cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
“ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရဲကွာန်ဏအ် ညးတအ်ဟီုလဝ်တုဲတုဲရ။ ပိုယ်တအ် ဟွံပြံင်ပုဟ်။ ဗီုလဵုညးတအ်ပပ၊ ပိုယ်ဟွံပြံင်ပုဟ်။” မာံရတ်ခိုဟ် ဟီုကဵု ဥက္ကဋ္ဌရ။
“ဍေဟ်တအ် ကဵုလဝ် လှုဲကဵုၝောအ် မုစိရော၊ ၝောအ် ဂွံကၠုင်ဟီုဒၟံင်ဂှ်။ ပဥက္ကဋ္ဌ ဟွံလုပ်စ လပါ်ကွာန်ဇကု။ မုဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌ က္ဍိုပ်ဗောဝ်” မၞိဟ်တြုဟ် လက်ကြဴဂှ် ဟီုနင် နကဵုဒေါသ။
“အဒါတ်၊ အရေဝ်ဂှ် ထိင်ထောအ်ညိ။” တၠဂုန်အစာ ကလေင်ဟီုကဵု မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ်။
“အဲဟီုခိုဟ်ဟ်ဏောဝ်၊ မုဟွံတၟေင်၊ ပိုယ်ကဵုပိုယ် ဒးကယျာန်ဒၟံင် ရေင်သကအ်ဂှ်။ အမိင်ဍေဟ် စှ်ေကၠုင်တုဲရ။ ဍေဟ်ကော်နင် သီုပၞာန်။ ယဝ်ရ ဟွံကဠင်အရေဝ်ဍေဟ်တအ် ဍေဟ်စံင်ထောအ် ကွာန်ဇကုမာန်ဒၟံင်။ မုဂွံတၟေင်ရော။ ဇကုလေဝ် ဟွံမာန်ဒၟံင် ဍေဟ်တအ်ရ။” ဃံင်တိင်ဇြာန် ဆက်ဟီု။
တုဲ ဥူထောန်ယျဂှ် ညးတေအ် ဟီုတိုန်ထတ်တ် ကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ်
“ကွာန်ဏအ် သွက်ဂွံပြံင်အာမံင် ပ္ဍဲကဵု ကွာန်တၟိတေအ်ဂှ် ညးကဵုလဝ် လိက်၊ ညးဟီုလဝ် တၟာလအ်ရ။ တ္ၚဲဏအ် တ္ၚဲလက်ကြဴအိုတ်ရ။ ဟီုဍာံဍာံ တ္ၚဲဏအ်တှ်ေ ဒးပြံင်တုဲအိုတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ စဴသ္ၚိ ကပှ်ကပေါတ်တုဲ ပြံင်ညိ။”
“ပိုယ်ဟွံပြံင်၊ ပိုယ်မံင်အဏအ်ရ။” ရဲကွာန်တအ် ကရေဲတိုန်ထတ်တ်။
“ပရးမၞိဟ် သ္ၚိဇကု ဇကုစဴတုဲ ကပေါတ်ဇကု မိက်ဂွံဂွံ ကပှ်ကေတ်ညိ။ ကိုပ်ကၠာ ညးတအ် ဟွံဂွံပသောင်ထောအ်ဂှ်။ ယဝ်ရ ဟွံကၠောန်ဗက်မ္ဂး ညးတအ် ဖန်အတိုင်အမိင်မ္ဂး ပိုယ်တအ် ရီုစဵုဒၞာ ဟွံမာန်ပုဟ်။” ဥူထောန်ယျ ဆက်ဟီု။
ရဲကွာန်တအ် ကရေဲတိုန်။
“ညးဍုင်ကွာန်တအ် ညဳမံင်ဟာ ဟေအ်!”
“ညဳမံင်ဟေအ်၊ ညဳမံင်ဟေအ်” မၞိဟ်တအ် ကရေဲတိုန်ညဳညဳ ထတ်တ်အိုတ်ရ။
“ပိုယ်ဟွံပြံင်၊ ပိုယ်ဟွံပြံင်” မၞိဟ်တအ် ကရေဲတိုန် ညဳညဳထတ်တ်အိုတ်ရ။
ဗီုဗီုဏအ် ဂတးဂတန် ကရေဲဟီုဒၟံင်တုဲ ရမ္သာင်ကထဵုတမ္ညဝ်ဒၟံင်ရ။
ဥူထောန်ယျ ဆုဲတိတ်အာ နူဒၟံင်ဂှ်တုဲ ဂွံမွဲခဏညိ။ နကဵု မၞိဟ်ဇၞော် ဗၠာဲသၟိင် ကရေဲဟီု နကဵု စက်သမၠဲရမ္သာင်၊
“ဂတဏအ် စှ်သုန်မိနေတ်မ္ဂး ပရးကဵု မၞိဟ်ညိ။ ယဝ်ရ ဟွံပရးမ္ဂး နကဵုဗၠာဲသၟိင် ပသောင် နကဵုလွဟ်ရောင်။”
ဆဂး မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဆက်ကရေဲဒၟံင် အတိုင်ဂှ် ညိဟွံဒေါအ်ရ။ ဂွံမွဲခဏညိ။
“မသုန်မိနေတ်ပၠန် ယဝ်ရ ဟွံပရးမၞိဟ်မ္ဂး၊ နကဵု ဗၠာဲသၟိင် လုပ်ပသောင်ရောင်။”
ၜိုန်ဂှ်ရလေဝ် မၞိဟ်တအ်ဂှ် ညံင်ကဵု ဟွံကၠိုဟ်အရေဝ် ဗၠာဲသၟိင်မဟီုကီု၊ ဗီုပၟိက်ဇကုဂှ်ဟေင် ဆက်ကရေဲဒၟံင် နကဵုဘာသာမန်၊ ဗၠာဲသၟိင်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကူဗၟာဖအိုတ်တုဲ မုအဓိပ္ပါယ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံတီ၊ ဆဂး ဍေဟ်တအ်ကၠိုဟ် ဒဒှ်ရ ရဲကွာန်တအ် ဟွံဒုင်တဲ၊ ဟွံပြံင်ကွာန်။ ဆဂး ဍေဟ်ဟွံကဠင်၊ ဍေဟ်ရံင်ဒၟံင် နာဍဳ ပ္ဍဲတဲဍေဟ်ရ။ ဗၠာဲသၟိင် နူကဵု ကွဳစက်တအ်လေဝ် ကောံစှ်ေကၠုင်အိုတ်ရ။ စိုပ်အခိင်ဗက်ဂှ် မၞိဟ်ဇၞော် ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ၜေါတ်ကေတ် သေနာတ်ဂၠေအ်အ် ပ္ဍဲဂၞိင်ဇကုတုဲ ပတိုန်လပါ်လတူတုဲ ပန်မွဲတဲ “ပင်”။
ရမ္သာင်မၞိဟ်ဂမၠိုင် သ္ၚိတ်အာမွဲလစုတ်ရ။ ဂွံမွဲလစုတ် ဆက်ကရေဲပၠန်ရ။ မၞိဟ်ဇၞော်ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ကဵုအမိင်တုဲ ဗၠာဲသၟိင် လုပ်တက်မၞိဟ်တအ် နကဵုလေအ်ဒုက်၊ လ္ၚဵုလောတ်၊ လ္ၚဵုဒြေပ် ပြးဇး၊ က္ဍိုပ်ထကး ကၞေင်ဝိ။ အကြာဂှ် တၠဂုန်ပညာလေဝ် ဒးတက်ကီုရ။ ဂကောံမၞိဟ်ပြး ဂၠံင်ဇၞော်ဂှ် ပံက်အာတုဲ
ကွဳစက်တအ်ဂှ် ဆက်ဒဳအာ ဇရေင်ဒဵုအဗြိုင်ရ။
ဒဵုတၟအ်ဇၞော်မွဲ တၞံဆု ဍောတ်တ်ဇၞော်ဇၞော် ဂွာန်ကၟေန်ဒၟံင် ပ္ဍဲစးဒဵုကီု လတူဒဵုကီု ပေင်ထာတ်ဒၟံင်ရ။ ဇိုင်ဒဵုဂှ် တၞံဆုဍောတ်တ်ဇၞော်ဇၞော် နွံဂကူနာနာ ပေင်ထာတ်ဒၟံင်ရ။ ကရေက်လပါ်ပုင်ဂှ် နွံကြုင်ဍောတ်တ်မွဲ ပ္ဍဲအခိင်ကညင်လေဝ် ဍာ်ဇွောဝ်ဒၟံင်ညိညဖိုဟ်ရ။ ကြုင်ဂှ် တိတ်ကၠုင် နူဒဵုဂှ်တုဲ၊ ဍာ်ကြုင်ဂှ် ကေဝ်ၜိုဟ် သုင်နွံကဵုရှ်ရ။ ညးဒေသတအ် ပတှ်ေကေတ် ဒဵုဂှ် ကမင် ကြံင်ဒၟံင်တုဲ ကၞာင်ဆုတအ် ကပှ်ဖျဴ ပအှ်ော၊ သတ်ဆု၊ ကဴဆု ဗီုကဵု ကလတ်၊ ကဴပြာ်တအ် ၜှ်ကေတ်၊ ကၟဝ်ဆုတအ် ဗီုဒးစိုတ် ၜှ်ဖျဴ သွက်ဇကုစကီု၊ သွံစကီု အတိုင်ပၟိက်စိုတ်ဂွံရ။ ဆဂး တၞံဆုတအ်ဂှ် အခေါင်ဗါ် ဗပိုတ်တမ် ဟွံမဲ။ ယဝ်ရ ဗါ်ဒးမ္ဂး ဟိုတ်ကတဵုဒှ် ဇကု ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ဇာတ်ဇကု မသ္ဒးချိုတ်ရောင် ညးတအ် ပတှ်ေကေတ်လဝ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂြိုပ်ဂှ်ကီု ဒဵုဂှ်ကီု နွံကဵု တၞံဆုဇၞော်ဇၞော် ဂကူနာနာတုဲ ဂစေံကနေမ်လေဝ် ပေင်ထာတ်ဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲဇိုင်ဒဵု နွံကျာ်တၟအ်မွဲဇကု ဇၞော်ကွေဟ်ဟ်ရ။ ကျာ်ဂှ် ဒှ်ကျာ်ခေတ်တြေံတုဲ မတ်ၜါမဓလန်တုဲ ပလေဲဒၟံင်၊ သၟောန်ပါင်တီုဇၞော်၊ သော်ကွေန်ကွေန် ရံင်စမ္ဂး မဒးဖေက်ဂၟံက်ခိုဟ်ကွေဟ်ရ။ ပရူကျာ်ဂှ်ဇေတ်တ် ဆညးမွဲကီု ဟွံတီကၠးကၠး။ မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တအ် မဟီုလဴဒၟံင်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒဵုဏအ် ကလော်အဗြိုင် ကမြမ် နွံမွဲ၊ ဗက်ဂၠာဲရပ်စဒၟံင် မၞိဟ်။ အခိင်ကာလ ကျာ်တြဲ မဂၚေင်ဒေသစရိတ် မစိုပ်ကၠုင် ဇရေင်ဒဵုဏအ်ဂှ် ကျာ်တြဲဂွံမာန်ကေတ် ကလော်အဗြိုင်ဂှ်တုဲ ညးကြိုင်လဝ် ပ္ဍဲထီုဂှ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးကော်စ ဒဵုအဗြိုင်။
ကွဳစက်ဂမၠိုင် စိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ဇိုင်ဒဵုဂှ်ရ။ ဂတမုက်ကျာ်ဂှ် ဣသိမွဲ ကောန်ကွးညး မၞိဟ်တြုဟ် မၞိဟ်ဗြဴ ၜိုတ်ဒစာံတၠ ဗိုက်လဝ်ဂၠိက်သၠုင်င်တုဲ ဒတဴဒၟံင် ဂတမုက်ကျာ်ဂှ်ရ။ ဣသိဂှ် ညးရပ်လဝ် လေအ်မွဲတၞုင် ကောန်ကွးညးလ္ၚဵုဂှ် ရပ်လဝ် မြ၊ လ္ၚဵုဂှ် ရပ်လဝ် နောတ်တုဲ ဒတဴဒၟံင် ဂတကျာ်ဂှ်ရ။ ဣသိဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဇိုင်ဒဵုဂှ်ရ။
ကွဳစက်တအ် ဒေါအ်တုဲ ဥူထောန်ယျ ကဵု ဗၠာဲသၟိင်ၜါပိတၠ လုပ်ကၠုင် ကြပ်ပ် ဇရေင်ဣသိဂှ်ရ။
“ပိုယ်ကၠုင်လၟုဟ်ဂှ် ကၠုင်ပသၞ ကဵုနာဲတအ် ဟွံသေင်၊ အတိုင်အမိင် အလဵုအသဳတွဵုရးကီု သီုကဵု အလဵုအသဳကၟိန်ဍုင် ဒဵုဏအ်ဂှ် ညးသွံလဝ်ကဵု ကမ္မဏဳကြုက်တုဲရ။ ကျာ်တၟအ်ဏအ်ဂှ် ဒးကေတ်ဏာ စွံပ္ဍဲနေပျဳဒဝ် ပ္ဍဲတိုက်ထ္ၜးပျးကောန်ဂကူရောင်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပါဲကဵုညိ။”
“ကေတ်ပ္တိတ်ဏာ ကျာ်ဏအ် နူကဵု ဒဵုဏအ်မ္ဂး ကပ်ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် ကတဵုဒှ်တုဲ အလုံမွဲဍုင် ဒှ်ဒဒိုက်ဏောဝ်။” ဣသိဂှ်ဟီု။
“ကျာ်ဏအ် ညံင်ဟွံဂွံလီု၊ အတိုင်ပကတိဂှ် ပိုယ်တအ် ကေတ်ဏာ နကဵု ကွဳစက်ဇၞော်ဇၞော်ရောင်။ လ္ပဒှ်ဓဝိင်ညိ။ ကျာ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာမလုပ်လၟိဟ် အာဲကၟာဲတြေံတြဟ်မွဲရောင်။ နကဵု ဥပဒေအာဲကၟာဲတြေံတြဟ်မ္ဂး ကျာ်ဏအ်ဂှ် ဆေင်စပ် ကဵုဍုင်ရောင်။” ဥူထောန်ယျ ဆက်ဟီု။
ဟီုဍာံဍာံ ဣသိဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မဓရီုကျာကဵု ညးတၞဟ်မွဲ ဟွံသေင်၊ ညးဂဇအ်ဓဝ် ပၟဝ်ဝိဿနာ ပဒတဴကၠုင်ဒၟံင် ပ္ဍဲဂြိုပ်ဂှ် တၟာလအ်ရ။ ပါဲနူ ကောန်ကွးညးတအ်တုဲ မၞိဟ်လဵုလေဝ် ညးဟွံတက်ကျာ၊ တ္ၚဲဏအ် ညးမဒးတက်ကျာ မဟီုအရေဝ်ကဵု မၞိဟ်ပလုင် ဗီုဏအ်ဂှ် ဒှ်အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။
“ဣသိ၊ အမိင် နူလတူတေအ် စှ်ေကၠုင်တုဲရ၊ အဲဟီုပၠန် ဒဵုဏအ်ဂှ် ညးသွံကဵု ကြုက်တုဲရ။ ကျာ်ဏအ်ဂှ် ပိုယ်သ္ဒးက္ညဏာ နေပျဳဒဝ်ရောင်။” ဥူထောန်ယျ ဆက်ဟီုကီုလေဝ် ညးတအ် ဆမွဲခပေဟ်ချာကီု ဟွံဆုဲတိတ် နူဒၞာဲဂှ်ရ။ ကၞောတ်တဲ ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ဟီုတိုန်
မၞိဟ်စဂှ် ပလေဲလဝ်မတ် ကိတ်လဝ် သၟောန်ပါင်တုဲ ညိဟွံချဳအာ နူဒၞာဲဂှ်ရ။ ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် လုပ်ရပ် ဣသိဂှ် ကောန်ကွးဣသိ ဗက်ဗါ်ကဵုမြ၊ ဗၠာဲသၟိင်တအ် ပန်ကဵု လွဟ် ကောန်ကွးညးၜါကီု သီုကဵု ဣသိဂှ် ဒးသေနာတ် ချိုတ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ရ။ ကောန်ကွးညး မၞိဟ်ဗြဴမွဲ ကဵု မၞိဟ်တြုဟ်ၜါ ညးမဗၠးဘဲ ဓလိင်ပ္တိတ်ဏာ ဇွဣသိ ကဵု ညးမချိုတ်အာတအ် ပ္ဍဲကဵု ဇြပ်ညးတအ် ဗဒါဲဂှ်ရ။ တုဲ ကောန်ပၞာန်တအ် ဗိုင်စဵုဒၞာလဝ် ဇြပ်ဂှ်ရ။
ကောန်ကမၠောန်သေဌဳကြုက်တအ်ဂှ် ဂေတ်ဗဵုဒၟံင် ဂြိုပ်ဆု ဒဵုဂှ်အိုတ်ရ၊ ဂမဳဗဵုဒၟံင် တၟအ်ဒဵုတအ်ကီု တၟအ်အကြာကြုင် အကြာစောဝ်တအ်ရ။ ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ်ဂှ် ကေတ်လဝ် ပရေင်ဂီုကၠီု သွက် ကောန်ကမၠောန်ကြုက်တအ်ဂှ်ရ။ ကောန်ကမၠောန်ကြုက်မွဲဂှ် ထပူဒၟံင် အင်္ဂဒေ မကၟာတ်လဝ် ပါင်ထီုဂှ် နကဵုစက်ထပူ။ တုဲ ဍေဟ်တအ် ကေတ်နင် TNT၊ တောဲဇုက်တုဲ ဍေဟ်တအ် ပါဲတိတ်အာ သ္ၚောဲသ္ၚောဲညိတုဲ လတူဗာတ္တရဳဂှ် ဍေဟ်ဍဵုဖျေဟ်ဗက် TNT ခတိုဟ် ဂစေံကနေမ်တအ် လကိုတ် ပဝ်တိုန်အာ နူကဵုဒဵုဂှ်ရ။ ပါင်ထီုဂှ်လေဝ် ပံက်အာရ။
ကောန်ကမၠောန်ကြုက်ၜါပိ ကဵု ဗၠာဲသၟိင်တအ် ပိပန် ကေတ်ပၟတ်ဓါတ်တုဲ လုပ်အာ ပ္ဍဲထီုဂှ်ရ။
(၃)
ကောန်ကွးဣသိ ဣနှောတ် ဂွံမိင်ကေတ် ရမ္သာင်ဗုမ်ခတိုဟ် မပံက်ထီုဂှ်တုဲ ရံင်အာ လပါ်ရဲဇကု နကဵု စိုတ်ဗသ္ၚေက်ဇၞော်ဇၞော်ရ။ တုဲ ကွာ်တိတ်ကၠုင် နူဇြပ်ဂှ်။
“လ္ပတိတ်မ္ၚး၊ မံင်ပ္ဍဲဂှ် တိတ်မ္ၚးမ္ဂး အဲပန်ဏောဝ်” ကောန်ပၞာန်ဗၟာ မမင်ဒၟံင်ဂှ် ဟီုကဵု ဣနှောတ်။
“ဗှ်ေတအ် မုဟွံတီပုဟ်။ ထီုဂှ် ပံက်ဟွံဂွံ။ ဟိုတ်ဇၞော်ကဵုဒြဟတ် ကတဵုဒှ် အလုံမွဲဍုင်ရောင်။ ၝောအ်တအ် မံင်ကဵု သတိ။!” ဣနှောတ် ဟီုကဵု ကောန်ပၞာန်ဂှ်။
“အရေဝ် လ္ပဂၠိုင်ဒၟံင်။ မံင်ပ္ဍဲဂှ်။ ကပေါတ်ဇကု မိက်ဂွံဂွံ ကပှ်ကေတ်၊ တုဲတှ်ေ ဟီု။”
ကောန်ကမၠောန်ကြုက်ၜါပိ ကဵု ဗၠာဲသၟိင်တအ် မလုပ်အာ ပ္ဍဲထီုဂှ် ဂွံတၟာလအ်ရ။ သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင် မုဟွံမိင် မုဟွံညာတ်တုဲ ဗၠာဲသၟိင်သၟေဟ်တအ် ကဵု ၝောအ်မၞိဟ် ဗီုကဵု ဥူထောန်ယျ တအ်လေဝ် ဒှ်ကၠုင် ဂဝိင်ကီုရ။ ရံင်လုပ်အာ ပ္ဍဲထီုဂှ်မ္ဂး ညာတ်အာညိညဓဝ်ရ။ အပ္ဍဲဂှ် ဂၠုဒၟံင်ရ။ အခိင်လအ်အာ ၜိုတ်ဗဒါဲဘာ်နာဍဳရတုဲ နကဵုမုက်မတ် မပေင်တဴ ဂဝိင်ဇၞော်ဇၞော်ဂှ် မၞိဟ်စဂှ် ကွာ်လုပ်အာ ဗဒါဲထီုတေအ်ဂှ် ဂွံညာတ်အာ ဗၠာဲသၟိင်မွဲ ဒြေပ်တိတ်ကၠုင် ခေအ်ညှံက် ခေအ်ညှံက်တုဲ ကၠာဟွံစိုပ် ပါင်ထီုဂှ် လောတ်စှ်ေရ။
မၞိဟ်တအ် ညာတ်ကေတ်တုဲ ညးမနွံကဵုလွဟ်တအ်ဂှ် ဂစာန်ၜေါတ်ကေတ်လွဟ်တုဲ ဗီုညးကဵုညး ဒြေပ်အာ ဗဒါဲဗၠာဲသၟိင်ဂှ်ရ။ ဗၠာဲသၟိင်မွဲဂှ် မိန်ကေတ် ဗၠာဲသၟိင်ဂှ်တုဲ “မုဒှ်ရော” သၟာန်ဂှ်
ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ပလေဲလဝ်မတ်တုဲ ဂစာန်ဟီုဒၟံင် အရေဝ်၊ ဆီလေဝ် ကသိုဟ်တိတ်ဒၟံင် နူပါင်၊ ရမ္သာင် ဟွံတိတ်။ ပါင်သၟးရ ချဳဒၟံင်တုဲ
“သပုန် ဟာ”
ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ၜိုတ်အစောန်မနွံ ၜိုန်ရ ဟီုဒၟံင်ကီုလေဝ် ရမ္သာင်ဟွံတိတ်၊ ညိင်သ္ၚိတ်အာရ။ ဗၠာဲသၟိင်ဂှ် ဗုင်လေဝ်ထောင်၊ စး၊ ဒဳ၊ ဇိုင်ဝှါတ်စာ်ဒၟံင် ညံင်ကဵု ကၠမဇျာ်လဝ်ရ။ ညးတအ် ဓလိင်ပ္တိတ်ဏာ ဗၠာဲသၟိင်ဂှ်တုဲ အာစွံလဝ် ပ္ဍဲဇြပ်ဣသိဂှ်ကီုရ။
ဣနှောတ် ဆဵု ဗၠာဲသၟိင်မဒးလဝ်ဘဲဂှ်တုဲ ညးတေအ် ဖေက်ဒၟံင်တုဲ သၟာန်တိုန်။
“မုဒှ်ရော”
“ဍေဟ်လုပ် ပ္ဍဲထီုဂှ်တုဲ ဒးကၠုင်ဗီုဏအ်ဟာ။”
“လ္ပမှာန်မံင်၊ ယဝ်ရ ဗှ်ေကၠုင်ပထုဲဒၟံင်ပိုယ်တှ်ေ အဲကၠေင်ထောအ်ဗှ်ေဏောဝ်။” ကောန်ပၞာန်ဂှ် ကလေင်ဟီုကဵု ဣနှောတ်။
ဗၠာဲသၟိင်သၟေဟ်တအ်ဂှ် အာကေတ်တာလျိုင် သွက်ဂွံမင်မဲ ဂီုကၠီုမ္ၚးတုဲ သကိုပ်ဒပ် ကောန်ပၞာန်ဂှ် ဖန်ဇန်ဒၟံင် သွက်ဂွံလုပ် ပ္ဍဲထီုဂှ်ရ။
“ရမ္သာင်သေနာတ်လေဝ် ဟွံဂွံမိင်၊ သၞတအ် ဟွံစကာသေနာတ်ပုဟ်” သကိုပ်ဒပ် ဟီု။
“ရဲဥူ ဗှ်ေပသကိုပ်တုဲ ဗှ်ေတအ် မၞိဟ်ထပှ် လုပ်အာဂၠာဲနင် ကြုက်စဂှ် ကဵု ကောန်သ္ဂံင်စဂှ်”
ကောန်ပၞာန်တအ် စုတ်ပၟတ်ဓါတ် ပ္ဍဲက္ဍိုပ်၊ ရပ်လဝ်သေနာတ်တုဲ လုပ်အာ ပ္ဍဲထီုဂှ် သီုသတိဇၞော်ဇၞော်ရ။
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ဝတ္ထုဇမၠေအ်−(ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ)
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ကောန်ပၞာန်ထပှ်တၠဂှ် လုပ်စိုပ်အာ ပ္ဍဲထီုဂှ် ဂွံတၟာသ္ၚောဲရ မုလေဝ် ဟွံဆဵု။ ပ္ဍဲအကြာ ပသာန်ပၟတ်ဓါတ်ဂမၠိုင် မချဳစဳဒၟံင် ဂၠံင်တေအ်ဂၠံင်ဏအ်ဂှ် ကဝဇၞော်ဇၞော် ဍောတ်တ် မပဝ်ဒၟံင်ဟေင်ရ ဆဵု။ နူကဵု မညာတ်ဒၟံင် လျးတၟးတၟး ပ္ဍဲပါင်ထီုညိညဂှ် ကၠေအ်အာတုဲကောန်ပၞာန်ဗၟာစဂှ် ဆက်လုပ်အာဒၟံင်ဂှ်လေဝ် မုတၟေင်င်တၟဟ်ဟ် ဟွံဂွံဆဵုဏီဖိုဟ်ရ။ ဂွံမွဲခဏညိ ဂွံဆဵုကေတ် ဇွဗၠာဲသၟိင်ၜါ ဗုင်အိက်ပြိုဟ်၊ မတ်ဓလတ်ဒၟံင်။ ဆဂး မုရမ္သာင်ကီု ဟွံမိင်။ သ္ၚိတ်ဇြ တုဲပၠန် ဂၠုၜေက်ဒၟံင်ရ။ ကောန်ပၞာန်တအ်ဂှ် ဆက်အာဂတဂှ်ပၠန် ဂွံမွဲလစုတ် ဆဵုဇွကြုက်တအ်ဂှ် ကဵု ဗၠာဲသၟိင်ၜါပၠန်ရ။ ဗၠာဲသၟိင်မွဲဂှ် ယီုဒၟံင်ညိညဏီ။ ဟီုအရေဝ် ဟွံဂွံ။
“မုဒှ်ရော၊ ညးဂှ်ပရော။”
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
နာဲကြက် သွက်သ္ဂောံသိုၚ်သ္ၚိတၟိတုဲ ကော်ပကောံနၚ်ညးကွာန်သီုကဵုသ္ကံရဲဇကုမၞိဟ်ၜိုတ်စှ်မသုန်တၠ သွက်ဂွံရိုဟ်ဖျေံသ္ၚိ ချိၚ်ဆလဝ်တ္ၚဲနွံ၊
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
“ဒြေပ်၊ တိတ် … တိတ်!”
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
စိုပ်အခိၚ်ချိၚ်လဝ်တ္ၚဲတုဲ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်လေဝ်ကောံနူဂယးပြဟ် သုၚ်ဍာ်လက်ဖက်စကွာၚ်ၜဲတုဲဗက်ဂှ် ရိုဟ်သ္ၚိနာဲကြက်အိုတ်ရ၊
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
အခိင်ဂှ် တ္ၚဲသဝ်အာ ကွေဟ်ဟ်ရ။ မၞိဟ်သၟေဟ်ဒၟံင် မ္ၚးတအ်ဂှ် မတ်ဗုတုဲ ဒှ်ဒၟံင်အမ်သဝ်အိုတ်ရ။ ရမ္သာင်သေနာတ်ဂှ် မိင်လဝ် မွဲလပါ်ဓဝ်ရ။ တုဲပၠန် ရံင်သရ ကောန်ပၞာန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ညံင်ကဵု ကၠဇျာ်၊ ဇာဒိသိုင်ကိတ်။
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ရိုဟ်သ္ၚိနာဲကြက်နူကမေၚ်မ္ၚးလုပ်အာလပါ်ဖဴတေံသိုက်သိုက်တုဲ ရိုဟ်စိုပ်အာအခန်ဒၞာဲကောန်ဝုတ်နာဲကြက်ဗက်ဂှ်− သၟဝ်သ္ၚိအရံၚ်ဗုဗုၜတ်ၜတ်စုတ်လဝ်ထိုၚ်လောဗါ ဒတုံနွံဒၟံၚ်သၟဝ်တိတဝ်ကဵုအခန်ကောန်ဝုတ်နာဲကြက်ဂှ်ရ၊
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
“မုဒှ်ရော၊ မုမုရော?” သကိုပ်ဒပ် သၟာန် ရဲဥူ။
“ထီုအဗြိုင် ညးဒေသတအ်မကော်ဂှ် ဒှ်ကွေဟ်ဟ်ရ။ သပုန်ဟွံသေင်၊ အဗြိုင်” ညးတေအ် သှ်။
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
နာဲကြက်ကီုသ္ကံရဲနာဲကြက် သီုကဵုမၞိဟ်ဗိုၚ်ရိုဟ်သ္ၚိတံဖအိုတ်ဆဵုကေတ်တုပ်တုပ်တုဲ ဓဝါဲဂှ်နာဲကြက်ဂြိုပ်လုပ်အာဒှ်မၞိဟ်ဂတအိုတ် ဖေက်ညးတၞဟ်ပၠံၚ်ဂွံဏာကၠာသာ်ဂှ်တွဵု၊ နာဲကြက်ကပှ်ရပ်ဂွံဗက်ဂှ် မွဲသာ်ဟွံတော်ရံၚ် သာတ်ပတိတ်နၚ်နူထိုၚ်လောဗါဂှ်တုဲ နာဲကြက်ဇုက်မုက်ကဵုညးတၞဟ်ဆဵု သီုနာဲကြက်ဟိုဝ်ကြဴမံၚ်ကဵုညးဂမၠိုၚ်တံဂှ်−−−ၝတံတီမံၚ်ဟာ ဣဏံမုရော−  ဣဏံဂှ် ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံဏောၚ် ကဵုကၠိုဟ်မံၚ်အိုတ်ညိ၊ ၝတံမၞိဟ်ဂတာပ်အခေတ်ဟွံသေၚ်တှ်ေ မုဟွံတီ၊
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
“ညးဟီုဒၟံင်ရ လ္ပပံက်ထီုဂှ်” ဣနှောတ် ဟီုတိုန်တုဲ ညးတေအ် ပလေဲလဝ်မတ်၊ ကိတ်လဝ် သၟောန်ပါင်တုဲ ဂရေက်လုပ်အာ ပ္ဍဲဖိုင်ကျာ်ရ။
(၄)
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
အနာဲ − အနာဲဇုက်မံၚ်မုက်ဂှ် ယာတ်ဇုက်မုက်ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဏး ဒှ်ကပေါတ်ညးဗြဴတံ သွက်ဂွံဗါန်__C__အခိၚ်ဆီကျာဍေံကၠုၚ်ဏောၚ်၊
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ဂကောံ ဥူထောန်ယျတအ် ဗဒှ်ဒၟံင်စက်ဂှ်လေဝ် ဗဒှ်ဟွံဂွံ။ စက်ဒေါအ်ဒေါအ်ဒၟံင်။
နူပါင်ထီုတေအ် မၞိဟ်မွဲ ခါတ်လဝ်ဂၠိက်၊ ပလောအ် ဟွံမဲ။ မၞိဟ်ဂှ် ၜိုန်ရ ဖျုန်စၞာံလစံက်ကီုလေဝ် ယန်ပ္ဍဲဒဳညးတေအ် ၜါလပါ်ဂှ် ညာတ်ကၠးဒၟံင် နူသ္ၚောဲသ္ၚောဲ။ သော်ဂၠိင်င်ညးတေအ်ဂှ် ဓလာဲဗရူလဝ်။ သော်တအ်ဂှ် ဗုဒၟံင်ရ။ တုဲ ရပ်လဝ် ကၞုသင်တုဲ ဗဂိုဟ်ဒၟံင် ဟွံဒေါအ်။
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ဟး − ကွေံဟာၝ −   ဓဝါဲဂှ် နာဲကြက်မုက်ထ္ကးလဒေါဝ်ဝိုၚ်  ညးဂြိုၚ်အဲဂြိုၚ် အကြာဝိုၚ်ဟွံရးအာဂှ် ရဲနာဲကြက်မွဲဟီုကဵုနာဲကြက်အရေဝ်ဗွဲကြဴဂှ်တှ်ေ−
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ကောန်ပၞာန်တအ်ဂှ် မင်ဒၟံင် အမိင်သွက်ဂွံပန်။
ကွဳစက် ဥူထောန်ယျတအ် စက်ဒှ်တုဲ ညးတအ် ဂစာန်ဒဳတိတ်အာ။ သကိုပ်ဒပ်ဂှ် ရံင်အာ လပါ်ကွဳစက်တေအ်ဂှ် ညာတ်အာ မၞိဟ်ဖျုန်စၞာံ အုဲအုဲ သရိုဟ်သရိုဟ်၊ မတ်ဓလန်ဓလန်၊ ရပ်လဝ် ဇြင်၊ ရပ်လဝ်ဗၞုဟ်၊ ခါတ်လဝ်ဂၠိက်တုဲ ကွာ်ကောံကၠုင်ဒၟံင် ဇရေင်ညးတအ်။ ညးတေအ် ကဵု အမိင်
“ပန်၊ သၞ နွံဒၟံင် ဂေတ်ကၠောအ်။”
ယာတ်ဇုက်မုက်ဍုၚ်သေံ (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
နိဿဲ
https://www.facebook.com/groups/1806937629467025
ထီုဒဵုအဗြိုင် (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ကောန်ပၞာန်တအ် ပန် မၞိဟ်မဗဂိုဟ် ကၞုသင်ဂှ် ဒးဒၟံင် သေနာတ်ဂလိုင်ဂှ်လေဝ် ဟွံဒေါမ်၊ တုဲ လက်ကြဴဂှ်လေဝ် မၞိဟ်ဖျုန်စၞာံအုဲအုဲ သရိုဟ်သရိုဟ် မတ်ဓလန်ဓလန် ၚေက်ဂၠိင်င် ရပ်လဝ် ဗၞုဟ် ဇြင် ဗွဲမဂၠိုင် တိတ်ကၠုင်ကီုရ။ ကောန်ပၞာန်တအ် ၜိုန်ရ ပန်ဒၟံင် ဂလိုင်ဂှ်ကီုလေဝ် လ္ၚဵုလောတ်ဒေါမ်စှ်ေ၊ လက်ကြဴဂှ် ဆက်တိတ်ကၠုင်ပၠန်။ ဒေါမ်လောတ်ဒၟံင်ဂှ် ကလေင်ကတဵု ကွာ်ကၠုင်ဒၟံင် ဂါဲဝါဲ ဂါဲဝါဲဖိုဟ်ရ။ မၞိဟ်တအ်ဂှ် လုပ်ဗါ်ကောန်ပၞာန်တအ် ချိုတ်ဗွဲမဂၠိုင်။ ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ်ဂှ် သှ်ေဆ သကိုပ်ဒပ် ကဵု ရဲဥူဟေင်ရ။ ညးၜါဂှ် ဒးဒြေပ်တိတ် နူဒၞာဲဂှ်တုဲ ဒြေပ်လုပ် ဇြပ်ကီုရ။”
ရဲဂကောံကွးဣသိ မိဣနှောတ်တအ်ဂှ် ဗဒှ်ပၟတ် ဒစာံဒိုဟ် မ္ၚးဇြပ်ဂှ်တုဲ တၟးဒၟံင်ရ။
လပါ် ဥူထောန်ယျတအ်လေဝ် မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဗဒေါအ်ကွဳစက်တုဲ ကိတ်စဒၟံင် ဂကောံသၟိင်တၠတအ်ရ။ ဥူထောန်ယျ ကဵု နာဲတိင်ဇြာန် ညးတအ် ဆမၞိဟ်ၜါဟေင် ဗၠးတုဲ ဒြေပ်လုပ်ကၠုင် ဇြပ်ဂှ်ကီုရ။ အခိင်ဂှ်လေဝ် မ္ၚးတေအ် ဂၠုအာရ။ ရမ္သာင်ကၞုသင်ဂှ်လေဝ်ကီု ရမ္သာင်အသ္ၚောန် ညံင်ကဵု ကၠဵုဂှ်လေဝ်ကီု သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်ရ။ ညံင်ကဵု အလုံလိုက်မွဲ ဒေါအ်ဒေင်အာကီုရ။
(၅)
“ညးဟီုဒၟံင်ရ ထီုဂှ် လ္ပပံက်၊ ညးလေဝ် ၝောအ်တအ် ပန်ဂစိုတ်ထောအ်။ ညးဂှ် ဂွံမာန်ဍေဟ်ရော။” ဣနှောတ် ဟီုကဵု ကောန်ပၞာန်တအ်ဂှ်။
“မၞိဟ်စဂှ် ကၠုင်နူလဵုရော။” သကိုပ်ဒပ် သၟာန် ဣနှောတ်။
“မၞိဟ်ဟွံသေင်၊ အဗြိုင်။”
“အဗြိုင်” သကိုပ်ဒပ်ဂှ် ကလေင်ဟီု။
“လၟုဟ် ဍေဟ်တအ် စိုပ်အာအလဵုအိုတ်။” သကိုပ်ဒပ် ဆက်သၟာန်။
“ဍံက် ဍံက်” ရမ္သာင် ခဍံက်တြင် မိင်ကၠုင်ရ။ မၞိဟ်တအ် သီုဖအိုတ် ရံင်အာ လပါ်ပါင်တြင်ဇၞော်တေအ်ရ။
“လ္ပပံက်” သကိုပ်ဒပ် ဟီု။
“အဗြိုင် ဟွံသေင်၊ မၞိဟ်ဏောဝ်” ဣနှောတ်ဟီု။
“ဗီုလဵု ဗှ်ေဂွံတီ မၞိဟ်ရော။” နာဲတိင်ဇြာန် ဟီု။
သကိုပ်ဒပ်၊ ရဲဥူ ညးၜါဂှ် ဗျာံလေဝ် သေနာတ်။ ဣနှောတ် အာပံက်တြင်။
တြင်ပံက်တုဲ မ္ၚးဂှ် မၞိဟ်သၟတ် နူကဵုကွာန် မိအိန်ရဳ၊ မိအေကြူ၊ မာံရတ်ခိုဟ် ကေုာံ သၟတ်မန် ရဲကွာန်အဗြိုင်ဂှ် ၜိုတ်စှ်တၠ ရပ်လဝ် သေနာတ်ဂြိုပ်တုဲ ဒတဴဒၟံင်မ္ၚးဂှ်ရ။
“ဣၝောဲ၊ ပိုယ် မိင်ရမ္သာင်သေနာတ်၊ ပ္ဍဲလပါ်ဏအ်တုဲ ပိုယ်တအ် တိတ်ကၠုင်။ ကောန်ပၞာန်မန် ပန်ဗၟာဟာ။ စိုပ်အဏအ် မုလေဝ် ဟွံဆဵု။ မုဒှ်ရော။”
“လုပ်ကၠုင်ပြဟ်ဟ်မံင်” ဣနှောတ် ကော်ပၠုပ် မၞိဟ်သၟတ်တအ်ဂှ်ရ။
မၞိဟ်သၟတ်တအ်ဂှ် လုပ် စိုပ် ပ္ဍဲဇြပ်ဂှ်တုဲ ညာတ်ကောန်ပၞာန်ဗၟာၜါ၊ ဗၠာဲသၟိင် ၜါပိ ကဵု မၞိဟ်ဇၞော်ကွာန် ကဵု ဥူထောန်ယျဂှ်ရ။ တုဲပၠန် ကောန်ပၞာန် မဒးလဝ် ဝပ်ၜါပိရ။
“ဗှ်ေတအ် ကၠုင်ဂၠံင်လဵုရော။” နာဲတိင်ဇြာန် သၟာန်တိုန်။
“ပိုယ်ကၠုင် ဂၠံင်ဇၞော်ဏအ်ရ”
“မုဆဵုကီု”
“မုတၟေင်င် ဟွံမဲ။”
“နူကၠင်ဏအ် ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် အဗြိုင်တအ် ရပ်စထောအ် ရဲဂကောံသၟိင်တၠ နူမတ်မလီုတအ်၊ သှ်ေဒၟံင် ဆပိုယ်ၜါဓဝ်ရ။”
“အဗြိုင်” မိအိန်ရဳ ဟီုတိုန်။
“ယွံ အဗြိုင်၊ လၟုဟ် ထီုဂှ် ဍေဟ်တအ် ပံက်ထောအ်တုဲ အဗြိုင်နူထီုဂှ် တိတ်ကၠုင်။”
ညးဟွံဂွံဆဵုလဝ် နကဵုမတ်ဏီ သၟတ်ကောန်ကွာန် ဒဵုအဗြိုင်တအ်ဂှ် ညးလ္ၚဵုဂှ် ပတှ်ေကီုလေဝ် သွက်မၞိဟ် မတုဲလဝ် ပညာဂတာပ်ခေတ် မကလိဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာ နူကဵု တက္ကသိုလ်ကဆံင်သမၠုင်တအ်မ္ဂး ဂလာန်မ္ဂး အဗြိုင်၊ မၞိဟ်ချိုတ်တ် ကလေင်ဂျိုင်တုဲ ဗက်ရပ်စမၞိဟ်ဟီုဂှ် တိတ်ဒၟံင် နူကဵု မ္ၚးလဝ်ဂျေတ်တုဲ မိင်ကီုဖိုဟ်ရ ဆဂး ဗီုလဵုလေဝ် ပတှ်ေကေတ် ဟွံမာန်။
“ပိုယ်ကၠုင်ဂၠံင်ဂှ် မုလေဝ် ပိုယ်ဟွံဆဵု။ မုပ ဍေဟ်ဟွံကၠုင် ပ္ဍဲဇြပ်ဏအ်ရော။” မိအိန်ရဳ သၟာန်။
“အဲဖျေဟ်လဝ် ဗဝိုင်ကဵု ပတေင်ဣသိဇၞော်ကၠာတေအ်ဂှ် ဍေဟ်တအ် လုပ်ဟွံဂွံ။” ဣနှောတ် သှ်။
“အဗြိုင်စဂှ် တိတ်ကၠုင် နူထီုဏအ် သၟးဟွံသေင်ပုဟ်။ မ္ၚးဏအ်ဂှ် နွံဂၠိုင် နူပ္ဍဲထီုဂှ်ဏီ။” သကိုပ်ပၞာန်ဂှ်ဂးတုဲ ဆက်သၟာန် “ဗီုလဵုဂွံဒှ်မာန်ရော။”
“ဗိုလ်ဂျဳ၊ ဗိုလ်အဗြိုင်ဇၞော်အိုတ်ဂှ် ညးကြိုင်လဝ် ပ္ဍဲထီုဂှ်။ ထီုဂှ်ပံက်တှ်ေ ဗိုလ်အဗြိုင် နူကဵုထီုဂှ် ဍေဟ်ကဵု အမိင်မ္ဂး ကောန်ရဲဍေဟ်တြေံ မချိုတ်လဝ် မ္ၚးစဏအ်ဂှ် ကတဵုကၠုင်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဂှ် နွံညိညဓဝ်ရ။ မ္ၚးဏအ် နွံဂလိုင်လဵု ညးမွဲကီု ဟွံတီ။”
မ္ၚးတေအ် ရမ္သာင် ကၞုသင် ဗြုကၠုင်ပၠန်ရ။ မၞိဟ်တအ် ကျောဝ်တိတ်အာ လပါ်မ္ၚးတေအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အဗြိုင် မခါတ်လဝ်ဂၠိက် မရပ်လဝ် ဇြင် နွံဂေတ်ကၠောအ်ဒၟံင် ဇြပ်ဂှ်ရ။ တုဲပၠန် အဗြိုင် မကျိုင်လဝ် ကယျိုင်ပၞာန် ခေတ်တၟိ ဓလဝ်လဝ် အထုပ်ပၞာန်ဂျပါန်တအ် ရပ်လဝ် သေနာတ်ဂြိုပ်တုဲ ပန်ပၠုပ်နင် ဇြပ်ဂှ်ရ။ မၞိဟ်တအ်ဂှ် ဒးအောပ်မာဒၟံင်ရ။ ဗဒင်ဇြပ်ဂှ်လေဝ် ထောင်လီုလာ်တၟာဂလိုင်ရ။ နူကဵု ဇြပ်ဏအ်လေဝ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာကီု သီုကဵု သၟတ်မန်တအ်ဂှ် ပန်ပတိတ်ဏာကီုရ။
မာံရတ်ခိုဟ်မွဲ နကဵုသေနာတ်ဂြိုပ်ညးတေအ်ဂှ် သဍာံပန်ဒၟံင် အဗြိုင် မဗဂိုဟ် ကၞုသင်ဂှ်။ ဟိုတ်နူ အကေင်အောန်တုဲ ပန်ဒၟံင် ဟွံဒးလောဲလောဲ။ ညးတေအ် စုတ်ဂဥုဲသေနာတ် ထၞက်ကၟောန် သၞောက်သတ်ဗြဴ။ ညးတေအ် အံင်ယဝီုခိုဟ်ဟ်တုဲ ပန်ဏာ ဒးအာက္ဍိုပ် အဗြိုင်ကၞုသင်ဂှ်တုဲ ရမ္သာင် ကၞုသင်သ္ၚိတ်အာ၊ ရမ္သာင်လွဟ် နူကဵု အဗြိုင်တအ်လေဝ် သ္ၚိတ်အာရ။ တုဲပၠန် အဗြိုင် ဆမွဲကီု ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ။
(၆)
“ဗိုလ်ဂျဳ၊ ဗၠာဲသၟိင် မဒးလဝ်ဝပ်မွဲတၠဂှ် ကၠေအ်ဒၟံင်။ အဲဂၠာဲဟွံဆဵု။” ဗၠာဲသၟိင်မွဲဂှ် ကၠုင်ဟီုကဵု သကိုပ်ဒပ်ဗၟာရ။
သကိုပ်ဒပ်ဂှ် ညးတေအ် ရံင်အာ မၞိဟ်တအ်ဂှ်တုဲ မုက်မတ် ဣနှောတ် တၟေင်ဒၟံင်တုဲ ညးတေအ်သၟာန်။
“အလဵုဗှ်ေ အာစွံထောအ် ဗၠာဲသၟိင်ဂှ်ရော။ ပဂိ ကောန်ကမၠောန်ဍုင်ဂှ် ဒုဟ်ဇၞော်ဒၟံင်ဂှ် ဗှ်ေတီဒၟံင်ဟာ။ လဴစမ်။” သကိုပ်ဒပ်ဂှ် သၟာန် ဣနှောတ်။ ဆဂး ဣနှောတ် မုဟွံဟီု။
“ဗှ်ေ စိုတ်စၞာဲ၊ စိုတ်ဟွံပြေ လတူပိုယ်။ ဗှ်ေမိက်ဂွံ ကလေင်ဒၟံင်တဲ ကဵုပိုယ် ဖိုဟ်ဟာ။!” သကိုပ်ဒပ် ဆက်သၟာန်။
“ပိုယ် ရဲမံင်ကဵု သဳလ၊ သစ္စ၊ သွက်ဂွံဗက်တမ်၊ သွက်ဂွံကလေင်တဲ ကုမၞိဟ်လဵုလေဝ် ဟွံမဲ။ ပိုယ်ဂှ် ညံင်ရဴ အစာဣသိပိုယ်ရ။ ပိုယ်ပအပ်လဝ် ဘဝပိုယ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဟေင်ရ။ အရာဗိုလ်ဂျဳတအ် မတီကေတ် ဟွံမာန် နွံတၟာဂလိုင်ဏီ။ အကင်ဂျိအဗြိုင်ဂှ် ကာတ်ကွေဟ်ဟ်ဏောဝ်။ မၞိဟ်လဵုဟွံဟီု၊ ဒးဒုင်ကိတ်၊ ဒးဒုင်ဇျာ်လဝ်ကဵုဍေဟ် ဆညိညကီုလေဝ် နကဵုဂဥုဲလဵုလေဝ် လွဳဟွံမာန်။ ဒးချိုတ်ဖအိုတ်ရ။ မၞိဟ်ဂှ်ချိုတ် ဆဂး ဇကုဂှ် ဒှ်အာ အဗြိုင်တုဲ ဒးကလင်အမိင် ဗိုလ်အဗြိုင် ဇေယျသာန် ဖအိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဇြပ်ဏအ် အဲဖျေဟ်လဝ် ဗဝိုင် နူမ္ၚးတေအ် ဍေဟ်လုပ်ကၠုင်ဟွံဂွံ။ ဆဂး ကောန်သ္ဂံင် ဗိုလ်ဂျဳ မဒးဒုင်ကိတ်လဝ်၊ မဒးဒုင်ဇျာ်လဝ် ကဵုအဗြိုင်တအ်ဂှ် ကာလဒှ်အဗြိုင်မ္ဂး ဍေဟ်ကိတ်ပိုယ်တအ် သီုညးဖအိုတ်၊ ဒှ်အာ အဗြိုင်ဖအိုတ်ဏောဝ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နူကၠင်ဏအ် အဲဓလိင်ပ္တိတ်ထောအ် နူကဵု မ္ၚးဗဝိုင်။” ဣနှောတ် သှ်ကဵု။
ဆဂး နကဵု သကိုပ်ဒပ်ဂှ် ဟွံပတှ်ေ စှ်ေစိုတ်တုဲ
“အလဵုဗှ်ေအာစွံလဝ်၊ အာကေတ်ပၠုပ်နင်။ ဗှ်ေ ဟွံကေတ်တှ်ေ အဲပန်ဗှ်ေဏောဝ်။”
အဃောဂှ်ဟေင် ကောန်ပၞာန်မဒးလဝ်ဝပ်ၜါဂှ် ဇကုခတဝ်တိုန်ထတ်တ်တုဲ မၞိဟ်တအ် မတ်စူဗဵုအာဒၟံင် လပါ် ကောန်ပၞာန်ၜါဂှ်အိုတ်ရ။ ဣနှောတ် ဟီုတိုန် ဗီုမန်။
“ဆုဲတိတ် နူကဵုဍေဟ် သ္ၚောဲသ္ၚောဲ။”
သၟတ်ကောန်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင်တအ် ပါဲတိတ်အာ မွဲတဲဓဝ် ကောန်ပၞာန်ၜါဂှ် ဓလိုက်ကတဵု ကဵုအသိင် တ္ၚေတ်ရပ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာစဂှ် သီုကဵု သကိုပ်ဗိုလ်ဂှ် ဒးအာဝပ်တုဲ လောတ်စှ်ေအာရ။ ကောန်ပၞာန်အဗြိုင်ၜါဂှ် ဂၠံက်စဂြိုဟ် ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ်ရ။ အကြာဂှ် သၟတ်ကောန်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင်ဂှ်လေဝ် ဒးအာ မွဲၜါကီုရ။ ဣနှောတ် ဂၠံက်ကေတ် ပတေင် နူထိုင်ဇကုတုဲ ဂြာတ်ပက်ဏာတုဲ ကောန်ပၞာန်ဗၟာ မဒှ်အာအဗြိုင်ၜါဂှ် ဒေါမ်စှ်ေ ချဳဟွံမာန် ထပိုတ်ဒၟံင်ရ။
“ဒြေပ်လုပ် ဖိုင်ကျာ်” ဣနှောတ်ဂးတုဲ မၞိဟ်တအ် ဒြေပ် လုပ်အခန်ကျာ်ရ။
ပ္ဍဲအခန်ကျာ်ဂှ် ညးတအ် သတိက်စွံလဝ် ဇွဣသိ။ လၟုဟ်မ္ဂး သှ်ေဒၟံင် သၟတ်ကောန်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင်တအ် ကဵု မၞိဟ်ဇၞော်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင် နာဲတိင်ဇြာန် ကေုာံ သၟိင်နူမတ်မလီု ဥူထောန်ယျ တအ်ရ။
“အပ္ဍဲအခန်ဏအ် မွဲဍောတ်ဂှ် ပိုယ်တအ် ဗၠးဘဲမာန်ဟာ” ဥူထောန်ယျ သၟာန်။
“အခန်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အခန်ဗဝိုင်အပ္ဍဲ မၞိဟ်အပ္ဍဲဏအ် ယဝ်ရဟွံဖံက်ပလီုတှ်ေ ဍေဟ်တအ် လုပ်ဟွံဂွံ။”
မ္ၚးတေအ်လေဝ် သ္ၚိတ်ဇြဒၟံင်ရ။ အခိင်ဂှ်လေဝ် ကြပ်တက် ၁၂ နာဍဳဗတံရ။
“ဇြောမ်ဗဳ၊ ဟီုဒၟံင် ပ္ဍဲရုပ်ဒမျိုင်ဂှ် အဲထေင်ကေတ် ကွေဟ်ဟ် ဟွံမဲပုဟ်။ လၟုဟ်မှဂွံတီ၊ နွံဒၟံင်ဍာံဍာံဂှ်။ မၞိဟ်ချိုတ်တ်ဖိုဟ် ဆဂး ဟွံချိုတ်။ ဗီုလဵုဂွံဂစိုတ်ရော” မိအိန်ရဳ ဟီုတိုန်တုဲ သၟာန်တိုန်
“ဣၝောဲ၊ ဇေယျသာန် ဂှ် ညးဂှ် ဒှ်ဇေတ်တ်ရော။”
“သာ်ဂှ်တှ်ေ အဗြိုင်ဗိုလ်ဇေယျသာန် ဟီုဂှ် ဒှ် မၞိဟ်ဂစိုတ်ပဠက်လဝ် ဂကူပိုယ်ဂှ်ဟာ။” မာံရတ်ခိုဟ် ဟီုတိုန် ဗွဲမအံသဝ်။
“ဗှ်ေတအ်ဂွံတီ၊ အစာဣသိ ညးလဴလဝ်ကဵုပိုယ်။ ဆဂး ညးဟီုလဝ် လ္ပလဴကဵုညးတၞဟ်။ လၟုဟ် ထီုလေဝ် ပံက်အာရ။ အစာဣသိလေဝ် စဴအာသွဝ် ဣယျတှ်ေ ဗှ်ေတအ် ဒးတီလဝ်ကီုရ။”
“မုမုရော။” မိအိန်ရဳ ဆက်သၟာန်
“အတိုင်မင်ဇေန် မဟီုလဝ်ဂှ်တှ်ေ ယဝ်ရကလိဂွံ ဣဓိအနုဘဴ နူကဵု ဗိုလ်အဗြိုင်ဂှ်မ္ဂး ဂွံဒှ် သၟိင်မပိုင်ပြဳဂၠးတိဏောဝ်။ ပရူဏအ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵု လိက်ကၠေမ်ဂျပေန်လေဝ် ညးချူလဝ်။ ဆဂး ဗိုလ်အဗြိုင်ဂှ် နွံဒၞာဲလဵုဂှ် ဂျပေန်တအ် ဟွံတီ။ ဂျပေန်တအ်လေဝ် ဂၠာဲဒၟံင်ကီု။ ဆဂး ဂျပေန် ဟွံဂွံ။ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဗၟာမွဲ ဂွံမိင်ကေတ် နူဂျပေန်တုဲ ညးကၠုင်စိုပ် ဒဵုဏအ်။ အတိုင်ကၠေမ်ဂျပေန်တှ်ေ ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲ ဂွံပူဇဴ ဂြိုဟ်ဣသိဗြဟ္မ ကုအဗြိုင်ဗိုလ်ဇေယျသာန်မ္ဂး၊ လတူဂၠးတိဏအ် ဂွံပြိုင်ပကာန် ကုမၞိဟ်ဂှ်မာန် ဟွံမဲရ။ ကေတ်ဂြိုဟ်ဣသိဗြဟ္မ ဟွံဂွံမ္ဂး၊ ယဝ်ရ ဂွံပူဇဴ ဂြိုဟ်သၟတ်ဝုတ်သၟာဲလေင် ထပှ်မ္ဂး အတိုင်မချပ် ကသပ်ဍိုက်ပေင်တုဲ ဂွံဒှ်သၟိင်တၠ၊ သၟိင်စက္ကဝဝ်ကီု ဒးကျ ပူဂိုလ်ဂှ်ရ။ က္ဍိုပ်သကိုပ်ဗၟာဂှ် ညးတေအ် ရပ်နင် ကောန်ဝုတ်သၟာဲလေင် ကရေင်ပိ၊ မန်ပန်တုဲ ဂၠံက်ကေတ်ဂြိုဟ်ဂျိုင်င်တုဲ ဂွံပူဇဴလဝ်။ တုဲပၠန် ညးသၠာဲထောအ် ယၟုညး ဗီုယၟုအဗြိုင်ဂှ်။ ယၟုဂှ် ညးကလေင်ကၠာဲ နူအရေဝ်ဂျပေန်တုဲ ဍေဟ်ဟွံတုပ်စ ကွေဟ်ဟ်၊ အဓိပ္ပါယ်ရ တုပ်။”
“အဲ ဟွံတီ၊ အတိုင်ညးမလဴလဝ်ဂှ်ရ။ အဲကလေင်လဴ။” ဣနှောတ် ကလေင်သှ်။
“ဟွံတီဏီဟာ၊ ၜိုတ်ဏအ်တှ်ေ။” သၟတ်မွဲဂှ် ဟီုတိုန်။
“ပရူဏအ် ပ္ဍဲလိက်ဝင်လေဝ် ဟွံချူလဝ်။” မာံရတ်ခိုဟ် ဟီုတိုန်။
ရမ္သာင် ကၞုသင်ကီု သီုကဵု ရမ္သာင်ဒရာမ် ဗြုကၠုင်တုဲ မ္ၚးအရှာံဇြပ်ဂှ်လေဝ် ရမ္သာင်ကသ္ၚောန် တဟင်ကသ္ၚောဝ်ဒၟံင်ဆီဂှ်လေဝ် ဗြုဒၟံင် အလုံဒိုဟ်မွဲရ။ အကြာဂှ် သေနာတ်ဇၞော်ဇၞော်ဍောတ်တ် ပန်ပၠုပ်ဒၟံင် ဇြပ်ဂှ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ တုဲပၠန် နူကဵု ကမေင်ပ္ဍဲဇြပ် ကရေဲကသ္ၚောန်ဒၟံင်ကီုတုဲ ကြပ်ကဵု မၞိဟ်တအ်ဂှ် ကွေဟ်ဟ်ရ။ ဗီုညးကဵုညး အောပ်မာဒၟံင်တုဲ ဖ္ဍောတ်ဒၟံင် ဂါထာဂုဏ်ကျာ်အိုတ်ရ။
ဂွံမွဲခဏညိဂှ်
“တိတ်အာ နူမ္ၚးဏအ်တှ်ေ ဂျိုင်မဏီဟာ” မိအိန်ရဳ ဟီု။
“ဟေ ရံင်စမ် ဇွအစာဣသိလေဝ် ကၠေအ်ဒၟံင်။” သၟတ်မွဲဂှ် ဂးတိုန်
“ညးတအ် အာပူဇဴ ဂြိုဟ်အစာဣသိ ကဵုဗိုလ်ဇေယျသာန် ဒှ်မာန်။ ပိုယ်ဒးဗဒေါအ်ဏောဝ်။ ညးဂှ်အာကီု။”
“ဗီုလဵု ပိုယ်ဂွံတတ်ၜက် အဗြိုင်မ္ၚးစတေအ်ဂှ်ရော။”
“ပတေင်ဏအ်ကေတ်။ ဍေဟ်ကြပ်ကၠုင်တှ်ေ ပက်ကဵု ပတေင်။”
“ပတေင်မုရော။”
“ဣဏအ်ဂှ် ပတေင် အစာဣသိဗြဟ္မ၊ ညးစဴသွဝ်တုဲ စံင်ဇွညးတုဲ ပတေင်ညး။”
“အဲလေဝ် အာကီု။ မိအေကြူ ဂး။
“မိအိန်ရဳ၊ ဗှ်ေမင်ဒၟံင် သၟတ်စဏအ် ဒၞာဲဏအ်။ နကဵုနဲလဵုဒှ်ဒှ် ညးလဵုကၠုင်င် လ္ပပံက်တြင်၊ လ္ပတိတ်အာ နူဏအ်။ ကေတ်လဝ် ပတေင်ဏအ်ညိ။” ဣနှောတ်ဂးတုဲ ညးပိဂှ် အောပ်တိတ်အာရ။
(၇)
ဣနှောတ်၊ အေကြူ ကေုာံ ရတ်ခိုဟ်တအ် စိုပ်အာ ဇရေင်ပါင်ထီုဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် လျးပၞာင်တၟးဒၟံင် ဗွဲအပ္ဍဲတေအ်ရ။ နာဲတိင်ဇြာန် ကဵု ဥူထောန်ယျ ညးၜါ ဗွဲကိုပ်ကၠာဂှ် ၜိုန်ရ စိုတ်တုပ်ကီုလေဝ် စိုပ်အပ္ဍဲဂှ်ဗက် နကဵု ဥူထောန်ယျ ဂစာန်တက်ဂစိုတ် နာဲတိင်ဇြာန်။ ဆဂး ဒှ်ကဝိုက် ရေင်သကအ် တၟာလအ်တုဲ နာဲတိင်ဇြာန် ကၠေင်ဂွံအာ ဥူထောန်ယျ။
“တိင်ဇြာန်၊ ဒြပ်အဲဏောဝ်။ ကဵုအဲ။ အဲဒှ်သၟိင်တှ်ေ အဲကဵုၝောအ် ဒၞာဲကဆံင်သၠုင်အိုတ်။ ပိုယ်တအ် ဂၠာဲဒၟံင် တၟာလအ်ရ။ ၝောအ် ဟွံတီလဝ် ကၠေမ်ဂြန်ပုဟ်။ ကၠေမ်ဣသိမဟီုဂှ် ဟွံပေင် ဟွံဒး ဖအိုတ်ပုဟ်။ ဣဓိဂှ် ဍေဟ်ဂွံကၠောန်ကမၠောန်ဂှ် ပိုယ် ပဠေဝ်စလဝ် တၟာလအ်ရ။ ဝိညာဏ်ဗိုလ်ဇေယျသာန်ဂှ် လုပ်စိုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု အမေပိုယ် တုဲတုဲရ။ ဣဓိအစောန်ညး ဂွံစိုပ်၊ ဂွံလုပ်ဂွံကီုဂှ် ညးဂစာန်ကၠောန်ဒၟံင် တၟာလအ်ရ။ အဝဵုဂွံတန် ဂွံအုပ်ဓလီုမာန်ဂှ် ဒၞာဲဍုင်ဒတန်အဝဵုဂှ် ဒးကၠောန်လဝ် ရုပ်ဗိုလ်ဇေယျသာန် ဇၞော်ဇၞော်ဏောဝ်။ တုဲပၠန် ဇၟာပ်ပ်သ္ၚိ၊ ဇၟာပ်ပ်ထိုင်ပဠောအ်ဂှ် ဒးနွံကဵု ရုပ်ညးဏောဝ်။ တိခြာ ၜဳခြာမ္ဂး ဒးကၠောန်ဒဒန်တုဲ ဒဒန်ဂှ် ဒးကဵုယၟုညးဏောဝ်။ ပ္ဍဲရုင်ကုလသမဂ္ဂဂှ် ပိုယ်ပလံင်လဝ် ရုပ်ညးတုဲရ။ ဂွံအုပ်ဓလီု ဂၠးတိမာန်ဂှ် က္ၜင်ကျာပိုယ် မကဵုလဝ် ယၟုညးဂှ် ပိုယ်ချပ်လဝ်တုဲရ။ အမေပိုယ် မဒှ် မၞိဟ်တၞောဝ်ဆီဗဳဇ ညးဂှ်လေဝ် သော်ညး ကဵု သော်အဲ ပကောံတုဲ ဗက်ပရးလဝ် ဇၟာပ်ဍုင် ဇၟာပ်ကွာန်တုဲရ။ အမေဟွံမဲတုဲတှ်ေ အဲရ သွက်ဂွံဆက်ကေတ် အာဲကၟာဲဏအ်ဂှ်။ ဒြပ်ၝောအ် ဟွံသေင်၊ ဒြပ်အဲဏောဝ်။ ဗလးကဵုအဲ။ ကဵုအဲကၠောန်။ အခေါင်အရာခိုဟ်ဂှ် ၝောအ်လ္ပပလီုထောအ်ညိ။ ဗလးကဵုအဲ”
“ၝောအ်တအ် ဗၟာ၊ မံင်ကၠုင် လတူပိုယ်။ ဍေက်စကၠုင်ဒၟံင် လတူပိုယ် တၟာလအ်ရ။ လၟုဟ် စိုပ်အလန်ပိုယ်ရ။” နာဲတိင်ဇြာန် ဂးတုဲ ယိုက်ကေတ်ဏာ ဇွအစာဣသိ လတူတၟအ်လးမွဲရ။ ညးတေအ် ဍောန်ပၞာင်တုဲ ထံက်ၜံင်တုဲ ဟီုတိုန်။
“ယွံ သၟိင်ဇၞော်ဗိုလ်ဇေယျသာန်၊ အရာသၟိင်ဇၞော် မနွံပၟိက် ဂြိုဟ်ဣသိဗြဟ္မဂှ် လၟုဟ်အဲပူဇဴကဵုရ။ ဣဓိအနုဘဴ သၟိင်ဇၞော်ဂှ် ကဵုအဲညိ။”
“ဃံင်ကွာန်၊ ဒေါအ်၊ လ္ပပညိ။” ဣနှောတ် ကရေဲဟီုကၠုင်။
“မံင်သ္ၚောဲသ္ၚောဲ၊ လၟုဟ် စိုပ်အခေတ်ပိုယ်မန်ရ။”
“နာဲတိင်ဇြာန်၊ ကလော်အဗြိုင်ဂှ် လုပ်ဂွံနာဲတုဲမ္ဂး နာဲဂှ် ၜိုန်ရ ဆီဇာတိဂကူမန်ကီုလေဝ် နာဲဟွံတီရ။ နာဲတီဆအဝဵု သွက်နာဲဟေင်ရ။ နာဲကၠိုဟ်ဗၠေတ်ဒၟံင်။ ဒှ်လလေင် ဆၜိုတ်နာဲ၊ ကောန်ဇာတ်နာဲသၟးဟွံသေင် ဒှ်လလေင် သီုလိုက်မွဲဏောဝ်။”
“ဗိုလ်ဇေယျသာန်ဂှ် ဍေဟ်ဟွံထောအ် ဗဳဇဍေဟ်။ ဍေဟ်လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲဇကုမ္ဂး ဇကုဂှ် ဒှ်အာဗဳဇဍေဟ်။” ဣနှောတ် ဆက်ပသောင်တုဲ ကရေဲဟီုထတ်တ်
“နာဲတိင်ဇြာန်၊ ဒေါအ်၊ နာဲလ္ပပညိ။ အဲဒုင်ဂုဏ်ရ။”
“နာဲဟွံဒေါအ်တှ်ေ အဲပန် နာဲဏောဝ်။” ရတ်ခိုဟ် ဟီု။
နာဲတိင်ဇြာန် ဂၠံက်ပ္တိတ် ၜုန် နူကဵု ဂၞိင်ဇကုတုဲ ပံက်သြိုဟ် ဇွအစာဣသိဂှ်
“ပင်” မကမ် နူကဵု ရတ်ခိုဟ် ဒးက္ဍိုပ် နာဲတိင်ဇြာန်တုဲ နာဲတိင်ဇြာန် လောတ်ဒေါမ်စှ်ေအာ ဒၞာဲဂှ်ရ။
ကာလညးတအ် မစိုပ်မ္ၚးထီုဂှ် ဗမံက်ဗု တ္ၚဲကြပ်တၟးရ။ ဇွကောန်ပၞာန်၊ ဇွဗၠာဲသၟိင်တအ်ဂှ်ကီု ကၠေအ်အာအိုတ်၊ အလဵုမစိုပ်အာဂှ်လေဝ် ကေတ်ဟွံဒး။ ဇြပ်မဒးဒုင်ပန်လဝ်ကဵု သေနာတ်ဇၞော် သေနာတ်ဍောတ်တအ်ဂှ် ကလေင်ဒှ်ကၠုင် အတိုင်ပကတိ ဗီုတြေံပၠန်။ ညးတအ် ကောံရေင်သကအ်တုဲ ညးရံင်အဲ အဲရံင်ညး၊ ဂရိုက်က္ဍိုပ်။ စံင်ဇွဂြဇုတ် အစာဣသိတုဲ ပရအ်ကေတ် ပတေင်ဣသိဂှ် ညးမွဲညိညိ။ သွက်ညးမကလိဂွံလဝ် ပတေင်ဣသိဂှ်မ္ဂး ၜိုန်ရ ပ္ဍဲကဵုဘာဗတောန်လိက်ကီု၊ ပ္ဍဲအကြာဂၠံင်ဍာန်ကီု မဒးဒုင်ပၠုပ်ဒၟံင် ညံင်ဝိညာဏ်ကလော်ဗိုလ်ဇေယျသာန် ဂွံလုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကောန်စိုတ်ဇကုကီုလေဝ်၊ ကလော်အဗြိုင်ဂှ် လုပ်ဟွံဂွံ။ ယဝ်ရ ကလော်အဗြိုင်ဂှ် လုပ်စိုပ်ရပ်စဂွံအာ ကောန်စိုတ်ဇကုတုဲမ္ဂး ဂကူဇကုလေဝ် ဇကုဟွံတီ၊ မိမဇကုလေဝ် ဇကုဟွံတီ၊ အစံင်အစာဇကုလေဝ် ဇကုဟွံတီ ဗီုပၟိက်စိုတ် ကလော်အဗြိုင်ဂှ် ဟီုဂး ဖန်ဇန်ကၠောန်ဒၟံင်အိုတ်ရ။ ပတေင်ဂှ်လေဝ် အောန်စှ်ေဒၟံင် ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲ၊ နဲလဵု မဂွံဂစိုတ် ကလော်အဗြိုင်ဂှ်လေဝ် ဣနှောတ်၊ အိန်ရဳ၊ ရတ်ခိုဟ် ကေုာံ သၟတ်မန် ကောန်ကွာန်ဒဵုအဗြိုင်တအ် ဂၠာဲဟွံဂွံဏီဖိုဟ်။
၂၃၊ မေ၊ ၂၀၂၁
ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန်
ဒပ်စဵုဒၞာၜိုဟ်လလမ်ဂကူမန် (မွန်ငြိမ်းချမ်းကာကွယ်ရေးတပ်) ဝွံ ဒှ်ဂကောံလွပ်လွဟ် ဂကူမန် မမံင်သၟဝ် အဝဵုသြဇာ အလဵုအသဳဗၟာ နူစတမ် ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဒုသကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (တြေံ) နာဲအံင်နာင် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၀၈ တေအ်တုဲ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၁ ဂှ် လုပ်ဖျေဟ်လွဟ် ကုဂဥုပ်ဌာနပၞာန်ရးအဂၞဲရ။
လဂဝ်
လဂဝ်ဂှ် လုပ်အဝေါင် ဂကောံကၟိန် Zingiberaceae ဂကူမတုပ်ကဵု မိတ်၊ မအဳ (cardamom) ကေုာံ ကဝိင်တအ်ရ၊၊ လဂဝ်ဂှ် တမ်ဝါဒဍေဟ် ကၠုင်နူ တကအ်အာရှဒိုဟ်အဂၞဲ (Island Southeast Asia)တုဲ ဂကူသြသရဝ်နဳသာန်တအ် (Austronesian peoples) မတဵုလွဳလဝ်ကၠာအိုတ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ နူဂှ် ပြးကၠောအ် စိုပ်အာ အေန်ဒဝ်-ပါစိဝိစ် (Indo-Pacific) ပ္ဍဲအခိင် ဂကူသြသထြောနဳသာန်တအ် မပြးဇးတိတ် ပ္ဍဲအခိင်ၜိုတ် လောန်ကၠုင်ၜိုတ် ၅၀၀၀ သၞာံတေအ်ဂှ် ပြးစိုပ်အာ စဵုကဵု တကအ်ဟဝါဲ (Hawaii)ရ၊၊ တုဲပၠန် လဂဝ်ဂှ် ဒှ်ကပေါတ်ဍုန်သွ နူအာရှ မပြးစိုပ် ယူရောပ် ကၠာအိုတ်မွဲ နူခေတ်ဂရိတ် ကေုာံ ရဝ်မတမၠာတေအ်ရ၊၊
နိရုတ္တိ
မအရေဝ်မန် လဂဝ် ဂှ် ဗွဲစၟတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ဂကူအဝ်သထြောနေသဳယာန် *laqia မဒှ်ဂကူမတဵုလွဳ တၞံလဂဝ်ကၠာအိုတ်တုဲ နူညးတအ် မကဆံင် လဂဝ်ပြးဇး စိုပ်အာ ဇရေင်ဂကူမန် နူကဵု အခိင်ၜိုတ် မလောန်ကၠုင် ၜိုတ် ၅၀၀၀ သၞာံတေအ်ရ၊၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠုင်နူ သံသကြိုတ် သြင်္ဂဝေရ၊ မဂွံအဓိပ္ပါယ် သြင်္ဂ ＂ဂြင်＂ ဝေရ ＂ဇကု＂၊ ဟိုတ်မရံင်ကု က္ဍိုပ်လဂဝ် မတုပ် ဗီုပြင်ဂြင်တုဲ ကဵုလဝ်ယၟုဂှ်ရ၊၊ သြင် ဂှ် မအရေဝ်မန်လၟုဟ် ဒှ်အာ လ၊ တုဲ ဂဝေရ ဂှ် မန်ဖဍန် ဂစိုတ်ထောအ်တုဲ ဒှ်အာ ဂဝ် ရ၊၊ နကဵုဘာသာအင်္ဂလိက် ခေတ်လၟုဟ် ＂ginger＂ ဂှ်ကီု၊ ဗီုပြင်သေတ် "gingembre"ဂှ်ကီု၊ ဗီုဗၟာ ＂ဂျင်း＂ဂှ်ကီု နူတမ် ကၠုင်နူ ဗီုသံသကြိုတ်ဏအ်ဖအိုတ်ရ၊၊ ginger ← gingifer ← zingiberis ← singabera ← srngaveram (သြင်္ဂဝေရ)၊၊
တမ်မူလ ကေုာံ ဂမ္စာဲ
တမ်မူလလဂဝ်ဂှ် ကၠုင်နူ တကအ်အာရှအဂၞဲဂမၠိုင် မဒှ်ဒေသဍုင် မကော်ဂး ဗရူနာင်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာ၊ မလေရှာ၊ ပလိပေန်၊ သင်္ဂါပူရ် ကေုာံ တဳမဝ်ဗမံက်တအ်ရ၊၊ ၜိုတ်မလ္ၚတ်ဆဵုမ္ဂး ဂကူမတဵုလွဳကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဂကူသြသထြောနေသဳယာန်တုဲ ပါဲနူဂှ် ဗီုကဵု တၞံမိတ်တအ်ကီု သီုကဵု တၞံက္ဍိုဟ်နာနာတအ် ညးတအ် တဵုကၠုင် နူကဵုခေတ်တမၠာတေအ်ရ၊၊ ခဒအ်/ပကဴဍေဟ်ဂှ် လေဝ်စုတ်ပ္ဍဲသွ ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠပ်စကီုရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ တၞးဍေဟ်ဂှ် တာန်သကဝ်(ဍောတ်တ်)တအ်ကီုရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ လဂဝ်ဝွံ ပ္ဍဲအရာမဗစကလော်၊ ကျာ်ဂမၠိုင်လေဝ် ပ္ဍဲကဵုဂကူသြသထြောနေသဳယာန်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊
ပ္ဍဲအခိင် ဂကူသြသထြောနေသဳယာန် မပြးဇး ပ္ဍဲအခိင်မလောန်ကၠုင် ၜိုတ် ၅၀၀၀ သၞာံတေအ်ဂှ် ညးတအ်ကေတ်ဏာ ကရောမ်ညးတအ်တုဲ လဂဝ်ဂှ် ပြးဇးအာ အလုံရးအာရှ သီုကဵု ပ္ဍဲဂကူမန် စိုပ်အာ စဵုကဵုတကအ်ဟဝါဲရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကူရးတၞံ ပ္ဍဲဟဝါဲလေဝ် ကော်လဂဝ် *laqia(လကေဲ) မကြပ်တုပ် ကုအရေဝ်မန် လဂဝ် ကီုရ၊၊ လဂဝ်ဂှ် စိုပ်အာ အိန္ဒိယတုဲ နူကဵု အိန္ဒိယဂှ် ပြးဇးအာ ဒေသလဒေါဝ်ဗမံက် မဒိတာရန်နဳယာန် ပ္ဍဲအခိင်ၜိုတ် အေဒဳ ၁ ဗွဝ်ကၠံဂှ်ရ၊၊
မပတိတ်
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ အလုံမွဲဂၠးတိ ပ္တိတ် လဂဝ် သီုဖအိုတ် ၃.၃ မဳလဳယာန် တာန်၊ အိန္ဒိယ ပ္တိတ် ၃၄﹪ မဒှ်ဍုင် မပ္တိတ်ဂၠိုင်အိုတ်တုဲ သၟေဟ်တအ်ဂှ် ဍုင်နာ်ဂျေရဳယျာ၊ ကြုက်၊ အေန်ဒဝ်နဳရှာတအ်လေဝ် ပ္တိတ်ဂၠိုင်ကီုရ၊၊
လွပ်
လဂဝ် နွံဓါတ်ဂမ္တဴ ကေုာံ ရိင် လဂဝ်ဂှ် နဒဒှ်ကပေါတ်ဍုန်သွကီု နဒဒှ် မသ္ၚာဲကိတ်စ အတိုင်ဂှ်ကီု၊ နဒဒှ် မဍုန်သုင်ဍာ်ကီု၊ နဒဒှ် မထဍက်ပတိတ်ဍာ်တုဲမသုင်ကီု စကာဂၠိုင်ကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ လၟုဟ်မ္ဂး လဂဝ်ဂှ် စကာကၠုင် ဒၞာဲဂၠိုင်ကွေဟ်ဟ်၊ သီုကဵု ပ္ဍဲမခၜေါတ်တအ် အရက်ဝါင်တအ်ဂှ် စကာစုတ်ကၠုင် လဂဝ်ကီုရ၊၊
တင်ဂၞင် အဟာရ
လဂဝ်ထနေက်ဂှ် နွံကဵု ဍာ် ၇၉%၊ ကာဗေါဟာ်ဒရိက် ၁၈%၊ ပရဝ်တေန် ၂%၊ ကေုာံ ကၠေင် ၁%၊၊ ပ္ဍဲလဂဝ်ထနေက် ၁၀၀ ဂရာမ်ဂှ် နွံကာလောဲ ၈၀ တုဲ နွံကဵု ဓါတ်ဗဳတမေန် B6 (၁၂% အရာမနွံပၟိက် ပွိုင်မွဲတ္ၚဲ) ကေုာံ ဓါတ်မေန်နရလ် (dietary minerals) ကေုာံ ဓါတ်မဂနေသာံ ဓါတ်ပသဲ (magnesium) (၁၂% DV) ကေုာံ ဓါတ်မေန်ဂနေသေ (manganese) (၁၁% DV)၊၊
ဓါတုဗေဒ
The characteristic fragrance and flavor of ginger result from volatile oils that compose 1-3% of the weight of fresh ginger, primarily consisting of zingerone, shogaols and gingerols with [6]-gingerol (1-[4'-hydroxy-3'-methoxyphenyl]-5-hydroxy-3-decanone) as the major pungent compound. Zingerone is produced from gingerols during drying, having lower pungency and a spicy-sweet aroma. Shagoals are more pungent and have higher antioxidant activity but not found in raw ginger, but is formed from gingerols during heating, storage or via acidity.
Fresh ginger also contains an enzyme zingibain which is a cysteine protease and has similar properties to rennet.
ဂဥုဲ ကေုာံ သုတေသန
လဂဝ် ဗလးကဵု ညံင်စၞဂွံလာဲ ကေုာံ စံင်ပရံင်ဂှ် ဂွံတီကေတ် နကဵုသက်သဳခိုင်င်ရ၊၊ ဆဂး မစံင်ပရံင် ဟိုတ်နူမတန်ဂၞဴဂှ် ညံင်ဟွံစကာလဂဝ်ဂှ် နူဌာနပရေင်ထတ်ယုက် ဍုင်ဒိန်မက် ကဵုလဝ်သတိရ၊၊ သွက်မၞိဟ်ဗၜူကာ (ကွဳစက်) ဗၜူဂၠုင်တအ်မ္ဂး စကာဂပ်ဝ်ခိုဟ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင် မနွံကဵုဂဝ်ဂၞဴ စလဂဝ်မ္ဂး ဒှ်အန္တရာယ် ကုဂဝ်မာန်ဟီုဂှ် သက်သဳသာဓက ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ကၠးကၠး၊ ဆဂး ဝေင်ပါဲမ္ဂးခိုဟ်ရ၊၊ စလဂဝ်ဟီု ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် မစုတ်အကြာသွညိတအ်ဂှ် ဟွံသေင် စဍေဟ်သၟး၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွမစုတ်လဝ်လဂဝ်တအ်ဂှ် သွက်ညးဗြဴမၞုံဂဝ်ဂၞဴတအ်လေဝ် စဂွံ ဟွံဒှ်အန္တရာယ်ရ၊၊ လဂဝ် ပသာ ဗလးကဵု မဂိဆီကျာ(dysmenorrhea) ဟွံမာန်၊ တုဲပၠန် မဂိပၚပ်ပၚေင် ဂိုဟ်ပၚပ်ဇိုင် ပၚပ်တဲတအ်ဂှ် ပသာကဵုမာန်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ တုဲပၠန် လဂဝ်ဂှ် စဵုဒၞာကဵု ဓါတ်အေန်တိအောက်ဇြဳဒါန် (antioxidant) မဒှ်ဓါတ် မဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာ၊ အေန်တိဗိအဝ်တိကာ (antibiotika) မဒှ်ဓါတ် မဂစိုတ်ကဵု စၟယဲနာနာတအ်ကီု သီုကဵု ဖျေဟ်ကဵုလျိုင်ဆီ (ဝါ) မပကဵု ညံင်ဟွံဂွံဒှ် ယဲဆီၜေတ်တအ်ရ၊၊
မၞိဟ်ကျလဂဝ် (ဝါ) မၞိဟ်မဒှ်အလ်လာဂိစ် (Allergic) ကုလဂဝ် နွံကီုရ၊၊ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံဒှ်အန္တရာယ်၊ တုဲပၠန် ကုမၞိဟ် မစ လဂဝ်ခနိက်တအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု မပေင်သြိုဟ်တအ် ကေုာံ ပရေင်ဖိုလ်ပရေအ်တၞဟ်တအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရ၊၊ တုဲပၠန် ညးလ္ၚဵုဂှ် ဟိုတ်နူ စလဂဝ် မလောဲနူဗၞတ်ဗ္ၜတ်တုဲ ကတဵုဒှ် ကၠင်ကၟတ်တၟအ် (gallstone) ကေုာံ ယဲဆီကေဝ် မကော်ဂး (anticoagulant)တအ်မာန်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကုညးမဒးစဒၟံင်ဂဥုဲ ပကေဝ်ဆီတအ်မ္ဂး အကြာဂှ် ယဝ်ရ ဇကုစဗက်လဂဝ်ပၠန်မ္ဂး ဆီမကေဝ်လောန် ကတဵုဒှ်မာန်ဂှ်ရ ဇကုဒးစွံသတိရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒးကျာကဵု အစာသဝ်တုဲ စညိ၊၊
လွဳမာန်ထဝ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာလွဳမာန်ထဝ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သၞာံ ၂၀၂၁ နွံ ခမဳ ၉ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဓမ္မ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၉၁၊ ဝှ် ၆၈။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
လျးသာသနာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာလျးသာသနာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဝဏ္ဏသဳရိ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၃၅၊ ဝှ် ၁၄။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
VITAMIN ကၠေၚ်က္ဍဟ်
လိက်အုပ်သၟတ်နွံယၟု (ဂဥုဲကၠေၚ်က္ဍဟ်) thumb|alt=သ္ကံတဲကောန်ဂကူ|လိက်ဒဿန−ဂဥုဲကၠေၚ်က္ဍဟ်
နိဒါန်
“VITAMIN ကၠေၚ်က္ဍဟ်”ဏံဝွံ ဒှ်တဴလိက်အုပ်ဗဂဵုလဟဵုတဴလညာတ်မွဲအုပ်ဍောတ်ကီုရ၊ ပ္ဍဲလိက်အုပ်သၟတ်ဏံဝွံ ပိုဲတံဂွံဒုၚ်ကေတ်မအရေဝ်ဝေတ်ဗ္တောန်နွံတဴနာနာသာ် နူကဵုညးတၠလညာတ် ကေုာံ အ္စာသိပ္ပံနာနာတံကီုတုဲ ဒှ်တဴအရေဝ်ဝေတ်ဗ္တောန်မၞုံကဵုၚုဟ်မးမွဲဟေၚ် ဒှ်တဴဂုဏ်ဖဵုပရဲသွက်ဘွပတောံၚုဟ်မးဟွံမာန်ကီုတုဲ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ− “VITAMIN ကၠောၚ်က္ဍဟ်”အုပ်ဏံ ဒှ်တဴၚုဟ်မးသွက်ကောန်ဂကူတံ နဒဒှ်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာမွဲပေၚ်ပေၚ်ဟေၚ်။
လိက်အုပ်သၟတ်ဏံဝွံ ဒှ်တဴလိက်အုပ်ကဵုတဴဂုဏ်ဖဵုသွက်ညးဗှ်ကလၚ်ဗွဲမဇြိုဟ်နက်မွဲရ၊ လဴထ္ၜးကဵုပိုဲညးမဗှ်တံ ဂွံတီကၠိုဟ်ကၠးကေတ်လညာတ်(ဗွဲမပၞုက်)လဝ်ပ္ဍဲဂၠံၚ်တရဴဘဝပိုဲဏံ ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာတိုၚ်ပ္ကဴပိုဲပြဟ်ပြဟ်မာန် “တိုၚ်ပ္ကဴဘဝ”တုဲ ဒှ်ၚုဟ်မးမွဲဂှ်ဟေၚ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်မိက်သ္ဂောံဂွံသုၚ်စောဲဗှ်ကလၚ်ကေတ်အိုတ်ရ၊ လိက်အုပ်သၟတ်ဏံဝွံ ဍေံလဴထ္ၜးကဵုပိုဲကောန်ဂကူတံဟီုမာန်ဂှ်တှ်ေ ဂါမ်ဇိုၚ်ပိုဲမကွာ်တိတ်အာကၠာအိုတ်ဂှ် ညံၚ်ရဴဂွံစိုပ်အာတရဴတိုၚ်ပ္ကဴသွက်ဘွတေံပြဟ်ပြဟ် ဒးဆဵုပြသၞာအောန်အိုတ်ဂှ် ဒှ်တဴ “သတိကေုာံလညာတ်”မွဲဟေၚ်။
လိက်အုပ်သၟတ်ဏံဝွံ ဍေံဗ္တောန်လဴကဵုဂါမ်ဇိုၚ်ပိုဲမကွာ်တိတ်အာဂတဂတတေံမာန်ကီုတုဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်မၞိဟ် ဂွံဒုၚ်ကေတ်ကေတ်ဖဵုခိုဟ်တၟေၚ်တၟေၚ်ပ္ဍဲဘဝဗွဲမဍာံစၟတ်ဟီုဂှ် “မဍိုက်ပေၚ်ကဵုဒ္ဂေတ်ပွပ္ဍဲဘဝ, စဳပၞောန်သ္ဂုတ်သွာတ်ပ္ဍဲကမၠောန်နာနာ ဗွဲမဒးနွံကဵုဓဝ်ဍာံ,  နဲကဲဟီုဂးအရေဝ်နွံကဵုအဓိပ္ပါယ်,  နဲကဲဝေတ်ဗ္တောန်ကောန်ဆာန်−လညာတ်ကေုာံဓရ်ဒိုဟ်ဓီု,  ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ထဝ်သြန်−  တုဲပၠန် ဗဟုသုတသတိလညာတ်ဂၠံၚ်မတးအးတပ်မွဲတၞုၚ်ပ္ဍဲကဵုဘဝပိုဲဏံဇၟာပ်ဇၟာပ်တ္ၚဲ သွက်ကောန်ဂကူတံမာန်ရ” ။
ပိုဒ်(၁) ၚုဟ်မးအ္စာအဲ
၁ ။ အ္စာအဲ ဒှ်ညးတၠပညာ ပိုၚ်ပြဳလဝ်ကောန်ဗုဒ္ဓဘာသာသီုဖအိုတ်၊
ဒှ်မၞိဟ်နွံကဵုဂုဏ်ဖဵု သွက်သတ်နွံကဵုလမျီုအလုံအိုသီုမွဲလိုက်ဏံ ။
၂ ။ ဂိုၚ်ဒေပ်စွံလဝ်ဒ္ဂေတ်ပွစဳပၞောန်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်၊
ကၠိုဟ်စိုတ်လောကဳလောကုတ္တဵု ဗဟုသုတနွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲပွဳဗွိုၚ်ညးၜါစှော်ပန်နာဍဳ။
၃ ။ ဒုၚ်ကေတ်အရေဝ်ဒၠောံဗ္တောန် ညံၚ်ဂွံဒှ်မၞိဟ်ခိုဟ်မွဲမာန်၊
ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဓဝ်ဍာံ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဂုဏ်ဖဵုပ္ဍဲဘွဇၟာပ်ဇၟာပ်လၟေၚ်တ္ၚဲ ။
၄ ။ သွက်သ္ဂောံကဵုဓရ်တီဓရ်ကၠိုဟ် သွက်ညးဍောတ်လဒေါဝ်ဇၞော်၊
ပလံၚ်ဗစိုပ်ကဵုဗဟုသုတဗွဲမဍိုဟ်ကေက် ပ္ဍဲဝုတ်ဗၠာဲအဃောခၟောံကဴရာၚ်ပၠးထာၚ်။
၅ ။ ဒက်ဂိုၚ်ဒေပ်စွံလဝ် သွက်ညးမဂၠာဲလ္ၚတ်ဗဟုသုတပ္ဍဲဘဝမွဲ၊
ညးမဍိုဟ်ကေက်စဳကၠးတံဂှ်ဟေၚ် ဂွံဂဗဆဵုမာန်။
၆ ။ ဂွံကၠိုဟ်စိုတ်ၚုဟ်မးအ္စာ ဗီုညးလွဳပရာၜံၚ်လဝ်၊
မအရေဝ်ညးမၞုံကဵုဂုဏ်ဖဵု သွက်ဂွံဒှ်အနာဂတ်ကွး ။
၇ ။ သဗ္ဗညုတညာဏ်နာဲပိုဲ ဒှ်နုၚ်ဓိ တ္ၚဲတြေံတြဟ်အာဟၟဲ၊
ညးဒိုဟ်ဓီုလၞုဟ်တံဂှ် ရံၚ်ဆဵုညာတ်ကေတ်ဟွံလောဲသွာ ။
၈ ။ ကောန်ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာတံအဴ ကလၚ်အရေဝ်အပါဗှ်ေဒၠောံဗ္တောန်၊
တုဲပၠန် လ္ပကၠဟ်ထဝေၚ်ထောံ သီုကဵုမအရေဝ်မိယာဲဗှ်ေတံဂှ်ညိဏး ။
၉ ။ မိမၜါဟီုဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မသ္ဒးပူဇဴ နွံကဵုဂုဏ်ဖဵု လ္တူက္ဍိုပ်မပြဲသွက်ဗှ်ေတံ၊
ဒှ်တဴမဒွါမတ်မၞိက် ဒးကွက်ဒကုဲလဝ်ပ္ဍဲကအ်ဗှ်ေတံလၟိုန်အခိၚ်အခါညိ။
၁၀ ။ ကောန်ဂကူဗုဒ္ဓတံအဴ ယဝ်ညးယုတ်ပပ် ကၠုၚ်ကသေဟ်ကၟဝ်၊
ယွံကောန်တံ လ္ပဗက်အာကရောံဍေံတံဂှ်ညိတွဵု ။
သွက်ဍေံဂွံကဵုဗှ်ေတံဂွံကၠောန်ဗၠေတ် ဂၠံၚ်ဍာန်ဍေံဂှ်ဂှ်ကီု။
၁၂ ။ ဍေံပါ်ပရအ်ကဵုပိုဲဏံသၟးပသအုဲဇကုဍေံ သီုကဵုဂွံဒၟံၚ်ကျာမၞိဟ်ချိုတ်ချိုတ်၊
သၟူဇကုဍေံအလုံခန္ဓမွဲဂှ် ဍေံအာသရာပ်ပါပ်ဍုၚ်နရက်တေံ။
၁၃ ။ ပိုဲဂွံဆဵုဂဗကေတ် ဂုဏ်ဖဵုကေုာံဟိုတ်ဖဵုနာနာသာ်မာန်၊
ဂါတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ဝင်တၟအ်
ဘာဂါတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၈ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသဳလတေဇ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၉၉၊ ဝှ် ၇၉။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ရတ်သြန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ကၟာဝက်
ဘာရတ်သြန် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ကၟာဝက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ခမဳ နွံ ၂ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တကုသလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၇၇၊ ဝှ် ၂၀။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
VITAMIN ကၠေၚ်က္ဍဟ်
ပိုဒ်(၁) ၚုဟ်မးအ္စာအဲ
ပိုဲတံသိုပ္တိုန်သ္ၚိဘဝအိန်ထံၚ်ပိုဲ ညံၚ်ဂွံဍိုပ်ဍဴမၞုံကဵုၚုဟ်မးညိ။
၁၄ ။ ဂကောံညးမယုတ်ပပ်ပဳတံဂှ် ပိုဲတံလ္ပကွာ်လုပ်ဗက်အာတွဵုညိ၊
ပ္ဍဲကဵုဂကောံဗှ်ေတံဂှ်လေဝ် နွံဒၟံၚ်သီုထဝ်သြန် ကေုာံဇွောံမစၞစအဟာရဟွံသေၚ်ဟာ။
၁၅ ။ ကောန်ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာတံအဴ လ္ပကွာ်အာကရောံမွဲစွံကဵုဍေံဂှ်ညိဏ၊
တၚ်ဂြဲကေတ်ဂါံဇိုၚ်ဗှ်ေတံ ပ္တိတ်ထောံနူကဵုဂၠံၚ်ဍာန်မဒ္တုဲကွာ်ဏာဒၞာဲဍေံမအာဂှ်ညိ။
၁၆ ။ ဂၠံၚ်တရဴဍေံမအာဂှ် ဒှ်တဴဂၠံၚ်ဍာန်မကၠိပပ်ပဳမွဲတၞုၚ်၊
စဳပၞောန်ဍေံတံဂှ်ဟွံသ္အးဇ္ၚးတုဲ ပိုဲတံကလိတ်လောတ်စှ်ေအာလောဲလောဲဏောၚ်။
၁၇ ။ မၞိဟ်ဗီုဍေံတံဂှ် ဆၜိုတ်ဂစေံခ္ဍာ်ဆဵုဒးဍေံတံဂှ်လေဝ် ဟၟဲကဵုမ္ၚဵု၊
သတ်တိရစ္ဆာန်တံဟေၚ် ဟွံရှ်ေသှ်ေရဴဂဴဍေံတံဏီ။
၁၈ ။ မၞိဟ်ဗီုဍေံတံဂှ် ဍေံဒုၚ်ဇြောတ်ကေတ်ဒြဟတ်ဆီဍေံကဵုဍေံ၊
ဍေံလောတ်ကလိတ်စှ်ေ ဂၠံၚ်ဍာန်မကယဳ ဍေံတံဂှ်ကေတ်ကေတ်ဏောၚ်။
၁၉ ။ ညးမဂၠာဲတဴပရဲ ဟၟဲကဵုဂုဏ်ဖဵုတဴဂှ် ဒှ်တဴဗီုဏံမာန်ဟေၚ်၊
ဟိုတ်ဂှ်ရ− ဍေံကော်ဏာဗှ်ေတံဂှ် သွက်သ္ဂောံဂွံသၠာဲဘဝ ဂွံသၠာဲစုတ်အဇာဒၞာဲဍေံဏောၚ်။
၂၀ ။ လညာတ်ဂှ် ဍေံကညာၚ်ကော်ဒၟံၚ် လဒေါဝ်ဂၠံၚ်ဍာန်ဇၞော်တေံ၊
၂၁ ။ ဗှ်ေတံဂှ် ဗက်သ္ၚဳဂၠာဲဒၟံၚ် ပ္ဍဲကဵုပါၚ်တြၚ်သ္ၚိ၊
တုဲပၠန် ဗှ်ေတံဗက်ကော်ကညာၚ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲကဵုဂြိုပ်ဂၞိၚ်တေံအိုတ်ဟာ။
၂၂ ။ ဟေ − မၞိဟ်သတိအောန်တံအဴ ဗှ်ေတံဆာန်ဒၟံၚ်ဓဝ်ဒိုဟ်ဓီုမူစိတ္ၚဲဂိတုသၞာံဏီဂှ်ေရော၊
ဟေ − မၞိဟ်မဒိုဟ်ဓီုတံ ဗှ်ေတံက္ဍုဟ်မၠေံဗဟုသုတပိုဲ မူစိတ္ၚဲဂိတုသၞာံဏီရော။
၂၃ ။ ကၠုၚ်ကျောဝ်ကလၚ်ရံၚ်အရေဝ်ဝေတ်ဗတောန်ပိုဲတ္ၚဲဏံညိ၊
ဣဏံရ− ပိုဲကိုဟ်ဖျေံကဵုလညာတ်ပိုဲ ဂွံဒှ်အာဗဟုသုတမာန်၊ ပိုဲတံဂွံဟီုလဴကဵုအရေဝ်မၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ် ဒးသုၚ်စောဲဒၟံၚ်ဍေံတွဵု။
၂၄ ။ ပိုဲကော်တုဲရသေၚ်ဟာ− မုပရောဗှ်ေတံဂြိပ်ဂတးထောံက္ဍိုပ်အိုတ်ဂှ်ရော၊
ပိုဲယာတဲ ကရေဲကညာၚ်မံၚ်ဖိုဟ်ဂှ် မူပရော−ညးမွဲဟွံသ္ပဂရုပိုဲ။
၂၅ ။ ဗှေတံဟွံမိက်တီကၠိုဟ်ကေတ် အရေဝ်ဂုဏ်ဖဵုပိုဲတံ၊
တုဲပၠန် − ဟွံဒုၚ်ကေတ်အရေဝ်ဝေတ်ဗ္တောန်ပိုဲတံကွေံရဟာ။
၂၆ ။ ပိုဲတံမိက်ဂွံဂြိုၚ်ဝေၚ် ဓဝ်သတိအောန်ဗီုဗှ်ေတံကွေံကွေံရ၊
မိက်ဂွံကရိုက်ကဵုမုက် ပ္ဍဲအခိၚ်ဓဝ်မ္ၚိုဟ်ကြံၚ်လေပ်စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဘဝဗှ်ေတံ။
၂၇ ။ ဓဝ်မ္ၚိုဟ်ကြံၚ်လေပ်စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဗှ်ေတံ ညံၚ်ရဴလဗိုက်ကျာမွဲ၊
ဟိုတ်နူဓဝ်သတိအောန်ဗှ်ေတံတုဲ ဒးဒုၚ်ကၟိုၚ်ကယျအာအိုတ်။
၂၈ ။ တုဲတှ်ေ ဗှ်ေတံဗှ်သၞာပိုဲ− ဆဂးဂှ် ပိုဲဟွံမိက်ကဵုသွဟ်၊
ၜိုန်ဗှ်ေတံဗက်ဂၠာဲပိုဲကီုလေဝ် ဟွံဆဵုဂဗပိုဲလောဲလောဲ။
၂၉ ။ နူကၠာတေံဂှ် ဟိုတ်နူကဵုဗှ်ေတံက္ဍုဟ်မၠေံလညာတ်ပိုဲတုဲရသေၚ်၊
ဒၟာနူဗှ်ေတံဟွံပတေဟ် ဗီုအရေဝ်ဂၠံၚ်တရဴနာဲပိုဲဗုဒ္ဓ။
၃၀ ။ ဗှ်ေတံဟွံမိက်ဒုၚ်ကေတ်အရေဝ်ဗတောန်ပိုဲတံတုဲ၊
ဘဝဗှ်ေတံလက္ကရဴအိုတ်ဂှ် အရေဝ်ပိုဲဏံဟီုလဴလဝ်ဂှ် ဒးမံၚ်ဖအိုတ်သေၚ်ဟာ။
၃၁ ။ ဗှ်ေတံစဖဲကေတ် ဒ္တုဲဖဵုကမၠောန်ဗှ်ေတံကေတ်ကေတ်ရ၊
တုဲတှ်ေ ဗှ်ေတံဖဲသ္အအကေတ် ဗီုဒ္ဂေတ်စိုတ်မပပ်ပဳဗှ်ေတံကေတ်ကေတ်။
၃၂ ။ မၞိဟ်သတိအောန် ဟိုတ်နူဒးအိုတ်လမျီုဂှ် ဒၟာနူကဵုဂတးထောံက္ဍိုပ် နူကဵုအရေဝ်ဝေတ်ဗတောန်ပိုဲဏံသေၚ်၊
မၞိဟ်ဒိုဟ်ဓီုတံဂှ် ဒၞာဲလဵုအာအာ ဒးဒုၚ်ဍဵုဍိုက် ဒးမံၚ်သၟတ်တွဵု။
၃၃ ။ ဆဂးဂှ် ညးမကလၚ်ပတေဟ်ကေတ်အရေဝ်ပိုဲတံဂှ် ဟၟဲကဵုဒဒိုက်မာန်၊
ဂွံမံၚ်တဴတသိုက်စိုတ်ကာယတုဲ သ္ၚောဲအာနူညးယုတ်သဝ်တံဟေၚ်။
၃၄ ။ မၞိဟ်ယုတ်ယုတ်တံဂှ် ဍေံဟွံဂၠာဲတဴတသိုက်စိုတ်တုဲ၊
ဆဂးဂှ် ညးတၠပညာတံဂှ်ဟေၚ် ဍိုက်ပေၚ်ကဵုတသိုက်စိုတ်ရ။  ။
ပိုဒ်(၂) လာပ်ဗဇဴညးမဂၠာဲတသိုက်စိုတ်
၁။ ကောန်ဂကူဗုဒ္ဓဘာသာတံအဴ ယဝ်ဗှ်ေတံကလၚ်ကေတ်အရေဝ်ပိုဲ၊
ပိုဲတံပွမဂိုၚ်ဒေပ်စွံလဝ်လညာတ်ညာဏ် သွက်ဘဝဗှ်ေတံဖအိုတ်ရ။
၃။ အဵု −−− ဒးကွေံရၝာဲ −  ယဝ်ဗှ်ေတံဂၠာဲသ္ၚိဗဟုသုတမ္ဂးတှ်ေ၊
ဗှ်ေတံဂွံဍိုက်ပေၚ်တဴကဵုတသိုက် ဇဴစိုတ်ဝိညာဏ်ဗွဲမသၠုၚ်ပြဲအိုတ်မွဲ။
၄။ ယဝ်ဗှ်ေတံဂၠာဲလညာတ် ညံၚ်ရဴဂၠာဲထဝ်သြန်၊
တုဲပၠန်−−−−ဂွံဂွဆဵုကေတ် ဓဝ်တီဓဝ်ကၠိုဟ် နာဲပိုဲဖအိုတ်တုပ်တုပ်ညဳညဳရ။
၆။ ဟိုတ်နူနာဲပိုဲဗပေၚ်ဗုၚ်ဂၞဴ နကဵုလညာတ်ညာဏ်ပညာ၊
ဓဝ်တီဓဝ်ကၠိုဟ်တံဂှ်ပၠန် ဒှ်တဴဍာန်ဂၠံၚ်နာဲပိုဲမကွာ်အာဒၟံၚ်ဇၟာပ်ဇၟာပ်တ္ၚဲ။
၇။ နာဲပိုဲညးဂိုၚ်စွံလဝ်ဗဟုသုတ သွက်ဂွံကဵုညးမဆာန်ဓဝ်ဍာံမွဲဟေၚ်၊
ညးကိုဟ်ဆာဲစုတ်ကဵုဗဟုသုတ သွက်ညးမဆာန်ဓဝ်တပ်ယေလ္ဂူသ္အးဇ္ၚး။
၈။ ထေက်ကြိုက်ပိုဲတံ ဒးဆာန်ဓဝ်ဍာံအိုတ်ညိ၊
၉။
၁၀။
၁၁။
၁၂။
၁၃။
၁၄။
၁၆။
နိဿဲ
http://mintunbook.blogspot.com/2012/12/2.html
ဖလာန် ဓမ္မပါလ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ဖလာန်(Hpalan၊ ဖလံ)ဂှ် နွံ ပ္ဍဲ တွဵုရးဍုင်မန်၊ ခရိုင်မတ်မလီု၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံ၊ ဂၞန်ကောဒ်ကွာန်ဂှ် ၁၉၅၃၆၁။
လၟိဟ်မၞိဟ်
အတိုင်စရင်မၞိဟ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သၞာံ ၂၀၁၄ မ္ဂး ပ္ဍဲဂကောံကွာန်တၟအ်ကျာံဂှ် မၞိဟ်တြုဟ် နွံ ၂၆၇၈၊ မၞိဟ်ဗြဴ နွံ ၂၄၉၂ တုဲ သီုဖအိုတ် မၞိဟ်ပဒတဴဒၟံင် ၅၁၇၀ တၠရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်လေအ်တက်
ဘာတာ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်လေအ်တက်၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန် နူရုင်ရာမညနိကာယမ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် နွံ ခမဳ ၇ ဇကု။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပညာဒဳပ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၉၂၊ ဝှ် ၃၂။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်
ဒဝ်နလ်ဒ် တြုမ်ပ်
ဒဝ်နလ်ဒ် တြုမ်ပ်Donald John Trump (ၜံင် ဂျုန် ၁၄၊ ၁၉၄၆) ဝွံ ဒှ်လဝ် သမတ ရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန် မရနုက်ကဵု ၄၅။ ကိုပ်ကၠာ ညးဟွံလုပ်စိုပ် ဗဝိုင်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ညးဒှ်သၟာပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ညးမဗလးတဳဗဳမွဲတၠရ။ ညးကတဵုဒှ်မၞိဟ် ကေုာံ ဇၞော်လဝ် ပ္ဍဲ ကွေန် (Queens)၊ နျူယံက်သဳတဳ (New York City)၊ တြုမ်ပ် တိုန်လဝ် ဘာတက္ကသိုလ်ဖေါရ်ဓမ် (Fordham University) ပွိုင်ၜါသၞာံတုဲ ကလိဂွံ တဆိပ်ကြာဗာချ်လာ ဒဳဂရဳ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ် နူကဵုတက္ကသိုလ် ပေန်သူလဝနဳယျာ (Wharton School of the University of Pennsylvania)။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၁ ဂှ် ညးဂွံဒှ် ဥက္ကဋ္ဌ ပ္ဍဲကဵုကမ္မဏဳအပါညးတေအ်တုဲ ကမ္မဏဳဂှ် ခုတ်ခဴ နကဵုယၟုတၟိ ဂကောံတြုမ်ပ် (Trump Organization)။ ပ္ဍဲအခိင်ညးမဒှ် ဥက္ကဋ္ဌဂှ် ကမ္မဏဳဂှ် သြိုင်တိုက်သမၠုင်အကးဂမၠိုင် (skyscrapers)၊ ဟဝ်တေဝ်ဂမၠိုင်၊ ရုင်ကသဳနဝ်ဂမၠိုင်၊ သလာတ်ဂပ်ဂမၠိုင်ရ။ ကြဴနူဂှ်ညိ ညးဂစာန်ကၠောန် ဂလိုက်တမ်ရိုဟ် ပ္ဍဲကမၠောန် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗွဲမဂၠိုင်၊ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး နကဵုယၟုညးရ။ ကမၠောန်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် တြုမ်ပ် ဒးစိုပ်အာကဆံင် မဒးရပ်စပ် နကဵုသၞောဝ် တွဵုရးကီု သီုကဵု သၞောဝ်ဖက်ဒရေဝ် သီုဖအိုတ် လၟိဟ် ၄၀၀၀ အလန်၊ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် ၆ ဂှ် ဒုင်ဒေဝလဳ။ ညးပိုန်ပြဳလဝ် သွာင်မေသ် ယူနဳဝါသေ (Miss Universe brand of beauty pageants) နူကဵုသၞာံ ၁၉၉၆ စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၁၅၊ တုဲ ညးကၠောန်ပ္တိတ် အစဳအဇန်လၟေင်တဳဝဳ (The Apprentice) နူကဵုသၞာံ ၂၀၀၅ စဵုကဵု ၂၀၁၅။
ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန် တြုမ်ပ်ဂှ် ဒးဒုင်စၟတ်သမ္တီလဝ် နဒဒှ် ညးမကၠောန်ဗဒှ် ညံင်ယၟုဂွံဒယှ်၊ ဝါဒဒစဵုဒစး၊ သၞောတ်ဇကုမမံင်ကေတ်တ် ကေုာံ သၞောတ်ဝါဒကောန်ဂကူ။ သဘင်မာဲသမတ သၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ် ညးလုပ်ပြိုင် နဒဒှ် စၞးဗော်ရေပူဗၠိကာန် (Republican) တုဲ ဂွံဇၞးကေတ် ညးစၞးဗော်ဒေမဝ်ကြတိစ် (Democratic) ဟိလ်လရဳ ကၠိန်တောန် (Hillary Clinton)။ ညးဂွံဒှ် သမတ အာယုက်ဗျုအိုတ်၊ တုဲပၠန် မၞိဟ်ဟွံကေင်ယိုက်ဂၠေင်လဝ် ပ္ဍဲကမၠောန်ပၞာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲအလဵုအသဳမွဲသာ် ဂွံဒုင်ရုဲစှ် နဒဒှ်သမတ အလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲကဵု ဝင်ရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန်ရ။ ပ္ဍဲအခိင် မတွဟ်မာဲဂှ် နကဵု တြုမ်ပ် စကာ နဲကဲမဟီုဗဒှ်ကေတ်တ်၊ နဲကဲအလီနာနာသာ် လတူပဝ်လသဳ ပရေင်ဍုင်ကွာန်အမေရိကာန်ရ။ တဝှ်လဟီုညးဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်မ္ဂး ဒုင်သဇိုင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ကေုာံ ဝါဒဂကူဇကုခိုဟ်အိုတ်ဂှ်ရ။
ကံင်သဳဂမၠိုက်ဂမၠာဲဗွဲတၟေင် နကဵုသကိုပ်သက ရဝ်ဗေရ်တ် မဴလ်လာ (Robert Mueller) ဂွံဆဵုကေတ် ဒဒှ်ရ တြုမ်ပ် ကေုာံ ညးမဗိုင်ဂစာန်ကဵု သွက်ညးတေအ်ဂှ် ကလိဂွံ အရီုအဗင် နူကဵုရုရှ ပ္ဍဲကဵုသဘင်မာဲသမတ ၂၀၁၆၊ ဆဂး ကိစ္စဏအ် သက်သဳခိုင်င်ကၠိုက်က် ဂွံပတိုန်ထ္ၜး ကုရုင်ဗစာဂှ် ဟွံကလိဂွံရ။ မဴလ်လာ သီုဂၠိုက်ဂၠာဲ မဆေင်ကဵု တြုမ်ပ် ကၟာတ်လဒဵုသၞောဝ်ဥပဒေ၊ ဆဂး လိက်ဒုင်စဳရေင်ညးဂှ် ဟွံကလိဂွံ အခေါင်ပတိုန်ထ္ၜးရ။ ကုမၞိဟ်မလဴထ္ၜး ပရူတြုမ်ပ် မကလိဂွံ အရီုအဗင် နူရုရှာ မသုန်တၠဂှ် ဗွဲကြဴညိ တြုမ်ပ် သၠးကဵုဒုဟ်ရ။ ကြဴနူ တြုမ်ပ် မလုပ်ပထုဲ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ရးနိဂီုယူကြိုန်တုဲ ညးမပြိုင်ပကာန်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကုညးတေအ် ဂျဝ်ဗိဒေန် စုတ်စောဲ ဒဒှ်ရ ညးစကာအဝဵု သွက်ဂုဏ်ဖိုလ်ပူဂိုလ် ကေုာံ ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက် အမိင်ကောန်ဂရေတ်။ ဆဂး နကဵုသေနိတ် တးပါဲလတူ မစုတ်စောဲတအ်တုဲ လလောင်တြး ဒဒှ်ရ ညးဟွံမဲကုဒုဟ် ပ္ဍဲကဵု ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ဂှ်ရ။
ပ္ဍဲသဘင်မာဲသမတ ၂၀၂၀ ဂှ် တြုမ်ပ် ကျအာမာဲ ကုဗိဒေန်၊ ဆဂး ညးဟွံဒုင်တဲသွဟ်မာဲ။ ညးဟီု မာဲဂှ် မာဲအလီတုဲ တးပါဲ သွက်ဂွံပအပ်ကဵု အဝဵုသမတရ။ နာဍဳညိည ကိုပ်ကၠာဟွံဂွံ လလောင်တြး သွဟ်မာဲ ပ္ဍဲကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၆၊ ၂၀၂၁ ဂှ် တြုမ်ပ် ဆဝ်မ္ၚုဟ် ကုညးမထံက်ဂလာန်ညး သွက်ဂွံဇက်တိုန် ဍုင်ဇၞော်ရးနိဂီုပံင်ကောံ "ထ္ၜးဆန္ဒ နကဵုနဲကဲၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်၊ နကဵုစိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူဂှ် ကရေဲညံင်ညးဂမၠိုင် ဂွံမိင်ရမ္သာင် ပၟိက်ဆန္ဒဇကု" မၞိဟ်မထံက်ဂလာန်ညး ခြာဟွံလအ်ဂှ် ဇက်ဂၠောဲလုပ် ပ္ဍဲကဵုရုင်ကောန်ဂရေတ်။ ညးစၞးကောန်ဂရေတ်တအ် ဒးဒြေပ်တိတ်နူကဵုရုင်တုဲ ဟိုတ်နူဆိုန်ကပိုက် ဗၠာဲသၟိင်တုဲ မၞိဟ်မသုန်တၠ ဒးအိုတ်အာလမျီု။ ထပှ်တ္ၚဲ ကြဴနူဂှ်၊ နကဵုစၠတ်ထဝ် ပတိုန်ဂလာန် ကုရုင်ဗစာနိဂီု နကဵုဒုဟ်ကလိုက်ကမဵုဍုင်တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဝင်ရးနိဂီုပံင်ကောံအမေရိကာန်မ္ဂး နကဵုညးမွဲဟေင် ဒှ်မၞိဟ် မဒးဒုင်စောဲလဝ်ဒုဟ် ပ္ဍဲရုင်ဗစာနိဂီု ၜါအလန်ရ။
ယိုဟ်သ္ၚု
ယိုဟ်သ္ၚု (လဟီု: ယျးဟု)(ထမင်းနဲ) ဂှ် ဒှ်ယိုဟ်မွဲဂကူ မထပက်လဝ် နကဵု ပလေင် (သ္ၚု)၊ ကၠေင်၊ သတ်ဗြဴခၞာ၊ လ္ၚဴ၊ လဂဝ်၊ မၜဲတိတုဲ နကဵုအခိုက်ကၞာမ္ဂး ကောန်ဍုင်မန် (သီုကဵုဗၟာ) ကၠောန်စ ပ္ဍဲကဵု ဂိတုမာ်။ ယိုဟ်သ္ၚုဝွံ ဟိုတ်မဒှ် ယၟုတြေံမွဲတုဲ ပ္ဍဲကဵု လဟီု အကြာဂကူမန် တၞဟ်ခြာကၠုင်တုဲ ဒှ်ကၠုင်သံသယျ ပ္ဍဲအရာမချူ နကဵုလိက်ရ။ thumb|ဗီုရုပ် မထ္ပက်ဒၟံင် ယိုဟ်သ္ၚု