cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бор-Өндөр сум
Газарзүй
Бор-Өндөр хот нь далайн түвшнээс дээш 1000-1500 метр өргөгдсөн бөгөөд физик газарзүйн хувьд Монголын дорнод талын их мужийн Халхын дундад ухаа гүвээт талын тойрогт, Байгалийн бүсийн хувьд хуурай хээрийн бүсэд тус тус багтдаг. Газар хөдлөлийн эрчим 6 балл. Газарзүйн байршлын хувьд Өмнөд хэсгээрээ Дорноговь аймгийн Даланжаргалан, бусад хэсгээрээ Хэнтий аймгийн Дархан сумтай хиллэдэг. Нийслэл Улаанбаатар хотоос 348 км, Хэнтий аймгийн төв Өндөрхаанаас 180 км-т оршдог.
Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 144 км². Үүнээс: Уул уурхайн зориулалттай газар 9500 га, 67,8%. Ойн сан бүхий газар, усан сан бүхий газар, тусгай хэрэгцээний газар 0 га, 0,0% Тосгон, суурингийн газар 3000 га, 21,5%. Дэд бүтцийн газар 1500 га, 10,7%
Цаг агаар
Уур амьсгал: Хуурай хээрийн, цөлөрхөг говь хээрийн уур амьсгал зонхилно. Дулаан зунтай чийг дутмаг мужид багтана. Бүх нутгаар агаарын хэмийн харьцангуй жигд тархалттай байдаг. Ургамшил тачирхан, чулуурхаг буюу элсэрхэг гадаргатай тул наранд халж агаарын хэмийг дээшлүүлдэг. Хамгийн их хүйтрэл 1-р сард дундаж температур -28 цельсийн градус, хамгийн их халуун 7-р сард дундаж температур +25 цельсийн градус болдог. Агаарын температурын сарын дундаж нь бүх нутгаар 8-13 градус байдаг ба олон жилийн дунджаар 1,5 градусаар дулаан байна. Жилд дунджаар 200 орчим мм тунадас унадаг. Нутгийн ноёлох салхи баруун хойноосоо ихэвчлэн салхилдаг ба хамгийн их салхи шуургатай үе 3, 4, 5-р сар юм. Жилийн дундаж салхины хурд 6-8 м/с.
Хүн ам
2017 оны байдлаар хотын хүн ам нийт 2660 өрх, 8883 хүн тоологдсон ба үүнээс эрэгтэй 4442, эмэгтэй 4441, бүртгэлтэй түр оршин суугч 880 хүн. Нийт хүн амын 99.63 хувийг Халх ястан, 0.12 хувийг Казах ястан, 0.25 хувийг Дөрвөд ястан эзлэн амьдарч байна.
Хүн амын тоогоор Хэнтий аймгийн 18 сумаас эхнээсээ 1-д, газар нутгийн хэмжээгээр 18-д ордог /аймгийн төвийг оролцуулалгүйгээр/ хүн амын нягтралаар хамгийн өндөр 60,99 хүн/га сум юм.
Нийт хүн амын 70 орчим хувь нь 35 хүртлэх насны залуучууд, 51 хувь нь эмэгтэйчүүд, хүн амын 45.1% нь орон сууцанд амьдардаг.
МУ-ын хөдөлмөрийн баатар Сурахын Ганхуяг, МУ-ын гавъяат жүжигчин Цэдэндоржийн Ичинхорлоо, гавъяат эдийн засагч Цэрэнгийн Дагдан, гавъяат уурхайчин Буувангийн Түмэндэмбэрэл, зэрэг алдартнууд Бор-Өндөр хотод ажиллаж амьдардаг.
Боловсрол
Төрийн 1, хувийн 1 ЕБС-ийн сургуультай. Улсын тэргүүний "Бор-Өндөр" цогцолбор сургууль нь 1981 онд байгуулагдсан. 3000 орчим сурагчидтай, 100 гаруй багш, ажилчидтай. Хувийн "Их-Ирээдүй" бага сургууль нь 1998 онд байгуулагдсан.
Эдийн засаг
Жонш, төмөр олборлолт, боловсруулах үйлдвэр нь тус хотын эдийн засгийг тэтгэдэг бөгөөд анх Бор-Өндөр нь жоншны үйлдвэрийг түшиглэн байгуулагдсан юм. Монгол-Ороzын хамтарсан Монголросцветмет ТӨҮГ тус жоншны уурхай, үйлдвэрийг голлон эзэмшдэг. Үйлдвэрийн бүх бүтээгдэхүүн ОХУ, Украин, Хятад зэрэг орнууд руу төмөр замаар дамжин экспортлогддог. Уулын баяжуулах үйлдвэр нь 1981 онд ашиглалтанд орсон одоогийн байдлаар нийт 1135 ажилтан ажиллаж байна. Хүчин чадал: Жоншны хүдэр олборлолт 300,000-360,000 тн 95%-н агуулгатай хайлуур жонш/caf2/ 140,000-160,000 тн 75%-н агуулгатай бүхэллэг жонш 15,000-20,000 тн 65%-н фторын агуулгатай төмрийн баяжмал 500,000 тн Хуурай төмрийн баяжмал 205,000 тн Нойтон төмрийн баяжмал 250,000 тн тус тус олборлож байна
Мөн Герман улсын “Констант” пүүсийн тусламжтайгаар баригдсан мах боловсруулах үйлдвэр ажилладагийн зэрэгцээ гахай үржүүлэх цогцолбор, Хэнтий аймгийн МХГ-ын хяналтын алба, Татвар, Нийгмийн даатгалын тасаг, УБТЗ-ын Бор-Өндөр өртөө, Гүний гаалийн салбар, Бор-Өндөр цогцолбор сургууль, хувийн Их-Ирээдүй дунд сургууль, “Энхжин”, “Бүжинхэн” болон "Нархан" цэцэрлэг, Сум дундын шүүх, прокурор, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар, Цагдаагийн хэлтэс, Хас банк, ХААН банк, Төрийн банкны салбарууд, Эргэлтийн эмийн сан, Холбооны салбар, Монгол шуудан, Нэгдсэн эмнэлэг, Өрхийн эмнэлэг, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв зэрэг төрийн болон түшиглэсэн байгууллагууд үйл ажиллагаа явуулж байна.
Тус хотын нутаг дэвсгэрт тохижилт үйлчилгээний “Бор-Өндөр хот тохижилт” ОНТҮГ, худалдааны “Пүрдэм” ХХК, “Дэлгэрнуур” ХХК, “Морьтын даваа” ЗБН зэрэг томоохон ААН, 100 гаруй жижиг дунд худалдаа үйлчилгээний цэг салбарууд хотын иргэдэд үйлчилж байна.
Сумын хэмжээнд 2017 оны байдлаар нийт 77,014 мянган мал тоологдсон.бэлчээрийн хомсдол ажиглагдаж буй.
Түүх
Жоншны ордын нөөцийг ЗХУ-ын геологичид 1950-иад онд нээн илрүүлжээ. 1973 онд Зөвлөлт-Монголын хамтарсан үйлдвэр байгуулагдсан бөгөөд одоо 51%-г Монгол, 49%-г Оросын засгийн газар эзэмшдэг.
Бор-Өндөр хот нь анх БНМАУ-ын АИХ-ын тэргүүлэгчдийн 1981 оны 10 сарын 14-ний өдрийн 347-р зарлигаар Хэнтий аймгийн "Хэрлэн хороо" болон байгуулагдсан бөгөөд УИХ-ын 1994 оны 36-р тогтоолоор "Хэрлэн хот", УИХ-ын 1995 оны 7 сарын 3-ны өдрийн 55 дугаар тогтоолоор Хэнтий аймгийн харъяа "Бор-Өндөр" нэртэй аймгийн зэрэглэлтэй хот, улмаар УИХ-ын 2012 оны 2 сарын 9-ний 15-р тогтоолоор Бор-Өндөр сум байгуулагдсан.
Түүхийн дурсгалт газрууд
Бор-Өндөр сумын 6 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт түүхийн дурсгалт газрууд оршдог. Эртний булш бунхан, хэргэсүүр байдаг. Олон овоот, зугаалгын хад, хүслийн мод, Далантүрүү рашаан, Агуйт зэрэг олон сайхан байгалийн үзэсгэлэнт газар байдаг.
Дэд бүтэц
Бор-Өндөр хот нь төмөр замын сүлжээнд холбогдсон. Мөн 43 км зайд байх Дархан сумын төв болон 144 км зайд байх Өндөрхаан хоттой сайжруулсан шороон замаар холбогдоно. Мөн 43 км зайд орших, Дорноговь аймгийн Хажуу-Улааны уурхай, 65 км зайд орших Иххэт сум, Айраг сум, 59 км зайд орших Даланжаргалан сумд хүртэл сайжруулсан шороон зам бий. 2022 онд Даланжаргалан сумаар дамжин хатуу хучилттай засмал замын сүлжээнд холбогдоно, Улаанбаатар хүрнэ.
Багануур-Чойрын зүүн бүсийн 110 кв-ын өндөр хүчдэлийн сүлжээнд холбогдсоны дээр МЦХК, Мобиком, Скайтелийн,Юнител, Жи-Мобайлын үүрэн телефоны компаниуд үйл ажиллагаа явуулж, интернэт, шилэн кабельд бүрэн нэвтэрсэн. 1993 онд сумын оршин суугчид кабелийн 14 сувагтай сансарын олон сувгийн телевизтэй болж байсан.
Сумын байгаль орчин, ан амьтан, хөрс ургамал
Хөрсний шинж чанар: Бор-Өндөр сумын нутаг дэвсгэрт тархсан хөрсийг шинж чанар газарзүйн байршил хөрс үүсгэгч нөхцөлөөр нь: 1. Долгирхог тал, хээрийн ба өргөн хөндийн хөрс 2. Голын хөндийн, нугын хээршсэн хөрс 3. Уулархаг, уулын хөрс 4. Хээрийн элсэрхэг, хүрэн хөрс гэж хуваана. Долгиорхог хээр талын ба өргөн хөндийн хөрс зонхилох хувийг эзлэнэ. Ховор тохиолдох нуур тойрмын зах хэсгээр хужир марзтай хөрс тохиолддог. Түр зуурын ус тогтдог хотгоруудад шаварлаг хөрс үүссэн байна. Хуурай сайрын хөндий болон тэгш талд элсэрхэг хөрс тархсан байна.
Ургамал зүйн байдал: Цахилдаг, алаг өвст, хиаг-хялганат, бужмаг , хонгорзул, улалж, бут бударгана, харгана, халгай, буурцагт өвсний төрөл зонхилно. Үетэн хялганат, хазаар өвс, хиагхялганат, шарилж, лууль, дэрс болон амт чанар, шимт сайтай үетэн, буурцагт, алаг өвсний төрлийн ургамал зонхилно. Мөн гол, булаг,нуур тойрмын хөвөөгөөр хиаг, хазаар өвс, салхин ерхөг, дэрс, харгана, адамсын агь, хэрс зэрэг ургамал ургадаг ба сумын урд говирхог талаараа таана, мангир, хөмүүл, ерхөг, үетэн хялганат, алаг өвс, жижиг бутан үетэн, ботуульт ургамал зонхилон ургадаг байна. Нам доор хотгор газруудаар дэрс, хааяа тохиолдох булгийн дэргэд зэгс, сухай, бургас ургана.
Бор-Өндөр сум нь 77 мянган тоо толгой таван хошуу малтай, уул хадаараа 30 гаруй аргаль янгир бэлчдэг, цагаан зээр бэлчээрлэдэг, цаашдаа тарвага нутагшуулах зорилготой байна.
Цаашид хөгжүүлэх боломжтой үйлдвэрлэл үйлчилгээ, сумын хэтийн хөгжлийн төлөвийн талаарх мэдээлэл
Бор-Өндөр орчмын сумдын нутаг дэвсгэрийн өнөөгийн судалгаанд тулгуурлан ашигт малтмалын ордыг ашиглан уул уурхайн үйлдвэрлэл, мал аж ахуйн түүхий эдэд түшиглэн малын гаралтай бүтээгдэхүүн боловсруулах жижиг дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлэх, түүхэн дурсгалт газрууд, амралт рашаан сувилалд тулгуурласан дотоод гадаадын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэн тойргийн сумдын эдийн засагт нөлөөлөхүйц бичил бүсийн төв болгон хөгжүүлэх хэтийн төлөв байна. Энэ ажлын хүрээнд хийгдсэн хамгийн том алхам бол “Бор-Өндөр” хот байгуулалтын нэгдсэн төслийг Монгол орныг бүсчлэн хөгжүүлэх үзэл баримтлалтай уялдуулан боловсруулж, Монгол Улсын Дэд Бүтцийн Хөгжлийн сайдын 1996 оны 10 дугаар 29-ний өдрийн 316 дугаар тушаалаар батлуулсан юм. Энэхүү төсөл нь Бор-Өндөр орчмын бичил бүсийг хөгжүүлэх төсөл, Бор-Өндөр хотын ерөнхий төлөвлөгөө, БорӨндөр хотын дэвсгэр нутгийн хот байгуулалт-эдийн засгийн үнэлгээ гэсэн үндсэн 3 хэсэгтэй бөгөөд дагалдах зураг төслийн хамтаар хийгдсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хэнтий аймгийн сум Ангилал:Монголын суурин Ангилал:Хэнтий аймгийн суурин
2 сарын 25
2 сарын 25 нь Григорийн тооллын жилийн 56 дахь өдөр бөгөөд жилийн эцэс хүртэл 309 өдөр (өндөр жил бол 310 өдөр) үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0225 #25
Бодибилдинг
thumb|200px|[[Юүгэн Сэндоу (Eugen Sandow) Орчин үеийн Бодибилдингийн эцэг]] Бодибилдинг (bodybuilding) гэдэг нь хүндрүүлэгчтэй дасгал сургуулилтыг тусламжтайгаар хүний биеийн булчинг хөгжүүлэн томруулж, биеийн галбирыг төгөлдөржүүлэх үйл явц юм. Сонирхогчийн болон мэргэжлийн бодибилдингийн тэмцээнд, тамирчид тайзан дээр тодорхой заавал гүйцэтгэх ёстой поз болон хувийн дугаар зэргийг үзүүлэх бөгөөд шүүгчдийн баг тамирчдыг биеийн ерөнхий харьцаа, булчингийн хөгжил-ялгарал, бэлтгэлжилт зэрэг шалгуур үзүүлэлтийн хүрээнд шүүн ялагчийг тодруулдаг. Бодибилдингийн тамирчид нь тэмцээнд бэлтгэхдээ үндсэн бэлтгэлээс гадна тэмцээнийн тусгай бэлтгэл болох биеийн усыг хасах, өөхөө багасгах зэрэг үйл ажиллагаануудыг хослуулан хийдэг. Чарлес Атлас, Стив Рийвс, Рег Парк, Арнольд Шварценеггер, Луй Ферригно нар нь олны танил алдартай бодибилденгийн тамирчингуудын цөөн хэдэн жишээ юм. Мистер Олимпиа тэмцээний ялагчийг ерөнхийдөө дэлхийн хамгийн шилдэг эрэгтэй бодибилдингийн тамирчин гэж үздэг. Энэхүү цолыг одоогийн байдлаар Олон Улсын Бодибилдингийн Холбооны /IFBB/ мэргэжлийн тамирчин Филл Хийт эзэмшиж байна.
Лувсандоржийн Цэрэнтогтох
Лувсандоржийн Цэрэнтогтох нь 1984 онд Говь-Алтай аймгийн Цогт суманд төрсөн. үндэсний бөхийн Улсын начин цолтой бөх.Хилчин спорт хороо, Газар холдинг групп, Хантайшир дэвжээний бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин Ангилал:Цогтын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Станислава Комарова
Станислава Станиславовна Комарова (Станислава Станиславовна Комарова; 1986 оны 6 сарын 12-нд Москвад төрсөн) нь Оросын усанд сэлэгч юм. 182 см өндөр, 59 кг жинтэй. Тэрээр Афин хотноо зохиогдсон 2004 оны зуны олимпоос 200 метрийн араар даллах сэлэлтийн төрөлд мөнгөн медаль хүртжээ. Харин Бээжингийн олимпод мөнхүү төрөлд хагас шигшээ уралдаанаас хасагдсан аж.
Комарова орчин үеийн усанд сэлэгчдээс хамгаалах шилгүй сэлдэг цөөхөн сэлэгчдийн нэг юм.
Тэрээр өдгөө Геннаддий Турецкийн удирдлага дор Швейцарийн Тенеро хотод бэлтгэл сургуулилтаа базаадаг. Усан спортын үзэсгэлэнтэй тамирчдын нэгд тооцогддог Комарова мөн загвар өмсөгчөөр ажилладаг.
Гадны холбоос
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Оросын усанд сэлэгч Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан
CartoDB
КартоДБ нь вэб хөтчийн дэлгэцэн дээр вэб зураг зүйн хэрэгсэл болон газарзүйн мэдээллийн системээр хангах зориулалттай платформ үүлэн тоцоолол хийдэг програм хангамжийн үйлчилгээ юм. Энэ нь үүлэн дотор гео орон зайн мэдээллийн харагдах зүйлсийг бий болгож, байршил тогтоодог төхөөрөмж юм. Таны мэдээллийг оруулж, харагдах зүйлсийг бий болгож, түүниййгээ бусадтай хуваалцдаг. КартоДБ-н хэрэглэгчид компанийн үнэгүй платформ хэрэглэх эсвэл нээлттэй програм хангамжийн эх сурвалжид өөрсдийн жишээг байршуулж болно.КартоДБ нь Vizzuality компанийн нэг салбар байсан бөгөөд 2014 оноос хойш бие даасан компани болсон.
КартоДБ-н засварлагч
КартоДБ-н засварлагч нь өөрөө өөртөө үйлчлэн газрын зураг хийдэг ба газрын зураг дээрээ дүн шинжилгээг хялбархан хийж засварлаж болно. Өөрийн шинэ санаагаа харагдах байдал руу буулгахын тулд өөрийн мэдээллийн багцуудааа холбож нэгтгэнэ. Интерфэйс дээр бүгдийг загварчлан, дүн шинжилгээ хийж, API-ээр дүрслэн харах болно. API-ээр байршил заасан ухаалаг програм бүтээхэд хамгийн хялбар. Хэрэв та нар маягт бөглөх, өөрийн дуртай бизнесийн программыг холбох, эсвэл асар өргөн тархацтай сүлжээнд зурах гээд энэ бүгдийн алинд нь ч, КартоДБ нь байршлын мэдээллийг харуулдаг. КартоДБ нь таны мэдээллийг шууд харагдахаар онцолсон газрын зургийн төрлийг санал болгодог. Энэ хялбар аргаар, Та харагдах байдал нь энгийн эсвэл илүү дэвшилтэт гээд өөрийнхөө хүссэнээр хийж болно гэсэн үг.
КартоДБ-н давуу тал
КартоДБ-н редактор нь "хаана" болон "яагаад" гэж асуухад хариулдаг.Таны мэдрэмжийг судлаж, олон нийт, зах зээлийн онцлог, тусгай мэдээллийг нэгтгэн шинэ хэтийн төлөв олж авдаг. КартоДБ нь зөвлөлийн танхимаас авхуулаад томоохон хэвлэл мэдээллийн борлуулалтын цэгүүдийн газрын зураг ,тодорхой мэдээллийг хэлдэг. Өөрийнхөө ойлголтыг бусадтай аюулгүй хуваалцаж, эсвэл тэднийг дэлхийд нэвтрүүлж болно. Таны нийтлэл, блог, reddit, Wordpress, эсвэл ойролцоох хаана ч өөрийн газрын зургийг оруулж болно.Мөн газрын зураг бүтээж байгаа хэрэглэгч өөрийн газрын зургаа сэргээх, зөв харагдуулахын тулд загварын ялгааг онцолж харуулах, хэв маяг загварыг тохируулах боломжтой. Хэзээ ч ямар ч програм хангамж суулгахын тулд та хаанаас ч ямар ч цаг хугацаанд хамгийн сүүлийн үеийн хувилбарыг суулгах боломжтой. КартоДБ нь таны амьдардаг газар уруу таны мэдээллийг холбодог тиймээс таны судалгаа хүртэл үргэлж шинэчлэгдэж байдаг. КартоДБ нь таны өдөр бүр ашигладаг янз бүрийн формат, төхөөрөмжүүдийг дэмждэг.
Файлын формат:
Өөрийн салбарын байршилын мэдээллээ харуулахын тулд дэлхийн өнцөг буланд байгууллага КартоДБ-г ашигладаг.
КартоДБ –н Үнэ КартоДБ нь хэрэглэгчийн бүртгэлийг заасан хэмжээнд хүртэл үнэгүй ашигладаг freemium үйлчилгээг санал болгодог. Хэрэв тухайн бүртгэл заасан хэмжээнээс хэтэрвэл хураамж нэхэмжилдэг.
Технологи
КартоДБ нь GIS болон SQL оролцуулан нээлттэй эхийн програм хангамж дээр бий болсон. GIS- SQL объекттой хамааралтай өгөгдлийн сангийн газарзүйн объект дэмждэг нээлттэй эхийн програм хангамж юм. Хэрэглэгчдийн архивт зориулсан хэрэгсэл нь вэб аппликашионд анхандаа JavaScript-г ихэвчлэн ашигладаг байсан ба сүүлд API-уудыг суурилуулсан Node.js-г ашигладаг болсон.
PostgreSql
PostgreSQL, ихэвчлэн зүгээр л Postgres, энэ нь стандартад нийцсэн ба өргөжүүлэлтийг онцолсон объект-хамааралтай өгөгдлийн сангийн удирдлагын систем (ORDBMS) юм. Өгөгдлийн сангийн сервер нь түүний үндсэн үүрэг, найдвартайгаар мэдээллийг хадгалах, шилдэг практикт тулгуурлах болон бусад програм аппликейшний хүсэлтээр сэргээх боломжтой үндсэн функц юм.
Өгөгдлийн төрөл
PostgreSql + Postgis энэ нь өгөгдлийн сан ба газарын уртраг өргөргийн цэгийг авдаг функцтай. КартоДБ нь энэ боломжийг ашиглан газрын зураг дээр байршил дүрсэлдэг. PostgreSql дээр баз үүсгэх зааварыг зурагнаас харна уу.
Вэб сервер
Вэб сервер нь интернэтийн сүлжээнд ажилладаг компьютерын нэг төрөл юм. Зорилго нь өөр дээрээ байрласан веб хуудаснууд болон веб аппликашнуудыг хэрэглэгчид үзүүлэх ашиглуулахад оршино.Веб сайт нь ямар нэгэн тусгай серверийн програмуудыг суулгасан байнгын асаалттай компьютер дээр байрлах бөгөөд тухайн компьютер нь IP хаягтай байх ба (Internet Protocol Address) түүнийг нь домэйн нэртэй холбосноор тухайн веб сайтыг үзэх боломжтой болдог. Үүнийг ямар ч компьютер дээр тохируулан хийх боломжтой боловч найдвартай ажиллагаа, аюулгүй байдал, 24 цаг 365 хоног асаалттай байлгаж веб сайтдаа зочдоо хүлээж авч байхын тулд найдвартай ажиллагаа бүхий веб сервер хэрэгтэй байдаг. КартоДБ нь өөрөө тусдаа geocoded гэсэн вэб сервертэй. Энэ газрын зурагтай ажиллах, газрын өргөрөг уртаргыг авах боломжтой байдаг.
Газрын мэдээллийн систем(GIS)
Газрын мэдээллийн систем /LIS, LMIS/ нь техник технологид тулгуурласан бүртгэл, мэдээллийн менежмент юм. Газрын харилцааны аливаа асуудалд менежментийн зүгээс үйл ажиллагаа явуулхад эмх, цэгцтэй зохион байгуулагдсан мэдээлэл чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Ийм учраас мэдээллийн зохион байгуулалттай, хэрэглэхэд хурдан шуурхай байдлыг хялбар болгох үүднээс Газрын Мэдээллийн Систем үүсжээ. Техник, технологийн хөгжил, мэдээлийн холболт, хэрэглэгчийн хэрэгцээг хангах шаардлагын дагуу энэ ангилал зарим тохиолдолд баримтлахад хүндрэлтэй болж ирсэн. ГМС гэсэн нэг хэвшмэл ойлголтонд баригдаж болохгүй. Учир нь энэ ойлголт техник технологийн дэвшилтэй хамт өөрчлөгдөж байдаг. Газрын мэдээллийн систем нь орон зайн мэдээлэлд тулгуурлан гарч ирсэн Газар зүйн мэдээллийн систем /ГЗМС/, зайнаас тандан судлал /ЗТС/, геодези, хэмжилт зураглалын техник, технологитой нягт уялдаатайгаар хөгжидөг. Эдгээр системийн хослол нь орчин үеийн газрын мэдээллийн системийн тулгуур технологи болж байна. ГЗМС-ийг орон зайн мэдээллийн өгөгдлийг боловсруулах технологи болгон ашиглах өргөн боломжтой бөгөөд газрын бүртгэл, газрын эрхийн бүртгэл голлосон татварын, эрх зүйн кадастрын хувьд өөрийн мэдээллийн парцелд суурилсан систем рүү хөрвүүлэх боломжтой байдаг. Газрын нөөцийн кадастр, олон зориултад кадастрын хувьд ГЗМС-ийг сан хөмрөгийн боловсруулалтын гол хэрэгсэл болгон ашиглах хандлагатай байна. Газрын мэдээллийн системийг энгийн утгаар тодорхойлвол программ хангамж, мэдээллийн сан, данс бүртгэл хөтлөлт 3-н нэгдэл, харилцан уялдаа гэж ойлгож болно.
CartoCSS
CartoCSS нь таны үүсгэсэн газрын зургын мэдээллийн хэв маягийг өөрчлөх боломжийг олгодог синтакс хэл юм. CartoCSS нь газрын зураг дээр тусгай дүрс тэмдэгтээр тэмдэглэгээ хийдэг. Жишээ нь маркер,шулуун зураас, текст гэх мэт. Cartodb засварлагч дээр шууд cartocss-ээр газрын зургыг дүрсэлж болно. Мөн CartoDB.js,Maps API дээр хэрэглэж болно. Torque.js нь клиент дээр мэдээллийг үзүүлэхдээ TiteCube-г ашигладаг. Энэ нь газарзүйн солбицол бүхий олон талт мэдээллийг JSON хэлбэрээр илэрхийлдэг.
Data Services API
CartoDB Data үйлчилгээ API таны гео орон зайн апликейшнд дэмжлэг үзүүлэх програмаар ашиглаж болох байршилд суурилсан үйлчилгээний багцыг санал болгодог. Geocoder функц нь таны геометр өгөгдөлийг газрын зураг дээр тохирох боломжийг бий болгодог. Энэ геокодын үйлчилгээ нь CartoDB SQL API-г өгөгдлийн санруу дамжуулан геокодчлан програмчилан ашиглаж болно. Энэ нь нээлттэй мэдээллээс(Open Data) улс, аймаг, муж, хот, шуудангийн код, IP хаяг, гудамжны хаяг зэрэг геометр үйлчилгээгээр хангадаг.
КартоДБ-н бүрэлдэхүүн хэсгүүд
КартоДБ платформ КартоДБ нь GIS-г ажиллуулж, мэдээллийн дүн шинжилгээ, мэдээлэлийн харагдах байдал, API болон төхөөрөмжүүдээр хангадаг платформ юм. Үнэн хэрэгтээ, КартоДБ редактор нь КартоДБ платформын дээд хэсэг дэх аппликашион юм. Түүний хэрэглэгчид нь өгөгдлийг удирдаж, газрын зураг үүсгэж болно. Техник сонирходоггүй хэрэглэгчид ч газрын зураг болон харагдах зүйлсийг хялбар бүтээхэд интерфэйсийг амархан ашиглаж болно. Дэвшилтэт хэрэглэгчид нь өгөгдлийг удирдахын тулд SQL-г ашиглан вэб интерфайс-д хандах болон CSS-д зохицсон зураг зүйн хэлийг ашиглан газрын зургийн загварт өөрчлөлт оруулах боломжтой.
Maps API
Дараагийн бүрэлдэхүүн хэсэг нь API Газрын зураг, энэ нь харилцагчдын хэрэгцээнд тулгуурлан шинэ тавцангуудыг бий болгодог динамик тавцангийн үйлчилгээг хөдөлгөдөг. API Газрын зураг-н нэмэлт зүйл нь мэдээллийн архиваас SQL API тусламжтайгаар сангаас мэдээллийг сэргээн ашиглах боломжтой.CartoDB Maps API- чамд CartoDB хаягийн бий болгосон мэдээлэлд үндэслэн газрын зургийг бий болгох, SQL болон CartoCSS мэдээллийг хэрэглэх боломжийг олгодог. API нь Leaflet, Google Maps,OpenLayers гэх мэт вэб хэрэглэгчийг ашиглан хавтанг төлөвлөдөг Вэб Mercator хүрэхийн тулд XYZ -д суурилсан URL-г үүсгэдэг.
API Powered
API Powered- та бүхэнд гео орон зайн мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийж,дүрслэн бодоход хэрэгтэй төхөөрөмж. КартоДБ нь мэдээллийн үйлчилгээгээр хангаж, API-рүү өөрийн мэдээллийг бүтээдэг.
SQL API
SQL API нь JSON, GeoJSON, болон CSV-г оролцуулсан янз бүрийн форматаар өгөгдөлд үйлчилдэг. CartoDB-н SQL API нь SQL тайлан ажиллаж байгаа бол CartoDB-н дотрох мэдээлэлтэй харилцах боломжийг олгодог. Та өөрийн вэбсайт эсвэл аппликашиондээ ашиглахын тулд (Жишээ нь, тухайн байршилд хамгийн ойр 10 бүртгэлийг харуулах),захиалгын олон нийтийн хүснэгтээс мэдээллийг сонгох, устгах, шинэчлэх, оруулахдаа (Өөрөөр хэлбэл, нэг өргөрөг, уртраг мэдээлэлийг шинэ багана оруулах) SQL API ашиглаж болно.
CartoDB.js архив
Эцэст нь CartoDB.js архив, энэ нь гүйцэд харагдах байдалд газрын зураг болон SQL API холбож болох ба өөр бусад вэб аппликашионрүү өгөгдлийг нэгтгэхэд ашиглагддаг. CartoDB.js CartoDB Javascript архив нь харагдах зүйлсийг бий болгох гол арга хэрэгсэл юм. Энэ архив нь таныг хадгалагдсан харагдах зүйлсүүдийг холбох, шинэ харагдах байдлыг бий болгох, засвар оруулах, вэб хөтөчөөс дутуу мэдээллийг асуух эсвэл ашиглах боломжийг олгодог. Та газрын зураг хийх (эсвэл мэдээлэлийн агуулгыг ихэсгэх) -н тулд CartoDB.js-г таны вэб сайтын нэг хэсэг болгон оруулснаар, та их бага кодыг ашиглан өөрийн аппликашионаа сайжруулж болно. Нэмэлт сайтад CartoDB ашиглах хамгийн хялбар арга нь дараах байдалтай байна: CartoDB.js архивт харагдах байдалыг оруулахын тулд CartoDB хэрэглэгчийн интерфэйсийг загварчлах, эсвэл өөрийн мэдээллийг ашиглаж болно.
Ижил төстэй програм
Мафбокс нь хөгжүүлэгчидэд зориулсан газрын зураглалын платформ юм. Мафбокс нь ямар ч гар утасны эсвэл онлайн аппликашион руу байршилыг тэмдэглэх зориулалттай. Foursquare дээр кофены цэг хайх, Pinterest дээр амралтын цэг тэмдэглэх, Evernote дээр гео-тэмдэглэл шошголдог шиг -Бид хөгжүүлэгчид өөрсдийн апп-ыг бүтээхэд анхаарлаа хандуулж гео эд хийсэн. Mapbox нь бусад платформуудын суурь юм. Үүнд аж ахуйн нэгж байгууллагууд өөрсдийн мэдээллийн дүн шинжилгээ хийж ашиглуулах, нислэгийн компаниуд зам заагч хэвлэн түгээх, үл хөдлөх хөрөнгийн газрууд шинж байдлыг тодорхойлох, хиймэл дагуулын компаниуд үнэ төлбөргүй үүлэн зургийг боловсруулах, даатгалын компаниуд хөрөнгийг хянах г.м. Mapbox нь нээлттэй эх компани юм. Бид нээлттэй ажиллаж, нээлттэй эх хэсгүүдтэй бүтээгдэхүүнүүдийг бүтээдэг, мөн аль болох их боломжтой код гаргадаг - энэ нь хүн, технологи, бизнесийн хувьд зөв зүйл юм. Бид ямарч хүн газрын зургийг хэвлэж загварчлах боломжтой арга хэрэгслийг бий болгосон. MapBox болон CartoDB маш хямд (аль аль нь үнэгүй шатлалтай) болон маш хүчтэй газарзүйн зураглал / гео орон зайн арын хэсгүүд юм. Мөн аль алинд нь үнэгүй нийтийн газарзүйн зураглалын шийдлийг боловсруулах нээлттэй API-ууд байдаг.
Нэмж унших
CartoDB
Mapbox
PostgreSQL
Налдо
Роналдо Апаресидо Родригес (Ronaldo Aparecido Rodrigues; 1982 оны есдүгээр сарын 10-нд Лондрина хотод төрсөн) На́лдо (Naldo) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Германы Бундеслигийн «Вольфсбург» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Аббасидын Халифат Улс
Аббасидын Халифат Улс нь (Араб хэлээр: ٱلْخِلافَةُ ٱلْعَبَّاسِيَّة‎ al-Khilāfatu al-‘Abbāsīyah) МЭ 750 онд, хижрийн тоололын 131 онд байгуулагдсан. Энэ улсыг зөнч Мухаммедийн нагац ах Аль-Аббасын угсааны Абуль-Аббас ас-Саффах нь Дамаск хотоор төвлөрсөн Омейядын халифт улсыг мөхөөж, Персэд төвлөрсөн шинэ халифт улсыг байгуулсан юм. Энэ улсыг 1258 онд Хүлэгү ханы удирдсан Монголын их цэрэг Багдад хотыг эзлэн авснаар Аббасын халифт улс мөхжээ. Харин аль-Мустасим халиф нас барсны дараа исламын шашны халифаар 1261 оноос хойш Каир хотод төвлөрсөн Мамлюкийн султаныг тодруулах болжээ.
Налдо
Хамтран зүтгэгч асан Тим Визе 'түүнийг лигийн төвийн хамгаалагчид дундаас хамгийн шилдэг' хэмээжээ.
Замнал
Бразилын нуруулаг цэвэрлэгч Налдо «Вердерийн» Валерьен Исмаэлийг «Баварид» одоход 2005 оны зун 3 сая еврогоор элсэж байв. 2006/2007 онд «Айнтрахтыг» ялахад (6:2) тэр хет-трикдсэн юм.
2012 оны долоодугаар сарын 18-нд «Вольфсбург» багт 4 сая еврогоор элсэж, дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав.
2014 оны тавдугаар сарын 16-нд гэрээгээ хоёр жилээр сунгасан.
Гадны холбоос
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Жувентуде багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Курган муж
Курган муж (Курга́нская о́бласть; Қорған облысы) нь Оросын нэгэн холбооны субъект (муж) юм. Засаг захиргааны төв нь Курган хот.
Газарзүй
Курган муж нь Уралын Холбооны тойргийн бүрэлдэхүүнд багтах бөгөөд Оросын өмнөд хэсэгт оршино. Баруун талаараа Челябинск муж, хойд талаараа Свердловск муж, зүүн талаараа Тюмень муж, өмнө талаараа Казахстан улстай хиллэнэ.
Хүн ам зүй
Курган мужийн хамгийн том угсаатны бүлэг нь Оросууд (932,613) бөгөөд хүн амын 91.4%-ийг эзэлнэ. Бусад томоохон үндэстнийг дурьдвал, Татар (20,899) - 2%, Башкир (15,343) - 1.5%, Казах (14,804) - 1.5%, Украйн (11,243) - 1.1%. Үлдэх 0.5%-аас бага хувийг 140 гаруй үндэстэн ястны иргэд эзэлдэг байна. Мөн 391 иргэн өөрийн үндэс угсааг хэлэхээс татгалзсан аж.
Эдийн засаг
Мужийн эдийн засгийн үндсэн салбар нь хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэр болно. Боловсруулсан газрууд нь тус бүс нутгийн гол байгалийн баялаг юм. Курганчууд газрын тос, байгалийн хий дамжуулах хоолойг нутаг дэвсгэрээрээ дамжуулсны төлбөрөөс ихээхэн орлого олдог. Хөрш Тюмень, Томск мужуудын газрын тосны орд газруудаас Урал орчмын боловсруулах үйлдвэрүүд хүртэлх хоолой тус мужийг дайран өнгөрдөг байна. Мужийн хамгийн том компани нь 29 оронд нийлүүлдэг БМП-2, БМП-3 явган цэргийн байлдааны машинуудаараа алдартай Курганмашзавод болно.
Эш холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж  !
Хулан
Хулан (Equus hemionus) Адууныхан (Equidae) овгийн Equus төрөлд хамаарах том хөхтөн. Сири, Иран, Пакистан, Энэтхэг, Израил, Төвөд, Монголын элсэн цөл, говиор нутагладаг.
Бусад бэлчээрийн амьтны нэгэн адил авлуулуулах, амьдрах орчин алдагдсан зэргийн улмаас тархац нь ихээхэн хумигдсан бөгөөд зургаан дэд зүйлээс нэг нь устсан, хоёр нь устах аюултай байна. Түвдийн киангийг (E. kiang) урьд нь хулангийн E. hemionus kiang хэмээх дэд зүйл гэж үздэг байсан боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар энэ тусдаа зүйл болох нь тогтоогдож байна.
Хулан биеэр илжигнээс арай том, 500 орчим кг жинтэй, 2.1 метр урт, адуутай илүү төстэй. Адууг бодвол богино хөлтэй, өнгө нь улирлаа даган өөрчлөгддөг. Зун нь улаавтар хүрэн, өвөл нь шаравтар хүрэн болдог. Нурууны дунд хүртлээ хар судалтай. Ер сургах боломжгүй. Эртний Шүмэрт МЭӨ 2600 оны үед тэргэнд хөллөж байсан, МЭӨ 2000 оны үед байлдааны хөнгөн тэрэгт ашиглаж байсан гэх баримт байдаг. Гэхдээ эдгээр нь гэрийн илжиг байсан байх гэж өдгөө үздэг. (Clutton-Brock, 1992)
Эзэн Хаан Коомэй
Эзэн Хаан Коомэй нь (1831-1867) 1846-1867 оны хооронд Японы 121 дэх эзэн хаан байсан. Тэрбээр хэрэг дээрээ нэр төдий эзэн хаан байсан бөгөөд цэвэр бэлгэ тэмдгийн шинж чанартай байсан юм. Түүний нэрийн өмнөөс Токүгавагийн шоогүн нар улс орныг удирдан залж байв. Түүний жинхэнэ нэрийг Осахито гэдэг байсан. Тэрбээр 1831 онд Эзэн Хаан Нинкоо болон түүний татвар Фүживара Цүнэко нарын 4 дэх хүү нь болон мэндэлжээ. Эзэн хаан Коомэй нь 4 охин, 2 хүүтэй байсан агаад ахмад хүү нь ирээдүйн Эзэн Хаан Мэйжи билээ. Түүний хаанчлалын сүүлчийн жилүүдэд АНУ-тай харилцаа тогтоосноор Япон орон барууны соёлыг өөртөө аажмаар нэвтрүүлж эхэлжээ.
Ангилал:Японы эзэн хаан Ангилал:1831 онд төрсөн Ангилал:1867 онд өнгөрсөн
2013 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
thumb|Тэмцээнийг хүлээн авсан Мараканзиньо тамирын ордон Бразил улсын Рио-де-Жанейро хотод 2013 оны 8 сарын 26-аас 9 сарын 1-ий хооронд жүдо барилдааны дэлхийн аварга шалгаруулах ээлжит тэмцээн явагдсан. Тэмцээнд 123 орны 653 тамирчин 64 медалийн төлөө өрсөлджээ.
Зүүлтийн холбоос
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Жованни Боккаччо
Жованни Боккаччо (Giovanni Boccaccio, 1313 оны 6 сарын 16 - 1375 оны 12 сарын 21) нь Италийн зохиолч, яруу найрагч, Петраркын урсгалыг дагагч, Сэргэн мандалтын үеийн хүмүүнлэг үзэлтний гол төлөөлөгчдийн нэг юм. Боккаччо Декамерон, Алдартай эмэгтэйчүүд зэрэг олон алдартай бүтээл туурвисан. Боккаччо гол бүтээлүүдийнхээ ихэнхийг төрөлх итали хэлнийхээ аялгуугаар бичсэн бөгөөд мөн латин хэлээр ч бүтээлээ туурвиж байв. Ялангуяа тэрбээр бодит харилцан ярианд онцгойлон анхаардаг байсан нь ихэвчлэн дүр, үйл явдлын тогтсон загварыг дагадаг байсан, тэр үеийн зохиолчдын хэв маягаас ялгардаг.
Хавьер Гарридо
Хавьер Гарридо Бехобайд (Javier Garrido Behobide, 1985 оны гуравдугаар сарын 15-нд Ирун хотод төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Норвич Сити багийн зүүн жигүүрийн хамгаалагч юм. Гарридо нь Испанийн Реал Сосьедад (2004—2007), Английн Манчестер Сити (2007—2010), Италийн Лацио (2010—2013) багуудад тоглож байгаад 2012 оны наймдугаар сарын 16-нд Норвич Сити багт иржээ. . Шигшээ багийн тухайд 17, 19, 20, 21 хүртэлх насны бүрэлдэхүүнд багтан тоглож байлаа.
Жованни Боккаччо
Намтар
Боккаччогийн төрсөн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл тодорхойгүй. Түүнийг Флоренц хотод, эсвэл түүний гэр бүлийнхний уг гарвал нутаг болох Черталдо хотын ойролцоох тосгонд төрсөн гэж үздэг. Тэр Флоренцийн худалдаачин Боккаччино ди Челлино болон үл мэдэгдэх эмэгтэйн хүү болон хорвоод мэндэлсэн бөгөөд эцэг эх хоёр нь гэр бүлээс гадуур харилцаатай байсан байх магадлалтай. Түүний хойд эхийг Маргарита де Мардоли гэдэг байв.
Хавьер Гарридо
Холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Лас Пальмас багийн тоглогч Ангилал:Лацио багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Реал Сосьедад багийн тоглогч Ангилал:Сан Себастьяны хүн Ангилал:Испаничууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Жованни Боккаччо
Намтар
Ангилал:Италийн зохиолч Ангилал:Италийн яруу найрагч Ангилал:14-р зууны утга зохиол Ангилал:Итали хэлээрх утга зохиол Ангилал:Латин хэлээрх утга зохиол Ангилал:Тууж Ангилал:Италийн түүхэн хүн Ангилал:1313 онд төрсөн Ангилал:1375 онд өнгөрсөн
Михаил Мишустин
Михаил Владимирович Мишустин (Михаил Владимирович Мишустин, 1966 оны 3 сарын 3-нд Москва мужийн Лобня хотод төрсөн) нь Оросын төрийн албаны ажилтан бөгөөд нам бус улс төрч юм. Тэрбээр 2010 оноос 2020 оныг хүртэл Оросын Холбооны Улсын Татварын Албыг даргалж байв. 2020 оны нэгдүгээр сарын 16-наас хойш тэр ОХУ-ын ерөнхий сайд болсон.
Сири хулан
Сири хулан (Equus hemionus hemippus) Сирийн уул, цөл, талд нутаглаж байсан хулангийн дэд зүйл. Сүүлийн Сири хулан 1928 онд Шөнбрунны амьтны хүрээлэнд үхсэн. Албан ёсоор устсан гэж мэдэгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Адууныхан Ангилал:Шинэ эринд устсан хөхтөн амьтан
Монгол нүүдэлчдийн тайлбар толь-1
Түүхэн гэр өргөө
Эсгий туургатан хэмээн түүхэнд тэмдэглэгдсэн монгол угсаатнууд эрт дээр үеэс гэрт амьдарч ирсэн. Нүхэн гэрээс авахуулаад өвсөн гэр, модон урц зэрэг олон төрлийн түүхэн гэр энд багтана.
Эсгий туургатны гэр
Төв азийн нүүдэлчин соёлтой, м.а.а эрхэлсэн, алтайн хэлтэн монгол, түрэг, хамниган зоны сууцыг эсгий туургатны гэр хэмээдэг. Энэ хэсэгт халх, буриад, казах, дарьганга, дархад гэх мэт нийт 20 гаруй төрлийн гэр сууцыг зургийн хамт тайлбарлан оруулжээ.
Монгол гэрийн зориулалт
Монголчууд эртнээс гэрийг янз бүрийн зориулалтаар тодорхой хэмжээнд өөрчлөн барьж ашигласаар ирсэн. Тэгэхдээ ихэнх нь ажил хэргийн зориулалтаар буюу буян номын, галын, дархны, зочны, тамгын, отор нүүдлийн гэх зэргээр баригдаж байсан бөгөөд өөр өөрийн онцлог шинжийг хадгалсан байжээ.
Ханхай гэр
Дотроо эд хогшил, тавилгагүй хоосон гэрийг ханхай гэр гэдэг. “Гэр” бүлгийн энэ хэсэгт тооно, унь, багана, хана, шал, бүрээс, оосор бүслүүр зэрэг гэрийн бүх бүрдэл хэсгүүдийг монгол угсаатан ястны онцлогоор нь тус бүрд нь ангилан тайлбарласан. Жишээ нь, унь л гэхэд савхан, шоргоолжин, бөгтөр, шулуун гээд 4, 5 төрөл байдаг.
Бүрэн гэр
Ханхай гэрийн дотор голомт тавьж, дэвсгэр дэвсээд, хогшил тавилга тавьсан гэрийг тавилгатай буюу бүрэн гэр гэнэ. Монголчууд гэрийнхээ голомт хэсэгт зуух, тулга, дөрвөлж, хоймор талд нь бурхан шүтээн, баруун, зүүн хэсэгт ор, шүүгээ зэргээ байрлуулдаг бөгөөд үүнтэй холбогдох ёс заншил, цээр ёсыг энэ хэсэгт өгүүлнэ.
Гэр барих, цуцах ёс
Малчин ардын бэлчээр таних, буух нутгаа хэрхэн сонгох арга ухаанаас эхлээд гэр барихдаа шалыг нь яаж тавьдаг, ханаа хэрхэн дугуйлдаг, мөн тооно өргөж, унь өлгөх ёс гээд бүх аргачлалыг заавар зургийн хамт дэлгэрэнгүй тайлбарласан. Бас гэр хэрхэн цуцах тухай мэдээлэл энэ хэсэгт бий.
Гэр ачаалж нүүх
Монголчуудын зуслан, хаваржаа, намаржаа, өвөлжөөндөө хэрхэн нүүж буудаг тухай
Гэр гэрлэх
Гэр төхөөрч гэрлэх жилийн дөрвөн улиралд гэрээ барьж, цуцаж, нүүж суух, тавилгаа ёсчлон байлгах, монгол гэрээ төрөл бүрээр нь эдэлж арчилж эзэгнэн суухыг гэр гэрлэх гэнэ. Монгол гэрийн багтаамж, орон зайн хуваарь зэрэг онцлог нь нүүдэлчин соёлын томоохон чухал хэсэг юм.
Малгай
Тоорцог, хилэн, жанжин, юүдэн, лоовууз зэрэг монгол малгайн маш олон төрөл байдаг бөгөөд энэ бүгдийн бүрдэл хэсэг, нэршлийн тухай дэлгэрэнгүй зураг, мэдээлэл энд бий. Түүнчлэн буриад, урианхай, баяд, өөлд, мянгад зэрэг 20 гаруй ястан угсаатны малгайн онцлог, хийцийн тухай өгүүлнэ.
Дээл
Нүүдэлчин монголчуудын амьдралаар шалгагдсан, тэдний ахуй амьдрал, эрс тэс уур амьсгал, аж төрөлд нэн тохирсон биед эвтэйхэн, хөдөлгөөнд саадгүй, авсаархан, давхар энгэр, захтай, хормой бүхий гадуур өмсгөлийг дээл гэнэ. Энд дээлийн зах, энгэр, суга, ханцуй, хормой, товч шилбэ зэрэг бүтэц бүрэлдэхүүн тус бүрийг дэлгэрэнгүй тайлбарлаж, дээл хийх аргачлалыг мөн давхар оруулж өгсөн.
Гутал
Гутал нь хүний тулгуур эрхтэн болох хөлийг тэр дундаа тавхайг хад чулуу, ус чийг, халуун хүйтэн гэх мэт гадны нөлөөллөөс хамгаалах зориулалт бүхий хүний хэрэглээний өмсгөл юм. Монгол гутал нь ул, зуузай, зулаг, боом, түрий, хавчаар, оймс, хараа гэсэн ерөнхий бүрдэл хэсгүүдтэй. Мөн үүнээс гадна өөр өөрийн онцлогийг шингээсэн буриад, ойрад, баяд, дарьганга зэрэг олон төрлийн угсаатны гутал бий.
Мал
Мал хэмээх үг нь “хөрөнгө” гэсэн утгатай түрэг гаралтай үг бөгөөд мал хөрөнгө хэмээн хоршин хэрэглэгдсээр хожим нь нүүдэлчин монголчуудын гол хөрөнгө болох хонь, ямаа, үхэр, адуу, тэмээг нийтэд нь мал хэмээн нэрлэх болсон. Монголчууд олон мянган жилийн тэртээгээс малынхаа ашиг шимийг хүртэж, амьдрал ахуйдаа ашигласаар ирсэн.
Бог мал
Бог малд хонь, ямаа орно. Хонь нь номхон зан төрхтэй, мах, сүү сайтай, атираа бүхий зөөлөн үс ноостой, хөдөлгөөн удаандуу мал юм. Харин ямаа бол арьсандаа ноолуур бүхий урт үстэй, доод эрүүндээ урт сахалтай, салаа туурайтай сүүл гэдгэр мал билээ. Энэ хэсэгт хонь, ямааны нас зүс, ноос ноолуур, сүү сааль, ашиг шим, бог мал төллөх зэрэг маш олон мэдээллийг дэлгэрэнгүй оруулсан болно.
Бод мал
Адуу, үхэр, тэмээг бод мал гэнэ. Бод малын дотроос зөвхөн адууг халуун хошуутай мал гэдэг. Бод мал, ялангуяа адуу хот айл болон гэрийн гадна хонодоггүй бөгөөд бод малд хот, хэвтэр гэж байдаггүй. Адуу, үхэр, тэмээний нас, зүс, шүд болон сүү сааль, түүгээр хийдэг цагаан идээ зэргийг энэ хэсгээс зургийн хамт таньж мэдэх боломжтой.
Шагай
Нэг талаараа малын хойд хөлийн шаантны нарийн үзүүрт, нөгөө талаараа борви ясны өргөн талд холбогдон орших жижиг цул ясыг шагай гэнэ. Малын шагайгаар олон янзын тоглоом тоглоно.
Бэлчээр
Мал сүрэг тааваараа бэлчиж, идээшлэх өвс ургамалтай газар нутгийг бэлчээр гэнэ. Манай орон байгалийн бэлчээрт түшиглэн мал аж ахуйгаа эрхлэн явуулдаг цөөн орны нэг юм.
Малын хариулга
Мал сүргийг бэлчээрт гарган өвс ногоо идүүлэхээр харгалзан сахихыг малын хариулга буюу мал хариулах гэнэ. Таван хошуу мал нь тус бүрдээ зун, өвөл, намар, хаврын тохирсон хариулгатай байна.
Малын тарга
Мал сүрэг ногоо идэж, ус, хужраар буюу эрдэс бодисоор хангагдаж, бие махбодын хувьд булчин болон мах, өөхөн эд зузааран томорч биеийн жин, хүч тамир нэмэгдэхийг малын тарга гэнэ. Малын ясанд тос үүсэж, хар мах нягтарч зузааран, дотор, гадар өөх бий болсноор адуунд далан, тэмээнд бөх, хом, хонинд сүүл, ямаанд хүзүү, үхэрт шалан өөхөлж томордог.
Мал услах
Малын биед шаардлагатай ус нь түүний уусан ус, идсэн өвс тэжээлд агуулагдах ус чийг хоёрын нийлбэртэй тэнцдэг. Иймээс мал сүрэг уух усныхаа 70%-ийг уусан уснаа, 30%-ийг өвс тэжээлийн ус чийгээс авдаг байна. Малын уух усны хэмжээнд усны халуун, хүйтэн багагүй нөлөөлнө.
Мал хужирлах
Хээр газарт ургадаг шүлтэрхэг, цагаан өнгөтэй, талст бодисыг хужир гэнэ. Малд хужир өгөхийг мал хужирлах гэнэ. Малчид малын эрдэс тэжээлийн хэрэгцээг ихэвчлэн хужраар хангадаг.
Мал оторлох
Өвс, бэлчээрийн сайныг дагаж нүүдэллэн малаа таргалуулах, авсан тарга хүчийг нь тогтоохыг отор хийх гэнэ. Малаа оторлохын тулд эхлээд элгэн ба махан тарга авхуулдаг. Таван хошуу малыг оторлох тус тусын онцлог аргууд байдаг бөгөөд үүнийг “Монгол нүүдэлчдийн тайлбар толь-I”-ээс уншиж мэдээрэй.
Хадлан хийх
Байгалийн ургамал, ногоог мал тэжээхэд зориулан хадаж авахыг хадлан хийх, хадлан авах гэнэ.
Мал тууварлах
Манай оронд бэлтгэлийн малыг мах комбинатад хүргэх, үржлийн ба хэрэгцээний малыг нэг аж ахуйгаас нөгөөд шилжүүлэн бусад аймаг, сумын нутагт малыг оторлуулах зорилгоор засмал болон шороон зам бэлчээрээр мал тууварлана. Тууврын замд гарахын өмнө бүх малд эмнэлгийн үзлэг хийж өвчтэй, сул дорой, хөгшин малыг ялгаж авдаг.
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:21-р зууны утга зохиол Ангилал:Цуврал ном
2 сарын 26
Тэмдэглэлт өдөр
0226 #26
Селена Гомес
Сэлэна Мари Гомэз (Selena Marie Gomez, 1992 оны 7 сарын 22-нд төрсөн) нь Америкийн дуучин, жүжигчин юм.
Хувийн амьдрал: тэрээр 1992оны 7сарын 22ны 07цаг 19мин-д 3кг 350г жинтэй Grand Prairie, Texas, U.S -д төржээ. Ээж нь түүныг 16тайдаа төрүүлжээ, аав ээж хоёр нь түүныг 5настай байхад нь салсан ба ээж нь 2006онд дахин гэрлэсэн. Тэрээр 2013оны 6сарын 12нд Грайси Эллиот Тиифие гэх охин дүүтэй болж айлын том болжээ. Тэр 2008оны 3сараас 2010оны 3сар хүртэл Ник Жонэс(Nick Jones)-тай болзжээ. 2009оны 4сараас 7сар хүртэл Тайлор Лаутнэр(Taylor Lautner)-тай болзжээ.
Багадаа “Барни ба түүний найзууд”-д тоглодог байхдаа жүжиглэх тухай бүхнийг сурч авсан гэж тэрээр ярьдаг. Магадгүй түүний ээж нь жүжигчин байсан учир тэр жүжигчин болохыг илүү их хүссэн байх. 5 настайд нь ээж аав 2 нь салж, 2006 онд ээж нь дахин гэрлэсэн байна. Селена тусламжийн зүйл их хийдэг. Саяхан 4 орон гэргүй нохой үрчилж авсан, мөн тэр ЮНИСЕФ-ийн хамгийн залуу элч билээ. Хамгийн сайн найз Демитэйгээ хамт "Demi and Selena show" гэсэн сериал хийж байсан. Мөн тэр Тэйлор Свифттэй салшгүй сайн найзууд юм. Сэлэна өөрийн гэсэн "Selena Gomez and the Scene" гэсэн хамтлагтай. 2009 оны дундуур "Kiss and Tell" хэмээх анхны цомгоо гаргасан. Селена үргэлж гоё хувцасладаг хүмүүсийн жагсаалтыг тэргүүлдэг. 2008 онд Ник Жонастай болзож байгаад 12 сард салсан байна. Мөн Селена залуу дуучин Justin bieber тай олон жил үерхсэн ч салсан.
Элдэв баримт
Дуртай
Монголын спорт
Монгол оронд уламжлалт спортын төрлүүдээс гадна хөл бөмбөг, чөлөөт бөх, сагсан бөмбөг зэрэг олон спорт хөгжиж байна. Монголын Үндэсний Олимпын Хороо нь Монгол улсад спортыг хөгжүүлэх, олимпизмийн хөдөлгөөнийг дэлгэрүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулж байна.
thumbnail|right|200px|[[Монгол бөхийн өргөө|Бөхийн Өргөө]] Эрийн гурван наадам болох морины уралдаан, сур харваа, үндэсний бөх нь Монгол даяар хамгийн их тархсан, хамгийн олон үзэгчтэй спортын төрлүүд юм. Наадмын үеэр шагай харвах тэмцээнүүд ч гэсэн болдог.
Хамгийн их дэлгэрсэн спорт бол эрийн гурван наадмын гол төрөл, үндэсний бөх юм. Монгол бөхийг анх 7000 жилийн өмнө үүссэн гэж түүхчид үздэг байна. Монгол бөхөөр элдэв маргааныг цэгцлэж шийдвэрлэх явдал нь Монголын нууц товчоонд ч гардаг ажээ. Улсын бөхийн тэмцээнүүдэд улсын өнцөг булан бүрээс хэдэн зуун бөхчүүд ирж өрсөлддөг.
Монголчууд 1990-ээд оны сүүлчээс Японы сүмо бөхөд хүчээ сорих болж, өндөр амжилт гаргаж ирсэн. 2003 онд Асашёорюү нь анхны монгол Ёкозүна (сүмогийн аварга) болсон ба 2007 онд Хакүхо хоёр дахь, 2012 онд Ама гуравдахь, 2014 онд Какүрюү 4 дэх монгол Ёкозүна болжээ.
Одоогоор Монгол улсын тамирчид зуны Олимпоос 2 алт, 10 мөнгө, 14 хүрэл медаль хүртээд буй.
Жүдогийн 100 кг-ийн жинд Найдангийн Түвшинбаяр Бээжингийн Олимпын үеэр Монголын анхны алтан медалийг авчирсан. Тэрээр 4 жилийн дараа олимпоос мөнгөн медаль зүүснээр Олимпын хос медальтай Монголын анхны тамирчин болсон. Мөн Олимпын хүрэл медальт Хашбаатарын Цагаанбаатар нь Монголоос төрсөн жүдогийн анхны дэлхийн аварга юм.
Буудлагын төрөлд монгол эмэгтэйчүүд амжилт үзүүлэх болсон. Доржсүрэнгийн Мөнхбаяр нь хоёр удаагийн дэлхийн аварга, Олимпын хүрэл медальт (одоо Германы иргэн болсон) тамирчин бөгөөд Отрядын Гүндэгмаа нь Олимпын мөнгөн медальтай.
Байт харвааны төрөлд Бээжингийн паралимпаас Дамбадондогийн Баатаржав алтан медаль авсан.
Хүндийн өргөлтийн төрлөөр Мөнхжанцангийн Анхцэцэг 2017 онд Монголдоо анх удаа Дэлхийн АШТ-ий хүрэл медаль авчирчээ. Я
Хөлбөмбөг нь залуучууд, хүүхдүүдийн дунд түгээмэл болсон. 1990-ээд оноос Монголын хөлбөмбөгийн шигшээ нь дахин тоглох болсон боловч том хэмжээний тэмцээнд орж чадаагүй л байна.
2012 оны зуны олимпоос Монгол Улс алтан медаль авч чадаагүй ч түүхэндээ хамгийн олон буюу 5 медаль хүртжээ.
Байт харваа
Байт харваа нь Монголын спортын гол төрлүүдийн нэг болдог.
Бенди
Монголын бендийн баг 2014 оны ДАШТ-д B дивизионы 9 багаас 6-д оржээ.
Бокс
Бокс Монголд 1948 оноос хөгжиж эхэлжээ. 1960-аад онд 3 жил орчим социалист үзэл сурталд тохирохгүй гэж хориглосоны дараа эргэн сэргэжээ. СГЗ, яруу найрагч С.Оюун боксыг эргэн хөгжүүлэх талаар идэвхтэй санал санаачилга гаргаж байсан байдаг. Куба улс мэргэжлийн боксыг мөн адил шалтгаанаар хориглож байсан ч сүүлийн үед мэргэжлийн боксыг хөгжүүлэхэд анхаарч байна. 1970 оноос боксын УАШТ зохиогдож эхэлжээ.
Хоккей
Монголын хоккейн баг ДАШТ-ий доод (D) дивизионд хэд хэдэн удаа оролцож байсан ба 2007 онд C буюу дээрээсээ 3 дахь дивизионд дэвшин оролцсон нь ДАШТ-д гаргасан хамгийн том амжилт болжээ. Сонирхуулахад Канадчууд Монголын хоккейчидтой уулзахдаа дундад зууны үеийн монголчууд анх хоккейг үүсгэсэн гэсэн байдаг.
Жиүжицү
Жиүжицү 2007 оноос Монголд дэлгэрчээ.
Жүдо
Эрэгтэйчүүдийн УАШТ 1977, эмэгтэйчүүдийн УАШТ 1992 оноос, багийн УАШТ 2012 оноос зохиогдож байна.
Кураш бөх
Кураш нь түрэг үндэсний бөхийн тэмцээн бөгөөд Узбекистан улс сүүлийн жилүүдэд олон улсын хэмжээнд хөгжүүлэх болжээ.
Пауэрлифтинг
2003 онд холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Баттулга, улсын гарьд Д.Рагчаа, улсын начин П.Моломжамц, Пауэрлифтингийн дэлхийн аварга Б.Алтангэрэл тэргүүтэй хүмүүс Монголын пауэрлифтингийн нэгдсэн холбоог байгуулсан түүхтэй.
Универсиад
Монгол улс анх 1965 онд Универсиадад оролцжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын спорт
Жэйкоб Баттерфилд
Жэйкоб Люк Баттерфилд (Jacob Luke Butterfield, 1990 оны зургаадугаар сарын 10-нд Брэдфорд хотод төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Мидлсбро багийн хагас хамгаалагч юм.
Холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:Английн тамирчин Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Мидлсбро багийн тоглогч
Күүпер Тайэр
== Одоогоос 100 жилийн өмнө авто машины дугуй үйлдвэрлэлийн бизнес өнөөгийнхөөс тэс ондоо байлаа. Авто машины салбар өөрөө бяцхан жаал хүү шиг л залуу, шинэхэн байсан цаг. Яг энэ үед буюу 1914 онд Күүпер Тайр Энд Раббер компани өөрийн бизнесээ эхлүүлсэн юм. == Хүргэн ах дүү нар болох Жон Эф Шайфёр болон Клауд И Харт нар Акронд байдаг Эм энд Эм Манюфактюринг компанийг худалдаж авлаа. Энэ компани дугуйны нөхөөс, багажны иж бүрдэл, цемент хийдэг байсан юм. Анхны компаниа авсанаас хойш яг нэг жилийн дараа ах дүү нар мөн л Акронд байдаг дугуй засварын бизнес эрхэлдэг Жайнт Тайр энд Раббер-ыг худалдан авчээ. Удалгүй 1917 онд хоёр компаниа нэгтгэн Охайо мужийн өөр нэгэн хот болох Финдлид нүүж ирэв.
Күүпер нэрийн тухайд 1920 оноос хэрэглэж эхэлсэн түүхтэй. Шайфёр, Харт нарын байгуулсан компанийг нэгэн үед удирдаж байсан захирал Ира Жэй Күүпер гэдэг хүний овог компанийн нэр болон үлджээ. Компани 1946 онд нэрээ Күүпер Тайр энд Раббер болгон өөрчилсөн юм. Түүнээс хойш өнөөдрийг хүртэл бизнесийн ертөнцөд нэрээ хадгалсаар ирлээ. Гэхдээ урт удаан хугацаанд наслах нь Күүперийн хувьд хамгийн чухал зүйл бус.
Амжилт гэдэг зүйл бол энэ компанийн хувьд амин чухал юм. Учир нь авто машины дугуй үйлдвэрлэлийн салбарт тэсч үлдэх нь тасралтгүй өөрчлөлт шинэчлэл, хувьсал, инновацийг шаардаж байдаг. Чухам энэ салбарт л инноваци гэдэг зүйл жинхэнэ утаагаар хэрэгжиж байдаг юм. Күүпер компаний амжилтын нууц олон хүчин зүйлээс шалтгаалсан нь мэдээж хэрэг. Гэхдээ “технологийн инноваци” хамгийн чухал амин сүнс нь байдаг гэдэгтээ маргах хүн үгүй.
Инновацийн хөгжилд манлайлагч байх үүргээ Күүпер үүссэн цагаасаа хойш нэр төртэйгээр гүйцэтгэсээр иржээ. 1930 аад оны эхэн үед цөөн тооны брэнд Египетийн хөвөн даавуун утсыг ачааны машин болон автобусны дугуйны доторт хийж ашигладаг байв. Тэдний нэг нь Күүпер байсан юм. Удалгүй Күүпер хуя гт хамгаалал бүхий утасны инновацийг нэвтрүүллээ. Өмнө нь даавуун байсан утсыг хамгаалалттай болгосон нь дугуй үйлдвэрлэлийн салбарт гарсан томоохон ололт байлаа. Энэ нь компанийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлж, бусдаас илүүрхэх давуу тал нь болж өгсөн юм.
Дараагийн арван эхлэхэд ч Күүпер шинийг санаачлагч хэвээр. Хээтэй дугуй үйлдвэрлэхэд “хүйтэн резин”-ийг ашиглаж эхэллээ. Энэ нь тухайн үедээ шинэ төрлийн нийлэг резинэн байсан юм. 1940 өөд оны инновацийн хөгжил хүйтэн эмульсийн технологиор үргэлжлэв. Стирол бутадиен резинийг халуун эмулсийн ажиллагаагаар боловсруулдаг байсныг хүйтэн болгож өөрчлөв. Энэ шинэчлэлийг хийсний дараа резиний шинж чанар огцом сайжирлаа.
Үр дүнд нь илүү урт замыг тэсэж туулах чадвартай эдэлгээ сайн дугуй үйлдвэрлэх болов. Яг тухайн үедээ бол энэ дугуй үйлдвэрлэлийн салбарын тоглоомын дүрмийг өөрчилсөн хувьсал байлаа. Күүперийг даган өөр олон ч компаниуд шинэ технологийг ашиглаж эхэлсэн юм.
Жон Шайфёр, Клауд Харт нарын бизнес цаг үеэ олсон байлаа. 1910-16 оны үе бол авто машины зах зээл дээрх үсрэнгүй хөгжлийн жилүүд байсан юм.
Энэ үед авто машины дугуйны үйлдвэрлэл 2 жил тутамд 100 хувиар өсч байлаа. Форд Мотор Компани боломжийн үнээр Модел Ти загварыг худалдаанд гаргасан нь машин хэрэглэгчдийн тоог огцом өсгөлөө. Үүнийг дагаад сэлбэг хэрэгсэл, эд ангийн эрэлт ч нэмэгдэж эхэллээ.
Ийм цаг үед Жон, Клауд нар компаниа Охайо мужийн Акрон мужид байгуулсан нь нүдээ олсон хэрэг байсан юм. Тухайн үед Охайо муж нь Америкийн дугуй үйлдвэрлэлийн төв байлаа. АНУ-д үйл ажиллагаа явуулж байсан 134 дугуй үйлдвэрлэгчийн 1/3 нь Охайо мужид байрладаг байв. 20 дугаар зууны эхэн үед Акрон хот дангаараа Америкийн резинэн бараа бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийн 1/3-ыг хангаж байлаа. Энэ үед дугуйны чанар одоогийнхоос хавьгүй муу байсан нь дугуй засварын хэрэглээг бий болгож эхэлсэн юм. Үүнтэй зэрэгцээд 1915 онд Шайфёр, Харт нар Аркон хотод дугуй засварладаг Жайнт Тайр энд Раббер Компанийг худалдан авсан юм. Зах зээл дээр ямар бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ шаардлагатай байгааг ах дүү нар мөн зөв цагт нь мэдэрсэн хэрэг.
1920-30 он салбарын нягтралын үе байлаа
Өдөр хоног өнгөрөх тусам дугуй болон түүний обудын хэлбэр дизайн өөрчлөгдсөөр. Хөгжлийн явцын үр дүнд дугуй үйлдвэрлэлийн салбарын том компаниудад илүү өрсөлдөх чадвар бий болж байлаа. Технологийн дэвшил дугуй үйлдвэрлэлд нэвтэрсэн нь ч мөн томчуудад давуу байдлыг үүсгэж байв. Үүний үр дүнд 20-30 оны үед салбарын хэмжээнд компаниуд хооронд нэгдэж үйл ажиллагаагаа нэгтгэх нь ихсэв. Күүперт ч мөн энэ өөрчлөлт тохиолдсон.
Жайнт Тайр Компани болон Күүпер Корпраци мөн л Охайо мужид байрладаг, тодруулбал Куяахога Фоллс хотод байдаг Фоллс Раббер Компанитай нэгдлээ. Тэд нэгдэж Мастер Тайр энд Раббер Компанийн үүсгэсэн юм. Жилийн дараа 3 компанийн нийлж болгосон үйлдвэр өдөрт 2850 ширхэг дугуй үйлдвэрлэдэг болж цар хүрээ нь тэлсэн байв. Фоллс, Жайнт Хүүвер, Уйллиамс, Тайгерфүүт гэсэн 10-аад нэр төрлийн брэнд бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нийлүүлдэг болжээ.