cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хосе Олебас
Холбоос
Ангилал:Грекийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Олимпиакос багийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Германы хүн Ангилал:Грекчүүд Ангилал:1984 онд төрсөн
Шулуун (математик)
300px|thumb|right|Хэрчим thumb|300px|right|Шулууны [[Хавтгайн координатын систем|хавтгайн координатын систем дээрх дүрслэл]] Шулуун шугам эсвэл товчоор шулуун гэдэг нь геометрийн элемент бөгөөд, төгсгөлгүй эгц үргэлжлэх, захын цэггүй, 0 өргөнтэй дүрс юм. Төгсгөлөг урт бүхий (2 захын цэг бүхий) шулууны хэсгийг хэрчим, нэг захын цэг бүхий шулууны хэсгийг цацраг гэдэг.
Тодорхойлолт:  Шулуун нь төгсгөлгүй урт, төгсгөлгүй нарийн болоод хоёр чиглэлдээ хязгаарлагдахгүй шугамыг шулуун гэж нэрлэнэ. Эхлэлтэй төгсгөлгүй шугамыг цацраг гэнэ. Эхлэл төгсгөлтэй шугамыг хэрчим гэнэ. Харин цэгийг тодорхойлолтгүй авч үздэг билээ.
Ерөнхий ойлголт
Евклидийн геометрт шулуун гэдэг нь тодорхойлолтгүй хэрэглэгддэг. Өөрөөр хэлбэл, "Шулуун гэж юу вэ?" гэсэн асуултад шууд хариулагдах тодорхойлолтыг ашигладаггүй, зөвхөн түүний шинж чанаруудыг дурьдсан теорем, аксиом, постулатуудыг ашиглан тодорхойлно. Эдгээрээс "2 ялгаатай шулуун нь хамгийн ихдээ 1 цэгээр огтлолцоно" гэсэн шинж чанарыг хэлж чадна. Түүнчлэн 2 ялгаатай хавтгай нь хамгийн ихдээ 1 шулуунаар огтлолцдог.
Евклидийн огторгуйд чиглэл бүхий хэрчмүүдийг, түүний эхлэлийн цэг ямар байхаас үл хамааран, чиглэл ба уртаар нь ангилсан ойлголтыг вектор гэдэг.
Евклидийн геометрт шулуун нь "эгц шулуун" үргэлжилсэн зүйл гэж тодорхойлолтгүйгээр ойлгодог ч яг үнэндээ тийм байх албагүй билээ. Муруй огторгуй дахь Евклидийн биш геометр дахь шулуун нь Евклидийн геометрт муруйж харагддаг.
Шулууны тэгшитгэл
Тэгш өнцөгт координатын систем өгөгдсөн 2 хэмжээст Евклидийн огторгуй E2-гийн хувьд аливаа шулуун нь 1-зэргийн тэгшитгэлээр илэрхийлэгдэнэ.
Ангилал:Геометр Ангилал:Муруйнууд
Бар
Бар (Panthera tigris) Мийнхэн овгийн зүйл; бөгөөд Panthera төрлийн дөрвөн "том муурнууд" дундаа хамгийн том биетэй нь. Зүүн ба өмнөд Азийн ихээхэн хэсэгт тархсан, дээд хэсгийн махчин бөгөөд жинхэнэ махан идэштэн юм. Биеийн нийт урт нь 4 метр хүрдэг, жин нь 300 килограм татдаг том биетэй дэд зүйл нь мийнхэн овгийн хамгийн том биетэй сөнөсөн зүйлүүдтэй дүйцэхүйц хэмжээтэй юм. Том бие, хүч чадлаас гадна цайвраас улаавтар улбар шар үсэн дээгүүр нь гарсан босоо хар судлуудаар барыг танина. Хэвлий нь арай цайвар өнгөтэй. Хамгийн том биетэй дэд зүйл нь Сибирийн бар.
Бар дэлхийн хамгийн алдартай, амархан танигддаг амьтны зүйлийн нэг юм. Эртний домог, ардын аман зохиолд их туссанаас гадна орчин үеийн кино, уран зохиолд ч дүрслэгдсээр байгаа юм. Бар олон улсын төрийн далбаа, сүлдэд орж, спортын багуудын сахиус амьтан болж, Азийн хэд хэдэн улсын үндэсний бэлэг тэмдэг болсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн
Альваро Гонсалес Соберон
Альваро Гонсалес Соберон (Álvaro González Soberón; 1990 оны нэгдүгээр сарны 8-нд Потес хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Эспаньол» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2012 оны долоодугаар сарын 11-нд «Реал Сарагосатай» дөрвөн жилээр гэрээлсэн. Арваннэгдүгээр сарын 10-нд «Депортиво Ла Коруньяг» талбайдаа ялахад (5:3) Альваро багийн анхны бөмбөгөө оруулав.
2014 оны долоодугаар сарын 28-нд «Эспаньол» багтай таван жилээр гэрээлсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Расинг Сантандер багийн тоглогч Ангилал:Реал Сарагоса багийн тоглогч Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Нэшийн тэнцвэр
Тоглоомын онолд хоёроос олон тоглогчтой, тоглогч бүр өрсөлдөгчдийнхөө тэнцвэрт стратегийг мэдэж байгаа гэж үзэхүйц, хамтарсан бус тоглоомд аль ч тоглогч зөвхөн өөрийнхөө стратегийг солин илүү ашиг хүртэж чадахааргүй болсон тэнцвэрт нөхцлийг Нэшийн тэнцвэр гэдэг.
Ангилал: Тоглоомын онол
Хондон ангир
thumb|left|[[Энэтхэгт. ]] Хондон ангир, Tadorna ferruginea, нь нугас, галуу, хун шувууны хамт  Нугасныхан овогт хамрагдана. Маш цөөн тооны сүрэг баруун хойд Африк, Этиопд суурин амьдрах ба гол нутаглах газар нь Европ, Ази юм. Хондон ангир нь нүүдлийн шувуу бөгөөд өвлийн улиралд өмнө зүгийг зорин нисдэг.
Гадаад төрх
Энэхүү шувуу нь 58-70 см урт, далавчаа дэлгэхэд 110-135 см юм. Их бие нь улбар шар ба толгой нь цайвардуу зүстэй байна. Далавч нь цагаан бөгөөд нислэгийн дэвүүр өд нь хар. Хондон ангир сайн сэлдэг, тэдний нисэж байгаа нь галуу нугастай харьцуулахад илүү хүнд нүсэр харагддаг.
left|thumb|[[Англид.]]
Эшлэл
Ангилал:Ангир
Эсхил
Эсхил (, МЭӨ 525 - МЭӨ 456) нь Эртний Афины эмгэнэлт жүжгийн гурван оргилын нэг гэгддэг бөгөөд "Орестей" хэмээх бүтээлээрээ алдаршсан.
Афины орчимд язгууртны гэр бүлд мэндэлсэн тэрээр Марафоны тулалдаан, Саламисын тулалдаанд оролцож явжээ. Саламисын тулалдааны байдлыг өөрийн "Персүүд" жүжигтээ дүрслэн үзүүлсэн байдаг.
Дионист зориулсан баярын жүжгийн тэмцээнд 13 удаа түрүүлсэн.
Яст мэлхийг өндрөөс хад руу унагаж, хуягийг нь хагалан иддэг бүргэд түүний толгойг чулуутай андууран яст мэлхий унагаснаас болж нас барсан гэж ярьдаг.
Бүтээлүүд
Эсхил нь 90 гаруй жүжиг зохиосон гэдэг бөгөөд үүнээс 80 гаруйнх нь гарчиг одоогоор мэдэгдээд буй. Үүнээс бүтнээрээ олдсон 7 бүтээлийг доор дурьдав.
Мөн үзэх
Ангилал:Эртний Грекийн зохиолч Ангилал:Эртний Грекийн утга зохиол Ангилал:Эртний утга зохиол Ангилал:Сицилийн хүн Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:МЭӨ 525 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 456 онд өнгөрсөн
Портленд Трэйл Блэйзерс
Ордон
Рөүз гаарден
Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Ангилал:Портлендийн спортын клуб (Орегон) Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:1970 онд байгуулагдсан
Баткен муж
1999 онд Ош мужаас салан байгуулагдсан. Засаг захиргааны төв — Баткен хот.
Газар зүй
Баткен муж Киргиз орны баруун өмнөд үзүүрт 16995 км² газар эзлэн оршдог.
Тажикистан, Узбекистантай хиллих улсын хилд тулж, дорнод талаараа Ош мужтай хиллэнэ.
Баткен аймгийн хойд хагас нь Ферганы хөндий, өмнөд хагас нь Алайн нуруунаа байна. Ай-Кёл нуур бий.
Хүн ам
2011 онд 441,100 оршин суугчтай байв.
thumb|Зам харгуй
Нутгийн хуваарь
Баткен муж дотроо 3 район, 3 хот болж хуваагдана.
Цахим холбоос
Ангилал:Киргизийн муж
Зальцбург муж
Зальцбург (Salzburg – ) — Австри улсын муж.
Зураг
Ангилал:Австрийн муж Ангилал:Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн статистикийн бүртгэл-2-Бүс нутаг Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг
Цамхаг
Цахим холбоос
Ангилал:Барилгын хэлбэр
Цери
Цери нь атомын дугаар 58, Ce тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Цери нь үелэх системд лантаноидын бүлэгт байрлах учир газрын ховор металлуудын тоонд ордог.
Түүх
Цериг 1803 онд Вилхелм фон Хизингер, Йёнс Якоб Берцелиус хоёр ба Мартин Хайнрих Клапроттой хоорондоо хамааралгүйгээр зэрэг нээсэн байна. Энэхүү химийн элементийг одой гариг болох Церерагийн нэрээр нэрлэжээ. Шведийн химич Карл Густав Мосандер 1825 онд цериг түүний хлоридоос натригаар ангижруулан хамгийн анх дангаар ялган авсан байна.
Эшлэл
Ангилал:6-р үеийн элемент
Чакка
Чакка (Chakka) нь Монголын рекламын агентлаг юм.
Түүх
Чакка рекламын агентлаг нь 2010 онд Монгол улсын нутаг дэвсгэрт реклам, зар сурталчилгааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулах эрх авснаар байгуулагдсан.
Хаяг
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Сонор Плаза, 701 тоот
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Кристина Латан
Кристина Латан (Бремер) (Christina Lathan (Brehmer), 1958 оны 2 сарын 28-нд Алтдөбернд төрсөн) нь Зүүн Германы ойрын зайн гүйгч юм.
Тэрээр 1969 оноос хөнгөн атлетикаар хичээллэж эхэлжээ. 1975 онд өсвөрийн Европын АШТ-ээс 400 м, 4x400 м, 4x100 м-ийн төрөлд тэргүүлж, 3 алтан медаль зүүв. 1976 онд 400 м-т 49.77 сек гүйж дэлхийн дээд амжилт тогтоов. Энэ нь электрон цагаар хэмжих болсноос хойш 50 сек-ийн хязгаарыг анх удаа давсан явдал байлаа. Харамсалтай нь уг амжилтыг сарын дараа Польшийн тамирчин Ирена Шевиньска эвджээ.
1980 оны Москвагийн олимпод хувийн төрөлд хүрэл медаль хүртсэн бол буухиа уралдаанд өмнөх олимпийн аварга багаас ганцаараа үлдсэн тэрээр шинэ багийнхантайгаа мөнгөн медаль зүүжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Зүүн Германы 200 метрийн гүйгч Ангилал:Зүүн Германы 400 метрийн гүйгч Ангилал:Зүүн Германы 400 метрийн гүйгч Ангилал:Зүүн Германы 4х400 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн европын аварга Ангилал:Зүүн Германы олимпын аварга Ангилал:Зүүн Германы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Зүүн Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч Ангилал:Эх Орны Гавьяаны Мөнгөн одон шагналтан Ангилал:Зүүн Германы цагдаа Ангилал:Зүүн Германы иргэн Ангилал:Германчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
Бистрица-Насауд тойрог
Би́стрица-Насау́д тойрог (Judeţul Bistriţa-Năsăud [] — Румыны нэгдүгээр зэргийн нутаг, 286.225 хүнтэй тойрог (жудец).
4 сарын 2
4 сарын 2 нь Григорийн тооллын жилийн 92 дахь (өндөр жил бол 93 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 273 өдөр үлдэж байна.
Монголжин
“Монголын Нууц Товчоо”-н зэрэг сурвалжид “Монголжин гоо” “Монголжин улс” гэдэг нэр гардаг боловч тэр нь овог аймгийн нэр биш харин ерөнхий утгааараа Монгол аймгийн гоо бүсгүй, монгол хэлтэй хүмүүс гэх мэт утгаар хэрэглэгдэж байсан бололтой. Үгийн язгуур нь “Монгол”, харин “жин” бол дагавар болно. Монголжин гэдэг нэр нь XIV зуунаас хойш овог аймгийн нэр болжээ. Тухайлбал: Батмөнх Даян хааны үед Баруун гурван түмний нэгд Монголжин аймаг багтаж явсан байна. Монголжин аймгийнхан Ордос түмний хамт Даян хааныг эсэргүүцэж байсан боловч сүүлдээ эвлэрчээ. Тухайн цагт тэд Хусай ноёны хараанд байж Бор тохой хавиар нутаглан найман отгийг захирч байсан байна. Энэ найман отог нь Цэгүд, Долоон түмэн, Уйгуржин, Үүшин, Баяуд, Урууд, Хонгирад гэх мэтээр тэмдэглэгджээ.
Даян хаан нас барахаасаа өмнө Монголжин аймгийг өөрийн 4-р хөвгүүн Арсуболдод хуваан олгосон боловч Долоон түмнээс бусад отог нь цөм Барсболдын хөвгүүн Алтан ханы мэдэлд шилжиж “Түмэд Монголжин” буюу “Монголжин түмэд” хэмээн нэрлэгдэх болов. XVII зууны 20-оод оны үеэр Монголжины нэг хэсэг Түмэдээс салж Хөх хотоос зүүн зүгт нүүдэллэн одоогийн Ляонин мужийн Чаоян оронд хүрч нутаглажээ.
Манж Чин улсын үед Монголжин аймгийг Зостын чуулганы Түмэд зүүн гарын хошуунд харьяалуулсан байна. Өвөрлөгч орны Зостын чуулганы нэг хошуу юм, Монголжин бол Монгол Улсын тусгаар тогнолын төлөө тэмцэж байсан Бавуужавын уугуул нутаг болно, Одоо Өвөр монголоос салгаж Ляонин мужийн сумын дэсийн засаг захиргааны нэгж болгож Фушуний Монгол Үндэстний Өөртөө засах Шань гэж нэрийг нь өөрчилсөн байна. Манж Чин улсын үед Монголжин буюу Түмэд Зүүн Хошуу гэж нэрлэж байжээ. Монголжин хошуунд Монголчууд их хэмжээгээр төвлөрөн суурьшиж уламжлалт мал аж ахуй эзэгнэдэгээс гадна тариалан бас нэлээд ихээр эзэгнэж байна, эдгээр монголчууд бол Монгол үндэстэний Түмэд Харчин ястан болно, бас зарим монголчууд нь Манж Чин улсын хүм амын тохируулалтаас болж Ар Монголын Халх аймгаас нүүж ирсэн бий, зарим сурвалж бичигт Урианхай монгол гэж бичиж байдаг. Өвөр Монголын олон хошуу нутагт Монголжин овгийн хүмүүс байдаг.
Ангилал:Монгол овог аймаг
Науманы хөөндэй
Науманы хөөндэй, Turdus naumanni, нь Хөөндэйн овгийн шувуу юм. Тэд өвлийн улиралд нүүдэллэн Азийн өмнөд, зүүн өмнөд хэсэгт, Хятад болон хөрш улсуудын нутагт өвөлждөг байна. Ховор тохиолдолд баруун Европт таарна.
Науманы хөөндэй модонд үүрлэж 3-5 өндөг гаргадаг. Нүүдэллэх болон өвөлжих үедээ цөөн тоогоор сүрэглэнэ. Тэд холимог идэштэн ба янз бүрийн хорхой шавьж, ялангуяа шумуул, чийгийн улаан, жимс жимсгэнээр хооллодог. Тэдний толгой, ар нуруун хэсэг нь цайвар бордуу ба нүүр, цээж хэвлий хэсэгт толботой, гэдэс, сүүлний доод хэсэг нь цагаан өнгөтэй. Эмэгчин нь эрэгчинтэй гадаад үзэмжээр адил.
Цахим холбоос
Public domain image from a 1905 field guide
Тогтворжуулагч диод
Тогтворжуулагч диод буюу зенер диод (Zener diode) нь энгийн диодтой адил боловч эсрэг горимд ажиллахаар бүтээгдсэн байна.
Энэ нь мөн л характеристикаасаа илүү тодорхой харагдах болно.
Монгол дахь уран барилгын дурсгалууд
Монгол дахь хот суурингийн түүх нь олон мянган жилийн түүхтэй бөгөөд хүрэл зэвсгийн үед ч хүмүүс суурин байгуулан оршин сууж байв. Монголын Орхон голын хөндийд Хүннү, Нирун, Түрэг улс, Уйгур улс, Зүүн Түрэгийн хаант улс, ИМУ, Бутралын үеийн Монгол улсийн нийслэл хотууд оршиж байсан учир Монгол улс эртнээс нааш эрт, дундад зууны олон улсуудын улс төрийн төв, түүх соёлын гол дурсгалуудыг хадгалсан улс болж байжээ. Сяньби улсын нийслэл хаана байсан нь тодорхойгүй ч улс төрийн төв нь Монголд байсаныг дэлхийн бүх түүхчид хүлээн зөвшөөрдөг. 17-19-р зуунд буддын шашны хийдүүд яваандаа өргөжин олон хүн ам төвлөрөн суурьшиж хүрээ буюу хот болон тэлсэн нь одоогийн олон аймгийн төвийн үндэс суурь болжээ.
Бутралын үеийн Монгол
Автай сайн ханы дүү Түмэнхэн Сайн ноёны хоёрдугаар хүү Бэтгэсжав буюу Данзан лам өвөг эцгийн тусламжаар далай ламтай холбоо тогтоон шашны үйлсэд шамдаад нэр хүндийг олоод хожим нь хоёрдугаар зая гэгээн Лувсанпэрэнлэй 1679 онд Цастын орноос нутагтаа морилоод дээрхи хүрээний суурин дээр дөрвөн их дацан байгуулж, орон хүрээгээ бий болгосон нь ”Заяын хүрээ” гэгдсэн бурхан хуваргуудын их аймаг болсон ажээ.
ХYII зууны эцсээр Заяын хүрээнд Гүдэн сүм, Лавиран, Сэмчинг байгуулж, 1696 онд байгуулсан Гүдэн сүмийг нь хоёрдугаар Зая бандид Лувсанпэрэнлэй өөрийн лавиран болгосон байна.
Инүи Такаши
Такаши Инүи (1988 оны зургаадугаар сарын 2-нд Омихачиманд төрсөн) — Японы хөлбөмбөгчин,, Германы «Айнтрахт Франкфуртад» тоглодог.
Европ тив, ялангуяа Германы «Бохумаас» түүнд санал тавьснаар 2011 оны долоодугаар сард гэрээ байгуулсан байна. Бундеслигт дэвшээд байсан «Айнтрахт Франкфурт» багтай Инүи 2012 оны долдугаар сард гурван жилийн гэрээ байгуулжээ.
Японы шигшээ түүнийг Азийн цомын сонгонд Йемений эсрэг 2009 оны нэгдүгээр сарын 20-нд анх гараалуулж байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Ёкохама Ф. Маринос багийн тоглогч Ангилал:Сересо Осака багийн тоглогч Ангилал:Бохум багийн тоглогч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Япончууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Монголын сагсан бөмбөгийн шигшээ баг
Монголын улсын сагсан бөмбөгийн шигшээ баг нь Монгол улсын сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг юм. Ангилал:Монголын сагсан бөмбөг Ангилал:Монголын үндэсний шигшээ баг
Норманди
Түүх
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр холбоотнуудын Нацист Германы эсрэг байлдаж байх үеийн түшиц газар байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын түүхэн нутаг дэвсгэр Ангилал:Францын муж Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг Ангилал:Норманчууд Ангилал:2016 онд байгуулагдсан
Кино урлагийн түүх
Кино бол урлагийн төрөл зүйлийн хувьд хамгийн сүүлд буюу 1895-н оноос үүссэн гэж тооцогддог. Кино урлаг шинжлэх ухаан техникийн ололт дээр тулгуурлан үүсч хөгжсөн гэж хэлж болно. Кино хэдийгээр оройтож мэндэлсэн ч урлагийн бусад төрлүүд дотроос асар хурдтайгаар бусдыгаа гүйцэж түрүүлэн хөгжсөнөөр урлагийн бүх төрлүүдийн нэгдэл болж гарч ирсэн юм. Кинонд утга зохиол, уран зураг, хөгжим драм гээд орохгүй урлагийн төрөл гэж байхгүй. Энэ талаасаа их түгээмэл болох шинж чанар нь цөөхөн жилийн дотор дэлхийн олон сая живаа хүмүүсийн дунд шуугиан тарьсан. Эхлээд дуугүй байснаа дуутай, хар цагаан байснаа өнгөтэй, өргөн формат, 35 байснаа 70мм-ийн хальс, дуу нь моно байснаа стерео гээд ингээд яриад байх юм бол киноны хөгжил маш цөөхөн жилийн дотор танигдахгүй болтлоо дэвшсэн. 1877 онд Charles Emile Reynaud гэгч хүнхэр толийг ашиглан өгөгдсөн урт зургуудыг уртаар нь урсан гарч хөдөлгөх Praxinoscope гэсэн төхөөрөмжийг зохион бүтээж байжээ. 1881 онд William Kennedy Laurie Dickson кино projector-ын анхны хэлбэр Kinetoscope-ыг зохион бүтээж түүнийгээ Monkeyshines гэж нэрлэж байв. Энэ оны дараа Thomas Edison голланд ах дүүсийн зохион бүтээсэн анхны Kinetoscope -ыг шинэчлэн зохион бүтээсэн юм. Энэ нь анхны хэрэглээний кино гаргах төхөөрөмж болсон байна. Францын Люмер овогт Огюст, Луи гэгч ах дүү хоёр 1895 онд Америкийн зохион бүтээгч Томас Альва Эдисоны 1847-1931 туурвисан кинеспопыг улам боловсронгуй болгон сайжруулж, Парижийн Капуцинов хэмээх цэцэрлэгт гудамжинд “Галт тэрэг ирсэн нь”, “Ажилчид үйлдвэрээс гарч байна” хэмээн богино хэмжээний кино үзвэрийг хүмүүст толилуулж, кино урлагийн түүхийн шавыг тавьсан билээ. 1895 онд Louis болон Auguste Lumiere нар Cinematographe-ыг өөрсдийн нэр дээр patent-лаж авч байсан байна. Ингээд 1895 оны 12 сарын 28нд хамгийн анхны худалдааны зорилготой киног тэд гаргаж байсан бөгөөд энэ нь 20 минут үргэлжлэх бөгөөд 10 тусдаа үйл явдлыг харуулж байсан байна. Хамгийн анхны бүрэн хэмжээний уран сайхны кино 1903 онд 'The Great Train Robbery' гэсэн нэртэй гарч байжээ. 1927 онд жүжигчин Джонсон “Хүлээгээрэй. Та нар бүгдийг үзэж чадсангүй шүү дээ” анх удаа кино дэлгэцнээ анх удаа дугарсан ажээ.
Дэлхийн оюутны спортын наадам
Олон улсын оюутны спортын холбоо (FISU)-оос эрхлэн явуулдаг цогц спортын наадмыг дэлхийн оюутны спортын наадам гэнэ. Үүнээс гадна Энэтхэг-Европ төрөл хэлний товч нэрийг нь кирилл монголд Универсиад гэж галигладаг.
Наадсан тойм
Ангилал:Олон төрөлт спортын арга хэмжээ Ангилал:Их сургуулийн спортын тэмцээн
Форд
Форд Мотор Компани нь америкийн Мичиган мужийн Деарборн хотод төвтэй Тоёота, Фолксваген ХК, Женерал Моторс болон Хьюндай Мотор Группийн дараа дэлхийд тавд (2014 оны мэдээ) бичигддэг компани юм. Энэхүү концернийг 1903 онд Хенри Форд Детройтод анх үүсгэн байгуулсан аж. 1913 онд онд үйлдвэртээ нэвтрүүлсэн урсгал дамжлагын үйлдвэрлэл нь шинээр үүсч бий болсон автомашины үйлдвэр болох Фордод огцом үсрэлтийг авч иржээ.
Түүх
Форд Мотор компани нь Хенри Фордын өөрийн гэсэн бизнесийг бий болгох гэсэн хоёр дахь оролдлого байсан юм. 1899 онд тэрбээр Детройтын Автомашин Компанийг үүсгэн байгуулж байж. Энэ компани нь төдийлөн амжилт олоогүй учир 1901 онд Хенри Форд Компани гэх нэрээр дахин шинээр үүсгэн байгуулжээ. 1902 оны гуравдугаар сард компанийн менежментэд үзэл бодлын зөрөө гарчээ. Учир нь Форд нийтэд зориулсан автомашин үйлдвэрлэх сонирхолтой байсан бол түүнд хөрөнгө оруулагчид болох Уилъям Марфи болон Лемуэл Бовэн нар үнэтэй автомашин үйлдвэрлэх сонирхолтой байлаа. Үүнээс шалтгаалан Форд өөрийнх нэрээр нэрлэгдсэн анхны компаниа орхин гарахад хүрчээ. 1902 оны наймдугаар сард Хенри М.Леланд (сүүлд Линкольнийг хамтран үүсгэгч) тус компанийг эзэмших болсон ба нэрийг нь Кадиллак болгон өөрчиллөө.
Хенри Форд 1903 оны зургаадугаар сарын 16-нд нийт 28.000 америк долларын хөрөнгөтэйгээр өөрийн дараагийн компани Форд Мотор Компанийг Детройтод үүсгэн байгуулав. Тэрбээр үйлдвэрлэсэн автомашинуудаа эхлээд цагаан толгойн үсгээр нэрлэж байсан ба түүнд 2-3 хүний нийлүүлсэн эд ангийг угсарч өдөртөө цөөн тоотой автомашин үйлдвэрлэж байлаа. Эхний хоёр жилд Модель А, С болон АС загваруудаас ердөө л 1700 ширхэгийг үйлдвэрлэсэн байна.
1908 онд “Тин Лицци“ гэх нэрээр олонд танигдсан Форд Модель Т загварыг үйлдвэрлэсэн нь амжилттай борлуулагджээ. Ингээд зах зээлд шаардлагатай байгаа тоо хэмжээгээр нь үйлдвэрлэхийн тулд 1910 онд Highland Park Ford Plant руу үйлдвэрээ төвлөрүүлсэн ба тэндээ 1913 он хүртэл урсгал дамжлагын үйлдвэрлэлийн технологио улам боловсронгуй болгон хөгжүүлж чаджээ. Хенри Форд тухайн үедээ 100 гаран жилийн өмнө бий болсон мөн анхны үйлдвэрлэлтийн дамжлагат гудамжны зураг төслийг гаргаж байсан Эли Витнэйгийн солилцоот үйлдвэрлэлийн онолыг авч хэрэгжүүлсэн байна. Тэрбээр ажилчдынхаа ихэнхийг эдгээр технологийн гүйцэтгэлд сургасан урчраас автомашины үйлдвэрлэлтийг хямд өртөгөөр хурдан хугацаанд үйлдвэрлэх болов. Жишээлбэл автомашины их биеийг угсрах угсралтын хугацаа нь 12 цаг гаран байсныг урсгал дамжлагын үйлдвэрлэлийн технологийг нэвтрүүлсэнээр ердөө л 1,5 цагийн дотор угсрах болжээ. 1918 онд АНУ-д байсан бүх автомашины яг тал нь Форд Модель Т байв. Энэ загварынхаа талаар Фордын хэлсэн дурсамждаа: «түүний хэрэглэгчид хар өнгийг хүсээгүй л бол дэлхийд байх бүх өнгөөр захиалж авах боломжтой» хэмээн 1922 онд бичсэн "Миний амьдрал болон бүтээл" номдоо бичсэн байдаг. 1927 онд Тин Лиццигийн үйлдвэрлэлийг зогсоох үед тус компани нийт 15 сая гаранг үйлдвэрлэсэн байв. Энэ тоог нь сүүлд 1972 онд Фолксваген Кэфер л давж гарсан байна.
1919 оны нэгдүгээр сарын 1-нд Фордын хүү Эдсел Форд концерний удирдлагад орж ирсэн бөгөөд тэрбээр тус концерний менежментэд нөлөөлж эхлэв. 1920-иод онд тус компани зах зээл дэх өөрийн эзлэх хувийг алдсан байна. Тэдний зорилго нь бүх л ажилчид худалдан авч чадах хямд төсөр автомашин үйлдвэрлэх байлаа. Тиймээс ч үйлдвэрлэсэн автомашиндаа нэмэлт тоног, тоноглолоос бүрэн татгалзсан байна. Гэтэл Женерал Моторс болон бусад автомашины үйлдвэрүүд өөр өөр өнгөтэй автомашин, заримдаа бүр илүү тоноглогдон тансаг загваруудыг санал болгож эхэлжээ. Дээрээс нь эдгээр компаниуд хэрэглэгчдийнхээ зээлийн хэмжээг өсгөсөн нь үнэтэй загваруудыг нь худалдаж авах бололцоог олгосон байна. Энэ талаар тухай үед Форд зээл өгч байгаа эдийн засагт муугаар нөлөөлж байна хэмээн гомдоллож байсан ч зах зээлийн шаардлагаар аргагүйн эрхэнд бууж өгсөн байна.
1917 оноос эхлэн Фордсон (Хенри Форд болон хүү гэсэн утгатай) тракторыг үйлдвэрлэсэнээр зах зээлд өөрийн бүтээгдэхүүний хүрээг нэгээр нэмлээ. Фордсон тракторыг 1964 оноос Форд гэх нэртэйгээр цааш нь үйлдвэрлэжээ. Хөдөө аж ахуйн машины бизнес нь 1986 онд Нью Холландыг худалдан авсанаар ихээхэн өргөжсөн байна. Үүн дээр нэмээд 1987 онд канадын хөдөө аж ахуйн машин үйлдвэрлэгч Версатилег ч мөн худалдан авчээ. Гэвч 1991 он гэхэд ХАА-машины үйлдвэрээ Фиат компанид зарсан байна. Гэхдээ Фиат 2000 он хүртэл үйлдвэрлэсэн тракторуудаа Форд нэрээр зарах нөхцөлтэй наймаа хийсэн юм.
1951 онд Форд хувьцаат компани болжээ. 1989 онд Форд Ягуар компанийг худалдан авсан бол үүнээс хойш арван жилийн дараа 1999 онд Вольвогийн суудлын автомашины үйлдвэрлэл болон түүнд хамаарах барааны нэрийн эрхтэй нь хамт худалдан авсан байна.
2000 оноос эхлэн автомашины загварын буруу бодлогоос шалтгаалан Форд өөрийн нутгийн зах зээл дээр хүнд байдалд орлоо. Учир нь жилийн орлогын татвар өндөртэй SUV төрлийн загварыг илүү дэмжсэн болон гадны үйлдвэрлэгчдийн нийлүүлж буй компакт ангиллын автомашины зах зээлийг үл анхааран орхисон байна. Үүнээс шалтгаалан зах зээлд бий болж буй алдагдлыг удаан хугацаанд үл тоов. Гэтэл бензиний үнэ нэмэгдсэнээр SUV болон пик-ап загваруудын борлуулалт багассанаар Женерал Моторс болон Крайслертэй адил хямдралын өрсөлдөөнд нэрвэгджээ.
Форд Мотор Компанийн маркийн нэр
Форд маркийн нэрэнд мөн Линкольн болон Троллер зэрэг автомашины маркууд ч бас тус концернд хамаардаг. 1989 онд эзэмшилдээ авсан Ягуар болон 2000 онд худалдан авсан Лэнд Ровер зэрэг компаниудаа 2008 онд Тата-Группэд буцаан заржээ. Түүнээс гадна Мазда компаний хөрөнгийн 2,1%-ийг Форд Мотор компани эзэмшдэг байна.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:1903 онд үүсгэн байгуулагдсан Ангилал:Автобус үйлдвэрлэгч Ангилал:Мичиганы аж ахуйн нэгж Ангилал:АНУ-ын автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Дирборн Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны баг Ангилал:Урьдын трактор үйлдвэрлэгч Ангилал:Хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж Ангилал:Хэрэглээний автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Цахилгаан бензин хосолсон автомашин үйлдвэрлэгч  Ангилал:Формула-1-хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч
Филиппиний тэнгис
Филиппиний тэнгис (Philippine Sea, Тагалог хэл: Dagat Pilipinas) нь Филиппиний зүүн, зүүн хойд талд 1,000,000 км² талбайг эзлэн орших, Номхон далайн баруун хэсгийн тэнгис юм. Филиппиний тэнгис нь баруун урд талаараа Филиппиний олтриг (Лусон, Катандуанес, Самар, Лейте, Минданао), зүүн урд талаараа Палау, Яп, Улити (Каролины арлуудын), зүүн талаараа Гуам, Сайпан, Тиниан зэргийг оролцуулаад Марианы арлууд, зүүн хойд талаараа Бонины арлууд болон Иво Жима, хойд талаараа Хоншү, Шикокү, Кюүшү зэрэг Японы арлууд, баруун хойд талаараа Рюүкюү арлууд (Окинава, Мияко, болон Яеяма), баруун талаараа Тайваниар хүрээлэгдэнэ.
Тус тэнгисийн ёроолд Филиппиний тавцан байх бөгөөд тэр нь Евразийн тавцантай мөргөлдсөн хэсэгт Филиппиний олтриг үүсчээ.
Эшлэл
Ангилал:Марианы арлууд Ангилал:Номхон далайн тэнгис Ангилал:Тайванийн газар зүй Ангилал:Филиппиний газар зүй Ангилал:Японы газар зүй
Олон улсын хүний үнэт зүйлсийн ассоциаци
Шри Шри Рави Шанкар Олон улсын хүний үнэт зүйлсийн ассоциаци(ОУХҮЗА) -ийг 1997 онд үндэслэн байгуулсан бөгөөд хүний үнэт зүйлсийг суурь түвшинд тэлж өргөжүүлэхэд анхаардаг.
Эх сурвалж
Ангилал:Хүмүүнлэг тусламжийн байгууллага Ангилал:Төрийн бус байгууллага
Шах Жахан
Шах Жахан нь 1628-1658 оны хооронд Энэтхэгийн Могол хаант улсын хаан байсан. Шах Жахан гэдэг нэр нь Персийн дэлхийн хаан гэсэн үгнээс гаралтай. Тэрээр Бабур, Хумъяан, Акбар, Жахангир хаадын дараах Моголын тав дахь хаан нь юм. Өвөө болох домогт Акбар түүнийг багад их хайрлаж өсгөжээ. Түүнийг мөн сүр жавхлантай Шах Жахан хэмээн дууддаг байв. Тэрээр Чингис хаан, Төмөр хаан нарын удам байсан төдийгүй түүний судсаар Франкийн хаан, Ломбардын хаан, Ариун Ромын Эзэнт Гүрний хаан Их Карлын цус гүйж байв. Жахангир хааныг өөд болсны дараа 1627 онд Шах Жахан бага насандаа хаан ширээг залгамжилсан. Тэрээр Моголын хамгийн агуу хаанд өргөмжлөгддөг бөгөөд түүний төр барьж байх үе нь Моголын алтан үе, Энэтхэгийн соёл иргэншлийн хөгжлийн үе байсан юм. Өвөө Акбарын адилаар хаант улсаа өргөн уудам болгох зорилготой байсан. 1658 онд тэрээр өвчин тусаад нас барах хүртэл хугацаанд хүү Аурангзеб үйл хэргийг нь үргэлжлүүлж байв. 1666 онд өөд болохдоо тэрээр дэлхийн хамгийн хүчирхэг хүний нэгд тооцогдож байсан бөгөөд түүний эзэнт гүрэн 3,000,000км² газар нутагтай хамгийн хөгжингүй нийслэл хот болон дэлхийд архетиктурийн гайхамшигт шилдэг бүтээлүүдээ үлдээсэн юм.
Түүнийг хаан ширээнд сууж байх үеийг Могол гүрний уран барилгын алтан үе гэж тооцдог. Шах Жахан нь олон гайхамшигт хөшөө дурсгал босгосны хамгийн шилдэг нь түүний хатан Мумтаз Махалдаа зориулсан Таж Махал юм. Тэрээр Хуучин Дели хотыг үүсгэн байгуулсан. Түүний бусад гайхамшигт бүтээлүүдийн тоонд Сувдан сүм ордог. Шах Жахан нь урлаг болон уран барилгын өндөр мэдрэмжтэй байсан бөгөөд 777 цэцэрлэгт хүрээлэн бариулсан. Тэдгээрийн зарим нь одоо хүртэл байдаг бөгөөд олон зуун жуулчид сонирхдог.
Намтар
Шах Жахан нь 1592 оны 1 сарын 5-нд Жахангир хааны гурав дахь, хамгийн хайртай хүү нь болон өнөөгийн Пакистанд мэндэлсэн байна. Түүний жинхэнэ нэр нь Курам бөгөөд түүний өвөө Акбар баяр баясгаланг бэлэгдэж өгсөн нэр юм. Тэрээр багадаа өндөр боловсрол эзэмшсэн бөгөөд урлагийн өндөр мэдлэгтэйгээс гадна цэргийн сайн удирдагч юм. Тэрээр 16 насандаа элэнц өвөөгийнхөө ордонг гайхамшигтайгаар тохижуулж олныг алмайруулсан. Түүнийг гайхамшигт бүтээн босгогч хэмээн дууддаг байсан.
Гэрлэлт
1607 онд 15 настайдаа Курам Персийн язгууртны охин 14 настай Аржуманд Бану Бигумтай гэрлэжээ. Тэрээр эхнэрийнхээ гоо сайхныг биширдэг байсан бөгөөд түүнийг ордны чимэг буюу Мумтаз Махал гэж өргөмжилжээ. Мумтаз Махал 14 хүүхэд гаргасан. Хэдий олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн ч гэсэн ямар ч үед нөхрийнхөө хажууд байдаг байсан. Тэрээр нөхөртөө маш үнэнч үргэлж дэмжиж хайр итгэлийг нь хүлээдэг байсан. Мумтаз Махал 14 дэх хүүхдээ гаргаж байхдаа 1631 онд өөд болсон. Энэ үед бас л нөхөртэйгээ дайнд явж байсан. Түүнийг Табти голын эрэг дээрх Зайнабад гэдэг цэцэрлэгт хүрээлэнд оршуулсан. Курам удалгүй Акбарабади Махал, Кандахари Махал хэмээх хоёр эхнэр авсан. Гэвч тэдний гэрлэлт нь тийм ч сайхан байгаагүй. Курамын анхны эхнэр Мумтаз Махалдаа өгсөн хайр нь хэзээ ч дундардаггүй байжээ.
Угсаа залгамжлагч
Могол эзэнт гүрний угсаа залгамжлах ёс нь бусад гүрнүүдээс өөр байсан. Хааны хөвгүүд нь хоорондоо авъяас чадвар мэдлэг ухаан оюунаа уралдуулан өрсөлддөг бөгөөд тэдний хэн нь хаан ширээнд суухыг шүүхээр шийдвэрлэдэг байжээ. Тиймээс ч маш их бослого тэмцэл, атаа хорсолтой байдаг байсан. 1617 онд Курамын цэрэг Лодигийн эсрэг хийсэн тулаанд онцгой ялалт байгуулсныг аав нь өндрөөр үнэлж дэлхийн хамгийн зоригтой хаан цол өгсөн. Гэвч 1622 онд тэрээр аавынхаа хамгийн бага богтолж авсан эхнэр Нур Жаханы охиныг Курамын бага дүүтэй гэрлүүлж улмаар түүний эрх мэдлийг нь нэмснийг эсэргүүцэн аавынхаа эсрэг бослого гаргасан удаатай. Курам нь энэ бослогод ялалт байгуулж чадаагүй ч 1627 онд аавынхаа үхлийн дараа хаан ширээнд сууж чадсан. Тэрээр хаан болсныхоо дараа хамгийн түрүүнд өрсөлдөгчдөө цаазалж хойд эх Нур Жаханыг хорьсон байна.
Могол улсыг захирсан нь
Хэдийгээр түүний аавын төр барих арга барил нь энхтайвны замаар явж байсан боловч энэ нь сүүлдээ улс гүрэнд аюул авчирсан. Шах Жахан нь засгийн эрхэнд гарангуутаа энэхүү байдлыг өөрчилж газар нутгаа тэлэх бодлого хэрэгжүүлсэн байна. 1648 он гэхэд түүний арми 440,000 явган цэрэг, их буучдаас бүрдэж байв. Түүнийг засгийн эрх барьж байх үед цэргийн сүр хүч болон ноёд язгууртны тоо ихээр өссөний зэрэгцээгээр ядуу иргэдэд ноогдуулах татвар мөн өссөн. Гэвч тэрээр үүнийг санхүү болон худалдааны мэдлэгээрээ зохицуулж ард түмний дунд амгалан тайван байдлыг бий болгож чадсан. Түүний хөвгүүд нь газар газар луу дайлаар мордож газар нутгаа тэлж байсан. Мөн энэ үед Энэтхэг нь дэлхийн урлаг, уран барилгын хамгийн баян тансаг орон болж чадсан бөгөөд хамгийн шилдэг мужаан, зохиолч, зураач нар Энэтхэгт амьдрах болжээ. Мөн түүний гүрэн дэлхийн хамгийн өндөр дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэдэг гүрэн болж чадсан. Шах Жахан нь Османы султан Мурадтай элч солилцож, найрсаг харилцаатай байсан бөгөөд хоёр шилдэг уран барилгачныг өөрийн хажууд авч хожим Таж Махалыг барихад оролцуулжээ.
Шах Жахан гэр бүл
Ангилал:Моголын хаан Ангилал:17-р зууны ноёрхогч Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:1592 онд төрсөн Ангилал:1666 онд өнгөрсөн
Ботошани тойрог
Ботоша́ни тойрог (Judeţul Botoşani [], ) — Румыны нэгдүгээр зэргийн тойрог, 412.626 хүнтэй «жудец».
Эшлэл
Ангилал:Румыны тойрог
Жүрж
Жүрж буюу Амтат жүрж нь улаан шаргал өнгөтэй, С витаминаар баялаг, жүржийн модонд (цитрус) ургадаг жимс юм. Цитрус нь 10м орчим өндөртэй, мөнх ногоон навчтай ба таван дэлбээтэй цагаан цэцэг гардаг мод бөгөөд цэцэг нь анхилуун хурц үнэртэй тул зөгий их татагдан цугладаг. Жүрж нь Азиас гаралтай юм. 15-16 зуунд Хятадаас Лисбон уруу дамжин, дэлхий даяар тархжээ. Өнөө үед жүржийн тариалалтаар голлох орнууд нь Америк, Бразил, Испани, Итали, Мексик зэрэг болно. Жүржийг хальсыг нь арилган шууд идэж хэрэглэхээс гадна шүүс хэлбэрээр, мөн нугасны махан хоол зэрэгт соус болгож хэрэглэнэ. Жүржийн хальс нь нэг төрлийн архи хийхэд бас ашиглагддаг байна.
Эшлэл
Ангилал:Жимснүүд
Штири
Штири (Steiermark [] ) — Австри улсын муж.
Цахим холбоос
Ангилал:Австрийн муж Ангилал:Европын түүхэн нутаг дэвсгэр эсвэл бүс нутаг  Ангилал:Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн статистикийн бүртгэл-2-Бүс нутаг Ангилал:Австрийн Кронланд
Нарын муж
Нарын (Нарийн) муж (Нарын облусу) — Киргиз улсын долоон мужийн нэг.
1939 онд үүсгэн байгуулагдсан. Засаг захиргааны төв — Нарын хот.
Газар зүй
Нарын муж Хиргис орны төв хэсэгт 45200 км² газар эзлэн оршдог. Нутгийн дундуур Нарын гол урсдаг.
Муж Тэнгэр ууланд байна. Хятадын хил, Торугарт даваанаас Ысык нуурын эргийн Балыкч хот хүрдэг цардмал зам мужийн нутгаар дайрдаг. Мужийн нутагт Сон, Чатыр нуур, Таш-Рабат зэрэг содон сайхан газрууд бий.
Хүн ам
2011 онд 262,100 оршин суугчтай байв.
Нутгийн хуваарь
Нарын муж дотроо 5 район болж хуваагдана.
Цахим холбоос
Ангилал:Киргизийн муж
Онолтын ари
Шивээ хиагт дуурийн Онолтын ари Ардын уран зохиолч Д.Пүрэвдоржийн цомог зохиолоор Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ардын жүжигчин хөгжмийн зохиолч Д. Лувсаншарав 1971 онд Шивээ хиагт 3 дахь дууриа бичжээ. Шивээ Хиагт дуурьт ардын хувьсгал ялж Хиагт хотыг гамин цэргээс чөлөөлсөн түүхэн үйл явдлыг харуулсан юм. Дуурийн гол дүр болох Онолтын ари нь өвгөний сэтгэлийн дотоод ертөнцийг нээн харуулахад зориулагдсан бөгөөд уг дуурийн хөгжмийн *нандин шигтгээ болно. Шаналан зовсон Онолт өвгөний сэтгэлийн их зовиурыг эндээс бид сонсож болно.
Ангилал:Монголын хөгжим
Шоовдойхүүгийн Тогтохбаяр
Аав Доржпаламын Шоовдойхүү улсын начин цолтой, Дүү Шоовдойхүүгийн Шинэбаяр улсын начин цолтой.
Дотоод сүлжээ
left Дотоод сүлжээ ( Англиар local area network, товчоор: LAN) нь албан байгууллага, сургуулийн барилга, компьютерын танхим, орон сууц гэх мэт явцуу зайг хамрах компьютерын сүлжээ юм.
Анхны дотоод сүлжээ
1970-аад оны эхээр компьютерын үйлдвэрлэлд том ахиц гарсан нь их интеграл схем гарч ирсэн явдал байлаа. Тэдгээрийн харьцангуй бага үнэ, өргөн функцүүд нь мини-компьютеруудыг бүтээхэд түлхэц болсон. Ингээд ганц супер-компьютер авснаас олон мини-компьютер авч ашиглах нь илүү хурдтай бөгөөд хямд болсон байна. Ингэснээр байгууллагын дэд хэсгүүд компьютертой болох боломж бүрдсэн боловч уг компьютер нь хэсгийнхээ хүрээнд бие даасан байдалтайгаар ажиллаж байсан.
Дотоод сүлжээний технологиуд
Дотоод сүлжээний дэлгэрсэн технологиуд нь:
Ethernet ба fast Ethernet (CSMA/CD)
Ethernet ба fast Ethernet (CSMA/CD) нь LAN загварын дэд бүлэг юм. CSMA/CD (carrier sense multiple access with collision detection) нь bus\tree ба од топологитийг өргөн ашигладаг хяналтын техникүүд. Үүний анхны хувилбар нь Xerox хэмээх Ethernet LAN- нэг хэсэг юм. Харин дамжуулагчийн хувилбар нь MITREnetLan юм. Эдгээр нь бүгд IEEE 802.3 стандартад нийцсэн байдаг. CSMA/CD ба түүний дохиолол нь санамсаргүй хандалт эсвэл техник эсэргүүцэл зэрэг болно. Энэ техникийг өмнө нь радио сүлжээнд ашигладаг байжээ. Энэ нь эхэндээ зөвхөн илгээх хүрээнд ашиглагддаг байсан ба улам хөгжсөөр бага хугацаанд олон сүлжээнд холбогдох боломжтой болсон. Дамжуулж буй мэдээллийг үнэн зөв эсэхийг хүлээн авагчийн шалгагчаар илрүүлнэ. (HDLC). Илрүүлэгч нь ямар нэг алдаатай байвал хүлээн авагчийн хаягаар хариу илгээнэ. Сувагт илрүүлэгчтэй үед чимээ гарах эсвэл тухайн цагт өөр станцад холбогдох, нэгээс нь хүлээн авагч нөгөөд нь дамжуулах үед алдаа гарна. ALOHA нь радио сүлжээний багцын нэлээд эртний технологи. ALOHA нь энэ үйлдэлд хариу өгөгч юм. Сүлжээнд ALOHA-г суулгаж өгснөөр хүчин чадал нь нэмэгдэж сайжирдаг. Суулгах үед хэмжээ нь дамжих цагтай тэнцүү байна. Хүчин чадал нь нэмэгдсэнээр системийн 37%-ийн хэрэглээ нэмэгддэг. Хоёр станцтай зэрэг холбогдох эсвэл хоёулаа холбогдсон үед нэгнээс нь салгаж болдог. Сүлжээний алдаа илрүүлэгчид анхны дуудлага ирэхэд ажиллаж эхэлнэ. Дамжуулагч ашиглаж байхад станц хүлээх хэрэгтэй, дамжуулагч сул үед станц дамжуулна. Хоёроос дээш холболт нэг зэрэг дамжуулж эхэлбэл алдаа гарч болох ба үүнийг тооцож чадвал үйлдлүүд эмх цэгцтэй болно. Их хэмжээний хэрэглээ нь дамжуулалтын урт, хугацаанаас их хамаардаг. CSMA-ийн алгоритм нь дамжуулалт завгүй үед хэрэгтэй. Станц дамжуулалт хүлээн авмагц дараахи дүрмийг баримтална.
CSMA/CD-ийн тодорхойлолт
Энэ нь ALOHA-аас илүү ашигтай. CSMA/CD дараахи журмын дагуу явагдана.
CSMA систем нь IEEE-ийн стандартад нийцсэн ба холболт урт үед холболтын төгсгөлд алдаа илрүүлдэг нь хос кабелийн ашигтай тал юм. Алдаа нь 2 системд ялгаатай илэрнэ. Шулуун холболтод алдаа нь өндөр вольтоор ганц холболтод илэрнэ. Дамжуулагчийн дохио эсэргүүцлийг сулруулдаг учраас энд потенциалын хувьд зөрчилддөг. Хоёр станц холболтоос хол байх тохиолдолд станц бүр сулруулсан дохиог өөр газраас хүлээн авах болно. Иймд Coaxial кабель 500 м-т 10 Base 5, 200 м-т 10 base 2 байна. Ямар ч Hub 1 оролттой сигналь ирэх үед алдаа үзүүлдэг. Төв дохиолог алдаа илэрсэн дохио ирэхэд холбогдоно. Хос холболтын системд алдааг илрүүлэх хэд хэдэн боломж байна. Үүнээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг нь явуулсан болон хүлээн авсан үйлдлийн хугацааг харьцуулах.
Компьютерууд тухайн агшинд аль компьютер нь дундын шугамыг ашиглаж болох тухай тохиролцохдоо өгөгдөл дамжуулахаасаа илүү хугацааг зарцуулах болно. Харин энэ асуудал нь хоёр холбогчийн хувьд өөрөөр шийдэгддэг. Энэ тохиолдолд зөвхөн хоёр холбогч шугамыг хуваан ашиглах тул зохион байгуулахад хялбар байдаг. Одон топологийн бүх төхөөрөмжүүд нь кабелийн сегментүүдийн тусламжтайгаар холболтын төхөөрөмжид холбогддог. Дурын хоёр төхөөрөмжийн хоорондох өгөгдлийн дамжуулалт холболтын төхөөрөмж (switching)-ээр дамжуулагддаг.
Ангилал:Компьютерын сүлжээ Ангилал:Сүлжээний төрөл
Багдад
Багдад (Араб: بغداد‎ Баэгдаэд) нь Иракийн нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь юм. Мөн Багдад мужийн төв болно. Багдад нь хэмжээгээрээ Арабын орнуудаас Каирын дараа хоёрт, баруун өмнөд Азид Тегераны дараа мөн хоёрт орно.
Багдад ньТигр мөрний эрэг дээр орших бөгөөд доод тал нь 8-р зуунд, бодвол Исламын өмнөх үед байгуулагджээ. Нэгэн үе Исламын дэлхий болох Дар ал-саламын төв байсан бөгөөд 2003 оноос үргэлжилж буй Иракийн дайны улмаас дайн байлдаанд өртсөөр байна.
Зүүнгарын хаалга
thumb|275px|Зүүнгарын хаалгын байгаа газрыг чагтлав.
Зүүнгарын хаалга (Зүүнгарын гүүр) гэж баруун талын Зүүнгарын Алатау, зүүн талын Барлаг нурууны завсраар гарсан, урагшаа Зүүнгарын тал, хойшоо Балхаш-Алакөлийн хотгорыг холбосон далайн түвшнээс дээш 300-400 м өндөр, 10 км өргөн, 50 км урт харгуй, хөндий говь газар юм.
Хасагийн Алакөл нуур, Хятадын Эв нуур хоёр талд нь бий. Эв нуур монголын өөртөө засах Бортал тойрогт байрладаг.
Үргэлжилсэн их уул нуруудыг сэтлэн Зүүнгарын хаалгаар эрт дээр цагаас морьтон дайчид, нүүдэлчин ард түмэн, аялагч худалдаачдын хөл цувжээ. Тухайлбал Торгоны зам, XIII зууны Чингис хааны цэрэг, 1771 оны халимагийн нүүдэл үүгээр гарч байв.
1969 онд Зөвлөлт-Хятадын хилийн мөргөлдөөн болж байв. ЗХУ задарснаас хойш Казахстан, Хятад хоёр улсын хилийн боомт байрлаж, 1991 онд хоёр улсыг холбосон төмөр зам тавигджээ. Хасагийн талд «сайкан» хэмээх салхи салхилдаг учир салхин цахилгаан станц барихаар төлөвлөсөн.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Даваа Ангилал:Казахстаны даваа Ангилал:Шинжааны даваа Ангилал:Түүхэн зам Ангилал:Хятадын тээврийн түүx
Дархан Кыдырали
КЫДЫРАЛИ ДАРХАН КУАНДЫКУЛЫ
1974 оны 4-сарын 16-ны өдөр (43 настай)
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын, Өмнөд-Казахстан муж, Тулкибас район
Түүх
Олон Улсын Түрэг Академи
«Егемен Казахстан»  төрийн сонин
Аль-Фарабийн нэрэмжит Казахын үндэсний их сургууль
Мармарагийн их сургууль
Докуз Эйлюлийн  их сургууль
Эгэйн их сургууль
Стамбулын их сургууль
Түүхийн ухааны доктор (2010)
БН Казахстан Улсын ШУА-ийн сурвалжлагч гишүүн
Музаффарид
Музаффаридын угсааны улс нь (Персээр: مظفریان‎) 1335 онд Ил Хаант Улс задарсны дараа бие дааж тусгаар тогтносон Араб гаралтай Мубариз ал-Дин Мухаммадын байгуулсан улс юм. Уг улс нь хүчирхэг байх үедээ одоогийн Азербайжан, Төв Иран, Иракийн зүүн хагас, Өмнөд Ираны бүс нутгийг эзлэн оршиж байсан феодалын улс байжээ.
Дархан Кыдырали
Азербайжаны ШУА-ийн хүндэт доктор
Музаффарид
Улс байгуулагдсан нь
Монголын байлдан дагуулагчид Хорасан нутгийг эзэлэх үед Мубариз ал-Дин Мухаммад эцэг Шараф ал-Дин Музаффар нь Монгол хаад, ноёдод хүчин зүтгэсний хариуд Мейбодын захирагчаар томилон Монголын захиргаанд оруулжээ. Түүний дараа хүү Мубариз ал-дин Мухаммад нь 1314 онд Мейбодын захирагчаар томилогдов. Өлзийт султаныг нас барсны дараа 1319 онд Иездын атабегтэй байлдаж түүний газар нутгийг эзлэн тэр газарт ноёрхолоо тогтоосон. Улмаар Абу Саид хан тэнгэрт хальсний дараа бие даасан Ил хант улсаас тусгаар тогтносоноо зарлав. 1339-1340 оны хооронд Кирман мужийг Монголын захиргаанаас булаан авчээ.
Дархан Кыдырали
Монголын ШУА-ийн хүндэт доктор
Түүхч, Алаш судлаач, түрэг судлаач
Казахстан улсын залуучуудын «Дарын» (авяьас) нэрэмжит шагналтан
Музаффарид
Улс байгуулагдсан нь
Энэ мэт хүчирхэгжсэн тул Шираз хотыг нийслэл хотоор зарлаж, эзлэсэн нутаг болон хавь ойрын нутагт захиргаагаа баталгаажуулахыг эрмэлзэж эхэлсэн. 1357 онд Жочийн улсын Жанибек хаан Табриз тэргүүтэй баруун хойд Перс нутгийг эзэлсний дараа Мубариз ал-Дин Мухаммадад захидал илгээж дагаар орохыг тушаасан хэдий ч, тэрээр татгалзасан хариу өгсөн.
Дархан Кыдырали
Мажар улсын Офицерийн загалмай орден
Азербайжан улсын «Достлуг» орден
Музаффарид
Улс байгуулагдсан нь
Үүний хариуд Музаффарын цэргийн хүч Табриз хот дахь Ахичук ноёноор удирдуулсан Монгол цэргийг устган, хотыг эзлэн авчээ. Гэтэл удалгүй Багдад хотоор төвлөрсөн Жалайрын султант улсын цэргүүд дайрснаар Музаффарын цэрэгт том цохилт болж, хотыг орхин ухран явсан байдаг.
Дархан Кыдырали
Дархан Куандыкулы Кыдырали  (1974,  4 сарын 16, Тулкибас район, Өмнөд Казахстан муж) – Казахстаны эрдэмтэн-түүхч, түүхийн шинжлэх ухааны доктор, профессор, БН Казахстан Улсын ШУА-ийн сурвалжлагч гишүүн, Олон улсын Түрэг академийн ерөнхийлөгч (2014 оноос), «Егемен Казахстан» улс нийтийн сонин»  Хувьцаат компанийн удирдлагын тэргүүн (2016 оноос)
Музаффарид
Улс байгуулагдсан нь
1358 онд Мубариз ал-Дин Мухаммад нь өөрийн 2-р хүү Шах Шожад эрх мэдлээ алдаж, шоронд хоригдсон. Энэ үеэс тус улсад эрх мэдлийн төлөөх ах дүүс, үеэл хоорондын самуун үе үе өрнөх болсны дээр баруун зүгт Жалайрын султант улстай хэд хэдэн удаагийн амжилтгүй дайнаар нилээд сульдав. 1387 онд Шах Шожагийн хүү Зайн ал-Абидин үхсний дараа нэгэн зэрэг 3 язгууртан өөрсдийгөө султанаар өргөмжлсөн. 1393 онд Доголон Төмөр цэргийн хүчээр тус улсыг довтлон мөхөөжээ.
Дархан Кыдырали
Товч намтар
Кыдырали овогтой Куандыкулы дархан 1974 оны 4-р сарын 16-ны өдөр Өмнөд Казахстаны Тулкибас районд төрсөн. Аль-Фарабийн нэрэмжит Казахын үндэсний их сургууль (1991-1992 онд), Мармарагийн их сургууль (1992-1996 онд), Докуз Эйлюлийн  их сургууль (1996-1997 онд), Эгэйн их сургууль (1997-1998 онд), Стамбулын их сургууль (1998-2001 онд) зэрэгт суралцсан. Стамбулын их сургуульд философийн докторын зэрэг хамгаалсан. Аль-Фарабийн нэрэмжит Казахын үндэсний их сургуульд түүхийн шинжлэх ухааны (Science Dr.)  докторын диссертацийг хамгаалан  докторын  (2010) зэрэг хүртжээ.
Эхнэртэй. Таван хүүхэдтэй.
Ажил
2001-2005 онд Х.А. Яассавигийн нэрэмжит Казах-түрк олон улсын их сургууль, эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, тэнхмийн эрхлэгч, захиргааны удирдагч, эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан,
2005-2006 онд Л.Н. Гумилевийн нэрэмжит Евразийн их сургуулийн эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, доцент,
2006-2007 онд Казахстан Улсын Ерөнхийлөгчийн Соёлын төвийн захиралын орлогч,
2008-2009 онд Казахстан Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын секторын эрхлэгч, шинжээч,
2009-2012 онд  Казахстан Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын хэвлэл мэдээллийн төлөөгчийн орлогч,
2012 оноос Казахстаны Зохиолчдын холбооны Удирдлагын гишүүн,
2012 онд Түрэг Зөвлөлийн ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч,
2014 оноос Олон улсын Түрэг академийн Ерөнхийлөгч,
2014 оноос Түрэг ертөнцийн  ШУА-ийн холбооны нарийн бичгийн газрын тэргүүн,
2015 онд  ЮНЕСКО-гийн Париж хот дахь Төвд  «Түрэг ертөнц ба Коркытын өв» олон улсын соелын үйл ажиллагааг,  НҮБ-ын Нью-Йорк хот дахь Төвд  « Торгон замын хамтын ажиллагаа ба 2030 төлөвлөгөө» нэртэй олон улсын бага хурал зохион байгуулан явуулсан,
2016 оноос «Егемен Казахстан» төрийн сонин  Хувьцаат компанийн удирдлагын тэргүүн
Эрдэм шинжилгээ, уран бүтээл
·        Мұстафа Шоқай. Анкара, 2001.
·        Тараз тарихы. Тараз, 2005.
·        Түрік халықтары әдебиеті тарихы (хамтын бүтээл). Туркестан, 2005.
·        Мұстафа Шоқай. Астана, 2007.
·        Ұлық Түркістан. Астана, 2008.
·        Атымды адам қойған соң... Астана, 2008.
·        Жерұйық. Астана, 2009.
·        Мұстафа. Астана, 2012.
·        Нүүдэлчин овог аймгуудын угсаа гарал (Ашина, Эргүнэхон).Астана,2017.
Эрдэм шинжилгээний хамтын бүтээлүүд
·        Қыдырәлі Д., Цэвээндорж Д., Энхтөр А., Базылхан Н., Далантай С., Буянхишиг С., Умиров К., Мөнхбат Н. «Шивээт улаан-2016» археологиялық қазба зерттеу нәтижелер. «Шивээт улаан-2016» археологийн малтлага судалгааны үр дүн. -Астана, 2017.- 68.
·        Цэвээндорж Д., Энхтөр А., Кыдырлаи Д., Напил Б., Далантай С., Умиров К., Буянхишиг Ц., Мөнхбат Н. "Шивээт улааны археологийн дурсгалын малтлага судалгаа" экспедицийн 2016 оны хээрийн шинжилгээний ажлын тайлан// Монголын археологи-2016. -Улаанбаатар, 2017.-205-217.
Гавьяа, шагнал
o  Улсын  залуучуудын «Дарын» (авяьас) нэрэмжит шагнал
o  «Күлтэгин» нэрэмжит шагнал
o  «Түрэгийн ертөнцийн төлөө хувь нэмэр» шагнал
o  «Түрэгийн ертөнцийн төлөө зүтгэл» шагнал
o  «Казахстаны ард түмний чуулган -  20 жил»  ойн медаль
o  Тусгаар тогтносон улсуудын холбооны Парламентийн чуулганы Зөвлөлийн «Хэвлэл, мэдээлэлийн хөгжилд оруулсан гавьяа» энгэрийн медаль,
o  «Түрэгийн түүх, соелын төлөө хувь нэмэр»  «Йени Түрк улс» стратегийн судалгааны төвийн алтан медаль,
o  Мажар улсын Офицерийн загалмай орден
o  Азербайжан улсын Ерөнхийлөгч Ильхам Алиевийн зарлигаар «Достлуг» орден гардуулсан,
o  Казахстан Улсын Ерөнхийлөгчийн Хүндэт жуух бичиг,
o  «Мэдээлийн салбарын тэргүүлэгч» (2017 он) энгэрийн тэмдэг
Дөрвөн Ойрадын холбоо
Дөрвөн Ойрад бол 14-р зууны сүүлчээс (1399?) 17-р зууны эх (1676?) хүртэл оршин тогтносон ойрадын холбоо буюу улс юм. Дөрвөн Ойрад гэсэн нэр 13-р зуунд Чингис хаан Ойрадыг 4 түмэнд хуваасан үеэс эхлэлтэй ба Ойрадад 4 том аймаг голлох байр суурьтай байж бусад овог аймгуудаа удирддаг байв. Дөрвөн Ойрадын холбоо Зүүнгарын хаант улсаар солигдсон үеийг эрдэмтэд өөр өөрөөр тодорхойлдог. Зөвлөлтийн эрдэмтэд 1635 он гэж үзсэнийг манай эрдэмтэд дагасан байдаг ч Цорос аймгийн Галдан бошигт хаан 1676 онд жинхэнэ ёсоор байгуулсан байж болох юм. Учир нь Дөрвөн Ойрдын холбоог Чорос, Хошууд аймгийн ноёд зүүн болон баруун гарт хуваан захирч, гар бүрт тайш тушаалтаныг сонгож, байсан тул 1630-аад онд Цоросын Эрдэнэбаатар хунтайж дангаар биш Хошуудын Байбагас тайшийн хамт толгойлж байсан.
Түүх
Ойрадууд бага хаадын үед Алтайн нуруу, Увс нуур, Шинжааны хойд хэсэг (Шинжааны газар нутгийн гуравны нэг), өнөөгийн Казахстаны зүүн хэсгээр нутаглаж байв. Хошууд Ойрадын нутгийн баруун өмнө талд (Хамил тойрог орчим буюу Шиньжааний зүүн хэсэгт), цорос, өөлд хоёр Или мөрний эхэнд, торгууд Тарвагатайн нуруу, Зүүнгарын Алатау нуруу, Алакөл нуур орчим, дөрвөд, баяд хоёр хамгийн хойно Зайсан нуур орчимд Эрчис мөрний эхээр байжээ. Ойрад аймгууд заримдаа нүүж байсанаас байршил өөрчлөгдөж байжээ. Тухайлбал хошуудууд Эмиль гол, Или, Зүүнгарын Алатау хавиар, хойд Аягуз гол хавиар нутаглаж байв.
12-р зуунд ойрадууд Хөвсгөл нуурын баруун тал, өнөөгийн Тувагийн зүүн хэсгээр нутаглаж байв. Мөн Байгаль нуур орчим Саяны нурууны хойд хэсгээр байсан бололтой. Тэд хэдийд одоогийн нутагтаа нүүж ирсэн талаар янз бүрийн таамаг гаргадаг. Дорджи Геннадьевич Кукеев Чингис хаан Их Монгол Улсыг байгуулах үед ойрадууд хэдийнэ бутран унасан найманы оронд нүүн ирж Енисейгээс Эрчис хүртэлх нутагт суурьшсан байсан гэж үзсэн байна.
Батулагийн үед (?-1417) ойрадууд Или мөрөн, Эрчис, Алтайн хоорондох нутагт байсан бөгөөд Хятадтай хил залгадаггүй байв. Ойрад, Моголистан хоёр Шинжаан дахь эрх мэдэл, газар нутгийн төлөө байнга тэмцэлдэн тулалдаж байв. Тухайлбал Эсэн тайш Моголистаны Хамилийн Аньдин, Ханьдун, Цюйсянь, Чизинь зэрэг монголчууд суурьшсан тойргуудыг эзлэхээр оролдож байв. Эсэнгийн дараа цөөн хэсэг нь Хамил руу очиж Моголистаны буддын шашинт ойрадууд болсон бол зарим нь Завхан гол руу нүүж дөрвөд ястан болжээ. 14-15-р зуунд ойрадууд лал, буддын шашны аль алинд орж байснаас зарим ноёд нь лалын шашинтнуудын хэрэглэдэг мирза гэсэн цолтой болсон байдаг.
1457 онд Узбекийн хант улсын (1428 — 1468) Абулхаир хан ойрдын тайшийн цэрэгтэй өмнөд Казахстаны Сыгнак хот орчим олон цаг тулалдан ялагдаж Сыгнакийн бэхлэлтэнд хоргодоход хүрчээ. Ойрдууд цааш Ташкент, Туркистан, Шахрух хотуудыг довтолж буцахдаа Абулхаирт хүндхэн нөхцөлтэй энхийн гэрээ тулган хүлээлгэжээ.