cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чёрная речка (өртөө)
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1980-аад онд барьсан
Брест
Брест (Брэст) — Беларусь улсын баруун хэсэгт орших Брест мужийн төв, 2021 оны байдлаар 340.318 мянган хүн амтай Польш улсын хил дээрх боомт хот.
Брест хотыг эрт дээр үед Берестье гэдэг байжээ. Хотын нэр "Береста" гэж буюу "хус модны холтос" гэсэн үгнээс гаралтай гэж үздэг байна. XVII-XX зууны хооронд хотыг Брест-Литовский, дараа нь Брест-Литовск гэдэг байсан нь Литвийн Их гүнт улсад харьяалагддаг байсны нотолгоо юм. 1939 оны 9-р сард ЗСБНБеларусь Улсад нэгтгэсэний дараа Брест гэх өнөөгийн нэрээр нэрлэх болжээ.
Беларусийн нийслэл Минск хотоос баруун зүгт 320 км оршдог.
Цахим холбоос
Ангилал:Беларусийн хот Ангилал:Брест мужийн суурин  ! Ангилал:Баруун Буг голын суурин
Пионерская (Санкт-Петербургийн метро)
thumb|220px| Пионерская өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1982 оны 11 сарын 6-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1980-аад онд барьсан
Хар баасан гараг
Барууны мухар сүсэгт 13-ны өдөр Баасан гарагт таарахыг азгүй өдөр хэмээн үздэг.
Түүх
Зохиол судлаачдынхаар 19-р зуунаас өмнө "Хар баасан гараг"-ийн тухай бичигдэж үлдсэн баримт байдаггүй. Хамгийн эртний баримтыг Английн сэтгүүлч Хэнри Сутерланд Эдуардс 5-р сарын 13-нд нас барсан Жоакино Россинигийн намтарт бичиж үлдээжээ. Түүний сүүлийн амьсгааг хүртэл нөхөд нь хамт байж, олон Италиудын үздэгээр муу гараг Баасан, муу тоо 13 буюу 5-р сарын 13 гэх энэ онцгой өдөр бурхан болсон юм.
Пионерская (өртөө)
Пионерская (өртөө):
Хар баасан гараг
Түүх
Нэг таамаглалд муу тоо 13, муу гараг баасан гэсэн хоёр эртний мухар сүсэг орчин цагт нийлснээс үүссэн гэж үздэг.
13-ны Мягмар гараг
Испани хэлтэй улсуудад 13-ны баасан гарагийн оронд 13-ны мягмар гарагийг азгүй өдөр гэдэг.
Герегчүүд мөн мягмар гараг (ялангуяа 13-ны)-ийг азгүй өдөр гэж үздэг. Мягмар гараг нь дайны бурхан Аресыг илэрхийлдэг. 4-р загалмайтны аян дайн 1204 оны 4-р сарын 13-ны мягмар гарагт Византын эзэнт гүрний нийслэл Константинопли хотыг сөнөөсөн, Оттоманчуудад мөн 1453 оны 5-р сарын 29-ний мягмар гарагт Константинопли хотыг сөнөөсөн нь энэхүү мягмар гарагийн мухар сүсэг бий болгоход нөлөөлжээ. Мөн Герег хэлэнд гурав дахь (7 хоногийн) гэсэн утгатай Трити (Τρίτη) гэдэг нэртэй өдөр байдаг. Энэ нь энэхүү мухар сүсэгт нөлөөлж "азгүйтэл гурваар ирдэг" гэдэг хэлц гарчээ. Ням гарагаас долоо хоногоо тоолбол 3 дахь өдөр нь Мягмар гараг юм.
17-ны Баасан гараг
Италид 17-ны баасан гарагийг азгүй өдөр гэдэг. Италид 13 нь азын тоо гэдэг байна. Гэвч Англи-Саксоны соёлын нөлөөгөөр залуус 13-ны баасан гарагийг муу гэдэг болжээ.
Ослын хэмжээ
2008 оны 6-р сарын 12-нд Даатгал Статистикийн Голландын Төв "Бусад баасан гарагуудаас 13-ны баасан гарагт хамгийн бага осол гардаг. Учир нь хүмүүс маш болгоомжтой байх юм уу, аль эсвэл гэртээ байдаг. Голландад 13-ны баасан гарагт хүмүүс маш болгоомжтой машин барьдаг гэдгийг статистикийн тоо баримт харуулж байна. Сүүлийн хоёр жилд голландын даатгалын компаниуд баасан гарагт дунджаар 7800 осол хүлээж авсан бол 13-ны баасан гарагийнх дунджаар 7500 байжээ." Ангилал:Мухар сүсэг Ангилал:Цаг хугацааны нэгж
Бадраагийн Бадар-Ууган
Бадраагийн Бадар-Ууган - (1952-2000) -Монгол Улсын урлагийн зүтгэлтэн.
Бадраагийн Бадар-Ууган нь Монголын соён гэгээрүүлэгч Хөвсгөл аймгийн Арбулаг сумын уугуул Жамцын Бадраа, хүний гавьяат эмч Х.Бадарч нарын ууган хүү болж 1952 онд төржээ.
Б.Бадар-Ууган олон монголчуудад урлагийн сэтгэлгээний их өв үлдээжээ. Тэр театр, цирк, телевизэд ажиллахдаа маш их шинэчлэл хийж, шинэ туршлага нэвтрүүлсэнийг өдгөө мэргэжлийнхэн үнэлж байна. Түүний буй болгосон Радио телевизийн дээд сургууль өнөөдөр өргөжин тэлж хамгийн оновчтой, хэрэгцээтэй мэргэжилтэн бэлддэг томоохон институц болжээ.
Тэр мөн “Инээмсэглэл” хамтлагт байхдаа жинхэнэ монгол өнгө аяс бүхий рок попыг үүсгэсэн уран бүтээлч. Цахилгаан бөмбөр морин хуурын хослолоор биш харин аялгуу хэмнэлд нь монгол пентатоник аяс оруулж чадсан.
Түүний хийсэн “Шинэ үсгийн багш” уран сайхны кино бол манай чанаргүйдэж, үнэгүйдсэн сүүлийн 20 жилийн олон кинон дундах ганц сарнай юм.
2012 онд түүний тухай "НЕПКО" компани С.Баярын зохиосон "Ууган" гэж ном гаргасан байна.
Гэр бүл
Эхнэр Нараа, хүү Б.Наранзун, дунд хүү Б.Мөнгэрэл
Олимпиа Дукакис
Олимпиа Дукакис (Olympia Dukakis, 1931 оны зургаадугаар сарын 20-нд Массачусеттс мужийн Лоуэлл хотод төрсөн) — Америкийн жүжигчин эмэгтэй бөгөөд «Дурламаар саран»-ы (1987) туслах дүрээр «Оскар», «Алтан бөмбөрцөг» гардаж байв.
Түүний тоглосон «Хичээнгүй эмэгтэй» (1988), «Эцэг» (1989), «Хат суусан бүсгүйчүүд» (1989), «Бэлэвсэн эхнэрүүд» (1993), «Ноён Холландын бүтээл» (1995), «Зураг төгөлдөр» (1997), «Жанна д'Арк» (1999) ихээхэн алдартай.
Ядамсүрэнгийн Үржнээ
Ядамсүрэнгийн Үржнээ (1940 онд Москва хотноо төрж, 2000 онд нас барсан) нь Монгол Улсын Төрийн шагналт зураач, уран бүтээлч байв. Анхны Ардын зураач Ү.Ядамсүрэн гийн хүү.
Намтар
Улаанбаатар хотын Зөвлөлтийн арван жилийн Нэгдүгээр дунд сургууль 1959 онд төгссөн. 1970 он д И.Е.Репины нэрэмжит уран зургийн академийг монументаль урлагийн мэргэжлээр төгсөөд Ардын армид цэргийн алба хаажээ
Пионерская (Москвагийн метро)
thumb|220px| Пионерская өртөө нь Москвагийн метроны нэг өртөө юм. 1961 оны 10 сарын 13-нд нээгдсэн.
Преториа
Преториа хот Цване хэмээх хотын хэмжээний тойрогт багтддаг тул заримдаа Цване (Тсвана, Тшване) гэж нэрлэх тохиолдол байдаг.
Пионерская (Москвагийн метро)
Гадны холбоос
Ангилал:Метро Ангилал:Москвагийн метро
Ядамсүрэнгийн Үржнээ
Дүрслэх урлагийн бүтээлүүд
Дүрслэх урлаг, чимэх чимэглэх урлаг, зураасан зургаар үндэсний хувцасны цомог, ханын чимэглэл, цаг тооны бичиг, зурагт хуудас хэдэн зуугаар зурж бүтээснийг тоочиж барамгүй юм.
Преториа
Тус хот нь ӨАБНУ-ын хамгийн их хүн амтай Йохааннесбург хотоос зүүн хойно 55 км зайд оршдог.
Ядамсүрэнгийн Үржнээ
Хэвлэлийн бүтээлүүд
“Пионерийн үнэн”, “Залуучуудын үнэн”, “Новости Монголии” зэрэг хэдэн арван сэтгүүлийн зурагт хуудас, хэдэн зуун чимэглэл, шуудангийн марк, ил захидал зурж бүтээжээ.
Преториа
Түүх
Энэ хотыг 1855 онд нүүн суурьшигчдын удирдагч Мартинус Преториус үүсгэн байгуулж, хотыг өөрийн эцэг Андрис Преториус ын нэрээр нэрлэжээ. "Цуст голын тулалдаан"-д зулучуудыг ялсны дараа эцэг Андрис Преториус үндэсний баатар болжээ. 1860 онд Преториа Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах улсын (мөн Трансвааль Бүгд найрамдах улс гэгддэг) нийслэл болжээ.
Ядамсүрэнгийн Үржнээ
Гэр бүл
Үржнээгийн аав нь Монгол улсын ардын зураач Үржингийн Ядамсүрэн.
Преториа
Түүх
1880 оны 12-р сараас 1881 оны 3-р сар хүртэл Англи-Боерын нэгдүгээр дайн, дараа нь хоёрдугаар дайны үеэр 1900 оны 6-р сарын 5-нд Преториа хот бууж өгч 1902 оны 5-р сарын 31-нд Преториа хотод Феринихингийн энхийн Гэрээ нд гарын үсэг зурснаар дайн дууссан байна. Преториа нь Английн мэдэл дор Трансваалын засаг захиргааны төв болсон түүхтэй.
Ядамсүрэнгийн Үржнээ
Гэр бүл
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2000 онд өнгөрсөн Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Преториа
Түүх
1910 онд Трансвааль, Улбар шар (англи. Orange River Colony, голланд. Oranjerivierkolonie) голын колони улс, Капсын болон Натал колониудыг нэгтгэж Өмнөд Африкийн Холбоо (Их Британийн бүрэлдэхүүнд) байгуулж Холбооны Засаг захиргааны нийслэлээр Преториа, хууль тогтоох нийслэлээр Кейптаун хотыг гэж зарлан тунхагалсан байна.
1961 онд Өмнөд Африкийн холбоо Их Британиас тусгаар тогтнолоо зарласны дараа Преториа засаг захиргааны нийслэл хэвээр үлджээ. "Апартеид" буюу арьс өнгөний ялгаварлалын үед Преториа хотыг апартеидын цайз гэж нэрлэдэг байв.
Өнөөгийн Преториа бол орчин үеийн томоохон хот юм. Энэ хотод олон усан оргилуур, цэцэрлэгт хүрээлэн, ногоон байгууламж, тэнгэр баганадсан барилгууд бий. Преториа бол баян, ядуугийн хорооллын бүсээр заагласан ялгаатай хот юм. 2010 онд Өмнөд Африкт хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн зохион байгуулагдахад Преториад хэд хэдэн тоглолт болж, Лофтус Версфельд цэнгэлдэх хүрээлэнг шинэчилсэн байна.
Преториа бол тус улсын эдийн засаг, шинжлэх ухаан, худалдааны чухал төв юм. Тус хот өндөр хөгжсөн автозамтай, төмөр замууд дамжин өнгөрдөг зангилаатай, олон улсын нисэх онгоцны буудалтай.
Жинст хайрхан
Жинст хайрхан нь Завхан аймгийн Улиастай хотын зүүн талд оршдог, далайн түвшнээс дээш -ийн өндөрт өргөгдсөн уул юм. Уулын орой дээр отго жинсэн малгай мэт хэлбэртэй тайхар чулуу байдгаас шалтгаалан «Жинст хайрхан» нэртэй болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Монголын уул Ангилал:Улиастай Ангилал:Хангайн нуруу Ангилал:Завхан аймгийн газар зүй
Бамбай хоншоорт
Бамбай хоншоорт (Gloydius Halys) нь нэгэн зүйл могой.
Ерөнхий шинж
Биеийн урт 70 см, сүүлний урт биеийн уртаас 5,5-8,4 дахин богино.
Энэ зүйл могойн нурууны хайрс 23, хэвлийн хайрс 143-187, төгсгөлийн сүвийн бамбай хайрс 1, сүүлний доторх бамбай хайрс 31-56 хос, дээд уруулын бамбай хайрс 31-56 хос, дээд уруулын бамбай хайрс 7-8 байна. Биеийн ерөнхий зүс их төлөв хул шарга юм уу хар хүрэн. Гэвч биеийн зүс маш хувьсамтгай. Тухайлбал ой мод бүхий нутгийнх ихэвчлэн тод хар хүрэн, говь цөлийн бүсийнх цайвар юм уу бор шарга байна. Нуруу ба сүүлний дагуу хөндлөн цагаан судалтай. Энэ судал заримдаа дундуураа тасархайтсан байдаг. Биеийн хоёр хажуугаар тууш эгнэсэн цайвар бараан толботой. Хүүхэн хараа нь босоо. Нүд хамрын сүвийн хооронд гүнзгий хонхортой тул зэрвэс ажиглахад харын 4 сүвтэй мэт байдгаараа бусад үйл могойноос хялбар ялгагдана.
Монгол орны Ховд, Архангай, Өмнөговь, Дорноговийн нутгаар элбэг тархацтай хортой могой. Ихэвчлэн хад асгатай газраар амьдарна. Загалмайт могойн овогт багтах бөгөөд их биеийн урт 70 сантиметр, сүүл нь 8-14 сантиметр.
Эх сурвалж
Ангилал:Могой
Кейли Куоко
Кейли Куоко (англиар Kaley Cuoco, орос кириллд Кейли Куоко) — АНУ-ын инээдмийн киноны жүжигчин.
Гадаад холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкчууд
Хаан дарс
Хаан дарс ( Latin. "royal water" эсвэл "king's water") нь 1:3 моляр харьцаатай азотын хүчил ба давсны хүчил хоёрын холимог. Хаан дарс нь шар, улбар шар уурших (утаат) шингэн. Хаан дарс нь тогтвортой металлууд болох алт ба цагаан алтыг уусгах чадвартай учир алхимичид ингэж нэрлэсэн. Гэсэн хэдий ч, хаан дарс нь мөнгө, титан, ириди, рутени, рени, тантал, ниоби, гафни, осми, роди зэргийг уусгадаггүй.
Хэрэглээ
Хаан дарсны үндсэн хэрэглээ нь хамгийн өндөр цэвэршилттэй алтыг (99.999%) ялган авдаг Wohlwill-ийн процессийн электорлит болох нь хлорталтны хүчлийг үүсгэх юм.
Хаан дарс нь маш идэмхий, мөн буруугаар ашигласнаас шалтгаалан тэсэрч байсан хэд хэдэн тохиолдол бий.
Алт уусгах нь
Хаан дарс нь алтыг уусгах боловч түүнийг бүрдүүлэгч хүчлүүд дангаараа ингэж чаддахгүй, учир нь холимогт тэд өөр өөрийн ялгаатай үүргийг гүйцэтгэнэ. Азотын хүчил нь хүчтэй исэлдүүлэгч ба үл мэдэгдэх хэмжээний алтыг уусгаж, алтны ионыг (Au3+) үүсгэнэ. Давсны хүчил нь хлорын ионы (Cl−) эх үүсвэр болох ба тэр нь алтны ионтой урвалд орж, уусмалд тетрахлортауратын (III) анионыг үүсгэнэ. Давсны хүчилтэй урвал нь тэнцвэрт урвал ба хлортауратын (хлорталтны) анионыг (AuCl4−) үүсгэнэ. Ингэснээр уусмал дахь алтны ионууд үгүй болж алт дахин исэлдэх боломж бий болно. Алт уусаж хлорталтны хүчлийг үүсгэнэ. Хаан дарсны уусмалд чөлөөт хлор байгаа цагт алт уусах боломжтой. Урвалын химийн тэнцэтгэл:
Хаан дарсны уусмал зөвхөн алтыг агуулж байгаа бол, хатуу тетрахлорталтны хүчлийг илүүдэл хаан дарсыг буцалган ууршуулах замаар ялган авах ба үлдэгдэл азотын хүчлийг давсны хүчилтэй хамт давтан халааж салгана. Энэ алхам нь азотын хүчлийг багасгана (хаан дарсны задралыг үзнэ үү). Цэвэр алт гарган авах тохиодолд, хүхрийн диоксид, гидразин, хурган чихний хүчил, г.м. бодисуудаар ангижруулж болно. Жишээ нь:
Хаан дарсны задрал
Концентрацижуулсан давсны хүчил ба концентрацижуулсан азотын хүчлүүдийг холиход химийн урвал явагдана. Урвалын үр дүнд дэгдэмхий бүтээгдэхүүнүүд болох нитрозилын хлорид ба хлор үүсэх бөгөөд энэ нь хаан дарсны утаат (манан) байдал болон шар өнгөөр гэрчилэгдэнэ. Дэгмэхий бүтээгдэхүүнүүд уурших тусам хаан дарсны хүч суларна.
Нитрозилийн хлорид цаашид задарч азотын исэл ба хлорыг үүсгэнэ. Энэ диссоциацийн тэнцвэр хязгаарлагдмал учир, хаан дарсан дээрхи манан нь нитрозилын хлорид ба хлороос гадна азотын ислийг агуулдаг.
Азотын исэл нь агаарын хүчилтөрөгчтэй хялбар харилцан үйлчлэлцдэг учир ялгарах хий нь азотын диоксидыг (NO2) агуулдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Галыг өдөөгч бодис Ангилал:Идэмхий бодис Ангилал:Органик бус хүчил Ангилал:Химийн уусмал
Лувсангийн Эрдэнэчимэг
Лувсангийн Эрдэнэчимэг нь Монгол Улсын улс төрч, бизнесвомен эмэгтэй юм.
1967 онд Улаанбаатар хотод Лувсангийн 6 дахь охин нь болж мэндэлсэн. Нөхөр гурван хүүхдийн хамт амьдардаг.
Бизнест
Монос группийг үүсгэн байгуулагч, амжилттай бизнес эрхлэгч.
Улс төрд
2012 онд Ардчилсан Намаас нэр дэвшин Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдож, 2016 он хүртэл ажиллахдаа
-УИХ-ын Агаарын бохирдлыг бууруулах дэд хорооны дарга,
- УИХ дахь эмэгтэй гишүүдийн бүлгийн дарга,
- УИХ-ын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны даргаар ажиллаж байв.
2016 оноос хойшхи:
- Монгол Улсын ерөнхийлөгчийн орон тооны бус зөвлөх
- МоАХ-ны гүйцэтгэх захирал
- Ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны зөвлөлдөх зөвлөлийн гишүүн
- Ардчилсэн намын Үндэсний бодлогын хорооны гишүүн
Эшлэл
Ангилал:1967 онд төрсөн Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголчууд Ангилал:2012 онд УИХ-д сонгогдсон гишүүд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн
Риксдаг
Риксдаг (швед. riksdag, швед. riks -улсын, төрийн: швед. dag - хурал, цуглаан) - пропорциональ системээр дөрвөн жилийн хугацаатай сонгогддог 349 гишүүнээс бүрдсэн Швед улсын нэг танхимтай парламент юм. Риксдагийг даргыг - Тальман (talman) гэдэг байна. Риксдаг нь Швед улсыг удирдах дээд, хууль тогтоох байгууллага юм. Риксдагийн ордон нь Стокхольм хотын төвд Хельгеандсхолмен арал дээр байрладаг байна. Риксдагийн дарга Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг парламентад санал болгодог хуультай ажээ.
Түүх
1435 онд Дани-Швед-Норвегийн хаан, Кальмарын Холбооны анхны хаан Помераны Эрикийг эсрэг ард түмний бослогын үеэр Арбога хотод анх удаа "Нийгмийн давхаргуудын хурал"-ыг хуралдуулжээ. Нэг онцлог шинж чанар нь тариачид, хотын иргэд, язгууртнууд, лам нар гэсэн дөрвөн давхаргын төлөөлөл нэг дор цугларсан нь тэднийг Шведийн анхны бүх ангиудыг төлөөлөх байгууллага гэж үздэг байна. 1435 онд Арбога хотод болсон тус хурал бослогын удирдагч Энгельбрект Энгельбректссон (швед. Engelbrekt Engelbrektsson; 1390-1436) тус улсын удирдагч хэмээн тунхагласан байна.
Хожим Риксдаг нь 17-18-р зуунд төрийн үүргийг урьдчилан тодорхойлсон I Густав буюу Густав Васа-г эрх барихад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн. 1561 онд орчин үеийн өнөөгийн нэрээ авч, 1611 онд түүний чиг үүргийг тодорхойлсон: хууль батлах, гадаадын оронтой холбоо тогтоох, эрх мэдэл, дайн зарлах гэх мэт "Эрх чөлөөний эрин" (1718-1772) үед хууль тогтоох үндсэн байгууллага байсан бол 1772 оноос хойш зөвхөн хааны шийдвэрээр хуралдаж байжээ. 1866 онд энэ нь хоёр танхимтай болсон (Нэгдүгээр танхим (Första kammaren) ба Хоёрдугаар танхим (Andra kammaren). Ерөнхий сайд асан Улоф Палмэ гийн 1969-1971 онд хийсэн шинэчлэлийн үр дүнд Шведийн парламент нэг танхимтай болсон байна.
Бүтэц
Риксдагт парламентын 15 байнгын хороо байдаг бөгөөд тус бүр нь 17 суудалтай бөгөөд сүүлийн сонгуулиар намуудын авсан мандатын тоотой хувь тэнцүүлэн хуваарилдаг байна.
2018 оноос Риксдагийн даргаар Анрдеас Норлен /Andreas Norlén/ сонгогдон ажиллаж байгаа бөгөөд тэрээр 3 орлогч даргатай байдаг байна.
Сонгууль
Риксдагийн ээлжит сонгуулийг дөрвөн жилд нэг удаа буюу есдүгээр сарын хоёр дахь ням гарагт бүх нийтийн шууд нууц санал хураалтаар явуулдаг (сүүлийн сонгууль 2018 оны 9-р сарын 9-ний ням гаригт болсон). Мөн өдөр бүс нутгийн байгууллагууд (Ландстинг) болон орон нутгийн хотын захиргаадын хурлын сонгууль болдог байна. Риксдагийн сонгогчдын нэрсийн жагсаалтад бүртгэгдсэн 18 нас хүрсэн Шведийн иргэд сонгууль өгөх эрхтэй байдаг ажээ.
Улсын хэмжээний сонгуулийн дүнг Сонгуулийн газар (Valmyndigheten), мужийн хэмжээнд — орон нутгийн захиргаа, хотын хэмжээнд - хотын сонгуулийн газар (Valnämnd) тоолж гаргадаг байна.
2022 оны 5 дугаар сард Риксдагийн Тэргүүн дэд дарга Оса Линдестам тэргүүтэй төлөөлөгчид Монгол улсад албан ёсоор айлчилсан.
Албан ёсны цахим хуудасны хаяг: https://www.riksdagen.se/en/ Ангилал:Шведийн улс төр Ангилал:Парламент улс орноор
Дөрвөн тактын хөдөлгүүр
Дөрвөн тактын хөдөлгүүр нь дулааны буюу бүр нарийндаа бол шаталтын хүчний машин бөгөөд шатахууны шаталтаар бий болсон дулааны энергийг эргэлдэх голд эргэлтийн момент буюу эргэлтийн чадал болгон хувиргана.
Ажиллах зарчим
Ангилал:Дотоод шаталтын хөдөлгүүр
Удельная (өртөө)
thumb|220px| Удельная өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1982 оны 11 сарын 6-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1980-аад онд барьсан
Ням-Осорын Цүлтэм
Ням-Осорын Цүлтэм (1923 онд Арханай аймгийн Өндөр-Элаан суманд төрсөн-2001 оны 7-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотод нас барсан)-Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын Зураач, Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн, Төрийн шагналт зураач юм.
Намтар
Багадаа хийдэд шавилан сууж бурхны шашны ном заалгасан ч гавьтай удалгүй Улаанбаатар хотод бага сургуульд орж суралцан төгсчээ. ЗХУ-д /хуучин нэрээр/ 1945-1951 онд В.И.Суриковын нэрэмжит уран зургийн дээд сургууль төгссөн. Анхны мэргэжлийн уран зураачдын нэг юм.
1971 онд “Монголын дүрслэх урлагийн тойм” сэдвээр урлаг судлалын ухааны дэд докторын зэрэг хамгаалжээ.
1940 оноос Улсын төв театрт зураачаар ажиллаж зөвлөлтийн мэргэжилтэн Н.Н.Бельский, зураач Л.Гаваа нараар тайзны зураг чимэглэлийн онцлогийг заалгажээ.
Дээд сургууль төгсч ирээд уран зураг, дүрслэх урлагийн ажилд шуудран зүтгэж “Мартагдашгүй уулзалт”, “Уриа”, “Зураач Д.Манибадар”, “Ардын жүжигчин Ц.Цэгмид”, “Үхэрчин Ядамсүрэн”, “Намуун орой”, “Гол дээр”, “Талын охин”, “Чингис хаан”, “Мандухай цэцэн хатан”, “Сүлд тэнгэр” зэрэг байгаль, түүх, аж байдлын сэдэвт уран зураг, хөрөг олныг туурвин бүтээж, “Талын айл”, “Хивс нэхэгч” тосон будгийн зургаараа төрийн шагнал хүртсэн байна.
1955 онд 79Х159 харьцаатай "Талын айл" зотон тосон зураг нь Монголын урлагийн хосгүй үнэт уран бүтээлд ордог.
“Монголын урлагийн түүхэн хөгжил” “XVII зууны Монголын нэрт уран барималч Г.Занабазар”, “Монгол зураг”, “Монголын гоёл чимэглэлийн урлаг”, “Монголын уран баримал”, “Монголын уран барилга” судалгаа, сурталчилгаа ном, цомгууд бүтээж орос, англи, франц, испани хэлээр хэвлэн нийтлүүлж, өөрийн бүтээлийн үзэсгэлэнгээ Герман, Болгар, Унгар, Япон, Орос улсад дэглэн дэлгэж Монголынхоо дүрслэх урлагийг дэлхийд сурталчлахад томоохон хувь нэмэр оруулсан байна.
Ажил үйлс
Монголын урчуудын байгууллагыг олон жил толгойлж дүрслэх урлагийг хөгжүүлэхэд ихээхэн үүрэг гүйцэтгэжээ. Ардын урлагийг урчуудын эвлэлийн урын сангийн бодлогод оруулж, түүнийг дэлхийд нээж өгсөн, дэлхийд Г.Занабазарыг таниулсан гавьяатай хүн ажээ. Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдож, МАХН-ын их хурлуудад төлөөлөгчөөр оролцож, Намын төв хорооны орлогч болон жинхэнэ гишүүнээр сонгогдож байсан төр, нийгэм, урлагийн том зүтгэлтэн байжээ.
Уран бүтээл
“Нэхмэлчид”, “Борогчингийн замд”, “Буянтай ээж минь”
Гадаад холбоос
Төрийн шагналт, Ардын зураач Н.Цүлтэмийн 90 насны ой тохиож байна
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монгол улсын ардын зураач Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Өндөр-Улааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1923 онд төрсөн Ангилал:2001 онд өнгөрсөн
Түргэний уулс
Их Түргэний уулс нь Алтайн нурууны салбар уулс юм. Энэ уулс буюу нуруу нь Монгол Улсын баруун хойд хэсэгт орших Увс аймгийн нутагт оршдог. Их Түргэний уулсын ноён оргил нь далайн түвшнээс дээш -т өргөгдсөн Дэглий цагаан уул юм. Ангилал:Алтайн нурууны нурууд Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Увс аймгийн газар зүй
Сайнхүүгийн Ганбаатар
Сайнхүүгийн Ганбаатар нь 1970 оны 7 сарын 30-нд төрсөн. Монголын улс төрч юм. Тэрээр 2012-2016 онд Дархан-Уул аймагт бие даан нэр дэвшиж сонгогдон Улсын Их Хурлын гишүүнээр ажилласан бол 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшин өрсөлджээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1970 онд төрсөн Ангилал:Монголын улс төрч‎ Ангилал:2012 онд УИХ-д сонгогдсон гишүүд Ангилал:Монголчууд
Титэм вирус
Титэм вирусийн халдвар ханиах, найтаах үед агаараар болон ойрын хавьтлаар дамжин халдварлана. Вирусийн халдвар авсан үед дараах шинж тэмдгүүд илэрнэ. Үүнд: Халдварын эрсдэлийг гараа тогтмол угаах, бохир гараар нүд, ам, хамарт хүрэхгүй байх болон өвчилсөн хүнтэй ойр харилцахгүй байснаар бууруулах боломжтой. Өвчний эсрэг дархлаажуулалт болон өвөрмөц эмчилгээ байхгүй. Өвчний шинж тэмдгийг эмийн эмчилгээгээр бууруулна.
2003 онд Хятадаас гаралтай, үхлийн аюултай, шинэ төрлийн титэм вирус дэлхий даяар тархаж 8000 гаруй хүнийг амьсгалын цочмог хам шинж (Severe Acute Respiratory Syndrome)-ээр өвчлүүлж, 774 хүний амь насыг авчээ. АЦХаХ (SARS)-ийн титэм вирус дэлхийн өнцөг булан бүр дэх судлаачдын анхааралд өртсөн боловч халдвар тун удалгүй намжиж 2004 оноос хойш дахин бүртгэгдээгүй байна. 2012 онд АЦХаХ-тай төстэй халдвар дахин бүртгэгдсэн. 2015 онд тэмээний ханиад гэгддэг Ойрх Дорнодын амьсгалын цочмог хам шинж (MERS) 1000 гаруй хүнийг өвчлүүлж, өвчлөгсдийн 40 орчим хувийн амь насыг авчээ.
Коронавирусийн түүх
Коронавирусийг 1960-аад оны үед илрүүлсэн; Эдгээрээс хамгийн анх олдсон нь тахиан дахь халдварт бронхит вирус, нийтлэг хүйтний өвчтэй хүний ​​хамрын хөндийгөөс хоёр вирус бөгөөд дараа нь хүний ​​коронавирус 229E ба хүний ​​коронавирус OC43 нэртэй байжээ. Үүнээс хойш энэ гэр бүлийн бусад гишүүд тогтоогдсон, үүнд 2003 онд SARS-CoV, 2004 онд HCoV NL63, 2005 онд HKU1, 2012 онд MERS-CoV, 2019 онд 2019-nCoV; эдгээрийн дийлэнх нь амьсгалын замын ноцтой халдварт өртсөн байна.
2019 оны 12-р сарын 31-ний өдөр Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын 2019-nCoV гэж албан ёсоор тогтоосон коронавирусийн шинэ төрлийг Хятад улсын Ухань хотод 2019-20 оны Ухань коронавирусийн дэгдэлтийг хариуцах болно гэж мэдээлэв. 2020 оны 1-р сарын 24 гэхэд 25 хүн нас барж, 547 тохиолдол батлагдсан байна. Ухань омог нь SARS-Co-тай ижил төстэй ~ 70 % генетикийн ижил төстэй 2B бүлгийн бетакоронавирусийнн шинэ омог болохыг тогтоов. Вирус могойноос үүссэн гэж таамаглаж байсан боловч тэргүүлэх судлаачид энэ дүгнэлттэй санал нийлэхгүй байна.
Ангилал:Вирус
Португал хэлтэй Улсуудын Хамтын Нөхөрлөл
Португал хэлтэй улсуудын хамтын нөхөрлөл (португал. Comunidade dos Países de Língua Portuguesa, CPLP) - 1996 оны 7-р сарын 17-нд байгуулагдсан, португал хэлийг төрийн албан ёсны хэлээ болгосон улс орнуудыг нэгтгэсэн олон улсын байгууллага.
Албан ёсоор португал хэл ашиглаж, түүхэн өв уламжлал, нийтлэг хэл, хөгжил, ардчиллын талаарх нийтлэг үзэл баримтлалаар нэгдсэн үндэстнүүдийн ард түмний хамтын нийгэмлэгийг бий болгох санааг цаг хугацааны явцад олон хүн хүсэж байжээ. 1983 онд Португалын Гадаад хэргийн сайд Хайме Гама Кабо-Верде улсад албан ёсны айлчлал хийх үеэрээ: "Гурван тивээр тархсан португал хэлээр ярьдаг долоон орны төвлөрлийг бий болгох хамгийн зөв үйл явц хэрэгтэй. Европ, Америк хоёр жилд нэг удаа төр, засгийн тэргүүн нарын дээд хэмжээний уулзалтыг зохион байгуулах, Гадаад хэргийн сайд нарын жил бүрийн уулзалтыг сурталчлах, улс төрийн газрын захирлуудын хоорондын улс төрийн зөвлөлдөх уулзалт, НҮБ болон бусад олон улсын байгууллагын төлөөлөгчдийн тогтмол уулзалт, түүнчлэн "Парламент хоорондын холбоо дахь португал хэлтэй бүлгийн үндсэн хуулийг урагшлуулах" хэрэгтэй гэжээ.
Лиссабон дахь Бразилын Элчин сайд Хосе Апаресидо де Оливейрагийн хүчин чармайлтаар 1990-ээд онд энэ үйл явцад шийдвэрлэх түлхэц өгсөн байна. CPLP-ийг бий болгох үйл явцын анхны тодорхой алхмыг 1989 оны 11-р сард Сан Луис-ду-Мараньяо хотод португал хэлээр ярьдаг Ангол, Бразил, Кабо-Верде улсын төр, засгийн тэргүүн нарын анхны уулзалтыг тохиолдуулан хийсэн. Бразилын Ерөнхийлөгч Хосе Сарни гийн урилгаар Гвиней-Бисау, Мозамбик, Португал, Сан-Томе ба Принсипи улсууд оролцсон тус уулзалтаар хамтын нийгэмлэгийн нийтлэг хэлийг сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилготой Олон улсын Португал хэлний хүрээлэн г (IILP) байгуулахаар шийдвэрлэв.
Хамтын нөхөрлөлд Португал болон түүний хуучин колони байсан Ангол, Бразил, Гвиней-Бисау, Кабо Верде, Мозамбик, Сан-Томе ба Принсипи улсууд багтдаг байна. 2002 онд тусгаар тогтнолоо зарласны дараа Зүүн Тимор, 2014 онд Экваторын Гвиней улсууд Хамтын Нөхөрлөлийн гишүүн орнуудын эгнээнд нэгдсэн байна.
2005 онд Анголын нийслэл Луанда хотод болсон, Хамтын нөхөрлөлийн гишүүн орнуудын хурлаар жил бүрийн 5-р сарын 5-ны өдөр португал хэл, соёлын өдрийг дэлхий даяар тэмдэглэж байхаар тогтсон байна.
Дэлхий дээр 2020 оны байдлаар португал хэлээр 300 орчим сая хүн ярьдаг байна.
Байгууллагын албан ёсны цахим хуудас: https://www.cplp.org/
Ангилал:Португал хэл
Оптик хүч
Оптик хүч — тэнхлэг-симметр линз эсвэл ийм линзүүдээс тогтсон, төвлөсөн (линзүүдийн төвүүд нэг шулуунд орших ба тэдгээрийн босоо тэнхлэг энэ шулуунтай перпендикуляр) оптик системийн гэрлийг хугалах шинж чанарыг харуулсан хэмжигдэхүүн. Оптик хүчийг диоптроор (СИ системийн нэгж) илэрхийлнэ: 1 дптр=1 м-1 буюу 1 дптр=1/м.
Оптик хүч нь линз эсвэл линзийн системийн фокусын зайтай эсрэг хамааралтай:
үүнд: f — фокусын зай, n_0\! - гадна орчны хугарлын илтгэгч.
D_1 ба D_2 оптик хүчнүүдтэй хоёр линзээс тогтох, агаарт орших оптик системийн хүч дараах томъёогоор тодорхойлогдоно:
үүнд: d — эхний линзийн арын үндсэн гадаргуу ба хоёрдугаар линзийн урд үндсэн гадаргуу хоёрын хоорондох зай. Нимгэн линзийн хувьд d нь, линз хоорондын зайтай тэнцэнэ.
Оптик хүчийг ихэвчлэн офтальмологт, нүдний шилийг ангилах ба цацрагийн траекторыг хялбараар тодорхойлоход хэрэглэдэг.
Оптик хүчийг хэмжихэд диоптриметрыг (оптик хүчийг хэмждэг багаж) ашигладаг ба түүгээр мөн астигматик ба контакт линзүүдийг хэмжиж болдог. Ангилал:Оптик
Шар хуайс
Шар хуайс, удлиг харгана, өдлиг харгана (Caragana arborescens. Lam) нь буурцагтны овгийн, харганы төрлийн ургамал. Түүний латин нэр болох Caragana нь Түрэг хэлнээс гаралтай бөгөөд Монгол хэлний харгана гэдэгтэй гарал нэг юм. Бут хэлбэртэйгээр элбэг, мод хэлбэртэйгээр арай ховор таардаг. Уугуул нутаг нь Монгол, Сибирь, Казахстан, Хятад (Хар мөрөн, Шинжаан) зэрэг юм. Манай орны Хангай, Хөвсгөлийн уулсын голын эрэг, чулуутай энгэр, хажуу, шинэсэн ойн захаар ургадаг. Шар хуайсыг англиар Siberian peashrub, Siberian pea-tree эсвэл Caragana гэж нэрлэдэг ба АНУ-д хүний оролцоотойгоор тархсан. Түүний орос нэр нь Карага́на древови́дная ба Жёлтая ака́ция юм.
Тайлбар
Шар хуайс нь тод ногооноос хар ногооны хооронд өнгөтэй, олон жижиг навчтай. Тав, зургадугаар сард цэцэглэх ба цэцэг нь шар өнгөтэй, анхилуун үнэртэй байдаг. Үр нь буурцаг ба хонхорцогт олноороо байрлана. Үр жимс нь долдугаар сард боловсроно.
Ач холбогдол
Шар хуайс нь өргөн тархсан чимэглэлийн ургамал бөгөөд тайралт, хяргалтыг маш сайн даадаг учир амьд хайс, хашлага хийхэд ашиглагддаг. Мод нь хүрэн голчтой байдаг ба маш бөх бат, уян чанартай учир жижиг модон бүтээлүүдийг хийхэд ашиглагддаг. Залуу мөчрөөр нь сагс сүлждэг. Шар хуайсыг мөн элсний нүүдлийг зогсооход ба хажуу, налуу газрыг нуралт, урсалтаас сэргийлж бэхлэхэд ашигладаг.
Шар хуайс нь үнэт бал ба тоос цуглуулах ургамал юм. Байгалаасаа ургасан төглийн балны өгөлт 350 кг/га хүрдэг.
Бордогч мод ба хөрс сайжруулагч
Олон эгнээт салхины хаалтны гаднах эгнээг шар хуайсаар бүрдүүлдэг. Мөн шар хуайсыг хөрсийг саармагжуулахад ашигладаг ба саармагжуулсан хөрсийг өөр ургамал тариалахад ашигладаг. Шар хуайс нь буурцагтны овгийн олон ургамлын нэгэн адил азотыг фиксацилдаг бактеритэй симбиозыг үүсгэдэг. Тариалсанаас хойш 120 хоногийн дараа хэмжихэд, найлзуурт хуримтлагтдсан азотын 20-59 хувийг агаарын гаралтай азот эзэлж байсан. Шар хуайс нь мөн нэг га талбайн хөрсөнд 73-91 кг азотыг хуримтлуулдаг. Иймд түүнийг бусад бордогч модны адилаар мод хоорондын тариалангийн (Alley cropping) үед нэг эгнээгээр тарьж ашигладаг. Энэ тохиолдолд шар хуайс нь хөрс сайжруулагчийн ба салхины хамгаалалтын үүргүүдийг давхар гүйцэтгэнэ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Бордогч мод Ангилал: Монгол улсын ургамлын аймаг
Дэмчигийн Мягмар
Дэмчигийн Мягмар нь Монголын урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагналт уран зураач юм.
Намтар
Шинэчүүл овогт Дэмчигийн Мягмар 1946 он д Бууцагаан сумын Нарангийн багийн нутаг “Тангадын арын бууц”-д төржээ.
1954 он д Баянбүрдний бага сургуульд орж улмаар төвийн 10 жилийн сургуульд суралцаж байгаад IX ангиасаа буюу 1963 оноос Баянхонгор аймгийн Монголын урчуудын эвлэлийн салбарт дагалдан зураачаар орж ажиллажээ. Анхны багш нь МУ-ын УГЗ Б.Санжид байжээ.
1970 он д ЗХУ-ын (хуучин нэрээр) Ленинград хотын И.Репиний нэрэмжит уран зургийн академид орж суралцсанаар мэргэжлийн багш нь ЗХУ-ын хөдөлмөрийн баатар, Уран сайхны академийн жинхэнэ гишүүн, ардын зураач Евсей Евсеевич Моисеенко болов. Д.Мягмар Е.Е.Моисеенко зураачийн гарын шавь нь болон суралцаж уран зураач, багш мэргэжил эзэмшжээ.
СУИС-ийн Дүрслэх урлагийн дээд сургуульд уран зургийн ахлах багшаар ажиллаж байгаад гавьяаны амралтаа авсан. Эдүгээ Завхан аймгийн урлагийн коллежид урилгаар багшилж байна.
Найз нөхөрлөл
Д.Мягмарын дотны найз нөхдөөр зураач Цэндийн Монгол, Ёндонгийн Өлзийхутаг, Мижидийн Лхагвадорж зэрэг уран бүтээлч урлагийн хүмүүсийг дурдаж болно.
Уран бүтээл
Зураач Д.Мягмар нь тосон будгийн мастер уран бүтээл юмн. Д.Мягмар зураачийн бүтээлүүдээс Монгол Улсын музейн сан хөмрөгт хадгалагдаж байна.
Музейн сан хөмрөгт
"Тэмүүжин” уран бүтээл нь Монголын уран зургийн галерейн сан хөмрөгт хадгалагдаж байна. Дээрх жагсаалтаас гадна “Шагайлцах наадам”, “Хадланч”, “Үймээний жил” “Тэмүүжин”, “Холбоочин”, “Зүч”, “Бөртэ”, “Халх гол” бүтээлүүдийг дурдаж болно. “Зураач Д.Мягмар “Зүч”, “Бөртэ” бүтээлүүдээрээ Монголын урчуудын эвлэл ийн нэрэмжит шагналыг хүртсэн юм.
Озерки (өртөө)
thumb|220px| Озерки өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1988 оны 8 сарын 19-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1980-аад онд барьсан
Бог мал
Монголчууд 5 хошуу малыг биеийн байдал бэлчээрлэх нөхцөлийг харгалзан бод,бог гэж төрөлд нь авч үздэг. Бог малд хонь, ямаа Бод малд адуу, үхэр, тэмээ орно.
Ангилал:Монголын малын нэршил
Царь
Эмэгтэй царийг болгар, серби, орос гурван хэлээр адилхан «царица» гэнэ. Оросын хунтайж - ихэвчлэн царийн хүү - нь эцгийнхээ амьд байх хугацаанд нь царевич гэх цолтой бол угсаа залгамжлагч нь охин тохиолдолд царевна гэх цолтой байна.
Царийн эзэмших газар нутгийг Царьт Улс хэмээн нэрлэх ба ялангуяа Оросын Царьт Улсад хэрэглэх нь элбэг.
Гарал
Энэ цол нь шинэ эрин дэх Оросын эзэн ноёдоор л танил боловч дундад зууны үед Болгар ба Серби Улсад хэрэглэгдэж байсан эртний түүхтэй. Үг зүйн гарлын хувьд славын ертөнцөд гаднын хэлнээс оржээ. Нэршил нь эртний ромын ноёрхогчийн цол «цезарь» болон готуудын «кайзар» (нийтийн тооллын дөрөв дүгээр зуун) гэх үгнүүдээс үүссэн ба эдгээр үг нь эргээд ромын төрийн тэргүүн байсан Гай Юлий Цезарийн нэрнээс гаралтай гэдэг. Византын басилевс ба латины император цолтой ойролцоо утгатайгаар славын хэлнүүдэд зээллэг үгээр орсон аж. Славын ноёд византын эзэн ноёдтой хоорондоо дайсагналцах тул латин хэлний анхны хувилбараас санаатайгаар царь хэмээн холдуулснаар, цолоороо өрсөлдөгч эзэнт гүрнүүдийн эздийг хүчирхэг гэдгийг үзүүлэх ёстой байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Төрийн тэргүүний цол !
Кобэ
Кобэ (Японоор: 神戸市 Ко:бе-ши) нь Хёго мужийн төв Хоншү арал дээр байрладаг Японы засгийн газрын онцгой тогтоолоор тогтоосон хот юм. 8-р зуунаас хойш Кобэ нь Японы гол боомтуудын нэг, олон улсын худалдааны төв байсаар ирсэн. Тус боомтын ачаа эргэлт 150 сая тонн (тус улсын гадаад худалдааны эргэлтийн 1/3) юм. Кобэ бол томоохон аж үйлдвэрийн төв юм: төмөрлөг, механик инженерчлэл (Японд баригдаж буй усан онгоцны 1/3 тонн), цэрэг, хими, нэхмэлийн үйлдвэрүүд тус хотод төвлөрсөн байдаг байна.
Түүхийн хувьд Кобэ хот Изуми мужийн нэг хэсэг байсан бөгөөд Японы хуучин нийслэл Киото руу хүрэх зам дээрх чухал тээвэр, худалдааны зангилаа цэг байсан юм. Энэ сууринд уламжлалт ёсоор бөөний худалдаачид, мөнгө хүүлэгчид, мөн Японы цагаан будааны "Сакэ" архи үйлдвэрлэгчид байжээ. Кобэ мөн шашны чухал төв байсан бөгөөд "гурван бунхан", Икута, Нагата, Минатогава зэрэг Шинто шашны сүмүүдээр алдартай юм. 19-р зууны дунд үеэс тус хот нь улс орны шинэчлэл, аж үйлдвэр, хиймэл сувд үйлдвэрлэх гол төвүүдийн нэг болжээ.
1995 оны газар хөдлөлт ийн үеэр Кобэ маш их хохирол амссан ч богино хугацаанд сэргээн босгосон юм.
Хотын нутаг дэвсгэр 552.26 км², хүн ам нь 1,538,267 хүн (2014 оны 8-р сарын 1), хүн амын нягтрал 2785.40 хүн / км². Ангилал:Японы хот
Бату Хасиков
Бату Сергеевич Хасиков (1980 оны 6-р сарын 28-нд Москва хотод төрсөн) -Орос, халимагийн улс төрийн зүтгэлтэн. 2019 оны 9-р сарын 21-нээс ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын Ерөнхийлөгч. 2022 оны 3-р сарын 22-ноос "Нэгдсэн Орос" намын Халимагийн салбар бүсийн нарийн бичгийн дарга. Мэргэжлийн Кикбокс ын тамирчин, дэлхийн олон удаагийн аварга.
Намтар
Эцэг- Хасиков Сергей Санжигоряевич, халимаг хүн, инженер-технологч, 1952 оны 9-р сарын 7-нд Красноярск хязгаар ын Манск дүүргийн Сорокино тосгонд төрсөн.
Эх- Хасикова Фирюза Шарифуллаевна, татар үндэстэн, дунд сургуулийн гадаад хэлний багш.
Бату Хасиков Лагань хотын 3-р дунд сургуулийг төгссөн. 1997-2003 -Москвагийн Улсын Багшийн Их Сургуулийн Биеийн тамирын ангид сурч дүүргэсэн байна.
Тэрээр ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх ОХУ-ын Ардын аж ахуй, төрийн удирдлагын Академийн аспирантурт үргэлжлүүлэн суралцаж, 2011 онд "Биеийн тамир, спорт: төлөвшлийн асуудал ба хэрэгжилт” сэдвээр дэд эрдэмтний цол хамгаалсан. 2016 оны 2-р сард эрдмийн ажлаа хуулбарласан байна гэж үзээд эрдэмтний Зөвлөл түүний эрдмийн цолыг буцааж хураасан байна.
2003-2008 он - Цагдаагийн цэргийн алба хаасан. Тэрээр цагдаагийн ахлах дэслэгч цолтой. 2008 оны гуравдугаар сард ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Халимаг Улс ын Ардын Хурлын депутатаар сонгогдсон. Залуучууд, спортын байнгын хорооны гишүүн байсан.
2012 оны 11-р сараас 2014 оны 9-р сар хүртэл тэрээр Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын төрийн гүйцэтгэх байгууллагаас ОХУ-ын Холбооны Хурлын Холбооны Зөвлөлийн төлөөлөгчөөр ажиллаж байсан. Тэрээр Холбооны Зөвлөлийн Шинжлэх ухаан, боловсрол, соёлын хорооны гишүүн байсан.
2013 оны есдүгээр сарын 8-нд Халимагийн Ардын хурл ын сонгуульд "Нэгдсэн Орос" намаас нэр дэвшиж, сонгуулийн дараа мандатаасаа татгалзсан.
Тэрээр 2018 онд ОХУ-д болсон Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр нэр дэвшигч Владимир Путин ы бие төлөөлөгчөөр ажилласан юм.
Халмагийн Ерөнхийлөгч
2019 оны гуравдугаар сарын 20-нд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин түүнийг Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын тэргүүний үүрэг гүйцэтгэгчээр томилох Зарилга гаргасан.
2019 оны есдүгээр сарын 21-нд Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Бату Хасиковын Тангараг өргөх ёслол болсон.
Гэр бүл
Эхнэр Елена Хасикова, (өмнө нь Щур овогтой байсан) хувцасны загвар зохион бүтээгч. 2009 онд Уфа хотын Их сургуулийн "зочид буудлын анги" төгссөн. Тэд нар охин, хүү хоёртой. Ангилал:1980 онд төрсөн Ангилал:Ойрад Ангилал:Москвагийн тамирчин
Мишель Обама
Мишээл Лавон Робинсон Обама (англи. Michelle LaVaughn Robinson Obama; 1964 оны 1-р сарын 17-нд төрсөн) -АНУ-ын 44 дахь Ерөнхийлөгч Барак Обамагийн гэргий, өмгөөлөгч мэрэгжилтэй. 2009 оны 1-р сарын 20-ноос 2017 оны 1-р сарын 20-ны хооронд АНУ-ын Африк гаралтай анхны тэргүүн хатагтай байсан.
Намтар
Мишель Робинсон Иллиной мужийн Чикаго хотын өмнөд хэсэгт ус сувагийн ажилтны гэрт 1964 онд төрсөн байна. Дунд сургуулиа төгсөөд 1981 онд Принстоны Их сургуулийн социологийн ангид ороод 1985 онд дараа нь Харвардын Их сургуулийн Хуулийн сургуульд сурч хуулийн докторын зэрэг хамгаалаад Чикаго хотын «Сидли Остин» хуулийн фирмд ажилд ороод Барак Обаматай танилцаад 1992 онд гэрлэсэн байна.
Мишель Обама 1992 онд Чикаго хотын захиргаанд ажиллах болжээ.
1993 онд залуучуудын Public Allies байгууллагад олон нийтийн ажил хийх болж, Чикаго дахь салбарын гүйцэтгэх захирал болов.
Мишээл Обама 1996 онд Чикагогийн их сургуулийн оюутантай ажиллах деканы туслах боллоо.
Мишээл Обама 2002 онд АНУ-ын анагаах ухааны нэг гол төв - Чикагогийн их сургуулийн дэргэдэх Анагаах ухааны академик төвд эхлээд олон нийтийн ажил хариуцсан гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж, дараа нь 2007 оноос 2009 он хүртэл олон нийтийн асуудал, гадаад бодлогын асуудал хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байжээ.
Мишээлийн дүү- Крейг Робинсон, Орегон мужийн Их сургуулийн Сагсан бөмбөгийн эрэгтэй багийн дасгалжулагч ажээ.
Тэднийх Малиа /1999/, Саша /2001/ гэж хоёр охинтой.
Мишээл Обама "Becoming" хэмээх номоо 2018 оны 11 сард гаргаж сүүлийн жилүүдэд гарсан хамгийн өндөр гүйлгээтэй ном болжээ. /40 гаруй хэл рүү орчуулагдсан байна/.
АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль
Америкийн Нэгдсэн Улсын ерөнхийлөгчийн сонгууль дөрвөн жил тутам арваннэгдүгээр сарын хоёр дахь долоо хоногийн Мягмар гарагт болдог. Үүнээс өмнө бүх мужууд анхан шатны сонгууль болон намын их хурлаа зохион байгуулж, ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчдийг тодруулах их хурлын төлөөлөгчдийг сонгодог. Эдгээр мужийн анхан шатны сонгууль болон намын их хурал нь нэгдүгээр сараас зургаадугаар сарын хооронд болдог. Долоо, найм, есдүгээр сард үндэсний их хурал болдог. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшихээр өрсөлдөгчдийн нэрс урьдчилсан байдлаар анхан шатны сонгууль болон намыг хаалттай хуралдаан болохоос өмнө олон нийтэд тодорхой болдог. Тиймээс намын их хурлууд ёс төдийн арга хэмжээ байдаг. Намын их хурал дээр ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийг албан ёсоор зарлаж, мужийн төлөөлөгчдийн ирц, намын мөрийн хөтөлбөрийг баталдаг. Намын их хурал нь сонгуулийн кампанит ажлын эхлэл болдог.
Ангилал:Сонгуулийн систем улс орноор
Жамъянгийн Раднаабазар
Жамъянгийн Раднаабазар (1912-1947) — Булган аймгийн Халиугчин сум. Улсын циркийн жүжигчин байхдаа МУГЖ (1944-07-24) №56. Булган хан уулын хошууны тэнхимд 1925-1928 онд, Улаанбаатарт Багшийн сургуульд 1928-1930 онд, ЗХУ-д (хуучин нэрээр) Улаан-Үдийн Монгол Рабфакт 1930-1934 онд, Москвад циркийн сургуульд 1934-1935, 1936-1938 онд суралцаж төгсчээ. 1935 оноос Улсын төв театрт жүжигчнээр ажиллангаа МХЗЭ-ийн Төв хорооны дэргэдэх уран биеийн тамирын сургуульд багшилж, Эрүүлийг хамгаалах яамны дэргэд байгуулагдсан биеийн тамирын зөвлөлийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байжээ. 1938 оноос циркийн урлагийг эх орондоо үүсгэж хөгжүүлэх ажилд хүчин зүтгэж Улсын төв театрт Л.Нацаг (ардын жүжигчин), Гомбо /Улсын циркийг үндэслэгчдийн нэг, Г.Ирина (УГЖ) нартай дөрвүүл циркийн үзүүлбэрүүд тоглож байгаад 1940 онд
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монголын циркчин Ангилал:Монголын найруулагч Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Булганыхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1912 онд төрсөн Ангилал:1947 онд өнгөрсөн
Проспект Просвещения (өртөө)
thumb|220px| Проспект Просвещения өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 1988 оны 8 сарын 19-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал Ангилал:1980-аад онд барьсан
Аркан боомт
Аркан эсвэл нуман боомт нь дээд хашиц талдаа муруйлттай бетонон боомт юм. Аркан боомт нь нуман дээр дарж буйгидростатикийн даралтын эсрэг үйлчлэх хүчийг нумын хэлбэрээр бий болгох ба уг хэлбэр нь байгууламжийг бэхжүүлж, шахалтанд ажиллах боломжийг өгөх ба боомтод ирэх усны даралтын хүчийг буурь болон хавцлын ханаруу дамжуулна. Аркан боомт нь тогтвортой, хүчдэл бат бэх сайтай нарийн хадан хавцал, хөндийн мөргөцөгт илүү тохиромжтой. Аркан боомт нь бусад төрлийн боомтоос илүү нимгэн учраас барилгын материалыг бага шаарддаг бөгөөд алслагдсан бүс нутагт эдийн засгийн болон практикийн хувьд ашигтай.
Ангилал
Ерөнхийдөө нуман боомтыг суурийн зузааныг боомтын өндөрт харьцуулсан харьцаанаас (b/h) хамааруулан ангилдаг:
Нуман боомтыг мөн боомтын өндөрөөс нь хамааруулан ангилбал:
Үүнээс гадна БНбД 33-01-03 -т заасны дагуу боомтын өндөр, буурийн хөрсний нөхцөл зэргээс хамааруулан 4-н ангид хувааж үзнэ.
Боомтын байгуулалтаас хамааруулан дан муруйлттай, давхар муруйлттай, хос радиустай гэх мэт ангилж болно.
Түүх
Түүхийн туршид нуман боомтын бүтээн байгуулалт нь МЭӨ 1-р зуунд Ромоос эхэлж, хэд хэдэн загвар, техник боловсруулсны дараа 20-р зуунд харьцангуй төлөвшиж эхэлсэн юм. Анхны мэдэгдэж буй нуман боомт болох Валлон дэ Баумэ боомт хэмээн нэрлэгддэг Гланум боомтыг Францад байсан Ромчууд МЭӨ 1-р зуунд барьсан байна. Боомт нь ойролцоогоор 12 м өндөр, хярын урт нь 18 м байсан байна. Боомтын тэнхлэгийн радиус нь 14 м орчим байсан бөгөөд хоёр давхар чулуун өрлөгөөр боссон байна. Ромчууд үүнийг Ганумын ойролцоо газрыг усаар хангахад зориулж барьсан байна.
Монголчууд орчин цагийн Иран улсад нуман боомт барьсан түүхтэй. Тэдний хамгийн эртнийх нь 1300 оны орчим баригдсан 26 м өндөр 55 м урттай 35 м орчин радиустай Кебар боомт байв. Тэдний хоёр дахь боомт нь 1350 оны орчим баригдсан Курит боомт юм. 1850 онд уг боомтыг 4 м өндөрлөж 64 болгосон бөгөөд 20-р зууны эхэн хүртэл дэлхийн хамгийн өндөр боомт болж үлдсэн байна. Курит боомт нь маш нарийн хавцалд цулуугаар баригдсан байна. Өдгөө боомтын доод хашиц тал өгөршин унасан ч боомт хавцалд оршсон хэвээрээ байгаа юм.
Төсөл тооцоо
Аркан боомтын төсөл тооцоо нь маш нарийн төвөгтэй үйл явцтай. Эхний боомтын загварыг хялбар тооцоогоор тогтоож төслийн шалгуурт нийцсэн зорилтуудыг биелүүлэх хүртэл хувилбарт загварыг сайжруулж эцсийн төслийг бий болгодог.
Ачаалал ба үйлчлэл
Аркан боомтод үйлчлэх гол хүчнүүд нь:
Боомтод нөлөөлж болзошгүй өөр бусад ачааллууд нь: мөс, хагшаасны ачаалал, шүүрэлтийн усны сөрөг даралт зэрэг болно.
Нуман боомтын төрлүүд
Нуман боомтын байгуулалтын хэлбэр дээр үндэслэж боомтыг дараах гурван төрөлд хувааж үзэж болно:
Ашигласан материал
<references group="" responsive="">
Гадаад холбоос
Ангилал:Усны барилга байгууламж Ангилал:Усны инженерчлэл Ангилал:Боомт Ангилал:Pages with unreviewed translations
Очирын Мягмар
Очирын Мягмар (1930 онд төрж, 2009 онд нас барсан)нь Монгол Улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн цолтой зураач хүн юм.
Намтар
Очирын Мягмар нь Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутагт 1930 он д төржээ.
1956-1961 онд Москва хотод Бүх Холбоотын кино урлагийн дээд сургуулийг профессор Б.В.Дубровский-Эшкегийн урланд П.Цогзол ын хамт суралцаж төгсжээ.
1961-1996 онд Монголкино үйлдвэрт зураач, ерөнхий зураачаар ажиллаж байлаа.
Уран бүтээл
Зураач О.Мягмар нь киноны тайз заслал, зураг авалтын орон зайг тооцон гаргаж, жүжигчний хувцас, жижиг хэрэгсэл зэргийг кинонд гарах тухайн цаг үеийн байдалд тохируулан зурж гүйцэтгэж байсан юм. ”Ичээнд нь” киноны Дамбийжаагийн гэрийн хэсэг, ”Их замын эхэнд” киноны Хөх чонын уулан дахь байр зэрэг нь гол дүрийг тодотгоход чухал ач холбогдолтой болсон юм.
Гавьяа шагнал
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Баяндуны хүн Ангилал:Дорнодынхон Ангилал:Монголчууд Ангилал:1930 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Охийн Цагаанзам
Охийн Цагаанзам (Каруев, Владимир Оконович; Окна Цаhан Зам) нь туульч, дуучин, биет бус соёлын өв тээгч хүн юм. ОХУ-н Халимаг БНУ-н иргэн. Монгол үндэстэн. Ойрадын Баатуд (Баатад) овгийн хүн. Баатуд гэдэг нь баатар гэдэг үгийн олон тоо бөгөөд баатрууд гэсэн үг.
Нэрний учир
Сибирьт цөлөгдсөн халимагуудад Хрущев эх нутагтаа буцах зөвшөөрөл өгч, их нүүдэл хийсэн. Нутагтаа харих нүүдлийн замд мэндэлсэн тул эмээ нь Цагаанзам хэмээх нэр хайрлажээ.
Шагнал
Монгол Улсын төрийн дээд хүндэт шагнал Алтан гадас одон
Уран бүтээл
Ангилал:Туульч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Халимагийн хүн Ангилал:Монголчууд‎ Ангилал:1957 онд төрсөн
Гэлэгийн Одон
Гэлэгийн Одон - БНМАУ-ын Маршал Чойбалсангийн нэрэмжит шагналт, Ардын Зураач, УГЗ зураач.
Намтар
Дорнод аймгийн Дашбалбар сумын нутагт Бодонгууд овогтой Гэлэгийн хөвүүн болон 1925 онд төржээ. Г.Одон Мал ба Газар тариалангийн яамны харьяа Усны аж ахуй удирдах газарт усны техникчээр ажиллаж байхын зэрэгцээ, зураг оролдох дуртай учраас шинээр байгуулагдсан Зураг урлалын газар байнга очиж холбоотой байх болсон байна. 1942 оноос Д.Чойдогтой биечлэн уулзаж, Г.Одон уран зурагт дуртайгаар барахгүй, Д.Чойдогоор зургийн тухай яриулаад баймаар, уран зураачдын талаар цуглуулсан альбом үзүүлж гайхамшигтай тайлбарлаж хорхойг нь хүргэнэ. Ингэж Г.Одонгийн эцэг эхээсээ заяасан уран гар, оюун билгийг Чойдог багш нь нээж зураач болгосонд нь их баярлаж явдаг байжээ.
Москвагаас сургуулиа төгсч ирмэгц нь Урчуулын Эвлэлийн хорооны дарга Н.Цүлтэм Улсын багшийн дээд сургууль дээр Уран зургийн анги нээж багшаар нь томилсонд өөрийнх нь гарыг ганзаганд, хөлийг нь дөрөөнд хүргэсэн ачит багш Д.Чойдогийн арга барил, сэтгэлдээ хоногшсон бүхнийг эргэн санаж тулгамдсан залуу багш надад сургууль болж “багш шигээ багш болно” гэж бодож, мэрийсэн гэж дурсан бичсэн байдаг.
Монголын дүрслэх урлаг, уран зургийн урлагийг хөгжүүлэх, энэ чиглэлийн авьяастан, уран бүтээлчдийг сургаж бэлтгэхэд бүхий л авьяас билэг, хөдөлмөр зүтгэлээ зориулсан сурган хүмүүжүүлэгч байжээ.
Уран бүтээл
Ажилсаг, багаасаа хар бор ажилд нухлагдсан, бие бялдар чийрэг, өвс гар хадуураар хадахдаа сайн болохоор өвгөд хөгшдөд туслахын зэрэгцээ судалбар зургаа зурна. Хот, хөдөө хослуулан амьдарч түүнийгээ ажиглан хүмүүсийн дүр төрхийг тогтоон, хожим зурах бүтээлдээ тусгаж явдаг их гярхай хүн байжээ.
Зуныхаа амралтаар 1948 онд онд нутагтаа очоод хадлан хадаж, хөдөөгийн амьдралын гүнд гар биеэр оролцож явснаа эргэн санаж 1952 онд “Ажлын дараа” гэдэг бүтээлээ туурвижээ. Зураач уг бүтээлийнхээ зохиомж, дүр бүрийг тооцоолж хүн бүрийг өөрөөс нь харж зурсан нь их адилхан болсон байдаг. Үүнд нас намба, зан төрх, ажлын сахилга бат зэргийн нарийн судалж, тод томруулан харуулсан зураг болохоор үзсэн хзн бахархан магтдаг, зуруулсан хүмүүс ч сэтгэл дүүрэн байдаг байжээ.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Байгалийн уран зураач Ангилал:Хөрөг зураач Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш Ангилал:Монгол улсын ардын зураач Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Дашбалбарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1925 онд төрсөн Ангилал:1996 онд өнгөрсөн Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Парнас (өртөө)
thumb|220px| Парнас өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 2006 оны 12 сарын 22-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал
Хөх сэрхийн нуруу
Эшлэл
Ангилал:Алтайн нурууны нурууд Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн газар зүй Ангилал:Ховд аймгийн газар зүй Ангилал:Монголын тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Монгол Алтайн нуруу