cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Люксембургийн төрийн далбаа
Түүх
Люксембургийн төрийн далбааны өнгө нь дундад зуунаас эхтэй. Люксембургийн гүн V Хайнрих 1240 онд цагаан ба цэнхэр судал дээр, шар өнгийн титэм бүхий улаан арсланг дүрсэлсэн сүлдтэй тугийг анх хэрэглэжээ. 1815 оны Венийн конгрессын тогтоолоор Люксембургийн Их Херцогт Улс нь Германы Холбооны гишүүн улс байсан хэдий ч, I Виллем хан Нидерландтай хувийн холбоогоор холбогдсон байв. Тиймээс Люксембургийг тухайн үед Нидерландын де-факто аймаг хэмээн үзэж байв.
Улаан арслан
Мозель голыг өргөтгөсний үр дүнд Люксембург усан тээвэр хийх бололцоотой болсон нь олон улсын дотоодын усан тээвэрт тус улсын төрийн далбаа ба Нидерландын төрийн далбааг хольж солих асуудал гарах болжээ. Энэ учраас 1972 оны долоодугаар сарын 23-нд «Төрийн бэлгэ тэмдгийн тухай хууль»-нд агаарын ба усан тээвэрт ашиглах далбааг бий болгов.
Энэ далбаа нь ижил хэмжээ бүхий хэвтээ тэнхлэг дагуу цагаан ба цэнхэр солбисон арван судлаас бүрдэх бөгөөд эдгээр судлууд дээр алтан шар өнгийн титэм, хэл, савартай, мөн хос сүүл бүхий улаан өнгөтэй арслангийн дүрстэй. Энэхүү далбааны дүрс нь төрийн сүлд бамбайн дүрс юм. Далбааны арслангаас шалтгаалан Люксембургчууд «улаан арслан» (de Roude Léiw) хэмээн бас нэрлэх нь бий.
Эшлэл
Ангилал:Төрийн далбаа Төрийн далбаа Ангилал:Төрийн далбаа улс орноор
Дэчингунгаагийн Доржготов
Тэрбээр 1973 онд “Монголын хойт хэсгийн хөрсний газарзүйн үндсэн шинж, хээрийн хөрсний тодорхойлолт” сэдвээр дэд доктор, 1992 онд “Монгол орны хөрс” сэдвээр шинжлэх ухааны докторын зэрэг тус тус хамгаалсан. 1998 онд академич цол хүртсэн байна.
Академич Д.Доржготов 1978 оноос хойш МУИС, УБИС-ийн газарзүйн мэргэжлийн оюутан, магистрант, докторантуудад хичээл зааж иржээ.
Д.Доржготов нь судалгааны ажлын үр дүнгээрээ 1974 онд “Монгол орны хөрсний 1:2500 000 масштабтай зураг”-ийг анх удаа зохиож хэвлүүлснээс хойш олон зуун бүтээлээ нийтийн хүртээл болгосон бөгөөд эдгээр бүтээлүүдээрээ дэлхийн олон оронд үнэлэгдсэн газарзүйн салбарын тэргүүлэх эрдэмтэн юм.
Лука Россеттини
Лука Россеттини (Luca Rossettini; 1985 оны тавдугаар сарын 9-нд Падуя хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Кальяри» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2012 оны долоодугаар сарын 1-нд «Кальяри» багт 1.5 сая еврогоор элссэн. 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд «Ювентус» багтай лигт таарахад (1:3) Россеттини «Кальяри» дахь анхны бөмбөгөө оруулав.
Гадны холбоос
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Падова багийн тоглогч Ангилал:Сиена багийн тоглогч Ангилал:Кальяри багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Жунжөн Үндэсний Их Сургууль
Жунжөн Үндэсний Их Сургууль (товч. ЖҮИС; N國立中正大學) — Тайвань орны Жяи шяньд байгаа, 1989 онд үүсэн байгуулагдсан их сургууль.
Эшлэл
Ангилал:Тайванийн их сургууль Ангилал:Жяи тойрог Ангилал:1989 онд байгуулагдсан Ангилал:Чан Кайши
Всеволод Радченко
Всеволод Радченко (орос. Всеволод Кузьмич Радченко. 1925 оны 11-р сарын 3-нд төрсөн- 2000 он орчим нас барсан) -ЗХУ-ын Гадаад тагнуулын албаны хошууч генерал. Хууль зүйн ухааны дэд эрдэмтэн. (1972 он).
Намтар
1950 онд Гадаад хэлний дээд сургууль франц хэлээр төгссөн.
1951 оноос Улсыг аюулаас хамгаалах байгууллагад элссэн. ЗХУ-ын Улсыг аюулаас хамгаалах яамны №101 сургуульд сурч 1952 онд төгсөөд ЗХУ-ын Улсыг Аюулаас Хамгаалах Яамны (УАХЯ) Хил хамгаалах ерөнхий газрын 3-р газрын 1-р хэлтэст ажилласан байна. 1954 онд Франц, Швейцар руу богино хугацааны томилолтоор явж байсан, 1955 онд Франц руу урт хугацааны томилолт ав Парист ажиллаж байсан. 1959 онд эх орондоо ирээд УАХЯ-ны «Д» хэлтэст, дараа нь сөрөх тагнуулын албанд ажилласан байна.
В.Радченко Монголд
Монголд 1983-1987 онуудад албан ёсоор томилогдон ажилласан. Энэ хугацаанд тэрээр Монголын дотоод хэрэгт шууд оролцож төрийн удирдлагад байсан Ю.Цэдэнбалыг огцруулж оронд нь Ж.Батмөнхийг томилох ажиллагааг гардан зохион байгуулсан хүний нэг. Энэ тухай өөрийн "Гол мэргэжил-тагнуулч " номондоо бичиж үлдээжээ. Түүний энэхүү номыг Ц.Гомбосүрэн орчуулж монголчуудын хүртээл болгосон байна.
Кино шиг амьдрал
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Монголын сэтгүүлчдийн эвлэл
Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл нь 1951 он ы 1 дүгээр сарын 16-нд байгуулагджээ.
Гэгээрлийн ажилтны Үйлдвэрчний эвлэлийн төв хорооны дэргэд “Сэтгүүлч нарын секц” байгуулах шийдвэр гарснаар  Монголын сэтгүүлчдийн мэргэжлийн төв байгууллагын суурь тавигдсан түүхтэй. Монголын Сэтгүүлчдийн Холбоо байгуулагдаж,  даргаар нь тухайн үед “Үнэн” сонины хариуцлагатай нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан О.Пунцаг томилогджээ.
Түүх
1963 он ы 11 дүгээр сарын 27-нд Монголын  сэтгүүлчдийн Анхдугаар Их хурал Засгийн газрын ордонд хуралдав.
1970 он ы үед Монголын сэтгүүлчдийн байгууллага зохион байгуулалтын хувьд бэхжиж, сонин, сэтгүүл, мэдээлэл, радио  телевиз, хэвлэлийн газрын ажилтан 500 гаруй сэтгүүлчдийг  эгнээндээ нэгтгэсэн  30  гаруй салбартай болов.
1976 он ы 12 дугаар сарын 7-нд  III Их хурал Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Соёлын төв ордонд болжээ.
1992 он д  Монголын  сэтгүүлчдийн байгууллага нь Монголын Сэтгүүлчдийн Холбоо (МСХ),  Монголын Чөлөөт Ардчилсан Сэтгүүлчдийн Эвлэл  (МЧАСЭ) гэсэн хоёр байгууллага болж, тус тусдаа үйл ажиллагаа явуулав.
2002 он ы 4 дүгээр сарын 02-ны өдөр Монголын сэтгүүлчдийн Холбоо, Монголын Чөлөөт Ардчилсан Сэтгүүлчдийн Эвлэл  тус тусдаа хуралдаж, үйл ажиллагаагаа зогсоох шийдвэр гаргажээ. Тэрхүү өдрөө хоёр байгууллагын нэгдсэн Их хурал болж, МСХ, МЧАСЭ хоёрыг нэгтгэж  Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл] гэж нэрлэхээр тогтов. Монголын Сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэлийн Ерөнхийлөгчөөр “Их Монгол” дээд сургуулийн захирал С.Батмөнхийг сонгож байжээ.
2018 он ы 2 дугаар сарын 08-ны Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн XVII Их хурал Нийслэлийн иргэний танхимд болжээ.
Үе үеийн удирдлагууд
Монголын Сэтгүүлчдийн Холбооны (МСХ) даргаар
Монголын Сэтгүүлчдийн Холбооны (МСХ) Ерөнхийлөгчөөр
Дэд Ерөнхийлөгч нар
МСНЭ нь найман дэд ерөнхийлөгчтэй байна. Үүнд:
Шүүмжлэл
Х.Наранжаргал: Хэвлэлийн эзэд удирддаг Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл нь "Олон улсын сэтгүүлчдийн холбооны гишүүн байх эрхгүй" гэлээ.
Цахим холбоос
Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл
Ангилал:Монголын үйлдвэрчний эвлэл Ангилал:Монголын сэтгүүл зүй Ангилал:Ёс зүйн кодекс Ангилал:Улаанбаатарын клуб Ангилал:Сэтгүүлчдийн холбоо Ангилал:1951 онд байгуулагдсан
Хавтгайн Намсрай
Хавтгайн Намсрай (1943 онд Завхан аймгийн Цагаанхайрхан суманд төрсөн) нь Монголын физикч, математикч. 1997 онд Төрийн шагнал, 2009 онд Монгол Улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн цол, 2012 онд Монгол Улсын Засгийн газрын шилдэг бүтээлийн шагнал, 2014 онд Чингис хааны одон хүртсэн.
Намсрай 1962 онд Улаанбаатар хотын 10 жилийн 23 дугаар сургууль, 1968 онд Москвагийн Улсын Их Сургууль төгссөн.
Гэр бүл
Намсрай эхнэрийг Ж. Цэрэндулам гэдэг. Тэд 2 охинтой.
Ангилал:Монголын физикч Ангилал:Монголын математикч Ангилал:1943 онд төрсөн Ангилал:Чингис хаан одон шагналтан Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн
Шүтээн (Монгол кино)
« Шүтээн » — 1992 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
16 нас анхны дурлал, анхны хайр энэ бүхнийг хүн болгон дайран өнгөрдөг бөгөөд харин, хэрхэн яаж гэдэг нь хүн болгонд адилгүй. Залуучуудын чөлөөт сэтгэлгээ хэт их хөгжиж хөнгөн, хийсвэр амьдралаар амьдран өнгө мөнгөнд шунаж, тахин шүтэх ариун нандин зүйлийг умартах, бусдын хайр дурлал, үнэнч сэтгэлээр тоглох нь ердийн үзэгдэл болж байгааг үзүүлсэн ёс суртахууны сэдэвт кино. .
Эх сурвалж
Ангилал:1992 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
Саарал хүн
«Саарал хүн» — 2014 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Улаанбаатар дулааны сүлжээ
Улаанбаатар дулааны сүлжээ ТӨХК нь Улаанбаатарын төвлөрсөн дулааны эрчим хүчний сүлжээг хариуцан ажиллах төрийн өмчит хувьцаат компани. БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн 1959 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 367 дугаар тогтоолоор Улаанбаатар хотын дулаацуулах байгууламжийн ашиглалт, засварыг хариуцах үүрэгтэй Дулааны шугам сүлжээний ашиглалтын газрыг байгуулснаар тус компани анх байгуулагдсан төдийгүй Монгол улсад төвлөрсөн дулаан хангамжийн систем үүсч хөгжих эхлэл тавигдсан. Монгол Улсын Засгийн газрын 2001 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн 164 дүгээр тогтоолоор бие даасан “Улаанбаатар Дулааны Сүлжээ” Төрийн Өмчит Хувьцаат Компанийн (“УБДС” ТӨХК) хэлбэрт шилжин одоог хүртэл ажиллаж байна. 2004 онд ЭХЗГ-ын  56 дугаар тогтоолоор олгосон “Дулаан түгээх”, “Дулаанаар зохицуулалттай хангах” тусгай зөвшөөрлийг авсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Улаанбаатарын аж ахуйн нэгж Ангилал:1959 онд байгуулагдсан
Эрэл (Монгол кино)
« Эрэл » — 1992 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Энэхүү кино нь хүний сайхан сэтгэл, түүний мөн чанар, тэр дундаа эх хүний сэтгэлийн орон зайг өөрийн зүрх сэтгэлдээ эрж хайж яваа жирийн нэгэн жагсаалын цэргийн сэтгэлийн баялагыг нээн үзүүлжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1992 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Тамара Синявская
Тамара Ильинична Синявская (1943 оны 7-р сарын 6-нд ЗХУ-ын Москва хотод төрсөн)-Зөвлөлтийн болон оросын дуурийн дуучин (драмын меццо-сопрано), багш. ЗХУ-ын Ардын жүжигчин (1982), Азербайжан ы Ардын жүжигчин (2002).
Намтар
Тэрээр 1943 оны 7-р сарын 6-нд Москвад төрсөн орос үндэстэн. Эцгийн тухай мэдээлэл байхгүй, эхтэйгээ өссөн байна. Зургаан настайдаа Москва хотын Пионерийн ордны Дуу бүжгийн чуулгад бүжгийн дугуйланд элсэн орсон ч удалгүй балетын сургуулиа орхиж 1953 онд тэрээр дахин Пионерийн ордныхоо В.С.Локтевын удирдлаган дор Дуу бүжгийн чуулгад дуулах мэргэжлээр суралцахаар болжээ. Дунд сургуулиа төгсөөд Москвагийн консерваторийн дэргэдэх Хөгжмийн сургуульд элсэн орсон (Л. М. Маркова, О. П. Померанцева нарын анги). Тэрээр сургуульд сурч байхдаа "Малый театр"-ын тайзны найрал дуунд дуулдаг байв. 1970 онд Театрын урлагийн улсын дээд сургуул /ГИТИС/-ийн Хөгжимт инээдмийн ангийг (Д. Б. Белявскаягийн анги) төгссөн байна.
1964 онд Хөгжмийн сугуулиа төгсөөд "Большой театр"-т шалгалт өгч ороод дадлагжигч болжээ. Большой театрт анх Ж. Вердигийн «Риголетто» дуурьд бяцхан хүүгийн дүрд дуулжээ. 1964-2002 онд Большой театрын гоцлол дуучин байсан. Сүүлд Н.А. Римский-Корсаковын «Хааны сүйт бүсгүй» /Царская невеста/ дуурийн Любашагийн дүрд дуулсан байна.
1973-1974 онд Милан хотын «Ла Скала» театрт дадлага хийж Ж.Бизе гийн "Кармен" -д, Ж.Вердигийн «Бал-маскарад», «Трубадур»-т болон "Реквием"-д меццо-сопрано дуулж байжээ.
Тэрээр Франц, Испани, Итали, Бельги, АНУ, Австрали болон дэлхийн бусад орны дуурийн театруудын тайзан дээр тоглосон. Тэрээр Япон, Өмнөд Солонгос т аялан тоглолт хийж байжээ.
2005 оноос ОХУ-ын Театрын урлагийн улсын дээд сургуульд /ГИТИС/ багшилж байна. 2008 оноос тус сургуулийн вокалын урлагийн тэнхимийн эрхлэгч хийж байна.
Мик Жаггер
Сэр Майкл Филипп (Мик) Жаггер (Michael Philip «Mick» Jagger; 1943 оны 7 дугаар сарын 26-нд Английн Кент дүүрийн Дартфорд хотод төрсөн) Британийн (Английн) рок-хөгжимчин, жүжигчин, продюсер, алдарт "Роллинг Стоунз" хамтлагийн гоцлол дуучин-хөгжимчин. 1998 онд "рок-н-ролл"-ын Алдрын танхимд, 2004 онд Их Британийн хөгжмийн алдар танхимд багтсан).
Намтар
Мик Жаггер 1943 оны 7 дугаар сарын 26-нд Дартфорд (Кент) хотод төрсөн. Түүний эцэг биеийн тамирын багшаар ажилладаг байсан бол эх нь Консерватив нийгэмлэгийн ажилд оролцдог байжээ. Мик нь мөн дуучин, хөгжимчин болсон Крис Жаггер хэмээх дүүтэй. Майкл Лондоны Эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургуульд (LSE) суралцсан. Их сургууль Майклд огт сонирхолгүй байсан бөгөөд түүний цорын ганц дуртай зүйл бол дуу дуулах явдал байжээ. Брайан Жонс, Кит Ричардс нартай хамтран үүсгэн байгуулсан Роллинг Стоунз хамтлаг улам бүр алдартай болсон тул тэрбээр удалгүй их сургуулиа орхисон байна.
1961 онд Майкл тайзны нэрээ Мик Жаггер болсон байна.
1962 онд "Роллинг Стоунз" хэмээх нэр анх удаа "Jazz News" сэтгүүлд гарчээ. Мөн 7 дугаар сарын 12-нд Лондоны "Marquee" клубт хамтлагийн анхны албан ёсны тоглолт болсон. Дик Тейлор 9 дугаар сард хамтлагаа орхиж, Билл Вайман 12 дугаар сард албан ёсоор басс гитарчнаар хамтлагт элсэн оржээ. Чарли Уоттс 1963 оны 1 дүгээр сард Мик Аворигийн оронд "Роллинг Стоунз" хамтлагт оржээ.
Мик Жаггерын тайзан дээр бүтээсэн дүр нь ихэд өвөрмөц болсон юм. Түүний хоолой, заримдаа ширүүн, заримдаа эмэгтэйлэг, зөөлөн, зузаан уруул, дур булаам инээмсэглэл, олон мянган хүмүүсийн өмнө концерт тоглох үед секс хөдөлгөөн, түрэмгийлэл, эрч хүч, үе үе зүгээр энгийн тэнэглэл зэрэг бүхэн Жаггерын рок дүр төрхийг алдартай болгосон юм.
2019 оны 4 дүгээр сард Мик Жаггер зүрхний мэс засал амжилттай хийлгэсэн байна.
Цэрэнжамцын Мөнхцэцэг
Нөхөр хүүхдүүдийн хамт амьдардаг. Өнөөдөр сонины олон улсын мэдээний тоймч орчуулагч, МУБИС-ийн Улс төр судлалын тэнхимийн багш, тэнхмийн эрхлэгч, Нийгмийн ухааны тэнхмийн дэд профессор,МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын зөвлөх, 2019-2020 онд Сургалт, судалгааны Стратеги академийн захиралаар тус тус ажиллаж байсан.
Тэрбээр ХБНГУ-ын Кобленц Ландау их сургууль, АНУ-ын Охайо мужийн их сургуульд зочин судлаачаар ажиллаж байсан бөгөөд олон улсын болон үндэсний хэмжээний 20 гаруй бодлогын болон харьцуулсан судалгааны эксперт, зөвлөхөөр ажилласан улс төрийн коммуникаци, сонгуулийн кампани, улс төрийн намын асуудлаар мэргэшсэн эрдэмтэн юм.
Бүтээл
Цэрэнжамцын Мөнхцэцэг нь монгол хэлээр Политайнмент буюу цэнгээнт улс төр. УБ, 2010, Улс төрийн намын санхүүжилт УБ, 2014, Цахим популизм буюу сонгууль дахь сошиал сүлжээний нөлөө УБ, 2018, Сонгуулийн кампанийн коммуникаци УБ, 2018, англи хэлээр The Impact of Mass Communication and Interpersonal communication on Electoral Behavior in Mongolia. Ulaanbaatar, 2015 номуудыг тус тус хэвлүүлсэн. Эрдэм шинжилгээний 30 гаруй өгүүлэл, судалгааны ажил нийтлүүлснээс олон улсын судалгааны хүрээлэн, олон улсын байгууллагуудын хэвлэлд удаа дараа нийтлэгдсэн.
Ном, сурах бичиг
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:1975 онд төрсөн
Ути хаан
Ути (хятадаар: 郁久閭 吳提; пиньинь: Yùjiǔlǘ Wútí) нь Нирун улсыг 429-444 оны хооронд захирч байсан. Датань хааны хүү. 429 оны намар Датань хаан таалал төгссөн учраас, хүү Ути нь хаан сууринд заларчээ. Түүх шастирт Ути хааныг Чилянь (Чилянь гэдэг нь тэнгэрийн гэсэн үг ) хэмээх цолтой байсан хэмээн тэмдэглэжээ.
Хаанчлалын үе
Түүний захирсан улс нь 429 онд Тоба Вэй улстай хийсэн дайнд ялагдаж, харьяат аймгууд нь бослого гаргаж, улсын хүч доройтон 5 гаруй жил Вэй улстай найрамдалтай харилцахыг хичээж байв. Энэхүү ялагдлаас болж өмнө зүгийн харь улсууд руу чиглэсэн түрэмгий бодлого явуулах боломжгүй болсон үед 431 онд Вэй улс энэ давуу талыг ашиглаж, баруун талд оршиж байсан Ся улсыг байлдан эзлэв. Улмаар 436 онд Умард Лян улс, 439 онд Умард Лян улсыг Вэй улс түрэмгийлэн эзлэв.
440 оны үеэс Тоба Вэй улсын зүгээс Нирун улсыг бүрмөсөн эзлэн авахыг эрмэлзэн 443, 444 онд Нирун улсад халдан довтолсон ч, Ути хаан баруун зүгт зугтан зайлж чадсан. Харин энэ үеэс Вэй улсын цэргийн жанжид нь дайныг дэмжсэн болон эсэргүүцсэн гэсэн хоёр хэсэгт хуваагдаж, зарим үед эзэн хааныхаа бодлогоос зөрөх, товлосон хугацаанаас зориуд хоцрох мэтийн үзэгдэл өрнөж эхэлсэн. Харин 444 оны 9 сард Ути хаан тэнгэрт хальсан.
Эшлэл
Ангилал:Нируны ноёрхогч Ангилал:4-р эсвэл 5-р зуунд төрсөн Ангилал:444 онд өнгөрсөн
Жозеф Пулитцер
Жозеф Пулитцер хэвлэн нийтлэгч, сэтгүүлч нь 1847 он ы дөрөвдүгээр сарын 10-нд Унгар ын Мако хотод төрсөн бөгөөд 1911 он ы 10 дугаар сарын 29-нд нас нөгчжээ.
Намтар
Жозеф Пулитцерийн эцэг нь үр тарианы худалдаачин жүүд, эх нь цэвэр герман цусны, католик шашныг ягштал шүтдэг эмэгтэй байжээ.
Бага нас
Эцэг эх нь өөр шашинтай боловч бие биендээ үнэн сэтгэлээсээ хайртай байсан гэдэг. Эх нь харин хүүхдүүдээ өөрийн шашнаар хүмүүжүүлнэ гэсэн суурин дээр бат зогсдог байсан учир Жозеф Пулитцерийг ахтай нь шашны сургуульд оруулсан байна. Жозеф Пулитцер шашинд ямар ч сонирхолгүй нэгэн байсан болохоор түүнийг удалгүй Будапешт хотын дээдсийн хүүхдүүдийн сургуульд шилжүүлсэн гэдэг.
1866 онд англи хэл маруухан мэддэг, халагдсан цэрэг Жозеф Пулитцер ажил хайн, герман хэлээр гардаг өөрийн дуртай "St.Louis Westliche Post” сонингоос Луйзиана мужид тамхины тариаланд хөлсний ажилтан авах зарлал олж уншсан аж.
1868 онд Пулитцерийг герман хэлээр хэвлэгддэг “Вестлихэ Пост” (St.Louis Westliche Post – өрнийн шуудан) сонин сурвалжлагчаар авчээ. Чухам Пулитцер л сонины гол ачааг үүрч, түүний гараас гарсан хурц нийтлэлүүд нийгмийн амьдралын бузар булайг илчилж байв. Тэрээр энэ үед нийтийн эрх ашгийг хамгаалсан сонин үгүйлэгдэж байгааг тэрээр ойлгожээ.
Идэр нас
“Westliche Post”-ын уншигчдын хүрээ хумигдаж, дампуурлын ирмэгт тулахад хөдөлмөрийн хөлсөө 4 жил хуримтлуулсан Ж.Пулитцер сониныхоо тал хувьцааг хямд үнээр худалдан авчээ. Сент-Луйсын оройн сонинуудын лидэр болсон “Сент Луйс пост энд диспэгч” томчуудын заль луйврыг илчилж, жижиг аж ахуйтан, ажилчин дундад ангийнхны эрх ашгийг тууштай хамгаалахын зэрэгцээ гэмт хэргийн мэдээ нийтлэл нийтэлж байв. Гэвч сонины удирдлага түүнээс хувьцааг нь эргүүлэн авсан байна. Жозеф Пулитцер 2 жил Европоор аялаад Сент Луисд эргэн ирж, 1878 оны 12 дугаар сард сонины эрхлэгч болжээ. Орлого багатай Сэнт Луис Диспэч сониныг үнэ хаялцуулалт хийжээ. Үлдсэн 2700 доллараар “Ассошейтэд Пресс” агентлагийн гишүүн Ж.Пулитцер “Сент Луис Вэстлихэ Пост”-ын эрхлэгч Жон Диллонтой нэгдэж “Сэнт луис Пост энд Диспэч” нэрээр сониноо гаргах болов. Уг сонин жилд 40-50 мян доллараар ашиг өгөх болов.
Ж.Пулитцер дөнгөж 35 нас хүрсэн ч эрүүл мэндийн байдал нь муудаж, тэрээр эрс тэс уур амьсгалтай Миссури мужаас далайн зөөлөн уур амьсгалтай Нью Иоркд иржээ. “New-York Herald” сонинд ажиллаж байсан дүү Алберт нь 25 мянган доллорын хөрөнгөтэй New York Morning Journal сониныг эрхлэн гаргах болсон нь үүнд бас нөлөөлсөн байна. Нэг центээр худалдаалагддаг энэ сонин анхнаасаа борлуулалт сайтай байжээ. ”Пенсильванын төмөр замын эздийн нэг Бизнесмэн Жэй Гaулдын “New York World” сониныг Жозеф худалдан авчээ. Тус сонин жилд 40 мянгын алдагталтай гарч, уншигчдын тоо нь өдрөөс өдөрт цөөрч байв. Хэдэн сая хүн амтай New York хотын ард түмэнд хандсан сонин гаргавал галзуу ашиг олохыг тооцоолж 346 мянгаар худалдан авчээ.
Сэтгүүлчийн үйл ажиллагаа
1883 оны 5 дугаар сарын 11-нд бичсэн зарчмаа Ж.Пулитцер насан туршдаа баримталжээ. Тэрээр “Цэцэглэн хөгжиж буй энэ агуу том хотод зөвхөн хямд биш, бас цэцэн, зөвхөн цэцэн биш, бас өргөн хүрээг хамарсан, зөвхөн өргөн хүрээг хамарсан биш, бас жинхэнэ ардчилсан, мөнгөний туламнуудын биш, ард түмний талын, луйвар залийг илчилсэн, нийгмийн сөрөг тал, дутагдлыг шүүмжилсэн сонин үгүйлэгдэж буй юм” гэж бичжээ.
Сэтгүүлчийн үйл ажиллагаандаа Ж.Пулитцерын баримталж байсан зарчим бол эхлээд олон нийтийн итгэлийг олж, борлогдох хувиа нэмээд, дараа нь ашиг сурталчилгааны хувийн тухай бодох байлаа. Тиймээс Ж.Пулитцер шуурхай мэдээлэлд ихээхэн ач холбогдол өгч байв. Гэмт хэрэг секс цаг ямагт хүн төрөлхтөний анхаарлыг татдагийг мэдсэн тэрээр эдгээр салбарт мөн л анхаарлаа хандуулж байлаа. New York World хэвлэлийн сэтгүүлчид Амеркийн өнцөг булан бүрт нэвтэрч, хамгийн хачин, хамгийн жигтэй, хамгийн ер бусын олж бичдэг байв. Ямар нэг зэвүүцмээр гэмт хэрэг гарвал сонины маргаашийн дугаар хэрэгтэн, хохирогчийн зурагчтай, сэтгэл хөдөлгөсөн гарчигтай уншигчидын гар дээр очдог хуультай байв.
1893 онд “New York World” анхны өнгөт зураг нйитлэх оролдлого хэрэгжүүлсээр байна. Хоуган Элли хорооллын бяцхан хулигаануудын ахлагч жаал Мики Дагэныг зураач Ричард Фельтон Ауткот тод шар цамцтай зурсан нь хожим Шар хэвлэл хэмээх нэр томъёо үүсэхэд нөлөөлжээ.
Редакторын үйл ажиллагаа
1917 оноос АНУ-н сэтгүүлчдэд олгодог хамгийн нэр хүндтэй шагнал Жозеф Пулитцерын нэрээр нэрлэгдсэн байна. Хэдийгээр шинээр сэдсэн зүйл үгүй ч бусдын сэдсэнийг хэрэгжүүлэхдээ гарамгай нэгэн байв.
1878 онд дампуурлын ирмэгт тулаад байсан, Сэйнт-Луисын “ Dispatch”, “ Post “ сонинг худалдаж аваач гэсэн санал иржээ. Дуудлага худалдаанаас 2500 ам.доллараар худалдан авсан нь хожим түүний нэрийн хуудас болсон билээ.Тэрээр худалдаж авсан энэ хоёр сонинг нэгтгэж “St. Louis Post-Dispatch” гэсэн шинэ нэр өгчээ. Өөрийн гэсэн сонинтой болсон Пулитцер хүссэнээрээ ажиллах боломжтой болов. Тэрээр сониныхоо эзэн, редактор, сэтгүүлчийн ажлыг өөрөө нэгэн зэрэг хийж байлаа. Сэйнт-Луис хотын энэ жижиг сониноороо Ж.Пулитцер хотыг муу муухай бүхнээс хамгаалахаар шийдэж, татвараас зайлсхийгчэд, хууль бус мөрийтэй тоглоомын бүлэглэлүүд,  даатгалын булхай, монопол банкууд болон хээл хахуулийн эсрэг зогсч байв. Үнэний дуу хоолой болж байсан энэ сонин эхний өдрөөсөө л дайснуудтай болсон билээ.
“St. Louis Post-Dispatch” сонин сэтгүүлчийн эрэн сурвалжлах буланд нь Жозеф Пулитцер улс төрд хамт зvтгэж явсан хvмүүсийн талаар хайр найргүй бичих болжээ. Энэ бүхний ачаар түүний сонин богино хугацаанд Сэйнт-Луис хотын хамгийн нэр хvндтэй сонин болох нь тэр.
1890 он д Ж.Пулитцер “New York World” сонины байр 16 давхар барилга бариулсан нь тухайн үед Нью Йоркийн хамгийн өндөр барилга байв. “New York World” сонин гэмт хэргийн, авлигыг шүүмжилсэн хурц нийтлэлүүдээрээ алдартай байв.
Хандивын үйлс
Ж.Пулитцер сонины редакцдаа баримталдаг уриа нь  “Хөдөлшгүй үнэнийг товч тодорхой бичих” байв.
Ж.Пулитцерыг хамгийн шилдэг байхад сургасан хүн нь түүний өрсөлдөгч “New York Journal”-ийн эзэн Уильям Рандольф Херст байсан юм. Ж.Пулитцер У.Р.Херстээс олон захиалга авахын тулд хэний ч сонсоогүй мэдээ,  сүржин гарчиг, гэрэл зураг, амралтын дугаарт зориулсан хошин зураг нийтэлдэг байсан нь өнөөгийн шар хэвлэлийн эхлэлийг тавьсан гэж үздэг.
Амьдралын сүүлийн жилүүд
Амьдралынхаа сүүлийн жилүүдэд Ж.Пулитцер таг сохорч, сониноо ч уншиж чадахаа больсон бөгөөд хариуцлагатай нарийн бичиг нь түүний нүд чих болж байв. Эрүүл мэнд нь доройтсоноос Ж.Пулитцер хэд хэдэн хүний тусламжтай орноос босч явдаг болсон нь түүнийг хамгийн ихээр бухимдуулж  байжээ. Гэвч тэрээр шинийг сонсч, мэдэх сониуч зангаа гээгээгүй бөгөөд сониноо удирдаж, нийтлэлийнхээ бодлогыг чиглүүлж байсан гэдэг.
Ж.Пулитцер 1911 онд 64 настайдаа Либерти дарвуулт завин дээрээ таалал төгссөн юм.
Лавлагаа
https://en.wikipedia.org/wiki/New_York_World
Цахим холбоос
Ангилал:19-р зууны хэвлэн нийтлэгч Ангилал:20-р зууны хэвлэн нийтлэгч Ангилал:АНУ-ын сэтгүүлч Ангилал:АНУ-ын төлөөлөгчдийн танхим дахь Нью-Йоркийн гишүүн Ангилал:Бүгд Найрамдах Намын гишүүн (АНУ) Ангилал:АНУ дахь Унгарын цагаач Ангилал:Хянан тохиолдуулагч Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Унгарчууд Ангилал:1847 онд төрсөн Ангилал:1911 онд өнгөрсөн
Подкарпат муж
Өмнө талд нь мужийн нэрийг өгөгч Карпатын бэлд хамаарах Дорнод Карпатын нуруу байдаг.
Засаг захиргааны гишүүнчлэл
Муж нийт 21 повятад (орон нутгийн тойрог) хуваагдах боловч үүнээс дөрөв нь тойроггүй хотод ордог. Энэ дөрвөн хот нь ижил нэртэй орон нутгийн тойрогт харьяалагддаггүй.
Агиймаа
Агиймаа — Монгол улсын поп, ритмт блюз урсгалын дуучин.
Подкарпат муж
Эшлэл
Ангилал:Польшийн муж
Предраг Стоякович
Предраг «Пежа» Стоякович (Предраг „Пеђа“ Стојаковић; 1977 оны зургаадугаар сарын 9-нд ХБНСЮУ-ын Пожега хотод төрсөн) — Сербийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд
Тэрбээр сүүлд «Даллас Маверикст» тоглохдоо НБА-д аваргалсан ба 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд зодог тайлж байв. НБА-гийн гурван онооны шидэлтийн тэмцээнд хоёронтоо түрүүлэхдээ Европ тивээс анхдагч болж, улмаар 1,760 холын зайн шидэлт амжилттай гүйцэтгэсэнээрээ бүх цаг үеийн 7-рт эрэмбэлэгддэг. «Црвена Звезда», «ПАОК» багуудад алдаршсан Стояковичийг 1996 оны драфтын №14-өөр шалгарахад «Сакраменто Кингз» элсүүлсэн түүхтэй. 2000/01, 2001/02 онд 20.4 оноо, 5.8 самбар, 40.0 хувьтай холын зайн шидэлтээрээ 2001 онд Ахисан тоглогчийн сунгаанд аман хүзүүдэж, улмаар 2004 он хүртэл гурван удаа НБА-гийн бүх оддын тоглолтонд оролцжээ. «Кингз» 2002 онд плей-оффт шалгарч бүсийн шувтарга хүртэл давшихад Стоякович түлхүүрдсэн удаатай. Иймд 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 16-нд 16 дугаарын өмсгөлийг нь мөнхөлжээ.
«Индиана Пэйсерс», «Нью-Орлеан Хорнетс», «Торонто Рэпторс» багуудад тоглоод «Даллас Маверикст» ирсэн юм. 2006 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд «Шарлотт Хорнетсийн» эсрэг 42 оноо авахдаа дараалан 20 ба түүнээс дээш оноо авсан НБА-гийн түүхэн дэх анхны тоглогчоор тэмдэгдэгдэв.
Тэр Югославын шигшээд 2001 оны ЕАШТ болон 2002 оны ДАШТ-д түрүүлсэн амжилтаараа Европын шилдэгээр шалгарч түүхэнд Пежа хочоороо мөнхөрсөн гавъяатан билээ.
Самбалхүндэвийн Алтангэрэл
Самбалхүндэвийн Алтангэрэл (1943 онд төрж, 2021 оны 4 сарын 23-нд нас барсан) нь Монгол Улсын Төрийн шагналт, Зөвлөх инженер цолтой геологич хүн юм.
Намтар
Алтангэрэл 1943 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотод төрж, 1952 оноос Улаанбаатар хотын 11 болон 6-р сургуульд суралцан, 1962 онд дунд сургуулиа төгсжээ. Улмаар МУИС-ийн геологийн ангид элсэн орж, 1970 онд ашигт малтмалын эрэл, зураглалын геологич инженер мэргэжил эзэмшив.
1974 оноос Барилгын материалын экспедицид инженер-геологич, ангийн дарга, ерөнхий инженер, 1982 оноос Төвийн геологийн экспедицийн, 1994 оноос Геологи, шинжилгээний “Алмаас ХК”-д ерөнхий геологич, 1996-1997 онуудад Монголын геологийн алба, Геологи-эрдэс баялгийн хүрээлэнд төслийн хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга, 1998 оноос Геологийн судалгааны төвд Монгол-Германы техникийн хамтын ажиллагааны “Чулуулаг ба эрдэс материалын судалгаа”, “Металл бус ашигт малтмалыг илрүүлэх, судлах” төслүүдийн группийн Монголын талын удирдагч, ерөнхий геологич, 2001 оноос АМХЭГ-ын Геологийн мэдээллийн төвийн Төрөлжсөн мэдээллийн сангийн группт ахлах инженерээр ажиллаж байсан.
1970 оноос эхлэн барилгын материалын  эрдэс түүхий эдийн ба металл бус ашигт малтмалын геологийн судалгаа хийж ирсэн ба 1970-2016 онуудад 50 гаруй ордод эрэл-хайгуулын ажлыг гардан хийж, тэдгээрийн нөөцийн тооцоо бүхий тайлангуудыг зохиож батлуулжээ.
Эшлэл
Ангилал:Монголын геологич Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Цэцэрлэгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1943 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Хожин бэхи
Хожин бэхи нь Чингис хаан болон Бөртэ үжин нарын дундаас төрсөн анхны охин юм. Түүнийг Ихирэс овгийн Буту хүргэнд өгчээ. Учир нь Буту хүргэнтэй суусан Чингис хааны охин дүү Тэмүлүн нь төрөлтийн хүндрэлээр нас барсан тул, түүнийг гэргий болгон өгчээ. Рашид ад дины Судрын чуулганд Хожин бэхийг Зүчи ханы эгч гэж бичсэн байдаг. 1202 онд Чингис хаан, Хэрэйдийн Тоорил ханы ач хүү Тусахад Хожин бэхи охиноо өгөх, Зүчидээ Нялх Сэнгүмийн охин Чаур бэхийг буулгахаар гуйж элч явуулжээ. Гэвч энэ нь бүтсэнгүй, Ван хан, Чингис хаан хоёрын дунд тэмцэл өрнөж, эцэстээ Чингис хаан ялсан. 1206 онд Их Монгол улсаа байгуулсны сүүлээр Ихирэс овгийн Буту хүргэнд сүйлэн өгсөн. Хожим 1321 онд Гэгээн Шодбал хаан түүнийг Их улсын ахмад гүнж (昌国大长公主) цолоор нэхэн өргөмжилсөн.
Midnight (Coldplay song)
"Midnight" нь Английн Coldplay хамтлагийн уран бүтээл бөгөөд тэдний 2014 онд гаргасан Ghost Stories цомогт 5дах дуу нь болон багтсан юм.Энэхүү дууг Coldplay хамтлагийн Гай Бэрримэн,Жонни Баклэнд,Вилл Чэмпион,Крис Мартин ба продюсер Паул Эпворт,Даниел Грийн болон Жон Хопкинс нар хамтран зохиожээ.Энэ дууны клип 2014 оны 2-р сарын 25нд YouTube-д тавигдсан байдаг.Хожим 2014 оны 4-р сарын 17 буюу Рекорд бичлэгийн өдрөөр пянзыг нь худалдаанд гаргажээ.Энэхүү дуу нь Coldplay хамтлагийн Ghost Stories цомгийн 2дох нээлт дуу болон худалдаалагджээ.
Энэхүү дууны амь хувилбар нь английн Royal Albert Hall-д бичигдэж Coldplay хамтлагийн Ghost Stories Live 2014 цомогт нь багтсан.
Үүсэл
Энэ дууг Английн ая зохиогч Жон Хопкинсийн 2003 онд хийж байсан 'Amphora' хэмээх дуунаас сэдэвлэн бүтээжээ.Гэвч энэхүү 'Amphora' хэмээх бүтээлээ Хон Хопкинс бүрэн дуусгалгүй орхиж улмаар 2013 онд өөрийн найз Coldplay хамтлагтаа ашиглахыг санал болгон өөрөө ерөнхий продюсерээр нь ажиллан Midnight хэмээх дууг бүтээжээ.
Дууны бичигдэх үйл явц
Coldplay энэ дууг өөрсдийн 2014 онд гарах Ghost Stories цомогтоо зориулан The Beehive болон The Bakery студид бүтээсэн.Эдгээр студид Coldplay хамтлагийн өмнөх цомгууд болох Mylo Xyloto болон Viva la Vida or Death and All His Friends цомгуудын дуунууд бүтээгдэж байжээ.Крис Мартин энэхүү дууг бүтээхдээ вокодер ашиглажээ.
Шүүмжлэгчдийн үнэлгээ
Midnight нь шүүмжлэгчдээс голлон эерэг үнэлгээ авсан.Хамтлагийн дууны өөрчлөлтийг Bon Iver болон Justin Vernon нартай харьцуулдаг.NME сэтгүүлийн Al Horner хамтлагийн шинэ хөгжмийн хэв маягийг магтан "хүйтэн электронруу уусаж" буй мэт хэмээн эерэгээр дүгнэжээ.Contactmusic.com-н Лаурэн Жамес мөн адил дууг магтаж,"эвдэрсэн төгөлдөр хуур,Coldplay-н өргөн цар хүрээтэй хоолой,гитарийн дуу нь бага зэргийн электроникоор солигдсон" хэмээн дүгнэжээ.Stereogum-н Micahel Nelson дууг магтан,"Coldplay-н хамгийн цэвэр ambient,сүнсний дүр төрхийг буулгасан" гэж дүгнэжээ.PopMatters-н Evan Sawdey дуунд 8/10 үнэлгээ өгч "сэтгэл тайвшруулсан,хаврын урь санагдуулам" хэмээн дүгнэжээ.Rolling Stone‍  сэтгүүлийн Cory Grow Крис Мартин-н хоолойг Петр Габрэйл-н "түнэр харанхуй,гэрлийн тухай дуулдаг шиг синтез нь дууг тодорхой бус байхад бүтээгдсэн мэт,даралтад хөгжмийн хэсэг нь чанга дуугаараа ялгарсан" хэмээн харьцуулжээ. Idolator цахим хуудсын Carl Williot дууг "электрон орчин нь зөвхөн Coldplay хамтлагийн өөрсдийнх дахилт цэнгэлдэх дүүргэм гитарний аялгуу дутагдаж байна,дууны шийдэл нь нэгэн хэвийн цөөн хэдэн дууны үгстэй" хэмээн тайлбарлажээ.
Дууны жагсаалт
"Midnight (Giorgio Moroder Remix)" нь 2014 оны 4-р сард дижитал хувилбараар худалдаанд гарсан. Бусад гурван ремикс нь "A Sky Full of Stars" СД синглд багтан 2014 оны 6-р сард худалдаанд гарсан.
Дууны зохиогчид
"Midnight" цомгийн тэмдэглэлээс иш татав.
Холбоосууд
Ангилал:Coldplay Ангилал:Coldplay хамтлагийн дуунууд
Белозёрскийн ван Глеб Василькович
Намтар
Глеб Василькович нь Ростовын ван Василько Константиновичийн хүү, 1237 онд төрсөн. Нэг настай байхад нь буюу 1238 онд түүний аав Монгол-Татаруудад алагдсан гэж тэмдэглэжээ.
Тэрээр долоон настай байхдаа (1244 он) өөрийн ах Борисыг даган Алтан Ордод ирж Бат ханд бараалхан, өөрийн захирах нутгийг (Белозёрскийн ванлиг) батлуулсан. Энэ үед түүнийг Бат хааны ач охинтой сүй тавиулсан ба Бат хаан ирээдүйн хүргэндээ бэлэг болгож Белозёрскийн ванлигийн (шинэ ванлиг) анхны вангаар томилсон гэж үздэг. 1249 онд 12 настайдаа ганцаараа Алтан Ордод дахин ирсэн. Ганцаараа гэдгийн учир нь түүний ах Борис 1245 онд Алтан Ордод ирээд буцаагүй байсан юм. Энэ удаад тэрээр Бат ханы хүү Сартаг ханд (түүний сүйт гүнжийн аав) бараалхаж ураг төрлийн холбоо барихаа дахин баталгаажуулж илэрхийлсэн бололтой.
1251 онд анх удаа өөрийн захирах нутаг болох Белоозерод очсон ба тэндээ суурьшсан.
1257 онд ах Борисын хамт Алтан Ордод дахин ирж Сартаг ханы охин, гүнж Феодоратай гэрлэн, тэр жилдээ Ростовт очиж их хурим найр хийсэн.
1268 ба 1271 онуудад дахин дахин Алтан Ордод ирж Мөнхтөмөр ханд бараалхаж байсан.
1273 оны 12-р сарын 20-нд түүний эхнэр Феодора нас барсан ба түүний шарилыг Ростовын Бурханы Ариун эхийн сүмд (церковь Пресвятой Богородицы) бунхалсан.
1277 - 1278 онуудад Мөнхтөмөр ханы Кавказын ясуудыг (одоогийн Осет) номхотгох аян дайнд оролцож байсан. Энэ дайны үед Дедяков хотыг эзлэж байсан. Энэ аян дайнд Мөнхтөмөр ханы хүргэн, хар Фёдор (Ярославын, Можайскийн ван ба Смоленскийн их ван) мөн оролцож байсан түүхтэй.
1278 оны 6-р сарын 13 нд тэрээр аян дайнаас эргэн ирэхэд түүний ах Борис нас барсан (1277 он) байх ба, Глеб Ростовын ванлиг ба Белозёрскийн ванлиг хоёрыг хамтатган захирахаар болно. Мөн онд өөрийн хүү Михаилыг, өмнөхөн хамт дайнд явж байсан Мөнхтөмөр ханы хүргэн, хар Фёдорын охинтой гэрлүүлээд, Лаханг номхотгохоор Болгар луу хийх аян дайнд оролцуулахаар Алтан Орд уруу явуулна.
Оросын түүхийн сурвалж бичгүүдэд түүнийг ихэд магтаж, «Бага наснаасаа Монголчуудад зүтгэснээрээ олон харц ардыг тэднээс аварсан» гэх зэргээр бичсэн байдаг аж (Троицкийн бичмэл).
Оросууд, Алтан Ордын үеийг Монголо-Татарское Иго буюу Монгол-Татарын дарлал гэж орчин цагийн сурвалж бичгүүддээ нэрлэдэг. Гэтэл Иго гэдэг ойлголт Оросын түүхийн эх сурвалжуудад огт дурьдагдаагүй байдаг ба энэ ойлголт нь XV зууны сүүл XVI эхэн үед Польшийн түүхийн эх сурвалжуудад бий болсон байдаг. Уг ойлголтыг анх 1479 онд Ян Длугош («iugum barbarum», «iugum servitutis») ба 1517 онд Краковсковын Их Сургуулийн профессор Матвей Меховский нар ашигласан байдаг. 1575 онд jugo Tartarico гэдэг томъоёлол Даниель гүнгийн Москва хот уруу хийсэн дипломат айлчлалынхаа тухай бичсэн бичмэлд ашиглагдсан байдаг.
Глеб вангийн тод бичигдэн үлдсэн түүхээс сөхөн харахад, өөрийн хатан, Чингисийн Алтан ургийн Феодора гүнжийн шарилыг Ростовын Бурханы Ариун эхийн сүмд бунхалсан байдгаас гадна, Феодора гүнжээс төрсөн Михаил хүүгээ ер бусын байдлаар сохороос эдгэрсэнд баярлаж бурханд талархлаа илэрхийлж 1251 онд Устьшехонск-Троицкийн хийдийг бариулж байжээ.
1278 оны 12-р сарын 13-нд Глеб ван өвчний улмаас нас барсан.
Эхнэр Феодора гүнж
Чингис хаан ба Бөртэ үжин (Хонгирад) нараас төрсөн том хүү Зүчи (Чингис хааны ууган хүү), Зүчи хан ба Ухаа үжин (Хонгирад) нараас төрсөн хүү Бат хан (Зүчийн 40 орчим хүүгийн нэг), Бат хан ба Борагчин хатан (Татар) нараас төрсөн хүү Сартаг хан, Сартаг ханаас охин Феодора гүнж төрсөн юм.
Үр, хойч үе
Хүү Демьян ба Михаил Глебович.
Охин Мария Глебовна Белорезская нь өөрийн аавын үеэл болох Невийн Александрын бага хүү, түхайн үеийн Алтан Ордын хааны зарлигаар (ярлык, жарлык) Москвагийн анхны вангаар томилогдсон Даниил Александровичтай гэрлэсэн. Тэдний хүү I-р Иван (Иван Данилович Калита) нь Москвагийн ван (князь), Владимирын их ван (великий князь) бөгөөд түүнийг оросууд түүхэндээ Оросын нутгийг нэгтгэгч (собиратель русских земель) ба Москвагийн хаадын удмыг анхлагч (родоначальник династии московских царей) гэж нэрлэдэг.
Эх сурвалж
Ангилал:Алтан Ургийн хүргэн Ангилал:Алтан Ордын хамжлагат Ангилал:Белозёрскийн ван Ангилал:Ростовын ван
Миний эхнэр тагнуулч
«Миний эхнэр тагнуулч» — 2016 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Олон улс судлалын хүрээлэн
Олон улс судлалын хүрээлэн нь Шинжлэх ухааны академийн харьяа байгууллага бөгөөд Монгол Улс дахь орон судлал, олон улсын харилцааны суурь судалгааг дагнан хэрэгжүүлэгч, мэргэжлийн байгууллага.
Намжилжав (хүлэгч)
Хүлэгч хэмээх Намжилжав аварга 1800 оны орчим Сэцэн хан аймгийн Бишрэлт бэйсийн хошуу буюу Дээрх шавь, арслангуудын дарга зайсан Шагдарын отог одоогийн Хэнтий аймгийн Галшар сумын нутагт төрсөн бөх. 1821 оноос эхлэн Богдын шавийн нэрийн өмнөөс барилдаж эхэлжээ.
Олон улс судлалын хүрээлэн
Тус хүрээлэн нь 1968 онд үүсэн байгуулагдсанаас хойш Монгол Улсын гадаад бодлогын шийдвэр гаргах үйл явцад судалгааны дэмжлэг үзүүлэх, шинэ мэдлэг бүтээх, нийгмийг соён гэгээрүүлэх талаар ажилласан.
Түүх
Олон улс судлалын хүрээлэн нь Монгол Улс НҮБ-д элссэний дараа гадаад харилцаагаа өргөжүүлэн тэлэх бодлого идэвхтэй явуулж эхэлсэн цаг үеийн зайлшгүй эрэлт шаардлагаар ШУА-ийн Тэргүүлэгчдийн газрын дэргэд Ази, Африкийн хэлтэс нэртэйгээр 1968 онд анх байгуулагдсан. Улмаар 1976 онд Дорно дахин судлалын хүрээлэн болж өргөжин, 1991 онд Дорно дахин, олон улс судлалын хүрээлэн, 1999 онд Олон улс судлалын хүрээлэн болон хөгжиж ирсэн эрдэм шинжилгээний ууган байгууллагуудын нэг юм.
Тус хүрээлэн түүхэн хөгжлийн хугацаандаа “Хүрээлэнгийн үүсэл, төлөвшлийн үе” (1968-1990 он), “Хүрээлэнгийн ардчилал, шинэчлэлийн үе” (1990-1999 он), “Хүрээлэнгийн өрнөл хөгжлийн үе” (2000-2021 он) гэсэн 3 үе шатыг туулан өнөөдрийн түвшинд хүрчээ.
Намжилжав (хүлэгч)
Цол чимэг
Дархан аварга
Олон улс судлалын хүрээлэн
Түүх
Суурь судалгааг дагнан хэрэгжүүлэгч манай эрдмийн хамт олон Монгол Улсад гадаад орон судлал, ялангуяа хөрш орон судлал, бүс нутаг, олон талт харилцаа судлалыг улс орны үндэсний эрх ашиг, гадаад бодлогын эн тэргүүний зорилтуудтай нягт уялдуулан хөгжүүлэхэд жинтэй хувь нэмэр оруулсныг бидний түүхэн хугацаанд хэвлүүлсэн олон ном бүтээл, эрдэм шинжилгээний сэтгүүлүүд, зохион байгуулсан хурлууд, бэлтгэсэн бодлогын зөвлөмжүүд илтгэн харуулдаг.
Намжилжав (хүлэгч)
Барилдааны амжилт
Даншиг наадамд 1817 онд 11, 1821 онд 11, 1824 онд 10, 1835 онд 11, 1836 онд 11 давж тус тус түрүүлсэн ба 1830 онд 5, 1837 онд 7, 1838 онд 5 давж тус тус шөвгөрсөн байна. Түүнчлэн бага даншигт 1828 онд 9, 1832 онд 10 давж түрүүлэн,1831, 1832 онд үзүүрлэн, 1830 онд 6 давж шөвгөрсөн. Уул тайлгын наадамд 1827 онд 8 даван түрүүлж, 1825 онд 4, 1829 онд 5, 1831 онд 5 давж тус тус шөвгөрсөн байна. Аварга 1848 оны даншигт 4 даваад Ринчин аваргад унаж зодог тайлсан ба 1843 оноос эхлэн даншигийн үеэр Баянмөнх аваргын хамт таван газраас нэжгээд мориор шагнуулж байжээ. Түүхийн баримтаас үзвэл, төр гэрэлтийн 11-р(1831) оны уул тайлгын наадамд арслангийн дарга Чагдарын отгоос Чойдорги аварга, Жамъян арслан, Дашжав арслан, Намжилжав арслан(хожим аварга)-г шинэ сайн бөх нэгийн хамт ирүүл гэж зарласан байв. Дээрх отог нь Сэцэн хан аймгийн Бишрэлт бэйсийн хошуу мөн Дархан гүний хошууны зүүн хэсэг буюу Хэнтий аймгийн Галшар, Дархан сумын хэсгийг хамарсан нутагт байжээ хэмээн Ц.Бат-Очир гуай тэмдэглэсэн байна. Тэрбээр ихэс дээдсийн адуу малыг адгуулан малладаг байсан тул "хүлэгч" хэмээн олонд алдаршсан байна.
Олон улс судлалын хүрээлэн
Түүх
Энэ үүднээс өнгөрсөн хугацаанд хөрш ОХУ, БНХАУ болон гуравдагч хөрш орнуудын ашиг сонирхол, бодлого, зорилт, хөгжил дэвшил, түүх, соёлыг өргөн хүрээнд судлахад үйл ажиллагаагаа бүрэн чиглүүлж иржээ.
Намжилжав (хүлэгч)
Барилдааны амжилт
Ангилал:18-р эсвэл 19-р зуунд төрсөн Ангилал:19-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Монголчууд
Олон улс судлалын хүрээлэн
Хүний нөөц, судалгааны чадамж
Тус хүрээлэн нь Орос судлал, Хятад судлал, Гуравдагч хөрш орон судлал, Бүс нутаг, олон талт хамтын ажиллагаа судлал гэсэн 4 үндсэн салбарт харьяалагддаг 34 эрдэм шинжилгээний ажилтан, 3 захиргааны ажилтан, бүгд 37 орон тоотой.
Нийт эрдэм шинжилгээний ажилтнуудын дунд шинжлэх ухааны доктор (ScD) 4, боловсролын доктор (PhD) 14, магистр 16, эрдэм шинжилгээний ажилтны дундаж нас 40 байна. Хүний нөөц, боловсон хүчний хувьд ОХУ, БНХАУ, АНУ, Британи, ХБНГУ, Австрали, Япон, БНСУ, Турк, Вьетнам, Казахстан, Тайванд доктор, магистрын зэрэг хамгаалж, мэргэжил дээшлүүлсэн, судлаачдын ихэнх нь орос, хятад, англи, япон, герман, солонгос, турк, вьетнам, казах зэрэг гадаад хэлний мэдлэг, чадвар эзэмшсэн. Тус хамт олны дунд эрдмийн бүтээл туурвилаараа Монгол Улсдаа төдийгүй олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн олон эрдэмтэн түүхэн хугацаанд тодрон гарсан байна. Тухайлбал, эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан академич Н.Ишжамц, Ч.Далай, Т.Намжим, шинжлэх ухааны доктор Л.Жамсран, Л.Хайсандай, Ц.Баатар, доктор Д.Алтай, доктор Д.Шүрхүү нарын 8 эрдэмтэн Монгол Улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, Ж.Баясах Монгол Улсын Гавьяат багш цолыг тус тус хүртэж, хүрээлэнгийн хамт олны дундаас нийт 8 гавьяат цолтон төрөн гарсан юм. Мөн доктор /ScD/ О.Батсайхан шилдэг бүтээл туурвилаараа Монгол Төрийн дээд соёрхол хүртжээ.
Орос судлалын салбар
1999 оны сүүлээр Олон улс судлалын хүрээлэн байгуулагдахад Орос судлалын салбар бие даан үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд тухайн үед академич Б.Лхамсүрэн, Б.Балдоо, доктор (Sc), профессор С.Дамдинсүрэн тэргүүтэй эрдэмтэд ажиллаж байжээ. Орос судлалын салбар үндсэн 6 хүний бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байгаагийн дотор шинжлэх ухааны доктор (ScD) 1, боловсролын доктор (PhD) 2, магистр 3 байна.
Тус салбарын судалгааны зорилго нь ОХУ-ын түүх, өнөөгийн байдлыг бүтээлчээр харьцуулан судлах, бүс нутагт Оросын Холбооны Улсын баримталж буй гадаад бодлого, үйл ажиллагаа, ирээдүйн төлөв хандлага, Монгол-Оросын харилцааны механизм, шинэ хандлагыг бүрнээр судалж, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй судалгааны санал, дүгнэлт боловсруулах, бодлого боловсруулах, шийдвэр гаргах төвшинд зөвлөмж, мэдээлэл өгөх, гадаад бодлогын үзэл баримтлалын хэрэгжилтийг хангахад шинжлэх ухааны талаас дэмжлэг үзүүлэхэд оршино.
Салбарын судалгааны үндсэн чиглэл:
Тус салбараас Орос судлалыг өргөжүүлэн хөгжүүлэхдээ хоёр улсын харилцааны түүхэн замнал хийгээд орчин цагийн шаардлагад тулгуурлахыг зорьж байна. Үүний тулд олон тооны эрдэм шинжилгээний бага хурал, олон улсын хурал, форум зэргийг амжилттай зохион байгуулж, Монгол Улсын гадаад бодлого хийгээд шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр болохуйц ном товхимол, бүтээлүүдийг эрхлэн гаргасаар байна.
ШУА-ийн Олон улсын судлалын хүрээлэнгээс Орос судлалын салбараараа дамжуулан ОХУ-ын ШУА-ийн Дорно дахин судлалын хүрээлэн, ОХУ-ын ШУА-ийн Алс Дорнодын хүрээлэн, мөн Монгол Түвд, Будда судлалын хүрээлэн зэрэг байгууллагатай идэвхтэй хамтарч ажиллаж байна.
Хятад судлалын салбар
Олон улс судлалын хүрээлэн 1976 онд Дорно дахин судлалын хүрээлэн болж, гурван тасагтайгаар судалгааны хүрээлэнгийн статусаар ажиллаж эхлэхэд аль нэгэн улсыг тусгайлан судлах судалгааны анхны бие даасан нэгж байгуулагдсан бөгөөд тэр нь Хятад судлалын тасаг байв. Үүнээс хойш Хятад судлалыг хүрээлэнгийн бүтцэд бие даасан нэгжийн статусаар байлгах хандлага (2015-2018 оны зурвас үеийг үл тооцов) өөрчлөгдөөгүй билээ.
Хятад судлалын салбар байгуулагдсан цагаасаа хойш хөрш орон БНХАУ–ыг суурь судалгааны үүднээс орон судлалын чиглэлээр системтэй судалжээ. Хятадын эрт эдүгээгийн болон соёл иргэншлийн түүх, уламжлал, Монгол-Хятадын харилцааны түүх, Хятадын орчин үеийн байдал, тавьж буй хөгжлийн зорилт, даван туулж буй сорилт, нийгмийн хөгжлийн онцлог, геополитик болон геоэдийн засгийн бодлого хийгээд хятад хүний оюун санааны өвөрмөц байдал зэргийг манай салбарын үе үеийн эрдэмтэд боломжийн хэрээр судалж, судалгааныхаа үр дүнд тулгуурлан олон бүтээлийг хэвлүүлж чадсан байна.
Тус салбар нийт 8 эрдэм шинжилгээний ажилтантайгаар салбарын судалгааны үндсэн чиглэлийн хүрээн дэх Хятадын улс төр, эдийн засаг, шашин соёл, боловсрол, шинжлэх ухаан, цөөн тоот үндэстний бодлого, ногоон хөгжлийн бодлого хийгээд эдгээр салбарыг хамруулсан Монгол-Хятадын харилцаа ба Хятадын гадаад бодлогын асуудлыг гол болгосон судалгааны ажлыг хэрэгжүүлж байна.
Салбарын судалгааны үндсэн чиглэл
Монгол-Хятадын харилцааны судалгаа
Хятад орон судлал:
Гуравдагч хөрш орон судлал
Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал (2010), Монгол Улсын Гадаад Бодлогын Үзэл баримтлал (2011)-д “гуравдагч хөрш”-ийн асуудлыг Монгол төрийн гадаад бодлогын нэг чухал чиглэл болгон тодорхойлсон билээ.
“Гуравдагч хөрш”-ийн бодлогын гол агуулга бол хоёр их хөршийн зэрэгцээ гуравдагч оронтой хүн төрөлхтний нийтлэг үнэт зүйлс буюу хүний эрх, эрх чөлөө, ардчилал, зах зээлийн харилцааны зарчимд суурилсан, харилцан ашигтай найрамдал, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх явдал мөн. Монгол төрийн гадаад бодлогын чухал чиглэл болох энэхүү бодлогын хэрэгжилт, тухайлбал “гуравдагч хөрш” орноор нэрлэгдсэн АНУ, Япон, ЕХ, Бүгд Найрамдах Турк Улс, Бүгд Найрамдах Энэтхэг улс зэрэг өрнө дорнын улс орнуудын улс төр, нийгэм, эдийн засгийн байдал, дотоод, гадаад бодлого, хөгжлийн туршлага, “гуравдагч хөрш” орнуудтай Монгол Улсаас хөгжүүлж буй хоёр талын харилцаа, хамтын ажиллагааны түүх, орчин үе, төлөв байдлын асуудал, хамтран хэрэгжүүлж буй төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилт зэргийг судлах нь тус салбарын судалгааны үндсэн чиглэл юм.
Эцгийн голомт
« Эцгийн голомт » — 1992 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Олон улс судлалын хүрээлэн
Гуравдагч хөрш орон судлал
Тус судлалын салбар үндсэн 9 хүний бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байгаагийн дотор боловсролын доктор (PhD) 3, магистр 6 байна.
Бүс нутаг, олон талт хамтын ажиллагаа судлал
Тус салбар нь НҮБ-ын төрөлжсөн байгууллагууд болон Дэлхийн Банк, Олон Улсын Валютын Сан, Дэлхийн Худалдааны Байгууллага, Азийн хөгжлийн банк, Европын хөгжлийн банк зэрэг олон улсын болон бүс нутгийн байгууллагууд, мөн Зүүн Ази болон Төв Азийн улс орнууд, БНХАУ-ын “Бүс ба Зам” санаачлагын хүрээнд Монгол, Орос, Хятад улсын эдийн засгийн коридор, ЕвроАзийн эдийн засгийн холбоо, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагатай Монгол Улсын хамтын ажиллагааг судлах, үнэлэлт, дүгнэлт өгөх, бий болох аюул, эрсдэл, боломж, ач холбогдол, үр нөлөөг тогтоох чиглэлээр ажиллаж байна.
Эцгийн голомт
Агуулга
1938 онд буриад ястаныг хамарсан хэлмэгдлийн гунигт түүхийг өгүүлэхдээ ганц хүүтэй Дархан Шар хэмээх дарханд тохиолдсон үйл явдлаар дамжуулан үзүүлжээ.
Олон улс судлалын хүрээлэн
Бүс нутаг, олон талт хамтын ажиллагаа судлал
Түүнчлэн олон улсын болон бүс нутгийн байгууллагууд, Ази, Номхон далайн бүс нутгийн улс орнууд болон холбоо, эвсэлтэй харилцахад Монгол Улсын гадаад харилцааны номлол, бодлогын үзэл баримтлалыг тодорхойлоход шаардлагатай санал, зөвлөмж боловсруулах ажлыг гүйцэтгэж байна.
2022 оны байдлаар тус салбар нь нийт 6 эрдэм шинжилгээний ажилтны (доктор (Sc.D) 1, боловсролын доктор (Ph.D) 2, магистр зэрэгтэй 3) бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна.
Эцгийн голомт
Эх сурвалж
Ангилал:1992 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Олон улс судлалын хүрээлэн
Архив, номын сан
ШУА-ийн Олон Улс Судлалын хүрээлэнгийн номын сан үндсэн чиг үүргийнхээ дагуу номын сангийн фондыг шинэ ном, мэргэжлийн сэтгүүлээр бүрдүүлэн баяжуулж, уншигч хэрэглэгчдэд түргэн шуурхай үйлчилж, фондны номын бүрэн бүтэн байдлыг ханган ажилладаг. Мөн гадаад дотоодын хамтран ажилладаг их дээд сургууль, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудтай ном, сэтгүүл солилцох зэрэг ажлуудыг холбогдох дүрэм, журмын дагуу хийж байна.
Тус хүрээлэнгийн номын сангийн үндсэн фонд нь олон улсын харилцаа, гадаад бодлого олон улсын улс төр, эдийн засаг, түүхийн чиглэлээр хэвлэгдсэн ном, мэргэжлийн сэтгүүл, болон гадаад хэл дээрх мэргэжлийн ном сэтгүүлээс бүрддэг. Номын сан нь хүрээлэнгийн судлаачид болон уншигчид, хэрэглэгчдийг шаардлагатай ном сэтгүүлээр ханган ажиллаж байна.