cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Орхан Сафаров
Эх сурвалж
Ангилал:1991 онд төрсөн Ангилал:Азербайжаны жүдоч Ангилал:Азербайжанчууд
Авдат
Авдат буюу Овдат (Еврей хэл:עבדת‎) нь Израилын Негевийн цөлийн төвд орших Петра ба Эйлатыг холбох зам дайран өнгөрдөг, Набатейуудын тэмээн жингийн цуваа амран саатах уулын орой дээрх жижиг суурин юм. МЭӨ I зууны үед үндэслэгдсэн гэж үздэг бөгөөд Набатейн хаан Ободас I –ыг алдаршуулан байгуулж, хожим энд оршуулсан гэдэг. МЭ VII зууны үед болсон газар хөдлөлтөд ихээхэн сүйрч, улмаар хүн байнга оршин суухаа больжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Израилын археологийн олдворт газар Ангилал:Израилын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Израилын Өмнөд дүүрэг Ангилал:Азийн байгалийн цогцолборт газар
Себастьян Юнг
Себастьян Александр Юнг (Sebastian Alexander Jung; 1990 оны зургаадугаар сарын 22-нд Кёнигштайн Таунус хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вольфсбургт» хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Юнг Бундеслигийн анхны гараагаа «Айнтрахт Франкфуртын» өмнөөс 2009 оны гуравдугаар сарын 8-нд «Арминиа Билефельдийн» эсрэг (0:0) Патрик Оксыг сэлгэн хийж байв.
2014 оны тавдугаар сарын 22-нд «Вольфсбург» багт 2018 он хүртэл 4 сая еврогийн цалинтай гэрээлэв.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
3 сарын 7
3 сарын 7 нь Григорийн тооллын жилийн 66 дахь (өндөр жил бол 67 дахь) өдөр юм. Мөн он дуустал 299 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0307 #07
Челси (хөлбөмбөгийн баг)
Хөлбөмбөгийн Челси баг (Chelsea Football Club) нь Английн хөлбөмбөгийн баг бөгөөд Лондон хотын баруун хэсэгт оршдог юм. Тус баг нь 1905 онд байгуулагдсанаас хойшхи хугацаанд Премьер лиг болон Английн хөлбөмбөгийн тэргүүн дивизүүдэд тогтмол тоглосоор ирсэн түүхтэй. Челси баг нь «Английн аварга» багаар 4 удаа тодорч, «АХХ-ны цомд» 6, «Лигийн цомд» 5, «УЕФА лигүүдийн аваргуудын цомд» 2 удаа тус тус түрүүлж байсан. Тэдний анхны амжилт нь 1955 онд лигтээ тэргүүлсэн явдал юм. Тэд 2012 онд анхны Аваргуудын Лигийн цомоо авсан, Английн алдартай багуудын нэг юм.
Түүх
Анх 1904 онд Английн бизнесмен Гас Мирс хөнгөн атлетикийн цэнгэлдэх хүрээлэн байсан Стэмфорд Бриджийг худалдан авч хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх болгов. Тэрээр үнэндээ энэ цэнгэлдэхээ Фулхэм клубт түрээслүүлэх бодолтой байсан бөгөөд уг саналаа Фулхэмд тавьсан хэдий ч татгалзсан хариу авсан байна. Үүний дараа Гас Мирс өөрийн гэсэн хөлбөмбөгийн клубтэй болохоор шийдээд Стэмфорд Бридж Х.Б, Лондон Х.Б, Кэнсингтон Х.Б зэрэг нэрсийн аль нэгээр нь нэрлэхээр болж байсан ч сүүлдээ Челси гэж нэрлэжээ. Челси клуб 1905 оны 3 сарын 10-нд Фулхэм гудамж дахь The Rising Sun(одоо нэр нь The Butcher's Hook болсон) бааранд албан ёсоор байгуулагджээ. Челси байгуулагдсанаасаа хойш 1905 оны 9 сарын 4-нд Ливерпүүл клубтэй нөхөрсөг тоглолтоо хийж 4-0 ийн харьцаагаар хожжээ. Үүнээс 2 хоногийн дараа Английн хөлбөмбөгийн 2-р лиг дэхь анхны тоглолтоо Стокпорт Каунти багтай хийж 0-1 ээр хожигдсон байна. Харин АХХ-ны цомын анхны тоглолтоо 1905 оны 10 сарын 7-нд Грэнадиерс багтай хийж 1-0 ийн харьцаагаар буулган авч байжээ.
Оны шилдэг тоглогчид
Эх сурвалж: Chelsea F.C.
Алдартай дасгалжуулагчид
Дараах менежерүүд Челсиг хариуцаж байхдаа дор хаяж нэг цом хүртсэн:
Холбоос
Ангилал:Лондоны хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:1905 онд үүсгэн байгуулагдсан
Олон Улсын Валютын Сан
Олон Улсын Валютын Сан (International Monetary Fund, товчоор ОУВС) НҮБ-ын мөнгө болон валютын зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангах зорилготой гишүүн орнуудын хоорондох мөнгөний болон зээлийн харилцааг зохицуулах, гадаад валютаар богино болон дунд хугацаат зээл олгох замаар төлбөрийн тэнцлийн алдагдлаас үүдэлтэй гадаад валютын хүндрэлд санхүүгийн туслалцаа үзүүлэх зорилготой засгийн газар хоорондын мэргэжлийн байгууллага юм. Төв нь Америкийн Нэгдсэн Улсын нийслэл болох Вашингтон хотноо байрлах ба 2021 оны 1 сарын байдлаар 190 гишүүн оронтой байна. Дэлхийн банкнаас ялгаатай нь ОУВС макро эдийн засгийн буюу харьцангуй богино хугацааны хямралд анхаарлаа хандуулдаг. Дэлхийн банк зөвхөн ядуу буурай орнуудад зээл олгодог бол ОУВС гишүүн орнуудын аль нэгэнд богино хугацааны санхүүгийн үүргээ биелүүлэхийн тулд зээл олгодог.
Үүсэл
Валютын зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангах гэх зэрэг зорилготойгоор 1944 оны 7 сард АНУ-ын Нью-Хэмпшир муж улсын Брэттон Вүдст нээгдсэн НҮБ-ын мөнгө санхүү, эдийн засгийн хурал дээр "Брэттон Вүдс хамтарсан тогтоол"-н үндсэн дээр дайны дараах сэргээн босголтын нэг алхам хэмээж Олон Улсын Сэргээн босголт Хөгжлийн Банктай (International Bank for Reconstruction and Development) хамт оны 3 сард, 21 улсын бүрэлдэхүүнтэй үүсгэн байгуулагджээ. ОУВС -г байгуулсан албан ёсны огноо бол 1945 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдөр юм. Энэ өдөр 22 муж Сангийн дүрэмд гарын үсэг зурсан бөгөөд 1945 оны 12 -р сарын 31 гэхэд өөр 8 улс гарын үсэг зуржээ. Куба, Коста Рика, Польш, Нидерланд, Бразил, Уругвай нар мөн 1945 онд уг баримт бичигт гарын үсэг зурсан боловч уг байгууллагын гишүүнчлэлийг бүрэн баримт бичгийг ирүүлсэн өдрөөс эхлэн буюу 1946 оноос тооцдог байна.
1947 онд ОУВС нь үйл ажиллагаагаа эхэлсэн бөгөөд НҮБ-тай хамтран ажиллах гэрээний дагуу НҮБ-ын дорх мэргэжлийн байгууллага болсон. Дэлхийн Банктай хамтран олон улсын мөнгөний бодлогын горим, ерөнхий дүрмийг тогтоодог. Үүсгэн байгуулахад Английн эдийн засагч Жон Мэйнард Кэйнс болон Америкийн улс төрч Харри Вайт нар онцгой үүрэг гүйцэтгэжээ.
ОУВС-ийн захиралууд:
Бельги (Камиль Гутт (06.05.1946 — 05.05.1951)), испани (Родриго Рато (07.06.2004 — 01.11.2007)), голланд (Йохан Виттевеен (01.09.1973 — 18.06.1978)), герман (Хорст Кёлер (01.05.2000 — 04.03.2004)), швед(Ивар Роот[en] (03.08.1951 — 03.10.1956) швед Пер Якобссон (21.11.1956 — 05.05.1963)), франц (Пьер-Поль Швейцер (01.09.1963 — 31.08.1973), Жак де Ларозьер (17.06.1978 — 15.01.1987), Мишель Камдессю (16.01.1987 — 14.02.2000), Доминик Стросс-Кан (01.11.2007 — 18.05.2011) Кристин Лагард (05.07.2011 — 25.09.2019)), болгар Кристалина Георгиева (2019 оны 9-р сарын 28-наас) нар.
ОУВС-гийн зорилтууд:
-Байгууллагын хүрээнд Олон улсын мөнгө, санхүүгийн асуудлаар зөвлөлдөх, хамтаран ажиллах механизмыг бий болгож олон улсын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх.
-Олон улсын худалдааг өргөжүүлэх, тэнцвэртэй өсөлтийг дэмжих, ингэснээр өндөр түвшний ажил эрхлэлт, бодит орлого бүрдүүлэх, хадгалахад хувь нэмэр оруулах, эдгээр үйл ажиллагааг эдийн засгийн бодлогын тэргүүлэх чиглэл гэж үзэн гишүүн орнуудын бүтээмжтэй нөөцийг хөгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулах.
-Гишүүн орнуудын валютын тогтвортой байдлыг хангаж, ханшийг эмх цэгцтэй байлгаж, өрсөлдөх давуу талыг олж авахын тулд валютын ханшийн уналтаас зайлсхийх.
-Гишүүн орнуудын хооронд хийгдэж буй гүйлгээний олон талт төлбөр тооцооны системийг бий болгох, дэлхийн худалдааны өсөлтөд саад болж буй валютын хязгаарлалтыг арилгахад туслах.
-Сангийн ерөнхий нөөцийг гишүүн орнуудад зохих баталгаатайгаар түр хугацаагаар олгосноор тэдэнд итгэх итгэлийг төрүүлж, улмаар үндэсний болон олон улсын хэмжээнд хохирол учруулж болзошгүй халамжийн арга хэмжээ авахгүйгээр төлбөрийн тэнцлийн тэнцвэргүй байдлыг засах боломжтой болно.
-Дээр дурдсаны дагуу гишүүн орнуудын гадаад төлбөрийн тэнцлийн тэнцвэргүй байдлын үргэлжлэх хугацааг багасгахаас гадна эдгээр зөрчлийн цар хүрээг багасгах.
ОУВС-ийн үндсэн үйл ажиллагаа:
-мөнгөний бодлогын чиглэлээрх олон улсын хамтын ажиллагааг дэмжих
-дэлхийн худалдааг өргөжүүлэх
-зээл олгох
-мөнгөний солилцооны ханшийг тогтвортой байлгах
-эдийн засгийн боловсон хүчин бэлтгэхэд туслах
-санхүүгийн статистикийн олон улсын стандартыг боловсруулах
-Олон улсын санхүүгийн статистик мэдээллийг цуглуулах, хэвлэн нийтлэх
Цахим холбоос
Ангилал:НҮБ-ын тусгай агентлаг  Ангилал:Вашингтоны (хот) байгууллага Ангилал:Олон улсын эдийн засгийн байгууллага Ангилал:1945 онд байгуулагдсан
Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага
Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ, World Health Organization, товч WHO) нь олон улсын эрүүл мэндийн асуудал, дэлхийн хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалахад үйл ажиллагаагаа чиглүүлдэг дэлхийн 194 орныг эгнээндээ нэгтгэсэн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага (НҮБ)–ын тусгай салбар байгууллага юм. 1948 онд байгуулагдаж Швейцар улсын Женев хотноо төвтэй үйл ажиллагаагаа явуулдаг. НҮБ-ын гишүүн улс орнууд ДЭМБ-ын Дүрмийг хүлээн зөвшөөрч гишүүн болдог.
ДЭМБ-ын бүтэц
ДЭМБ нь 6 бүсийн болон 150 улсад өөрийн төлөөлөгчийн газартай бөгөөд нийт 7 мянга гаруй ажилтантай.
Санхүүжилт
ДЭМБ-ын албан ёсны цахим хуудсанд мэдээлснээр 2019 онд $2,5 тэрбум ам.доллар байсан бол 2020-2021 онд ДЭМБ-ын нийт төсөв 5.8 тэрбум орчим ам.доллар болж өссөн байна. Үүний 28% нь ДЭМБ-ын гишүүн орнуудын тогтмол хандив, 72% нь ДЭМБ-ын гишүүн орнуудын сайн дурын хандив, НҮБ, Засгийн газар хоорондын болон төрийн бус байгууллага, сан, орон нутгийн засаг захиргаа, хувийн хэвшил, хүүгийн орлого зэргээс бүрддэг юм.
Монгол дахь ДЭМБ
Монгол улс 1962 онд ДЭМБ-д элссэний дараа 1970-аад оны сүүлчээр Улаанбаатар хотод төлөөлөгчийн газраа албан ёсоор нээж үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн юм. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага нь Монгол улсад 3 үндсэн чиглэлийн 30 гаруй хөтөлбөр хэрэгжүүлэн хамтарч ажиллаж эхэлсэн. Энэхүү хугацаанд манай Эрүүл Мэндийн Яамтай хамтран эх нялхсын эрүүл мэнд, халдварт өвчин, хамт олонд тулгуурласан халамж үйлчилгээ, эрүүл мэндийн тогтолцооны өөрчлөлт зэрэг олон салбарт 32 сая ам.долларын төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлсний 30 хувь нь хүний нөөцийн хөгжилд зориулсан байна. ДЭМБ-ын үйл ажиллагаа нь цаашид Монгол Улсын эрүүл мэндийн үндсэн үйлчилгээ ялангуяа хөдөө орон нутаг, эх нялхсын эндэгдлийг бууруулах, халдварт өвчин, эмийн хэрэглээ, технологийн хөгжил, тоног төхөөрөмжийн удирдлага болоод менежмент, дархлаажуулалтын сан байгуулах, эрүүл мэндийн хүний нөөцийн чадваржуулалт, лицензчлэлтэд чиглэгдэнэ.
ДЭМБ-ын Төлөөлөгчийн газрын үүрэг бол эрүүл мэндийн системийн цогц хандлагыг баримталж, эрүүл мэндийн тогтвортой хөгжлийн талаар бодлого боловсруулахад дэмжлэг үзүүлэх хүсэлтийг хүлээн авагч улсаас ирүүлэх явдал юм. Үүнд зааварчилгаа өгөх, техникийн хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлэх орон нутгийн харилцааг бий болгох, өвчний дэгдэлт, нийгмийн эрүүл мэндийн онцгой байдлын үед нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээг уялдуулж, хэрэгжүүлж байх зэрэг болно. ДЭМБ-ын Төлөөлөгчийн газар нь даяаршлын эринд хүн төрөлхтнийг хор хөнөөлтэй өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах дэлхийн болон бүс нутгийн эрүүл мэндийн зорилтыг сурталчлах чиглэлээр Монгол Улсын Эрүүл мэндийн яам болон бусад орон нутгийн болон олон улсын түншүүдтэй нягт хамтран ажилладаг байгууллага юм.
Бусад үзэх
ДЭМБ-ын баталсан чухал эмний жагсаалт
Цахим холбоос
Ангилал:НҮБ-ын тусгай агентлаг Ангилал:Женев дэх олон улсын байгууллага Ангилал:Анагаах ухааны эрх зүй Ангилал:Эрүүл мэндийн бодлого Ангилал:Олон улсын нийгмийн даатгалын эрх зүй Ангилал:Эрүүл мэндийн системийн байгууллага Ангилал:1948 онд байгуулагдсан
Онниуд хошуу
Нэршил
Их Юань улсын үед Чингис хааны дүү ноёдын үр угсаа болох Хасарын угсааныхан Чи ван, Бэлгүтэйн угсааныхан Гуаннин ван, Хачиуны удамд Жинин ван зэргийн цолыг соёрхож байснаас, тэднийг ерөнхийд нь угсаа төрлийн ван гэж нэрлэж байсан. Юань улс мөхсөнөөр ван цол нь тэдний аймаг, овгийн нэршил болж хувирсан. Хасарын үрс Хорчин аймагт ноёлж, Бэлгүтэй, Хачиуны үрс Оннигуд аймагт ноёлж байсан. Түүхэнд бас Онлигууд гэж бичсэн нь тааралддаг. "...Энэ нь ong+liy+ud=ongliyud буюу олон вантай гэсэн утгатай үг юм..." Оннигуд гэх нэр нь Монголд шарын шашин орж ирсэн үеэс эхлээд нэр хүнд нь убсанз, тойн, увш нарын зиндаанд буурч доройтсон учраас XVII зуунаас хэрэглэхээ больж, зарим нэг зарлиг бичигт нэр дурдагдах болж, тэдгээр он буюу вангууд нь тайж цол зүүх болсон юм.
Түүх
Тус аймаг нь анхандаа Бэлгүтэй ноёны эзэмшил Онон, Хэрлэн голын сав газарт оршиж байсан. 16-р зууны үед хэдэн хэсэг тарж бутран ихэнх нь говиос урагш нүүж, зүүн түмний дотор хамаарах болжээ. Тэдгээр дундаас Бэлгүтэй ноёны хойчис Авга, авга нар отог болж нэрээ сольж, Хачиуны хойчис нь Оннигуд отог болж салжээ. 1636 онд өмнөд Монголын 16 аймгийн ноёд Манжийн Дээд эрдэмт хааныг бүх Монголын хаанд өргөмжилсөн явдалаар Онниуд аймгийнхан Зуу Удын чуулганд багтаж, зүүн баруун хоёр хошуу болж салжээ. Оннигуд зүүн хошуу нь: Оннигуд баруун хошуу нь: Энэ хоёр хошууны засаг ноёд нь бүгд Чингис хааны дүү Хачиуны үр удам байжээ. Эдүгээ цагт Монгол улсад Онниуд овог нь одоогийн байдлаар Дорноговь, Өмнөговь, Дундговь болон Өвөр Монголын өөртөө засах ороны Баяннуур хотын Баян тал суманд онниуд хошуу болон тархан сууж байна. Харин Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Улаанхад хотод харьяалагдах засаг захиргааны нэгж юм. 7 суурин, 9 сум, 15 тосгоноос бүрдэнэ. Газар нутгийн хэмжээ 11882 км². 2002 оны байдлаар 470000 орчим оршин суугчтай.
Эшлэл
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу Ангилал:Улаанхад
Дирк Новицки
Дирк Вернер Новицки (Dirk Werner Nowitzki) нь Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Даллас Маверикс багт тоглодог Германы мэргэжлийн сагсанбөмбөгийн тоглогч юм. Новицки нь Вилгелм Рентгэний нэрэмжит биеийн тамирын сургуулийн төгссөн ба 1998 оныг хүртэл сагсан бөмбөгийн DJK Würzburg клубт тоголдог байжээ. Түүнийг 1998 оны НБА-гийн драфтын есөөр Милуоки Бакс баг сонгосон боловч тэр даруйдаа Даллас Маверикс багт худалдагдан очиж өнөөг хүртэл тоглож байна. 2.13 метрийн өндөртэй Новицкигийн үндсэн байрлал нь хүчний довтлогч боловч шидэлтийн ур чадвар хийгээд бие бялдрын хөгжил сайтай тул төвийн болон жижиг довтлогчийн байрлалуудад ч мөн тоглодог.
Новицки Даллас Маверикс багийн хамтаар 12 жил дараалан НБА-гийн Плей-Оффт (2001-2012) шалгарсан бөгөөд 2006 онд Финалд үлдэж 2011 онд анх удаагаа НБА-гийн аварга болсон юм. Тэрээр 11 удаа НБА-гийн Бүх Ододын тоглолтонд оролцсон ба 12 удаа НБА-гийн Шилдэг Багт нэрлэгдэж байжээ. Мөн тэрээр НБА-гийн улирлын үнэ цэнтэй тоглогчийн шагналыг хүртсэн анхны Европ тоглогч болсон юм.
Холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Германы шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч Ангилал:Германы олимпын оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Германы оны шилдэг тамирчин Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Германчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Хөхтөмөр
Хөхтөмөр (Хялбаршуулсан ханз: 扩廓帖木尔; Уламжлалт ханз: 擴廓帖木爾, Хятадаар түүнийг Ван Бао Бао 王保保, ？－1375) нь гэж дууддаг Монгoлын Юань улсын сүүл үед тодрон гарсан шилдэг жанжин юм.
1362-1368
Хөхтөмөр жанжин бол Баяд овгийн хүн бөгөөд багад нь эх нь нас барсан тул нагац ах Цагаантөмөрийн халамжинд өсчээ. Тэрээр Хэнань мужид төрсөн ба төрсөн эх нь Найман овгийн Монгол вангийн охин, өсгөсөн эцэг Найман овгийн Цагаантөмөр жанжин нь монгол цэргийг удирдаж байсан тул түүний харъяанд дайтаж байжээ. 1362 онд Цагаантөмөр жанжин Шаньдун мужийн И Доу хотод байхдаа өөрийн туслах Тянь Фэнь гэгчид хорлогдон үхсэн. Энэ явдлын дараа Хөхтөмөрийг дараагийн удирдагчаар нь томилж босогчдын цэргүүдтэй дайтах болсон. 1362 оноос Юань гүрний ордны доторх зөрчил тэмцэл туйлдаа хүрч хоорондоо талцан байлдав. Ийм нөхцөлд гүрний өмнөд хэсэгт бэхжиж байсан босогчдын эсрэг тэмцэх ямар ч бололцоо байсангүй. Тогоонтөмөр хааны цэргийн ангиуд дотроос Хөхтөмөр жанжны удирдсан монгол цэргийн анги хамгийн хүчтэй, сургуультай, дэг журамтай нь байжээ. Энэ үед Тогоонтөмөр хаан Хөхтөмөр жанжныг цэргийн хамт хятадын өмнөд нутагт илгээж, Жу Юань Жанаар толгойлуулсан босогчдын хүчийг бут ниргэхээс гадна өмнө зүгийн монголчуудыг буцаан татахад замын хаалт саадыг сэтлэх үүргийг өгсөн байна. Хөхтөмөр жанжин цэргээ аван хөдлөх тэр мөчид Сослан түшмэл, хан хөвгүүн, Бортөмөр жанжин нар хуйвалдаан зохион байгуулж, Тогоонтөмөр хааны амийг хөнөөх гэжээ. Иймээс эзэн хаан Хөхтөмөрийг хятадын өмнөд нутагт явахыг түр зогсоож, хаан төрөө хамгаалан, хуйвалдааныг илрүүлэн дарахыг даалгасан байна.
1368-1375
Эдгээр хүчнээс Хөхтөмөр жанжин л хятад цэрэгтэй шургуу байлдаж, үе үе сүрхий цохилт өгчээ. Харамсалтай нь нөгөө хоёр жигүүрийн цэрэг түүнд олигтой дэмжлэг үзүүлэхгүй байлаа. Иймээс төвийн болон зүүн жигүүрийн цэрэг цохигдон ухрахад Хөхтөмөр жанжин цэргийнхээ эмх цэгцийг алдалгүй алгуурхан ухарч, ганцаардан түгжигдэх аюулаас сэргийлэхээс өөр аргагүй болжээ. Ийнхүү хаант төрийн дотоодын бослого хямралын эрхэнд Юань улс мөхөж, монголын хаад эргээд уугуул монгол нутагтаа ирж, Хархорумд нийслэллэн суух болов. Аюушидар хааны үед монгол улсаа бөөгнүүлэн төвхнүүлэхийн тулд Хархорумд цэргийн гол хүч байх ёстой гэж үзээд, Ганьсуд их цэргийн хамт байрлаж байсан Хөхтөмөр жанжныг дуудан ирүүлж, монгол цэргийн ерөнхийлөн удирдах захирагчаар тохоон томилжээ. Юань гүрний үед Хөхтөмөрийн удирлага доор байсан цэргийн эрхтнүүд цэргийнхээ хамт Монголд хүрэлцэн ирснээр маш их хүч бүрдээд байв.
1368 онд Юань улс мөхөж Мин улсын их цэрэг Хятадыг эзлэхэд Монголчууд Говийн умардад зугтан очсон. 1372 онд Мин улсын 150,000 их цэрэг Монголд гурван замаар нэвтрэн орж ирэхэд Аюушридар хаан болон түүний удирдсан цэргүүд Сюй Да жажнаар захируулсан Мин улсын цэргүүдийг Туул голыг орчимд бут ниргснээр Хятадын цэрэг зугтан одсон. Мин улсын хоёр жанжнаар удирдуулсан хятадын 15 түмэн цэрэг гурван замаар түрэмгийлэн орж ирээд Хангайн уулын ард их сүржнээр хороолон буудаллажээ. Тэд монголчуудыг цохин эрхэндээ оруулж, Хархорум хотыг эвдэн сүйтгэх зорилготой иржээ. Мин улсын ерөнхийлөн захирах жанжин Сюй Дагийн удирдсан төв замын цэрэг хамгийн аюултай байсан учир Хөхтөмөрийг түүний эсрэг байлдуулахаар томилсон байна. Тэрбээр хятадын цэргийн хүчийг өдөөж, түүнийг нутгийн гүн рүү оруулж байгаад бүслэн цохих байлдааны арга мэхийг амжилттай хэрэглэсэн байна. Сюй Да жанжин үлдсэн цөөн цэргийн хамт хамгаалалтанд орж, сүүлдээ ухран зугтахад хүрчээ. Ийнхүү Хөхтөмөр жанжин тангараг тавьсан амандаа хүрч Мин улсын нэрт жанжныг сүйртэл цохисон нь түүнийг ихэд алдаршуулсан байна. Энэ үед хятадын бусад замын цэргүүд нь мөн л бут цохигдон, ухарч гарахаас өөр аргагүй болжээ.
Ийнхүү Мин улс байгуулагдсанаас хойш хятадын цэрэг анх удаа хамгийн том ялагдал хүлээжээ. Мин улсын хаан Хөхтөмөр жанжны удирдсан Монголын цэргийн хүчин чадал их, Монголыг хүчээр дайлж болохгүй гэдгийг арга буюу хүлээн зөвшөөрөв. Энэ үеэс эхлэн нэг хэсэгтээ Мин улсын цэрэг монгол газар довтлохыг зүрхэлсэнгүй. Энэ үед Монголын хаан хятадыг эргүүлэн авах санаархлаасаа няцаагүй байсан бөгөөд дараа жилээс нь монголчууд хятадын нутаг руу Шаньси, Хучжоу, Ляонин, Хэбэйн ойролцоох газраар довтолсноор Мин улс стратегийн ач холбогдолтой нутгуудаа монголчуудад эргүүлэн алджээ. Тэдгээр нь Синхэ, Хэбэй муж дахь Фунин тойрог, Ляонин муж дахь Суйжин газар байв. Дээрх нутгийг алдсанаар хятадын нийслэлд баруун хойд, зүүн өмнөд талаас аюул учирч, Ляодуны хойг таслагдахад хүрчээ. Мөн тэр үед Аюушидар хаан Курё улсын ванд хандан захиа хүргүүлж: "Их самуун дэгдэж хойд зүг рүү саланги нэгээрээ шилжин суухад хүрэв. Өнөө Хөхтөмөрийн хамтаар харилцан зүтгэсээр сэргэн мандах цаг ойртоод байна. Ван та бидний нэгэн адил эзэн Чингисийн удмын хүн бөлгөө. Учир иймд тэнгэрийн доор шудрага журам тогтооход хүчин зүтгэж, хүч хавсрах"-ыг сануулсан байна.
Гэр бүл
Ангилал:Юань улсын жанжин Ангилал:Монголын жанжин Ангилал:Монголчууд Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:1375 онд өнгөрсөн
Албан ёсны хэлнүүдийн жагсаалт (улс орноор)
Дэлгэрүүлж үзэх
Ангилал:Хэлний жагсаалт Ангилал:Хэлний бодлого
Түмэнбаярын Пунцагдорж
Түмэнбаярын Пунцагдорж нь Өвөрхангай аймгийн Зүүнбаян-Улаан сумын харьяат. Үндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
Биологийн ангилал
Амьд биесийг удам төрлийн ижил төстэй болон ялгаатай байдалд тулгуурлан бүлэглэн хуваах зорилго бүхий биологийн шинжлэх ухааны ухагдахууныг биологийн ангилал гэдэг. Стандарт ангилал, түүний үндсийг тавьжээ. Тэрээр зүйлүүдийг төстэй физик шинж чанараар нь бүлэглэж хуваажээ. Мөн тэр анх удаа тэр ургамал, амьтны зүйл тус бүрт хос нэршлийг анх нэвтрүүлжээ. Хос нэршил нь төрлийн нэрийн араас тухайн зүйл амьтныг тодорхойлох нэрийг залган нэрлэх зарчим. Homo sapiens гэдэг нь хүний биологийн зүйлийн нэр бөгөөд Хомо төрлийн Хомо сапенс зүйл буюу ухаант хүн, орчин үеийн хүн гэж ойлгоно. Homo neanderthalesis гэвэл мөн л Хомо төрлийн Хомо неөндарталь буюу бидний хэлж заншсанаар Неандарталь хүн. Төрөл зүйлийн хос нэршлийг налуу үсгээр бичих ба шинжлэх ухааны өгүүлэл аливаа амьтны нэрийг заавал латин нэрийг эхлэн дурьдан, цаашид өөр амьтантай хольж ойлгохоос сэргийлдэг.
Ингэж бүлэглэн хуваахдаа нийтлэг нэг өвгөөс үүсэлтэй хэмээх Дарвины зарчимтай нийцүүлэн засварласаар ирсэн. Молекул эволюцийн судалгаа нь ДНХ-ийн дараалалд хийсэн шинжилгээнд үндэслэн ангилалзүйд олон шинэ засварыг оруулж байгаа бөгөөд цаашид ч засвар орох төлөв ажиглагдаж байна. Биологийн ангилал бол ангилалзүйн салбар ухааны бүтээгдэхүүн юм.
Нэг бүлэгт багтаж байгаа амьд биетийн хоорондох төстэй байдлыг дур зоргоор шийдвэрлэхгүй, харин нарийн тогтоосон аргачлал мэдээлэлд тулгуурлан тогтооно. Ижил шинж чанар нь хамгийн ойрын нийлэг нэг өвгөөс уламжилсан байх ёстой. Иймээс биологийн ангилалд хэрэглэгдах чухал шинж чанар бол хомолог шинжүүдтэй байх юм. Хомолог шинж гэдэг нэг өвгөөс гаралтай ижил төстэй шинжийг илэрхийлнэ. Хомолог ижил төст чанар нь аналог ижил төст чанараас ялгаатай. Шувуу болон сарьсан багваахай хоёул нисэх чадвартай боловч тэдгээрийг нэгтгэн нэг ангилалд оруулдаггүй. Учир нь тэд энэ чанарыг нэгдмэл нэг өвгөөс өвлөж аваагүй. Шувуу үүсэн бий болохдоо хэвлээр явагч нисдэггүй өвгөөс үүссэн бол Сарьсан багваахай сүүгээр бойжигч өвгөөс үүсчээ.
Харин сарьсан багваахай, халим хоёрын хоорондох олон ялгааг үл харгалзан зөвхөн үр төлөө сүүгээр бойжуулдаг шинжид үндэслэн тэдгээрийг Хөхтөнд хамааруулдаг. Учир нь тэд нийтлэг нэг өвгөөс гаралтай юм.
Хүмүүс зүйлүүдэд нэр оноож нэрлэж эхлэх үед латин хэл дэлхий даяар хамгийн өргөн хэрэглэгддэг хэл байжээ. Иймээс бүх зүйлүүд өнөөг хүртэл латин нэртэй. Эрдэмтэд өөрсдийн олсон шинэ зүйлийн албан ёсны тодохойлолтыг бичихдээ латин хэлийг хэрэглэдэг байв. Нэг жилийн өмнөөс амьтан судлаачид амьтадын тодорхойлолтыг хийхдээ латин хэлийг ашиглахын оронд англи хэлийг хэрэглэх болжээ. 2012 оны Нэгдүгээр сарын нэгнээс эхлэн олон улсын ургамал судлалын конгресс шинэ ургамлыг тодорхойлохдоо англи хэлийг хэрэглэхээр шийдвэрлэсэн.
Таксономи
Төрлөөс дээших ангиллууд үндсэн төрлийнхөө нэрэнд үндэслэсэн стандарт төгсгөлтэй. Тэдгээр төгсгөлүүдийг аль аймагт хамаарч багаагаас нь хамааран тавина. Зарим тохиолдолд хүрээ ангиас хамааруулж төгсгөл тавьдаг. Доорхи хүснэгтээс харна уу.
Кладизм буюу удмын салаа үүсгэх
Биологийн ангилалтай холбоотой өөр нэг чухал аргачлал бол удам төрлийн салааг зураглах юм. Энэ аргачлал Эволюцийн модыг салбарлуулахад үндсэлдэг. Үүнд ангиллын салаа мөчрийг шийдвэрлэдэг шинж чанаруудыг хэрэглэдэг.
Иван Воробьёв
Иван Воробьёв (оросоор Иван Воробьёв, англи латинаар Ivan Vorobev) — 1988 онд төрсөн Орос улсын жүдоч эр.
Эх сурвалж
Ангилал:Оросын жүдоч Ангилал:Оросууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Дарханбаатарын Уртнаст
Дарханбаатарын Уртнаст нь Баянхонгор аймгийн Баацагаан сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Баацагааны хүн
Райан Фрай
Райан Харнден (Ryan Harnden, 1986 оны зургаадугаар сарын 28-нд Онтарио мужийн Су Сент Мари дүүрэгт төрсөн) — Олимпын аварга (2014 ) Канадын кёрлингийн багийн тамирчин юм.
Төрсөн ах Эрик Харнден нь мөн кёрлингийн тамирчин.
Холбоос
Ангилал:Канадын кёрлингчин Ангилал:Канадын олимпын оролцогч Ангилал:Канадын олимпын аварга Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Кёрлингийн олимпын аварга Ангилал:Канадчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Шивта
Шивта буюу Собота (Еврей хэл:שבטה) нь Израилын Негевийн цөлд орших археологийн бүс юм. Удаан хугацааны турш Набатейчуудын байгуулсан халуун ногоо, үнэртэн тээвэрлэх замын буудал хот хэмээн үздэг байсан ч үнэндээ Византын эзэнт гүрний хөдөө аж ахуйн суурин байсан нь нотлогджээ. Египетийн Синайн уулсад орших Санта Катерина хүрэхээр зорьсон мөргөлчдийн аян замын гол буудал Шивта. Шивта дахь Византын хэв маяг бүхий гурван сүм, дарсны агуулах, оршин суугчдын амьдрах байрууд, засаг захиргааны ордонг малтан гаргаад байна. МЭ VII зууны үед Арабууд эзлэн авснаар хотын хүн ам эрс цөөрөн, дараагийн хоёр зуунд орхигдон эзгүйрчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Израилын археологийн олдворт газар Ангилал:Израилын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Израилын Өмнөд дүүрэг Ангилал:Азийн байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Византын археологийн олдворт газар
Үлэмжийн Хярсан
thumb|Кирсан Илюмжинов Үлэмжийн Хярсан (Кирса́н Никола́евич Илюмжи́нов; Үлмҗин Кирсән; Төрсөн өдөр: 1962 оны 4 сарын 5) нь Оросын Холбооны Улсын Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын анхны ерөнхийлөгч (1993-2010), Олон Улсын Шатрын Холбоо （FIDE）-ны ерөнхийлөгч.
Намтар
Кирсан Илюмжинов 1962 оны 4 сарын 5-нд Зөвлөлт Холбоот Улсын Бүгд Найрамдах Автономит Халимаг Улсын нийслэл Элистад төржээ. Аав Николай нь инженер, ээж нь малын эмч. Тэрээр дунд сургуулиа төгсөөд 1 жил үйлдвэрт ажиллаж, ажлын гараагаа эхэлжээ. 18 настайдаа цэрэгт татагдаж, 1980-1982 онд цэргийн алба хаав. Улмаар Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Их Сургуулийг дүүргэжээ. Цэргээс халагдмагц бизнест хөл тавьсан байна.
1990 онд Оросын Ардын Төлөөлөгчдийн Хуралд гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байгаад 1993 оны 4 сарын 11-нд Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна. Мөн оны 12 сард Холбооны Зөвлөлийн сонгуульд ялж, парламентийн дээд танхимын гишүүн болжээ. 1995 оны 10 сарын 15-нд дахин Халимагийн ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна. Мөн онд Олон Улсын Шатрын Холбооны ерөнхийлөгчийн албан тушаалд сонгогдон, өдийг хүртэл хашиж байна. 2010 оны 10 сарын 24-нд Халимагийн ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас огцорсон.
Эшлэл
Ангилал:Шатрын тэргүүн Ангилал:Оросын холбооны муж улсын төрийн тэргүүн Ангилал:Оросын улс төрч Ангилал:Оросын бизнесмен Ангилал:Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Улсын Хүрээлэнгийн төгсөгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Олон Улсын Шатрын Холбооны хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Халимагийн хүн Ангилал:1962 онд төрсөн
Их Хэлмэгдүүлэлт (салаа утга)
Их Хэлмэгдүүлэлт нь 1920-1940-өөд онд Сталин ба Х.Чойбалсан нар тус тусын удирдаж байсан улсдаа Коммунист нам ба ердийн хүмүүсийн эсрэг явуулсан улс төрийн хэлмэгдүүлэл байсан юм.
Энэ нь 2 улсад явагдсан:
Дорнод Ази
Дорнод Ази (мөн Зүүн Ази гэх) - Ази тивийн дорно талын хувь хэсэг (бүс нутаг).
НҮБ-ийн "Статистикийн хэлтэс"-ээс тоо бүртгэлийн зорилгоор Ази тивийн улсуудыг дорнод, дорно-өмнөд, өмнөд, өрнөд, дундад болгон 5 хувь хэсэг болгон бүсчилсэн нь түгээмэл хэрэглэгддэг болсон. Үүгээр бол газар зүйн байршлаар дорно талд төвлөрсөн бүрэн эрхт Монгол, Өмнөд Солонгос, Умард Солонгос, Хятад, заримдаг эрхт Тайвань улсыг хамтатган "Дорнод Ази" гэж нэрийдэнэ.
Дээрх бүсчлэлээр тасалбар болгон үзэхэд Ази тивийн 28%-тай тэнцэх Дорнод Азийн 12 сая гаруй тэгш дөрвөлжин километр газар нутагт дэлхийн хүн амын 22%, Азийн хүн амын 38%-тай тэнцэх 1.5 тэрбумаас олон хүн оршин сууж байна. Хүн амын нягтшил дэлхийн дундаж 45 хүн/км²-аас 3 дахин илүү 131 хүн/км² байна.
Өөр тодорхойлолт
Түүхэн дэх ард түмний соёлын ижилсэлээр нь Хятад, Солонгос, Японыг Вьетнамтай хамт (соёлын) Дорнод Ази гэж үздэг. Тэгэхдээ БНХАУ-ын доторх Өвөр Монгол, Төвөд, Шинжааныг Монголтой хамт Төв Азид хамааруулдаг. Зарим шалтгаанаар Оросын Алс Дорнодыг Дорнод Азид хамааруулах нь бас бий.
Нэмэр
Ангилал:Азийн бүсчлэл
Том Клеверли
Томас Уильям Клеверли (Thomas William Cleverley; 1989 оны хоёрдугаар 12, Хэмпшир, Бейзингсток) — Английн хөлбөмбөгчин, Премьер лигийн «Эвертон» болон Английн шигшээн хагас хамгаалагч.
Клеверли «Брэдфорд Сити» (1998—2000), «Манчестер Юнайтедийн» (2000—2007) академид бэлтгэгдэж байгаад 2007 онд «Манчестер Юнайтедаас» мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн. «Лестер Сити», «Уотфорд», «Уиган Атлетик» зээлэгдээд одоо «Астон Виллад» мөн зээлэгдсэн байгаа.
Шигшээдээ анх 2011 оны наймдугаар сард дуудагдсан.
Багийн
Лестер Сити
Манчестер Юнайтед
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Лестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Уотфорд багийн тоглогч Ангилал:Уиган Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Ацикловир
Ацикловир нь дезоксигуанозины аналог бөгөөд эхлээд вирусийн тимидин киназагийн оролцоотой монофосфатыг үүсгэж, цааш эсийн киназагаар трифосфат болно. Ингээд шинээр үүсч байгаа вирусийн нуклейн хүчлийн утаслагт гуанозины оронд нэгдэж, вирусийн полимеразагийн идэвхийг сонгомлоор дарангуйлна.
Ациклогуанозины фосфоржих явцад вирусийн киназа зайлшгүй шаардлагатай тул вирус халдаагүй эсэд үйлчилдэггүй.
Уг бэлдмэлийг герпес, салхинцэцгийн вирусийн халдварын үед хэрэглэж байна. Герпес вирусийн ацикловирт тэсвэртэй мутант илэрч, вирусийн тимидин киназа эсвэл ДНХ-полимеразагийн генийн мутацитай холбоотой болох нь тогтоогджээ. ДНХ полимераза ферментийг хориглон вирусийн ДНХ-ийн репликацийг дарангуйлна. Ингэснээр вирусийн үржил өсөлт саатна.
Унгар хэл
Унгар хэл бол агглютин хэл юм. Унгар бичгийн систем нь латин цагаан толгойн өргөтгөсөн хувилбар юм.
18-р зуунд Унгарын хэсэг зохиолч Унгар хэлний үгсийн санг өргөжүүлж, шинэчилж эхлэв.
Эш баримт, тайлбар
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Европын Холбооны албаны хэл
Зидовудин
Зидовудин нь тимидиний аналог юм. Фосфоржих явцад нь зөвхөн эзэн эсийн киназа оролцож, үүссэн трифосфат ДНХ-ийн утаслагт тимидиний оронд нэгдэж, эргээх транскриптазагийн үйлдлийг зогсооно. Иймээс зидовудин буюу азидотимидинийг ХДХВ-ын халдварын үед хэрэглэж байна.
Түүнчлэн дидеоксицитидины аналог залцитидин, дидеоксинозины аналог диданозиныг ХДХВ-ын халдвартай хүмүүст хэрэглэж байна. Эдгээр эмийн бэлдмэлүүд зидовудины адилаар ретровирусын эргээх транскриптаза ферментийн идэвхийг дарангуйлна.
Үер
Агаарын давхраат мандлын орчил урсгалын харилцан үйлчлэлийн нөлөөн дор хуурай газар түр зуур буюу удаан хугацаагаар усанд автагдах үзэгдлийг үер гэнэ.
Хамгийн хачирхалтай хоёр үер
Хүний буруугаас болоод заримдаа санаанд оромгүй хачирхалтай үер болдог юм байна.
Шар айрагны үер
Ийм хачирхалтай үер 1814 оны 10-р сарын 17-нд Их Британы нийслэл Лондон хотын гэгээн Жайлзийн тойрог дахь “Мо ба компани” нэртэй шар айраг исгэлтийн үйлдвэрт болжээ. Энэхүү шар айраг исгэлтийн үйлдвэрийн 610 мянган литрийн багтаамжтай том сав гэнэт дэлбэрсний улмаас ойролцоох исгэлтийн савнууд дараалан дэлбэрснээр 1,5 сая литр шар айрагны үер гудамж эвдлэн урссан байна. Үерлэсэн шар айраг хоёр байшинг нураагаад нэг пабны ханыг цөм цохисон байна. Шар айраг исгэлтийн үйлдвэр нь ядуус голдуу амьдардаг гудамжинд байрладаг байжээ. Харин ийм гудамжны ядуус байрны доод хонгилын өрөөг л хөлслөх чадвартай байсан бөгөөд шар айраг хонгилын давхруудыг яах ийхийн зуургүй дүүргэснээс болж наймван хүн живж, нэг хүн шар айрганд хордон нас баржээ.
Шар айраг үеэрлэн гудамжаар гол шиг урссан тухай дуулиан Лондон хотоор нэг тарсны дараа сониуч хүмүүс золгүй гудамжаар нэг шавж эхлэхэд ядуус бага ч гэсэн мөнгө олохын тулд живж үхсэн хүмүүсийнхээ цогцсыг харуулан мөнгө авч ашиг олж байсан байдаг. Энэ хэрэг ихээхэн дуулиан тарьж, шүүх хэргийг шийдсэн ч хүн хариуцаж, урьдчилан тооцох аргагүй гэнэтийн хүчний улмаас осол гарсан гэж үзээд үйлдвэрийн эздэд ямар ч хариуцлага ноогдуулаагүй аж. Гэвч үйлдвэрийн эзэд асгарсан шар айраг ба урьдчилаад төлчихсөн байсан татвараас болж дампуурлын ирмэгт тулав. Гэхдээ уйгагүй хөөцөлдсөөр Парламентаар дамжуулан урьчилан төлсөн татвараа эргүүлэн авч чадсанаар дампууралгүй үлдэж байжээ.
Бурмын үер
Үүнээс гадны Бурмын үер гэж бас болж байжээ. 1919 оны 1-р сарын 15-нд АНУ-ын Бостон хотын Норт Энд нэртэй дүүрэгт меласс буюу сахар үйлдвэрлэлийн үлдэгдэл бүтээгдэхүүн бурмын үер болсон байдаг. Тухайн үед Америкт бүх төрлийн согтууруулах ундааны үйлдвэрлэл, борлуулалт, хэрэглээг хориглосон хууль батлагчдисан байв. Тэгээд үйлдвэрлэгчдийг хохироохгүйн тулд хууль шат дараалан хэрэгжиж эхэлж байжээ. “Purity Distilling Company” компанийхан бүрэн хориг болохоос өмнө аль болох их хэмжээний спирт гаргаж авахын тулд 27 метр диаметртай, 15 метр өндөртэй, 8700 метр куб багтаамжтай саваар бурам дүүртэж хийгээд спирт исгэж байж. Гайтай өдөр савны төмөр хана дийлэлгүй ад эсргхэд 2,5-4,5 метрийн гүн бурмын урсгал цагт 60 км-ийн хурдтайгаар хотын гудамжаар таарсан бүхнээ хаман урсжээ.
Бурмын урсгалын эрч асар хүчтэй байсан болохоор замдаа таарсан ачааны галт тэрэгний чиргүүлийн түлхэн холдуулсан байв. Үйлдвэрийн ойролцоох байшингийн хана 1 метр хүртэл бурманд живж, өтгөн зунгааралдсан бурам ам хамрыг нь тагласнаас болж хүн, амьтанд бүтэж үхэнж байжээ. Осоол гарсан бүсэд Улаан загалмайн нийгэмлэгийн хөдөлгөөнт эмнэлэг байрлуулж, уршгийг арилгахын тулд Тэнгисийн явган цэргийн нэгтгэлүүд ажилласан байна. Уршгийн улмаас 21 хүн нас барж, 150 гаруй хүн янз бүрийн гэмтэлтэй эмнэлэгт хүргэгджээ.
Бохирдсон гудамжыг бүрэн цэвэрлэхийн тулд 87 мянган хүн цаг зарцуулсан ч ойролцоо амьдардаг хүмүүс олон сарын турш эвгүй үнэрээс болж хоолой ам нь бачууран зовсон аж. Иймдээ ч тэд шүүхэд гомдол гарган заалдаад компаниас 600 мянган долларын нөхөн олговор авч байжээ. Одоо ч гэсэн зуны их халуун өдрүүдэд осол гарсан бүсэд байдаг хуучны байрилгуудаас бурмын үнэр ханхалдаг аж.
Эх сурвалж
Ангилал:Хур тунадас Ангилал:Байгалийн гамшиг Ангилал:Түрлэг
Виктор Лебедев
Эрэгтэй чөлөөт бөх барилдааны 55 кг жингийн дэлхийн хошой аварга (2010, 2011), ДАШТ-ий хүрэл медальт (2009) ОХУ-ын бөх Виктор Лебедев (Виктор Николаевич Лебедев) March 15, 1988-нд ЗХУ-ын ЗСБНХОУ-ын харьяа өөртөө засах Якут улсын нутаг Томпо улусын Тополиной сууринд төрсөн саха хүн юмсанжээ. 2002 оноос бөх барилдаж, 2006 онд улсынхаа залуучуудын, 2009 онд насанд хүрэгчдийн шигшээд багтан орсон. Красноярскийн «СКА» спорт клубт Кириллин, Миндиашвили нараар дасгалжуулагддаг.
Эх баримт
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:Оросын бөхийн улсын аварга Ангилал:Бөхийн европын наадмын аварга Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Оросууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Кака
Рикардо Изексон дос Сантос Лейти (Ricardo Izecson dos Santos Leite, 1982 оны 4 сарын 22-нд Бразилд төржээ) буюу Кака (Kaká) нь Бразилын шигшээ болон Италийн АС Милан багт тоглодог хөлбөмбөгчин юм. Кака 8 наснаасаа орон нутгийнхаа клубт тоглож эхэлсэн энэ үеэс түүний хөлбөмбөгийн карьрер эхэлсэн гэж үздэг. Тэр Сао паулогийн клубт 15 насандаа шилжин орсон. Энэ нь түний хөлбөмбөгийн анхны мэргэжилийн гэрээ байсан. 2003 онд Миланд 8,5 сая еврогоор зарагдасан тэр жилдээ Bаллон Д'Ор шагналын эзэн болсон. 2007 онд ФИФА-гийн шилдэг тоглогчоор шалгарсан. 2009 онд Реал Мадрид руу 56 сая еврогоор зарагдсан нь хамгийн үнэтэй тамирчин болсон боловч Кристиано Рональдо удалгүй 80 сая еврогоор түүний араас ирэн энэ дээд амжилтыг эзэмшигч болсон юм.
Хүүхэд нас
Рикардо Изексон дос Сантос Лейти нь Боско Изексон Препра (инженер) ба Слигоне дос Сантос (бага сургуулийн багш) нарын том хүү болон Бразилын Гама хотод төржээ. Тэднийх санхүүгийн боломжтой байсан тул хичээл болон хөлбөмбөгт төвлөрөх боломжтойгоор өсчээ. Түүний дүү Родриго (Диган гэж алдаршсан) болон үеэл Эдуардо Делани нар нь мөн мэргэжлийн хөлбөмбөгчид юм.
Какаг 7-той байхад түүний гэр бүл Сан-Паулу руу нүүсэн. Түүнийг сургууль нь Альфавилль хэмээх орон нутгийн өсвөрийн багт оруулж өгсөн байна. Тэндээс Сан-Паулу багийнхан түүнийг анзаарч, гэрээ байгуулжээ.
Хувийн амьдрал
Кака хүүхэд насны хайр болох Каролайне Келикотой 2005 оны 12 сарын 23-нд Сан-Паулу хотын сүмд гэрлэсэн байна. Тэдний анхны хүүхэд Луко Целико 2008 оны 10 сард Сан-Паулуд төржээ. 2011 оны 2 сарын 23-нд дараагийн хүүхэд болох Изабел нь төрсөн. Тэр Адидас, Армани, Долчи Габбана зэрэг брэндүүдтэй гэрээ хийн хамтран ажилладаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Сан-Паулу багийн тоглогч Ангилал:ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Европын оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга Ангилал:Псевдоним Ангилал:Бразилиагийн тамирчин Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Хархүүгийн Мандахбаяр
ТОВЧ НАМТАР
Тайжууд овогт Хархүүгийн Мандахбаяр. Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгч.
Өмнөговь аймгийн Цогт-Овоо суманд төрсөн. Халх. Ам бүл 4.
1996 онд Нийслэлийн Ерөнхий Боловсролын 17 дугаар дунд сургуулийг төгсөж, мөн онд МУИС-ийн Математик компьютерын сургуулийн дэргэдэх математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай ангийг дүүргэсэн.
2002 онд Хан-Уул дээд сургуулийг Эдийн засагч, Хэрэглээний математикч мэргэжлээр төгссөн.
Бизнесийн удирдлагын магистр. Сэтгүүл зүйн магистрант. Сэтгүүл зүйн салбарт 23 дахь жилдээ ажиллаж байгаа.
ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, СЭТГҮҮЛ ЗҮЙ
1998-1999 онд “Хувийн амьдрал” сонинд сурвалжлагч, редактор
1999-2002 онд “Хувийн соёл”, “Хувийн амьдрал”, “Урт чихт”, “Жигшүүрт хэрэг”, “Яагаад”, “Гадаад амьдрал” сонинуудын Ерөнхий редактор
2002 онд "Зиндаа" сониныг үүсгэн байгуулж, 2002-2008 онд Ерөнхий эрхлэгчээр ажиллав. 2003-2008 оны хооронд тус сонин Монголын хамгийн олон захиалагчтай сонин болж 32.000-48.000 захиалагчтайгаар улсдаа рекорд амжилт тогтоож байв.
2004 онд "Хийморь" сониныг үүсгэн байгуулж 2004-2008 онд Ерөнхий эрхлэгчээр ажиллав. Тус сонин 12.000-15.000 захиалагчтайгаар тухайн үеийн хэвлэлийн зах зээлд захиалгын тоогоороо эхний тавд жагсаж байв.
2004 онд "Хүүхдийн нэвтэрхий толь" сэтгүүлийг үүсгэн байгуулж 2005-2014 онд “Хүүхдийн нэвтэрхий толь” сэтгүүлийн Ерөнхий эрхлэгчээр ажилласан. Хамгийн өндөр захиалгын тоо 6500 ширхэг.
2011 онд Zindaa.mn сайтыг "mCast" ХХК-тай хамтран байгуулсан. Тус сайт нээлтээ хийгээд 21 хоногийн дотор тус сайт нь Монголдоо хамгийн өндөр хандалттай топ таван сайтын эгнээнд багтаж байв. 2011-2018 онд Ерөнхий эрхлэгчээр ажиллав.
2011 онд "Үндэсний Мэдээ" өдөр тутмын сониныг үүсгэн байгуулсан. Тус сонины 50 хувийн хувьцааг эзэмшдэг байв.
2012 онд Zaluu.com сайтын хувьцааг 100 хувь худалдаж авсан. Өдгөө тус сайтын 49 хувийн хувьцааг эзэмшдэг.
2013 онд Zone.mn мэдээллийн хөтөч сайтыг үүсгэн байгуулсан.
2015 онд BreakingNews.mn Монголын анхны сошл сайтыг үүсгэн байгуулсан
2016 онд “Зиндаа” сэтгүүлийг үүсгэн байгуулж, 2016-2018 онд Ерөнхий эрхлэгчээр ажиллав.
2017 оноос Өмнөговь аймгийн UCTV телевизийн хувьцаа эзэмшигч
2019 оны 3 сараас Өглөөний сонины хувьцаа эзэмшигч
БИЗНЕСИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
2002 онд "Эрхэт Монгол" ХХК-ийг үүсгэн байгуулсан.
2003 онд "Бест Принтинг" ХХК, "Бест Компьютерс" ХХК-ийг үүсгэн байгуулсан.
2004 онд "Их Монгол Шуудан" ХХК-ийг үүсгэн байгуулах хөрөнгө оруулалтыг хийж, Монгол Улс даяар 43 салбар нэгжтэй, 170 гаруй ажилтан албан хаагчтай хувийн шуудангийн сүлжээг байгуулсан.
2004 онд "Эрхэт Монгол" ХХК-ийг хэвлэл мэдээлэл, шуудан харилцаа, үйлдвэрлэл, гадаад худалдаа, барилга угсралтын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг 17 охин компанитай, 470 гаруй ажилтантай Бизнесийн Групп болгон өргөжүүлсэн.
2005 онд "Зиндаа Сан" ХЗХ-г бусадтай хамтран байгуулж, зургаан аймагт салбар нэгж байгуулсан.
2006 оны 12 дугаар сард Бизнесийн эрсдэл хүлээж, "Эрхэт Монгол" группийг татан буулгасан. Бизнесийн үйл ажиллагаагаа хумьж, хэвлэл мэдээлэл, пи ар, маркетингийн консалтинг өгөх чиглэлээр түлхүү ажиллаж эхэлсэн.
ПИ АР, МАРКЕТИНГИЙН КОНСАЛТИНГ
2004 онд Өмнөговь аймгаас УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчийн Хэвлэл мэдээлэл, Сонгуулийн маркетинг хариуцсан зөвлөхөөр ажиллаж сонгуулийн ялалт байгуулсан.
2008 онд Баянзүрх дүүргээс УИХ-д нэр дэвшигчийн Сонгуулийн ерөнхий менежерээр ажилласан.
2012 онд Сонгинохайрхан дүүргээс УИХ-д нэр дэвшигчийн хэвлэл мэдээлэл, сонгуулийн маркетингийн зөвлөхөөр ажиллаж сонгуулийн ялалт байгуулсан.
2016 онд Баянгол дүүргээс УИХ-д нэр дэвшигчийн хэвлэл мэдээлэл, сонгуулийн маркетингийн зөвлөхөөр ажиллаж сонгуулийн ялалт байгуулсан.
МАРКЕТИНГ, МЕНЕЖМЕНТ, ОЛОН НИЙТИЙН АЖИЛ
2008 онд Монголын Маркетинг Менежментийн Хүрээлэнг санаачилж, хэвлэл мэдээлэл, маркетинг, сургалт, судалгаа, пи ар агентлагуудын захирлуудтай хамтран үүсгэн байгуулсан.
2013 онд Монголын Сайтуудын Нэгдсэн Чуулганыг нөхдийн хамт санаачилж, анх удаа 95 сайт нэгдэн чуулсан. Тус чуулганаас Монголын Сайтын Холбооны бүтцийг шинэчилж, Хяналтын зөвлөлийн даргаар сонгогдон ажилласан.
2014 онд “Өмнөговь аймгийн өрх бүрт хоёр тонн нүүрс үнэ төлбөргүй олгоё” төслийг санаачилж, Өмнөговь аймгийн засаг дарга, ИТХ-д төслөө хүргүүлсэн.
2014 онд Өмнөговь аймгийн оюутан залуучуудын ГУРВАН САЙХАН шинэ жилийн цэнгүүнийг санаачлан ивээн тэтгэж, нутгийн оюутан залуустай хамтран анх удаа зохион байгуулсан. Цэнгүүнд 530 оюутан залуус оролцож, эрдэм, урлаг, спортын салбарын шилдэг оюутнаа тодруулж, сум сумын тэргүүний оюутнуудаа урамшууллаа.
2014 онд НАМЗХ-ны Говийн бүсийн дөрвөн аймгийн залуучуудын чуулганыг ивээн тэтгэн зохион байгуулж, говийн залуучууд хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулсан.
2014 онд Өмнөговийн оюуны хөгжлийн санг үүсгэн байгуулсан.
2015 онд Монголын сайтуудын II нэгдсэн чуулганаас Монголын Сайтын Холбооны Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.
2015 онд Монголын цахим сэтгүүл зүйн анхдугаар чуулганыг санаачлан МОСАХ, МСНЭ-тэй хамтран Төрийн ордонд зохион байгуулж, Улаанбаатарын цахим тунхагийг батлан гаргасан.
2015 онд Цахим Сэтгүүлч мэргэжлийн анхны мэргэжлийн ангийг МОСАХ, Отгонтэнгэр их сургуультай хамтран нээж, анхны оюутнууд хичээлдээ орлоо.
2015 онд Төрийн ордонд зохион байгуулагдсан Монгол Маркетеруудын Гуравдугаар Чуулганы ажлын хэсгийн даргаар ажиллаж, АСЕМ-ын дээд түвшний уулзалтын бэлтгэл ажлын албатай хамтран ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зурав.
УЛС ТӨРИЙН СОНГУУЛЬТ АЛБАН ТУШААЛ
2013 оноос Өмнөговь аймгийн МАН-ын хорооны тэргүүлэгч
2013 оноос МАН-ын бага хурлын гишүүн /Өмнөговь аймгаас/
2013-2015 онд МАН-ын дэргэдэх Нийгмийн ардчилал Монголын залуучуудын холбооны Удирдах зөвлөлийн гишүүн, Говийн бүс хариуцсан нарийн бичгийн дарга
2017 оны 1 сараас 2017 оны 12 сард Өмнөговь аймгийн МАН-ын дэд дарга
ОЛОН НИЙТИЙН СОНГУУЛЬТ АЖИЛ
2013-2015 онд Монголын Сайтын Холбооны хяналтын зөвлөлийн дарга
2014 онд Монголын Үндэсний Маркетингийн Холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдсон.
2014 онд Монголын Биатлоны Холбооны дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.
2015-2017 онд Монголын Сайтын Холбооны Ерөнхийлөгч
2018 оны 2 сарын 8-наас Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн Ерөнхийлөгч
ШАГНАЛ УРАМШУУЛАЛ
МСНЭ-ийн “Ган үзэгтэн” цол, тэмдэг
МСХ-ны “Алтан үзэгтэн” цол, тэмдэг
МСНЭ-ийн “Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан” цол, тэмдэг
Монголын Маркетингийн Холбооны 2003 оны “Шилдэг маркетер”
Монголын Маркетингийн Холбооны 2004 оны “Шилдэг байгууллага” (“Эрхэт Монгол” ХХК)
Монголын Сонины Холбооны 2004, 2005, 2006, 2007 оны “Шилдэг сонин” (“Зиндаа” сонин)
Монголын Чөлөөт Сонины Холбооны 2004 оны “Шилдэг чөлөөт хэвлэл” (“Зиндаа” сонин)
“Хэвлэлийн эрх чөлөө” одон
НАМЗХ-ны “Алтан-Од” медаль
МЗХ-ны “Тэргүүний залуу” алтан медаль
НЗДТГ-аас Улаанбаатар хотын хүндэт иргэн
Жозеф Кабила
Жозеф Кабила Кабангэ (* 1971 оны 6 сарын 4 Хева Бора, Өмнөд Киву-д төрсөн) нь 2001 оны нэгдүгээр сарын 26-аас 2019 оны 1-р сарын 24 хооронд Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын ерөнхийлөгчийн албыг хашиж байна.
2021 оны 10-р сард Жозеф Кабила Йоханнесбургийн их сургуульд дипломын ажлаа хамгаалсан. Таван жил үргэлжилсэн сургуулиа төгсөөд түүнд улс төрийн шинжлэх ухаан, олон улсын харилцааны магистрын зэрэг олгосон.
Цахим холбоос
Ангилал:Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын ерөнхийлөгч Ангилал:Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Конгочууд (Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс) Ангилал:1971 онд төрсөн
Кирилл Денисов
Кирилл Денисов (оросоор Кирилл Георгиевич Денисов, англи латинаар Kirill Denisov) — 1988 онд төрсөн Орос улсын жүдоч эр.
Эх сурвалж
Ангилал:Оросын жүдоч Ангилал:Жүдогийн европын аварга Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Рул Брауверс
Рул Брауверс (Roel Brouwers; 1981 оны арваннэгдүгээр сарын 28, Херлен) — Нидерландын хөлбөмбөгчин, мёнхенгладбахын «Боруссиагийн» хамгаалагч.
Улсынхаа «Рода» багаас Германы «Падерборн 07» багт 2005 онд элсэж, наймдугаар сарын 7-нд II бундеслигт «Унтерхахингийн» эсрэг дебютэлсэн байдаг. Улмаар 2005—2007 онд лигийн 57 тоглолтонд 7 бөмбөг оруулсан Рул мёнхенгладбахын «Боруссиатай» 2007 оны зургадугаар сарын 7-нд гурван жилээр гэрээлж, наймдугаар сарын 13-нд «Кайзерслаутерний» эсрэг дебютэлсэн аж. 2014 оны тавдугаар сарын 12-нд гэрээгээ 2015 оны улирал өндөрлөтөл сунгасан.
Гадны холбоос
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Рода багийн тоглогч Ангилал:Падерборн 07 багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч Ангилал:1981 онд төрсөн
Ларри Сандерс
Ларри Сандерс (Larry Sanders, 1988 оны арваннэгдүгээр сарын 21-нд Флорида мужийн Форд Пирс хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Милуоки Бакс багт хүчний довтлогчийн байрлалд тоглодог.