cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မဟာပဒါ၊သုတ်
ဗီုအလံၚ်ကျာ် သ္ပပၠုပ်စိုတ်
၅၈။ ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ- “ဝိညာဏ်ဝွံ ဂေတ်ကလေၚ်ကၠုၚ်နူ နာမ်ရုပ်ရ၊ ဟွံအာဇရေၚ် ဟိုတ်မသအာၚ် နူနာမ်ရုပ်ရ။ နကဵုဟိုတ်အဆက်အဆက် ဗၞတ်ဝွံ ကတဵုဒှ်လေဝ် ဒးကတဵုဒှ်ရ၊ ဗျုလေဝ် ဒးဗျုရ၊ ချိုတ်လေဝ် ဒးချိုတ်ရ (ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုအလန်) စုတိချိုတ်လေဝ် ဒးစုတိချိုတ် တသိုတ်အာရ၊ (ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုအလန်) ကတဵုဒှ်လေဝ် ဒးကတဵုဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ် မတွံဂး နာမ်ရုပ်ဂှ် ဝိညာဏ်၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ဝိညာဏ်ဂှ် နာမ်ရုပ်၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး နာမ်ရုပ်ဂှ် သဠာယတန၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး သဠာယတနဂှ် ဖဿ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ဖဿဂှ် ဝေဒနာ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ် မတွံဂး ဝေဒနာဂှ် တဏှာ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ် မတွံဂး တဏှာဂှ် ဥပါဒါန်၊ ဟိုတ်နူဟိုတ် မတွံဂး ဥပါဒါန်ဂှ် ဘဝ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ်မတွံဂး ဘဝဂှ် ဇာတိ၊ ဟိုတ်နူဟိုတ် မတွံဂး ဇာတိဂှ် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသဂမၠိုၚ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်အိုတ်ရ။ နနယ်ဝွံ ဗွဝ်ဒဒိုက်သက်သက် ဟွံဖက်ကဵုတသိုက်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ”ရဴဝွံ (ကသပ်ကတဵုဒှ်ရ)။
၅၉။ ယွံခမဳတအ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳဂှ် ပ္ဍဲဓရ်ဂမၠိုၚ် မဟွံကေၚ်မိၚ် ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာ“ဂကောံဒဒိုက် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ် ဂကောံဒဒိုက် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်”ရဴဝွံ မတ်(မတီညာတ်) ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ဉာဏ် ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ပညာ ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ဝိဇ္ဇာ ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ လျအရံၚ် ဒှ်ပြာကဏဋ်ရ။
၆၀။ ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဇရာမရဏဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဇရာမရဏဂှ် ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဇာတိ ဟွံမွဲမ္ဂး ဇရာမရဏ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူဇာတိ ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဇရာမရဏ ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ်တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဇာတိဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဇာတိဂှ် ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဘဝ ဟွံမွဲမ္ဂး ဇာတိ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူဘဝ ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဇာတိ ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ်တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဘဝဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဘဝဂှ် ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဥပါဒါန် ဟွံမွဲမ္ဂး ဘဝ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူဥပါဒါန် ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဘဝ ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ်တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဥပါဒါန်ဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဥပါဒါန်ဂှ် ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “တဏှာ ပွမထၞေန်စပ် ဟွံမွဲမ္ဂး ဥပါဒါန် ပွစောဲလာံ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ တဏှာ ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဥပါဒါန် ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ်တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး တဏှာဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး တဏှာဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဝေဒနာ      ပွမထၞေန်စပ် ဟွံမွဲမ္ဂး တဏှာ ပွစောဲလာံ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ ဝေ ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဥပါဒါန် ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဝေဒနာဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဝေဒနာဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဖဿ ဟွံမွဲမ္ဂး ဝေဒနာ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ ဖဿ ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဝေဒနာ ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဖဿဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဖဿဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “သဠာယတန ဟွံမွဲမ္ဂး ဖဿ ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ သဠာယတန ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဖဿ ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး သဠာယတဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး သဠာယတနဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “နာမ်ရုပ် ဟွံမွဲမ္ဂး သဠာယတန ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ နာမ်ရုပ် ပၠိုတ်ဂှ်ရ သဠာယတန ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး နာမ်ရုပ်ဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး နာမ်ရုပ်ဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “ဝိညာဏ် ဟွံမွဲမ္ဂး နာမ်ရုပ် ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ ဝိညာဏ် ပၠိုတ်ဂှ်ရ နာမ်ရုပ် ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် “မူရဴဓရ်မွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ဝိညာဏ်ဂှ် ဟွံဒှ်ဂှ်ရော၊ မူရဴလဵုမွဲ ပၠိုတ်အာမ္ဂး ဝိညာဏ်ဂှ်ပၠိုတ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ် ဝိပဿဳပၠန်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဟိုတ်ပွမသပပၠုပ်စိုတ် ဂၠံၚ်နဲ ဍာံစၟတ်ဂှ်ရ “နာမ်ရုပ် ဟွံမွဲမ္ဂး ဝိညာဏ် ဟွံဒှ်ရ၊ ဟိုတ်နူ နာမ်ရုပ် ပၠိုတ်ဂှ်ရ ဝိညာဏ် ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ ပညာမထပက်ခၠၚ် ဂြၚ် တီကေတ် ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳပၠန်ရ။
၆၁။ ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳရ- “လၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴ သွက်သဂွံတီကေတ် သစ္စပန် ဗွဲမဒးရးဝွံ အဲကလိဂွံတုဲရ၊ ဟိုတ်နူနာမ်ရုပ် ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဝိညာဏ် ပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဝိညာဏ် ပၠိုတ်အာဂှ်ရ နာမ်ရုပ် ပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူနာမ်ရုပ် ပၠိုတ်အာဂှ်ရ သဠာယတန ပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူသဠာယတန ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဖဿ ပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဖဿ ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဝေဒနာပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဝေဒနာ ပၠိုတ်အာဂှ်ရ တဏှာပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူတဏှာ ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဥပါဒါန် ပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဥပါဒါန်ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဘဝပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဘဝ ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဇာတိပၠိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူဇာတိ ပၠိုတ်အာဂှ်ရ ဇရာမရဏ သောကပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသဂမၠိုၚ် ပၠိုတ်အိုတ်ရ။ နနယ်ဝွံ ဗွဝ်ဒဒိုခ်သက်သက် ဟွံဖက်ကဵုတသိုခ်ဝွံ ပၠိုတ်အာရ”ရဴဝွံ (ကသပ်ကတဵုဒှ်ရ)။
၆၂။ ယွံခမဳတအ် ကုအလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳဂှ် ပ္ဍဲဓရ်ဂမၠိုၚ် မဟွံကေၚ်မိၚ် ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာ“ဂကောံဒဒိုခ် ပၠိုတ်ရ၊ ဂကောံဒဒိုခ် ပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ မတ်(မတီညာတ်ကေတ်) ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ဉာဏ် ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ပညာ ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ ဝိဇ္ဇာ ဒှ်ပြာကဋ်ရ၊ လျးအရံၚ် ဒှ်ပြာကဏဋ်ရ။
၆၃။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ပ္ဍဲကာလမွဲသအာၚ် အံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳ သီုမမၠာ်သ္ၚေဝ်ဒၟံၚ် ဒှ် လီု ပ္ဍဲဥပါဒါနက္ခန္ဓဂမၠိုၚ် မသုန်ပြကာတုဲ ပဒတဴဒၟံၚ် - “ဣဝွံဂှ် ရုပ်၊ ဣဝွံဂှ် ရုပ်ကတဵုဒှ်၊ ဣဝွံဂှ် ရုပ်ပၠိုတ်ရ။ ဣဝွံဂှ် ဝေဒနာ၊ ဣဝွံဂှ် ဝေဒနာ ကတဵုဒှ်၊ ဣဝွံဂှ် ဝေဒနာပၠိုတ်ရ။ ဣဝွံဂှ် သညာ၊ ဣဝွံဂှ် သညာကတဵုဒှ်၊ ဣဝွံဂှ် သညာပၠိုတ်ရ။ ဣဝွံဂှ် သၚ်္ခါရဂမၠိုၚ်၊ ဣဝွံဂှ် သၚ်္ခါရဂမၠိုၚ် ကတဵုဒှ်၊ ဣဝွံဂှ် သၚ်္ခါရဂမၠိုၚ် ပၠိုတ်ရ။ ဣဝွံဂှ် ဝိညာဏ်၊ ဣဝွံဂှ် ဝိညာဏ် ကတဵုဒှ်၊ ဣဝွံဂှ် ဝိညာဏ် ပၠိုတ်ရ ရဴဝွံ သီုမမၠာ်သ္ၚေဝ် ပဒတဴဒၟံၚ်ရ။ စိုတ်(အလံၚ်ကျာ်ဝိပဿဳ) သီုမမၠာ်သ္ၚေဝ်ဒၟံၚ် ဒှ် လီု ပ္ဍဲဥပါဒါနက္ခန္ဓဂမၠိုၚ် မသုန်ပြကာတုဲ မပဒတဴဒၟံၚ်ဂှ် ဟွံစောဲလာံတုဲ ခြာဟွံလအ်ဟေၚ် တိတ်ဗၠးအာ နူဓရ်အာသဝဂမၠိုၚ်ရ။
ဗြီုအာတ်ပါန်အခေါၚ်
၆၄။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ်“အဲ သဂွံတွံဓရ်မ္ဂး ခိုဟ်ရ”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုတဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုတဳလမၞုံပိုဉ် ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ပၠန်ရ- “ဓရ် အဲ ဂြၚ်တီလဝ်ဝွံတုန် ဇြိုဟ်နက်ရ၊ ဇြိုၚ်ကဵုညာတ်မာန်ရ၊ ဇြိုၚ်ကဵုတီမာန်ရ၊ ၜိုဟ်လလမ်ရ၊ ပြဲသန်ရ၊ ဟွံအာစိုပ် နပွမချပ်တွဵုကေတ်ရ၊ ဍိုန်ဍောတ်ဇိပ်ဂၠိပ်ရ၊ တၠပညာတအ်ဟေၚ် တီကေတ်မာန်ရ။
သတ်ဂမၠိုၚ်ဝွံတုန် မိပ်လဟိၚ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ၊ မိပ်ဇြိပ်လဟိၚ်လဟာဲ ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ။ သ္ဍိုက်မၠိုက်ကြိုက်စိုတ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲမလောန်အိုတ်ရ။ သတ်မဂၠိုၚ် မမိပ်လဟိၚ် မမိပ်ဇြိပ်လဟိၚ်လဟာဲ မသ္ဍိုက်မၠိုက်ကြိုက်စိုတ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲမလောန်ဝွံ ဇြိုၚ်ကဵုညာတ်ကေတ် ဓရ်ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဂမၠိုၚ်ဝွံမာန်ရ၊ ဓရ်(နိဗ္ဗာန်) ဒှ်အရာပွမပြုပြောၚ်အိုတ်သီုလလမ်၊ ဒှ်အရာပဲါသၠးကၠေံ ဥပဓိအိုတ်သီု၊ ဒှ်အရာတဏှာအိုတ်၊ ဒှ်အရာ ရာဂစာ်စ္ဍး ဒှ်အရာပၠိုတ်၊ ဒှ်အရာၜိုဟ်လလမ်ဝွံလေဝ် ဇြိုၚ်ကဵု ညာတ်ကေတ် မာန်ရ၊ ဒှ်သာ်ဂှ်တုဲ အဲ ၜိုန်ဟီုတွံဓရ်လေဝ် ညးဂမၠိုၚ်မွဲသအာၚ် ဟွံတီ ဟွံကၠိုဟ်ခၠၚ်ကေတ် (ဓရ်) အဲအိုတ်မ္ဂး ပွမဟီုတွံဓရ်ဂှ် ဒှ်ဍောၚ်ၜိုတ် ကုအဲဟေၚ်ရ၊ ဒှ်ပျာဲပျာံ ကုအဲဟေၚ်ရ”ရဴဝွံ (ကသပ်ကတဵုဒှ်ပၠန်ရ)။
၆၅။ ယွံခမဳတအ် သအာၚ်နူဂှ် ဂါထာဂမၠိုၚ် မထေက်ကဵုအမ်သဝ်လောန်ဝွံလေဝ် သီုကဵုဟွံကေၚ်မိၚ် ပ္ဍဲကိုပ်ကၠာ ပြာကဋ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲအပ္ဍဲစိုတ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်အိုတ်ပၠန်ရ-
“ဓရ် အဲ ကလိဂွံလဝ် ဝါတ်ဝါတ်ဂါတ်ဂါတ်ဂှ် ပ္ဍဲကာလၟုဟ်ဝွံ ဟွံထေက်ကဵု တၞဟ်နဟီုတွံရ၊ ညးမၞုံကဵု ရာဂဒေါသ မဓလီုဍိုက်တအ်ဂှ် တီကေတ် ဓရ်ဝွံ ဗွဲမလောဲသွာ ဟွံမာန်အိုတ်ရ။
ယွံခမဳတအ် အဃောဗစာရဏာဒၟံၚ်သာ်ဝွံ ဂၠမ်စိုတ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်ြတဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် သီုဟွံလၟောဝ်အာ တၞဟ်နတွံဓရ်တုဲ လၟောဝ်အာ သွက်သဂွံမံၚ် မသက္ကုဂဝိၚ်ရ။
၆၆။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗြီုဇၞော်မွဲ မတီကေတ် ကသပ်စိုတ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ် နကဵုစိုတ်ဇကုတုဲဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ဒှ်ကၠုၚ်ရ- “ယွံမၞးတအ် လောက ဒးလီုလာ်ရသွံ၊ ယွံမၞးတအ် လောက ဒးလီုလာ် ဗွဲတၟေၚ်ရသွံ၊ ဂၠမ်စိုတ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် သီုဟွံလၟောဝ်အာ တၞဟ်နတွံဓရ်တုဲ လၟောဝ်အာ သွက်သဂွံမံၚ် မသက္ကုဂဝိၚ်ရသွံ”ရဴဝွံ (ကသပ်ဒှ်ကၠုၚ်ရ)။
ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် တြုံမၞုံကဵုဇြဟတ်ဂှ် သပါတဲ မခ္ဍပ်စွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴပၠးပတိတ်ကီု၊ သပါတဲ မပၠးစွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴခ္ဍပ်ပၠုပ်ကီု ဗြီုဇၞော်ဂှ် ကၠေံဗဒန်အာ နူဘုံဗြီုတုဲ ဒှ်ပြာကဋ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဂတမုခ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗြီုဇၞော်ဂှ် လ္ၜက်ကၠေဟ်ပတိုန် ယာတ်ကၞေဟ် ပ္ဍဲလတူပၞး မွဲလပါ်တုဲ တက္ၜံၚ်ပုၚ်ဂှ် ထံက်ပ္ဍဲတိတုဲ ပၚ်ခၠအ်သၟိပ်တဲ လၟောဝ်ဏာဇရေၚ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ ဂရၚ်ပတီတိုန် ဂလာန်ဝွံရ- “ယွံတဳလပိုဉ် ကျာ်တြဲ မၞုံကဵုပိုဉ် တြဴပြကာဂှ် သြဝ်ဟီုတွံ ဓရ်ညိကျာ်၊ ကျာ်တြဲ မလေပ်ဟီုသ္ဂးတဴ ဂလာန်ခိုဟ်ဆာဲဂှ် သြဝ်ဟီုတွံ ဓရ်ညိကျာ်၊ သတ်ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန်ပ္ဍဲမတ်ပညာဂှ် နွံအိုတ်ရ။ (သတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်) ဟိုတ်မဟွံဂွံကလေၚ်ကေတ် ဓရ်ဂှ်ရ ဒးဟောံဗြောံအိုတ်ရ၊ သတ်ဂမၠိုၚ် မတီကေတ် ဓရ်မာန်ဂှ် ကြက်နွံအိုတ်ရ”ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီရ)။
၆၇။ ယွံခမဳတအ် သဂးတိုန် သာ်ဝွံတုဲမ္ဂး တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် ဟီုသ္ဂးကဵု ဗြီုဇၞော်ဂှ် ကုအဲဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ကလေၚ်ဒှ်ကၠုၚ်ပၠန်ရ- “ဓရ်အဲ ဂြၚ်တီကေတ်လဝ်ဝွံတုန် ဇြိုဟ်နက်ရ၊ ဇြိုၚ်ကဵုညာတ်မာန်ရ၊ ဇြိုၚ်ကဵုတီမာန်ရ၊ ၜိုဟ်လလမ်ရ၊ ပြဲသန်ရ၊ ဟွံအာစိုပ် နပွမချပ်တွဵုကေတ်ရ၊ ဍိုန်ဍောတ်ဇိပ်ဂၠိပ်ရ၊ တၠပပညာတအ်ဟေၚ် တီကေတ်မာန်ရ။
သတ်ဂမၠိုၚ်ဝွံတုန် မိပ်လဟိၚ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ၊ မိပ်ဇြိပ်လဟိၚ်လဟာဲ ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ၊ သ္ဍိုက်မၠိုက်ကြိုက်စိုတ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲမလောန်အိုတ်ရ။ သတ်မဂၠိုၚ် မမိပ်လဟိၚ် မမိပ်ဇြိပ်လဟိၚ်လဟာဲ မသ္ဍိုက်မၠိုက်ကြိုက်စိုတ် ပ္ဍဲပွမထၞေန်စပ်ဂမၠိုၚ် ဗွဲမလောန်ဝွံ ဇြိုၚ်ကဵုညာတ်ကေတ် ဓရ်ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဂမၠိုၚ်ဝွံမာန်ရ၊ ဓရ်(နိဗ္ဗာန်) ဒှ်အရာပွမပြုပြောၚ်အိုတ်သီုလလမ်၊ ဒှ်အရာပဲါသၠးကၠေံ ဥပဓိအိုတ်သီု၊ ဒှ်အရာတဏှာအိုတ်၊ ဒှ်အရာရာဂစာ်စ္ဍး၊ ဒှ်အရာပၠိုတ်၊ ဒှ်အရာၜိုဟ်လလမ်ဝွံလေဝ် ဇြိုၚ်ကဵု ညာတ်ကေတ်မာန်ရ။ ဒှ်သာ်ဂှ်တုဲ အဲၜိုန်ဟီုတွံဓရ်လေဝ် ညးဂမၠိုၚ်မွဲသအာၚ် ဟွံတီ ဟွံကၠိုဟ်ခၠၚ်ကေတ်(ဓရ်) အဲအိုတ်မ္ဂး ပွမဟီုတွံဓရ်ဂှ် ဒှ်ဍောၚ်ၜိုတ် ကုအဲဟေၚ်ရ၊ ဒှ်ပျဲပျာံ ကုအဲဟေၚ်ရ”ရဴဝွံ (ကသပ် ကတဵုဒှ်ပၠန်ရ)။
၆၈။ ယွံခမဳတအ် မရနုက်ကဵုၜါဝါလေဝ် ဗြီုဇၞော်ဂှ် ။ပ။ ယွံခမဳတအ် မရနုက်ကဵု ပိဝါလေဝ် ဗြီုဇၞော်ဂှ် ဂရၚ်ပတီတိုန် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ် ဂလာန်ဝွံပၠန်ရ- “ယွံတၠဳမၞုံပိုဉ် ကျာ်ြတဲ မၞုံကဵုပိုဉ် တြဴပြကာဂှ် သြဝ်ဟီုတွံ ဓရ်ညိကျာ်၊ ကျာ်တြဲ မလေပ်ဟီုသဂးတဴ ဂလာန်ခိုဟ်ဆာဲဂှ် သြဝ်ဟီုတွံ ဓရ်ညိကျာ်၊ သတ်ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန်ပ္ဍဲမတ်ပညာဂှ် နွံအိုတ်ရ၊ (သတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်) ဟိုတ်မဟဂွံကလၚ်ကေတ် ဓရ်ဂှ်ရ ဒးဟောံဗြောံအိုတ်ရ။ သတ်ဂမၠိုၚ် မတီကေတ် ဓရ်မာန်ဂှ် ကြက်နွံအိုတ်ရ”ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီပၠန်ရ)။
၆၉။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် သပစၟတ်သမ္တီ ပွမအာတ်ပါန်အခေါၚ် ဗြီုဂှ်တုဲ ပဟိုတ်ကဵုပွမဆာန်ဍူ သတ်ဂမၠိုၚ်တုဲလေဝ် မၠာ်သ္ၚေဝ်ရံၚ်လောက နကဵု ဗုဒ္ဓစက္ခု မတ်ကျာ်ရ၊ ယွံခမဳတအ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် မၠာ်သ္ၚေဝ်ရံၚ်လောက နကဵုဗုဒ္ဓစက္ခုမ္ဂး သဂွံညာတ်ကေတ် သတ်ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန် ပ္ဍဲမတ်သညာ၊ မၠိုက်ကိလေသ မဂၠိုၚ်ပ္ဍဲမတ်ကတ်ပညာ၊ မၞုံကဵုဣန်ရဳ ကြံၚ်က္ဍုဟ်၊ မၞုံကဵုဣန်ရဳ ဍိုန်ၜတ်၊ မၞုံကဵုအကာဲအရာ ခိုဟ်ဆာဲ၊ မၞုံကဵုအကာဲအရာ ဟွံခိုဟ်ဆာဲ၊ မကဵုတီကၠိုဟ်ကေတ် လောဲသွာမာန်၊ မဇြိုၚ်ကဵုတီကၠိုဟ်ကေတ်မာန်၊ လ္ၚဵုမၞုံအလေံမၠာ်သ္ၚေဝ်ပရလိုက် ကေုာံ ဒုဟ်ဂမၠိုၚ် (မတွံဂး ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် မလေပ်ကဵုအာစိုပ် ပရလိုက်) ရဴဝွံမ္ဂး ဘဲ၊ လ္ၚဵုမၞုံအလေံဟွံမၠာ်သ္ၚေဝ်ပရလိုက် ကေုာံ ဒုဟ်ဂမၠိုၚ် (မတွံဂး ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် မလေပ်ကဵုအာစိုပ် ပရလိုက်) ရဴဝွံမ္ဂး ဘဲတုဲ ပဒတဴအိုတ်ဂှ်ရ။ ယွံခမဳတအ် တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် မၠာ်သ္ၚေဝ်ရံၚ်လောက နကဵုဗုဒ္ဓစက္ခုမ္ဂး သဂွံညာတ်ကေတ် သတ်ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန် ပ္ဍဲမတ်ပညာ၊ မၠိုက်ကိလေသ မဂၠိုၚ် ပ္ဍဲမတ်ပညာ၊ မၞုံကဵုဣန်ရဳ ကြံၚ်က္ဍုဟ်၊ မၞုံကဵုဣန်ရဳ ဍိုန်ၜတ်၊ မၞုံကဵုအကာဲအရာ ခိုဟ်ဆာဲ၊ မၞုံကဵုအကာဲအရာ ဟွံခိုဟ်ဆာဲ၊ မကဵုတီကၠိုဟ်ကေတ် လောဲသွာမာန်၊ မဇြိုၚ်ကဵုတီကၠိုဟ်ကေတ်မာန်၊ လ္ၚဵုမၞုံအလေံမၠာ်သ္ၚေဝ်ပရလိုက် ကေုာံ ဒုဟ်ဂမၠိုၚ် (မတွံဂး ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် မလေပ်ကဵုအာစိုပ် ပရလိုက်) ရဴဝွံမ္ဂး ဘဲ၊ လ္ၚဵုမၞုံအလေံ ဟွံမၠာ်သ္ၚေဝ်ပရလိုက် ကေုာံ ဒုဟ်ဂမၠိုၚ် (မတွံဂး ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် မလေပ်ကဵုအာစိုပ် ပရလိုက်) ရဴဝွံမ္ဂး ဘဲတုဲ ပဒတဴအိုတ်ရ။
၇၁။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် သ္ဂးတိုန်ကဵုဗြီုဇၞော်ဂှ် နကဵုဂါထာရ- “ယွံဗြီု ဓရ်မပြဲ မလ္ၚတ်လဝ်တုဲဂှ် ထေၚ်ဂးမၞုံအယာံမာတ်ဍောၚ်ၜိုတ်ရတုဲ သီုဟွံတွံကဵု ကုမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံပဒတဴအာ စိုတ်လၟောဝ်ကၠုၚ်ရ၊ တၞဟ်နသွက်ညးဂမၠိုၚ် မဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံ ကတောဝ် (ပညာ) ဂှ် အဲကျာ် ပံက်လဝ်ကဵု တြၚ်နိဗ္ဗာန်တုဲရ၊ သြဝ်ဗလးကဵု (ဓရ်သဒ္ဓါ) ပွမလျုၚ်ပတှေ်အိုတ်ညိ”ရဴဝွံ (သ္ဂးရ) ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗြီုဇၞော်ဂှ် (နမတီကေတ်) ရဴဝွံမ္ဂး တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ဝိပဿဳ မထက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ် သ္ပအခေါၚ် သွက်ဂွံတွံဓရ်တုဲရဂှ် လ္ၚောဝ်တဴ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်ြတဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ သ္ပရှေ်သှေ်ရဴဂဴတုဲမ္ဂး ပ္ဍဲဒၞဲါဂှ်ဟေၚ် ကၠေံဗဒန်အာရ။
အဂ္ဂသာဝက’ကွးလ္ၚဝ်မပြဲ
၇၂။ ယွံခမဳတအ် ကြဴနူဂှ်“မူရဴညးမွဲ အဲဂွံတွံကဵုဓရ် ဗွဲကိုပ်ကၠာဂှ်ရော၊ မူရဴညးမွဲ ကၠိုဟ်ခၠၚ်တီကေတ်ဓရ်ဝွံ ဗွဲမပြဟ်ဂှ်ရော”ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုတၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ကသပ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ် ကုတၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ပၠန်ရ- “ကောန်သၟိၚ်မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ်ဝွံ ပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳအိုတ်ရ။ နွံကဵုပညာအိုတ်ရ၊ စဳကၠးဆိုက်ဗဒက်အိုတ်ရ၊ နွံကဵုဉာဏ် မကေက်သကာအိုတ်ရ၊ ဗွဲမလအ်လကာဖာဟေၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန် ပ္ဍဲမတ်ပညာအိုတ်ရ။ အဲ ဂွံတွံကဵုဓရ် ကုကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ် ဗွဲကိုပ်ကၠာမ္ဂး ခိုဟ်ရ၊ ညးဂမၠိုၚ် ကြက်ကၠိုဟ်ခၠၚ်တီကေတ် ဓရ်ဝွံ ဗွဲမပြဟ်ဟေၚ်အိုတ်ရ”ရဴဝွံ (ကသပ်ကတဵုဒှ်ပၠန်ရ)။
၇၃။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် တြုံမၞုံကဵုဇြဟတ်ဂှ် သပါတဲ မခ္ဍပ်စွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴ ပၠးပတိတ်ကီု သပါတဲ မပၠးစွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴခ္ဍပ်ပၠုပ်ကီု တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် ကၠေံဗဒန်အာ နူသၟဝ်တၞံဇြဲဗောဓိတုဲ ဒှ်ပြာကဋ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါန်ဝိုန် မၞုံယၟုခေမ မဒှ်ဇရေၚ် ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳရ။
ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် ကော်လၟိၚ်တိုန် ပၟၚ်ဂြိုပ်ရ- “ယွံအမာံ ပၟၚ်ဂြိပ် သြဝ်ကၠုၚ်ညိ၊ တၠအဲ လုပ်အာ ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳတုဲ သြဝ်ဟီုသ္ဂးကဵု ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿ ရဴသာ်ဝွံညိ- “ယွံတြနာဲတအ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် စိုပ်ဒၟံၚ် ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳတုဲ ပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါန်ဝိုန် မၞုံယၟုခေမရ၊ တၠဳမၞုံပိုဉ် ကျာ်တြဲဂှ် နွံပၟိက် မိက်ဂွံညာတ် တြနာဲတအ်ရ”ရဴဝွံ သြဝ်ဟီုသ္ဂးညိ”ရဴဝွံ (သ္ဂးရ) ။
ယွံခမဳတအ် ပၟၚ်ဂြိုပ်ဂှ် “ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ခိုဟ်ရ”ရဴဝွံ ဒုၚ်ဝန် ကုတၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ လုပ်အာ ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတီတုဲ ဟီုသ္ဂးကဵု ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿ ဂလာန်ဝွံရ- “ယွံတြနာဲတအ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် စိုပ်ဒၟံၚ်ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳတုဲ ပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါန်ဝိုန် မၞုံယၟုခေမရ၊ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဂှ် နွံပၟိက် မိက်ဂွံညာတ် တြနာဲတအ်ရ”ရဴဝွံ (သ္ဂးရ)။
ဝိပသဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုဿီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ ဂဇအ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲဌာန်မဗဗွဲ မွဲဒၞာဲအိုတ်ရ။
၇၅။ တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ် အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် တွံကဵုဂလာန်ဓရ် မဒှ်အတိုၚ်လၟေၚ် ကုညးဂမၠိုၚ်ဂှ်ရ၊ ဂလာန်ဓရ်ဂှ်တုန် ညးဍေံဂှ်ရော ? ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဒါနကီု၊ ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုသဳလကီု၊ ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဍုၚ်သွဝ်ကီု၊ ဒုဟ်ကာမဂုဏ် ပွမယုတ်သဝ် ပွမကၠိခ္ဍက်ဂမၠိုၚ်ကီု၊ ဖဵုပ္ဍဲပွမတိတ်ဗၠး နူကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ်ကီု စၞောန်ထ္ၜးကဵုရ။
တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ပ္ဍဲကာလမတီကေတ် ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟတိဿဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုစိုတ်ဒုၚ်စရၚ်၊ စိုန်ဍိန်ညောန်၊ စိုတ်စာ်စ္ဍးအာ နူဓရ်နဳဝိုရ်၊ စိုတ်မြဟ်မြဴတိုန်၊ စိုတ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးတဴ ဓရ်ဒေသနာ “သာမုက္ကံသိက”မတွံဂး ဒုက္ခ ဒဒိုခ်ကီု၊ သမုဒယ ဟိုတ်ဒဒိုခ်ဂွံကတဵုဒှ်ကီု၊ နိရောဓ အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီု၊ မဂ္ဂလၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴဒှ်ဟိုတ်အာစိုပ် အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီုရ။ ယာတ်မဗုအး မစာ်စ္ဍး နူကမၠိ ကၠိခ္ဍက်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဂိုၚ်ဇြောတ်ကေတ် ဍာ်လွံက် ဗွဲမဒးရးကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ဟေၚ် “ဓရ်အလုံအိုတ်သီု မၞုံသဘဴပွမကတဵုဒှ်ဂှ် မၞုံသဘဴပွမပၠိုတ်ရ”ရဴဝွံ သောတပတ္တိမဂ်ဉာဏ် မတ်ဓရ် မစာ်စ္ဍး နူမၠိုက် ကၠိုက်လ္ၚေၚ်ကိလေသဂှ် ကတဵုဒှ် ကုကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ်ဂှ်ရ။
၇၆။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ် ညာတ်ကေတ် ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ အာစိုပ်ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ တီကေတ် ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ တၞီလုပ်အာ ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ကၠောံအာ သၠေဟ်ပၟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ စာ်စ္ဍးအာ နူပွမ (ချပ်သၠေဟ်ပၟာ) သာ်တေအ်ဟာ သာ်ဏအ်ဟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ပ္ဍဲသာသနာကျာ် အာစိုပ် ပွမဂံၚ်သကာအိုတ်ဂှ် ဒှ်တုဲ သီုဟွံလျုၚ်ပတှေ် ညးမွဲသအာၚ်ဂှ် တီညာတ်ကေတ် အလဵုဇကုဟေၚ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ဂရၚ်ပတီတိုန် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ်ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ် ဂလာန်ဝွံအိုတ်ရ။
"ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ဝတ္ထုဗကပ်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဗတးလ္ၚာကဵုကီု ဝတ္ထုဂြောပ်ဗဒန်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴပံက်ထ္ၜးကဵုကီု ကုညးမတ်ဂေတ် တၠိၚ်ဒၟံၚ်ဂၠံၚ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဟီုလဴကဵု ဂၠံၚ်ဍာန် ဍာံစၟတ်ကီု 'ညးဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမတ်မညာတ်ဂှ် ကြက်သဂွံညာတ်ကေတ် ရုပ်သာ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ' ရဲဝွံ ပ္ဍဲတိုက်ဒမၠုဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴ စံၚ်ဗဂဵုကဵု ပၟတ်ကၠေၚ်သ္ဍဴကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဂှ် နကဵုဟိုတ် မဂၠိုၚ် စၞောန်ထ္ၜးကဵုဓရ်ရ။ ယွံမၞုံပိုဉ် ပိုယ်ဍိက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် ပြာပ်ခ သပစ္ၜုဲစ္ၜော်ကဵု တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ၊ ဓရ်ဂှ်လေဝ် ပြာပ်ခ သပစ္ၜုဲစ္ၜော်အိုတ်ရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပိုယ်ဍိုက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် မိက်ဂွံကလိဂွံ ဒဒှ်ထပိုယ် ခမဳပ္ဍဲဇရၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ" ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီအိုတ်ရ)။
၇၇။ ယွံခမဳတအ် ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ် ကလိဂွံဒဒှ်ထပိုယ်ခမဳ ပ္ဍဲဇရေၚ်တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ်ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်အိုတ်ရ။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် နကဵုဂလာန်ဓရ် ကဵုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် တီညာတ်ကေတ် (ဒတုဲဖိုလ်) ကဵုဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ် (ဓရ်) (သွက်သဂွံဒဂေတ်ဓရ်) ကဵုသကေက်သကာ ကဵုမြဟ်မြဴတုဲမ္ဂး စၞောန်ထ္ၜးကဵု ဒုဟ်ဓရ်သၚ်္ခါရဂမၠိုၚ် ပွမယုတ်သဝ် ပွမကၠိခ္ဍက်ကီု၊ ဖဵုပ္ဍဲပွမတိတ်ဗၠး (နူကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ်) ကီုရ။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် နကဵုဂလာန်ဓရ် ကဵုတီညာတ်ကေတ် (ဒတုဲဖိုလ်) ကဵုဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ် (ဓရ်) (သွက်သဂွံဒဂေတ်ဓရ်) ကဵုသကေက်သကာ ကဵုမြဟ်မြဲတုဲမ္ဂး စိုတ်ညးဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဟွံစောဲလာံ (ကဵုမမိက်ကဵုမွဲမွဲ) တုဲ ခြာဟွံလအ်ဟေၚ် တိတ်ဗၠးအာ နူဓရ်အာသဝဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ။
ဂကောံမၞိဟ် မဂၠိုၚ် ပခမဳ
၇၈။ ယွံခမဳတအ် ဂကောံမၞိဟ်မဂၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီ မပဒတဴ ပ္ဍဲဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ် ဗန္ဓုမတဳဂှ် ပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါဝိုန် မၞုံယၟုခေမရဂး၊ ကောန်သၟိၚ် မၞုံယၟုခဏ္ဍ ကေုာံ ကောန်ပြောဟိတ် မၞုံယၟုတိဿဂမၠိုၚ်လေဝ် ကးပဲါကၠေံ သော်က္ဍိုပ်သော်ခၟိပ်တုဲ သၠောမ်လတက်ကေက်ယာတ်ဂမၠိုၚ် မဖျောန်လဝ် ဍာ်လွံက်အိုတ်တုဲ နူအဝေါၚ်ဘဝခရှ် လုပ်အာ အဝေါၚ်ဘဝခမဳ ပ္ဍဲဇရေၚ် တၠဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်အိုတ်ရဂး" ရဴဝွံ (သဂွံမိၚ်ကေတ်အိုတ်ဟေၚ်ရ)။
၇၉။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် တွံကဵုဂလာန်ဓရ် မဒှ်အတိုၚ်လၟေၚ် ကုဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ်ရ၊ ဂလာန်ဓရ်ဂှ်တုန် ညးဍေံဂှ်ရော - ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဒါနကီု၊ ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုသဳလကီု၊ ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဍုၚ်သွဝ်ကီု၊ ဒုဟ်ကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ် ပွမယုတ်သဝ် ပွမကၠိခ္ဍက်ကီု၊ ဖဵုပ္ဍဲပွမတိတ်ဗၠး နူကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ်ကီု စၞောန်ထ္ၜးကဵုရ။
တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ပ္ဍဲကာလမတီကေတ် ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီမၞုံကဵုစိုတ်ဒုၚ်စရၚ်၊ စိုတ်ဍိုန်ညောန်၊ စိုတ်စာ်စ္ဍးအာ နူဓရ်နဳဝိုန်၊ စိုတ်မြဟ်မြဴတိုန်၊ စိုတ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးတဴ ဓရ်ဒေသနာ 'သာမုက္ကံသိက' မတွံဂး ဒုက္ခ ဒဒိုခ်ကီု၊ သမုဒယ ဟိုတ်ဒဒိုခ်ဂွံကတဵုဒှ်ကီု၊ နိရောဓ အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီု၊ မဂ္ဂ လၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴဒှ်ဟိုတ်အာစိုပ် အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီုရ။ ယာတ်မဗုအး မစာ်စ္ဍး နူကမၠိ ကၠိခ္ဍက်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဂိုၚ်ဇြောတ်ကေတ် ဍာ်လွံက် ဗွဲမဒးရးကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ဟေၚ် "ဓရ်အလုံအိုတ်သီု မၞုံသဘဴ ပွမကတဵုဒှ်ဂှ် မၞုံသဘဴပွမပၠိုတ်ရ" ရဴဝွံ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ် မတ်ဓရ် မစာ်စ္ဍး နူမၠိုက်ကၠိုက်လ္ၚေၚ်ကိလေသဂှ် ကတဵုဒှ် ကုဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ်ရ။
၈၀။ ယွံခမဳတအ် ဂကောံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ် ညာတ်ကေတ် ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ အာစိုပ်ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ တီကေတ်ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ တၞီလုပ်အာ ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ကၠောံအာ သၠေဟ်ပၟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ စာ်စ္ဍးအာ နူပွမ(ချပ်သၠေဟ်ပၟာ) သာ်တေအ်ဟာ သာ်ဏအ်ဟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ပ္ဍဲသာသနာကျာ် အာစိုပ် ပွမဂံၚ်သကာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ သီုဟွံလျုၚ်ပတှေ်ညးမွဲသအာၚ်ဂှ် တီညာတ်ကေတ် အလဵုဇကုဟေၚ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ဂရၚ်ပတီတိုန် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ် ဂလာန်ဝွံအိုတ်ရ -
"ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ဝတ္ထုဗကပ်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဗတးလ္ၚာကဵုကီု ဝတ္ထုဂြောပ်ဗဒန်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴပံက်ထ္ၜးကဵုကီု ကုညးမတ်ဂေတ် တၠိၚ်ဒၟံၚ်ဂၠံၚ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဟီုလဴကဵုဂၠံၚ်ဍာန် ဍာံစၟတ်ကီု 'ညးဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမတ်မညာတ်ဂှ် ကြက်သဂွံညာတ်ကေတ် ရုပ်သာ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ' ရဴဝွံ ပ္ဍဲတိုက်ဒမၠု သၟဟ်ညံၚ်ရဴ စံၚ်ဗဂဵုကဵု ပၟတ်ကၠေၚ်သ္ဍဴကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဂှ် နကဵုဟိုတ် မဂၠိုၚ်စၞောန်ထ္ၜးကဵုဓရ်ရ။ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပိုယ်ဍိုက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် ပြာပ်ခသပစ္ၜုဲစ္စော်ကဵု တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ၊ ဓရ်ဂှ်လေဝ် ပြာပ်ခသပစ္ၜုဲစ္စော်အိုတ်ရ၊ (သၚ်ဂှ်လေဝ် ပြာပ်ခသပစ္ၜုဲစ္ၜော်အိုတ်ရ)၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပိုယ်ဍိုက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် မိက်ဂွံကလိဂွံ ဒဒှ်ထပိုယ်ခမဳ ပ္ဍဲဇရေၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ" ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီအိုတ်ရ)။
ညးမပခမဳ ကိုပ်ကၠာဂမၠိၚ် ကလိဂွံ ဓရ်တၟေၚ်
၈၂။ ယွံခမဳတအ် ခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီ ကၠာတေအ် (အဃောအလံၚ်ကျာ်တိတ်ဂြိုပ် ပတုပ်ဗက်တုဲ မပဒၟံၚ်ခမဳအိုတ်)ဂှ် သဂွံမိၚ်ကေတ်အိုတ်ဟေၚ်ရ - "တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် စိုပ်ဒၟံၚ်ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳတုဲ ပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါဝိုန် မၞုံယၟုခေမရဂး၊ ဓရ်ဂှ်လေဝ် ဟီုတွံဒၟံၚ်ရဂး" ရဴဝွံ (သဂွံမိၚ်ကေတ်အိုတ်ဟေၚ်ရ)။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ် ပြာပ်အာဇရၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ်ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ် မပဒတဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိုပ်မိဂဒါဝိုန်မၞုံယၟုခေမ ဇရေၚ်ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳတုဲမ္ဂး လ္ၚောတ်သပဝတ် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳမထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ ဂဇအ်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဌာန်မဗဗွဲ မွဲဒၞာဲအိုတ်ရ။
၈၃။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် တွံကဵုဂလာန်ဓရ် မဒှ်အတိုၚ်လၟေၚ် ကုဂကောံခမဳဂမၠိုၚ်ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ်ရ၊ ဂလာန်ဓရ်ဂှ်တုန် ညးဍေံဂှ်ရော - ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဒါနကီု၊ ဂလာန်ဓရ်မစပ်ကဵုသဳလကီု၊ ဂလာန်ဓရ် မစပ်ကဵုဍုၚ်သွဝ်ကီု၊ ဒုဟ်ကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ် ပွမယုတ်သဝ် ပွမကၠိခ္ဍက်ကီု၊ ဖဵုပ္ဍဲပွမတိတ်ဗၠး နူကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ်ကီု စၞောန်ထ္ၜးကဵုရ။
တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ် ပ္ဍဲကာလမတီကေတ် ဂကောံခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီ မၞုံကဵုစိုတ်ဒုၚ်စရၚ်၊ စိုတ်ဍိုန်ညောန်၊ စိုတ်စာ်စ္ဍးအာ နူဓရ်နဳဝိုရ်၊ စိုတ်မြဟ်မြဴတိုန်၊ စိုတ်လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ဂှ် စၞောန်ထ္ၜးတဴ ဓရ်ဒေသနာ 'သာမုက္ကံသိက' မတွံဂး ဒုက္ခ ဒဒိုခ်ကီု၊ သမုဒယ ဟိုတ်ဒဒိုခ်ဂွံကတဵုဒှ်ကီု၊ နိရောဓ အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီု၊ မဂ္ဂလၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴဒှ်ဟိုတ်အာစိုပ် အရာဒဒိုခ်ပၠိုတ်ကီုရ။ ယာတ်မဗုအး မစာ်စ္ဍး နူကမၠိ ကၠိခ္ဍက်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဂိုၚ်ဇြောတ်ကေတ် ဍာ်လွံက် ဗွဲမဒးရးကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် ပ္ဍဲဒၞဲါဂှ်ဟေၚ် "ဓရ်အလုံအိုတ်သီု မၞုံသဘဴ ပွမကတဵုဒှ်ဂှ် မၞုံသဘဴပွမပၠိုတ်ရ" ရဴဝွံ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ် မတ်ဓရ်မစာ်စ္ဍး နူမၠိုက်ကၠိုက်လ္ၚေၚ်ကိလေသဂှ် ကတဵုဒှ်ကုဂကောံခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ်ရ။
၈၄။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂကောံခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီဂှ် ညာတ်ကေတ် ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ အာစိုပ်ဓရ်အိုတ်ဂှ်တုဲ တီကေတ် ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ တၞီလုပ်အာ ဓရ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ကၠောံအာသၠေဟ်ပၟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ စာ်စ္ဍးအာနူပွမ(ချပ်သၠေဟ်ပၟာ) သာ်တေအ်ဟာ သာ်ဏအ်ဟာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ပ္ဍဲသာသနာကျာ် အာစိုပ်ပွမဂံၚ်သကာအိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ သီုဟွံလျုၚ်ပတှေ်ညးမွဲသအာၚ်ဂှ် တီညာတ်ကေတ် အလဵုဇကုဟေၚ်အိုတ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ဂရၚ်ပတီတိုန် တဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ် ဂလာန်ဝွံအိုတ်ရ -
"ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် (ဓရ်ဂှ်) ထေက်ကဵုသ္ဍိုက်မၠိုက်လောန်ကွေံရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ဝတ္ထုဗကပ်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဗတးလ္ၚာကဵုကီု ဝတ္ထုဂြောပ်ဗဒန်လဝ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴပံက်ထ္ၜးကဵုကီု ကုညးမတ်ဂေတ် တၠိၚ်ဒၟံၚ်ဂၠံၚ်ဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴဟီုလဴကဵုဂၠံၚ်ဍာန် ဍာံစၟတ်ကီု 'ညးဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမတ်မညာတ်ဂှ် ကြက်သဂွံညာတ်ကေတ် ရုပ်သာ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ' ရဴဝွံ ပ္ဍဲတိုက်ဒမၠုဂှ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴ စံၚ်ဗဂဵုကဵုပၟတ်ကၠေၚ်သ္ဍဴကီု၊ တုပ်တဴသာ်ဝွံဟေၚ် တၠဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဂှ် နကဵုဟိုတ်မဂၠိုၚ် စၞောန်ထ္ၜးကဵုဓရ်ရ။ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပိုဲဍိက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် ပြာပ်ခ သပစ္ၜုဲစ္ၜော်ကဵု တၠဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ။ ဓရ်ဂှ်လေဝ် ပြာပ်ခ သပစ္ၜုဲစ္ၜော်အိုတ်ရ၊ သၚ်ဂှ်လေဝ် ပြာပ်ခ သပစ္ၜုဲစ္ၜော်အိုတ်ရ၊ ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပိုဲဍိုက်တအ်ညးဂမၠိုၚ် မိက်ဂွံကလိဂွံ ဒဒှ်ထပိုဲခမဳ ပ္ဍဲဇရေၚ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲအိုတ်ရ" ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီအိုတ်ရ)
၈၅။ ယွံခမဳတအ် ခမဳဂမၠိုၚ် ဒစာံလက်ကဵုပန်လ္ၚီတအ်ဂှ် ကလိဂွံဒဒှ်ထပိုဲခမဳ ပ္ဍဲဇရေၚ်တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်အိုတ်ရ။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကုမဍာံစၟတ်ဂှ် နကဵုဂလာန်ဓရ် ကဵုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် တီညာတ်ကေတ် (ဒတုဲဖဵု) ကဵုဒဂိုန်ဂိုၚ်ကေတ် (ဓရ်) (သွက်သဂွံဒဂေတ်ဓရ်) ကဵုသကေတ်သကာ ကဵုမြဟ်မြဴတုဲမဂး စၞောန်ထ္ၜးကဵု ဒုဟ်ဓရ်သၚ်္ခါရဂမၠိုၚ် ပွမယုတ်သဝ် ပွမကၠိခ္ဍက်ကီု၊ ဖဵုပ္ဍဲပွမတိတ်ဗၠး (နူကာမဂုဏ်ဂမၠိုၚ်)ကီုရ။ တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ဂှ် နကဵုဂလာန်ဓရ် ကဵုတီညာတ်ကေတ် (ဒတုဲဖဵု) ကဵုဒဂိုန်ကေတ် (ဓရ်) (သွက်သဂွံဒဂေတ်ဓရ်) ကဵုသကေက်သကာ ကဵုမြဟ်မြဴတုဲမ္ဂး စိုတ်ညးဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဟွံစောဲလာံ (ကဵုမမိက်ကဵုမွဲမွဲ)တုဲ ခြာဟွံလအ်ဟေၚ် တိတ်ဗၠးအာ နူဓရ်အာသဝဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ။
ကဵုအခေါၚ် သွက်သဂွံဂေတ်ဂ္ၚေၚ် ဒေသစာရဳ
၈၆။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဂကောံခမဳသၚ်ဂမၠိုၚ် မွဲကိုဋ်တြဴလက်ဒစာံလ္ၚီ ပဒတဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳရ။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ကုတဳလမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ် ပြာပ်အာ ဌာန်လ္ၚုသ္ၚိတ်ဇြတုဲ ဃောသတၚ်တန်တဴဒၟံၚ် ညးမွဲဓဝ်ဂှ် ကသပ်စိုတ်သာ်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ-
"ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳ ဂကောံခမဳသၚ်မဂၠိုၚ် တြဴစှော်ဒစာံကိုဋ်တန်တဴဒၟံၚ်ရ၊ အဲသဂွံကဵုအခေါၚ် ကဵုခမဳဂမၠိုၚ် ရဴဝွံမ္ဂး ခိုဟ်ရ- 'ယွံခမဳတအ် တၞဟ်နဒတုဲမြမောဝ် တသိုခ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် တၞဟ်နမၚ်မွဲလောက တၞဟ်နဒတုဲမြမောဝ် တသိုခ် မၞိဟ်ဒေဝတဴဂမၠိုၚ် သြဝ်ဂေတ်ဂ္ၚေၚ် ဒေသစာရဳအိုတ်ညိ၊ မွဲဂၠံၚ်ဓဝ် သြဝ်လပအာ ညးၜါအိုတ်ညိ၊ ယွံခမဳတအ် သြဝ်ဟီုတွံဓရ် မၞုံကဵုပွမခိုဟ်ဆာဲတမ် ပွမခိုဟ်ဆာဲလဒေါဝ် ပွမခိုဟ်ဆာဲကၞောတ် မဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံအရထ မဍိုက်ပေၚ်တဴ ကေုာံသဒ္ဒါအိုတ်ညိ၊ သြဝ်တွံထ္ၜး ကဵုဒဂေတ်မပြဲ မအးဇ္ၚး မဍိုက်ပေၚ် အလုံအိုတ်သီုအိုတ်ညိ၊ သတ်ဂမၠိုၚ် မၞုံကဵုမၠိုက်ကိလေသ မအောန် ပ္ဍဲမတ်ပညာဂှ် နွံအိုတ်ရ၊ (သတ်ဂမၠိုၚ်ဂှ်) ဟိုတ်မဟဂွံကလၚ်ကေတ် ဓရ်ဂှ်ရ ဒးဟောံဗြောံအိုတ်ရ၊ သတ်ဂမၠိုၚ်မတီကေတ် ဓရ်မာန်ဂှ် ကြက်နွံအိုတ်ရ၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကာလမကလိလောန်အာ တြဴသၞာံ တြဴသၞာံဂမၠိုၚ်ဂှ် သွက်သဂွံကလၚ်ကေတ် မစၞောန်ထ္ၜးပါတိမုခ် ဒးကလေၚ်ပြာပ်စဴကၠုၚ် ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳအိုတ်ဏီရ' ရဴဝွံ သဂွံကဵုအခေါၚ်မ္ဂး ခိုဟ်ရ" ရဴဝွံ (ကသပ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ)။
၈၇။ ယွံခမဳတအ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗြီုဇၞော်မွဲ တီကေတ်ကသပ်စိုတ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲ ဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်နကဵုစိုတ်ဇကုတုဲ တြုံမၞုံကဵုဇြဟတ်ဂှ် သပါတဲ မခ္ဍပ်စွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴပၠးပတိတ်ကီု၊ သပါတဲ မပၠးစွံလဝ် သၟဟ်ညံၚ်ရဴခ္ဍပ်ပၠုပ်ကီု ကၠေံဗ္ဒန်အာ နူဘုံဗြီုတုဲ ဒှ်ပြာကဋ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဂတမုခ်တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်ရ။
ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ယွံကျာ်မၞုံပိုဉ် ပ္ဍဲကာလမကလိလောန်အာ တြဴသၞာံ တြဴသၞာံဂမၠိုၚ်ဂှ် သွက်သဂွံကလေၚ်ကေတ် မစၞောန်ထ္ၜးပါတိမုခ် သွက်ခမဳဂမၠိုၚ် ဂွံက္ညပြာပ်ကၠုၚ် ဍုၚ်ဒၟံၚ်သၟိၚ်ဗန္ဓုမတဳမာန်ဂှ်တုန် ပိုဲဍိက်တအ်ညးဂမၠိုၚ်ဟေၚ် ကြက်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုအိုတ်ရ" ရဴဝွံ (ဂရၚ်ဗန္ဓုမတဳမာန်ဂှ်တုန် ပိုဲဍိက်တအ်ညးဂမၠိုၚ်ဟေၚ် ကြက်ရၚ်တၠုၚ်ကဵုအိုတ်ရ" ရဴဝွံ (ဂရၚ်ပတီရ)။ ယွံခမဳတအ် ဗြီုဇၞော်ဂှ် ဂရၚ်ပတီတိုန် ဂလာန်ဝွံတုဲ လ္ၚောဝ်သပဝတ် တၠဳမၞုံပိုဉ်ကျာ်တြဲဝိပဿဳ မထေက်ဒုၚ်ပူဇဴတၟေၚ် မဂြၚ်တီကေတ် ဓရ်ဂမၠိုၚ်အိုတ်သီု အလဵုဇကု မဍာံစၟတ်တုဲ သ္ပရှေ်သှေ်ရဴဂဴတုဲမ္ဂး ပ္ဍဲဒၞဲါဂှ်ဟေၚ် ကၠေံဗဒန်အာရ။
၈၈။
မန်ဟံသာဝတဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာမန်ဟံသာဝတဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဥက္ကလာပသၟဝ်ကျာ၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၄၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
သဳရိမင်္ဂလပရိယတ္တိ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာသဳရိမင်္ဂလပရိယတ္တိ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဥက္ကလာပသၟဝ်ကျာ၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒသဳရိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၆၊ ဝှ် ၂၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
သ္ၚိကျာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်သ္ၚိကျာ(Danikyar၊ ဓနိကြာ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၂၂၀၂၂၂။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၁၇၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၁၃ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၂၃၈၇ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓ ဗပေၚ်ပသာ်
တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓ ဗပေင်ပသာ် (Vesak) ဝွံ ဟိုတ်မဒှ် တ္ၚဲဂိတုပသာ်ပေင်တုဲ နကဵုယၟု ပ္ဍဲသၞောဝ်ဂၠးတိမ္ဂး ကော်စ တ္ၚဲဝေသာခ် Vesak မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပသာ် ရ၊၊ ဝေသာခ် ဂှ် နကဵုဘာသာပါဠိ ဝေသာခ၊ နကဵုဘာသာသံသကြိုတ် ဝိၐခ Vaiśākha၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဇယန္တိ (Buddha Jayanti) ဗုဒ္ဓပုဏိမာ (Buddha Purnima) မဂွံအဓိပ္ပါယ် တ္ၚဲဂိတုပေင်ဗုဒ္ဓ လဆောဝ်မ္ဂးBuddha Dayတ္ၚဲဗုဒ္ဓ မြဴသာ်ဝွံ ကော်ဒၟံင် နာနာသာ်ရ၊၊ ဍုင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဵု ဍုင်ဟိန္ဒူလ္ၚဵု မကၠောန်ဒၟံင် သဘင်တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝွံတုဲ မွဲဍုင်ကဵုမွဲဍုင် စၟတ်သမ္တီလဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ ဍုင်မကၠောန်ဒၟံင်ဂမၠိုင်ဂှ် ဍုင်အန္ဒိယ၊ ဍုင်သဳရိလင်္ကာ၊ ဍုင်နဳပဝ်၊ ဍုင်တိဗေတ်၊ ဍုင်ဗေင်္ဂလာဒေသ်၊ ဍုင်ဘူတာန်၊ ဍုင်အေန်ဒဝ်နဳယှာ၊ ဍုင်သေင်္ကာပူရ်၊ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်ကမ္ဘောဒဳယာ၊ ဍုင်လဴ၊ ဍုင်မလေရှာ၊ ဍုင်ဗၟာ၊ ဍုင်မောန်ဂေါလဳယျာ၊ ဍုင်ဖလိပိန်၊ ဍုင်ကြုက်၊ ဍုင်ဂျပေန်၊ ဍုင်ကဝ်ရဳယျာသၠုင်ကျာ၊ ဍုင်ကဝ်ရဳယျာသၟဝ်ကျာ၊ ဍုင်ထာင်ဝါန်၊ ဍုင်ဗိယေတ်နာမ်တအ် ကၠောန်ဂၠိုင်တုဲ ဍုင်တၞဟ်သအာင် ဂကောံမၞိဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာဂမၠိုင်လေဝ် ကၠောန်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ တ္ၚဲဂှ် စၟတ်သမ္တီ ရန်တၟအ်ကဵု တ္ၚဲကျာ်တြဲဂေါတမ မကတဵုဒှ်မၞိဟ်၊ မကလိဂွံဓရ် ကတဵုဒှ်ကျာ်၊ မပပရိနိဗ္ဗာန် အတိုင်လိက်စၟတ်သမ္တီ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ မဟီုလဝ် ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ပေင်ရ၊၊
ဝင်
ဝေသာခ် မဒှ်သဘင် နဒဒှ် တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓ မဒှ်မၞိဟ်ဂှ် စၟတ်သမ္တီ ဗဗွဲဓရ် ပ္ဍဲကဵု သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် (ကောန်ဖရေန်) ညးလျုင်ပတှ်ေဗုဒ္ဓဘာသာဂၠးကဝ် (World Fellowship of Buddhists) အလန်ပထမ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဍုင်သဳရိလင်္ကာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၀ ရ၊၊ ဆဂး သဘင်တ္ၚဲဂိတုပသာ်ပေင် မရန်တၟအ် ကုတ္ၚဲကျာ်ဒှ်ဏအ်ဂှ် ဍုင်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် လၟေင်င်သၞာံ မဂၠိုင်ကဵု ဗွဝ်ကၠံရ၊၊ နကဵု သွဟ်သဘင်ကောံဓရီုဇၞော်ဂှ် ဂရင်ဗ္တီ သၟိင်ဍုင်နဳပဝ် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီကဵု တ္ၚဲဂိတုပသာ်ပေင် နဒဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊ နူကဵု သဘင်ကောံဓရီုဇၞော် ညးမလျုင်ပတှ်ေဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠးကဝ် ဝွံ ဗွဲမအဲပရဲဟေင် ဂရင်ဗ္တီဏာ သၟိင်တၠတိဇၞော် မဟာရာဇ ဍုင်နဳပဝ်၊ တ္ၚဲဗပေင် ဂိတုပသာ်ဂှ် နဒဒှ် တ္ၚဲမကၟာတ်ရုင် ဍုင်နဳပဝ်တုဲ နကဵု တၠတိဇၞော်ပၠန် ညံင်ဂွံအာတ်မိက် ကုသၟိင်ဍုင်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲဂၠးတိ ကုဍုင် မၞုံကဵု ဂကောံမၞိဟ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂၠိုင်ကဵုဒှ် အောန်ကဵုဒှ်တအ် ညံင်ဂွံစၟတ်သမ္တီကဵု နဒဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ် နမရန်တၟအ် ကုကျာ်ဗုဒ္ဓ မကတဵုဒှ်လဝ် သွက်ကောန်လိုက်ဂမၠိုင် အလုံအိုတ်သီုရ၊၊
ပ္ဍဲ တ္ၚဲဝေသာခ် (တ္ၚဲပသာ်ပေင်)ဝွံ ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ အလုံလိုက်တအ် နကဵုမရန်တၟအ် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်၊ တ္ၚဲကလိဂွံဓရ် ကတဵုဒှ်ကျာ်၊ တ္ၚဲပပရိနိဗ္ဗာန် ကျာ်တြဲဂေါတမတုဲ ကၠောန်သဘင်အိုတ်ရ၊၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဂှ် ၜိုန်ရ ဗျာပ်တြးတိတ် နူဍုင်အိန္ဒိယကီုလေဝ် ဗီုပြင်မကၠောန် သဘင်တ္ၚဲပသာ်ပေင်ဂှ် မွဲဍုင် ကုမွဲဍုင် ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်အိန္ဒိယဂှ် တ္ၚဲဝေၐခ် ပုဏိမ ဂှ် သီုကော်စ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဇယန္တိ နဒဒှ် တ္ၚဲကျာ်တြဲဂေါတမ မကတဵုဒှ်မၞိဟ်မွဲရ၊၊
ယၟုဂှ် ဒှ်ဒၟံင်ၜါဗီု နကဵုဗီုပါဠိ ဝေသာခ တုဲ နကဵု ဗီုသံသကြိုတ်မ္ဂး ဝိၐါခ မဒှ်ယၟု ဂိတုပသာ် မဒှ်ဂိတု အကြာ ဂိတုဨပြဳ ကဵု ဂိတုမေ ရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး စကာဗီုသံသကြိုတ်တုဲ ပ္ဍဲဍုင်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး စကာ ဗီုပါဠိရ၊၊ ယၟုနာနာဂမၠိုင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊
ပ္ဍဲ ဍုင်ဂျပေန်
ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန် တ္ၚဲဗေသာခ် (ဝါ) နကဵုဘာသာဂျပေန် ဟနမတ်သုရိ (花祭 hanamatsuri) ကော်စ ကာန်ဗုတ်သဴ (灌仏会 Kanbutsue)၊ ဂေါတနး (降誕会 Goutan'e)၊ ဗုသ်ရှဝ် (仏生会Busshoue)၊ ယောကုဗုတ်သဴ (浴仏会 Yokubutsue)၊ 龍華会 Ryuge'e၊ 花会式 Hanaeshiki မြဴသာ်ဝွံ ကော်စ နာနာသာ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန် တ္ၚဲဗေသာခ် ဝွံ နဒဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲဂှ် ဟွံစၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊ အတိုင်ဝင်ဂျပေန်မ္ဂး ပ္ဍဲတ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓ မကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် နာ် ဒစိတ် မံက်ကၠုင် လတူအကးတုဲ စဝ်ဖျေဟ် ဍာ်အမြိုတ် (अमृत, amṛta) လတူညးရ၊၊ အမြိုတ် မကၠုင်နူသံသကြိုတ် အမြတ ဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမဟွံဒးချိုတ်ရ၊၊
ညးတအ် မလေပ်ကၠောန် အတိုင်ကြက္ကဒိန်ကြုက် ပ္ဍဲတ္ၚဲမရနုက်ကဵု ၈ ပ္ဍဲဂိတု မရနုက်ကဵုပန်ဂှ် ဒှ်တ္ၚဲ ညးစၟတ်သမ္တီလဝ် တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ရ၊၊ စတမ်နူ အလဵုအသဳဂျပေန် မာဲဂျဳ (government of Meiji Japan) လွဳစ ကြက္ကဒိန်ရးပလိုတ် နဒဒှ်ကြက္ကဒိန် ပ္ဍဲသၞောဝ်တုဲ တ္ၚဲဗေသာခ်ဂှ် ညးတအ်စၟတ်သမ္တီလဝ် အတိုင်ကြက္ကဒိန်ရးပလိုတ် ပ္ဍဲဂိတုဨပြဳ (၈)ရ၊၊
ပ္ဍဲဂျပေန် ညးတအ် ကၠောန်သဘင်တ္ၚဲဝေသာခ် နကဵုမစဝ် ဍာ်လက်ဖက်အမာချ (amacha 甘茶) ပ္ဍဲလတူရုပ်ပဋိမာရုပ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ဍုင်နဳပဝ်
သဘင်ဝေသာခ် ဗွဲမဂၠိုင် ကော်စ ပ္ဍဲနဳပဝ် ဗုဒ္ဓဇယန္တိ (Buddha Jayanti) မဒှ်သဘင် မကၠောန် အလုံမွဲဍုင်ရ၊၊ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲကဵု လုမ္ဗိနဳ မဒှ်ဒၞာဲ ကျာ်တြဲမသၠးဂဗ္ဘ ကဵု ဒၞာဲကျာ်စေတဳသွယံဘူနထ်(Swayambhunath स्वयम्भू स्तूप) လဆောဝ်မကော်စ ကျာ်စေတဳသၟိင်ကၞုဲ ဂှ် မလေပ်ကၠောန် ဗွဲတၟေင်ရ၊၊ ပါင်တြင်ဇၞော် မလုပ်ကဵုကြပ်စေတဳဂှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ် မွဲတ္ၚဲရ ညးပံက်တုဲ မၞိဟ်ပ္ဍဲဍုင်ကထမာန္ဒူ (Kathmandu) ကောံကၠုင် ပူဇဴကျာ်အိုတ်ရ၊၊ မၞိဟ်နူကဵုဍုင်နာနာ ကၠုင်ဇရေင် လုမ္ဗိနဳ ဒၞာဲကျာ်မသၠးဂဗ္ဘတုဲ ဝေင်သဘင်ဝေသာခ် အိုတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲနဳပဝ် ဂကူဘာသာ သီုဖအိုတ်ဂှ် ရှ်ေသှ်ေဒၟံင် ဗုဒ္ဓတုဲ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဇယန္တိဂှ် ဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲရ၊၊ မၞိဟ်တအ် ကဵုဒါန်စၞအဟာဘောဇိုန် ကေုာံ သ္ၚာ ကုလကျာ်တအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲသဳရိလင်္ကာ
ပ္ဍဲသဳရိလင်္ကာဂှ် တ္ၚဲဝေသာခ်ဂှ် နဒဒှ် သဘင်ဘာသာကီု သီုကဵု နကဵုသဘင်အခိုက်ကၞာမွဲဂှ် ကၠောန်ဒၟံင် ပ္ဍဲတ္ၚဲဂိတုပသာ်ပေင်ရ၊၊ ပ္ဍဲသဳရိလင်္ကာ ပ္ဍဲအကြာဂိတုပသာ်ပေင် ပွိုင်မွဲသတ္တဟဂှ် ဘာသာနာနာတအ် ကၠောန်သဘင်နာနာအိုတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုသတ္တဟဂှ် မွဲသတ္တဟမ္ဂး ကမၠောန်ပွ မသွံရာန် အရက် ကေုာံ ဖျုန်ထၞေက်တအ်ဂှ် မလေပ်စဵုဒၞာလဝ်တုဲ ရုင်ဂစိုတ်ဖျုန်ဂမၠိုင်လေဝ် ကၟာတ်လဝ်ကီုရ၊၊ ဗီုမကၠောန်သဘင်ဂှ်မ္ဂး ဒှ်သဘင် မဆေင်ကဵုဘာသာ မပ္တံကဵု ပွမကဵုဒါန်ရ၊၊ ပ္ဍဲအကြာဘုတ်ဘာတအ်မ္ဂး မလေပ်ကၠောန်လဝ် ရုပ်ဇာတ်ဂမၠိုင်တုဲ ထ္ၜးပျးလဝ်ရ၊၊
ပၟတ်ခဍေက်ပရက် ဝေသာခ်ကူဒု (Vesak kuudu) မၞုံကဵုအသာ်နာနာတအ်ဂှ် ကွက်လဝ် အကြာဂၠံင် အကြာသ္ၚိပေင်ထာန်ဒၟံင်ရ၊၊ ပုင်သၟုတ် ပ္ကဴသၟုတ်တအ်ဂှ် ပူဇဴကျာ် ကုမၞိဟ်မကၠုင် လ္ၚောဝ်ကျာ်တအ်ဂှ် ကဵုဒါန် စၞစ ဗီုကဵုကွာင်ဍာ်ကလောအ်တအ် ဒှ်တမ်ရ၊၊ မၞိဟ် နူကဵုဂကောံနာနာ၊ နူကဵုဂကောံသၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ နူကဵုဌာနအလဵုအသဳတအ် ဒယှေ်ဒွက် ဘက်တိဂဳbhakti gee မဒှ်ဒွက်လ္ၚောဝ်ကျာ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ကဝ်ရိယျာ
ပ္ဍဲကဝ်ရိယျာသၠုင်ကျာ တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓ ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု တ္ၚဲမရနုက်ကဵု ၈၊ ပ္ဍဲဂိတုမရနုက်ကဵု ၄ ပ္ဍဲကြက္ကဒိန်ကဝ်ရိယျာ (မတုပ်ကဵု ဍုင်ဟံင်ကံင်၊ Macau ကေုာံ ဗဳယေတ်နာမ်) တုဲ မဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲရ၊၊ တ္ၚဲဂှ် နကဵုဘာသာကဝ်ရိယျာ (부처님 오신 날 မဂွံအဓိပ္ပါယ် ＂တ္ၚဲကျာ်ဗုဒ္ဓမပြာပ်ကၠုင်＂ရ၊၊ အခိင်လၟုဟ်မ္ဂး တ္ၚဲဝွံ ဒှ်တ္ၚဲအခိုက်ကၞာ မကၠောန်ဗဒှ် ဇၞော်အိုတ် ပ္ဍဲဍုင်ကဝ်ရိယျာရ၊၊ ပၟတ်ခဍေက်ပ္ကဴဒကှ် (Lotus lanterns)ဂှ် ကွက်လဝ် အကြာဘာကျာ် ပွိုင်မွဲဂိတုရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲသဘင်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာလကျာ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကဵုဒါန် စၞစ ကုညးမကၠုင်စိုပ်တအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ဍုင်လဴ
နကဵုဘာသာလဴ ညးတအ်ကော်စ ဝိသာခပူဇဴ Vixakha Bouxa တုဲ ဗီုမကၠောန် တုပ်ဒၟံင် ကဵုဍုင်သေံရ၊၊ ညးတအ် ဒှ်ဍုင်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာတုဲ ညးကၠောန်သဘင်ဂှ် နကဵုမရန်တၟအ် တ္ၚဲကျာ်သၠးဂၠံဂဝ်၊ ကတဵုဒှ်ကျာ် ကေုာံ ပပရိနိဗ္ဗာန်ရ၊၊ ညးတအ် ကၠောန်သဘင် ပ္ဍဲတ္ၚဲ ဂိတုပသာ်ပေင် အတိုင်ကြက္ကဒိန် lunar calendar မတုပ်ကဵုကြက္ကဒိန်မန်ရ၊၊ ဗီုမကၠောန်ဂှ်မ္ဂး ကဵုဒါန် ပၟဝ်ဓရ်၊ လှေ်ဒယှ်ေ ကေုာံ ထ္ၜးပေါဲရုပ်ဂမၠိုင်ရ၊၊
ပ္ဍဲ ဗဳယေတ်နာမ်
ကၠာ သၞာံ ၁၉၇၅ တ္ၚဲကျာ်ဒှ်ဏအ် ပ္ဍဲဍုင်ဗဳယေတ်နာမ်သၠုင်ကျာဂှ် ဒှ်လဝ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်ရ၊၊ ကြဴနူ ဍုင်သာဲဂန် ကျအာတုဲ တ္ၚဲကျာ်ဒှ်ဝွံ ဟွံဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင်မွဲကီုလေဝ် စဵုကဵုလၟုဟ် မၞိဟ်တအ် ကၠောန်ဒၟံင် သဘင်နကဵုပူဇဴပၟတ်ပ္ဍဲဂၠံင်တအ်ဏီဖိုဟ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ မလေရှာ
ပ္ဍဲမလေရှာဂှ် တ္ၚဲကျာ်ဒှ်ဝွံ ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာတအ် ကၠောန်ဒၟံင် နကဵုမရန်တၟအ် တ္ၚဲကျာ်ဒှ်မၞိဟ်၊ တ္ၚဲမကလိဂွံဓရ်ဒှ်ကျာ်၊ တ္ၚဲမစာ်စၞး နူလိုက်လောကမၞိဟ်၊ မၞိဟ်တအ် နူတ္ၚဲတၟး ကောံအာ ဇရေင်ဘာကျာ်တုဲ ကဵုဒါန် ပၟဝ်ဓရ်၊ ဖ္ဍောတ်လိက်သုတ် ကရောံ လကျာ် မဍေန်ပၞာင်သ္ဍဴ၊၊ တ္ၚဲဝေသာခ် ပ္ဍဲမလေရှာဂှ် ဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲရ၊၊
ပ္ဍဲ ဗင်္ဂလဒေသ်
တ္ၚဲဗေသာခ်ဝွံ သွက်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲဗင်္ဂလာဒေသ်မ္ဂး ဒှ်တ္ၚဲကိစ္စဇၞော်မွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ချိတ်တဂန် (Chittagong)၊ ဒက္ခ (Dhaka) ကေုာံ ဒၞာဲ ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာမၞုံ ဒၞာဲတၞဟ်တအ်ဂှ် ကၠောန်တဴအိုတ်ရ၊၊ နကဵုအရေဝ်ဗင်္ဂလဳမ္ဂး ညးကော်စ ဗုဒ္ဓောပုဏိမ မဂွံအဓိပ္ပါယ် တ္ၚဲဂိတုဗုဒ္ဓပေင်တုဲ ပ္ဍဲဗင်္ဂလာဒေသ်ဂှ် တ္ၚဲဝွံ ဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်ရ၊၊
ပ္ဍဲ အေန်ဒဝ်နဳရှာ
ပ္ဍဲအေန်ဒဝ်နဳရှာဂှ် ကၠောန်ဝေသာခ်ဝွံ ကၠောန်တဴ အလုံဍုင်အေန်ဒဝ်နဳရှာမွဲရ၊၊ ပ္ဍဲကျာ်စေတဳတြေံ ဗေါရောဗုဒုရ် (Borobudur) ဂှ် ခမဳသင် မဂၠိုင်ကဵုလ္ၚီ ကောံကၠုင်တုဲ ဖ္ဍောတ်ဗှ် မေတ္တာသုတ် ကေုာံ ပၟဝ်ဓရ် နကဵုမကၠောန်သဘင်ကျာ်ဂှ် မကော်ဂး ပရဒက်သဳန "Pradaksina"၊၊ တ္ၚဲဗေသာခ်ဂှ် ပ္ဍဲအေန်ဒဝ်နဳရှာ စတမ်နူသၞာံ ၁၉၈၃ တုဲ စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် မလုပ်သၞောဝ်မွဲရ၊၊
ပ္ဍဲသိင်္ဂပူရ်
ပ္ဍဲသိင်္ဂပူရ် တ္ၚဲဝေသာခ်ဂှ် စတမ်နူ သၞာံ ၁၉၅၅ ဂှ် စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ်တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲ စၞးတ္ၚဲ Whit Monday ရ၊၊
ပ္ဍဲဍုင်မန် ဍုင်ဗၟာ
ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ကၞာမန် ဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး တ္ၚဲပသာ်ပေင်ဂှ် ကၠောန်သဘင်ဗလိုပ်ဇြဲရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ပတှ်ေကေတ် ရန်ကဵု တၟေင်ပန်သာ်ဝွံတုဲ ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲဍုင်မန် ဍုင်ဗၟာတအ် ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ပြာပ်ဏာ ဇရေင်တၞံဇြဲဗောဓိ မၞုံဗဒါဲကျာ် ပ္ဍဲဘုတ်ဘာတအ်တုဲ နကဵု ဍာ်ဂစေအ်စၠန် ပ္ကဴသြဴဂှ် ဗလိုပ်ဇြဲဗောဓိရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပသာ်ပေင် သဘင်ဗလိုပ်ဇြဲဗောဓိ မြဴသာ်ဝွံ ပြာကတ်ကၠုင်ဒၟံင် ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ ကောန်ဂကူမန်တအ်ရ၊၊ တ္ၚဲသဳ ဂိတုပသာ်ပေင်ဂှ် ပ္ဍဲဍုင်မန်ဗၟာ ဒှ် တ္ၚဲကၟာတ်ရုင် ပ္ဍဲသၞောဝ်မွဲရ၊၊
ကာန္နဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကာန္နဳ
ဘာကာန္နဳ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကာန္နဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၂ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဣသိယဵု၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာကျာ်ဣသိယဵု ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ဥက္ကလာပသၟဝ်ကျာ၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၆ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တခေမိန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၂၈၊ ဝှ် ၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ပါင်ကြုင်မင်ဂၠန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ပါင်ကြုင်မင်ဂၠန်(Magyichaungwa၊ မကျီးချောင်းဝ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၂၂၀၂၂၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
သၟိင်သာဓုကံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာသၟိင်သာဓုကံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်လှာင်၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၁၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝိသုတ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၅၊ ဝှ် ၄၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
နာင်ဂံက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်နာင်ဂံက်
ဘာနာင်ဂံက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်နာင်ဂံက်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
မိထဝ်လှာဇၞော်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်မိထဝ်လှာဇၞော်(Mihtawlargyi၊ မိထောလာကြီး)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၅၄။
နာင်ဂံက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်နာင်ဂံက်
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၁ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တထေရိန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၈၊ ဝှ် ၁၆။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ရာမညာလင်္ကာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာရာမညာလင်္ကာရ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်လှာင်၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
မိထဝ်လှာဇၞော်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၁၇၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၁၃ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၂၃၈၇ တၠရ။
ၝ
ၝ (mba; the thirty-fifth or the last letter of the modern Mon alphabet)ဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ဗျည်မန် ခေတ်တၟိ (၃၅) မဂှ် ဒှ်အက္ခရ် မရနုက်ကဵု ပိစှ်ောသုန် မဒှ်ဗျည်လက္ကရဴအိုတ်တုဲ ပ္ဍဲကဵု အရေဝ်မန် မၞုံရမ္သာင်ၜါၜါ ရမ္သာင်သာ ကဵု ရမ္သာင်ဇြိုင်ဂှ်မ္ဂး "ၝ" ဂှ် ဒှ်ဗျည်ရမ္သာင်ဇြိုင်တုဲ လုပ်လၟိဟ် ဂကောံဗျည်ဒုတိယ။ ရမ္သာင်မန် မွဲဂကောံမနွံပန်ပန်ဂှ် "ၝ" နွံ ပ္ဍဲဒၞာဲရမ္သာင်ပိ၊ "ၜ" သာ၊ "?" သာဇြိုဟ်၊ "ၝ" ဇြိုင်၊ "?" ဇြိုင်ဇြိုဟ်။
မိထဝ်လှာဇၞော်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ရာမညာလင်္ကာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တတေဇ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၆၊ ဝှ် ၃၆။
ၝ
ဝင်
အက္ခရ် "ၝ" ဝွံ ပ္ဍဲအက္ခရ်ဂြန္ထဂှ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ။ နူဂကူမန်တအ် စချူလိက် နကဵုဘာသာဇကုဂှ် ညံင်ဂွံကိတ်ညဳ ကုရမ္သာင်မန်တုဲ ဖန်ဗဒှ်လဝ်ရ။ ကိုပ်ကၠာဂှ် ကေတ် အက္ခရ် မ ကဵု အက္ခရ် ဗ ၜါလ္ဇံက် မ္ဗ တုဲ ဂွံရမ္သာင်ဇြိုင် ၝ ရ။
ရာမညာလင်္ကာရ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ဂြီုမနဳ၊ တၞံ
တၞံဂြီုမနဳ (Trianthema triquetra Rottler & Willd, Burmese; ဗြုံးမွှေး, Thai; ชื่อไทย พรมมิแดง) ဝွံ လုပ်အဝေါင်ချောဲဂတှ်ေ မကဝးကၠုတ်တိုန် အကြာဝါလဂါ မစုက်လုက် ကဵုဇိုင်ကြုင် ဂြိုပ်တိအရး သံင်ၜဳဍာ်ဒဳစိုပ်တအ်ရ၊၊ ဍေံပ္တိတ် ကၞာင်လဗာင်သကဲတၞံတုဲ ဇုတ်ကၞာင်လာမ်အာဒၟံင် လတူတိ၊ ဇမၠိင်ဗၞတ် ၂ က္ဍဒှ်ရ၊၊ တၞးဍေဟ် တိတ်အာၜါထာင်ညဳသာ ရုပ်ရဴတၞးဍေဟ် ညံင်သၞေံတဲကောန်ၚာ်သၟတ်ကီု တဝ်ဇဝ်တၞံဍေံခၠအ်ဒၟံင်ရ၊၊ ဇမၞော်တၞးဍေံ နွံ 0.05 - 0.2 cm တုဲ ဇမၠိင်နွံ 0.15 - 0.7 cm တဝ်တၞးဍေံဂၠိဒၟံင်ရ၊၊
အထိုက်ခၟောံဍေံဇဝ်တိတ် ဂစိုက်ဂစိုက် ဍောင်ပ္ကဴဍေဟ် ရာင်တိတ် ၅ ဍောင်၊ ကသဝ်သၟတ်ဍေံ နွံ ၅ တၞုင်ရ၊၊ သတ်ဍေံ ဍောတ်သောဲတိတ်ဗီုဒကောင်၊ ဇမၠိင်သတ်ဍေံ နွံ အကြာ ပိမကဵု ၜါမ၊ သာ်အရံင်လမ္စံက်ရ၊၊
ဂစာဲ
တၞံဂြီုမနဳ ကၠုင်နူတိဍာ်ဒေသဝါလဂါ၊ ဇိုင်ဂြိုပ်အရး တွဵုရးဍုင်မန် မတိုန်ဂမၠိုင်၊ မလေရှာ၊ ဗဳယိတ်နာန်၊ သေံ၊၊
လွပ် ကေုာံ တဗျဂုဏ်
တၞံဂြီုမနဳ ဒှ်ခၞေဝ်ကၞပ် စဂွံ ရဟ်ၜိုဟ်သာ နှဴရဴရှ်ကတင်ညိည၊၊ ဍေံလေပ်မာန်အကင်ဇွဟ် တဟင်ဍာ်၊ ဂမ္တဴ ပ္ဍဲဂြိုဟ်၊ တၞးဍေံဗ္ဒဴကဵုသလေဟ်၊ တၞံဍေံ ဒတုံကဵုဆီ၊ ပ္ကဴဍေံ ဂစာဲကဵုကျာ၊ အလုံပဉ္စလဳ ဍေံမာန်အကင်ဂုဟ်ရ၊၊
ကြုင်ကမၞာံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကြုင်ကမၞာံ
ဘာကြုင်ကမၞာံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကြုင်ကမၞာံ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသြဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၈၃၊ ဝှ် ၁၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မိထဝ်လှာဍောတ်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်မိထဝ်လှာဍောတ်(Mihtawlarlay၊ မိထောလာလေး)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၅၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မန်သတိပဋ္ဌာန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာမန်သတိပဋ္ဌာန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ အရာပ် ၅ ပွိုင်ဍုင်ကုန်မြာင်၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၇ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁၄ ဇကု။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ၜံက်ဆု၊ ဂစေံ
ဂစေံၜံက်ဆု (Woodpecker, Burmese; သစ်တောက်ငှက်) ဝွံ ဒှ်ဂကူဂစေံ မလုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲတၞောဝ်ဂကူ ပိစိဒါဲ (Picidae)တုဲ ပါဲနူ ကဵု အဝ်သတြေလျာ၊ နယူဂူနာဲ (New Guinea)၊ နယူဇြဳလာန် (New Zealand)ကေုာံ မဒဂါသကာ (Madagascar) ကေုာံ ဒၞာဲပၞိဟ်တိ ကြပ်ကြပ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံင် ကြပ်အလုံမွဲဂၠးတိရ၊၊ ဂကူဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် မံင်ပ္ဍဲဂြိုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒၞာဲတၞံမဂၠိုင်ကီုလေဝ် ဂကူလ္ၚဵုတအ်ဂှ် မံင်ပ္ဍဲဒၞာဲတၞံဆုဟွံမဲ ဗီုကဵုဒၞာဲဒဵုတၟအ် ကေုာံ ကန္တရ၊ ဂကူဂစေံၜံက်ဆုဂိလ (Gila woodpecker) တအ်ဂှ် မံင်ပ္ဍဲဂြိုပ်မင်ဂြေအ် (exploiting cacti)ရ၊၊
တၞောဝ်ဂကူဂစေံဏအ်ဂှ် မၞိဟ်တအ်တီကၠုင် ဟိုတ်နူ ဍေဟ်တအ်မၜံက်ဆုဒၟံင် ဗြုဒၟံင် ဍံက်က်၊ ရမ္သာင်ထၜံက်ဆုဍေဟ်တအ် ထတ် ဂွံမိင်ကေတ် နူဇမ္ၚောဲရ၊၊ ဍေဟ်တအ် ၜံက်ဆုဂှ် ဍေဟ်တအ် ဂၠာဲစ စၟပ္ဍဲဆုဂှ်ရ၊၊ စၟမကိတ်ပလီုဆုတအ်ဂှ် ဟိုတ်နူဍေဟ်တအ် ဗက်ၜံက်စထောအ်တုဲ တၞံဆုတအ် ဂွံတိတ်ဗၠးနူယဲ နူဘဲစၟဂမၠိုင်ဂှ်ရ ဍေဟ်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂစေံ မလွဳယဲ တၞံဆုမွဲလေဝ် ဟီုဂွံရ၊၊ လဆောဝ်တၞံသတ်ဆု မၞိဟ်တအ် မလွဳလဝ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ကၠုင်ၜံက် ပထောင်တုဲ မၞိဟ်တအ် မလေပ်ထေဲ ကဵုဍေဟ် နွံကီုရ၊၊ ဆဂး ဍေဟ်ၜံက်ပထောင် ပ္ဍဲဆု မၞုံကဵုစၟ မကဵုအန္တရာဲ ကုတၞံဆုတအ် သၟးရ၊၊ ဍေဟ်တအ် ဍံင်ဒၟံင် လတူၝောအ်ဆုတုဲ မၜံက်ဒၟံင်ဆုဂှ်ရ အရေဝ်ဘာသာ ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ကော်စဍေဟ်တအ် နကဵုအဓိပ္ပါယ် မၜံက်ဆု ရ၊၊ ဂကူဂစေံၜံက်လ္ၚဵုဂှ် စသတ်ဆု၊ ခၟာဲဂစေံတၞဟ်၊ တိရစ္ဆာန်ဍောတ်တ်၊ ထၜိုတ်ဆုလေဝ် နွံကီုရ၊၊ ဍေဟ်မလေပ် ဒက်ခပေါဲ ပ္ဍဲပထောင်ဆု ဍေဟ်တအ် မၜံက်လဝ်ရ၊၊ ပထောင်ဍေဟ်တအ် မၜံက်လဝ်တအ်ဂှ် ဂကူဂစေံတၞဟ်လေဝ် မလေပ်မံင် မဒက်ခပေါဲ နွံကီုရ၊၊
ယၟု
ဂစေံၜံက်ဆု မန်ခေတ်လၟုဟ်မကော်ဂှ် ဗွဲစၟတ် ကၠာဲနူ ဗၟာ (သစ်တောက်ဌက်)ရ။ မန်တြေံ ကော်စ တရ်နေအ် မြဴသာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နူကဵု လိက်မှင် ပ္ဍဲဗဒင် ကျာ်ဂိုဟ်ဗြံက်ဗြဇၞော် ဍုင်ဗုကာံ ပ္ဍဲကဵု ဗဒင်လပါ်သၟဝ်ကျာ ဂၞန် ၃၀၈ ဗီုဏအ်ရ။ (ဆ --ဂုံ)ဏဇာတ်။ ဗောဓိသတ် ဒသ်တရ်နေအ်။ နကဵုအရေဝ်မန်ခေတ်လၟုဟ် အတိုင်မန်ခေတ်တြေံမ္ဂး "တနေအ်" ဗီုဏအ် ကလေင်ကော်ဂွံရ။
ဗမံက်ထ္ၜး
ဂကူဂစေံၜံက်ဆုတအ်ဂှ် နွံ နူကဵုတၟာ ဇမၠိင် ဍောတ်နူ ၇ cm (2.8 in) ကဵု လျိုင် 7 g (0.25 oz)ဂှ် ဂကူဇၞော်ဇၞော် ဇၞော်နူကဵု ၅၀ cm (20 in) ဗွဲဇမၠိင်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ ဂကူဂစေံၜံက်ဆု မဇၞော်အိုတ် မဂွံဆဵုမာန်ဒၟံင်လၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ဂကူ the great slaty woodpecker မၞုံလျိုင် အကြာ 360-563 g (12.7 - 19.9 oz) ရ၊၊ ဂကူဂစေံၜံက်ဆု imperial woodpecker ကဵု ivory-billed woodpecker မဒှ်ဂကူ မကၠေအ်ကၠက်အာတုဲတအ်ဂှ် ဇၞော်နူကဵုဂှ်ဏီရ၊၊
ကသော်အသာ် ဂကူၜံက်ဆုတအ်ဂှ်လေဝ် မွဲဂကူကဵုမွဲဂကူ တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ်တုဲ နွံနာနာသာ်ရ၊၊ လ္ၚဵုဂှ် အသာ်ပရေအ်တုဲ လ္ၚဵုဂှ် ကျေဝ်ဂေါဝ်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ အသာ်ဂကူဂှ် ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး နွံကဵုအသာ်ကၠေင်အဝ်လဳ (olive) ကဵု အသာ်ပတေင်ဂၠိုင်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ် အသာ်တၞဟ် လမ္စံက်၊ ဗက ဗုကဵု ဍာ်မိတ်တအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် နွံကဵုနဲ ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ဍေဟ်တအ်ရ၊၊ ဂစေံၜံက်ဆုတအ်ဂှ် ၝောအ်ကၟက်ဗီုပြင် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ကီုလေဝ် စဵုကဵုတၞဟ်ခြာ ကွေဟ်ဟ်ဟွံဒှ်ရ၊၊ ဂကူ Williamson'sapsucker ကဵု orange-backed woodpecker ဂှ် အရာတၞဟ်ခြာ ၝေအ်ကဵုကၟက် နွံဂၠိုင်တုဲ ဂွံတီကေတ် ဗွဲမကၠးဖ္ဍးမာန်ရ၊၊
မင်ဂၠန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်မင်ဂၠန်(Magyi၊ မကျီး)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၄၅၃။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်မင်ဂၠန်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၁၁၇၄၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၁၂၁၃ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၂၃၈၇ တၠရ။
ပရိယတ္တိမန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်လ္ဂုင်
ဘာပရိယတ္တိမန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်ယှိုဲပျဳတာ၊ ဍုင်လ္ဂုင်၊ ရးလ္ဂုင်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တရာဇိန္ဒောဘာသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၅၊ ဝှ် ၃၅။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ရးလ္ဂုင်
ဟနဳ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဟနဳ
သင်မလုပ်ဒဂိုန်
အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၅ ဇကု။ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ခမဳ ၃ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇာဂရ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၄၊ ဝှ် ၁၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဂွံဆဵုဝါတ်လောန် ဝၚ်မခတောန်
ညးတီပရူဝၚ်မခတောန် အောန်လောန်ရောၚ် သၠေဟ်ကေတ်ရ၊ "ကတဵုဒှ်ဍုၚ်လဵု ကၠာအိုတ်ရော၊ ခေတ်လောန်ကၠုၚ် ဗၞတ်လလအ်လဵု မူဂကူလဵုမွဲ ရပ်စပ်စကာကၠုၚ် မခတောန်ရော၊ နူတမ်ကဝ်တေံရ သ္ပတမ်ရပ်စပ်ကၠုၚ်ဟာ" ရဴသာ်ဝွံ ညးလ္ၚဵုချပ်ဒၟံၚ်ရ၊ ခမဳကဵုခမဳကီု ရဲမၚ်သဳကီု ချပ်ဂၞန်ညးသ္ကအ်ဂှ် ကေၚ်မိၚ်ကၠုၚ်ရ။