cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Персийн эзэнт гүрэн
Персийн эзэнт гүрэн - Месопотами, Ассир, Вавилон зэрэг томоохон улсуудын нутаг дэвсгэрийн зах хязгаарт Медес, Перс гээд зарим нэг жижиг улс, овог аймгууд оршдог байлаа. Персүүдийн нөлөөнд автсан грек түүхчид Медесүүд өөрийн хөрш Месопотамичуудтай адил болохын тулд хэрхэн сүр жавхлантай гүрэн болж хөгжсөнийг дүрслэн үзүүлсэн байдаг. Персийн хаантай ойр байсан нэгэн хүн Сирус хаан Медесийг цэцэглүүлэн мандуулсан мэт өгүүлсэн нь бий. Харин археологийн баримт өөр зүйл өгүүлж байна. Вавилоноос олдсон орчин үеийн баримтуудаас харахад Сирус МЭӨ 6 зууны дунд үед нутаг орны төв рүү нүүхээсээ өмнө Месопотами хавийн газрийг байлдан дагуулжээ. Анхных нь өнөөгийн Туркийн баруун зүгт байсан Лидийн хаант-улс байв. Энэ байлдан дагуулалт түүнд Грекийг дотроос нь харах боломжийг өгсөн юм. Үүний дараа Вавилоны хаан Набонидус Сируст буун өгч нийслэлээ тавьж өгөв. Вавилон болон Газар дундын тэнгис хавийн орны дэлгэрэнгүй түүх бичлэгт Сирусын хүү Камбайсис МЭӨ 524 онд Египетийг хэрхэн байлдан дагуулсан тухай өгүүлсэн байдаг. Сирусын төв Азийн зүүн хэсгийг байлдан дагуулж ихээхэн нутгийг эзэмшсэн тухай баримт бага үлджээ. Камбайсис Египетийг өөртөө нэгтгэсэнтэй зэрэгцээд ираны өндөрлөг газраас гаралтай язгууртан персүүд удирдлагадаа маш хүчтэй шахалт үзүүл нэг үеийн дотор дэлхийн хэмжээний Эзэнт гүрнийг байгуулав. Камбайсисыг нас барсны дараа түүний дүү Бардия эзэн хаан болжээ. Гэхдээ дараагийн жилүүдэд 1 Дари нөлөө бүхий болж ирсэн юм. Дариг Биситун ууланд бицжээс хийж үлдээсэн гэдэг бөгөөд тэрээр Бардияг хоосон хэр зээлдэгч хэмээн суудлаас нь зайлуулсан билээ. Энэ бүх донсолгоонт байдлын дараа Дари хаан өөрийн захиран буй Эзэнт гүрний талаар их л эв зохицолт дүрийг бүтээх гэж хичээсэн байдаг. Гол хотууд болох Мерцепөлис, Сусагийн архитектүрт эзэнт гүрний бүх иргэд ихэд амарлингуй байдалтай дүрслэджээ. Сусагийн үндсийг тавих үеийн баримтаас үзэхэд Дари барилгын материалуудыг өөрийн эзэмшлийн хамгийн алс хязгар нутаг болох Энэтхэгээс авчирч, али болох төгс сүрлэг бариулдаг байжээ.
Монголын боулинг сонирхогчдын холбоо
Монголын боулинг сонирхогчдын холбоо нь 2009 оны 3-р сард боулингийн спортыг хөгжүүлэх, олон нийтэд сурталчилан таниулах, бүх нийтийн спорт болгох, тамирчдыг дэмжих, гадаадын болон дотоодын тэмцээн уралдаанд оролцоход дэмжлэг үзүүлэх зорилготой байгуулагдсан нийгэмд үйлчилдэг төрийн бус байгууллага юм. Монголд боулинг спорт 1996 оноос эхлэлтэй.
Персийн эзэнт гүрэн
Хаан ширээний залгамжлал
Дари, түүний хүү Ксеркис болон бусад залгамжлагчдын дүрийг ордны ханан дээр сийлбэрлэсэн байдаг бөгөөд гэр бүлийн угсаа залгамжлалыг нь онцлон тэдгээр дүрийг өөрчлөлгүй явж иржээ. Энд дүрслэгдсэн ордны өмсгөлтэй угсаа залгамжлагч яг л хааныг санагдуулам харагддаг.
Монголын боулинг сонирхогчдын холбоо
Ангилал:Боулингийн байгууллага Боулинг Ангилал:1996 онд байгуулагдсан
Персийн эзэнт гүрэн
Грекчүүдтэй тулгарсан
Дари болон түүнийг залгамжлагчид өөрсдийн удирдлагын үр дүнтэй, эв зохицолт шинжийг онцлон тэмдэглэж байв. Персийн эзэнт улсын хил хысзгаарын дагуу тарсан жижиг хотууд дахь грекүүд Персийн хаадын тухай бичихдээ зөрчил мөргөлдөөнийг онцлодоггуй байжээ. Үнэндээ Грекүүд хөрш их гүрэнтэйгээ нэлээд ээдрээт харилцаатай байсан юм. МЭӨ 490 онд Иониан дахь Персүүдээс хараат байсан грек хотууд бослого гаргахад Грекийн их газраас Афин болон Эритричүүд тусламж илгээлээ. Персийн удирдагчид үүнийг аядуухан байсан хүмүүсийн эсэргүүцэл хэмээн үзэж МЭӨ 490 онд залхаан цээрлүүлэх аян явуулжээ. Мөн МЭӨ 480 онд Даригийн хүү Ксеркиц өөр нэг аян дайныг удирдан явуулжээ. Хэдийгээр зарим хот тэр дороо персүүдэд бууж өгсөн ч гэсэн зарим нь эрэлхгээр эсэргүүцэн тэмцсээр байв. Энэхүү эсэргүүцэл тэмцлийг Грекүүдийн тусгаар тогтнолын ухамсар бүрэлдэж байсан эргэлтийн үе гэж үздэг.
Дэлхийн Эзэнт гүрэн
Хэдийгээр Грекээс хөөгдсөн ч Персүүд Газрын дундад тэнгис хавьцаа улс төр, соёлын нөлөөгөө хадгалсаар байв. МЭӨ 334 онд Аугаа Александрын дайн эхэлтэл Персүүдийн хаанчлалд ямар нэг аюул заналхийлэл тулгараагүй юм. Персийн хаан ширээнд хүндэтгэл үзүүлдэг хүмүүс умардын хээр талд байдаг скифчүүдээс эхлээөд өмнөдөд орших доод Египетийн хил хязгаарын цайз хэрэм хүртэл тархан суурьшсан байлаа. Персийн соёлын цар Вавилоны түүхт, суурьшсан хотуудаас эхлээд иргэд нь Персийн армид алба хаадаг, Персийн орднуудын архитектурын хийц, гоёмсог барилгуудыг дууриалган хийдэг байсан хаант улсуудыг хүртэл хамарч байжээ. Хоёр хотын хооронд явах юмуу зарим төвлөрсөн газарт хүрэхийн тулд гурван долоо хоногийн аялал хийх шаардлага гарна. Албан ёсны аяллын замд хэд хэдэн өртөө байрлах бөгөөд аяллын аюлгүй байдлыг сайтар хангадаг байжээ. Маш шуурхай ажилладаг хариалцаа холбооны сүлжээ тогтлоо. Захирамж тушаал, захиа мэдээ, элдэв хангамж албаны хүмүүсийг энэ сүлжээгээр дамжуулан нэвтрүүлнэ. Цэрэг дайчдыг тухайн орон нутгийн хэрэгцээнд тохируулан дайчилна. Эзэнт гүрний захирагчид болох перцүүд өөр хоорондоо том хотуудын хөшөө дурсгал дээр бичиг нь үлдсэн, хязгаарлагдмал хөрээнд тахсан өөрсдийн хилээр (хуучин Перс хэл) ярина. Албан ёсны харилцаа арамайк буюу Ассирчуудын захиргаанаас уламжлагдан ирсэн лингуа франко (нийтийн хэл) дээр явагдана. Гэхдээ одоо энэ хэлээс маш бага зүйл пергамент цаас болон папирус дээр хадгалагдан үлджээ. Египетээс олдосн захиа, Төрийн ажлыг орон нутгийн түшмэд хааны өмнө шууд хариуцлага хүлээдэг Персийн засаг захиргаанаас томилогдсон <сатрапчуудын> удирдлага дор нягт нямбай гүйцэтгэдэг байжээ. Ийм харилцаа холбооны систем нь өргөн уудам нутагт үзэл санаа, бараа таваар, хүмүүсийн харилцан нэвтрэлцэл урьд хожид үзэгдээгүй амжилттай явагдахад хүргэсэн.
Пауло Бенто
Пауло Жоржи Гомиш Бенто (Paulo Jorge Gomes Bento, 1969 оны зургаадугаар сарын 20-нд Лиссабон хотод төрсөн) — Португалын зодог хөлбөмбөгчин бөгөөд 2010 оноос Португалын шигшээ багийн дасгалжуулагчаар ажиллаж буй.
Товчхон
Спортингийг амжилттай удирдсан Бентог шигшээ 2010 оны есдүгээр сарын 20-нд томилжээ. Аравдугаар сарын 8-нд 2012 оны ЕАШТ-ий сонгонд Данийг ялав (3-1). 2010 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд Бентогийн удирдсан Португалчууд дэлхийн аварга Испанид ялагдсан (4-0) хариугаа Евро-2012 тэмцээний хагас шигшээд тэнцээгээр (0-0) ававч пеналтаар ялагдсан байдаг.
Холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Реал Овьедо багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд
Дөрөвдүгээр Интернационал
Дөрөвдүгээр Интернационал (Fourth International) нь Иосиф Сталины удирдаж байсан "Гуравдугаар Интернационал" буюу Коминтерний эсрэг, Лев Троцкийгийн санаачилгаар 1938 онд байгуулагдсан олон улсын коммунист байгууллага юм. Капитализм, сталинизмын эсрэг тэмцэж, дэлхийн улс орнуудад социалист хувьсгал зохион байгуулахыг зорилгоо болгож байв.
right|thumb|Дөрөвдүгээр Интернационалын бэлгэдэл Владимир Ленинтэй хамтаар Октябрийн хувьсгалыг удирдсан Лев Троцкий, 1924 онд Ленинийг нас барсны дараа ЗХУКН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсон Иосиф Сталины бодлогыг эсэргүүцэж, орон бүхэнд социалист хувьсгал зохион байгуулж байж бүрэн төгс ялалтанд хүрнэ гэсэн бодолдоо үнэнч үлдэн тэмцэж эхэлсэн нь Дөрөвдүгээр Интернационалын эхлэл болсон юм. Хариуд нь Сталин өөрийн эрх мэдлийг ашиглан Троцкийг намаас хөөж, улмаар 1929 онд Зөвлөлт Холбоос Улсаас хөөн гаргажээ. Тэр үед Германд Адольф Хитлерийн удирдсан нацистууд эрс хүчирхэгжиж байсан бөгөөд Троцкий Германы Социал Демократ Нам, Германы Коммунист Нам үүний эсрэг хамтран тэмцэх ёстой гэж үзэж байсан хэдий ч Сталин "Социал-Демократизм нь ч нэг төрлийн фашизм юм" хэмээгээд зөвхөн Коммунист намыг дэмжин ажиллаж байв. Гэтэл 1933 оны сонгуулиар ялсан фашистууд дарангуйллын дэглэмийг тогтооход коммунистуудын хүч хүрсэнгүй. Энэ бүх явдалд эгдүүцсэн Троцкий "Коминтерн нас баржээ. Түүнийг хэн ч амилуулж чадахгүй нь" гэж хэлээд шинэ Интернационалыг бий болгохоор сэтгэл шулуудсан байна.
1936 онд их хэлмэгдүүлэлтийг эхлүүлэхдээ Сталин энгийн номхон ард иргэдийг хүртэл хувьсгалын эсэргүү Троцкизмыг талархан дэмжигч гэсэн нэрийн дор хоморголон устгасан юм. thumb|left|Лев Троцкий (1879-1940)
1938 онд Франц, Бельги, АНУ, Нидерланд зэрэг улсуудаас ирсэн төлөөлөгчид Сталинизмд автсан ЗХУКН-ын оронд дэлхийн хувьсгалыг өрнүүлэх шинэ тутам байгууллага болох "Дөрөвдүгээр Интернационал"-ыг байгуулсан хэдий ч ЗХУКН-ын өрнүүлсэн, "хувьсгалын эсэргүү Троцкий"-г эсэргүүцэх кампанит ажлаас болоод төдийлөн амжилтад хүрч чадаагүй байна. Тус байгууллага нь одоог хүртэл үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлж буй.
Гадаад холбоос
United Secretariat of the Fourth International(USFI)
Ангилал:Ажилчны хөдөлгөөн Ангилал:Коммунист байгууллага эсвэл эвлэл Ангилал:Троцкизм Ангилал:1938 онд байгуулагдсан
5 сарын 3
5 сарын 3 нь Григорийн тооллын жилийн 123 дахь (өндөр жил бол 124 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 242 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0503 03
Хойд Америк
Хойд Америк тив нь 24,490,000 хавтгай дөрвөлжин км буюу дэлхийн нийт гадаргуугийн 4.8 хувь, дэлхийн хуурай газрын 16.4 хувьтай тэнцэх хэмжээний талбайтай. 2013 оны байдлаар ойр орчмын арлуудыг нь оруулж тооцвол нийт 23 улсад 565 сая орчим хүн оршин сууж байгаа нь дэлхийн хүн амын 7.5% гэсэн үг юм.
Хойд Америк тив нь газар нутгийн хэмжээгээр Ази, Африкийн дараа 3 дахь том тив бөгөөд нийт оршин суугчдын тоогоор Ази, Африк, Европын дараа 4-т орно. Хойд ба Өмнөд Америк тивийг нийлүүлээд Америк тив гэж нэрлэх нь бий.
Эшлэл
Ангилал:Тив
Эгэл хайргын хөгчүү
Эгэл хайргын хөгчүү, Actitis hypoleucos, нь жижиг ус гатлагч шувуу юм. Энэхүү шувуу нь Европ, Азийн сэрүүн бүсэд нутаглах ба өвөл болоход Африк, өмнөд Ази, Австралируу нүүдэллэнэ. Эгэл хайргын хөгчүү ус гатлан алхаж шавьж, үет хөлтөн болон өт зэргээр хооллоно. Цэнгэг усны ойролцоо газар үүрээ засаж, 3-5 өндөг гаргах ба 21-23 хоног дардаг.
Гадаад төрх
Нас бие гүйцсэн нь 18-20 см урт, далавчаа дэлгэхэд  32-35 см байна. ар нуруун хэсэг нь бор саарал, өвөр хэсэг нь цагаан, богино, бараан шар өнгийн хөлтэй, хошуу нь үзүүр хэсэгтээ хар байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хомноотынхон Ангилал:Евразийн шувууд
Тана
thumb|Таныг ордны хаалганд шигтгэн чимэглэсэн байдал thumb|Сувдны хясаанаас тана эрдэнийг хийдэг Тана гэдэг нь сувдны хясааг өнгөлж гоёл чимэглэлийн зориулалтаар бэлтгэснийг хэлдэг бөгөөд Монголчуудын дунд есөн эрдэнийн нэг гэж тооцогддог. Эмэгтэйчүүдийн гоёл чимэглэл болон ноёд язгууртнуудын хэргэм зэргийг илтгэсэн хувцасны тэмдэг болгон ашигладаг байсан. Ойрх Дорнодын орнууд, Иран, Энэтхэг зэрэг газарт Исламын шашны сүм хийд, хаад ноёдын орд харш зэрэг байшин барилгын хана, хаалганд шигтгэн чимэглэл болгон ашигладаг. Эдүгээ ч таныг гоёл чимэглэлд шигтгээ болгон өргөнөөр ашигласаар байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Амьтны гаралтай бүтээгдэхүүн Ангилал:Байгалийн бэлдэц материал Ангилал:Нялцгай биетнийг судлах ухаан Ангилал:Загасчлал
Улсын арслан
Улсын арслан нь Үндэсний Их Баяр Наадамд 9 давсан бөхөд олгодог цол юм.
Улсын арслан цолтой бөхчүүд
21
Клуж-Напока
Клуж-Напо́ка (Cluj-Napoca []; ) — Румыны Клуж тойргийн засаг захиргааны төв, 324,576 хүнтэй хот.
Эх сурвалж
Ангилал:Клуж тойргийн суурин Ангилал:Румыны их сургуулийн хот
Манзуширын хийд
Манзушир хийд нь Монголд байдаг Буддын шашны хийд юм. "Манзушир" гэдэг нь "Оюун билгийн тэнгэрийг сахих бурхан" гэсэн утгатай. Манзушир ламтны анхдугаар дүрийн хувилгаан Лувсанжамбалданзан удирдан 1733 онд Богдхан уулын энгэрт бариулснаар Манзуширын хийдийн суурь тавигджээ. XVIII зууны сүүлчээр цогчин дуганыг байгуулж, өмнө талд нь Богд уулнаас ус татаж, хиймэл нуур үүсгэжээ. 1760 онд Бадамын дуган, 1770 онд Шар хүрээ хэмээх Богдын ордонг барьж, Хангал, Цогчин, Эргэдэг Майдар, Суварган сүм, Сэрүүн лаврин, Мамба, Цанид, Жүд, Мангал зэрэг сүм дугануудыг уран барилгын гайхалтай шийдлээр байгуулсан байна. Эдгээр сүмүүд нь Богдхан уулын үзэмжит сайхан байгальтай зохицон нийцэж байсан учраас “Халх Монголын Ар утай” гэж алдаршжээ. XX зууны эхэн үе гэхэд 500 гаруй шавьтай, гавж аграмбын мяндгийг олгодог Монголын нэр нөлөөтэй том хийд болсон байна. Сүмээс үлдсэн хэсэг нь одоо музей болж хадгалагдан иржээ. 200 гаруй жилийн түүхтэй Манзуширын хийдийг 1937 оны хэлмэгдүүлэлтээр нураан буулгах үед 20 барилга байгууламж, 300 лам нартай байжээ. Энэ хийдийн туурь, уулын энгэрийн хадан дээр сийлбэрлэсэн том бурхдын зураг нь түүх соёлын ховор нандин бүтээл дурсгал болж үлдсэнийг 1998 онд улсын хамгаалалтанд авсан. Тус музейн зүүн талд 1726 онд аяганы дархан Жалбуу ах дүү нарынхаа хамт урлан бүтээсэн жасын том тогоо байдаг. Нэг удаа 1000 хүний хоол бэлтгэж болдог энэ тогооны амсар нь 215 сантиметр, гүн нь 140 сантиметр, багтаамж нь 1800 литр, хүнд нь 2 тонн ажээ. 1000 хүний хоол бэлтгэхэд нэгмөсөн 2 шарын мах буюу 10 гаруй хонины махыг чанахад 4 тэрэг түлээ түлдэг байжээ. Одоогоор төв аймгын газар нутагт оршиж байна. Улаанбаатар хотоос өмнө зүгт 43 километр зайд орших Төв аймгийн Зуунмод хотын төвөөс зүүн хойш 8 километрт Зуунмодны амны эхэнд Ачит дүйнхорын булаг хэмээх энгэр газар Манзуширын хийдийн туурь оршино. Далайн төвшнөөс дээш 1800 метр өндөрт шинэсэн ойн дунд байдаг. Манзушир хийдийн анхны сүмийг Манзушир ламтны анхдугаар дүрийн хувилгаан Лувсанжамбалданзан удирдан 1733 онд Богдхан уулын энгэрт бариулснаар Манзуширын хийдийн суурь тавигджээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Монгол дахь туурь Ангилал:Монголын буддын шашны хийд Ангилал:Монголын сэргээн барьсан барилга байгууламж Ангилал:Зуунмод Ангилал:18-р зууны хийд Ангилал:1733 онд байгуулагдсан
Р-5 онгоц
Р-5 нь Зөвлөлтийн нисэх онгоцны зохион бүтээгч Николай Николаевич Поликарповын 1928 онд германы BMW VI V-12  хөдөлгүүрт тохируулан 2 хүний, давхар далавчтайгаар зохион бүтээсэн олон зориулалтын онгоц юм. Анхлан Р-1 онгоцыг үндэс болгон тагнуулын ба хөнгөн бөмбөгдөгч онгоц байхаар тооцоолон бүтээгдсэн байна. Аажимдаа Микуланы зохион бүтээсэн хөдөлгүүрээр хөдөлгүүрийг нь солисон. Р-5 онгоц 4000 м хүртэл өндөрөөр 228 км/цагийн хурдтайгаар 800 км хүртэл алсад нисэх чадвартай.
Монголд
Монгол улсад 1930 онд анх хүлээн авсан. Монголын ардын Армийн Агаарын цэрэг нь Р-5 онгоцоор зэвсэглэсэн байсан ба 1935-1936 онуудад Адагдулаан, Булан дэрс, халхын сүмийн мөргөлдөөнүүд болон Халхын голын байлдаанд нисэх отряд нь энэ онгоцоор япончуудтай байлдсан түүхтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Газрын байлдааны нисэх онгоц Ангилал:Анхны нислэг 1928 он
Феодор Тютчев
thumb|right|250px|Феодор Тютчев Тютчев Феодор Иванович (1803 оны 12 сарын 5 – 1873 оны 7 сарын 27) нь Оросын нэртэй яруу найрагч, дипломат хүн байв. Тэрээр Германы Мюнхен, Италийн Турин хотуудад амьдарч байсан ба Гейне, Шеллинг нартай танил байжээ. Уран зохиолын амьдралд оролцдоггүй, өөрийгөө уран зохиолч гэж тооцдоггүй байсан байна.
Түүний 400 гаруй шүлэг уламжлагдан үлдсэн бөгөөд тэдгээр шүлгийн мөрөөс Орос даяараа иш татаж дурдах нь олонтаа байдаг бөлгөө. Түүний эхэн үеийн шүлгүүд 18-р зууны яруу найргийн хэв загвараар бичигдсэн байдаг. 1830-аад оны үеийн шүлгүүдэд Европын (ялангуяа Немецийн) романтизмын уламжлал их нөлөөлсөн нь харагддаг. Энэ нь философийн утга уянгын чиглэл бөгөөд гол үндсэн сэдэв нь орчлон ертөнцийн үүсэл, хүмүүний хувь заяа, байгаль орчны тухай байдаг. 1840-өөд онд Орос болон барууны соёл иргэншлийн хоорондын харилцааны асуудлаар хэд хэдэн улс төрийн өгүүлэл бичжээ. 1850-аад онд Тютчев хайр сэтгэл бол эмгэнэл гэсэн агуулгатай, хайр дурлалын сэдэвтэй, сонирхол татсан хурц шүлгүүд бичсэн байдаг. Эдгээр шүлгүүдийг суулд яруу найрагчийн нууц амраг Е.А.Денисьевад зориулагдсан "Денисьевский цикл" гэсэн нэртэй шүлгийн цувралд нэгтгэсэн байдаг. Тютчевийн уран бүтээлд 1860-1870 оны үед улс төрийн агуулгатай шүлгүүд зонхилох болжээ.
Ангилал:1803 онд төрсөн Ангилал:Оросын яруу найрагч Ангилал:1873 онд өнгөрсөн
Вашингтон (хот)
Вашингтон (Washington) буюу Колумбийн тойрог (District of Columbia) нь 1790 оны 7 сарын 16-нд байгуулагдсан, Америкийн Нэгдсэн Улсын нийслэл юм. АНУ-ын анхны ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоны нэрээр нэрлэсэн. Колумбын тойрог нь Потомак голын хойд эрэг дээр орших бөгөөд баруун өмнөд талаараа Виржини, баруун хойд, зүүн хойд, зүүн өмнөд талаараа Мэрилэнд мужуудтай хиллэнэ. Тойргийн суурин хүн ам нь 588,292 боловч ажлын 7 хоногуудад ирж ажиллах хүмүүсийг нэмэхэд ннэг сая гаруйд хүрнэ. Вашингтоны метрополи газар нутгийн (бүрэлдэхүүнд нь Колумбийн тойрог орно) хүн ам нь 5.3 сая бөгөөд энэ нь улсдаа наймд жагсана.
АНУ-ын Үндсэн хуулийн нэгдүгээр заалтад мужуудаас ялгарах холбооны тойрог нь улсын нийслэл байх тухай бичсэн байдаг. Холбооны засгийн газрын гурван салбарын төвүүд нь гурвуулаа тойрогт байрлах бөгөөд үүнээс гадна олон хөшөө дурсгал, музэй байдаг. Вашингтонд 172 тооны гадаадын элчин сайдын яамд, мөн Дэлхийн банк, Олон Улсын Валютын Сан, Америкийн Орнуудын Байгууллага, Интер-Америкийн Хөгжлийн Банк зэрэг олон байгууллагуудын төвүүд байрлана.
АНУ-ын Конгресс нь Вашингтоныг шууд, бүрэн захирдаг бөгөөд ард иргэд нь мужуудаас өөрсдийгөө удирдах эрх багатай юм. Тойрог нь санал өгдөггүй, Конгрессийн төлөөлөгчтэй боловч сенаторгүй. Хэрэв Вашингтон нь муж байсан бол газар нутгаараа хамгийн сүүлд (Рөүд-Айлендийн дараа), хүн амаараа сүүлээсээ хоёрт (Вайомингийн өмнө), нягтшилаараа нэгт, мужийн нийт бүтээгдэхүүнээрээ 35-д, Африк Америкчуудын хувиараа нэгт орно.
Вашингтоны Монголчууд
Вашингтонд урт богино хугацаагаар ажилладаг ба цагаачилсан 5000 гаруй Монголчууд амьдардаг. Вашингтоны Монголчууд бүгд идэвхитэйгээр Америкийн хөгжлөөс суралцаж боловсрол чадвараа дээшлүүлэн Америкийн өдөр тутмын амьдралд хөл нийлүүлэн ажиллаж амьдарч Монголын ба Америкийн хөгжлийг ойртуулхад чухал нөлөө үзүүлдэг юм. Сүүлийн жилүүдэд Монголчууд Вашингтонд машин засварын үйлчилгээ, чулуун гоёл чимэглэлийн үйлдвэр, хувийн ТВ, үл хөдлөх хөрөнгийн зуучлал, дизайн зэрэг цөөнгүй салбаруудад өөрсдийн бизнесээ нээж олон үндэстний их гүрэнд өөрсдийн байр суурийг олсоор байна. Мөн Америкийн олон төрлийн компаниуд, төрийн байгууллагуудад чухал удирдлагын албан тушаалуудад ч тэндхийн их сургуулийг амжилттай төгссөн Монголчууд орж ажиллаж карьерээ дээшлүүлдэг юм.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот Ангилал:Хойд Америкийн нийслэл Ангилал:Төлөвлөсөн хот Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Арнаут Даниэль
Арнаут Даниэль (Arnaut Danièl; 1180 он-1200 он) нь дундад зууны үед Окситан хэлээр шүлгийн мөр холбож зохион Өмнөд Францын нутгаар тойрон аялж тоглолт хийдэг байсан Трубадуруудын нэг.
Арнаутын талаарх баримтууд тун ховор байдагч Видасд түүний тухай багахан дурдсан хэсэг бий. "Аквитан мужийн Перигоол орчмийн Риберак тосгонд нэгэн язгууртны гэрт төржээ. Сайн боловсрол эзэмшиж, шүлэг зохиодог болж дараахан нь өөрийн язгууртны байр сууриасаа татгалзан, тойрон аялал хийж жонглёр хийж байжээ (Тухайн уейин хэсүүчлэн явдаг циркийн хүмүүсийг жонглёр гэдэг байжээ).  Тэрээр шүлэг бичсэн ч ойлгоход хэцүүгээр барахгүй, цээжлэхэд тун хэцүү мөртүүд дийлэнх нь байжээ. Гаскоонюгийн гэр бүлтэй нэгэн язгууртан бүсгүйд сэтгэл алдаж, итгэмээргүй ч түүнийгээ өөрийн болгож авчээ."
Сэстина гэж нэрлэгддэг 6 мөр 6 бадаг бүхий шүлгийн төрлийг үүсгэсэн гэдгээрээ алдартай. Мөн Италийн хойд хэсгийн "Долцэ стил ново"-н шүлгийн төрөлд нөлөө үзүүлсэн гэж Данте Алигьери нь өөрийнхөө "Бурханы дуулал" найраглалдаа тэмдэглэсэн байдаг. Нийт 19 цуврал шүлэг нь хадгалагдаж үлджээ.
Ангилал:Францын яруу найрагч
Билли Жин Кинг
Билли Жин Кинг (хуучин овог Моффитт; Billie Jean King, née Moffitt; 1943 оны 11 сарын 22-нд Калифорни муж улсын Лонг-Бичэд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын теннисчин юм. Тэрээр спортын замналдаа Их Дуулгыг ганцаарчилсан төрлөөр 12, эмэгтэй хос төрлөөр 16, холимог хос төрлөөр 11 удаа хүртжээ. Кинг нь спорт, нийгэм дэх хүйсийн ялгавартай байдлын эсрэг тэмцэгч байлаа. Тэрээр 1973 онд Вимблдоны эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрлийн аварга асан Бобби Риггсийг "Хүйс хоорондын тулаан"-д буулган авч байв.
Кинг нь Эмэгтэйчүүдийн Теннисний Холбоо, Эмэгтэйчүүдийн Спортын Сан болон Дэлхийн Багийн Теннисийг (сүүлийнхийг нь хуучин нөхөр Лоуренс Кингийн хамт) үндэслэсэн билээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын теннисчин Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:Олон Улсын Теннисний Алдрын Танхимын гишүүн Ангилал:Ижил хүйстэн спортод Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Америкчууд Ангилал:1943 онд төрсөн
Ян Вэй
Ангилал:Хятадын гимнастикч Ангилал:Хятадын олимпын аварга Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хятадууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Тэмбүү
Тэмбүү (Сифилис, LUIS) нь зонхилон бэлгийн замаар дамждаг, цайвар спирохетээр үүсдэг архаг явцтай халдварт евчин. Өвчин үүсгэгч цайвар трепонемыг 1905 оны 3-р сарын 3-нд Ф.Шаудин, Э.Гофман нар нээжээ.
Үүсгэгч
Цайвар трепонем нь (Spirochaeta pallidum) нарийхан ороомог хэлбэрийн, 0.25 мкм өргөнтэй, 6-20 мкм урттай, нарийн төгсгөлтэй, дунджаар 8-14 цагирагтай, ороомгийн цагираг нь 1-1.5 мкм гүнтэй, маш нарийхан шилбүүртэй. Цайвар трепонем нь тэнхлэгээрээ эргэлдэх, давших, ухрах, савлах, үелзэх долгион зэрэг хэд хэдэн хөдөлгөөн хийдэг. Олонтой тохиолддог сапрофит спирохет (Sp. Refringes-ээс гадна бэлэг эрхтэн, Sp. dentium-амны хөндий, Sp. pseudopallida-өмөнгийн шарханд) нь цайвар трепонемаас бүдүүн, ороомог нь жигд бус сунасан, төгсгөл нь мухар, хөдөлгөөн нь замбараагүй, Романовский- Гимзийн аргаар амархан будагдаж цэнхэр өнгөтэй болдгоороо ялгагдана.
Тэмбүүгийн халдвар судлал
Цайвар трепонем нь гэмтсэн арьс салстаар нэвтэрч бие махбодид орно. Халдвар голчлон бэлгийн замаар дамжина. Ахуйн замаар нийтийн сав суулга, янжуур, соруул зэрэг халдварлах нь маш ховор. Хэрвээ амны хөндийдөө тэмбүүгийн зулгарсан тууралттай бол бусдад бэлгийн бус замаар тэмбүү халдааж болно. Ил тэмбүүтэй хүн трепонем бүхий ялгадсаа ариун цэврийн хэрэглэлд наалдуулсан байвал халдварлаж болно. Учир нь трепонем чийглэг орчинд амьдрах чадвараа нилээд хугацаанд хадгалж байдаг. Эх баригч, мэс засалч, эмэгтэйчүүдийн болон шүдний эмч, цайвар трепонем судалдаг лаборант, задлан шинжилгээний эмч зэрэг эмнэлгийн эмч ажилчид мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулж байх үедээ халдварт өртөж болно. Тэмбүүтэй хүний цус сэлбэснээс халдана. Гэвч ийм байдлаар халдах нь ховор боловч тохиолддог. Амны хендийдөө тууралттай төрөлхийн тэмбүүтэй хүүхдэд хөхөө хөхүүлсэн тохиолдолд халдаж болно. Мөн тэмбүүтэй эх эхсээрээ дамжуулан урагт халдаадаг.
Эмгэг жам
Т. pallidum гэмтсэн салст ба арьсаар нэвтрэн орж, түргэн олширч, тунгалаг ба цусаар бүх биеэр тархана. Үүсгэгч бүх эрхтэн, түүний дотор төв мэдрэлийн тогтолцоог хүртэл хамарч гэмтээж болно. Халдварлуулах тун нь өвчтөн бүрт харилцан адилгүй ба ихээхэн хэлбэлзэлтэй байдаг цайвар спирохет 30-33 цаг тутамд хуваагдана. Эмнэлзүйн илрэл нь нэг грам эдэд 107 орчим тоонд хүрч байж гардаг. Иймд нууц үе нь халдварласан тунгаас шууд хамааралтай байна. Тэмбүү өвчин нь нууц үе, нэгдүгээр, хоёрдугаар, гуравдугаар үеийг дамжин явагддаг. Дунджаар нууц үе нь 3 долоо хоног ба 3-90 хоногоор хэлбэлзэж болно. Нэгдүгээр буюу анхдагч үе гэдэг нь анхдагч гэмтэл буюу халдвар орсон хэсэгт шанкр (хатуу яр) гарснаар эхэлнэ. Олон хатуу яр ялангуяа ДОХ-ын халдвартай хүнд гарч болно. Энэ хатуу ярнаас ялангуяа эхэн үед нь цайвар спирохет хялбар илэрдэг. Шанкр, голдуу 2-8 долоо хоногт өөрөө арилах боловч, дархлал дутагдалтай хүмүүст жишээлбэл ДОХ-ын халдвартай хүмүүст үүнээс удаан байх нь бий. Хоёрдугаар үе нь хавьтлаас хойш 10-12 (дунджаар 9) долоо хоногийн дараа ажиглагдана. Энэ нь маш олон тооны үүсгэгч биед бий болж ялангуяа цусанд, эрхтнүүдэд тархан түгсэн байдал юм. Энэ үед дархлааны хариу урвал дээд цэгтээ хүрдэг. Хоёрдахь үеийн дараа далд үед орох ба, энэ үед ийлдэс судлалын шинжилгээгээр л оношлоно. Далд тэмбүү хавьтал авснаас хойш 4 жил хүртэл хугацаанд дахих тул эрт үеийн далд тэмбүү (дахих эгзэгтэй) ба хожуу үеийн далд тэмбүү (дахих эгзэг багатай) гэж хуваана. Өвчлөгсөдийн 75% нь эхний жилдээ дахих ба, эсийн дархлааг хямруулах уршигтай. Хожуу тэмбүү гэж эмнэлзүйн хувьд илэрсэн хийгээд илрээгүй гуравдугаар үеийн тэмбүүг нэрлэдэг ба эмчилгээ хийгээгүй хүмүүст илэрнэ. Ихэнх гэмтэл нь аорт ба төв мэдрэлийн тогтолцооны артерийг хамарна. Энэхүү гэмтэл нь тэмбүүгийн товруу ба зангилаанаас бүрдэнэ. Арьс салст, элэг, яс ба дэлүүд голчлон зангилаа (гумма) үүсдэг.
Тэмбүүгийн ангилал
Нэгдүгээр үеийн тэмбүү Syphilis primaria Нэгдүгээр үеийн тэмбүүгийн гол шинж нь хатуу яр, ойролцоох тунгалгийн зангйлааны үрэвсэл, имдаа тунгалгийн зангилаа хатуу ярын хоорондох тунгалгийн судасны үрэвсэл юм. Хатуу яр нь өвчний нууц үеийн төгсгөлд халдвар орсон арьс салстанд хатуу яр гарна. Хатуу яр ихэвчлэн бэлэг эрхтний арьс салстан дээр, ховор тохиолдолд гуя, умдаг, хөвчинд гардаг. Хатуу ярын эмнэл зүйн шинж нь тодорхой байдаг. Хатуу яр нь махан улаан буюу ялзарсан өөх мэт өнгөтэй, зах нь товгор, ёроол нь хонхор ихэвчлэн ганц дугуй буюу зууван дийз хэлбэр бүхий, тод хязгаартай, чигчий хурууны хумсны толионы чинээн, зарим нь түүнээс том хэмжээтэй шалбархай байна. Хатуу ярнаас шүүс ялгарч гялалзаж лакадсан мэт харагдана. Суурийн нэвчдэс нь цус байдаг учир хатуу яр гэж нэрлэх болжээ. Шархалсан хатуу ярын хүрээ улам их төвийсөн, ёроол нь хонхойсон байдаг. Шархалсан хатуу яр эдгэхдээ сорви үлдээх ба харин шалбархайт хатуу яр сорвигүй эдгэнэ. Олон хатуу яр гарах ньховор. Хатуу яр нь ялимгүй хөндүүрлэх ба зарим нь ямарч эмзэглэлгүй байдаг. Шүүрлээс авч наалдац бэлтгэн харахад цайвар трепонем олдоно.
Ер бусын хатуу яр: багалзуурын хатуу яр, хатуу яран гөгий, хатуу хаван зэрэг нь харьцангуй ховор боловч тохиолдож болно. Хатуу яран гөгий : Ердийн эмнэлзүйгээр явагдаж болох авч ихэнхдээ ер бусын хэлбэрээр явагдана. Энэ хэлбэрийн хатуу яр нь ихэвчлэн эмнэлгийн ажилчдад (лаборант, эмэгтэйчүүд, шүд, задлан шинжилгээний эмч нарт) тохиолдоно. Хатуу яран гөгийн үед стрептоккоор үүссэн гөгий мэт хурууны үзүүрийн үе нь цүндийж хавагнан, маш их өвчтэй болно. Харин хатуу нэвчдэстэй болж хурц үрэвслийн улайралт байдаггүйгээрээ бусад гөгийгөөс ялгагдана. Мөн ойролцоох тунгалгийн зангилаа томорч үрэвсэнэ.
Хатуу хаван : тунгалгийн судсаар баялаг бэлгийн их уруул, хушга, шамран зэрэг газар гарна. Энэ хэсэгт хаван бий болно. Тэр хаван нь хатуурч, чимхэх, дарахад хонхойдоггүй онцлогтой. Энэхүү хатуу хаванг зөв оношлоход ойролцоох тунгалгийн зангилааны үрэвсэл, хавьтсан хүнийх нь серологийн урвал эерэг гардаг нь тусална.
'2 үеийн тэмбүү Syphilis secundaria Тэмбүүгийн II үень халдвар орсноос хойш ойролцоогоор 2-3 сарын дараа буюу хатуу яр гарснаас йш 6-7 долоо хоногийн дараа арьс, салстаар түгээмэл тууралт гарснаар эхлэх ба хэрэв эмчлүүлэхгүй л 3-5 жил үргэлжилнэ. Зарим хүнд түүнээс ч удаан үргэлжилж болно. Тэмбүүгийн II үед арьс салстаар тууралт гарахын зэрэгцээ үе мөч, дотор эрхтэн, мэдрэл, дотоод шүүрлийн тогтолцоо, мэдрэхүйн эрхтэн гэмтэнэ. Зарим өвчтөнд 5-7 хоног толгой өвдөх, 37.2-38° халуурах, шөнийн цагт үе мөчөөр янгинаж өвдөх, бие эвгүй оргих, хоолонд дургүй болох зэрэг зовиур илэрдэг. Тэмбүүгийн II үед арьс салстан дээр толбо, гүвдрүү, усан болон идээт цэврүү гарч арьс цайх, үс ах зэрэг өөрчлөлтүүд илэрнэ. II үеийн тэмбүүгийн үедтууралтын зэрэгцээ 75-80%-д хатууярын үлдэгдэл, түүний ул мөр, мөн тунгалгийн зангилааны хатуурал зэрэг шинжүүд хадгалагдаж байна. Тархмал тууралт байвч хатуу ярын үлдэгдэл харагдахгүй байвал шээсний суваг, умайн хүзүүний суваг, шулуун гэдсэнд хатуу ярын үлдэгдэл байгаа эсэхийг сайн шалгах хэрэгтэй. Хэрэв эмчлүүлэхгүй байвал 2-2.5 сарын дараа тууралт нь аажим алга болж далд үедээ шилжинэ, Серологийн урвал эерэг байна. Тунгалгийн зангилааны түгээмэл үрэвсэл, хатуу ярны ул мөр (сорви) үлдэнэ. II үеийн дахисан тэмбүүгийн тууралт нь цөөхөн, харьцангуй том, зарим нь харалдаа бусаар байрлана. II үеийн шинэ тэмбүүний тууралтаас ялгаатай нь биеийн арын арьсаар гарах ба мөн байнга хөлсөөр цочирдож байдаг. Суга, эмэгтэйчүүдийн хөхний нугалаас, цавины нугалаа, егзөгний завсар, шулуун гэдэсний амсар, шамран зэрэг хэсэгт гарна. Шүдний хорхойтой, архи тамхи их хэрэглэдэг, халуун цай, хоол идэж уудаг хүний амны хөндийд тууралт ихэвчлэн гарна. II үеийн дахисан тэмбүүгийн тууралт бөөгнөрөх хандлагатайгаас гадна тал cap (тах), дугуй хээ угалз зэрэг дүрс үүсгэх хандлагатай байдаг. Тунгалгийн зангилааны үрэвсэл сул, серологийн урвал (98%) нь эерэг байдаг. 2-3 сарын дараа биеийн эсэргүүцэл сайжирч цайвар трепонемын хоруу чанар буурснаас тууралт өөрөө алга болж дахин гарна. Халдвар удах тусам тууралт улам цөөрч томорч бөөгнөрөх хандлагатай болно. Зарим дахилтын үед ганц гүвдрүү ч гарч болдог. II үеийн тэмбүүгийн бүх тууралт дараах ерөнхий шинжүүдтэй байдаг. Үүнд: II үеийн тэмбүүгийн бүх илрэл нь аядуу. Тэд эдийг гэмтээдэггүй, сорви үлдээдэггүй. Шархлах нь ховор, 2-3 сарын дараа өөрөө алга болж биеийн ерөнхий байдалд өөрчлөлт илрэхгүй. Өвчтөнд ямар нэгэн зовиургүй байдаг. Толгойн хуйх, нугалаасаар гарсан тууралт хааяа загатнаж болно Тууралт нь хурц үрэвсэлгүй, зэсэн улаан, тосон бор туяатай цаашдаа цайвар болно. Ихэнхдээ дугуй, эрүүл арьснаас эрс зааглагдсан, зах руугаа тэлдэггүй, тус тусдаа саланги тууралт байна. Тэмбүүгийн эсрэг эмчилгээнд түргэн арилна. Тууралт нь их халдвартай Серологийн урвал эерэгбайна.
Эрт илэрсэн төрөлхийн тэмбүү өвчнийг хөхүүл насны ба бага насны хүүхдийн төрелхийн тэмбүү гэж хуваан үздэг. Хөхүүл хүүхдийн тэмбүү. Хөхүүл хүүхдийн төрөлхийн тэмбүүгийн эмнэлзүйг 2 үе шат болгоно. Үүнд: эхний 4 cap хүртэл буюу нэгдүгээр шат. Арьс салстанд тархмал процесс явагдаж дотор эрхтэн, ясиы тогтолцоо гэмтэж өвөрмөц менингит, гидроцефали, нүдний өвчин зэргээр илэрнэ. Хоёрдугаар шат 4 сараас 1 нас хүртэл хугацаанд илрэх бөгөөд арьс салстын тууралт хязгаарлагдмал, цөөхен, дотор эрхтний гэмтэл бага байна. Олон эрхтэн тогтолцоог гэмтээж шинж тэмдэг олноороо илэрнэ. Өвчин хэдий чинээн эрт илэрнэ тавилан төдий чинээн муу бегөөд нас баралт өндөр байна. Төрөлхийн тэмбүү гол төлөв эхний 3 сард эхэлнэ. Хүүхэд тайван бус байдаг нь төв мэдрэлийн системийн гэмтэлтэй холбоотой. Хөхөө хөхөж байгаа хир нь хүүхдийн өсөлт маш муу. Хүүхдийн нүүр хөгшин хүнийх шиг үрчгэр, шуухитнасан, хөхөө хөхөхдөө амьсгал муу авна. Толгой нь том, дух нь төмбөгөр, вений судас нь гүрийсэн, хөл гар нь маш нарийхан, хөх өнгөтэй, арьс нь цайвар саарал туяатай байна. Хэрэв өвчнийг нь эрт танихгүй бол өвчин улам даамжран хүүхэд тураалд орно. Өөр өвчинтэй хавсарвал хүүхэд эрт нас бардаг. Эрт илэрсэн тэмбүүтэй хүүхдийн арьсан дээр голдуу цэврүү болон тархмал нэвчдэс гарна. Хүүхэд төрөхдөө буюу, төрсний дараах эхний 7 хоногтоо туурвал гол төлөв цэврүү, цэврүүнцэр байдаг. Цэврүү ихэвчлэн алга, ул, бугуй шилбэний дотор тал, нүүрээр гарах ба их биенд ховор гарна. Гэхдээ цэврүү бүх биеэр гарч болно, мөн цэврүү нь заримдаа цустай шингэн агуулах ба цайвар трепонем олноороо байдаг учир халдвар ихтэй байдаг. Тархмал нэвчдэс буюу Гохзингерийн нэвчдэс нь төрөлхийн тэмбүүгийн үедл гардаг. Энэ ньтөрсний дараа 8-10 долоохоногт ихэвчлэн гардагбаб сарын дараа ховор илэрнэ. Нэвчдэс ул, тавхай, нүүр, хуйханд бий болох ба тархмал улайралтаар эхэлнэ. Алга, тавхай нь толийн гялалзаж маажиндсан лугаа болно. Арьс уян хатан чанараа алдаж хагарна. Жинхэнэ хатуу нэвчдэс нүүрэнд бий болдог онцлогтой. Хуйх, духны нэвчдэс нь хуурай, гялгар шар, бор өнгөтэй ба, шүүсдэл зэрэг хурц үрэвслийн шинж байдаггүйгээрээ бусдаас ялгаатай. Уруул нь зузаарч хавагнаж, хагарч хөх хөхөхөд төвөгтэй болно. Жавжинд үүссэн шугаман хагархай нь гүн, эдгэхгүй, цацраг маягтай байх ба удаан үргэлжилж эдгэхдээ сорви (Фурнье-Робинсоны сорви) үлдээнэ. Энэ нь төрөлхийн тэмбүүгээр өвдеж байсны тэмдэг болно. Эрүүнд хатуурал бий болоход байнга нурж, зулгарч, тавшина. Хуйханд хатуурал бий болоход үс нь унаж шингэрдэг. Өгзөг, гуяны ар тал, шилбэ, хушга, бэлэг эрхтэнд хатууралт ховор боловч тэр үед зулгарч шүүс татна. Шархалж сорви үлдээнэ. Гар хөлийн сарвуунд тархмал нэвчдэс бий болно. Гүвдрүү 2-3 сараас дээш насны хүүхдэд ихэвчлэн гарна. Гүвдрүү нүүр, мөч, өгзөг, алга улаар элбэг, бүх биеэр гарах нь ховор. Амны эргэн тойрон, цавинд гарсан гүвдрүү зулгарч, хагарснаас хөхөө хөхөх, бие засахад түвэгтэй болно. Гүвдрүүний хязгаар нь тод, вандуйн чинээн хэмжээтэй, зэсэн улаан өнгөтэй, тус тусдаа буюу ялангуяа нугалааст хэсгээр хоорондоо нийлсэн байна. Заримдаа гүвдрүү дух, үсний захаар таруу гарч болно. Гүвдрүү 3-4 долоо хоног үргэлжлээд цаашид шимэгдэж бор нөсөө үлдээнэ. Гүвдрүү том нэвчдэстэй хамтран гарч болно.
Салст бүрхүүл гэмтсэнээс төрсний дараах эхний 4 хоногийн дотор тэмбүүгийн шуухинаа илэрч болно. Хамрын салст зузаарснаас нүх нарийсан амьсгалах, хөхөө хөхөхөд нь төвөгтэй болно. Хамрын салстаас бага хэмжээний шингэн гарч байснаа цаашдаа идээтэй болж улам ихэсдэгээс амьсгаа авахад хэцүү болж шуухитнана. Хамрын салстанд зулгархай шарх бий болж тэр нь хатаж тав тогтсоноос хамрын нүхийг бөглөнө. Хөхөө хөхөж чадахгүй болно. Эмчилгээ хийхгүй бол салстаас мөгөөрс гэмтэж шарх үүсгэн цоороогүй ч гэсэн сорви нь хамрын хэв маягийг өөрчилж “эмээлэн” хамрыг үүсгэнэ. Тэмбүү нь ам залгиур, төвөнхийн салст бүрхүүлийг харьцангуй ховор гэмтээнэ. Төвөнхийн салстанд тэмбүүгийн нэвчдэс үүсвэл шархлаат ларингит болж хоолой сеөнө, улмаар амьсгаа боогдож болно.
Төрөлхийн тэмбүүтэй нярай хүүхдийн ясны тогтолцоо гэмтдэг онцлогтой. Остеохондрит 5 сартайгаас 12 cap хүртэл явагддаг ба эхний 3 сард 85% хүртэл илэрнэ. Том хүүхдэд остеохондрит байдаггүй. Иймучраастэмбүүтэй эхээстөрсөн нярай хүүхдийг 3-4 сартай байхад рентген шинжилгээгээр хянах шаардлагатай. Заримдаа остеохондрит төрөлхийн тэмбүүгийн ганц шинж нь байдаг. Остеохондритын I, II, III зэргийг гар, хөлийн чөмөгт ясыг рентгенд харахгүйгээр оношлож болохгүй. Рентген зурганд шуу, дунд чөмөгний булуу хамрагдах ёстой.
Тэмбүүгийн I зэргийн остеохондритын үед 4,4 мм хүртэл өргесөөд цагаан гялгар зурвас харагдахын зэрэгцээ диафизын талд нарийхан бараан судал нэмэгдэн харагдана. Заримдаа цагаан нь алга болж бараан судал харагдаж болно. Тэмбүүгийн III зэргийн остеохондрит эпифиз, метафиз хоёрын хооронд4 мм хүртэл өргөн бараан судал харагдах ба хязгаар яснаас тодорхой байна. Энэ зурвасанд ясны эдүүд тодорсон байна. Цаашдаа грануляцийн эдүүд тодорсноо эпифиз, метафизаас салж метафизын доторхи хугаралт болж яс нь салснаас хөлөө хөдөлгөхгүй болохыг хуурамч саа буюу Паррогийн өвчин гэнэ. Гар нь ташуур мэт унжиж, хөл нь өвдгеөр нугаларч, өвдөг, шагайн үе нь хавантай байна. Дээрхийн улмаас, цаашлаад мөчүүд нь хөдлөхөө болино. Гарыг нь албаар хөдөлгөхөөр их өвдөж хүүхэд уйлна. Бугуй, шилбэ, дунд чөмөг гэмтдэг. Эрт илэрсэн төрөлхийн тэмбүүтэй хүүхдэд периостит дангаараа буюу остеохондрит маягаар явагдана. Төрөлхийн тэмбүүтэй хүүхдэд мөн нүдний өвчин илрэх бөгөөд хориоретинит, нүдний мэдрэлийн хатингар, болор цайх зэрэг өөрчлөлтүүд илэрнэ. Хориоретинит болоход нүдний ероолд бөөн нөсөөт, нөсөөгүй хэсэг “давс, чинжүү” гэдэг шинж илэрнэ. Харааны мэдрэл гэмтэхэд хөхлөг тодорхойгүй болно. Цаашдаа харааны мэдрэл хатингаршиж хараагүй болно. Энэ нь гол төлөв 1 наснаае хойш тохиолдоно. Эрт үеийн төрөлхийн тэмбүүг оношлоход лабораторийн шинжилгээ хийнэ. Серологийн шинжилгээ гол төлөв эерэг байна. Гэвч төрсний эхний өдрүүдэд эмнэл зүйн шинж тодорхой байхад серологийн шинжилгээ сөрөг гарах явдал тохиолддог. Энэ үед нугасны усыг шинжилнэ. Бага насны хүүхдийн төрелхийн тэмбүү. Арьсны тууралт олон, тархмал бус, хавтгай гүвдрүү, ергөн суурьтургац зонхилон гарна.
Хожуу илэрсэн төрөлхийн тэмбүү Үүнийг олон судлаачид нярай, хөхүүл хүүхдийн төрөлхийн тэмбүүгийн дахилт гэж үздэг. Гэвч урьд нь эмнэлзүйн болон серологийн шинжилгээгээр эрүүл мэт зайгаад илэрдгийг үгүйсгэж болохгүй. Хожуу тэмбүү нь 4, 5, 14-15 насанд болон түүнээс хойш илэрнэ. Гөрөлхийн хожуу тэмбүү илрэхийн зэрэгцээгээр бага нялх байхдаа эрт илэрсэн тэмбүүгийн үлдэгдэл эолох Робинсон-Фурньегийн сорви, гавлын ясны өөрчлөлт зэрэг байж болно. Төрөлхийн хожуу тэмбүүгийн үед арьс салстанд товруу, гумм гарна. Хожуу тэмбүүгийн эмнэлзүйн шинжийг зайлшгүй ба байж болох гэж хуваана. Зайлшгүй шинж гэмдэгт паренхимын кератит, Гетчинсоны шүд, өвөрмөц лабиринтит багтдаг.
Паренхимын кератит
Нүдний эвэрлэг, болор нийтдээ цайрч, гэрэл харж чадахгүй болох, нулимс •оождог болох, блефароспазм зэрэг шинж илэрнэ. Болорын төв нь буюу аль нэг хэсэгт цайна. Нүдний цагаа бүрхүүл, зовхины судас өргөсөн улайна. Нүдний хараа муудаж эцэстээ хараагүй болно. Шүдний тэжээлийн алдагдлыг анх 1858 онд Дж. Гетчинсон бичиж үлдээжээ. Дээд эрүүний шүдэлсэн шүдний ирмэг өсөлт нь муудна. Шүдний ирмэг нь хагас cap мэт хонхойж, шүдний уг нь өргөсөж шүд боошиг хэлбэртэй болно. Шүдний паалан нь үгүй болсон буюу хагас дутуу болсон байна. Өвөрмөц лабиринтит буюу тэмбүүгийн дүлийрэл 5-15 насны төрөлхийн тэмбүүтэй хүүхдийн 3-6%-д гэхдээ ихэвчлэн охидод тохиолдоно. Хоёр чихний мэдрэл гэмтсэнээс дүлийрнэ. Ясны дамжуулалт алдагдсан байна. Зарим судлаачид Гетчинсоны шинжийг өргөтгөн өвдөгний өвөрмөц үрэвсэлийг гурвалсан шинжид багтааж байна. Өвдөгний өвөрмөц үрэвслийн үед зөвхөн үений бүрхүүл архагаар өвчилж үений мөгөөрс булууны гадар гэмтдэггүй. Үе нь толигор ч, ялимгүй хавагнаж түүний хөдөлгөөн чөлөөтэй байна. Төрөлхийн хожуу тэмбүүгийн элбэг тохиолддог шинжүүдийн нэг бол ясны тогтолцооны гэмтэл бөгөөд ялангуяа шилбэний том яс харалдаагаараа гэмтэж тахир сэлэм мэт болно. Сэлмэн шилбийг жинхэнэ, хуурамч гэж хоёр хуваадаг. Жинхэнэ сэлмэн шилбэ нь хөхүүл байхдаа тэмбүүгийн остеохондритоор өвчилсний улмаас үүсдэг байна. Энэ үед шилбэний том яс урагшаа тахийна. Хуурамч сэлмэн шилбэ нь олдмол тэмбүүгийн үед ажиглагдана. Энэ үед шилбэний урд талд нь яс, түүний их давхрагууд талстууд хуралдсан байна. Энэ шинж төрөлхийн тэмбүүгийн зайлшгүй шинжүүдэд ордоггүй. Яагаад гэвэл ийм шинж Педжетийн өвчин, ясны хавдар, өвөрмөц бус остеомиелит зэргийн үед илэрдэг. Хожуу илэрсэн төрөлхийн тэмбүүгийн үед байж болох шинжүүд Авситидийскийн шинж, хориоретинит, шүдэнд дистрофийн өөрчлөлт илрэх, тагнай хэт хонхойх, бага араанд нэмэлт ургацаг бий болох, хэт үсжих, оюун ухааны хомсдолтой, том усан гавалтай байх зэрэг шинжүүд орно.
Цахим холбоос
Ангилал:Бэлгийн замаар дамждаг өвчин Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин Ангилал:Бактерийн гаралтай хүний халдварт өвчин
Ашигтай мэдээлэл
Ашигтай мэдээлэл (Полезная информация. Useful information). ОНМХ-ээр дамжуулсан бүх мэдээллийг уншигч бүр хүлээж авах, тэр тусмаа ажил хэрэг болгох боломжгүй байдаг. Үүнээс үүдэн ашигтай, ашиггүй мэдээлэл хэмээх ойлголт гарч ирнэ. Энэ бол тухайн мэдээллийн хэрэгслийг ашиглаж буй хувь хүнтэй шууд холбоотой бөгөөд сонинд нийтлэгдсэн, радио телевизээр нэвтрүүлсэн бүх мэдээлэл тухайн уншигчийн хувьд зуун хувь ашигтай болох баталгаа хаана ч байдаггүй. Байх ч албагүй. Хүн бүрийн ухамсар, мэдлэг боловсролын төвшин, мэдээлэл хүлээж авах боломж, амьдралын нөхцөл байдал, тухайн орны хөгжлийн ерөнхий төвшин харилцан адилгүй зэрэг олон хүчин зүйл үүнд нөлөөлнө. Тухайн хүлээн авагч тухайн мэдээллийн хэрэгслээс олж авч байгаэа аливаа шинэ зүйл, шинэ мэдлэг, эсвэл хуучин мэдлэгийг улам гүнзгийрүүлж, баталгаажуулж байгаа мэдээлэл нь ашигтай мэдээлэл болно. Урьд нь өөр мэдээллийн хэрэгслээс мэдсэн, хуучин баримтыг давтсан, шинэ зүйл агуулаагүй, мэдлэгийн хүрээнд ямар ч нөлөөгүй мэдээлэл нь ашиггүй мэдээлэл юм. Өнөөдөр дэлхий дахины сэтгүүл зүйд ашигтай мэдээллийн тоог нэмэгдүүлэх явдал тэргүүн зэргийн шаардлага болон тавигдаж байна. Манай орны сэтгүүл зүйд ашигтай мэдээллийн тоо тодорхой хэмжээгээр нэмэгдэх хандлагатай боловч ашиггүй, идэвхгүй мэдээлэл давамгайлсан хэвээрээ байна. Ашигтай мэдээллийн коэффициентийг дараах томъёогоор тодорхойлж болно. Үүнд: А м.к. = А х.м.: А б.м. х 100% А м.к. – ашигтай мэдээллийн коэффициент, А.б.м. – тухайн мэдээллийн хэрэгсэлд нийтлэгдсэн (дамжуулсан) бүх мэдээлэл, А х.м. – тухайн уншигчийн хувьд ашигтай гэж үзсэн, бодит мэдээлэл. Тухайлбал, “Өдрийн сонин”-д нийт 40 материал нийтлэгдсэний 10 нь тухайн уншигчдад шинэ мэдээлэл өгч чадсан гэж үзвэл: А м.к. = 10 : 40 х 100% = 25% байна. Хэдийгээр энэ томъёог уншигч болгоны хувьд ашиглах боломжтой боловч нийт уншигчийн дунд судалгаа явуулах замаар тухайн мэдээллийн хэрэгслийн үйл ажиллагааны үр дүнг хэмжих бүрэн боломжтой. Ашигтай мэдээлэл хэмээх ойлголт эх бичвэрийн мэдээллийн багтаамжтай шууд холбоотой. Өөрөөр хэлбэл, эх бичвэрийн агуулж буй суурь мэдээллийн хэмжээ, түүний нөлөөллөх чадвар сайн, цаашид бодит мэдээлэл болж чадах магадлал нь өндөр байх ёстой гэсэн үг юм. Ангилал:Сэтгүүл зүйн нэр томъёо
Эван Макгрегор
Эван Гордон Макгрегор (Ewan Gordon McGregor, 1971 оны 3 сарын 31-нд төрсөн) нь Шотландын жүжигчин юм.
Ангилал:Шотландын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Шотландын кино найруулагч Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн офицер Ангилал:Европын кино академийн шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Шотландчууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1971 онд төрсөн
Буурал хөгчүүхэй
Буурал хөгчүүхэй, Tringa brevipes нь Хомноотынхон овгийн жижиг ус гатлагч шувуу юм. Урьд Буурал хөгчүү гэгдэж байсан.
Гадаад төрх
Энэ шувуу нь Улаанхөлт хөгчүүтэй биеийн хэлбэр хэмжээ төстэй юм. Ар нуруун хэсэг, нүүр, хүзүү нь саарал ба гэдэс хэвлий нь цагаан. Богино шаравтар хөлтэй ба хошууны үзүүр нь хар өнгөтэй.
Зан авир
Буурал хөгчүүхэй Сибирь, Монголын голын сайр чулуурхаг хэсгээр нутаглан, газар үүрээ засдаг. Заримдаа өөр шувууны орхисон хучин үүрэнд үүрлэнэ. Тэд нүүдлийн шувуу бөгөөд зүүн өмнөд Ази, Австралид өвөлждөг. Ховор тохиолдолд Хойд Америк, Европын баруун хэсэгт таарна.
Цахим холбоос
Ангилал:Хомноотынхон
Цэрэндашдоржийн Магалжав
Цэрэндашдоржийн Магалжав (* 1977 оны 10 сарын 2 ) нь Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын харьяат, Монгол Улсын заан цолтой бөх юм.
Эшлэл
Ангилал:Улсын заан Ангилал:Мөнххааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Элсэн чихэр
Элсэн чихэр нь чихэрлэг амт бүхий амтлагч юм.
Чихрийн нишингэ
Чихрийн нишингийн ишийг жижиглэн хувааж, шүүсийг нь шахаад, хэрэггүй бодисуудыг нь ялгасны дараа ууршуулж, элсэн чихрийн талст гаргаж авна.
Түүх
Чихрийн нишингэ нь анх өмнөд Номхон далайн арлуудад ургадаг байсан бөгөөд Зүүн Өмнөд Азиар дамжин Энэтхэгт орж иржээ. МЭӨ 2000 оны орчимд Энэтхэгт элсэн чихэр хэрэглэгддэг байсан байна. Анхнаасаа энерги үүсгэгч гэж мэддэг байсан элсэн чихрийн тухай МЭӨ 800-аад оны үед Хятадын нэгэн зохиолч ховорхон байдаг энэ зүйлийг Энэтхэгт үйлдвэрлэдэг тухай бичиж тэмдэглэсэн байдаг. Тухайн үед элсэн чихэр гаргаж авдаг анхны түүхий эд нь чихрийн нишингэ байв. МЭӨ327 онд Македоны Александр Энэтхэгийг эзлэх үедээ энэхүү чихэрлэг бодисыг Грект аваачжээ. Эртний Грек, Ромд "Энэтхэгийн давс","Азийн бал" гэж нэрлэдэг байсан элсэн чихрийг орон бүрт сахар гэх болсон нь эртний санскрит хэлний "чаркара, сакара" гэдэг байснаас уламжилжээ. Энэ үгийг Арабд sukkar, Латинд saccharum, Грект sakharon, Францад sucre, Италид zucchero, Англид sugar, Германд zucker, Испанид azukar гэх болжээ.
1747　онд Германы химич Андреас Маркграф чихрийн манжингаас элсэн чихэр гарган авч чаджээ.
Өнөө үед элсэн чихэр гэж цай, кофендоо хольдог амтлаг бодис "сахароз"-г хэлдэг болсон.
Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллага
Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллага (ШХАБ) нь Евразийн улс төр, эдийн засаг, аюулгүй байдлын байгууллага юм. ШХАБ-ын байгуулагдаж буйг БНХАУ, Казахстан, Киргиз, Оросын Холбооны Улс, Тажикистан, Узбекистан Улсын удирдагчид 2001 оны 6 дугаар сарын 15-нд Шанхай хотноо зарлан тунхагласан. Улмаар ШХАБ-ын дүрмийн баримт бичигт 2002 оны 6 дугаар сард гарын үсэг зурснаар 2003 оны 9 дүгээр сарын 19-ны өдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлжээ. Узбекистан улсаас бусад таван орон нь 1996 оны 4 дүгээр сарын 26-нд Шанхай хотод байгуулагдаж байсан “Шанхайн тав” бүлгэмийг бүрдүүлж байсан юм. Харин 2017 онд Казахстаны Астана хотод болсон ШХАБ-ын уулзалтын үеэр БНЭУ, Пакистан улс 6 дугаар сарын 9-ны өдөр бүрэн эрхт гишүүнээр элссэн.
Үүсэн байгуулагдсан нь
1996 оны 4 дүгээр сарын 26-ны өдөр БНХАУ, ОХУ, Казахстан, Киргиз, Тажикистан улсын төрийн тэргүүн нар “Хил орчмын нутагт цэргийн итгэлцлийг бэхжүүлэх тухай” гэрээнд гарын үсэг зурснаар “Шанхайн тав” бүлгэм үүсэн байгуулагдсан.
1997 оны 4 дүгээр сарын 24-нд эдгээр улсууд ОХУ-ын Москва хотод хийсэн уулзалтынхаа үеэр “Хил орчмын нутагт цэргийн хүчийг багасгах тухай” гэрээнд гарын үсэг зурсан юм. 1997 оны 5 дугаар сарын 20-нд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Борис Ельцин, БНХАУ-ын Ерөнхий сайд Зян Земинь нар “олон туйлт дэлхийн” тухай тунхаглалд гарын үсэг зурсан. Шанхайн таван орны ээлжит уулзалтууд Казахстаны Алматы хотод 1998 онд, Киргизстаны Бишкек хотод 1999 онд, Тажикистаны Душанбе хотод 2000 онд тус тус зохион байгуулагджээ. Душанбе хотод болсон уулзалтын үеэр Шанхайн таван орон “хүмүүнлэгийн ажил, хүний эрхийг хамгаалах нэрийдлээр бусад орны дотоод асуудалд хөндлөнгөөс оролцохыг эсэргүүцэх, бүлгэмийн гишүүн орны үндэсний тусгаар тогтнол, хараат бус байдал, газар нутгийн бүрэн эрхт байдал, нийгмийн тогтвортой байдлыг хамгаалах хүчин чармайлтыг дэмжих”-ээр тохирсон.
2001 онд бүлгэмийн уулзалт Шанхай хотод дахин зохион байгуулагдах үеэр дээрх таван орон “Шанхайн тав” гэх механизмаа Узбекистан улсаар тэлж, “Шанхайн зургаа” болсон. Ийнхүү 2001 оны 6 дугаар сарын 15-ны өдөр зургаан улсын төрийн тэргүүн нар ШХАБ-ын тунхаглалд гарын үсэг зурахын сацуу “Шанхайн тав” механизмын хувь нэмрийг өндрөөр үнэлж, илүү өндөр түвшинд хамтран ажиллах зорилгыг тавьсан.
2002 оны 6 дугаар сард ШХАБ-ын гишүүн орны удирдагчид ОХУ-ын Санкт-Петербург хотод уулзан тус байгууллагын зорилго, зарчим, бүтэц, үйл ажиллагааны хэлбэрийг дэлгэрэнгүй заасан ШХАБ-ын дүрмийг олон улсын хууль, дүрмийн хүрээнд баталсан юм.
2005 оны 7 дугаар сард Казахстаны Астана хотод болсон уулзалтад БНЭУ, Иран, Монгол, Пакистан Улсын төлөөлөгчид анх удаа хүрэлцэн ирсэн. Зохион байгуулагч орны ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев төлөөлөгчидтэй мэндчилэхдээ өмнө нь хэлэгдэж байгаагүй үгийг хэлсэн нь “Энэ яриа хэлэлцээний ширээнд сууж буй улсуудын удирдагчид хүн төрөлхтний талыг төлөөлж байна” гэсэн явдал юм.
2015 оны 7 дугаар сард ОХУ-ын Уфа хотод болсон уулзалтынхаа үеэр ШХАБ БНЭУ, Пакистан Улсыг бүрэн эрхт гишүүнээр авахаар шийдвэрлэсэн. БНЭУ, Пакистан Улс 2016 оны 6 дугаар сард Узбекистаны Ташкент хотод болсон уулзалтын үеэр Хүлээх үүргийн тухай санамж бичигт гарын үсэг зурсан нь ШХАБ-ын бүрэн эрхт гишүүнээр элсэх үйл явцыг албан ёсоор эхлүүлжээ. 2017 оны 6 дугаар сарын 9-нд Астанад болсон уулзалтын үеэр хоёр улс ШХАБ-ын бүрэн эрхт гишүүн болсон юм.
ШХАБ нь 2004 онд НҮБ-тай харилцаа тогтоосон бөгөөд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд ажиглагчийн үүрэгтэй оролцдог. ШХАБ Тусгаар улсуудын хамтын нөхөрлөлтэй 2005 онд, Зүүн Өмнөд Азийн холбоо буюу АСЕАН-тай 2005 онд, Хамтын аюулгүй байдлын тухай гэрээний байгууллагатай 2007 онд, Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагатай 2007 онд, НҮБ-ын Мансууруулах бодис, гэмт хэрэгтэй тэмцэх газартай 2011 онд, Ази дахь харилцан ойлголцол, итгэлцлийг бэхжүүлэх бага хуралтай 2014 онд, НҮБ-ын Ази, Номхон далайн бүс нутгийн эдийн засаг, нийгмийн комисстой 2015 онд тус тус харилцаа тогтоосон байна.
2017 оны байдлаар ШХАБ-ын 8 бүрэн эрхт гишүүн орон дэлхийн хүн амын тал, дэлхийн ДНБ-ий дөрөвний нэг, Евразийн хуурай газар нутгийн 80 хувийг бүрдүүлж байна.
Байгууллагын бүтэц
ШХАБ-ын Төрийн тэргүүнүүдийн зөвлөл нь тус байгууллагын шийдвэр гаргагч гол бүтэц юм. Уг зөвлөл нь ШХАБ-ын гишүүн орнуудынхаа нийслэл хотод жил бүр ээлжлэн зохион байгуулдаг уулзалтын үеэр хуралддаг. ШХАБ-ын орнуудын Төрийн тэргүүнүүдийн зөвлөлийн одоогийн гишүүд: * Алмазбек Атамбаев /Киргизстан/
ШХАБ-ын гишүүн орнуудын Засгийн газрын тэргүүнүүдийн зөвлөл нь дээрээсээ хоёр дахь бүтэц болно. Энэ зөвлөл жил бүр уулзаж, олон талын харилцааны асуудлаар санал солилцдог. Засгийн газрын тэргүүнүүдийн зөвлөл ШХАБ-ын төсвийг баталдаг бөгөөд одоогийн гишүүд:
ШХАБ-ын Гадаад хэргийн сайд нарын зөвлөл тогтмол хуралдаж, олон улсын өнөөгийн байдал, ШХАБ-ын гадаад харилцааны асуудлыг хэлэлцдэг.
Харин ШХАБ-ын орнуудын Үндэсний зохицуулагчдын зөвлөл нь байгууллагын дүрмийн хүрээн дэх гишүүн орнуудын олон талын хамтын ажиллагааг зохицуулдаг.