cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Добу мэргэн
Добу мэргэн нь Боржигидай мэргэний хөвгүүн Торголжин баяны хөвгүүн юм. Тэрбээр Чингис хааны дээд өвөг Бодончарын эх Алун Гуа хатны авааль нөхөр агсан. X зуун орчимд амьдарч байгаад 35-40 орчим насандаа таалал төгссөн байж магадгүй.
Ангилал:Боржигин
Игнисиус Гайса
Тэрээр урьд нь 2004 болон 2012 оны олимпт Гана улсыг төлөөлөн оролцож байсан бөгөөд 2013 оны 6 сард харьяалалаа өөрчилж тэмцээн уралдаанд оролцох болжээ.
Түүний хувийн дээд амжилт 8.43 метр харайсан байдаг байна.
Эшлэл
Ангилал:Ганын уртын харайгч Ангилал:Нидерландын уртын харайгч Ангилал:Уртын харайлтын африкийн аварга Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Ганын олимпын оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга Ангилал:Ганаас африкийн наадамд оролцогч Ангилал:Нидерландын хүн Ангилал:Ганачууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Өсвөрийн өвлийн олимп
right|thumb Өсвөрийн өвлийн олимп
Ангилал:Олимп
Жоржиа
Жоржиа (Georgia) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын нэгэн муж улс бөгөөд Америкийн хувьсгалаар Британийн ноёрхлын эсрэг боссон анхны арван гурван колонийн нэг билээ. Жоржиа эдгээр 13 колониос хамгийн сүүлд буюу 1733 онд муж улс болон байгуулагдаж байв. 1788 оны 1-р сарын 2-нд АНУ-ын Үндсэн хуулийг баталсан дөрөвдэх муж улс болсон. 1861 оны 1-р сарын 21-нд Нэгдсэн Улсаас салан тусгаарлаж, Америкийн Холбооны Улсыг байгуулалцсан анхны 7 муж улсын нэг болжээ. Жоржиа 1870 оны 7-р сарын 15-нд буюу хамгийн сүүлд Нэгдсэн Улсад дахин оржээ. Жоржиа хүн амаар улсдаа есдүгээрт ордог ба 2007 оны 7-р сарын 1-ний байдлаар 9,544,750 оршин суугчтай байлаа. Түүнчлэн хүн амын тооны өсөлтөөр 4-т, өсөлтийн хувиар 9-д ордог бөгөөд сүүлийн жилд 1.7 хувиар буюу 162,447 хүнээр өсчээ. Жоржиагийн нийслэл бөгөөд хамгийн олон хүн амтай хот нь Атланта.
Өмнөд талаараа Флорида; зүүн талаараа Атлантын Далай, Өмнөд Каролин муж улстай; баруун талаараа Алабама, баруун өмнөд булангаараа Флоридатай; хойд хэсгээрээ Теннесси, Хойд Каролинтай тус тус хиллэнэ. Муж улсын хойд хэсэгт Аппалачийн нурууны томоохон уулын систем болох Блю Риж уулс байдаг. Жоржиагийн хамгийн өндөр цэг нь Брасстаун Болд 1,458 м өндөр бол хамгийн нам цэг нь далайн түвшин юм.
Нийт 153,909 км² нутаг дэвсгэртэй Жоржиа АНУ-ын 50 муж улс дотроо 24-т ордог. Жоржиа хуурай газрын талбайгаар Миссиссиппи голоос зүүн тийш орших муж улсууд дотроо хамгийн том нь бөгөөд нийт нутаг дэвсгэрээрээ Мичиган, Флорида, Висконсиний дараа 4-т ордог.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Данашир хатан
Данашир (1321–1335; 14 насалсан) — Юань улсын Тогоонтөмөр ухаант хааны анхны их хатан байв.
Хааны хатан
Улс төрийн ашиг сонирхолын дагуу урагласан тул Тогоонтөмөр хаан хатан хоёрын харилцаа тийм ч бат бөх байсангүй.
Хэлмэгдсэн нь
1335 онд Тогоонтөмөр хаан Төвлөн засах яамны баруун гарын чинсан Баянд төрийн бүх эрх мэдлийг шилжүүлжээ. Уг явдал нь Тайпин ван Яньтөмөрийн удмын ноёдын сэтгэлд үл нийцсэн тул хааны эсрэг нууц хуйвалдаан эхлүүлсэн. Тус хуйвалдаанд Данашир хатны ах Тэнгис чинсан, Дарь, Дархай тэргүүтэй Данашир хатны төрөл төрөгсөд оролцжээ. Энэхүү хуйвалдааныг Баян чинсан олж мэдээд Тогоонтөмөрт айлтгаснаар уг хуйвалдаанд оролцогсдыг баривчлан шийтгэсний дотор Данашир хатан багтжээ. Удалгүй хааны зарлигаар түүнийг Хэ Пин хэмээх газарт цөллөгт илгээсэн агаад Баян чинсаны явуулсан алуурчинд хорлогдон нас эцэслэжээ.
Гурванбулаг сум (Булган)
Гурванбулаг гэж Монгол улсын Булган аймгийн сум байдаг. 2686 км² газар, 3,123 хүнтэй.
Түүх
Гурванбулаг сумын нутаг урьд цагт Түшээт хан аймгийн Түшээт ханы хошууны хойд хэсэг, Бишрэлт гүний хошууны урд хэсэг байв. Монгол улсын 1924 оны засаг захиргааны өөрчлөлтөөр дээрх бүтэц харгалзан Богд хан уулын аймаг, Хангай хайрхан уулын хошуу, Авзага хайрхан уулын хошуу болон өөрчлөгджээ.
1931 оны өөрчлөн байгуулалтаар шинээр 13 аймаг, 311 сум хуваахад Архангай аймгийн Зүүн Гурванбулаг сум зохион байгуулагдаж, 1942 онд шинэ байгуулагдсан Булган аймагт шилжжээ. 1956 онд Авзага сумыг татан буулгаж ихэнх хэсгийг Гурванбулаг сумтай нийлүүлж өнөөгийн нутаг дэвсгэр тогтсон.
Газар зүй
Баруун хойд талаараа Могод, хойд талаараа Хишиг-Өндөр, зүүнээрээ Дашинчилэн, зүүн урд талаараа Рашаант, урдуураа Архангай Хашаат, баруунаараа Архангайн Өгийнуур сумтай хиллэдэг.
Улаанбаатар хотоос 270 км, Булган хотоос 150 км зайтай. Уртаашаа 80 км, сумын төв д.т.д. 1097 м өндөрт байдаг.
Уур амьсгал
Хуурайдуу сэрүүн зунтай, хахир өвөлтэй. I сард -18 °С, IV сард +20 °С хэмтэй байна. Жилд 150-300 мм хур тунадас унана.
Нийгэм
Гурванбулаг суманд 2012 онд 3,123 хүн аж төрөн сууж байв. Хүн амын 20 сумын төвд байдаг.
Суманд сургууль (320 хүүхдийн), дотуур байр (80), цэцэрлэг (55), эмнэлэг (10 ортой), спорт заал, биеийн тамирын талбай (8859 м²), соёлын төв, номын сан, банк (2), ахуйн үйлчилгээний төв (25 өрөө), музей, буддын шашны хийд бий.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Булган аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Номин хөхбух
Номин хөхбух, Cyanistes cyanus (Parus cyanus), нь Хөх бух овгийн жижиг бор шувуу хэлбэртэн шувуу юм. Энэхүү шувуу нь Орос болон төв Азид өргөн тархан нутаглана.
Номин хөхбух навчит болон холимог ой мод, бутлаг, намагтай сэрүүн бүсэд амьдарна. Нүүдэллэхгүй бөгөөд модны нүхэнд үүрлэн 10 орчим өндөг гаргадаг. Тэд жавьж, ургамлын үрээр хооллоно.
Цахим холбоос
Ангилал:Хөхбухынхан Ангилал:Евразийн шувууд
Завь
Завь ( Англиар Boat; Оросоор Лодка) гэдэг нь усыг хөвж гатлах, аялах зориулалттай гар онгоц юм. Анх модоор хийгдэж байсан бөгөөд хөдөлгөгч хүч нь сэлүүр (гүн усан дээр завиа хөдөлгөгч бариулаасаа үзүүр хүртэлээ өргөссөн мод) буюу тулагч (2-3 метр орчим гүехэн усанд газар тулан завиа хөдөлгөгч юм) юм. Одоо үед завь нь маш олон янзаар хийгдэж байна. Дарвуулт завь, моторт завь гэх мэт. Завь нь эрт дээр үеээс хүмүүний хэрэглээ болсоор иржээ.
Ангилал:Тээврийн хэрэгсэл
I Павел
Оросын эзэн хаан 3-р Петр, хатан хаан 2-р Екатерина нарын хүү нь 1-р Павел хаан юм. 3-р Петр 1754 оны 9 сарын 20-нд Санкт-Петербург хотод төржээ. 3-р Петр хаан согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэдэг байсан тул хүүхэдтэй болох чадваргүй байсан гэдэг домог яриа бий. 2-р Екатерина эхлээд Чоглоков, дараа нь Салтыкою гэдэг түшмэлтэй янаг амрагийн холбоотой болжээ. Угсаа залгамжлагчтай болохыг мөрөөдөж байсан 3-р Петр хаан энэ бүхнийг мэдсэн ч мэдээгүй мэт дүрс эсгэж байсан гэдэг. Хожим хойно 1-р Павел бол Екатеринагийн ч хүү биш гэсэн дэл сул яриа гарсан юм.
1874 онд Лейпциг хотод хэвлэгдсэн 1-р “Павел хааны намтар” гэдэг номонд 2-р Екатерина нь Салтыковоос хүүхэд олжээ. Гэвч Екатеринагаас амьгүй хүүхэд төрсөн байна. Иймээс 1-р Павел бол Екатеринагийн хүү гэх нь бүү хэл, орос үндэстэн мөн гэхэд ч эргэлзээтэй болжээ. 1-р Павел хүүхэд байхаасаа л сулхан биетэй, эрүүл мэнд муутай, хүрээлэн байгаа орчиноосоо үргэлж айж болгоомжилдог байв. 1773 онд 1-р Павел 20 нас хүрээд Вильгельминий гүнжтэй (Орос нэр нь Наталья Алексеевна) гэрлэсэн байна. Гэвч 3 жилийн дараа эхнэр нь төрөлтийн хүндрэлээс болж нас баржээ. 1776 онд Павел Вюртембергийн гүнж Софи Доротетэй (орос нэр нь Мария Федоровна) гэрлэв. Оросын хатан хаан 1-р Павелийн эх 2-р Екатерина нь хүү 1-р Павелыг улс орныг удирдах ажлаас хол хөндий байлгахыг чармайж байлаа. Тэр ч бүү хэл 2-р Екатерина хүү 1-р Павелд хаан ширээ залгамжлуулахаас татгалзаж байв. 1796 оны 11 сарын 6-нд хатан хаан 2-р Екатерина таалал төгсжээ. Түүний үхэл 1-р Павелд хаан ширээнд суух замыг нээж өгөв. 1-р Павел хаан ширээнд суумагцаа өөрийн эх 2-р Екатеринагийн 30 жилийн турш хийсэн бүхнийг өөрчлөх болжээ.
1797 онд хаан ширээ залгамжлуулах тухай хуулийг 1-р Павел хаан батлав. Энэ хуулийг 1917 онд хүртэл хүчин төгөлдөр мөрдөж байлаа. Оросын язгууртнуудыг албан тушаалтан болгох хувиргах, зэвсэгт хүчиндээ Прусс улсын мөрддөг дэг журмыг авч хэрэгжүүлэх гэж чармайв.Мөн хилийн чанад руу ном хэвлэл зөөх, элдэв төрлийн бүжиг, үсний засалтыг хаан хориглов. 1-р Павел гадаад бодлого явуулахдаа тун тааруу хүн байжээ. Орос улс Европ дахь холбоотоноо байнга сольж байлаа. 1798 онд Орос улс Францын эсрэг эвсэлд нэгдэв. Александр Суворовыг оросын зэвсэгт хүчний командлагчаар томилж Итали, Швейцарь руу аян дайн хийжээ. Англичууд Мальта арлыг эзлэн авахад 1-р Павел хаан дэмжиж байлаа. Дараа нь Павел бодлогоо өөрчилж Францтай нэгдэж, Английн эсрэг тэмцэх болов. 1801 оны 1 сарын 12-нд Павел хаан Доны атаман Орлов тэргүүтэй цэргүүдийг Энэтхэг рүү довтлох тушаал өгчээ. Гэвч энэ дайнд оросууд хохирол их амссан юм. 1-р Павел хааны бодлого, шийдвэрийг нийгэм хүлээн зөвшөөрөхгүй байлаа. Иймээс түүний эсрэг хуйвалдаан зохион байгуулагдах болов. 1801 оны 3 сарын 11-нд Михайловын цайз дахь унтлагийн өрөөндөө 1-р Павел хаан алагджээ. Хааны хоолойг боож егүүтгэсэн байв. Харин эзэн хаан өвчин тусаж үхсэн гэж ард түмэнд тайлбарлажээ. Санкт-Петербург хотын Петропавловын чогчин дуганд хааныг оршуулжээ.
Ангилал:Оросын царь Ангилал:Оросын Хаант Улсын генерал адмирал Ангилал:Романов-Хольштайн-Готторп овог Ангилал:18-р зууны ноёрхогч Ангилал:Мальтын одонгийн их мастер Ангилал:Хар Бүргэд одонгийн хүлэг баатар Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн Ангилал:1754 онд төрсөн Ангилал:1801 онд өнгөрсөн
Олон улсын залуу физикчдийн тэмцээн
Олон Улсын Залуу Физикчдийн Тэмцээн ОУЗФТ (International Young Physicists’ Tournament) нь дунд сургуулийн сурагчдын багуудын хооронд болдог өвөрмөц нэгэн тэмцээн юм. Энэ тэмцээн нь мэтгэлцээний зарчимаар явагддаг онцлогтой. Багуудын дунд нилээд хүнд хэлбэрийн бодлогуудыг тавих бөгөөд багууд эдгээр бодлогуудыг шийдэж, шийдлээ нийтийн өмнө илтгэж, мөн хамгаалж оролцдог. Өөрөөр хэлбэл “Физик мэтгэлцээн” ч гэдэг.
Бодлогууд
Олон Улсын Зохион Байгуулах Хороо (The International Organizing Committee) нь тухайн ОУЗФТ-д бодогдох 17 бодлогыг эмхлэн гаргадаг. Эдгээр бодлогуудыг физикийн шинжлэх ухааны өөр өөр бүлгүүдээс хийх бөгөөд зарим нь холимог ч байдаг. ОУЗФТ-ий бодлогууд нь богино хугацаанд энгийн томъёо ашиглаад бодож болдоггүй. Өөрөөр хэлбэл физикийн шалгалтанд ирдэг бодлогууд биш юм. Эдгээр бодлогууд нь нилээд ярвигтай. Олон талаас нь харж, олон аргаар шийдэж болох эсвэл ойролцоо шийдэлд хүрэх боломжтой бодлогууд байдаг. Тэмцээнд оролцогчдын (багийн ахлагчийн хамт) даалгавар нь бэлтгэл шатанд бодлогуудын талаар аль болох их мэдлэг хуримтлуулах явдал. Яг тэгэж ингэж шийднэ гэсэн шаардлагыг тавьдаггүй. Сурагчидын энэ төрлийн бодлогуудыг шийдэх оролдлого нь өөрсдийгөө чухам судалгаа хийж буй судлаачидтай ижил нөхцөлд аваачих боломж олгодог. Бодлогын шийдэл болон шийдэлд хэрхэн хүрэх арга зам нь тодорхой бус байдаг. Тиймээс ОУЗФТ-ийн бодлогууд нь тэмцээн эхлэхээс хагас жилийн өмнө нийтэд ил болдог. Энэ нь бүх оролцогч нарт туршилт, судалгааны ажил хийх, интернэтээс хайлт хийх, боломжтой бол холбогдох мэргэжлийн хүмүүсээс заавар зөвөлгөө авах хугацааг олгодог. Багийн тоглолт, сайн зохион байгуулалт маш чухал байдаг.
Бэлтгэл шат
Тэмцээний чухал хүчин зүйлсийн нэг нь яах аргагүй бэлтгэл шат юм. Бэлтгэлийг хийхдээ хоёр гол зорилго дээр анхаарлаа хандуулдаг. Нэгдүгээрт бодлогуудын талаар аль болох их мэдлэгийг хуримтлуулж судалгаа хийх шаардлагатай. Ингэснээр хуримтлуулсан мэдлэг, судалгаан дээрээ үндэслэн эсрэг багийн дайралтанд шийдлээ хамгаалах, эсрэг багийн илтгэлийг (шийдлийг) няцаах шаардлага гардаг. Хоёрдугаарт хийсэн судалгаа, олж авсан мэдлэгдээрээ суурилан маш сайн бүтэцтэй илтгэл хийх явдал юм.
Тэмцээн
Тэмцээн нь хэд хэдэн үе шаттай явагдах бөгөөд эдгээр үе шатуудыг “Физик мэтгэлцээн” эсвэл зүгээр мэтгэлцээн гэдэг. Эхний шат буюу роундуудыг “Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн” гэдэг. Энэ шатууд нь хөлбөмбөгийн тэмцээний бүсийн (манайхан хэсгийн тоглолт ч гэж ярьдаг) тоглолтуудтай төстэй. Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээнд бүх багууд оролцоно. 2001 оноос хойш ОУЗФТ нь нийт таван “Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн”-ээс бүрдэх болсон. “Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн” буюу эхний үе шатууд дууссаны дараа хамгийн их оноотой гурван баг нь эцсийн (финал) шатанд үлдэж аваргаа тодоруулдаг.
Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн
Тэмцээн эхлэхэд багууд шодож гурван баг бүхий хэсгүүдэд хуваагддаг. Хэрэв нийт багийн тоо гуравт хуваагдахгүй үед дөрвөн багаас бүрдсэн нэг юмуу хоёр хэсэг гардаг. Бүх хэсгүүд зэрэг эхний “Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн”-ийг гүйцэтгэж эхэлдэг. Үүний дараа багууд шодох замаар хэсгүүдээ солидог. Учир нь нэг хэсэгт өмнө өрсөлдсөн багууд дахин дахин өрсөлдөх болдог. Тиймээс энэ нь зайлшгүй юм. Бүх “Сонгон шалгаруулах мэтгэлцээн” явж дуустал энэхүү процедур нь давтагддаг.
Мэтгэлцээний зохион байгуулалт
Илтгэгч Няцаагч Шүүмжлэгч Ажиглагч (Нэг хэсэгт дөрвөн баг орсон тохиолдолд)
Эдгээр үүргүүдийн тухай дараах хэсэгт тайлбарласан байгаа.
Үе
Үе гэдэг нь Физик мэтгэлцээний нэг хэсэг нь бөгөөд харьцуулж үзвэл тухайлбал цанын уралдааны ганцаарчилсан гараатай адил юм. Нэг үе нь завсарлагагүйгээр 45-55 минут үргэлжлэдэг. Нэг мэтгэлцээний үеүүдийн хооронд цагын боломжоос хамааран 5-15 минутын завсарлага байдаг.
Нэг үе эхлэх үед багууд болон шүүгчидийг танилцуулах ба шүүгчидийн ахлагч энэ үед аль баг нь ямар үүрэгтэй оролцохыг зарладаг. Үүний дараа жинхэнэ үе маань эхлэдэг. Хэрхэн явагдах нь тэмцээний дүрмээр зохицуулагдана. Энэ үед явагдах үйлдлүүдийн үргэлжлэх хамгийн их хугацааг зааж өгсөн байдаг. Зааж өгсөн хугацаанаас хэтрэх ёсгүй. Тэмцээний үед голдуу тусгай дэлгэцэн дээр тухайн үйлдэлээ дуусгахад хэчнээн хугацаа үлдсэнийг графикаар харуулдаг. Үе хэрхэн явагдах дэлгэрэнгүй журмыг ОУЗФТ-ийн албан ёсны веб сайт (www.iypt.org) аас авч болно.
Мэтгэлцээний үе эхэлмэгц Няцаагч баг 17 бодлогоос нэгийг сонгон Илтгэгч багийг өрсөлдөөнд дуудна. Илтгэгч баг дуудлагыг хүлээж авч болно мөн татгалзаж болно. Хэрэв татгалзвал Няцаагч баг өөр бодлого сонгон Илтгэгч багийг дуудна. Илтгэгч баг дуудлагыг хүлээн автал энэ процедур үргэлжлэнэ. Хэрэв Илтгэгч баг нь бүтэн тэмцээний турш олон удаа татгалзвал тэр багийн онооноос хасагддаг.
Илтгэгч баг бодлогыг сонгож дуудлагыг хүлээн авсан бол тэр багт бэлтгэх таван минутын хугацаа өгдөг. Энэ үед голдуу илтгэлд зориулсан тэмдэглэл бэлтгэх, илтгэлээ шалгах, заримдаа үзүүлэх журмаар бодит туршилтын ажлыг хийхэд бэлтгэдэг. Бэлтгэх хугацаа дуусмагц Илтгэгчид хамгийн ихдээ 12 минутын илтгэл тавих хугацаа олгогддог. Илтгэлийг хэрхэн тавих талаар яг албан ёсны горим, зохиуцуулалт бол байдаггүй.
Илтгэлийн дараа Няцаагч баг тодруулах цөөн асуултыг Илтгэгч багт тавьдаг. Ингээд Няцаагч баг нь хэдэн минутын хугацаанд бэлдээд Илтгэгчийн тавьсан илтгэлд үнэлгээ өгөн алдаануудыг гаргаж ирэн дүгнэлтийг гаргадаг. Үүний дараа Илтгэгч болон Няцаагчийн хооронд мэтгэлцээн болно. Илтгэгч шийдлээ буюу илтгэлээ хамгаалах оролдлого хийх ба Няцаагч харин няцаах оролдлогуудыг хийдэг.
Энэ бүгдийн дараа Шүүмжлэгч баг нөгөө хоёр багаас ээлжлэн асуулт тавина. Улмаар Шүүмжлэгч нь Илтгэгч болоод Няцаагч багуудын ажиллагааны талаар дүгнэлтийг гарган танилцуулна.
Эцэст нь Илтгэгч сүүлчийн дүгнэлт мэдэгдэлүүдийг хийнэ.
Шүүгчид үүний дараа бүх гурван багаас зарим нэгэн богино асуултуудыг асуух боломжтой. Ингээд шүүгчид багуудад үнэлгээг нь өгдөг. Үнэлгээ нь тухайн үеийг дүгнэсэн дүгнэлт юм.
Дөрвөн баг бүхий хэсгүүдэд нэмэлт үүрэг бүхий баг оролцдог. Энэ нь Ажиглагч. Ажиглагч баг нь үеийн туршид идэвхтэй үйлдэл хийддэггүй. Тиймээс ажиглагч багт үнэлгээ өгдөггүй. Ажиглагч байхын утга учир нь дөрвөн баг бүхий хэсгүүдийн мэтгэлцээнийг төвөггүй явуулахад л оршино.
Богино завсарлагын дараа мэтгэлцээний дараагийн үе эхлэж цааш үргэлжлэнэ. Багууд яг нэг нэг удаа Илтгэгч, Няцаагч, Шүүмжлэгч (дөрвөн багтай үед Ажиглагч) болтлоо үүргээ сольдог.
Энд дурьдах ёстой зарим нэгэн нэмэлт мэдээллүүд бас байна:
Багийн гишүүл мэтгэлцээний үеээр гадны хүнтэй харилцахыг хориглоно.
Финал буюу эцсийн шат
Финалд хамгийн сайн оролцсон баг нь ялагч болно. Үлдсэн хоёр баг нь 2-р байрт шалгардаг. Зохион байгуулах комисс нь 3-р байрт үлдсэн бүх багуудаас тодорхой оноонд (болзолд) хүрсэн багуудыг шалгаруулдаг.
Багууд
Уригдсан орнуудыг төлөөлж нэг баг л оролцдог. 2007 оныг хүртэл тэмцээнийг зохион байгуулагч орон хоёр баг оролцуулах боломжтой. Баг бүр нь дунд сургуулийн таван сурагчаас бүрдэнэ. Их сургуулийн оюутнууд оролцохыг зөвшөөрдөггүй. Баг бүр нь ахлагчтай байх бөгөөд тэр нь мэтгэлцээний үед багийг бүрэн төлөөлнө. Үүнээс гадна баг бүрт дагалдаж явах хоёр удирдагчтай (багш нар) байна.
Олон оронд үндэсний багаа сонгон шалгаруулах тэмцээн болдог. Тухайлбал Австри улсад Австрийн Залуу Физикчидийн Тэмцээн гэж болдог.
Шүүгчид
Шүүгчидийн бүрэлдхүүнийг зохион байгуулагч орон сонгон шалгаруулдаг. Багийн удирдагч нар мөн шүүгчидийн бүрэлдхүүнд орох боломжтой. Хэдий тийм ч өөрсдийнх нь багийн оролцож буй мэтгэлцээнийг шүүх ёсгүй. Шүүгчид багуудыг бүхэл тоон оноогоор дүгнэдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Физикийн арга хэмжээ Ангилал:Сурагчдын тэмцээн
Бабийн Ахтаан
Бабийн Ахтаан (1896.4.25—1973.7.15) Монголын казах хэлт утга зохиолын төлөөлөгч, нэрт яуу найрагч, жүжгийн зохиолч, Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн. Зохиолоо казах хэлээр бичдэг байв. Баян-Өлгий аймгийн Соёлын ордоны даргаар ажиллаж байсан. Бүргэд найраглал нь ихэд алдаршсан байна. Казах үндэстний яруу найргийн гол төлөөлөгч.
Б.Ахтаан 1897 онд Шинжаанд ядуу тариачин Бабийн хөвүүн болон мэндэлжээ. Түүний эх Карипжаан нь авьяаслаг яруу найрагч, сайхан дууч эмэгтэй байжээ. Хар багаасаа казах ардын аман зохиол, үлгэр тууль сонсож өссөн тэрээр 1912 оноос буюу 12 настайгаасаа шүлэг зохиож бичиж улмаар ардын дууч, яруу найрагч болжээ.
Тэрээр 1930-аад оны үеэс уран бүтээлээ эхэлж “Ермалай”, “Жамаал”, “Калкаман Мамыр хоёр” жүжиг, “Бүргэд” найраглал, “Суваг”, “Чамаас өндөр”, “Оршилын оронд” зэрэг яруу найргийн бүтээлүүд туурвижээ. Б.Ахтааны “Бүргэд” найраглал, “Суваг”, “Чамаас өндөр”, “Оршилын оронд” зэрэг олон сайхан шүлэг зохиолыг хүүхэд багачууд сонирхон уншдаг төдийгүй дунд сургуулийн утга зохиолын унших бичгүүдэд хэвлэгджээ. Казах хэлээр 10-аад ном хэвлүүлж, монгол хэлээр зохиолын түүвэр нь 3 удаа хэвлэгджээ.
Б.Ахтааны зохиолуудыг монгол уншигчидтай танилцуулахад яруу найрагч Д.Сэнгээ, Б.Бааст нар их үүрэг гүйцэтгэсэн байна. Тухайлбал: “Оршилын оронд”, “Чамаас өндөр”, “Суваг” шүлгийг 1955 онд Сэнгээ монгол хэлнээ орчуулсан бол “Бүргэд” найраглалыг Бааст монгол хэлнээ орчуулжээ. Б.Ахтааны зохиолын түүвэр 1957-1960 онд хэвлэгджээ. Түүний хөдөлмөр бүтээлийг үнэлж 1960 онд Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн цол олгожээ. Мөн шилдэг бүтээлүүдээрээ Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагнал хүртжээ.
Шагнал
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:1897 онд төрсөн Ангилал:1973 онд өнгөрсөн
Будын Амгаланбаатар
Будын Амгаланбаатар нь Өмнөговь аймгийн Мандал-Овоо сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Баян-Овоогийн (Өмнөговь) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Куинз Парк Рейнжерс
Хөлбөмбөгийн Куинз Парк Рейнжерс баг (Queens Park Rangers Football Club, түүнчлэн КПР QPR) нь Англи хөлбөмбөгийн баг бөгөөд Лондоны баруун нутгийн Хаммерсмит Фулхэм борогийн суурьшилтай юм. 2010-11 оны лигийн АШТ-ий аварга тэд өдгөө улсынхаа тэргүүн лиг болох Премьер лигт тоглож байгаа бөгөөд 15 жилийн өмнө бас нэгэн удаа дэвшин тоглож байлаа. Тэдний хүртсэн шагналын дунд Лигийн цомын 1967 оны аваргын цом, хуучнаар Нэгдүгээр дивиз гэгдэж байсан хоёрдугаар лигт 1975–76 оны улиралд мөнгөн медаль хүртэж байсан бол Английн цомын 1982 оны шигшээ тоглолтонд шалгарч байжээ.
Куинз Парк Рейнжерс нь 1882 онд байгуулагдсан бөгөөд өмсгөлийн үндсэн өнгө нь цэнхэр цагаан. Урьд хотын нь нэр Куинз Парк байсантай холбоотойгоор багийн нэр ч арай өөр байсан ба 1904 оноос эхлэлтэй Лофтус Роуд гэх Фулхэм багийн гэр байсан цэнгэлдэхэд тэд одоо тоглодог. Хот нэгт Челси, Фулхэм болон Брентфорд багууд сонирхолтой тоглолтуудыг үзүүлдэг бөгөөд Баруун Лондоны дерби гэдгээр нь сайн мэдэх билээ.
Холбоос
Ангилал:Лондоны хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:Хаммерсмит ба Фулхэм дүүрэг Ангилал:1882 онд үүсгэн байгуулагдсан
Чингис хаан одон
= “Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонгийн тухай = “Чингис хаан” одонг 2004 онд Монгол Улсын хоёр дахь Ерөнхийлөгч Н.Багабандийн гаргасан санаачилгыг УИХ сайшаан дэмжиж, УИХ-ын 21 дүгээр тогтоолыг баталж байжээ. Тус одонг хамгийн анх Монгол Улс анхны Ерөнхийлөгчдөө дараа жил буюу 2005 онд гардуулж, улмаар нийт 14 удаагийн шагнал гардуулах ёслол болсноос 13 нь хувь хүн, нэг нь Монгол Улсын Зэвсэгт хүчин байв. “Чингис хаан” одонгоор Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, үндэсний эв нэгдлийг бататган бэхжүүлэх, эх орондоо хүмүүнлэг, ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх, нийгэм, эдийн засаг, соёл, шинжлэх ухааны дэвшлийг хангах, төрт ёс, түүх соёлынхоо уламжлалыг гүнзгий судалж, хойч үедээ өвлүүлэх, тэдгээрийг дэлхийн бусад оронд сурталчлан таниулах үйлсэд жинтэй хувь нэмэр оруулж, төр, нийгэм, үндэстний өмнө онцгой гавьяа байгуулсан иргэнийг шагнаж, одонг батламж, үнэмлэхийн хамт гардуулдаг.
Тус үндэслэлд заахдаа:
2.Улс түмний эв нэгдэл, хөгжил цэцэглэлт, хүн төрөлхтөний амар амгалан байдлыг бэхжүүлэх болон Монгол Улс гадаад орнуудтай тогтоосон харилцаа, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, дэлхий дахинд Монгол Улсын нэр хүндийг өргөн сурталчлах, тус улсын эдийн засаг, нийгэм, оюун санааны хөгжилд бодитой хувь нэмэр оруулсан гадаад орны төр, нийгмийн зүтгэлтэн, иргэн.
Шагналын тоо:
“Чингис хаан” одонг жилд нэг удаа нэг хүртэл хүнд олгох хязгаартай ч энэ жил /2022 онд/ 2 хүнд олгохоор шийдвэрлэсэн.
Шагналыг дагалддаг урамшуулал:
ü Одон хүртэгч нь Монгол Улсын иргэнд тухайн үеийн ханшаар 9 цэн алттай тэнцэх хэмжээний мөнгөн шагнал, гадаадын иргэнд мөн тухайн үеийн ханшаар 9 цэн алттай тэнцэх хэмжээний мөнгөн шагнал эсвэл түүнтэй дүйцэх дурсгалын зүйлийг олгоно.
ü “Чингис хаан” одонгоор шагнагдсан Монгол Улсын иргэн “Чингис хаан” одонг гардуулах ёслолын ажиллагаа, Үндэсний их баяр наадам, Үндсэн хуулийн өдөр, Цагаан сарын баярыг тохиолдуулан зохион байгуулах төрийн ёслолын арга хэмжээнд уригдана.
ü “Чингис хаан” одонгоор шагнагдсан Монгол Улсын иргэн нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн гадаад улсад хийх албан ёсны айлчлалын бүрэлдэхүүнд багтах эрхтэй гэж “Чингис хаан” одонд нэр дэвшүүлэх, шагнах журамд заажээ.
Одон хүртэгчийг алдаршуулах нь:
ü Одон хүртэгчийн хөрөг зургийг Ёслол хүндэтгэлийн баганат танхимд хүндэтгэлтэйгээр байршуулна.
ü Одон хүртэгчийн амьдрал, ажил үйлс болон Чингис хааны одон хүртэж буй ёслолын ажиллагааны торгон агшинг харуулсан 30-50 минутын хөрөг нэвтрүүлгийг бэлтгэж 3-аас доошгүй телевизээр 3-аас доошгүй удаа цацах, 1 хэвлэлийн нүүр хэмжээ бүхий сурвалжлага, эссе, өгүүллийг  орон даяар тараагддаг 3-аас доошгүй өдөр тутмын хэвлэлд нийтлүүлэх зэргээр алдаршуулна.
ü Энэ журмын 5.4-т заасан хөрөг нэвтрүүлэг, сурвалжлага, эссе, өгүүллийн эх, үндсэн хувийг Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын архивт хадгална.
ü Одон хүртэгч, эсхүл түүний өв залгамжлагч нь хүсвэл Одон хүртэгчийн алдар гавьяаг мөнхжүүлэх зорилгоор уг одонг батламжийн хамт Үндэсний түүхийн төв Музейд хүндэтгэлтэйгээр байрлуулна.
Шагнал хүртэгчдийн жагсаалт
Монгол Улсын төрийн дээд шагнал-тэргүүн зэргийн одон “Чингис хаан” одон хүртэгсэд:
Эшлэл
Ангилал:Монголын одон ба хүндэтгэлийн медаль Ангилал:2005 онд анх гардуулсан шагнал
Далхын Дарьжав
Далхын Дарьжав нь Монгол Улсын Гавъяат багш юм.
Ангилал:Монголын багш Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш Ангилал:Монголчууд
Хөнгөн цагаан ялтсан цаас
thumb|right|Ороосон хөнгөн цагаан ялтсан цаас Хөнгөн цагаан ялтсан цаас (Алу фойл эсвэл мөнгөлөг цаас ч гэж нэрлэх нь бий) гэдэг нь 0,004 мм-ээс 0,02 мм-ийн зузаан бүхий ялтсыг нэрлэх ба хөнгөн цагааныг өнхрүүлэн элдэх аргаар үйлдвэрлэдэг. Хөнгөн цагаан ялтас нь нь хий болон агаарыг нэвтрүүлдэггүй, халуунаар боловсруулсны дараа уян зөөлөн болон нугарамтгай шинж чанартай байдаг. Хөнгөн цагаан ялтсан цаасыг үйлдвэрлэхэд эрчим хүчийг ихээр хэрэглэдэг, мөн материалын нөөцийг үргүй хаягдал болгодог хэмээн байгаль орчныг хамгаалах байгуулагууд ихээхэн шүүмжилдэг. Хөнгөн цагаан ялтсан цаасыг заримдаа цагаан тугалган ялтас (оросоор станиоль, англ. tin foil) гэж буруугаар нэрлэх нь бас тохиолддог байна.
Ангилал:Металл ялтас Ангилал:Гэр ахуйн хэрэглэл Ангилал:Баглааны материал Ангилал:Хөнгөн цагаан
Робин Шолкови
Робин Шолкови (Robin Szolkowy, 1979 оны 7 сарын 17-нд төрсөн) нь Германы уран гулгалтын тамирчин юм. Тэрээр Алёна Савченкотой хослон гулгаж, дэлхийн 4 (2008, 2009, 2011, 2012), Европын 4 (2007–2009, 2011), Гран-При шигшээ тэмцээний 3 (2007, 2010, 2011), Германы 7 удаагийн аварга (2004–2009, 2011) болсноос гадна Ванкуверын олимпоос хүрэл медаль хүртжээ.
Савченктой цуг
thumb|right|Савченко, Шолкови нар [[2012 оны уран гулгалтын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн|2012 оны Дэлхийн АШТ-ий шагналын тавцан дээр]]
Оттотой цуг
Ангилал:1979 онд төрсөн Ангилал:Германы уран гулгагч Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Германчууд Ангилал:Уран гулгалтын дэлхийн аварга Ангилал:Уран гулгалтын европын аварга
Луис Ривера
Луис Альберто Ривера Моралес (Luis Alberto Rivera Morales, 1987 оны зургаадугаар сарын 21-нд төрсөн) нь Мексикийн уртын харайгч юм. Хувийн дээд амжилтаа 2013 оны долоодугаар сард 8.46 метр харайн тогтоосон. Лондоны олимп, 2013 оны ДАШТ-д оролцож байсан.
Холбоос
Ангилал:Мексикийн уртын харайгч Ангилал:Мексикийн олимпын оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга Ангилал:Мексикчүүд Ангилал:1987 онд төрсөн
Польш хэл
Польш хэл (польшоор język polski, polszczyzna) нь Энэтхэг-Европ язгуурын Слав салбарын Өрнөд Слав бүлгийн Лехит дэд бүлгийн хэл юм.
Польшоор хэлэлцэгсэд гэвэл Польшуудыг ойлгоно. Тиймээс ч тус хэл Польш угсаатан үнэмлэхүй олонх байх Польш улсын албан ёсны хэл болно. Польш хэлэнд тохируулсан Латин үсгээр бичиж тэмдэглэдэг.
Зүүлт
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Европын Холбооны албаны хэл
Могод сум
Могод нь Булган аймгийн сум юм.
1931 оны засаг захиргааны шинэ зохион байгуулалтаар байгуулагдсан, нутаг нь 1820км сумын төв нь Булган хотоос 131 км Улаанбаатар хотоос 340 км зайд оршдог. Нутаг дэвсгэр нь уулын хар шороон хөрс бүхий дундаж өндөр уулс, уулс хоорондын хөндий зонхиолдог. Баян ,Могод, Жаргалант, Түлээ, Дулаан хар зэрэг уултай. Их, бага Тогоо хэмээх сөнөсөн Галт уул буй. Сумын нутгаар Орхон, Баянгол , Хульж, Бумбат, Жаргалант, Уртын голууд урсах бөгөөд Хульж зэрэг халуун , хүйтэн рашаантай эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай 1-р сарын дундаж 20-с 7-р сарын дундаж 18-с жилддунджаар 200-300 мм тунадас унадаг. Барилгын чулуу өнгөт төмөрлөгийн хүдэр зэргийн илэрцтэй. Буга бор гөрөөс, чоно, туулай гэх мэт ан амьтан тоодог ,хун, тогоруу, галуу зэрэг жигүүртэн шувуудтай , шинэс хуш гачуур хусан ойтой. Бутлаг өвслөг ургамалтай газар хөдлөлтийн идэвхтэй бүсэд багтдаг. 1967 оны 1-р сард 8-н балл хүчтэй газар хөдлөлт болсноос Түлээ уулнаас Хулжийн гол хүртэл 20 км газар хагарч гүнзгий ан цав гарсан юм. зууны үед манай нутагт оршиж байсан Орхоны Түрэг улсын дурсгал Их асгатын 2-н чулуу нь алба татвар хураагч Алтан тамгат цолтой түшмэлийн дурсгалд зориулж босгосон хөшөө юм. Түүнд Орхон –Енисеин түрэг бичээс буй. 17-р зуунд Халх ойрдын байлдаан болсон Шивээт өндөр хэмээх домогт уул тус сумын нутагт байдаг. 1691 онд Халхын Түшээт ханы хошуунд харъялагдаж байгаад 1912 оноос Сундуй гүний 1924 оноос Богд хан уулын аймгийн Авзага хайрхан уулын , 1931 онд Архангай аймгийн харъяанд МОГОД сум болжээ. 1938 онд Булган аймаг байгуулагдахад түүнд харъялагдах болжээ. Барон-Унгерныг барьж ЗХУ-д тушаасан тус хошууны ноён алдарт Сундуй гүн Монголын анхны Нисгэгч Монгол улсын баатар Ч.Шагдарсүрэн, Хөдөлмөрийн баатар Ж.Баасан ,Ж.Дагва , Төр нийгмийн зүтгэлтэн А.Данзан Л.Энэбиш Д.Цэдэн С.Гүндэнбал Ц.Цэнгэл Н.Содномдорж, Ардын жүжигчин Н.Цэгмид, Х.Чойбалсангийн I зэргийн шагнал /Төрийн шагнал/ Шагдарсүрэнгийн Дашцэрэн / Монгол улсын мал зүйчдээс анх удаа энэ шагналыг 1961 онд хүртсэн./ Төрийн шагналт Ц.Чинзориг , Төрийн шагналт эрдэмтэн зохиолч Ш.Гаадамба, Доктор Ц.Цэвээн Ш.Даариймаа нарын зэрэг алдар гавъяатан төрөн гарчээ. 2007 оны байдлаар 5-н баг 743 өрх 2654 –н хүн амтай. 187551 тэмээ 0 ,адуу 18662, үхэр 9718 , хонь 105915 ,ямаа 53356
Эд Харрис
Эдвард Аллен Харрис (Edward Allen Harris, 1950 оны арваннэгдүгээр сарын 28-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин, зохиолч, найруулагч юм.
Hypertext Transfer Protocol
Интернэт протоколууд:
Интернэт протокол гэдэг нь файлууд буюу өгөгдлийг нэг машинаас нөгөө машинд дамжуулахад хэрэглэгддэг командын цуглуулга юм. Интернэтэд холбогдсон бүх компьютерүүд нь өөр хоорондоо TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) протокол ашиглан холбогддог.
Жишээ нь сервер-ээс клиент-д өгөгдөл TCP/IP –ийг хэрэглэн дамжуулагдана. •
Протоколууд:
– HTTP (HyperText Transfer Protocol): вэб хуудсууд болон вэбд агуулагдах зураг гэх мэт файлуудыг дамжуулахад хэрэглэгддэг.
– FTP (File Transfer Protocol): нэг машинаас нөгөө машинд файл дамжуулахад хэрэглэгддэг.
– Telnet Protocol: Телнэт хэсгийг нээхэд хэрэглэгддэг.
HTTP протоколын тухай товч түүх:
Өнөөгийн хамгийн хэрэгцээт зүйл болох "World Wide Web" 1989 онд төслийг  Berners Lee анх санал болгосон. Протоколын анхны хувилбар нь зөвхөн нэг аргыг, тухайлбал GET, серверээс хариу үргэлж HTML хуудсыг шаарддаг байв.
HTTP эхний баримтжуулсан хувилбар HTTP V0.9 (1991) байсан юм. Дэйв Raggett 1995 онд HTTP Ажлын хэсэг (HTTP АХ) удирдсан болон өргөтгөсөн үйл ажиллагаа, өргөтгөсөн хэлэлцээ, баян мета-мэдээлэл, нэмэлт арга барил, толгойн талбаруудыг нэмж илүү үр дүнтэй болсон нь аюулгүй байдлын протокол нягт уялдаатай нь протоколыг өргөжүүлэх хүссэн юм. RFC 1945 онд албан ёсоор танилцуулж, 1996 онд HTTP V1.0 хүлээн зөвшөөрсөн <references group="https://en.wikipedia.org/wiki/Hypertext_Transfer_Protocol" />. HTTP АХ 1995 оны арванхоёрдугаар сард шинэ стандартыг хэвлэн нийтлэх төлөвлөсөн, урьдчилан стандарт HTTP / 1.1 дэмжих дараа нь хөгжиж буй RFC 2068 дээр суурилсан (HTTP-NG гэж нэрлэдэг) үүний дараа  1996 оны эхээр хөтөч гол хөгжүүлэгчдийн баталсан байна гуравдугаар сарын 1996, өмнөх стандарт HTTP / 1.1 Arena-д дэмжигдсэн байна, Netscape 2.0, [8] Netscape Navigator алт 2.01, [8] Мозаик нь 2.7, Lynx 2.5, интернет-д Explorer 2.0. 1996 оны гуравдугаар сард нэг вэб хостинг компани нь интернэт дээр ашиглагдаж байгаа хөтчүүдийг 40 гаруй хувь гэж мэдээлж байсан HTTP 1.1 нийцсэн. 1996 оны зургадугаар сард  ижил вэб хостинг компани, бүх хөтчүүд 65% нь серверүүдэд хандахад бэлэн гэж мэдээлсэн бол HTTP байсан /1.1 нийцсэн. HTTP / 1.1 стандарт RFC 2068 -д заасан албан ёсоор HTTP нь January 1997 Сайжруулалт болон шинэчлэлтүүд гарсан юм шиг / 1.1 стандарт нь 1999 оны зургадугаар сард RFC 2616 -ийн дагуу гарсан байна.
2007 онд HTTPbis ажлын хэсэг, хэсэгчлэн, шинэчлэх болон HTTP / 1.1 тодорхойлолт тодруулах байгуулагдсан. 2014 оны зургадугаар сард, АХ RFC 2616 obsoleting шинэчилсэн зургаан хэсэг тодорхойлолт гаргасан.
HTTP горим:
HTTP горим нь хурал сүлжээний хүсэлт, хариу гүйлгээний дараалал юм. HTTP клиент сервер дээр нь тодорхой порт уруу Transmission Control Protocol (TCP) холболт тогтоох замаар хүсэлт эхлүүлнэ (ихэвчлэн порт нь 80, хааяа порт нь 8080, TCP болон UDP портын дугаарын жагсаалтыг үзнэ үү). HTTP сервер нь үйлчлүүлэгчийн хүсэлтийг хүлээн авч,  хүсэлтийг серверт  "HTTP / 1.1 200 OK" гэсэн статус шугам, мөн өөрийн гэсэн зурвас буцааж илгээж байдаг. Энэ зурваст бие ч алдааны мэдээлэл болон бусад мэдээллийг мөн буцаж болно, хүссэн эх үүсвэр нь ихэвчлэн юм
Hypertext Transfer Protocol (HTTP - Гипертекст Дамжуулалтын Протокол) нь дэлхий нийтийн вэбэд (WWW) файлуудыг (текст, график,  дүрс, хөгжим, видео ба бусад мултимедиа файлуудыг ) дамжуулахад зориулсан  дүрмүүдийн  бүрдэл юм. Веб хэрэглэгч нь Веб хөтчөө нээмэгц HTTP-г шууд бусаар хэрэглэж байгаа хэрэг юм.
Бид өдөр бүр интернэт хэрэглэхдээ олж харах хамгийн энгийн жишээ нь ‘http’ (HTTP) протокол бөгөөд үүнийг гипер бичвэр дамжуулах протокол (Hypertext Transfer Protocol) гэж нэрлэнэ. Энэ протокол нь вэб хуудсыг харахаар хөтөч програмыг ажиллуулж буй клиентүүд (үйлчлүүлэгч компьютерууд) болон вэб серверийн хоорондох харилцан ажиллагааг удирдана. Энэ протокол нь сервертэй тушаалын дагуу харьцах бөгөөд жишээ нь, хөтөч хэрэглэгч аль хуудсыг шаардаж байгааг серверт мэдүүлэх боломжийг хөтчид олгодог. HTTP протокол нь интернет орчинд сүүлийн 11 жил хамгийн их ашиглагдаж байгаа протокол юм. Яагаад гэж үү? Яагаад гэвэл энгийн, ашиглахад хурдан тэгээд бас найдвартай бөгөөд хамгийн гол нь их уян хатан протокол юм. Түүний гол үүрэг нь вэб серверээс ирэх мэдээллийн хүсэлт, энэ нь веб сайтууд гэсэн үг.
HTTP олон нийт болон үйлчлүүлэгч хоорондын харилцаа холбоог хангаж өгдөг, бас бүхэл бүтэн зэрэгцээ сүлжээний тохиргоог дэмждэг. Гол төлөв харилцаа холбоонд TCP/IP ашиглагддаг, гэхдээ энэ нь цорын ганц сонголт биш юм. Анхдагч байдлаар TCP/IP нь 80-р портыг ашигладаг боловч өөрийг ч бас ашиглах боломжтой.
HTTP нотолгоо:
HTTP нь үндсэн хандалтын баталгаа болгон нэвтрэлт танилт хэд хэдэн тогтолцоог хангаж, сорилт, хариу арга механизмыг ашиглан үйл ажиллагаа явуулж хандалтын танилт эзэмших үүгээр хүссэн агуулга үйлчлэх өмнө сервер тодорхойлж, бэрхшээл асуудлуудыг шийдвэрлэж байдаг. HTTP асуудал-хариу нэвтрэлт танилт схем нь өргөтгөх багц, үйлчлүүлэгч хүсэлт татгалзан гаргах тухай сервер ашиглаж болно дамжуулан нэвтрэлт танилтын мэдээллээр хангах нь үйлчлүүлэгч, хандалтын хяналт болон нэвтрэлт танилт нь ерөнхий хүрээг өгдөг.
HTTP үйлчлүүлэгч-сервер:
Үйлчлүүлэгчээс илгээгдэх хүсэлт нь дараах 3 хэсгээс бүрддэг. Үүнд:
Үүнд: хүсэлт ба хариу арга хэмжээ. Үйлчлүүлэгч HTTP хүсэлт үүсгэдэг хариуд нь сервер хариу (зурвас) өгдөг. Зарим нэг шинэ зүйлүүдийг танилцуулсан одоогийн хувилбар нь HTTP нь 1.1 юм. Миний бодлоор, эдгээрээс хамгийн чухал нь: байнга нээлттэй холболт, шинэ өгөгдөл дамжуулах механизм chunked transfer encoding, түр тогтоогчид зориулсан шинэ толгойууд юм. Эдгээрээс зарим нэгийг нь энэ нийтлэлийн хоёр дахь хэсэгт авч үзэх болно.
Арга замууд:
Гипер холбоос (URL)-ийн тусламжтайгаар бид холбогдохыг хүсэж буй эзэмшигчийн нэрийг нарийн тодорхойлж болох боловч ингэхийн тулд ямар үйлдэл хийхийг HTTP –аргын тусламжтайгаар мэдээлж болно. Мэдээжийн хэрэг бид гүйцэтгэж чадах хэд хэдэн төрлийн үйлдлийг гүйцэтгэнэ. HTTP-д хамгийн их хэрэгтэй, ихэнх програмуудад тохиромжтойг нь хэрэгжүүлнэ. Одоо байгаа аргууд нь: Эдгээр аргууд нь хамгийн өргөн хэрэлэгддэг, ихэнх тохиолдолд янз бүрийн арга хэрэгсэлээр тодорхой хүрээнд ашиглагддаг. Зарим нэг тохиолдолд PUT и DELETE хүсэлтүүд нь үйлдэл нь заагдсан POST илгээлтээр дамжуулан хийгддэг тухайлбал үүснэх, шинэчлэх эсвэл устгах гэх мэт. Мөн түүнчлэн HTTP дэмжигдэр бусад аргууд:
Гипер холбоос (URL)-ын тухай товч:
Веб харилцааны үндсэн гол хэсэг нь гипер холбоосоор дамжин хүргэгддэг холбоос юм. URL хаяг гэж юу болох талаар та нар аль хэдийн ойлголттой босон байгаа гэдэгт би итгэлтэй байна гэсэн ч бүрэн зураглалын талаар товч ганц хоёр үг хэлмээр байна.
Гипер холбоос(URL) нь их энгийн бүтэцтэй бөгөөд дараах хэсгүүдээс бүрэлдэнэ. Энгийн холболтонд зориулагдсан протокол http байдаг ба харин илүү аюулгүй хамгаалалт сайтай өгөгдөлүүдийг солилцоход https нь ашиглагддаг. Анхдагч порт нь 80. Цаашлаад сервер дээрх нөөц рүү хүрэх зам нь гарах ба параметрүүдийн гинжин холбоо үүснэ
Гипер холбоос оруулах:
HTML хэлэнд гипер холбоосыг <a> гэсэн битүү тааг ашиглаж оруулдаг. Гипер холбоосоор холбогдож буй веб хуудас нь нэг бол гипер холбоосыг оруулж буй веб хуудастай хамт нэг компьютер дээр байж болно.Эсвэл интенетэд тодорхой URL-хаягаар байрласан байж болно. Жишээ нь:        <a href="index.html"> Энд дар </a> эсвэл:        <a href="files/index.html"> Энд дар </a> эсвэл:        <a href="http://www.baixguisite.com/index.html"> Энд дар </a> г.м. Энд буй href нь <a> таагийн атрибут бөгөөд гипер холбоосын хаягийгтодорхойлдог нь харагдаж байна.
Мэдээлэл хүлээн авагч:
Мэдээлэл хүлээн авагч нь дараах хэсгээс бүрдэнэ: Мэдээлэл хүлээн авагч болон бусад толгойн орд байх ёстой эцсийн бүрийн <CR> <LF> (энэ нь мөр дууссан тэмдэгт дараа нь тэрэг буцах тэмдэгт байна). хоосон мөр зөвхөн <CR> <LF> бүрдэх ёстой бөгөөд өөр ямар ч хоосон зай. HTTP / 1.1 протоколд онд хост бусад бүх толгой талбарууд заавал байдаг.
Зөвхөн зам нэрийг агуулсан хүсэлт шугам RFC нь HTTP / 1.0 тодорхойлолтод өмнө HTTP үйлчлүүлэгч нь нийцтэй хадгалах сервер хүлээн зөвшөөрсөн байна.
Хариу мэдээлэл:
Хариу мэдээлэл нь дараах хэсгээс бүрдэнэ: Байдлыг илэрхийлэгч шугам болон бусад толгой талбар байх ёстой бүхий л эцсийн <CR> <LF>. хоосон мөр зөвхөн <CR> <LF> болон өөр ямар ч зайгаар нь Энэ чанд шаардлага бүрдсэн байх ёстой. <CR> <LF> зэрэг зарим мэдээ байгууллагуудын дотор бусад системийн шугам завсарлагааны тууштай ашиглах суларч байна
Серверийн хариу мэдээлэл:
HTTP/1.1 200 OK
Date: Mon, 23 JAN 2016 22:38:34 GMT
Content-Type: text/html; charset=UTF-8
Content-Encoding: UTF+8
Content-Length: 138 Last-Modified: Wed, 28 Jan 2016 23:11:55 GMT
Server: Apache/1.3.3.7 (Unix) (Red-Hat/Linux)
ETag: "3f80f-1b6-3e1cb03b"
Accept-Ranges: bytes
Connection: close
Жишээ хуудас
Сайн байна уу? Энэ бол энгийн загвар юм.
Тэмдэглэл/note:
Tim Berners-Lee. "The Original HTTP as defined in 1991". World Wide Web Consortium. Retrieved 24 July 2010.
Berners-Lee, Tim; Fielding, Roy T.; Nielsen, Henrik Frystyk. "Method Definitions". Hypertext Transfer Protocol -- HTTP/1.0. IETF. pp. 30-32. sec. 8. RFC 1945.
Ном зүйн жагсаалт:
Ангилал:Интернэт хэрэглээний протокол
Цөм задрах урвал
Цөм задрах урвал нь атомын цөм хоёр ба түүнээс олон хэсгүүдэд хуваагдаж задрах цөмийн урвал юм. Ямар нэгэн цөм задарч өөр ямар нэгэн цөм болж хувирах уу гэдэг цөмийн физикийн хуулиар шийдэгдэх ихээхэн нарийн төвөгтэй асуудал байдаг. Цөм задрах урвалаар ихэвчлэн гамма фотон үүсэх ба энгийн цацраг идэвхт задралаас гарах энергиэс ч илүү эрчтэй байдаг талтай. Ангилал:Цөмийн физик
Радикал
Радикал (radicalis) нь үндэс, язгуур гэсэн утга бүхий латин үгнээс гаралтай нэр томъёо бөгөөд олон янзын утгаар хэрэглэдэг.
Патрик Херрман
Патрик Херрман (Patrick Herrmann; 1991 оны хоёрдугаар сарын 12-нд Иллинген хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Боруссиа Мёнхенгладбах» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог. Шигшээд 2013 оны гуравдугаар сарын 24-нд дуудагдсан.
Замнал
Херрман «Боруссиа Мёнхенгладбах» багтаа 2010 оны нэгдүгээр сарын 16-нд Бундеслигийн анхны гараагаа «Бохумын» эсрэг сэлгээнээс хийж байв. 2009/2010 онд багтайгаа 2014 он хүртэл гэрээлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Химийн тэмдэг
Химийн тэмдэг (мөн химийн элементүүдийн тэмдэг ч гэнэ) нь химийн элементүүдийн дан атомд зориулан нэг эсвэл хоёр үсгээр тэмдэглэн хэрэглэдэг тэмдэглэгээ юм. Энэхүү химийн тэмдэгүүд нь олон улсын тэмдэглэгээ учир латинаас өөр үсгүүд хэрэглэдэг (жишээ нь грек, кирил, араб гэх мэт) улсуудад ч бас ашигладаг.
Орчин үеийн хэлбэр
Химийн тэмдэг нь латин эсвэл грекийн нэрнээс гаралтай байдаг бол сүүлд нээгдсэн элементүүдэд англи нэрнүүдээс ч гаралтай тэмдэгүүд байдаг. Хэрвээ химийн элементийн тэмдэг нь хоёр үсэгнээс бүрдсэн байвал эхний үсгийг томоор хоёр дахь үсгийг жижгээр бичнэ. Шинээр нээгдэн тогтсон нэртэй болоогүй байгаа элементүүдэд элементийн атомын дугаарын тоог латин эсвэл грекийн тооны үгээр нь бичиж тэмдэглэнэ. Жишээлбэл 119 гэсэн атомын дугаартай элементийг Унуненни гэж нэрлээд химийн тэмдэглэгээ Uue байна. Химийн тэмдэг нь химийн томьёонд тухайн элементийн зөвхөн төрлийг илэрхийлэх биш, харин хэдий хэрийн тоо хэмжээтэй буюу зөвхөн нэг атом юм уу эсвэл хэд хэдэн атомын (6,022·1023 атомууд, Авогадрогийн тоог үзэх) тоотой байгааг заах ба энэ нь тухайн элементийн атом массын (урьд нь атом жин) тоог граммаар илэрхийлсэн утга юм.
Хөгжил
Гүн ухаантангууд мянгаас илүү жил дэлхийг ердөө л дөрвөн элемент дээр тогтдог хэмээн номлодог байсан ба үүнд хуурай бөгөөд халуун гал, халуун бөгөөд чийглэг агаар, чийглэг бөгөөд хүйтэн ус, хүйтэн бөгөөд хуурай газар (илүүг дөрвөн элементийн онолоос үзэх) ордог байсан аж. Үүгээр тэдний хувьд энэхүү дөрвөн элементийн тойрог нь битүүрдэг байлаа. Тэд нэгэн ижил зүйлийн тухайгаа ярьж байгаагаа найдвартай болгох үүднээс дээрx элементүүдээ тэмдэгээр тэмдэглэсэн байна. Үүнээс хойш олон зуун жил тэдний энэ төсөөллийн тухай ямар ч хэлэлцэн яриа, эсэргүүцэл байсангүй.
Алгар шувуу
Алгар шувуу эсвэл Бор бужиранга (Carduelis carduelis) нь жижиг бор шувуу хэлбэртэн шувуу юм.
Химийн тэмдэг
Хөгжил
Ингээд дундад зууны эхэн үед л алхимичид үнэт бус металлаас алт гаргаж авахаар оролдох үедээ зөвхөн тэд л уншиж ойлгох нууц хэл, нууц бичээсийг хөгжүүлэн бий болгожээ. Алхимичид туршилтын үр дүнгээ тэмдэглэхийн тулд цэвэр бодист зориулсан богинохон тэмдэглэл хөтлөхөөр тэмдэг хэрэглэж эхлэв. Гэвч бүх алхимичид өөр өөрийн гэсэн томьёоны хэлийг хөгжүүлсэн учраас нийтээр хүчинтэй нэг ч тэмдэг байсангүй. Тиймээс тэдний бүтээлд химийн тэмдгүүдээ тайлбарласан нэг хуудас үргэлж байдаг байжээ.
Алгар шувуу
Тархалт
Энэхүү шувуу нь Европ, Хойд Африк, баруун болон төв Азид ой модот нам дор газар амьдарна. Хүйтэн бүсэд амьдардаг нь дулаан газар зорин нүүдэллэдэг.
Гадаад төрх
Алгар шувуу 12-13 см урт, далавчаа дэлгэхэд 21-25 см, биеийн жин нь 14-19 гр байна. Эрэгчин, эмэгчин нь гадаад төрхөөр онц ялгаагүй, улаан нүүр, хар цагаан толгой, нуруун хэсэг нь бордуу, гэдэс хэвлий нь цайвар, хар шар өнгийн далавчтай. Цагаан өнгийн урт, шовх үзүүртэй хошуу, салаалсан сүүлтэй байна. Залуу алгар шувууны хошууны үзүүр саарал, хар байдаг.
Химийн тэмдэг
Хөгжил
1787 онд Жак Анри Хассенфратц, Пьер-Огюст Адегийн хамтаар химийн тэмдэгтийн хэлний системийг боловсруулсан ба үүгээр бодисын төлөв байдлыг тодорхой болгосон давуу талтай. Тэд тэмдэгтийн системдээ -\!\,, \triangle, \nabla, \bigodot зэргийн тэмдэгт эсвэл латин хэлний том үсгүүдийг, байдлаар хэрэглэжээ. Сүүлийн үсэгтэй хувилбар нь нөгөө талаар Йёнс Якоб Берцелиусийн зохиосон химийн тэмдгийн суурийг тавьсан аж.
Алгар шувуу
Таксоном
Зүйлүүд нь 2 гол бүлэгт хуваагддаг.
Зан авир
Тэд жижиг үр, шавьжаар хооллоно. Өндөр навчит модонд үүрлэн 4-6 өндөг гаргаж 11-14 хоног дараад ангаахай болдог байна. Өвлийн улиралд 40 ба түүнээс дээш тоогоор цуглан сүрэглэнэ.
Химийн тэмдэг
Хөгжил
19-р зууны эхээр Жон Дальтон атомын гипотезийн хөгжүүлэлтийн хүрээнд дээрх системийг хялбарчилсан ба ингэхдээ анх удаа химийн элемент, химийн нэгдэл хоёрыг хооронд нь ялгасан байна. Тухайн үед мэдэгдэж байсан бүх элементэд тэр тодорхой дүрс бүхий тойрог тэмдгээр тэмдэглээд, нэгдлүүдийг тухайн элементийн цагираг дүрсүүдийг дараалуулан цугт нь бичиж тодорхойлов.
1814 онд Йёнс Якоб Берцелиус өнөөгийн хэрэглэж байгаа тэмдгийг нэвтрүүллээ. Тэрбээр Дальтоны тодорхойлсон тэмдгүүдийг элементийн латин нэрний эхний үсгүүдээр солив. Тухайн үед мэдэгдэж байсан зарим элементүүд ижилхэн эхний үсгүүдтэй байв. Үүнийг ялгахын тулд „товчлол“ ашиглан хоёр үсгээр тэмдэглэв. Цаашлаад Дальтон молекул дахь атом бүрийг нэг нэг тэмдэгтээр тэмдэглэж байсныг хялбарчлан индекс хэрэглэв. Үүний жишээнд COO гэж бичдэг байсан бичиглэлийг өнөөгийн бидний мэдэх CO2 болгон бичсэн явдал юм.
Эшлэл
!Химийн тэмдэг
Алгар шувуу
Цахим холбоос
Ангилал:Бужиргынхан
Цагаан толгой
Цагаан толгой (Alphabet; Азбука) нь аман хэлний авиаг төлөөлөн дүрслэхийн тулд тэмдэг, зурлага маягаар бичигдэх үсэгнүүдийг хамтатгасан иж бүрдэл нь юм.
Өөрийн цагаан толгой, түүнд үндэслэсэн бичгийн дүрэм бүхий бол тэр нь бичгийн хэл болдог. Цагаан толгой нь бичгийн хэлнээс гадна дохионы хэлэнд мөн бий.
Хэв янз
Орчин үеийн ихэнх хэлэнд Латин цагаан толгойн төрлүүд хэрэглэгддэг. Янз бүрийн цагаан толгойг орчин цагт хэрэглэж буйгаар жагсаавал:
Гелийн атом
Ангилал:Атомууд
Николай Гоголь
Николай Васильевич Гоголь (Николай Васильевич Гоголь, Украин хэл: Микола Васильович Гоголь) нь 1809 оны 3 сарын 31 - 1852 оны 3 сарын 4) нь Украинд төрсөн Оросын сонгодог зохиолчдын нэг юм. "Амьгүй албат", "Тарас Бульба" зэрэг романаараа алдартай. Эцэг Василий Гоголь нь украин хэлээр зохиолоо бичдэг зохиолч байв. Эртний Гоголь-Яновский хэмээх дээдсийн гаралтай овогтон байжээ.
Намтар
Тэрээр Украины Полтав мужийн Великие Сорочинцыд 1809 оны 3 дугаар сарын 20-нд буюу шинэ тооллоор 4 дүгээр сарын 1-нд төрсөн бөгөөд 1828 онд Санкт Петербург руу нүүж, 1831 онд Александр Пушкинтай танилцсан байна. Пушкин Гоголийн авъяас билгийг үнэлэн, нөхөрлөх болсон аж. 1834-1835 онд Петербургийн их сургуульд түүх зааж байлаа. Түүний дараа Петербургт үйл явдал нь өрнөдөг "Невскийн өргөн чөлөө", "Галзуу хүний өдрийн тэмдэглэл", "Хамар" зэрэг өгүүллүүдээ бичсэн байна. Гоголь 1836 онд "Байцаагч түшмэл" зохиолоо хэвлүүлснээр ихээхэн нэрд гарсны зэрэгцээ ихээхэн шүүмжлэлд өртөх болж, Ром руу явжээ. тэрээр байцаагч түшмэл жүжгээ Пушкины тусламжтай бичиж байжээ.
Гоголь үлдсэн амьдралынхаа ихэнхийг Герман, Италид өнгөрөөсөн юм. Тэр үеийн захидлуудаас нь Гоголийг ижил хүйстэн байсан гэж дүгнэж болохоор байдаг. Энэ үедээ алдарт "Амьгүй албат" романаа бичсэн бөгөөд 1-р боть нь 1842 онд хэвлэгдэв. Ихээхэн шүтлэгтэй тэрээр 1848 онд Иерусалим руу мөргөл үйлдэхээр одов. Тэндээс буцаж ирснийхээ дараа бурхны ариун замаар замнахаар шийдэж, бичиж дууссан байсан 2-р ботио шатаасан гэдэг. Харамсалтай нь 10-хан өдрийн дараа Москвад нас нөгчсөн юм. "Амьгүй албат" романы 2-р ботийн зарим хэсэг нь үлдэж хоцорсон бөгөөд хожим хэвлэгдсэн байна.
Ангилал:Николай Гоголь Ангилал:Оросын зохиолч Ангилал:Зохиогч Ангилал:19-р зууны утга зохиол Ангилал:Оросын түүхч Ангилал:Санкт-Петербургийн Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Санкт-Петербургийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Украинчууд Ангилал:1809 онд төрсөн Ангилал:1852 онд өнгөрсөн
Интеграл ба дифференциал тоолол
Интеграл ба дифференциал тоолол нь математик анализын үндсэн хэсгийг бүрдүүлдэг, математикийн нэгэн салбар юм. Дифференциал тоолол, интеграл тоолол хэмээх 2 үндсэн салаа мөчиртэй.
Мөн үзэх
Ангилал:Математик анализ