cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Халимагийн хант улс
Түүх
Ийнхүү торгуудууд нэгэн үндэстэнтэйгээ шөргөөцөлдөхөөс зайлсхийн нүүснээр Каспийн тэнгис орчмын өргөн уудам нутагт шинэ ноёрхогч болон суурьших нь тэр. Гэхдээ тэд өөрсдийгөө Дөрвөн Ойрадын холбооноос гарсан гэж үзсэнгүй, үргэлж тэдэнтэй холбоотой төдийгүй дотоод үйл ажиллагаанд нь идэвхтэй оролцож, заримдаа тодорхойлогч хүчин зүйл нь болсоор ирсэн юм. Ойрадын олон аймгийн хурал чуулганд байнга оролцоно, хүргэн бэр солилцож ураг төрлийн холбоогоо улам бэхжүүлэхэд ихэд анхаарна. Тэд 1640 оны Халх-Ойрадын хэлэлцээнд ч оролцож байсан юм.
Удаа дараа болсон Орос-Түрэгийн, Орос-Крымын аян дайнд газрын дунд нь оршдогийн хувьд ямар нэг хэмжээгээр оролцож байсан ч голдуу төвийг сахиж аль аль талаас нь бэлэг сэлт, амлалт авч байлаа. Хо өрлөгийн ач Аюук 1669 онд Халимагийн тэргүүн болсноос хойш тэдний бүс нутагт гүйцэтгэх роль эрс нэмэгджээ. Оросын Эзэн хаан Их Пётр шведүүдтэй хорь гаруй жил тэмцэлдэхдээ Аюукаас тусламж гуйжээ. Хоёр хаан уулзахад Пётр түүнийг 10 мянган цэрэг гаргахыг хүссэн байна. Харин Аюук таван мянган цэрэг бүрэн хангалттай гэжээ. Кавказыг дагуулах оросуудын олон жил үргэлжилсэн дайн байлдаан мөргөлдөөнд халимагуудын гүйцэтгэсэн үүрэг нэн их.
Аюук бол Зүүнгарын Хаант Улсын Сэнгэ болон Галдангийн зээнцэр, Цэвээнравдангийн үеэл ах юм. Төвдүүд Гүшээс гадна Сэнгэ, Галдан байтугай Аюукт хүртэл “хаан” цол олгож, зөвхөн Чингис хааны удамд олгодог баримтлалыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Аюук ихэд баяжин өглөгийн эзэн болсонтой холбоотой бололтой. Төвдөөс хаан цол хүртсэн Аюук бүх Дөрвөн Ойрадыг өөрийн дор нэгтгэх санаа өвөрлөж байв. Тухайн үед Аюукийн эзэмшилд өмнө этгээдэд Каспийн тэнгис, зүүн талаараа Ураал мөрөн, баруун болоод хойд талдаа Ижил мөрөн гэсэн өргөн уудам нутаг хамаарч байв.
Аюук хааныг үхсэний дараа түүний орыг залгах өрсөлдөөн өрнөх нь тэр. Хэрүүл үргэлжиллээ. Халимаг нь Оростой вассал харилцаатай болсон тул хааныг нь Санкт-Петербург батламжлах болжээ. Аюукийн хүү Цэрэндондог Халимагийн хаан болохыг оросууд зөвшөөрөв. Гэтэл Аюукийн ач хүү Дондог-Омбо үүнийг яагаад ч зөвшөөрсөнгүй. Тэрээр оросуудтай муудалцахаас болгоомжлон Осман Түрэг рүү явж тэдний хүн болжээ. Удалгүй Орос, Түрэгийн хооронд зөрчил хурцдан дайны байдалд шилжихэд бэлэн боллоо. Халимагт Дондог-Омбын нэр нөлөө их байсан тул Кавказыг түрэгүүдэд алдахаас айсан Оросын эрх баригчид түүнийг хаан болохыг зөвшөөрөв. Дондог-Омбо 1735 онд нутагтаа эргэж ирээд Оросын Эзэн хаанд үнэнч зүтгэнэ гэж тангараг өргөн хаан ширээнд суув. Оросууд зэрэгцээд Цэрэндондог хааныг баривчлан Москвад хүргэлээ.
Дондог-Омбыг үхсний дараа Астраханы губернатор түүний хүүг биш, харин Аюукийн өөр нэг ач хүү Дондогдашийг Халимагийн хаанаар зараллаа. Тэрээр хорин жил хаан ширээнд суусан. Харин Дондог-Омбын хүү уур шарандаа ч юмуу, эхийн хамтаар Халимагийг үүрд орхин Санкт Петербург явж үнэн алдартний шашинд оржээ.
Норжмаагийн зам
«Норжмаагийн зам» — 1938 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино. Монгол найруулагч найруулсан анхны кино бөгөөд дуугүй, суртал ухуулгын шинжтэйгээрээ онцлог 2 бүлэгт хар цагаан, дуугүй кино юм.
Халимагийн хант улс
Түүх
Дондогдаш 1761 онд үхэхэд хаан ширээний төлөөх дараагийн том зодоон эхэллээ. Дондогдашийн хүү 17 настай Убашиг Астраханы губернатор шинэ хаанаар зарлангуут Дондог-Омбын өөр нэг ач Цэвэгдорж хүлээн зөвшөөрөхгүйгээ зэрэгцэн зарлав. Ингээд халимагууд хоёр тал болон хэдэн жил үзэлцжээ. Халимагуудын ихэнх нь Убашигийн талд байсан боловч мятрашгүй Цэвэгдорж зарга хийхээр Санкт Петербург оржээ. Гэвч хатан хаан II Екатерина татгалзсан төдийгүй ерөөс Халимагийн хааны эрх мэдлийг багасгаж “Зарга” хэмээх зөвлөл байгуулах, тэнд нь халимагийн бүх овог отгийн төлөөлөгчдийг оролцуулах шийдвэр гаргав. Энэ нь хааны эрх мэдлийг хязгаарласан шийдвэр учир Убашид ч таалагдсанүй.
Норжмаагийн зам
Агуулга
Энэ кино нь Монголын киноны уран бүтээлчдийн өөрсдөө бие даан бүтээсэн анхны уран сайхны дуугүй кино бөгөөд Европын боловсон эмнэлгийг сурталчлах зорилготой ухуулгын чиглэлээр амьд сонины хэлбэртэйгээр хийгджээ. Нэг хашааны 2 айлын жирэмсэн эмэгтэй төрөхөөр өвдөж эхлэхэд Цэрэндулам эмнэлэгт хүүгээ төрүүлэн баяр баясгалан болж байхад Норжмаа нь гэртээ лам залж гүрэм уншуулсаар төрөлт нь бүтэлгүйтэж, эмнэлэгт үйл явдал болж буйг зэрэгцээ эвлүүлгээр үзүүлсэн нь үйл явдлын утга санааг үзэгчдэд тодруулж өгсөн сурталчилгааны зориулалттай кино юм.
Жөнжоу
Хятад улсын аймгийн энтэй Жөнжоу хотод 8 сая 6 буман хүн оршин суудаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хэнанийн суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Монгол хүү
«Монгол хүү» — 1936 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтээсэн, Монголын анхны уран сайхны кино.
Агуулга
Монгол ардын үлгэрийн сэдвээр зохиомжилсон “Аршийн мод ” зохиолоор бүтээсэн энэхүү кинонд Цэвээн хэмээх хөдөөгийн нэгэн цайлган сэтгэлт, итгэмтгий малчин эр өөрийн дурлалт бүсгүй Дулмаатай гэрлэн, аз жаргалтай амьдрахын тулд шидэт модны эрэлд харь газар аялан явж, зовлонд учран, эцэст нь төрөлх Монгол нутагаа эргэн ирж, жинхэнэ аз жаргалыг амсан мэдэрч буйг харуулжээ.
1937 онд энэхүү киног хийсний дараа МАХН-ын Төв Хороо, Засгийн газраас “Ард” кино театрыг байгуулж “Монгол хүү” киног үзжээ. Гэтэл тухайн үед хэлмэгдүүлэлт эхэлж байсан учраас Төв хорооноос “Монгол хүү”-г гаргахыг хориглосон байна. Учир нь энэхүү кинонд тухайн үеийн эсэргүү лам нарыг үзүүлсэн байна хэмээн дахин Монгол нутагт үзүүлэхгүй хэмээн хаасан байна.
Норжмаагийн зам
Агуулга
Ангилал:1938 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Монгол хүү
Агуулга
1938 онд Оросууд энэ киног АНУ-д үзүүлэхэд Америкийн кино академиас 10 шилдэг киноны нэгээр тодорсон нь Монголыг дэлхийд таниулсан “Монгол хүү” кино болсон юм.
Дүрүүд
Гол дүрд
Дэлгэрэнгүй сурвалж
Ангилал:1936 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Хайр дурлалын кино Ангилал:Хар цагаан кино
Халимагийн хант улс
Түүх
Энэ үетэй давхцан Манж Чингийн Тэнгэрийн Тэтгэсэн хаан Зүүнгарын хаант улсыг бут ниргэж байлаа. Хядлага явагдаж байсан. Тэндээс Цэрэн тайж өөрийн 10 мянга орчим цэрэг болон барьцааны олзлогсодтой Орос руу зугтан гарчээ. Тэрээр манжийн цэргийн томоохон удирдагчдыг алсан хэрэгтэй тул араас нь Тэнгэрийн Тэтгэсэн хааны цэргүүд нэхэн, Буурын гэрээгээр Орос, Чин улс хоёр оргодол хэрэгтэнг солилцон буцааж өгөх ёстойг сануулсан боловч Цэрэн зүүнгарын харъяат байсан учир энд Буурын гэрээ хамаарахгүй гэж татгалзжээ. Харин торгуудуудын олзолсон цэргүүдийг Чин улсад хүлээлгэж өгсөн байна. Оросын түүх бичлэгт Цэрэнг “Шеаренг” гэж бичсэн байх ба Буурын харуулыг захирсан туслах Ваанжилжав гэгчийн бичигт “Шэрэн тайж” гэсэн байна.
Зүүнгарын хаант улс мөхсөн тухай мэдээ бүхий Цэрэн Халимагт VII далай лам Галсанжамцын захидалтай ирсэн бололтой. Далай лам халимагуудыг уугуул нутагтаа эргэж ирэхийг уриалжээ. Харин Цэрэн болохоор халимагууд нутагтаа очиж Зүүнгарын хаант улсыг эргэж сэргээх санал тавих боллоо. Цэвэгдорж “Зарга” зөвлөлд сонгогдон Убаши хааны хамгийн дотно зөвлөх болов. Тэрээр “Орос түшмэд та нарыг доромжлон гутааж байна. Оросын төр та нарыг тариачин болгох гэж шахаж байна. Ижил, Яик мөрний ай сав козакуудаар дүүрлээ. Хойд нутгаар германчууд битүү суурьшлаа. Удахгүй энд амьдрах аргагүй болно… Цаашдаа боол болох уу, Оросоос явж энэ зовлонгоос ангижрах уу? Далай лам биднийг хоёр жилийн дотор Зүүнгартаа нүүж очоорой гэж айлдсан, энэ хугацаа одоо өндөрлөж байна”.
Хэдэн талаасаа шахуулсан Убаши харьяатаа дагуулан долоон сар нүүхдээ Оросын харьяат хасаг, хиргис, башкир нартай замдаа тулалдан хэдэн түмэн хүнээ алдсаар долоон сарын дараа далан мянгуулаа Илийн газар хүрэлцэн ирсэн ажгуу. Убаши хааныг дагаж 33 мянган өрх Зүүнгар руу нүүсэн бол, Ижил мөрний нутагт 12 мянган өрх үлджээ. Зүүнгар нүүх их аян тун эрсдэлтэй, бүр гамшигтай өндөрлөсөн. Нийт 170 орчим мянган хүн нүүсэн ч замын бэрхшээл, нутгаараа өнгөрүүлэхгүй гэсэн хасагуудын довтолгоон, өлсгөлөн зэргээс болж 85-100 мянган хүн үрэгдсэн гэж ярьдаг. Халимагууд уугуул нутагтаа ирээд шууд Манж Чин улсыг дагасан. Убашигийн хаан цолыг Чин улс хүлээн зөвшөөрөв. Цэвэгдорж чин ван, Цэрэн тайж жүн ван гэх мэтээр нүүдлийг ахалсан ноёдууд хэргэмээр шагнуулсан. Торгуудууд өнөөгийн Монгол, Казахстан, Хятадын хил орчмоор нутаг заалган суурьшив.
Нийгэм
Москвитийн Орос загалмайн бус шашинтнуудыг хүндэтгэдэггүй юм гэхэд зохицоод амьдардаг байлаа. Дотоод хэрэгт нь ордоггүй. Угсаа гарвалын хувьд ч тэдэнтэйгээ их холилдсон байсан юм. Гэтэл Пётр хаан Оросын Эзэнт гүрэн байгуулж өөрийгөө царь биш Эзэн хаан гэж зарлав. Европыг шүтэж, Европоос суралцаж, Оросыг Европ болгох гэж оролдов. Ийнхүү ази хүмүүс, буддын болон лал шашинтныг зэрлэгүүд, бүдүүлгүүд, хоцрогдсон дагавар ард түмэн гэх үзлийг нийгэмд халдааж эхлэв. Москвитийн үед жирийн байсан зүйлсийг Оросын Эзэнт гүрэн зөвөөрөхгүй болов. Халимагуудын амьдрал энэ үеэс хүндэрч эхэлсэн юм. Тэднийг шахаж, гадуурхаж, газар нутгийг нь булааж, үнэн алдартны шашинд орохыг уриалж, нүүдлийн амьдралаасаа татгалзан газар тариалан эрхлэхийг албадах болов. 1761 онд Аюукийн ач Убаши төр барих үед Ижил мөрний сав газар украин, орос, герман хүмүүс үй олноор суурьшсан байв. II Екатерина хатан хаан халимагуудын эзэмшиж буй газар нутаг хэтэрхий том байна хэмээн газрын зураг харж байгаад тэднийг ус бэлчээр хомс элсэрхэг газар руу шахах шийдвэр гаргав.
Эшлэл
Ангилал:Ойрадын түүх Ангилал:Монголын түүхэн улс
Корча хошуу
Корча хошуу (Qarku i Korçës) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌᠋Корча хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Балуч ястан
Балуч (балуч. بلوچ, дуудлага нь [балу́ч]) - Иран, Пакистан, Афганистанд амьдардаг иран угсаат ард түмэн, 8.8 сая хүнтэй ястан.
Төрөлх балуч хэл нь энэтхэг-европ язгуурын иран төрлийн баруун өмнөд салбарт хамаардаг.
Балуч хүмүүс өдгөө Пакистан улсын Балучистан муж, Ираны Систан-Балучистан муж болон Афганистаны өмнөд нутгаар оршин сууж байна. Хаяа залгасан эдгээр нутгийг хамтад нь «Балучистан» буюу балуч нутаг гэж хэлнэ.
Балуч хүмүүс Пакистан улсын хүн амын 3.6%, Ираны хүн амын 2%, Афганистаны мөн 2%-ийг бүрдүүлж байна. Бүгд 9 гаруй хүн байгаагаас Пакистанд 7 сая орчим (Балучистан мужид 6.2 сая), Иранд 1.5 сая гаран, Афганистанд 570 мянга гаруй, Оманд 425 мянган тоотой байдаг гэсэн дүн байна.
Лавлах бичиг
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Афганистан дахь угсаатан Ангилал:Иран хэлт угсаатан Ангилал:Пакистан дахь угсаатан
Унгар
Унгар (Magyarország, Мажярорсааг), албан ёсоор Унгар Улс нь Карпатын нам дор газарт орших далайд гарцгүй төв Европын улс юм. Австри, Словак, Украин, Румын, Серби, Хорват, Словени улсуудтай хиллэнэ. Нийслэл болон хамгийн том хот нь Будапешт. Унгар улс ЭЗХАХБ, НАТО, Европын Холбооны гишүүн, Шенгений хэлэлцээрт нэгдсэн. Албан ёсны хэл нь Урал хэлний бүлгийн Унгар буюу Мажяр хэл. Энэ нь Энэтхэг-Европ хэлний язгуурт багтдаггүй Европын Холбооны дөрвөн албан ёсны хэлний нэг нь юм.
Унгар нь сүүлийн арван жилд дэлхийн хамгийн их жуулчид очдог 15 газрын нэг байсан. Нийслэл Будапешт хот нь дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй хотуудын нэг гэж тооцогддог. Тус улсад дэлхийн хоёрдахь том халуун нуур Хэвиц нуур, Төв Европын хамгийн том нуур Балатон нуур, Европ дахь хамгийн том байгалийн хээр байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Ухаа шумбуур
Ухаа шумбуур (Aythya baeri) нь Нугасныхан овгийн шувуу юм. Тэд зүүн Азид нутаглана. Оросын зүүн өмнөд хэсэг, Монгол, Хятадын зүүн хойд хэсэгт амьдарч, өмнөд Хятад, Вьетнам, Энэтхэгт өвөлждөг.
Энэхүү шувуу нь биеийн хэмжээгээр ойр холбоотой зүйл болох Ундар шумбууртай (A. nyroca) төстэй юм. Биеийн урт 41-46 см, далавчаа дэлгэхэд 70-79 см, биеийн жин 800 гр байна. Эрэгчин шумбуур хар толгой, улаан бор нуруу, улаан хүрэн цээж, гэдэс хэсэг нь цагаавтар байна.
Ухаа шумбуур 6-9 өндөг гаргаж, 27 хоног дардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Шумбуур Ангилал:Монгол орны шувууд
Урлагийн музей (Сан-Паоло)
Сан-Паологийн Урлагийн музей (Museu de Arte de São Paulo) нь Сан-Паоло хотод байрладаг, дэлхийн алдартай музейнүүдийн нэг юм. Сан-Паологийн Урлагийн музей нь 1947 онд байгуулагдсан ашгийн бус хувийн байгууллага юм. Олон улсад Европын урлагийн бүтээлээрээ алдартай.
Талбай: 10000 ам метр
2009 онд 679019 хүн үзжээ.
Гадаад холбоосууд
Ангилал:Бразил
Тураг гогой
Тураг гогой (Phalacrocorax carbo), нь Гогойныхон овгийн усны шувуу юм. Тэд Еврази, Африк, Австралид нутаглана.
Гадаад төрх
Энэхүү шувуу нь томхон, хар бараан зүсэмтэй бөгөөд амьдрах бүсээс шалтгаалан өдний өнгө зүс олон янз байна. Биеийн жин 1.5-5.3 кг хооронд бүртгэгдээд байгаа ба дундажаар 2.6-3.7 кг байна. Биеийн урт 70-102 см, далавчаа дэлгэхэд 121-160 см юм. Тураг гогой уртавтар сүүлтэй, хоолой хэсэгт шар толботой. Нас бие гүйцсэн нь үржлийн улиралд цагаан толботой байна.
Тархалт
Дэд зүйл болох P. c. carbo нь голдуу Атлантын далай орчмын эрэг газраар: Европын баруун эрэг, өмнө зүгт Хойд Африк хүртэл, Фарерын арлууд, Исланд болон Гренланд; мөн Хойд Америкийн зүүн эрэгт нутаглана. Австралазийн орчимд нутаглах P. carbo novaehollandiae нь залаатай.
80-100 см урт биетэй Цагаан цээжит гогой P. c. lucidus нь Африкт Сахарын цөлийн бүсэд таарна.
P. c. hannedae нь Японд.
Зан авир
Тураг гогой сүргээрээ цуглах хэд хэдэн газартай байх ба тэндээ унтаж амран, түр амсхийдэг. Үүр цайхад идэш тэжээл олохоор ниснэ. Үржлийн улиралд хэдэн арав, эсвэл хэдэн мянгаар сүрэглэдэг. Тэд голдуу усны эргийн өндөр байц хад, модонд хатсан мөчир, далайн замаг зэргээр үүрээ засах ба 3-4 өндөг гаргана. 1 сар орчим дараад ангаахай гарах ба 40-50 хоноод бие даадаг ажээ.
Төрөл бүрийн загасаар хооллох ба тэр дундаа могой загас их барьж иддэг. Ан хийхдээ дундажаар 20-30 с шумбана. Заримдаа 1 минут гаруй хугацаагаар 10 м гүнд шумбах нь бий. Өдөрт 500 гр орчим загас иддэг байна.
Тураг гогой нь нүдээ хөдөлгөж чаддаг цөөн шувуудын нэг юм.
Гогой ба хүмүүс
Хятад болон Япон улсад энэ шувуугаар загас бариулаад гулгиулан гаргаж авдаг аргыг эрт дээр үеэс хэрэглэж байв.
Норвеги улсад үндэсний буудлагын спорт тоглоом болон идэх зорилгоор жил бүр 10,000 орчим тураг гогойг хуулинд заасны дагуу үржлийн бус улиралд агнадаг байна. Мөн Норвегийн хойд зүгийнхэн тосгон болон гэрийнхээ ойр энэ шувуутай таарах нь азтай сайн явдал гэж үздэг ажээ.
Кукес хошуу
Кукес хошуу (Qarku i Kukësit) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌᠋Кукес хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Чарльз Баркли
Чарльз Уэйд Баркли (Charles Wade Barkley, 1963 оны хоёрдугаар сарын 20-нд Алабама мужийн Лидс хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд «Филадельфия-76», «Финикс Санз», «Хьюстон Рокетс» багуудад 17 улирлыг үдэхдээ НБА-гийн бүх оддын тоглолтонд 11 удаа шалгарч, улирлыг самбарын үзүүлэлтээр манлайлж, 20,000 оноо, 10,000 самбар, 4,000 дамжуулалтын босгыг давсан 4 дэх тоглогчоор НБА-гийн түүхэнд бичигдсэн 2006 оны Алдрын танхимын гишүүн билээ.
НБА-гийн замнал
1963 оны драфтаар №1 Хаким Олажьювон, №3 Майкл Жордан, №5 Баркли, №16 Жон Стоктон нарын домогт тоглогчид НБА-д элсэж байлаа. Хүчний довтлогчоор тоглоход нуруу нам (1.98 м) ч лагс биеэрээ самбарт илүүрхэх болсоноор нэгэн цагийн оддуудаас онцгойрдог болжээ. Рууки жилдээ 14.0 оноо, 8.6 самбар, 1.9 дамжуулалт, 1.2 таслалт, 1.0 хаалтыг 82 тоглолтонд 28.6 минут тоглохдоо дунджилсан бөгөөд дараа жилд огцом өсч 20.0 оноо, 12.8 самбар, 3.9 дамжуулалт, 2.2 таслалт, 1.6 хаалт болгожээ. Харин гурав дахь жилдээ 14.6 самбараар лигийг тэргүүлсэн байна. Тэр 1988 оны хоёрдугаар сарын 9-нд «Атланта Хоксын» эсрэг улирлын хувийн дээд 47 оноо, 1994 оны тавдугаар сарын 4-нд «Голден Стэйт Уорриорзийн» эсрэг плей-оффын хувийн дээд 56 оноог авч байв. 1993 онд 25.6 оноо, 12.2 самбар, 5.1 дамжуулалт, 1.6 таслалт, 1.0 хаалт 37.6 минутанд дунджилсан Баркли «улирлын үнэ цэнэтэй тоглогчоор» алдаршсан ба аваргын дайралт «Финикс Санзын» өмнөөс Майкл Жордантай «Чикаго Буллзийн» эсрэг хийж 4:2 харьцаагаар ялагдсан түүхтэй. Түүнчлэн Бүх оддын тоглолтонд дорнод бүсийг төлөөлөхдөө (116:114) тэр 17 оноо, 22 самбарыг 1967 оноос хойш Уилт Чемберлений самбарын үзүүлэлттэй зэрэгцжээ.
Шигшээ
Баркли Америкийн шигшээд багтан 1992, 1996 оны олимпийн наадамд аваргалсан юм. Тухайн үед шигшээ 117.3 оноо, дунджилахдаа өрсөлдөгч багаа 43.8 оноогоор илүүрхэж олимпийн амжилтыг тогтоож байв. Харин Баркли нэг олимпт дунджаар 18.0 оноог 71.1 хувьтай довтолж авдаг байжээ.
Сүрэг чоно
«Сүрэг чоно» — 1939 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Уран бүтээлчид
Найруулагч: Төмрийн Нацагдорж
Зохиолч: Донровын Намдаг
Оператор: Балдангийн Дэмбэрэл, Сэрээтэрийн Дэмбэрэл
Эвлүүлэгч – Кувшинчикова,  Д.Төмөр
Гол дүр:  Данзанд –  Дэндэвийн Чимэд-Осор
Дарьдуламд  – Чимидийн Долгорсүрэн
Цэцгээд –  Дашзэвгийн Ичинхорлоо
Шушмаад –  Цагааны Цэгмид
Наваанжамбад –  Аюушийн Пагма
Тарваган тахал (кино)
«Тарваган тахал» — 1940 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Ангилал:1940 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Лежа хошуу
Лежа хошуу (Qarku i Lezhës) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌᠋Лежа хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Анхдугаар хичээл
«Анхдугаар хичээл» — 1940 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Ангилал:1940 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Топ 20 индекс
Топ 20 индекс нь Монголын Хөрөнгийн Биржээс гаргадаг индекс бөгөөд 20 компаниас багцаа бүрдүүлдэг. Жилд 2 удаа багцдаа өөрчлөлт оруулдаг байна. Шалгуур үзүүлэлт нь зах зээлд идэвхтэй арилжаалагдсан байдал, зах зээлийн үнэлгээ өндөр байх явдал юм. Топ 20 индекс Монголын Хөрөнгийн Биржийн чиг хандлагыг тодорхойлдог.
ASX
ASX 200 нь 2000 оны 3-р сарын 30-нд Стандартууд ба Пойнор компанийн санаачлагаар гарч ирсэн бөгөөд энэ үеэс энэхүү индексийг ашиглах эрхийн эзэн болжээ. ASX нь өмнө нь ашиглагдаж байсан бүх ердийн индексүүдийг орлуулдаг.
Тэмдэглэл
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж Ангилал:Хөрөнгийн бирж
Мөст сум
Түүхэн замнал
Мөст сум 1941 оны 03 дугаар сарын 15-нд Мөнххайрхан нэртэйгээр одоогийн Мөст сумын нутаг Тавтын адаг ус хэмээх газар Манхан сумын 2 Зэрэг сумын – 1 Мөнххайрхан сумын 2 Алтай сумын 2 Цэцэг сумын 3 нийт 10 багтайгаар байгуулагдан үйл ажиллагаагаа явуулж байгаад уг газар нь урсгал усгүй, багуудынхаа дундаж байрлал олоогүй учир нүүлгэн шилжүүлж 1941 оны 10 дугаар сард Цагаан бургасны Цагаан түнгэд 1945 оны 10 дугаар сард Улаантолгой буюу Боорж голын хөвөөнд шилжин суурьшсан байна. БНМАУ-ын бага хурлын 1942 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн 23 дугаар тогтоолыг үндэслэн Ховд аймгийн АДХ-ын гүйцэтгэх захиргааны 1942 оны 08 дугаар сарын 02-ны өдрийн 19 тоот тушаалаар сумын АДХ-ын гүйцэтгэх захиргаа болгон 156698 тоот гэрчилгээ олгосон байна. МУ-ын Засгийн газрын 1992 оны 10 дугаар сарын 01-ны өдрийн 53 дугаар тогтоолоор Засаг даргын Тамгын газар болгон өөрчилж 1597132 тоот гэрчилгээ олгожээ.
Засаг захиргааны нэгж
Мөст сум нь нийт 5 багтай: Цэцэггол, Хужирт, Баянхайрхан, Давст, Улаантолгой
Хүн ам
Тус сум халх, захчин, урианхай ястнаас бүрдсэн. Сумын дүнгээр 795 өрх, 3100хүн амтай. Мал аж ахуйн 4, сумын төвийн 1 багтай.
Газарзүй
Мөст сум нь 392729 мянган га нутаг дэвсгэртэй, Алтайн нурууны салбар уулсын дунд оршиж өвөлдөө -21-30 хүйтэн, зун 20-28 хэм дулаардаг эрс тэс уур амьсгалтай өндөр уулын бүсийн сум юм. Мөст сумын хамгийн өндөр цэг: далайн төвшнөөс дээш 3966 метр өргөгдсөн Баатар хайрханы ноён оргил “Цаст богд” Нам цэг: /Давсны хонхор” 1600 метр өргөгдсөн Бооржийн адаг. Нийт бэлчээрийн талбай 387.0 мянган га бөгөөд хуурай хээр, цөлжүү, уулын нуга, голын сав, давсархаг болоод хужир мараат бэлчээр зонхилдог.
Амьтан
Олон улсын болон Монгол улсын улаан номонд бүртгэгдсэнCITES-ийн 1-р хавсралтанд орсон нэн ховор амьтан Цоохор ирвэс, Монгол у лсын улаан ном CITES-ийн 2-р хавсралтанд орсон ховор амьтан Аргаль, Угалз, Тэх, Янгир, Алтайн хойлог, Шонхор болон Нохой зээх, Хярс, Суусар, Өмхий хүрэн, Цагаан үен, Чоно, Үнэг, Бүргэд, Тас, Ёл, Ахууна, Ятуу зэрэг ан амьтан жигүүртэн шувууд олноор байдаг. зонхилдог.
Ургамал
Тус сумын бэлчээрийн талбай 387 мянган га бөгөөд хуурай хээр, цөлжүү хээр, уулын нугажуу хээр, голын сав давсархаг хужир мараат бэлчээрийн ургамалжилт зонхилдог. Улаан номонд орсон Алтангагнуур, Вансэмбэрүү, Ямаан сэрдэг, Эмийн бамбай, Дөрвөлсөн мүгээ, Ган цэцэгт, Алтанзул болон төрөл бүрийн зээргэнэ, таван салаа, Алтайн сонгино зэрэг олон төрөл зүйлийн ургамалтай.
Уур амьсгал
Алтайн нурууны өндөрлөг хэсэг Бөөрөг, Баатарын нурууны хооронд өвөлдөө дунджаар -21-30 хэм хүйтэн, зундаа +20-28 хэм дулаан байдаг эрс тэс уур амьсгалтай.
Гол, нуур
Боорж, Бодонч зэрэг 11 гол, 10 горхи, 24 булаг Далайн түвшнээс дээш 2500-3500 метрт орших Шавагт, Бөөрөг, Асгат, Давст, Хаг, Нүдэн нуур Мухар асгатын Гавж, Давстын шар хадны рашаан зэрэг олон түүх дурсгалт газар, гол, нуур бий.
Дэд бүтэц үйлдвэрлэл үйлчилгээ
Тус сум нь Мобиком, Жи-Мобайл, Баянхайрхан, Хужирт багуудад холбооны сансрын антен ашиглаж байна. 13 аж ахуй нэгж, Дэлгүүр, Түц 45, Гуанз, Цайны газар 6, Зочид буудал 2, Талх нарийн боовны цех 5, Гутал оёдлын газар 3, Модон эдлэл мужааны газар 1, иоджуулсан давсны үйлдвэр, хувийн мал эмнэлэгийн газар 3, Хаан, Хадгаламжк, ник, хөрс-авто сервис,  газрын шим зэрэг ШТС үйл ажиллагаа явуулж байна.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Ховд аймгийн сум
Амьдралын зам
Ангилал:1941 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Тирана муж
Тирана муж (Qarku i Tiranës) — Албани улсын муж. Төв нь ᠌᠋Тирана хот.
Ангилал:Албанийн муж
Чанжоу
Хятад улсын Жянсү мужийн аймгийн энтэй Чанжоу (хятад ханзаар 常州 гэж бичиж, хятад хэлний умард аялгуугаар [Chángzhōu = Чонжоу], Ү аялгуугаар [Zaontsei = Санзай] гэж дууддаг, англиар Changzhou) хотод 2010 оны байдлаар 4.6 сая хүн амьдран сууж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Жянсүгийн суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот  Ангилал:Саятан хот
Ким Ён-сам
Ким Ён-Сам (김영삼, 金泳三, 1927 оны 12 сарын 20-нд~ 2015 11 сарын 22   Кёнсан аймгийн Гожэ хотод төрсөн) нь БНСУ-ын улс төрч бөгөөд 14 дэх ерөнхийлөгч.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Сөүлийн улсын их сургуулийн хүн Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1927 онд төрсөн Ангилал:2015 онд өнгөрсөн
Аймшиггүй эх оронч
«Аймшиггүй эх оронч» — 1942 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Ангилал:1942 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн кинонд Ангилал:Дайны кино
Ундар шумбуур
Ундар шумбуур (Aythya nyroca), урьд Ундар нүдэн шумбуур гэж байсан, нь Нугасныхан овгийн дундаж хэмжээний шувуу юм. Тэд Евразид нутаглана.
Энэ шувуу нь нэг метр ба түүнээс дээш гүнтэй нуур цөөрөмд амьдардаг. Өвлийн улирлыг Африкт өнгөрүүлнэ.
Гадаад төрх
Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь гүн хүрэн өнгийн нуруу, шар нүдтэй. Хэвлий хэсгийн цав цагаан өд нь түүнтэй төстэй зүйл болох Гэзэгт шумбуураас ялгаатай юм. Эмэгчин нь төстэй ч хар нүдтэй, арай бүгээн зүстэй.
Зургийн цомог
Ундар шумбуур өвлийн улиралд олноор сүрэглэх ба голдуу бусад зүйлийн шумбууртай холилдсон байдаг.
Усны мандал дээрх өвс ургамлын дунд, эсвэл эргийн ойролцоо үүр засаж, 7-11 өндөг гаргадаг. 25-27 хоног өндгөө дарна.
Цахим холбоос
Ангилал:Шумбуур Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Панжаб (Энэтхэг)
Панжаб (ਪੰਜਾਬ, дуудлагыг дөхүүлэн буулгавал Панжааб , «таван усан») — Энэтхэгийн өрнө умар биед байрлах муж.
Пакистаны Панжаб мужтай хамтдаа урьд эдүгээн Панжаб нутаг гэгдэнэ.
Засаг захиргааны төв - Чандигарх, ихийн их хот нь - Лудхияна. Албан ёсны хэл нь Панжабуудын Панжаби хэл. Газар нутаг - 50 362 км² (Мужуудаас 19-р байр), хүн амын тоо - 24 сая 989 мянга (2001 оны өгөгдлөөр 28 мужаас арвантавдугаар олон). Хүн амын 62.3% нь Сикх, 34% нь Хиндү шашинтан.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Энэтхэгийн муж улс
Фиер хошуу
Фиер хошуу (Qarku i Fierit) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌Фиер хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Панжаб
Панжаб:
Ангилал:Энэтхэгийн газар орон Ангилал:Пакистаны газар орон
Пакистаны Панжаб
thumb|Мужийн туг thumb|Пакистан дахь байршил Пакистан улсын дөрвөн мужийн дорно умар талынхыг нь Панжаб (پنجاب, дуудлагыг дөхүүлэн буулгавал Банжааб ; Punjab, Panjab) гэж нэрлэдэг.
Зүүн талаараа залгадаг Энэтхэгийн Панжаб муж улстай хамтаар Панжаб гэж бас нэрлэгдэнэ. "Панжаб" хэмээх нэр Перс хэлний پنج (Panj, панж «тав») آب (Āb, ааб) («ус») гэх хоёр үгнээс бүтжээ. Инд мөрний Желум, Ченаб, Рави, Беас, Сутлеж гэх таван том цутгал урсдаг нутаг ийнхүү «Таван усан» хэмээн нэрлэгдсэн учиртай юмсанжээ.
Газар нутгийн хэмжээ - 205,344 хавтгай дөрвөлжин километр энэ мужид улсын бүх хүн амын 45% нь оршин суудаг. Засаг захиргааны төв нь Лахор хот. 2010 оны байдлаарх хүн амын тоо - 93,963,240, 1998 оны байдлаар бол мужын хүн амын 75.2% нь Панжаби, 17.4% нь Сарайки 4.5% нь Урдү төрөлх хэлтэн ба 97.2% нь Ислам шашинтан байдаг ажээ. Панжабуудын Панжаб хэл Энэтхэг-Ари хэлний бүлэгт хамаардаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Пакистаны засаг захиргааны гишүүнчлэл
Сүхбаатар (кино)
«Сүхбаатар» — 1942 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино. Энэ кино нь анх удаа Ардын Хувьсгалын удирдагч жанжин Сүхбаатарын дүрийг уран сайхны кинонд тодруулан гаргаснаараа манай үзэгчдийн сэтгэлд мөнхрөн үлдсэн бөгөөд Монгол кино урлагт түүх хувьсгалын сэдэвтэй том бүтээл гарахад түлхэц өгч манай киноны залуу уран бүтээлчдийн ур чадвар сэтгэхүйд мэдрэгдэхүйц нөлөө үзүүлсэн бүтээл юм.
Ангилал:1942 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Алиша Кийз
thumb|right|Алиша Кийз thumb|right|Алиша Кийз thumb|right|Алиша Кийз thumb|right|Алиша Кийз Алиша Ожэлло Күүк (Alicia Augello Cook) Алиша Кийз (Alicia Keys) хэмээх тайзны нэрээрээ алдартай. 1981 оны 1 сарын 25-нд Нью-Йорк хотын Манхэттэн дүүрэгт төрсөн.
Цомгууд
Ангилал:АНУ-ын дуучин Ангилал:Орчин үеийн ритм энд блюз дуучин Ангилал:Соул дуучин Ангилал:Дуучин-дуу зохиогч Ангилал:Псевдоним Ангилал:Афроамерикийн соёлын хүн Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Эxо-Поп шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Эсрэг схем (тооцон бодох математик)
Тооцон бодох шингэний динамикт чиглэлийн эсрэг эсвэл салхины эсрэг схем (хялбарчилж эсрэг схем) нь гиперболлог тухайн дифференциал тэгшитгэлийг тухайлах сонгодог схемийн нэг юм. Эсрэг схем нь шингэний урсгалын орон дахь физик хэмжигдэхүүний тархалтын чиглэлийг тооцоолох мэдрэмтгий, дасан зохицохуйц төгсгөлөг ялгаварын шилбийг (stencil) ашигладаг. Эсрэг схем нь тодорхойлогч хурдны тэмдэг ямар байхаас хамаарч ялгаварыг үйлддэг. Түүхийг авч үзвэл, Эсрэг схемийг Коурант болон CIR аргыг боловсруулсан Исааксон, Реес нарын ажлаас харж болно.
Загвар тэгшитгэл
Энэ аргыг тайлбарлахын тулд дараах нэг хэмжээст шугаман адвекцийн тэгшитгэлийг авч үзье. Энэ тэгшитгэл нь x-тэнхлэгийн дагуу хурд a-аар долгион шилжих үзэгдлийг харуулна. Дурьдсанчлан энэ тэгшитгэл нь нэг хэмжээст шугаман зөөгдөлт буюу адвекцийн математик загвар юм. Тооцон бодох хүрээн дахь ердийн торны i зангилааг авч үзье. Нэг хэмжээст бодлогийн хүрээнд авч үзэж буй зангилаа i-ын хувьд баруун ба зүүн гэсэн чиглэл харгалзана. Хэрэв a нь эерэг бол зүүн талын шилбэ нь салхин эсрэг тал болж баруун тал нь салхин дагуу хэсэг болно. Үүнтэй ижил байдлаар, хэрэв a нь сөрөг тэмдэгтэй бол зүүн тал нь хялбараар дагуу тал, баруун тал нь эсрэг тал болно. Хэрэв орон зайн уламжлал дахь төгсгөлөг ялгаварын схемд нь салхин эсрэг талдаа олон зангилаа агуулж байвал түүнийг салхин эсрэг схем эсвэл энгийнээр эсрэг схем гэж нэрлэнэ. Салхин дагуу схемийг энгийнээр дагуу схем гэж нэрлэнэ.
Нэгдүгээр эрэмбийн эсрэг схем
Хамгийн энгийн эсрэг схем бол нэгдүгээр эрэмбийн эсрэг схемийн арга юм. Үүнийг дараах байдлаар бичнэ.
Товч хэлбэр
Тодорхойлох хурдны тэмдэгийг шалгах эсрэг схемийг тухайлбал Дээрх нөхцөлт хоёр тэгшитгэлийг (1) ба (2) нэгтгэн авсаархан байдлаар бичвэл Тэгшитгэл (3) нь эсрэг схемийн ялгаварын тэгшитгэлийг бичих ерөнхий хэлбэр юм.
Тогтворшилт
Хэрэв дараах Коурант-Приедрич-Леви нөхцөл (CFL) биелэж байвал эсрэг схемийн шийд тогтвортой байна гэж үзнэ.
Эсрэг схемийн тэгшигэлийг Тейлорын цуваагаар шинжилбэл орон зайн хувьд нэгдүгээр эрэмбийн нарийвчлалтай гарна. Нэгдүгээр эрэмбийн эсрэг схем нь градиентийн өөрчлөлт ихтэй бодлогын хувьд зарим нэг тооцооллын тархалтыг харуулдаг.
Гуравдугаар эрэмбийн эсрэг схем
Гуравдугаар эрэмбийн эсрэг ялгаварын схемийн хувьд, u_x^- нь тэгшитгэл (3)-т дараах байдлаар тодорхойлогдоно. Мөн u_x^+ нь: Эрэмбэ өсөх тусам тооцооллын тархалт багассаар байх болно. Гэвч дисперси маягийн жижиг алдаанууд өндөр градиентын өөрчлөлттэй үед ажиглагддаг.
Лавлах
Ангилал:Тооцооллын физик
Дирк Кёйт
Дирк Кёйт (Dirk Kuijt, 1980 оны долоодугаар сарын 22-нд Катвейк-ан-Зе дүүрэгт төрсөн) — Нидерландын хөлбөмбөгчин бөгөөд туркийн Фенербахче болон Нидерландын шигшээд тоглодог.
Замнал
Фейеноордын 2005-2006 оны ахлагч Кёйт I болон II лигт 1999-2006 онд 233 тоглолтонд, тэр дундаа 2001 оны гуравдугаар сараас 2006 оны дөрөвдүгээр сарын хооронд дараалсан 179 тоглолтонд гарааны тоглогчоор оролцож байлаа.
Кёит 2012 оны зургаадугаар сарын 3-нд Фенербахчетай гурван жилээр гэрээлэв.
Шигшээ
Нидерландын шигшээд Марко ван Бастены шийдвэрээр 2004 оны есдүгээр сард гараалсан Кёйт 2006, 2010 2014 оны ДАШТ болон 2008, 2012 оны ЕАШТ-д амжилттай тоглосон.
Шкодер хошуу
Шкодер хошуу (Qarku i Shkodrës) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌Шкодер хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Брэд Питт
Уильям Брэдли "Брэд" Питт (William Bradley "Brad" Pitt, 1963 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин, продюсер юм. Питт Оскарт хоёр, Алтан бөмбөрцөгт дөрвөн удаа тус тус нэр дэвшиж байсан бөгөөд Алтан бөмбөрцөг нэг удаа хүртсэн нь Брюс Уиллис, Мэдлин Стоу нарын тоглосон шинжлэх уран зөгнөлт 12 сармагчин кинонд сэтгэцийн өвчтэй Жефри Гоинс гэгчийн дүрээрээ авсан Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн шагнал юм.
Замнал
Түүнийг ертөнцийн хамгийн дур булаам залуу гэж нийт даяараа тодорхойлдог билээ.
Питт жүжигчиний замналаа CBS телевизийн оргил олон ангит кино болох Далласт олны хэсэгт 1987 онд тоглосоноор эхлүүлж байжээ. Түүний дараа Харви Кэйтель, Жина Дэвис, Сьюзен Сарандон нарын тоглосон Тельма, Луиза хоёр кинонд гол дүр, гэнэн томоогүй Тельма Дикинсон бүсгүйн толгой эргүүлэгч замын машинд дайгдагч ковбой залуугийн дүрийг бүтээжээ. Питтийн гол дүр бүтээсэн анхны бүтээл нь Жирийн хүмүүс киногоороо Оскарын шагналыг Шилдэг найруулагч номинациар хүртэж байсан найруулагч, жүжигчин Роберт Редфордын период төрлийн Гол хаашаа урсана, би тийшээ (1992) болон Том Круз, Кирстен Данст, Антонио Бандерас нарын хамт тоглосон драм, аймшгийн төрлийн Цус сорогчтой ярилцсан нь (1994) кинонууд юм. 12 настайгаасаа хурандаа эцгийгээ (Энтони Хопкинс) даган баавгайн анчин болсон эрэлхэг зоригт Тристан Ладлоугийн дүрийг Эр зоригийн дууль кинонд бүтээж Алтан бөмбөрцөгт анх удаагаа нэр дэвшиж байв. 1995 онд Морган Фримен, Гвинет Пэлтроу, Кэвин Спейси нартай хамртан тоглосон гэмт хэргийн сэдэвт, триллер Долоо кино болон дээр дурдсан 12 сармагчин зэрэг кинонд бүтээсэн дүрүүдээрээ кино шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан юм. Дөрвөн жилийн буюу 1999 онд Зодооны клуб кинонд тоглож, улмаар «30 сая доллар» хочит Расти Райаны дүрийг Оушений арваннэгэн найз (2001), Оушений арванхоёр найз (2004) болон Оушений арвангурван найз (2007) кинонуудад бүтээсэн байна. Харин уран бүтээлийн замналын нэрийн хуудас болсон гоёмсог бүтээлүүдэд Трой (2004) болон Ноён хатагтай Смит (2005) кинонуудыг онцлох нь зүй. Оскарын шагналд хоёронтоо нэр дэвшсэн бүтээл нь 2008 оны уран зөгнөлт драмын Бенжамин Баттоны хачирхалтай түүх кино билээ.
Хувийн амьдрал
Гэр бүлээ цуцлуулсан Питтийн хувьд 2005 онд тулаант, инээдмийн Ноён хатагтай Смит кинонд хосын дүрийг жүжигчин Анжелина Жолитой гайхалтай хамтран бүтээсэн нь тухайн үедээ олон нийтийн дунд өндөр үнэлгээ авсан хэдий ч "хайр дурлалын нэр хүндийг гутаасан" гэх хэвлэлийн гарчигуудаар тэдний кинонд үзүүлсэн үйл явдлыг илтэд шүүмжилсэн шүүмжүүд ч бий болсон байдаг. Анистоноос гэр бүлээ бүр мөсөн цуцлуусны дараа буюу 2005 оны дөрөвдүгээр сард папарацциудын хараанд Питт Жоли болон түүний хүү Мэддокс нарын Кени дэх далайн эрэг дээр авахуулсан зураг хэвлэлүүдэд нийтлэгдсэнээр тэдний дотно харилцаа ил болжээ. 2005 оны зун тэдний хамтын амьдрал нийтэд нэгэнт ил тод болсон байх үест хос хоёрыг хамгийн шилдэг хосоор нэрлэж "Бранжелина" гэдэг шинэ нэр бий болсон байна. 2006 оны нэгдүгээр сарын 11-нд Жолиг People сэтгүүл Питтийн хүүхдийг тээж яваа хэмээн нийтэд зарласан бол 2006 оны аравдугаар сард Esquire сэтгүүлд өгсөн Питтийн ярилцлагадаа гэрлэсэнээс ч илүү харьцаатай болсон гэдгээ илэрхийлжээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Анжелина Жоли Ангилал:Оклахомагийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1963 онд төрсөн
Эльбасан хошуу
Эльбасан хошуу (Qarku i Elbasanit) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌Эльбасан хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Лос-Анжелес
Лос-Анжелес (испаниар Los Ángeles ‚ сахиусан тэнгэр‘, Los Angleles мөн L.A. ч гэдэг) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни мужийн өмнөд хэсэгт оршдог, тус мужийн хамгийн том хот юм. Тус хотод 3,847,400 хүн оршин суудаг бөгөөд Лос-Анжелесын бүс нийт (зэргэлдээх хот сууринтайгаа нийлээд) 18 сая гаруй хүн амтай. Тус хотын нутаг дэвсгэр 1200 км кв. Хүн амаараа АНУ-д зөвхөн Нью-Йоркийн дараа л ордог.
Түүх
Лос-Анжелес хэмээх нэр нь испани хэлний "сахиусан тэнгэрүүд" гэсэн үгнээс гаралтай. Энэ нэр нь тус газрын анхны нэрийн товчлол юм. Анхны нэр нь "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciuncula" (Англи хэлээр "town of our lady the Queen of Angels of the little Portion") байв. Лос-Анжелес 1781 онд байгуулагдсан. Энэ нутгийг урьд өмнө Испанийн эзэмшил байх үед Хуниперо Серра, Хуан Креспи хэмээх хоёр Францискан санваартан судалжээ. 1850 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд Калифорни АНУ-ын нэг муж болжээ.
Үзүүштэй газрууд
Лос-Анжелест үзүүштэй газар олон бий. Венецийн эрэг гэх мэтийн маш урт үргэлжилсэн наран шарлагын газрууд олон байдаг. Олон жуулчин Холливудад очиж, Холливудын алдартнуудын мөр, Мэнний Хятад театр зэргийг үздэг. Лос-Анжелест Л.А. Тойргийн урлагийн музей, Геттийн музей зэрэг сайхан музей бас олон.
Эдийн засгийн салбарууд
Лос-Анжелес кино, телевизийн үйлдвэрлэл ихэд хөгжсөнөөрөө алдартай. Кино, телевизийн үйлдвэрлэлийн ихээхэн хэсэг нь Холливудад төвлөрдөг. Түүнчлэн энэ хотод цэргийн зориулалттай нисэх онгоц үйлдвэрлэдэг. Хөгжмийн үйлдвэрлэл ч энэ бүс нутагт төвлөрдөг. Тус хот мөн банк санхүүгийн нэгэн томоохон төв юм.
Хорооллууд
Лос-Анжелест олон арван алдартай хорооллууд бий. Тухайлбал:
Улс төр
Лос-Анжелесын одоогийн захирагч нь Антонио Вилларайгоза.
Эндрю Уиггинс
Эндрю Кристиан Уиггинс (Andrew Christian Wiggins, 1995 оны хоёрдугаар сарын 23-нд Онтарио мужийн Торнхилл хотод төрсөн) — Канадын мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Миннесота Тимбервулвз» багт тоглодог. 2014 оны драфтын №1 түүнийг Кавальерс сонгосон.
Намтар
НБА-д тоглодог байсан Мичелл Уиггинсийн хүү Уиггинсийн тоглолтыг Майкл Кидд-Гилхрист, Жеральд Грин, Демар Дерозантай адилтгадаг ба Чикаго Буллзийн Скотти Пиппенийг хүндэтгэдэг ажээ.
Петрозаводск
Петрозаводск (Петрозаводск; карель: Petroskoi) нь Оросын Холбооны Улсын Бүгд Найрамдах Карель Улсын нийслэл хот юм.
Эндрю Уиггинс
Намтар
2014 оны үндэсний коллежийн ширүүхэн өрсөлдөөн дундаас тодорсон Эндрю Уиггинсийг Sports Illustrated сэтгүүл улам алдаршуулсан байдаг.
Петрозаводск
Эшлэл
Ангилал:Бүгд Найрамдах Карель Улсын суурин Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:1703 онд байгуулагдсан
Эндрю Уиггинс
Намтар
2014 оны канадын Торонто Рэпторст гялалзахыг хүссэн Уиггинс драфтыг тэргүүлсэн тул Кливленд Кавальерст очив.
2014 оны наймдугаар сарын 23-нд гурвалсан наймаагаар «Миннесота Тимбервулвз» багт Энтони Беннетт хамт Кевин Лавыг нөхөн ирсэн. Мөн «Филадельфиягаас» Таддеус Янг Люк Мба а Муте, Алексей Швед болон 2015 оны драфтын I тойргийн эрхээр солигдон ирсэн билээ.
Холбоос
Ангилал:1995 онд төрсөн Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Канадын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Канадчууд
Чуй Гё-ха
Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхийлөгч Ангилал:Өмнөд Солонгосын ерөнхий сайд Ангилал:Өмнөд Солонгосын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Өмнөд Солонгосын элчин сайд Ангилал:Малайз дахь элчин сайд Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1919 онд төрсөн Ангилал:2006 онд өнгөрсөн
Монголын үндэсний түүхийн музей
Монголын Үндэсний Түүхийн Музей - нь Улаанбаатар хотод байдаг музей юм. Тус музей нь монгол нутагт хүн анх аж төрөх болсон хуучин чулуун зэвсгийн үеэс эдүгээ хүртэлх нүүдэлчдийн түүх, соёл, өв дурсгал, угсаатны зүй, уламжлалт зан заншлыг товчлон үзүүлсэн үзвэрийн 9 танхим бүхий, сан хөмрөгтөө 50000 гаруй үзмэртэй, үндэсний хэмжээний тэргүүлэх музей билээ. Үндэсний түүхийн музей нь Монгол улсын нийт музейн үзмэрийн 30 гаруй хувийг хадгалж, дэлгэн үзүүлдэг эрдэм шинжилгээний судалгаа сурталчилгааны төв байгууллага болно.
Түүх
1980-аад оны сүүл 1990-ээд оны эхэн үед Монголчууд хүний эрх, эрх чөлөөг дээдэлсэн ардчилал шинэчлэлийн тогтолцоог сонгож, эдийн засгийн чөлөөт хэлбэрт шилжсэн юм. Энэхүү өөрчлөлт нийгмийн бүх салбарт нөлөөлж музей нь бүтэц зохион байгуулалтын хувьд шинэчлэгдсээр ирсэн юм.
1991 онд улсын томоохон музейнүүд цуглуулгаараа төрөлжсөн музей болон шинэчлэгдсэн бөгөөд Улсын төв музей, Хувьсгалын музейн археологи, түүх, угсаатны цуглуулгыг тус тус нэгтгэн Монголын Үндэсний Түүхийн Музей г байгуулжээ. 2008 онд Монгол улсын Засгийн газрын тогтоолоор Монголын Үндэсний Түүхийн музей нь Монголын Үндэсний музей болон нэрээ өөрчилжээ. Монголын үндэсний музей нь монголчуудын түүх, соёлын өвийг хадгалан хамгаалах, судлан сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилго бүхий соёл, шинжлэх ухаан, боловсролын байгууллага юм. Тус музей нь монгол нутагт хүн аж төрж эхэлсэн нэн эртнээс өнөөг хүртэлх үеийн монголчуудын түүх, уламжлалт соёлын хүрээн дэх 50.000 орчим үзмэрийн цуглуулгатай.
МЭӨ 800.000 жилийн тэртээгээс XX зууны үед холбогдох түүх, археологи, угсаатны зүй, соёлын эд өлгийн зүйлсийг байнгын үзүүллэгийг дэлгэн олон нийтэд үйлчилж байна.
Түүхийн цуглуулга нь археологи, монголын дундад зуун, орчин үеийн түүхийн үзмэрүүд, гэрэл зураг, бичлэг, баримт бичгээс бүрддэг.
Угсаатны зүйн цуглуулга нь монголчуудын эдийн болон оюуны соёлын дурсгалын ай савд багтах баялаг эд өлгийн зүйлс тухайлбал, гоёл чимэглэл, хувцас, хөгжмийн зэмсэг, гал тогооны хэрэгсэл, монгол гэр, гэрийн тавилга, малын уналгын хэрэгсэл, бөө мөргөл, бурхан шашны эд өлгийн зүйлсээс бүрддэг.
Монголын Үндэсний музей (үүнээс хойш МҮМ гэж товчлон бичье) нь байнгын үзэсгэлэнгийн 10 танхим, түр үзэсгэлэнгийн 1 танхимтай. Хүний нөөцийн хувьд 6 хэлтсийн 80 гаруй ажилтан албан хаагчидтай. Мөн Монгол улсын Засгийн газрын ордонд шинээр байгуулагдсан Монгол төрийн түүхийн музей харьяа музейн зарчмаар үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
1990-ээд оноос хойш дэлхийн 18 оронд монголын түүхийн талаарх гуч гаруй тусгай үзэсгэлэнг зохион байгуулсан.
Эртний монголын түүх
Монгол дахь чулуун зэвсгийн үе нь ойролцоогоор 800.000 жилийн өмнө эхэлж, хуучин, дунд, шинэ чулуун зэвсгийн үе хэмээн хуваагддаг. Эртний хүний амьдарч байсан бууц суурины дурсгал эдүгээ монголын бүх нутгаас олдож байна.
Хуучин чулуун зэвсгийн үе буюу “Палеолит” МЭӨ 800000-12000 жилийн өмнөх хүмүүсийн гол багаж зэвсэг нь чулууг бутлаж хийсэн хутга мэт зүйл байв. Түүнчлэн яс, эвэр, том биетэй амьтны шүдээр ч зэвсэг хийж байжээ. Монгол дахь хуучин чулуун зэвсгийн хамгийн эртний дурсгал нь Баянхонгор аймгийн Баянлиг сумын нутаг дахь Цагаан агуйгаас олдсон чулуун зэвсэг бөгөөд ойролцоогоор 800000 жилийн өмнөх үед холбогдоно. Хуучин чулуун зэвсгийн гол гол дурсгалууд Баянхонгор аймгийн Баянлиг сумын Цагаан агуй, Өлзийт сумын Уранхайрхан уул, Ховд аймгийн Үенч сумын Үенчийн гол, Алтай сумын Барлагийн голын ойролцоо, Өвөрхангай аймгийн Гучин ус сум ын Гучин ус, Дундговь аймгийн Гурвансайхан сум ын Ярх ба Ёроолын дурсгал ууд музейн үзүүллэгт бий.
Дунд чулуун зэвсгийн үеийн дурсгалууд
Дунд чулуун зэвсгийн үед (МЭӨ 100 000 - 40 000 жилийн өмнө) хүмүүс “галыг” нээсэн аж. Түүнчлэн эртний хүний уран дүрслэлт сэтгэлгээнийн илэрхийлэл хадны сүг зурагт шингэн үлджээ. Цаг уурын хувьд мөнх цэвдэг мөстлөгийн үе эхлэн аажмаар энэ цаг уурт амьд байгал шилжин зохицож байсан хийгээд орчин үеийн монголын газар нутгийн баруун ба хойд уулархаг бүс нутаг мөстлөгт өртсөн байна. Энэхүү хүйтнээс биеэ хамгаалахын тулд тэр үеийн хүмүүс агуй гэх мэт байгалын хоргодох газарт байрлан, агнасан амьтныхаа арьсаар энгийн хувцас хийж өмсдөг байлаа. Олон төрлийн багаж зэвсэг, хоёр талыг ирлэсэн, тэмдэг хэрчлээ гаргасан зэвсгүүдийг хийх болсон. Левалиуци ба засч янзлах техник гарсан нь эдгээр чулуун зэвсгүүдийг бүтээх бололцоог бүрдүүлжээ. Энэ үеийн дурсгалууд Монголын Ханбогд сумын Оцонмааньтын агуй, Баянхонгор аймгийн Их Богд уул, Өвөрхангай аймгийн Богд сумын Арцбогд, Хархорин сумын Мойлтын ам зэрэг газруудад илэрчээ.
1.Дээд чулуун зэвсгийн үе (МЭӨ 40000-12000 жилийн өмнө) Энэ үеийн төгсгөлөөр мөсөн голын зузаан нь багасаж орчин цагийн газар зүйн нутаг дэвсгэр үүсэн бий болжээ. Уур амьсгал нь өнөөгийхтэй төстэй болж хувирчээ. Чулуун зэвсгийн технологи нь өмнөх үеэсээ хөгжин иртэй зүйл, сумны жад, чулууны хэлтэс, тэвнэ гэх мэт нарийн багаж зэвсгийг чулууг бутлах замаар хийдэг болов. Ан ав хийх арга техник сайжирч, сонгож авах зэвсэг нь жад болжээ. Тэр үеийн хүмүүс агуйгаар орон гэрээ хийж байсан ч, өнөөгийн гэр буюу урцтай ойролцоо байгууламжийг мөн барьж эхэлсэн байна.
3. Шинэ чулуун зэвсгийн үе (МЭӨ 7000 - 3000 жилийн өмнө) Энэ үед эртний хүмүүс гэрийн эртний хэлбэр нүхэн сууц, оромж урц майханг барьж чаддаг болов. Үржил шимтэй голын эрэг хөвөөг даган багахан тариалан, загас, ан агнуур эрхлэн аж төрж байв. Энэ үеийн малтлагаар илэрсэн архелогийн дурсгалт зүйлсээс чулуун зэвсгээс гадна шавраар хийсэн ваарны хагархай, ясаар хийсэн чимэг зүүлтний төрлүүд, энгийн гоёл чимэглэлийн эдлэлүүд илэрчээ. Мөн нас барагсадаа тусгай зан үйлийн дагуу оршуулдаг болсон. Тэд үхсэний дараах амьдралд итгэдэг байжээ. Иймэрхүү оршуулгын газар нь Дорнод аймгийн Норовлин уул, Тамсагбулаг ууланд илэрсэн. Энэ үеийн чулуун зэвсэг нь чулууг бутлан хийдэг эртний арга техникээр зогсохгүй, нүх гаргах, өнгөлөх, ирлэх арга дэлгэрсэн. Анхдагч чулуун зэвсгийн үеийн чулуун зэвсэг нь улам хөгжиж, хуурайдах багаж, сэлэм, зэв мэтийн багаж дэлгэрсэн. Хатуулаг сайтай пийсүү, хаш чулуугаар багаж зэвсгийн чанарыг сайжруулжээ.
4. Хүрэл зэвсгийн үе (МЭӨ 3000- МЭ 300 жилийн өмнө) Монгол дахь хүрэл зэвсгийн үе нь МЭӨ 3000 оноос эхэлдэг. Хүн төрөлхтөн зэс хэмээх металлийг нээснээр чулуун зэвсгийн эрин үеийг хүрэл зэвсгээр сольжээ. Хүрэл зэвсгийн үед эртний нүүдэлчид мал аж ахуйг хөгжүүлж түүнтэй уялдан тухайн үеийн соёл, хувь хүн, өмчийн харилцаа аажим аажмаар өөрчлөгдөж эхэлсэн юм. Энэ үеийн дурсгалуудад дөрвөлжин хэлбэрийн булш бунхан, дөрвөлжин мөн дугуй хүрээгээр хүрээлэгдэж чулуугаар хучигдсан том булшны чулуу байдаг. Мөн төв азийн амьтны загварт урлагийн мянган дурсгал бүхий хадны зураг, хүрэл эдлэл, евроазид цөөн тоотой тархсан буган чулуун хөшөө хэмээх алдарт дурсгал бүтээгдсэн ажээ.
Эртний улсуудын түүх
Тус танхимд Монголын нутагт оршин байсан эртний улсуудын түүхийг өгүүлнэ. Монголчуудын дээд өвөг Хүннү гүрэн (МЭӨ III - МЭ I зуун) хийгээд түүний дараа оршин тогтнож байсан Түрэгийн хаант улс, Уйгар, Хятан улсын (МЭ VI-XII зуун) түүх, соёл, аж ахуйг харуулсан археологийн олдворууд дэлгэгдсэн.
Хүннү гүрэн (МЭӨ III зуун - МЭ I зуун)
Манай эриний өмнөх 2000 жилийн орчим өнөөгийн монголын нутагт талын нүүдэлчид овгийн холбоонд нэгдэн аж төрж байв. Хүннү аймгийн холбоо нь монгол, түрэг, хамниаган болон бусад талын нүүдэлчдийг нэгтгэн монгол нутагт анхны эзэнт гүрнийг байгуулснаар Хүннү гүрэн хэмээн алдаршжээ. Хүннү гүрэн нь хүчирхэг үедээ өмнө зүгт хятадын Цагаан хэрэм умар зүгт Байгаль нуур, баруун тийш Ил Тарвагатай дорно зүгт Солонгосын хойг хүртэлх газар нутгийг эзлэн оршиж байв. Эдүгээ монгол нутгаас олдож буй Хүннүгийн үеийн бууц, тахилын байгууламж, язгууртны болон жирийн иргэдийн булш бунхны дурсгалыг дэлхийн олон орны эрдэмтэд судлан шинжилж байна. Та бүхэн манай үзмэрийн танхимаас 20-р зууны археологийн шинжлэх ухааны нэгэн нээлт Хүннүгийн язгууртны булшны хосгүй нандин олдворууд, орчин үеийн судлаачдын шинжлэн судалж олны хүртээл болгож буй дурсгалуудыг үзэх болно. Хүннүгийн үед нүүдэлчид мал ахуй эрхлэн аж төрж гар урлал, газар тариаланг эрхлэн бурхны болон бөөгийн мөргөл бүхий соёлын өвөрмөц орчинтой байсан нь одоо судалгаагаар батлагддаг. МЭ 5-р зууны үед Хүннү гүрэн задран хоёр хэсэгт хуваагдсан хийгээд умард хүннү нарын зарим хэсэг баруун тийш нүүдэллэн Хар тэнгис орчимд хүрчээ. Тэд Хүннүгийн удмын хаант улс байгуулан сүр дуулиантай томоохон байлдаануудыг хийсэн нь өрнийн түүх сударт тэмдэглэгджээ. Догшин байлдаанч Аттилла хаан бурхны ташуур хэмээн алдаршиж байлаа. Хүннүгийн эзэнт гүрэн мөхсөний дараа Сяньби ба Жужан гэсэн гүрнүүд (I-V зуун) оршиж байжээ.
Түрэг хаант улс (МЭ VI-VII зуун)
Хөх Түрэгүүд МЭ V зууны эхэн хагаст түүхийн тавцнаа тодрон гарсан хийгээд 552 онд Буман Хааны үед төр улсаа байгуулжээ. Хааны хүү Истэми газар нутгийнхаа баруун хэсэг болох Он Оклари-г удирддаг байлаа. Буман хааныг таалал төгссөний дараа, Мо-хан Хааны үед /552-572/ төрт улс нь хүчирхэгжсэн юм. Мо-хан хааны үед өмнөд хөрш Хятадуудтай харьцаа сайтай байсан бөгөөд түүхэнд анх удаа алс холын Бизсантай харилцаа тогтоож байлаа. Түүний дараагаар ирсэн зонхилогчдын ур чадваргүй байдлаас шалтгаалан МЭ 630 онд Хятадын эрхшээлд орж 50 жилийн турш дарлалд автсаны дараа Хөх Түрэгийн сурвалжит Бөрү-гийн гэр бүлээс Көтүлүг Тигин Түрэг угсаатныг дахин нэгтгэж Түрэгийн сүр жавхлант улсыг байгуулсан юм. Көтүлүг Тигиний энэхүү алдар гавьяаг үнэлж Элтэрэс хаан буюу “Улсыг Хураагч” цол олгосон байна. Элтэрэс хааны амжилтанд алдарт жанжин Тоньюкукийн хүчин зүтгэл их байсан юм. Элтэрэс хаан 691 онд таалал төгсөхөд түүний хүүхдүүд балчир байсан учраас заншил ёсоор түүний дүү Капаган ор залгажээ. Капаган хааны үед Хөх Түрэг улсын алтан үе байлаа. Энэ үеийн Хөх Түрэгийн хаант улс нь дорнодод Хятадын тэнгис, өрнөдөд Кавказ, өмнөдөд Түвд, умардад Сибир хүртлэх нутгийг эзэлж байсан бөгөөд энэхүү өргөн уудам нутаг дахь Түрэг угсаатныг нэгэн далбаан дор нэгтгэж чадсан юм. 716 онд Хөх Түрэгийн хаант улсыг Билэг хаан удирдсан бөгөөд түүний дүү Көлтигин болон төрийн жанжин Тоньюкук нарын үед Түрэгийн ард түмэн амар амгалан амьдарч байлаа. Тоньюкук болон Көлтигинийг таалал төгссөнөөс хойш төр улсад үймээн самуун дэгдсэн бөгөөд 734 онд Билэг хааныг насан эцэслэсний дараа хаан ширээнд суусан хаад хуучин төрт улсаа хэзээ ч байгуулж чадсангүй. Ийнхүү Түрэгийн хаант улс мөхөх шалтгаан болсон юм.