cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ринчиннямын Амаржаргал
Монгол улсын Ерөнхий сайд
Түүний эзэмшисэн мэргэжил мэдлэг, ажлын үр дүн, амьдралын туршлага нь хүнд хэцүү цаг үеийн Засгийн газрын тэргүүнээр томилогдон ажиллахад ач тусаа өгч, чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Тухайн үед Засгийн газрын бүтцэд өөрчлөлт оруулж, шинэ баг бүрдүүлэх боломж хийгээд эрх мэдэл түүнд байсан ч цаг хугацаа алдаж байснаас ажиллаж байсан хүмүүстээ итгэд өгөөд гар нийлж ажиллая гэсний эцэст тэд бүгд чадлынхаа хэрээр зүтгэсэн юм. Өгөгдсөн улс төрийн хугацаа богино хэдий ч Р.Амаржаргалын засгийн газар тухайн үеийн банк, санхүүгийн шинэтгэл, тэтгэврийн тогтолцоо, амьжиргааны доод түвшинг дээшлүүлэх талаар дорвитой ажил хийж чадсан төдийгүй, банк санхүүгийн салбарын шинэчлэлийн бодлогыг анх хэрэгжүүлсэн.
Монгол улсын эдийн засгийн шинэчлэлийг гүнзгийрүүлэх, үндэсний хөгжлийн стратеги болон шинэ тогтолцоонд зохицсон улс төрийн институтциудын гүйцэтгэх үүргийн талаархи үзэл санааг төлөвшүүлэх, мэдээлэл холбооны шинэ технологийг өргөн ашиглах, илүү тод засаглал гэсэн зорилтыг Р.Амаржаргал өөрийн засгийн газрын танхимын тэргүүлэх зорилт хэмээн тодорхойлон ажилласан билээ.
Амаржаргал сан
Монгол улс нийгэм эдийн засаг, улс төрийн томоохон өөрчлөлтөнд сүүлийн 15 жилд өртөж байна. Энэхүү үйл явдлыг онол практикийн хүрээнд судлах, судалгаа шинжилгээний үр дүнг хэрэгцээт байгууллагуудад хүргэх, өөрчлөлт шинэтгэлийн асуудлаар дотоод гадаадын байгууллагуудтай мэдээлэл солилцон хамтран ажиллах, гадаадын зээл, тусламж болон хөрөнгө оруулалтыг татахад чиглсэн үйл ажиллагааг дэмжих, судалгаа шинжилгээний материалыг олон нийтэд хүргэх, иргэдийг нийгмийн амьдралд оролцох идэвхижлийг өрнүүлэх, нийгэм эдийн засаг, улс төр, эрх зүйн чиглэлийн судалгаа шинжилгээний ажил хийж буй хүмүүст, ялангуяа залуучуудад дэмжлэг үзүүлэх, ШУТехник, технологийн тэргүүний ололтыг Монголд нэвтрүүлэх үйл ажиллагааг дэмжих замаар Монгол улсын хөгжил дэвшилд хувь нэмэр оруулах зорилго бүхий ТББ Амаржаргал санг 2000 онд байгуулахаар үүсгэн байгуулагчид санаачилсан билээ.
Монгол улсын хөгжил дэвшлийг хангахад бүх талын дэмжлэг үзүүлэх зорилго бүхий дурын нийгэмд үйлчилдэг, аливаа намын харъяа бус, төрийн бус байгууллага юм.
Санхүү Эдийн засгийн сургуулийн захирал
2016 оноос СЭЗС-ийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн тэргүүн, 2017 оноос захирал хийсэн. Мөн Үндэсний Тагнуулийн акадещмид эдийн засгийн аюулгүй байдал судлалын доктор багш хийсэн.
2017 онд Ерөнхийлөгчид нэр дэвших Ардчилсан Намын сунгаанд оролцож нэр дэвшигч Х.Баттулгад ялагдсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Монголын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Брадфордын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Удирдлагын Академийн хүндэт доктор Ангилал:Монголын их сургуулийн хүндэт профессор Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1961 онд төрсөн
Дадал сум
Дадал (монгол бичгээр Зураг:Dadal.png дадал) — Хэнтий аймгийн сум. 2010 оны тооллогоор Монгол улсын харъяат иргэн, Дадал сумын суурин хүн ам - 2,612. Энэ тооллогоор бол аймгийнхаа 17 сумнаас 6-р олон хүн амтай сум гэж үзэгдэнэ. Сумын нутаг захиргааны 4 багт хуваагддаг.
Зураг
thumb|center|300px|Чингис хааны мэндэлсний 800 жилийн ойгоор босгосон гэрэлт хөшөө
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хэнтий аймгийн сум
Адаг
Адаг (Адг; Адык) — Оросын Холбооны нэгж Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын Харгазар хошууны Адаг сум (Адг селән)-ын төв, 800 гаруй хүнтэй суурин.
Байрлал
Каспи орчмын нам доор газарт, хошууны төв Комсомольскоос баруун хойш 62 км-т байгаа Адаг сууринд Яшкуль - Комсомольск - Артезиан чиглэлийн замаар очдог.
Эдийн засаг
Сууринд 2003 оноос Грозный үйлдрийн хонь үржүүлж буй "Первомайский" гэх хамтрал ажилладаг. 2010 оны намар эднийх 36,302 хонь, 3,222 бодтой байсан.
Сонирхох газар
Сууринд хурлын жижиг дуган бий. Оросоор Адыковский хурул гэдэг юмсанжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Халимагийн суурин
Жирэмслэлт
thumb|[[Төрөлт|Төрөх дөхсөн жирэмсэн эмэгтэй]] Жирэмслэлт гэдэг нь эмэгтэй хүний сав дотор үр буюу ураг бүрэлдэн тогтож, өсч томрох үйл явц бөгөөд ихэнх тохиолдолд нэг хүүхэд төрдөг ч ихэрлэх тохиолдол элбэг. Хүний жирэмслэлт нь хөхтөн амьтдын жирэмслэлт дундаас хамгийн сайн судлагдсан. Эх барих ухаан нь жирэмслэлт, түүнээс үүдэх эрсдлээс зайлсхийх арга замуудыг судалдаг. Эх баригчид мэс заслын бус аргаар жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд халамж тавьдаг.
Хүний хувьд төрөлт нь ураг бүрэлдсэнээс хойш 38 долоо хоног буюу хамгийн сүүлд сарын тэмдэг ирснээс 40 долоо хоногийн дараа ихэвчлэн явагдана. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага жирэмсний 37-гоос 42 долоо хоног дахь төрөлтийг хэвийн гэж үздэг.
Гадны холбоос
Ангилал:Төрөлтийн өмнөх анагаах ухаан Ангилал:Гэр бүл Ангилал:Гинекологи ба төрөлтийн тусламж Ангилал:Үр хөврөл Ангилал:Сав (эрхтэн) Ангилал:Амаржилт
Леопольдын матриц
Леопольдын матриц (Leopold matrix) нь 1971 онд боловсруулагдсан, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээ хийхэд зориулагдсан арга юм. Энэ нь тухайн төсөл хүрээлэн буй орчинд хэр зэрэг нөлөөлөхийг тодорхойлоход ашиглагдана. Төслийн янз бүрийн үйлдлүүдийг баганаар оруулаад байгаль орчны бүрдэл хүчин зүйлсийг мөрөнд оруулж, тэдний харьцаагаар тооцно. Хамаарах нүднүүдэд нөлөөллийн ач холбогдол (-10 болон +10-ын хооронд) болон эрчим (1 болон 10-ын хооронд) гэсэн үзүүлэлтийг баллаар үнэлэн тодорхойлдог.
Эшлэл
Ангилал:Байгаль орчны шинжлэх ухаан
Стефан Банах
Стефан Банах (Stefan Banach, 1892 оны 3 сарын 30 - 1945 оны 8 сарын 31) нь Польшийн математикч юм.
Тэрээр Австри-Унгарын эзэнт гүрний харьяанд байсан Краков хотод төржээ.
Львовын технологийн их сургуульд инженер болохоор суралцаж байсан боловч математик дахь авъяас билэг нь илэрч, математикч болжээ. 1920 онд докторын зэрэг горилсон бүтээлдээ өдгөө Банахын огторгуй гэгдэх болсон ойлголтыг оруулж ирснээр орчин үеийн функционал анализын эцэг гэж нэрлэгдэх болжээ. Банах 1939 онд Польшийн математикчдын нийгэмлэгийн тэргүүнээр сонгогдсон байна. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Нацист Германд олзлогдож байсан бөгөөд Зөвлөлт Холбоот Улс түүний амьдарч байсан Львов хотыг бүрэлдэхүүндээ оруулахад ЗСБНУкрайн Улсын ШУА-д ажиллаж байгаад 1945 онд уушигны хорт хавдраар нас нөгчжээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Польшийн математикч Ангилал:20-р зууны математикч Ангилал:Польшийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Украины Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академийн гишүүн Ангилал:Львовын Политехникийн Үндэсний Их Сургуулийн багш Ангилал:Польшууд Ангилал:1892 онд төрсөн Ангилал:1945 онд өнгөрсөн
Хүний нөөцийн менежмент
Хүний нөөцийн менежмент нь бизнес удирдлагын ухааны нэг салбар бөгөөд аливаа байгууллага (гол төлөв компаниуд) өөрийн ажиллагсдыг удирдан зохицуулах үйл ажиллагааг хэлнэ.
Бизнес удирдлагын ухаанд компанийн гурван үндсэн баялаг болох хүн, юмс, мөнгөний дотроос хүнтэй холбоотой хэсгийг нь хүний нөөцийн менежмент авч үзнэ. Карл Марксын "Капитал"-д дурьдсанаар "хөрөнгөтний нийгэмд хүн буюу ажиллах хүч нь бараа, үйлчилгээний нэгэн адилаар худалдаалагддаг". Гэвч ажиллах хүчийг худалдаж авсан тал нь ажиллах хүч болж буй хүний хүсэл зоригоос гадуур түүнийгээ зарцуулах боломжгүй байдгаараа ердийн бараа, үйлчилгээнээс ялгаатай юм. Иймээс компанийн үйл ажиллагааг хэвийн явуулахын тулд хүний нөөцийн менежмент зайлшгүй шаардлагатай болно.
Хүний нөөцийн тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдээ мэдээлэл, гарын авлага байна уу?
Юу гэхээсээ илүү хэн бэ гэдгээс эхэлбэл өнөө буй ертөнцөд илүү хурдан зохицож чадна. хэрвээ бид хүмүүсээр багаа бүрдүүлсэн бол хүмүүсээ яаж идэвхижүүлэх, яаж удирдах гэсэн асуудал үгүй болно. Баг буруу бол чиглэл хичнээн зөв байсан ч амжилтанд хүрч чадахгүй. Агуу санаа агуу хүмүүсгүй бол бүтэлгүй болдогтой адил.
Хүний нөөцийн удирдлагын үйл явц өөр хүнийг хамран татан оруулах юм. Хамтдаа тэд зорилгодоо хүрэхээ төлөвлөсөн байна.Энэ үйл явц нь HR салбарт явуулсан байх ба өөр өөр салбарт менежер гүйцэтгэнэ явуулах зорилтдоо хүрч чаддаг байх хэрэгтэй.Компаний ашиг тус нь эдийн засгийн хэсэгт нилээн ач холбогдолтой хэсгийг тэдэнд ханган нийлүүлдэг байна.
Онол
HRM-ын дадлага зохион байгуулалтад хөрөнгө оруулах HRM салбарын судалгаа шинжилгээ юм. Үр өгөөжтэй ба чанарыг сайжруулах, бүтээмж нь илүү өндөр дээд байх ба чадамж түвшин шат өндөр байх, ажил таслах ба ажилчин шинээр авах нь бага байх ёстой ба, Ажилтан албан хаагч нь чин үнэнч байх, гүйцэтгэл зохион байгуулалт HRM дадлага хоёр нь хоорондоо холбоотой байна. Сүүлийн 20 жил онцгойлон үүндээр ажиллан хэрэгжүүлж ирсэн. SHRM эсвэл HRM стратегийн үүднээс ажил бүлгийн хэсэгт оролцдог. RBV (нөөц бааз төрх) хамгийн шилдэг хүч чадалтай нь байна. Шидлэг дадлага онолтой байх: Ажиглалтын дүнд олж авсан ажил бүтээл хэсгийн гурван хэсэг дотор SHRM байна. Хамгийн шилдэг санаа төсөл нь: HRM гүйцэтгэл нь хамгийн сайн зохион байгууллалт, үр дагвартай байна. Шилдэг дадлага туршлагатай байх HRM үйл явцын хэсэг нь ,Өндрөөр үнэлэнэ. Эхний хүн дээр жишээ авч үзэхэд ашиг орлого олж чадах өрсөлдөх давуу чадалтай дадлага туршлагтай байна. Энэ салбар хэсэгтээ чадалтай нэрд гарсан хүн байх. Дифференциал албан тушаалын зэрэг гүйцэтгэл байдлаар цалин хөлсийг үнэлдэг. Багаа өөрөө удирддаг байх мэдээлэл тооцоог хамтран гаргах сургалт бэлтгэл өргөн хүрээтэй явуулах ажил байдлын аюулгүй байдал зэргийг багтаасан дадлага туршлагтай байна. Сурлага дүн үнэлгээ өндөр байх ба эсвэл шилдэг дадлагжигч аль нэгийг хангасан байна. Шилдэг дадлагжигч зэргийг харьцуулан авч үзэх ба сав баглаа боодол зэрэг гэх юм дээр харьцуулан харж авч үзнэ. HRMын гүйцэтгэлийг сайжруулах ба үүний дагуу дадлага туршлага нь чигэлсэн байна. Гадаадын зах зээл бизнесийн стратег бодлого HR бодлогын дагуу хүмүүс нь хэрэгжүүлдэг. Энэ чиглэл онолын дагуу нэгдэнэ. HRM-ын үүрэг үйл ажиллагаа 4салбарт тодорхойлогддог Dave Ulrich хөгжил ба HRM үүрэгээр тодорхойлогдоно. Онцлогийг багтаах
Ангилал:Ажлын- ба байгууллагын сэтгэл судлал Ангилал:Үйлдвэрийн эдийн засгийн онол
Зурагт
Зурагт (Телевизор) гэдэг нь телевизийн өргөн цацалтыг хүлээн авч дуу авиаг сонсгож, дүрсийг үзүүлэх зориулалт бүхий төхөөрөмж юм. (Латин: Tele-алс хол, vision-үзэгдэх, харагдах) бөгөөд Монгол хэл нээ энэ үгийг зурагт гэж буулгажээ.
Александрын Миеэгомбо
Александрын Миеэгомбо нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төрсөн. Кино зохиолч, найруулагч, продюсер.
Зурагт
Зурагт нь Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш түгээмэл дэлгэрсэн бөгөөд өнөө үед цахилгаанаар хангагдсан газарт гэр ахуйн тавилга, хэрэгслийн зайлшгүй нэгэн төрөл болдог. Зурагт нь радиогаас суурь авч бүтээгдсэн ба хожим нь компьютер, гар утас зэргийн суурь болсон юм.
Александрын Миеэгомбо
Намтар
А.Миеэгомбо нь 1998 онд Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүрэг дэхь 52-р дунд сургуулийг төгсч, 1998-2002 онуудад Соёл Урлагийн Их Сургуулийг жүжигчин-найруулагчийн мэргэжлээр суралцан дүүргэсэн. Нийт 5000 орчим орчуулгын кинонд дуу оруулсан тэрээр 2006 оноос эхлэн Тэнгис кино театрын дэргэдэхь ZMN кино компаний бүтээсэн Ийм нэгэн дурлал уран сайхны киноны 1, 2-р ангийн кино зохиолыг хамтран бичилцэж кино зохиол бичих гараагаа эхэлсэн.
2011 онд Үндэстний тойм сэтгүүлд Кино академи ба завхрал хэмээх Монголын кино урлагт гарч буй завхралын талаар өгүүлсэн шүүмжлэлт нийтлэл, www.news.mn сайтад Монгол кино сайжрах уу?, Хорь уу Ная уу?, Долоон бурхныг дурандахуй, Оригинал телевиз, Зура кино юуг Зурав? зэрэг нийтлэлүүдийг бичиж орчин цагийн Монголын кино урлагт гарч буй алдаа оноо, цаашдын ирээдүйн төлөвийн тухай өгүүлсэн нь уншигч олны талархлыг хүлээсэн юм.
Зурагт
Үүсэл
Үе үеийн олон эрдэмтдийн хөдөлмөр зүтгэлийн үр дүнд зурагт бий болсон гэдгийг заавал онцлон тэмдэглэх хэрэгтэй. Английн эрдэмтэн Жеймс Клерк Максвелл (1831-1879) байгальд цахилгаан соронзон үелзлэл оршдог тухай таамаглал анх дэвшүүлжээ. Цахилгаан соронзон орон үнэхээр бодитой оршиж байгааг Германы эрдэмтэн Генрих Рудольф Герц (1857-1894) туршилтаар баталсан юм. Цахилгаан соронзон долгионы тархах хурд, түүний физик шинж чанарыг ч Герц нарийвчлан судалсан байна. Оросын эрдэмтэн Александр Степанович Попов (1859-1905), италийн эрдэмтэн Гульелмо Маркони (1874-1937) нар цахилгаан соронзон үелзлэлийг ашиглан агаарын орон зайг ашиглаж ямар нэгэн дохио дамжуулах арга бодож олжээ. Тэднийг анхлан радио зохион бүтээсэн эрдэмтэд гэж үздэг.
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2011 онд Монголд анх удаа 3D форматаар бүтээгдсэн Сайн, Муу, Хэрцгий киноны 1-р ангийн зохиолыг бичиж, ерөнхий найруулагчаар нь ажиллав.
2013 онд түүний зохиолыг нь бичиж найруулсан Single Ladies киноны 1-р анги тухайн оныхоо ашиг орлогоороо тэргүүлсэн Монгол киноны жагсаалтын 5-р байранд эрэмбэлэгдэв.
Зурагт
Үүсэл
1880 онд П.И.Бахметьев дүрсийг алсад дамжуулахын тулд эхлээд цахилгаан соронзон орон болгож задлаад, дараа нь хүлээн авагчаар эргэж цуглуулах хэрэгтэй гэдэг санааг дэвшүүлсэн байна. Үүний дараа 1884 онд Германы эрдэмтэн Паул Нипков дүрсийг алс холын орон зайд дамжуулах анхны шийдлийг олжээ. Нипковийн санаачилсан энэ арга дээр тулгуурлан 1920 онд Шотландын зохион бүтээгч Жон Байрд (1888-1946) механик телевизор бүтээсэн юм.
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2015 онд Single Ladies киноны 2-р анги нь тухайн оныхоо ашиг орлогоороо тэргүүлсэн Монгол киноны жагсаалтын 1-р байранд эрэмбэлэгдэв.
2017 онд Single Ladies киноны 3-р анги нь тухайн оныхоо ашиг орлогоороо тэргүүлсэн Монгол киноны жагсаалтын 1-р байранд эрэмбэлэгдэв.
Зурагт
Үүсэл
1900 оны 8 дугаар сарын 25-нд Францын нийслэл Парис хотод олон улсын цахилгаан холбооны бага хурал зохион байгуулагдав. Энэ хуралд оролцсон Оросын инженер Константин Перский “ television” гэдэг нэртэй илтгэл тавьжээ. Ингэснээр телевиз гэдэг нэр томъёог хүн төрөлхтөн хэрэглэх болсон юм.
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
Дээрхи гурамсан кино нь Монголын тогтмол амжилт үзүүлсэн цуврал бүтээлийн анхдагч болсон юм.
Жерар Пике
Жерар Пике (Gerard Piqué, 1987 оны хоёрдугаар сарын 2-нд төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд шигшээ багийнхаа болон Барселона багийн хамгаалагч юм.
Зурагт
Үүсэл
1907 онд гадны фото үзэгдлийг ашиглан Петербург хотын технологийн их сургуулийн багш Б.Л.Розинг өнөөгийн зурагт ажиллах үндсэн зарчмыг боловсруулжээ. Зурагтын цаашдын хөгжилд Б.П.Грабовский, С.И.Катаев, П.В. Шматков, В.К.Зворыкин зэрэг олон эрдэмтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан юм. Ер нь зурагт гэдэг бол олон хүний хамтын хөдөлмөрийн үр дүнд бий болсон хамтын бүтээл юм. Одоо ч зурагтын материал, техникийн бааз шинэчлэгдсээр байна.
Жерар Пике
Хувийн амьдрал
Пике дуучин Шакиратай 2010 оноос хойш үерхэж байгаа билээ.
Эшлэл
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Испаничууд
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2017 онд Монгол соёлоо сурталчилах эрхэм зорилгын хүрээнд Монголын язгуур урлагийн манлай хамтлагуудын нэг Хөсөгтөн хамтлагтай хамтран Хөсөгтөн Баг Дэлхийн Тайзнаа хэмээх аялан тоглолтыг анх санаачилж, ерөнхий зохион байгуулагчаар нь ажилласан нь 2017 оны 3 сард АНУ-ын 6 хот, Канадын 4 хотоор амжилттай үргэлжилж 3000 гаруй үзэгчдийн хүртээл болжээ. Нийт 32179 километр замыг туулсан энэхүү аялан тоглолт нь Монгол компани өөрсдөө зохион байгуулж, Монголын язгуур урлагаа сурталчилан аяласан анхны томоохон соёлын арга хэмжээ болсон юм.
Зурагт
Дэлгэц
Орчин үед уламжлалт дэлгэцээс илүүтэйгээр шингэн болор, плазма, гэрлийн тусгалт дэлгэц бүхий зурагтууд өргөн хэрэглэгдэж байна.
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2017 оны 10 сараас эхлэн NTV телевизээр нэвтэрсэн Канадын "Ахлах тогоочийн заавраар" (Chef in Your ear) хоолны шоу франчайзын хөтлөгчөөр сонгогдон ажилласан нь Монголын үзэгчдийн үзэх дуртай эхний 5 нэвтрүүлгийн 3-т эрэмбэлэгдсэн бөгөөд 2020 оныг хүртэл буюу 3 жилийн турш үргэлжлэн цацагдахдаа энэхүү амжилтаа хадгалсан байна.
Зурагт
Дэлгэц
Зурагтын дэлгэцийн технологийн ерөнхий дөрвөн төрөл
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2019 онд түүний ажилласан, Английн дуучин Novo Amor-ын агаарын бохирдлын эсрэг хийсэн кино-клип Sleepless (Chapter I), Repeat Until Death (Chapter II) нь 2019 оны UK Music Video Awards-д Шилдэг Альтернатив Клип төрөлд нэр дэвшиж байлаа.
Зурагт
Дэлгэц
Ангилал:Харилцаа Ангилал:Ахуйн хэрэглээний цахилгаан хэрэгсэл
Александрын Миеэгомбо
Амжилтууд
2021 онд, Монгол улсад боловсролын салбар үүсч хөгжсөний 100 жилийн ойд зориулан Боловсрол, шинжлэх ухааны яамтай хамтран боловсролын салбарын өнгөрсөн 100 жилийн түүхийг хураангуйлж, "Эрдмээр жигүүрлэсэн 100 жил" баримтат киног бүтээсэн байна.
Сургалт, лекц
Ангилал: Монголын найруулагч Ангилал:Монголчууд __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
Сент Жоржес
Сент Жоржес (St. George's) нь Карибын тэнгист орших Гренада улсын нийслэл. Хүн ам нь 7500. (1999 он).
Экспортын гол бараа нь какао, хушга юм. Английн колони байсан учраас 17-18-р зууны үеийн Английн хотуудыг санагдуулам улаан дээвэртэй тоосгон барилгууд олонтой. Байгалийн тогтоц нь усан боомт болоход тохиромжтой тул далайгаар тойрон аялал хийх жуулчид олноор зорчдог.
2004 оны 9 сард гарсан Хуррикан Иваны улмаас томоохон хохирол амссан.
Иосиф Сталин
Иосиф Виссарионович Сталин (ვასილი იოსების სტალინი; жинх. Иосиф Виссарионович Жугашвили, ვასილი იოსების ჯუღაშვილი; 1878 оны 12 сарын 18-нд төрж - 1953 оны 3 сарын 5-нд нас барсан) нь Зөвлөлтийн улс төрч. Гүржид гуталчны хүү болж төрсөн тэрбээр шашны сургуульд сурч байсан боловч хувьсгалт үйл ажиллагаа явуулсны учир 1899 онд сургуулиасаа хөөгджээ. Тэрбээр нууц хувьсгалт бүлгэмд нэгдэж, 1903 онд Оросын Социал Демократ Ажилчны Намын большевик фракцын талд оржээ. Владимир Ильич Лениний шавь болсон тэрбээр намд доогуур албан тушаал хашиж байгаад,1912 онд анхны Большевик Төв хороонд томилогдсон. 1917 оны Оросын хувьсгалаар большевикууд төрийн эрхэнд гарах хүртэл тайзны ард идэвхтэй ажиллаж байсан бөгөөд 1913-1917 онд цөллөгт байсан. Сталин (Оросын сталь буюу “ган” хэмээх үгнээс гаралтай) хэмээх нэрийг аваад, большевик засгийн газарт үндэстэн ястнууд болон төрийн хяналтыг хариуцсан комиссарын үүрэгт ажлыг гүйцэтгэсэн (1917-192 3). 1922 оноос Сталин намын Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга бөгөөд Улс төрийн товчооны гишүүн болсон. Энэхүү ерөнхий нарийн бичгийн даргын албан тушаал нь сүүлд дарангуйлал тогтоох эрх мэдлийнх нь үндэс суурийг бүрдүүлсэн. Ленинийг нас барсны (1924) дараа Сталин Лев Троцкий, Григорий Зиновьев, Лев Каменев, Николай Бухарин, Алексей Рыков зэрэг өрсөлдөгчдөө ялж, Зөвлөлтийн улс төрийн хяналтыг гартаа авчээ. 1928 онд тэрбээр Зөвлөлтийн эдийн засаг, нийгмийн бүтцийг эрс өөрчилж, олон сая хүний аминд хүрсэн. Таван жилийн төлөвлөгөөгөө тунхаглалаа. 1930-аад онд тэрбээр Хядлага хийж, олноор нь цаазаар авах, цээрлүүлэх зэргээр эрх мэдэлд нь учрах аюулыг арилгаж дөнгөжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр тэрбээр баруун хилээ бэхжүүлэхийн тулд Герман-Зөвлөлтийн харилцан үл довтлох гэрээнд (1939) гарын үсэг зурж, Финланд руу довтолж (Өвлийн дайныг үзнэ үү), Зүүн Европын зарим хэсгийг Зөвлөлтөд нэгтгэжээ. Герман Зөвлөлтөд халдан довтлоход (1941) Сталин цэргийн үйл ажиллагааны удирдлагыг гартаа авсан. Тэрбээр Оросыг Британи, АНУ-ын холбоотон болгож, Тегеран, Ялта, Потсдамын бага хурлууд дээр хэлэлцээ хийх чадвараа харуулсан юм. Дайны дараа тэрбээр Зүүн Европ дахь Зөвлөлтийн нөлөөг бэхжүүлж, Зөвлөлт Холбоот Улсыг дэлхийн цэргийн гүрэн болгосон. Сталин дотоодын эсрэг үзэл бодлыг хянах улс төрийн харгис арга хэмжээ авч байсан бөгөөд улам бүр параноид болж байлаа. Тэрбээр нас барах үедээ Эмч нарын хуйвалдаан хэмээх хядлагын дараа дахин нэг хядлага явуулахаар бэлтгэж байжээ. Ард түмэндээ аймшигтай их гарз хохирол учруулан байж Зөвлөлт Холбоот Улсыг дэлхийд нөлөөтэй гүрэн болгосон гэгддэг тэрбээр харгислал, айдас хүйдсийн зэрэгцээ аж үйлдвэржсэн цэргийн гүрэнг үлдээсэн юм. 1956 онд Сталин болон түүнийг тахин шүтэх үзлийг Никита Хрущёв шүүмжилж буруу шаасан юм.
Бага нас
Сталин Гүржийн Горид төрсөн бөгөөд гэр бүлийн санхүүгийн байдлаас болоод түүнийг 10 хүрэх хооронд тэднийх 9 газар сольж нүүсэн байв. Сталин 8, 9 хүртлээ орос хэлээр ярьдаггүй байв. 10-тайдаа сүмийн сургуульд орсон бөгөөд тэнд эзэн хаан 3-р Александрын зарлигийн дагуу, зайлшгүй орос хэл сурах ёстой байв. Сталин 12-тойдоо морин тэргэнд дайруулан ноцтой бэртэл авсан. Сургуулийн ахлах ангид байхдаа Сталин сургуулийн бусад хүүхдийн нэгэн адилаар хориотой Виктор Гюгогийн зохиолууд, марксист зохиолуудыг нууцаар уншдаг байв. Сургуулийн нэгэн багш Эцэг Абашизе сургуулийн хүүхдүүдийг харгисаар дэглэж, нэгийг нь нөгөөгөөр нь тагнуулж, сургуулийг айдас хүйдэст автуулдаг байв. Марксист ном уншлаа хэмээн баригдаж Сталин нэг бус удаа шийтгүүлж байв. Энэ бүх нөхцөл байдал хожим түүний улс төрийн үзэл бодол, айдас хүйдсээр дамжуулан төр барихад нь нөлөөлсөн хэмээн Сталин хожим дурссан байдаг.
Хувьсгалт үйл ажиллагаа
1889-1894 онд Иосиф Жугашвили сургуульд орж сурсан байна. 1894 онд Иосиф шалгалтаа сайн өгч Тифлисийн төвд байрлах Тифлисийн үнэн алдартны шашны семинарт элсэн оржээ. Тэнд тэр анх удаа марксизмтай танилцсан байна. Улмаар 1902 онд баривчлагдан Сибирь лүү 3 жилээр цөлөгдсөн. Гэсэн ч Сталин хуурамч бичиг баримт олж аван 1904 оны 1 сарын 17-нд Сибирийн цөллөгөөс оргосон. 1906 онд Ленин Сталин хоёр анх удаагаа биечлэн уулзаж, танилцсан байдаг. Дараа нь Ленин, Сталин хоёр 1907 онд Лондонд болсон Оросын Социал Демократ Хөдөлмөрийн Намын хуралд оролцсон. 1908 онд Сталин дахин баривчлагдан шоронд хэдэн сар байсны дараа, Сибирь рүү дахин 2 жилээр цөлөгдсөн. Цөлөгдсөнөөс хойш 7 сарын дараа Сталин эмэгтэй хүн болон зүсээ хувирган дахин оргосон. Гэсэн ч хувьсгалт намын дотор хаант засгийн тагнуулууд олноор шургалсан байсныг хожим нь Сталин мэдсэн бөгөөд тэр үед оройтсон байв. 1910 оны 4 сард Сталин дахин баривчлагдан, өмнөх цөллөгөө дуусгахаар илгээгдсэн. 1911 оны эхээр тэрээр богино хугацаагаар дахин оргосон. Оргоод явж байх үед нь түүнд мөнгө дамжуулах ёстой өөр нэгэн цөллөгийн хүн мөнгөө аваад оргон зугтсан. Хожим нь үүний нь төлөө, өмнөхөө эргэн санан, Сталин 1937 онд тэр нөхрийг буудуулсан.
1912 онд Ленин социал демократ намаас салж Большевик намыг байгуулсан бөгөөд Намын төв хороонд сонгогдсон зарим гишүүд хаант засгийн цагдаа нар, Охрана нарт баригдсаны дараа, хоосон албан тушаалыг нөхөх үүднээс Ленин Сталиныг намын төв хорооны гишүүнээр томилсон.
Сталинд энэ тухай мэдэгдсэний дараа Сталин цөллөгөөс дахин оргож 1912 оны 4 сард Санкт Петрбургд ирсэн. Гэсэн ч удалгүй Сталин 7 сард нь дахин баригдаж, гурван жилийн ял аван Сибирь рүү цөлөгдсөн. Гэвч энэ нь Сталины хамгийн богино шийтгэл байв. Тэрээр ердөө л 38 хоногийн дараа дахин оргосон. 1913 оны 3 сарын 8-нд намын нөхрийнхөө зөвлөгөөг даган нэгэн хуралд суух үед нь, цагдаа нар орж ирж түүнийг баривчилсан. Энэ удаад 4 жилийн ял аван цөлөгдсөн. 1917 онд Сталин цэрэгт татагдсан боловч багадаа авсан гэмтлийн улмаас цэргээс чөлөөлөгдсөн. Сталин дахин орголгүй цөллөгөө дуусгасан.
1917 оны хувьсгалын эхээр Сталин цөллөгөөс суллагдан хувьсгалын ажилд идэвхийлэн оролцсон. Энэ үймээний үеэр Лениний амь насанд аюул учирч болзошгүй хэмээн Сталин Ленинийг Финланд руу нууцаар оргон гаргах ажлыг зохион байгуулсан. Ленинийг эзгүй үед Сталин Большевик намын удирдлагыг гартаа авсан.
Хөдөлгөөн
1920 оны хавар гуравдугаар сард Сталин Украины хөдөлмөрийг Сталин, Ленин, Калиним нар 1919 онд армийн зөвлөлийг тэргүүлж, нүүрс олборлолтод хүн амыг дайчлах ажлыг гардан удирдаж байжээ. 1920 оны арванхоёрдугаар сарын 22-нд Сталин Бүх Оросын Зөвлөлүүдийн VIII их хуралд оролцжээ. Судлаач А.П.Шикманы тэмдэглэснээр “Сталин эрс ширүүн шийдвэр гаргадаг, ажилч, хичээнгүй чанартай, цэргийн болон улс төрийн ажлыг хослуулж чаддаг байсан нь олон хүмүүс түүний талд татагдан орох нөхцөл нь болжээ.1922 онд Сталин ЗСБНХУ байгуулах ажилд оролцсон юм. Тэрбээр холбооны улс биш, харин үндэстнүүдийн автомит нэгдэл бүхий нэгдсэн улс байгуулах хэрэгтэй гэж үздэг байв. Гэвч энэ төлөвлөгөөг Ленин болон түүний талынхан няцаасан байна. 1922 оны арван хоёрдугаар сарын 30-нд бүх холбооотын зөвлөлтийн анхдугаар хурлаар Зөвлөлт бүгд найрамдах улсуудыг нэгтгэж, Зөвлөлт Социолист Бүгд Найрамдах Холбооны Улсыг байгуулсан юм. Эх орны дайн эхэлснээс долоон хоногийн дараа (1941 оны зургаадугаар сарын 30-нд  Сталин шинээр байгуулсан Улсын батлан хамгаалах хорооны дарга болсон юм. Долоодугаар сарын 3-нд сталин зөвлөлтийн ард түмэнд хандаж алдарт  үгээ хэлсэн юм. "Нөхдүүд ээ, иргэд ээ, ах дүү нар аа, манай арми, флотын дайчид аа! Би та нарт хандаж байна, найз нар аа!  гэж тэр үгээ эхэлсэн байдаг. 1941 оны долоодугаар сарын 19-нд Сталин  Тимошенколийн оронд батлан  хамгаалахын ардын комиссар болсон юм. 1941 оны наймдугаар сарын 8-наас ЗСБНХУ-ын Дээд зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн зарилгаар Сталин ЗСХУ-ын Зэвсэгт хүчний дээд Ерөнхий командлагч болсон юм. 1941 оны долоодугаар сарын 30-нд Сталин = АНУ-ын өрөнхийлөгч Франклин Рузвельтийн бие төлөөлөгч, дотны зөвлөгч Гарри Гопкинсыг хүлээж авсан юм.
Гадаад харилцаа
Арванхоёрдугаар сарын 16-20-нд Сталин. Москва хотноо Их Британий гадаад хэргийн сайд Э.Идентэй Германы эсрэг дайнд холбоотон болох болон дайны дараа хамтран ажиллах тухай ЗСБНХУ, Их Британийн хооронд гэрээ байгуулах талаар хэлэлцсэн байна. 1943 оны хоёрдугаар сарын 11-нд Сталин атомын бөмбөг хийх ажлыг эхлүүлэх тухай Улсын батлан хамгаалах хорооны тогтоолд гарын үсэг зуржээ. Арваннэгдүгээр сарын 25-нд Сталин ЗСБНХУ-ын гадаад хэргийн ардын комиссар В.М.Молотов, УБХХ-ны гишүүн, ЗСБНХУ-ын Ардын комиссарын зөвлөлийн даргын орлогч К.Е.Ворошилов нартай хамт Сталинград, Баку орж, тэндээс онгоцоор Тегеран (Иран) оржээ. Тэнд 1943 оны арваннэгдүгээр сарын 28-аас арванхоёрдугаар сарын 1-нд Сталин ЗСБНХУ, АНУ, Их Британ-ий тэргүүнүүд оролцсон “Их гуравын” Тегераны бага хуралд оролцсон юм. 1945 оны хоёрдугаар сарын 4-11-нд Сталин холбоотон гурнүүдийн Ялтын бага хуралд оролцсон байна. 1943 оны гуравдугаар сарын 6-нд Сталин ЗХУ-ын Маршал цол хүртэв.1945 оны зургаадугаар сарын 26-нд Сталинд ЗХУ-ын Баатар цол олгов. 1945 оны долоодугаар сарын 27-ид шинээр бий болгосон ЗХУ-ын Генералиссимус цол олгожээ. Дайны дараа Сталингаар удирдуулсаи ЗСБНХУ-ын Сайд нарыи Зөвлөл, БОКН(б) дайнд сүйдсэн улс орны эдийн засгийг яаравчлан сэргээн босгох ажилд орсон юм.1945оны аравдугаар сарын 10-15-ны хооронд Сталинд анх удаа жижиг хэмжээний цус харвалт болжээ, 1951	оны наймдугаар сарын -нд Сталин Эрүүл мэндийн шалтгаанаар удаан хугацааны амралт авчээ. Тэр 1952 оны хоёрдугаар сарын 12-нд лажилдаа орсон байна. 1952	оны аравдугаар сард ЗХУКН-ын XIX их хурал дээр Сталин ‘хөгширч, ядарсан" тул "түүний хусэлтийг хүндэтгэж” БОКН(б)~ын ТХ -ны нарийн бичгийн даргын ажлаас чөлөөлж өгөхийг хүссэн байна 3ХУКН-ын IX ны Бүгд хурал тууний хусэлтийг хулээж аваагүй бөгөөд намын шинэ дүрмийн дагуу туүнийг ЗХУКН-ын ТX-ны Нарийн бичгийн даргаар сонгожээ.
Сталинизм ба хэлмэгдүүлэлт
Ленинийг нас барсны дараа төрийн эрхийг барихын төлөө тэмцэн, өрсөлдөгчдөө янз бүрийн аргаар замаасаа нэг болон хэсгээр нь зайлуулсан. Үүний дараа 1936-1938 оны Их цэвэрлэгээний дараа Сталинтай эн зэрэгцэх хүн Зөвлөлтөд үгүй болж, Сталин хязгааргүй эрх мэдлийг ганцаараа эзэмшсэн.
Хүн төрөлхтний түүхэнд маш цөөхөн хүнд л байсан эрх мэдлийг ганцаараа олсон тэрээр хүн төрөлхтний өмнө байгаагүй том нийгмийн туршилтууд, нийгмийн өөрчлөлтүүдийг хийсэн. Орос орныг тариачдын орноос аж үйлдвэржсэн улс болгох ажлыг хүн хүч, цэрэг цагдаа, 5 жилийн төлөвлөгөөгөөр далайлган хэрэгжүүлсэн. Мөн янз бүрийн угсаатан, ард түмнүүдийг төрөлх нутгаас нь зуу зуун мянга, саяар нь нүүлгэн шилжүүлж, сая сая хүний юу идэх, юу идэхгүйг ганцаараа шийдэж байв.
Түүний тушаалын дагуу Украинууд, Польшууд, Солонгос, Ижил мөрний Германууд, Крымын татарууд, Халимагууд, Чеченүүд, Ингушүүд, Мешкетын туркүүд, Финландууд, Болгарууд, Грекүүд, Латвиуд, Литвууд, Эстонууд, Еврей нар зэрэг үндэстэн, угсаатан хүмүүсийг хүчээр Сибирь, Төв ази руу цөлж, үндэстэн угсаатнаар нь нутаг заан байрлуулж байв. Учир нь эдгээр хүмүүсийг итгэж үл болох хүмүүс хэмээн үзэн, 2-р зэргийн хүмүүс гэж тэр үзэж байв.
Хожим судлаачид Сталины дэглэмийн улмаас 4-10 сая гаруй зөвлөлтийн иргэн нас барсан гэж тооцоолдог. Зарим судлаачид өлсгөлөнг мөн оролцуулан, зөвхөн 32-33 оны өлсгөлөнгийн үеэр 6 орчим сая хүн нас барсан. Үүнээс гадна 1.5 сая хүнийг цаазаар авсан; Гулагуудад, шоронд 5 сая хүн нас барж; 7.5 сая хүнийг цөлж, нүүлгэн шилжүүлэх үеэр 1.5 сая орчим; германы цэргийн хоригдол болон германы иргэд 1 сая орчим хэмээн тооцоолдог. Ингэж тооцоолбол 15 сая орчим хүн Сталины дэглэмийн золиос, хохирогч болон хэлмэгдсэн. Өөр нэгэн тооцоллоор Сталин нийт 24 сая зөвлөлтийн хүмүүсийг цаазлан хороосон гэсэн тоо байдаг. Ленин,Сталины байгуулсан харгис дарангуйлал болон олон улсын коммунизмын харгислалын  балгаар дэлхий даяар коммунизмын бүтэшгүй үзлийн төлөө ямар ч гэм зэмгүй 100 сая хүний амь насыг коммунистууд хөнөөсөн ажээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Зөвлөлт эхний үед маш ноцтой хохирол амсаж, бууж өгөх тухай асуудал ч яригдаж байсан гэдэг. Гэсэн ч дайны явцад өөрчлөлт гарч улмаар дайныг Зөвлөлтийг ялалтаар дуусгах боломжтой болсон. Ийнхүү ганцаараа засагласаар 1953 оны 3 сарын 1-нд тархинд нь цус харваж Сталин нас нөгчсөн.
Таалал төгссөн нь
Хоёрдугаар сарын 26 -нд Сталин "Ближняя дача" зуслан дээр 3ХУКНын Төв Хорооны Товчоог хуралдуулжээ. Хуралд Сталин, Мяленков, Бария, Булганин, Хрущёв оролцсон байна, 1953 оны гуравдугаар сарын 1-нд "Ближняя Дача" Зуслангийн гал тогооны өрөөнд Сталины хэвтэж байгааг хамгаалалтын албаны ажилтан П.В.Лозгачёв олж харсан байна. Гуравдугаар сарын 2-ны өглөө эмч нар ирж, биеийн баруун тал мэдээгүй болсоныг тогтоосон байна. Сталин гуравдугаар сарын 5-ны орой 21 цаг 50 минутад нас баржээ. Тархинд нь цус харвасан тул нас барсан гэсэн эмнэлгийн дүгнэлт гарчээ. Зандалшуулсан цогцосыг нь Лениний бунханд тавьсан байна. 1953-оос 1961 он хүртэл бунханыг В.И.Ленин, И.В.Сталины мавзолей гэж нэрлэж байв. 1961 оны аравдугаар сарын 30 -н д ЗХУКН-ын XXII их хурал "Сталин Лениний гэрээслийг ноцтой зөрчиж байсайн тул түүний цогцосыг бунханд байлгах боломжгүй гэж тогтоожээ. 1961 оны аравдугаар сарын 31-ээс арваннэгдүгээр сарын 1-нд шилжих шөнө Сталины цогцосыг Бунханаас гарагаж Кремлийн хананы хаа нэгтээ оршуулжээ.
Сталинийг хороох оролдого
Сталинийг хороох оролдогууд нь Сталины хамгаалалт үргэлж өндөр түвшинд байлаа. Иосиф Сталиныг хороох хэд хэдэн оролдлого гарч байсан ч ямар ч амжилтгүй өндөрлөж байлаа. 1942 оны 11-р сарын 6-нд Сталиныг машинтайгаа Улаан талбайн ойролцоо явж байхад нь гал нээж байжээ. Гал нээсэн Савели Дмитриевийг баривчилж 1950 оны 8 сарын 25-нд буудсан байна. 1943 онд Сталин, Рузвельт, Черчилль нарыг Тегеранд уулзахаас өмнө германы нууц албаныхан тэднийг хороохоор бэлтгэж байгаа гэсэн мэдээллийг нууц албаныхан олж мэдсэн байна. Үүний үр дүнд Иранд байгаа Германы нууц бүлэглэлийн олон арван гишүүдийг баривчилжээ. Гурван орны төрийн өндөрлөгийн аминд халдах хуйвалдааныг тагнуулч Отто Скорцени гол зохион байгуулж байжээ.
Ангилал:Псевдоним Ангилал:Сталинизм Ангилал:Антисемитизмын хүн Ангилал:Антисионизмын хүн Ангилал:Катыний хядлага Ангилал:ЗХУ-ын засгийн газрын тэргүүн Ангилал:ЗХУ-ын намын дарга Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын улс төрийн товчооны гишүүн Ангилал:20-р зууны улс төрч Ангилал:Большевикийн гишүүн Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгалын хүн Ангилал:Оросын иргэний дайны хүн Ангилал:Зөвлөлт-Польшийн дайны хүн Ангилал:Ардын комиссар Ангилал:ЗХУ-ын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Mарксизм-Ленинизмийн төлөөлөгч Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:ЗХУ-ын маршал Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Ялалт одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их хядлагын гэмт хэрэгтэн Ангилал:Будапештын хүндэт иргэн Ангилал:Гүржүүд Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросын хүн Ангилал:1878 онд төрсөн Ангилал:1953 онд өнгөрсөн
Хөлөгт тоглоом
Хөлөгт тоглоом нь дараах төрөл зүйлүүдтэй.
Дөрвөн бух
Хангай газар үүссэн тоглоом ажээ. Зарчимын хувьд тэмээн тавагтай адил юм. Дөрвөн бух гэдэг нь 2 хvний тоглоом.
Тоглогчдын зорилт нь эсрэг тоглогчийн 2 бухыг нvvдэлгvй болгон өөрийн 2 бухаар хаана. Ингэж хаахдаа нэг бол 1 ба 2-р буудалд, эсвэл 4 ба 5-р буудалд хаана. Өөр буудалд хаагдахгvй. 2 ба 5-р буудлын хооронд далай байгаа гэж тооцдог.
Тэмээн таваг
Тэмээн таваг бол говьд үүссэн тоглоом. Тэмээн тавгийн хөлөг нь тэмээний тавагтай төстэй бөгөөд нэг худагтай юм. Энэ бол 2 хүүхдийн тоглоом юм. Тэмээн тавгийн хөлөг 5 буудалтай. Хоёр хүүхэд хоёр, хоёр хүүгээр тоглодог.
Эвэр бух
Эвэр бух буюу бух туух тоглоом нь бухын эвэр хэлбэртэй нийт 9 хөлөг бүхий хоёр хүний тоглоом бөгөөд нэн эртний гаралтай тоглоомд тооцогддог. Тоглогч хоёр хүний нэг нь 1 бух авч нөгөө нь 2 хүү авна. Хоёр хүү нь бухыг хөлгийн 1-р буюу зурагт үзүүлсэн хар цэгийн байрлалаас 9-р хөлөгт шахаж хорихыг эрмэлзэнэ. Харин бух нь туугдахыг аль болох эсэргүүцэж замаас буцахыг эрмэлзэнэ. Бух хүү хоёр зөвхөн зураасны дагуу ухрах буюу урагшлах байдлаар нүүх ба хүү эхэлж нүүнэ.
Гэр
Гэрийн хөлөг монгол гэрийн хэлбэртэй бөгөөд 12 буудалтай. Хоёр хүүхэд дөрөв дөрвөн хүүгээр тоглоно.
Нүүхдээ зураасны дагуу хаашаа ч нүүж болно. Идэхдээ дундах зурааснуудын дагууд (бусдын зэргэлдээ хүүг) зөвхөн давж иднэ. Нэг идэш байвал нэг, хоёр идэш байвал хоёр иднэ. Идэх идэш байсаар байтал идэхгүй байж болохгүй.
Нэг хүний хөлөгт тоглоом. 10 буудлын 9-д нь хүү эсвэл шагай байрлуулна.
Даам тоглох шиг идэх 1 хүү үлдээх ёстой. Гэхдээ хоосон нүүдэл хийж болохгүй
Ангилал:Монгол наадгай
АНУ-ын Ф-117 онгоцыг 1999 онд Сербүүд унагасан нь
АНУ-ын Ф-117 онгоцыг 1999 онд Сербүүд унагасан нь — 1999 онд АНУ тэргүүтэй НАТО-ийн хүчин хуучны Югославын улсуудын иргэний дайныг зогсоох цэргийн томоохон ажиллагааны үеэр цэрэг дайны түүхэнд анх удаа шинэ үл үзэгдэх технологтой Ф-117 онгоцыг 1960-аад оны хуучны ЗХУ-ын хийцийн агаарын эсэргүүцэгч сөнөөгч пуужингаар устгах тохиолдол гарсан юм. Ф-117 нь анх 1970-аад оноос бүтээгдэж эхэлсэн 1983 онд зэвсэглэлд орсон тухайн үеийн АНУ-ын тэргүүний түвшний зэвсэглэлд тооцогдож байжээ.
1999 оны 3 сарын 27-нд НАТО-ийн онгоцууд Белградын ойролцоо чухал газруудыг бөмбөгдөх ажиллагаа явуулах үед Сербийн 250-р Агаарын Хамгаалалтын хороонд чухал обьектуудыг хамгаалах үүрэг оногджээ. Тухайн дайралтын өмнөх нь Сербүүд НАТО-ын зарим нууц радио холбоог замаас нь барьж тайлж уншиж чадсан учир 250-р хороог тухайн дайралтын ойролцоо байрлуулж амжсан байв. НАТО-ын тал С-125 Нева сөнөөгч пуужингаар зэвсэглэсэн Сербийн Агаарын хамгаалах хүчинг өөрсөнд нь аюул болохгүй хоцрогдсонд тооцож байв. Сербүүд АНУ-ын шинэ сөнөөгч онгоцнуудыг илрүүлэхийн тулд нилээдгүй чармайлт гаргаж хуучны орос радаруудаа самнах долгионыг нь олон янзын уртад шилжүүлж тухайн үед урт долгион дээр тавьсан нь Ф-117-ын радарын долгион сарниулах бүрхүүлтэй биеийг танисан байна. 3 сарын 27-ны орой хурандаа Золтан Данигийн удирдсан 250-р хорооны 3-р ангийн хариуцсан радарууд 50км зайнаас онгоцнуудыг таньж онгцоны бөмбөгний хавхлага онгойход байг бүрэн тогтоож 13км-т ойртож ирсэн Ф-117-уудын эсрэг хэд хэдэн С-125 пуужингуудыг харважээ. 82-0806 дугаар бүхий Ф-117 онгоц пуужинд оногдож америкийн нисгэгч дэд хурандаа Дэйл Зэлко онгоцноосоо шүхрээр буужээ. Тухайн үед пуужинг харвасан цэрэг Драган Матичийн 2009 оны ярилцлагаар тэд байг 50-60км зайд илрүүлж радараа зөвхөн 17 секунд ажиллуулж дайсанд танигдуулахгүйн тулд радарын самналтаа унтрааж байг 13км зайнд байхад нь пуужингуудаа харважээ мөн командын байр, радар, зенитийн батарей 3-ын хооронд газарт булсан кабелиар холбоо барьсан нь радио долгионийг нь сонсож хариу арга хэмжээ авах бололцоог Америкчуудад олгоогүй байна. Америкийн нисгэгч газарт буугаад нүхэнд нуугдаж НАТО-ын аврах баг иртэл нуугдаж аврагджээ. Дэд хурандаа Дэйл Зэлкогийн мэдэгдсэнээр 2 пуужин онгоцны өөдөөс ойртож нэг нь байг танилгүй зөрж нөгөө нь онгоцыг онож сөнөөжээ.
Онгоцны зарим хэсгийг Сербүүд авч шинжилж зарим хэсгийг нь Орсын цэргийнхэнд шилжүүлж шинэ үл үзэгдэгч технологын нууц задарсан байна.
250-р хорооных нь 5-р сарын 2-нд мөн АНУ-ын Ф-16 сөнөөгч онгоцыг унагажээ. Нийтдээ тухайн цэргийн ажиллагааны үеэр хэдэн арван С-125 пуужинг Сербүүд харваж НАТО-ын 2 онгоцыг сөнөөж чадсан байна.
Сүүлд 2010 оны үед цэргээс халагдаад талхны газар ажиллуулдаг болсон Золтан Дани болон Дэйл Зэлко нар уулзаж найзууд болжээ.
С-125-ын өмнөх хувилбар С-75 нь Ветнамын дайны үед өргөн хэрэглэгдэж 1000 гаруй АНУ-ын онгоцыг 1960-аад оны дундуур унагажээ.
Монгол улсын зэвсэглэлд С-125
Монгол улс С-125 Печора пуужингийн системийн илүү сайжруулсан хувилбар Печора-2М системтэй. Шинэчилсэн С-125 нь дунд тусгалын сөнөөгч пуужинг (500-800км-т харвадаг) амдан устгах чадвартай юм. С-125-ын байг устгах магадлал 0,6 байдаг шинэчилсэн хувилбар нь магадлалыг илүү сайжруулсан байдаг.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын агаарын зэвсэгт хүчин Ангилал:1999 оны үйл явдал Ангилал:Югославын түүх
Зөөврийн тоглуулагч
thumb|right|250px|mp3 файлын шахмал диск тоглуулагч ([[Филипс Экспаниум)]]
Зөөврийн тоглуулагч гэдэг нь дуу хөгжим, зураг, дүрс бичлэг, баримт бичиг зэргийг сонсох, харах, үзэх зориулалттай авсаархан хэрнээ их багтаамжтай цахим төхөөрөмж, хэрэглүүр юм. Эдгээр зүйлс нь ихэвчлэн хатуу диск, бичил диск, шахмал диск, зөөврийн диск гэх мэт агууламжуудад хадгалагдсан байдаг.
Сүүлийн үед зөөврийн тоглуулагч нь тодорхой өргөн хэрэглэгддэг өргөтгөлтэй файлуудыг тоглуулахад чиглэгдэж байна. Жишээлбэл .mp3, .wma өргөтгөл бүхий дуу хөгжмийг (жишээ нь MP3 тоглуулагч), .jpeg, .gif, .png өргөтгөл бүхий дүрс зургуудыг (жишээлбэл iPod цувралын тоглуулагчид), .mpeg, .wmw өргөтгөл бүхий дүрс бичлэг зэргүүдийн тоглуулагчид олон төрлөөрөө байдаг. MPEG аудио ба видёо шахаж стандартын болгож боловсруулдаг. MP3 нь үнэн хэрэгтээ MPEG-ийн аудио 3-р давхрага юм. Одоо MP3 болон WAV хэмээх бас нэгэн аудио хэлбэрийн файлуудыг хооронд нь харьцуулья. MP3 файлын гол давуу тал нь WAV файлыг бодвол бага хэмжээтэй. MP3 файл нь 1 минутын бичлэгийг 1 мегабайтад хадгалдаг бол WAV файл 11-12 мегабайтад хадгалдаг байна. Энэхүү шахалтыг MP3 хэрхэн хийдэг бэ? CD болон аудио файл нь тухайн дууныхаа бүх хэсгийг агуулдаггүй. Үүнийхээ оронд тасралттай кодыг хадгалдаг. CD эсвэл WAV файл нь дууг секундэд 44000 удаа ханддаг нь маш их хэмжээний мэдээллийг үүсгэдэг. MP3 файл нь дууны хүний сонсож чадхааргүй хэсгийг агуулдаггүй. Өөрөөр хэлвэл хүний чих нь 16 килогерцээс илүү давтамжтай дохиог сонсохгүй. Ийм маягаар ижил давтамжтай тодорхойгүй шуугианыг масклана. Үр дүнд нь CD-тэй ижил чанартай боловч жижиг хэмжээний дууны файл бий болно. MP3 файл нь радио шоу эсвэл аудио номнууд гэх мэт ярисан яриаг агуулсан гүйцэтгэл сайтай хөгжим юм. Тэр шошго гэж нэрлэгдэх өөрийнхөө тухай мэдээллээр хангах кодлогдсон блоктой. Шошго нь гүйцэтгэгчийн нэр, албумны хавтас зэрэг зураглал, дууны үг, хөгжмийн төрөл болон илүү мэдээлэл авах холбоос зэргийг агуулсан байж болно.
Ангилал:Ахуйн хэрэглээний цахилгаан хэрэгсэл Ангилал:Дүрс бичлэг тоглуулагч Ангилал:Электрон ном
2018 оны Формула-1
2018 оны Формула-1-дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь Формула 1-ийн дэлхийн аваргын 69 дэх улирлын тэмцээн байна.
Уралдааны зам
2008 оноос хойш Формула 1-ийн уралдааны календарьд ороогүй байсан Францын их шан эргэж орлоо. 1991 оноос 2008 он хүртэл Маньи-Кур авто тойруулгад зохиогдож байсан бол одоо Поль Рикар авто тойруулгад дахин зохион явагдахаар болсон бөгөөд тус замд хамгийн сүүлд 1990 онд Формула 1-ийн уралдаан явагджээ. Мөн түүнчлэн Германы их шан ч бас буцаж орсон ба хамгийн сүүлд 2016 онд Хоккенхаймринг дээр явагдсан бөгөөд энэ удаа тэнд зохиогдохоор болсон.
Харин 1999 оноос өнөө жилийг хүртэл уралдааны календарийн бүрэлдэхүүнд тасралтгүй оролцож байсан Малайзын их шан хасагджээ. Хэдийгээр уралдааныг зохион байгуулагчид нь Формула Нэг Групптэй 2018 оныг дуустал гэрээтэй байсан боловч санхүүгийн асуудлаас болон нэг жилийн өмнө гэрээгээ дуусгавар болгосон байна.
Техникийн дүрмийн өөрчлөлт
2018 оны улиралд жолоочийн аюулгүй байдлыг нэмэгдүүлэх үүднээс Хало системийг Формула 1-ийн ДАШТ-д нэвтрүүлэв. Энэхүү системийг нэмснээр хамгийн бага жин нь 728 кг-аас 733 кг болж нэмэгдлээ.
Бензиний холимогт тос нэмэхийг хориглох зорилгоор тосны үндсэн банкны дүүргэлтийн хэмжээг хянадаг болсон ба үүний тулд багууд бодит цагийн мэдээллийг ОУАХ-нд ОУАХ дамжуулан өгөх үүрэг хүлээв.
Спортын дүрмийн өөрчлөлт
ОУАХ нь 2018 оны улиралд гараанаас хугацаанаас өмнө хөдлөхийг мэдрэгч системийг улам нарийн болгов. Үүний дагуу нисгэгч нар хэрвээ тэргээ энэ мэдрэх системд орохгүйгээр байрлал эзэлбэл торгууль хүлээхээр боллоо. Ингэх шалтгаан 2017 оны Хятадын гран-при дээр Себастиан Феттел тэмдэглэсэн гарааны байршлаас нэг метрийн зайтай ташуулдуулж зогсоосон нь хяналтад ороогүй байна.
Хөдөлгүүр нийлүүлэгч
Заубер баг өнгөрсөн улиралд Феррари багаас хөдөлгүүр авч уралдсан ба 2018 оны улиралд Хонда хөдөлгүүр авахаа 2017 оны дөрөвдүгээр сард мэдэгдсэн байна. Гэвч 2017 оны долоодугаар сард шинээр багийн дарга болсон Фредерик Вассёр Хонда хөдөлгүүр гараанд гарч байгаа бүх хөдөлгүүрээс хамгийн найдвар муутай, хүч муутай учраас энэ талаар дахин бодох хэрэгтэй гэжээ. Хэд хоногийн дараа Заубер 2018 онд Хондагаас мотор авахгүй харин Ферраригийн хамгийн сүүлийн үеийн хөдөлгүүрийг авахаа мэдэгджээ.
Торо Россо баг энэ улирлыг Хонда мотортойгоор оролцох бол МкЛарен Хонда хөдөлгүүрээ Реногийн хөдөлгүүрээр солихоор болов.
Уралдааны хуанли
Уралдааны хуанлийн анхны хувилбарыг 2017 оны зургаадугаар сарын 19-нд ОУАХ 21 уралдаантайгаар төлөвлөсөн байв. Үүнийг олон улсын автомашины холбооны мөн гишүүд арванхоёрдугаар сарын эхээр баталжээ.
Эшлэл
#2018  Формула-1
Пунцагийн Жасрай
Пунцагийн Жасрай (1933 оны 11-р сарын 26-нд төрсөн Говь-Алтай аймгийн Бугат суманд төрсөн-2007 оны 10-р сарын 25-нд Улаанбаатар хотод нас барсан) нь Монголын улс төрч, эдийн засагч. 1992 оноос 1996 он хүртэл Монгол Улсын 17 дахь Ерөнхий сайд.
Боловсрол
1950 онд Говь-Алтай аймгийн Тонхил сумын долоон жилийн дунд сургууль, 1956-1961 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын Москва хотын Эдийн засаг-статистикийн дээд сургуулийг төгсчээ.
Тэрээр 1970 онд Эдийн засгийн шинжлэх ухааны дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан бөгөөд Олон улсын дээд боловсролын академийн жинхэнэ гишүүн, Москвагийн эдийн засаг, статистик, информатикийн их сургууль, МУИС-ийн Хүндэт доктор цолтой.
Ажил
Мөн төрөөс Алтан гадас одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор хоёр удаа шагнагдаж, Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч цол хүртсэн.
Тэрээр 2007 оны 10 сарын 25-нд МАХН-ын 25-р их хуралд төлөөлөгчөөр сонгогдон оролцож байхдаа зүрх нь зогсож нас барсан юм.
Бүтээлүүд
Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:БНМАУ-ын улс төрч Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Монгол улсын гавьяат эдийн засагч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1933 онд төрсөн Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Эммануэль Амунеке
Эммануэль Амунеке (Emmanuel Amuneke; 1970 оны арванхоёрдугаар сарын 25, Эзе-Ободо) — Олимпийн аварга Нигериийн хөлбөмбөгчин. 1994 оны Африк үндэстний цомд түрүүлж, ДАШТ-д амжилттай оролцсон түүнийг Египетийн «Замалек» багаас Португалййн «Спортинг» элсүүлсэн байдаг ба Африк тивийн шилдэгээр алдаршуулсан түүхтэй.
Испанийн «Барселона» 3.6 сая доллараар Амунекег 1996 онд элсүүлсжээ. Удалгүй бэртсэнээр спортын замнал нь буурах болсон байдаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Нигерийн олимпын аварга Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Юлиус Бергер багийн тоглогч Ангилал:Замалек багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Барселона багийн тоглогч Ангилал:Альбасете багийн тоглогч Ангилал:Аль-Вахдат багийн тоглогч Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1970 онд төрсөн
Детектор
Детектор нь цөмийн физикийн судалгааны суурь төхөөрөмжийн нэг юм. Детектор нь цөмийн цацрагийг бүртгэх үүрэгтэй бөгөөд дотроо хагас дамжуулагч, стинцилляцын, хийн ниргэлэгт гэх мэт олон янз байдаг.
Ангилал:Физик
Жон Карью
Жон Алью Карью (John Alieu Carew, 1979 оны есдүгээр сарын 5-нд Акерсхус тойргийн Лёренског хотод төрсөн) нь Норвегийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Норвегийн шигшээ багт тоглодог. Түүний эцэг нь Гамби, эх нь Норвеги үндэстэн ба өөрөө Норвегит төрж өсчээ.
Клубийн замнал
Лёренског хотын ижил нэрт хөлбөмбөгийн багаас хөлбөмбөгийн замналаа эхлүүлсэн Карью 1998-99 оны улирлын туршид Норвегийн дээд лигийн Волеренга багт тоглож байх үедээ довтолгооны бүсийн ирээдүйтэй тоглогч болохоо харуулсан гэдэг. 20 настайдаа улсынхаа хамгийн арвин түүх баялагтай Русенборг багт элсэж Европын клубүүдийн хамгийн том тэмцээн Аваргуудын лигийн дарийн утааг үнэрлээд авсан нь бий. Дараа нь Испанийн Валенсиа багт 8.5 сая еврогоор худалдагдан очиж, Ла Лигийн 2001–02 оны улирлын түрүүг авалцаж байв. Карьюгийн хувьд Валенсиа багийг 2001 оны УЕФА Аваргуудын Лигийн шигшээ тоглолтонд торгуулийн цохилтоор Бавари Мюнхен багт хожигдож азгүйтэхэд багаа төлөөлөн торгуулийн цохилтыг амжилттай гүйцэтгэж байв. Уг тэмцээнд Карьюгийн багтаа оруулсан том хувь нэмэр нь дөрөвний нэг шигшээд оноолтоор таарсан өрсөлдөгч Арсенал багийг талбай дээрээ хүлээн авсан тоглолтын 75 дахь минутанд толгойгоороо мөргөн оруулсан явдал юм. Түүний энэ гоол нь хагас шигшээд багаа шалгаруулсан. Улмаар Карью Италийн Рома багт 2003-04 оны улиралд зээллэгээр тоглосоны дараахан буюу 2004 онд Туркийн Бешикташ багт элссэн байна. 2005 оноос Францын Лион багт 7.6 сая еврогийн гэрээг байгуулан тоглох болжээ.
2007 оны нэгдүгээр сарын 22-нд Карью Астон Вилла багтай Лион багийн тохиролцсон тохиролцооны үндсэн дээр Милан Барошоор сэлгэгдэн Английг зорьсон юм. Гурван жил хагасын гэрээгээр ирсэн Карью Астон Вилла дахь анхны тоглолтоо Ньюкасл Юнайтед багт 3-1 харьцаагаар ялагдал хүлээсэн тоглолтонд хийж байв. Тэр 10 дугаарын өсгөлийг энэ үед мөн л Милан Барошоос залгамжлан авч байв. Харин анхны гоолоо анхны тоглолт хийснээс хойшхи гурав дахь өдрөө Вест Хэм Юнайтед багийн хаалганд оруулсан байна. 2007-08 оны улирал түүний хувьд Премьер лигтээ шилдэг довтлогч нь байж чадах тоглогч гэдгээ харуулсан үе юм. Улирлын нээлтийн гоолоо 2-0 харьцаагаар Эвертон багийг буулган авсан тоглолтонд оруулсан Карью улирал шувтарахад 13 гоол оруулсан амжилтаараа «мэргэн буучдын жагсаалтын шилдэг аравт» бичигдсэн юм.
2008 оны наймдугаар сарны 14-нд Астон Вилла багтай гэрээний нөхцөлдөө нэмэлт оруулсан хугацааг нь 2011 оныг хүртэл сунгасан юм. Улирлын лигийн нээлтийн гоолоо Манчестер Сити багийн хаалганд оруулж Вилла Парк цэнгэлдэхэд цугларсан хөгжөөн дэмжигчдийг цэнгүүлж байв. Түүнээс хойшхи ээлжит тоглолтуудад гоол оруулсаар байсан Карью 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 6-нд болсон УЕФА-гийн цомын F хэсгийн Славиа Прага багийг 1-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хожлын гоолыг оруулж байв. Түүнээс хойш удалгүй Карью бэртэл авч бэртлээс эргэн ирэх хугацааг хүртэл буюу 2009 оны нэгдүгээр сарын 31-нийг хүртэл түүний оронд Эмиль Хески тоглох болжээ. Карью 2008-09 оны улиралд лигийн 25 тоглолтонд оролцож 11 гоол оруулсан амжилтыг үзүүлжээ.
Өдгөөг хүртэл Карьюгийн хувьд хэд хэдэн бэртлийг авсан юм.
Шигшээ багийн замнал
Жон Карью Норвегийн шигшээ багийн нэрийн өмнөөс 85 удаа гараанд гарч 23 гоолыг оруулж байсан ба Евро 2000 тэмцээнд оролцож байлаа. 1998 оны арваннэгдүгээр сарын 18-нд тэрээр шигшээ багийн анхны гараагаа хийж байв.
Хувийн амьдрал
Карью 2009 онд Бирмингем хотын эмнэлэгт багийн хөгжөөн дэмжигчидтэйгээ уриалга гарган хандивын ажил өрнүүлж байв.
Түүний эгч Элизабет нь R&B стилийн дуучин ажээ.
Баг
Астон Вилла
12 сарын 30
12 сарын 30 нь Григорийн тооллын жилийн 364 дахь (өндөр жил бол 365 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 1 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
1230 #30
Ав
Ав гэдэг нь анг олон нийтээрээ хомроглон агнахыг хэлнэ.