cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
R3 төхөөрөмж
interface Loopback3
ipv6 address 2001:DB8:ABCD:3::1/64
interface Loopback4
ipv6 address 2001:DB8:ABCD:4::1/64
interface Loopback5
ipv6 address 2001:DB8:ABCD:5::1/64
interface Serial1/0
ipv6 address FE80::3 link-local
serial restart-delay 0
interface Serial1/1
ipv6 summary-address eigrp 1 2001:DB8:ABCD::/61
interface Serial1/2
ipv6 address 2001:DB8:CAFE:6::2/64
ISP төхөөрөмж
interface Serial1/0
no ip address
ipv6 address 2001:DB8:FEED:1::2/64
serial restart-delay 0
!
interface Loopback0
ipv6 address 2001:DB8:AAAA:1::1/64
R1 төхөөрөмж
ipv6 unicast-routing
ipv6 router eigrp 1
eigrp router-id 1.1.1.1
R2 төхөөрөмж
ipv6 unicast-routing
passive-interface Loopback0
eigrp router-id 2.2.2.2
R3 төхөөрөмж
ipv6 unicast-routing
ipv6 router eigrp 1
passive-interface Loopback0
eigrp router-id 3.3.3.3
redistribute static
ipv6 route ::/0 Serial1/0
ISP төхөөрөмж
ipv6 route 2001:DB8:ABCD::/48 Serial1/0
ipv6 route 2001:DB8:CAFE::/48 Serial1/0
Шалгах хэсэг
R3 төхөөрөмж дээр шалгах коммандуудыг ашиглаж харууллаа.
show ipv6 route – R3 төхөөрөмж
ü  Ямар нэг сүлжээрүү өгөгдөл дамжихгүй бол тухайн сүлжээрүү замчлал бичигдсэн эсэхийг энэ хүснэгтээс харж болно.
ü  Тухайн сүлжээрүү өгөгдөл буруу буюу тодорхойлсноос өөр замаар явсан тохиолдолд энэ хүснэгтээс шалгаж харна.
R3#sh ipv6 route
IPv6 Routing Table - default - 24 entries
Codes: C - Connected, L - Local, S - Static, U - Per-user Static route
B - BGP, HA - Home Agent, MR - Mobile Router, R - RIP
H - NHRP, I1 - ISIS L1, I2 - ISIS L2, IA - ISIS interarea
IS - ISIS summary, D - EIGRP, EX - EIGRP external, NM - NEMO
ND - ND Default, NDp - ND Prefix, DCE - Destination, NDr - Redirect
O - OSPF Intra, OI - OSPF Inter, OE1 - OSPF ext 1, OE2 - OSPF ext 2
ON1 - OSPF NSSA ext 1, ON2 - OSPF NSSA ext 2, la - LISP alt
lr - LISP site-registrations, ld - LISP dyn-eid, a - Application
S   ::/0 [1/0]
via Serial1/0, directly connected
D   2001:DB8:ABCD::/61 [5/128256]
via Null0, directly connected
C   2001:DB8:ABCD:1::/64 [0/0]
L   2001:DB8:ABCD:1::1/128 [0/0]
via Loopback1, receive
C   2001:DB8:ABCD:2::/64 [0/0]
via Loopback2, directly connected
L   2001:DB8:ABCD:2::1/128 [0/0]
via Loopback2, receive
C   2001:DB8:ABCD:3::/64 [0/0]
via Loopback3, directly connected
L   2001:DB8:ABCD:3::1/128 [0/0]
via Loopback3, receive
C   2001:DB8:ABCD:4::/64 [0/0]
via Loopback4, directly connected
L   2001:DB8:ABCD:4::1/128 [0/0]
via Loopback4, receive
C   2001:DB8:ABCD:5::/64 [0/0]
via Loopback5, directly connected
L   2001:DB8:ABCD:5::1/128 [0/0]
via Loopback5, receive
D   2001:DB8:CAFE:1::/64 [90/2297856]
via FE80::1, Serial1/2
D   2001:DB8:CAFE:2::/64 [90/2681856]
via FE80::2, Serial1/1
D   2001:DB8:CAFE:3::/64 [90/2297856]
via Serial1/1, directly connected
L   2001:DB8:CAFE:4::2/128 [0/0]
C   2001:DB8:CAFE:5::/64 [0/0]
via Loopback0, directly connected
L   2001:DB8:CAFE:5::1/128 [0/0]
via Loopback0, receive
C   2001:DB8:CAFE:6::/64 [0/0]
via Serial1/2, directly connected
L   2001:DB8:CAFE:6::2/128 [0/0]
via Serial1/2, receive
C   2001:DB8:FEED:1::/64 [0/0]
L   2001:DB8:FEED:1::1/128 [0/0]
via Serial1/0, receive
L   FF00::/8 [0/0]
via Null0, receive
Энэ хүснэгтэнд тухайн сүлжээнд хүрэх сайн зам (best route) бичигддэг. L буюу рутерийн интерфэйсд олгосон хаяг, С буюу шууд холбогдсон сүлжээ, D буюу EIGRPv6 протоколоор орж ирсэн сүлжээ, S буюу static сүлжээнүүд тэмдэглэгдсэн байна. Жишээлбэл :
2001:DB8:CAFE:3::/64 сүлжээрүү хүрэхдээ serial1/1 интерфэйсээр гарна. AD=90 metric=2297856 байна.
Замчлалын хүснэгтэнд бичигдээгүй бусад бүх сүлжээрүү хүрэхдээ serial1/0 интерфэйсээр гарна. AD=1 metric=0 байна.
show ipv6 route eigrp – R3 төхөөрөмж
ü  EIGRPv6 замчлалын протоколоор ямар нэг сүлжээ орж ирсэн эсэхийг шалгахдаа энэ командыг ашиглана.
R3#sh ipv6 route eigrp
show ipv6 eigrp interfaces – R3 төхөөрөмж
ü  EIGRPv6 замчлалын протоколоор хөршийн мэдээ болон замчлалын мэдээллүүд ирэхгүй тохиолдолд интерфэйсийг шалгана.
R3#sh ipv6 eigrp interfaces
EIGRP-IPv6 Interfaces for AS(1)
Xmit Queue   PeerQ       Mean   Pacing Time   Multicast   Pending
Interface              Peers  Un/Reliable Un/Reliable  SRTT   Un/Reliable  Flow Timer   Routes
Se1/1                    1                0/0          0/0         460               0/16        1368             0
Se1/2                    1                0/0          0/0         461               0/16        1380             0
Lo1                      0                 0/0          0/0           0                  0/0            0                0
Lo2                      0                 0/0          0/0           0                  0/0            0                0
Lo3                       0                0/0          0/0           0                  0/0           0                 0
Lo4                      0                 0/0          0/0           0                  0/0            0                0
Lo5                      0                 0/0          0/0           0                  0/0            0                0
Энэ команд нь EIGRPv6 замчлалын протоколд ашиглагдаж байгаа интерфэйсүүд харагдаж байна.
show ipv6 eigrp neighbors – R3 төхөөрөмж
ü EIGRPv6 замчлалын протокол зөв ажиллаж байвал холбоотой байгаа рутер хөрш болсон байх ёстой. Замчлалын мэдээлэлд EIGRPv6 сүлжээний мэдээлэл орж ирэхгүй бол эхлээд шалгана.
R3#sh ipv6 eigrp neighbors
EIGRP-IPv6 Neighbors for AS(1)
H   Address                 Interface              Hold Uptime   SRTT  RTO              Q         Seq
FE80::1
0   Link-local address:     Se1/1                    13 00:15:37  460             2760   0         12
Энэ хүснэгтэнд EIGRPv6 замчлалын протоколын шууд холбоотой хөрш рутерүүдийн мэдээлэл харагдаж байна. Жишээлбэл :
AS- ийн дугаар 1 ба FE80::1 Link-local хаягтай төхөөрөмж нь serial1/2 интерфэйсээр холбогдсон ба update мэдээ ирээгүй 15 секунд болж байна.
show ipv6 eigrp topology – R3 төхөөрөмж
R3#sh ipv6 eigrp topology
EIGRP-IPv6 Topology Table for AS(1)/ID(3.3.3.3)
Codes: P - Passive, A - Active, U - Update, Q - Query, R - Reply,
r - reply Status, s - sia Status
P 2001:DB8:CAFE:5::/64, 1 successors, FD is 128256
via Connected, Loopback0
P 2001:DB8:ABCD::/61, 1 successors, FD is 128256
via Summary (128256/0), Null0
P 2001:DB8:ABCD:1::/64, 1 successors, FD is 128256
Астана
Астана (Астана) - Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын нийслэл хот юм. Казахстаны төв умар талд Акмола мужаар хүрээлүүлж 722 км² газар эзлэн Ишим голын эрэг дээр байрладаг. 2020 оны байдлаар 1.136,156 оршин суугчтай болсон байна. Үүгээрээ бол Алматы хотын дараах хүн амаараа улсын хоёрдугаарт орж байгаа хот юм.
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
via Connected, Loopback2
P 2001:DB8:CAFE:3::/64, 1 successors, FD is 2297856
Астана
Хотын түүх
2019 оны 3 дугаар сарын 20-нд БНКазУ-ын Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев албан тушаалаасаа буусантай холбогдуулж түүнд зориулж Казахстаны парламент улсын нийслэлийг Нур-Султан гэж албан ёсоор нэрлэх болсон ч 2022 оны 9-р сарын 17-нд эргээд Астана нэрээ буцаан авчээ. Ийнхүү тус хот түүхэндээ 6 удаа нэрээ сольжээ.
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
P 2001:DB8:CAFE:4::/64, 1 successors, FD is 2169856
via Connected, Serial1/1
via FE80::1 (2681856/2169856), Serial1/2
via FE80::2 (2681856/2169856), Serial1/1
P 2001:DB8:ABCD:3::/64, 1 successors, FD is 128256
via Connected, Loopback3
P ::/0, 1 successors, FD is 256
P 2001:DB8:ABCD:5::/64, 1 successors, FD is 128256
via Connected, Loopback5
P 2001:DB8:ABCD:4::/64, 1 successors, FD is 128256
via Connected, Loopback4
P 2001:DB8:CAFE:1::/64, 1 successors, FD is 2297856
via FE80::1 (2297856/128256), Serial1/2
P 2001:DB8:FEED:1::/64, 1 successors, FD is 2169856
via Connected, Serial1/0
P 2001:DB8:CAFE:6::/64, 1 successors, FD is 2169856
via Connected, Serial1/2
Астана
Хүн ам
1989 онд бүх хүн амын тоо 281 мянга байж оросууд дийлэнхдээ (хүн амын 54.1% орос, 17.7% хасаг) сууж байсан бол 2010 онд нийт хүн амын тоо 684 мянгад хүрч хүн амын 65.1%-ийг казах үндэстэн бүрдүүлэх болжээ. 2021 оны байдлаар тус хотын хүн ам 1 184 469 хүрээд байна гэж Казахстаны Үндэсний эдийн засгийн яамнаас мэдээлсэн байна.
Дакка
Дакка (бенгалаар ঢাকা, [тхаг аа]), Дака — Бангладешийн нийслэл хот. Мөн муж, аймаг хоёрын төв гэгдэнэ.
Дакка хот Ганга мөрний адгийн их урсгалаас зайдуухан Буриганга (хөгшин Ганга) голын эрэгт 360 км² газар эзлэн байгаа.
Өдгөө Даккад 10 сая, ойр хавьд нь дахиад ‌6 сая хүн оршин сууж байна. Хүн амын олноор дэлхийд 9-р байрт жагсах их хот гэнэ.
Цахим хуудас
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Бангладешийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Саятан хот
Астана
Эшлэл
Ангилал:Казахстаны суурин Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс Ангилал:Азийн суурин Ангилал:Саятан хот
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
Энэ хүснэгтэнд тухайн сүлжээнд хүрэх сайн зам (successors) болон нөөц (feasible successors) сүлжээнүүд бичигддэг. R1 төхөөрөмжийн router-id 1.1.1.1 байна. Жишээлбэл :
via FE80::2 (2297856/128256), Serial1/1
2001:DB8:CAFE:3::/64 сүлжээрүү хүрэх нэг сайн зам байна. Энэ сүлжээрүү хүрэхдээ Serial1/1 интерфэйсээр FE80::2 link-local хаягтай төхөөрөмжрүү гарна. Feasible distance нь 2297856 ба reported distance нь 128256.
show ipv6 protocols – R3 төхөөрөмж
Кандел
Кандел (латн. candela) нь латин хэлээр лаа гэсэн утгатай үг юм.
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
ü Замчлалын протокол ажиллагаа буруу явагдаж байвал энэ командаар шалгаж харна.
R3#sh ipv6 protocols
IPv6 Routing Protocol is "connected"
Кандел
Тодорхойлолт
1 кандел нь тодорхой чиглэлд 1/683 вт/ср цацралын хүчтэй, 540×1022 гц　давтамжтай монохроматик гэрэл цацаргаж буй үүсгүүрийн гэрлийн хүч юм.
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
IPv6 Routing Protocol is "application"
IPv6 Routing Protocol is "ND"
IPv6 Routing Protocol is "static"
Кандел
Тодорхойлолт
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Гэрлийн хүчний нэгж Ангилал:Фотометр Ангилал:Гэрэл зургийн техник
Enhanced Interior Gateway Routing Protocol
Шалгах хэсэг
IPv6 Routing Protocol is "eigrp 1"
EIGRP-IPv6 Protocol for AS(1)
Metric weight K1=1, K2=0, K3=1, K4=0, K5=0
NSF-aware route hold timer is 240
Router-ID: 3.3.3.3
Topology : 0 (base)
Active Timer: 3 min
Distance: internal 90 external 170
Maximum path: 16
Maximum hopcount 100
Maximum metric variance 1
Interfaces:
Serial1/0
Serial1/1
Serial1/2
Loopback1
Loopback2
Loopback3
Loopback4
Loopback5
Loopback0 (passive)
Redistribution:
Redistributing protocol static
Address Summarization:
2001:DB8:ABCD::/61 for Se1/1
Summarizing 5 components with metric 128256
Энэ команд нь ямар замчлалын протокол ашиглаж байгаа мэдээлэл байна. EIGRP-IPv6 ашиглаж байгаа ба AS=1 router-id 3.3.3.3 байна. K1 ээс K5 хүртэл метрикрийг ашиглана. Update мэдээ хүлээх хугацаа 240 секунд. Хамгийн ихдээ 16 сайн зам байж болох ба хамгийн ихдээ 100 хопыг тоолно. Serial1/0, Serial1/1, Serial1/2 ба Loopback0-5 хүртэл интерфэйсийг ашиглаж байгаа ба Loopback0 интерфэйсрүү Update мэдээ илгээхийг хориглосон байна. Static замчлалыг EIGRPv6 замчлалын протоколд redistribution хийж ашиглаж байна. 5н сүлжээг нэгтгэн 2001:DB8:ABCD::/61 хаягтай сүлжээ болгон serial1/1 рүү гаргасан.
Debug – R3 төхөөрөмж
Хөрш R2 рутерийн интерфэйсийг унтраасны дараа
R3#debug ipv6 eigrp 1 neighbor
R3#
* Nov 22 20:32:59.147: Going down: Peer FE80::2 total=1 stub 0, iidb-stub=0 iid-all=0
* Nov 22 20:32:59.147: EIGRP: Handle deallocation failure [0]
* Nov 22 20:32:59.183: EIGRP: Neighbor FE80::2 went down on Serial1/1
* Nov 22 20:33:08.215: %LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface Serial1/1, changed state
Хөрш R2 рутерийн интерфэйсийг буцаан асаасны дараа
* Nov 22 20:33:38.211: %LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface Serial1/1, changed state to up
* Nov 22 20:33:40.375: EIGRP: New peer FE80::2
* Nov 22 20:33:40.375: %DUAL-5-NBRCHANGE: EIGRP-IPv6 1: Neighbor FE80::2 (Serial1/1) is up: new adjacency
Энэ команд нь яг ажиллагааг харуулдаг.
Ангилал:Routing протокол Ангилал:Cisco системийн сүлжээний протокол
Балба
Ази тивийн өмнөд хэсэгт Хятад, Энэтхэг хоёр орноор хүрээлүүлж Хималайн өвөр бэлээр уртаашаа 800 км, өргөөшөө 200 км тэлсэн 147,181 км2 сунайсан орон бөгөөд НҮБ-ийн 1955 оны гишүүн, тусгаар тогтносон бүрэн эрхт улсыг Балба (монгол бичгээр «ᠪᠠᠯᠪᠤ» → balbv, балбаар नेपाल → [небал], гуравдагч хэлнээс Непал) гэдэг 26 сая хүн амтай орон. Нийслэл нь Катманду.
Төр улс
Бурангуй нийгэмт 1768 онд Притви Нараян Шах олон газрыг хураан захирснаар Балба улс тогтжээ. Эрчээ авсан үедээ Төвөд, Энэтхэгт нэвтэрч 1788-1792 онд Чин улс, 1815–1816 онд Британитай байлдаж байв. 1846 онд Жан Бахадур (баатар) Рана сайдын хүч нөлөө вангийн сүрийг дарж нэр төдий болгожээ. Англичуудын дэмжлэгтэйгээр гарсан Рана омгийнхон тийнхүү зуун гаран жил ноёлов. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа 1940-өөд оны сүүлээр ардчилсан хөдөлгөөн, нам, зэвсэгт тэмцэл үүсээд 1951 онд Ранын дэглэмийг унагаж, вангийн засгийг сэргээн тогтоосон. Энэтхэг дэмжин оролцож байв. Ван, засгийн газар харшиж ван аргагүй дийлж 1959 онд намгүй болжээ. Балбын вант улс (1768–2008) 1990-ээд оноос ахин ардчиллыг хүсэгчдийг бай болж 1996 онд байгуулагдсан маоист үзэлтэй Балбын эв хамт намын толгойлсон иргэний дайн 18 мянган хүний аминд хүрсний эцэст 2008 онд хаант төр халагдаж, бүгд найрамдах засаг, холбооны төрийн байгууламж бүхий албан ёсоор Холбооны Бүгд Найрамдах Ардчилсан Балба Улс (ХБНАБУ) үүсээд байгаа юм. Хэрэгжүүлэх (засгийн газар), хууль тогтоох (601 гишүүнтэй), шүүх засаглал гэсэн гурван бүтэц бүхий төртэй. 2008 оноос Рам Баран Ядав ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна.
Газар орон
Балба орныг байгалийн гурван бүс болгож үзнэ. Нутгийн умард хөвөөгөөр альпийн нуга, нүцгэн хад, мөнх цас, мөсөн гол бүхий хүйтэн Хималайн өндөр нуруу сунайна. Балба-Хятадын хилийн зурваст Канченжунга, Лхоцэ, Макалу, Чо Оюу, Дхаулагари болон дэлхийн хамгийн өндөр Жомолунгма (балба хэлээр сагармата гэх) зэрэг далайн түвшнээс дээш 8000 м-ээс өндөр уулс сүндэрлэжээ. Дунд бүс буюу навчит, шилмүүст ойтой уулс, өндөрлөг газарт д.т.д 800-4000 м өндөр нутаг хамрагдана. Энэтхэгтэй хиллэх өмнөд хэсгийн Ганга мөрний нам доор газрын зах зурвасаар тропикийн ой тархсан бөгөөд 2000 мм-ээс их тунадас унаж, I сард +15°С, VII сард +30°С халуун дулаан байдаг. Засаг захиргааны хувьд 14 аймаг (अञ्चल - анчал), тэдгээр нь дотроо 75 хошуу (जिल्ला - жилла) болж хуваагдана. Гэхдээ аймгуудаа багцлаад зүг чигээр нэрийдсэн 5 муж (бүс нутаг) болгон хөгжүүлж байгаа.
Аж ахуй
thumb|180px|left|Катмандугийн гудамж, зээл Балба нь феодалын харилцаа ноёрхсон хөдөө аж ахуйн орон. Нийгмийн нийт бүтээгдэхүүний 70 орчим хувийг хөдөө аж ахуй гаргадаг. Хөдөө аж ахуйд буудай, эрдэнэ шиш, хөх тариа, арвай, шар будаа, гурвалжин будаа, тропикийн ойд чихрийн нишингэ, жут, тослог ургамал, тамхи, цайны бут тариалдаг. Хүнсний ногооны ба үр жимсний аж ахуй эрхэлнэ.
Одос, сарлаг, хонь, ямаа, гахай өсгөдөг. Аж үйлдвэрийн хөгжлөөр дорой. Нүүрс, төмрийн хүдэр, гялтгануур, догшин шүү болон хөдөө аж ахуйн түүхий эдийг гар үйлдвэрийн аргаар боловсруулдаг. Чихэр, тамхи, хөвөн, бөс даавуу, жут, тутарга цэвэрлэх фабрик, завод ажилладаг. Металл боловсруулах, гэр ахуй ба гар урлалын үйлдвэртэй. Гадаадад жут, жутийн эдлэл, үр тариа, чихрийн нишингэ, тамхи, ноос, арьс, эмийн ургамал гаргадаг.
Нийгэм соёл
1950 онд 9 сая хүнтэй байсан Балба улс 2011 онд 26,494,504 хүнтэй болжээ. Хүн амын тооны жилийн дундаж өсөлт — 1.35%. Тэр ч үүднээс залуусын орон. 14 хүртэлх насны багачууд 35 хувь, 15-60 насны хүн 54 хувь, 60-аас дээш ахмад настан 8 хувийг бүрдүүлж байгаа. Дундаж наслалт — 66.2 жил. Эр эм хүйсийн харьцаа —0.96. Хойд талын уулархаг газраар хүн ам цөөн, урд талын Инд-Гангын нам доор газраар хүн ам шигүү суудаг. Нийслэл Катмандуд 975 мянган хүн, эргэн тойронд нь 2.5 сая хүн бүчин суужээ. Биратнагар (700 мянган хүнтэй), Покхара (260 мянга), Лалитпур, Бхаратпур, Бирганж (135,904) зэрэг бумаас олон хүнтэй хот бас байна.
Овог аймаг, отог яс маш олон. Кастын системтэй. 15.5% нь чтери ястан, 12.5% нь бахун, 7.1% нь магар гэх мэтээр зуугаад өөр нэр дурдаж болно. Улсын албан ёсны бөгөөд хүн амын 44.6%-ийн төрөлх хэл нь балба хэл. Самгарди суурьт энэ хэлээ диваа үсгээр бичдэг. Балба, майтхили (11.7%), бхожрупи (6.0%) зэрэг ихэнх хэл энэтхэг-ари төрөлд хамаарна. Таманг, невар гэх мэт төвөд-бирм төрлийн хэлтэн хойд нутагт төвлөн байна. Хэл угсаагаа дагаад 80% хиндү, 10% будда, 4% ислам шашин шүтдэг. НТӨ 563 онд шагж хааны агь, хожмын Бурхан багш мэндэлсэн газар одоо Балбын Лумбинид байна. 1997 онд дэлхийн газрын өвөөр бүртгэгдсэн.
Балбад үлгэр домог арвин. «Дал бхат» хэмээх цагаан будаа, ногоо, шөл зэрэгцүүлсэн хоол байдаг. Мөн «момо» хэмээх бууз бий.
Балбынхан хөлбөмбөг, крикет их тоглоцгоодог. 1988 онд Бидхан хэмээх лам тэгвоньдугаар олимпийн хүрэл медаль авсан.
Гадаад холбоос
Ангилал:Азийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Парламентын засаглалтай холбооны бүгд найрамдах улс
Уураг (сүү)
Уураг гэдэг нь хөхтөн амьтны жирэмсний сүүл үед хөхний сувгаас ялгаран гардаг нэгэн төрлийн сүү юм. Ихэнх зүйлийн хөхтөн зөвхөн үр зулзагаа төрүүлсний дараа хэсэг хугацаанд л гардаг. Уураг нь жирийн сүүг бодвол өөх тос багатай, уураг (протейн) ихтэй байдаг бөгөөд өвчнөөс хамгаалах эсрэг биетүүд агуулсан байдаг тул дөнгөж төрсөн хүүхэд, зулзагад дархлаа тогтоож өгдөг байна. Мөн ангир уураг гэдэг. Уургаар баялаг тул ийнхүү нэрлэсэн.
Ангилал:Сүү
Бөөмийн бүрхүүл
Бөөмийн бүрхүүл нь бөөмийн дотоод орчныг цитоплазмаас тусгаарласан 2 давхар мембран юм. 2 мембраны хоорондох 20-60 нм өргөнтэй хөндийг перинуклеарын хөндий гэнэ. Бөөмийн бүрхүүл дээр 80-90 нм өргөнтэй сүвүүд орших ба энэ нь бөөм цитоплазм хоорондох бодисын солилцоог хангана.
Ангилал:Эсийн бүрэлдэхүүн хэсэг
Симон Амманн
Симон Амманн (Simon Ammann, 1981 оны 6 сарын 25-нд төрсөн) нь Швейцарын цанын харайлтын тамирчин юм.
Нүүр хуудас
<templatestyles src="Wikipedia:Нүүр хуудас/styles.css" />
Симон Амманн
Амманн Швейцарын Грабс хотноо Маргит болон Хенрих Амманн нарын гэр бүлд төрж, Унтервассерт өсчээ. Тэднийх 3 хүү, 3 охинтой аж. Симон 16 настайдаа 1997-1998 оны цанын харайлтын дэлхийн цомын цувралд оролцож эхэлсэн бөгөөд 1998 оны Наганогийн олимпод шалгаран оролцож, 35-р байр эзэлжээ. 2002 оны Солт-Лэйк Ситийн олимпын өмнө тэрээр хүнд гэмтэл авсан ч олимпод хувийн төрөлд хос алтан медаль хүртсэн 2 дахь тамирчин болж чаджээ. (Эхнийх нь 1988 онд хос алтан медаль зүүсэн Матти Никанен юм.) Ийнхүү нэр алдарт хүрсэн Амманн Америкт хүртэл телевизийн ярилцлагад оролцох болжээ.
Нүүр хуудас
Онцлох өгүүлэл бусад онцлох өгүүлэл · энэ юу вэ? Дэлхий дахинд ✏️засах · мэдээний сан Танилцуулга Өгүүллийн ангилал бүх ангилал
Симон Амманн
Тэрээр 2006 онд Турин хотноо гурав дахь олимпод оролцсон ч хараахан медаль хүртэж чадаагүй. Түүний хоч нь "Сими" юм.
Нүүр хуудас
Бусад хэл бусад бүх хэлний Википедиа
Симон Амманн
Тамирчны хажуугаар Амманн Цюрихийн Технологийн Институтад мэдээллийн технологи, цахилгааны инженерийн чиглэлээр 2006 оноос эхлэн суралцаж буй.
Нүүр хуудас
Бусад төсөл
Симон Амманн
2007 оны 2 сарын 24-нд тэрээр цанын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс анхныхаа алтан медалийг хүртсэн.
Эшлэл
Ангилал:Швейцарын цанын харайгч Ангилал:Швейцарын олимпын аварга Ангилал:Цанын харайлтын олимпын аварга Ангилал:Цанын харайлтын дэлхийн аварга Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Швейцарын олимпын оролцогч Ангилал:Швейцарын цанын харайлтын улсын аварга Ангилал:Швейцарын оны шилдэг тамирчин Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Арга зүй
Ангилал:Шинжлэх ухааны онол
BAe 146
Авро Ар-Жэй 85 маягийн агаарын хөлөг нь Английн БАЭ Системс (BAE Systems) компанийн Авро Ар-Жэй (Avro RJ) төрлийн агаарын хөлөгт багтдаг. Авро Ар-Жэй 85 тийрэлтэт агаарын хөлөг БАЭ 146 (BAE 146) маягийн богино болон дундын зайн тийрэлтэт хөдөлгүүр бүхий агаарын хөлгийн сайжруулсан загвар юм.
БАЭ 146 (BAE 146) агаарын хөлгийг залгамжлагч Авро Ар-Жэй 85 нь Люфтханза (Lufthansa), Бритиш Эйрвэйз (British Airways) зэрэг дэлхийн олон орны агаарын тээврийн компаниудад ашиглагддаг.
Одоогийн байдлаар 61 агаарын тээвэрлэгчийн 248 Авро Ар-Жэй 85 маягийн агаарын хөлөг үйлчилгээнд ашиглагдаж байна.
Авро Ар-Жэй 85 маягийн агаарын хөлөг нь байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөө бага, мөн бүрэн тоноглогдоогүй шороон болон нислэгийн богино зурваст нислэг үйлдэх бүрэн чадвартай, Монгол орны байгаль цаг уурын нөхцөлд бүрэн зохицсон цорын ганц тийрэлтэт хөдөлгүүр бүхий агаарын хөлөг юм. Нислэгийн найдвартай, аюулгүй ажиллагаанаас гадна Авро Ар-Жэй нь энэ ангилалдаа хамгийн дуу чимээ багатайгаар гэрчилгээжсэн.
Авро Ар-Жэй 85 ерөнхий үзүүлэлтүүд (Изинис Эйрвэйс ХХК-н онгоцоор):
Ангилал:Богино зайн нисэх онгоц Ангилал:Дөрвөн тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Анхны нислэг 1981 он Ангилал:BAE-Systems-Агаарын тээврийн хэрэгсэл
Юнъинь
Юнъинь (용인 - юунг-ин; Yongin; Йонъин) — Өмнөд Солонгос улсдаа 12-р, өөрийг нь харъяалах Кёнги аймагтаа бол 4-р олон хүнтэй хот. Өдгөө Кёнги аймгийн 591.32 км² газар, 913403 хүн Юнъин хотын гэдэг. Улсын нийслэл Сөүлээс 40 км явахад аялал жуулчлал, амралт зугаалганд тохирсон цэцэрлэгт хүрээлэн, зугаацах хөгжилдөх газар олонтой Юнъиньд явж очдог. 1996 оноос хот Юнъинь хот гэж хэлэгдэх болсон. Өдгөө хотжсон Сүжи, армаг тармаг суурьшилт Кихөн, хөдөөрхүү Чоинь гэсэн гурван дүүрэгт хуваагддаг.
Зураг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хот Ангилал:Кёнгийн суурин Ангилал:Саятан хот
Даян аварга
Даян аварга — Улсын аварга цолтой бөх улсын наадмын барилдаанд 9 давж түрүүлэхэд эсвэл 9 давж үзүүрлэхэд олгох цол. Ер утга нь бүгдийн (даян) аварга гэнэ.
Холбох програм хангамж
Холбох програм хангамж (Middleware) бол янз янзын эх сурвалжийн програм хангамжуудын хамтарсан зөв ажиллагааг бататгахыг зорилт болгодог үйлдлийн систем болон хэрэглээний програмын хоорондох иерархид тодорхой байр эзэлдэг програм хангамж юм. Ангилал:Програм хангамж
Умард Суматра
Умард Суматра (индонезээр Sumatera Utara) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Суматра аралд байрладаг, 13.0 сая хүнтэй. Төв нь Медан ( Medan) хот. Хүн амын 42% нь Батак ястан, 33% нь Жава үндэстэн, 6% нь Ниас ястан.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Суматра
Жои Бартон
Жозеф Энтони (Жои) Бартон (Joseph Anthony "Joey" Barton; 1982 оны есдүгээр сарын 2-нд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Куинз Парк Рейнжерс» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Жои Бартон 2008 онд танхайн хэргээр зургаан сарын хорих ялаар шийтгүүлж байлаа.
2011 оны наймдугаар сард «Куинз Парк Рейнжерсийн» эгнээнд нэгдсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Их Британичууд Ангилал:Англичууд
Фүс
Фүс нь Манж Чин гүрний үеийн ноёдын хэргэмийг илэрхийлэх хүрмэн дээр хаддаг байсан элдэв зүйлийн амьтны дүрсийг оёж хатгасан дөрвөлжин торгон тэмдэг юм.
Чин ван хүн 2 эсрэг харсан, 2 зөрүү харсан нийт 4 луут фүс хаддаг байсан бол жүн ван хүн 4 зөрүү харсан луут фүстэй байдаг байжээ. Бэйл хүн 2 эсрэг харсан луу, Бэйс хүн хоёр зөрүү харсан лууг хаддаг байсан байна.
Мадагаскар тутгалжин
Мадагаскар тутгалжин (Numenius madagascariensis) мөн Том тутгалжин нь Хомноотынхон овгийн томхон ус гатлагч шувуу юм. Бордуу зүсмийн бөгөөд бусад ус гатлагч шувуудын дотор хамгийн урт хошуутай болно. Биеийн урт нь 63 см.
Тэд үржлийн улирлаа зүүн хойд Ази, Сибирь, Камчаткын хойг, Монголд өнгөрүүлдэг. Чийгтэй намгархаг газар, нуур цөөрөмд нутаглана. Өвөл болоход нүүдэллэн Австрали, Өмнөд Солонгос, Тайланд болон Шинэ Зеландад өвөлждөг. Мадагаскар тутгалжин нь урт хошуугаа ашиглан шавар дундаас өт хорхой барьж иддэг. 2006 оны байдлаар нийт 38,000 ш тоологдоод байна.
<br style="clear:both">
Цахим холбоос
Ангилал:Хомноотынхон
Никель
Никель нь Ni химийн тэмдэг, 28 атомын дугаар бүхий химийн элемент. Мөнгөлөг цагаан, алтлаг туяатай, гялтгар, шилжилтийн металл. Никелийг деформацад оруулахад хүнд металл.
Эшлэл
Ангилал:Химийн элемент Ангилал:4-р үеийн элемент
Сүвонийн цэнгэлдэх хүрээлэн
thumb|Сүвонийн цэнгэлдэх хүрээлэн Өмнөд Солонгос улсын Сүвонь хотын гол цэнгэлдэх хүрээлэн 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-ын хэдэн тоглолтыг хүлээн авахад зориулагдан 2001 онд баригджээ. Тус цэнгэлдэх хүрээлэн 43,959 хүний суудалтай. 2001 оноос тус цэнгэлдэх нь Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн Сүвонь Самсунг Блюуингз багийн үндсэн талбай болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Солонгосын цэнгэлдэх хүрээлэн Ангилал:Сүвонь
Монгол улс Монреалийн олимпод
Монгол Улс Канадын Монреаль хотноо зохиогдсон 1976 оны зуны олимпын 21-р наадам буюу Монреалийн олимпод оролцож, 1 мөнгөн медаль хүртжээ.
30px Байт харваа
Эрэгтэй
30px Буудлага
Эрэгтэй
Цахим холбоос
Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн зуны олимп 1976
Зараа таар
Зараа таар  - (Nanophyton erinaceum), (Нанофитон ежовый)
Тархалт
Зөөлөн хөрст үйрмэг чулуу, сайрлаг бэл, тэгш газар, энгэр барьж цөлжсөн хөндийгээр ургана.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Карл Линней
Карл Линней (Carl Linnaeus, Carolus Linnaeus, 1707 оны 5 сарын 23 - 1778 оны 1 сарын 10) нь Шведийн ургамал зүйч, амьтан судлаач, эмч бөгөөд "Амьтан ургамлын төрөл зүйлийн нэршил"-г зохиосон хүн юм. Энэ систем нь бүх төрлийн амьтан, ургамал тус бүрт 2 латин үгээс бүрдсэн нэр өгсөн байх ба өдгөө дэлхийн бүх улс оронд хэрэглэгдэж байна. Тэрээр "Орчин үеийн системчлэлийн эцэг" хэмээн нэрлэгддэг ба "Орчин үеийн экологи судлалын үндэслэгчдийн" нэгд тооцогддог билээ. Линней тухайн үедээ ч их нэр алдартай байсан ба гарамгай хэл шинжлэлч байв.
Өсвөр үе
Карл Линней нь Шведэд төржээ. Бага залуу үедээ эцэг болон өвөөгийн адил хувраг болох байсан ч хичээлдээ тийм ч дуртай байсангүй. Оронд нь хотын эмчээр заалгасан ургамал судлалыг ихэд сонирхон суралцаж Лундсын Их Сургуульд элсэн орж, жилийн дараа Uppsal-н Их Сургууль уруу шилжив.Тэрээр ихэд ихэмсэг нэгэн байсан бөгөөд өөрийгөө ургамал судлалын хаан гэж үздэг байв.
Ангилал:Шведүүд Ангилал:Биологич Ангилал:Физикч Ангилал:1707 онд төрсөн Ангилал:1778 онд өнгөрсөн
Өрнөд Суматра
Өрнөд Суматра (индонезээр Sumatera Barat) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Суматра аралд байрладаг, 4.8 сая хүнтэй. Төв нь Падан ( Padang) хот. Хүн амын 88% нь Минанкабау ястан, 4% нь Батак ястан, 4% нь Жава үндэстэн.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Суматра
Төмөрийн улс
Гарал үүсэл, угсаатны хамаарал
Төмөрийн эзэнт гүрний үүсэл нь Монголын нүүдэлчин аймаг Барласаас улбаатай бөгөөд тэд Чингис хааны армийн бүрэлдэхүүнд багтан тулалдаж явжээ. Монголчууд Төв Азийг эзэлсний дараа Барлас аймгийнхан одоогийн Узбекистанд суурьшиж нутгийн түрэгүүдтэй холилдсон тул Төмөрийн үед барласууд зарим талаар түрэгжсэн байв. Түүнчлэн Цагадайн улсын баруун хэсгийн Исламын шашинд орсон түрэг, монгол угсаатнууд Исламын шашин дэлгэрэхээс өмнө Төв Азид ноёрхож байсан Персийн соёлын нөлөөнд орсон байжээ. . Персийн утга зохиол нь Төмөрийн эзэнт гүрний элит хэсгийнхнийг Перс-Исламын соёлд ороход нь нөлөөлж байв.
Төмөрийн улсын ордны эмэгтэйчүүд монгол ёс заншилтай байсан ба Төмөр хааны үед албан хэрэгцээнд монгол, түрэг аль аль хэлийг ашигладаг, монгол бичгээр захиа бичин илгээдэг байв. Мавереннахрын монголчууд өөр угсаатны ёс заншилд орон монгол соёлоо гээж эхэлсэн боловч бүрмөсөн уусаагүй байв. Дундад зууны монгол эрчүүд гэзэг тавьдаг заншилтай байсан ба Төмөр хаан хүүгээ шийтгэхдээ гэзгийг нь тайрсан нь хүүгээ монголд үнэнч бус байсан гэж үзэж байсныг нь илэрхийлж байжээ. Төмөр хаан Чингис хааныг ихэд хүндлэн биширдэг байсан төдийгүй өөрийн бүх амьдрал, үйл хэргээ Чингисийн улсийн сүр хүчийг дахин сэргээн тогтоохын төлөө зориулжээ. Энэ нь саяхан байгуулагдаад бутарсан ИМУ-н сүр хүчийг хүмүүс хараахан мартаагүй мөн Төмөр өөрөө монголын барлас овгийн хүн байсантай холбоотой юм. Тэр Чингисийн зарлиг, ИМУ-н хууль цаазыг дээдлэн хүндэтгэж өөрийн улсад хэрэгжүүлж байв. Хожим Төмөрийн улсаас тасран байгуулагдсан Их Могол Улсад монгол ёс заншлаа даган мөрдөхөө больсон бол Төмөр хааны хувьд лалын шашинд орсон ч монгол ёс заншлаа даган мөрдөж монгол гарлаараа бахархдаг байв. Бутралын үеийн Монгол улс, Төмөрийн улс хоёр найрсаг харилцаатай байжээ. Буняшир хаан болохоосоо өмнө Төмөр хааны ордонд байсан байдаг. Төмөрийн улсыг заримдаа монгол улс гэж бичсэн байдаг бол зарим тохиолдолд түрэг улс гэж бичсэн байдаг. Моголистан, Төмөрийн зарим монголчуудыг 16-р зууны сүүл хүртэл монгол хэлээрээ ярьсан хэвээр байсан байж магадгүй гэж зарим эрдэмтэд таамагладаг.
Эрдэмтэд Төмөрийн улсыг монголчуудын эсвэл түрэгүүдийн улс гэсэн зөрүүтэй байр суурь баримталдаг. Төмөрийн улс хэдийгээр монгол гаралтай улс ч 14-р зууны дунд үед Баруун Цагаадайн улсын монголчууд буюу Мавереннахр дахь монголчууд нилээд түрэгжсэн байсан учир зарим эрдэмтэд энэ улсыг түрэгүүдийн улсад хамааруулдаг байна.
Байгуулагдсан нь
Төмөр Мавереннахр буюу Трансоксиан (одоогийн Узбекистан, Тажикистан, Туркменистаны ихэнх хэсэг) болон Хорасаны (одоогийн Иран, Афганистан) ихэнх хэсгийг 1363 оноос эхлэн бусад ноёдтой хүч хавсран (Самаркандийг 1366 онд, Балхийг 1369 онд) мэдэлдээ оруулж, 1370 он гэхэд захирагчаар нь өргөмжлөгджээ. Албан ёсоор бол Монголын Цагадайн улсын нэрээр үйл ажиллагаа явуулж байсан Төмөр Мавереннахр, Хорезмыг дагаар оруулж, 1380 онд баруун тийш аян дайн хийв. 1389 онд Картидуудыг Хератаас үлдэн хөөж, 1382 оноос Персийн нутаг руу түрж эхэлжээ (Исфаханыг 1387 онд эзэлж, 1393 онд Музаффаридуудыг Ширазаас зайлуулж, Жалайридуудаас Багдадыг авсан). 1394/95 онд тэр Алтан Орд руу довтолж, Кавказад өөрийн засаглалыг тогтоон, улмаар 1398 онд одоогийн Пакистан, Энэтхэгийн нутаг дахь Мултан, Дипалпурыг дагаар оруулжээ.
1400/01 онд Алеппо, Дамаск, зүүн Анатолиаг эзлэн авч, 1401 онд Багдадыг сүйтгэж, 1402 онд Османуудаас Анкараг булаан авав. Тэр Самаркандыг гол нийслэлээ болгосон бөгөөд түүний аян дайнаар ойролцоогоор 17 сая хүн үрэгдсэн гэдэг.
1506 онд Төмөрийн эзэнт гүрэн унасны дараа аавын талаасаа Төмөрийн, эхийн талаасаа Чингис хааны удмын Бабур 1526 онд Афганистан, Энэтхэгт Моголын эзэнт гүрэнг байгуулсан түүхтэй. 17-р зуун гэхэд Моголын эзэнт гүрэн Энэтхэгийн ихэнх нутгийг хяналтдаа байлгаж байсан боловч 18-р зуунд хүч нь суларч Английн нөлөөнд орж эхэлжээ. 1857 онд II Бахадур Шах Энэтхэгийн бүх хүчийг нэгтгэж англичуудын эсрэг тулалдсан ч ялагдаж Бирм рүү цөлөгдсөнөөр Энэтхэгийн хойг бүхэлдээ Британийн эзэнт гүрний мэдэлд орж Их Могол Улс бүрмөсөн мөхжээ.
Төмөрийн эзэнт гүрний явуулсан дайн тулаануудын үр дүнд Персийн соёлын төв нь Самарканд, Херат болон хувирч, Төмөрийн эзэнт гүрний хүч чадлын билэг тэмдэг болон мандаж байв.
Соёл
Төмөрийн эзэнт гүрэн нь хэдийгээр Монголын Барлас овгоос гаралтай ч Туркестан, Хорасанд төвлөрсөн, түрэг, Персийн соёлын нөлөөнд орсон, Исламын шашинтай улс байжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Афганистаны түүх Ангилал:Узбекистаны түүх  Ангилал:Исламын хант улс Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Перс Ангилал:1370 он
Лоренцо Де Сильвестри
Лоренцо Де Сильвестри (Lorenzo De Silvestri; 1988 оны тавдугаар сарын 23-нд Ром хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Сампдориа» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2009 оны наймдугаар сарын 27-нд «Фиорентина» багтай таван жилийн гэрээ байгуулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Лацио багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Софийн метро
Софийн метро (Софийско метро) нь 2012 оны байдлаар 2 шугам, 27 өртөөтэй. 1998 оны 1 сарын 28-нд нээгдсэн.
Софи хотод газар доорх тээврийг барих анхны судалгаа, төлөвлөгөөг 1960-аад оны сүүлээр хийжээ. 1972 онд Болгарын Сайд нарын зөвлөл ТЭЗҮ-ийг баталж, 1973 онд "Метропроект" тусгай зураг төслийн байгууллагыг байгуулжээ. 1974 онд ТЭЗҮ-ийн үндсэн дээр Нийслэлийн Ардын Зөвлөлийн Гүйцэтгэх хороо метроны шугамыг хөгжүүлэх ерөнхий схемийг баталж, уг сүлжээ нь нийт 52 км урт, 47 өртөө бүхий 3 шугамаас бүрдэж байна. Өртөө хоорондын дундаж зай нь 1100 метр орчим.
1979 онд нэгдүгээр шугамын нэгдүгээр шатны ажлын хүрээнд Вардар, Люлин өртөөний барилгын ажил эхэлж, 1982 онд Үндэсний Соёлын ордны барилгын ажлын үеэр анхны хонгил, хоёр станц баригдсан. София метро 18 гаруй жил баригдсаны эцэст 1998 оны нэгдүгээр сарын 28-нд нээгдсэн.
Метро 5:00 -23:30 цагийн хооронд ажилдаг байна.
Галт тэрэгний хамгийн дээд хурд нь 80 км / цаг, галт тэрэгний хоорондох хамгийн бага интервал нь 90 секунд байдаг байна.
2022 оны 3-р сарын 21-нд Хаджи Димитар өртөөнөөс Левскийн хороолол хүртэл гурван шинэ станц барих ажил эхэлсэн. Төлөвлөсөн нээлтийн огноо 2025 он.
thumb|250px|„Бели Дунав“ өртөө thumb|250px|„Младост 3“ өртөө
Цахим холбоос
Ангилал:Болгарын төмөр замын тээвэр Ангилал:Метроны систем Ангилал:Софийн тээвэр Ангилал:Софийн тээврийн байгууламж
Яш тойрог
Яш тойрог (Judeţul Iaşi []; ) — Румыны дөчин нэгэн тойргийн нэг. 772.348 хүнтэй.
Хүн ам
2002 онд энэхүү тойрогт 816.910 оршин суугчтай ба хүн амын нягтрал нь 150 хүн км² тутамд байв.
2011 оны хүн амын тооллогоор 772.348 оршин суугч тоологдсон бөгөөд үүгээр хүн амын нягтрал нь 141 хүн/км² болон буурсан үзүүлэлттэй гарчээ.
Газар зүй
Яш тойрог нийт 5476 км² газар нутагтай ба энэ нь Румын Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 2,29 %-тай тэнцэнэ.
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Чулуут сум
Чулуут сум нь Архангай аймгийн сум юм. Сайн ноён хан аймгийн Цэцэн чин вангийн хошуу байж байгаад 1924 оноос Архангай аймгийн Чулуут сум нэртэй байгуулагдсан юм. Хангайн нурууны ар талд, баруун талаараа Баянхонгор аймгийн Жаргалант, урд талаараа Баянхонгор аймгийн Галуут, Архангай аймгийн Ихтамир, хойд талаараа Хангай, зүүн талаараа Өндөр-Улаан сумуудтай хиллэдэг. Хангай нурууны ноён оргилуудын нэг Цогтсүмбэр хайрхан (д.т.дээш 3348 м), тус хайрхан, мөн салбар уулсаас эх авдаг тунгалаг уст Чулуут гол тус сумын нутагт бий.
ЧУЛУУТ НУТГИЙН ТҮҮХЭЭС
I. Эрт үе
Шагай, "Дуут зэвээс" санаа сэлбэж, нэгэн түүхэн явдлыг өгүүлэхэд сонин билээ. "Монголын нууц товчооны"(МНТ) 116-дугаар зүйлд "Тэмүүжин Жамуха хоёр анд бололцоход... Жамуха нэгэн гурын шагайг Тэмүүжинд өгч, Тэмүүжин нэгэн цутгамал (тавгийг хүндрүүлж морь буухад төхөм болгосон-РС) шагайг Жамухад өгч Ононы мөсөн дээр шагалцан наадаж, анд бололцеон бөлгөө. Түүний хойт хавар алангир нумаар (тосон харгай модоор хийсэн элэггүй нум-РС) харваж бүхийд Жамуха бярууны хоёр эврийг нааж нүхэлж хийсэн Дуут сумаа Тэмүүжинд өгч, Тэмүүжинд арц модон годил (булцуугаа) Жамухад өгч анд бололцов" гэж бичсэнийг нэхэн санахад нэн сонирхолтой. Хүрлээс хойш мянган жилийн дараа ч дуут сумыг монголчууд хэрэглэж, тэр цагтаа дээдсийн болон эрчүүдийн дунд чухал бэлэг дурсгалд  орж байжээ гэж даруй бодогдуулна. Дуут сумаар харвахад хүчтэй исгэрэн шунгинах дуун гарахын хамт агаарыг шураглан эрчилж зүсэх холын тусгалтай бөгөөд онч цэц нь сайн, салхины хажуугийн цохилтод амар үл автах зэрэг давуу талтай ажээ.Ялангуяа, дайн тулааны үед олон дуут сумаар зэрэг зэргээр онилон харваж мендәр мэт шунгинуулан буулгаж онч мәргән тусгахад дайсныг ихэд цочоон ширвэгдүүлж, аюулган сүрдүүлэх гүн учир холбогдолтой байсан байна. НТӨ гуравдагч мянгаас нэгдэх мянган жил хүртэлх он цагийг хамарсан хүрэл зэвсгийн үеийн Чулуутын нутаг дэвсгэр дэх олдворын зүйлс ийнхүү илтгэж байна.