cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liu Dao
Амжилт болон Шагнал
Liu Dao 2010 онд Sovereign Art Foundation (Бие даасан урлагийн байгууллага)-аас нэр дэвшиж шагнагдсан ба Liu Dao-н гишүүн Rose Tang анхны бие даасан үзэсгэлэнгээ гаргасан."Roseless".
Номын Жагсаалт
Ангилал:Шанхайн соёл Ангилал:Видео уран бүтээлч Ангилал:Хятадын уран бүтээлч Ангилал:Концептуаль урлагийн уран бүтээлч Ангилал:Нэг үеийн урлаг Ангилал:Медиа урлаг
Дуламын Дашжамц
Дуламын Дашжамц нь 1930 онд Хэнтий аймагийн Идэрмэг сумын нутаг Төмөстий хэмээх газар төрсөн. Тэрээр 1940-1947 онд Хэнтий аймгийн бүрэн дунд сургууль, 1947-1953 онд МУИС, 1968-1971 онд ЗХУ-ын Нийгмийн ухааны академийн аспирантурт суралцаж төгссөн. 1953 онд Хэнтий аймгийн дунд сургуульд багшаар ажил хөдөлмөрийн гараагаа эхэлж, Монгол Улсын дээд боловсрол, шинжлэх ухааны салбарт 60 орчим жил үр бүтээлтэй ажилласан. Профессор Д.Дашжамц нь 1958 оноос хойш Монголын түүх, түүхэн бие хүний намтар судлал, ёс зүй, нийгэм-улс төрийн сэтгэлгээний түүхийн чиглэлээр эрдэм шинжилгээний дорвитой бүтээлүүдтуурвиж нийтлүүлжээ.1960-аад оны сүүлээс эхлэн монголын нийгэм-улс төр, философи сэтгэлгээний түүхийг судлахад эрдмийн үйл ажиллагаагаа чиглүүлэн ажиллажээ.
Д.Дашжамц ШУА-ийн Түүхийн хүрээлэнд ажиллахдаа түүхч эрдэмтэн С.Пүрэвжавтай хамтран ардын хувьсгалыг ялах үед шашин хүрээ хийд, лам нарын асуудал хэр зэрэг цар хүрээтэй оршиж байсан, МАХН, төрөөс энэ талаар ямар бодлого явуулж хэрэгжүүлснийг архив, номын санд буй үлэмж материалыг уудлан судалж, «БНМАУ-д сүм хийд, лам нарын асуудлыг шийдвэрлэсэн нь» (1921-1940) гэсэн хамтын бүтээлийг 1965 онд хэвлүүлсэн нь эдүгээ ч судалгаанд өргөн ашиглагддаг. Тэрээр 1970 онд «Монгол дахь дэвшилт ардчилсан үзлийн хөгжлийн асуудалд» (XIX-XX зууны зааг үе) гэсэн товхимлыг нийтлүүлсэн бөгөөд түүнд дэвшилтэт ардчилсан сэтгэлгээ нь В.Инжинаш, Д.Дэмчигдорж, Хишигбат, Ж.Цэвээн  нарын бүтээл болон «Шинэ толь» сэтгүүл, «Нийслэл хүрээний сонин бичиг», Харбинд хэвлэгдэж байсан «Монголын сонин бичиг» дэх материалд хэрхэн тусаж байсныг хураангуйлан авч үзжээ.Мөн М.Санждорж, Л.Дүгэрсүрэн нарын хамт «БНМАУ-ын түүх» хэмээх дунд сургуулийн 10 дугаар ангийн сурах бичгийг бичсэн нь 1965-1987 онд 5 удаа хэвлэгдсэн байна.
Д.Дашжамцын анхааран судалсан гол асуудал бол монголын ёс зүйн сэтгэлгээний түүх юм. Тэрбээр 1967 онд «Коммунист хүмүүжил» гэдэг бэсрэг ном, 1968 онд «Монголын ард түмний ёс суртахууны дэвшилтэт уламжлалаас», 1978 онд «Хүн, хүмүүжил, ёс суртахуун», 1982 онд «Коммунист ёс суртахууны үндэс» хэмээх гарын авлага, бусад ном товхимлыг хэвлүүлжээ. Мөн хүн, хүмүүжлийн асуудлаар судалгаа хийж, бусад философич эрдэмтдийн хамт «БНМАУ-д социалист аж төрөх ёс төлөвшин хөгжиж буй асуудал» (Редактор Д.Дашжамц УБ.,1982), «Өнгөрсний үлдэгдэл, өнөөгийн сөрөг үзэгдэл, тэдгээрийг даван туулах асуудал» (Редактор Д.Дашжамц УБ.,1988), «БНМАУ дахь социалист бие хүний төлөвшлийн асуудал» (Редактор Д.Дашжамц УБ.,1989) бүтээлийг удирдан хэвлүүлжээ. Доктор Г.Лхагвасүрэн агсантай хамтран 1997-2001 онд «Монголын философийн түүх» 4 дэвтэр бүтээлийг удирдан хэвлүүлсэн бол 2009 онд профессор Р.Дарьхүү, доктор М.Золзаяа нартай хамтран «Монголын ёс зүйн сэтгэлгээний түүх» гэсэн нэгэн сэдэвт бүтээлийг хэвлүүлжээ. Эдгээр бүтээлээрээ манай орны нийгэм, хүмүүнлэгийн салбарт ёс зүйн сэтгэлгээний түүх судлалын эхийг баттай тавьсан болно. ХХ зууны хоёрдугаар хагасаас хойших монголын түүх, философи, ёс зүйн ухааны хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулсан төдийгүй ШУА-ийн Философийн хүрээлэнгийн үндэс суурийг академич Б.Ширэндэв, Ш.Бира, Ш.Нацагдорж, Ч.Жүгдэр нарын хамт тавилцаж, цаашдын хөгжлийн төлөө хүчин зүтгэсэн нэртэй эрдэмтэн юм.
Ажлын намтар
Философийн ухааны доктор, профессор Д.Дашжамц (1930-2015) нь
Шагнал урамшуулал
Д.Дашжамцын хөдөлмөр бүтээлийг төрөөс үнэлж Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон, Алтангадас одон, ойн медалиудаар шагнажээ.
Орчуулга
Ангилал:Монголын эрдэмтэн Ангилал:1940 онд төрсөн
Як-30 (1960)
=Ерөнхий шинж чанар=
=Гүйцэтгэл=
Цахим холбоос
Ангилал:Зэвсэгт хүчний сургалтын нисэх онгоц Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Нэг тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Нисэх онгоцны төсөл Ангилал:Анхны нислэг 1960 он
Цэцэндэлгэрийн Цэдэндамба
Танилцуулга
Увс аймгийн Тэс сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн
Антуан Гризманн
Антуан Гризманн (Antoine Griezmann; 1991 оны гуравдугаар сарын 21-нд Макон хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Атлетико Мадрид» болон Францын шигшээд довтолгооны хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2013/2014 онд Испанийн лигт «Реал Сосьедадын» өмнөөс 16 гоолдож УЕФА Европа лигийн сонгоны болзол хангахад багтаа чухал үүрэг гүйцэтгэсэн Гризманн таван улирлын замналаа өндөрлүүлэн «Атлетико Мадридад» 2014 оны долоодугаар сарын 28-нд 30 сая еврогоор элссэн ба 29-нд эмчийн үзлэгийн дараа түүнтэй зургаан жилийн гэрээ байгуулжээ. Наймдугаар сарын 19-нд Испанийн супер цомд «Реал Мадридын» эсрэг Сауль Ньигесийг 57-р минутанд сэлгэн анхны гараагаа хийсэн.
Шигшээ
2014 оны тавдугаар сарын 13-нд залуучуудын шигшээд 25 тоглосон Гризманнаа үндсэн шигшээ 2014 оны ДАШТ-д оролцуулахаар дуудаж, улмаар Гондурасын эсрэг тоглосон. Зургаадугаар сарын 1-нд Парагтайн эсрэг (1:1) анх гоолдож байлаа.
Амжилт
Атлетико Мадрид
Францын залуучуудын шигшээ
Гадны холбоос
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Реал Сосьедад багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Галзуу өвчин
Галзуу өвчин нь хүн болон бусад бүлээн цуст амьтанд хурц хэлбэрийн тархины үрэвсэл үүсгэдэг вирусийн гаралтай өвчин юм. Халдвар авсан тохиолдолд халуурах, хазуулсан эсвэл уруулсан шархны орчмоор чимчигнэх зэрэг өвчний анхны шинж тэмдэг илэрдэг. Эдгээр анхны шинж тэмдгийн дараа огцом ширүүн хөдөлгөөн хийх, хянах боломжгүй хөөрөлд автах, уснаас айх, биеийн хэсгүүдээ хөдөлгөж чадахгүй болох, ухаан балартах, ухаан алдах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. Шинж тэмдгүүд илэрсний дараа галзуу өвчин голдуу үхэлд хүргэдэг. Өвчний халдвар авсны дараа шинж тэмдэг илрэх хүртэлх цаг хугацаа нь ихэвчлэн нэгээс гурван сар байдаг. Гэхдээ энэ цаг хугацаа нь харилцан адилгүй байдаг бөгөөд нэг долоо хоногоос ч бага эсвэл нэг жилээс ч удаан байж болдог. Шинж тэмдэг илрэх хүртэлх хугацаа нь тухайн өвчний вирус төв мэдрэлийн систем рүү хүрч очих зайнаас хамаардаг.
Галзуу өвчин нь мал, амьтнаас хүнд халдварладаг. Халдвар авсан амьтан өөр амьтан эсвэл хүнийг хазах эсвэл урах тохиолдолд энэ өвчин халдварладаг. Мөн өвчтэй амьтдын шүлс хүний эсвэл өөр амьтны салст бүрхүүлд хүрсэн тохиолдолд халдвар дамжиж болдог. Галзуу өвчин туссан хүмүүсийн ихэнх тохиолдол нь нохойд хазуулснаас халдвар авсан байдаг. Галзуу өвчин тээгч нохой элбэг тархсан байдаг улс орнуудын хувьд галзуу өвчний тохиолдлын 99 гаруй хувь нь нохойнд уруулах, хазуулсны улмаас халдвар авсан байдаг. Aмерик тивд, сарьсан багваахайнууд галзуу өвчний хамгийн нийтлэг шалтгаан болдог бөгөөд хүний нийт өвчлөлийн 5-аас бага хувь нь нохойноос гаралтай байдаг. Мэрэгч амьтдад галзуу өвчний халдвар бараг дамждаггүй. Галзуу өвчний вирус нь хоёрдугаар зэрэглэлийн мэдрэлийг даган тархинд хүрч очдог. Уг өвчний оношийг гагцхүү шинж тэмдэг илэрсний дараа тогтоох боломжтой байдаг.
Амьтдын хяналт, вакцинжуулалтын хөтөлбөрүүд нь дэлхийн хэд хэдэн бүс нутагт нохойноос галзуу өвчин халдварлах эрсдэлийг бууруулж чадсан байдаг. Өндөр эрсдэл бүхий хүмүүсийг халдварт өртөхөөс нь өмнө дархлаажуулж байхыг зөвлөмж болгодог. Өндөр эрсдэлтэй бүлэгт сарьсан багваахайтай ажилладаг эсвэл галзуу өвчин нийтлэг тохиолддог газар нутагт удаан хугацаагаар ажилладаг хүмүүс багтана. Галзуу өвчний халдварт өртсөн хүмүүсийн хувьд уг өвчний шинж тэмдэг илрэхээс өмнө галзуу өвчний вакцин болон зарим үед галзуу өвчний эсрэг иммуноглобулин тариулсан байвал энэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд үр дүнтэй байдаг. Уруулсан эсвэл хазуулсан шархыг 15 минутын турш савантай ус, повидоны иод эсвэл угаалгын бодисоор угаах нь вирусийг устгаж болзошгүй бөгөөд халдвар дамжихаас урьдчилан сэргийлэхэд тодорхой хэмжээнд үр дүнтэй байх шиг харагддаг. Зөвхөн цөөн тооны хүмүүс асар их эмчилгээ хийсний үр дүнд галзуу өвчний халдварыг давж, эдгэрсэн байдаг. Ийм эмчилгээг Милваки протокол гэж нэрлэдэг.
Галзуу өвчин нь дэлхийн хэмжээнд жил бүр 26,000-55,000 хүний нас баралтын шалтгаан болдог. Эдгээр нас баралтын 95 гаруй хувь нь Ази болон Aфрикт тохиолддог. Галзуу өвчин нь 150 гаруй улс оронд, Антарктидаас бусад бүх тивд бүртгэгдсэн байдаг. 3 тэрбум гаруй хүн галзуу өвчин тохиолддог бүс нутгуудад амьдарч байна. Европ болон Австралийн дийлэнх хэсэгт галзуу өвчин зөвхөн сарьсан багваахайд тохиолддог. Олон жижиг арал дээр галзуу өвчин огт байдаггүй.
Эшлэл
Ангилал:Өвчин
Шогун
Шогун буюу Шоогүн (将軍) нь Японы томоохон цол хэргэм байсан бөгөөд одоогийн ерөнхий сайдтай эн зэрэгцэх цол юм. Наймдугаар зууны үеэс тухайн улсын бүх цэргийг захирсан шогун гэх хэргэм гарч ирсэн ба түүхийн явцад Минамото, Камакура, Ашигака, Токүгава гэх мэт угсааны шогунуудыг дамжсаар бараг 1000 жил үргэлжлж тогтсон. Харин 1868 онд Эзэн Хаан Мэйжи, шогуны засаглалыг халав.
Ангилал:Төрийн тэргүүний цол
Кристофер Ллойд
Кристофер Аллен Ллойд (Christopher Allen Lloyd; 1938 оны аравдугаар сарын 22 ; Коннектикут, Стэмфорд) — Америкийн жүжигчин.
Эмметт «Док» Брауны дүрийг «Ирээдүй рүү буцсан нь» трилогид бүтээсэнээрээ алдартай. Түүнчлэн «Такси», «Хөхөөний үүрэн дээгүүрх нислэг», «Шууданч хоёронтоо дууддаг», «Аддамсынхан», «Пираньи 3D», хүүхэлдэйн «Анастасиа» бүтээлүүдэд тогложээ.
Лавлах холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:Коннектикутын хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1938 онд төрсөн
Факундо Ронкалья
Факундо Себастьян Ронкалья (Facundo Sebastián Roncaglia, 1987 оны хоёрдугаар сарын 10-нд Чахари хотод төрсөн) — Аргентины хөлбөмбөгчин бөгөөд Фиорентина болон Аргентины шигшээ багийн хамгаалагч юм.
Клуб
2012 онд Фиорентина багт элссэн.
Эллар Колтрейн
Эллар Колтрейн (Ellar Coltrane; 1994 оны наймдугаар сарын 27; Техас, Остин) — Америкийн жүжигчин. Зураг авалт 2002—2013 онд үргэжилэн «Оскар», «Алтан бөмбөрцөгт» дэвшсэн «Хөвгүүн» киноны гол дүрээр танигдсан.
Төрөөгийн Мягмаржав
Төрөөгийн Мягмаржав нь Увс аймгийн Тэс харьяат, аймгийн арслан цолтой бөх.
Эллар Колтрейн
Лавлах холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Остины (Техас) хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Төрөөгийн Мягмаржав
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн Ангилал:Аймгийн арслан
Газрын ховор элементүүд
Химийн элементүүдийн үелэх системийн 57-оос 71-ийг хүртэл дугаарт байрлах лантаноид элементүүд болон эдгээртэй химийн шинжээрээ ойролцоо төстэй №39-д байрлах иттрийг оролцуулаад газрын ховор элементүүд (ГХЭ) хэмээн нэрлэнэ.
ГХЭ-үүд нь мөнгөлөг цагаан өнгөтэй металлууд бөгөөд нягт нь 4,48г/см3 /иттри/ ээс 9,33 г/см3 /тули/ хүрнэ. Хайлах температур +804° С (цери)-ээс 1550° С (тули) байна. ХШЭ агаарт амархан исэлдэх ба нүүрстөрөгч, хүхэр, фосфор, азот, бусад зарим элементүүдтэй идэвхтэй нэгдэнэ.
Газрын ховор элементүүдийн хэрэглээ Газрын ховор элементүүдийн (ГХЭ) мишметал гэгдэх хайлшийн найрлаганд Се-45-50%, La–20-25%, Nd–15-17% г.м., мөн 5% хүртэл төмөр, 0,1-0,3% цахиур оролцоно. Мишметалыг гянтай ган, ширэм, өнгөт металын сайн чанарын хайлш гарган авахад хэрэглэнэ. ГХЭ ба мишметал нь орчин үед хар ба өнгөт металлургийн үйлдвэрт их хэмжээгээр хэрэглэгдэж байгаа ба онцгой шинжтэй шил, керамик, өнгөт телевизор цахилгаан техник, радиоэлектроникийн үйлдвэрийн салбаруудад өргөн хэрэглэгдэх болов. Тухайлбал, иттри нь лазер бүтээх гол материалын нэг болж байна.
Болор-Эрдэнийн Номиндалай
Болор-Эрдэнийн Номиндалай нь Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн хурц арслан цолтой бөх.
Харъяа байгууллага
Ангилал:Аймгийн арслан
Нэргүйн Гантулга
Нэргүйн Гантулга нь Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын харьяат, Үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Серхи Роберто
Серхи Роберто Карнисер (Sergi Roberto Carnicer; 1992 оны хоёрдугаар сарын 2, Реус) — Испанийн хөлбөмбөгчин, «Барселона» багийн хамгаалагч.
Роберто 2015 оны есдүгээр сарын 25-нд Аваргуудын лигийн хэсэгт «Байерийг» талбайдаа (2:1) хүлээн авахад Луис Суаресийн хожлын гоолоос өмнө 80-р минутанд гоолдон тэнцэтгэж байв.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Олимпиакос багийн тоглогч Ангилал:Барселона багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Коке
Хорхе Ресурексьон Меродио (Jorge Resurrección Merodio; 1992 оны нэгдүгээр сарын 8-нд Мадрид хотод төрсөн), Ко́ке (Koke) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Атлетико Мадрид» болон Испанийн шигшээн хагас хамгаалагч юм.
Замнал
2014 оны дөрөвдүгээр сарын 9, Аваргуудын лигт Барселонагийн эсрэг хариу тоглолтонд Кокегийн ганц гоолоор «Атлетик» 1974 оноос хойш анх удаагаа хагас шигшээд шалгарав. 2014 оны зургаадугаар сарын 25-нд «Атлетикотой» гэрээгээ таван жилээр сунгасан.
Амжилт
Атлетико Мадрид
Испани (21-)
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Стратегийн ордууд
"Тодорхой ордыг стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордод хамааруулах тухай" Монгол Улсын Их Хурлын 2007 оны 27-р тогтоолоор дараах ордуудыг стратегийн ач холбогдолтой гэж үзжээ.
1.	Таван толгойн Чулуун нүүрсний орд. Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд байршилтай. Тавантолгой ХК, Энержиресорс ХХК, Дайцуки ХХК-ийн эзэмшиж байгаа тусгай зөвшөөрлийн хэмжээнд нөөц тооцсон талбайг хамааруулна.
2.	Нарийн сухайтын Нүүрсийн орд. Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд байршилтай. Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан.
3.	Багануурын Хүрэн нүүрсний орд. Улаанбаатар хотын Багануур дүүрэгт байршилтай. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна. “Багануур” ХК олборлодог.
4.	Шивээ Овоогийн Хүрэн нүүрсний орд. Говьсүмбэр аймгийн Шивээговь суманд байршилтай. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна. “Шивээ Овоо” ХК олборлодог.
5.	Мардайн	Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай. Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн бөгөөд хувийн хөрөнгөөр нэмэлт хайгуул хийж байна.
6.	Дорнодын Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай.
7.	Гурван булагийн Ураны орд. Дорнод аймгийн Дашбалбар суманд байршилтай.
8.	Төмөртэйн Төмрийн хүдрийн орд. Сэлэнгэ аймгийн Хүдэр суманд байршилтай. Уг ордын тусгай зөвшөөрлийг “БЛТ” ХХК эзэмшиж байсныг 2006 онд цуцалсан. Нөөц тооцсон талбайг хамааруулна.
9.	Оюу толгойн Зэс, алтны орд. Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байршилтай. Ордын нөөцийн тооцоо бүхий тайланг Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр хэлэлцэхэд бэлтгэж байна. Бүлэг ордын хэмжээгээр ойлгоно.
10.	Цагаан суврагын Зэс, молибдений орд. Дорноговь аймгийн Мандах суманд байршилтай. Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн бөгөөд хувийн хөрөнгөөр нэмэлт хайгуул хийж байна.
11.	Эрдэнэтийн Зэс, молибдений орд. Орхон аймгийн Баян-Өндөр суманд байршилтай. Монгол Улс-ОХУ-ын Засгийн газар хоорондын гэрээгээр зохицуулагдаж байгаа.
12.	Бүрэнхааны Фосфоритын орд. Хөвсгөл аймгийн Алаг-Эрдэнэ суманд байршилтай. Хөвсгөлийн их дархан цаазат газрын гадна ногдох нөөц тооцогдсон хэсэгт дөрвөн компани хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг.
13.	Бороогийн Алтны орд. Сэлэнгэ аймгийн Баянгол суманд байршилтай. Монгол Улсын Засгийн газартай тогтвортой байдлын гэрээ байгуулсан.
15.	Асгатын Мөнгөний орд. Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур суманд байршилтай. Монгол Улс-ОХУ-ын Засгийн газар хоорондын гэрээ бүхий хамтарсан Монголросцветмет нэгдэл тусгай зөвшөөрлийг нь эзэмшиж байгаа.
2013 оны 5 дугаар сарын 30-ны засгийн газрын тогтоолоор 7 ордыг стратегийн ач холбогдолтой ордын жагсаалтад нэмэхээр шийдвэрлэн Их хуралд асуудлыг дэвшүүлжээ.
Холбоосууд
УИХ-ын 2007 оны 27-р тогтоол
Ангилал: Монголын ашигт малтмалын ордууд
Кватернион
Математикийн шинжлэх ухаанд кватернион нь комплекс тоог өргөтгөдөг тооны систем юм. Ангилал:Математик
Ардын өөрийгөө хамгаалах сайн дурын морьт отряд
Эх орноо батлан хамгаалах үйл хэрэгт олон түмнийг өргөн хүрээтэй оролцуулах зорилгоор байгуулагдсан цэрэг-олон түмний байгууллага МАХН-ын Төв Хорооны Тэргүүлэгчдийн 1942 оны 2 дугаар сарын 24-ний өдрийн хурлаар улс орныг батлан хамгаалах ажилд олон түмнийг өргөн хүрээтэй оролцуулах шаардлага тулгарч байгааг харгалзан аравт, тавьт, зуут, мянгат, түмт гэсэн зохион байгуулалт бүхий “Ардын өөрийгөө хамгаалах сайн дурын морьт отряд” (АӨХСДМО)-ыг байгуулах шийдвэр гаргажээ. Морьт отрядын жанжин бөгөөд Батлан Хамгаалах Эвлэлийн Төв Зөвлөлийн даргаар Ч.Мижид, комиссараар А.Самбуу, штабын даргаар В.Даржаа нарыг томилсон байна. Энэ отряд Улаанбаатар хот болон бүх аймаг, сум, үйлдвэр, албан газарт байгуулагдаж, хөдөлмөрчдийг буудлага, гранат, жагсаал, биеийн тамир, зэвсэг техник эзэмших арга эзэмшүүлэх сургалт явуулж байв. Үүний зэрэгцээгээр ард олныг дайсны агаарын дайралт, химийн хордолтоос хамгаалах арга ажиллагаанд сургаж, цаг агаар, газар орны хүндрүүлсэн нөхцөлд хээрийн дадлага сургууль хийлгэж байжээ. Тус отряд нь тугтай, гишүүд нь малгай, тэмдэг зэрэг тусгай хувцастай цэрэгжүүлсэн байгууллага байв. Морьт отряд нь 1944 оны байдлаар эгнээндээ БНМАУ-ын нийт хүн амын 20 гаруй хувийг нэгтгэсэн цэрэг-олон түмний бие даасан байгууллага болсон байв. МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны 1944 оны 5 дугаар сарын 11-ний өдрийн хурлаар сайн дурын морьт отрядын үйл ажиллагааг сайшааж, ажлыг нь улам бэхжүүлж, мянгатын дарга болон түүнээс дээших бүх дарга нарыг цэргийн жинхэнэ алба хаагч хэмээн тооцож, цэргийн цол олгох шийдвэр гаргажээ. 1945 оны Чөлөөлөх дайнд 1000 гаруй хүнтэй морьт отряд оролцож байлдааны үүргээ нэр төртэй биелүүлсэн юм. БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөл, МАХН-ын Төв Хорооны тогтоолоор сайн дурын морьт отрядыг 1949 оны 6 дугаар сард татан буулгаж, гүйцэтгэж байсан үүргийг нь МХЗЭ, биеийн тамир спортын байгууллагад шилжүүлжээ. Энэхүү ортяд нь дэлхийн хоёрдугаар дайны жилүүдэд улс орныг батлан хамгаалах хүчийг бэхжүүлэхэд нийт иргэд, залуу үеийг татан оролцуулах, тэдэнд цэргийн эрдэм сургах, эх оронч үзлээр хүмүүжүүлэхэд их хувь нэмэр оруулсан юм.
Ангилал:БНМАУ-ын зэвсэгт хүчин Ангилал:Морьт цэргийн холбоо ба анги нэгтгэл
Оросын холбооны байгууламж
Оросын холбооны байгууламж (Холбооны субъект, бас Оросын холбооны субъект) гэдэгт тодорхой хэмжээгээр улс төрийн ба засаг захиргааны хувьд их бага хэмжээгээр өөртөө засах засаглалын эрх бүхий, Холбооны Зөвлөлд төлөөлөлтэй засаг захиргааны 85 нэгжийг (гишүүнчлэл нь олон улсад маргаантай байгаа Крымын хойгт орших Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улс ба холбооны зэрэглэлд орох Севастополь хотын хамт) нэрлэдэг. Энэхүү хураангуй нэршлийг оросоор Субъект Федерации гэнэ. Үүнийг Зөвлөлт Холбоот Улс задарсны дараа нэвтрүүлсэн ба үүндээ нутаг дэвсгэрийн төрөл бүрийн өөртөө засах засаглалын зэрэглэлтэй нэгжүүдийг харгалзан бий болгожээ.
Эшлэл
! Ангилал:Улс төрийн газар зүй
Батжаргалын Хадбаатар
Батжаргалын Хадбаатар нь Хэнтий аймгийн Батширээт сумын уугуул, Хэрлэн суманд 1984 оны есдүгээр сарын 12-нд төрсөн. Үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх. Улсын начин Б.Одхүүгийн төрсөн дүү.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:1984 онд төрсөн
Атрын аян
Атрын аян нь газрыг хагалж, газар тариалангийн аж ахуйг хөгжүүлэх замаар улс орны эдийн засгийг хөгжүүлэх, хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах зорилготой өргөн олныг хамарсан үйл явц байв.
Шарын Мөнгөнбаатар
Шарын Мөнгөнбаатар нь Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн улсын харцага цолтой бөх.
Атрын аян
Атар газрыг эзэмшиж, газар тариаланг хөгжүүлэх замаар хүн амын хүнсний хангамжийг сайжруулах, мал аж ахуйн тогтвортой өсөлтийг хангах, орчин үеийн техник, технологи нэвтрүүлэх, эдийн засгийн хөгжлийг хурдасгах шаардлагын дагуу атрын гурван удаагийн аян өрнүүлжээ. Атрын анхны аяныг явуулах тогтоолыг 1959 оны 3 дугаар сард МАХН-ын Төв Хорооны III бүгд хурлаас гаргасан бол хоёр дахь аян 1976 оноос өрнөжээ. Атрын эхний аянуудыг МАХН-ын удирдлагаар Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэлийн байгууллага гардан зохион байгуулж, залуучуудыг өргөнөөр татан оролцуулж, шинээр байгуулагдсан САА-г шефлэн авч ажиллаж байв.
Атрын аян нь Монгол улсын хувьд дотоодын гурил, улаан буудай зэрэг хүнсний хэрэгцээгээ хангахад үр өгөөжтэй байснаас гадна үйлдвэрлэл, техник технологи хөгжихөд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан юм.
Монгол Улсын Засгийн газрын 2008 оны 70 дугаар тогтоолоор “Атрын III аян” үндэсний хөтөлбөрийг баталсан. Атрын гурав дахь аяны үндсэн зорилго нь хөрсний үржил шимийг хамгаалж, нөхөн сэргээх, үр сортын болон техник технологийн шинэчлэлийг эрчимжүүлж, импортыг орлох, экспортын чиг баримжаатай газар тариалангийн тогтвортой хөгжлийг хангахад чиглэж байв.
Ангилал:БНМАУ-ын түүх
Бүрнээгийн Сэнгэдорж
Бүрнээгийн Сэнгэдорж нь Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын харьяат, аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Сүхбаатарын (Сүхбаатар) хүн
Галсан-Очирын Ганжад
Галсан-Очирын Ганжад нь Төв аймгийн Сүмбэр сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх.
Баримт
Ангилал:Улсын начин
Цагаан дарь эх
Цагаан дарь эх (санскрит. Sita Tāra, төвөд. sgrol dkar ma:, англи. White Tara) бол Бурханы шашны хамаг бурхдын хайр нигүүслийн төлөөлөл болох Авалокетишвара- Жанрайсаг ийн нулимсан дуслаас мэндэлсэн гэдэг бурхны шашинтнуудын хамгийн их сүсэглэж аврал одуулдаг бурхдын нэг юм.
Бурханы шажинд 21 Дарь Эх байдаг бөгөөд үүнээс 5 Дарь Эхийг голлон үздэг.
Домог
Дарь эх–Тара гэдэг үг санскрит ийн (Sita Tara) три-гэтэлгэх гэсэн язгуураас гаралтай бөгөөд хорвоогийн зовлон энэллийн далайгаас хамаг амьтдыг гэтэлгэн гаргагч гэсэн утгатай юм. Төвөдөөр “Долгар”, англи ар “White Tara” хэмээн нэрлэдэг.
Цагаан Дарь Эхийн хамаг амьтныг зовлонгоос аврах нигүүлсэхүй сэтгэл нь эх хүний үр хүүхдээ гэсэн сэтгэлээс ч илүү харьцуулашгүй аугаа хүчтэй гэдэг.
Бэлгэдэл
Тара гэдэг үг санскритаар "од" гэсэн үг бөгөөд энэ өнцгөөс нь авч үзвэл Дарь Эх нь од адил өөрийн амьдрал хайрлагч цацрагаар хамаг амьтныг тэжээн тэтгэн, сансрын харанхуй нөлөөллөөс сахин хамгаалж байдаг. Буддын шашинд дарь эхийн тухай ойлголт III зуун ы үед Индуйзмаас орж ирсэн. Тара тантрад өгүүлснээр, хамаг Бурхдыг гэгээрүүлэн гэтэлгэн чөлөөлөх үйлсийн төлөөлөл болох Цагаан Дарь Эх түгээмэл орчлонгийн Эх талын биелэл билээ. Зургаан зүйл амьтныг хэмээсэн түүний хэмжээлшгүй их асрал хайр нь эх хүний үрээ гэх сэтгэлтэй ч харьцуулшгүй гүн бөгөөд хүчтэй хэмээнэ.
Хамаг Бурхдын Эх болсон Цагаан дарь эх нь алдрыг дурсан аврал залбирал одуулсан хэнд ч болов тусалдаг. Сансрын олон кальпагийн өмнө Цагаан Дарь Эх хаан хүний охин болон төржээ. Цэцэн билгүүн, асрал нигүүсэл дүүрэн, үзэсгэлэн гоо гүнж тэрбээр хувраг гэлэнмаа нарт өргөл өргөж, хамаг Бурхдад залбирал аврал одуулан буян ихээр хураасан байна.
Дүрслэл
Тара Тантрагийн III бүлэгт, Цагаан Дарь Эхийн мэндэлсэн тухай сансрын чанартай эхийн домогт, Жанрайсиг Бурхны нулимснаас бадамлянхуа дэлгэрч, энэ лянхуанаас Цагаан Дарь Эх төржээ гэсэн байна. Жанрайсиг бурхан хорвоо ертөнц дэх амьтны зовлонг мэлмийгээрээ болгоон уйлахад зүүн мэлмийний нулимснаас амирлингуй Цагаан Дарь Эх, баруун мэлмийн нулимснаас Ногоон Дарь Эх бурхан мэндэлсэн гэдэг. Цагаан Дарь эхийг долоон мэлмийтэй дүрсэлсэн байдаг - хоёр алга, хоёр хөлний улан дээр нийт дөрөв болон духаны голд нэг мэлмийтэй. Иймд "Долоон мэлмийтэй бурхан" гэж мөн нэрэлдэг байна.
Цагаан Дарь Эхийг лагшин нь болор мэт тунгалаг, намрын сар мэт цагаан, 16 нас төгөлдөр онгон охины, мишээсэн амгалан дүртэй, саран дэвсгэр: цагаан лянхуа дээр, саран түшлэг налан заларсан, үнэт эрдэнэсийн чимэг зүүсгэлтэй, эрдэнэсийн толгойн хормойвчтой, зүүн мутартаа цагаан лянхуа барьж, баруун мутраараа хамаг амьтныг насны зэтгэрээс гэтэлгэж, насыг сэтгэлчлэн уртасгаж, өвчний зовлонгоос ангижруулах өглөгийн мутарлаг зохиосноор дүрсэлдэг.
Дээрхийн Гэгээн Далай лам 1989 онд Нигүүлсэхүй үйлс бага хурал дээр (Нью порт): “Буддизм дэх фэминист хөдөлгөөнд хамаарах алхмыг Цагаан Дарь Эх үйлдсэн байдаг. Цагаан Дарь Эх бурхны зэрэгт хүрсэн эмэгтэй хүн цөөн буйг үзээд ''Би бүсгүй төрөлд байхдаа бодь сэтгэлийг үүсгэж эхэлсэн. Удаах бүх төрөлдөө би эмэгтэй хүн болж, бурхны зэрэгт хүрэн хүртлээ бүсгүй хүн байх болно''” хэмээн тангaраглaсан гэдэг хэмээн хэлжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Төвөдийн бурхны шүтээн Ангилал:Бодисадва Ангилал:Эмэгтэй бурхан
Патрисиа Аркетт
Патрисиа Аркетт (Patricia Arquette; 1968 оны дөрөвдүгээр сарын 8; Иллиной, Чикаго) — Америкийн эмэгтэй жүжигчин, найруулагч. Аркетт 1990-ээд оноос дэлгэцийн урлагт танигдсан бөгөөд «Медиум» (2005—2011) долоон бүлэгт сериалын гол дүрээр 2006 онд «Эмми» хүртсэн Аркетт «Хөвгүүн» (2014) киноны ганц бие эхийн туслах дүрээр «Оскар» тэргүүтэй шагналууд хүртсэн.
«Жинхэнэ хайр» (1993), «Бургаст гудамжны айдас 3: Шөнийн дайчид» (1987), «Эд Вүүд» (1994), «Баларсан зам» (1997), «Толгод хөндийн нутаг» (1998), «Амилсан үхдэл» (1999), «Шившиглэлт» (1999), «Нүх» (2003) кинонуудаар танигдсан.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Чикагогийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1968 онд төрсөн
Хуан Куадрадо
Хуан Гильермо Куадрадо Бельо (Juan Guillermo Cuadrado Bello, 1988 оны тавдугаар сарын 26-нд Некокли хотод төрсөн) — Колумбийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Фиорентина болон Колумбийн шигшээ багийн жигүүрийн довтлогч-хамгаалагч юм.
Клуб
Хуан Куадрадо өсвөр насандаа нутгийнхаа Атлетико Ураба, Меделин багуудад тоглож байсан бөгөөд Меделин багтайгаа мэргэжлийн анхны гэрээгээ байгуулан тоглож байв. 2009 онд Италийн Удинезе багтай гэрээ байгуулан 2013 оныг хүртэл харъяалагдаж, энэ хооронд мөн Италийн Лечче , Фиорентина багуудад зээлээр очин тогложээ. 2012 оны долоодугаар сарын 23-нд зээлээр тоглож байсан Фиорентина багтайгаа албан ёсны гэрээ байгуулан элссэн.
Холбоос
Ангилал:Колумбийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Индепендьенте Меделин багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:2011 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Колумбичууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Энх-Амгалангийн Оюумаа
Энх-Амгалангийн Оюумаа — Монгол улсын зохиолын дуучин.
Бүтээсэн цомог
Оюумаа дуучин Бат-Эрдэнэтэй хослон дуулж дөрвөн цомог гаргажээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Монголчууд Ангилал:Нийтийн дуучин
Чогжинмүнсэлийн Даваадорж
Чогжинмүнсэлийн Даваадорж нь Өвөрхангай аймгийн Нарийнтээл сумын харьяат, үндэсний бөхийн Улсын харцага юм.
Чимэг
Тэрээр алдарт 64 оны Луу жилтнүүдийн нэг бөгөөд бие жижигтэй ч цацаа цалгиа ихтэй уран хурц барилдаантай бөх байв. Түүний хүү жүдо бөхийн Азийн аварга ОУХМ, сумын заан Даваадоржийн Төмөрхүлэг юм.
Ангилал:Монголын самбочин Ангилал:Улсын харцага Ангилал:Нарийнтээлийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
SFX
Гэрэл сүүдэр ашиглан зураглаач жүжигчдийн ур чадвараас бүтсэн амьд тусгай эффект (SFX)-ийг механик эсвэл физик эффект ч гэж нэрлэдэг. Олон улсад нэршлийн хувьд Post-Production-ний үеийн Visual effect (VFX)-тэй их андуурдаг. Тусгай эффект хянагч, бүрдүүлэгч /Special effects supervisor/нь Дэлбэрэх, шатах, живэх, зодолдох гэх мэт онцгой хөдөлгөөнт үйлдлүүдийг аль болох бодит хохиролгүйгээр гүйцэтгэх боломжийг бүрдүүлэгч үүрэг рольтой ажиллана. Жишээ нь хиймэл хот, хиймэл барилга, хиймэл хүн зэргийг макетаар хийх, байгалийн бодит онцгой үзэгдэл ашиглах гэх мэт. Тиймээс декорац болон пропертигийн багийнхантай ойр ажилладаг. Үүнд гол нь зураглаачийн ур чадвар ихээхэн хамаатай.
Ангилал:Киноны техник Ангилал:Мэдрэмж
Түвшинжаргалын Баясгалан
Түвшинжаргалын Баясгалан (1981-) — Монгол улсын зохиолын дуучин.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Нийтийн дуучин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Хурдны индекс
Хурдны индекс эсвэл хурдны ангилал гэдэг нь тухайн дугуйны зөвшөөрсөн хамгийн дээд явалтын хурдыг заадаг. Үүнийг дугуйны хажуу бөөрөнд байх дугуйн тэмдэглээний хамгийн сүүлд бичиж тэмдэглэдэг.
Дугуйн дээрx бүх тэмдэглэгээний тайлбарыг автомашины дугуйн талаар бичсэн өгүүллээс тодорхой үзнэ үү.
Хамгийн дээд хурдны тухай мэдээлэл нь үйлдвэрлэгчээс өгөгдсөн дугуйн даралттайгаар, байнгын ашиглалтын үед ямарваа нэг гэмтэл гарахгүй гэсэн баталгаа юм. Тухайн тээврийн хэрэгсэлд ямар хурдны индекс бүхий дугуйг ашиглахыг тогтоохын тулд тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээнд өгөгдсөн хурдны дээд хязгаарын тухай мэдээлэл нь үндсэн мэдээлэл болж өгдөг (тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээнд зөвшөөрсөн [дээд хурдыг x 0,01 + 6,5 км/ц] гэсэн томъёогоор тооцож олно). Үүнийг дараах жишээгээр тайлбарлая:
Автомашины дугуйн хурдны индексийг дараах хүснэгтэнд дагуу тогтоосон байдаг. ZR гэсэн товчлол нь ерөнхийдөө тухайн дугуй 240 км/ц хурдтай явах боломжтой ба үүний араас нэмэлт жишээ нь Y үсэг байвал (295/30 ZR 21 (Y)) 300 км/ц-с дээш хурдтай явж болохыг илтгэнэ.
Ангилал:Дугуй
Жин Хэкмен
Южин Аллен «Жин» Хэкмен (Eugene Allen "Gene"; 1930 оны нэгдүгээр сарын 30; Калифорни, Сан-Бернардино) — Америкийн жүжигчин. Таван арван жил урлагт зүтгэхдээ «Оскарт» тав дэвшиж, «Франц зарлагаар» (1971) гол, «Уучлашгүйгээр» (1992) туслах дүрд хүртсэн. «Алтан бөмбөрцөг» дөрөв, БАФТА хоёр хүртэж Берлиний наадамд шилдэгээр шалгарсан.
Борха Валеро
Борха Валеро Иглесиас (Borja Valero Iglesias, 1985 оны нэгдүгээр сарын 12-нд Мадрид хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Фиорентина болон Испанийн шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.
Клуб
Валеро Реал Мадрид багийн өсвөрийн эгнээнээс төрөн гарсан бөгөөд Реал Мадрид В багт 2005-2007 оны хооронд хоёрдугаар лигт тоглож байв. 2007 оны наймдугаар сард Ла Лигийн Мальорка багт таван жилийн гэрээгээр очиж тухайн улиралд лигийн 37 тоглолтонд оролцохдоо дөрвөн гоолыг оруулж байжээ. Удаад нь Английн Вест Бромвич Альбион багтай 2008 оны наймдугаар сард дөрвөн жилийн 4.2 сая паундын гэрээгээр элсчээ. Валеро Премьер лигийн гуч гаруй тоглолтонд идэвхитэй тоглосон ч баг нь лигээс хасагдсан билээ.
2012 оны наймдугаар сард Испани, Английн багуудад тоглож байсан Валеро Италид ирж Фиорентина багийн тоглогч болсон юм.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд
Баатар вангийн хошууны Дашчойнхорлин хүрээ
Дархан-Уул аймгийн нутагт байсан хийд. Түшээт хан аймгийн Баатар вангийн хошуу одоогийн Дархан-Уул аймгийн Түнхэл голын хөвөөнд оршино. Анх Манжийн Энх-Амгалангийн 45-р \1706\ онд Засаг улсын Түшээ гүн Цэвдэнгийн үед дээдийн түмэн өлзийг бататгахаар Ганжуур, Яр хайлан, Чогчин Жасаа хуруулах “Дашчойнхорлин” хэмээх хүрээг Түнхэл голын адаг Эрэгсэнгомбо уулын өвөрт байгуулав. Энд төвд уншлага, нэрийн номын сургуулийг хуврага лам нарт заалган мөн Бадам-Ёго, Сахиус, Чойжил, Лхам, Жамсранг өдөр бүр хуруулан мөнхөлжээ. Төр Гэрэлтийн 15-р онд \1835\ мөн хошууны засаг Цэрэндоржийн үед жил бүр цагаан сарын шинийн нэгнээс эхлэн арван тавныг хүртэл ерөөл ба гурван өдрийн магтаал хурал хурна. Зуны дэлгэр цагтаа Бадам-ёго сахиус, Гонгор, Намсрайгнэг нэг өдөр хурна. Хайланг 45 өдөр хурна. Найдан, Аюуш, Гүнрэг, Жамбын чого, Авидын чого, Донжог, Манал зэрэг долоон анги хурлыг тус бүр нэжгээд өдөр хурна. Өвөл цагийн сахиус нэг өдөр хурна. Даншигийн хангал гурван өдөр хурна. Хуучин ном хоёр өдөр хурж хорин есөнд Чойжилийн сор зална. Билгүүнд Цэдэрлхам нэгэн өдөр хурна. 1871 оноос жил бүр зун цаг Ганжуур гурван өдөр хурна. Майдар бурхан залж нэг өдөр эргэнэ. Бадаргуулт төрийн хорин хоёрдугаар оноос \1896\ эхлэн жил бүр өвлийн дунд сарын шинийн долоонд Ёнзон хамба ламын Дончид нэг өдөр хурна. Төр гэрэлтийн хорин тавдугаар \1845\ онд засаг Цэрэндорж Шаддублин аймаг байгуулж, Гомбо, Дарь эх жасаа хурал өдөр бүр хурна. Жил бүрийн зуны тэргүүн сард Жанрайсэгийн нүннээарван зургаан өдөр хурна. Зуны цагт сахиус нэг өдөр хурна. Харин өвөл цаг Даншогийн хангал хоёр өдөр хурна. 1868 онд Даржаалин аймгийг байгуулсан. Олноо өргөгдсөний тэргүүн цагаагчин гахай жил засаг гүн Содномдаржаагийн үед Бизьяагийн аймгийн Дархан цорж лам Лувсандэндэвийн айлдвараар Цанид дацанг байгуулав. Богд хаанаас “Лхүндэв пандалин” нэр хайрлав. Эдгээр дараалан байгуулсан хурал сүмүүд цөм Түнхэл голын адаг Эрэгсэнгомбо уулын өвөрт нутаглана” хэмээн Олноо өргөгдсөний 8-р онд Дотоодыг Бүгд захирах яаманд өргөн мэдүүлсэн тэмдэгт бичиг байна. Тус хийд нь 1937 онд устгагджээ. Энэ хошууны сүүлчийн засаг ноён нь монголын урлаг, соёлын нэрт зүтгэлтэн Наваан-Юндэн бөлгөө.
Ангилал:Монголын хийд Ангилал:Монгол дахь туурь Ангилал:Дархан-Уул аймаг Ангилал:Түшээт хан аймаг Ангилал:1706 онд байгуулагдсан Ангилал:1930-аад онд сүйтгэсэн
Батмөнхийн Сүхбаатар
Батмөнхийн Сүхбаатар нь Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумаар овоглодог, Сүхбаатар хотод 1980 оны зургадугаар сарын 23-нд төрсөн, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх. Аав Д.Батмөнх нь улсын начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:1980 онд төрсөн Ангилал:Монголчууд
Лерой Сане
Лерой Сане (Leroy Sané; 1996 оны нэгдүгээр сарын 11) — Германы мэргэжлийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Манчестер Сити болон Германы шигшээ багийн жигүүрийн хагас хамгаалагч юм. Түүний аав нь Сенегалийн хөлбөмбөгчин Сулейман Сане, ээж нь германы гимнастикч Регина Вебер.
Анхны замнал
Лерой Сане нь 2001 онд аавынхаа тоглож явсан Ваттеншейд 09 клубын хүүхдийн багт элссэнээр хөлбөмбөгчний замнал нь эхэлсэн. 2005 онд тэрээр Шальке 04 клубт элссэн. Гурван жилийн дараа Байер Леверкузен клубт шилжсэн ба 2011 онд Шальке 04 клубын залуучуудын академид буцан ирсэн.
Шальке 04
2014 оны гуравдугаар сарын 21-нд Шальке 04 клубтэй 2017 оны 6 дугаар сарын 30 хүртэл гурван жилийн мэргэжлийн гэрээ байгуулсан. ба 2014 оны дөрөвдүгээр сарын 20-нд Штутгартын (3:1) эсрэг Бундеслигийн дебют тоглолтоо 77-р минутанд сэлгээнээс оролцож байсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Эссений тамирчин Ангилал:Сенегалчууд Ангилал:Францын хүн Ангилал:Германы хүн Ангилал:1996 онд төрсөн
Намсрайн Баттүвшин
Намсрайн Баттүвшин нь Хөвсгөл аймгийн Цагаан-үүр сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн хурц арслан цолтой бөх.
Ногоон дарь эх
Ногоон дарь эхээр (Harita Tāra, төвөд. sgrol ljang ma:, англи. Green Tara) буддын шашин ба энэтхэгийн шашинд цэцэн, гэгээрсэн эмэгтэйг дүрсэлдэг. Арван зүг, гурван цагийн хамаг бурхад тус тусдаа онцгой ерөөл тавьсан байдаг бөгөөд ерөөлийн хүчээс гарах их хүчийг нь бид эрхэмлэн шүтдэг. Бурханы шажинд 21 Дарь Эх байдаг бөгөөд үүнээс 5 Дарь Эхийг голлон үздэг.
Ногоон Дарь Эх бурхан хамаг амьтдын үйлсийг тэтгэх, хүссэн бүгдийг нь гүйцэлдүүлэх их ерөөл тавьсан бурхан тул түүний магтаалд “Эрдэнэ хүссэн хүн эрдэнэтэй болж хүүхэд хүссэн хүн хүүхэдтэй болно” хэмээн магтсан байдаг. Мөн эх хүний дүрээр заларсан тул энэрэл хайр, их нигүүлсэнгүй сэтгэлийн эх булаг бөгөөд бид үнэнхүү шүтэж чадвал хол ойр гэж ялгалгүй бүгдэд нь хүрч очин түргэн тусладаг. Тиймээс Ногоод Дарь Эх бурханыг “Түргэн Эх” ч гэж нэрлэдэг юм. Ногоон Дарь Эх бурханы лагшин нь ногоон өнгөтэй, хоёр мутартай, зүүн хөлөө хумиж баруун хөлөө унжуулсан, тэргүүн нь зүүн талруу ялимгүй хазайсан байдалтай залардаг. Тэргүүн ялимгүй хазайсан нь амьтдын зовлонг сонсож буй, баруун хөлөө унжуулсан нь амьтдын зовлонг сонсоод дээш авах завгүй заларч буйг илэрхийлж буй.
Ногоон дарь эх бурханы номыг унших
Өөрийн өмнөх огторгуйд Ногоон Дарь Эх бурхан бодитой залран ирсэн байна. Ном уншихын сацуу түүний лагшинаас гэрэл цацарч өөрийн биед тусах үед бие, хэл, сэтгэл гуравт Ногоон Дарь Эх бурханы лагшин, зарлиг, таалалын адистид шингэх ба энэ адил эцэг, эх тэргүүтэй хамаг амьтан бүгдэд адистид шингэж байна хэмээн бясалгана. Ийнхүү агуу адистид хүртсэнээр уур хилэн, хүсэл шунал тэргүүтэй хамаг муу сэтгэлүүд арилан ариусч санасан сэдсэн үйл хэрэг сэтгэлчилэн бүтэх болтугай, эцэг, эх тэргүүтэй хамаг амьтдын хүссэн бүхэн ачлалт Ногоон Дарь Эхийн адистидээр биелэх болтугай хэмээн залбирах болой. "Ум даре дү дарэ дүүрэ сухаа" гэсэн тарнийг олон удаа унших ёстой юм. Түвд хэлээр «oṃ tāre tu tāre ture soha».
Цахим холбоос
Ангилал:Буддын шашны шүтээн Ангилал:Төвөдийн бурхны шүтээн Ангилал:Энэтхэгийн бурхны шүтээн Ангилал:Бодисадва Ангилал:Эмэгтэй бурхан
Бишрэлт засгийн хийд (Сэцэн хан аймаг)
Бишрэлт засгийн хийд нь Сэцэн хан аймгийн Бишрэлт вангийн хошуу, одоогийн Хэнтий аймгийн Галшар сумын нутаг Өгөөмөр уулын өвөрт оршино. Олонд Галшарын хийд хэмээн нэрлэгджээ.
Анх Манжийн хаан Төр Гэрэлтийн хорин тавдугаар /1843/ онд Цогчин, Хайлан хурал мөн зургаадугаар /1846/ онд Цанид хурал сургууль, бас мөнх нүннээ хурал, Түгээмэл Элбэгтийн есдүгээр /1859/ онд Жүд хурал сургууль, мөн аравдугаар /1860/ онд мамба хурал сургууль,Бадаргуулт төрийн тэргүүн /1875/ онд Ламрим Зурхайн хурал сургууль тус тус байгуулав. Бэйс Минжүүрдоржийн үед эдгээр хурал дацангууд үүсчээ. Бадаргуулт төрийн гучин нэгдүгээр /1905/ онд Гүнрэг хурлыг Хардал жанжин бэйс Пүрэвжавын үед байгуулсан нь цөм харьяатхошууны нутгийн гол хийд дуган хурал болно. Тус хийдэд цорж хувилгаан Дарамсэд, Жамъяанданзанжамц, Нямсүрэнжав нарын хувилгаад сууж байжээ. Тус хийд нь Хардал жанжин бэйс Пүрэвжавын үед нийт мал нь 5544 /Хонь 4932, үхэр 387, адуу 159, тэмээ 66/ байсан нь 1918 онд 22096 /адуу 1375/, тэмээ247, үхэр 1445, хонь, ямаа 19029 болж 4 дахин өсчээ. Бишрэлт вангийн хийдийг 1938 онд устгаж, 1991 оноос Галшар сумын төвд багахан хурлыг сэргээгээд байна. Ангилал:Сэцэн хан аймаг Ангилал:Монголын хийд Ангилал:Галшар сум Ангилал:Хэнтий аймгийн газар зүй
Жон Туртурро
Спайк Ли найруулагчийн «Чухлыг онцлов», «Ажилгүйчүүд», «№6 бүсгүй», «Улаан зун», ах дүү Коэний «Миллерийн бэлчир», «Бартон Финк», «Том Лебовски», «Ах минь хаана байна?» бүтээлүүдээс гадна «Далд оршихуй», «Зохистой хүндлэл», «Трансформерээр» цувралаар алдаршсан. .
Лавлах холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч Ангилал:Брүүклиний хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Чинбатын Бат-Эрдэнэ
Чинбатын Бат-Эрдэнэ — Монгол улсын зохиолын дууч эр.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Нийтийн дуучин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Говь-Алтайнхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Монголчууд Багдадыг эзэлсэн нь
Монголчууд Багдадыг эзэлсэн нь 1258 оны нэгдүгээр сарын 29 болсон ажээ. Монголчууд их хаан Мөнхийн үед Баруун Азид Исмайлитуудыг Хүлэгү нухчин дарснаар Аббасидын угсааны Багдадын Халифт Улс дангаараа монголчуудад өвдөг сөхрөлгүй үлджээ. Хүлэгү 1256 онд Каспи руу очин цэргээ амрааж байгаад их байлдан дагуулалтынхаа дараагийн алхамдаа орж,".. өөрийн биеэр ирж дагаар орон хүндэтгэл илэрхийлээгүй, исмайлитуудтай байлдахад туслах цэрэг гаргаагүй.." хэмээн халифыг буруутгажээ. Энэ үед Хүлэгүгийн цэргийн жанжин Бэхү ноён Азербейжанаас Хамзанд буцахдаа Багдад руу халдан довтлолгүй ирснээ "Энэ хот хүн ам цэрэг, зэр зэвсэг арвин хуримтлагдсан тул арга тактикаа сайтар боловсруулахгүй бол автахгүй" хэмээн тайлбарласан тул Хүлэгү цэргийнхээ бэлтгэлийг сайтар хангажээ.
Дайран довтлохын өмнө халифыг бууж өгөхийг уриалсан бичгийг удаа дараа өгч, өөрийн биеэр ирэх эс бөгөөс шадар сайдаа илгээхийг шаардсан боловч "Сая саяар агт морьд, аян дайнд мордох эрчүүд бэлэн. Тэд гагцхүү миний зарлигийг хүлээж байна. Өш хорслыг минь өдөөх аваас бид тэнгисийн усыг ч ширгээнэ" хэмээн бардамхан хариулж, дагаар орохоос эрс татгалзжээ. Хүлэгү цэргээ гурван хэсэгт хуваасан бөгөөд Бэх ноён, Багатөмөр болон Санжак жанжины удирдсан цэрэг Тигр мөрнийг гатлан Багдадын баруун талаас, өөрөө гол хүчээ авч Багдадын зүүн жигүүрээс довтлохоор төлөвлөжээ. Халиф монголчуудын гол хүч баруун талаас довтолно гэж таамаглан Бакуба бодон Басра хотын хооронд хуримтлуулаад байсан цэргээ авч Тигр мөрнийг гатлан Санжакийн удирдсан цөөн тооны цэрэгтэй учран байлдаж цохиод, цааш мөрдөн хөөж улмаар Бэх ноёны удирдсан гол цэрэгтэй учран ширүүн тулаан өрнүүлжээ. Энэ тулалдааны орой нь халифийн цэрэг тактикийн амжилтад хүрсэн боловч шөнө нь монголчууд голын усыг боож халифийн цэргийн хуаранг ар талаас нь усанд автуулж шахамдуулан дайрснаар ялав.
Энэ тулаанаар халифын цэргийн гол жанжид амь үрэгдэн, 12 мянган цэрэг усанд үйж үхэн, үлдсэн цэрэг нь Шам /одоогийн Сири, Иордон/, Аль-Хилла, Аль Куфа хотын зүг дутаажээ. Зөвхөн халифын сан хөмрөгийн сайд тэргүүтэй цөөн бүлэг хүн Багдадад эргэн иржээ. Багдад тэр үед хэдэн сая хүн амтай нүсэр том хот байсан бөгөөд Тигр мөрнөөр зааглагдан хуваагдсан зүүн, баруун хоёр гол хэсгээс бүрдэж байжээ. Зүүн хэсэгт нь халифын ордон, Засгийн Газар байрлаж байснаас гол хэсэг гэгдэж байв. Бэх ноёны цэрэг хотыг баруун талаас хаасны дараа тэндэхийн ард иргэд олноор зүүн хэсэг рүү дүрвэж түүхчийн тэмдэглэснээр "... Зүүн хэсэгт аваачсан завины эздэд алтан бугуйвч, алтаар эмжээрлэсэн хувцас, мөчгө төгрөг юу байдаг бүхнээ өгч байжээ...". Энэ үед Хүлэгү хааны бас нэгэн гарамгай жанжин Хэт Бухагийн удирдсан толгойн анги цэрэг Дерденк хотын захирагч Хусам Эддин Агагийн цэргийг сүйрүүлж, улмаар Лурстаныг булаан эзэлж урагшилснаар Хүлэгүгийн гол хүч онц хохиролгүйгээр Багдадын зүүн хэсгийг тойрон бүсэлжээ. Монголчууд Багдадыг бүслэн байрласны дараа цайзын хананы дагуу шавар хана босгож, зарим хэрмийн араар далан ухах ажлыг нэг л хоногт амжуулснаар хот гадаад ертөнцөөс бүрэн тусгаарлагдав.
Түүнчлэн, Багатөмөр жанжин 10 мянган цэрэгтэйгээр хот орох бүх замыг хяналтад авч, Тигр мөрний эргээр хүнд зэвсэг зоож, завинуудад хүчээ хуваарилан суулгаж, хот орчны нурсан балгасыг зөөн өндөрлөг босгон, чулуу шидэгч их буу, шатагч бодисоор цэнэглэсэн хүнд зэвсгүүдийг байрлуулж, чулуу дутмаг байснаас 3 өдөрчийн газраас зөөлгөж, далдуу модны бүдүүн их биеийг чулуу хүрэлцэхээ болих үед ашиглахаар бэлтгэв. Хүлэгү өөрсдийн болон дайсны цэргийн сэтгэлзүйд онцгой анхаарч цэргүүдийнхээ цөсийг хөөргөн, зүрх зоригийг бадрааж байсны сацуу сумны үзүүрт "Эсэргүүцэл үзүүлэлгүй бууж өгсөн хэний ч гэсэн амийг өршөөн" гэсэн бичигтэй ухуулга бэхлэн дайсны цэргийн байрлал руу харван, тагнуул туршуул илгээн халифын сөрөг талынхантай холбоо тоггоож, хагарал үүсгэн хүчийг нь сулруулах арга хэмжээ шургуу авч эхлэв. Ийнхүү бэлтгэлийг сайтар хангасны дараа 1258 оны 1 дүгээр сарын 29-с Багдадын зүүн хэсэг рүү дайралтыг эхлүүлснээр энэ хэсэгт 163 цамхаг байсны хамгийн чухал Аль Ажамын цамхаг тэргүүгэн нь 2 дугаар сарын 5 гэхэд бүхлээрээ монголчуудад эзлэгдэв. Халифын сангийн сайд эзнээ оргон зугтахыг ятгаад дийлэлгүй өөрөө зуггахаар завдсан ч 3 усан онгоцоо эрэгт байрлуулсан хүнд зэвсэгт харвуулан живснээр гэдрэг буцжээ. Бууж өгөхөөс өөр замаар бүслэлтээс гарах аргагүй болсныг ойлгосон халиф эхлээд шадар сайдаа Багдадын христийн тэргүүн ламтай, дараа нь ойрын 9 түшмэл, шашны том зүтгэлтнүүдээ илгээгээд нэмэр болсонгүй. Эцэст нь 1258 оны 2 дугаар сарын 10-нд өөрийн биеэр 3 хүү, 3000 орчим түшмэл, бараа бологчийн хамт очин Хүлэгүд бууж өгчээ. Гэхцээ үүгээр Багдад хотын эсэргүүцэл бүрэн унасангүй хотын ард иргэд үргэлжлэн эсэргүүцсээр байлаа. Иймд Хүлэгү тэдний эсрэг хатуу арга хэмжээ авахаар шийдэв. Тухайлбал, хотын дотроос харвасан сум Хүлэгүгийн бичээч Хиндугийн нүдэнд тусаж, сохолсны өс болгож энэ хэсгийн Аль Халабагын хаалганд ирээд бууж өгч байсан олон иргэдийг бүгдийг цаазлах тушаал өгчээ.
1258 оны 2 дугаар сард монголчууд эцсийн шийдвэрлэх дайралтаа зүүн баруун хэсгээс хавсруулан хийж бүтэн хоног ширүүн тулалдсаны эцэст Багдад хотыг бүхэлд нь эзлэн улмаар 7 хоног талан дээрэмджээ.Ухуулгад автан монголчуудыг эсэргүүцэн байлдаагүй, мөн Хүлэгүгийн христ шашинт Докуз хатны нөлөөгөөр Багдадын христ шашинтнууд аюулгүй нэгэн сүмд цугларч дээрэм халдлагад өртсөнгүй үлдсэн ба амь дүйсэн зарим лал шашинтан тэдэнтэй хамт сүмд орж бүх хөрөнгөө өгч амьд үлдэхийг эрмэлзсэн ч Багдадын христчүүдийн тэргүүн Несторын гэгээн хамба зөвшөөрсөнгүй тэднийг монголчуудын сэлэмний дор орхижээ. Харин еврейчүүд мусульмануудтай мөр зэрэгцэн тулалдсаны төлөөс болж тэдэнтэй адил гай гамшгийн золиос болов.
Хэдийгээр түүхчид янз бүрийн тооцоо хийдэг ч хамгийн багаар бодоход Багдад хотод сая гаруй, ихдээ 2 сая хүн амь үрэгджээ. Халиф ордны төв хэсэгт алтаар дүүргэсэн газар доорхи зоорио монголчуудад зааж өгөхөд үнэхээр их хэмжээний алтан эдлэл гарчээ. Иймд Хүлэгү хаан халифийн өмнө алт мөнгөн эдлэл, үнэт чулуу өрж "Чи юунд энэ эрдэнэсийг надад илгээсэнгүй. Эсэргүүцэн тулах үедээ үүгээрээ цэргээ юунд зассангүй. Өөрөөсөө хүртэл харамласан энэ эрдэнэсээрээ цадталаа хоолло..." хэмээн битүү өрөөнд түгжин өлсгөж алсан байна.
Багдадыг эзэлснээр Иракт монголчуудын өөдөөс үзүүлэх бодит эсэргүүцэл үндсэндээ зогсчээ. Ялангуяа Иракийн төв хэсгийн шийтүүд элчээ илгээн монгол захирагч илгээхийг санал болгож, Хилла хотын иргэд /750 жилийн дараа монголчууд энд энхийг сахиулахаар очсон билээ/ Евфрат мөрөнд гүүр барьж монгол цэргүүдийг талархан уггав. Энэ далимыг ашиглан Хүлэгүгийн хүргэн Багатөмөр жанжин өмнөд нутгийн гүн рүү хөдөлж 1258 оны 2 дугаар сарын 23 гэхэд эсэргүүцлийн сүүлчийн голомтуудыг дарж, арай хожим Тастр, Аль Басра зэрэг зангилаа хот бусад газруудыг бүрэн эзэлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх Ангилал:Монголчуудын тэлэлтийн тулалдаан Багдад Ангилал:Бүслэлт Ангилал:Аббасидчууд Монголчууд Ангилал:13-р зууны Монголын түүх Ангилал:1258 он Монголчууд
Дулдуйтын Данзанравжаа
Говийн догшин ноён хутагт Дулдуйтын Данзанравжаа 1803 оны гахай жилийн өвлийн дунд сарын хуучны 25-нд Шувуун шанд гэдэг газар буюу одоогийн Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын нутагт ядуу ард Дулдуйтын ганц хүү болон мэндэлжээ. Энэ 2023 онд Дулдуйтын Данзанравжаагийн мэлмий гийсний 220 жил болж байгаа билээ.
Намтар
Таван нас хүртлээ аавтайгаа гуйлга хийн амьдарч байгаад нэгэн өдөр өөрийн өмнөх дүрийг таньж, айлын үүдэнд байсан ламаас морио авъя гэж нэхсэнд нөгөөх лам ямар учиртайг асуутал өмнөх дүрийнхээ тухай ярьжээ. Зургаан настайдаа нутгийн нэг ноёны найран дээр “Хурмаст тэнгэр” хэмээх гүн ухааны шүлэг хэлж хавь ойрын хүмүүсийг алмайруулжээ. Шүлгийн үгийг дурдвал, “Үүл нь гараад бороо орохын цагт үүдэн гэмээ нь хойморьт нь ялгаан юун, Үйл нь ирээд үхэхийн цагт хөгшин гэмээ нь залуу ялгаа юун” хэмээдэг билээ.
Бүтээл
Данзанравжаа яруу найрагч, ая зохиогч, жүжгийн зохиолч, хөгжмийн зохиолч, найруулагч, зураач хүн байжээ. Тэрбээр 300 гаруй яруу найраг, жүжгийн зохиол 10 дэвтэр, дууны бүтээл 100 гаруйг зохиосон. Монгол хэлээр 200 гаруй бүтээл, төвд хэлээр 180 орчим зохиол бичжээ. 1830 онд анхны театр “Намтар дуулах давцан”-г байгуулж “Саран хөхөө” хэмээх алдарт зохиолын нэрэн доор “Эзэн Чингис”, “Мандухай хатан” гэх мэт жүжгийг тоглуулан түүнийгээ нүүдэлчдийн өвөрмөц театр болгож, жүжгийн тоглолтоор дамжуулан монголчуудад түүхийг нь таниулдаг байжээ. Зохиолоо өөрөө бичиж найруулан, дүрд тоглох хүмүүсийг сонгож бэлтгэл сургуулилт хийлгэн, тайзны зургаа өөрөө зурж, жүжгийн ая дуу зэргийг зохион хөгжмийн бүтээл болгож байжээ. Хөгжимчдийг цуглуулан тоглуулж өөрөө удирдаж байсан гэдэг. Авъяаслаг зураач, оёдолчдыг театртаа ажиллуулж цалинд нь хонь, будаа зэргийг өгч урамшуулдаг тухайн үеийн “ажил олгогч” байсан юм.