cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Боомт (далан)
Туслах боомт
Богоош буюу туслах далан нь үндсэн далангаар бий болсон усан сангийн хамгийн их түвшинтэй үед усан сангийн мандлын талбайг тэлэх, хөтөл давж алдагдах зэргээс хамгаалж баригддаг. Мөн тулсах далан нь усан сангийн ирмэг дахь тогтворгүй бүтэцтэй хөтлийг бэхжүүлэх зорилгоор баригдахаас гадна усны давалгаа, усны түрэгдэлтийн нөлөөгөөр үерт газар нутаг автахаас хамгаалж голын эргийн далантай ижил үүргээр баригддаг. Түр далангийн уртын хэмжээ ихэсвэл түүнийг далан гэж нэрлэх тохиолдол бий.
Ус халиах боомт
Ус халиагуур (мөн ус хаяур болон халиах даланч гэж нэрлэдэг) нь голын гольдиролд өөр дээгүүрээ ус халиах зориулалттай, дээд хашицдаа мандлын талбай үүсгэх, усны түвшин өргөх зорилгоор баригдах ба томоохон далангуудад тусгай хэсэг болж ордог. Ус халиагуурыг суваг дээр барьж зарцуулга хэмжих, усны түвшин өргөх гэх мэтээр ашиглаж болно. Өөр өөр төрлийн ус халиагуурууд байр ба даланд ихэвчлэн практик муруйлттай ус халиагуур хэрэглэгдэнэ.
Хянах боомт
Хянах далан нь голын ёроолын угаагдлаас сэргийлэх, хагшаас барих, урсгалын хурдыг сааруулах зориулалттай жижиг далан юм. Эсрэгээр, далбант далан нь урсгалын хурдыг ихэсгэж хуримтлагдсан байгаа хагшаасыг угаах үүргийг гүйцэтгэнэ.
Хуурай боомт
Хуурай далан нь гэнэтийн үер бий болдог хуурай жалга дээр баригдах ба үерийн үед усыг хуримтлуулж тодорхой хэмжээтэйгээр доод хашицад ямарч хяналтгүй гаргаж байдаг. далангийн ард ихэнх хугацаанд усгүй байх учир хуурай далан гэж нэрлэдэг. Хэрэв хуурай далангийн ус гаргах хэсгийг үгүй хийчихвэл хөв болно.
Тохируулах боомт
Тохируулах далан нь голын урсацыг тохируулж услалтын систем, усан цахилгаан станцын нэгжрүү туннель болон задгай сувгаар замжуулан хуваарилах зохиулалттай далан юм. Тохируулах далан нь биеийн ихэнх хэсэгт хаалтаар тоноглогдсон байдаг.
Газар доорх боомт
Газар доорхи далан нь газар доорхи усны урсгалын зарим хэсэг эсвэл бүтнээр нь хааж усны нөөцийн ордыг бий болгох ба мөн газаргын усыг хамтад нь хуримтлуулж тохируулж болно. Далайд хүрээлэгдсэн орнуудын хувьд ундны цэвэр усыг далайн уснаас нэвчин орж ирэх давстай газрын доорхи уснаас хамгаалах холилдуулахгүй байх үүднээс баригддаг. Газар доорхи далан нь усны нөөц багатай, маш ариг гамтай хэрэгдэхүйц элсэн цөл, жижиг арлууд гэх мэт газар баригдах ба тухайлбал Японы Окинава дахь Фукузота даланг нэрлэж болно. Мөн ийм төрлийн далангууд нь Хойт Африк, Бразилийн нутаг дэвсгэрт ихээхэн тохиолдох ба Япон, Франц, Герман, Итали, Грек, Мексик болон АНУ-ын урд хэсгээр хуурай бүс нутагт ашиглагддаг.
Хоёр төрлийн газар доорхи далан байх ба үүнд: дэд гадаргын ба элсэн хуримтлалт далангууд юм. Дэд гадаргын далан нь ус үл нэвтрүүлэх үеэс газрын гадарга хүртэл газрын доорхи усны урсгалд хөндлөн баригдана. Энэ төрлийн даланг бетон, метал, чулуу, мод, хуванцар гэх мэт янз бүрийн материалаар барьж болно. далан баригдсаны дараа усны түвшин өргөгдөж усыг гүехэн худгаар олборлох боломж бүрдэнэ. Элсэн хуримтлалт далан нь бага хэмжээний ус халиагуурын ард бат бэх байхаар барих ба цаг хугацааны явцад элсэн хуримтлал бий болж элсэнд усны хуримтлал бий болох ба эндээс уурших усны хэмжээ хамгийн бага байна. далангаас усыг авахдаа худаг эсвэл урс халиагуурт гаргасан цоргоны тусламжтайгаар авч болно.
Хаягдлын боомт/сан
Хаягдлийн далан нь шороон дүүргэлттэй далан ба ихэвчлэн уул уурхайн хаягдлыг агуулах зорилгоор баригддаг. Хаягдал нь янз бүр байж болох ба ихэвчлэн хүдэрээс ашигт малтмалыг нь ялган авсан уусмал болон хуурай эд байна. Тохиромжит усны тэлэлтийн сан энэ зорилгоор ашиглагдаж болох ч хаягдлын буюу сүүл далан нь илүү тохиромжтой байдаг. Усны тэлэтийн далангаас ялгаатай тал нь хаягдлын далан уул уурхайн ашиглалтын үедийн хугацаанд өндөрсөж агуулах багтаамж нь ихсэж байдаг давуу талтай. Ерөнхийдөө, эхлэл даланг ул хөрсөөр босгох ба түүнээс хойш хүлээж авч байгаа хаягдал болон булинганы тусламжтайгаар даланг өндөрсгөж барьж эхэлдэг.
Хаягдлын даланг өндөрсгөх гурван төрлийн арга байх ба эдгээр нь дээд хашицын, доод хашицын ба төвийн гэж нэрлэгдэх ба булинга асгаж угаалт хийн өндөрлөх байрлалаас нь хамааруулж ийнхүү ялгана. Өөр төрлийн тодорхйо аргууд байх боловч эдгээр нь уур амьсгалын нөхцөл, геологи, топографийн нөхцөл, үйлдвэрийн нөөц, хөрөнгө, далангийн төрлөөс хамаарна. Дээд хашицын хаягдлын далан нь трапец хэлбэртэй өөр материалаар баригдсан доод хашицын өсгийтэй байх ба энэ нь далан өндөр болох тусам доод налууг гаргаж дээд хашицруу шилжиж баригдана. Энэ нь харьцангуй хавтгай доод налууг бий болгох ба далангийн дээд налуу нь хаягдлаар дүүргэгдэн бий болно. Доод хашицаас нь өндөрсгөх арга нь дээд хашицын хаягдлын даланг бодвол материал их зарцуулах боловч барилтын үеийн тогтворшилт сайтай байдаг. Энэ аргын үед далангийн хяр нь өндөрсөхдөө доод хашицруу чиглэдэг. Төвийн арга нь эхний барьсан далан дээр давхарлаж босгох арга юм. Зарим үед дээд болон доод хашицаас өндөрлөх аргыг хослуулсанаар төвийн аргаар боссон шиг далан босгож болох боломж далангийн төв хэсэгт нягтрал муугаас болж суулт өгөх магадлалтай байдаг.
Төмөр боомт
Төмөр далан нь 20-р зууны эхэн үед богино хугацаанд хэдэн ширхэг баригдсан далангийн төрөл ба урны даралтыг хүлээн авах дугариг хэлбэртэй төмөр хавтан, түүнийг ачааллыг хүлээж авах дамнуруу бүхий бүтээцлэлтэй байжээ. Барилгын бүтээцийн тогтворшилтоос нь авч үзвэл барилгын үйлдвэрлэл, зэврэлтээс хамгаалах техникийг боловсронгуй болгочиховол өрөгт, бетон ба чулуун далангаас хямд, модон далангаас илүү бат бөх байх боломжтой. Гэвч энэ далангийн төрлийг олон барьж чадаагүй юм.
Модон боомт
Модон самбар далан нь түшиц хана шиг нимгэн хийцтэй ба дээд болон доод хашицаас тулах олон тулгуур шонгуудаас тогтоно. Их биеийг зангидсан гуалингаар хийх ба гол хэсэгт нь жинг нэмэх үүднээс бул чулуу, элс хайргыг хийдэг байжээ.
Түр боомт
Түр далан нь жижиг далан хэлбэрийн далан ба ихэвчлэн түр хугацаанд баригдах учир ийнхүү нэрэлжээ. Энэ далан нь усны газаргын түвшнээс доош өндөржилт бүхий эсвэл усанд автсан барилгын талбайг уснаас хамгаалах үүрэгтэй. Бетон, мод, ган, ул хөрс гэсэн материалаар баригдах боломжтой ба мод ба төмөр ашиглаж байгаа үед гүн зоолтын шонгуудыг бат бэх байх үүднээс ашигладаг. Түр далан нь ихэвчлэн усан орчинд хуурай нөхцөлд хийгдэх шаардлагатай ажилд хэрэглэгдэхээс гадна хөрсний уснаас хамгаалах зорилгоор барига байгууламжийн суурийн ажилд хэрэглэгдэнэ. Мөн үзэх Түшиц хана. Мөн түр даланг далай дээрх газрын тос олборлох платформуудыг засварлахад ашигладаг. Иймэрхүү тохиолдолд далан нь ус нэвтрэхээргүй метал хавтангуудаар гагнагдаж хийгдэх ба дотор нь агаар дүүргэж усыг гадагшлуулна.
Байгалийн боомт
Газар хөдлөлт, хөрсний гулсалт гэх мэт байгалийн аюул нь тухайн орчиндоо түр болон мөнхийн далангуудыг бий болгох боломжтой. Тажикистан улсад Усой далан нь түүхэн жишээ мөн бөгөөд хөрсний гулсалтаас болж Мургхаб голыг хааж Сарез нуурыг үүсгэжээ. 560м өндөр учир байгалийн болон хүний гараар бүтсэн далангуудаас хамгийн өндөр далан болж байгаа юм. Саяханы жишээ гэвэл Тажикестаны Хунза гол дээр хөрсний гулсалтаас болж Аттабад нуур үүссэн байна.
Шинээр бий болох байгалийн далан нь хүний суурьшил болон дэд бүтэцэд тодорхой хэмжээгээр сөрөг нөлөөлж байдаг. далан нь хүний гараар бүтсэн шиг тогтворшил сул байх хандлагатай тус задарч аюул учруулж болохоос гадна дээд хашицдаа үнэ бүхий гадар нутгийг далан бий болж усан доор оруулах магадлал бий. Вайомингийн хойт хэсэгт 1927 оны хөрсний гулсалтын улмаас бий болсон далан задарч Келли суурин болон зургаан хүний амь нас аван оджээ.
Минжний боомт
Минжнүүд нь амьдрах орчноо бүрдүүлэхийн тулд мод болон шавраар далан барьдаг. Мөн далан барьж газрын зарим хэсгийг усанд автуулсанаар махчин амьтадаас өөрсдийгөө хамгаалж нуугдаж явахад тустай байдаг байна. Усанд автсан газар нутаг нь өвлийн улиралд минжнүүдийн хоол тэжээлийн эх үүсвэр болдог байна.
Усан цахилгаан станц
Усны эрчим хүчн нь далангаар бий болсон усны потенциал энерги-ээс гарах ба усан турбин ба генератор нь үндсэн тоноглол нь юм. Турбиныг эргүүлэхийн өмнө даланд хашигдсан потенциал энерги бүхий усыг түрэлтэт хоолой гэж нэрлэгдэх том хэмжээний хоолойгоор дамжуулан турбинд өгнө. Энэ энгийн загвар дээр үндэслэн усан цэнэгт усан цахилгаан станц их ба бага хэрэглээнд тохируулан ажиллах ба түвшний ялгаа бүхий усан сангуудад усаа ээлжлэн шилжүүлнэ. Хэрэглээ бага байгаа үед, илүүдэл үйлдвэрлэсэн цахилгааныг насост өгч дээд усан санд усыг доод усан сангаас шахна. Харин их хэрэглээтэй үед, Дээд усан сангаас доод усан санлуу усыг турбинаар дамжуулан шилжүүлэх болно. Энэ үед турбин эрчим хүч үйлдвэрлэн хэрэглээг хангах болно.(Жишээ харах Диорвик Цахилгаан станц.)
Ус хаяур ба гаргах барилга
Ус халиагуур буюу ус хаяур нь далангийн дээд хашицаас доод хашицруу усан сангаас илүүдэж буй усыг аюулгүй шилжүүлэх үүрэг бүхий хэсэг юм. Ихэнх ус халиагуур нь Үерийн хаалтаар тоноглогдсон байх ба ус халиагуураар өнгөрөх усны хэмжээг хянаж тохируулж байдаг. Ус хаяур нь дараах төрөлтэй байна: хэвийн ус гаргах зориулалт бүхий барилгыг үйлчилгээний ус гаргуур эсвэл ус гаргах барилга гэж нэрлэнэ. Ус гаргах барилгын хэмжээнээс илүүдсэн усыг гаргах зориулалттай туслах ус гаргуур гэж бас байна. Туйлын үертэй хүнд нөхцөлд ажиллах аварын ус хаяур гэж байх ба энэ үед өмнөх хоёр төрлийн ус гаргах барилгатайгаа хосолж ажиллаж болно. Босгот ус халиагуур нь урсац хтэй боловч бага өндөртэй шороон даланд хэрэглэгдэнэ.
Ус хаяур нь түүний тогтворшилтонд аажим нөлөөлөх, ус халиагуур дээгүүр өнгөрөх усны урсгалын динамик үйлчлэл, коррози, кавитаци гэх мэтээр элэгдэж элээгдэж байдаг. Пеннсилванийн Жонстаунд Жонстауны үер ("1889 оны алдарт үер") Өмнөд Форк далангийн дээгүүр хальж байсан нь ус хаяурын хангалтгүй тооцооны үр дүн юм.
Аварын ус хаяурын төсөл тооцоо хийхдээ усны урсгалын турбулент чанар хамгийн бага байхаар ус халиах гадаргуугын хэлбэрийг сонгож авах ба барьсаны дараа үргэлж элэгдэл цууралтын хяналтыг явуулж байх ёстой. Элэгдэл болон кавитацид хамгийн тэсвэртэй ус халиах муруйн хэлбэр бол парабол хэлбэр бөгөөд түүнийг практик хэлбэртэй ус халиагуур гэж нэрлэдэг.
Нийтлэг шаардлага
Дээрхи зорилгууд нь өөр өөрийн шалгуур, шаардлагуудтай байх учир бүгдийг нь хослуулсан далан бүхий усан сан ховор байна. Усны эрчим хүчний зориулалттай далан аль болох их ус хуримтлуулж их эрчим хүч гаргахыг зорьдог бол усан тээврийн зориулалттай далан нь аль болох усны түвшинг тогтмол байлгахыг эрмэлздэг. Орчин үед далангийн менежмент, усан сангийн оновчлол, ажиллагааны төлөвлөгөө нь аж ахуй эрхлэгчдийн гол асуудал болж байна.
Байрлал буюу хөндлүүр
Далан барих газрын хамгийн тохиромжит хэсэг бол голын голдирол дахь гүн болоод нарийн хавцал юм. Далангийн тэргүүн зорилго нь голын усыг хуримтлуулж хиймэл нуур бүхий усны нөөцийг бий болгох явдал юм. Хөндлүүр нь бага зардлаар далан босгож их ус эсвэл тооцоот хэмжээний усыг хуримтлуулахад хүрэлцээтэй тохирч байх ёстой. Эдийн засгийн хамгийн чухал асуудал нь далангуудын өртгийн харьцаа байдаг. Мөн нийгмийн талаас авч үзвэл усан сангийн дор орох газар нутаг нь эдийн засгийн эргэлтэнд ордоггүй, ач холбогдол багатай газар байх хэрэгтэй.
Инженерчлэл ба инженер геологийн талаас далан баих хөндлүүрийн орчимд дараах зйүлсийг авч үзнэ:
Нөлөөллийн үнэлгээ
Нөлөөллийн үнэлгээ хэд хэдэн чиглэлээр хийгддэг: даланг барьсанаар бий болох хүний нийгэм эдийн засгийн өсөлт (хөдөө аж ахуй, ус, эрчим хүч, үер усны аюул), далан ба усан сангаас үзүүлэх хээрийн ан амьтад байгальд үзүүлэх нөлөөлөл, геологит үзүүлэх нөлөөлөл (газар доорхи усны хөдөлгөөн), хүний амтдрал дахь сөрөг нөлөөлөл (нүүлгэн шилжүүлэлт, Архелогийн болон соёлын олдворыг илрүүлэлгүй усанд автуулах, мөн нүүлгэн шилжүүлэх).
Байгаль орчны нөлөөлөл
далангаар бий болсон усан сан нь голын экологийн байдалд маш олон эерэг ба сөрөг нөлөөллийг үзүүлдэг. далангаас дооших голын хэсэгт жилийн турш тогтмол ус өгөгдөх эсвэл, хөрөөний ир мэт огцом хэлбэлзэлтэй урсац өгөгдөх, зарим тохиолдолд ямар ч ус өгөгдөхгүй байх нь тухай орчинд их нөлөөлж байдаг. Турбинаар өнгөрөх усанд агуулагдах ууссан хагшаасны хэмжээ бага байх учир доод хашицад гарсаныхаа дараа голын ёроолыг угаах зэрэг үр дүнг үзүүлдэг байна. Жишээлбэл, Глен Хавцлын далан голын өдөр бүрийн урсацын циклийг өөрчилсөнөөр далангийн доод хэсгийн голын голдирод элсэн овгор үүсгэх зарим хэсэгт голдиролын элэгдэл бий болгосон байна.
Хуучны далангуудыг авч үзвэл тэдгээрт загас гаргах ямар нэгэн суваг цувц байдаггүй ба дээд хашицад загаснуудыг хуримтлуулан тэдгээрийн байгалийн амьдралын мөчлөгийг тасладаг байна. Харин загас гаргуур барьсанаар харьцангуй загасны нүүдэл чөлөөтэй болж түрс шахалт ихсэж тоо толгой нь нэмэгдсэн олон далангуудын жишээ байна. Гэвч одоогийн загас гаргуур загасны байгалийн амьдрал дахь үйл явц тухайлбал түрс шахалт гэх мэтийг бүрэн дэмжиж чадахгүй байна. Зарим газарт, залуу загаснуудыг ("жараахай") хагас жилийн турш доод хашицад чиргүүлийн тусламжтайгаар шилжүүлж байсан тохиолдолд байдаг. Судалгаа идэвхитэй хийгддэг газар нутагт турбин ба далангаас усан орчны амьдралд нөлөөлөх нөлөөлөл бага байгааг тогтоосон байна.
Том далангууд нь тухайн голын экосистемийг хэсгээс нь өгсүүлээд бүхэлд нь өөрчлөх боломжтой байдаг ба усан санд автсан талбайн үнэ цэнэ ихтэй бол их гарз учирна. Мөн том далангуудын усан сан газар хөдлөлтийн үед хэрхэн хариу үйлчлэл үзүүлэх эсэх талаар нарийн судалгаа тооцоолол хийгдсэн байх ёстой.
далангууд нь дэлхийн дулааралд нөлөөлдөг гэж үздэг. Усан сангийн усны түвшний хэлбэлзэл нь метань шиг ногоон хүлэмжийн хий үүсгэх гол нөхцөл болдог. Халуун орны далангуудын усан сан, тэдгээрийн орчинд усны түвшний хэлбэлзэлд ил гарсан газарт бий болох биологийн үйлчилгээнээс их хэмжээний хүлэмжийн хий ялгардаг.
Нийгэмд үзүүлэх нөлөөлөл
Хүний нийгэмд үзүүлэх нөлөө маш чухал асуудлын нэг. Ник Куллатер Өлсгөлөн дэлхий: Азийн ядуурлын эсрэг Америкийн хүйтэн дайн гэсэн бүтээлдээ далан ба усан сан нь нийтлэг эрх ашигт тулгуурлан хийгдэх ба засгийн газрын эрх мэдэл хүслээр шийдэгддэг гэж дүгнэжээ. Тэрээр нэг жишээ дурьдсан нь Энэтхэгийн дотоод яамны сайд Мораржи Десай 1960 онд тосгоны оршин суугчдад хийсэн ярилцлагандаа хэрэв хамтран ажиллаж дэмжихгүй бол Пон далангаас ус өгөхгүй байхаар сануулж байжээ.
Өөр нэг нийтлэг эрх ашгийн төлөө төрийн хүчээр бий болсон далангийн жишээ бол ,Хятадын Хөх мөрөн дээр баригдсан Гурван хавцлын далан нь (АНУ) Хүүвэр далангаас 5 дахин том ба 600км урт усан санг үүсгэж эрчим хүч үйлдвэрлэж байгаа ба сая сая айл өрхийг нүүлгэн шилжүүлж, асар олон үнэт дурсгалт түүхийн олдворууд усан доор автсан ба голын экологийн өөрчлөлтөнд их нөлөөтэй далангуудын нэг юм. Судалгаагаар, 40–80 сая хүн далангийн барилгаас болж гэр оронгоо нүүлгэж зарим нь гэр оронгүй болсон гэсэн тооцоо байдаг.
Эдийн засагт үзүүлэх нөлөөлөл
Усан цахилгаан станцын барилгын ажил нь хүрээлэн буй орчны нөлөөлөл, голын урсацын олон жилийн судалгаа, боломжит хөндлүүрийн судалгаа гэх мэт нарийн судалгаанаас гадна уламжлалт дулааны цахилгаан станцтай эсвэл бусад боломжит эрчим хүчний эх үүсвэртэй харьцуулагдаж байж хийгдэх ёстой. Гол дээрх хөндлүүрүүд эдийн засгийн хувьд ач холбогдолгүй боловч ганц байгаа боломжит хөндлүүр нь суурьшлийн бүс буюу эрчим хүч хэрэглэгчээс хол бол цахилгаан эрчим хүч дамжуулах шугамын зардал их байж болно. Гэх мэт өөр өөр маш олон боломжит хувилбар дээр суурилж шийдэлд хүрэх нь чухал байдаг. Мөн тухайн орчны уур амьсгал, гидрологийн богино бага урт хугацааны үечлэл, газрын доорхи усны хөдөлгөөн, цэвдэг хайлалт гэх мэт нөхцөлд хэр мэдрэмтгий, хэрхэн ажиллах төлөвлөгөө, эсвэл сайжруулалтыг тусгаж өгнө. Урсацын урт хугацааны багасалтанд хэт мэдрэмтгий бол усан цахилгаан станцаас өөр эх үүсвэр судалж үзэж болно.
Гэхдээ нэгэнт баригдаад ашиглалтанд орсон, засвар үйлчилгээний чанарын өндөр түвшинтэй станц бол бусад төрлийн эх үүсвэрүүдийг бодход хямд төсөр ашигтай ажиллах тохиолдол элбэг бий. Ямарч нүүрс, шатхуун шатаалгүйгээр эрчим хүч гаргах ба цөмийн болон салхины эрчим хүчээс хямд цахилгаан гаргана. Хэрэглээнд тулгуурлаж ажиллаж чаддагаараа салхины эрчим хүчнээс давуу талтай юм.
Боомтын эвдрэл
Хэрэв далангийн их бие нурсан, угаагдсан ямар нэгэн байдлаар задарсан бол доод хашицад бий болох аюул нь гамшгийн хэмжээнд хүрч болно. далангийн их биеийн хэв гажилт, суултын хяналт болон хажуу завьж болон суурь, дотоод шүүрэлтийн хяналт ажиглалтын дүнд илрэх ямар нэгэн алдааг хэрэв аюултай тохиолдолд далан нурахаас өмнө доод хашицад оршин суух иргэдэг мэдээлж сэрэмжүүлэх арга хэмжээ авах ёстой. Ихэнх далангууд усан сангийн түвшин болон шүүрэлтийн хэмжээг байнга хянах системээр тоногдлогдсон байдаг. далангийн нуралт эвдрэлийн түгээмэл шалгаан нь далан дотуур болон сууриар шүүрэх шүүрэлт байдаг. Үүнээс сэргийлэх арга нь далангийн буурийн ан цавт чулуулагт өрөмдөж гаргасан цооногт даралттайгаа цемент шахаж ан цавийг бөглөх ба үүний цементаци хийх гэж нэрлэдэг. Энэхүү цементлэгдсэн цооногуудын олонлог нь далангийн бууринд цементэн хөшиг бий болгож шүүрэлтийг тэр хэмжээгээр бууруулж өгдөг.
далангийн барих технологи хөгжиж байх үед, далан нь аюул агуулсан барилгын ажил гэж тооцогдож байгаль болон хүний аж төрөх, эрүүл мэндэд нөлөөлөх нөлөөллийг тусгай баримт бичиг журмаар зорицуулдаг байжээ. Тухайлбал, далангийн барилгын ажилд хамрагдаж байгаа хүн бүр Олон улсын хүмүүнлэгийн тухай хууль (IHL) ба бусад дүрмүүдээр хамгаалагдах ба тэдгээрт заасан эрх зөрчигдөж байвал ажиллахгүй байх, эсвэл барилгын ажлыг зогсоох хүртэл арга хэмжээ авдаг байжээ. Хөнгөвчлөх тодорхйололт нь, IHL-ийн дүрмээр тодорхойлогдсон нэг тэнхлэгт орших гурван шар тойрог бүхий хамгаалалтын тэмдэгийг ашигладаг. Бусад далангийн эвдрэлийн шалтгаан нь ус хаяурын буруу тооцооны уршиг, шороон далангийн дотуурх шүүрэлт, шүүрэлтийн гуурс үүсэх, буурь суурийн бат бус байдал, ус халиагуурын алдаа Өмнөд Форк далан), геологийн муу судалгаа болон тогтворгүй байдал (Важонт далан, Малпассет далан, Тесталинден далан гэх мэт), гаргах барилгын муу аричлгаа засвар (Лавн нуур далан, Вал ди Става далангийн сүйрэл), хэт их хур тунадасны нөлөө (Шакидор далан), газар хөдлөлт болон хүний буруутай нөлөөлөл тухайлбал компьютер тооцооны алдаа (Бупалло голын далан, Дале Дик усан сан, Таум Саук усан цэнэгт усан цахилгаан станц гэх мэт) зэрэг юм.
Тэмдэглүүштэй хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй далангийн сүйрэл нь Рояал агаарын хүчин 'Дамбурстер' онгоцоор Дэлхийн 2-р дайны үед Германд хэд хэдэн цохилт өгөхөөр төлөвлөсөн ба үүнд Эдэр гол, Рухр гол дээр эрчим хүч үйлдвэрлэдэг 3-н даланг сонгон авч эрчим хүч дэд бүтцийн гачигдалд оруулах зорилгоор бөмбөгдсөн байна. Сүүлд нь эдгээрээр сэдэв болгон хэд хэдэн уран сайхны кино бүтээжээ.
2007 оноос, Недерландад IJkdijk гэсэн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж эхэлсэн ба далан ба далангийн эврдэлийг урьдчилан тодорхойлж сануулга өгөх шинэлэг системийг эрж хайж боловсруулж эхэлжээ. Хөтөлбөрийн судалгааны талбайд бүхэл бүтэн далан болон далангийн системийг нурааж туршилт хийсэн байна. Нуралт болон бусад хэмжилт, дамжуулалтын мэдээллийг тенсор ашиглан дамжуулсан байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Усны эрчим хүч Ангилал:Ус олборлолт Ангилал:Хаалтын байгууламж
2009/2010 оны Германы хөлбөмбөгийн лиг
2009/2010 оны Германы хөлбөмбөгийн лиг — Бундеслигийн 47 дахь улирал юм. Наймдугаар сарын 7-нд уламжлал ёсоор аваргалсан баг тэмцээнийг нээсэн — «Вольфсбург» — «Штутгарт» (2:0). 2010 оны тавдугаар сарын 8-нд өндөрлөсөн.
Тавдугаар сарын 1-нд «Бавариа» талбай дээрээ «Бохумыг» ялсанаар (3:1) нэг тойргийн өмнө 22 дахь түрүүгээ авсан.
Цахим холбоос
#2009/10 Бундеслиг
Иван Крылов
Иван Андреевич Крылов (1769 оны 2-р сарын 2-нд Москва хотод төрсөн, 1844 оны 11-р сарын 9-нд Оросын Санкт-Петербург хотод нас барсан) -оросын алдарт ёгт үлгэр зохиогч, нийтлэгч, хошин сэтгүүл хэвлүүлэгч.
"Үнэг, хэрээ хоёр", "Дууч Соно ажилч Шоргоолж хоёр", "Заан Моська хав хоёр" зэрэг ёгт үлгэрүүдээрээ /басня/ алдартай. Крыловын эдгээр үлгэрт гардаг хэллэгүүд орос хэлний зүйр үг болон тогтсон хэллэг болсон нь олонтай.
Намтар
5 жилийн дараа тэд нар Санкт-Петербург руу нүжж ууган хүүгээ ажилд оруулжээ. Залуу Крылов системтэй боловсрол авч чадаагүй боловч бие дааж их сурдаг байжээ. Тэр маш их уншдаг, бие даан янз бүрийн хөгжмийн зэмсэг дээр тоглож сурчээ. 15 настайдаа тэрээр "Кофены байшин" хэмээх жижиг комик дуурь хүртэл бичиж, түүнд зориулж хошин шог шүлэг зохиож байжээ. Энэхүү анхны бүтээл нь тод, баялаг хэлээр дүүрэн байжэээ - энэ залуу зохиолч яармаг худалдаа болон бусад алдартай зугаа цэнгэлийн үеэр энгийн хүмүүсийн дунд орж амьдралтай танилцах дуртай байсантай холбоотой. Ядуу байсны "ачаар" тэрээр энгийн хүмүүсийн амьдрал, зан заншлыг өөрийн биеэр мэддэг байсан нь ирээдүйд түүний уран бүтээлд маш их хэрэг болжээ.
Бугатти Вейрон 16.4
Бугатти Вейрон 16.4 (фр. Bugatti Veyron) нь Францын автомашин үйлдвэрлэгч Бугатти Автомобилесийн супер спорт тэрэг бөгөөд автомашин үйлдвэрлэгч концерн Фолксваген ХК-иас Бугатти маркийн нэрээр хөгжүүлэн гаргажээ. Энэхүү тэрэг хэд хэдэн хурдны дээд амжилтыг тогтоосон автомашин юм.
Онцлог
Бугатти Вейрон 16.4 супер спорт загварын тэрэгт олон онцлог бий. Үүний тоонд нэрийн нэг хэсэг болох 640 кг хүнд 16 цилиндр бүхий хөдөлгүүр (хурдны хайрцгийг оролцуулахгүйгээр 530 кг), цилиндрийн байршил нь давхар Ү-салаалсан хэлбэртэй (гэхдээ жинхэнэ W-хөдөлгүүр биш), 110 кг жин бүхий 7-араат давхар холбогч бүхий хурдны хайрцаг, дээд чадал нь 883 кВт (1200 м.x.), дээд хурд 431 км/цаг, дөрцөн турбо цэнэглэгч, 10 хөргөгч, дээд хэрэглээ нь 100 км-т 100 литр бензин, дээд мушгих момент 1500 Нм болон хурдатгал нь 0-с 100-км/ц-г 2,5 секундэд хүрдэг гэх мэт.
Энэхүү хүнд тэргийг зогсоохын тулд карбон-керамик тоормосны дискийг угсарсан ба 100 км/цагаас зогсох хүртлээ 2,3 секундэд 31,4 метрийн замд туулна.
Өмнөх түүх
1998 оны тавдугаар сард Фолксваген концерн урьдны автомашин үйлдвэрлэгч Бугатти маркийн нэрийн эрхийг худалдан авчээ. Яг тэр жилдээ энэхүү маркийг дахин амьдруулахын тулд анхны концепт тэрэгний загвараа нийтэд танилцуулсан нь дөрвөн суудалтай Бугатти EB 118 байв. Дараа жил нь EB 218 загвар болон дөрвөн хаалгатай дундын хөдөлгүүртэй лимузин EB 18/3 Хироны загваруудыг гаргажээ.
Цахим холбоос
Вейрон 16.4 Ангилал:Купье Ангилал:Суудлын автомашины загвар
Каземиро
Карлос Энрике Каземиро (Carlos Henrique Casemiro, 1992 оны хоёрдугаар сарын 23-нд Сан Жозе дус Кампус хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Реал Мадрид багийн хагас хамгаалагч юм. Сан-Паулугийн (2002-2013) өсвөрийн багаас нь эхлээд насанд хүрэгчдийн баг хүртэл тоглосон Каземиро Испанид 2012 онд ирж Реал Мадрид Кастилья багт нэг жил тоглоод Реал Мадридад ирсэн. Бразилын шигшээ багт 2011 оноос эхлэн тоглож буй.
Холбоос
Ангилал:1992 онд төрсөн Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид Кастилья багийн тоглогч Ангилал:Сан-Паулу багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд
Мейоз
Мейоз (Грек. maɪˈoʊsɨs - цөөрөх, багасах) нь эсийн хуваагдалын төрөл ба энэ үед хромосомын тоо хоёр дахин багасна. Энэ процесс нь бэлгийн замаар үрждэг бүхий л нэг болон олон эст эукариотуудыг (амьтан, ургамал, мөөгөнцөр) хамрана. Мейозын үе дахь алдаа нь зулбалтад, дийлэнх тохиолдолд үр хөврөлийн үед дахь тахир дутуужилд хүргэх шалтгаан болдог.
Эх сурвалж
Ангилал:Эсийн үйл явц
Казахын ханы жагсаалт
1450-иад оны сүүл үеэс Кипчакын хээр талд Казахын Хант Улс байгуулагдаж, 1847 он хүртэл оршин тогтнож ирсэн. Энд Казахын түүхэнд үлдсэн хангуудын жагсаалтыг өгүүлэх болно. Казахын Хант Улс нь засаг захиргааны хувьд их, дунд, бага гэсэн гурван жузаас бүрдэж байсан учраас 1456-1718 оны Казахын эхний үеийн хаан нар нь уг гурван жузыг нэгтгэсэн их хаанд тооцогдож, 1718-1847 оноос хойшх бусад хаад нь ханлигийн эзэн төдий байжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Казахстаны хүн Ангилал:Ноёрхогчийн жагсаалт
Оюунбатын Батжаргал
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Цэргийн заан Ангилал:Идэрийн хүн
T.O.P (уран бүтээлч)
Choi Seung-hyun буюу ихэвчлэн T.O.P гэдэг тайзны нэрээр алдаршсан Өмнө Солонгос-ын рэппэр, дуучин, ая зохиогч, жүжигчин, Big Bang хамтлагийн гишүүн юм.
Карьер
Дунд сургуульд байхдаа тэрээр Tempo нэрээр багын найз G-Dragon-тай хамт рэп хийн цагийг өнгөрөөдөг байсан. Дараа нь удалгүй G Dragon хол нүүж, тэд холбоо тасарсан. Seunghyun дараагаар нь YG entertainment-н шалгаруулалтанд оролцохоор YG entertainment-д ирснээр тэр эргэн уулзаж, найзуудын харьцаагаа сэргээсэн юм. Seunghyun анх шалгаруулалтанд ороход YG Entertainment-ийн гүйцэтгэх захирал Yang Hyun Suk түүнийг хэтэрхий тарган байна гэж шүүмжлэн тэнцээгүй юм. Тэр өдрөөс хойш 6сарын хугацаанд шаргуу бэлдсэний эцэст тэрээр 40хоногийн дотор 20кг жин хасаж, шалгаруулалтанд орж тэнцэн, тус агентлагтай гарын үсэг зурсан байна.Өөртөө Марк гэх нэрийг бодож байсан ч тэр үед YG-гийн уран бүтээлч Se7en түүнд T.O.P. (Солонгосоор: 탑) гэдэг нэрийг өгсөн.
Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөгжимчин Ангилал:К-поп Ангилал:Big Bang (хамтлаг) Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Бичгийн утгачийн хүрээлэн
Бичгийн утгачийн хүрээлэн (хятадаар: 翰林院, пиньинь галиг: Hanlin yuan) нь эртний хятадын Тан улсын үеэс нааш феодалын улс бүр бийрийн үзүүр, үгийн уранд шүтсэн бичгийн утгач түшмэдийг нэгтгэсэн төрийн байгууллага юм. Түүнээс хойш хятадын хөрш солонгос, япон, вьетнам зэрэг орнуудаас гадна хятадын нутагт кидан, зүрчид, тангуд, монгол, манж үндэстэний байгуулсан улсууд уг хүрээлэнг байгуулж байсан.
Үүсэл гарал
Анх Тан улсын Сюаньзон хааны засаглалын үе буюу 738 онд эзэн хааны төрийн хэрэгт зөвлөж, зарлигийн ноорог гаргах, түшмэдийн шалгалтыг зохион байгуулах, шүлэг яруу найраг зохиох, уран зураг, элдэв түүх гүн ухааны ном шастир туурвих, орчуулах зэрэг ажлыг гүйцэтгэх үүрэгтэй байгуулжээ. Энэ үеэс эхлэн хятадын түүхэнд нэр тодорсон олон бичгийн мэргэд, түшмэд энэ байгууллагаар дамжин улс төр, нийгэмд алдаршсан.
Юань гүрний үе
Хубилай нь 1260 онд их хааны сууринд өргөмжлөгдөн, Шанд хотоор төвлөрч, хятад орон, хятад түшмэдийг түшсэн төрийн тогтолцоог Их Монгол Улсын үндсэн байгууламж болгож эхлэсэн. Энэ хүрээнд Тан улсын үеэс үүссэн бичгийн утгачийн хүрээлэнг байгуулахдаа Улсын түүхийн хүрээлэнг хавсаргаж, төрийн хоёрдугаар дэсийн байгууллага болгожээ. Түүхэнд Бичгийн утгач-Улсын Түүхийн хүрээлэн (翰林兼国史院) гэж тэмдэглэж буй. Энэ нь Хааны зарлиг тушаал, зарлал тунхагийг бичих, нийтлэх; түшмэдийн шалгалтийг удирдан зохион байгуулах, төрийн судар шастир зохиох, найруулах, ард иргэдийг соён гэгээрүүлэх гэсэн үүрэг гүйцэтгэдэг байв.
Салбар байгууллага
Монгол бичгийн утгачийн хүрээлэн (蒙古翰林院)
1271 онд бичгийн утгачийн хүрээлэнгээс салбарласан. Үүрэг нь монгол бичиг, дөрвөлжин үсгээр аливаа зарлиг, тушаал, өдөр тутмын зар тунхагийг бичих, монгол хэл, бичгээр түүх, шүлэг найраглал, бурхны судар, өдөр тутмын бичиг дансыг хөтлөх ажлыг хариуцаж байсан. Албан тушаалтны орон тоо нь гол хүрээлэнтэй ижил. Энэ хүрээлэнгийн харьяанд Монгол улсын хөвгүүдийн сургуулийг (蒙古国子监) байгуулж, монгол түшмэдийг бэлдэх ажлыг хариуцаж байсан.
Эшлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж Ангилал:Юань улс Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгж Ангилал:Тан улс Ангилал:1912 онд татан буугдсан
Халиуны Болдбаатар
Халиуны Болдбаатар — Монголын жүдоч.
Ангилал:1971 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүдоч
Боко Харам
Боко Харам – Нигери Улсад 2002 оноос Мохаммед Юсуф-ын удирдлага дор үйл ажиллагаагаа явуулсан исламын террорист байгууллага. Тэдний зохион байгуулж буй террорист халдлага болгоны үеэр дор хаяж 7 хүн амь насаа алддаг байна. Боко Харамыг шууд утгаар нь "Барууны боловсролыг хориглоно" гэж орчуулдаг. Байгууллагын гол зорилго нь Нигери даяар шариатын хуулийг нэвтрүүлж, өрнөдийн амьдралын хэв маягийг устгах явдал юм. Боко Харам нь Шариатаас хол байгаа зэргээс хамааран хохирогчоо сонгодог байна. 2011 оны 11 дүгээр сард «Боко харам» -ын төлөөлөгч Абу Кука "Аль-Кайда"-тай холбоотой гэдгээ мэдэгдсэн. Тус байгууллага нь 2014 оноос НҮБ-ын АЗ-оос терротист байгууллага гэж зарласан. 2015 оны 6 дугаар сард дунд сургуулийн 200 хүүхдийг хулгайлах гэмт хэргийг үйлдсэнээ хариуцдаг. 2009 оны 6 дугаар сараас 2014 оны 7 дугаар сар хүртэл тэдний үйл ажиллагаанаас 5000 хүн хохирсон байна. Тус байгууллага үйл ажиллагаагаа өнөөдрийг хүртэл үргэлжлүүлж, дэлхий дээрх бүх хэлбэрийн боловсрол, гэгээрлийг үгүй болгохыг эрмэлздэг байна. Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага Ангилал:2002 онд байгуулагдсан
Чу Минь-сонь
Чу Минь-со́нь (солонгосоор 조민선, дуудлага нь [чу-минь соонь], латин үсэгт хэвшсэн нь Cho Min-Sun) — 1972 оны 3 сарын 21-нд төрсөн, эмэгтэй жүдо барилдааны 52-70 кг жинд олон жил барилдахдаа олимпийн алт, хүрэл ,  хошой алт  хошой хүрэл  медаль зүүсэн Өмнө Солонгосын жүдоч, өдгөө тамирын их сургуулийн багш.
Эх сурвалж
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн аварга Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүдоч Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Антониу Гутерреш
Тэрээр 1995-2002 онд Португалын ерөнхий сайдаар ажилласан, 1992-2002 онд тус улсын Социалист Намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга байв. 1999-2005 онд Социалист Интернационалын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байгаад 2005 онд НҮБ-ын дүрвэгчдийн асуудал хариуцсан дээд комиссараар томилогдон, 2015 оныг дуустал ажиллажээ.
Намтар
Антониу Гутерреш 1949 онд Лиссабонд төрсөн. Түүний эцэг эх Виржилиу Диас Гутерриш (1913-2009), Хилда Кандида де Оливейра (1923 онд төрсөн) нар португалийн Фундана (Кастело Бранко дүүрэг) хотоос гаралтай. Тэрээр нэр хүндтэй Камоес дунд сургуульд суралцсан. 1965 онд тэрээр Португалийн шилдэг сурагчаар тодорч, Үндэсний лицей шагналыг (Prémio Nacional dos Liceus) хүртэж байжээ. Дараа нь тэрээр Дээд техникийн дээд сургуульд элсэн орж, физик, электрон инженерийн чиглэлээр суралцжээ. Оюутан байхдаа тэрээр католик залуучуудын хөдөлгөөнтэй холбоотой байв. 1971 онд дээд сургуулиа төгсөөд харилцаа холбооны системийн онолын хичээл заадаг байжээ.
1992-2002 онуудад А.Гутерреш Португалийн Социалист намын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан.
Түүний удирдсан нам 1995 оны парламентын сонгуульд ялалт байгуулж, Ерөнхийлөгч Соареш түүнд Засгийн газар байгуулахыг даатгажээ. Гутерреш 1995-2002 онд Португалийн Засгийн газрыг тэргүүлсэн байна.
Тэрээр 2016 оны зун НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын сонгуульд нэр дэвшсэн. 2016 оны 10-р сарын 5-ны өдөр НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлд тус байгууллагын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын албан тушаалыг сонгох санал хураалтаар Гутерреш ялалт байгуулсныг зарлав. 2016 оны 10-р сарын 13-нд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей Гутеррешийг Ерөнхий нарийн бичгийн даргын албан тушаалд сонгосон. Тэрээр 2017 оны нэгдүгээр сарын 1-нд албан тушаалдаа орсон. 2021 оны долдугаар сард тэрээр хоёр дахь удаагаа сонгогдож 2022 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс ажиллаж байна.
2022 оны 8-р сарын 8-11-нд Монгол улсад НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын хувиар албан ёсоор айлчилсан.
Цахим холбоос
Ангилал:НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ангилал:Португалын ерөнхий сайд Ангилал:Бүгд Найрамдах Улсын Чуулганы гишүүн Ангилал:НҮБ-ын Дүрвэгсдийн асуудал эрхэлсэн дээд комиссар Ангилал:Португалын Социалист Намын гишүүн Ангилал:Алдрын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Ацтекийн Бүргэд одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Зүүн Тимор одон шагналтан Ангилал:Карлын шагналтан Ангилал:Леопольдын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Мандах Нар одон шагналтан Ангилал:Португалын Христийн одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Румыны Од шагналтан (их загалмай) Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Өмнөдийн Загалмай Үндэсний одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Лиссабоны хүн Ангилал:Португалчууд Ангилал:1949 онд төрсөн
Гвинейн хялгасан хорхойн өвчин
Дракункулёз буюу Гвинейн хялгасан хорхойн өвчин (GWD) нь Гвинейн хялгасан хорхойгоор үүсгэгддэг. Гвинейн хорхойн авгалдайг идсэн усны бөөс орсон усыг ууж хэрэглэснээр уг өвчнийг тусдаг. Эхэн үед ямар нэг шинж тэмдэг илэрдэггүй. Жилийн хугацаа өнгөрсний дараа эм хорхой ихэвчлэн хөлний арьсанд цэврүү үүсгэдэг тул тухайн халдвар авсан хүнд шатаж байгаа мэт өвдөлт мэдрэгддэг. Улмаар хэдэн долоо хоногийн дараа хорхой арьснаас гарч ирдэг. Энэ хугацаанд алхах эсвэл ажиллахад хүндрэлтэй болдог. Уг өвчин нь нас баралтын шалтгаан болох нь ховор байдаг.
Шалтгаан
Хүмүүс бол Гвинейн хорхойгоор халдварладаг цорын ганц амьтан юм. Уг хорхойн өт нэгээс хоёр миллиметр өргөн байдаг бөгөөд нас бие гүйцсэн эм хорхой нь 60-100 см урт болдог (эр хорхойнууд үүнээс хамаагүй богино байдаг). Хүний биеийн гадна талд байхдаа өндөгнүүд нь гурван долоо хоног амьдрах чадвартай байдаг. Үүнээс өмнө өндөгнүүдийг усны бөөс идэх ёстой. Усны бөөсний дотор орсон авгалдай дөрвөн сар хүртэлх хугацаанд амьдрах чадвартай байдаг. Тиймээс уг өвчин нь жил болгон хүмүүст халдварлан тархахад л тухайн нутаг дэвсгэртээ үргэлжлэн гарах нөхцөл бүрддэг. Уг өвчнийг илэрдэг шинж тэмдгээр нь оношилдог.
Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ ба эмчилгээ
Урьдчилан сэргийлэхийн тулд өвчний оношлогоог эрт хийж, шархалсан хэсгийг ундны усанд хүргэхгүй байх хэрэгтэй. Бусад арга хэмжээнд цэвэр ус хэрэглэх боломжийг сайжруулах, хэрэв ус бохирдсон байвал шүүж хэрэглэх явдал багтана. Даавуугаар шүүж хэрэглэхэд л ихэвчлэн хангалттай байдаг. Ундны бохирдсон усан дахь авгалдайнуудыг устгахын тулд темефос хэмээх химийн бодис ашиглан усыг ариутгаж болнo. Уг өвчнийг эмчлэх эм бэлдмэл эсвэл вакцин байдаггүй. Хорхойг гаргаж авахын тулд хэдэн долоо хоногийн турш түүнийг жижиг саваанд ороох замаар аажуухан салгадаг. Хорхойг гаргаж авахад үүсдэг шархлаа нь голдуу нянгаар халдварладаг байна. Хорхойг салгаж авсны дараа хэдэн сарын туршид өвдөлт мэдрэгддэг.
Өвчний тархалтын судалгаа ба түүх
2013 онд уг өвчний 148 тохиолдол бүртгэгджээ. 1986 онд 3.5 сая тохиолдол бүтгэгдэж байсантай харьцуулахад энэ нь буурсан үзүүлэлт юм. 1980-аад онд 20 улс оронд тохиолдож байсан бол одоогоор Африкийн зөвхөн 4 улсад бүртгэгдэж байна. Хамгийн ихээр нэрвэгдээд байгаа улс бол Өмнөд Судан юм. Уг өвчин нь устан арилж буй хамгийн анхны шимэгч хорхойгоор үүсгэгддэг өвчин болох магадлалтай байгаа. Гвинейн хорхойн өвчний талаар эрт дээр үеэс мэддэг байсан. МЭӨ 1550 онд бичигдэж байсан Египтийн анагаах ухааны Ebers Papyrus номонд энэ өвчний талаар дурдсан байдаг. Дракункулёз хэмээх нэр нь "жижиг луунуудад нэрвэгдэх" гэсэн утгатай Латин хэллэгээс гаралтай бөгөөд европчууд 17-р зуунд Баруун Африкийн Гвинейн эрэг дээр уг өвчин гарч байгааг ажигласны дараа "Гвинейн хорхой" гэж нэрлэх болжээ. Гвинейн хорхойтой ижил төстэй төрөл зүйлүүд бусад амьтдыг өвчлүүлдэг. Харин ажиглахад хүмүүст халдварладаггүй бололтой. Уг өвчнийг халуун орны мартагдсан өвчин гэж ангилдаг.
Лу Бу
Лу Бу нь Хань улсын цэргийн жанжин байсан. МЭ 199 онд таалал төгссөн.
Ангилал:Хятадын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Гурван улсын үе Ангилал:2-р зуунд төрсөн Ангилал:199 онд өнгөрсөн
Цагаан шарилж
Цагаан шарилж  - (Artemisia rutifolia)
Ургамлын тайлбар
Цагаан шарилжийн өндөр нь арван таваас наян сантиметр хооронд хэлбэлздэг. Нэлээд өтгөн, өндөр салаалсан модлог иштэй, иш нь олон тооны навчит мөчрүүдийг агуулдаг.
Хамгаалагдсан байдал
Монгол улсын Засгийн газрын 1995 оны 153, 2004 оны 165 дугаар тогтоолоор ховор ургамлын жагсаалтад орсон.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг Ангилал:Эмийн ургамал
Монгол улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
буцах
Жебхат ан-Нусра
Жебхат ан-Нусра - (Ялалтын фронт) бүлэглэл нь 2012 оны 1 дүгээр сарын 23-нд Сири улсын Иргэний дайны үеэр "Аль-Кайда" бүлэглэлээс салбарлан байгуулагдсан. Тэр цагаас хойш хамгийн амжилттай босогчдын бүлгүүдийн нэг гэж тооцогдох болсон. Энэ байгууллагыг НҮБ, АНУ, Их Британи, ОХУ, Австрали террорист байгууллага гэж үздэг. Сирийн иргэд тус бүлэглэлийн эгнээнд тулалдаж байгаагаас гадна Саудын Араб, Ирак, Пакистан, Ливан, Туркменистан, Франц, Их Британи болон бусад орны иргэд мөн ордог байна. Байгууллагын удирдагчид Сирийн дайн дууссаны дараа Израиль руу довтлохоор төлөвлөж байсан. Ан-Нусра фронтын удирдагчийн талаар “Абу Мухаммед аль-Жулани” гэсэн нууц нэртэй хүн байдаг гэхээс өөр мэдээллэл байхгүй. Ангилал:2012 онд байгуулагдсан Ангилал:2017 онд татан буугдсан Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага Ангилал:Сирийн түүх
Аль-Каида
Аль-Каида нь 1988 онд байгуулагдсан Исламын Ваххабит чиглэлийн томоохон хэт радикал олон улсын террорист байгууллага. «Египетын исламын жихад» бүлэглэлийн зарим удирдагчид, Абдулла Аззама болон Осама бен Ладен нар Пакистаны Пешевар хотод уулзаж энэ байгуулллагын үндсийг тавьсан гэж үздэг. Тус байгууллагын үндсэн зорилго бол исламын шашинтай орнуудад төрийн байгууллагуудыг нурааж нэгдсэн нэг «Исламын Их Халифат» улс байгуулах юм. 1998 онд Кени, Танзани улсын нийслэлд суугаа АНУ-ын элчин сайдын яамдыг бөмбөгдсөний дараа Аль-Кайда дэлхийн номер 1 террорист байгууллагын статустай болжээ. 1996-2001 онуудад «Аль-Каида» бүлэглэлийн удирдлага Афганистанд байрлаж "хар тамхины наймаа"-г цэцэглүүлж байжээ. Аль-Кайда бүлэглэл нь АНУ-д 2001 оны 9 дүгээр сарын 11-ний халдлага зэрэг хэд хэдэн томоохон террорист халдлагыг төлөвлөн зохион байгуулсан.
2001 оны 9-р сарын 11-ний халдлагаас эхэлсэн Аль-Кайда бүлэглэлийн үйл ажиллагаа, түүнийг таслан зогсоох арга хэмжээтэй холбоотой үйл явдлын гинжин хэлхээг Терроризмтай тэмцэх дайн гэж нэрлэж байсан. Осама бен Ладен 2011 оны 5 дугаар сарын 2-нд алагдсанаар 2011-2022 онд Аль-Каидаг Айман ал-Завахири толгойлжээ. Байгууллагыг Шура (зөвлөл) удирддаг байсан. Түүний доор 8 хороотой байсан (шашин, цэрэг, олон нийттэй харьцах, санхүү, г.м.).
Барууны судлаачид Аль-Каидагийн түүхэн дэх 5 үеийг ялгаж үздэг. Үүнд: үүссэн үе (1980-аад оны сүүл үе), "зэрлэг" үе (1990-1996), цэцэглэн хөгжсөн (1996-2001), сүлжээ хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулсан үе (2001-2005) ба хуваагдмал байдал (2005 оноос хойш). Ангилал:1988 онд байгуулагдсан Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага
Бат-Очирын Одгэрэл
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага
Аль-Шабаб
Харакат аль-Шабаб аль-Мужахидин буюу Аль-Шабаб нь Аль-Каидатай нягт хамтран ажилладаг 2007 онд байгуулагдсан Сомалигийн исламын террорист байгууллага. "Исламын шүүхийн Холбоо" бүлэглэлийн үе залгамжлагч.
Бага насны хүүхдүүдийг өөртөө элсүүлэх, хулгайн ан хийж жил бүр хэдэн зуун зааныг алдаг байна. Үнэт зааны соёогоор хөөцөлдөхдөө тэд амьтадаас гадна тэдний хамгаалагчдыг мөн хөнөөдөг байна. Энэ бүлэг нь Сомалид үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд хөдөө орон нутагт шариатын хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавьдаг. Зарим тооцоогоор энэ байгууллагад 6000 орчим хүн хамрагдаж байна. Сомалигийн эрх баригчидтай байнга тэмцдэг бөгөөд Засгийн газрын холбоотон Этиопын эсрэг мөн дайтдаг байна. Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага Ангилал:2007 онд байгуулагдсан Ангилал:Сомали
Япон улсын Батлан хамгаалах яам
Японы Батлан хамгаалах яам (япон. 防衛省 бо:эй-сё ) Япон улсын Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд ордог нэгэн яам юм. 2006 оны 12-р сарын 15-нд батлагдсан хуулийн дагуу 2007 оны 1-р сарын 9-нд энэхүү улсын байгууллага Батлан хамгаалах яам болсон байна. Үүнээс өмнө Батлан хамгаалах яамыг Японы өөрийгөө хамгаалах хүчин (ӨХХ) (япон. 防衛庁 бо:эй-тё:). Батлан хамгаалах яамны төв байр Токио хотын Шинжукү (Shinjuku City) дүүрэгт байдаг ажээ. Батлан хамгаалах яам Японы Засгийн газрын хамгийн олон орон тоотой Яам юм байна. 2005 онд орон тоо 276890 хүн байсан ажээ.
Батлан хамгаалахын сайд нь өөрийн нэгдүгээр орлогч сайд, парламент хариуцсан хоёр нарийн бичгийн дарга нар, захиргааны асуудал эрхэлсэн орлогч сайд, 8 Ерөнхий захиралууд, Жанжин Штабын дарга болон 3 штабын дарга нарын тусламжтайгаар Яамаа удирддаг байна.
Батлан хамгаалах яамны үндсэн гол удирдагч бол парламентын өмнө шууд хариуцлага хүлээх Ерөнхий сайд юм. Улсын хэмжээний онцгой байдал тохиолдсон нөхцөлд Парламентын зөвшөөрлийн дагуу Ерөнхий сайд Японы өөрийгөө хамгаалах хүчнийг бүх анги салбаруудыг удирдах үүрэгтэй. Онцгой яаралтай тохиолдолд парламентаас авдаг зөвшөөрлийг дараа нь нөхөн авч болдог байна.
Байгууллагууд:
Жич: Батлан ​​хамгаалахын сайдын ажлын алба буюу дотоод товчооны Батлан ​​хамгаалах бодлогын товчоо, үйл ажиллагааны бодлогын товчоо, боловсон хүчин ба боловсролын товчоо, санхүү, тоног төхөөрөмж, техник хэрэгслийн товчоо зэрэг нь эрх мэдлийн төвүүд юм. Иймд Батлан ​​хамгаалах яаманд иргэний хяналтын тавих үүднээс ихэвчлэн бусад яамны албан тушаалтнууд эдгээр товчоог удирддаг байна.
Вилхелм Майбах
Майбахын Аугуст Вилхелм (герм. August Wilhelm Maybach; * 1846 оны хоёрдугаар сарын 9-нд Хайлбронн хотод төрсөн, † 1929 оны арванхоёрдугаар сарын 29-нд, Штутгарт) нь германы дотоод шаталтын хөдөлгүүрийн зохион бүтээгч байсан юм. Тэрээр Вюртембергийн Эзэнт Улсын Битигхайм-Биссингенд 1909 онд Майбахын моторын үйлдвэр ХХК-г үүсгэн байгуулсан болон Майбах маркийн автомашины нэр түүний нэрээр нэрлэгдэж явдаг юм.
Майбахын Вилхелм нь Даймлерын Готтлибийн ажилтан байхдаа түүний зохион бүтээх товчоонд хамгийн анхны хөнгөн бөгөөд хурдан эргэлттэй босоо цаган хөдөлгүүрийг зохион бүтээсэн ба энэ нь тээврийн хэрэгсэлд хөдөлгүүрээр угсрах боломжтой дотоод шаталтын хөдөлгүүр байлаа.
Амьдрал, бүтээл
Түүнийг таван настай байхад тэдний гэр бүл Хайлбронн хотоос 50 км зайтай Штуттгарт хот руу нүүсэн ба нүүж очсоноос хойш гурван жилийн дотор түүний эцэг, эх нь хоёулаа нас нөгчсөн аж. Ингээд Вилхелм 13 настай байхдаа Ройтлингений Брудерхауст очсон бөгөөд энэ асрамжийн газарт ядуу гэр бүлээс гаралтай өнчин хүүхдүүдийг сурган, хүмүүжүүлдэг байгууллага юм. Вилхелм тэнд техникийн зураг зүйч болон зохион бүтээгч инженерийн мэргэжлийн сургалтыг дүүргэв.
Вилхелм Брудерхауст байхдаа Даймлерын Готтлибтэй танилцжээ. Даймлер тухайн үед Брудерхаусын машины фабрикийн дарга байсан ба Майбахын Вилхелмийг түүний туслахаар томилсон учраас тэрбээр түүнд сурч мэдэхэд нь туслах үүрэгтэй байв.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Автомашины пионер Ангилал:Автомашин үйлдвэрлэлийн бизнесмен Ангилал:Германчууд Ангилал:Даймлер-Моторен-Гезеллшафт Ангилал:Зохион бүтээгч Ангилал:1846 онд төрсөн Ангилал:1929 онд өнгөрсөн
Партик Маккоу
Патрик "Эндрю" Маккоу (Patrick "Andrew" McCaw; 1996 оны аравдугаар сарын 30-нд төрсөн) Үндэсний Сагсан бөмбөгийн Холбоо (NBA)-ны Голден Стэйт Уорриорз багт харьяалагддаг мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин. 2016 оны NBA-гын драфтын 2р тойргын 38-р сонголоор сонгогсон. Тэрээр Невада мужийн Лас Вегас их сургуулийн Runnin' Rebels багт тоглож байсан.
Эшлэл
Ангилал:1995 онд төрсөн Ангилал:Голден стэйт Уорриорз багийн тоглогчид
Накасонэ Хирофүми
Накасонэ Хирофүми (япон. 中曽根 弘文 Накасонэ Хирофуми, 1945 оны 11-р сарын 28-нд төрсөн) японы төрийн зүтгэлтэн.
2008 оны 9-р сараас 2009 оны 9-р сар хүртэл Асоо Тароо-гийн Засгийн газарт Гадаад хэргийн сайд, Мори Ёшироо-гийн Засгийн газар Боловсролын сайдаар тус тус ажиллаж байсан. Японы Ерөнхий сайд агсан Накасонэ Ясухиро-гийн хүү юм.
Хувийн "Кэйо Их сургууль" (япон. 慶應義塾大学 кэйо:) худалдаа, ажилжааны ангийг төгссөн. Их сургуулиа дүүргээд "Асахи Касей Корпорацид" (Asahi Kasei)
ажиллаж байсан. Дараа нь эцэг Накасонэ Ясухиро-г Ерөнхий сайд байхад туслахаар нь ажиллаж байжээ.
Ажиглагч статус
Элссэн огноо
Далай Чойнхор вангийн хийц
Далай Чойнхор ван Г.Цэдэнсоном уран дархчуудыг их дэмжиж байсан. Түүний хөгжүүлсэн алдар­тай дарханы дэг сургуулийг Далай Чойнхор вангийн уран дархцуудын хийц хэмээдэг. Энэ хийц бол хошуу ноён Цэдэнсономын үед хамгийн их хөгжиж дэлгэрсэн бололтой. Энэ нь хошуу ноёны дэмжлэгтэй шууд холбоотой.
Монгол улсад Дарьганга, Боржигон, Хүрээ, Далай Чойнхор вангийн, Дүүрэгч вангийн хийц зэрэг таван алдартай чиглэл байсны нэг нь Далай Чойнхор вангийн хийц болой. Далай Чойнхор вангийн хошууны дэг нь Халхын нөлөө бүхий уран дархны хийц загвар юм.
Ангилал:Монголын уран дарханы хийц
Рено Ф1 Теам
Рено Спорт Ф1 Теам (фр. Renault Sport F1 Team) нь Их Британид төвтэй моторт спортын уралдааны баг юм. Францын автомашин үйлдвэрлэгч Ренод харьяалагдах тус баг нь Лотус Ф1 багаас гаралтай. Энэ баг нь Реногийн гурав дахь Формула-1-ийн баг юм. Рено нь 1977 оноос 1985 оны хооронд Рено баг, 2001 оноос 2009 он хүртэл Рено Ф1 нэртэй багуудаар Формула-1-д оролцсон ба Фернандо Алонсо 2005, 2006 онуудад тус үйлдвэрийн багтай дэлхийн аварга болжээ. Мөн түүнчлэн энэ компани нь сүүлийн 30 жилд хамгийн амжилттай Формула-1-ийн хөдөлгүүр үйлдвэрлэж буй багуудын нэг юм. Рено нь 1992 оноос 2013 оны хооронд Уильямс, Бенеттон, Ред Булл зэрэг багуудын нийлүүлэгчээр ажиллан Найжел Манселл, Алайн Прост, Михаэль Шумахер, Дэмон Хилл, Жак Вильнёв, Себастиан Феттель нарын нисгэгчдээр нийт есөн удаа жолоочийн дэлхийн аварга цолыг хүртсэн юм. Рено Ф1 нь 1970-аад оны сүүлээр турбо-технологийг гранд прикс спортод ашигласан байна. Реногийн Формула-1-д оруулсан шинэ техник технологи нь, моторт спортын хамгийн дээд зэрэглэлд оролцож буй олон олон автомашин үйлдвэрлэгчийн хөдөлгүүрийг нийлүүлэгч болгосон байна.
Энэ улирлын уралдаанд Рено Кевин Магнуссен болон Жолион Палмерын үндсэн нисгэгчтэйгээр оролцож байна. Мөн үүний хажуугаар Рено нь Ред Булл Расинг багт хөдөлгүүр нийлүүлж байгаа ч, тэднийг ивээн тэтгэгч ТАГ Хойерын нэрээр нэрлэгдэж явдаг байна.
Өмнөх түүх: Формула Рено болон Формула 2
Францын улсын концерн Рено нь 1970-аад онуудад үндэсний моторт спортод чухал үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Тэдний Формулад орох болсон түүх нь 1968 оноос эхлэн Францад зохиогдсон цуврал уралдаан Формула Францад оролцсоноор эхэлжээ. Энэхүү цуврал уралдаан нь Формула-3-ийн доод ангилалд ордог бөгөөд Францын авто спортын xолбооноос зохион явуулж байв. Энэ цувралд оролцож буй тэрэгнүүд бүгд нэгэн ижил хөдөлгүүртэй байсан нь Рено 8-д ашиглаж байсан хөдөлгүүрээс гаралтай аж. 1970 оны сүүлээр францын авто спортын холбоо энэ уралдаанд оролцох оролцоогоо зогсоосны дараа Рено тус байгууллагыг худалдан авчээ. Ингээд 1971 оноос эхлэн энэ цуврал уралдаан нь Формула Рено нэртэй боллоо.
Хөгжлийн түүх
Жижиг моторт спортын ангилалд Рено амжилт гаргаж байсан учраас тухайн үеийн ерөнхий захирал Бернард Ханон өөрсдийн спортын оролцоог өргөтгөх үүднээс 1975 оны зунаас эхлэн Формула-1-д орох шийдвэр гаргажээ.
1975 оны сүүлээр Формула-1-д цоо шинэ төрлийн концепттойгоор оролцох шийдвэр гарлаа.
Эшлэл
Ангилал:Формула-1-баг Ангилал:Формула-1-хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч Формула-1-баг
Аталанта ХББ
«Аталанта» (Atalanta Bergamasca Calcio) — Италийн хөлбөмбөгийн дээд лигийн баг. 1907 онд үүсэн байгуулагдсан.
Аталанта баг Бергамо хотод байрладаг. 24,726 суудалтай «Атлети Азурри д’Италия» цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Ломбардын хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Ломбардын байгууллага Ангилал:1907 онд үүсгэн байгуулагдсан
Эрээнцав боомт
Эрээнцав боомт нь Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын нутгаар ОХУ-тай хил залгаа Олон улсын зорчигч, ачаа тээврийн болон 2 талын шинжтэй төмөр замын зориулалт бүхий байнгын ажиллагаатай боомт юм.
Тус боомт нь ОХУ-ын Чита мужын Онон, Борьзын районы Соловьёвск тосгонтой хиллэдэг. Байршлын хувьд Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын нутаг дэвсгэрт харьяалагдаж, аймгийн төвөөс 255 км, Чулуунхороот сумаас 7 км, Хилийн 0275 дугаар ангийн хариуцсан хэсэгт байдаг. Ангилал:Монгол-Оросын хилийн гарц Ангилал:Дорнод аймаг