cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мартин Харник
Гаднын холбоос
Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Аустриа Вена багийн тоглогч Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч Ангилал:Хамбург багийн тоглогч Ангилал:Фортуна Дюссельдорф багийн тоглогч Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч Ангилал:Австрийн хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Өрөмчийн метро
Өрөмчийн метро (乌鲁木齐地铁, ئۈرۈمچى مېتروسى) нь 2020 оны байдлаар 1 шугам, 21 өртөөтэй. 2018 оны 10 сарын 25-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Метроны систем Метро Ангилал:Хятадын метро
Лениний одон
Түүх
Лениний одонг 1930 оны дөрөвдүгээр сарын 6-нд Бүх Оросын Төв Гүйцэтгэх Хороонд анх баталснаар бий болжээ.
Ажилчин, тариачны улаан армийн удирдах ерөнхий газрын дарга Н.В.Левичев дэлхийн пролетари нарын жолоодогчийн дурсгалд зориулан　ийм одон бий болгох саналыг 1926 онд тавьжээ. Улаан тугийн 4 одон авсан байлдааны баатруудад Лениний одон гардуулж байхаар анх төлөвлөж байсан байна. Харин одонг “Ильичийн одон” гэж нэрлэх ёстой байж. Гэвч энэ санаа дэмжлэг олоогүй бөгөөд тэр үед иргэний дайн хэдийнээ дуусаад байсан учир, тус орны энэ дээд шагналыг цэргийнхэн төдийгүй, энгийн хүмүүс авах ёстой болжээ.
Лениний одонг дөрвөн жилийн дараа буюу 1930 оны дөрөвдүгээр сарын 6-нд баталсан байна. Санал болгосон өч төчнөөн загвараас зураач И.И.Дубасовын загварыг хамгийн шилдэгт тооцсон бөгөөд тэрбээр Лениний хөргийг буудайн түрүүгээр хүрээлүүлжээ.
Шагналыг бараг батлагдмагц ЗСБНХУ-ын комсомолын хэд хэдэн байгууллага тухайн үед 5 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн “Комсомольская правда” сонинд 1 номерын одонг гардуулах санаачилга гаргасан байна. Зөвлөлтийн залуучуудын саналыг ёсоор болгож, тавдугаар сарын 23-нд сонин энэ дээд шагналыг хүртжээ.
Зөвлөлтийн олон жанжин болон төрийн томхон зүтгэлтэн Лениний одонгоор хэд хэдэн удаа шагнуулсан байна. Н.С.Патоличев (зөвлөлтийн төр, намын зүтгэлтэн) болон Д.Ф.Устинов (зөвлөлтийн жанжин, төрийн зүтгэлтэн) нар хамгийн олон буюу 11 удаа шагнуулжээ. ЗСБНХУ оршин тогтносон он жилүүдэд нийтдээ уг одонгоор 430 мянган удаа шагнасан байна. Бүр 1931 оны хоёрдугаар сарын 8-нд гадаадын анхны хүн Лениний одонгоор шагнагджээ. Зөвлөлтийн нүүрсний аж үйлдвэрт ажиллаж байсан Германы инженер Иоханн Георг Либхард анхны шагналтан болсон байна.
Тажикистаны пионер охин Мамлакат Нахаганова 1935 онд хөвөн хураалтын ажилд онцгой амжилт гаргажээ. 11 настай сурагч охин өдөрт 13 кг хөвөн хураахын оронд 80 кг хөвөн хурааж байжээ. Тийнхүү Мамлакат хамгийн залуу Лениний одон тэмдэгт болсон байна. 100 насныхаа ойг тэмдэглэснээс хойш 7 хоногийн дараа 1979 онд Лениний одонгоор шагнагдсан хөгжмийн зохиолч С.Ф.Людкевич хамгийн настай нь болжээ.
1933 оны нэгдүгээр сарын зөвлөлтийн “Осоавиахим-1” аэростат Мордовын нутагт сүйрчээ. Багийн гишүүн П.Федосеенко, А.Васенко, И.Усыскин нарыг Лениний одонгоор анх удаа нэхэн шагнасан байна. Зөвлөлтийн бүх 15 бүгд найрамдах улс, түүнчлэн 100 гаруй муж Лениний одонгоор шагнагджээ.
ЗСБНХУ тарж бутарснаар Лениний одонгоор шагнахаа больсон байна. Новосибирск мужийн тоосгоны заводын захирал Я.Я.Муль 1991 оны арван хоёрдугаар сарын 21-нд хамгийн сүүлчийн одонг авчээ. Лениний нэртэй одонгийн тухай материалын төгсгөлд Ильич өөрөө ямар одонгоор шагнагдаж байсныг мэдэхэд сонирхолтой байх болов уу. Тэр Бүгд Найрамдах Хорезм Ард Улсын ганцхан одонтой байсан бөгөөд Ленин түүнийг 1922 онд авчээ.
Эшлэл
Ангилал:ЗХУ-ын одон ба хүндэтгэлийн медаль Ангилал:1930 онд анх гардуулсан шагнал
Цагдаагийн Музей
Цагдаагийн музей нь Монгол улсын залуу музейнуудын нэг бөгөөд 2014 онд байгуулагджээ.
Түүх
ЦЕГ-ын даргын 2014 оны 4 сарын 14 өдрийн 261 дугаар  тушаалаар “Төв архивын газар” болон ажиллаж байна. Тус архивын газар нь Архивын сан, Тусгай архивын сан, Цагдаагийн түүх судлалын сектор, Цагдаагийн музей гэсэн  бүтэцтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Засгийн газрын хөтөлбөрийн хүрээнд цаасан суурьтай баримтыг цахим хэлбэрт шилжүүлэх ажил хийгдэж байна.
Үзмэрүүд
Музейд үе үеийн цагдаа нарын эдэлж, хэрэглэж байсан эд зүйлс, хувцас, хэрэгсэл одо медаль, ном товхимол зэрэг 2000 гаруй ховор үзмэр дэлгэгдсэн ба иргэд, олон нийтэд үнэ төлбөргүй үйлчилж байгаа аж.
Гадаад холбоос
Ангилал:Улаанбаатарын музей Ангилал:2014 он
Карим Хагги
Карим Хагги (Karim Haggui; 1984 оны нэгдүгээр сарын 20-нд Кассерайн хотод төрсөн) — Тунисын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Штутгарт» болон Тунисын шигшээд тоглодог.
2013 оны есдүгээр сарын 2-нд «Штутгарттай» хоёр жилээр гэрээлсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Тунисын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Страсбур багийн тоглогч Ангилал:Санкт-Галлен багийн тоглогч Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч Ангилал:Фортуна Дюссельдорф багийн тоглогч Ангилал:Германы хүн Ангилал:Тунисчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Ишдамбийням
lll Богд Живзундамба Ишдамбийням нь 1758 онд Төвөдийн Литанд түшмэл Данзангомбо, эх Норжинбаммо нарын гэрт мэндэлжээ. Манжийн төрөөс ll Богдоос хойш Живзундамба хутагтуудыг төвдөөс залж байхаар тогтсон нь Манжийн төрийн бодлого байжээ. lll Богдыг Төвдийн Литанаас Бүүвэйбаатар, Шижирбаатар нар очиж залж ирсэн байна. Төвөдөөс lll Богдыг залж ирэх Шижирбаатар тэргүүтэй хүмүүс ердийн хөсгөөр саад бэрхшээл ихтэй газрыг туулж, Литанд хүрсэн байна. lll Богдын хувилгаан дүрийг төвдүүд маш их нууж гаргаж өгөх дургүй байжээ. Тэр үед Шижирбаатар эр зоригийг үзүүлэн тодорсон хүүхдийг танин мэдэж булааж аваад зугтаж ирсэн түүхтэй. 1763 онд Богдыг ширээнд залах их ёслол болжээ. Их хүрээнд 1760 онд Манба дацан, 1765 онд Дамбадаржаагийн хийдийг үндэслэн байгуулжээ. lll Богд нь Их хүрээнд винайн ёсны зуны хайлан хурлыг үүсгэн байгуулсан гэдэг тэрээр 1773 онд таалал төгсчээ.
Ангилал:Буддын хувилгаан Ангилал:Жавзандамба хутагт Ангилал:Важраяна буддын шашны хүн Ангилал:Монголын шашин Ангилал:Төвөдийн буддын шашны хүн Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Чин улс Ангилал:Монголын хүн Ангилал:Хятадын хүн Ангилал:Төвөдүүд Ангилал:1758 онд төрсөн Ангилал:1773 онд өнгөрсөн
АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлаг
АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлаг (англи. United States Agency for International Development, USAID) - АНУ-ын гадаад орнуудад тусламж үзүүлдэг Холбооны хэмжээний Төрийн удирдах байгууллага. Агентлагийн дарга, орлогч нарыг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Төрийн нарийн бичгийн даргатай зөвлөлдөж, Сенатын зөвшөөрсөнөөр томилдог журамтай.
Үйл ажиллагаа
Тус агентлагийн Дүрэмд заасан үндсэн чиглэл бол хөгжиж буй орнуудын ардчиллыг дэмжих, мөргөлдөөнөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор худалдаа, хөдөө аж ахуй, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих бөгөөд эрүүл мэнд, хүмүүнлэгийн яаралтай тусламж үзүүлэх зэрэг юм.
АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлагийн тухай хуульд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Кеннеди анх 1961 оны арваннэгдүгээр сард гарын үсэг зурж баталгаажуулсан байна. Ингэсэнээр АНУ-ын төрийн байгууллага анх удаагаа бусад орны эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд урт хугацааны тусламж үзүүлэхэд бүхэлдээ анхаарч, өмнө нь ажиллаж байсан хэд хэдэн байгууллагын чиг үүргийг нэгтгэж өгсөн юм. АНУ-ын холбооны төсвийн 1 орчим хувийг жил бүр энэ байгууллагын хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд зориулдаг бөгөөд тус агентлаг Монголд болон дэлхийн ихэнх оронд өөрийн салбартай байна.
Монгол дахь үйл ажиллагаа
АНУ-ын Олон улсын хөгжлийн агентлаг ардчилсан хөгжлийг ахиулах, тогтвортой, хүртээмжтэй эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих, тусгаар тогтнол, бие даах чадварыг нь бэхжүүлэх чиглэлээр 30 гаруй жилийн турш Монгол Улстай хамтран ажиллаж ирсэн.
2020 онд АНУ-ын Олон Улсын Хөгжлийн Агентлаг (USAID)-ийн 15 сая ам.долларийн буцалтгүй тусламжаар 2024 он хүртэл хэрэгжих “Жижиг дунд бизнесийн тогтвортой хөгжлийг сайжруулах, ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх” хөтөлбөрийг эхлүүлсэн юм.
2021 оны 9-р сард Монгол Улсын Засгийн газрын Коронавируст халдварын (КОВИД-19) цар тахлын эсрэг хийж буй хүчин чармайлтыг дэмжих зорилгоор эмнэлгийн ажилтнуудыг сургах, амьсгалын аппаратны тохирyyлга хийх зориулалт бүхий 4 сая гаруй ам. доллар (11 тэрбум төгрөг) -ын үнэтэй 50 ширхэг хиймэл уушиг хүлээлгэн өгөв.
ОУХА нь 1990-ээд оны эхэн үед Улаанбаатар хотын цахилгаан станцад яаралтай засвар хийснээс эхлэн өмнөх төвлөрсөн төлөвлөгөөт системээс зах зээлийн эдийн засгийн системд шилжих үед Монголын эрчим хүчний салбарыг дэмжиж тусламж үзүүлж ирсэн байна. 2022 онд Монгол Улсын эрчим хүчний засаглалыг хөгжүүлэх таван жилийн хугацаатай, 12 сая ам.долларын санхүүжилт бүхий хөтөлбөрийг эхлүүлжээ.
1990 оноос хойш АНУ Монгол улсад нийт 600 гарэй сая ам.долларын буцалтгүй тусламж үзүүлжээ. Ангилал:АНУ-ын төрийн байгууллага Ангилал:АНУ-ын гадаад бодлого
Бетти Уайт
Америкийн кино урлагийн анхны оддын нэг Бетти Уайт нь 1922 оны 1 сарын 17-нд төржээ. Түүний карьер 70 жилийн турш үргэлжилсэн бөгөөд 1970-аад оны “Мэри Тайлер Мурын Шоу”, 1980-аад оны “Алтан Охид“ зурагтын шоугаараа алдартай болж америкчуудын хайр, хүндэтгэлийг татаж чадсан юм. Эммигийн 6 удаагийн шагналт тэрээр 2021 онд нас барах хүртлээ инээдмийн жүжигчнээр ажилласан юм. Бетти Уайт 99 настай таалал төгсчээ.
Бетти Уайт нь зөвхөн жүжигчин, телевизийн шоу хөтлөгч төдийгүй мөн амьтны эрхийг дэмжигч байсан юм.
Австрали (тив)
Австрали тивд Австралийн эх газар болон түүний өмнүүр орших Тасмани ба Шинэ Гвинейн арлуудыг оруулан Австрали тив хэмээн нэрлэдэг. Түүнээс гадна Австрали тивд Номхон далайд орших арлын орнуудыг, ялангуяа улс төр, соёлын онцлогийг нь харгалзан Шинэ Зеландыг багтаах нь бий. Ингэж өргөтгөсөн бүс нутгийг Австрали ба далайн орнууд хэмээн
Ангилал:Тив
Альпин Ф1
Альпин Ф1 (Alpine F1 Team, 2020 он хүртэл Рено Спорт Ф1 — Renault Sport F1 Team) нь Их Британид төвтэй моторт спортын уралдааны жүчээ бөгөөд 2016 оноос эхлэн Формула-1 ДАШТ-нд оролцож байна. Францын автомашин үйлдвэрлэгч Рено компанид харьяалагдах тус баг нь урьдын Лотус Ф1 Багаас гаралтай юм. Энэ нь Формула Нэгд оролцож буй тус үйлдвэрийн харьяа гурав дахь баг болно. Рено нь 1977 оноос 1985 оны хооронд Рено баг, 2001 оноос 2009 он хүртэл Рено Ф1 нэртэй багуудаар Формула-1-д оролцсон ба Фернандо Алонсо 2005, 2006 онуудад тус үйлдвэрийн багийн хамт дэлхийн аварга болжээ. Мөн энэ компани нь сүүлийн 30 жилд хамгийн амжилттай Формула-1-ийн хөдөлгүүр үйлдвэрлэж буй багуудын нэг юм. Рено нь 1992 оноос 2013 оны хооронд Уильямс, Бенеттон, Ред Булл зэрэг багуудын нийлүүлэгчээр ажиллан Найжел Манселл, Алайн Прост, Михаэль Шумахер, Дэмон Хилл, Жак Вильнёв, Себастиан Феттел нарын нисгэгчдийг нийт есөн удаа жолоочийн дэлхийн аварга цолд хүргэжээ. Рено Ф1 нь 1970-аад оны сүүлээр турбо-технологийг Формула нэгд ашигласан байна. Реногийн Формула-1-д оруулсан шинэ техник технологи нь, моторт спортын хамгийн дээд зэрэглэлд оролцож буй олон олон автомашин үйлдвэрлэгчийн хөдөлгүүрийг нийлүүлэгч болгосон байна.
2018 оноос 2020 он хүртэл Рено нь МкЛаренд хөдөлгүүр нийлүүлж байв. 2021 онд Альпин баг нь 2005, 2006 онуудад дэлхийн аварга болж байсан испани нисгэгч Фернандо Алонсо ба франц нисгэгч Эстебан Окон нарын үндсэн нисгэгчтэйгээр оролцож байна.
Эшлэл
Ангилал:Формула-1-баг Ангилал:Формула-1-хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч Формула-1-баг
Тайдин
Тайдин (хятадаар:泰定, пиньинь галиг:Tàidìng) хэмээх нь Монголын Юань улсын 6 дахь их хаан Есөнтөмөрийн хаан сууринд суусны дараа хэрэглэж байсан оны цол юм. 1324 оны 1 сарын 27 ноос 1328 оны 4 сарын 7 хүртэл нийт 4 жил 2 сар үргэлжилсэн.
Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Зургаан сигма
Зургаан сигма (6σ) нь процессыг сайжруулах менежментийн системийн болон чанарын менежментийн нэгэн арга юм. Түүнийг бүрдүүлэгч цөм нь бизнесийн үйл ажиллагааны статистик аргууд болох тодорхойлоx, хэмжиx, шинжлэx сайжруулаx, хянаx юм. Үүн дээр Define – Measure – Analyze – Improve – Control (DMAIC) арга нэмэгдэн орно. Зургаа сигмагийн эцсийн зорилго нь хэрэглэгчийн хэрэгцээ болон аж ахуйн нэгжийн санхүүгийн чухал үзүүлэлт рүү чиглэсэн байна.
Эшлэл
! Ангилал:Чанарын менежмент
Жыхө
Жыхө (хятадаар:致和, пиньинь галиг:Zhì hé) бол Юань улсын 6 дахь их хаан Есөнтөмөрийн хоёр дахь оны цол юм. 1328 оны 4 сарын 7-ноос 1328 оны 10 сарын 4 хүртэл 7 сар хэрэглэж байсан. Энэ оны 9 сард Есөнтөмөр хааны дараа түүний суурийг залгамжилсан Рагибаха хунтайж хаан сууринд суугаад, 10 сарын 4 нөөс Тяньлигийн оны тооллыг хэрэглэж эхлэв.
Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Жампаоло Паццини
Замнал
Аталантагаас түүнийг 6 сая еврогоор 2005 оны нэгдүгээр сард Фиорентина элсүүлэв. Миланаас Альберто Жилардино, Адриан Муту ирээд хэсэгтээ үндсэн биш болгов.
2008 оны нэгдүгээр сар, Фиорентина Пацциниг 9 сая еврогоор Сампдориад худалдав.
87 тоглолтонд 48 гоолдсон Пацциниг Интернационале 16 сая евро+Жонатан Бьябьяни нөхцөлөөр элсүүлж, 2011 оны нэгдүгээр сарын 28-нд 4.5 жилээр гэрээлэв.
2012 оны наймдугаар сарын 22-нд Милантай 7.5 сая евро+Антонио Кассано нөхцөлөөр Пацциниг наймаалцав.
Шигшээ
Паццини Италийн шигшээд анх 2009 оны гуравдугаар сарын 28-нд 2010 оны ДАШТ-ий сонгонд Монтенегротой тоглоход гараалан гоолдсон. Улмаар ДАШТ-д оролцсон.
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Аталанта багийн тоглогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Италичууд
Луушааны Баттулга
Луушааны Баттулга (1975 оны 11 сарын 6-нд Улаанбаатарт төрсөн) -Монгол улсын урлагийн гавьяат жүжигчин (2011), Монгол Улсын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн нэрт жүжигчин. Эцэг Лушаан нь Улаанбаатар хот, эх нь Хэнтий аймгийн Биндэр сумынх ажээ. Баттулга 1993 онд дунд сургуулиа төгсөөд 1993-1997 онд СУИС-ийн кино драмын жүжигчний ангид сурч төгсөөд хошин урлагт хөл тавьжээ. Анхны эхнэр нь Уянга, одоогийн эхнэр нь жүжигчин Оюунчимэг, 5 хүүхэдтэй. Уянгаас Баттулгын хоёр охин, нэг хөвүүн, Н.Оюунчимэгээс хоёр хүүхэд нь төржээ.
Тайвэй
Тайвэй нь цэргийн хэргийг хариуцдаг албан тушаал бөгөөд эртний Хятадын Цинь улсын үед буй болжээ. Цинь, Түрүү Хань улсын үеэс засаг захиргааны хэргийг хариуцсан Чинсан (丞相), цэргийн хэргийг хариуцсан тайвэй (太尉), хяналт шалгалтыг хариуцсан юйшидайфу (御史大夫)-г “гурван гүн (三公)” хэмээн нэрлэх болжээ. Чинсан, юйшидайфу тушаалтныг байнга томилдог байсан бол тайвэй тийм байгаагүй гэж үздэг. Үүнээс хойш аажимдаа сул албан тушаал юм уу нэмэлт зэрэг хэргэм болон хувирчээ. Хожим нь тайвэй-г дасима (大司馬) хэмээн нэрлэх болов. Харин Зүүн Хань улсын үед дахин тайвэй хэмээх болжээ. Үүнээс хойш Тан (唐), Сун (宋) улсын үе хүртэл ситу (司徒), сикун (司空)-гийн хамт “гурван гүн (三公)” хэмээн нэрлэж байв. Юань улсын үед даситу (大司徒), ситу (司徒) лугаа хамтаар бодит эрх мэдэлгүй, гавьяаны цол болон хувирчээ. Мин улсын үед хэрэглэгдэхээ больжээ.
Луушааны Баттулга
"Аглуу" гэх нэр бол Баттулга гэдэг нэрийг тонгоруулж унших үеийн эхний 4 үсгээс үүсчээ. Аглуу энтертайнмэнтийн үүсгэн байгуулагч.
Баримтын холбоос
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Монголын хүн Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Хятадууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Регтайм
Регтайм нь эхэн үеийн жаззын төгөлдөр хуураар хөгжидөх хэлбэр юм.регтайм нь эстрад хөгжмийн Америк хэв маягийн анхдагч байсан бөгөөд 1890-ээд оны сүүлээр оргилдоо хүрсэн.Регтаймын аялгуу кейквок болон вальс,кадрил,мазурка,менуэт,полька,зэрэг бүжгүүдийн аялгуунд үндэслэсэн байдаг. Скот Жоплиныг энэ төрлийн үндэслэгч гэж үздэг. Тэрээр 600 огчим регтайм, 2 дуурь мөн синфони зохиожээ. Ангилал:Хөгжмийн жанр
Тяньшүнь (1328 он)
Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Магсаржаламын Баярмагнай
Монгол улсын гавьяат жүжигчин, Монгол улсын хошин урлаг, тайз, дэлгэцийн эрэгтэй жүжигчин Магсаржаламын Баярмагнай 1978 оны 10 сарын 6-нд Монгол улс (БНМАУ)-ын Баянхонгор аймагт төржээ. 1996 онд Баянхонгор аймгийн I арван жилийн сургуулийг дүүргээд СУИС-ийн кино драмын ангийг 2000 онд төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд УДЭТ-д жил гаруй ажиллаад хошин урлагт хөл тавьж «Эрхэм элч», «Өнгөт инээд» хамтлагт элссэн. 2007 онд нэг хамтлагт байсан Мөнхсайхан, Эрдэнэзаан хоёрын хамтаар «Маск» продакшныг байгуулан тусдаа гарч амжилттай явна. Тэрээр 2018 оны 12 сарын 28-нд гавьяат жүжигчин цол хүртсэн. Баярмагнай мөн үндэсний бөхийн сумын заан цолтой.
Баримтын холBооC
Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Баянхонгорынхон Ангилал:Монголчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Антонио Рюдигер
Антонио Рюдигер (Antonio Rüdiger; 1993 оны гуравдугаар сарын 3-нд Берлин хотод төрсөн) — Сьерра Леон гаралтай Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Штутгарт» болон Германы шигшээд хамгаалагчаар тоглодог.
Гаднын холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Рома багийн тоглогч Ангилал:Тасманиа Берлин багийн тоглогч Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Берлиний тамирчин Ангилал:Германы хүн Ангилал:Сьерра Леончууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Мооко Шүүрай Экотоба
Мооко Шүүрай Экотоба (蒙古襲来絵詞) (Мооко Шүүрай Экотоба) нь 1275-аас 1293 оны хооронд Япон хэлээр үйлдсэн хоёр хэсэг зурагт тайлбар бичгэн хуйлмалаас (emakimono) бүрдсэн дурсгал юм. Монголчуудын Япон руу хийсэн довтолгооны үед байгуулсан гавьяа, баатарлаг явдлаа төвийлгөн харуулах зорилгоор энэхүү зурагт хуйлмал бичээсийг самүрай Такезаки Сүэнага захиалж бүтээлгэжээ.
Зохиогч ба зураачийн нэр тодорхой бус. Зурагт хуйлмал бичигт монголын дайран довтлогчид ба японы хамгаалан тулалдагч нарын далайн дээрх, арлын хуурай газар дээрх байлдаануудыг дүрслэн үзүүлсэн байна. Зургийн хэсгүүдийг тайлбар бичгээр таслан хуваасан. Энэхүү хуйлмал бичгийн хэд хэдэн хувилбар буюу 13-р зууны эх бичиг, 18-р зууны үед үйлдсэн хуулбар, Фукуда Тайкагийн гараар зурж хувилсан 19-р зууны үеийн хувилбар, 21-р зуунд сэргээн засч хуулбарласан хувилбарууд хадгалагдаж үлдсэн байна. Анхны эх хувилбарыг Токиогийн хааны ордон дахь Хааны цугуулгын музей-д хадгалж байна.
Ном зүй
Ангилал:Японы уран зураг Ангилал:Японы урлаг Ангилал:Дундад зууны Японы түүх Ангилал:Хуйлмал бичиг Ангилал:13-р зууны зурагт гар бичмэл
Deep learning
Гүнзгий сургалт (гүний сургалт; Deep learning) — Машин сургалтын (удирдлагатай, хагас удирдлагатай, удирдлагагүй, бэхэлгээт) аргуудын нэг бүлэг бөгөөд өгсөн датаны онцлог(feature/representation learning) дээр суурилсан сургалт хийдэг. Ямар нэг тодорхой проблемд зориулсан алгоритм ашигладаггүйгээрээ онцлог. Гүний сургалтын ихэнхи арга нь 1980-аад оны үед бий болсон ба тухайн үед гарсан үр дүн тийм ч хангалттай сайн байгаагүй юм. 2000-аад оны дундуур компьютерийн хүчин чадал тэр дундаа график картын чадал сайжирснаар их хэмжээний нейрон сүлжээг загварчлах боловсруулах боломжтой болсноор машин хөрвүүлэлт, зураг дүрс, дуу таних мөн автоматаар тоглоом тоглох технологид үсрэнгүй өөрчлөлт авчирсан.
Түүх
1986 онд шинжлэх ухааны сэтгүүлүүдэд Рина Дехтерийн ажил хэвлэгдэж гүний сургалт гэх нэр томъёо гарч ирсэн хэдий ч өмнө нь 1965 онд ЗХУын эрдэмтэд болох Алексей Григорьевич Ивахненко болон Валентин Григорьевич Лапа нарын бүтээл болох "Кибернетикийн таамагладаг төхөөрөмжүүд"(орос. Кибернетические предсказывающие устройства) нэртэй номонд уг арга дэлгэрэнгүйгээр мөн алгоримтайгаа хэвлэгдэж олны хүртээл болсон. 1989 онд Ян Лекун backpropagation аргаар гараар бичсэн ZIP-код таних програмд амжилттай ашигласан боловч уг аргын сургалтын хурд удаан, сургалтанд ашиглагдах параметрүүд болон градиенттэй холбоотой асуудлууд байгааг 1991 онд Иорген Шмидхубер болон Сепп Хохрейтер нар илрүүлсэн байна. Үүнээс үүдээд 1990ээд оны дараагаар байр сууриа SVM(туслах/дэмжлэг векторын арга) аргад алджээ. 2000 оны дунд үеээс график процессорууд ихэд дэлгэрч хурд чадал нь сайжирснаар дээрх проблемуудаас ангижрах зам нээгдсэн. Хинтон, Салахутдинов, Осиндеро, Тэ нарын хэвлүүлсэн материалд их хэмжээний датаг гүний сургалтанд амжилттай ашигласнаар нейрон сүлжээг ашиглан хиймэл оюун ухаан хийх арга нэг алхамаар урагшилсан гэж хэлж болно.
2012 оны үед хэсэг орос болон канад эрдэмтдийн бүтээсэн гүний сургалтын архитектур(60 сая параметр, 500000 нейрон, 5 convolutional layer) нь ImageNet уралдаанд бусдаас хол илүү байж бусад судлаачдын анхаарал татсанаар сүүлийн жилүүдэд судлаачид ихээр гүний аргад судалгаа хийх болсон билээ.
Тодорхойлолт
Гүнзгий сургалт нь машин сургалтын нэг бүлэг аргууд бөгөөд:
Агуулга
Дараах алгоритмуудыг ашиглагддаг:
Эдгээр аргуудыг нийлүүлээд хиймэл оюун ухааны төрөл бүрийн проблемийг шийдэхэд ашигладаг.
Гүний сургалт бол зүгээр нейрон сүлжээний мода болгож эсвэл ANN-г ребрендинг хийж буй нэршил хэмээн зарим судлаачид үздэг.
Хөгжүүлэлт болон амжилт
Гүнзгий сургалтыг одоогийн байдлаар доорх ажиллагаанд амжилттай ашиглаад байна:
Сангууд
Програмчлалын хэлүүд болох С++, Python, Java дээр нээлттэй эхийн бүлгэм болон байгууллагуудын гаргасан доорх үнэгүй сангууд бий:
Критик
Ангилал:Машины сургалт
АНУ-ын цэргийн гэмт хэргүүд
АНУ байгуулагдсанаас хойш түүний арми нэг бус удаа гэмт хэрэг үйлдэж байсан байна. Америкийн армийн анхны гэмт хэрэг нь нутгийн уугуул индианчуудын эсрэг үй олноор хомроглон хэлмэгдүүлэх гэмт хэргийг хийж ирсэн байна.
Гнадденхаттен аллага
1782 оны гуравдугаар сарын 08-нд америкийн цэргүүд АНУ-ын Баруун Охайогийн Гнадденхаттены ойролцоох индианчуудын сууринг бүсэлжээ. Суурингийн бүх эрчүүд төрж өссөн нутгаа хамгаалахаар дайтаж байсан тул энд гэрээ сахисан хүүхэд, эмэгтэйчүүд хөгшдүүд л байсан гэдэг. Тиймээс ч тэд америк цэргүүдийг эсэргүүцсэнгүй, харин цэргүүд 100 гаруй хүүхэд эмэгтэйчүүдийг өршөөлгүй хороосон юм.
Шархадсан өвдөг
АНУ-ын Өмнөд Дакота нутагт “Шархадсан өвдөг” хэмээх сонин нэртэй газар бий. Энд хуучин индианчуудын суурин байсан гэдэг. Нутгийн уугуул иргэдийг америкчууд түрж тэд хоорондоо ид дайтаж байх үед энэ явдал болсон гэдэг. 1890 оны арванхоёрдугаар сарын 29-нд америкийн армийн цэргүүд Сайюукс омгийн индианчудын сууринг бүсэлжээ. Багахан тулааны дараа ихэвчлэн хөгшид хүүхдээс бүрдсэн индианчууд бууж өгсөн байна. Үүний дараа жинхэнэ аймшигт хядлага болж 250-300 гаруй ямар ч зэвсэггүй уугуул нутгийнхныг цэргүүд хөнөөжээ.
Андерсонвиллийн шорон
Бид фашист германы бөөнөөр хорих лагеруудыг хамгийн аймшигтай гэж боддог. Тэгвэл түүнээс ч аймшигтай лагерийг америкчууд байгуулж олон мянган хүний амь насанд хүрч байв. АНУ-ын иргэний дайны үед Жоржиа мужийн Андерсонвиллд 10 мянган хүнийг нэг дор хорих багтаамжтай асар том шорон байгуулжээ. Гэвч энэ шоронд 34 мянган дайны олзлогдогсод хоригдож байлаа. Зуны халуун нар, өвлийн хүйтэнд хоригдлууд толгой хоргодох ямар ч байгууламж энэ шоронд байгаагүйгээрээ онцлог. Тиймээс 12000 хоригдлууд энд ясаа тавьсан байна. Иргэний дайн дууссаны дараа шоронгийн даргыг хийсэн хэргийнх нь төлөө дүүжлэн хороосон аж.
Балингагийн хядлага
1898 онд Америк-Испанийн дайны үеэр АНУ-ын цэргүүд Филиппинийг эзэлж авчээ. Испанийн эзэн хаан Филиппийн нэрээр нэрлэгдсэн энэ арал дээр эхний үед америкчууд чөлөөлөгчийн дүрээр бууж байсан ч испаничуудыг хөөгдсөний дараа байдал өөр болжээ. Нэг дарангуйлагчийг нөгөөгөөр нь солихыг хүсээгүй филиппинчүүд америкчуудтай тулалдаж ихээхэн гарз хохирол амсаж ялагдсан юм. Америкийн армийн генерал Жэйкоб Смит цэргүүддээ “зэвсэг барьж чадахуйц, арван наснаас дээших насны бүх эрчүүдийг хөнөө, олзлогдогсод хэрэггүй. Зөвхөн алж, шатаа” хэмээн тушаал өгсөн байдаг. Түүхэнд тэмдэглэгдсэнээр америкчууд энгийн номхон 34000 орчим филиппинчүүдийг хүйс тэмтэрсэн ба энэ хядлагын оргил үе нь 1901 оны есдүгээр сар байжээ.
Дахаогийн хорих лагерь
1945 оны дөрөвдүгээр сарын 29. Америкийн цэргүүд баруун Германыг эзэлж дууссан үе. Бавария мужийн Дахаогийн хорих лагерийг америкчууд чөлөөлжээ. Лагерьт амьд үлдсэн хоригдлуудыг сулласаны дараа америкчууд 300 гаруй Эс Эс-ийн харгалзагч нарыг бөөнд нь хядсан аж.
Ногьюн Ри
1950 оны долдугаар сарын 26-29-ний хооронд Өмнөд Солонгосын Сөүлээс баруун тийш Ногьюн Ри тосгоны дэргэдэх гүүрний орчимд олон зуун хүүхэд эмэгтэйчүүд америк цэргүүдийн довтолгоонд өртөж амиа алдсан. 1950 оны зургадугаар сарын сүүлээр Хойд Солонгос болон Хятадын ардын армийн хамтарсан анги нэгтгэлүүд ширүүн довтолгоо хийж Сөүл хүртэл давшсан ба энэ үед америк болон Өмнөд солонгосын цэргүүд хойгийн гүн рүү улам түрэгдсэн билээ. Энэ үед умардынхан болон хятадуудаас зугтаж армиа бараадан дүрвэсэн асар их дүрвэгсдийн цуваа үүссэн. Яг ийм хүүхэд хөгшид, эмэгтэйчүүдээс бүрдсэн дүрвэгсдийн цувааг америкийн цэргүүд ямар учир шалтгаангүй агаараас довтолж 400 гаруй энгийн иргэдийг хороосон байдаг. Америкийн армийн ахмад дайчин дурсамжиндаа “манай дэслэгч чанга дуугаар хашгирч бүгдийг нь бууд, бүгдийг нь хүүхэд эмэгтэй гэлгүй бүгдийг нь ал” хэмээн орилж байсан тухай бичсэн байдаг.
Май Лиагийн хядлага
АНУ-ын түүхэнд томоор тэмдэглэгдэх өөр улсын иргэдийг бөөнөөр нь хороосон олон цэргийн гэмт хэрэг яах аргагүй Вьетнамд үйлдэгдсэн байдаг. Вьетнамын дайны үеийн эдгээр хэргүүдээс Май Лиагийн хядлага тодоор тэмдэглэгдэн үлджээ. 1968 оны гуравдугаар сарын 16. Өмнөд Вьетнамын энэхүү тосгоны дэргэд америкийн цэргүүд ямар ч зэвсэггүй хүүхэд эмэгтэйчүүд рүү галзуу мэт уулгалан гал нээж, шатаах бөмбөгөөр бөмбөгдөж 300 гаруй иргэдийг хороосон аж. Энэ галзуу хэргийнх нь төлөөсөнд дайны дараа ганцхан офицер 3,5 жил гэрийн хорионд байх ял шийтгүүлж байжээ.
Азизабадын агаарын дайралт
2001 онд эхэлсэн Афганистаны дайнд америкчуудын талибуудын эсрэг хийсэн олон дайралт, нисгэгчгүй онгоцны дайралтад өртөн өнөөг хүртэл афганы энгийн номхон иргэд үрэгдсээр байгаа. Азизабадыг энд онцлон нэрлэдэг. 2008 оны наймдугаар сарын 22-ны өдөр Афганистаны Хелманд мужийн Азизабад тосгон руу америкийн цэргүүд агаарын дайралт хийсэн юм. Талибын нөлөө бүхий удирдагчдын нэг Муллах Силикийг энэ тосгонд байгаа хэмээх мэдээллийг авсан америкчууд тосгоныг бөмбөгдөж зуу гаруй хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг хороосон юм.
Кандагарын аллага
2012 оны гуравдугаар сарын 11-нд нэгэн америк цэрэг галзуурсан мэт аллага үйлдсэн. Цэргийн баазаасаа шөнө дунд зэвсэглэж гарсан Роберт Бэйлс гэгч Кандагарын ойролцоох нэгэн дүүрэгт айлууд руу орж таарсан болгоноо буудаж эхэлжээ. Түүний аллагад 16 хүн өртөж амиа алдсан найм нь бага насны хүүхдүүд байсан юм.
Ирак дахь Абу Грейб
Иракийг эзэлсэн америкчууд Абу Грейб дэх шорондоо хүний эрхийг уландаа гишгэсэн аймшигт эрүү шүүлт явуулдаг байсан нь илэрч олон улс даяар шуугиан дэгдээж байсан цаг саяхан.
Гадаад холбоос
Ангилал:Цэргийн гэмт хэргүүд Ангилал:Хэлмэгдүүлэлт Ангилал:Дайны гэмт хэрэг Америкийн
Монгол цагдаагийн түүх
Монголд оронд “цагдаа” гэдэг алба нэршил анх Манж Чин улсын эрхшээлийн үед бий болсон байна. Ар Монголд “цагдаа” гэдэг тусгай үүрэг гүйцэтгэдэг алба хаагч 1733 онд байгуулагдсан байна. Энэ нь Улиастайн манж жанжны газрын мэдэлд “Улиастайн цагдаа цэрэг” нэртэйгээр анх бий болжээ. Монгол цагдаа нь цагдаа цэргийн хэлбэрээр анх үүсч, цэргийн болон харуулын, өртөөний албатай хавсарч, цагдаагийн үүргийг цэргүүд гүйцэтгэж байсан тул “цагдаа цэрэг” гэдэг нэршил бий болжээ. Манж Чин Улсын үеийн монголын цагдаа нь а) хот суурин газрын цагдаа б) орон нутгийн цагдаа в) тусгай чиг үүрэг бүхий төрөлжсөн цагдаа гэсэн хэлбэртэй байв. 1846 онд Хүрээний манж сайдын яамнаас Хүрээг гэмт хэрэг, хэв журмын зөрчлөөс сэргийлэх зорилгоор дүрэм хэмжээ тогтоож, Хүрээний дотогш, гадагш хилийн дээсийг тогтоон, Түшээт хан, Сэцэн хан, Их шавиас түшмэл, зайсан, цэрэг, ард гарган халалцуулан цагдуулах болсон. 1866 онд Хүрээний хилийн дээсийг 15 газраар хэмжээлэн “арван тавны газрыг цагдах цагдаа” буюу “арван тавны цагдаа” гэдэг нэршил бий болжээ. Манж Чин улсын “Шинэ засгийн бодлого”-ыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд 1905 онд Хүрээнд “Цагдан цээрлүүлэх газар”-ыг байгуулсан нь Ар Монгол дахь цагдаагийн анхны байгууллага байв. Тус цагдаагийн байгууллага нь Манж Чин улсын хязгаар дахь орон нутгийн цагдаагийн байгууллага бөгөөд манж цэрэг, монгол цагдаа нараас бүрдсэн холимог бүрэлдэхүүнтэй байснаараа онцлог юм. 1910 онд “Цагдан цээрлүүлэх газар”-ыг “Цагдан сэргийлэх цэргийн хороо” болгон өөрчилж, манж цэргүүдийг гэдрэг татан цэргийн хороонд нь буцааж, түүний оронд монгол цагдаа цэргийг ажиллуулах болсон ажээ. 1911 онд Монгол Улс тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхагласны дараа Манж Чин улсын цагдаагийн байгууллагад ажиллаж байсан монгол цагдаа нарыг Цэргийн яамны харьяа морьт цагдаа цэрэг, явган цагдаа цэрэг болгон өөрчлөн зохион байгуулснаар Монгол улсын төрийн цагдаа анх бий болжээ. Ийнхүү 1911 оны 12 сарын 12-нд Манж Чин улсын үеийн монголын цагдаа болох Хүрээний тойрон 15 газрыг цагдах түшмэл цэргүүдийг хэвээр үлдээж, шинэ төрдөө хүчин зүтгүүлэх болсон байна. Эл шийдвэрт Богд хаан уулын цагдаагийн тухай дурдаагүй боловч уг цагдааг хэвээр үлдээж, хожим Ардын засгийн эхэн үе хүртэл ажиллуулсан байна.
Улс орны эдийн засаг, нийгмийн амьдрал, хууль эрх зүйн шинэчлэл, гэмт хэргийн нөхцөл байдалтай уялдуулан цагдаагийн удирдлага, зохион байгуулалтыг шинэчлэх, хүч чадал, үүрэг хариуцлагыг нь нэмэгдүүлэх шаардлага тулгарсан байна. Энэ шаардлагыг үндэслэн Цэргийн хэргийг бүгд захиран шийтгэгч яам Цагдан сэргийлэх газрыг шинээр байгуулах саналыг, 27 зүйл дүрмийн хамт боловсруулж, 1917 оны 02 дугаар сарын 19-нд  Богд хаанд айлтгаж, 1917 оны 02 дугаар сарын 20-нд Богд хаан “Зарлиг Гуйсан ёсоор болгогтун” хэмээсэн нь Монгол Улсын Цагдан сэргийлэх байгууллага албан ёсоор байгуулах эрх зүйн  акт батлагджээ. Шинээр байгуулагдсан Цагдан сэргийлэх байгууллага нь “Цагдан сэргийлэх албаны газар” нэртэйгээр байгуулагдаж, анхны эрхэлсэн түшмэлээр гүн Цэмбэлжигмэддорж томилогдон үйл ажиллагаагаа 1917 оны 05 дугаар сарын 06-нд албан ёсоор эхлэн явуулсан байна.
1921-1990 он
Ардын Засгийн газрын 1921 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 6 дугаар хуралдааны 4 дүгээр зүйлд “Цагдаагийн тухай хэлэлцээд, Сэргийлэх цэрэг хэмээн нэрийдэж цэргийн сургуульд боловсруулмой” гэсэн тогтоол гаргаж Цэргийн яамны харъяа байгуулагдсан аж. Улмаар хуучин тэмдгийг шинэ тэмдгээр сольж, эрхэлсэн түшмэлээр түр хамаарсан гүн Сүнгээг, туслах түшмэлд торгууд Вакунаев, гүн Гүрсэд нарыг тус тус томилсон байна.
1924 онд Улсын Анхдугаар Их Хурлаас "Цагдан сэргийлэх байгууллага"-ыг Дотоод хэргийн яамны харъяанд шилжvvлж, аймгуудад байгуулахаар шийдсэн бөгөөд vйл ажиллагааг нь шинээр байгуулагдсан "Улсын Цагдан Сэргийлэх газар" удирдаж байв.
Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1926 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн хурлаар УЦСГ-ын дүрмийг баталжээ. Дүрэмд, “БНМАУ-ын Цагдан сэргийлэх газар” нь Ерөнхий, Бэлтгэл, Эрүүгийн хэргийг эрхлэх 3 хэлтэстэй, хот ба аймгуудад салбар хороо, олон хошуудын нутгийн захиргааны дэргэд цагдан сэргийлэхтэй байх бөгөөд 25-45 насны эрүүл чийрэг хүмүүсийг цагдаа цэрэгт элсүүлэхээр тусгажээ. 1926 онд Цагдан сэргийлэх байгууллагыг Улаанбаатар хотын Захиргаанд шилжүүлсэн ба БНМАУ-ын Засгийн газрын шийдвэрээр Цагдан сэргийлэх байгууллагыг 1932 онд Дотоодыг хамгаалах газрын удирдлагад шилжүүлсэн нь Цагдан сэргийлэх байгууллагын үйл ажиллагааг түргэн шуурхай болгох, материаллаг бааз, боловсон хүчний хувьд бэхжүүлэх, гэмт хэрэг зөрчлийг илрүүлэх, цагдан сэргийлэгч болон ДХГ-ын чекист нарын хүчийг нэгтгэхэд чухал ач холбогдолтой болжээ. Энэ шийдвэрийн үр дүнд 1932 оноос аймгуудад болон зарим томоохон суурин газруудад цагдан сэргийлэх анги байгуулагдаж эхэлсэн бөгөөд тухайлбал, Дорнод, Хөвсгөл аймагт 1935 онд Цагдан сэргийлэх ангийг байгуулж, даргаар нь Мөнхцэцэгийн Чойдог, Төгсийн Ёндон нарыг томилсон бол 1942 онд Жавхлантшарга (Сүхбаатар) аймагт Л.Намдаг даргатай анги, Дундговь аймагт Б.Ишцэрэн даргатай анги, Баянхонгор аймагт Д.Батсэнгэ даргатай анги, 1943 онд Төв аймагт С.Равжаа даргатай анги, 1945 онд Улаанбаатар хотод Н.Маналжав даргатай Цагдан сэргийлэх ангийг тус тус байгуулжээ. Ийнхүү Улаанбаатар хот болон бүх аймгуудад цагдан сэргийлэх анги байгууллагыг байгуулснаар БНМАУ-д цагдан сэргийлэхийн тогтолцоо бүрэлдэн буй болжээ.
МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн товчоо Цагдан сэргийлэх байгууллагын ажлын тухай хэлэлцээд 1957 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдөр УЦСГ-ын ажлыг сайжруулах, ажиллах нөхцөл бололцоогоор хангах талаар авах арга хэмжээний тухай 19 тоот тогтоол гаргажээ. Тогтоолд, цагдан сэргийлэх байгууллага нь ардчилсан төрийн хууль дүрмийг биелүүлэх, улсын ба ард иргэдийн эрх ашгийг хамгаалах, олон нийтийн хэв журмыг сахиулах, улс, олон нийтийн өмч хөрөнгийг идэж ашиглах, хулгайлах явдалтай тэмцэх эрхэм үүрэг хүлээсэн бөгөөд энэхүү үүргээ биелүүлэхийн төлөө цагдан сэргийлэх байгууллага тууштай тэмцэж, цагдан сэргийлэхийн ажилтнууд нь ажилдаа ихээхэн туршлага хуримтлуулж байгааг онцлон тэмдэглэж, Цагдан сэргийлэх байгууллагын Онц сэргийлэгч, гал сөнөөгчдийн анхдугаар зөвлөгөөнийг мөн онд хийж, ажил, туршлагаараа шалгарсан хүмүүсийг Нийгмийг аюулаас хамгаалах яамны сайдын тушаалаар “Онц сэргийлэгч” тэмдгээр шагнасан байна.
БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлөөс 1963 оны 10 дугаар сарын 25-ны өдрийн 499 дүгээр тогтоолоор[2] Цагдан сэргийлэх байгууллагын дүрмийг батлан гаргасан ба уг дүрэмд цагдаагийн албан хаагчдын тангаргийн үгийг  баталсан байна. Цагдаагийн түүхийн зарим бүтээлд 1963 онд цагдаагийн алба хаагчид анх тангараг өргөж эхэлсэн хэмээн бичсэн байгаа боловч түүхэн баримтаас үзэхэд 1943 оноос тангараг өргөдөг болсон хэмээн үзэж болохоор байна. БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1943 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 5 дугаар хурлын тогтоолоор МАХЦ-ийн анги, байгууллагууд болон хязгаарын цэргийн ангиудын хөлсний ажилчид (энгийн ажилчид)-ын тангаргийг шинэчлэн баталж, мөн тангаргийг ДЯЯ-ны харьяа засан хүмүүжүүлэх лагеруудыг удирдах газрын зэвсэгт харуул болон УЦСГ-ын цагдаа нарт нэгэн адил мөрдүүлэхээр шийдвэрлэжээ. БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1965 оны 26 дугаар зарлигаар Цагдан сэргийлэх байгууллагад “Улаан туг” олгож, 1966 онд “Байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон”-гоор тус тус шагнасан байна.
1990 оноос хойш
БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1990 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 95 дугаар зарлигаар Нийгмийг аюулаас хамгаалах яамыг татан буулгаж, Улсын Цагдан сэргийлэх ерөнхий газар (УЦСЕГ), Улсын аюулгүй байдлыг хангах ерөнхий газар (УАБХЕГ) гэсэн хоёр тусдаа чиг үүрэгтэй, байгууллага бий болгожээ.
АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн зарлиг гарсантай холбогдуулан Сайд нарын Зөвлөлийн 1990 оны 4 дүгээр сарын 19-ний өдрийн “Цагдан сэргийлэх байгууллагын зохион байгуулалтын бүтцийг шинэчлэн батлах тухай” 192 дугаар тогтоол гаргаж, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн шууд удирдлага дор, Улсын Цагдан сэргийлэх ерөнхий газрыг бие даалган зохион байгуулав. 1996 оны 7 дугаар сар хүртэл Засгийн Газрын үндсэн бүтцийн төрийн захиргааны төв байгууллага болж байсан цагдаагийн байгууллага нь 1996 онд Цагдаагийн байгууллагын тухай хуульд орсон өөрчлөлтөөр “Цагдаагийн төв байгууллага” болж улмаар Хууль зүйн сайдын эрхлэх ажлын хүрээнд хамаарч Засгийн Газрын тохируулагч агентлаг гэсэн статустайгаар ажиллаж эхэлсэн юм.
Эрх зүйт, ардчилсан төрийг бий болгох үйл явц эрчимтэй өрнөж байсан энэ үед цагдаагийн үйл ажиллагаа, бүтэц, тогтолцоог зарлиг, тогтоолоор бус хууль тогтоомжоор зохицуулах нийгмийн хэрэгцээ аяндаа урган гарч ирсэн юм. Монгол Улсын Их хурлаас 1993 оны 12 дугаар сарын 2-ны өдөр “Цагдаагийн байгууллагын тухай хууль”-ийг батлан гаргасан байна. Цагдаагийн байгууллагын тухай хууль 1993 онд батлагдснаас хойш 2013 онд, 2017 онуудад тус тус шинэчлэгдсэн юм. Өөрчлөлт шинэчлэлийн энэ цаг үед Монголын Цагдаагийн байгууллагыг цаашид хөгжүүлэх хөгжлийн хөтөлбөрөө боловсруулан, Засгийн газраа батлуулан хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.
Пүрэвийн Мөнхдорж
Пүрэвийн Мөнхдорж (1947 оны хаврын тэргүүн сарын эхэнд буюу хоёрдугаар сарын эхээр Төв аймгийн Өнжүүл суманд төрсөн; 1991 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд Улаанбаатар хотод нас барсан) нь монголын хошууч генерал, улс төрч юм.
Намтар
П. Мөнхдорж 1947 оны хаврын тэргүүн сарын эхэнд Төв аймгийн Өнжүүл сум буюу одоогийн Бүрэн сумын нутагт “”Ар үнэгт” гэдэг газар төржээ. 1965 онд нийслэлийн 5 дугаар дунд сургуулийг алтан медальтай дүүргэж улмаар 1971 онд ЗХУ-ын Ленинград хотын Цэргийн ар тал, тээврийн Академийг мөн алтан медальтай төгсөж, Монгол Улсаас уг Академийн анхдагч алтан медальт болж гантиг чулуун самбар дээр Монгол Улсын нэрийг өөрийн нэртэй бичүүлсэн. 1982-1984 онд Москва хотын К.Е.Ворошиловын нэрэмжит Зөвлөлт Холбоот Улсын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын Академийг дүүргэж цэргийн оператив-стратегийн мэргэжил эзэмшсэн байна.
Ажил мэргэжил
1965 онд цэргийн албанд ирж, 1971-1973 онд Батлан хамгаалах яамны авто хуягт танкийн хэлтэст офицер; 1984-1985 онд БНМАУ-ын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын газрын орлогч, хэлтсийн дарга; 1985-1987 онд БНМАУ-ын Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын 1 дүгээр орлогч, бөгөөд Оперативын газрын дарга, Монгол ардын армийн Зэвсэглэл техникийн газрын дарга; 1987 оноос Батлан хамгаалах яамны орлогч сайдаар тус тус ажиллаж байв. Мөн 1987 онд Улаанбаатар хотын АДХ-ыг сонгох 15 дахь удаагийн сонгуулийн 98 дугаар тойргийн депутатаар сонгогдон ажиллаж байв. БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1989 оны долоодугаар сарын 10-ны өдрийн 191 дүгээр тогтоолоор Хошууч генерал цол хүртсэн бөгөөд МАХН-ын XIX Их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож МАХН-ын Төв Хорооны орлогч гишүүнээр, 1990 онд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын 12 дахь сонгуулийн депутатаар 21 дүгээр тойргоос сонгогдон ажиллаж байв.
Тэрээр Армийн авто хуягт танкийн техникийн бэлэн байдлыг хангах ашиглалтыг сайжруулах талаар мэргэжил нэгт нөхдийнхөө хамт хошуучлан ажиллаж байсан төдийгүй Монгол орны батлан хамгаалах салбарын тулгуур бодлогыг тодорхойлж, цаашид хөгжин дэвшихэд цэргийн алдар, мэдлэг, боловсрол, чадвараа эцсийн амьсгалаа хураах хүртлээ зориулж явсан залуу генералуудын нэг байсан.
МАХН-ын Төв Хорооны орлогч гишүүн, Улсын Их Хурлын депутат, Монгол Улсын Батлан хамгаалах яамны орлогч сайд, хошууч генерал Пүрэвийн Мөнхдорж агсан Монгол Улсын нийгэм, төрийн байгууллын ардчилсан үндсэн зарчмууд, хүний эрх, эрх чөлөө, төрийн байгууллага, орон нутгийн тогтолцоог бэхжүүлж, эх орондоо хүмүүнлэг иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх эрхэм зорилтыг тунхагласан Монгол Улсын шинэ Үндсэн хуулийг хэлэлцэн батлах их үйлсэд оюун билэг, авъяас чадвараа дайчлан оролцож байгаад 1991 оны 11 дүгээр сарын 20-нд Ардын Их Хурлын хуралдааны танхимд таалан төгссөн билээ.
Тайбао
Тайбао хэмээх цол нь Нанхиад газарт оршиж байсан төрт улсуудын эзэн хаадын өөрийн түшмэлдээ олгож байсан уламжлалт цол юм. Эртний уламжлалт “гурван гүн (三公)” буюу тайш (太師), тайфу (太傅), тайбао (太保)-гийн дотроос зэрэг дэвээр хамгийн сүүлчийн хэргэм зэрэг. “Гурван гүн” нь Хятадын Жоу (周) улсын үеэс эхлэлтэй бөгөөд энэхүү нэр томьёо түүхэн цаг үеэсээ хамааран харилцан адилгүй байжээ.
Пүрэвийн Мөнхдорж
Ажил мэргэжил
Төр, цэргийн нэрт зүтгэлтэн, залуу генерал П.Мөнхдорж эрдэм, ухаан, цэргийн мэдлэг, эх оронч сэтгэл, хувийн үлгэр жишээгээрээ цэргийн хойч үедээ дурсагдах олон сайхан чанартай хүн байсан төдийгүй чөлөөт цагаа яруу найргийн ертөнцөд зориулж олон арван шүлэг бичиж яруу найргийн цомог номоо хэвлүүлж гавьяа замнал, уран бүтээл, энгүүн дүр төрхөөрөө ард түмнийхээ сэтгэл зүрхэнд үүрд хоногшин үлджээ.
Шагнал
Хошууч генерал П.Мөнхдоржийн эх орноо батлан хамгаалах, Зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлэх болон ах, дүү армиудын найрамдал, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх үйлсэд оруулсан хувь нэмэр, Ардын армид олон жил идэвхи зүтгэл, үр бүтээлтэй ажилласныг нь төр засаг өндөр үнэлж Байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон, Алтан гадас одон, Байлдааны болон ардын хувьсгал, зэвсэгт хүчин, ардын армийн ойн медаль, гадаад улсын медалиудаар шагнажээ.
Тайбао
Эшлэл
Ангилал:Хятадын түүх Ангилал:Цол
Пүрэвийн Мөнхдорж
Шагнал
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:БНМАУ-ын батлан хамгаалахын орлогч сайд Ангилал:Монголын хошууч генерал Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Зохиогч Ангилал:ЗХУ-ын жанжин штабын цэргийн академийн төгсөгч Ангилал:Цэргийн инженер-техникийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Бүрэнгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1947 онд төрсөн Ангилал:1991 онд өнгөрсөн
Хятадын Коммунист Нам
Хятадын Эв Хамт Нам буюу Хятадын Коммунист Нам 1921 оны 7-р сард байгуулагджээ. Хятадын Коммунист Нам /ХКН/ 76 сая гаруй гишүүнтэй, дэлхийн улс төрийн хамгийн том байгууллага. 2017 оны 10-р сард зохион байгуулагдсан 19-р Үндэсний Конгрессоос сонгогдсон Ши Жиньпин өнөөгийн тэргүүлэх удирдагч юм.
ХКН-ын туйлын зорилго бол коммунист нийгэм байгуулах явдал юм. Хятадын Коммунист Нам үйл ажиллагаандаа "Марксизм-Ленинизм, Мао Зэдуны үзэл баримтлал", Дэн Сяопиний онол, Зяан Зэминий "Гурван төлөөллийн онол", "шинжлэх ухааны үзэл баримтлал" -аар удирдуулж байгаагаа тунхаглаж байна. "Ху Зинтао ба Ши Жиньпиний шинэ үеийн Хятадын онцлогтой социализмын үзэл санаа зэрэг юм.  Оросын 1917 оны Октябрын хувьсалын нөлөөгөөр  Коминтерний тусламжтайгаар марксизм-ленинизмын үзэл санааг Хятадад түгээж үндэсний хувьсгалт хөдөлгөөн өрнүүлж Хятадын Коммунист нам 1921 оны 7 дугаар сард байгуулагдсан ажээ.
ХКН-ыг 1921-1927 онуудад намыг тэргүүлж байсан Чень Дусю тэргүүтэй хэсэг нөхдүүд байгуулсан байна.
ХКН-ын Анхдугаар их хурлыг 1921 оны 6 дугаар сарын сүүл, 7 дугаар сарын эхээр Шанхай хотод 12 төлөөлөгчтэй нууц байдалтай зохион байгуулсан байна. Хурлаар Хятадад социализм байгуулах намын эцсийн зорилгыг тунхаглав. Хятадын зүүний үзэлтэй сэхээтний төлөөллөөс бүрдсэн "дугуйлан" -аас дэлхийн хамгийн том улс төрийн нам болтлоо өргөжсөн юм.
ХКН-ын түүхийг дараах үе шатанд хувааж болно.
Гишүүд
ХКН 2015 оны байдлаар 86 сая, 2022 оны байдлаар 96,7 сая гишүүнтэй байна. Үүүнээс:
Удирдлага
Ши Жиньпин - ХКН-ын Төв хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, БНХАУ-ын дарга, ХКН-ын Төв хорооны Цэргийн зөвлөлийн дарга.
Ли Көцян - БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд
Ли Жаншу - БХАТИХ-ын Байнгын хорооны дарга
Ван Ян - Бүх хятадын ардын улс төрийн Зөвлөлдөх үндэсний хорооны дарга
Ван Хунин - ХКН-ын Төв Хорооны Нарийн бичгийн дарга нарын газрын нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга
Жао Лэжи - ХКН-ын Сахилга бат шалгах төв комиссын дарга
Хан Жэн - БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайдын орлогч
ХКН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн газрын гишүүд:
ХКН-ын ХХ дугаар Их хурал
Хятадын Коммунист намын ХХ дугаар Их хурал Бээжин хотноо 2022 оны 10-р сарын 16-22-ны өдрүүдэд болов.
1977 оноос хойш 5 жил тутам болж БНХАУ-ын улс төрийн амьдралыг тодорхойлдог ирсэн Хятадын Коммунист намын Тус Их хуралд 2296 төлөөлөгч оролцсон байна.
Эшлэл
Коммунист Ангилал:Коммунист нам Ангилал:Коминтерний салбар Ангилал:Марксизм-Ленинизмийн байгууллага Ангилал:Маоизм Ангилал:Сталинизм Коммунист нам Коммунист нам Ангилал:1921 онд байгуулагдсан
Гончигийн Ундармаа
Гончигийн Ундармаа нь Монгол улс (БНМАУ)-ын Говь-Алтай аймгийн Есөнбулаг суманд эцэг Гончиг, эх Туяа нарын хүүхэд болон төрсөн бөгөөд түүний ээж нь Говь-Алтай аймгийн "Алтай" чуулгын бүжигчин байсан болохоор Ундармаа урлагт дуртай, оролдлоготой нэгэн болж өсчээ. Тэрээр 1991 онд Говь-Алтай аймгийн Алтай хотын 10-н жилийн 2-р дунд сургуулийг төгсөн, 1991-1995 онд СУИС -ийг кино драмын жүжигчин мэргэжлээр дүүргэж Эрдэнэт хотын театрт хүүхэлдэйн, инээдмийн, драмын жүжигт гурван жил жүжигчнийхээ мэргэжлээр ажиллав. 1997 онд хошин урлагт хөл тавьж хошин урлагийн театрт жүжигчин 2000 - 2013 онд Хошин урлагийн "Шинэ үе" продакшнд жүжигчинээр тус тус ажилласан байна.
2013 онд өөрийн UFilm Уран Бүтээлийг Нэгдэлийг үүсгэн байгуулж өнөөг хүртэл үзэгчидийг таашаалд хүрсэн кинонуудыг продюсерлэн бүтээж, зарим кинонуудыхаа найруулагчаар ажиллахын сацуу жүжигчинийхээ мэргэжлээр ажилласаар байна. 2018 онд “U Stage” театрыг үүсгэн байгуулж анхны тайзны уран бүтээл болох “Ангарагаас ирсэн эмэгтэй” модерн жүжгийн ерөнхий продюсер, жүжигчнээр амжилттай ажиллаж мөн Михаил Шолоховын “Дөлгөөн Дон” романаас сэдэвлэсэн жүжгийг орос хэл дээр тоглуулан ерөнхий продюсераар ажиллав. 2018 онд "Дэрний сэтгэл" хүүхдийн жүжгийг продюсерлэн тоглуулж МҮОНРТ-ийн алтан сан хөмрөгт бичүүлж хадгалуулсан. 2013 оноос "Итгэлийн танхим" ТББ -ыг үүсгэн байгуулан эрүүл мэндийн байгууллага, эмнэлгийн үйлчилгээнд тав тухтай, эмх цэгцтэй, соёлтой орчинг бий болгоход хувь нэмрээ оруулах зорилготойгоор үйл ажиллагаагаа явуулж, 5 төслийг хэрэгжүүлэн тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж байна. Энэхүү ажлыг нь 2018 онд Эрүүл мэндийн салбараас үнэлэн Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол тэмдэгээр шагнасан байна.
UFilm Уран Бүтээлийн Нэгдэл
2013 оноос хойш “Single ladies 1, 2, 3, 4”, “Тютю”, “Амьдралоги” гэсэн бүрэн хэмжээний уран сайхны 6н киног өнөөг хүртэл үзэгчдийн хүртээл болгосон бөгөөд баримтат кино, баримтат нэвтрүүлэг, танилцуулга нэвтрүүлэг зэрэг нийт 15 контент бүтээсэн.
Single Ladies 1
“Single Ladies” романтик инээдмийн уран сайхны кино нь 2013 онд нээлтээ хийсэн. Тухайн жилийнхээ кино театрт хамгийн өндөр үзэлттэй киногоор шалгаран Univision, Skymedia-гийн хамгийн олон хандалттай кино болсон.
Үйл явдал
Гурван өөр насны ганц бие бүсгүйчүүдийн амьдралыг романтик, инээдмийн төрлөөр дүрслэн харуулсан. 40 шүргэж яваа гутлын дэлгүүрийн захирал Ариунсанаа, 30 гарч яваа түүний менежер Сарангуа, дөнгөж 20 насны босгыг алхаж яваа цоглог бүсгүй Гэрэлцэцэг нар үзэл бодол нийлдэг, гайхмаар сайхан дотны найзууд. Гэтэл нэгэн өдөр тэд санаандгүй явдлаас болж яаралтай нөхөрт гарахгүй бол болохгүй болсноо мэдэрцгээнэ. Ингээд тэд Батаа хэмээх алдартай сэтгэлзүйчийг хөлслөн ганц бие амьдралдаа цэг тавихаар санаа шулуудах боловч нөхөрт гарна гэдэг санаан зоргоор бүтдэг асуудал биш болохыг өөрсдийн биеэр мэдрэн хөгдөх болно.
Single Ladies 2
Энэхүү романтик инээдмийн уран сайхны кино нь 2015 онд нээлтээ хийсэн бөгөөд одоогоор хамгийн өндөр үзэлттэй Монгол киногоор шалгараад байна.
Үйл явдал
Ганц бие бүсгүйчүүдийн адал явдал энэ удаа санаанд оромгүй зүйлсээр дүүрэн эхэлнэ. Гэнэн томоогүй ч гэнэтийн явдлаар бэлэг барих дуртай Гэрэлцэцгийн аюултай дурлал, сайхан бүсгүй Сарангуагийн ээлжит паянгуудаас гадна сайхан сэтгэл, гэнэн итгэмтгийгээсээ болж үргэлж асуудалд өртөж байдаг Ариунсанаа мөрөөдлийн ханхүүтэйгээ огтын санаандгүй таарч, үүнийгээ анзаарахгүй явааг энэ ангиас л үзэх болно. Гэвч явж явж тэдний энэ үйлийн үртэй учрал, огцом эргэлтүүд нэг л хүн дээр огтлолцож таардаг нь “Бумтан” хочит Сэргэлэн байх нь тэр... Гэвч тэдний сэтгэлийг булаах дэгжин эр Сэргэлэн үнэндээ төсөөлснөөс тэс ондоо эр байна.
Single Ladies 3
Бүтэлгүй хайр дурлалаасаа болон шаналж байгаа найзынхаа сэтгэлийг засах зорилгоор гурван найз бүсгүй хөдөөгийн замд жолоо зална. Монгол орныхоо онгон дагшин байгалийг бахадсаар аялал таатай эхлэх ч замдаа төөрөн Найман нуурын хөвөөнөө ирснээр тэдний аялал бүр ч сонирхолтой болж эхэлнэ.
Тютю
"Тютю" уран сайхны киног нь 2015 онд Prime Pictures-тэй хамтран бүтээсэн. Монголын кино урлагийн дээд шагнал болох “Mongolian Academy Awards 2015” наадмын “Дебют кино”-гоор шалгарсан.
Үйл явдал
Ээж шигээ балетийн бүжигчин болох мөрөөдөлтэй Алимаа ЗХУ-д мэргэжлийн сургууль дүүргэн эх орондоо ирэв. Түүнийг ирэхэд аав нь тосч авсангүй, бусдын матаасаар хилс хэрэгт гүтгэгдэн хоригджээ. Аавыгаа шоронгоос гаргахын төлөө Алимаа өндөр албан тушаалтай Онолт даргын эрхэнд хүчээр орж, улмаар “төрийн хүүхэн” болсон нь түүнийг найз нөхөд, хайртай залуугаас нь салгах тавилантай байв.
Амьдралоги
Романтик инээдмийн уран сайхны кино нь 2017 онд нээлтээ хийсэн. Одоогоор 3 сарын турш кино театруудын өндөр үзэлттэй кино хэвээрээ байна.