟ် မပ္တံကဵု ဂၠးဂြိုဟ်မာတ် (Mars)၊ ဂၠးဂြိုဟ်ဂျူပဳတာ (Jupiter) ကေုာံ ဂၠးဂြိုဟ်နေပ်တောန် (Neptune) တအ်လေဝ် ကတဵုဒှ်မာန်ဒၟံင်ကီုရ။  မေလံင်ဂျေန်နေသိသ် (Cyclogenesis) ဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် မေလံင်ဂမၠိုင် ဂွံကတဵုဒှ် ကေုာံ ကလိဂွံ အသိင်ဒြဟတ်ရ။ မေလံင်ဂမ္တဴၜက်ကာဲတအ် (Extratropical cyclones)ဂှ် စကတဵုဒှ်ကၠုင် နကဵု လပှ်ကျာ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဒေသဇၞော်ဇၞော် ဓါတ်ဂမ္တဴ လဒေါဝ်-လေတ်တဳကျုတ် မကော်စ ပွိုင်ဗါရဝ်ကလိန်နိစ်ဇြာမ် (baroclinic zones)ရ။ ပ္ဍဲကဵု ပွိုင်ဇြာမ်တအ်ဏအ်ဂှ် ခၞံဗဒှ်ကဵု ဥတုဂွံပြံင်လှာဲ မပ္တံကဵု မေလံင် ကေုာံ အသိင်ဒြဟတ်မေလံင်တအ်ရ။ နူဂှ် မွဲကဆံင် မေလံင်ဂမ္တဴၜက်ကာဲတအ်ဂှ် ကျာဂမ္တဴဂှ် ဒှ်အာကျာလၜိုဟ်တုဲ ဍေဟ်လာဲလေင်အာရ။ အာယုက် မေလံင်တအ်ဂှ် နွံဒၟံင် အကြာ ၂ တ္ၚဲ ကဵု ၆ တ္ၚဲရ။
မုက်ဥတုတအ်ဂှ် ပါ်ကရေက်လဝ် ပယျဵုဓနက် နကဵု ဂကူကျာ မတၞဟ်ခြာ ကျာလၜိုဟ်၊ ကျာဂမ္တဴ၊ ဍုက်ဍေက်( humidity) ကေုာံ ကမၠေတ်ကျာ (densities)တအ်ရ။  တုဲပၠန် ဍေဟ်ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အရာမကတဵုဒှ် မဆေင်စပ် ကုဥတုဗြဲကျာတအ်ရ။ မုက်ကျာလၜိုဟ်တအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံကဵုလက်သန် ဗွိုင်ဍောတ်တုဲ နွံကဵု လဗိုတ်ဂဂဵုတး ကေုာံ ဥတုသကာတ်မြဟ်၊ မလေပ်ကတဵုဒှ် လဗိုတ်ဟေမ (squall lines) (လတိုပ်ဟေမ ဂူ) ဟွံသေင်မ္ဂး လဗိုတ်ဇမ္ကဟ် (dry lines) ရ။  မုက်ကျာဗီုဏအ်ဂှ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု လပါ်ပလိုတ် ဗဟဵု ဗဂေတ်ပွူ (west of the circulation center ) ကေုာံ ဗွဲဓမ္မတာ နူပလိုတ် လပိုက်အာ လပါ်ဗမံက်။ မုက်ကျာဂမ္တဴဂမၠိုင်ဂှ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ ဗမံက် ဗဟဵုမေလံင်  (east of the cyclone center)တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် ကတဵုဒှ်ကၠုင် နကဵု မတ်ဗြဲသဝ်သဝ် ကေုာံ  လမၠာင် (fog)ရ။ မုက်ကျာဂမ္တဴတအ်ဂှ် မလေပ် လပိုက်အာ လပါ်ပၞုဟ်ဂၠးတိ နကဵု လၟောဝ်ဂၠံင် မေလံင်ရ။ ကာလမုက်ကျာလၜိုဟ် ဒှ်အာ မုက်ကျာဂမ္တဴ ညးကော်စ မုက်ကျာအံက်ခလုဒ် (Occluded front) ဂှ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဗဟဵုမေလံင် ကေုာံ ဒၞာဲတၞဟ် ဗဟဵုလဗိုတ်ဂမၠိုင်ရ။
မေလံင်ဂျေန်နေသိသ် ဂမ္တဴ (Tropical cyclogenesis) ဂှ် ဒှ်အရာ မဗၟံက်ထ္ၜး ဗီုလၟေင် မေလံင်ဂမ္တဴ မကတဵုဒှ်ရ။ မေလံင်ဂမ္တဴဂှ် ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴအံင်အုဒၟံင်ဂှ် မဒးဓရိုက်ကချဳ နကဵု လဗိုတ်ဂဂဵုဓရိင် ကေုာံ နွံကဵု ဓရံင်ဂမ္တဴ (warm core)။ မေလံင်တအ်ဂှ် မလေပ်ပြံင်လှာဲ အကြာဂကူမေလံင်နာနာ မပ္တံကဵု မေလံင်ဂမ္တဴၜက်ကာဲ၊ မေလံင်ဆာပ်ဂမ္တဴ ကေုာံ မေလံင်ဂမ္တဴမာန်ရ။ မေလံင်မေသဝ်ဂှ် ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူကဵု မေလံင် ဓရံင်ဂမ္တဴ မတိုန်စိုပ် လတူတိ၊ တုဲပၠန် မလေပ်ပြံင်လှာဲ မေလံင်တောရ်နေဒဝ်မာန်ရ။ ကျာလပှ်စိင် ကာလမကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဍာ်မ္ဂး ဗီုအင်္ဂလိက်ညးကော်စ Waterspouts ဂှ်လေဝ် ကတဵုဒှ် နူကဵု မေလံင်မေသဝ်ရ။ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုင် ကျာလပှ်စိင်ဂှ် ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူ သဘာဝကျာလတူ ကဵု ကျာသၟဝ်ဇီုကပိုက် ရေင်သကအ်ရ။ မေလံင် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု ၜဳအာတလာန်တိစ် ကဵု ၜဳပါသဳဖိစ်ကရေက်ဨသာန်တအ်ဂှ် ညးကော်စ ဟုရ်ရိကိန် (hurricane) (မဒှ် မအရေဝ် ဂကူရးတၞံ လဒေါဝ်အမေရိက မဂွံအဓိပ္ပါယ် ကျာ၊ ဟူရကာန် (Huracan)) မေလံင် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲၜဳအန္ဒိယ ကေုာံ ပါသဳဖိစ်လပါ်သၠုင်ကျာတအ်ဂှ် ညးကော်စ မေလံင်/သာဲဂလံင် (cyclone) တုဲ မေလံင် မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲပါသဳဖိစ် လပါ်ဗာယပ်တအ်ဂှ် ညးကော်စ တာပ်ဖုန် (typhoon)
ယၟု
"ညံင်ရဴ ဂြိုပ်ထဝ် ဒွံကျာ မေလံင်ဇမ္ကာတ်တုဲ ရဴမတၟဝ်ဒၟံင်ကီု" (ဇ - ဝိဓုရ။ အစွောအ်) (သက်/ဓာန် ၁၁၃၈)။ မအရေဝ် မေလံင်ဝွံ ပ္ဍဲလဟီုမန်ခေတ်တၟိ မလေပ်ကော်စ မဳလံင်။ မေလံင် မဳလံင်ဂှ် ဒှ်အရေဝ်မန် လံင် (ကြိ) ဂှ် ပလဝ် မနာမ် ဒှ်အာ မေလံင်/မေလံင်ရ။
သဘင်မာဲ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၃
သဘင်မာဲ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၃ မသကၠောန်ဗဒှ် နကဵုအတိုင်သၞောဝ်သဇိုင် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ၂၀၀၈။ သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ထိင်ကေတ်အဝဵုဍုင်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင်ရ။ အတိုင်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ မ္ဂး အာယုက် ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် နွံဆ ၜါသၞာံဟေင်တုဲ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၃ မ္ဂး အာယုက်အိုတ်တုဲ ဆက်ဂလိုင်အာယုက်ကံင်သဳဂှ် ဟွံဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵု သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ ပိုဒ်ဇၞော်-၄၂၆ မ္ဂး နကဵု ကံင်သဳဂီုကၠီု ကေုာံ ဒစဵုဒၞာဍုင် (အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး နဲ့ လုံခြုံရေးကောင်စီ) မကော်ဂး ကာလုံ ဂှ် အဝဵု မပအပ်လဝ် ကုသကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် မေန်အံင်လှာင် ဂှ် သ္ဒးကလေင်ကေတ်တုဲ အပ္ဍဲပွိုင် ၆ ဂိတုဂှ် သ္ဒးကၠောန် သဘင်မာဲရောင်။ နကဵု ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲကၟိန်ဍုင် ဟီု သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၂၃ ဝွံ မၞိဟ်မဂွံဂၠိုင် ကေတ်ဖအိုတ် (First Past The Post-FPTP) ဗီုသၞောတ်ဂှ် ဟွံဆက်ရုဲတုဲ ကၠောန်အာ နကဵုသၞောတ်မာဲမပစၞးနကဵုဗၞတ် (Proportional Representation–PR) မကော်ဂး သၞောတ်ပဳအာ ရောင်။ သဘင်မာဲမတုဲကၠုင်ဂှ် နကဵု ဗော်ကျဖေါတ် မဒှ်ဗော် ကောန်ပၞာန်ရာံ က္လိဂွံမာဲ ၂၀ က္ဍိုပ်ကၠံ၊ ယဝ်ရပံင်ကဵု မၞိဟ်စၞးကောန်ပၞာန် မနွံပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်တအ်မ္ဂး သဘင်မာဲဂတဏအ် ညးတအ် ဒက်အလဵုအသဳမာန်ရောင်ဂှ် စၟဳလဝ်ရ။ နကဵု ဍုင်ကြုက်၊ ဍုင်ရုရှာ ကေုာံ ဍုင်လ္ၚဵု ပ္ဍဲအာရှဂှ် ထံက်ဂလာန် လတူအလဵုအသဳတၟိဂှ်မာန်ရောင် တော်လဝ်ရ။
မွဲလပါ်ဂှ် ဂကောံလွပ်လွဟ်တအ်ကီု သီုကဵု ရဲဒြဟတ်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳတအ်ဂှ် ဒစဵုဒစး သဘင်မာဲဏအ် ညံင်ဟွံဂွံဒှ်ရ။
ဒစဵုဒစး
ညးမနွံအခေါင်ဟီု ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင် ကေအေန်ယူ ပဒိုစောတောနီး ဟီု ကုဌာနပရိုင် RFA ပ္ဍဲ ဇန္နဝါရဳ ၁၅၊ ၂၀၂၃ "သဘင်မာဲ ကံင်သဳပၞာန် မသကၠောန်ဂှ် နကဵု ကမ္မတဳဗဟဵု ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင် ကေအေန်ယူ ဒစဵုဒစးပိုတ်ပိုတ်သ္ဂုတ်သ္ဂုတ်ရောင်ဂှ် ဖျေဟ်လဝ် သ္ဂုတ်သွာတ်ရ။ နကဵုသဘင်မာဲဏအ်ဂှ် ကံင်သဳပၞာန် ဖန်ဗဒှ် ဇကုဍေဟ်တအ် ညံင်ဂွံဒှ် ဗဗွဲဓဝ် တုဲပၠန် ညံင်သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် ၂၀၀၈ ဂွံဆက်ခိုင်တန်အာပၠန်လေဝ် ဒှ်ဒၟံင်ဂှ်ရ နကဵု ကေအေန်ယူ ဒစဵုဒစး သဘင်မာဲဏအ်ရ။"
အကုသဵုစိုတ် - ၁၂
လောဘစိုတ် - ၈
ဒေါသစိုတ် - ၂
မောဟစိုတ် - ၂
ကွာန်ဇြဲ၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ဇြဲ(Kwanswe၊ ကွမ်သဲရွာ Kunthea)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ဇြဲ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၆၆။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ဇြဲ မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၆၈၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၀၂၅ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၃၇၀၉ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
ဝါကလိ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ဝါကလိ(Hpedo)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်ဝါကလိ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၀၆။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ဝါကလိဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၃၃၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၃၂၈ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၆၆၂ တၠရ။
ဓရ်ပရမတ္ထ (၄) ပြကာ
ဓရ်ပရမတ္ထ (၄) ပြကာ
ဝါကလိ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဓရ်ပရမတ္ထ (၄) ပြကာ
အဓိပ္ပါယ် ပရမတ္ထ
ဟိုတ်မၞုံသ္ဘဴမပြဲ ဟွံမွဲကဵု မဟဂွံပၠန်ဂတးစိ ပရမတ်မ္ဂးယၟုရ
အဓိပ္ပါယ် စိုတ်
ဟိုတ်မလေပ်ချပ် မလေပ်တီအာရီုတၞဟ်ဟ်သာ်စိ စိုတ်မ္ဂးယၟုရ
အဓိပ္ပါယ် စေတသိက်
ဟိုတ်မလေပ်စိုန်သ္ကီု ကေုာံ စိုတ်စိ စေတသိက် မ္ဂးယၟုရ
အဓိပ္ပါယ် ရုပ်
ဟိုတ်မလေပ်ပၠန်ဂတးစိ ရုပ်မ္ဂးယၟုရ
အဓိပ္ပါယ် နိဗ္ဗာန်
ဟိုတ်မလေပ်တိတ်ဗၠးအာ နူတဏှာ လောဘ မဂပ်ဝ်တွံဂး ဝါနစိ နိဗ္ဗာန်မ္ဂးယၟုရ
ထီု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဂူၜဴ
ဘာထီု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဂူၜဴ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၇ ဇကု ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇောတိပါလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၉၊ ဝှ် ၃၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ကၟာအိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိ
ဘာကၟာအိန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တၟိ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ဒဵုအံင်ရေင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တမ်ဒပ်ပိ
ဘာဒဵုအံင်ရေင် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တမ်ဒပ်ပိ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
ကၟာအိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိ
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၅ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ဒဵုအံင်ရေင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တမ်ဒပ်ပိ
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃ ဇကု ထပိုယ် ၄ ဇကု။
ကၟာအိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၅။
ဒဵုအံင်ရေင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တမ်ဒပ်ပိ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တညာဏိဿရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၈၊ ဝှ် ၁၇။
ကၟာအိန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တၟိ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ဒဵုအံင်ရေင်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တမ်ဒပ်ပိ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ကြုင်ခနိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဇိုင်ကွဳ
ဘာကြုင်ခနိ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ဇိုင်ကွဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၆၊ ဝှ် ၃၈။
​​​ဒေါသ စိုတ်၂
ဒေါသစိုတ် ၂ ပြကာမ္ဂးဂှ်တုန်
၁။ ဒေါမနုဿသဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် အသၚ်္ခါရစိုတ်မွဲ၊
၂။ ဒေါမနုဿသဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် သသၚ်္ခါရစိုတ်မွဲ၊
ဝါယာပ်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ကွာန်ဝါယာပ်(Theinkone)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ ဂကောံကွာန်ဝါယာပ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၁၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲကွာန်ဝါယာပ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၄၃၄၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၇၂၁ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၉၀၆၅ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
မူလကြုင်ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ထဝ်
ဘာမူလကြုင်ထဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမရာဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၆၊ ဝှ် ၄၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ကၠဟ်ၜဳ၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ကၠဟ်ၜဳ(Kularbi၊ ကုလားဘီရွာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ကၠဟ်ၜဳ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၆၈။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကၠဟ်ၜဳ မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၃၇၉၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၂၉ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၈၀၈ တၠရ။
ပလိုင်ထီု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်စောဝ်ဇဗၠု
ဘာပလိုင်ထီု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်စောဝ်ဇဗၠု၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
အသောဘဏစိုတ် ၃၀
အသောဘဏစိုတ်
ကျောက်သလုံး၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဓမ္မဂဵုလဟဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ထဝ်
ဘာဓမ္မဂဵုလဟဵု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ထဝ်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတေဇဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၃၊ ဝှ် ၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ကြုင်မပြာန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်မပြာန်
ဘာကြုင်မပြာန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်မပြာန်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၂ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝါရလင်္ကာ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၂၊ ဝှ် ၃၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ကအ်ခဍာ်၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ကအ်ခဍာ်(Kawkadaik၊ ကော့ကဒိုက်ရွာ Kawtkadaik)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ကအ်ခဍာ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၇၁။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ကအ်ခဍာ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၄၂၂၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၄၉၄ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၉၁၆ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
သုဓမ္မဝတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တဒိန်
ဘာသုဓမ္မဝတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တဒိန်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၃ ဇကု ထပိုယ် ၅ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၅၊ ဝှ် ၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
တြိမူတိ
တြိမူတိ (Trimūrti (Sanskrit: त्रिमूर्ति , "three forms") ဂှ် ဒှ်ဘာသာ မရှ်ေသှ်ေ ကျာ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် ပိဇကု ပ္ဍဲကဵု ဟိန္ဒူ   မဒှ် ကျာ်ပဒှ်၊ ကျာ်ပၟင်ပၟဲ ကေုာံ ကျာ်ပလီု နဒဒှ် ပိဇကု မဒှ်မွဲတၠရ။ ကျာ်ပိဇကုဂှ် သၟိင်ဗြီု မဒှ် ညးမပဒှ်၊ ဗိသၞုဟ် မဒှ်ညးမမင်မဲ တုဲ သဳဝ မဒှ်ညးမပလီု၊ ညးပိဝွံ ညးတအ်ပတှ်ေကေတ် မဒှ်မွဲတၞောဝ် မွဲဇကုရ။ ညးတအ် ပတှ်ေကေတ် ကျာ်ပိဇကုဝွံ မဒှ်မွဲဇကု က္ဍိုပ်ပိရ။
Evolution
The Puranic period saw the rise of post-Vedic religion and the evolution of what R. C. Majumdar calls "synthetic Hinduism".
This period had no homogeneity, and included orthodox Brahmanism in the form of remnants of older Vedic faith traditions, along with different sectarian religions, notably Shaivism, Vaishnavism, and Shaktism that were within the orthodox fold yet still formed distinct entities. One of the important traits of this period is a spirit of harmony between orthodox and sectarian forms. Regarding this spirit of reconciliation, R. C. Majumdar says that:<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">Its most notable expression is to be found in the theological conception of the, i.e., the manifestation of the supreme God in three forms of , , and ... But the attempt cannot be regarded as a great success, for never gained an ascendancy comparable to that of  or , and the different sects often conceived the  as really the three manifestations of their own sectarian god, whom they regarded as Brahman or Absolute. However, this argument overlooks the obvious correlation of Brahmā with Brahman. The identification of Brahma, Vishnu, and Shiva as one being is strongly emphasized in the  Purāṇa, wherein 1.6 Brahman is worshipped as Trimurti; 1.9 especially inculcates the unity of the three gods, and 1.26 relates to the same theme. Historian A. L. Basham explains the background of the Trimurti as follows, nothing,Western interest in the idea of trinity:<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">There must be some doubt as to whether the Hindu tradition has ever recognized Brahma as the Supreme Deity in the way that Visnu and Siva have been conceived of and worshiped. The concept of Trimurti is also present in the Maitri Upanishad, where the three gods are explained as three of his supreme forms.
ဘာတြိမူတဳ
right|thumb|260x260px|The main three towers of the 9th century Prambanan Trimurti temple complex, the largest Hindu temple site in Indonesia. Temples dedicated to various permutations of the Trimurti can be seen as early as the 6th century C.E., and there are still some temples today in which the Trimurti are actively worshiped.
Views within Hinduism
In general it can be said that the trimurti has less of a role in the Hinduism of recent centuries than in ancient India.
External links
ကဏ္ဍ:ဘာသာ
ခရိုက်သြိတ်၊ တကအ်ခၟိုင်
ကွာန်ခရိုက်သြိတ်(Kharaiksit၊ ခရိုက်သစ်ရွာ (Khayaikthit) ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်၊ ဂကောံကွာန်ခရိုက်သြိတ်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၁၆၅။ အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်ခရိုက်သြိတ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၇၃၇၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၈၃၅ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ၁၅၇၂ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင်
ကၠအ်ပၞဟ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တဒိန်
ဘာကၠအ်ပၞဟ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တဒိန်၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။
သၞာံ ၁၃၈၄ ဂှ် ပ္ဍဲဘာဝွံ လုပ်လဝ်ဒဂိုန် ခမဳ ၁ ဇကု ထပိုယ် ၀ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၈၊ ဝှ် ၁၃။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ပိ
ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (မာန္တလေ)
ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် (မာန္တလေ) (ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (မန္တလေး), People's Defence Force, Mandalay) (ဗွဲဇမၠေအ် ကော်စ မာန္တလေ-ပဳဒဳအေပ်/MDY PDF) ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဌာနဝန်ဇၞော်ဒစဵုဒၞာ အလဵုအသဳပံင်ကောံကောန်ဂကူ (NUG) သီုဖအိုတ် သၞာံ ၂၀၂၃ လပါ်စဂှ် ဒက်ဂွံလဝ် သီုဖအိုတ် နွံ ၅ တမ်ဒပ်၊ နကဵုစၟတ် ၁၂၀၁၊ ၁၂၀၂၊ ၁၂၀၃၊ ၁၂၀၄၊ ၁၂၀၅။
ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂၀၂၂ ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် ကဵု မာန္တလေပဳဒဳအေပ် ဒှ်ပေါဲဗတိုက်တုဲ ကောန်ကွာန် နူကွာန်ခေးနင်း၊ ကွာန်ဟိုခို ကဵု ကွာန်ကုလားကွဲတအ် ၁၀၀၀ ပြင်ပြင် ဒးပါဲဘဲပၞာန်ရ။
ဂိတုဨပြဳ ၅ -၂၂ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ဒပ်ဒစဵုဒၞာညးဍုင်ကွာန် မာန္တလေ ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာ ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ဗွဲမဇၞော်ကဵု ဒြဟတ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင် နောင်ချို ကဵု ပွိုင်ဍုင်ပြင်ဦးလွင်။ အတိုင်ပရိုင် နူကဵု ပဳဒဳအေပ်မ္ဂး နူကဵု ပၞာန်အလဵုအသဳ ဒြဟတ်နွံ အကြာ ၉၀၀ - ၁၀၀၀၊ ပေါဲဗတိုက်ဇၞော်ဇၞော် က္တဵုဒှ် ၄ အလန်၊ ပေါဲဗတိုက်ဍောတ်ဍောတ် က္တဵုဒှ် ၁၈ အလန်၊ နကဵု လပါ်အလဵုအသဳပၞာန် စကာက္ၜင်ကျာ ဂကူ Yak 130, Mig 29, SU 30, K8W ကေုာံ က္ၜင်ကျာသၞေင်ၜဲ Mi35 တုဲ ပန်ကဵု ဒပ်ပဳဒဳအေပ်တအ်ရ။
ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၀ ဂှ် မာန္တလေပဳဒဳအေပ် ကဵု ဒပ်အလဵုအသဳ ဒှ်ပေါဲဗတိုက် ရေင်သကအ်တုဲ အတိုင်ပရိုင် နူကဵု မာန္တလေပဳဒဳအေပ်မ္ဂး ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်ဂှ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ချိုတ်အာ ၂၅၊ ကောန်ကွာန် နူကဵု ပွိုင်ဍုင် နောင်ချို ကွာန်လုံခန်၊ ကွာန်နားခါး၊ ကွာန်ခေးနင်း (ဒိုးပင်)၊ ကွာန်ပိန်းညို့ ကဵု ကွာန်ကြံခင်း (ပိန်းအွယ်) မၞိဟ် ၁၅၀ ပြင်ပြင် ဒးဒြေပ်ဒဴတိတ် နူကွာန်တုဲ အာပဒတဴ ပ္ဍဲဘာလကျာ် မနွံပ္ဍဲကွာန်ဟိုခို။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM
သ္ကံတဲမန်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ
လိက်အုပ်ဝွံမၞုံယၟု (သ္ကံတဲမန်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ) ဂကောံဗွဝ်ဂမၠိုၚ်
ညးမချူပကောံလဝ်လိက်အုပ်ဝွံ၊ တၠဂုဏ်အ္စာ (ဘဒ္ဒန္တသြဝါဒ) အာယုက်(၄၀)၊ သိက္ခာ(၂၀)၊  ဘာမ္ၚဵုကျာ်သြဳမန်၊  (ဥက္ကလာပသၟဝ်ကျာ)
စၟတ်တ္ၚဲ(1-10-2020)တ္ၚဲဗြဴဗတိအခိၚ်သဝ်တ္ၚဲဗ္တံဒစာံနာဍဳကဵုမသုန်စှော်မသုန်မိဏေတ်ဂှ် ကလေၚ်ချူပ္တိုန်လဝ်လ္တူ(ဝဳကဳပဳဒဳယာဘာသာမန်)ကီုရ။
နိဒါန်လိက်
“ အာဒိကိုပ်ကၠာ ဘာသာမန်, သာသနာမန်, လိက်ပတ်မန်, ယောန်သၞာနမန်, ပြဝေဏဳမန်, ပယျဵုတိဍာ်ဍုၚ်မန်, သၟိၚ်တၠမန်, တၠအစောန်မန်”တံ ပြာကဋ်နွံကၠုၚ် ဍုၚ်ဇဳ, ရးဇဳ, ဘာသဇဳ တီကၠုၚ်အိုတ်ရ၊ တ္ၚဲဏံ ဘာသာမန် သာသနာမန် လိက်ပတ်မန် ယေန်သၞာၚ်မန် ပြဝေဏဳမန် ပယျဵုတိဍာ်ဍုၚ်မန် သၟိၚ်တၠမန် တၠအစောန်မန်တဴ ကြပ်ညောန်ကၠေံကၠုၚ်အိုတ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒါယကာဗျဉ် မိတာန်ယှိုဲ ကေုာံ ကောန်ဂမာန် နာဲအံၚ်ဝေန်+ကောန်ဗြဴမိယဳနူဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဥက္ကလာပသၟဝ်ကျာတံ ကၠုၚ်အာတ်အခေါၚ်အဲညးမချူလိက်ဏံ ဂွိၚ်ဖေက်ဘာသာမန်, သာသနာမန်, လိက်ပတ်မန်, ယေန်သၞာၚ်မန်, ပြဝေဏဳမန်, ပယျဵုတိဍာ်မန် ကၠေံဗ္ဒန်အိုတ်အာတုဲ .... တ္ၚဲဏံ အဲညးချူလိက်ဏံ ဟွံရန်ကဵုလၟောၚ်ဍောၚ်ၜိုတ်ကာယ +စိုတ်တုဲ၊ ရန်ကဵုဘာသာမန်, သာသနာမန်, လိက်ပတ်မန်, ဂွံပြးပေၚ်အလုံကွာန်မန်ကီု၊  ဂွံစိုပ်အာဇရေၚ်တဲကောန်ဂကူမန်တံကီု၊ ရန်ကဵုကောန်ဂကူမန်တံ သွက်သ္ဂောံဒှ်အာဒ္တုဲဖဵုလောကဳ+လောကုတ္တဵုၜါပြကာကီု၊  ဂွံဒှ်ဒ္တုဲဖဵုလိုက်+ပလိုက်ၜါပြကာ ကုကောန်ဂကူမန်တံကီုတုဲ၊ မေတ္တာ, စေတနာစွံဂတတုဲ ပ္ဍဲသ္ကရာဇ်ဍုၚ်ကၠုၚ်စိုပ် ၁၃၆၈−သၞာံ၊ ဂိတုပုဟ်(၁၄)စွေက်၊ တ္ၚဲအၚာ၊ နက်သတ်(၁၉)၊ ယးမတ်ၜါ၊ ဗြီုမၚ်တိ ပ္ဍဲအခိၚ်နွံကဵုမ္ၚဵုမပြဲဏံ အဲမ္ဒးချူပလံၚ်ဗ္စိုပ်ဏာကုကောန်ဂကူမန်တံ လိက်ပြကိုဟ်မွဲ ဗွဲယၟုမ္ဂ “ သ္ကံတဲမန် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ”ဏံရအဴ။   ။
ဂလာန်တၚ်ဂုဏ်
အဝ် ... အဲဇၞော်ကၠုၚ်မွဲသၞာံပၠန်ရသွံ၊ သွက်အတ္တ၊ ပရဟိတ၊  သွက်သာသနာ၊ သွက်ဘာသာ၊  မူဒ္တုဲဖဵုအဲနွံကီုရော? ချပ်ဂွံသာ်ဏံတုဲ အဃောအဲယိုက်ဂၠေၚ်ဒၟံၚ်ပရေၚ်သာသနာဏံ ညံၚ်ဂွံဒှ်အာဒ္တုဲဖဵုသွက်ညးဂမၠိုၚ်ကီု၊ သွက်သာသနာကီု၊  သွက်ဘာသာကီု ရန်တၟံသာ်ဏံတုဲ ရပ်ဂွံကၞေဟ် ချူကှ်ေပလံၚ်ဗ္စိုပ်ဏာတဲ ကုကောန်ဂကူမန်တအ် လိက်အုပ် “သ္ကံတဲမန်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ”ဏံရ။
လိက်အုပ် “သ္ကံတဲကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ”ဝွံ ဂွံက္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဂှ်
တုဲပၠန် ဟိုတ်နူအဲလေပ်, အဲတီတုဲ ချူလဝ်ဟွံသေၚ်၊ ဟိုတ်နူအဲနွံဗၟိက် မိက်ဂွံပံက်မတ်ကဵုကောန်မန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ်ဂွံကၠးအာကီု၊  သွက်ဘာသာ ဒၞာဲဟွံတီ ဂွံတီအာ၊ ဒၞာဲဟွံကၠးဂွံကၠးအာကီု၊ သွက်ဂွံဒှ်အာဗဟုသုတ ကုကောန်မန်တအ်ကီုညိလဝ်စိုတ်တုဲ မ္ဒးချူပလံၚ်ဗ္စိုပ်ဏာဇရေၚ်ကောန်မန်တအ်ရ။
ပဏာမ
လ္ၚောဝ်အနန္တဂုဏ်မသုန်ပြကာတုဲ ကြက်အဲချူခၞံဗဒှ်ကဵုကောန်ဂကူမန်တဴ ပြကိုဟ်မွဲ ဗွဲယၟုမ္ဂး “သ္ကံတဲမန် ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ”ဝွံရောၚ်။
ဂကောံဗွဝ်(၃)ဂမၠိုၚ်
၆၃ ။ ဂၠံၚ်တရဴသၟိၚ်တ္ၚဲအာနွံ (၃)ဂၠံၚ်
(၁) ၊ အန္တောဝဳထိ  =   ဂၠံၚ်အပ္ဍဲ၊