cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝၚ်လိက်ပတ်မန် စပ်ကဵုပရိယတ္တိ
ဆေၚ်စပ်ကဵုပံက်လဝ် ဂကောံသံဃနာယက ကၟိန်ဍုၚ်ကဆံၚ်ကဆံၚ် ရံၚ်ကေတ်ကဵု ဗီုပြၚ်နဲကဲ ပရေၚ်ကမၠောန် ရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ်လၟုဟ်တံဂှ် နကဵုနဲဍာ်ဇမၠိၚ်ပ္တန်လဝ်ဂကောံဏံဂှ် ဂကောံသွက်ဂွံဖအောန်ဖအိုတ်ကၠေံ ဂိုဏ်တၞဟ်ဟ်၊ သွက်ဂွံဖအောန်ဖအိုတ်ကၠေံ ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တၞဟ်ဟ်တုဲ၊ သွက်ညးတံဂွံအုပ်ဓုပ်မၚ်မွဲလောဲသွာရောၚ် ညးတံဖန်တဴဒၟံၚ်။ မူဟိုတ်သာ်လဵုသ္ဂောံသၟိပ်တီဂှ်ရော၊ ပ္ဍဲကဵုဗဟိုရ်မဟာသံဃနာယကတေံ ပံက်လဝ်က္ဍိုပ်ဂကောံမပ္တံကဵု ပရေၚ်ပညာ၊ ပရေၚ်သာသနာတံဂှ် ပရေၚ်ပညာ ဂကောံပါ် နွံၜါက္ဍိုပ်၊ ပ္ဍဲကဵုမွဲမွဲက္ဍိုပ်ဂှ် ရုဲစှ်သၚ်တံပိပိတၠ၊ ပၞောဝ်ကဵုသၚ်ပိတၠတံဂှ် သၚ်ကောန်အရၚ်မွဲဇကု၊ သၚ်ညးတံဂကူဗၟာၜါဇကု၊ ကာလဒှ်ကၠုၚ်ပြသၞာမွဲ မၞိဟ်မွဲကေုာံမၞိဟ်ၜါ လ္ပာ်ဂၠိုၚ်ဂှ် ဒးဗက်စရောၚ် (ချူလဝ်ဗၞတ်ၜိုတ်ဏံသောၚ်မံၚ်ပ္ဍဲစိုတ်စှေ်ကေတ်စိုတ်ရ။) ဗီုပြၚ်ဏံဂှ်မွဲနဲ။ မွဲနဲပၠန်ဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဘာနွံဒၟံၚ်လၟုဟ် ညးၜံၚ်ခ္ဍဟ်လွဳပရာလဝ် `ပံၚ်လဝ်တန်ဗ္တောန်လကျာ်ဂ္ဇံဘာ´ ပကောံလွဳလဝ် နနဲသာ်ဏံဂှ် ညးတံကဵုဒှ်ထောံသၟးသၟးဟွံသေၚ်၊ ပ္ဍဲကဵုဇၟာပ်ကွာန်ဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး သွက်ဂွံစွံပတန် ပူဂဵုတိုန်လဝ်ဗ္တောန် ကွတ်ဂ္ဇံဘာတံဂှ်ရောၚ်။ မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် သွက်ဂွံတြးထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပ္ဍဲကဵုဌာနကောန်ဍုၚ်အရၚ်ကေတ်လဝ် ကွေတ်ဝါဒတၞဟ်ဟ်တံဂှ်ကီုရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုကွာန်ရး ဒှ်မံၚ်ဗုဒ္ဓဘာသာတုဲတုဲဒၟံၚ်တံဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံပတန်ပူဂဵုတိုန်လဝ်တန်ဗ္တောန် ကွတ်ဂ္ဇံဘာဂှ် ဓဇက်လဝ် အစဳအဇန်ဒၠုက် နွံတဴဒၟံၚ်ရောၚ်။ မူဟိုတ်သ္ဂောံတီကေတ်မာန်ဂှ်ရော `စွံတိုန်သတိမ္ဂး ဂွံတီကေတ်မာန်ဒၟံၚ်ရောၚ်၊ လောန်ကၠုၚ်ဗၞတ်ၜိုတ်တြဴ၊ ထပှ်သၞာံတုဲတေံဂှ် ဇၟာပ်ကွာန်ဇၟာပ်ဘာ ဗုဒ္ဓဘာသာနွံတဴဒၟံၚ်တံဂှ် နူကဵုအသံပၟိၚ် မဟာသံဃနာယကကၟိန်ဍုၚ်တံ ကဵုၜတ်ဗၞတ်စၟဳစၟတ်ကေတ်လဝ်စရၚ်ရ။ ဗီုလဵုရော `ဘာမွဲမွဲ၊ ပစ္စုပ္ပန်လၟုဟ် ကျာ်ဇၞော်ဂ္ဇံဘာဂှ် သ္ပလဝ်ကၟာတ်သ္ပလဝ်တိုၚ်တုဲ အတိက်လောန်ကၠုၚ်တုဲတေံ ဗၞတ်ၜိုတ်သမ္တီဒး ဗၞတ်ၜိုတ်ဟောဝ်တဲစိုပ် ကျာ်ဇၞော်ဂ္ဇံဘာမူစိအဆက် သီုယၟု၊ ဝှ်၊ ကျာ်ဇၞော်တြေံတြေံဂှ် ညးကဵုချူ ကဵုပၠောပ်စရၚ် နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲညးတံဖအိုတ်ရ။ အနာဂတ်နူဏံ ပ္ဍဲဘာဝွံ ကွးသွက်ဂွံဂ္ဇံဘာ ဂွံမၚ်မွဲအာဒကာတံ သွက်ဂွံအုပ်ဓုပ်အာနွံ၊ ဟွံမွဲ၊ နဲသာ်ဏံလေဝ် ညးတံကဵုပၠောပ်လဝ်စရၚ်၊ စရၚ်ဏံလေဝ် နွံတဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲညးတံဖအိုတ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်လ္ၚဵုလ္ၚဵုတံဂှ် သွက်ဂွံဒုၚ်စအာဲကၟာဲ ပ္ဍဲဘာဝွံ အဆက်က်ကွးတံနွံတဴဒၟံၚ်ရောၚ်။ သီုယၟုဟီုထ္ၜးပၠောပ်လဝ်ပ္ဍဲစရၚ်ညးတံရ။ ကျာ်ဇၞော်လ္ၚဵုလ္ၚဵုတံဂှ် သီုကဵုကွးနွံတဴတိုက်ရိုက် သွက်ဂွံဒုၚ်စသိုၚ်အာဲကၟာဲဘာဝွံ နွံဒၟံၚ်ပြာပြာကတ်တ်ဂှ် ဗီုနွံဂှ် ဟွံပၠောပ်လဝ်စရၚ်၊ ဟွံမွဲဒုၚ်လဝ် `အာမ ဘန္တေ´ သာ်ဝွံလေဝ်နွံ၊ မူဟိုတ်ကွးနွံတဴဒၟံၚ် ဗွဲစၟတ်ဂှ် ဟွံမွဲပၠောပ်လဝ်စရၚ်သာ်ဝွံရော ဂွိၚ်တဴအနာဂတ်ဖေက်ကွးဂှ် ပၠံၚ်ဘာဟာဂှ်ဟွံတီရ။
အာတ်မိက်ပ္တိုန်လိက်လေဝ် အခေါၚ်သွက်ဂွံကဵုဂှ်ဟွံမွဲ၊ ဟွံဂွံတုဲ ပ္ဍဲသၚ်မန်တံ သီုပိဂိုဏ်တံဂှ် လုပ်သွဟ်မံၚ်လိက် ပ္ဍဲအလဵုအသဳဗၞတ်လ္ၚီပြၚ်ဒၟံၚ်တုဲ သီုပိဂိုဏ်နိမန်တုဲ ကောံဓရီုပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီု ဘာဗဂေါလ္တူ ကေတ်စကသပ်ချပ်ဂၞန်နဲကဲလဵု ပကတိတြေံဂွံဂွံပၠန် ချပ်တဴကေုာံရေၚ်သ္ကံအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုပေါဲကောံဓရီုဂှ် လ္ပာ်ဂိုဏ်မဟာယျေန် ကျာ်ဇၞော်အ္စာအာဒိစ္စ၊ ဘာကဒဵုသုသာန်။ ဂိုဏ်ယှိုဲကျေန် ကျာ်ဇၞော်အ္စာသုမန၊ ဘာသာသနာဇောတိက၊ ဍုၚ်ပံၚ်။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာကေလာသ၊ ဘာဓမ္မာဘိရတ၊ ကွာန်လှာ။ လ္ပာ်ဂိုဏ်သုဓမ္မာ ဥက္ကဌ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ ဘဒ္ဒန္တဝိသုဒ္ဓ၊ ဘာဇၞော်၊ ကွာန်တၟံကၞေၚ်။ ဒုတိယ ဟိတဓရ ဘဒ္ဒန္တခေမာဝန္တ၊ ဘာမယာန်၊ ကွာန်မယာန်၊ ပါဲနူဏံအ္စာလိက်တံ ပါဗွဲမဂၠိုၚ်။ (ကေတ်ယၟုဟွံဒး ညးမတီတံဂှ ချူဗပေၚ်စုတ် သီုဂိတု၊ တ္ၚဲ၊) ပ္တိုန်ထ္ၜးတဴကေုာံရေၚ်သ္ကံအိုတ်ရ။ ဂိုဏ်သုဓမ္မာတံပ္တိုန်ထ္ၜးဂှ် ညးတံသ္ပကဵုပိုဲသၚ်မန်ဗီုဗီုဏံမ္ဂး ပိုဲသၚ်မန်လုပ်သွဟ်ဒၟံၚ်လိက်သီုပိဂိုဏ်ဂှ် သၚ်မန်ဗၞတ်လ္ၚီပြၚ်ဒၟံၚ်တုဲ ကောန်သၚ်မန်မွဲရော လ္ပလုပ်သွဟ်လိက်မ္ဂး ဍေံက္တဵုဒှ်ရုသံၚ် ဂဥုဂအံၚ်တိုတ်ညိတုဲ ကာလဂှ ညးတံကဵုသွဟ် နကဵုဘာသာမန်ဟေၚ်ရ။ ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာတံ စှေ်ကေတ်စိုတ်သာ်ဝွံတုဲ ပ္တိုန်ထ္ၜးတဴရ။
ဂကောံဂိုဏ်မဟာယျေန်တံပ္တိုန်ထ္ၜးပၠန်ဂှ် ဗီုလဵုပ္တိုန်န်၊ ဗီုလဵုအာတ်မိက်အာတ်မိက် နကဵုဘာသာမန်မွဲဂှ် ညးတံဖအိုတ် ညံၚ်ဂွံအိုတ်ဟေၚ်ရ။ အတိုၚ်ညးဖအိုတ်ဗီုဏံရမ္ဂး ပိုဲဂိုဏ်မဟာယျေန်တံ ၜိုတ်ဂွံဂှ်လုပ်သွဟ်အာပၠန်ရ။ ဂကောံဂိုဏ်ယှိုဲကျေန် သွဟ်တိတ်ကၠုၚ် `အကြာၜါလ္ပာ်ဂှ် လ္ပာ်လဵုရောဟွံဗဗွဲ နဲညးတံဂှ် ဒှ်နဲဍာ်ဟဍိုဟ်၊ ကာလကောန်သၚ်ညးတန်တဴ ပ္ဍဲဂိုဏ်မဟာယျေန်၊ မဟာယျေန်သွဟ်မ္ဂး ကောန်သၚ်ညးတံသွဟ်ကီု၊ ကာလကောန်သၚ်ညးတံ တန်တဴကတ်လိက် ပ္ဍဲဂိုဏ်သုဓမ္မာမ္ဂး ဂိုဏ်သုဓမ္မာဟွံသွဟ် ကောန်သၚ်ညးတံဟွံသွဟ်ကီု။ သွဟ်ဂိုဏ်ယှိုဲကျေန်တိတ်ကၠုၚ်သာ်ဝွံရ။ သီုပိဂိုဏ်ဂှ် ဖျေံမံၚ်ဗီုပြၚ်ဟွံစှေ်ဗီုရ။ ဟီုကေတ်ဂၠေံဂၠေံကၠးကၠးမ္ဂး ဂိုဏ်သုဓမ္မာဟွံသွဟ်၊ ဂိုဏ်မဟာယျေန်သွဟ်၊ ဂိုဏ်ယှိုဲကျေန်ဂှ် မံၚ်ထောံလဒေါဝ်အကြာရ။ လညာတ်ပၟိက်ဆန္ဒညးကေုာံညး ဒှ်အာတၞဟ်ခြာ မွဲဂၠံၚ်မွဲဍာန်ဗက်ညးသ္ကံဟွံမာန်၊ ဂၠံၚ်ညးကေုာံညး ညးကွာ်အာအိုတ်ရ။ မွဲဖျုန်မွဲပလောပ် မွဲရမျာၚ်ဟွံဒှ်၊ ၜိုတ်တုပ်ကတဴသၟဟ် ဟွံဒှ်ကၠုၚ် ဖဵုဍေံတိတ်ဝိရောဓိပစ္စယ် ဒှ်အာမဂၞန်ပိကေုာံပန် ဖန်ညးသ္ကံဟွံဂွံ ဂတနူဏံ သာ်လဵုဖဵုဍေံမံက်ဂတဝ်ပၠန်ဂှ် မၚ်ဒၟံၚ်ညးဂှ်ဏီရော ညးဂှ်ဒး ညးဂှ်ဗၠေတ်၊ ညးဂှ်ဗၠေတ် ညးဂှ်ဒး၊ ချပ်ကဵုကၠေၚ်က္ဍဟ်သၠဲသၠဲလးလး လ္ၚတ်ဇွိတ်သ္ပောတ်တုဲ ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ကေတ်ရ။
သ္ပတံနူဂှ်တုဲ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ က္ဍိုက်က္ဍိုပ်အာဂတပၠတရဴတုဲ ကၠောန်ဗဒှ်တိုန် သဘၚ်သၟာန်သွဟ် `ရာမညနိကာယပရိယတ္တိ´ (အလုံဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာဟေၚ်) နကဵုဘာသာမန် ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၃၄၃) သၞာံ၊ ရိုဟ်ဟ်ဒဒှ်သၞာံရ။ မွဲသၞာံလၟိဟ်သၚ်မန်လုပ်သွဟ် (၆၀၀. ၇၀၀)ကၠံ၊ ပ္ဍဲကဵုသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၃၆၃) သၞာံ ဒှ်အာလၟိဟ် (၉၀၀)ကၠံပြၚ်ပြၚ်၊ ဇၞော်မောဝ်တဴတက်တိုန်ရ။ ညးလျိုၚ်ပ္ဍဲကဵုဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယတံ တၠဂုဏ်အ္စာပညာဒဳပ၊ စဴအာသွဝ်တုဲ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက၊ ဘာဇၞော်၊ ကွာန်မဟေဲ ကေတ်လဝ်လျိုၚ် ဟိတဓရ-ပၠန်ရ။ ဗွဲကြဴဏံဒှ် တတိယ ဥက္ကဌ-ရ။ ကိစ္စသွက်ဂွံသွဟ်လိက် ဒၞာဲကၠာဲဘာသာဂှ် နကဵုဘာသာမန် ညံၚ်ဂွံဂွံမာန် မပ္တံကျာ်ဇၞော်အ္စာဘဒ္ဒန္တဇောတိပါလ၊ ဘာလ္ဒောဝ်ဍုၚ်၊ ဍုၚ်ဇြပ်ဗုတံ ဂစာန်ဒၟံၚ်နကဵုဂၠံၚ်တရဴ ဂွံစှေ်ကဵုဗဗွဲဓဝ် တိုန်ဍုၚ်စှေ်ရး ဗလးမၞိဟ်ဂှ်လေဝ်တၞဟ်၊ ဝၚ်ေကၠေၚ်က္ဍဟ်ဂၠာဲဂၠံၚ်လုပ်တိတ် ပ္တိုန်လိက်အာတ်မိက်နာနာသာ် လုကဴလံကၠုၚ်ဗၞတ်တြဴသၞာံတုဲ။
အဃောအခိၚ်ကာလဂှ် ညးလျိုၚ် ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာတံပ္တိုန်လိက်အာတ်မိက်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံသွဟ်လိက်နကဵုဘာသာမန်ဂှ် ဒှ်ပစ္စယ်ပြိုၚ် ပ္ဍဲဗဟိုရ်မဟာသံဃနာယကတေံပၠန်ရ။ ဂလာန်ဟွံသောၚ်ကၠးတုဲ ဟီုထ္ၜးကဵုညိပၠန်ရ။ နူကဵုဂကောံဂိုဏ်မဟာယျေန်တံလေဝ် ရန်တၟံကဵုဂကူ၊ ဘာသာကီုရ။ ညးတံပ္တိုန်လိက်အာတ်မိက်တိုန်ကီုရောၚ်။ ဗီုဂိုဏ်မဟာယျေန်အာတ်မိက် ကေုာံ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ (ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာ) တံ အာတ်မိက်ဂှ် ညိဟွံတုပ်သၟဟ် ဒှ်ဒၟံၚ်တၞဟ်ခြာရောၚ်။ `ဗီုဂိုဏ်မဟာယျေန်အာတ်မိက်ဂှ် ကာလပ္တိတ်ပုစ္ဆာမ္ဂး နကဵုဘာသာမန်ပ္တိတ်ကဵုညိ၊ ကာလသှ်မ္ဂး ပိုဲသှ်နကဵုလိက်ဗၟာ ဘာသာဗၟာရဂး´ ကိစ္စဂလာန်ၜါဝွံ စၚ်ခြၚ်ဗ္စာရဏာ ဇွိတ်သ္ပောတ်လ္ၚတ်ပ္တိတ်ကၠေၚ်က္ဍဟ်ဂၠိုၚ်ၚ်ရောၚ် သောၚ်ကၠးတၟးပ္ဍဲဇဴညာဏ်တုဲ သွဟ်ဍာံမံက်ဂတဝ်မာန်ရ။ က္တဵုဒှ်တိုတ်ဗီုပြၚ်သာ်ဝွံတုဲ ညးလျိုၚ်ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ (ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာ) တံ ဟီုကဵုဂကောံဂိုဏ်မဟာယျေန်တံ သာ်ဝွံရ။ `ယွံတၠဂုဏ်တံ၊ ယွံကျာ်ဇၞော်အ္စာတံ အခိၚ်ပိုဲဍိက်တံ ပ္တိုန်လိက်အာတ်မိက်ဒၟံၚ် မွဲချိုန်ခဏဏံဂှ် တၠဂုဏ်တံ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတံ လ္ပပတိုန်လိက် လ္ပအာတ်မိက်ညိဏီ။ ကာလပိုဲဍိက်တံ ဇူဒေံါဒၟံၚ်မ္ဂး တၠဂုဏ်တံ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတံ ပ္တိုန်လိက်အာတ်မိက်ပၠန်၊ အခိၚ်တၠဂုဏ်တံ၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတံ အာတ်မိက်ဂှ် ပိုဲဍိက်တံဟွံပထုဲရကျာ်´။
သ္ပတံနူညးတံ ကဵုသွဟ်ကၠာဲဘာသာဂှ် ဗတ်ဘာသာဗၟာတုဲ ကောန်သၚ်ပရိယတ္တိ ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာတံ မွဲဇကုကီုလေဝ် ဟွံလုပ်သွဟ်ပ္ဍဲအလဵုအသဳရ။ သ္ပထောံ ဗီုနဲဗကပ်ဗဗေၚ်မွဲသာ်ကီုရ။ လံကၠုၚ်ဗၞတ်ထပှ်၊ ဒ္စာံသၞာံပြၚ်ပြၚ် ဂၠာဲနဲကဲညံၚ်ဂွံဂွံ နကဵုဘာသာမန်ပၠန်ဂှ် က္ဍဟ်ကှ်စိုတ်ဟေၚ်ဟှ် ၜိုန်ဒှ်သာ်ဂှ်ကီုလေဝ် ရပ်ဇဲနဲမှာဇနက် ၜိၚ်ဍာ်က္ၜဳမှာသၟိတ် ၜိၚ်ဟွံစိုပ်သြၚ်ရောၚ်။ ၜိုန်မှာဇနက်တီမံၚ်ကီုလေဝ် နကဵုဗပေၚ်ဝဳရိယပါရမဳတုဲ ပ္တိတ်ဒၟံၚ်ဒြဟတ်ဟွံကဵုဖလုတ်ရ။ အဃောပ္တိတ်ဒၟံၚ်ဒြဟတ်သာ်ဝွံ ဒေဝတဴက္ၜဳမနိခလာ ဟံၚ်ပြာ်ဏာနူက္ၜဳမှာသၟိတ်တုဲ မှာဇနက်ဟွံဒှ်စၞက၊ အရုတ်၊ ပ္ဍဲက္ၜဳမှာသၟိတ်ရ။ ဣဝွံလေဝ် ဥပမာညံၚ်သာ်ဝွံကီု ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ (ဂကောံဂိုဏ်သုဓမ္မာ)တံ ညးလျိုၚ်တၚ်ရန်တၟံ မိက်ဂွံဂွံဂှ် ပ္တိတ်ဒၟံၚ်ဒြဟတ်ဆီ၊ ဖျုန်၊ စၞာံ၊ ဇုတ်ဍိုတ် သၠေက်ဇတ်သကှ်အာကီုလေဝ် ဟွံရန်တၟံတုဲ၊ ရန်ကဵုဂကူဘာသာမန် ကောန်ဗွဲကြဴ စဴဗွဲဂတ ဂွံသ္ပစၟတ်သမ္တီ ဂွံတီပရေၚ်ပရူပရာ စပ်ကဵုဝၚ်လိက်ပတ်မန်တုဲ ညးလျိုၚ်တံ ပ္တိတ်ကၠုၚ်ဒြဟတ် လ္တူဂကူ၊ ဘာသာ၊ သာသနာ လိက်ပတ်ဂလိုၚ်ဏံရောၚ်သွံ!! မိက်ဂွံကဵုတီတုဲ ဂွံလုပ်ဝၚ်မွဲသာ်ကီုရောၚ်။
`ဂၠိုၚ်မ္ဂးဍေက်၊ ဒေက်မ္ဂးဗပေၚ်´ဆေၚ်စပ်ကဵုဂကူမန်ဖအိုတ်ရ။ ဗှ်လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်တုဲ ဒၞာဲပလေဝ်တံဂှ် ပညုၚ်ထ္ၜးကဵုကသပ်မာန်ဒၟံၚ် အလုံကောန်ဂကူမန်ဖအိုတ်ရောၚ်။ ရံၚ်မုက်ပူဂဵုတုဲ ဟွံမိက်ပလေဝ်ဂှ် လ္ပကဵုဒှ်၊ ရံၚ်ကဵုမုက်ကောန်ဂကူတုဲ ပလေဝ်ဂံၚ်ဂံၚ်ညိ၊ သၠးလဝ်အခေါၚ်ပံက်လဝ်တြၚ်လၟိုန်ရ။''
တၞံဆုကၠ
ဆုကၠ ဒှ်တၞံဆုအဝဲပၟာဏဇၞော်မွဲတုဲ ထပြဟ်တၞးအခိၚ်ဥတုကတဴ ลำต้นเปลาตรงเปลือกเรียบหรือแตกเป็นร่องเล็ก ๆ สีเทา โคนเป็นพูพอนต่ำ ๆ เรือนยอดเป็นพุ่มทรงกลมค่อนข้างทึบ เปลือกสีเทา เรียบ หรือแตกเป็นร่องตื้นตามความยาวลำต้น ขึ้นเป็นหมู่ในป่าเบญจพรรณทางภาคเหนือ บางส่วนในภาคกลางและภาคตะวันตก มีอยู่บ้างทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สักมักจะได้รับความเข้าใจผิดเสมอว่าเป็นไม้เนื้อแข็งเนื่องจากว่ามันมีลักษณะพิเศษที่เป็นไม้เนื้ออ่อนที่มีความทนทานกว่าไม้เนื้อแข็งหลาย ๆ ชนิด ชื่อสามัญอื่นอื่น: เซบ่ายี้,  ปีฮือ, ปายี้, เป้อยี สีขายขนมเส้น
การเพาะเมล็ด
thumb|250x250px|พระที่นั่งวิมานเมฆ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย เป็นสิ่งปลูกสร้างจากไม้สักทองที่ใหญ่ที่สุดในโลก นำเมล็ดแช่น้ำ 2 วัน สลับผึ่งแดด 1 วัน รวม 15 วัน แล้วหว่านในแปลงเพาะให้กระจัดกระจายทั่วกัน  กลบด้วยวัสดุเพาะชำ สูงประมาณ 3-5 มิลลิเมตร หรืออาจทำร่องแล้วหว่านลงในร่องจะสะดวกในการกลบ และเมล็ดจะงอกอย่างเป็นระเบียบ แปลงเพาะควรอยู่กลางแจ้ง เมล็ดสักจะงอกไม่พร้อมกัน บางเมล็ดงอกภายใน 3 สัปดาห์ บางเมล็ด 2 ปีจึงงอก
เลือกไม้สายพันธุ์ดีที่ต้องการขยายพันธุ์ (ต้นแม่พันธุ์) เลือกตัดชิ้นส่วนของไม้ที่พัฒนาเป็นกล้าไม้ได้ง่าย นำไปกระตุ้นการออกรากและลำต้นด้วยสารเคมี (สารเคมีมีขายตามท้องตลาด)
นำส่วนของพืชที่ได้รับการกระตุ้นแล้วไปไว้ในโรงเรือนที่สามารถควบคุมความชื้นและอุณหภูมิได้ และดูแลจนกว่าส่วนของพืชที่นำมาปักชำจะสร้างรากและลำต้น นำกล้าไม้ที่ออกรากและลำต้นไปอนุบาลจนกล้าไม้เริ่มแข็งแรง นำกล้าไม้ออกไปกลางแจ้งเพื่อให้กล้าไม้ปรับตัวและแข็งแรงพอที่จะนำไปปลูกได้ thumb|250x250px|ดอก, ผล และใบของ Tectona grandis ในอินเดีย ใบนำมาต้มกับน้ำรับประทานเป็นยาลดระดับน้ำตาลในเลือด (ใบ) เนื้อไม้และใบมีรสเผ็ดเล็กน้อย สรรพคุณเป็นยาบำรุงโลหิต (เนื้อไม้,ใบ) ใบมีรสเผ็ดเล็กน้อย มีสรรพคุณเป็นยาแก้พิษโลหิต (ใบ) ช่วยแก้อาการอ่อนเพลีย (เนื้อไม้) เปลือกไม้มีสรรพคุณแก้อาการปวดศีรษะ (เปลือกไม้) เมล็ดใช้เป็นยารักษาโรคตา (เมล็ด) ใบใช้ทำเป็นยาอมแก้เจ็บคอ (ใบ) ช่วยแก้ไข้ คุมธาตุในร่างกาย (เนื้อไม้) เนื้อไม้ใช้รับประทานเป็นยาขับลมได้ดีมาก ส่วนใบก็มีสรรพคุณเป็นยาขับลมเช่นกัน (เนื้อไม้,ใบ) เนื้อไม้มีสรรพคุณเป็นยาขับพยาธิ (เนื้อไม้) เนื้อไม้ ใบ และดอกมีสรรพคุณเป็นยาขับปัสสาวะ (เนื้อไม้,ใบ,ดอก) ใบใช้เป็นยาแก้ทางเดินปัสสาวะอักเสบ (ใบ) ช่วยรักษาประจำเดือนไม่ปกติ (ใบ) ช่วยรักษาโรคผิวหนัง (เนื้อไม้) เปลือกมีสรรพคุณเป็นยาฝาดสมาน (เปลือก) เปลือกไม้มีสรรพคุช่วยบรรเทาอาการบวม (เปลือกไม้) ส่วนเนื้อไม้มีสรรพคุณเป็นยาแก้บวม (เนื้อไม้) ช่วยแก้ลมในกระดูก (เนื้อไม้)]]
ดูเพิ่ม
ต้นสักที่ใหญ่และมีอายุมากที่สุดในโลกมีอายุมากกว่า 1,500 ปี ได้รับชื่อ พระราชทาน นามว่า มเหสักข์ อยู่ภายในวนอุทยานต้นสักใหญ่  บ้านปางเกลือ ตำบลน้ำไคร้ อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์  มีความสูง 47  เมตร  ลำต้นเส้นวงรอบ 10 เมตร 23 เซนติเมตร ใช้ 9 คนโอบโดยรอบ ขนาดความโต 1020 .7 เซนติเมตร ซึ่งเฉลี่ยโตขึ้นปีละ 1.3 เซนติเมตร
သ္ၚိအင်ကာလ
<div style="background:; font-size:90%; border:1px solid ; width:100%; max-width:1800px; margin:0 auto; padding:2px; text-align:center; vertical-align:top; box-sizing: border-box;"> <div style="background:; padding:2px 1em;font-weight:bold;"> <div id="Periodic_table_legend_for_category">
ကၠာမသုန်ကၠာ
ကဗျကၠာမသုန်ကၠာဏအ်ဝွံ တၠဂုဏ်အာစာဃေသဂကူအိန်စွံစေတနာကဵုသွက်ဂကူမန်တုဲချူလဝ်သွက်မုလိက်အုပ်အနာဂတ်မန်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ကဗျ ကဏ္ဍ:ကဗျမန်
ပဏဳတဟံသာ
ပဏဳတဟံသာ (Paṇītahaṁsā) ဝွံ ဒှ်တဆိပ်ကြာ ဂကောံမန်နာနာတအ် မပံင်ကောံတုဲ မဇိုန် ကုညးမရေင်တၠုင်ဒတုဲဖိုလ် ဗွဲတၟေင် သွက်ညးဍုင်ကွာန်(မန်)၊ မဍိုက်ပေင်တဴကဵု အသဝ်ဂုဏ်။ တဆိပ်ကြာဝွံ လညာတ်နူတမ် ကၠုင်နူ ကောန်ဂကူမန် မပဒတဴ ပ္ဍဲသေတ်တနဳ၊ ရးနိဂီုအဝ်သတြေလျ။ နူဂှ်မွဲကဆံင် ဂကောံမန် ဍုင်နာနာ ချပ်ဂၞန်ရေင်သကအ်တုဲ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် နကဵု ဂကောံဘာမန်သေတ်တနဳ (ရးနိဂီုအဝ်သတြေလျ) ဂကောံမန်ကိုဝ်ရဳယျာ၊ ဂကောံမန်ဍုင်ဂျပါန်၊ ရာမညရဋ္ဌဗဟုသုတ၊ တရဴအအာ၊ ဂကောံမန်ပံင်ကောံအလုံဍုင်ဖူကေတ်၊ ဂကောံမန်ဍုင်အမေရိကာန်၊ ဂကောံဂဳတပံင်ကောံတအ် ပံင်ကောံတုဲ အပ်ပြာပ်တဆိပ်ကြာ ပဏဳတဟံသာ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ၂၆ ဒဳဇြေမ်ဗါ ၂၀၂၀ ကုအမာတ်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ ညးမရေင်တၠုင်ဒတုဲဖိုလ်ညးဍုင်ကွာန် လပါ်နာနာ ဒံက်တာအံင်နာင်ဥူ။
ယၟု
"ပဏဳတဟံသာ" ဂှ် ဒှ်မအရေဝ်ဝေါဟာရပါဠိ "ပဏဳတ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ပရဲ"၊ "ဟံသာ" ၜိုပ် (ဝါ) နဒဒှ် ဥပစာလင်္ကာ ဂကူမန် တုဲ "ပဏဳတဟံသာ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ၜိုပ်ပရဲ (ဝါ) ဂကူမန်ပရဲ"။ ယၟုဝွံ တၠဂုဏ်အ္စာသဳလာစာရ (တၠဂုဏ်အ္စာမှေအ်)ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မခုတ်ကဵုလဝ်ရ။
ကိုပ်ကၠာအိုတ် ၂၀၂၀
နကဵုဂကောံပတိုန်စရာဲတအ် ရံင်ကဵု ဒံက်တာအံင်နာင်ဥူ မဂွံရုဲစှ် နဒဒှ် မၞိဟ်စၞးစၠတ်ထဝ်တွဵုရးမန် ပိအဆက်၊ နူကဵု စၠတ်ထဝ် တွဵုရးဍုင်မန် မကတဵုဒှ် အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ၜိုန်ရ ခေတ်၊ အကာဲအရာပြံင်လှာဲကီုလေဝ် ဂွံဆက်ဒုင်ရုဲစှ်ဒၟံင်အဆက်ဆက်ကီု၊ တုဲပၠန် ကမၠောန်ဒတုဲဖိုလ် ညးဍုင်ကွာန် သွက်ဂကူမန်၊ သွက်ညးဍုင်ကွာန်ဒေသမန်တအ် ဗွဲမဍိုက်ပေင်တဴ ကုသတ္တိ ဗျတ္တိ ကေုာံ ဝဳရိယဂှ် ကၠောန်ကၠုင်ဒၟံင် ဟွံကဵုပိုတ်သကုတ်ကီုတုဲ ရုဲစှ် ဒံက်တာအံင်နာင်ဥူတုဲ အပ်ပြာပ်ကဵု တဆိပ်ကြာ ပဏဳတဟံသာ ပ္ဍဲကဵု ၂၆ ဒဳဇြေမ််ဗါ ၂၀၂၀။ အသေအဟာန်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ရာမညရဋ္ဌဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ ဂၠံင်မိစဴဗု၊ အရာပ်မျာင်သာယာ၊ ဍုင်မတ်မလီု၊ ဟိုတ်နူမဒှ်အခိင်ကပ်ယဲကဝ်ဝိဒ်-၁၉ တုဲ ဘိက်နိမန်လဝ် ပုရိသာဒ်ဆညိညဓဝ်ဟေင်ရ။
ကဏေန်
ကဏေန် ဒှ်ကဍာ်ဗတေက်မွဲဂကူ ပ္ဍဲဂကောံကကဍတ်အရံၚ် (Cichlidae) နွံယၟုလပါ်သိပ္ပံဟီုဂှ် Oreochromis niloticus ဒှ်ကဗွဝ်ဖျာမွဲတုဲ ထပြးဗဳဇးလောဲသွာ တုဲတှ်ေ နွံကဵုရှ်သာ်ခိုဟ်။
ဋ္ဌာန်ဒတန်
left|thumb|280x280px|တၠတိညးဍုၚ်သေံသေံလၟေၚ်(၉) พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร နွံအသံဗလးကဏေန်ဏံ သွက်သ္ဂောံဂလိုၚ်ဗဳဇက ပ္ဍဲကၟာကဂီုကၠီုสวนจิตรลดา နူသာသနာ 2508 သၞာံ ကဏေန် ဍေံမံၚ်ဂွံသီုပ္ဍဲဍာ်ဗတေက်ကေုာံဍာ်ဖၞုၚ်ဗ္တေက် မဗဳဇနူတြေံနွံပ္ဍဲကြုၚ်နာယ် တိုက်အေဖရိကာ ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ပေၚ်ပြးကွိက် လှာ တုဲတှ်ေၜဳဍာ်ဗ္တေက်ပ္ဍဲဍုၚ်ဇြူဍာန်, ယူကာန်ဍာ တုဲတှ်ေဝဳဗ္တေက်ဓေန်ကာန်ယဳကာ ကဏေန်ဏံလုပ်စိုပ်ကၠုၚ်ဍုၚ်သေံကၠာအိုတ်ဂှ်တှ်ေ နူသၟိၚ်สมเด็จพระจักรพรรดิอะกิฮิโตะ เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศมกุฎราชกุมารแห่งญี่ปุ่น ซึ่งทรงจัดส่งเข้ามาทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2508 จำนวน 50 ตัว ครั้งนั้นได้โปรดเกล้าฯ ให้ทดลองเลี้ยงปลานิลในบ่อนํ้าภายในสวนจิตรลดา เป็นหนึ่งโครงการในโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา
ผลการทดลองปรากฏว่าปลานิลที่โปรดเกล้าให้ทดลองเลี้ยงได้เจริญเติบโตและแพร่ขยายพันธุ์ได้เป็นอย่างดี ต่อมาจึงได้พระราชทานชื่อว่า ปลานิล (โดยมีที่มาจากชื่อแม่น้ำไนล์ (Nile) ที่เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยดั้งเดิม หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Tilapia nilotica) ส่วนในสื่อมวลชนญี่ปุ่นกล่าวถึงที่มาของชื่อปลานี้ว่า นิล มาจากตัวอักษรคันจิตัวหนึ่งในพระนามอะกิฮิโตะ คือตัว 仁 ตัวอักษรนี้ในภาษาญี่ปุ่นมีวิธีอ่านสองแบบคือฮิโตะหรือนิน
และพระราชทานพันธุ์ปลาดังกล่าวให้กับกรมประมงจำนวน 10,000 ตัว เมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2509 เพื่อนำไปขยายพันธุ์และแจกจ่ายแก่พสกนิกร และปล่อยลงไว้ตามแหล่งน้ำต่าง ๆ ตามที่เห็นว่าเหมาะสม เนื่องจากปลานิลมีคุณลักษณะพิเศษหลายอย่าง เช่น กินอาหารได้ทุกชนิด เช่น ไรน้ำ, ตะไคร่น้ำ ตัวอ่อนของแมลงและสัตว์น้ำเล็ก ๆ มีขนาดลำตัวใหญ่ ความยาวประมาณ 10-30 เซนติเมตร แพร่ขยายพันธุ์ง่าย และมีรสชาติดี
သၚ်္ကေတဗီုပြၚ်နာနာ
ปลานิลมีเป็นรูปร่างคล้ายปลาหมอเทศ (O. mossambicus) แตกต่างกันที่ปลานิลมีลายสีดำและจุดสีขาวสลับกันไป บริเวณครีบหลัง ครีบก้นและลำตัวมีสีเขียวปนน้ำตาล มีลายดำพาดขวางตามลำตัว มีความยาวประมาณ 20-25 เซนติเมตร
စၞစ
ปลานิลกินอาหารได้หลากหลาย เช่น ไรน้ำ, ตะไคร่น้ำ, ตัวอ่อนของแมลง, กุ้งฝอย ตลอดจนพืชผักชนิดต่างๆ
သိပ်ဂၠိပ်မေထုန်
ปลานิลสามารถผสมพันธุ์ได้ตลอดปี โดยใช้เวลา 2–3 เดือนต่อครั้ง แต่ถ้าอาหารเพียงพอและเหมาะสม ในระยะเวลา 1 ปี จะผสมพันธุ์ได้ 5–6 ครั้ง โดยตัวผู้จะใช้บริเวณหน้าผากดุนที่ใต้ท้องของตัวเมีย เพื่อเป็นการกระตุ้นและเร่งเร้าให้ตัวเมียวางไข่ ปลาตัวเมียจะวางไข่ออกมาครั้งละ 10 หรือ 12 ฟอง ในขณะเดียวกันปลาตัวผู้ก็จะว่ายคลอคู่เคียงกันไปพร้อมกับปล่อยน้ำเชื้อผสมกับไข่นั้น ทำอยู่เช่นนี้จนกว่าการผสมพันธุ์จะแล้วเสร็จ
ကဗွဝ်ဖျာ
thumb|333x333px|ปลาทับทิม การเพาะพันธุ์ปลานิลในประเทศไทยเริ่มมีการบันทึกสถิติในปี พ.ศ. 2517 นับจากนั้นมา ปลานิลหน้าฟาร์มได้สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรไม่น้อยกว่า 107,000 ล้านบาท จนถึงปัจจุบัน ประเทศไทยมีการผลิตปลานิลไม่น้อยกว่า 220,000 ตันต่อปี คิดเป็นมูลค่าหน้าฟาร์ม 12,000 ล้านบาท ปลานิลยังเป็นปลาน้ำจืดเพื่อการส่งออกที่มีศักยภาพสูงกว่าปลาชนิดอื่น นอกจากนี้แล้ว ปลานิลยังเป็นปลาที่ชาวไทยบริโภคกันมากที่สุดแล้ว ยังทำให้เกิดการมีงานทำแก่ประชาชนมากกว่าล้านคนในฟาร์มปลานิลที่มีอยู่ไม่ต่ำกว่า 300,000 แห่งทั่วประเทศ
ในปัจจุบัน ประเทศไทยยังส่งออกปลานิลไปยังตลาดต่างประเทศทั้งในยุโรป, ตะวันออกกลาง, สหรัฐอเมริกา, ออสเตรเลีย และเอเชีย ในปี พ.ศ. 2551 ตลาดสหภาพยุโรปกลายเป็นตลาดอันดับ 1 ของปลานิล คิดเป็นปริมาณส่งออก 7,758.98 ตัน รองลงมาคือ ประเทศในกลุ่มตะวันออกกลาง มีปริมาณการส่งออก 5,583.91 ตัน ส่วนตลาดสหรัฐฯอยู่ในลำดับที่ 3 มีปริมาณ 4,786.27 ตัน คิดเป็นสัดส่วนการส่งออกปลานิลไทยไปยังประเทศต่างๆในสหภาพยุโรปมากที่สุดถึงร้อยละ 40 รองลงมาคือ สหรัฐฯร้อยละ 37 ส่วนประเทศในแถบตะวันออกกลางมีสัดส่วนราวร้อยละ 15 ของการส่งออกรวม โดยทำการส่งออกทั้งหลายรูปแบบทั้งปลานิลสด, ปลานิลที่ยังมีชีวิต และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
ในปี พ.ศ. 2549 องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) รายงานว่า ประเทศไทยสามารถผลิตปลานิลได้เป็นอันดับที่ 4 ของภูมิภาคเอเชีย รองลงมาจากประเทศจีน ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย
နိဿဲနူတၞဟ်တၞဟ်
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ပၞာန်သီအဝဵု ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၁
ပၞာန်သီအဝဵု ဍုင်ဗၟာ ၂၀၂၁ (2021 Myanmar coup d'état) ဂှ် စကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ ပ္ဍဲအခိင်ဂယး ကြဴနူ ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ၊ သမ္မတဝေန်မျေအ် ကေုာံ ကောန်ဂကောံဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဗွဲမဂၠိုင် ဒးဒုင်ရပ်ကြိုင် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ။ တုဲဂှ် နကဵု ဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး အကာဲအရာတၟေင် ပွိုင်မွဲသၞာံတုဲ အဝဵုဍုင်ဂှ် ပအပ်ကဵု သကိုပ်ဗိုလ်ဇမၞော် မင်းအောင်လှိုင်။   ပရေင်မသီအဝဵုဍုင်ဂှ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံစပံက်ပါလဳမာန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ၊ နကဵု အမာတ်မဂွံဒုင်ရုဲစှ် နူကဵု သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ပါ၊ နကဵု ဟိုတ်သဘင်မာဲဂှ် မဟွံမဲ ကုပရေင်ဗဗွဲဓဝ်ရ။   သမ္မတ ဥူဝေန်မျေအ် ကေုာံ ညးမကဵုကသပ်ဍုင် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ မဒးဒုင်ကြိုင်၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဝန်ဇၞော်ဂမၠိုင်လေဝ် ဒးဒုင်ပ္တိတ်ထောအ် နူကဵု တာလျိုင်ကီုရ။  ကြဴနူ မသီအဝဵုတုဲ ခြာဟွံလအ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်စောဲဂဗုတ် လတူဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ဒဒှ်ရ မရာန်ပၠုပ် စက်ရမ္သာင် walkie talkies ဟွံစှ်ေကဵု ဗဗွဲသၞောဝ်။
ဝင်
ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဍုင်ဗၟာဂှ် ဟွံၜိုဟ်သြိုဟ်တန်ကြန် နူစ ကလိဂွံဗၠးၜး နူဗြိတိန် သၞာံ ၁၉၄၈ တေအ်ဂှ်ရ။ အကြာသၞာံ ၁၉၅၈ ကဵု ၁၉၆၀ ဂှ် နကဵု ဥူနု ၜိုန်ရ ဇမၞးမာဲ မဂွံဒှ် အလဵုအသဳကီုလေဝ် တၞဟ်နဂွံထိင်ဒဝ် အခက်အခုဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂးတုဲ နကဵုဒပ်ပၞာန် ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်။ နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်မာဲသၞာံ၁၉၆၀တုဲ ကလေင်ဒက်ပ္တန်ကဵု အလဵုအသဳညးဍုင်ကွာန်။ နကဵုအလဵုအသဳညးဍုင်ကွာန် တိုန်ဂွံ ၜါသၞာံဟွံပေင်၊ နကဵုဒပ်ပၞာန် ကလေင်သီကေတ်ထောအ် အဝဵုဍုင် ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၁၉၆၂ နကဵုက္ဍိုပ်သကိုပ်ဂဥုပ်ဗိုလ်နေဝေန်တုဲ ပကင်ရင်အာဍုင် နကဵုသၞောဝ်ပၞာန် ပွိုင် ၂၆ သၞာံ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၈ဂှ် ပရေင်ကလိုက်ကမဵု အလုံဍုင်မွဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ နေဝေန် တိတ်ထောအ် နူကဵုအဝဵုဍုင်။ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗါ ၁၉၈၈ ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် ဒက်ပ္တန် ကံင်သဳကလေင်ပတန်ပရေင်ၜိုဟ်လလံဍုင် (State Law and Order Restoration Council - SLORC) တုဲ သီကေတ်အဝဵုဍုင်။ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ မဒှ်ကောန် သကိုပ်ဗိုလ်အံင်သာန် ဂှ် ဒှ်ကၠုင် မၞိဟ်မပၠတရဴ သွက်ပေါဲဗတိုက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ။ သၞာံ ၁၉၉၀ ဒပ်ပၞာန် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်မာဲတုဲ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံဇမၞး၊ ဆဂး ဟွံပအပ်အဝဵု။
ဒပ်ပၞာန် ကေမ်ဇျာမ်လဝ် အဝဵုဍုင် ဂတဂှ် ပွိုင် ၂၂ သၞာံပၠန် စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၁၊ အတိုင်လၟေင်အစဳအဇန် သွက်ဒဳမဝ်ကရေသဳ နကဵုဒပ်ပၞာန် မပ္တိတ်လဝ်ဂှ်တုဲ ချူခၞံဗဒှ် သဇိုင်သၞောဝ်လဒက်ပတန်ဍုင်မွဲ တုဲဒှ်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၈။ အကြာသၞာံ ၂၀၁၁ ကဵု ၂၀၁၅ ဂှ် အလဵုအသဳညးဍုင်ကွာန် နကဵုဗော်ကျဖောတ် ဂွံဒှ် အလဵုအသဳဍုင်။ နကဵုသဘင်မာဲ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဂွံဒှ်အလဵုအသဳ။
[[ဝှာင်:Burmese-Election result Pong State.jpg|thumb|350px|လၟိဟ်မာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် နူကဵုပွိုင်ဍုင်ပံင် နူကဵု သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၁၅ ကဵု ၂၀၂၀။
ဟိုတ်နူကဵု ဗော်မန်ဒှ်ၜါ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅တုဲ ကောန်မန် ဗွဲမဂၠိုင် စုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ၊ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဗော်မန် ဒှ်မွဲ ကောန်မန်တအ် စုတ်မာဲကဵု ဗော်မန် ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆမ္ဂး မၞိဟ်မစုတ်မာဲကဵု ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳဂှ် ဒးအောန်စှ်ေ နူသၞာံ ၂၀၁၅။ ဆဂး ဟွံဒှ်ဗီုဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ကလိဂွံမာဲ ဂၠိုင်တိုန်ၜါဆပၠန်ဂှ်ရ လၟိဟ်မာဲ မဒှ်သံသယျ ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မပၠုပ်စုတ်လဝ် မမာဲအလီ ပ္ဍဲပွိုင်ဆန္ဒမာဲဏအ် အောန်အိုတ် ၜါလက်ပြင်င်ဂှ် မဟီုမာန်။ ညံင်ရဴဏအ်ကီုဂှ် ပွိုင်ဍုင်တၞဟ်တအ်လေဝ် ဂွံဆဵုဒၟံင်ကီု။ (လၟိဟ်မမာဲတအ်ဂှ် ကေတ်နူ စရင် UEC) ]]
ပ္ဍဲကဵု ဂိတု နဝ်ဝေမ်ပါ ၈၊ ၂၀၂၀ ဂှ် အာယုက်ပါလဳမာန်ဍုင်ဗၟာ ကြပ်ပေင်မသုန်သၞာံတုဲ ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်မာဲနာနာ။ အတိုင်ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ မလလောင်တြးမ္ဂး သွက်ခုင်ပါလဳမာန် သီုဖအိုတ် ၄၇၆ ခုင်ဂှ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ မဒှ်ဗော်သၟဝ်ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ကလိဂွံ ၃၉၆ ခုင်၊ ဗော်မထံက်ဂလာန် ဒပ်ပၞာန် ဗော်ကျဖောတ် ကလိဂွံ ဆ ၃၃ ခုင်၊ ဗော်ဂကူသေံဇၞော် ကလိဂွံ ၁၅ ခုင်၊ ဗော်ယခေင် ၈ ခုင်၊ နကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကလိဂွံ ၅ ခုင်တုဲ သၟေဟ်ဂှ် ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်တၞဟ်တအ် ကလိဂွံညိညရ။ သဘင်မာဲဂှ် ဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်၊ နကဵုဗော်ကျဖောတ်၊ ဒပ်ပၞာန်ကီု သီုကဵု ဗော်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဗော်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်လေဝ် ပတိုန်ထ္ၜးကဵုလဝ် ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ UEC၊ ကေုာံ သမ္မတဍုင်ရ။ တုဲပၠန် နကဵုဗော်တအ်ဏအ် နွံပၟိက် မိက်ဂွံလ္ၚတ်စရင်မာဲဂမၠိုင်တုဲ အာတ်မိက် စရင်မာဲဂမၠိုင်ကီုလေဝ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု အခေါင်အရာပူဂိုလ်ဂမၠိုင်တုဲ ဟွံကဵုအခေါင်ဗဵုစရင်တအ်ရ။
စပ်ကဵု သွဟ်မာဲ ကေုာံ မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ်ဂှ်တုဲ နကဵုဒပ်ပၞာန် လ္ၚတ်စရင်မာဲဂမၠိုင်တုဲ ချူပ္တိတ်လိက်လလောင်တြး၊ ကၠောန်ဗဒှ်သဘင်ပသောင်ပရိုင် နူကဵု ဒဳဇြေန်ပါ ၂၃၊ ၂၀၂၀ စဵုကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၁၆ ဂှ် ဂွံအာ သီုဖအိုတ် ၂၀ အလန်။ သဘင်ပသောင်ပရိုင် အလန်လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၂၆ ပ္ဍဲကဵု တိုက်ထ္ၜးပျးပၞာန်၊ နေပျဳတဝ်။ ပ္ဍဲဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင် ပွိုင်ဍုင်နွံ ၃၁၄ ပွိုင်ဍုင်ဂှ် စၟဳစၟတ်ရံင် စရင်မာဲ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် စရင်မာဲထပ်ဒၟံင်၊ စရင်မာဲမဖန်ကၠောန်ဗဒှ်လီဠာန်လဝ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် သီုဖအိုတ် နွံ ၇,၆၂၃,၇၂၅ တၠ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ မနွံကဵုစရင်မာဲ ၜါပိပွိုင်ဍုင်ဂှ်လေဝ် နွံဒၟံင်ပၠန်တုဲ သီုဖအိုတ် လၟိဟ်မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ် နွံဒၟံင် ၈ ပြကောဋိကိုဋ်ပြင်င်ဂှ် ညးတအ်ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ အစာပရိုင်မွဲသၟာန်တုဲ ညးမပသောင်ပရိုင် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇော်မင်းထွန်းဟီု "နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဟိုတ်နူဏအ်တုဲ ဟွံသီအဝဵုဂှ် ဟီုဟွံမာန်။"။ စပ်ကဵု တင်မပတိုန်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဟွံစှ်ေကဵုဗဗွဲဓဝ်ဂှ် ဇာန်နဝါရဳ ၂၈ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲ (UEC) ကလေင်ခၠေဝ်ဟီု "သဘင်မာဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် စရင်မာဲဗၠေတ်ယောင်ယာညိညနွံကီုလေဝ် ညံင်ရဴဒပ်ပၞာန်စုတ်စောဲ ဒဒှ်ရ ပရေင်မဟွံဂွံစှ်ေကဵုသၞောဝ်ဂှ် ဟွံမဲ"။ အတိုင်ဒပ်ပၞာန် မအာတ်မိက်လဝ် နကဵုကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ညဳကုအလဵုအသဳတုဲ ညံင်ဂွံဂၠာဲသွဟ်ဂှ် နကဵုကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဟီု "အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေမ္ဂး ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲဂှ် ကလိဂွံလဝ် အဝဵုကၞောတ်အထောတ်ရတုဲ နကဵုကမ္မရှေန် သွက်ဂွံပ္ညဳ ကုအလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောဝ် ဟွံဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်"။
"တင်မနွံပၟိက်ဒပ်ပၞာန်
စၟတ်တ္ၚဲ ၂၈၊ ၁၊ ၂၀၂၁
၁။ သဘင်မာဲ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ပါ (၈) ဂှ် ပ္ဍဲစရင်မာဲတမ်မူလဂမၠိုင်ဂှ် အဆံင်ပွိုင်ဍုင်၊ ရး ကေုာံ တွဵုရးဂမၠိုင် နကဵုအလုံမွဲကမိန်ဍုင်ဂှ် ကလေင်စၟဳစၟတ်ရံင်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် စရင်ယၟုထပ်ဒၟံင်၊ ဂၞန်စၟတ်သမ္တီကောန်ဍုင် တုပ်ဒၟံင်၊ မၞိဟ်အာယုက် လတူ (၁၀၀) နွံဗွဲမဂၠိုင်။ ၜိုတ်မဂွံဆဵုကေတ်မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ် (၁၀,၄၈၂,၁၁၆) ဂှ် စရင်ထပ်ဒၟံင်တုဲ မဒးဒှ်သံသယျမာန် ဂွံဆဵုကေတ်လဝ်ဂှ်ရ သ္ဒးပံက်ဂကောံစၟဳစၟတ်တုဲ ကလေင်စၟဳစၟတ်ကဵုညိ။
၂။ ပ္ဍဲအရာမကလေင်စၟဳစၟတ်စရင်မာဲတအ်ဂှ် နကဵု "UEC" ၜိုန်ရ သ္ဒးကၠောန် နဒဒှ် အဓိကကီုလေဝ်၊ လတူ "UEC" ဂှ် ဓဝ်ပတှ်ေ ဟွံမဲတုဲ၊ ညံင်ဂွံဒက်ကဵု "UEC" တၟိ၊ ကာလဒက်ပၠန်ရ မၞိဟ်ပူဂိုလ် မနွံကဵုဓဝ်ယာ နူကဵုဒပ်ပၞာန်လေဝ် ညံင်ဂွံပါလုပ်။
၃။ နကဵု "UEC" တၟိ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မကလေင်စၟဳစၟတ်ဒၟံင် လၟိဟ်မမာဲ မဒးဒှ်သံသယ ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ဂှ် နကဵုအမိင်အသံ သမ္မတ ညံင်ဂွံပဆုဲထောအ် ကမၠောန်မကော်စၠတ်ထဝ် အလန်တတိယ တုဲပၠန် အရာမနွံပၟိက် မဒးကၠောန်တအ်ဂှ် စနူတ္ၚဲဏအ် (၂၈၊ ၀၁၊ ၂၀၂၁) တုဲ ဆက်ကၠောန်အာညိ။
၄။ စရင်အင် အတိုင် ဒပ်ပၞာန်မဂၠာဲဆဵုလဝ််တအ်ဂှ်လေဝ် ကရောမ်လိက်ဏအ်ဂှ် တောဲဗစိုပ်လဝ်ကီုရ။
၅။ အတိုင် တင်မနွံပၟိက် ဒပ်ပၞာန်ဏအ် ယဝ်ရ ဟွံကၠောန်ဖန်ကဵုမ္ဂး နကဵုဒပ်ပၞာန် ဆက်ရေင်တၠုင်ကၠောန်အာ အတိုင်သဇိုင်သၞောဝ်ဥပဒေလဒက်ပတန် ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံသမ္မတဗၟာ သၞာံ ၂၀၀၈။
ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် (စၞး)"
၂၉ ဇာန်နဝါရဳ ဂှ် နူကဵု ဂကောံလ္ၚတ်သဘင်မာဲ ၁၂ ဂကောံ အပ္ဍဲဍုင် လလောင်တြး၊ နကဵုဒပ်ပၞာန်ကီု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်ကီု ဒုင်တဲ လတူသွဟ်မာဲတုဲ ပ္ဍဲအခိင်မစၠောအ်တဲ အဝဵုဍုင်ဂှ် ညံင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် ဗိုင်ရီုဗင်ကဵုညိ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ နကဵု သံဃမဟာနာယကကီု သီုကဵု ရုင်ကလုတ်ဍုင်နာနာ ဖတိုက်ဖအောဝ် ညံင်ဂွံပသောင်ပြသၞာ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်။ ဇာန်နဝါရဳ ၃၁ ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ဂကောံဍုင်နာနာတအ် ညံင်ဟွံဂွံထံက်ဂလာန် လတူသွဟ်မာဲ မကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ဗါ (၈)။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲလိက်လလောင်တြးဂှ် ဆက်ချူလဝ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် အတိုင်သဇိုင်သၞောဝ် ၂၀၀၈ ဗွဲမကိတ်ညဳ ကုဍာ်ဒကေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် ဆက်ကၠောန်အာ စပ်ကဵုသဘင်မာဲဂှ်ရောင်။
မကတဵုဒှ်
ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၊ ၂၀၂၁ ဂှ် နကဵု ဒုတိယသမ္မတ(၁) ဦးမြင့်ဆွေ ညးမဒှ်သမ္မတ မဂွံဒုင်ခပ္တိုန်လဝ် နူကဵုသွာင်ပၞာန် နူသၞာံ ၂၀၁၆ မာတ် ၁၅ ဂှ် ရုဲစှ်ပ္တိုန် နဒဒှ်သမ္မတ (ယာယဳ)တုဲ ပ္တိတ်လိက်အသံ စၟတ် (၁/၂၀၂၁)၊ ပ္ဍဲလိက်အသံဂှ် ချူလဝ် ဒဒှ်ရ သဘင်မာဲမကၠောန်လဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ဒစဵုဒစး ကုသၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ၊ ဗၠေတ်ယောင်ယာဒၟံင် ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ဒစဵုဒစးဒၟံင် ကုတၠုင်လအာ ဒဳမဝ်ကရေသဳ မတွဟ်ဂး အဝဵုကၞောတ်အထောတ်ဍုင် သ္ဒးစှ်ေကၠုင် နူညးဍုင်ကွာန်ရ။ သွက်ဂွံပသောင်ပြသၞာစရင်မာဲဂှ် နကဵု ကမ္မရှေန်မာဲကီု သီုကဵု ညးမဂွံလဝ်အဝဵုဂှ် တးပါဲဒၟံင်ရ။ ကောံဓရီုစၠတ်ထဝ်ဂှ် ညံင်ဂွံပဆုဲကဵု မအာတ်မိက်လဝ်ဂှ်လေဝ် ဟွံပဆုဲကဵု။ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ (၂၀၀၈) ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၇ မ္ဂး အရာဝွံ ဒှ်အရာ မကေမ်ဇြာပ်ကေတ် အဝဵုဍုင် နကဵုနဲအဓမ္မတုဲ အရာဝွံ မပကဵု ညံင်ပရေင်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူဂမၠိုင် ဂွံလီု၊ တုဲပၠန် ပရေင်ရုသံင်လေဝ် ကတဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံဆက်အာ တရဴဒဳမဝ်ကရေသဳဂှ် ဝါတ်ဂါတ်၊ ဟွံလောဲသွာကၠုင်ရ။ တၞဟ်နဂွံ စၟဳစၟတ်စရင်မာဲ၊ ကေတ်အရေဝ် လတူ ညးမကလိလောန်လဝ်ဒုဟ်တအ်ဂှ်တုဲ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ (၂၀၀၈) ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၈ ပိုဒ်လပါ် (က)ဂှ် အဝဵုပတန်သၞောဝ်၊ အဝဵုပကင်ရင်၊ အဝဵုသ္ဂုတ်သွာတ်သၞောဝ်တအ်ဂှ် ပအပ်ကဵု ဂဥုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန်ရ။ အကာဲအရာကာတၟေင်ဂှ် ဆက်စပ် အလုံမွဲပယျဵုကမိန်ဍုင်တုဲ အတိုင်သဇိုင်ဥပဒေ ပိုဒ်ဇမၞော် ၄၁၇ စနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ပွိုင်မွဲသၞာံ။
ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ အခိင်ဂယး ကိုပ်ကၠာ တ္ၚဲဟွံတၟးဂှ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ၊ သမ္မတဝေန်မျေအ်၊ ကေုာံ မၞိဟ်ဇၞော် နူကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ ဗွဲမဂၠိုင် နကဵုပၞာန် ကၠုင်ကော်ဏာရ။ တုဲ နူကဵု ဌာနတဳဝဳ မြဝတဳ လလောင်တြး ဒဒှ်ရ နကဵုဍုင် လလောင်တြးလဝ် အကာဲအရာကာတၟေင်၊ ပွိုင်မွဲသၞာံရ။
တုဲပၠန် ဝန်ဇၞော် ၂၄ တၠဂှ် ပ္တိတ်ထောအ် နူကဵုတာလျိုင်တုဲ ဝန်ဇၞော်တၟိ ၁၁ တၠဂှ် ထပ်ဗပေင်စုတ် ပ္ဍဲဒၞာဲတအ်ဂှ်ရ။
ပ္ဍဲတ္ၚဲမသီအဝဵုဂှ်ဟေင် နူကဵုရုင်ဂဥုပ်ကဍိုက်ကဍိုပ်ပရေင်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး ပရေင်ကမၠောန်အဓိက (၅)
ကြဴနူ မသီကေတ်အဝဵုဍုင်တုဲ ဒက်ပ္တန် ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန် နကဵုမၞိဟ် ၁၆ တၠ။ ပ္ဍဲဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန် ၈ တၠ၊ ညးဍုင်ကွာန် ၈ တၠ။ ညးဍုင်ကွာန် ၈ တၠဂှ် မန်းငြိမ်မောင် ဂှ် ကေင်ကာဗဟဵုကေအေန်ယူ (တြေံ) (ဗော်ကရေင်)၊ နူကဵုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ(တြေံ) ၜါတၠ၊ ဦးသိန်းညွန့် ကဵု ဦးခင်မောင်ဆွေ ဂှ် မၞိဟ်နူဗော်အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစု မဒှ်ဗော် မပါ်တိတ် နူကဵု အေန်အေဝ်ဒဳ၊ ဒေါ်အေးနုစိန် ဂှ် ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဗော်ကောန်ဂကူယခေင်၊ စောဒန်နီယယ် ဂှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဗော်ဇၞော်မောဝ်ကောန်ဂကူကရေင်ဍာဲ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
၂၀၂၁ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂ ဂှ် နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် (ဝါ) ဂဥုပ်သကိုပ်ဗိုလ်ပၞာန် မင်းအောင်လှိုင် ဒက်ပ္တန် ကမ္မရှေန်သဘင်မာဲကၟိန်ဍုင် သွက်ဂွံစၟဳစၟတ်မာဲ မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ နဝ်ဝေမ်ဗါ ၈ အတိုင်မၞိဟ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
ဗလးကောန်ထံင်
ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၂၊ ၂၀၂၁ ဂှ် နကဵု ဥက္ကဋ္ဌ ကံင်သဳစၟိန်ပြမာန်ဍုင် ဂဥုပ်ဗိုလ်ဇမၞော် မင်းအောင်လှိုင် ဗလးကဵု ကောန်ထံင် ၂၃၃၁၄ တၠ၊ ပၞောဝ်ကဵုကောန်ထံင် မဗၠးတိတ်ကၠုင်တအ်ဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်ဂကူယခေင် ဒံက်တာအေးမောင် ကေုာံ အစာချူလိက် ဂကူယခေင် ဝေဟင်အောင် ညးမဒးလဝ်ထံင် ဟိုတ်နူမကၠောန် တ္ၚဲဍုင်ယခေင်လီု ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ဂှ်တုဲ မဒးဒုင်ဖျေဟ်လဝ်ထံင် ၂၀ သၞာံဂှ်ကီု၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵု မၞိဟ်မဗၠးတိတ်တအ်ဂှ် ဂကူယခေင် ပါလုပ်ဒၟံင် သီုဖအိုတ် ၆၄၀ တၠ၊ ကောန်ဍုင်သအာင် ပါ ၅၅ တၠ၊ ဦးကြည်လင်း မၞိဟ်မဒးဒုင်ရပ်လဝ် နကဵုဒုဟ် မဂစိုတ် ဦးကိုနီဂှ်လေဝ် ဂွံဗၠးတိတ်ကၠုင်ကီုရ။ ဦးကိုနီဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကဵုကသပ် လပါ်သၞောဝ် ကုဗော်အေန်အေဝ်ဒဳမွဲတၠတုဲ ဒးဒုင်ပန်ဂစိုတ် ပ္ဍဲကဵု သၞေဟ်က္ၜင်ကျာလ္ဂုင်။
ထၜးဆန္ဒ
နကဵုအပ္ဍဲဍုင်ဂှ် ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂ ဗတံ ၈ နာဍဳ မၞိဟ်ညိည ရပ်လဝ် ဗီုရုပ် ဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳတုဲ တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒ ၜိုတ် ၁၅ မိနေတ်။ တ္ၚဲယး ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၄ ဂတမုက်တက္ကသိုလ်ဂဥုဲမာန္တလေ မၞိဟ်ၜိုတ် ၃၀ တၠ တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒတုဲ ဒးဒုင်ရပ်။ စနူဂှ်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် မတိတ်ထ္ၜးဆန္ဒဂှ် ဂၠိုင်င်တိုန် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ ကၠောအ်ကြပ်မွဲအလုံဍုင်တုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၈ ဂှ် အလဵုအသဳပ္တိတ် အမိင်တိတ်ဗတံဟွံဂွံ တုဲပၠန် မၞိဟ်ဂၠိုင်နူမသုန် ကောံဟွံဂွံ နကဵုပိုဒ်ဇၞော် ၁၄၄။ ဆဂး ပရေင်ထၜးဆန္ဒဂှ် ဟွံဍိုန်စှ်ေ ဆက်ဂၠိုင်တိုန်။
ဒစဵုဒစး
ပ္ဍဲ ၂ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ ဂှ် သၟာကမၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပေါင်မသၟိင်ဂမၠိုင် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင် အလုံမွဲဍုင် သီုကဵု ဍုင်ဇၞော်နေပျဳတဝ်၊ ဖန်ဗဒှ် ကာမ်ပုင်ဟွံကလင်အမိင် (a national civil disobedience campaign) နကဵုမဒစဵုဒစး လတူပၞာန်သီအဝဵု။ "ပရေင်ချဳဓရာင် ဒဒှ်မဟွံကလင်အမိင် ညးဍုင်ကွာန် - Civil Disobedience Movement" ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် မုက်လိက်ဝှုက်ၜောက်မွဲဂှ် ပွိုင်ၜါတ္ၚဲ မၞိဟ်ဗွက်ကြဴ ဒှ်အာ ၁၀၀,၀၀၀ ပြင်င်။ သၟာကမၠောန်ပရေင်ထတ်ယုက် နူကဵု ရုင်ဂဥုဲဍုင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင် စုတ်လဝ်တဆိပ်ပ္ဍဲသြိုဟ်တုဲ ထ္ၜးဆန္ဒ ဒဒှ် မဟွံမဲပၟိက် လတူပၞာန်သီအဝဵုရ။
ကောန်ဍုင်လ္ဂုင်တအ် ထ္ၜးဆန္ဒတက်စေဝ် ပ္ဍဲအခိင်သဝ်တ္ၚဲ နဒဒှ် မဒစဵုဒစး လတူပၞာန်သီအဝဵု။ ပ္ဍဲဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၊ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ ၈ နာဍဳဂှ် လတူဍုင်လ္ဂုင် မၞိဟ်ညိည တိတ်ထ္ၜးဆန္ဒ ကရေဲဗလးကဵုဒဝ်အံင်သာန်သုကျဳ ပွိုင်ၜိုတ် ၁၅ မိနေတ်။
ဂကောံမၞိဟ်ဂၠးကဝ်
ရးနိဂီု ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု Bangladesh, China, India, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines, South Korea, and Singapore, တအ်ဂှ် ဟီုပ္တိတ် ဒဒှ်ရ ညးတအ် ဒှ်ဓဝိင် လတူပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ဗွဲမဂၠိုင် ဗ္တိုက်ဖအောဝ် ညံင်ဂွံဂၠာဲသွဟ် နကဵုမဆဵုဂဗတက်ကျာ အကြာအလဵုအသဳ ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်။ Australia,  Canada, France, Germany, Japan, New Zealand, Spain, Sweden, Turkey, the United Kingdom, ကေုာံ ကုလသမဂ္ဂ ဒစဵုဒစး လတူပၞာန်သီအဝဵုတုဲ သီုဗ္တိုက်ဖ္အောဝ် ညံင်ဂွံဗလးကဵု မၞိဟ်မရပ်လဝ်တအ်၊ ဟိုတ်နူ ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ နကဵု သ္ၚိဗတာင် ရးနိဂီုပံင်ကောံကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန် ထ္ပိုတ်အဆက် ကုဍုင်ဗၟာ။   Cambodia, Thailand, ကေုာံ Vietnam ဟီု ဒဒှ်ရ မထံက်ဂလာန် မွဲလပါ်ဂှ် ဟွံဒုင်တဲတုဲ အရာဝွံ ဆေင်စပ်ဒၟံင် ကုကိစ္စအပ္ဍဲဍုင်ညးတအ်ဟေင်။
ဂကောံရးနိဂီု ဍုင်နာနာ မပ္တံကဵု ကုလသမဂ္ဂ, ASEAN, ကေုာံ ဥရောပသမဂ္ဂ တအ် ပ္တိတ်လလောင်ဟီု ဒဒှ်ရ ဒှ်ဓဝိင် လတူအရာဏအ်တုဲ အာတ်မိက် သီုၜါလပါ် ညံင်ဂွံဂၠာဲသွဟ် နကဵုနဲတက်ကျာရေင်သကအ်။ နကဵု ဥရောပသမဂ္ဂဂှ် ဒစဵုဒစး ပ္ဍဲအရာပၞာန်မသီအဝဵုတုဲ ညံင်ဂွံဗလးကဵု မၞိဟ်မရပ်လဝ်တအ်ဂှ်လေဝ် အာတ်မိက်ဏာကီုရ။
ဟိုတ်နူ ပၞာန်သီအဝဵုဏအ်တုဲ နကဵု ကံင်သဳဂီုကၠီု ကုလသမဂ္ဂ ကော်ကောံဓရီု ကာမံက်တိုန်မွဲ သွက်ဂွံချူပ္တိတ် လိက်ပဋိညာန် "အရာမလဇုဲလဇကဵုဒဳမဝ်ကရေသဳ ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ ("restoration of democracy" in Myanmar)၊ တုဲ ဒစဵုဒစး လတူပၞာန်ဗၟာ မသီအဝဵုတုဲ အာတ်မိက် ညံင်ဂွံဗလးကဵု မၞိဟ်မရပ်လဝ်တအ်ကီုလေဝ်၊ လိက်လလောင်တြးဂှ် ဟွံဒှ်ပ္တိတ် ဟိုတ်နူကဵု ဟွံကလိဂွံ အထံက်ဂလာန် နူကဵု ဂကောံထာဝရ ၁၅ ဍုင်သီုဖအိုတ်၊ ဗွဲတၟေင် ဍုင်ကြုက် ကဵု ဍုင်ရုရှာ ဒစဵုဒစးရ။   ဍုင်ကြုက် မဒှ်ဍုင် ကောန်ဂကောံထာဝရ ပ္ဍဲကဵု ကံင်သဳဂီုကၠီုဂှ်တုဲ ကလိဂွံလဝ် အဝဵုဗေတဝ် (ဝါ) အဝဵုတးပါဲ သွက်ဂွံပ္တိတ်လိက်လလောင်တြးဂှ်ရ။ စၞးဂှ် နကဵု ကံင်သဳဂီုကၠီု ပ္တိတ်လိက်လလောင်တြး ပ္ဍဲကဵု ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၄၊ မဟီု ဒဒှ်ရ နကဵု ကံင်သဳဂီုကၠီု ဒှ်ဓဝိင်ဗွဲမဇြိုဟ်နက် ပ္ဍဲအရာ နကဵုဒပ်ပၞာန် လလောင်တြး အကာဲအရာကာတၟေင် ပ္ဍဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁။ တုဲပၠန် နကဵုကံင်သဳမိက်ဂွံကဵု ဍုင်ဗၟာ ဆက်အာ ဂၠံင်တရဴဒဳမဝ်ကရေသဳတုဲ ညံင်ဟွံဂွံဒှ် ပရေင်ဆီပါ်ဍာ်ဇွောဝ်ဂှ် ဝေင်ပါဲညိရ။
ယေသှု
နာဲယေသှု ဟီုတွဟ် ကုညးဗွက်ကြဴ ဘာသာဂျူတအ် ပရူ နကဵုနဲကဲသာ်လဵု မပဒ္ဂေတ်ဗက်မ္ဂး မဂွံဒှ် မၞိဟ်မဒ္ဂေတ်ဗက် အတိုင်တွဟ်ကျာ်ဇေတ်တ်၊ လွဳယဲ၊ ဟီုတွဟ် ပရူဒ္ဂေတ်ပြဝမၞိဟ်၊ ဒက်ဂကောံ မြဴသာ်ဝွံ ညးကၠောန်ကၠုင်ရ၊၊ ဂကောံသၟိင်တၠဂျူတအ် ရပ်ညးတုဲ အာပအပ် ကဵုအလဵုအသဳရဝ်မ (ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဍုင်ဂျေရုသလေန်ဂှ် နွံသၟဝ် အေန်ပါယျာ ရဝ်မ တုဲ နွံကဵု ဂကောံအုပ်ဓုပ်ဂျူ ကေုာံ သၟိင်တၠရဝ်မ)၊ တုဲ သၟိင်ရဝ်မ ဖောန်တျုတ် ပိလိက် (Pontius Pilate) ဖျေဟ်အမိင်ဂစိုတ်ရ၊၊ ကြဴနူ ညးစုတိအာတုဲ ညးဗွက်ကြဴ ညး ပတှ်ေကေတ် ညးဂှ် ကလေင်ဓလိုက်ကတဵု နူဒၟံင်ဂမ္စိုတ်တုဲ ညးဗွက်ကြဴ ညးဂမၠိုင် ဒက်ဂကောံဂိုဏ်တၞဟ်ခြာ နူကဵု ဂကောံဂျူတမ်မူလဂှ်တုဲ ဂကောံဂှ် ညးကော်စ ညးလျုင်ပတှ်ေ ခရေတ် ရ၊၊
တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်ညး ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေန်ပါ ၂၅ ဂှ် ကၠောန်သဘင် ရိုဟ်ဒဒှ်သၞာံ ညးမကော်စ ခရေတ်သမာတ် (မဂွံအဓိပ္ပါဲ တ္ၚဲခရေတ်ကတဵုဒှ်မၞိဟ်)၊ တ္ၚဲညးမဒုင်ဂစိုတ် ကၠောန်သဘင်ဗှ်ဗၞုဟ်ညး နဒဒှ် Good Friday တ္ၚဲညးဓလိုက်ကတဵု နူဒၟံင်ဂမ္စိုတ်ဂှ် ကၠောန်သဘင် တ္ၚဲအိတ်သတာ Easter ၊၊ တ္ၚဲညးမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် နဒဒှ် သၞာံဂၠးတိ (သက္ကရာဇ်ခရေတ်) ဂှ် စကာကၠုင် ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊ ညးပတှ်ေ ဘာသာခရေတ်တအ် ပတှ်ေကေတ် နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်ဝိဉာဏ်ကျာ် မလုပ်စတုဲ ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဝုတ်ကညာ မၞုံယၟု မာရိ၊ သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဘာသာအးအးဇ္ၚးဇ္ၚး၊ ဒးဒုင်ဂစိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင်တုဲ ဓလိုက်ကတဵု နူဒၟံင်ဂမ္စိုတ် လၟုဟ် နွံပ္ဍဲဍုင်သွဝ်၊ ညးကလေင်စှ်ေကၠုင်ပၠန်ရောင်၊၊
နာဲယေသှုဂှ် ပ္ဍဲဘာသာမူသလေန်လေဝ် ညးတအ်စၟတ်သမ္တီလဝ် မၞိဟ်ကိစ္စဇၞော်မွဲကီုရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်အေဿလာမ်ဂှ် ယေသှုဂှ် ချူ အိသ (Isa)၊၊ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် အိသဂှ် ပၞောဝ်ကဵု ပရောဗက် (prophet) ကျာ်ဂမျိုင် ဗလးနင်တအ်ဂမၠိုင် ဒှ်ပရောဗက်မွဲတၠ၊ ဒှ်မာတ်သာဲ (က္ဍိုပ်သကိုပ်)မွဲရ၊၊ မူသလေန်တအ် ပတှ်ေကေတ် နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မရေင်တၠုင်နင် သၞောဝ်တ်တဝှ်ကျာ်၊ မၜံင် နူကဵု ဝုတ်ကညာမွဲရ၊၊ ဆဂး ညးတအ် ဟွံပတှ်ေ နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်ကောန်ကျာ်မွဲရ၊၊ အတိုင်ကဝ်ရာန် လိက်သမ္မာအေဿလာမ်မ္ဂး အလဵုဇကု နာဲယေသှုဂှ် ညးဟွံဟီု ညးဂှ် ဒှ်ကျာ်မွဲရ၊၊
မူသလေန်တအ် ဟွံပတှ်ေ ညးဂှ် ဒးဒုင်ဂစိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင်၊ ဆဂး ပတှ်ေကေတ် ညးဂှ် ကျာ်ဖန်ကဵု ဂွံကလာင် လုပ်အာ ဍုင်သွဝ်ရ၊၊ နာဲယေသှု ဒှ်မာတ်သာဲမွဲဂှ် ဂျူတအ် ဟွံဒုင်တဲ၊ ညးတအ်ဟီု ကဆံင်ဍာ်ဒကေဝ် ဂွံစိုပ် ပရောဗက်မာတ်သာဲမွဲဂှ် ပ္ဍဲနာဲယေသှု ဟွံမဲ၊ တုဲ နာဲယေသှု နဒဒှ်ကျာ်မွဲကီု နဒဒှ် မဓလိုက်ကတဵု နူဒဒှ်ဂမ္စိုတ်ကီုဂှ် ဟွံဒုင်တဲရ၊၊
နိရုတ္တိ
ဗွဲဓမ္မတာ ကောန်ဂကူဂျူ ပ္ဍဲအခိင် နာဲယေသှုတေအ်ဂှ် ယၟု နွံမွဲမဓဝ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ညးထပ်စုတ် ယၟု အပါ ဟွံသေင်မ္ဂး ယၟုကွာန် လက္ကရဴဂှ်ရ၊၊
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲ သၠပတ်သမ္မာဓမ္မတၟိ ဂှ် ညးချူ ယေသှု နူ နာဇရက်၊ ဒၞာဲလ္ၚဵု ညးချူ ယေသှု မဒှ်ကောန်မာရိ ကောဒေအ် ဂျောမ်၊ ဂျဝ်၊ ဂျူဒါ ကေုာံ သဳမန်၊ ဒၞာဲလ္ၚဵု ကောန်ဂျဝ်သေပ်၊ ဒၞာဲလ္ၚဵု ယေသှု ကောန်ဂျဝ်သေပ် နူ နာဇရက် မြဴသာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် နာနာသာ်ရ၊၊
ယၟု ယေသှု ဂှ် ကၠုင်နူလေတ္တေန် လေသုသ် (lesus) မစၠောအ်လဝ်အက္ခရ် နူကဵု ဂရိတ် Ἰησοῦς (Iesous)၊၊ ဗီုပံင် မအက္ခရ် ဂရိတ်ဂှ် စောန်ဆက်ကၠုင် နူဟေဗြေဝ် ישוע‎ (Yeshua) ယေၐု၊ မကၠုင်နူတမ် יהושע‎ (Yehoshua), ယေဟောၐဴ၊၊ အဓိပ္ပါယ်ယၟု ယေဟောၐဴ ဂှ် ပ္ဍဲသၠပတ်ဓမ္မတၟိဂှ် ပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် နာဲဟံင်ပြာ် ရ၊၊ ပ္ဍဲဘာသာခရေတ်ယာန်ဂှ် မလေပ်ချူ နာဲယေသှု ခရေတ် ရ၊၊ ခရေတ်ဂှ် ဒှ်မဟိမု ညးမွဲရ၊၊ ခရေတ်ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ် ဂရိတ် Greek Χριστός (Christos) ခရိသတုတ် မကၠာဲနူ အရေဝ်ဟေဗြေဝ် mashiakh (משיח) မၐါဲခ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမဒုင်အဘိသိက်ကၠေင်၊ မန်မချူ မာတ်သာဲ ရ၊၊ ပွမဒုင်အဘိသိက်ကၠေင် ဂှ် ဒှ်သဘင်ဘာသာ မခပတိုန် နဒဒှ် သကိုပ်သကဘာသာမွဲရ၊၊
ဟိုတ်မဂွံကော် ခရေတ် ဂှ် ဟိုတ်နူ မပတှ်ေကေတ် နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မစိုပ်ကဆံင် က္ဍိုပ်သကိုပ်ဘာသာ မာတ်သာဲမွဲ အတိုင်လိက်ပျးဒိုဟ်လိက်ဂျူ မဟီုလဝ် ပရောဗက် က္ဍိုပ်သကိုပ်ဘာသာ ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရောင်ရ၊၊
သၠပတ်ခရေတ်ဝင်ဂမၠိုင်
ညးမလျုင်ပတှ်ေ ဘာသာခရေတ် အခိင်ကိုပ်ကၠာတေအ် တီကေတ်လဝ် ပရူနာဲယေသှု ဗွဲမတၞဟ်ခြာ နူကဵု သၠပတ်ဓမ္မတၟိဏီဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ လိက်ခရေတ်ဝင် ညးတအ်လ္ၚဵုဂှ် ဟွံပါလုပ် နဒဒှ် သၠပတ်သမ္မာ နွံကီုရ၊၊ ဥပမာ သၠပတ် မဂွံဆဵုကေတ် ဗွဲကြဴ အကြာထီု ခရေတ်ဝင်တဝ်မာတ် (Gospel of Thomas)၊ ခရေတ်ဝင်ပဳတာ (Gospel of Peter)၊ ခရေတ်ဝင်ယုဍ (Gospel of Judas)၊ သြဝါဒ ဂျမေ (Apocryphon of James) ကေုာံ လိက်သြဝါဒတၞဟ်တအ် ဗွဲမဂၠိုင် မဒးဒုင် နုက်ပတိတ် နူကဵု သၠပတ်သမ္မာရ၊၊
သၠပတ်ခရေတ်ဝင်တအ်ဂှ် မချူလဝ် နကဵုအစာတၞဟ်ခြာ ဒှ်မာန်ရ၊၊ အစာချူတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဟွံဗမံက်လဝ် ယၟုအိုတ်တုဲ ကဵုလဝ် ယၟု မၞိဟ်ဨဝံဂလိပန် မဒှ်မၞိဟ် မစုက်လုက် ကြပ်ညောန် ကုနာဲယေသှုရ၊၊
အရာကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲအရာမလ္ၚတ် လိက်သၠပတ်သမ္မာမွဲဂှ် ဒှ်အရာ မစၟတ်သမ္တီ ဂကူလိက် (genre)ရ၊၊ တီဂကူလိက်ဟေင် ဂွံကံက်အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ ဖျေဟ်လဒက်ပ္တန်လိက် မာန်ရ၊၊ အစာချူ ခရေတ်ဝင်တအ်ဂှ် ညးတအ် ချူလဝ် နကဵုဗီုဝတ္ထုဟာ၊ ဒဏ္ဍာရဳဟာ၊ ဝင်ဟာ၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိဟာ အရာတအ်ဏအ် ပါ်ပဲါဒးဟေင် ကံက်အဓိပ္ပါယ် နူလိက်တအ်ဂွံမာန်ရ၊၊ ညးမလ္ၚတ် ခရေတ်ဝင်လ္ၚဵု မိက်ဂွံဟီု လိက်ခရေတ်ဝင်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကူလိက် အတ္ထုပ္ပတ္တိ အခိုက်တြေံ မွဲရ၊၊ နကဵုဗီုဏအ် မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ခေတ်တၟိဏအ်လေဝ် ဒုင်တဲကီုရ၊၊
အတိုင်ပၟိက်လညာတ် Marcan Priority မ္ဂး လိက် ခရေတ်ဝင်မာကု ဂှ် ချူလဝ်အလန်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲအကြာသၞာံ (အေဒဳ ၆၀-၇၅)၊ တုဲ လိက် ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ဂှ် ချူလဝ် ပ္ဍဲ(အေဒဳ ၆၅-၈၅)၊ လိက်ခရေတ်ဝင်လုကာဂှ် ချူလဝ် အေဒဳ ၆၅-၉၅၊ လိက်ခရေတ်ဝင် ယဝ်ဟာန်ဂှ် ချူလဝ် ပ္ဍဲအေဒဳ ၇၅-၁၀၀ အစာဝင် ဗွဲမဂၠိုင် တုပ်စိုတ် အစာချူလိက် ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ၊ ခရေတ်ဝင်လုကာတအ် နိဿဲ ကုလိက် ခရေတ်ဝင်မာကု တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ဆဂး ပရူမဟွံဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက် ခရေတ်ဝင်မာကုဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်ခရေတ်ဝင်တၞဟ်တအ်ရ၊၊ အရာတအ်ဂှ် ဒှ်အရာမထပ်ဗပေင် မကလိဂွံ နူတင်ဂၞင်တၞဟ် မြဴသာ်ဝွံ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊
တၞောဝ်ဗဳဇ ကေုာံ မသၠးဂၠံဂဝ်
နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်ဂကူဂျူ မကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲမာရိ၊ မာရိဂှ် ဒှ်ဗြဴယဝ်သာတ်၊၊ စပ်ကဵု တၞောဝ်ဗဳဇ ယေသှုဂှ် ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ကဵု ခရေတ်ဝင်လုကာ လညာတ်သၠပတ်ၜါဏအ် တၞဟ်ခြာဒၟံင် ရေင်ကအ်ရ၊၊ ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲဂှ် ဒတောဝ်ဏာ တၞောဝ်ယေသှု နူကဵုဒေဝေတ် (David) ဗစိုပ်ဏာ ဨပရာဟာမ် (Abraham) ၊ ခရေတ်ဝင်လုကာဂှ် ဒတောဝ်ဏာ နူဨဒါံ (Adam) ဗစိုပ်ဏာ ကျာ်ဂမျိုင်ရ၊၊ လၟေင်ဒတောဝ် နူဨပရာဟာမ် ကဵု ဒေဝေတ်ဂှ် တုပ်ရေင်သကအ်၊ ဆဂး လၟိဟ်တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ်ရ၊၊ ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲဂှ် နူဒေဝေတ် ဂွံစိုပ် ယဝ်သာတ်ဂှ် နွံ ၜါစှ်ောထပှ် ဒတောဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ခရေတ်ဝင်လုကာဂှ် နွံ ပန်စှ်ောၜါ ဒတောဝ်၊ လၟေင်ယၟုဂမၠိုင် ပ္ဍဲလိက်ၜါဂှ် တၞဟ်ခြာဒၟံင် ရေင်သကအ် ကြပ် သီုဖအိုတ်ရ၊၊
ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ကီု ခရေတ်ဝင်လုကာကီု သီုၜါဂှ် ချူလဝ် ပရူနာဲယေသှု မကတဵုဒှ်ကၠုင် မၞိဟ် ပ္ဍဲဝုတ်ကညာမာရိ ပ္ဍဲကွာန်ၝေသလိမ် (Bethlehem) အတိုင်ပျးဒိုဟ် နူလိက်တမၠာရ၊၊ ခရေတ်ဝင်လုကာဂှ် စွံအာရီု ပရူကၠာ ဟွံသၠးဂၠံဂဝ် နာဲယေသှု မစွံအဓိက ကုမာရိတုဲ ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲဂှ် ချူဗၟံက် ပရူနာဲယေသှု မကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ မစွံအဓိက ကုမအံက်ညး ယဝ်သာတ်ဂၠိုင်ရ၊၊ သီုခရေတ်ဝင်ၜါဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် နာဲယေသှု ကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဇရေင် မာရိ ကဵု ယဝ်သာတ် ညးၜါ မမှုက်လဝ် ပ္ဍဲကွာန်ၝေသလိမ်တုဲ သီုလိက်ၜါဂှ်ဟီု နာဲယေသှု တန်ပဋိသန္ဓိ နကဵုအနုဘဴကျာ် ပ္ဍဲအခိင် မာရိ မဒှ်ဒၟံင်ဝုတ်ကညာ (သက္ကုမေထုန်) ရ၊၊
ပ္ဍဲ ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲဂှ် ဟိုတ်နူမာရိ မၞုံကဵုဂဝ်ဂၞဴတုဲ ယဝ်သာ် ဟွံမိပ်စိုတ် ဂွိင်ဖေက် ဒှ်စရဵု ညးဍုင်ကွာန်ရ၊၊ ညးတေအ် ချပ် သွက်ဂွံပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲဌာန်တၞဟ်မွဲသအာင်ရ၊၊ ယဝ်သာတ် ကလိဂွံသွပ်လ္ပအ် ကလုတ်ကျာ်ထာဝရ မံက်ကၠုင်တုဲ ယဝ်သာတ် ကောန်ဍာဝိက် အပ္ဍဲကိစ္စ သီက္ၜတ်သမ္ဘာမၞး မာရိဂှ် လ္ပဒှ်ဓဝိင်ညိ၊၊ ပဋိသန္ဓိ မတန်လၟုဟ်ဝွံ နကဵု ဝိညာန် မသ္အးဇ္ၚးဂှ် မဂွံဒှ်ရောင် (မာတ်သာဲ ၁၊ ၁၉-၂၀)၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ၂၊ ၁-၁၂ ဂှ် နာဲယေသှု သၠးပဋိသန္ဓိတုဲ မာဂုတၠပညာ နူရးဗၟံက် ကၠုင်ကဵုတၟာဲတဲ ကုနာဲယေသှု နဒဒှ် ဨကရာဇ်ယုဍ (ဂျူ)တအ်ရ၊၊ သၟိင်ဇၞော်ဟေရုက် ဂွံမိင်ကေတ် ပရူဂှ်တုဲ ကဵုအမိင်ဂစိုတ် ကောန်ၚာ်တြုဟ် မၜံင် ပ္ဍဲဍုင်ၝေသလိမ် တအ်ရ၊၊ ဆဂး ဒေဝတဴတအ် ကဵုသတိ ကုယဝ်သာတ်တုဲ ညးတအ် ဒဴအာမံင် အာဲဂုတ္တု(အဳဂျေပ်) လအ်ညိ ညးတအ် ကလေင်စဴတုဲ ရးဣသရေလ မံင်ပ္ဍဲဍုင်နာဇရက်၊၊
ပ္ဍဲကဵု ခရေတ်ဝင်လုကာ (၁၊ ၃၁-၃၈) ဂှ် မာရိ မဂွံတီကေတ် နူကလုတ်အကာသ ဒဒှ်ရ ညးမဂွံမုက် နူကျာ်ဂမျိုင်တုဲရ၊၊ ညးမဂွံတန်ပဋိသန္ဓိတုဲ သၠးကောန်တြုဟ်မွဲရောင်၊၊ ကောန်တြုဟ်ဂှ် သဂွံခုတ် ယၟု ယေသှုရောင်၊၊ တၞဟ်နမဂွံသၠးဂၠံဂဝ်တုဲ မာရိ ကဵု ယဝ်သာတ် ညးၜါတိတ်တရဴ နူနာဇရက် မအာ ဒၞာဲသ္ၚိမိမ ယဝ်သာတ်မၞုံ ပ္ဍဲၝေသလိမ် သွက်ဂွံပၠောပ်စရင်သ္ၚိကၟိန် အတိုင်အသံ သၟိင်ကေသာ သြဂုတ္တု (သဳသာ Caesar Augustus)၊၊ ပ္ဍဲတရဴဂှ် အခိင်ညးတအ် မစိုပ်ဒၟံင် ဍုင်ၝေသလိမ်ဂှ် မာရိ သၠးဂပ္ဘ နာဲယေသှုတုဲရ၊၊ သွက်ညးတအ်ဂွံမံင်ဂှ် ပ္ဍဲဇြပ်တၟုဲဂှ် ဒၞာဲဟွံမဲတုဲ ပ္ဍဲဂၠုင်စၞဂၠဴဂှ် ညးစွံလဝ်သမတ်ယေသှုဂှ်ရ၊ (လုကာ၂၊ ၁-၇)၊၊ ကလုတ်အကာသတအ် လဴဗ္စကု ပၟင်သိုဝ်တုဲ ပၟင်သိုဝ်တအ် ကၠုင်ၝေသလိမ် သွက်ဂွံဗဵုလ္ၚောဝ် နာဲယေသှုရ၊၊ ကြဴနူ မဒုင်သအးဇ္ၚး ပ္ဍဲဘာကျာ် ယေရုသလေင်တုဲ ယဝ်သာတ်၊ မာရိ၊ ယေသှု ညးပိ ကလေင်စဴကၠုင် ဍုင်နာဇရက် ရ၊၊
ပထမအဝဲ၊ သ္ၚိကၟိန် ကေုာံ ကမၠောန်
ဘဝကောန်ၚာ် ယေသှု အတိုင်မချူလဝ် ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ကဵု လုကာမ္ဂး ညးပဒတဴလဝ် ကရဝ်မ်သ္ၚိကၟိန်ညး ပ္ဍဲဍုင်နာဇရက် ရးဂါလိလဲ (Galilee) ရ၊၊ ယၟုအပါညး ယဝ်သာပ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ကီုလေဝ် ကြဴနူဂှ်ညိဂှ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်တအ်ရ၊၊ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးတၞဟ်တအ် မိညးဂှ် မာရိ၊ ဒေအ်မၞိဟ်တြုဟ် ယျာကုက် (James)၊ ယဝ်သေဝ် (Joses /Joseph)၊ ယုဍ (Judas) ကေုာံ သဳမောန် (Simon) ကေုာံ ဒေအ်ညးဗြဴ ယၟုဟွံပြာကတ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်ခရေတ်ဝင် ကေုာံသၠပတ်တၞဟ်တအ်ရ၊၊
ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာကု ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ ယေသှု ဒှ်ဆဴ ကုညးအရာပ် ကေုာံ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်၊၊ တုဲ မိညးကဵုဒေအ်ဂှ် ဒးကၠုင်ကော်ဏာညိရ (မာကု ၃၊ ၃၁-၃၅)၊၊ ဟိုတ်နူကဵု မၞိဟ်တအ်စှ်ေစိုတ် ညးဂှ်ကြအ်ဒၟံင်ရ (မာကု ၃၊ ၂၁)၊၊ နာဲယေသှု ညးဟီု မၞိဟ်မဗက်လက္ကရဴညးဂှ် ဒှ်ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညး ဇေတ်တ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန်ဂှ် အခိင်ကာလ ကောန်ပၞာန်ရဝ်မတအ် မကေတ်ဏာညး ဇရေင်တိုင်မဒင်ဂှ် ကရောမ်ညး မိညး ကဵု ဒေအ်ဗြဴမိညးမာရိ သမ္ဘာကၠောဝ်ဖ ကဵု မာရိမာဂဍလိနိ (ခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန် ၁၉၊ ၂၅-၂၇)၊၊ မာရိမာဂဍလိနိဂှ် ဒှ် ကွးသာဝက နာဲယေသှု မၞိဟ်ဗြဴ ညးမွဲဓရ်ရ၊၊ မာရိမာဂဍလိနိ ရ ဒှ်မၞိဟ်မအာကျောဝ်ဇွ နာဲယေသှု ပ္ဍဲဂိုဟ်ဂှ်တုဲ ဒှ်မၞိဟ်မဟီု ဇွဂှ်ကၠေအ်အာတုဲ မဂွံဆဵုကေတ် နာဲယေသှု မဂျိုင်တိုန် နူဂမ္စိုတ်ရ၊၊ ဟိုတ် ဘာသာခရေတ်ယာန် ဂွံကတဵုဒှ်ဂှ် ဒၟာနူမဒုင်သဇိုင် ဒဒှ် မဓလိုက်ကတဵု နူဒဒှ်ဂမ္စိုတ်ဏအ်ဂှ်ရ မာရိမာဂဍလိနိဝွံ ဒှ်မၞိဟ်အဓိက သွက်ဘာသာခရေတ် မဂွံမံက်တိုန် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဟီုဂွံရ၊၊ အတိုင်သက်သဳဝင် မဂွံဆဵုကေတ်တၟိမ္ဂး မာရိမာဂဍလိနိ(Mary Magdalene)ဂှ် ကွးသာဝက နာဲယေသှု သၟးဟွံသေင် သီုဒှ် သမ္ဘာညးမွဲဂှ်လေဝ် ညးတအ် စှ်ေစိုတ်ရ၊၊ ဆဂး အရာဝွံ ညးမလျုင်ပတှ်ေ ဘာသာခရေတ်ယာန် ခေတ်ဗွဲကြဴဏအ် ဒစဵုဒစးပေင်င်ရ၊၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၅ သၟာဗ္ၚတအ် ဗဒါဲဍုင်နာဟမာဒဳ၊ အဳဂျေပ် ဂွံဆဵုကေတ် လိက်ခရေတ်ဝင်ဗွဲမဂၠိုင် မဒှ်လိက် မဟွံဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲသၠပတ်သမ္မာတ္ၚဲဏအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်တအ်ဂှ် ချူလဝ် ပရူမာရိမာဂဍလိနိ ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ညးဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအဓိက ပ္ဍဲကမၠောန် နာဲယေသှုရ၊၊ ဗွဲကြဴဏအ် ပ္ဍဲတမ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် လိက်ခရေတ်ဝင် မာရိ (Cospel of Mary) မဒှ်ယၟု ခရေတ်ဝင် နကဵုယၟု မၞိဟ်ဗြဴ ၜိုတ်မဂွံဆဵုကေတ်လဝ်မ္ဂး ဒှ်ကၠာအိုတ်ရ၊၊ မာရိဂှ် ဒှ်မာရိမာဂဍလိနိ စှ်ေစိုတ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ဂှ် ချူလဝ် ဒဒှ်ရ မာရိမာရိမာဂဍလိနိဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မတီကၠိုဟ်ကေတ် လတူနာဲယေသှု ဂၠိုင်နူကဵု ကွးသာဝကတၞဟ်တအ်ဏီရ၊၊
နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်အစာဗဳသ္ကဝ် (τέκτων (tektōn) မွဲ မြဴသာ်ဝွံ ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲ(ခရေတ်ဝင်မာကု ၆၊ ၃)ရ၊၊ အစာဗဳသ္ကဝ်မဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မသြိုင်သ္ၚိ၊ မကၠောန်ဗဒှ် ကပေါတ်ကိရိယာတအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် နာဲယေသှု ဗှ်လိက်ဒး၊ ပါ်ပါဲပတိုန်ဂလာန် စပ်ကဵုလိက်ကျာ်တအ်ရ၊၊
အခိင်နာဲယေသှု မဒှ်ကောန်ၚာ် အာယုက်ဒစာံတ္ၚဲ အခိင်မိမညး မကေတ်ဏာညး သွက်ဂွံပမ္ၚဵုသ္အးဇ္ၚး ပ္ဍဲဘာကျာ် ပ္ဍဲဍုင်ယေရုသလေင်ဂှ် မၞိဟ်မနွံယၟု သုမောန် (Simeon) ဟီုတိုန် ＂တၠအဲ အတိုင်ပယျးဒိုဟ် ဍိက်တၠအဲဝွံ အခေါင်မဂွံစုတိ သီုမၜိုဟ်သြိုဟ်ဂှ် လၟုဟ်ဝွံကဵုတုဲရ၊၊ ဟိုတ်မ္ဂးဂှ် ဒဒှ်မဟံင်ပြာ် တဳလပိုန် မပြုပြေင် ဂတမုက် မၞိဟ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဂကူ၊ လျး သွက်ဂွံယးတၟး ပ္ဍဲဂကူတၞဟ်သအာင်၊ တြဳဇှ် မၞိဟ်ဣသရေလတအ်ဂှ် မတ်အဲဍိက် ဂွံညာတ်တုဲရ＂ (ခရေတ်ဝင်လုကာ ၂၊ ၂၈-၃၅)၊၊ ဗွဲကြဴ ကာလနာဲယေသှု မကလိဂွံ အာယုက်စှ်ၜါသၞာံ ကာလညးတအ် မသဘင်ပသခါဂှ် နာဲယေသှုကၠေအ်အာရ၊၊ မိမညးၜါ အာဆဵုညး ပ္ဍဲဘာကျာ် အကြာအစာဓရ်ဂမၠိုင်ရ၊၊ ညးတေအ် ကလင်ဒၟံင်ဓရ်တုဲ သၟာန်ဒၟံင် ပရူဓရ်ရ၊၊ မၞိဟ်တအ် ဒှ်အမ်သဝ် လတူဗီုညးမကၠိုဟ် ကေုာံ ဂလာန်သၟာန်ညးရ၊၊ မိညးဟီု ကုညး ဒဒှ်ရ မိတအ်ဂွိင်ကဵုညး၊၊ ညးကလေင်ဟီု ကုမိညး ＂ပ္ဍဲသ္ၚိမအံက်အဲဍိက်ဝွံ ဒဒှ်အဲဍိက်မဒးဒၟံင်ဂှ် ဟွံတီညိဟာ၊၊＂(ခရေတ်ဝင်လုကာ ၂၊ ၄၁-၅၂)
ၜါတ္တိဇာံ Baptism
လိက်ခရေတ်ဝင်သီုဖအိုတ်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ်ရ နာဲယေသှု ဒုင်ကေတ် မ္ၚဵုၜါတ္တိဇာံ နူကဵု အစာမကဵုမ္ၚဵုၜါတ္တိဇာံ ယဝ်ဟာန်၊၊ ယဝ်ဟာန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မတွဟ်ဓရ် ကုမၞိဟ်ဂမၠိုင် ယြဴညးမွဲ ဇကုမိက်ဂွံတိတ်ဗၠး နူဒုဟ်မ္ဂး ကဵုဒါန် ကုညးဒိုက်ဂတ်တအ်ညိ (ခရေတ်ဝင်လုကာ ၃၊ ၁၁)၊၊ ယဝ်ဟာန်ဟီု ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ် ဆၜိုတ် မကဵုမ္ၚဵုၜါတ္တိဇာံ မဗလိုပ်ဍာ်ဟေင်ရ၊ မၞိဟ်မသၠုင်ပြဲနူညးဂှ် ကြက်ကၠုင်ရောင်၊၊
ပ္ဍဲလိက်မာကုဂှ် ပ္ဍဲကာလဂှ် ယေသှုဝွံ က္ညကၠုင် နူကဵု ဍုင်ဏာဇရက် ရးဂါလိလဲတုဲ ပ္ဍဲၜဳယဝ်ဍာန် (Jordan River) ဂှ် ဒုင်ၜါတ္တိဇာံ ပ္ဍဲတဲယဝ်ဟာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲမမံက်တိုန် နူဍာ်ဂှ် အကာသလ္ပံက်မၠာ်တုဲ ဝိဉာဏ်ကျာ်ဝွံ ညံင်သာ်ဂစေံပူ ဒဒှ်မစှ်ေဒဒက်တဴ ပ္ဍဲလတူတဳလပိုန်ဂှ် ဂွံညာတ်မ္ဂး မၞးဝွံ မၞိဟ်အဲ သ္ဍိုက်မလိုက်၊ ကောန်ဇြဟာန်အဲရောင် သာ်ဝွံ ရမ္သာင်မကၠုင် နူအကာသရ၊၊ (မာကု ၁၊ ၉-၁၂)၊၊ လညာတ် နူခရေတ်ဝင် ၂ ဂှ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ရ၊၊ မွဲဂှ် ယဝ်ဟာန် တီလဝ်တုဲတုဲ မွဲဂှ် ကာလညးမကဵုၜါတ္တိဇာံ ဟိုတ်မဂွံညာတ်ကေတ် နိမိတ်တၟေင်တုဲ မဂွံတီကေတ် နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်မၞိဟ်တၟေင်မွဲရ၊၊
မပၠတရဴ ညးဍုင်ကွာန် (တဳလပိုန်)
တၠပညာတအ် ပါ်လဝ် ဒတန်နာဲယေသှု မပၠတရဴ ညးဍုင်ကွာန် ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုင်ရ၊၊ မပၠတရဴ ပ္ဍဲဂါလိလဲဂှ် စနူ ကြဴနူ ယေသှု မကလေင်စဴ ဂါလိလဲ နူကဵုပြင်ဗ္တီယုဍာန် (Judaean Desert) ကြဴနူ မထးပါဲထောအ် ကသပ် ကလော်မာစာဒါန်တုဲ၊၊ နာဲယေသှု တွဟ်ဓရ် အကြာဍုင်ဂါလိလဲ ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ၄၊ ၁၈-၂၀ ဂှ် သိမောန် မကော်ခဴစ ပေတရု ကဵု အာန္ဒြေ ညးၜါဂှ် ဒှ်မၞိဟ်ကွးသာဝကညးကၠာအိုတ်တုဲ ဒှ်ညးဗက်လက္ကရဴညးကၠာအိုတ်ရ၊၊ တုဲဂှ် ညးဗက်တွဟ်ဓရ် အလုံမွဲဍုင်ဂါလိလဲတုဲ မၞိဟ် နူရးဂါလိလဲ၊ ရးဍေကပဝ်လိ ဍုင်ယေရုသလေင်၊ ရးယုဍ နူကဵုၜဳယဝ်ဍာန် မွဲလပါ်ဂှ်် မကၠုင်ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ ဗက်လက္ကရဴတဳလပပိုန်အိုတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ပရူဒဒှ် မထ္ၜးဣဓိ ဒဒှ်မပဒေါအ် လဗိုတ်ကျာ၊ မဗစမၞိဟ် မသုန်လ္ၚီ၊ မကွာ်လတူဍာ်တအ် ကတဵုဗဒှ်လဝ်ရ၊၊ တရဴအလန်ဏအ်ဂှ် အိုတ်အာ ကာလညးမဟီုကဵု ပေတရု (Peter) ဒဒှ်ရ ညးဂှ် ဒှ်ခရေတ်မွဲဂှ် ဆညးမွဲကီု လ္ပဟီုလဴဗ္စရ၊၊
နာဲယေသှု ဆက်အာတရဴ မပတပ်ဏာ ဍုင်ယေရုသလေင် ကာလညးမစိုပ်ဒၞာဲ ညးမဒုင်ၜါတ္တိဇာံဂှ် ညးအာဇရေင်ဇိုင်ၜဳယဝ်ဍာန်ရ၊၊ မပၠတရဴ ပ္ဍဲယေရုသလေင်ဂှ် စနူနာဲယေသှု မဍိုက်လုပ် ဍုင်ယေရုသလေင် နကဵုမာဲၝောအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲသဳဂှ် နာဲယေသှု အာလွဳမာန်ကျာ်တုဲ ညးမသွံရာန်ဒၟံင် ပ္ဍဲလွဳမာန်တအ်ဂှ်် ဗက်ပ္တိတ်မ္ဂး လဗံက်ညးမလှာဲသြန်တအ်ဂှ်လေဝ်ကီု ဒမံင်ညးမသွံဂစေံပူ မဂဇအ်တအ်ဂှ််လေဝ်ကီု ဗ္ကပ်ထောအ်ရ၊၊ ယုဍသကာရုက် ပစၞာဲ ပြာပ်အာ ဇရေင်ယတ်ပရောဟိတ်ဇၞော် မလဴဗ္စဒၞာဲယေသှုမၞုံရ၊၊ တရဴအလန်ဏအ်ဂှ် အိုတ်အာ ပ္ဍဲအခိင် ပေါဲပသခါ မစစၞ သဝ်တ္ၚဲ အလန်လက်ကရဴအိုတ်(Last Supper)ဂှ်ရ၊၊
ကွးသာဝကဂမၠိုင်
နူကဵုအခိင် မပၠတရဴ နဒဒှ်တဳလပိုန် တေအ်ဂှ်ရ ညးရုဲစှ်လဝ် ကွးသာဝကညး သီုဖအိုတ် (၁၂)ဇကုရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ကဵု ခရေတ်ဝင်မာကုဂှ် ချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဗွဲခမၞန် ပရူဒဒှ် ကွးသာဝကညးကၠာအိုတ် ကောန်တမ္ၚာပန် ပရူညးဟီုထ္ၜး ဒၞာဲလဵုမဂြာတ်မ္ဂး ကလိဂွံကမာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန်ဂှ် ချူဗၟံက်လဝ် ကွးသာဝက နာဲယေသှုကၠာအိုတ်ၜါဂှ် ဒှ် ကောန်ကွး အစာမကဵုမ္ၚဵုၜါတ္တိဇာံယဝ်ဟာန်၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်လုကာ ၆၊ ၁၇ ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် ဒဒှ် ကွးသာဝကညး နွံတဴဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင်ရ၊၊
တဝှ်ဍောင်ဓရ်
နာဲယေသှု ဟီုတွဟ် ပရူသန်ထာန်ကျာ်ဂမျိုင် (kingdom of God)ရ၊၊ သန်ထာန်ကျာ်ဂမျိုင်ဂှ် ညောန်ကၠုင်တုဲရ (ခရေတ်ဝင်မာကု ၁၊ ၁၅) ကေုာံ ပ္ဍဲပၠတရဴ နာဲယေသှုဂှ် ဒှ်ဒၟံင်တုဲတုဲရ (ခရေတ်ဝင်လုကာ ၁၇၊ ၂၁)၊၊ ကုညးမပတှ်ေကေတ် ဓဝ်ဨဝံင်ဂေလိတအ်ဂှ်လေဝ် ကလိဂွံ သန်ထာန်ကျာ်ကီုရောင် နာဲယေသှု ကဵုလဝ်ဂတိပါင်ရ (ခရေတ်ဝ်မာကု ၁၀၊ ၁၃-၂၇)၊၊
နာဲယေသှု အာတ်မိက်မၞိဟ်တအ် လတူဒုဟ်ဇကု မကလိလောန်လဝ်ဂှ် ကဵုဂွံသံင်ဝေဂအိုတ်တုဲ လျုင်ပတှ်ေကေတ် လတူကျာ်ဂမျိုင်ရ၊၊ နာဲယေသှု ဗတိုက်ဖအောဝ် ညးဗွက်ကြဴညး ညံင်ဂွံ ဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောဝ်ဂျူ ၜိုန်ရ အလဵုဇကုညး ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဂျူ ဥပမာ မဆေင်ကဵု တ္ၚဲSabbath ၊၊ ကာလမသၟာန် နာဲယေသှု ဓဝ်ပညပ်ဇၞော်အိုတ်ဂှ် မုရောဂှ် နာဲယေသှုသှ် ＂ကျာ်ဂမျိုင်မၞး ကျာ်ထာဝရဂှ် ဒဵုကဵု မအိုတ်ကောန်စိုတ်၊ ဒဵုကဵုမအိုတ်စိုတ်ဝိညာန်၊ ဒဵုကဵုမအိုတ်ညာန်ပန်ညာ ဆမနွံဂှ် ဆာန်ရ၊၊ (...) ဝေင်နူဂှ် ညးမဆေင်စပ် ကဵုဇကုတအ်ဂှ် သၟဟ်ကဵုဇကုဂှ် ဆာန်ရ (မၞးဒးဆာန် မၞိဟ်မကြပ်ကဵုမၞး ညံင်ရဴဇကုမၞးရ (ခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ၂၂၊ ၃၇-၃၉)၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ တွဟ်ညးမွဲပၠန်ဂှ် လတူညးမပသၞကုမၞးဂှ် မၞးဆာန်ဍေဟ်ညိ၊ ဍေဟ်ထဗးဇကု နကဵုမုက်မွဲလပါ်မ္ဂး ဒုင်ကဵုညး မုက်တၞဟ်မွဲလပါ်ဂှ်ညိ၊၊ ကုမၞိဟ်မကလိလောန်ဒုဟ် လတူမၞးဂှ် မၞးသၠးအခေါင် ကုဍေဟ်ညိ၊၊
ပေါဲပသခါ လက္ကရဴအိုတ် Last Supper
ပေါဲပသခါ လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဝိုင်ပုင် နာဲယေသှု မစစၞသဝ်တ္ၚဲ လက္ကရဴအိုတ် ကရောံကောန်ကွးညး ၁၂ တၠတအ် ပ္ဍဲဍုင်ယေရုသလေင် ကၠာဟွံဂွံဒးဒုင်ဂစိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင်ညိရ၊၊ ပရူပေဲါပသခါ လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်ခရေတ်ဝင် သီုဖအိုတ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်မစစၞဂှ် နာဲယေသှုဟီု ကွးသာဝကညးမွဲတၠ ဖံက်သစ္စ ကုညးတုဲ ပအပ်ညး ကုသၞရောင်ရ၊၊ ညးမဖံက်သစ္စဂှ် ဒှ်ယုဍသကာရုက် ရ၊၊
နာဲယေသှု ကေတ်ကွာင်တုဲ ဂၜိဟ်ဂစာဲတုဲ ဟီု ကွာင်ဝွံ ဒှ်ဇကုအဲရောင်၊ ကေတ်တုဲ စအိုတ်ညိ၊၊ သာ်ဝွံ ညးဟီုကဵု ကွးတအ်ရ၊၊ တုဲ ညးကေတ် ခေါက်တုဲ မၞးတအ် ဆမနွံဂှ် သုင်အိုတ်ရ၊၊ ခေါက်ဝွံမ္ဂးဂှ် ဆိုင်ကဵုဓဝ် မဒုင်လယိုင်တၟိတုဲ သွက်ဂွံဗလးဒုဟ် ညးဂမၠိုင် ဆီအဲမစရိုဟ်စဝ်ဂှ် မဂွံဒှ်ရ (မာတ်သာဲ ၂၆၊ ၂၆-၂၉)၊၊ အခိုက်ခရေတ်ယာန်တအ် မဒုင်ကေတ် ဓဝ်ပတှေ်ခရေတ်ယာန်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုဒဒှ်ဏအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန်ဂှ် မစပ်ကဵု ကွာင် ကေုာံ ဍာ်ဇဗျေတ် ဂှ် ဟွံချူလဝ်ရ၊၊
ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်သီုပန်ဂှ် ချူလဝ် ဒဒှ်ရ ပေတရု တးပါဲ ဒဒှ်ရ ဇကုမတီဒၟံင် ဇကုမဆက်စပ်ဒၟံင် ကုနာဲယေသှု စဵုကဵုအခိင်စာင်ဂြဴဂှ် ပန်အလန်ရ၊၊
မဒးဒုင်ရပ်
အတိုင်ခရေတ်ဝင်ဂမၠိုင်မ္ဂး နာဲယေသှု ကော်ဏာ ကွးဂမၠိုင် ပ္ဍဲဇရေင်ဂေတ်သိမာနိ (Gethsemane)တုဲ ညးအာရာဒနာမိက်ရ၊၊ ဂွံမွဲခဏဂှ် ယုဍသကာရုက် စိုပ်ကၠုင် ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ရဝ်မ မဗလးနင် နူကဵုယတ်ပရောဟိတ်ဇၞော်ရ၊၊ ယုဍသကာရုက် ဟီုလဝ် ကုကောန်ပၞာန်ရဝ်မတအ် မၞိဟ်ညးတေအ် မဆုင်ဂှ် ဒှ်နာဲယေသှုရ၊၊ မၞိဟ်ဂှ် မၞးတအ်ရပ်ညိ၊၊ တုဲ ပ္ဍဲလဒေါဝ်မၞိဟ်ဂမၠိုင်ဂှ် ယုဍသကာရုက် ဟီုကဵု နာဲယေသှု ကဵုနွံမင်္ဂလညိ တုဲ ဆုင်နာဲယေသှုရ၊၊ တုဲဂှ် ကောန်ပၞာန်ရဝ်မတအ် ရပ်ဏာ နာဲယေသှုရ၊၊ နာဲယေသှု ဒးဒုင်ရပ်တုဲ ကွးသာဝကဂမၠိုင် ဒးပဲါဓလေတ်အိုတ်ရ၊၊ ပေတရု ဂှ် ဒးဒုင်သၟာန် မၞးဂှ် ဒှ်ကွး နာဲယေသှု ဟွံသေင်ဟာ၊၊ ပေတရုဟီု ဟွံသေင် ဗီုဗီုဏအ် ညးတေအ်ဒးဒုင်သၟာန် ပ္ဍဲညးတေအ် မဟီုတးပဲါ ပေင်ပိဝါဂှ် ညးတေအ်ဂွံမိင်ကေတ် စာင်ဂြဴတုဲ ညးချပ်ဂွံ ဂလာန်ပျးဒိုဟ် နာဲယေသှု မဟီုလဝ်ဂှ်တုဲ ညးတေအ် စိုတ်ဟွံသၠောင်ရ၊၊
ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန်ဂှ် နာဲယေသှု ဟွံရာဒၞာ သွက်ဂွံတိတ်ဗၠး နူဘဲမဒုင်ဂစိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင်ရ၊၊ မၞိဟ်မရပ်ညးဂှ် ဒှ်ကောန်ပၞာန်ရဝ်မ ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ပၟင်ကျာ်တအ်ရ၊၊ စၞးမဆုင်တုဲ မဗၟံက်ထ္ၜး ညးဂှ် ဒှ်နာဲယေသှုဂှ် ပ္ဍဲလိက်ဏအ် အလဵုဇကု နာဲယေသှု ညးလဴထ္ၜး ဒဒှ် ညးဂှ် ဒှ်နာဲယေသှုရ၊၊ ပေတရု ရပ်သ္ဇင်တုဲ သွက်ဂွံဗက် ဆဂး နာဲယေသှု ပဒေါအ်ထောအ် ညးတေအ်ရ၊၊
ဖျေဟ်ဒုဟ်
ကြဴနူ နာဲယေသှု မဒးဒုင်ရပ်တုဲ ညးကေတ်ဏာ ညး ဇရေင်သၟီယတ်ပရောဟိတ်ဇၞော်အိုတ် မဒှ်နာဲဗစာဂျူ ဇၞော်အိုတ်တုဲ မဒက်ကၠေင်လဝ် နာဲယေသှုရ၊၊ ပ္ဍဲအခန်မစၟဳစၟတ်ခဗုတ်ဂှ် ခရေတ်ဝင် မွဲကုမွဲ ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ် သောဲသောဲဗြောဲဗြောဲ တၞဟ်ခြာဒၟံင် ရေင်သကအ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ၂၆၊ ၅၇၊ မာကု ၁၄၊ ၅၃ ကဵု လုကာ ၂၂၊ ၅၄ ဂှ် ညးတအ် ကေတ်ဏာ နာဲယေသှု ဇရေင် သ္ၚိသၟိင်ယတ်ပရောဟိတ် ကယျာဖ (Caiaphas) ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံ နာဲယေသှု ဒးဒုင်ပစရဵု၊ ဒးဒုင်ၜုင်တက်ရ၊၊ တ္ၚဲတၟးဂှ် ယတ်ပရောဟိတ်ဇၞော် ကဵု မၞိဟ်ဇမၞော်တအ် ပလံင်ဏာ ဇရေင်သၟိင်ဒကိုပ်ဍုင် ပုင်တိ ပလာတ် (Pontius Pilate)ရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်ယဝ်ဟာန် ၁၈၊ ၁၂-၁၄ ဂှ် ချူလဝ် ဗီုဏအ်ရ၊၊ ညးတအ် ဗွဲကိုပ်ကၠာ ကေတ်ဏာ နာဲယေသှု ပ္ဍဲဇရေင်အာန္နာတ် (Annas) ညးမဒှ်ခါံသဳ သၟိင်ယတ်ပရောဟိတ်ကယျာဖ (Caiaphas) ရ၊၊ နူဂှ် မွဲကဆံင် ပလံင်ဏာ ကေတ်ဏာ နာဲယေသှု ပ္ဍဲသ္ၚိသၟိင်ဇၞော်အိုတ် ပိလာတ် ရ၊၊
ကာလညးစၟဳစၟတ်ဂှ် နာဲယေသှု ဟီုဂလာန် ဆညိညဓဝ်ရ၊၊ ကဵုသွဟ် ဗွဲခမၞန်တုဲ ဟွံသှ်ကဵုတပ်ပ် အတိုင်ဂလာန်သၟာန်တအ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူညးဟွံသွဟ်တုဲ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာတ်သာဲ ၂၆၊ ၆၂ ဂှ် သၟိင်ပိလာတ် ဒးသၟာန်ညး ＂မၞးဝွံ ဆဗၞတ်ဂလာန်မွဲပါင်ဂှ် ဟွံကလေင်ဟီုဟာ၊၊＂ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်မာကု ၁၄၊ ၆၁ ဂှ် သၟိင်ယတ်ပရောဟိတ် ကလေင်သၟာန် နာဲယေသှု ＂မၞးဝွံ ကောန်ညးမနွံကဵုမင်္ဂလ မတွံဂး ခရေတ်ဂှ် သ္ဍာံရဟာ၊၊＂တုဲ နာဲယေသှု သှ် ＂အဲဒှ် ညးဂှ်ရ၊၊＂နာဲယေသှု ဆက်ဟီု ＂ကောန်မၞိဟ်ဝွံ ဒဒှ်မဂဇအ် ပ္ဍဲလ္ပာ်တဲသတုံ ဣဓိဂှ်လေဝ်ကီု၊ ဍိုက်ဂၠံမတ်ဗြဲတုဲ ဒဒှ် မက္ညကၠုင်ဂှ်လေဝ်ကီု မၞးတအ် ဂွံညာတ်ဂတဝွံအိုတ်ရောင်၊၊＂ကာလဂှ် သၟိင်ယတ်ပရောဟိတ်ဂှ် ယာတ်ဗဝိုက်ဇကုဂှ် ဂစာ်တုဲ ဂြောပ်လတက်စုတ် ကုနာဲယေသှုရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်လေဝ် ဗီုလဟီု နူလိက်ခရေတ်ဝင် မွဲကုမွဲ တၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ်ကီုရ၊၊
သၟိင်ယတ်ပရောဟိတ် ကေတ်ဏာ နာဲယေသှု ဇရေင် သၟိင်ပိလာတ်တုဲ ဂရင်ဗ္တီ သၟိင်ပိလာတ် မဒှ်သၟိင်ရဝ်မ သွက်ဂွံဖျေဟ်အမှု နကဵုဒုဟ် ဇကုမဟီု ဇကုဂှ် ဒှ်ဨကရာဇ်ယုဍ (ဂျူ)ရ၊၊ အဓိပ္ပါယ် မိက်ဂွံဟီုဂှ် ဒှ်သၟိင်ဂကူဂျူ မတဝ်စၞေဟ် ကဵုပရေင်ပကင်ရင်ရဝ်မရ၊၊ ပ္ဍဲခရေတ်ဝင်လုကာ ၂၃၊ ၇-၁၅ ဂှ် သၟိင်ပိလာတ် ဂွံတီကေတ် နာဲယေသှု ဒှ်မၞိဟ်နူဂါလိလဲတုဲ ဒှ်မၞိဟ်သၟိင်ဟေရုက် (Herod Antipas) မပိုင်ဂှ် တီကေတ်တုဲ ကဵုပလံင်ဏာ နာဲယေသှု ဇရေင်သၟိင်ဟေရုက်၊၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိင်ဟေရုက် နွံပ္ဍဲဍုင်ယေရုသလေင်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ နာဲယေသှု မုကြပ်ဟွံသှ် ဂလာန်သၟာန်ဂမၠိုင် နူသၟိင်ဟေရုက်တုဲ သၟိင်ဟေရုက် ကေုာံ ကောန်ပၞာန်ဂမၠိုင် ပစရဵု ကုနာဲယေသှု ဥပမာ လတက်စုတ် ဗဝိုက်လတက် မဂေါဝ်ဆာဲ နမဟီု ဂရိုင် ဨကရာဇ်တုဲ ကလေင်ပလံင်ဏာ ဇရေင် သၟိင်ပိလာတ် ပၠန်ရ၊၊ သၟိင်ပိလာတ် ဟီုကဵု သၟိင်ယတ်ပရောဟိတ်တအ် ဒဒှ်ရ လတူ နာဲယေသှုဂှ် ဒုဟ်မၞးတအ် မပလံင်နင်ဂှ် ဆဗၞတ်မွဲမွဲကီု ညးဟွံဆဵုကေတ်ရ၊၊
ဟိုတ်မၞိဟ်တအ် မအာတ်မိက် ညးတၠဒုဟ်သပုန်ဍုင် ၜါရာပ်ၜ (Barabbas)ဂှ် ဗလးကဵုတုဲ နာဲယေသှုဂှ် ကဵုဒုဟ်ဂမ္စိုတ် ပ္ဍဲတိုင်မဒင်တုဲ သၟိင်ပိလာတ် ဗလးကဵု ၜါရာပ်ၜတုဲ ဖျေဟ်အမိင် တိုင်မဒင် ကုနာဲယေသှုရ၊၊ သၟိင်ပိလာတ် ချူလိက်ဗမံက်ထ္ၜးဒုဟ် နကဵု ဘာသာဟေဗြေဝ်၊ ဟေလသ(လေတ္တေန်) ကေုာံ ရဝ်မ (ဂရိတ်) INRI မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဨကရာဇ်ယုဍ ကောန်ဍုင်နာဇရက်ယေသှု ပ္ဍဲတိုင်မဒင် နာဲယေသှုဂှ်ရ၊၊