cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘူရိဒတ်၊ဇာတ်
၃။ ခဏ်နဂရပဝေသန
ဗြဴဂှ်မိၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊ “လလံဏံ အဲမြိမြန်ဒၟံၚ်ကောန်ဂမၠိုၚ် အဏံဂှ်  စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံလလံဏံ ညးကဵုမၞိက်ရတ်အနဂ္ဃဟွံကေတ် အဲပခမဳရောၚ်ဂး”  ဗြဴဂှ်ပၞတ်တုဲ  ရပ်လေံတက်စးဗမၞးတုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ။
ပတွဵုနူဂှ်တုဲ ညးၜါမကဵုကောန် တိတ်အာဂြိုပ်တုဲ ဂၠာဲပန်ပှ်ဖိုန်ကၠိက်ဖျုန်ဒြာဲတုဲ ပတဴဂယိုၚ်လမျီု ညံၚ်ကၠာတေံပၠန်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သ္ပဝ်မွဲပဒတဴပ္ဍဲဂြိုပ်ကြိက် ပ္ဍဲသြၚ်မှာသၟိတ် လ္ပာ်သမၠုၚ်ကျာ နကဵုကျာသၞေၚ်သ္ပဝ်ဂှ် ပိုက်ပါဲကၠေံဍာ်ဂၚ်မှာသၟိတ်ဂှ်တုဲ ဗိုတ်ကေတ်က္ဍိုပ်နာ် ဂိုၚ်ပ္တိုန်နူဍာ်တုဲ  သီုကဵုနာ်မတကဲတၠာဲတဴဂှ် ဗွဲဒိုဟ်ဟေမဝန်ဂှ် အာတဴရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးညးကသဳကရးမွဲ တိတ်ပခမဳဣသိ ပ္ဍဲလစှ်ေဟေမဝန်ဂှ် ခၞံပန္နသာတုဲ တန်ဒၟံၚ်ရ၊  ပ္ဍဲမုဟ်စၚ်ကြံဣသိဂှ် တၞံဇြဲသုံဇၞော်နွံမွဲတၞံ ပ္ဍဲသၟဝ်တၞံစၚ်ကြံဂှ်  ဣသိခၞံလဝ်ဘာတုဲ ပဒတဴရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သ္ပဝ်ဂိုၚ်ဏာနာ်ဂှ် ဒှ်လတူတၞံဇြဲဂှ်ရောၚ် ဗတနာ်ဂှ်တကဲတၠာဲအာ လီပူဂွံတၞံဇြဲဂှ်ပိုက်က္တဵုအိုဿီု ရိုဟ်တၞံလီအာပ္ဍဲဗ္တနာ်ဂှ်ရ၊ ဒဒှ်ဂှ်လေဝ်  သ္ပဝ်ဂှ်လေဝ် ဟွံတီဏီ၊  အာစိုပ်တၞံကြိက်တုဲ နကဵုမုဟ်ခၟဴဂှ် ၜံက်လ္ပာ်ကၠေံဂၞဴနာ်ဂှ်တုဲ စကၠေံအယိၚ်နာ်ဂှ်တုဲ ဖကုနာ်ဂှ် ထောံကၠေံပ္ဍဲမှာသၟိတ်ဂှ်ရ။
ကာလဂှ် ဇကုနာ် သီုတၞံဇြဲသုံ မဒတုံစှ်ေဂှ် နကဵုဗရုမဇၞော်ဂှ်ဒှ်တဴရ၊  ကာလဂှ်သ္ပဝ်ဂှ်မၠာ်မွဲရံၚ်ဗွဲသၟဝ်ဂှ်တုဲ ညာတ်ကေတ်တၞံဇြဲသုံဂှ်ရ၊ မူနူတၞံဇြဲဝွံ မပိုက်တုဲကၠုၚ်ရောသ္ၚေဝ်မၠာ်မွဲ ဗ္စာရဏာရံၚ်အာတုဲ တၞံဇြဲသုံ ပ္ဍဲမုဟ်စၚ်ကြံဣသိ ရောၚ်သွံ တီတုဲ ပွဝွံသရာံပါပ်ဇၞော်သန်သွံ သရာံပါပ်ဝွံဒးအဲဟာ ဟွံဒးအဲဟာ အဲသၟာန်ဣသိတုဲ ဂွံတီရောၚ်ဂးတုဲ သၟိၚ်သ္ပဝ်ပလွေဟ်မၚ်ဗၠာဲမွဲတုဲ ပြာပ်အာစိုပ်ဣသိရ၊  ပဝတ်လ္ၚောဝ်ဣသိတုဲ ညံၚ်ရဴမဟတီကီု သၟာန်တိုန်ဣသိရ။
“ယွံကောန်တၠ တၞံဇြဲသုံဒၞာဲဏံမွဲဂှ် မူဒၞာဲမအာကၠေံရောအဴ” − “ယွံမၚ်ဗၠာဲ သ္ပဝ်မွဲဂိုၚ်နၚ်နာ် လကဲကၠုၚ်တုဲ  နာ်ဂှ်ဖေက်ဂစိုတ် သၟိက်ဂွံဗၠး နူပါၚ်သ္ပဝ်ဂှ်တုဲ နဗတဂှ် ပၠီကေတ်တၞံဇြဲသုံဂှ်တုဲ  တၞံဇြဲဂှ် လပိုက်က္တဵုအာသီုရိုဟ်ရ” ဣသိဂး။
“ယွံကောန်တၠ ဟိုတ်နူတၞံဇြဲဇနူတၠအဲမလပိုက်က္တဵုအာကၠေံဂှ် ဒုဟ်သရာံပါပ်ဂှ် ဒှ်ကဵုသ္ပဝ်ဂှ်ဟာ ဟွံဒှ်ဟာအဴ” ၊  သ္ပဝ်ဂှ် စေတနာသၟိက်ပဟသေၚ်  သက်ကဵု စေတနာရောၚ်၊  သၟိၚ်သ္ပဝ်ဂှ် မသက်ကဵုဒုဟ်ရ၊  ဒုဟ်ဟွံမွဲရမၚ်ဗၠာဲ”ဣသိဂး၊  “ဒုဟ်သ္ပဝ်ကဵုနာ်ဂှ်ဟာ ဟွံဒှ်ဟာအဴ”  “နာ်ဂှ်လေဝ် ဍေံသၟိက်ပလီုပဟသေၚ် ဂှ်လေဝ်ဟွံဒှ်ဒုဟ်ကီုရ၊ ဣသိဂး။
သၟိၚ်သ္ပဝ်သ္ဍိုက်မၠိုက်ဣသိတုဲ ရဴဝွံဟီုတိုန်ရ၊ “ယွံကောန်တၠ အဲဍိက်ဒှ်သၟိၚ်သ္ပဝ်ရအဴ၊  အဲဍိက်မိၚ်သွဟ်သၟာန်ကောန်တၠတုဲ  မိပ်စိုတ်စရိုတ်ဗွဲမလောန်ရအဴ၊  အလမ္ဗာယမန်နွံပ္ဍဲအဲ အဲကဵုလဝ်တၠအဲရ၊  တၠအဲဒှ်အ္စာအဲရ၊  အနဂ္ဃမန်ဝွံဂှ် တၠအဲဂိုၚ်ကေတ်ရအဴ”သၟိၚ်သ္ပဝ်ဂး။
“မဟဂပ်ဝ်ကဵုအဲရ အဲဟွံကေတ်ရ”ဣသိဂး၊ ဇၞတ်မဟီုဂၠိုၚ်ကဵုဝါတုဲ ဣသိမဂိုၚ်လဝ်အလမ္ဗာယမန်ဂှ်ရ၊  မန်ဂှ်ကဵုတုဲ သီုဂဥုဲဂှ်လေဝ် သၟိၚ်သ္ပဝ်ဟီုကဵုရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်ဗာရာန္နသဳတေံဂှ် ဍေံဇက်စဂတှ်ညးဂၠိုၚ်တုဲ ဍေံလေဲဟွံမာန်  ညးမိက်ကဵုဍေံဂၠိုၚ် ဒုၚ်ဟွံမာန်တုဲ  “အဲမံၚ်အဏံဟွံမာန်ရ၊  အဲလုပ်အာဂြိုပ်တုဲ ချိုတ်အာပြဲသန်ရ”ဂးတုဲ ဍေံလုပ်အာဂြိုပ်ရ၊  ဇၞတ်ဍေံဂၚေၚ်အာစိုပ်ဣသိဂှ်ရ၊  ဍေံမံၚ်ဖဴဣသိဂှ်ရ၊  ဍေံကၠောန်ၜိုတ် ဝဳဝတ်ဣသိဂှ်ညာတ်တုဲ အလမ္ဗာယမန် သၟိၚ်သ္ပဝ်ကဵုလဝ်ဂှ် ဣသိကဵုဗမၞးရ၊  “အဲဟွံကေတ်ရ” ဗမၞးဂး။
ဗမၞးဂွံမန်ဂှ်တုဲ မံၚ်ဖဴဣသိၜါပိတ္ၚဲတုဲ ဗမၞးလ္ၚောဝ်ဣသိတုဲ ဗမၞးအာကၠေံရ၊ နဗဗွဲလွေၚ်ဗမၞးအာစိုပ်သြၚ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်ရ၊  ဗမၞးဖ္ဍောဝ်မန်ဂှ်တုဲ ဗမၞးတွာ်အာရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗြဴနာ်ကမၠောန်ဘူရိဒတ်ဂှ် ဗၞတ်ညးလ္ၚီနာၚ် ဍေံဂိုၚ်ကေတ်မၞိက် အနဂ္ဃရတ်ဂှ်တုဲ ဍေံတိုန်ကၠုၚ်စိုပ်ပ္ဍဲဗွဝ်ဗ္တဳသြၚ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်တုဲ ဍေံဟုံဝေၚ်ဍာ်တုဲ ဍေံတိုန်ကၠုၚ်ဂ္ညိဂ္ညာတ်ကျိုၚ်ကျဝ်တုဲ ပ္ဍဲကာလဗ္တံဂှ် နလျးမၞိက်ဂှ် ဍေံပျးကေတ်တုဲ  ဒဵုကဵုအရှိုန်မတိုန်ဂှ် ဍေံဂ္ဇံမံၚ်အိုတ်ရ။
ဗမၞးဂှ် ဍေံဖ္ဍောတ်ကၠုၚ်မန်ဂှ် ဍေံကၠုၚ်စိုပ်ဂှ်ရ၊ ဗြဴနာ်တံဂှ် မိၚ်ဗရုမန်ဂှ်တုဲ သ္ပဝ်ရောၚ်သဒှ်ဂးတုဲ ဖေက်လကိုတ် ထောံလဝ်မၞိက်ဂှ်တုဲ  ဗၠိုပ်စှ်ေအာဍုၚ်နာ်တေံရ၊  ဗမၞးဂွံမၞိက်ဂှ်တုဲ မန်ဝွံ စိုပ်ဒတုဲကွေံသွံဂးတုဲ မိပ်စိုတ်တုဲစ္ဍးအာရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးလၟညးၜါမကဵုကောန်ဂှ် တၞဟ်နပန်စဒြာဲ ဂၚေၚ်အာပ္ဍဲဂြိုပ်ဂှ် ညာတ်မၞိက်ပ္ဍဲတဲဗမၞးဂှ်တုဲ ဟီုတိုန်ကဵုကောန်ရ၊ “ယွံကောန် မၞိက်ရတ်ဂှ် ဘူရိဒတ်ကဵုပိုဲဂှ်ရဟသေၚ်ဟာ”ကောန်၊   “ဒှ်ကွေံရမအံက်” “ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပိုဲဟီုညံၚ်ဒးတုဲ  ပိုဲဝဵုဒဵုဂွံဗမၞးရကောန်” ဗမၞးဂး။
“ယွံမအံက် ကၠာတေံ ကာဘူရိဒတ်ကဵုဂှ် ဟွံကေတ်ရ၊ လၟုဟ်ဝဵုဒဵုကေတ်ညးပၠန်ဟာ”ကောန်ဂှ်ဂး၊  သာ်ဂှ်ကဵုဒှ်ကီုရ၊ အဲသၟာန်ဗမၞးကၠာရဂးတုဲ သၟာန်တိုန်ဗမၞးဂှ်ရ၊  “ယွံဗမၞး မူဒၞာဲတၠအဲ မဂွံမၞိက်ဝွံသ္ဂးရော”၊  “ယွံတၠအဲ အဲတွာ်ကၠုၚ်နူဂယးပြဟ် ပ္ဍဲဗွဝ်ဗ္တဳဂှ် နာ်ဗြဴဗၞတ်လ္ၚီသဒှ် ဍေံညာတ်အဲတုဲ ဍေံဖေက်ဍေံထောံလဝ်မၞိက်တုဲ ဍေံဒြေပ်အာအိုတ်တုဲ  အဲဂွံမၞိက်ဂှ်ရ” ဗမၞးဂှ်ဂး။
ဗမၞးလၟဂှ် သၟိက်ဝဵုကေတ်မၞိက်ဂှ်တုဲ မၞိက်ဂှ် ဟၟဲကဵုဂုန်ရောၚ် သၟိၚ်ဂးကဵုညးတုဲ ရဴဝွံဟီုတိုန်ရ၊  “ယွံတၠအဲ မၞိက်ဝွံဂှ်ရ ဒေပ်ရေၚ်လေပ် ဒေပ်ရေၚ်ဒးဂှ်ခိုဟ်ရ၊  ဒေပ်ရေၚ်ဟွံလေပ် ဒေပ်ရေၚ်ဟွံဒးတုဲဂှ် ဂုန်မၞိက်ဝွံ ဒှ်လေၚ်ရောၚ်၊  မၞိက်ဝွံကဵုကၠေံအဲရ၊  ထဝ်ကၠံနိက်အဲသကဵုရ” ဗမၞးလၟုဂှ်ဂး။
“မၞိက်ဝွံ နွံတဴကဵုလျးတၟးရောၚ်၊ မၞိက်ဝွံ ဍိုက်ပေၚ်တဴကဵုလက်သန်ရောၚ်၊  အဲဟွံကဵုတၠအဲ နမိက်ကဵုဝတ္ထုမွဲဂှ်လေဝ် အဲဟွံသွံကဵုညးရ” ဗမၞးတၠမၞိက်ဂှ်ဂး။
“ယွံတၠအဲ မူရဴညးမွဲ တၠအဲမအာပနိဿဲ မအာပသိပ်ဂၠိပ်တုဲ တၠအဲ ဂွံပတၠအစောံဒြဟတ်ညာန် ပဋိဘာန်တုဲ မဂွံကွတ်လ္ၚတ်မန်ပညာတုဲ မဂွံမၞိက်ဝွံတုန်ရော”၊  “ယွံတၠအဲ တ္ၚဲဟိုတ်အဲနွံကဵုလွဳတုဲ  အဲကၠောန်ၜိုတ်ကဵုဣသိ ဗ္တံတ္ၚဲမဟဂွံလၞုဟ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ကွတ်မန်ဒိပ်မပြဲ မစ္ဍးကၠေံဂျိနာ်ဂှ် ဣသိဂွံလဝ်နူသၟိၚ်သ္ပဝ်တေံတုဲ ဣသိမပ္ကတ်ကဵုအဲတုဲ အဲမဂွံရောၚ်”ဗမၞးဂှ်ဂး။
မမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမမ
“ယွံမအံက် ယြဴညးမွဲပ္တုဲလဝ်သရာံပါပ်တုဲ ပ္ဍဲလိုက်ဝွံ ဒးကသဝ်ဒၟံၚ်ညံၚ်ရဴပြိုတ်ရ၊ စုတိစှ်ေစိန်ဂၠက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲနရက်တေံရ၊  ဟိုတ်ဂှ်ရ လ္ပပ္တုဲသရာံပါပ်ညိ” ကောန်ဂှ်ဂး။
“ယွံသောမဒတ္တ မၞးမဒှ်ကောန်ၚာ်တုဲ မဟွံတီရောၚ်ကောန် ပဝေဏဳပိုဲဗမၞးဂှ် ဒးပ္တုဲသရာံပါပ်ညိညတုဲဂှ် စံၚ်ပၟတ်ယတ် ပပူဇဴ မှာဗြီုတုဲ ဒုဟ်အိုဿီုဂှ် ကၠေံလာဲလေၚ်အာရကောန် မူဒုဟ်မၞုံရော” ဗမၞးဂး။
“ယွံမအံက် ညံၚ်ဒ္ဂေတ်မအံက်ဂှ် အဲဟွံဒ္ဂေတ်ဗက်ရ၊ အဲဟွံအာဂကောံမအံက်ရ”ဂးတုဲ  ပ္ဍဲဂတမဂှ်ရ၊  သ္ဍးအာကၠေံတုဲ လုပ်အာဂြိုပ်ဟေမဝန်တုဲ  ပခမဳဣသိ က္တဵုဗဒှ်အဘိညာဏ် သမာပတ်တုဲ သီုကဵုဇျာန် မဟဂွံလီုဂှ် စုတိစိုပ်ဍုၚ်ဗြီုရ။
ဗမၞးလၟုဂှ်တုန်လေဝ် ရှာဲစ္ဍးအာနူသောမဒတ္တတုဲ အာဟီုပ္ညုၚ်ထ္ၜးကဵု ဗမၞးမလေပ်အလမ္ဗာယမန်ဂှ်တုဲ “ယွံတၠအဲ တေတေံနာ်ဇၞော်မွဲ သာ်ဇကုဗကေတ် ဂဵုတဴညံၚ်ရဴမၞိက်ဂှ် မသ္တိက်ကဝးဒၟံၚ်ပ္ဍဲက္ဍိုပ်တဏအ်ဂှ် တၠအဲဂိုၚ်ကေတ်ရ”ဂးတုဲ  ပ္ဍဲဋ္ဌာန်မဟဂွံသ္ၚောဲဂှ် တန်ဒၟံၚ်တုဲ တလံက်ထ္ၜးကဵုဗမၞးဂှ်ရ။
ကာလဂှ် ဗောဓိသတ်မၠာ်ရံၚ်မွဲ ညာတ်ဗမၞးဂှ်တုဲ “ဗမၞးလၟဏံဝွံ ဍေံပလီုသဳလအဲကွေံရ”ဂးတုဲ “နူကၠာတေံရ အဲကေတ်ဖျေံဏာကၠေံဒဵုဍုၚ်နာ်တေံတုဲ လဝဳမာန်ပြာသာဒ်မၞုံကဵုဒယိုၚ်အတှ်လ္ၚီ သီုကမၠောန်ဗြဴဝုတ်ကညာပန်ကၠံ ပိုၚ်ဒိပ်ဍာ်ဒိပ် ယာတ်ဒိပ် အပေါတ်ကယိုၚ်ဒိပ် ဇိုန်ကဵုဍေံတုဲ  ဍေံမံၚ်ဟွံမာန် ဍေံတိုန်ဍုၚ်မၞိဟ်ဂးတုဲ မၞိက်ရတ်အနဂ္ဃၚုဟ် မၞိက်ကာမဒဒ မဇိုန်ကဵုပၟိက်စိုတ်အိုဿီုဂှ် အဲဇိုန်ကဵုဍေံဟွံကေတ် လၟုဟ်ဝွံ ဍေံကေတ်နၚ်လၟာဲတုဲ ဍေံကၠုၚ်ထ္ၜးစုတ်အဲပၠန်သွံ၊  ပ္ဍဲပူဂဵုမဂြိုဟ်ကဵုမိတ်သာ်ဝွံဂှ် ယာံရအဲထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရ သဒှ်ဂှ် သဳလအဲလီုအာပၠန်ရ၊  ဗမၞး အလမ္ဗယမန်ဂှ်တုန်လေဝ် ယာံအဲပၞတ် အဲသ္ၚဳဍေံတုဲဂှ် ဇကုဍေံဒှ်အာ ဘသ္ဓရ၊  အဲဟွံထေဲပၞတ်ကဵုဍေံရ၊  အဲဟွံပလီုသဳလအဲရ” ဂးတုဲ ဗ္ၜေက်ကၠေံမတ်တုဲ  က္ဍိုပ်ဒလုက်ပၠောပ်ကၠေံပ္ဍဲကဝးဂှ်တုဲ  မသက္ကုကသဳဟေၚ်တန်ဒၟံၚ်ရ၊
ဗမၞးလၟဂှ်တုန် သာ်ဝွံဍေံဂးရ၊ “ယွံအလမ္ဗာယန နာ်ဝွံ တၠအဲကေတ်ရ၊  မၞိက်ဂှ် တၠအဲကဵုအဲရ”ဍေံဂး၊  ဂွံရဂးတုဲ မၞိက်ဂှ် အလမ္ဗာယနကဵုကၠေံဗမၞးလၟဂှ်ရ၊ မၞိက်ဂှ် စိုပ်တဲဗမၞးလၟဂှ်ဗက် ဒတုံစှ်ေအာပ္ဍဲတိတုဲ စိုပ်အာဍုၚ်နာ်တေံပၠန်ရ၊  ဗမၞးလၟုဂှ်တုန်  နူကဵုမၞိက်ရတ်ဂှ်လေဝ်ကီု  နမဒက်လဝ်မိတ်ပြဝါကဵုဘူရိဒတ်ဂှ်လေဝ်ကီု  နူကောန်သ္ဍိုက်ဇကုဂှ်လေဝ်ကီု နူဂကောံပိစွံဂှ်  မ္ဒးဟုတ်အာတုဲ အဲဝွံ ဟိုတ်ဟွံပတှ်ေဂလာန်ကောန်အဲတုဲ လဟုတ်ဒတုဲမြမောဝ် မ္ဒးဒှ်ကဵုအဲရောၚ်သွံ ဂးတုဲ ဂတေဝ်ယာံတုဲ ဗမၞးစဴအာသ္ၚိဇကုရ။
ဗမၞးအလမ္ဗာယမန်ဂှ်တုန်လေဝ် နကဵုဂဥုဲဒိပ်ဍေံဂှ်  လဗှော်စုတ်ဇကုဍေံရ၊  လ္ၚဵုဍေံစရနမန်ဒိပ်ဂှ်  ဍေံမန်တုဲ  ဍေံတွာ်လုပ်အာကဵုဗောဓိသတ်ရ၊  ဍေံရပ်ကေတ်ဗ္တဗောဓိသတ်တုဲ  ဍေံလပိုက်ရ၊  ဍေံရပ်ကေတ်က္ဍိုပ်ဗွဲမဗိုန်တုဲ  ဍေံဂၜှ်ေပါၚ် ချံစုတ်ဂဥုဲရ၊  ပ္ဍဲပါၚ်ဂှ်  ဍေံချဟ်စုတ်ဍာ်ပါၚ်ရ၊  သၟိၚ်နာ်တုန်လေဝ်  မၞုံကဵုဇကုဇာတိမသ္အးရောၚ်  ဖေက်သဳလလီုအာဂှ်တုဲ  ဗ္ၜေက်ကၠေံမတ်ဟဂွံထေဲပၞတ်ရ။
ဗမၞးအလမ္ဗာယနဂှ် ဖကုဗောဓိသတ်ဂှ် ဍေံသ္တပ်လဝ်လက်ဇမၠိၚ်ဂှ်တုဲ ဍေံလိုန်ဖ္ဍိုက်ကၠေံနူဗ္တဒဵုကံရ၊  ပ္ဍံတံကံဂှ် ဍေံလိုန်ဖ္ဍိုက်ကၠေံရ၊  ပ္ဍဲဗ္တဗောဓိသတ်ဂှ် ဍေံၜုၚ်ဒလိုန်ညံၚ်ညးၜုၚ်ယာတ်ကီု ဍေံၜုၚ်ဒလိုန်ဖ္ဍူကၠေံရ၊  ဒဒိုက်မဖှ်သာ်ဝွံ ၜိုန်ဍေံပျဲတဴကီု ဗောဓိသတ်ဟွံဂွံထေဲပၞတ်ကဵုဍေံဟေၚ်  အလုံဇကုဗောဓိသတ်ဂှ်  ဍေံၜုၚ်ဒလိုန်ဖ္ဍိုန်ကၠေံတုဲ  ဍေံစုတ်ပ္ဍဲတလာတုဲ ဍေံယိုက်ဏာပ္ဍဲကွာန်အနုဒိုဟ်ရ၊  စိုပ်ကွာန်တုဲ  ဍေံကော်ဂရၚ်ပၟိၚ်ညးကွာန်တံဂှ်ရ။
“ယွံမၞးတံ ကၠုၚ်ဗဵုအဲပလှ်ေနာ်ရ” ဂးတုဲ၊  ညးကွာန်ဂမၠိုၚ်ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်အိုတ်တုဲ  “ဟာဲနာ်တိတ်ရ”ဍေံဂ၊  ကာလဂှ် သာ်ဝွံဗောဓိသတ်ချပ် ၊  “ဗမၞးဝွံဂှ် တ္ၚဲဝွံ ဍေံပလှ်ေဗဗဵုညးတုဲ ဍေံဂွံဒြပ်ဂၠိုၚ်တုဲ စိုတ်ဍေံမိပ်တုဲ ဍေံဗလးကၠေံအဲရ၊  ယြဴမိက်ကဵုပွမွဲမွဲဍေံကဵုသ္ပဂှ် အဲပဗက်ဖ္အိုတ်ရ”ဂးတုဲ တိတ်ကၠုၚ်နူတလာဂှ်ရ၊ “ဇၞော်ဇကု ပၠးဒၞံက်” ဍေံဂး ၊   ဗောဓိသတ်ဇကုပၠးဒၞံက်ရ၊  “သဝတ်ဇကု”ဍေံဂးလေဝ်  သွက်ဇကုရ၊  “ပ္တိတ်ဒၞံက်ၜါ ဒၞံက်ပိ ဒၞံက်ပန် ဒၞံက်မသုန် ဒၞံက်တြဴ ဒၞံက်ထပှ် ဒၞံက်ဒစာံ ဒၞံက်ဒစိတ် ဒၞံက်စှ် ၜါစှော် ပိစှော် ပန်စှော် မသုန်စှော်”ဍေံဂးတုဲ ဗောဓိသတ်ပဗက်ဖအိုတ်ရ၊  “ယိုက်က္ဍိုပ် ဖျဝ်က္ဍိုပ် သာ်ဝွံ လမ်စံက် သာ်ဝွံ ဗကေတ် သာ်ဝွံ ဗ္တာၚ် ”ဆဍေံဟီုတုဲ  ဗောဓိသတ်ဒးပဗက်ဖအိုတ်ရ။
မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ညာတ်တုဲ “သြမိတံဟိုဲ  မူဂွံဆာန်ဍူဂမၠိုၚ်ဝွံရော”ဂးတုဲ၊  ပခိုၚ်နရိုၚ်စိုတ်ဟမာန်တုဲ  ဍာ်ရမတ်ဒဇူဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊  ညးဆာန်ဍူသၟိၚ်နာ်ဂှ်တုဲ ဒြပ် ထဝ် သြန် လစိန် ဂွါ ယာတ်ဥပ်တဴပၠးဂၠးမဂၠိုၚ် ညးမကဵုရ၊ ပ္ဍဲကွာန်မွဲဂှ် ဗၞတ်လ္ၚီကသာပ်ကၠိဂွံတုဲ သာ်ဝွံဍေံချပ်“ဆကွာန်ဝွံမွဲဂှ် လ္ၚီအဲကၠိဂွံတုဲရ၊  အဲအာပလှ်ေပ္ဍဲဍုၚ်တုဲဂှ် ဒြပ်ဂၠိုၚ်အဲသ္ဂောံရ” ဍေံချပ်နဓဝ်လောဘတုဲ ဍေံဟွံဗလးတလာဂှ် ဍေံရပ်ကၠေံထဝ်တုဲ နကဵုသရေၚ် တသိုက်ဂှ် ဍေံတိုန်ဍိုက်ကေတ်တုဲ သဵုကဵုဘဝက်တၞက်မဂၠိုၚ်ဂှ်  ဍေံပွဳဗွိုၚ်ကေတ်တုဲ ယြဴပ္ဍဲကွာန်ကီု ပ္ဍဲနိဂီုကီု ဍေံပလှ်ေအာဒဵုကဵုစိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳဟေၚ် ဍေံပလှ်ေအာရ။
ကုသၟိၚ်နာ်ဂှ် မပ္တံဗကသာဲဂှ် ဍေံဗ္တတဴရ၊ ပ္ဍဲတြၚ်ဍုၚ်မွဲမွဲဂှ် ထပှ်တ္ၚဲဍေံဝေၚ်တဴရ၊  တြၚ်ဍုၚ်ပန်ဒိုဟ်ဂှ် မွဲဂိတုဍေံပလှ်ေတဴရ၊  ပ္ဍဲတ္ၚဲသဳဗပေၚ်ဂှ် အဲအာပလှ်ေပ္ဍဲသ္ၚိသၟိၚ်ရဍေံဂးတုဲ ဍေံအာပ္တီသၟိၚ်ရ။
သၟိၚ်ကဵုလန်မံၚ်ရ၊ “ဇန်တံကဵုကၠုၚ်ကောံပ္ဍဲမုက်ဝၚ်အဲဖအိုတ်”သၟိၚ်ဂး၊ ဗမၞးအလမ္ဗာယနဂှ် ဍေံဟဂွံဗလးဗောဓိသတ်ရ၊  ဗောဓသတ်သ္တိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒေန်ကျာ်သြဳဂှ် ပ္ဍဲကာလဗ္တံဂှ်လ္ပံညာတ်တြုံမွဲ ဍေံရပ်နၚ်သၞာ်တုဲ ဍေံကလောဟ်ကၠေံတဲဂၞကျာ်တုဲ ဆီဇွောဝ်တဴဗွဲမလောန်ရ၊  လကိုတ်ၚုဟ်တုဲ ဖေက်တိုန်သ္ပောတ်ရံၚ်တဲ ခိုတ်ဒၟံၚ်တုဲ  တီဒှ်အာသ္ပပ်လ္ပံရ၊ တုဲသာ်ဝွံ ဂၞကျာ်ချပ်ရ၊ “လ္ပံအဲဝွံ ယုတ်မာလောန်သန်ဟသေၚ်  ဒးကောန် အဲပန်ဟာ ဟသေၚ်ဒးတၠသ္ၚိအဲဟာ ဟသေၚ်ဒးအဲဟာ ဟသေၚ်ဒးလဝဳမာန်ပိုဲဝွံဟာ၊ ကောန်အဲဘူရိဒတ်မွဲ တိုန်မၚ်သဳပ္ဍဲဋ္ဌာန်မၞိဟ်တေံဂှ်  ဟသေၚ်ဒးဝပ်လၟာဲဟာ၊ ဟသေၚ်ဒးဝပ်သ္ပဝ်ဟာ၊  အဲပ္ဍဲကဵုလ္ပံဂှ် ဂၞကျာ်ချပ်စံၚ်တူတဴရ၊  ကောန်အဲဘူရိဒတ်ဂှ်လေဝ် လ္ပာ်ဂိတုတုဲ ကၠုၚ်စိုပ်အဲရောၚ်၊ လၟုဟ်ဝွံလေဝ်  ဟွံကၠုၚ်စိုပ်အဲသွံ”ဂးတုဲ ဂၞကျာ်ဂ္ဇံဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ပေၚ်မွဲဂိတုတုဲ ကောန်သုဒဿနဂှ် တွဳဗွိုၚ်ကေတ်ဗော်သွးဇကုတုဲ ပြာပ်ကၠုၚ်ရ၊  ပူရိသာတ်တံဂှ် စွံမ္ၚးတုဲ ဇကုမွဲဓဝ်လုပ်ကၠုၚ်ရ၊  ပဝတ်လ္ၚောဝ်မိတုဲ ဂ္ဇံဒၟံၚ်ရ၊  ဂၞကျာ်ဒွိၚ်စံၚ်တူဒၟံၚ်ကဵုဘူရိဒတ်တုဲ ကၞပ်ဒၟံၚ်ဟဂွံဟီုပၠန်ဂတးရ၊  ကာလဂှ် သုဒဿနချပ် “မိပိုဲဝွံ အဲကၠုၚ်စိုပ်ပယတ်တေံစိုတ်မိပ်တုဲ ဣတေံဟီုပၠန်ဂတးတဴ တ္ၚဲဝွံ ဣတေံကၞပ်ဒၟံၚ်မုက် ဟဂေါဝ် မူဟိုတ်သဒှ်ဂးရော”ချပ်တုဲ သၟာန်တိုန်ရ။
“ယွံမိ − ပယတ်တေံ ညးကၠုၚ်စိုပ်ဂှ် သီုမုက်ဂေါတ်ကတောဝ်လး မိဟီုပၠန်ဂတးကဵုအဲ တ္ၚဲဝွံ မုက်မိဟဂေါဝ် ညံၚ်ပ္ကဴဒကှ် ညးကတာတ်ကၠေံကဵုဂတာတဲကီုမဒှ် မူရဴဟိုတ်မွဲတုဲ မိမဒှ်ရောအဴ” ကောန်ဂှ်သၟာန်တုဲ ဂၞကျာ်ဟဂွံပၠန်ဂတးကၞပ်ဒၟံၚ်ရ၊ တုဲသာ်ဝါံ သုဒဿနချပ် “မိအဲဝွံ  ထေံပၞတ်ကဵုအဲဟာ”ဂးတုဲ သၟာန်တိုန်မွဲဝါပၠန်ရ။
မန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ဂျပါန်
ဘာမန် ရာမညနိကာယ ဍုင်ဂျပါန် ဝွံ နွံဒၟံင်
ဘူရိဒတ်၊ဇာတ်
၃။ ခဏ်နဂရပဝေသန
“ယွံမိ− အဲကၠုၚ်စိုပ် ပယတ်တေံဂှ် မုက်မိဂေါတ် မိသၟာန်သၟုက်ပၠန်ဂတးတဴ၊ တ္ၚဲဝွံ မုက်မိဟွံဂေါဝ် မူရဴဟိုတ်မွဲ မိမဒှ်ရောအဴ၊  မိဟီုကဵုအဲညိ”။
“တာတ၊ ယွံကောန် အဲလ္ပံညာတ် တြုံမွဲ မတ်ပကေတ်တဴ ဍေံကလောဟ်ကၠေံသပါတဲအဲကီု၊ သီုဆီမထၞဟ်တဴအဲညာတ်၊  ယွံကောန် ဒေံနာဲမွဲဘူရိဒတ်ဂှ် ဟွံကၠုၚ်စိုပ်အဲ အဲဟွံညာတ် ဟိုတ်ဂှ်တုဲ အဲယာံစံၚ်တူရောၚ်ကောန်၊  မအာရံၚ်ဘူရိဒတ်ပ္ဍဲသ္ၚိညးတေံညိကောန်”မိဂှ်ဂးတုြ သုဒဿန သီုဗော်သွးဇကုဂှ် အာရံၚ်ရ၊  ပ္ဍဲသ္ၚိဘူရိဒတ်ဂှ်လေဝ်ဟွံညာတ် အာရံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲမၚ်သဳ ပ္ဍဲတဏအ်ဂှ်လေဝ်ဟွံမွဲတုဲ ကၠုၚ်ဟိုကလေၚ်ပ္တီမိပၠန်ရ။
“ယွံမိ − ဘူရိဒတ်ဂှ် ပ္ဍဲသ္ၚိတေံလေဝ်ဟွံမွဲ ပ္ဍဲတဏအ်မၚ်သဳတေံလေဝ်ဟွံမွဲရမိ” သာ်ဝွံဂးတုဲ တိၚ်ၚ်ဂတီုသြိုဟ် ဂတေဝ်ယာံတဴကဵုကောန်ရ၊
“ကာလဂှ် သမ္ဘာဘူရိဒတ်ပြာပ်ကၠုၚ်တုဲ “ယွံမိ ကောန်မိဘူရိဒတ်ဂှ် မွဲဂိတုတြဟွံစိုပ်သ္ၚိ ချိုတ်လေဝ်ဟွံတီ ဂျိုၚ်လေဝ်ဟွံတီရအဴ” ခအှ်တံဂှ်ဂး ဂၞကျာ်ဇၞော်မိၚ်တုဲ သီုခအှ်ဂှ်ပြာပ်အာသ္ၚိဘူရိဒတ်တုဲ လုပ်အာပ္ဍဲကမံၚ်ဂတိက်ဗောဓိသတ်တုဲ သီုခအှ်ဂမၠိုၚ် ယာံတဴကဵုဗောဓိသတ်ရ။
ကမၠောန်ဗောဓိသတ် အိုတ်အလုံနန်ပြာသာဒ်တံဂှ် ညံၚ်တၞံဓိထာန် လပိုက်ဒးကျာဝေရံဘရာတ်တုဲ ရဴမဒေါံတၟဝ်နးတဴကီု ဗရုယွာံအလုံနန်ပြာသာဒ်ဗောဓိသတ်ဂှ် ညံၚ်အသံဂၞဴမှာသၟိတ်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ်  ဒေံဗောဓိသတ်ၜါ သုဘောဂကဵု ကာဏာရိဋ္ဌဂှ် ပြာပ်ကၠုၚ်သဳကၠဳမိဂှ် မိၚ်ဗရုယွာံပ္ဍဲပြာသာဒ်ဘူရိဒတ်ဂှ်တုဲ သီုညးၜါဒြေပ်ကၠုၚ်တုဲ တိုန်အာပြာသာဒ်ဘူရိဒတ်ရ၊  တုဲသာ်ဝွံ ဟီုပၠာံဗဇးမိရ။
“ယွံမိ−သတ္တံဂမၠိုၚ်ဝွံဂှ် စုတိကီု က္တဵုဒှ်ကီုမ္ဂးဂှ် သဘဴသတီအိုတ်လယိုဟ်အာဂှ်ဟွံမွဲရ၊ မိလ္ပယာံစံၚ်တူရ၊ ပိုဲညးပိအာဂၠာဲရမိ”၊  ညးပိဟီုသၠာံဗဇးမိတုဲ သာ်ဝွံ သုဒဿနချပ်“ပိုဲညးပိဝွံ လ္ပအာမွဲစွံညိ၊  ပိုဲညးပိဂှ် ပိစွံပိုဲသ္အာရ၊ ညးမွဲအာဂၠံၚ်ဒေဝတဴ ညးမွဲအာဂၠံၚ်ဟေမဝန် ညးမွဲအာဂၠံၚ်မၞိဟ်ရ၊ ကာဏာရိဋ္ဌဝွံဂှ် ယာံသ္အာဂၠံၚ်မၞိဟ်မ္ဂးဂှ် ညာတ်ဘူရိဒတ်ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် ကွာန်ဂှ်လေၚ်ဗၠိုက်အာရ၊ ညာတ်ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ဍုၚ်ဂှ်လေၚ်ဗၠိုက်အာရ၊  အရိဋ္ဌဝွံ ကြံကသ္ကာတ်ဗြာတ်လောန် အာဂၠံၚ်ဍုၚ်မၞိဟ်ဂှ် ဟဂပ်ဝ်ရ”ချပ်တုဲ။
“ယွံအရိဋ္ဌ အမာလ္ပာ်ဍုၚ်ဒေဝတဴရ၊ ယာံမဆဵုဘူရိဒတ် မတွံဓဝ်ကဵုဒေဝတဴတံဂှ် မကော်ဖျဴနၚ်ညိကၠာရ”
“ယွံသုဘောဂ၊ မအာလ္ပာ်ဂြိုပ်ဟေမဝန်တေံတုဲ ပ္ဍမှာသၟိတ်မသုန်ဂှ်မအာဂၠာဲရံၚ်ညိ”။
“အဲမွဲဂှ် ပလွေဟ်ခမဳဣသိတုဲ အာလ္ပာ်ဍုၚ်မၞိဟ်ရ၊ မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ခမဳညးယိုက်ဒိုက်သန်ရ”ဂးတုဲ ပလွေဟ်ခမဳဣသိတုဲ လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်မိတုဲ တိတ်အာရ။
ပ္ဍဲကာလဒေံဒဒေံဗောဓိသတ်မွဲဂှ် သ္ဍိုက်မၠိုက်ဗောဓိသတ်သန် အဇမုခဳ ဂယၟု သၟတ်ဗြဴဂှ် ညာတ်သုဒဿန မအာဂှ် “ယွံကော အဲသ်သ္အာဂကောံကောကီုရအဴ”ဒေံဗြဴဂှ်ဂး။
“ယွံကော အဲပရုပ်ၚဴဍောတ်မွဲတုဲ ပ္ဍဲသော်ဝန်ဇာတာတၠအဲဂှ် အဲဂၠုက်အာရအဴ” “ဒှ်ရသာ်ဂှ် ညံၚ်သ္အာရ” ဂးတုဲ သၟတ်ဗြဴပရိုပ်ၚဴဍောတ်မွဲမတုဲ ဂၠုက်အာပ္ဍဲသော်ဝန်ဇာတာဣသိရ၊ သုဒဿနပြာပ်အာဋ္ဌာန်ဒၟံၚ်ဗောဓိသတ်မၚ်သဳဂှ်တုဲ မတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ ညာတ်ပဒေသဍေံမစုတ်ပ္ဍဲတလာဂှ်တုဲ “လၟာဲဂွံဏာတုဲ”ဂးတုဲ သီုကဵုဍာ်ရမတ်ဇွောဝ်တဴဂှ် ပၚောံလုပ်အာကွာန်တံဂှ် တံဂှ်တုဲ သၟာန်ညးကွာန်တံဂှ်ရ။
“ယွံမၞးတံ လၟာဲဂွံနၚ်ကၠုၚ်ပလှ်ေပ္ဍဲကွာန်ဝွံဟာ”ဣသိသၟာန်၊ “ယွံအဴ ညးကွာန်ဂး” “ဂွံပူဇဴသကာဟာ”  “ဂွံဒြပ်ဗၞတ်လ္ၚီသ္ဒဟ်အဴ မံၚ်ဒၞာဲဝွံ ဂပ်လံတုဲ မလှ်ေအာဇၟာပ်ကွာန် ဒဵုစိုပ်ဍုၚ်ဗာရာန္နသဳရအဴ” ညးကွာန်တံဂှ်ဂး၊  သုဒဿနသၟာန်ဗက်အာ ဒဵုစိုပ်တရၚ်ဝၚ်သၟိၚ်ဗာရာန္နသဳရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗမၞးအလမ္ဗာယနဂှ် ဗၠိုပ်ဟုံကျိုၚ်ကျဝ်ဂ္ညိဂ္ညာတ်ဒးရးတုဲ ကဵုညးယိုၚ်ဏာတလာထဝ်ဂှ်ရ၊ အာစိုပ်တြၚ်ဝၚ်သၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်ကဵုညးကၠုၚ်ကောံအိုတ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာသ္ၚိသၟိၚ်မပြဲဂှ် သမိၚ်ဂ္ဇံတန်ဒၟံၚ်တုဲ “ကဵုဗမၞးကၠုၚ်ဝေၚ်ရ”သၟိၚ်ဂး။
ဗမၞးအလမ္ဗာယနဂှ် ဍေံပ္တိုန်နၚ်တလာဂှ်တုဲ “ညံၚ်တိတ်ရ”ဍေံကော်နာ်ဂှ်ရ၊ ကာလဂှ် ဣသိသုဒဿနဂှ် တန်ဒၟံၚ်အကြာညးဂမၠိုၚ်ဂှ်ကီုရ၊ ဗောဓိသတ်ပ္တိတ်က္ဍိုပ်တုဲ မၠာ်မွဲ ပူရိသာတ်ဂမၠိုၚ်ရ၊  မူဟိုတ်မၠာ်မွဲရော ရံၚ်ပရိုက်သ္ပဝ်ကီု သ္ၚဳရံၚ်ကလောဇကုကီု ယာံညာတ်ကလောတုဲ ဂွံဟဂံၚ်လှ်ေရ၊  ဗောဓိသတ်မၠာ်မွဲပူရိသာတ်တုဲ ညာတ်ကောဇကုတုဲ သီုဍာ်ရမတ်ဂှ် ပြာပ်အာကဵုကောရ၊  ဇန်တံဂမၠိုၚ် ညာတ်နာ်ကၠုၚ်ဂှ် ဖေက်တုဲ ဒြေပ်ဒဴအာအိုတ်ရ။
အလမ္ဗယနဂှ်ချပ်၊ “နာ်ဝွံ ကိတ်ဣသိဂှ်ရောၚ် သဒှ်အဲအာဟီု သၠာံဗဇးဣသိဂှ်ညိ”ဂးတုဲ ဍေံပြာပ်အာဟီုကဵုဣသိရ။
“ယွံဣသိ အဲမဒုၚ်ယၟု အလမ္ဗယနဂှ် တၠအဲလ္ပဒွိၚ်လ္ပဖေက်ရ၊ နာ်ကိတ်စုတ်ဂှ် အဲလွဳပရာတၠအဲရ”ဗမၞးဂး၊ သုဒဿနမိၚ်တုဲ သ္ဂးပၠန်ရ။
“ယွံဗမၞး မူဂှ်အဲဒွိၚ် မူဂှ်အဲဖေက်ရော၊ မူပရိုက်ဒဒိုက်မၞုံကုအဲရော ဆကွတ်လၟာဲတုဲဂှ် ညးဂှ်ဂံၚ်စၞေဟ်ကဵုအဲ ဂံၚ်ပြိုၚ်ကဵုအဲရော”ဣသိဂးတုဲ၊ ဣသိ ဂဟတ်လံၚ်ရ၊  ဗမၞးမိၚ်တုဲ “ညးပူဂဵုမကၠုၚ်ဟီုကြီုဒၟံၚ်ဝွံရော”ဗမၞးဂး၊  ဗမၞးဟွံတီတုဲ ဗမၞးထေဲပၞတ်ကဵုဣသိတုဲ ရဴဝွံ ဗမၞးသ္ဂးပၠန်ရ။
“အဲတုန်လေဝ် သီုဗော်သွး ပူရိသာတ်ရောၚ်၊ ဗၞတ်ထတ်မသုန်လ္ၚီ ကသာပ်ဟေၚ် နွံကဵုအဲတၠအဲ ခမဳဒိုက်ဂတ်ရောၚ်၊ မူဂှ်ဒြပ်ကသာပ် သၞုံကဵုတၠအဲရော တၠအဲကြီုစၞေဟ်လံၚ်ကဵုအဲဂှ် တၠအဲထ္ၜးထဝ်ဒြပ်တၠအဲကၠာရ၊  လံၚ်စၞေဟ်ရ”ဗမၞးဂး။
“ယွံတၠညး ဗၞတ်ထဝ်မသုန်လ္ၚီကသာပ်ဂှ် တၠညးကဵုအဲညိ”ဣသိဂး၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သ္ဂးပၠန်ရ။
“ယွံဣသိမ မအဲဇက်စဒြပ်ဣသိဟာ၊ ဟသေၚ် အဲဇက်စဒြပ်ဣသိဟာ၊ ဣသိမိပ်ဒြပ်ကဵုအဲ ထဝ်မသုန်လ္ၚီကသာပ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်က္ဍၚ်သန်သွံ”သၟိၚ်ဂးတုဲ သာ်ဝွံ ဣသိသ္ဂးပၠန်ရ။
“ယွံတၠညး ဗမၞးအလမ္ဗယနဂှ် နာ်စၞေဟ်ကဵုၚဴအဲ ပိုဲညးၜါဒှ်လံၚ်ရောၚ် ယာံရနာ်ဍေံကျၚဴအဲဂှ် ထဝ်မသုန်လ္ၚီကသာပ် ဍေံဒးကဵုအဲရ၊ ယာံရၚဴအဲကျနာ်တေံဂှ် ထဝ်မသုန်လ္ၚီကသာပ် အဲသ္ဒးကဵုဍေံရ၊  ဍေံဂးတုဲ ပိုဲညးၜါဒှ်လံၚ်ရောၚ် ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ထဝ်မသုန်လ္ၚီုကသာပ်ဂှ် အဲမအာတ်ကဵုတၠညးရောၚ်၊ တၠညးသၟိက်ဗဵုစၞေဟ် ညံၚ်တိတ်အာဗဵုရ” ဣသိဂး၊  “ဒှ်ရသာ်ဂှ် အဲသ္တိတ်ရသၟိၚ်ဂးတုဲ” သၟိၚ်တိတ်ကၠုၚ် ဗမၞးအလမ္ဗယနဂှ် ညာတ်သၟိၚ်မတိတ်ကၠုၚ်ဖဴ ဣသိဂှ် သၟိၚ်ဝွံဒှ်ဒကာဣသိရောၚ် သဒှ်ချပ်တုဲ ဖေက်တိုန်တုဲ သာ်ဝွံ ဍေံဟီုကဵုဣသိရ။
“ယွံဣသိ တၠအဲဒှ်ခမဳမပြဲရောၚ် အဲဟွံကဵုနာ်စၞေဟ်ရ”ဗမၞးဂး၊
“ယွံတၠအဲ ဣသိတၠအဲဒှ်ခမဳဂှ် ညးမဂွံကဵုဒါန်ကဵုတၠအဲဂှ် ညးဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ညိဂးတုဲ အဲဟွံဗလးပ္တိတ်နာ်ဝွံရောၚ်၊ ယာဲအဲဗလးနာ်ဝွံ သကဵုကိတ်စုတ်တလအဲဂှ် ဇကုတၠအဲဒှ်အာဘသ္မရ”ဗမၞးဂး၊ သုဒဿနမိၚ်တုဲ ရဴဝွံ သ္ဂးပၠန်ရ။
“ယွံအလမ္ဗာယန အဲဒှ်ခမဳဂှ် အဲဒ္ဂေတ်ဒၟံၚ်အိန်ရဳခမဳဂှ် ညးကဵုဒါန်ကဵုအဲဂှ် ညးဂွံစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ညးဂးတုဲ အဲအေၚ်ဒုၚ်ဒၟံၚ်ရောၚ် ဆဗၞတ်ၚဴဍောတ်မွဲ ယာံအဲဗလးပ္တိတ် သ္ကဵုကိတ်ဗမၞးမ္ဂး ဇကုဗမၞးဂှ် ဒှ်အာဘသ္မရ”ဣသိဂး၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ သုဒဿန ဟီုကဵုအဇမုခဳရ။
“ယွံအဇမုခဳ တိတ်ကၠုၚ်နူသော်ဝန် ဇာတာအဲတုဲ ထ္ၜးပါတိဟာ ကဵုညးဂွံညာတ်ညိ” အဇမုခဳမိၚ်တုဲ တိတ်ကၠုၚ်နူသော်ဝန်ဇာတာဂှ်တုဲ နရမျာၚဴဂှ် ပိဝါဗြုတုြ ဆၚ်စှ်ေဒၟံၚ် ပ္ဍဲပၞးဣသိရ၊ ဣသိပၠးဂတာတဲတုဲ ပ္ဍဲဂတာတဲဣသိဂှ် ကၠာတ်ပ္တိတ်ဂျိပိထၞဟ်ရ၊ တုဲ ကလေၚ်လုပ်အာ ပ္ဍဲသော်ဝန်ဇာတဣသိဂှ်ပၠန်ရ။
ကလာဂှ် သာ်ဝွံ ဣသိဟီု “ယွံဗမၞးတံ ဂျိၚဴဝွဴဂှ် ယာံရအဲဗလးဖျေံမ္ဂး အလုံဍုၚ်ရးဇၞးပိုတ် သီုဖအိုတ်ဝွံဂှ် ဒးလေၚ်ဗၠိုက်ဒှ်အသ္မဖအိုတ်ရ” ဣသိဂး၊ ဗရုပါၚ် ဣသိမဟီုဂှ် အလုံဍုၚ်ဗာရာန္နသဳစှ်ၜါယောဇနာဂှ် လလောၚ်ဖျာပ်အာအိုတ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်သၟာန်တိုန်ဣသိရ၊ “ယွံဣသိ သိက်အလုံဍုၚ်ရး မဂွံလေၚ်ဗၠိုက်အာဂှ်ရော”သၟိၚ်သၟာန်။
“ယွံတၠညး ထၞဟ်ဂျိပိထၞဟ်ဝွံဂှ် မူရဴဋ္ဌာန်မွဲ မသ္ဂောံထောံကၠဟ်ဂှ် အဲဟွံညာတ်”ဣသိဂး။
“ယွံရသိ ပ္ဍဲတိဇၞော်ဝွံ ထောံကၠေံရ ဟဂွံဟာ” ။
“ယွံတၠညး ယာံထောံကၠေံပ္ဍဲတိမ္ဂးဂှ် တၞံဆုတၞံဒုန် ဇုက်ချောဲကၟတ်တံဂှ် သကှ်ဂြာံအာ ဟဂွံတိုန်သက်က်ပၠန်ရ။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပ္ဍဲအာကာသ ဗိုတ်ဗ္တိုန်ဏာရ”တၠညးဂး။
“ယာံဗိုတ်ပ္တိုန်ပ္ဍဲအာကာသဂှ် ထပှ်သၞာံဗြဲဟဂံၚ်ဂူရ”ဣသိဂး၊ “ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပ္ဍဲဍာ်ထောံဖျေံဏာရ” ။
“ယာံထောံဖျေံဏာပ္ဍဲဍာ်ဂှ် မပ္တဴၚဴ က ကၞုဟ် ကၠဴတံဂှ် ဒးချိုတ်သုန်အာအိုတ်ရ”ဣသိဂး။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် အဲဟီုဟွံဒးရ၊ ညံၚ်ဍုၚ်ရးဟဂွံလီုဂှ် တၠအဲတီရ”တၠညးဂး ။
“ဒှ်ရသာ်ဂှ် ပ္ဍဲဋ္ဌာန်ဝွံဂှ် ဗွဲလၟေၚ်လၟေၚ် ကတိုၚ်ပိကဵုခါဲလဝ်ညိ”ဣသိဂး။
ကတိုၚ်ဇၞော်ပိ တၠညးကဵုခါဲလဝ်ရ၊ ပ္ဍဲကတိုၚ်ပဋ္ဌမဂှ် ဂဥုဲနာနာသာ် ဣသိစုတ်ဗပေၚ်လဝ်ရ၊ ပ္ဍဲကတိုၚ်ဒုတိယဂှ် စုတ်လဝ်အိက်ဂၠဴရ၊  ကတိုၚ်တတိယဂှ် ဂဥုဲဒိပ်စုတ်လဝ်ရ၊ ပ္ဍဲကာဂှ် ပ္ဍဲကတိုၚ်ပဋ္ဌမဂှ် ထၞဟ်ဂျိမွဲထၞဟ်ဂှ် ထၞဟ်စုတ်ပၠန်ရ၊ ပ္ဍဲချိုန်ခဏဂှ် ယက်ဂှ်ဂၠုတိုန်ရ၊ နူဂှ် သၞပၞတ်ဂှ် ဂဵုတိုန်ရ၊ သၞပၟတ်ဂဵုလလောံအာ ဒွံဒတိုၚ်အိက်ဂၠဴရဂှ် နူကတိုၚ်အိက်ဂၠဴဂှ် ဂဵုသလောံအာပၠန်တုဲ ဂဵုကၠောံအာကတိုၚ်ဂဥုဲတတိယဂှ်ပၠန်ရ၊ သီုကတိုၚ်ပိဂှ် ဂဵုစမြေံဗွဲမလောန်တုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ် ဣသိသ္ကောဟ်စုတ်ဂဥုဲဒိပ်တုဲ ပၟတ်ဂှ် ပၠိုတ်အာရ။
အလမ္ဗာယနဂှ် မံၚ်သကဲဂှ် သၞပၟတ်ဂျိဂှ် ဂဵုတိုန်ဂှ် အလုံဇကုဂှ် ဖဍတ်အာတုဲ စၞာံဇကုဂှ် သံက်အာတုဲ ဇကုကိုဟ်ဖလှော်တဴရ၊ ကာလဂှ် အလမ္ဗယနဂှ် ဖေက်ဇတဝ်တဴရ၊  “သၟိၚ်နာ်ဂှ် အဲဗလးရ သၟိၚ်နာ်ဂှ် အဲဗလးရ”ဂးတုဲ ကမန်လရိုအ်ဟီုရ။
ဗောဓိသတ်မိၚ်လဟီုအလမ္ဗယနဂှ်တုဲ တိတ်ကၠုၚ်နူကလာထဝ်ဂှ်တုဲ က္တဵုဗဒှ်ရုပ်မၞိဟ်သီုကဵုဂ္ညိဂ္ညာတ်ကယိုၚ်ကယဝ် ညံၚ်အၚဝ်ကောန်ဒေဝတဴကီု သီုညးပိကောကဵုဒေံဗြဴဂှ် ဒဒှ်ရရုပ်မၞိဟ်ဂှ် တန်ဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သုဒဿနဟီုပ္တီသၟိၚ်ရ၊ “ယွံတၠညး တၠညးဟွံတီပိုဲဍိက်ဟာအဴ” “အဲဟွံတီသၟိၚ်ဂး ”၊  “ပိုဲဍိက်လေဝ် ဟွံတီတၠညးကီုအဴ၊  ကၠာတေံ ကောန်ဗြဴသၟိၚ်ဗာရာန္နသဳမွဲဂှ် သမုဒ္ဒဇာဂးယၟု ဇိုန်ကဵုသၟိၚ်နာ် ဓတရဋ္ဌဂှ် တလညးတီဟာအဴ”။
“သမုဒ္ဒဇာဂှ် အဲတီရ၊ ဒှ်ဒေံဗြဴအဲရ” မၞးတံ “သမုဒ္ဒဇာဂှ် ဒှ်မိပိုဲရ၊  ပိုဲညးပိကောကဵုဒေံဗြဴဝွံဂှ် ဒှ်ကောန်ညးဂှ်ရအဴ တၠညးဒှ်တြပိုဲရအဴ”သုဒဿနဂး။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ “သြကၟိန်အဲရောၚ်သွံ”ဂးတုဲ ဗန်ကေတ်ဆုၚ်က္ဍိုပ်တုဲ ယာံတဴရ၊ သီုညးပိဂှ် ပ္တိုန်ဏာပြာသာဒ်တုဲ ပူဇဴ သကာမဂၠိုၚ်ဂှ်ကဵုတုဲ သၟာန်ပရိုၚ်ဘူရိဒတ်ရ။
“ယွံဘူရိဒတ် ဣဓိအနုဘဴဂမၠိုၚ်ဝွံ နွံတဴဂှ် မူပဗမၞးအလမ္ဗယနဂှ် မဂွံရပ်နၚ်မရောကၟိန်”သၟိၚ်ဂး၊ ဘူရိဒတ်ပၠန်တုန် ပရိုၚ်ဇကု မဒ္ဂေတ်ဓဝ်သဳလအိုဿီုဂှ် ဗွဲတြးဂှ် တွံကဵုသၟိၚ်ရ။
“ယွံတၠညး အဲဍိက်မ္ဂးဂှ် နဣဓိဇကုဂှ် ဒဵုကဵုကၟိန်ဍုၚ်ကီု နဣဓိဇကုဂှ်လေဝ် က္တဵုဗဒှ်မာန်ဟေၚ်ရ၊ ဖေက်သဳလအဲလီုအာတုဲ အဲဍိက်အေၚ်ဒုၚ်ဒၟံၚ်ရောၚ်အဴ” ဘူရိဒတ်ဂးတုဲ နတဝှ်ဓဝ်မဂၠိုၚ်ဂှ် တွံဓဝ်ကဵုသၟိၚ်တၠဇကုရ။
အထ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သာ်ဝွံ သုဒဿနသ္ဂးရ၊ “ယွံတြနာဲ မိပိုဲဂှ် ဟဂွံညာတ်ဘူရိဒတ်တုဲ စံၚ်တဴ ဘၚ်ဒွိၚ်တဴဗွဲမလောန်ရအဴ”  “ပိုဲဍိက်ဒးကဵုညာတ်ဒေံဗြဴအဲသမုဒ္ဒဇာမွဲဝါညိရောကၟိန်”။
“ယွံတြနာဲ လဇုပိုဲ သၟိၚ်ကသဳကရးဂှ် မူဒၞာဲဣတေံတဴ လၟုဟ်ဝွံရောအဴ”။
“ယွံကၟိန် နူကောန်ဗြဴ ဣတေံ သမုဒ္ဒဇာဂှ် ရှာ်အာတုဲ စိုတ်ဣတေံ ကၞုက်ကၞာဲမံၚ်ဟွံမာန်တုဲ ဣတေံထောံကၠေံကၟိန်ဍုၚ်တုဲ တိတ်ပခမဳဣသိတုဲ ပ္ဍဲသ္ပိုဟ်ဂြိုပ် မၞုံယၟုသဏှကဂှ် ဣတေံပဒတဴရကၟိန်”။
“ယွံတြနာဲ ပ္ဍဲတ္ၚဲမဖှ်သာ်ဂှ် တြနာဲ ပြာပ်အာဇရေၚ်လဇုပိုဲတုဲ ပိုဲသ္ကေတ်ဏာမိပိုဲ ပ္ဍဲဇရေၚ်အဿမာပိုတ် လဇုပိုဲဂှ်ရ တုဲတြနာဲဂွံညာတ်မိပိုဲရအဴ” ညးပန်တြကဵုကၟိန်ဟီုဇီုသံၚ်ဝါသတုဲ လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်တၠတုဲ ညးပိကောကဵုဒေံ စှ်ေအာဍုၚ်နာ်ရ။
၄။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကထာ
ဗောဓိသတ်စိုပ်ဍုၚ်နာ်တုဲ အိုတ်အလုံဍုၚ်နာ်ဂှ် ယာံကဵုဗောဓိသတ် ဗရုဂမြံ ညံၚ်အသံဂၞဴ မှာသၟိတ်ရ၊  ဗောဓိသတ်မ္ဒးကဝေန်ကဝးဒၟံၚ် ပ္ဍဲတလာဂှ် လုကဴမွဲဂိတု သီုဒးဒွဵုတွဵုတွာ်တံဂှ်တုဲ သ္တိက်ကၞပ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲဒေန်ကျာ်သြဳရ၊  နာ်ဂမၠိုၚ် ကၠုၚ်သၟာန်ပရိုၚ် ဗောဓိသတ်ဂှ် ဟတီဗၞတ်တွဵုရ၊  ကာဏာရိဋ္ဌာန်တုန်  ပြာပ်အာဍုၚ်ဒေဝတဴ ဟညာတ်ဗောဓိသတ်တုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ်ရ၊  ဟိုတ်ညးကၠုၚ်ကဵုဗောဓိသတ်ဂၠိုၚ်လောန်အာတုဲ  ကာဏာရိဋ္ဌမွဲ ကဵုမၚ်တရၚ် ပကဵုညးဂွံလုပ် သုဘောဂမွဲ ဂၠာဲအာအလုံဂြိုပ်ဟေမဝန် ပြာပ်ကၠုၚ်ကဵုကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်ရ။
ကာလဂှ် ဗမၞးလၟုဂှ်ဍေံချပ်ရ၊  “ဘူရိဒတ်ဂှ်  အဲမ္ဒးထ္ၜးကဵုလၟအလမ္ဗာယနဂှ် သရာံပါပ်အဲဂှ် အဲဂွံဖဳထောံကၠေံညိခိုဟ်ရော”ဍေံဂးတုဲ၊  ဍေံပြာပ်အာဇရေၚ်သြၚ်ကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်တုဲ ပွမဂြိုဟ်ကဵုမိတ် ပွမသရာံပါပ်အဲမ္ဒးပပ္ဍဲဘူရိဒတ်ဂှ် အဲဖဳထောံကၠေံပ္ဍဲကြုၚ်ဝွံရဍေံဟီုတုဲ ဍေံစှ်ေပ္ဍဲကြုၚ်ဇမ္မုနာဂှ်ရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သီုမပျဲပျာံ မဍောၚ်လၟိတ်တုဲ သုဘောဂ မကေတ်နၚ် ဗမၞးလၟဂှ် ကာဏရိဋ္ဌ မဂ္ဇံမံၚ်တြၚ်ဂှ် ညာတ်တုဲ ဒစးအာတုဲ သ္ဂးရ။
“ယွံသုဘောဂ၊ လ္ပပြိုက်ပျဲပျာံဗမၞးဂှ်ညိ၊ ဗမၞးမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကောန်တၞောဝ်မှာဗြီုရောၚ် ဗြီု တုဲ မူပပြိုက်ပျဲပျာံ ဗော်အဲရောဂးတုဲ မှာဗြီုထေဲပၞတ်တုဲ အလုံဍုၚ်နာ် သီုဖအိုတ်ဝွံ ဒးလေၚ်ဗၠိုက်အာအိုတ်ရ၊ ပ္ဍဲလိုက်ဝွံဂှ် ဗမၞးမ္ဂးဂှ် ပြဲလောန်ရောၚ်၊ တၠအဲဟွံတီ အဲရောၚ်တီကာဏာရိဋ္ဌ”ဂး။
“ဗမၞးတံဂှ် ညးစံၚ်ပူဇဴယတ်ရောၚ်” “စံၚ်ပူဇဴယတ်မ္ဂးဂှ် မူဂှ်ရော” “မပ္တံကၠေၚ်သွဟ် ကၠေၚ်ဗွုတ်တံဂှ် ကေတ်တုဲ စံၚ်ပပူဇဴမှာဗြီုရ၊ ဣဂှ် ဒှ်ဒါန်ပူဇဴယတ်ရ၊ ဗမၞးတံ ဂွံစံၚ်ပပူဇဴယတ်မှာဗြီု တုဲဂှ်  ၜးအတ္တဘဴတုဲ ဂွံအာစိုပ်ဍုၚ်သွဝ်ဍုၚ်ဗြီုရ” အရိဋ္ဌဂး၊  နဂလာန်ဟီုထိုၚ်သးဒါန် ပၟတ်ယတ်ဗမၞးဂှ် ဗၞတ်စှ်ပန်ဂါထာဟေၚ် ကာဏာရိဋ္ဌ ဟီုကဵုသုဘောဂရ။
၅။ ဓမ္မကထာ
သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တ သာဂရမဒှ်တြ ဗောဓိသတ်ဂှ်တုန် လၟေၚ်တွဵုတ္ၚဲ ဗောဓိသတ်ဟီုဆိၚ်ဖါပ်လဝ်ကဵုဇကုဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တသာဂရ ဟကဵုဆောတ်အာတုဲ သီုကဵုအကေန်ဗဵုပၞာန် ပန်ကၞိပ်ဂှ် ပ္ကီုကေတ်တုဲ ပြာပ်တိတ်အာကဵုရသိမဇကုဂှ်ရ၊ ဗောဓိသတ်တုန် တၞဟ်နတိုန်ညာတ်တြနာဲဂှ်ကီု ဒဒှ်မသၟိက်တိုန်ညာတ် သၟိၚ်လဇုဂှ်လေဝ်ကီု၊ ကဵုတက်ဖံ လန်မံၚ် အလုံဍုၚ်နာ်ဂှ် တမ်ညဝ်တဴအိုတ်ရ၊ တုဲသီုကဵုစလးစရာဲ ကျာ်သြဳ မဇၞော်ဂှ်ဒှ်တုဲ နူကဵုတြၚ်ဇမ္မုနာဂှ် တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ပြာပ်အာအဿမပိုတ် ဣသိလဇုဂှ်ရ၊ ဗွဲလက္ကရဴဂှ် ဒးကောဒေံတံဂှ်ရ၊ သီုမိမတံဂှ် သီုကလောဗော်သွးတံဂှ် ဇက်သကိုဟ် တသဵုတိုန် ပ္ၚောံအာအဿမာပိုတ်ဣသိရ။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်သာဂရဗြဟ္မဒတ္တ ညာတ်စလးစရာဲ ဗော်သွးတွဳဝါရ ဗောဓိသတ် မဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မဇက်သ္ကောဟ်တသဵုကၠုၚ်ဂှ် သၟိၚ်တီတုဲ သၟန်တိုန်ဣသိသမိၚ်မဇကုရ။
“ယွံသမိၚ်မအဲ ဣသိမပြဲ တေံညးဇက်သ္အဳကၠုၚ်တေံဂၠိုၚ်သန် ဗွဲဂတဂှ် သီုကဵုတွိၚ်တွိုက်မကမွဲပြကာ ညးလ္ၚဵုတက်ဖံ ဗြုဂမြံလလောၚ်တဴ ညးလ္ၚဵုဗရုကၞုသၚ် ညးလ္ၚဵုတိုက်ဖံဖဏံၚ် သီုအယောၚ်အလာ မဂေါဝ်ဆာဲ သီုကဵုရုပ်သာ်မလောန် ညးတံဂှ်ရောအဴသၟိၚ်မ”။
“ယွံသၟိၚ်မ အဲရသိမပြဲ သၟိၚ်မွဲမကျိုၚ်ကၠုၚ်ဂှ် မၞုံမုက္ခဝါ မသ္ဇုၚ်ဂေါဝ် သီုကဵုမသၠိုက်လဝ်ၝောံကိုတ်ဗြကၞေၚ် ဗသေၚ်တၚ်စရှ် မၞုံမုက္ခဝါ မသ္ဇုၚ်ဂေါဝ် ညံၚ်အၚောဝ်ကောန်ဒေဝတဴ ညံၚ်ရဴလျးဇက်လလဳလျးခၠၚ်မဗစဳဒၟံၚ်တဴ ပလိတ်ဗမစဒၟံၚ်ကီုအဴ၊  ညးလ္ၚဵုရပ်သၞာ် ဂဒံၚ်တ္ၚဒြၚ်ကံ မၞုံမုက္ခဝါမဂေါဝ်သတိုက်သန် ညးလ္ၚဵုရပ်ပၞိက်ထဝ် ညးလ္ၚဵုရပ်ပၞိက်သြန် ညးလ္ၚဵုရပ်ပၞိက်ဍုတ်မြာ် ညးလ္ၚဵုရပ်ပၞိက်သၞထဝ်တုဲ ပိုက်သက်ဗျိၚ်ဒရိၚ်ကၠုၚ်ဂှ် ညးတံဂှ်ရောအဴ၊  ညးလ္ၚဵုဝက်သၞေက်ထဝ် ညးလ္ၚဵုဝက်သၞေက်မၞိက် ကုဏ္ဍလာံ ညးလ္ၚဵုကျိုၚ်ကျဝ်ပ္ၚောံကၠုၚ် နကဵုအပေါတ်ကယိုၚ်တၞဟ်ဟ် မတၟေၚ်သာ်ညးတံဂှ်ရော”။
“ယွံမအံက် ဗြဴတံလ္ၚဵုဂှ် ပတၠစရာဲရုပ် မတုပ်တဴညံၚ်ရဴအဆေဝ်သွဝ် ကျိုၚ်ကျဝ်ကေတ်အပေါတ်ယာတ်ဒိပ်တြာထဝ် ထက်သၞေက်ထဝ် စရှ်ပ္ကဴထဝ် သ္ဍိုက်ဒၞပ်ထဝ် ကျိုၚ်ကျဝ်ကေတ်ဂ္ညိရတ်ထပှ်ပြကာ ပတၠစရာဲရုပ် ညံၚ်ကောန်ဒေဝတဴသွဝ်ၜါကို သီုကဵုကမၠောန်ဗော်သွး ဘဝက်ကြဴကြဴ တွဳဗွိုၚ်ကညာ ညးလ္ၚီဂှ် ညးဗြဴတံဂှ်ရောအဴ”။
ဣသိတၠဣဓိ မဂွံအဘိညာန် မဂြၚ်တီက္တဵုဒဒှ် တွံညးအိုဿီုဂှ် ဟီုသှ်ကဵုသၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တသာဂရ တၠဍုၚ်ဗာရာန္နသဳ ကောန်ဇကုဂှ်ရ။
“ယွံကောန်ဂၠုညးဂှ်မဒှ်သၟိၚ်နာ် ထေရဋ္ဌ တၠကၟိန်ဍုၚ်မသုန်ကၠံယောဇနာ မပြာကတ်တိကဵု ဣဓိ မဒှ်တၠသ္ၚိကောန်ဗြဴအဲ သမုဒ္ဒဇာ ဒေံဗြဴမဂှ်ရ၊ ကောန်ဂှ်သၟိၚ်နာ် ဓတရဋ္ဌဂှ် သီုကဵုဗော်သွး ဗဵုလဗးတွဳဝါရ မဂၠိုၚ် မကျိုၚ်ကျဝ်ကၠုၚ် သီုကောန်တြုံ ကောန်ဗြဴ သီုကောန်အဲ ဂၞကျာ်သမုဒ္ဒဇာဒေဝဳ မဒှ်ကောန်ဗြဴအဲ မဒှ်ဒေံတၠအဲဂှ် သီုကဵုကမၠောန်လ္ၚီ သဳမြဳသ္အဳဂၠက်ဇက်သ္ကောဟ် တသဵုကၠုၚ်ဂှ် ရောၚ်ကောန်”ဣသိဂး။
ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်ဗြဟ္မဒတ္တသာဂရ ဂွံတီ ဂွံညာတ်ဒေံဗြဴဇကု သမုဒ္ဒဇာဒေဝဳတုဲ အိုဟ်တၟိုဟ်မိပ်စိုတ်စရိုတ်ဗွဲမလောန်က္ဍၚ်သန်ရ၊ ပ္ဍဲကာလဂှ် သၟိၚ်နာ်ဓတရဋ္ဌ သီုကောန်တြုံကောန်ဗြဴစိုပ်ကၠုၚ်တုဲ ပဝတ်လ္ၚောဝ်ရသိရ၊  ပရိုၚ်ဒဒိုက်တသိုက် ဟီုဇီုသၟာန်သၟုက်ပၠန်ဂတးတုဲ လ္ၚောဝ်ရသိတုဲ ဂ္ဇံတန်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ။
ဂၞကျာ် သမုဒ္ဒဇာဒေဝဳတုန် စုတိအာပ္ဍဲဍုၚ်နာ်တေံရ၊ ဗောဓိသတ်ပၠန်တုန် ဒဵုကဵုလ္အိတ်လအိတ်လမျီုဒဂိုန်သဳဥပုဟ် မၚ်မွဲဓဝ်သဳလတုဲ ပ္ဍဲလ္အိတ်အယုက်ဂှ် ၜးအတ္တဘဴတုဲ အာက္တဵုဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်သွဝ်တေံရ၊  နလၟေၚ်ဓမ္မဒေသနာသာ်ဝွံ  ကျာ်တြဲတွံပၟိၚ်ဇန် တြုံဗြဴခမဳတံညးဂမၠိုၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးပၠန်ရ၊ တၠပညာတမၠာတေံ ၜိုန်ဒှ်နာ် တိရစ္ဆာန်ကီု ဒ္ဂေတ်မၚ်မွဲသဳဥပုဟ်ရ၊  နုက်ဗပေၚ်ပါရမဳ ဒဒှ်ကျာ်တုဲရဟသေၚ်ဟာ ဂးတုဲ ကျာ်တြဲသၟဟ်ဇာတ်အတိက်တေံရ။
၆။ ခဏ်သၟဟ်ဇာတ်
ဘိက္ခဝေ၊ ယွံခမဳတံ ။ ။ မိကဵုမဗောဓိသတ်မတုဲတေံဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်မိမလၟုဟ် ဂၞကျာ်သိရိမာယာ သၟိၚ်သိရိသုဒ္ဓေါဓနလၟုဟ်ဝွံရ၊ ဗမၞးလၟဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်ဒေဝဒတ်လၟုဟ်ဝွံရ၊ သောမဒတ္တကောန်လၟဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်အနန်ရ၊  အဇမုခဳဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်ဥပလဝန်ရ၊  သုဒဿနဂှ် ဒှ်သာရိပိုတ်ရ၊  သုဘောဂဂှ် ဒှ်မှာထေမုဂ္ဂလာန်ရ၊  ကာဏာရိဋ္ဌဂှ် ကၠုၚ်ဒှ် သုနက္ခတ္တရ၊  လၟာဲအလမ္ဗာယနဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်မှာထေဆန်ရ၊ ပူရိသာတ်မသၟိဟ်ဂှ် ကၠုၚ်ဒှ်ပူရိသာတ်ကျာ်တြဲပိုဲ လၟုဟ်ဝွံရမိဂ္ဂး ။  ။
(ဇာတ်ဘူရိဒတ် တုဲဆဝွံရ) ။
နိဿဲ
https://drive.google.com/file/d/186PVFl95mA9yeLlX4jN0O9CZwBZMOfd6/view?usp=sharing ကဏ္ဍ:ပရေၚ်ဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဇာတ် ၅၅၀ ကဏ္ဍ:ဇာတ်ဇၞော်စှ်
ပြကိုဟ်ဇာတ်စှ် ကျာ်ဇၞော်အဇွောံ
ကွာန်ဖဴခပဵု
ကွာန်ဖဴခပဵု (ဗၟာ: ဖာကပိုကျေးရွာ) ဝွံ မၞုံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် (ဒေသရးမန်) (တွဵုရးဍုၚ်ကရေၚ်) တုဲဒှ်ကွာန်မန်မၞုံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ အကြာၜဳၜါ ကော်ဂး ၜဳဇမိ ကေုာံ ၜဳဝၚ်ရော ပ္ဍဲကဵုဗွိုၚ်တိဍာ်အုပ်ဓုပ်ဗော်ဍုၚ်မန်ပိုၚ်ပြဳ မပါ်လဝ် ပန်သ္ကုတ် ပွိုၚ်တိုက်ဝွံ မၞုံပ္ဍဲသ္ကုတ်ပွိုၚ်တိုက်လၟိဟ် (၁) မဒှ်ရ။
ဗော်ညးဗြဴ(မန်)
ဗော်ညးဗြဴ(မန်) (ဗၟာ: အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)၊ အင်္ဂလိက်: Women Party (Mon)) ဝွံ ဒှ်ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဒက်ပ္တန်လဝ် ဗွဲတၟေင် နကဵုညးဗြဴဂကူမန်ဂမၠိုင်၊ မပ္တိုန်စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကိုပ်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄။ ဗော်ဝွံ နူစမဒက်ပ္တန်တေအ်ဂှ် မိတာန်ရှေန် (မိသန်းရှင်) ဒှ်ဥက္ကဋ္ဌတုဲ ညးအုပ်ကာနာနာဂှ် ဒှ်မိသန်းသန်းဆွေ။ နကဵုဗော်ဝွံ သဘင်မာဲ၂၀၁၅ဂှ် ဒုင်ရုဲစှ်လဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် ရးတၞင်သဳ သီုဖအိုတ် ၄ ဒၞာဲ၊ သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ မိက်ဂွံဝေင်ပါဲ ညံင်ညးစၞးဗော်မန် ဟွံဂွံထပ်ရေင်သကအ်တုဲ ဒုင်ရုဲစှ်လဝ် ပ္ဍဲရးဨရာဝတဳသၟးရ။ သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅၊ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂှ် ဆမွဲဒၞာဲကီု ဟွံက္လိဂွံဇမၞးရ။
ဝင်
သဘင်မာဲ သၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် နကဵုဗော်ဝွံ လုပ်ဒုင်မာဲ သွက်စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲရးဒေသဇၞော်တၞင်သဳဂှ် မိမြင့်သန်း (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၁၀ ၀၇၊ ၁၉၆၈)၊ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် နီနီလွင် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၀၇၊ ၀၈၊ ၁၉၆၇)၊ တွဵုရးဍုင်မန်ပၠန် မိတာန်ရှေန် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ်၁၀၊ ၀၈၊ ၁၉၆၂)၊ သွက်စၠတ်ထဝ် ညးဍုင်ကွာန် ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် မိမိုးမိုးခိုင် (တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် ၀၃၊ ၁၂၊ ၁၉၇၉)။
သဘင်မာဲ ၂၀၂၀ ဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံမိက်ကဵု ညးစၞးဗော်မန် လုပ်ပြိုင်ဒၞာဲထပ်ရေင်သကအ်တုဲ နကဵုဗော်ဝွံ ဟွံလုပ်ပြိုင် ပ္ဍဲဒၞာဲဗော်ညဳသၟဟ်မန် မလုပ်ပြိုင်ဂမၠိုင်တုဲ စၞးဂှ် အာလုပ်ပြိုင် ရးဒေသဇၞော်ဨရာဝတဳ မသုန်ဒၞာဲ ဥက္ကဋ္ဌ မိတာန်ရှေန် (မိလျိုင်မန်) ဂှ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ညးဍုင်ကွာန် ပွိုင်ဍုင်ဖာသီ၊ ဒေါ်တင်ဇာလွင်၊ ဒေါ်ခင်စမ်းလှိုင်၊ မိတင်တင်ထွေး ကဵု ဒေါ်အေးဝင်းတအ်ဂှ် လုပ်ပြိုင် သွက်စၠတ်ထဝ်ရးဇၞော် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဖာသီ၊ ကုန်ဘာ (ကျောင်းကုန်း)၊ ငပုတော တအ်ရ။
သၞာံ ၂၀၂၃ ကမ္မရှေန်မာဲ ကၠောန်ခၞံ သၞောဝ်ဥပဒေ မဆေင်ကုဗော်ဍုင်ကွာန်တၟိတုဲ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ် ယဝ်ရ မိက်ဂွံ ဆက်တန်တဴအာ နကဵု ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး ဂိတုမာတ် ၂၈၊ ၂၀၂၃ ဂှ် စွံလက်ကြဴအိုတ်တုဲ ဒးပၠုပ်စရင်ဂှ် နကဵု ဗော်ညးဗြဴ(မန်) ပ္တိုန်ပၠုပ်လဝ်စရင် နဒဒှ် ဗော်မစန်ဒက် အလုံမွဲကၟိန်ဍုင်ရ။ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဂျောန် ၂၃ ဂှ် နူကဵု ကမ္မရှေန်မာဲကၟိန်ဍုင် ပဒတန် ကဵုစၟတ်သမ္တီ ဗော်အပ္ဍဲသၞောဝ် နကဵု ဂၞန်စၟတ်သမ္တီ (၃၁) ရ။
သ္ၚိစၞံင်
thumb|Maitland Crematorium, South Africa. သ္ၚိစၞံင် (crematorium or crematory) ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲ သွက်ဂွံစံင် ဇွရ။ စၞံင် ဂှ်ကၠုင်နူ မတမ်ကြိယာ စံင် ရ။
သ္ၚိစၞံင် ပ္ဍဲကဵုခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး နွံဒၟံင် သ္ၚိ/တိုက်မွဲ သွက်ဂွံစံင်ဇွရ။ ပ္ဍဲဍုင်လ္ၚဵုမ္ဂး စံင်ဇွ ပ္ဍဲသလာတ် မဟွံမဲ ကုကၟဳဗဒင်လေဝ် နွံကီုရ။ ဍုင်ဗွဲဗဂၠိုင် ဗဒါဲသ္ၚိစၞံင်ဂှ် ရုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဇြပ် သွက်ဂွံ ပတုဲပၟိက် ကမ္မဌာန် ဗွဲမဗဗွဲ ကုပြဝေဏဳညးကဵုညး နွံတဴအိုတ်ရ။ right|thumb|Doi-saien (Japan) သ္ၚိစၞံင် ပ္ဍဲကဵု ခေတ်တၟိဏအ်ဂှ် ဖျေဟ်လဝ် ဗီုပြင် ဒၞာဲနာနာသာ် မဆေင်ကဵု ပ္ဍဲအရာမဖျေဟ်ကမ္မဌာန်၊ မပ္တံကဵု ဒၞာဲသွက်ဂွံ ခမဳသင်တအ် ဂွံဗစာရဏာ ကမ္မဌာန်၊ ဒၞာဲမၞိဟ်တအ် မဂွံလုပ် ဆဵုဂဗဇွ အလန်လက္ကရဴအိုတ် မဆေင်ကဵု ပရေင်ဒုင်စသိုင်ကီု သီုကဵု ပရေင်ဘာသာတအ်ရ။
ဗီုပြင် မဖျေဟ်ဒၞာဲ သ္ၚိစၞံင်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် ကုအခိုက်ကၞာဒေသ ညးကဵုညးရ။ ဥပမာ ပ္ဍဲကဵု ဗြိတိန်မ္ဂး ပါ်လဝ် ဒၞာဲမဖျေဟ်ကမ္မဌာန်၊ ကေုာံ ဒၞာဲမစံင်ဇွရ။ ဍုင်လ္ၚဵုမ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မပၠုပ်ဏာ ဇွ ပ္ဍဲဒၞာဲမစံင်မ္ဂး ဂကောံကလောကောဒေအ်တအ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ် နကဵုမတ်ရ။ ကာလစံင်တုဲ ဂကောံကလောကောဒေအ်တအ်ဂှ် ကလိဂွံပတေင်ရ။ ဗီုကဵု ဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး ကလောကောဒေအ်တအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဇွဂှ် မလုပ်အာ ပ္ဍဲဒၞာဲမစံင်ဂှ်ရ။ တုဲပၠန် စံင်တုဲ ကလောကောဒေအ်တအ် သီုကဵု လပှ်ဇုတ် နူကဵု အကြာပတေင်တအ်ဏီရ။ အခိုက်မန်ပိုယ်လေဝ် တုပ်ဒၟံင် ညံင်ကဵု အခိုက်ဂျပေန်ကီုရ။
စံင်ဇွ
အခိင်ကိုပ်ကၠာတေအ် သီုကဵု ပ္ဍဲယူရောပ်ဂှ် စံင်ဇွ ပ္ဍဲမ္ၚး မဖအုံအှော်တုဲ စံင်ဇွ ရ။ ဗီုဏအ်ဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ် ပ္ဍဲအိန္ဒိယကီု သီုကဵု ပ္ဍဲဍုင်မန်ဂှ် ကၠောန်ဒၟံင်ဖိုဟ်ရ။
ကအ်ချ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်ကအ်ချ ဟီုဂှ် ဒှ်ကွာန် မနွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်လၟိုင် ဗဒါဲကွာန်ကအ်ဍောတ် ဗွဲဒိုဟ်ဗာယပ်ရ။ နူကွာန်ကအ်ဍောတ် ဂၠံင်တၞုင်ကွာန် ဗွဲဒိုဟ်ဗာယပ်ဂှ် ၀.၂၈ တိုင်မ္ဂး စိုပ်ကွာန်ကအ်ချ မစိုပ်ဒၞာဲကျာ်စေတဳ ကေုာံ ရုပ်ထဝါဲဇၞော်မွဲရ။ နူတၞုင်ကွာန်ကအ်ချ လပါ်ဗာယပ်ဂှ် နွံဂၠံင်မအာကဵုသၞေဟ်ၜဳ၊ ဂွံစိုပ်သၞေဟ်ၜဳဂှ် သီုဖအိုတ် နွံ ၀.၈၄ တိုင်ရ။ ကွာန်ကအ်ချဝွံ ဒှ်ကွာန်တၟိ ပတန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၃၄၅ ဂိတုမာ်မွဲစွေက် (၁၇ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၉၈၄) ရ။
ဝင်
ကွာန်ကအ်ချဝွံ သၞာံသက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၄၅ ဂိတုမာ် ၁ စွေက်ဂှ် နဒဒှ်ကွာန် စပ္တန်ကၠုၚ်လဝ်ရ။ ကွာန်ဂှ် အခိၚ်စပ္တန်ဂှ် ဌာန်တိရဲကွာန်ကအ်ဍောတ်တအ် မကၠောန်စဒၟံၚ်ကၠအ်သွဝ်ဂှ် အလဵုအသဳတအ် သဳကေတ်ထောံဂူယာ မၞုံဌာန်ကအ်ချအိုတ်တုဲ ပ္တန်ကၠုၚ်လဝ်ရ။ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် နာဲချဲ ဒှ်ကံၚ်ဇြဳ လ္ပါ်ကအ်ချဏအ်တုဲ ညးကေုာံသၟာၜတ်တိအလဵုအသဳတအ် ဖန်ဖက်ၜတ်ဂအာၚ်သ္ၚိ မုက် (၄၀) တၚ် (ပေ) ဇမၠိၚ် (၆၀) တၚ်၊ ကာလဂှ် ပ္ဍဲဒၞဲါကၠအ် နာဲကောန်ဂလာဂှ် သ္ပသၠာတ်ဖျာဇၞော်ဒၞဲါဂှ် လၟုဟ်ဖျာဇၞော်လေဝ် ဟွံဒှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဂအာၚ်သ္ၚိနာဲဂျပါန်၊ နာဲအံၚ်နာၚ်တအ်ရ။ ဟိုတ်ဍေံဂှ် ဒၟါနူဥက္ကဌာကွာန်ကၠာတေံ ညးတအ်ကၠတ်သွံစလဝ်တိဂှ်ရ၊ ဒၞဲါကၠအ်ပါနော်လောဲ (အပါနော်မိကောန်လှ)ဂှ် သ္ပခဠာတ် ဘာတန်မူလအလဵုအသဳ (တၚ်စၟတ်။ ဘာတန်အလဵုအသဳတြေံဂှ် ရိုဟ်လဝ်တုဲ ကလေၚ်သိုၚ်ဖျုဲနၚ်လ္ပာ်ပလိုတ် သၠာတ်မခ္ဍံကျာ)ရ။ တိသုသာန်ဂှ် သ္ပလဝ်ပ္ဍဲအကြာကၠအ် နာဲခေဲါ+မိသုၚ် ကဵုကၠအ်နာဲပု၊ ကၠအ်နာဲမံက်+မိမဳဂှ် သ္ပဂအာၚ်သ္ၚိ လၟုဟ်မ္ဂး ဒၞဲါကၠအ်ညးတအ်ဂှ် နူခဠာတ်မခ္ဍမ်ကျာစဵုကဵုစိုပ် သ္ၚိနာဲအိုၚ်သိုဝ်မန်+မိယှိုဲဥ တအ်လၟုဟ်၊ ဒၞဲါကၠအ် နာဲသာန်အာန်+ မိကျဳ (မိဆာန်) ဂှ် ဒှ်ဒၞဲါကၠအ်ဝါဗ္ၚ နာဲမျေတ်တုၚ်+မိကြဳဝန်လၟုဟ်၊ ဒၞဲါကၠအ်နာဲဝေါတ်+ မိပလေဝ်ခေန်ဂှ် ဒှ်ဍာန်ပလိုတ် ဗ္ဒဲါကၟာၚ်ဘာကအ်ချလၟုဟ်၊ ဒၞဲါကၠအ်နာဲဓါဲဂှ် ဒှ်ဒၞဲါမှာထေရ်ဂုတ် ဘာကအ်ချလၟုဟ်၊ သ္ၚိနာဲကောန်ပေဲ ကၠာတေံဂှ် နွံဗ္ဒဲါတၞံဇြဲဗောဓိကျာ်ကအ်ချ ဒၞဲါသ္ၚိညးဂှ် လၟုဟ်ဒှ်ဒၟံၚ်အရှာံကျာ်စေတဳကအ်ချရ၊ ကၠအ်နာဲဝေအ်+ မိကျေန်သိၚ် ကၠာတေံဂှ် နွံသၠုၚ်ကျာ ဘာကအ်ချ၊ ကၠအ်နာဲဟုက်ရှၚ်+ မိဒေံ ဍောတ် ကၠာတေံဂှ် နွံဗၟံက်ဘာကအ်ချ ဍာန်အာဝါဝၚ်ခရဳ၊ ကၠအ်နာဲချေတ်လှေၚ်+မိဇြေန်ဂှ် နွံဒၞဲါကၠအ် နာဲအံၚ်ချေတ်+ မိယေန်မျေတ်လၟုဟ်။
လက်ထက်ပၞာန်ဂၠးကဝ်ဒုတိယတုဲတေံ ပ္ဍဲဒၞါကွာန်ကအ်ချလၟုဟ်ဝွံ အလဵုအသဳတအ် သ္ပလဝ်တိဒၞဲါသတ်တိရစ္ဆာန်တအ် ဂၠဲါစ (စားကျက်မြေ) အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဒၞဲါတိဝွံ အခိၚ်တေံ သ္ၚိဌာန်ဘာကၟာဟွံမွဲဏီ ဒှ်ဒၟံၚ်တိအလဵုသဳတအ်တုဲ ညးတအ်ကဵုလဝ်အခေါၚ် ကဵုကၠောန်ဂူယာ ဗဒှ်ကွာန်ဟွံသေၚ်။ အခိၚ်တေံ ပၞာန်ဒၟံၚ်ဟဂှ် ရဲကွာန်ကအ်ဍောတ်ဂမၠိုၚ် ဂြိပ်ပၞာန်တုဲ ကၠုၚ်အောပ်ဗ္ဒဒၟံၚ် ပ္ဍဲဂြိပ်ကအ်ချဝွံအိုတ်ရ။ ဗွဲကြဴ ဒၞါဲဂြိုပ်အောပ်ဗ္ဒဒၟံၚ်ဂှ် ဒၞဲါညးအေပ်ညးကၠောန်ဂူယာ ကၠအ်သွဝ်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲကာလဂှ် ရဲကွာန်ကအ်ဍောတ်ဂမၠိုၚ် တိတ်ကၠုၚ် ကၠောန်စဂူယာ (ကၠအ်သွဝ်) တဵုလဝ်သီုတၞံဗၜိုတ်ဏဳရ။ ဗွဲကြဴဝွံ ပ္ဍဲကၠအ်ညးညးသိုၚ်သ္ၚိတုဲ သ္ၚိဌာန်စဒှ်တိုန်ရဳရဳ (ညိညိ)ရ။ သ္ၚိပ္ဍဲကအ်ချဂမၠိုၚ် အရာပလိုတ် သ္ၚိဗွဲမဂၠိုၚ်က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် သ္ၚိမိဝုတ်အဵု (မိယာဲမိတေန်သုၚ်)၊ နာဲက္ဍိုပ်ဗ္စံက် (အပါနာဲကောန်ပေဲ)၊ နာဲဝေါတ်၊ နာဲဓဲါ၊ နာဲၜံၚ်ဂၠိၚ်+ မိချေတ် သာ်ဝွံ ဂွံညာတ်ကေတ်အိုတ်ရ။ အရာပ်ဗမံက် သ္ၚိဗွဲမဂၠိုၚ် မပ္တံသ္ၚိနာဲထေက်+မိၚိုဲအိုၚ်၊ နာဲညောအ်+မိဂျေန် (မိမနာဲကောန်ဖ) နာဲအိုၚ်+မိယျေအ် (အပါမိဏိုအ်)၊ နာဲဗယှိုယ်၊ နာဲရှူ၊ နာဲမံၚ်ဒုဲ+မိရှုၚ်၊ နာဲသိၚ်တိက်+မိၚိုယ်ကျဳ၊ နာဲထောန်ကျဳ၊ နာဲလေဝ်+မိလုၚ်၊ နာဲက္ဍိုပ်ဇၞော်+မိကောန်ခရဳ၊ မိဏိ၊ နာဲခေန်မိုၚ်+မိဏု၊ နာဲဝေန်မိုၚ်+မိမေစုၚ်၊ အရာပ်သၟဝ်ကျာ နာဲချေတ်သုၚ် (နာဲအမံက်)+မိမဳ သာ်ဝွံ ၜိုန်ရဟွံကော်စကွာန်ကီုလေဝ် သ္ၚိက္တဵုဒှ်ကၠုၚ် ညံၚ်ရဴကွာန်ဍောတ်တ်မွဲကီုရ။
ကွာန်ကအ်ချဝွံ နူသၞာံစဒှ်ကွာန် ၁၃၄၅ သၞာံဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ် သ္ၚိဒှ်ဂွံဗၞတ် (၃၀၀) မပြၚ်ညိ။ ပတိုန်ကွာန်တုဲ သ္ၚိစသိုၚ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်သ္ၚိနာဲကျာန် မိခဝေဲါ(မိမ မိမျေတ်သာန်) ကဵု နာဲမျေတ်သဵု မိဖဲလှတအ်ရ။ ရဲကွာန်ကအ်ချဏအ် တၟေၚ်မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် ညးလ္ၚဵုတအ် သိုၚ်လဝ်သ္ၚိတုဲ ကၟာတ်လဝ်တြၚ်သ္ၚိ တိတ်ကၠောန်စ ပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚး၊ ညးလ္ၚဵုမွဲစွံ ရာန်လဝ်ဂအာၚ်သ္ၚိတုဲ သီုဟွံဂံၚ်သိုၚ်သ္ၚိဏီလေဝ် နွံကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂအာၚ်သ္ၚိကအ်ချ သီုဖအိုတ်ဂှ် နွံဗၞတ် (၇၀၀) ဂအာၚ်ပြၚ်ရောၚ်။
ကွာန်ပိုဲဝွံ သ္ၚိဗွဲမဂၠိုၚ်တအ်ဂှ် သိုၚ်လဝ်ကဵုဆုသၟးဂၠိုၚ်တုဲ သ္ၚိတိုက်ကဵုသ္ၚိဒုန်လေဝ် နွံအိုတ်ဏီရ။ ရဲကွာန် ကအ်ချလၟုဟ်ဝွံ ညးတအ်ပြံၚ်ကၠုၚ်နူကဵုကွာန်နာနာ မပ္တံကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ ကအ်လ္ဂုတ်၊ ကအ်ဗိန်၊ တ္ကအ်ခၟိုၚ်၊ ဝၚ်ဒါတုဲ ဂကူလေဝ်စုၚ်တၞုၚ် မပ္တံမန် ဗၟာ တအ် သ္ပဒတဴဒၟံၚ်အိုတ်ရ။ ပၞောဝ်ဂကူဂမၠိုၚ် ဂကူမန်နွံဒၟံၚ်ဗၞတ် (၇၅%) က္ဍိုပ်ကၠံဒှ်ရ။ ကမၠောန်ပ္ဍဲကွာန်ဂှ် မပ္တံကမၠောန်ပဳသ္ကဝ်၊ ပရန်၊ ဝါဗ္ၚ၊ ကၠအ်ဗၜိုတ်ကီု သီုသွံဖျာမပ္တံကၚုဲ၊ သၞေဝ်ကေဝ် ဖျာကပေါတ်သကှ် ( Grocery) နာနာ၊ ဖျေံဇာပ္ဍဲၜဳဒှ်တမ် သာ်ဝွံ ဒှ်ကမၠောန်ဂမျိုၚ်လမျီု ရဲကွာန်ကအ်ချတအ်အိုတ်ရ။ ဟီုကၠးကၠးမ္ဂး မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တအ်ဂှ် တိတ်ကၠောန်စဍုၚ်မ္ၚးမပ္တံဍုၚ်သေံ၊ ဍုၚ်မလေဝ်သျှာဂှ် ဂၠိုၚ်ညိရ။
ကအ်ချဂှ် ယဝ်ရပါ်ပိုဒ်မ္ဂး "ကအ်" ဂှ် မွဲပိုဒ်၊ "ချ"ဂှ် မွဲပိုဒ်၊ ကအ်ဟီုဂှ် လဂွံကဵုအရေဝ် ဝေါဟာမန်မ္ဂး နွံၜါသာ်၊ ဍာ်ၜဳဗိုၚ်လဝ်တုဲ ပ္ဍဲလဒေါဝ်ဂှ် ကအ်(တ္ကအ်) နွံဒၟံၚ်ဂှ် ညးကော်ခဴစ ကအ်မွဲ မပ္တံကအ်လ္ဂုတ် (တ္ကအ်သ္ကုတ်) ကအ်ခၟိုၚ် (တ္ကအ်ခၟိုၚ်) ကအ်ပဉ္စလိုၚ် (တ္ကအ်ပဉ္စလိုၚ်)။ မွဲသာ်ပၠန်ဂှ် ပ္ဍဲသြၚ်ဝွံ ဒၞဲါလ္ၚဵုဂှ် ဒှ်တိဗလးဖအိုတ်ဟွံသေၚ် ဒၟါနူကုန်သၠုၚ်ဒၟံၚ်ညိတုဲ ကော်ခဴစကအ်ဂှ်မွဲ မပ္တံကအ်ချ၊ ကအ်ဗိန် ကအ်ပံက် ကအ်မိတ် ကအ်ကျာ် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရ။ ဟီုပရူကအ်မ္ဂး မိက်သ္ဂောံထမံက်ထ္ၜးကဵု ကအ်နွံပ္ဍဲပွဳပွူ ကွာန်ကအ်ချညိ။ ပ္ဍဲပွဳပွူဝွံ ကအ်နွံ (၉) ကအ်ရ။
လဂွံကဵုပိုဒ်ဝေါဟာ "ချ" ဂှ် တၞံချ (တၞံသတ်ချ-သတ်ဍေံခၞာစဂွံ) ရ။ အတိုၚ်အပါနော် နာဲရှၚ် (အာယုက် -၈၇) ကအ်ဍောတ် လဴဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒၞဲါဘာပၞၚ်ဓရ် (ဇြပ်သဘၚ်ဓရ်) ဘာကအ်ချလၟုဟ်ဝွံ ကၠာတေံသိုၚ်လဝ် ဘာဆု သၞာံ ၁၃၀၂ ဂှ် မွဲမ၊ နူကၠာဟွံဂွံသိုၚ်ဘာဆုက္ဍၚ်ဂှ် ပ္ဍဲဒၞဲါဂအာၚ်ဘာဆုဂှ် တၞံချနွံဒၟံၚ်မွဲတၞံ၊ တၞံချဂှ် သတ်ကွေံကွေံတုဲ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ကၠုၚ်ကပှ်စဒၟံၚ်အိုတ်ရ။ ပ္ဍဲဒၞဲါဂှ် ဗွဲကြဴဏအ် သ္ပဟိုတ်နူကဵုဒးသိုၚ်ဘာဆု နွံဒၟံၚ်ဂှ်ရ တၞံချဂှ် ဒကာဘာတအ် ဗဗိုၚ်ထောံရ။
ဟိုတ်ဂှ် ရပိုဒ်ၜါ ဝေါဟာၜါမဂှ် ဆက်စုက်မ္ဂး "ကအ်ချ" ကော်ခဴစရ။ ပ္ဍဲဂူယာကၠအ်သွဝ်ဝွံ ကၠာတေံ ဒၞါနူတၞံချမွဲတၞံဂှ် ညးဂမၠိုၚ်ကော်ခဴစ "ကအ်ချ" ဗွဲကြဴပ္တန်ကွာန်တုဲ "ကွာန်ကအ်ချ" သာ်ဝွံ ဍုက်ကၠုၚ် ပါၚ်ညးဂမၠိုၚ်အိုတ်ရ ။
လၚ်္ကာဝၚ်ကွာန်ကအ်ချ
သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ဂေတ်ကၠုၚ်စိုပ်ပၠန် ၁၃၄၅ သၞာံ၊ ပယျာံဂိတုမာ်ပြဲ ပ္ဍဲမွဲစွေက်ကွေံ ဒးအခိၚ်အခါ သာမယကံၚ်ဇြဳဒယှ် ဒှ်ဣချဳအချဲ နိဿဲကဵုအလဵုသဳရ၊ ဂြိုပ်ကအ်ချ သ္ပထောံကွာန် သ္ပသုသာန်ဗ္ဒဲါကၠအ် နာဲခဲါ ကၠအ်အပါနော်လောဲ သ္ပခဠာတ်ဘာဗမာ ကၠအ်အနာဲကောန်ဂလာ သ္ပခဠာတ်ဖျာဇၞော် ကၠအ်အမံက် သ္ပဂအာၚ်သ္ၚိဌာန် ဒးအာသီုကၠအ်ဣကျဳသာအာန် မျေတ်သိုဝ်ကဵု အနာဲကျာန် သိုၚ်လဝ်သ္ၚိမွဲဍာန် ဌာန်ကၠအ် ပလေဝ်ခေန်အဝေါတ် တိဗၠးသၞောဝ်ဂး ဒးသီုအနာဲဓဲါ ဗဒါဲကျာ်ကအ်ချ ၚးသ္ပခဠာတ်ပေဲါ အဝေအ်ကျေန်သိၚ် ဟုက်ရှၚ်ဒေံဍောတ် ပယျဵုတိၜက်သၞောတ် ပေါတ်ဂါပ်ကုန်ကအ်ချ အရှူညယေန် အဇြေန်ချေတ်လှေၚ် လေၚ်ရမွဲဘဝ ဂွကဵုညးသေၚ်ဟာ။
ကအ်ချကွာန်မန် ခန်လွာပွိုၚ်ဍုၚ်လၟိုၚ် တွဵုရးဍုၚ်မန်ပိုၚ် လၟိဟ်ဂအာၚ်ဂၠိုၚ်ဂၠၚ်သန် ဖန်ဖက်လဝ်ဂှ် ဗၞတ်ထပှ်ကၠံပြၚ် လ္ပဘိၚ်ဘၚ်စွံသၠေဟ်ပၟာ ကွာန်ပိုဲသာယာ ပြာထာနွံမ္ၚဵု ကၠုၚ်ဗဵုဝေၚ်ညိကလောပၠုၚ် ပိုဲတအ်ဒုၚ်တၠုၚ်ရအဴ နဍောၚ်ပ္ကဴပဳတဳရလေဝ် ။
ကွာန်ယၚ်ရေဝ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ
ကွာန်ယၚ်ရေဝ် နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကွာန်မ္ၚဵုဇၞော် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ
ကွာန်မ္ၚဵုဇၞော် (မဟေဝ်)ဝွံ နွံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် (လၟုဟ်)ကော်(ပွိုၚ်ဍုၚ်ခေါဇာ)
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန် (Mahidol), ဒှ်ဌာန်သုတေသန မၞုံအခေါၚ်အုပ်ဓုပ်ဇကုကဵုဇကု ပ္ဍဲဍုၚ်သေံတုဲ, မၞုံမူလတမ်ဍေံဂှ် ရုၚ်ဂဥုဲ သဳရိရာဇာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၈၈၈ ရ။   Mahidol had an acceptance rate for Medicine of 0.4% as of the 2016 academic year. ဒှ်ကၠုၚ်တက္ကသိုလ် သိပ္ပံမဆေၚ်စပ်ကဵု ဂဥုဲ ပ္ဍဲ ၁၉၄၃ တုဲ ဂွံဒှ်စၟတ်သမ္တီပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် နဒဒှ်တက္ကသိုလ်ညးဍုၚ်ကွာန် မရနုက်ကဵု ပန်ရ။ ဗွဲကြဴ တက္ကသိုလ်ဂှ် ဂွံဒုၚ်ကလေၚ်ခုတ်ကေတ်ယၟုမ္ဂး" မအံက်ဒဒက်တဴကဵု ကွတ်ဂဥုဲအခေတ် ကေုာံ ဌာနထတ်ယုတ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒဒက်တဴကဵုဍုၚ်သေံ" နကဵုဨကရာဇ် Bhumibol Adulyadej အခါကြဴနူမအံက်ညးမၞုံယၟု, Prince Mahidol of Songkhla, the "Father of Modern Medicine and Public Health of Thailand". တက္ကသိုလ်ဂှ် ဗွဲအဓိကမူလ သ္ပအာရီုလ္တူ သိပ္ပံထတ်ယုတ် health sciences ကီုလေဝ် ထပ်တြးသၠဲပတိတ် ဗွိုက်တၞဟ်ဟ် ဗွဲသၞာံဟွံလအ်တုဲကၠုၚ်ဏအ်ရ။
တက္ကသိုလ်ဂှ် မြဟ်တမ္ညဝ်တဴ ဘာဂဥုဲကိုပ်ကၠာအိုတ်ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ နကဵု ဘာဂဥုဲသဳရိရာဇ် Siriraj Medical School.
တ္ၚဲဏအ်မ္ဂး မဟိဍိုန်ဗ္တောန်ကဵုဒၟံၚ် ညးအံၚ်ဇၞး မၞုံတဴဂၠိုၚ်လောန် (ဗွဲမဂၠိုၚ် ကၟိုန်ဍုၚ်နာနာ) ကေုာံ အစဳအဇန် သၟဝ်ဒဳဂရဳ နူ သိပ္ပသဘာဝ စဵုကဵု ကွတ်အနုသုခ မွဲဟာန် ဌာန်တိတက္ကသိုလ်ဇမ္ၚောဲ ကန်ချနဘူရဳ Kanchanaburi, နက္ခါန် သဝါန်Nakhon Sawan, ကေုာံ Amnat Charoen provinces တအ်ရ။
အရာမဗ္တောန်ကဵုတအ်ဂှ် ပံၚ်ဖအိုတ် ၆၂၉ အစဳအဇန် ကဵုတုဲ နူ ဌာနဇၞော် ၁၇၊ ကောလိက် ၆ ၊ ဌာန်ဒ္တန်သုတေသန ၉ ကေုာံ တိဗလးတက္ကသိုလ် ၆ တအ်ရ။
ဗွဲအစောန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ သြန်ဗွဝ် မသုၚ်စောဲ ပ္ဍဲအစဳအဇန် သုတေသနတအ်မ္ဂ တက္ကသိုလ်ဂှ် ကလိဂွံဘဏ္ဍာသၠုၚ်အိုတ် မွဲပၞောဝ်ကဵု တက္ကသိုလ်မၞုံဍုၚ်သေံဂမၠိုၚ်: $ 430 မဳလဳလျာန် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉တုဲ ကြပ်ဖအိုတ်တအ်ဂှ် လာဘ်သုၚ်စောဲ သွက် အစဳအဇန်သုတေသ ညးမၞုံဒဳဂရဳတုဲတအ်ရ။
တက္ကသိုလ်မဟိဍိုန်ဂှ် ဂွံဒုၚ်စၟတ်ကဆံၚ် #၁ ပ္ဍဲတက္ကသိုလ်ဍုၚ်သေံမ္ဂး နကဵုသၞောတ် QS Asian University Rankings. ရ။
ဝၚ်
right|thumb|Logo of the University of Medical Sciences The first Siamese medical school, the Bhatayakorn School (โรงเรียนแพทยากร) was founded under the royal decree of King Chulalongkorn in 1888 situated on the former Palace or today's Bangkok Noi campus at Siriraj Hospital and taught medicine as a 3-year medical certification course. After a visit by King Chulalongkorn and Queen Saovabha Phongsri, the medical school was renamed as the Royal Medical College (ราชแพทยาลัย). The medical school was merged with Chulalongkorn University organized by Vajiravudh's decree on 6 April 1917 as the Faculty of Medicine of Chulalongkorn University (now the Faculty of Medicine Siriraj Hospital, Mahidol University). thumb|ကောန်သၟိၚ် Mahidol Adulyadej, the namesake of Mahidol University However, the government of General Phibunsongkhram then separated the Faculty of Medicine (Siriraj Medical School), Departments of Dentistry, Pharmacy, and Veterinary Science from Chulalongkorn University and re-organized them into the University of Medical Sciences (มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์). The university was officially founded on February 2, 1943, and new schools and departments have been established since then. In 1959, the Medical Science Preparatory School (now Faculty of Science) was moved to Phaya Thai area, thus beginning the Phaya Thai campus. During the 1960s the university focused its development on the Phaya Thai campus. In 1965, another medical school was established – the Faculty of Medicine of Ramathibodi Hospital at Phaya Thai. The first medical school outside Bangkok was also set up as Faculty of Medicine Nakorn Chiang Mai Hospital in Chiang Mai Province, until 1964 when it was transferred to Chiang Mai University. Before being transferred In 1968, the university established pharmacy and dentistry schools at a new campus apart from those received from Chulalongkorn University. On February 21, 1969, King Bhumibol Adulyadej declared the name of the university to be changed to Mahidol University (มหาวิทยาลัยมหิดล) in honor of his father Prince Mahidol of Songkla. The university bought a large suburban area known as Salaya in 1971 for its future developments. In the following years, the former faculties of Dentistry and Pharmacy were returned to Chulalongkorn University.
King Bhumibol expressed his will that Mahidol University should also expand to the Social Science fields, so the Faculty of Social Sciences and Humanities was founded in 1969. The construction of Salaya campus began in 1975 but was soon delayed due the political situation and financial shortage. On July 23, 1983, the Salaya campus was officially opened. All education for freshman-year students was transferred to Salaya. Later academic developments of the university tended to deviate from traditional Health Science area to facilitate academic demands of the country and later developments were centered on the Salaya campus. The first internship college in Thailand was founded in Mahidol in 1986. In 1999, the Ratchasuda College devoted solely to disabled persons was established. Athasit Vejjajiva, M.D., father of former Prime Minister of Thailand Abhisit Vejjajiva, had once been the president of Mahidol from 1995 to 1999.
In 2002, the University expanded its campus to Kanchanaburi to offer its students more learning opportunities with rural communities as well as to Nakhon Sawan in 2004, accepting the first cohort of management students in 2004 and first cohort of arts students in 2005. The university also started building the Amnat Charoen Campus and was completed in 2009.
MU is part of the Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning (ASAIHL) and is also a national research university as designated by the Ministry of Education under the prime ministership of Abhisit Vejjajiva In 2009, MU also joined the ASEAN University Network (AUN).
ကဆံၚ်ဌာနန္တ ကေုာံ စရာဲမြမောဝ်
MU entered the THES - QS World University Rankings in 2006 as 322nd in the world and 3rd in Thailand. In 2010, the university proceeded to the 228th in the world, 28th in Asia and as Thailand's top-ranked university according to Quacquarelli Symonds 2010 Asian Ranking, although some foreign ranking sources may provide different rankings. According to Times magazine, MU was ranked as one of the top 400 universities in the world and first in Thailand in 2012. The following year, Mahidol placed 61st out of 100 in the first-ever Times Higher Education Asia University Rankings.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဝွံ စပ္တန်နူသၞာံ ၁၃၇၈ ဂှ် စကၠောန်ကၠုၚ် ဗွဲကဆံၚ်ဂကူမန် မမံက်ပြာထာ ဒယှ်ပသမ္တီကဆံၚ်ကောန်ဂကူမန်မွဲရ။ ရန်တၟံကဵု "ကျာ်ဇၞော်အ္စာဇွောံ" ချူခၞံပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုၚ် (၁၁၀၂) သၞာံ၊ ဂိတုမာ် (၃) မံက်တေံတုဲ စၟတ်သမ္တီကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ရ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
ကဆံၚ်ဌာနန္တ ကေုာံ စရာဲမြမောဝ်
Due to the persistent focus on medical science, Mahidol has full professors appointed by the Thai monarch on academic merits and receives research grants/income from both the government and private sectors more than any other university. It has three hospitals, run independently by three different medical schools and is also affiliated with other medicare institutes. Mahidol has also produced more research papers published in international, peer-reviewed academic journals than all other Thai universities. Most of these papers have been related to medical sciences and public health.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
နကဵုတၚ်ရန်တၟအ် (၃) တန်မ္ဂး
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
ကဆံၚ်ဌာနန္တ ကေုာံ စရာဲမြမောဝ်
Mahidol University International College (MUIC), the first international college in Thailand, offers a range of international undergraduate and graduate programs. Its newest division is Fine and Applied Arts which houses the Entertainment Media Program (EMP) and the Communication Design Program (CDP). EMP and CDP offer a Bachelor of Arts Degree, and EMP has 3 majors—Film, TV, or Animation.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
ဝၚ်
သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၃၆ (en-1974) သၞာံတေံရ စၟတ်သမ္တီကၠုၚ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်တုဲ အ္စာတၠကျာ်ဇၞော်အ္စာမန်ဂမၠိုၚ် ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်အိုတ်ရ။ ပထမကိုပ်ကၠာဂှ် ပ္ဍဲဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဍုၚ်မတ်မလီုရ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
ကဆံၚ်ဌာနန္တ ကေုာံ စရာဲမြမောဝ်
In 2009, MU was selected to be a member of Thailand's National Research Universities by the Office of Higher Education Commission, Ministry of Education. The government has issued an emergency policy to develop the national research university to reach an international standard to promote Thailand as a central hub of Asian education, research and development. The Office of Higher Education Commission therefore organized the National Research University Initiative and Research Promotion. The cabinet has reached its resolution in May 2009 to approve the project under the budget of approximately $350 million, during the a 3-year period of 2010-2012 fiscal years.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
ဝၚ်
အ္စာကၞေဟ်လိက်ပတ်မန်တအ် ပံၚ်ကောံတုဲ ပ္ဍဲကဵုကၠောန်ဗဒှ်အသေအဟာန် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဒၞဲါဘာဓါတ်ကျာ်၊ ဍုၚ်ကၟာဝက် ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ ၃၀ (ဂိတုမာ် ၃ မံက်) ဏံမ္ဂး သီုကဵုဒက်ပ္တန်အာဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်ခိုၚ်ၚ်မွဲရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်တအ်ဟီုရ။
“ဆအ္စာကၞေဟ် ပ္ဍဲဍုၚ် မ္ၚးဍုၚ်တအ် သၟးဟွံသေၚ်၊ သၟာလိက်ပတ် နူသွာၚ်နာနာ သီုကဵုရဲပ္တိတ်လိက်ပတ်၊ မဂ္ဂဇြေန်၊ ဂျာနေဝ်တအ်လေဝ် ညံၚ်ဂွံတိုန်ကီုဂှ် ဘိက်လဝ်တုဲယျ၊ အသေအဟာန်ဂှ် ပါ်လဝ် ၂ သ္ကုတ်၊ ဖါနူဂယးဂှ်တှေ် ကၠောန်ကောံဓရီု သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန်၊ ဗ္ဂါပ်သဝ်တ္ၚဲဂှ်တှေ် ကၠောန်အသေအဟာန် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်” သာ်ဝွံ ညးအုပ်ကာ ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဝဏ္ဏမာန် ဟီုရ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
ကဆံၚ်ဌာနန္တ ကေုာံ စရာဲမြမောဝ်
In 2010, according to University Ranking by Academic Performance (URAP) it is the best university in Thailand and number 34 in Asia, but it has dropped to 351 in the world.
In 2018, Times Higher Education announced the World University Rankings 2019 which Mahidol was also ranked top university in Thailand. The university was ranked No. 97 on the list.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
ဝၚ်
သွက်ဂွံတိုန်စိုပ်အသေအဟာန်ဂှ် ဘိက်လဝ် သၟာလိက်ပတ်မန်ကီု သီုညးတက်တရးလိက် နူဒေသနာနာတအ်ကီု သီုဖအိုတ်မ္ဂး လၟိဟ်နွံၜိုတ် ၃၀၀ တၠရောၚ် ဂွံတီကေတ်နူကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်ဂှ်ကီုရ။ “ကျာ်ဇၞော်အ္စာသၟာလိက်ပတ်တအ် ဂစာန်ကၠုၚ်သွက်ဂွံဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဂှ် တၟာလအ်ရ၊ ဆ္ဂးအခိၚ်ကၠောန်ဂွံ ဟွံစိုပ် (အကာဲအရာဟွံကဵု) ဏီတုဲ ဂွိုအ်ကၠောန်ဏီရ၊ လၟုဟ် ကၠောန်ဂွံ ကၠောန်ထေက်ရ ညာတ်ကေတ်ဗီုဂှ်ကီု ကျာ်ဇၞော်အ္စာပါလိတထေရ်လေဝ် ကော်ဟီုကီုတုဲ ပံက်တိုန်ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ် ဂစာန်ချဳဒရာၚ်ကၠုၚ်ရ” သာ်ဝွံ လေဝ် ကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တအ် ဟီုဂးရ။
လောန်ကၠုၚ် ၂၅၀ သၞာံပြၚ်တေံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ ပြာကတ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲအရာချူကှေ်လိက်ပတ်တုဲ လိက်ညးချူကှေ်ဂှ်လေဝ် နွံ ၁၀၀ ဂကူပြၚ်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သ္ပဟိုတ်ကဵု တ္ၚဲကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ ကှေ်ခၞံပြကိုဟ်လောကသိဒ္ဓိ အာစိုပ်ဒ္တုဲ ပ္ဍဲဂိတုမာ် ၃ မံက်၊ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၁၀၂ တေံဂှ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠမန်ဂမၠိုၚ်တအ် ကေၚ်သ္ပသမ္တီကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်နွံရ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
Academic Infrastructure
Mahidol is constructed of 17 faculties, 6 colleges, 9 research institutes and 6 campuses (3 provincial campuses) and offers a range of academic programs in three core academic areas; Health Sciences, Science & Technology and Social Sciences & Humanities.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
ဝၚ်
“တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်ဏံဂှ် နူကဵု ၁၉၇၄ (သက္ကရာဇ်ဍုၚ်-၁၃၃၆) သၞာံတေံရ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠမန်တအ် စၟတ်သမ္တီကၠုၚ် ပ္ဍဲဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဍုၚ်မတ်မလီုရ၊ နူဂှ်ချဳဂွံ ၜိုတ် ၃ သၞာံ၊ လၟုဟ်တာလျိုၚ်ဂှ် စိုပ်ကၠုၚ်လ္တူပၞးပိုဲယျ၊ တုဲပၠန် ဂကောံအ္စာကၞေဟ် မန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကောန်ဂကူပိုဲလေဝ် ဒးနွံထေက်ဏောၚ် ဒုၚ်ကေတ်သာ်ဂှ်ကီုရ” သာ်ဝွံ အ္စာချူလိက်မန် နာဲအံၚ်ဇၞး (ရုတ္တံၚ်) ညးမဒှ်ဥက္ကဌကမ္မတဳကၠောန်ဗဒှ်တ္ၚဲအ္စာကဝိမန် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်မန်ရ။
တုဲပၠန် အ္စာကၞေဟ်မန်တံဖအိုတ် ကၠုၚ်တိုန်အသေအဟာန် အိုတ်ညိဂှ်လေဝ် မိက်ဂွံဆဝ်မ္ၚုဟ်ဏာရ၊ လညာတ်ဇကုနွံဗီုလဵုရောဂှ်လေဝ် ပ္တိုန်ထ္ၜးဂံၚ်ၚ်သ္ကာသ္ကာအိုတ်ညိ၊ ဂကောံအ္စာကၞေဟ်မန် ဗိုန်န်ဗတ်မွဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ဂှ်လေဝ် ဗိုၚ်ပ္တန်အိုတ်ညိ ညးဆက်ဟီုဏာ ဂလာန်ဆဝ်မ္ၚုဟ်ရ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
Academic Infrastructure
The university directly runs 2 Faculties of Medicine which operate 5 hospitals and 1 Institute of Medicine affiliated to 4 hospitals (with Medical Education Centers for the Collaborative Project to Increase Production of Rural Doctor) as well as providing a location to train medical students for 2 other Colleges of Medicine. In total this produces around 850 medical doctors annually and serve as centers for comprehensive specialist medical training and patient care, with a total of around 4,250 beds serving nearly 4.4 million outpatients and 120,000 in-patients per year.
တ္ၚဲအ္စာကဝိမန်
ဝၚ်
ပၞောဝ်ကဵု ဂျာနေဝ်/မဂ္ဂဇြေန် တရးပ္တိတ်ကၠုၚ်လဝ် နကဵုဘာသာမန်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ (မဆလ) ဥူနေဝေန် ထ္ၜုတ်ကဵုတွဵုရးမန် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၄ တေံဂှ်တုဲ လိက်ဂတာပ်ခေတ် မဂ္ဂဇြေန်မန်လေဝ် မြဟ်တိတ်ကၠုၚ်ကီုရ။ လိက်ဂတာပ်ခေတ်ဝွံ အ္စာကၞေဟ်မန်တံ ချူလဝ်ကြက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သၟးတုဲ ဒၟါနူဝေါဟာမ္ဂး “ဍုၚ်မန်ဗျဟ်ဟ် ညံၚ်အိက်ပှ် မုဂှ်ရှ်ဟွံမွဲ” ဂှ်ရ ညးတက်တရးပ္တိတ် ကေုာံအ္စာကၞေဟ်မန် တၠဂုဏ်အ္စာဘဒ္ဒန္တ ပါလိတ (လၟုဟ် နွံပိုန်ဘာဓါတ်ကျာ် ဍုၚ်ကၟာဝက်)၊ ကျာ်ဇၞော်ဘာက္ၜၚ်ထဝ် ဘဒ္ဒန္တသိၚ်္ဃ (စဴသွဝ်) ကေုာံ ကျာ်ဇၞော်မန်မွဲတၠ တံ ဒးလုပ်ကၠုၚ်သ္ၚိစာတ် နကဵုဥပဒေပ္ဍဵုလိက်ရ ။
တက္ကသိုလ် မဟိဍိုန်
Academic Infrastructure
A dental service unit at the Faculty of Dentistry and the Golden Jubilee Medical Center at Salaya serves about 340,000 patients a year.