cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хорлоогийн Чойбалсан
Түүхэн нөлөө
Монголын тулгар төрийг сэргээн байгуулах үйлсийн төлөө халуун амь, бүлээн цусаа хайрлахгүй тэмцэж байсан үе үеийн эх орончид болох Ринчиндорж ван, Шадар ван Чингүнжав,  Богд хаан, Ханддорж ван, Сайн ноён хан Намнансүрэн, Манлайбаатар Дамдинсүрэн, Хатанбаатар Магсаржав,  Да лам Цэрэнчимэд, Сүхбаатар жанжин, Содномын Дамдинбазар, Догсомын Бодоо, Солийн Данзан, Дансранбилэгийн Догсом зэрэг бидний мэдэх болон нэр нь тодроогүй Монголын чин зоригт баатруудын зүтгэж, тэмцэж байсан Монгол Улсыг байгуулж, тусгаар тогтнолыг нь бусдаар хүлээн зөвшөөрүүлэх хамгийн хүнд бөгөөд хатуу үйлсийг бүтээж, өнөөдрийн дэлхий дахинд Монгол Улсыг бусдаар хүлээн зөвшөөрүүлж чадсан явдалд "Монголын бүх ард түмний дотны хайрт жолоодогч", "Хайрт эцэг" хэмээн өргөмжлөгдөж байсан Монголын төрийн зүтгэлтэн Х. Чойбалсангийн гол гавъяа оршино.
Гадаад холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:БНМАУ-ын төрийн тэргүүн Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Монголын төрийн тэргүүн Ангилал:Монголын маршал Ангилал:БНМАУ-ын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:БНМАУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:БНМАУ-ын дотоод хэргийн сайд Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Халхын голын дайны хүн Ангилал:Хувьсгалч Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Ардын Хувьсгалын 25 жилийн ойн медаль шагналтан Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Суворовын 1-р зэргийн одон шагналтан Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Фельдмаршал Ангилал:Монголчууд Ангилал:1895 онд төрсөн Ангилал:1952 онд өнгөрсөн
Хөх бух
thumb|Хөх бух Улаанбаатар хотод 2018 оны 1 сард. thumb|Хөх бухын тархалт
Хөх бух нь европ, дундад ази, хойд азиар тархсан. Модорхог газар бараадаж амьдрана. Хол газар нүүдэллэдэггүй харин хэт хүнд цаг ууртай үеэр нүүдэг. Бусад төрлийн хөх бухнаас энэ төрөл нь хамгийн өргөн нутагт тархсан.
Хөх бухын 15 дэд төрлүүд бий. Биеийн урт 12,5 - 14.0 см хэмжээтэй, цээж ба гэдсээрээ хар зурвастай түүний хоёр талаар цээж ба гэдэс хэсгийг нь бүрхсэн шар өнгөтэй хацраараа цагаан тархиний орой хэсэг хар танихад амархан зүстэй.
Хөх бух нь шавьжаар дийлэнхдээ хооллоно. Зун ангаахайгаа төрөл бүрийн царцаа дэвхрэгээр голлож хооллодог зарим судлагаагаар хөх бух нь царцааны тоо хэмжээг 50% хүртэл бууруулж ургамал ногооны царцааны сүйтгэлийг бууруулсан мэдээ байдаг. Өвлийн улиралд шавьж ховордохоор төрөл бүрийн жимс ба үрээр хооллодог.
Албан ёсны хэлнүүдийн жагсаалт
Олон үндэстний байгууллагуудын албан ёсны хэлнүүд
Албан ёсны хэлнүүдийн жагсаалт (байгууллагаар) гэсэн сэдвийг үзэх.
Тусгаар тогтносон орнуудын албан ёсны хэлнүүд
Энэ хэсэгт одоогоор 111 хэл бүртгэгдсэн байна.
А
Aзер:
Албани:
Амхар:
Араб:
Армени:
Ассамесе:
Африк:
Aямара:
Б
Баск:
Беларусь:
Бенгал:
Бирм:
Бислам:
Болгар:
В
Венда:
Вьетнам:
Уэльс:
Г
Хаити Креол:
Герман:
Грек:
Гуарани
Гүжарат:
Гүрж:
Д
Дани
Дари:
Нидерланд:
Дхивехи:
Ж
Жүүд:
З
Зулу:
И
Исланд:
Индонез:
Ирланд
Испани:
Итали:
К
Каннада:
Каталан:
Kaшмир:
Киргиз хэл:
Ксхоса:
Курд хэл:
Кхмер:
Кечуа
Л
Латин:
Латви:
Литва:
Люксембург:
M
Македон:
Малага:
Малай:
Малайлам:
Малти:
Маори:
Молдав
Монгол
Н
Ндебеле:
Непал:
Шинэ Зеланд Сайгн хэл:
Умард Сото:
О
Ория:
Орос:
П
Пашто:
Перс:
Португал:
Панжаби:
Р
Румын:
Rhaeto-Romansh:
С
Санскрит:
Серби:
Синдхи:
Синхала:
Словак
Словени:
Солонгос:
Сомали:
Сото:
Свахили:
T
Taйвань: Taжик:
Taмил:
Телүгү:
Тэтум:
Tай:
Ток Писин:
Цонга:
Тсвана:
Tурк:
У
Украин:
Узбек:
Ф
Фижи
Филиппин:
Финн:
Франц (see also List of countries where Франц is an албан ёсны хэл):
Frisian:
Х
Хинди
Хорват
Хятад
Ч
Чех:
Ш
Швед:
Э
Эстони:
Я
Япон:
Албан ёсны хэлээр нь тусгаар улсуудад хэрэглэгдэж байгаа жагсаалт
Африк тивд: <li>21 улс орон: Франц <li>19 улс орон: Англи <li>12 улс орон: Араб <li>6 улс орон: Португал <li>3 улс орон: Свахили <li>2 улс орон: [ Сото, Свати, Тсвана <li>1 улс орон: numerous хэлs </ul>
Америк тивд: <li>20 улс орон: Испани <li>14 улс орон: Англи <li>2 улс орон: Аямар, Франц, Quechua <li>1 улс орон: Португал (among numerous minor хэлs) </ul> Ази тивд: <li>12 улс орон: Араб <li>4 улс орон: Англи <li>3 улс орон: Малай, Перс, Тамил <li>2 улс орон: Бенгал, Хятад, Солонгос, Орос, Урду <li>1 улс орон: numerous хэлs </ul> Европ тивд: <li>6 улс орон: Герман <li>5 улс орон: Франц <li>4 улс орон: Итали <li>3 улс орон: Англи, Серб <li>2 улс орон: Албани, Хорват, Dutch, Грек, Румын, Орос, Швед, Турк <li>1 улс орон: numerous хэл </ul>
тивүүдийн тоогоор: <ul>
<li>Бүх 6 тивд: <ul> <li>Англи (Африк: 19 улс орон; Хойд Америк: 13 улс орон; Далай: 12 улс орон; Ази: 4 улс орон; Европ: 3 улс орон; Өмнөд Америк: 1 улс орон) </ul>
<li>4 тивд: <ul> <li>Франц (Африк: 21 улс орон; Европ: 5 улс орон; Хойд Америк: 2 улс орон; Далай: 1 улс орон) <li>Португал (Африк: 6 улс орон; Өмнөд Америк: 1 улс орон; Европ: 1 улс орон; Ази: 1 улс орон) <li>Испани (Өмнөд Америк: 9 улс орон; Хойд Америк: 8 улс орон; Европ: 1 улс орон; Африк: 1 улс орон) </ul>
<li>2 тивд: <ul> <li>Араб (Африк: 12 улс орон; Ази: 12 улс орон) <li>Орос (Европ: 2 улс орон; Ази: 2 улс орон) <li>Dutch (Европ: 2 улс орон; The Americas: 1 улс орон) <li>Урду (Ази: 2 улс орон; Далай: 1 улс орон) <li>Хинди (Ази: 1 улс орон; Далай: 1 улс орон) <li>Япон (Ази: 1 улс орон; Далай: 1 улс орон) </ul>
<li>1 continent: numerous other хэлs, of which Герман (6 улс орон) and Итали (4 улс орнууд) spoken in the most улс орнууд
</ul>
Бага үндэстнүүдийн албан ёсны хэл
Албани:
Aranese see Occitan
'''Армен:
Баск:
Cantonese Chinese:
Каталан:
Chipewyan:
Cree:
Dogrib|Tłįchǫ:
English: See also:Official language by province
Faroese:
Франц: see also Official language by province
Gwich'in:
Hawaiian:
Innuiauqtun:
(with Cree, Chipewyan, English, French, Gwich'in, Inuktitut, Inuvialuktun, North Slavey, South Slavey and Tłįchǫ (Dogrib))'''
Inuktitut:
Inuvialuktun:
Mazandarani:
Rusyn:
Sami:
North and South Slavey:
Spanish:
Tahitian:
Tibetan:
Tswana:
Uyghur:
Vietnamese:
Yiddish:
Zhuang:
A map of official languages: (note: source is CIA World Factbook. Countries that include several official languages only use one, often to avoid adding languages to the chart unnecessarily, preventing confusion. In showing de facto as well as de jure official languages, the map employs a looser definition of "official language" than that used in this article.) Official Languages Maps
Дэлгэрүүлж үзэх
Ангилал:Хэлний жагсаалт жагсаалт
3 сарын 19
3 сарын 19 нь Григорийн тооллын жилийн 78 дахь (өндөр жил бол 79 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 287 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0319 #19
Перник аймаг
Пе́рник аймаг (Област Перник) — Болгарын хорин найман аймгийн нэг. 130,240 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Болгарын аймаг
Говийн домог
Говийн домог  - 2018 оны 4-р сарын 12-нд нээлтээ хийсэн Монголын тулаант, домгийн сэдэвт уран сайхны кино. Найруулагчаар Ц.Даваажаргал ажиллаж, гол дүрүүдэд Эдуард Ондар Б.Замилан О.Амгаланбаатар С.Лхагвасүрэн нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2018 оны кино
Иоргос Карагунис
Иоргос Карагунис (Γιώργος Καραγκούνης, 1977 оны гуравдугаар сарын 6-нд Пиргос хотод төрсөн) — Грекийн хөлбөмбөгчин бөгөөд английн Фулхэм болон Грекийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2012 оны есдүгээр сарын 11-нд Фулхэм багт чөлөөт наймаагаар элсэж, 2013 оны нэгдүгээр сарын 12-нд Премьер лигт Уиган Атлетикийн хаалганд бөмбөгөө оруулав. Долоодугаар сарын 9-нд Фулхэмийн гэрээгээ 1 жилээр сунгасан.
Карагунис Грекийн өсвөрийн шигшээг ахлан 1998 оны Европын дэд аваргаар шалгарч байв.
1999 онд шигшээд анхны тоглолтоо хийжээ. Улмаар Грекчүүд Европын аваргаар 2004 онд шалгарахад Карагунис мандсан. Энэхүү тэмцээнд тэрээр анхны бөмбөгөө оруулж байлаа.
2012 оны Европын аваргад хэсгээс гарахын төлөө Оростой тулахад Карагунисын оруулсан ганц бөмбөг Грекийн хасагдах шатанд үлдээж чадсан түүхтэй.
Холбоос
Ангилал:Грекийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Аполлон Смирнис багийн тоглогч Ангилал:Панатинаикос багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Грекчүүд Ангилал:1977 онд төрсөн
Кортни Лав
Кортни Мишель Лав (Courtney Michelle Love, төрсөн нэр нь Кортни Мишель Харрисон, Courtney Michelle Harrison, 1964 оны 7 сарын 9-нд төрсөн) нь Америкийн рок дуучин, хөгжимчин, жүжигчин юм. Лав нь альтернатив рок хамтлаг Хөүлийн гоцлол дуучин, хамтлагийнхаа дууны үгийг бичдэг байсан бөгөөд хожим Нирванагийн дуучин, гитарчин Курт Кобэйнтэй гэрлэсэн билээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын дуучин Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Рок дуучин Ангилал:Нирвана Ангилал:Faith No More Ангилал:Псевдоним Ангилал:Америкчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Төвөдийн өөртөө засах орон
БНХАУ-ын өөртөө засах таван орны нэг нь Төвөд юм.
Түүх
Орчин үеийн Түвдийн өөртөө засах орны цар хүрээ Чин гүрэнд байгуулагдсан бөгөөд Төвд нутгийн баруун хэсэгт байрладаг.
Манжийн үе
1713 онд Энх амгалан хаан, тавдугаар дүрийн Банчин Ловсан-ишийг "Бачин Эрдэнэ" гэсэн цолд өргөмжилж, түүний нэрийг албан ёсоор тогтоосон байна. Түүнээс хойш, Далай лам Лхасад Төвдийн ихэнх нутгийг захирч, Банчин эрдэнэ Шигаазад Төвдийн үлдсэн хэсгийг захирч байжээ. 1724 онд Төвөдийн автономит эрхийг устган амбан. 1727 онд, Чин улсын хаан төрөөс Төвдэд суулгах түшмэл томилон, төв засгийн газрын өмнөөс Төвдийн орон нутгийн засаг захиргаанд хяналт тавиулсан байна. Төвд болон Сычуань, Юньнань, Хөхнуурийн хилийн шугамыг энэ үед албан ёсоор тогтоосон юм. 1721 онд Чин улсын төв засгийн газар, Төвдэд Халон түшмэлийн дүрэм хэрэгжүүлжээ. 1750 онд Төвдийн засаг захиргаа, тогтолцоондоо дахин зохицуулалт хийж, Жүн ваны дүрмийг хүчингүй болгож, Төвдийн орон нутгийн Хашаг засгийн газрыг байгуулан, Төвдэд суугаа түшмэл болон Далай лам хамтаар Төвдийн үйл хэргийг удирдан хамаарах дүрэм тогтоосон байна. 1793 онд, Чин улсын засгийн газар Төвдэд суугаа түшмэлийн эрх мэдэл, Далай лам, Банчин эрдэнэ, бусад том хутагтын төрөл арилжих, хил хязгаарын цэргийн хамгаалалт, гадаад харилцаа, санхүүгийн гааль татвар, мөнгө төгрөг үйлдэх болон удирдах жич сүм хийдийн хангалгаа, удирдан хамааралт зэрэг талаар нэртэй "Зарлигаар тогтоосон Төвдийн дотоод хэргийг хамаарах дүрэм"-ийг нийтэлсэн байна. Энэ дүрэм нийт 29 заалттай. Түүнээс хойших зуу гаруй жилд, 29 заалт бүхий дүрэмд тогтоосон үндсэн зарчим нь төвдийн орон нутгийн засаг захиргааны хууль дүрэм байсаар ирсэн юм.
1907 онд Британи болон Орос Манжийн Түвд дэх ноёрхолыг хүлээн зөвшөөрч тэднээр дамжихгүйгээр шууд Түвдтэй харилцахгүй байхыг зөвшөөрсөн байна. Үйл явдал ийн өрнөх зуур 1908 онд Манжууд Жао Ерфэнг Түвдийн арми командлагч Шининий захирагчаар томилон Далай ламыг хяналтандаа авах, Түвдийг шууд нэгтгэх зорилгоор цэрэг захируулан илгээв. Түүний цэргүүд Кам Амдод олон сүм хийдийг эвдэн өргөн хүчирхийлэл явуулснаар 13-р Далай лам Энэтхэг рүү зугтан гарсан ба 1911 оны 11 сард манж Чин улс мөхөхөд Жаогийн цэргүүд босон үймж түүний толгойг авчээ.
Автономит үе
1911 онд, хятадад Цагаагчин гахай жилийн хувьсгал үүсч, Хятад, Манж, Өвөр Монгол, Хотон, Төвд зэрэг үндэстнүүдээс бүрэлдсэн бүгд найрамдах улс буюу Дундад Иргэн Улсыг байгуулсан юм. 1912 онд Далай лам эргэн ирж манжийн амбан хятад цэргийг Түвдээс гарган 1913 онд тусгаар тогтнолоо зарлан 36 жил Түвдүүд “де факто” тусгаар тогтносон юм. Энэ хугацаанд Хятадад иргэний дайн болж байсан учир Түвдэд анхаарах сэхээгүй байсан юм. 1912 онд, ДИУ-ын засгийн газраас монгол Төвдийн хэрэг явдлыг хариуцах газар байгуулж, Төвдийн орон нутгийн үйл хэргийг хамааруулсан бөгөөд засгийн газраас Төвдэд суугаа хэрэг эрхлэх албан тушаалтан томилжээ. Наньжингийн иргэний засгийн газар 1927 онд байгуулагдаж, 1929 онд монгол Төвдийн хороо байгуулан, Төвд, Монгол зэрэг үндэстний цөөхөнхийн орон нутгийн засаг захиргааны хэргийг хамааруулсан байна.
Орчин үе
1949 онд Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс байгуулагдлаа. Ардын төв засгийн газар, Төвдийн түүх болон өнөөгийн бодит байдлын дагуу, энх тайвнаар чөлөөлөх бодлого хэрэгжүүлсэн байна. 1951 оны 5 дугаар сарын 23 өдөр, ардын төв засгийн газар болон Төвдийн орон нутгийн засгийн газрын төлөөлөгчид, Төвдийг энх тайвнаар чөлөөлөх асуудлаар тохиролцоонд хүрч, "Төв засгийн газар болон Төвдийн орон нутгийн засгийн газрын Төвдийг энх тайвнаар чөлөөлөх аргын тухай хэлэлцээр"-т гарын үсэг зурсан байна. Энэхүү 17 зүйлтэй хэлэлцээрийн гол агуулга нь, нэг талаар ардын чөлөөлөх арми Төвдэд байрлаж, батлан хамгаалалтыг бэхжүүлэн, империалист хүчнийг эрс шуурхай дарахад Төвдийн орон нутгийн засгийн газарт идэвхитэй туслалцаа үзүүлэхийг төв засгийн газар даалгасан байна. Төвдийн орон нутгийн бүх гадаад харилцааны үйл хэргийг ардын төв засгийн газар нэгдэлтэй зохицуулах, Төвд цэргийг ардын чөлөөлөх арми болгон өөрчлөх, нөгөө талаар ардын төв засгийн газар, Төвдийн хэрэгжүүлж байгаа байгуулал жич Далай ламын байр суурь, эрх тушаалыг өөрчлөхгүй. Төвдийн ард түмний зан заншлыг хүндэтгэж, шашин шүтлэгийн эрх чөлөөг хамгаалж, Төвдийн нийгмийн өөрчлөлт шинчлэлтийг Төвдийн удирдах хүмүүстэй зөвдөн зохицуулах, Төвдэд үндэстний районы өөртөө засах эрхийг хэрэгжүүлэх зэрэг болно. Далай лам, Банчин эрдэнэ, БНХАУ-ын Ардын төв засгийн газрын дарга Мао Зэдун-д тус тус цахилгаан тэдээ илгээж, 17 зүйлтэй хэлэлцээрийг сайшааж, "эх орны бүрэн эрхийн нэгдлийг хамгаалах шийдвэр" -ийг илэрхийлсэн байна. Төвдийн олон давхаргын шашин, төрийн зүтгэлтэд хийгээд олон газрын Төвд үндэстний удирдах хүмүүс ч дэмжиж байгаагаа илэрхийлцжээ.
Yүнээс эхлээд Төвдийн түүхийн шинэ хуудас нээгдсэн юм. 1954 онд, Далай лам, Банчин Эрдэнэ Бээжинд ирж, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын анхдугаар сонгуулийн бүх Хятадын Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хуралд оролцсон байна. Энэ удааны хуралаар, Далай лам бүх Хятадын ардын төлөөлөгчдийн их хурлын байнгын хорооны орлогч даргаар сонгогдаж, Банчин Эрдэнэ БХАТИХ-ын байнгын хорооны гишүүнээр сонгогдсон байна. 1956 онд, Төвдийн Өөртөө Засах Оронны бэлтгэл комисс байгуулагдаж, Далай лам ТӨЗО-ны бэлтгэл комиссын даргаар сонгогджээ. 1959 оны 3 сард, Төвдийн орон нутгийн засгийн газрын олонхи тооны Калон болон дээд давхаргын феодлын хамжилгат байгууллын дүрмийг хамгаалан, ардчилсан өөрчлөлтийг эсэргүүцэх зорилго бүхий зэвсэгт бослого гаргасан байна. Ардын төв засгийн газар, Төвдэд суугаа ардын чөлөөлөх армид зарлиг буулгаж, бослогыг дарж байдлыг түвшитгэсэн байна. Ардын төв засгийн газрын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд Чжоу эньлай мөн жилийн 3 дугаар сарын 28-ы өдөр зарлиг нийтэлж, Төвдийн орон нутгийн засгийн газрыг тарааж, ТӨЗО-ны бэлтгэл комисаар Төвдийн орон нутгийн засгийн эрх үүргийг хариуцуулсан байна. Yүний зэрэгцээ, төв засгийн газар Төвдийн ард түмний эрэл хүслийн дагуу, Төвдэд ардчилсан өөрчлөлт хийж, феодлын хамжилгат ёсыг цуцалснаар, сая гаруй хамжилгын тариачид болон боолчууд чөлөөлөгдөн, хамжилгын эздийн хувийн хөрөнгө болж, наймайлагдах, шилжүүлэгдэх, солигдох, өр төлөөс болохоо байж, албадалгаар хөдөлмөрлөхгүй болж, эрх чөлөөгөө эдлэн, шинэ нийгмийн эзэд болсон байна. Хэдэн жилийн тогтуун хөгжлөөр 1965 оны 9 дүгээр сарын 1-ний өдөр, ТӨЗО албан ёсоор байгуулагджээ.
Соёл
Нийгмийн амьдрал нь Төвдийн буддизмын хуулиар явагддаг. Төвдийн үндсэн шашин нь буддизм.
Гадаад холбоос
! Ангилал:Хятад улсын өөртөө засах орон
Жамъянгийн Лхагвасүрэн
thumb|295x295px Жамъянгийн Лхагвасүрэн (1912 оны гуравдугаар сарын 16 – 1982 оны тавдугаар сарын 13) нь Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын (БНМАУ) цэрэг, төрийн томоохон зүтгэлтэн, Монголын ардын армийн Хурандаа Генерал (1961), БНМАУ-ын Батлан хамгаалах яамны сайд (1959-1969), XX зууны манлай Монголын цэргийн гарамгай зүтгэлтэн (1999).
Сүхбаатарын одонгоор 4 удаа, Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор 4, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, Цэргийн гавьяаны одонгоор 3 удаа, Алтан гадас одон, 1989.07.19-д түүнийг БНМАУ-ын баатар цолоор нэхэн шагнажээ.
Намтар
Ж.Лхагвасүрэн Түшээт хан аймгийн Дайчин вангийн хошууны (одоогийн Булган аймгийн Сайхан сум) харъяат ард Жамъянгийнд 1912 онд төржээ. Тэр айлын отгон хоёр ихэр хөвгүүний нэг бөгөөд нэг ах, таван эгчтэй аж. Ж.Лхагвасүрэн анх бичиг үсэг нагац ахаараа заалгаад хожим аймгийн төвд танхимын сургууль нэртэй анхны ардын сургууль нээгдэхэд анхны сурагчдын нэг болж, түүнийгээ төгсгөөд бичээчээр ажиллаж байв.
1932 онд 20 настайдаа сайн дураар цэрэгт мордож Монгол ардын хувьсгалт цэргийн (МАХЦ) Тамсагбулаг дахь 15 дугаар морьт дивизид хуваарилагдсан байна. Цэргийн эрдэмд шаламгай сурч тэр үеэс эхлэн амьдралаа цэрэг армитай холбохоор шийдсэн хэмээн өөрөө дурссан байдаг. Гурван жилийн дотор Ж.Лхагвасүрэн бага дарга болж ангийн штабд эх зохиогчийн алба хааж байхдаа хэсэг офицерын бүрэлдэхүүнд зөвлөлтийн цэрэг улс төрийн академийн дэргэдэх улс төрийн ажилтнуудын хоёр жилийн курст суралцахаар Москвад очсон аж. Ийнхүү сурч байхдаа Зөвлөлт холбоот улсад айлчилсан Маршал Х.Чойбалсантай танилцжээ. Курсээ дүүргэснийхээ дараа Маршалын тушаалаар шинээр суралцах сонсогчдын ахлагчаар үлдэж дахин хоёр жил суралцан улмаар зөвлөлтийн офицеруудын хамт хичээллэж байгаад онц дүнтэй төгсчээ. Курсэд сурч байх үеийнх нь олон сайхан дурсгалын нэг нь 1937 оны Майн нэгний цэргийн параданд нутгийн хоёр нөхрийн хамт оролцсон явдал аж.
|thumb|Корпусын дарга Жамъянгийн Лхагвасүрэн мөн дивизийн комиссар байсан Д. Пэлжээ. Халхын голын дайн. 1939
1939 оны нэгдүгээр сард 27-той Ж.Лхагвасүрэн МАХЦ-ийн улс төрийн газрын орлогч даргаар, долоодугаар сард жинхэнэ даргаар томилогдон тухайн үед дайны талбар болж байсан Халх голд армийн нэгдүгээр группын командлагч дивизийн комиссар Г.Жуковын орлогчоор ажиллах болсон байна. Халх голд Ж.Лхагвасүрэн армийн группын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан МАХЦ-ийн анги нэгтгэлүүдийн дайны ажиллагааг удирдаж, цэргүүдийн дунд байлдааны болон хүмүүжлийн асар их үйл ажиллагаа өрнүүлж байв. Халх голд байлдаж байсан цэргүүдийн бэлтгэл, ур чадвар нэлээн дутмаг байсан тул байлдаан тулалдааны явцад сургах ажил явуулж байжээ. Тэр үед нөмөрсөн улс төрийн хэлмэгдэл фронт дээр байгаа цэргийн дарга, байлдагч нарыг ч тойрон гарсангүй. Энэ хууль завхруулсан үйлдлийг таслан зогсоохын тулд Ж.Лхагвасүрэн дараахи тушаал гаргасан байдаг. Үүнд, “… аар саар сахилга журмын хувьд арга хэмжээ авч болох хэргийг харин шүүх таслах газар ямар ч материалгүй шилжүүлэн өгөх явдал байна. Ийнхүү хууль бусаар шилжүүлэх явдлаас манай хувьсгалт хуулийн нэр алдарт хорыг учруулж, энэ явдлаас үндэслэн үнэнч шударга ажилтанг ажвал дэмий хоосон хэрэгт татагдах явдал байж болзошгүй тул дээр дурдсан зүйлийг онц анхаарч хэрэг бүртгэн нарийн тодорхой хянаж гүйцэтгэх явдлыг анги нэгтгэлийн эрх баригчдад хатуу тушааж …” гэсэн байв. Маршал Г.Жуков өөрийнхөө номд Ж.Лхагвасүрэнгийн удирдсан МАХЦ-ийн штабын ажлыг өндөр үнэлсэн байдаг. 1945 онд дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлд ЗХУ холбоотнуудынхаа шахалтаар Японд дайн зарлах болоход БНМАУ түүнтэй байгуулсан Гэрээнийхээ дагуу мөн Японд дайн зарласан байдаг. Түүхэнд чөлөөлөх гэдэг тодотголтой орсон тэр, Хятадын хойт хэсгийг чөлөөлөх байлдааны үйл ажиллагаанд МАХЦ-ийн анги нэгтгэлүүдийг бас Ж.Лхагвасүрэн удирдаж оролцов.
1948 он хүртэл БНМАУ-ын Цэргийн явдлын яамны жинхэнэ орлогч сайд бөгөөд Бүх цэргийн жанжны орлогчоор ажиллаж байгаад ЗХУ-ын М.Фрунзегийн нэрэмжит зөвлөлтийн цэргийн академид суралцахаар явж түүнийг 1952 онд онц дүнтэй төгссөн аж.
Түүнээс хойш Ж.Лхагвасүрэн цэргийн салбарт ажиллаж байгаад 1956 онд Биеийн тамир спортын хэрэг эрхлэх хорооны даргаар томилогдож ажилласан хоёр жил хүрэхгүй хугацаанд спортыг олон нийтийн хөдөлгөөн болгон хөгжүүлж, Улаанбаатарт спортын ордон, төв цэнгэлдэх хүрээлэнг санаачлан бариулсан аж. Түүнийг Монгол оронд олимпийн хөдөлгөөнийг үндэслэсэн Үндэсний олимпийн хорооны анхны, хүндэт ерөнхийлөгч гэж үздэг.
1956 онд татан буугдсан цэргийн байгууллагыг 1959 онд дахин сэргээж Цэргийн хэрэг эрхлэх яам байгуулж бараг тараасан армийг сэргээн эмхлэх зорилт гарч ирэхэд сайдаар Ж.Лхагвасүрэнг томилов. Батлан хамгаалах яамны сайдаар арван жил ажиллахдаа Монголын армийг үндсээр нь шинэчлэж техник, боловсон хүчнээр хангагдсан орчин үеийн зэвсэгт хүчин болгож чадсан байв.
1969 оны долоодугаар сард улсын баяр наадмын өмнөхөн, цэргийн ёслолын жагсаалын бэлтгэл ид явж байх үед Ж.Лхагвасүрэнг гэнэт МАХН-ын Төв хороонд дуудаж ажлын тайлангаа тавихыг шаардсан байв. МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн товчоо бараг бүтэн бүрэлдэхүүнээрээ цугласан тэр учир битүүлэг хурал дээр Ж.Лхагвасүрэн өөрийн хүсэлтээр албан тушаалаасаа чөлөөлөгдсөн аж. Түүнээс хойш тэрээр арван жил Ардын их хурлын Тэргүүлэгчдийн газар, хоёр жил Бүгд найрамдах Болгар ард улсад Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайдаар ажиллаж байгаад 70 нас хүрээд тэтгэвэртээ гараад (1982 оны гуравдугаар сар) хоёр сарын дараа (мөн оны тавдугаар сар) зүрхний шигдээс өвчний улмаас нас баржээ. Ард олондоо Залуу жанжин хэмээн өргөмжлөгдсөн Ж.Лхагвасүрэнг дээд зэргийн хүндэтгэлтэйгээр, төрийн сүлд дуулал эгшиглүүлэн, цэргийн жагсаал бүхий ёслолтойгоор Улаанбаатар хотын “Алтан өлгий” оршуулгын газар нутаглуулжээ.
1940-1951 онд Улсын Бага Хурлын гишүүн, мөн БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутатаар удаа дараа (1940 - 1980 онууд) сонгогдож байв.
Мөнхөрсөн дурсгал
2014 онд Монголын зэвсэгт хүчний Өмнөговь дахь мотобуудлагын хороог түүний нэрэмжит болгов
Бүтээлүүд
Ж.Лхагвасүрэн “Цэрэг эрийн замналаас” (1971 он), “Олон жилийн зузаан нөхөрлөл” (1975 он), “Халхын гол” (1979 он) бичиж хэвлүүлсэн. Дуусгаж амжаагүй “Сэтгэлд шингэсэн он жилүүд” номыг нь номын редактороор ажиллаж байсан Да.Дамдиндорж, Б.Жанчив нар 1984 онд хэвлүүлжээ. 1968 онд бичиж дуусгасан “Монголын ардын армийн дайчин замнал” түүхийн тэмдэглэлүүдийг нь хэвлэхийг хорьсон аж.
Циклон
Агаарын бага даралтын үед үүссэн агаарын хуйлрааг циклон гэнэ.
Циклон нь 2 хэсэгт хуваагддаг (эсрэг циклон,циклон) Өвөл зуны температурын зөрөөг дагаж агаарын даралтын хэлбэлзэл ч их байдаг. Үүнээс болж манай орны нутагт зуны улиралд ерөнхийдөө циклон(бага даралт), өвлийн улиралд эсрэг циклон(их даралт) тогтоно.
Ангилал:Халуун орны хар салхи
Плевен аймаг
Пле́вен аймаг (Област Плевен) — Болгарын хорин найман аймгийн нэг. 262,969 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Болгарын аймаг
Умард Кёнсан
Умард Кёнсан (Кёнсанпүг, Умар Гёнсан, Гёнсанбүг, солонгосоор 경상남도 [кёнъ-саанъ пүг-дуу], үсэгчилсэн латин галиг нь Gyeongsangbuk-do, англиар North Gyeongsang Province, оросоор провинция Кёнсан-Пукто) бол Солонгос орноо Кёнсан аймгийг хуваасны дараа 1896 онд үүсэн байгуулагдсан 1948 оноос Өмнөд Солонгос улс (БНСУ)-ын мэдэлд хамаарагдсан, өнөө цагт их эрхт арван долоон нутаг, найман аймаг (도 ту/ду)-ийнх нь нэг болж буй 19,026 км² газар, 2,698,353 хүнтэй нутаг юм. Одоо аймаг дотроо 10 хот (ши), 13 хошуу (күнь) болж хуваагддаг. Аймгаас хэдий тусгаарласан байдаг ч Тэгү хотод аймгийн засгийн газар байсан хэвээр байгаа.
Цахим холбоос
Ангилал:Өмнөд Солонгосын аймаг
3 сарын 20
Тэмдэглэлт өдөр
0320 #20
Юлиан Брандт
Юлиан Брандт (Julian Brandt; 1996 оны тавдугаар сарын 2, Бремен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Байер-04» багийн хагас хамгаалагч.
2014 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд Бундеслигт анхны гоолоо «Хамбургийн» эсрэг хийв.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Германы хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Германчууд Ангилал:1996 онд төрсөн
Кочи (аймаг)
Ангилал:Японы аймаг
Чингис хааны сургаал
ЭЗЭН БОГД ЧИНГИС ХААНЫ СУРГААЛ бол Их Монгол улсыг үндэслэгч Чингис хааны үлдээсэн сургаал юм. Эзэн Богд Чингис хаан үр хөвгүүд, жанжин баатарууд, анд нөхөддөө хандаж дор дурдсан сургаал айлдав.
Чингис хаан өгүүлрүүн: “Олон омог аймгийн хүмүүс чухам юу бодож байгааг нь олж мэд. Юу бодож, юуг хүсэж буйг мэдэхгүйгээр тэднийг дагуулна гэж үгүй.” “Дэлхий дахин нэгэн гэр бүл болж төв түвшин, энх амгалан болбоос сая миний сэтгэл баясах хэрэг. Бидний эргэн тойрон ёс журамгүй, эзэрхэг харгис, шунахай хаад олон байна.Тэд эрх дураар аашлан ард иргэдээ зовоон үргэлж цэрэглэн байлдаж хүний үхэх элс хийсэхтэй адил болжээ. Иймээс бид тэднийг энх түвшин болгох бодолтой байна. Үүнийг чадваас дээд тэнгэрт гавьяа,доод амьтанд өршөөл болно”. “Аливаа хүний биеийг эзлэх гэж бүү яарагтун. Сэтгэлийг нь эзлэхтүн. Сэтгэлийг эзэлбээс бие нь хаашаа одох билээ.”
“Эрдэмт өршөөлт сайн хаан улсын эрдэнэ, Эрхэм ухаант мэргэн түшмэл төрийн эрдэнэ, Эевэргүү сэтгэлт эм гэрийн эрдэнэ, Элбэрэл тахимдуу хөвгүүн үүрдийн эрдэнэ”. “Энэ бие хэврэг боловч эрхэм нэр мөнх”. “Саруул ухаанаас илүү сайн нөхөр хүнд байхгүй Мунхаг хилэнгээс илүү муу дайсан хүнд байхгүй”. Чингис хаан Уйгарын Идүүд хаанд охиноо хатан болгож өгөхдөө хэлсэн үг: ”Хатан хүнд гурван эр буй. Анхны эр нь алтан төр. Удаах эр нь ариун нэр. Дараах эр нь авсан эр болой. Алтан төрийг хатуужин дагавал ариун нэр буй болно.Ариун нэрийг бэхэлбээс авсан эр ангид үл одно”.
“Цэргийн хүнд байлдах цагт гурван эх буй. Анхны эх нь гартаа барьсан зэвсэг. Удаах эх нь унасан хөлөг морь. Гуравдах эх нь оршсон газар. Энэ гурван эхээсээ салаагүй цагт цэрэг хүн амьд байж чадна”
Чингис хаан архины талаар өгүүлрүүн: “Архи дарс уудаг хүн согтохдоо юу ч харж чадахгүй нүдэн балай болмой. Дуудахад дуулахгүй чихэн дүлий болмой. Хэлэхэд хариулахгүй хэл нь хөшүүн болмой. Хүн согтохдоо амьд байвч үхсэн мэт болъюу. Цэх сууж ч чадахгүй, толгойгоо сүхдүүлсэн мэт ухаан мэдрэлгүй, үлгэн салган болъюу. Хүмүүний оюун санаа,эрдэм мэдлэг,сайн чанар сайхан аальд ч архины тус гэж огт үгүй, харин согтуу хүн зодоон хийж, хүн алж, хүрээ талж, олсон зөөснөө үгүйрүүлж, сурсан мэдсэнээ мартдаг болмой. Хүн нэгийг гээж байхад тэр хоёрыг хаядаг бус уу. Архинд орсон хаан ямар ч үйл бүтээж мэргэн айлдал хийж чадахгүй, Архинд шунаг ноён мянгат, зуут, аравтаа засаж чадахгүй, эхэлсэн ажлаа дуусгаж үл чадмой. Архинд орсон харц ард малаа барж эд хөрөнгөө үгүйрүүлж гуйлгачин болмой. Согтуу хүн гараар юм өргөе гэхэд даахгүй, урлан бүтээе гэхэд чадваргүй болон сульдаж хөлөөр явъя гэхэд хөл нь зөөгдөхгүй, хөдлөе гэхэд бие нь даагдахгүй сульдаж, оюунаар сэтгэе гэхэд сэтгэхгүй болон балайртаж  сэрдэг мэдэрдэг бүх эрхтнийг сандаадаг буюу. Архи огт уухгүй байваас түүнээс сайн юм гэж хаа байхав. Тийм хүн олдвоос хүндлэн дээдлүүштэй.”
Чингис хаан олныг хэрхэн удирдахуйн тухай сургаж өгүүлрүүн: Омог хүчээ дараад Онол билгээ хичээн Бүрэн улсаа эрхэндээ авсан тул Олны эзэн болмуй за Арга билиг хоёрыг хослон мэдвээс Аливаа хүчтэнийг эрхэндээ оруулна Арга билгийг эс ухваас Алгандаа бичсэнийг тогтоохуйяа бэрх Бие бөх бөгөөс ганцыг ялмуй Билэг хурц бөгөөс олныг ялмуй Ману дотор ижилдвээс баатар болюу Мэргэд лүгээ ханилваас сэцэн болмуй Аливаа хэрэг олон хүмүнээс Асар мэргэн цөөн хүмүн дээр Түм түмэн эгэл хүмүн олноос Төр ёсоныг мэдэгч хүмүн үлэмж чухаг Эдээр биеэ чимэхийг урьтал болгосноос Эрдмээр оюун билгээ гийгүүлвэл эрхэм сайн Давшгүйг зорин давбаас оройд нь гарюу Гэтлэшгүй мөрнийг зориглон гэтлэх аваас тэртээд гарюу” гэв
Чингис хаан айлдруун: “Нэгэн өдрийн ажлыг мянган жилийн тэртээ юу болох буй хэмээн сэтгэж хийвэл сая ажил тань  нэн бүтэмжтэй болно”. “Эр хүмүний есөн эрдэм аль буй хэмээвээс: Тэргүүн дор:-Бусдын зовлонг бие дор эргэцүүлэх Хоёр дор:- Буруу тэрслүүгээр хэрхэвч үл явах Гурав дор:- Булт хүмүнийг өргөн хүндэлж хичээнгүйлэх Дөрөв дор:- Бодох,шинжих бодлого дор ухааныг нарийвчлах Тав дор:- Буцах булгихыг үхэвч үл үйлдэх Зургаа дор:- Бузар ужид дор согтууран үл живэх Долоо дор :- Бусдын эд хөрөнгө дор ховдоглон үл горилох Найм дор:- Буруу гэмээ эгүүлэн ичих эмээхийг мэдэх Ес дор:- Бусармагийг засахуй дор зориг үл шантрах Эл есөн эрдэм есүүлийг магад бүрдүүлэн чадваас түүнийг сая ачлалт сайн хөвгүүн, эрдэмт баатар эр хэмээмой” гэв.
Эзэн богд Чингис хаан төр улсын мандан буурахын ёс, сайн эрийн тухай өгүүлрүүн: Дэлхий дахины түмэн бодисыг түмэн өөрөөр шинжих буюу Галыг/хэт цахиур/ бие дор авч явах хялбар бөгөөтөл Усыг/борив туламтай ус/ бие дор авч явахуй дор бэрх буй за Нүднээ үзэгдэх ил бодитойг харван унахуй дор нум сум эрхэм Сэтгэл дор бодогдох ирээдүйн цаг төрийг засахуй дор Сэцэн билигт ,чин шударгуу бичгийн мэргэд эрхэм Ил далдыг онох, номхотгох, засахуй дор Тус тусын эрдэм чадал,хичээл зүтгэл нэн эрхэм Ертөнцийн түмэн бодис,хүмүний явдал үйлийг шинжин Гүн ,гүехэн ойр хол бээр хэлэлцэн ончийг олвоос эрхэм сайн буюу. Улс Монголын сүр хүч ихээр мандан бадарч Даян дэлхийг цочоон сэрээж чадсаны учир юун хэмээвээс Суу билиг сайт,эрдэм чадалт хүмүнийг сонгон хэрэглээд Мэргэн ухаан,уран дэмийг ямагт олсонд оршмуй. Хожим засгийн эрхийг явуулах хийгээд Цэргийг засан хэрэглэхдээ эрдэмтэн мэргэдийг сонгон дэвшүүлж Тэдний ухаан,уран арга чадлыг ухан хэрэглэвээс Хаант гүрэн их улсын мандал бадрал Магад баттай агаад олон үе үргэлжилмүй Улсын их хаан эзний ор суурийг Миний удам төрөл дотроо дэвшүүлэхдээ Хэн хамгаас сэцэн билигтэн агаад голч шударгуу Эрдэм ухаан,арга билиг төгөлдөрийг сонгон залгуулагтун Эл ёсыг үеийн үед үүрд бүү мартагтун. Эр хүмүн нэгэн сэтгэлт болвоос эрдэнэ Хоёр сэтгэлт болох аваас эм лүгээ адил Эм хүмүн ганц сэтгэлт бөгөөс эр хүмүн лүгээ адил Хоёр сэтгэлт бөгөөс адгуус лугаа адил болой Өөрийн гэмийг бусдаас асуун мэдтүгэй Төр ёсны ослыг сэцдээс асууж суртугай Сумны мөс хэдүй шулуун боловч Онь нүднээс ангид харваж үл болюу Хүмүн хэдийгээр сэцэн төрөвч Суралцахаас ангид мэргэн үл болмуй Сэцэн мэргэн түшмэл улсын эрдэнэ Хэрэг үйлс хэдүй өчүүхэн боловч Хичээл оролдлого цалгардваас үл бүтюү Хүндлүүлэх хийгээд хөнгөлүүлэх ину Хөвчин өөрийн авираас төрмүй. Өндөр уулын хөтөл зорь Өргөн далайн олом зорь Хол хэмээн бүү цөх Явбаас хүрьюү Хүнд хэмээн бүү цөх Өргөвөөс даагдъюу Мах идэх шүд аманд аж Хүн идэх шүд сэтгэлд аж Бие бөх бөгөөс ганцыг ялъюу Сэтгэл бөх бөгөөс олныг ялъюу” хэмээв
Чингис хаан найр цэнгэл,тансаглал ихэдвээс юу болохыг сэргийлж өгүүлрүүн: “Хээнцэр гоёл чимэг,алт мөнгөн сааны гялбаа хэтийдэв Хэхэртлээ цатгалдах элдэв зоог,бор дарс савнаас халив Дээл ихэдвээс өмссөн хүмүний биед тээр хэмээмүй Эмээл хүндэдвээс тохсон морины нуруунд халгаатай Эрхэмсэг хэтэрвээс алив хүмүүний сэтгэл осолдох бус уу Элдэв гувчуур хэтэрвээс эгэл дордост зовлон болох бус уу Гялбалзах чимэг,хоосон сүр,хуурмаг маягийн хэрэг юун Газраас тасарсан Сүн улсын ноёдын ужид цэнгэлийн уршгийг сана Жир иргэдээс улсын эзэн ангижран жаргалдаа живэн мунхарваас Зусарч зальхай сайд,түшмэлүүд завсрын завшааныг олмуй” хэмээв...
Чингис хаан ноёд жанжин нартаа хандан өгүүлрүүн: ”Энгийн тайван цагт ардынхаа дунд нялх тугал мэт номхон байхтун, дайтан тулах бэрх цагт болжмор хөөсөн өлөн шонхор мэт шунган дайрахтун”хэмээв.
Чингис хаан төр улсаа мөнх оршихыг бэлгэдэж өгүүлрүүн: “Алтан бие минь алжааваас алжаатугай Ахуй төр минь бүү алдартугай Бүтэн бие минь зовбоос зовтугай Бүрэн улс минь бүү самтартугай ”хэмээн алтан сургаалаа айлджээ. / Хуульч, сэтгүүлч, нийтлэлч Доржийн Сүхбаатарын 2013 онд хэвлэгдсэн “Гэгээрэл” номноос хэсэгчлэн авав /
Ангилал:Чингис хаан
Алчболд
Алчболд нь (Алчиболд) Даян хаан, Мандухай сэцэн хатан ы хөвгүүн юм. 1490 онд Очирболд, Арболд ын хамт Мандухай хатанаас мэндэлсэн. Амгалан цагийн эхийг атган төрсөн учир ийн нэрийджээ. Алчиболдыг сан хөмрөг, улсын бодлогыг тэгшилж яв гэж ийм нэр өгчээ.Түүний нэрийг Монголын зарим нэг номнуудад Алчиболд, Алчуболд хэмээн нэрлэх явдал байдаг. Энэ нь Монгол бичгийн бичлэгтэй холбоотой. Харъяат аймаг нь Өвөр Халхын 5 отог буюу аймаг байсан бөгөөд түүний үр удам нь Өвөр Халхын Жарууд, Баарин, Үжээд, Хонгирад, Баяд эд нар болой.
Ашигласан ном
Ангилал:1490 онд төрсөн Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Билл Клинтон
Уильям Жефферсон „Билл“ Клинтон ( Англиар William Jefferson „Bill“ Clinton, төрөхдөө III Уильям Жефферсон Блайт (William Jefferson Blythe III) гэдэг нэртэй байв, 1946 оны 8 сарын 19-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 42 дахь ерөнхийлөгч юм. Түүний эхнэр Хиллари Родхэм Клинтон өдгөө тус улсын Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байна.
Намтар
Тэрээр 1946 оны 8 сарын 19-нд Арканзас муж, Хөүп хотод төржээ. Биллийг төрөхөөс 3 сарын өмнө автомашины ослоор нас барсан эцгийн нэрнээс авж Уильям Жефферсон Блайт хэмээн нэрлэжээ. Биллийг төрсний дараа эх Виржини Дэлл Касиди нь сувилагчийн мэрэгжлээр сурахаар Нью-Орлеансруу шилжиж, Билл 4 нас хүртлээ эхийн талын өвөө, эмээ дээр өсжээ. 1950 онд ээж нь буцаж ирэх ба машинй худалдаа эрхэлдэг Рожер Клинтонтой гэрлэж хойт эцгийн хамт гурвуул амьдрах болно. 1953 онд тэднийх нүүв. Хойт эцэг нь архаг архичин байсан ба гэр дотроо агсан тавьж, хэрүүл зодоон хийдэг байв. Биллийг бага ангийн сурагч байхад архинд согтсон эцгийнх нь буудсан сум чихийг нь шүргэсэн хэрэг гарах зэргээр хүүхэд нас нь хэцүүхэн өнгөржээ. 1956 онд дүүтэй болсон байна. Үүний дараа Билл өөрийн хүсэлтээр овгоо "Клинтон"болгожээ.
Түүний амьдралд нөлөө үзүүлсэн 2 үйл явдал тохиосон ба нэг нь 1963 оны зун, ахлах ангид байхдаа "Boys Nation"-н гишүүнээр Цагаан ордонд очиж ерөнхийлөгч Жон Кеннедитэй гар барисан, нөгөө нь Мартин Лютер Кингийн алдарт "Надад мөрөөдөл бий" (I have a Dream) яриаг сонссон явдал байлаа.
1964 онд Жоржтауны Их Сургуульд гадаад харилцааны ангид элсэн орж, суралцаж байх хугацаандаа Фулбрайт гишүүний удирдлаганд Гадаад харилцааны хороонд ажиллав. 4-р курст байхад эцэг нь нас баржээ. 1968 онд сургуулиа төгсөөд Фулбрайт гишүүний сонгуулийн ажилд оролцсоны дараа Оксфордын Их Сургуульд явж 2 жил философи, улс төр болон эдийн засгаар сурсан байна. Англид байхдаа үе үе Вьетнамын дайныг эсэргүүцсэн хөдөлгөөнд оролцож байв. Буцаж ирснийхээ дараа Йэлийн Хуулийн Сургуульд орсон ба тэнд ирээдүйн эхнэр болох Хиллари Родхэмтэй танилцана. 1973 онд Хуульзүйн доктор зэрэгтэй төгссөн байна.
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгч Ангилал:Арканзасын амбан захирагч Ангилал:Арканзасын ерөнхий прокурор Ангилал:Үндэсний амбан захирагчийн холбооны дарга Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:20-р зууны улс төрч Ангилал:Карлын шагналтан Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Иерусалимын еврейн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Хиллари Клинтон Ангилал:Иелийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Дублины хүндэт иргэн Ангилал:Өөрийн намтар Ангилал:Америкчууд Ангилал:1946 онд төрсөн
Ромд өнгөрүүлсэн амралт
Ромд өнгөрүүлсэн амралт  (Roman Holiday) 1953 оны америкийн романтик инээдмийн кино. Найруулагчаар Уильям Уайлер ажиллаж, гол дүрүүдэд Грегори Пек, Одри Хепбёрн, Эдди Альберт нар тоглосон.
Гадаад холбоос
Ангилал:1953 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Хар цагаан кино Ангилал:Хайр дурлалын кино Ангилал:Инээдмийн кино Ангилал:Уран зохиолоос дэлгэцийн кино
II Акбар Шах
II Акбар Шах (1760 - 1837) буюу Мирза Акбар нь Энэтхэг дэх Монгол удмын Моголын эзэнт гүрний сүүлээсээ хоёр дахь хаан юм. Тэрээр 1806-аас 1837 онд хаан ширээнд суусан. II Шах Аламын хоёр дахь хүү тэрээр II Бахадур Шах Зафарын аав болно.
Акбар Нэгдсэн Вант Улс Зүүн Энэтхэгийн компаниараа дамжуулан Энэтхэг дэх нөлөөгөө ихэсгэж байсан үед хаанчилж байсан тул үнэндээ хүч нөлөө багатай байв. Тэрээр нас барахынхаа өмнө Рам Мохан Ройг Британид элчин сайдаар илгээжээ.
Ангилал:Моголын хаан Ангилал:19-р зууны ноёрхогч Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:1760 онд төрсөн Ангилал:1837 онд өнгөрсөн
Хиллари Клинтон
Хиллари Дайан Родхэм Клинтон (Hillary Diane Rodham Clinton) өдгөө АНУ-ын 67 дахь Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаа эмэгтэй юм. Америкийн Нэгдсэн Улсын 42 дахь ерөнхийлөгч Уильям Жефферсон "Билл" Клинтоны гэргий. 1975 онд тэд гэр бүл болжээ. Хиллари Клинтон 1947 оны 10 сарын 26–нд Иллиной мужийн Чикаго хотод төрсөн. 1973 оны Йелийн Хуулийн сургууль төгсөөд, мэргэжлээрээ ажиллаж байсан. Америкийн хамгийн нөлөө бүхий 100 хуульчийн жагсаалтад хоёр ч удаа орж байсан. Wal-Mart сүлжээ дэлгүүр болон хэд хэдэн корпорацийн удирдах зөвлөлд байсан. Нью-Йорк муж руу шилжсэний дараагаар 2000 онд сенатчаар сонгогджээ. Ерөнхийлөгч Бушийн удирдлага дор гадаад бодлогын асуудал хариуцан ажиллаж, Иракийн дайны асуудалд хүртэл гар бие оролцсон. Сенатч Клинтон 2006 онд дахин сонгогдсон бөгөөд 2010 онд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Обамагийн засаг захиргаанд Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Ангилал:АНУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:АНУ-ын сенат дахь Нью-Йоркийн сенатч Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:20-р зууны улс төрч Ангилал:21-р зууны улс төрч Ангилал:АНУ-ын тэргүүн хатагтай Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Билл Клинтон Ангилал:АНУ-ын өмгөөлөгч Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Марийн орны загалмай одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Их Витаутасын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Иелийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1947 онд төрсөн
Иерусалим
Иерусалим (Еврэй: יְרוּשָׁלַיִם‎ Йерушалайим; Араб: القُدس Ал-Кудс) нь Израил улсын нийслэл бөгөөд газар нутаг, хүн амаараа хамгийн том хот нь юм. 125,1 квадрат километр газар нутагт 732.100 хүн оршин суудаг. Орчин үеийн Иерусалим хот нь Иудын нуруунд, Газар дундын тэнгис болон Сөнөсөн тэнгисийн хойд цэгийн дунд оршдог бөгөөд Хуучны хотын гадуур хөгжжээ.
Иерусалим хот нь МЭӨ 4-р мянганы үед үүссэн бөгөөд дэлхийн хамгийн эртний хотуудын нэг юм. Мөн Иудаизмын хамгийн ариун газар бөгөөд МЭӨ 10-р зуунаас Еврейчүүдийн сүсэг бишрэлийн төв байна. Иудаизмаас гадна Иерусалим нь Христийн шашны эртний ариун гэгээн газруудын нэг, мөн Исламын гурав дахь ариун газар юм. Хуучны хот нь 0.9 квадрат километр газар нутагтай, харьцангуй жижиг хэмжээтэй боловч шашны чухал газрууд олонтой. Үүнд: Еврейчүүдэд Сүмийн Уул, Баруун Хана, Христосын шашинтнуудад Ариун Авсны Сүм, Мусульмантнуудад Чулууны Пөмбөгөр, Ал-Акса сүм гэх зэргээр байна. 1860-аад он хүртэл дангаараа хот нь болсон Иерусалимын хаалттай хэсэг нь одоо Хуучны Хот гэгддэг бөгөөд үүнийг 1982 онд аюулд байгаа Дэлхийн өвүүдийн жагсаалтад оржээ. Хуучны хот нь уламжлалт ёсоороо бол дөрвөн хэсэгт хуваагдаж байсан. Харин одоогийн хуваагдал болох Арменийн, Христийн, Еврейн, Исламын хэсгүүд нь 19-р зууны эхэн үеэс л хэрэглэгдэж эхэлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Иерусалим дүүргийн хот Ангилал:Иерусалим дүүрэг Ангилал:Библийн суурин Ангилал:Израилын хот Ангилал:Исламын шашны мөргөлийн суурин Ангилал:Иудаизмын мөргөлийн суурин Ангилал:Христийн шашны мөргөлийн суурин Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Эртний Израилын хот
Сэврэй сум
Сэврэй сум — Монгол улсын Өмнөговь аймгийн харьяат сум. Хатан Сэврэй уул, Хонгорын элс зэрэг үзэсгэлэнт газруудтай.
2019 онд Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Сэврэй сумыг төрийн дээд шагнал Алтан гадас одонгоор шагнасан бөгөөд Сэврэй сум 2013, 2014, 2015, 2020, 2021 онуудад “Аймгийн Тэргүүний сум”, 2016 онд аймагтаа 2-р байр, 2017, 2018 онуудад гутгаар байранд шалгарсан байна.
Түүх
Өмнөговь аймгийн Сэврэй сум нь 1923 онд Сайн Ноён Хан аймгийн Ёст засгийн хошууны “Зүүн сум” нэрээр анхлан байгуулагдаж, 1924 оноос Цэцэрлэг Мандалын аймгийн Гурвансайхан уулын хошууны “Сэврэй” сум, 1931 оноос Өмнөговь аймгийн Сэврэй сум нэртэй болжээ. Сум анх Номгон Уулын, Ноён уулын, Баян-Өндөр уулын гэсэн гурван багтай байгуулагдсан байна.
"Сэврэй уулын домог" - Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын нутагт байдаг Хатан Сэврэй уул нь алсаас харахад хэвтэж буй цоохон ирвэс ийн дүртэй гэлцдэг бөгөөд мөн энэ ууланд ирвэс элбэг тул хонь мал руу өнгийх тохиол их гардаг. Уулын нэр анх Ирвэс уул нэртэй байхад энэ араатан ихэд догширч хонь мал барих нь ширүүссэн тул нутгийн мэргэн ардууд нэрийг нь сольж эерүүлэн нэрлэхийн тулд Ирвэс нэрийг тонгоргож Сэври болгосон юм гэлцдэг. Сэври нэр нь сүүлдээ Сэврэй болж энэ араатны догшрох нь багассан гэж домоглодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өмнөговь аймгийн сум
Сүхбаатарын Мөнхбат
Сүхбаатарын Мөнхбат нь Увс аймгийн Баруунтуруун сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын аварга юм. Тэрээр 2005 оны аймгийн заан цол хүртсэн. 2006 онд аймгийн заан цолтой 4 давж 5 даваанд нэг нутгийн Улсын заан /Улсын арслан/ Б.Ганбатад өвдөг шороодсон. 2009 онд улсын начин 2010 онд улсын харцага 2011 оны улс хувьсгалын түүхэн яруу алдарт 90 жилийн ойн их баяр наадамд хүчит 1024 бөх барилдсанаас 5 даваанд аймгийн арслан А.Сүмбээг, 6 даваанд аймгийн арслан Ч.Цогбаярыг 7 даваанд Архангай аймгийн Булган сумын харьяат Улсын заан /Улсын гарьд/ Д.Рагчааг, 8 даваанд шинээр Улсын заан цолны болзол хангасан Архангай аймгийн Хашаат сумын харьяат аймгийн арслан /Монгол Улсын 22 дах аварга/ Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба-г, 9 даваанд Говь-Алтай аймгийн Цээл сумын харьяат Улсын өсөх идэр начин /Улсын гарьд/ /хоч - гуулийн талын/ Жанцангийн Бат-Эрдэнэ-г, 10 даваанд Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын харьяат шинээр улсын арслын цолны болзол хангасан Монгол Улсын начин /Монгол Улсын 21 дэх аварга/ Гунаажавын Эрхэмбаяр-г тус тус даван түрүүлж Монгол Улсын 20 дах аварга болсон түүхтэй. Тэрээр улсын баяр наадамд найраанд орж үзээгүй, өөрөө найраа хийж байгаагүй, үнэнч шудрага олны хайр хүндлэлийг хүлээсэн аварга юм. Түүхэн яруу алдарт улс хувьсгалын 100 101 жилийн ойд 7 даван их шөвөгт үлдэж 10 дах удаагаа шөвгөрөн энэ цагийн хүчтин дундаа 10 даван шөвгөрсөн анхны бөх болсон билээ.
Амжилт
Ангилал:Улсын аварга Ангилал:Баруунтурууны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Барбаросса ажиллагаа
"Барбаросса" ажиллагаа/ төлөвлөгөө (Unternehmen Barbarossa, Weisung Nr. 21. Fall Barbarossa) нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Нацист Германы Зөвлөлт Холбоот Улсад халдан орсон, 1941 оны 6 дугаар сарын 22-нд эхэлсэн цэргийн эзлэн түрэмгийлэх ажиллагааны нууц нэр юм. Тэнхлэгийн хүчний 4.5 сая цэрэг ЗХУ-ын хилийн дагуу 2,900км урттай фронтоор нэгэн зэрэг давшиж эхэлжээ. Тус ажиллагааг 12-р зуунд болсон Загалмайтны гуравдугаар аян дайны удирдагч, Ариун Ромын Эзэнт Улсын хаан "Барбаросса" хочит Фридрих I Гогеншта́уфены нэрээр нэрлэгдсэн байна. Барбаросса ажиллагааг 1940 оны 12-р сарын 18-наас эхэлж боловсруулан төлөвлөсөн бөгөөд цэргийн бэлтгэл ажиллагаа нь 1941 оны 6-р сар хүртэл үргэлжилсэн юм.