cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фолксваген ХК
Түүх
Автомашины аж үйлдвэрүүд Фолксвагенийг хөрөнгө мөнгөөр дэмжих сонирхол байхгүй байсан учир Гитлер Германы ажилчдын фронтод (ГАФ) европын хамгийн том автомашины үйлдвэр барих үүрэг өгчээ. Ингээд 1937 оны тавдугаар сарын 28-нд ГАФ-ын дарга Роберт Леигийн хяналтан дор Фолксвагений бэлтгэлийн нийгэмлэг ХХК-ийг Берлин-Груневалд-д төвтэйгээр үүсгэн байгуулжээ. Тэдний анхны бөгөөд цорын ганц бүтээгдэхүүн нь КдФ-Ваген байх ёстой байв. Фолксвагений үйлдвэрийг барих санхүүжилтийг 1933 онд татан буулгаж, худалдсан үйлдвэрчний эвлэлийн хөрөнгө болон ГАФ-ын бэлтгэсэн борлуулалтын урьдчилгаа төлбөрөөр санхүүжүүлжээ.
Ерөнхий захирал Бодо Лафферентц аяллаар явж байхдаа санаандгүйгэээр урьдны “Фаллерслебен” буюу өнөөгийн Вольфсбург хотын ойролцоох хүн амын нягтшил багатай газрыг сонгон үйлдвэрээ барих болов. Үйлдвэрийн анхны багцаалсан төслийн зураг болоод түүнд шаардлагатай техник, тоног төхөөрөмжийн зургийг инженер Фритц Кунтце хийсэн байна. Үйлдвэрийн ерөнхий төлөвлөлт нь тухайн үедээ хамгийн орчин үеийн автомашины үйлдвэрт тооцогдож байсан Деарборнд байрлах Форд Мотор Компани байлаа.
Эшлэл
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж Ангилал:Германы автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Цахилгаан бензин хосолсон автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Германы аж ахуйн нэгж Ангилал:Хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч Ангилал:Германы үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж Ангилал:Германы хөрөнгийн индексд бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж Ангилал:Робот үйлдвэрлэгч Ангилал:1937 онд байгуулагдсан
Игорь Сечин
Игорь Иванович Сечин (1960 оны 9 дүгээр сарын 7-нд ЗХУ-ын Ленинград хотод төрсөн) - Оросын улс төрийн зүтгэлтэн, топ менежер. Игорь болон түүний ихэр эмэгтэй дүү Ирина нар Ленинград хотод төрсөн. Эцэг эх нь төмрийн үйлдвэрт ажилладаг байсан бөгөөд сургуульд байхад нь салжээ.
1977 онд ЗХУ-ын Ленинград хотын франц хэлний гүнзгийрүүлсэн сургалттай 133 дугаар дунд сургууль төгссөн.
Эдийн засгийн шинжлэх ухааны дэд эрдэмтэн цол хамгаалсан.
1986-1988 онд ЗХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэдэх Гадаад эдийн засгийн хорооны «Техноэкспорт» байгууллагад ажилласан.
1988 оноос Ленинград хотын захиргаанд ажилласан.
1991-1996 онд Санкт-Петербург хотын Засгийн газарт ажилтан.
1996-1998 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн хэрэг эрхлэх газарт ажилласан.
1998-2000 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газарт ажилласан.
2000-2004 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын орлогч дарга.
2004-2008 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын орлогч дарга, Ерөнхийлөгч В.В.Путиний туслах.
2004-2011 онд “Роснефть” НХН-ийн Захирлуудын Зөвлөлийн тэргүүн.
2008-2012 онд ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга.
2012 оны 5 дугаар сараас өнөөг хүртэл “Роснефть” НХН-ийн Удирдах зөвлөлийн дарга бөгөөд ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байна.
2012 оны 11 дүгээр сараас “Роснефть” НХН-ийн Захирлуудын зөвлөлд дахин сонгогдон бөгөөд 2013 оны 6 дугаар сараас тус компанийн Захирлуудын зөвлөлийн орлогч даргаар ажиллаж байна.
Гэр бүл
Эхнэр, охин, хүүтэй.
Нэмэлт мэдээлэл
И.И.Сечинийг В.Путиний хамгийн ойр, дотнын хүн хэмээдэг. В.Путин “От первого лица” номондоо “Би хотын захирагчийн орлогч болчхоод олон хүнийг ажиглаж судалдаг байлаа. И.Сечин үнэхээр надад таалагдсан учир хамт ажиллахыг санал болгосон. Энэ бол 1992-1993 онд болсон явдал. Дараа нь Москвад ажиллахаар явах болоход тэрбээр намайг гуйсан. Би түүнийг дагуулаад явсан” хэмээн бичсэн байна. В.Путин 2000 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдож И.Сечинийг Тамгын газрынхаа орлогчоор томилжээ. И.Сечин 2004-2011онд “Роснефть” НХН-ийн захирлуудын зөвлөлийн даргаар сонгогдон ажилласан. 2008-2012 онд В.Путинийг ОХУ-ын Засгийн газрын даргаар ажиллах хугацаанд И.Сечин Засгийн газрын даргын орлогчоор ажиллаж түлш – эрчим хүчний цогцолборын асуудлыг хариуцаж байв. 2012 онд ОХУ-ын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон В.Путин ажилдаа орсны дараа И.Сечинийг “Роснефть” НХН-ийн ерөнхийлөгчөөр томилуулах саналаа тус нийгэмлэгийн захирлуудын зөвлөлд уламжилж шийдвэрлүүлсэн.
ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.В.Путин 2012 оны 6 дугаар сард Ерөнхийлөгчийн дэргэд Түлш-эрчим хүчний цогцолборын хөгжлийн стратеги, экологийн аюулгүй байдал хариуцсан Комисс байгуулах тухай зарлигт гарын үсэг зурж комиссын хариуцлагатай нарийн бичгийн даргаар И.Сечинийг томилсон байна.
ОХУ-аас, түүний дотор “Роснефть” нээлттэй хувьцаат нийгэмлэгээс Монгол Улс нийт нефтийн бүтээгдэхүүнийхээ 90 орчим хувийг импортлож байгаа.
Ангилал:1960 онд төрсөн Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн Ангилал:Оросын улс төрч Ангилал:Оросын бизнесмен
13-р Далай лам
13-р Далай лам Түвдэнжамцийн (төвд. ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ ; thub bstan rgya mtsho; 1876 оны 6 дугаар сарын 27 нд төрсөн - 1933 оны 12 дугаар сарын 17-нд нас барсан) — Төвөд, Монгол, Буриад, Халимаг, Тува дахь буддын шарын шашны сүсэгтнүүдийн итгэл бишрэлийн манлайлагч.
XIII Далай лам Түвдэнжамц Төвдийн Лхасын Ландан хэмээх газар төрсөн. 1878 онд VIII Ванчин эрдэнэ үсийг нь хайчилж номын нэр хайрласан байна.
1904 онд Их Британи Түвд рүү довтлох үед Далай лам Монголын нийслэл Өргөө рүү зугтаж, Оросын консулын газарт буриад лам Агваандоржоор дамжуулан оросын алдарт аялагч П.Козловтай уулзаж Оросоос тусламж авахаар ярьсан боловч Орос улс Японтой дайтаж байсан учир тусламж авч чадсангүй буцжээ.
Улмаар Чин улсын цэргээс Их Британийн Энэтхэг рүү дүрвэхээс өөр аргагүйд хүрч, 1912 оны 1-р сард Хятадад болсон Шинхайн хувьсгалын дараа Энэтхэгээс буцаж ирээд Монголын нэгэн адил Түвдийн тусгаар тогтнолыг тунхагласан байна. Оросын архивын баримтад 13-р Далай ламын Түвд хэзээ ч Хятадын эрхшээлд байгаагүй гэсэн нарийвчилсан нотолгоо байдаг.
13 дугаар Далай лам барууны шинжлэх ухаан, технологийг сонирхож байсан. Түүний дор Лхаст цахилгаан, цахилгаан утас гарч, мөнгө, марк хэвлэж эхлэв. Төвд, Хятадын хооронд цэргийн мөргөлдөөн гарахыг урьдчилан харж байсан туршлагатай улстөрч Орос, Их Британи, Японы цэргийн мэргэжилтнүүдтэй зөвлөлдсөний үндсэн дээр Төвдийн армийг шинэчлэх шинэчлэлийг удаа дараа хийж байжээ. 1916 онд Лхасын засгийн газар Энэтхэгт олон арван цэрэг, офицеруудыг их буу, автомат зэвсгээр сургах зорилгоор илгээж байжээ.
Ангилал:Далай лам Ангилал:Хятадын хүн Ангилал:Төвөдүүд Ангилал:1876 онд төрсөн Ангилал:1933 онд өнгөрсөн
Түрэг
Түрэг угсаатан нь Алтай язгуурын Түрэг хэлний бүлгийн хэлтэй ард түмэн 160-170 сая хүнтэй угсаатан юм. Тэд Азербайжан, Турк, Туркменистан, Узбекистан, Казахстан, Киргиз зургаан улсын үндсэн хүн амыг бүрдүүлдэг. Мөн Орос, Хятад, Иран, Афганистан, Тажикистан, Ирак, АНУ гэх мэт бусад улс оронд тархан суурьшжээ.
Нэр
Монгол бичгийн түрүг (кирилл монголд Түрэг), Түрэг бичгийн türük хоёр нэг үг. Угаасаа түрэг үгийн адгийн қ (к)  монголд г, монгол үгийн адгийн г түрэгт қ (к)  гэж тогтсон үг маш олон. Олон тоонд түргүд буюу Түргүүд (оноосон нэрийн дүрмээр Түрэгүүд гэх нь бий) гэж бичнэ. Монголоос олдсон Түрэг улсын үеийн хөшөөнд ,  буюу türük гэсэн нэр байдаг нь түрэг хэл дээрхи бичигт түрэг нэр анх дурьдагдсан тохиолдол юм. Зарим түрэг судлаачид «төрсөн», «үүссэн» гэсэн утгатай байж магадгүй гэж үзжээ. Монгол бичгээр бол төр улсын «төр», төрөх, гарахын «төр» гэсэн монгол үгстэй ижил язгуур болоод бичлэгтэй. Бичиг, ажиг, чимэг гэдэгчлэн үйлээс нэр үг үүсгэх –г дагавар залгахад «төрсөн юм», «төрсөн зүйл» гэсэн утгатай «төрөг» гэх үг болно. Хэрвээ ийм үг монгол хэлнээ байсан бол түрүг гэдэгтэй яг адил бичигдэх байлаа.
Түүх
Зарим эрдэмтэд Алтай хэлний язгуурийн ард түмнүүд уулаасаа нэг гаралгүй гэж үздэг.
Ихэнх судлаачдын үзэж буйгаар түрэгүүд эрт үед Казахстанаас хойд зүгт баруун Сибирьт суурьшиж байжээ.
Зарим эрдэмтдийн үзэж буйгаар алтай хэлний язгуур 5000 жилийн өмнө монгол, түрэг, тунгус гэсэн 3 бүлэгт хуваагдах үеэс эдгээр гурван ард түмэн хэл, соёл, угсаатны хувьд бие даан хөгжиж эхэлжээ. Эрт цагаас эхлэн түрэгүүд Алтайн язгуурын хэлт ард түмнүүдийн баруун талд, монголчууд төв дунд нь, тунгусууд зүүн талд нь суурьшин амьдарч ирсэн гэж үздэг.
Түрэгүүд эрт цагт нүүдлийн мал аж ахуй эрхэлдэг байсан ба түрэг соёл Евразийн нүүдэлчдийн соёлтой салшгүй холбоотой.
Оричн үеийн түрэгүүдийн ихэнхи нь жинхэнэ түрэг гаралтай биш, түрэгжсэн хүмүүс юм. Түрэгийн хаант улсын байлдан дагууллын үеэс буюу 6-р зуунд түрэгүүд баруун зүгт нүүж эхэлсэн үеэс евразийн баруун болон хойд хэсэгт түрэгжих процесс эрчимтэй явагдаж эхэлжээ.
Казиногийн хэрэг
Монгол улсад 1990-ээд оны дундуур Казиногийн тухай хууль батлагдаж, уг хуулийн дагуу казино байгуулах эрхийн тендер зарлагдсан бөгөөд "Мон Макао" компани уг тендерт ялжээ. Гэвч өрсөлдөгчид нь тендер шударга бус болсон хэмээн заргалдсанаар эцэстээ Монгол улсын түүхэнд анх удаа авилгалын хэргээр хэд хэдэн хүн хуулийн хариуцлага хүлээсэн юм. Мөн энэ хэргээр анх удаа халдашгүй дархан эрхтэй Улсын Их Хурлын гишүүдийг Улсын Их Хурлын тухай хуулийн дагуу бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэн авилгал авсан хэргээр эрүүгийн хариуцлагa хүлээлгэжээ. Энэхүү 3 гишүүн нь Тухайн үеийн Улсын Их хурлын гишүүн, өнөөдрийн Улаанбаатар буюу Нийслэлийн Иргэдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Баттулга, Батлан хамгаалах яаманд ажиллаж байгаа бригадын генерал Энхбаатар, тухайн үед Хууль зүйн сайд байсан талийгаач болсон нэгэн бөгөөд тухайн үед Ардчилсан Намаас Их ХУрлын гишүүн болсон тэд нарын эрхийг түдгэлзүүлж, улмаар шүүхээс авлигын хэргээр Мон Макао компанийн захирал Байгаль болон дээрх 3 гишүүн зэрэг хэд хэдэн хүнд ял оноож байв. Ийнхүү тендер хүчингүй болж, уг хууль ч цуцлагджээ. Одоо Монгол улсад казино байгуулахыг хориглодог бөгөөд зарим УИХ-ын гишүүдээс дахин Казиногийн тухай хууль санаачлан батлуулах тухай яриа гардаг юм.
1999 онд Казиногийн тухай хууль УИХ-аар батлагдав. Ийнхүү хуулийн дагуу тендер зарлагдаж Монголд анхны казино байгуулах сонирхолтой хэд хэдэн компани өрсөлдлөө. Тэдний дотор Макао, Хонконгийн компаниуд ч байв. Макаог 60 жилээр түрээсдүүлсэн хугацаа нь дуусч Хятадын мэдэлд буцаж ирэх үетэй энэ хууль давхцан гарсан нь нарийн учиртай байж. Казиногийн эх орон болох Макаогийн баячууд хуримтлуулсан хөрөнгөө коммунист засаглалтай Хятад улсад бус ардчилал хөгжсөн оронд шилжvvлэх сонирхолтой байсан нь мэдээж. Энэ сонголт нь Монгол байлаа. Тендерт оролцогч компаниуд Монголын нөлөө бүхий хүмүүстэй уулзаж, лобби бүлэг байгуулахаар хөөцөлдөж эхэлсэн нь бусад улс оронд байдаг л ердийн үзэгдэл. Албан ёсоор байгуулагдаж амжаагvй байсан тэр бүлэгт УИХ-ын гишүүд хамгийн түрүүнд бүртгэгдэх байсан нь мэдээж. Тэд л хууль, журмыг батлана. Хууль батлагдаад гурван сар ч болоогvй байтал УИХ-ын гишүүн Нямдорж, Хулан | МАХН-ын дарга С.Баярын эхнэр асан |, Эрдэнэбилэг нар Казиногийн хуулийг хүчингvй болгох хуулийн төсөл санаачилж УИХ-д орууллаа. Уг хуулийг УИХ дахь МАХН-ын гишүүд, АХЭ-ийн “элсний 13” уухайлан дэмжиж баталжээ. Казиног хамгийн их эсэргүүцсэн гишүүнээр УИХ-ын гишүүн Шаравдорж тодорсон протокол байдаг юм билээ. Харин өдгөө Шаравдорж гишүүн өнөөдөр Казиногийн тухай хууль санаачлаад цаад талаа ХУД-ийн Засаг дарга Загджаваар түлхүүлэн зүтгэж байгаа. Нэгэнт хууль хүчингүй болсон учир өнөөх лобби бүлэг байгуулах ажил ч зогссон биз. Үр дүнд нь АХЭ-ийн гурван гишүүний эрхийг түдгэлзүүлэн шалгуулахаар хуулийнханд илгээсэн чинь Казиногийн хэргийг шалгах явцад илэрсэн гэх татварын зэрэг огт өөр хэргээр эрүү үүсгэн шоронд суулгасан. Хачирхалтай нь Казиногийн хэрэгт нэр нь холбогдон бас ганц нэг удаа асуугдаж байцаагдаж байсан МАХН-ын хэд хэдэн гишүүн ямар ч ял зэмгүй өнгөрлөө. Тэдний өмнөөс МАХН-ын нарийн бичгийн дарга асан Энхмандах гэгч нөхөр 25 саяыг авилгаар биш зээлээр авсан гэж гүрийсээр, түүнд нь хуульчид “итгэж” мань хүнийг суллан тавиад зогссонгvй Англи улсад дипломат ажил эрхлүүлэхээр шагнасан нь олон хүний нүдийг орой дээр нь гаргасан явдал болсон. Өдгөө казино Энхмандах нэг яамны дэд сайд, МАХН-ын 25 дугаар их хурлын төлөөлөгч хийчихсэн тууж яваа. УИХ-ын гишүүн биш мань эрийн цаана УИХ дахь МАХН-ын бүлгийн дарга бөгөөд МАХН-ын дарга асан Н.Энхбаяр, УИХ-ын гишүүн Содхvv, Баяртсайхан нарийн нэр дуулдаж байгаад намжсан билээ. Бодвол ямар нэг юм авсан нь нотлогдоогvй байх л даа.
Ангилал:1999 оны эрүүгийн хэрэг Ангилал:Монгол дахь эрүүгийн хэрэг Ангилал:Зохион байгуулалттай гэмт хэрэг Ангилал:20-р зууны Монголын түүх
Таваг
thumb|right|200px|Хээлэхийн өмнөх тавагнууд Таваг нь хавтгай хэлбэртэй сав суулга юм. Хэлбэрийн хувьд дугуй байх нь элбэг боловч дөрвөлжин, зуйван зэрэг хэлбэртэй байдаг. Захаараа бага зэрэг дээш төвийсөн хэлбэр нь хоол ундыг хийхэд тохиромжтой. Таваг нь хоол хийж идэх хамгийн үндсэн сав суулга юм. Шөл багатай, хуурай хоол хийхэд хавтгай шахуу таваг тохирох бол шөлтэй хоол хийхэд гол хэсгээрээ хонхор таваг хэрэглэнэ. Аягыг ч гэсэн нэгэн төрлийн таваг гэж үзэж болох юм.
Таваг хийдэг материалууд
Тавгийг ерөнхийдөө шаазан, шавар, мод, шил, хуванцар, металл зэргээр хийдэг бөгөөд нэг удаагийн хэрэглээний зориулалттайгаар полистирин буюу цаасан таваг хэрэглэгдэх нь бий.
Хоол хэмжих нэгж "таваг"
Хоолыг хүнд хийж өгөхдөө голчлон тавганд хийдэг тул хоолыг хэмжих нэгж болгон "таваг" гэдэг ухагдахууныг ашиглана.
Цахим холбоос
Ангилал:Аяга таваг Ангилал:Гал тогооны сав суулга
Крейг Доусон
Крейг Доусон (Craig Dawson; 1990 оны тавдугаар сарын 6-нд Рочдейл хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вест Бромвич Альбион» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2010 оны наймдугаар сарын 31-нд Премьер лигийн «Вест Бромвич Альбион» багт тодорхойгүй үнээр элсэж, гурван жилээр гэрээлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Рэдклифф Боро багийн тоглогч Ангилал:Рочдейл багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1990 онд төрсөн
4 сарын 9
4 сарын 9 нь Григорийн тооллын жилийн 99 дахь (өндөр жил бол 100 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 266 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0409 09
Сөүлийн олимп
Олимпын XXIV наадам буюу 1988 оны Сөүлийн олимп (XXIV Olympic Summer Games) нь 1988 оны 9 сарын 17-ноос 10 сарын 2-нд Сөүл хотноо зохион байгуулагдсан олимпын наадам юм.
Монгол улс Сөүлийн олимпод
Монгол улс зуны олимпод 6 дахь удаагаа оролцож, боксын төрөлд анхны хүрэл медалийг Нэргүйн Энхбат хүртсэн нь багийн цорын ганц медаль болжээ.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага (НҮБ) нь олон улсын хууль, эдийн засгийн хөгжил, аюулгүй байдал, нийгмийн асуудлууд болон хүний эрхийн талаар хамтран ажиллах зорилго бүхий олон улсын байгууллага юм. Үндэстнүүдийн Лиг үүргээ гүйцэтгэж чадалгүй дэлхийн дайн гаргуулснаас улбаалан Дэлхийн хоёрдугаар дайны ялагч тал болох Холбоотнууд голлон 1945 онд байгуулжээ. Өнөөдөр дэлхийн бараг бүх улс гүрэн энэхүү байгууллагад элсжээ. Тухайн үед дайнд ялсан улсууд Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орнууд болсон бөгөөд тэдгээр улсуудын нөлөө маш их байдаг нь даяаршил, Нэгдсэн Үндэстний байгууллагыг эсэргүүцэгчдийн шалтгаан болдог байна. НҮБ нь 1945 оны 10-р сарын 24-нд АНУ-ын Калифорни муж улсын Сан-Франциско хотод 51 гишүүн оронтойгоор үндэс сууриа тавьж байжээ. 2022 оны байдлаар НҮБ-ын 193 орныг эгнээндээ нэгтгээд байна.
.bd
.bd - Цахим сүлжээнд Бангладеш улсыг илтгэх, латин үсгийн домэйн нэр.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага
Түүх
1943 оны 10-р сард Москва хотноо Америкийн Нэгдсэн Улс, Их Британи, Зөвлөлт Холбоот Улсуудын Гадаад хэргийн сайд нарын уулзалтаар "Хүн төрөлхтний аюулгүй байдлын талаарх 4 улсын тунхаглал" гаргаж, Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа олон улсын хэмжээний энхтайвны байгууллагыг дахин байгуулах хэрэгцээтэй гэж үзжээ. Үүнд үндэслэн 1944 оны 8-10 дугаар саруудад АНУ, Их Британи, Бүгд Найрамдах Хятад Улс, ЗХУ-ын төлөөлөгчид Вашингтон дахь Дамбэртон Оукст хуралдан, НҮБ-ын дүрмийн төсөл （"Олон Улсын Байгууллага байгуулах тухай"）-ийг боловсруулсан юм.
.bd
Ангилал:Улс орны домэйн нэрс
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага
Түүх
1945 оны 4-р сарын 25-нд Герман буюу Японд дайн зарлаад байсан Холбоотны 50 орны төлөөлөгчид Сан-Францискод цугларан, НҮБ-ыг байгуулах Сан-Францискогийн чуулган чуулж, Дамбэртон Өүксийн хурлаас боловсруулагдсан НҮБ-ын дүрмийн төслийг хэлэлцэн баталжээ. United Nations хэмээх нэр анх 1942 оны 1 дүгээр сарын 1-нд "Нэгдсэн Үндэстнүүдийн Тунхаг (Вашингтоны Тунхагт)" дурьдагдсан бөгөөд дайны дараа байгуулагдсан шинэ байгууллагын нэр болгох тухай Дамбэртон Оуксын хурлаас санал болгосон юм. Энэ нэрийг санаачилсан АНУ-ын ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт НҮБ-ыг байгуулах үйлсэд хүчээ зориулсан бөгөөд харамсалтай нь Сан-Францискогийн чуулганаас НҮБ-ын дүрмийг батлахаас хэдхэн долоо хоногийн өмнө нас эцэслэсэн юм.
1919 оноос 1946 оны хооронд оршин тогтносон Үндэстнүүдийн Лигтэй хууль зүйн үүднээс холбоогүй боловч Олон Улсын Эрүүгийн Шүүх, Олон Улсын Хөдөлмөрийн Байгууллага зэрэг байгууллагуудыг нь өвлөн авч, хуучин Үндэстнүүдийн Лигийн байрыг шилжүүлэн авсан учир нэг талаар уг байгууллагын үргэлжлэл хэмээн үзэж болох юм.
НҮБ-аас хүний эрхийг хамгаалсан олон гэрээ, конвенцийг батлан гаргасан ба хамгийн гол баримт бол хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал юм.
Гишүүн орнууд
2011 оны 7 сарын 14-нд Өмнөд Судан НҮБ-д элссэнээр, нийт 193 гишүүн оронтой болжээ.
Санхүүжилт
НҮБ-ын төсвийн хэмжээ 4.19 тэрбум америк доллар байгаа (Хүснэгтийг үз) ба гишүүн орнуудын хандив, татвараар санхүүждэг байна. Гишүүн орнуудын төлөх татварын хэмжээг тусгай байгууллага Үндэсний нийт бүтээгдэхүүний хэмжээнд нь үндэслэн 2 жил тутам шинэчлэн тогтоодог. Түүнчлэн аль нэг улс орны нөлөөг ихэсгэхгүйн тулд гишүүн орнуудын татварын хувь хэмжээний дээд хязгаарыг тогтоосон байдаг. НҮБ-ын дэргэдэх НҮБ-ын Хүүхдийн Сан (UNICEF), НҮБ-ын Хөгжлийн Хөтөлбөр (UNDP), НҮБ-ын Хүн Амын Сан (UNFPA), Дэлхийн Хүнсний Байгууллага (WFP) гэх мэт байгууллага, хөтөлбөрүүд нь гишүүн орнуудын сайн дурын хандиваар санхүүждэг.
НҮБ-ын зардлын дийлэнх нь энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд зориулагддаг байна. 2005-2006 онд 70,000 цэрэг бүхий, 17 энхийг сахиулах ажиллагаанд 5 тэрбум ам. доллар (мөн хугацаанд НҮБ-ын бусад зардал 1.5 тэрбум ам. доллар байсан) зарцуулсан байна. 2008 оны 1 сарын байдлаар Энхийг сахиулах ажиллагааг хамгийн ихээр санхүүжүүлэгч 10 оронд: АНУ, Япон, Герман, Их Британи, Франц, Итали, Хятад, Канад, Испани, Өмнөд Солонгос багтаж байв.
Гол байгууллагууд
НҮБ нь доорхи 5 үндсэн байгууллагаас бүрдэнэ (хуучин 6 байсан ба Фонд хариуцсан зөвлөлыг 1994 онд татан буулгасан ). Үүнд: Ерөнхий чуулган, Аюулгүйн зөвлөл, Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөл, Ажлын алба (Нарын бичгийн дарга нарын газар - the Secretariat), Олон улсын шүүх багтана.
Ерөнхий Ассамблей
Бүх гишүүн улсаас бүрдэх Ерөнхий Ассамблейд улс бүр 1 саналын эрхтэй бөгөөд НҮБ-тэй холбоотой бүх асуудлыг хэлэлцэнэ. Бүх гишүүд санал нэгдсэн асуудал л батлагддаг системтэй байснаас болж үйл ажиллагаа нь зогсонги байдалд орсон Үндэстнүүдийн Лигийн туршлагад тулгуурлан Ерөнхий Ассамблейгаар чухал асуудлуудыг гуравны хоёр, энгийн асуудлуудыг олонхийн саналаар шийдвэрлэх болсон. Гэвч Ерөнхий Ассамблейн шийдвэр нь гишүүн улсууд болон Аюулгүйн Зөвлөлд хүргүүлэх санал төдий байх бөгөөд шийдвэрээ хэрэгжүүлэх эрхгүй.
Аюулгүйн Зөвлөл
НҮБ нь Аюулгүйн Зөвлөлд маш том эрх мэдэл олгосон байдаг бөгөөд НҮБ-ын Энхийг Сахиулах хүчний тусламжтайгаар энхийг сахиулах үйл ажиллагаа явуулах эрхтэй. Түүнчлэн Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орон болох 5 орон (АНУ, Франц, ОХУ, Их Британи, БНХАУ) нь дангаараа хориг тавих эрхтэй байдаг нь хүйтэн дайны үед АЗ-ын байнгын гишүүн орнуудын сөргөлдөөнөөс болж үйл ажиллагаанд нь нөлөөлж байв. Мөн Аюулгүйн Зөвлөл нь НҮБ-ын байгууллагууд дундаас гаргасан шийдвэрээ хэрэгжүүлэх эрхтэй цорын ганц байгууллага юм.
Нарийн Бичгийн Даргын Газар
Aль нэг улс орны нөлөөнд авталгүй дундыг баримтлан НҮБ-ын өдөр тутмын үйл ажиллагааг эрхлэн явуулдаг байгууллага юм. НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга удирддаг.
Олон Улсын Шүүх
НҮБ-ын Олон улсын шүүх нь 1945 онд байгуулагдсан ба Нидерландын Гааг хотод байрлана. Үйл ажиллагаагаа 1946 оноос эхэлсэн байна. Зорилго нь улс хооронд гарсан маргааныг таслан шийдвэрлэх юм. Шүүхээр дайны гэмт хэрэг, улсын дотоод хэрэгт хууль бусаар хөндлөнгөөс оролцох, үндэстний хомроголон устгах зэрэг асуудлуудыг шүүн хэлэлцэнэ.
Зэвсэглэлийг бууруулах
1945 оны НҮБ-ын Дүрэмд "Даян дэлхийн хүн төрөлхтөн болон эдийн засгийн нөөцийг зэвсэглэлд зарцуулахыг багасгах" талаар дүрэм журмуудын цогцыг бий болгохоор заасан байдаг. Харамсалтай нь НҮБ-ын дүрэм батлагдсанаас хэдхэн долоо хоногийн дараа цөмийн зэвсэг хэрэглэгдсэн нь энэхүү асуудлыг хурцаар тавих шаардлагыг бий болгожээ. Ийнхүү НҮБ-ын Ерөнхий Чуулганы анхны хуралдааны (1946 оны 1 дүгээр сарын 24) анхны шийдвэр нь "Цөмийн энергийг нээсэнтэй холбоотой асуудлуудын тухай зөвшилцөх зөвлөл байгуулах тухай" гэсэн нэртэй гарсан байна.
Өдгөө НҮБ нь цөмийн туршилтыг хориглох, сансарт зэвсэг хэрэглэхийг хязгаарлах, химийн зэвсгийг хориглох, цөмийн зэвсэггүй бүс нутаг бий болгох, батлан хамгаалах зардлыг бууруулах, олон улсын аюулгүй байдлыг хангах талаар хүчин чармайлт тавин ажиллаж байна.
Энхийг сахиулах
Энхийг сахиулах нь НҮБ-ын хамгийн чухал үүрэг бөгөөд тус байгууллагын дүрмийн 1-р бүлгийн 1-р зүйлд НҮБ-ын зорилгын нэгээр тодорхойлогдсон байдаг. Үүний тулд цэргийн хүч хэрэглэх тухай 7-р бүлэгт зааснаар зөвшөөрөгддөг боловч хүйтэн дайны үед Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орнууд болох АНУ болон ЗХУ-ын сөргөлдөөний улмаас бараг хэрэглэгдэж байгаагүй бөгөөд цорын ганц удаа Солонгосын дайнд Энхийг сахиулах хүчин үйл ажиллагаа явуулсан байна. Харин үүний оронд хэрэглэж байсан арга нь сөргөлдөгч талуудыг хэлэлцээрийн ширээний ард суулгах үйл ажиллагаа байлаа. Хүйтэн дайн төгсгөл болсноор 7-р бүлгийг хэрэглэж эхэлсэн хэдий ч уг дүрэм ёсоор төлөвлөгдөж байсан Нэгдсэн Үндэстний Арми хараахан байгуулагдаагүй байна.
НҮБ-ын энхийг сахиулах үйл ажиллагаа нь гишүүн орнуудын татвараар санхүүждэг. Ердийн төсвөөс ялгаатай нь энэ үйл ажиллагааны зардалд Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орнууд ердийнхөөсөө их хувийг нь санхүүжүүлэх болдог байна.
1988 онд НҮБ-ын Энхийг Сахиулах Хүчин ("Цэнхэр дуулгатнууд" гэж нэрлэгддэг), 2001 онд НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Кофи Анан Нобелийн Энхтайвны шагнал хүртсэн байна.
Хүний эрх
Хүний эрхийн асуудал нь НҮБ-ыг байгуулах болсон үндсэн шалтгаануудын нэг билээ. Дэлхийн 2-р дайны үед харгислал, аймаглан устгах явдал гарч байсан учраас иймэрхүү асуудал дахин гаргахгүй байх нь шинэ тутам байгуулагдсан НҮБ-ын үүрэг хэмээн заажээ.
Хүний Эрхийн Түгээмэл Тунхаглал нь хууль зүйн үүднээс заавал биелүүлэх ёстой зүйл биш боловч "бүх хүн төрөлхтөн, бүх улс орнууд заавал хангах ёстой ерөнхий стандарт" болж 1948 онд Ерөнхий Чуулганаар батлагдсан билээ. Эдийн Засаг, Нийгмийн Зөвлөл (Economic and Social Council, ECOSOC)-ийн дэргэдэх НҮБ-ын Хүний Эрхийн Хороо (UN Human Rights Commission, UNHRC) нь янз бүрийн судалгаа явуулж, техникийн туслалцаа үзүүлэх зэргээр энэ асуудлыг шууд хариуцдаг бөгөөд НҮБ-ын Хүний Эрхийн Дээд Комиссар нь энэхүү хороог удирдана.
НҮБ болон түүний дэргэдэх байгууллагууд улс орнуудад чөлөөт сонгууль явуулах бололцоогоор хангах, эрүүгийн хуулийг шинэчлэх, хүний эрхийн ажилтнуудыг сургах, зэвсэгт бүлэглэлүүдийг улс төрийн нам болгон төлөвшүүлэх зэргээр ардчилал, хүний эрхийг хамгаалах үйлсэд маш их хувь нэмэр оруулж байна.
Түүнчлэн эмэгтэйчүүдийн эрхийн талаар ч үйл ажиллагаа явуулж байна.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Шинэчлэл
Сүүлийн жилүүдэд Аюулгүйн Зөвлөлийг өргөтгөх зэрэг төрөл бүрийн шинэчлэл хийхээр төлөвлөж байгаа юм.
Иракийн дайны үед өөрийн үүргээ биелүүлж чадаагүй нь томоохон асуудал болсон юм. Япон, Герман, Энэтхэг болон Бразил зэрэг улсууд Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэс хойш огт өөрчлөгдөөгүй Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн орон болохоор зорьж байна.
Гэтэл нөгөө талаар Канад зэрэг Аюулгүйн Зөвлөлийн эрх хэтэрхий их байна хэмээн шүүмжилж, Ерөнхий Ассамблей эрхийг нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байгаа орон ч олон байгаа юм.
Цахим холбоос
(англи болон бусад хэлээрх НҮБ-тэй холбоотой холбоосууд)
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Геополитик Ангилал:Дипломат байгууллага Ангилал:Дэлхийн засгийн газар Ангилал:Нью-Йорк дахь олон улсын байгууллага Ангилал:Олон улсын эрх зүйн байгууллага Ангилал:Энхтайвны Нобелийн шагналтан Ангилал:1945 онд байгуулагдсан
Лос-Анжелесын олимп (1984 он)
Олимпийн XXIII наадам буюу 1984 оны Лос-Анжелесын олимп (XXIII Olympic Summer Games) нь 1984 оны 7 сарын 28-наас 8 сарын 12-нд Лос-Анжелес хотноо зохион байгуулагдсан олимпийн наадам юм.
Кристиан Эриксен
«Тоттенхэм Хотспур» түүнийг 2013 оны наймдугаар сарын 30-нд 11 сая фунтээр элсүүлсэн ажээ.
Данийн шигшээд 2010 онд дуудагдан ДАШТ-2010 тэмцээнд оролцож бав.
Амжилт
Багийн
«Аякс»
Гадны холбоос
Ангилал:Данийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Аякс багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Даничууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Компьютер програм
Компьютерын програм буюу богиноор програм нь тодорхой програмчлалын хэлний тогтоосон дүрэм зааврын дараалал. Тус заавар нь ямар нэг тодорхой функц болон үүрэгтэй эсвэл ямарваа нэг асуудлыг компьютерын тусламжтайгаар засаж засварлах болон тайлахад оршино.
Ерөнхий ойлголт
Компьютерын програм нь компьтерын програм хангамжид хамаарна. Энэ ихэнхдээ ямар нэг өгөгдлийн тээгч буюу дискэн дээр гүйцэтгэлийн файлын програмаар байх ба машины кодод ихэвчлэн хэрэглэгдэж, компьютерын үндсэн санах ойгоос ачаалагдана. Програм нь компьютерын процессороос (эсвэл процессорт) ачаалагдан гүйцэтгэл хийх машин буюу процессорын тушаалын дараалал юм.
Программ Ангилал:Програмчлал
Угтаалцайдам сум
Угтаалцайдам сум нь Төв аймгийн сум юм. Товчоор Угтаал гэж нэрлэх нь олон. Сумын төв Ар-Асгат нь Улаанбаатар хотоос 152 км, аймгийн төв Зуунмодоос 195 км зайтай. Цээл, Заамар, Жаргалант, Баянцогт, Баянхангай, Лүн сумдтай хиллэдэг. Угтаалцайдам сум 1924 онд байгуулагдсан бөгөөд газар тариалан түлхүү хөгжсөн.
154,8 мянган га нутаг дэвсгэр, 2276 хүн ам, 648 өрхтэй.
Асгат, Харчулуут, Талын-Уул хэмээх 3 багт хуваагдана. Асгат баг 1396 хүн амтай, 405 өрхтэй, Харчулуут баг 417 хүн амтай, 119 өрхтэй, Талын–Уул баг 463 хүн амтай, 124 өрхтэй.
Тус суманд ИТХ, Засаг даргын тамгын газар, 3 баг, 11 жилийн бүрэн дунд боловсролын сургууль, хүн эмнэлэг, ”Нарны хаан” хүүхдийн цэцэрлэг, Соёлын төв зэрэг төсөвт байгууллагууд төрийн үйлчилгээ явуулдаг.
78183 толгой малтай. Үүнээс адуу 6451, үхэр 5225, хонь 36081, ямаа 30414 байна. Газар тариалан, ТАА-н 32 мянган га эргэлтийн талбайтай. Жилд дунджаар 5000–10000 га-д үр тариа, 120-200 га–д төмс хүнсний ногоо тариалдаг. Сумын нийт өрхийн 85% нь төмс хүнсний ногоо тариалж байна. Аж ахуйн нэгж, иргэд жилд 300–4500 тн хадлан бэлтгэж дотоодынхоо хэрэгцээг хангаад зогсохгүй, зах зээлд борлуулдаг. Бэлчээрийн талбай 110 мянган га, ой бүхий газар 8,3 мянган га, хадлангийн талбай 1250 га, зам шугам сүлжээний газар 1000 га талбай байна. 32 мянган га тариалангийн талбайг 25 ААН, 68 иргэн эзэмшиж байна.
250 хүний суудалтай соёлын төв, номын сантай, хөгжмийн иж бүрэн зэмсэгтэй, дэлгэцийн киноны техник хэрэгслээр бүрэн хангагдсан.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Дамдинсүрэнгийн Энхбаатар
Дамдинсүрэнгийн Энхбаатар нь Монголын төр, армийн зүтгэлтэн, 1990 оны ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг.
Тэрээр Дорнод аймгийн төв Чойбалсан хотод төрж өссөн бөгөөд тэндээ 10 жилийн сургуульд суралцан бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн байна. Тэрээр 1980-аад онд Москвагийн их сургуулийг сэтгүүлч мэргэжлээр дүүргэж ирээд цэргийн албанд татагджээ. Д.Энхбаатар гадаад хэлний мэдлэгтэй байсан тул ЗХЖШ-ын Цэргийн тагнуулын газарт орчуулагчаар ажиллаж байсан. Улмаар Цэргийн тагнуулын газарт ахмад цолд хүртлээ алба хашиж, мэргэжлийн цэргийн тагнуулч болжээ. Энэ үед Монгол Улсад ардчиллын салхи сэвэлзэж, 1990 онтой золгов. Сэтгүүлч хэмээх үндсэн мэргэжилдээ хөтлөгдөн, “шинэ салхи”-ийг сониучирхаж явсан Д.Энхбаатар ардчиллын партизануудтай нэгджээ. Энхбаатар 1990 оны хавар Ардчилсан Холбооноос зарласан өлсгөлөнд оролцож явсан.
Улсын Их Хурлын гишүүн, Казиногийн хэрэг
1996 онд болсон Улсын Их Хурлын ээлжилт сонгуулиар МҮАН-МСДН-ын Ардчилсан Холбоо эвслээс нэр дэвшиж, УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон байна. Д.Энхбаатар болон зарим гишүүдийн санаачилгаар "Казиногийн тухай" хуулийг санаачлан батлуулсан байна. 1998 онд УИХ-ын гишүүн Д.Энхбаатар нь авлигын хэргээр УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэн, улмаар шүүхээс уг хэрэг батлагдсан тул эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх шийдвэр гарсны дагуу хоригджээ. Суллагдсаныхаа дараа БХЯ-ны “Транс сэргэлт” компанийн захирлаар ажиллаж байгаад хурандаа цолоор шагнуулжээ. Улмаар ЗХЖШ-ын Хяналт шалгалт, Үнэлгээний газрын даргаар ажиллаж байсан хурандаа Д.Энхбаатарыг 2012 оны 3 сард ерөнхийлөгч Элбэгдоржийн зарлигаар бригадын генерал цолоор шагнасан байна.
Энхбаатар нь УИХ-ын гишүүн байх үедээ Монголд анх удаа болсон Казиногийн хэргээр авлига авсан нь нотлогдон бүрэн эрхээ түдгэлзүүлэн, эрүүгийн хариуцлага хамт хүлээсэн хүмүүс нь түүнтэй хамт тухайн үеийн УИХ-ын гишүүн, одоо Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын гишүүн Дашжамцын Баттулга, тухайн үед УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн сайд байсан Саригийн Батчулуун ба Мон Макао компанийн захирал Байгаль нар юм.
Ангилал:Монголын бригадын генерал Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:Хоригдол Ангилал:Чойбалсаны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
.kh
.kh - Цахим сүлжээнд Камбож улсыг илтгэх, латин үсгийн домэйн нэр.
Ангилал:Улс орны домэйн нэрс
Сэргээгдэх эрчим хүч
Сэргээгдэх эрчим хүч гэдэг нь байгаль дээр тасралтгүй нөхөн сэргээгдэж байдаг энерги бөгөөд үүнд нарны эрчим хүч, салхины эрчим хүч, усны эрчим хүч, биомассын эрчим хүч, далайн татралт, түрэлтийн эрчим хүч, газрын гүний дулааны эрчим багтдаг. 2005- 2006 оны байдлаар Дэлхий дээр үйлдвэрлэсэн нийт эрчим хүчний 18%-ийг сэргээгдэх эрчим хүчнээс гарган авсан байна. Үүний 13%-ийг уламжлалт түлш болох модноос, 3%-ийг уснаас (Дэлхийн цахилгаан эрчим хүчний 15% ), 1.3%-ийг нарны эрчим хүчнээс (solar hot water - нарны дулаанаар усыг халаан хэрэглэх), үлдэх 0.8% орчмыг нь газрын гүний дулаан, салхи, нар, далайн эрчим хүчийг ашиглан гарган авч байна.
Дэлхийн дулаарал, газрын тосны үнийн өсөлт зэрэг нь сүүлийн үед сэргээгдэх эрчим хүчний талаар далайцтай судалгаа явуулах, судалгаанд ихээхэн хөрөнгө оруулах, үйлдвэрлэх, хэрэглэх үндсэн шалтгаан болж байна. Энэ чиглэлд оруулсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээ 2005 онд 80 тэрбумаас 2006 онд 2344_тэрбум ам.доллар болж нэмэгдсэн байна
Салхины эрчим хүчний ашиглалт жилд 30%-иар нэмэгдэж, нийт суурилагдсан салхин цахилгаан станцын чадал нь 100 Гигаватт (GW) болжээ. Салхины эрчим хүчийг Европын орнууд болон АНУ-д өргөнөөр ашиглаж байна. Нарны эрчим хүчээр цахилгаан үйлдвэрлэх фото цахилгаан хавтан бүхий станцуудын суурилагдсан чадал нь 2006 оны байдлаар 2,000 Mегаватт-аас давж гарсан бөгөөд Герман болон Испани улсад хамгийн түгээмэл ашиглаж байна. Харин нарны дулааны цахилгаан станцыг АНУ ба Испани улсад өргөнөөр ашиглаж байгаа ба хамгийн том нь АНУ-ын Калифорнийн Можави цөл дэх Иванпа-гийн нарны дулааны цахилгаан станц юм. Уг станцын суурилагдсан хүчин чадал нь 377 MВт болно. Дэлхий дээрх хамгийн том газрын гүний дулааны цахилгаан станц нь 750 МВт хүчин чадалтай АНУ-ын Калифорнид байдаг Гейзер станц юм. Бразил улс нь чихрийн нишингээс гарган авсан этанолийг хамгийн ихээр хэрэглэж байгаа орон бөгөөд тус орны автомашины түлшний 18%-ийг этанол түлшээр хангадаг байна. АНУ-д уг түлшийг мөн өргөнөөр хэрэглэдэг болно.
Үүнээс гадна алслагдсан жижиг хот суурингуудыг сэргээгдэх эрчим хүчээр хангах төслүүд их хэмжээгээр хэрэгжиж байна. Кени улс нь дэлхийд бага оврын сэргээгдэх эрчим хүчний үүсгүүрүүдийг хамгийн өргөн дэлгэр хэрэглэдэг орон гэж тооцогддог. Тус улсад нэг жилд 20-100 Вт-ын хүчин чадал бүхий 30,000 орчим нарны фото цахилгаан үүсгүүр зарагддаг байна.
Сэргээгдэх эрчим хүчний үндсэн технологиуд
Сэргээгдэх эрчим хүчний гол үүсвэр нь нарны эрчим хүч байна.
Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн тодорхойлолтоор:
гэсэн байна. Эдгээр эх үүсвэр тус бүр өөрийн шинж чанартай байна.
Салхины эрчим хүч
Дэлхийн гадаргуу дээр нарны цацраг ижил бус хэмжээгээр туссаны улмаас температурын зөрүү үүсч үүний улмаас агаар өндөр даралттай хэсгээсээ нам даралттай хэсэг рүү шилжих үзэгдэл болдог бөгөөд үүнийг хүн төрөлхтөн салхи гэж нэрлэдэг. Агаарын урсгалыг салхин турбиныг ажиллуулахад ашиглаж болно. Сүүлийн үед түгээмэл хэрэглэгдэж буй арилжаан журмаар ажиллаж буй салхин турбин генераторууд нь 1.5–3 Mегаваттын хүчин чадалтай байна. Турбины үйлдвэрлэх эрчим хүч нь салхины хурдны куб зэргээс шууд хамааралтай учир салхины хурд ихсэхэд гарган авах эрчим хүчний хэмжээ асар ихээр нэмэгдэнэ. Тийм учраас салхины хурд тогтмол, өндөр байдаг газрууд болох далайн эрэг, өндөр өргөгдсөн уулархаг бүс нутагт салхины эрчим хүчийг ашиглах нь тохиромжтой байна.
Салхины хурд үргэлж тогтмол байдаггүй учир салхин турбины үйлдвэрлэх эрчим хүч нь тухайн турбины суурилагдсан хүчин чадлыг шууд жилийн бүх хоногт үржүүлсэнтэй тэнцдэггүй байна. Жилд дунджаар үйлдвэрлэх эрчим хүчийг "хүчин чадал ашиглалтын коэффициент" (capacity factor) гэж нэрлэдэг. Салхин турбины суурилагдсан хүчин чадал ашиглалтын коэффициент нь 20-40% байдаг. . Жишээлбэл, 1 мегаватт хүчин чадал бүхий салхин турбины хүчин чадал ашиглалтын коэффициент нь 35% гэвэл, уг турбин жилд 8,760 МВт-цаг биш, зөвхөн 0.35x24x365 = 3,066 MВт-цаг, буюу 3,066 МВт.ц цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэнэ.
Дэлхийн хэмжээнд салхинаас гарган авч болохуйц эрчим хүчний хэмжээ дэлхийн одоогийн эрчим хүчний хэрэгцээнээс 5 дахин, цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээнээс 40 дахин их байна. Гэвч салхины эрчим хүчний станцууд нь асар их хэмжээний талбай шаардана.
Далайн эрэг орчмын салхины хурд нь эх газрынхаас ~90% их байдаг нь уг бүс ихээхэн ирээдүйтэйг харуулна. Салхины хурд мөн өндөр өргөгдсөн уулархаг нутагт их байна.
Салхины эрчим хүч нь сэргээгдэх эрчим хүч бөгөөд үйлдвэрлэх явцад нүүрстөрөгчийн давхар исэл, метан зэрэг хүлэмжийн хий ялгаруулдаггүй байна.
Усны эрчим хүч
Давсжилтийн ялгаа, температурын ялгаа зэргээс үүдэлтэй кинетик энергийг уснаас гарган авах боломжтой байна. Ус нь агаараас 800 дахин хүнд байдгийг ашиглан, далай тэнгисийн зөөлөн урсгалаас маш их хэмжээний энерги гарган авах боломжтой.
Усны эрчим хүчний цахилгаан станц олон байна:
Нарны эрчим хүч
Нарны эрчим хүчийг ашиглах технологи гэдэгт нарны цацрагт агуулагдаж буй энергийг өөр төрлийн эрчим хүчинд хувиргах аргууд багтана. Үүнд:
Биотүлш
Ургамал нь фотосинтезээр ургаж, биомасс бий болгоно. Биомассыг түлш, эсвэл шингэн түлш болгон хувиргаж болно. Эдгээр биотүлшүүдэд биодизель, этанол зэргийг хамааруулна. Биотүлшийг шатаах замаар түүнд агуулагдах химийн энергийг эрчим хүч болгон хувиргаж болно.
Шингэн биотүлш
Шингэн биотүлш гэдэгт биоалкоголи буюу этанол, био-тос буюу биодизель, мөн ургамлын тос зэрэг багтана. Биодизелийг орчин үеийн дизель хөдөлгүүр бүхий автомашинд бага зэрэг өөрчлөлт хийн (зарим тохиолдолд өөрчлөлт хийлгүйгээр) хэрэглэж болно. Биодизелийг хүнсний ногоо, амьтны гаралтай өөх, тосноос (липид) гарган авч болно. Биотүлшний давуу тал нь хөдөлгүүрээс гарах хаяагдал - нүүрстөрөгчийн дан исэл болон бусад нүүрсустөрөгч 20-40% бага байна.
Чихрийн нишингэ зэрэг зарим төрлийн ургамлаас гарган авдаг этанол түлшийг дотоод шаталтын хөдөлгүүрт хэрэглэж болно. Сүүлийн үед хэрэглэгдэж байгаа E85 түлш нь 85% этанол, 15% бензинээс бүрдэнэ.
Биотүлш нь сүүлийн үед хүнсний аюулгүй байдал, их хэмжээгээр мод огтлох зэрэгт нөлөөлж байна гэсэн шүүмжлэлд нилээн өртөж байгаа билээ.
Хатуу биомасс
Хатуу биомассыг ихэнхидээ шууд шатаан хэрэглэнэ. Энэ нь ойролцоогоор 10-20 MЖ/кг дулаан ялгаруулна.
Биомассын төрөлд мод, биохаягдал, ургацын хаягдал зэргийг багтаан ойлгоно. Ихэнх биомасс тодорхой хэмжээний энерги хадгалж байна. Малын баасанд тухайн малын хэрэглэсэн энергийн гуравны хоёр нь хадгалагдан үлдэнэ. Биомассаас энергийг биореактор ашиглан, биохий байдлаар гарган авна.
Биомассыг орчин үеийн дотоод шаталтын хөдөлгүүрт хэрэглэж болохгүй. Шингэн биотүлшүүд илүү зохимжтой болно.
Био хий
Био хийг хог хаягдал, цаасны үйлдвэрлэл, чихрийн үйлдвэрлэл, амьтны гаралтай хаягдлаас гарган авах боломжтой. Эдгээр хаягдлууд нь бүгд биохий болох метан ялгаруулна. Биохий нь шинж чанарын хувьд байгалийн хийтэй ижил шинжтэй байна. Биохийг, хог хаягдал ялгаж цэвэршүүлэх, механик болон биологийн аргад суурилсан орчин үеийн цэвэрлэх байгууламжийг өөрчлөн тоноглох замаар ялган авч болно.
Газрын гүний дулаан
Геотермаль энерги гэдэг нь Дэлхийн гүнээс ялгарч байгаа дулааны энерги юм. Энэхүү ялгаран гарч буй дулааны энергийг цуглуулан ашиглах станц барих нь хэдийгээр өртөг ихтэй боловч, үүний ашиглалтын зардал нь маш бага байдаг.
Үндсэн гурван төрлийн буюу хуурай уурын (dry steam), чийгтэй уурын (flash), хосолсон (binary) төрлийн газрын гүний дулааны цахилгаан станц байдаг. Хуурай уурын станц нь газрын гүнээс ялгарах уурыг ашиглан уурын турбиныг эргүүлэн цахилгаан эрчим хүч, чийгтэй уурын станц нь газрын гүнээс ялгарсан чийгтэй уурыг уур болон ус болгон ялгаж, улмаар уураар уурын турбиныг эргүүлэн цахилгаан эрчим хүч гарган авдаг. Хосолсон станцын хувьд, гүнээс гарч ирэх халуун уур, усыг дулаан солилцуурт оруулдаг бөгөөд үүгээр дамжихдаа органик шингэнийг буцалгадаг. Уг органик шингэн нь ууршиж уурын турбиныг эргүүлэх замаар эрчим хүч гарган авдаг.
Эдгээр станцууд нь хэрэглэсэн үлдэгдэл геотермаль шингэн, конденсацлагдсан уурыг газрын гүн рүү буцаан шахдаг.
Исланд улсад газрын гүний дулааны цахилгаан станц нийт 170 Mегаватт чадалтайг барьж байгуулсан байдаг бөгөөд, 2000 оны байдлаар тус улсын эрчим хүчний 86%-ыг хангасан байна.
Өртөг
Сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан өөр төрлийн эрчим хүч үйлдвэрлэх зарим технологийг, жишээлбэл газрын гүний дулааны цахилгаан станцыг болон усан цахилгаан станцыг өргөн ашиглаж байгаа ба үнэ өртгийн хувьд ч боломжийн төвшинд байна. Бусад технологийн хувь цаашид улам сайжруулах шаардлагатай байгаа болно.
Доорх хүснэгтээс сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглах технологиудын үйлдвэрлэх нэгж чадалд ноогдох өртгийг харж болно. Нүүрс ашиглан эрчим хүч гарган авдаг станцын хувьд 1 кВт чадлын өртөг нь 4 америк цент байна. . Их Наймын орнуудын хувьд эрчим хүч үйлдвэрлэх технологийн нэгж чадалд ноогдох өртөг нь харьцангуй өндөр буюу ~15 америк цент/кВт байдаг Ойрын ирээдүйн өртөг гэдэг нь ирээдүйд, сэргээгдэх эрчим хүчний технологийн дэвшлийн үр дүнд, мөн их хэмжээгээр эрчим хүч үйлдвэрлэх нөхцөлд нэгж өртөг буурах боломжийг харгалзан үзэж тооцсон өртөг болно.
.la
.la - Цахим сүлжээнд Лаос улсыг илтгэх, латин үсгийн домэйн нэр.
Ангилал:Улс орны домэйн нэрс
Иохан Эльмандер
Иохан Эльмандер (Johan Elmander, 1981 оны тавдугаар сарын 27-нд Шведийн Алингсос хотод төрсөн) нь Шведийн хөлбөмбөгчин бөгөөд одоо Английн Премьер лигийн Болтон Уондерерс багт довтлогчийн байрлалд тоглодог. Эльмандер Францын Ла Лигийн Тулуза багаас 8.2 сая фунт стерлингийн гэрээгээр буюу Болтон багийн түүхэн наймааны эзэн болж 2008 оны зургаадугаар сарын 27-нд ирж байлаа. Эльмандер шигшээ 38 тоглолтонд 11 гоол оруулсан гэсэн үзүүлэлтийг Шведийн шигшээ багт одоогоор үзүүлээд буй. Тэр шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2006 оны ДАШТ болон Евро 2008 зэрэг тэмцээнүүдэд оролцож байсан байна.
5-р Далай лам
5-р Далай лам Наваанлувсанжамц (тө. ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ ; 1617 оны - 1682 оны) — Төвөд, Монгол, Буриад, Халимаг, Тува дахь буддын шашинт шарын шашны сүсэгтнүүдийн итгэл бишрэлийн манлайлагч.
Иохан Эльмандер
Клубийн замнал
Эльмандер нутгийнхаа «Холмалундс ИФ», «Эргрюте» багуудад хагас хамгаалагчаар тоглож байгаад Голландын шилдэг багуудын нэг Фейеноорд багт 19 настайдаа элсэн ирж, хоёр улирлын турш боломжийн тоглолтыг үзүүлэн ирээдүйтэй залуу тоглогч болохоо харуулж байв. 2002 онд УЕФА-гийн цомын тэмцээний шигшээ тоглолтонд сэлгээгээгээр гарч тоглон Европын том тэмцээний дарийн утааг үнэрлээд авсан бөгөөд 2002-03 оны улиралд нутагтаа зээллэгээр эргэн ирж Юргорден багт улирлын турш 19 тоглолтонд оролцон 12 гоол хийсэн гэх үзүүлэлттэйгээр болон багийнхныхаа хамтаар «хоёрдугаар лиг» болон «Шведийн цомд» хоёуланд нь түрүүлж «Дубль» хийж амжилттай тоглосон юм. Түүнчлэн Эльмандерийг 2002 оны хоёрдугаар сарын 2-нд Шведийн шигшээ баг дуудаж Грекийн шигшээ багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд оролцуулж байжээ. 2003 онд мөн л зээллэгээр «Фейеноорд» багаас «Бреда» багт нэгэн улирлыг өнгөрүүлсэн юм.
5-р Далай лам
Түүнийг 1650 онд Төвөдийн нийслэл Лхас хотод Далай ламаар залах ёслол болсон.
1653 оны эхээр Өндөр гэгээн Занабазартай Өвөр монголын нутагт уулзсан байдаг.
Ангилал:Далай лам Ангилал:Цогчен Ангилал:Төвөдийн түүх Ангилал:Төвөдүүд Ангилал:1617 онд төрсөн Ангилал:1682 онд өнгөрсөн
Иохан Эльмандер
Клубийн замнал
2004-05 оны улиралд Данийн Супер лигийн Брондбю багтай албан ёсны гэрээг Эльмандер байгуулсан бөгөөд 2004-2006 оны хооронд тус багийн бүрэлдэхүүнд 58 тоглолтонд оролцож 22 гоолыг хийсэн амжилтыг үзүүлэн 2004-05 оны лиг, 2005 оны «Данийн цомын» тэмцээнүүдэд тус тус аваргалж, «Брондбю» багийн Оны шилдэг тоглогчийн санал асуулгад шилдэгээр шалгарч байв. Мөн байна.
Эльмандер 2006 оны долоодугаар сарын 7-нд Тулуза багт 4,500,000 сая еврогийн гэрээний дагуу ирж анхныхаа улиралд 11 гоолыг Францын хөлбөмбөгийн лигийн тэмцээнд оруулж лигийн «Цахиур хагалах тоглогч» шагналын номинацид өрсөлдөж тухайн үеийн Олимпик Лион багийн хагас хамгаалагч Флоран Малудад ялагдаж байв. Лигт гуравудугаар байраар шалгарсан тул «Тулуза» багийн жигүүрийн довтлогч Эльмандер УЕФА Аваргуудын Лигийн тэмцээний сонгон шалгаруулалтын тоглолтуудад анх удаагаа оролцож байв.
2008 оны зургаадугаар сарын 27-нд Эльмандер Английн Премьер лигийн Болтон Уондерерс багтай 8.2 сая фунт стерлингийн Болтоны түүхэн наймааг гурван жилээр хийж ирж байв.
2008 оны наймдугаар сарын 1-нд Эльмандер Болтон дахь анхны гараагаа «Кипмоат» цэнгэлдэх хүрээлэнд болсон нөхөрсөг тоглолтонд хийж Донкастер багийн хаалганд хоёр гоолыг оруулсан бол Премьер лигийн анхны гоолоо 2008 оны наймдугаар сарын 16-ны Сток Сити багийг 3-1 харьцаагаар хожсон тоглолтонд оруулсан байх юм. Elmander played 30 games in 2008–09 season, scored 5 goals and 2 assists.
Шагналууд
Фейеноорд
Юргорден
Брондбю
Холбоос
Ангилал:Шведийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Брондбю багийн тоглогч Ангилал:Галатасарай багийн тоглогч Ангилал:НАК Бреда багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Тулуз багийн тоглогч Ангилал:Фейеноорд багийн тоглогч Ангилал:Юргорден багийн тоглогч Ангилал:Өргрюте багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Данийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Туркийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Шведийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Шведүүд Ангилал:1981 онд төрсөн
Тоби Магуайр
Тоби Магуайр (Tobey Maguire, 1975 оны зургаадугаар сарын 27-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин бөгөөд Хүн-аалз цуврал киноны «Хүн-аалз/Питер Паркер» дүрээрээ эчнээ танил болсон билээ.
Түүний гол дүрд нь тоглосон Хүн-аалз 1 (2002), Хүн-аалз 2 (2004), Хүн-аалз 3 (2007) кинонууд нь нийтдээ 2,496,346,518 долларын ашгийг цуглуулсан юм.
Ихэр мэт төрхт жүжигчин Жейк Жилленхалтай хамтран тоглосон «Ах дүүс» киногоороо Магуайр 2009 оны Алтан бөмбөрцөг кино наадмын «Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн» номинацид нэр дэвшиж байсан бол «Гайхалтай эрчүүд» кинонд бүтээсэн Жеймс Лирийн дүрээрээ «Торонтогийн Кино наадмын» "Шилдэг туслах дүрийн", «Хүн-аалз 1» киногоороо хөгжмийн сувгийн MTV телевизийн "тусгай шагнал", «Хүн-аалз 2» киногоороо Оскар, Эмми, Грэмми зэрэг шагналуудын удаад орох «Сатурны» "Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн" шагналыг хүртэж байв.
Холбоос
Ангилал:1975 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Америкчууд
Эдуардо Карвалью
Эдуардо дош Рейш Карвалью (Eduardo dos Reis Carvalho, 1982 оны есдүгээр сарын 19-нд Мирандела хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Брага болон Португалын шигшээд тоглодог.
Сономын Лочин
Тэрбээр 1940 онд Говь-Алтай аймгийн Дарви сумын нутаг “Харганын буудал” гэдэг газар малчин ард Сономын ууган хүү болон төрсөн. Лочин нь бага дунд сургууль, МУИС-ийн Монгол хэл уран зохиолын ангийг төгсөж багш мэргэжил эзэмшжээ.
Эдуардо Карвалью
Замнал
Эдуардо Брагад бэлтгэгдэж, тэндээс мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн. 2007-2008 онд Бейра-Мар болон Виториад зээлэгдсэн ба 2008 онд лигийн цомын шувтаргад Виториа Спортингийг пеналтаар (5-3) ялахад Эдуардо мандсан.
Сономын Лочин
Лочин арван роман, олон тууж өгүүллэг бичсэн бөгөөд зохиолчийн хөдөлмөрийг үнэлж Д.Нацагдоржийн шагнал, Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагнал, МҮЭ-ийн шагнал хүртээж, ШУА түүнд эрдэмтэн–зохиолч өргөмжлөлийг Л.Түдэв, П.Хорлоо зэрэг нэрт эрдэмтэн зохиолчидтой нэгэн зэрэг гардуулан өгч байсан юм. Лочинг манай нэртэй зохиолч гэдгээс нь дутахгүйгээр нэртэй сэтгүүлч гэдгээр нь ч уншигчид сайн мэднэ. Лочин хэвлэл мэдээллийн байгуулагад олон жил ажиллахдаа сэтгүүл зүйн бичлэгийн бүхий л төрөл зүйлээр 1000 гаруй материал бичиж хэвлүүлснээс гадна, уран зохиолын болон нийгэм улс төрийн сэдэвтэй 16 ном орчуулж нийтлүүлсэн бөгөөд нийт орчуулгын нь хэмжээг тооцон үзвэл зуу гаруй хэвлэлийн хуудас болж байгаа юм.
С.Лочин уран зохиолын судалгаа шинжилгээний ажилд дээр ч үр бүтээлтэй ажиллаж, Д.Нацагдоржийн гар бичвэр дээр ажиллан өмнөх алдаа завхралыг илрүүлж 1981 онд тэр үеийнхээр дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан бөгөөд 1999 онд Монголын эрт өдгөөгийн уран зохиолын бичвэрийн судалгааны бүтээлээрээ шинжлэх ухааны докторын зэргийг хамгаалж, улмаар дэд профессор, профессор цол хүртжээ.
Эдуардо Карвалью
Замнал
Түүнийг Брага 2010 оны долоодугаар сарын 7-нд италийн Женоад 4 сая еврогоор зарсан. Ирээд Бенфика, Истанбул ББ болон Брагад зээлэгдсэн.
Сономын Лочин
Лочин Монголын уран зохиолын романы хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулсан бөгөөд тэр роман бичлэгт психологийн буюу сэтгэл зүйн роман, памфлет роман, эссе-роман, антироман зэрэг шинэ төрөл зүйлийг анхлан бий болгосон хүн. С.Лочингийн эдгээр бүтээлийг хэрхэн үнэлснийг, ялангуяа түүний “Үргэлжлэлтэй долоон өдөр буюу хоёрын өчил” романы нь талаар Баабар, Ч.Билигсайхан зэрэг нийтлэлч, утга зохиол судлаачид шүүмж бичсэн ажээ.
Эдуардо Карвалью
Шигшээ
2009 оны хоёрдугаар сарын 11-нд Португал Финландын тоглолтод Эдуардо анх тоглов.
Холбоос
Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Женоа багийн тоглогч Ангилал:Истанбул ББ багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Брага багийн тоглогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд Ангилал:1982 онд төрсөн