cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жанжин баг
Баг, бригадын агент
Багийн агентаар нилээд олон хүн ажиллаж байсан бөгөөд тодорхой баримтаар мэдэгдэж байгаа хүмүүсийг дурьдвал:                                                                                Цэрэнсамбын Бөөдий, Нүдийн Чойнхор, Жаргалын Намжил, Гэндэнгийн Батчулуун, Хандын Бямбаа, Норжинсүрэнгийн Чимэд, Лхамсүрэнгийн Лхажав, Хоролын Сумъяа, Пунцагийн Дагва, Лувсанцэрэнгийн Баттулга, Довчингийн Хамархүү, Чойнхорын Ганбат, Шатарын Базаржав, Аюушийн Цэдэвсүрэн, Сайханы Очирбат, Хоролын Сайхан нарын зэрэг хүмүүс ажиллаж байсан байна.
Эмчилгээ тэжээлийн цэгийн эрхлэгч санитарч
Жанжин багийг бригад байхад 1984 онд эмчилгээ тэжээлийн цэг байгуулагдан, анхны эрхлэгч санитарчаар Бадарчийн Цогмөнх ажиллаж байсан бөгөөд Дашийн Түмэн цаашид татан буугдах хүртэл эрхлэгчээр ажиллаж байжээ.
Багийн ИНХ-ын дарга
1992 онд бригад татан буугдаж багийн зохион байгуулалтад орсноор Багийн Иргэдийн Нийтийн Хурал гэдэг нэгж буй болж анхны даргаар нь Аюушийн Цэдэвсүрэн ажиллаж байлаа.
Дахин сонгогдон ажилласан багийн ИНХ-ын дарга
= Ахмад дайчид = Багийн харъяат иргэдээс 1939, 1945 оны дайн, Байтаг богдын зэвсэгт тулгаралтанд оролцож эх орныхоо тусгаар тогтнол нутаг усныхаа бүрэн бүтэн байдал, ард иргэдийнхээ эрх чөлөөний төлөө тэмцэж явсан ахмад дайчдынхаа нэрийг мөнхжүүлэх, гавъяат үйлсийг алдаршуулах дурсаж байх нь хойч үеийнхний эрхэм үүрэг мөн билээ.
1939 оны Халхын голын дайн д оролцогсод
Ангилал:Өмнөговь аймгийн баг Жанжин багаас 1939 оны Халхын голын дайнд Японы эсрэг байлдаанд оролцож явсан ахмад дайчид бол тухайн үеийн
Хүрмэн сумын 6-р багт харъяалагдаж байсан нар билээ.
Тэкүдэр
Ахмед Тэкүдэр буюу Султан Ахмад (1282-1284 онд хаанчилсан) нь Ил Хаант Улсын султан, Хүлэгүгийн хүү, Абахагийн дүү байлаа. Түүний дараа Аргун хан өргөмжлөгдсөн. Төрөхдөө Нестор Христ шашинтны ёсоор Николас Тэкүдэр хэмээх нэр авсан Тэкүдэр сүүлд Исламын шашинд орж, нэрээ Ахмед Тэкүдэр хэмээн өөрчилжээ.
Жанжин баг
1945 оны чөлөөлөх дайн ы түр цэрэгт татагдсан дайчид
Жанжин багаас 1945 оны чөлөөлөх дайнд цэргийн хүчийг зузаатгах, нөхөх зорилгоор түр цэрэгт татагдан дайнд оролцсон ахмад дайчид бол тухайн үеийн Хүрмэн сумын 6-р багт харъяалагдаж байсан нарын хүмүүс оролцсон байна.
Сандерлэнд (хөлбөмбөгийн баг)
Сандерленд багийн хувьд 1937 онд анх удаагаа зохиогдсон «Английн хөлбөмбөгийн холбооны цомын» тэмцээнд Престон Норт Энд багийг 3-1 харьцаагаар хожиж анхны аварга болж байсан ба шилдэг амжилт үзүүлэн тоглосоор 1958 оныг хүртэл дараалан 68 улирал тэргүүн лигт тоглож байв.
Жанжин баг
Байтаг богдын зэвсэгт тулгаралтанд оролцогсод
Жанжин багийн харъяат нар баруун хилийн тулгаралтанд оролцож Гоминдааны дээрэмчидтэй тулалдаж явсан байна.
Бенямин Клайбринк
Бенямин Филип Клайбринк (Benjamin Philip Kleibrink, 1985 оны 7 сарын 30-нд Дюссельдорфод төрсөн) нь Германы туялзуур сэлмийн тамирчин, фойл төрлөөр өрсөлддөг.
Гадны холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Германчууд Ангилал:Германы туялзуур сэлэмчин Ангилал:Германы олимпын аварга Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан
Сандерлэнд (хөлбөмбөгийн баг)
Сандерленд багийн гэр нь 1997 онд «Рокер Паркаас» шилжсэн 49,000 хүний суудал бүхий «Стэдиум оф Лайт» цэнгэлдэх хүрээлэн. Тэд Ньюкасл Юнайтед багтай «Тайн-Уирийн дербиг» 1898 оноос хойш хийж буй.
Түүх
Сандерленд багийг 1879 оны аравдугаар сарын 17-нд сургуулийн багш Жеймс Аллан гэгч «Сандерленд дүүрэг болон Багш нарын хөлбөмбөгийн баг» (Sunderland District & Teachers Association Football Club) байгуулж байв. 1881 онд багийн урт нэрээ богиносож одоогийн нэр болох «Хөлбөмбөгийн Сандерленд баг» болгож тоглогчид нь чадах чинээгээр мөнгө нийлүүлэн санхүүгийн асуудлаа нэг тийш болгож, мэргэжлийн статустай болсон байх юм. Алланы байгуулсан багийн нэр нэгт 1888 онд байгуулагдсан «Сандерленд Альбион» гэгч баг тэдэнтэй бүхий л зүйлээрээ өрсөлдөж байсан бөгөөд 1892 онд татан буугдаж байжээ.
Сандерленд баг 1890-91 оны улиралд зохион байгуулагдаад хоёр жил болж байсан «Хөлбөмбөгийн лигийн» гишүүнээр анхны шинэ баг болон элсэж байлаа.
Шагналууд
Тус багийг авсан шагналыг доор үзүүлэв.
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн цомын эзэн
Тэкүдэр
Тэкүдэр Мамлюк султанд найрсаг захидал илгээж, энхийг хүсчээ. Тэкүдэрийн Исламын шашинд орж, Мамлюкуудтай сайхан харилцаа тогтоосон нь Монгол язгууртнуудад тийм ч сайхан санагдаагүй аж.
Лавлах материал
Ангилал:13-р зууны ноёрхогч Ангилал:Ил хан Ангилал:Султан Ангилал:Монголчууд Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:1284 онд өнгөрсөн
Сэргээш
Сэргээш (Англи: doping, Орос: допинг) нь хүч тамираа чадавхжуулахаар хэрэглэдэг эм, тариа юм. Спортод сэргээш хэрэглэхийг хориглодог бөгөөд сэргээшийг илрүүлэх цусны шинжилгээг байнга тамирчдаас авдаг.
Ангилал:Спортын хууль
Латин үсэг (Монголд)
Латин үсэг нь 1941 оны 2 сарын 1-нд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын албан ёсны бичиг болгосон. Гэвч хоёр хоёрхон сарын дараа буюу 3 сарын 25-нд энэ шийдвэрээ буцаажээ. Албан ёсоор бол Монгол хэлний бүх дуу авиаг тэмдэглэж чадахгүй байсан тул больсон гэсэн хэдий ч дараахан нь ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн улсуудтай бараг нэгэн зэрэг кирилл үсгийг албан ёсны болгосон тул энэ нь улс төрийн бодлого байсан байж магадгүй.
Литани гол
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Ливаны гол мөрөн Ангилал:Левантын тэнгисийн усны систем
Хүйс
Хүйс нь дараах хуудаснуудын алиныг ч зааж болно.
IPv6
Түүх
Интернэт протокол гэдэг нь дэлхий дээрх интернэтийн сүлжээгээр компьютерыг өөр хооронд нь холбох, харилцан ажиллахад шаардлагатай стандарт, дүрмийн нэгдэл юм. Интернэтийн сүлжээний өгөгдөл дамжуулалт ба алдаа хяналтыг хангах зарчмуудыг програм хангамжийн гүйцэтгэлээр хэрэгжүүлэх дүрмүүдийн нэгтгэлийг протокол гэж үзэж болно. Интернэтийн протокол-IP нь зөөврийн удирдлагын протокол-TCP (Transmission Control Protocol) сүлжээний түвшний протокол буюу интернэт протокол (IP)-оор интернэтээр өгөгдлийг багцлан дамжуулахад хамтдаа ашиглагддаг. IP нь гурван чухал ойлголтыг багтаадаг ба нэгдүгээрт:IP нь IP/IPИнтернэтэд хэрэглэгддэг өгөгдөл дамжуулалтын үндсэн нэгжийг тодорхойлно. Иймд энэ нь IP/IPИнтернэтээр дамжих бүх өгөгдлийн форматыг нарийн заана. Хоёрдугаарт:IP -ын програм хангамж нь өгөгдлийг яг ямар замаар дамжуулах замчлах үүргийг гүйцэтгэнэ. Гуравдугаарт: Өмнөх 2 үйл ажиллагаанаас гадна өгөгдлийн форматын болон замчлалын өвөрмөц онцлогийн нарийн тодорхойлолтыг хийнэ. IPv6 нь сүүлийн үеийн интернэт протокол юм. IPv6 нь интернэтийн хөгжлийн хурдны хөшүүрэг ба хөдөлгөөнт, төгсгөлөөс төгсгөл хамгаалал бүхий үйлчилгээний хүсэлт шаардлагуудыг хангахуйц протокол юм. . IPv6 -г үндэслэгчид түүнийг одоогоос 17 жилийн өмнөөс олж мэдсэн ба хаягийн зай нь 32 битээс 128 бит болж өргөтгөгдсөн.Интернэтийн протоколын IPv6-г анх 1994 оны 7 дугаар сард интернэтийн инженерын группынхэн RFC-1752 баримт бичгийн хүрээнд 1998 оны 8 дугаар сард анхны стандартыг гаргасан байна.
Онол:
Энэ хувилбарын үндсэн зорилго болох хаягийг нэмэгдүүлэхээс гадна мэдээллийн сүлжээний замчлалыг хурдан болгох, мэдээлэл холбооны шинэ үйлчилгээ хэрэглээг нэвтрүүлэхэд техникийн дэвшил гаргах зорилготой юм. Интернэтийн протоколын IPv6-ын хаягууд нь 128-бит (16 байт) бөгөөд сүлжээ болгон өөр өөрийн хаягийг хэрэглэсэн ч ойрын ирээдүйн 30 жилд хангалттай хүрэлцэхүйц гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна. Энэхүү шинэ хаяглалт нь 2-тын 128 зэрэгт буюу 3.403 * 1038 онцгой хаяг байх боломжтой юм. Мөн энэ хаягийн дизайн нь сүлжээнүүдийн хооронд нэгдсэн зам үүсгэхэд хялбар байхаар бүтээгдсэн болно. 2004 онд нэгэн нийтлэлд дурдсанаар, дэлхийн бөмбөрцгийн хавтгай дөрвөлжин миллиметр тус бүрт ойролцоогоор 5000 ширхэг IPv6 ноогдож байна гэж тооцоолсон. IPv6-ын ерөнхий ажиллах зарчим нь өмнөх IPv4-тэй төстэй бөгөөд хэрэглэгчийн интерфэйсын /MAC/ хаягийн тусламжтайгаар боловсруулалтыг хийдэг. IPv6-г толгой мэдээлэл илүү их зурвасыг ашигладаг ба хаягыг тогтооход хүндрэлтэй боловч домэйн нэрийн /Домэйн Name Service/ тусламжтайгаар уг асуудлыг шийдэх боломжтой болно. ДНС /ДНС/ нь IPv6 дээр бүрэн ажиллах боломжтой бөгөөд DHCP сервертэй холбогдон ажиллах бүрэн бололцоотой. IPv6-ын хаягийн бүтэц, дизайн нь сүлжээнүүдийн хооронд нэгдсэн зам үүсгэхэд хялбар байхаар бүтээгдсэн болно. IPv6 хаяг нь 2001:0db8:85a3:08d3:1319:8a2e:0370:7334 байдлаар бичигддэг. IPv6 хаягийн нөөц нь ирэх 30-40 гаруй жилдээ хангалттай гэж мэргэжилтнүүд үзсэн байна. IPv6 багцын толгойн урт тогтмол 40 байт байдаг. Харин IPv4 хамгийн бага толгойн урт 20 байт боловч options нэмэгдвэл 4-60 байт хүртэл өргөтгөх боломжтой. Харин IPv6 толгойн өргөтгөлд сонголтыг дамжуулдаг. Эдгээрийг хэрэг болох тохиолдолд л оруулдаг учир багцын дамжуулалтыг хурдасгадаг. IPv4 замчлагч багцыг жижиг хэсгүүдэд хуваан олон багц хэлбэрээр цааш дамжуулна. Хүлээн авах хост багцыг цуглуулж дахин угсарна. Хэрэв ганц л багц хаягдвал алдаа заах ба дамжуулалтыг дахин хийх учир үр дүн муутай. IPv6-д хост дамжууллын хамгийн урт замын (MTU) хэмжээг олж мэдээд дамжууллын хамгийн урт замыг илрүүлэх процедурыг дууддаг. Илгээгч IPv6 хост багцыг хэсэгчлэхдээ толгойн өргөтгөлийг ашигладаг. Толгойн шалгалт талбарыг процессын хурдыг нэмэгдүүлэх үүднээс өөрчилсөн. Хэрэв замчлал шалгагдахгүй, сайжруулалт хийгдэхгүй бол процесс маш хурдан болно.
Зураг 1.1 Ipv4 болон Ipv6-ийн багцын формат
Толгойн өргөтгөл: Толгойн өргөтгөлийг шаардлагатай үед суулгах ба суулгасан тохиолдолд үйлдлийг илүү хурдан дамжуулна. Одоогоор IPv6-д дараах өргөтгөл ашиглагдаж байна. IPv6 багцад толгойн өргөтгөлийг хэрэглэсэн ч болно, хэрэглэхгүй байсан болно.
IPv4 ба IPv6 интернэт протоколын харьцуулалт
Хүснэгт 1.2 Интернэтийн протоколын хувилбарын үндсэн үзүүлэлтийн харьцуулалт
IPv6-ын дотоод хаяг:
IPv4-тэйадил дотоод сүлжээнд зориулсан хаягууд байгаа бөгөөд эдгээрийг unique local addresses (ULA) буюу онцгой дотоод хаягууд гэдэг. RFC 4193 стандартын дагуу fc00::/7 угтвартай хаягуудыг нөөцөлсөн байна. Үүний дээрээс 40 бит-ийн дурын тоо үүсгэгч оруулсан учраас сүлжээний хаяг давхардах (IP address collision) эрсдлийг бууруулж байгаа юм. fec0:: болон fe80: угтваруудыг мөн тодорхой сүлжээний боломжид зориулан нөөцөлсөн бөгөөд дээрх 3 хэсэг нь интернэтээр цацагддаггүй болно.
IPv6 хаягуудын төрлүүд:
IPv6-д 3 төрлийн хаяг байдаг. Үүнд:
IPv6-ын хаягийн бичлэг:
2001:DB8:0:0:202:B3FF:FE1E:8329
Мөн дараалсан тэгүүдийг 2 тодорхойлох цэгээр орлуулж болно.
2001:DB8::202:B3FF:FE1E:8329
Хэрэв хаяг хоёроос их тодорхойлох цэгтэй бол компьютер түүнийг хэрхэн задлахаа мэдэхгүй байж болох талтай.IPv4 болон IPv6 зангилаанууд холилдсон орчинд IPv6 хаягийн тохиромжтой хэлбэрийн бичлэгээр хаягийн бага байтын хэсэгт IPv4 хаягийн утгыг тавина. Жишээ нь: 192.168.0.2 хаягийг х:х:х:х:х:х:192.168.0.2 гэж бичих бөгөөд 0:0:0:0:0:0:192.168.0.2 болно. Мөн ::C0A8:2 гэж бичсэн ч болно.
IPv6 префиксийн урт: Глобал замчлалын префикс - дараах хүснэгтэд одоо дамжуулагдаж байгаа нөөцлөгдсөн префикс болон тусгай хаягуудын байршуулалтыг үзүүлэв. Хаягийн зайн ихэнх хэсэг байршуулалтыг үзүүлэв. Хаягийн зайн ихэнх хэсэг байршуулагдаагүй.
Юникаст хаягууд префиксээрээ мультикаст хаягаас ялгардаг. Харин глобал цор ганц юникаст хаягууд 001 ахлах байтаар эхэлдэг. 1111 1111 ахлах байтын IPv6 хаягууд үргэлж мультикаст хаяг байдаг. Эникаст хаяг нь юникаст хаягийн зайнаас авдаг. Тиймээс префиксээрээ танигдах аргагүй болно. Глобал юникаст хаягууд нь хоёртын 001-ээр танигддаг. Түүний формат нь RFC4291-ээр тодорхойлогдоно. Глобал юникаст хаягийн префикс нь хуудасны байрлалын хаягийн хэмжээг тодорхойлогддог.
Тусгай хаягууд: Энэ нь тусгай хаягийн дугаар юм. 00000000 префикстэй IPv6 хаягийн талбарын эхний хэсгийг нөөцөлсөн байдаг. Тусгай хаягууд нь доорх хаягуудаар тодорхойлогддог. Үүнд:
Тодорхойгүй хаяг: 0:0:0:0:0:0:0:0 байдаг учир бүгд “0” хаяг ч гэдэг.
Буцаж давтах хаяг (loopback): Loopback буюу буцаж давтах хаяг нь өөрийнлокал компьютерүүдийг алсын компьютертэй ижил зарчмаар хаяглахыг хэлнэ.Энэ нь IPv4-т 127.0.0.1 гэж харагдах ба PC гэнэт унтрах үед ашиглагдана. IPv6-д харагдах байдал 0:0:0:0:0:0:0:1 (0::1) байна. IPv6 –ийн нөөц хаягуудыг хүснэгтээр нэгтгэн үзүүлэв.
Линк локал хаяг : Линк локал хаяг нь зөвхөн нэг чиглэлд л ашиглагддаг ба автомат тохиргоо ашигладаг. Хэрэв таны ашиглаж байгаа компьютер утасгүй сүлжээгээр холбогдож эсвэл Ethernet интерфейс нь кросс кабелиар холбогдсон бол тусгай тохиргоо хийлгүйгээр үүнийг ашиглаж болно
Сайт локал хаяг: Үүнийг цор ганц IPv6 юникаст хаяг гэх ба товчоор локал IPv6 хаяг гэдэг. RFC4193-ээр тодорхойлогдоно. Энэ хаягууд нь цор ганц байх ба Интернэтэд замчлагдахгүй бөгөөд сүлжээг хязгаарлах болон сайтуудыг нэгтгэхэд ашиглагдана.
Эникаст хаяг: Энэ хаяг нь олон тооны хост эсвэл ижил үйлчилгээгээр хангаж байгаа рутерын илүүдэл болон тэнцвэрт байдлыг хангах зориулалттай хаяг юм. IPv6-г судлаачид эхэн үедээ эникаст хаягийн сүлжээний түвшинд RFC1516-ийн дагуу хамтран ашиглаж байсан. Энэ хаяг нь тодорхой префикс байхгүй. IPv6-ийн эникаст хаяг нь глобал юникаст хаягтай ижил дугаарлагддаг.
Мультикаст хаяг: Энэ хаяг нь ахлах FF байтын мөн хоёртын тооллын 11111111 зангилааны группыг танигч юм. Нэг зангилаа нь нэг болон түүнээс их мультикаст хаягт хамаарч болно. Хэрэв багцыг мультикаст хаяг руу илгээвэл түүний бүх гишүүд багцыг боловсруулдаг.
Глобал юникаст хаяг:
Глобал юникаст хаягууд нь хоёртын тооллын плефикс 001-ээр танигддаг. Түүний формат нь RFC4291-ээр тодорхойлогдоно. Глобал юникаст хаягийн префикс нь хуудасны байрлалын хаягийн хэмжээг тодорхойлогддог. Энэ хаягийн хэсэг нь ISP болон IRS(олон улсын бүртгэлийн үйлчилгээ)-с өгөгддөг.
= Гадаад холбоосууд =
= Ашигласан материал =
Ангилал:Интернэт протокол Ангилал:IP хаяглалт
Уян налархай
thumb|300px|1. Уян налархай 2. Пластик хэв гажилт 3. Уян налархай болон пластик хэв гажилт Уян налархай (мөн уян харимхай, анг. Elasticity) нь биет эсвэл материалын шинж чанар бөгөөд хүчний нөлөөнд автахаараа хэлбэрээ өөрчлөх ба хүчний нөлөө байхгүй болонгуут буцаж анхны байдалдаа орохыг (жишээлбэл: Харимхай пүрш) хэлнэ. Үүнийг дараах байдлаар ялгана.
Хүчний үйлчлэлийг зогсоосны дараа анхны хэлбэртээ оролгүй гажилттай хэвээр үлдвэл түүнийг уян налархайн хистересес гэдэг.
Бүх материалд уян налархайн хязгаар байдаг бөгөөд энэ хязгаараас хэтэрвэл уян налархай шинжийг үзүүлдэггүй.
Ерөнхий ойлголт
Биетэд ямар нэг хүч үйлчлэхэд түүний энгийн жижиг хэсгүүдийн (атом эсвэл молекул) тэнцвэртэй байдал алдагддаг. Энэ жижиг хэсгүүдийн хоорондын зай нь бага зэргээр томрох буюу жижигрэх ба үүнд хэрэглэгдсэн механик энерги нь хадгалагдах бөгөөд мөн биет гаднах хэлбэрээ өөрчилдөг. Хүчний нөлөө алга болсоны дараа атом буюу молекулууд нь буцан анхны байрлалдаа шилжин биетийн гадна хэлбэр ч мөн анхны хэлбэртээ орно. Хэлбэржүүлэх энерги нь зөвхөн хадгалагдаж үлдэх ба харин хүчний үйлчлэлгүй болоход хадгалсан энергиэ буцаан алддаг.
Хүчний нөлөө нь биетийн тэсвэрлэх тодорхой утгыг давсан тохиолдолд уян налархайгаас гадна нэмэлт хэв гажилтанд орно. Энэ утга нь материал бүрт өөр өөр байх бөгөөд үүнийг уян налархай хязгаар гэж нэрлэнэ. Энэ цэг нь Хүчдэл-Суналтын-Диаграмд хүчний нөлөөг авсаны дараа хистересес бий болох цэг юм. Ихэнхдээ энэ цэг дээр хүчдэлийн муруй ч шугаман хамаарлаа алдаж эхэлдэг. Энэ цэгийг яг стандартчилан тогтоогоогүй бөгөөд түүнийг хэмжих хэмжилтийн аргаас шалтгаалан өөр өөр байна. Тиймээс биет болон материалын уян налархай болон пластик хэв гажилтын шинж чанарыг нарийн тогтоох боломжгүй учир үйлчлэх хүчний хэмжээ болон төрөл мөн үргэлжлэх хугацаатай хамааруулан тогтоодог.
Уян налархайн бас нэг онцгой тохиолдол нь вискоз уян налархай байдал юм. Энэ нь полимер бодист бий болох ба уян налархай болон вискоз байдлыг аль алиныг нь үзүүлдэг.
Хэрэглээ
Бага зэргийн хэлбэржилттэй нэлээд олон материалд шугаман уян налархай байдлыг ашиглан зохион бүтээх болон хэрэглээнд хэрэглэдэг. Үүний жишээнд пүрш орно, мөн үзэх пүршний тогтмол.
Мөн үзэх
Ангилал:Континуум механик Ангилал:Бат бөхийн онол Ангилал:Реологи Ангилал:Материалын шинж чанар Ангилал:Барилгын хийц Ангилал:Зохион бүтээх онол
Эм (ерөндөг)
Эм гэдэг нь өвчнийг анагаан эдгээх эсвэл урьдчилан сэргийлэхэд ерөндөг болгон хэрэглэх хувилахуйн бодисын ерөнхий нэр юм.
Ангилал:Эм зүй
Ой
Ой нь дараах хуудсуудын алиныг ч зааж болно.
Шинэ Гвиней
thumb|200px|Шинэ Гвиней арлын засаг захиргааны хуваарилалт: {{legend|#A4F494| [[Баруун Папуа муж}} {{legend|#3CE47C| Папуа муж}} {{legend|#FCFCD4|🇵🇬}} ]] Шинэ Гвиней (Англи: New Guinea, Nugini) нь Австралийн умард хэсэгт орших Гренландын дараах дэлхийн хоёр дахь том арал юм. Австралийн эх газраас тасарч үүссэн бөгөөд сүүлчийн мөстлөгийн үед Торресын хоолой усаар дүүрч тэднийг тусгаарлах болжээ. Папуа хэмээх нэр аралтай нягт холбоотой. Арлын баруун хагас нь Индонезийн Папуа, Баруун Папуа мужаас тогтдог бөгөөд зүүн хагас нь тусгаар тогтносон улс болох Папуа Шинэ Гвинейн эх газрын хэсгийг бүрдүүлдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Индонезийн арал Ангилал:Меланезийн арал Ангилал:Папуа Шинэ Гвинейн арал Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал Ангилал:Австралазийн дундад тэнгисийн арал
Балингийн Цэрэндорж
Балингийн Цэрэндорж (1868 оны 5 сарын 2 - 1928 оны 2 сарын 13) нь Монгол Улсын найм дахь ерөнхий сайд байв.
Хичээнгүй сайд хэмээх Балингийн Цэрэндорж 1868 онд төржээ. Багаасаа гэрийн боловсрол эзэмшсэн тэрбээр 1865 - 1911 онд Манж заргын яаманд бичээч, орчуулагч түшмэл, 1913 - 1915 онд гадаад яамны дэд сайд, 1915-1919 онд тэргүүн сайд, 1921 оны 3 сараас гадаад яамны эрхэлсэн түшмэл, 1922 - 1923 онд гадаад яамны сайдаар ажиллаж байжээ. 1915 онд Хиагтын гэрээ байгуулах 3 улсын уулзалтанд Монголын төлөөлөгчдийг хятадын шаардлагаар солиход тухайлан Цэрэндоржийг нэрлэн ирүүлсэн байна. Мөн 1919 онд Монголын Автономитыг устгах гэрээнд Шанзудба Бадамдоржийн хамт идэвхийлэн оролцож гарын үсэг зурж баталгаажуулсан гол хүний нэг юм.
1923 оноос ерөнхий сайдаар томилогдон ажиллаж байгаад 1928 оны 2 сарын 13-нд өвчний улмаас нас баржээ. Б.Цэрэндоржийн амьдрал нь хоёр талтай тул түүнийг чухам үнэндээ хэн байсныг хэлэх аргагүй хүн юм.
Сонирхолтой баримт
1916 оны цагаан сарын шинийн 15-нд Гадаад Монголын Гадаад харилцааны тэргүүн сайд Цэрэндоржоос Хятадын Чен Лу-д хэлснээр бол: “Сахалт лам Бөхбаян бол гадаад монголын тусгаар тогтнолын үйл явдлыг хамгийн анх өдөөн эхлүүлэгч мөн. Гүн Б.Хайсан, Засагт ван Удай зэрэг буруу хүмүүс Өвөр Монголоос Их Хүрээнд ирж, элдэв зүйлийн өдөөн хатгалга хийж байснаас Ханддорж ван сэтгэл хөдөлж…Хэрэв Удай Хайсан хоёр Хүрээнд ирээгүй бол, магадгүй Гадаад Монголын тусгаар тогтнол гэгч хэрэг явдал гарахгүй байсан” гэсэн нь бичгээр үйлдсэн уулзалтын тэмдэглэлээр хар гэрч болон үлджээ.
Түүхэн баримт
Монголын үндэсний архивт 1919 онд Нийслэл хүрээнд сууж байсан Бүрэн эрх төлөөлөгч Чен-И ба Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын удирдлагатай хийсэн хэлэлцээний үеийн тэмдэглэлийн хэсэг хадгалагдаж байна. Тэрхүү тэмдэглэлд Монголын автономит төрийг устгасаны төлөө Монголын ноёд, том лам, хутагт нарт мөнгөн шагнал олгох асуудлыг хэлэлцсэн байх бөгөөд 138 хүний нэр, цол хэргэм болон олгох мөнгөн шагналын хэмжээг заасан жагсаалтыг үйлдсэн нь хадгалагдан үлджээ. Жагсаалтын эхэнд Ерөнхий сайд, Эрдэнэ шанзав да лам Гончигжалцангийн Бадамдоржид 30 мянган лан мөнгө, Дотоод яамны дэд сайд Эрдэнэ жонон ван Ширнэндамдин ба дэд сайд Да лам Пунцагдорж нарт тус бүр 15 мянган лан мөнгө, Гадаад яамны сайд, Хичээнгүй гүн Б.Цэрэндоржид 20 мянган лан мөнгө гэх зэргээр нийт 354 мянган лан мөнгө олгохоор заасан байна. 1920 онд Монголын ноёд лам нарын өөрийн хүсэлтээр автономит эрхийг устгасан. Нэгэнт хэлэлцэн тохирсон зүйл хэрэгжсэн тул мөнгөн шагналаа авсан байх магадлал өндөр.
Бусад хүний үнэлэлт
Ангилал:Монголын төрийн тэргүүн Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч Ангилал:Хятад хэлнээс орчуулагч Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн Ангилал:Хэнтийнхэн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1868 онд төрсөн Ангилал:1928 онд өнгөрсөн
Хэбэ Камарго
Хэбэ Мариа Камарго (Hebe Maria Camargo, 1929 оны 3 сарын 8) нь Бразилын дуучин юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Бразилын телевизийн нэвтрүүлэгч Ангилал:Бразилын дуучин Ангилал:Бразилын кино жүжигчин Ангилал:Гэгээн Иаковын Сэлэм одон шагналтан Ангилал:Өмнөдийн Загалмай Үндэсний одон шагналтан Ангилал:Инфант Дом Энрике одон шагналтан Ангилал:Таубатегийн хүн Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1929 онд төрсөн Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Отелло
Отелло (Othello) нь сэргэн мандалтын үеийн нэрт төлөөлөгч, Английн жүжгийн зохиолч У.Шекспирийн эмгэнэлт жүжиг юм. Отелло жүжгийг Отеллогийн эмгэнэлт түүх, Венецийн Мур зэргээр нэрлэдэг. Отелло жүжиг нь дэлхийн олон театрт тоглогдож байна. Уг жүжгийг Шекспир 40 настайдаа бичжээ.
Туслах дүрүүд
Далайчин, элч цэргийн хүн, түшмэл, энгийн хүмүүс хөгжимчид болно.
Ерөнхий агуулга
Отелло эмгэнэлт жүжиг нь тус бүр онц сонирхолтой үйл явдалт таван үзэгдэлтэй.
I үзэгдэл
Зохиолын эхэнд Яго Родриго хоёр тус тусын өс хонзонгийн үндсэн дээр Отеллод өшөөрхөн дурлалт бүсгүй Дездемоноос нь салган нүгэлт нэгэн болгож харагдуулхыг зэхнэ. Тиймээс бүсгүйн эцэгт дурлалт хосыг элэг нийлүүлэн хэвтэж буй талаар хов хүргэснээр үйл явдал эхэлдэг. Цааш хэрэг учрыг Отелло Дездемоны хамтаар хааны өмнө тайлбарлах ба эцэг нь үл зөвшөөрөн охиноо зөнд нь орхино. Цааш тэрхүү хоёр маань Кипр арлыг зорих ба хэрэг явдал тус газар өрнөнө. Кипр арлыг зорих шалтгаан нь Туркийн усан флот дайтахаар зүглэн ирээд байсан учир сайн эр Отеллог томилдог.
II үзэгдэл
Дайсны флот далайн давалгаанд бут цохигдож дуусдаг. Ийнхүү хос хоёр жаргалтайгаар гэрлэх боловч Дездемонд сэтгэлтэй Родриго, Отеллог өөрийн эхнэртэй нь энгэр нийлүүлсэн гэж сэжиглэж, мөн өөрийг нь тушаал ахиулаагүй хэмээн өшөөрхөх Яго хоёрын хорон үйл эхлэнэ. Яго үнэнч хүний хоёр нүүр гаргаж Отеллог эхнэрээ Кассиотой хардахад хүргэнэ.
III үзэгдэл
Кассио буруугүй, сайн яривал хос хоёрыг маань зуучилж өгж байсан ч Отеллог орлох Яго Родригог ятгаж Кассиог согтоон хүний нүдэнд балмад ааштай нэгэн болгож харагдуулснаас Отелло түүнийг тушаалаас нь огцруулна. Яго тэр үеийг ашиглан Кассиод Дездемоноор дамжуулан Отеллогийн өршөөлийг гуй хэмээн ятгах бөгөөд энэ нь Отеллогийн сэтгэлд сэв суулган хайртай эхнэрээ хайрын бус хармын нүдээр харахад хүргэнэ.
IV үзэгдэл
Отеллог мунхаг үйлдэл хийхэд багахан баталгаа хэрэгтэй байсан бөгөөд алчуур энэ бүгдийн учир болно. Тэрхүү алчуурыг мэргэн авгай Отеллогийн эхэд нөхрөө тогтоон барихад нь тусална хэмээн өгсөн юм гэнэ билээ. Хаявал эцгийг минь өөр хүнд хайртай болно гэсэн юм. Эх минь нас барахдаа, энэ алчуураа надад өгөөд Эхнэр болох хүндээ дамжуулаарай гэж гэрээслэн өгсөн юм. Тэр алчуурыг нүдний цөцгий мэт хайрлаж яваарай. Хэрэв үгүй болбол, хүний гарт орвол Хэзээ ч дайрамгүй гай биднийг дайрна шүү Ай даа шидтэй мяндсаар Тэр алчуурыг нэхсэн юм гэнэ билээ Орчлонд 200 насалсан Сивилл галзууран зөгнөж Хатгамал хийсэн юм гэнэ билээ Шидэт тэр торгомсгийг Булшин бунхны өнгөөр будсан юм гэнэ билээ гэж хэлдэг.
V үзэгдэл
Отелло: "Алчуур хаа байна?" гэж асууна. Гэвч Дездемон түүнийг санамсаргүй хаяснаар хосууд эргэшгүй их зовлонд унаж ариун сэтгэлтэй бүсгүй хайртай Отеллогийнхоо гарт амь үрэгдэнэ. Харин дурлалдаа сохорсон Отелло маань өөрийн гараар хайртай түүнийхээ сүнсний араас нигүүсэл эрэхээр мөнхөд оддог билээ... Эхлээд лаагаа унтраана. Дараа нь амийг нь унтраана...
Үйл явдал өрнөж буй хугацаа
Хойд Африк Испанийн Мурын эзлэн түрэмгийллийн үе байна. Уг үйл явдал Венец хот хийгээд Кипр арал дээр 1670 оны 5 сард болж өнгөрнө.
Монголын театрт
“Отелло” жүжгийн Отеллогийн дүрд Монгол улсын төрийн шагналт, гавьяат жүжигчин Гомбожавын Гомбосүрэн олонтоо тоглож байлаа.
Цахим холбоос
Ангилал:Жүжиг Ангилал:Уильям Шекспирийн бүтээл
Гент
thumb|Гонхон thumb|Хотын захиргааны байр
Гент (германаар: Gent, англиар: Ghent) нь Бельгийн хот. Брюссель, Антверпений дараа улсдаа 3-т орох том хот юм. Хүн ам нь 224,800 (2000 оны байдлаар) бөгөөд Дорнод Фландр мужийн төв. Цэцгийн хот хэмээх нэрээрээ алдартай.
Монголчууд оросоос орж ирсэн Гент хэмээх нэрээр нь дууддаг боловч бельгичүүд өөрсдөө нидерланд хэлээр Хент (Gent), франц хэлээр Ган (Gand) гэж дууддаг болно.
Түүх
Хотын нэр нь "(Голууд) нийлэх, нэгдэх" гэсэн утгатай кельт хэлнээс гаралтай. Германчуудын эзэмшилд байх үед буюу 7-р зуунд католик шашны 2 сүм байсан гэдэг. Дундад зууны сүүлчээр гар урлал, нэхмэл эдлэлийн үйлдвэрлэл хөгжиж, хүн ам нь Паристай эн зэрэгцэхүйц болтлоо томорчээ. Гэвч аж үйлдвэрийн хувьсгалын дараа улс төр, эдийн засгийн хувьд бууралтын шатандаа оржээ. Өдгөө цэцгийн тариалалтаараа дэлхийд дээгүүр ордог.
Соёл
1913 онд Экспо үзэсгэлэн зохиогдож байсан удаатай.
Мөн 5 жилд 1 удаа (дараагийнх нь 2010 онд), "Гент Флоралиа" хэмээх цэцгийн баяр зохиогддог.
Гэгээн Бавогийн цогчин дуганд Ян ван Эйкийн "Ид шидэт хургануудын хүндэтгэл" хэмээх алдартай уран зураг байдаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Бельгийн хот
Их шүрэн далан
Их шүрэн далан (The Great Barrier Reef) нь 29000 гаруй шүрэн хад, 900 аралтай 2600 км урт сунасан, ойролцоогоор 344400 км² усан мандал бүхий дэлхийн хамгийн том шүрэн хадны систем юм. Уг далан нь зүүн хойд Австрали, Квийнслэндийн эргийн ойролцоо Шүрт тэнгист оршино. Их шүрэн далан нь сансраас харагддаг төдийгүй дэлхий дээрх зөвхөн нэгэн төрлийн амьд организмын дангаараа байгуулсан хамгийн том байгууламж гэдгээрээ алдартай. Шүрэн хад нь тэрбум тэрбум бичил биетнүүдийн салслаг бүрхүүлийн овоорго наалдацаас бүрэлдэн тогтдог. 1981 онд ЮНЕСКО-ын дэлхийн өвд бүртгэхдээ их шүрэн далан нь амьдралын олон төрөл зүйлийн амьдрах орчин болдог гайхам тогтоц хэмээн онцолсон байдаг. CNN телевизийн байгалийн долоон гайхамшигийн нэг нь Их шүрэн далан байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Шүрэн хад Ангилал:Шүрэн тэнгис Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Австрали дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Квийнслэндийн газар зүй Ангилал:Газар зүйн хамгийн
Ганган хар (1994 оны кино)
Ганган хар (Black Beauty) нь Анна Сьюэллийн ижил нэртэй зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн, найруулагч Каролайн Томпсоны анхны бүтээл болох 1994 онд дэлгэцнээ гарсан кино юм. Дүрүүдэд Эндрью Нотт, Шон Бин, Дэвид Тьюлис нар тогложээ. Эх зохиолтойгоо ижилхэнээр, Ганган хар хэмээх морь өөрийнхөө түүхийг өгүүлж буй байдлаар дүрслэгдсэн уг кинонд Ганган харын дууг Алан Камминг оруулжээ. Энэхүү кино нь 1877 онд хэвлэгдсэн, Анна Сьюэллийн сонгодог бүтээлээр хийгдсэн кино дэлгэцийн 5 дахь бүтээл юм. Харамсалтай нь төдийлөн амжилт олоогүй.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1994 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Адал явдалт кино Ангилал:Британийн кино Ангилал:Тулаант кино Ангилал:Морины кино Ангилал:Ганган хар Ангилал:Уран зохиолоос дэлгэцийн кино
Марк Банн
Марк Жон Банн (Mark John Bunn; 1984 оны арваннэгдүгээр сарын 16, Лондон) — Английн хөлбөмбөгчин, «Астон Вилла» багт харъяалалтай.
Чөлөөт тоглогч Банн 2015 оны долдугаар сарын 9-нд «Астон Виллатай» нэгдэв.
Аден
Аден (арабаар عدن, дуудлага нь [аадень]) — 1990 оноос өмнө БНАЙАУ-ын нийслэл байсан, одоо бол нэгдсэн Йемены харъяат хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн суурин  Ангилал:Йемений мужийн төв Ангилал:Йемений суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Азийн колоничлолын түүх Ангилал:Йемений урьдын нийслэл‎
Луи Брайль
thumb|right|[[Брайль үсэг|Брайль үсгээр бичсэн "Луи Брайль"]] Луи Брайль 1809 онд Францд төржээ. Тэрээр 3 настайдаа аавынхаа ажлын багажаар тоглож байгаад шөвгөөр нүдээ гэмтээжээ. Гэмтэл нь сүйдтэй биш байсан ч халдвар орсны улмаас харах чадвараа алдаж, улмаар нөгөө нүдэнд нь үсэрхийлснээр хараагүй болсон аж. Тэрээр жирийн хүүхдүүд шиг ном уншихыг асар их хүсдэг байсан ч яалтай билээ.
Нэгэн удаа гэрт нь цэрэг эр хоноглоод явжээ. Цэрэг эр армийнхан харанхуйд гэрэл гаргалгүйгээр мэдээлэл уншихдаа хэрэглэдэг нууц бичлэгийг хүүд сонирхуулсан байна. Үүнээс хойш Брайль хүү хараагүй хүний уншдаг ном бүтээхээр 3 жил оролдсоны эцэст зорьсондоо хүрч 1924 онд 6 цэгийн байрлалын хувилбаруудын туслажтайгаар үсэг тоог уншиж болох товгор бичиг үсгийн тогтолцоог буй болгосан байна.
1829-1879 онд Англи, Герман, Америкд түгэн дэлгэрч 1878 онд Ромд болсон бүх дэлхийн конгрессоос Брайлийн бичиг үсгийг хараагүй хүнд зориулсан албан ёсны бичиг хэмээн баталжээ.Брайлын ном болон үсэг бичгийн тогтолцоо өнөөг хүртэл хамгийн сайнд тооцогдсоор л байна.
Луи Брайль авъяаслаг хөгжимчин байсан бөгөөд Парисын сүм дугануудын орган хөгжмүүдийг тоглодог байв. Тэрээр хараагүй хүмүүсийн бичиг үсгийг зохиосон төдийгүй нотыг зохиосон байна. Өнөөдөр олон зуун мянган хүн харааны бэрхшээлтэй ч Брайлийн цагаан толгойн ачаар ном уншиж, захидал бичиж байна.
Ангилал:1809 онд төрсөн Ангилал:Францын зохион бүтээгч Ангилал:1852 онд өнгөрсөн
Мегиддо
Мегиддо (Еврей хэл:מגידו) нь Израил улсын Мегиддогийн киббуцын ойролцоох түүх, газарзүй, шашны чухал газар юм. Эрт цагт Мегиддо нь чухал үүрэгтэй хот улс байжээ. Меггидо нь тел хэмээн нэрлэгддэг толгой бөгөөд 26 байгууламжийн эртний тууриудыг агуулсан байдаг. Шинэ гэрээнд Мегиддог Армагеддон хэмээн нэрлэсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Израилын Умард дүүргийн суурин Ангилал:Израилын археологийн олдворт газар Ангилал:Библийн суурин Ангилал:Бэхлэлтийн байгууламж Ангилал:Израилын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Хүрэл зэвсгийн үеийн археологийн олдворт газар Ангилал:Кибуц
Албан ёсны хэл
Албан ёсны хэл бол тодорхой улс буюу газар нутагт хуульчлан хэрэглэгддэг хэл юм. Энэ нь ерөнхийдөө тухайн улсын голлох үндэстний хэл нь байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хэлний төрөл зүйл Ангилал:Захиргааны эрх зүй
Снорри Стурлусон
Норвегийн үлгэр домог, Шведийн хааныг элэглэсэн Гилфагиннинг, шүлгийн хэллэг бүхий Скалдскапармал, богино мөртүүдийн түүвэр болох Хаттатал зэргийг агуулсан "Эдда найраглал" ботийг авторласан байна. Мөн Норвегийн хааны эрэлхэг дууль хэмээх "Хэймскрингла" түүхийн ботийг бичжээ.
1218-1220 оны үед тэрээр Скандинавын орнуудыг зорьсон гол шалтгаан нь Норвегид очих байв. Норвегийн хаан IV Хоконы дагалдагчдын нэг болж түүнд зүтгэж байжээ. Түүний шүлгийн түүвэр болох "Шүлэглэхүй ухаан"-д нь Хокон хааныг магтан дуулсан хэсэг ч байдаг. Нөгөө талаас тэрээр Исландын тусгаар тогтолыг хамгаалахын тулд Исландын Норвегид дагалдан орохыг дэмжигч дотоодын хүчин болон хаан Хокон нарийн холбоог таслахыг оролдож байжээ.
1237 онд хаан Хокон болон Скули 2 нь хэлэлцээр хийн бүтэлгүйтэх үед түүнийг Скулигийн талд орсон гэгдэж гадаад оронд зорчихыг нь хориглосон байна. Гэвч Снорри нь энэ тушаалыг зөрчин Исланд руугаа буцснаас болж эзэн хааны өшт дайсан болжээ. 1241 онд Сноррид Хоконоос илгээсэн захиаг Сноррийн хүргэн Арни нь өгөлгүй хоцроосноос болж, эзэн хааныг үл тоомсорлосон болов.1241 оны 9 сарын 22-нд эзэн хааныг дэмжигч хүргэн Гиссүрт ордныхоо рашаанд орж байх үедээ баригдан алуулжээ. Түүнийг алагдсанаас хойш 21 жилийн дараа Исланд нь Норвегийн эрхшээлд оржээ.
Хүмүүнлэгийн эсрэг гэмт хэрэг
Олон улсын нийтийн хуулинд зааснаар Хүмүүнлэгийн эсрэг гэмт хэрэг гэж тодорхой хүн ардын бүлэг руу заналхийсэн хавчилт буюу том хэмжээний хэрцгийлэл бөгөөд хамгийн дээд хэмжээний гэмт хэрэг юм.
Олон улсын гэмт хэргийн жагсаалтыг анх 1945 оны Олон улсын цэргийн шүүхийн дүрэм болон үүнтэй ижил Алс дорнодын асуудлаарх дүрэмд томъёолон тусгасан бөгөөд ОУЦШ-н дүрмийн 6-р зүйлд Хүмүүнлэгийн эсрэг гэмт хэрэгт доорх гэмт хэргүүдийг багтаасан байна. Үүнд: мөшгих үйлдлийг хамааруулжээ.
Галт саламандр
Галт саламандр (Salamandra salamandra) нь Европ тивд тархсан хоёр нутагтан юм. thumb|150px|right|Улбар шар судалтай саламандр Биеийн урт 15-25см, хааяа 30см хүрэх тохиолдол бий. Өнгө нь шар, улаан судалтай (заримдаа улбар шар) хар.
Урт нарийн бие, богино бүдүүн хөл, хуруутай. Нурууг нь дагасан 2 эгнээ хорны шугам бий. Эрэгчин нь эмэгчнээсээ биеэр жижиг байдаг.
Хор
right|thumb|Самандарины бүтэц Саламандрын багт багтдаг амьтад ихэнх нь дайснуудаас биеэ хамгаалахын тулд арьсныхаа гадуур хортой нялцгай бүрхүүлтэй байдаг. Галт саламандр нь самандарин (C19H31NO2), самандаридин (C21H31NO), самандерон (C22H31NO2) гэгдэх алкалоидын төрлийн нейротоксин буюу мэдрэл саармагжуулагч хорыг агуулна. Энэ нь хөвчтөний хүрээний бүх амьтанд үйлчлэх бөгөөд амьсгаадуулж, даралт ихэсгэнэ.
thumb|Чихний суваг Хорны суваг нь толгойн арын хэсэгт орших чихний суваг болон нурууны гол шугамын дагуу байрласан байдаг. Сүүн цагаан өнгөтэй хорт шингэнийг 300 см/секундын хурдтай цацах чадвартай.
Дэд зүйлүүд
200px|right|thumb|Португалын галт саламандр (S. s. galliaca) [[Зураг:Fire Salamander lokomotion.jpg|right|200px|thumb|Францын галт саламандр (S. s. terrestris) ]] Дараах дэд зүйлс бий.
Амьдрах орчин
Харанхуй, чийглэг орчинд дуртай. Усанд ойр навчит ой, холимог ойн модны ёроолд амьдрах бөгөөд ихэнх цагаа чулуу, унасан модны доор, модны үндэсний завсар, бусад амьтны ухсан нүх зэрэгт нуугдаж өнгөрөөнө.
Голцуу шөнийн цагаар идэш тэжээл хайн ангуучлах боловч заримдаа борооны дараа, өдөр ч гэсэн гарч ирэх нь бий.
Идэш тэжээлээ наалдамхай хэлээ сунгаж барьж авах юм уу шууд хазаж бариад тэр чигээр нь залгидаг. Аалз, шавьж, шавьжны авгалдай, жижиг хоёр нутагтнууд гэх мэт жижиг амьтдыг барьж иддэг.
right|250px|thumb|Цасан дээр явж буй галт саламандр Биеийн температур нь орчноо дагаж өөрчлөгддөг тул хэт халуун, эсвэл хэт хүйтэнд бараг хөдөлдөггүй.
Тархалт
thumb|Галт саламандрын тархалтын зураг Галт саламандр нь өмнөд, төв, Зүүн Европт тархсан байдаг. Хойд хязгаар нь Герман, Польшийн нутаг юм. Зүүн хязгаар нь Карпатын нуруу. Далайн түвшнээс дээш 400-1000м өргөгдсөн газруудад амьдарна.
Хүн ба галт саламандр
Галт саламандр нь эртний Европт гал дотор амьдардаг, мөн биеийн температур нь маш хүйтэн тул галыг ойртуулдаггүй, эсвэл унтраадаг гэж итгэдэг байв.
Галт саламандр нь саад бэрхшээлд сөхрөлгүй даван туулж чадах итгэл, ариун галыг өрдөж, бузар галыг унтраахын бэлгэдэл болдог.
220px|thumb|right|Франсуа I-ийн [[Шамбор цайз дахь галт саламандрын дүрс]] </dd>
Чулуун хөвөнгөөр хийгдсэн бөс даавуу дорно зүгээр нэвтрэхэд европчууд түүнийг саламандрын арьсаар хийгдсэн гэж бодож байсан гэдэг.
thumb|right|250px|Галт саламандрын хээгээр гоёсон галт тэрэг. [[Австри]]
Коочи Момоко
Коочи Момоко (японоор 河内桃子 - [Kōchi Momoko], англи латин үсгээр хэвшсэн нь Momoko Kōchi, төрсөн нэр нь 大河内桃子 → Оокоочи Момоко, 1932 оны 3 сарын 7 - 1998 оны 11 сарын 5) — Японы кино жүжигчин юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:1932 онд төрсөн Ангилал:Японы жүжигчин Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Патрик Чан
Патрик Чан (Patrick Chan, 1990 оны арванхоёрдугаар сарын 31 Оттава хотод төрсөн) — Канадын уран гулгагч юм, олимпын аварга (2018). Тэрээр таван настайгаасаа уран гулгалтын спортоор хичээллэж эхэлсэн ба 2010-2018 оны хооронд зохиогдсон гурвөн олимпын наадамд. Нэрт уран гулгагч 2018 оны Өвлийн олимпын нааадамд багийн төрөлд алтан медаль авсаныхаа дараахан буюу ганцаарчилсан төрлийн тэмцээн явагдах өдөр буюу (ес дэх газар) 2018 оны хоёрдугаар сарын 17-нд их спортоосоо зодог тайлсан юм.
Энэ уран гулгагч төгс уран гулгалтын техникээр алдартай. Патрик Чан урт удаан хугацааны өв аль хэдийн орхисон байна. Тэрбээр уран гулгалтын тулд асар их хувь нэмэр оруулсан.
Тэрбээр гурван удаагийн дэлхийн аварга юм. Түүний үр дүн нь Гиннесийн номонд орсон байна.
Диваажингийн шувуу (одны орд)
thumb|Апусын орд thumb|Иохан Баерийн 1603 оны Уранометриа одны атласт тэмдэглэгдсэн Апусын орд
Патрик Чан
Холбоос
Ангилал:Уран гулгалтын олимпын аварга Ангилал:Уран гулгалтын дэлхийн аварга Ангилал:Канадын уран гулгалтын улсын аварга Ангилал:Канадын уран гулгагч Ангилал:Канадын олимпын аварга Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Канадын олимпын оролцогч Ангилал:Канадчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Диваажингийн шувуу (одны орд)
Диваажингийн шувуу нь өмнөд бүсийн огторгуйд ажиглагддаг жижиг одны орд болно. Нэр нь грекээр "хөлгүй" гэсэн утгатай. Анх Петр Планкиусаар 1598 онд тэмдэглэгдсэн мөн Иохан Баерийн 1603 оны Уранометриа одны атласт тэмдэглэгдсэн болно. Энэ ордны таван тод од нь улаавтар цэхэрдүү өнгөтэй. Үүнээс хамгийн тод нь манай нарнаас 928 дахин хурц ба диаметрээрээ 48 дахин том Алфа Аподис юм. Арай бүдэг Гамма Аподис нь хөгшин аврага од болно, Дедта Аподис нь хос одны систем бөгөөд гариган дагуултай болох нь тодорсон. Энэ орд нь 206,8 хавтгай дөрвөлжин градус талбай эзэлдэг буюу нийт огторгуйн 0,5002%-ийг эзэлж, 88 орчин үеийн одны ордны 67-д зэрэглэгддэг. Уг ордны хязгаар дотор 6,5 хэмжээний ба түүнээс их гэрэлтэлтэй 39 од бий. Бета, Гамма, Делта Аподисүүд нь нарийн гурвалжин үүсгэж байрлана, Алфа Аподис нь зүүн талд нь байрлана. Алфа Аподис нь дэлхийгээс 447 гэрлийн жилийн зайтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдсөн одны орд
Цэрэндондов
МИЛОВА БУРХАН БУЮУ ЦАГААН ДАРЬ-ЭХИЙН БҮРЭЛБАА НАЦАГШУГАРЫН ЦЭРЭНДОНДОВ ХУВИЛГААНЫ ТОВЧ ЦАДИГ ОРШВОЙ (1919-1996)
Цэрэндондов нь 16-р жарны Шарагчин хонин жилийн намрын дунд сарын 15нд Засагт хан аймгийн хошууч бээсийн хошуу одоогийн Завхан аймгийн Шилүүстэй сумын Баян-Улаан багийн нутаг Хүрэн толгойн өвөр булаг гэдэг газар ард Нацагшугарын том хүү болон мэндэлжээ.
Арь гэгээн Жагар Төвдийн орны Мичиг живаа хувилгаан Цагаан Дарь-Эхийн бүрэлбаа гэж нэгэн солдив Дилова хутагт Жамсранжав Миловын бүрэлбаа гэж нэгэн солдивыг тус тус зохиосон байдаг.
Цэрэндондов хувилгааныг ид номын хүч сууж байх цагт цагийн байдал хатуурч шашны мөр мөхөсдөж ирэхэд бусдын адил амьдралын мөр хөөсөн байна.
1939-1945 онд Өмнөговь аймгийн Ноёнсэврэй, Ханхонгор суманд цэргийн алба хааж, 1947 оноос Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд сүү тосны эрхлэгч, номын хэсэг худалдаа бэлтгэлийн ангид агентын ажил эрхэлж улсад тасралтгүй 40 жил хөдөлмөрлөсөн байна. Цэрэндондов хувилгааны хөдөлмөрийг төрөөс үнэлж Алтангадас одон, Ардын хувьсгалын 50, 60, 70 жилийн ойн медаль, 5, 6, 7-р таван жилийн гавшгайч, худалдааны тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнагдаж, аймгийн 3 удаагийн аварга ажилтан болсоноор өндөр насны тэтгэвэртээ гарчээ.
Цэрэндондов хувилгаан шашны мөр мөхөстсөн он жилүүдэд шашны сүүлчийн том төлөөлөгч шавь олондоо хүндлэгдсэн ид шидтэн байсан юм.
Тэрээр 1996-06-06ны өдөр 77 насандаа бурханы зарлигаар жанч халжээ. Хувилгаан Цэрэндондов Шилүүстэй сумын нутагт орших Их мянганы өвөр биенд “Ном буянт” цагаан суварганд мөнх нойрссоор...
Хазор
Тел Хазор (Еврей хэл:תל חצור‎) нь орчин цагийн Израилын нутагт орших археологийн хамгийн том, баялаг олдвор бүхий Хазор толгой дээрх туурь юм. Рамах, Кадешийн хоорондох Галилийн тэнгисийн умард эрэг, дээд Галильд орших уг газарт эртний Хазор хот оршиж байжээ. Хэд хэдэн удаагийн малтлагын үр дүнд маш олон тооны нээлтүүдийг хийсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Израилын Умард дүүргийн суурин Ангилал:Израилын археологийн олдворт газар Ангилал:Израилын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Эртний Израилын хот Ангилал:Израил дахь дэлхийн соёлын өв
Үэшиба Морихэй
thumb|right|Үэшиба Морихэй Үэшиба Морихэй　(植芝盛平) нь Айкидо бие хамгаалах урлагийг үндэслэгч юм.
1883 оны 12 сарын 14-ний өдөр Японы Вакаяма мужийн Танабэ гэх газар мэндэлжээ. Түүний хүүхэд нас Японы эртний нийслэл Киото хотын Майзүрү дүүрэгт өнгөрсөн байна. Их багшийн эцэг Үэшиба Ёорокү болон эх Үэшиба Юки нар нь 5 хүүхэдтэй байсны ганц хүү нь Морихэй байсан бөгөөд бага балчир наснаас аавынхаа онцгой анхаарал халамжинд өсөн бойжсон хүү байв. Түүний эцэг Ёорокү нь тодорхой хэмжээний газар эзэмшигч болон загас, модон материалын наймаа эрхэлдэг чинээлэг нэгэн байсан гэдэг. Үэшиба Морихэй бага байхаас бие сул, өвчлөмтгий хүүхэд байсан бөгөөд мөрөөдөмтгий болоод ном, үлгэрт дуртай хүүхэд байсан учир эцэг нь Сүмо бөхөөр хичээллүүлж бие бялдрыг нь хөгжүүлэх тал дээр анхаарал тавьдаг байснаас гадна японы эртний домогт баатарууд, эрэлхэг самурайчуудын тухай домог түүхийг ярьж өгөн эр хүний ёсоор хүмүүжүүлэхийг хичээдэг байсан байна. Түүгээр зогсохгүй Үэшибагийн гэр бүлийн өвөг дээдэс болох Кичиэмон гэж нэртэй өөрийнхөө цаг үедээ алдартай, эрэлхэг нэгэн самурай байсан талаар аав нь хүүдээ бахархан ярьж өгдөг байсан гэдэг.
Асуулт: Та Такэда Сокакү багшийн удирдлагын дор Дайто-рюү урлагаар хичээллэж байхдаа Айкидо урлагаа бүтээсэн гэж хэлж болох уу? Хариулт: Такэда Сокакү багш Бүдог ойлгох замд миний нүдийг нээж өгсөн хүн гэж хэлбэл илүү оновчтой болох болно"."
- Үэшиба Морихэй .
Такэда Сокакү ба Дайто-рюү урлаг
Айкидо урлагийн үндсэн техникийн суурь бие болоход хүчтэй нөлөө үзүүлсэн зүйл нь гарцаагүй Их мастер Такэда Сокакүгийн заадаг байсан Дайто-рюү гэж нэрлэгддэг Айки-жү-жүцү урлаг мөн билээ. Зарим нэг нь санал нийлдэггүй ч Такэда багшийн үндсэн бүртгэл тэмдэглэл дээрээс үзэхэд Үэшиба нь 1915-1937 онуудын хооронд Дайто-рюү урлагаар хичээнгүйлэн суралцаж байсан нь харагддаг юм. Тэрээр Дайто-рюү урлагаар хичээллэх явцдаа Такжда Сокакү багшаас хэд хэдэн чухал гэрчилгээ баримтуудыг гардан авч байсан ба дурдахад: "Hiden Mokuroko", "Hiden Ogi", "Goshin'yo te"(Япон хэл дээрх гэрчилгээнүүдийн нэрс) зэрэг гэрчилгээ баримт байдаг байна. Харин 1922 онд Үэшиба багш Такжда Сокакү багшаас "Багшлах эрхийн бичиг" буюу "Kyoju dairi" сертификатаа гардан авсан байдаг.
Ангилал:Айкидочин Ангилал:Мандах Нар одон шагналтан Ангилал:Япончууд Ангилал:1883 онд төрсөн Ангилал:1969 онд өнгөрсөн
Даниэль Байер
Даниэль Байер (Daniel Baier; 1984 оны тавдугаар сарын 18, Daniel Baier) — Германы хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хагас хамгаалагч. Эцэг — Юрген хөлбөмбөгчин.
2008 оны наймдугаар сарын 1-нд «Аугсбургтай» зээлийн гэрээ байгуулсан байдаг. «Аугсбургийн» өмнөөс 2012 оны аравдугаар сарын 5-нд «Вердер Бремений» эсрэг анхлан гоолдсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Хара Хүлэгү
Хара Хүлэгү (1252 онд нас барсан) нь 1242 - 1246, 1252 онуудад Цагадайн улсын тэргүүн байлаа. Тэрбээр Цагадай ханы ач хүү, Мөтүкэний хүү юм.
Цагадай хан болон Өгэдэй хаан Хара Хүлэгүг ханаар томилжээ. Гэвч Их Хаан Гүюг өөрийн эрх мэдлийг баталгаажуулахын тулд 1246 онд түүнийг авч хаян Хара Хүлэгүгийн авга нарын нэг Есөнмөнхийг ханаар тавьжээ. Гэхдээ Гүюгийн дараа Мөнх хаан гарч ирэхэд Хара Хүлэгү Өгэдэй хааны гэр бүлийн эсрэг цэвэрлэгээ хийхэд дэмжлэг үзүүлэн Их хааны ивээлийг хүртжээ. Тэрбээр дахин Цагадайн ханлигийн хан болсон боловч ханлигтаа эргэж очихоосоо өмнө нас нөгцсөн. Түүнийг хүү Мубарак шах нь залгамжлав.
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Таиз
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн суурин Ангилал:Йемений суурин Ангилал:Таиз муж Ангилал:Йемений урьдын нийслэл‎ Ангилал:Йемений мужийн төв
Хар хирс
Хар хирс буюу тахир уруулт хирс (Diceros bicornis) нь Кени, Танзани, Камерун, Өмнөд Африк, Намиби, Зимбабве зэрэг зүүн, төв Африкт тархсан хирс юм. Хэдийгээр хар хирс гэдэг нэртэй боловч саарал/бор/цагаан өнгөтэй байдаг.
2006 оны 7 сарын 7-нд Олон Улсын Байгаль Хамгааллын Холбоо (IUCN) хар хирсний дөрвөн дэд зүйлийн нэг болох Баруун Африкийн хар хирсийг (Diceros bicornis longipes) устсанд тооцсоноо зарлажээ.
Эшлэл
Ангилал:Хирснийхэн
Эгэл тосондой
Эгэл тосондой, Suillus luteus нь Suillaceae овгийн идэж болдог ургамал юм.
Гадаад төрх
Малгай нь голчоороо 6—16см, бөмбөгөр байснаа томорч хавтгай болдог. Гялгар. салслаг гадаргуутай. хүрэн бор, шарга, бор ногоовтор өнгөтэй. гадар хальс хуурамтгай.
Элгэн тал нь цайвар шаргал өнгөтэй ба махлаг эд нь огтлоход өнгө нь үл мэдэг ягаардаг.
Боловсруулж хэрэглэх
Малгайн хальсыг хуулж, шинээр нь болон цуужуулж хэрэглэнэ
Гадаад холбоос
Ангилал:Мөөгний аймаг
Цагаан мөөг
Цагаан мөөг буюу талын цагаан мөөг нь Салбант мөөгний овогт хамаарагдах хамгийн их тархсан тэжээллэг чанараараа нилээд үнэлэгддэг сайн чанарын ургамал юм.
Гадаад төрх
Цагаан мөөгний малгайн орой нь цагаан, томорсон үедээ голчоороо 6-19 см, зарим нь 21 см ч байдаг. Шилбэ нь суурь руугаа бүдүүрсэн богионовтор, малгайтайгаа бат бэхлэгдсэн, малгайтайгаа адил цагаан өнгөтэй байна. Доод тал буюу спор бүхий давхарга нь цагаан өнгийн салбангуудаас тогтоно. 6 дугаар сарын сараас 9-10 дугаар сар хүртэл ургадаг.
Монгол орны ойт хээр, тал хээрийн бүсэд маш өргөн тархсан асар их бэлтгэл нөөцтэй. Хээрийн цагаан мөөг гол төлөв чийглэг зөөлөн хөрсөнд уулын ар, хажуу хөндийг өгсөн хөх манан татуулан ургадаг. Хээрийн цагаан мөөгний хүрээнд өөр ямар ч мөөг холилдон ургахгүй, мөөгний махлаг хэсгийг хугалсны дараа цагаан өнгөө алддаггүй онцлогтой.
Цагаан мөөгийг намар 8 дугаар сард түүж авна. Хур бороо ихтэй жил элбэг ургана. Өглөө эрт түүх нь илүү тохиромжтой. Эрт түүхэд сая гарсан мөөг чийрэг чанга байхаас гадна өглөөний нарны туяанд тод харагдах талтай.
Боловсруулж хэрэглэх
Сийрсэн сав хувинд түүх нь илүү тохиромжтой. Мөөгийг гүйцэт хатаах хэрэгтэй. Хэрэв дутуу хатсан бол амархан муудах хэт хатсан бол чанараа алдана. Хатаахын өмнө шороо, тоос, өвс, ургамлаас нь сайтар цэвэрлэж бөх утсанд хэлхэн өлгөж хатаана. Цэвэрлэхдээ угааж болохгүй харин арчих буюу их шороотой хэсгийг огтлон хаяж цэвэрлэх нь зүйтэй Мөөгний өт хорхойг устгахын тулд буцламтгай халуун усанд 2-3 удаа хурдан дүрээд усыг сэврээнэ. Том мөөгийн 4-6 хэсэг болгож арай жижгийг 2-4 хэсэг бүр жижиг мөөгийг хэвээр нь хатаана. Утсанд хэлхэж хатаахдаа мөөгний хэрчим бүрийн хооронд жижиг цаас хавчуулна. Мөн түүнчлэн цахилгаан хатаагч шүүгээний 45 хэмийн халуун нөхцөлд дэлгэцэн дээр сийрэг тарааж тавьж 5-6 цаг болгоод, гүйцэт хатаахын тулд 60-70 хэмийн халуун болтол нэмээд хатаана. Хатааж гүйцсэн мөөгийг гараараа барьж үзэхэд хуурай, амархан үйрч унахгүй хөнгөн байдаг. Цагаан мөөг нь хоолны хольцонд хэрэглэгддэг үнэтэй материал төдийгүй экспортын чухал ач холбогдолтой.
External links
Ангилал:Цагаан мөөгний төрөл Ангилал:Хүнсний мөөгний төрөл Ангилал:Геномын дараалалтай мөөг
Курт Кобэйн
Курт Дональд Кобэйн (Kurt Donald Cobain, 1967 оны 2 сарын 20 - 1994 оны 4 сарын 5) нь Америкийн дуучин, дуу зохиогч, хөгжимчин ба гранж-рок хамтлаг Нирванагийн гоцлол дуучин ба гитарчин байсан. Кобэйны бүтээлүүд нь түүний түгшүүртэй дууны үгс болон нийгмийн эсрэг зан чанараараа дамжуулан гол рок урсгалыг сэдэвчилсэн хэв маягаараа өргөжүүлсэн. Мөн түүнийг X үеийн төлөөлөгч хэмээн зарласан бөгөөд альтернатив рок төрлийн түүхэнд хамгийн нөлөө бүхий хөгжимчдийн нэг хэмээн тооцогддог.
Кобэйн Нирвана хамтлагийг Крист Новоселич болон Аарон Бүркхардтай хамт 1987 онд Абэрдин хотод Сиэтлийн хөгжмийн сэргэн мандалтын нэг хэсэг болгон үүсгэн байгуулсан, дараа нь гранж хэмээн нэрлэгдэх болсон. Тэд уран бүтээлийн гараагаа 1989 онд "Bleach" нэртэй цомгоороо эхлүүлжээ.
DGC Records-ын томоохон гэрээнд гарын үсэг зурсны дараа Нирвана хамтлагийн хоёр дахь албан ёсны цомог болох "Nevermind" (1991)-ийн "Smells Like Teen Spirit" дуу нь дэлхий даяар амжилтад хүрч, шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авч чадсан. Хэдийгээр Кобэйн Нирванагийн гэнэтийн амжилт, тухайн үеийнхээ дуу хоолой хэмээн өргөмжлөгдөж байсан ч түүний захиас болон уран сайхны алсын харааг олон нийт буруугаар тайлбарласан гэж үзэн үүнд дургүйцэв. Тэр үүнийг эсэргүүцэж, сүүлчийн "In Utero" (1993) цомгоо гаргажээ.
Кобэйныг нас барснаас хойш, 2014 онд Рок-н Роллын алдарын танхимд хамтлагийн гишүүд болох Крист Новоселич болон Дэйв Грол нарын хамтаар оруулсан. Rolling Stone сэтгүүл Кобэйныг "Бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг 100 дуу зохиогч", "Шилдэг 100 гитарчин" мөн "Бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг 100 дуучин" төрөлд оруулжээ. Тэр бас MTV-ийн "Хөгжийн 22 шилдэг хоолой"-д 7 дугаар байранд бичигддэг. Мөн 2006 онд Hit Parader-ийн гаргассан "Бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг 100 метал дуучин" төрөлд 20-р байранд бичигджээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын дуучин Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин Ангилал:Гитарчин Ангилал:Зохиогч Ангилал:Рок дуучин Ангилал:Нирвана Ангилал:Америкчууд Ангилал:1967 онд төрсөн Ангилал:1994 онд өнгөрсөн
Сүхбаатарын талбай
Сүхбаатарын талбай (мөн Чингисийн талбай) — Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотын төв талбай юм.