cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кировын аллага
Шүүхийн шийдвэрийг өглөөний 05.45 цагт дуулгаад цагийн дараа гүйцэтгэсэн аж. Эдний Николаеваас бусад нь буруугаа ер хүлээгээгүй бөгөөд цаазлах ял оноосныг дуулаад тэрбээр “хуурчихлаа” хэмээн хашгирсан гэдэг. Энэ хэргийн гэрч нарын нэг Лев Шейнинээс түүхч Леонид Млечин “Кировыг алахыг Сталин тушаасан уу, Та нуулгүй хэлээч” гэхэд учиртай нь аргагүй инээвхийлээд “Сталин чинь удирдагч болохоос зандалчин биш” гэж хэлсэн аж. Сталин, Молотов, Кагановичаас ялгаатай нь Киров олон түмэнд хандаж үг их хэлдэг, мужийн намын хороог толгойлсон анхны жилээ дунджаар хоёр өдөр тутамд нэг үйлдвэр дээр очдог байсан гэдэг. Ингэснээр ажилчдын амьдрал сайжраагүй л дээ. Тэрбээр хүмүүсийг шийтгэх, хэлмэгдүүлэх биш өршөөх эвлэрэх бодолтой явдаг хүн байж. Барууны сөрөг хүчний нэг зүтгэлтэн Углановыг өршөөн хэлтрүүлж, ажилд нь эргүүлж авахыг Сталинд санал болгож, Бухариныг Ленинградад хүлээн авч уулзаж байжээ. Тэгэхдээ бодлогыг зөөлрүүлж, хөдөлмөрчдийн амьдралыг хөнгөвчлөхийг Киров хүсэж, жанжин шугамтай зөрчилдөж байжээ гэх баримт ер олддоггүй. Тэр ч бүү хэл 1919 онд Астраханид Зөвлөлт засгийг тэргүүлж байхдаа жагсаал руу буудахыг тушааж, эндхийн хамба лам нарыг цаазлах шийдвэр гаргаж байв. Киров өөрийн удирддаг бүс нутагтаа баячуудын хөрөнгө хураах ажлыг хайр найргүй хийж, чекистүүдтэй нягт хамтран хоригдлуудын гараар Цагаан далайн сувгийг байгуулж, олон зуун хүнд цаазын ял оноосон шийдвэрт гарын үсэг зурж байлаа. Түүний оролцоотойгоор олон мянган хүнийг хөдөө цөлж байсан юм. “Намын гишүүн бүр гиш үүн бус хүний нармайг нээж байх ёстой” гэх утгатай үгийг олон түмний өмнө Киров олон удаа хэлжээ.
“Кировыг Улс төрийн товчоон дахь либерал гишүүдийн тэргүүн, Сталиныг залгамжлах хүн гэж үзэж байсан нь санамсаргүй юм биш бөгөөд ерөнхий нарийн бичгийн даргатай тэр л маргаж зүрхэлдэг байсан” гэж түүхч Олег Хлевнюк нотолдог. Гэвч баримтаас үзвэл Киров Улс төрийн товчоонд нөлөө багатай нэгэн байсан бөгөөд Москвад цөөн ирдэг, намын дээд удирдлага аливаа асуудлаар санал хураахад бараг оролцдоггүй, түүний ашиг сонирхол Ленинградаар л хязгаарлагдаж байсан аж. 1934 оны нэг, хоёрдугаар сард болсон намын XVII их хурал дээр олон төлөөлөгч Сталины эсрэг санал өгч Кировыг ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгохыг хэн нэг нь санал болгосон гэх түүхийг баттай нотлох баримт байдаггүй юм. “Кировыг алаагүй бол тэр түүхэнд төдийлэн анзаарагдахгүй хүн байх байсан” гэж мөнөөх түүхч Леонид Млечин үздэг. “Киров нэр нөлөөтэй хүн байгаагүй. Сталины ойр тойрны хүмүүст багтахгүй. Өөрт нь тэгтлээ хэрэгтэй биш мөртлөө ихээхэн зангарагтай хүнийг Сталин сонгож авсан” гэж Владимир Наумов ярьж байна. Тэрбээр цааш нь “Николаев байнга буутай явдаг байсан болохоор Кировыг хаана ч хэзээ ч алчихаж чадах байв. Тэгэхдээ түүнийг чухам Смольныд алсан аж. Смольный гэдэг чинь бараг Кремль гэсэн үг. Улс орон бүхэлдээ цочирдсон юм” гэв. “Их цэвэрлэгээнд” бэлтгэх ажил Кировыг алахаас хэдэн сарын өмнө эхэлсэн байв. Энэ хэрэг гайхалтай “цагаа олсон” гэлтэй.
Соёны нуруу
Саяны нуруу нь бүхэлдээ эртнээс Монголын нутаг дэвсгэр байсан юм. Оросууд Тагна Тувагийн БНУ гэж байгуулаад хожим нь өөртөө нэгтгэсэн. Урвагч удирдагчийг нь Лениний одонгоор 6 удаа шагнасан байдаг. Ингэж оросууд Монголын хамгийн үзэсгэлэнтэй нутгийг булааж авсан. Энэ ч утгаараа Д.Нацагдорж гуай Миний нутаг шүлгийнхээ эхний бадагт: хэмээн шүлэглэсэн байдаг.
Үржингийн Ядамсүрэн
Уран бүтээл
Ү.Ядамсүрэн нь 1941 он оос уран бүтээлийн гараагаа эхэлж том, бага хэмжээний 50 гаруй хөрөг, түүх хувьсгал, аж байдал, байгаль зэрэг төрлөөр хэд хэдэн бүтээл хийснээс гадна ардын гар урлал, эдийн соёлтой холбогдсон 400 гаруй зураг зурсан байна. Үржингийн Ядамсүрэн зураачийн уран бүтээлийн өв санд хөрөг зураг чухал байр суурь эзэлдэг.
Гадаад холбоос
Ү.Ядамсүрэн, Өвгөн хуурч, 1958 он
Кировын аллага
Улс төрийн товчооны гишүүн асан Анастас Микояны дурссанаас үзвэл Киров алагдсан тухай мэдээг Ленинградаас авмагц Сталин хамтран зүтгэгчдээ цуглуулж, мөрдөн шалгах ажил эхлээгүй байхад л Зиновьевийн сөрөг хүчнийг үүнд итгэлтэй буруутгаж, хуйвалдааныг “нууц цагаан гвардийнхан” хийгээд цагаачдын дундаас хайх гэсэн Ягодаг хараан зүхэж байжээ. Молотов, Ворошилов, хэдхэн өдрийн дараа Кировын албыг авсан Андрей Жданов, ерөнхий прокурор Вышинский, Ежов, Ягода, түүний орлогч Яков Агранов нарыг дагуулан их удирдагч арванхоёрдугаар сарын 1-2-нд шилжих шөнө Ленинградад ирэхдээ өндөр дээд зочдыг галт тэрэгний буудал дээр угтаж авсан Дотоод хэргийн ардын комиссариатын мужийн байгууллагын дарга Медведийг үгийн зөрөөгүй алгадаж орхижээ. Сүүлд нь нэгэн цэвэрлэгчийг тойрсон шуугиан дэгдсэн байна. Түүнийг Волкова гэх бөгөөд тэрбээр нэгэн хуйвалдаанд бэлтгэж байгааг холбогдох удирдлагадаа дуулгасан аж. Түүний ярьснаас үзвэл Николаевтай хамт Германы консулын газар очиход 25 мянган рубль өгсөн бололтой. Сталин энэ цэвэрлэгчийг хүлээж авч уулзсан төдийгүй түүнд байр өгүүлж, сонор сэрэмж алдсан таван чекистийг баривчлах тушаал өгсөн байна. Кировыг алснаас 2-3-хан хоногийн дараа Николаевыг цаазалж, маргааш нь Сталин өөрийн гараар бичсэн “Нөх өр Кировыг зэрлэгээр хөнөөсөн явдалтай холбоотой сургамж” нэртэй баримт бичгийг Улс төрийн товчооны гишүүдэд тараасан бөгөөд уг хэргийг Зиновьев, Троцкий нарын шууд заавраар үйлдсэн гэж түүнд өгүүлсэн байв. Зиновьев, Каменев хоёрыг арванхоёрдугаар сарын 16-нд Москвад баривчилж 5-10 жилийн ял өгсн өө “шинээр бий болсон нөхцөл байдалтай холбогдуулан” тэднийг буудан алах шийдвэрийг 1936 оны наймдугаар сарын 24-нд гаргасан байна. Кировын хамгаалагч байсан Борисов даргаа алуулсны маргааш л машины ослоор өөд болжээ. Түүнийг байцаахаар авч явсан машин ердөө 30 милийн хурдтай явж байсан гэдэг. Тэгэхэд Борисовоос өөр хэн ч хохироогүй аж.
Үржингийн Ядамсүрэн
Гадаад холбоос
Ү.Ядамсүрэнгийн нэрэмжит болгох тухай
Кировын аллага
Мильда Драулег түүний эгчийг нь нөхөртэй нь 1935 оны гуравдугаар сарын 10-нд буудан хороожээ. Николаевын ээж, эх, эгч нар, үеэл ах, хөрш нь хүртэл хэлмэгджээ.
Үржингийн Ядамсүрэн
Гадаад холбоос
Urjin Yadamsuren
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монгол улсын ардын зураач Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Дорнодынхон Ангилал:Монголчууд Ангилал:1905 онд төрсөн Ангилал:1986 онд өнгөрсөн Ангилал:Хөрөг зураач Ангилал:Монголын зураач
Кировын аллага
Ангилал:Аллага Ангилал:Оросын түүх Ангилал:Хэлмэгдүүлэлт Ангилал:ЗХУ-ын их хядлага
Гарамгай Мэргэн
Улсын Баяр Наадамд 4 удаа түрүүлсэн харваачид олгодог цол.
Ихбууралын район
Ихбуурлын район (орос хэл бичгээр Ики-Бурульский район, халимаг аялгаар Ик Буурла район) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улс (БНХалУ)-ын район (монголчловол хошуу гэх юмуу аль эсвэл аймаг гэнэ). 6,363 км² (5-р том) газар нутагт нь 2010 онд 11,424 хүн (9-р олон) оршин сууж байсан. Үүнээс 4,055 нь Элстээс дорно өмнө зүгт 66 км зайнд байгаа районы төв буюу Ихбуурал суурин (аль эсвэл балгас)-д амьдардаг. ЗСБНХОУ-ын Дээд Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн тогтоолоор 1965 онд байгуулагдсан. Эдийн засгийн үндэс чулуу, хайрга олборлолт байжээ.
Засаг захиргааны хуваарь
Багабуурал, Ихбуурал, Хөвүүд, Уртсалаа, Чулуунхамар зэрэг 13 сэлээн (халимагаар селән, [[
Баримтын холбоос
Ангилал:Халимаг орны район
Сергей Геннадьевич Лузянин
Сергей Геннадьевич Лузянин (1956 оны 7 дугаар сарын 23-нд төрсөн) — Зөвлөлт, Оросын түүхч, дорно судлаач, Зүүн Азийн олон улсын харилцаа, БНХАУ, Монгол Улсын гадаад, дотоод бодлого болон Ази Номхон далай, Төв Азийн бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудлаарх шинжээч. Түүхийн ухааны доктор. ОХУ-ын ШУА-ийн Алс дорнод судлалын хүрээлэнгийн Зүүн-Умард Азийн стратеги судалгааны төвийн захирал. ОХУ-ын ГХЯ-ны дэргэдэх ОУХДС-ийн профессор.
1977 онд Эрхүү хотын Багшийн дээд сургуулийг "Түүх" мэргэжлээр онц төгссөн.
1984 онд ЗХУ-ын ШУА-ийн Дорно судлалын Хүрээлэнд "1911-1919 оны Орос-Монголын харилцаан дахь Хятад улс" сэдвээр кандитадын зэрэг хамгаалсан.
1994 онд «Орос-Монгол-Хятад XX зууны эхний хагаст» сэдвээр докторын зэрэг хамгаалсан.
1998 онд Ж.Олины нэрэмжит их сургуульд /Харвардын Их сургууль/ С.Хатингтоны семинарт сууж дадлага хийсэн.
2001-2002 онд БНХАУ-ын ГХЯ-ны Дипломатын Академид дадлага хийсэн.
2004-2007 онд ОХУ-ын Төрийн Думын Гадаад бодлогын Байнгын хорооны орлогч даргын туслах.
2014-2020 онуудад ОХУ-ын ШУА-ийн Алс дорнод судлалын хүрээлэнгийн захиралын үүрэг гүйцэтгэгч, захирал.
2020 оноос ОХУ-ын ШУА-ийн Алс дорнод судлалын хүрээлэнгийн Зүүн-Умард Азийн стратеги судалгааны төвийн захирал
Бүтээлүүд
Ангилал:Оросын түүхч Ангилал:1956 онд төрсөн
Анаклет
Гэгээн Анаклет нь Католик шашны 3 дахь Пап юм.
Зян Зинго
Зян Зинго (蔣經國, Chiang Ching-kuo) Хятадын, Тайванийн нийгэм, улс төрийн зүтгэлтэн, Бүгд Найрамдах Хятад Улсын Ерөнхийлөгч (Тайвань).
Бага нас
Зян (Чан) Зинго 1910 оны 4 дүгээр сарын 27-нд Хятадын зүүн өмнөд хэсгийн Жэзян мужийн Сикоу хэмээх үзэсгэлэнт газар улс төр, цэргийн зүтгэлтэн Чан Кайши болон түүний гэргий Мао Фумэй нарын ууган хүү болж төрсөн. Зян Зингогийн удмынхан Шар далайн эрэг дахь Зяньсу мужийн Исин хотоос гаралтай байсан гэж үздэг. Түүнийг 5 настай байхад эцэг эх нь салж, Чан Кайши Зинго хүүгээ уламжлалт аргаар буюу гэрийн багшаар хичээл заалгаж байгаад 1922 онд Шанхай хот руу шинэ загварын сургуульд үргэлжлүүлэн суралцуулахаар илгээжээ. Тэрээр 1925 оны оюутан, сурагчдын бослогод оролцсон тул дунд сургуулиасаа хөөгдөж Бээжин дахь Гадаад хэлний сургуульд үргэлжлүүлэн суралцсан боловч Засгийн газрын эсрэг цуглаанд мөн оролцож баривчлагдан хоригдсон байна. Удалгүй суллагдаад Гуанжоу хотод байсан эцэг рүүгээ явжээ.
Идэр нас
1925 оны 10 дугаар сард Гуанжоугаас усан онгоцоор 22 хүний бүрэлдэхүүнтэй хэсэгт багтаж залуу ЗХУ-ын Алс Дорнодын Владивосток боомт хот ороод цааш нь галт тэргээр Москва хотыг зорьсон байна. Энэ үеэр тэрээр эцгийнхээ “Гоминдан”-ы намд элссэн гэж хожим дурсамждаа бичиж үлдээжээ. Москвад дөнгөж байгуулагдаад байсан Сунь Ятсений нэрэмжит Хятадын хөдөлмөрчдийн Их сургуулийн хятад оюутнууд заавал орос нэр авдаг байсан тул тэрээр Николай Владимирович Елизаров гэж нэр авсан байдаг. Энэ үеэс тэрээр Троцкийн үзэл санааг илүүд үзэж Карел Радек багштай илүү дотноссон гэдэг. Их сургуулиа төгсөөд 1927 онд залгуулаад түүнийг Ленинградын Цэрэг, улс төрийн Академид суралцуулсан байна. Академиа 1930 оны 6 дугаар сард онц төгсөөд эх орон руугаа буцах эсвэл Улаан Армид алба хаах хүсэлт гаргасан болов ч эхлээд үйлдвэрт ажилчин жилийн дараа тосгоны хамтралд томилжээ. 1933 онд Зөвлөлтийн Алтай дахь алтны уурхайд 9 сар ажилсан байна. Николай Елизаров 1932 оны намар Свердловск хотын Уралын хүнд машины “Уралмаш” үйлдвэрийн механикийн цехэд дараа нь 1934 оноос үйлдвэрийн сонины редактораар ажилласан. 1935 оны 3 дугаар сард тус үйлдвэрийн токарчин өнчин бүсгүй Фаина Ипатьевна Вахрева-тай гэрлэж жилийн дараа тэдний хүү Эрик төржээ. 1936 оны 11 дүгээр сард Николай Елизаров ЗХУ-ын Бүх Холбоотын Коммунист /большевик/ намд элсэх өргөдлөө өгч сарын дараа элсэж үнэмлэхээ авчээ.
1937 оны 3 дугаар сарын 3-нд БХКН-ын Улс төрийн Товчооны “Чан Кайшигийн хүү өөрөө хүсвэл Хятад явахад татгалзахгүй” гэсэн тогтоол гарч байжээ. Хэд хоногийн дараа буюу 1937 оны 3 дугаар сарын 25-нд Николай Елизаров /Зян Зинго/ эхнэр Фаина хүү Эрик нарын хамт галт тэргээр хятад руугаа буцан ирсэн байна.
Улс төрд
1945 оны 7 дугаар сард ЗХУ, Хятад Улсын хооронд найрамдалын Гэрээ байгуулах талаарх хэлэлцээ хийх төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд багтаж Москвад ирж байсан. Энэ үеэр тэрээр И.Сталинтай албан бусаар уулзсан гэдэг боловч баримт байдаггүй. Уг хэлэлцээгээр дайны дараах нөхцөл байдал түүний дотор БНМАУ /Гадаад Монгол/-ыг Хятадын бүрэлдэхүүнд буцааж авах асуудал хэлэлцсэн байдаг.
1949 оны 10 дугаар сард БНХАУ-ыг зарлан тунхаглаж Зян Зинго эцэг Чан Кайши тэргүүтэй Гоминданыхан Тайваны арал руу зугтсан юм.
Тэрээр 1950-1965 онуудад БНХятад Улсын Батлан хамгаалах яамны Улс төрийн газрын дарга, Тагнуулын байгууллагуудын даргаар ажилласан.
1965-1969 онд Батлан хамгаалахын сайд, 1969-1972 онд Ерөнхий сайдын орлогч, 1972-1978 онд Ерөнхий сайд, 1978-1988 онд БНХятад Улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож байсан.
Хувийн амьдрал
Эхнэр Фаина –буюу Зян Фанлянг 1935 оны 12 дугаар сард хүү Эрик буюу Зян Сяо Вэнь, 1938 онд охин Зян Сяо Жан, 1945 онд хүү Зян Сяоу, 1948 онд хүү Зян Сяоюн нарыг төрүүлж өгчээ.
Зян Зинго 1988 оны 1 дүгээр сарын 13-нд нас барсан.
Электросила (өртөө)
thumb|220px| Электросила өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1961 оны 4 сарын 29-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1960-аад онд барьсан
Мандаахүүгийн Батсайхан
Мандаахүүгийн Батсайхан (1955 онд Улаанбаатар хотод төрсөн-2022 оны 8-р сард Улаанбаатар хотод нас барсан)- Монгол улсын Тагнуулын Ерөнхий газр ын дарга байсан.
Намтар
1962-1972 онд Улаанбаатар хотод зөвлөлтийн дунд сургууль төгссөн. 1972-1978 онд ЗХУ-ын Улсыг Аюулаас хамгаалах хорооны Дээд сургууль төгссөн.
1978-1989 онд УАХЕГ-т төлөөлөгч, ахлах төлөөлөгч, тасгийн дарга, хэлтсийн орлогч дарга.
1989-1993 онд ЗХУ-ын Узбекистаны Ташкент хотод суугаа Монгол улсын Ерөнхий Консулын газарт дэд консул.
1991-1996 онд УАБХЕГ, ТТГ-т ахлах ажилтан, багш судлаач, хэлтсийн дарга.
1996-2001 онд УИХ-ын Хууль зүйн Байнгын хорооны ажилтан.
Хурандаа цолтой. Орос, хятад, англи хэлтэй.
Шагнал
Монгол улсын гавьяат хуульч. Цэргийн гавьяаны одон, Цэргийн хүндэт болон бусад медалиар шагнагджээ.
Нямын Жамбаа
Нямын Жамбаа - БНМАУ-ын Төрийн шагналт, Монгол Улсын Ардын Зураач, УГЗ барималчин.
Намтар
Бага залуудаа хийдэд шавилан сууж бурхны шашны номонд шамдан суралцаж домын дамжаа барьсан чойрын уншлагатай лам болж зураг урлал сонирхон, зураг хуулбарлан зурж, шуумал, бурхан зэргийг дуурайлган урлах аргаар авьяасаа хөгжүүлжээ.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын уран барималч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол улсын ардын зураач Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Бугатын (Булган) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1910 онд төрсөн Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Сегнозавр
Сегнозавр шинжлэх ухаанд одоо хүртэл мэдэгдэж судлагдсан бүх төрлөөс эрс өвөрмөц сегнозавр хэмээх амьтны чулуужсан ясыг 1973 онд Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын Амтгай гэдэг газраас анх олжээ. Цэрдийн галавын хожуу үе буюу 70 гаруй сая жилийн өмнө амьдарч байсан. Нас бие гүйцсэн үедээ 7-9 метр орчим урт, ихэвчлэн хойд хөлөөрөө явахад зохицсон, урд мөч нь харьцангуй бадриун, бүдүүн урт хүзүү бүхий жижигхэн толгойтой амьтан байжээ.
Сегнозавр нь махчин динозаврын бүлэгт багтах боловч эрүү шүд болон бусад шинжээр нь авч үзвэл зөвхөн махан тэжээлтэй байгаагүй, мөн өвсөн тэжээлтэй амьтан байсан нь мэдэгддэг. Эх газрын нөхцөлд зохицсон махчин динозавруудтай харьцуулж үзвэл тэр нь нэлээд хөдөлгөөн ихтэй амьтан байжээ. Тэгэхдээ усанд мэлхий маягаар сэлэхэд зохицсон зарим шинж ажиглагддаг. Сегнозавр нь голдуу загас, зэгс, замаг ургамлаар тэжээл хийж байжээ гэж эрдэмтэд үзэж байна.
Ашигласан материал
Ангилал:Палеонтологи Ангилал:Үлэг гүрвэлүүд
Жамсрангийн Цэвээн
Жамсрангийн Цэвээн нь (1881 оны 4 сарын 26-нд Буриадын Агийн аймагт төрсөн) ХХ зууны эхэн үеийн Монголын нийгэм, улс төр, шинжлэх ухааны зүтгэлтэн, соён гэгээрүүлэгч, эрдэмтэн судлаач хүн юм.
Намтар
Өвөг эцэг Гэндэн, эцэг Жамсран зайсан тушаалтай Буриадын Шарайд овгийн хүмүүс. Цэвээн аав Жамсрангаараа монгол бичиг заалган суралцжээ.
1892 оноос Чита хотын гурван жилийн сургууль, 1897 оноос Санкт-Петербург хот дахь П.Бадмаевын Буриад хөвгүүдэд зориулж байгуулсан гимназ, 1898-1901 онд Эрхүүгийн багшийн сургуульд тус тус суралцжээ.
1911 онд Монгол оронд үндэсний тусгаар тогтнол сэргэж автономит Монгол улс тогтоход Жамсрангийн Цэвээнийг урин ирүүлж гадаад явдлын яамны сургууль, соёл эрхэлсэн түшмэл болгожээ.
1936 онд хэл бичгийн докторын зэрэг хамгаалжээ.
Бүтээл
Ж.Цэвээн иргэний зориг гаргаж "Мухар огдой", "Бэгз", "Монгол улсын дундах байдлыг шүүмжилбээс", "Хар тамхины учир" зэрэг олон нийтлэл нь орчин үед ч учир холбогдлоо алдаагүй юм.
Мөн үзэх
Т.Баасансүрэн "Жамсраны Цэвээний хамтран зүтгэгчдийн нийтлэл, үйл ажиллагааг тодотгох нь" 2013
Н.Дариймаа "Ж.Цэвээн монголын сэтгүүл зүйг үндэслэгчдийн нэг" 2013
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын их сургуулийн багш Ангилал:Оросын их сургуулийн багш Ангилал:Монголч эрдэмтэн Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Хоригдол Ангилал:Буриадын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1881 онд төрсөн Ангилал:1942 онд өнгөрсөн
Пномпень
Пномпе́нь  (  ភ្នំពេញ    [пьнум-пень]) — Камбожийн Вант Улсын нийслэл, 1,501,725 сая хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Камбожийн аймаг Ангилал:Камбожийн суурин  Ангилал:Саятан хот Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Готовын Аким
Хатагин овогт Готовын Аким (1942 онд Дорнод аймгийн Матад сумын Тэмээт гэдэг газар төрсөн) Монголын зохиолч, сэтгүүлч, орчуулагч. Соёлын гавьяат зүтгэлтэн.
Намтар
1942 онд Дорнод аймгийн Матад сумын Тэмээт гэдэг газар өөлд ястан дунд сургуулийн багш Готовын хүү болж төржээ.
1961-1966 онд Улсын Багшийн дээд сургуульд сурч орос хэл, утга зохиолын анги төгссөн.
1966-1969 онд УБДС-д орос хэл, утга зохиолын багш.
1969-1990 онд "Энх тайван, социализмын асуудал" сэтгүүлд орчуулагч, редактор.
1990-1991 онд МОНЦАМЭ мэдээллийн агентлагийн сонин сэтгүүлийн ерөнхий эрхлэгч. ""
1990-2000 онд “Ил товчоо” сонины Ерөнхий эрхлэгчээр ажиллаж байсан.
2000-2005 онд "Соёл эрдэм" дээд сургуулийн гүйцэтгэх захирал.
Монголд чөлөөт хэвлэлийг хөгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан хүн юм.
Бүтээл
Лев Гумилевын “Хар домог”, Ч.Айтматовын “Цаазын тавцан”, "Зуунаас ч урт өдөр", Г.Маркесын “Зуун жилийн ганцаардал”, “Ундаассан бурхад”, А.Гриний “Аранзал даруулт хөлөг” зэрэг 16 ном, бүтээлийг орос, англи хэлнээс орчуулжээ.
Эрдэмтэн зохиолч, нэрт орчуулагч Б.Ринчен судлалаар “Билгүүн номч Бямбын Ринчен” зэрэг 4 номыг эмхэтгэж хэвлүүлсэн байна.
Мөн “Цэцэн билгийн сувд эрхи” (англи-монгол, монгол-англи цэцэн үгийн толь), “Хамбын овооны яс юу өгүүлнэ вэ? “, “Тэнгэрийн нохой”, “Чингисийн оюун билгийн соёрхол”, "Хөрстөд ганц Чингис Хаан" буюу Хөх Монголчуудын өлзий учрал), “Туульс хайлдаг уулс 1, 2”, “Шашдирын чуулган 1, 2, 3”, “Чингис хааны сүлд буюу эргэсэн хасын утга ‘, “Хаднаа шингэсэн аялгуу оршивой” зэрэг 30-аад ном туурвисан.
Гэр бүл
1962 онд Түндэвийн Дулмаатай гэрэлсэн.
Чулуун баатар
Чулуун баатар (XII зууны сүүл - XIII зууны эхний хагас) - Чингис хааны хувийн хамгаалалтын цэргийн захирагч нарын нэг.
Намтар
Чулуун бол Тайчуудын харьяат сүлдүс овгийн Сорхон шарын хүү байв. Залуу Тэмүжин тайчуудын олзноос зугтсан, дараа нь түүнийг эрж хайх үеэр Сорхон шар оргодлыг голд нуугдаж байгааг илрүүлсэн ч түгшүүр зарлалгүй, харин түүнд байрандаа үлдэхийг зөвлөж, барьж өгөхгүй гэж амлажээ. Эрэл хайгуул өнгөрөхөд Тэмүжин Сорхон шарын гэрт сэмхэн очив. Энэ нь Сорхон шард таалагдаагүй (оргон зайлсан этгээдийг "анхаарахгүй" байх нь нэг хэрэг, илт хамсаатан болох нь өөр хэрэг) ч түүний хөвгүүд Чимбай, Чулуун нар Тэмүжинг хаацайлсан. Зугтах боломж гарч иртэл Тэмүжин Сорхон шарынд нуугджээ.
1199 онд Тэмүжин Ван хан, Жамуха нарын хамт найманы хан Буйруг руу нэгдсэн хүчээр довтолж, Кишил-Баш нуурын орчимд бут цохив. Амьд үлдсэн найманы цэргийн ангиудын нэг нь ялагчдын гэртээ харих замыг хаасан, шөнө нь Ван хан, Жамуха нар найманууд Тэмүжинг дуусгана гэж найдан зугтав; маргааш өглөө болоход найманууд Ван ханы хүлээлтээс эсрэгээр Тэмүжинг биш, өөрийг нь мөшгиж эхэлсэн, тэрээр мөхөх сөнөх нь тодорхой болсон тул монголын хаанд элч илгээж тусламж гуйжээ. Тэмүжин өөрийн нөхдийг илгээж, тэднээс Боорчи, Мухулай, Борохул, Чулуун дөрөв нь тулалдаанд онцгой эр зориг үзүүлэв. Мөн Чулуун тайчууд овогтой хийсэн дайны жилүүдэд тайчуудын удирдагч, Тэмүжиний заналт дайсан Таргудай Хирилтугийг алснаараа ялгарч байлаа.
1203-1204 оны өвөл Тэмүжин хувийн харуул буюу хишигтэн цэргийг байгуулжээ. Энэ нь дөрвөн хэсэгт хуваагдаж, нэгнийх нь толгойд Чулууныг тавьсан байна.
1206 оны Их хуралдайн үеэр Тэмүжин "Чингис хаан" хэмээн өргөмжлөгдсөн бөгөөд тэр өөрийн хамтрагчдад албан тушаал, эрх дарх хуваарилж эхлэхэд Чулуун, Чимбай нар дайн, ан гөрөөнөөс олсон бүхнээ авч үлдэх онцгой эрхийг хүлээн авав.
Чулууны үр удам Чобаныхны угсаа залгамжлалыг үндэслэж, төлөөлөгчид нь Хүлэгүгийн улсад өндөр албан тушаал хашиж, улмаар Ираны Азербайжаны нутаг дэвсгэрт өөрсдийн улсыг байгуулжээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин
Парк Победы (өртөө)
Парк Победы (өртөө):
Парк Победы (Санкт-Петербургийн метро)
thumb|220px| Парк Победы өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1961 оны 4 сарын 29-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1960-аад онд барьсан
Бага Ази
Бага Ази (Asia minor, Μικρὰ Ἀσία) эсвэл Анатоли (ἀνατολή анатоле монг. «Дорнод»; Anadolu; اناطولی‎ Анатоли) нь Өрнөд Азид харьяалагдах, өнөөгийн Турк Улсын нэг хэсэг юм.
Газар нутаг ба түүний зааг
Анатоли гэх нэрээр угтаа тус хойгийн зөвхөн төв хэсгийг л нэрлэдэг байв. Нэр нь 7-р зуунд үүссэн византын цэргийн дүүрэг (фема) «Анатолик»-оос гаралтай аж. Үүнээс өмнө Эгейн тэнгис ба Евфрат мөрний дундах хойгийг латин хэлний Asia Minor («Бага Ази») гэх нэрээр нэрлэж байсан ажээ. 1923 онд Турк Улс байгуулагдсанаас хойш Анатоли гэх нэршилд Дорнод Фракийг оруулалгүйгээр Туркийг бүхэлд нь нэрлэх болсон. Бага Азийн нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 757.000 км² бөгөөд үүний 97 %-г туркийн газар нутаг, 2 %-иас багагүйг нь Ази тивийн газар нутаг бүрдүүлнэ. Энэ нутаг нь өмнөд хэсгээрээ Газар дундын тэнгис, хойд талаараа Хар тэнгис, баруун талаараа Эгейн тэнгис, баруун хойд талаараа Босфорын хоолой, Гантиг тэнгис, Дарданеллын хоолойгоор хязгаарлагдана.
Анатолийн зүүн хилийг нарийвчлан тогтоогоогүй. Тиймээс хялбарчлан Турк Улсын зүүн хилийг адилтган тооцдог байна. Харин Бага Азийн зүүн хил нь түүхэн талаасаа ч тэр соёлын талаасаа нь ч тэр Евфрат мөрнөөр хязгаарлагдах ба мөрний зүүн талд нь Месопотами оршдог.
Хүн ам ба шашин
Хүн ам нь 1930 оноос хойш (тухайн үед 12 сая) өдгөө 55-58 сая болж өссөн (туркийн европын талыг нь эс тооцвол) бөгөөд энэ нь 34 жил тутамд хоёр дахин нэмэгддэг гэсэн үг юм.
Эх сурвалж
Ангилал:Азийн бүсчлэл Ангилал:Туркийн бүс нутаг Ангилал:Азийн хойг Ангилал:Туркийн хойг Ангилал:Газар дундын тэнгисийн нутаг
Амухай
Амухай (хятадаар: 唵木海, пиньинь: Ǎn mù hǎi) нь Их Монгол Улсын буут цэргийн даргач, цэргийн жанжин юм. Тэр бол баргуд овгийн Бөхчүгийн хөвүүн бөгөөд анх эцгээ дагаж Чингис хаанд дагаар ороод бууч цэрэг болжээ. 1214 онд Мухулай вангийн тушаалаар их буут цэргийн даргач болж, 500 гаруй цэргийг сурган бэлтгэж, Алтан улстай хийсэн олон удаагийн тулаанд амжилттай байлдсан тул ихээр шагнуулжээ.
Өгэдэй хааны үед Алтан улс, Сун улсын эсрэг хийсэн дайн байлдаанд буут цэргээ удирдан амжилттай байлдсан тул, цэргийн сургагч багш болжээ. Мөнх хааны үед тушаал дэвшиж цэргийн жанжин болсон. 1253 онд хан хөвүүн Хүлэгүгийн баруун зүгт хийх аян дайнд өөрийн захирсан их буут цэргээ удирдан явж байгаад зам зуурт өвчнөөр нас барсан.
Удам угсаа
Амухайгийн хөвүүн Тэмүдайр нь монголын бууч цэргийн даргач байсан. Тэмүдайр нь Худудар гэх хөвүүнтэй. Тэрбээр Юань улсын үед буут цэргийн түмтийн ноён, даргач байсан.
Дамбын Лувсаншарав
Дамбын Лувсаншарав (1918-1995) нь Монголын хөгжмийн зохиолч. Төв аймгийн Улаанхужир (одоогийн Баянцогт) сумын нутагт мэндэлжээ. Ховд аймгийн ХДТеатрын удирдаач, хөгжмийн багшаар ажиллаж байхдаа Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн (1968-09-21. №199) цол хүртсэн.
Тэрээр 1920-иод оны хүнд бэрх цагийн аясыг өнгөрөөгөөд 1930-аад оноос урлаг, уран сайхны ажилд амьдралаа зориулах болжээ. 1933 -1948 онд Улсын төв театрт дуучин, хөгжимчин, хөгжмийн удирдаачаар ажиллажээ. 1948-1949 онд Дорнод аймгийн ХДТеатрт хөгжмийн багш, 1950-1990 онд Ховд аймгийн ХДТеатрын хөгжмийн багш, удирдаачаар олон жил ажилласан байна. "Шарай голын гурван хаан", "Жаргалыг хүссэн Мөнхөө" зэрэг олон жүжгийн хөгжмийг Улсын төв театрт удирдан тоглуулж, "Шинэ жил", "Ударник", "Саальчин" зэрэг нийтэд түгсэн 100 шахам дууны ая зохиож, зохиолынхоо "Алтайгаас дуулсан дуу" номыг 1985 онд Улаанбаатарт хэвлүүлсэн байна. Баруун монголын олон үндэстэн, ястны дуу хөгжмийг сурвалжлан цуглуулж судлах, сурталчлахад олон жилийн хөдөлмөр зүтгэлээ зориулж үр дүнд хүрчээ. 1962 онд Монголын хөгжмийн зохиолчдын холбоонд элсчээ.
Дуу
"Шинэ жил", "Ударник", "Саальчин" зэрэг 100 гаруй дууны ая туурвисан.
Удирдан тоглуулсан
"Амарсанаа", "Хувьсгал", "Учиртай гурван толгой", "Хөхөө Намжил", "Шарай голын гурван хаан", "Жаргалыг хүссэн Мөнхөө" зэрэг дуурь болон хөгжмийн театрын бүтээлүүдийг удирджээ.
Ном
Ангилал:Монголын удирдаач Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Хөгжмийн багш Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн Ангилал:Баянцогтын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1918 онд төрсөн Ангилал:1995 онд өнгөрсөн
Аюушийн Цэвээн
Амжилт
Улсын рекорд амжилтыг 3 удаа шинэчлэн тогтоож байсан. Нийт 324 тэмцээнд оролцож 42 алт, 32 мөнгө, 31 хүрэл медаль авч байжээ.
Шохам
Шохам (еврей. שֹׁוהַם) — нь Израилын төв дүүрэгт оршдог нутгийн зөвлөл юм.
Мангина уул
Мангина уул нь Завхан аймгийн, Сонгино сумын нутагт байрлах 19 километр урт, 15 километр өргөн, далайн түвшнээс дээш -ийн өндөрт өргөгдсөн, Хангайн нурууны салбар уул. Энэхүү уул нь Монгол Улсын баруун хойд бүс нутагт оршдог, ар хэсгээрээ модтой. Буга, саарал чоно, үнэг гэх мэт ан амьтан болон олон зүйл ургамалтай. Уулын ар хярд жижиг хэмжээний нууртай.
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Монголын уул Ангилал:Хангайн нуруу Ангилал:Завхан аймгийн газар зүй
Гар
Газар зүйн байршил, суурин
Нүүрсний хулгайн хэрэг
Нүүрсний хулгайн хэрэг-
2022 он
ЗГХЭГ-ын дарга Д.Амарбаясгалан болон Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ч.Хүрэлбаатар нар өнөөдөр /2022.12.05/ мэдээлэл хийж, "нүүрсний хулгай"-н гэх тодотголтой гэмт хэрэгт холбогдсон албан тушаалтнуудын нэрсийг зарлав. "Хуулийн хүрээнд зарим нэрсийг ил болгож байна. Тухайлбал, "Эрдэнэс тавантолгой" компанийн захирлаар ажиллаж байсан Д.Ариунболд, Б.Ганхуяг, тус компанин Х.Нурлат, Б.Отгонжаргал гэсэн хүмүүс байна. Мөн төмөр замтай холбоотойгоор Тавантолгойн төмөр замын захирлаар ажиллаж байсан Н.Удаанжаргал болон тус компанийн удирдах албан тушаалтнууд, тээвэртэй холбоотой хилээр нүүрс гаргаж байсан гэх гаалийн ахлах байцаагч н.Эрдэнэбаяр, н.Доржжүгдэр, Хил хамгаалах ерөнхий газрын н.Дэлгэржаргал нарыг шалгаж байна" хэмээн тодотголоо.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
1907 онд Royal Dutch Petroleum Company болон The «Shell» Transport and Trading Company Ltd зэрэг хоёр компани нийлж Групп байгуулсан. Энэ хоёрын нэгдэл гол нь дэлхийн зах зээл дээр америкийн "Standard Oil" компанитай өрсөлдөх зорилготой байсан юм. Үндсэндээ хоёр холдинг компаниудын нэгдэл нь 2005 хүртэл түншлэлийн хэлбэртэй байжээ.
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2022 он
ЗГХЭГ-ын дарга Дашзэвгийн Амарбаясгалан "2017 оноос хойш шалгагдаж байгаа 385 мянга гаруй тонн нүүрсийг "Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн эзэмшлийн талбайгаас жижиг "Тавантолгой" компани олборлолт хийж, нэг ёсондоо өөрийнхөө талбайгаас хэтрүүлэн авсан байна гэдэг дүгнэлт урьдчилсан байдлаар гарсан. Энэ тухай 2017, 2018 онд олон нийтэд УИХ-ын гишүүд, сайд нар мэдээлж байсан. Харамсалтай нь өнөөдрийг хүртэл эцсийн шийдвэр тодорхой гараагүй байна.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
Түүх
"Royal Dutch" нь 1890 онд Голландын Зүүн Энэтхэгийн Суматра арал (одоогийн Индонез) дээр газрын тос олборлох концесс авсны дараа Гааг хотод байгуулагдсан байна. Энэ компанийг хаан Виллем III-ийн дэмжлэгтэйгээр байгуулсан тул "Голланд Хаан" гэж нэрлэжээ. Суматра дахь газрын тосны нөөцийг 1885 онд нээж, 1892 он гэхэд экспортоо эхлүүлжээ. Тус компанийг Ж.Б.Агуст Кесслер үүсгэн байгуулсан боловч 1896 онд 30 настай Анри Детердинг удирдлагад орж, 1901 онд Royal Dutch компанийн гүйцэтгэх захирал болжээ. Түүний санаачилгаар 1903 онд Royal Dutch, Shell болон Ротшильдын гэр бүлийн Парис дахь салбаруудын хамтарсан компани болох маркетингийн компани Asiatic Petroleum Company (Asian Oil Company) байгуулагдсан байна.
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2022 он
УИХ-ын гишүүн Тогмидын Доржханд 40 их наяд төгрөгийн нүүрс хулгайд алдагдсан гэх тоон мэдээллийг олон нийтэд анх 2022 оны 12 сарын эхээр зарласан. Гэтэл 2022 оны 12-р сарын 08-ны өдрийн УИХ-ын чуулганы хуралдааны үеэр УИХ-ын дарга Г.Занданшатар болон бусад гишүүд Т.Доржхандад хандан "40 их наядын хохирлыг хэрхэн гаргаж ирснээ тайлбарлаж, ард түмнээс уучлалт гуй" гэж шүүмжлэх маягтай үг хэлсэн байна. Үүний хариуд тэрбээр "Газрын тос, нүүрс, зэс алтнаас орлого орж ирдэггүй, хилийн цаана үлддэг асуудал түгээмэл болчихсон. Үүнтэй холбоотойгоор шүгэл үлээсэн нь үнэн. Засгийн газар мэдэгдлээ хийсэн нь үнэн. Өчигдрөөс эхлэн эрх баригчид 40 их наяд гэж юу яриад байна вэ. Уучлал гуй ч гэж байх шиг. Би тооцооллыг нь гаргаж ирсэн үнэн. Өнөөдрийн байдлаар 40-45 их наяд төгрөгийн орлогыг алдчихаад байгаа нь үнэн. Би нотолж чадна. Гуйвуулсан юм байхгүй" гэж Т.Доржханд хариу барьсан.
Тэгээд УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд, НИТХ дахь ХҮН-ын бүлгийн дарга, эдийн засагч Д.Гантулга нар нүүрсний хулгайтай холбоотой 40 их наяд төгрөгийн задаргааг /202212.09/ танилцуулав.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
Үйл ажиллагаа
Газрын тосны олборлолт (Upstream) - газрын тосны олборлолт, үүнд занарын тос, усны гүний олборлолт; хамгийн чухал олборлолт хийж буй улсууд нь Бразил, АНУ, Оман, Нигери, Их Британи, Казахстан, Малайз, Орос, Норвеги, Дани, Канад, Габон, Итали; өдрийн олборлолтын түвшин 2.777 сая баррель, 2017 оны орлого 40.2 тэрбум доллар болжээ.
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2022 он
40 их наяд нь 2023 оны улсын төсвийн орлогыг хоёр нугалсантай тэнцэх хэмжээний мөнгө юм.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
Үйл ажиллагаа
Газрын тосны бүтээгдэхүүний борлуулалт (Downstream) - газрын тос боловсруулах, газрын тосны бүтээгдэхүүн (бензин, керосин, дизель түлш, тосолгооны материал), түүнчлэн био түлш, хүхэр борлуулах; Royal Dutch Shell нь нийт газрын тос боловсруулалтад 21 орчим хувь эзэмшдэг бөгөөд эдгээр хувьцаанууд нь өдөрт 2.9 сая баррель бүтээмж өгдөг бөгөөд хамгийн том нь Сингапур, Нидерланд, АНУ, Герман, Аргентин, Саудын Араб, Дани, өмнөд хэсэгт байрладаг. Африк; Дэлхийн 70 улсад 44 мянган шатахуун түгээх станц Shell барааны тэмдгийн дор ажилладаг бөгөөд 30 сая гаруй хэрэглэгчтэй; 2017 оны орлого 269 тэрбум доллар болжээ.
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2022 он
2022 оны 12-р сарын 5-ны өдрөөс Улсын ерөнхий прокурорын газраас АТГ, ЦЕГ, ТЕГ-ын хамтарсан ажлын хэсгийг байгуулж, нүүрсний гэх тодотголтой хэргийн мөрдөн шалгах ажиллагааг хурдан шуурхай шалгаж шийдвэрлэх үүргийг мөрдөх байгууллагуудад өгсөн байна.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
Үйл ажиллагаа
Ашиг ололт газар зүйн байрлалаар:
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2023 он
Нүүрсний хулгайн хэргийн асуудлаар УИХ-ын дэргэд хянан шалгах түр хороо байгуулагдсан.
Шэлл (Royal Dutch Shell)
Үйл ажиллагаа
2017 онд судалгааны зардал 922 сая ам.доллар болж, гол төвүүд нь Энэтхэг, Нидерланд, АНУ, Бразил, Хятад, Герман, Катар, Оман зэрэг орнуудад байжээ. Ангилал:1907 онд үүсгэн байгуулагдсан Ангилал:Их Британийн аж ахуйн нэгж Ангилал:Нидерландын аж ахуйн нэгж Ангилал:Эрчим хүчний байгууллага
Нүүрсний хулгайн хэрэг
2023 он
Прокурорын байгууллагаас энэ оны эхний улиралд хүний эрх, нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалах, сэргээх чиглэлээр хийсэн ажлынхаа талаар мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр Нийслэлийн прокурорын газрын Хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах ажиллагаанд хяналт тавих хоёрдугаар хэлтсийн дарга Г.Гэрэлтуяа "Прокуророос нүүрсний гэх хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаанд хяналт тавьж ажиллаж байна. Энэ хүрээнд нэр бүхий албан тушаалтнууд нь урьдчилсан байдлаар 13.8 тэрбум төгрөгийн хахууль авсан байж болзошгүй нөхцөл байдал тогтоогдсон. Энэ хүрээнд 84 орон сууц, 48 тээврийн хэрэгсэл зэргийг битүүмжилсэн" хэмээжээ.
2023 оны 5-р сард Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулгаас мэдүүлэг авсан гэж АТГ мэдэгдэв.
2023 оны 6-р сарын 14-ний Засгийн газрын ээлжит хуралдааны шийдвэрийг танилцуулах үеэр ЗГХЭГ-ын дарга Дашзэгвийн Амарбаясгалан сэтгүүлч нарын асуултад:- "Нүүрсний экспортын биет хэмжээ зургаа дахин нэмэгдсэн. Экспортод ямар нэгэн байдлаар эрсдэл учирсан зүйл байхгүй. Өдөрт 1,000 гаруй автомашинаар нүүрс тээвэрлэж байна. Харин 2022 оны 11, 12 дугаар сард хилээр өдөрт гаргадаг байсан нүүрсний биет хэмжээ 160,000 тонн байсан" гэж хариулжээ.
Парисын метро
Парисын метро (франц. Métro de Paris, «нийслэлийн төмөр зам» франц. chemin de fer métropolitain; «метрополитен» болон «метро» гэх үг нь Парисын метроны ачаар дэлхийд дэлгэрсэн юм) - Парис хотын газар доорх нийтийн тээврийн систем. Метро руу орох хаалга дээр "М" гэсэн том үсгээр тэмдэглэсэн байдаг. Метроны сүлжээ нь Парис хот болон түүний захын дүүргүүдийг хамардаг байна. Метро нь харьцангуй гүн доор бус гүехэн байдаг харин Францын нийслэлээр дамжин өнгөрөх болон дамжин өнгөрөх RER галт тэрэгний сүлжээ (A, B, C, D, E) нь арай гүн доор байдаг ажээ.
Метроны ихэнх хэсэг нь газар доор 214 километр урт 16 шугам бүхий 304 өртөөтэй. Эдгээр өртөөнүүдийн 64 нь шугам шилжих өртөө юм. Метроны газрын зураг дээр шугамнуудыг дугаар болон өнгөөр ялгасан байдаг бөгөөд чиглэлийг эцсийн өртөөний нэрээр тэмдэглэдэг байна. Парисын метро нь Европт хамгийн их ачаалалтай метроны нэг бөгөөд дэлхийд ачаалалаараа аравдугаарт ордог байна. 2015 онд 1.520 тэрбум зорчигч тээвэрлэж, өдөрт 4.16 сая зорчигч тээвэрлэсэн нь Парис хотын нийт зорчигч тээврийн 20 хувийг эзэлдэг байна.
Түүх
Парисын метро нь Лондон, Будапешт болон Глазгоу хотуудын дараа баригдсан Европ дахь ууган метронудын нэг юм.
Парисын метроны эхний шугамыг "1900 оны Дэлхийн үзэсгэлэн"-д зориулж барьж албан ёсны нээлтээ 7-р сарын 19-нд хийсэн ажээ. Дэлхийн 2-р дайн хүртэл метроны сүлжээ Парист хурдацтай хөгжиж, 1920-иод онд метроны системийн төв хэсэг бэлэн болсон бол 1930-аад онд хотын захын өргөтгөлүүдийг барьжээ. Дайны дараах үед метроны вагонууд шинэчлэгдсэн нь зорчигчдын урсгалыг нэмэгдүүлэх боломжтой болсон.
Парисын метро 1969 онд хот хоорондын галт тэрэгний сүлжээтэй холбогдсон байна.
Ихэнх вагонуудын хаалга автоматаар нээгддэггүй, зорчигч хаалган дээрх ногоон товчлуурыг дарсны дараа эсвэл хаалганы өмнө бэхлэгдсэн төмөр хөшүүргийг дээш өргөсний дараа л нээгддэг.
Парисын метро ажлын өдрүүдэд 5:30-1:15 цагийн хооронд Баасан, Бямба, Ням гаригуудад метро шөнийн 02:15 цаг хүртэл ажилладаг цагийн хуваарьтай. Ангилал:Парис Ангилал:Францын төмөр замын тээвэр Ангилал:1900 онд байгуулагдсан
Маммот агуй үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн
Маммот агуй нь АНУ-ын үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн юм. Энэхүү хүрээлэн нь тус улсын Кентакки мужид оршдог бөгөөд дэлхий дээр одоогоор мэдэгдэж буй хамгийн урт агуйн сүлжээ гэдгээрээ алдартай. Тус хүрээлэн нь 1941 онд байгуулагдсан бөгөөд 1981 оны 10 сарын 27-нд Дэлхийн өвд, 1990 оны 9 сарын 26-нд Байгалийн нөөц газраар бүртгэгдсэн.
Агуйн сүлжээн нийт урт 640 км бөгөөд энэ нь үүний дараа орох Мексикийн Сак Актун агуйгаас (347 км) бараг нэг дахин урт болно. Агуй дотор Грийн гол урсдаг. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн захиргаа агуй дотор хөтөчтэй аялал зохион байгуулдаг.
Холбоос
Маммот агуй үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн цахим хуудас
Цагаан хөдөлгөөн
Цагаантны хөдөлгөөн (оросоор: Бе́лое движе́ние, мөн «Белое дело» цагаантны үйл хэрэг, «Белая идея» цагаантны үзэл)— 1917—1923 оны Оросын иргэний дайны үед Зөвлөлт засгийг түлхэн унагаах зорилго бүхий янз бүрийн улс төрийн хүчнүүдийн бүрдүүлсэн цэрэг-улс төрийн хөдөлгөөн. Энэ нь идэвхигүй социалистууд, бүгд найрамдахчууд болон хаант засгийн үзэлтнүүдийг большевикуудын үзэл суртлын эсрэг нэгтгэсэн бөгөөд "Аугаа их, Нэгдсэн бөгөөд Хуваагдашгүй Орос"ын төлөө гэсэн зарчим дээр үйл ажиллагаагаа явуулж байжээ.
Цагаантны хөдөлгөөн нь цагаан-хөх-улаан 3 өнгийн далбаа, сүлдийг хэрэглэж байсан ба «Коль славен наш Господь в Сионе» гэсэн албан ёсны дуулалтай байсан байна.
Ангилал:Оросын иргэний дайн Ангилал:Панславизм
1925 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд[засварлах | edit source]
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Дашжамцын Төмөрбаатар
Дашжамцын Төмөрбаатар (1957 оны 2 сарын 1-нд төрсөн) нь Монголын дугуйчин, олон улсын хэмжээний мастер цолтой. 1980 оны Москвагийн олимпод оролцож явсан.
Гэр бүл
Тэрээр 5 хүүхэдтэй.
Ангилал:Монголын дугуйчин Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Мерседес Рул
Мерседес Рул (Mercedes Ruehl, 1948 оны хоёрдугаар сарын 28-нд Нью-Йорк хотод төрсөн) — Америкийн театр, киноны жүжигчин эмэгтэй бөгөөд «Оскар», «Алтан бөмбөрцөг», «Сатурн», «Тони» шагналтай.
Нью-Рошеллийн коллежийг дүүргээд Денвер, Бродвейн театрт ажиллах хугацаандаа «Дона Флор ба түүний хоёр нөхөр» (1976),«Дайчид» (1979), «Хардалт» (1986), «Радио эрин» (1987) кинонуудад тоглож байлаа. 1991 онд «Мартагдсан Йонкерчууд» жүжгийн гол дүрээр Тони, «Загасчин хаан» инээдмийн киноны туслах дүрээр «Оскар», «Алтан бөмбөрцөг», «Сатурн» гардан нийтэд алдаршиж байлаа.
Герман, ирланд, куба гарвальтай Рул «Миний аав 'миний баатар'»-т (1993) Арнольд Шварценеггертэй хамтран тоглосон.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Тони шагналтан Ангилал:Нью-Йорк хотын хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1948 онд төрсөн
Парк Победы (Москвагийн метро)
thumb|220px| Парк Победы өртөө нь Москвагийн метроны нэг өртөө юм. 2003 оны 5 сарын 6-нд нээгдсэн.
Салхины ачаалал
Салхины ачаалал гэдэг нь барилга байгууламж болон эд хэсэгт цаг агаараас шалтгаалан хувьсан өөрчлөгдөх нөлөөлөл юм. Үүнийг тухайн барилга байгууламжид салхины урсгалын нөлөөгөөр бий болсон даралтын тархалтаар тооцож олно.
Ангилал:Барилгын инженер Ангилал:Салхины эрчим хүч
Цэвээний Хүдэрчулуун
Цэвээний Хүдэрчулуун Улсын наадамд 4 түрүүлсэн Гарамгай Мэргэн юм.
Амжилт
Ангилал:Гарамгай Мэргэн Ангилал:Харваач Ангилал:Баян-Уулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Transaction processing
Энгийн логик үйлдэл (функц) гүйцэтгэдэг командын буюу үйлдлүүдийн цуглуулгыг "шилжүүлэг" буюу transaction гэнэ. Шилжүүлгийн үед анхаарах хамгийн том асуудал бол компьютерын систем дотор гарч болох саатлыг үл харгалзан бүрэн бүтэн байдлыг хадгалан үлдэх юм. Шилжүүлэг гэдгийг энгийнээр санах ой доторхи зарим файл дотор байрлах тодорхой өгөгдөл рүү ханддаг, шинэчилдэг програмын нэгж гэж ойлгож болно. Ерөнхийдөө бол, шилжүүлэг гэдэг бол үйлдлийг зөвшөөрөх болон зогсоох функцуудын аль нэгээр цуцлагдсан уншиж бичих үйлдлүүдийн дараалал гэж ойлгож болно. Зөвшөөрөх үйлдэл нь шилжүүлэг нь ажиллагаагаа амжилттай цуцласныг илэрхийлдэг байхад, зогсоох үйлдэл нь шилжүүлэг нь өөрийн хэвийн ажиллагаагаа ямар нэгэн логик алдаа аль эсвэл системийн доголдлоос болж дуусгасныг илэрхийлдэг. Хэрэв цуцлагдсан шилжүүлэг нь өөрийн ажиллагаагаа гүйцээсэн бол энэ нь баталгаажсан (зөвшөөрөгдсөн) шилжүүлэг болдог харин үгүй бол энэ нь зогсоогдсон шилжүүлэг болно. Зогсоогдсон шилжүүлэг нь хандсан өгөгдлөө аль хэдийн өөрчлөн сайжруулсан байх магадлалтай учир энэ өгөгдлийн төлөв нь зогсоогдохгүйгээр хэвийн ажилласнаас өөр байж болох юм. Зааврын цуглуулга (эсвэл операци) нь ганцхан логик функцээр биелэгдэж дамжуулалтыг үүсгэнэ. Дамжуулалтыг боловсруулах гол асуудал нь компьютерын системын доголдолын боломжний үз харгалзсан атомарны хадгалалт юм. Бид дамжуулалтын талаар программын модултай адил ойлгож болно. Шилжүүлэгийн нэг төрөл ба өгөгдлийн сангийн шилжүүлэг, техник хангамжийн шилжүүлэг амжилттай болох эсвэл бүхэлдээ амжилтгүй болох тохиолдол юм.
Дан ганц логик үйлдэл хийдэг удирдамжийн цуглуулгын гүйцэтгэлийг ‘transaction’ протокол гэж нэрлэдэг. Протоколын үйл ажиллагааны гол асуудал нь валент чанарын хамгаалалтыг үл харгалзан компьютерийн систем дотор гэмтэл үүсч болдог. Протоколын нэгж хэсгээс програмын хандалтыг бид бодож чадах ба боловсронгуй болгосноор магадгүй олон төрлийн өгөгдлийн элемент диск дотор зарим файлд оршин байдаг.
R-цагын хувиарлалт –дэс дараалсан тэмдэглэгээ, буюу кодлогдсон мэдээллийн тодорхойлогч, хэзээ тодорхой үйл явдал болсон газар, ихэвчлэн өдөр ба цагыг, заримдаа нэг их биш секундын нарийвчлалтайгаар өгдөг.
Гүйлгээ T1 read(Q) үйлдлийг дуудсан гэвэл:
Гүйлгээ T1 write(Q) үйлдлийг дуудсан гэвэл:
Бусад тохиолдолд бичих үйлдэл хийгдэнэ.
Ангилал:Өгөгдлийн сан
Сенная площадь (өртөө)
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1960-аад онд барьсан
Байшинтайн район
Байшинтайн район (Городовиковский район, хуучин цагт Их дөрвөдийн улс гэх нутаг байв) — Орос улс (ОХУ)-ын Халимаг орон (БНХалУ)-ы өрнөд үзүүрийн район (хошуу).
Байншинтайн район 1099 км² талбай бүхий газар, 16479 хүнтэй. Засаг захиргааны төв Байшинтай хотод районы хүн амын 60% оршин суудаг. Районы төв орны нийслэл Элстээс 251 км зайтай. Өдгөө 1 хот нутаг (Байшинтай), 6 хөдөө нутаг (сум)-д хувагдаж байгаа. Сумдын дотор орос, монгол нэртэй олон сэлээн (селән - суурин) бий.
Лавлах бичиг
Ангилал:Халимаг орны район
Лааганы район
Лааганы район (орос хэл бичгээр Лаганский район, халимаг аялгуу бичгээр Лаганя район) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улс (БНХалУ)-ын район (монголчловол хошуу гэх юмуу аль эсвэл аймаг гэнэ).
Ангилал:Халимаг орны район
Азотын ассимиляци
Ургамлуудын азотын ассимиляци
Ургамлууд нь өөрт хэрэгцээт азотыг нитрат (NO3−) эсвэл аммиак (NH4+) хэлбэртэйгээр шингээдэг. Агаартай сийрэг (аэроб) хөрсөнд, нитрификаци йн процесс явагдах ба ингэснээр хөрсөн дахь хүртээмжтэй азотын хэмжээнд нитрат давамгайлдаг. Гэхдээ, тал хээрийн хөрс болон цагаан будааны талбай мэт усанд автсан агааргүй (анаэроб) хөрсөнд аммиак давамгайлж болно. Ургамлын үндэс нь өөрөө орчныхоо рН-ийг өөрчлөх, органик нэгдлүүд эсвэл хүчилтөрөгчийг хөрсрүү ялгаруулах замаар азотын шингэцтэй хэлбэр ба хэмжээнд нөлөөлж болно. Үндэсний энэхүү нөлөөлөл нь микробын идэвхжилд нөлөөлж, энэ нь азотын хэлбэрийн өөрчлөлт, хөрсний органик материас ялгарах аммиакийн ялгаралт, булцуу үүсгэдэггүй бактериудын азотын фиксаци зэрэгт нөлөөлнө.
Азотын ассимиляцийн үеийн рН ба ионы тэнцвэр
Ургамал дотор аммони болон хувирч буй нитрат бүр OH− ионыг үүсгэнэ. рН-ийнхаа тэнцвэрийг барьж байхын тулд ургамал нь үүссэн OH− ионыг хүрээлэн буй орчинрууаа ялгаруулах эсвэл органик хүчлээр сармагжуулах ёстой. Ургамал нь нитратыг шингээж буй тохиолдолд ургамлын үндэсийг хүрээлж буй орчин шүлтлэг болдогийн учир үүнд оршино.
Найлзуур (shoot) дээрээ нитратыг хувиргадаг ургамалууд нь ялгарсан OH− ионыг инерт байдалтайгаар (өөрт аюулгүй) үндэсрүүгээ тээвэрлэх шаардлага үүснэ. Ийм ургамалууд нь зорилгодоо хүрэхийн тулд, навчиндаа нүүрс ус зэрэг саармаг өмнөгчөөс алимны хүчлийг синтезлэнэ. Нитрат анионтой хамт нэг калийн ион ксилемээр навчинд хүргэгдэнэ. Навчнаас калийн ион алимны хүчлийн давс (калийн малат) хэлбэртэйгээр флоемоор үндэсрүү буцаагдана. Малат нь үндэсэнд ашиглагдана. Ингэж ашиглагдахаасаа өмнө алимний хүчил болон эргэж хувирах ба энэ үед OH− ион ялгарч, гадагшилна.
RCOO− + H2O -> RCOOH +OH−
Ялгарсан калийн ион шинэ нитраттай хамт ксилемээр навч уруу тээвэрлэгдэн. Кали нь ингэж эргэлдэн ашиглагдана. Ийм байдлаар ургамал нь илүүдэл давсыг шингээхээс зайлсхийдэг ба OH− ионыг инерт байдлаар тээвэрлэдэг.
Кастор буюу түүнтай адилханаар нитратыг шингээдэг ургамлуудын хувьд, нитратын шингээлт дараах байдлаар явагддаг. Эдгээр ургамлууд нь үндэсэндээ их хэмжээний нитратыг хувиргадаг ба ялгарсан шүлтлэгийг (OH− ионыг) шууд үндэсний орчмын хөрсрүү гадагшлуулдаг. Найлзуурт ялгарсан OH− ионы дийлэнх хэсэг нь органик хүчлийн давс хэлбэртэйгээр үндэсрүү тээвэрлэгдэж, багахан хэсэг нь карбоксилат хэлбэртэйгээр найлзуурт (өөрт нь) нөөцлөнө.
Эх сурвалж
Ангилал:Азотын эргэлт
Вальтер фон Браухич
Ва́льтер Хайнрих Альфред Херманн фон Бра́ухич (Walther Heinrich Alfred Hermann von Brauchitsch, 1881 оны 10 сарын 4-нд Берлин; † 1948 оны 10 сарын 18-нд Хамбург) — Хуурай замын цэрэг-ийн Ерөнхий командлагч (1938—1941), германы армийн генерал-фельдмаршал (1940) хүн юм. Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Баруун фронт болон Дорнод фронтод олон тооны байлдааны ажиллагааг амжилттай удирдсан байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Вермахтын хуурай замын цэргийн генерал-фельдмаршал Ангилал:Германы эзэнт гүрний дэлхийн нэгдүгээр дайны хүн Ангилал:Германы эзэнт гүрний дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Германы генерал Ангилал:Вермахтын генерал Ангилал:Холокостын гэмт хэрэгтэн Ангилал:Нюрнбергийн процессын гэрч Ангилал:Төмөр Загалмайн 1-р зэргийн одон шагналтан Ангилал:Төмөр Загалмайн хүлэг баатрын одон шагналтан Ангилал:Финландын Цагаан Сарнай одон шагналтан Ангилал:Финландын Эрх Чөлөөний Загалмай одон шагналтан Ангилал:Мандах Нар одон шагналтан Ангилал:Хоенцоллерны Ордны одон шагналтан Ангилал:Фрийдрихийн одон шагналтан (хүлэг баатар) Ангилал:Австрийн Цэргийн Гавьяаны Загалмай одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Александрын одон шагналтан Ангилал:Сурвалжит язгууртан Ангилал:Силезийн хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1881 онд төрсөн Ангилал:1948 онд өнгөрсөн
Хишигтийн Даваажаргал
Хишигтийн Даваажаргал Улсын наадамд 5 түрүүлсэн Даяар Дуурсах Мэргэн юм.
Амжилт
Ангилал:Харваач Ангилал:Баян-Уулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1968 онд төрсөн
Алтан цөгцний хэрэг
Алтан цөгцний хэрэг
Сэлэнгийн Бургалтайд квадрат Төмөрбаатар гээч хэлээ хутгаар зүсч цус гаргадаг ид шидтэй нэгэн зуугуул эр хаанаас ч юм гэнэт гарч ирсэн шигээ орон даяар гэнэт бөөн шуугиан дэгдээж бас нэг ер бусын авъяастнаар гэнэт тодорсон юм. Төмөрбаатар 1991 оны намар Бургалтайн голын хөвөөгөөр морьтой явж байтал дэргэд нь голын эрэг нь нурж нанги шороон дотроос нь нэг юм гялалзах нь нүдэнд нь содон тусав гэнэ.
Тэгэхээр нь мань хүн мориноосоо бууж энэ юу юм бол гээд очиод үзэхүл нэг төө, мухар сөөм хэмжээний шижир алтан цөгц байжээ. Нөгөө цөгцөө аваад бас нэг өөр ид шидтэн дээр очиж үзүүлтэл нөгөөх түүнд маш сонин зүйлийг тайлбарлан хэлсэн аж.
Тэр цөгц бол Ар халхын толгой урчууд арав гаруй жил гар дамжуулан урлаж ариун мутарт Аюуш бурхныг тойруулан сийлж бүтээсэн, монгол түмний өмнөх түүх, хойч ирээдүй, цаашдын замд тохиох заяа буяныг тээж буй далдын хувилгаан хүчтэй маш эрхэм чухлыг өвч биедээ агуулсан шижир алтнаасаа ч хавьгүй их үнэтэй, зуун зуунд нэг л удаа тохиох ховор нандин шүтээн байна гэнэ дээ. Монгол түмний түүх соёл, хойч ирээдүйг даасан агуу их шүтээнийг олсон квадрат Төмөрбаатар нөгөөх нандин зүйлээ хуучин цамцандаа боож аваад галт тэргэнд суун Улаанбаатарт орж зах дээр зарахаар гардгийм байнаа. Ингэж яваад тэр үед өөрийн гоц авъяас мэдрэмжээрээ хүний санаанд багтамгүй дуйлаануудыг чадамгай олж телевизээр нэвтүүлэн олныг шагшруулсаар “сенсаци од” болсон нөгөөх кино зохиолч Дожоодорж гээч бас нэг сэргэлэн эртэй тааралдаж танилцсан юм байх. Төмөрбаатар Дожоодоржид алтан цөгцнийхөө тухай бас зах дээр зарах гэснээс болж харь гаргийнхний хилэгнэлийг төрүүлж тэдний хараанд ороод амьдралд нь дааж давшгүй их гай зүтгэр тохиож ямар нэг далдын юм түүнийг хаа явсан газарт нь үргэлж даган амар заяа үзүүлэхгүй болсон тухайгаа ч сэтгэл зовнон яриад авч дээ зайлуул.