cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
II Николай
1984 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний өдөр Николай Германы гүнж Гессений Алисатай гэр бүл болжээ. Гэр бүл болсны дараа эхнэрийг нь загалмайлж, Александра Фёдоровна гэдэг нэр өгсөн байна.
Николай хааны гэр бүл ихэвчлэн Александрын ордонд, зундаа Крым дахь Ливадын ордонд амьдардаг байв. Жилийн амралтаараа 14 хо­ног хугацаатай Финийн болон Балтийн тэнгисээр аялдаг байжээ. Тэрбээр уранзохиолын ном уншихын сацуу шинжлэх ухаан, ихэвчлэн түүхийн сэдэвтэй бүтээлүүдийг шимтэн уншдаг байв. Туркийн султанаас бэлгэнд ирүүлдэг иштэй тамхийг татдаг байж. Мөн гэрэл зураг сонирхон, кино үзэх дуртай байжээ. Тэрбээр 9 настайгаасаа эхлэн өдрийн тэмдэглэл хөтөлсөн байна. Түүний 1882-1918 онуудад бичсэн тэмдэглэл өнөөг хүртэл хадгалагдан үлджээ.
Никалай хаан ширээнээ 1896 оны тавдугаар сарын 14-ний өдөр заларчээ. Тэр ондоо Европоор аялан Франц-Иосиф, II Вильгельм, хатан хаан Викториа нартай уулзсан байна. Аяллынхаа эцэст холбоотон Францын Парис хотод иржээ.
1897 онд явуулсан хүн амын тооллогоор Оросын эзэнт гүрний хүн ам 125 сая байв. Тэдний 84 сая нь орос хэлийг төрөлх хэлээ гэж мэдүүлжээ. Нийт хүн амын 21 хувь нь бичиг үсэг тайлагдсан байснаас 10-19 настнууд 30 хувийг эзэлж байв. Мөн тэр жилдээ мөнгөний шинэчлэлт хийж, рублийн алттай жиших стандартыг тогтоожээ. Ажиллах хүчний асуудалд хамгийн их анхаарлаа төвлөрүүлж байв. 100 давсан ажилтантай үйлдвэрт үнэгүй эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлдэг байжээ.
1863 оны Польшийн бослогын улмаас баруун зүгийн нутгийн польш гаралтай газрын эздээс авч байсан тусгай татварыг хүчингүй болгов. 1900 оны зургадугаар сарын 12-ны өдрийн зарлигаар Сибирьт цөлдөг шийтгэлийг хүчингүй болгожээ.
Николайн хаанчлалын жилүүдэд Оросын эдийн засаг өндөр хурдацтай хөгжиж байлаа. 1885-1913 онуудад ХАА-н үйлдвэрлэл жилд дунджаар 2 хувиар, аж үйлдвэрлэлийн өсөлтийн хурд 4,5-5 хувиар өсч байжээ. 1894 онд Донбасст 4,8 сая тонн нүүрс олборлож байсан бол 1913 он гэхэд 24 сая тоннд хүрсэн байна. Баку, Грозный, Эмбад газрын тос олборлож байв. Төмөр зам байгуулах ажлыг ч хурдацтай явуулж, 1913 он гэхэд Оросын төмөр замын нийт урт нь 70 км-ийг давжээ. Үүгээрээ Орос аль ч орноос давуу байсан бөгөөд зөвхөн АНУ-ын дараа орж байв.
19 дүгээр зууны эхний 10 жилд Орос аж үйлдвэрлэлтээрээ хоцрогдох болжээ. 1913 онд нэг хүн амд ногдох аж үйлдвэрийн үндсэн бүтээгдэхүүнээрээ Испанитай эн зэрэгцэж, хөдөлмөрийн бүтээмжээрээ Францаас гурав дахин, Их Британиас тав, АНУ-аас ес дахин хоцорч байв. Мөн нэг хүнд ногдох гадаад худалдааны хэмжээгээрээ Испани, Португали, Туркийн дараа орж байжээ.
1898 онд Оросын эзэн хаан Европын орнуудын Засгийн газарт хандаж, бүх нийтийн энх тайвныг сахин хамгаалах, зэр зэвсгийн байнгын өсөлтөд хязгаарлалт тавих тухай хэлэлцээр байгуулах санал тавьжээ. 1899 онд Оросын эзэн хааны санаачилга, дэмжлэгээр Бүх дэлхийн энх тайвны анхдугаар бага хурал болж, энх тайвныг сахин хамгаалж, зэвсэг хорогдуулах асуудлыг хэлэлцжээ. Дараа нь Гаага дахь анхны шүүх болох Байнгын арбитражийн шүүхийг байгуулсан байна. 1900 онд II Николай хаан Япон, АНУ-ын цэргүүдийн хамт Хятадын бослогыг даржээ. Орос гүрэн Ляодуны хойгийг түрээслэн авч, Дорнод Хятадын төмөр замыг барьж, Манжуурт нэр нөлөө нь өсөх болсон нь 1904 онд Манжуурт санаархаж байсан Япон улсыг зэвсэгт халдлага хийхэд хүргэсэн байна. Орос, Японы дайн ингэж эхэлсэн түүхтэй. Хилийн Ялу голын тулалдааны дараа Оросын арми Мүгдэнг орхисон юм. Цусимад болсон тэнгисийн тулалдаанд Оросын усан цэргийн флот бут ниргүүлжээ. 1905 онд Портстумын энх тайвны гэрээний дагуу Орос улс Солонгосыг Японы нөлөөн дор байхыг хүлээн зөвшөөрч, Өмнөд Сахалин болон Порт- Артур, Дальний /Далянь/ хотууд оршдог Ляодуны хойгийг Японд өгөхөөр болсон юм. Орос, Японы дайнд ялагдаж, 1905-1907 оны хувьсгалын жилүүдийг нухчин дарсан хааны ордны тойрон хүрээлэлд хожим нь Распутин орж байдлыг улам хүндрүүлэх болсноос сэхээтнүүд, язгууртнуудын дунд эзэн хааны нэр хүнд ихэд унаж, түүгээр ч барахгүй монархистууд хүртэл II Николай хааныг өөр нэгэн Романоваар солих тухай яриа гаргах болжээ. Шинэчлэлт хийх шаардлагатай болсныг бүх давхаргынхан ойлгож байв.
II Николай хаан арга буюу эрх чөлөөт Үндсэн хуулиар засаглахад хүрэв.
1912 он гэхэд Хятадад болсон хувьсгалын дараа Монгол Улс тус­гаар тогтнолоо сэргээж, Оросын ивээлд орох болов. Төрийн думын анхны хуралдаанаар хууль тог­тоох ажлыг тогтмолжуулж чадаа­гүй бө­гөөд депутатууд нь эзэн хаан­тай­гаа санал зөрөлдөж байжээ. Тэд Төрийн зөвлөлийг татан буулгах, хааныхны болон сүм хийд сангийн эдлэн газруудыг тариачдад хувааж өгөхийг хаанаасаа шаардаж байв.
1913 онд Орос орон хөх тариа, арвай, овьёос тариалалтаараа дэл­хийд тэргүүлж, улаан буудай тариа­лалтаараа Канад, АНУ-ын дараа гуравт, төмсөөрөө Франц, Герман, Авст­ри-Унгарын дараа дөрөвдү­гээрт орж байв. Орос улс дэлхийн ХАА-н экспортын тавны хоёрыг хан­гаж байлаа.
1905-1912 онуудад Оросын цэр­гийн арми шинэчлэгдэж, Цэргийн яамнаас тусгайд нь Жанжин штабын Ерөнхий газар болон Улсыг батлан хамгаалах зөвлөлийг байгуулж, цэр­гийн албаны хугацааг багасгажээ. Явган цэрэг, хээрийн их бууны 5 жилийн хугацааг 3, усан цэргийн 7 жилийг 5 жил хүртэл багасгаж, офи­церийн бүрэлдэхүүнийг залуу­жуулан, цэргүүдийн ахуй байдлыг сайжруулсан байна. 1910 онд эзэн хааны агаарын цэргийн флотыг байгуулжээ. 1914 оны наймдугаар сарын 1-ний өдөр Герман Орост дайн зарласнаар дэлхийн нэгдүгээр дайн эхлэв. Энэ дайн нь Орос орныг улс төр, эдийн засгийн гүн хямралд оруулжээ.
Оросын капитализм дайны ачаал­лыг даалгүй урт хугацааны гүн хямралд орж, 1917 он гэхэд аж үйлдвэр, тээвэр, санхүү, улсын ардын аж ахуй задран сүйрэв. Хот тосгоны аж ахуйн хэлхээ хол­боо тасарч, улс орон өлсгөлөнд нэр­вэгдэж эхэлжээ. Распутан болон түүний тойрон хүрээлэгчдийн бу­сармаг үйлдлүүдээс болж Зас­гийн эрх баригчдын нэр хүнд унаж, нийгмийн зөрчил ихэсчээ. 1917 оны хоёрдугаар сарын 23-нд Петро­гра­дад бүх нийтийн ажил хаялт болж, Москвад цэргийн бослого гарав. Бослого гарсан шалтгаан нь гурил, талх тасарч, улс орныг хүнд байдлаас авч гарах чадваргүй болсон эрх баригчдад итгэл алдсанаас болжээ.
1917 оны гуравдугаар сарын 2-нд II Николай хаан ширээнээсээ огцорч, гэрийн хорионд оров. Түр Засгийн газрын шийдвэрээр Оросын эзэн хаан байсан Николайг гэр бүлийнхнийх нь хамт Тобольск хот руу цөлжээ. Большевикууд засгийн эрхэнд гарч, Романовынхныг Москвад авчран шүүх шийдвэр гаргасан байна. Энэ үед Дорнод фронтод цагаан армийнхан давшиж эхэлсэн тул хааныхныг Екатеринбург хотод яаралтай цаазлахаар шийдсэн аж. 1918 оны долдугаар сарын 16-наас 17-нд шилжих шөнө Оросын эзэн хаан Николай Александрович, эхнэр Александра Федоровна, охид Ольга, Татьяна, Мария, Анастасия, хүү Алексей, эмч Боткин, мөн сайн дураараа үлдсэн гурван зарцын хамт буудан хороосон байна. Үүнээс гадна хувьсгалаас хойш Орост үлдсэн байсан хааны хамаатан саданг бүгдийг устгажээ.
Ангилал:19-р зууны ноёрхогч Ангилал:20-р зууны ноёрхогч Ангилал:20-р зууны гэгээнтэн Ангилал:Оросын хаан Ангилал:Оросын царь Ангилал:Романов-Хольштайн-Готторп овог Ангилал:Дэлхийн нэгдүгээр дайны командлагч (Оросын Хаант Улс) Ангилал:Орос-Японы дайны хүн Ангилал:Испанийн алтан нэхий хүлэг баатрын одон шагналтан Ангилал:Данеброг одонгийн их командлагч Ангилал:Эрдэнийн Очир одон шагналтан Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн Ангилал:1868 онд төрсөн Ангилал:1918 онд өнгөрсөн
Зоригт хаан
Зоригт хаан (1358-1391) бол Их Монгол Улсын бутралын дараах монгол хаан байв. Зоригт хааны хэн болох тухай эргэлзээтэй асуудлууд байдаг. 1389-1393 оны орчимд монгол болоод төв Азийн Төмөрийн улсын түүхэн шастирд Зоригт хаан, Энх хаан гэсэн 2 өөр хүний нэр дурддаг. Лу.“Алтан товч” ба “Шажрат ул Атрак” (Түрэг ба Татаруудын удмын бичиг)-т 1388-1391 онд Зоригт хаан Есүдэр, 1391-1394 он хүртэл түүний хүү Энх нь хаан суусан гэж бичсэн байдаг. Үүнээс үүдээд зарим эрдэмтэд “Мин улсын судар”-д тэмдэглэсэн Есүдэрийг Аригбөхийн үр удам болох ноён гэж үздэг.
Харин Эрдэнийн товчоо зэрэг Монголын түүхэн сурвалж бичгүүдэд “Энхзоригт хаан” гэж нэгтгэж бичсэн байх бөгөөд түүнийг Төгстөмөр усхал хааны хүү гэж бичсэн нь харагдаж байдаг. Бас нөгөө хэсэг гэдэг бол нөгөө хэсэг хятад судлаач эрдэмтэд Энх хаан, Зоригт хаан нарыг өөр өөр цолтой нэг хүн буюу Есүдэр байх магадгүй гэж үздэг. Бас өөрөөр Төгстөмөр хааны хүү хэмээн үзэх явдал байна. Үүнийг баримтлагчид нь Энхзоригт хаан ч гэх нь бий.
Цаг төрийн үйл явдал
Есүдэр Төгстөмөрийг буулгах төлөвлөгөө боловсруулж 1388 онд шинэ хаан болж Юань гүрний нэрийг сольсон. Төгстөмөр Усгал хаан Есүдэрт хорлогдсоны дараа Монгол улс маш түргэн бутарсан. Цагадай хааны удмын Гунашири Хамид өөрийн жижиг улс Хар Дэлийг байгуулав. Усхал хааны ханхүү Дибаону, сайд Нэцэлай, чинсан Ширмэн нарын 70000 гаруй хүн, олон зуун мянган тооны мал хуй олзлогдожээ.
1389 онд Мин улс одоогийн Өвөр Монголын нутаг Тайнинд түүгээр удирдуулсан монгол харуулыг байгуулсан. (Урианхайн гурван харуулын нэг харуул юм) Хэдий тийм ч Есүдэртэй нэгдсэн Ширмэн чинсан Нэчэлайг хороожээ.
Ляодунгийн хуучин ван, Гурван харуулын удирдагчдын нэг Ляо ван Ажашир 1389 оноос хойш Есүдэртэй холбоо тогтоож харилцах болсон. 1391 онд Чжоу Син жанжинаар удирдуулсан Мингийн их цэргийн хүч, Монголд халдаж, олон тооны хүн малыг олзолоод буцжээ. 1391 юмуу 1393 онд Зоригт хаан таалал төгсчээ.
Ангилал:Монголын бага хаан Ангилал:1358 онд төрсөн Ангилал:1391 онд өнгөрсөн
Катыний хядлага
Катыний хядлага гэдэг нь Зөвлөлтийн НКВД-гийн (Дотоод явдлын ардын комисариат) лагеруудад байсан 22 мянган польш хүмүүсийг 1940 оны дөрөв, тавдугаар саруудад буудан устгасан цуврал үйлдлүүдийг хэлдэг.
Зөвлөлт-Германы хуйвалдаан
ЗХУ, Нацист Герман хоёр 1939 оны наймдугаар сарын 23-нд “Риббентроп-Молотовын гэрээ” гэх харилцан үл довтлох гэрээнд гарын үсэг зурав. Энэ гэрээний нууц протоколд дайны өмнөх Польш улсын газар нутгийн зүүн хэсгийг Зөвлөлт авна гэж заасан байв. Гитлерт бол тэр нууц протокол нь Польшид довтлох саадыг авсан хэрэг байлаа.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны эхэн болон зөвлөлт-Германы хамтын ажиллагаа
1939 оны есдүгээр сарын 1-нд Герман Польшид довтолсноор дэлхийн II дайн эхлэв. Польшууд Германы армитай 17 дахь хоногтоо цус асгаруулсан тулалдаан хийж байхад баруун талаас нь Зөвлөтийн Улаан арми /Уг Польштой бас харилцан үл довтлох гэрээтэй байсан хэрнээ/ Польшид нэвтрэн оров. Зөвлөлтийнхөн Гитлертай байгуулсан нууц протоколынхаа дагуу үүнийг хийжээ. Зөвлөлтийн үзэл сурталын машин Улаан армийн ажиллагааг баруун Украин ба баруун Белоруссийг чөлөөлсөн аян гэж нэрлэж байв.
Улаан армийн довтолгоо польшуудад гэнэтийн болсон ба зарим хүмүүс түүнийг Германы түрэмгийллийн эсрэг чиглэгдсэн гэж байжээ. Польш хоёр фронтод тэмцэлдэх чадваргүйг ойлгосон Польшийн ерөнхий командлагч Улаан армийн эсрэг тулалдах тушаал өгөөгүй ба зөвхөн зэвсгийг нь хураах оролдлого хийвэл эсэргүүцэл үзүүлэхийг зөвшөөрсөн байлаа.
Зөвлөлт-Польшийн харилцаа
Германы арми 1941 оны зургадугаар сарын 22-нд Зөвлөлтөд довтолсны дараа Лондонд байсан Польш, Зөвлөлтийн Засгийн газрын хооронд хэлэлцээр болж 1939 оны наймдугаар сард Зөвлөлт-Германы хооронд байгуулагдсан харилцах үл довтлох тухай гэрээг хүчингүйд тооцон харин Польш-Зөвлөлтийн хооронд дипломат харилцаа тогтоожээ. Мөн Зөвлөлтөд Польшийн армийг байгуулахаар болжээ. Энэ хэлэлцээрээр Польшийн цэргийн олзлогдогсод ба харигслалд өртсөн бусад иргэдийг тусгай лагерь болон тусгай суурингуудаас чөлөөлөхөөр болсон байна. Үүний дараа ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн 1941 оны наймдугаар сарын 12-ны өдрийн зарлигаар лагерь болон тусгай суурины хоригдол польшуудад өршөөл үзүүлсэн байв. Тийм хүмүүсийн тоо 390 мянга орчим байсан ба Польшийн армийг байгуулахдаа тэднээс бүрдүүлэх болжээ. НКВД-гийн Лубянкийн дотоод шоронгоос суллагдсан генерал Владислав Андерс, Польшийн армийн командлагчаар томилогджээ. 1941 оны намар, 1942 оны хавар генерал Андерсийн армийг байгуулж буй газар ирээгүй хэдэн мянган Польш цэргийн талаар Польшийн албан ёсны хүмүүс мэдээлэл өгөхийг шаардаж байв. Зөвлөлтийн тал тэдний тухай мэдээлэл байхгүй гэсэн хариулт өгч байлаа. 1941 оны арванхоёрдугаар 3-нд Кремльд Польшийн ерөнхий сайд ба  генералуудтай уулзахдаа Сталин тэр хүмүүсийг  Манжуурт гарсан байх гэж хэлж үзжээ. 1942 оны зуны сүүлчээр Андресийн арми Дундад Азид хангамж муу гэсэн шалтгаанаар Иранд гарсан ба тэндээсээ холбоотны цэргийн хамт Италийг гитлерчүүдээс чөлөөлөхөд оролцсон байна.
Польший олзлогдогсодын эмгэнэлт түүх
Германчуудтай тохиролцсоны дагуу тэр солилцоонд энгийн дүрвэгсэд ч хамрагдсан байна. Тэд Зөвлөлтийн нутагт 1940 оны хавар хүртэл ажиллаж байсан Германы комисст хандан асуудлаа шийдүүлж болох байжээ. Харин Зөвлөлтийн олзонд 25 мянган польш цэрэг, офицерыг үлдээсэн байна. Мөн гэрт нь тарааж, Германтай солилцох боломжгүй армийн 8,5 мянган офицер олзонд үлджээ. Тэднийг Старобельск болон Козельскийн шоронд хорьсон ба бас хилийн цэргийнхэн болон цагдаагийн 6,5 мянган хүнийг Калинины хорих лагерьт хорьж байжээ.
Лагерьт булаан эзэлсэн нутгийнхаа Польшийн төр, захиргааны ажилтнууд, улс төрийн намын гишүүд, газрын эзэд, бизнесмен зэрэг олон хүнийг баривчлан хорьж байлаа. Ялыг нь сонсготол тэднийг Украин, Белорусийн баруун хэсгийн шоронгуудад хэдэн сараар хорьж байжээ. 1940 оны гуравдугаар сарын 5-нд Бүх Оросын коммунист (большвикуудын) намын Төв хороо “лагерьт хоригдож байсан 14700 офицер, албан хаагчид, газрын эзэд, цагдаагийнхан, тагнуулчид, шоронгийн харгалзагч нарыг” буудах тушаал гаргасан байна. Мөн Украин, Белорусийн баруун мужуудын шоронгийн 11 000 хоригдлыг буудахаар болжээ. Улс төрийн товчооны шийдвэрийн үндэс нь Зөвлөлтийн Дотоод яамны ардын комиссар Л.Бериягийн И.Сталинд бичсэн зурваснаас болжээ. Польшийн олзлогсод ба хоригдлуудын тэр ангилалын хүмүүс “зөвлөлт засгийн эвлэршгүй бөгөөд засрашгүй дайснууд учраас” тэднийг буудах хэрэгтэй гэж Л.Берия бичсэн байлаа. Улс төрийн товчооны хуралдааны протоколд Л.Бериягийн зурвасын сүүлчийн хэсгийг үгчлэн буулгасан байна.
1939 оны есдүгээр сард Улаан армид олзлогдсон 14552 польш офицер ба цагдаагийн ажилтнууд НКВД-гийн гурван лагерьт хоригдож байсан юм. -Козельскийн лагерийн 4421 хоригдлыг 1939 оны есдүгээр сард Смоленскийн ойролцоох Хатынийн ойд Гнездово станцаас хоёр км-ийн цаана буудан хөнөөгөөд булжээ. -Осташковын лагерийн 6311 хоригдлыг Калининд мужид буудан хөнөөж Медный гэх газар булсан байв -Старобельскийн лагерийн 3820 хүнийг Харьковт буудан булжээ -Украин, Белорусийн баруун мужуудын шоронд байсан 7305 польшийг Киев, Харьков, Херсон, Минскт хөнөөн устгасан бололтой. Хуучин Зөвлөлтийн баруун хэсгийн шорон гянданд хичнээн хүн хаана үрэгдсэн нь өнөөг хүртэл тайлагдаагүй нууц чигээрээ үлджээ. Хэдхэн хоногийн өмнө амь үрэгдсэн Польшийн ерөнхийлөгчийн Хатынийн гашуудал дээр хэлж амжаагүй үгэнд нь НКВД-гийн бүх архивыг нээж хэргүүдийг тодорхой болгохыг Оросын удирдлагад уриалсан байжээ. Катыньд хамгийн анх 1943 онд польш офицерүүдийн булшийг олж илрүүлсэн юм. Энэ нь тэрхүү хар өдрүүдийг гэрчлэх булш болжээ
Буудан хороолт
ЗХУКН-ын Төв хорооны шийдвэрт дурдагдсан хүмүүсийг цаазлан хороох ажиллагааг тэр жилийнхээ дөрөв, тавдугаар сард гүйцэтгэжээ. Козельск, Осташковск, Старобельскийн олзлогсдын 395 хүнээс бусдыг нь зуу зуугаар нь Смоленск, Калинин, Харвьков мужийн НКВД-гийн газар илгээж, тэднийг хүрэлцэн ирэнгүүт нь цаазалж байжээ. Үүнтэй зэрэгцэн Украин, Белорусийн баруун мужуудын хоригдлуудыг буудан хороож эхэлжээ. Үлдсэн 395 хүнийг нь Сталинградын дэргэдэх лагерь байлгаж байгаад 1941 оны наймдугаар сард Польшийн армийг бүрдүүлж эхлэхэд  армийн командлалд нь шилжүүлсэн түүхэн баримт бий. Польшийн офицеруудыгг цаазалж эхэлсний дараа тэдний гэр бүлийнхэнийг Казахстанд нүүлгэх ажиллагааг 1940 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд эхлүүлсэн байлаа.
Дэлхийн олон нийтэд ил болсон нь болон түүхэн үнэнийг тогтоох ба нуух оролдогууд
Катыньд зөвлөлт засгийн буудан хороосон польш офицеруудын булшийг олсноо германы радио 1943 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд  зарласан бөгөөд тэдний нэрсийн жагсаалтыг Польшийн хотуудад чанга яригчаар уншин сонсгож байв. Харин Зөвлөлтийн мэдээлэх товчоо үүнд дөрөвдүгээр сарын 15-нд албан ёсоор няцаалт хийж, тэдгээр амь үрэгдсэн офицерууд бол 1941 оны зун Смоленскаас баруун тийш хамгаалалтын барилгын ажилд дайчлагдаж байгаад германчуудад олзлогдсоныг гитлерчүүд буудан устгасан гэж мэдэгдэж байв. Польшийн улаан загалмайн техникийн комиссийн тусламжтайгаар булшны малтлагыг 1943 оны гуравдугаар сарын сүүлчээс зургадугаар сарын эхэн хүртэл хийж 4243 хүний цогцосыг гаргаад тэндээс олдсон бичиг баримтаар нь 2730 хүний нэр хаягийг тогтоосон байна. Дараа нь цогцсыг анхны байсан газрын дэргэд нь нийтийн оршуулгын газарт нутаглуулжээ. Энэ малтлагын үр дүнг тэр жилдээ Берлинд хэвлүүлсэн “Amtliches Material zum Massenmord von Katyn” номонд өгүүлсэн байв. Булшийг нээхэд олдсон баримт бичгийг германчууд Краковын шүүх эмнэлэгийн институтад дамжуулан өгснийг 1944 оны зун германчууд аваад явжээ. Харин цөөн материалыг л нууж үлдсэн гэх яриа байдаг. Өөр нэг хувилбар нь Краковыг бөмбөгдөх үеэр шатсан ч гэдэг. Улаан арми Смоленскийг есдүгээр сарын 25-нд чөлөөлсний дараа Зөвлөлтийн тал хэргийг германчуудад тохохоор өөрийн комиссийг байгуулсан байна. Германчуудын дахин малтлага хийж чадаагүй булшнаас 1380 хүний үлдэгдлийг гаргаж олдсон баримтаар нь 22 хүний нэрийг тогтоосон байв.
“Известия” сонин 1944 оны нэгдүгээр сарын 26-нд академич Бурденкогийн комиссийн албан ёсны дүгнэлтийг нийтэлжээ. Уг дүгнэлтэд Смоленскаас баруун тийш байсан гурван лагерьт хоригдож байсан польшууд германчууд ирэхэд тэндээ үлдсэн боловч 1941 оны намар нь тэднийг гитлерчүүд буудан хороосон гэж бичжээ.
Үүнийгээ “хуульчлахын тулд” тэд Нюренбергийн олон улсын шүүхийг ашиглах гэсэн боловч олон улсын шүүх  түүнийг баримт нотолгоогүй гээд хүлээн авсангүй. КГБ-гийн дарга А.Н.Шеляпин 1959 оны гуравдугаар сард ЗХУКН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Н.С.Хрущевт ирүүлсэн нууц зурвасдаа хуучин хөрөнгөтөн Польшийн офицер, жандарм, цагдаа нарын 14552 олзны хүн ба Баруун Украин, Белоруссийн шоронд хоригдож байсан 7305 хүнийг, мөн түүн дээр Хатынийн ойд буудуулсан 4421 хүнийг Төв хорооны Улс төрийн товчооны 1940 оны шийдвэрээр буудан устгасан учир тэдний хэргийг устгах санал тавьсан байв. Гэтэл ЗХУ-ын ГХЯ 1980-аад он хүртэл нэг биш удаа польшуудыг гитлерчууд хөнөөсөн гэж зүтгэж байлаа. “Худал Катынь” бол Зөвлөлтийн талаас дэлхийд өөрсдийн хувилбарыг үнэн гэж харуулах оролдлогоос гадна Зөвлөлтийн суулгасан Польшийн коммунист засаглалын дотоод бодлогын нэг элемент байлаа. Мөн энэ бодлогын нэг чиглэл нь Лондон дахь Засгийн газарт захирагдаж байсан гитлеризмын эсрэг өргөн олны нууц хөдөлгөөний Крайовой Арми (АК) байгууллагын үйл ажиллагааг доош хийн муулан буруутгах явдал байлаа. Лондон дахь Польшийн Засгийн газар Хатынийн ойгоос олдсон Польш офицерийг хөнөөсөн хэргийг мөрдөх хүсэлтээ Олон улсын улаан загалмайд 1943 онд гаргасны дараа ЗХУ тэднээс холбоогоо таслажээ.
Зөвлөлтийнхөн тэднийг буудсан хэргээ хагас зуун жилийн дараа 1990 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд хүлээн зөвшөөрсөн юм. Энэ хэргийг “сталинизмын хамгийн хүнд гэмт хэргийн нэг” гэж нэрлэсэн байв. Тэр үед Зөвлөлтийн Ерөнхийлөгч М.Горбачев, Польшийн ерөнхийлөгч В.Ярузельскийд буудагдсан офицеруудын нэрсийн жагсаалтыг дамжуулан өгсөн байна. Гэхдээ нэрсийг нь зуу зуугаар нь лагериас ачуулж байсан хүмүүсийн нэрсээр өгчээ. Тэр жилд Харьковын прокурор Харьков хотын ой цэцэрлэгийн бүсээс олдсон булшаар НКВД-гийн удирдлага агсан Берия, Меркулов ба олзны цэргийн асуудал хариуцсан НКВД-гийн газрын дарга агсан Сопруненко, Старобельскийн лагерийн дарга агсан Бережков болон бусад ажилтнуудад эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн байлаа. 1990 оны зургадугаар сард Калинин мужийн прокурор Польш офицерудыг хорьж байсан Осташковын лагераас сураггүй болсон польшуудын хэргээр бас нэг эрүүгийн хэрэг нээсэн юм. Энэ хоёр хэргийг Цэргийн ерөнхий прокурорын газар нэгтгэн №159 дугаартай хавтаст хэрэг нээн Цэргийн ерөнхий прокурор мөрдөн байцаах ажлыг эхлүүлжээ. Тэд польш мэргэжилтнүүдийн хамт Харьковын ойн бүс, Тверь мужийн Медное суурингийн дэргэд ба Катынийн ойд хэсэгчилэн булшийг нээсэн байна. Үүний гол үр дүн нь Старобельск ба Осташковскийн лагеруудын польшуудыг буудан булсан газрыг тогтоосон хэрэг болсон байна. Жилийн дараа дээр дурдсан Төв хорооны Улс төрийн товчооны шийдвэр зэрэг шинэ баримтыг Ерөнхийлөгч Б.Ельцин Польшид шилжүүлэн өгчээ. 1993 оны наймдугаар сарын 25-нд Оросын ерөнхийлөгч Б.Н.Ельцин Варшав дахь “Повонзки” гэх дурсгалын оршуулгын газар дахь Катынийн хохирогчдын хөшөөний өмнө өвдөг сөгдөн “Уучлаарай биднийг...” гэж хэлжээ.
Украин 1994 онд Польшид баруун муждаа цаазлагдсан 3435 хүний нэрсийн жагсаалтыг өгсөн ба тэр нь “Украиных” гэсэн тодотголтой болжээ. Харин Белорусийн жагсаалт сураг чимээгүй байгаа. Тэнд 3870 хүний нэрс байх ёстой. Одоо “Хатынийн гэмт хэргийн” 17987 хүний жагсаалт гарсан байна. Харин Баруун Белорусийн шоронгийн 3870 хүн нэргүй хэвээр үлджээ. Олзлогдсон польшуудаас буудуулсан 14552 хүний булш тодорхой болсон байгаа. 2000 онд буудагдсан хүмүүсийн оршуулга дээр польш-украин, польш-оросын дурсгалын цогцолбор байгуулжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны хядлага Ангилал:НКВД Ангилал:Смоленск муж Ангилал:1940 оны зөрчилдөөн Ангилал:1940 оны эрүүгийн хэрэг Ангилал:Польш дахь эрүүгийн хэрэг
Хамид Карзай
1957 онд нийслэл Кандагарт төрсөн бөгөөд пүштүүн үндэстэн. Пүштүүн бол Афганистаны зонхилогч үндэстнүүдийн нэг бөгөөд тэдний дотор “дуррани” хэмээх зориг чанга, эрэмгий тэмцэгч овгийн холбоо бий. Карзай энэ холбоонд харьяалагддаг. Ер нь Афганистаны төр засгийн эрхийг “дуррани” овгоос гаралтай пүштүүн хүн л барих учиртай гэж үздэг. Хамип Карзай тэр ерөөлөөр л төрийн тэргүүн болсон байх. Афганы улсыг үндэслэгч нь мөн л энэ овгоос төрсөн Дост Мохаммед байлаа. Сүүлчийн хаан Мохаммед Захир Шах ч эдний удмынх. Энэ утгаараа Америкийн улстөрчдийн хийсэн сонголт зөв санагдана. Карзайн эцэг Мохаммед Захир Шах хааны албанд хүчин зүтгэж явсан өндөр боловсролтой нэгэн байсан бөгөөд хүүгээ багаас нь эрдэм номтой хүн болгоныг хичээжээ. Ирээдүйн Ерөнхийлөгч Кандагарт дунд сургууль дүүргээд Энэтхэгийн Симлэд суралцан боловсрол олжээ. Энэ үед түүний эх нутаг Зөвлөлтийн нөлөөнд хэдийн автсан байв.
1980-аад онд Зөвлөлтийн цэргүүд Афганистанд ноёрхлоо тогтоосон бөгөөд энэ үед чамгүй боловсрол эзэмшиж, англи хэлийг чөлөөтэй эзэмшсэн Карзай Афганистаныг аврах үндэсний фронтын мэдээллийн хэлтсийг толгойлж, Пакистанаас гол ажлаа зохион байгуулж байжээ. 1987 оноос тэрбээр энэхүү фронтын Улстөрийн газрыг тэргүүлэх болж, Кандагарт Зөвлөлтийн цэргүүдтэй тулалдаж байсан өөрийн омгийхныгоо санхүүжүүлж, харийн түрэмгийлэгчдийг хэрхэн зайлуулах талаар зөвлөгөө өгч байж. 1992-1994 онд Карзай Лалын Афганистан улсын Гадаад хэргийн дэд сайдаар ажиллаж байхдаа Зөвлөлтийн түрэмгийллийг хүчтэй эсэргүүцсэн “Талибан” хөдөлгөөнийхөнтэй холбоо тогтоожээ. Удал Кандагар хотоо тэдэнд найр тавин өгөв. Сүүлдээ талибуудтай тогтоосон хамтын ажиллагаа нь итгэлцлийн түвшинд хүрч, тэд Карзайг НҮБ-д төлөөлөгчөөрөө ажиллахыг санал болгожээ. Гэвч талибууд хүчирхийллийн шүтсэн дэглэм тогтоож, гадны орнуудаас алан хядагчдыг урьж залан тэдний бодлогоор ажлаа явуулах болсон нь Карзайн сэтгэлд нийцэхгүй байв. Үзэл бодлын зөрчилдөөн хурцдах нь Карзайд тун аюултай санагдаж эхлэв. Иймээс тэр Кандагараас оргон зайлж, Пакистаны Кветта хотод түр суурьших болсон төдийгүй тэндээ Талибуудын эсрэг хөдөлгөөнийг зохион байгуулах болжээ. Зөвлөлтийн цэргүүд хамаг зэр зэвсгээ орхин төрөлх эх орон руугаа буцах үеийг талибууд овжноор ашиглан Афганистаныг шариатын хуультай улс болгох харгис ажиллагааг хүчтэй явуулж байлаа. Энэ үед Карзай Пакистаны хаан байсан Мохаммед Захир Шахыг Афганистанд эгүүлэн авчирч, түүнийг дээд Ерөнхий сайд болгохыг уриалдаг “Римийн үйл явц” хөдөлгөөний идэвхтэй дэмжигч болов. Нэг үгээр хэлбэл, алан хядагчдын эсрэг ажиллагаагаа эхлэх хүртлэх арван жилийн хугацаанд улстөрийн чиг баримжаагаа гурван ч удаа өөрчилж, “гурав,дөрөвдүгээр цуваа”-ны улс төрч гэгдэв. Гэхдээ дан улстөрөөр амьсгалсангүй, хажуугаар нь арилжаа наймаа эрхэлж, Пакистан болон АНУ-д тансаг орд харш, зочид буудал, зоогийн газрын бүхэл бүтэн сүлжээтэй болж амжжээ. Түүнийг Пакистанд байхад эцэг нь талибуудын тагнуулын хэргээр баривчлагдаж, багагүй сандаргаж байсан тухай тэр хожим дурса ярьсан нь бий. Азаар Мохаммед Захир Шахын хүн байснаар гүжир хэргээс мултарсан түүхтэй. Хэдийгээр тэр талибуудтай таарч тохирохоо больсон ч гэлээ Афганистаны хууль тогтоох дээд байгууллага болох Лойя Жирга /Loya Jirga/ буюу шашны мяндагтан хийгээд омгийн ахлагчдын зөвлөлийг үүсгэн байгуулах Гүйцэтгэх хорооны бүрэлдэхүүнд орох урилгыг тэднээс авчээ. Тэгээд 2000 оноос уг бүрэлдэхүүнд нь орж ажиллав. Гэтэл Америкийн зэвсэгт хүчин Афганистаны нутаг дэвсгэрийг хүчтэй бөмбөгдөж эхэлсэн бөгөөд энэ үеэр Хамид Карзайн Пакистанд толгойлж байсан отряд талибуудыг намнахаар ирсэн байжээ. Талибууд Карзайг үзэн ядахын туйлд хүрэв.
Учир нь Карзай Америкчуудын ширүүн бөмбөгдөлтийн дараахан Афганистаны Түр захиргааны тэргүүн болж, талибуудыг нугаслан дарах ажиллагаанд шуударчээ. Түр захиргааны гол зорилго нь Афганистанд тогтвортой байдлыг хангаж, цаашдын улстөрийн хувь заяаг тодорхойлох, түүний дотор хүчин төгөлдөр Засгийн газрыг сонгоход чиглэж байсан юм. “Сайн инж өгсөн хүн л сайхан хүүхнийг гэргийгээ болгодог” гэсэн афган ардын үг бий. Энэ утгаараа Америкчууд Түр засгийн газрын тэргүүнд АНУ-ын бодлогыг талархдаг хүн байлгахын тулд гомдохооргүй инж” өгсөн нь мэдээж. Афганистанд алан хядах ажиллагааны эсрэг ажиллагаа явуулахын тулд АНУ Дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн дэмжлэгийг авч, Засгийн газрыг бүрдүүлэх замд орсон нь зүй ёсны хэрэг юм.Тиймээс ч Германы Бонн хотноо болсон хэлэлцээрт Афганы зонхилогч үндэстний төлөөлөгчид оролцохдоо шилжилтийн Засгийн газрын гол суудалд Америкийн төлөөний ганц хүн Карзайг оруулсан биз ээ. Түүний Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд өмнө нь талибуудтай хүчтэй тэмцэж байсан хүмүүс орсон. Эх оронч гэгдэж байсан Ахмад Шах Масудын хамтран зүтгэгч Касим Фахимыг Батлан хамгаалахын сайдаар, Умардын узбекуудын удирдагч Абдуррашид Дустумыг түүний орлогчоор сонгосон. Харин талибуудын эвлэрэшгүй дайсан Каннуг Дотоод хэргийн сайд, доктор Абдуллаг Гадаад хэргийн сайдаар томилж, шинэ, ардчилсан, парламентын тогтолцоотой Афганистан улсыг байгуулах ажилдаа шуудран орсон юм. Хамид Карзайн энх тайванч Афганистаныг бий болгохын төлөөх зүтгэл нь дэлхийн олон орны талархлыг хүлээсэн. Дублин хотноо болсон Олон улсын Хөгжлийн дээд чуулганы дараа буюу 2002 оны зургаадугаар сард тэрбээр Лойя Жирга Ерөнхийлөгчийн хэргийг хариуцах түүхэн үүрэг хүлээсэн юм. Үүнээс хоёр жилийн дараа бүх ард түмний анхны сонгуулиар Карзайд Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн таван жилийн хугацааг олгосон. Иймаас Хамид Карзай энэ хугацаанд Афганчууд төдийгүй дэлхийн итгэлийг алдахгүйг хичээж буй.
Элтөгс
Элтөгс буюу Гунадара нь (132?-1340 оны 8 сарын 9) (хятад:燕帖古思, пиньинь галиг:Yàn tiē gǔ sī) Юань улсын Тугтөмөр хааны 2-р хүү. Боржигин овогтог. Түүнийг Хонгирад аймгийн Будшир хатан төрүүлсэн.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:1340 онд өнгөрсөн Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:Боржигин Ангилал:Юань улс
Хятад дахь хүний эрх
Хятадад 55 үндэсний цөөнх байдаг.
Шиньжян дахь хятад хүн амын өсөлтөөс болж уйгурчууд газраа төдийгүй хэл соёл, үндэстнийхээ бие даан орших эрхийг ч алдах аюулд оржээ.
Шиньжян дахь үндэсний цөөнхийн хүмүүсийг ажилд орох, эрүүл мэндийн болон бусад үйлчилгээ авах зэрэгт ялгавартайгаар ханддаг.
Уйгурчуудын тооцоолсноор Лоб нуур дахь цөмийн туршилтаас үүссэн хорт бодисийн тархалтын улмаас 750,000 хүн нас баржээ.
Үндэсний цөөнхүүд Хятадыг хүчээр уусгах бодлого явуулж байгаад буруутгадаг. Шиньжяний лал иргэдийн мэдэгдэл: "The Chinese authorities harden state policies and adopted measures that control, interfere and deliberately manipulate minority communities' life. Local authorities abuse their power to police and dictate the day-to-day existence of our communities. It is an impossible way of living that is gradually erasing our culture and tradition. China is staging a silent cultural genocide in Xinjian that no one seems willing to halt."
2013-14 оны зэвсэгт халдлагуудын дараа Хятад үндэсний цөөнхүүддээ тавих хяналтаа чангатгахаа мэдэгджээ.
Нэмж унших
Ангилал:Хятад дахь хүний эрх
ИЛ-76
Ангилал:Дөрвөн тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Түлш түгээгч нисэх онгоц Ангилал:Хятадын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Тээврийн нисэх онгоц Ангилал:Ильюшин Ангилал:Анхны нислэг 1971 он
Теодор Петерсон
Теодор Петерсон (Teodor Peterson, 1988 оны тавдугаар сарын 1-нд Умео хотод төрсөн) — Шведийн гүйлтийн цанын эрэгтэй тамирчин юм.
Тэрбээр гүйлтийн цанын спринт төрөлд Ванкувер болон Сочийн олимпод эх орноо төлөөлөн оролцож байлаа. Дэлхийн цомын анхны гараагаа 2009 онд хийснээс хойш 2011 онд анх удаагаа түрүүлж байсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Шведийн цаначин Ангилал:Шведийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Шведийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Шведийн олимпын оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Шведийн цанын улсын аварга Ангилал:Шведүүд Ангилал:1988 онд төрсөн
9 сарын 1
9 сарын 1 нь Григорийн тооллын жилийн 244 дахь (өндөр жил бол 245 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 121 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр дэлхий дахинд болсон онцлох үйл явдлуудаас дурдвал: 1923 оны энэ өдөр Японы Токио, Йокохама хотууд газар хөдлөлтөд өртөж, 140 мянга орчим хүн амиа алджээ. 1939 оны энэ өдөр Адольф Гитлер Дэлхийн II дайныг өдөөж байжээ. 1969 оны энэ өдөр Ливид болсон төрийн эргэлт нь Моаммар Каддафиг Засгийн эрхэнд гаргав. 1985 оны энэ өдөр АНУ-Францын экспедиц Ньюфаундлендээс 400 милийн зайд Атлантын далайн ёроолоос Титаникийн сүйрсэн хэсгийг олжээ. 1961 оны энэ өдөр ЗХУ Семипалитинскт цөмийн туршилт хийв. 1961 оны энэ өдөр Эритрейн тусгаар тогтнолоо зарлажээ. 1962 оны энэ өдөр Ираны баруун хэсэгт болсон газар хөдлөлтийн улмаас 12 мянган хүн нас баржээ.
Үйл явдлууд
Өнөөдөр дэлхийн Захиа бичих өдөр. Энэхүү өдрийг Австралийн зохиолч, зураач, гэрэл зурагчин Ричард Симпкин санаачилсан байна. Түүнчлэн өнөөдөр АНУ-ын шатрын өдөр.
Тэмдэглэлт баярууд
0901 #01
1 сарын 14
1 сарын 14 нь Григорийн тооллоор жилийн 14 дахь өдөр юм. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 351 хоног үлдэнэ. Христийн олон урсгалын сахилын дурсгалт өдөр бол Узбекистан улс "Эх орноо батлан хамгаалагчдын өдөр" болгон тэмдэглэдэг. Тайланд улс энэ өдрийг ойн сангаа хамгаалах өдөр болгон тэмдэглэн өнгөрүүлдэг юм байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0114 #14
Өмнөд Дакота
Өмнөд Дакота (South Dakota) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Дундад Өрнөд бүсэд оршдог АНУ-ын муж улс. Энэ муж улсыг Лакота, Дакота (Сиу) хэмээх уугуул америкчуудын омгийн нэрээр нэрлэжээ. Өмнөд Дакота нь 1889 оны арваннэгдүгээр сарын 2-нд Холбоонд нэгдсэн. (Хойд Дакота зэрэг нэгдсэн.) Муж улсын төвд орших Пьер хот муж улсын нийслэл бөгөөд 150000 хүн амтай Сиу-Фоллз нь муж улсынхаа хамгийн том хот юм.
АНУ-ын төв хойд хэсэгт орших Өмнөд Дакота нь Миссури голоор нийгэм, эдийн засгийн хувьд бие биенээсээ ялгаатай хоёр хэсэг болон хуваагддаг. Оршин суугчид нь эдгээр хэсгийг баруун гол, зүүн гол гэж нэрлэдэг. Муж улсын зүүн хэсгийн үржил шимтэй хөрсөнд янз бүрийн үр тариа тарьж ургуулдаг бол баруун талд нь мал аж ахуй зонхилсон хөдөө аж ахуйтай юм. Муж улсын баруун өмнөд хэсэгт намхан, нарсаар хучигдсан Блэк Хиллз нуруу оршино. Уугуул америкчуудын хувьд онгон шүтээн болсон, муж улсын аялал жуулчлалын гол талбар Блэк Хиллзэд Рашмор уул байдаг билээ. Рашмор уул нь муж улсын хамгийн алдартай газар бөгөөд Өмнөд Дакотагийн бэлэг тэмдэг юм.
Хөдөө аж ахуй, хөдөөгийн амьдралын хэв маяг зонхилсон уламжлалтай Өмнөд Дакота нь оршин суугчдыг өөртөө татах буюу барьж байхын тулд эдийн засгаа олон салбараар хөгжүүлэхийг эрэлхийлэх болжээ. Тус муж улс одоо ч гэсэн ерөнхийдөө хөдөөгийн шинжтэй бөгөөд АНУ-д хүн амын нягтшилаар хамгийн доогуурт тооцогддог. Ардчилсан Намын хэд хэдэн нэртэй сенатчид Өмнөд Дакотаг холбооны түвшинд төлөөлдөг боловч муж улсын засгийн газарт Бүгд Найрамдах Нам зонхилдог ба сүүлийн арван ерөнхийлөгчийн сонгуульд бүгд найрамдахчууд Өмнөд Дакотад олонхийн санал авчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Жидду Кришнамурти
Жидду Кришнамурти (జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి) буюу Ж.Кришнамурти (జే . కృష్ణ మూర్తి, கிருஷ்ணமூர்த்தி)(1895-1986) нь гүн-ухаан, оюун санааны амьдралын талаар голчлон ярьдаг зохиолч, уран илтгэгч байжээ. Түүний хөнддөг гол сэдвүүдэд нь сэтгэлзүйн хувьсгал буюу өөрчлөлт, сэтгэл буюу сэтгэхүйн төрөлхийн шинж чанар, бясалгал, хүмүүсийн хоорондын харилцаа болоод нийгэмд эерэг өөрчлөлтийг хэрхэн бий болгох гэх мэт зүйлс багтдаг. Тэрээр, тийм нийгэмийг бий болгох нь хувь хүмүүсийн хоорондын харилцааны шууд үр дагавар, бүтээгдэхүүн бөгөөд зөвхөн хувь хүний дотоодод чөлөөт үндсэн өөрчлөлт гарах замаар л нийгэм үндсээрээ өөрчлөгдөх эхлэл тавигдана гэж үздэг. Тэрээр, хүн төрөлхтөн нэг бүрийг оюун санаандаа хувьсгал хийх хэрэгтэйг байнга цохон зааж, харин ийм хувьсгал нь ямарваа нэгэн шашны үзэл бодол, улс төрийн, олон нийтийн гэхчлэн гадны ямар ч хүчин зүйлээр хэрэгжин биелэхгүй гэдгийг онцлон үздэг.
Тухайн үедээ Английн эзэмшил байсан Энэтхэг оронд Тэлүгү хэлтний бярман хүний гэр бүлд Кришнамурти мэндэлжээ. Хүүхэд ахуй үе буюу Мадрас дахь Адяарт байрлах Теософийн Нийгэмлэгийн захиргааны дэргэд амьдарч байхдаа тэрээр нэрд гарсан далд-ухаан судлагч өндөр-хэргэмт Теософич болох Чарльз Вэбстэр Лийдбитэрийн анхааралд анх өртсөн байна.
Тэрээр хожим нь тэр үеийн Нийгэмлэгийн удирдагч нар болох Лийдбитэр болон Анни Безант нарын асрамж дор өсөж хүмүүжсэн бөгөөд тэд түүнийг хожим ирэх ДЭЛХИЙН БАГШ болох хүн гэж итгэж байлаа. Гэвч ид залуу насандаа тэрээр энэ санаанаас татгалзаж үүнийг дэмжихээр байгуулагдсан "Дорнын Од" олон улсын байгууллагыг тараажээ. Тэрээр бодит амьдралд эсрэгцсэн аврагч, оюун-санааны удирдагчид гэх мэт болон бусад ямарваа завсрын зуучлалын ухагдхууныг буруушааж, харин хувь хүнд болон нийгэмд тулгарсан асуудал бэрхшээлүүдийн үндэст орших бодит шалтгаануудыг өөрсдөө олж нээхийг хүмүүст уриалж байлаа.Гарал үүсэл, чадвар боломж болон зан авирын төлөв байдлаас үл хамааран хэн ч байсан ийнхүү олж нээх бүрэн боломжтой гэж тэр үздэг. Кришнамурти шашны ямарч байгууллага, урсгалд харъяалагддаггүй бөгөөд мөн ямарваа улс төрийн бодлого, элдэв үзэл суртлыг зөвшөөрдөггүй. Харин ч эсрэгээр, эдгээр нь хүн төрөлхтнийг хуваадаг, зөрчил мөргөлдөөн, дайныг бий болгогч гол хүчин зүйлс гэж баталдаг бөгөөд үлдсэн амьдралдаа дэлхий даяар аялан Хүн төрөлхтөнд үндсэн өөрчлөлт хэрэгтэй талаар олон нийт болон сонирхсон хувь хүмүүст яриа, лекц хийж иржээ. Кришнамуртийг бүх цаг үеийн агуу сэтгэгч, оюун санааны багш нарын нэг хэмээн дэлхий хэмжээнд хүлээн зөвшөөрдөг. Тэрээр олон тооны номын зохиогч бөгөөд, тэдгээрээс заримыг нь дурдвал, Эхний бөгөөд Эцсийн ЭрхЧөлөө, Цорын Ганц Хувьсгал , Кришнамуртийн тэмдэглэл болон Амьдралын Тухай Тайлбарууд зэрэг номууд  бий. Үүнээс гадна түүний ярианууд болон хэлэлцүүлгүүдийн асар том цуглуулгууд хэвлэгдэн олны хүртээл болжээ. Түүний сүүлчийн олон нийттэй хийсэн яриа нь, Калифорни дахь Охайд нас барахаас нь ганцхан сарын өмнө буюу 1986 оны нэгдүгээр сард Энэтхэгийн Мадраст болжээ. Түүний үйл хэргийг дэмжигчид нь хэд хэдэн ашгийн-бус сангуудаар дамжин үйл ажлаа явуулдаг бөгөөд Энэтхэг, Их Британи, АНУ-д байдаг түүний үзэл бодолд тулгуурлан байгуулагдсан маш олон бие даасан сургуулиудыг анхааран хариуцах,мөн түүний асар олон тооны яриа, нийтийн болон хувь хүмүүстэй хийсэн хэлэлцүүлгүүд болон бусад бүтээл бичлэгүүдийг нь дахин сийрүүлэн бичих, аудио, видео, дижитал мөн интернэт сүлжээгээр гэхчлэн янз бүрийн хэлбэрээр олон хэлээр хэвлэн нийтлэж нийтэд түгээдэг.
"Үйл явц"-ын эхлэл ба Нитяагийн үхэл
1922 онд Кришнамурти, Нитя хоёр Сиднейгээс Калифорниар дамжин Швейцари орохоор аялан явжээ.Тэд Калифорнид байх зуураа, Дорны Одын Америкийн салбарын нэгэн гишүүний санал болгосон харьцангүй буйд газар болох Охайн хөндийд байх нэг бяцхан сууцанд амьдарч байв. Тэнд байхдаа хожим нь Кришнамуртийн амьдралд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн, залуухан Америк хүн Розалинд Вильяамстай танилцсан ба тэрээр тэр хоёртой маш дотно анд болсон байна. Ингээд анх удаагаа Теософийн Нийгэмлэгийн хүмүүжүүлэгчдийн цагдалт, хяналтгүйгээр тэд найз нөхдийн хамт байгалаар аялан, зугаалж, оюун-санааны бодол эрэгцүүлэл хийн мөн Дэлхийн Багш төслийнхөө чиглэлийг төлөвлөн байлаа. Кришнамурти Нитя хоёрын санаанд Охайн хөндий маш нийцтэй санагдаж байсан бөгөөд аажимдаа дэмжигчид нь хандивийн сан бүрдүүлж сууцыг эргэн тойрных нь газрын хамт худалдан авч өгсөн ба түүнээс хойш энэ нь Кришнамуртийн албан ёсны оршин суух газар болжээ.1922 оны найм болон есдүгээр сард буюу анх Ожайд ирээд удаагүй байх үеэр Кришнамуртид " амьдралыг үндсээр нь өөрчилсэн" гэмээр эрчимтэй үйл явдлыг биеэр амсан туулсан явдал тохиолджээ. Үүнийг оюун-санааны сэхээрэлт,сэтгэлзүйн хувьсал ба бие махбодийн өөрчлөлт нэгэн зэрэг болсон хэмээн тодорхойлжээ. Эхний үйл явдалууд хоёр тодорхой зааг ялгаатай үетэй буюу: анхных нь харваас эхлэл шинжтэй гурав хоногын оюун-санааны үйл явц ба хоёр долоо хоногын дараа нь бүр удаан хугацаагаар үргэлжилж, Кришнамурти болон түүний ойр байсан хүмүүс Үйл явц гэж тайлбарлаж байсан бөгөөд энэ нөхцөл дахин дахин, янз бүрийн давтамж, эрчимтэйгээр насан өөд болтол нь үргэлжилсэн байна.Нүдээр үзсэн хүмүүсийн гэрчилснээр энэ бүхэн нь 1922-8-17 -нд Кришнамурти,  шилэн хүзүүн дээр нь  хатууран овойн хавдаж, ер бусын хүчтэй өвдөж байна гэснээр эхэлжээ. Дараагийн хэдэн өдрийн турш өвчний шинж тэмдэг улам дордож, бие нь туйлын тавгүйрхэж эмзэглэн хоолонд огт дургүй болж үе үе ухаан мэдрэлгүй болж, дэмийрч байсан гэжээ. Сүүлдээ бүр ухаан алдсан мэт харагдаж байсан ч өөрөө бол эргэн тойрноо маш сайн мэдэрч байсан гэж өгүүлэсэн ба мөн тэр нөхцөлд байхдаа  хачин нууцлаг оргүй хоосныг мэдэрсэн гэжээ. Дараах өдрүүдэд нь шинж тэмдэг,нөхцөл байдал улам эрчимжиж, нэг талаар хэмжээлшгүй "амар амгаланг" мэдэрчээ.
"Би үзэж харсандаа маш их баяр хөөртэй байв. Түүнтэй хэзээ ч юуг ч адилтгаж чадахгүй. Би ариун тунгалаг уснаас уусан ч цангаа минь тайлагдахгүй...Би гэрэлийг харж байлаа. Бие минь бүх шаналал зовлонг анагаагч нигүүлсэлийг өөрийн тулд биш ,харин орчлон ертөнцийн төлөө мэдэрч...Агуу их хайр зүрхийг минь согтоож; зүрх сэтгэл минь хэзээ ч хаагдаж чадахгүй. Би Баяр хөөр ба мөнхийн Гоо үзэсгэлэнийн булгаас уусан. Би  яг л Бурханаар согтсон  мэт."
Есдүгээр сарын эхээр эхэлсэн хачин сонин нөхцөл, хоорондоо хэлхээтэй мэт эдгээр явдал буюу үйл явц хэмээн нэрлэгдэх болсон энэ байдал сүүлдээ бараг л өдөр болгон, тогтмол, тохиолдох болжээ. Эдгээр тохиолдлууд богино, түр зуурын завсарлагтайгаар Аравдугаар сар хүртэл үргэлжилсэн ба хожим нь үйл явц тасалдаж, үе үе л сэргэх болсон юм. Найман сард тусдаа болсон гурван өдрийн явдлын адилаар үйл явц янз бүрийн хүчтэйгээр өвдөх, бие нь тавгүйрхэн ихэд эмзэглэх, хааяа " хүүхэд-мэт"  аашлах болон заримдаа илэрхий ухаангүй болсон байдалтай харагдах боловч хамт байсан хүмүүс нэг бол бие нь хэт өвдөлт өгч байна гэх буюу Кришна болохоор " энэ бол эхлэл" (биенээсээ гарсан гэсэн утгаар хэлсэн бололтой)гэж тайлбарлаж байжээ. Эдгээр явдлын хамт буюу дагалдаад оршихуй, ерөөл талархал, хэмжээлшгүй их эрч хүч болон ариун нандин байдал харилцан ээлжлэн, үргэлж бусдын нүдний өмнө болж, тэдэнд мэдрэгдэж байсан гэж хамт байгсад тодорхойлон өгүүлсэн байдаг. Ихэвчлэн бусдыг байхад тэдэнд мэдрэгдсэн гэх энэ байдал сүүлдээ үйл явцаас тусдаа улам нэмэгдэн давтагдаж байсан аж.Кришнамурти өөрийн тэмдэглэлдээ болон өөр газар, бусад буюу тусдаан гэж ялгагдах байдлыг байнга ээлжлэн сольж хэрэглэн , мөн түүнчлэн энэ тусдаа ялгагдах байдал, нэвтэрч үл болом энэ хачин мэдрэмж, ухамсрын ер бусын байдалыг тухайн тэр онцлог явдлынх нь хувьд дүрслэн бичсэн байдаг.
Ангилал:20-р зууны гүн ухаантан Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Зохиогч Ангилал:Теософич Ангилал:Хиндү шашны хүн Ангилал:Энэтхэгийн гүн ухаан Ангилал:Энэтхэгийн гүн ухаантан Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:1895 онд төрсөн Ангилал:1986 онд өнгөрсөн
TASAM
TASAM гэдэг нь "Тархан Суурьшсан Монголчууд" Байгууллагын хэрэгжүүлж байгаа төсөл хөтөлбөрийн брэнд нэр юм. TASAM нэрийн агуулга нь:
Түүх
Тархан Суурьшсан Монголчууд ТББ нь нийгэмд үйлчилдэг төрийн бус байгууллага юм. 2002 онд тус байгууллагын орчуулагч судлаач Б.Цэрэнгийн санаачилгаар үүсгэн байгуулагдсан.
Karakorum Souvenir арьсан эдлэлийн урланг 2002 онд Соёл судлаач Цэрэндоржийн Санчир үүсгэн байгуулсан. Ц.Санчир Монголдоо байх хугацаандаа энэхүү урландаа ажиллаж бүтээгдэхүүний ашгаараа дараа дараагийн хээрийн шинжилгээ буюу хилийн чанад дахь судалгаа зураг авалтын багийнхаа санхүүгийн эх үүсвэрийг бүрдүүлдэг. Тус урланд үхрийн арьс ширээр цүнх, хэтэвч, бугуйвч, түлхүүрийн оосор зэрэг үндэсний өвөрмөц хийцтэй өндөр чанарын бэлэг дурсгалын зүйлсийг урладаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Монгол судлал
Хошууд тойрог
Хошууд тойрог эсвэл Хошууд шянь (мо.б. Зураг:Qošud siyan-12white.PNG; 和硕县 Héshuò Xiàn; خوشۇت ناھىيىسى Hoşut Nahiyisi) — БНХАУ-ын ШУӨЗО-ы Баянгол - Монголын өөртөө засах тойрогт харьяалагддаг сиан (эсвэл шянь, хошуутай тэнцэх нэгж).
Эх газрын хуурай, дулаан уур амьсгалтай. Жилийн дундаж дулааны хэм +8.6°C байдаг бол хамгийн хүйтэндээ -31.6°C, хамгийн халуундаа +39.2°C хүрнэ. Баруун урд талын захаараа Бост нуурын эрэгтэй нийлдэг. Сианы төв нь өөртөө засах орны төв Өрөмч хотоос урагшаа 384 км, өөртөө засах тойргийн төв Хүрэл (эсвэл Хорол) хотоос зүүн хойш 98 километр явж хүрэх зайнд байдаг.
Хошууд шяний 12,753 тэгш дөрвөлжин километр талбайд 2003 оны байдлаар 68,374 хүн оршин сууж байна. Олонх болсон Хятад үндэстнээс гадна 8514 Уйгур, 5192 Монгол, 5592 Хотон хүн цөөнх хувийг голлон бүрдүүлж байна. Баянголын Монголчууд, тухайлбал энэхүү Хошууд шяний Монголчуудыг 1774 онд Ижил мөрний эргээс Увш ханаар удирдуулан ирсэн Ойрадын (түүн дотроо Хошууд ястан) хойчис гэдэг. Тэд албан ёсны худам үсгээс гадна тод үсгээрээ бичдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Боршувуу
Боршувуу (Passer) нь Гоошувууныхан (Passeridae) овгийн жижиг бор шувуу хэлбэртэн шувуу юм. 8-9 зүйл боршувуу нь байшин барилгын ойр орчимд үүрлэн, Оронгийн боршувуу, Хээрийн боршувуу нь хот тосгонд олноор сүрэглэн амьдардаг ба бусад зэрлэг шувуудтай харьцуулахад хүнтэй хамгийн ойр танил шувуу болно.
Гадаад төрх
Ерөнхийдээ бор сааралдуу өнгөтэй жижиг бие, богино сүүл, погдгор бахим хошуутай. Боршувуу нь голдуу үр тариа гэх мэтээр хооллох ба мөн шавьж иднэ. Хүрэн боршувуу нь 11.4 см урт, 13.4 гр жинтэй, Тоть хошуут боршувуу нь 18 см урт, 42 гр жинтэй байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Гоошувууныхан
ИЛ-86
Ил-86 - Урт өргөн биетэй 4 хөдөлгүүртэй хиймэл онгоц байдаг.
Цахим холбоос
#::86 Ангилал:Том оврын нисэх онгоц Ангилал:Дунд зайн нисэх онгоц Ангилал:Дөрвөн тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Анхны нислэг 1976 он
Загийн боршувуу
Загийн боршувуу (Passer ammodendri) нь Оросын өмнөд хэсэг, Монгол, Хятад зэрэг улсад тархан амьдардаг шувуу юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Боршувуу
Хүхэрт устөрөгч
Хүхэрт устөрөгч буюу Устөрөгчийн сульфид (hydrogen sulfide) нь химийн томъёо бүхий нэгдэл. Устөрөгчийн сульфид нь өнгөгүй, муудсан өндөгнийхтэй төстэй эвгүй үнэртэй, агаараас 1.1905 дахин хүнд, маш хортой, идэмхий, шатамхай, тэсрэмтгий хий.
Аюулгүй ажиллагаа
Хүхэрт устөрөгч нь маш хортой ба шатамхай (шатах харьцаа нь 4,3-46%). Агаараас хүнд учир агааржуулалт муутай орчны ёроолд хуримтлагдах хандлагатай. Хэдийгээр, эхний үед маш их идэмхий мэт боловч, богино хугацаанд үнэрлэх мэдрэмжийг үгүй болгодог ба хохирогч түүний агууламжийг мэдрэхгүй байсаар хэтэрхий оройтсон байдаг. Аюулгүй харьцахын тулд, хүхэрт устөрөгчийн материалын аюулгүй байдлын мэдээллийн хуудас (МААМ)-тай танилцах шаардлагатай.
Гадаад холболт
Ангилал:Байгаль орчинд хортой бодис Ангилал:Галын аюултай бодис Ангилал:Органик бус нэгдэл Ангилал:Устөрөгчийн нэгдэл Ангилал:Үнэртэгч бодис Ангилал:Хорт бодис Ангилал:Хүхрийн нэгдэл Ангилал:Цочроогч бодис
Дашийн Данзанваанчиг
Дашийн Данзанваанчиг Монголын Ардын Армийн хуягт бригадын миномёт пулемётын наводчик байхдаа 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцож Жанчхүүгийн давааны их бэхлэлтийг цөмлөн Японы милитаристуудыг бут цохиход баатарлаг байлдаж таван удаа шархадсан ч тулалдаж гарамгай гавьяа байгуулжээ. 1945 оны 9 дүгээр сарын 26-нд Монгол Улсын баатар цолоор шагнагдсан.
Намтар
БНМАУ-ын баатар
Гэгээн дурсгал
Эх орны чөлөөлөх дайнд оролцсон түүнд болон тэдний ангийн таван баатарт Дорноговь аймгийн Сайншанд сумын төвд зургаан баатрын хөшөөг босгожээ.
Эшлэл
Ангилал:1945 оны чөлөөлөх дайны хүн Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Халхын голын дайны хүн Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Иххэтийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1918 онд төрсөн Ангилал:1981 онд өнгөрсөн
Кевин Дэвис
Кевин Сирил Дэвис (Kevin Cyril Davies, 1977 оны гуравдугаар сарын 26-нд төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Болтон Уондерерс болон Английн шигшээ багийн довтлогч юм.
Замнал
Тэр Болтоны багийн ахлагчаар 2009 оны нэгдүгээр сард томилогдсон билээ.
Өмнө нь Честерфилд, Саутхэмптон, Блэкберн Роверс болон Миллуолл багуудад тоглож байсан Дэвис Премьер лигийн түүхэнд хамгийн олон алдаа хийсэн буюу 1000-гаас дээш алдаа хийсэн гэдгээрээ бичигдсэн    байдаг ба 33 насандаа шигшээ багийн анхны гараагаа Монтенегрогийн эсрэг 0–0 харьцаагаар тэнцсэн тоглолтонд 2010 оны аравдугаар сарын 12-нд хийсэн байдаг байна.
Харин 2008 оны дөрөвдүгээр сарын 12-нд өөрийн замналынхаа 100 дахь гоолыг Вест Хэм Юнайтед багийн эсрэг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд оруулж байв.
Дэвисийн дүү Жэйми Жексон нь Честерфилд багийн довтлогч байв.
Үзүүлэлтүүд
!colspan="3"|Честерфилд !129!!22!!10!!6!!9!!1!!0!!0!!148!!29 !colspan="3"|Саутхэмптон !25!!9!!1!!0!!4!!3!!0!!0!!30!!12 !colspan="3"|Блэкберн !23!!1!!2!!1!!3!!0!!1!!0!!29!!2 !colspan="3"|Миллуолл !9!!3!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!9!!3 !colspan="3"|Саутхэмптон !82!!10!!8!!2!!5!!1!!0!!0!!95!!13 !colspan="3"|Саутхэмптон !107!!19!!9!!2!!9!!4!!0!!0!!125!!25 !colspan="3"|Болтон Уондерерс !299!!64!!19!!7!!17!!2!!13!!1!!348!!73 !colspan="3"|Премьер лиг !427!!84!!30!!10!!29!!6!!14!!1!!500!!101 567||109||39||15||38||7||14||1||658||132
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Честерфилд багийн тоглогч Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч Ангилал:Миллуолл багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Англичууд
Улаан хүрэн богширго
Улаан хүрэн богширго (Passer rutilans) нь Ази тивийн ой мод болон хот газар тархан амьдардаг нэг зүйл богширго юм.
Тараз
Тараз (Тараз) — Казахстан улсын Жамбыл мужийн төв, 35 түмэн хүнтэй хот.
Мөн үзэх
Ангилал:Жамбыл мужийн суурин Ангилал:Азийн суурин
9 сарын 2
9 сарын 2 нь Григорийн тооллын жилийн 245 дахь (өндөр жил бол 246 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 120 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
0902 #02
Молибден
Молибден [] (грекээр Μόλυβδος молибдос-хар тугалга) нь химийн элементийн үелэх системд Mo  гэж тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 42 болох химийн элемент юм.
Хүчиллэгтэй холбоотой дунд ба өндөр температурын гидротермал гаралтай эрдэс. Ордын штокверк биетэд агуулагдсан нь үйлдвэрлэлийн ач холбогдолтой.
Физик шинж чанар
Мөнгөлөг саарал металл 5,5 HRC хатуулагтай,  2623°C (4,753 °F) нь хайлдаг байгаль дээр тантал, oсми, рени, гянт болд хэлбэрээр оршдог. Сул исэлдэлт 300°C (572 °F) эхэлдэг.
Хими шинж чанар
Молибдений стандарт атомын жин 95,95 г / моль исэлдэх үе 600 ° С температур. Молибден нэгдэлдээ исэлдлийн +2, +3, +4, +5, +6 зэргийг илэрхийлдэг хамгийн тогтвортой байх +4 болон +6 юм. Хүчиллэгтэй холбоотой дунд ба өндөр температурын гидротермал гаралтай эрдэс. Ордын штокверк биетэд агуулагдсан нь үйлдвэрлэлийн ач холбогдолтой.
2 Mo + 3 O2 → 2 MoO3
Молибдений хлорид :
Молибдений (II) хлорид MoCl2 (шар хатуу)
Молибдений (III) хлорид MoCl3 (хар хатуу улаан)
Молибдений (IV) хлорид MoCl4 (хар хатуу)