cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Навчаар тэжээх
Хэрэглэх арга
Навчаар тэжээх ажиллагааг өглөө эрт эсвэл оройн цагаар, 24°C (75°F) доош температуртай үед хийвэл зохимжтой. Учир нь халуунд зарим зүйл ургамлуудын навчны стомата хаагддаг.
Оказаки Шинжи
Оказаки Шинжи (1986 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд Хёго мужид төрсөн) — Японы хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Лестер Сити» багт довтлогчоор тоглодог. 2011 оны Азийн цомын аварга.
Замнал
2011 оны нэгдүгээр сарын 30-нд «Штутгарттай» 3.5 жилийн гэрээгээр нэгдэв.
Түүнийг Германы «Майнц 05» 2013 оны долоодугаар сарын 1-нд элсүүлсэн ба хуучин багийнхаа эсрэг эхний гоолоо оруулав.
2015 оны зургадугаар сарын 26-нд Английн «Лестер Сити» 7 сая фунтээр элсүүлэв.
Шигшээ
2014 оны зургаадугаар сард цэнхэр самурайн өмнөөс 39 дэх гоолоо бүртгүүлж, түүхэнд III-т эрэмбэлэгдэв.
Амжилт
«Штутгарт»
Японы шигшээ
Гадны холбоос
Ангилал:Хөлбөмбөгийн Азийн аварга Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Шимизү С-Палс багийн тоглогч Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч Ангилал:Лестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Япончууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Жумбын Мягмарсүрэн
Жумбын Мягмарсүрэн нь Монгол Улсын гавьяат багш цолтой, сурган хүмүүжүүлэгч хүн.
Альтернариоз
Альтернариоз нь альтернариа-р үүсгэгдсэн арьс өнгөний өвчин бөгөөд цэврүү тууралт байдлаар илэрнэ.
Жумбын Мягмарсүрэн
Тэрээр 1951 онд Булган аймгийн Тэшиг сумын төвд төрсөн. 1963 онд Хутаг-Өндөр сумын 7 жилийн дунд сургуулийн долдугаар анги төгсөж, 14 насандаа өөрийн төрөлх сургуулиасаа бага ангийн багшийн гараагаа эхлэн өнөөдрийг хүртэл боловсролын байгууллагад багш, хичээлийн эрхлэгч, захирлын ажлыг хийж яваа.
Жумбын Мягмарсүрэн нь 1974 онд Багшийн сургууль, 1984 онд УБДС-ийн Монгол хэл, уран зохиолын ангийг тус тус төгсөж, 2005 онд Бельгид төвтэй Олон Улсын Боловсролын Менежментийн хүндэт доктор цол хүртсэн, мэргэжлийн “Зөвлөх” зэрэглэлтэй багш юм.
Альтернариоз
Эх сурвалж
Ангилал:Арьс өнгөний өвчин‎
Жумбын Мягмарсүрэн
Багш Ж.Мягмарсүрэн 1964-1968 онуудад Булган аймгийн Хутаг-Өндөр суманд бага ангийн багшаар ажиллаж байх хугацаандаа 3 жил зуны амралтаараа Булган аймгийн хойд талын 5 суманд (Хутаг-Өндөр, Хантай, Уньт, Хужирт, Тэшиг) ажиллаж, бичиг үсгийн анхан шатны мэдлэггүй 20-45 насны нийт 300 гаруй хүнийг бичиг үсэгт тайлж уншуулж сургаснаар хөдөөгийн ард иргэдэд соёлын үрийг тарьсан гэж тухайн үеийн удирдлагуудад сайшаагдсан.
1968 онд 4 жил даасан анги нь Гэгээрлийн Яамны болон удаа дараагийн жилүүдийн үзлэг шалгалтуудаар дундгүй шалгагдаж, Монгол улсын анхны "Ангиа дундгүй сургасан багш", 1970 онд Хариу мэдээллийн картыг санаачлан багш нарын сургалтад тэргүүн туршлагыг нь нэвтрүүлсэн ба хөдөлмөрийн залуу аварга багш Тэргүүн туршлагын гэрчилгээгээр шагнуулж Улаанбаатар хотын Багшийн сургуульд сурах эрхийн бичгийг Гэгээрлийн яамны сайд Ишцэрэнгээс гардаж авч байсан.
Ж.Мягмарсүрэн нь 1971, 1975, 1977, 1981, 1989 онуудад Монгол Улсын заах аргын аварга багшаар 5 удаа, 1971, 1975, 1977, 1981, 1989, 2004 онуудад Улаанбаатар хотын аварга багшаар 6 удаа тус тус шалгарч, бага ангийн болон гадаад хэлний агуулга арга зүйг боловсронгүй болгоход голлон анхаарч ажиллан амжилт гаргаж байсан төдийгүй англи хэлний болон бага ангийн багш нарт зориулан заах аргын зөвлөмжүүд гаргаж заах аргад нь тус хандив болж ирсэн.
Ж.Мягмарсүрэн нь 1993 онд анхны хувийн хэвшлийн ерөнхий боловсролын англи хэлний сургалттай “Хобби” сургуулийг, 1999 онд ерөнхий боловсролын сургалттай Англи хэлний “Кингс Кидс” сургуулийг үүсгэн байгуулж захирлаар нь ажиллаж ирлээ.
Ж.Мягмарсүрэн нь 1966-2002 онуудад зуны амралтаараа Булганы “Жаргалант”, Сөгнөгөрийн “Цагаан нуга” Улаанбаатар хотын “Нарс”, БХЯ-ны “Шонхор”, Эрдэнэт үйлдвэрийн “Сэлэнгэ” зуслангуудад Пионерийн ахлах удирдагчаар 30 жил ажилласан. Ажиллах хугацаандаа 2001 оноос сагсан бөмбөг, англи хэлний зуны сургалтыг Монголд анх удаа хүүхдийн зуслангуудад санаачлан эхлүүлсэн нь өнөөгийн зуслангуудын суурь сургалт нь болон хэрэгжиж байна.
Ж.Мягмарсүрэн нь 1995-2002 оны зуны амралтуудаар БХЯ-ны Шонхор дахь 072-р ангийн бүх цэрэг, офицер нарт монгол бичгийн 108 цагийн хичээлийг зааж сургасан нь боловсролын салбарт төдийгүй БХЯ-д оруулсан соён гэгээрүүлэх үйл ажиллагаа гэж тухайн үед үнэлэгдэж байлаа.
1998-2002 онуудад Монголын Үндэсний Телевизээр Монголд анх удаа англи хэлний хичээлийг хүүхдэд, хүүхдээр заалгах сургалтыг санаачлан, өөрийн охин Цэнддоогийн Хулангаар заалгаж, сургуулийн өмнөх болон сургуулийн насны хүүхдүүдэд зайны сургалтаар 5 жил дараалан нийт 520 цагийн хичээлийг өөрөө удирдан Монголынхоо хүүхэд багачуудад оюуны хөрөнгө оруулалт хийж, дэлхийн хэл англи хэлийг сурах идэвхийг өрнүүлсэн. Үүгээрээ Монгол телевизийн шилдэг нэвтрүүлгийн болон Оны шилдэг шагналыг авч байсан.
2007 онд БСШУЯамнаас зарласан 5-р ангийн математикийн сурах бичгийн номын уралдаанд тооны ном нь шалгарч, 5-р ангид үзэх эрхтэй сурах бичиг болсон.
Шагналууд
Ангилал:1951 онд төрсөн Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш
Төмрийн(II) хлорид
Төмрийн(II) хлорид буюу хлорт төмөр нь FeCl2 томъёо бүхий, парасоронзон чанартай, хайлах температур өндөртэй химийн нэгдэл юм. Цэвэр нь цагаан өнгөтэй ч ихэвчлэн цагаан биш тохиолддог. FeCl2 нь усан уусмалаас ногоовтор өнгөтэй тетрагидрат (дөрвөн уст) хэлбэртэй талстжина. FeCl2-ийн тетрагидрат нь хамгийн өргөн ашиглагддаг. Мөн дигират (хоёр уст) хэлбэр бий. Энэ хэлбэр нь усанд мөн сайн уусдаг. FeCl2-ийн усан уусмал нь маш тунгалаг ногоон туяатай байдаг.
Мөн үзэх
Ангилал:Идэмхий бодис
Ангилал:Эрүүл мэндэд хортой бодис Ангилал:Эмийн бодис
Карл Бенц
Амьдрал
thumb|miniatur|right|Түүний амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг өнгөрүүлсэн сууц Бенцийн Карл нь 1844 оны 11-р сарын 25-нд Вайллантын Жозепине болон Бенцийн Георг Иоханны хүү болон өнөөгийн Карлсруэ хотын Мюльбург дүүрэгт төржээ. Түүний эцэг эх Карлыг төрөхөд гэрлээгүй байсан учир Вайлендын Михайл Фридрих Карл гэдэг нэрийг өгсөн. Түүнээс хойш жилийн дараа буюу 1845 оны 11-р сарын 16-нд Карлын эцэг эх нь хуримаа хийсэний дараа түүний нэрийг Бенцийн Карл Михайл болгон өөрчилсөн бөгөөд тэрээр сүүлд нь энэ нэрээ өөрөө Бенцийн Карл Фридрих болгон дахин өөрчилсөн байна. Карлын эцэг Бенцийн Георг Иоханн нь уурын галт тэрэгний машинист байсан. Энэ уурын галт тэрэгний машинистийн бүхээг онгорхой тул үүнээс шалтгаалан эцэг нь уушигны хорт хавдраар 1846 онд Карлыг 2 настай байхад насан өөд болсон байна. Карлын бэлэвсэн эx нь түүнийг сургуульд сурах төлбөрийг нь төлөхийн тулд хоол хийн зардаг байжээ. 1853 онд Бенцийн Карл нь байгалийн шинжлэх ухаанаар дагнасан лицейд элсэн орж улмаар 1860 оны 9 сарын 30-нд Карлсруэ хотын Политехникийн сургуулийн элсэлтийн шалгалтыг 15 насандаа өгөн тэнцсэн байна. Карл тэнд механик инженерээр суралцсан. Түүний багш нь Фердинанд Редтенбахер гэдэг мужааны гарын дүйтэй нэгэн байсан ба мужааныхаа ажлыг хэрэглээний математикаар илэрхийлэх үндэс суурийг тавин механик инженерийн шинжлэх ухааныг үндэслэгч юм. 1872 оны 7 сарын 20-нд тэрээр Рингерийн Бертатай хуримаа хийсэн. 1888 онд Карлын эхнэр Берта түүний зохион бүтээсэн автомашинаар аялал хийсэн. Энэ аялалын дараа Грозхерцог-Бадын захиргаанаас дэлхийн хамгийн анхны жолооны үнэмлэхийг 1888 оны 8 сарын 1-нд Бенцийн Карлд гардуулсан байна. Тэрээр эхнэр Бертагийн (эхнэр нь түүнийг санхүүжүүлж байсан учир) хамт автомашины аж үйлдвэрлэлийн үндэслэн байгуулагч болсон. Түүнд 1914 оны 11-р сарын 25-нд Карлсруэгийн техникийн их сургуулиас хүндэт Доктор цолыг олгосон байна. 1929 оны 4 сарын 4-нд Бенцийн Карл нь 84 насандаа бронхит өвчний улмаас насан өөд болсон байна.
Бенцийн компани
thumb|right|Ойролцоогоор 23 настай Рингерийн Берта (1871 он хавьцаа), Бенцийн үйлдвэрийг санхүүжүүлсэн үе thumb|right|25 настай Бенцийн Карл
Бенцийн Карл 1871 онд Манхайм хотод эхнэрийнхээ тусламжтай төмрийн цутгуурын үйлдвэрийг үүсгэн байгуулсан ба сүүлд нь Машины нимгэн төмөр боловсруулах фабрик хэмээн нэрлэсэн. Түүний байгуулсан компани нь хөгжлийн өртөг өндөр байсан учир банк түүнийг хувьцаат компани болгохыг шаардсан. Хувьцаат компанидаа хийж байгаа ажил нь (зохион бүтээгч инженер) Карлын хүсэл мөрөөдөл биш байсан учир тэрээр компаниа бүр орхин шинээр Бенц & Кие. (герм. Benz & Cie) хэмээх хийн моторын үйлдвэр байгуулсан. Энэ ХК-нь 1900 он хүртэл дэлхийн хамгийн том автомашины үйлдвэр байлаа. 1903 онд тэрээр энэ компаниа мөн орхин гарсан.
1906 онд тэрээр Ладенбург хотод Карл Бенц Хөвгүүд нэртэй компанийг хөвгүүдтэйгээ нийлэн нээсэн бөгөөд энэ компани нь автомашинаар мэргэшсэн компани байсан. Өнөөдөр энэ компаний байранд Др. Бенцийн Карлын автомашины музей байдаг.
Түүний өрсөлдөгч зохион бүтээгч инженер Даймлерын Готтлиб түүний найз Майбахын Вилхелм нар нийлэн Бенцийн компанийг очлуурын хоолойн патентыг нь зөрчсөн хэмээн шүүхэд өгсөн ба шүүх Карлыг үүнд буруутай хэмээн үзсэн байна. Очлуурын хоолой нь моторыг асаахад хэрэглэдэг. 1886 онд энэ хэргийг шүүх хурал болсон бөгөөд үүнээс өмнө буюу хойно нь Даймлер болон Бенц нь хэзээ ч хувиараа танилцаж байгаагүй байна. 1900 онд Даймлер нас барсан. 1926 онд Бенц & Кие. болон Даймлерын Готтлибын үүсгэн байгуулсан Даймлер-Мотор ХХК-ууд хоорондоо нэгдэн Даймлер-Бенц хувьцаат компани болсон байна.
Техникийн бүтээл
thumb|right|Бенцийн 3 дахь патентын моторт тэрэг, үүнийг эхнэр нь унаад Манхаймаас Пфорцхайм хүртэл явсан
Бенцийн Карл 1878/79 онд шахалтгүй хоёр такттай мотор, сүүлд нь хөнгөн дөрвөн такттай моторыг зохион бүтээсэн. Мөн Бенц нь бусад автомашины эд хэсэг болох дифференциал хөтлөгч, очлуур, залах тэнхлэг, ременээр түлхэх авалцуур, карбюратор, ус хөргөгч болон араа солих механизмыг зохион бүтээсэн байна.
Тэрээр анхныхаа бензин хөдөлгүүртэй автомашин Бенц Патент-Моторваген дугаар 1 гэх нэртэй гурван дугуйтай, дотоод шаталтын хөдөлгүүртэй мөн цахилгаан асаалтын систем бүхий автомашинаараа 1885 оны зун Манхайм хотод анх унаж явсан байна. Энэ тэрэг нь түлхэх удирдлага бүхий нэг цилиндрт-дөрвөн такттай мотортой, 250/мин эргэлтэнд 0,67 морины хүч бүхий чадалтай тэрэг байв. Түүний хамгийн дээд хурд нь 16 км/цаг хүрч байжээ. Ингээд 1886 оны нэгдүгээр сарын 29-нд эзэнт гүрний патентын байгуулагад Карл Фрийдрих Бенц нь автомашинаа 37345 гэсэн дугаарт бүртгүүлсэнээр аж үйлдвэржилтийн түүхийг бичсэн юм.
Гэвч олон түмэн түүний зохион бүтээсэн автомашиныг ажлын морьгүй тэрэг байна гэх мэтээр ихэд доог тохуу хийдэг байлаа. Нөгөө талаас Манхайм хотын 1886 оны есдүгээр сард гарсан өдөр тутмын сонинд „энэхүү тэрэг нь ихээхэн ирээдүйтэй тэрэг, учир нь хэрэглэхийн тулд олон зүйл хийх шаардлага байхгүй мөн хямд өртөгөөр хурдан хугацаанд бизнес аялагчид болон жуулчдыг ч тээвэрлэх бололцоотой“ гэж бичиж байжээ. Карл Бенц ч мөн ингэж хардаг байсан учир өөрийн автомашинаа үргэлж улам сайжруулахыг хичээдэг байв.
Бенцийн Берта нь 1888 онд өөрсдийн хүүхдүүд болох Б. Ойген болон Б. Ричардын хамт анхны холын зайн аялал хийсэн ба аялал нь Манхаймаас Пфорцхайм хүртэл (ойролцоогоор 140 км зайтай) замыг 12 цаг 57 минутанд туулан хүрсэн байна. Энэ зам дагуу байрлах хотын эмийн сан нь дэлхийн хамгийн анхны бензин түгээх газар болсон бөгөөд тухайн үед аялалаар явсан тэдэнд лигрой түлш болгон нийлүүлсэн байна.
Бенцийн Карл нь сүүлд өөрийн дурдатгалдаа ''„Миний амьдралын хүнд өдрүүдэд ганцхан хүн л амьдралын завинд дотор минь бүх зүйл сайхан болно хэмээн тэвчээртэй хүлээсэн. Энэ бол миний эхнэр байсан. Завины маань далбааг шинээр дэлгэхдээ эрч хүч урам зоригийг надад бэлэглэсэн.“'' хэмээн бичсэн байдаг.
1888 онд Мюнхен хотын ``Хүчний- болон ажлын машины үзэсгэлэн``-д оролцсон ба хэдийгээр энэ тэрэг нь германаас гадна олонд танигдсан байсан боловч худалдан авагчид сонирхохоос цаашгүй байлаа. 1889 онд Бенц шинэ загвараа Парисын дэлхийн үзэсглэн худалдаанд танилцуулжээ. Тухайн үедээ Франц нь хамгийн сайн замтай хот байсан ба удалгүй автомашины түгэн дэлгэрэх үйл явц ч мөн эндээс эxэлсэн юм.
Эшлэл
Ангилал:Автомашины пионер Ангилал:Бенц & Кие. Ангилал:Автомашин үйлдвэрлэлийн бизнесмен Ангилал:Германы зохион бүтээгч Ангилал:Германчууд Ангилал:Зохион бүтээгч Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч  Ангилал:Карлсруэгийн Технологийн Хүрээлэнгийн хүндэт доктор Ангилал:Механик инженер (мэргэжилтэн) Ангилал:1844 онд төрсөн Ангилал:1929 онд өнгөрсөн
Дэлэгийн 3агджав
Дэлэгийн Загджав (1964 онд Ховд хотод төрсөн) нь Монголын улс төрч. 2017 оны 3 сарын 15-нд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайдаар томилогдсон. МАН-ын гишүүн.
Намтар
Тэрээр Ховд хотын 10 жилийн 1-р дунд сургууль, 1985 онд Нийгмийг аюулаас хамгаалах яамны Цэргийн дээд сургууль төгссөн. Мөн 1999 онд Төрийн захиргааны удирдлагын хөгжлийн институт, 2000 онд Төрийн удирдлагын академи, 2003 онд ОХУ-ын Новосибирск хотын Эдийн засгийн удирдлагын академийг тус тус дүүргэжээ. Удирдахуйн ухааны магистр, улс төрийн ухааны доктор, ОХУ-ын Батлан хамгаалах, аюулгүй байдал, эрх зүйн академийн профессор.
Загджав 1985-87 онд Дорноговь аймгийн Цагдан сэргийлэх хэлтэс, 1987-93 онд Ховд аймгийн АДХГЗ-ын дэргэдэх Хууль зүй, арбитрын хэлтэст ахлах мэргэжилтэн, хэлтсийн дарга, 1990-1993 онд Ховд аймгийн шүүхэд аймгийн шүүхийн гишүүнээр ажиллаж байгаад 1993 онд "Алтай интернэйшнл" ХХК-г байгуулан ерөнхий захирлаар ажиллаж байв.
1997 онд МАХН-ын бага хурлын гишүүн болсноор улс төрд орж, 1998-2000 онд Ардчилсан Социалист Оюутны холбооны Ерөнхийлөгчийн албыг хашсан. 2000-2008 онд нийслэлийн Хан-Уул дүүргийн засаг даргаар ажиллаж байгаад 2008 онд МАХН-аас нэр дэвшин УИХ-ын гишүүнээр сонгогдож 4 жил ажилласан. Мөн Байгаль орчны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Монголын Энхтайван, найрамдлын байгууллагын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байжээ.
2008 оны УИХ-ын сонгууль
Загджав 2008 оны УИХ-ын сонгуульд анх удаа намаасаа нэр дэвшиж өрсөлдсөн. 2 мандат бүхий 21-р тойрог (Хан-Уул, Багануур, Багахангай)-т тэрээр 18,132 хүний буюу 33.71 хувийн санал авч, АН-ын Л.Болдын дараа орсноор УИХ-д сонгогдсон. Гэсэн ч албан ёсны дүнгээр бол түүнээс 5-хан хүний санал дутуу авсан, мөн ижил МАХН-аас нэр дэвшигч Д.Идэвхтэн санал тоолох ажиллагааг будилаантуулсан хэмээн Загджавын эсрэг заргыг СЕХ-нд мэдүүлж байсан ч албан ёсоор шүүхэд хандаагүй тул асуудал намжжээ.
2012 оны УИХ-ын сонгууль
Загджав 2012 оны УИХ-ын сонгуульд өрсөлдөөгүй бөгөөд энэ талаараа "Би өөрөө нэр дэвших сонирхолгүй байсан тул татгалзсан" гэж хэлсэн байдаг.
Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголын бизнесмен Ангилал:1964 онд төрсөн
Алтай ястан
Алтай (монгол бичгээр: ; алтаи, бусад зүйлсээс ялгаж Алтай ястан, Манжийн үед монголоор Алтан нуурын Урианхай гэсэн баримт бий, оросоор олон тоонд Алтайцы, англиар олон тоонд Altay people, Altaians) — Алтай, телеут, тэлэнгэд (оросоор теленгит), куманд, тубалар зэрэг бүлэгт хуваагддаг Оросын өмнө Сибирийн Алтай орны уугуул ард түмэн. Оросоор 1948 он хүртэл "ойрат", "ойрот" («ойрад» гэсэн үг), түүнээс хойш уул ус, газар орны "Алтай" гэх нэрээр бүртгэгдэх болсон түрэг хэл-угсааны ард түмэн, найман түмэн хүнтэй ястан. Монголчууд алтайчуудыг тэлэнгэд аймаг гэж нэрлэж байжээ.
Түүх
Эрт цагийн түүх шаштир бичигт Хүннүгийн үеэс нэр нь тэмдэглэгдэж ирсэн. Монголын түүхэнд арилшгүй тодоос тод тэмдэглэгдэн үлдсэн бөгөөд Чингис хаанд дагаар орсон Алтай-Сибирийн олон аймаг, овгийн нэгээхэн хэсэг, Баруун монголын Зүүнгарын хаант улсын бүрэлдэхүүнд орж дөрвөн ойрадуудтай ихээхэн дотно нягт харилцаатай байсан бөгөөд ислам шашинт казах, киргиз, башкир нараас өөрсдийгөө хамгаалахын тулд ойрад-зүүнгарын хаад ноёдтой худ ураг, вассалийн харилцаатай байжээ. Зүүнгарын хаад ч татвар эмсээ эндээс авч байв. Галданцэрэн хаан мөн л энд төрж мэндэлжээ.Зүүнгарын их улс голомтоороо самран мөхсөнөөс казах,киргизүүдтэй дангаар тулалдаж хүчин мөхөсдсөн тул нэг хэсэг нь XVIII зуунд Хаант орос, нөгөө хэсэг нь манж чин улсад бууж өгсөн юм байна.
Алтай ястны өөртөө засах нутаг нь 1922-1948 онд Ойротын автономит муж нэртэй байсан бол 1948-1992 онд Уулын Алтайн автономит муж нэртэй байв. Ойротын автономит мужийн нийслэл нь Ойрот-Тура (Горно-Алтайск) байв. 20-р зууны үед тэдэнд өөрсдийгөө ойрад монголчуудтай холбох үзэл хүчтэй хадгалагдаж байв. 1922 онд автономит муж байгуулагдах үед дараах мэдэгдлийг гаргажээ: "Ойрадууд нэгэн цагт өөлд, дөрвөд, торгууд, тэлэнгит зэрэг олон ард түмнээс бүрдэж байсан билээ. Эдгээр ард түмний ихэнх нь Монголын хилийн дагуу үлдсэн нь Орост байна. Алтайчуудын хамгийн ойрын хөрш нь өөлд, дөрвөд, ойрад, урианхай нар юм. Хэдийгээр олон саад тотгор тохиолдсон ч эдгээр ард түмний сэтгэл зүрхний холбоо таслагдан үгүй болоогүй юм. 2-р сарын хувьсгал (1917 оны) алтайчуудад үндэсний хөдөлгөөн өрнүүлэх боломж олгоогүй билээ. Зөвлөлт засаг ойрадын автономит муж байгуулсан нь Монголын ойрадуудын анхаарлыг татаж байгаа нь тодорхой. Урианхай хязгаарын тувачууд (ойрадын ард түмний нэг хэсэг) мөн бусад ойрадуудтай нэгдэхийг эрмэлзэж байна. Гэвч Алтай нутаг дахь цагаантны цэргийн үйл ажиллагаа нь Алтай дахь ойрадуудыг Оросын бүрэлдэхүүнд байсан тохиолдолд аливаа хавчлага хэлмүүлэгдэлтээс  ангид байж болохыг харуулж байна"
Угсаатны бүлгүүд
Өмнөд, хойд алтайчуудын дунд антропологи, хэл, соёлын нилээдгүй ялгаа бий. Учир нь хойд хэсэг нь фин угоруудаас өмнөд хэсэг нь монгол, түрэгүүдээс үүсчээ.
Овгууд
Найман буюу майман овог томоохон овгийн тоонд ордог. 12-р зуунд Найман аймаг Алтайн нуруунд нутаглаж байсан тул энэ нутагт найман гаралтай хүмүүс үлджээ. Зарим алтайчууд найман, зарим нь майман гэж нэрлэдэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Алтай Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Кими Райкконен
Кими-Матиас Райкконен (фин. Kimi-Matias Räikkönen, [] * 1979 оны 10 сарын 17 Эспоо) нь Финландын авто- болон ралли уралдааны жолооч. Кими Райкконен 2001 оноос 2009 он хүртэл Формула-1-д уралдаан оролцсон бөгөөд 2007 онд Скудериа Феррари багт байхдаа дэлхийн аварга болсон юм. 2009 онд Раллид зочноор оролцсоныхоо дараа тэр 2010 онд Раллигийн ДАШТ-д шилжин очсон ба тэнд 2011 он хүртэл нийт 21 Раллид уралджээ. 2012 онд Райкконен буцаад Формула 1-д ирэн хоёр улирал Лотус багийн төлөө уралдав. 2014 оноос хойш Феррари багт ажиллаж байна.
Карт спорт (1988-1998)
Райкконен есөн настайдаа буюу 1988 оноос эхлэн моторт спортод оролцож эхэлсэн ба эхэндээ карт спортод финландын өсвөрийн ангилалд хүч сорин хэд хэдэн ялалт байгуулжээ. 1991 онд тэрбээр финландын бага насны картын аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлэн, жилийн дараа Raket Junior ангилалд бас түрүүлсэн байна. 1995 онд Финландын картын аварга шалгаруулах тэмцээний А-ангилалд анх удаагаа түрүүлсэн ба үүнээ 1997, 1998 онуудад давтаж чаджээ.
Хувийн амьдрал
Кими Райкконен нь Матти болон Паула Райкконений хүү. Тэрбээр нэг ахтай ба түүний ах Рами нь мөн л моторт спортын идэвхтэй тамирчин бөгөөд финландын Раллид жолоочоор ажилладаг. Райкконен 2004-2013 оны хооронд финландын урьдны загвар өмсөгч байсан Женни Далмантай гэр бүл байв. Тэд Швейцарид амьдарч байгаад, 2013 оны хоёрдугаар сард салахаа мэдэгджээ. 2013 оноос хойш Райкконен онгоцны үйлчлэгч Минтту Виртанентай амьдарч байна. Тэд 2015 онд хүүтэй болсон.
Эшлэл
Ангилал:Формула 1-ийн дэлхийн аварга Ангилал:Финландын Формула 1 уралдааны нисгэгч Ангилал:Финландын Раллигийн жолооч Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Заубер) Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (МкЛарен) Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Феррари) Ангилал:Формула 1 уралдааны нисгэгч (Лотус) Ангилал:Финландчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
2021 оны Формула-1
Цахим холбоос
#2021  Формула-1
Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд
Тогтвортой Хөгжлийн Зорилтууд (ТХЗ) нь олон улсын хөгжлийн талаар ирээдүйд биелүүлэхээр санал болгон дэвшүүлж буй багц зорилтууд юм. Энэ нь 2015 оны эцсээр дуусгавар болох Мянганы Хөгжлийн Зорилтуудыг орлох зорилготой. ТХЗ-ыг 2012 оны 6 дугаар сард Рио Де Жанеиро-д хуралдсан Тогтвортой Хөгжлийн талаарх НҮБ-ын Хурлаар анх удаа албан ёсоор хэлэлцсэн.
Нэгдсэн Үндэстний Ассамблейн Нээлттэй Ажлын Хэсэг Тогтвортой Хөгжлийн Зорилтуудын саналыг 2014 оны 7 дугаар сарын 19-нд Ассамблейд өргөн барьсан. Санал нь 17 зорилт, 169 асуудал бүхий тогтвортой хөгжлийн өргөн хүрээний асуудлуудыг агуулсан. Үүнд: Ядуурал, өлсгөлөнг арилгах, эрүүл мэнд боловсролыг сайжруулах, хотын хөгжлийг тогтвортой болгох, цаг уурын өөрчлөлттэй тэмцэх, далай тэнгис, ойг хамгаалах гэх мэт ажлууд багтсан. 2015 оноос хойшхи Тогтвортой Хөгжлийн зорилтууд нь Нээлттэй Ажлын Хэсгийн гаргасан санал дээр тулгуурлах болно хэмээн дурдсан Ерөнхий Нарийн Бичгийн Даргын тайланг НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 2014 оны 12 дугаар сарын 4-нд хүлээн авсан.
2015 оноос хойшхи Хөгжлийн Хөтөлбөрийн тухай Засгийн Газар Хоорондын Хэлцэлүүд (IGN) 2015 оны 1 дүгээр сард эхлэн 2015 оны 8 дугаар сард дууссан. Хэлцэлүүдийн дараа 2015 оны 9 дүгээр сарын 25-наас 27-нд Нью-Йорк-д хуралдах НҮБ-ын Тогтвортой Хөгжлийн Дээд хэмжээний Чуулга уулзалтаар батлах төгсгөлийн баримт бичгийг боловсруулсан. Хөтөлбөрийн сэдэв нь Дэлхийг шинэчлэх нь: Тогтвортой Хөгжлийн Хөтөлбөр-2030
2015 оны 8 дугаар сарын 2-ны өдөр дэлхийн 193 орон дараах 17 дэвшүүлсэн зорилтыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн.
1.	Орон бүрт ядуурлын бүх төрлийг арилгах
2.	Өлсгөлөнг зогсоож, хүнсний аюулгүй байдал бий болгох, шим тэжээлийг сайжруулах, тогтвортой газар тариаланг дэмжих
3.	Эрүүл амьдралыг баталгаажуулах, бүх насныхны сайн сайхан байдлыг дэмжих
4.	Бүгдийг хамарсан, нийтлэг, чанартай боловсрол олгох бүх хүмүүсийн амьдралын турш сурах боломжийг дэмжих
5.	Хүйсийн тэгш байдалд хүрэх, бүх эмэгтэйчүүд охидод эрх олгох
6.	Усны болон ариутгалын хүртээмж, тогтвортой менежментээр бүгдийг хангах
Жорж Клуни
Жорж Тимоти Клуни (George Timothy Clooney, 1961 оны тавдугаар сарын 6-нд Кентакки мужийн Лексингтон хотод төрсөн) — АНУ-ын жүжигчин. «Сириана» (2005) киноны туслах дүрээр «Оскар», «Алтан бөмбөрцөг» гардаж байсан тэрээр «Оскарыг» шилдэг бүтээлийн төрөлд «Арго» (2013) хамтарсан киногоороо хүртсэн билээ.
Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд
2015 оны 8 дугаар сарын 2-ны өдөр дэлхийн 193 орон дараах 17 дэвшүүлсэн зорилтыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн.
8.	Байнгын, бүгдийг хамарсан тогтвортой эдийн засгийн өсөлт, бүрэн, бүтээлч хөдөлмөр эрхлэлт, боломжийн ажлаар нийтийг хангахыг дэмжих
Жорж Клуни
«Ертөнцийн сайхан залуу», «Ертөнцийн нөлөөт эрхэм» зэрэг олон тодотголтой Клуни Рене Зеллвегер, Келли Престон, Жулиа Робертс, Синди Кроуфорд нарын жүжигчидтэй үерхэж байв.
Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд
2015 оны 8 дугаар сарын 2-ны өдөр дэлхийн 193 орон дараах 17 дэвшүүлсэн зорилтыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн.
9.	Найдвартай дэд бүтцийг бий болгох, бүгдийг хамарсан тогтвортой үйлдвэржилтийг дэмжин шинэчлэлийг хөхиүлэх
Жорж Клуни
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:НҮБ-ын энх тайвны тусгай элч Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1961 онд төрсөн
Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд
2015 оны 8 дугаар сарын 2-ны өдөр дэлхийн 193 орон дараах 17 дэвшүүлсэн зорилтыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөн.
10.	Улс хоорондын болон дотоодын тэгш бус байдлыг бууруулах
11.	Бүгдийг хамарсан, аюулгүй, найдвартай, тогтвортой хот, суурингуудыг бий болгох
12.	Тогтвортой хэрэглээ ба үйлдвэрлэлийн хэв маягийг бий болгох
13.	Цаг уурын өөрчлөлт болон түүний үр дагавартай яаралтай арга хэмжээ аван тэмцэх
14.	Тогтвортой хөгжлийн төлөө тэнгис далайн нөөцийг хэвийн ашиглах, хадгалж хамгаалах
15.	Дэлхийн экосистемийг хамгаалах, сэргээх болон тогтвортой хэрэглээг дэмжих, ойн зохицуулалтыг тогтворжуулах, цөлжилттэй тэмцэх, хөрсний доройтлыг зогсоон, эргүүлэн сэргээх, биологийн төрөл зүйлийн усталтыг зогсоох
16.	Тогтвортой хөгжлийн төлөөх тайван, бүгдийг хамарсан нийгмийг дэмжих, шударга ёсыг бүгдэд хүртээмжтэй болгох, бүх түвшинд үр дүнтэй, хариуцлагатай, бүгдийг хамарсан тогтолцоог бий болгох
17.	Хэрэгжилтийн арга замыг бэхжүүлэх болон тогтвортой хөгжлийн төлөөх олон улсын хамтын ажиллагааг сэргээх
2015 оны 8 дугаар сарын байдлаар эдгээр зорилтуудыг хангах 169 зорилт болон биелэлтийг харуулах 304 үзүүлэлтийг санал болгон дэвшүүлсэн болно. Ангилал:Тогтвортой хөгжил Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага
Зэсийн(II) хлорид
Зэсийн(II) хлорид нь CuCl2 химийн томъёо бүхий, шаргал-хүрэн өнгөтэй, усыг аажим шингээсээр цэнхэр-ногоон өнгөтэй дигидратын талстыг үүсгэдэг химийн нэгдэл. Зэсийн(II) хлорид нь зэсийн сульфатын дараа орох хамгийн түгээмэл тархсан зэсийн нэгдэл.
Усгүй ба дигидрат (хоёр уст) аль аль хэлбэртэйгээр маш ховор тохиолдох эрдсүүд болох тольбахитад болон эриохальцитад харгалзан агуулагддаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Цочроогч бодис Ангилал:Катализатор Ангилал:Байгаль орчинд хортой бодис Ангилал:Идэмхий бодис Ангилал:Эрүүл мэндэд хортой бодис
Икечукву Уче
Икечукву Уче (Ikechukwu Uche; 1984 оны нэгдүгээр сарын 5-нд Аба хотод төрсөн) — Нигерийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вильярреал» болон Нигерийн шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Гадны холбоос
Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Хартленд багийн тоглогч Ангилал:Расинг Феррол багийн тоглогч Ангилал:Рекреативо багийн тоглогч Ангилал:Хетафе багийн тоглогч Ангилал:Реал Сарагоса багийн тоглогч Ангилал:Вильярреал багийн тоглогч Ангилал:Гранада багийн тоглогч Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1984 онд төрсөн
NewSac
Цэндийн Батбаатар, 2000 оны 2-р сарын 3-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. Түүнийг хүмүүс ихэвчлэн "Newsac" нэрээр нь буюу YouTube дээрх видеонуудаар мэддэг. 2022 оны 10-р сарын байдлаар 4.5 сая гаруй хандалт, 65 мянга гаруй дагагчтай болсноор Монгол улсын хип хоп контент үйлдвэрлэгч сувгийн хамгийн их дагагч, үзэлттэй сувгуудын нэг болсон.
Өмнөх амьдрал
Улаанбаатар хотод 2000 оны 2-р сарын 3-нд айлын бага хүү болон төрсөн. 2008 онд Говьсүмбэр аймгийн 3-р сургуульд элсэн орж 2018 онд төгссөн. Багаасаа хип хоп хөгжим, мөн сагсан бөмбөгт маш дуртай байсан. Улмаар 2018 онд Соёл урлагийн их сургуульд дууны найруулагч мэргэжлээр элсэн орж 2022 оны 6 сард амжилттай төгссөн.
Youtube
Түүнийг СУИС-д суралцаж байх үед түүний найз өөрийн микрофоныг 7 хоног зээлдүүлэв. Ингээд удаан хугацаанд бодож явсан Youtube дээр хүссэн төрлөөрөө бичлэг хийх боломжтой болов. Ингээд тэр 2019 оны 5-р сард танин мэдэхүйн "Далайн мангасууд" хэмээх бичлэгээ оруулав. Уг бичлэг одоогоор YouTube дээр 350-аад мянган хандалтыг авсан ба өдгөө түүний сувгийн хамгийн их үзэлттэй бичлэг болсон. Үүний дараагаар тэр олны танил эрхмүүдийн мэдээллийг ашиглан бичлэг хийж эхэлсэн ба энэ нь түүний жинхэнэ сонирхол байв. Мөн тухайн цаг үед түүний суваг шиг ийм мэдээлэлтэй суваг тун ховор байсан. Эхэн үед хийгдсэн бичлэгүүд нь төдийлөн олонд хүрээгүй ч тодорхой хэмжээний дагагч, үзэгчидтэй болсон.
2019 - 2021
NewSac "Нэрнээс цааш юу мэдэх вэ?" видео бичлэгээрээ олон хүнд танигдаж эхэлсэн бөгөөд энэ үед тэрбээр их сургууль мөн Youtube дээр бичлэгээ давхар хийдэг байв. Тэр үзэлт бус тууштай байдлыг нэгт тавьсан учир зогсолтгүй бичлэгээ хийсээр байсан юм. Энэ бүхний эцэст тэр одоо ч бичлэгүүдээ хийсээр байгаа ба өөрийн гэсэн үзэгч дэмжигч нартай болж чадсан.
2020
Тус он Newsac-н тун амжилттай жил болж байв. Ганц Youtube-н бичлэгт баригдалгүй Facebook дээр өөрийн PAGE-г нээж NBA SACFUN хэмээх хөгжилтэй цуврал контентыг эхлүүлэв. Энэ нь Монгол улсад урьд өмнө байгаагүй ба дэлхийд өөр цор ганц хүн хийдэг нь DJ MEECHY MEECH байв. Тус бичлэгээр олон мянган хандалтыг авч байсан ба Монголын сагсан бөмбөг сонирхогч хүүхэд залуусын дунд багагүй танигдаад байв. Гэвч хэсэг хугацааны дараа учир битүүлэг байдлаар түүний PAGE болон SACFUN контентын 12 дугаар бүхэлдээ устаж үгүй болсон байна. Гэхдээ одоо түүний шинэ нээсэн пейж 40,000 гаруй дагагчтай байна.
Бусад холбоос
Ангилал:YouTube суваг Ангилал:Монголчууд Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:2000 онд төрсөн
Яс Марина авто тойруулга
Яс Марина авто тойруулга (حلبة مرسى ياس; Yas Marina Circuit заримдаа мөн Yas Island Circuit гэж бас нэрлэдэг) нь Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын нийслэл Абу-Даби хотын Яс-Арал дээр 2009 оны аравдугаар сард ашиглалтад авсан байнгын уралдааны зам юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Формула-1 уралдааны зам Ангилал:Абу-Дабийн барилга байгууламж Ангилал:Дрэгстер уралдааны зам Ангилал:Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын уралдааны зам Ангилал:Абу-Дабийн спорт
Цагаан хяруу
Цагаан хяруу нь ургамлын төрөл зүйлийг өргөн хамардаг, мөөгөнцөрийн гаралтай өвчин. Цагаан хяруу нь олон зүйлийн мөөгөнцөрөөр үүсгэгддэг өвчин. Erysiphales ба Podosphaera xanthii (Sphaerotheca fuliginea) мөөгөнцөрүүдээр үүсгэгдсэн нь хамгийн элбэг тохиолддог тухай дурьдагдсан байдаг. Дэлхийн дийлэнх хэсэгт өвчний үндсэн үүсгэгч Erysiphe cichoracearum мөөгөнцөр гэж үздэг. Цагаан хярууны шинж тэмдэг нь тодорхой учир тодорхойлоход хялбар. Өвчилсөн ургамлын навч ба ишэн дээр цагаан нунтаган толбо үүсдэг. Ихэвчлэн доод навчууд нэрвэгддэг боловч цагаан хяруу нь ургамлын газрын дээд хэсгийг бүхэлд хамрах боломжтой. Өвчин даамжирах тусам толбонууд улам том, өнгөн болж, их хэмжээний асексуал спорууд үүсч, цагаан хяруу ургамлыг дээрээс доош бүхэлд нь хамрана.
Цагаан хяруу нь чийг ихтэй, дундаж температуртай орчинд илүү үрждэг.
Эх сурвалж
Ангилал:Ургамлын өвчин Ангилал:Мөөгний аймаг
Хар хөл (Байцаа)
Байцааны хар хөл буюу Leptosphaeria maculans (анаморф нь Phoma lingam) нь байцааны төрлийн ургамлын Аскомикотагийн төрлийн мөгөөнцөрүүдээр үүсгэгдсэн өвчин. Хар хөл нь ишний хальсан догуурах өрөвсөл, навчин дээр жижиг саарал толбожилт, үндэсний ялзрал зэргээр илрэнэ. Ургац алдахад хүргэдэг гол хүчин зүйл нь ишний үрэвсэл болдог. Салхи болон борооны усны дуслын цацралтаар таархах мөөгөнцөрийн үр (спор) нь чийглэг, Цельсийн 5-20 градуст эрчимтэй үржинэ. Тарималыг сэлгээнд оруулах, фунгицид хэрэглэх, ургамлын эсэргүүцлийг нэмэгдүүлэх зэргээр хар хөлийг хяналтанд байлгадаг. Рапсд маш хөнөөлтэй өвчин.
Хянах арга
Сэлгээний тариалан эрхлэх нь маш өндөр идэвхтэй хянах арга юм. Канадад, сэлгээний тариаланг эрхэлснээр канолагийн хар хөл өвчлөлийг огцом бууруулсан байна. Ер нь канолагийн сэлгээг 3 жил байлгахыг зөвлөдөг ба сэлгээний хоорондох хугацаанд байцааны хар хөлөөр өвчилдөггүй, будайн төрлийн гэх мэт ургамлыг тариалдаг. Фунгицидээр боловсруулах зэрэг химийн арга нь өвчлөлийн тоог бууруулдаг. EBI ба MBC фунгицидуудыг ашигладаг. EBI фунгицид нь Эргостерол биосинтезийг зогсоодог бол, MBC фунгицид нь митозис дахь бета турбулины хэлхээг тасладаг. L. maculans-ын хувьд MBC фунгицид нь хамгийн тохиромжтой. Учир тэд конидийн ургалтыг зогсоодог. EBI фунгицидууд нь конидод нөлөөлдөгч, аскоспоруудад ямар ч нөлөө үзүүлдэггүй. Аскоспорууд нь фунгицидийн концентрациас үл хамааран ургасаар л байдаг. Ургамлын эсэргууцэх чадварыг нэмэгдүүлэх арга нь мөн үр дүнтэй байж болох юм. Тусгай Rlm генийн расыг (Rlm1-Rlm9) Brassica napus ургамлуудыг эсэргүүцэх чадвартай болгоход ашигладаг.
Рубикийн шоо
Рубикийн шоо нь 1974 онд Унгарын зохион бүтээгч, архитектор Рубик Эрнёгийн бүтээсэн гурван хэмжээст эвлүүлдэг тоглоом. Анх "Шидэт шоо" гэдэг нэртэй байв.
Үүсэл хөгжил
1944 оны 7 сарын 13-нд Унгарын Будапешт хотноо, ирээдүйд Рубик шоог зохион бүтээх хувьтай Рубик Эрнё Рубик хорвоо дээр мэндэлсэн юм. Түүний эцэг Эстэргом хотод үйлдвэрийн инженер, харин ээж нь зохиол бичдэг байж. 1967 онд Эрнё Будапештийн техникийн их сургуулиа инженер мэргэжлээр төгсжээ, дараа нь аспирантурт барилгын дизайнер мэргэжлээр сурлагаа үргэлжлүүлжээ. 1971-1975 онуудад архитектор хийж, дараа нь акадэми руугаа буцаж профессор цолыг хүртжээ.
1975 Рубик шооныхоо төслөө хэрэгжүүлж эхэлжээ. Тэр энэ ажилдаа нэгээс илүү жилийг зарцуулсан байна. Тэр 3х3х3 шоог хийхээс өмнө 2х2х2 дээр ажиллаж эхэлжээ. Энэ нь ч түүнд туршлага болсон аж. Тэр бүх тал нь эргэдэг шоог бүтээчихлээ. Дараа нь шоог яаж бүх тал нь ижил байхаар эвлүүлэх вэ гэсэн асуудал гарч ирлээ. Энэ асуудлыг шийдэхээр Эрнёд түүний найзууд болон сурагч нар нь тусалжээ.
Өргөн дэлгэрсэн нь. 1980-1982 онууд
1980-аас 1982 онуудад рубикийн шоо маш хурдтай тархах боллоо. Цэргүүд, банкны менежерүүд, бэйсболын тоглогчид, номын санчид бүгд л рубикийн шоог өглөөнөөс орой хүртэл оролдож байжээ.
Хүмүүс өнгө эвлүүлэхийн оронд алдартай зураачдын бүтээлүүдийг эвлүүлэх боломжтой болжээ. Энэ онуудад шоог эвлүүлж сурах хүсэлтэй хүмүүс маш их болжээ. Энэ хүмүүст зориулагдсан рубикийн шооны тухай 60 гаруй ном гарсан байна. Бас ЗХУ-ын алдартай сэтгүүл "Наука и жизнь" дугаар болгондоо рубикийн шооны тухай 2-3 хуудас зориулах болжээ.
Хичээлийн цагаар хүүхдүүд шоог ширээн доороо эвлүүлдэг болжээ, үүнийг багш нар мэдчихээд хурааж аван хичээлийн дараа өөрсдөө шоог эргүүлэн оролддог байжээ. Бас сургуулиудад рубикийн шооны эвлүүлгийн нууц тэмцээнүүд их болдог байсан аж. Англи улсын сэтгэл зүйчид уг тоглоомыг шимпанзед өгч үзжээ. Шимпанзэ сармагчин шоог их сонирхсон байдалтай шинжин үзжээ, дараа нь тэд их уурласан байна. Зарим сармагчин хол гэгч нь шидэж, зарим нь идэхийг хүсэн, зарим нь бүр эвдэн жижиг хэсгүүдэд хуваасан ажээ. Английн сэтгэл зүйчдийн судалснаар зарим хүмүүс шоог олон цагаар үр дүнгүй эргүүлснээс болж бухимдан шоог эвдэх хүсэл төрдөг байна. Энэ хүмүүст зориулж үйлдвэрүүд шоог эвдэх зориулалттай жижиг хуванцар алх гаргажээ. Үүнийг худалдан авахад "шооны жижиг хэсгүүдээр юу урлаж болох вэ?" гэсэн гарчигтай заавар дагалддаг байсан аж.
1978 онд рубикийн шоо Унгарын үндэсний шагналыг шилдэг тоглоомоор авчээ. Бас АНУ, Их Британи, Франц, Германд шилдэг тоглоомоор шалгарсан байна. 1981 онд шоо Нью-Йоркийн орчин үеийн урлагийн музейд тавигджээ. Мөн онд Англид шоог хунтайж Чарльз болон Диана гүнж нарт танилцуулах ёслол явагдсан байна. Нэг жилийн дараа рубикийн шоо хэмээх үг Оксфордын англи хэлний толь бичигт багтжээ.
1982 онд Будапешт хотод рубикийн шооны эвлүүлгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн явагджээ. Тэнд улс улсаасаа шалгарсан 19 орны төлөөлөгчид оролцсон байна. Нэг хүн 3 удаа эвлүүлэх эрхтэй, энэ 3 оролдлогоос хамгийн хурдан нь тооцогдоно. Бүх шоо 25-30 эргэлтээр адилхан холигдсон. Оролцогч бүрт шоог ажиглуулах гэж 15 секунд өгнө. Оролцогч бүр шоог 60-аас дээшгүй секундэд эвлүүлэх ёстой. Эцэст нь тэмцээний ялагчаар 22.95 секундэд эвлүүлж чадсан Лос Анжелесын оюутан Минх Тай тодорчээ. Харин нэг оролцогч яарч байгаад хоёр шоо эвдэлсэн байна. Энэ онуудаас хойш шоо түгээмэл байхаа больж эхэлжээ, сая сая шоонууд харанхуй буланд тоосоор даруулан хэвтэхээс өөр аргагүй боллоо.
Рубик Эрнё Унгартаа алдарт саятан болчихоод зүгээр суугаагүй юм. Тэр рубикийн могой хэмээх шинэ эвлүүлдэг тоглоомыг зохион бүтээжээ. Энэ тоглоомыг бүтээхдээ эртний хятадын танграм тоглоомоос санаа авсан байна. Гэхдээ энэ тоглоом рубикийн шоог гүйцэхэд маш хол байлаа.
Дахин сэргэсэн нь. 1996 он – өнөөдөр.
1996 онд АНУ-д ойролцоогоор 300 мянган шоо зарагдсан бөгөөд энэ тоо өсөж эхэлсэн байна. Бас Англи, Японд 100-гаад мянган шоо зарагдсан аж.
21-р зуунд "Дэлхийн шооны холбоо" (WCA) байгуулагджээ. Энэ холбоо нь албан ёсны дүрмээр тэмцээнүүдийг зохиодог юм. Хүмүүс шооны рекордуудыг ар араас нь эвдсээр л байлаа, тэдний амжилтын зорилго нь 10 секундэд ойртож байлаа. Ингээд 2007 оны 5 сарын 5-нд Францын Тибо Жаклино 9.86 секундэд эвлүүлж, арваас доош секундэд шоог эвлүүлж чадсан анхны хүн болжээ.
Ангилал:Тоглоомууд
Аймаг, цэргийн харцагууд
3.Аймаг, цэргийн наадамд шөвгөрсөн харцагууд
Ангилал:Аймгийн харцага
Аэродинамик
Аэродинамик нь жишээ нь өргөх хүчний тусламжтайгаар онгоц нь яаж хөөрөхийг эсвэл дарвуулт завь салхины тусламжтайгаар усан дээр хөвөн аялах зэргийн хүчнүүдийг судална. Үүнээс гадна барилгын инженерийн салбар эсвэл автомашины үйлдвэрлэл гэх мэт олон олон салбарт аэродинамикийг зайлшгүй судлах шаардлагатай байдаг.
Өлзийсайханы Энхтүвшин
Өлзийсайханы Энхтүвшин (1958 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан уул суманд төрсөн) - Монгол улсын Их Хурлын гишүүнээр 5 удаа сонгогдсон хүн.
Эрдмийн зэрэг, цол
Түүхийн ухааны доктор.
Dirty Air
1990 -ээд оноос эхлэн Формула 1-д энэхүү ардаа яваа тэргэнд сөрөг нөлөө бүхий эаэродинамикийн шинж чанарыг улам боловсронгуй болгон хэрэглэсээр иржээ.
Dirty Air нэршлийн эсрэг нэршил нь „Clean Air“ бөгөөд энэ тохиолдолд тухайн тэрэгний урд ямар ч тэрэг байхгүй гэсэн үг юм.
Эшлэл
Ангилал:Моторт спорт Ангилал:Аэродинамик
Үхэж үл болно – Чингис хаан
Үхэж үл болно – Чингис хаан нь Монгол Улсад монгол хэлээр бүтэж, 2008 оны 8 сарын 13-нд дэлгэцнээ гарсан кино. Сорогдогийн Жаргалсайханы зохиолоор Лхагвын Эрдэнэбулган найруулсан тус кинонд хожим Чингис хаан гэгдэх болсон Тэмүжин олон олон саад бэрхшээлийг туулж монгол овог аймгуудыг нэгтгэсэн түүхийг харуулдаг.
Жим Керри
Жеймс Южин «Жим» Керри (James Eugene «Jim» Carrey, 1962 оны нэгдүгээр сарын 17-нд Онтарио мужийн Ньюмаркет хотод төрсөн) — Канад-Америкийн жүжигчин, элэглэгч, зохиолч, продюсер. Хоржоонтой, аяглалтай жүжиглэлтээрээ «Баг» (1994), «Эйс Вентура:Тэжээвэр амьтан мөрдөгч» (1994), «Тэнэг, тэнэгийн туйл хоёр» (1994), «Эйс Вентура: Байгальд дуудагдсан нь» (1995), «Бэтмен үүрд» (1995), «Далан худалч» (1997), «Труманы шоу» (1998), «Саран дээрх хүн» (1999) болон «Бүхнийг чадагч Брюс» (2003) зэрэг бүтээлүүдийг алдаршуулсан. «Алтан бөмбөрцөг» шагналыг хоёр жил дараалан өөр өөр драм, инээдмийн төрөлд гол дүрээр хүртэж байсан. Түүнчлэн «Гринч: Зул сарыг хулгайлсан нь» (1999), «Хортон» (2008), «Зул сарын магтуу» (2009) зэрэг хэд хэдэн хүүхэлдэйн кинонд дуу оруулжээ.
Агаарын эсэргүүцлийг бууруулах систем
Агаарын эсэргүүцлийг бууруулах систем (Drag Reduction System товчоор: DRS), ярианы хэлэнд ихэнхдээ арын хөдөлгөөнт жигүүрийг нэрлэх ба энэхүү техникийг 2011 оны Формула-1-ийн ДАШТ-ээс ашиглах болсон. Формула-1-д энийг хэрэглэсэн тохиолдолд ихэвчлэн гүйцэж түрүүлэх боломжийг олгоно. Ингэхдээ арын жигүүрийн хөдөлгөөнт хэсгийг гидравликаар хөдөлгөн хавтгай байрлалд шилжүүлэн нээх ба үр дүнд нь шулуун зам дээр агаарын эсэргүүцэл бууран, өндөр хурд авах нөхцлийг бүрдүүлж өгдөг.
Формула 1 дэх дүрэм
Энэ системийг ОУАХ-ноос уралдааны зам дээр тодорхой хэмжилтийн цэгээс эхлэн урд талын тэрэгтэй нэг секундын дотор зайтай байгаа тохиолдолд зөвхөн нисгэгч өөрөө ажиллуулах дүрэмтэй. Ингээд тогтоож өгсөн замын хэсэгт уг системээ идэвхжүүлэн өндөр хурдтайгаар урдаа яваа тэргийг гүйцэж түрүүлэх боломжтой юм. Нисгэгч тоормосны гишгүүр дээр гишгэнгүүт уг систем нь автоматаар идэвхгүй болно. Нойтон зам дээр аюулгүй байдлын үүднээс уг системийг ашиглахыг зөвшөөрдөггүй.
Эшлэл
Ангилал:Формула 1
Евгений Касперский
Евгений Валентинович Касперский (Евгений Валентинович Касперский; 1965 оны 10 сарын 4-нд төрсөн) нь Оросын кибер аюулгүй байдлын мэргэжилтэн, 4,000 гаруй ажилтантай Касперскийн Лаборатори компанийн захирал юм. Тэрбээр компаниа 1997 онд байгуулж, хөгжүүлэлтийг удирдан ажиллахдаа засгийн газруудын санхүүжилттэй кибер дайны халдлагуудыг илрүүлэхэд хүч чармайлт гарган ажиллаж иржээ. Касперский кибер дайныг хориглох Конвенцийг батлуулахын төлөө дуу хоолойгоо өргөдөг.
Касперский Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны дээд сургуулийн технологийн тэнхимийг 1987 онд математик инженерчлэл, компьютерын технологийн чиглэлээр дүүргэсэн. 1989 онд түүний ажлын компьютер Каскад вируст өртөж, өөрөө вирус устгах програм бичсэнээр мэдээллийн технологийн аюулгүй байдлыг сонирхон судлах болсон байна. Тэрбээр 2007 онд компанийнхаа гүйцэтгэх захирал болсон.
Касперский Форбс сэтгүүлээс гаргадаг дэлхийн тэрбумтнуудын жагсаалтад анх 2015 онд орсон юм.
Хувийн амьдрал
Касперский эхнэр, 5 хүүхэдтэй. Өмнөх эхнэр Натальягаасаа 1998 онд салсан. 2011 оны 4 сарын 21-нд түүний хүү Иван барьцаалагдсан бөгөөд барьцаалагчид 4.4 сая америк доллар нэхсэн юм. Касперский хуучин Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны найзууд болон цагдаа нартай хамтран барьцаалагчдын утасны дуудлагаар мөшгин олж баривчлан, хүүгээ суллан авсан түүхтэй. Тэр явдлаас хойш Касперский бие хамгаалагчтай явах болсон гэдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:1965 онд төрсөн Ангилал:Оросын тэрбумтан Ангилал:Оросын компьютерын программчин
Формула спорт
Формула спорт гэдэг нь спортын нэгэн төрөл бөгөөд үүнд тээврийн хэрэгслийн чадлыг тодорхой хэсэгт тогтоон техникийн дүрмээр хатуу тогтоон өгснөөр өрсөлдөгч багуудад бараг ижилхэн нөхцлийг бүрдүүлж өгдөг спорт юм. Формула спорт нь моторт спортод түгээмэл, үүний дотор авто спортод илүү нэр хүндтэй спорт боловч спорт нисэх онгоц, уралдааны завь болон нисэх загварын спортод ч байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Моторт спортын төрөл
Пүрэвдашийн Мөнхтогт
🇲🇳 mongolia Пүрэвдашийн Мөнхтогт Хувь хүний хөгжил, байгууллагын стратеги, өөрчлөлтийн менежмент, олон улсын менежментийн стандартуудыг хэрэгжүүлэх арга зүй, мэдлэгийн менежмент, аюулгүй байдлын чиглэлээр судалгаа, шинжилгээний ажил эрхэлдэг судлаач юм.
Мөнх паблишнг үүсгэн байгуулагч.
Боловсрол
Монгол Улс, Шинжлэх Ухаан Техонологийн Их Сургууль, 1999 он
Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улс, Лийдсийн Их Сургууль, 2013 он
Бүтээл орчуулга
"Зорилго" ном (хоёр дахь хэвлэл), Брайан Трэйси, 2016 он
"Зорилго" ном (анхны хэвлэл), Брайан Трэйси, 2015 он
Public Private Partnership ном, 2015 он
"Process Approach - ISO9001" ном, 2014 он
"Мэдлэгийн менежмент" ном, 2014 он
"Нийгмийн хариуцлагын стандарт-ISO26000" гарын авлага, 2014 он
"Ухаалаг төрийн үзэл баримтлал"-Айсокон загвар, 2013 он
"Үүнийг дагаад хий (Eat that frog), Брайан Трэйси, 2010 он
"Хүнсний аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн стандарт-ISO22000 нийтлэл
"Авилгагүйжүүлэх стандарт-BS10500 нийтлэл
Жон Траволта
Жон Жозеф Траволта (John Joseph Travolta, 1954 оны хоёрдугаар сарын 18нд Нью-Жерси мужийн Энглвүүд хотод төрсөн) — АНУ-ын жүжигчин, дуучин, бүжигчин, зохиолч бөгөөд «Намханыг нь» киноны гол дүрээр «Алтан бөмбөрцөг», «Хагас сайны оргилуун үдэш», «Бриолин» (1978) болон «Хямдхан зохиол» (1996) «Оскарт» дэвшиж байв. «Нүүргүй хүн» (1997), «Нарийн улаан зурвас» (1998), «Нууц үг: Илд загас» (2001) болон «Цагаандаа гарагчид» (2007) бүтээлүүдэд чавдарлаг тоглосон.
Нэгдэл
Хөдөө аж ахуйн нэгдэл, товчоор Нэгдэл гэж Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын үед хөдөө орон нутагт оршиж байсан хөдөө аж ахуйн хоршооллуудын нийтлэг нэр юм.
Ангилал:БНМАУ
Булан дэрсний хилийн тулгаралт
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Удаа дараа гарсан хилийн будлианыг зохицуулахын тулд талууд БНМАУ ба Манж-Гогийн хооронд хилийн хэлэлцээр эхэлсэн байна. Энэхүү хэлэлцээр нь 1935 оны 6 сарын 3-наас 1937 оны 9 сарын 13 хүртэл үргэлжилсэн түүхэнд "Манжуурын бага хурал" гэж нэрлэгджээ. Манжуурын бага хурал нь гурван удаа хуралдсан байна. Тус хэлэлцээрийн анхдугаар бага хурлын төлөөлөгчдийн Монголын талын тэргүүнээр Бүх цэргийн жанжны орлогч Гончигийн Самбуу, МАХЦ-ийн II корпусын дарга Гомбожавын Дамба, нарийн бичгийн даргаар Онход Жамъяангийн Догсүрэн,комендантаар Цэргийн явдлын яамны ажилтан Чимэгийн Жагван, шуудан зөөгчөөр Дотоод явдлын яамны тасгийн дарга Нэрэндоогийн Чимэддорж, Самбуугийн хувийн нарийн бичгийн даргаар Жанлавын Лувсандэндэв,хятад хэлний орчуулагчаар Үйлдвэрчний төв зөвлөлийн орчуулагч Журамт, орос хэлний орчуулагч нэг, шифр утасны орчуулагч нэг, тэнд үйлчлэх жолооч хоёр, шуудангийн жолооч нэг, нийт 13 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгч ажилласан байна.
Денис Черышев
Денис Дмитриевич Черышев (1990 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд ЗСБНХУ-ын Нижний Новгородод төрсөн) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вильярреалд» «Реал Мадридаас» зээлэгдсэн хагас хамгаалагч юм.
Булан дэрсний хилийн тулгаралт
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Манж-Гогийн талаас Хойд Хянган мужийн захирагч Лин Шинь тэргүүтэй тус мужийн сэргийлэи хамгаалах цэргийн дарга, хошууч генерал Үржин Гармаоев, Манж-Го улсын Гадаад явдлын яамны Засгийн хэлстийн дарга Шинжи Жин И,Хайлаарын тагнуулын байгууллагын дарга Цай Тэн Жин Рүй болон Манж-Гогийн төлөөлөгчдийг дагалдан Манж-Го улсын Гадаад явдлын яамны зөвлөх, Японы Гадаад явдлын яамны хэрэг эрхлэх газрын ажилтан Канки, Цэргийн явдлын яамны зөвлөх Сайто,ажилтан Сакурай, орчуулагч Иногүчи, Монгол Засгийн яамны хэрэг эрхлэх тушаалтан Жүнжүүржав (япон хэлний орчуулагч, холбоо баригч), Хадаа, Хайлаарын цагдаагийн газрын салааны дарга Чүн Дэй болон нарийн бичгийн даргаар Хуа Минтай, Хойд Хянган мужийн сэргийлэн хамгаалах яамны ажилтан Жү Кавсан Зан (монгол хэлний орчуулагч, холбоо баригч), Хойд Хянган мужийн сэргийлэн хамгаалах яамны орчуулагч Эрхэмбаяр болон хурлын тэмдэглэгчид зэрэг арваад хүн оролцсон байна. Манжуурын бага хурлаар Хилийн мөргөлдөөн болсон нутгууд нь хэний нутаг болохыг шийдэх, хилийн шугамыг нягтлан тогтоох гэсэн хоёр үндсэн асуудал хэлэлцсэн боловч тодорхой үр дүнд хүрээгүй байна.
Денис Черышев
Амжилт
«Севилья»
Булан дэрсний хилийн тулгаралт
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Хэлэлцээнд оролцсон Монголын талын төлөөлөгчдийг Зөвлөлтийн талаас хардаж улмаар Их Хэлмэгдүүлэлт (Монгол)ийн үед хилс хэргээр хэлмэгдүүлсэн байна Мөн Манж-Гогийн талыг ахлан оролцсон Хойд Хянган мужийн захирагч Лин Шинь тэргүүтэй төлөөлөгчдийг япончууд хардаж буруутгаж буудан хороосон байна.
Денис Черышев
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Реал Мадрид Кастилья багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Вильярреал багийн тоглогч Ангилал:Испанийн хүн Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч Ангилал:УЕФА Аваргуудын Лигийн аварга Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Булан дэрсний хилийн тулгаралт
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн Ангилал:БНМАУ-ын оролцсон дайн тулаан Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн Ангилал:Дайнууд Ангилал:Хил хамгаалалтын түүх Ангилал:Хилийн мөргөлдөөн
Рио Мавуба
Рио Антонио Зоба Мавуба (Rio Antonio Zoba Mavuba; 1984 оны гуравдугаар сарын 8-нд Анголын ойролцоо төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Лилль» болон Францын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Мавуба 2007 оны долоодугаар сарын 3-нд испанийн «Вильярреалд» 7 сая еврогоор элсэж, таван жилээр гэрээлэв.
Зээлээр идээшсэн францын «Лилль» багтайгаа дөрвөн жилээр гэрээлэв. «Вильярреал» Мавубагаа «Бордогоос» авсан үнээрээ өгчээ.