cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бен Аффлек
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Кино зохиолч Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Фроде Эстил
Фроде Эстил (Frode Estil, 1972 оны 5 сарын 31-нд Норвегийн Норд-Трөнделагийн Льернед төрсөн) нь Норвегийн цаначин юм. Тэрээр 2001 онд гэрлэсэн эхнэр Гретегийн хамтаар өдгөө Мерокерт амьдардаг. Тэд Бернард, Конрад хэмээх хоёр хүүтэй. Эстил тэшилтийн мастер гэгддэг байсан бөгөөд олимп, ДАШТ-д амжилттай оролцдогоороо алдартай байв. Дэлхийн цомын гараануудад дөрөвхөн удаа түрүүлж байсан Эстил олимп, ДАШТ-ээс хувийн төрлөөр тус бүр 1 удаа алтан медаль зүүсэн юм. Түүнээс гадна багийн төрлөөр ДАШТ-ээс 3, олимпоос 1 алтан медаль хүртжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Норвегийн цаначин Ангилал:Норвегийн олимпын аварга Ангилал:Норвегийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Норвегичууд
Газар зүйн их нээлт
Газар зүйн их нээлт гэж, 15-18-р зууны үед барууны соёл иргэншил шинэ газар орон нээж, өөрийн нөлөөгөө тогтоохоор өрсөлдөж байсан Европын түүхийн үе, тэр үед хийгдсэн шинэ нээлтүүдийг хэлдэг. Газар зүйн их нээлт дэлхийн түүхийн шинэ үе эхлэлийг тавьж, олон түүхэн өөрчлөлтийг араасаа дагуулсан юм. Тухайн үеийн их нээлтүүд нь даяарчлал, колоничлолын үндсийг тавьсан гэж үзэх нь бий. Их нээлтүүдийн үр дүнд европчуудын танилцсан шинэ газар орны ихэнх нь тухайн үедээ аль хэдийн өөрийн гэсэн оршин суугчидтай, соёл иргэншилтэй байсан бөгөөд тэдгээр уугуул иргэдийн хувьд булаан эзлэгчдийн эрин үе байсан билээ.
Энэ үе нь Мадейрын арлууд, Азорын арлууд гэх Атлантын далайн олтригууд болон Африкийн эрэг, улмаар 1498 онд Энэтхэг хүрэх усан замыг нээсэн португалчуудын нээлт, мөн Кастилийн вант улсын нэрийн өмнөөс 1492-1502 Атлантын далайг хөндлөн гулд аялсан Христофер Колумбын аяллууд, 1519-1522 онд дэлхийг анх удаа тойрсон Фердинанд Магелланы аяллаар хүчээ авсан түүхтэй. Ийнхүү шинэ газар орныг нээх хүсэлдээ автсан аялагчид хэдэн зууны туршид Атлант, Энэтхэгийн болон Номхон далайгаар хөвцгөөж, Америк, Ази, Африк, Австрали тивээр хөшилдөж байсан бөгөөд 20-р зуунд хойд туйлын бүс рүү ороод өндөрлөжээ.
Эдгээр нь олон улсын худалдаа, колонийн эзэнт гүрнүүдийн мандан бадарсан үе бөгөөд Хуучин ертөнц (Европ, Ази, Африк) болон Шинэ ертөнц (Америк, Австрали)-ийн хооронд ургамал, амьтан, хоол хүнс, хүн ам (боолуудыг оролцуулаад), халдварт өвчин, соёлын солилцоо явагдсан юм. Тэрхүү солилцоог Колумбын солилцоо гэдэг. Энэ нь хүний түүхэн дэх хамгийн том нөлөө үзүүлсэн экологи, хөдөө аж ахуй, соёлын даяарчлалын эрин байлаа. Мөн Христийн шашин дэлхийн өнцөг булан бүрт хүрч, дэлхийн хамгийн том шашин болоход их нээлтүүд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн болно.
Нэр томьёо
Хүн төрөлхтөн үүссэн тэр цагаас хүмүүсийн оюун санаанд дэлхийг яст мэлхийн нуруун дээр оршдог, яст мэлхий хөдөлхөд газар хөдөлдөг гэдэгт итгэдэг байсан (Энэтхэгт). Мөн зарим хэсэг нь дэлхий аварга том халимны нуруун дээр тогтдогт ч гэж үзэж (Орос) байсан. Тэр үеийн хүмүүс дэлхийг хавтгай гэж итгэсээр иржээ. Гэвч цаг хугацааны эрхээр оюун ухаан танин мэдэхүй өөрчлөгдөн шинэ содон үзэл баримтлал үүссэний дээр дэлхий бөмбөрцөг хэлбэртэй гэсэн үзэл санаа дэлгэрсэн дэлхийг анх тойрсон далайчин Ф. Магеллан ертөнцийн далайнууд хоорондоо холбоотой үргэлжилсэн нэг зүйл дэлхий бөмбөрцөг хэлбэртэй болохыг баталж хүн төрөлхтний танин мэдэхүйд чухал хувь нэмрээ оруулсан байдаг.
Нээлт гэдэг нь шинэ юмыг танин мэдэх гэсэн сониуч зан мэт боловч шинжлэх ухааны үндэслэлтэй ач холбогдол өндөртэй агуу (шид) байх аж. Оновчтой агуу нээлт бүр бидний өнөөгийн амьдралын үндэс суурь ч гэж хэлж болохоор нөгөө талаар аливаа нээлт нь тухайн нээн илрүүлэгчээ нэр алдарт хүргэж, бүүр заримдаа тухайн хүнийг сөхрүүлэх ч тал бий. Газар зүйн нээлт нь хүн төрөлхтний агуу нээлт мөнөөс мөн билээ. Угаас амьдарч буй орчин тойрон, юмс үзэгдлийг танин мэдэх нь хүмүүний их хүслэн. Анх хүн үүссэн цагаас эхлэн шинэ шинэлэг нээлтийг нээсээр ирсэн. Товчоор өнгөрсөн бүхий л цаг үеийн түүх тэр чигтээ танин мэдэх улмаар хүмүүний амьдралын шаардлагаас үүссэн нээлт гэх ололтоор дүүрэн байдаг. Яг л ийм шаардлагын үндсэн дээр газар зүйн их нээлтүүд хийгдсэн байх юм. Хүн үүсэж хөгжихийн зэрэгцээ илүү сайхан амьдрах аргыг ямагт сүвэгчилсээр ирсэн Визант гүрэн нуран унаж, Газар дундын тэнгис арабчуудын ноёрхолд бүрэн орсноор өрнөдийнхөн ази тив рүү шууд хийдэг худалдаа наймаа уналтанд орсон. Аливаа бүтээгдэхүүнийг 2-3 дахин нугалж худалдаалснаар өрнөдийн орнууд эдийн засгийн хүнд байдалд орсон. Ийнхүү хамгийн дөтөөр энэтхэг хүрэх далайн замыг эрэлхийлж торго, хөвөн, халуун ногоо авчрах арга замыг олохыг оролдохыг оролдсон нь газар зүйн их нээлтийн нөхцөл шалтгаан болсон.
Дундад зуун (1241-1438)
Газар зүйн их нээлт оршил нь дундад зууны төгсгөлөөр евразийг хуурай замаар туулсан европчуудын аян байв. Тухайн үед ази, европ тивүүдийн хооронд хийгдэж байсан худалдаа, арилжааны гол зам болох торгоны зам бүхэлдээ зөвхөн Монголчуудын мэдэлд буюу Монголын Эзэнт Гүрний нутаг дэвсгэр дээр байсан юм. Монголын энхтайвны үр дүнд европчууд Ойрх Дорнодоос Хятад хүртэлх замыг ямарваа нэгэн аюул эрсдэлгүй туулах боломжтой байсан аж. Энэ боломжийг ашиглан олон тооны европчууд дорно зүгт аялсан байна. Харин Европ, Ойрх Дорнодын хоорондох худалдааны замыг италичууд буюу Тэнгисийн Бүгд Найрамдах Улсууд хянадаг байлаа. Итали ба Левантын дотно харилцаанаас үүдэн италичуудын хувьд дорно зүгт аялах сонирхол ихэд байв.
15-р зуун
XIII зууны үеэс эхлээд Португал болон Испаничууд далайн аяллыг ихээхэн сонирхох болсон. Далайчин гэдэг нь далайн жуулчин гэсэн үг юм. Португалын И.Генрих хаан далайчдыг ихээхэн дэмждэг байсаны ачаар Португалчууд 1445 онд ногоон хошууг нээж 1460 оны үед Гвинейн буланд хүрсэн. Хожим 1471 онд Гвинейг Алтан эрэг гэж нэрлэсэн. Энэ нь үнэхээр том амжилт байсан ба Португалд байгалийн шинжлэл газар зүйн шинжлэх ухааны мэдлэг харцангуй өндөр хөгжсөн ба жижиг усан онгоц, далбаат усан онгоц үйлдвэрлэж далайд гарч байсантай холбоотой юм. Португалын далайчин Бартоломео Диашийн (1450-1500) удирдсан баг нь Конгогийн цутгаланг нээж, өмнөд Африкийн Кроссын хошуу хүрсэн бөгөөд 1486 онд матрын зам хүрч, улмаар Африкийн Өмнөд эрэг дэх хошууг “Хар салхит хошуу” хэмээн нэрлэсэн байдаг. Гэвч хожим “Сайн итгэлт”-ийн хошуу хэмээн нэрлэгдэх болсон. 1497 онд Мануэл хааны зарилгаар Васко да Гама (1469-1524) 3 усан онгоц бүхий баг бүрдүүлж Энэтхэг хүрэх зорилгоор 1497 оны 7 сарын 8-нд Лиссабон хотын ойролцоо Риштелл боомтоос гарч Канар болон Ногоон хошууны арлууд хүрч Сайн итгэлтийн хошууг тойрч Африкийн Өмнөд эргийн “Терра Наталисс” хэмээх газар буудаллаж 1498 оны 4-р сард Энэтхэгийн далайд гарч Энэтхэгийн Калькутта хотод хүрчээ. Уг нээлт нь Европоос Ази тив рүү тэр дундаа Энэтхэг орох шинэ замыг олсон асар том нээлт болсон юм.
Энэ нээлтийг Португалын хаан өндрөөр үнэлж Энэтхэгийн захирагч хэмээх цол олгож яруу найрагч Луйс Колоенс “Лузиадо” хэмээх яруу найргаа бичсэн юм. Ийнхүү Португалчууд Энэтхэг хүрэх шинэ замтай болсноор Энэтхэгтэй худалдаа хийж халуун ногоо, чинжүү, цагаан гаа, задь зэргийг хямд үнээр авчирч Лиссабоны зах зээлээс асар их ашгийг олж байв. Мөн энэ худалдаандаа монополь эрх тогтоож энэ замаа хадгалахын тулд зэвсгийн хүч хэрэглэж асуудлыг ямарч үнээр хамаагүй шийдвэрлэх болсон. Мөн Португалчуудын далайн аяллын томоохон хэсэг нь 1542 онд Японд очсон явдал юм. Тэд тэндээ анх галт зэвсгийг аваачсан бөгөөд хятад Япон хоёрын дунд дамжуулах худалдаа хийж байв. 1500 онд Португалын далайчин Хуан Кабрал Энэтхэг хүрэх замдаа хэт баруун тийш явснаар Бразилд хүрсэн.
Итали гаралтай Генуягийн Христофер Колумб (1451-1506) бол газар зүйн нээлтэнд үнэлж барашгүй гавъяа байгуулсан. Тэрээр анх Португалын засгийн газрын дэмжлэгийг авахыг оролдсон ч чадаагүй юм. Гэвч шантралгүй 1492 онд Испанийн хаан Фердинанд хатан Изабелла “түүний аяллыг ивээн тэтгэхийн тулд хамаг үнэт эдлэлээ өгөхөд бэлэн байна” гэж хэлсэн байдаг. Ийнхүү тэрээр “Санта–Мария“, “Панта”, “Нинья” хэмээх 3-н усан онгоцтой 90 хүний бүрэлдэхүүнтэй 1492 оны 8 сарын 3-нд Атлантын далайн Палас боомтоос хөдлөн гарсан. Тэд цааш хөдлөн явсаар Канарын арлуудыг дайран 10 сарын 12-нд өв Америкт Карибын тэнгисийн Бахамын Сан-Салвадор аралд буудалласан (Х. Колумбын 10 сарын 12-нд төв Америкийн арлуудад хүрсэн Америк тив нээгдсэн өдөр хэмээн үздэг). Цааш аялаж 10 сарын 14-өөс 12 сарын 6-н хүртэл Бахамын бусад арлууд Кубын арлын хойд хэсэг Хаитийн арлуудаар аялаж нээсэн төдийгүй судалгаагаа үргэлжлүүлсэнээр 1493 оны 3 сарын 15-нд Испанидаа буцаж ирсэн нь түүний 1 дэх аялал байлаа. Тэрбээр 2 дахь аялалаа 1493-1496 онд хийжээ. 1493 оны 9 сарын 25-нд 17 онгоц 1500 хүн бүхий түүний удирдсан баг Испаниас гарч бага Антиллын арлуудад хүрч, цааш аялан Доминикан, Гваделупа болон бусад 20 орчим газрыг нээж 11 сарын 19-нд Пуэрто-Рико, Хаити арлыг нээсэн бөгөөд 1494 оны 5 сард Куба хийгээд бусад жижиг арлууд Ямайкыг нээснээр энэ удаагийн аялал нь тун амжилттай болсон.
Х. Колумб шинэ тив нээснээ амьд ахуйдаа мэдэж чадаагүй юм. Тэрбээр Ази тэр тусмаа энэтхэг орох зорилготой байсан ч олж чадаагүй ч хүн төрөлхтөн бидэнд Америк хэмээх том тивийг нээж өгсөн юм. Испаничууд Христофер Колумбын ачаар 1499-1502 онд Төв Америкийн түшиц газрууд Хондурасаас хойд Бразил хүртэлх нутгийг судалж зарим нэг газрын зургийг үйлдсэн. Мөн цаашлаад XVI зууны 2-р хагаст Испаничууд Португалаас өрсөн өмнөд Америкийн Атлантын далай эрэг хавийн нутгууд болох Ла Платаны цутгалан Патагоныг нээж бусад бага нээлтүүдийг дараалан хийсэн.
16-р зуун
Испаничууд шинэ газар нутаг нээхийн тулд экспедиц илгээн 1567 онд Соломоны арал, 1595 онд Маркизны арал 1606 Горресийн хоолойг нээсэн. Далайчин Фернат Магеллан өмнөд тэнгисээр дамжин зүүн өмнөд Азийн орнуудад хүрэх төлөвлөгөөгөө 1518 оны 3 сарын 22-нд Испанийн хаанаар дэмжүүлсэн. Ингээд 1518 оны 9 сарын 20-нд 75-120 тонны даацтай 5 онгоц 265 хүн бүхий багтай аялалаа эхлүүлсэн. Ф.Магеллатын баг Канар, Ногоон хошууны арлыг дайрч, Өмнөд Африкийн Бразилын эрэг чиглэж явсаар 11 сарын 23-нд Бразилын зүүн эргийн Гэгээн Августиний хошуунд хүрэв. Улмаар Байл-Бланка Сан–Маппас, Сан–Харке зэрэг булан тохойг нээсэн. Магелланы удтрдсан анги цааш аялан 1521 оны 10 сарын 21-нд Парын хоолойд орсон. Хожим энэ хоолойг Магелланы хоолой гэж нэрлэсэн. 1521 оны 12 сарын 21-нд задгай далайд гарч 110 өдөр 17 мянган км туулахад цаг агаар нь үнэхээр тааламжтай байсан тул тэрхүү далайг Номхон далай гэж нэрлэжээ. Цааш аялж Марианы арал хүрсэн. Улмаар өрнө зүг 10 хоног явсаар бүлэг арал нээсэн. Үүнийг XVI зуунд Испанийн хаан II Филиппийн нэрээр Филиппиний арлууд гэж нэрлэдэг болсон. Ийнхүү Ф.Магелланы аялалаар хоолой, Галт газар Филиппиний арлууд, Америк–Азийн хооронд орших Номхон далайг нээж дэлхий бөмбөрцөг хэлбэртэйг баталж дэлхийг анх тойрсон юм. Бусад оронд ч гэсэн нээлт хийсэн. Жишээ нь Англичууд ч гэсэн нээлт хийх гэж оролдов. Ж.Каботны удирдсан хөлөг онгоц 1497 онд Нью-Фаундленд орчмоор хойд Америкийн эрэгт хүрч 1524 онд далайн дээрэмчин Жованни Веррацоно мөн хойд Америкт хүрсэн. Үүний зэрэгцээ Английн Мартин Фробищер (1576-1578 он), Джон Девис (1585-1587) нар Хойд Америкийн эрэг хүртэл аялж Америкийн хойд талд мөсөн том бүлэг арлуудыг нээсэн.
Английн Дампур Авсралийн эргээр 2 удаа аялсан ч уг тивийг нээж чадаагүй харин Жейт Кук Австрали тивийг нээсэн. Ийнхүү Ази хүрч хялбар дөтөөр худалдаа наймаа хийх гэсэн шинэ замын эрэл хайгуул нь газар зүйн их нээлт бий болох үндэс болжээ. Угаас хүний оюун ухааны чадал чадатж нэмэгдсээр байсны гэрч нь энэхүү агуу үйл явдал мөн. Ингэж хүн төрөлхтөн шинэ газруудыг нээж, тэдгээртэй худалдаа наймаа хийхээс гадна эрх мэдэл үүнтэй зэрэгцэн ноёрхож колончлол гэх үйл явц өрнөж эхэлсэн юм. Газар зүйн их нээлтүүдийн үр дүнд Европын эдийн засаг богино хугацаанд асар их өсөж дэвжсэн бөгөөд бараа татварын үнэ үтэр түргэн өсч байлаа. Португалчууд худалдаанд монополь эрхээ тогтоож Азитай хийх худалдаа үндсэндээ тэдний мэдэлд орсон юм. Тэдний энэхүү худалдааны эзэнт гүрэн 100 орчим жил оршин тогтнож дэлхийд хамгийн нөлөөтөй улс болсон юм.
Мөн дээр хэлсэнчлэн колонийн систем бий болсоор байсан буюу Испани, Португал, Холланд, Англи, Франц зэрэг орнууд нь Америк, Ази, Африкт колонийн эзэмшил болж байгалийн баялаг болон ажиллах хүчний асар их нөөцтэй болж чаджээ. Энэ бүхнээс дүгнэн үзэхэд газар зүйн нээлтийн үр нөлөөгөөр Испани, Португал улсууд хүчирхэгжин бэхжсэн улсаас дэлхийг бүхэлд нь хуваан эзэлсэн гэж хэлж болох юм. Ийнхүү Сaрогосын гэрээгээр дэлхийг хувааж авснаар хөгжил цэцэглэлтийн оргилд хүрч шинэ түүхийн хуудас нээгдсэн юм.
Эшлэл
Ангилал:Америкийн колоничлолын түүх Ангилал:Америк дахь Испанийн колоничлолын түүх Ангилал:Америк дахь Португалын колоничлолын түүх Ангилал:Европын тэлэлт Ангилал:Түүхийн цаг хугацаа
Софийн Славия
«Сла́вия» (болгараар ПФК Славия) — Болгар улсын Софи хотын хөлбөмбөгийн баг.
Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгийн баг
Хорол хот
Хорол, Хүрэл — БНХАУ-ын Шинжааны Баянгол тойргийн төв, хошууны энтэй хот.
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын тойроггүй хот Ангилал:Баянбүрдийн хот Ангилал:Торгоны замын суурин
Карл Циглер
Карл Вальдемар Циглер (Karl Waldemar Ziegler, * 1898 оны 11 сарын 26-нд Касселын Хелзад; † 1973 оны 8 сарын 12-нд Рурын Мюльхаймд) нь Германы хувилахуйн ухааны эрдэмтэн, полимерүүдийн талаар хийсэн судалгааны ажлаараа 1963 онд Жулио Наттагийн хамтаар химийн салбарын Нобелийн шагнал хүртсэн хүн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:20-р зууны химич Ангилал:Германы химич Ангилал:Химийн Нобелийн шагналтан Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (од ба мөрөвч туузтай) Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (энхтайвны зэрэг) Ангилал:Вернер фон Сименсийн бөгж шагналтан Ангилал:Майны Франкфуртын Гётегийн нэрэмжит их сургуулийн багш Ангилал:Хайделбергийн их сургуулийн багш Ангилал:Халлегийн (Заале) их сургуулийн багш Ангилал:Аахены Райн-Вестфалены Техникийн Их Сургуулийн багш Ангилал:Вилхелм Экснер Медаль шагналтан Ангилал:Байерны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Умард Райн-Вестфалены Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Кайзер Вилхелм Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Макс Планкийн Нийгэмлэгийн шинжлэх ухааны гишүүн Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн Ангилал:Эдинбургийн Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн Ангилал:Ханноверийн Готфрид Вилхелм Лайбниц Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Гийзений Юстус-Лийбих Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Хайделбергийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Дармштадтын Техникийн Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Рурын Мюльхаймын хүндэт иргэн Ангилал:Урлагийн бүтээл цуглуулагч Ангилал:Германчууд Ангилал:1898 онд төрсөн Ангилал:1973 онд өнгөрсөн
Кейси Аффлек
Кейси Аффлек (Caleb Casey McGuire Affleck-Boldt, 1975 оны наймдугаар сарын 12-нд Массачусеттс мужийн Фолмут хотод төрсөн) — Америкийн жүжигчин, найруулагч юм. «Ухаалаг Уилл Хантинг», «Америк бялуу 2», «Оушений 11», «12», «13 найз», «Чамайг үдье», «Интерстеллар» кинонуудад бүтээсэн дүрүүд болон Бен Аффлекийн дүү гэдгээрээ алдартай.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Веганизмын хүн Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Бен Аффлек Ангилал:Америкчууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Клавдий
Клавдий (Англи хэл:Claudius in full Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus orig. Tiberius Claudius Nero Germanicus) (МЭӨ 10 оны наймдугаар сарын 1-нд Галлын Лугдунумд (өнөөгийн Лион хот) төрж, МЭ 10 оны аравдугаар сарын 13-нд нас барсан.) Ромын эзэн хаан (МЭ 41 –МЭ 54 он). Калигулаг алагдсны дараа Тиберийн ач хүү Клавдий нь санамсаргүйгээр эзэн хаан болжээ. Бие султай, болхи, царай муутай, боловсролгүй тэрээр хэд хэдэн түүхийн ном бичсэн ч үлдээгүй байна. Клавдий экүйт, сенаторуудад догшин ханддаг, дээд давхрагынханд дургүй, чөлөөлөгдсөн боолчуудад таатай ханддаг нэгэн байв. 43 онд Британид халдан довтлохын зэрэгцээ умард Африкийн Мавритан, Бага Азийн Ликиа болон Фракийг өөртөө нэгтгэж, Иудейг харъятаа болгожээ. Тэрээр хотжилтыг дэмжин нийтийн ажилд хөрөнгө харамгүй зарцуулж, Ромын харъятуудыг эзэнт гүрэн даяар нэмэгдүүлж байв. 48 онд өөрийн гуравдах эхнэр Валериа Мессалинаг төлөвлөгөөнийхөө дагуу цаазлан өөрийн хамаатан дүү Бага Агриппинатай гэрлэжээ. Агриппина Клавдийг дарамтлан хаан ширээг залгамжлагчаар Клавдийн хүү Британникийн оронд өөрийн хүү Луцийг (хожмын Неро) нэрлүүлжээ. Агриппина Клавдийд хор өгч хөнөөсөн байж магадгүй гэж үздэг.
Лавлах
Ангилал:Ромын эзэн хаан Ангилал:1-р зууны ноёрхогч Ангилал:Авгур Ангилал:Зохиогч Ангилал:Клавдии Ангилал:Ромын эзэнт гүрний Британи Ангилал:Цензор Ангилал:Юлий Ангилал:Эртний түүхч Ангилал:МЭӨ 10 онд төрсөн Ангилал:54 онд өнгөрсөн
Антонио Пиццониа
Антонио Регинальдо Пиццониа Жуниор (Antônio Reginaldo Pizzonia Júnior, 1980 оны 9 сарын 11-нд Манауст төрсөн) нь Бразилын авто уралдаанч бөгөөд Формула Нэг, Чамп Кар Дэлхийн Цувралд хурд сорьж байсан тамирчин юм.
Амазонас мужаас гаралтай түүнийг "Ширэнгэн ойн жаал" гэж хочилдог. Тэрээр өдгөө Бразилын хойд хэсгийн Амазонас мужийн нийслэл Манауст амьдардаг.
Майкл Кидд-Гилкрист
Майкл Кидд-Гилкрист (Michael Kidd-Gilchrist, 1993 оны есдүгээр сарын 26-нд Пеннсилвани мужийн Филадельфи хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Шарлотт Хорнетс багийн довтлогч юм.
Мэлвин Шварц
Мэлвин Шварц (Melvin Schwartz, 1932 оны 11 сарын 2 – 2006 оны 8 сарын 22) нь Америкийн физикч байв. Тэрээр нейтриногийн цацрагийн аргыг бий болгосон, мөн муон нейтриног нээж лептонуудын давхар бүтцийг илрүүлснийхээ төлөө 1988 оны физикийн салбар дахь Нобелийн шагналыг Леон М. Ледерман, Жэк Штайнбергер нарын хамт хүртжээ.
Ми-8
Миль Ми-8 (Russian: Ми-8; НАТО-ын нэршил: "Hip") хоёр турбо хөдөлгүүртэй тээврийн нисдэг тэрэгийг ЗХУ-д 1961 онд зохион бүтээж олноор үйлдвэрлэсэн. Ми-8 нисдэг тэрэг нь дэлхийд хамгийн олон тоогоор үйлдвэрлэгдсэн нисдэг тэргүүдийн нэг бөгөөд дэлхийн 50 гаруй улс орон ашиглаж байна. Монголын нисэх компаниуд энэхүү нисдэг тэрэгийг ашиглаж байна.
Мэлвин Шварц
Амьдрал
Тэрээр Их хямралын үеийн Нью-Йорк хотноо өсч торнин, Бронкс Шинжлэх Ухааны Ахлах Сургуулийг дүүргэжээ. 12 настайгаасаа физикч хорхойсч эхэлсэн байна.
Ми-8
Эшлэл
Ангилал:Нисдэг тэрэгний төрөл #:8 Ангилал:Болгарын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Улаан армийн зэвсэгт хүчний техник Ангилал:ҮАА-н агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Тээврийн нисдэг тэрэг Ангилал:Анхны нислэг 1961 он
Майкл Кидд-Гилкрист
Товчхон
Кидд-Гилкрист Кентаккигийн коллежоос 2012 оны драфтаар №2 болж Шарлотт Бобкэтс баг элссэн байна. 2012 оны арваннэгдүгээр сарын 10-нд өөрийн анхны дабл-даблаа (25 оноо, 12 самбараас бөмбөг авалт) Даллас Маверикс багийг 101-97 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хийж байв. Энэ үзүүлэлт нь хорин нас хүрээгүй байхдаа 25-аас дээш оноо, 12-оос дээш самбараас бөмбөг авалт түүхэнд хийж байсан таван тоглогчийн нэг болгосон бөгөөд Леброн Жеймсийн удаад бичигддэг.
2013 оны тавдугаар сарын 14-нд НБА-гийн шинэ оддын II багт нэрлэгдсэн.
Холбоос
Ангилал:1993 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Шарлотт Бобкэтс багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч Ангилал:Америкчууд
Мэлвин Шварц
Амьдрал
Ийнхүү Колумбиад 17 жил ажиллаад, 1966 онд баруун зүг рүү Стэнфорд Их Сургууль руу шилжин, шинээр нээгдсэн СЛАК Үндэсний Хурдасгуурын Лабораторид ажиллах болов.
Галил
Галил (еврей хэл: הגליל‎ ХаГалил, үгчилбэл: Муж, грек хэл: Γαλιλαία, латин хэл: Galileia, араб хэл: الجليل‎ Ал-Жалийл) нь Израйлийн засаг захиргааны Хойд мужийн нутаг дэвсгэрийн ихэнх хэсэгтэй давхцах уудам бүс нутаг юм.
Уламжлалт нэршлээр Дээд Галил (еврей хэл: הגליל העליון‎ ХаГалил XaЭлён), Доод Галил (еврей хэл: הגליל התחתון‎ ХаГалил ХаТахтон), Баруун Галил (еврей хэл: הגליל המערבי‎ ХаГалил ХаМа'аравий) гэх гурван хэсэгт хуваагдах тус бүс нутаг нь зүүн хойд зүгт Хэрмон уулын бэлд орших Дан нутаг, Ливаны уулсаас эхлэн өмнө зүгт Кармел, Гилбоа уулсын хярд байх Изреел хөндий хүртэл харин зүүн зүгт Йордан Рифт хөндийгөөс Газар дундын тэнгисийн эрэг орчмын бүст орших Акко хот хүртэл сунан оршдог юм.
Дөрөө (унадаг дугуй)
thumb Унадаг дугуйны дөрөө гэдэг нь, дугуйчин хөлөөрөө жийж, унадаг дугуйг хөдөлгөх зориулалт бүхий, унадайг дугуйны хэсэг юм. Энэ нь дугуйчны хөл буюу гутлыг араатай холбож, ингэснээрээ унадаг дугуйны дугуйг эргэлдүүлдэг байна. Дөрөө нь ихэвчлэн унадаг дугуйны арааны төгсгөлд байх тэнхлэг, мөн хөлөө тавих буюу жийх зориулалттай, чөлөөтэй эргэлддэг тавиураас бүрдэнэ.
Галил
Галил нь ерөнхийдөө уулархаг бүс нутагт тооцогддог боловч Доод Галил нь хэд хэдэн уудам хөндийгөөр зааглагдсан намхан уулс толгод бүхий газар бол Дээд Галил нь харьцангуй өгсүүр өндөрлөг газар бөгөөд хамгийн өндөр оргил Мэйрон уул нь далайн түвшнээс дээш 1,024 метрийн өндөрт оршино. Баруун Галил нь бүхэлдээ тэнгис рүү чиглэсэн гүн хоолойнууд бүхий налуу өндөрлөг газар юм.
ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт
ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт нь 2012 оны 5 сарын 19-нд Германы Мюнхен хотын Альянц Арена цэнгэлдэх хүрээлэнд орон нутгийн цагаар 20:45-д шалгарч үлдсэн Германы Байерн Мюнхен, Английн Челси багуудын хооронд болно.
Мэлвин Шварц
Амьдрал
1970-д онд Шварц Дижитал Патвэйзийг байгуулан, захирлаар нь ажиллаж байв. Мөн 1991 онд Брүүкхавен Үндэсний Лабораторийн Өндөр Энерги, Цөмийн Физзик хариуцсан дэд захирал болжээ. Мөн Колумбиа Их Сургуульдаа физикийн хичээл заах болсон байна. 2000 онд өндөр насны тэтгэвэртээ гарсан тэрээр Айдахо мужийн Кетчумд амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг өнгөрүүлсэн бөгөөд паркинсоны өвчин, Ц гепатитаар өвдөн Твин Фоллст эмчлүүлж байгаад 2006 оны 8 сарын 26-нд нас нөгчжээ.
ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт
Энэ тоглолт бол ЕХБХ-ноос зохиож буй 2011–2012 оны ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы аварга хөлбөмбөгийн баг шалгарах шигшээ тоглолт юм. Тэмцээн зохиогдохоос өмнө буюу 2010 онд Мюнхены Альянц Аренад болохыг нэр заан баталсан. Харин Байерн Мюнхен баг шигшээд шалгарч өөрийн цэнгэлдэхэд тоглох давуу талтай болжээ.
Сосорын Шагдар
Амжилт
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Баянхайрханы хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1888 онд төрсөн Ангилал:1938 онд өнгөрсөн
ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт
Оршил
Хагас шигшээд Челси өмнөх жилийн аварга Испанийн Барселонаг хоёр тоглолтын нийлбэр 3-2-оор дийлж, харин Байерн Мюнхен бас нэг Испанийн баг Реал Мадридтай хоёр тоглолтонд 3-3-аар тэнцэж торгуулийн цохилтоор 3-1-ээр давж дийлэн шалгарсан юм.
Байерн Мюнхен түүхэндээ Аваргуудын Чуулганы шигшээ тоглолтонд 8 удаа шалгарч 4-т нь (1974, 1975, 1976, 2001) ялж, 4-т нь (1982, 1987, 1999, 2010) ялагдаж байлаа. Тэгвэл Челси 2008 онд анх удаа шигшээд шалгараад Манчестер Юнайтед багт ялагджээ.
Мэлвин Шварц
Амьдрал
Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:АНУ-ын физикч Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан Ангилал:Коламбиа их сургуулийн багш Ангилал:Стэнфорд Их Сургуулийн багш Ангилал:Америкийн Физикийн Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1932 онд төрсөн Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
ЕХБХ-ны Аваргуудын Чуулганы 2012 оны шигшээ тоглолт
Цахим холбоос
Ангилал:Европын Хөлбөмбөгийн Холбоо
Дөрөө (унадаг дугуй)
Дөрөө анх урд дугуйтай холбоотой байж, удирддаг байв. Хожим өнөөдрийн ердийн унадаг дугуй болох аюулгүй унадаг дугуй хэрэглээнд нэвтэрсэн бөгөөд тэр нь дөрөөг гинжээр араатай холбож, ингэснээр араагаар дамжуулан хойд дугуйг эргүүлдэг болсон байна.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Унадаг дугуйны эд анги
Софийн Локомотив
«Локомотив» (болгараар ПФК Локомотив (София)) — Болгар улсын Софи хотын хөлбөмбөгийн баг.
Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгийн багууд
Риккардо Монтоливо
Риккардо Монтоливо (Riccardo Montolivo, 1985 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Караважо хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Миланы ахлагчаар тоглодог.
Замнал
2005 оны зун Аталанта Фиорентинад Монтоливог 3.5 сая еврогоор шилжүүлэв. Чингэхдээ таван жилээр гэрээлсэн.
Монтоливо 2012 оны тавдугаар сард Миланд элсэж, дөрвөн жилээр гэрээлжээ. 2013 оны зургаадугаар сарын 11-нд ахлагчаар томилогдсон
Шигшээ
2007 оны X сар, Итали, Гүржтэй 2012 оны ЕАШТ-ий сонгонд тоглоход Монтоливо анх дуудагдсан бөгөөд Өмнөд Африктай тоглоход (2:1) гараалсан. Харин 2011 оны наймдугаар сарын 10-нд Испанитай нөхөрсөг тоглоход (2:1) гоолдсон.
Холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Аталанта багийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2009 оны Холбоодын цомд оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2013 оны Холбоодын цомд оролцогч Ангилал:Германы хүн Ангилал:Италичууд Ангилал:1985 онд төрсөн
1974-1975 оны НБА-гийн улирал
1974-1975 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 29 дэх улирал юм. Тухайн улиралд Нью-Орлеан Жаз баг шинээр элссэн ба плей-оффт шалгарах багийн тоог арав болгон нэмэгдүүлсэн.
Ральф Рөүз
Ральф Вальдо Рөүз (Ralph Waldo Rose, 1885 оны 3 сарын 17 – 1913 оны 10 сарын 16) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч.
1974-1975 оны НБА-гийн улирал
Холбоос
#1974/75 НБА
Ральф Рөүз
Дөрвөн жилийн дараа Английн Лондонд болсон олимпод бөөрөнцөг түлхэлтээр дахин олимпийн аварга цол хүртэв. Тус олимпийн нээлтийн ёслолд АНУ-ын тугчийн үүргийг гүйцэтгэсэн Рөүз Их Британийн эзэн хааны суудлын өмнө далбаагаа буулгаагүй (үүнийг олонхи нь Ирланд гаралтай тамирчид байсан АНУ-ын багийн ихэнх нь дэмжиж байсан) бөгөөд энэ нь хоёр улсын хооронд асуудал үүсгэсэн удаатай. Мөнхүү олимпийн үеэр Британийн шүүгчид АНУ-ын тамирчдад хатуурхаж байсныг үүнтэй холбоотой гэж үзэх нь бий. Лондонд Рөүз мөн олс таталтын төрлөөр өрсөлдсөн ч медаль хүртэж чадаагүй.
Харамсалтай нь тэрээр 1913 онд 28-хан насандаа Сан-Франциско хотноо хижиг өвчнөөр нас баржээ.
Цахим хуудас
Ангилал:АНУ-ын бөөрөнцөг түлхэгч Ангилал:АНУ-ын зээрэнцэг шидэгч Ангилал:АНУ-ын дүүгүүр шидэгч Ангилал:Бөөрөнцөг түлхэлтийн олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1904 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1908 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1912 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1885 онд төрсөн Ангилал:1913 онд өнгөрсөн
Карашар
Карашар, Яньчи (мөн түүнчлэн Карасар, Карахар, Кара-Шар, үгчилбэл: "Хар Хот") — БНХАУ-ын Шинжааны Баянгол тойргийн Яньчи шянийн төв, эртний түүхт балгас.
Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Буддын шашны түүх Ангилал:Хятадын археологийн олдвор Ангилал:Хятадын буддын шашин Ангилал:Хятадын түүхэн улс
Хотон (шувуу)
Цахим холбоос
Ангилал:Хотонтон
Улиастай нуур
Улиастай — Өвөр Монголын Баяннуур хотын Урадын өмнөд хошуунд 233 км2 талбай эзлэн байгаа, Хатан голын салаанд үүссэн нуур.
Ангилал:Өвөр Монголын нуур
Ан-30
Эшлэл
Ан030 Ангилал:Хоёр хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Дунд зайн нисэх онгоц Ангилал:Тандалтын нисэх онгоц Ангилал:Болгарын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Анхны нислэг 1967 он
Сүм нуур
Сүм, аль эсвэл Сум — Монгол улсын Дорнод аймагт 23.3 км2 талбай эзлэн байгаа, дунджаар 1.6 м, ихдээ 3 м гүн нуур.
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Дорнод аймгийн нуур
Адри ван Тиггелен
'''Адрианус А. "Адри" ван Тиггелен''' (Adrianus A. "Adri" van Tiggelen, 1957 оны 6 сарын 16-нд төрсөн) нь Нидерландын хөлбөмбөгийн зүүн жигүүрийн арын хамгаалагч байсан хүн юм.
Тэрээр Спарта Роттердам багаас мэргэжлийн замналаа эхэлж, Бельгийн Андерлехт зэрэг багуудад тоглож байв.
Ван Тиггелен Нидерландын шигшээ багийн хамтаар 1990 оны дэлхийн АШТ, 2 удаагийн Европын АШТ-д оролцож, Евро 1988-д түрүүлж байсан бөгөөд шигшээ багтаа нийт 56 тоглолт хийжээ.
Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Андерлехт багийн тоглогч Ангилал:Гронинген багийн тоглогч Ангилал:Дордрехт багийн тоглогч Ангилал:ПСВ багийн тоглогч Ангилал:Спарта Роттердам багийн тоглогч Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Тунамал нуур
Тунамал — Монгол улсын Хөвсгөл аймагт 20.8 км2 талбай эзлэн байгаа, дунджаар 6.5 м, ихдээ 9.9 метр гүн нуур.
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Хөвсгөл аймгийн нуур
1999 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
1999 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь 1999 онд Английн Бирмингем хотноо зохиогдсон, 21 дэх удаагийн жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Ихэс нуур
Ихэс — Монгол улсын Говь-Алтай аймагт 19.8 км2 талбай эзлэн байгаа, дунджаар 0.6 м, ихдээ 1.7 метр гүн нуур.
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Говь-Алтай аймгийн нуур
Мангалын Бэх-Очир
Мангалын Бэх-Очир (1899 - 1937) нь Булган аймгийн Сэлэнгэ сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын арслан юм.
Хэлмэгдсэн нь
Тэрээр ардын хувьсгалд оролцсон партизан, армийн хурандаа цолтой офицер хүн байсан. Монголд өрнөсөн их хэлмэгдүүлэлтэд өртөж, 1937 онд цаазаар авахуулах ялаар шийтгэгдэн нас барсан бөгөөд 1963 онд цагааджээ.
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Монголын хурандаа Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч Ангилал:Сэлэнгийн (Булган) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1899 онд төрсөн Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Рикки ван Волфсвинкел
Рикки ван Волфсвинкел (Ricky van Wolfswinkel; 1989 оны нэгдүгээр сарын 27-нд Вауденберг хотод төрсөн) — Нидерландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Сент-Этьен» болон Нидерландын шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Замнал
2013 оны гуравдугаар сарын 22-нд Английн Премьер лигийн «Норвич Ситид» 10.5 сая фунтээр элсэж, долоодугаар сарын 1-нд дөрвөн жилээр гэрээлсэн.
Волфсвинкел 2014 оны наймдугаар сарын 5-нд Францын тэргүүн лигийн «Сент-Этьенд» бүтэн улирал зээлэгдэв. Ирээд гараанд тогтмол тоглох болзолоо хангасан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Утрехт багийн тоглогч Ангилал:Витесс багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Сент-Этьен багийн тоглогч Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Альберт Луке
Альберт Луке Мартос (Albert Luque Martos, 1978 оны 3 сарын 11-нд төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд өдгөө Ла Лигагийн Малага багт тоглож байна.
Тэрээр зүүн жигүүрийн хагас хамгаалагч, довтлогчийн байрлалд тоглодог.
Шигшээ баг
Луке 2000 оны Сиднейн олимпод эх орноо төлөөлөн оролцож, мөнгөн медаль хүртсэн.
Мальоркад маш амжилттай тоглосны үр дүнд өмнө нь шигшээ багтаа дуудагдаж байгаагүй хэдий ч 2002 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох Испанийн багийн бүрэлдэхүүнд нэр нь багтжээ. 2002 оны 6 сарын 12-нд Өмнөд Африкийг 3–2 харьцаагаар хожсон тоглолт болон шөвгийн 16-д Ирландын багтай хийсэн тоглолтод оролцжээ.
2 жилийн дараа, 2004 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож, зохион байгуулагч Португалын багт 0–1 харьцаагаар хожигдсон тоглолтод богино хугацаагаар талбайд гарч, баруун жигүүрт тогложээ. Луке шигшээ багт хамгийн сүүлд 2005 оны 9 сарын 7-нд, 2006 оны ДАШТ-ий урьдчилсан шатны Серби ба Монтенегротой хийсэн тоглолтод оролцжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1978 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Испанийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Испаничууд
Ито Казүэ
Ито Казүэ (伊藤 良恵) нь 2000 оны зуны олимпын мөнгө, 2004 оны зуны олимпын хүрэл медальт, Японы софтболч эмэгтэй.
Татэбаяшигийн 10-р бага сургууль, 3-р дунд сургууль, Хакү-О их сургуулийн харьяа Ашикага ахлах сургуулийг дүүргэсэн. 1996 онд Хитачи корпорацид орж, Хитачи энд Ренессанс Такасаки багт тоглож байгаад 2005 онд зодог тайлжээ.
Эшлэл
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Японы софтболчин Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч
Сундуйн Лүндаажанцан
"Монгол хүү" кинонд
Тэрээр 1936 онд дэлгэцнээ гарсан Монголын уран сайхны "Монгол хүү" кинонд ноёны бөхийн дүрд тоглон дүр төрхөө мөнхлөн үлдээжээ.
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Архангайнхан Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн Ангилал:Ихтамирын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1888 онд төрсөн Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Ричард Бартон
Ричард Бартон (Richard Burton, 1925 оны 11 сарын 10 – 1984 оны 8 сарын 5) нь Уэльсийн жүжигчин байв. Тэрээр Оскарын шагналд 7 удаа нэр дэвшиж байсан (гэхдээ нэг ч удаа ялж байгаагүй) бөгөөд нэгэн цагт Холливүүдийн хамгийн үнэтэй жүжигчин байлаа.
Эшлэл
Ангилал:Уэльсийн жүжигчин Ангилал:Уэльсийн кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Тони шагналтан Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч Ангилал:Уэльсчүүд Ангилал:1925 онд төрсөн Ангилал:1984 онд өнгөрсөн
Хотон (ястан)
Хотон нэрийг янз бүрээр тайлбарладаг. Үүнд- Хотон нь анх Дөрвөдийн ноёдын албат болж ирсэн учир эрчүүл нь гадагш гарахдаа хатан (эм) хүний хувцас өмсөн зүсээ буруулж явснаас тэгж нэрлэсэн гэх, бас анх 20 орчим эмэгтэйчүүд баригдаж ирсэн тул тэдний удам нь хатан (хотон)гэгдэх болсон гэдэг. Мөн хаад ноёдын гэрийг тойрон хот маягаар байрлан сууж байснаас тийм нэртэй болсон гэлцэнэ. Бас эрт үед хотон гэдэг нь "одон" гэсэн түрэг үгээс хувирч ирсэн бөгөөд Исламын сүмийн орой дээрх "нар сар"-ыг "сүлд од" хэмээх тул энэхүү агуулгаас болж Исламын шашныг шүтдэг хүмүүсийг хотон гэж нэрийджээ гэж зарим судлаачид тайлбарлажээ.
Зүүлт
Ангилал:Монголын ард түмэн
Гото Тоорү
Эшлэл
Ангилал:1934 онд төрсөн Ангилал:Японы усанд сэлэгч Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан
Баруун шаварт нуур
Баруун шаварт — Монгол улсын Дорнод аймагт 19.1 км2 талбай эзлэн байгаа, дунджаар 0.2 м, ихдээ 0.5 метр гүн нуур.
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Дорнод аймгийн нуур
Лоик Перрен
Лоик Перрен (Loïc Perrin; 1985 оны наймдугаар сарын 7-нд Сент-Этьен хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Сент-Этьен» багт хамгаалагчаар тоглодог.
2007/2008 онд Жюльен Саблийг залгамжлан багийнхаа ахлагчаар томилогдсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Сент-Этьен багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Цэцэг нуур
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Ховд аймгийн нуур
Бруно Риси
Бруно Риси (Bruno Risi, 1968 оны 9 сарын 6-нд Эрстфелдэд төрсөн) нь Швейцарын мэргэжлийн дугуйчин.
Тэрээр 5 олимпод оролцсон Швейцарын 9 дэх тамирчин (1988, 1996-2008) бөгөөд 2004 оны зуны олимпоос мөнгөн медаль хүртжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Швейцарын олимпын оролцогч Ангилал:Швейцарын дугуйчин Ангилал:Швейцарын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Дугуйн спортын дэлхийн аварга Ангилал:Дугуйн спортын европын аварга Ангилал:Швейцарын дугуйн спортын улсын аварга Ангилал:Тойруу замын дугуйчин Ангилал:Ури кантоны хүн Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1968 онд төрсөн
Пир Мухаммад
Пир Мухаммад (1374 оны орчим – 1407 оны 2 сарын 22) нь Доголон Төмөрийн ач, түүний хаан ширээгээ гэрээслэн үлдээсэн залгамжлагч юм. Тэрээр Жахангирын хүү билээ.
Пир Мухаммад 1392 онд Кандахарын захирагч болсон бөгөөд түүний эзэмшилд Хинду Кушийн баруун бэлээс Инд мөрөн хүртэл газар нутаг байлаа. 1397 оны намар тэр Төмөрийн эзэнт гүрний Энэтхэг рүү хийсэн анхны довтолгоог удирдаж, Султаны засаглалыг тогтоожээ.
Төмөр нас барахынхаа өмнө Пир Мухаммадыг өөрийн залгамжлагчаар нэрлэн үлдээжээ. Гэвч Төмөрийг нас барсны дараа хамаатнууд нь Пир Мухаммадыг дэмжээгүй тул тэр хаан ширээнд сууж чадаагүй. Улмаар 1407 онд алуулжээ.
Ангилал:1374 онд төрсөн Ангилал:1407 онд өнгөрсөн Ангилал:Төмөрийн эзэнт гүрэн
Пулково нисэх онгоцны буудал
Пулково нисэх онгоцны буудал (Аэропо́рт Пу́лково) нь Оросын Холбооны Улсын Санкт-Петербург хот дахь олон улсын нисэх онгоцны буудал юм. 2 терминалтай бөгөөд Пулково-1 (голдуу дотоод нислэгт ашиглагдана), Пулково-2 (олон улсын нислэг) терминалууд нь хотын төвөөс харгалзан 20 km, 17 km зайд оршино. Тус нисэх онгоцны буудлыг Россия Эйрлайнз (хуучнаар Пулково Агаарын Тээврийн Энтерпрайз) хаб, Нордавиа фокус хот болгон ашигладаг. 2010 онд ойролцоогоор 8.5 сая зорчигч Пулково нисэх онгоцны буудлаар үйлчлүүлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Санкт-Петербург Ангилал:Оросын нисэх онгоцны буудлууд
Пэлжидийн Бат-Очир
"Молиго бүргэд" хэмээх Пэлжидийн Бат-Очир (1899 - 1971) нь Төв аймгийн Дэлгэрхаан сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын арслан юм.
Амжилт
"Төв аймгийн Дэлгэрхаан сумын Уугуул П.Бат-Очир арслан нь " "Олны дунд “Малига бvргэд” хэмээн алдаршсан Пилжидийн Бат-Очир 1899 онд хуучин Тvшээт хан аймгийн Мишиг гvний хошуу эдvvгээгийн Төв аймгийн Дэлгэрхаан сумын нутагт төржээ. Эцэг Минжvvр нь барилдаж бөх болоогvй ч их бяртай хvн байсан бөгөөд нагац ах Дансран гэж бас тэнхээтэй эр байжээ. П.Бат-Очир багаасаа Мишиг гvний хvрээнд шавилан сууж хийдийн банди нартай ноцолдож дээл хувцсаа урж өссөн өндөр нуруутай өргөн цээжтэй, шовхдуу хамартай, хөнхөр духтай, бvдvvн хvзvv, мөлгөр чихтэй хvv байжээ. Мишиг гvний хошууныхан их шооч, шогч зантай хvмvvс гэнэ П.Бат-Очир хvv Мишиг гvний баруун хvрээнд сууж байхдаа том банди нарт шоолуулж, шоолуулж нус нулимстай холилдон “дээрэлхvvлж&rdqu o; бай-сан удаа олон гэдэг. “Эр өсөж эсгий сунана” гэгчээр П.Бат-Очир ч 17-18 нас хvрч угийн өсгөлvvн хvv болохоор бяр сууж бөхийн төрх олоо биз. Тэгээд ч хэнээс ч айхгvй ноцолдвол ноцолдож, зодолд-вол зодолд-чихдог өө-рөөсөө ах залуусыг ч эв нь таарвал дийлчих болжээ. Нэг удаа өөрийгөө дандаа “шог-лодог” байсан дээрэлхvv залууг барьж аваад газарт чулуудаж орхисон чинь нөгөөх нь ухаан алдаж унаад бөөн юм болжээ. Тэгэхэд багш лам нь хилэгнэн Пилжи-дийн “муу мангар” золиг чинь хvн алах нээ! Чи байшин-гийн дор байгаа мод аваад ир гэж авчруулаад модоороо “Өв-дөж байна уу?” гэж асуугаад л цохиод байх юм гэнэ. Багш нь сvvлдээ ядарч байгаа бололтой удаж удаж л хааяа нэг пад-хийл-гэхэд гvжирмэг залуу өвдөөгvй ч гэсэн “Өвдөж байна аа! Ёо! Ёо! Хэмээн худлаа янгуучлахад багш нь “Яасан удаж байж өвд-дөг яс вэ?” гээд хөлсөө ар-чин “Чи наад модоо байсан га-зарт нь аваачиж хий!” гэж зан-дарч байжээ. Нэг удаа багш лам нь П.Бат-Очир хvvг дагуу-лан Бат-цагаан гэдэг дуганд оро-ход ду-ганы баруун талаар сууж байгаа хэсэг лам банди нар “Мулилз-сан бор банди” ирлээ гэцгээхэд, зvvн талаарх банди нар нь “Нисэж байгаа бvргэд шиг юм байна. Бvргэд гэх vv?” хэмээн шоолж шуугилдаж байсан гэх яриа бий. Тvvнээс хойш л П.Бат-Очирыг “Малиг бvргэд” гэх бол-сон гэж нутгийн-хан нь хуучил-даг ажээ. П.Бат-Очирыг 19 нас хv--рэхэд угийн тэнхээтэй, биер-хэг, муйхрыг мэ-дэх багш нь зо-дог шуудаг хийлгэж өгөөд тэр vеийн цуут бөхийн нэг "Их Монгол" Хасын Шаравжамц гуайнхыг зааж өгөөд
-Чи намайг явууллаа! гээд аваргынд оч! Тэгээд наадамд хамт очно биз” гэж хэлээд я-вуул-жээ. П.Бат-Очир хvv авар-гын гэрийг сурагласаар хvрч очиход Х.Шаравжамц
-Чи наадамд барилдах гэж яваа юм уу? Би ч бас барилддаг ухаантай юм” гээд хонины хvзvv чанаж өгөөд “Наадхаа чи шv-дээрээ мөлж” гэжээ. Тэгээд л Х.Шаравжамц аварга П.Бат-Очир хvvд бөхийн гараа дэв-жээ-нээс эхлээд барилдах арга, мэх зааж “бөх хvн барилдах бvрдээ өөр өөр хувилбар мэх хийхийг хичээх хэрэгтэй юм. Бас насныхаа байдалд тохи-руу-лах ёстой. Залуус та нар бол шийдмэг тvргэн хөдөлгөөнтэй мэх хийх, мань мэтийн харьсан бөхийн /Энэ vед их монгол дөч гарч байжээ/ хөл муу, зориг мохоо болдог учир удаан хөдөл-гөөнтэй тvшигтэй мэхийг даац-тай хийх нь чухал байдаг юм. Гаршиж дадсан дархан мэх бөх хvнд хэрэгтэй дээ! гэх зэргээр сургамжилдаг байжээ. Хоорон-доо 22 насны зөрvvтэй энэ хоёр бөх энэ vеэс насан туршдаа ах дvv мэт явсан гэдэг. П.Бат-Очир хvvг бөх болохоор зорьж очсоны дараа нутгийн “Алтан” Хайрханы овоо тахил-гын наа-дам болж тэр наадамд Х.Ша-рав-жамц аварга тvрvvлж, П.-Бат--Очир хvv vзvvрлэжээ. Мань хоёр дараа нь Авзага Шивээтийн наадамд очиж барилдан бас л хоёул шалгаран vлдээд “Мулига бvргэд” хэмээх П.Бат-Очир а-вар-гыг өвдөг шороодуулан тv-рvv-лэхэд Их Монгол Х.Шарав-жамц гуай:
-Би чамайг дийлсэнгvй. Уг нь гурав хаясан бол чиний хий гарах байсан юм. За яахав сайн бөх болоорой! гэж ерөөлийн vгээр магтсан гэдэг. Тиймээс ч П.Бат-Очир арслан” …Монгол гуай чинь миний багш намайг бөхийн зэрэгт хvргэх гэж мөн ч их мэрийсэн дээ!” гэж өгvvлдэг байжээ. Тэр vедээ сайн ноён хан аймгийн наадамд очиж барилдсан залуу бөх П.Бат-Очир учраа бөхчvvдээ барьц-тай, барьцгvй суйлж, дугтарч, дэгээдсээр нутгийн бөх Сайн-хонь гэгчтэй vлдэн эгэм тахим мэхээр өвдөг шороодуулан тv-рvvлж байсан гэнэ. П.Бат-Очир арслан баруун зvvнгvй суйлах, дэгээдэх, хvчтэй дугт-рах ялан-гуяа эгэм тахим мэ-хэн-дээ гар-гуун, мэхэндээ даацтай тун ч шалмаг барилддаг бөх байжээ. Тэгэээд залуу бөхчvvдэд… Ганц хоёрхон мэхээр хол яв-даггvй ядахдаа цэрвvv, хав дөрвөлжин барьц-тай барил-даанд хоёроос гурван сайн мэх хийчихдэг. Тvvнийгээ хvнээс өр-сөөд хийчих овсгоо-той байх. Бас сvрлэг сайхан дэвдэг байх нь чухал шvv ! гэж сургамжлан захидаг байжээ. П.Бат-Очир 1925 онд улсын наадамд барилдан Архангайн Дам-буугаар тав давж зургаагийн даваанд Архангайн Өлзийтийн Жамъянд унасан байх юм. Гэ-тэл “Монгол бөхийн хөгжилт” номонд 1925 онд дөрөв, 1926 онд тав давж улсын начин цол авчээ гэж бичсэн байх юм.
П.Бат-Очир начин 1927 онд зургаа давж 1928 онд долоо давж улсын заан цол хvртсэн байна.1929 оны наадмын долоо--гийн даваанд Сэлэнгэ аймгийн “Боохой” Данзантай тунаж ба-рилдаад тvvнийг уна-ган заан цолоо баталжээ.1930 оны ул-сын наадамд Ц.Бат-Очир заан, “Боохой” Д.Данзан хоёр зур-гаагийн даваанд дахин тунаж барилдахад Данзан нь дугтарч байгаад гэнэт арагш тvлхэн зааныг өвдөг шороо-дуулсан байна. П.Бат-Очир 1930 онд тав, 1931 онд зургаа давж, 1932 онд улсын их баяр наадамд 1024 бөх барилдахад Архангайн Дол-горын Содном зааныг дугтрах мэхээрээ уна-ган арав давж тvрvvлэн улсын арслан цол хvртсэн байна.
“Малига бvргэд” хэмээх П.Бат-Очир vнэхээр их тэнхээ-тэй хvн байжээ. Нэг жил нас гvйц-сэн шар vхрийг худагт унасныг олсоор оосорлож бай-гаад худгийн хашлага, чулуу-тай нь хамт ховх татаад гаргачихаж байсан гэх ба мөн Довын гурван Гашууны тойр-мын шаварт шигд-сэн атан тэмээг татаад гар-гаж байсан тухай ч яриа бий. “Малига бvргэд” хэмээн бөхийн тvvхэнд алдаршсан Дэлгэр-хааны П.Бат-Очир арслан гэж ийм л “агуу” бөх явж дээ." Түүний зээ хүү нь улсын начин Алтангэрэлийн Алтанхуяг.
Рено Коад
Рено Коад (Renaud Cohade; 1984 оны 9 сарын 29-нд Обена хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Сент-Этьен» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Коад 2012 оны аравдугаар сарын 1-нд «Бастиагийн» эсрэг (0:3) «Сент-Этьений» анхны бөмбөгөө оруулсан юм.
2014 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд «Лилльийн» эсрэг (3:0) тоглолтын гурав дахь гоолыг оруулав.
Гадны холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Ним Олимпик багийн тоглогч Ангилал:Бордо багийн тоглогч Ангилал:Сет багийн тоглогч Ангилал:Страсбур багийн тоглогч Ангилал:Валансьен багийн тоглогч Ангилал:Сент-Этьен багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Дүйнхордоржийн Далантай
Дүйнхордоржийн Далантай (1885 - 1937) нь Архангай аймгийн Ихтамир сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын арслан юм.
Далантай арслан нь 2 метр орчим өндөр нуруутай, том сайхан биетэй, тэгшхэн галбиртай, эргэлдсэн алаг нүдтэй, яралзсан цагаан шүдтэй, тас хар хөмсөгтэй, царайлаг сайхан хүн байсан тул нутгийнхан нь түүнийг «Сайхан» хэмээн нэрлэдэг байжээ.
Амжилт
Далантай арслангийн барилдааных нь тухай эдгээрээс өөр тодорхой баримт тэмдэглэгдэн үлдээгүй байна. Д.Далантай арслан нь хав дөрвөлжин барьцнаас баруун талаараа хавирах, баруун гараараа ачих, тойгдох дархан мэхтэй хүчит бөх байжээ.
Хэлмэгдүүлэлтэд өртсөн нь
Буддын шашны гавж цолтой байсан нь түүнийг 1937 онд хувьсгалын эсэргүү хэрэгт холбогдуулж цаазлах шалтгаан болжээ. 1991 онд Улсын дээд шүүхээс түүний хэргийг цагаатгасан байна.
Гэр бүл
Тэрээр хуучнаар Хан-Өндөр уулын хошууны Үлэмжбадрах сум (одоогийн Өндөр-Улаан сум)-ын харьяат байгаад, 1931 онд засаг захиргааны хуваарь шинэчлэгдэхэд Ихтамир сумынх хэмээн дуудуулах болжээ. Дүү Д.Магшир нь мөн улсын заан цолтой бөх.
Хүү Д.Нямжав нь түүнийг баригдаад явахад нь 1 ой гарантай байсан гэдэг. Түүний үр ач нар нь өдгөө (Далантай арслангийн эцэг) Дүйнхэр тэргүүний Үлэмжбадрах овоог тахин, Өндөр-Улаан сумаар нутагладаг аж.
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Хэлмэгдэгч Ангилал:Архангайнхан Ангилал:Ихтамирын хүн Ангилал:Сайн ноён хан аймгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1885 онд төрсөн Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Праяграж
Праяграж (प्रयागराज, буюу Перс хэлээр Бурханы суурин гэсэн утгатай, Моголууд эртний хот Праяг (प्रयाग, -ийн нэрийг ийн өөрчилсөн) нь зарим эх сурвалжид үндэслэвэл Энэтхэгийн 2 дахь хамгийн эртний хот юм. Хойд Энэтхэгийн Уттар Прадеш мужид орших тус хот нь Праяграж тойргийн засаг захиргааны төв болно. Праяграж нь өдгөө Энэтхэгийн хамгийн хурдан хөгжиж буй хотуудын нэг билээ. Мужийн нийслэл Лукновоос өмнө зүгт 250 км зайд орших тус хотын эртний нэр Праяаг (Санскрит хэлээр "Тахилын газар") бөгөөд Брама бурхан дэлхийг бүтээсний дараа анхны тахилаа энд үйлдсэн гэгддэг. Тус хот нь Хинду шашны мөргөл Кумб Мелагийн дөрвөн төвийн нэг бөгөөд нөгөө гурав нь Харидвар, Ужжайн, Нашик юм. Хотын байршил нь Хинду шашны судруудад ариун Ганга, Ямуна болон эртний Сарасвати голын бэлчирт оршдог буюу Тривени Сангам гэгдэн, чухалд тооцогддог аж.
Хотод Праягражийн Дээд Шүүх, Уттар Прадеш мужийн нийтийн үйлчилгээний комиссын байр, Уттар Прадеш мужийн Цагдаагийн газар, Хойд Төв Төмөр замын төв байр зэрэг төв засгийн газар болон мужийн засгийн газрын олон байгууллага байдаг. Праяграж Энэтхэгийн хамгийн эртний 4 их сургуулийн нэг болох Праягражийн Их Сургууль, мөн Уттар Прадеш муждаа цорын ганц Үндэсний Технологийн Хүрээлэн бий.
Праяграж Энэтхэгийн 14 ерөнхий сайдын долоог нь төрүүлсэн түүхтэй. Жавахарлал Неру, Лал Бахадур Шастри, Индира Ганди, Ражив Ганди, Гулзарилал Нанда, Вишванат Пратап Синг, Чандра Шекар нар тус хотод төрсөн, эсвэл Праягражийн Их Сургуулийг дүүргэсэн буюу аас хууль тогтоох байгууллагад сонгогдож байсан аж.
Энэтхэгийн засгийн газар хотуудын дэд бүтэц, засаглал, хотын иргэдэд үзүүлэх үндсэн үйлчилгээг сайжруулах Жавахарлал Неру Үндэсний Хот Шинэчлэлийн Зорилтдоо тус хотыг хамруулаад байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Уттар Прадешийн суурин Ангилал:Хиндү шашны мөргөлийн суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Энэтхэгийн их сургуулийн хот Ангилал:Энэтхэгийн хот
Сан Кристобаль де Ла Лагуна
Сан Кристобаль де Ла Лагуна (San Cristóbal de La Laguna, товчоор Ла Лагуна) нь Канарын арлуудын (Испани) Санта Круз де Тенерифе мужийн Тенерифе арлын хойд хэсэгт орших хот юм. Тус хот нь олтригтоо хүн амынхаа тоогоор 3-рт, аралдаа 2-рт орох бөгөөд Санта Круз де Тенерифе хотоос холгүй оршино. Канарын арлуудын эртний нийслэл болох Ла Лагунагийн түүхэн төвийг ЮНЕСКО 1999 онд Дэлхийн өвөөр бүртгэн авчээ.
Ла Лагунаг Канарын арлуудын соёлын төв гэх нь бий. 30,000 оюутантай Ла Лагунагийн Их Сургууль тус хотод байрлана.
Хотын зүүн хойд хэсэгт тариалангийн талбай зонхилох бөгөөд төв, өмнөд хэсэг нь хотын төв гэгдэнэ. Хойд эргийн хэсэгт аялал жуулчлал хөгжсөн.
Цахим холбоос
Ангилал:Тенерифегийн суурин Ангилал:Канарын арлуудын суурин  Ангилал:Африк дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Испани дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Испанийн их сургуулийн хот
Виктор Ющенко
Виктор Андреевич Ющенко (Віктор Андрійович Ющенко, 1954 оны 2 сарын 23-нд төрсөн) нь Украин улсын 3 дахь ерөнхийлөгч юм.