cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бүжимч чогчиго
Бүжимч чогчиго,  Oenanthe isabellina, урьд Бүжимч чогчоохой гэж байсан, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм. Тэд нүүдлийн ба шавьж идэштэн бөгөөд Оросын өмнөд хэсэг, төв Ази, Пакистаны хойд хэсгээр нутаглан, Африк, Энэтхэгт өвөлждөг.
Биеийн урт нь 15-16.5 см, эрэгчин, эмэгчин өнгө зүсэр ижил юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Фишерийн хамелеон
Эшлэл
Ангилал:Хамелеонууд
Чобам хуяг
1960-аад оны үед Английн Чобам дахь Их Британийн танк зэвсэг судалгааны албаныхан давхраат хуягийн санааг боловсруулж, Чобам хуяг (Chobham armour) гэж нэрлэжээ. Чобам хуягийн мэдээлэл нууцлагдсан ч гэсэн гол зарчим нь керамик хавтангуудыг төмөр торлосон хавтанд бэхлээд, ард нь бэхжүүлсэн хавтан ба хэдэн давхар зөөлөн сунадаг давхаргаар бэхэлсэн гэж тойм тайлбарладаг. Үүнд маш бат хатуу тусгай керамик хавтан ашигладаг учир бараг бүх төрлийн хүнд сум ба бусад төрлийн кинетик энергийн цөмлөгчүүдийг тэсэж чаддаг байна. Энэ зарчмыг хэдийгээр англичууд бүтээсэн боловч санхүүгийн шалтгааны улмаас америкчүүд анх танкдаа нэвтрүүлжээ. Одоогоор зөвхөн М1 Абрамс, Челленжэр 1, Челленжэр 2 танкууд ийм хуягтай гэж мэдэгдээд байна.
Бүтэц
Сүүлийн үеийн шинэ чобам хуяг анхны зарчмаасаа 5 дахин тэсвэртэй түвшинд хүрсэн бөгөөд энгийн ижил жинтэй метал хавтантай харьцуулахад 5 дахин өндөр бүтээмжтэйгээр хамгаалалтыг сайжруулжээ. Гэхдээ үндсэн бүтэц нь хэд хэдэн керамик давхарга, торлосон төмөр бүтэц, бусад нарийн хольцтой металуудаас бүтсэн гэж үздэг.
Нисэх хүчний хэрэглээ
1965 оноос УХ-1 нисдэг тэргэнд анхны керамик хавтангуудыг нисгэгчийн суудлыг тойруулан суулгаж өгч, нисгэгчийг жижиг бууны сумнаас хамгаалагдах шийдлийг хийжээ. Уг керамик нь борын карбид бөгөөд асар үнэтэй боловч хөнгөн жинтэй учраас онгоцонд ашиглажээ. В-22 Оспрейд мөн хавтанг ашиглажээ.
Ангилал:Хуяг
Монгол судлал
Монгол судлал — монгол үндэстний уламжлалт хэл, соёл, түүх, зан заншил, шашин мөргөл тэргүүтнийг шинжлэх ухааны арга зүйгээр судалдаг нийгэм-хүмүүнлэгийн ухааны цогц нэгдэл юм. Монгол судлалыг цаашид хөгжүүлэхдээ монгол хэл, соёл, түүх, угсаатан судлалыг гол үндэс болгохын зэрэгцээ олон шинжлэх ухааны цогц болсон, хавсарга шинжтэй мэдлэг ухааны олон салбарыг зохих хэмжээгээр харгалзан үзэж болно.
Монгол судлал нь монгол үндэстний хэл, соёлын дархлааг хадгалан бататгах, бусад улс үндэстнүүдэд сурталчлан таниулахад чухал үүрэгтэй бөгөөд энэ бүхнээр дамжин Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлын нэгэн гол тулгуур юм.
Монгол судлалыг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд судалгааны тэргүүлэх чиглэлийг салбар тус бүрээр тодорхойлж, гадаад, дотоодын монгол судлалын үйл ажиллагааг уялдуулан зохицуулах, монгол судлалын салбарт гарсан шинэ мэдээллийг шуурхай дамжуулах, шаардлагатай тохиолдолд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх, гадаадын эрдэмтдийн саналыг үндэслэн Монгол улсад монгол судлалын төрөлжсөн номын сан байгуулах, архив, номын сангийн үйлчилгээг боловсон, шуурхай болгоход дэмжлэг үзүүлэх шаардлага цаашид тулгарч байна.
Түүх
Монгол судлалыг хөгжүүлэх үндэс суурь нь Монголын, Хятадын, Перс, Арабын дундад зууны гар бичмэл, зохиолууд болон европчуудын Төв Азид XIII зуунд хийсэн аяллын тэмдэглэлүүд юм (Плано Карпини, Гийом дэ Рубрук, Андрэ дэ Лонжүмо, Марко Поло).
XIII зуунд Европ дахь, үндсэндээ Францын хятад судлаачдын ачаар орчин үеийн монгол судлал эхэлсэн гэж үзэж болно. Монголын талаарх анхны ул суурьтай судалгаанууд XIX зууны эхний хагаст Швед улсад эхэлсэн. Армен гаралтай швед дипломатч Абрахам Константин Д'Оссон алдарт Рашид ад-Дин, Жувейни нарын туурвилаас орчуулж, монгол судлалыг эрдэм шинжилгээний эргэлтэд оруулсан байдаг. Тэр үед газар нутгаа тэлэх бодлого хэрэгжүүлж, хил залгаа болж эхэлсэн Орос улсын хувьд ч монгол судлал эрчимжиж ирсэн нь ойлгомжтой.
XIX зуун буюу 1800-гаад оны эхэн үеэс монголчуудын түүх, монгол орныг судлах ажил нэлээдгүй эрчимтэй явагдсан. Энэ түүхэн үед Оросын эзэн хааны дэмжлэгтэйгээр Казанийн шашны сургууль байгуулагдсан бөгөөд түүн дотор дорно дахиныг судлах судалгааны чиглэлийн үүсэл тавигдсан. Үүнийг нэг жишээ нь гэвэл Казаньд 1818 онд “Азийн музей” гэж байгуулагдсан. Тус музей нь Азийн улс орнуудын түүх, соёл, шашин шүтлэгийг судлах гол зорилготой байсан бөгөөд дорно дахины орнуудаас цуглуулсан 2500 ном, гар бичмэл, 20 гаруй мянган зоос бүхий сан хөмрөгтэй байсан ажээ.
Оросын XIX зууны Я.И.Шмидт, А.В.Попов,  Н.Я.Бичурин,  П.И.Кафаров, Г.Гомбоев, польш гаралтай Ю.Ковалевски нар Монголын хэл, газар нутаг, түүхийг судалж байсан. Тэд үндсэндээ Оросын Эзэнт гүрний Төв Азид газар нутгаа тэлэх бодлого хэрэгжүүлэх бэлтгэл болох судалгаа тандалтаа хийж байсан нь ойлгомжтой. Гэсэн хэдий ч тэдний хийж үлдээсэн судалгааны ажлууд дараа дараагийн XIX-XX зууны монгол судлаачдад (К.Ф.Голстунский, А.М.Позднеев, В.Л.Котвич, А.Д.Руднев, Ц.Ж. Жамцарано, Б.Я.Владимирцов) суурийг нь тавьж ихээхэн хэрэг болсон. Анх 1833 онд Оросын эзэнт гүрний Казаний Их сургууль д польш гаралтай эрдэмтэн монгол судлаач Юзеф Ковалевскийн (1800-1878) удирдлага дор Монгол, халимаг хэлний тэнхим нээж байсан. 1855 онд Санкт-Петербургийн Их сургууль д Дорно судлалын факультетад халимаг, манж хэлний тэнхим мөн нээж байжээ. Дараа нь Москва, Эрхүү, Улаан-Үд хотуудын Их сургуульд үе үеийн монгол судлаач нарыг бэлтгэж эхэлжээ.
XX зуунд Монголын эрдэмтэд болон Орос, Европ, Америкийн академик судлалын нийгэмлэгүүд хооронд харилцаа үүсэж, хамтын ажиллагаа эхэлсэн. Сүүлийн жилүүдэд Япон, Хятад, Солонгосын эрдэмтэд идэвхтэй ажиллаж эхлээд байна.
Социализмын үед (1921-1990) монгол судлал үзэл сурталжсан байсан хэдий ч хөрөнгө санхүүжилтээр улсаас дэмжиж байсан. Өнөө үед хоёр жилд 1 удаа хурлаа хийж байгаагаас өөр дэмжлэг туслалцаа байхгүйгээс зогсонги байдалд ороод байна гэж хэлж болох юм.
1959 онд Олон улсын монгол хэл бичгийн эрдэмтдийн анхдугаар их хуралыг Улаанбаатар хотноо зохион байгуулсан. Тус хуралд Англи, АНУ, Канад, Энэтхэг, Япон, БНАГУ, БНАСАУ, ЗХУ, БНХАУ, БНМАУ зэрэг 15 орны 40 гаруй эрдэмтэн оролцож, монгол хэл, утга зохиолын сэдвээр нийтдээ 34 илтгэл хэлэлцүүлсэн байдаг. Энэ хурал бол “Олон Улсын Монгол Судлалын Холбоо” байгуулагдахын угтал эхлэл болсон гэж үздэг.
Японы Монгол судлалын нийгэмлэг нь 1970 онд байгуулагдсан бөгөөд Монголын нийгмийн тогтолцоо, улс төр, эдийн засгийн нөхцөл байдлаас үл шалтгаалан Монгол судлалыг тууштай хөгжүүлсээр ирсэн түүхтэй.
Суусар
Суусар нь Martes төрөл ба Mustelidae овгийн амьтан юм.
Монгол судлал
Түүх
“Монголч эрдэмтдийн их хурал” нэртэйгээр 1972 онд хоёр дахь хуралыг зохион байгуулсан. Тус хурлын үеэр “Монголч эрдэмтдийн байнгийн хороо”-г анх үүсгэн байгуулж таван жил тутамд зохион байгуулагдах хурлын бэлтгэл ажлыг хангах үүрэг оноосон. 1987 онд Олон Улсын Монгол Судлалын Холбоо(ОУМСХ) гэх албан ёсны төрийн бус байгууллагыг тухайн үеийн Сайд нарын зөвлөлийн шийдвэрээр байгуулсан. Ингэж дэлхийн монгол судлалыг зангидан төвлөрүүлдэг гол байгууллага бий болсон.
Суусар
Гадаад төрх
Суусар нь нарийн биетэй, шаламгай хөдөлгөөнтэй амьтад бөгөөд ой тайга, Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын шилмүүст, намар навчаа гөвдөг ой модонд таарна. Тэд өтгөн саглагар сүүлтэй, том савартай ба хумсаа нууж эвхдэг. Шардуу өнгөөс хар хүрэн арьс үстэй.
Монгол судлал
Түүх
МУИС-ийн Монгол Судлалын Хүрээлэн анх 1991 онд Монгол судлалын лаборатори нэрээр байгуулагдсан бөгөөд тодорхой хугацаанд завсарлаж байгаад 2000 онд Монгол Судлалын Төв нэрээр дахин байгуулагдаж, 2011 оны 8 дугаар сараас МУИС-ийн захирлын 400 тоот тушаалаар Монгол Судлалын хүрээлэн нэртэй болж бодлого, үйл ажиллагааны хүрээ нь өргөтгөн зохион байгуулагдсан. 2013 оноос МУИС-ийн Эрдэм шинжилгээ, инновацийн хэлтсийн харьяанд ажиллаж байна. Цахим хаяг-https://ims.num.edu.mn/
2012 оны 1 дүгээр сарын 17-ны өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж Монгол судлалыг дэмжих сан байгуулахыг Засгийн газарт чиглэл болгосон. Улмаар 2012 оны 2 дугаар сарын 20-ны өдрийн 56-р тогтоолоор “Монгол судлалыг хөгжүүлэх Үндэсний хөтөлбөр”-ийг баталж, үйл ажиллагааг эхлүүлээд байгаа юм. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигийг хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хуульд нэмэлт оруулсан. Энэ хууль батлагдсанаар монгол судлалаар мэргэшсэн дотоод, гадаадын судлаачдын хамтын ажиллагаа сайжирч, Монгол судлалын мэдээлэл, сурталчилгааны цар хүрээ өргөжих эрх зүйн орчин бүрдэж байна.
Суусар
Идэш тэжээл
Энэ амьтан нь мах идэштэн бөгөөд нохой зээх, усны булга, үентэй ойр холбоотой. Тэд хэрэм, оготно, туулай, шувуу, загас, хорхой шавьж, мөн жимс, самар гэх мэтээр хооллодог байна.
Монгол судлал
Түүх
Тус зорилгын хүрээнд МСХ нь “Монгол судлалын мэдээллийн нэгдсэн сан”, “Монгол хэлний хэлзүйн лавлах толь бичиг”, “Монголын эртний түүх” (5 боть), “Юань улсын судар” (18 боть), “Дайчин гүрний дотоод яамны монгол бичгийн гэрийн данс” (9 боть) зэрэг төслүүд хэрэгжүүлсэн бөгөөд гадаадын залуу монгол судлаачдад зориулсан монгол судлалын зуны сургуулийг тогтмол зохион байгуулж Академич Ц.Дамдинсүрэн, Ш.Лувсанвандан, Б.Ринчен нарын нэрэмжит тэтгэлгийг жил бүр 3 залуу судлаачдад олгож байна.
Суусар
Үржил
Суусар нь ганцаар амьдралтай бөгөөд хавар орой, зуны эхээр үржлийн үе эхэлнэ. Хаврын эхээр нүдээ нээгээгүй, бараг үсгүй шахам зулзага[Бүсрэг]5 ба түүнээс дээш гаргана. Зулзага нь 3-4 нас хүрээд эхээсээ салан бие дааж амьдардаг.
Монгол судлал
Түүх
МУИС-ийн “Монгол судлалын хүрээлэн”-ээс  “МУИС-ийн профессорын эрдмийн өв” цувралын 2021 оны  дугаарт Монгол Улсын гавьяат багш, Хэлбичгийн шинжлэх ухааны доктор, профессор Дашлхүмбийн Галбаатар ын эрдэм судлалын бүтээлийн чуулганыг “Монголын уран зохиолын онол, түүхийн зангилаа асуудлууд”,  “Уран зохиол судлал”, “Уран сайхны шүүмжлэл” хэмээх гурван ботиор эрхлэн хэвлүүлжээ.
Суусар
Цахим холбоос
Ангилал:Агнуурын амьтан Ангилал:Үслэг амьтан
Монгол судлал
Монгол судлаачид
БНСУ
Чан Хёг
Сэргэлэн охин Янсүн ОАК-ны Хан Ки-тэ, Сэрчигнэх салхи УСК-ны Ку Мён-ү, Боолын ангууч ОАК-ны И Тэ-гил зэрэг дүрээрээ сайн танигдах Өмнөд Солонгосын эрэгтэй жүжигчин Чан Хёк (장혁; Jang Hyuk) 1976 оны 12 сарын 20-нд Өмнөд Солонгосын Пүсан хотод төрж Чон Юн-жүн (정용준, Jeong Yong-joon) хэмээх нэрийг олжээ. Пүсандаа өссөн тэрээр 1997 онд SBS телевизийн Загвар өмсөгч гэдэг кинонд тоглосноор дэлгэцийн жүжигчин болжээ. Ид алдар нэрийг олсон үедээ буюу 2004 онд заавал хаах хоёр жилийн цэргийн албанд явсан. Эргэн ирээд кинонд тоглож байсан ч 2010 оны "Боолын ангууч"-т тоглохоос өмнө урьдын алдар нэрээ олж чадаагүй байв.
Хүртсэн шан
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Тостын Бумбаа
Тостын Бумбаа (1909-1982) нь 1961 онд БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн, тэмээчин эмэгтэй юм.
Ангилал:Монголын малчин Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:1909 онд төрсөн Ангилал:1982 онд өнгөрсөн
Адууч чогчиго
Адууч чогчиго (Oenanthe oenanthe), урьд Адууч чогчоохой гэж байсан, нь Намнаахайнхан овгийн жижиг шувуу юм. Тэд Oenanthe төрлийн шувуудаас Европ, Азид хамгийн өргөн тархсан нь болно.
Адууч чогчиго нүүдлийн шувуу бөгөөд шавьж идэштэн юм. Тэд Канад, Гренланд, Аляска хүртэл тархжээ. Өвлийн улиралд Африкт өвөлжинө.
Гадаад төрх
Биеийн урт 14.5-16 см, эрэгчин, эмэгчин хоёул цагаан ууц, сүүлтэй ба сүүлний үзүүр хэсэгт хошуулдсан хар хэсэгтэй.
Зуны улиралд эрэгчин нь саарал нуруу, бор шаргал хоолой, хар далавч, масктай. Эмэгчин нь цайвар бор нуруу, бор шаргал гэдэс хэвлий, бараан бор далавчтай.
Хадны завсар зайд үүрээ засаж, 5-6 өндөг гаргах ба 14 хоног дараад ангаахай болно.
Relapse (Эминэмийн цомог)
Relapse (англиар „хуучнаа давтах/эргэн донтох“) нь Эминэмийн 6 даxь студийн цомог бөгөөд 2009 оны 5 сарын 19 -нд xудалдаанд гарсан. Тус цомгийг бүтээхэд Shady Records болон Aftermath Entertainment мөн Interscope Records xамтарсан. 4 жилийн xугацаанд уран бүтээл xийгээгүй байсан тэрээр Relapse ( РИЛАПС ) цомгоор эргэн ирсэн. Эминэм 2007-с 2009 оны xооронд тус цомгийг бичжээ. Продюсроор Dawaun Parker, Dr. Dre, Doc Ish, Эминэм, Mark Batson, Trevor Lawrence Junior нар хамтран ажилласан.
Багтсан дуунууд
Ангилал:Эминэмийн цомог Ангилал:Хип хоп цомог Ангилал:2009 оны цомог Ангилал:Хит жагсаалтыг тэргүүлэгч цомог Ангилал:АНУ-д олон удаа цагаан алтан пянз хүртсэн цомог
Чау чау
Чау чау бол (chow-chow; 鬆獅犬, бас 唐犬)-гэр хамгаалах, хүний найз нохойны эртний нэг төрөл.
Чау чаугийн гарал үүсэл шпицийн бүлэгт багтдаг. Түүний цусанд Төвдийн нохойны цус байгаа гэж тогтоосон. Бас нэг сонин нь түүнийг баавгайнаас гаралтай гэж үздэг байна. Түүний толгойн яс, хэлний өнгө (хөх хар хэлтэй) бас хөдөлгөнөөрөө баавгайтай төсөөтэй нь түүнийг баавгайнаас гаралтай гэдгийг баталдаг.
Хятадад анх чау чауг ан агнах бас эд хөрөнгөө хамгаалуулах зорилгоор тэжээдэг байв. Одоогийн Өмнөд солонгос т чау чауг хоолонд хэрэглэдэг байна. Пхеньян зоогийн газарт гадны жуулчид чау чаугийн махаар хийсэн хоолонд захиалга өгдөг юм байна.
Чау чау гэж нэрлэх болсон нь
Чаугийн яагаад ийм нэрээр нэрлэгдэх болсоныг янз бүрээр тайлбарласан байдаг. Төвөдийн мастиф,Татар нохой, барбарчуудын (зэрлэгүүд) нохой гэж нэрлэгдэж ирсэн.
Өдгөө хүртэл 100 гаруй жил "чау чау" нэрээр нэрлэгдэж байна. Түүний одоогийн нэрийг тайлбарлах 2 өөр үзэл байдаг.
Нэгдүгээрт: Чау чау нэр нь эртний <чу> гэсэн нохойны нэрээс гаралтай гэж үздэг.
Хоёрдугаарт: Энэ нэрийг Барууны англи наймаачид өгсөн учир нь тэд Англид амьдардаг хятад түүмнийг "chows" ба "chinks" гэж нэрлэдэг байсан.
Түүх
Судалгаагаар Хятад ба Монголын хуурай уур амьсгалтай газруудад бий болсон. Чононоос гаралтай эрлийз нохой гэж үздэг.
Чау чаугийн тухай зарим мэдээлэл
Гарал үүсэл: Хятад Хамгаалагч: Их Британи Хэрэглээ: Хамгаалуулах, нөхөр (найз). Хамаарагдах бүлэг FCI: 5 бүлэг. Шпицнуудын гарал. Зарим төрөл: Идэвхтэй, хүчтэй, арслантай төсөөтэй, сүүл нь байнга нуруунд байж байдаг. Зан араншин нь: Сайн хамгаалагч, хар хөх хэлтэй; онцгой явдалтай. Үнэнч.
Толгойн бүтэц
Толгойн яс: Өргөн. Дух нь нэг их гадагшаа гараагүй Нүүрэн хэсэг: Хамар нь том өргөн, хар өнгөтэй Уруул: Уруул нь хар, Хэл нь хар хөх. Шүд: Тэгш. Нүд: Бөөрөнхий, жижигхэн ба цэвэрхэн харагддаг. Чих: Жижигхэн ба том гэсэн 2 төрөл байдаг. Хүзүү: Хүчтэй, хэт богино биш,
Үс
Урт үстэй нь: Зузаан, гоё харагддаг. Хүзүү хэсэг нь маш их үслэг байдаг Богино үстэй нь: Шулуун, богинохон.
Өндөр
Эрэгтэй: 48-56 см (19-22 дюйм.)
Эмэгтэй: 46-51 см (18-20 дюйм.)
Ашигласан эх сурвалж
Ангилал:Ази нохойн үүлдэр
Блицкриг
Блицкриг (Blitzkrieg, Blitz — «аянга цахилгаан» ба Krieg — «дайн») — дайсан этгээдийг өөрийн цэргийн хүчийг бэлтгэн төвлөрүүлэхээс өрсөн байлдааныг ажиллагааг богино хугацаанд буюу сар, долоо хоногт өрнүүлэн ялалтаар дайныг дуусгах тухай цэргийн онол. Энэ онолыг XX зууны эхээр Германы Эзэнт улсын Жанжин штабын дарга Альфред фон Шлиффен боловсруулсан байна..
Стратеги
Орчин үеийн блицкригийн онолын стратеги нь агаарын цэргийн хүчээр идэвхитэй дэмжүүлсэн бие даасан танкийн болон механикжуулсан эсвэл моторжуулсан нэгтгэл буюу бүлэглэлийн хүчээр байлдааны ажиллагааг явуулахад оршдог. .  Танкийн нэгтгэл буюу бүлэглэл нь замд тохиолдох хүчтэй бэхэлсэн байрлалтай зууралдсан тулааныг хийлгүйгээр дайсны ар талд гүн цөмрөлт хийнэ. Энэхүү гүн цөмрөх давшилтын зорилго нь дайсны удирдлагын төвүүд болон хангалтын шугмуудыг таслан устгаж эзэлхэд оршино. ингэснээр дайсны гол хүч удирдлага, хангамжгүй болон байлдах чадвараа богино хугацаанд алддаг байна.
Бодит байдалд хэрэгжүүлсэн нь
Блицкригийг хэрэгжүүлэх анхны оролдогуудын нэг нь Дэлхийн нэгдүгээр дайны эхний үеийн немцийн армийн баруун фронт дээрх байлдааны ажиллагаа юм. Шлиффений төлөвлөгөөний дагуу Францад аянга мэт цахилгаанчилсан цохилтыг өгсөний үр дүнд 1,5-2 сарын дотор бут цохин найрамдлын гэрээнд гарын үсэг зуруулах ба түүний дараа гол хүчээ Оросын эсрэг Дорнод фронт руу татан ялалт байгуулахаар тооцсон байжээ.Гэвч франц ба бельгийн цэргийн эсэргүүцэл энэ төлөвлөгөөг тасалдуулсан байна. Мөн түүнчилэн энэ үед танк байхгүй байсан бөгөөд цэргийн нисэх хүчин хөгжин төгөлдөржөөгүй зэргээс давшилт нь тийм ч их эрчимтэй хурдан болж чадаагүй ба тооцоолоогүй байсан Оросын армийн Дорнод Прусст хийсэн давшилтыг няцаахын тулд хүчнийхээ нэг хэсгийг таслан шилжүүлэх шаардлагатай болжээ. Германы армийн давшилт удаан байсан нь Антантын талд хүчээ татан бөөгнөрүүлжМарна дах тулалдааныг 1914 оны 9 сард хийх боломжийг олгосон байна. Эдгээрийн үр дүнд дайн нь сунжирсан дайн болж хувирсан байна.
Блицкригийг бодит байдал дээр Нацистын Германы армийн цэргийн стратегич нар болох (Манштейн, Клейст, Гудериан, Рундштедт нар нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны эхэн үед амжилттайгаар ажил хэрэг болгон хэрэгжүүлсэн байна. Дайны эхэнд Польшийг 9 сарын сүүл гэхэд бут цохин устгахад Польшид 1 саяаас илүү хүнтэй бэлтгэл хүчнийг дайчилаагүй үлдсэн байжээ. Мөн Франц нь хүн хүчний нөөц нь шавхагдан дуусах болоогүй байхад эвлэрэх тухай гэрээнд гарын үсэг зурсан байна.  Францын тулалдаан нь 44 өдөр буюу 1940 оны 5 сарын 10- 6 сарын 22, харин Польшийн компани нь — 36 хоног буюу 1939 оны 9 сарын 1- 10 сарын 5 (Польшийн армийн байнгын анги нэгтгэлүүдийн эсэргүүцлээ зогсоосон өдөр) хооронд тус тус болсон байна.
Аугаа их Эх орны дайн эхэнд блицкригийн стратегаар Нацистын Герман Зөвлөлтийн цэргийг хилээс 100-300 км -ийн зурваст богино хугацааанд бут цохисон байна. Хэдийгээр тийм боловч бүслэгдсэн зөвлөлтийн цэргийг устгахад алдагдсан хугацаа ба цэргийн техникийн дутагдал болон хориглогч талын эсэргүүцэл зэрэг нь дорнод фронтод блицкригийн стратегийг бүтэлгүйтэн сүйрэхэд хүргэсэн байна. .
"«Орос дах немецийн халдлага нь цэрэг дайны явдал дах чадварлаг явдал юм. Өмнө нь хэзээ ч ийм том масштабаар давших үйл ажиллагааг тийм богино хугацаанд ийм агуу том зайнд хэрэгжүүлж байгаагйү юм. Энэ бол немецийн армийн аугаа ялалт…». Гэвч тэрээр цааш нь бичихдээ: «Хаашаа ч ухарч болох асар уудам нутагтай, дайчин үзэл бодол бүхий хангалттай олон тоотой ард түмнийг цахилгаанчилсан дайнаар ялах боломжгүй гэдгийг нь Хятад дах хориглолтын дайн нь харуулж байна. Хятадын хориглолтоос үндэслэн Орос дах немецийн давшилт нь бүтэлгүйтлээр төгсөнө гэж хэлж болно. эрт орой хэзээ нэгэн цагт аль нэг газарт энэ нь зайлшгүй туйлдан зогсоно.»." генерал Макартур Аугаа их Эх орны дайны эхэнд мэдэгдсэн байна. }}
Эшлэл
Ангилал:Дайны төрөл Ангилал:Дайн, тулааны тактик Ангилал:Нацизмын хэл Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн
Клас-Ян Хюнтелар
Дирк Клас-Ян Хюнтелар (Dirk Klaas-Jan Huntelaar; 1983 оны наймдугаар сарын 12, Гелдерланд, Вор-Дремпт) — Нидерландын хөлбөмбөгчин, Германы «Шальке 04» болон Нидерландын шигшээн довтлогч. 2005/06, 2007/08 онд тус бүр 33 гоолдсон мэргэн бууч.
Клуб
Түүнийг италийн Милан 15 сая еврогоор элсүүлсэнээ 2009 оны наймдугаар сард зарлаж, дөрвөн жилээр гэрээлэв.
Хюнтеларыг Германы Шальке 14 сая еврогоор 2010 оны наймдугаар сарын 31-нд элсүүлэн есдүгээр сарын 19-нд Боруссиатай тоглоход (3:1) гоолдуулсан бөгөөд 2012 онд 34 тоглолтонд 29 гоолдсоноор 'бундеслигийн анхны Голланд мэргэн буучаар' тодорсон.
«Реал Мадридын» эсрэг Аваргуудын лигт 2015 оны гуравдугаар сарын 10-нд дубльдэж хожив (4:3).
Шигшээ
Хюнтеларыг Робин ван Персид дарагддаг байсныг онцлох хэрэгтэй.
Нидерланд 2006 оны наймдугаар сарын 16-нд Ирландтай тоглоход (4:0) тэр 2 гоол, 2 дамжуулалтаар 28 жил эвдэгдээгүй Дик Наннингийн амжилтыг давтав.
2008 оны зургаадугаар сарын 17-нд ЕАШТ-д Румынтай тоглоход, 2010 оны зургаадугаар сарын 24-нд ДАШТ-д Камерунтай тоглоход гоолдсон.
2012 оны ЕАШТ-ий сонгонд Сан Маринод хоёронтоо хэт-трикдсэн Хюнтелар 2014 оны зургаадугаар сарын 30-нд ДАШТ-ий шөвгийн 16-д Мексиктэй тоглоход (2:1) хожлын гоолыг торгуулийн цохилтоор оруулсан билээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Аякс багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Турины олимп
Өвлийн Олимпын XX Наадам (XX Olympic Winter Games) буюу Турины олимп нь 2006 оны 2 сарын 10-наас 26-нд Италийн Турин хотод зохиогдсон өвлийн олимп юм. Итали улсад 1956 оноос хойш өвлийн олимпын наадам айлчлан ирсэн нь энэ. Албан ёсны лого дээр Торино хэмээн бичсэн байдаг (Итали хэлээр Турин хотыг Торино гэдэг) ч олон улсууд болон нутгийн аялгуугаар Турин гэдэг тул Турины олимп хэмээн нэрлэгдэх болжээ.
Shady Records
Shady Records ( Шэйди Рекордс ) бол Америкийн Xип Xоп урсгалын Лабел буюу xөгжмийн бүтээгдэxүүн үйлдвэрлэгч бөгөөд Рэппэр Эминэм болон түүний менежер Paul Rosenberg нар байгуулжээ. Туxайн дуу болон бүx төрлийн xөгжимтэй xолбоотой бичлэг мөн xамтлаг дуучдын цомог зэргийг бүрэн xариуцан ажилладаг компани нь Эминэмийн 1999-онд гаргасан The Slim Shady LP. Цомгийн дараагаар байгуулагдан үйл ажиллагаагаа явуулж эxэлсэн юм. Aмерикийн Interscope Records гэx томооxон Лабел-тэй xамтарч ажилладаг ба 2011 оны байдлаар үүсгэн байгуулагдсанаасаа xойш нийтдээ 40 гаруй сая цомог xудалдаалаад байна ( Эминэмийн xудалдаалсан цомгийн тооноос гадна).
Ангилал:Эминэм Ангилал:Хип хоп лэйбел Ангилал:Нью-Йоркийн (хот) хөгжмийн лэйбел Ангилал:Дискографийн лэйбел
Мяраан чогчиго
Мяраан чогчиго,  Oenanthe pleschanka, урьд Мяраан чогчоохой гэж байсан, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм.
Зун эрэгчин чогчиго хар нуруу, цагаан гэдэстэй. Толгойн орой хэсэг нь цагаан байх ба нүр, хоолой нь хар байна. Эмэгчин нь бордуу зүсмийн, адууч чогчигоос илүү бараан юм.
Сүүл, ууц нь цагаан, биеийн урт 13.5-14.5 см. Тэд задгай, өвс ургамалтай чулуурхаг газар үүрээ засан 4-6 өндөг гаргадаг. Гол идэш тэжээл нь шавьж ба жимс жимсгэнэ болно.
<br style="clear:both">
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Монголын түүхэнд хатад эмэгтэйчүүдийн оруулсан хувь нэмэр
Эртний монгол улсын үед эмэгтэйчүүдийг хамгаалсан төрийн хатуу чанд хууль үйлчилж байсан учир тэдний нэр тер алдар хүндийг ихээр дээдлэж байсан байна. Үүний тод илрэл нь "Монголын нууц товчоо" зэрэг түүх уран зохиол, хууль цаазын дурсгалт бичгийн дотор эмэгтэйчүүддээ Гоо марал, Алун Гуа, Монголжингоо, Баргужин гоо гэх зэргээр эрхэмлэн хүндэтгэсэн нэр хайрлаж байсантай холбоотой.
Үүнээс үүдээд XIII зууны үед дайн дажины үед олзлогдсон эмэгтэйчүүдийг олж аван халамжлан асардаг байсан олон баримт ном сударт тааралддаг ба тэр ч байтугай Чингис хааны үед "Өнчин ядуусыг тэтгэх улсын сан" хэмээх бие даасан тусгай байгууллага байгуулагдаж дайн дажны явцад тахир дутүу бологсод тэдний гэргий, эр нехрее алдаж бэлэвсэрсэн эмэгтэйчүүдэд тусламж тэтгэмж олгодог байжээ.
Ангилал:Монгол хатан
Усны булга
Өдгөө амьдарч буй 2 зүйл усны булга байна. Эдгээр нь: Америк усны булга, Европ усны булга юм. Устсан нэг зүйл болох Тэнгисийн булга нь Америк усны булгатай ойр холбоотой байсан бөгөөд биеэр арай том байжээ. Бүх 3 зүйл нь хар бараан өнгөтэй, хагас усны амьдралтай, мах идэшт амьтан бөгөөд Mustelidae овог юм.
Гадаад төрх
Эр усны булга 1 кг жинтэй, 61 см урт. Фирмийн тэжээвэр усны булга 3.2 кг хүртэл том байна. Эм нь 600 гр орчим, 51 см урт. Сүүл нь 230 мм байна. Усны булгын гялалзсан сортой арьс байгаль дах нь голдуу хүрэн бор, харин фирмийн үүлдэржүүлсэн нь цагаанаас хар хүртэл олон төрөл байдаг.
Үржил
Үржлийн үе нь 4-5 сар хүртэл үргэлжлэнэ. Жилд нэг удаа 6-10 зулзага гаргана. Усны булга дундажаар 8 насладаг.
Идэш тэжээл
Энэ амьтан нь загас, туулай зэрэг жижиг хөхтөн, усны шувуу барьж иддэг. Фирмийн усны булгыг бяслаг, өндөг, загас, мах, нохойн тэжээл, цацагт хяруулын элэг гэх мэтээр тэжээдэг. 3000 булгатай фирм нэг өдөрт 2 т гаруй хоол хүнс зарцуулна.
Эвэрт шар шувуу, шар шилүүс, үнэг зэрэг нь усны булгыг барьж иддэг аж. Гэвч хүний үйл ажиллагааны золиос болон үрэгдэж буй нь бүр их юм.
Тайсон Чендлер
Тайсон Клеотис Чендлер (Tyson Cleotis Chandler, 1982 оны аравдугаар сарын 2-нд Калифорни мужийн Хэнфорд хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Даллас Маверикс багийн төвийн тоглогч юм.
Товчхон
Чендлер 2001 оны драфтын №2 болж Лос Анжелес Клипперс багт хуваарилагдсан ч Клипперс Чикаго Буллз (2001—2006) багийн Элтон Брэндээр сольсон байдаг. Чикаго багаас Нью Орлеан Хорнетс (2006—2009), Шарлотт Бобкэтс (2009—2010), Даллас Маверикс (2010—2011) багуудад тоглож байсан бөгөөд 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 9-нд Нью Йорк Никс багтай дөрвөн жилийн гэрээг 58 сая доллараар байгуулан элсчээ. Маверикс багт байх сүүлийн улиралдаа НБА-гийн аварга (2011) болж байв. Мөн шинэ багтаа өнгөрүүлсэн анхны улиралд "НБА-гийн Шилдэг хамгаалагчаар" нэрлэгдсэн байдаг билээ.
2014 оны зургаадугаар сарын 25-нд Нью-Йорк Никс Далласаас Сэмюэл Далемберт, Хосе Кальдерон, Шейн Ларкин, Уэйн Эллингтон болон 2014 оны драфтын II тойргийн сонголтын төлөө Чендлерийг Рэймонд Фелтонтой хамт илгээжээ.
Холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Хадны жижир
Хадны жижир (Monticola saxatilis), урьд Цохионы хөөндэй гэж байсан, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм.
Тэд Европын өмнөд хэсэг, төв Ази, Хятадын хойд хэсгээр нутаглах ба өвлийн улиралд нүүдэллэн Африк, Сахарын цөлийн өмнөд хэсгээр өвөлждөг.
Хадны жижир 17-20 см урт, зун эрэгчин жижир хөх саарал толгой, улбар шардуу цээж, хэвлий, бор далавч, цагаан нуруутай байна. Эмэгчин ба залуу шувууд нь бор нуруу, цайвар бор гэдэстэй. Сүүлний гадаад өд нь эрэгчинтэй адил улаавтар юм.
Энэхүү шувуу нь голдуу 1500 м дээш, хад цохиотой хуурай газар амьдрах ба үүрээ засаж, 4-5 өндөг гаргана. Янз бүрийн хорхой шавьж, жимс, жижиг хэвлээр явагчаар хооллодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Нохой зээх
Нохой зээх (Gulo gulo) нь Mustelidae овгийн бахим, булчинлаг мах идэштэн амьтан юм. Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын ой тайга, Аляска, Канад, Скандинавын орнууд, Оросын Сибирь, Монгол, Хятадын хойд хэсгийн нутгаар тархан амьдардаг. Мөн АНУ-н Хадат ууланд цөөн тоогоор таарна.
Гадаад төрх
Энэ амьтан нь богино хөлтэй, өргөн дугуйдуу толгойтой, жижиг нүд, богино дугуй чих зэрэг нь баавгайтай их төстэй юм. Таван хуруутай том саврын тавхайгаар тулан явдаг нь гүн цасанд явах хөдөлгөөнийг хөнгөвчилдөг байна. Нас бие гүйцсэн нохой зээх нь дунд зэргийн хэмжээний нохойтой тэнцэхүйц, 65-87 см урт, 17-26 см сүүлтэй, 10-25 кг жинтэй байна. Зарим тохиолдолд томхон эр нь 31 кг хүрдэг. Эр нохой зээх эмээс биеэр 10 хувь том, жингээр 30 хувь илүү байдаг. Нохой зээх нь Mustelidae овгийн хуурай газар дээрх хамгийн том төлөөлөгч болно.
Зузаан, тослог, бараан арьс нь хүйтнээс сайн хамгаалдаг. Зарим нь нүүр хэсэг нь мөнгөлөг сааралдуу өнгөтэй, мөрнөөс 2 хажуу хавирга хэсгийг даган сүүлний дээхэн талд нийлсэн цайвар судалтай.
Гадаад холбоос
Ангилал:Суусар
Андерсон Луиз Де Карвальо
Андерсон Луиз де Карвальо (Anderson Luiz de Carvalho; 1981 оны долдугаар сарын 19, Жундиаи), Нене (Nenê) — Бразилын хөлбөмбөгчин, Английн «Вест Хэм Юнайтед» багийн хагас хамгаалагч.
Тэр 2011/12 онд «ПСЖ-гийн» 35 тоглолтонд 21 гоолдож, лигийн мэргэн буучаар шалгарахын сацуу шилдэг гадаад тоглогчоор шалгарав.
«Вест Хэм Юнайтед» Ненег үнэгүй наймаагаар 2015 оны хоёрдугаар сарын 18-нд нэг жилээр элсүүлжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Паулиста багийн тоглогч Ангилал:Палмейрас багийн тоглогч Ангилал:Сантос багийн тоглогч Ангилал:Мальорка багийн тоглогч Ангилал:Алавес багийн тоглогч Ангилал:Сельта багийн тоглогч Ангилал:Монако багийн тоглогч Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч Ангилал:Аль-Гарафа багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Тараг
Тараг — болсон сүүнд хөрөнгө хольж исгэсэн цагаан идээ. Уг нь их хөрөнгөнд бага сүүг хүйтнээр хольж удаан байлгаж хөөсрүүлэх ба халуун бүлээн сүүнд бага хөрөнгө хийж бүрэх хоёр зүйлийн аргаар хийнэ.
Хөрөнгө
Таргийн хөрөнгө — шинэ тараг бүрэхэд зориулж хуучин тарагнаас үлдээж авсан эх.
Зүүлт
Ангилал:Цагаан идээ Ангилал:Исгэсэн сүүн бүтээгдэхүүн
Сан-Морицын олимп (1928 он)
Өвлийн олимпын II наадам буюу Сан-Морицын олимп (II Olympic Winter Games) нь 1928 оны 2 сарын 11-нээс 19-нд Швейцарын Сан-Мориц хотноо зохиогдсон өвлийн олимп юм.
Хатан
thumb|right||250px Хатан (Монгол бичиг:27pxХатун) гэдэг нь Монгол хэлэнд хамгийн өндөр эрх мэдэлтэй эмэгтэйчүүдийг нэрлэдэг. Энэ нь язгууртан, сурвалжит, сүр жавхлант гэсэн утга санааг илэрхийлэх боловч үндсэн утга нь хүч чадал, хатуу чанга гэсэн утгатай мөн гоо сайхан, жавхаалаг байдал, уян хатан чанарыг илтгэдэг.
Ангилал:Монголын язгууртан
Сакамото Рёома
Сакамото Рёома (坂本龍馬, さかもと りょうま, 1836 оны 1 сарын 3 - 1867 оны 12 сарын 10) нь Японы Тоса мужийн самүрай, улс төрч, бизнесмэн юм. Тоса мужаас гарсныхаа дараа гадаад худалдааны компани, улс төрийн байгууллага болох Камэяма Шачү, Кайэнтайг байгуулж, Саччогийн эвсэл байгуулагдахад зуучлах зэрэг гавъяа байгуулж байжээ. Амьд ахуйдаа төдийлөн алдартай биш байсан боловч нэрт зохиолч Шиба Рёотаро түүний тухай Рёома явна хэмээх роман бичсэнээр Сакамото япончуудын дуртай түүхэн хүмүүсийн нэг болжээ. Сакамото мөн Сайтани Үмэтаро (才谷梅太郎) гэсэн нэр ашиглаж байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Самүрай Ангилал:Илрээгүй аллагын хохирогч Ангилал:Японы улс төрч Ангилал:Япончууд Ангилал:1836 онд төрсөн Ангилал:1867 онд өнгөрсөн
Жаргалант сум (Орхон)
Жаргалант (монгол бичгээр Зураг:Jirɣalangtu.png жиргалангту) нь Орхон аймгийн сум юм.
Түүх
Монгол улс даяар атарын II аяныг зохион байгуулах зорилгоор БНМАУ-ын Сайнд нарын зөвлөлийн 1976 оны 7 сарын 30-ны өдрийн 249-р тогтоол гарч Эрдэнэт хотын хүн амыг төмс хүнсий ногоо,сүүгээр хангах Улаантолгой сангийн аж ахуйг байгуулан даргаар нь Р.Нямдоржийг томилсон байна.
1976 оны 11-р сарын 22-нд ХАА-н яамны боловсон хүчний ажилтан Лангуу,Булган аймгийн Ингэт толгойн сангийн аж ахуйн дарга Б.Бадарч,Улаантолгойн сангийн аж ахуйн дарга Р.Нямдорж нар оролцсон 2 талын комисс байлцан Ингэт толгойн сангийн аж ахуйн харьяа Улаантолгой дахь тасгийн үр тарианы баргиадын барилга байгууламж ,техник хэрэгсэлийг хүлээлцэн тэнд ажиллаж байсан тариаланч,механикжуулагчдыг шилжүүлэн авсан байна.
1976-1978 онуудад Улаантолгойн сангийн аж ахуйн ашиглалтын өмнөх гүйцэтгэх захиргаа хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулж байгаад 1978 оны 01-р сарын 30-нд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчдийн 15-р зарлигаар Эрдэнэт хотын Жаргалант хороо болон зохион байгуулагджээ.
Энэ үед 501 айл өрх,2200 хүн ам,1800 толгой мал,59.6 мянган га нутаг дэвсгэртэй байв.Жаргалант хорооны анхны даргаар Р.Нямдорж,дараа нь Ш.Орсоо, О.Дарьсүрэн, Ч.Тогтуун, С.Сэрээтэр нар ажиллаж байлаа.
Сангийн аж ахуйн ажиллагсадын 5712 ам мерт талбай бүхий 246 айлын орон сууц, 140 хүүхдийн цэцэрлэг, 600 хүүхдийн хүчин чадалтай 10 жилийн сургууль, 300 хүний суудалтай соёл мэдээллийн төв, дэлгүүр, 42 хүний суудалтай нийтийн хоолны газар,дулааны станц,жилдээ 3500 тонн үр тариа, 1627 тонн хүнсний ногоо, 6000 тонн төмс, 3840 тонн сүү үйлдвэрлэх хүчин чадалтай тариа ногооны бригад,жилдээ 600 шахам төрөл бүрийн нарын ногоо ургуулах хүчин чадалтай 2.5 га ашигтай талбай бүхий шилэн хүлэмж,цэвэр үүлдрийн 2465 үхэр буюу 1200 саалийн механикжсан ферм,546 га-гийн услалатын фрегат систем, Хөдөө аж ахуйн техникийн засварын газар, 2000 тн төмс, 1600 тонн үр тариа, 200 тн давсалсан байцаа, 120 тонн сонгино, 300 тонн багтаамжтай химийн бордооны агуулах, зэрэг барилга барилга байгууламжуудыг тэр үеийн БНМАУ,ЗСБНХУ-ын Засгийн газар хооронд шинжлэх ухаан техник эдийн засгийн талаар хамтран ажиллах хэлэлцээрийн дагуу ЗСБНХУ-ын хүч хөрөнгөөр 1976 оны 8-р сарын 01-ээс эхлэн барьж 1980 оны 10 сарын 21-нд ашиглалтанд оруулсан байна.
Улаан толгой Сангийн аж ахуйн анхдагчид
1977 оны 6-р сараас эхлэн Зөвлөлтийн барилгын байгууллагаас орон сууцны 16,9,8-р байрыг ашиглалтанд оруулж,16-р байрыг түр хугацаагаар сангийн аж ахуйн нэгдсэн контор,зочид буудлын зориулалтаар,9,8-р байруудад шинээр томилолтоор ирсэн мэргэжилтэн,ажиллагсадыг оруулж байв.Мөн энэ онд сангийн аж ахуйг түшиглэн холбооны салбар,банкны тооцооны касс,сургууль,цэцэрлэг,эмнэлэг зэрэг байгууллагууд үйл ажиллагаагаа эхэлсэн түүхтэй.1980 оны 10-р сарын 24-нд Монгол Зөвлөлтийн Засгийн газрын комисс тус САА-н дарга Ш.Оросоод түлхүүрийг нь гардуулжээ.Сангийн аж ахуйг анх байгуулсан үеэс Зөвлөлтийн мэргэжилтэн зөвлөх дарга А.П.Коблик,Зөвлөх  малын эмч И.В.Ольега,А.В.Муждрый, саалийн механикжсан цогцолборын инженер Ж.И.Харламов зэрэг олон мэргэжилтэнүүд хамтран ажиллаж арга туршлагаас харамгүй зөвлөж,зааж байжээ.
Саалийн механикжсан цогцолбор
Улаантолгой сангийн аж ахуйн үйлдвэрлэлийн гол хэсэг нь 1200 үнээний саалийн механикжсан цогцолбор байлаа.1978 оноос эхний ээлж нь ашиглалтанд орж ЗХУ-ын Латви,Литви,Эстониос сайн үүлдрийн 706 үхийг 1978 оны 10-р сард ЗХУ-ын Наушик өргөөн дээр хүлээн авахад ХААЯ-ны мэргэжилтэн Нямсанжаа,малын эмч Х.Шагдар САА-н ерөнхий мал зүйч Д,Ринчин малын ерөнхий эмч Б.Тунгалга,малчин Д.Баярмагнай ,С.Баатархүү, Ууганбаяр саальчин Л.Аюуш,Ж.Цэрэндулам, Ж.Түвшинжаргал нарын бүрэлдэхүүнтэй очиж хүлээж авчээ.
Хадлан тэжээлийн баригад
1977 оны 07-р сарын 18-нд САА-н анхны хадлангийн бригад 2 хадуур,1 тармуур,1 балхууш 1нуруулдагчтай 750 тн өвс, 200 тн ногоо тэжээл хадаж, нуруулдаж нөөцлөхөөр
Ерөнхий боловсролын сургууль
Улаантолгойн ерөнхий боловсролын сургууль 1977-1978 оны хичээлийн жилд 226 сурагчтай,17 багш,7 ажилтантайгаар сангийн аж ахуйн төвд Зөвлөлтийн цэрэг байрлаж байсан жижиг байшинд хичээлэлж эхэлсэн түүхтэй.Тус сургууль нь 8 жилийн статустай байлаа.
Анхны захирал Д.Дугар,хичээлийн эрхлэгч Ж.Чимэдцэрэн,монгол хэл,уран зохиолын багш П.Долгорсүрэн,Б.Сувдаа,Цэрэнхүү,түүх газар зүйн багш Д.Нямхүү,Б.Хурган,математикийн багш Ш.Батаа,Д.Сугар,биен тамирын багш Н.Норовням,орос хэлний багш Д.Нармандах,С.Манал,зураг,техник хөдөлмөрийн багш Пүрэвжав,үйлчлэх хөдөлмөрийн багш Л.Буянхишиг,физикийн багш Даваа,бага ангийн багш Г.Энэбиш,Батмөнх,Дарьсүрэн нар,анхны ажилчидаар Ч.Батмөнх,Чимэддагва,Ц.Цогтбаатар,Норсон,Надъя,О.Чүлтэм,У.Баярмаа нар ажиллаж эрдмийн өргөөний галыг анх асааж байлаа.
Цэцэрлэг
1977 оны 8 сарын 25нд Эрдэнэт хотод багш нарын бага хурал хуралдаж Улаантолгой сангийн аж ахуйд 50 хүүхэдтэй 2 бүлэгтэй цэцэрлэг байгуулах шийдвэр гарч 4 хуучин гэр авчирч хойд толгой дээр анхны шавыг тавьсан түүхтэй.
Хүн эмнэлэг
Салбарын эрхлэгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр Д.Эрдэнэчимэг томилогджээ.Дараа нь хороо хорины АДХ-ын чуулганаар их эмчийн салбарын анхны эрхлэгч их эмчээр Н.Отгонбаярыг томилон ажиллуулсан байна Я.Чулуунцэцэг,эх баригч Н.Мирград,сувилагчаар Д.Бямбажав,Пагмажав,Д.Ганчимэг,асрагчаар Д.Чанцал,Л.Даваасүрэн,Д.Бямбасүрэн,П.Ганчимэг,нярваар Х.Юра,жолооч Л.Энэбиш,тогооч Цэрэндулам нарын хүмүүс ажиллаж байв.
Цагдаагийн хэсэг
Сумын цагдаагийн хэсэг нь 1978 оноос Жаргалант хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж эхэлжээ.Хэсгийн төлөөлөгчөөр:
Баянжаргал,Ганболд,Энхтөр,Нямсүрэн,Сүхбазар,Цэдэниш,Л.Батбаатар,Д.Баттулга,С.Цацрал,М.Оргодолхүү цагдаагаар М.Тоохүү,Б.Цагаан,Баторших,Төмөрбаатар,,Батэрдэнэ,Ц.Цэрэнбат,Батцэнгэл,Г.Мөнхбат,Н.Мөнхэрдэнэ,Ө.Насандэлгэр нар ажиллаж байжээ.
Холбооны салбар
Тус холбооны салбар нь 1977 оны 4-р сарын 1нд Эрдэнэт холбооны газрын харъяанд Улаантолгой САА-н орон сууцны 16-р байрны 2 өрөөнд 1 хүн ий орон тоотой марк,үнэт цаас худалдах цэгээр байгуулагдаж анхны ажилтнаар Д.Жаргал томилогджээ.
Соёл мэдээллийн төв
Орхон аймгийн ИТХ-ын 1996 оны 7-р сарын 5-ны өдрийн хуралдааны шийдвэрийг үндэслэн Жаргалант сумын Соёл Мэдээллийн төвийг анх нээж ажиллуулсан байна.Тус төвийн анхны эрхлэгчээр Л.Зоргио,номын санч,нярав Б.Энхжаргал,үйлчлэгч Б.Оюунчимэг,харуул Д.Гансүх нар ажиллаж байв.Соёл Мэдээллийн Төвийн захирлаар С.Энхбат,Б.Баянмөнх,Т.Оргил нар захирлын үүрэг гүйцэтгэгчээр Ц.Бямбажав,М.Сэрээнэндорж,Б.Эрдэнэбулган нар ажиллаж сумын нийт иргэд,хүүхэд,залуучуудад соёлын үйлчилгээ үзүүлэх,Засгын газрын болон БСШУЯ-ны бодлого шийдвэрийг хэрэгжүүлж ажиллах,иргэдийн эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлан үйл ажиллагаа явуулах улмаар тэдний авъяас чадварыг нээн хөгжүүлж ,соёлыг ойлгох ойлголтыг дэвшүүлэх,албан байгууллага,аж ахуй нэгжтэй хамтран ажиллах чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна.Тус соёл мэдээллийн төв нь уран сайханчид,ардын авъяастан,авъяаслан хүүхдүүдийг үйл ажиллагаандаа  байнга татан оролцуулж ажилладаг нь үр дүнгээ өгч манай сумаас Монгол улсын Тэргүүний уран сайханч 12,МҮЭ-ийн СТА 3 төржээ.
Дулааны станц
Дулааны станц нь анх 1978 онд ашиглалтанд орж САА-н харъяанд ажиллаж эхэлсэн боловч мөн оны сүүлчээр БНМАУ-ын СНЗ-ийн 313-р тогтоолоор Түлш эрчим хүчний яаманд харьяалагдаж биеэ даасан аж ахуйн нэгж болсон.Жилдээ 30,0 мянган гек/ колори дулаан үйлдвэрлэх хүчин чадалтай ДКВР-6.5/1.3 маркийн 3-үндсэн зуух бүхий тоноглолтой дунд оворын станц байлаа.
Нийт 58 ажилтантай даргаар нь Д.Дамбийням, Лувсандорж Гэндэнпил, С.Бяруузана, Мандшир, Даваахүү, Мижид, У.Жуков, Төмөрхуяг, Баатарболд, О.Цэвэлмээ, Д.Давааням, нар ня-бо-гоор Соном, Мижид Жамсранжав нар ажиллаж байв.
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Орхон аймгийн сум
Амар мөрөн
Амар мөрөн (Амур), (манж., sahaliyan ula, хятад. 黑龙江) — Манжуурт Хятад Орос хоёр орны хил болон урсаж Номхон далайн Татарын хоолойд цутгадаг мөрөн. Монгол хэлний "амар" гэсэн үгнээс нэр нь үүсчээ. Монголчууд "Хар мөрөн" гэж нэрлэдэг байсан.
Урт нь 2824 км (Шилка гол ба Эргүнэ мөрний бэлчрээс тооцвол), усны эзлэхүүн нь 1 856 мянган км².
Амар мөрний эрэг дээр Амурск, Благовещенск, Хабаровск, Комсомольск-на-Амуре, Николаевск-на-Амуре (ОХУ), Хэйхэ (Хятад) хотууд байдаг байна.
Нэрийн гарал
Амар мөрнийг эвенээр «Тамур» (монг. Их Гол) 黑龍江 / 黑龙江 Хэйлунжян – „Хар-Луу-Мөрөн“ – буюу Хар луу гол гэх.
Эх сурвалж
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Амар мөрний голын систем Ангилал:Амур мужийн гол мөрөн Ангилал:Еврейн өөртөө засах мужийн гол мөрөн Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын гол мөрөн Ангилал:Хармөрөний гол мөрөн Ангилал:Хабаровскийн хязгаарын гол мөрөн Ангилал:Хилийн гол мөрөн
Анна Алябьева
Анна Алябьева (Анна Ромзатовна Алябьева) гэж 1993 онд Шымкентэд узбек эцгээс төрсөн, Казахстан улсыг төлөөлж байгаад зодог тайлсан уран сайхны гимнастикчин байдаг. Ази тивийн хэмжээний алт мөнгөн медаль олон авсан.
Анна Алябьева 5 наснаасаа уран сайхны гимнастикаар хичээллэж, Астанад 2009, 2011 онд болсон Азийн АШТ-аас алт, мөнгө, хүрэл медаль багийн болон хувийн төрлөөр авч байсан бөгөөд Гуанжоуд 2010 онд болсон Азийн наадмаар багийн болон хувийн нэгэн төрлөөр алт авчээ. 2012 оны Лондоны олимпод 15-р байрт орсон Анна 19 насандаа зодог тайлжээ.
Лавлах холбоос
Ангилал:Казахстаны уран сайхны гимнастикч Ангилал:Шымкентийн хүн Ангилал:Узбекчүүд Ангилал:1993 онд төрсөн
Сэнгэ хунтайж
Сэнгэ хунтайж (1671 онд нас барсан) нь Эрдэнэбаатар хунтайжийн тавдугаар хүү, Галдан бошигт хааны ах юм.
Тал газар
Тал газар — Харьцангуй өндрийн хэлбэлзэл багатай, эх газрын давхаргын морфоструктурын элемент бөгөөд талбайгаар янз бүр. Хэдэн сая км квадрат талбай эзлэх Амазонкийн тал, Дорнод Европын тал, Баруун Сибирийн талууд зэрэг том талууд байхад уул хоорондын тал, тэнгисийн эргийн тал, нуурын тал ( нуур байсан суурин дээр үүснэ ) зэрэг нь талбайгаар бага.
Сэнгэ хунтайж
Эрдэнэбаатар хунтайжийг нас барсаны дараа эцгийн гэрээс ёсоор зүүнгарын хаант улсын хааны ширээг залгамжилсан боловч Эрдэнэбаатар хунтайжын бусад хатдын хөвгүүн болох Цэцэн тайж, Зодов баатар нарт хорлогдсон байна. Хаанчилж байхдаа хасагийн дээрмийн халдлагыг бут цохин няцаасан бөгөөд улмаар хасагийн нутагт довтлон тэд нарыг эрхшээлдээ оруулж байжээ. Сэнгэ хааны орыг Галдан бошигт хаан залгамжилсан байна.
Тал газар
Ангилал
Гарал үүслээр нь тал газрыг доорхи байдлаар ангилна.
Сэнгэ хунтайж
Гэр бүл
Ангилал:Зүүнгарын хаан Ангилал:16-р эсвэл 17-р зуунд төрсөн Ангилал:1671 онд өнгөрсөн
Тал газар
Давхраат тал
Дэлхийн гадаргын хэвтээ тэнхлэг дагуух шилжилт хөдөлгөөний харьцангуй тайван хэсэг. Бүтцийн хувьд нам дор газрын тогтоц зонхилсон байдаг. Талст суурь ба тунамал хурдас бүхий хоёр үелэлээс тогтдог.
Хуримтлалын тал
Ус, салхи, тунадас гээд байгалийн хүчин зүйлийн нөлөөлөлд автан тал газрын хэв шинжид орж буй уулархаг бүс. Давхраат талын ерөнхий хэв шинжтэй адил.
Элэгдлийн тал
Элэгдлийн тал нь денудацын үйл явцын үр дүнд үүссэн, өндрийн хувьд ихэнхидээ 500 метрээс хэтрэхгүй. Хурдас чулуулгийн элэгдэлд орох байдал харилцан адилгүй учир ийм талын гадарга ухаа гүвээ, хад ихтэй. Элэгдлээс үүссэн сэвсгэр хурдасны зөөгдөл нь налуу 3 градус болоход зогсоно. Денудацын тал талбайн хувьд давхраат талаас багагүй бөгөөд бүх тал газрын 17 хувь нь ийм гаралтай юм.
Хайдрапоник тариалангийн арга
Бичлэг
Ангилал:Цэцэрлэгжүүлэлтийн арга Ангилал:Чимэглэлийн ургамлын тариалалт Ангилал:Ургамал
Морин хийл
Морин хийл (Англи: Cello; Орос: Виолончель) бол чавхдаст хөгжмийн зэмсэг юм. Энэ хийл нь хийл, эрдүү хийл, их хийлийн хамтаар хийл хөгжмийн бүлд багтдаг. Энэ хэмжээгээрээ хоёр дахь том хийл болдог.
Дерек Фишер
Дерек Ламар Фишер (Derek Lamar Fisher, 1974 оны 8 сарын 9-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд өдгөө Оклахома Сити Тандер багт тоглодог. Тэрээр НБА-д өнгөрүүлсэн 18 жил гаруйн замналдаа 5 удаа аварга цол хүртжээ. Фишер Үндэсний Сагсан Бөмбөгчдийн Холбооны ерөнхийлөгчийн албыг хашиж байв. .
Арканзасын Литл-Рокт төрсөн Фишер Литл-Рок дахь Арканзасын Их Сургуульд байхдаа сагсан бөмбөгөөр хичээллэж эхэлжээ. 1996 оны НБА-гийн драфтаар Лос-Анжелес Лэйкерс баг түүнийг 1-р үеийн 24-рт сонгож авсан. Фишер тэнд 8 улирлыг үджээ. Тэр үедээ багтаа авдаг оноогоороо Коби Брайант, Шакил О'Нилийн ард гуравдугаарт бичигддэг байв. Лос-Анжелесийн багийн бүрэлдэхүүнд амжилтад хүрснийхээ дараа Фишер Голден-Стэйт Уорриорз багтай гэрээ байгуулсан боловч 2 жилийн дараа Юта Жазз баг руу худалдагдаж, Жазз багаа хошуучлан Баруун Конференцийн шигшээ тоглолтод хүргэжээ. Охиныхоо эрүүл мэндийн байдлын улмаас тэрээр 2007 онд багаасаа гэрээгээ цуцлахыг хүсч, улмаар Лэйкерс багтаа буцаж ирсэн байна. 2010 онд тэрээр Лэйкерсийн бүрэлдэхүүнд 5 дахь удаагаа аварга цол хүртжээ. Лэйкерстэй цуг сүүлийн 5 удаа аварга болсон тоглогч нь түүнээс гадна зөвхөн Коби Брайант юм.
Фишер спортын замналынхаа туршид 199 удаа плэй-оффт тоглосон нь НБА-гийн бүх цаг үеийн түүхэнд 5-рт бичигдэх өндөр амжилт юм. Тэрээр мөн НБА-гийн шигшээ тоглолтын үеэр 43 удаа 3 онооны шидэлтийг амжилттай гүйцэтгэсэн нь зөвхөн хуучин багийн анд Роберт Орригийн дараа л орох үзүүлэлт болно. Түүнчлэн НБА-гийн финал дахь 3 онооны шидэлтийн хувь нь түүхэнд нэгт бичигддэг (42.6%). НБА түүний алдарт "0.4 секундын өмнөх шидэлт"-ийг бүх цаг үеийн плэй-оффын дурсгалт мөчүүдийн 18-рт нэрлэжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Литл-Рокийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1974 онд төрсөн
Самак Сундаравеж
Самак Сундаравеж (สมัคร สุนทรเวช, 1935 оны 6 сарын 13 - 2009 оны 11 сарын 24) нь 2008 оны 1 сарын 29-нөөс 9 сарын 8-нд Тайландын Ерөнхий сайдын албыг хашсан бөгөөд 2007 оны 8 сарын 24-нөөс 2008 он хүртэл Ардын Хүч Намын даргаар ажилласан улс төрч юм. Самак улс төрчийн зэрэгцээ телевизийн хоолны шоунд оролцдог алдартай тогооч байв.
Эх сурвалж
Ангилал:Тайландын ерөнхий сайд Ангилал:Тайландын шадар сайд Ангилал:Тайландын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Тайландын дотоод хэргийн сайд Ангилал:Бангкокийн захирагч Ангилал:Тайландын сенатч Ангилал:Тайландын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:Чула Чом Клаогийн одон шагналтан Ангилал:Цагаан Заан одон шагналтан Ангилал:Тайландчууд Ангилал:1935 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Цэнхэр жижир
Цэнхэр жижир (Monticola solitarius), урьд Цармын хөөндэй гэж байсан, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм. Тэд Европын өмнөд хэсэг, төв Ази, Хятадын хойд хэсэг, Малайз болон Африкт амьдарна.
Европ, Африк, зүүн өмнөд Азийн шувууд нь суурин ба бусад Азийн хэсэг нь нүүдэллэн Африк, Энэтхэгт өвөлждөг. Ховор тохиолдолд баруун болон хойд Европт таарна.
Цэнхэр жижир уулархаг газар амьдарч, хадны завсар, хананд үүрээ засах ба голдуу 3-5 өндөг гаргадаг. Гол идэш тэжээл нь хорхой шавьж бөгөөд жимс, ургамлын үр, зарим жижиг хэвлээр явагч иддэг.
Гадаад төрх
Биеийн урт 21-23 см, урт нарийн хошуутай. Зуны улиралд эрэгчин жижир гоёмсог өд сөдтэй, харахад андашгүй. Бараандуу далавчнаас бусад биеийн бүх хэсэг нь цэнхэр сааралдуу өнгөтэй байна. Эмэгчин болон залуу шувууд нь бор нуруу, цайвар саарал гэдэстэй. M. s. philippensis дэд зүйлийн гэдэс нь улаан шар байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Лариса Берген
Лариса Берген (Лариса Абрамовна Берген) гэж 1949 онд Акмолинскт төрсөн еврей үндэстэн, Зөвлөлт Холбоот Улсын эмэгтэй волейболын шигшээ багийн тамирчин байсан хүн байдаг. Гэрлэснээсээ хойш Гончарова овогтой болсон.
Лариса Берген ЗХУ-ын шигшээ багийн хамтаар 1976 оны Монреалийн олимпын мөнгөн медаль, 1973 оны Дэлхийн цомын тэмцээний аварга болон 1971, 1975 онд Европын хоёр удаагийн аварга болжээ.
Мэргэжлийн багийн хувьд 1971 он хүртэл Алма-Атагийн «АДК» багт, 1971—1978 онд Мосвагийн «Динамо» багт хүчин зүтгэжээ. Динамо багийн хамтаар ЗХУ-ын таван удаагийн аварга, Европын дөрвөн удаагийн аварга болж байв.
Эх сурвалж
Ангилал:ЗХУ-ын волейболчин Ангилал:Астанын хүн Ангилал:Еврейчүүд Ангилал:1949 онд төрсөн
Бөртөт намнаахай
Бөртөт намнаахай, Muscicapa striata, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм. Тэд Европын ихэнх хэсэг, баруун Азид нутаглаж, өвлийн улиралд Африк, баруун өмнөд Азид өвөлжинө.
Энэхүү шувуу нь урт далавч, сүүлтэй, нас бие гүйцсэн нь бор саарал нуруу, цагаавтар гэдэс, хэвлийтэй ба цээжиндээ бага зэрэг судалтай юм. Хөл нь богино, хар, мөн хошуу, сүүл нь хар байна. Залуу шувууд нь бордуу, нуруун хэсэг нь толботой.
Бөртөт намнаахай навчит модон ой, цэцэрлэгт хүрээлэн зэрэгт амьдран үүрээ засаж, 4-6 өндөг гаргана.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Өмхий хүрэн
Өмхий хүрэн нь хүчтэй өмхий үнэртэй шингэн ялгаруулдаг Mephitidae овгийн хөхтөн амьтан юм. Нийт 4 төрөл 10 зүйл бий.
Биеийн бүтэц
Зүйлээс шалтгаалан хэмжээ нь өөр байх ба 40-94 см урт, 0.5-8.2 кг жинтэй байна. Урт бие, өтгөн саглагар сүүл, булчинлаг богино хөлтэй, урд савар нь газар малтахад зохицсон уртдуу байдаг. Хамгийн түгээмэл зүс нь хар цагаан алаг бөгөөд зарим нь бор, саарал, мөн цайвар шардуу өнгөтэй байна. Бүх өмхий хүрэн төрөх үеэсээ нуруу болон сүүлэндээ судалтай. Тэд нэг бол бүдүүн цагаан судал, эсвэл нарийвтар 2 судалтай, зарим нь цагаан толбо, тасархай судлуудтай байна.
Идэш тэжээл
Өмхий хүрэн нь холимог тэжээлтэн юм. Амьтан, ургамал алинаар ч хооллох ба улирлаас шалтгаалан өөрчлөгддөг. Тэд шавьж хорхой, өт, авгалдай, жижиг мэрэгчид, гүрвэл, мэлхий, могой, шувуу, сохор номин, өндөг гэх мэт иднэ. Мөн жимс жимсгэнэ, үндэс, навч, өвс, мөөг, самраар хооллодог. Бас өмхий хүрэн нь зөгийн гол дайсан бөгөөд тэдний үүрийг ухаж сэндийчэн хамгаалахаар гарч ирэх ажилчин зөгийг барьж иднэ. Зузаан арьс нь хатгуулсан ч нэвтэрдэггүй байна. Эх өмхий хүрэн үүнээ зулзагандаа заадаг аж.
Зан авир
Тэд харуй бүрийн амьдралын хэв маягтай, өндөр хөгжсөн үнэрлэх, сонсох чадвартай ч, хараа муутай ажээ. 3 метрээс хол зайдах зүйлийг хардаггүй ба үүнээсээ болж машинд дайруулах нь их юм. Бүх үхэж буй өмхий хүрэний тал хувь нь замын хөдөлгөөн, буудан хороох болон хордуулах зэрэг хүний үйл ажиллагаанаас шалтгаалж байна. Өмхий хүрэн нь богино настай амьтан ба 10 хувь нь л 3-с дээш насалдаг аж.