cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тоёота Приус
Дөрөв дэх үе (2016 оноос өнөөг хүртэл)
- PRIUS-ийн арчилгаа үйлчилгээг хэн хийх вэ? Цахилгаан мотор болоод батарейнаас бусад механикийн бүхий л эд ангиуд нь жирийн машинтай яг адилхан засвар үйлчилгээ шаардана. Иймээс үүнийг дурын засварын газар хийж болно. Харин батарейны хэсэг нь элдэв засвар үйлчилгээ шаардахгүй. Яг л та бидний гар утасны батарей засвар үйлчилгээ хийлгэдэггүйтэй адил юм даа. Бас цахилгаан моторт ямар ч үйлчилгээ хэрэггүй. Яг л бидний хэрэглэдэг угаалгын машины цахилгаан мотор арчилгаа шаарддаггүйтэй адил юм. PRIUS хэдэн жил болох вэ?Toyota фирмийн машинууд ерөнхийдөө хамгийн эдэлгээ сайтай, бөх бат байдаг. Монголд орж ирсэн Prius-үүд буруу арчилж батерейнд нь асуудал үүсгэхгүй бол бусдаараа бусад Toyota-н машинуудтай ижил.
-PRIUS-ээр юм чирж болох уу? Prius-ээр юм чирэх нь тун тохиромжгүй юм. Яагаад гэвэл түүний моторын бүтэц нь эдийн засгийн хэмнэлт гаргах явдал юм. Иймээс тэр илүү хүч гаргахдаа тааруу. Prius-ийг үйлдвэрлэсэн мэргэжилтэн хэлэхдээ “Prius-ээр юм чирэх хэрэггүй” гэж шуудхан хэлж байна. Гэхдээ гадаадад жижигхэн чиргүүл чирчихсэн явж байх тохиолдол хэд хэд гарсан гэсэн. Хэрвээ хүнд юм чирвэл цахилгаан болоод уламжлалт мотороо эвдэх аюултайг санагтун.
-Арын суудлыг эвхэж болох уу? Болно. Арын суудлыг 60/40 харьцаагаар бүтээсэн тул эвхэх үед арын хэсэгт чөлөөтэй зай гардаг.
Роман Широков
Роман Николаевич Широков (1981 оны долоодугаар сарын 6-нд төрсөн) нь Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Оросын Премьер лигийн Зенит болон Оросын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.
Тоёота Приус
Дөрөв дэх үе (2016 оноос өнөөг хүртэл)
-PRIUS-ийг холбож асааж болох уу? Болно. Танд 12 вольтын цахилгаан байхад л болно. Түүнийгээ Prius-ийнхээ jumper кабельд холбоод л түлхүүрээ дарахад болно.
Роман Широков
Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Краснодар багийн тоглогч Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч Ангилал:ФК Москва багийн тоглогч Ангилал:Сатурн Раменское багийн тоглогч Ангилал:Спартак Москва багийн тоглогч Ангилал:Рубин багийн тоглогч Ангилал:Химки багийн тоглогч Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Тоёота Приус
Дөрөв дэх үе (2016 оноос өнөөг хүртэл)
-LEVs, ULEVs, SU­LEVs, AT-PZEVs гэсэн хэллэгүүдийн учир? LEV гэдэг бол Low Emission Ve­hicle гэсэн үгүүдийн товчлол юм. Монголчилбол Хорт утаа бага ялгаруулдаг тээврийн хэрэгсэл гэж болно. Энэ нь Калифорни мужийн Агаарын Нөөцийг Удирдах Газраас гаргасан стандарт юм. Тэгвэл ULEV гэдэг нь Ultra-Low Emission Ve­hicle буюу Маш бага хорт утаа ялгаруулдаг тээврийн хэрэгсэл юм. Энэ нь LEV-ийг бодвол илүү нарийн хэмжүүрээр тээврийн хэрэгслийг шалгаж үнэлгээ өгдөг. Харин SULEV бол Super Ultra буюу Супер бага гэсэн утгатай. Тэгвэл AT-PZEV бол Advanced Technol­ogy Partial Zero Emission Veihcle гэсэн утгатай бөгөөд монголчилбол Сайжруулсан Технологи Ашиглаж бараг л Тэг Хорт Утаа ялгаруулдаг гэсэн үг. Сүүлийн ангилалд орсон автомашин их ховор бөгөөд Toyota Prius III-ийг энэ ангилалд оруулсан байна. Харин Prius II нь SULEV-д ордог байсан тул III загвар нь нэг шат ахиж байгаль орчинд ямар ч хор хөнөөлгүй болсон гэж ойлгож болно. TOYOTA болон HONDA-ийн эрлийзүүдийн ялгааг хэлж өгнө үү?Honda ч гэсэн эрлийз тэрэг үйлдвэрлэлтээр нилээд их ажил хийж байгаа. Тэгвэл Toyota нь тухайн явалтдаа дотоод шаталтат болон цахилгаан мотороо аль алийг хэрэглэх бөгөөд хэрхэн зохицуулж явахаа өөрөө шийддэг. Хамгийн тохиромжтой хувилбараа өөрөө сонгодог гэсэн үг. Жолооч хүн жирийн л машин жолоодож байгаа юм шиг явахад л болно. Тэгвэл Honda нь үргэлж дотоод шаталтат хөдөлгүүрээ ашиглах бөгөөд илүү их хүч шаардагдсан үед цахилгаан мотор ажиллагаанд орж тусалдаг байна.
1. Prius маркын хосолмол  хөдөлгүүртэй суудлын  тэрэг  хотын  хөдөлгөөнд  илүү тохирсон тээврийн хэрэгсэл болно. 2. Таны худалдаж авахаар  сонирхож буй Prius суудлийн авто машины төв болон хянах самбарт анхааруулах тэмдэгтүүд асаж байвал авах гэж зүтгэх хэрэггүй. 3. Унаж шалгаж үзэхдээ хаазын педалыг огцом гишгэж үзэхэд урд хянах самбарт анхааруулах гэрлүүд асч байвал өндөр хүчдэлийн батерей муудсаны шинж. 4. Сонирхож буй Prius-ын дотоод шаталтын хөдөлгүүр болон хурдны хайрцагнаас ямар нэгэн илүү дуу чимээ гарч байгаа эсэхийг сайн сонсох. 5. Худалдаж авахаар тогтсон бол мэргэжлийн засварын газарт оношлуулах хэрэгтэй. /Приус засварын газарт/
Prius авто машинтай жолооч нарын анхааралд
Ангилал:Суудлын автомашины загвар Ангилал:Лимузин Ангилал:Комбилимузин Ангилал:Гибрид цахилгаан автомашин
Дарс
Дарс буюу вино (Wine) нь жинхэнэ усан үзмийн (Vitis vinifera) жимсний шүүсийг исгэн хийсэн согтууруулах ундаа юм. Дарс нь донтуулах ба согтууруулах үйлчилгээтэй. Тодорхой энологийн исгэх арга барилаар, хадгалалтын явцад олон тооны биохимийн боловсрох процесс явагдах ба үүний улмаас зарим дарс нь олон арван жилээр боловсрох ба хадгалах хугацаа нь сайжирдаг.
Хамгийн түгээмэл дарс нь улаан-, цагаан-, ягаан дарс юм. Оргилуун дарс (зект, кава, шампанск гэх мэт) гэдэг нь дарсыг хоёр дахь удаагаа исгэснийг хэлдэг. Оргилох буюу хөөсрөлт/хийжүүлэлт багатай дарсыг сувдан дарс гэж нэрлэдэг (просекко, секко гэх мэт). Үүний тулд дарсанд нүүрсхүчлийн хийг техникийн тусламжтайгаар шахаж өгдөг.
Үгийн гарал
Виног монгол хэлэнд дарс хэмээн хэрэглэнэ. Харин вино гэх үг нь жинхэнэ утгаараа тэнэмэл үг бөгөөд газар дундын бүс нутгаар нэг тархсан үг байв. Араб хэлний wayn, латин хэлний vinum, грек хэлний οἶνος зэрэг нь үгнүүд нь аль нь алинаасаа гаралтай болохыг хөөж олох аргагүй хоорондоо төстэй үгнүүд юм. Гүржийн ღვინო [гхвино] гэх үгийг дээрх үгнүүдтэй бас холбож болох ч нэг анхаарах зүйл нь энэхүү гүрж үгний утга нь «дэврэх» буюу «буцлах» гэсэн утгатайг анхаарах ёстой.
Латин хэлний vinum гэсэн үг нь газар дундын бүс нутгаас эсвэл понтик хэлнээс зээлсэн байх магадлал маш өндөр.
Түүх
Дарс нь хамгийн эртний түүхтэй архины төрлийн нэгд тооцогдох ба МЭӨ 6000 оны үед Месопотамийн Шумер үндэстнүүд анх хийсэн гэж тооцогддог. МЭӨ 5000 оны үеэс мөн шар айраг хийх болсон бөгөөд МЭӨ 3000 оны үед Эртний Египет улсад дамжсан. Пирамидын доторх ханын зургуудад дарс, шар айраг хэрхэн хийж буйг дүрсэлсэн байдаг. Шар айраг исгэх нь харьцангуй хялбар байсан тул өдөр тутам, харин дарсыг тансаг хэрэглээнд ууж байжээ.
Дарсны төрөл
Үндсэн 3 төрөл байна.
Цагаан дарс
Үл мэдэг шар ногоондуу туяатай бараг өнгөгүй дарсыг хэлнэ. Цагаан усан үзэм зэрэг бараан биш өнгийн усан үзмийг дан жимсний шүүсээр исгэж хийнэ. Энэ төрлийн дарс нь загасны махан хоолтой сайн зохицно.
Улаан дарс
Тунгалаг улаан, гүн ягаан болон улаан хүрэн өнгийн дарснууд энэ төрөлд багтана. Цагаан дарстай харьцуулахад найрлагандаа таннин ихээр агуулах ба гашуундуу амтагдана. Улаан дарсыг голчлон хар ба улаан усан үзэм ашиглан архиар исгэдэг байна. Махан төрлийн хоолтой сайн зохицох ба хөргөх тусам гашуун амт нь ихсэх тул хөргөлгүй уудаг.
Ягаан дарс
Франц хэлээр розе гэх ба "сарнайн өнгө" гэсэн утгатай хундан ягаан туяатай дарс юм. Энэ төрлийн дарсыг цайвар өнгийн усан үзмийг улаан дарстай адил архиар исгэх болон улаан цайвар усан үзмүүдийг холиж хийх гэх мэт хэд хэдэн аргаар үйлдвэрлэнэ. Дарсны гол найрлагад ус, этанол, хэдэн төрлийн органик хүчил, чихэр, глицерин, амино хүчил, таннин, нүүрстөрөгчийн 2 дахь исэл зэрэг орно. Органик хүчлүүдийн дотор дарсны чулууны хүчил (tartaric acid), алимын хүчил, нимбэгийн хүчил (citric acid), сүүний хүчил (lactic acid), цууны хүчил (vinegar), жимсний ясны хүчил зэрэг нь дарсны амт, үнэрт нөлөөлөх хамгийн чухал бүрэлдэхүүнд тооцогддог.
Эшлэл
Ангилал:Ургамлын гаралтай исгэсэн ундаа
Хөнгөн цагаан
Хөнгөн цагаан (Хөнгөн мөнгө гэж нэрлэх нь бий) (Al, лат. Aluminium) мөнгөлөг цагаан саарал өнгөтэй, зөөлөн бөгөөд хөнгөн металлын группт ордог юм. Химийн тэмдэглэгээ нь Al, атомын дугаар нь 13.
Хөнгөн цагааныг бокситын хүдрээс ялгаж авах ба зэвэрдэггүй, бусад металлуудтай харьцуулахад маш хөнгөн, маш сайн цахилгаан, дулаан дамжуулагч тул, хөнгөн цагаан болон түүний хайлшийг  пуужин, нисэх онгоц, тээвэр, цахилгаан дамжуулах болон барилгын үйлдвэрлэлд өргөн ашиглана.
Хэдийгээр хөнгөн цагаан нь Дэлхийн царцдаст хамгийн өргөн тархалттай металл (нийт химийн элементүүд дунд 3-т буюу хүчилтөрөгч, цахиурын дараа) боловч байгаль дээр цэврээрээ маш ховор, бокситын хүдрээс ялгаж авахад маш өндөр температур шаардана (950-980 °C).
Данийн эрдэмтэн Ханс Кристиан Эрстед 1825 онд анх олж гаргасан.
Хэрэглээ
Хөнгөн цагааны практикийн хэрэглээ нь металлуудаас хамгийн их нь байдаг. Хөнгөн цагааны хэрэглээний чухал салбар нь хөнгөн хайлшуудын үйлдвэрлэл юм. Цэвэр хөнгөн цагааныг химийн аппарат, багаж төхөөрөмж, цахилгаан дамжуулах утас хийхэд хэрэглэнэ. Хөнгө нцагаан хавтсыг конденсатор бэлтгэхэд хэрэглэнэ. Кали- Хөнгөн цагааны цөрийг Kal(SO4) 2* 10 HO-г цус тогтооход гадуур хэрэглэнэ. 2019 онд дэлхийд 63,69 сая тонн хөнгөн цагаан үйлдвэрлэсэн байна. 2021 онд хөнгөн цагааны үнэ 1 тонн - 2897 ам.доллар хүрчээ.
Хөнгөн цагааны зарим хэрэглээ:
Изотопи
Хөнгөн цагааны атом масс нь 23-30 хүртэлх 9 изотопитой бөгөөд, үүнээс зөвхөн 27Al (тогтвортой) ба 26Al (тогтворгүй, хагас задралын хугацаа t1/2 = 7.2 × 105 жил) нь байгаль дээр тааралдана. 27Al тархалт 99.9+ %, 26Al нь Аргоны задралаар үүснэ.
Нээсэн түүх
1825 онд Данийн эрдэмтэн Ханс Кристиан Эрстед AlCl3-г калийн амальгамаар ангижруулж металл хөнгөн цагааныг анх гаргаж авчээ. 1827 онд германы химич Фридрих Вёлер энэ аргыг боловсронгуй болгож амальгамыг металл калигаар сольжээ.
Байгальд орших
Хөнгөн цагаан байгальд хамгийн их тархсан (газрын гадаргад 8%-г эзэлнэ) металл юм. Хөнгөн цагаан байгальд силикатууд (жонш, гялтгануур), мөн шаврын найрлагад байдаг. Хөнгөн цагааны нэгдлүүдээс хамгийн ач холбогдолтой нь Al2O3 (корунд рубин, сафир), ортоклаз (K Al Si3 O10), албит NaAlSi3O10, баналт (Al2 O3 * nH2O) юм.
Хөнгөн цагаан хүчилтөрөгчтэй эрчимтэй харилцан үйлчлэлцэж Al2O3 гэсэн оксид үүсгэнэ. 4Al+3O2→2 Al2O3 Хөнгөн цагаан агаарт исэлдсэний дүнд түүний гадаргууд оксидын нягт бүрхүүл үүснэ. Ийм бүрхүүлүүд үүссэнээр хөнгөн цагаанаар хийгдсэн эдлэлүүд агаарт, мөн усанд маш тогтвортой байна. Хэрэв гадаргуугийн ислэн бүрхүүлийг авах юм бол хөнгөн цагаан устай харилцан үйлчлэлцэж устөрөгчийг ялгаруулна. 2Al+6H2O→2Al(OH)3+3H2 Хүйтэнд HNO3, H2SO4-н концентрацитай хүчлүүдэд Al2O3 бүрхүүл үүссэнээр идэвхгүй болно. Бусад эрдсийн хүчилтэй идэвхтэй урвалд орж устөрөгч ялгаруулна. 2Al+6KOH+6H2O→2K3[Al(OH)6]+3H2
FeO2+8Al→4 Al2O3 +9Fe
Амеротер шинжтэй бөгөөд хүчил шүлттэй харилцан үйлчилнэ Al2O3 +6HCl→2AlCl3+3H2O Шүлтийн усан уусмалтай урвалд орж гидроксиалютнатыг үүсгэнэ. Al2O3 +NaOH+3H2O→2Na3[Al(OH)6] Al2O3-г натрийн гидроксидтой хольж хайлуулахад металюминат үүснэ. Al2O3 +2NaOH→2NaAlO2+H2O
Хөнгөн цагааны химийн шинж
Хөнгөн цагаан металлын идэвхийн эгнээнд идэвх ихтэй металлуудын дараа байрладаг учир идэвхтэй металлын тоонд орно. Гэвч хөнгөн цагаанаар хийсэн сав суулга, эдлэл хүчилтөрөгч, устай харилцан үйлчлэлцдэггүй. Мөн ердийн температурт их концентрацитай азотын хүчилд уусдаггүй. Хөнгөн цагааны энэ шинж нь түүний хялбархан исэлдэж оксидын бүрхүүл үүсгэн цаашид исэлдэхээс хамгаалдагтай холбоотой. Хөнгөн цагаан нь мөнгөн усанд хялбархан уусаж, хөнгөн цагааны амальгамыг үүсгэдэг. Хөнгөн цагаан (оксидын бүрхүүлгүй) ердийн нөхцөлд устай харилцан үйлчлэлцэнэ. 2Al+6H2O=2Al(OH)3↓+3H2↑ Температурыг нэмэгдүүлэхэд хөнгөн цагаан металл бишүүд болон нийлмэл бодисуудтай харилцан үйлчлэнэ.
Эшлэл
Ангилал:3-р үеийн элемент Ангилал:Кубын талст систем Ангилал:Металл бэлдэц  Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдсөн эрдэс Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Цахилгаан техникийн материал Ангилал:Хагас дамжуулагч электроникийн бэлдэц Ангилал:Хүнсний нэмэлт бодис (Европын Холбоо)
Рамирес
Рамирес Сантос до Насименто (Ramires Santos do Nascimento, 1987 оны гуравдугаар сарын 24-нд Рио-де-Жанейро хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Челси болон Бразилын шигшээд тоглодог.
Замналын товчоон
2009 оны гуравдугаар сарын 20-нд Португалийн Бенфика багтай 7.5 сая еврогийн гэрээ байгуулж байсан бол 2010 оны 8 сарын 5-нд Челси багтай 22 сая еврогийн гэрээ байгуулж байлаа.
Шигшээ
Рамирес Бразилын бүрэлдэхүүнд Бээжингийн олимпод хүрэл медаль хүртэж 2010 оны ДАШТ-д оролцож байлаа.
Төгөлдөр хуурын 2-р концерт (Рахманинов)
Төгөлдөр хуурын 2-р концерт Ангилал:Төгөлдөр хуурын концерт Ангилал:1901 оны хөгжим
Солийн Данзан
Сайн ноён хан аймгийн Сүжигт бэйсийн хошуунд одоогийн Архангай аймгийн Хотонт сумын нутагт төржээ. Бат-Очир гэдэг хүний ууган охин Солиос бутач төрсөн ажээ. Бага насандаа хийдэд шавилан сууж байсан. Мал маллаж, аян жин тээж амь зуухын сацуу нутгийн баячуудын агт морьдыг хошуу алгасуулан арилжиж баригдаж явжээ. Оргон зайлж Говийн нутгаар хэдэн жил цагаачлан амьдарсны дараагаар 1910 оны үед Хүрээнд ирж, наймаа эрхлэх болжээ. 1915-1916 онд Монгол улсын Хөрөнгийг захирах газраас зохион байгуулсан Эдийн засгийн шинжилгээний ангид оролцож, 1916-1917 онд Ой ангид бичээч, түшмэлээр ажиллаж байв.
1919 онд Гаалийн хорооны түшмэл байхдаа Зүүн хүрээний нууц бүлгэмийг үүсгэн байгуулсан ба улмаар Ноёдын бүлгэм, Консулын дэнжийн нууц бүлгэмтэй нэгдэн 1920 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр Монгол Ардын Намыг үүсгэн байгуулалцаж намын анхны даргаар 1921 оны 3-р сард сонгогдон ажиллажээ. 1921 оны намраас Сангийн сайдын ажлыг хийж гүйцэтгэж байсан. 1923 онд Дамдины Сүхбаатарыг нас барсны дараа Бүх цэргийн жанжин болсон.
1921 оны 11 дүгээр сарын 5-нд Москва хотод айлчилсан Монголын төлөөлөгчдийг тэргүүлэн Ленинтэй уулзаж ЗХУ-тай найрамдлын гэрээ байгуулсан.
С.Данзан нь тэр үеийн бодлого баригчдаас эрс ялгаатай зарчмыг барьдаг байсан ба либерал ардчилсан сэтгэлгээтэй хүн байсан юм. Тэрээр барууны хөгжингүй орнуудын туслалцааг авч Монгол орноо татан босгох талаар ээлжит улсын бага хурлуудаар удаа дараалан саналаа оруулж байсан ба Монгол улсын мөнгөн тэмдэгтийг Монгол доллар (Данзангийн доллар гэж алдаршсан) болгох саналаа ч илэрхийлж байжээ. Мөн түүний гол баримтладаг зүйл нь Монгол орон хэзээ ч капиталист нийгмийг алгасч болохгүй гэсэн үзэл нь байлаа. Энэ нь түүнийг Коминтернийхэнд илүү үзэгдэх, шахан зайлуулах гэсэн бодлогод нь гүн түлхэц нь болсон юм.
1924 онд Элбэгдорж Ренчино Коминтерны дэмжлэгтэйгээр Монгол Ардын Намын 3-р бага хурлаар Солийн Данзанг улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдүүлэн цаазаар авчээ.
1992 оны 11 сарын 23-нд Монгол улсын Дээд Шүүхийн Бүгд хурлаас С.Данзан, Ж.Баваасан нарыг цагаатгажээ.
2010 онд Солийн Данзан сан түүний зээнцэр Р.Батрагчаагийн санаачлагаар байгуулагдсан.
Эдүгээ Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 16 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байх Энх тайвны өргөн чөлөөний төгсгөл, Эскадрилийн хөшөөний уулзвараас хуучин Улаанхуарангийн эцсийн буудал, Цэргийн их сургууль хүртэлх гудамжийг С.Данзангийн нэрэмжит болгосон.
Аристотель
right|200px Аристотель (МЭӨ 384 - 322) бол эртний Грекийн гүн ухаантан, Платоны шавь юм. Гэхдээ Аристотель Платоны сургуулиас тусгаарлаж Афинд өөрийн бие даасан сургууль лицей байгуулж "Физик", "Метафизик", "Оюун санааны тухай", "Аналитик", "Категори", "Улс төр" зэрэг алдарт зохиолуудаа бичсэн бөгөөд нийт 150 гаруй бүтээл туурвижээ. Аристотелийн зохиолууд нь нэвтэрхий толь бичгийн шинжтэй бөгөөд маш өргөн хүрээтэй асуудлыг гүнзгий авч хамарсан байдаг юм.
Аристотелийн нэг түүхэн үнэт гавьяа бол шинжлэх ухаанд ангилалт хийж, философийн шинжлэх ухаан биеэ даасан тусгай шинжлэх ухаан болохыг нотолж, түүний гүйцэтгэх үүрэг, ач холбогдлыг нэн товойлгон тавьсанд оршино. Аристотель нь Эртний Грекийн их сэтгэгчдийн дотор нэг ноён оргил нь болж чадсан юм. Манай оронд түүний "Туурвил зүй" зэрэг бүтээл нь хэвлэгджээ.
Аристотель Никомакос, Фаистис нарын хүү, тракиа эргийн Стагеира хотод төрж, тэнд хүүхэд насаа өнгөрөөжээ. Андрос арлын эмчийн гэр бүлээс гаралтай эцэг нь III.Амюнтас Македон хааны ордны эмч байв. Практикын анагаах ухаантай ойрхон байсан нь Аристотелийн сэтгэлгээ, оюун ухааны хөгжилд шийдвэрлэхүйцээр нөлөөлсөн аж. 17 настай байхдаа Афин хот руу явж Платоны сургуульд сурч Платоныг нас бартал 20 жил хамт байжээ.
Ийнхүү 20 жилийн турш Академийн гишүүн байж Платоны дэргэд ажилласан бөгөөд гэхдээ философийн үндсэн асуудлууд дээр түүнийхээс өөр ойлголт бий болгосон байна. Багшаа өөд болсны дараа бага азийн Ассос дахь Хермиас тюраннос руу очиж, тэнд Хермиасын зээ дүүг эхнэр болгон авчээ. Дараа нь лесбосын Мютиленд номын ажлаа үргэлжлүүлжээ. II.Филиппос македон хаан өөрийн хүү, хожмын Македонын Александрыг хүмүүжүүлж, сургах ажлыг түүнд даатгасан тул 342 онд хааны ордон байрлах Пеллад шилжин суув. Сургаж, хүмүүжүүлэх ажлаа дуусгаад тэрбээр Афинд эргэн ирж өөрийн философийн сургуулиа байгуулжээ. Лекцүүдээ алхаж явах зуураа уншдаг байсан заншлаас нь үүдэн сургуулийг нь перипатетик сургууль гэж нэрлэцгээсэн аж.
Македонын Александрыг МЭӨ 323 онд нас нөгчисний дараа Македоны эсрэг талынхны шахалтнаас зугтаан Еубоиа арал дээр очиж, тэгээд нэг их удалгүй Халкис хотод нас баржээ.
Аристотель Платоны идеа-онолыг үгүйсгэн бодит байдлын гол чанарыг оюун санаанд биш, харин зүйлүүд, юмс үзэгдлүүдэд, өөрсөд дотор нь хайж байв. Шалтаг ба үр дагаварын уялдаа холбоонууд, оршихуйн хуультай байдлууд, хөгжил ба хувиралын бүр гүний шалтгаануудыг олохын тулд үргэлж тодорхой өгөгдөл, тоо, баримтуудаас эхэлдэг байлаа.
Аристотелийн философи дэлхий ертөнц болон хүнийг үзэх бүрэн рациональ арга зам хүмүүст өгсөн ба хэдийгээр тэр өөрөө ч бурханд итгэдэг нэгэн байсан нь маргаангүй боловч түүний философи олныг эзэмдэгч айдас хүйдэс болон өдөр дутмын үйл явдлуудыг бүрхсэн учир битүүлэг байдлын мананг устган үгүй болгоход чиглэж байв. Ийнхүү, тухайлбал Метеорологик хэмээх бүтээлдээ цахилгаан цахих болон тэнгэр дуугарахыг тайлбарлахдаа байгалийн үзэгдлийн (чийг, ууршил, үүлний нягтрал, нарны элч, усны төлөв байдал, хувирал гэх мэт) ажиглалт, судалгаанд тулгуурласан байдаг нь Зевс аянга цахилгааны эзэн гэж итгэцгээдэг байсан тэр цаг үед тун бага шашны агуулгатай байгаа хэрэг.
Онцгой арга барилч сэтгэгч тэрбээр улс төрийн үзэгдлүүдийг шинжлэх ухааны үүднээс анх цэгцлэн системчилж, улс төрийн нэр томъёонуудыг гаргаж ирсэн бөгөөд логикийн шинжлэх ухааныг үндэслэгч түүний үндсэн категориудгүйгээр орчин үеийн шинжлэх ухаан ба философи бий болохгүй байсан биз ээ. Yүний зэрэгцээ Аристотель шинжлэх ухааны мэргэжлийн судалгааг хөгжүүлэх талбарт хамгийн том гавъяатан. Олон номын сан байгуулж, шавь нарынхаа тусламжтайгаар байгаль, нийгмийн бүхий л салбарт мэдээ, баримт системтэй цуглуулах ажлыг эхлүүлжээ. Тэр өөрөө зоологит онцгой сайн байсан боловч зарим талаар өөрийн биеэр, зарим талаар хамтран ажиллагчдаараа дамжуулан одон орон судлал, математик, ургамал судлал гэх мэт салбаруудад эстетика, этика болон улс төрийн төрөлд хийсэн шигээ агуу их судалгаа шинжилгээний ажил гүйцэтгэсэн байна. Жишээ нь: төрийн амьдралыг судлахдаа 158 төр улсын үндсэн хуулийн бичгийг эмхэтгэн тодорхойлжээ. Түүний 150 гаруй бүтээлийн нэрийг бүртгэсэн байгаа бөгөөд судлаачдын үзэж буйгаар эдгээр бүтээлүүд 450 000 орчим мөр бүхий ажээ. Онцгой оюун ухаантай энэ хүн юмыг бодит талаас нь авч үздэг, хүлээцтэй уян хатан, бага зэрэг егөөтэй, хүнлэг мөн чанартай нэгэн байлаа.
Гол бүтээлүүд: Политик, Афины төр улс, Никомахосын этика.
Политик бүтээлдээ Аристотель хүн төрөлхтний нийгмийн байгууллын байгалиас өгөгдсөн үндэс, сууриудыг нээн олохыг зорьжээ.
Гэр бүл, тосгон, полис
Бусад бүх амьд амьтдын адил хүн ч гэсэн өөр хоорондоо нийлж амьдрах байгалийн жамтай, нийлж нэгдэж байж оршин тогтноно, өсөж үргэлжилнэ. Хүмүүс хоорондоо нийлж үүсгэсэн нэгдлүүдийн хамгийн эхний хэлбэр нь гэр бүл бөгөөд энэ нэгдэл хүний өдөр дутмын хэрэгцээ, шаардлагыг хангахад чиглэнэ. Гэр бүлүүд нийлж тосгон хэмээх, хүний өдөр дутмын хэрэгцээнээс давсан хэрэгцээ шаардлагуудыг хангаж чадах нэгдэл үүсгэдэг. Нэгээс илүү тосгон нийлснээр нэгэн улс (полис) бий болно. Полис бол хүмүүсийн нэгдэн нийлэх явцын дээд шат, сүүлчийн бөгөөд төгс нэгдлийн хэлбэр юм. Дан ганц амьдрахын төлөө хүмүүс хоорондоо нийлэн, тэдний нэгдэл томорсоор байх үед тухайн нэгдэл дэх хүмүүсийн хэрэгцээ шаардлага бүрэн хангагдаагүй хэвээрээ л байна, харин томролт бүрэн гүйцэхэд энэ нэгдэл сайхан амьдралын төлөө оршин тогтох бөгөөд ийн өөрийн хэрэгцээг бүрэн хангах чадвартай байна. Хүмүүсийн нэгдэл бүрдэн гүйцэх нь байгалийн жам ёсны дагуу явдал, өсөн хөгжсөн анхны хэлбэртэйгээ ижил чанартай бүх полис байгалийн жамаар оршин байдаг. Ямар нэгэн юмны мөн чанарыг уг юм бүрэн хөгжиж гүйцсэн үед нь л тодорхойлж болох бөгөөд эцсийн, бүрэн гүйцсэн шатандаа юмс хамгийн төгс, сайн байдаг. Тэгвэл өөрийн хэрэгцээг бүрэн хангана гэдэг нь үүний төлөөх хөгжил нэгдлийн төгсгөл юм, ийм учир хамгийн сайн, хамгийн төгс цэг энэ байна. Нийлэн нэгдэлтийн дээд үзүүрт улс (полис) байх бөгөөд улс тэгэхээр хамгийн сайн сайхныг хүмүүст авчирна, иймээс улс нь байгалийн жам ёсны юм, учир нь байгаль үргэлж хамгийн сайн сайханд хүрэхийг зорьдог.
Полис, хүн хоёрын аль нь тэргүүнд тавигдах тухай
Байгалийн жамын дагуу полис нь хүн болоод гэр бүлийн өмнө тавигдах учиртай. Yүний шалтгаан нь байгальд бүхэл бие түүнийг бүрдүүлэгч хэсгүүдээс тэргүүнд тавигддагт байна. Хэрэв бүхэл бие устгагдвал түүний гар, хөл ч мөн үгүй болно, энэ үед тэдгээр тасархай хэсгүүдийг бүхэл биеийг бүрдүүлэлцэж байхад нь нэрлэдэг байсан адилхан нэрээр нэрлэж болох ч үүгээрээ тэс ондоо юмыг хэлэх болно. Бүх зүйлийн үндсэн дүр төрх, мөн чанар тэдний ажиллагаа болон чадвараас урган гардаг, эндээс харахад хэрэв ямар нэгэн юм байх ёстойгоороо байж, хийх ёстойгоо хийж чадахаа нэгэнт больсон бол түүнийг бид урьдынхтайгаа хичнээн ижил нэртэй байсан ч яг адилхан юм хэвээрээ байна гэж хэлж болохгүй.
Diogenes Laertios: Философичдын амьдрал, (1) ... тальтраатаж ярьдаг байсан ... тэгээд нарийхан хөлтэй, жижиг нүдтэй байв, сайхан хувцас өмсөж, бөгжнүүд зүүнэ, зассан үстэй ... (17) ... "Хүмүүс худлаа хэлснээрээ юунд хүрдэг вэ?" гэж түүнээс асуухад "Yнэн хэлэхэд нь хүмүүс тэдэнд итгэхгүй болдог" гэж хариулжээ. Нэгэн муу хүнд өглөг өгснийх нь төлөө түүнийг буруутгацгаахад хэлсэн нь "Мөн чанарыг нь биш хүнийг өрөвдсөн юм." (20) Хэн нэгэн түүнээс бид яагаад гоо сайханд ийм их цаг үрдэг тухай асуухад "Энэ бол сохор хүний л асуух асуулт" гэжээ. [Р.Б] Полис, хүн хоёрын аль нь тэргүүнд тавигдах тухай === Байгалийн жамын дагуу полис нь хүн болоод гэр бүлийн өмнө тавигдах учиртай. Yүний шалтгаан нь байгальд бүхэл бие түүнийг бүрдүүлэгч хэсгүүдээс тэргүүнд тавигддагт байна. Хэрэв бүхэл бие устгагдвал түүний гар, хөл ч мөн үгүй болно, энэ үед тэдгээр тасархай хэсгүүдийг бүхэл биеийг бүрдүүлэлцэж байхад нь нэрлэдэг байсан адилхан нэрээр нэрлэж болох ч үүгээрээ тэс ондоо юмыг хэлэх болно. Бүх зүйлийн үндсэн дүр төрх, мөн чанар тэдний ажиллагаа болон чадвараас урган гардаг, эндээс харахад хэрэв ямар нэгэн юм байх ёстойгоороо байж, хийх ёстойгоо хийж чадахаа нэгэнт больсон бол түүнийг бид урьдынхтайгаа хичнээн ижил нэртэй байсан ч яг адилхан юм хэвээрээ байна гэж хэлж болохгүй.
Полис бол бүхэл бие, харин хүн түүнийг бүрдүүлэгч хэсэг. Энэ бүхэл биенээс салсан хүн өөрийнхээ хэрэгцээ шаардлагыг хангаж чадахгүй. Нийгмийн нэгдлийн сайн сайхнаас хуваалцах чадвар үгүй хүн, эсвэл аль хэдийнээ өөрийнхээ хэрэгцээг хангачихсан тул хуваалцах хэрэг түүнд байхгүй хүн нийгмээс салж болох бөгөөд тэрбээр полисын нэг хэсэг биш, иймээс тэр буг, бурхан хоёрын нэг нь байж таарна. Иймийн учир хүн нийгмийн зүг тэмүүлэх мөнхийн эрмэлзэлтэй, харин хүний өөрийнх нь байгуулсан нийгмийн сайн сайхныг хүн л хамгийн түрүүн эдэлдэг. Төгс хүн хамаг амьтдаас хамгийн дээд нь, харин хэрэв тэр хууль журам, шударга үнэнээс салбал түүнээс муу муухай үгүй. Ёс суртахууны дэг жаяг, ариун журмын үйлийг гүйцэлдүүлэх хэрэгсэл (жишээ нь: хэл) хүнийг төрөхөд нь хамт заяадаг боловч үүнийг сөргүү хэрэгт мөн ашиглаж болно. Хэрэв хэн нэгэн ариун журамгүй бол тэр хамгийн бохир явдалт, балмад этгээд, ховдог шунахайн туйлын адаг. Шударга үнэн бол улс гэрийн салшгүй хэсэг, нийгмийн нэгдлийг цэгцлэн байгуулагч эд юм. (Танилцуулгыг Brian Tierney, Donald Kagan, Pearce Williams нарын Great Issues in Western Ciүilization (үolume I) номны Politics by Aristotle хэсгээс бэлтгэв.)
Diogenes Laertios: Философичдын амьдрал, (1) ... тальтраатаж ярьдаг байсан ... тэгээд нарийхан хөлтэй, жижиг нүдтэй байв, сайхан хувцас өмсөж, бөгжнүүд зүүнэ, зассан үстэй ... (17) ... "Хүмүүс худлаа хэлснээрээ юунд хүрдэг вэ?" гэж түүнээс асуухад "Yнэн хэлэхэд нь хүмүүс тэдэнд итгэхгүй болдог" гэж хариулжээ. Нэгэн муу хүнд өглөг өгснийх нь төлөө түүнийг буруутгацгаахад хэлсэн нь "Мөн чанарыг нь биш хүнийг өрөвдсөн юм." (20) Хэн нэгэн түүнээс бид яагаад гоо сайханд ийм их цаг үрдэг тухай асуухад "Энэ бол сохор хүний л асуух асуулт" гэжээ. [Р.Б]
Полис бол бүхэл бие, харин хүн түүнийг бүрдүүлэгч хэсэг. Энэ бүхэл биенээс салсан хүн өөрийнхээ хэрэгцээ шаардлагыг хангаж чадахгүй. Нийгмийн нэгдлийн сайн сайхнаас хуваалцах чадвар үгүй хүн, эсвэл аль хэдийнээ өөрийнхээ хэрэгцээг хангачихсан тул хуваалцах хэрэг түүнд байхгүй хүн нийгмээс салж болох бөгөөд тэрбээр полисын нэг хэсэг биш, иймээс тэр буг, бурхан хоёрын нэг нь байж таарна. Иймийн учир хүн нийгмийн зүг тэмүүлэх мөнхийн эрмэлзэлтэй, харин хүний өөрийнх нь байгуулсан нийгмийн сайн сайхныг хүн л хамгийн түрүүн эдэлдэг. Төгс хүн хамаг амьтдаас хамгийн дээд нь, харин хэрэв тэр хууль журам, шударга үнэнээс салбал түүнээс муу муухай үгүй. Ёс суртахууны дэг жаяг, ариун журмын үйлийг гүйцэлдүүлэх хэрэгсэл (жишээ нь: хэл) хүнийг төрөхөд нь хамт боловч үүнийг сөргүү хэрэгт мөн ашиглаж болно. Хэрэв хэн нэгэн ариун журамгүй бол тэр хамгийн бохир явдалт, балмад этгээд, ховдог шунахайн туйлын адаг. Шударга үнэн бол улс гэрийн салшгүй хэсэг, нийгмийн нэгдлийг цэгцлэн байгуулагч эд юм. (Танилцуулгыг Brian Tierney, Donald Kagan, Pearce Williams нарын Great Issues in Western Ciүilization (үolume I) номны Politics by Aristotle хэсгээс бэлтгэв.)
Цахим холбоос
Ангилал:Амьтан судлаач Ангилал:Байгалийн гүн ухаантан Ангилал:Гоо зүйч Ангилал:Ёс суртахууны гүн ухаантан Ангилал:Логик судлаач Ангилал:Метафизик Ангилал:Улс төрийн гүн ухаантан Ангилал:Танин мэдэхүйн онолч Ангилал:Хэлний гүн ухаантан Ангилал:Эртний гүн ухаантан Ангилал:Өргөн мэдлэгтэн Ангилал:16-р зуунаас өмнөх үеийн физикч Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:МЭӨ 384 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 322 онд өнгөрсөн
Берлиний тулалдаан
Берлиний тулалдаан бол Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлийн операци юм. Энэхүү операцид Зөвлөлт Холбоот Улсын маршал Георгий Константинович Жуков, Константин Рокоссовский нарын командалсан Беларусийн 1, 2-р фронтууд, ЗХУ-ын маршал Иван Коневын Украины 1-р фронт оролцсон. Бранденбургийн хаалга, Райхстагийг эзлэх тулаан хамгийн хүнд байсан гэдэг.
Үйл явдал
4-р сарын 16-ны өдөр Берлиний операц эхэлсэн. 19-ны өдөр Германы сүүлчийн түшиц газар Зеелов өндөрлөгийн хамгаалалтыг Белорусийн 1-р фронт давлаа. Гвардын 3-р арми, Гвардын танкын 3,4-р армиуд Берлиний зүүн хойд талаас давшиж эхлэв. Үүнтэй зэрэгцэн холбоотнууд Элба гол руу чиглэлээ.
Зөвлөлтийнхөн асар их хохирол амсаж байсан ч урагшилж байлаа. 4-р сарын 1-19нд 2800 орчим танкаа алдсан байна. Зөвлөлтийн маршалууд Берлин хүртэл уран нарийн арга хэрэглэж давшсан байна. Харин Германы тал зэвсэг барьж чадах бүх хүмүүсийг нас хүйс ялгалгүй дайнд оруулж байсан гэдэг.
4-р сарын 20-нд фюрерийн төрсөн өдрөөр Беларусийн 1-р арми хотыг их буугаар галлаж эхлэв. Украины 1-р фронт армийн Төв бүлгийн хойд жигүүрийг Ютерборг руу шахаж, Белорусийн 2-р фронт армийн Висла бүлгийн хойд жигүүрийг бут ниргэлээ. Зөвлөлтийн цэрэг Берлинийг бүсэлж, 9-р армийг устгах төлөвлөгөөтэй байв. 4-р сарын 22-нд 9-р арми болон генерал Штайнерын бүлэглэл зохион байгуулалттай хүч байхаа больсон.
4-р сарын 24-нд Германд үлдсэн сүүлчийн 12-р армийг Элба голоос ухарч Берлинийг хамгаалах тушаал өгчээ. Гэвч Берлин орох замд Зөвлөлтийн цэрэг бут ниргэснээр Германы талд цэргийн хүч гэхээр юм үлдсэнгүй. Энэ явдлыг Геббельс, Борман нар Хитлерт мэдэгдээгүй гэж үздэг. 4-р сарын 28-нд бүх зүйл тодорхой болж Хитлер генералуудынхаа өмнө дайнд ялагдсанаа хүлээн зөвшөөрч амиа хорлохоо мэдэгдэв. 30-ны өдрийн 15 цаг 30 минутанд фюрер шинэхэн эхнэрийн хамт амиа хорлосон. Түүний гэрээслэлийн дагуу адмирал Дениц рейхийн шинэ ерөнхийлөгчөөр томилогджээ.
5-р сарын 1-нд Герман гал зогсоох гэрээ байгуулахаар генерал Кребсийг төлөөлөгчөөр явуулсан байна. Гэвч Зөвлөлтийн командлал үг дуугүй бууж өгөхийг шаардаж байлаа. 13 цагт Рейхстагийн орой дээр Зөвлөлтийн улаан туг мандуулж, ЗХУ өөрийн ялалтыг батлав. 2-ны өглөө генерал Вайдлинг олзлогдож үлдэгдэл цэргүүдэд эсэргүүцлээ зогсоох тушаал өгснөөр цэрэг дайны ажиллагаа дуусгавар боллоо. 5-р сарын 7-ны өдөр Герман улс Үг дуугүй бууж өгөх гэрээнд гарын үсэг зурснаар европ тивд дайн төгсөв. Гэхдээ бууж өгөх тухай тушаал, хүлээж аваагүй,энэ тухай радиогоор сонсоогүй Чехословакийн Праг, Братиславын районд гол хүчнээсээ таслагдан үлдсэн Германы дорнод фронтын "Төв" бүлэглэлийн 3 арми бүслэлтийг сэтлэн ухрах гэж оролдон 5 дугаар сарын 20-ны өдөр хүртэл эсэргүүцэл үзүүлсэн байдаг байна.
Эшлэл
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны тулалдаан Ангилал:Герман-Зөвлөлтийн дайны зэвсэгт хүчний операци Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөл үе Ангилал:Герман дэлхийн хоёрдугаар дайнд Ангилал:20-р зууны Берлиний түүх Ангилал:1945 оны зөрчилдөөн
Антропоморфизм
Антропоморфизм буюу хүнчлэх үзэл гэдэг нь аливаа амьтан, амьгүй юмс, үзэгдэл, бодит болон хийсвэр ойлголт зэргийг хүнчилж, хүний шинж чанарыг зөөн тайлбарлах үзэл юм.
Ангилал:Шүтлэг ба сургаал
11 сарын 17
Үйл явдлууд
•    1988    Беназир Бхутто Пакистаны анхны эмэгтэй Ерөнхий сайд болжээ.
•    1993    Нигерид төрийн эргэлт болов.
•    2000 «Украин хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй орон болохгүй» хэмээн тус улсын Ерөнхийлөгч Леонид Кучма мэдэгджээ.
•    2019 Беларуст парламентын сонгууль болов.
Энэ өдөр нас барагсад
1117 #17
Сюй Мэнтао
Сюй Мэнтао (徐梦桃, 1990 оны долоодугаар сарын 12-нд Ляонин мужийн Аньшань аймагт төрсөн) — Хятадын фристайльчин юм.
Тэрбээр дэлхийн цомын аварга тамирчин юм. Түүнчлэн Ванкуверын олимпод агаарын үсрэлтийн төрөлд оролцож шигшээ уралдааны эхний үсрэлтээрээ хамгийн оноог авсан ч хоёр дахь үсрэлтэндээ бүтэлгүйтэж зургаан байраар хойшилж байжээ.
Сюй 2011 оны ДАШТ болон 2014 оны Сочийн олимпын мөнгөн медальтай.
Холбоос
Ангилал:Хятадын фристайльчин Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хятадын олимпын оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Фристайлийн дэлхийн аварга Ангилал:Хятадууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Мөнхбатын Жамсрандорж
Мөнхбатын Жамсрандорж нь Төв аймгийн Баянжаргалан сумын харьяат, үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Сумын цолтон
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Баянжаргалангийн хүн
Килограмм
Килограмм (тэмдэглэгээ: кг) нь СИ системийн массын нэгж юм.
Нэг килограммыг "Жирийн агаарын даралт, 4 °С температур дахь нэг литр цэвэр усны жинтэй" тэнцэнэ гэж тодорхойлдог байсан бөгөөд усны нягт даралтаас хамаардаг тул 1889 оноос эхлэн шинэ эталон хэрэглэж эхэлсэн байна.
СИ дэх зэргүүд
Килограм нь грамын 103 зэрэг юм. СИ дэх хүндийн нэгж кг-н зэргүүд грамаар нэрлэгддэг. Өөрөөр хэлбэл 10-6кг нь микрокилограм бус миллиграм юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Хүндийн хэмжүүр
2 сарын 14
2 сарын 14 нь Григорийн тооллын жилийн 45 дахь өдөр бөгөөд жилийн эцэс хүртэл 320 өдөр (өндөр жил бол 321 өдөр) үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0214 #14
Савагт ариан
Савагт ариан, Aegolius funereus, нь ихэнх зүйлийн шар шувууд багтах Strigidae бүлэгт хамрах жижиг шувуу болно.
Энэхүү шар шувуу нь Еврази болон Хойд Америкийн шилмүүст ой хөвч, Альпийн нуруу, Хадат ууланд тархан нутагладаг. Модны хонгил нүхэнд үүрлэн 3-6 өндөг гаргана.
Савагт ариан нүүдлийн шувуу биш ч, зарим хэсэг нь намар болоход өмнө зүгт нүүдэллэдэг аж.
Идэш тэжээл
Тэд голдуу оготно зэрэг мэрэгч, хөхтөн, шувуу зэргээр хооллох ба зарим шавьж иднэ. Шөнийн амьдралтай ч, хойд зүгт нутаглах зарим нь зуны богино шөнөөс шалтгаалан өдөр ангуучлахад хүрдэг байна.
Гадаад төрх
Савагт ариан 22-27 см урт, далавчаа дэлгэхэд 50-62 см, ар нуруун хэсэг нь бор, дал мөр хэсэгт цагаан цоохор өдтэй. Том толгой, шар нүдтэй ба хүчирхэг шулуун нисэлттэй юм. Залуу шар шувууд нь шоколадан бор өнгөтэй байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Уулийнхан
11 сарын 18
11 сарын 18 нь Григорийн тооллын жилийн 322 дахь (өндөр жил бол 323 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 43 өдөр үлдэж байна.
Татьяна Лысенко
Татьяна Викторовна Лысенко (1983 оны аравдугаар сарын 9-нд төрсөн) нь Оросын дүүгүүр шидэлтийн олимп, дэлхийн аварга тамирчин юм.
11 сарын 18
Энэ өдөр нас барагсад
1118 #18
Татьяна Лысенко
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын дүүгүүр шидэгч‎ Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:Дүүгүүр шидэлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Дүүгүүр шидэлтийн европын аварга Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Орост Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Сарлаг
Сарлаг (шинжлэх ухааны нэр нь Bos grunniens) бол үхрийн төрөлд багтдаг тусгай нэг зүйл мал болно. Сарлагийг Гималайн салбар уулс, тэнгэр уул, Алтай Хангай, хөвсгөлийн уулархаг нутагт эрт дээр үеэс үржүүлж үрсэн байна. Сарлагийн өвөг нь одоо ч Төвдийн ууланд амьдарч буй зэрлэг сарлаг юм. Энэ амьтныг Монголчууд сарлаг, Киргизууд топос, түвдүүд “яага” гэж нэрлэдэг. Сарлаг нь манай орны уулархаг, ойт хээрийн бүс нутагт 13 аймаг 132 суманд тархсан байна. Эдгээрээс хамгийн олон сарлагтай нь Архангай, Хөвсгөл, Завхан, Өвөрхангай, Баянхонгор аймаг юм.
Сарлагийн 50 гаруй хувь нь далайн түвшнээс 2000 метрээс дээш, 40 орчим хувь нь 1600-2000 метрийн өндөрт байршиж, бусад төрлийн мал бэлчихэд тохиромжгүй нутгийн бэлчээр ус ашиглаж, арчилгаа маллагааны ердийн нөхцөлд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг тул эдийн засгийн үр ашиг сайтай мал юм.
2022 оны эцсийн байдлаар МУ-д нийт 1,033,100 толгойг тоолсон байна.
Биеийн ерөнхий шинж чанар
Сарлагийн бух үнээнээсээ биеийн үндсэн хэмжээгээр 20-30 хувь, жингээр 50-60 хувиар илүү биеэр том байдаг. Сарлагийн цээжин бие том, урт, гүн,багтаамж ихтэй. Сээр хавирганы тоо 14-15 буюу жирийн үхрийнхээс нэгээр илүү юм. Сарлаг нь харьцангуй богиновтор биетэй, биеийн ташуу уртыг нь өндөрт харьцуулахад 110-115 хувь орчим байдаг. Сарлаг нь биеийн жингээр зэргэлдээ нутгийн монгол үхэртэй ойролцоо, намар нас гүйцсэн бух 400-450, үнээ 270-280, 3-4 настай шар 300-350, эр шүдлэн 220-250 кг байна. Сарлагийн тугалыг эхлээр бойжуулахад намар 6 сартайдаа хагас эхлээр бойжсон тугалаас 2 дахин илүү жинтэй буюу 110-120 кг хүрнэ, Цаашид 18 сартайдаа 180, 30 сартайдаа 260, 3,5 настайдай 340 кг татдаг. Шарны нядлагын гарц 51.6-59.1 хувь байдаг. Сарлагийн мах миоглобин ихтэй, тэр нь агаарын хүчилтөрөгчтэй амархан исэлдэж махыг хүрэн улаан өнгөтэй болгоно. Сарлагийн өөх “А” аминдэмийг үүсгэгч каротин ихтэй учир тод шаргал өнгөтэй. Түүнчлэн мах нь харьцангуй бүдүүвтэр ширхэгтэй, бараавтар, мах өөхний алаглалт багатай боловч энэ бүхэн нь чанарыг бууруулах биш, харин ч өөх тос-уургийн харьцаа зохимжтой, уураг, витаминар баялаг болохыг харуулна. Сарлагийн мах хүнсний хэрэгцээ хангах болон гадаадын зах зээлд үнэлэгдэх байдлаараа үхрийнхтэй нэгэн адил юм. Сарлагийн үнээ 3-6 сард зонхилон тугаллана. Сарлагийн сүүний нийт гарцын хэмжээ хөхүүл явах хугацаатай шууд уялдаатай. Тухайлбал 2-3 дугаар сард тугаллавал дунджаар 740, дөрөвдүгээр сард бол 670, тавдугаар сард бол 600, зургаадугаар сард бол 560 литр байна. Сарлагийн сүү маш өтгөн дунджаар тослог нь 7.2, уураг 5.3, чихэрлэг 5.2 хувь байх бөгөөд ялангуяа сааль татрах 9 дүгээр сараас бүр өтгөрч 10-11 сард тослог нь 9-12 хувьд хүрдэг. Сарлаг хүйтэнд маш их тэсвэртэй боловч халуунд тэсвэр муутай. Сахлаг урт үс, зузаан арьс, дулаан зохицуулах эрхтний хөгжил зэрэг нь цөм биеийн дулааныг гадагш алдахаас сэргийлсэн байдаг. Монгол үхэртэй харьцуулахад урт өтгөн үстэй, үсний урт нь биеийн хэсгүүдэд харилцан адилгүй байдаг. Өтгөн урт хялгасан сүүл, хэвлий гуя, далны доод хэсгээс борви өвдгөө хүртэл “Савга” хэмээх урт өтгөн үстэй. Их бие нь ноолуур ихтэй өтгөн сахлаг байдаг. Эдгээр нь хүйтний улиралд даарахаас хамгаалах, дулааны улиралд нарны цацраг гэрлээс хамгаалан, цас, мөс, хайрга чулуутай газар хэвтэхэд зөөлөн дулаан дэвсгэр болж өгдөг онцлогтой.
Сарлагийн ноолуур жил бүр гуужиж шинэчлэгддэг бол сор үс (хялгас) нь аажмаар солигддог. Сарлагийн арьс харьцангуй зузаан, хөлсний булчирхай багатай байдаг нь өндөр уулын сэрүүн нөхцөлд биеийн дулаанаа бага алдах зохицолдолгоо юм. Сарлаг биеийн дулаанаа арьсаараа зохицуулах чадвар дутмаг учир халууцах, хөөж туух үед хэлээ унжуулан хахирч амьсгаадаж байдаг нь дулаанаа амьсгалаар зохицуулж буй арга юм. Бидний өвөг сарлагийн шарыг нуруу ачихаас бус тэргэнд хөллөгдөггүй нь тэрэгний боодуу амьсгалын замд нь саад болж дулаан зохицуулалт алдагдах явдалтай холбоотой. Орчин үед сарлагийг тэргэнд хийсэн харагддаг нь буруу юм. Сарлаг халуун нартай, нам дор газарт наршин, зүрх судасны цохилт, амьсгал нь түргэсч дулааны зохицуулалт алдагддаг. Улмаар тарга хүч нь муудаж, ашиг шим нь буурах, бэлгийн үйл ажиллагаа, үржин төлжих чадвар доройтож элдэв өвчинд амархан нэрвэгдэнэ. Сарлагийн сээрний сэртэн урт бөгөөд эгц босоо учир сэрвээ өндөр, нуруу хондлой намхан, бэлхүүс өргөн цээж гүн туурай жижиг бөх бат байдаг нь аргагүй уулын амьтан болохыг гэрчилдэг. Энэ шинж нь нуруу ачаанд онцгой сайн зохицсон ачаа урагшаа хойшоо хажуу тийш унадаггүй учир уулын нүүдэлчид хүүхдээ арганд хийж ачаад үхэртэйгээ сул тавьчихдаг байсан гэдэг.
Сарлагын үржил
Сарлагийг дотор нь цэврээр үржүүлэх нь удмын санг хамгаалах үндсэн арга зам мөн. Иймд өөр зүйл, тодруулбал үхэртэй эвцэлдүүлж хайнагжуулах ажлыг тодорхой түвшинд барих, сүргийн дотор ортоом, балиам ба бусад эрлийз малын эзлэх хувийн жинг бага хэмжээнд байлгах шаардлагатай. Түүнчлэн бухыг тогтмол сольж цус сэлбэх замаар цус ойртохоос сэргийлэх явдал онцгой чухал. Сарлагийн аж ахуйд явуулах үржлийн ажлын чиглэлийг гурван янзаар томъёолж байна.
Архангай аймгийн Ихтамир суман дахь Өндөр уулын бүсийн салбарын судлаачид үржилтэй эр ортоом илрүүлж ортоом үнээтэй соливцуулан нийлүүлэх аргаар гетерозисийн хэмжээг сэргээж сарлаг, монголын цусны харьцаагаар хайнагт дөхсөн эрлийз гарган авсан нь хайнагаас цааших үеийн эрлийз малыг ашиглах шинэ боломжийг нээж өгсөн юм.
Амьдрах орчин
Хангайн нуруунд жилд дунджаар 350-450 мм хур тунадас унадаг. Улиралд унах хур тунадасны хэмжээ харилцан адилгүй. Хур тунадас өвлийн улиралд бага 21.3-28мм, хаврын сард өвлийнхөөс ахиу 30.1-35мм, зуны улиралд хамгийн их 235.5- 240.1мм, намар 18мм хүртэл буурдаг. Ер нь жилийн хур тунадасны ихэнх нь IV-VIII сард тохиох ба дундажаар 240.4-245.2мм орно. Далайн түвшинээс 2000 метрээс дээш нутагт жилд 250-300 мм, үүнээс дулааны улиралд 237мм тунадас ордог. Зуны улиралд дунджаар 52 удаа бороо ордгоос хүчтэй аадар, мөндөр 10-12 удаа давтагдана.
Хангай нуруу өвлийн улиралд цасан бүрхүүл ихтэй, жилд дунджаар 112 хоног, хамгийн их нь 145 хоног байна. Энэ нь тухайн оны X сараас дараа оны III сарын сүүлч хүртэл үргэлжлэнэ. Цасны зузаан ихэвчлэн 4-10см, заримдаа 50-80 см хүрдэг. Байнга хүйтэн байдаг учир цасан бүрхүүл нягтарч 2-3 см зузаан хатуурч хөр үүсгэдэг ба цасны нягтрал нь уулархаг нутгаар 0.17-0.23 г/см3, нам дор газартаа 0.15-0.20 г/см3 байна.
Сарлаг маллагаа, бэлчээрийн онцлог
Сарлаг бол манай орны уулархаг бүс нутгаар тархсан малын нэг бөгөөд амьдрахуйн орчин, экологийн нөхцөлтэйгээ холбоо бүхий маллагааны болон аж ахуйд ашиглагдах байдлаараа бусад малаас ялгагдах хэд хэдэн өвөрмөц онцлогтой сүрэг юм. Үүнд: Манай оны Хангай, Их Алтай, Говийн Алтай, Саяны нурууны урьд хэсэг, Хэнтийн нурууны өмнүүр гол төлөв тархсан бөгөөд дундажаар далайн түвшнээс хамгийн нам нь 1600 м ба түүнээс дээш өндөрлөг газраар байршдаг. Намхан тачир, шим тэжээлийн чанараар төдийлэн сайнгүй, цөөхөн төрлийн өвс ургамал бүхий өндөр уулын таг, царам, голын ба уулс хоорондын хөндий, ойн цоорхой, хад асгатай чулуурхаг газраар идээшлэхдээ зохицсон болно. Сарлаг цас, шуурга, өндөр газрын хүйтэн жаврыг нэн сайн тэсвэрлэх Өндөр уулын орой, цавчим ангал, хад асгатай газар орших бэлчээрт бусад мал бараг хүрдэггүй, хүрлээ гэхэд удаан байлгах боломжгүй, мал ч тогтдоггүй учраас зөвхөн сарлагын бэлчээрт ашиглах нөөц гэж үздэг. Сарлаг бол тал бүрийн өгөөжтэй, аж ахуйд олон чиглэлээр ашиглагддаг мал юм. Ардын яриагаар, тухайн байгаа нутагтаа ашиг шимээрээ Монгол үхрийг бүрэн орлож, адуу тэмээний ажлыг хийдэг, өөрөөр хэлбэл, гурван хошуу бодыг хялбархан орлодог, ямаанаас дутахгүй ноолуур өгч чадах мал бол сарлаг юм. Сарлагтай хамт бүх төрлийн малыг байлгахад төвөгтэйн адил бусад малыг дагуулан сарлагийг дуртай газар санасны зоргоор шилжүүлэн байршуулж болдоггүй, экологийн хязгаарлагдмал орон зайд тархан амьдрахад зохицсон мал юм. Сарлагийг маллах арга ухаан бусад малынхаас өвөрмөц бөгөөд энэ нь сүргийн хариулга маллагаа, тэжээллэгийн асуудлыг зарим талаар онцлон авч үзэх шаардлагыг бий болгодог. Сарлагийн сүү, мах, хөөвөр хялгас, арьс нь технологийн шинж чанар, химийн бүрэлдэхүүн, тогтцоороо нэн өвөрмөц тул хүнсний ба үйлдвэрлэлийн зориулалтаар боловсруулах, ашиглах арга ажиллагаа мөн өөр юм. Сарлаг нь хөл хөдөлгөөнөөс зайдуу аглаг газар оршин амьдарч ирсэн, хожуу гэршсэн тэрхүү онцлогоо дагаж зан төрх, араншингийн хувьд мал, гэрийн бусад амьтнаас ихэд догшин, зэрлэгдүү төрхтэй тул арчлах, тэжээх, маллах, саах, ажилд хэрэглэхэд аюултай, төвөгтэй мэт төсөөлөгдөх явдал бий
Эшлэл
mongol.undesten.mn
Ангилал:Үхрийн аж ахуй Ангилал:Эвэртэн
Ысык нуур
Ысык нуур (Yssyk-Kul, Иссы́к-Ку́ль, Ысык-Көл-«халуун нуур» гэж орчуулна, монгол. Дулаан нуур) — Киргиз улсын нутаг дахь хамгийн том нуур болно. Дэлхийд усны эзлэхүүний хэмжээгээр эхний 10-т, талбайн хэмжээгээр эхний 25-т, гүний хэмжээгээр 6-д ордог бол Каспийн тэнгисийн дараа 2-рт ордог давстай нуур юм. Далайн түвшинээс 1609 м өргөгдсөн. Ойролцоогоор 80 орчим бага хэмжээний гол горхи цутгадаг. Томоохон цутгал нь дорно зүгээс нийлэх Тюп болон Жаргалан голууд. Нуураас гадагш урсгал байхгүй боловч зарим судлаачид газрын гүнээр дамжин ойролцоох Чу голруу нэвчдэг гэж үздэг. Давстай устай (эрдэстэй-5,90 ‰).
Усны багтаамж 1738 км³, гадаргын талбай — 6236 км², эргийн шугамын урт — 688 км, дундаж гүн — 278 м, хамгийн гүн цэг нь 702 м. Дорноос өрнө зүгт 182 км урт сунасан, өмнөөс умард зүг — 58 км өргөн.
Өвөл хөлдөдгүй энэ нуур 2023 оны 1-р сард цаг агаарын хэм -30 С хүрч ойрын 20 жилд болоогүй хүйтэрсэн гэж нутгийн хүмүүс ярьдаг. Нуур давстай тул хөлддөггүй.
Нэрний тухай
Тэнгэр уул ын бүс нутаг нь эртнээс Хүннү, Хар Хятан, Их Монгол улс, Цагаадайн хаант улс, Моголистан, Зүүнгар зэрэг Монголын төрт улсуудын эзэмшил нутаг байсан бөгөөд түүхэн Монгол нэр нь Төмөртэй нуур юм. "Томортуй нур" нэрээр оросын сурвалж бичгүүдэд олонтой дурдагдсан байдаг. Одоо зүүн өмнө зүгт нь суурьшдаг Сарт-хальмаг буюу калмак Монголчууд болон эргэн тойрны газар ус, худаг булаг, хот суурингуудын Монгол нэрээр уугуул Монгол нутаг гэдэг нь илэрхий байдаг билээ. Жишээ нь Харгол, Өртөө-тохой, Улаанбулаг зэрэг суурин газар, Харгол, Жаргалан гол зэрэг болно. Киргиз хэлээрх нэр нь түрэг хэлний "ысык көл" буюу халуун нуур гэсэн утгатай. Учир нь энэ нуур мөнх цастай сүрлэг уулсаар хүрээлэгдсэн боловч өвлийн улиралд ч гэсэн хөлддөггүй байна. Учир нь тогтуун дулаан цаг агаар, эргэн тойрноос цутгах халуун рашаанууд, давс ихтэй уснаасаа болоод хөлддөггүй юм байна.
Сарт халимагууд
Хотон халимаг буюу Сарт халимагууд.
Түүхийн хуудаснаа
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Киргизийн нуур Ангилал:Азийн тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Тэнгэр уул Ангилал:Ысыккөл муж Ангилал:Киргиз дэх Рамсарын ус, намгархаг газар Ангилал:Ысык нуурын ус зүйн систем
Лео Орнштейн
Лео Орнштейн (1895.12.11-2002.02.24) нь 20-р зууны эхэн үеийн америкийн экспериментал хөгжмийн зохиолч ба төгөлдөр хуурч байсан.
Ангилал:АНУ-ын хөгжмийн зохиолч Ангилал:АНУ-ын сонгодог төгөлдөр хуурч Ангилал:20-р зууны сонгодог хөгжмийн зохиолч Ангилал:АНУ дахь Оросын цагаач Ангилал:Оросууд Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:1895 онд төрсөн Ангилал:2002 онд өнгөрсөн Ангилал:Зуу наслагч
Бүрэнтогтох сум
thumb|right|300px|Бүрэнтогтох сумын төв, 2006 оны 9 сар Бүрэнтогтох сум нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. Нийт 3,760 км² нутгийн 2,870 км² нь бэлчээр болно. 2005 оны байдлаар 4251 оршин суугчтай бөгөөд тэдгээрийн ихэнх нь халх, хотгойд ястнууд. Сумын төв Баян нь Дэлгэр мөрний хөндийд, аймгийн төв Мөрөнгөөс баруунш 51 км, нийслэл Улаанбаатараас 722 км зайд оршино.
Түүх
1755-1756 оны Манжийн эсрэг бослогын удирдагч Хотгойдын Чингүнжав тус сумын нутаг Сангийн Далай нуурын хөвөөнд төржээ. Түүний өргөөний туурь сумын төвөөс урагшаа хэдхэн км-ийн зайд байдаг.
Мөн 1877 онд Содномын Дамдинбазар Бүрэнтогтох сумын нутаг одоогийн Бүрэнхаан багийн төвд байх Жалханзын хүрээний Хутагтаар тодорч байсан түүхтэй. Тэрээр хожим Барон Унгерний байгуулсан засгийн газар болон Ардын засгийн газарт 2 ч удаа Монгол улсын ерөнхий сайдын албыг хашиж байсан билээ.
Эдийн засаг
2004 оны байдлаар 145,000 орчим мал тоологдсоны 66,000 нь хонь, 63,000 нь ямаа, 8,500 нь үхэр буюу сарлаг, 7,800 нь адуу, 190 нь тэмээ байв. Мөн тус сумын нутагт нүүрсний уурхай байдаг бөгөөд фосфорын нөөцтэй. 2005 онд сумын төв нь Монголын Төвийн Эрчим Хүчний системд холбогдсон
Түүхийн дурсгалт газрууд
Аймгийн төв Мөрөнгөөс баруун тийш 20 км зайд, Бүрэнтогтох сумын нутагт хэсэг буган чулуу бий. 1953, 1956 онд Мөнх хааны үеийн ордны туурь, бичигт хөшөө Арбулаг сумын хил дээр олдсон.
Ном зүй
М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.38
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хөвсгөл аймгийн сум
Оюутолгой
Оюутолгой нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутагт орших зэс, алт, мөнгө, молибден зэрэг ашигт малтмал бүхий уурхай юм. Одоо тус уурхайг ашиглах "Оюутолгой төсөл" хэрэгжиж буй.
"Айвенхоу Майнз Монголия Инк" ХХК нь 2010 онд нэрээ "Оюутолгой" ХХК болгон өөрчилсөн бөгөөд Оюутолгойн ил уурхайгаас зэс, алт зэрэг ашигт малтмал олборлож, баяжуулан БНХАУ-д экспортлож буй компани юм. Тус компанийн 66 хувийг эзэмшдэг Айвенхоу Майнз, Рио Тинто компаниуд өнөөдрийг хүртэл Оюутолгой төсөлд 2.6 тэрбум ам.доллар зарцуулсан бөгөөд цаашид Оюутолгойн гүний уурхайг ашиглалтанд оруулахын тулд олон улсын банк санхүүгийн байгууллагуудаас ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулалт босгохоор ажиллаж байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Өмнөговь аймаг Ангилал:Монголын эдийн засаг Ангилал:Монголын ашигт малтмалын ордууд Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж Ангилал:Зэсийн баяжмал экспортлогч компани
Noize MC
Noize MC хэмээх уран бүтээлийн нэрээрээ алдаршсан Иван Александрович Алексеев (Иван Александрович Алексеев; 1985 оны 3 сарын 9-нд төрсөн) нь ОХУ-ын хөгжмийн зохиолч, хөгжимчин, дуучин, рэппэр бас жүжигчин юм.
Бага нас, уран бүтээлийн эхэн үе
Тэрээр 1985 оны 3 сарын 9-нд ОХУ-ын Смоленск мужийн Ярцево хотод төржээ. Аав нь хөгжимчин, ээж нь химич байв. 1994 онд тэдний гэр бүл салсан.
Тэр 8-9 настайдаа шүлэг бичиж эхэлсэн ба 10 настайдаа хөгжим сонирхож эхэлжээ. 1995-1996 оны өвөл хөгжмийн сургуулийн сонгодог гитарын ангид элсэн оржээ. 1997 онд ээжийн хамт Белгород хотод нүүж ирсэн. Тэнд тэрээр орон нутгийн хэмжээний гитарын уралдаанд 1997 онд 1-р байр, 2000 онд 2-р байрт тус тус шалгарчээ. Иван Алексеев 13 настайдаа анхны хамтлагаа байгуулсан байна. Тэр үед түүний шүтээнүүд нь Нирвана болон Продижи байсан гэж тэр өөрөө дурссан байдаг.
2001 онд хөгжмийн сургуулиа, 2002 онд ахлах сургуулиа алтан медальтай тус тус төгсчээ. Тэр зундаа ОХУ-ын Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургуульд элсэн орсон. Тийм учраас хамтлагаа орхин Москва хот руу нүүсэн байна.