cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уинстон Черчилль
Улс төрийн замнал
У.Черчилль 1905 оны 12 дугаар сарын 12-нд Эзэнт улсын Колониудын асуудал эрхэлсэн орлогч сайдаар томилогдов. Ингээд тэр Бурын үндсэн хуулийг боловсруулах ажилд оржээ. 1908 онд эрүүл мэндийн байдлаас шалтгаалан Кемпбелл Баннерман ерөнхий сайдаа Герберт Асквитд шилжүүлж сайд нарын халаа сэлгээ явагдсанаар 4 дүгээр сарын 12-нд Черчилль Үйлдвэр худалдааны сайд болж улмаар цэрэг дайны зардлыг багасгах ажилд ханцуй шамлан оржээ. У.Черчилль Асквитын Засгийн газарт ажиллахдаа нийгмийн шинэчлэлийн бодлого явуулж ажлын өдрийн үргэлжлэх хугацаа, хөдөлмөрийн хөлс, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ зэргийг боловсруулж Англид анхлан мөрдүүлжээ. Тэрээр 1910 оны 2 дугаар сарын 14-нд 35 насандаа Дотоод хэргийн сайд болсноор түүний улс төрийн амьдралын хамгийн зөрчилтэй үе нь эхэлсэн юм. Бослого тэмцэл үймээн самуун тухайн үед ихээр гарах болж заримыг нь хүч хэрэглэн дарахад У.Черчилль Дотоод хэргийн сайдын хувьд биечлэн оролцож байжээ.
1911 оны 10 дугаар сарын 23-нд Ерөнхий сайд Асквет У.Черчиллийг Их Британий Адмиралын газрын нэгдүгээр Лордоор /Усан цэргийн яамны сайд/ тохоон томилжээ. Хэдийгээр энэ албан тушаал Дотоод хэргийн сайдаас доогуур зиндааных байсан ч Черчилль дуртай хүлээн авсан гэдэг. Учир нь усан флот нь Английн геополитикийн гол зэвсэг байсан тул тэрээр томоохон шинэтгэл хийхээр зорьж байсан хүсэл эрмэлзэлтэй нь таарч байжээ. 1906 онд Английн хүнд артиллерийн "Дредноут" байлдааны усан онгоц буй болсноос хойш Герман, Франц, АНУ байлдааны усан онгоцны зэвсэглэлээр хөөцөлдөх болсон юм. Английн төсөвт Тэнгисийн хүчний зардал жин дарж байсан бөгөөд тэнгисийн хүчинд шинэ загварын нисэх онгоц, усан онгоцнууд шаардлагатай байсан үе билээ. 1912 онд шинэ загварын "Айрон Дьюк" зорьж байсан ч түүний оронд Их Британийн тэнгисийн цэргийн хүчинд 1948 он хүртэл ашигласан "Queen Elizabeth" байлдааны онгоцыг буй болгож чадсан билээ.
Их Британи дэлхийн нэгдүгээр дайнд албан ёсоор 1914 оны 8 дугаар сарын 3-нд оролцсон бөгөөд энэ өдөр Австри-Унгар улс Сербид албан ёсоор дайн зарласан билээ. Бельгийн Засгийн газар Антверпен хотыг Германчуудад өгөхийг санал болгосон хэдий ч У.Черчилль уг хотыг хамгаалахаар 10 дугаар сарын 5-нд очсон хэдий ч 5 хоногийн дараа 2500 цэргээ алдаж хотыг Германчуудад өгчээ. Үүний дараа тэрээр "Хуурай замын хөлгийн комиссын (Landships Committee) гишүүний хувьд танк бүтээх, танкийн арми байгуулах ажилд орсон ажээ.
1921 онд Британий Колониуд хариуцсан сайдын ажилд томилогдож Англи- Ирландын Гэрээ байгуулахад оролцож Ирланд биеэ даасан чөлөөт улс болсон юм. 1921 оны 9 дүгээр сард консерваторуудын эвслээс гарч 1922 онд тэрээр Либерал намын санал асуулгаар Дандийн тойрогт ялагдал хүлээжээ. Тэрээр 1924 оны сонгуулиар Нийтийн Танхимд /House of Commons/ сонгогдож Консерватив намдаа эргэн орсон байна.
1924 онд Стэнли Бодуинын Засгийн газарт Сангийн сайдаар томилогдон ажиллав. Энэ үед инфляц үүсч ажилгүйдэл ихсэж 1926 оны нийтийг хамарсан бослого тэмцэл үүсэх үндэс болоод байсан юм. 1929 оны сонгуульд консерватив намынхан ялагдал хүлээсний дараа намын удирдлагуудтайгаа Энэтхэгийн худалдааны тарифын асуудлаар санал зөрчилдсөнтэй холбоотойгоор 1931 онд тэрээр Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд багтаагүй байна.
Засаг төрийн ажлаас түр хөндийрсөн тэрээр өөрийн удмын Мальборогийн анхны герцог Жон Черчиллийн тухай «Мальборо болон түүний амьдрал, цаг хугацаа» (Marlborough: His Life and Times) номоо бичжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайн
1939 оны 9 дүгээр сарын 1-ний өдөр Фашистын Герман Польш руу цөмрөн орснооор Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхлэж Их Британи дайнд татагдан орж байгаагаа 9 дүгээр сарын 3-ны өдөр зарласан юм. Энэ өдөр Уинстон Черчиллийг Адмиралын газрын Нэгдүгээр Лорд болон Цэргийн зөвлөлийн бүрэн эрхт гишүүн болжээ.
1940 оны 5 дугаар сарын 7-ны өдөр Нийтийн Танхимд / House of Commons/ Норвегийн төлөөх тулалдаанд ялагдал хүлээсэнтэй холбоотойгоор Засгийн газарт итгэл хүлээлгэх эсэх асуудлаар санал хураалт явуулжээ. Улмаар 1940 оны 5 дугаар сарын 10-нд Георг VI сонгуульд ялсан намын даргыг бус улс орны онцгой байдлыг харгалзан Уинстон Черчиллийг Их Британий Ерөнхий сайдаар томилжээ. Черчилль "Британичуудад цус, нулимс, хөлс, хүнд хөдөлмөрөөс өөр юуг ч санал болгож чадахгүй" хэмээн парламентад хэлж байжээ. Тэрээр Батлан хамгаалах сайдын үүргийг өөртөө хүлээж усан флот, арми, яамдын ажлын холбоонд анхаарал тавин ажиллажээ. Ард түмний дунд түүний нэр хүнд өндөр буюу дунджаар 84 хувь байсан бөгөөд энэ үзүүлэлт нь дайн дуустал хадгалагдан үргэлжилсэн байна.
1940 оны 6 дугаар сарын дунд үеэс Британийн төлөөх тулаан эхэлж Германы агаарын цэрэг өргөн далайцтай дайралтууд эхлүүлж Английн цэргийн объект, нисэх буудал, хотуудыг бөмбөгдөж эхэлжээ. Черчиль дайны халуун цэг, бөмбөгдөлтөд өртсөн газруудаар явж 1940 оны 5 дугаар сараас 1941 оны 12 дугаар сарын хооронд нийт 21 удаа радиогоор үг хэлж байжээ. Британичуудын 70 хувь нь түүнийг сонсдог байсан байна. 1941 оны 8 дугаар сарын 12-нд «Уэльсийн хунтайж» байлдааны хөлөг онгоц дээр У.Черчилль Т.Рузвельт нарын уулзалт болж "Атлантын харти"-г гурав хоногийн хугацаанд боловсруулжээ. 1942 оны 8 дугаар сарын 13-нд Черчилль Москва руу нисч ирээд И.Сталинтай Гитлерийн эсрэг хамтран довтлох Гэрээнд гарын үсэг зуржээ 1943 онд Тегераны "Холбоотнуудын удирдагч" нарын бага хуралд оролцсон.
1944 оны 10 дугаар сарын 9-19 нд Зөвлөлтийн удирдагч Иосиф Сталин тай дайны дараах Европт нөлөөгөө тогтоох асуудлаар хэлэлцсэн хэдий ч түүний санаачлагыг хүлээж аваагүй байдаг.
1945 онд Ялтын болон Потсдамын бага хурлууд үр дүнтэй болоход Черчиллийн оруулсан гавьяа их билээ.
Дайны дараа
Дайны дараа Английн эдийн засгийн асуудал хүндэрч 1945 оны 5 дугаар сарын сонгуульд У.Черчилль ялагдав. Тэрээр сөрөг хүчнийг албан ёсоор толгойлох болсон хэдий ч улс төрийн гэхээсээ уран зохиолд хүчээ дайчлан "Дэлхийн хоёрдугаар дайн" дурсамж ном нь 1948 оны 10 сарын 4-нд худалдаанд гарчээ.
1946 оны 3 дугаар сарын 5-нд АНУ-ын Фултон дахь Вестминстрын сургууль дээр У.Черчилль алдарт "Фултоны үг" -ээ хэлсэнээр "Хүйтэн дайны" эхлэл тавигдсан гэж улс төр судлаачид үздэг.
1951 оны 10 дугаар сард У.Черчилль Их Британий Ерөнхий сайдаар дахин томилогдож 1955 оны 4 дүгээр сард эрүүл мэндийн шалтгаанаар албан тушаалаа хүлээлгэн өгсөн.
1953 оны 4 дүгээр сарын 24-нд Хатан хаан Елизавета II У.Черчилльд "Загалмайтны одон"-тнуудын гишүүн болгосон нь түүнд «сэр» гэдэг цол олгосон байна.
1954 оны 10 дугаар сард Букинхэмийн ордонд Уинстон Черчиллийн 80 насны ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэсэн.
Тэрээр 1965 оны 1 дүгээр сарын 25-нд тэрээр цус харваж нас барсан. Түүний оршуулга Их Британий түүхэнд дахь Төрийн хамгийн өндөр хэмжээний оршуулгын ёслолын ажиллагаа болсон байдаг юм.
Түүний оршуулгын Ёслолд Францын Ерөнхийлөгч Шарль де Голль, Баруун Германы канцлер Эрхард зэрэг 112 орны төр засгийн тэргүүн нар хүрэлцэн ирсэн, зөвхөн БНХАУ төлөөлөгчөө илгээгээгүй байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Их Британийн ерөнхий сайд Ангилал:Их Британийн дотоод хэргийн сайд Ангилал:Их Британийн дайны сайд Ангилал:Их Британийн колонийн сайд Ангилал:Ланкастерын гүнлигийн канцлер Ангилал:Их Британийн батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Их Британийн Нууц Зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Их Британийн Консерватив Намын дарга Ангилал:Их Британийн Либерал Намын гишүүн Ангилал:Их Британийн Нийтийн танхимын гишүүн Ангилал:20-р зууны улс төрч Ангилал:Махдийн бослогын хүн Ангилал:Бурын хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Их Британийн дэлхийн нэгдүгээр дайны хүн Ангилал:Их Британийн дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Түүхч Ангилал:Дайны сурвалжлагч Ангилал:Зохиогч Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол Ангилал:Их Британийн утга зохиол Ангилал:Их Британийн зохиолч Ангилал:Утга зохиолын Нобелийн шагналтан Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Карлын шагналтан Ангилал:Францын Эрх чөлөөний одон шагналтан Ангилал:Мөрөвч одонгийн хүлэг баатар Ангилал:Заан одон шагналтан Ангилал:Хүндэт нөхрийн одон шагналтан Ангилал:Гавьяаны одон шагналтан (Их Британи) Ангилал:Нидерландын Арслан одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Гэгээн Олафын одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжний хамт) Ангилал:Царсан Титэм одон шагналтан Ангилал:Леопольдын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Цагаан Арслан одон шагналтан Ангилал:Конгрессын хүндэтгэлийн алтан медаль шагналтан Ангилал:АНУ-ын хүндэт иргэн Ангилал:20-р зууны чөлөөт өрлөгчин Ангилал:Английн чөлөөт өрлөгчин Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Англичууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1874 онд төрсөн Ангилал:1965 онд өнгөрсөн
Карл Хенри
Карл Леви Даниэль Хенри (Karl Levi Daniel Henry; 1982 оны арваннэгдүгээр сарын 26-нд Эшмор Парк хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Куинз Парк Рейнжерс» багт хагас хамгаалагчааар тоглодог.
Замнал
Карл Хенри «Сток Сити» академийн 1998 оны элсэгч. Лигийн цомд «Уолсоллын» эсрэг 2001 оны хоёрдугаар сарын 7-нд анхны мэргэжлийн тоглолтоо хийсэн. Харин анхны гоолоо 2002 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд «Брэдфорд Ситийн» эсрэг анхны гоолоо оруулсан.
2003/04 онд Хенри «Челтнем Таун» багт 5 сар зээлээр тоглов.
2004/05 болон 2005/06 онд гараанд 15, сэлгээнээс 34 удаа тоглолтонд оролцов.
2006/07 оны зун Хенри «Вулверхэмптон Уондерерс» багт элссэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч Ангилал:Вулверхэмптон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Дэмбээ
Дэмбээ нь монголчуудын дунд их дэлгэрсэн наадмын нэг төрөл юм. Дэмбээг зун цагт цэгээ дэлгэрсэн үед малчин ардууд хонь малаа хотлуулсны дараа нааддаг. Дэмбээ нь богино аялгуутай шүлгийн хувьд тоглогчоос эхлээд нэг мөр аялгуулан шууд зохиомжлон хэлдэг. Монголоор зогсохгүй дүрэм нь өөр ч гэсэн Хятад улсад хүртэл үүнтэй ижил аялгуулан дуулдаг тоглоом байдаг ажээ. Монгол дэмбээд, хожигдсон өрсөлдөгч нь тодорхой хэмжээний айргийг уудаг. Дэмбээ манан хө гэж эхэлдэг.
-Яаж тоглохыг суръя: Хоёр хүн хоорондоо талцан: "Дэмбээ мэдэх үү, хө?" гэж аялгуулан эхлээд, Ганган ганцаа Хоёрын хоёроо Гунан гурваа Дөгөөтэй дөрвөө Талын таваа Зуравсын зургаа Долоотой домбоо Найзын наймаа Есийн дэгээ Арвын хангай гэж хоёр гарынхаа арван хурууг дэмбээний аялгуугаар ээлжлэн гаргаж наадна.
Хоёр хүний гаргасан нийт хуруунуудын тоотой аль нэгийх нь хэлсэн тоо таарвал нэг оноо авна. Оноо авах бүртээ нэг гарын нэг хуруугаа даран хумина. Ийм маягаар оноо авсаар эхэлж 4 оноо авсан нь "Цацлаа" гэж мэдэгдээд хумисан байсан хуруунуудаа дэлгэнэ. 5 дахь оноог эхэлж авсан нь хождог. Хоёр тал оноо авсанаа нөгөө гарынхаа хурууг даран тооцдог байна. Хэрвээ аль нэг нь онож таавал, “дэмбээ мөндөө” буруу таавал ”дэмбээдээ бишээ хө” гэж толгой сэгсрэн дэмбээддэг.
Бас тоо гаргахдаа заавал эрхий хуруугаа гаргах ёстой. Гаргахгүй бол бууж өглөө гэсэн үг.
Мөн дэмбээг тоглоход маш олон уран арга мэх, заль бий. Жишээ нь: Гарын дээшээ харуулсан, доошоо харуулсан нь хүртэл хурууны тоонд нөлөөлдөг учир гараа маш хурдтай эргүүлснээр, өрсөлдөгчийхөө толгойг эргүүлдэг, "цацах"-даа гараа хаа нэг тийш сунгадаг тул үүнийг өрсөлдөгчөө сандран мэгдүүлэхэд ашиглах, хуруу гаргаж байхдаа нүүр рүү нь гараа сунган анхаарлыг нь сарниулах гэх мэт өчнөөн олон аргууд байдаг ажээ.
Аялгууны хувьд нутаг нутгаасаа хамааран, яльгүй өөр байх боломжтой бөгөөд, дээр дурдсанаас арай өөрөөр тоонуудаа шүлэглэх боломж нээлттэй.
Вашингтон (муж улс)
Вашингтон (Washington) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Номхон Далайн Баруун Хойд бүсэд орших АНУ-ын муж улс юм. Вашингтоныг анх Вашингтоны Нутаг Дэвсгэрийн баруун хэсгээс тасдан авч 1889 онд Холбоонд 42 дахь муж улсаар нэгтгэсэн юм. 2006 онд Хүн амын тооллогын товчооноос тус муж улсын хүн амыг 6,395,798 гэж тооцоолсон.
Тус муж улс Америкийн Нэгдсэн Улсын анхны ерөнхийлөгч Жорж Вашингтоны нэрээр нэрлэгдсэн. Вашингтоныг АНУ-ын нийслэл Вашингтон хотоос ялгахын тулд Вашингтон Муж Улс гэх нь бий.
Нийслэл нь Олимпиа боловч эдийн засгийн төв, хамгийн том хот нь Сиэтл юм.
Майкрософт корпорацийн төв байр байрладаг, Старбакс сүлжээ кафены өлгий нутаг юм.
Түүх
1848 онд Орегоны нутаг дэвсгэр (Oregon territory) бий болов. 1853 онд Орегоны нутаг дэвсгэрээс тусгаарлаж, Вашингтоны нутаг дэвсгэр гэгдэх болжээ. 1889 оны 11 сарын 11-нд АНУ-ын 42 дахь муж улс болов.
Газарзүй
Вашингтон муж улс нь баруун талаараа Номхон далай, өмнө талаараа Орегон, зүүн талаараа Айдахо, хойд талаараа Канад улсын Бритиш Коламбиа мужтай хиллэнэ. Шилмүүст ойгоор бүрхэгдсэн өндөр уулс элбэгтэй.
Байгалийн олон янзын бүслүүртэй. Олимпик хойг нь өтгөн шигүү ойгоор бүрхэгдсэн, хур бороо элбэгтэй, Умард Америкт цорын ганц Халуун орны чийглэг ойн бүс юм. Нөгөө талаар Кастгэйтийн нуруунаас зүүн тал нь цөл говийн бүст багтах бөгөөд, ургамал цөөтэй. Мужийн хамгийн өндөр оргил болох Рэйньер уул нь Сиэтлийн зүүн өмнөд хэсэгт байх бөгөөд мөсөн гол элбэгтэй. Вашингтон мужийг газарзүйн байдлаар нь Оканоганы өндөрлөг ба Колумби голын ай сав гэж хоёр хувааж болно.
Хүн амын бүтэц
Вашингтон мужийн хүн амын бүтэц:
Вашингтон мужийн оршин суугчдын угсаа гарвалыг авч үзвэл, герман (18.7%), англи (12%), ирланд (11.4%), норвег (6.2%), мексик(5.6%) гаралтай иргэд олон.
Шашин шүтлэг
Вашингтон мужийн хүн амын шашин шүтлэгийн байдал：
Эдийн засаг
Вашингтон муж нь дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээрээ 2004 онд АНУ-ын мужууд дотор 14-т орж байна. Нэг хүнд ногдох орлого нь 33,332 америк доллар.
Томоохон компаниуд
Вашингтон мужид төв нь байрладаг компаниуд:
Аж үйлдвэрийн гол салбарууд
Онгоц үйлдвэрлэл, мэдээллийн технологи, цаасны үйлдвэрлэл
Сангийн далай нуур
Сангийн далай нуур нь Булнайн нурууны ар шилд орших давст нуур. Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул, Шинэ-Идэр, Бүрэнтогтох сум, Завхан аймгийн Их-Уул сумуудын хооронд байрлана.
Тус газрын гадарга нийтдээ уулархаг бөгөөд нуурын усны мандал 1988 м өндөрт орших тул орчны уулс хэдийгээр өндөр ч гэсэн харьцах өндрийн хувьд бага юм. Нуурын ёроол хайрцаг шиг хэлбэртэй учраас хажуу нь эгц, олон мөргүүдтэй. Сангийн далай нуурын усны эрдэсжилт Хяргас, Увс нууруудаас бага боловч давсархаг юм. Уг нуур натри, хлоридын ус бүхий нуурт багтана.
Ишлэл
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Завхан аймгийн нуур Ангилал:Хөвсгөл аймгийн нуур
Авга болон нагац
Авга гэдэг нь монголчуудын ураг төрлийн ёсонд эцгийн төрлийн ахмад хүнийг дуудах нэр юм. Аавын эгчийг, мөн аавын эмэгтэй дүүг авга эгч, аавын ах эсвэл эрэгтэй дүүг авга ах гэдэг. Бас эцгийн садантай урагласан хүнийг авга бэргэн, авга хүргэн хэмээнэ. Эцгийн төрлийн дүүмэд хүнийг авга дүү гэх буюу ах дүүгийн хүүхдийг үеэл, хаяал, үе хаяа гэдэг. Харин нагац гэдэг нь эхийн төрлийн хүнийг дуудах нэр юм. Ээжийн ах ба эрэгтэй дүүг нагац ах гэх ба ээжийн эгч эмэгтэй дүүг нагац эгч гэнэ.
Ангилал:Гэр бүл Ангилал:Ураг төрөл
Зүчи хааны бунхан
Зүчи хааны бунхан нь Казахстан Улсын Караганд мужийн Улитаус дүүрэгт Жезказган хотоос зүүн хойт зүгт 50 км зайд оршдог байна. Бунхны газарзүйн солбицол нь ХӨ-48°09′19″ ба зүүн уртрагийн 67°49′03″. 1946 онд тухайн үеийн ЗХУ-ын археологичид Зүчи хааны бунханыг нээж үзсэн байна. Ингэхэд хааны бунхан дахь авсанд баруун гар нь бугалгаараа байхгүй бас дээр нь толгойг нь тасалж авсан хүний араг яс байсан байна.
Өдгөө уг бунхан нь Казахстаны улсын хамгаалалтад байдаг.
Ангилал: Монгол язгууртны онгон
Абиотик хүчин зүйл
Ангилал:Байгаль орчны хүчин зүйл
Унбинилли
Эка-ради гэгддэг унбинилли нь 120 атомын дугаартай, Ubn тэмдэгтэй таамгийн элемент юм. Энэ нь 8-р бүлгийн 2-р элемент бөгөөд газрын шүлтийн метал юм. Ангилал:Химийн элемент Ангилал:Газрын шүлтийн металл
Коба Куртанизе
Коба Куртанизе (1964 оны 10 сарын 13 - 2005 оны 12 сарын 6) нь Зөвлөлт-Гүржийн жүдочин байв. 1989 оны ДАШТ-д Одвогийн Балжиннямыг шигшээ барилдаанд ялан түрүүлж байсан тэрээр олимпийн наадамд оролцож байсан удаагүй.
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:2005 онд өнгөрсөн Ангилал:ЗХУ-ын жүдоч Ангилал:Гүржийн жүдоч Ангилал:Гүржүүд
Хар нуур
Хар нуур гэсэн нэртэй томоохон хоёр нуур бий:
Уоркстейшн
Эдгээр компьютерууд нь дотоод сүлжээтэй холбогдсон байдаг бөгөөд хэрэглэгчдийн үйлдлийн системийг ажиллуулах горимтой байдаг тул зөвхөн нэг л хүн тухайн үед хэрэглэх боломжтойгоор төлөвлөгдсөн байдаг. Майнфрайм компьютер (гол толгой) болон сүлжээнд холбогдсон компьютерийн хоорондох бүх хамаарлыг ашиглаж байгааг мөн workstation гэж тайлбарлаж болох юм. 1990-ээд оны эхэн үед дүрсийг хөдөлгөөнд оруулах 3D графикт хувьсал хийсэн Sun Microsystems, Silicon graphics, Apollo computer, DEC, HP, IBM зэрэг өнгөрсөн болоод өнөө үеийн компаниуд энэ төрлийн техник хангамжийг санал болгодог.
Workstation компьютерын графиктай ажиллах боломж, үйлдлийн хурд, санах ойн багтаамж, олон даалгавартай нэгэн зэрэг ажиллах чадвар зэрэг нь персонал компьютерээс илүү давуу байна.
Workstation компьютер нь ихэвчлэн нарийн төвөгтэй 3D график дизайн, инженер техникийн загварчлал, математик тооцооны дүрслэл хийхэд ашиглагдана.
Ер нь ямар компьютерыг workstation гэж үзэж болох вэ? <ul> <li>Өндөр хүчин чадалтай CPU. <li>Аппаратын төвшиндөө хөвөгч цэгтэй тоо буюу бодит тоотой ажиллах процессыг дэмждэг. <li>Өндөр багтаамж бүхий СО. <li>Unix буюу Unix-төст үйлдлийн систем. <li>Аппаратын төвшиндөө 3D графикийг дэмждэг. <li>Өндөр хурдтай сүлжээ (100мбит буюу түүнээс их). <li>Том дэлгэц (17"-21") болон өндөр ялгах чадвар. <li>Дээд зэргийн найдвартай эд анги, компонентууд. Workstation компьютерыг тусгай зориулалтаар хэдэн цаг, хэдэн өдрийн туршид унтраалгүйгээр байнгын өндөр ачаалалтай горимд ашиглах учраас техник хангамж нь маш найдвартай, чанартай байх ёстой. Ийм эд ангиудыг хэрэглэгчийн зах зээл дээрээс олно гэдэг бэрхшээлтэй. Тийм ч учраас хувь хүн юм уу жижиг үйлдвэрлэгчдийн угсарсан workstation гэж бараг л байдаггүй. Ихэвчлэн Hewlett-Packard, IBM, Sun Microsystems, Dell г.м. том компаниуд л workstation угсардаг. <li>Техник хангамж болон үйлдлийн системийн нягт уялдаа холбоо. Ихэнх үйлдвэрлэгчид workstation-ыхаа техник хангамж болон үйлдлийн системийг хоёуланг нь хийдэг. </ul> PC-ийн эрчимтэй хөгжлөөс шалтгаалан PC болон workstation компьютерын хоорондох чанар ба үнийн ялгаа багасч байгаа юм. Дээр дурдсан үзүүлэлтүүдийн сүүлийн хоёр нь workstation компьютерын онцлогийг илтгэсэн үзүүлэлтүүд хэвээр байгаа юм.
Ангилал:Микро компьютер
Барга буриадын түүх
17-р зууны эхэнд чивчин барга нар Манжийн хааны шаардлагаар Бөхэ хотын орчимд нүүн очжээ. 1732 онд Найралт төв хааны үед чивчин барга нар өнөөгийн нутаг болох Хөлөнбуйрт нутагт ирсэн байна. Эдгээр барга нарыг 2 хошуу болгон, мөн энд нүүлгэн авчирсан солоны 6 хошуу, өөлдийн нэг хошуутай хамтруулан Манжийн цэргийн зохион байгуулалтад оруулжээ.
Нүүдлийн эхлэл
Өмнө нь ирсэн чивчин барга нарыг хуучин барга, сүүлд ирсэн хори нарыг шинэ барга хэмээн нэрийдэх болж. Энэхүү Хөлөнбуйрын 17 хошууг Хармөрөн мужид харъяанд захируулжээ. Үржил шимт Хөлөнбуйр нутагт шинэ, хуучин барга нарын мал ахуй ихэд өсөж баян барга хэмээн алдаршсан билээ. Шинэ барга зүүн хошууны овог нь Галзууд, Хуасай, Хөвдүүд, Гучид, Шарайд, Харгана, Худай, Бодонгууд, Хальбин, Цагаан, Батнай, Баатууд, Цагаан ураг, Хүйцлэг, Хурлаад, Үзөөн, Сартуул, Хагшууд, Хүтгээд, Харзал, Сахираад, Тавнангууд, Цээлхан, Юншээбуу, Жоорон, Улиад, Сээхэр, Хорчид, Ихжүн, Болойнзон, Жооргон, Шарнууд, Урианхай, Эмэгнүүд, Манжлиг, Хонтон, Авхан, Сээрчин, Эрэгэн, Сээзэнгүүд зэрэг нийт 40 овог байна. Шинэ барга баруун хошууны овог нь Харгана, Юншээбуу, Юнжигээбуд, Хөвдүүд, Шарайд, Галзууд, Авагчууд, Хангин, Тавнан, Үзөөн, Хүйтлэг (Хуалан) хорчид, Бодонгууд, Жооргон, Дайртан (дардан) Хатигин, Сээзэнгүүд, Цагаан ураг, Хуасай, Сээрчин, Сээхир, Алгуй, Мүеөлөн, Улиад, Номчин, Хагшууд, Чонод зэрэг нийт 27 овог байна. Хуучин барга хошууны овог нь чивчин, ориёгон, шарнууд, харнууд, байжинтал (байшин тав) хашнууд, тулгачин, урианхай, жалханы, хурлаад, бүлээнгүүд, хагшууд, улиад, хавчид, хөвчир, эрэгэн, булгачин зэрэг нийт 17 овог байна.
Монголчуудын эрх чөлөөний төлөөх тэмцэлд
1947 онд Улаан хот нийслэлтэй Өвөр Монголын зүүн монголын автономит засгийн газрыг байгуулжээ. Энэ засгийн газраас Хөлөнбуйр, Нуунмөрөн, Хянган 3 аймаг байгуулах шийдвэр гарган болно. Үүнээс зөвхөн хөлөнбуйрчууд л автономит эрхтэй засгийн газрыг 1945 оны гурван улсын хэлэлцээрийг үндэслэн байгуулж, тусгаар тогтнохын төлөө тэмцэж байжээ. 1948 оны 2-р сард Өвөр Монголын баруун монголыг тэргүүлэгч Улаанхүүгийн уриалгаар Улаан хотод зүүн, баруун монголын нэгдсэн ир хурал хуралдаж Хөлөнбуйрын автономит эрхийг дэмжихгүй хэмээн мэдэгдэж Хөлөнбуйрыг Өвөр Монголын харьяат Хөлөнбуйр аймаг болгохоор шийджээ. Ийнхүү Хөлөнбуйр Хятадын харьяанд үлдэх болсонд дургуйцсэн Шаарийбуу тэргүүтэй шинэ баргачууд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсад нүүж ирснийг одоогийн Дорнод аймгийн Хөлөнбуйр суманд суурьшуулжээ.
1950 онд Нуун мөрөн аймгийг Хөлөнбуйр аймагт нэгтгэжээ. 1953 оны 2-р сард Хянган аймгийг Хөлөнбуйр аймагт мөн нэгтгэсэн. 1969 онд хятадын соёлын хувьсгалыг удирдах бүлгийн бодлогоор Хөлөнбуйр аймгийг Өвөр Монголын өөртөө засах орноос салган Хятадын Хармөрөн мужийн харьяанд оруулав. 1971 онд буцаан Өвөр Монголд нийлүүлсэн байдаг.
Ангилал:Барга ястан Ангилал:Буриадын түүх Ангилал:Монгол угсаатны түүх Ангилал:Дорнод аймгийн түүх Ангилал:Төв аймгийн түүх Ангилал:18-р зууны Монголын түүх Ангилал:19-р зууны Монголын түүх Ангилал:20-р зууны Монголын түүх
Монголын банкны жагсаалт
Монголын банкны жагсаалт хуудаст Монгол Улсад ажиллладаг банкнуудыг жагсаан бичнэ.
Арилжааны банк
11 арилжааны банк байгаа бөгөөд ХХБ, Хаан банк, Голомт банк, Төрийн банк, Хас банкнууд нь банкны зах зээлд нөлөө бүхий Топ-5 банк гэж нэрлэгддэг.
Дампуурсан, татан буугдсан
Ангилал:Банкны жагсаалт Ангилал:Монголын эдийн засаг Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгжийн жагсаалт Ангилал:Хадгаламж, зээлийн институт
Фон Нейманы зарчмууд
Уг компьютерын сул болон давуу талуудыг судалсан унгар гаралтай америк математикч Жон фон Нейман (John von Neumann) болон түүний хамтрагчид Голдштейн (Goldstain) ба Беркс (Berks) нар “The preliminary discussion of the logical design of the electronic computing device" буюу “Тооцоолох электрон төхөөрөмжийн ажиллах зарчмын тухайд” нэртэй судалгааны тайлангаа 1946 онд хэвлүүлсэн байна.
Энэ тайланд дурдаж, дэвшүүлсэн санаанууд нь орчин үеийн компьютерын хөгжлийн үндсийг тавьсан юм. Эдгээрийг Фон Нейманы зарчим (von Neumann principles) гэдэг.
Фон Нейманы зарчмуудаас дурдвал: <ol> <li>Компьютер нь хоёртын тооллын системд ажилладаг байх нь зүйтэй юм. <li>Програм ба өгөгдөл нь компьютерын санах байгууламжид хамтдаа хадгалагдах байх нь зүйтэй юм. <li>Програм ба өгөгдөл нь санах байгууламжид хоёртын тоогоор кодлогдон хадгалагдана. Тиймээс хадгалалтын төвшиндөө, програм ба өгөгдлийн хооронд ялгаа байхгүй. <li>Компьютерын тооцоо хийдэг хэсгийн шууд гүйцэтгэж чадах арифметик үйлдэл нь зөвхөн нэмэх үйлдэл байх нь зүйтэй юм. Бусад үйлдлүүд нэмэх үйлдлээр илэрхийлэгддэг байна. <li>Байттай ажиллахдаа бүх биттэй нь нэгэн зэрэг харьцдаг байх нь зүйтэй юм. Үүнийг тооцооны параллель зарчим гэнэ. <li>Санах байгууламжийн мэдээлэл унших, бичих хурд нь компьютерын тооцоо хийх хэсгийн мэдээлэл боловсруулах хурдаас олон дахин бага байдаг. Адил эрэмбийн хурд бүхий санах байгууламж бүтээх нь бэрхшээлтэй юм. Тиймээс санах байгууламжийг олон давхаргат зохион байгуулалт (hierarchic organization) бүхий хийх нь зүйтэй юм. </ol>
Олон үет зохион байгуулалт бүхий санах ой
Олон давхаргат зохион байгуулалт (hierarchic organization) бүхий санах байгууламж гэдэг нь харилцан адилгүй унших, бичих хурд ба харилцан адилгүй агуулах багтаамж бүхий хэд хэдэн санах ойнуудаас тогтох систем юм. Нэг хэсэг санах ой нь өндөр хурдтай, гэхдээ багтаамж багатай бол нөгөө хэсэг нь бага хурдтай гэхдээ багтаамж ихтэй байдаг. Компьютерын мэдээлэл боловсруулах хэсэгтэй харьцангуйгаар санах байгууламж нь их хурдтай, багтаамж багатай давхаргаасаа бага хурдтай, багтаамж ихтэй давхарга руу “чиглэж” байрлана. Ингэснээр компьютерын мэдээлэл боловсруулах хурд ба үндсэн санах ойн мэдээлэл дамжуулах хурдны зөрөөг “компенсацладаг” байна.
Ангилал:Компьютер
Хар нуур (Завхан)
Улаагчны Хар нуур нь Завхан аймаг дахь цэнгэг уст нуур.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Завхан аймгийн нуур Ангилал:Монголын байгалийн цогцолборт газар
Алтайн тарвага
Алтайн тарвага (Marmota baibacina) Хэрэмийн овгийн мэрэгч юм. Тэд Шинжаан, Казахстан, Киргизстан, Монгол, Алтайн нуруу, Сибирьт таарна.
Гадаад төрх
Алтайн тарвага хул шаргал, зоо нуруу хул бараан зүстэй, дух, зулай, сүүлний үзүүрийн цацаг үс бараан хүрэн. Биеийн урт 50-60 см, биеийн жин дунджаар 6-8 кг, хамгийн хүнд нь 9,8 кг хүрдэг.
Фиорентина ХББ
Фиорентина (ACF Fiorentina – Associazione Calcio Firenze Fiorentina – Флоренцийн хөлбөмбөгийн Фиорентина холбоо) буюу Флоренцийн Фиорентина, Фиорентина ХББ, Фиорентина баг — Итали улсын Тоскан мужийн Флоренц хотод байдаг, Италийн хөлбөмбөгийн дээд лигт тоглож буй мэргэжлийн хөлбөмбөгийн баг. 1926 онд байгуулагдсан.
Фиорентина баг хоёр удаа (1955–56, 1968–69) Италийн аварга, зургаан удаа Италийн цомын эзэн болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Тосканагийн хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:1926 онд байгуулагдсан
Жас
Жас гэдэг нь сүм хийдийн аж ахуйн газар юм.
Жас нь орон хүрээний дуган сүм, эд агуурс, мал хөрөнгийг хариуцна. Өөрөөр хэлбэл, хурал номын зардал, хэрэглэгдэхүүнийг нийлүүлдэг аж ахуйн алба юм.
Жасын албыг жасын нярав, даамал нар эрхлэн явуулна. Жасын албанд зам (тогооч) бас хамаарагдана. Жас нь олон мал сүрэгтэй байсан бөгөөд түүнийг жасын сүрэгчнээр маллуулна. Жасын сүргийг жилд нэг тоолж, сүрэгчинд тусгай хөлс шан хүртээнэ. Алдаж осолдсон бол төлүүлнэ. Жасын сүрэг өглөгийн эздээс өргөсөн олны өмч болно. Хуучин цагт зарим жас ихэд баяжин, мөнгө хүүлж байжээ. Жасын эд хөрөнгийг дураар сүйтгэж үл болно. Чингэвэл хатуу цээрлүүлэн шийтгэнэ.
Монголчууд Манжийн эрхшээлийн үед урьдын адил нүүдлийн мал аж ахуйгаа эрхлэж, таван хошуу малаа өсгөн, жилийн дөрвөн улирлын турш өвс, ус, бэлчээрийн соргогийг даган нүүдэллэж байв. Мал аж ахуйгаас гадна газар тариалан, ан агнуур эрхэлж байв. Дурьдан буй үед монголчууд хичнээн тооны малтай байсан нь тодорхойгүй. Харин мал сүргийн нэлээд хувь нь томоохон хутагт, хувилгаад болон сүм хийд, жасын мэдэлд байсан юм.
Ангилал:Буддын шашин
Зимбабве доллар
Зимбабве доллар (Zimbabwean dollar, Dollar du Zimbabwe, $, бусад доллараас ялгахын тулд Z$) нь 1980 оноос 2009 оны 4 сарын 12-ныг хүртэл Зимбабве улсын мөнгөний нэгж байв.
1980 онд анх Родези долларыг халж хэрэглээнд нэвтрэхдээ дэлхийн хамгийн өндөр ханштай мөнгөний нэгж байсан хэдий ч улс төрийн алдаатай бодлогын улмаас хэт инфляцид нэрвэгдэж, дэлхийн хамгийн ханш муутай мөнгөний нэгж болон хувирчээ. Инфляцийг хяналтдаа авахын тулд 2006, 2008, 2009 онд гурван ч удаа мөнгөний шинэтгэл явуулсан хэдий ч амжилтгүй болж, Зимбабвегийн Нөөцийн Банк 2009 оны 1 сараас гадаад валютаар төлбөр тооцоо хийхийг хуулиар зөвшөөрч, улмаар 2009 оны 4 сарын 12-нд Зимбабве доллар үндсэндээ хэрэглээнээс хасагджээ. Зимбабве долларыг бүр мөсөн мөнгөний эргэлтээс хасах шийдвэрийг 2015 оны долоодугаар сарын 11-нд гаргасан ба гүйцэтгэл нь 2015 оны есдүгээр сарын 30-ыг хүртэл явагдав. Түр зуурын хэрэглээний мөнгөн тэмдэгтээр зөвхөн америк долларыг хэрэглэхээр болжээ.
Өдгөө Өмнөд Африк ранд, Ботсвана пула, фунт стерлинг, америк долларыг Зимбабве дахь гүйлгээнд өргөн хэрэглэж буй бөгөөд Зимбабвегийн засгийн газар тус улсын аж үйлдвэр сэргэсэн нөхцөлд л Зимбабве долларыг дахин хэрэглээнд нэвтрүүлнэ гэж төлөвлөж байгаа юм.
Эшлэл
Ангилал:Африкийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж Ангилал:Зимбабвегийн эдийн засаг
Лүд
Лүд гэж Буддын шашны бага хэмжээний уншлагын ном юм.
Лүд гэдэг нь Шулам гэсэн үг. Ихэнхидээ нас барсан хүмүүс, тэдний ар гэрийнхэнд зориулж уншдаг бөгөөд догшидод ивээлдээ авахыг хүсэн гуйдаг байна. Лүд уншсаны дараа тухайн хүний аз жаргалыг зөгнөн гурван ерөөл уншина. Ерөөлийг унших үеэр тухайн хүний дээрээс үр тариа цацдаг. Мөн лүд гэдэг нь бурханы дүрийг олоход тусладаг.
Ангилал:Буддын шашин
Александр Билодо
Александр Билодо (Alexandre Bilodeau, 1987 оны есдүгээр сарын 8-нд Монреаль хотод төрсөн) — Олимпын хошой (2010, 2014) аварга, Канадын фристайл буюу цанын чөлөөт үсрэлтийн эрэгтэй тамирчин.
22 настай Билодо Ванкуверын олимпод фристайл-могул төрлөөр алтан медаль хүртсэн явдал нь Канадын түүхэнд онцгой явдал болсон юм. Өмнө нь Канад улс 1976 оны Монреаль, 1988 оны Калгарийн олимпын наадам зохион байгуулж байхад эх орноос алтан медалийн эзэн тодроогүй байсан тэрхүү тааруухан үзүүлэлтийг эвдсэн амжилт билээ. Түүнчлэн Ванкуверт болон Сочи дахь түүний хүртсэн медаль энэ төрлөөр хүртсэн Канадын гурав болон дөрөв дэх алт болжээ.
Холбоос
Ангилал:Фристайлийн олимпын аварга Ангилал:Фристайлийн дэлхийн аварга Ангилал:Канадын фристайлийн улсын аварга Ангилал:Канадын фристайльчин Ангилал:Канадын олимпын аварга Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Канадчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Арвас хошуут
Арвас хошуут нь Ramphastidae овгийн шувууд бөгөөд бор шувуу хэлбэртэний багтай ойр юм.
Тархалт
Алаг, том хошуутай эдгээр шувуу нь Аргентин, Эквадор, Гватемал, Колумби, Никарагуа, Панам, Бразил, Венесуэл, Перу, Боливи, Хондурас, Мексик зэрэг улсын нутагт амьдарна.
Гадаад төрх
Хамгийн жижиг зүйл нь 130 гр, 29 см урт байх ба 680 гр, 63 см урт хүртэл том зүйл бий. Богино, цомцгор бие, бүдүүн хүзүү, жижиг далавч, хүчирхэг хөлтэй. Биеийн талаас илүү урт том махир, тод алаг хошуу нь гол онцлог нь юм. Арвас хоуут нь модонд амьдрах ба 2-4 цагаан өндөг гаргадаг. Тэд тоншуул болон бусад амьтдын гаргасан модны хонгил нүхэнд үүрлэдэг. Дэгдээхэй нь өндөгнөөс хагарах үедээ ямар ч өд сөдгүй, нүцгэн гардаг.
Энэ шувуу нь нүүдэллэхгүй ба ихэвчлэн хосоор, цөөн тоогоор сүрэглэн амьдарна.
Идэш тэжээл
Арвас хошуутын гол идэш нь жимс юм. Мөн заримдаа хорхой шавьж, гүрвэл, бусад шувуудын өндөг идэх нь бий. Жимсээр хооллох энэ шувууд нь модны үр тараах экологийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Шуранхай
Шуранхайлах гэдэг нь аялгууг хоолой, цээж, гэдэсний булчингийн цохилтоор чичирхийлүүлэн дуудахыг хэлдэг. Уртын дуучдын ур чадвар, тэдний авъяас, бие физиологийн онцлог, уртын дуу анх сурсан арга барилаас шалтгаалан шуранхайг янз бүрээр хийдэг. Жишээ нь Дэлхийд Монголын нэрийн хуудас болсон Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн шагналт, Ардын Жүжигчин Н.Норовбанзад гуай энэ гурван шуранхайг гурвууланг нь хийдэг байсан гэлцдэг. Шуранхайд амьсгаа тун чухал үүрэгтэй. Амьсгаа хүрэхгүй хүн уртаар шуранхайлан дуулж чадахгүй. Амьсгалыг гурван янзаар авдаг гэдэг. Манай дуучид ихэвчлэн цээжнээсээ амьсгаа авдаг. Дуурийн дуучид голцуу гэдэснээс амьсгаа аьдаг бол Норовбанзад гуайг бүр бүдүүн гэдэсний угаасаа амьсгаагаа авдаг учраас амьсгал дутдаггүй гэж ахмад морин хуурч Балжир хэлдэг байлаа. Тиймээс дээрх гурван аргаар шуранхайлж чаддаг байжээ. Хэнтийн дуучин Монгол улсын Ардын Жүжигчин Ч.Шархүүхэн цээжний цохилгоор шуранхайлдаг бөгөөд хажууд нь хуурдаж суухад цээжнийх нь цохилгонд хуурын аялгуу дарагдаад дагаж тоглоход их ур чадвар шаарддаг байсан гэдэг. Ихэнх уртын дуучид хоолойн цохилгыг сайн хийдэг. Ангилал:Урлаг
Чингис хааны дөрвөн хүлэг баатар
Чингис хааны дөрвөн хүлэг баатар нь Боорчи, Мухулай, Борохул, Чулуун нар байжээ. Монголын нууц товчоонд Чингис хаан өөрийн дөрвөн хүлэг баатраа магтан өгүүлсэн байдаг.
"''Чингис хаан, Хубилайд өгүүлрүүн: "Чи хүчтэний хүзүүг мушгиж, бөхчүүдийн бөгсийг шороодуулж өгөв. Одоо Хубилай, Зэлмэ, Зэв, Сүбээдэй та дөрвүүл сайн нохой мэт итгэлтэй нөхөд мөн. Та нарыг хаана ч илгээвэл
''Хүр гэсэн газар хүрч ''Хүр чулууг хэмх цохиж ''Халд гэсэн газар халдаж ''Хад чулууг хага цохиж ''Цэгээн чулууг бутартал ''Цээлийн усыг цалгитал Ниргэж нядалж явав.
Хубилай, Зэлмэ, Зэв, Сүбээдэй дөрвөн нохойгоо зорьсон газартай явуулаад, Боорчи, Мухулай, Борохул, Чулуун дөрвөн хүлэг баатраа дэргэдээ авч, хатгалдах өдөр хамгийн түрүүнд Урууд, Мангудын цэргийг Жорчидай, Хуйлдар хоёроор толгойлуулан мордуулбал сая миний сэтгэл бүрнээ амардаг билээ"
1202 онд Ван хан Найманы Хүгсэү Сабраг баатарт дийлэгдэж эд хөрөнгө ба эм, хөвүүдээ булаагдаад Чингис хаанаас тусламж гуйхад Чингис хаан Боорчи, Мухулай, Борохул, Чулуун дөрвөн хүлэг баатраа цэргийн хамт илгээжээ. Тэр үед Сэнгүм Улаан хус гэдэг газар Хүгсэү Сабраг баатартай байлдаан хийж байгаад мориныхоо гуяыг шархдуулж баригдахад хүрч байхад Чингис хааны дөрвөн баатар болох Боорчи, Мухулай, Борохул, Чулуун нар хүрч очин авраад, албат хөрөнгө ба эм, хөвүүд бүгдийг Хүгсэү Сабраг баатраас булаан авч, Ван ханд эргүүлэн өгч байжээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Чингис хаан Ангилал:Их Монгол Улс
Вермонт
Вермонт (Vermont) Америкийн Нэгдсэн Улсын Зүүн Хойд хэсгийн Шинэ Английн бүсэд орших АНУ-ын нэгэн муж улс. Тус муж улс нийт нутаг дэвсгэрээр 45-д, хуурай газрын нутаг дэвсгэрээр 43-т ордог. Хүн ам нь 608,827 бөгөөд бүх тавин муж улс дундаа 49-т ордог (зөвхөн Вайомингаас илүү). Атлантын Далайтай залгадаггүй Шинэ Английн цорын ганц муж улс Вермонт нь умардаас өмнөдийг чиглэн сунайх Грийн нуруу болон Вермонтын баруун хилийн тал хувийг бүрдүүлэх Чамплэйн нуураараа алдартай. Тус муж улс өмнө талаараа Массачусеттс, зүүн талаараа Нью-Хэмпшир, баруун талаараа Нью-Йорк муж улсууд, хойд талаараа Канадын Кэбэк мужтай тус тус хиллэдэг.
Анх уугуул америкчуудын Абенаки омог болон Ирокезүүд нутаглаж байсан өнөөгийн Вермонтын нутаг дэвсгэрийг Франц улс эзэмшсэн боловч францчууд Франц-Индианы дайнд ялагдсаны дараа Британийн эзэмшилд шилжжээ. Олон жилийн турш эргэн тойрны колониуд, ялангуяа Нью-Хэмпшир ба Нью-Йорк нутаг дэвсгэрийн маргаан дэгдээж байлаа. Эдгээр колониудын олгосон газар эзэмших эрх бүхий нүүдэллэн суурьшигчдыг Грийн уулын хөвгүүд хэмээх сайн дурын цэрэгжсэн бүлэглэлүүд эсэргүүцэж байсан бөгөөд яваандаа тусгаар Бүгд Найрамдах Вермонт Улсыг үүсгэжээ. Энэ улс Америкийн хувьсгалт дайны явцад байгуулагдаж 14 жил оршин тогтносон. 1791 онд Вермонт АНУ-ын 14 дэх муж улс болон нэгджээ.
Тус муж улс байгалийн сайхан, сүүн бүтээгдхүүнээрээ алдартай. Вермонт АНУ-д агч модны сиропын үйлдвэрлэлээр тэргүүлдэг. Муж улсын нийслэл нь Монтпилиер бөгөөд хамгийн том хот бөгөөд метрополитан бүс нь Бөрлингтон юм. Бусад аль ч муж улсын хамгийн том хот нь Бөрлингтоноос том юм.
Гадны холбоос
Засгийн газар
Газрын зураг, хүн амзүй
Аялал жуулчлал
Соёл, түүх
Онлайн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Интернационал (төрийн дуулал)
Интернационал нь дэлхий дээр хамгийн ихээр түгсэн социалист ажилчны хөдөлгөөний тэмцлийн дуу бөгөөд энэхүү ажилчны хөдөлгөөн нь улс төрийн үзэл баримтлалын хувьд пролетарийн интернациолизмыг үнэнчээр даган „Орон бүхний пролетари нар нэгдэгтүн!“ хэмээх марксизмын уриатай хөдөлгөөн юм. Дууны үгийн эхийг анх францын яруу найрагч Эжен Потье бичсэн ба тэрбээр анхны пролетари-социалист хувьсгалд тооцогддог 1871 оны Парисын коммуны идэвхтэй гишүүн байсан ажээ. Шүлгийн аяыг 1888 онд Бельгийн дууны зохиолч Пьер Дегейтер зохиожээ.
Дууны түүх ба хөгжил
Эжен Потье дууны шүлгийг Парисын коммуныг хүчээр даран, тараасны дараахан 1871 оны тавдугаар сард бичжээ. Тэр 1864 онд Карл Марксын эхлүүлсэн анхны үндэстэн дамнасан улс төрийн өөрчлөлтийн төлөөх ажилчны хөдөлгөөн болох Олон Улсын Хөдөлмөрчдийн Холбоог (ОУХХ) хамааруулан бичжээ. Энэхүү коммунистууд ба анархистуудын үзэл баримтлалын зөрчилдөөнөөс шалтгаалан сүүлд мөн „анхны интернационал“ хэмээн нэрлэгдэх болсон байгууллагыг хассан байна. 1876 онд ОУХХ татан буугджээ.
Монгол хэлний хувилбарын үүсэл
1924 онд Улсын анхдугаар их хурал өндөрлөсний дараах хүндэтгэлийн хүлээн авалт дээр Э.Д.Ренчиногийн эхнэр Мария Никифоровна Ренчина “Интернационал” дууг анх удаа монголоор орчуулан дуулж байжээ. Эндээс үүдэн 1924 оны арваннэгдүгээр сараас төрийн дууллын үүргийг Интернационал гүйцэтгэж байгаад, дараа нь Сономбалжирын Буяннэмэхийн шүлгийг зохион, Магсаржавын Дугаржав аяыг нь зохиосон «Монгол Интернационал» хэмээх дууг 1924 оноос 1950 он хүртэл Монгол Улсын төрийн дууллаар ашигласан байдаг.
<poem style="margin-left:3em;">Бүх дэлхийн ард түмэнд Бүрэн эрхийг олгогч интернационал Бүдүүлэг ядуу ард түмнийг Гэгээнээр удирдагч интернационал
Хамаг дэлхийн ядуу ардыг Харанхуйгаар мөлжигч харгисуудыг Хашин арилгахаар эсэргүүцсэн Хасын замтай интернационал
Гэмгүй суусан орчлонг Гэмтүүлэн дарлагч капиталтанг Хийсгэн арилгахаар эсэргүүцсэн Гэгээн мөртэй интернационал
Гайхамшигт жавхлант улаан тугаар Газрын бөмбөрцгийг бүрхээд Гал усны гашуун зовлонгоос гэтэлгэгч Гайхамшигт гуравдугаар интернационал
Дорно өрнийн олон тив дэх Доромжлогдсон дарлагдсан ард түмэн Даруйхан бүгдээрээ босоцгоож Догшин харгисуудыг дарцгаагтун
Баялаг ноёдуудын эрх мэдэлд Балбагдан дарлагдсан ард түмэн Багын хайран наснаасаа Үйлдвэрт зүтгэсэн ард түмэн
Эдгээр олон зовлонтон нар Эв хамтын интернационалд нэгдэж Эрчимтэй ангийн чанарыг баримтлан Эзэрхэг баячуудыг эсэргүүцье
Жаргалант байдлыг зохион чадагч Жавхлант туг юугаа байгуулсан Журамт эв хамт намуудын Журам холбоот интернационал
Гэгээн тунгалаг эрдэм соёлоор Дөрвөн зүгтээ цэцэг дэлгэж Гэрэлт нарны эрдэнийн туяагаар Ертөнц дахиныг гийгүүлэх болтугай
Эшлэл
Ангилал:Коммунист дуу Ангилал:Ажилчны дуу Ангилал:ЗХУ-ын хөгжим Ангилал:Монголын хөгжим Ангилал:Монголын үндэсний бэлгэ тэмдэг Ангилал:Түүхэн төрийн дуулал Ангилал:ЗХУ-ын үндэсний бэлгэ тэмдэг Ангилал:Марксизм ажилчны хөдөлгөөнд Ангилал:Парисын коммун Ангилал:1888 оны дуу Ангилал:Интернационализм
Загалмайтны анхны аян
Загалмайтны анхны аян (First Crusade) нь Христийн тооллын 1095 онд эхэлснээр Загалмайтны аян дайнууд үүссэн юм.
1095 оны 3 сард Византийн эзэн хаан Алексиус I-ын элч Пиасенц хотын хамба Ромд ирж Паптай уулзан Византийн эзэнт улсад аюул занал учруулж байгаа Селжүк түрэгүүдээс хамгаалахыг гуйжээ. Ромын Пап Урбан II үүнийг нь нааштай хүлээн авсан бөгөөд дараа жил нь бүхий л Христийн шашинтнуудад хандан Туркуудын эсрэг дайнд хамтран тэмцэхийг уриалан, Клемонтын зөвлөгөөнийг зохиосон бөгөөд уг дайнд оролцсох нь ариун үйл хэрэг бөгөөд дайн нас эцэслэвээс хилэнц нүгэл нь саадгүй арилна гэж айлдсан гэдэг. Ингэж анхны Загалмайтны аян дайн эхэлжээ. Загалмайтнууд Дорилаиум ба Антиохт 2 удаа Туркүүдийг ялсан байна. Энэ нь тэдэнд урам зориг өгч нэгдсэн хүчний зарим хэсэг нь Иерусалим руу аян хийсэн байна.
Мааррат ба Иерусалимыг эзэлсэн нь
1098 оны төгсгөлөөр өнөөгийн Сирийн нутагт Фатимидын угсааны Арабын харъяа Мааррат Аль Нуман хотод хүрч, түүхэнд Мааратын бүслэлт хэмээн тэмдэглэгдсэн маш харгис хэрцгий тулааныг хийжээ. Хотыг буслэх явцдаа загалмайтнууд хүнсний хангалт байхгүй, өлбөрлийн туйлд хүрсэн байна. Хотын иргэд өөрсдийн хүчиндээ эрдэн, загалмайтнуудыг үл тоомсорлон элэглэн шоолж байсан гэдэг. Загалмайтнууд довтлолгүй хоёр долоо хоног бүслэн, энэ хоорондоо хэрэм давах багаж бүтээж, загалмайтны явган цэрэг хана давахаар довлох үед хөлөг баатрууд нь хотын нөгөө талаас нь довтолсон байна. Бүтэн 2 өдөр тулалдсны эцэст загалмайтнууд 1098 оны 12 сарын 12-нд Мааррат хотыг буулган авчээ. Гэвч Мааррат хотод загалмайтнуудыг хангах хоол хүнс байсангүй. Загалмайтнуудын ихэнх нь Иерусалим орох туйлын хүсэлтэй байсан ба хоорондоо бага зэрэг зөрчилдсөн ч эцэстээ цааш явахаар шийдсэн байна. Загалмайтны удирдагчид ихэнх цэргээ авч, хүний хүүрээр дүүрэн Мааррат хотоос зайдуухан байрласан бол хотод үлдсэн загалмайтнууд Мусульманчуудын хүүрээр хооллон амь зогоосон гэдэг. Хүний мах идэх үзэгдлийг Каннибализм гэдэг бөгөөд Арабын түүхчид загалмайтнуудын харгис хэрцгий, ёс бус байдлын энэ жишээг тэмдэглэн үлдээсэн байна.
Загалмайтнууд өөрсдөө Пап Урбан II-т бичсэн захидалдаа:
“... Маарратыг бүсэлсэн арми хэлж баршгүй хэцүү хүнд зовлонг амсч, арга буюу Сарацинчуудын махыг идэх болсон ...”
Мааратын бүслэлтэд оролцсон Каннын Ральф өөрийн тэмдэглэлдээ:
“... Мааррат дахь манай цэргүүд буруу номтнуудын насанд хүрснийг нь хоолны тогоондоо чанан, балчир хүүхдүүдийг нь шорлон түүдгийн галд шарж идэцгээж байв...”
гэсэн байдаг. Загалмайтнуудыг Маарратыг сүйтгэсний дараа өмнө зүгт Иерусалим руу урагшилсан байна.
1099 оны 6 сарын 7-нд загалмайтнууд Иерусалимд хүрч 9 хоног бүсэлсний эцэст авчээ. Загалмайтнууд 1500 хөлөг баатар, 12000 явган цэрэгтэй байсан бол лалын шашинт Иерусалимын хамгаалагчид дөнгөж 1000 цэрэгтэй байв. Загалмайтнууд хотыг бүслэн ширүүн дайрсны үр дүнд хотыг бүрэн эзэлж авсан байна. Улангассан загалмайтнууд хотыг авмагцаа хотын иргэдийг яргалан хядсан байна. Энэ хядлагад Лалын шашинтнууд, Еврэй нар ихээхэн өртсөн бөгөөд Христийн шашинтнууд ч үрэгдсэн гэдэг. Нийтдээ 40000 орчим энгийн иргэн алагдсан гэж тэмдэглэгдэн үлджээ. Үүнийг анхны Холокост гэж нэрлэх явдал байдаг.
1101 онд анхны загалмайтны аянд оролцогчид амжилтгүй аян хийсэн байна. Энэ аянг Туулайн зүрхтнүүдийн аян гэж хочлох нь байдаг.
Үр дүн
Анхны аян дайны үр дүнд Иерусалимын хаант улс тэргүүтэй салангид бие даасан шинжтэй олон жижиг хант улсууд үүсч, үндсэндээ амжилттай явагдсан ч маш үлгэр дууриалгүй, харгис хэрцгий болжээ. Анхны аян дайнаас хойш Загалмайтнууд хэмээх нэр бий болж, 100 гаруй жил аян хийжээ. Гэхдээ зарим нь өөрсдийгөө мөргөлчид, аянчид, бадар баригч нар хэмээн нэрлэдэг байв. Загалмайтны аян дайн нь дундад зууны Европын хүн амын шилжих хөдөлгөөнд хүчтэй нөлөө үзүүлж, Ойрх Дорнод, тэр дундаа Левант нутгийн хүн ам зүйн бүтцэд хүчтэй өөрчлөлтийг бий болгосон байна. Шашны төлөө, сүмийн эрх ашгийн төлөө тулалдаанд оролцож байсан европын дайчид нь загалмайтнууд болон мөргөлчид гэж хуваагдаж байсан ч үнэндээ нэг үзэл санаатай байсан юм. Загалмайтны анхны аян дайн нь дундад зууны түүхэнд баларшгүй ул мөр үлдээжээ.
Намтарууд
#1 Ангилал:1090-д он Ангилал:11-р зууны зөрчилдөөн
Уур амьсгал
Уур амьсгал гэдэг нь удаан хугацааны туршид дунджилсан, цаг агаарын нөхцөл (байдал) юм. Уур амьсгалын бүсүүдийг агаарын температур болон хур тунадасны хэмжээн дээр тулгуурлан ангилна. Эртний уур амьсгал судлал нь нуурын ёроолын шавар, мөнх цас болон мөс, модны жилийн цагираг, шүр зэргийг судлан, түүнийхээ үр дүнд өнгөрсөн цаг үеийн уур амьсгалын талаарх мэдээллийг гаргаж авдаг салбар шинжлэх ухаан юм. Уур амьсгалын загварчлалууд нь ирээдүйд гарч болзошгүй уур амьсгалын өөрчлөлтийг урьдчилсан таамаглахад хэрэглэгдэнэ.
Тодорхойлолт
Уур амьсгал (эртний Грекээр: κλίμα) гэдгийг нийтлэг тохиолдолд урт хугацаанд дунджилсан цаг агаар гэж тодорхойлдог байна. Цаг агаарыг дунджилах хугацаа нь жирийн нөхцөлд 30 жил боловч, тодорхой бусад зорилгын үүднээс энэ хугацааг өөрчилж болно.
Засгийн газар хоорондын уур амьсгалын өөрчлөлт судлах хорооны (Intergovernmental Panel on Climate Change буюу IPCC) тодорхойлолтоор:
Уур амьсгал ба цаг агаарын үндсэн ялгааг энгийн үгээр доорхи байдлаар тайлбарлаж болно. "Уур амьсгал гэдэг нь чиний төсөөлж, хүлээж буй нөхцөл, харин цаг агаар гэдэг чиний харж, мэдэрч байгаа нөхцөл". Уур амьсгалд өргөрөг, өндөр, хуурай газар, усны харьцаа, далай, тэнгис, уул нурууд, далайн урсгал, далайн усны дулааны энергийн хувиарлалт (thermohaline circulation), ургамлын бүрхэвч, хүлэмжийн хийн эффект зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлнө.
Ангилал
Орчин үеийн уур амьсгалын бүсүүдийн ангилал нь температур ба хур тунадасны хэмжээн дээр тулгуурлах тул уур амсьгалын бүсүүдын зураг нь ургамлын бүрхэвчийн зурагтай ойролцоо харагдана. Коппены ангилалаар, Дэлхийн уур амьсгал 5 үндсэн ангид (заримдаа 6 ангид), хэд хэдэн дэд ангид хуваагдана.
Илүү дэлгэрэнгүй мэдээллийг доорхи сэдвүүдээс үзнэ үү.
Орчин үе
Орчин үеийн уур амьсгалын мэдээ нь термометр, барометр зэрэг багажуудаар хэмжсэн хэмжилтүүд дээр тулгуурлана. .
Эртний уур амьсгал
Эртний уур амьсгал судлал нь Дэлхийн өнгөрсөн түүхийн хугацаанд тохиолдсон уур амьсгалын өөрчлөлт, түүний давтамжийг, мөнх цас, мөс, модны жилийн цагираг, тунадас, шүр, чулуу зэргийн судалгаанаас гарган авсан мэдээлэл дээр тулгуурлан судлана.
Уур амьсгалын өөрчлөлт
Дэлхийн, эсвэл тодорхой бүс нутгийн уур амьсгал нь арваас мянган жилийн хугацаанд өөрчлөгдөж байдаг ба үүнд дэлхийн дотоод болон гадаад хүч, харин сүүлийн үед хүний үйл ажиллагаа нөлөөлж байна.
Уур амьсгалын өөрчлөлт гэдэг үгийг сүүлийн үед зөвхөн орчин үеийн уур амьсгалын өөрчлөлт буюу дэлхийн дулаарал гэдэг утгаар хэрэглэж байгаа болно. Энэ нь дэлхий дээр аж үйлдвэржилт явагдаж эхэлснээс хойшхи хүний үйл ажиллагаатай холбоотой.
Дэлхий өнгөрсөн түүхийн хугацаанд 4 том мөстлөг болж өнгөрсөн байна. Эдгээр мөстлөгийн үеүдийн хооронд "мөстлөг дундын үе" байна. Мөстлөгийн үеэр хуримтлагдсан цас ба мөс нь нарны энергийг ихээр ойлгох ба улмаар агаарын температур буурна. Галт уулын идэвхижилтээр үүссэн хүлэмжийн хий дэлхийн агаарын температурыг ихэсгэн, "мөстлөг дундын үеийг" бий болгоно. Мөстлөг явагдах гол шалтгааныг эх газрын байрлал (тивүүд нүүж шилждэг), дэлхийн орбитын өөрчлөлт, нарны энергийн өөрчлөлт, галт уулсын идэвхижилтэй холбон тайлбарладаг.
Уур амьсгалын загварчлал
Уур амьсгалын загварчлал нь Дэлхийн агаар мандал, далай, эх газар, мөсний харилцан хамаарлыг судлахад хэрэглэгддэг аргачлал юм. Уг аргын эцсийн зорилго нь ирээдүйд тохиолдож болзошгүй уур амьсгалын өөрчлөлтийг таамаглахад чиглэнэ. Сүүлийн үед нилээд хүчтэй яригдаж буй загварчлал бол нүүрстөрөгчийн давхар ислийн агуулгын ихсэлтээс үүдсэн агаарын температур нэмэгдэх үзэгдлийг судлахад зориулсан загварчлалууд юм (Дэлхийн дулаарал сэдвийг үзнэ үү).
Хэт дамжуулагч
Хэт дамжуулагч гэдэг нь тодорхой температурт ямар ч эсэргүүцэлгүйгээр цахилгаан дамжуулдаг биет юм. Идеал нөхцөлд бүх бодис хувийн цахилгаан эсэргүүцэлтэй байдаг. Энэхүү эсэргүүцэл нь тодорхой температурт өөрийн эсэргүүцэх чадвараа алдаж бүрэн цахилгаан дамжуулдаг. Үүнийг хэт дамжуулалтын түвшин гэж нэрлэдэг ба хэт дамжуулагчийг сүүлийн үед микроэлектроник болон нано технологид өргөнөөр ашиглаж байна. Энэ нь ямар ч эрчмийн алдагдалгүй төгс дамжуулагч боллоо гэсэн үг юм. Бодис хагас дамжуулагчийн түвшинд шилжсэн үед АҮК нь 99,98 болдог.
Ангилал:Физик Ангилал:цахилгаан Ангилал:Цахилгааны инженерчлэл
Орог нуур
Орог нуур нь Нууруудын хөндий дахь хоёр дахь том нуур. Говь-Алтайн нурууны хамгийн өндөр уул Их Богдын ар хормойд тулж орших ба баруунаас зүүн тийшээ сунгуу зууван хэлбэртэйгээр тогтоно.
Орог нуур нь гидрокарбонат, хлоридын ус бүхий нуурын төрөлд багтах ба усны өнгө шаравтар ногоон туяатай, хатуулаг чанар 15 орчим болохын дээр ёроол нь зуурмаг шавартай байна.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Баянхонгор аймгийн нуур
Авга (овог)
Авга нь Монголын овог аймаг юм. Хуучин Өвөр Монголын Шилийн голын 10 чуулганы харъяат дөрвөн хошууны нэр.