cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Төгсгөлөг ялгавар
Давших, Ухрах, болон Төвийн ялгаврууд
Ухрах ялгавар нь x + h болон x утгын оронд x ба x − h гэсэн утгуудыг хэрэглэж дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ:
Эцэст нь, Төвийн ялгавар нь дараах байдлаар хэрэглэгдэнэ.
Уламжлалтай холбогдох нь
Тэгэхээр x цэг дээрх функцийн уламжлал нь хязгаараар тодорхойлогдоно.
Хэрэв h нь тэг рүү тэмүүлэхийн оронд ямар нэгэн утга (тэгээс ялгаатай) оногдож байвал дээрх тэгшитгэлийн баруун гар тал нь дараах байдлаар бичигдэнэ.
Эндээс, h хүрэлцээтэй бага байхад h - аар хуваагдсан давших ялгавраар функцийн уламжлалыг ойролцоолж болохоор харагдаж байна. Энэ ойролцооллын алдаа нь Тейлорын теоремоос тодорхойлогдох боломжтой. f нь ялгаварлагдах боломжтой гэж үзвэл, бид гэж бичиж болно. Ижил томьёо ухрах ялгавраар бодогдож болно:
Харин, төвийн ялгавар нь илүү нарийвчлал бүхий ойролцооллыг үзүүлнэ. Хэрэв f нь хоёр удаа ялгаварлагдах бол,
Гэхдээ, төвийн ялгаврын хамгийн гол асуудал нь хэлбэлзэл бүхий функцийн уламжлал тэг байх магадлалтайд оршино. Хэрэв f(nh)=1 сондгой n  үед, мөн f(nh)=2  тэгш n  үед гэвэл f '  (nh)=0 болно. Иймэрхүү тохиолдлын функцэд төвийн ялгаврыг хэрэглэх үед уламжлал тэг байх болно. Ялангуяа f нь дискрет хэлбэртэй бол иймэрхүү асуудал үүснэ.
Ангилал:Тоон анализ
Хиггс бозон
Цөмийн физикийн эгэл бөөмсийн нэг болох Хиггийн босоныг 1964 онд Петр Хигс болон бусад 5 физикчид анх таамаглаж тодорхойлсныг 2012 оны 7 сарын 4-нд Швейцарийн Цөмийн Хурдасгуурын олон улсын эрдэмтэдийн багийнхан баталж зарласан юм. Энэ нээлтээр Стандарт Загварыг судлахад чухал ач холбогдолтой Хиггийн орчин үнэхээр оршдог болхыг баталж цаашлаад яагаад зарим үндсэн эгэл хэсгүүдийн симметрийн харилцаагаар массгүй нь ажиглагддаг боловч масстай байдаг, яагаад сул хүч нь цахилгаан соронзон хүчнээс богино үйлчиллийн зайтай байдгийг илүү тайлбарлах боломжууд гарах юм.
Бичлэг
Ангилал:Эгэл бөөм Ангилал:Бозон
Шугуйт дүүрэг
Шугуйт дүүрэг (, 石拐区, shí guǎi qū) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын харьяат, аймгийн энтэй Бугат хотын нэгэн дүүрэг.
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Өвөр Монголын дүүрэг Ангилал:Бугат
YG Entertainment
Гаргасан дуучид
Хамтлаг
Юнит хамтлаг
Соло
Продюсерүүд
The Black Label уран бүтээлчид YGX Entertainment
Бүжигчид
HI-TECH
CRAZY
Бэлтгэгчид болон хуучин уран бүтээлчид
===Одоогийн бэлтгэгчид ===
Лавлах бичиг
how to join the entertainment?? Ангилал:Mongolia [[Ангилал:Өмнөд Солонгосын аж ахуйн нэгж Ангилал:К-поп
Файлын хандалт
Файлын хандалт(File access)
Файл нь мэдээллийг хадгалдаг. Файлд байгаа өгөгдөл рүү хандаж, түүнийг санах ойд ачаалладаг. Хүссэн өгөгдөл рүүгээ хэрхэн хандах аргыг файлын хандалт гэж нэрлэдэг. Үйлдлийн систем бүрт өөрийн хандах арга байдаг. Зарим үйлдлийн системд олон тооны хандах аргыг хослуулан ашиглах боломж ч бий.
Файл руу хандах дараах аргууд бий
Дэс дараалсан хандалт
Файлыг нээгээд n-р бичлэг рүү(байт буюу бичлэг) рүү хандахын тулд заавал ч үгүй өмнөх бичлэгүүд рүү хандаж байж очно.Энэ талаараа энэ нь нэг холбоост жагсаалттай төстэй юм. Энэ төрлийн аргад голлон файлын төгсгөлд нэмэх үйлдлийг хийдэг. Зарим програмд файлын заагчийн байрлалаас урагш буюу хойш n байрлал (ихэнх тохиолдолд n=1 байдаг) шилжих боломж бий. Файлийн ажиллагаа нь ерөнхийдөө унших болон бичих үйлдлээс бүрдэнэ. Унших үйлдэл нь “read-next” функцээр хийгдэх ба файлын оролт гаралтыг заагч нь урьдчилаад автоматаар дараагийн файлын хэсгийг уншина. Мөн унших үйлдэлтэй адилаар бичих үйлдлийг “write-next” үйлдлээр хийнэ.Ийм файлын эхлэлийг бас тохируулж болдог.
Шууд хандалт
Файлын хүссэн байрлал руу шууд хандах нь томоохон хэмжээний өгөгдлийн сан мэтийн системд маш чухал байдаг. Шууд хандалтыг ашиглах нь дискэн дээр байрлаж буй мэдээллийн бүтцийг мэдэж байгаатай холбоотой. Өөрөөр хэлбэл заасан байрлал аль зам, секторт байгааг мэдэсэнээр түүн рүү шууд хандаж болно. Шууд хандалтын үед бичлэгүүд болон блокуудыг дэс дараагаар нь дугаарлан уншина. Тэгэхээр бид магадгүй 14-р блокыг уншаад дараа нь 53-ыг дараа нь 7-р блокыг бичиж болно. Файлын шууд хандалт нь унших болон бичих үйлдэлд ямар ч хязгаарлалт байхгүй. Шууд хандалтыг том хэмжээний мэдээлэл агуулсан бол түүн рүү хандахдаа ашигладаг. Өгөгдлийн сангууд ерөнхийдөө ийм төрлийн байдаг. Query хэрэгжих үед аль блок хариултыг агуулсан байна вэ гэдгийг тооцоолон дараа нь хүссэн мэдээллийг шууд уншина. Хамгийн энгийн жишээ бол агаарын тээврийн захиалгын систем юм. Бид тусгайлан нэг нислэгийн бүх мэдээллийг агуулсан(жишээ нь 713-р нислэгийн) блок нь нислэгийн дугаарыг тодорхойлно. 713-р нислэгийн захиалга хийгдээгүй сул суудлын тоог 713-р блок хадгална гэсэн үг. Мэдээллийг хадгалахын тулд магадгүй хэш функцыг хүний нэр хайхад ашиглаж болно. Шууд хандалтын үед файлын функц нь блокын дугаарыг параметрээр авна. Блокын дугаар нь хэрэглэгчийн үйлдлийн системийн харьцангуй блокын дугаарыг заах ба харьцангуй блокын дугаар нь файлын эхлэлийг тодорхойлно. Энхий харьцангуй блок нь 0, дараагийх нь 1 гэх мэт.... тэгсэн ч гэсэн харьцангуй дискний хаяг магадгүй эхний 3192 дахь блокын хувьд 14073 байж болно. Харьцангуй блокын дугаар нь үйлдлийн систем файл хаана байрлахыг шийдэх эрхийг зөвшөөрнө. Зарим үйлдлийн системийн харьцангуй блокын дугаар 0-с эхлэдэг бол зарим нь 1-с эхлэдэг. Тэгвэл файлын n тооны бичлэгийг систем хэрхэн хангадаг вэ? Бидэнд бичлэгийн логик урт буюу L,бичлэгийн хүсэлт буюу N нь I/O рүү хувирна. L байтад ирсэн хүсэлт нь L*(N) дээр байрлана. Логик бичлэг нь тогтсон хэмжээтэй байдаг ба бичлэгийг унших бичих устгахад хялбар болно. Бүх үйлдлийн систем дэс дараалласан болон шууд хандалтыг дэмждэггүй байж болно.Зарим үйлдлийн систем нь дараалласанг дэмждэг бол зарим нь шууд хандалтыг дэмждэг гэсэн үг.
Индекслэсэн хандалт
Файл руу хандахдаа шууд бусаар хандаж болно өөрөөр хэлвэл индексээр нь хандана гэсэн үг юм. Шууд хандалт нь заасан байрлал руу шууд хандаж чаддаг гэвч бодит байдал дээр нэг байрлал руу шууд хандах бус шууд бусаар хандах тохиолдол байнга гардаг. Физик байрлалыг харгалзуулсан буюу индекс хүснэгттэй бол энэ үйлдлийг хангалттай хурдхан гүйцэтгэж болно. Эхлээд индекс файл руу хандаад дараа нь үндсэн файл руу хандана. Жишээ нь:Жижиглэнгийн үнэ болон бүх барааны код ба үнийн жагсаалтыг агуулсан файл байна гэхэд бичлэг тус бүр 10 цифрээс бүрдэнэ харин үнэ нь 6 цифрээс буюу 16 байтаас тогтоно. Хэрвээ дискний блок бүр нь 1024 байт байна гэвэл бид блок бүрд нь 64 бичлэг хийж болно гэсэн үг. 120000 бичлэгтэй файл тэгэхээр 2000(2 сая байт) блокыг эзэлнэ гэсэн үг. Файлыг бүх барааны кодоор ангилахын тулд индекс нь блок бүрийн барааны кодоор тодорхойлогдоно гэсэн үг. Бичлэг тус бүр нь 10 цифрээс бүрдсэн 2000 бичилттэй мөн санах ойд аль хэдийн хадгалагдчихсан байгаа. Онцгойлсон нэг барааны үнийг олохын тулд индексийг нь ашиглан хоёртын хайлт хийж болох юм. Энэ хайлтаар яг аль бичлэг нь аль блокод агуулагдаж байгааг хаашаа хандахыг сурч авлаа. Энэхүү хандах арга нь том файлаас хялбар аргаар хурдан хайлт хийх боломжийг олгож байгаагаараа онцлогтой. Томоохон хэмжээний файлуудын индекс файл нь санах ойд хадгалахад дагаад том хэмжээг эзэлнэ гэсэн үг. Үүнийг шийдэх нэг арга бол индекс файлд индекс үүсгэх юм. Анхдагч индекс файл нь хоёр дахь индекс файлын өгөгдлийг зааж буй заагчийг нь (pointer) өөртөө агуулж болдог.
Холбоос
http://as.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-EHEP002013.html --> Operating system concepts 9th edition
Гэмпилдоржийн Цэдэнсоном
Далай Чойнхор ван Гэмпилдоржийн Цэдэнсоном (1881-1930) нь Монголын язгууртан, төрийн зүтгэлтэн хүн байв. Тэрээр 86 хошуунаас хамгийн том Далай Чойнхор вангийн хошууг 14 жил захирсан засаг ноён байсан бөгөөд Ардын засгийн үед ч хошууны засаг даргаар сонгогдон ажиллаж байсан юм. Г.Цэдэнсоном энэ том хошууг захирахдаа хошуу нутагтаа олон шинэтгэл хийсэн нэр хүндтэй засаг ноён байсан төдийгүй 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал, 1921 оны ардын хувьсгалын үйл хэрэгт хөдөө орон нутгаас гар бие оролцож явсан төр ниймийн зүтгэлтэн байсан юм.
Намтар
Далай Чойнхор ван Цэдэнсономын удам угсааг хөөн үзэхэд Чингис хааны удмын Боржигин овгийн, хиад ясны хүн байв. Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор вангийн хошуу буюу халхын умар замын дунд дахь зүүн этгээдийн хошуунд Хөндлөн ван Гэмпилдоржийн төрлийн тайж Очир жононгийнд Цэдэнсоном 1881 онд төржээ. Эл хошуу нь Халхын олон хошуунаас хамгийн том нь байсан төдийгүй газар нутаг уудам, хүн мал олонтой, баян чинээлэг, Халхын нөлөө бүхий хошуу байсан юм. Тус хошуу нь 1686 онд байгуулагдсан бөгөөд анхны засаг ноён нь Гүмбэ хэмээгч байсан бөгөөд түүнээс хойш угсаа залгамжлан 9 хүн хошууг захирч байжээ. Цэдэнсономын өргөсөн эцэг Гэмпилдорж нь хошууны найм дахь засаг ноён юм. Хошуу ноён хөндлөн ван Гэмпилдорж нь угсаа залгамжлах нуган үргүй учир өөрийн ойрын төрлийн Очир жоногийнхоос Цэдэнсономынг үрчлэн авч зэрэг хэргэмээ залгамжлуулахаар бичгийн эрдэмд сургаж байжээ. Хошуу ноён хөндлөн Гэмпилдорж 75 насандаа 1894 онд насан өөд болоход Цэдэнсоном хошууны ноёны Засаг төрийн бэйлийн хэргэмийг залгамжлан, тус хошууны сүүлчийн буюу ес дэх засаг ноён болсон байна. Тэрбээр 1899 онд эр бие насанд хүрч, хошууны хэргийг захиран шийтгэх болжээ. Багаас эрдэм номд гэгээрч, ухаан суусан түүнийг 21 настайд нь 1902 онд Улиастайн Манж амбан сайдын зөвлөх хувийн сайдад тохоон томилж байв. Цэргийн хэргт хүчин зүтгэсэн учир 1905 онд жүн вангийн хэргэм хүртсэн байна. Гэрийн сургуулиар манж, төвад хэл сурч эрдэм номд боловсорсон нэгэн байжээ. Хошууны болон төр, цэргийн хэрэгт хичээнгүй зүтгэж удаа дараа хэргэм зэргээ ахиулж байсан ажээ. Улс үндэснийхээ тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний төлөө сэтгэл оюунаа чилээж, төрийн хэрэгт чадах чинээгээрээ оролцож хүчин зүтгэж байсан төдийгүй үндэсний эрх чөлөөний 1911 оны их үйлст идэвхийлэн оролцож явсан нэгэн юм. 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын үйл хэрэгт түүний оруулсан гавьяа зүтгэлийг үнэлэн, Богд хаант Монгол улсын эзэн хаан Богдын лүндэнгээр 1911 онд Далай Чойнхор цол, жүн вангийн хэргэмээр шагнаж, Дотоод Хэргийг Бүгд Захиран Шийтгэгч Яамны дэд сайдын тушаалд тохоон томилжээ. Дэд сайдын албыг хашихын хамт 1913 оноос Сайн ноён хан аймгийн чуулганы даргыг түр хамаарч байжээ. Дэд сайдын албыг 1915 он хүртэл хашиж байгаад 1916 оноос Гадаад Хэргийг Эрхлэн Шийтгэгч Яамны дэд сайд болж 1919 он хүртэл үр бүтээлтэй ажилласан байна. Далай Чойнхор ван Цэдэнсоном нь 1921 оны Ардын хувьсгалыг талархан дэмжиж байсан төдийгүй 1921 оны 2 дугаар сард Сайн ноён хан аймгийн Цэргийг захирах жанжны тушаалыг хамаарч, хувьсгалын хэргт оролцож, цэрэг удирдан улс орноо харийн дайснаас чөлөөлөх үйл хэрэгт хүчин зүтгэж явжээ. Ардын хувьсгалын дараа 1923 онд засаг захиргааны өөрчлөлт хийхэд хошууны засаг даргаар сонгогдон жил гаруй ажиллаад 1924 онд өөрийн сайн дураар засаг даргаас татгалзсан. Үүнээс хойш энгийн ардын амьдралаар амьдарч байгаад 1930 онд одоогийн Хөвсгөл аймгийн Жаргалант сумын нутагт насан өөд болжээ.
Төр нийгмийн зүтгэл
Монголчууд 200 гаруй жил алдагдсан тусгаар тогтнол, төрийн эрхээ эргүүлэн 1911 онд олж авсан юм. Энэ түүхэн үйл явцыг тухайн үеийн монголчууд, Монголын төлөөх зүрх сэтгэлтэй хүн бүрийн зүтгэлийн үр дүнд бий болсон юм. Энэ тусгаар тогтнол бол хэн нэгний бус нийт монгол туургатны хамтын санаа, зүтгэл, мөрөөдөл, тэмцэл, эр зориг, ухааны илрэл нь байсан билээ. 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалыг тэргүүлэн оролцсон цөөн хүн бий. Тэдний нэг бол Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор вангийн хошууны засаг ноён Далай Чойнхор ван Цэдэнсоном байсан юм.
Далай чойнхор ван Цэдэнсоном бол 1911 оны зун Богд Жавзандамба хутагтад Халхын дөрвөн аймгийнхан Бат-оршил даншиг өргөх үеэр, сэтгэл нийлсэн ноёд Богдхан уулын ард сэм хуралдаж, монголчууд бие даах эрхээ эргүүлж олж авах, шашин хийгээд үндсээ хамгаалах, үүний тулд хаант Оросоос тусламж хүсэх, улмаар хувьсгалын үйл хэргийг эхлүүлэх ажлыг ярилцсан байна. Тэд хаант Орос улсад одох төлөөлөгчдийг томилон, Богдод мэдүүлэхээр тогтож, Хүрээнд сууж байсан Хаант Орос улсын консул Миллерээс хил нэвтрэх зөвшөөрөл авч, умар зүг одуулахаар тогтож байжээ. Энэ үйл явдлаас хойш Халхын Хүрээний хэргийг түр ерөнхийлөн шийтгэх газрыг байгуулж, Богд Жавзандамбын лүндэнг олон монголчуудад түгээх, Манж сайд Сандог зайлуулах, цэрэг дайчлах зэрэг ажлыг цаг алдалгүй шуурхай гүйцэтгэх үүргийг зорилго нэгт нөхдийн хамт гүйцэтгэж эхэлсэн байна. Энэ их үйл хэрэгт Далай Чойнхор ван Цэдэнсоном идэвхийлэн биечлэн оролцсон байна. Тэрбээр үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын бэлтгэл ажлыг хангах үед түр хугацаагаар хошуундаа сууж, тухайн үеийн байдлыг орон нутгаас бусад хүмүүстээ дамжуулдаг байжээ. Тэрбээр Да лам Цэрэнчимэдэд захидал бичиж, Улиастай, Засагт ханы байдал ямар байгаа, тува нар яах хандлагатай байгаа, хошуу нутагт юуг эрхэлбээс зохистойг илэрхийлсэн мэдээллээр хангаж байжээ.
Г.Цэдэнсоном нь 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын үйл хэрэгт анхаасаа идэвхтэй оролцож, хувьсгалын үйл хэргийг бататгах, төрийн үйл хэргийг хэрэгжүүлэхэд хүчин зүтгэсэн төрийн сайд байсан төдийгүй үнэнхүү сэтгэлийг чин шударгаар баримтлан, төрийн ёсыг жудаглан сахиж, төрийн үйл хэрэгт хоёргүй сэтгэлээр зүтгэж байсан юм. Цэдэнсоном 1915 оны 11 дүгээр сард Богд хаант Монгол улсын Гадаад хэргийг бүгд захиран шийтгэгч яамны дэд сайдаар томилогдоод улс орныхоо тусгаар тогтнолоо хамгаалах, төр засгаа бэхжүүлэхэд хичээнгүйлэн зүтгэж, Улсын дээд доод хуралд олон санал санаачилга гарган хэлэлцүүлж байжээ. Тухайлбал дөрвөн аймаг, шавь, дөрвөд, урианхай зэрэг шавь нараас бусдын адил татвар авах санал дэвшүүлж байсан нь тухайн цаг үедээ Богд хааны эрх мэдэлд халдсан зоригтой алхам байжээ. Мөн Монголын олон хошуудаас хятадын пүүсүүдэд тавьсан өрийг хүчингүй болгох санал гаргаж байв. Түүний эдгээр саналууд тодорхой цаг хугацааны дараа биеллээ олж байжээ.
Далай Чойнхор ван бол 1921 оны хувьсгалыг талархан хүлээн авч, идэвхтэй дэмжиж байсан юм. 1923 онд Ардын Засгийн газраас засаг захиргааны өөрчлөн байгуулалтыг хийж, хошуу ноёдыг өөрчлөхөд хошуу нутгийн олон түмэн түүнийг улируулан хошуу засаг даргаар сонгож байжээ. Харин 1924 онд хошууны даргын ажлаа өгч энгийн ардын адил аж төрөх болжээ. Тэр үеийн хүн амын дансанд Тосон Уулын харьяат Цэдэнсоном нь 46 настай, хөвгүүн Жигжидсүрэн 13 настай, хөвгүүн Лхагвадорж таван настай, эхнэр Гүнчин 45 настай хэмээн бүртгэсэн байна. Тэрээр 1930 оны зун хошуундаа таалал болжээ. Хэдийгээр тэрээр хэлмэгдүүлэлтэд өртөөгүй авч 1932 оноос түүний гэр бүлийнхнийг шийтгэж, хэлмэгдүүлэлтэд өртүүлсэн байдаг юм. Өргөмөл хүү Жигжидсүрэнг шоронд хорьж, их хатан Гүнчинг баривчлан Улаанбаатар хотод авчран цаазалсан түүхтэй.
Шинэтгэл
Тэрбээр Монголын түүх, соёлоо эрхэмлэдэг, залуус хөвгүүдийг ахас ихсийг хүндэтгэдэг, аливаад зөв шударга байх тухай байнга сануулж сургадаг байжээ. Хошууныхаа дотор гар урлал хөгжүүлэх, сургууль соёлыг хөгжүүлэх олон шинэ санаачилгыг сэдэж байжээ. Далай Чойнхор ван Цэдэнсоном 1914 онд Улсын дээд Хурлыг байгуулахад багтаж байсан. 1915-1919 онд Монгол Улсын Гадаад яамны дэд сайдаар ажиллах үедээ Улсын дээд, доод хуралд улс орны эдийн засаг, соёл, боловсрол, түүх, уламжлалын талаар хэд хэдэн чухал саналыг дэвшүүлж, зарим нь ажил хэрэг болсон байдаг юм. Түүний дотроос 1916 онд Улсын Дээд Хуралд өргөсөн нэгэн саналдаа улсын түүхийг бичих, харь хэлээр байгаа Монголын түүхийн эх сурвалжийг орчуулж хэвлүүлэхийг хичээвээс “Аливаа хүн өвөг язгуур цагийн мандсан мөхсөн алдсан амьсгал мэдэл нээгдэнэ. Эс ухаж мэдвээ снэгэн насны урт шөнийг унтаж барах мэт” хэмээн сануулаад Минь улсын үед бичигдсэн Юань улсын бүрэн түүхийг орчуулуулах саналыг өргөснөөр 1917-1922 онд таван жилийн хугацаанд Харчин хошууны номын мэргэн Дандаа буюу Дэмчигдоржоор орчуулуулжээ. Мин улсын үед хятадын түүхчдийн бичсэн “Юан улсын судар” хэмээх 210 дэвтэр бүтээлийг монгол орчуулга эдүгээ улсын Төв номын санд хадгалагдаж байна. Энэ бүтээл нь одоогоор харь хэлээр туурвисан Монголын түүхийн орчуулгын ажлын хамгийн том бүтээл болсон юм.
Далай Чойнхор ван да лам Цэрэнчимэдийг таалал болсны хойно 1915 оноос Гадаад яамны дэд сайдын албыг хашиж 1919 он хүртэл төрийн хэргийг залгуулж байсан хүн. Тийм ч учраас бусад ноёдоос илүүтэй Улсын дээд, доод хуралд олон шинэтгэлийн саналууд оруулсаар ирсэн байдаг. Лам нарыг шашиндаа үнэнч ариун байлгах талаар Улсын дээд хуралд тавьсан саналдаа “Лам нарын дотор сахил санваар сахиж, дацан сургуульд орсон боловч, архи уух, тамхи татах, хөзөр даалуугаар мөрийцөн наадах, эмс охид лугаа садарлан наалдаж явагсад, сүсэгтэн олныг хууран мэхлэгчид хааяа боловч үзэгдэх тул тэднийг барьж шийтгэх нь хууль ёсонд нийцнэ хэмээн төр дор шашин захирагдах” саналыг гаргажээ. Түүнээс гадна монголчууд өөрөө өөрсдийнхөө эдийн засгийн хэрэгцээг хангах санал гаргаж байжээ. Тухайлбал, Монгол орны хангайн бүсэд ургадаг цайны ургамлаа ашиглан өөрсдийнхөө цайны хэрэгцээг хангах жижиг үйлдвэрлэлийг дэмжих, монголчууд өөрсдөө гааль, худалдаагаа ашиглах гэх зэрэг олон санал тавьсан байдаг. 1916 онд Монгол улсад сургуулийн хэргийг  анхлан хэрэгжүүлэх  санал гаргаж,  өөрийн хошуундаа 25 хүүхэд сургах бага сургуулийн тэнхим байгуулж хүхдүүдэд иргэний боловсрол олгож байгаагаа Богд хаанд айлтгаж байжээ. Богд хаан түүний санал айлтгалыг хүлээн авч хүүхдүүдэд ном эрдэм сурахад нь зориулж, “Монгол үсгийн цагаан толгой”, “Оюун түлхүүр”, “Хоёр загалын тууж”, “Цаасан шувууны үлгэр”, “Чингисийн сургаал”, “Гадаад улсын товчоо”, “Бага хөвгүүдийн сургаал” зэрэг номыг тус тэнхимд хүргүүлж байжээ. Гэвч тухайн цагийн нөхцөл байдал хүндэрч, Монголын тусгаар тогтнолын асуудал эгзэгтэй болсон  үед түүний санал бүрийг хэрэгжүүлэх боломж Монголын Засгийн газарт байгаагүй юм. 1919 онд Монголын тусгаар тогтнолыг хятадууд хүчээр булаан авсны дараа халхын ноёдыг Бээжинд залж аваачсан байдаг. Халхын нөлөө бүхий ноёд аргагүйн эрхэнд Бээ¬жинд очиж, Хятадад дагаар орох шахалтанд орж байсан. Харин Далай Чойнхор ван Цэдэнсономын хувьд энэ үед албан ажлаа өгөөд нутагтаа очиж цагийн байдлыг ажиж хүлээсэн байдаг. Энэ нь янз бүрийн хариуцлагаас зугтсан хэрэг биш, нутагтаа очин боловсрол соёлын ажиллагааг дэмжин ажиллаж байсан олон баримт байдаг.
Уран дархчуудыг их дэмжиж байсан. Халхын нөлөө бүхий уран дархны хийц загвар бол Далай Чойнхор вангийн хошууны дэг байдаг юм. Тэрээр алдартай дарханы дэг сургуулийг өөрөө удирдан хөгжүүлсэн байдаг. Далай Чойнхор вангийн уран дархцуулын алдартай таван  хийц гэж байдаг. Дарьганга, Боржигон, Хүрээ, Далай Чойнхор вангийн, Дүүрэгч вангийн хийц зэрэг хэдэн чиглэл байсны нэг нь Далай Чойнхор вангийн хошууны хийц юм. Энэ хийц бол Цэдэнсономын үед хамгийн их хөгжиж дэлгэрсэн байдаг.Энэ бол хошуу ноёны дэмжлэгтэй шууд холбоотой.
Ардын хувьсгалын үед тэрбээр хошуугаа захирч байсан бөгөөд анхны бага сургуулийг Тариатад байгуулж байснаас гадна, ном бүтээл хэвлэх ажлыг дэмжиж байв. Шинэ байгуулагдсан Судар бичгийн хүрээлэн байгуулагдахад ихээхэн дэмжлэг үзүүлж, өөрийн хувийн ховор ном, судруудаа хандивлаж, Жамъян гүн, Ж.Цэвээн нартай нягт харилцаатай байжээ. Далай Чойнхор ван Цэрэнсономын талаар тулхтай судалгаа тун бага. Залуу судлаач Ж.Баярсайхан хэдэн жилийн өмнө түүний тухай судалгааны бэсрэг товхимол хэвлүүлсэн байна. Түүний мэндэлсний 130 жилийн ойг 2011 онд тэмдэглэхээр түний ач зээ нар санаачлан ивээн тэтгэж, ШУА, Түүхийн хүрээлэнтэй хамтарч томоохон эрдэм шинжилгээний хурал Улаанбаатар хотноо хийж, хошуу нутагт нь бэсрэг наадам хийж тэмдэглэсэн билээ.
Ном зүй
Ангилал:Монголын хувьсгалч Ангилал:Монголын төрийн зүтгэлтэн Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн Ангилал:1881 онд төрсөн Ангилал:1930 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Зунгааралт
Зунгааралт гэдэг нь шингэний өөр өөр хурдтай эгэл хэсгүүдийн мөргөлдөөний улмаас үүсэх физик шинж чанар юм. Хэрэв хоолой дундуур шингэн шахагдаж байна гэж үзвэл хоолойн тэнхлэг орчимд шингэн хурдтай хөдлөх ба эсрэгээр хоолойн ханаруу дөхөх тусам шингэний хөдөлгөөний хурд багасаж улмаар тэг болно. Үүний шалтгаан нь уг зунгааралтаас үүссэн хүчдэл бөгөөд, (мөн хоолойн эхлэл болон төгсгөлийн хоорондох даралт нөлөөлнө), шингэний эгэл хэсгүүд хоорондын болон хоолойн ханатай үрэлцэх хүчийг даван туулж хөдөлгөөний хадгалахыг эрмэлзэнэ.
Шингэн нь ямар нэгэн эсэргүүцлийн хүчгүй, шүргэх хүчдэл үүсдэггүй бол тэдгээрийг идеаль шингэн эсвэл төгс шингэн гэж нэрлэнэ. Тэг зунгааралт нь зөвхөн супер шингэн д маш бага температуртай үед ажиглагдана. Өөрөөр хэлбэл бусад бүх шингэн нь эерэг зунгааралттай байх ба техникийн хэлээр тэдгээрийг бодит буюу зунгааралттай шингэн гэнэ. Ердийн ярианд шингэн нь усны үзүүлэх зунгааралтаас их бол өтгөн, усны зунгааралтаас бага буюу норгох чадвар нь бага бол хэт шингэн гэж үздэг. Зунгааралт хэт ихтэй шингэний жишээ бол зөгийн бал, цаашилбал давирхай, зарим төрлийн резин гэх мэтийг дурьдаж болох юм.
Үгийн гарал үүсэл
Зунгааралт (англи: viscosity) нь "viscum" гэдэг Латин үгнээс гаралтай бөгөөд энэ нь цагаан борц буюу "mistletoe" ургамалын нэр ба шувууг барьж авахад зориулсан уг ургамлаас гаргаж авсан цавууг ийнхүү нэрлэдэг байсан байна. Монгол хэлэнд наалдамхай зүйлийг зунгаг гэдэг үгээр илэрхийлэх ба үүнээс үүсгэн зунгааралт хэмжээх физик хэмжигдэхүүнийг нэрлэжээ.
Динамик (шүргэх) зунгааралт
Шингэний динамик (шүргэх) зунгааралт нь өөр өөр хурдтай хөдөлж буй шингэний үе давхрагын хооронд бий болох шүргэлцэх эсэргүүцлийг илэрхийлнэ. Үүнийг Чоеттегийн урсгал гэж алдаршсан жишиг бодлогон дээр тодорхойлж болох ба энэ урсгал нь хоёр хавтгайн дунд шингэн орших ба дээд хавтай u хурдтайгаар хөдөлж эхлэхэп ажиглагдана. (Хоёр хавтгайг ихэвчлэн хязгаагүй гэж авч үзэх ба тухайн урсгалын орчимд ирмэг болоод саад үл тулгарна.)
Хэрэв дээд хавтгайн хурд хангалттай бага бол, шингэний эгэл хэсэг хавтгайтай параллель хөдлөх ба хурдны хуваарилалт бараг шугаман байдлаар хувьсаж ёроолын хурд тэг, дээд хавтгайн хурд u байна. Шингэнийг хавтгайтай параллель нимгэн үе давхргагаас бүрдэнэ гэж үзвэл дээрх байдлаар үе бүр өөрийн доод үеэсээ хурдан хөдлөх ба тэдгээр үеийн хоорондын үрэлт нь харьцангуй хөдөлгөөний улмаар бий болох хүчийг нэмэгдүүлнэ. Тухайлбал, шингэн дээд хавтгайд хөдөлгөөний эсрэг хүчээр үйлчилэх ба үүнтэй адилаар доод хавтгайд мөн хүч үйлчилнэ. Харин гадаад хүч нь дээд хавтгайн тогтмол хурдтай хөдөлгөөнийг хадгалахад чиглэнэ.
Хүч F -ийн утга нь харьцангуй хурд u, хавтгай бүрийн хөндлөн огтлолын талбай A зэрэгт пропорциональ ба хавтгайн хоорондох зай y -тай урвуу хамааралтай байна: Пропорционалийн коэффициент μ нь шингэний (өөрөөр хэлбэл динамик зунгааралт) зунгааралт юм.
Харьцаа u/y нь хэв гажилтын утга эсвэл шүргэх хурд гэж нэрлэгдэх ба хавтгайгай перпендукляр шингэний хурдны уламжлал бөгөөд дифференциал хэлбэрийг хурдны градиент гэнэ. Исаак Ньютон зунгааралтын хүчний дифференциал хэлбэрийг дараах байдлаар өгчээ. Үүнд: \tau = F/A ба нь хурдны градиент буюу орчны шүргэх хурдыг илэрхийлнэ. Энэ томъёонд урсгал нь босоо тэнхлэгтэй параллель байна. Энэ тэгшитгэл мөн хувьсах хурдтай үед хэрэглэгдэж болно. Өөрөөр хэлбэл хурд шугаман бус хуваарилалтай үед хүчинтэй.
Динамик зунгааралтын коэффициентийг ихэвчлэн Грек үсэг мю (μ) ашиглан тэмдэглэх ба инженер, химич, физикчдийн ихэнх нь үүнийг хэрэглэдэг. Гэхдээ, Онолын ба хэрэглээний химийн олон улсын холбооны гишүүнчлэлд Грек үсэг эта (η) хэрэглэхийг зөвлөдөг байна.
Эзлэхүүний зунгааралт
Шахагдах шингэн нь шүргэх хүчдэлгүйгээр шахагдах эсвэл тэлэлтийн үед урсгалыг эсэргүүцэж буй дотоод үрэлтийн хэлбэрийг харуулна. Эдгээр хэлбэр бүхий хүчнүүд нь тэлэлт ба шахагдах утгатай σ гэж тэмдэглэгдэх эзлэхүүний зунгааралт эсвэл бөөмийн зунгааралт (bulk) заримдаа хоёрдогч зунгааралт гэж нэрлэгдэх хүчин зүйлээр холбогддог.
Зунгааралтын тенсор
Зунгааралтын тенсор нь үл хамаарах 9 чөлөөний зэрэг тэй байна. Изотропи Ньютоны шингэний хувьд эдгээр нь хоёр үл хамаарах параметрээр буурах боломжтой. Ихэнхдээ тенсорын задаргаа нь хүчдэлийн зунгааралт μ болон бөөмийн зунгааралт σ болно.
Нюьтоны ба Нюьтоны бус шингэнүүд
Зунгааралтын тухай Ньютоны хууль нь тогтоосон тэгшитгэл юм (Гукийн хууль, Фикийн хууль, Омын хууль гэх мэттэй адил). Өөрөөр хэлбэл энэ нь байгалийн хууль биш боловч маш ойролцоолсон байдлаар материалын шинж чанарыг илэрхийлж чадна.
Шингэрэх шингэнүүд нт маш элбэг байх ба тэдгээрийг тихотропи шингэнээс ялгаатай авч үзэх хэрэгтэй.
Аль ч шингэний хувьд зунгааралт нь температур болон найрлагаасаа хамаардаг. Хий эсвэл бусад шахагдах шингэн ий хувьд температураас хамаарах ба заримдаа даралтаас хамаарах тал бий.
Хатуу бие дахь зунгааралт
Шингэний урсгалын үед гарах зунгааралтын хүчийг хатуу биеийн шахах, сунгахад үүсэх харимхайн хүч тэй адилтгаж болохгүй. Хүчдэл нь хатуу биеийн хувьд сунах хэв гажилттай хамааралтай бол, шингэнд хугацааны туршид шилжилиийн утгатай хамаатай байна. (Иймийн учир, Максвелл шингэнд түр зуурын налархай чанар байдаг гэж үзжээ.)
Гэхдээ ихэнх шингэн гэнэтийн хүчдэлд харимхай хатуу материал шиг шинж чанарыг үзүүлнэ. Эсрэгээрээ, ихэнх "хатуу бие" (боржин хүртэл) маш жижиг хүчдэлд ч гэсэн маш аажмаар шингэн шиг урсах боломжтой. Эдгээр материал нь тухайн нөхцөлд харимхайн (деформацийн үйлчлэл) болон зунгааралтын (деформацийн утгын үйлчлэл) шинж чанарыг хамтад нь агуулах учир зунгаарсан чанар гэж нэрлэгдэнэ.
Үнэхээрийн зарим судлаачид шил, полимер гэх мэт материалыг шингэн шиг маш өндөр зунгааралттай байх учир аморф хатуу материал гэж нэрлэдэг (ж.н 1012 Па·с- ээс их). . Гэтэл бусад судлаачид энэ таамаглалыг няцааж ердийн хатуу материал урсахгүй байх хүчдэлийн хязгаарыг авч үзэх шаардлагатай гэж үздэг ба энэ нь шилний хувьд эргэлзээтэй байдаг.
Зунгаарсан хатуу нь хүчдэлийн зунгааралт болон бөөмийн зунгааралтыг хамтад нь харуулна. Сунасан зунгааралт нь уртсаж сунасан уян материалын хариу үйлдлийг илэрхийлэх шүргэх болон эзлэхүүний зунгааралтуудын шугаман хослол юм. Энэ хэмжигдэхүүн нь полимерийн шинж чанарт маш чухал ойлголт юм.
Геологид, зарим хөрс тэдгээрийн налархай шилжилтээс 3 дахин их байх зунгааралтын чанарыг харуулдаг ба тэднийг заримдаа Реид гэж нэрлэнэ.
Зунгааралтыг хэмжих
Зунгааралтыг өөр өөр төрлийн зунгааралт хэмжигч болон реометр - ээр хэмжинэ. Реометр нь зунгааралт хэмжигчээр хэмжих боломгүй, олон хүчин зүйлээс хамаарах зунгааралттай шингэнд хэрэглэгдэнэ. Шингэний температурыг тохиуулж хянах нь маш нарийн зунгааралтыг хэмжих үндэс болдог. Ялангуяа тосолгооний шингэнүүд 5 °C-ийн өөрчлөлтөнд 2 дахин их зунгааралтын утга харуулах жишээтэй.
Зарим шингэний хувьд зунгааралт нь шүргэх утгын өргөн хүрээнд тогтмол байж болно (Ньютоны шингэнүүд). Тогтмол зунгааралтгүй шингэнүүдийн (Ньютоны бус шингэн) зунгааралтын нэг тоогоор тодорхойлох боломжгүй. Ньютоны бус шингэнүүд нь шүргэх хүчдэл, шүргэх утгаас хамаарсан маш олон зунгааралтын утгуудийг өгнө.
Шингэний кинематик зунгааралтыг хэмжих хамгийн энгийн багаж нь зунгааралтыг хэмжих капиляр шил юм.
Бүрхүүл хальс хийдэг үйлдвэрт зунгааралтыг тусгай аягаар хэмждэг. Тэдгээрт Зан аяга, Фордын аяга- зэрэг хэрэглэгдэх ба үйлдвэр бүрт өөр байна. Цүлхэлтийн хугацаагаар /аягаар/ хэмжсэн зунгааралтын утгыг хөрвүүлэх тэгшитгэл ашиглан кинематик зунгааралтруу шилжүүлж болно (сантистокес, cСт).
Зарим үйлдвэрт Стормерийн зунгааралт хэмжигчээр зунгааралтыг хэмжих ба энэ нь зунгааралтыг Кребийн нэгжээр (KU) тодорхойлно.
Чичиргээнт зунгааралт хэмжигч гэж байна. Сунасан зунгааралтыг реометрээр хэмжинэ. Бөөмийн буюу эзлэхүүний зунгааралтыг акустик реометрээр хэмжинэ.
Динамик зунгааралт μ
Динамик зунгааралтын Си нэгж нь паскаль-секунд (Па·с), (энэ нь (Н·с)/м2, эсвэл кг/(м·с)) юм. Хэрэв 1 Па·с зунгааралттай шингэн хоёр зэрэгцээ хавтгайн гол байна гэж үзвэл нэг хавтгай нь 1 паскалийн шүргэх хүчдэлээр хажуу тийш түлхэгдэж нэг секундэд хоёр хавтгайн хоорондын зайтай тэнцүү зайг туулна гэсэн үг. 20 °C тай ус нь 0.001002 Па·с-ийн зунгааралттай байх бол ердийн моторын тосны зунгааралт 0.250 Па·с гэсэн хэмжээстэй байна
Динамик зунгааралтын СГС физикийн нэгж нь поис (П) юм. Үүнийг Жеан Леонард Марие Поузиелл ийн нэрийг мөнхөлж нэрлэсэн байна. Энэ нь Америкийн стандартад түгээмэл хэрэглэгдэх ба Сэнтипоис (cП) гэж тэмдэглэгдэнэ. 20 °C -тай ус нь 1.0020 cП гэсэн зунгааралттай байна.
Кинематик зунгааралт ν
СГС физик нэгжид кинематик зунгааралтын нэгж нь Стокесоор (Ст) тэмдэглэгдэнэ. Мөн л Георге Габриел Стокес ийн дурсгалд зориулж ийнхүү нэрэлжээ. Үүнийг заримдаа сентиСтокесоор тэмдэглэнэ (cСт). АНУ-д Стокесийг дангаар нь хэрэглэнэ. 20 °C -тай ус нь 1 cСт гэсэн зунгааралттай байна.
Кинематик зунгааралтыг заримдаа моментын тархалт гэж нэрлэж ашиглах тал бий. Учир нь энэ нь дулаан тархалт, масс тархалт мэттэй адил төстэй физик хэмжигэдхүүн болно.
Шингэрэлт буюу өтгөрөлт
Зунгааралтын урвуу хэмжигдэхүүн нь шингэрэлт бөгөөд түүнийг ихэвчлэн φ = 1 / μ эсвэл F = 1 / μ гэж тэмдэглэнэ. Хэмжих нэгж нь урвуу поис (cм·с·гр−1) эсвэл ре гэнэ. Инженерийн практикт ховор хэрэглэгдэнэ.
болох ба зунгааралтын эквивалент тэгшитгэл нь:
болно. Энд χa ба χb нь тус хольц бүрийн молийн фракцууд, μa болон μb нь тус бүрийн цэвэр зунгааралтууд болно.
Стандарт бус нэгж
Реун нь Британичуудын хэрэглэдэг динамик зунгааралтын нэгж юм.
Газрын тосны зарим компаниуд зунгааралтыг Саиболт хэмээх багажаар хэмжих Саиболт универсал секунд гэсэн (СУС) нэгжээр тэмдэглэдэг байна. Харин СУС-ийг сентиСкотруу ASTM D 2161 гэсэн стандартад өгөгдсөн хүснэгтийн дагуу шилжүүлнэ.
Молекул гаргалгаа
Системийн зунгааралт нь сиситем дахь хоёр молекулын харилцан үйлчлэлээр тодорхойлогдох боловч одоогоор яг таг тайлбарлах энгийн илэрхийлэл алга байна. Хамгийн энгийн гэж хэлж болох илэрхийлэл нь 1985 Эван болон Моррис нарын гаргасан Хугацааны шилжилтийг засварлах функц эсвэл шугаман шүргэх зунгааралтын хувьд Греен-Кобу хамаарал зэрэг болно. Гэсэн ч дээрх хоёр илэрхийлэл нь Молекул динамик ийн компьютер тооцоололд зунгааралтыг тооцоход нарийн үр дүнгүүдийг өгнө.
Хийнүүд
Хийн зунгааралт нь цэвэр молекулуудын тархалтаас гаралтай. Хийн кинетик онол нь шингэний зунгааралтын шинж чанарыг ойролцоолоход тус болдог.
Онол хүчинтэй байгаа хүрээнд:
Ж.Максвелл 1866 онд хийн зунгааралтын талаар алдартай өгүүллээ хэвлүүлсэн байдаг. Яагаад зунгааралт нь даралтаас үл хамааралтай вэ гэдгийг ойлгохын тулд А ба В гэсэн зэрэгцээ хоёр хязгаарын үеийг авч үзэх хэрэгтэй. Хийн дотоод үрэлт нь (зунгааралт) момент тархалтаас үүдэлтэй В үерүү нэвтрэн орж байгаа А үеийн бөөмийн магадлалаар тодорхойлогдоно. Максвеллийн тооцоолол нь зунгааралтын коэффициент нь нягттай, дундаж чөлөөт мөртэй, атомын дундаж хурдтай пропорциональ гэдгийг харуулдаг. Өөрөөр хэлбэл, чөлөөт дундаж мөр нь нягттай урвуу хамааралтай. Даралтын нэмэгдлээр бий болох нягтын нэмэгдэл нь зунгааралтыг өөрчилж чадахгүй.
Тархах эгэл хэсгийн дундаж чөлөөт мөртэй холбогдох нь
Тархалттай холбогдоход кинематик зунгааралт нь шингэрсэн материалын массын тархалтыг ойлгоход чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Зунгааралт нь шүргэх хүчдэлтэй мөн шингэний шүргэх утгатай хамааралтай ба шүргэх утга нь бөөмийн тархалт, дундаж чөлөөт мөртэй λ хамааралтай байна.
Шүргэх хүчдэлийг нэгж хугацаан дахь моментын өөрчлөлтөөр илэрхийлбэл p нэгж A (моментын цүлхэлтийн утга) талбайд дурын гадаргууд
байх ба нь х тэнхлэгийн дагуух дундаж хурд болно.
Цаашдын боловсруулалт нь
гэж гарах ба
Хийн зунгааралтанд температурын нөлөөлөл
Сутерландын томьёо нь идеаль хий н динамик зунгааралтыг температураас хамааралтай байхаар илэрхийлнэ:
Энэ нь
Сутерландийн томьёонд
Энэ томьёо нь температурын 0 < T < 555 K хүрээнд, даралтын алдаа 10%, даралтын утга 3.45 MPa -аас бага байхад хүчинтэй.
Зарим хийн хувьд Сутерландийн тогтмол болон λ -ийн утгуудийг дараах хүснэгтээс авч болно.
Шингэрүүлсэн хийн зунгааралт
Чапман-Энскогийн тэгшитгэл нь шингэрүүлсэн хийн хувьд зунгааралтыг тооцоход хэрэглэгдэж болох юм. Энэ тэгшитгэл нь хагас онолын нөхцлийг ашигласан байдаг. Тэгшитгэл нь гурван ширхэг туршилтын параметрийг шаардана. Мөргөлдөөний параметр (σ), Больцманы тогтмолд хуваагдсан татах хамгийн их энерги (є/к) ба мөргөлдөөний интеграл (ω(T*)) зэрэг юм.
Дува Төмөр
Дува Tөмөр нь 1329-1330 оны хооронд тус улсыг богино хугацаанд захирч байжээ. Богино хугацаанд тус улсыг захирсан. Удалгүй эх өөртэй ах юмуу дүү Тармаширинд хорлогдон таалал төгссөн. Түүний хан ор суусан үеийг түүхчид их эргэлзээтэй үздэг бөгөөд нэр усыг нь бас Төр Төмөр гэх мэтээр ондоо бичих үзэгдэл байдаг.
Зунгааралт
Шингэрүүлсэн хийн зунгааралт
энд
Дува Төмөр
Ангилал:Боржигин Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Зунгааралт
Дуслын шингэнүүд
Шингэн буу дусал үүсгэх боломжтой шингэнд молекул хоорондын нэмэлт хүч маш чухал болж ирнэ. Энэ нь цаашид шүргэх хүчдэлийн утгад нөлөөлөх ба их маргаантай асуудал юм. Тэгэхээр шингэний хувьд:
Шингэний динамик зунгааралт нь хийн динамик зунгааралтаас хэдэн эрэмбээр их утгатай байна.
Холигдсон шингэний зунгааралт
Хоёр ба түүнээс олон шингэний хольцын зунгааралтыг Рефутасын тэгшитгэл ашиглан олно. Тооцоолол нь дараах гурван алхамд гүйцэтгэгдэнэ.
Эхний алхам нь хольцийн бүрдүүлэгч бүрт зунгааралтын холигдолтын тоог (VBN) (мөн холигдолтын индекс гэж нэрлэж болно)
гэж тодорхойлох ба энд кинематик зунгааралт нь сентиСтокесийн нэгжээр (cСт) байна. Бүх зунгааралтууд ижил температурт хэмжигдсэн эсхүл тооцогдсон байх ёстой.
Дараагийн алхам нь хольцын хувьд VBN -ийг
гэж тогтоох явдал ба xX нь хольцын хувьд бүрдүүлэгчүүдийн массын фракц юм.
Нэгэнт хольцын зунгааралтын холигдолтын тоо олдсон бол сүүлчийн алхам нь тэгшигэл (1) ээс ν тодорхойлох ажил болно.
энд VBNBlend хольцын зунгааралтын холигдолтын тоо болно.
Агаар
Агаарын зунгааралт нь температураас хамаарна. 15 °C-тай үед агаарын зунгааралт 1.81 кг/(м·с), 18.1 μПаa.с эсвэл 1.81 Пa.с байна. Харин 15 °C үед кинематик зунгааралт нь 1.48 м2/с эсвэл 14.8 cСт байна. 25 °C үед зунгааралт нь 18.6 μПa.с ба кинематик зунгааралт 15.7 cСт байна. Тепмератураас хамаарсан зунгааралтын функцаас зунгааралтыг мөн олж болно Хийн зунгааралт тооцогч.
Ус
Усны динамик зунгааралт нь 25 °C хэмтэй үед 8.90 × 10−4 Па·с эсвэл 8.90 × 10−3 дин·с/cм2. Ус нь 25 °C-т 0.0091 поис зунгааралттай ба 20 °C-т 1 сэнтиПоис зунгааралттай байна. Температурын функцаар илэрхийлбэл T (K): (Пa·с) = A × 10B/(T−C) ба энд A=2.414 × 10−5 Пa·с ; B = 247.8 K ; ба C = 140 K байна.
Бусад бодисууд
Бусад Ньютоны шингэний зунгааралтуудыг дараах хүснэгтээр өгөв:
* эдгээр шингэнүүд нь маш өндөр зунгааралттай Ньютоны бус шингэнүүд юм.
тэмдэглэл: Өндөр зунгааралттай гэдэг нь өтгөн шинж чанартайг харуулна.
Зуурмагийн зунгааралт /булинга/
Булинга хэмээх нэршил нь шингэн ба хатуу бодисуудын холимогыг илэрхийлэх ба заримдаа шингэрэлтийг илэрхийлнэ. Булингын зунгааралт нь шингэн фазын зунгааралттай харьцангуйгаар талбарлагдана:
энд μs ба μl булинга ба шингэний динамик зунгааралтууд (Пa·с), ба μr харьцангуй зунгааралт (хэмжээсгүй) болно.
Хатуу хэсгийн концентариц болон фракцаас хамаарч хатуу хэсгийн эзлэхүүний фракцаас ɸ хамаарсан хэд хэдэн харьцангуй зунгааралтыг илэрхийлэх загварууд байна.
Нарийн ширхэглэлтэй хатуу хэсэг хэт бага концентарицтай байвал Эйнштэйний тэгшитгэл хэрэглэгдэж болох:
Харин өндөр концентарицтай үед Гут болон Симха нарын дэвшүүлсэн засвартай тэгшитгэл ашиглагдах ба энэ нь хатуу хэсгүүдийн хоорондох харилцан үйлчлэлийг авч үзнэ:
Цаашилбал энэ тэгшитгэл нь Томас -аар засварлагдаж туршилтын өгөгдөлтэй тохируулагдан
болох ба энд A = 0.00273 ба B = 16.6 байна.
Өндөр шүргэх хүчдэлүүдтэй үед (1 kПa-аас дээш), Китано нарын боловсруулсан тэгшитгэл хайлмал полимерын
гэж итэгшитгэл ашиглагдах ба гөлгөр ширхэглэлтэй үед А = 0.68 байна.
Аморф материалын зунгааралт
Аморф материал дахь шингэний зунгааралт (тухайлбал шилнүүд ба хайлшууд)  дулааны процессоор идэвхиждэг:
энд Q идэвхижүүлэх дулааны энерги, T нь температур, R нь хийн молийн тогтмол ба A нь ойролцоолсон тогтмол юм.
Аморф материал дахь зунгааралдсан урсгал нь Аррениусын төрлийн шинж чанараас гажсан характеристиктай байна: Q нь бага температур (шилэн төлөв) дахь өндөр QH утгаас их температурт (шингэн төлөв) бага QL утга хүртэлх өөрчлөлт. Энэ өөрчлөлтөөс хамаарч, аморф материал нь дараах байдлаар ангилагдана.
Аморф материалын хэврэгшилт нь Доремусын хэврэгшилтийн харьцаагаар тооцогдох:
ба хүчтэй, хатуу материалд RD < 2 байх бол хэврэг материалд RD ≥ 2 байна.
Аморф материалын зунгааралт нв хоёр експоненттой функцаар яг таг тодорхойлогдоно:
Энд A1, A2, B, C ба D нь аморф материалын барьцалдалтын термодинамик шинж чанартай холбооттой байна.
Шилний шилжилтийн температур аас холгүй Tg дээрх тэгшитгэл нь Вогел-Фулчер-Тамманн (VFT) тэгшитгэлээр ойролцоологдоно.
Хэрэв температур нь шилний шилжилтийн температураас нилээд бага бол T Tg хоёр экспонент тэгшитгэл нь Арренуисын төрлийн тэгшитгэлээр,
гэж илэрхийлэгдэх ба энд
мөн Hd нь эвдэрсэн барьцалдалтын бүрэлдэлтийн энтальпи (тэмдэглэхдээ configuron s) ба Hm нь тэдгээрийн хөдөлгөөний энтальпи болно. Хэрэв температур нь шилний шилжилтийн температураас бага бол, T < Tg, зунгааралтын идэвхижүүлэх энерги нь өндөр байна. Яагаад гэвэл аморф материалууд шилэн төлөвт байхдаа тэдгээрийн барьцалдалт нь эвдрээгүй байдаг.
Хэрэв температур нь шилний шилжилтийн температураас өндөр бол T Tg хоёр экспонент тэгшитгэл нь Аррениусын төрлийн тэгшитгэлээр:
мөн температур нь шилний шилжилтийн температураас их бол T > Tg аморфи материалууд нь хайлмал тэдгээрийн барьцалдалт нь эвдэрсэн, хөнгхөн урсамтгай болсон байх учир зунгааралтын идэвхижүүлэх энерги нь бага байна.
Хуйлралтын зунгааралт
Шингэний урсгалын турбулент судалгаанд ерөнхийдөө бага хэмжээтэй хуйлралтууд (эсвэл хуй угалзууд) -ийг ялгасаж үзэх ба том хэмжээст хуйлралтуудыг тооцож хуйлралтын зунгааралт хэмээхийг авч үзнэ. Энэ нь бага хэмжээстэй урсгалд энерги йн сарнилт болон зөөгдөлтийг тодорхойлдог (том хуйлралтын симуляци гэдгийг үзэх). Далайн циркуляцийн загварчлалд хэрэглэгдэх хуйлралтын зунгааралтын утгыг 5×104 -аас 106 Пa·с хооронд тооцооны торны нарийвчлалаас хамааруулж авна.
Мөн үзэх
Гадаад линк
Ангилал:Бодисын шинж чанар Ангилал:Физик тоо хэмжээний төрөл Ангилал:Реологи Ангилал:Шингэний механик
Илжигдэй
Элжигэдэй нь Цагадайн хант улсыг 1325-1329 оны хооронд захирч байсан хүн юм. Тэрээр Кебек ханыг нас барсны дараа, өөрийн анд Хүслэн хутагт хаан болон Юань улсын дэмжлэгтэйгээр хан болсон. Гэвч 1329 онд Хүслэн хаан нас барсны дараа Юань улсын Тугтөмөр хаан Цагадайн улс руу Наймантай жанжинаар цэрэг захируулан илгээжээ. Үүний дараахан тэрээр ах Дува Төмөрт хорлогдон өөд болсон.
Ангилал:Боржигин Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Монголын мэдээлэл зүйн 27-р олимпиад
2013 оны 05-р сарын 07-оос 11-ний өдрүүдэд мэдээлэл зүйн улсын  27-р олимпиад Улаанбаатар хотод амжилттай явагдаж дүнгээ гаргалаа. Энэ удаагийн олимпиадад аймаг хотоос шалгарсан 42 багш, 36 сурагч оролцлоо.Мөн улсын олимпиадын үеэр Сурагчдын бүтээлийн уралдаан зохион байгуулагдаж манай сурагчид авьяас чадлаа сорилоо.
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Назлы Толга Бреннинкмейер
Назлы Толга Бреннинкмейер (1979 оны арваннэгдүгээр сарын 8-нд Анкара хотод төрсөн) бол Туркийн сэтгүүлч, мэдээний хөтлөгч юм.
Тэрээр 7 настайдаа аавынхаа үүргийн улмаас Анкарагаас Истанбул руу нүүжээ. Эхлээд Эренкөй бага сургууль, дараа нь Үскүдар Америкийн ахлах сургуулийг төгссөн. Тэрээр их сургуулиа Мармара их сургуулийн Харилцааны факультетэд төгссөн. Дараа нь Галатасарай их сургуулийн Харилцааны факультетэд магистрын зэрэг хамгаалсан. Тэрээр 1998 онд их сургуульд сурч байх хугацаандаа Канал D -д дадлага хийх хүсэлтийг хүлээн авснаар сэтгүүлчийн ажлын гараагаа эхэлсэн. Анх Канал Д-д Гадаад мэдээний албанд ажиллаж эхэлсэн. Дараа нь Тунжай Өзкан ерөнхий редакторт өдөр тутмын болон шөнийн мэдээг танилцуулав. Канал D-д 4 жил ажилласны дараа Тунжай Өзкан 2002 онд Тунжай Өзкан болон Доган группын хоорондын үл ойлголцлын улмаас Дефне Самиели болон түүний багийн хамт Show TV -д шилжсэн. “Show TV”-д 1 жил ажиллахдаа өдөр шөнийн мэдээний хажуугаар онцгой ярилцлага өгсөн. Тэрээр 2003 онд Show TV-ийг орхиж, ижил нэвтрүүлгийн группын мэдээний суваг болох Skytürk рүү нүүсэн. Skytürk-д тэрээр эхлээд үдийн цайны шугаманд Назлы Толгатай "Гүндэм", оройн цагаар Назлы Толгатай "Мэдээний ширээ" нэртэй нэвтрүүлэг бэлтгэж, толилуулсан. 2007 оны 1-р сард Доган Шентүркийн урилгаар Skytürk -ээс FOX болох TGRT руу шилжсэн. 2008 онд компанийн бодлогын дагуу FOX Ana Haber-ын цагийг 22:00 болгож, нэрийг нь Fox On Ana Haber болгон өөрчилсөн. 2013 оны 6-р сарын 14-нд тэрээр гэр бүл зохиож, гадаадад суурьшсан тул 7 жил орчим үргэлжилсэн мэдээний гол хөтлөгчийг орхисон. Назлы Толга бол Христийн шашинтан бөгөөд Голландын бизнесмэн Лоуренс Бреннинкмейертэй 2013 оны 8-р сарын 31-нд Сент Эсприт сүмд гэрлэсэн.
Назлы Толга өөрөөсөө 15 сараар эгч Эда хэмээх эгчтэй бөгөөд сүүлийн жилүүдэд ээж болсон.
Эх сурвалж
Ангилал:1979 онд төрсөн
Монголын мэдээлэл зүйн 28-р олимпиад
Ерөнхий боловсролын сургуулийн багш, сурагчдын ангиллаар зохион байгуулагддаг уламжлалт Мэдээлэл зүйн улсын XXVIII олимпиадыг 2014 оны 05-р сарын 07-оос 09-ний өдрүүдэд Монголын мэдээлэл зүйн олимпидыг зохион байгуула хороо, ШУТИС-ийн Мэдээлэл Холбооны Технологийн сургуультай хамтран амжилттай зохион байгууллаа. Энэ удаагийн олимпиадыг мэдээлэл холбооны технологийн тэргүүлэгч компани "Скайтел групп"ь монголын хөрөнгийн зах зээлийн тэргүүлэгч компани "Хөдөө аж ахуйн бирж" ХХК-ууд ивээн тэтгэж ажиллаа. Мөн Шинэ монгол дунд сургуул, "Green city" ХХК, Бит пресс, мэдээллийн gogo.mn сайт үйл ажиллагааг дэмжин хамтран оролцлоо. Олимпиадын мэдээллийг www.sict.mn/olympiad вэб хуудсаар нийтийн хүртээл болгон ажиллалаа.
Багшийн ангилалд
Тусгай байранд Увс аймгийн Увс Эрдэм ахлах сургуульийн багш Ц.Цэдэвсүрэн, Ховд аймгийн Цаст-Алтай сургуулийн багш Д.Баасанжав нар
Сурагчдын ангилалд
Тусгай байранд Дархан Уул аймгийн 26-р сургуулийн 11-р ангийн сурагч Д.Майдар, Баян-Өлгий аймгийн Дарна цогцолбор  сургуулийн 11-р ангийн сурагч С.Еркебулан,  УБ хотын Шинэ Монгол сургуулийн 11-р ангийн сурагч Б.Билгүүн, Сэлэнгэ аймгийн 4-р сургуулийн 11-р ангийн сурагч Б.Тамир, УБ хотын 11-р дунд сургуулийн 11-р ангийн сурагч Б.Одмандах, УБ хотын Лаборатори 1-р дунд сургуулийн 9-р ангийн сурагч А.Батжаргал нар шалгарлаа. Сурагчдын бүтээлийн уралдаанд Багш нарын ангилалд түрүүлсэн багшийг Мэдээлэл зүйн олимпиадыг зохион байгуулах хорооны дарга асан, доктор, профессор “Чойжоованчиг “ сан ивээн тэтгэж Тайван улсад болох Олон улсын мэдээлэл зүйн олимпиад оролцох багийн дасгалжуулагч багшаар явах бүх зардлыг даахаар боллоо.
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк
Үндэсний Хөрөнгө Оруулалтын Банк нь 2006 онд гадаадын хөрөнгө оруулалттай хувь нийлүүлсэн, хязгаарлагдмал хариуцлагатай компани болж Монгол улсын банк санхүүгийн зах зээл дээр анхны хөрөнгө оруулалтын банкаар үүсгэн байгуулагдсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Монголын банк
Штефан Кисслинг
Штефан Кисслинг (Stefan Kießling; 1984 оны нэгдүгээр сарын 25-нд Лихтенфельс хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд леверкузений «Байер» багт довтлогчоор тоглодог.
Шигшээдээ 2007 оны тавдугаар сарын 28-нд Данитай нөхөрсөг тоглоход анхны тоглолтоо хийж байв.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Германчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Ян Хёнь-сог
Ян Хёнь-сог буюу YG нь Өмнөд Солонгос-ын хөгжимчин, бүжигчин, продюсер юм. Тэрээр 1990-ээд оны үед Seo Taiji and Boys хамтлагийн гишүүн байсан. Хамтлаг татан буулгагдсаны дараагаар YG Entertainment-г байгуулж, өөрөө гүйцэтгэх захирлаар ажиллах болсон юм. YG Entertainment нь өдгөө Өмнөд Солонгосын хөгжмийн хамгийн том компаниудын нэг болжээ.
Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бизнесмен Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Бактерийн исэлдүүлэлт
Бактерийн исэлдүүлэлт нь тэсвэртэй алтны (refractory gold) хүдрүүдийг эсвэл баяжмалуудыг цианжуулахаас өмнө хийгддэг биометаллургийн процесс юм. Энэ процессийг Acidithiobacillus ferrooxidans, Acidithiobacillus thiooxidans, Leptospirillum ferrooxidans зэрэг бактериудын холимогоор гүйцэтгэдэг. Бактерийн исэлдүүлэлтийн процесс нь тэсвэртэй сульфидийн хүдэр эсвэл концентратыг бактерийн зохих штаммын үржвэрээр, бактер ажиллах оптимум нөхцөлд үйлчилэхэд/контаклуулахад оршино. Бактери нь сульфидийн эрдсүүдийг исэлдүүлж, түүнд шигдсэн/агуулагдах алтыг чөлөөлж цианжуулалтаар ялгагдах боломжтой болгоно.
BIOX® процесс нь Өмнөд Африкийн Biomin-ий эзэмшдэг технологи бөгөөд лицензийн дагуу хэд хэдэн уурхайд ашиглагддаг. BIOX® процесс нь тэсвэртэй хүдрүүдийг эсвэл баяжмалуудыг цианжуулахаас өмнө хутгалттай ганд бактериар исэлдүүлэн боловсруулахад оршино.
Төмрийн сульфидийн эрдсүүдийн (пиритүүд) бактерийн исэлдэлтээс төмрийн(III) сульфат ба хүхрийн хүчил, арсенопиритийн хувьд арсений хүчил тус тус үүснэ. Уусмалаас арсенийг (хүнцэлийг) төмөр ба сульфатаар хоёр шатат саармагжуулалтын процесстой ко-тундасжуулах аргаар ялган авна. Ингэснээр, кальцийн сульфат, суурилаг төмрийн(III) арсенат, төмрийн(III) гидроксид зэргээс ихэвчлэн тогтох саармагжуулалтын тунадас үүснэ. Төмрийн(III) арсенат нь уусдаггүй, тогтвортой учир саармагжуулалтын бүтээгдэхүүнийг хаягдалын далан дотор аюулгүй хадгалах боломжийг олгодог. Арсений агууламжийг зөвшөөрөгдөх хэмжээнд хүртэл цэвэршүүлсэн саармагжуулалтын уусмалыг тээрэмдэлт, флотаци, эсвэл бактерийн исэлдүүлэлтэд дахин ашиглаж болдог.