cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဇမြ
Derived, or reworked
A derived, reworked or remanié fossil is a fossil found in rock that accumulated significantly later than when the fossilized animal or plant died. Reworked fossils are created by erosion exhuming (freeing) fossils from the rock formation in which they were originally deposited and their redeposition in a younger sedimentary deposit.
Wood
Fossil wood is wood that is preserved in the fossil record. Wood is usually the part of a plant that is best preserved (and most easily found). Fossil wood may or may not be petrified. The fossil wood may be the only part of the plant that has been preserved: therefore such wood may get a special kind of botanical name. This will usually include "xylon" and a term indicating its presumed affinity, such as Araucarioxylon (wood of Araucaria or some related genus), Palmoxylon (wood of an indeterminate palm), or Castanoxylon (wood of an indeterminate chinkapin).
Subfossil
left|thumb|A subfossil dodo skeleton The term subfossil can be used to refer to remains, such as bones, nests, or defecations, whose fossilization process is not complete, either because the length of time since the animal involved was living is too short (less than 10,000 years) or because the conditions in which the remains were buried were not optimal for fossilization. Subfossils are often found in caves or other shelters where they can be preserved for thousands of years. The main importance of subfossil vs. fossil remains is that the former contain organic material, which can be used for radiocarbon dating or extraction and sequencing of DNA, protein, or other biomolecules. Additionally, isotope ratios can provide much information about the ecological conditions under which extinct animals lived. Subfossils are useful for studying the evolutionary history of an environment and can be important to studies in paleoclimatology.
Subfossils are often found in depositionary environments, such as lake sediments, oceanic sediments, and soils. Once deposited, physical and chemical weathering can alter the state of preservation.
Chemical fossils
Chemical fossils, or chemofossils, are chemicals found in rocks and fossil fuels (petroleum, coal, and natural gas) that provide an organic signature for ancient life. Molecular fossils and isotope ratios represent two types of chemical fossils. The oldest traces of life on Earth are fossils of this type, including carbon isotope anomalies found in zircons that imply the existence of life as early as 4.1 billion years ago.
Stratigraphy
Consequently, palaeontologists rely on stratigraphy to date fossils. Stratigraphy is the science of deciphering the "layer-cake" that is the sedimentary record. Rocks normally form relatively horizontal layers, with each layer younger than the one underneath it. If a fossil is found between two layers whose ages are known, the fossil's age is claimed to lie between the two known ages. Because rock sequences are not continuous, but may be broken up by faults or periods of erosion, it is very difficult to match up rock beds that are not directly adjacent. However, fossils of species that survived for a relatively short time can be used to match isolated rocks: this technique is called biostratigraphy. For instance, the conodont Eoplacognathus pseudoplanus has a short range in the Middle Ordovician period. If rocks of unknown age have traces of E. pseudoplanus, they have a mid-Ordovician age. Such index fossils must be distinctive, be globally distributed and occupy a short time range to be useful. Misleading results are produced if the index fossils are incorrectly dated. Stratigraphy and biostratigraphy can in general provide only relative dating (A was before B), which is often sufficient for studying evolution. However, this is difficult for some time periods, because of the problems involved in matching rocks of the same age across continents. Family-tree relationships also help to narrow down the date when lineages first appeared. For instance, if fossils of B or C date to X million years ago and the calculated "family tree" says A was an ancestor of B and C, then A must have evolved earlier.
It is also possible to estimate how long ago two living clades diverged, in other words approximately how long ago their last common ancestor must have lived, by assuming that DNA mutations accumulate at a constant rate. These "molecular clocks", however, are fallible, and provide only approximate timing: for example, they are not sufficiently precise and reliable for estimating when the groups that feature in the Cambrian explosion first evolved, and estimates produced by different techniques may vary by a factor of two.
Limitations
right|thumb|Some of the most remarkable gaps in the fossil record (as of October 2013) show slanting toward organisms with hard parts. Organisms are only rarely preserved as fossils in the best of circumstances, and only a fraction of such fossils have been discovered. This is illustrated by the fact that the number of species known through the fossil record is less than 5% of the number of known living species, suggesting that the number of species known through fossils must be far less than 1% of all the species that have ever lived. Because of the specialized and rare circumstances required for a biological structure to fossilize, only a small percentage of life-forms can be expected to be represented in discoveries, and each discovery represents only a snapshot of the process of evolution. The transition itself can only be illustrated and corroborated by transitional fossils, which will never demonstrate an exact half-way point.
The fossil record is strongly biased toward organisms with hard-parts, leaving most groups of soft-bodied organisms with little to no role. It is replete with the mollusks, the vertebrates, the echinoderms, the brachiopods and some groups of arthropods.
Lagerstätten
Fossil sites with exceptional preservation—sometimes including preserved soft tissues—are known as Lagerstätten—German for "storage places". These formations may have resulted from carcass burial in an anoxic environment with minimal bacteria, thus slowing decomposition. Lagerstätten span geological time from the Cambrian period to the present. Worldwide, some of the best examples of near-perfect fossilization are the Cambrian Maotianshan shales and Burgess Shale, the Devonian Hunsrück Slates, the Jurassic Solnhofen limestone, and the Carboniferous Mazon Creek localities.
Stromatolites
right|thumb| Lower Proterozoic stromatolites from Bolivia, South America Stromatolites are layered accretionary structures formed in shallow water by the trapping, binding and cementation of sedimentary grains by biofilms of microorganisms, especially cyanobacteria. Stromatolites provide some of the most ancient fossil records of life on Earth, dating back more than 3.5 billion years ago.
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:လိက်ပတ်မန်
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
အၚ်္ဂပူဂိုလ် လလးကထိုန်ဒစာမ်သာ်
အၚ်္ဂပူဂိုလ် လလးကထိုန်ဒစာမ်သာ်
ဗုဗ္ဗကရဏံ ဇာနာတိ
ဒးတီကမၠောန်ဒးကၠောန်
ပစ္စုဒ္ဓါရံ ဇာနာတိ
ဒးတီပွပစ္စုဒ္ဓိရ်သ္ၚာ
အဓိဌာနံ ဇာနာတိ
ဒးတီ ပွပတိုန်အဓိဋ္ဌာန်
အတ္ထာရံ ဇာနာတိ
ဒးတီပွလလးကထိုန်
မာတိကံ ဇာနာတိ
ဒးတီမာတိကာ ဒစာမ်သာ်
ပလိဗောဓံ ဇာနာတိ
ဒးတီပလိဗောဓ ၜါပြကာ
ဥဗ္ဘာရံ ဇာနာတိ
ဒးတီ ဥဗ္ဘာရ လပိုက်ကထိုန်ၜါပြကာ
အာနိဿံသံ ဇာနာတိ
ဒးတီဖိုလ် အာနိသံသကထိုန် မသုန်ပြကာ
အစာတၠမန်ပိုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်မန်ပိုဲ ပိုဲဗက်လကြဴ
"ညး(ဘဒ္ဒန္တသဳလာစာရ)စဴအာသွဝ်ဂှ် လလေၚ်ကောန်ဂကူမွဲရောၚ် တုပ်သၟဟ်ကဵုသၞံၚ်တိုၚ်ထဝ်မွဲ မဒတုံပြဟ်စှ်ေအာရောၚ်" ညးဂမၠိုၚ်ဟီုပတောအ်ဏာလဝ် စပ်ကဵုကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တသဳလာစာရထေရ် ဘာဗ္ဂေါပရိယတ္တိ ဍုၚ်မတ်မလီု မဒှ် ဒု-ဥက္ကဌ ဂကောံရာမညဓမ္မာစရိယ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဂှ်ရ။ရံၚ်ကဵုလညာတ်မချူဆာဲပတိုန်လဝ်ပ္ဍဲမဳဒဳယာ ညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ်ဂှ်မ္ဂး ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵုလိက်ပတ်ပရိယတ်မန်ဂှ်အောန်ရ။ ရံၚ်ကဵုတဆိပ်ကြာ ကေုာံ အဆံၚ်အလံၚ်ညးမကလိဂွံလဝ်ဂှ်မ္ဂး ဒဒှ်ရ ပ္ဍဲပရေၚ်သာသနာမန်ကီု ကၟိန်ဍုၚ်ကီု ညးဂှ် ဒှ်ခမဳအဓိကမွဲရောၚ်။
ပ္ဍဲဇရၚ်ချဳဒရာၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် ညံၚ်ရဴတာလျိုၚ် ပညဳပညပ်ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ် ဗီုညးဒုၚ်ဒဒိုက်ဂှ် ဒှ်အာအာဲတၟာဲသွက်သၚ်မန်ခေတ်တၟိတအ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။ ခမဳတၠပညာမန် အ္စာလိက်မန် မဆက်ကၠောန်အာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ်ဂှ် ဒးသ္ပအစာံကဵု ညးဂၠိုၚ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ်ညးဝွံဂှ် ခမဳတၠပညာမန်တအ် လုပ်ဂံၚ်ကၠောန်ပ္ဍဲဗွိုၚ်ကေၚ်ကာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂၠိုၚ်ရ။ နိဿဲကဵုညးတုဲ အနာဂတ်ဂတဏအ် သၚ်မန်တအ် ပါလုပ်ချဳဒရာၚ် ကေၚ်ကာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂၠိုၚ်ကီု ဗဒှ်ပတိုန်တိုက်လိက်မန်ဂၠိုၚ်ကီုရ။
ဟိုတ်နူနွံသ္ၚောဲခြာနူကဵု ဍုၚ်မန်လအ်အာဂှ်တုဲ ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ညး ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ဗွဲတြးတအ်ဂှ် တီအောန်လဝ်ကဵုဒှ်ကၠာရ ပ္ဍဲအခိၚ်ကာလညးစိုပ်ကၠုၚ် အမေရိကာန်ၜိုတ်မွဲဂိတုပြၚ်ၚ်ဂှ် ဂွံလုက်စုက်ကဵုညးဂှ်တုဲ ခါတ်ကေတ်အကာဲမ္ဂး ဒဒှ်ရစိုတ်ညးစိန်ဝုန်မံၚ် ပ္ဍဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ကီု ကၟိုန်ဍုၚ်ကီုဂှ် ဂွံတီကေတ်ကၠးကၠးရ။ မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ် ဘာမန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂမၠိုၚ် ညံၚ်ဂွံဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် နဒဒှ်ဂကောံဂိုန်ရာမညနိကာယဂှ်လေဝ် ညးအာတ်မိက်တုဲ ဘာဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဒှ်အာဂကောံဂိုန်ရာမည (ဂိုန်မသ္ပ စၞးကဵုဂကူမန်) အိုတ်ပၠန်ရ။ ပွံက်အဓိပဲါဂိုန်ရာမညနိကာယဂှ် ဗီုလဵုနွံဂှ် ၜိုန်ရဟွံတီကေတ်ကီုလေဝ် ဒၞါဲပိုဲတအ်ဝွံဂှ် ရန်တၟအ်ကီု ၜိုတ်ကၠိုဟ်ကေတ်လဝ်ကီုဂှ် "ဂိုန်မန်ဂိုန်သ္ပစၞးကဵုဂကူမန်" ရ။ ဘာမန်မစိုပ်မံၚ် တိရးဍုၚ်သ္အာၚ်တအ်ဂှ် တန်တဴအာပ္ဍဲသၟဝ်သြဝါဒ အစာတၠမန်ဂမၠိုၚ် မဟွံသေၚ်ကဵုသြဝါဒသၚ်ဂကူတၞဟ်ဟ်တအ်ရ။ သၚ်မန်ပိုဲဂမၠိုၚ် မိက်ဂွံလုပ်သွဟ်လိက် ပ္ဍဲရာမညနိကာယပရိယတ္တိမ္ဂး အခေါၚ်နွံကီုရောၚ်။ ဒှ်အခက်အခုဲမွဲမွဲသာ်မ္ဂး ကေတ်အရီုအဗၚ် နူရာမညနိကာယဂွံရောၚ်။
ဟိုတ်နူဂလာန် ဗတိုက်ဖအောဝ်အာတ်ဒုၚ်ဂုန်ညးဂှ်တုဲ ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲဒှ်ကၠုၚ် သာ်ဝွံဂှ် ဒှ်ပရေၚ်အံၚ်ဇၞးအဝဲလစှ်ေဘဝညးမွဲကီု ကောန်ဂကူပိုဲသာသနာပိုဲမွဲကီုရောၚ်ဂှ် ကၠိုဟ်ကေတ်လဝ်သာ်ဝွံရ။ ညးအာတ်မိက်လဝ်တၞဟ်မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် သၚ်မန် ပ္ဍဲအမေရိကာန်ဂမၠိုၚ် အခိၚ်လိုက်ဝှ်သှ်ကဝါ (သ္ပပဝါရဏာ)မ္ဂး ညံၚ်ဂွံကောံကလောံမွဲဒၞဲါတုဲ တိတ်ဝှ်မဒှ်ဂှ်တုဲ အဓိပဲါဍေံဂှ် မွဲသၞာံမွဲအလန် ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်အသမ်သြဝါဒ အစာတၠမန်ဂမၠိုၚ်ရ။ ပ္ဍဲတရဴညးမကၠုၚ်စိုပ်အမေရိကာန်ဂှ် ပရေၚ်ဂကူကီု ပရေၚ်သာသနာမန်ကီု ညးကၠောန်ရေၚ်တၠုၚ်ဏာလဝ်ပေၚ်ၚ်ဂှ်တုဲ ကိုပ်ကၠာညးဟွံဂွံစဴအာသွဝ်ဂှ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ၜါဗော်ဂှ်လေဝ် ကလိဂွံတၚ်တုပ်စိုတ် ပံၚ်ကောံအာညးသကအ်ကီုဂှ်တုဲ ဒးဟီုစစဴသွဝ်မိပ်ပ်ရ။
ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဝွံ ၜိုတ်အဲကေၚ်နိဿဲလဝ်တအ်ဂှ်မ္ဂး ဒှ်အစာမဂပ်ဝ် လျုၚ်ဇြုၚ်သ္ဍိုက်ကဵုက္ဍိုပ်မာန်မွဲရ၊ ဒှ်ညးနွံကဵုအစောန်စရာဲက္ဍိုပ်သကိုပ်မွဲရ။ ကောန်ကွးသၚ်ကတ်လိက်ညးဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ကၠောန်သ္ပမံၚ်ပွဗၠောတ်တ်ဂှ် ၜိုန်ရညးတီ ညးဆဵုကီုလေဝ် ညးဗၜေက်ကၠေံမတ် ဟွံသ္ပတီထောံဂၠိုၚ်၊ သၠးအခေါၚ်ဂၠိုၚ်ရ။ ကေၚ်ကာပၟိက်ဟွံဇၞော် ဟွံဒှ်အန္တရာဲဇၞော်ဇၞော်တအ်ဂှ် ညးဟွံပၠုပ်က္ဍဟ်ရ။ ကောန်ကတ်လိက်မကေက်သကာ နွံကဵုဝဳရိယတအ်ဂှ် ညးသ္ပထိုၚ်သးဂၠိုၚ်ရ။ သဘာဝတိုက်လိက်မ္ဂး ဒးသ္ပအဓိကကဵုလိက်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာမွဲရ။ တိုက်လိက်လ္ၚဵုလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ညးတအ်သ္ပအဓိကကဵု ဒ္ဂေတ်ပဋိပတ်ဂၠိုၚ်လေဝ် နွံကီုရ။ ဥပမာ ကောန်ဇကု ကေက်သကာမံၚ်ပ္ဍဲဘာမ္ဂး ၜိုန်ဍေံတအ်ကၠောန်သ္ပဗၠေတ်ညိည ဗၞတ်ဒးရးကီုလေဝ် ပိုဲညးမဒှ်မိမတအ် သၠးအခေါၚ်လောဲလောဲရ။ မူဟိုတ်ညးဂွံစွံစိုတ်သာ်ဝွံမာန်ရော ဗွဲကြဴဏအ် ကလေၚ်ဗစာရံၚ် နကဵုလညာတ်ပူဂဵုဂှ် ဟိုတ်နူညးကေၚ်ကတ်လဝ်လိက် ပ္ဍဲဍုၚ်အၚ်ဝဒှ်မာန်ရ။ သၚ်ဍုၚ်အၚ်ဝတအ်ဂှ် တၠပညာလိက်ပတ်ဂၠိုၚ်တုဲ လပါ်ပဋိပတ်ဂှ် ညးတအ်ဟွံပြာကတ်ကွေံကွေံရ။
ကျာ်ဇၞော်အစာဝွံ အယုက်ဗျုထဴလောန်ကီုလေဝ် မွဲလပါ်ဂှ် ဖျေံမၚ်လိက်ဖိုဟ်၊ ချဳဒရာၚ်မံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် ကတိုၚ်ကတိုၚ်ကမှ်ကမှ်ဖိုဟ်ဂှ် ညာတ်ဒးညးတုဲ သၚ်မန်တအ် ဟွံကွာ်ဂၠံၚ်တရဴညး မံၚ်ဟွံမာန်အိုတ်ရ။ ရံၚ်ကဵုက္ဍိုပ်သကိုပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညံၚ်ရဴအစာဟံသာတအ် အာစိုပ်ဘာညးဂှ် ဒဒှ်ရညးတအ်လျုၚ်လတူညးဂှ် ဒၟာနူပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ဂကူရောၚ်ဂှ် ပြာကတ်ရ။ ပိုဲမကေၚ်ဒှ်လဝ် ကောန်ကွးညးတအ်ဂှ်လေဝ် ညာတ်ဒးညးတုဲ ဒးသ္ပပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ၊ အယုက်ညးတၟာဂှ်လေဝ် ညးချဳဒရာၚ်မံၚ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ဖိုဟ်ဂှ် ပိုဲမံၚ်ကၠေံသာသာသ္ပံသ္ပံဟွံဂွံရောၚ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲစိုတ်ရ။ ပိုဲကေတ်စဂုန်စရာဲလတူညးမ္ဂး မူပိုဲဒးသ္ပပတုပ်ဗက်ရော ဗစာရံၚ်ဂှ် ပိုဲဒးလေပ်ပညာဏောၚ် ဒးဒုၚ်ဒဒိုက် ကၠောန်သွက်ဂကူမန် သာသနာမန်ရောၚ်။
နိဿဲ
တိုၚ်ထဝ် (၂၀၁၉) ဝါဒဂကူမန်၊လိက်ပရေၚ်ပံၚ်ကောံဂမၠိုၚ်။ မုက်လိက် ၆၃-၆၆။
စက္က
စက္က (Second) ဂှ် ဒှ်သဇိုင်ယူနေတ် (မၜတ်ကၞာတ်) မဆေင် ကုအခိင် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ယူနေတ်ဂၠးကဝ် (SI)ရ။ မွဲစက္ကဂှ် နွံ ၆၀ မိနေတ် ဟွံသေင်မ္ဂး မွဲနာဍဳဂှ် နွံ ၃၆၀၀ စက္က။ စက္ကဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်လေတ္တေန် "secunda"။
စက္ကဂှ် ပ္ဍဲကဵု မရိုဟ်လၟိဟ် ယူနေတ်တၞဟ်တအ်လေဝ် စကာဒၟံင်ကီုရ။ ဥပမာ မဳတာ နကဵုစက္က သွဟ်ဒမြဟ်၊ မဳတာ ပ္ဍဲမွဲစက္က   သွက် အသိင်၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲမွဲစက္က  အလန်ဂလိုင်လဵု မကတဵုဒှ်တအ်ရ။
စက္ကဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ရိုဟ်စလၟိဟ် နာဍဳ ကေုာံ မိနေတ်တအ်ရ။ ဗီုမရိုဟ်လၟိဟ်ဂှ်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် ရိုဟ်နကဵုနဲ ဂၞန်ဒကုတ် နကဵု စှ်ဒကုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကၠံဒကုတ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုသိပ္ပံမ္ဂး ရိုဟ်လၟိဟ် စက္က နကဵု မဳလဳစက္က milliseconds (လ္ၚီဒကုတ်)၊ မဳခရဝ်စက္က microseconds (မဳလဳယာန်ဒကုတ်)၊ နနဝ်စက္က nanoseconds (ဗဳလဳယာန်ဒကုတ်) လဆောဝ်မ္ဂး လလအ်မပြဟ်နူ မွဲစက္ကဏီရ။ နကဵုလၟေင်တ္ၚဲမ္ဂး မွဲစက္ကဂှ် နွံ ၁-ဂဳဂါဟေရ်တ် (1-gigahertz microprocessor) မဒှ် မွဲဗဂေတ် ၁ နနဝ်စက္က။ ပရဟ်ကေန်မရာ မတက်ကေတ်ဗီုဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် နွံမွဲစက္က၊ လ္ၚဵုမ္ဂး နွံ 1⁄30 စက္က ဟွံသေင်မ္ဂး နွံ 1⁄1000 စက္ကရ။
ကိရိယာ မရိုဟ်လၟိဟ်အခိင် မရိုဟ်လၟိဟ်စက္က ဍာံအိုတ်ဂှ် ဒှ်နာဍဳလဝိင် (pendulum clock) မခၞံဗဒှ်လဝ် နူကဵု ၁၇ ဗွဝ်ကၠံတေအ်ရ။ စနူ သၞာံ ၁၉၅၀တအ်တုဲ နာဍဳအာတဝ်မေတ် (atomic clock) ကတဵုဒှ်ကၠုင်တုဲ နာဍဳအာတဝ်မေတ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ရိုဟ်လၟိဟ် ကေုာံ မဂိုင်ဒေပ်အခိင် ခိုဟ်နူကဵု ဂၠးတိမဂေတ်ဏီတုဲ နဒဒှ် ဒကေဝ်ဍာ်ဒတန်ဂှ် တ္ၚဲဏအ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
SI multiples
SI prefix ဂှ် ညးစကာစ ပ္ဍဲကာလ မရိုဟ်လၟိဟ် လလအ်အခိင် မအောန်နူ မွဲစက္ကရ။
ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ်မဟာဇန်
ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ်မဟာဇန် ဂှ် ဒှ်ဂကောံမှာဇန် မနွံပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်။
ဂကောံစဳပျးဖောအ်ဗြေဝ် မဟာဇန်ဝွံ ဒှ်ဂကောံကဵုပရေၚ်ပညာမွဲတုဲ နွံတန်တဴဒၟံၚ် မတ်မလီုရ။ အဓိပ္ပာယ် ဝေါဟာ စဳပျးဝွံ ဂွံစၞောန်ထ္ၜး ပ္ၚောအ်ပတဝ် စဳပျးဏာ ဂၠံၚ်တရဴမခိုဟ်ဆာဲ ကုသၟတ်ပိုယ်မန် အနာဂတ်ဘဝညးကီု၊ သီုဒေသ ဂွံဇၞော်မောဝ်တဴတက် ၜိုဟ်လလံအာ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဂကောံ
အမာတ်
အမာတ် (မန်) အာမာတျ (သံသာကြိုတ်) အာမစ္စ (ပါဠိ)
ပ္ဍဲအဘိဓါန်အေၚ်္ဂလိက်အ္စာဟာလဳဒေဂှ် ဝေါဟာရမန် 'အမာတ်' (minister) ညးထ္ၜးလဝ်ကၠုၚ်နူဝေါဟာရ သံသာကြိုတ် 'အာမတျ'တုဲ ညးကဵုလဝ်အဓိပ္ပါယ် minsiter, king's minister ရ။ ပ္ဍဲလိက်ဝၚ် ဥပ္ပန္နရာဇာဝံသကထာဂှ် လေဝ်ချူလဝ် 'အမာတ်' ရ။ ဝေါဟာရ 'အမာတ်' ဝွံ မန်ပိုဲလွဳစလဝ် ဝေါဟာရသံသာကြိုတ် 'အာမတျ' ရ ။
ညးလ္ၚဵုလေတ် ချူတဴဒၟံၚ် "အမာစ်" နကဵုဂစိုတ်(စ) ဂှ် လွဳစလဝ် ဝေါဟာရပါဠိဂးရ။ ညးတမၠာတအ်ချူတဴ 'အမာတ်' နကဵုဂစိုတ် (တ) ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ဂၠိုၚ်ရ။ ပ္ဍဲလိက်ဝၚ် ဥပ္ပန္နရာဇာဝံသကထာကီု ပ္ဍဲလိက်ဝၚ်အကြီုကမြဴရာဇာဓိရာဇ်ကီု တၠညးရာဇာဓိရာဇဂှ် မၞုံကဵုအမာတ်ဂမၠိုၚ် မပ္တံကဵုအမာတ်ဒိန်၊ အမာတ်ဗြာဇ္ဇတအ်အိုတ်ရ။ အမာတ်ဇၞော် အမာတ်ဍောတ် ၊ အမာတ်သေနာပတိ၊ သေနာပတိ၊ မဟာသေနာပတိ မပ္တံသာ်ဝွံရ။ အမာတ်ဇၞော်မ္ဂးဂှ် ပၞောဝ်ကဵုအမာတ်ဂမၠိုၚ် နကဵုတာလျိုၚ် 'ဝန်ကြီးချုပ်'၊ ဗတ်အေၚ်္ဂလိက် 'Prime Minister' မဒှ်ရ။ အမာတ် လစှ်ေနူအမာတ်ဇၞော်ဂှ် မပ္တံကဵု အမာတ်ဂြိုပ်ဆု (သစ်တောဝန်ကြီး)၊ အမာတ်တိုက်ဒြပ် (ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး)၊ အမာတ်သေနာပတိ (ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး)၊ သေနာပတိ သကိုပ်ပၞာန် (ဗိုလ်ချူပ်)၊ ဗြနာမ် (ဝါ) တဆိပ်ကြာမ္ဂး 'ဗညာ'ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် သကိုပ်ပၞာန် (သေနာပတိ) ရောၚ် သာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲလိက်ဝၚ်မန်ဒဴလုပ်ဍုၚ်သေံ မုက်လိက် (၁၀) တေံရ။ ပ္ဍဲမုက်လိက် (၁၅) တေံပၠန် ကောန်ကၟိန်သၟိၚ်ဗညာဒလ တၠညးဟံသာဝတဳ မၞုံယၟုဗညာတၠဗါန်ဂှ် သကဵုဒှ်မဟာသေနာပတိ (သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်) ရသာ်ဝွံ သ္ဂးရ။ မဟာသေနာပတိ (သကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်) ဗွဲဘာသာဗၟာမ္ဂး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)၊ ဗွဲဘာသာအေၚ်္ဂလိက်မ္ဂး General/ Commander-in-chief မိက်ဂွံသ္ဂးရ။
ပ္ဍဲခေတ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်လၟုဟ် ဟိုတ်နူဝါဒဨကရာဇ်ဟွံမွဲတုဲ ဝေါဟာရမရပ်စပ်စကာမံၚ် ပ္ဍဲဝၚ်နန်တအ်ဂှ် ကြပ်ကၠေံဗဒန်အာအိုတ်ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲလိက်ဝၚ်တၞဟ်ဟ်တအ် အရပ်အစပ်ဝေါဟာရ ဝၚ်နန်တအ်ဂှ် နွံတဴဗွဲမပြာကတ်ရ။ ဗီုဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳမ္ဂး ဗွဲကိုပ်ကၠာ သဒးရုဲစှ်ညးစၞးကၠတ်ထဝ် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)ရ။ ပၞောဝ်ကဵုပူဂဵု သ္ဂောံဒုၚ်ရုဲစှ် နဒဒှ်ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ပူဂဵုလ္ၚဵု သ္ဂောံဒုၚ်ဒါန်ခါန်ကၞက်ပ္တိုန် နဒဒှ်အမာတ်ဇၞော်လေဝ်နွံ။ နဒဒှ်အမာတ်ဍောတ်လေဝ်နွံ၊ ပူဂဵုလ္ၚဵု ဟွံဂွံဒုၚ်ခါန်ကၞက် ပ္တိုန် နဒဒှ်အမာတ်တုဲ တန်တဴဒၟံၚ် နဒဒှ်ညးစၞးကၠတ်ထဝ်အိုတ်မ္ဂး၊ ခေတ်လၟုဟ် ဝေါဟာရဇကု 'အမာတ်' ဂှ် ပိုဲညးဂမၠိုၚ် ဟွံမိက်ရပ်စပ်စကာတုဲ စၞးဂှ်ရပ်စပ်ဒၟံၚ် ဝေါဟာရဂကူညးတၞဟ်မ္ဂး 'ဝန်ဇၞော်' 'ဝန်ဇမၞော်' အိုတ်ရ။ ဝေါဟာရမ္ဂး 'ဝန်ဇမၞော်' ဝွံ ဒှ်မူလဝေါဟာရမန်ဟွံသေၚ်ရောၚ် စှ်ေစိုတ်ရ ။
မသုၚ်စောဲ
သွက်ဂွံဆက်သိုၚ်ခၞံအာ လွဳမန်သာသနာ (၂၅၀၀) ဂှ် ဝန်ဇၞော် ကေုာံ အမာတ်ကၠတ်ထဝ်မန် သီု (၃) တၠ ဒးဒုၚ်ရုဲစှ် ဥက္ကဌ ကမ္မတဳသိုၚ်ခၞံ လွဳမာန်သာသနာ (၂၅၀၀) ပ္ဍဲဍုၚ်မတ်မလီုဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုကမ္မတဳသိုၚ်ခၞံ လွဳမာန်သာသနာ (၂၅၀၀) သွာၚ်ခရှ်ဂှ် ဥက္ကဌဂှ် အ္စာသဝ်နာဲဟံၚ်ဍုၚ် (ဝန်ဇၞော်သယံဇာတကဵု ပွဳပွူသဘာဝ)၊ ဒုဥက္ကဌ (၁) ဂှ် အ္စာသဝ်နာဲစောန်တၟး (ကၠတ်ထဝ်တွဵုရးဍုၚ်မန်)၊ ဒုဥက္ကဌ (၂) ဂှ် အ္စာသဝ်နာဲအံၚ် နာၚ်ဥု (ဒုဥက္ကဌကၠတ်ထဝ်တွဵုရးဍုၚ်မန်) ရ ။
ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင်
ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင် (ရခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ, Rakhine State National United Party) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာ တွဵုရးယခေင်။
ဝင်
ဗော်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ တွဵုရးယခေင်ဝွံ စဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမေ သၞာံ ၂၀၁၀။ ပ္ဍဲသဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် လုပ်ဒုင်ရုဲစှ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ယခေင် ၆ ဒၞာဲ။ သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲ ၁၁ ပွိုင်ဍုင်၊ ဒၞာဲအမာတ် ၁၉ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ၅ ဒၞာဲ၊ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ၂ ဒၞာဲ၊ တုဲ သွက်စၠတ်ထဝ်တွဵုရးဂှ် ၁၂ ဒၞာဲ။ သၞာံ ၂၀၂၃ သၞောဝ်ဥပဒေ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ဒးပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီတၟိတုဲ နကဵု ဗော်ဝွံ ဂိတုမာတ် ၁၅၊ ၂၀၂၃ ဂှ် က္လေင်ပ္တိုန် သွက်ကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန်ရ။ ဗော်ဝွံ သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅၊ ၂၀၂၀ ဂှ် ၜိုန်ရ လုပ်ပြိုင်လဝ်ကီုလေဝ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံလဝ် ဇမၞးရ။
စန္ဒကုမ္မာ၊ဇာတ်
thumb|ဇာတ် စန္ဒကုမ္မာ ဇာတ်စန္ဒကုမ္မာ (၇)
သွက်သောတုဇန်တံညးဂမၠိုၚ် သ္ဂောံဒှ်ဗဟုသုတ ဂၠိုၚ်မိၚ်ဂၠိုၚ်ညာတ်အာ ပ္ဍဲပရေၚ်ဗောဓိသတ်ပိုဲ နူဘဝကၠာကၠာတေံညိ လဝ်စိုတ်တုဲ ပြကိုဟ် ( ဇာတ်စန္ဒကုမ္မာ )ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ (ဝေါဆရာတော်) စဳရေၚ်ခၞံဗဒှ်လဝ်ရောၚ်။
နိဒါန် − နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ်
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ် (ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ, Phalon-Sawaw Democratic Party; ဇမၠေအ်PSDP) ဂှ် ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မပစၞး ကုဂကူကရေင်ဂမၠိုင်ရ။
စန္ဒကုမ္မာ၊ဇာတ်
တၠဳမၞုံကုပိုန်ကျာ်တြဲ နိဿဲကဵုဍုၚ်ရာဇာဂြိုဟ်တုဲ ပဒတဴ ပ္ဍဲဇရေၚ်တၟံဂိဇ္ဇျကုဋ် ပဟိုတ်ကဵုတိပိုန်ဒေဝဒတ်တုဲ ဂါထာမၞုံတံဍေံ ရဴဝွံမ္ဂး' “ရာဇာသိလုဒ္ဒကမ္မော”ဂှ်၊  ကျာ်တြဲမတွံရ။
ဂှ်ဝတ္ထုဒေဝဒတ်ဂှ် နဲမကၠုၚ် ပ္ဍဲသဃံဘေဒကတေံဂှ် ဂပ်ဝ်သမ္တီကေတ်ရ၊ တိပိုန်ဒေဝဒတ်ဝွံ ပတွဵုနူမဒှ်ခမဳတုဲ ဒဵုကဵုသၟိၚ်ဗိမ္ဗိသာ မပကာဂစိုတ်ဂှ် နဲမကၠုၚ်ဒှ်ဂှ်ဟေၚ်၊  တၠပညာတံဂပ်ဝ်သမ္တီကေတ်ရ။
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ်
ဝင်
ဗော်ဒဳမဝ်ရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ် ဝွံ သွက်ဂွံကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ပ္တိုန်အာတ်မိက် ကမ္မရှေန်မာဲ ပ္ဍဲ ဂိတုဨပြဳ ၂၃၊ ၂၀၁၀ဂှ်တုဲ ဂိတုမေ ၄၊ ၂၀၁၀ ဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာမွဲရ။ သဘင်မာဲ ၂၀၁၀ ဂှ် နကဵု ဗော်ဏအ် လုပ်ဒုင်ရုဲမာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ပန်ဒၞာဲတုဲ ကလိဂွံဇမၞး ပိဒၞာဲ။ သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန်ဂှ် လုပ်ရုဲ မသုန်ဒၞာဲတုဲ ဂွံဇၞးကေတ် ၜါဒၞာဲရ။ သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် နကဵုဗော်ဝွံ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်ကရေင်ဂှ် ညးတအ် ဟွံဒုင်ရုဲ၊ စၞးဂှ် လုပ်ရုဲ မ္ၚးတွဵုရးကရေင် ဗီုကဵု တွဵုရးမန်နွံရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး သွက်သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ကရေင်ပိဗော်ဂှ် ပံင်ပ္ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ်ကောန်ဂကူကရေင် (ကရင်အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ -KNDP) တုဲ နကဵုဗော်ဝွံ ဟိုတ်နူ ဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ဗော်ပံင်ကောံတၟိဂှ်တုဲ တၞဟ်န ဒၞာဲပြိုင် အကြာဂကူကရေင် ဟွံဂွံထပ် ရေင်သကအ်တုဲ ဟွံလုပ်ဒုင်ရုဲ ပ္ဍဲကဵု တွဵုရးဍုင်ကရေင်ရ။ အတိုင်သၞောဝ် ဗော်မွဲ ပ္ဍဲသဘင်မာဲမွဲ အောန်အိုတ် ၃ ဒၞာဲ သ္ဒးဒုင်လုပ်ပြိုင်တုဲ တၞဟ်န ဗော်ဂွံဆက်တန်တဴဂွံတုဲ လုပ်ဒုင်ရုဲလဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ရ။ ဆဂး ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံကလိဂွံဇမၞးရ။
စန္ဒကုမ္မာ၊ဇာတ်
သၟိၚ်ဗိမ္ဗိသာဂှ် ပကာဂစိုတ်တုဲ တိပိုန် ဒေဝဒတ် ပြာပ်အာဇရေၚ် သၟိၚ်အဇာတသတ်တြုတုဲ ရဴဝွံ တိပိုန်ဒေဝဒတ်မ္ဂးရ၊ “ယွံသၟိၚ်မပြဲ ညံၚ်ပၟိက်ဒတုဲစိုတ် မရာတ်ဂှ် စိုပ်ဒတုဲ တုဲရ၊  ပ္ဍဲဒတုဲ စိုတ်အဲပၠန်တုန်ဂှ် ဟဂွံအာစိုပ်ဒတုဲဏီမရာတ်” ရဴဝွံ တိပိုန်ဒေဝဒတ်ဂး။
ဗော်ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် ဖၠုံ-သဝဝ်
ဝင်
နကဵုသၞောဝ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၟိ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မနွံဒၟံင်တအ်ဂှ် ဒးက္လေင်ပ္တိုန်တၟိဂှ် ပ္ဍဲ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄၊ ၂၀၂၃ ဂှ် က္လေင်ပ္တိုန်လဝ် သွက်ကလိဂွံ စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော််ပရေင်ဍုင်ကွာန်ပၠန်ရ။
စန္ဒကုမ္မာ၊ဇာတ်
ဂလာန်ဂှ် သၟိၚ်မိၚ်တုဲ “ယွံကောန်တၠ မူရဴပွမွဲမဂပ်ဝ် ကဵုအဲသ္ပရောအဴ” ဂလာန်မြဴဝွံသၟိၚ်ဂး၊ “ယွံမရာတ်သၟိၚ်မပြဲ သၟာတ္ၚမရာတ်ဂှ် ကဵုကၠုၚ်ကောံကဵုအဲညိ” ရဴဝွံ ဒေဝဒတ်ဂး၊ “ဂွံရအဴ” သၟိၚ်အဇာတသတြုဂးတုြ သၟာတ္ၚမသုန်ကၠံ မပ္တံအက္ခဏဝေဒိဂှ် သၟိၚ်ကဵုကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်အိုတ်တုဲ ပၞောဝ်သၟာတ္ၚမသုန်ကၠံဂှ် သၟာတ္ၚပိစှော်မွဲဂှ် သၟိၚ်ရုဲကေတ်တုဲ၊  “ယွံမၞးတံ ညံၚ်တိပိုန်ဒေဝဒတ်မဟီုဂှ် မၞးတံပဗက်အိုတ်ညိ”ဂးတုဲ၊  သၟိၚ်ဖ္အောဝ်ဏာသၟတ္ၚတံဂှ်ရ။
တိပိုန်ဒေဝဒတ်တုန်လေဝ် ပၞောဝ်သၟာတ္ၚပိစှော်မွဲဂှ် သၟာတ္ၚဇမၞော်မွဲဂှ် ကော်နၚ်တုဲ သ္ဂးရ၊ “ယွံသၟာတ္ၚ သမဏဂေါတမဂှ် ဣတေံပဒတဴ ပ္ဍဲတၟံဂိဇ္ဇျကုဋ် ပ္ဍဲဋ္ဌာန်မၞုံယၟုမဖှ်သာ်ဂှ် ပ္ဍဲကာလတတ္ၚဲဂှ် ဣတေံစၚ်ကြံတဴ ပ္ဍဲကာလဂှ် မၞးတံအာတုဲ နကံမဖျုၚ်လဝ်ဂျိ မသ္အဵုသ္အာ်ဂှ် မၞးပန်ဂစိုတ်ကၠေံညိ၊ ချိုတ်တုဲ ပ္ဍဲတရဴမၞုံယၟုမဖှ်သာ်ဂှ် မၞးကလေၚ်စဴကၠုၚ်ရ” ဂလာန်မြဴဝွံဂးတုဲ သာ်ဝွံဗ္တောန်လဝ်ရ၊ “ယွံမၞးညးၜါ ပ္ဍဲကာလတြုံမွဲမစဴကၠုၚ်ဂှ် မၞးတံပန်ဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ပ္ဍဲတရဴမၞုံယၟုမဖှ်သာ်ဂှ် မၞးတံညးၜါစဴကၠုၚ်ညိ” ဒေဝဒတ်ဂး။
ပ္ဍဲတရဴဍေံမ္ဂး ကဵုတြုံၜါမစဴဂှ် သၟာတ္ၚပန်ဍေံကဵုအာတန်ဒၟံၚ်ပၠန်ရ၊ “ယွံမၞးတံ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်မၞးတံမအာဒၟံၚ်ဂှ် တြုံၜါဂှ် ကၠုၚ်စိုပ်မၞးတံရဂှ် တြုံၜါဂှ်  မၞးတံပန်ဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ပ္ဍဲတရဴမၞုံယၟုမဖှ်သာ်ဂှ် မၞးတံညးပန်စဴကၠုၚ်ရ”ရဴဝွံဒေဝဒတ်ဂးတုဲ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ညးပန် မကဵုစဴကၠုၚ်ဂှ် သၟာတ္ၚဒ္စာံ ကဵုအာတန်ဒၟံၚ်ရ၊  “ယွံမၞးတံ ညးဒ္စာံ ဒၞာဲမၞးတံမအာဒၟံၚ်ဂှ် တြုံညးပန် မကၠုၚ်စိုပ်မၞးတံရ၊  ဂှ်တြုံပန်ဂှ် မၞးတံညးဒ္စာံ ပန်ဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ပ္ဍဲတရဴမဖှ်သာ်ဂှ် မၞးတံညးဒ္စာံစဴကၠုၚ်ရ” ရဴဝွံ ဒေဝဒတ်ဂးတုဲ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ညးဒ္စာံ မကဵုစဴကၠုၚ်ဂှ် သၟာတ္ၚစှ်တြဴကဵုအာတန်ဒၟံၚ်ပၠန်ရ။
“ယွံမၞးတံညးစှ်တြဴ ဒၞာဲမၞးတံမအာဒၟံၚ်ဂှ် တြုံညးဒ္စာံ မကၠုၚ်စိုပ်မၞးတံရဂှ် တြုံဒစာံမကၠုၚ်စိုပ်မၞးတံဂှ် မၞးတံပန်ဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ပ္ဍဲတရဴမၞုံမဖှ်သာ်ဂှ် မၞးတံညးစှ်တြဴစဴကၠုၚ်ရ” နလၟေၚ်မြဴဝွံ သၟာတ္ၚပိစှော်မွဲ ဒေဝဒတ် ဖ္အောဝ်စကာဏာရ၊ အစဳရေၚ်အာ်ဝွံဂှ် မူဟိုတ်ဒေဝဒတ် မပရော ဂလာန်သာ်ဝွံ ယဝ်ညးသၟာန်မ္ဂး သွဟ်ဂလာန်သာ်ဝွံ ဂပ်ဝ်သမ္တီ၊ ဒဒှ်ပွဇကု ကဵုညးဂစိုတ်ကျာ်ဂှ် သၟိက်ဂြောပ်ဗ္ဒန်ကၠေံဟကဵုပြိုဟ်ထောၚ်အာတုဲ ပွသာ်ဂှ် ဒေဝဒတ် မပရောၚ်မိဂ္ဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဇမၞော်သၟာတ္ၚဂှ် ပၞးဇွိဂှ်လၟာ်ကေတ်သၞာ်တုဲ ဇကောံတံဂှ် ဒက်ကရပ်ပ္ဍဲစးတုဲ တ္ၚပ္ၚပ်ဒြၚ်ဗ္ၜေံဂှ် ဍေံယိုက်ကေတ်တုဲ ဍေံအာစိုပ်ဇရေၚ်ကျာ်တြဲတုဲ အဲသပန်ကလှာၚ်ကၠေံကျာ်တြဲညိဍေံချပ်တုဲ ဍေံပ္တိုန်တ္ၚဖ္ဍုန်ကံ တံၚ်ဒဇက်နၚ်တ္ၚတုဲ တၞဟ်ပန်ဗလးဏာဂှ် ဍေံဟွံသၟဟ်ရထ ဍေံဗလးဏာကံဂှ်ဟွံမာန်တုဲ ဇုတ်သ္ကဲဍေံၜါဒိုဟ်ဂှ် ရဴမကဝ်အာၜါလွးကို နူပါၚ်ဍေံတုန်လေဝ် ဍာ်ပါၚ်ဍေံဇွောဝ်တိတ် တဴရဴအလုံဇကုဍေံ မၚောဟ်(ၚိုဟ်)တြံၚ်အာတုဲ ညံၚ်ရဴညးမကၠေၚ်လဝ်ကီု ညံၚ်ရဴညးမဇွိတ်ပရောပ်ဂှ်ဒှ်တုဲ သီုကဵုဖေက်လကိုတ်စိုတ်ဗွဲမလောန် ဍေံမဒှ်ဂှ် ကျာ်တြဲညာတ်ကေတ်တုဲ သီုကဵုဓဝ်ဂရုဏာ နဂလညာန်သီုကဵုဓဝ် သုဘာသိုတ်ဂှ် ကျာ်တြဲလလောၚ်ပ္တိတ်တုဲ ရဴဝွံ ကျာ်တြဲသ္ဂးရ၊ “ဘော၊ ဟာဲမမၚ်ဗၠာဲ မလ္ပဖေက်ရ၊ မကၠုၚ်ဇရေၚ်အဲဝွံ” ကျာ်တြဲဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ကျာ်တွံကဵုဓဝ်သစ္စပန်ကဵုသၟာတ္ၚဂှ်တုဲ သၟာတ္ၚဂှ် ဒှ်အာသောတပန်ရ၊ တုဲရဴဝွံ ကျာ်တြဲသ္ဂးရ။
“ယွံဥပး ညံၚ်တရဴဒေဝဒတ်မပ္ညုၚ်လဝ်ဂှ် ဥပးလ္ပစဴအာညိ၊ တရဴသ္အာၚ် ဥပးစဴအာရ” ကျာ်တြဲဂး၊ ကျာ်တြဲဖ္အောဝ်ဖျဴဏာဥပးဂှ်တုဲ ကျာ်စှ်ေအာနူဋ္ဌာန်စၚ်ကြံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲဇရေၚ်တၞံဆုမွဲဂှ် ကျာ်တြဲအာဂ္ဇံဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် “မာတ်တြုံမွဲ မဟွံကၠုၚ်ဂှ် မူပတြုံဂှ် မဟွံကၠုၚ်လလံဝွံရော”ဂးတုဲ ဍေံညးၜါဂှ် တွာ်ဒစးကၠုၚ်ရ၊ ဍေံကၠုၚ်ညာတ်ကျာ်တြဲတုဲ ဍေံလ္ၚောဝ်ကျာ်တုဲ သီုညးၜါဂှ် ဂ္ဇံတန်ဒၟံၚ်ရ၊ ကျာ်တြဲပပြာကတ်ကဵုဓဝ်သစ္စပန်တုဲ သီုညးၜါဂှ် ဒှ်အာသောတပန်ရ၊ တုဲရဴဝွံ ကျာ်တြဲသ္ဂးရ၊ “ယွံမၞးတံညးၜါ ညံၚ်ရဴဒေဝဒတ်မပ္ညုၚ်လဝ်ဂှ် မၞးတံလ္ပစဴအာညိ၊ တရဴသ္အာၚ်မၞးတံစဴအာရ”ကျာ်တြဲဂး၊  လၟေၚ်နနဲသာ်ဝွံ သီုတြုံညးဖ္အိုတ်တံဂှ် ကၠုၚ်စိုပ်ကျာ်တြဲတုဲ ကျာ်တြဲပပြာကတ်ကဵုဓဝ်သစ္စပန်တုဲ ဂွံဒှ်သောတပန်သီုညးဖအိုတ်တုဲ “ယွံမၞးတံ တရဴဒေဝဒဝ်မပ္ညုၚ်လဝ်ကဵုစဴဂှ် မၞးတံလ္ပအာညိ၊ တရဴသ္အာၚ်မၞးတံစဴအာရ”ကျာ်တြဲဂးတုဲ ပ္ညုၚ်ဖျဴဏာကၠေံဍေံတံရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟာတ္ၚဇၞော်ဂှ်စဴအာတုဲ ဍေံပြာပ်အာပ္ဍဲဇရေၚ်ဒေဝဒတ်တုဲ ရဴဝွံဍေံသ္ဂးရ၊ “ယွံတၠဳအဲတိပိုန် ဒေဝဒတ် တၞဟ်နပ္တုံကၠေံလမျီုကျာ်တြဲဂှ် အဲဍိက်ဟွံသၟဟ်ရထရအဴ၊ ကျာ်တြဲဇၞော်ကဵုဣဓိအနုဘဴသန်အဴ ဇၞော်ကဵုကြဳဇှ်သန်အဴ” ရဴဝွံဂရေၚ်ပ္တီဒေဝဒတ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် အိုတ်ကဵုသၟာတ္ၚပိစှော်မွဲအိုဿီုဂှ် ရဴဝွံသ္ဂးအိုတ်ရ၊ “ယွံမၞးတံ သီုပိုဲညးဖအိုတ်ဝွံဂှ် နိဿဲကဵုကျာ်တၠဳမၞုံပိုန်တုဲ ပိုဲဂွံဂျိုၚ်လမျီုရောၚ်သွံ”ဂးအိုတ်တုဲ ပကၠေံခမဳဇရေၚ်ကျာ်တြဲသီုညးဖအိုတ်တုဲ အာစိုပ်ဒဒှ်အရှန်သီုဖအိုတ်ရ၊ ဂှ်ပရိုၚ်ဒဒှ်အိုဿီုဂှ် ပြာကတ်အာကဵုခမဳဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ခမဳတံညးဂမၠိုၚ် ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန် ပ္ဍဲဇရေၚ်သဘၚ်ဓဝ်တုဲ က္တဵုဗဒှ်ဂလာန်ရ၊ “ယွံတၠဳတံညးဂမၠိုၚ် တိပိုန်ဒေဝဒတ်ဝွံ ဒက်လဝ်ဝဲသၟိက်ဂစိုတ်ကျာ်တြဲမွဲဂှ် တၞဟ်နပ္တုံကၠေံလမျီုညးဂမၠိုၚ် ပတဴလွဳရောၚ်သွံ၊ အိုဿီုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် နိဿဲကဵုတၠဳမၞုံပိုန်ကျာ်တြဲတုဲ မကလိဂွံလမျီုရောၚ်သွံ” ရဴဝွံ ခမဳတံညးဂမၠိုၚ် က္တဵုဗဒှ်ဂလာန်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ကျာ်တြဲပြာပ်ကၠုၚ် ဂွံမိၚ်ဂလာန်ဂှ်တုဲ သၟာန်တိုန်ခမဳဂမၠိုၚ်ရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ မၞးတံကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်တုဲ မူရဴဂလာန်မွဲ မၞးတံမဟီုရော”
“ယွံတၠဳမၞုံပိုန် ဂလာန်အကြီုဒေဝဒတ် ပဝဲဂစိုတ် တၠဳမၞုံပိုန်မွဲဂှ် တၞဟ်နပပ္တုံကၠေံလမျီုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ပ္တဴလွဳရောၚ်သွံ ပိုဲဍိက်မဟီုရောၚ်အဴ”
“ယွံခမဳတံ ပ္ဍဲကာလလမှ်(လၟုဟ်)ဝွံ နိဿဲကဵုအဲမွဲတုဲ ဒေဝဒတ်ဒက်ဝဲ သၟိက်ဂစိုတ်အဲတုဲ တၞဟ်နပ္တုံကၠေံလမျီုညးဂမၠိုၚ်ဂှ် မပတဴလွဳဂှ် ဆလၟုဟ်ဝွံဟသေၚ်၊ မတုဲတေံ ဒေဝဒတ်ပတဴလွဳတုဲရ”ဂးတုဲ ကျာ်တြဲကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရ၊ ခမဳတံ အာတ်ပၚ်မှိၚ်ဇာတ်အတိက်တေံရ။ နိဒါန်လိက်အုပ်နိဂီု။ ။
၁။ ခဏ်စန္ဒကုမ္မာ သ္ဂုတ်သွာတ်အမှု
ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ။ ပ္ဍဲကာလအတိက်တေံ ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳဝွံဂှ် ဍေံမဂွံယၟု ပုပ္ဖဝတဳရောၚ်။
ကောန်သၟိၚ်ပုပ္ဖဝတဳဂှ် ဨကရာတ်ဂး မပ္ကၚ်ရၚ်ဍုၚ်ယၟုပုပ္ဖဝတဳဂှ်ရ၊ ကောန်သၟိၚ်ဨကရာတ်ဂှ် စန္ဒကုမာဂးယၟု စန္ဒကုမာဂှ် ဒှ်ဥပရာဇာရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးမွဲ ညးမသ္ဂုတ်သွာတ်အမှု ဂးယၟု ဍေံဒှ်ဗမၞး မဒှ်အ္စာသၟိၚ်မရေၚ်တၠုၚ်ကဵုဒတုဲမြမောဝ်ဍုၚ်ရး အ္စာသၟိၚ် ဍေံဒၠောံဗ္တောန်တဴသၟိၚ်ရ။
ဗမၞးဂှ် နွံကဵုပညာရဂးတုဲ သၟိၚ်ကဵုစဳရေၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်အမှုအိုဿီုရ၊ ဗမၞးဂှ်လောဘစလာတ်ညးတုဲ အမှုဇၞးဂှ် ကယျကၠေံ ၊ အမှုကျဂှ်ဇၞးကၠေံ ဗမၞးပရောၚ်၊ နွံကာလမွဲတ္ၚဲ တြုံမွဲဂှ် ဒှ်ညးကျကၠေံဍေံတုဲ ဍေံတိတ်အာနူရုၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂှ် ဍေံညာတ်ဥပရာဇာတွာ်အာတိုန်သဳကၠဳသၟိၚ်ဂှ် ဍေံဒြေပ်ဗက်အာတုဲ ဍေံလ္ၚောဝ်ပၠောတ်ကၞိပ် ပ္ဍဲတံဇိုၚ်ဥပရာဇာတုဲ ဍေံယာံတဴရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် စန္ဒကုမာ တိုန်စိုပ်သၟိၚ်မဇကုတုဲ လ္ၚောတ်ပဝတ်တုဲဂ္ဇံဒၟံၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ရ၊ “တာတ၊ ယွံကောန်အဲစန္ဒကုမာ၊ စန္ဒကုမာသ္ဂုတ်သွာတ်အမှုညးမွဲဒးဗဗဝ်ညးဂှ်ဒှ်ကွေံဟာကောန်” “ဒှ်ကွေံရအဴ”စန္ဒကုမာဂး၊ “ယွံကောန်ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပတွဵုနူတ္ၚဲဝွံတုဲ ဂတဝွံ မသ္ဂုတ်သွာတ်အမှုညးရကောန်”သၟိၚ်ဂးတုဲ သၟိၚ်ဇိုန်ကဵုစန္ဒကုမာ ဂွံသ္ဂုတ်သွာတ်အမှုညးရ။
ပတွဵုနူဂှ်တုဲ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ဟုတ်အာနူစၟာဲစၟိန်ရ၊ ပတွဵုနူဂှ်တုဲ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ဒက်လဝ်ဝဲအဃာတက ပ္ဍဲစန္ဒကုမာရ၊ တုဲဍေံဂၠာဲၚဳတဴလ္ပံက်လၟာဲဒုဟ်စန္ဒကုမာရ။
၂။ ခဏ်သၟိၚ်ဨကရာတ်လ္ပံညာတ်
သၟိၚ်ဨကရာတ်တုန်လေဝ် မအောန်တဴကဵုပညာဟေၚ် နွံပ္ဍဲကာလမွဲတ္ၚဲ ပ္ဍဲကာလဗ္တံ သၟိၚ်သ္တိက်လှိၚ်တဴ ပ္ဍဲဖလှာၚ်ယးဂှ် သၟိၚ်ဂွံသွပ်လ္ပံ ပ္ဍဲဍုၚ်သွဵုမၞုံတဴကဵုဂ္ညိဂ္ညာတ် မတၟုဲတဴနရတ် ထပှ်ပြကာ မၞုံဗၞတ်တလှဲတြဴစှော်ယောဇနာ မတၟုဟ်တဴနဗ္တဳထဝ်မၞုံကဵုသဗာန် ဇၞော်သၠုၚ်ဍေံလ္ၚီုယောဇနာ ဍေံမဂ္ညိဂ္ညာတ်ကေုာံပြာသာဒ် ဝေယန္တဝ်ဍေံမၞုံတဴကဵုဂြိုပ်နန္ဒဝိုန် မဂပ်ဝ် လှိၚ်စိုတ် ဍေံစိုန်သကီုတဴ ကေုာံ ဗ္တဳထဝ် နန္ဒာဝိုန် မဂပ်ဝ် လှိၚ်စိုတ် ဍေံမတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ ဂကောံဒေဝတဴဂမၠိုၚ်၊ ဟိုန်ဍုၚ်သွဝ်တာဝတိၚ်ဂှ် လ္ပံညာတ်တုဲ လကိုတ်ၚုဟ်တုဲ သၟိက်ဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ချပ်တဴရ။
ပ္ဍဲတ္ၚဲယးဂှ် ဗမၞးပြောဟိတ်ခဏ္ဍဟာလဂှ် ဟုံဗလိုပ်စဟာပ်တုဲ တၞဟ်နသဳကၠဳသၟိၚ်ဂှ် ပြာပ်တိုန်အာသ္ၚိသၟိၚ်တုဲ ပရိုၚ်သ္တိက်မသိုက်ဂှ် ဗမၞးသၟာန်တိုန်သၟိၚ်ရ။
ဒဒှ်ကျာ်တြဲ သၟိက်ပပြာကတ်တုဲ ဂးကဵုခမဳဂမၠိုၚ်ရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ၊ သၟိၚ်ပုပ္ဖဝတဳဂှ် သၟာန်တိုန်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလသမ္ဒီုဂှ်ရ၊ “ယွံတၠအဲ မဆိုက်ဗ္ဒက်ပ္ဍဲလမိတ်သၞယ်တုန် ယြဴကုသဵုမွဲပ္တုဲတုဲ စုတိနူဍုၚ်မၞိဟ်ဝွံတုဲ မသ္ဂောံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဂှ် မူပွကုသဵုမွဲပ္တုဲတုဲ မဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဂှ်ညိရောအ္စာ နဲမွဲ ညံၚ်မသ္ဂောံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဂှ် အ္စာဂးကဵုအဲညိ”သၟိၚ်ဂး။
သၟိၚ်ဝွံမူတိုပ်ပၟာရော၊ ညံၚ်ပူဂဵုမွဲတလိၚ်အာဂၠံၚ်တရဴထပှ်တ္ၚဲတုဲ သၟိက်ဂွံစိုပ်ဂၠံၚ်တရဴဇၞော်ဂှ် ရဴမညာတ်တြုံမွဲသ္အာၚ်ကီု ပမာတုပ်ညံၚ်သာ်ဂှ်ကီုရ။
ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် မိၚ်သၟာန်သၟိၚ်တုဲ ရဴဝွံဍေံချပ်ရ၊ “ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ အဲသ္ဂောံညာတ်စဏိန်စးသတ်တြုအဲရ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံဂှ် လဟုတ်လမျီုစန္ဒကုမာဂှ် အဲသၞာဗစိုပ်တုဲ အဲရနုက်ဗပေၚ်ဂၞပ်စိုတ်အဲညိ” သာ်ဝွံဗမၞးချပ်တုဲ ပ္ဍဲကာလသၟိၚ်မညာတ်ဗမၞးဂှ် သာ်ဝွံဗမၞးမဟီုရ၊ “ယွံမရာတ် မၞိဟ်တံညးဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒါန်ဇမၞော် ညးဟွံသဂံၚ်သၠးကဵုဂှ် ဂံၚ်သလးကဵုတုဲ သတ်မဟဂပ်ဝ်ဂစိုတ်ဂှ်သ္ဂောံဂစိုတ်တုဲ ကုသဵုသာ်ဂှ် သ္ဂောံပ္တုဲတုဲ မရာတ်သ္ဂောံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရ”ဗမၞးဂး။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သာ်ဝွံသၟာန်တိုန်ဗမၞးရ၊ “ယွံတၠဗမၞး ဒါန်သ္ဇိုၚ်မဂပ်ဝ်သ္ပမ္ဂးဂှ် မူဒါန်ဂှ်သ္ဂးရော၊ သတ်မဟဂပ်ဝ်ဂစိုတ်ဂှ် ဂစိုတ်တုဲ မဂွံအာသွဝ်ရမ္ဂးဂှ် ညးသတ္တံဂှ်ရော၊ ဒါန်သ္ဇိုၚ်မဂပ်ဝ်သၠးဂှ်ကီု သတ်မဂပ်ဝ်ဂစိုတ်ဂှ်လေဝ်ကီု တၠအဲဂးကဵုအဲညိ၊ ပွမပူဇဴယတ်ဂှ် အဲသ္ပပူဇဴညိ ဒါန်ဂှ်တုန်လေဝ် အဲသကဵုဒါန်ညိ” ဂလာန်မြဴဝွံ သၟိၚ်ဟီုပ္တီဗမၞးရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ ဗမၞးဂးကဵုသၟိၚ်ပၠန်ရ၊ “ယွံသၟိၚ်မပြဲ ကောန်တြုံဇကုပန်၊ ကောန်ဗြဴဇကုပန်၊ ဂၞကျာ်သ္ဍိုက်ဇကုဂှ်လေဝ်ပန်၊ သေဋ္ဌဳဇၞောန်ပန်၊ ဂၠဴဥဿဘ မဗ္တာၚ်သ္အာဂှ်ပန်၊ ချေံအဇ္ဇနဲမ္ၚဵုဂှ်လေဝ်ပန်၊ ယွံတၠညး နကဵုဂကောံသတ်ပန်န်မြဴဝွံဂှ် ဂပ်ဝ်ပူဇဴယတ်ရ”ရဴဝွံ ဗမၞးဂးကဵုသၟိၚ်ရ။
တရဴမဂွံစဴသွဝ် သၟိၚ်သၟာန်ဗမၞးဂှ် တရဴမသ္အာနရက်ဂှ် ဗမၞးသှ်ကဵုသၟိၚ်ရ၊ “ယွံမရာတ် ညးမပ္တံကောန်သၟိၚ်တံဂှ် နသၞာ်ဇမ္ကေက်ဂှ်ကုတ်ကၠေံက္ဍိုပ်တုဲ နသၠိုၚ်ထဝ်ဂှ် ဒုၚ်ကေတ်ဆီကံဍေံတုဲ ကိုဟ်စုတ်ပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်တုဲ ဇန်သၟိၚ်စံၚ်ပပူဇဴယတ်တံဂှ် မွဲဟာန်ကေုာံဇကုမရာတ်ဟေၚ် သ္ဂောံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရမရာတ်”။
“ယွံသၟိၚ်မပြဲ ကုတၠလအာတ်ယာစကဗၞိပ်ဗကညးဒိုက် ညးလွေဟ် ညးမတွာ်တရဴတမၠၚ်တမၠောန် ခမဳဗမၞးတံဂှ် ဒါန်မပ္တံယာတ်ကရောပ်လ္တက်မြမောဝ်တံဂှ် အိုတ်ကဵုဒါန်အိုဿီုတံဂှ် ယာံဆဝတ္ထုဒါန် သာမညဟေၚ်မဒှ်ရ၊ ဍေံဟွံဒှ်ဒါန်မပြဲမူဂှ်မဒှ်ဒါန်မပြဲဂှ်ရော၊ နမပ္တံကောန်တြုံကောန်ဗြဴတံဝွံဂှ် ဂွံဂစိုတ်ကၠေံတုဲ နဆီကအ်ကောန်တြုံကောန်ဗြဴတဂှ် ပွမဂွံပပူဇဴယတ်ဂှ် ဒှ်ဒါန်မပြဲလောန်ရမရာတ်” ဂလာန်မြဴသာ်ဝွံ ဗမၞးဟီုပ္တေံကဵုစိုတ်သၟိၚ်ရ။
ပြောဟိတ်ှ် ဆစန္ဒကုမာမွဲဂှ်ဟေၚ် ယဝ်အဲသ္ကေတ်မ္ဂး တၞဟ်နသ္ပဝိဝဲတုဲမကဵုဂစိုတ်ရောၚ် ညးသ္ဂးရ၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ စန္ဒကုမာမွဲဂှ် ပ္ဍဲအကြာဇန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် စံၚ်ဂး ဍေံထောံစုတ်ရောၚ်ယး။
ပ္ဍဲသၟိၚ်ကဵုဗမၞးမဟီုပၠန်ဂတးတဴဂှ် ဂလာန်ဂှ်ညးဂမၠိုၚ်မိၚ်တုဲ ယၚ်ဇန်မတဴပ္ဍဲပြာသာဒ်သ္ၚိတၞုၚ်ကြကောတ်အီုဿီုတံဂှ် ဖေက်လကိုတ်စိုတ်ဗွဲမလောန်ဂှ်ဒှ်တုဲ သီုကဵုမဖေက်ဘဂစိုတ် သမ္ၚံက်သမ္ၚာတ်တဴ ဖျုန်ဂြိုဟ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ပ္ဍဲချိုန်ဍေံတံဂွံမိၚ်ဂှ်ဟေၚ်ရ၊ နကဵုဗရုယွာံမဇၞော်ဂှ် မွဲဒမြိပ်ဟေၚ် ဍေံတံလရိုအ်ယာံတိုန်ပ္ဍဲကာလဂှ်အိုတ်ရ။
ဟိုတ်ဒဒှ်သာ်ဂှ် သၟိက်ဂွံပပြာကတ်ခမဳဂမၠိုၚ်တုဲ၊ အဟ၊ စိုတ်ကျာ်တြဲသ္ဂးရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယွခမဳတံ။  ။  ပ္ဍဲကလာဂှ် ကောန်တြုံကောန်ဗြဴသၟိၚ်တံဂှ်ကို ဂၞကျာ်သၟိၚ်တံဂှ်ကီု အောဝ်ဗှ်ေတံဂစိုတ်ကၠေံညိ၊ ဂလာန်မြဴဝွံ သၟိၚ်မဟီုဂှ် ဍေံတံမိၚ်တုဲ ပ္ဍဲသ္ၚိတၞုၚ်ကြကောတ်သၟိၚ်ဂှ် ဖေက်ဂၟံၚ်တဴဗွဲမလောန်တုဲ နကဵုဗရုမဇၞော်ဂှ်က္တဵုဒှ်တုဲ အိုတ်ကဵုအလုံသ္ၚိသၟိၚ်ဂှ် ညံၚ်ရဴကျာဝေရံၚ်ဗရာတ် မပိုတ်ဗ္ဒောံပ္ကဝ်တၟဝ်ကၠေံကၞၚ်ဓိတာန်လဘိုက်ကီုမဒှ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးဟီုကဵုသၟိၚ်ရ၊ “ယွံသၟိၚ်မပြဲ တၞဟ်နပူဇဴယတ်ဂှ် မရာတ်သၟဟ်ရထညိဟာ၊ မူစိမရာတ်ဟာ ဟွံသၟဟ်ရထဟာ”ဗမၞးသၟာန်သၟိၚ်ရ၊ “ယွံအ္စာ မူပအ္စာဟီုသာ်ဂှ်ရော၊ ယွံအ္စာ စံၚ်ပပူဇဴယတ်တုဲ အဲသအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ညိ”သၟိၚ်ဂး။
“ယွံမရာတ် ယဝ်ညးမၞုံသဘဴမဖေက်ဂၟံက်တံဂှ်ကီု ညးမၞုံအဇ္ဇျသယမဍိုန်ဒြဟတ်လေဝ်ကီု တၞဟ်နပပူဇဴယတ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထဟေၚ် မရာတ်မၞုံတဴကဵုအဝဵုအသဳဂှ် မသၟဟ်ရထရောၚ်အဴ၊ ယွံမရာတ် အတိုၚ်သတ်ညံၚ်ပိုဲမဟီုလဝ်အိုဿီုဂှ် ကဵုကၠုၚ်ပကောံလဝ်မွဲဟာန်အိုတ်ရ၊ အဲခၞံကတိုၚ်ယဝ်ရမရာတ်၊ ဗဵုလဗးထေက်ကြိုက်ကဵုပ္တုဲကေၚ်ကာဇကုဂှ် ဍေံပ္ကောံကေတ်တုဲ ဍေံတိတ်အာမ္ၚးဍုၚ်တုဲ ကတိုၚ်ယတ်မၞုံဂတာမသ္အးဂှ်ဍေံကၠောန်တုဲ ဍေံကဵုညးစဵုဗိုၚ်လဝ်ရ။
၃။ ခဏ်သၟိၚ်မကဵုရပ်နၚ်ကောန်တြုံ ကောန်ဗြဴဇကု သွက်ဂွံပူဇဴယတ်
သၟိၚ်တုန်လေဝ် တြုံသ္ကံသွးဇကုတံဂှ် ကဵုကော်ပ္ကောံနၚ်ကၠုၚ်စိုပ်တုဲ ယွံမၞးတံ ကောန်တြုံကောန်ဗြဴအဲကီု သမ္ဘာအဲလေဝ်ကီု ပ္ကောံနၚ်တုဲ “အဲစံၚ်ပပူဇဴယတ်တုဲ အဲသ္အာဍုၚ်သွဝ်ညိ၊ မၞးတံအာဟီုပ္တီတုဲ ကောန်တြုံအဲကီု၊  ကောန်ဗြဴအဲကီု၊ သမ္ဘာအဲလေဝ်ကီု၊ မၞးတံအာကေတ်ပ္ကောံနၚ်ညိ”ရဴဝွံဂးတုဲ သၟိၚ်ဖ္အောဝ်ဏာသ္ကံသၟိၚ်တံဂှ်ရ။
ဘော၊ ဟာဲသ္ကံအဲတံ။ ကောန်အဲ စန္ဒကုမာကီုလဝ်၊ ကောန်အဲ သုရိယကီုလဝ်၊ ကောန်အဲ အဒ္ဒသေနကီုလဝ်၊  ကောန်တြုံအဲ ဝါမဂေါတ္တကီုလဝ်၊ ဂှ်ကောန်တြုံအဲပန်ဂှ် မၞးတံအာကေတ်ပ္ကောံနၚ် အဲစံၚ်ပပူဇဴယတ်ညိ” စန္ဒကုမာကဵုသုရိယကုမာဂှ် ဒှ်ကောန်ဂၞကျာ်ဂေါတမဳရ၊ ဘဒ္ဒသေနကဵုဝါမဂေါတ္တဂှ် ဒှ်ကောန်ဂၞကျာ်မိတၞဟ်ရ။
ဍိက်သ္ကံသၟိၚ်တံဂှ် ဍေံအာစိုပ်ဇရေၚ်စန္ဒကုမာတုဲ ရဴဝွဴဍေံသ္ဂးရ၊ “”
၄။ ခဏ်အမာတ်တံ ပြာပ်အာဇရေၚ် မိမသၟိၚ်တုဲ ဂရေၚ်ပ္တီ
ပ္ဍဲကာလဂှ် အမာတ်တံညးဂမၠိုၚ် ပြာပ်အာဇရေၚ်မိသၟိၚ်တုဲ သာ်ဝွံအမာတ်တံလ္ၚောဝ်ပ္တီမိသၟိၚ်ရ၊ “ယွံကောန်တၠ ပိုဲကျာ်ဗြဴဨကရာတ်ကောန်ဗြဴတံဂှ် ကောန်သမ္ဘာဣတေံဂှ် ရေက်ကံဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ဣတေံ စံပပူဇဴယတ်ရောၚ်ယးအဴ” သာ်ဝွံ အမာတ်တံလ္ၚောဝ်ပ္တီမိသၟိၚ်ရ၊ မိသၟိၚ်မိၚ်တုဲ “တြကောတ်အဲဝွံ သ္ဇိုၚ်ညးသ္ပသန်သွံ” ဂးတုဲ နတဲၜါဂတီုသြိုဟ်တိၚ်ၚ်တုဲ သီုကဵုမယာံတဴဂှ် ပြာပ်ကၠုၚ်စိုပ်သၟိၚ်တုဲ ရဴဝွံမိသၟိၚ်သၟာန်တိုန်ရ။
“တာတ ယွံကောန်၊ လၟုဟ်ဝွံ ကောန်သမ္ဘာဂှ် မစံၚ်ပပူဇဴယတ်ညးမ္ဂး ကုအဲမဂွံမိၚ်ဂှ်ဒှ်ကွေံဟာကောန်” “ယွံမိ ကောန်အဲစန္ဒကုမာ သမ္ဘာအဲ မပ္တံဂၞကျာ်ဇၞော်အဲဂစိုတ်တုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်ဂှ် တၞဟ်နအဲသ္ဂောံအာသွဝ်ဂှ် အဲပကွေံရမိ”သၟိၚ်ဂး။
“တာတ ဟာဲကောန်၊ ယြဴကောန်သမ္ဘာမဂစိုတ်တုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ် မဂွံအာသွဝ်မ္ဂးဂှ် မလ္ပပတှ်ေညိကောန်၊ ပွဂှ် ဟွံဒှ်တရဴသွဝ်သွံကောန်၊  ပွဂှ်ဒှ်သ္အာနရက်ရောၚ်သွံကောန်၊ ယွံကောန် အဲမဒှ်ဂကူကောဏ္ဍည သတ်မၞုံကဵုလမျီုဂှ် ဟွံဂွံပြိုက်ဂစိုတ်တုဲ မပ္တုဲကုသဵုမကဵုဒါန်ဂှ် မဒှ်တရဴမဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရောၚ်ကောန်၊ ပွမဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာတုဲ မစံၚ်ပပူဇဴယတ်ဂှ် တြဴမဂွံဍုၚ်သွဝ်ဟသေၚ် တြဴမအာဍုၚ်နရက်ရောၚ်ကောန်” မိသၟိၚ်ဂး။
“သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံဂးကဵုမိပၠန်ရ၊ “ယွံမိ သာ်ဝွံအ္စာအဲဟီုဂှ် ကောန်သမ္ဘာသ္ဇိုၚ်ညးသၠးမာန်ဂှ် ဂွံသၠးစံၚ်ပပူဇဴယတ်မာန်တုဲ ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရဂးမိ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အဲသၟိက်မိက်ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်တုဲ ကော်သမ္ဘာအဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်ရောၚ် မိလ္ပဆေဝ်တာရမိ”သၟိၚ်ဂး၊ မိသၟိၚ်ဟီုဆေဝ်တာဟွံမာန်တုဲ ဂတေဝ်ယာံတုဲ သ္ဍးစဴအာသ္ၚိဇကုရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်မတေံမိၚ်တုဲ ပြာပ်ကၠုၚ်သ္ၚိသၟိၚ်စိုပ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ၊ “တာတ ယွံကောန်၊ ကောန်သမ္ဘာမဂစိုတ်တုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်မ္ဂးဂှ် ဒှ်ကွေံဟာကောန်” သၟိၚ်မသၟာန်၊ “ဒှ်ကွေံရသၟိၚ်မ”သၟိၚ်ဂး၊ “ယွံကောန်ဂကူကောဏ္ဍညဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာတုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်တုဲ မဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရောၚ်မ္ဂးဂှ် မလ္ပပတှ်ေညိကောန်၊ ပွမဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာတုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်ဂှ် တြဴမအာသွဝ်ဟွံသေၚ်သွံကောန် ပွဂှ် မဒှ်အာနရက်သွံကောန်၊ ပွမစံၚ်ယတ်ဂှ် ပၠပညိကောန်” ။
“ယွံမအံက် အဲပ္တုဲဒါန်ပူဇဴယတ်ဝွံဂှ် မအံက်လ္ပဟီုဆေဝ်ဒဝ်ညိအဴ”သၟိၚ်ဂး၊ သၟိၚ်မဟီုဆေဝ်ဒဝ်ဟွံသၟဟ်ရထတုဲ သၟိၚ်မသ္ဍးအာသ္ၚိဇကုရ။
၅။ ခဏ်စန္ဒကုမ္မာ အာတ်အခေါၚ်ကဵုသၟိၚ်မ
ပ္ဍဲကာဂှ် သာ်ဝွံစန္ဒကုမာချပ်ရ၊ “လၟုဟ်ဝွံ ပဟိုတ်ကဵုအဲမွဲတုဲ ဇန်ဂမၠိုၚ်ဝွံ မက္တဵုဒှ်ဒဒိုက်ရောၚ်သွံ၊ အဲအာတ်အခေါၚ်ကဵုသၟိၚ်မအဲတုဲ သီုညးဖအိုတ်ဝွံ အဲပ္တိတ်ဗလးနူဘဲဂစိုတ်ညိ”သာ်ဝွံ ချပ်တုဲ ရဴဝွံဟီုပ္တီသၟိၚ်မဇကုရ။
“ယွံသၟိၚ်ပပိုဲမပြဲ ပိုဲဍိက်ညးဂမၠိုၚ်ဝွံဂှ် သၟိၚ်မပိုဲလ္ပဂစိုတ်ညိရအဴ၊ ဇကုပိုဲဝွံ သၟိၚ်မဇိုန်ကဵုဗမၞးတုဲ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံပဍိက်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလစကာဗ္တံတ္ၚဲညိရအဴ၊ ယွံသၟိၚ်မ နဂၠိက်ပူကေတ်ကံတုဲ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံမၚ်စိၚ်ညိရအဴ၊ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံမၚ်ချေံဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ်ညိရအဴ၊ ယွံသၟိၚ်မ−သၟိၚ်မ လ္ပဂစိုတ်ပိုဲဍိက်ညိရအဴ၊ ပိုဲဍိက်ဂှ်တုန်လေဝ် နဂၠိက်ပူကေတ်ကံတုဲ ကဵုဂွံဒှ်ဍိက်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလတုဲ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံအုဲယိုက်ထောံအိက်စိၚ်အိက်ချေံဗမၞးညိရသၟိၚ်မ၊ ယွံသၟိၚ်မ−သၟိၚ်မကဵုဒါန်လမျီုပိုဲညးဂမၠိုၚ်ညိရ၊ သၟိၚ်မလ္ပဂစိုတ်လမျီုပိုဲဍိက်ညးဂမၠိုၚ်ညိအဴ၊ သၟိၚ်မဗက်ပ္တိတ်ကၠေံပိုဲဍိက်နးရးဂွံတုဲ ရပ်ကဝေက်တုဲ ကဵုဂွံကြၚ်အာတ်စအကြာသြော်ညိရအဴ၊ သၟိၚ်မ”။
နဂလာန်မြဴဝွံဂှ် နစ္ဒကုမာယာံကဵုဒမာန်တုဲ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ရဴဖျုန်ဂြိုဟ်မသ္ပာ်ၜါလွးကီုဂှ်ဒှ်တုဲ သီုဍာ်ရမတ်မပေၚ်တဴမတ်ၜါဂှ်ဒှ်တုဲ ရဴဝွံသၟိၚ်ဂးရ။
“ယွံမတံ မမိက်ကဵုညးမွဲညိညဂှ် လ္ပကဵုဂွံဂစိုတ်ကၠေံကောန်အဲညိ၊ ဍုၚ်သွဝ်လေဝ်အဲဟွံအာရ၊ အဲဟွံဒးဂၞပ်ကဵုဍုၚ်သွဝ်ရ” ရဴဝွံသၟိၚ်ဂးတုဲ အိုတ်ကဵုညးအိုဿီု မပ္တံကဵုစန္ဒကုမာဂှ် သၟိၚ်သၟိက်ဗလးကၠေံတုဲ ရဴဝွံသၟိၚ်ဂးရ။
“ယွံမၞးတံ သၟတ်ကောန်အဲဝွံတံဂှ် တၞဟ်နသၟိက်ဂွံလမျီုဂှ် ဍေံတံယာံဒၟာန်ဒၟံၚ်ကဵုအဲတုဲ ဒဒိုက်လၞီစိုတ်မဇၞော် မက္တဵုဒှ်ကုအဲပၠန်ရောၚ်သွံ၊ အိုတ်ညးအိုဿီုဂှ် မၞးတံဗလးကၠေံသီုဖ္အိုတ်ညိရတုဲ လ္ပပပူဇဴယတ်ရ”သၟိၚ်ဂးတုဲ အိုတ်ကဵုသတ်အိုဿီုတံဂှ် သ္ကံသၟိၚ်တံဂှ် ဗလးကၠေံဖ္အိုတ်ရ။
ဗမၞးကဏ္ဍဟာလဂှ်တုန်လေဝ် ပ္ဍဲဍေံမစဳရေၚ်တဴကတိုၚ်ယတ်ဂှ်ရ၊ တြုံမွဲဂှ်ပြာပ်အာတုဲ ရဴဝွံဂးကဵုဍေံရ၊ “ဟာဲဗမၞး ဒမိက် ကောန်သမ္ဘာသၟိၚ်ဂှ်လေဝ် သၟိၚ်ကဵုဗလးအိုတ်တုဲရ၊ ကောန်သမ္ဘာဗှ်ေအာကေတ်နၚ်တုဲ ဗှ်ေဂစိုတ်ကၠေံတုဲ ဆီကံကောန်သမ္ဘာဗှ်ေဂှ် သ္ကောဟ်စုတ်ပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်တုဲ သီုကောန်သမ္ဘာဗှ်ေဂှ်စံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ” တြုံဂှ်ဂး၊ ဗမၞးမိၚ်တုဲ ညံၚ်ရဴပၟတ်ေၚ်ကဝ် မဂလီုဍိုက်ကီုဂှ်ဒှ်တုဲ က္တဵုစဴအာကဵုသၟိၚ်တုဲ သာ်ဝွံဍေံဂးကဵုသၟိၚ်ရ။
“ယွံမရာတ် ပွမပူဇဴယတ်ဝွံ ကောန်သမ္ဘာမ္ဂးဂှ် သ္ဇိုၚ်ညးသ္ပမာန်သန်၊ နူကိုပ်ကၠာတေံ အဲဟီုလဝ်ကဵုမရာတ်တုဲရဟသေၚ်ဟာ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ အဲစဳရေၚ်ကတိုၚ်ယတ်တုဲ တုဲမူပမရာတ်ပလီုကၠေံပၠန်ရောအဴ”။
“မဟာရာဇ ယွံသၟိၚ်မပြဲ ပူဇဴယတ်မဇၞော်ဂှ် သာ်ဝွံဂှ်ဇန်တံလ္ၚဵုဂှ် နအလဵုဇကုဍေံဟေၚ် ဍေံစံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ ဇန်တံလ္ၚဵုဂှ် ဖ္အောဝ်ညးကဵုစံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ ဇန်တံလ္ၚဵုညးပပူဇဴယတ်ဂှ် ဍေံအနုမောဒနာအိုဟ်တၟိုဟ်ကေတ်ရဂှ် ဇန်အိုဿီုတံဂှ် ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဖအိုတ်ရမရာတ်”ဗမၞးဂး၊ “ယွံမရာတ် လၟုဟ်ဝွံ မူဟိုတ်မရာတ်မဂွံပလီုကၠေံပၠန်ရော”ဗမၞးဂး။
သၟိၚ်ဝွံဟိုတ်နူဇကု မသဒီု ဟိုတ်မဒ္ဂေတ်ဗက်စမိန်ပြမာန် ဓဝ်ဒေါသ ဒၠောံဗ္တောန်ဗမၞးဂှ် ဒှ်ဓဝ်မပြဲရဂးတုဲ ကဵုအာကေတ်နၚ်ကောန်သမ္ဘာတံဂှ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် စန္ဒကုမာ သၟိက်ဟီုပတှ်ေကဵုစိုတ်သၟိၚ်မဇကုတုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ၊ “ယွံသၟိၚ်မ ပ္ဍဲကာလပိုဲမဒှ်မၞိဟ်တေံဂှ် ဗမၞးၚဳရံၚ်လက်သန်တုဲ သၟတ်ဝွံ မၞုံလက်သန်ဗွဝ်ပိုန်စိုန်သ္ကီုတဴကဵုတသိုက်ရောၚ်၊ မဟီုဒိုဟ်လဝ်သွံ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ မူဟိုတ်စံၚ်ဂစိုတ်ယတ် မဇိုန်ကဵုဒဒိုက်ကဵုပိုဲပၠန်တုန်ရော”သၟိၚ်မ။
“ယွံသၟိၚ်မ ပ္ဍဲကာလပိုဲမသွတ် ဒှ်ကောန်ၚာ်တံဂှ် မူပမရာတ်ဟွံဂစိုတ်ကၠေံညိရောအဴ၊ မူပသၟိၚ်မဟွံကဵုညးဂစိုတ်ကၠေံပိုဲညိရောအဴ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ ပိုဲဒှ်ဗၠာဲဃောပိုဲကတီသတ်လၜတ်ဇကုဂှ် ပိုဲမသက္ကုဒုဟ်ဂှ် မူဟိုတ်မကဵုညးဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ရော”
“ယွံသၟိၚ်မ ပ္ဍဲကာလတပုန်လတန်မက္တဵုဒှ်ဂှ် ပိုဲကျိုၚ်ကျဝ်ကေတ်အပေါတ်ကြိယာတုဲ ပ္ဍဲကာလပိုဲမတဴလ္တူစးစိၚ်ကီု၊ ပ္ဍဲကာလပိုဲမတဴလ္တူစးချေံကီု၊ မွဲဟာန်ကေုာံဗဵုပၞာန်ညးမဒှ်သတ်တြုသၟိၚ်မဂှ် ညးမစၞေဟ်ကုပိုဲ ပိုဲမစၞေဟ်ကုညးကီု သြဝ်သၟိၚ်မဗဵုညိရအဴ၊ ပွမစံၚ်ယတ်ဂစိုတ်ပိုဲဂှ် လ္ပကဵုဒှ်ညိရသၟိၚ်မ”။
“ယွံသၟိၚ်မ ပ္ဍဲကာလပစ္စန္တရးမပုန်ဂှ်ကီု၊ ပ္ဍဲကာလညးဂြိုပ်မပုန်ဂှ်ကီု၊ ဂှ်ကောန်တြုံမရာတ်ညံၚ်ပိုဲဝွံဂှ် နွံတုဲမူဂှ်မရာတ်မ္ဒးဒွိၚ်စံၚ်တူပၠန်ရောအဴ”။
“ယွံသၟိၚ်မ ပိုဲမဒှ်ကောန်သၟိၚ်မဂှ် ပိုဲမသ္ကုဒုဟ်ရောၚ် မူမသၟိၚ်မဟွံသ္ဍိုက်ပိုဲ မကဵုညးဂစိုတ်ပိုဲရော သၟိၚ်မ၊ ယွံသၟိၚ်မ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် သၟိၚ်မလ္ပပတှ်ေညိရအဴ၊ လ္ပကဵုဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ဂွံဂစိုတ်ပိုဲဍိက်ညိရအဴ၊ ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ဍေံဂစိုတ်အဲကၠာတုဲ ဗွဲကြဴဍေံဂစိုတ်သၟိၚ်မပၠန်ရအဴ”
“ယွံသၟိၚ်မ ပုၚ်ဘောဇိုန်မပြဲပြဲတံဂှ် ဗမၞးတံဂှ် ပပြဘိုက်တုဲ ဗွဲကြဴဗမၞးတံဂှ် ဍေံချပ်ဒြိုဟ်ကဵုသၟိၚ်တံဂှ်ပၠန်ရောၚ်သၟိၚ်မ၊ ယွံသၟိၚ်မ ဗမၞးတံဂှ် ဍေံစဒါန်ညးတုဲ ဍေံဟွံတီဂုန်ညး ဍေံဟွံဂြၚ်ဂုန်ညး ဍေံချပ်ဒြိုဟ်ကဵုညးရောၚ်သၟိၚ်မး”
“ယွံသၟိၚ်မ ကဵုပိုဲဍိက်ဂွံဒှ်ဂမာစိၚ် ဂမာချေံဗမၞးခဏ္ဍဟာလညိရသၟိၚ်မ၊ ယွံသၟိၚ်မ မမိက်ကဵုညးမွဲမွဲ ဒဒှ်ဂွံသၟိၚ်မဇိုန်ကဵုပဍိက်ညးညိရအဴသၟိၚ်မ၊ ယွံသၟိၚ်မ သၟိၚ်မဗက်ထောံကၠေံနူရးတုဲ ညံၚ်ရဴတမၠၚ်တမၠောန်ဂှ် ထ္ၜတဝေက်တုဲ ကဵုပိုဲဒးကြၚ် အာတ်စညိရဴအ” ရဴဝွံ စန္ဒကုမာယာံဒၟာန်ဒၟံၚ်ဂှ် သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ညံၚ်ရဴဖျုန်ဂြိုဟ်မသ္ပာ်အာကီုဂှ်ဒှ်တုဲ ရဴဝွံသၟိၚ်ဂးရ။
“ယွံအမာတ်တံ သၟတ်ကောန်အဲတံဂှ် တၞဟ်နသၟိက်ဂွံလမျီုဂှ် ဍေံတံယာံဒၟာန်ဒၟံၚ်ကဵုအဲတုဲ ဒဒိုက်လၞီစိုတ်မဇၞော်က္တဵုဒှ်ကုအဲပၠန်ရောၚ်သွံ၊ အိုတ်ကဵုညးသီုဖအိုတ်တံဂှ် မၞးတံဗလးကၠေံဖအိုတ်ညိရ၊ လ္ပပပူဇဴယတ်ရ” သၟိၚ်ဂးတုဲ သီုညးဖအိုတ်ဂှ် ဗလးကၠေံဖအိုတ်ရ။
“ယွံသၟိၚ်မပြဲ ပူဇဴယတ်မဇၞော်ကဵုဖဵုသာ်ဝွံဂှ် ဇန်တံလ္ၚဵုအလဵုဇကုဍေံဟေၚ် ဍေံစံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ ဇန်တံလ္ၚဵု ဖ္အောဝ်ညးကဵုစံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ ဇန်တံလ္ၚဵု ညးစံၚ်ပပူဇဴယတ်ဂှ် ဍေဴအနုမောဒနာကေတ်ရ အိုဟ်တၟိုဟ်ကေတ်ရ၊ ဇန်သီုဖအိုတ်တံဂှ် ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရမရာတ် မဗၞးဂး။
“ယွံမရာတ် လၟုဟ်ဝွံအဲစဳရေၚ်လဝ်တုဲ တုဲမူပမရာတ်ပလီုကၠေံပၠန်ရော” ဗမၞးဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်ကဵုညးအာကေတ်နၚ်ပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် တၞဟ်နသၟိက်ကဵုသၟိၚ်ဒ္ဂေတ်ဗက်တုဲ ရဴဝွံ စန္ဒကုမာသ္ဂးပၠန်ရ။
“မဟာရာဇ ယွသၟိၚ်မပြဲ၊ ဇန်တံလ္ၚဵု စံၚ်ပူဇဴယတ်ဇကု ညးလ္ၚဵုစံၚ်ပူဇဴကောန်သမ္ဘာတုဲ မဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဗမၞးဂးဂှ်  ဇကုဗမၞးကီု ကောန်သမ္ဘာဗမၞးကီု ကဵုဗမၞးစံၚ်ပပူဇဴယတ်ကၠာရ၊ တုဲဗွဲကြဴဂှ် သၟိၚ်မပိုဲစံၚ်ပပူဇဴကောန်တြုံကောန်ဗြဴညိပၠန်ရအဴ”
“ယွံသၟိၚ် ကောန်တြုံကောန်ဗြဴဂစိုတ်စံၚ်ပပူဇဴယတ်တုဲ စုတိဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂးဂှ် ကောန်တြုံကောန်ဗြဴဗမၞးဂှ် မူဟိုတ်ဗမၞးစံၚ်ပပူဇဴယတ်ရောၚ်သၟိၚ်မ”
“ယွံသၟိၚ်မ ဇန်တံလ္ၚဵုဂှ် စံၚ်ယတ်ဂစိုတ်ဇကုရ၊ ဇန်တံလ္ၚဵုဖ္အောဝ်ကဵုညးစံၚ်ဂစိုတ်ဇကုရ၊ ဇနတံလ္ၚဵုကဵုညးစံၚ်ဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာဇကုရ၊  ဂှ်ပူဂဵုအိုဿီုဂှ် ဒးအာစိုပ်နရက်သၟိၚ်မ၊  ယွံသၟိၚ်မ ယြဴညးမွဲဂစိုတ်လမျီုညးတုဲ စုတိဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရ ဗမၞးမ္ဂးဂှ် ဗမၞးတံဂှ် ဍေံဂစိုတ်ညးသ္ကံဖအိုတ်ရသၟိၚ်မ၊  ယြဴညးမွဂှ် ပတှ်ေဂလာန်ညးမွဲသ္အာၚ်တုဲ ဂစိုတ်ညးမွဲသ္အာၚ်တုဲ ဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရောၚ်မ္ဂးဂှ်  ပူဂဵုဂှ် ဍေံဂစိုတ်ကၠေံညးသ္အာၚ်သီုဖအိုတ်ရအဴသၟိၚ်မ” နဂလာန်မြဴဝွံ ဗောဓိသတ်ဂးကဵုသၟိၚ်မဇကုရ။
“ယြဴပူဂဵုမွဲဂှ် ကောန်သမ္ဘာဇကုဂစိုတ်၊ ဂစိုတ်စံၚ်ပူဇဴယတ် မဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ရောၚ်ဗမၞးဂးဂှ် ကောန်သမ္ဘာဗမၞးဂှ် ကဵုဗမၞးဂစိုတ်ပပူဇဴယတ်ကၠာတုဲ ဗွဲကြဴတုဲ ကောန်သမ္ဘာသၟိၚ်မဂှ် မဂပ်ဝ်ဂစိုတ်ပူဇဴကြဴပၠန်ရအဴ”
“မူဟိုတ်မ္ဒးဂးသာ်ဂှ်ရော သၟိၚ်မ၊ ယြဴဘောဇိုန်မွဲ မၞုံကဵုရှ် သၟိၚ်မသၟိက်ဂွံစဂှ် ညးသ္အာၚ်မစေပ်ဂၠေပ်စကၠာတုဲ ဗွဲကြဴသၟိၚ်မအဲမစပၠန်ရောၚ်ဟသေၚ်ဟာ၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာတုဲ စံၚ်ပပူဇဴယတ်တုဲ ဂွံစိုတ်ဍုၚ်သွဝ် ညးမဟီုကဵုသၟိၚ်မဂှ် ကောန်သမ္ဘာညးတံဂှ် ကဵုညးဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ကၠာတုဲ ဗွဲကြဴပၠန်ဂှ် ကောန်သမ္ဘာသၟိၚ်မဂှ် စံၚ်ယတ်ပၠန်ရအဴ”
“ပွမဂစိုတ်ကောန်သမ္ဘာဇကုဂှ် မဂွံၜတ်ရံၚ်ကၠာတုဲ ပွမဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ကောန်သမ္ဘာဇကုဂှ် မူဟိုတ်သၟိၚ်မမပရောၚ်အဴ၊ ယွံသၟိၚ်မ နလဟီုအဲဍိက်မဟီုဝွံဂှ် သၟိၚ်မစၚ်ခြၚ်ဗ္စာရဏာနပညာညိအဴ”စန္ဒကုမာဂး။
“ယွံသၟိၚ်မ ဗွဲစၟတ်ဂှ် ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ပ္ဍဲရုၚ်စမုက်သ္ဂုတ်သွာတ်အမှုဂှ် ဍေံဟွံဂွံသ္ဂုတ်သွာတ်တုဲ ဍေံဟွံဂွံစသဳဖဵုညးတုဲ ဍေံဒက်ဝဲကဵုအဲ ဍေံသၟိက်ဂစိုတ်အဲမွဲဂှ် ဖေက်ညးတီအာလဖံက်လၟာဲဂှ်တုဲ ကဵုဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ကောန်သမ္ဘာဍေံမ္ဂးရောၚ်သၟိၚ်မ”။
၆။ ခဏ်စန္ဒကုမ္မာဖအောဝ်ပူရိသာတ်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံအာတ်အခေါၚ်
နဂလာန်ဂလိုၚ်ဝွံဂှ် ၜိုန်စန္ဒကုမာဟီုတဴကီုလေဝ် သၟိၚ်ဟဂွံယိုက်ကေတ်တုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် စန္ဒကုမာဟီုကဵုပူရိသာတ်တံညးဂမၠိုၚ် မဒၟံၚ်တဴဂကောံဂှ်အိုတ်ရ၊ “ယွံမၞးတံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဝွံအိုဿီုဂှ် ညးမသ္ဍိုက်ဆာန်ကောန်တြုံကောန်ဗြဴတံဂှ် ဂဟပတိတြုံကီု၊ ဂဟပတိဗြဴလေဝ်ကီု၊ ယွံတၠညး ယြဴကောန်မွဲ မက္တဵုဒှ်နူဂၠံသြိုဟ်ဇကုဂှ် တၠညးလ္ပဂစိုတ်ကၠေံညိအဴ၊ နဂလာန်မြဴဝွံ မူဟိုတ်မဟဂွံလရိုအ်ဟီုအိုတ်ညိရော”
“ဘော၊ ယွံမၞးတံ၊ အဲမဒှ်ကောန်သၟိၚ်ဂှ် အဲဇိုန်ကဵုဒတုဲမြမောတ် ညးဍုၚ်ရးနိဂီုဂမၠိုၚ်ရောၚ်၊ အဲမဒှ်လၞီစိုတ်လၟုဟ်ဝွံဂှ် ယွံတၠညးဂစိုတ်ကၠေံကောန်တြုံစန္ဒကုမာဝွံညိအဴ၊  နဂလာန်မြဴဝွံဂှ် မူပမၞးတံညးဂမၠိုၚ် ဟဂွံလရိုအ်ဟီုကဵုသၟိၚ်မအဲညိရော”
ဂတနူဂှ်ပၠန်တုန် သၟတ်စန္ဒကုမာဂှ် တၞဟ်နသၟိက်ဖ္အောဝ်သမ္ဘာဇကုထပှ်ကၠံ သကဵုအာအာတ်အခေါၚ်သၟိၚ်မဇကုဂှ်တုဲ ဂလာန်မြဴဝွံ သ္ဂးပၠန်ရ၊ “ယွံၝောံတံညးဂမၠိုၚ် ၝောံတံပြာပ်အာတုဲ ကုသၟိၚ်မအဲလေဝ်ကီု၊ ကုဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ်လေဝ်ကီု၊ သာ်ဝွံ မၞးတံအာဟီုညိ။  ယွံတၠညး စန္ဒကုမာမဒှ်တၠသ္ၚိပိုဲဍိက်ဂှ် မသက္ကုဒုဟ်ရောၚ်၊ တၠသ္ၚိပိုဲဍိက်ဂှ် မၞုံဇကုမတုပ်တဴရဴဇာဒိသိုၚ် မစ္ဍးကဵုသတြုသၟိၚ်မရောၚ်၊  စန္ဒကုမာတၠသ္ၚိပိုဲဍိက်ဂှ် မဒှ်ဒတုဲမြမောဝ်ပ္ဍဲဍိက်ညးဂမၠိုၚ်ရောၚ်ဂှ် စန္ဒကုမာတၠသ္ၚိပိုဲဍိက်ဂှ် တၠညးလ္ပဂစိုတ်ညိအဴ၊ သာ်ဝွံ မၞးတံအာဟီုညိ” သာ်ဝွံ ဗောဓိသတ်ဖ္အောဝ်ဏာသမ္ဘာထပှ်ကၠံရ။
သမ္ဘာဗောဓိသတ်ထပှ်ကၠံဂှ် ပြာပ်အာတုဲ အာလ္ၚောဝ်ပ္တီအာအခေါၚ်ရ၊ ဂှ်ဗြဴထပှ်ကၠံမအာတ်အဴအခေါၚ်ဂှ်လေဝ် သၟိၚ်ဟွံကလၚ်သၟိၚ်ဟွံသ္ၚဳရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ်တုန် သၟတ်စန္ဒကုမာဂှ် မသက္ကုစ္ၜုဲစ္ၜော်ဂှ်ဒှ်တုဲ ယာံဒမာန်တဴပ္ဍဲကာလဂှ်ရ။
“ဘန္တော၊ ယွံမၞးတံဟိုဲ  ဗတ်ရအဲအာက္တဵုဒှ်မယိဟ်ပ္ဍဲဂကူသၟာကွဳတံဂှ်ကီု၊  ပ္ဍဲဂကူသၟာစၞာံတံဂှ်ကီု၊  ဗတ်ရအဲအာက္တဵုဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲဂကူစဏ္ဍာညးမထောံသ္ၚိဍာ်ပတ်သြဴတဴဂှ်လေဝ်ကီု ပြဲသန်ရ၊ မူဟိုတ်ရော ညးဟွံဂစိုတ်အဲညိ၊  အဲကၠုၚ်က္တဵုဒှ်မၞိဟ်ပ္ဍဲဂကူသၟိၚ်ဝွံဂှ် ညးဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ကဵုအဲပၠန်ရောၚ်သွံမၞးတံ” သာ်ဝွံ စန္ဒကုမာယာံဒမာန်တဴတုဲ ဖ္အောဝ်သမ္ဘာထပှ်ကၠံဂှ်ပၠန်ရ။
“ယွံၝောံသမ္ဘာအဲညးထပှ်ကၠံဟိုဲ မၞးတံပြာပ်အာပၠောတ်ကၞိပ်ပ္ဍဲဂၠးဇိုၚ်ဗမၞးခဏ္ဍဟာလတုဲ သာ်ဝွံ မၞးတံဂး၊  ယွံအ္စာပိုဲခဏ္ဍဟာလ တၠသ္ၚိပိုဲစန္ဒကုမာမဂကန်ကဵုပိုဲ အဲဟွံမွဲဒုဟ်ဂှ် မူပအ္စာပိုဲခဏ္ဍဟာလမဂစိုတ်ကၠေံပိုဲရောအဴ၊  သာ်ဝွံ ကဵုပိုဲသၟာန်မၞးတံဂးညိ” သမ္ဘာစန္ဒကုမာထပှ်ကၠံဂှ် ပြာပ်အာပၠောတ်ကၞိပ်ပ္ဍဲတံဇိုၚ်ဗမၞးညံၚ်ဂကန်စန္ဒကုမာဂှ် သၟာန်တဴဂလာန်ဗြဴတံဂှ် ဗမၞးဟွံကလၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟတ်ဗြဴသေလကုမာရဳဂှ် မဒှ်ဒေံဗြဴစန္ဒကုမာ မိၚ်လဟီုစန္ဒကုမာတုဲ ပခိုၚ်နရိုၚ်စိုတ်ဟွံမာန်တုဲ ပၠောတ်လဝ်ကၞိပ်တံဇိုၚ်သၟိၚ်မဂှ်တုဲ လရိုအ်ယာံတဴဗွဲမလောန်တုဲ ရဴဝွံ ဟီုပ္တီသၟိၚ်မရ။
“မဟာရာဇ ယွံသၟိၚ်မပိုဲမပြဲ၊ တၞံနမအံက်ပိုဲသ္ဂောံစဴသွဝ်ဂှ် ကောပိုဲစန္ဒကုမာလ္ပဂစိုတ်ညိ၊ လ္ပစံၚ်ပူဇဴယတ်ညိအဴသၟိၚ်မ” သာ်ဝွံ ၜိုန်ကောန်ဗြဴသေလကုမာရဳအာတ်တဴအခေါၚ်ကီု သၟိၚ်ဟဂွံကလၚ်ဟေၚ် ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ကောန်တြုံစန္ဒကုမာမွဲနွံ ဝသုလကုမာမ္ဂးယၟု ၊   ဝသုလကုမာဂှ် ညာတ်မဇကုစန္ဒကုမာဂှ်ယာံဒၟံၚ်သီုဒဒိုက်လၞီဂှ်တုဲ ဝသုလကုမာဂှ် ပြာပ်အာပ္ဍဲဇရေၚ်ဇကုဇကုဂှ်တုဲ နရိုအ်ယာံပၠောတ်ဇကုတုဲရဴဝွံဂးကဵုသၟိၚ်လဇုဂှ်ရ။
“ဒေဝ၊ယွံသၟိၚ်လဇု၊ လၟုဟ်ဝွံအဲဍိက်ဍောတ်ဒၟံၚ်ဏီ အဲဟွံဒှ်ဗၠာဲဏီအဴ၊ ကၠာအဲဟွံဒှ်ဗၠာဲဏီဝွံဂှ် သၟိၚ်လဇု လ္ပဂစိုတ်မအံက်အဲညိရအဴ၊  ယွံသၟိၚ်လဇု သာ်ဝွံညးမဟီုသ္ဍိုက်လောန်ဂှ် ကောန်ရညးမဟီုဂှ် သၟိၚ်လဇုမွဲဟွံသ္ဍိုက်ကောန်၊ ကောန်ဟွံမွဲဒုဟ်မကဵုညးဂစိုတ်ကၠေံဂှ် မူဒဇန်စိုတ်သၟိၚ်လဇုပိုဲဝွံရောၚ်”ဂးတုဲ ဝသုလကုမာလရိုအ်ယာံတဴရ။
သၟိၚ်ညာတ်ဝသုလကုမာလရိုအ်ယာံဂှ်တုဲ ဖျုန်ဂြိုဟ်ရဴမသ္ပာ်အာၜါလွးဟေၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံသၟိၚ်မဟီုရ၊ “ယွံစဴသ္ဍိုက်အဲ မလ္ပယာံရ၊ ဣတမစန္ဒကုမာကောန်အဲဂှ် အဲဗလးကၠေံရ”ဂးတုဲ သၟိၚ်ကဵုဗလးကၠေံသီုညးဖအိုတ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးခဏ္ဍဟာလဂှ် ပြာပ်ကၠုၚ်ကဵုသၟိၚ်တုဲ ရဴဝွံဍေံဂးပၠန်ရ၊ “ ယွံတၠညး ပ္ဍဲနူကဵုကိုပ်ကၠာတေံ အဲဟီုလဝ်တုဲရဟသေၚ်ဟာ၊  ပ္ဍဲမသၠးကဵုစံၚ်ယတ်ကောန်တြုံကောန်ဗြဴမ္ဂးဂှ် သ္ဇိုၚ်လောန်သန်ရအဲဂး၊ သၠးမာန်သန်ရမရာတ်ဂးတုဲ အဲစဳရေၚ်ကတိုၚ်ယတ်တုဲ တုဲ မူပမရာတ်ဂွံပလီုကၠေံပၠန်ရောအဴ” ဗမၞးဂး၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲကဵုညးအာကေတ်နၚ်ပၠန်ရ။
၇။   ခဏ်ရေၚ်တၠုၚ်ဏာပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်
ပ္ဍဲကာလဂှ် စန္ဒကုမာမအာတ်တဴဂှ် အိုတ်ကဵုကမၠောန်မံၚ်မ ဂၞကျာ်တံညးဂမၠိုၚ် သီုညးထပှ်ကၠံဂှ် သှ်ပလာဲကၠေံသော်တုဲ တိၚ်ၚ်ဂတီုသြိုဟ်တုဲ လရိုအ်ဂတေဝ်ယာံဗက်တိတ်အာအိုတ်၇။
“ဘန္တော၊ ယွံမၞးတံ၊ ပွဍေံသ္ပိုၚ်ဗိုက်ကေတ်နၚ်ယာတ်ကသဳကရး ဍေံဝက်ကေတ်သၞေက်ထဝ် ဍေံကလောမ်ကေတ်ကၟဝ်အနဂ္ဃရတ် ဍေံလဗှော်လၜတ်ကေတ်ဇကုနစၠန်သာ်ထဝ်ဂှ် တၠသ္ၚိပိုဲစန္ဒကုမာ သီုဒေံပိုဲသုရိယကုမာဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ်ဂှ် တၠညးကေတ်ဏာတြသွံလေဝ်ဒေဝတဴတံ”၊
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ဍေံဒမသ္ပိုၚ်ဗိုက်ကေတ်နယာတ် ကသဳကရး ဍေံဒမဝေက်သၞေက်ကုဏ္ဍလာံထဝ် သၠောံကေတ်နကၟဝ်အနဂ္ဃရတ် ဍေံလဗှော် လၜတ်ကေတ် နစၠန်ထဝ်ဂှ် စန္ဒကုမာ သုရိယကုမာဂှ် သီုကဵုလၞီယဲပူမှ် ပ္ဍဲမိကျာ်ဂန်ဂှ် တၞဟ်နဂစိုတ်စံၚ်ယတ်ဂှ် တၠညးဂိုၚ်ကေတ်ပ္တိတ်ဏာတုဲရ”၊
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ဍေံဒမသ္ပိုၚ် ဗိုက်ကေတ်နယာတ် ကသဳကရး မသ္ဇုၚ်ဂွုသ္အး ဍေံဝေက်ကေတ် နသၞေက်ကုဏ္ဍလာံထဝ်  ဍေံသၠောံကေတ် နကၟဝ်အနဂ္ဃရတ် ဍေံလဗှော်လၜတ်ကေတ်နစၠန်ထဝ်ဂှ် စန္ဒကုမာကဵုသုရိယကုမာဂှ် သီုကဵုလၞီယဲပူမှ် ပ္ဍဲဇန်တံညးဂမၠိုၚ် မ္ဒးစံၚ်ယတ်ဂှ်ဟေၚ် ညးကေတ်ပ္တိတ်ဏာ ပ္ဍဲကတိုၚ်ယတ်တေံတုဲရသွံ”
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ဍေံဟာပ်ပုၚ် မဂွုဆာဲသီုကဵုအမာဲကဖျုန် ဍေံဒညးဗလိုပ်ဖုံသ္အးဇ္ၚးသီုကဵုစၠးစရာဲ အဝဲမဆာဲ ဍုက်ဍေက် ဍေံမဝေက်ကေတ်သၞေက်ထဝ် မလဗှော်လဝ်စၠန်သာ်ထဝ် သိုကဵုမကျိုၚ်ကျဝ် မဂေါဝ်ဆာဲ စန္ဒကုမာသီုသုရိယကုမာဂှ် သီုကဵုလၞီယဲပူမှ် မဒှ်ပ္ဍဲဇန်မိမ တွဳဝါရဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ် ဂစိုတ်ထောံကၠေံဂှ် ညးကေတ်ပ္တိတ်ဏာတုဲရမၞးတံဟိုဲ”
“ယွံမၞးတံ ယြဴစန္ဒကုမာ သုရိယကုမာ ကာလမအာ မတုဲတေံဂှ် ဍိုက်ကေတ်ယာန်စိၚ်မဂေါဝ်သ္အး ယာန်ချေံ သီုလျးထဝ် ကျိုၚ်ကျဝ်ညံၚ်အိန်ဗၠာဲ သီုကဵုစရာဲရုပ်လောန်တုဲရောၚ်၊ ကောန်တြုံသၟိၚ်ၜါမအာရောၚ်သွံမၞးတံ၊  လၟုဟ်ဝွံ နတြဴတိုက်ရောၚ် ကောန်သၟိၚ်ၜါမ္ဒးတွာ်အာသွံမၞးတံ”။
၈။ ခဏ်အလုံဍုၚ် ပုပ္ဖဝတဳကတဵုဒှ် ကၞုက်ကၞာဲ
ပ္ဍဲကာလဂှ် ညးမပ္တိတ်ဏာစန္ဒကုမာ သုရိယကုမာဂှ် အိုတ်ကဵုညးအလုံဍုၚ်တံဂှ် ကၞုက်ကၞာဲဇကၠိုက်ဇကၠဝ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ဗက်သကှော်တိတ်အာရ၊ ပ္ဍဲတရၚ်ဂှ် တိတ်အာဟွံလတ်တုဲ ၜေတ်တိတ်ရၚ်သ္ကံရ၊ ဒဒှ်ကယက်ကၞာဲ တမ်ညဝ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်မတိတ်ဂှ် ဗမၞးညာတ်တုဲ ဗမၞးကဵုညးတၟာတ်ကၠေံတရၚ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလညးမ္ဒဝ်ကၠေံတရၚ်ဂှ် ညးဂမၠိုၚ်တိတ်ဟွံဂွံတုဲ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်မညန်ကဵုကဵုတရၚ်ဂှ် ဍေံတံညးဂမၠိုၚ်လုပ်အာပ္ဍဲဂြိုပ်ဥဒျာန်ဂှ်တုဲ နဗရုအသံပါၚ်မဇၞော်ဂှ် ဍေံတံညးဂမၠိုၚ် နရိုအ်ဟီုအိုတ်ရ၊ မိၚ်ဗရုအသံပါၚ်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ဂစေံဂမၠိုၚ်ဒှ်လကိုတ်တိုန်တုဲ ပဝ်ဂၠုံတဴပဍဲလ္တူအကာသရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ကော်ဟိုကဵုဂစေံဂမၠိုၚ်ရ။
“ဘန္တောသကုဏာ၊ ဟာဲဂစေံဂမၠိုၚ်တံဟိုဲ  ယဝ်မၞးတံမၞုံပၟိက်ကဵုဖျုန်မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဗၟံက်ဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳဝွံဂှ် သၟိၚ်ဨကရာတ်သမၠီုဝွံဂှ် ကောန်တြုံပန်၊ ကောန်ဗြဴပန်၊ ဂၞကျာ်ဇၞော်ပန်၊ သေဋ္ဌဳပန်၊ စိၚ်ပန်၊ ချေံပန်၊ ဂၠဴဥဿဘပန်၊ သတ်တၠသၞေၚ်ပန်၊ သဗ္ဗပန်အိုဿီုဂှ် သၟိၚ်သမၠီုဝွံ စံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ မၞးတံနွံဂၞပ်ကဵုဖျုန်မ္ဂး ပ္ဍဲဗၟံက်ဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳတေံဂှ် မၞးတံဂစေံဂမၠိုၚ် ပြာပ်တိတ်အာအိုတ်ရ”
“ဘန္တောသကုဏာ၊ ဟာဲဂစေံဂမၠိုၚ်တံဟိုဲ ယဝ်ဗှ်ေတံဒးဂၞပ်ကဵုဖျုန်မ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲဗၟံက်ဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳဝွံဂှ် သၟိၚ်ဨကရာတ်သမၠီုသမ္ဒိုဟ်ဝွံဂှ် သဗ္ဗပန်အိုဿီုဂှ် သၟိၚ်သမၠီုသမ္ဒိုဟ်ဝွံ စံၚ်ပပူဇဴယတ်ရ၊ မၞးတံနွံဂၞပ်ကဵုဖျုန်မ္ဂး ပ္ဍဲဗၟံက်ဍုၚ်ပုပ္ဖဝတဳတေံဂှ် မၞးတံဂစေံဂမၠိုၚ်တိတ်အာရ၊” နဂလာန်မြဴဝွံဂှ် မၞိဟ်တံဂမၠိုၚ် ယာံရဳရောတ်အိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ယာံရဳရောတ်တဴအိုတ်တုဲ နူဂှ်ဍေံတံမၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ပြာပ်အာစိုပ်ပြာသာဒ်ဒၟံၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ ဍေံတံပဒက်တိုန် ကဵုပြာသာဒ်ဗောဓိသတ်ဂှတုဲ ဍေံတံညာတ် ဥဒျာန်လွဳမာန်တာန်ဆံၚ် ဋ္ဌာန်ဒၟံၚ်ဗောဓိသတ်မလ္ၚုသြုန်ဂြာံတဴဂှ်တုဲ ဍေံတံတိုက်သြိုဟ်ဂတေဝ်ယာံတဴကဵုဗောဓိသတ်အိုတ်ရ။
“ဘန္တော ယွံမၞးတံ၊ ဣဝွံဒှ်ပြာသာဒ်စန္ဒကုမာရ၊ ဣဝွံဒှ်သ္ၚိတၞုၚ်ကြကတ်စန္ဒကုမာရ၊ ဣဝွံ ဒှ်ဒေန်ထဝ် ဣဝွံဒှ်ကၟဝ်ယာန်စန္ဒကုမာရ၊ ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံဂှ် တၞဟ်နစံၚ်ယတ်စန္ဒကုမာ ညးပ္တိတ်ဏာပ္ဍဲကတိုၚ်တေံတုဲရမၞးတံ”