cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хүдрийн биетийн хэлбэр
Ашигт малтмалын хүдрийн биет бүхэн нь тодорхой орон зай дотор үндсэн гурван хэмжигдэхүүнтэй оршиж байдаг. Тэдгээр хэмжигдэхүүний хоорондын харьцаанаас шалтгаалж хүдрийн биет янз бүрийн хэлбэр дүрстэй тохиолдоно.
Хүдрийн биетийг ерөнхий хэлбэрээр нь изометрлэг, баганлаг, хавтанлаг гэж гурван бүлэг болгон ангилдаг.
Изометрлэг хэлбэрийн биетийн үндсэн гурван хэмжигдэхүүн нь өөр хоорондоо ерөнхийдөө ойролцоо тэнцүү байх ба түүнд шток, штокверк, үүр хэлбэрийн биетүүд хамрагдана. Тийм биетийн хэлбэр, хэмжээг тодорхойлогч гол элемент нь түүний хөндлөн зүсэлт юм.
Цул ба бараг цул хүдрийн изометрлэг хэлбэрийн томоохон биетийг шток гэнэ. Тийм биет зонхилж мезотермал гаралтай зарим металлын ба тунамал гаралтай чулуун давсны ордод тохиолдоно.
Штокверк гэдэг нь хүдрийн нарийн судлууд ба шигтгээнүүдээр нэвчигдсэн хувирсан чулуулгийн изометрлэг хэлбэртэй биет юм. Тийм биет зонхилж гидротермал үүсэлтэй зэс, зэс-молибден, молибден, цагаан тугалганы ордуудад ажиглагдана.
Харьцангуй бага хэмжээний изометрлэг хэлбэртэй хүдрийн бөөгнөрлийг үүр гэж нэрлэдэг. Үүр хэлбэрийн биет нь гол төлөв алт, цайр, хартугалга, хром, мөнгөн-усны ордуудад тохиолддог.
Хавтанлаг хэлбэрийн биет нь хоёр чиглэлдээ их урт, нэг чиглэлдээ бага хэмжээтэй байдаг ба түүнд судал, давхарга, давхраас, давхарга маягийн биетүүд хамрагдана.
Давхраас нь гол төлөв тунамал үүсэлтэй ордод тохиолдох бөгөөд түүний урт, өргөн нь хэдэн зуун метрээс хэдэн километр,зузаан нь хэдэн сантиметрээс хэдэн метр хүртэл хэмжээтэй байна.
Давхарга ба давхарга маягийн биет нь тунамал, гидротермал-тунамал үүсэлтэй ордод зонхилон ажиглагдана.Эдгээр биетүүд нь энгийн ба нийлмэл тогтоцтой гэж ялгагдана. Нийлмэл тогтоцтой давхраас нь нүүрс ба хоосон чулуулгийн салаавчилсан үеүдээс тогтдог. Өөрөөр хэлбэл хэд хэдэн давхраасаас бүрдэнэ. Тийм биетийн геологийн нөхцөл байдал, хэмжээг тодорхойлогч үндсэн элемент нь түүний уналын ба суналын дагуух урт, зузаан юм.
Судал нь агуулагч чулуулгууд үүсэн тогтсоноос хойш тэдгээрийн ан цавыг дүүргэх маягаар үүсч бий болох ба суналынхаа дагуу хэдэн арван метрээс хэдэн километр хүртэл үргэлжлэх боловч зузаан нь хэдхэн метр хэмжээтэй байна.
Судлыг энгийн ба нийлмэл тогтоцтой гэж ялгадаг.
Шаталсан судал нь гүний дэл судлын биетийг хөндлөн чиглэлийн дагуу зүсч гарсан хагаралп, ан цавыг дүүргэх маягаар үүсдэг.
Бүүрэг хэлбэрийн судал нь атирааны нугасны хэсэгт ашигт эрдсүүд бөөгнөрсний үр дүнд үүснэ.
Өд маягийн судал нь солбил, шилжлийн төрлийн гол хагарал ба түүнээс салбарласан ан цавуудыг дүүргэж үүснэ.
Судал хэлбэрийн биет нь гидротермал үүсэлтэй ордуудад түгээмэл шинжтэй байдаг. Агуулагч чулуулагтай хиллэж байгаа судлын заагийн гадаргыг судлын хажуу (зальбанд)гэж нэрлэдэг.
Судлын хажуу орчмын агуулагч чулуулаг нь хувирч заримдаа эрдэсжсэн байдаг. Түүнийг судал орчмын хувирлын бүс гэнэ. Үндсэн судлаас салбарласан жижиг судлуудыг салбарц (апофиз) гэж нэрлэдэг. Судлын хэмжээнд ашигт эрдэс жигд бус тархалттай байдаг учраас заримдаа дан хүдрийн эрдсээс тогтсон хэсгүүд байх нь олонтой. Тийм хэсгийг геологчид хүдрийн багана гэж нэрлэж заншжээ. Судлын байрлалын нөхцөл, хэмжээг тодорхойлогч геологийн үндсэн элемент нь судлын суналын чиглэл ба суналын дагуух урт, уналын чиглэл, өнцөг, урт болон түүний зузаан юм.
Судлын урт нь хэдэн метрээс хэдэн арван километрийн хооронд хэлбэзэнэ. Судал ба давхарга нь босоо, налуу уналтай байдаг. Мэшил, мэшил маягийн хэлбэртэй биет нь изометрлэг, дугуй, мэшил хэлбэртэй байна. Энэ төрлийн биетэд яндан, хоолой, хоолой маягийн биетүүд хамрагдана. Биетүүдийн байрлал, хэлбэр нь биетийн шургалтын өнцөг, урт ба хөндлөн зүсэлтээр тодорхойлогдоно. Баганлаг биетийн шургалтын өнцөг нь биетийн гол тэнхлэг ба хэвтээ хавтгай хоорондын өнцөгтэй тэнцүү байдаг бөгөөд тэр нь 0-90 градусын хооронд хэлбэлзэнэ.
Дээрхи хэлбэрийн хүдрийн биетүүдээс гадна маш нийлмэл хэлбэртэй хүдрийн биет тохиолддог. Тухайлбал магмын үүсэлтэй ГХШЭ-н эрдэсжилттэй карбонатит нь шток ба түүнээс цацарсан янз бүрийн чиглэлтэй судал, мэшил болон нуман хэлбэрийн биетүүдийг үүсгэсэн байх нь цөөнгүй.
Хүдрийн биетийн төгсгөл нь унал, суналынхаа чиглэлд мохоо, ердийн эсвэл маш нийлмэл ээдрээтэй байж болно.
Ердийн төгсгөлтэй хүдрийн биетийн зузаан нь аажмаар багассаар шаантаг хэлбэрээр дуусдаг атал мохоо төгсгөлийн үед тэр нь гэнэт тасарч үгүй болно.
Ээдрээтэй шувтрагатай хүдрийн биет олон салаалсан шаантаг хэлбэрийн биетүүдээр төгсөх ба тийм шувтрага нь пегматитийн ордод элбэг үзэгдэхээс гадна магмын дараахи үеийн ордуудад ч тохиолдоно. Хүдрийн биетийн байрлалын элементийг геологийн луужингийн тусламжтайгаар тодорхойлдог. Ангилал:Ашигт малтмалын геологи
С-75
Ашигладаг орнууд
Ангилал:Агаарын довтолгооноос хамгаалах пуужин Ангилал:Вьетнамын дайн Ангилал:ҮАА-н техник ба зэвсэг
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч нь Монгол Улсын төрийн тэргүүн юм. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн дагуу Ерөнхийлөгчийг Улсын Их Хуралд суудалтай улс төрийн нам, эвслээс нэр дэвшүүлж, бүх ард түмний сонгуулиар шууд сонгодог. Ерөнхийлөгч нь Монголын ард түмний эв нэгдлийн бэлгэдэл учраас улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон хүн аливаа улс төрийн намын харьяаллаас татгалздаг.
Чингийн захиргаадалтын үеийн монгол
Чингийн захиргаадалтын монгол
Монголын эрх мэдлийг гартаа авсанаар Чингийн төр Халхын хошуудыг дөрвөн аймагт хуваах болсон. Үүнд: Түшээт хан аймаг, Засагт хан аймаг, Сэцэн хан аймаг, мөн Сайн ноёны аймгууд багтана. Ойрдоос Ховдод бүс нутгийг өргөтгөн нутагшуулж Төгс хүлэг далай хан аймаг ба Үнэн зоригт хан аймаг болгон хуваав. Хошууны эзэд аймгийн чуулганыг бүрдүүлж чууланаас аймгуудыг захирдаг байсан. Чингийн төрөөс Хошууны захирагчиар дамжуулан чуулганы даргыг (чуулганы дарга конгрессыг ахлан удирдана) томилдог байсан. Чингийн эзэн хаад монглын язгууртнуудын захирч буй хошуудаас урт хугацааны цэргийн албанд элсэх цэргийн албан хаагч тэдний цэрэг болон Эзэн хааны хөдөлгөөнт цэргийн нөөцийг болох хүмүсийг хайн хошуудын хүмүүсийг эрхшээлдээ оруулан үүмээн самуун дэгдээдэг байжээ. Эзэн хаанаас тухайн цэргийн албаныханд шагнал урамшуулал харамгүй хүртээдэг байсан ба Чингийн эзэн хаан зарим тохиолдолд гойд гарамгай гавъя гаргасан хүнд алпар хүнд хүндлэлээс гадна гүнтэйгээч хуримлуулж байжээ.Харин алдаа гаргасан эсвэл захирамж биелүүлэхгүй тохиолдолд олноор маш хүнд шийтгэдэг байжээ. Хамгийн хүндрэлтэй нь харийн мөлжигчид мэдлэг хомс хүмүүсийг ашиглан эрхэндээ оруулж Монголын хар ажилчид болгодог байв. Тэд ядуурахыг хүлээн маш их морь болон малыг идшэнд бэлтгэн цэргийн албанд өгөх үйл ажиллагаа зохион байгуулдаг байжээ.Монголын нийгэм эхний үед  Чингийн хаант засаглалын  дээрх нөлөөтэйгөөр нийгмийн давхраа хоёрдугаар Чингийн засаглалыг даган ангит нийгэмээс феодалын нийгэм, феодол эзэнээ даган, феодол цэргийн алба мөн захирагчтай болсон. Дээр дурьдсан нийгмийн давхрааны гурван хэлбэр: албат-дунд давхраа, хамжлага-доод давхраа, хошууны захирагч, тайж, шавь, хутагт, сахил хүртэгсэд- дээд давхраа. Чингийн төр Монголын нүүдлийг хязгаарлахыг хичээсэн мөн Монголд хятадад Монгол хятадын хооронд гэрлэхийг хориглосон байдаг.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч
Түүх
Анх 1924 онд Улсын бага хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга гэсэн албан тушаалыг Монголын төрийн тэргүүн болгож байжээ. Бага хурлыг татан буулгасны дараа Улсын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, хожим нь Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга төрийн тэргүүний үүрэг гүйцэтгэдэг болсон байна. Хамгийн сүүлд 1990 онд ардчилсан хөдөлгөөн гарснаар Ерөнхийлөгч гэсэн цол /албан тушаал/-ыг бий болгосон юм. Тухайн үеийн нэрээр Монгол улсыг Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс буюу /БНМАУ/ гэдэг байсан бөгөөд Пунсалмаагийн Очирбат нь БНМАУ-ын эхний бөгөөд эцсийн, цор ганц ерөнхийлөгч юм. 1992 оны 1 дүгээр сарын 13-ны өдөр Үндсэн хуулийг шинэчлэн батласнаар /1992 оны Үндсэн хууль одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа бөгөөд Монгол улсын түүхэнд 4 дэх Үндсэн хууль юм/ БНМАУ гэдэг нэрийг Монгол улс болгон өөрчилсөн юм. П.Очирбат нь 1993 онд Монгол улсын анхны Ерөнхийлөгч болон дахин сонгогдсон.
Давст сум
Монгол орны баруун хойд хэсэгт байрлах тус сум ОХУ-ын Туватай Хандгайтын боомтоор холбогдоно. Хандгайтын боомтын гол импортын бараа газрын тосон бүтээгдэхүүн болно.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Увс аймгийн сум Ангилал:Монгол-Оросын хилийн гарц
Нарны салхи
thumb|350px|400-750км/сек хурдтай нарны салхи гарах байдал
Ангилал:Нар (од) Ангилал:Нарны аймаг Ангилал:Цацраг
Анжело Паломбо
Анжело Паломбо (Angelo Palombo; 1981 оны есдүгээр сарын 25-нд Ферентино хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Сампдориа» болон Италийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Андрей Власов
Андрей Андреевич Власов - Улаан Армийн дэслэгч генерал бөгөөд Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Волховын фронтын командлагчийн орлогч, Цохилтын 2 дугаар армийн командлагч байхдаа Любаны операцийн үед армийнхаа хамт бүслэгдэхэд германчуудад бууж өгч олзлогдсон төдийгүй эх орноосоо урван Германы талд орж, Оросын чөлөөлөх армийг зохион байгуулан ЗХУ-ын эсрэг тэмцсэн хүн.
Ангилал:ЗХУ-ын дэслэгч генерал Ангилал:Улаан Армийн командлагч Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Герман дахь Зөвлөлтийн дайны олзлогдогч Ангилал:Нацизмын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн цаазлагдсан хүн Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр урвасан хэргээр цаазлагдсан хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1901 онд төрсөн Ангилал:1946 онд өнгөрсөн
Ургамал
Монгол орны ургамалжилтын онцлог
Монгол орон хойд талаараа Сибирийн тайгатай хил залгадаг бөгөөд баруун талаараа Монгол Алтай, Говь Алтайн нуруу, Хангайн нурууг хамарсан уулархаг нутаг ихтэй, өмнө ба зүүн талаар орших Монголын Дорнодын хээр тал, Дорноговийн тэгш өндөрлөг нь Өвөр Монголын тэгш талтай хиллэж, Алшаа говийн цөл Монгол, Хятадын улсын хилээр дамнан оршдог баялаг цэцэгт ургамал бүхий байгалийн 6 бүс бүслүүртэй. Тус орны байгалийн бүс бүслүүр хойноосоо урагшлах тусам өндөр уул тайга, ойт хээрийн бүслүүр, хээр, цөлөрхөг хээр, цөлийн бүсэд шилждэг.
Морин цууцал
Морин цууцал, Limosa limosa, урьд Морин цууцаль гэгдэж байсан, нь томхон, урт хөл, хошуутай ус гатлагч шувуу юм. Нийт 3 дэд зүйл бий бөгөөд бүгд улбар шар толгой, хүзүү, өвөл болоход саарал болдог. Морин цууцал Исландаас Европ, төв Азид тархан амьдарна. Өвлийн улиралд Австрали, баруун Европ, Африкт өвөлждөг. Өдгөө нийт 634,000 -805,000 ш бий гэсэн тооцоотой юм.
Гадаад төрх
Биеийн урт нь хошуунаас сүүл хүртэл 42 см, далавчаа дэлгэхэд 70-82 см юм. Эрэгчин цууцал 280 гр орчим, эмэгчин нь 340 гр жинтэй.
Зан авир
Морин цууцал голын нуга хөндий, томхон нуурын эрэг хөвөө, намгархаг чийгтэй газар нутаглана. 3-6 оливын ногоон, эсвэл бор өнгөтэй, 55х37 мм хэмжээтэй өндөг гаргана. Нэг өндөг нь 39 гр жинтэй. Эцэг эх нь ээлжлэн дарж 22-24 хоноод ангаахай гардаг.
Тэд голдуу өт хорхойгоор хооллох ч, нүүдлийн үедээ мөн усны ургамал иднэ. Үржлийн улиралд ялаа, цох, дэвхрэг, соно, чийгийн улаан болон нялцгай биетэн иддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хомноотынхон Ангилал:Евразийн шувууд
Дмитрий Малышко
Дмитрий Владимирович Малышко (Дмитрий Владимирович Малышко, 1987 оны гуравдугаар сарын 19-нд ЗСБНХУ-ын Сосновый Бор хотод төрсөн) — Оросын гавъяат тамирчин цолтой биатлонч юм.
Дэлхийн цомын тэмцээнд анхны дайралтаа 2011 оны арванхоёрдугаар сард хийсэн ба төд удалгүй буюу 2012 оны хоёрдугаар сард шагналт байранд шалгарч амжилт гаргаж эхэлсэн.
Алтлаг анч нохой
Алтлаг анч нохой нь дундаж хэмжээтэй нохйон үүлдэр юм.
Дмитрий Малышко
Малышкогийн анхны олимп нь эх оронд нь зохиогдсон 2014 оны Өвлийн олимп. Сочи хотноо Антон Шипулин, Алексей Волков, Евгений Устюгов нарын буухиа түүчээгээр уралдаж алтан медаль хүртэж байв.
Цэц
(2011-2012)
Холбоос
Ангилал:Биатлоны олимпын аварга Ангилал:Оросын биатлонч Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Аннетт Бюм
Аннетт Бюм (Annett Böhm) — олимп (2004), дэлхийн (2003) медальтай Герман улсын эмэгтэй жүдочин.
Эх сурвалж
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Германы олимпын оролцогч Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Германы жүдоч Ангилал:Германчууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Словак хэл
Словак хэл нь Бүгд Найрамдах Словак Улсын албан ёсны хэл юм. Энэтхэг-Европын хэлний язгуур, Слав хэлний бүлэгт багтана. Слав хэлний бүлэг дундаа чех хэл, польш хэл зэрэгтэй хамт Баруун Слав хэлний дэд бүлэгт харьяалагдах бөгөөд ялангуяа чех хэлтэй төстэй учраас чех, словак хэлээр ярилцагсад харилцан ойлголцдог байна. Хэлний код ISO 639-1 нь sk, ISO 639-2 нь SLO/SLK.
Словак хэлээр Бүгд Найрамдах Словак улсад 5 сая орчим хүн харилцдаг. Бусад улсуудын хувьд АНУ-д 500 мянга, Чех улсад 320 мянга, Унгарт 110 мянга, Сербид 80 мянга, Румынд 22 мянга, Польшид 20 мянга, Канадад 20 мянга, Австрали, Украин, Болгар, Хорват зэрэг улсуудад 5,000 орчим ярилцагсад бий.
Бичиг үсгийн хувьд латин үсэгт DZ, CH гэсэн нийлмэл үсгүүдийг нэмж хэрэглэхээс гадна өргөлтийн тэмдэг ашигладаг.
Дүрэм
Үйл үг нь өгүүлэгдэхүүний тоо, хүйсээс хамаарч хувирна. Ерөнхийдөө өгүүлбэр нь SVO бүтэцтэй.
2 янзын өнгөрсөн цаг, 1 ирээдүй цагийн хэлбэртэй.
Аялга
Ерөнхийд нь 3 ангилж болно:
Гадаад холбоос
Ангилал:Европын Холбооны албаны хэл Ангилал:Дан ганц хэл
Адам Матушик
Адам Матущик (Adam Matuszczyk, Adam Matuschyk; 1989 оны хоёрдугаар сарын 14, Гливице) — Польшийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» болон Польшийн шигшээн хагас хамгаалагч.
Цахим холбоос
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Айнтрахт Брауншвайг багийн тоглогч Ангилал:Кёльн багийн тоглогч Ангилал:Фортуна Дюссельдорф багийн тоглогч Ангилал:Заглембе Любин багийн тоглогч Ангилал:КХК Юрдинген 05 багийн тоглогч Ангилал:Мерцигийн хүн Ангилал:Германы хүн Ангилал:Польшууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Бэсрэг тутгалжин
Бэсрэг тутгалжин Numenius phaeopus, нь Хомноотынхон овгийн ус гатлагч шувуу юм. Хамгийн өргөн тархсан зүйлийн нэг бөгөөд Хойд Америк, Европ, Азид амьдарна. Энэ тутгалжин нь нүүдлийн шувуу ба Африк, Өмнөд Америк, өмнөд Азид өвөлждөг.
Гадаад төрх
Бэсрэг тутгалжин 37-45 см урт, томхонд тооцогдоно. Бор сааралдуу зүстэй ба урт, үзүүр тийш доош махийсан хошуутай.
Дэд зүйл
Нийт 4 дэд зүйл бий:
Зан авир
Энэ зүйл нь намаг, шавар дотроос өт хорхой, жижиг хавч олж барин иддэг. Нүүдлийн үедээ жимс жимсгэнээр хооллоно. 3-5 өндөг гаргаж үүр орчмоо сонор сэрэмжтэй хамгаалдаг байна.
19 зууны сүүлээр нүүдлийн замд нь олноор агнаж хөнөөснөөр ихэд ховордсон ч, өдгөө тоо толгой нь сэргэсэн болно.
Умберто Де Морпурго
Барон Умберто Луйс Де Морпурго (Umberto Louis De Morpurgo, 1896 оны 1 сарын 12 – 1961 оны 2 сарын 26) нь Италийн теннисчин байв.
Де Морпурго Австрийн харьяаны Триесте хотод мэндэлсэн бөгөөд төрөлх хот нь дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Италид шилжихэд тус улсын иргэншилтэй болжээ. Тэрээр дэлхийн эрэгтэй теннисчдийн жагсаалтад 3 жил дараалан чансаагаараа эхний 10-т бичигдэж байв - 1928 онд 9, 1929 онд 10, 1930 онд 8.
Теннисний замнал
Де Морпурго 1911 онд Их Британийн өсвөрийн аварга, 1915 онд Парисын оюутны аварга цолыг хүртэж байсан бөгөөд 1927, 1929 - 1931 онд Италийн шилдэг эрэгтэй теннисчин болж байв.
Олимп
1924 оны Парисын олимпод Де Морпурго тэр жилийн Вимблдоны ганцаарчилсан төрлийн аварга, Францын Жан Боротраг хожиж, эрэгтэйчүүдийн ганцаарчилсан төрлөөс хүрэл медаль хүртжээ.
Эшлэл
Ангилал:Италийн теннисчин Ангилал:Италийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Италичууд Ангилал:1896 онд төрсөн Ангилал:1961 онд өнгөрсөн
Монгол Улсын Ерөнхий Сайд
Монгол Улсын Ерөнхий Сайд нь Монгол улсын гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн бөгөөд Засгийн газрыг толгойлдог. Монгол улсын Үндсэн хуульд зааснаар УИХ дахь олонхоос нэр дэвшүүлсэн хүнийг Ерөнхий сайдаар томилох саналыг Ерөнхийлөгч тав хоногийн дотор УИХ-д оруулж Улсын Их Хурал тогтоолоор томилдог байна.
Түүх
Монгол улсын ерөнхий сайд гэдэг албан тушаалыг 1911 онд Манж Чин улсаас салж тусгаар тогтнолоо зарласнаас бараг 1 жилийн дараа анх бий болгожээ. Энэ тусгаар тогтнолыг олон орон хүлээн зөвшөөрөөгүй билээ. 1921 оны хувьсгалын дараа дахин тусгаарласны дараагаар ерөнхий сайдыг Монгол Ардын Нам 8-р Богд хаантай зөвшилцөн томилдог байв. Харин 1924 онд батлагдсан анхдугаар Үндсэн хуулиар Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг тунхаглаж, ерөнхий сайдын албан тушаалыг "Ардын Депутатуудын Хурлын Гүйцэтгэх Захиргааны тэргүүлэгч" гэж нэрлэх болжээ. Энэ нь 1946 онд "Сайд нарын зөвлөлийн дарга" гэж өөрчлөгджээ. Монгол оронд ардчилсан хувьсгал ялсан 1990 оноос дахин Ерөнхий сайд гэж нэрлэж байна. Харин энэ нэрийн өөрчлөлтүүдээс хамаарахгүйгээр одоогийн Засгийн газар нь энэ албан тушаалыг 1912 оноос хойш тасралтгүй үргэлжилж байна гэж үздэг бөгөөд эзэмшигчдийг нь бүгдийг нь Ерөнхий сайд гэж тооцдог.
Гамин цэрэг Нийслэл хүрээг 1919 онд эзлэж аваад төр засгийн эрхийг Г.Бадамдоржид мэдүүлж байсан тул түүнийг жил гаруй ерөнхий сайд хийсэн гэж тооцдог аж.
Үүний дараа Барон Унгерн 8-р Богд хааныг гамингаас чөлөөлж буцаан хаан болгож, 8-р Богдыг хийддээ нууж байсан Ноёдын Намын зүтгэлтэн Манзушир хутагт Цэрэндоржийг ерөнхий сайд болгожээ.
Дараа нь Монгол Ардын Намынхан Нийслэл хүрээнд Улаан Оросоос цэрэг дагуулан ирж, засаг төрийн эрхийг авахаар шахсан тул 8-р Богд хэлэлцэн нэлээд хэдэн буулт хийж, Тангаргийн гэрээ гэгчийг байгуулан Хэмжээт цаазат хаант улсын хэлбэрээр улсаа байгуулахаар тохиролцжээ. Ингээд 8-р Богд өөрөө хэмжээт эрхт хаан болж, ерөнхий сайдаар Ноёдын намын зүтгэлтэн Жалханз хутагт Дамдинбазарыг тавьжээ.
Харин одоогийн Засгийн газар нь тушаалыг анх албан ёсоор эзэмшсэн Сайн ноён хан Төгс-Очирын Намнансүрэнг анхных гэж үздэг. Мөн Дамбын Чагдаржавын статус маргаантай байдаг. Зарим хүмүүс түүнийг зөвхөн үүрэг гүйцэтгэгч гэж үздэг бол зарим нь жинхэнэ Ерөнхий сайд гэж үздэг.
4 сарын 21
4 сарын 21 нь Григорийн тооллын жилийн 111 дахь (өндөр жил бол 112 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 254 өдөр үлдэж байна.
Мэндэлсэн нь
==Нас барсан нь =
Хамниган
Түүх
Зүүн өмнөдийн хамниганчуудын өвөг дээдэс Байгал нуурын хэсгээр амьдардаг байжээ. Өвөр Байгалын хязгаарт амьдардаг хамниганчууд нь халхуудад татвар төлж байжээ. 17-р зуунд тэд оросуудад татвар төлж, Хори буриадууд татвар авахыг шаардсан. Буриадууд тэдний амьдарч байсан нутгийг авч Хамниганчууд Дайчин гүрэн лүү зугтсан.
4 сарын 21
Тэмдэглэлт баярууд
0421 21
Хамниган
Цахим холбоос
Ангилал:Буриад ястан Ангилал:Өвөр Монгол дахь угсаатан Ангилал:Хармөрөн дахь угсаатан Ангилал:Ляонин дахь угсаатан Ангилал:Бээжин дэх угсаатан Ангилал:Манж-Тунгус угсаатан Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Фрунзе
Фрунзе (Зөвлөлтийн армийн удирдагч Михаил Васильевич Фрунзегийн нэрээр нэрлэгдсэн) нэртэй Орос, Украин, Молдав, Киргиз зэрэг улсууд дахь суурин:
Киргиз:
Молдав:
Оросын Холбооны Улс:
Украин:
Хотын район:
Каппи Пондекстер
Каппи Пондекстер (Cappie Pondexter, 1983 оны 1 сарын 7 - ) нь Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгч, ЭҮСБХ-ны Нью-Йорк Либерти багт тоглодог тамирчин юм. Тэрээр Калифорни муж улсын Ошеансайдад төрж, Иллиной муж улсын Чикагод өсчээ. Пондекстер шаламгай хууралт, оновчтой дундын зайн шидэлтээрээ алдартай.
Мөсөн хатан
«Мөсөн хатан» (야왕) — 2013 онд БНСУ-ын Эс-Би-Эс телевиз бүтээсэн олон ангит (24) кино.
Лавлах бичиг
Ангилал:2013 оны кино Ангилал:Өмнөд Солонгосын телевизийн цуврал Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино
Каппи Пондекстер
Ахлах сургууль
Тэд Чикагогийн Жон Маршалл Метрополитан ахлах сургуульд суралцаж, сургуулийнхаа сагсан бөмбөгийн багт багтан тоглодог байсан бөгөөд тэр үедээ Пондекстер ЭСБДХ-ноос тодруулдаг бүх Америкийн багт нэрлэгдэж байв. Тэр 2001 оны ЭСБДХ-ны Ахлах Сургуулиудын Бүх Америкийн Наадамд оролцож, 16 оноо авснаар хамгийн үнэ цэнэтэй тоглогчийн шагналыг хүртжээ.
Коллеж
Ахлах сургуулиа төгсөөд Рутжерс ИС-д элсэн орсон тэрээр сургуулийнхаа сагсан бөмбөгийн Скарлет Найтс багийг ахлан 97-22 гэсэн амжилт үзүүлэн, Биг-Ийстийн АШТ-д 2005, 2006 онд дараалан түрүүлэв. 2005 оны Элит Эйтийг оролцуулаад 4 NCAA-гийн тэмцээнд оролцжээ. 2005-2006 оны улиралд Рутжерс 27-5 амжилт үзүүлэхдээ Биг Ийст конференцдээ 16-0 гэсэн амжилт гаргав. Коллежид байхдаа 2,000 гаруй оноо авчээ.
ЭҮСБХ
Пондекстер 2006 оны ЭҮСБХ-ны драфтаар 2-рт нэрлэгдэж, Финикс Меркури багт очжээ. Анхны жилээ тэрээр ЭҮСБХ-ны баруун конференцоос бүх оддын багт багтав.
2007 онд Пондекстер Меркуриг аваргалахад гол үүрэг гүйцэтгэж, өрсөлдөөнтэй болсон шигшээ тоглолтын 5 цуврал тоглолтод дунджаар 22 оноо авч, хамгийн үнэ цэнтэй тоглогчоор тодорчээ.
2009 оны улиралд Пондекстер ЭҮСБХ-ны түүхэнд 3 долоо хоног дараалж Баруун Конференцийн шилдэг тоглогчоор нэрлэгдсэн анхны тамирчин болсноос гадна Баруун конференцийн багийн нөөц тоглогчоор 3 дахь бүх оддын тоглолтдоо оролцов.
2010 оны 3 сард Пондекстер 3 багийн хооронд явагдсан солилцооны дүнд Нью-Йорк Либерти багт худалдагджээ. Тэрээр ярилцлага өгөхдөө уг солилцоог хүсч байсан болохоо дурьджээ.
Европ
Фенербахчед 2 улирлыг үдсэн Пондекстер Оросын Суперлигийн УГМК Екатеринбург багтай гэрээ байгуулан тоглож байна.
АНУ-ын шигшээ баг
Пондекстер АНУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан олон улсын тавцанд тоглож, Бээжинд болсон 2008 оны зуны олимпод аваргалжээ. Мөн 2005 оны Дэлхийн Их Сургуулиудын наадам, 2003 оны ОУСБХ-ны залуучуудын ДАШТ, 2002 оны залуучуудын ДАШТ-ийн урьчдилсан шат, 2000 оны өсвөрийн ДАШТ-ийн урьдчилсан шатанд тоглосон.
Тэрээр шигшээ багийн 2009 оны намрын цугларалтад уригдсан бөгөөд 2010 оны ДАШТ, 2012 оны олимпийн шигшээ багийг уг цугларалтын оролцогчдоос голчлон сонгох юм.
Пёнчангийн олимп
Пёнчангийн олимп, албан ёсоор Өвлийн олимпын 23-р наадам — 2018 оны 2-р сарын 9-ноос 25-ны өдрүүдэд Өмнөд Солонгос улсын Канвонь аймгийн Пёнчан хошуунд зохиогдсон өвлийн олимп юм. Өмнөд Солонгос улс 1988 оны Сөүлийн олимпын дараа олимпын наадмыг хүлээн авсан 2 дахь удаа нь болов. Өвлийн олимпын тухайд тус улс анх удаа хүлээн авсан нь байв.
Пёнчангийн олимп анх удаа 5G технологийг ашигласан олимп байсан ба нээлтийн ёслолд 1218 дрон нисгэж олимпын таван цагаригийг дүрсэлжээ. Олимпын бамбарыг Өмнөд Солонгосын алдарт уран гулгагч Ким Ёнь-а асаасан.
Наадамд 15 спортын төрлийн 102 уралдаан явагдсан ба түүхэн дэх анхны 100 давсан багц медаль олгожээ. Бөөн гараатай тэшүүр, холимог хосын кёрлинг, уулын уруу буух холимог баг, агаарт өндөр үсрэх сноубоард дөрвөн зүйл уралдаан шинээр нэмэгдэж оржээ.
Нийт 92 улс орны 2914 он тамирчин өрсөлдсөн. Эквадор, Эритрей, Косово, Малайз, Нигери, Сингапураас анх удаа оролцов.
Норвеги 39 медалиар тэргүүлсэн бол Герман, Канад удаалж, зохион байгуулагч Өмнө Солонгос 7-р байрт оров.
Наадмын тов
Долоон жилийн урьд 2011 оны 7 сард Өмнөд Африкийн Дурбан хотод болсон ОУОХ-ны 123-р чуулганаар Пёнчанг сонгожээ.
thumb|300px|Уулын спортын Алпенсиа цогцолбор
Медалийн хүснэгт
Ангилал:Олимп
Бөхмөрөн сум
Бөхмөрөн нь Увс аймгийн баруун хэсэгт оршдог сум юм. Тус сум нь аймгийнхаа төвөөс 200 гаруй км-ийн зайтай. Түүхт улаан хадныхаа энгэрт үүссэн түүхтэй. Бэлчээрийн даац, хадлан тэжээлийн бэлтгэл, зэрлэг чацарганы өлгий нутаг. Бэлтгэсэн тэжээлээ аймгийнхаа фондонд тушаадаг.
Одоогийн Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын голлох хүн ам нь Дөрвөд ястан.
Газар зүй
Дөрвөд далай хан аймгийн Далай ханы хошуу Ачит нуур тус сумын нутагт байх бөгөөд сумын төв нь уг нуураас баруун хойш 20 км зайд, Бөхмөрөн голын хагалбарын эхэнд оршино. Сумын нутгийн зүүн хэсэгт, Үүрэг нуурын баруун өмнө талд Хархираа - Түргэний Уулс сүндэрлэнэ. Монгол, Оросын хил дээр орших тус сум нь мөн баруун талаараа Баян-Өлгий аймагтай хиллэдэг. Мөн Заант хад хэмээх хаанаас нь харсан ч заан шиг хад тус сумын нутагт байдаг.
Эдийн засаг
Сумын зүүн хэсэгт Хотгорын нүүрсний уурхай ба Бамбагарын нүүрсний уурхай бий. Мөн олон төрлийн ховор амьтан ургамал, ашигт малтмалын орд газрууд их байдаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Увс аймгийн сум
Метсульфурон-метил
Метсульфурон-метил нь
Counter-Strike
Контр-Страйк (англ. Counter-Strike, Сөрөг цохилт) нь тактикийн, буудалцаант видео тоглоом юм. Half-Life тоглоомыг "Gooseman", Жесс Клифф нар сайжруулснаар Valve Corporation хөгжүүлж худалдаанд гаргасан. Контр-Страйк нь анх худалдаанд гарахдаа Microsoft Windows, мөн 2003 оны эхээр Xbox, 2013 онд Linux, OS X-д зориулсан хувилбар нь гарчээ. Түүнээс хойш албан ёсны хувилбараа өргөжүүлж, Counter-Strike: Condition Zero, Counter-Strike: Source, Counter-Strike: Global Offensive зэрэг цувралууд гараад байгаа. Уг тоглоомд алан хядагчид болон алан хядагчидтай тэмцэгчид гэсэн багт хуваагдан өрсөлддөг. Өгөгдсөн даалгаварыг биелүүлэх буюу эсрэг талаа ялсан тал нь хождог. Мөн багийн ажиллагаа их шаардах болно. Судалгаагаар авч үзэхэд 2011 оны 8 дугаар сарын байдлаар Контр-Страйк нь 25 сая борлуулагдсан байдаг байна.
Ангилал:USK 16 Ангилал:USK 18 Ангилал:2000 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Half-Life Ангилал:Сайжруулсан компьютерын тоглоом Ангилал:Windows-д зориулсан тоглоом Ангилал:Mac OS-д зориулсан тоглоом Ангилал:Линукст зориулсан тоглоом Ангилал:Xbox-д зориулсан тоглоом Ангилал:Нэгдүгээр хүн мэргэн бууч Ангилал:Тактикийн мэргэн бууч Ангилал:Цахим спорт
Плутарх
Плутарх (, 46 - 127) нь Ромын эзэнт гүрний үеийн грекийн зохиолч.
Грекийн зохиолч, гүн ухаантан, ёс зүйч Плутарх Беотийн Херонеи хэмээх жижиг хотод НТ-ийн 46 онд хуучны сурвалжит гэр бүлд төрж, багаасаа гүн ухаан, урнаар өгүүлэх эрдэм, байгалийн ухааныг судалж байжээ.
Ангилал:Эртний Грекийн зохиолч Ангилал:Гүн ухааны түүхч Ангилал:Эртний түүхч Ангилал:Грекийн гүн ухаан Ангилал:Эртний Грекийн утга зохиол Ангилал:Эртний утга зохиол Ангилал:Намтар Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:1-р зуунд төрсөн Ангилал:2-р зуунд өнгөрсөн
Жуан Перейра
Жуан Педро да Силва Перейра (João Pedro da Silva Pereira, 1984 оны хоёрдугаар сарын 25-нд Лиссабон хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд испанийн Валенсиа болон Португалын шигшээд тоглодог. Тэр шүүгчтэй маргах, хамгаалалтын алдаагаа цөөнгүй шар хуудсаар хүлээжээ.
Товчхон
2012 оны тавдугаар сарын 24-нд Жуан Перейраг гурван жил тоглуулахын тулд Спортингод 3,6 сая евро Валенсиа төлжээ. Анхны тоглолтоо наймдугаар сарын 19-нд Реал Мадридтай тэнцэхэд (1:1) хийжээ.
Шигшээ
Дасгалжуулагч Пауло Бенто Перейраг анх 2010 оны аравдугаар сард Португалын шигшээд дууджээ. Анхны гараагаа 2012 оны ЕАШТ-ий сонгонд Данитай хийсэн.
Холбоос
Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Ивонн Бөниш
Ивонн Бөниш (Yvonne Bönisch) — 1980 онд төрсөн, 57 кг жинтэй эмэгтэйчүүдийн жүдо барилдааны олимпын аварга (2004), хошой мөнгөн медальт (2003, 2005) Германы тамирчин.
Эх сурвалж
Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Германы олимпын оролцогч Ангилал:Германы олимпын аварга Ангилал:Германы жүдогийн улсын аварга Ангилал:Германы жүдоч Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Афины хүндэт иргэн Ангилал:Зүүн Германы иргэн Ангилал:Германчууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Үндсэн хуульт хаант засаг
right|350px|thumb| Үндсэн хуульт хаант засаглал бүхий орнууд <ul> <li> Улаан : Парламентын засаглал бүхий үндсэн хуульт хаант засаглалтай орнууд <li> Нил ягаан ： Хааны эрх нь өргөн хүрээ бүхий үндсэн хуульт хаант засаглалтай орнууд <li> Бор ：Үндсэн хуулийн үйлчлэлийг зогсоогоод буй үндсэн хуульт хаант засаглалтай орнууд </ul> Үндсэн хуульт хаант засаглал нь удам залгамжилсан, эсвэл сонгогддог хааныг төрийн тэргүүнээ болгосон, хаант засаглалтай боловч хааны эрх мэдэл нь үндсэн хуулиар хязгаарлагддаг төрийн байгууллыг хэлнэ. Хэмжээгүй эрхт хаант засаглалтай улсуудад ч парламент байх нь элбэг тул парламенттай эсэх нь засаглалын хэлбэрийг үл тодорхойлно.
Британийн Хамтын нөхөрлөлийн орнууд
Британийн Хамтын нөхөрлөлийн орнуудад Их Британийн хатан хаан нь төрийн тэргүүн байдаг бөгөөд хатан хаанаас томилогдсон амбан захирагч нь төрийн хэргийг хөтлөн явуулна.
Мөн үзэх
Ангилал:Хаант засаг Ангилал:19-р зууны сэтгэлгээний улс төрийн түүх Ангилал:Хаант төрийн хэлбэр Ангилал:Үндсэн хуулийн түүх
Орёл муж
Орёл муж (Орловская область) нь Оросын Холбооны Улсын Төв Холбооны тойрогт харьяалагддаг муж юм.
Эш холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж
Альфонсо I
thumbnail|220px|Альфонсо I Альфонсо I (Alfonso I, 1073 - 1134 оны 9 сарын 8) нь Арагон ба Наваррын хан. Хан ширээнд 1104 - 1134 онуудад сууж байв. Санчо Рамиресын удаах хүү.
Ах Петро I нь эрэгтэй хүүхэдгүй байсан тул түүний орыг Альфонсо залгамжилжээ.
Ангилал:Арагоны хан Ангилал:Наваррын хан Ангилал:Хименес овог Ангилал:12-р зууны ноёрхогч Ангилал:Дундад зууны ноёрхогч Ангилал:1073 онд төрсөн Ангилал:1134 онд өнгөрсөн
Сугар
Сугар нь Нарны аймгийн хоёрдахь, хөрст (хатуу чулуурхаг гадаргуутай) гараг юм. Сугар гараг нь нүүрсхүчлийн хий, хүхрийн хүчлээс тогтсон агаар мандалтай. Хүхрийн хүчил нь Дэлхий дээр шингэн төлөвт байдаг боловч Сугар гараг маш халуун учир хийн төлөвт оршино. Уг хүхэрлэг үүл цагт 360 км нүүдэг байна. Хүлэмжийн хийн эффект нь Сугар гаргийг Нарны аймгийн хамгийн халуун гараг болгоно.
Сугар гараг нь нарыг дэлхийн 225 өдөрт бүтэн тойрох ба тэнхлэгээ 243 хоногт нэг эргэнэ. Дэлхий, Сугар гаргийн хоорондох зай нь 40 сая км бөгөөд Сугар гаргийн татах хүч нь дэлхийнхтэй ойролцоо байна.
Сугар гарг нь өглөө эрт, эсвэл нар жаргасны дараа тэнгэрт хэдэн цагийн турш харагдана. Монголчууд уг гаргийг "Үдшийн гялаан", мөн "Үүрийн цолмон" гэж нэрлэдэг.
Эшлэл
Ангилал:Нарны аймгийн гараг Ангилал:Транзит гараг
Даниель Бём
Даниель Бём (Daniel Böhm, 1986 оны зургаадугаар сарын 16-нд Клаусталь-Целлерфельд хотод төрсөн) — Германы биатлонч юм.
Түүний хувьд дэлхийн цомын анхны гараагаа 2009 онд хийж байжээ.
Гарет Бэйл
Гарет Фрэнк Бэйл (Gareth Frank Bale, 1989 оны долоодугаар сарын 16-нд төрсөн) нь Уэльсийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лиг Тоттенхэм Хотспур болон Уэльсийн шигшээ багийн хамгаалагч юм.
2007 оны тавдугаар сарын 25-нд Бэйл Тоттенхэм Хотспур багтай дөрвөн жилийн гэрээг байгуулж Хотон шувуунуудын эгнээнд 5 сая фунтийн цалин авах болсон бол тоглолтын ур чадвар, амжилтаараа гэрээний үнийг 10 сая болтол өсгөсөн юм.
Холбоос
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Уэльсийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Уэльсчүүд
Бээжингийн олимп (2022 он)
2022 оны өвлийн олимп (2022 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 2022), албан ёсоор Өвлийн олимпын XXIV наадам нь 2022 онд зохиогдсон өвлийн олимп юм. 2022 оны 3 дугаар сарын 4-13-ны өдрүүдэд амжилттай болж өндөрлөсөн.
“Бээжин-2022” өвлийн олимпын  XXIV наадамд спринт болон гүйлтийн цанын ОУХМ А.Энхтуул, Б.Ачбадрах нар цасан замд хурдаа сорьсон билээ. Ийнхүү Монгол Улсын баг тамирчид 1964 оноос эхлэн 15 удаагийн өвлийн олимпын наадамд оролцсон байна.
БНХАУ-д 2 дахь удаагаа зохион байгуулагдах гэж байна, анх 2008 онд зуны олимп зохиогдсон юм.
Зохион байгуулах хотыг шийдсэн нь
олимп өвлийн Ангилал:Бээжингийн спортын арга хэмжээ олимп өвлийн
Хашаат сум
Хашаат сум нь Архангай аймгийн сум юм. Хуучнаар Түшээт хан аймгийн Түшээт ханы хошуунд харьяалагддаг байжээ. Сумын төв нь Баян хэмээн нэрлэгддэг. Архангай аймгийн Хотонт, Өгийнуур, Өвөрхангай аймгийн Бүрд, Хархорин, Булган аймгийн Гурванбулаг сумдтай залгаа оршдог говь, тал хээр хосолсон шүдлэн говь. Цагаан хад, Номгон, Цайдам, Жаргалант, Баян (сумын төв) гэсэн таван багтай.
Газар зүй
Тарнын элс, (элсэн тасархай гэж ярьдаг) Хөгнө хан уул, Бэрх уул гээд байгалийн үзэсгэлэнт газар, Куль Тегений хөшөө, Хар балгас гээд эртний түүх дурсгалын олдвор элбэгтэй газар. Тус сумын нутагт агь, таана, мангир гэх мэт олон төрлийн шимт ургамлууд ургадаг. Нарийн өвс ихтэй тул бог малд их тохиромжтой нутаг. Скайтел болон Мобикомын утасгүй холболт хүрсэн газар. Дэд бүтэцийн хувьд таатай, монголын төв цэгээс холгүй оршдог ба Улаанбаатар хоттой хатуу хучилттай аспалтан замаар холбогдсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Датэ Жи-Ичиро
Датэ Жи-Ичиро (伊達 治一郎, だて じいちろう, 1952 оны 1 сарын 6 - ) нь Японы чөлөөт бөхийн тамирчин юм. Ойта мужийн уугуул.
Стамбул
Туркээр Истанбул (İstanbul) гэж галиглахаар бичээд Стамбул [ɯsˈtambuɫ] гэж галиглахуйц хэлдэг хот бол Турк улс төдийгүй Европ тивийн хамгийн том хот, хотын бөөгнөрөл, улсынхаа эдийн засаг, соёл, түүхт үйл явдлын төв, дэлхийн гуравдугаар их хот юм.
Датэ Жи-Ичиро
Гадаад холбоос
Ангилал:1952 онд төрсөн Ангилал:Ойта аймгийн хүн Ангилал:Японы бөх Ангилал:Японы олимпын аварга
Стамбул
НТӨ 660 онд үүсч 337 онд Константинополь (Κωνσταντινούπολις) гэдэг нэртэй болж, грек Византын нийслэл  (395–1204, 1261–1453), XV зуунаас турк Османы нийслэл (1453–1922) болж байгаад БНТУ-ын үед нэрээ ч (1930), нийслэлийн эрхээ ч (Анкарад) алджээ.
Стамбул Хар тэнгис Гантиг тэнгис хоёрын дундах Босфорын хоолой дээгүүр гарсан гүүр, доогуур холбосон хоолойгоор Ази, Европыг холбосон боомт хот юм.
2012 оны байдлаар 11.6 сая хүнтэй байна. 1985 онд түүхэн газрууд нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад орсон байна.
Цахим хуудас
Ангилал:Азийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Европын суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Стамбул аймгийн суурин Ангилал:Туркийн их сургуулийн хот Ангилал:Туркийн урьдын нийслэл
Мозамбикийн хоолой
Мозамбикийн хоолой (Mozambique Channel) нь Африкийн зүүн өмнөд хэсэг дэх Мозамбик, Мадагаскар улсуудын хооронд орших, 1,600км орчим урттай хоолой юм. Өргөн нь 400-800км. Европ, Азийг холбосон усан замд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд умард хэсэгт нь Коморос, өмнөд хэсэгт нь Бассас да Индиа, Европа зэрэг арлууд бий. Тус хоолойгоор Мозамбикийн урсгал урсдаг.
Ангилал:Энэтхэгийн далайн хоолой Ангилал:Мадагаскарын ус зүй Ангилал:Мозамбикийн ус зүй
Ош
Ош (Ош) - Киргизийн хоёрдугаар олон хүнтэй хот (Бишкекийн дараах). Улсынхаа баруун урд хэсэгт Ферганын хөндийд Узбекистантай хиллэх газарт байрладаг. Энд хүмүүс дор хаяж 3000 жилийн өмнөөс төвлөн суусан гэдэг. Харин 1939 оноос Ош мужийн засаг захиргааны төв болж өнөөдөртэй золгосон.
2020 оны байдлаар 270 мянган хүн амтай. Киргиз (49%),Узбек (32%), орос, турк гэх олон үндэстэн ястан тус хотод нэг дор амьдардаг байна.
Ош хот бол Төв Азийн лалын шашинтнуудын төвүүдийн нэг. Хотын төвийн эртний сүм хийдүүд, мөн уламжлалт мөргөлийн газар болох Сулайман-Тоо уул (Тахт-и Сулайман, Соломоны хаан ширээ) гэдгээрээ алдартай.
Мөн үзэх
Ангилал:Киргизийн суурин Ангилал:Киргизийн хот
Андрей Громыко
thumb|Андрей Громыко Андрей Андреевич Громыко ( Оросоор Андре́й Андре́евич Громы́ко, 1909 оны 7 сарын 18 - 1989 оны 7 сарын 2) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын дипломат, улс төрч юм. ЗХУ-ын Гадаад хэргийн сайдын албыг 28 жилийн турш хашсан. "Ноён үгүй" /Mr.No/ хочтой. Михаил Горбачёвын засаглалын үед Эдуард Шевардназед сайдын албан тушаалаа хүлээлгэн өгөөд, төрийн тэргүүнтэй дүйцэх тэргүүлэгчдийн даргын албан тушаал хашиж байв.
Намтар
Андрей Громыко 1909 оны 7 сарын 6-нд Зөвлөлт Холбоот Улсын Социалист Бүгд Найрамдах Беларусь улсын Гомель мужид тариачны гэр бүлд төржээ.
1931 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын Коммунист Намд элссэн байна. 1932 онд Минскийн Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуулийг дүүргээд Шинжлэх Ухааны Академийн эдийн засгийн хүрээлэнд ажиллаж эхэлжээ. 1939 онд ЗХУ-ын гадаад хэргийн асуудал эрхэлсэн коммисиариат буюу Гадаад хэргийн яаманд орсон байна. Тус яаманд Америкийн хэлтэст тасгийн дарга, хэлтсийн орлогч дарга, дарга,АНУ дахь Элчин сайдын яамнаа консулын алба хашиж байв. Дэлхийн хоёрдугаар дайны ид үе буюу 1943 онд АНУ дахь Элчин сайдаар томилогдож, 1945 оны Ялтын хэлэлцээр зэрэг олон улсын хурал чуулган, хэлэлцээрт оролцож, ялангуяа Америкийн Нэгдсэн Улстай харьцах харилцааг бэхжүүлэх бөгөөд хэвийн байлгахад ихээхэн хүчин чармайлт гаргажээ.
1946-1949 онд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аюулгүйн Зөвлөлд ЗХУ-ын төлөөлөгчөөр ажиллаж, олон удаа татгалзах эрхээ /Вето/ ашиглаж байсан тул "Ноён үгүй" (нет - Үгүй) хэмээх хочтой болжээ.
Хожим Гадаад хэргийн яамны төрийн нарийн бичгийн дарга, Их Британи улсад суугаа Элчин сайдын албыг хашиж байгаад Никита Хрущёвын засаглалын үед 1957 онд Гадаад хэргийн сайдаар томилогдсон байна. Ийнхүү 1985 он хүртэл, Хүйтэн дайны турш ЗХУ-ын гадаад харилцааны нүүр царай болж иржээ.
1956 онд ЗХУКН-ын Төв Хорооны гишүүн, 1973 оны 4 сард ЗХУКН-ын Улс төрийн товчооны гишүүн болсон байна.
Леонид Брежневийн засаглалын сүүлийн жилүүдэд тэрээр маш их нэр нөлөөтэй болж, 1983 оноос Сайд нарын Зөвлөлийн даргын нэгдүгээр орлогч даргын албыг хавсарч байв.
Ангилал:ЗХУ-ын төрийн тэргүүн Ангилал:ЗХУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын улс төрийн товчооны гишүүн Ангилал:ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүн Ангилал:НҮБ дахь ЗХУ-ын байнгын төлөөлөгч Ангилал:АНУ дахь ЗХУ-ын элчин сайд Ангилал:Их Британи дахь ЗХУ-ын элчин сайд Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Псевдоним Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Беларусьчууд Ангилал:1909 онд төрсөн Ангилал:1989 онд өнгөрсөн
Юпитер
thumb|Юпитер Юпитер нь Эртний Ромын бурхдын нэг. Юпитер хэмээх нэр нь Dieu pater буюу "Эцэг Диу" хэмээх үг сунжирч үүсчээ. Тэнгэр огторгуйн бурхан байсан бөгөөд улмаар цаг агаарын, ялангуяа аянга цахилгааны бурхан гэгдэх болсон байна.
Эртний Грекийн Зевстэй ижил үүрэгтэй.
Ангилал:Эртний Ромын бурхад
Жейсон Кидд
Жейсон Фредерик Кидд (Jason Frederick Kidd, 1973 оны гуравдугаар сарын 23-нд Калифорни мужийн Сан-Франциско хотод төрсөн) — Америкийн Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны (НБА) мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд одоо Бруклин Нетс багийн дасгалжуулагч юм.
Товчхон
Тэрээр Калифорни мужийн Окланд хотод төрж өсч 1994 оны НБА-гийн драфтаар Даллас Маверикс очиж байв. Кидд 1996-2001 оны хооронд Финикс Санс багт, 2001-2008 оны хооронд Нью Жерси Нетс багт тус тус тоглож байв.
Монголчууд Солонгосыг эзэлсэн нь
Монголчуудын Солонгос дахь ноёрхол (1231-1259), Монголын Эзэнт Гүрний солонгосын эсрэг хийсэн аян дайны эцэст алдарт Гүрёо улсын дараа 1231-ээс 1270 онд бүрэлдэн тогтсон байна. Нийтдээ 6 том аян дайны дараа Солонгосын хойг, болон Солонгос тэр чигтээ Юань гүрний дор нэгдэн ойролцоогоор 80 гаруй жил  тэдний захиргаанд  байжээ.
1225 онд Гүрёо улсын 23-р хаан Гожонд (1213-1259) Монголын Эзэнт Гүрэнд Гүрёо алба гувчуур, бараа таваар өгөхийг шаардаж илгээсэн элч Чу-кую гэгчийг алжээ. Түүний үхэл нь Монголчуудад Гүрёо рүү довтлох нэг ашигтай шалтаг болов. Ингээд 1231 онд Өгөдэй хаан солонгосыг эзлэн дүрэм журмаа тогтоон, тэнд Сартай жанжинаар удирдуулсан монгол цэрэг армиа байрлуулжээ. Монгол цэрэг арми Ялу голыг гатлан хил хязгаарын жижиг хот болох Үйжү хотыг буулган авчээ. Чоэүгээс цэргийн алба хаах боломжтой хүмүүсийг элсүүлэн хүчирхэг явган армиа бүрдүүлээд, Монголчууд Анжү, Күсонг хоёрын эсрэг байлдсан байна. Монголчууд Анжүг барьж, Күсоны байгаа газрыг бүслэн авсан ба Сартайн шилдэг цэргүүд Гүрёогийн армийг бут цохин Гайсон хотыг амжилттай эзэлжээ.
Монголын цэрэг арми солонгосын хойгийн төв Чунгжу хүрсэн хэдий ч Жи ван сүгээр удирдуулсан арми тэдний эсрэг үхэн хатан тулалдаж  дайралтыг нь зогсоож чадсан байна. Энэ тулалдааны дараа Гүрёод монголын эсрэг дахин тулалдах хүч байхгүй байсан учир монголтой найрамдахыг хүссэн бөгөөд монголчууд тэднээс 10,000 халиуны арьс, 20,000 морь, 10,000 торго даавуу, 1,000,000 цэргийн хувцас мөн тооны хүүхэд эмэгтэйчүүдийг монголын эзэнт гүрэнд зарц боол болгон өгөхийг шаарджээ. 1232 оны хавар Сартай жанжин цэргийн гол хүчээ умард зүг эргүүлэн татсан бөгөөд Гүрёод түүний 72 монгол цэргийн ноёд түшмэлүүд баруун хойд зүгийн өөр олон овог аймгуудын довтлогооноос Гүрёог ийн амар амгалан байдлыг хамгаалах нэрээр үлдсэн байна.
1232 онд Чое ү хаан Кожоныг түшиглэн түүний ахмад сайд түшмэдүүдэд зарлиг гаргуулан хаант улсынхаа хамгийн их хүн амтай Гайсоны хүн амыг Сонгдогоос Гангва арлын Гяёнгги хавцал руу нүүлгэж, тэнд монголчуудын аюул заналаас өөрсдийгөө  хамгаалах зорилгоор хэрэм цайз барихаар бэлтгэж эхэлсэн байна. Чое ү монголчуудын далайгаас эмээдэг гол сул талыг нь ашигласан байна. Улсын удирдлагууд нь Гангва арал руу байнга энгийн болон ачааны усан онгоцоор цэргүүдийг илгээдэг байжээ. Кожон хаан гэнэт арал дээрх дэн буудлыг нүүлгэн энгийн нүүдэлчдийн орогнох газар хэмээн уулын хавцалд эсвэл арлын ойр эргээс зайдуу байрлуулахыг тушаав. Гангва арал нь өөрөө бат бөх хамгаалттай цайз шиг газар байжээ. Харин Монголчууд тэдний нүүхийг нь эсэргүүцэн тэр даруй хөлөг онгоцоо усанд тавин 2дохь довтолгооноо эхлүүлсэн байна. Монголын арми Пёнгян-аас Монголын армид урвагч ХонБоквон-оор удирдуулан хойд солонгосыг түрэмгийлэн эзлэв. Тэд цааш өмнөд хойг рүү хүрсэн хэдий ч Гангва аралыг хүчээр эзлэх гэсэн оролдлого нь бүтэлгүйтэж арлаас хэдхэн милийн  наана Гванжүд  байрлаж байв. Гэвч Сартай жанжинг Ким юн ху гэгч хороож,  Ёнгиний ойролцоо бослого гарган монголчууд цэргээ дахин хойш татсан байна. Тулаан болгонд нэгээс хоёр монгол удирдагчууд алагдаж байв.1235 онд Монголчуудын эхэлсэн аян дайн нь Жеолла муж, Гүёнгсанг-н  хавь газрыг сүйтгэсэн. Тэгсэн хэдий ч цэргийн бус эсэргүүцэл тэмцлүүд хүчирхэгжиж Гангва цайзыг хүчтэй болгож бэхжүүлэхийг оролдож байжээ.Гүрёо онцгой ялалтууд олж авсан боловч Гүрёо цэрэг ба үнэнч шударга армийн довтолгоог сөрж зогсож чадахгүй байсан юм.1232 оны турш Гожон хаан дайсныхаа  халдлага довтолгооныг үгүй болгосон хэмээн 1236 онд солонгос даяараа том найр наадам хийхийг зарлигджээ. Буддын шашны сүм хийдийг барьж, 15 жил 81,000 ном судрыг тайрдсан дээр сийлж цуглуулан тэр өдрөөс хайрлан шүтэж эхэлжээ. Монголчууд Гангва арлыг эзлэх чадахгүй байсан учраас Гүрёогийн энгийн иргэдийн гэр оронг нь шатааж энгийн иргэд олноор  өлбөрч үхэж байжээ. Гэвч зарим цайзууд эцэстээ бууж өгсөн ба Монголчуудыг өөдөөс эсэргүүцсэн хүн бүрийг тэд шууд цаазладаг байв.1238 онд Гүрёо зөөлөрч найрамдахыг хүсчээ. Монголчууд Гүрёогийн гэрээ хэлэлцээрийг хүлээн зөвшөөрч Гүрёотой арилжаа наймаа хийхээр болж их цэргээ татан барьцааны хүмүүсийг суллаж явуулжээ.
Ангилал:13-р зууны зөрчилдөөн Ангилал:Дундад зууны дайн Ангилал:Хубилай хаан Ангилал:Монголчуудын дайн Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Солонгосын түүх
Хорхе Рафаэл Видела
Хорхе Рафаэл Видела Редондо (Jorge Rafael Videla Redondo, 1925 оны 8-р сарын 2-нд Буэнос-Айресын Мерседес дүүрэгт төрсөн, 2013 оны 5-р сарын 17-нд Буэнос-Айрес мужид нас барсан) нь Аргентин улсын 43 дахь ерөнхийлөгчөөр 1976-аас 1981 онд ажилласан улс төрч, цэргийн зүтгэлтэн юм. Тэрээр Изабел Мартинес де Пероныг түлхэн унагаж, төрийн эргэлтээр засгийн эрхийг авчээ. Ардчилал эргэн тогтсоны дараа тэрээр түүний засаглалын үед гарч байсан хүч хэрэглэх, хуулиас гадуурх аллага, улс төрийн эсрэг үзэлтнүүд, тэдний гэр бүлийг нууц хорих лагерьт тамлан зовоодог байсан гэх зэрэг хүний эрх зөрчсөн, хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэгт холбогдон шүүгдэж байсан билээ. Мөн олон хүүхдийг хулгайлан, тусгай хорих газарт цагддаг байв. Эдгээр хэргүүдийнхээ улмаас тэрээр 2008 оны 10 сарын 10-ныг хүртэл гэрийн хорионд байсан бөгөөд улмаар цэргийн шоронд хоригджээ. 2010 оны 7 сарын 5-нд Видела түүний засаглалын үед армийнхны хийсэн бүх үйлдлийн бүрэн хариуцлагыг хүлээхээ мэдэгдсэн байна. Тэрээр Аргентины шүүхийн танхимд "Би дотоодын дайн самууны үеэрх цэргийн дээд эрх мэдлийг барьж байсныхаа хувьд хариуцлагаа хүлээн зөвшөөрч байна. Доод албан тушаалтнууд миний тушаалыг дагаж байсан." гэж мэдүүлжээ. 2010 оны 12 сарын 22-нд Виделаг иргэний шүүхээс төрийн эргэлт хийснийхээ дараа 31 хоригдлыг хороосон хэргээр бүх насаар нь хорих ялаар шийтгэсэн.
Эшлэл
Ангилал:Аргентины ерөнхийлөгч Ангилал:Аргентины дэслэгч генерал Ангилал:Чөлөөлөгч Сан Мартины одон шагналтан Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1925 онд төрсөн Ангилал:2013 онд өнгөрсөн
4 сарын 22
4 сарын 22 нь Григорийн тооллын жилийн 112 дахь (өндөр жил бол 113 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 253 өдөр үлдэж байна.
Хиймэл арал
Хиймэл арал гэдэг нь хүмүүсийн бий болгосон арал юм.
thumb|right|230px|[[Японы Кансайн олон улсын нисэх онгоцны буудлын сансрын зураг]]
Цахим холбоос
Ангилал:Арал
Хангай сум
Хангай сум нь Архангай аймгийн сум юм.
Сумын төв нь Хунт, аймгийн төвөөс 230 км зайтай оршдог. 942 өрх, 3167 хүн амтай, 80871 толгой малтай /2011 оны байдлаар/, Ар баясгалан, Ноён хангай, Тэрх, Чандмань, Баянулаан, Гичгэнэ хэмээх 6 багтай, 3330 км2 нутаг дэвсгэртэй. 1931 онд Чандмань-Өлзийт Далай хошуунаас байгуулагдсан. Хангай сумын нутаг нь хуучнаар Далай чойнхор вангийн хошуу. Нутгийн дийлэнх хэсгээр Хангайн нурууны гол хэсэг, түүний салбар Цагаан асгат, Цахир хайрхан, Тээл, Тэрх, Гичгэний уулс, хойд, урд Тэрх, Тээл, Гичгэнэ, Хунтын голын хөдийнүүд, Ноён Хангай хэмээх рашаан бүхий байгалийн үзэсгэлэнт дархан цаазат газар, мөн Хатан Хангай уул, Ноёны суудал хэмээх газар бий.
Сум байгуулагдсан түүх
1921 оноос өмнө эдүгээгийн Хангай сумын оршиж буй дэвсгэр нутгийг Халхын Сайн Ноён Хан аймаг Далай Чойнхор вангийн хошууны өвөр гол хамжлагын баруун сум хэмээн нэрийдэж байжээ. Гол хамжлагын баруун сум нь 11 багаар бүрдэж түүний 7 нь тайж нарын баг, 2 нь саарал адуу, бор адууны баг гэж аж ахуйн нэрээр, 2 нь хатгин, боржигон гэсэн овгийн нэрээр хаяглаж байв. Гол хамжлагын баруун сум нь умар дорно зүг өөрийн хошууны гол хамжлага Зүүн сумтай, өрнө зүг Эрдэнэ ван жонон бэйсийн хошуу, өмнө зүг Сэцэн чин вангийн хошуу, Шива ширээт гэгээний шавьтай зах залгаж оршиж байв.
Цэцэрлэг Мандал аймаг байгуулагдахад 1923 оны 5-р сарын 18-нд хошууны ардын төлөөлөгчдийн хурлаас Бааран, Бор адууны багуудын тайж Жамбал, Сайнхишиг, Янсанжав нарын 3 багтай нийлүүлж Ар Баясгалант уул сум байгуулжээ. Дараа нь Хангай сумыг 1925 онд Архангай аймгийн Чандмань Өлзийт далай хошууны Ноён хангай, Дэлгэрэнгүй уул, Гичгэнэ гол сумдыг оролцуулан Ар Баясгалант уул сумаас таслан байгуулж БНМАУ-ын Бага Хурлын 1931 оны 2 дугаар сарын 07-ны өдрийн 5-р тогтоолоор Архангай аймаг байгуулагдахад өмнөх орон нутгийн захиргааны хуваарийг өөрчилсөн юм.
Хангай сум нь 3061 хүн амтай, 696 өрхийн арван гэр 69, дөчин гэр 16, хамтрал нэгтэйгээр засаг захиргааны бие даасан нэгж болжээ. Тэр үед Хангай сум умраас өмнө зүг 45 км, өрнөөс дорно зүг хүртэл 90 км үргэлжилсэн 3.4 мянган ам.км нутагтай, баруун өмнөд талаараа Баянхонгор аймгийн Жаргалант, заг, Гурван булаг, Баруун хойд талаараа Цахир, хойд талаараа Тариат, зүүн хойд, зүүн талаараа Өндөр Улаан, Чулуут сумтай зах залгаа оршиж байв.
Хүн амын бүтэц, нийгмийн анги бүлэглэлийг 1931 оны хуулга дансаар авч үзэхэд эрэгтэйчүүд 46,8% эмэгтэйчүүд 53,2%, ард 96,3%, тайж 3,7 %, бүх эрэгтэйчүүдийн 9,2% нь лам нар байжээ. 1934 оны хавар явагдсан тоо бүртгэлийн хөл дансаар Хангай сум 8 баг, 709 өрх, 2473 хүн ам, 43617 малтай байлаа. 1934 оны 5 дугаар сарын 23-25-нд багуудын ардын хурлыг нутаг усны харьяаллаар хийхэд өрхийн тэргүүлэгчдийн 43-68 хувь нь оролцсон юм. Багийн хурлуудаар төрөөс шашныг тусгаарласан хууль, танилцуулж улс орныг батлан хамгаалах асуудал, орон нутгийн захиргааг сэргээж байгуулах тухай асуудал хэлэлцжээ.
Харин 2008 оны эцэст хүн амын тооллогоор 2805 хүн амтай, өрхийн тоо 890, нийт мал 77224 толгой малтай ба үүнээс 5014 адуу, 23517 үхэр, 25289 хонь, 23414 ямаатай болсон байна.