cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Холбох техник
Хэлбэрт холбоос
Хэлбэрээр холбох гэдэг нь хамгийн багадаа хоёр холбогдох хосын хоорондоо барьцалдах холбоос юм. Өөрөөр хэлбэл хэлбэрт холбоосны холбогдож буй хоёр хэсгийн нэг нь нөгөөгийнхөө замыг хааж байна гэсэн үг. Хэлбэрээр холбогдож байгаа эд хэсэгт заавал гуравдагч эд хэсэг холбогчоор хэрэгтэй байдаг. Жишээлбэл хоёр нимгэн төмрийг хооронд нь холбохын тулд тав, эсвэл шураг болон эрэг хэрэгтэй. Тав нь хоёр талдаа толгойтой учир энд хоёр нимгэн төмрийн хэлбэрт холбоос болж байгаа бол шураг нь мөн толгойтой эсрэг талд нь эрэг (хэрэв хоёр нимгэн төмөр эрээс байхгүй бол) байгаа учир.
Бодисын холбоос
Бодисын холбоос гэдэгт хоорондоо атом болон молекулын хүчний холбоосоор холбогдож байгаа бүх холбоосыг хэлнэ. Энэ холбоос нь буцаж задрахгүй эсвэл буцааж задлахын тулд бүрэн эвдэрч байж салах холбоос юм. Ийм холбоост: хүйтэн гагнуур, гагнуур, наалт болон вулканжуулалт орно.
Ангилал:Механик инженер Нийлүүлэлт
Портос
Портос (Porthos) нь Францын нэрт зохиолч Александр Дюмагийн Шадар гурван цэрэгХорин жилийн дараа, Бражелон бэйл - Арван жилийн дараа гурвалсан цуврал түүхэн адал явдалт романы дүр юм. Портосын эх дүр буюу зохиолын эх дүр нь Исаак де Порто (Isaac de Portau; 1617—1712) — беарны протестант шашинт язгууртны гэр бүлд По мужид төрсөн хүн гэж үздэг бөгөөд шархны улмаас цэргээс халагдан Гасконьд очсон байна. 1650 оноос хойш тэрээр Наваррын цайз дах гвардын зэвсгийн агуулахын хамгаалагчийн үүрэг гүйцэтгэж байжээ. Зарим судлаачид А.Дюма нь Портосын эх дүрээр өөрийн эцэг генерал Тома-Александр Дюмаг авсан гэж үздэг байна.
Зосонгүеэ шийхнүүхэй
Зосонгүеэ шийхнүүхэй (Anthus cervinus) нь Цэгцгийнхэн овгийн шувуу бөгөөд Европ, Азийн хойд хэсгээр нутаглана. Тэд хол зайд нүүдэллэн Африк, АНУ-н баруун эрэг, өмнөд Азид өвөлждөг.
Цахим холбоос
Ангилал:Цэгцгийнхэн Ангилал:Монгол орны шувууд
Санта Круз де Тенерифе
Санта Круз де Тенерифе (Santa Cruz de Tenerife) буюу Санта Круз де Тенерифе нь Канарын арлуудын өөртөө засах орны нийслэл (Лас Пальмас хамтдаа), хамгийн том хот бөгөөд 2012 оны байдлаар 206.965 оршин суугч бүхий.
Александр Романович Беляев
Александр Романович Беляев (1884 оны 3 дугаар сарын 4-нд Оросын Смоленск хотод төрсөн -1942 оны 1 дүгээр срын 6-нд нас барсан)- оросын болон зөвлөлтийн зөгнөлт-зохиолч, сэтгүүлч, хуульч. Зөвлөлтийн зөгнөлч уран зохиолын үүсгэн байгуулагчдын нэг юм.
Санта Круз де Тенерифе
Тус хот нь Африкийн баруун хойд эргээс 150 орчим километр зайд Атлантын далайд орших, Испанийн Тенерифе арлын зүүн хойд хэсгийг эзлэн оршдог. Хот 1494 онд байгуулагдаж, 20-р зууныг хүртэл Канарын арлуудын цор ганц де факто нийслэл гэгдэж байв.
Александр Романович Беляев
Намтар
Түүний эцэг нь Роман Петрович Беляев гэж Смоленскийн Үнэн алдартны сүмийн лам, эх нь гэрийн эзэгтэй Наталья Фёдоровна байжээ.
Санта Круз де Тенерифе
Цахим холбоос
Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Испанийн аймгийн төв Ангилал:Испанийн коммун Ангилал:Испанийн хот Ангилал:Испанийн мужийн нийслэл Ангилал:Канарын арлууд  Ангилал:Тенерифегийн суурин Ангилал:1496 онд байгуулагдсан
Александр Романович Беляев
Намтар
Тэрээр 1901 онд Смоленскийн шашны сургуулийг төгсжээ. Гэхдээ тэр шашны номлогч болохыг хүссэнгүй, тиймээс 1902 онд Ярославль дахь Демидовын лицейд орж суралцсан байна. Эцгийгээ 1905 онд нас барсны дараа тэр зураг зурж, хийл тоглож, гэрээр хичээл заах зэргээр амь зуухад хүрчээ. Лицейгээ дүүргээд тэрээр муугүй хуульч болсон бөгөөд өөрийн гэсэн үйлчлүүлэгчидтэй болоод авчээ. Александр Беляев "Смоленский вестник" сонинтой гэрээлж 1906 онд анхны өгүүллэгүүдээ нийтлүүлж, 1911 оноос хамтын ажиллагаа байнгын болжээ. Ажил хэрэг нь өөдрөг байж тэрээр байнга гадаадад явдаг болов. 1913—1915 онд Беляев сонины редакцийн нарийн бичгийн даргаар ажиллажээ. Гэхдээ 1914 онд тэрээр бүх зүйлээ орхиод зохиол бүтээл туурвихад өөрийгөө зориулсан юм.
Тэрээр 35 настай байхдаа хүндээр өвдөж (нуруу нугасны сүрьеэ) зургаан жилийг хэвтэрт өнгөрөөсний гурван жилд нь гипстэй байжээ. Гэвч тэр өвчнөө илааршуулж, эрүүл саруул амьдралд эргэн орж чадсан билээ. Эхлээд тэрээр Ялтад амьдарч, хүмүүжүүлэгч багш, эрүүгийн цагдаагийн хянан шалгагчийн ажил хийж байгаад дараа нь Москва руу нүүж ирээд дахин хууль зүйн ажил мэргэжлээрээ ажиллан бичих туурвих ажлаа үргэлжлүүлжээ. 1920-онд түүний алдартай «Сөнөсөн хөлгүүдийн арал», «Газар уснаа явагч хүн» бичигдсэн байдаг. 1928 онд тэрээр дахин нүүдэл суудал хийж энэ удаа Ленинградад суурьшсан бөгөөд уранзохиолын бүтээл туурвилын ажилдаа бүрмөсөн умбан орсон билээ. Хүний сэтгэл зүйн тогтцын онцлог, үйл хөдлөлийн асуудлыг сонирхох болсноор тэр «Эрдэмтэн Доуэлийн толгой», «Ертөнцийг эрхшээгч», «Нүүрээ гээсэн хүн», "Агаар худалдагч", "Ариэль", "Мөнхийн талх" зэрэг романуудаа бичсэн юм.
Александр Беляев 1942 оны 1 дүгээр сарын 6-нд өлсөөд хөлдөж нас нөгчжээ. Түүний шарилыг оршуулсан газар тодорхойгүй.
Ангилал:1884 онд төрсөн Ангилал:Зөвлөлтийн зохиолч Ангилал:1942 онд өнгөрсөн
Германы музей
Германы музей (Deutsches Museum), бүтэн нэрээрээ Байгалийн шинжлэх ухаан ба техникийн шилдэг бүтээлүүдийн Германы музей (Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik) нь Герман улсын Мюнхен хотноо байрлах, байгалийн шинжлэх ухаан, технологийн дэлхийн хамгийн том музей юм. Шинжлэх ухаан, технологийн 50 салбарын 28,000 орчим үзмэртэй тус музейд жилд 1.5 сая үзэгч зочилдог. Германы музейг Оскар фон Миллерийн санаачлагаар, Германы Инженерүүдийн Холбооны хурлаар хэлэлцэж шийдсэнээр 1903 оны 6 сарын 28-нд байгуулжээ.
Мюнхен хотын хамгийн том музей болох Германы музей нь Мюнхен хотын орчимд, мөн Бонн хотод тус тус салбартай.
Цахим холбоос
Ангилал:Германы агаарын тээврийн музей  Ангилал:Техникийн музей Ангилал:Шинжлэх ухааны түүх Ангилал:Музей
Атос
Ато́с Athos нь Францын нэрт зохиолч Александр Дюмагийн Шадар гурван цэрэгХорин жилийн дараа, Бражелон бэйл - Арван жилийн дараа гурвалсан цуврал түүхэн адал явдалт романы дүр юм. Түүний нэрээр (227930) Атос сүүлт одыг нэрлэсэн байна. Атосын эх дүр нь Арман де Сийэг д’Атос д’Отвиль (Armand de Sillègue d'Athos d'Auteville; 1615—1643) — гэдэг шадар цэрэг бөгөөд түүний талаарх баримт цөөн байдаг. Тэрээр Арамистай адил шадар цэргийн ахмад-дэслэгч де Тревиль(Жан-Арман дю Пейре, гүн де Труавиль)ийн холын садан хүн.
Эшлэл
Ангилал:Зохиолын дүр
Фил Невилл
Филип Жон Невилл (Philip John Neville, 1977 оны нэгдүгээр сарын 21-нд төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд тоглож байв. Фил одоо Эвертон багийн ахлагчаар арын бүсийн хамгаалагч хамгаалах чиглэлийн хагас хамгаалагчын байрлалд тоглож байгаа ба түүний ах Гари Невилл нь Манчестер Юнайтед багийн ахлагчаар ихэр Трейси Невилл нь нетболын спортын үндэсний шигшээ багт тус тус тоглодог билээ.
Ах Гари Невиллийн хамт Манчестер Юнайтед багт өсвөрийн багаас гараагаа эхлэсэн Невилл Манчестер Юнайтед багт тоглож байхдаа Премьер лигт зургаа, Английн цомд гурван тус тус түрүүлэхийн сацуу Европын цомыг хүртэж байв.
2005 оны наймдугаар сарын 4-нд Невилл одоогийн баг Эвертонтой таван жилийн гэрээг 3.5 сая фунт стерлингээр байгуулан элсэж байв. Улмаар Эвертоны бүрэлдэхүүнд ахлагч болоод анхны тоглолтоо 2006 оны арваннэгдүгээр сарын 29-нд ахынхаа ахласан Манчестер Юнайтед багийн эсрэг хийж, Премьершипт онцлог үйл явдлын эзэд болж байв. Харин анхны гоолоо 2006 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд Ньюкасл Юнайтед багийг 3–0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд оруулж байсан байна.
Невилл Английн шигшээ багт 1996 онд дуудагджээ. Шигшээ багаа төлөөлөн Евро-1996, Евро-2000 болон Евро-2004 тэмцээнүүдэд оролцож байсан ч Дэлхийн цомд гараанд гарч байгаагүй юм. Шигшээ багтаа 59 тоглолтонд оролцохдоо 23 удаад нь сэлгээгээр тогложээ.
Үзүүлэлтүүд
2010 оны нэгдүгээр сарын 16-ны байдлаар.
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:1996 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Англичууд
Скандал
SCANDAL (スキャンダル) нь Осака хотоос гаралтай, Японы охидын поп рок хамтлаг юм. Ахлах сургуулийн дөрвөн охин 2006 оны 8 сард нэгдэж, гудамжинд амьдаар дуулж эхэлсэн бөгөөд Kitty Records-т анзаарагдаж, гэрээ байгуулжээ. 2008 онд тэд гурван инди сингл (Спэйс Рэйнжер, Кои Моёо ба Кагэро), нэг мини цомог гаргаж, АНУ, Франц, Хонконгод тоглолт хийж байв. Мөн оны аравдугаар сард тэд Epic Records Japan лэйбэл дор анхны мажор дебют сингл "Doll"-оо гаргажээ.
Скандал хамтлагийнхан "Шоүжо S" буюу "Блийч" анимtunaн арав дахь эхлэлийн дуу, "Шүнкан Сентиментал" буюу "Цул метал алхимич: Ахан дүүс" анимэгийн дөрөв дэх төгсгөлийн дуу, "Pride" буюу "Оддыг жолоодогч гэрэлт Такүто" анимеэгийн хоёр дахь төгсгөлийн дуу, "HARUKAZE" буюу "Блийч" анимэгийн арван тав дахь эхлэлийн дуу зэрэг олон анимэгийн дууг дуулсан. Хилийн чанад дахь хэд хэдэн тоглолт болон анимэгийн дуунууд нь тэднийг алдаршуулж дэлхий даяар фэнүүдийн тодорхой хүрээтэй болгожээ.
Инди карьер
2006 оны 8 сард Харүна, Мами, Томоми, Рина гэх дөрвөн охин Осака дахь Калесс хэмээх дуу бүжгийн сургуульд анх уулзаж танилцжээ. Тэр цагаас хойш тэд найзууд болж, тэдний урлагийн амьдрал нь эхэлсэн. Тэд өөрсдаа дууныхаа үг аяа зохиож, эргэн тойронд өрнөж буй содон зүйлс болон сургуулийн амьдралаа дуу болгон зохиож, сургууль болон гудамжинд бяцхан тоглолт хийдэг байв. Төдий л удалгүй охидын хамтлаг маань шөнийн клуб болон гадаа цэцэрлэгт хүрээлэнд тоглодог болсон. Энэ их хөдөлмөрийн эцэст тэд долоо хоног бүр "Осака Кастл Парк"-д гудамжны стайлаар дуулж уран бүтээлээ олонд танилуулдаг "Широтэн" тайзан дээр тоглож эхлэв. аг хугацаа өнгөрсөөр хамтлаг маань Оосака болон Кёото хот орчмын клуб болон жижиг арга хэмжээнүүд дээр тоглож эхэлсэн байна. Хамтлагийн нэр тэдний анх дадлага хийдэг байсан студийн гадаа байдаг том гэрэлт самбар дээрх "СКАНДАЛ" гэсэн бичигнээс үүсжээ. 2007 оны 8 сарын Токиогийн алдарт Шибүя дүүрэгт том арга хэмжээ болох "Азийн клубуудын Шибүя" хэмээх өдөрлөг болж, СКАНДАЛ хамтлаг уригдсан байна. Яг тэр үед Японы анимэ болон дуу бичлэгийн студи болох "Kitty Film's"-нхэнд дөрвөн охин ихэд таалагдаж гэрээний санал тавьжээ. Хэдэн сарын дараа "Kitty film's"-н хамтран ажиллагч болох "Tower Record's"-той гэрээ хийсэн байна. Ингээд хэдэн сарын дараа буюу 2008 оны 3-р сарын 3-д Японы охидын өдөр анхны сингл нь "Спэйс Рэйнжер" хэмээх содон нэртэйгээр худалдаанд гарсан байна. Тухайн үедээ Японы "Indies Weekly Chart"-д хоёрдугаар байр эзэлж байсан бөгөөд цөөхөн ширхэг худалдаанд гарсан тул синглийг худалдан авахад маш хэцүү байв. Улмаар АНУ болон Японы "iTunes music store"-т 2008 оны 4-р сарын 9-нөөс худалдаалагдах болсон байна.
СКАНДАЛ хамтлаг ганцхан сарын дотор Япон, Америкийн Нэгдсэн Улс болон бусад орнуудад өөрсдийгөө таниулж чадсанаар тэдний амжилт эрс өсч, эхний гаргасан синглэсээ дараа дараачийн 2 сингл(Кои Моёо, Кагэро) нь амжилттай явсаар тэд 2008 оны 4-р сарын 16-22-ны өдрүүдэд тэдний 2 дахь сингл болох "Кои Моёо" "Indies Weekly chart"-ыг тэргүүлсэн байна. Удалгүй тэдний хамгийн анхны тайлан тоглолт нь болсон бөгөөд СКАНДАЛ хамтлаг эх орноосоо гадагшаа анхныхаа тоглолтоо хийхээр явсан нь энэ аж. "Japan Nite US Tour 2008" хэмээх аялан тоглолтоороо Франц болон Хонконг, АНУ-ын Вашингтон, Сиатл зэрэг улс хотуудаар амжилттайгаар аялан тоглолтоо хийсэн бөгөөд бүтэн 3 сарын турш явсан аялан тоглолтынхоо эцэст анхныхаа мини цомог болох "Yah! Yah! Yah! Hello Scandal ~Маидо! СКАНДАЛ Дэсү! Яа Яа Яа!~ (まいど!スキャンダルです!ヤァヤァヤァ!)"-г гаргажээ.
Мажор дебют
СКАНДАЛ хамтлаг 10 сард анхны мажор дебют сингл "Doll"-оо Epic Records Japan лэйбэл дор гаргасан. Энэ дуу нь хөгжмийн нэвтрүүлгүүдээр гарсан цагаасаа фенүүдийг байлдан дагуулжээ. Хамтлагийнхан хоёр дахь мажор сингл "SAKURA Гүүдбай"-аа 2009 оны 3 сард хамтлагийн гишүүд болох Мами, Томоми хоёрынхоо ахлах сургуулийн төгсөлтөнд зориулж гаргаж байв. Уг дуу нь тэдний өмнө нь тоглолтууд дээр дуулж байсан инди дуу "SAKURA"-н шинэ хувилбар юм. Дараа сар нь "Блийч" анимэгийн арав дахь эхлэлийн дуу "Шоожо S" синглээ гаргасан ба уг сингл нь Орикон чартын #6-т бичигдэж байжээ.
2009 оны 10 сарын 14-нд, дараагийн мажор сингл "Юмэмирү Цүбаса" гаргаж дараа долоо хоногт нь анхны бие даасан цомог болох "Best Scandal"-аа гаргасан ба тус цомог нь Орикон чартын 5-т бичигдэж ZONE хамтлагийн дебют цомог гарах хүртэл Орикон чартын анхны топ 5-т багтсан охидын хамтлагаар тодоржээ. 12 сард тэд анхны бие даасан аялан тоглолтоо хийсэн.
2010 оныг шинэ сингл "Шүнкан Сентиментал"-тай угтжээ. Энэ дуу нь "Цул метал алхимич: Ахан дүүс" анимэгийн дөрөв дэх төгсгөлийн дуу юм. Тэд сарын дараа хаврын аялан тоглолт болох "SCANDAL ~Шүнкан Сакүразэнсэн TOUR~ 2010 SPRING"-оо орон даяар тоглосон бөгөөд мөн Твиттер-ээр аялан тоглолтоор дуулагдах ковер дууны санал асуулга явуулжээ. Уг санал асуулгаар 600 дуунаас ZONE хамтлагийн "secret base ~Кими га Күрэта Моно~" дуу шалгарсан. СКАНДАЛ хамтлагийнхан 6 сард "Таиёо то Кими га Эгакү STORY" гэх зуны улирлыг магтан дуулсан ээлжит поп сингл болон 7 сард анхны оргиналь баллад "Намида но Рэгрет" синглүүдээ тус тус гаргасан билээ. Ингээд хоёр дахь цомог болох "TEMPTATION BOX" цомгоо гаргажээ.
= Гишүүд =
Томоми буюу Огава Томоми
ТОМОМИ, аргил гитарчин ба хамтлагийнхаа дийлэнх дуунуудын үгийг бичсэн. Харүнагийн адилаар бүжигчин болох хүсэлтэй байсан ч рок-н-рол түүнд шинэ зам нээж өгчээ. Түүний бүжиглэх чадвар хүнд аргил гитарын жинг үл харгалзан хөдлөх уян налархай хөдөлгөөнөөр ажиглагддаг. Томоми уянгалаг бөгөөд жирхнийх мэт хоолойтой. Түүний хоолой Харүнагийн хоолойтой сайн нийцдэг ба ихэвчлэн гоцлол хэсэг дуулдаг.
Мами буюу Сасазаки Мами
МАМИ, гоцлол гитарчин ба энэ үүргээ үнэхээр гаргууд гүйцэтгэдэг. Тэр тайзан дээр их томоотой харагддаг ч жинхэнэ амьдрал дээр их хөгжилтэй, дүрсгүй хүн. Хамтлагийнхаа бусад гишүүдээс илүү анимэ болон манга сонирхдог бөгөөд хамгийн сайн зураач юм. Мами зөөлөн панк хоолойтой нь түүний дуулсан зарим нэг гоцлол хэсгүүд дээр мэдэгдэхүйц илэрдэг.
Рина буюу Сүзүки Рина
РИНА, хамтлагийн хамгийн залуу гишүүн бөгөөд бөмбөрчин. Тэр нүүрэндээ байнга инээмсгэлэл тодруулж байдаг охин бөгөөд түүний дүрсгүй хөгжилтэй зан тоглолт болгон дээр нь харагддаг. Нөгөө гурвыгаа бодвол блогтоо хамгийн их бичлэг хийдэг идэвхтэй гишүүн. Тэрээр бөмбөрөөс гадна төгөлдөр хуур тоглодог ба 3 настайгаасаа эхлэн тоглож эхэлжээ. Рина нь ихэвчлэн арын хоолой хийдэг бөгөөд одоогийн байдлаар ердөө дөрвөн дуунд гоцлол хэсэг дуулсан байна.
Гадаад линкүүд
Ангилал:Японы хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг
АСМ Олон улсын коллежийн программчлалын тэмцээн
thumb|ICPC-ын лого АСМ Олон улсын коллежийн программчлалын тэмцээн (ACM International Collegiate Programming Contest (ICPC) нь олон улсын коллежийн оюутнуудыг программ хангамжаар чадвараа сайжруулах, бусад сургуулиудын оюутнуудтай харьцах, асуудал шийдвэрлэх чадвараа харуулах, программчлал, багаар ажиллах чадвараа сорьдог, IBM компанийн ивээн тэтгэдэг том тэмцээн юм. Оролцох баг эхэлж бүсийн тэмцээнд 9-12 сард оролцоно. Дараа нь бүс бүрээс шалгарсан багууд 3-4 сард Дэлхийн аваргын төлөө өрсөлдөнө.
Гадаад холбоос
ACM тэмцээний дүрэм
Ангилал:Программчлалын тэмцээн
Олон улсын математикийн тэмцээнүүд
Математикийн тэмцээн нь цаасан дээр эсвэл онлайнаар оролцогчидоос авдаг тест шалгаруулалт юм.
Онлайн тэмцээн
Ангилал:Математикийн тэмцээн
Воньсань
thumb|[[Канвонь (Умард Солонгос)|Канвонь аймаг дахь Воньсань хот]] Воньсань (ө.х Вонсан; солонгосоор 원산시 - вон-сан-ши; англиар Wonsan) — Умард Солонгос улсын Канвонь аймгийн төв, 314.4 км² нутагтай, 363,127 хүнтэй байгаа хот (ши). 1880 оноос чухал далайн боомт болсон. Дотроо 45 хороо (тун) болон хуваагддаг.
В эс
В-эсүүд нь шингэний дархлааны (үүний нөгөө талд эсийн дархлааны хариу урвалыг Т-Эс хариуцдаг) хариу урвалд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэдэг. В- эсийн үндсэн үйл ажиллагаа бол эсрэг төрөгчид хариу болгон эсрэг биеийг үүсгэх юм. Энэ үүргийг эсрэг төрөгч гаргагч эсүүд биелүүлж, үр дүнд нь эсрэг төрөгчийн харилцан үйлчлэлээр идэвхжсэний дараа санагч В-эс болж хөгждөг. В- эсүүд олдмол дархлааны тогтолцооны нэгэн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг юм. "В" гэдэг энэ тодотгол нь, В- эс боловсордог шувууны Фабрициусын уутнаас гаралтай юм. Сүүгээр бойжигчдын хувьд өсвөр В-эс ясны чөмгөнд хэлбэрждэг тул Backronym гэж нэрлэгддэг байжээ.
В-эсийн хөгжил
В- эс нь хэд хэдэн шатыг дамжин хөгжих бөгөөд шат бүрт эсрэг биеийг хариуцсан локусууд дээр агуулагдах геномд өөрчлөлт орж байдаг. Аливаа эсрэгбие хоёр ижил хүнд гинж, хоёр ижил хөнгөн гинжээс тогтох ба эдгээрийн генүүд нь V (хувьсамхай) хэсэг, C (тогтмол) хэсгийг бүрдүүлдэг. Хүнд гинжний V хэсэг нь V, D, J гэсэн гурван дэд хэсэгтэй байдаг. Эдгээр V, D, J дэд хэсгүүд нь VDJ рекомбинаци хэмээх үйл явцын дүнд санамсаргүйгээр хоршиж В- эс тус бүр давтагдашгүй нэг хувь иммуноглобулины домайныг үүсгэдэг. Хөнгөн гинжний V хэсэгт үүнтэй төстэй хоршилт явагдах ба ялгаа нь гэвэл үүнд V, J гэсэн хоёрхон дэд хэсэг оролцдог. В-эсийн хөгжлийн өөр өөр шатанд иммуноглобулин хэлбэржих үйл явцыг доор тодорхойлов.
В эс боловсрох явцдаа аль нэг шатанд нь доголдол гарвал уг эс апоптозийн замаар үхэх ба энэ тохиолдлыг клони сөнөх гэж нэрлэдэг. В эс ясны чөмөгт тасралтгүй үүсч байдаг. Эсийн гадаргуу дээрх В эсийн хүлээн авуурууд биед орж ирээд байгаа тодорхой эсрэгтөрөгчтэй тохиолдоход тэр В эс олширч, анх эсийн гадаргуу дээр байсантай адил холбогдох хэсэг бүхий тэдгээрийн хүлээн авууруудыг чөлөөт хэлбэрээр гадагшлуулдаг. Ингэж идэвхжсэний дараа тухайн эс үржээд, түрүүчийнхтэй адил эсрэг төрөгчийг танигч В санагч эсүүд хэлбэрждэг. Энэ хадгалагдсан мэдээлэл нь, тэр эсрэг төрөгч ирээдүйд биед дайралт хийхэд түүнээс илүү хүчтэй, илүү үр дүнтэй хамгаалах олдмол дархлааны тогтолцоог бүрдүүлдэг.
В эсийн мембраны хүлээн авуурууд түүний амьдралын туршид өөрчлөгдөн хувьсаж байдаг. TACI, BCMA, BAFF-R–ууд нь өсвөр ба боловсорсон В эсүүдэд аль алинд байдаг. Энэ гурван хүлээн авуур бүгд Belimumab–ээр дарангуйлагддаг. Эхний болон эсцийнхээс бусад В эсийн хөгжлийн бүх шатанд CD20 хүлээн авуур байдаг. Өөрөөр хэлбэл энэ нь эрт Pro-В эсээс санагч эс хүртэлх хөгжлийн шатыг багтаадаг, харин эхлэл B эс буюу плазмын эс багтдаггүй.
Дархлааны тэвчил
Залуу лимфоцитууд, Т эсүүд, өсвөр В эсүүд нь ясны чөмөгнөөс гарахын өмнө өөрийн эд эсэд үйлчилгээтэй эсэхээ дархлааны тогтолцоонд хянуулдаг. Ясны чөмгөнд (тунгалагийн төв эрхтэн) үндсэн тэвчил бүрэлддэг. Өсвөр В эсүүдээс өөрийн эсрэг төрөгчид хүчтэй холбогддог хүлээр авууртай В эс байвал цаашид боловсордоггүй. Хэрэв В эс өөрийн эд эсэд өндөр идэвхтэй бол дараах гурван зам байдаг.
Үйл ажиллагаанууд
Хүний бие сая сая В эсийг өдөр тутам бий болгож байх ба энэ олон эс нь цус болон тунгалагийн тогтолцоогоор эргэлдэн дархлааны тогтолцоонд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Бүрэн идэвхжих хүртлээ эсрэг бие үүсгэдэггүй. Онцлог хүлээн авуур уураг В эс бүрийн гадаргууд байх ба энэ хүлээн авуур (B cell receptor (BCR)) нь тухайн нэг эсрэг төрөгчтэй холбогдоно. Энэ В эсийн хүлээн авуур бол мембрантай холбогдсон иммуноглобулин бөгөөд энэ нь бусад төрлийн лимфоцитээс В эсийг ялгах ялгаа болж өгдөг. Энэ хүлээн авуур уураг нь эзэн эсээ идэвхжихэд оролцдог. В эс эхний удаад түүний төрөл төстэй эсрэг төрөгчтэй тохиолдоход Т туслагч эсээс нэмэлт дохио хүлээн авдаг. Үүний улмаас В эсийн Плазмын болон Санагч В эс гэсэн хоёрын аль нэг болж ялгаран хөгждөг. Эдгээр эсийн аль нэг нь болж хөгжилгүй завсрын ялгаран хөгжих шатанд орж, хөгжлийн эхний шатны төвийн үйлчлэлээр В эсүүд иммуноглобулины генийхээ хувьсамхай хэсэгт их хэмжээний өөрчлөлтөд орж магадгүй өөр ангийн эсэд шилждэг. В эсийн бусад үйл ажиллагаанд эсрэг төрөгч таних, цитокин үүсгэх, тунгалагийн эд зохион байгуулах зэрэг ордог.
Клони үүсгэлт
В эсүүд клони хэлбэрээр байдаг. Тухайн эсрэгбие түүний ялгаран хөгжсөн төрөл бүтээгдэхүүн нь аль нэгэн өгөгдсөн эсрэг төрөгчийн эсрэг өвөрмөц биологийн макромолекулаас тогтсон гадаргуугийн ижил бүтцүүдтэй (epitope) таньж холбогдож чаддаг, иймээс бүх В эс тухайн нэг эсээс хөгждөг. Клони үүсгэлт нь дархлааны санамж бүрэлдүүлэхэд оролцох чухал үйл нөлөөтэй байдаг. Өөр өөр эсрэгтөрөгчийг таних чадвартай 109 гаран клони байдаг учир иммуны хариу урвалын үйлчлэх хүрээ хангалттай олон төрөл байдаг. Ганцхан В эс ба өвөрмөц чанараараа ижил эсийн нэг клони нь түүний өвөрмөц эсрэг төрөгч орж ирэхэд олон ижил В эсийг үүсгэн хуваагддаг. Плазмын эсэд ялгаран хөгжсөн В эсийн ихэнх нь анх олшрохыг өдөөсөн эпитоптой ижил эсрэгбиеийг цусанд ялгаруулдаг. Харин цөөн хэсэг нь зөвхөн ижил эпитопийг таньж чадах санагч эс болж үлддэг. Ингэхдээ халдварын мөчлөг бүрт үлдэц санагч эсийн тоо өсдөг. Энэ өсөлт хүчтэй холбогдох чадвартай тухайн нэг эсрэгтөрөгчтэй холбогддог амьд үлдсэн В эсээс хамаарсан боловсорсон эс үүсэх эрчмээр тодорхойлогдоно. Энэ олшролын үр дүнд хоёрдогч дархлааны хариу урвал гэгдэх дархлааны хариу урвалын өвөрмөц чанар сайжирдаг. Анх удаагаа эсрэг төрөгчтэй тулгарч байгаа В эсүүдийг гэнэ В эсүүд гэнэ.
Эсрэг төрөгч В эсэд танигдах
В эсийн Т эсээс ялгагдах ялгаа нь өөрийн эсрэг төрөгчийг хэрхэн яаж танихад оршдог. В эс түүний уугуул хэлбэрт өөрийн эсрэгтөрөгчийг таньдаг. Тэд цус болон тунгалагт уусмал байдалтай эсрэг төрөгчийг В эсийн хүлээн авуурууд буюу мембранд холбогдсон иммуноглобулинуудаараа таньдаг. Харин Т эс өөрийн эсрэг төрөгчөө бэлтгэгдсэн байдлаар нь таньдаг. Эсрэг төрөгч таниулагч эсийн МНС молекулууд Т эсийн хүлээн авууруудад танигдаж нэгэн пептидийн хэсэг үүсгэснийг Т эс таньдаг. лллллллллл
В эсийн идэвхжил
В эс антигенийг таних нь В эс идэвхжихэд (плазмын эсүүдэд эцсийн байдлаар хувирах, клонийн байдалтай олшрох) шаардлагатай нэг хүчин зүйл ба үүнээс өөр замаар бас идэвхждэг. Ямар нэгэн эсрэг биетэй тулгараагүй гэнэн В эс Т эсээс хамааралтай ба хамааралгүй замаар идэвхждэг.
Т эсээс хамааралтай идэвхжил
Эхлээд өвчин үүсгэгч макрофаг, сэртэнт эс зэрэг эсрэгтөрөгч илчлэгч эсүүдээр залгигдаж, улмаар энэ үүсгэгчийн уургууд нь богино хэмжээний пептидүүд болон задраад МНС II ангийн уургуудтай холбогддог. Энэ бүрдлүүд нь эсийн мембраны гадаргуу дээр гарч ирдэг. Ингээд макрофаг идэвхжээд өвөрмөц олон дохиог илчлэгдсэн пептидийг таних Т эсрүү хүргэдэг. Улмаар Т эс аутокринүүдийг үсэхийг өдөөснөөр санагч болон үйлчлэгч Т эсийн ялгаран хөгжил, олшрол явагдана. Т туслагч эсүүд иммунологийн синапс хэмээх үзэгдлийн нөлөөгөөр өвөрмөц В эсүүдийг идэвхжүүлдэг. Идэвхжсэн В эсүүд нь улмаар өвчин үүсгэгчийг дарангуйлах үйлчлэлтэй эсрэгбиеийг өвчин үүсгэгчийг эзэн амьтнаас хавсаргын тогтолцоо, фагоцитууд цэвэрлэх хүртэл хугацаанд нийлэгжүүлнэ. Ихэнх эсрэгтөрөгч Т эсээс хамааралтай байдаг, эсрэгбие хамгийн ихээр үүсэхэд Т эсийн туслалцаа үлэмж хэрэгцээтэй байдаг. Т эсээс хамааралтай эсрэг төрөгчийн хамтаар, тэр эсрэгтөрөгчийн эхний дохио В эсийн хүлээн авууруудад холбогдож, хоёр дахь дохио давхар өдөөгдсөн Т эсээс ирдэг. Т эсээс хамааралт эсрэг биеүүд Th2 гэдэг тусгай төрлийн Т эсэд В эс дээр МНС II ангийн уургуудаар илчлэгддэг. В эс эсрэгбиеийг Анхдагч Th эсэд илчлэхэд, Т эс В эсийг идэвхжүүлэгч цитокинүүдийг гадагшлуулдаг. Энэ цитокинүүд В эсийг олширч, плазмын эсүүд болж ялгаран хөгжихөд голлох үүрэгтэй. IgG, IgA, IgE –руу изотип шилжих ба санагч эсийн үе шилжих нь Т эсээс хамааралтай эсрэг төрөгчийн хариу урвалын үед тохиолддог. Энэхүү изотип шилжихийг анги шилжих рекомбинаци гэдэг. Энэ шилжилт нэг удаа тохиолдсон бол тухайн В эс өмнөх изотип болох IgM, IgD-ээ цаашдаа удаан нийлэгжүүлэхгүй.
Т эсээс үл хамаарах идэвхжил
Олон эсрэг төрөгч Т эсээс үл хамааралтай байдаг. Эдгээр эсрэгтөрөгч В эсийг идэвхжүүлэх хоёр дахийг хоёуланг нь хүргэдэг. Сэрээ булчирхайг нь авсан хулгана Т эсээс хамааралгүй эсрэгтөрөгчид хариу үйлдэл үзүүлж чаддаг. Олон нян давхардсан карбогидратын эпитоптой байдаг нь В эсэд байх эсрэгтөрөгчийг хүлээн авах авуурууд IgM тэй хэрж холбогдсоноор В эсийг өдөөдөг. Т эсийн оролцоо байхгүй үед IgM ийн нийлэгжлээр хариу урвал үзүүлдэг. Хавсарсан Вакцинууд нь эдгээр гадны молекулуудын эсрэг хүчтэй дархлааны хариу урвалыг бий болгодог. Хоёр төрлийн Т эсээс хамааралгүй идэвхжил байдаг. Эхнийх нь эсээс хамааралт, удаах хэлбэр нь Т эсээс хамааралгүй идэвхжил юм.
В эсийн эртний үүсвэр
Nature Immunology сэтгүүлийн 2006 оны аравдугаар сарын дугаарт загас, хоёр нутагтантай төстэй эртний сээр нуруутны В эсийн талаар төрөлхийн дархлааны тогтолцоотой хамтарсан үйл ажиллагаа бүхий фагоцитозын боломжийн талаар нийтэлжээ. Энэ өгүүллийн зохиогчид эртний фагоцитоз явуулагч В эсүүд макрофаг болон лимфоцитын завсрын үүргийг гүйцэтгэдэг гэдэг таамаглал дэвшүүлжээ. Хүний B эсүүд нь эсрэг биеүүдтэй холбогдсон өвчин үүсгэгчийг эндоцитозийн замаар залгиурддаг боловч В эсээр илчлэгдсэн МНС II анги Th2 боломжит туслалцааг авах замаар энэ үйлдэл явагдаж В эсийн олшролтыг өдөөдөг. Энэ бол МНС II –ийн илчлэлтийн хүчээр явагдах ба өвчин үүсгэгчийн ажиллагааг бууруулахад тийм ч чухал арга биш.
Нэрийн үүсэл
B эс гэдгийн B нь Bursa of Fabricius гэдгээс гаралтай, энэ нь шувууны эрхтэн ба тэр эрхтэнд B эсүүд боловсордог. Ихэнх хөхтөн амьтны чөмөгт гүйцэд боловсроогүй B эсүүдийг тодорхойлсон, B эс гэдэг үгийг үргэлжлүүлэн ашигласан хэдий ч цусны бусад эс нь чөмөг дэх ялгаран хөгжөөгүй үүсэл эсүүдээс бий болсон байдаг. Bone (яс) ба Bursa (уут) гэдэг хоёр үг нь хоёулаа B үсгээр эхэлдэг.
Мөн үзэх
Ангилал:Дархлаа судлал Ангилал:Эсийн төрөл
Филипп Сендерос
Филипп Сильвен Сендерос (Philippe Sylvain Senderos, 1985 оны хоёрдугаар сарын 14-нд төрсөн) — Швейцарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Швейцарын шигшээд тоглодог.
Товчхон
Өмнө нь тэрээр Серветт, Арсенал, Милан болон Эвертон багуудад тоглож байв.
Сендерос Швейцарийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 15-наас доош насны ангилалын багаас эхлэн тоглож залуучуудын шигшээ багийн анхны гараагаа 2005 оны гуравдугаар сард Францын эсрэг 0–0 харьцаагаар тэнцсэн тоглолтонд хийж байв. Сендерос 2006 болон 2010 оны ДАШТ, 2008 оны ЕАШТ-үүдэд тус тус оролцож байв.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Серветт багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Швейцарчууд
Базарын Ширэндэв
Базарын Ширэндэв (1912 онд 5 дугаар сарын 15-нд Сайн ноён хан аймгийн Далайчонхор вангийн хошуу, өнөөгийн Хөвсгөл аймгийн Шинэ-Идэр сумын нутагт "Цохиот" хэмээх газар төрсөн–2001 онд нас барсан) - Монгол улсын нэрт эрдэмтэн, түүхч, төр нийгмийн зүтгэлтэн хүн байв. 1961 онд академич цол хүртэж, 1997 онд Монгол Улсын "Хөдөлмөрийн баатар" цол хүртсэн.
Гэр бүл
Эцэг нь Гандангийн Базар, эх нь Цэрэндулам гэж хүмүүс байжээ. Өвөг эцэг Гандан, эцэг Базар, эх Цэрэндулам, эхнэр Зинаида Журавлева, хүү В.В.Волков, Баяр, охин Татьяна
Намтар
Бага 7 насандаа  Нүхтийн хүрээнд шавилан суусан.
1924-1930 онд Цэцэрлэг хотын тэнхимийн сур­гуульд сурсан.
1929-1930 онд Цэцэрлэг мандлын аймгийн  Хөдөө аж ахуйн түр сургууль,
1930-1932 онд  Намын сургууль,
1932-1937 онд ЗХУ-ын Улаан-Үд хотод Монгол рабфак төгссөн,
1937-1941 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Багшийн дээд сургууль,
1944-1948 онд МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга.
1949 онд ЗХУ-ын ШУА-ийн Дорно дахиныг судлах хүрээлэнгийн аспирантур, 1960 онд докторантурыг тус тус төгссөн.
Ph.D. хамгаалсан сэдэв, он: “Монгол орон дахь ардын хувьсгал, БНМАУ байгуулагдсан нь ”М.,1954
D. Sc. хамгаалсан сэдэв, он: “XIX-XX зууны зааг дахь Монгол улс”М.,1960
1954-1957 онд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч дарга.
1962-1981 онд БНМАУ-ын ШУА-ийн Ерөнхийлөгч.
1940 онд Б.Ширэндэв Зөвлөлтийн иргэн Зинаида Алексеев­на Журавлёва -тай гэрлэсэн.
Б.Ширэндэв нь БНМАУ-ын  Засгийн газар, МАХН-ын Төв Хороонд удирдах алба хашиж, Улсын Их сургуулийн захирал, Ардыг Гэгээрүүлэх яамны сайд, Шинжлэх ухаан дээд боловсролын хүрээлэнгийн дарга, ШУА-ийн ерөнхийлөгчийн албан тушаалд 40 жил ажиллаж, Монголын нийгмийн  хөгжил, гэгээрэл боловсрол, шинжлэх ухааны салбарт үнэт хувь нэмэр оруулсан удирдагч, чадварлаг зохион байгуулагч. МАХН-ын Төв Хороо, Төв Хорооны УТТ-ны орлогч, жинхэнэ гишүүн, Улсын Бага хурлын гишүүн, АИХ-ын 10 удаагийн депутат, АИХ-ын орлогч даргаар ажиллаж байсан.
2001 оны 3-р сарын 8-нд өвчнөөр нас баржээ.
Бүтээл
Б.Ширэндэв  “БНМАУ-ын түүх”-ийн  нэг  ба гурван ботийг туурвих ажлыг удирдаж, Монголын  шинжлэх ухаан,  түүх, соёл, намтар судлал, утга зохиолын салбарт 300 гаруй бүтээл туурвисан эрдэмтэн. Тэрээр 1921 оны хувьсгалын түүхийн сэдвээр дэд эрдэмтэн, докторын зэрэг хамгаалж, “Монголын ардын хувьсгал” бүтээлээрээ Төрийн шагнал хүртжээ. ЗСБНХУ, БНСЧСУ, БНАГУ, БНБАУ, БНПАУ-ын ШУА-ийн Хүндэт ба гадаад гишүүн, Английн Лидсийн Их сургуулийн утга зохиолын Хүндэт доктор цол хүртсэн.
Бромтимолын хөх
Бромтимолын хөх нь pH индикатор бөгөөд усан ба загасны сан зэрэг саармаг pH-тай (7 орчим) зүйлийг хэмжихэд ашиглдагдана. Шингэнд карбон хүчил байгаа эсэхийг тодорхойлход өргөн ашиглагдана. Өргөн тархсан хүчил-суурийн индикатор.
Уусмалыг бэлтгэх
pH индикаторын уусмал бэлтгэхэд, 0,1 g-ийг 8.0 cm3 N/50 (0.05 н.) NaOH-д уусгаад, 250 cm3 болгон усаар шингэлнэ. Агууламж хэмжих ажилд ашиглах тохиолдолд, 0.1 g-ийг 100 cm3 50 эз.%-тай этанолд уусгана. Энэ уусмалыг бэлтгах өөр нэг арга бол, 0.1 g-ийг 50 cm3 этанолд уусгаад, 100 cm3 болгон усаар шингэлнэ.
Днепр мөрөн
Днепр (укр. Дніпро, белор. Дняпро, орос. Днепр) нь Беларусь, Орос, Украинаар урсаж Хар тэнгист цутгадаг мөрөн.
Днепр мөрөн бол тэгш талд байдаг тул удаан, тайван урсгалтай юм. Энэ нь ороомог сувагтай, мөчир, хагарал, арлууд, суваг, гүвээ үүсгэдэг байна. Энэ мөрнийг гурван хэсэгт хуваадаг: дээд хэсэг - эхээс Киев хүртэл (1320 км), дунд хэсэг - Киевээс Запорожье хүртэл (555 км), доод хэсэг - Запорожьегээс Хар тэнгист цутгах хүртэл (325 км).
Улс төрийн газар зүй
Днепр мөрөн урсах замдаа Орос, Беларусь, Украин гэсэн гурван улсын нутаг дэвсгэрээр өнгөрдөг. Гол мөрөн болон түүний цутгал голууд нь зарим бүс нутагт улс хоорондын хил хязгаар болдог. Тэд мөн хүн ам шигүү суурьшсан 12 бүс нутгийг, 1 нь ОХУ-д (Смоленск муж), 3 - Беларусь (Витебск, Могилев, Гомель мужууд), 9 - Украинд (Чернигов, Киев, Черкасск, Кировоград, Полтава, Днепропетровск, Запорожье, Херсон, Николаев муж) суурингуудыг усалдаг. Голын эрэг дээр Украины нийслэл Киев зэрэг том хотууд бий.
Днепр мөрний Украины хэсэгт 25 хот байдаг: Вышгород (22 933 хүн ам), Киев (4 130 000 хүн ам), Украинка (13 978 хүн ам), Канев (26 426), Черкассы (295 500), Светловодск (49 938), Кременчуг (232 000), Горишние Плавни (51 832), Верхнеднепровск (16 680), Каменское (273 700), Днепр хот (1 040 000 хүн ам), Запорожье (786 000), Васильевка (15 507), Днепрорудное (21 900), Энергодар (55 800), Никополь (128 369), Каменка-Днепровская (15 406), Берислав (15 425), Каховка (38 000), Новая Каховка (52 611), Таврийск (11 757), Алёшки (31 100), Херсон (312 000), Голая Пристань (15 902), Очаков (14 705 хүн амтай).
Эшлэл
Ангилал:Европын гол мөрөн Ангилал:Украины гол мөрөн Ангилал:Беларусь-Украины хоорондын хил Ангилал:Хилийн гол мөрөн Ангилал:Вицебская мужийн гол мөрөн Ангилал:Гомельская мужийн гол мөрөн Ангилал:Магилёвская мужийн гол мөрөн Ангилал:Смоленск мужийн гол мөрөн Ангилал:Киев мужийн ус зүй Ангилал:Чернигов мужийн ус зүй Ангилал:Киевийн ус зүй Ангилал:Черкас мужийн ус зүй Ангилал:Полтава мужийн ус зүй Ангилал:Кировоград мужийн ус зүй Ангилал:Днепропетровск мужийн ус зүй Ангилал:Запорожье мужийн ус зүй Ангилал:Херсон мужийн ус зүй
Богдын лүндэн
Лүндэн
Ум сайн амгалан болтугай… Энхжингийн орноос бууж ирсэн далай ламаас зарлигтай, Банчин богдоос сүнтагтай Далан таван Махгалын дүртэй, Мянган мэлмийтэй, түмэн сонортой Хонсим бодисад Очирдарь ламын гэгээн гэж ар халх, дөрвөн аймаг шавь долоон хошуу, Өвөр дөчин есөн хошуунд залагдаж ирсэн билээ, Би. Богд эзэн хаанаас зарлигтай Ар халхын эрдэнийн ширээнд суусан билээ. Шашиныг дэлгэрүүлж, шашины алтан тамгыг түшиж эх болсон зургаан зүйл, хамаг амьтны тусын тулд амирлангуйн дүртэй суудаг билээ…
Ар халх та нар минь !!! Би гурван мянган ертөнцийг өдөр шөнийн хамт товчлон зургаан цагт эргэх эрхтэй билээ. Жэвзүндарнат би Ар халх юугаан үүрийн харанхуйд нэг, наран гарахад нэг, өдөр дунд нэг, үдшийн бүрэнхийд нэг өдөрт дөрвөн удаа эргэдэг шүү. Намайг сэтгэлийн угаас үнэн санадаг хүмүүс нэн цөөн байна. Та нарын минь гэрийн доторх хэрүүл тэмцэл, хэл ам, атаа жөтөө, галын манаа, үүдний хог шороо чинь халж орж болохгүй байна…
Ар халх та нар минь !!! Би хоёрдугаар бадаргуулт төрийн хааны арванзургаадугаар он, төмөр туулай жилийн өвлийн сүүл сарын хорин есний өдөр. Дэчингалав Очирдарийн их лавран орон хийдийг орхиж Та нарын алтан амийг аврах золиосонд өгч хайлсан биш үү. Та нарын татсан тамхины утаа Огторгуйн наран сарны гэрлийг бүрхэх цаг ирж байна. Та нарын уусан архи их мөрөн далай мэт болоод гаталж болохгүй байна. Энэ цөвүүн цагт цагаан тамхины үр дэлгэрч гарна. Тэр цагт алт мөнгөө өгч татна. Түүний хойно арван цагаан буянтай үр хүүхдээ өгч татна. Түүний сүүлд өөрийн нүдээ өгч татна биш үү. Хойт төрөлдөө гурван мянган ертөнцийн галав нөгчтөл Очирт тамын зовлонг үзнэ. Басхүү та нарын хийсэн хилэнц, үйлдсэн нүгэл чинь баруун, зүүн алган дээр минь эрлэгийн толь мэт илхэн байна. Барс туулай жилийг үзвээс жаран жилийн жаргал ирнэ. Гэвч танарын минь үйлдсэн Арван хар нүгэл хар улаан хараал чинь энэ цөвүүн цагт хар улаан ханиадны эзэн болж айсуй биш үү. Тэдгээр чинь хор болдог. Аливаа муу юмыг амирлуулж байхын тул өр гэр бүгдээрээ тасралтгүй Сүндүй, Жадонба, Лүйбумгарав, Тарбачэнбу, Дамдинжи дордог, Алтангэрэл, Дашизэгба, Нанжид, Доржэжодба, Намсрайжи янгүг. Лам хуврагууд нь гурван гүрэм, Дэжад сэржэм, Жамбал цанжод, Жамсранги шагба. Нийт шар, хар даяараа Дарь эх, Жинловцогзолма, Базарсадыг түм бум унш…
Ар халх та нар минь !!! Алт мөнгийг их зүүж эдэлбээс амны хишиг, заяаны буян чинь зайлах Хойт насанд чинь тамын хадаас биенд чинь гинж болж эдлүүлэх байна. Энэ цөвүүн цагт алт мөнгийг таван цэнгээс илүү бүү эдэл. Миний үгийг зөрчиж эдэлбээс аливаа муу хортон дайсны гарт түргэн учирч зовно шүү…
Ар халх та нар минь !!! Мянган хонь хотлуулаад мянган лан мөнгийг авдарлаад Буян номыг үйлдэхгүй бусдын буян ном үйлдэхэд даган баясалцахгүй хоосонд өглөг өгөхгүй бол эцэс хойт төрөлдөө эрлэг тамын газар одохдоо мянган хонио туугаад мянган лангаа аваад явдаггүй биш үү. Хөгшин залуугүй үхэхийн цаг чөлөөгүй ирдэг биш үү…
Ар халх та нар минь !!! Түймэрийн улаан гал мэт улайдан дүрэлзсэн эрлэгийн элч огторгуйн хар салхин мэт ширүүлэн ирэхийн цагт алтан сайхан амь биеийг чинь завсарлаж амирлуулахын тулд шөнө бүр гурван морь зогсоож байдаг тул буяныг үйлдэж, нүглийг тэвчиж яваарай. Та нар минь баян гэж бүү бард. Хоосон гэж бүү гомд. Баян чинь ганц довон дээр байгаа. Хоосон чинь ганц усан дээр. Баатар бардам омог чинь ганц суманд…
Ар халх та нар минь !!! Одоо энэ цөвүүн цагт энэ сургааль номонд эс орж явбаас тэнгэрийн дуун, аянга хийгээд галын аюул, үер усны аюул эрхбиш ирнэ. Нэртэй нэргүй өвчин тэргүүтэн гэнэтийн үхэл зовлон учрах байна шүү. Миний сургаалийг нэг гэрийн дотор нэгэн удаа уншваас тэр гэрийн барцад магад арилна. Хоёр удаа уншваас гадны барцад магад арилна. Гурав дуудваас гурван муу заяанд унахгүй, гурван төрөлдөө бурханы оронд надтай учирч төрөх байна. Миний энэ сургаалийг дагаж явсан лам хувраг хүмүүнийг багш мэт саная. Төгс баясгалант тэнгэрийн орон ба энхжингийн оронд гэлон, гэцүл болгож төрүүлье. Энэ сургаалийг дагаж явсан эр хүмүүнийг Манзушри мэт бодъё. Умрын оронд тойн хувраг болгож төрүүлье. Авгай хүмүүнийг дагинас мэт саная. Энхжингийн оронд төрүүлье. Лам, хар, ах дүү авгай дагинас бүгдийг өөрийн дүү мэт саная. Энхжингийн оронд далан долоон төрөлдөө дэргэдийн шадар сайн шавь хүмүүн болгож төрүүлье…
Ар халх та нар минь !!! Энэ цөвүүн цагт энэ сургааль номд орж явбаас аливаа муу хортон дайсантай учрахгүй Аюул болгоноос гэтэлж гарах байна. Сайн шүтэж явтугай. Бурханы оронд очиход холгүй биш үү. Миний сургаалийг сайн хүмүүнээр дуудуулан сонсвоос арван тавны наран сарны гэрэл мэт оюунт сайхан цэцэн мэргэн ухаантай болж “Ганжуур”, “Данжуур”-ыг олшруулан уншуулж сонссонтой адил биш үү. Дамжиггүй мунхаг хүмүүнд сонсговоос харанхуй шөнө хар усыг үнсэн дээр асгасантай адил. Аав ээжийг өргөмжлөн хүндэлж явбаас хоёр насандаа амны хишиг заяаны буян чинь үргэлж дэлгэрнэ. Хэрүүл тэмцэл, хэл ам, атаа тангарагийг чандлан хичээж явагтун. Миний сургаалийг бичүүлэн авч гэрийн дотор тахиж явбаас гурван жилийн гай барцад магад арилна. Миний энэ сургаалийг дуудах сайн хүмүүнээр дуудуулж хуурмаггүй бодож санаж явагтун. Миний энэ сургаалийг буулгасан судар номыг олон даяараа айл алгасалгүй, айл бүр уншуулж явбаас аливаа муу хортон дайсан лугаа уулзалгүй сайн явнаа. Жаран жилийн жаргал ирнээ. Арван хуруу тэгш жарганаа. Миний энэ сургаалийг дагаж явбаас шавь нар минь надтай хамт төгс баясгалант төгс баясгалант тэнгэрийн орон ба энхжингийн оронд дахин дахин учирч төрнө биш үү. Миний үгэнд орохгүй бол надтай учрах гэж миний хойноос агт морио сульдааж атан тэмээгээ чилээж амь биеэ зүдрээн ирсэн тань тусгүй байна. Би өдөр шөнийн хамт зургаан цагт эргэдэг билээ. Өглөө эрт бостугай. Үдэш орой унттугай. Нүглийг тэвчиж, орой бүр ерөөл тавьтугай. Өлзий хутаг орших болтугай. Ум ма ни бад мэ хум. Тэргүүлшгүй олон төрөлдөө бие биедээ эцэг эх, ах дүү, төрөл төрөгсөд, хань нөхөр, үр садан болж төрсөн бид бүгдээрээ туулсан бурхан, Богд ламаасаа хагацахгүй төрж Бурханы гэрлийн цогцос олохын ерөөлийг дамжиггүй талбия. Богд ламын өлмий дор мөргөмүй. Таны энэ их зарлиг бүхэн Гийгүүлэх наран мэт тэтгэх болтугай. Таны зарлиг ёсоор дамжиггүй саная…
Цаг яагаад цөвүүн болов
Цаг яагаад цөвүүн болов гэвэл буруу номт хятадыг хоймор тахих ширээгээ тавих, цайгаа домболж өгөх гэлон, гэцүл, банди, чавганц нарын ирэхэд хаалгаа хаагаад аргаа үүрээд ийш тийш нисэх мэт алхан явах. Гэртээ ороход нь буруу зөв хандаад хялав, цалав гэж улаан цайгаа уур савстал давхар доогуур нууж тавих. Хүйтэн шарыг унд гэж өгөх. Үхэхийгээ унтахын чинээ санахгүй. Эрлэг тамын газарт очоод юугаа хэлнэ дээ. Халуун ширэм ундыг ууж яаж болох вэ. Би энэ сургаалийг худал номлож гаргасан байх юм бол зөв юмыг буруу тийш нь аваачъя гэж санасан бол сайн муу ч тавин нэгэн төрлийг үзүүлэгч Абидын хувилгаан богд Жэвзүндамбын гэгээн дахиж бүү болъё. Бурхан бүү болъё. Тангарагаа эвдье. Тамын ёроол сахъя. Тангараглаж гуйсан минь энэ биш үү…
Нүглийн сав дүүрчээ
Ертөнцийн хүмүүний нүглийн сав дүүрчээ. Эцэг эхээ ачлахгүй, эцэг эхээ элдвээр зовоох, тэнгэр газрыг зааж хараах, амьтан алахыг цээрлэхгүй, хүмүүнийг муучлах, их багыгаа занан тэмцэх сэтгэлийг үүсгэж нэг нэгнээ дарлах, шударга хүмүүнийг дорд үзэх, миний ийм бодлыг үл хайхран муу үйлийг үйлдэж сайн замаар явахгүй нэг мөсөн нүглийн сав дүүрчээ. Хорин найман одны ертөнц байгуулж дэлхий дахинд самуун үүсгэж зусар, зальхай мууг хураах цаг болов.
Манай монголчууд сүсэг бишрэлээ сайнаар хичээн муугаа халж явтугай. Тэгвэл зовлонгоос гэтэлж чадна. Таван цөвүүн цаг болов. Арван хүмүүний ес нь үхнэ. Есөн эхнэр нэгэн эрийг дагна… Ертөнцийн хүнд аюул их байна. Галын аюул, усны аюул, зэр зэвсгийн аюул, цэрэг дайны аюул, хулгай дээрмийн аюул, хорт могойн аюул, чоно барсын аюул, догшин аянга цахилгаан, борооны аюул, өлсөх өлбөрөхийн аюул, эцэг эх, үр садан хийгээд эр эм салж хагацахын аюул гэтлэхийн аргагүй цаг ийм болов. Аливаа хүмүүн сэтгэлээ засч хичээ. Хүмүүний үхдэл гуу судгаар дүүрээд цусан гол урсана. Зам байвч явах хүн байхгүй Гэр байвч суух хүн байхгүй дээл байвч өмсөх хүн байхгүй ийм цаг болов. Баян хэмээн битгий сагсуур, ядуу хэмээн битгий гутар. Баян ядуугүй амаржина. Муу үйлийг халж сайн замаар явбал цөвүүн цагаас гэтэлж болно…
Зовж байна
Огторгуй дор цэргийн дайн хөдлөхийн учир зовж байна. Цагаан малгайт хятад нар нэн хоосрохын учир зовж байна. Хот балгасын газар цэрэг зэвсэг хөдлөхийн учир зовж байна. Их хаан олон үхэхийн учир зовж байна. Хувцас эд юм байвч эдлэх өмсөх хүнгүйд зовж байна. Идээ ундаа байвч идэх хүнгүй учир зовж байна. Явах газар байвч зорчих хүнгүй учир зовж байна.
Ум ма ни бад ни хум. Ум ма ни бад ни хум. Ум ма ни бад ни хум. Ум сарваа мангалам.
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хаан
Санаин хийд
Санаин (Sanahin; Армени хэл:"Սանահին") нь Арменийн умард Лори мужид орших тосгон бөгөөд Алаверди хотын нэг хэсэг хэмээн үздэг. Энэ сууринд байдаг X зууны үед баригдсан хийд нь Ахпат сүмтэй хамт ЮНЕСКО-ын дэлхийн өвд бүртгэгджээ. Ахпатын ойролцоох уг хийдийн нэр болох Санаин гэх үг нь Армени хэлнээ “Тэрнээс ч хуучны хийд” гэсэн утгатай. Ахпат хийдтэй маш олон талаараа төстэй боловч тэгш тал дээр баригдсан байдаг. Ахпат болон Санаин хийдүүд нь Арменийн аялал жуулчлалын чухал төвүүдийн нэг бөгөөд эртний Кавказын Апостол сүмийн сонгодог жишээ болдог байна.
Уг нутагт нисэх онгоцны алдарт зохион бүтээгч, МиГ хөлгийн эцэг Артём Иванович Микоян болон ЗХУ-ын улс төрийн томоохон зүтгэлтэн Анастас Иванович Микоян нар мэндэлсэн байдаг. Мөн нилээд олон онцгой чухал гэрээ хэлэлцээрүүд хийгдэж байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Армени дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Арменийн апостолийн хийд Ангилал:Арменийн хийд Ангилал:Лори аймаг Ангилал:10-р зууны хийд
Неонацизм
Неонацизм (Neo-Nazism) нь Адольф Хитлерийн удирдаж байсан Германы Ажилчны Үндсэрхэг Социалист Нам буюу Нацист намын үзэл баримтлалыг өвлөн авсан гэх улс төрийн үзэл баримтлал юм. Гэхдээ зүгээр л хэт барууны анархист бүлгэмийг неонацист гэж нэрлэх нь бий.
thumb|300px|Неонацистуудын жагсаал Ерөнхийдөө гадаад хүмүүсийг үгүйсгэх, ижил хүйстнүүдийг үзэн ядах, коммунизмыг эсэргүүцэх гэсэн 3 үндсэн тулгуур баганатай.
Неонацизм Монголд
Гадаадын иргэд тэр дундаа Хятад, Солонгос иргэдийн зүгээс гаргаж буй үйлдэл, зан авир нь Монголын нийгэмд жигшил зэвүүцлийг хүргэж дээр нь нэрмээс болж аж ахуйн нэгж байгууллагуудын эзэд, төрийн байгууллагын албан хаагчдын хариуцлагагүй бөгөөд хаацайлж өөгшүүлсэн байдал нь давхар нөлөөлж байгаа билээ. Одоогийн байдлаар Монголд нийтдээ 6 хөдөлгөөн байгаагаас тухайлан боловсруулсан, тодорхой үйл ажиллагаа явуулах мөрийн хөтөлбөр, орон нутгийн салбар, нэгж мөн мэдээллийн сүлжээ байхгүй зэргээс төдийлэн идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулахгүй байгаа юм.
250px|right|thumb|Мулзан толгой нь неонацистуудын таних тэмдэг, эсэргүүцлийн бэлгэдэл юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Нацизм
Даваач
Даваач нь Зүүнгар улсын сүүлчийн хаан юм. XVII зууны эхэн үеэс хүчихэгжин Алтайн ар өвөр, одоогийн Шинжаан-Уйгарын Өөртөө засах орон, Төвөд, Хөх нуурыг эзэрхэж, Дундад Азийн хэд хэдэн улсаас алба гувчуур авч, Манжтай уулгалцаж, Оростой эн тэнцүү харилцаж байсан Зүүнгарын улсын хаадыг Галдан бошигт хаанаас (1644–1697) эхлэн тоолдог бөгөөд Цэвээнравдан, Галданцэрэн хаан, Цэвээндоржнамжил, Лхамдаржаа нар залгамжлаад хамгийн сүүлд Даваач богино хугацаанд төр барьжээ.たまご
Уг гарал
Эцэг нь Намжилдаш. Элэнц эцэг Баатар хун тайж болон өвөг эцэг Цэрэндондов нь Ойрадын түүхэн алдар нэртэй хүмүүс байсан болохоор дээдсийнхээ хэргэм, зэргийг залгамжилж, аймгийн олноо дайчлан, Тарвагатай орчим нутаглаад, Галданцэрэн хааныг ч ойшоодоггүй байжээ. Манжийн улс төрийн шургуу бодлого, дотоодын хямрал эвдрэлээс болж бууран доройтсон Зүүнгар улсын хаан ширээ эзэнгүйдэж ирсэн үймээнт үед Хойдын Амарсанаа хүчин тусалж түүнийг хаан сууринд суулгасан боловч мөн л эрх мэдэл булаалдсан хоорондын тэмцлийн дүнд Амарсанаагийнхаа гарт орж Манжид хүргэгдсэн түүхтэй хүн юм.
Зүүнгар улсын сүүлчийн хаан болсон нь
Лхамдаржаа хан ширээг булаан авсанд Амарсанаа ихэс ноёдтой холбоолон эсэргүүцээд хүчин мөхсдөж, 1751 оны үеэр Хасагт зайлан оджээ. Лхамдаржаа хэдэн удаа Хасагийн хан Абалайд төлөөний хүн явуулж, хүргүүлж ирүүлэх гэсэнд Хасагийн хан эс зөвшөөрчээ. Гэтэл Лхамдаржаа 1752 оны 9-р сард Хасагийн зүг их цэрэг хөдөлгөж булаан авчруулахаар явуулжээ. Тэр зуур Даваач нутагтаа буцан ирж, Амарсанаатай нийлэн Ламдаржаагийн эсрэг тэмцэл өрнүүлж 1752 оны эцсээр Лхамдаржааг баривчлан алж, өөрөө хан өргөмжлөгджээ. Гэтэл орж ирээд удаагүй байсан Дөрвөд ноён Нэмэхжаргал “Даваачийн хамт Зүүнгарын газрыг хуваан захирсугай!” гэж 10000 цэрэг дагуулан Ил-д очиж хан өргөөг дайрсанд Даваач Тарвагатайд зугтан оджээ. 1753 оны эцсээр Амарсанаагийн тусламжаар Нэмэхжаргалыг гэнэдүүлэн дайрч барьж алаад, хаан оронд дахин суусан ч удалгүй Амарсанаагийн Илээс хойш Алтай хүртэлх өргөн уудам газар оронг эзлэх шаардлагыг эс зөшөөрсөнөөс тэдний хооронд зөрчил гарчээ.
Зүүнгар улс мөхсөн нь
Амарсанаа Хасагийн зүг явж Эрчис голын сав газарт суужээ. Амарсанаагийн эсрэг 3 удаа цэрэг илгээсэн боловч ялж чадсангүй эцэстээ өөрөө 30000 цэрэг авч байлдахаар очсонд, Амарсанаа ихэд дарагдан өөрийн харъят 20000 Хойдоо дагуулан Манж улсад оржээ. 1753 онд дөрвөд аймгийн “Гурван цэрэн” дургүйцэн Манж улсыг дагав. Үүний улмаас Зүүнгарын хаант улсын хүчин ихэд буурч, Манж улсын байлдан эзлэх бодлогод тохиол олгожээ. 1755 оны 3-р сард Манж улсын 50000 цэрэг 2 зам хуваагдан байлдахаар ирэв. Хойд замын цэргийг Банди, Амарсанаа нар, баруун замын цэргийг Яүн Чан, Саарал нар удирдан ирэв. 3-р сард хойд замын цэргийн түрүүчийн бүлэг туршуулын ангийг Амарсанаа удирдаж Улиастайгаас хөдлөн гарав. Баруун замын туршуулын ангийг Саарал удирдаж, 4-р сард Бархөлөөс мордов. Их цэргийг Банди, Яүн Чан нар авч хөдлөн гараад бор талд нийлж, Илийн зүг довтлон орж ирэв. Зүүнгарын хилд сахиул байсангүй Манж улсын цэрэг Зүүнгарын нутагт түрэмгийлэн орж 5-р сарын үеэр Эрээнхавирга, Бортал зэрэг чухал газрыг ямарч саадгүй эзлэн авч, 6-р сарын ихээр Илд хүрч, шийдвэрлэх тулалдаан хийхээр болжээ. Энэ үед 7000 шахам цэрэг цуглуулж, Хаш нуурын дэргэд хориглон байлдахаар шивээлэн хүлээжээ. Банди өдөөн гаргаж баривчлан авах гэсэнд, бэхлэн сахиад байлдахаар гараагүй болохоор, Банди шөнө дөлөөр цэрэг аван дайрч орж ирсэнд, 10000 гаруй цэргээ дагуулан, эхнэр хүүхэд, гэр тэргээ орхин зугтан яваад, Зүүнгарын жинхэнэ нутгаа алджээ. Эндээс хэдэн уул далдлан цэргийн хүрээ байгуулан сахин суув. 5-р сарын 23-ны шөнө Бандийн зарлигаар тагнахаар ирсэн Аюуш, Батжаргал, Цанши зэрэг 25 хүн цэргийн хүрээг гэнэдүүлэн дайрсанд, цэрэг анги нь үймэн сандарч, 4 зүгтээ бутран сарнив. Арай чамай 2000 гаруй хүмүүсээ цуглуулан дагуулж зугтаан гарсанд, үлдсэн олон нь байлдалгүгээр бууж өгчээ. Манж улсын Дарданга нар үргэлжлүүлэн нэхэж, авга Балжуур болон 6000 гаруй албатыг нь олзлон авжээ. Тэнгэр уулын өврийг чиглэн одоход 70 гаруйхан бараа бологсод л үлдсэн байв. Банди Агасу, Үш, Түрфан зэрэг газар хүн илгээж, “Бидэнд туслан Даваачийг барьж өгөх болов уу?” гэж Уйгуруудад хэл хүргүүлэв. Үш, Түрфаны хотын дарга урьдаас найртай байсан хэдий боловч Бандийн хүчнээс сүрдэн Үш, Түрфанаар дамжиж, Кашгарт очих гэж байгааг нь тагнан мэдээд, шугуйд цэрэг бүгүүлж, өөрийн дүүдээ архи, мах бариулан хуурмагаар зам тосож угтаад 70 гаруй хүмүүсийг бүгдийг нь баривчлан авч, Манж улсын цэргийн хүрээнд хүргэж өгчээ. Банди ихэд баярлаж Бээжинд Тэнгэрийн Тэтгэсэн хааны дэргэд хүргэсэнд уучлал хүртээж, “Чин ван” өргөмжлөн, гүнжээ өгч эфү болгоод уридан дагуулж байсан 40-50 өрх хүмүүстэй нь хамт Бээжинд зохицуулан суулгажээ. Хожим нь шадар хиа өргөмжлөгдөж, Бээжинд өвчнөөр нас баржээ. Даваач хот газар дасахгүйгээс өдөр бүр нуурын усанд галуу, нугас тэжээх буюу сэлж сэтгэлээ хуурдаг байжээ. Түүний тэжээсэн галуу, нугасны өндөг нь онцгой том байсан тул хааны ордонд өдөр бүр аваачдаг байжээ.
Ангилал:17-р эсвэл 18-р зуунд төрсөн Ангилал:1759 онд өнгөрсөн Ангилал:Зүүнгарын хаан
Орхон аймгийн баяр наадам
Түрүү, үзүүр хүртсэн сумдын эрэмбэ
Ангилал:Үндэсний бөх
Лхүнрэвийн Даваадорж
Лхүнрэвийн Даваадорж гэж 1948 онд 22 насандаа Монгол улс (БНМАУ), Хятад улс (ДИУ) хоёрын хилийн маргаантай байсан 1940-оод онд Баруун хилийн хамгаалалтд удаа дараа оролцож, тухай бүрт нь үүргээ чадварлаг биелүүлж байсан бөгөөд Байтаг Богдын хилийн мөргөлдөөнд хасагийн дээрэмчидтэй тулалдаж яваад эрэлхэгээр байлдан амь үрэгдээд Монгол улсын баатар цолоор нэхэн шагнагдсан хүн юм.