cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Луис Суарес
Аякс
2007 оны наймдугаар сарын 9-нд 7.5 сая паундын гэрээгээр очсон Аякс клубт багийн урд хэсэгт маш сайн тоглолт үзүүлдэг ба 2010 оноос түүнийг Манчестер Юнайтед сонирхож байгаа. 2009 - 10 оны улиралд Голландын лигт 49 тоглолтонд 35 гоол оруулжээ.
Ливерпуль
2011 оны 01 сарын 31 өдөр английн Ливерпуль клубд 22.8 сая фунт стерлингээр зарагдсан байна. Удалгүй тус клубын эхний тоглолтоо Стоук багийн эсрэг 65 дах минутанд солилцоогоор орж ирэн гоолдож 2-0 багаа хочиход тус болсон байна.
Шигшээ баг
2007 оны хоёрдугаар сарын 8-нд болсон Колумбийн шигшээтэй хийсэн Уругвайн бүрэлдэхүүнд анх гарсан Суарес хоёр шар хуудас авч хөөгдөж байлаа. ДАШТ-2010 тэмцээний сонгон шалгаруулалтын 4 тоглолтонд хоёр гоол хийж байв. Түүний багийн сайн анд Диего Форлан юм. Уругвайн дасгалжуулагч Оскар Табарез 2010 оны зургадугаар сарын 1-нд ДАШТ-2010 тэмцээнд оролцох багийн 23 тоглогчийн бүрэлдэхүүнд багтсан. Шөвгийн 16 болон А хэсгийн дөрвөн тоглолтонд оролцож 3 гоол хийсэн. 2010 оны зургадугаар сарын 26-ний өдөр Уругвайн шигшээ Өмнөд Солонгосын шигшээ багтай хийсэн тоглолт 2-1 харьцаагаар өндөрлөсөн. Суарес хоёр гоол хийж Уругвайн шигшээг дөрөвний нэг шигшээд үлдэхэд онцгой гавъяа байгуулсан.
Төмөр (химийн элемент)
Төмөр (ferrum) нь Fe химийн тэмдэг, 26 атомын дугаар бүхий химийн элемент. Мөнгөлөг цагаан өнгөтэй, өргөн тархсан металл. Дэлхийн цөмийн 90% орчмыг, харин Дэлхийн царцдаст 5% агуулагдана. Дэлхийн нийт массын 35% нь төмөр байдаг. Байгаль дээр төмрийн 54Fe, 56Fe, 57Fe, 58Fe гэсэн изотопууд байдгаас, хамгийн өргөн тархалттай нь 56Fe, (ойролцоогоор 91.754%) юм. Fe2+ ион нь биологийн бүх биетэд зайлшгүй шаардлагатай химийн элемент болно.
Луис Суарес
Холбоос
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Уругвайн хөлбөмбөгчин Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Уругвайчууд
Төмөр (химийн элемент)
Төмрийг маш эртнээс (МЭӨ 4000 жил орчмоос) хүн төрөлхтөн ашиглаж эхэлсэн ба орчин үеийн гол хэрэглээ нь ган гаргаж авах юм. Төмрийг төмрийн хүдрээс ялгаж авах ба байгаль дээр цэврээрээ бараг тохиолдохгүй.
Байгальд орших
Төмөр байгаль дээр тархалтаараа хөнгөн цагааны дараа орно. Төмөр байгальд янз бүрийн исэл, сульфид, силикат байдалтай оршино. Төмрийн соронзон гүр - Fe3 O4, төмрийн улаан гүр - Fe2O3, төмрийн хүрэн гүр - 2Fe2O3.3H2O, пирит (колчедан) - FeS2. Дан төмөр зөвхөн огторгуйгаас унадаг солирт байна.
Гарган авах
Төмрийн оксидуудыг устөрөгчөөр ангижруулж буюу төмрийн давсыг цахилгаанаар задалж дан цэвэр төмөр гарган авч болно. Fe2O3+3H2=2Fe+3H2O
Физик шинж
Мөнгөлөг цагаан өнгөтэй.Нягт нь 7,85г\см3,хайлах температур нь1539oС байна. Төмөр соронзонд татагдах чанартай байдгаараа бусад металлуудаас онцлог байдаг.
Хими шинж
4Fe+3O2=2Fe2O3                      4Fe+2H2O+3O2=2Fe2O3.2H2O зэв үүсгэнэ. 2Fe+3Cl2=2FeCl3                       Fe+H2SO4=2FeSO4+H2 Fe+2Hcl=FeCl2+H2 Төмрийн \II\ нэгдлүүд ихэвчлэн бүдэг ногоон,төмрийн\III\нэгдлүүд бор шар өнгөтэй байна.
Хэрэглээ
Төмрийг ихэвчлэн хайлш\ган,ширэм\байдлаар машин техникийн эд анги хийхэд хэрэглэнэ.Төмрийн сульфатын талст гидрат\FeSO4.2H2O\-г модыг ялзрахаас хамгаалж модонд шингээж хэрэглэдэг.
Эшлэл
Ангилал:Химийн элемент Ангилал:Хүнд металл  Ангилал:Эрдэс
Давхрага зүй
Давхрага зүй (стратиграфи) нь геологийн нэгэн салбар ухаан бөгөөд тунамал болон бялхмал чулуулагийн үелэсэн бүтэц, тогтоцыг судлана. Давхрага зүй нь дотроо хэд хэдэн дэд салбар болон сална.
Ангилал:Палеонтологи
Пиренейн уулс
Пиренейн уулс (Испани хэл:Pirineos, Франц хэл: Pyrénées) нь Европ тивийн баруун өмнөд хэсэгт орших нуруу бөгөөд Франц, Испани улсуудыг тусгаарласан байгалийн хил болдог байна. Зүүн дунд хэсэг орчимд Андорра улс оршдог. Пиренейн уулсын нийт урт 430 км ба өргөн нь дунджаар 100 км, хамгийн өндөр цэг нь 3404 м өндөр Ането оргил юм. Энэхүү нурууны баруун хэсэг нь 1000 м-н дундажтай налуу уулсаас бүрддэг бол төв хэсгээс 2000 м өндөртэй уулс ихсэн нилээд олон цанын бааз байрладаг аж. Андорра улсын хилээс 100 км орчмын хэсэгт хамгийн эгц өндөр, сүрлэг уулс байна. Энэ хэсэгт Анетогоос гадна 3000 м-н дундаж өндөртэй 10 гаруй уулс зэрэгцэн сүндэрлэнэ. Пиренейн нурууны хамгийн зүүн тал нь Газар дундын тэнгис уруу нилээд ойртон түрж тогтсон байдаг.
1996 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1996 оны (Ардын хувьсгалын 75 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх бяр тэнхээгээ гайхуулан барилдсанаас Хэнтийн Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ аварга түрүүлж, Архангайн Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ арслан үзүүрлэжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
1961 он
наадам== Энэ онд болсон үйл явдлууд ==
Гадаад холбоос
#
Австрали тоодог
Австрали тоодог (Ardeotis australis) нь хойд Австрали, өмнөд Шинэ Гвинейн тал хээр болон мод, бутлаг ургамалт нутгаар тархсан том биетэй, газрын шувуу юм. Австрали тоодгийг Төв Австралид, ялангуяа Аборигенууд бутны цацагт хяруул хэмээх нь бий.
Эрэгчин нь 1.2 м хүртэл өндөртэй, далавчаа дэлгэсэн байдлаараа 2.3 м-т хүрнэ. Дунджаар 7.5 кг жинтэй байдаг. Харин эмэгчин нь арай жижигхэн бөгөөд 80 см өндөртэй, 3 кг жинтэй байдаг. Гэхдээ эрэгчин, эмэгчин нь ижилхэн зүстэй. Хамгийн том Австрали тоодгийг Викториад агнасан бөгөөд 14.5 кг жинтэй байжээ. Нуруу, далавч, сүүлч нь бүдэг бордуу өнгөтэй, далавчны өд нь цагаан, хар бидэртэй байдаг. Хүзүү, толгой нь цагаавтар бөгөөд хар "титэм"-тэй. Харин хөл нь шаргал өнгөтэй байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Тоодгийнхон
Валют арилжааны зах зээл
Валют арилжааны зах зээл (Forex) гэдэг нь нэг улсын валютыг, нөгөө улсын валютаар / мөн үнэт метал, газрын тос гэx мэт стратегийн ач xолбогдолтой бараа бүтээгдэxүүн байж болдог / онлайн xэлбэрээр арилжаа xэлбэрээр солиx, түүнээс ашиг олоx, xоёр талт заx зээл юм. Энэ зах зээл дээр өдөртөө 3,5 триллион ам доллартай тэнцэхүйц хэмжээний валют эргэлддэг.
Монгол Улсын Үндсэн Хууль
Өнөөгийн шинэ Үндсэн хууль нь 1990-ээд оны Монгол Улсад улс төр, нийгмийн өөрчлөлтүүд гарч 1992 оны 1 сарын 13-нд тухайн үеийн Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлаар батлагдаж, тухайн оныхоо 2 сарын 12-ны өдрөөс эхлэн даган мөрджээ.
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6 бүлэг, 70 зүйлтэй. Монгол улсад зах зээлийн эдийн засаг бүхий ардчилсан нийгмийг бүтээн байгуулах тогтолцооны үндсийг энэ хууль тавьж өгчээ. Шинэ Үндсэн хууль нь парламентын засаглалтай бүгд найрамдах улсыг бий болгож, шашин шүтэх эрх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрх, хүний эрх зэргийг хуульчлан хамгаалжээ. Мөн Засгийн газрын бүтэц зохион байгуулалт, сонгуулийн талаар товч зохицуулсан байдаг.
Үндсэн хуулиа монголчууд "Эцэг хууль", "Эх хууль" гэж бас нэрлэдэг.
Анхны Үндсэн хууль
БНМАУ-ын Анхны Үндсэн хуулийн товчлол
''1 дүгээр бүлэг. Монголын жинхэнэ ардын эрх чөлөөг илтгэн тунхаглах нь''
Нэг дүгээр зүйл: Бүх монгол улсыг үүнээс хойш Бүгд Найрамдах Бүрэн Эрхтэй ард улс хэмээж, улсын дээд эрхийг жинхэнэ ардад эдлүүлэн улсын аливаа хэргийг улсын их хурал ба мөн хурлаар сонгогдсон засгийн газраас гүйцэтгэн шийтгүүлэх явдлыг нийтээр сүслэн дагаваас зохимой.
Хоёр дугаар зүйл: Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын зорилт болбаас, хуучны эзэрхэг харгисын ёс сурталын үлдэгдлийг үндсээр устгаж, улс төрийн захиргааны явдлыг жинхэнэ ардын ёсонд нийлүүлж, шинэ ёсны Бүгд Найрамдах Улсын үндэс тулгуурыг бататган бэхжүүлмой.
Гурав дугаар зүйл: Улс төрийн бүх хэргийг ард түмнээс удирдан гүйцэтгүүлэх явдлыг хүндэтгэх ба, дээр дурьдсан ёсоор улсын үндсийг бататгахад гол болгон явуулбаас зохих зүйлүүд нь:
4 сарын 7
4 сарын 7 нь жилийн 97 дахь өдөр. Хэрэв өндөр жил таарвал энэ тоо 98 байна. Энэ өдрөөс хойш он дуусахад 268 хоног үлдэнэ.
Тэмдэглэлт өдөр
0407 07
Монгол Улсын Үндсэн Хууль
Анхны Үндсэн хууль
Үүнд тайлбарлах нь: мөн цагийн байдлыг хянаж ямар ч гадаад лугаа харилцан найрамдаж болох боловч, бидний улсын бүрэн эрхэд халдах этгээд буй ахул бүхий л хүчээр эсэргүүцэн эхлүүлбээс зохимой.
''Хоёрдугаар бүлэг. Улсын дээд эрхийг барих газрын тухай''
Дөрөвдүгээр зүйл: БНМАУ-ын дээд эрхийг улсын их хуралд хадгалах бөгөөд, мөн хурлыг чөлөө цагт улсын бага хуралд хадгалуулах ба, бас мөн хурлыг чөлөө цагт бага хурлын тэргүүлэгчид ба, засгийн газрын дунд хадгалуулбаас зохимой.
Тавдугаар зүйл: Улсын дээд эрхийг хадгалуулах газруудын эрхлэн шийтгэвээс зохих зүйлүүд нь:
Гадаад лугаа харилцахад тус улсыг төлөөлөх ба, мөн харилцах явдлыг эрхлэх, улс төрийн ба, худалдааны зэрэг хэргүүдийн тухай гадаад лугаа гар бичиг тогтоох Тус улсын хил хязгаарыг өөрчлөх, байлдах, найрамдах явдлыг эрхлэх, мөн гадаад лугаа тогтоосон гар бичиг батлах Гадаад дотоодоос мөнгө урьдчилан зээлэх, эл зүйлийн их хүүг төлөн дуусгах, мөн төлөх хугацааг сунгах ба, гадаадад мөнгө зээлдүүлэх Гадаад лугаа харилцах худалдааны хэргийг удирдах дотоод худалдааны явдлын тухай хэмжээ заавар тогтоох Тус улсын ард олны аж үйлдвэрийн бодлогыг зохиох, концесс ба, монопол хэмээх онц эрхийг олгох, өөрчлөх, устгах Аливаа зам тээвэр, цахилгаан мэдээ шууданы явдлыг байгуулах Улсын цэргийн хүчнийг байгуулах, удирдах Улсын орлого зарлагыг батлах, гувчуур татварын зэрэг орлогын зүйлийг тогтоох Улсын мөнгөний үнийн хэмжээг тогтоох, мөнгөний тэмдэгт цаас, зоос үйлдвэрлэх Газар эдлэх нийтийн дүрмийг батлах, аймаг хошуудын нутгийн хил хязгаарыг байгуулах, дэлхийн баялагийг ашиглах, дүрэм заавар тогтоох Улсын шүүн таслах газруудын ба, хэргийг явуулах дүрэм хэмжээ, мөн иргэний ба эрүүгийн хууль зүйлийг тогтоох Ардыг гэгээрүүлэхийн тухай дүрэм хэмжээ тогтоох Хүний өвчин эмгэгийг анагаах засах, сэргийлэх дүрэм хэмжээ тогтоох Аливаа хэмжээ жигнүүрийг тогтоох Улсын аливаа тоо бүртгэх явдлыг тогтоох
Зургаадугаар зүйл: Улсын үндэсний хуулийг өөрчлөх батлах явдлыг гагцхүү Улсын их хурлаас эрхлэн шийтгэвээс зохимой
Улсын их хурлын тухай
Долдугаар зүйл: Улсын их хурал болбаас олон аймаг ба, хот, жич ардын цэргийн төлөөлөгчид хуралдах бөгөөд, тоог төлөөлөгчид сонгох газрын хүн амын олон цөөхөныг үзэж нэгэн жилийн хугацаагаар сонговоос зохимой. Үүнд тайлбарлах нь:
Хэрвээ ямар ба, шалтгаанаар аймгийн хурал хуралдаж үл чадах нь буй аваас хошуудаас төлөөлөгчдийг томилон явуулмой. Улсын их хурлын төлөөлөгчдийн сонгоход мөн улсын их хурлын төлөөлөгчдийг сонгох дүрмийг баримталбаас зохимой.
Наймдугаар зүйл: Улсын их хурлын тогтмол хурлыг улсын бага хурлаас эрхлэн жил бүр нэгэн удаа хуралдаваас зохимой.
Есдүгээр зүйл: Улсын их хурлын онц хурлыг улсын бага хурлаас буюу, их хурлын гишүүдийн гурван хувийн нэгэн хувь ба, эсвэл харъяат улсын гурван хувийн нэгэн хувиас дээш тооны хүмүүс бүхий газруудын улсын их хурлын төлөөлөгчдийг сонгох эрхтэй, хурлаас хуралдуулсугай хэмээн хүсэвээс даруй хуралдуулмой.
Аравдугаар зүйл: Улсын их хурал нь 30 гишүүнийг сонгож, улсын бага хурлыг байгуулмой.
Арваннэгдүгээр зүйл: Улсын бага хурлын аливаа хэргийг улсын их хурлаас хянан байцаамой.
Улсын бага хурлын тухай
Арванхоёрдугаар зүйл: Улсын бага хурал нь, хууль, дүрэм, тогтоол, тушаал гаргах, засгийн газар ба, олон яамны газруудыг хянан байцаах явдлыг ерөнхийлөн эрхлэх, харъяат хурлын тэргүүлэгчид ба, засгийн газрын эрхлэн шийтгэх зүйлүүдийн дүрмийг төлөвлөн тогтоох, засгийн газрын явуулах хэргүүдийн гол төлөвийг зааварлах, улсын үндсэн хууль ба, мөн их хурлын тогтоолуудыг ёсоор гүйцэтгэх явдлыг эрхлэн шийтгэвээс зохимой.
Арвангуравдугаар зүйл: Улсын бага хурал нь, нэгэн жилд хоёр удаагаас цөөнгүй хуралдаваас зохимой.
Арвандөрөвдүгээр зүйл: Улсын бага хурлын онц хурлыг мөн хурлын тэргүүлэгчид буюу, засгийн газрын ба, эсвэл тус хурлын гишүүдийн гурван хувийн нэгэн хувиас хуралдуулсугай хэмээн хүсэвээс даруй хуралдуулаваас зохимой.
Арвантавдугаар зүйл: Улсын бага хурал нь үргэлж шүүх харъяат хурлын тэргүүлэгчид таван хүн ба, засгийн газрыг нэгэн жилийн хугацаагаар тус тус сонгохоос гадна, хэрвээ чухал хэрэг тохиолдовоос комисс хүмүүсийг сонговоос зохимой.
Арванзургаадугаар зүйл: Улсын бага хурал нь, шийтгэсэн хэрэг ба, явуулсан засгийн ерөнхий бодлого зэргийг улсын их хуралд илтгэн байцаалгаваас зохимой.
Үүнд тайлбарлах нь: Бага хурлын тэргүүлэгчдээс тус хурлын гишүүдийн эрхийн тухай тусгай дүрэм тогтоовоос зохимой.
Улсын бага хурлын тэргүүлэгчдийн тухай
Арванесдүгээр зүйл: Улсын бага хуралд хэлэлцэн шийтгэвээс зохих зүйлүүдийг бэлтгэн гүйцэтгэвээс зохимой.
Хорьдугаар зүйл: Аливаа хууль дүрмийн эхийг зохиож бага хуралд хэлэлуүүлэвээс зохимой.
Хорин нэгдүгээр зүйл: Улсын бага хурлын тогтоолуудыг хэрхэн гүйцэтгэж буйг хянаваас зохимой.
Хорин хоёрдугаар зүйл: Улсын бага хурлын тэргүүлэгчид болбаас, засгийн газрыг удирдан, орон нутгийн ба, аливаа хэргүүдийн тухай зохих газрууд лугаа засгийн газраар уламжлуулан харилцах боловч, онц чухал хэрэг тохиолдовоос шууд харилцаж болмой.
Хорин гуравдугаар зүйл: Аливаа ял хэлтрүүлэх хөнгөтгөх явдлыг эрхлэн шийтгэвээс зохимой.
Хориндөрөвдүгээр зүйл: Бага хурлын тэргүүлэгчид нь, тус хурлыг чөлөө цагт аливаа дүрэм хэмжээ батлах ба, басхүү засгийн газрын тогтоолын дотроос татгалзалтай зүйл буй аваас эргүүлэн залруулах буюу, эсвэл түтгэлзүүлэн дараагийн бага хуралд оруулж таслан тогтоолгохоос гадна, яамны сайдуудыг сонгож огцруулах явдлыг эрхэлвээс зохимой.
Хорин тавдугаар зүйл: Бага хурлын тэргүүлэгчид нь, засгийн газрын хоорондоо үл тохирох буюу, засгийн газарт гомдоосон хэрэг гараваас хянан шийтгэвээс зохимой.
Хорин зургаадугаар зүйл: Бага хурлын тэргүүлэгчид нь аливаа шийтгэсэн хэргээ тус хуралд тайлбарлан илтгэж хянан байцаалгаваас зохимой.
Засгийн газрын тухай.
Хорин долдугаар зүйл: Засгийн газар болбаас, тус улсыг ерөнхийлөн захирах газар мөн бөгөөд, гишүүд нь, ерөнхий сайд, жинхэнэ орлогч сайд, бүх цэргийн ба, эдийн засгийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид,бүх цэргийн жанжин, улсын хянан байцаагч, дотоод, гадаад, цэрэг, санхүү,аж үйлдвэр,шүүх, ардыг гэгээрүүлэх яамны сайдууд болмой.
Хорин наймдугаар зүйл: Засгийн газар нь, тус газрын эрхлэн шийтгэх зүйлүүдийн дүрэмд дурьдсан аливаа хэргийг гүйцэтгэн явуулваас зохимой.
Эдийн засгийн зөвлөлийн тухай
Хорин есдүгээр зүйл: Тус улсын аливаа аж ахуй, эдийн засгийн бодлогыг ерөнхийлөн эрхлүүлэхийн тухай засгийн газрын дэргэд тусгай дүрмийн ёсоор эдийн засгийн зөвлөлийг байгуулаваас зохимой.
Гуравдугаар бүлэг. Нутгийн захиргааны тухай
Гучдугаар зүйл: Нутгийн захиргааны хууль дүрмийн ёсоор аймаг, хошуу, сум, баг, арван гэр хүртэл, олон хотын газар, орон нутгийн хурал байгуулаваас зохимой.
Гучин хоёрдугаар зүйл: Дээр дурьдсан аливаа захиргааны газрууд тус тусын орон нутгийн хуралд хянан байцаагдаваас зохимой.
Гучин гуравдугаар зүйл: Аймаг, хошуу, сум, баг, арван гэрийн хурал ба, захиргааны газруудын эрх хэмжээ, харилцах зэрэг явдлыг нутгийн захиргааны дүрэмд заасан ёсоор гүйцэтгэн явуулаваас зохимой.
Дөрөвдүгээр бүлэг. Сонгох, сонгогдох эрхийн тухай
Гучин дөрөвдүгээр зүйл: Улсын их, бага хурал ба, нутгийн хурлуудад төлөөлөгчдийг сонгох ба, мөн төлөөлөгчдөд сонгогдох эрхийг эдэлвээс зохих тус улсын харъяат эр, эмялгаварлахгүй хэн боловч, сонголт үйлдэх өдөр 18 нас хүрэгсэд нь:
Өөр хүчнийг үнэлэх буюу, хувины аж хийж амьдрагчид Ардын хувьсгалт цэрэг болмой.
Гучин тавдугаар зүйл: Аливаа хурлын төлөөлөгчдийг сонгох ба, мөн төлөөлөгчдөд сонгогдох эрхгүй хүмүүс нь: Ямагт ашгийг эрмэлзэж бусдыг зарж мөлжин амьдарагчид Ямагт бусдыг хөлслөн зарах ба хөрөнгө орлого зэргийн үржлээр амьдрагч жинхэнэ худалдааны ба мөнгө хүүлэгчид Ордын ван гүн ба, хутагт хувилгаан, жич орон хийдэд үргэлж суух санваартан лам нар. Солиорсон ба ухаан эвдэрсэн бөгөөд зохих газраас шинжлэн батлагдсан. Эд хичээх зэргээр нэрийг гутаах явдал үйлдэж зарга шүүх газраас ял шийтгэгдсэн болмой.
Гучин зургаадугаар зүйл: Сонголтыг үйлдэх ба, түүнийг хянан байцаах, сонгох зэргийг сонголтын тусгай дүрмийг баримталж шийтгэвээс зохимой.
Гучин долоодугаар зүйл: Тус улсын аливаа орлого зарлагыг бүх улсын төсөвлөсөн дансанд нэгтгэвээс зохимой.
Гучин наймдугаар зүйл: Улсын бүх орлого зарлагын төсөвлөсөн дансыг улсын их хурал буюу, онц хэрэг учир тохиолдовоос, улсын бага хуралд мэдүүлэн батлуулаваас зохимой.
Дөчдүгээр зүйл: Хэрвээ төсөвлөсөн жилийн эхэн хүртэл улсын орлого зарлагын дансыг үл батлаваас, батлахын наана, засгийн газраас өнгөрсөн жилийн орлого зарлагын дансыг баримталж хэрэглэвээс зохих боловч, төсөвлөсөн жилийн дөрвөн сараас цааш хэтрүүлж үл болмой.
Дөчин нэгдүгээр зүйл: Ямар ч зүйлд, хэрвээ улсын төсөвлөсөн дансаа оруулж үл батлагдсан буюу, эсвэл тусгай дүрэм гаргасан нь бус боловаас ,улсын сангаас гаргаж үл болмой
Дөчин хоёрдугаар зүйл: Улсын орлого зарлагын дансаар тавьж олгосон зүйлийг уг зориулсан зүйлд шууд зарах ба, нэгэнт батлагдсан төсөвлөлийн доторхи зүйл, ангиар ялгаварлан хэтрүүлэлгүй зарахаас гадна, засгийн газраас тусгай тогтоосон зүйлгүй аваас, бусад зүйлд хэрхэвч зарж үл болмой.
Дөчин гуравдугаар зүйл: Улсын их буюу, бага хурлаас ямар зүйлийн орлого татвараас аль зүйлийг бүх улсын орлого зарлагын төсөвлөсөн дансаа оруулах ба, ямар зүйлийг нутгийн захиргааны зарлагад хэрэглэвээс болох явдлыг ялган салгаж тогтоомой.
Дөчин дөрөвдүгээр зүйл: Улсын бүх зардлыг улсын сангаас тавьж гүйцэтгэхээс гадна, орон нутгийн захиргааны газрууд нь, төв засгийн газраас тогтоон зарласан дүрмийг баримталж, харъяат ардаас татварлан авч, нутгийн зохих зүйлд таацуулан хэрэглэвээс зохимой.
Дөчин тавдугаар зүйл: Орон нутгийн албаны газруудаас нутгийн зарлагыг төсөвлөхдөө зургаан сар ба, нэгэн жилээр данс үйлдэвээс зохихоос гадна, сумын төсөвлөсөн дансыг хошууны тамгын газраас баталж хошууны төсөвлөсөн дансыг аймгийн яамнаас баталж, аймгийн төсөвлөсөн дансыг засгийн газраас бүх улсын орлого зарлагын дансанд багтааж,зургаан сар ба нэгэн жилийн хугацаагаар батлуулаваас зохимой.
Дөчин зургаадугаар зүйл: Улсын төсөвлөсөн дансанд үл орсон зүйл буюу орсон боловч үл гүйцэлдэх бөгөөд, бүх улсын зарлагад хэрэглэх учир тохиолдовоос нэмэгдүүлэн шийтгэх явдлыг орон нутгийн захиргаа нь зохих явдлын яаманд мэдээлэн шийтгүүлэвээс зохимой.
Зургаадугаар бүлэг. Улсын тамга ба, сүлд тэмдэг, туг далбаа гурвын тухай
Дөчин долдугаар зүйл: Улсын их хурлаас дараалан засгийн газар, олон явдлын яам, албаны газруудын тамгыг цөм дөрвөлжин бөгөөд нүүрийн дунд дор соёмбо хэмээх эрхэм үсэг, түүний хоёр этгээдэд уул газрын нэр сэлтийг үйлдүүлэн гүйцэтгэвээс зохимой.
Дөчин наймдугаар зүйл: Улсын сүлд тэмдэгт, дээр дурдсан соёмбо үсэг, түүний доорд этгээдэд бадамлянхуа цэцгийн зураг бүхий сүлдэн тэмдэг хэрэглэн явуулваас
Тавьдугаар зүйл: Тус улсын их бага хурлыг Улаанбаатар хотод хуралдуулан байваас зохимой.
Монгол улсын арвандөрөвдүгээр он арван сарын гучин бөгөөд ,аргын улирлын арван нэгэн сарын хорин зургааны өдрийн үдийн хойд дөрвөн цаг арван долоон минутад энэхүү үндсэн хуулийг улсын анхдугаар их хурлын арван дөрөвдүгээр тогтоолын нэгдүгээр зүйлд батлав.
Хурлын дарга ...... Жадамба
Дэд дарга   ....... Бадрах
Нарийн бичгийн дарга ..... Гэлэгсэнгэ
Дугаржанцан
1940 оны Үндсэн хууль
Монгол Улсын хоёрдугаар Үндсэн хуулийг 1940 оны 6 сарын 30-ны өдөр Улсын VIII Их Хурлаар баталсан байна.
1940 оны үндсэн хууль нь ард түмний дунд “Чойбалсангийн үндсэн хууль” гэж нэрлэгддэг. Энэ хууль 12 бүлэг 95 зүйлтэй бөгөөд 1940 оноос 1960 он хүртэл нийт 16 удаа нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан. Тус хуулийн 1-р зүйлд “Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс болбоос эзэрхэг түрэмгий ба феодалын дарлалыг устгасан, цаашид нийгэм журамд дэвшин орохын учир улс орон юугаа хөрөнгөтний бус замаар хөгжүүлэх явдлыг хангаж бүхий хөдөлмөрчин (малчин, ажилчин, сэхээтэн) ардын тусгаар тогтносон улс мөн болно” гэж заасан.
Бүх газар, түүний хөрсөн доорх зүйлүүд, ой мод, ус ба тэдгээрийн баялаг, фабрик завод, төмөрлөг алт боловсруулах явдал, төмөр зам, усан ба агаарын тээвэр, холбоо харилцааны хэрэгсэл, банк, машинаар өвс хадах станц, улсын аж ахуйтнууд улсын өмч буюу нийт ардын хөрөнгө мөн гэж заасан байжээ.
БНМАУ-ын 18 насанд хүрсэн бүх иргэн нас, хүйс, шашин шүтлэг, эрдэм чадвар, эд хөрөнгө, нүүдлийн ба суурьшмал байдлыг харгалзалгүй сонгох болон сонгогдох эрхтэй гэж заасан байдаг.
Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын 24 дүгээр Бага Хурлаас гаргасан тогтоолоор /1941.02.14/ БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн 11 дүгээр зүйлд оруулсан өөрчлөлт нь “БНМАУ нь Төв, Хэнтий, Дорнод, Дорноговь, Өмнөговь, Өвөрхангай, Архангай, Говь-Алтай, Завхан, Ховд, Баян-Өлгий, Хөвсгөл, Булган, Увс, Сэлэнгэ аймгууд ба Улаанбаатар хотоор бүрдэл болгож тогтооно” хэмээн заажээ.
Монгол Ардын Хувьсгалт Нам /МАХН/ бол улс, нийгмийн бүх байгууллагуудыг удирдан чиглүүлэгч үүрэгтэй гэж намын удирдах чиглүүлэх үүргийг хуульчлан тогтоожээ.
Хоёрдугаар Үндсэн хууль нь
Уг Үндсэн хуулиар Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын албан хаагчдын өдрийн ажлын хэмжээг найман цагаар хязгаарлах, иргэд нь үнэ төлбөргүйгээр сурах, тэтгэвэр тэтгэмж авах, эмэгтэйчүүд нь аж ахуй, улсын ба соёл, боловсрол, улс төр, олон нийтийн бүхий л төрлийн ажил хэрэгт эрэгтэй хүний нэгэн адил тэгш эрхийг эдлэх, нутаг дэвсгэр дотор өөрийн биеэр чөлөөтэйгөөр шилжин явах ба оршин суух газраа шилэн сонгох эрхтэй хэмээн тусгасан юм.
1960 оны Үндсэн хууль
1960 оны 7 дугаар сарын 6-нд Үндсэн хуулийн баталсан байна. Энэхүү  хууль 10 бүлэг, 94 зүйлтэй байсан бөгөөд 16 удаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан юм.
1-р бүлэгт “БНМАУ бол ажилчид, хоршоолсон ардууд (малчин тариачид), хөдөлмөрч сэхээтний социалист улс бөгөөд түүний үндэс нь ажилчин анги, хоршоолсон ардын холбоо мөн” хэмээн заасан.
БНМАУ-ын эдийн засгийн үндэс бол үйлдвэрлэлийн хэрэгслийг нийтээрээ өмчлөх социалист өмч мөн гэж заасан байдаг.
Бүх хүчин чадал, эрдэм мэдлэгээ социализм байгуулах үйлсэд бүрнээ зориулах, Үндсэн хуулийг ёсчлон сахихыг хуульчилсан.
БНМАУ-ын төр, нийгмийн удирдан чиглүүлэх хүч бол...Монгол Ардын Хувьсгалт Нам мөн гэж заасан байжээ.
1992 оны Үндсэн хууль
БНМАУ-ын Ардын Их Хурлаас сонгогдсон депутатуудын хоёрдугаар хуралдаан 76 хоног хуралдаж 1992 оны 1 дүгээр сарын 13-нд Монгол Улсын 4 дэх үндсэн хуулийг баталжээ. Энэ Үндсэн хууль оршил, 6 бүлэг, 70 зүйлтэй бөгөөд Монгол Улсад нэг танхимтай парламент, Ерөнхийлөгчийн институт бүхий олон намын тогтолцоотой Бүгд найрамдах засаглалын ардчилсан хэлбэрийг хуульчлан баталгаажуулсан юм.
Нөхцөл байдал
Манай улсад 1989 оноос залуучууд, тэр үеийн МАХН-ын удирдлага, тэдний үйл ажиллагаанд шүүмжлэлтэй ханддаг бүлэг хувьсгалын үйл явц эхлүүлж өрнүүлсэн түүхэн том гаьяатай юм. Үүний үр дүнд Монгол улсад улс төрийн нэг намын тогтолцоог халж олон нам тогтолцоотой болсон юм. Нөгөө талаар харийн гүрний оролцоогүйгээр өөрсдөө бие дааж төр засгаа шинээр төвхнүүлэх онцгой сайхан боломж бүрдсэн билээ. Зөвхөн өөрсдөө боловсруулж баталсан гэхээр хүн төрөлхтний хөгжил дэвшил, дэлхийн улс орнуудын Үндсэн хуулийн ололт амжилтыг тусгаагүй гэсэн үг биш юм. Тухайлбал, 1991 оны дундуур НҮБ-ын шинжээчийн баг ирж Үндсэн хуулийн төслийн бүлэг, заалт бүрээр холбогдох хүмүүстэй уулзаж ярилцсан байдаг. Үүнээс гадна АИХ-ын дэргэд  парламентын бүлгэм бий болгож АИХ-ын 430 депутат хамрагддаг байжээ. Тэгээд Гадаад харилцааны яамтай хамтран дэлхийн 10 гаруй орны төлөөлөл оролцуулан Үндсэн хуулийн төслөөр санал бодлоо солилцож байжээ. Мөн Үндсэн хуулийн төслийг 1992 оны зургадугаар сарын 10-аас есдүгээр сарын 1 хүртэл бүх ард түмнээр хэлэлцүүлсэн байна. Энэ хэлэлцүүлэгт 900 гаруй мянган хүн оролцож 500-аад мянган хүн үг хэлж 5177 санал төвд ирүүлж байсан юм. Тэгэхээр 1992 оны Үндсэн хууль бол Монголын ард түмний оюун санааны хамтын бүтээл гэж хэлж болно. Урд нь Үндсэн хуулийн төсөл боловсруулах комисс нь 16 хүний бүрэлдэхүүнтэй, таван ажлын хэсэгтэй байсныг Улсын Бага Хурлаар долдугаар сарын 5-нд Ардын Их Хурлын даргын мэдээллийг сонсож, тогтоол гаргасан. Энэ тогтоолд Үндсэн хууль боловсруулах комиссын бүрэлдэхүүнийг өргөтгөж 10 ажлын хэсэгтэй, АИХ, Улсын Бага Хурлын  гишүүн, эрдэмтэн судлаачдаас бүрдсэн 90 хүний бүрэлдэхүүнтэй болж Үндсэн хуулийн төслийг боловсруулсан ажээ.
Ардын Их Хурал, Улсын Бага Хурал гэж парламентын хоёр танхим байгуулсан. Доод танхим болох Улсын Бага Хурлын танхимд Ардын Их Хурлын оролцоо бүрэн шингэсэн юм. Улсын Бага Хурал 53 гишүүнтэй байлаа. Тэдний 41 нь Ардын Их Хурлын депутат байсан юм. Үндсэн хууль боловсруулах эхний таван ажлын хэсгийн дөрвийг нь Ардын Их Хурлын депутат тэргүүлсэн байдаг. Тэгэхээр Ардын Их Хурал өөрийн төлөөллөөр дамжуулж төрийн хэрэгт оролцож байсан гэж хэлж болно. Ардын Их Хурлын депутат Монгол Улсын аймаг, нийслэл, сум, хороо бүрээс сонгогдсон нь Үндсэн хуулийн төсөл боловсруулж, гаргахад ихээхэн ач холбогдолтой байжээ.
1992 онд Монгол Улсын Үндсэн хуулийг баталснаар улсын тусгаар тогтнол, газар нутгийн бүрэн бүтэн, аюулгүй байдлын улс төрийн баталгаа нь болсон юм.
2019 онд Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан.
Цахим холбоос
Үндсэн Хууль Үндсэн Хууль Ангилал:Үндсэн Хууль улс орноор Үндсэн Хууль Ангилал:1924 оны улс төр Ангилал:20-р зууны эрх зүйн эх сурвалж
The Voice of Mongolia
Ангилал:Монголын телевизийн цуврал Ангилал:2010-аад оны телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:Авьяастны шоу Ангилал:Телевизийн хөгжмийн нэвтрүүлэг
Жарко Петрович
Жарко Петрович (Жарко Петровић, 1964 оны 10 сарын 27 – 2007 оны 4 сарын 2) нь Сербийн волейболчин байв. Тэрээр 1996 оны зуны олимпод Югославын шигшээ багт багтаж оролцон, хүрэл медаль хүртэж байжээ.
Намтар
Нови-Садад төрж өссөн тэрээр 1984 онд Югославын лигийн Войводина Нови-Сад багт элсчээ. 1989 онд Италийг зорьж, Серие A-гийн Спорето, Мачерате багуудад 5 жил тогложээ. 1994 онд төрөлх багтаа буцаж ирэн, 4 дэх удаагаа Югославын лигийн аварга болсон.
Харамсалтай нь өвчний улмаас 2007 оны 4 сарын 2-нд Нови-Сад хотод нас нөгчжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:2007 онд өнгөрсөн Ангилал:Сербийн волейболчин Ангилал:Сербичүүд
Геохими
Геохими нь дэлхий болон бусад нарны аймгийн гаригууд, мөн чулуулагийн химийн найрлага, тэнд явагдах химийн үйл явц, цаг хугацаа болон орон зайн хувьд хувьсан өөрчлөгдөх Дэлхийн химийн найрлага, агаар мандал, усан мандалд үзүүлэх нөлөөг судалдаг салбар шинжлэх ухаан юм.
Геохимийн зарим салбарууд:
Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Эрдэс судлал
Эрдэс судлал (Минералоги) нь геологийн шинжлэх ухааны гол салбар бөгөөд эрдэсийн структур, хими болон физик шинж чанарыг судлана. Мөн эрдэс үүсэх процесс, зүй тогтол, эрдэсийн ангилал, тархалт, хэрэглээ зэргийг судлана. Чулуулаг нь эрдэсээс бүрдэх ба эрдэс маань химийн элементүүдийн нэгдэлээс тогтдог байна. Жишээ нь бидний сайн мэдэх кварц /болор/ маань янз бүрийн чулуулагт акцессор байдлаар ордог ба химийн томъёо нь SiO2 юм.
Ангилал:Байгалийн шинжлэх ухаан Ангилал:Дээд боловсролын хичээл
1927 он
1925 он | 1926 он | 1927 он | 1928 он | 1929 он
Гадаад холбоос
#
Түркменабат
thumb|Автобусны нэгэн буудал (2009 он) Туркменабад буюу Түркменабат (Türkmenabat) — Туркменистан улсын хоёрдугаар их хот, Лебап мужийн төв.
Узбекистаны хилтэй ойр, Амударья мөрний эрэгт байрладаг. 2012 онд 408,906 хүнтэй байлаа. Ашхабадаас зүүн хойш 470 км (автозамаар 585 км) зайнд байдаг. М37 цардмал зам, төмөр замаар улсынхаа хотуудтай холбогдсон.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Туркменистаны суурин Ангилал:Лебап муж Ангилал:1886 онд үүсгэн байгуулагдсан
Миико Альборнос
Мико Мартин Альборнос Инола (Miiko Martín Albornoz Inola; 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 30, Стокхольм) — Чилийн хөлбөмбөгчин, Германы «Ханновер 96» болон Чилийн шигшээн хамгаалагч. Чили эцэг, Финланд эхтэй.
«Ханновер» түүнийг 2014 оны зургадугаар сарын 20-нд элсүүлэх болсоноо мэдэгдсэн бөгөөд долдугаар сарын 1-нд цонх нээгдэхтэй зэрэгцэн албан ёсоор иржээ.
Альборносийг 2013 оны арванхоёрдугаар сард Чилийн шигшээ бүрэлдэхүүндээ багтаасанаа мэдэгдэж, 2014 оны гуравдугаар сарын 5-нд Германы эсрэг анх гараалуулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Шведийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Броммапойкарна багийн тоглогч Ангилал:Мальмё багийн тоглогч Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч Ангилал:Чиличүүд Ангилал:Шведийн хүн Ангилал:1990 онд төрсөн
1962 он
1962 он -Билгийн тооллын "Хар Бар жил".
Энэ онд болсон үйл явдлууд
12-р сарын 17-нд БНСУ-ын генерал Пак Жон Хи Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажилдаа орсон.
Энэ онд нас барагсад
#
1949 он
Энэ онд нас барагсад
#
1971 он
Гадаад холбоос
#
Мэдээллийн эх сурвалж
Мэдээллийн эх сурвалж (Источники информации. Sources of Information). Сэтгүүл зүйн онол, хэрэглээ, арга зүйд “эх сурвалж” хэмээх ойлголт чухал байр эзэлдэг. Учир нь сэтгүүл зүйн бүтээлийн үр өгөөж, үр ашиг, нийгэмд гүйцэтгэх үүрэг, ач холбогдол нь ямар эх сурвалжаас мэдээлэл олж авсан, ямар баримт ад үндэслэн бичсэнээс шууд шалтгаалдаг.
Нэршлийн ойлголт
Эх сурвалжийг сэтгүүл зүй н туршлагад өргөн болон явцуу утгаар авч үздэг.
Дэлхий дахины ОНМХ-ийн хэрэглээнд эх сурвалжийг сэтгүүл зүйн онол, дадлага, арга зүйн хамгийн чухал асуудал, гол ангиллуудын нэг гэж үздэг. Энэ бол аливаа нийтлэл, нэвтрүүлгийн хувь заяа нь ямар эх сурвалжийг сонгож авсанаас, түүний үнэн бодитой, баталгаатай эсэхээс нь шууд шалтгаалдаг онцлогтой холбоотой юм. Мөн мэдээллийн ашигтай, идэвхтэй, багтаамж сайтай, үр өгөөжтэй байх шинж чанараас эхлээд нийгэмд ямар үүрэг гүйцэтгэж, ямар зарчмыг баримтлах зэрэг нь ч эх сурвалжаас шууд шалтгаалдаг. Тэгвэл мэдээллийн эх сурвалжийг нийтлэл, нэвтрүүлгийн амин сүнс, сэтгүүлчийн үйл ажиллагааны үндэс суурь гэж хэлж болно. Нөгөө талаар аливаа мэдээллийн зайлшгүй байх үндсэн мөн чанар нь бодит үнэн байдаг бөгөөд үүнийг зөвхөн баримтууд бус эх сурвалж тодорхойлж чаддаг онцлогтой. Учир нь баримт хичнээн бодитой байлаа ч үйл явдал, үзэгдлийн тухай бүрэн төгс өгүүлж, хангалттай мэдээлэл өгч чадахгүй. Энэ бол баримт ямар нэгэн үйл явдал, санаа бодолтой холбогдож байж бодит мэдээлэл өгнө гэсэн үг. Харин ийм боломжийг мэдээллийн эх сурвалж бүрдүүлж чадах ёстой. Үүнээс үзэхэд баримтыг бодит мэдээлэл болгож, түүний үнэ цэнэ, ач холбогдлыг тодорхойлж, хүлээн авагчдын сэтгэл зүйд нөлөөлөх чадварыг дээшлүүлдэг гол хүчин зүйл бол эх сурвалж мөн.
Эх сурвалжийн бүлэг
Сэтгүүл зүйн туршлагад эх сурвалжийг олж авах гурван бүлэг арга байдаг.
Сэтгүүлчийн олж авсан эх сурвалжуудыг аман болон бичгийн эх сурвалж гэж хоёр ангилдаг.
Эх сурвалжийн түвшин
Сэтгүүл зүйн хэрэглээнд эх сурвалжийг үндсэн гурван түвшинд зохион байгуулдаг. Үүнд:
Ангилал:Сэтгүүл зүй Ангилал:Хэвлэл
Сэлбэ
thumb|right|350px|Сэлбэ голын эхэнд Майхан толгойн сав газар 350px|thumb|right|Ургамалжилтын тархац ус сайтай нутгаар ургасан байдал буюу [[Сэлбэ голын эхэнд Майхан толгойн сав газар]] Сэлбэ гол нь Хэнтийн нурууны урд хэсгийн салбар уулсад багтах бөгөөд далайн түвшнээс дээш 1510-1620 метр өндөрт оршдог. Нийт 342.2 км кв нутаг хамардаг. Энэ голын сав газарт ургамлын аймгийн 7 зүйл мод сөөг, 40 овогийн 183 зүйл ургамалтай. Амьтны аймгийн төрөл зүйл болох зараа, туулай, хэрэм, үнэг хярс, саарал чоно цөөн тоотой амьдарч, зэрлэг гахай, бор гөрөөс, хандгай, халиун буга, шилүүс гүйдлээр үзэгдэж, түр хугацаагаар байршин амьдардаг байна. Тэднийг цаашид нутагших бүрэн  боломжтой гэж мэргэжилтнүүд үздэг.
Улаанбаатар хотын хүн амын төвлөрөл ихтэй зуслан, гэр хороолол бүхий нутагт оршдог. Хойноос урагшаа намссан байдалтай уулархаг, гадарга ихтэй учраас хөрсний бохирдол нь газрын доорх урсцаар хотын төв рүү чиглэсэн байдаг байна.
Түүх
1950-аад онд Улаанбаатарт зарим иргэд Арслантай гүүрэн дээрээс Сэлбэ голоос том тул загас барьдаг байсан иргэдийн мэдээ байдаг.
Бичлэг
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Монголын гол мөрөн Ангилал:Улаанбаатарын газар зүй Ангилал:Сэлэнгэ мөрний голын систем
Дашогуз
Дашогуз (Daşoguz, хуучин цагт Ташауз, Дашховуз гэдэг байв) — Туркменистан Улсын гуравдугаар их хот, Дашогуз мужийн төв.
Улсынхаа умард хязгаарт, Узбекистаны хилтэй ойр, Амударья мөрний сав газарт байрладаг. 2012 оны байдлаар 275,278 оршин суугчтай байгаа. Нийслэл Ашхабадаас умар зүгт 630 км, Узбекистаны Нукусаас өмнөш 101 км, Үргенчээс баруун хойш 68 км-т байдаг. Төмөр замаар Узбекистаны хотуудаар дамжиж улсынхаа Түркменабат хоттой, агаарын болон авто цардмал замаар нийслэлтэйгээ холбогддог.
Ангилал:Туркменистаны суурин Ангилал:Дашогуз муж
Эйлерийн теорем (геометр)
Геометрт Леонард Эйлерийн нэрээр нэрлэгдсэн Эйлерийн теорем (Euler's theorem) нь дараах байдлаар тодорхойлогдоно: Гурвалжны багтаасан тойргийн төв болон тус гурвалжинд багтсан тойргийн төвүүдийн хоорондын зайг d гэвэл
тэнцэтгэл биелнэ. Энд R болон r нь харгалзан багтаасан болон багтсан тойргуудын радиус.
Теоремоос дараах Эйлерийн тэнцэтгэл биш мөрдөгдөнө:
Баталгаа
500px|thumb|Эйлерийн теорем, түүний баталгаа (англи хэлээр). [[GeoGebra програм ашиглаж хийсэн зураг.]] ABC гурвалжныг багтаасан тойргийн төвийг O, багтсан тойргийн төвийг I, AI цацрагийн багтаасан тойрогтой огтлолцох цэгийг L гэвэл L нь BC нумын дундаж цэг байна. LO цацрагийн багтаасан тойрогтой огцлолцох нөгөө цэгийг M гэе. Багтсан тойргийн AB талтай шүргэлцэх цэгийг D гэвэл ID = r байна. ADI болон MBL гурвалжнууд төстэй гэдгийг харуулахад хэцүү биш, иймээс ID / BL = AI / ML, өөрөөр хэлбэл ID × ML = AI × BL. Иймд 2Rr = AI × BL болно. BI-г холбовол,
тул өнцөг BIL = өнцөг IBL, иймд BL = IL, AI × IL = 2Rr болно. OI шулууны багтаасан тойрогтой огтлолцсон цэгүүдийг P, Q гэвэл PI × QI = AI × IL = 2Rr тул (R + d)(R − d) = 2Rr, өөрөөр хэлбэл d2 = R(R − 2r) болж теорем батлагдлаа.
Гадны холбоос
Ангилал:Геометр
Барри Маршалл
Барри Жэймс Маршалл AC, FRS, FAA (Barry James Marshall, 1951 оны 9 сарын 30-нд төрсөн) нв Австралийн эмч, физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналтан, Баруун Австралийн Их Сургуулийн клиник микробиологийн профессор юм. Тэрээр ходоод гэдэсний шархлаа нь ихэнх тохиолдолд Хеликобактер пилори (H. pylori)-гоос болж бий болдгийг нотолж, олон арван жилийн турш анагаах ухаанд ходоод гэдэсний шархлаа сэтгэлийн дарамт, халуун ногоотой хоол, хүчлээс болж бий болдог гэсэн буруу ойлголт явж ирснийг залруулснаараа алдартай юм.
Эшлэл
Ангилал:Микробиологич Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан Ангилал:20-р зууны эмч Ангилал:21-р зууны эмч Ангилал:Австралийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Баруун Австралийн их сургуулийн багш Ангилал:Австралийн одон шагналтан (компаньон) Ангилал:Ласкер~Дебэкейн клиник анагаахын судалгааны шагналтан Ангилал:Олон Улсын Гайрднер шагналтан Ангилал:Паул Эрлих ба Людвиг Дармштэдтерийн шагналтан Ангилал:Австраличууд Ангилал:1951 онд төрсөн
Халим
Халим нь Cetacea багийн далайн хөхтөн амьтан юм. Энэхүү баг нь дотроо 2 дэд багт хуваагдах бөгөөд 88 орчим зүйл бий.
Анатоми
Бусад хөхтөн амьтдын адил халим нь уушгиар агаар авч хүчилтөрөгчөөр амьсгалдаг, халуун цустай, үр зулзагаа хөхүүлж сүүгээр тэжээдэг болон маш бага хэмжээний ч гэсэн үс байдаг байна. Халим нь ээрүүл хэлбэрийн биетэй. Сэлүүр нь завины сэлүүр мэт хавтгай ба сүүл нь загасных шиг хөндлөн биш, босоо чиглэлд хөдлөн урагшлах хүчээ авна. Арьсан дороо зузаан өөхөн давхаргатай ба энэ нь энерги хадгалж хуримтлуулах, биеийн дулааныг хадгалах үүргийг гүйцэтгэнэ. Халимны хүзүүний яс устсан ч сээр нурууны ястай, мөн аарцагны ясны ул мөр байдаг. Хөх судалт халим нь урьд байсан болон одоо амьдарж буй хөхтөний дотор хамгийн томд тооцогдоно. Урт нь 35 м, 150 т жинтэй юм. Халим төрөл зүйлээс хамааран дундажаар 40-90 жил насална.
Халим. Грекээр: κiτος- кит буюу "Далайн гайхал" гэсэн утгатай үг:
Халим болоод халим хэлбэртэнгүүд нь дэлхий дээрхи хамгийн том амьтанд тооцогддог бөгөөд цэнхэр халим хамгийн том нь бөгөөд 25-35 м урт, 90-120 тонн жинтэй ажээ. .Халим ойролцоогоор 54 сая жилийн тэртээд үүсч буй болжээ.
Халим хэлбэртний баг нь гурав дэд багтай бөгөөд Mysticeti буюу сахалт халимын баг, сахал нь нялцгай биетэн шүүн авахад зориулагддаг. Odontoceti буюу шүдэт халимын баг, ) загас, наймалж агнахад зохицсон. Archaeoceti буюу эртний халимын баг нь өнөө цагт устаж мөхжээ.
Cetacea багийн далайн хөхтөн амьтан юм. Энэхүү баг нь дотроо 2 дэд багт хуваагдах бөгөөд 88 орчим зүйлийн халим бий.
Odontoceti буюу Шүдэт халимын баг. Үүнд: Зантгар халим, алуурчин халим, хошуут халим, далайн гахай зэрэг халимууд багтана.
Сыма (Цол)
Сыма (司马) (пиньинь галиг:Sīmǎ; эртний хятад хэл: s-lə*mraːʔ) цол нь хятадын түүхэн төрт улсуудад адил бусын албан тушаалд хэрэглэж байсан цол юм. Нэрний утга нь морь захирагч буюу цэргийн ноён гэж орчуулж болно.
Халим
Анатоми
Бусад хөхтөн амьтдын адил халим нь уушгиар агаар авч хүчилтөрөгчөөр амьсгалдаг, халуун цустай, үр зулзагаа хөхүүлж сүүгээр тэжээдэг. Халим нь ээрүүл хэлбэрийн биетэй. Сэлүүр нь завины сэлүүр мэт хавтгай бөгөөд сүүл нь загасных шиг босоо бус, хөдлөн байрлалтай. Арьсан дороо зузаан өөхөн давхаргатай бөгөөд энэ нь энерги хадгалж хуримтлуулах, биеийн дулааныг хадгалах үүргийг гүйцэтгэнэ.
Халимны хүзүүний яс устсан ч сээр нурууны ястай, мөн аарцагны ясны ул мөр байдаг. Халим төрөл зүйлээс хамааран дундажаар 40-90 жил насална.
Сыма (Цол)
Түүхэн тойм
Анх Баруун Жоу улсын үеэс хэрэглэж ирсэн. Хавар намрын улсуудын үе, Байлдаант улсуудын үеийн Чу ванлигийн үед 1000 цэргийг захирах тушаалтны цол болж байсан. Хань улсын үед Дасыма буюу цэргийн сайдын үүргийг хариуцаж, томоохон тушаалтаны нэгд тооцогдож байсан. Тан улсын үеэс орон нутгийн дунд тушаалын цэргийн түшмэдийн цол болжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Цол Ангилал:Хятадын цол
Энэтхэг-Пакистаны нэгдүгээр дайн
Энэтхэг-Пакистаны нэгдүгээр дайн (Indo-Pakistani War of 1947) нь Энэтхэг ба Пакистаны хооронд, Кашмирын бүс нутгийн төлөөх тэмцлийн дүнд 1947-1948 онд гарсан дайн юм. Энэ нь шинээр тусгаар тогтносон тус улсуудын хооронд гарсан 4 дайны эхнийх нь билээ. Уг дайны үр дүн нь одооог хүртэл хоёр орны геополитикт нөлөөлсөөр байгаа юм.
Давшилт
Давшилт (Sturm) нь дайсныг бүр мөсөн бут цохиж устгах буюу олзлон авах, газар орны чухал район /зааг, обьект/-ыг эзлэн авахад оршино. Давшилт нь тасгийн байлдааны хамгийн идэвхтэй төрөл бөгөөд орон тооны болон хавсрагдсан хүч хэрэгслийн гар нийлэмжтэй хамтын ажиллагааны цогц байх ёстой.
Тасгийн давшилт гэдэг нь дайсны хүч хэрэгсэл рүү байлдааны журмаар, эрчимтэй дөхөн ойртож гал, маневр, цохилтоор бут цохин устгаж эзлэсэн байр, район, зааг, обьектыг нь булаан авах тактикийн ажиллагаа юм. Дайсны ажиллагааны шинж чанараас хамаарч, давшилт нь тулгарах байлдаан, мөрдөн хөөлтийг үүсгэж болно. Давшиж буй дайсан руу хийх давшилтыг тулгарах байлдаан, ухарч буй дайсан руу хийх давшилтыг мөрдөн хөөлт гэнэ. Давшилтын явцад дайсны эсрэг атакийг няцаах, маневр үйлдэх үед тулгарах байлдаан үүсч болно. Тулгарах байлдааны гол онцлог нь хоёр тал тавьсан зорилгоо хоёулаа давшилтаар шийдвэрлэхийг эрмэлзэх учир цагийн байдал богино хугацаанд эрс өөрчлөгдөх, байлдааны санаачлагыг авахын төлөө хичээн өрсөлдөх, бие бие рүүгээ хурдан ойртож, зах нийлсэн ойрын байлдаанд шилжих, цаг хугацааны хүчин зүйлийн роль өндөр байх явдал болно.
Тасаг нь салааныхаа бүрэлдэхүүнд тулгарах байлдааныг явуулна. Тасгийн захирагч нь тулгарах байлдаан явуулах байлдааны тушаал /команд, дохио/ авмагц, байлдааны ажиллагааг удирдан явуулах явцдаа цагийн байдлыг тогтоон, шийдвэрээ гаргаж /тодотгож/, бие бүрэлдэхүүнд үүргийг нь тодотгоно. Тасаг нь өмнө явуулж байсан байлдаанаа завсарлагагүйгээр тулгарах байлдаан болгон өрнүүлж, бүх төрлийн галын хэрэгслээр дайсныг хөнөөж, шийдвэртэй атакаар дайсныг устгана.
Давших байлдааны амжилттай өрнөлт нь мөрдөн хөөлт болон хөгжинө. Мөрдөн хөөлтийн зорилго нь дайсныг хөдөлгөөн үйлдэх явцад нь бут цохин, устгах, дараагийн ашигтай зааг дээр зохион байгуулалттайгаар гарч, эсэргүүцэл үзүүлэх боломж олгохгүй байхад оршино. Тасаг, танк нь, журам мэт, салааныхаа бүрэлдэхүүнд ажиллана. Мөрдөн хөөлт нь ухарч буй дайсныг шууд араас нь мөрдөх, зэрэгцээ маршрутаар амдан хөөх аргаар явагдана. Мөрдөн хөөлтийн үед тактикийн агаарын десантыг өргөнөөр хэрэглэнэ.
Тасаг нь давшилтын явцад дайсан ухарч эхлэхийг илрүүлмэгц энэ тухай ахлах захирагчдаа илтгэн, түүнийг бүх төрлийн зэвсгийн галаар шийдвэртэй атаклан устгаж, зохион байгуулалттайгаар маневрлах боломж олгохүй байх ёстой. Дайсныг салалгүй дагаж, гал, цохилт тактикийн бусад ажиллагаагаар түүнд тасралтгүй нөлөөлөл үзүүлэхийн тулд тасаг нь ахлах захирагчийн команд, дохио /зөвшөөрөл/-гоор, байлдааны журмаа өөрчлөн, мөрдөн хөөлтөнд шилжинэ. Юуны өмнө, дайсны арын хаалт, халхлах салбарыг шийдвэртэй атакаар устгах буюу тойрон гарна. Дайсныг цуваанд журамлаж хөдөлгөөнөө зохион байгуулалттай эхлэхээс өрсөн алсын тусгалтай зэвсгийн галаар хөнөөж, түүнийхээ үр дүнг ашиглан шийдвэртэй атаклана.
Мөрдөн хөөлтийн явцад дайсныг газар орны бартаа, намаг, усан саад, уулын хавцал зэрэг рүү шахах, гүүр, гарц, гарам, замын нарийссан хэсэг, хөтөл давааг өрсөн эзлэж, түүнийг ашиггүй байдалд хүчээ задлан байлдаанд орохыг албадан, зохион байгуулалттай ухралтыг нь тасалдуулахыг эрмэлзэх ёстой. Тасаг нь давшилтанд дайсантай шууд зах нийлсэн байдлаас буюу явдлаас шилжинэ. Дайсантай шууд зах нийлсэн байдлаас давшилтанд шилжих үед тасаг нь дайсанд үзүүлсэн галын хөнөөлийн үр дүнг ашиглан, өөрийн хориглолтын байр траншейнаас захирагчийн команд /дохио/-аар үсрэн гарч, эрчимтэй урагшлан давшилтаа эхлэнэ. Харин танк нь мотобуудлагын салбарын давшилт эхлэмэгц тэдний байлдааны журам /гинж/-ын дундуур урагшаа гарч, тэднийг хуяг, галаараа халхлан эрчимтэй урагшлана.
Явдлаас давшилтанд шилжих үед тасаг нь салааны бүрэлдэхүүнд эхлэх байрнаас цуваагаар хөдөлгөөн үйлдэж, салааны цуваа, машины шугаманд дэс дараалан шилжин хүч задлана. Дайсны хориглолтын өвөр эгнээний өмнө, тэдний буудлагын зэвсгийн ашигтай тусгалын гадна зайд сонгон авсан далд газарт явган цэргийн байлдааны машин /хуягт тээвэрлэгч/-аас явгалан байлдааны журам /гинж/-д орж, давшилтаа эхлэнэ. Давшилтын явцад тасгийн бие бүрэлдэхүүн нь хүчээ бүрэн дайчилж, өдөр шөнө, цаг агаарын ямар ч нөхцөлд давшилтыг завсарлагагүй, эрчимтэй явуулж, зэргэлдээ салбаруудтай нягт харилцан ажиллагаатайгаар хориглож байгаа дайсныг устгах ёстой. Атак нь дайсныг устгах, бут цохих зорилгоор танк, явган цэргийн байлдааны машин /хуягт тээвэрлэгч/-ы хүчтэй гал, харин дайсанд ойртох тутам бусад төрлийн зэвсгийн галыг, байлдааны журамд орсон танк, мотобуудлагын салбаруудын эрчимтэй, зогсолтгүй хөдөлгөөнтэй хослуулан урагшлах явдал юм. Атаклах заагийг дайсны хориглолтын өвөр эгнээнээс өмнө, тэднийг буудлагын зэвсгийн ашигтай тусгалаас гадна байхуйц зайнд сонгон авна. Тасгийн бие бүрэлдэхүүн, танк нь тогтоосон цагт атакийн заагт нэгэн зэрэг гарах ёстой Давших байлдааны үүргийг тасгийн захирагчаасаа аваад, тэрээр тэмдэгтүүд, дайсны байрлал, бүрэлдэхүүн, ажиллагааны шинж чанар, түүний галын хэрэгслэлүүдийн байрлал, салаа, тасгийн болон өөрийн үүрэг, тасгийн гинжэн дэх өөрийн байр, устгах цель, гал явуулах журам,тасгийн араас нь даган давших танкийн дугаар, таних тэмдэг, түүнтэй харилцан ажиллах журам, тэрчлэн, их буу бусад галын хэрэгслэлийн галын үр дүнг ашиглах журам, ЯЦБМ /хуягт тээвэрлэгч/-аас явгалах байр ба журам, саадуудыг туулах журам, зарлан мэдээлэх ба удирдлага, харилцан ажиллагааны дохионууд, давшилтад бэлэн болох цагийг судлан мэдэж авна.
Цэргийн алба хаагчийн давшилтын амжилт нь түүний давшихад хэрхэн бэлтгэснээс ихээхэн хамаарна. Давшилтад бэлтгэх үедээ, цэргийн алба хаагч нь хувийн зэвсгийнхээ бүрэн бүтэн байдлыг шалгаж, байлдаанд бэлтгэх, сум галт хэрэглэлээ шалгах /шаардлагатай бол нөхөн хангуулах/, нэг бүрийн хамгаалах хэрэгслэлийн байдлыг үзэх, нуувч, холбох шуудууны хананд хурдан үсрэн гарахад шаардагдах дөрөөлөх гишгүүр, нүх гарах арга хэмжээ авна. Шөнө давших үед цэргийн алба хаагч нь, дээрхээс гадна, хөдөлгөөн үйлдэх чиглэлийнхээ газар орныг судалж, шөнийн цагт тэмдэгт, баримжаа болохуйц юмсыг цээжлэн тогтоож, хөдөлгөөн үйлдэх чиглэлийн зүглэлийг тогтооно. Шөнийн хараа хэрэгслэлтэй цэргийн алба хаагч түүнийгээ шалгаж, зохих тохируулага хийнэ. Харанхуй цагт гал засварлах, цель заах зорилгоор сумны магазин, хүхээгийг гэрэлт сумаар цэнэглэнэ. Танкууд давшилт эхлэх заагт гармагц, “Тасаг, атаканд БЭЛТГЭ” командаар цэргийн алба хаагчид нь буугаа дүүрэн сумтай магазинаар цэнэглэж, гранатаа ашиглахад бэлтгэн, буундаа жадаа угсарч, бууныхаа харааг “П” буюу “3” дээр тавьж, бусад тоног хэрэгслэлээ биедээ хөдөлгөөнд саад болохооргүй бэхэлнэ.
Танкууд өнгөрөн гармагц цэргийн алба хаагч нь нуувчны хананд гаргасан дөрөөг дөрөөлж, гараараа нувч, холбох шуудууны ирмэг дээр дарж, нэн даруй үсрэн гарахад бэлтгэнэ. Энэ үед дайсныг хянах ажиллагаагаа тасалдуулж болохгүй. “Тасаг, атаканд УРАГШАА” командаар цэргийн алба хаагчид нь нуувч, холбох шуудуунаас нэгэн зэрэг үсрэн гарч, тасгийн гинжэнд орон, танкийн араас гүйлт болон хурдавчласан алхмаар урагшилна. Урагшилж байгаа цэргийг ЯЦБМ /хуягт тээвэрлэгч/-ууд галаараа дэмжинэ. Тасгийн гинжинд хөдөлгөөн үйлдэх явцдаа цэргийн алба хаагчид нь хоорондоо зэрэгцэн, тогтоосон завсрыг барьж явах ба өөрийнхөө галаар илэрсэн дайсан, юуны урьд, түүний танк эсэргүүцэх хэрэгслэлийг устгана. Хэрвээ шаардлагатай бол тасгийн хөдөлгөөн үйлдэхэд саад болж байгаа целийг танкад тогтоосон журмаар заана. Дайсны эзэлсэн нуувч, холбох шуудуунд 30-35 м ойртоод, гар гранатаа түүн рүү шидэн, хөдөлгөөнөө удаашруулалгүйгээр үлдсэн зайг “уухай” хашгиран дайран туулна. Өвөр эгнээнд үлдсэн дайсны цэргийг тулган буудах,гар гранатаар болон гардан байлдаанаар устгаж, дайсны холбох шуудуун дээгүүр харайн гарч, заасан чиглэлд хөдөлгөөнөө зогсолтгүй үргэлжлүүлнэ. Атакийн явцад цэргийн алба хаагч нь явдлаас ба түр зогсолтоос явуулах гал, тулган буудах, гар гранат хаях, жадлах, бууны мөрлөгчөөр цохих зэрэг бололцоотой бүх аргаар дайсныг устгана.