cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Талх
Түүх
Эртний Ромд бүр талхны мухлагууд хүртэл бий болжээ. Помпей хотод хийсэн археологийн малталтаар тэр үеийн талх илэрсэн байдаг. Тэр үед чулуун тээрмээр буудайгаа тээрэмдэж, гурил болгодог байсан аж. Ерөнхийдөө талх хийх арга нь дундад зууныг хүртэл бараг өөрчлөгдөөгүй юм.
Харин Пийшин бий болсноор талх барих технологи маш хурдан хөгжиж, төрөл бүрийн талх бий болон, өндөр хүчин чадалтай талхны үйлдвэрүүд босчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Германы биет бус соёлын өв
Хэрэглээний программ хангамж
Хэрэглээний программ хангамж (Апп эсвэл Аппликэйшн) гэдэг нь хэрэглэгчийн зорилгод нийцүүлэн хэрэглэгчийн ажлыг хөнгөвчилсөн программыг хэлнэ.
Дэлхийн улс орны нэрс
thumb|Дэлхийн газрын зураг thumb|Дэлхийн газрын зураг, оросоор
Үүнээс гадна 10 гаруй орон тусгаар тогтносон боловч бусад улсаар бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй, олон улсын эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцогдсоор байна.
Мөн үзэх
!Дэлхийн улсуудын жагсаалт !жагсаалт
Бельги
Бельги, албан ёсоор Бельгийн Хаант Улс нь баруун-хойд Европт байрлах улс юм. Нидерланд, Герман, Люксембург, Франц орнуудтай хиллэнэ. Европын Нэгдэл, НАТО зэрэг байгууллагуудыг үүсгэсэн орнуудын нэг бөгөөд Европын Нэгдэлийн төв байр нь энд байрлана. Газар нутаг нь 30,528 квадрат километр бөгөөд хүн ам нь 10.5 сая орчим юм. Монгол Улстай 1971 оны 7 сарын 8-нд дипломат харилцаа тогтоосон.
Герман болон Латин Европын соёлуудын хил дээр орших Бельги улсын хамгийн том бүсүүд нь хойд талын нидерланд хэлээр ярьдаг Фландерс (хүн амын 58%), франц хэлээр ярьдаг өмнөд талын Валлониа (32%) юм. Брюссель-Нийслэлийн бүс нь албан ёсны хоёр хэлтэй боловч голдуу франц хэлтэй, Фландерс бүсийн дунд, Валлонийн бүсийн орчим орших бөгөөд хүн амын 10% нь амьдардаг. Зүүн Валлонид Герман хэлээр ярьдаг жижиг хүн ам бий. Бельгийн хэлний олон янз байдал, улс төр, соёлын сөргөлдөөнүүд нь улс төрийн түүх, засаглалын төвөгтэй системд тусгалаа олжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Холбооны Хаант Улс Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Пиа-Ноора Кауппи
Пиа-Ноора Кауппи (Piia-Noora Kauppi; 1975 оны 1 сарын 7-нд төрсөн, эмэгтэй) нь Финланд улсын Парламентийн гишүүн, Үндэсний Нэгдмэл Намын (Kokoomus) төлөөлөл. 2004-2009 хоорондох Европын холбооны парламентийн гишүүнээр улиран сонгогдоод ажиллаж байгаа. 2004 оны Европын холбооны парламентийн сонгуульд нийт 62914 санал авсан байна. Брюссельд байхгүй үедээ Оулуд амьдардаг.
Ангилал:Финландын улс төрч Ангилал:1975 онд төрсөн Ангилал:Финландчууд
Газар шорооны байгууламж
right|thumb|225px|[[Европын эргийн байгууламж]] Газар шорооны байгууламж нь геотехник ба барилгын инженерийн салбарын нэг хэсэг юм. Аливаа үйл ажиллагаа нь барилгын хөрсөнд явагдана. Газар шорооны байгууламжийн тооцоог хөрсны статикаар тооцоолох ба хөрсний механик нь түүний онолын үндэслэл болно.
Газар шорооны байгууламж нь барилгын суурь, барилгын буурь ба бусад төстэй байгууламжуудын бат бөх, төлөвлөлт, тооцоо, гүйцэтгэлийг судална. Газар шорооны байгууламжийн үүргүүдийг 5 ангилна:
Үүнээс гална газар шорооны байгууламжид дараах салбарууд хамаарагдана:
Гүний байгууламжийн төлөвлөлт нь барилгын хийц ба барилгын арга барил нь тухайн барилгын хөрс нь ямар технологи шаардахаас хамаарна.
Мөн үзэх
Ангилал:Хөрсний механик
Шороон байгууламж нь мөн усны барилгын нэг салбар хэсэг юм. Үүнд шороон боомт гэж байх энэ нь услалтын, ус хангамжийн, усан цахилгаан станцын зориулалтаар хэрэглэддэг.
Монгол Үндэсний Ардчилсан Нам
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын нам Ангилал:Консерватив нам Ангилал:Үндсэрхэг үзэлт нам Ангилал:2006 онд байгуулагдсан
Зүгээр л
Монгол улсад метал хөгжмийн нэгэн төрөл болох Black Metal урсгалаар дуулж эхэлсэн анхны хамтлаг бол Зүгээр л билээ. Анхандаа эгэл жирийн хөнгөн рок хөгжмөөр эхэлж дуулдаг байсан боловч яваандаа энэхүү урсгалаар дуулж эхэлсэн юм. Энэхүү хамтлаг нь 2004 онд анх нээгдэн байгуулагдсан юм. Монгол улсад зохиогддог Coke'n Beat амьд хөгжмийн наадамд түрүүлээд Азийн хамтлагуудын Asian Beat наадамд оролцож байсан.
Цомог
Зүгээр л (демо)
Ангилал:Монголын хамтлаг
Бенедикт Андерсон
Бенедикт Андерсон нь 1936 оны 8 сарын 26-нд Хятадын Күнмин хотод төрсөн Корнелийн Их сургуулийн Олон улс судлалын профессор. Марксист онолч Перри Андерсоны ах.
Төсөөлөл дэх бүлэглэл буюу "Imagined Communities" хэмээх номоороо алдартай.
Ли Бойер
Дэвид Ли Бойер (Lee David Bowyer, 1977 оны нэгдүгээр сарын 3-нд төрсөн) нь Английн Лондон хотын «Каннин» хэмээх багахан хотоос гаралтай хөлбөмбөгчин бөгөөд Бирмингем Сити багийн хагас хамгаалагч юм. Тэрээр Английн шигшээ багт ганц тоглолтонд оролцож байжээ.
Чарльтон Атлетик
Бойер хөлбөмбөгийн гараагаа Чарльтон Атлетик багаас эхлүүлж байсан бөгөөд 1994 оны дөрөвдүгээр сард анхны мэргэжлийн түвшний тоглолтоо хийж байв.
Бирмингем Сити
2009 оны нэгдүгээр сард Бойер Бирмингем Сити багт зээллэгээр нэг улирлын турш тоглож идээшсэн тул албан ёсны гэрээ байгуулах талаар яригдаж байжээ. Нэгдүгээр сарын 17-нд Кардифф Сити багтай хийсэн «Лигийн АШТ-ий» ээлжит тоглолтонд тэнцээний нэг гоолыг оруулж, анхны тоглолтоо боломжийн эхлүүлж байв. Вест Хэм Юнайтед багтай Бойерийн өмнө байгуулсан гэрээ дуусгавар болсон тул Бирмингем Сити багтаа хоёр жилийн хугацаанд алба хашихаар 2009 оны долоодугаар сард албан ёсны гэрээ байгуулсан байна. ТэрФулхэм болон Вулверхэммптон Уондерерс багуудтай хийсэн Премьер лигийн тоглолтуудад дараалан хожлын гоол оруулж багаа хүснэгтийн дунд хавьцаа бичигдэхэд гавъяа байгуулж байсан байх юм.
Шигшээ баг
Улмаар 2002 оны есдүгээр сард дасгалжуулагч Свен-Горан Эрикссон Английн шигшээ багийн Португалийн шигшээтэй хийсэн нөхөрсөг тоглолтын өмнөхөн бүрэлдэхүүндээ дуудаж байжээ. Дээрх нөхөрсөг тоглолт нь Бойерийн шигшээ багтаа хийсэн цорын ганц тоглолт байв.
Үзүүлэлтүүд
!colspan="3"|Чарльтон Атлетик !46!!8!!3!!1!!7!!5!!0!!0!!56!!14 !colspan="3"|Лийдс Юнайтед !203!!38!!16!!3!!8!!1!!38!!13!!265!!55 !colspan="3"|Вест Хэм Юнайтед !10!!0!!1!!0!!0!!0!!0!!0!!11!!0 !colspan="3"|Ньюкасл Юнайтед !79!!6!!4!!1!!2!!0!!13!!4!!98!!11 !colspan="3"|Вест Хэм Юнайтед !41!!4!!2!!0!!4!!1!!2!!0!!49!!5 !colspan="3"|Вест Хэм Юнайтед !51!!4!!3!!0!!4!!1!!2!!0!!60!!5 !colspan="3"|Бирмингем Сити !55!!6!!5!!0!!3!!1!!0!!0!!63!!7 434||62||31||5||24||8||53||17||542||92
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Ган
Ган гэдэг нь төмөр ба нүүрстөрөгчийн механик хайлшийг нэрлэх ба түүнийг бүрдүүлэх үндсэн хэсэг нь төмөр бөгөөд түүний ширэмнээс ялгарах онцлог нь хэлбэржүүлэн боловсруулж болдог юм. Нүүрстөрөгч нь ган хайлшид хольцоор агуулагдах бөгөөд түүний агуулга нь 0.2 - 2.04% байна. Нарийвчилсан гангийн нэгдсэн тодорхойлолт байдаггүй, байдаг хэдэн тодорхойлолт нь өнөөдрийн техникт хэрэглэгдэж буй хайлшийн олон төрлөөс шалтгаалан яг тодорхой биш болсон. Хамгийн дөхүү тодорхойлолтонд (DIN EN 10020:2000-07) зааснаар гангийн хайлшинд байх нүүрстөрөгчийн агуулга нь 2,06 %-с бага байна (хромт ганд нүүрстөрөгчийн агуулга бага зэрэг илүү байж болно) гэж заасан байдаг.
Энгийн хатууруулах боломжтой ганг ойролцоогоор 3500 жилийн өмнө зэвсгийн зориулалтаар хийж байсан байна. Өнөө үед түүний хэрэглээнээс хамааруулан олон янзын шинж чанартайгаар (жишээ нь: бат бөх, зэврэх шинж чанар хэлбэржүүлэх байдал, гагнагдах боломж) санал болгож байна. Ганц жишээ дурдахад европын холбооны гангийн бүртгэлд нийт 2500 гаруй гангийн төрөл бүртгэгдсэн байдаг байна. Дэлхий даяар жилдээ 1,6 тэрбум тонн ганг үйлдвэрлэж байгаа нь хамгийн их хэмжээгээр хэрэглэдэг металлд орж байна.
Ангилал
Зэврэлд тэсвэртэй ган Энэ төрлийн ган нь агаар мандлын, хортой орчны нөлөөнд зэврэлтийг тэсвэрлэх чадвартай чанаржуулагч гангийн нэгдэл байдаг. 1913 онд Гарри Бреали (Harry Brealey) янз бүрийн хайлшийн шинж чанар, төрлийг судалж байгаад хромын агуулга өндөртэй гангууд хүчилтөрөгчид тэсвэртэй болохыг олж нээжээ. Химийн найрлага: Зэврэлд тэсвэртэй гангийн үндсэн чанаржуулагч элемент нь хром юм. (Cr12-20%) Хромоос гадна зэврэлд тэсвэртэй ганд дагалдах төмөр болон түүний хайлшууд (C, Si, Mn, S, P,) мөн ганд шаардлагатай физик, механик шинжийг нэмэгдүүлэх ба зэврэлийг тэсвэрлэх чадвартай (Ni, Mn, Ti, Nb, Co, Mo) зэрэг элементүүдийг нэмж өгдөг. Энэхүү зэврэлд ордоггүй чадвар нь хромын агуулгатай шууд хамааралтай байдаг. Зэврэлд тэсвэрлэх чадварын шалтгаан нь хромыг агуулсан деталийн гадаргуу хортой орчинд хүчилтөрөгчтэй урвалд орохгүй нимгэн гадаргууг үүсгэдэгтэй холбоотой. Энэ шинж чанар нь материaлын гадаргуугийн дотоод бүтцэд дотоод хүч, дефект байдаггүйтэй холбоотой юм. Нийлмэл чанаруулагч гангууд хүчлийн хүчтэй орчинд (хүхэр, давс, фосфор болон тэдний хольцын) Ni, Mo, Cu, Si-ын өндөр агуулгатай хэрэглэгддэг. Ангилал: Зэврэлд тэсвэртэй ганг химийн найрлагаар нь дараах байдлаар ангилдаг: -хромын агуулгаар нь мөн дараах байдлаар ангилна. +Мартенсит, +Мартенсит -Феррит, +Феррит, -Хром никелийн, +Аустенит, +Аустенит-Феррит, +Аустенит-мартенсит, Аустенит-Карбид. -Хром марганец никелийн, Мартенсит ба мартенсит -ферритын гангууд нь агаар мандлын, хортой орчны нөлөөнд маш сайн зэврэлтийг тэсвэрлэх чадвартай ба механик шинж чанар өндөртэй. Эдгээр гангуудыг хүнсний, химийн үйлдвэрүүдэд, хутга зүсэлтийн багажуудын чанарыг, сайжруулахад ашигладаг. Ферритын гангуудыг хүчилтөрөгчийн орчинд (Жнь: азотын хүчлийн уусмалд) аж ахуйн багаж техникуудад зориулж, хүнс, хөнгөн үйлдвэрийн зуухны бүтцэнд ашиглагддаг. Феррит-Хромын гангууд нь азотын хүчлийн орчинд зэврэлд маш сайн тэсвэртэй, хортой орчинд фторт устөрөгчийн, фосфорын хүчил, азотын хүчилд тэсвэртэй байдаг.
Аустенитын гангууд
Аустенит-ферритын гангууд: Энэ бүлгийг гангийн давуу тал нь аустенитын гангуудтай харьцуулахад никелийн агуулга багатай маш сайн гагнагддаг чадвартай. Аустенит-ферритын гангуудыг нисэх хүчин, машин үйлдвэрлэлд болон химийн салбарт түгээмэл хэрэглэдэг. Энэ төрөлд хамаарагддаг гангууд: 08Х22Н6Т, 08Х21Н6Т2Т, 08Х18Г8Н2Т.
Аустенит-Мартенсит гангууд: Өндөр бат бөх чанартай, технологийн зэврэлд тэсвэртэй гангуудад орчин үеийн феррит ганг боловсруулж байна. Эдгээр гангийн төрлүүд: 07Х16Н6, 09Х15Н9Ю, 08Х17Н5М13.
Төмөр никелийн ба никелийн үндсэн хайлшууд Аустенитын гангуудыг зэврэлд тэсвэрлэх чадвартай хайлшуудыг хүхэр, хүчтэй хүчлийн орчинд химийн тоног төхөөрөмжинд өргөн ашигладаг. Энэ зорилгоор үндсэн төмөр никелийн хайлшийг 04ХН40МТДТЮ ба никель молибдены 470МФ хром никелийн ХН58В, хром никель, молибдены суурь үндсэнд хэрэглэдэг.
Хромитын зэврэлд тэсвэртэйг гангуудыг гидравликийн процессын хаалт, хөөлгүүрийн палатка, арматур, зсэгч багаж, уржин, аж ахуйн зүйлүүдэд өргөн ашиглана. Хром никелийн ба хром марганец никелийн зэврэлд тэсвэртэй гангуудыг аж ахуйн зүйлүүд, гал тогооны сав суулга хийхэд түгээмэл хэрэглэдэг.
Харин аустенитын зэврэлд тэсвэртэй гангуудыг хортой нөхцөлд ажиллах тоног төхөөрөмжүүдийг, 350-800°С өндөр температурт ажиллах тоног төхөөрөмжүүдийг хийхэд өргөн ашигладаг.
Дулаанд тэсвэртэй ган
Чанаржуулагч гангууд:
Гадаад холбоос
Ангилал:Хайлш
Тиморын тэнгис
Энэтхэгийн далайн нэг хэсэг бөгөөд хойд талд нь Тимор арал, өмнө талд нь Австрали тив оршино. Зүүн талд нь Номхон далайн Арафурын тэнгис байрладаг. Австрали дахь эрэгт нь Жозеф Бонапартын булан, Ван Димений булан бий. Тус тэнгисийн эрэгт байх цорын ганц том хот нь Австралийн боомт хот болох Дарвин юм.
Тиморын тэнгисийн өргөн нь баруунаас зүүн тийш 800км, хойноос урагш 500 км орчим. Тимор арлын орчимд нэлээн гүн бөгөөд 3,000м орчим боловч түүнээс бусад хэсэг нь дунджаар 200м орчим, гүехэн устай, эх газрын тавцан юм. Тиморын тэнгис нь арал цөөтэй.
Тус бүс нутагт Австралийн хөрөнгөөр газрын тос, шатдаг хийн хайгуул эрчимтэй явагдаж буй боловч Зүүн Тиморт удаан хугацааны турш үргэлжилсэн тогтворгүй байдлаас болж улс орнуудын хяналтын бүс нь нарийн тогтоогдоогүй. Энэхүү асуудал нь Тимор гап гэж нэрлэгддэг бөгөөд, Зүүн Тимор ба Австралийн хооронд хэлэлцээрийн шатанд явж буй.  Ангилал:Австралазийн дундад тэнгисийн тэнгис Ангилал:Зүүн Тиморын ус зүй Ангилал:Индонезийн ус зүй Ангилал:Австралийн ус зүй Ангилал:Зүүн Тимор-Индонезийн хоорондын хил Ангилал:Австрали-Индонезийн хоорондын хил Ангилал:Австрали-Зүүн Тиморын хоорондын хил
Хүчү
Хүчү (?-1236) бол Их Монгол Улсын Хиад Боржигин овгийн Өгэдэй хааны гуравдугаар хөвүүн юм. Тэрээр Гүюг, Хүдэн нарын дүү болно. "Судрын чуулган"-д түүний тухай "... Энэ хөвүүн маш их ухаантай, эрх дураараа байх хувь тавилан заяажээ..." гэж бичсэн байдаг. Өгэдэй хаан амьд ахуйдаа Хүчүгээр өөрийн хаан суудлыг залгамжлуулахаар зарлиг буулгаж, хунтайжаар өргөмжилж байсан хэдий ч 1236 онд Сүн улстай хийсэн дайнд амь үрэгджээ.
Эшлэл
Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:1236 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин Ангилал:Их Монгол Улс
Тяньшуй
Тяньшуй (天水) — Хятад улсын Ганьсү мужийн харьяа 14300 км² нутаг дэвсгэр бүхий аймгийн энтэй хот.
2010 онд 3,262,548 сая хүн оршин сууж байсан. Дотроо 2 дүүрэг, 4 шянь, 1 өөртөө засах шянь болж хуваагддаг.
Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль
Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль нь Монгол Улсад орших их сургууль юм.
Түүх
Монгол улс дотооддоо инженер, техникийн боловсон хүчин бэлтгэх зорилгоор Монгол Улсын Их Сургуулийн (МУИС) бүрэлдэхүүнд 1959 оноос Аж үйлдвэрийн эдийн засаг, Барилгын инженер, 1960 оноос Геологийн инженерийн мэргэжилтэн бэлтгэж эхэлснээр тус сургуулийн суурь тавигдсан юм. 1969 онд МУИС-ийн бүрэлдэхүүнд Политехникийн дээд сургууль /ПДС/-ийг Барилга, Эрчим хүч, Геологи-уул уурхай, Механик-инженер, Инженер-эдийн засгийн гэсэн таван факультет, мэргэжлийн 13 тэнхимтэйгээр байгуулжээ.
Политехникийн дээд сургуулийн хөгжил бэхжилтэнд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хөгжлийн хөтөлбөрийн төсөлд бодитой хувь нэмэр оруулсан юм.Энэ төслийн хүрээнд тус сургуулийн шинэ үеийн багшлах боловсон хүчин, сургалтын материаллаг баазын асуудал зохих түвшинд шийдвэрлэгдсэн юм. 1982 онд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн шийдвэрээр ПДС-ийг МУИС-ийн бүрэлдэхүүнээс гарган, бие даасан дээд сургууль болгон зохион байгуулсан байна.
ПДС-ийн хөгжлийн асуудалд төр, засгаас анхаарал тавьж 1988 онд тусгайд авч хэлэлцэн "ПДС-ийн талаар авах арга хэмжээний тухай" гэсэн тогтоол гаргаж байв. Сургуулийн материалаг баазын хөгжилд 1980 оны сүүлчээр тэр үеийн үнэлгээгээр 15.6 төгрөгийн өртөг бүхий хичээлийн байрны шинэ өргөтгөл ашиглалтанд орсон нь чухал түлхэц болсон юм.
БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1990 оны 154-р тогтоолоор тус сургуулийг Монгол Улсын Техникийн Их Сургууль болгон зохион байгуулсан юм. ПДС нь их сургууль болж зохион байгуулагдахын өмнө 9 факультет, мэргэжлийн ба үйлчлэх 31 тэнхим, 374 профессор багш, 3600 гаруй оюутантай дээд сургууль байсан юм. Политехникийн дээд сургууль нь 1969-1990 онуудад 12322 инженер техник, инженер эдийн засгийн мэргэжилтэнг өдөр, орой, эчнээ сургалтаар бэлтгэн гаргасан түүхтэй.
Зах зээлийн нөхцөлд Монголын дээд боловсролыг өөрчлєн шинэчлэх бодлогыг хэрэгжүүлэх, сургалтын дэвшилтэт технологи нэвтрүүлэх зорилго дэвшүүлсэн эргэлтийн үетэй ПДС-ийг ТИС болгон өөрчилсөн цаг хугацаа давхцсан юм.
ТИС 1992 онд өөрийн бүтцэд өөрчлөлт хийж, факультетын зохион байгуулалтаас сургууль, төвүүдийн зохион байгуулалтанд шилжин, ТИС-ийн дээд түвшний удирдлагын төвлөрлийг сааруулах бодлогыг хэрэгжүүлж эхэлсэн юм.
ШУТИС-ийн бүрэлдэхүүнд 8 сургууль, 2 төв, мэргэжлийн ба үйлчлэх 31 тэнхим байсан бол 1998-2006 оны хичээлийн жилийн байдлаар бүрэлдэхүүн 15 сургууль, (үүнээс аймаг орон нутагт 3 салбар сургууль), эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, 40 гаруй тэнхимтэй, 646 профессор багштай, 21000 гаруй оюутантай, 3 лицей сургуультай томоохон их сургууль болон өргөжиж, улмаар шинжлэх ухаан сургалт-үйлдвэрлэлийн том цогцолбор болон хөгжиж байна.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын их сургууль   Ангилал:Техникийн их сургууль Ангилал:1959 онд байгуулагдсан
Багтаамж
Багтаамж нь аливаа цахилгаан потенциалд хуримтлагдсан (эсвэл тусгаарлагдсан) цахилгаан цэнэгийн хэмжээг илэрхийлнэ. Цэнэг хуримтлуулдаг төхөөрөмжийн хамгийн түгээмэл хэлбэр нь хоёр ялтастай конденсатор юм. Хэрэв ялтасууд дээрхи цэнэгүүд нь +Q болон -Q, мөн ялтасуудын хоорондын потенциалын зөрүү нь V бол багтаамж нь:
болно. Багтаамжийн СИ систем дэх нэгж нь фарад бөгөөд 1 фарад = 1 кулон / 1 вольт байдаг.
Энерги
Конденсаторт хуримтлагдсан энерги (жоулиар хэмжигдэнэ) нь түүнийг цэнэгтэй болгоход шаардагдсан ажилтай тэнцүү байна. Нэг ялтас нь +q цэнэгтэй, нөгөө нь -q цэнэгтэй C багтаамжтай конденсаторыг авч үзье. Цэнэгийн жижиг элемент болох \mathrm{d}q-г нэг ялтасаас нөгөө ялтасруу нь V=q/C гэсэн потенциалын ялгаварын эсрэг хөдөлгөхөд \mathrm{d}W хэмжээтэй ажил хийгдэнэ:
энд
болно. Үүнийг дээрхи хавтгай ялтастай конденсаторын багтаамжийн томъёотой нийлүүлвэл:
Тимор арал
Тимор арал (Timor Island) нь Бага Зондын арлуудын зүүн үзүүрт орших арал. Өмнө талд нь Тиморын тэнгисээр зааглагдан, Австрали тив оршино. Арлын талбай нь 30,777 км2.
Засаг захиргааны нэгж ба түүх
Тимор арал нь тусгаар тогтносон улс болох Зүүн Тимор ба Индонезийн Зүүн Нуса Тенггара мужийн харьяаны Баруун Тимороос бүрдэнэ.
Тимор арал нь 200-гаад жилийн өмнөөс хоёр хуваагдан захирагдах болжээ. Баруун Тимор нь 1800-гаад оноос 1949 он хүртэл Нидерландын Тимор гэгдэж байгаад, Голландын Зүүн Энэтхэгийн арлуудаас тусгаар тогтносон Индонезийн бүрэлдэхүүнд орсон аж. Харин Зүүн Тимор нь 1596 оноос 1975 он хүртэл Португалын Тимор гэгдэж байв. Португалын эзэмшилд Зүүн Тимороос гадна Баруун Тимор дахь тасархай нутаг болох Оекусси багтдаг байлаа. Голланд ба Португал нь 1912 оныг хүртэл албан ёсоор хилийн зурвас тогтоогоогүй байсан юм.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Япон улс тус аралд довтолж, 1942-1945 онд дайтагч тал болох Нидерландын эзэмшлийн Тиморыг эзэлснээс гадна төвийг сахисан байр суурь баримталж байсан Португалын эзэмшлийн Тиморт ерөнхийдөө хяналт тогтоож байв. Японы армийг Австралийн армийн тусламжтайгаар нутгийн оршин суугчид зэвсэгт тэмцэл өрнүүлэн хөөж гаргасан юм.
1975 онд Индонез улс Зүүн Тиморт хүч хэрэглэн нэвтэрч, өөрийн эрхшээлдээ оруулсан боловч НҮБ болон Португал улс хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд, Зүүн Тиморын оршин суугчид партизаны дайн өрнүүлэн, Индонезийн эсрэг тэмцэж байв. 1999 онд бүх нийтийн санал асуулгын үр дүнд Зүүн Тимор нь тусгаар улс болжээ. Индонез улс нь Зүүн Тимор улсын тусгаар тогтнолоос улбаалж, тус улс дахь салан тусгаарлах хөдөлгөөнүүд идэвхжихээс болгоомжилж буй бөгөөд 2001 оноос Тимор арлыг нэг захиргаанд оруулахын төлөөх "Тимор Раяа (Их Тимор)" хөдөлгөөн Баруун Тиморт бий болжээ.
Тимор арлын энэхүү хуваагдал нь барууны орнуудын Ази дахь колоничлолын үр дүнд бий болсон зүйл гэж хэлж болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн арал Ангилал:Индонезийн арал Ангилал:Тиморын тэнгисийн арал Ангилал:Савугийн тэнгисийн арал Ангилал:Бандагийн тэнгисийн арал Ангилал:Зүүн Тиморын арал Ангилал:Бага Зондын арлуудын арал
Кулоны хууль
Скаляр хэлбэр
Хэрэв хүчний тодорхой чиглэлийг тодорхойлох шаардлага үгүй үед Кулоны хуулийн хялбар, скаляр хувилбар нь хангалттай. Нэг цэнэгт нөгөө цэнэгийн  харилцан үйлчлэлээр илэрч буй хүчний хэмжээг дараах байдлаар тодорхойлно:
энд нь цэнэгүүдийн хоорондох зай бөгөөд  нь орчны харьцангуй диэлектрик нэвтрүүлэх чадвар гэж нэрлэдэг тогтмол. Эерэг утгатай хүч нь түлхэлцэх харилцан үйлчлэлийг, сөрөг утга нь таталцах харицлан үйлчлэлийг илэрхийлнэ.
Цахилгаан орон
Үндсэн өгүүлэл: Цахилгаан орон
Лоренцийн хуулинаас цэгэн цэнэгийн үүсгэж буй цахилгаан орны хүчлэг -г доорхи байдлаар гаргаж авна:
Эерэг цэнэг -ийн хуьд хүчлэг нь цэгэн цэнэгийн байрлалаас цацарсан шугамуудын дагуу түүнээс холдсон чиглэлд байх ба харин сөрөг цэнэгийн хувьд өмнөхөөс эсрэг чиглэлийн дагуу байна. Цахилгаан орны хүчлэгийн нэгж нь вольт/метр эсвэл ньютон/кулон байдаг.
Вектор хэлбэр
байрлалд буй цэнэгт  байрлалд буй  цэнэгээс үйлчлэх хүчний хэмжээ болон чиглэлийг хоёуланг нь тодорхойлохын тулд Кулоны хуулийн бүтэн вектор хувилбар нь шаардлагатай.
энд нь хоёр цэнэгийн хоорондох зай. Энэ нь Кулоны хуулийн скаляр хэлбэрийг цэнэгээс  цэнэг хүртэлх шулуунтай параллель  нэгж векторын чиглэлээр тодорхойлогдсон хувилбар гэдгийг санана уу.
Эшлэл
Ангилал:Цахилгаан статик
Отгонтэнгэр Их Сургууль
Отгонтэнгэр Их Сургууль нь 1991 оны 11-р сард Боловсролын Яамны сайдын тушаалаар “Оюунхоролын Хувийн дээд сургууль” нэртэйгээр байгуулагдсан ба үүсгэн байгуулагдсанаасаа хойш англи, франц, хятад, япон, герман, орос, испани, хэлний багш орчуулагч, олон улсын эрх зүй, аж ахуйн эрх зүй, тээврийн менежмент, сэтгүүл зүй, санхүүгийн удирлага, нягтлан бодох бүртгэл зэрэг мэргэжлийн чиглэлээр сургалт явуулж, мэргэжилтэй боловсон хүчин бэлтгэж одоо Отгонтэнгэр Их Сургууль болтлоо өргөжсөн.
Товч танилцуулга
2005-2006 оны хичээлийн жилд Аялал жуучлал-орчуулагч, олон улсын менежмент, олон улсын сэтгүүл зүй, солонгос хэлний орчуулагчийн анги шинээр нээн сургалт явуулж байна. Отгонтэнгэр Их Сургуулийг өнөөдөр нийт 1900 гаруй оюутан төгсөж, эх орныхоо хөгжил цэцэглэлтэнд ажил хөдөлмөрөөрөө хувь нэмэр оруулан амжилттай ажиллаж байгаа бөгөөд нийт төгсөгчдийн 80 гаруй хувь нь дараагийн шатны сургалтанд суралцах буюу мэргэжлээрээ ажиллаж байна. Дээд боловсролын байгууллагад тавигдах Үндсэн шаардлага, шалгуурыг хангасан тул 1999 онд анхны магадлан итгэмжлэгдсэн их сургууль болсон юм. Отгонтэнгэр Их Сургууль 14 жилийн хугацаанд сургалтын үйл ажиллагаа явуулах материаллаг баазтай, санхүүгийн чадавхитай хэрэглэгчдийн найдвартай түнш байгууллага болж чадсан.Цогоо Тус сургууль нь нийтдээ 7700 м2 талбай бүхий хичээлийн 3 байранд 1200 гаруй оюутан суралцаж байна. Оюутны сурах, ажиллах таатай орчинг бүрдүүлж өгсөн. Үүнд: номын сангийн цогцолбор, спорт заал, хурлын танхим, саун, билльярдын өрөө, интернет төв, компьютерийн болон фото студи, аудио видео хичээлийн, шүүн таслах ажиллагаа, оюуны өмчийн кабинетууд, лекцийн болон дадлагын хичээл явуулах тохилог анги танхимуудтай.
Гадаад харилцаа
Гадаад болон дотоодын байгууллагуудтай хамтран ажиллах ажиллагаа жилээс жилд өргөжин тэлсээр байна. Манай хамт олон гадаадын болон олон улсын байгууллагуудтай хамтран хэд хэдэн төсөл хэрэгжүүлж байна. Тухайлбал, Дэлхийн Банкны Шүүх Эрх зүйн Шинэчлэлт төслийн хүрээнд хууль зүйн сургалтын агуулга, стантартыг боловсронгуй болгох дэд төсөл, АНУ-ын Шүүх эрх мэдэл шинэчлэл хөтөлбөртэй хамтран Шүүхийн ажиглагч төсөл, Германы техник хамтын ажиллагааны нийгэмлэгтэй хамтран  эрх зүйн нийтийн боловсрол төслийн хүрээнд зохиомжит теле цуврал нэвтрүүлэг, Япон-Монголын Эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих төв, Японы Их Сургуулиудтай хамтран “Солонго” зэрэг төсөл, хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлж байна. Хамтран ажилладаг сургууль, олон нийтийн байгууллагууд:
зэрэг байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна.
ОТИС-ийн эрдмийн зөвлөл тус сургуулийн боловсролын үйл ажиллагаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гадаадын иргэнд сургуулийн Хүндэт Профессор, Хүндэт доктор цол олгодог.
Ангилал:Монголын их сургууль  Ангилал:1992 онд байгуулагдсан
Мэрилин Мэнсон
Мэрилин Мэнсон (Marilyn Manson) хэмээх тайзны нэрээрээ алдаршсан Брайан Хью Уорнер (Brian Hugh Warner, 1969 оны 1 сарын 5-нд төрсөн) нь Америкийн дуучин, хөгжимчин, уран бүтээлч бөгөөд ижил нэртэй хамтлаг "Мэрилин Мэнсон"-ы гоцлол дуучин юм. Түүний тайзны нэр нь 1960-д оны Америкийн соёлын гол төлөөлөгчид болох жүжигчин Мэрилин Монро, цуврал аллагын эзэн, гэмт хэрэгтэн Чарльз Мэнсон нарын эсрэг туйл болсон хүмүүсийн нэрнээс үүдэлтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Рок хөгжимчин Ангилал:Рок дуучин Ангилал:АНУ-ын найруулагч Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкийн дуучин Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин Ангилал:Америкчууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Хартмут Бризеник
thumb|1970 оны Универсиадын үеэр Хартмут Бризеник (Hartmut Briesenick, * 1949 оны 3 сарын 7-нд Луккенвальдед; † 2013 оны 3 сарын 8 Бранденбургт) нь Зүүн Германы бөөрөнцөг түлхэлтийн тамирчин. 1972 оны Мюнхений олимпийн хүрэл медальтай.
Намтар
Тэрээр Бранденбург муж, Тельтов-Флэминг тойргийн Лукенвальде хотод төржээ. "SC Динамо Берлин" клубээс хөнгөн атлетикийн гараагаа эхэлж, 1978 онд зодог тайлах хүртлээ олимпийн хүрэл медалиас гадна Европын АШТ-ий хошой алтан медаль хүртжээ. 1984 онд, Москвагийн олимпийн эмэгтэйчүүдийн бөөрөнцөг түлхэлтийн төрлийн алтан медальт Илона Слупианектэй гэрлэсэн. 1990 онд хоёр Герман нэгдсэний дараа спортын хэрэглэлийн Адидас компанид ажиллах болсон байна.
1972 оны олимпийн бөөрөнцөг түлхэлтийн төрөлд эхний 4 тамирчин нь 4-хөн см-ийн зөрүүтэй байлаа. Ялангуяа Бризеник болон 4-р байр эзэлсэн Ханс-Петер Гийс нар ижилхэн 21 м 14 см түлхсэн бөгөөд хоёр дахь сайн амжилт нь Бризеникийнх 21 м 02 см, өрсөлдөгчийнх нь 21 м 01 см байснаар медалийн хувь заяа шийдэгджээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Зүүн Германы бөөрөнцөг түлхэгч Ангилал:Бөөрөнцөг түлхэлтийн европын аварга Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Зүүн Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Зүүн Германд Ангилал:Эх Орны Гавьяаны Хүрэл одон шагналтан Ангилал:Зүүн Германы иргэн Ангилал:Германчууд Ангилал:1949 онд төрсөн Ангилал:2013 онд өнгөрсөн
Паг Бу-ён
Паг Бу-ён (박보영; 1990 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Тэр 38-тай өвөө (2008), Хүн чоно залуу (2012) ба Чиний хуримын өдөр гэх мэт уран сайхны кино, Өө сүнс минь (2015), Хүчирхэг эмэгтэй Ду бун Сүн (2017), Обисс (2019) гэх мэт олон ангит телевизийн уран бүтээлүүдээрээ алдаршсан.
Awards and nominations[edit]
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Аясын салхи
Монголын рок хөгжимд чөлөөтэй байр сууриа илэрхийлж байсан хамтлаг нь Аясын салхи юм. Энэхүү хамтлаг нь 1984 онд байгуулагдсан хамтлаг бөгөөд анхандаа хүнд метал урсгалаар уран бүтээлээ илэрхийлж байсан билээ. Социалист нийгмийн хараат байдалд энэхүү хамтлаг нь Монголын ирээдүйн метал хөгжмийн анхны үүдийг нээж өгсөн хамтлаг бөгөөд сонсогч түмнийхээ дунд Монголын метал рокын загалмайлсан эцэг нэртэй болсон байна. Хэдий хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөнд хаагдсан байсан ч өдийг хүртэл өөрсдийн үгээ болон үзэл бодлоо илэрхийлсэн хүнд дуунуудаараа сонсогчдынхоо дунд нэр хүнд олж авсан юм. Энэхүү хамтлаг нь сүүлийн жилүүдэд Death Metal урсгалаар уран бүтээлээ хийж байна. Энэ хамтлагийн дараа Монголд Булсара хамтлаг гарч ирж, удалгүй Зүгээр л, Готика, Хуучны Тамга, Метроном гэх мэт олон хамтлаг нэмэгдэж уран бүтээлээ гаргаж, Монгол оронд метал хөгжим хөгжиж эхэлсэн юм. Хамтлаг одоо шинэ “Eastern wind” буюу “Дорно зүгийн салхи” нэртэй концертын бэлтгэлдээ ороод байгаа бөгөөд энэ концерт нь мөн CD болох юм байна.
Видео клип
Ангилал:Монголын хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг
Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль
Үүсэл хөгжил, түүхэн замнал
ХААИС нь өнөөдөр бүрэлдэхүүний 7, салбар 3 сургууль, харъяа эрдэм шинжилгээний 5 хүрээлэнтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулж эдгээрт 750 гаруй багш эрдэм шинжилгээний ажилчин, ажиллагсад ажиллаж, 9500 гаруй оюутан залуус суралцаж байгаа нь сургалт-эрдэм шинжилгээ-үйлдвэрлэлийн гурвалсан холбоо бүхий үндэсний хэмжээний их сургууль болсныг бэлхнээ харуулж байна.
Паг Хань-бёль
150px|left Паг Хань-бёль (박한별 ) — Өмнөд Солонгосын жүжигчин.
Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль
Онцлог
Хүн төрөлхтний өнөөгийн эрин үе экологи, байгаль шинжлэл, биотехнологи, генийн инженерчлэлийн хөгжлөөс ихээхэн хамаарах болсон энэ цаг үед Монгол орны нийгмийн үйлдвэрлэлийн үндсэн салбар болсон ХАА-н мэргэжилтэн боловсон хүчнийг бэлтгэдэг ХААИС-ийн гүйцэтгэх үүрэг хариуцлага улам бүр нэмэгдэж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монголын их сургууль Ангилал:Улаанбаатарын байгууллага Ангилал:Монголын боловсролын байгууллага  Ангилал:Хөдөө аж ахуйн дээд сургууль Ангилал:1958 онд байгуулагдсан
Чон Да-бинь
Чон Да-бинь (정다빈, чонг да-бин) — 1980 онд төрсөн, нэр алдарт хүрчихээд 2007 онд 26 насандаа амиа егүүтгэчихсэн Өмнөд Солонгосын эмэгтэй жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1980 онд төрсөн Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Метроном
Метроном нь Монголын рок хамтлаг юм.
Slipknot, System of A Down, Mudvayne гэдэг хамтлагууд нь Nu Metal хөгжим хэмээх шинэ урсгалыг үүсгэн уран бүтээлээ хүргэдэг. Энэ хөгжмийн урсгал нь Реп хөгжимтэй холилдсон хурдан хэмнэл бүхий бас их цоглог мэдрэмжтэй хөгжим юм. Харин Монголд энэ төрлөөр дуулдаг хамтлаг бол Метроном билээ. Шинэ өнгө аяс агуулсан дуунууд сонсогчдын дунд их эрч хүч өгдөг юм. Харин энэхүү хамтлагийн хэзээ ч арилахгүй хар мөр бол хамтлагийн бөмбөрчин амиа хорлосон явдал байдаг. Гэсэн ч энэ хамтлаг зогсолтгүй уран бүтээлээ хийсээр байгаа билээ.
Даваанямын Бямбадорж
Харүмафүжи Коохэй (日馬富士 公平, はるまふじ こうへい, 1984 оны 4 сарын 14-) нь Монголын Улаанбаатар хотод төрсөн, Говь-Алтай аймгийн Чандмань сумын уугуул, Исэгахама дэвжээнд харьяалагддаг, мэргэжлийн сүмогийн 70 дахь, гадаадын 5 дахь, Монголын 3 дахь ёкозүна, Монгол Улсын Гавъяат Тамирчин. Жинхэнэ нэр нь Даваанямын Бямбадорж. 2008 оны 11 сар хүртэл Ама Коохэй (安馬　公平) хэмээх нэрээр барилддаг байсан. Өндөр 186 см, жин 137 кг. Хамгийн дээд цол нь ёкозүна (2012 оны 11 сараас). 2008 оны 11 сарын башод ёкозүна Хакүхотой үзүүр түрүү булаалдсан. 2009 оны 5 сарын башод мөн Хакүхотой нэмэлт барилдаан хийж даван анх удаа дээд зиндаанд түрүүлсэн. Мөн 2011 оны 7 сард 14 давж түрүүлсэн бол 2012 оны 7, 9 саруудад нэг ч уналгүй түрүүлж, Ёкозүна цолд хүрчээ. Нийт 9 удаа түрүүлсэн. Үндсэн мэх нь цүппари, баруун золгоо, ёри, цүкидаши, күбинагэ.
Аав нь үндэсний бөхийн улсын заан Р.Давааням, төрсөн ах нь улсын начин Д.Лхагвадорж, авга ах нь МҮБХ-ны тэргүүн Р.Нямдорж, үеэл нь улсын гарьд Н.Ганбаатар.
2009 оны 6 сарын 12-нд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Намбарын Энхбаярын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Монгол Улсын Гавъяат Тамирчин цол хүртжээ.
Амжилт
<td style="background-color:#CCC">'''Тэмцээн болоогүй'''
Цахим холбоос
Ангилал:Ёкозүна Ангилал:Монголын сүмоч Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль
Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль нь Монгол улс дахь их сургууль юм.
Түүх
Боловсролын Их Сургууль нь 1951 онд Улсын Багшийн Институт нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд анх 4 тэнхэм, 8 багш, 212 оюутантай байжээ. Багшлах боловсон хүчин бэлтгэх хэрэгцээ шаардлагын дагуу 1957 онд Улсын Багшийн Дээд Сургууль (УБДС), 1990 онд Улсын Багшийн Их Сургууль (УБИС), 2004 онд Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль (МУБИС) болон өргөжжээ.
МУБИС нь өнгөрсөн түүхийн хугацаанд монгол хэл-уран зохиол, физик, математик, мэдээлэл зүй, хими биологи, түүх, газарзүй, зураг-шугам зураг, техник хөдөлмөр, найрал дуу, хөгжим, кино драм, цэцэрлэгийн хүмүүжүүлэгч, бага ангийн багш, англи, герман, хятад, солонгос, япон хэлний багш орчуулагч зэрэг 40 гаруй мэргэжлээр мэргэжилтэй 50000 гаруй, дээд мэргэжилтэй 40000 гаруй боловсон хүчнийг бэлтгэн гаргажээ.
Эдүгээ МУБИС нь 700 гаруй профессор багш, 800-гаад ажилтан ажилчид, 9000 гаруй оюутан, 500 гаруй магистрант, докторанттай, Тус улсын хэмжээнд төрөл бүрийн мэргэжлийн багшлах боловсон хүчин, боловсрол, шинжлэх ухааны салбарын ажилтан бэлтгэдэг хамгийн том төв болж байна.
1951-1957 онд Улсын Багшийн Институт.
1957-1990 онд Улсын Багшийн Дээд Сургууль.
1990-2003 онд Улсын Багшийн Их сургууль.
2003 оноос Монгол Улсын Боловсролын их сургууль.
Бүтэц, зохион байгуулалт
МУБИС нь проректорын 4 ажлын алба, бүрэлдэхүүний 12 сургуультай бөгөөд Ховд аймгийн Биеийн тамирын дээд сургууль, Архангай, Баян-Өлгий, Дорнод аймаг дахь Багшийн коллежууд нь мөн тус сургуулийн харьяанд багтдаг. Сургуулийн удирдлагын менежментийн салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг болсон бүтцийн өөрчлөлтийг хийж ректор проректорууд ажлын албатай, албад нь менежерийн багуудтай байхаар шинэчлэн зохион байгуулсан юм. Шинэчилсэн бүтцийн дагуу ажлын албад нь өөрсдийн ажлын чиглэл, үүргийн дагуу өдөр тутмын үйл ажиллагааг удирдлагаар хангах, чиглэл чиглэлийн дагуу маркетинг, менежмент хийх, зах зээлд өрсөлдөх чадавхийг нэмэгдүүлэхэд гол үйл ажиллагаагаа чиглүүлж байна.
Бүрэлдэхүүний байгууллага:
Цахим холбоос
Б Ангилал:Улаанбаатарын их сургууль Ангилал:1951 онд байгуулагдсан
Хавьер Эрнандес Балькасар
Хавьер Эрнандес Балькасар (Javier Hernández Balcázar; 1988 оны зургаадугаар сарын 1-нд Гвадалахара хотод төрсөн), Чичарито (Chicharito) — Мексикийн хөлбөмбөгчин «Реал Мадрид» болон Мексикийн шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Замнал
Мексикийн Гвадалахара багаас хөлбөмбөгийн замналаа эхлүүлжээ. Харин шигшээ багийн бүрэлдэхүүн дэх анхны гараагаа 2009 оны есдүгээр сард Колумбийн шигшээтэй хийсэн тоглолтонд хийж, улмаар 2010 оны ДАШТ-д оролцож хоёр ч гоолын эзэн болсон билээ. Чичаритогийн эцэг Хавьер Эрнандес Гутиеррес, өвөө Томас Балькасар нь нар хөлбөмбөгчин байв.
2014 оны есдүгээр сарын 1-нд Эрнандесийг «Манчестер Юнайтедаас» бүтэн улирал зээлээр тоглуулах болсоноо «Реал Мадрид» танилцуулав.
Амжилт
Гвадалахара
Манчестер Юнайтед
Гаднын холбоос
Ангилал:Мексикийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Депортиво Гвадалахара багийн тоглогч Ангилал:Клуб Депортиво Тапатио багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Лос-Анжелес Галакси багийн тоглогч Ангилал:Мексикийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Гвадалахарын хүн Ангилал:Мексикчүүд Ангилал:1988 онд төрсөн
Чуй Жи-ү
Чуи Жи-ү (최지우, чуи жи-ү) — Өмнөд Солонгосын эмэгтэй жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Эдуард Хайне
thumb|right|Хайнрих Эдуард Хайне Хайнрих Эдуард Хайне (Heinrich Eduard Heine, 1821 оны 3 сарын 15 – 1881 оны 10 сарын 21) нь Германы математикч байв.
Тэрээр Берлинд төрсөн бөгөөд тусгай функцүүд болон бодит анализийн судалгаануудаараа алдаршжээ. Хайне Халле хотноо нас нөгчсөн юм.
Мөн үзэх
Ангилал:Германы математикч Ангилал:Германчууд Ангилал:1821 онд төрсөн Ангилал:1881 онд өнгөрсөн
Жанет Эванс
Жанет Элизабет Эванс (Janet Elizabeth Evans, 1971 оны 8 сарын 28-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын усанд сэлэгч юм.
Намтар
Калифорни муж улсын Пласентиад төрсөн Эванс багаасаа усанд сэлэлтээр хичээллэж, 11-тэйдээ л насныхаа ангилалд улсын дээд амжилт тогтоож байв. Тэрээр Эль Дорадо ахлах сургууль болон Өмнөд Калифорнийн Их Сургууль дүүргэжээ.
Эванс 1989 онд АНУ-ын сонирхогчийн спортын шилдэг тамирчинд олгодог Жеймс Салливаны шагналын эзэн болсон. Мөн Свимминг Ворлд сэтгүүл түүнийг 1987, 1989, 1990 оны дэлхийн шилдэг эмэгтэй усанд сэлэгчээр нэрлэж байв.
Амжилт
Жанет 1987 онд 15-хан насандаа 400, 800, 1500 метрийн зайн чөлөөт сэлэлтийн дэлхийн дээд амжилтыг эзэмших болсон байлаа. 1988 онд Сөүлийн олимпоос 3 алтан медаль хүртсэн. Тэр үед 400 метрийн зайд тогтоосон дэлхийн дээд амжилт нь 2006 он хүртэл эвдэгдээгүй юм. 800, 1500 метрийн зайн дээд амжилт нь ч 20 жил хадгалагдсан билээ.
Эванс 400, 800 метрийн чөлөөт сэлэлтээр АНУ-ын 12 удаагийн аварга болжээ. Тэрээр Барселоны олимпоос 1 алт, 1 мөнгөн медаль хүртсэн бөгөөд спортын замнал нь Атлантын олимпоор дууссан юм. Атлантад тэр медаль хүртэж чадаагүй ч нээлтийн ёслолын үеэр олимпийн бамбарыг барьж гүйн, бамбарыг асаасан Мухаммад Алид дамжуулсан билээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:АНУ-ын усанд сэлэгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1971 онд төрсөн
Бразил
Бразил (Brasil), албан ёсоор Холбооны Бүгд Найрамдах Бразил Улс (República Federativa do Brasil) нь Өмнөд Америкт орших улс юм. Бразил нь газар нутаг ба хүн амын хувьд Латин Америкийн хамгийн том, дэлхийн хэмжээгээр тавд бичигддэг улс юм. Мөн ардчилсан орнууд дотор хүн амаараа дөрөвт ордог. Бразилийн зүүн талд Атлантын далай оршдог бөгөөд нийт эрэг нь 8,000км урттай. Хойд талаараа Венесуэл, Суринам, Гайана, Францын нутаг болох Францын Гайана, өмнөд талаараа Уругвай, баруун өмнөд талаараа Аргентин, Парагвай, баруун талаараа Боливи, Перу, баруун хойд талаараа Колумб улсуудтай хиллэнэ. Фернандо де Норонха, Рокас Атолл, Сэйнт Петр, Паул Рокс, Тринидаде ба Мартим Ваз зэрэг олон арлууд нь Бразилд хамаарна.
Бразил нь 1500 онд Педро Алвареш Кабрал нээснээс хойш 1822 онд тусгаар тогтнох хүртэл Португалын колони байжээ. Анх Бразилын эзэнт гүрэн нэртэйгээр тусгаарласан бөгөөд 1889 оноос бүгд найрамдах улс болжээ. Гэхдээ одоогийн конгресс буюу хоёр танхимтай хууль тогтоох байгууллага нь 1824 онд Үндсэн хууль батлагдсан мөчид байгуулагдсан байна. Өнөөгийн Үндсэн хуульд Бразилыг холбооны бүгд найрамдах улс хэмээн тодорхойлсон байдаг. Бразил нь холбооны тойрог, 26 муж, 5,564 хотоос бүрдэнэ.
Бразилын эдийн засаг нь номиналь ҮНБ-р аравт, худалдан авах чадварын ҮНБ-р дэлхийд есөд жагсдаг. Эдийн засгийн шинэчлэл нь Бразилыг өсөж буй дэлхийн хүчирхэг орон болгосон бөгөөд НҮБ, Өмнөд Америкийн Орнуудын Холбоо зэрэг байгууллагуудыг анх байгуулсан орнуудын нэг болгожээ. Бразил нь Католик шашинт, португал хэлээр ярьдаг, олон үндэстнээс тогтдог бөгөөд төрөл бүрийн тусгай хамгаалалттай газруудад нь ан амьтан, ургамал, байгалийн баялаг зэрэг элбэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:BRICS-ийн гишүүн орон Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай холбооны бүгд найрамдах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Өмнөд Америкийн орон Ангилал:Португал хэлтэй орнуудын хамтын нийгэмлэгийн гишүүн орон
Найдангийн Ганхуяг
Найдангийн Ганхуяг (1958 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул суманд төрсөн) Монголын театр, киноны зохиолч, найруулагч. Монгол улсын Ардын багш, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Урлаг судлалын ухааны доктор, профессор, УДЭТ-ын уран сайхны удирдагч, СУИС-ийн тэргүүлэх профессор.
Тэрээр 1980 онд Улсын Багшийн Их Сургуулийн кино драмын ангийг Монгол улсын Ардын жүжигчин Бирваагийн Мөнхдорж, Х.Хайнзан нарын удирдлагад жүжигчний мэргэжлээр төгссөн. 1990 онд Беларусийн Урлагийн академийг Я.А.Громовын удирдлагад найруулагчийн мэргэжлээр тус тус төгссөн.
Эрдэм судлал
2001 онд "Монголын театрын урлагт найруулах, жүжиглэх ур зүй төлөвшсөн нь" нэг сэдэвт бүтээлээр Урлаг судлалын ухааны докторын зэрэг хамгаалжээ. Тэрээр Монголын театр судлал, шүүмж судлалын салбарт нөлөө үзүүлэхүйц судалгаа, шүүмжийн олон арван бүтээлүүд туурвисан бөгөөд хэд хэдэн ном хэвлүүлжээ.
Орчуулсан жүжгүүд
Аннаг яая даа (2009)
Хайр (2014)
Оддын өвчин (2018)
Бусад
Мөн 2006 онд Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жил, Ардын хувьсгалын 85 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөрийн зохиогч, ерөнхий найруулагчаар ажиллажээ.
Тэрээр Монголын зохиолчдын эвлэлийн нэрэмжит шагнал, Пентатоник, Алтан Өд наадмын шагналууд хүртэж байсан бөгөөд 1997 онд Соёлын тэргүүний ажилтан цол, 2002 онд Дэд профессор, 2005 онд "Алтан гадас" одон, 2012 онд Профессор цол, 2009 онд Монгол Улсын Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн, 2022 онд Монгол улсын Ардын багш цолоор тус тус шагнагдсан юм.
Ангилал:Монголын театрын найруулагч Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Урлаг судлаач Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Беларусийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Цагаан-Уулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
Линьшя тойрог
Линьшя (临夏回族自治州) — Хятад улсын Ганьсү мужийн харьяа, 8169 км² нутаг дэвсгэр бүхий хотон үндэстний өөртөө засах тойрог.
2010 онд 1,946,677 сая хүн оршин сууж байсан. Дотроо 1 хот, 5 шянь, 2 өөртөө засах шянь болж хуваагддаг.
Хоёр өөртөө засах шянийг цохон тэмдэглэвэл:
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод байрладаг их сургууль юм.
Социалист реализм
Социалист реализм гэдэг нь Зөвлөлт Холбоот Улс зэрэг социалист улсуудад урлагийн албан ёсны төрөл болж, дүрслэх урлаг, дуу хөгжим, уран зохиолыг үнэлэх хэмжүүр болж байсан.Гол төлөөлөгчид нь М.А.Булгаков А.Рыбаков нар юм.
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
1979 оны 11 сарын 16-нд Засгийн газрын тушаалаар Орос хэлний сургалтын институт гэж байгуулагдсан. 1990 оны 4 сарын 4-нд Гадаад хэлний институт, 1999 оны 6 сарын 10-нд Хүмүүнлэг Ухааны Их Сургууль болон зохион байгуулагдсан ба бүрэлдэхүүндээ 4 сургуультай.
Линьшя тойрог
Цахим холбоос
Ангилал:Ганьсүгийн суурин Ангилал:Хятадын өөртөө засах тойрог
Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын их сургууль Ангилал:1979 онд байгуулагдсан
Социалист реализм
Социализмыг магтан дуулж, коммунизмын ялалтанд тэмүүлж буй хүмүүсийг үзүүлэн, хүн амд нөлөөлж байв.
Мөн үзэх
Ангилал:Коммунизм Ангилал:Урлагийн хэв маяг Ангилал:ЗХУ-ын урлаг Ангилал:ЗХУ-ын хөгжим Ангилал:Орчин үеийн урлаг Ангилал:Хятадын уран зураг Ангилал:Хятадын уран баримал Ангилал:Шинэ хөгжим
Виллиам Холланд
Жоржтаун Их Сургуульд анагаах ухааны чиглэлээр суралцаж байсан Холланд 26 настайдаа Францын нийслэл Парист зохиогдсон 1900 оны зуны олимпийн 400 метрийн зайн гүйлтийн төрөлд 49.6 секундын амжилт үзүүлэн, алтан медаль хүртсэн багийн анд Макси Лонгоос дөнгөж 0.2 секундын дараа барианд орж, мөнгөн медаль хүртжээ.
Тэрээр их сургуулиа төгсөөд эмч болж, Массачусеттстаа амьдарч байгаад 1930 онд өөд болжээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 400 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1900 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1874 онд төрсөн Ангилал:1930 онд өнгөрсөн
Тагүчи Нобүтака
Тагүчи Нобүтака (田口信教) нь Эхимэ мужийн Шүүсо-гүн Нюүгава (одоогийн Сайжо) хотын уугуул, Японы усанд сэлэлтийн тамирчин юм. Мэлхий сэлэлтээр мэргэшсэн тэрээр Мюнхений олимпоос алт, хүрэл медаль хүртжээ. Өдгөө Каноя Биеийн Тамирын Их Сургуульд багшлахын хажуугаар тус сургуулийн номын сангийн дарга, сургуулийн орлогч захирлын албан тушаалыг хашдаг. Сайжо хотын хүндэт иргэн.
Намтар
Тагүчи 12 настайдаа Хирошима мужийн Михара руу шилжиж, Михарагийн 3-р дунд сургуульд суралцах болсон бөгөөд тус сургуулийн усанд сэлэлтийн баг байгуулагдаад дөнгөж 5 дахь жилдээ буюу 1964 онд Японы аварга болсон бөгөөд Тагүчи уралдах болгондоо шахуу дунд сургуулийн сурагчдын улсын дээд амжилтыг шинэчлэн тогтоодог байв.
Ономичи ахлах сургуульд байхдаа шигшээ багтаа багтан Мехикогийн олимпод оролцжээ. 100 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд хагас шигшээ уралдаанд 1:07.1 гэсэн амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг давсан ч түүний бий болгосон "Тагүчи тийрэлт" хэмээх хөлийн хөдөлгөөн нь эрвээхэй сэлэлтийн "далайн гахай тийрэлт"-тэй ижил гэж шүүгчид үзэж, дүрэм зөрчсөн хэмээн Тагүчиг хассан байна.
Ахлах сургуулиа төгсөөд Хирошима Худалдааны Их Сургууль (одоогийн Хирошима Шүүдо Их Сургууль)-д ээлсэн орсон Тагүчи "Тагүчи тийрэлт", мөн шүглийн дуутай зэрэгцэн үсрэх "пуужин гараа"-ны техникээ сайжруулан, 3-р курсийн оюутан байхдаа оролцсон Мюнхений олимпоос алт, хүрэл медаль зүүжээ. 100 метрийн зайд хагас шигшээ, шигшээ уралдаанд дэлхийн дээд амжилтыг шинэчлэн тогтоосон байна.
Ангилал:Японы усанд сэлэгч Ангилал:Японы олимпын аварга Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1951 онд төрсөн
Галапагос оцон шувуу
Галапагос оцон шувуу (Spheniscus mendiculus) нь зөвхөн Галапагосын арлуудад тархан амьдардаг нэг зүйл оцон шувуу юм. Мөн энэ зүйл нь экваторын бүсэд амьдардаг ганц оцон шувуу болно. Галапагос оцон шувуу нь Африк оцон шувуу, Магелланы оцон шувуутай ойр холбоотой.
Гадаад төрх
50-53 см урт, 2.5 кг жинтэй ба хамгийн жижиг оцон шувуудын нэгт тооцогдоно.
Идэш тэжээл
Жижиг загас, сам хорхой гэх мэтээр хооллодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Оцон шувуу Ангилал:Галапагосын арлууд
Хунт нуур
Хунт нуур (Лебединое озеро, Оп. 20) нь Пётр Чайковскийн 1875–1876 онд зохиосон бүжгэн жүжиг юм. Анхандаа амжилт олоогүй тус бүтээл нь өдгөө хамгийн алдартай бүжгэн жүжгүүдийн нэг болжээ.
Орос ардын үлгэрээс сэдэвлэн, анх 2 үзэгдэлтэйгээр зохиосон тус бүжгэн жүжигт, муу санаат шидтэний хараалаар хун болон хувирсан Одетт гүнжийн түүхийг өгүүлдэг. Анхны тавилтыг Вацлав Рейзингер дэглэжээ. Ийнхүү 1877 оны 3 сарын 4 (Оросын хуучин тооллоор 2 сарын 20)-нд Москвагийн Большой театрын тайзнаа Большой балет чуулгынхан анх тайзнаа тоглосон билээ. Олон янзын хувилбар байдгаас дгөө хамгийн өргөн дэлгэрсэн нь Мариус Петипа, Лев Иванов нарын дэглэсэн, 1895 оны хувилбар юм. Уг хувилбар анх 1895 оны 1 сарын 15-нд Санкт-Петербургийн Мариинскийн театрт тоглогджээ.
Цахим холбоос
Ангилал:1877 оны хөгжим Ангилал:Лев Ивановын бүжгэн жүжиг Ангилал:Мариус Петипагийн бүжгэн жүжиг Ангилал:Пётр Чайковскийн бүжгэн жүжиг Ангилал:Хун урлагт
УАЗ-300
1949 оны Октябрийн баяраар анх удаа олон нийтэд танилцуулсан 1 тоннын ачааны автомашин. 1950 онд замын шалгуурт орж тэнцсэн. УАЗ үйлдвэр нь энэ онд 10000 дахь машинаа үйлдвэрлэсэн.
Ангилал:УАЗ Ангилал:Ачааны автомашины загвар
Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо
Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо буюу НБА (National Basketball Association) нь эрэгтэй сагсан бөмбөгийн лигүүд дунд хамгийн нэр хүнд бүхий, Хойд Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн лиг юм. 30 багтай, 29 баг нь Америк, 1 нэг нь Канадад харьяалагддаг. НБА нь Хойд Америкийн хамгийн том 4 мэргэжлийн спортын лигийн нэг юм. НБА-гийн тоглогчид нь нэг тоглогчид оногдох жилийн орлогоороо дэлхийн мэрэгжлийн тамирчдын дунд дээгүүр ордог.
Мэрилин Монро
Мэрилин Монро (Marilyn Monroe, 1926 оны 6 сарын 1 - 1962 оны 8 сарын 5) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни муж улсын Лос-Анжелес хотноо төрсөн жүжигчин. Жинхэнэ нэр нь Норма Жин Мортенсен (Norma Jeane Mortensen), сүүлд Норма Жин Бэйкэр (Norma Jeane Baker) болсон. 1950-иад оны дунд үеэс "Америкийн секс билэг тэмдэг" гэгдэх болсон бөгөөд өдгөө ч түүнийг шүтэн бишрэгчид олон байдаг. Монро гэдэг нь түүний ээжийн хуучин овог ажээ.
Өсвөр үе
Монро нь 1926 онд Глэдис Пэрл Бэйкэрийн 3 дахь хүүхэд болон Лос-Анжелес хотод мэндэлжээ. Монрогийн төрсний гэрчилгээнд эцэг нь Эдвард Мортенсон гэж тэмдэглэгдсэн байдаг ч энэ нь эргэлзээтэй юм. Түүний ээж Глэдис 1924 онд Мартин Эдвард Мортенсонтой гэрлэсэн боловч жирэмсэн болохоос нь өмнө салжээ. Зарим намтар судлаач нар Глэдис охиндоо бутач хүүхэд хэмээн муу нэр зүүлгэхгүйн тулд Мортенсоны овгийг хэрэглэсэн гэж үздэг байна. Монро ч Мортенсоныг төрсөн эцгээ биш хэмээн үгүйсгэж байсан ба бага байхад нь ээж нь жинхэнэ аав Чарльз Стэнли Гиффорд гэж хүний зургийг үзүүлсэн тухай ярьсан байдаг. Монрогийн ээж нь сэтгэл мэдрэлийн өвчин туссан тул ээжийн нь найз Грэйс Монрогийн асран халамжлагч болжээ. 1935 онд Грэйс гэрлэсэн бөгөөд Монрог Лос Анжелесийн хүүхдийн халамжийн төвд өгсөн аж. Монро 16-тайдаа ээжийнхээ гэрийн хөршийн хүү Жим Догертитэй гэрлэсэн байна. Үүний дараа гэрэл зурагчны нүдэнд өртөн сэтгүүлд зураг авхуулж эхлэв. Нөхөрт нь түүний моделийн ажил таалагдаагүй ба тэд гэрлээд 4 жилийн дараа салжээ.
Улаангом
Улаангом нь Увс аймгийн төв юм. Увс нуурын хотгорын баруун урд захад, Хархираа уулын бэлд оршдог. Мөн ОХУ-ын хилийн ойролцоо оршдог. Газар нутаг нь 39 км2 бөгөөд Улаанбаатараас 1456 км зайтай газарт оршино.
Мэрилин Монро
Од жүжигчин
thumb|250px|"Эрчүүд шаргал үст бүсгүйчүүдэд дуртай" киноны хэсэг thumb|250px|Солонгосын дайнд оролцож байсан америк цэргүүдтэй уулзаж буй байдал (1954 оны 2 сарын 17)
Улаангом
Улаангом нь Монгол улсын хамгийн нам цэгүүдийн нэг болох д.т.д 939 м өндөрт оршино. Хүн ам нь 26,319 (2000 оны тооллого), 34,450 (2010 оны тооцоо ). Чандмань ба Улиасны Хэв гэсэн 2 хэсэгт хуваагддаг.