cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကောန်ၚာ် ကဵု ပရေၚ်ထတ်ယုက်
မိမ တၟိ
ပ္ဍဲအခိင်ကာလ မၜံင်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဓါတ်ဟဝ်မုန် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵုမၞးတအ် နကဵုဓါတ်ဟဝ်မုန်ဂှ်ရ ပကဵု ညံင်မၞးတအ် ဂွံဆာန် ကောန်ၚာ်ဂှ်၊ ဂွံဒှ် သံယောဇိုန် လတူကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ အရာမဗြုတိတ်ကၠုင် နူကောန်ၚာ် အေအ်ညိဂှ် မၞးကေတ် ကောန်ၚာ်ဂှ်တုဲ ဗမဴကဵုတှ်ရ၊၊ နကဵု မစွံကောန်ၚာ် စၞာံကဵုစၞာံ စုက် ကုမိမတအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်သံယောဇိုန် အကြာမိမ ကဵုကောန်ၚာ်ဂှ် ခိုဟ်ရ၊၊ ကောန်ၚာ်ဂှ် စုတ်ပူလဝ် နကဵုယာတ်အိက်သၟး ပလောအ်ဟွံပါ ကဵုမံင် လတူအပါ ဟွံသေင်မ္ဂး မိကောန်ၚာ် နကဵုစၞာံကဵုစၞာံစုက်မ္ဂး ပကဵု ညံင်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် (ဟွံလရိုအ်)တုဲ ဍေဟ်ဂွံဒုင်စသိုင် ဂီုကၠီုရ၊၊
ဓဝ်ဆာန် လတူကောန်ၚာ်
မိမဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် နူစ ကောန်ၚာ်ဂှ် မၜံင်တိတ်ကၠုင် မွဲဓရေပ်မတ်ဂှ် ဓဝ်ဆာန် ကတဵုဒှ် လတူကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဆဂး မိမလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဒးကေတ်အခိင်ညိည မေတ္တာ ကေုာံ သံယောဇိုန် ဂွံကတဵုဒှ်ကၠုင် လတူကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဟိုတ်နူ ၜံင်ဝါတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် တိတ်ကၠုင်တုဲ ယဲဒၟံင်၊၊ ဟိုတ်နူကာလၜံင်ဂှ် ယဝ်ရဝါတ်ဂါတ်တုဲ ညးမဒှ်မိဂှ် ဒးကေတ်အခိင် သွက်ပရေင်ထတ်ယုက်ဇကုညိ တုဲမ္ဂး ဆာန်ကောန်ဂှ်မာန်ဂှ် ဒှ်အရာဓမ္မတာရ၊၊
နမရပ်ကောန်ၚာ်၊ ဆုင်ကောန်ၚာ်၊ ယိုက်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညံင်စိုတ်မိမ ဂွံကၠုင် လတူကောန်ၚာ်ဂှ် သိုက်က်ရ၊၊
ယဝ်ရ စိုတ်မိမ ဟွံကတဵုဒှ်မ္ဂး
ယဝ်ရ စိုတ်မိမ ပ္ဍဲမၞးတအ် ဟွံကတဵုဒှ်မ္ဂး ပ္ဍဲမၞးတအ်ဂှ် ယဲစိုတ်ဓါတ်စှ်ေ ကြဴနူသၠးဂၠံဂဝ် (postpartum Depression) ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ယဝ်ရ ပ္ဍဲမၞးတအ် သီုညးၜါ ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ်မွဲမွဲ စိုတ်မိမ ဟွံကတဵုဒှ်မ္ဂး ဟွံသေင်မ္ဂး မၞးတအ် ကတဵုဒှ် ပရေင်အောန်စိုတ်၊ ဖေက်၊ ဟွံမြဟ်မြဴ၊ စိုတ်ဓါတ်စှ်ေ မုဟွံမိက်ကၠောန်မ္ဂး ဓရီုကျာ ကုညးတၞဟ်ညိ၊၊ လ္ပပၞုက် အေင်လဝ်ညိ၊၊ ယဝ်ရဒှ်ဗီုဏအ်မ္ဂး မၞးတအ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင် ယဲစိုတ်ဓါတ်စှ်ေ ကြဴနူသၠးဂၠံဂဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ယဲစိုတ်ဓါတ်စှ်ေဂှ် ပ္ဍဲအခိင် မဗုင်ဒၟံင် ကောန်ၚာ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ဒၟံင်တုဲတုဲလေဝ် ဟီုမာန်ရ၊၊ ညံင်ဂွံဂွံ အရီုအဗင် ဗွဲမပြဟ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ရ၊၊ ကာလဂှ်ဟေင် ယဲစိုတ်ဓါတ်စှ်ေဂှ် ဟွံဂွံဂၠိုင်တိုန်ရ၊၊
ယဝ်ရၜံင်ဝါတ်မ္ဂး ဗီုဏအ် ကတဵုဒှ်စဂၠိုင်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ လ္ပပၞုက်လဝ် ပ္ဍဲဇကုညိ၊၊ ဓရီုကျာ ကုသမ္ဘာ/တၠသ္ၚိဇကု၊ မိမဇကုညိ ဟွံသေင်မ္ဂး ကုအစာဂဥုဲတအ်ညိ၊၊
ကၟုဲသ္ၚိၜံင်ပၟတ်
မိမ ကလော ကောဒေအ် မိသ သကအ်ရဲတအ် ဂွံမိင်ကေတ် မၞးတအ် ကလိဂွံကောန်တၟိမ္ဂး မိက်ဂွံကၠုင်ဝေင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဓမ္မတာမွဲရ၊၊ တုဲပၠန် အလဵုဇကု မၞးတအ်လေဝ် မိက်ဂွံထ္ၜး ကောန်ၚာ်မၞးတအ် ကုညးတအ်ကီုရ၊၊ ဆဂး ကၟုဲဂလိုင်လဵု မၞးတအ် ဒုင်တဲဆဵု ပ္ဍဲမွဲမွဲအလန် မၞးတအ် ထေက်ကဵု ဒးချပ်လဝ်ကီုရ၊၊ သၠးလဝ်ဂၠံဂဝ်တၟိတၟိတုဲ ဒးဆဵုဂဗ ကုကၟုဲဂှ် မလေပ်ဍောင်စိုတ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဗွဲတၟေင် ကြဴနူ မစဴကၠုင်သ္ၚိ နူရုင်ဂဥုဲ မွဲၜါတ္ၚဲဂှ် မၞးတအ် နွံပၟိက် မံင်ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဟီုကဵု မသ သကအ်ရဲတအ် မၞးတအ် နွံပၟိက်ၜိုဟ်သိုဟ် တုဲပၠန် နွံပၟိက် အခိင် သွက်မၞးတအ် ဂွံတီဒဒေအ် ကုကောန်မၞးတအ်၊၊ ကာလမၞးတအ် ဍောင်ပြေ တီအစောန်/ ဒဒေအ် ကုကောန်မၞးတအ်တုဲမ္ဂး မၞးတအ် ဒုင်တဲဆဵု ကုကၟုဲရ၊၊ တုဲပၠန် မွဲမွဲအလန်မ္ဂး ကၟုဲဂလိုင်လဵု အခိင်လလအ်လဵု ဒုင်ဆဵု ကုကၟုဲဂှ်လေဝ် မၞးတအ် ဒးဖျေဟ်ဖန်ဇန်လဝ်ထေက်ရောင်၊၊
ပြဟ် စဴသ္ၚိ နူရုင်ဂဥုဲ
ယဝ်ရကောန်ၚာ်ထတ်ယုက်ဒၟံင်ရမ္ဂး မၞးတအ် ဒးစှ်ေနူရုင်ဂဥုဲပြဟ်ဒၟံင် ဒှ်မာန်ရ၊၊ မၞးတအ် ဒးဒုင်စသိုင် မုဖန်ဖက်ဟွံဒး ဒှ်မာန်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး အတိုင်မစၟဳလဝ်ဂှ် ဍေဟ်ဟွံဒှ်ကၠုင် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ကောန်ၚာ်ဂှ်လေဝ် လရိုအ်၊ ဗမဴတှ်ဂှ်လေဝ် ကောန်ၚာ်ဟွံကေတ်တှ်၊ မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ဒးကၠောန်စၞစ နာနာသာ်ရ၊၊
၁၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ စၞးမပတိတ်ဒြဟတ် ဒုင်ဆဵု ကုကၟုဲဂှ် ပတိတ်ဒြဟတ် သွက်ပရေင်ထတ်ယုက်ဇကု ကေုာံ သွက်ကောန်မၞးတအ်ညိ၊၊
၂၊၊ ညံင်ဍာ်တှ်ဂွံတိတ်တုဲ ညံင်ကောန်ၚာ် ဂွံမဴတှ်လေပ်ပြဟ်ဟ်ဂှ် ဂစာန်ညိ၊၊ ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗ္တံဂှ် အောန်အိုတ် ၈ အလန် ဒးဗမဴကဵုတှ် ကောန်ၚာ်ရောင်၊၊ တုဲပၠန် ဗမဴတှ် မွဲမွဲအလန်မ္ဂး ဒးကဵုအခိင် အကြာ ၁ နာဍဳ ကဵု ၁ နာဍဳကဝက်ဒှ်ဒၟံင်၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အခိင်သွက်အရာတၞဟ်ဂှ် ဟွံမဲကွေဟ်ဟ်ရ၊၊ ဖန်ဇန် ညံင်ဍာ်တှ် ဂွံတိတ် ကေုာံ ကောန်ၚာ်မဴတှ်ဇကု ဂွံလေပ်ခိုဟ်ဟ်ဂှ် တုပ်တဴညံင်ရဴ မဓလိုက်တမ်ရိုဟ် ခိုဟ်ဟ်မွဲကီုရ၊၊ ဗမဴကဵု ဍာ်တှ်မိဂှ် လောဲသွာ နူကဵု ကဵုဍာ်တှ်ပလင် တၟာဂလိုင်ရ၊၊ ဍာ်တှ်မိဂှ် ခိုဟ်အိုတ် ကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠိုင်အိုတ် သွက်ကောန်ၚာ်ကီု သီုကဵု သွက်မိကောန်ၚာ်ရ၊၊
၃၊၊ ယာဲ ကဵု အပါလေဝ် စွံစိုတ်ဂၠိင်င် လတူရေင်သကအ်ညိ၊၊ အပါ ကဵု ယာဲဂှ် မၞိဟ်မွဲဓဝ် ဟွံသေင် မၞိဟ်ၜါ၊ ပၟိက်လေဝ် နွံၜါဗီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးမွဲကုမွဲ ဖန်ဇန် ရပ်စပ် ဗီုပြင် ဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာဓမ္မတာမွဲရ၊၊ ကောန်ၚာ်မၞးတအ်လေဝ် နွံပၟိက် အရာတၞဟ်ခြာမၞးတအ်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞးတအ် ညးမွဲကုမွဲ ဗိုင်ထ္ၜလဘာ် ရေင်သကအ်ညိ၊၊ အရာမတၞဟ်ခြာ အကြာမၞးတအ်ညးၜါဂှ်လေဝ် ကဵုဒၞာဲ ကုရေင်သကအ်ညိ၊၊
၄၊၊ ကောန်အရီုအဗင် နူဂကောံသ္ၚိကၟိန်တအ်ညိ၊၊ ဗီုဂလာန် ကောန်အဖရိက နွံမွဲ၊ ＂ဂွံလွဳလွတ် ကောန်ၚာ်မွဲဂှ် ဒးကေတ်အရီုအဗင် မၞိဟ်မွဲကွာန်၊၊＂မိမသီုဖအိုတ်ဂှ် ပ္ဍဲအခိင် မသၠးဂၠံဂဝ်တၟိတၟိကီု ပ္ဍဲအရာလွဳလွတ်ကောန်ၚာ်ကီုဂှ် နွံပၟိက် အရီုအဗင် နူညးတၞဟ်ဖအိုတ်ရ၊၊ ကောန်ၚာ်မၞးတအ်ဂှ် မၞးတအ်ရ ဒှ်မၞိဟ် မလွဳလွတ်၊ ရပ်စပ်၊၊ ဇုက်သံယောဇိုန် ကုကောန်ၚာ်ဂှ် ဒးဒက် အကြာမၞးတအ် ကဵု ကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဆဂး မိနော် အပါနော် ကေုာံ ညးတၞဟ်တအ်ဂှ် ဗိုင်ရီုဗင်ကဵု အရာဒးဗိုင်ကၠောန် မပ္တံ အာရာန်ဖျာ၊ ဍုန်ပုင်သွ ကေုာံ သအးဇ္ၚးသ္ၚိတအ်ရ၊၊
၅၊၊ အခိင်ကောန်ၚာ်တိက်မ္ဂး တိက်ကီုညိ၊၊ မၞးတအ် နွံပၟိက် အခိင်ဇူ အခိင်တိက် သွက်ဂွံဂွံဒြဟတ် အခိင်ကာလ ကောန်ၚာ်ဂှ်ၚုဟ်၊၊ ကောန်ၚာ်ၚုဟ်တိုန်မ္ဂး ဍေဟ်နွံပၟိက် အရာမၞိဟ်တအ် မစွံအာရီု ကုဍေဟ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အခိင်ကောန်ၚာ်တိက်မ္ဂး ဂစာန်တိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဇူကီုညိ၊၊ ဂွံဇူ ဂွံတိက်ဟေင် မၞးတအ် ဒြဟတ်ဂွံနွံမာန်ရောင်၊၊
ကျောဝ် ယာတ်အိက်ကောန်ၚာ်
စဵုကဵု ဗမဴတှ်ဂွံခိုဟ်ဟ်ဂှ် ဂွံတီ ကောန်ၚာ်ဇကု ဂွံစ စၞပေင် ဟွံပေင်ဂှ် ဒးရံင် ယာတ်အိက်ရ၊၊ ဗီုဂွံကျောဝ်ဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲယာတ်အိက်ဂှ် အိက်ဂလိုင်လဵု တိတ်ကၠုင်၊၊ ကာလဗမဴတှ် ကောန်ၚာ်မ္ဂး ဂလိုင်လဵု မလုပ်အာဂှ် တီကေတ် ဟွံမာန်၊၊ ဆဂး ဂလိုင်လဵု မတိတ်ဂှ် ရံင်ကေတ် ပ္ဍဲယာတ်အိက်ဂွံရ၊၊ ယဝ်ရ တိတ်ကၠုင်ဂၠိုင်မ္ဂး လုပ်လဝ်ဂၠိုင် ဗီုဏအ် ဆိင်ကေတ်ဒးရ၊၊
ပ္ဍဲမွဲမွဲတ္ၚဲဂှ် ယာတ်အိက် ဂလိုင်လဵုဍုက်ဂှ်လေဝ် စွံသတိကီုညိ၊၊ ယဝ်ရ ဆိင်စဝါတ် ဂလိုင်လဵုဍုက်ရောမ္ဂး ရပ်စမ်ရံင် ယာတ်အိက်ဂှ် ယဝ်ရဇြိုင်ဒၟံင်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် ဏမ်လဝ် တၟာဂလိုင်တုဲ ယဝ်ရသာဒၟံင်မ္ဂး ဍေဟ်ဏအ်လဝ်အောန်ရ၊၊ ကောန်ၚာ် အာယုက် အကြာ ၅-၆ တ္ၚဲမ္ဂး ဍေဟ်ဏမ်ထောအ်မွဲအလန် နွံစ ၜိုတ် ကဝက် ဒဳဇြေန်လဳတာရ၊၊ ယာတ်အိက် မစကာလဝ်တုဲ ယဝ်ရဇြိုင် နူကဵု ယာတ်အိက်ကှ်ကှ်မွဲ ဂလိုင်ဍာ် ကဝက်ဒဳဇြေန်လဳတာမ္ဂး ရုမ်ဂပ်ရ၊၊
မၞးတအ် ကျောဝ်ဂွံမွဲပၠန်ဂှ် အိက်ကောန်ၚာ် ဒှ်အသာ်မုရောရ၊၊ ကောန်ၚာ်အာယုက်
၁-၂ တ္ၚဲ၊ ကြဴနူၜံင် အပ္ဍဲ ၂၄ နာဍဳဂှ် ကောန်ၚာ် ဍေဟ်ဏအ်ထောအ်၊၊ ဂတဂှ်မ္ဂး ဍေဟ် ဏမ်ထောအ် ၂ အလန် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗ္တံ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အလန်ဂၠိုင်နူဂှ်၊၊ ကောန်ၚာ် အိက်ထောအ် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗတံဂှ် အိက်ထောအ် မွဲအလန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူမွဲအလန်၊၊ အိက်အလန်ကၠာအိုတ်ဂှ် ဒှ်အသာ် လမ္စံက်တုဲ ခလိန်ဒၟံင်၊၊
၃-၄ တ္ၚဲ၊  အပ္ဍဲ မွဲတ္ၚဲမွဲဗတံဂှ် ကောန်ၚာ် ဏမ်ထောအ် ပိ အလန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူဂှ်၊၊ ဍေဟ်အိက်ထောအ် အောန်အိုတ် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗတံ ၂ အလန်၊၊ အိက်ဍေဟ်ဂှ် အသာ် ဒှ်ကၠုင် ဍာ်မိတ်ညိည၊၊
၅-၆ တ္ၚဲ၊  အပ္ဍဲ မွဲတ္ၚဲမွဲဗတံဂှ် ကောန်ၚာ် ဏမ်ထောအ် အောန်အိုတ် ၅ အလန်၊၊ ဍေဟ်အိက်ထောအ် အောန်အိုတ် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗတံ ၄ အလန်၊၊ အသာ်အိက်ဂှ် ဍာ်မိတ် သၚေက်ညိည၊၊
၇ တ္ၚဲ၊ အပ္ဍဲ မွဲတ္ၚဲမွဲဗတံဂှ် ကောန်ၚာ် ဏမ်ထောအ် အောန်အိုတ် ၆ အလန်၊၊ ဍေဟ်အိက်ထောအ် အောန်အိုတ် ပ္ဍဲမွဲတ္ၚဲမွဲဗတံ ၃ အလန်၊၊ ဒှ်ဗီုဏအ်မ္ဂး ဒဒှ်ရ ကောန်ၚာ်ဂှ် ကလိဂွံတှ်ရုမ်ဂပ်ရ၊၊ အသာ်အိက်ဂှ် အသာ်ဍာ်မိတ်၊ ဒှ်ဒၟံင်ခတ်တ်တုဲ သၟူ ဖျးဒၟံင်ညိည၊၊
ဗီုလွဳလွတ်ကောန်ၚာ်
လၟုဟ်မ္ဂး မၞးကေင်ယိုက်/ရပ် ကောန်ၚာ်စၜံင် ကၠာအိုတ်လေဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဟွံသေင်မ္ဂး မွဲလှ်ေလေဝ် ဟွံကေင် လှာဲယာတ်အိက် မၞိဟ်မွဲမွဲ မွဲလှ်ေဏီလေဝ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဆဂး လ္ပဖေက် ယိုက်ကေတ် ကောန်ၚာ်မၞးတုဲ မိန်လဝ် ကြပ်ပ်ညိ၊၊ ဒုင်စသိုင် ဖျုန်စၞာံ မဍိုန်ဍောတ်တုဲ သၟူမမောဝ် နူကောန်ၚာ်မၞးတအ်ညိ၊၊ ကောန်ၚာ်မၞးတအ် နွံပၟိက် မမံင်ကြပ်ပ် မဒုင်မိန်လဝ်စုက်က် ကုမၞးတအ်ရ၊၊ ဗီုမဂွံလွဳလွတ်ဂှ် ဆက်ဗှ်ကေတ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ညိ၊၊
ရပ် ကောန်ၚာ်
နူစဂှ် ကောန်ကၞိ ပ္ဍဲကအ် ကောန်ၚာ်ဂှ် ဍိုန်လျဒၟံင်ဏီတုဲ ဍေဟ်ထိင် ယာက္ဍိုပ်ဍေဟ်ကေတ်တ် ဟွံမာန်ဏီရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကာလမဗမဴတှ် ကဵုကောန်ၚာ်ကီု၊ ကာလမဖုံဍာ် ကဵုကောန်ၚာ်ကီု ညံင်ဂွံထိင်ထ္ၜလဝ် က္ဍိုပ်ဍေဟ်ဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ရ၊၊
ကာလမၞးတအ် မမိန်ကေတ်ဍေဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး စၞာံကဵုစၞာံစုက် ကေုာံ ကာလဍေဟ်ဂွံမိင်ကေတ် ရမ္သာင်ကောန်တၟအ်မၞးမချဳမ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် ဍေဟ်သ္ၚိတ်ဇြၜိုဟ်သြိုဟ်အာဂှ် စွံရံင်သတိညိ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် ကာလဍေဟ် နွံပ္ဍဲဗုင်မိတေအ် ဍေဟ်ဂွံမိင် ရမ္သာင်ကောန်တၟအ်ယာဲ၊ ကေုာံ စၞာံဍေဟ် စုက်လုက်ဒၟံင် ကုထိုင်ကောန်တွဵုတုဲ ကာလမကလိဂွံ အကာဲအရာဗီုဂှ်ပၠန်မ္ဂး စိုတ်ဍေဟ် ၜိုဟ်အာရ၊၊ ပိုယ်ဒး ကၠိုဟ်လဝ် မွဲပၠန်ဂှ် သဘာဝပိုယ်ကောန်မၞိဟ်တအ်ကီု သီုကဵုတိရစ္ဆာန်ဂှ် နွံပၟိက် ပရေင်ဂီုကၠီုရ၊၊ ပရေင်ဂီုကၠီု နွံခိုဟ်ဟ် ခိုင်င်တုဲဟေင် ပိုယ်ဂွံလ္ၚတ်ကေတ် အရာတၞဟ်မာန်ရ၊၊ ပရေင်ဂီုကၠီု ကောန်မၞးတအ်ဂှ် ပ္ဍဲတဲ ပ္ဍဲသြိုဟ် ကောန်မၞးတအ်ဟေင်ရ၊၊ ကောန်မၞးတအ် ကာလနွံပ္ဍဲဗုင်ဂှ် ဆသၟူ မိယာဲဍေဟ်မွဲရ ဍေဟ်တီလဝ်၊ တုဲပၠန် ရမ္သာင်မိယာဲ ကဵု ရမ္သာင်အပါဍေဟ်တီလေဝ် ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟူ ကေုာံ ရမ္သာင် မိနော်ကောန်မၞးတအ်ဂှ် ကောန်ၚာ်မၞးတအ် ဟွံဂွံတီလေဝ်တုဲ နွံပ္ဍဲတဲမိနော်ဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံကလိဂွံဂီုကၠီုရ၊၊ ဗွဲကြဴ ကာလဍေဟ်တီ မိနော် အပါနော်ဍေဟ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲမ္ဂး ဍေဟ်ကလိဂွံ ပရေင်ဂီုကၠီု ပ္ဍဲမိနော်ဍေဟ်မာန်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ လ္ပဖေက် လ္ပဂွိင် မိန်ယိုက်ကေတ် ကောန်ၚာ် ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်တုဲ စွံလတူမၞးညိ၊၊ ယဝ်ရ ဂံက်ဒၟံင်မ္ဂး လတူဂှ် ဂြပ်စုတ်ကဵု ယာတ်ညိ၊၊
တိက် ကရောမ် ကောန်ၚာ်
ဒၞာဲမဂီုကၠီုခိုဟ်အိုတ် သွက်ကောန်ၚာ်ဍောတ်တ်တအ် မဂွံတိက်ဂှ် ကဵုဍေဟ်တိက် ပ္ဍဲခါတ်ဍေဟ်ကဵုဍေဟ် ပ္ဍဲအခန် ယာဲတဍေဟ်ရ၊၊ ခါတ်ကောန်ၚာ်ဟီုတှ်ေ နွံကဵု စဵုဒၞာ ခရိုင် ညံင်ဍေဟ် ဟွံဂွံ ဒတုံစှ်ေရ၊၊ ကာလပတိတ်ဖျေဟ်မ္ဂး လပါ်က္ဍိုပ်ဂှ် စွံဒၞာဲသၠးဂၠိုင်င်တုဲ ပဆုဲဖျေဟ် ဒၞာဲဇိုင်ဍေဟ် လပါ်ဇိုင်ညိမ္ဂး ခိုဟ်ရ၊၊ ပ္ဍဲခါတ်ဍေဟ်ဂှ် ယာတ် ကေုာံ အရာတၞဟ်တအ်ဂှ် လ္ပကဵုနွံညိ၊၊ အရာတအ်ဂှ် မလေပ်ဂြပ်ကၟာတ်ဍေဟ်တုဲ ဍေဟ်ယီုဟွံဂွံ ဒှ်မာန်ရ၊၊ ကောန်ၚာ်တအ်ဂှ် ဒးဂြုပ်လဝ် နကဵုယာတ်ကောန်ၚာ် နူသြိုဟ် စဵုကဵုဇိုင်ရ၊၊
ယဝ်ရ မၞးတအ် ရုဲစှ် မိက်ဂွံကဵု ကောန်ၚာ်တိက် ကရောမ်မၞးတအ် (ဝါ) မွဲခါတ်/ဖုန် ကုမၞးတအ်မ္ဂး ဖုန်ဂှ် ဒးဇၞော်ရုံဂပ်ရောင်၊ ကောန်ၚာ်ဒးကလိဂွံဒၞာဲ ဂလိုင်ၜိုတ် ဍေဟ်မတိက် ပ္ဍဲခါတ်ဍေဟ်ကဵုဍေဟ်ရ၊၊ ယဝ်ရဟွံဂွံဒၞာဲလှဲလှဲဗီုဂှ်မ္ဂး အခိင်မၞးတအ် မလှိင်ဒၟံင်ဂှ် ယာတ်မၞးတအ်ဂြာပ်ဒး ကၟာတ်ဒးမုက်/မုဟ် ကောန်ၚာ်တုဲ ကောန်ၚာ်ယီုဟွံဂွံ ဒှ်အာမာန်ရ၊၊ ဖုန်ဂှ်ပၠန် ဒးကၟောန်တုဲ ယာတ်လးဖုန်ဂှ်လေဝ် ညံင်ဟွံဂွံချဳဒၟံင်ဂှ် ဒးဖန်လဝ်ရောင်၊၊ ၝောဲကဵုကောကောန်ၚာ် ကေုာံ တိရစ္ဆာန် မပ္တံကဵု ဗဂဲကဵုကၠဵုတအ်ဂှ် လ္ပကဵုတိက် ကရောမ်ကောန်ၚာ်ဍောတ်တ်ညိ၊၊
စဵုဒၞာ ညံင်ကောန်ၚာ် ဟွံဂွံချိုတ် ပ္ဍဲခရေင်
တၞဟ်နဂွံဝေင်ပါဲ ကောန်ၚာ်ချိုတ်ပ္ဍဲခရေင်/ဒၟံင်သတိက်တုဲ ဒ္ဂေတ်ဗက် တင်မကဵုကသပ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ညိ၊၊
ဝေင်ပါဲ ညံင်က္ဍိုပ်ဟွံဂွံၜေအ် ၜေဲ
က္ဍိုပ်ကောန်ၚာ် ၜေအ် ၜေဲဂှ် ဆေင်စပ်ဒၟံင် ကုဗီုလဵု မိမတအ် မစွံလဝ်ဍေဟ် ပ္ဍဲအခိင်ဂၞာက္ဍဟ်ၜတ်တ်တေအ်ရ၊၊ ယဝ်ရ ကောန်ၚာ်ဂှ် စွံလဝ်/ဗတိက်လဝ် ဗီုဂှ်တွဵုမ္ဂး က္ဍိုဟ်ဍေဟ် မလေပ်ၜေအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ၜေဲဒှ်မာန်ရ၊၊
အခိင်ကောန်ၚာ် မၚုဟ်ဒၟံင်မ္ဂး စွံကောန်ၚာ်ဂၠံင်မပ်/ဗကပ်ကီုညိ၊၊ စွံကဵုကောန်ၚာ် ဂၠံင်မပ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် ဍေဟ်ဒးဂစာန်ယာက္ဍိုပ်ဍေဟ်မ္ဂး ပရံင်ကဵု ကောန်ကၞိဍေဟ် ပ္ဍဲတမ်ကတက်ရ၊၊ တုဲပၠန် ဝေင်ပါဲကဵု ညံင်က္ဍိုပ်ဍေဟ် ဟွံၜေအ် လပါ်လက္ကရဴရ၊၊ အခိင်ကာလ ကောန်ၚာ်မပတိက်ဖျေဟ်လဝ် ဂၠံင်လ္ၚာမ္ဂး မုက်ဍေဟ်ဂှ် ဂတးဗက်ကဵု ဂၠံင်ပါဲ ဂၠံင်ပုင်ညိ၊၊
ယာတ်ဇုက်၊ ချဵု၊ စက္ခော
ကာလကြာတ် ဇုက် ကောန်ၚာ်မ္ဂး ကြာတ်ဇုက်ကဵု ဍာ်ဂီုဂီု ပေါတ်ဇုက်ကဵု ဖအ် (foam) ဟွံသေင်မ္ဂး ယာတ်တဝ်ညိ၊၊ ဆာပ်ပျာ ကဵု ခရေမ်တအ်ဂှ် ကာလနွံပၟိက်ဟေင် စကာညိ၊၊ စက္ခောထၞေက် မရာန်ကေတ် နကဵုထုပ်ဂှ် ကာလအာတရဴ စကာစညိညဟေင် စကာညိ၊၊ ဆာပ်ပျာကီု အရာမသုင်စောဲကဵု ကောန်ၚာ်တအ်ဂှ် ရုဲစှ် အရာမဟွံမဲကဵု သၟူမောဝ်မောဝ် (without parfume) ကေုာံ မစုတ်လဝ် ကပေါတ်ဓါတုတအ်ညိ၊၊
ဒြဟတ်အိမ်မုန်
ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် ယဝ်ရ ဒးပတောအ်ၜတ် နကဵု ဥပမာတုဲ ကၠိုဟ်လောဲမ္ဂး ခန္ဓကာယမွဲမွဲဂှ် တုပ်တဴ ညံင်ရဴ ဍုင်မွဲကီုရ။ ပ္ဍဲဍုင်ဂှ် ဒးနွံကဵု အရာနာနာ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်စဵုဒၞာ(ဒပ်ပၞာန်)တုဲ အရာတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒၞာဲညးကဵုညး ကိစ္စဇၞော်ဒၟံင် သီုဖအိုတ်တုဲ ဒးဗဒဗဒါဲဒၟံင် ရေင်သကအ်ရ။ ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် တုပ်ညံင် ပရေင်စဵုဒၞာ(ဒပ်ပၞာန်)ရ။ ဒပ်ပၞာန်ဂှ် မင်စဵုဒၞာကဵု သၞမ္ၚး လုပ်ကၠုင်မ္ဂး သွက်ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်ဂစိုတ်ရ။ အရာမပကဵု ညံင်ပိုယ်ဂွံယဲ (ဝါ) အရာမပလီုကဵု ခန္ဓကာယပိုယ် မပ္တံကဵု ဝဳရုသ်၊ ဗက်တဳရဳယျာ၊ ပရုန်တအ် လုပ်ကၠုင်မ္ဂး ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် မွဲတဲဓဝ် ဍေဟ်ဗတိုက်ရ။ အရာတၟိတၟိမွဲမွဲ ယဝ်ရ ဍေဟ်ဟွံကေင်ဆဵုလဝ်ဏီမ္ဂး အရာဂှ် ဒှ်သၞဇကုမာန်ဒၟံင်ဂှ် ဍေဟ်ဟွံတီတုဲ ဍေဟ်ဟွံဗတိုက်ရ။ အရာဂှ် လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲဍုင်ဇကုတုဲ ကာလအရာဂှ် ဗက်ပလီုပလာ် ညးဍုင်ကွာန်ဇကုဂှ် ဇကုဂွံတီကေတ်တုဲ ကာလဇကုဗတိုက်ဂှ် ယဝ်ရ ဒြဟတ်ဇကုထတ်မ္ဂး ဇကုဂွံမာန်ကေတ်၊ ယဝ်ရ ဒြဟတ်ဇကုဍိုန်မ္ဂး ဇကုကျ ဇကုချိုတ်ရ။ ညံင်ရဴဂှ်ရ ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ်ဂှ် ဒှ်ဝဳရုသ်တၟိ ခန္ဓကာယပိုယ် ဟွံတီ။ ဍေဟ်လုပ်စိုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲဇကုပိုယ်။ ဒြဟတ်အိမ်မုန်ပိုယ် ဟွံဗတိုက် မွဲတဲဓဝ်။ ကာလဂွံစဗတိုက်ဂှ် ကဝ်ရဝ်နာဝဳရုသ်ဂှ် ပလီုဂွံအာ ခန္ဓပိုယ် (ဗွဲတၟေင် ကသအ်)ပိုယ်ညိညရ။ ကာလဒြဟတ်အိမ်မုန် စဗတိုက်ဂှ် ဇကုကတဴတိုန်ရ။ ဇကုကတဴဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန် ပတိတ်ဓါတ်ဂမ္တဴ သွက်ဂွံ ဗတိုက်ဂစိုတ် ဝဳရုသ်ဂှ်ရ။ ပၞာန်မွဲမွဲ ပိုယ်ကလိဂွံဇမၞးတုဲမ္ဂး အရာလဵု မဒှ်သၞပိုယ်ဂှ် ပိုယ်ချူစွံလဝ် ပ္ဍဲဝင်ရ။ ညံင်ရဴဂှ်ကီု ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် ဍေဟ်ဗတိုက်မာန်အာ အရာမွဲမွဲမ္ဂး အရာဂှ် ညံင်ဍေဟ် ဂွံသမ္တီဒး ဍေဟ်ဗဒှ်ပတိုန် ဓါတ်မွဲ ညးကော်စ ဓါတ်ဒစဵုဒစး (antibody)။ ဓါတ်ဒစဵုဒစး ဍေဟ်ကၠောန်ပတိတ်တုဲမ္ဂး ဗွဲကြဴ အန္တရာယ်မ္ၚးဂှ်ပၠန် ယဝ်ရကလေင်လုပ်ကၠုင်မ္ဂး ဗွဲမပြဟ် ဍေဟ်ဗတိုက်ရ။ အန္တရာယ်မ္ၚး မပကဵု ညံင်ဂွံယဲမာန်တအ်ဂှ် ကေတ်တုဲ ပစုက်ကဵု ကလာပ်ရုပ်မတုပ်ကဵု ကလာပ်ရုပ်မၞိဟ်။ ကလာပ်ရုပ်မၞိဟ်ဂှ် ဍေဟ်ဗဒှ်ပတိုန် ဓါတ်ဒစဵုဒစး။ ဓါတ်ဒစဵုဒစးဂှ် ညးကေတ်တုဲ ထပက်စုတ် ပ္ဍဲခန္ဓပိုယ်ရ။ ကာလဂှ် ၜိုန်ရ အန္တရာယ်မ္ၚးဂှ် ဟွံကေင်လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲပိုယ်ကီုလေဝ် ဒြဟတ်အိမ်မုန်ပိုယ် တီလဝ် အန္တရာယ်ဂှ်တုဲ ကာလအန္တရာယ်ဂှ် လုပ်ကၠုင်မ္ဂး မွဲတဲဓဝ် ဍေဟ်ဗတိုက်ဂစိုတ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ညးကော်စ ဂဥုဲစဵုဒၞာရ။ ဂဥုဲစဵုဒၞာဂှ် ယဝ်ရ ဒးဟီု နကဵု ဥပမာမ္ဂး ကဵုခန်လ္ၚတ် ဗတောန်ကဵု ပညာ ကုပရေင်စဵုဒၞာဍုင် အရာမကေင်ပလီုလဝ်ဇကုသၟး ကၠုင်ပလီုဇကုပၠန် ဟွံသေင်၊ အရာတၞဟ်တအ်လေဝ် ပလီုဍုင်ဇကုတအ်မာန်ဒၟံင်ကီုရ။
ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် နွံဂကူနာနာသာ်တုဲ အရာအဓိက ၜါသာ်ဂှ် ဒြဟတ်အိမ်မုန် နူဂဝ် (innate immune system) မဒှ် ဒြဟတ်မပါကၠုင် နူကာလ မကတဵုဒှ် ကေုာံ ဒြဟတ်အိမ်မုန် လွဳဗ္စ (adaptive immune system) မပၠုပ်စုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲကြဴညိရ။ ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် လွဳပခိုဟ်ပတိုန် မွဲတဲဓဝ် ဟွံဂွံတုဲ၊ မွဲတဲဓဝ်လေဝ် ဍေဟ်ဂွံလီုလာ်အာလောဲလောဲ ဟွံလောဲကီုလေဝ် ယဝ်ရ ပိုယ်မံင်စံင် ဟွံမင်မဲ ပရေင်ထတ်ယုက် ဗီုကဵု သတိက်အောန်၊ သောက၊ သုင်ၜံက်၊ စစၞဟွံကိတ်ညဳကဵု ပရေင်ထတ်ယုက်တုဲ ဝဳတမေန်ဟွံမဲမ္ဂး ဒြဟတ်အိမ်မုန် နူဂဝ်တအ်ဂှ် ဍိုန်လျစှ်ေအာကီုရ။
ဒြဟတ်အိမ်မုန် လပါ်မ္ၚး
ပ္ဍဲခန္ဓကာယပိုယ်ဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု ပရေင်စဵုဒၞာရ။ စၞာံပိုယ်ဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဂတအိုတ်ရ။ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး စၟဗက်တဳရဳယာ ကေုာံ အနုဇဳဝတအ်ဂှ် ယဝ်ရ စၞာံပိုယ် ဟွံဒှ်သရ ဟွံသေင်မ္ဂး ဟွံမေက် ဒကးဒၟံင်မ္ဂး လုပ်တတ် စၞာံပိုယ်ဟွံမာန်ရ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵု ဂၠံင်ဒွါရပါင်မုဟ်ဂှ် နွံကဵု လှောန်လှေဟ် (mucous membrane) မပတိတ် ဓါတ်ဒစဵုဒစး (ဍာ်ပါင်၊ လှေဟ်) မဒှ်ညံင် ဒြဟတ်အိမ်မုန် လပါ်မ္ၚး မွဲဂကူကီုရ။ ဍာ်ဇကု မပ္တံကဵု ဍာ်ရမတ်၊ ဍာ်ပါင်တအ်ဂှ် နွံကဵု ဓါတ်အေန်ဇြာင်မာ (enzymer) တုဲ ဂစိုတ်ကဵု စၟဗက်တဳရဳယျာတအ်ရ။ စၟဗက်တဳရဳယျာ ကေုာံ အနုဇဳဝဂမၠိုင် လုပ်ကၠုင် မွဲစွံ ကရောမ်စၞစပိုယ်မ္ဂး ဂေတ် ကေုာံ ဓါတ်ဗစး ပ္ဍဲဂၞဴဂှ် ဂစိုတ်ဍေဟ်တအ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု bronchiပိုယ်ဂှ် နွံကဵု ကသော်သောဲသောဲ၊ ယဝ်ရ ခဗိုက်တအ် လုပ်ကၠုင်မ္ဂး ဍေဟ်ခအဟ်ပတိတ်ထောအ်ရ။ တုဲပၠန် ဍေဟ် ပတိတ်ကဵု လှေဟ်။ လှေဟ်ဂှ် နွံကဵု မဝ်လေဂျူ သွက်ဂွံ ဂစိုတ်စၟဗက်တဳရဳယျာကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ခန္ဓကာယပိုယ်ဂှ် နွံကဵု ပရေင်စဵုဒၞာ ဍေဟ်ကဵုဍေဟ်ရ။ နူကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန် လပါ်မ္ၚးဂှ် စဵုဒၞာဟွံမာန် လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲမ္ဂး ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဗွဲပ္ဍဲ ဆီပုင်ပိုယ်ဂှ် ဍေဟ်စဵုဒၞာ ဍေဟ်ဗတိုက်ကဵုပၠန်ရ။
သတိက်လီု
ယဝ်ရပိုယ် သတိက်အောန်မ္ဂး inflammatory markers ဂၠိုင်တိုန် ပ္ဍဲကဵု ဆီပိုယ်။ markers ဂှ် ဒှ်ဓါတ်မပတိတ် နူကဵု ကလာပ်ရုပ်ဒြဟတ်အိမ်မုန်၊ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ဒြဟတ်အိမ်မုန် မကၠောန်ကမၠောန်။ အဓိပ္ပါယ်ဍေဟ်ဂှ် ပိုယ်သတိက်လီုမ္ဂး ပကဵု ညံင် သၞောတ်ဒြဟတ်အိမ်မုန်ပိုယ် သ္ဂောအ်ဒးကၠောန်ကမၠောန်ရ။ ဟိုတ်နူ ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဒးကၠောန်ကမၠောန် ဟိုတ်နူပိုယ်တိက် ဟွံဖဲတုဲ ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂှ် ဍေဟ်ဟွံဂွံကၠောန်ကမၠောန် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ဗီုကဵု စၟယဲ၊ ဝဳရုသ်တအ် မလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲခန္ဓကာယပိုယ်ရ။ တုဲပၠန် ယဝ်ရတိက်ဂၠိုင်မ္ဂး ဒြဟတ်အိမ်မုန်ခိုဟ်တိုန်ဟာဂှ် သွဟ်ဟွံမဲဏီရ။
သောက
သောက (stress) ဟွံသေင်မ္ဂး စိုတ်ယှုက်ဂၠိုင်မ္ဂး ဖဍိုန်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန်ကီုရ။ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး သောကဂၠိုင်မ္ဂး ပကဵု ညံင်ဂြိုဟ် ဂွံပတိတ် ဓါတ်ပရဝ်တေန်ကာပြဟ် (acute-phase proteins) ဓါတ်ပရဝ်တေန်ဏအ်ဂှ် ဒှ်ဓါတ်မစဵုဒၞာ ပ္ဍဲကဵုဆီပိုယ်တုဲ ကာလဒးဗတိုက်သရိုဟ် အနုဇဳဝဂမၠိုင်မ္ဂး ဒးဗတိုက် နကဵုဓါတ်ပရဝ်တေန်ဏအ်ရ။
ၜံက်
သုင်ၜံက်မ္ဂး ပလီုထောအ် ကသောက် သောဲသောဲ ကဵု ပွမပတိတ်လှေဟ် ပ္ဍဲကဵု bronchi တအ်မ္ဂး လှေဟ်မဒှ် ဒြဟတ်အိမ်မုန် အောန်စှ်ေအာရ။
ဝဳရုသ် အေက်အာင်ဝဳ HIV
ဝဳရုသ်အေက်အာင်ဝဳဂှ် ဒှ်ဝဳရုသ် မပလီု မဆီဗုတုဲ မဆီဗုဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်အိမ်မုန်အဓိကရ။ ဝဳရုသ်အေက်အာင်ဝဳဂှ် ပကဵုညံင် ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂွံလီုတုဲ ယဝ်ရ ထိင်လဝ် ဝဳရုသ်အေက်အာင်ဝဳဟွံမာန်မ္ဂး နကဵုစၟယဲတၞဟ်မွဲမွဲ လုပ်ပလီု လမျီု ဒးအိုတ်အာမာန် ဗွဲမပြဟ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် အေက်အာင်ဝဳဂှ် ဂဥုဲထိင်လဝ် ညံင်ဝဳရုသ် ဟွံဂွံဂၠိုင်တိုန်ဟေင် ဂွံတုဲ၊ ဂဥုဲလွဳ ညံင်ဂွံဗၠးအး ကေုာံ ဂဥုဲစဵုဒၞာ (ဝက်ဇြေန်)ဂှ် ဟွံမဲဏီရ။ ဝဳရုသ်အေက်အာင်ဝဳဂှ် ကၠောအ်လုပ် နကဵု ဆီကဵုဆီ ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵုဆက်ဆောံလိင် မွဲကဆံင်ရ။
အရာမပရံင်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဂမၠိုင်
ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး ဝေင်ပါဲအရာ ဗွဲလတူတအ်မ္ဂး ဒှ်အရာ မပရံင်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဗွဲဓမ္မတာ ဟီုဂွံရ။
စ စၞမပရံင်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန်
စ စၞမကိတ်ညဳကဵု ပရေင်ထတ်ယုက် ဗီုကဵု သတ်ဆု၊ မဆု၊ သၞေဝ် ကေုာံ အရာမကၠောန်လဝ် နကဵု သြောအ်ပေင်င် (whole grain) (သြောအ်ပေင်င် ဟီုမ္ဂး သ္ၚုမသးလဝ် ဆခၞော်တိတ်တုဲ ခဗိုက်ဍေဟ်သှ်ေဒၟံင်။ သ္ၚုကဆံင်လေဝ် မန်ကော်။) က၊ ကၠေင်ခိုဟ်ဟ်။ ဝေင်ပါဲစၞဟွံကိတ်ညဳကဵု ပရေင်ထတ်ယုက် မပ္တံကဵု ကွာင်ဍာတ်တ်၊ ဖျုန်အုဲအုဲ (ဗီုကဵု ဖျုန်ဂွပ်)၊ ကၠေင် မကၠောန်ပတိတ် နူကဵု ဍာ်တှ်။ စၞစလ္ၚဵု ဗီုကဵု သတ်ထဝ်ဗါတ်၊ လသိုင်ဗတာင်၊ ကဝ်ပဳတၞး၊ ကဝ်ပဳကထိုက်၊ ရာဲဗကေတ်တအ်ဂှ် ပခိုဟ် ပရံင်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဗွဲမပြဟ်မာန်ရ။
တိက်ဖဲဖဲ
ယဝ်ရ မၞိဟ်မွဲတိက် အောန်နူ ၇ နာဍဳ တုဲပၠန် ပ္ဍဲအခိင်ဗတံ ၚုဟ်ဒၟံင် ဂၠိုင်ကဵုအလန်မ္ဂး ကုမၞိဟ်ဂှ် သွက်ဂွံဒးဒုင်ကၠောအ်ယဲ နူကဵု ဂၠံင်ယဝီု ဂၠိုင်နူညးတၞဟ် ပိဆရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညံင်ဂွံဂွံတိက် ပွိုင် ၈ နာဍဳ ဇၟာပ်ပ်ဗတံဂှ် ဖန်ညိ။ တိက် အခိင်ဍာံဍာံ၊ ၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်ညိ။
သုင်ဍာ်
ခန္ဓကာယပိုယ် နွံပၟိက်ကဵု ဍာ် ပွိုင်မွဲတ္ၚဲ ၜိုတ် ၜါလဳတာ ကဝက်။ နူကဵု စၞစဂှ် ကလိဂွံ ဍာ် ၜိုတ် မွဲလဳတာ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညံင်ဂွံဒှ်သုင်ဍာ် မွဲလဳတာ ကဝက် ရိုဟ်ဒ ဒှ်တ္ၚဲဂှ် ဂစာန်ညိ။ ပ္ဍဲခန္ဓဇကု ယဝ်ရ ဍာ်ဟွံဇတ်မ္ဂး ဒြဟတ်အိမ်မုန်ဇကု ဍေဟ်ဗတိုက် ဗက်တဳရဳယျာ ကဵု ဝဳရုသ် ဂွံပြဟ်ရ။ တုဲပၠန် ဍာ်ဂှ် သုင်ဂၠိုင်လောန်အာလေဝ် ဟွံခိုဟ်။ ဓါတ်ဝဳတမေန် မနွံပ္ဍဲဇကုဂှ် ဍေဟ်ကြာတ်တိတ် ပါအာဍာ်မာန်ရ။
တိတ်မ္ၚး
လျးတ္ၚဲဂှ် ပကဵု ညံင်သောက ကေုာံ ပရိဒေဝ (အောန်စိုတ်) ဂွံအောန်စှ်ေရ။ တုဲပၠန် လျးတ္ၚဲဂှ် ပကဵု ညံင်ဓါတ်မိပ်မြဟ် ဂွံကတဵုဒှ် ပ္ဍဲက္ဍဟ်ပိုယ်တုဲ ပကဵုပိုယ် ညံင်ဂွံ မိပ်သၠောင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကွာ်ဂၠံင်၊ ဍိုက်ကွဳလိုန်တအ်ဂှ် ပခိုဟ်ကဵု ဒြဟတ်အိမ်မုန်မာန်ကီုရ။
ပါင်အးဇၚး
စၟဗက်တဳရဳယျာ ကဵု ဝဳရုသ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲခန္ဓကာယပိုယ် နူကဵုပါင်၊ နူဂှ်မွဲကဆံင် ပြးစိုပ်အာ ပ္ဍဲကဵုသဏ္ဌာန်တၞဟ် ပ္ဍဲကဵု ခန္ဓပိုယ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပါင်အးဇ္ၚးဂှ် ကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ရ။ ပေါတ်ၚေက်ဍာံဍာံ၊ စကာ လေအ်ကဆောက်ၚေက် ဟွံသေင်မ္ဂး တောဝ်ၚေက် မဂၠိုင်ကဵုအလန် ပ္ဍဲမွဲသတ္တဟ။ အာသအးဇ္ၚးၚေက် ပ္ဍဲအစာသဝ်ၚေက်တအ်ညိ။
မံင်မိပ်ပ် လ္ပဒှ် သောက
ဓါတ်ဟဝ်မုန်သောက၊ ဓဝိင်၊ စိုတ်ထုဲတအ်ဂှ် ဗဒှ်ကဵု ညံင်မဆီဗု ဂွံယှုက်ထုဲ၊ ကၠောန်ကမၠောန် ဟွံဒးမွဲရ။ မဆီဗု မဒှ် ဒြဟတ်အိမ်မုန် ဗွဲအပ္ဍဲ ဟွံကၠောန် ကမၠောန်ခိုဟ်ဟ်မ္ဂး ယဲတအ် လုပ်စိုပ်မာန်ရ။ သောကဂွံအောန်ဂှ် ဗီုဂဇအ်ဓဝ် ကေုာံ ကၠောန်ထောအ်ကမၠောန် သၠာဲထောအ် အာရီုစိုတ်၊ ရံင်လပါ်ခိုဟ်တုဲ ဂွံမံင်မိပ်ပ်ဂွံ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ပရေင်ထတ်ယုက် ကဏ္ဍ:BEHM
ကျာ်တြဲဝေဿဘူ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဘာကောန်ဂကူမန် တန်သၠုင် ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ
ဘာကောန်ဂကူမည် တန်သၠုင် ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကွာန်ထံင်ကှ်ေ ဗဒါဲဘာဒယိုင်ဇၞောဝ် (16.13416°N, 97.7248°W) ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် တွဵုရးဍုင်မန်ရ။ ဘာတန်သၠုင်ဝွံ သြိုင်ခၞံလဝ် နကဵု ဂကောံဒက်ပ္တန်သိုင်ခၞံ ဘာကောန်ဂကူမည် (ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ) မဒှ်ဂကောံ မဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၀ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ၂၃၊ နကဵု မၞိဟ်စၞးလပါ်သင်ဂမၠိုင်ကီု သီုကဵု လပါ်ခရှ်ဂမၠိုင်ရ။ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၂၉ ( သက္ကရာဇ် ၁၃၈၂ ဂိတုကထိုန်ပေင်) တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် စဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက်ဘာရ။ သၞာံပညာ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ဂှ် ၜိုန်ရ ဘာဂှ် ဟွံအာစိုပ် ဒတုဲလးလးဏီကီုလေဝ် ပ္ဍဲအခန်မဗတောန်လိက်ဂွံဂှ် စပံက် ဘာတန်လဒေါဝ် နူတန် KG စဵုကဵု G-9 ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၁၊ ၂၀၂၃ (သက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ဂိတုဇှ်ေ ၁၄ မမံက်)ဂှ်ရ။
ဝင်
သၞာံ ၁၉၉၇ ဂှ် နကဵု ကျာ်ဇၞော်ဝဳရိယ စပံက် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်မူလ ပ္ဍဲဘာထံင်ကှ်ေ၊ ကွာန်ကၟာဝက် ပ္ဍဲဇြပ်ဇိုင်ၜဳရ။ ပါဲနူ ဘာထံင်ကှ်ေတုဲ ပ္ဍဲဘာတိုက်တၟိဂှ်လေဝ် ကျာ်ဇၞော်ပါလိတ စပံက်လဝ် ဘာကောန်ဂကူမန် တန်မူလကီုရ။ တၞဟ်နဂွံဒှ် ဒတန်ဘာခိုဟ်ဟ်တုဲ နကဵု ကောန်ဍုင်ကၟာဝက်တအ် ချပ်ဂၞန်ရေင်သကအ် ဒက် ဂကောံဒက်ပ္တန်သိုင်ခၞံ ဘာကောန်ဂကူမည် (ဍုင်ကၟာဝက်ရးဇြာ) မွဲတုဲ အာသြိုင်ဘာ လပါ်မ္ၚးကွာန် ပ္ဍဲအရာပ်ထံင်ကှ်ေ ဒၞာဲလှာဲတြေံမွဲရ။ သၞာံ ၂၀၂၀ ဂိတုနဝ်ဝေမ္ဗာ ၂၉ တ္ၚဲအဒိုတ်ဂှ် ဖျေဟ်ရိုဟ်ကၞက်တုဲ အဃောမသြိုင်ဒၟံင် ဒၞာဲလ္ၚဵု တန်တဴ ဗ္တောန်လိက်ဂွံတုဲ သၞာံပညာ ၂၀၂၃-၂၄ ဂိတုဂျောန် ၁၊ ၂၀၂၃ ဂှ် စပံက်ဘာ ပ္ဍဲဘာတၟိဂှ်ရ။ ကွးဘာ နူဘာထံင်ကှ်ေ ကဵု ဘာတိုက်တၟိတအ်ဂှ် ပြံင်အာ ပ္ဍဲဘာတၟိဂှ်ရ။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:BEHM
မဟောဟ်သဓ၊ဇာတ်
ဇာတ်မဟောဟ်သဓ (၅)
သွက်သောတုဇန်တံညးဂမၠိုၚ် သ္ဂောံဒှ်ဗဟုသုတ ဂၠိုၚ်မိၚ်ဂၠိုၚ်ညာတ်အာ ပ္ဍဲပရေၚ်ဗောဓိသတ်ပိုဲ နူဘဝကၠာကၠာတေံညိ လဝ်စိုတ်တုဲ ပြကိုဟ် ( ဇာတ်မဟောဟ်သဓ )ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာစွောံ (ဝေါဆရာတော်) စဳရေၚ်ခၞံဗဒှ်လဝ်ရောၚ်။
နိဒါန် − နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ကျာ်တြဲမစိုန်ဒှ်တဴ အစာမၞိဟ်ဒေဝတဴတံညးဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲဘာဇေတဝန် မစိုန်ဒှ်တဴဒၟံၚ်ကျာ်ဂမျိုၚ် ဇမၞးဗတဳဂၚ် ဒ္ဂေတ်နန္ဒြိယာပိုတ်တုဲ ပဟိုတ်ကဵုပညာပါရမဳဂှ်ဒှ်တုဲ ဇာတ်မဟာဥမၚ်္ဂက္တဵုဒဒှ်သီုဖအိုတ်ဂှ် စိုန်ကျာ်တြဲတွံလဝ်ရ။
နွံပယာံမွဲတ္ၚဲ ခမဳဂမၠိုၚ် ပြာပ်ကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန် ပ္ဍဲဇြပ်သဘၚ်ဓဝ်တုဲ ပရိုၚ်ဂုန်ဓယှ် သဗ္ဗုညုမပတၠပညာဂှ် ခမဳတံမဟီုထိုၚ်သးတဴရ၊ ပသာ်သၟိက်ဂးရော၊ မဟာပုည တထာဂတော တဝုသော၊  “ ယွံတၠတံ − သဗ္ဗညု မပတၠညာန် မဇၞော်သန် တၟံသိန္နရာတ် ဟဂံၚ်ဒုၚ်ပြိုၚ်ပ္ကာန် သဗ္ဗုညု မပတၠပညာသ္ဇိုဟ်လောန် ညံၚ်မှာသၟိတ် ဟွံဂံၚ်ဒုၚ်ဖဝှက် သဗ္ဗုညု မပတၠပညာသတီုလောန်သန် သတီုတိသတီုဍာ် သတီုကျာ ဟွံဂံၚ်ဒုၚ်ဖဝှက် သဗ္ဗညုမပတၠပညာ ပြာကတ်ကဵုပိုဲလောန်သန်သွံ ညံၚ်ဂိတုတ္ၚဲမဗဂေါဝ်ကဵုမုက်သွာဒကှ်ကီု ညံၚ်မၞိက်အိန် မဗဂေါဝ်ကဵုမုက်ကုသကီု  ပညာသဗ္ဗညုပြဲလောန်သန် ညံၚ်လအာစက်ဂိတုတ္ၚဲ ပရှ်အိုဿီု  ရဴညးပ္ကောံၜတ်ဟွံမာန်ကီုသွံ၊  သဗ္ဗညု မပတၠပညာ သကေက်လောန်သန် ညံၚ်သၞာ်ရတ်တုန် ၊  သဗ္ဗုညုမပတၠပညာ ပၠောဟ်ကၠေံဝါဒညး ပြာကတ်ကဵုညး ညံၚ်သၟာယန်သေဝ်ဒယှ် မပၠောဟ်ထောဝ်တုတ်ဗွဲတၟေၚ်ကီု၊  ယွံတၠတံ သဗ္ဗညု မပတၠပညာ မလနိန်ဗပန်ကၠေံဝါဒညး ညံၚ်ချောဲဒဇိပ်ဇိုၚ်စိၚ်ဇၟူကီု ဝါတ်ညးဗျိုၚ် သမူကၠုၚ်စိုပ်စရိုၚ် ညာန်သဗ္ဗညု ညံၚ်လပှ်မစိုပ်စရၚ်ကီု  ဂကူဗၞး ဂကူအိန် ဂကူတၠပိုန်ဇၞော် လေပ်ဗိုတ်ပိဗေဒၚ်ပန် လမဳဒိဋ္ဌိတမာ တၟံသိန္နရာတ် ပုရိသာတ် မပ္တံကဵု ဆဗ္ဗဂ္ဂိကမၠတ် မပ္တံကဵုအၚ်္ဂုလိမာ ကလော် မပ္တံအဠာဝက၊  ဒေဝတဴမပ္တံကဵုအိန်ဗြီု ဝေတ်ကၠေံနပညာဟေၚ် ညံၚ်တ္ၚဲမဖအိုတ်ကၠေံလျး စၟကလဵုလိၚ်ကီု” သာ်ဝွံ ခမဳတံဂမၠိုၚ် ဟီုထိုၚ်သးတဴ သဗ္ဗညုရ၊ ဒးကာလဂှ် ကျာ်ပြာပ်အာ ဇြပ်သဘၚ်ဓဝ်ရ၊ ကျာ်တိုန်အာလတူပဒၞၚ်ရတ်တုဲ ရဴဝွံ ကျာ်တြဲသ္ဂးရ။
“ ယွံခမဳတံ မၞးတံကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန် မူဂလာန်မၞးတံက္တဵုဗဒှ်ရော၊ မၞးတံက္တဵုဗဒှ်ဂလာန်စောရဂါထာ ရာဇဂါထာ ” ကျာ်တြဲဂး − ခမဳဂမၠိုၚ်မိၚ်တုဲသ္ဂးရ၊  “ ယွံသဗ္ဗညု စောရဂါထာ၊  ရာဇဂါထာ၊  ပိုဲဍိုက်ဟွံဟီုရအဴ၊  ပိုဲဍိက်ဟီုထိုၚ်သး သဗ္ဗုညုရောၚ်အဴ၊  သဗ္ဗညုဝွံ ကလော်အဠာဝက မဒှ်သတြု သဗ္ဗညုမဂွံဇၞး ပိုဲဍိက်ဟီုထိုၚ်သးရောၚ်အဴ”။
“ ယွံခမဳတံ အဲဇၞးဒှ်ကျာ် ဇၞးမာ ဒလာဲဇြဲဗောဓိတုဲရ မၞးတံထိုၚ်သးအဲ မူအသဝ်သၞုံရော၊ ကာလအဲမဒှ်သတ် ပတူဇန် မဂၚေၚ်ဘဴသံၚ်သာ  ၜိုန်ဒှ်ထပှ်သၞာံ မပတၠပညာ မဂွံဇၞးညးသ္အာၚ်သတြုတံ မ္ဒးဖျဝ်မာန မ္ဒးဒုၚ်ကယျ ပ္ဍဲကာလဂှ် မၞးတံ ဂပ်ဝ်ဟီုထိုၚ်သးထေက်ရောၚ်” ကျာ်ဂးတုဲ ကၞပ်သ္ၚံဒၟံၚ်ရ ၊  ပ္ဍဲချိန်ခဏဂှ် ခမဳဂမၠိုၚ် ဟိုတ်နူအာတ်ပၚ်မှိၚ်ဇာတ်အတိက်တုဲ ကျာ်တွံကဵုရ။
၁။ ခဏ်သၠးဂဝ် မဟောဟ်သဓ
ယွံခမဳတံ − ဍုၚ်မွဲမဟိမုမိတ္ထဵု သၟိၚ်ဝိဒေဟရး မပ္ကၚ်ရၚ် အ္စာသၟိၚ်နွံပန် ညးအ္စာပန်တံဂှ်ရော၊ အ္စာသိုန်မွဲ အ္စာပက္ကာမွဲ အ္စာကၟိမွဲ ကေုာံ အမာတ် ဒကိုပ်ပၞာန်ဂမၠိုၚ် ဒၟံၚ်တဴရ၊ ပၞာၚ်တိုၚ်လေဝ် ညးဗဂဵုပ္ဍေန်လဝ် သၟိၚ်လုပ်အာပ္ဍဲဂၠံသ္တိက်တုဲ သ္တိတ်လှိၚ်တဴရ၊  စိုပ်သ္ဂာတ္ၚဲ သၟိၚ်ဂွံသွပ်လ္ပံ ပၟတ်ပန်ဒိုဟ် ဍုၚ်မိတ္ထဵုဂဵုတိုန် သၠုၚ်ပြာသာဒ် ကြဴကြဴဝွံ ပၟတ်ဍောတ်မွဲ မဂဵုတိုန်အာ ဒဵုအာကနိဋ္ဌာအလဵုမာဲ ပၟတ်ပန်ဒိုဟ်ဍုၚ်ဂှ်ပၠိုတ်အာ မၞိဟ်ဒေဝတဴ ပပူဇဴ ပၟတ်ဍောတ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရ၊ အကြာပၟတ်ဍောတ်ဂှ် မၞိဟ်ဒေဝတဴတံ ဒြေပ်ကၠုၚ်ဒြေပ်အာ ဟွံတူပၟတ်ဟေၚ် သၟိၚ်ဂွံသွပ်လ္ပံတုဲ ယးဂှ် သၟိၚ်ကော်အ္စာသိုန်ရ။
“ ယွံအ္စာသိုန် − ဗ္တံဝွံ အဲဂွံသွပ်လ္ပံသာ်ဝွံ ” ၊ တိုၚ်သွပ်လ္ပံဂှ် သၟိၚ်ဟီုကဵုအ္စာသိုန်ရ၊  အ္စာသိုန်မိၚ်ကေတ်တုဲ သာ်ဝွံကလေၚ်သ္ဂးကဵုသၟိၚ်ရ။
“ ယွံမရာတ် − သွပ်လ္ပဝွံ မၚ်္ဂလရောၚ်၊ ပၟတ်ပန်ဒိုဟ်ဍုၚ်ဝွံ ညံၚ်ပိုဲညးပန်ဝွံရ၊  ပၟတ်ဍောတ်မွဲမက္တဵုဒှ် မလျးတၟးအာဘဝက်မ္ဂးဂှ် တၠပညာဍောတ်မွဲ မကသဳက္တဵုဒှ်ရ၊ မဒှ်သၠဲတၜေါ် သတ္တံဂမၠိုၚ်ရ၊  မဇိုန်ကဵုဒတုဲမြမောဝ် မၞိဟ်ဒေဝတဴဂမၠိုၚ်ရ၊  ဟွံသေၚ် ဗိုတ်ပဋိသန္ဓိတုဲရ၊  တၠပညာဍောတ်ဂှ် ကသဳလျး နူပိုဲညးပန်သတ္ကုဗျဟ်ဒှ်အာရ၊  ညံၚ်စၟလကဵုလိၚ်မအပ်လျးကဵုတ္ၚဲရ၊ ပိုဲညးပန်မစဴဒှ်ရမရာတ် ” ၊  “ ယွံအ္စာမူကာလပိုဲ မသ္ဂောံတၠပါရမဳ မနွံကဵုပညာဂှ်ရော”  “ ယွံမရာတ် − နူဝွံ ရိုဟ်အာ ဟသေၚ်ထပှ်သၞာံ ဟသေၚ်ထပှ်ဂိတု မရာတ်သ္ဂောံရ”၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ မိပ်စိုတ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ်၊  သၟိၚ်ကဵုစုတ်လဝ်သက္ကရာဇ် ဂိတုတ္ၚဲတုဲ သၟိၚ်ဝိဒေဟရးဒၟံၚ်တဴရ။
ဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက်ဍုၚ်မိတ္ထဵု ကွာန်မွဲဂှ် မပါစဳနယာဝမစ္ဆေဂါံ ဂးယၟု ၊ အပ္ဍဲကွာန်ဂှ် သမ္ၚေဟ်လ္ၚီသ္ၚိမၞုံ သိရိဝဍ္ဎန မဒှ်ဇမၞော် သေဋ္ဌဳဗြဴသုမနဒေဝဳ ဂးယၟု၊  နူဍုၚ်သွဝ်တာဝတိံ ဗောဓိသတ်ပိုဲ ကေုာံဒေဝတဴလ္ၚီ စုတိစှ်ေကၠုၚ်နူဍုၚ်သွဝ် စှ်ေဗိုတ်ပဋိသိန္ဓိ ပ္ဍဲဂၠံဂဝ်ဂၞဴ သုမနဒေဝဳ ကောန်ဒေဝတဴလ္ၚီ တန်ပဋိသိန္ဓိပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴ ဂဟပတိတုဲ ပေၚ်စှ်ဂိတု ဗောဓိသတ်ဒှ်မၞိဟ် သ္ကေံပ္တိတ်နၚ်ဂဥုဲမွဲဒကုတ် ဗၠးနူဂဝ်မိ ၊  ဂဥုဲဒိပ်ဂှ် ဗဒုၚ်ကဵုမိ မိဂွံဂဥုဲဒိပ်ဂှ် ချူစုတ်ပ္ဍဲက္ဍိုပ် ဒၞာဲညးမယဲ က္ဍိုပ်ဂိဒၟံၚ် ပိသၞာံကဵုဒှ်ကီု ဂွံဗၠးအာဟေၚ်၊  အလုံဂတာဇမ္မုဒိပ်ဝွံ ဂွံဂဥုဲဗောဓိသတ်တုဲ ယဲဂွံဗၠးအာအိုတ်ဟေၚ် သၟတ်လ္ၚီ မဒှ်မၞိဟ်မွဲတ္ၚဲ ဂကောံဗောဓိသတ်အိုတ်ရောၚ်၊  ဗောဓိသတ်ဝွံ ဟိုတ်သ္ကေံပ္တိတ်ဂဥုဲဂှ်ရ “ မဟောဟ်သဓ” ခုတ်လဝ်ယၟုရောၚ်  ဗောဓိသတ်ဇၞော်အာဗဗွဲလွေၚ် ကေုာံသၟတ်လ္ၚီ ဝေၚ်ဓနေံ တရောဲ ဒးတ္ၚဲဒးဗြဴ ဒြေပ်စဴဒဵုသ္ၚိဟေၚ်။
၂။ ခဏ်ခၞံဇြပ်
ပ္ဍဲကာဂှ် ဗောဓိသတ်သ္ဂးရ၊ “ ယွံမၞးတံညးဂမၠိုၚ် အဲခၞံဇြပ်မွဲ ဟွံကဵုမၞးတံဍောၚ်စိုတ်ရ” ဣၚုဟ် ဗောဓိသတ်ဂးကဵုညးဂမၠိုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ် ဗက်ကဵုသၟတ်လ္ၚီ ဂွံထဝ်လ္ၚီကသာပ် ဝေၚ်နူဂှ် ဗောဓိသတ်ဂိုၚ်ပ္တိတ်ကသာပ် နူသ္ၚိမိမဇကု ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ခၞံဇြပ်မွဲရ၊  ဗောဓိသတ် ကဵုအာကော်နၚ်အ္စာဝဍ္ဎတုဲ သၞတ်ဗောဓိသတ် ညံၚ်သၞတ် ဝိသကမ္မကီု ကဵုအ္စာဝဍ္ဎကဳခၞံရ။
ဒၟံၚ်ပူဂဵု မဒှ်အာထဂှ် ပြေၚ်လဝ် ဒၟံၚ်ညးဗမၞးမကၠုၚ်နူဇမ္ၚောဲ၊ ပြေၚ်လဝ်ဒၟံၚ်သာမဏဳဗြဴ ဗြဟ္မဏ၊  ပြေၚ်လဝ်ဒၟံၚ်ဗြဴ  မသၠးပဋိသိန္ဓိ သီုဖဴ သီုအှော်၊ ပြေၚ်လဝ်ဒၟံၚ်အာဂန္တုက မကၠုၚ်နူဇမ္ၚောဲ၊  ပြေၚ်လဝ်ဒၟံၚ်ဇြပ် ဓဝ်ကဵုပြေၚ်လဝ် ဒၟံၚ်ဗောဓိသတ်ကီု၊  သီုသၟတ်မဝေၚ်ဂှ် ကဵုပြေၚ်လဝ် အလုံဇြပ်ဂှ် ချူလဝ်ရုပ်မကမွဲပြကာ သွဝ်တရဴဘုံ၊  စတုမရာတ်ပန်ဘုံ၊  ဂြိုပ်ဟေမဝန်တၟံထပှ် လစအနုတတ်လေဝ်ခၞံတုဲ ရဴဇြပ်သုဓမ္မာကီု၊  ပ္ဍဲပိတ္ၚဲ ဇြပ်ဂှ်တုဲအာ ဗောဓိသတ် ခၞံလဝ်ကၟာလစ ဥဒျာန်မွဲ မတုပ်တဴရဴဥဒျာန် သ္ဍိုက်မၠိုက်ကီု၊  ဗောဓိသတ် ကဵုမၚ်လဝ်ပၟၚ်ဇြပ် ညးၜါတုဲ ဗောဓိသတ် တန်တဴရ။
၃။ ခဏ်အတိုၚ်သွပ်လ္ပံဂှ် ဂၠာဲသ္ၚဳတၠပညာ
အဏံတုန်လေဝ် သၟိၚ်ဝိဒေဟရး ဗှ်သၞာသွပ်လ္ပံအစာသိုန် မသှ်ဂှ်တုဲ သၟိၚ်ကဵုကော်အစာသိုန်တုဲ သၟိၚ်သၟာန်ရ၊ “ ယွံအစာသိုန် − သွပ်လ္ပံအဲဂှ် ဒးကာလရသေၚ်ဟာ” “ ဒးကာလရအဴ”အစာသိုန်ဂး၊  တုဲအမာတ်ပန် သၟိၚ်စကာကဵုဂၠာဲဝုတ်ဒိုဟ်ဍုၚ်ရ၊  အမာတ်မအာဒိုဟ်ဗၟံက်မွဲ အာညာတ်ဇြပ်မဟောသ်သဓ အမာတ်လုပ်အာပ္ဍဲဇြပ်ဂှ်တုဲ အမာတ်သၟာန်ပၟၚ်ဇြပ်ဂှ်ရ။
မသက္ကုသၟိဟ် အမာတ်မိၚ်တုဲ အမာတ်စကဵုတိုန်ပ္တီသၟိၚ်ဝိဒေဟရးရ၊  သၟိၚ်မိၚ်ဂလာန်ဍိက်ဂှ်တုဲ တိုၚ်ဒဒှ်မခၞံဇြပ် မခၞံလစ မခၞံဥဒျာန် သၟိၚ်သ္ဍိုက်မၠိုက်မဟောဟ်သဓဗွဲမလောန်ဟေၚ်၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ဟီုကဵုအစာသိုန်ရ၊  “ ယွံအစာ သၟတ်ပိုဲမဟီုဂှ် ဂွံထပှ်သၞာံတုဲရ၊  ပိုဲသီပ္တိုန်ရဟာ ဟွံပ္တိုန်ဏီဟာ” အစာသိုန်တုန် ဟိုတ်မဂမ္တက်ပ္ဍဲလောဘတုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊ “ ယွံမရာတ် လဇညိကၠာ လ္ပပ္တိုန်ဏီ၊  ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာ ပွမွဲပြဟ်ပြေဟ်လ္ပပဏီ၊  ပိုဲဍိက်မဂွံတီ ပညာသကာနွံတုဲ ပိုဲဍိက်ဂွံပ္တိုန်ရအဴ၊  လၟုဟ်အမာတ်ဂှ် မရာတ်ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ညိကၠာ” သၟိၚ်မိၚ်အစာသိုန်မဟီု ဍိက်အမာတ်ကဵုပ္တီသၟိၚ်ဂှ် သၟိၚ်ကဵုစှ်ေပ္တီအမာတ်ရ။
၄။ ခဏ်သ္ပဖျုန်ကၟဝ် သွက်ဂွံဒတုံစှ်ေ
ပ္ဍဲကာလဂှ် ကုသဵုဗောဓိသတ်အတိက်တေံ ကြိုက်သၟိက်ကဵုဒှ် တ္ၚဲဂှ်ဟေၚ် ဗြဴမွဲယဵုဏာနတိတ်သွံဖျာ ဖျုန်ကၟဝ်မွဲကလောံ စုတ်ဏာပ္ဍဲန အသီဗိုတ်ဂွံဏာ “ ကေတ်ညိကေတ်ညိ” ဗြဴဂှ်ဂး၊ ညးဂမၠိုၚ်ဒြေပ်ကမၠေဝ်အာ အသီဂှ်ဟွံဗလးဖျုန်ဂှ်ဟေၚ် ဗောဓိသတ် ဓလိုက်က္တဵုဒြေပ်အာ ဗက်ဇိုၚ်အလိုန်သမၞိၚ်အသီ တက်တဲကဵုရမျာၚ် ညံၚ်သၟိၚ်ဇာဒိသိုၚ် မဂအာတ်ရမျာၚ်ကီု ဗောဓိသတ်မဂအတ်ရမျာၚ် ဖျုန်ပ္ဍဲဇိုၚ်အသီဂှ် ဒတုံစှ်ေကၠုၚ် ကၠာဟွံစိုပ်တိ ဗောဓိသတ်ခံဂွံ အိုတ်ပုရိသာတ်ဂမၠိုၚ် ညာတ်ဗောဓိသတ်တုဲ ထိုၚ်သးတဴဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်အိုတ်ရ။
အမာတ်ဇၞော် ညာတ်ဟိုတ်ဂှ်တုဲ စကာဍိက်ကဵုတိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ကဵုကော်အစာသိုန် ဟိုတ်ဂမ်တက်ပ္ဍဲလောဘ၊  “ မရာတ်အေၚ်ညိကၠာ အမာတ်ဇၞော်ဂှ် မရာတ်ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ကၠာညိအဴ”ဂးတုဲ အမာတ်ဇၞော်ဒးဒိုအ်ဒၟံၚ်ရ။
၅။ ခဏ်မပတုဲဂဗုတ်ဂၠဴ
“ပ္ဍဲအဲသ္ဂုတ်သွာတ်သၞောဝ် မၞးတံ သ္ဒုၚ်ရဟာ”မဟောဟ်သဓသၟာန်ရ၊ “ပိုဲဍိက်ဒုၚ်ရအဴ”ညးၜါဂး၊  ဗောဓိသတ်ညာတ်ဗက် တီကေတ်ဒဒှ်ကမၠတ်ရ၊ “ဂၠဴဗှ်ေ မူဗှ်ေဗ္စရော” ဗောဓိသတ်သၟာန်ကမၠတ်ကၠာ၊  “ဆကၞတ်လ္ၚဴ မပ္တံကဵုၜဲ အဲမကဵုစ”ရ၊  သၟာန်တၠဂၠဴတၞဟ် “ဂၠဴဗှ်ေ မူဗှ်ေကဵုစရော” “ချောဲ အဲဍိက်ကဵုစရအဴ”တၠဂၠဴဂး ၊  ဗောဓိသတ် ကဵုကေတ်နၚ်သလဗဳယၚ် ကဵုထၞက်ဝတ်ကေတ် ဍာ်ဍေံ ဍာ်ဗဳယၚ်ဂှ် စုတ်ကဵုထး ပၚာ်စုတ်ကံဂၠဴဂှ် ကဵုဂၠဴသုၚ်ဂှ် စအအ်ပ္တိတ်ကၟတ်ကွေံတုဲ ဗောဓိသတ် သၟာန်ကမၠတ် “ ကၞာတ်လ္ၚဴဟာ ကၟတ်ဟာ” “ကၟတ်ရောၚ်အဴ” ကမၠတ်ဂး ။
“ ဂလာန်ဗှ်ေ ဟွံဍာံစၟတ်သွံ၊ ဗှ်ေကမၠတ်ရောၚ်” “အဲဍိက်ဒှ်ကမၠတ်ကွေံရအဴ” ဒဏ်လ္ၚီဗောဓိသတ် ပကီုကဵုကမၠတ်၊ ဗောဓိသတ် ကဵုဒဂိုန်သဳမသုန် ကမၠတ်ဂှ် လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်ဗောဓိသတ်တုဲ က္တဵုစဴအာရ၊  တၠဂၠဴဂှ်မိပ်စိုတ်ပူမှ်ဂှ်ဒှ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊  “ညံၚ်အရာဓနာတၠအဲ ကဵုစိုပ်တၠအဲညိ”တၠဂၠဴဂး က္တဵုစဴအာရ။
အမာတ်ဇၞော် မိၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် တၠပညာတံရောၚ်သၟိက်ဂးတုဲ စကာဍိက်ကဵုတိုန်ပ္တီရ၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သ္ဍိုက်မၠိုက်ဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်ရ၊ သၟိၚ်ဟီုကဵုအစာသိုန်ရ၊ “ ယွံအစာသိုန် ပိုဲပတိုန်နၚ်ရဟာ၊ လ္ပပတိုန်ဏီဟာ” အစာသိုန် မဂမ္တက်ပ္ဍဲလောဘတုဲ မရာတ်အေၚ်ညိကၠာ၊  “ဓမ္မတာညးဗ္ၚတံ အမှုဂၠဴပြေၚ် ဆိုက်ဗ္ဒက်က္ဍၚ်သန် ၊  ပ္ဍဲမပ္တုဲဂဗုတ်ဂၠဴဝွံ မကဵုဒှ်တၠပညာ ညံၚ်ပိုဲကီုဟာမရာတ်” အစာသိုန်ဂး၊  “ယွံတၠညး အမာတ်ဇၞော်ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ညိကၠာ”။
၆။ ခဏ်သ္ဂုတ်သွာတ်သၞောဝ် ဂွါကၟက်ကအ်
ဗောဓိသတ် ကဵုအာကေတ်နၚ် ဍာ်မွဲသၠိုၚ်တုဲ ဂွါကၟက်ကအ်ဂှ် ကဵုထောံစုတ်ပ္ဍဲဍာ်သၠိုၚ်ဂှ်တုဲ ဗောဓိသတ် ကဵုအာကော်နၚ်သၟာမြမောဝ် ကဵုဆုၚ်ရံၚ်ဍာ်ဂှ် “ဍာ်ဝွံ မြမောဝ်သ္အာၚ်အဲဍိက်ဟွံဂွံ မြမောဝ်ပ္ကဴဗဳယၚ်ရောၚ်အဲဍိက်ဂွံ”မၞိဟ်ဂှ်ဂးရ၊ “ဗှ်ေဣတ္ထဳစောရရောၚ်”ဗောဓိသတ်ဂးရ၊  ဗောဓိသတ်ဒၠောံဗ္တောန်ဗြဴကမၠတ်ဂှ်တုဲ ကဵုဒဂိုန်ကေတ်သဳမသုန်တုဲ ကမၠတ်ဂှ်စဴအာရ။
တၠဂွါကမက်ကအ်ဂှ် ဂွံဂွါဇကုတုဲ မိပ်စိုတ်ပူမှ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ် “ယွံတြုံတၠပညာ ညံၚ်ရာဒၞာတၠပညာကဵုဍိုက်ပေၚ်ညိအဴ”ဂးတုဲ လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်ဗောဓိသတ်တုဲက္တဵစဴအာရ၊ အမာတ်ဇၞော်မိၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်မဟောသ်သဓဂှ်တုဲ ဟီုပ္တီသၟိၚ်ရ၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သ္ဍိုက်မၠိုက်ဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ် တုဲသၟိၚ်ဟီုကဵုအစာသိုန်ပၠန်ရ၊ “ပိုဲပ္တိုန်ရဟာ လ္ပပ္တိုန်ဏီဟာ” တၠညးဂး “ဒိုအ်ညိကၠာမရာတ်”အစာသိုန်ဂးတုဲ အမာတ်ဂှ် မရာတ်မ္ဒးကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ကၠာရောၚ်။
၇။ ခဏ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂဗုတ်ကောန်ၚာ်
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ ဗြဴမွဲလေၚ်ဏာကောန်ၚာ် သီုနုၚ်မွဲ သၟိက်ဂွံတုက်ဍာ် စွံလဝ်ကောန်ၚာ်ပ္ဍဲသြၚ်ကၠာ ကလော်ဗြဴမွဲကၠတ်ဏာ တၠကောန်ညာတ်ဒြေပ်ဗက် တံၚ်ဓဇက်ရၚ်သ္ကံ ညးဂးကောန်ညး အဲဂးကောန်အဲ သီုညးၜါ စိုပ်အာပ္ဍဲဗောဓိသတ်ရ၊ ကောန်ၚာ်ဂှ် ကဵုစွံလဝ်ဒေါဝ်ညးၜါဂှ်တုဲ “သသိုၚ်ကေတ်ရ၊ ဒၞာဲညးဂွံဒှ်ကောန်ညးရ”ဗောဓိသတ်ဂး၊  သီုညးၜါလုပ်ပၠံၚ်ကောန်ၚာ်ဂှ်ဟေၚ်  ဗြဴကလော်ပၠံၚ်ဍေံညိဟွံဂွံညှာ၊  ဗြဴတၠကောန် ဖေက်ကောန်ဇိုန်တဲကဝ်အာ ညှာဒၟံၚ်တုဲ ကလော်ဗြဴဂှ်ပၠံၚ်ဂွံဏာရ၊  တုဲ တၠကောန်သ္ဂးရ၊  “လတုန်ဝါဝွံအဲလေၚ်တုဲရ” ဗြဴတၠကောန် တက်သြိုဟ်ဂတေဝ်ယာံတဴရ။
ဗောဓိသတ်တီဒဒှ်ကလော်ဗြဴဂှ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊ “ ဟာဲဗြဴကလော် သမၞိၚ်ဗှ်ေလေဝ်ဟွံမွဲ သော်ဗှ်ေလေဝ်တရန် မတ်ဗှ်ေလေဝ်ဒလန် မတ်ဗှ်ေလေဝ်ဟွံလၜဲ ဗှ်ေဗြဴကလော်ရောၚ်သွံ၊  ဗှ်ေဟွံတီ အဲတြုံတၠပညာဟာ” ဗောဓိသတ်ဂး ၊  ဗြဴကလော်ဂှ်ဍေံဖေက်တိုန်တုဲ “အဲကလော်ဗြဴကွေံရအဴ” ဒဏ်လ္ၚီ ဗောဓိသတ်ကဵု သဳမသုန်ကဵုဒဂိုန် ဍေံလ္ၚောဝ်ဗောဓိသတ်တုဲ က္တဵုစဴအာရ၊  ဗြဴတၠကောန်ဂွံကောန်တုဲ မိပ်စိုတ်ပူမှ်ဗွဲမလောန်ဟေၚ် ရဴဝွံ ဗြဴတၠကောန်သ္ဂးရ၊ “လမျီုကောန်အဲဍိက်ဒှ်တၠအဲ မကဵုအဲဍိက်ရ၊  ကၞတ်တဲ သတ္တံဂမၠိုၚ်ကဵုတဴပ္ဍဲသ္ကေံတဲ တၠအဲညိ၊  သတြုမတွံဂး ဗျာဓိမာရဏဂှ် ကဵုတၠအဲပြိုက်ဗလးညိ၊  အယုက်တၠအဲကဵုဂၠိၚ်ညိ၊  ဒယှ်တှ်သီုပိုန်ဟာန်ကဵုဇၞော်မောဝ်အာညိ” ဗြဴတၠကောန်ရာဒၞာ လ္ၚောဝ်ဗောဓိသတ်တုဲ က္တဵုစဴအာရ။
သာ်ဝွံ ဂလာန်သၟာန်နွံတုန် “ကလော်ဗြဴဝွံ ဂွံဏာကောန်ၚာ်တုဲဟွံသေၚ် သဳဗ္ဒန်ကၠေံဇကု သဳကလာၚ်အာဟွံဂွံဟာ၊ ဟိုတ်ကုသဵု ကောန်ၚာ်ဂှ် မဇၞော် ကလော်ပဟွံမာန်ရောၚ်၊  မွဲသာ်ပၠန်တုန် အစောံပါရမဳဗောဓိသတ် မဇၞော်ကဵုဒြဟတ် မသၟိက်ပြာကတ်ကဵုသတ္တံဂမၠိုၚ် ဍေံပဟွံမာန်ရောၚ်” အမာတ်ဇၞော် မိၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဗောဓိသတ်တုဲ “တြုံဝွံ လၟောဝ်ကျာ်ရောၚ်၊  ဒလာဲဗောဓိသတ်အနာဂတ်ဂတရောၚ်” သၟိၚ်ဟီုကဵုအစာသိုန်ရ၊ “ယွံအစာသိုန် ပိုဲသီပ္တိုန်ရဟာ” “မရာတ်အေၚ်ညိကၠာ အမာတ်ဇၞော်ဍိက်မရာတ်ဂှ် ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ညိကၠာ”ဂးတုဲ အမာတ်ဇၞော်မ္ဒးဒိုအ်ဒၟံၚ်ရ။
၈။ ခဏ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂဗုတ်တောဝ်
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ ဗြဴမွဲကွာ်တရဴ ကလေၚ်စဴသ္ၚိ တောဝ်မွဲခိုၚ်ရပ်ဏာ သၟိက်သုၚ်ဍာ် စှ်ေအာပ္ဍဲကၟာ စွံလဝ်တောဝ်လ္တူသြၚ်ကၟာ ဗြဴမွဲကွာ်ကၠုၚ်ကၠတ်ကေတ်ဏာကၠေံရ၊ တၠဒြပ်ဗက်ကၠုၚ်ရပ်ဂွံဍေံတုဲ ညးၜါတံၚ်ဓဇက်ရၚ်သ္ကံ သီုညးၜါ ကၠုၚ်စိုပ်ဗောဓိသတ်၊ ဗောဓိသတ် သၟာန်ကမၠတ်ကၠာရ၊ “ တောဝ်ဝွံဗှ်ေကွဝ်ရဟာ“ “ နတဲအဲ အဲဍိက်ကွဝ်ရအဴ”ဗြဴကမၠတ်ဂး၊ ဗောဓိသတ်သၟာန်ဗြဴတၠတောဝ်ပၠန်ရ၊  “ ဟာဲသၟတ်ဗြဴ တောဝ်ဝွံဗှ်ေကၟဝ်ရဟာ” “ အဲဍိက်ကွဝ်ရအဴ”သၟတ်ဗြဴတၠတောဝ်ဂှ်ဂး၊ “ဒှ်ရသာ်ဂှ် ဗှ်ေတံအာကေတ်နၚ် ကညာဗှ်ေတံတုဲ အဲဂွံစဳရေၚ်ဒး” ဗောဓိသတ်ဂးရ။
ဗြဴကမၠတ်မိၚ်တုဲ မုက်မတ်ဇွောဝ်တဴရ၊ ဗြဴတၠတောဝ်ကွာ်စဴအာသ္ၚိဇကုတုဲ ဂွံကညာကွာ်တိတ်ကၠုၚ်ရ၊ ဗောဓိသတ် ကဵုစုတ်ရံၚ်တောဝ်တုဲ ဒးညံၚ်ကိတ်ဟေၚ် ဗြဴကမၠတ်တောဝ်ဂှ် ကညာဟွံမွဲတုဲ ဗန်တဲကၞပ်ဇွောဝ်ဒၟံၚ်ရ၊  တုဲဗောဓိသတ်သ္ဂးရ၊ “ဟာဲဗြဴပါပ ဗေဟ်ဗြဴကမၠတ်ထောဝ်ညးရောၚ်သွံ”  “ အဲဍိက်ကမၠတ်ကွေံရအဴ”ဗြဴဂှ်ဂး၊  ဒဏ်လ္ၚဳဗောဓိသတ်ပြာပ်ကဵု ဗောဓိသတ်ဒၠောံဗ္တောန်တုဲ ဍေံလ္ၚောဝ်ဗောဓိသတ်တုဲ က္တဵုစဴအာရ၊  တၠတောဝ်ပတ္တဏာကဵု “ ယွံတြုံတၠပါရမဳ အနာဂတ်ဂတဒဒှ်ကျာ်မွဲ ကဵုကလိဂွံညိ” ဂးတုဲ လ္ၚောဝ်ဗောဓိသတ်တုဲ က္တဵုစဴအာရ၊ အမာတ်ဇၞော်မိၚ်တုဲ ကဵုအာပ္တီသၟိၚ်ရ၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ  ကဵုအာကော်အစာသိုန် “ယွံအစာသိုန် ပ္တိုန်နၚ်ဟွံဂွံဟာ”  “ အေၚ်ဒုၚ်ညိကၠာမရာတ်”ဂးတုဲ အမာတ်ဍိက်ဇကုဂှ် ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ကၠာရောၚ်။
၉။ ခဏ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဂဗုတ်ကမၠတ်ဗြဴတၠသ္ၚိညး
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ မၚ်ဗၠာဲဂေါတကာဠ အာကတ်ဍုၚ်တက္ကသဵု ကၠောန်ၜိုတ်ကဵုအစာလံပိသၞာံ ကောန်ဗြဴအစာ အစာဇိုန်ကဵု လ္ၚောဝ်ဇိုန်အစာတုဲ စဴကၠုၚ်သ္ၚိမိမဇကုရ၊ တုဲမအာစိုပ်ကြုၚ်မွဲရ၊  ညာတ်မၚ်ဗၠာဲမွဲ ဒဳဃပိဋ္ဌဂးယၟုရ၊  မၚ်ဗၠာဲဂေါတကာဠသၟာန်ရ၊  “ယွံမိတ်သဟာဲ ဍာ်ကြုၚ်ဝွံ သ္ဇိုဟ်ဟာ က္ဍာဟာ”  “ယွံသၚ်ဃာတ် မဟွံတီဟာ၊  ပ္ဍဲကြုၚ်ဝွံ ဂၠိုၚ်ကဵုပရိုက်က္ဍၚ်သန် မပ္တံကျာံဒြဟ် ဝဲသပါနွံဂၠိုၚ်သန် သ္ဇိုဟ်လေဝ်သ္ဇိုဟ်က္ဍၚ်သန်”  “ ပပိုဲဂွံကၠောံရောသၚ်ဃာတ်”ဂေါတကာဠဂးရ၊  “အဲစၠောံမတံ မတံ သ္ဂောံကၠောံရ” တုဲဂေါတကာဠသၟာန်ပၠန်ရ၊ “ကျာံဒြဟ်ဟွံစမဟာ”   “ ပိုဲဒဒှ်ေဒယှ်ဒၟံၚ် အဓါန်မလံတုဲ ဍေံဟွံစပိုဲရောၚ်” တုဲဂေါတကာဠသ္ဂးကဵုဒဳဃပိဋ္ဌရ၊  “ယွံသၚ်ဃာတ် မစၠောံပိုဲဟွံဂွံဟာ” “ဂွံရောၚ်”ဍေံဂး ၊  “ညးဂှ် မကဵုစၠောံကၠာရော” “ပြောဲ မစၠောကၠာရ” မၚ်ဗၠာဲဒဳဃပိဋ္ဌ ယိုက်ကေတ်သၟတ်ဗြဴစၠောံဏာရ။
စိုပ်ဒေါဝ်ကြုၚ် မၚ်ဗၠာဲဒိဃပိဋ္ဌချပ်ရ၊ သၟတ်ဗြဴဏံဝွံ စိုတ်ဍေံညံၚ် သၠဆုကီု စိုတ်ညံၚ်လံက်မိတ်ကီု စိုတ်ညံၚ်ဂၠံမတ်ဗြဴကီု စိုတ်ညံၚ်တၟိုန်ဗ္တဳကီု စိုတ်ညံၚ်ဍာ်တိုန်ဟွံဗိုန်ကဵုသြၚ်ကီု၊  အဲကသဳစံစိုတ်ဍေံညိ ဒဳဃပိဋ္ဌဂး ၊  “ ယွံသၟတ်ဗြဴ မူပကဵုတြုံဒမျိုၚ်ကွဝွံရော၊  ရုပ်သာ်ဍေံဟွံမွဲ ပဒေံဗြဴဒၟံၚ်ဖဴဍေံဂှ်ရော၊  ဒေံဗြဴဟွံဂွကဵုညးညိဟာ၊  ယဝ်ဒေံဗြဴဒၟံၚ်ဂကောံအဲ ပိုန်ဟာန်အဲ မၞုံမွဲဗၞတ်အယုက်ပိုဲညးၜါ ဟွံဒးဍောၚ်စိုတ်ရ၊  အဲလေဝ်နွံကဵုစလဳစလး ဒးကာလသဘၚ်နက်သတ်ဂှ် အာပေါဲသဘၚ်တုဲ ဒေံဗြဴဟွံဂွကဵုညးညိဟာ၊  မွဲလကာဒေံဗြဴဟွံဆာန်အဲ ဒေါဝ်ကြုၚ်ဝွံ အဲဇွောဝ်ကၠေံရ”။
သၟတ်ဗြဴမိၚ်ဒဳဃပိဋ္ဌဟီုတုဲ စိုတ်လေဝ်ဒေါမ်အာညံၚ်တၞံဓိတာန်ကၟိုၚ်အာ ဟိုတ်မ္ဒးကျာဝေရံၚ်ကီု၊ ညံၚ်ဂြိုပ်ဗြာတ်မဒွံကျာကီု၊  စိုတ်သၟတ်ဗြဴမဒေါံအာတုဲ သၟတ်ဗြဴသ္ဂးရ၊  “ လဟီုတၠအဲဝွံ လဟီုသ္ဍိုက်အဲရောၚ်၊  ပပၠေၚ်အဲဟွံသေၚ် တြုံဝွံအဲကြိုက်စိုတ်ကဵုဍေံဟွံသေၚ်၊  မိမ − မထပ်တဲစရိုဟ်ဍာ်ဇိုန်ကဵုအဲ အဲမ္ဒးမံၚ်ဂကောံဍေံဝွံရောၚ်၊  စိုတ်အဲဟွံမွဲကဵုဍေံသက်က်”၊  သၟတ်ဗြဴညဳအာစိုတ်မၚ်ဗၠာဲဒဳဃပိဋ္ဌရ။
စိုပ်သြၚ်ကြုၚ်တုဲ ညးၜါကေတ်နၚ်စၞဖါပ် ပံက်ပုၚ်ဂွဳ ဓရီုစဟာပ်တုဲ မၚ်ဗၠာဲဒဳဃပိဋ္ဌ လလဴဏာသၟတ်ဗြဴဂှ်ရ၊ အဏံမၚ်ဗၠာဲဂေါတကာဠတုန် ညာတ်ဗြဴဇကု ညးမလဴဏာဂှ် သြိုဟ်ရဴမသ္ပာ်အာၜါလွးကီုမဒှ် ဇကုဇတဝ် ဇမြပ်ဒၟံၚ်ဖျုန်ဂြိုဟ်ရဴမသ္ပာ်အာကီု မၚ်ဗၠာဲဒြေပ်အာဒြေပ်ကၠုၚ် သကဲသြၚ်ကြုၚ် လုကဴပိသၞာံ အဲမကၠောန်ၜိုတ်ဝဳပရာ  အဲမဂွံဗြဴဝွံရောၚ်၊  “ လၟုဟ်ကဵုဒှ် ဗြဴညးတၞဟ်ရောၚ်” မၚ်ဗၠာဲဂးတုဲ ချိုတ်ကီုဂျိုန်ကီု အဲဆၚ်စှ်ေပ္ဍဲဍာ်ဂၚ်ဝွံရ။
ပ္ဍဲဂှ် မၚ်ဗၠာဲဆၚ်စှ်ေ ဍာ်ဆတၚ်က္ၜံၚ်ကီု မၚ်ဗၠာဲဒြေပ်ဗက်ဂွံဒဳဃပိဋ္ဌသီုကဵုဗြဴဇကုရ၊ ညးၜါဂရိုဟ်တုဟ်ရၚ်သ္ကံရ၊ မၚ်ဗၠာဲတံဒဇက်တုဲ သီုညးပိ စိုပ်အာဇြပ်ဗောဓိသတ်တုဲ ဗောဓိသတ်သၟာန်ရ၊  “မူပညးၜါ တံၚ်ဓဇက်ရၚ်သ္ကံရော” တၠဗြဴဂှ်ဂး  “ ဗြဴအဲဍိက်ၝတေံကၠတ်လလဴဏာ ဗြဴၝတေံဟွံသေၚ်  ဗြဴအဲဍိုက်ရောၚ်” ညးၜါကယာန်ဒဝါတ်ရၚ်သ္ကံရ၊ “ မၞးတံညးၜါ သ္ဂုတ်သွာတ်အဲ မၞးတံသ္ဒုၚ်ရဟာ”  သ္ဒုၚ်ရအဴညးၜါသ္ဂးတုဲ ဗောဓိသတ်ဂတ်လဝ်ပါၚ်ညးတြုံၜါ ညးပိ ကဵုမံၚ်လဝ်ပိစွံ  မၚ်ဗၠာဲကမၠတ် ဗောဓိသတ်သၟာန်ကၠာ၇၊  “ မူယၟုဗှ်ေရော − အဲဍိက်ဒဳဃပိဋ္ဌရအဴ၊  ဗြဴဗှ်ေမူယၟုရော−ဂှ်ဍေံတီ၊  မူယၟုခါံသဳတြုံခါံသဳဗြဴဗှ်ေဂှ်ရော၊  ဍေံဟွံတီတုဲ ယၟုကြာန်န်ဍေံဟီုအာပေၚ်ပြးရ”။
မဟောဟ်သဓသၟာန်တၠသမ္ဘာတုန် “မူယၟုဗှ်ေရော−အဲဍိက်ဂေါတကာဠအဴ ဗြဴအဲဍိက်ဒဳဃတာလာအဴ၊ ခါံသဳတြုံခါံသဳဗြဴမူယၟုရော− အတိုၚ်ယၟုမဍာံစၟတ်ဂှ် ဍေံဟီုကဵုတုဲ မဟောသ်သဓ ဖရှာ်ကၠေံညးၜါတုဲ သၟတ်သၟတ်ဗြဴတုန်၊  ပ္ဍဲကဵုတြုံၜါဝွံဂှ် ညးဂှ်မဒှ်တြုံဗှ်ေရော− တြုံဒမျိုၚ်ကွ မဒှ်တြုံအဲရ၊ မူယၟုတြုံဗှ်ေဂှ်ရော− ဂေါတကာဠအဴ၊ မိမဗှ်ေမူယၟုရော− အတိုၚ်ဍာံစၟတ် ဍေံဟီုကဵုရ၊  ပါၚ်သၟတ်ဗြဴ ကဵုဂေါတကာဠဂှ်ဒှ်မွဲ မဟောသ်သဓဂး”၊  “ ဟာဲမၚ်ဗၠာဲဒဳဃပိဋ္ဌ  ပဗှ်ေမကၠတ်ဏာ သမ္ဘာညးရော− အဲဍိက်ကမၠတ်ကွေံရအဴ”၊  ဒန်လ္ၚီပြာပ်ကဵုတုဲ ဒလောံဗ္တောန်ကဵုဒဂိုန်သဳမသုန် ဍေံလ္ၚောဝ်ဗောဓိသတ်တုဲ ဍေံစဴအာရ။
အမာတ်ညာတ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဗောဓိသတ်တုဲ “ အသဝ်တြုံဝွံ သတိပညာသကာဇၞော်သန်”  ကဵုမၚ်ဗၠာဲ အမာတ်ဇၞော်တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ထိုၚ်သးဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ်  သၟိၚ်သၟာန်အစာသိုန်ရ၊ “ မဟောသ်သဓဝွံ တြုံအသဝ်ရောၚ် ပိုဲပတိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ”  “ အေၚ်ကၠာမရာတ်”  ဂးတုဲ အမာတ်ဇၞော်ဍိက် မရာတ်မ္ဒးဒိုအ်မံၚ်ကၠာရောၚ်။
၁၀။ ခဏ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဂဗုတ်ကွဳ
နွံကာလမွဲတ္ၚဲ မၚ်ဗၠာဲမွဲစဝ်ကၠုၚ်ကွဳ သၞာအိန်ချဳအာဒၟံၚ် “ မဟောဟ်သဓဝွံ အၚ်ကုရရောၚ်၊ တြုံလၟောဝ်ကျာ်ရောၚ် ဒဒှ်ပညာမဟောသ်သဓ မဇၞော်အဲပပြာကတ်ညိ” အိန်ချပ်တုဲ အိန်ပလွေဟ်လထဴမွဲ စှ်ေအာဍိုက်ကွဳ  မၚ်ဗၠာဲတၠကွဳ စှ်ေကၠောန်ၜိုတ်ကဵုဇကုတုဲ စှ်ေအာတိ လံတၠကွဳ စှ်ေကၠောန်ၜိုန်ကဵုကွဳဇကုဂှ် အိန်ဇက်ကွဳဒဴအာရ၊  တၠကွဳဒြေပ်ဗက်ကွဳဇကု “ ကွဳအဲ မကၠတ်လလဴဏာရော” “ ကွဳအဲရောၚ်”အိန်ဂး ။
ညးၜါ ကယာန်ဒဝါတ်ရၚ်သ္ကံတုဲ စိုပ်ဇြပ်ဗောဓိသတ် ဗောဓိသတ်သၟာန်ရ၊ “ မၞးတံညးၜါ မူပကယာန်ဒဝါတ်ရၚ်သ္ကံဂှ်ရော”၊  “ ကွဳအဲကမၠတ်ကလဴဏာ”တၠကွဳဂှ်ဂး ၊  “ ကွဳအဲရောၚ်” အိန်ဂးပၠန်ရ၊  “ မၞးတံညးၜါ ဒုၚ်သ္ဂုတ်သွာတ်အဲရဟာ”၊  “ ပိုဲဍိက်ဒုၚ်ရအဴ”တၠကွဳကဵုအိန်သ္ဂးရ၊  “ ဒၞာဲညးဗက်ဂွံကၠာဂှ် ဒှ်တၠကွဳရ”ဗောဓိသတ်ဂး ၊  သ္ကံဗောဓိသတ်ကဵုဗ္ဒဴဏာကွဳ တၠကွဳ ပဟိုတ်မဒှ်မၞိဟ်ပက္ကတိ ဒြေပ်ဗက်တ္ၚဲလေးဝ် ကတဴက္ဍၚ် ဒှ်တရဴဇမ္ၚောဲ ဍောၚ်ဗက်ဟွံဂွံ  အိန်ဟိုတ်ဒှ်နာဲညးဒေဝတဴသ္ကံဗောဓိသတ် မဗက်ဗ္ဒဴကွဳဂှ် အိန်ဗက်ဂွံကၠာ ခမသစိုပ်ကၠုၚ်ဗောဓိသတ်သ္ဂးရ။
အိန်ထိုၚ်သး ဗြဴတြုံလေဝ်ဒှ်ကျာ်၊ ပွသမ္ဘာဝွံ ကျာ်ဆေဝ်ဒဝ်ရောၚ်၊  “ ပွသာ်ဝွံ  မၞးလ္ပပကြဴ” ဗောဓိသတ်မ္ဒးဆေဝ်ဒဝ်ရောၚ်၊  “ ဟွံဒးဆေဝ်ဒဝ်ဟာ ဗောဓိသတ် မပတၠပညာအလုံဂတာဇမ္ဗုဒိပ် ညးမပ္ကာန်ရၚ်ဟွံမွဲရ၊  ဒဒှ်တၠပညာ ဗောဓိသတ် ခိုၚ်သးကေတ်ဇကု ညးဂမၠိုၚ်သ္ဂးမဟောဟ်သဓဝွံ မဓယှ် ပညာဇကုဟွံသေၚ်” အိန်မကဵုရောၚ် မဓယှ်တှ်ကေတ် သမၠီုတံသ္ဂး ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗောဓိသတ်ဆေဝ်ဒဝ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲဇာတ် ကုသတေံ ဗောဓိသတ် တောံကၠေံ ကမိန်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ဒဴ ပ္ၚောံဗက်အာပြဘဝေတဳ တၠသမ္ၚေဟ်ရုပ် ပတၠလျး ပန်ဟတ် ထပှ်ဂိတု ဂၠေၚ်ပုၚ် တပ်ပ္ကဴဒုၚ်တဴ ဒဒိုက်ချိန်ခဏဂှ် ပၞာန်ထပှ်မုက် ကၠုၚ်ဗိုၚ်ဍုၚ်ရ၊ ကၠုၚ်မိက်ပြဘဝတဳ  ကာလဂှ် အဲသၟိၚ်ကုသသၞုံ သ္ဇက်ကျာညးသၞုံဟာ မၞိက်ရတ်အနဂ္ဃရတ်ကၟက်ကအ်မွဲ အိန်ထလိုက်စုတ်ပ္ဍဲကအ်ဗောဓိသတ် စၠးစရာဲဗောဓိသတ် ညံၚ်အိန်ဗၠာဲကာလဂှ် ဗောဓိသတ်ကဵုရမျာၚ် ဇမၞးပၞာန်ထပှ်မုက် ဗြုပေက်အာရ၊  ဒယှ်ဗောဓိသတ်ဂှ် အိန်မရီုညးမ္ဂး  ဟိုတ်ဂှ် ဗောဓိသတ် မဆေဝ်ဒဝ်ကၠေံရောၚ်၊  “ မရာတ်ပွဝွံလ္ပပကြဴ” အိန်မိၚ်တုဲ တိန်အာသွဝ်တာဝတိံရ။
အမာတ်ဇၞော် ဆမညာတ်ကၠံၚ်ဒၟံၚ် ဓယှ်တှ်ဂှ် ဇကုအမာတ် သမုဒမြဴဒၟံၚ် အမာတ်တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ဟီုကဵုအစဟာပန်ရ၊  ဗောဓိသတ်မပ္တုဲဂဗုတ်အိန်ဂှ် သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သၟိၚ်အိုဟ်တၟိုဟ်တဴစိုတ်ဗွဲမလောန်ရ၊  “ မဟောဟ်သဓ တၠပညာ သကာဇၞော်က္ဍၚ်သန် ပိုဲဒုၚ်ပ္တိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ”တၠညးဂး ၊  အစာသိုန်ဟိုတ်မဂမ္တက်ပ္ဍဲလာဘတုဲ “ အေၚ်ဒုၚ်ညိကၠာမရာတ် လ္ပပြဟ်စိုတ်ဏီ  အမာတ်ဇၞော် ကဵုဒိုအ်ညိကၠာ” ဂးတုဲ အမာတ်ဇၞော်မ္ဒးဒိုအ်ဒၟံၚ်ရ။
ကျာ်တြဲကက္ကုသန်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
မဟောဟ်သဓ၊ဇာတ်
၁၁။ ခဏ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာလေံဗဝုတ်ကြက်လကမ်
“ ယွံမရာတ် ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာ ပညာဍေံသၞုံပိုဲသတီရ၊ လေံဗဝုတ်ကြက်လကံဂှ် ဗုတ်ပ္ညဳကၠေံတံကၞောတ်တုဲ စကာသၞာဲဒဴ ကဵုဖျေံဏာကဵုသေဋ္ဌဳလ္ၚီ” သာ်ဝွံသၞာဲဒဴဂး  “ မၞးတံမၞုံပညာမဂၠိုၚ်သန်လေံဝွံ တံလေဝ်ကဵုဂွံတီ ကၞောတ်လေတ်ကဵုဂွံတီ ယဝ်ရဟွံတီ ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု” ညးဂမၠိုၚ်ဟွံတီဖေက်က္ဍၚ်သန်  မိကဵုမကော်ဗောဓိသတ်  ဗောဓိသတ်စိုပ်တုဲ သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ် ဟီုကဵုဗောဓိသတ်းရ။
“ ယွံတၠပညာလေံဝွ သၟိၚ်ကဵုသၞာဲဒဴ  ဖျေံနၚ်ကဵု ဂွံတီတံကၞောတ် ဣၚုဟ်မ္ဂး”  ဗောဓိသတ် ဒဒှ်မဒှ်တံကၞောတ်ဂှ်  ဗောဓိသတ်တီမိက်ဖ္အိုတ်စိုတ်ညးဂမၠိုၚ်တုဲ  ဒေါဝ်လေံဂှ် ဒက်လဝ်တောဝ်ဍာ်မွဲ ထး ကဵုကေတ်နၚ်တုဲ တလီုဖျေံပ္ဍဲဍာ်ထးဂှ်ရ၊  ဒၞာဲဍေံမတဏီကၠာဂှ် ဒှ်တံရ၊  ဒၞာဲမတဏီကြဴဂှ်ဒှ်ကၞောတ်ရ၊  ဗောဓိသတ် ဗဗဵုညးဂမၠိုၚ်တုဲ ရဴဝွံသ္ဂးရ၊  “ မၞးတံညာတ်ရဟာ” “ ပိုဲဍိက်ညာတ်ရအဴ”ညးဂမၠိုၚ်ဂး၊  အမာတ်ဂှ်ညာတ်တုဲ တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ဟီုထိုၚ်သးဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်ဟေၚ် တုဲသၟိၚ်ဟီုကဵုအ္စာသိုန်ရ၊  “ ယွံအ္စာသိုန် ပိုဲပ္တိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ”သၟိၚ်ဂး၊  “ အေၚ်ဒုၚ်ညိကၠာမရာတ်” အ္စာသိုန်ဂးတုဲ ဒိုအ်မံၚ်ကၠာရောၚ်။
၁၂။ ခဏ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာဗြံက်က္ဍိုပ်
“ ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာမရာတ်” အစာသိုန်ဂး၊ “ မူဒှ်အ္စာသိုန်မစံရော”သၟိၚ်ဂး၊  “ ဗြံက်က္ဍိုပ်တြုံဗြဴ ပိုဲဍိက်မစံ” အ္စာသိုန်ပ္တီသၟိၚ်တုဲ စကာသနာဲဒဴ ကဵုဖျေံဏာ ဗြံက်က္ဍိုပ် မၞိဟ်ၜါ “ ဗြံက်က္ဍိုပ်တြုံကဵုဂွံတီ  ဗြံက်က္ဍိုပ်ဗြဴကဵုဂွံတီပြဟ်တုဲ ယဝ်ရဟွံတီ ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵုရောၚ်”ဂးတုဲ ညးဂမၠိုၚ်ဟွံတီ ဖေက်က္ဍၚ်သန် ကဵုအာကော်ဗောဓိသတ် ဗြံက်က္ဍိုပ်ၜါ ထ္ၜးကဵုဗောဓိသတ်ရတုဲ ဗောဓိသတ်သ္ဂးရ၊  “ ဣဝွံ ဗြံက်က္ဍိုပ်တြုံသ်ၚတဲဒေါဝ် ဣဝွံ ဗြံက်က္ဍိုပ်ဗြဴ သဝ်ဗၠေၚ်ဒၟံၚ်ညိ၊  မွဲသာ်တုန် က္ဍိုပ်တြုံကြဳ  က္ဍိုပ်ဗြဴဇုတ်သတီု” ဗောဓိသတ်ထ္ၜးကဵုညးဂမၠိုၚ် သီုကဵုသနာဲဒဴရ၊  သနာဲဒဴတိုန်ပ္တီသၟိၚ် သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ထိုၚ်သးဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန် သၟိၚ်ဟီုကဵုအစာသိုန်ရ၊  “ ပိုဲပတိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ”သၟိၚ်ဂး “ လ္ပပတိုန်ဏီမရာတ်”အစာသိုန်ဂးတုဲ ဒိုအ်မံၚ်ကၠာရောၚ်။
၁၃။ ခဏ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာၝောံကၟက်
“ ယွံမရာတ် ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာ” အစာသိုန်ဂး ၊ “ မူဂှ်အစာသိုန်မစံၜတ်ရော”သၟိၚ်ဂး ၊  “ က္ဍိုပ်ဇြုံကၟက် က္ဍိုပ်ဇြုံၝောံပိုဲစံၜတ်ရ”၊ စကာသနာဲဒဴ ကဵုဖျေံဏာဂး  ကဵုညးကွာန်ပါစိနယာဝမစ္ဆောတဂါံ၊  “ က္ဍိုပ်ဇြုံကၟကဵုဂွံတီ က္ဍိုပ်ဇြုံၝောံကဵုဂွံတီ ယဝ်ရဟွံတီ ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု”၊  ညးကွာန်ဟွံတီ ဖေက်က္ဍၚ်သန်  ကဵုကော်မဟောဟ်သဓရ၊  မဟောဟ်သဓညာတ်တုဲ “ ဣဝွံ က္ဍိုပ်ဇြုံကၟက် ဣဝွံက္ဍိုပ်ဇြုံၝောံ” ထ္ၜးကဵုညးဂမၠိုၚ်ရ၊  “ သဘဴက္ဍိုပ်ဇြုံက် ဟဗာပ်ဒၟံၚ်  သၞော်ကြဳ  ဗတဍေံတ္ၚံက်  က္ဍိုပ်ဇြုံၝောံသွဝ် ဗ္တသဏောတ်သၞော်သတီု  သာ်ဝွံ  တၟေၚ်ဇြုံၝောံကၟက်ရ”။
သနာဲဒဴညာတ်တုဲ တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ “ သၟတ်ထပှ်သၞာံဝွံ နွံကဵုပညာက္ဍၚ်သန်” သၟိၚ်ထိုၚ်သးဗွဲမလောန်ဟေၚ် တုဲသၟိၚ်သ္ဂးရ၊ “ ယွံအစာသိုန်  ပိုဲပ္တိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ”  “ ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာအဴ” အစာသိုန်ဂးတုဲ သၟိၚ်အမာတ်ကဵုဒိုအ်ဒၟံၚ်ကၠာရောၚ်။
၁၄။ ခဏ်သဟ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာစာၚ်
တုဲအစာပန် စကာသၞာဲဒဴ ကဵုစှ်ေကွာန်ပါစိနာယဝမစ္ဆေတဂါံအသံသၟိၚ်နွံ “ ဂၠဴဥသဘဗတာၚ် ဒြၚ်တဴပ္ဍဲဇိုၚ်ဗအ်တဴပ္ဍဲက္ဍိုပ်  မွဲဗ္တံပိဝါကဵုဒြဟ်ဂှ် ဥသဘဂှ် ကဵုပလံၚ်ပတိုန်နၚ်ဗွဲပြဟ်”  ညးကွာန်တံဟွံတီဂၠဴဥသဘတုဲ က္တဵုဒှ်ဖေက်က္ဍၚ်သန်၊  “ မစိလှ်ေတဴဥသဘ ဒြၚ်တဴပ္ဍဲဇိုၚ်  ဗအ်တဴပ္ဍဲက္ဍိုပ်  ဗွဲဗ္တံပိဝါဒြဟ်မ္ဂးဝွံ  ဟွံမိၚ်မွဲလှ်ေသွံ  သၟိၚ်ဝွံ ပဒဒိုက်ကဵုပိုဲရောၚ်”  ညးကွာန်ဂမၠိုၚ် ဖေက်က္ဍၚ်သန် ကဵုကော်ဗောဓိသတ်ရ။
ဗောဓိသတ် မိၚ်ဂလာန်တုဲ ဗောဓိသတ်သ္ဂးရ၊ “ မၞးတံညးဂမၠိုၚ် လ္ပဒိုက်စိုတ်ရ သၟိၚ်စံအဲရောၚ်၊  ယွံမၞးတံ စာၚ်ကၟက်ဗ္တာၚ်မွဲကေတ်နၚ်ညိ၊  မၞိဟ်တြုံမွဲ ဍေံတီခၠေဝ်သှ်ဂှ် ဗောဓိသတ်ကဵုကော်နၚ်တုဲ စာၚ်ကၟက်ဗ္တာၚ်တွံ စကာကဵုတိုန်ကွာဲသၟိၚ်ရ၊  သၟိၚ်ညာတ်တုဲ  တက်တဲဂြိုၚ်တိုန်ရ၊  “ ယွံမစာၚ်ဝွံပမတိုန်ကွာဲအဲရော” သၟိၚ်ဂး၊  မဟောဟ်သဓတၠပညာ စကာကဵုတိုန်ကွာ်သၟိၚ်ရောၚ်အဴ” မၞိဟ်ဂှ်ဂး ၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ ထိုၚ်သးမဟောဟ်သဓ ဗွဲမလောန်ဟေၚ်၊  တုဲသၟိၚ်ဟီုကဵုအစာသိုန်ရ၊  “ ယွံအစာသိုန် ပိုဲပ္တိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ” “ အေၚ်ညိကၠာမရာတ်”  အစာသိုန်ဂးတုဲ ဒိုအ်မံၚ်ပၠန်ရောၚ်။
၁၅။ ခဏ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာမၞိက်
သၟိၚ်စကာသၞာဲဒဴအာပတီသေဋ္ဌဳ “ မၞိဟ်ထပှ်ပၚံက်ဝွံ ဇုက်တရေံဂှ် ဒကုတ်အာ ဇုက်တၟိစၚ်နၚ်ပြဟ်  ယဝ်ရစၚ်ဟွံဒး  ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု” ညးဂမၠိုၚ်မိၚ်တုဲ ဖေက်က္ဍၚ်သန်  ကော်မဟောဟ်သဓရ၊  မဟောဟ်သဓညာတ်တုဲ တောသုတ်တၟိၜန်ရ၊  မုဟ်သုတ်ဂှ် ကဵုဖဍုက်လဝ်ဍာ်သာဲမုဟ်သုတ် စၚ်လဝ်တောဂှ် စွံလဝ်ပ္ဍဲသြိုၚ်ခမောတ်  ခမောတ်ဂွံမသူဍာ်သာဲတုဲ တောဝ်တရေံဂှ် ခမောတ်ဂိုၚ်ပတိတ်နၚ်တောဝ်သုတ်တၟိဂှ် ဂိုၚ်ပၠောပ်ဏာဒၞာဲစၚ်တရေံဂှ်ရ၊  သၞာဲဒဴညာတ်ပွ  ဗောဓိသတ်သာ်ဂှ်တုဲ တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ  အိုဟ်တၟိဟ်တဴစိုတ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ် တုဲသၟိၚ်သ္ဂးရ၊ “ ယွံအစာသိုန်  ပိုဲပတိုန်နၚ်ရဟာ”  “ လ္ပပတိုန်ဏီအဴ”  အစာသိုန်ဂးတုဲ ဒိုအ်မံၚ်ကၠာပၠန်ရောၚ်။
၁၆။ ခဏ်ခၠေဝ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာသၠးဂဝ်
မဟောဟ်သဓဝွံ တြုံလၟောဝ်ကျာ်ရောၚ်၊  ၜိုန်ဒှ်ကောန်ၚာ် အယုက်ထပှ်သၞာံကီု ပညာပြဲကွေံသွံ သၟိၚ်ဂးတုဲ  သၟိၚ်ကော်အစာသိုန်ရ၊  “ ယွံအစာသိုန်  ပိုဲပတိုန်နၚ်ရဟွံဂွံဟာ” “ လ္ပပ္တိုန်ဏီ အေၚ်ဒုၚ်ညိကၠာမရာတ် ပိုဲစံၜတ်ညိကၠာ” ဂးတုဲ  စကာသၞာဲဒဴ ကဵုစှ်ေဟီုကဵုသေဋ္ဌဳ အရေဝ်တၞဟ်ပၠန်ရောၚ်။
၁၇။ ခဏ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာပုၚ်
“ ယွံသေဋ္ဌဳတံ အသံသၟိၚ်နွံ  ကဵုတောမ်ပ္တိုန်ပုၚ်ပြဟ်  ထၟာဲဟသေၚ်ကဵုထၟာဲ၊  ဍာ်ဟသေၚ်ကဵုဍာ်၊  က္ဍိုပ်ဖဴဟသေၚ်ကဵုက္ဍိုပ်ဖဴ၊  ပၟတ်ဟသေၚ်ကဵုပၟတ်၊  အောဟ်ဟသေၚ်ကဵုအောဟ်၊  သ္ၚုဟသေၚ်ကဵုသ္ၚု၊  တြုံဗြဴလ္ပကဵုတောမ်ပုၚ်  ၊ နူတရၚ်ဇၞော်လေဝ် လ္ပကဵုပတိုန်” သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ်မိၚ်တုဲ ကဵုအာကော်ဗောဓိသတ် ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ ကေတ်ထၟာဲသွ ပထၟာဲပုၚ် ၊ ကၞန်သ္ၚု ပသ္ၚု  ဍာ်လမၠာၚ်ပဍာ်က္ဍိုပ်ဖဴ  ကၠောန်လဝ်နကဵုတိုၚ်ဆု ဍုက်က်ပိတၞုၚ်ပက္ဍိုပ်ဖဴ  သၠဆုပအှော်  ဒ္ၚေါဝ်ထံၚ်ပပၟတ်  မၞိဟ်နပုံသ္ကပဏ္ဍုက် မၞိဟ်တြုံဟွံသေၚ်  မၞိဟ်ဗြဴဟွံသေၚ်  မကဵုတောမ်တြဴသြော်မကဵုပ္တိုန်  တြၚ်အလဲမကဵုလုပ်  မဟောသ်သဓ ဗ္တောန်ကဵုမၞိဟ်ဂှ် ကဵုပ္တိုန်ကဵုသၟိၚ်တုဲ ကဵုကွာဲသၟိၚ်ရ။
သၟိၚ်ညာတ်တုဲ သၟိၚ်သၟာန်၊ “ ညးဂှ်မကဵုပ္တိုန်ပုၚ်ဝွံရော ” “ မဟောဟ်သဓ တၠပညာမကဵုပ္တိုန်” မၞိဟ်ဂှ်ဂး၊ သၟိၚ်မိၚ်တုဲ  သၟိၚ်သ္ဍိုက်မၠိက်ဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်ဟေၚ်၊ ပ္ဍဲဂှ် အ္စာသိုန် သၟိက်ပၠီုတြုံတၠပါရမဳတုဲ ကဵုစှ်ေဟီုကဵုသေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ် အရေဝ်တၞဟ်ပၠန်ရောၚ်။
၁၈။ ခဏ်သဟ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာဇုက်ဗတဳ
“ ယွံသၞာဲဒဴ ရဴဝွံဗှ်ေစှ်ေဟီု” “ ဇုက်သရေၚ်ထဝ် တၠညးဇုက်ဗ္တဳဂှ် ဒကုတ်အာ ကဵုၜန်ပ္တိုန်နၚ်ပြဟ်  မၞးတံၜန်ဟွံဒှ် ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု” သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ် မိၚ်ဖေက်က္ဍၚ်သန်  မစိလှ်ေဇုက်ဗ္တဳ ညးၜန်မိၚ်ကီုဟာ တၠညးဂစိုတ်ပိုဲရောၚ် သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ်ဂးတုဲ  ကဵုအာကော်ဗောဓိသတ်ရ။
“ တိုၚ်ဥပ္ပတိဂလာန်ဂှ် ဗောဓိသတ်မိၚ်တုဲ ဂးကဵုညးဂမၠိုၚ်ရ၊  ယွံမၞးတံညးဂမၠိုၚ်  လ္ပဖေက်ရသၟိၚ်စံအဲရောၚ်၊  ပညာအဲနွံဟာဟွံမွဲဟာ သမိၚ်သၟိက်တီရောၚ်” တုဲမၚ်ဗၠာဲမွဲ  ဗောဓိသတ်ကဵုကော်နၚ် စကာတိုန်ဟီုကဵုသၟိၚ် “ ယွံမရာတ် မရာတ်ကဵုၜန်ဇုက်ဗ္တဳမ္ဂးဂှ်  ဇၞော်သွတ် ပိုဲဍိက်ဟွံဂွံတီရအဴ၊  ဇုက်ဗ္တဳမရာတ်တရေံဂှ် ဆသှ်ေမွဲသ္ၚမွဲလပုဟ်ကီုမွဲ  တာကီု  ဂွံဇၞော်သွတ်ဂှ် ဂွံညာတ်တုဲ ပိုဲဍိက်သၜန်ဒးရောၚ်အဴ”  မၞိဟ်ဗောဓိသတ်  စကာပ္တိုန်ဂှ် ဂးကဵုသၟိၚ်ရောၚ်။
သၟိၚ်မိၚ်ဂလာန်ဂှ်တုဲ “ ညးဂှ်မကဵုခၠေဝ် ရဴဝွံရောၚ်” သၟိၚ်သၟာန်တိုန်၊ “ ယွံမရာတ် မဟောသ်သဓ တၠပညာမကဵုခၠေဝ်ရောၚ်အဴ” သၟိၚ်မိၚ်တုဲ  ထိုၚ်သးဗောဓိသတ်ရ၊  “ မဟောသ်သဓဝွံ မဟာပုညော၊  ပညာဇၞော်က္ဍၚ်သန်သွံ” သၟိၚ်ဟီုထိုၚ်သးတဴရ၊  တုဲသၟိၚ်ကော်နၚ်အစာသိုန်တုဲ မဟောဟ်သဓဝွံ ပ္တိုန်နၚ်ဂွံရဟာ”  “ ယွံမရာတ် အေၚ်ဒုၚ်ညိကၠာ၊  လ္ပပြဟ်စိုတ်ဏီ  စံၜတ်ရံၚ်ပရောသ္အာၚ်ညိကၠာ” အစာသိုန်ဂးတုဲ ဒိုအ်မံၚ်ပၠန်ရောၚ်
၁၉။ ခဏ်ခၠေဝ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာကၟာ
တုဲဟေၚ် သၟိၚ်စကာသၞာဲဒဴ ကဵုစှ်ေဟီုကဵုသေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ်ပၠန်ရ၊  “ ယွံသေဋ္ဌဳတံ လၟုဟ်ဝွံ ကၟာပ္ဍဲဝၚ်သၟိၚ်လီုအာ ကၟာပ္ဍဲကွာန်ပါစိနယဝစ္ဆေတဂါံ  ကဵုဇက်ပ္တိုန်နၚ်ပြဟ်  ဒဂးမုက်သမှုက်သၟိၚ်  ကဵုဇက်ပ္တိုန်လဝ် ဟွံဇက်ပ္တိုန်ရယဝ်သ္ဒဟ် ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု” သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ်မိၚ်တုဲ  ဖေက်က္ဍၚ်သန်တုဲ ရဴဝွံသေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ်သ္ဂးရ၊  “ ယွံမၞးတံ  မစိလှ်ေကၟာလစ မကဵုဇက်ပ္တိုန်ဝွံမိၚ်မွဲၜါဝါရော၊  သၟိၚ်ပၠေၚ်ပိုဲရောၚ်”  သေဋ္ဌဳလ္ၚီ ဖေက်က္ဍၚ်သန်တုဲ ကဵုအာကော်မဟောဟ်သဓ အတိုၚ်ဒဒှ်ဂှ်  သေဋ္ဌဳဟီုကဵုမဟောဟ်သဓရ၊ တုဲတှ်ေမဟောဟ်သဓသ္ဂးရ။
“ ယွံမၞးတံ လ္ပဒိုက်စိုတ်ရ၊ သၟိၚ်ဝွံညးစံအဲရောၚ်” ဗောဓိသတ်သ္ဂးတုဲ  မၚ်ဗၠာဲၜါပိ ဗောဓိသတ်ကဵုကော်နၚ် ကဵုရပ်တိကလောံ ကဵုရပ်ဇုက်ကဵုဂေတ်ပ္တိုန်ပ္ကဴဒကှ် သီုကဵုလေံတဏှ်ဇကု သီုထရီုသီုကဵုယာတ်  မတ္ၚေက် ဗောဓိသတ်ဗ္တောန်ဖျောန်မၞိဟ်တံဂှ်တုဲ ကဵုတိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ။
“ ယွံမရာတ် ပိုဲဍိက်မဇက်ပ္တိုန်ကၟာနူဗ္ၚတေံ ကၟာပိုဲဍိက်စိုပ်ုဒဵုဇိုၚ်ဍုၚ်မရာတ်ရ၊  ကၟာပိုဲဍိက်ဟိုတ်ဒှ်ကၟာဗ္ၚ ဍေံညာတ်ကၟာဍုၚ်မြုပြလက်ရာန်တုဲ ကၟာပိုဲဍိက်လကိုတ်ရုန်ဒဴ  ၜိုန်ပိုဲဍိက်တံဒဇက်တက်ၜုၚ် ဇုက်ဒကုတ်အာတုဲ ဍေံဒြေပ်ကလေၚ်စှ်ေအာဒဵုဒၞာဲဍေံပၠန်ရ၊ ကၟာဍုၚ်မရာတ်ဝွံ  ကဵုဍေံစှ်ေဒုၚ်ကၟာဗ္ၚပိုဲဍိက်တံညိ တုဲဟေၚ် ဍေံဂံၚ်တိုန်ရောၚ်မရာတ်” မၞိဟ်တံဂှ်လ္ၚောဝ်ပ္တီသၟိၚ်ရ။
သၟိၚ်မိၚ်တုဲ သၟိၚ်သ္ဂးရ၊ “ ညးဂှ်မကဵုခၠေဝ်ရဴဝွံရော” တၠညးသၟာန်၊  “ မဟောဟ်သဓကဵုခၠေဝ်ရောၚ်အဴ” မၞိဟ်တံဂှ်ဂး ၊  သၟိၚ်မိၚ်တုဲ  ထိုၚ်သးဗောဓိသတ်ဗွဲမလောန်သန်ဟေၚ်၊  မွဲသာ်တုန်  ဗတ်ရသၟိၚ်ဂး ညံၚ်မသ္ဂောံပ္တိုန်ကဵု ပ္တိုန်နၚ်ကၟာလစဂှ်  ဗတ်ရသၟိၚ်ဟီုကွေံမ္ဂးလေဝ် ကြဳဇှ်ကုသဵုပညာဗောဓိသတ်ပ္တိုန်မာန်ရောၚ် မူဟိုတ်ရော။
၂၀။ ခဏ်ကျာ်တြဲတွံထ္ၜး အတိက်ကြဳဇှ်ကုသဵု ပညာဗောဓိသတ်
အတိက်တေံ ဗောဓိသတ်ပိုဲ မဂၚေၚ်ဘဴ  သံသာကာလဒှ် ဓမ္မဇာတ်တေံ ဒှ်အမာတ်သမိၚ်ဍုၚ်ဗရာန္နသဳ  သၟိၚ်မသ္ဂောံပၠေၚ်ကၠေံ  အမာတ်တုဲ သၟိၚ်ဟီုကဵုအမာတ်ရ၊  “ ယွံအမာတ်  မွဲဗ္တံဏံဥဒျာန်လေဝ်မွဲ  ပြာသာဒ်ထပှ်ဘုံ  ဒကှ်မသုန်သွာၜါညံၚ်ဂွံက္တဵုဒှ်” သၟိၚ်ဂး အမာတ်ဂွံမိၚ်တုဲ  စံၚ်တူတဴရ၊ သၟိၚ်ပၠေၚ်ကၠေံအဲကွေံကွေံရောၚ်သွံ  တသိုဟ်ထဟးမဒၟံၚ်  ပ္ဍဲဂၠံသ္တိက် ကုသဵုအတိက်ကၠုၚ်ဟီုကဵုအမာတ် “ ယွံတၠကုသဵု  လ္ပစံၚ်တူရ၊  ကုသဵုနွံအိန်ဒးချဳဒၟံၚ်စှ်ေခၞံကဵုရ”။
ပ္ဍဲချိုန်ဗ္တံဂှ်ဟေၚ် ပြသာဒ်သီုလျးရတ်ထပှ်ဘုံ ဥဒျာန်သီုကၟာလစ  ဒကှ်မသုန် သွာၜါ ဒှ်ပဝေၚ် ၜိုပ်မာဂမၠိုၚ်က္တဵုဒှ်ရ၊  ယးဂှ်  အမာတ်ဇၞော်တိုန်ပ္တီသၟိၚ်ရ၊  တုဲသၟိၚ်ဂွံဝေၚ်ကၟာလစဥဒျာန် သၟိၚ်အိုဟ်တၟိုဟ်စိုတ်ဗွဲမလောန်  ဟိုတ်ဂှ်ရ သတ်တၠကုသဵုညးပၠေၚ်ဟွံမာန်ဟေၚ်၊ ညံၚ်ကၠေၚ်မတဴလတူဍာ်ကီု အဏံဗောဓိသတ် သၟိၚ်မကဵုပ္တိုန်ကၟာဥဒျာန်  ဟွံဒှ်မ္ဂးလ္ပသၠေဟ်ရ။
၂၂။ ခဏ်ခၠေဝ်သှ်ထ္ၜးကဵုပုစ္ဆာ ဂဒြဘ
တုဲသၟိၚ်ဂးကဵုအစာပန်ရ၊ “ ယွံအစာပန် ပသာ်မဟောဟ်သဓ ပိုဲမသ္ဂောံရော” “ သဇိုၚ်အဲဍိက်ရအဴ”အစာသိုန်ဂးတုဲ  အစာသိုန်စကာသၞာဲဒဴမွဲ ကဵုအာစှ်ေဟီုကဵုသေဋ္ဌဳလ္ၚီရ၊  “ ယွံမၞးသေဋ္ဌဳတံ တဏေံသၟိၚ်စှ်ေအာကွာန်မဟောဟ်သဓ စိုပ်ဘာ်တရဴဂှ် ဇိုၚ်ချေဴတၠညးကဝ်အာ ချေံအဿတဵုမွဲ  ဟဵုကဵုသေဋ္ဌဳ ပ္တိုန်နၚ်ပြဟ်  ယဝ်ရဟွံဂွံ ဒဏ်လ္ၚီပြာပ်ကဵု” သၞာဲဒဴဂး  အတိုၚ်အစာသိုန်စကာရောၚ်။
သေဋ္ဌဳဂမၠိုၚ် နူမိၚ်လဟီုဂှ်တုဲ ဒိုဟ်တလိၚ်အာဒွိၚ်စံၚ်တူသောကဗွဲမလောန်၊  ကဵုအာကော်မဟောဟ်သဓရ၊  မဟောဟ်သဓစိုပ်တုဲ  ဂကန်အစာသိုန်ဂှ် ဟီုကဵုမဟောဟ်သဓရ၊  မဟောဟ်သဓတုန်  ဒဒှ်ကသပ်ညးမဟီုဂှ်  ဗွဲပြဟ်တီကေတ်တုဲ  ဟီုကဵုမိမရ၊  “ ယွံမိကဵုမသီုညးဂမၠိုၚ်  သွက်ဂွံကွာဲသၟိၚ်ဂှ် ပ္ကဴထဝ်ပ္ကဴသြန် ယာတ်သမိၚ်ဖေၚ်  တၟာဲလဗာဲစဳရေၚ်ဗွဲပြဟ်  အဲသ္ဒးတိုန်ရ၊  သီုကောန်ၚာ်လ္ၚီ  ကဵုကျိုၚ်ကျဝ်ဗွဲမ္ဒးရးတုဲ  ကဵုကၠုၚ်ကောံမွဲဟာန်ညိ။  သွက်ဂွံခၠေဝ်ကဵုညးဂှ်  ချေံၝောံမွဲ  ဒးပယာံတ္ၚဲသဝ်မုက်ဍေံဂြောပ်လဝ်ကဵု သကဝ်ကောန်ဍေံဂှ်  ကဵုယၟုအဿတဵု” သွက်ဂွံခၠေဝ်သှ်ဂှ်  ဗောဓိသတ်ဂၠာဲချပ်စဳရေၚ်  ဗောဓိသတ်ချပ်စဳရောၚ်တုဲဒှ်အိုတ်တုဲ သီုသေဋ္ဌဳလ္ၚီ  ကွဳကဵုကွဳ  ဓလိၚ်ကဵုဓလိၚ် အလာံကေုာံဗဵုဂမၠိုၚ်  မတုပ်တဴရဴဗဵုပၞာန်အသူကီု  ဇက်ဂၠောဲတသဵုအာဍုၚ်မိတ္ထဵုရ။
စိုပ်ဍုၚ်မိတ္ထဵုတုဲ ညးဍုၚ်ဂမၠိၚ် တိတ်ဗဵုဗောဓိသတ်ဟွံတီဝုတ်ဗၠာဲ  ဗျုထဴသဘၚ်ညံၚ်ရဴသွဝ်ကီု  သီုကဵုသရေၚ်ထဝ်  တိုက်ကွဳ ဗဵုအခေါဘဏီ  ကေုာံသေထဳလ္ၚီ  ကောန်လ္ၚီဇက်သ္အဳတိုန်ကဵုသၟိၚ်ရ၊  ပ္ဍဲကာလဂှ် ဗောဓိသတ်ဂကန်လဝ်ကဵုမအံက်ဇကုရ၊  “ ယွံမအံက်  ပိုဲတိုန်စိုပ်သၟိၚ်တုဲ  သနာအဲဂှ်ဂတ  ကဵုညးလးလဝ်ညိ၊  သနာမအံက်ဂှ်  လက်ကရဴကဵုညးလးလဝ်ညိ၊  မအံက်တိုန်အာကၠာတုဲ  ဒဂူသနာအဲဂှ် မအံက်တိုန်ဂ္ဇံမံၚ်ကၠာ အဲစိုပ်တုဲ  မအံက်ဆုဲစေဟ်ကၠုၚ်  သနာမအံက်ဂှ်ရ၊  တုဲသနာဂတဂှ်  အဲသတိုန်ဂ္ဇံရ၊ ” ဗောဓိသတ်ဂကန်လဝ်ကဵုမအံက်ဗိုန်တုဲ မအံက်ဇကုဂှ်  တိုန်အာရ။
သေထဳဇၞော်စိုပ်တၠညးတုဲ ညံၚ်ဂကန်ဗောဓိသတ်မဟီုဂှ် တိုန်ဂ္ဇံဒၟံၚ်ရ၊  တုဲဗောဓိသတ်ဒးဂါံကာလတုဲ ဗောဓိသတ်တိုန်အာကဵုသၟိၚ်ရ၊  ဗောဓိသတ်စိုပ်တုဲ  မဗောဓိသတ်ဆုဲစှ်ေကၠုၚ်သနာလက်ကရဴဂှ်ရ၊ သနာဂတဂှ်  ဗောဓိသတ်တိုန်ဂ္ဇံဒၟံၚ်  အစာသိုန်ညာတ်တုဲ ဂြိုၚ်တိုန် သၟိၚ်ညာတ်အစာသိုန်ဂြိုၚ်ဂှ်တုဲ  မက္ခဝါသၟိၚ်သ္ၚိတ်ဇြတဴရ၊  တုဲအစာသိုန်ပ္တီတိုန်သၟိၚ်ရ။