cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монголын Олон Улсын Арбитр
Монгол Улсын эдийн засаг гадаад харилцаа өсөн нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор Монголын Үндэсний Арбитр нь 2013 оноос эхлэн Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитр болон нэрээ өөрчилсөн.
Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитр нь Монгол Улсад арбитрын үйл ажиллагааг сурталчлах, хөгжүүлэх, дэлгэрүүлэх, арбитрын ажиллагааны талаар судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажил явуулах, давтан сургах мэргэшүүлэх, дотоод гадаадын байгууллагуудтай хамтын ажиллагаа явуулах, гадаад улс оронд төлөөлөх зэрэг бүхий л үйл ажиллагааг явуулж байгаа цорын ганц арбитр билээ.
Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитр нь өөрийн үйл ажиллагаагаараа дотоодод төдийгүй олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдөн танигдаж, олон улсын 20 гаруй арбитрын байгууллагуудтай байнгын хамтын ажиллагаатай ажиллаж, Монгол Улсын 21 аймагт салбар арбитраа байгуулан нийт 135 арбитрчид хэрэг маргааныг хянан шийдвэрлэж байгаа бөгөөд үүнээс 8 арбитрч нь гадаад улсын нэр хүнд бүхий хуульч, арбитрчид байдаг.
Арбитрын хянан шийдвэрлэсэн анхны хэрэг нь 1967 онд Чехословакийн "Центротекс" нэгдлээс "Монголэкспорт" нэгдлийн нийлүүлсэн халуун угаалгын ноосны чанартай холбогдуулан гарсан маргаан байсан бөгөөд 2008-2012 оны байдлаар гадаад дотоодын оролцогч бүхий 150 гаруй хэргийг хянан шийдвэрлээд байгаа бөгөөд жилд дундажаар 50 гаруй хэргийг хянан шийдвэрлэж байна.
Монгол Улс 1995 онд Гадаадын Арбитрын Шийдвэрийг Хүлээн Зөвшөөрч Биелүүлэх тухай Нью Йоркийн Конвенцэд нэгдэн орсон тул Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитрын шийдвэр нь дэлхийн 155 оронд заавал биелэгдэх хүчинтэй билээ.
Монголын Үндэсний Арбитрын даргаар хуульч Д.Цэрэнбалтав (1961.7-1963.7), хуульч Хорлоо (1963-1965), Д.Дашдондог (1965-1986), Д.Зундуй (1986-1989), Н.Чинбат (1989-1998), Г.Сэсээр (1998-2000), Арбитрын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар С.Төмөр, Р.Оюун, Л.Адъяа, Д.Хурц, Б.Батжаргал, Д.Алтанцэцэг нар ажиллаж байсан бөгөөд одоо Арбитрын даргаар С. Дэмбэрэл, Арбитрын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар Ч. Гүнждагва нар ажиллаж байна.
Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитрын давуу тал:
Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитрын үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл нь:
Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитрт хандахын тулд яах ёстой вэ? Талууд бизнесийн гэрээнээс үүссэн маргаанаа Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитраар шийдвэрлүүлье гэвэл арбитрын загвар заалт буюу арбитрын хэлэлцээрийг гэрээндээ заавал тусгасан байх шаардлагатай юм. Иймээс гадаад, дотоодын байгууллага, компани, хувь хүмүүстэй худалдаа, эдийн засгийн гэрээ хэлэлцээр байгуулахдаа арбитрын талаар дараах заалтыг гэрээндээ тусгах нь зүйтэй юм. Энэхүү арбитрын заалтыг та бүхэн гэрээндээ шууд хуулбарлан тусгаж болно.
Арбитрын загвар заалт "Энэхүү гэрээнээс үүссэн болон холбогдон гарсан түүнчлэн уг гэрээг зөрчих, цуцлах, хүчингүй болгохтой холбоотой бүх маргааныг Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимын дэргэдэх Монголын Олон Улсын ба Үндэсний Арбитрт түүний Арбитрын Хэрэг Хянан Шийдвэрлэх Дүрмийн дагуу Монгол Улсад эцэслэн шийдвэрлэнэ".
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг http://www.mongolchamber.mn/index.php/mncci-arbitr холбоосоос авч болно. Мөн "Арбитр гэж юу вэ, Арбитр хэрхэн, хэзээ үүссэн, Арбитрын онцлог, давуу тал, Арбитраар хэрэг маргаанаа хэрхэн шийдвэрлүүлэх тухай" 3 цуврал нэвтрүүлгийг http://www.youtube.com/watch?v=WmFcP5R1Tm4 холбоосоос үзэж болно. Ангилал:1960 онд байгуулагдсан Ангилал:Монголын байгууллага
Юань улсын төрлийн вангуудын жагсаалт
Хубилай хаан Их Монгол улсын хаан ширээг 1264 онд албан ёсоор авсан. Тэрээр хааны ургийн ноёдыг өөртөө татахын тулд тэдгээрт элдэв цол хэргэм шагнах, газар нутаг, хот балгадыг соёрхох бодлого баримтлаж байжээ. Өмнө нь хааны ургийнханд ван цол олгож байсан хэдий ч тэр нь нэр төдий зүйл байсан. Харин Хубилайн үеэс эхлээд хятад цол чимэг бүхий цол хэргэм олгож эхэлсэн. Тухайн үед тэдгээрийг нийтэд нь Жу ван (諸王) гэж нэрлэж байсан (үүнийг монголоор Олон ван, Угсаа төрлийн ван, Төрлийн ван гэх мэтээр нэрлэж байсан).
Товч мэдээлэл
1271 оноос Юань улсын төрийн үед тус улсад Алтан ургийн дөч гаруй төрлийн ван цолтон байсан. Тэдгээр нь дотроо зургаан зэрэг дэв бүхий нийт том ван бүгд 45 байсан. Мөн цолны хятад нэрийг олгохдоо ихэвчлэн дараах гурван янзаар нэрлэж байсан. Үүнд: зэрэг болно. Тэдгээр төрлийн вангуудыг Юань ши гэх мэтийн сударт Жу ван буюу угсаа төрлийн ван хэмээн нэрлэж байсан. Харин Дандаа чинсан гуайн орчуулсан Юань улсын сударт тэднийг Олон ван хэмээн нэрлээд түүн дотор нь хааны хүргэдийг мөн хамруулан нэрлэсэн байдаг. Олон ван хэмээсний гол шалтгаан нь урдаа маш олон чимэг маягийн нэршил авснаас тийн нэрлэх болсон мэт. Харин сүүлийн жилүүдэд ШУА-ын Түүхийн хүрээлэнгийн бүтээлүүдэд Төрлийн ван гэж бичигдэж байна. Төрлийн вангуудыг эзэмшдэг тамгаар нь 6 дэсээр хуваадаг.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Боржигин  Ангилал:Монголын түүх Ангилал:Цол Ангилал:Юань улс
Үүрэн телефон
The Хөдөлгөөнт утас, үүрэн утас буюу гар утас нь хөдөлгөөнт холбоонд хэрэглэгддэг зөөврийн цахим хэрэгсэл юм.
Үйлдвэрлэгчид
Хөдөлгөөнт утас үйлдвэрлэгчдийг хоёр хэсэгт хувааж болох юм. Эхний хэсэгт дэлхийн зах зээлд зарагдаж буй утаснуудын 75 хувийг нийлүүлж буй Nokia, Motorola, Samsung, SonyEricsson болон LG компаниуд орно. Хоёр дахь хэсэгт тодорхой нэг бүс нутаг буюу зах зээлийн хамрах хүрээ бага жижиг үйлдвэрлэгчид хамрагдана. Nokia Corporation бол дэлхийн хамгийн том үйлдвэрлэгч бөгөөд 2007 оны эхний улирлын байдлаар дэлхийн зах зээлийн 36 хувийг хангаж байна.
Бусад хөдөлгөөнт утасны нийлүүлэгчид Эппл Инк., Аудиовокс (одоо UT Старком), Бенефон, BenQ-Сименс, Хай Тек Компьютер корпораци (HTC), Фүжицүү, Кёосэра, LG мобайл, Мицүбиши, Моторола, NEC, Неонод, Панасоник, Пантек Курител, Филипс, Сажем, Самсунг, Санёо, Шарп, Сименс, Сьерра Вайрлэсс, SK Телетек, Соним Текноложис, Сони Эрикссон, T&A Алкател, Тоошиба, болон Веризон.
Ишлэл
Ангилал:Мэдээллийн технологи Ангилал:Ухаалаг утас
Энтони Ванден Борре
Энтони Ванден Борре (Anthony Vanden Borre, 1987 оны аравдугаар сарын сарын 24-нд Конгогийн Ликаси хотод төрсөн) — Бельгийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Андерлехт болон Бельгийн шигшээд тоглодог.
Замнал
Энтони Ванден Борре хөлбөмбөгөөр Андерлехтэд бэлтгэгджээ. 2004 оны гуравдугаар сарын 13-нд Шарлеруатай тоглоход 16 настай байв. Тэр жил найман тоглолтонд оролцож, Бельгийн аваргаар шалгарчээ. 2004-2005 онд 18 тоглолтонд оролцсон.
Ванден Борре 2005 оны есдүгээр сарын 21-нд Рошельегийн хаалганд анхны бөмбөгөө оруулжээ.
2006, 2007 онд аваргалсан Андерлехт цэвэрлэгчээс жигүүрийн довтлогчид чөлөөтэй хувирдаг Ванден Боррег Бавари, Ювентус, Интер, Тоттенхэм Хотспур болон Портсмутаас санал ирэх хэмжээнд Европт хангалттай таниулжээ. Гэвч тэр Италийн Фиорентинатай 2007 оны долоодугаар сарын 1-нд гэрээ байгуулжээ. 2007 оны аравдугаар сарын 7-нд туриний Ювентустай эхлэн тогложээ.
Жампаоло Паццинид байрлал алдсан Ванден Борре 2008 оны нэгдүгээр сарын 19-нд Женоад шилжиж, УЕФА Аваргуудын лигийн тоглолтонд оролцов.
Энтони 2009 оны наймдугаар сарын 13-нд Портсмутад зээлэгдэж, Премьер лигт өрсөлджээ.
Шигшээ
Бельги 2004 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Турктэй нөхөрсөг тоглоход 90 дахь минутанд Эрик Дефляндрийг Ванден Борре сэлгэн анхны тоглолтоо хийжээ.
Холбоос
Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Андерлехт багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Женоа багийн тоглогч Ангилал:Портсмут багийн тоглогч Ангилал:Генк багийн тоглогч Ангилал:ТП Мазембе багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Бельгийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Бельгичүүд Ангилал:1987 онд төрсөн
Мийнхэн
Мийнхэн гэдэг нь муурын төрлийн амьтдын овог юм.
Ишлэл
Ангилал:Хөхтөн амьтны овгууд *
Зүүнгар хошуу
Зүүнгар хошуу (монгол бичгээр жэгүнгар хошигу, хятадаар 准格尔旗) — Хятад улсын Өвөр Монголын аймгийн энтэй Ордос хотын харъяат хошуу.
Нутгийн хуваарь
Зүүнгар хошуу дотроо 8 балгас, 2 шян, 1 сум болж хуваагдана.
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Түнэл сум
Түнэл сум нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. 3,580 км² газар нутагтайгаас гуравны нэг орчмыг нь ой эзлэнэ. 2000 оны байдлаар 4,556 иргэнтэй. Сумын төв Булаг нь аймгийн төв Мөрөнгөөс зүүн хойш 46 км, нийслэл Улаанбаатараас 667 км зайд оршино.
Түүх
Түнэл сумыг анх 1952 онд Бүрэн, Тосонцэнгэл, Эрдэнэбулган, Алаг-Эрдэнэ сумуудаас таслан байгуулжээ. 1956 онд Бүрэнтогтох суманд нийлүүлсэн ч 1959 онд дахин зохион байгуулжээ. 1938 онд тус сумын нутагт "Хар Усны Жингийн"нэгдэл байгуулагдсанаас хойш "Алтан Тариа", "Хөдөлмөр", "Эгийн Долгио" зэрэг хэд хэдэн нэгдэл байгуулагдаж, улмаар 1956 онд бүгд нэгдэж "Ялалт" нэгдэл байгуулагдаж, 1990 он хүртэл ажиллажээ.
Эдийн засаг
2004 оны байдлаар 101,000 орчим толгой малтай. Үүнд 50,000 ямаа, 34,000 хонь, 10,600 үхэр, сарлаг, 6,600 адуу, 84 тэмээ байв.
Ном зүй
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хөвсгөл аймгийн сум
Эдуардо Сальвио
Эдуардо Антонио Сальвио (Eduardo Antonio Salvio; 1990 оны долоодугаар сарын 13-нд Авельянеда хотод төрсөн) — Аргентины хөлбөмбөгчин бөгөөд Португалийн «Бенфика» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Сальвиогийн төлөө «Бенфика» түүхэн наймаагаа 13.5 еврогоор 2012 оны долоодугаар сарын 31-нд хийж байлаа. Анхны улиралдаа 51 тоглолтонд 13 гоол, 10 дамжуулалт хийсэн юм.
Шигшээ
Аргентины шигшээд анх 2009 оны тавдугаар сарын 20-нд Панамын эсрэг гараалж байв.
Гаднын холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Ланус багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Аргентины хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Матс Хуммельс
Матс Юлиан Хуммельс (Mats Julian Hummels, 1988 оны арванхоёрдугаар сарын 16-нд Бергиш Гладбах хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Боруссиа Дортмунд болон Германы шигшээд тоглодог.
Холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Германчууд
Од
Од гэдэг нь плазмаас тогтох гэрэлтэгч, цул бөмбөлөг юм. Нар нь Дэлхийд хамгийн ойр орших од бөгөөд Дэлхийн энергийн гол үүсгүүр болно. Харин бусад одыг шөнө харах боломжтой. Од нь түүний цөмд явагдаж буй цөмийн нэгдэх урвалаас (устөрөгч гели рүү хувирах) ялгарч буй энергиэс шалтгаалан гэрэлтдэг байна. Устөрөгч ба гелигээс хүнд элементүүд бараг бүгд оддын цөмд явагдах энэхүү урвалын үр дүнд үүссэн болно.
Одны масс, нас, химийн найрлага зэрэг олон шинж чанарыг, түүний спектр, гэрэлтэлт, хөдөлгөөн дээр тулгуурлан тогтоож болно. Одны нийт масс нь түүний хөгжлийн үе шатыг тодорхойлдог үндсэн үзүүлэлт юм. Бусад шинжүүд жишээлбэл, диаметр, эргэлт, хөдөлгөөн, температур зэрэг нь түүний хөгжлийн үе шатаар тодорхойлогдоно. Одны температур ба гэрэлтэлтийг нь ашиглан (Херцсбрунг-Расселийн диаграмм, H–R диаграмм) одны хөгжил, насыг тодорхойлж болно.
Од нь үндсэндээ устөрөгчөөс тогтсон (маш бага хэмжээний гели болон бусад хүнд элемент бүхий) мананцараас үүсэх ба үүний төв нь хангалттай нягт болоход, устөрөгчийн зарим нь цөмийн нэгдэх урвалаар гели рүү шилжиж эхлэнэ. Энэ урвалын үр дүнд ялгарч буй энергийг, үлдсэн хэсэг нь радиац ба конвекцийн процессоор тогтоон барина. Энэ процесс нь тухайн одыг богино хугацаанд мөхөхөөс хамгаалана. Ялгарах энергийн нөлөөгөөр одны гадаргуу орчимд стеллар салхи үүснэ, мөн задгай сансарт энерги цацагдана. Цөм дэх устөрөгч шавхагдаж дуусахад тухайн одны масс нарны массаас дор хаяж 0.4 дахин их болох ба цөм нь, эсвэл цөмийн гадаад хэсэг нь хүнд элементүүдээс тогтсон ийм одыг аварга улаан од гэж нэрлэнэ. Энэ төрлийн од нь мөхөж буй од бөгөөд улмаар хүнд элементүүдийг харьцангуй их хэмжээгээр агуулсан шинэ од үүсгэнэ.
Хос болон олон-одны систем нь хоёр ба түүнээс дээш одноос бүрдэх бөгөөд эдгээр однууд хоорондоо таталцлын хүчээр харилцан үйлчлэлцэж, биесээ тодорхой орбитоор тойрон эргэнэ. Хэрэв хоёр од хоорондоо ойрхон бол таталцлын хүчний харилцан үйлчлэл тэдгээр одны хөгжилд их хэмжээгээр нөлөөлнө.
Хэмжих нэгж
Ихэнхи тохиолдолд СИ системийн нэгжүүдийг ашиглана. Масс, гэрэлтэлт, радиус зэргийг Нартай харьцуулан хэмжинэ:
Ихээхэн хэмжээний урт, радиус зэргийг хэмжихдээ астрономийн нэгж ашиглана.
Нас
Ихэнхи одны нас 1 тэрбумаас 10 тэрбумын хооронд байдаг ба одоо мэдэгдэж буй хамгийн хөгшин од бол 13.2 тэрбум жилийн настай HE 1523-0901 од юм.
Их нягттай, цул од богино хугацаанд мөхнө. Учир нь эдгээр одны цөм нь өндөр даралт дор орших тул устөрөгч нь богино хугацаанд шавхагдаж дуусдаг байна. Иймэрхүү цул од дунджаар 1 тэрбум жилийн дараа мөхдөг бол, жижиг од (улаан одой од) 10 тэрбумаас хэдэн зуун тэрбум жил орших боломжтой.
Химийн найрлага
Од үүсэж эхлэх үед тухайн одны массын 70% нь устөрөгч, 28% нь гели, үлдэх хэсэг нь бусад хүнд элементүүд байна. Төмөр нь өргөн тархалттай, хэмжихэд харьцангуй хялбар тул одны найрлага дахь хүнд элементийг тухайн одны агаар мандал дахь төмрийн агуулгатай харьцуулан тооцдог байна. Од үүсгэдэг мананцар нь супернова тэсрэлтийн улмаас хүнд элементээр тасралтгүй баяжиж байгаа тул одны химийн элементийн найрлагаар тухайн одны насыг тодорхойлох боломжтой.
Хамгийн бага төмрийн агуулгатай од нь HE1327-2326 одой од бөгөөд Нар дахь төмрийн агуулгын 1/200,000-тэй тэнцэнэ. Харин хамгийн их төмрийн агуулгатай од нь 14 Геркулус бөгөөд Нарнаас 3 дахин их төмрийн агуулгатай.
Диаметр
Однууд нь Дэлхийгээс асар хол зайд орших тул шөнө цэг шиг жижиг, мөн Дэлхийн агаар мандлаас болж анивчиж буй мэт харагддаг байна.
Одны хэмжээ нь 20-40 км-ээс (нейтрон од) эхлээд Нарны диаметрээс 650 дахин их буюу ойролцоогоор 0.9 тэрбум км (жишээлбэл,Бетелгейз) хүртэл хэлбэлзэнэ.
Кинематик
Нарыг тойрон эргэх нарны аймгийн гаригуудын хөдөлгөөний судалгаа нь галактикийн бусад оддын үүсэл, нас, бүтэц, хөгжил зэргийг тайлбарлахад ихээхэн хувь нэмэр оруулна.
Соронзон орон
Соронзон орон нь одны дотоодод конвекцийн хөдөлгөөн үүсэж буй хэсэгт бий болно. Соронзон орны хэмжээ нь одны масс, найрлагаас, харин гадаргуугийн соронзон идэвхижилт нь одны эргэлтийн зэргээс хамаарна. Энэ гадаргуугийн идэвхижилт нь одны толбыг үүсгэнэ. Одны толбо гэдэг нь бусад гадаргуугийн хэсэгтэй харьцуулахад харьцангуй бага температуртай, хүчтэй соронзон орон бүхий талбайнууд юм.
Залуу, хурдан эргэлдэх однууд нь ихээхэн соронзон оронтой байх тул гадаргуугийн өндөр идэвхижилттэй байна. Харин удаан эрлгэлттэй, хөгшин однууд нь гадаргуугийн соронзон идэвхижилт бага байна.
Масс
Одоогоор мэдэгдэж буй хамгийн хүнд, цул од бол Эта Карини бөгөөд Нарнаас 100-150 дахин хүнд юм. Ийм одны нас нь хэдэн сая жил байна. Нумын ордны оддод хийсэн сүүлийн үеийн судалгааны үр дүнгээр, одны массын хамгийн дээд хэмжээг 150 нарны масс гэж тооцсон байна.
Их тэсрэлтийн дараагаар үүссэн анхны однуудын масс >300 нарны масс байсан байж болох юм.
Температур
Цул оддын хувьд гадаргуугийн температур нь 50,000 K байна. Нартай ойролцоо жижгэвтэр одны гадаргуугийн температур хэдэн мянган К, харин Аварга улаан одны температур харьцангуй бага ойролцоогоор 3,600 K байна.
Ангилал
Од нь оддын системээсээ хамаарч хэлбэр төрх, үндсэн шинж, үүсэл хувирлаа тогтоож оршино.
Гадаад холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Оддын физик
Чэнь Жинь
Чэнь Жинь (陈金 – Chén Jīn, Чэнь Цзинь) — Хятад улсын эрэгтэй өдөн бөмбөгчин (бадминтончин).
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Хятадын өдөн бөмбөгчин Ангилал:Хятадын олимпын хүрэл медальтан
10 сарын 20
Энэ өдөр нас барагсад
1020 #20
Дашийн Мундаа
Монголын шоронгийн хамгийн том хулгар, 1977 онд одоогийнхоор бол том сенсааци дэгдээгээд нам жим өнгөрсөн хүн бол Дашийн Мундаа юм.
Түүний тухай түүхүүд
1) Гандангийн лам Ш.Чулуунбаатар бээр нэгэн түүх ярьсан нь бий. Тэр нь Монголын шоронгийн хамгийн том хулгар Дашийн Мундаагийн тухай юм. Д.Мундаа түүнд ийн ярьжээ.  “Цагаан сар болоход би "Ганц худаг"-т ууц чануулж, бүтэн битүүлэг бэлдүүлээд тэр үед хорихын  даргаар шинэ томилогдож ирсэн Б-г дуудуулж өрөөндөө “хүлээж авахад” нүд нь орой дээрээ гардаг хүүр юм. Би бас "Ганц"-д Алтанцэцэг гэдэг хоригдол хүүхэнтэй хуримлаж байлаа. Хуримын ордноос “Хурим” архи, шоколадыг нь захиалж авчруулаад, хаан бугуйвч, хатан сүйх бөгжийг утсанд уяад Алтанцэцэг бид хоёр өрөө, өрөө рүүгээ зөрүүлж дамжуулалцаж байлаа. "Чи чинь дуртай цагтаа дуртай өрөөндөө орж, шинэ орж ирсэн хоригдлуудын шинэ гутал хувцсыг мулзалдаг байсан гэсэн, Алтанцэцэгийнхээ өрөөнд нь явж очоод бөгжөө солилцохгүй яасан юм" гэсэн асуултад Мундаа: "Иш-ш, ламтан минь, Та ийм гэнэн юм ярих юм. Дашийн Мундаа хуримаа хийж байна гэдгийг "Ганц худаг"-ийн бүх хулгайч нарт мэдүүлэх гэж, тэднийг түрхрүүлэх гэж, зориуд тэдний өрөөний шагайвар нүхнүүдийнх нь урдуур утсанд уясан бөгжнүүдээ явуулж, тэдэнд гайхуулж, тэднийг атаархуулж байгаа байхгүй юу. Намайг Ганц-д байхад нэгдлийн дарга нар торх, торхоор нь цөцгийн тос   авчирч өгдөг, би тэндээс   чүдэнзний хайрцагийн чинээтэйг хулгайч нарт таван цаасаар зардаг байлаа" гэж  ярьжээ.
2) Одоогоос хэдэн жилийн өмнө түүнийг Улсын циркт жижүүр хийж байхад нь энэ тухай асуухад зайлбаргүй хүлээн зөвшөөрөөд доорхи зүйлийг хуучилж билээ.
"Ах нь нэг ч удаа хүний талх булааж үзээгүй. Харин талхыг тэнцүүхэн тарааж өгдөг байсан. Ядарсан хоригдлуудыг бусдаас хамгаалаад их л харж үздэг байлаа. Харин өөдгүй зантай, хар муу санаатай, дээрэлхүү хоригдлуудыг олон ч удаа дарамтанд оруулж мөнгө төгрөгийг нь саасан. Жинхэнэ мөнгө эргэлдүүлдэг газар чинь юм шүү дээ. Мөнгө хатуу байхад "Ганц худаг"-ийн сувилагч хүүхнүүдийн нүдэн дээр яс цоожны мань мэт мянган төгрөг тоолоод гээд шүлсийг нь гоожуулж байлаа. Өөрийнхөө хүч чадлаар бүхнийг зохицуулдаг байсан болохоор хоригдлуудын дунд би нэр хүнд олсон.
Анх би 1969 онд Дөчин мянгатын сахилгагүй хүүхэд байхдаа айлын цонх руу буудаж тэнсэн ял авч байсан. Тэгээд яахав, иймэрхүү маягаар тэнсэн авч болох юм байна гэж тэнэгтээд дээрэм, зодоон хийж явсаар 1970 онд жинхэнэ шорондоо нүглээ наминчилсан.Тэр үед хууль ч чанга байж, хулигаанууд нь ч ширүүн байж. Ямарваа буу шийдэм, хутга шөвөг хэрэглэхгүй махан гараар шударга зодолддог байлаа. Цагаанхуаран, Улаанхуаран, 40 мянгат, 120 мянгатын гээд атаманууд дошин дээрээ их овгор. Миний хувьд гэвэл Дөчин мянгатдаа таггүй л явсан. Сүүлдээ би өөр дошинд очиж дээрэм, зодоон хийдэг болсон. Тэгээд иймэрхүү хэрэг даамжирсаар байгаад нэг л өдөр дөрвөн жилийн ял авчихаж билээ. Гэвч шоронд ялаа нэмүүлсээр байгаад 20 гаруй жил суучихсан. 1991 онд суллагдсан. Эхнэр авлаа, охинтой боллоо. Нарны амьдрал үнэхээр сайхан юм. Дутагдаж гачигдаж байсан ч эрх чөлөөтэй болохоор сэтгэл тэнүүн явах юм" гэж билээ.
Дашийн Мундаа нь аварга Хадбаатартай багын найз бөгөөд түүнийг халхын шоронд байхад нь чамгүй харж үзсэн гэлцдэг. Тэр энэ тухай ярихдаа "1988 онд би Онцгойгоос дэглэм буураад Мааньтын чангад очсон. Тэр үед аварга маань хулгайч нарт дарамтлуулчихсан нэлээн базаахгүй байдалтай байсан. Тиймээс би "Халхын их аваргаа хүндэлдэггүй яасан арчаагүй хулгайч нар вэ" гээд цамнаж гарлаа. Мааньтын чангад ч тэр, онцгойд ч тэр, гянданд ч тэр би ер нь их хөндлөн байсан. Аваргыг дээрлэхсэн хулгайч нарыг бүгдийг нь цуглуулаад "Газар хэвтээд" гэж тушаав. Тэгээд Хадаа аваргыг дуудаад эднийг гэдсээрээ шах гэлээ. Аварга тэднийг ээлж дараалан дээрээс нь гэдсээрээ шахахад нөгөө чадалгүй амьтад чинь бетонон шалтай наалдаад амьсгал авч чадахгүй сүйд болцгоосон. Дараа нь бүгд Хадаа аваргаас уучлалт гуйж нүглээ наминчилсан. Наадам дөхөж байсныг хэлэх үү? Хадаа аваргыг би шоронд барилдуулах юм боллоо. Мөр хааг нь хэмжиж байгаад бүтэн орны даавуу эвдэж хайчлаад зодог шуудаг хийхэд дутаж байгаа юм. Хүний хувьд сайхан эр хүн шүү. Зурагтаар бөх харж байхад Хадаа "За, энэ яг тэгж хаяна даа" гэхэд л яг Хадаагийн хэлснээр хаяж байгаа юм. Архи сайн уудаг гэхээр нь би бас шоронд архидах юм боллоо. Таван шил архи аваад хувааж уулаа. Эхний нэг шилийг уутал нөгөөх чинь согтоод эхэлдэг байгаа. Өө! чааваас энэ чинь шальдаггүй эр байна гээд голсхийгээд, цааш уугаад байтал би согтоод уначихсан. Тэгтэл Хадаа эхлээд нэг халчихдаг, цаашаа хичнээн ч шилийг уусан согтдоггүй байсан" гэж билээ.
Ангилал:Хоригдол Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Терминатор 2: Цээрлэлийн өдөр
Терминатор 2: Цээрлэлийн өдөр (Terminator 2: Judgment Day), товчоор Т2, нь Жэймс Камероны найруулж, мөн хамтран зохиолцож, продюсерыг нь хийсэн, 1991 онд дэлгэцнээ гарсан Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт кино юм. Гол дүрүүдэд Арнольд Шварценеггер, Линда Хамильтон, Эдвард Фурлонг, Роберт Патрик нар тогложээ. Өмнөх анги болох Терминатор-ын үйл явдлаас 11 жилийн дараа Сара Коннор болон түүний 10 настай хүү Жон, мөн дахин програмчлагдаж, ирээдүйгээс ирсэн Терминатор нар Т-1000-аас өөрсдийгөө хамгаалж, ирээдүйд машинууд хүн төрөлхтинйг сөнөөх Цээрлэлийн өдрөөс урьдчилан сэргийлэхээр оролдож буй тухай гардаг.
Т2 нь маш өндөр амжилт олсон кинонуудын нэг билээ. Мөн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт киноны төрлөөр зогсохгүй нийгэмд томоохон нөлөө үзүүлсэн юм. Тус киноны дүрсний эффект нь хүний хөдөлгөөнийг компьютер графикаар дүрсэлсэн анхны хэрэглээ гэж хэлж болно. Энэхүү кино нь Оскарын шагналыг 4 төрлөөр хүртсэн билээ.
Эшлэл
Ангилал:1991 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Тулаант кино Ангилал:Цаг хугацааны аялал кинонд Ангилал:Цаг хугацааны төгсгөлийн кино #2
Хулхит
Хулхит (орос «сера», халимаг чихний «хулхи» үгнээс гаралтай Хулхт; Хулхута) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын Яшкуль хошуу (Яшкулин район)-ны Хулхит сум (Хулхт селән)-ын төв, 354 хүнтэй гацаа.
Түүх
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германд эзлэгдсэн байсан Хулхитад 1942 оны 11-р сарын 21-нд галын шугам байрлаж, хүчтэй дайлалдаан болсноор ЗХУ-ын 214 баатар төрж, хэдэн мянган эрс амиа алдаж байв. Энд цуглан бүрдсэн 28-р арми Сталинградыг чөлөөлж Берлин хүртэл давшихдаа Прагыг бас чөлөөлжээ. Тиймээс ч жил бүрийн Ялалтын баярын өмнөх өдөр энд эргэн дурсах өдөрлөг болдог. 1973 оны 8-р сард Хулхитын хонины сангийн аж ахуй байгуулагдаж байв.
Газар дайд
Хулхит гацаа аймгийнхаа төв Яшкуль суурингаас дорно зүгт 82 километр зайд оршдог. Астрахань хотоос 120 км зайтай. Астрахань - Элст - Ставрополь шугамын улсын ач холбогдолт А-154 цардмал зам гацааны яг голоор нь дайран гардаг.
Дурсгалт зүйл
28-р армийн энд ясаа тавьсан цэргүүдийн дурсгалд зориулан 1982 онд босгосон дурсгалын хөшөөт цогцолбор гацаанаас баруунш 2 километр явахад таарна.
Эшлэл
Ангилал:Халимагийн суурин
Арьс
Арьс бол амьд амьтны биеийн бүрхүүл юм. Арьс нь ялангуяа сээр нуруутан амьтанд хамгийн их хамаатай бөгөөд далайн дун, үет хөлтөн амьтад зэрэг нь арьснаас хатуу бүрхүүлтэй байдаг. Хөхтөн амьтдад арьс нь хэмжээгээрээ хамгийн том эрхтэн гэгдэх ба булчин, яс, шөрмөс, дотоод эрхтнүүдийг гадны нөлөөлөлөөс хамгаалах олон давхраа бүхий хальснаас бүрддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Арьсны анатоми Ангилал:Арьсны эд судлал Ангилал:Мэдрэх эрхтэн
Ольга Вилухина
Ольга Геннадьевна Вилухина (Ольга Геннадьевна Вилухина, 1988 оны гуравдугаар сарын 22-нд ЗХУ-ын Межгорьед төрсөн) — Оросын эмэгтэй биатлонч юм. Тэрээр эх орондоо зохион байгуулагдсан Сочийн олимпын наадамд 7.5 километрийн спринт төрөлд аман хүзүүдэж анхны оролцосн олимпоосоо анхны медалиа зүүжээ. 2006 оны залуучуудын дэлхийн аварга Ольга Вилухина 2012онд хөөх гараатай 10 километрийн уралдаанд хүрэл медаль, дэлхийн цомд гурван гараанд амжилттай уралдаж шагналт байр эзлэж байсан.
Холбоос
Ангилал:Оросын биатлонч Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол биатлонд Ангилал:Сэргээш Орост Ангилал:Оросууд Ангилал:1988 онд төрсөн
10 сарын 21
10 сарын 21 нь Григорийн тооллын жилийн 294 дахь (өндөр жил бол 295 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 71 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
1021 #21
Анна-Мария Равнополска-Дийн
thumb|right|200px|Анна-Мария Равнополска-Дийн Анна-Мария Равнополска-Дийн нь дэлхийд алдартай Болгарийн хөгжмийн зохиолч, босоо ятгачин юм.
Намтар
Ятгачин Анна-Мария Равнополска-Дийн нь Болгар улсын нийслэл Софи хотод мэндэлсэн юм. Тэрбээр Италийн нэрт профессор, ятгач Лиана Паскуалигийн дор суралцаж байсан бөгөөд түүнийг дэлхийн алдарт Испани улсын ятгач Никанор Забалета тийш нь явуулсан аж. Цаашлан боловсролоо АНУ-д Блүүмингтон хотын Индианагийн их сургуульд гаргууд ятгач, профессор Сюзан МакДоналдын дор үргэлжлүүлсэн бөгөөд түүний багш нар нь хоёулаа Францын Ятганы сургуулийн гайхалтай төлөөлгчидийн шавь нар байжээ: Марсел Тюрнер (Лиана Паскуали), Хенрийт Рений (Сюзан МакДоналд). Залуу авъяас маань Индианагийн их сургуулийн Хөгжмийн сургуульд суралцах үедээ хүн болгоны хүсэл болсон урлагийн өргөмжлөлийг дээд зэргийн ятганы үзүүлэлтээрээ хүртэж байв. Тэрээр анхны үзүүлбэрээ Нъю-Йорк хотын Карнегийн их танхимд 1992 онд хийсэн бөгөөд олны талархлыг ихэд хүртсэн байна. Түүнийг Нъю-Йорк-д болсон МакГрау Хилл-н Залуу уран бүтээлчдийн үзүүлэн тоглолтод "өөрийн үеийн шилдэг хөгжмийн авъяастнуудын нэг" хэмээн Америкийн үзэгчдэд танилцуулж байсан ажээ. Энэ нь ч түүний Гаржилессе, Мюнхен, Иерусалим зэрэг олон улсын тэмцээнүүдэд үзүүлсэн гайхалтай үзүүлбэрүүдээр нотлогдоно.
thumb
1992 онд тэрээр Болгар дахь Америкийн Их сургуулийг байгуулалцсан ба одоо тэнд хэд хэдэн онолын хичээл, мөн ятга болон төгөлдөр хуурын практик хичээл зааж байна.
Түүний авъяасыг юу ч зогсоож чадахгүй. Үүний нэгэн тод жишээ гэвэл түүний 2002 онд Женевд болсон 8 дахь Дэлхийн Ятгачдийн Их хуралд хийсэн үзүүлбэр юм. Тэр үед Равнополска-Дийн зүүн гарын хагас хэсэгтээ мэдээ алдалттай байсан ч 6 ятганы цөөхүүлийн анхны ятгыг дарж мөн тусгай ганцаарчилсан үзүүлбэр хийж байсан явдал болно.
2003 онд тэрээр өөрийн хөгжим зохиох авъяасыг нээсэн юм. Энэ нь түүнийг Америкийн Нэгдсэн улсын Индиана мужын Блүүмингтон хотын Харпконд лекц унших болон үзүүлбэр хийхээр уригдаад байх үед тохиов. Түүний анхны хөгжмийн зохиол болох "Импровизэйшн" нь Болгарын ардын урлагийн загвараар бичигджээ.
Ном, өгүүллэг болон хөгжмийн найруулгууд
/1900-1930/ "Хөгжим өчигдөр-өнөөдөр", 2002
Гадаад холбоос
Ангилал:Болгарын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Сонгодог босоо ятгачин Ангилал:Болгарчууд Ангилал:1960 онд төрсөн
Викингчүүд
Викингчүүд нь МЭ 8-11-р зууны үеэр Хойд- ба Зүүн тэнгисийн орчмоор нутаглах, ихэвчлэн умардаас гарал бүхий далайчин, дайнч ард түмнийг төв европод дундад зууны эхэн үе буюу викингийн эрин үед (800-1050 он) нэрлэдэг байсан нэршил юм.
Тухайн үедээ Викингчүүд нь Скандинавын хүн амын цөөн хэсэг нь байсан гэж үздэг. Тэднийг дотор нь хоёр бүлэг болгон хуваана. Эхний бүлэг нь далайн эрэг орчмоор амьдран дээрэм тонуул хийнэ. Тэд эх нутгаасаа гарч, алдар нэр, эд хөрөнгө, адал явдалтай учрахыг мөрөөдсөн голцуу залуус байсан аж. Сүүлдээ тэд мөн л өөрсдийн өвөг дээдэстэйгээ адил суурин амьдралд шилжин тухайн үед нийтлэг аж ахуй эрхлэн амьдрах болжээ. Энэ талаар домог (эртний умардын бичмэл) болон руни чулуунд тэмдэглэсэн байдаг. Нөгөө хэсэгт нь далайн эргийн дээрэм тэдний амьдралын зорилго байв. Тэдний талаар франкууд, англозаксенчууд, анналчуудын судар бичиг тэмдэглэгдэн үлджээ. Энэ хэсэг нь буцаж нутагтаа суурьшаагүй цааш нүүдэллэсэн байх ба хэрэв буцсан тохиолдолд тэднийг дээрэмчинд тооцон суурин иргэд тэдэнтэй дайтдаг байсан ажээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Умардын түүх
Хувьсгуур
Хувьсгуурт техникийн төхөөрөмжүүд орох ба түүний тусламжтай физикийн хэмжигдхүүнийг хувиргана:
Түмэнбаярын Рагчаа
Шар Мухлай овогт Түмэнбаярын Рагчаа (1917-2015) нь Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн, гавьяат эдийн засагч, Монгол Ардын Намын гишүүн, төрийн ахмад зүтгэлтэн.
Тэрбээр 1931 онд анх Увс аймгийн Хяргас сумын захиргаанд бие зарлага, тал бичээчээс ажлынхаа гарааг эхэлж, 1936-1954 онуудад Хөвсгөл, Алтанбулаг, Чойбалсангийн дамжлага баазуудад данс хөтлөгч, ня-бо, ерөнхий ня-бо, хэлтсийн дарга, орлогч дарга,
1954-1958 онд Худалдааны яамны хэлтсийн дарга, 1958-1959 онд МУИС-д багш,
1959-1972 онд Улсын Төлөвлөгөөний Коммисын дарга,
1972-1987 онд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын Зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч даргаар ажилласан байна.
1981-1990 онуудад Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Улс Төрийн товчооны гишүүнээр сонгогдон ажилласан.
Монгол Ардын Намд 1941 онд элссэн ахмад гишүүн Т. Рагчаа 1961-1988 онд МАХН-ын Төв Хорооны гишүүн, 1972-1987 онд МАХН-ын Төв Хорооны Улс Төрийн Товчооны орлогч гишүүн, жинхэнэ гишүүн, 1961-1986 онд МАХН-ын 6 удаагийн Их хурлын төлөөлөгч, 1960-1988 онд БНМАУ-ын АИХ-ын депутатаар тус тус сонгогдон ажиллаж байсан.
Т. Рагчаа нь Алтан гадас одонгоор 1, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, Сүхбаатарын одонгоор тус бүр 3 удаа, гадаад, дотоодын 20 гаруй одон, медалиар шагнагдсан, Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч юм.
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Монголын эдийн засагч Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Монгол улсын гавьяат эдийн засагч Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Хяргасын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1917 онд төрсөн Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
10 сарын 22
10 сарын 22 нь Григорийн тооллын жилийн 295 дахь (өндөр жил бол 296 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 70 өдөр үлдэж байна.
Талх Чихэр ХК
Талх Чихэр Хувьцаат Компани нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төвтэй, хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч компани юм.
1984 онд "Талх Чихрийн комбинат" нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн бөгөөд 1999 онд хувьчлагдан “Талх Чихэр” ХК болон шинэчлэгдсэн. Одоогоор тус компани 700 гаруй ажилтантай ба 35 нэр төрлийн талх, 34 нэр төрлийн нарийн боов, 10 гаруй төрлийн баярын бялуу, мармелад, зөөлөн чихрийн цуглуулга, жигнэмэг үйлдвэрлэж байна.
Компаний Уриа үг: Эрүүл хүнс, таны сонголт
Алсын хараа: Хувьсан өөрчлөгдөх хэрэглээний соёлыг түүчээлэх
Эрхэм зорилго: Бид олон улсын чанарын стандартад нийцсэн дэвшилтэт технологиор бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэн зах зээлд нийлүүлж, хэрэглэгч харилцагчдынхаа сэтгэл ханамжаар үнэлэгдсэн хүнсний салбарын загвар компани байна.
Үнэт зүйлс: Т - Технологийн дэвшил
А - Аюулгүй үйлдвэрлэл
Ч - Чанартай хүнс
И - Итгэлцэл түншлэл
Талх чихэр ХК салбартаа анх удаа хүнсний аюулгүй байдлын удирдлагын тогтолцооны ISO 22000 амжилттай нэвтрүүлэн ажиллаж байна.Мөн бялууны шинэ үйлдвэрээ энэ онд ашиглалтанд оруулахаар ажиллаж байгаа юм.
БИД: 2015.11.22 Бид нийт хэрэглэгчдийнхээ сэтгэл ханамжийг тогтмол өндөрт байлгах зорилгоор Чанарын удирдлагын тогтолцооны ISO 9001:2008 олон улсын стандартыг “Салбартаа анх удаа” нэвтрүүлсэн нь хэрэглэгч харилцагчдынхаа итгэлийг улам баталгаажуулж байгаагийн нэг илрэл юм.
2016.04.27 Бид Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний Худалдаа Аж үйлдвэрийн Танхимтай хамтран шалгаруулдаг Монгол улсын ТОП аж ахуйн нэгжийн шалгаруулалтын ТОП-50 аж ахуйн нэгж-ийн нэгээр шалгарсан. Шалгаруулалтыг Татвар төлөлт, Ажилчдын тоо, Борлуулалтын орлого, Борлуулалтын ашиг, Байгууллагын хөрөнгө гэсэн 5 гол үзүүлэлтээр шалгаруулдаг юм.
2016.05.13 Бид Монгол улсын татварын хууль тогтоомжийг шударгаар сахиж, улс орныхоо хөгжил дэвшилд үнэтэй хувь нэмэр оруулан, нийгмийн хариуцлагаа нэр төртэйгээр биелүүлж байгааг минь өндрөөр үнэлэн Монгол улсын Гааль Татварын Ерөнхий газраас 2015 оны “Шилдэг Татвар Төлөгч” аж ахуйн нэгжээр шалгаруулсан юм.
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Байрны ах
Байрны ах  - 2017 оны 11-р сарын 24-нд нээлтээ хийсэн Монголын уран сайхны кино. Найруулагчаар Б.Нямдаваа ажиллаж, гол дүрүүдэд Б.Баттогтох, Б.Ану-Үжин, О.Мөнгөн-Очир, Б.Мягмарчүлтэм нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2017 оны кино
Чойжилын Чимид
Чойжилын Чимид (1927.12.23--1980.02.14) 20-р зууны Монголын яруу найрагч, жүжгийн зохиолч, орчуулагч.
Намтрын товчоо
Тэрбээр 1927 онд Амгаланбаатар хотноо сэхээтний гэр бүлд төржээ. 1950 онд МУИС-ийг монгол хэл, уран зохиолын багш мэргэжлээр төгссөн. 1950 оноос МУИС-д багш, Үнэн сонины орлогч эрхлэгч, МОНЦАМЭ-гийн орлогч дарга, Монгол Улс сэтгүүлийн эрхлэгч, Соёлын яамнаа хэлтсийн дарга, МЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан. Утга зохиолыг хуучин бичгийн найруулгаар бус шинээр бүрэлдэж буй утга зохиолын амьд хэлээр орчуулж эхэлсэн анхны орчуулагч. Түүний Би монгол хүн шүлэг нь монгол туургатны дунд ихэд алдартай. Ч.Чимид нь 1937-1938 оноос уран зохиол оролдож эхэлсэн байдаг
Шагнал
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын яруу найрагч Ангилал:Монголын орчуулагч Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч Ангилал:Орос хэлнээс орчуулагч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналтан Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1927 онд төрсөн Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Найдангийн Адъяабат
Найдангийн Адъяабат нь 1984 оны 4 сарын 15-нд Архангай аймгийн Тариат суманд төрсөн үндэсний бөхийн улсын начин юм.Бөх билэгт дэвжээний бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин Ангилал:Тариатын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Гэрлийн хурд
thumb|upright=1.6|[[Нарны гэрэл нь дэлхийд хүрэхэд 8 минут, 19 секунд зарцуулна. Гэрлийн хурд нь c үсгээр тэмдэглэгддэг физикийн тогтмол. Хэмжээ нь яг 299,792,458 метр/секунд бөгөөд 300,000 километр/секунд гэсэн ойролцоо утгыг өргөнөөр ашигладаг (баруун талын хүснэгт ашиглан бусад нэгжүүд дахь утгыг харна уу). Энэ нь хурдыг нь сааруулах атом, молекул, бусад төрлийн матери оршин байхгүй вакуумд цахилгаан соронзон цацрагийн (радио долгион, үзэгдэх гэрэл, гамма долгион гэх мэт) тархах хурд юм.
Хүн төрөлхтний түүхийн явцад гэрэл нь агшин зуурд тархдаг, эсвэл ердөө л маш хурдан тархдаг эсэх нь мэдэгдэж байсангүй. 17-р зуунд Данийн одон орон судлаач Оле Рөмэр Бархасбадийн дагуул Иогийн үзэгдэх хөдөлгөөний судалгаа дээр үндэслэн гэрэл хязгаартай хурдаар тархдаг болохыг баталжээ. Үүнээс хойш олон зууны туршид улам нарийн хэмжилтүүдийг хийснээр 1975 онд гэрлийн хурдыг тэрбумны дөрөв нарийвчлалтайгаар 299,792,458 м/с болохыг тогтоожээ. 1983 онд СИ системд метрийг " 1 ⁄ 299,792,458 секундэд гэрлийн тарах хурд" хэмээн тодорхойлсон, иймд өнөө үед c-ийн м/с-ээрх тоон утга нь метрийн тодорхойлолт ёсоор тогтсон.
Харьцангуйн тусгай онолоор c нь орон зай-цаг хугацааны нэгдсэн бүтцэд орон зай, цаг хугацааг холбож өгдөг ба үүний квадрат нь масс-энергийн тэнцэтгэл дахь пропорцилональ тогтмол юм. (E = mc2). Ямар ч инерциал цогц системд цацаргагч, ажиглагч хоёрын харьцангуй хурдаас үл хамааран c нь бүхий л массгүй бөөм, холбогдох орнуудын, үүнд чөлөөт орон зай дахь цахилгаан соронзон цацрагийн хурд; мөн татах хүч, гравитацийн орны хурд хэмээн таамаглагдаж буй. Гэлийн хурд нь энерги, матери, мэдээлэл дамжих хамгийн дээд хурд, яагаад гэвэл "үүнээс хурдалбал шалтгаан-үр дагаврын зайлшгүй холбоог үгүй болгоно." Ийм төрлийн цогц системд "үр дагавар" нь "шалтгаан"-ийнхаа өмнө үзэгдэх болно. Ийм шалтгаан-үр дагаврын хуулийг зөрчсөн тохиолдол байхгүй тул парадокс үүсгэнэ. Гэрлийн хязгаартай хурд нь электроникийн төхөөрөмжүүдийн ажиллагааны хурдыг хязгаарладаг хүчин зүйл.
Шил, агаар зэрэг тунгалаг материалаар гэрлийн тархах жинхэнэ хурд нь c-ээс бага. c ба тухайн материалд гэрлийн тархах v хурдын харьцааг материалын n хугарлын илтгэгч гэнэ (n = c / v). Жишээ нь үзэгдэх гэрлийн хувьд шилний хугарлын илтгэгч нь 1.5 бөгөөд энэ нь үзэгдэх гэрэл c / 1.5 ≈ 200,000 км/с хурдтай тархдаг гэсэн үг. Үзэгдэх гэрлийн хувьдах агаарын хугарлын илтгэгч нь 1.0003, ийнхүү агаар дахь гэрлийн тархах хурд нь вакуумынхтай ижил.
Цахим холбоос
Ангилал:Оптик Ангилал:Харьцангуйн онол Ангилал:Физикийн тогтмол
Эеэр засагч
Эеэр засагч (1638-1661; 23 насласан) — 1643-1661 онд өргөмжлөгдсөн Чин улсын гуравдугаар хаан, манж хүн байв.
Бага нас
Фүлин 1638 оны хавар Мүгдэнд манж Чин улсын Хуньтайж буюу Дээд эрдэмт хааны Шяожуан их хатнаас төржээ. Шяожуан хатан болвол хорчин монголын боржигин овогт Бумбатай (аль эсвэл Хашгэрэл) гэгч бөгөөд Эеэр засагч төдийгүй Энх амгалан хаанд түшиг болсон хүн юм. 5 настай байхад нь 1643 онд балчир агийг хаан өргөмжилж, оны цолыг монголоор Эеэр засагч, манжаар Ижисун дасан, хятадаар Шүньжи гэсэн ба хааны сүмийн цолыг хятадаар Чин Шизү хэмээжээ.
thumb|150px|left|Доргон ван Дээд эрдэмт хаан Мин улсыг мөхөөж 1643 онд залгамжлагчаа зарлалгүй нас нөхцсөн бөгөөд хурал болоход олноор Нурхачийн 14-р хүү Доргоныг бол хэмээхэд тэр татгалзаж Дээд эрдэмт хааны хүү эцгийн суурийг залгамжлаг хэмээхэд 9-р хүү Фүлинийг тийн өргөмжилөв. 5 настай хааны өмнөөс Доргон, Жаргалан нар төр барих болсон.
1644 онд Мингийн жанжин Ү Сангуй Цагаан хэрмийн хаалгыг нээж манжийн цэрэг Бээжинг эзлэн Мингийн хуучин газар орныг эрхшээж, 1644 оны 11 сарын 8-нд Эеэр засагч хааныг Бээжинд ёслон залж, нийслэлийг Бээжинд шилжүүлэв. Манжийн цэрэг Мингийн хааны удмыг элдэн хөөж Шиань, Сүжоу, Ханжоу, Нанжин, Гуанжоу хүрч дагуулав. 1646 оноос хятад хүнийг төрийн албанд авах болж, 1648 оноос хятад эр манж эмтэй гэрлэхийг зөвшөөрчээ.
Төр барьсан нь
1650 онд Доргон зуурдаар өнгөрөхөд дүү нь төр барихыг оролдсон боловч Жаргалан болиулж 1651 онд 13 настай Эеэр засагчийн биеэр төр засах болсныг мэдэгдэв. Эеэр засагч өөрийн эрхэт цөөн жилдээ төрийн хятад хэв маягийг ойшоож нэвтрүүлсэн бөгөөд Чэнь Миншя, Ван Ши зэрэг хятад хүмүүс шадарлаж байсан. Мингийн үед байсан сургуулийг дахин нээж, төрийн удирдах байгууллагыг сэргээж, күнзийн суртал ном хэвлүүлэв. Залуу хаанд эхийнх нь зөвлөгөө тусалж байсан.
Хятадын Мин улсыг сэргээхийг хүсэгчдийг 1658 онд Гуйжоу, Юньнаньд байлдан Бирм рүү дутаалгав.
Нас барсан нь
Шяожуан хатан эх нь хүүдээ боржигин овгийн хоёр их хатан буулгасан ч хаан таалаагүй. Харин манжийн донго овогт хатандаа хайртай байсан бөгөөд түүнийгээ нас барахад бие нь муудан 1661 онд цэцэг өвчнөөр 23 насандаа таалал төгсчээ. Ван Ши, Марги хоёр сайд хааны сүүлчийн үгийг бичиж авснаар 4-р хүү нь дараагийн Энх амгалан хаан болж, Обой, Сонин, Суксаха, Эбилун дөрвөн сайд, балчир хааны өмнөөс төр барихаар болжээ.
Гэр бүл
thumb|150px|right|Хааны эх
Хатан
Үүнд:
Үжин (福晋)
2. Чэнь овогт сул татвар эм (陳氏)
3. Ян овогт эм (楊氏)
4. Нара овгийн сул эм (那拉氏)
6. Ниу сул эм (鈕氏)
7. Мүкүдү овгийн сул эм (穆克圖氏)
Ангилал:1638 онд төрсөн Ангилал:1661 онд өнгөрсөн Ангилал:Чин улсын хаан Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Айсингиоро
Хайр (Монгол кино)
Хайр  - 2017 оны 4-р сарын 28-нд нээлтээ хийсэн Монголын уянгын уран сайхны кино. Найруулагчаар Б.Чингүүн ажиллаж, гол дүрүүдэд Ч.Сэлэнгэ Т.Цолмон Ц.Мичидмаа нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2017 оны кино
Айдас
Шалтгаан
Фобигийн хямралуудын шалтгаан нь тодорхойгүй байдаг. Удамшлын хүчин зүйл байдаг гэсэн таамаглал байдаг боловч энэ нь нотолгоо шаарддаг. Түүнчлэн фобии нь сэтгэц хямруулах нөхцөл байдлаас өдөөгдсөн байх боломжтой.
Явц
Өвчний гол шинж нь тодорхой нөхцөл байдалд айдас түшүүр төрөх (саатлын цочролд орох хүртэл) бөгөөд үүнээс болж өвчтөн тэдгээрээс зайлсийж эхлэдэг байна (жишээ нь, метро болон лифтээр зорчих). Бусад хүмүүс ийм нөхцөлийг огтхон ч аюулгүй гэж үздэг нь айдсыг багасгадаггүй. Фобиг хэд хэдэн төрөлд ангилдаг:
Нээлттэй орон зай, талбайгаас болон гэртээ шууд харих боломжгүй байдлаас айх. Ерөнхийд нь агарофобияг гэрээс гарахаас айх гэж тодорхойлж болно. өвчтөнгүүд өөрийн гэр байшинд бүрэн хадагдсан байх нь цөөнгүй байдаг. өвчин хөдлөх үед зүрх дэлбэрэх болон багтарч үхэх айдас өвчтөнд төрдөг. өвчнний хөдлөл нь хагас цаг орчим үргэлжилэх бөгөөд үүний дараа айдас алга болж тайвширдаг. өвчний давтамж өдөр бүрээс жилд хэдэн удаа хүртэл өөрчлөгдөж байдаг. Цаг хугацааны явцад өвчтөн өвчинг өдөөдөг нөхцөл байдлаас бүрэн зайлсхийж эхлэдэг бөгөөд удаан хугацааны туршид зөвхөн үл ялиг түгшүүр мэдэрч болно.
Клиник шинжээрээ дээрхтэй төстэй боловч энэ тохиолдолд өвчтөн хаалттай орон зай, давчуу жижиг өрөө, лифт, метронд орох үед өвчин хөдөлдөг байна.
Ийм өвчтөнгүүд нийт хүн амын 3-5%-ийг эзэлдэг байна. Фоби үүсэхэд сэтгэц хямруулах нөхцөл байдал нөлөөлдөг. өвчтөнгүүд бусдын нүдэн дээр ямар нэгэн зүйлийг хийх ёстой нөхцөл байдлаас айж зайлсхийдэг. үүнд олон нийтийн өмнө гарах, нийтийн бие засах газар орох, үдэшлэгт оролцох г.м. Иймэрхүү нөхцөл байдлын үед өвчтөнд тахикарди шинж илэрч, хөлс гарах, нүүр улайх, амьсгаа давцах, ам хатах, гар чичрэх, дотор муухайрах, толгой эргэх, халууцах эсвэл даарах, бие засмаар болох, өөрийгөө хянах чадваргүй болохоос айх зэрэг байдлууд үүсдэг.
Хүнд хэлбэрийн түгшүүрт айдас (паник) олон давтагдсанаас үүсдэг. Энэ нь тодорхой нөхцөл байдал болон хүчин зүйлтэй холбоогүй болохоор тайлбарлах боломжгүй байдаг. Гэнэт бий болох хүчтэй айдас түгшүүр нь дараах шинж тэмдгүүдийн дөрөв, эсвэл түүнээс илүүтэй нөхцөлднө, үүнд:
Оношлогоо
Оношийг өвчтөнтэй ярилцах үед тавина. Энэ үед ямар нөхцөл байдал, хүчин зүйл өвчтөнд айдас төрүүлж буйг мэднэ. Мөн дээр дурдсан шинж тэмдгүүдийг илрүүлнэ. Гэр бүлийнхэнтэй нь ярилцахад уг өвчтөний тухай илүү их мэдээлэл авдаг. Түүний зуршил, зан араншин г.м. Эдгээр эмнэл зүйн шинж тэмдгүүд нь оношийг тогтооход ач холбогдолтой байдаг. Фобия нь амь насанд хурц нөлөөгүй өвчин боловч зайлшгүй эмчилгээ шаарддаг өвчин юм. Учир нь энэ өвчний үед орчинтойгоо харьцах чадвар болон хөдөлмөрийн чадвар алдагддаг.
Эмчилгээ
Эмчилгээ нь амбулаторт хийгддэг ба зөвхөн бүхэлд нь эзэмдсэн түгшүүрийн фобитой үед л эмнэлэгт хэвтэх шаардлагатай болдог. Гол төлөв транквилизатор болон антидепрессантуудын бүлгийн эмнүүдийг хэрэглэнэ. Зарим тохиолдолд нейролептик эмүүдийг хэрэглэнэ. Эмчилгээ нь хэдэн долоо хоногоос сар хүртэл үргэлжилэх бөгөөд энэ нь ямар төрлийн фоби болохоос хамаарна. Мөн янз бүрийн сэтгэл засал үр дүнтэй. Эмчилгээний үр дүн нь аль алинд сайн. өвчтөнүүдэд айдас түгшүүр үлдэх боловч түүнийгээ удирдаж, паникт автахгүй байхад сурдаг. Энэ нь орчиндоо дасан зохицох чадварыг дээшлүүлэх, хөдөлмөрийн чадварыг болон амьдрах нөхцөлийг хэвийн болгоно. Фобигийн дахилт гэж байхгүй. Харин хоёрдогчоор үүсч болох боловч эмчийн хяналтанд байснаар стресс, хүчин зүйлсүүдээс зайлсхийж чадна.
Фоби төрлүүд
Ангилал:Сэтгэл зүйн эмгэг  Ангилал:Ерөнхий сэтгэл судлал Ангилал:Зөрчилдөөний судалгаа
Замбуутив
Замбуутив (сам. Jambudvīpa, "замбуу модны тив" ), Замбуулин, Замбатив, Замлин - Бурхны номд өгүүлснээр ертөнцийн 4 тивээс цор гагцаар хүн, амьтны амьдардаг тив юм. Сүмбэр уулын урд байрладаг гэх бөгөөд Алтан товчид өгүүлснээр болбол 9 өнгөт улс орших бөгөөд Энэтхэг цагаан өнгөт, Төвд хар өнгөт, Монгол шар өнгөт хэмээн дурдагдсан байдаг.
Эх үүсвэр
Ангилал:Буддын шашин
Тауфик Хидаят
Тауфик Хидаят (Taufik Hidayat) — Индонез улсын эрэгтэй өдөн бөмбөгч (бадминтонч).
Ангилал:Индонезийн бадминтончин Ангилал:Индонезийн олимпын аварга Ангилал:Бадминтоны олимпын аварга Ангилал:Бадминтоны дэлхийн аварга Ангилал:Бадминтоны азийн наадмын аварга Ангилал:Бадминтоны азийн аварга Ангилал:Бадминтоны зүүн өмнөд азийн наадмын аварга Ангилал:Индонезийн бадминтоны улсын аварга Ангилал:Индонезийн олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Индонезийн азийн наадамд оролцогч Ангилал:Индонезчүүд Ангилал:1986 онд төрсөн
Монгол поп (цомог)
Монгол поп — 2011 онд худалдаанд гарсан Д.Болдын цомог.
Дууны жагсаалт
Ангилал:Камертон Ангилал:Поп цомог Ангилал:2011 оны цомог
Нам хүчдэл
Нам хүчдэл гэж 1000 вольт хүртэлх хувьсах хүчдэл болон 1500 вольт хүртэлх тогтмол хүчдэлийг нэрлэдэг. Нам хүчдэлийн хэсэг нь бага хүчдэлээс гадна 230/400 вольт сүлжээ бас хамрагдана.
Цахилгааны өндөр хүчдэлийг өндөр хүчдэл гэх ба үүнд цахилгаан эрчим хүчний дунд хүчдэл, өндөр хүчдэл хэмээн дотор нь ангилна. Эдгээрийн хязгаарын утгуудыг яг тодорхой заасан дүрэм байдаггүй.
Гадаад линкс
Ангилал:Цахилгаан эрчим хүчний техник Ангилал:Цахилгааны хүчдэл
Хольгер Бадштубер
Хольгер Бадштубер (Holger Badstuber, 1989 оны гуравдугаар сарын 13-нд төрсөн) нь Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Германы Бундеслигийн Бавари Мюнхен болон Германы шигшээ багийн хамгаалагч юм. Мөн тэрээр зүүн жигүүрийн хамгаалагчийн байрлалд тоглодог.
Клубын замнал
Тэрээр 2002-2007 онд Байерн Мюнхен хүүхдийн багт тоглож байсан. 2009-10 оны улиралаас Байерн Мюнхений үндсэн багийн бүрэлдэхүүнд тоглох болсон ба үүнээс өмнө Байерн Мюнхений 2-р багт тоглож байжээ. Бадштубер лигийн анхны тоглолтоо 2009-10 оны улиралд Хоффенхайм багийн эсрэг хийж байсан. Харин анхны гоолоо 2009 оны 12 сарын 4-нд Боруссиа Мюнхенгладбах багийн эсрэг оруулж байжээ. 2010 оны 2 сарын 4-нд Байерн Мюнхен баг түүнтэй 2014 он хүртэл гэрээгээ сунгах болсноо зарласан.
2010 оны Дэлхийн аварга
Бадштубер 2010 оны Дэлхийн аваргад оролцох Германы шигшээ багийн урьдчилсан бүрэлдэхүүнд анх шигшээ багтаа дуудагдаж байсан. Шигшээ багийнхаа төлөө анхны тоглолтоо 2010 оны 5-р сарын 29-нд Унгарийн эсрэг хийж байсан. Тэрээр дэлхийн аваргын өмнөх нөхөрсөг тоглолтуудад сайн тоглож байсан учир Йохим Лёв түүнийг дэлхийн аваргад оролцох германы шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаасан байна. Тэрээр германы шигшээ багийн дэлхийн аваргын нээлтийн тоглолтод гараанд гарч тоглосон ба тухайн тоглолтод германчууд Австралийн шигшээ багийг 4-0 -ийн харьцаатай бут ниргэн хожсон байна. Мөн тэрээр дараагийн буюу Сербтэй хийсэн тоглолтод гараанд гарч тоглосон боловч хангалттай сайн тоглож чадаагүй юм. Энэхүү тоглолтод германчууд 1-0 -ийн харьцаатай ялагдал хүлээжээ. Иймд тэрээр гарааны эрхээ Жером Боатенгд алдсан.
Холбоосууд
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Германчууд
Цахилгаан техник
thumb|right|Дамжуулагч хавтан Цахилгаан техник нь инженерийн шинжлэх ухааны нэгэн салбар бөгөөд түүний судлах зүйл нь цахилгаан тоног төхөөрөмжийн судалгаа болон хөгжүүлэлт түүнчлэн үйлдвэрлэх арга техникийг хамрах ба эдгээр нь тодорхой хэмжээгээр цахилгаан энерги дээр суурилсан байна. Цахилгаан техникт хамаарах салбар нь хувьсгуур, цахилгаан машин болон цахилгаан эд ангиуд, түүнчлэн удирдлагын-, хэмжилтийн-, тохируулгын-, мэдээллийн- болон тооцоолох техникт зориулсан хэлхээнүүдээс авахуулаад техникийн информатик хүртэл ордог.
Цахилгаан техникийн хамрах хүрээ
Цахилгаан техникийн сонгодог ангилал нь өндөр хүчдэлийн техник байсан бол өнөөдөр эрчим хүчний техник болон хөтлөх техникт салбарласан байхаас гадна нам хүчдэлийн техникт орон мэдээллийн техник рүү хувирсан байдаг. Мөн цаашлаад цахилгаан хэмжилтийн техник, автоматжуулах техник болон электроникийн салбарууд ч бас нэмэгдэн ордог. Өнөөдөр хүн төрөлxтөний өдөр тутмын амьдралд бараг л бүх үйлдэлүүд болон төхөөрөмжүүд нь цахилгаанаар ажиллах буюу эсвэл цахилгаан багаж төхөөрөмж болон удирдлагын оролцоотойгоор явагдаж байна.
Эрчим хүчний техник
Цахилгаан эрчим хүчний техник нь цахилгааныг бий болгох, дамжуулах, цахилгаан энерги болгон хувиргах болон өндөр хүчдэлийн техникийг хамардаг. Цахилгаан энергийг ихэнх тохиолдолд механик эргэлтийн энергиэс генераторын тусламжтайгаар хувирган гарган авдаг. Өндөр хүчдэлийн техникт эдгээрээс гадна цахилгаан энерги хэрэглэгч болон хөтлөх техник бас хамаарна. Харин дамжуулах хэсэгт цахилгаан эрчим хүчний хэсэг болох нам хүчдэл болон цахилгааны шугамын угсралт орно. Эдгээрийг айл гэрт ч түүний олон хувилбараар харж үзэх боломжтой.