cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шингэн кристалан дэлгэц
Давуу болон сул талууд
ШК дэлгэц нь CRT дэлгэцүүдтэй харьцуулахад илүү бага хэмжээ болон жинтэй нь түүний давуу тал болдог. CRT-тай харьцуулахад ШК дэлгэц харагдахуйц жирэлзэл байдаггүй, цацрагын тохируулгын алдаагүй, соронзог ороны сааталгүй бөгөөд геометр дүрс болон тунгалаг байдлын асуудал гардаггүй байна. ШК дэлгэцийн цахилгааны хэрэглээ загвар, тохируулга болон гаргаж буй дүрсүүдээс хамааран CRT дэлгэц болон плазман дэлгэцийн цахилгааны хэрэглээтэй ижил байж болох боловч 5 хүртэлх удаа бага ч байдаг. Цахилгааны хэрэглээний 95% нь гэрэлтүүлгийн лампын хүчин чадал эсвэл матрицын ард талын гэрэлтүүлгээс (англ. backlight) хамаардаг байна. 2007 оны ихэнх дэлгэцүүд нь хэрэглэгч дэлгэцийнхээ гэрэлтүүлгийг тохируулах үед 150-400 ба түүнээс дээш герцийн давтамжтай лампын өргөн импульсийн модуляци буюу хувиргалтыг ашигладаг. Нөгөө талаасаа, ШК дэлгэц нь шийдвэрлэхэд хүндрэлтэй олон сул талуудтай, жишээлбэл: •	CRT-тай харьцуулахад зөвхөн нэг тогтоосон үзүүлэлттэйгээр тод дүрсийг гаргаж чаддаг. Бусад нь интерполяцийн тусламжтайгаар бий болдог. •	CRT-тай харьцуулахад ШК дэлгэц нь илүү бага контраст болон хар өнгийн гүн чанартай. Матрицын гялалздаг гадаргууг өргөн хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь зөвхөн гадны гэрэлтүүлгийн нөхцөлд хамааралтай контрастанд нөлөөлдөг. •	Матрицын тогтмол зузааны хатуу шаардлагын улмаас нэг өнгийн жигд бус байдлын (жигд бус гэрэлтүүлэг) асуудал байдаг байна. Зарим дэлгэцүүд нь засварлагдашгүй жигд бус гэрлийн дамжуулалттай байдаг нь шугаман мөнгөн усан ламп ашиглалттай холбоотой юм. •	Зураг солигдох хурд CRT болон плазман дэлгэцүүдтэй харьцуулахад бага хэвээр л байгаа. Overdrive технологи хурдын асуудлыг бүхэлд нь шийдвэрлэж чадаагүй байна. •	Контрастын харах өнцөгөөс шалтгаалдаг нь одоог хүртэл ШК дэлгэцийн томоохон дутагдал хэвээр байна. CRT дэлгэцэнд ийм асуудал огт байдаггүй. •	Олноор үйлдвэрлэж буй ШК дэлгэцүүд механик гэмтлээс муу хамгаалагдсан байдаг. Тэр тусмаа шилээр хамгаалагдаагүй матриц нь маш хэврэг юм. •	Мөн алдаатай пикселийн асуудал байдаг. Дэлгэцийн хэмжээнээс хамааран алдаатай Пикселийн зөвшөөрөгдөх түвшинг олон улсын ISO 13406-2 стандартаар тодорхойлдог юм. •	ШК дэлгэцийн пиксел нь мууддаг. Гэхдээ муудах хурд нь хамгийн багад тооцогддог (пиксел нь огт мууддаггүй лазерэн дэлгэцийг авч үзэлгүйгээр). Цаашид ШК дэлгэцийг OLED буюу органик гэрлийн диод бүхий матрицан дэлгэц орлоно гэж үздэг. Гэвч урт диагоналтай матриц үйлдвэрлэх мөн олоноор үйлдэрлэхэд нь олон асуудлууд тулгараад байгаа билээ.
Технологиуд
ШК дэлгэцийг үйлдвэрлэхэд ашигладаг гол технологиуд: TN+film, IPS (SFT, PLS) и MVA. Энэхүү технологиуд нь хоорондоо гадаргуу, полимер, удирдлагын хавтан болон электрод зэргээрээ ялгаатай. Шингэн кристаллын шинж чанартай полимерийн цэвэр байдал болон төрөл ихээхэн ач холбогдолтой байдаг. SXRD (англ. Silicon X-tal Reflective Display) технологиор хийгдсэн ШК дэлгэцийн хариу өгөх хугацааг 5 милисекунд хүртэл буруулсан байна. Sony, Sharp и Philips компаниуд хамтдаа PALC (англ. plasma addressed liquid crystal) технологийг бүтээжээ. Энэ технологи нь ШК дэлгэцийн (цайруулалт болон өнгөний гүн байдал, контраст) болон плазман дэлгэцийн (босоо болон хэвтээгээрэй том харах өнцөг, шинэчлэгдэх өндөр хурд) давуу талуудыг агуулдаг байна. PALC технологий нь дэлгэцийн пиксел болгоныг тусад нь хаяглах боломжийг олгодогоороо дүрсийн удирдлага ба чанар илүү сайн байдаг.
TN+film
TN + film (Twisted Nematic + film) нь хамгийн энгийн технологи юм. Энэхүү технологийн нэрийн “film” гэдэг үг нь харах өнцгийг нэмэгдүүлдэг (ойролцоогоор 90-150°-аар) “нэмэлт давхарга” гэсэн утгатай. Одоогоор “film” гэдэг үгийг ихэвчлэн дурьдалгүйгээр зүгээр TN матриц гэж нэрлэдэг. Тухайн матрицын хариу үзүүлэх хугацаа одоогоор хамгийн өндөр үзүүлэлтүүдийн нэг боловч одоохондоо TN матрицын контраст болон харах өнцгийг сайжруулах арга замыг олоогүй байгаа юм.
Давуу тал:
- 	хариу үзүүлэх богино хугацаа
Сул тал:
-  муу чанарын өнгө
-	  бага харах өнцөг.
ISP эсвэл SFT
ISP эсвэл SFT технологийг (англиар. in-plane switching) нь 1996 онд HITACHI болон NEC компаниуд нь боловсруулсан юм. Эдгээр компаниуд нь тус тенхологийн өөр өөр нэрүүдийг ашигладаг ба HITACHI нь “IPS”, NEC “SFT” гэсэн нэрийг ашигладаг. Уг технологи нь TN+film-ийн сул талаас ангижирахын тулд бий болсон юм. Хэдийгээр IPS-ийн туслажмтайгаар харах өнцгийг 178 градус болтол нь өсгөж, мөн түүнчлэн ялгарал болон өнгө дамжуулалтыг өсгөж чадсан хэдий ч хариу үзүүлэх цаг нь арай бага түвшинрүү буурсан.
2008 оны байдлаар IPS (SFT) матрицийн технологиор бүтээгдсэн ЖК дэлгэцүүд нь 8 битийн сувгаар дамжуулан RGB-24 битийн өнгөний гүн ялгаралын үзүүлж чаддаг цөөн дэлгэцүүдийн нэг юм. 2012 оны байдлаар IPS матрицын технологиор бүтээгдсэн 6 битийн сувагтай дэлгэцүүд бүтээгдээд байгаа билээ. Хуучин TN-матрицууд нь 6 битийн сувагтай ба мөн зарим MVA ч гэсэн 6 битийн сувагтай байдаг.
IPS матрицийг хүчдэлд холбоогүй тохиолдолд шингэн кристаллан молекулууд нь эргэдэггүй байна. Эхний шүүлтүүр нь хоёрдахь шүүлтүүр рүү тэгш хэмээр эргэдэг ба түүгээр нь гэрэл дамжидаг байна. Ийм учраас хар өнгөний зураглал нь төгс байдалтай хамгийн дөхөж очдог. IPS дэлгэцийн пиксэлүүд дамжуулагчаас гарах үед TN матрицийнх шиг цагаан биш харин хар байдаг байна.
Хүчдэлд залгахад шингэн кристаллын молекулууд нь өөрийн анхны байрлалаасаа тэгш хэмд эргэдэг ба түүгээр нь гэрэл дамжин өнгөрдөг.
Орчин үед IPS технологийн оронд H-IPS технологийг ашигладаг болсон. Уг технологи нь IPS технологийн бүх давуу талыг агуулдаг ба ялгарал болон хариу өгөх хугацаа нь илүү сайн юм. Сайн чанарын H-IPS технологийн хромат байдал нь уламжлалт ELT дэлгэцнээс дутхааргүй байдаг байна. H-IPS болон хямд e-IPS технологиуд нь 20 ба түүнээс дээш инчийн дэлгэцэнд өргөн ашиглагдддаг. LG Display, Dell, NEC, Samsung, Chimei нар нь үг технологиор дэлгэц үйлдвэрлэдэг юм.
AS-IPS (Advanced super-in plane switch- Сүпер IPS технологийн өргөтгөл)- технологи нь 2002 онд HITACHI компаниар  боловсруулагдсан. Хамгийн гол нь жирийн S-IPS дэлгэцний ялгаралыг  нь S-PVA дэлгэцтэй илүү ойрхон болгож сайжруулсанд оршино. Мөн түүнчлэн AS-IPS нь NEC корпорацийн S-IPS технологиор бүтээгдсэн дэлгэцүүдийг нэрлэхэд мөн ашигладдаг (NEC LCD20WGX2 гэх мэт).
H-IPS A-TW (Horizontal IPS with Advanced True White Polarizer буюу Нарийвчилсан Жинхэнэ Цагаан туйлжуулагчтай Хэвтээ IPS ) LG Display нь NEC корпорацид зориулан бүтээсэн. Цагаан өнгөнд илүү бодит байдлыг өгч зургийг гажуудалахгүйгээр харагдах өнцгийг нэмэгдүүүлэх зорилготой TW (true white – “жинхэнэ цагаан” ) өнгөт шүүлтүүртэй H-IPS тавцангаас бүрддэг. Энэ төрлийн самбаруул нь өндөр чанарын мэргэжлийн түвшний дэлгэцийг бий болгоход ашиглагддаг.
AFFS (Advanced Fringe Field Switching-Талбайн Захын Боловсронгуй Асаалт; албан ёсны бус нэршил нь S-IPS Pro) BOE Hydis компанийн 2003 онд боловсруулсан илүү боловсронгуй болгосон IPS технологи юм.Цахилгаан орны хүчийг нэмэгдүүлсэнээр харах өнцөг болон тод байдлыг нь нэмэгдүүлэн пиксэлийн хоорондох зайг багасгаж чадсан байна. AFFS-д суурилсан дэлгэцүүдийг таблет-н компьютерт түлхүү ашигладаг.
MVA технологийн нэгжид хамаарах:
•	Sony-Samsung-аас гаргасан Сүпер PVA
•	CMO-с гаргасан Сүпер PVA
•	Sharp-с гаргасан ASV(advanced super view) бас ASVA(axially symmetric vertical alignment) ч гэж нэрлэгддэг
MVA/PVA технологи нь үнээрээ ч, хэрэглээний шинж чанараараа ч TN болон IPS-ийг орлох технологит тооцогддог. PLS(plane-to-line-switching) мадтрицийг Samsung компани IPS өөр нэгэн сонголт болгон бий болгосон ба анх 2010 онд олонд танилцуулсан юм. Мөн уг матриц нь IPS матрицаас 15%-иар хямд байх болно.
•	Тод байдал өндөртэй, өнгө дамжуулах чадвар нь сайтай
•	sRGB-ийн хүрээг бүхэлд нь хамардаг
•	TN-тэй харьцуулахад бага эрчим хүч шаарддаг Сул тал:
•	Хариу үзүүлэх хугацаа нь S-IPS-тэй харьцуулахад VA-с өндөр хэдий ч, TN-муу байна
PLS болон IPS
Samsung нь PLS-ийн танилцуулагыг өгөөгүй. Хараат бус ажиглагчидын хийсэн харьцуулсан судалгаа нь IPS болон PLS хоёроос ялгаа олоогүй байна. Samsung корпораци нь PLS нь IPS-ийн нэгэн төрөл болохыг хүлээн зөвшөөрч LG корпорацийн эсрэг зарга мэдүүлсэн. Уг заргатаа LG-ийн хэрэглэж буй AH-IPS технологи нь PLS-ийн сайжруулсан хувилбар хэмээн мэдүүлсэн байна.
Гэрэлтүүлэг
Шингэн кристалл нь өөрөө гэрэлтдэг чанартай. Шингэн кристалл дэлгэц нь харагдахуйц байхын тулд гэрлийн эх үүсвэр хэрэгтэй байдаг. Гэрлийн эх үүсвэр гадны (жишээ нь нар г.м.) эсвэл угсарсан (дотоод гэрэлтүүлэг) байж болдог. Суурилуулсан гэрлийн эх үүсвэрийн чийдэн ихэнхдээ  шингэн болоруудын хойно нь байрлан тэдгээрийн нэвт гэрэлтүүлдэг.
Улайсгасан чийдэнгээр гэрэлтүүлэх
Өмнө нь нэг өнгөт ЖК-дэлгэцтэй бугуйн цаганд маш жижиг улайсгасан чийдэнг ашигладаг байсан. Гэвч энэ чийдэн нь их энерги хэрэглэдэг байсан учир үр ашиггүй байсан. Түүнээс гадна, эдгээр чийдэнгүүд нь дулаан их ялгаруудаг мөн ихэнхдээ шатдаг учир зурагтанд ашиглахад тохиромжгүй байсан.
Цахилгаан цацралан самбар
Нэг өнгөт ЖК дэлгэцтэй цаг болон зарим нэгэн хэрэгслүүд цахилгаан цацралан самбарыг ашигладаг. Уг самбар нь фосфорын кристаллын нимгэн давхрагаас бүрддэг ба гүйдэл өгөхөд цахилгаах цацрал явагддаг байна. Ихэнхдээ ногоон-цэнхэр эсвэл улбар шар өнгөөр гэрэлтдэг.
HID буюу плазман чийдэнгээр гэрэлтүүлэх
21 зууны эхэн үед ихэнх LCD дэлгэцнүүд нь нэг эсвэл олон тооны плазман чийдэнгээр гэрэлтүүлэгддэг байсан. Эдгээр чийдэнгүүдийн гэрлийн эх үүсвэр нь хийгээр дамжин үүсдэг цахилгаан цэнэгээс үүдэлтэй  плазма байдаг. Эдгээр дэлгэцнүүдийн пикселю бүр нь өөрөө жижиг хэмжээний плазман чийдэнгээс бүрддэг плазман дэлгэцтэй андуурч болохгүй.
Үйлдвэрлэгчид:
•	Acer Unipac Optronics (AUO)
•	Asus
•	BenQ
•	Chi Mei Innolux Corporation (Chimei Innolux)
•	Chunghwa Picture Tubes (CPT)
•	DELL
•	HannStar
•	Hitachi
•	HyDis
•	Iiyama
•	Philips
Сүнс: Цимарроны азарга
Сүнс: Цимарроны азарга (Spirit: Stallion of the Cimarron) нь 2002 онд дэлгэцнээ гарсан, Америкийн анимаци инээдмийн кино бөгөөд DreamWorks Animation бүтээж, DreamWorks Pictures кино компани 2002 оны 5 сарын 24-нд кино театруудад нээлтийг нь хийжээ.
Гаднын холбоос
Ангилал:2002 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Морины кино Ангилал:Хүүхэлдэйн кино
Синди Нобл
Синди Жо Нобл (Cindy Jo Noble, 1958 оны 11 сарын 14-нд төрсөн) нь Америкийн сагсан бөмбөгчин эмэгтэй. АНУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1984 оны зуны олимпоос алтан медаль хүртсэн. Нобл 2000 онд Сагсан бөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн алдрын танхимд нэрлэгджээ.
Нобл Охайо муж улсын Кларксбургт төрсөн бөгөөд Теннессийн их сургуульд суралцаж байв.
Оюутны лигийн үзүүлэлт
Эх сурвалж
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн олимпын аварга Ангилал:Охайогийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
Саад Харири
Саад Эл-Дин Рафик Ал-Харири (سعد الدين رفيق الحريري) (1970 оны 4 сарын 18-нд төрсөн) нь Ливаны ерөнхий сайдын албыг 2 удаа хашсан улс төрч юм. Тэрбээр тус улсын ерөнхий сайд агсан Рафик Харирийн 2 дахь хүү бөгөөд эцгийгээ 2005 онд алагдсаны дараа Ирээдүйн Хөдөлгөөн намыг тэргүүлж, парламентад сонгогджээ. Харири 3 сарын 13 эвслийн гол хүмүүсийн нэг гэгддэг. Эхний удаа ерөнхий сайдын албаа өгсний дараа 3 жил гадаада амьдраад, 2014 оны 8 сарын 8-нд нутагтаа эргэн ирж, 2016 оны 11 сарын 3-нд дахин ерөнхий сайдаар томилогдсон. Иран–Саудын Арабын зөрчилдөөн хурцдаж, тэр нь Хезболлах бүлэглэлээр дамжин Ливанд ч өрнөж байх үеэр Харири 2017 оны 11 сарын 4-нд Саудын Арабд байхдаа тус улсын төв телевизээр огцрох тухайгаа гэнэт зарласан нь Ливан, Саудын Арабын хооронд маргаан тарьж байсан удаатай. Ерөнхийлөгч Мишел Аун Харириг огцрох саналаа дахин нягтлахыг хүссэний дагуу тэрбээр уг саналаа татаж байв. Гэсэн ч эсэргүүцлийн хөдөлгөөн эрчимжиж, 2019 оны 10 сарын 29-нд Харири өөрийн тэргүүлсэн засгийн газрыг бүрэн бүрэлдэхүүнээр огцрох тухайгаа зарлаж, 2020 оны 1 сарын 21-нд албан тушаалаа шилжүүлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Ливаны ерөнхий сайд Ангилал:Одооны засгийн газрын тэргүүн Ангилал:Ливаны парламентын гишүүн Ангилал:21-р зууны бизнесмен Ангилал:20-р зууны бизнесмен Ангилал:Саудын Арабын бизнесмен Ангилал:Саудын Арабын хүн Ангилал:Ливанчууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Жамсрангийн Бямбадорж
Жамсрангийн Бямбадорж (1954 онд Ховд аймгийн Дарви суманд төрсөн-)- Монгол улсын төрийн зүтгэлтэн, УИХ-ын дэд дарга, Үндсэн хуулийн цэцийн дарга байсан.
Намтар
Тэрээр малчин Жамсрангийн 9 хүүхдийн ууган хүү болж 1954 онд төржээ.
Төгссөн сургууль, мэргэжил:
1972 онд Ховд аймгийн дунд сургууль
1975 онд Хууль цаазын дунд сургууль
1985 онд ЗХУ-ын М.В.Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Улсын Их Сургуулийг тус тус төгссөн. Эрх зүйч мэргэжилтэй.
Ажилласан байдал:
1975-1979 он        Төв аймгийн АДХ-ын гүйцэтгэх захиргаанд зохион байгуулагч,
1985-1990 он        МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Намын дээд сургуульд багш,
1990-1992.01.25   Ардын Их Хурлын дэргэдэх Улс төрийн дээд сургууль, Төр, нийгэм судлалын академид багш,
1992 он                   Монгол Улсын Бага Хурлын гишүүн,
1992-1996 он         Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн,
1996-2000 он         Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн,
2000-2004.07сар  Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга, Монголын Парламентын Бүлгэмийн Гүйцэтгэх хорооны дарга, МАХН-ын бүлгийн ахлагч,
2004.09.28-аас      Монгол Улсын Их Хурлаас нэр дэвшигдэн Монгол Улсын Үндсэн Хуулийн Цэцийн гишүүн,
2005-2010 он         Монгол Улсын Үндсэн Хуулийн Цэцийн дарга,
2010-2020 он       Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын даргаар томилогдон ажиллаж байсан.
Ватиканы апостолын номын сан
Ватиканы апостолын номын сан (латин. Bibliotheca Apostolica Vaticana) - Дундад зууны болон Сэргэн мандалтын үеийн үнэтэй олон гар бичмэлийн цуглуулагтай Ватикан дахь номын сан юм. Уг номын санг XV зуунд Ромын пап IV Сикст анх байгуулсан цагаас хойш байнга баяжуулж ирсэн байна. Өнөөгийн байдлаар номын сангийн фондод 1 600 000 хэвлэмэл ном, 150 000 гар бичмэл, 8300 европод хэвлэгдсэн хуучны ном, 100 000 гаруй хэвлэмэл зураг болон газарзүйн газрын зураг, 300 000 зоосон мөнгө, дурсгалын медаль байдаг байна.
Түүх
Ватиканы номын сангийн цуглуулгын эхлэл (архивын товхимол хэлбэртэй шашны номууд, латин. Volumina) 4-р зуунд тавигдсан гэж үздэг. Дараа нь Ромын Пап лам I Дамас -ын (384 оны) үед Латеран ордонд архив цуглуулдаг байжээ. 6-р зуунд Ватиканы Төрийн нарийн бичгийн дарга (лат. Primicerius Notariorum) албан тушаалтан гар бичмэл цуглуулах ажлыг удирдаж эхэлсэн бөгөөд 8-р зуунд Ватиканы номын санч гэсэн албан тушаал шинээр бий болгож байжээ. Ромын Пап лам VIII Бонифасын номын санд бяцхан зургаар чимэглэсэн хуулийн эмхэтгэлүүд, тэр дундаа Фредерик II-ийн цуглуулгаас Грекийн 32 гар бичмэл байжээ. 1303 оны 9-р сард түүний цуглуулгын зарим хэсгийг хулгайд алджээ. 1310 онд Ромын пап V Клемент 643 үнэт гар бичмэлийг Ассизаас шилжүүлэн авчруулсан боловч 1319 онд Гибеллин буюу гвельфууд хот руу довтолсны дараа энэ цуглуулгын олон баримт бичиг алга болсон байна. 1318 онд Ромын Пап лам Ватиканы гуравдахь номын санг цуглуулж эхэлсэн байна.
V Паул Ромын Папын үед баримт бичгүүд хадгалах зориулалттай тусдаа байртай болж Ватиканы апостолын архивын түүх эхэлсэн юм.
Ромын Пап XIII Лео сонгогдсоноор номын сангийн шинэчлэл эхэлсэн: уншлагын танхим нээгдэж, гар бичмэлийг сэргээн засварлах лаборатори байгуулагдаж, гар бичмэлийг каталогжуулах дүрмийг нэвтрүүлсэн нь өнөөг хүртэл хүчинтэй байна. Ангилал:Номын сан улс орноор Ангилал:Ватикан Ангилал:1448 онд байгуулагдсан Ангилал:Улсын номын сан Ангилал:Ромын барилга байгууламж
Kaleidoscope (EP)
Цомгийн тухай
2016 оны 11-р сарын 21нд, Chris Martin хамтлагийн твиттер хаягаар дамжуулан 2017 онд шинэ EP гаргах гэж буйгаа мэдэгдсэн. EP цомгийн нэр Kaleidoscope нь [[A Head Full of Dreams~ A Head full of Dreams (2015)] студи цомогт багтсан дууны нэрээр нэрлэгдсэн. EP анх 6-р сарын 2нд худалдаанд гарахаар төлөвлөгдсөн боловч тодорхой бус шалтгаанаар 6-р сарын 30нд худалдаанд гарахаар болж хойшилсон. Гэвч худалдаанд гарах хугацаа дахин саатаж 7-р сарын 14 болж дахин хойшилсон.
Дагвадоржийн Мэндбаяр
Дагвадоржийн Мэндбаяр (1944 оны 11-р сарын 8-нд Ховд аймгийн Манхан суманд төрсөн)— Монгол Улсын Ардын жүжигчин, Хөдөлмөрийн баатар тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
Kaleidoscope (EP)
Синглүүд
The Chainsmokers болон Coldplay нарын хамтарсан Something Just Like This 2017 оны 2-р сарын 22нд цацагдсан. EP хувилбар дээр нийтэд цацагдсан хувилбар багтаагүй бөгөөд оронд "Tokyo Remix" буюу A Head Full of Dreams аялан тоглолтоос бүрдсэн хувилбар нь багтсан. 2 дах сингл "Miracles (Someone Special)" нь EP худалдаанд гарах өдөр буюу 7-р сарын 14нд цацагдсан.
Дагвадоржийн Мэндбаяр
Эх сурвалж
Ангилал:1944 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монголчууд
Kaleidoscope (EP)
Дэд синглүүд
2017 оны 6-р сарын 15нд, "All I Can Think About Is You" цацагдсан. Дууны үгтэй клип хамтлагийн YouTube суваг дээр тавигдсан. Клипийг I Saw John First найруулсан.
2017 оны 7-р сарын 7нд, хамтлаг Global Citizen Germany Fesetival-д тоглолтоо хийсний дараа "Aliens" (A L I E N S гэж бичигдэнэ) дуу цацагдсан. Дууны хүүхэлдэйн клип нь тухайн өдрөө цацагдсан бөгөөд клипийг Diane Martel болон Ben Jones нар найруулсан. Энэ дуунаас олсон бүх орлогыг Цагаачдид туслах төв (MOAS)-д хандивласан.
Даваасүрэнгийн Энхжаргал
Даваасүрэнгийн Энхжаргал нь Хүний эрх, Жендэрийн шударга ёсны төлөө ажилладаг МОНФЕМНЕТ Үндэсний Сүлжээний Ерөнхий зохицуулагчаар ажилладаг. Тэрбээр Иргэний нийгэмд 20 жилийн турш тасралтгүй ажиллаж байгаа ба 2001 оноос 2018 он хүртэл Хүчирхийллийн эсрэг үндэсний төвийн захирлаар ажиллаж байсан юм. Энэ хугацаандаа Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх, хохирогчийг хамгаалах эрхзүйн цогц тогтолцоог бий болгоход чиглэсэн нөлөөллийн ажлыг удирдсан ба Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулийг боловсруулах ажлын хэсгийн гишүүнээр ажиллаж, Эрүүгийн хууль, Зөрчлийн тухай хууль зэрэг хуулиудад жендэрт суурилсан хүчирхийллийн хохирогчийг хамгаалах зохицуулалтыг тусгуулахад нөлөөлөх ажлыг зохион байгуулж байсан. Мөн Жендэрийн үндэсний шинжээч бөгөөд Жендэрийн үндэсний хорооны гишүүн юм.
Товч намтар
Д.Энхжаргал нь Улаанбаатар хотод Даваасүрэнгийн гурав дахь хүүхэд болон мэндэлсэн. Тэрбээр Хэнтий аймгийн Өндөрхаан сумын 1-р 10 жилийн сургуульд ерөнхий боловсрол эзэмшсэн. Улмаар Хууль цаазны дунд сургуулийг эрхзүйч мэргэжлээр 1990 онд, Монгол улсын их сургуулийн харъяа Хуульзүйн дээд сургуулийг эрхзүйч мэргэжлээр 1997 онд, Хүмүүнлэгийн ухааны их сургуулийг англи хэлний орчуулагч мэргэжлээр 2006 онд тус тус төгссөн байна.
Сонгуульт үүрэг
МУИС-ын Хуульзүйн сургуулийг эрхзүйч мэргэжилтэйгээр төгссөний дараа Өмгөөлөгчийн мэргэшүүлэх курсийг өмгөөлөх эрхийн лицензтэйгээр төгссөн ба Үүний зэрэгцээ
Туршлага
ЗӨВЛӨХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ТУРШЛАГА:
СУРГАЛТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ ТУРШЛАГА:
Насандэлгэрийн Сайнцогт
Насандэлгэрийн Сайнцогт (мөн Сайцунгаа * 1914 оны 2 сарын 23-нд Өвөр Монголын Шилийн гол аймаг, Шулуун хөх хошууны Загастай сум; † 1973 оны 5 сарын 13-нд Шанхай ) нь Өвөр Монголын яруу найрагч, зохиолч.
Даваасүрэнгийн Энхжаргал
Туршлага
БОДЛОГЫН НӨЛӨӨЛЛИЙН ТУРШЛАГА:
Насандэлгэрийн Сайнцогт
Өвөр монголын орчин үеийн уран зохиолыг үндэслэгч ба орчуулагч, сурган хүмүүжүүлэгч, соён гэгээрүүлэгч,үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний оюун санааны төлөөлөгч билээ.
Даваасүрэнгийн Энхжаргал
Судалгаа, дүн шинжилгээ
Ангилал:Эрх зүйч Ангилал:Монголын эрхийн төлөө тэмцэгч Ангилал:Монголын эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэгч Ангилал:Монголын өмгөөлөгч Ангилал:Өндөрхааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Насандэлгэрийн Сайнцогт
Намтар
Багаасаа Монгол ардын аман зохиол, үлгэр холбоо сонсож өссөн хүүхэд байсан тэрээр 1937 онд Цахарын Монгол залуусын сургуулийг дүүргээд дараа жил нь Япон улсын Токиогийн Дорнодахины их сургуульд суралцаж төггсөн. 1942 онд Өвөр монгодоо буцаж багшилсан. 1945 онд БНМАУ-ын чөлөөлөх армийн /Лхамсүрэн гэдэг хүнтэй/ хамт БНМАУ-д очиж Сүхбаатарын нэрэмжит намын шинэ хүчний дээд сургууль элсэн суралцсан. Монголд байхдаа олон сайхан зохиолч нартай дотно нөхөрлөж явсан нь тэдгээр хүмүүсийн дурсамжийн хуудаснаа мөнхрөн үлдсэн билээ. Энэ хугацаанд тэрээр "Улаанбаатар", "Үүр","Саальчин хоёр дүү минь","Нэргүй нэгэн цэцэг","Монголын залуус","Сүхбаатар Чойбалсангийн замаар" гэх олон сайхан шүлгээ бичиж үлдээжээ.
1947 онд нутагтаа буцаж ирээд Сайцунгаа гэдэг нэрээ На. Сайнцогт хэмээн өөрчилжээ. Tэрбээр Сэтгэлийн хань, Элс манхны их нутаг, Хаврын нар Бээжингээс зэрэг арав гаруй ном түүвэр зохиолыг бичиж хэвлүүлжээ. На.Сайнцогтын шүлгүүд БНМАУ-д хэвлэгдэж байв.
Тэрээр бас Өвөр монголын эрх чөлөө тусгаар тогтнолын цогтой тэмцэгч, гэгээн удирлагч асан Намжилванчигийн Дэмчигдонровын ордонд нарийн бичээчээр ажиллаж байжээ. Өвөр монголын үндэсний эрх чөлөө тусгаар тогнолын төлөөх тэмцэл хятадын түрэмгийлэгчдэд нугачин дарагдсаны дараа тэрээр Цахар аймгийн дарга, Өвөр монголын зохиолчдын эвлэлийн дарга зэрэг үүрэг тушаал хариуцаж байжээ. Энэ хугацаанд тэрээр хятадын дарангуйлалт засгийн хараа хяналт, дарамтад байсан учраас хятадыг магтан дуулсан, нам төрийг магтан дуулсан шүлэг зохиол бичихгүй байхын аргагүйд хүрч байлаа. 1966 онд эхэлсэн хятадын соёлын хувьсгалын жилүүдэд Дэмчигдонров ноёны нарийн бичээч байсан гэдгээр нь түүнийг урвагч, үндэснийг салган тусгаарлагч, хувьсгалын эсэргүү зэрэг хэргээр тарчлаан зовоосоор байсанч түүний үндэс угсаагаа гэсэн хатан зориг нь өчүүхэн ч нугараагүй бөгөөд тун удалгүй 1973 онд учир битүүлгээр Шанхайд нас баржээ.
Эшлэл
Ангилал:Хятадын зохиолч Ангилал:Монголын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Монголчууд Ангилал:Хятадын хүн Ангилал:1914 онд төрсөн Ангилал:1973 онд өнгөрсөн
Саидмумин Рахимов
Саид Мумин Рахимов бол 1975 оны самбо бөхийн тэмцээний 100 кг-ийн жингийн алтан медальт, ЗХУ - Тажикстан улсын нэрт бөх юм.
Лхагвын Дэмидбаатар
Лхагвын Дэмидбаатар — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
Намтар
Дэмидбаатар 2021 оны 6 сарын 8-нд таалал төгсчээ.
Эшлэл
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монголын хошин урлаг Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1966 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Долцонгийн Дондог
Долцонгийн Дондог (1956 оны 2 сарын 12-нд Төв аймгийн Баян суманд төрж, 2021 оны 4 сарын 20-нд нас барсан) нь Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр 3 удаа (2000, 2004, 2008) сонгогдож ажилласан улс төрч юм.
Намтар
Дондог 1972 онд Төв аймгийн Баян сумын найман жилийн дунд сургууль, 1974 онд Зуунмод хотын 10 жилийн дунд сургууль, 1979 онд Улсын багшийн их сургуулийг физик-математикийн багшийн мэргэжлээр төгссөн. Улмаар 1989 онд Намын дээд сургууль төгсөж, улс төрийн дээд боловсрол эзэмшжээ.
Тэрбээр 1979-1984 онд Төв аймгийн Зуунмод хотын 10 жилийн дунд сургуульд физик- математикийн багшаар ажиллаж байгаад намын ажилд шилжиж, 1984-1987 онд Төв аймгийн МАХН-ын хорооны зааварлагч, 1989-1990 онд аймгийн МАХН-ын хорооны улс төрийн хэлтсийн ахлах зохион байгуулагч, хэлтсийн дарга, 1990-1992 онд аймгийн МАХН-ын хорооны дэд даргаар ажиллажээ. Дараа нь 1992-1996 онд Төв аймгийн ЗДТГ-ын Зохион зааварлах хэлтсийн орлогч дарга, 1996-2000 онд аймгийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, 1997-2000 онд аймгийн МАХН-ын хорооны даргын албыг хашиж байв.
Шүүх хурал
Д.Дондог 2008 оны УИХ-ын сонгуульд зарцуулах хөрөнгөө олж авахын тулд туслах Д. Сайнбаяр болон бусад хүнтэй үгсэн барилга барих газар олж өгнө гэж бусдыг залилсан гэх хэргээр 2014 оны 8 сарын 14-нд анхан шатны шүүхээс 10 жил 1 сар чанга дэглэмтэй хорих ангид хоригдох ял сонссон. Улмаар давж заалдан, хэргийг мөрдөн байцаалтад буцаалган, батлан даалтад гарч байв.
Эшлэл
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Баяны хүн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Район
Район (🇧🇶, бусад кир. район; rajons, rajonas, რაიონი [], rayon; (франц хэлний rayon ‚дүүрэг‘ гэх үгнээс гаралтай)) нь Зөвлөлтийн дараах улсууд болох Азербайжан, Гүрж (2006 он хүртэл), Латви (2009 он хүртэл), Беларусь, Болгар, Литва, Молдав, Киргиз, Орос, Украин зэрэг улсуудад хэрэглэх засаг захиргааны нэгж буюу орон нутгийн тойрог бөгөөд энэ нь монголын өнөөгийн цөөн хэдэн сумын нэгдлийн нэр юм. Хотод бол район нь хотын дүүрэгтэй утга ижил.
Азербайжан
Азербайжан нь нэг Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Улс ба 59 районоос бүрдэнэ.
Болгар
Болгарын засаг захиргааны хуваарьт районыг хотын дүүргээр хэрэглэнэ. Жишээлбэл Софи хот нь нийт 24 дүүрэгтэй.
Молдав
Молдав улсад 2003 оноос хойш район бий болсон бөгөөд нийтдээ 32 районд хуваагддаг. Ингэснээр түүнээс хавьгүй том есөн тойргийг (жудец) халав. Энэхүү районууд нь хоёр өөртөө засах улс ба муниципи хэмээн нэрлэгдэх тойргийн харьяалалгүй хотуудын хамтаар Молдавын засаг захиргааны хуваарийн хамгийн дээд түвшинг бүрдүүлнэ.
Оросын Холбооны Улс
ОХУ-д район нь холбооны байгууламжийн доор, өөрөөр хэлбэл засаг захиргааны хамгийн дээд түвшин болох муж (область), хязгаар (край), өөртөө засах тойрог ба өөртөө засах бүгд найрамдаx улсын дараа орох нэгж юм. Район нь хотын тойрогтой (городской округ) ижилхэн түвшинд байна.
Монгол улсын Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын засгийн газар Ангилал:Монголын төрийн байгууллага
Район
Украин
2020 оны байдлаар Украинд 136 район байх ба эдгээр нь 24 область болон нэг Өөртөө Засах Бүгд Найрамдах Улсад хуваагддаг.
Рон-Роберт Цилер
Рон-Роберт Цилер (Ron-Robert Zieler, 1989 оны хоёрдугаар сарын 12-нд Кёльн хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Ханновер 96 болон Германы шигшээд хаалгачаар тоглодог.
Замнал
Кёльнд 6 жил, Манчестер Юнайтедад 3 жил бэлтгэгдэхдээ английн болон манчестерийн цомд түрүүлсэн Цилер 38 дугаартайгаар 2008 оны есдүгээр сарын 23-нд лигийн цомд Мидлсбротой тоглоход (3:1) гараалсан явдал үндсэн бүрэлдэхүүн дэх анхны нь гараа байв. Нортгемптон Таунд 1 жил зээллэгээр тоглосон Цилер 2010 оны дөрөвдүгээр сарын 22-нд Ханновер 96 багтай 2 жилээр гэрээлэв. Улмаар долоодугаар сарын 1-нд 1 жилээр сунгасан.
Шигшээ
2008 оны Европын залуучуудын аварга Цилер насанд хүрэгсэдийн шигшээд 2011 оны наймдугаар сард дуудагдан арваннэгдүгээр сарын 6-нд Украйнтай нөхөрсөг тоглоход гараалсан байдаг.
2012 оны тавдугаар сарын 28-нд III хаалгачаар 2012 оны ЕАШТ-д оролцсон. Цилер наймдугаар сарын 15-нд Аргентинтай нөхөрсөг тоглоход улаан хуудас авч шигшээн хаалгачын түүхэнд анхных болжээ.
Холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч Ангилал:Нортгемптон Таун багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Германчууд
Исмэйл тайш
Исмэл тайш буюу Исмайл тайш нь Уйгуд овгийн хүн. Анх Бэгэрсэн тайшийн харьяат ноён байснаа, Мандуулыг хааны сууринд суусны дараа 1479 онд эзэн хааны дэмжлэгтэйгээр Бэгэрсэн тайш, Баянмөнх жонон нарыг алж тэдний байр суурь, эд хөрөнгө, цэргийн хүчийг булаан авсан байдаг. Энэ явдлын дараа Мандуул хаан хорлогдож өөд болсны дараа Исмэл тайш цэргийн хүчээр Юншээбүү аймгийг ноёрхох болсноор Говийн урд хойд талд нутаглах олон овгийг нэгтгэж захирсан байдаг. Даян хааныг их сууринд суусны дараа Мандухай хатан Тогочи шигүши тэргүүтэй 30 гаруй баатарыг цэрэгтэй нь түүний эсрэг дайлуулж, 1486 онд Исмэл тайшийг устгасан байна.
Кино урлагт
Ангилал:15-р зуунд төрсөн Ангилал:1486 онд өнгөрсөн
Rock Me Amadeus
Ангилал:1985 оны дуу Ангилал:Фалько Ангилал:Рэп дуу Ангилал:Вольфганг Амадей Моцартын тухай бүтээл
Үтада Хикарү
Үтада Хикарү (宇多田ヒカル, Hikaru Utada, «Хикарү» - гэрэл, дотны хүмүүс нь Хикки гэж дууддаг, 1983 онд төрсөн) — Японы дуучин.
"U3"-тай хамтарч гаргасан цомогууд
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Нью-Йорк хотын хүн Ангилал:Японы дуучин
Юаньтун
Юаньтун (хятадаар:元統, пиньинь галиг:Yuán tǒng) бол Монголын Юань улсын сүүлчийн хаан Тогоонтөмөр хааны сэнтийд суусны дараах анхны оны цол юм. Уг цолыг 1333 оны 11 сарын 15-наас 1335 оны 12 сарын 7 хүртэл хэрэглэж байлаа. Уг тооллыг Яньтөмөрийн талын ноёдыг улс төрөөс зайлуулсны дараа хэрэглэхээ больж, Хубилай хааны хэрэглэж байсан Жыюань хэмээх тооллыг ахин хэрэглэх болжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Юань улс
Такаока Масато
Такаока Масато (高岡正人) Японы элчин сайд, дипломатч.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:Монгол дахь Японы элчин сайд Ангилал:Японы дипломатч
Монголын философийн холбоо
Монголд философийн сургалт, судалгаа зохион байгуулалттай хөгжиж, мэргэжилтэн бэлтгэх болсноос хойш төр засгийн зүгээс анхаарал хандуулж олон нийтийн байгууллага байгуулж байжээ. МАХН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн дарга нарын зөвлөгөөний 1973 оны 10-р дугаар сарын 3-ны өдрийн “Монголын Философич, Социологичдын Холбоо байгуулах тухай” 322 тоот тогтоол гарсан байна. 1973 онд Болгарын Варнад зохион байгуулагдсан Дэлхийн философийн XV Их хуралд манай төлөөлөгчид оролцсон. 1978 оны 8-p сарын 26-аас 9-р сарын 2-нд болсон Дэлхийн философийн XVI Их хурлын захиргааны зөвлөлийн хуралдаанаар Монголын Философич, Социологичдын Холбоог Философийн Олон Улсын Нийгэмлэгүүдийн Холбоо буюу FISP -д гишүүнээр элсүүлжээ.
1948 онд Олон улсын философийн институтийн удирдлага Р.Байэрийн санаачилгаар Философийн Олон Улсын Нийгэмлэгүүдийн Холбоо (FISP) Амстердамд байгуулагдсан. Тус холбоо нь 130-аад орны 1200 орчим их сургуулийн философийн тэнхим, факультетийн багш, судлаачид 13000 гаруй гишүүдийг хамарсан үндэсний 105 холбоо, Олон улсын 38 холбоо, 2 Олон улсын байгууллагыг эгнээндээ нэгтгэжээ.
2008 оноос Философийн сургалт, судалгааны үр дүнг түгээн дэлгэрүүлэх, сурталчлах зорилгоор “Монголын Философийн Холбоо” Төрийн бус байгууллагыг (Mongolian Philosophical Association) байгуулж, ШУА-ийн ФСЭХ-ийн захирал, профессор Г.Чулуунбаатарыг Ерөнхийлөгчөөр сонгосон. 2010 оны 11-р сарын 22-ны өдөр Монголын Философийн Холбоо нь Олон Улсын Философийн Нийгэмлэгүүдийн Холбооны (FISP) гишүүнээр элссэн.
2009 оны 8-р сарын 26-нд “Зүүн Азийн иргэншил ба буддизм” сэдэвт Олон Улсын эрдэм шинжилгээний бага хурал зохион байгуулж, Монгол, ОХУ, БНХАУ, БНСУ, Канад зэрэг орны 24 судлаач илтгэл хэлэлцүүлсэн. Илтгэлийн эмтхэтгэл “Зүүн Азийн иргэншил ба буддизм” нэрээр хэвлэгдэж нийтийн хүртээл болсон. 2018 онд Дэлхийн философийн XXIV их хуралд Монгол Улсаас 10 судлаач оролцжээ.
Ерөнхийлөгчː 1973-1990 онд философийн шинжлэх ухааны доктор, профессор С.Норовсамбуу.
2008-2018 онд “Монголын Философийн Холбоо”-ны (Mongolian Philosophical Association) ны Ерөнхийлөгчөөр, академич  Г.Чулуунбаатар.
2018 - доктор Д.Гантөмөр.
Удирдах зөвлөлː МФХ- ны Удирдах зөвлөл 11 гишүүнтэй.
Webː http://mongolianphilosophy.org/
Facebookː Mongolian Philosophical Association Ангилал:1973 онд байгуулагдсан Ангилал:Монголын байгууллага
Их Хамарт Юнгэн хатан
Их Хамарт Юнгэн хатан бол Уйгуд овгийн Бэгэрсэн тайшийн охин бөгөөд Мандуул хааны их хатан билээ. Бэгэрсэн тайшийг заримдаа Бэг Арслан гэж бичсэн байдаг. Түүнээс Боргочин, Ишгэлэн гэх хоёр охин төрсөн бололтой байдаг. Юнгэн хатныг Мандуул хаан нуган үргүйн дээр өөрөө үртэй болоход нас нь өтөл болсон гэж үзээд Мандуул хаанд Мандухай сэцэн хатан ыг бага хатан болгон өгчээ. Түүний тухайд 16-17 дугаар зууны монголын түүхийн ном сударт нэр дурдах төдий зүйл бичигдэн үлджээ.
Кино урлаг
Ангилал:15-р зуунд төрсөн Ангилал:15-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Монгол хатан
Роксет
Роксет нь 1986 онд Пер Гессле ба Мари Фредрикссон нарын үүсгэн байгуулсан Шведээс гаралтай поп-хоёрол хамтлаг юм. Дэлхий даяар нийт 75 сая гаран борлуулсан цомгийнхоо тоогоор Роксет нь 1980-аад болон 1990-ээд оны өндөр амжилт гаргасан поп хөгжмийн хамтлагуудад тооцогддог. Роксет гэх нэр нь английн рок хамтлаг Доктор Фийлгүүдийн нэгэн дууны гарчгаас гаралтай аж.
Олон улсад танигдсан ба ид үе (1989-2001)
Роксет нь 1986 онд үүсгэн байгуулагджээ. Тус хоёрол нь анх 1989 оны хавар олон улсад танигдсан бөгөөд үүнд Дэн Кашмэн гэх америкийн нэгэн оюутны санаандгүй үйлдэл нэлээд нэмэр болжээ. Учир нь Дэн тэдний Look Sharp нэртэй цомгийг нь худалдаж аваад америкийн нэгэн радио станцад өгсөн байна. Тэрхүү станц нь тус цомгийн The Look дууг нь тоглуулсан нь хэдхэн долоо хоногийн дотор Биллбоард чартын хит дууны жагсаалтыг тэргүүлжээ. Ингэж олонд танигдах хүртэл Роксетын зүгээс нийтийн хүртээл болгох ажил огт хийгээгүй байдаг.
1989 оноос хойш тус хамтлагийн дуунууд дэлхий даяар олон удаа шилдэг 10-т орж байсны дотор The Look, Listen to Your Heart (хоёулаа 1989 онд), It Must Have Been Love (1990 он, Хөөрхөн эмэгтэй киноны дуугаар бас олонд танигдсан), Joyride (1991 он) зэргийн дөрвөн дуу Америкийн хитийг тэргүүлж байв.
Эшлэл
Ангилал:Поп хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг Ангилал:Шведийн хамтлаг Ангилал:Хөгжмийн хоёрол
Чойгивийн Сангидорж
Чойгивийн Сангидорж (1939-2012) — Монголын нэрт хөгжмийн зохиолч. Ч.Сангидорж нь 1939 онд Баянхонгор аймгийн Богд сумын нутагт Чойгивийн 3-р хүү болон мэндэлсэн ажээ.
Гэрэлт чимэд
Гэрэлт чимэд (उपलः [upalaḥ] «чулуу» хэмээх үгнээс гаралтай бөгөөд уг хэлнээс — опаллиос ба — опалус гэх үгнүүдээр шилжин орсон гэдэг) нь оксид ба гидроксидын эрдсийн ангилалд харьяалагдах олдоц ихтэй эрдэс юм. Гэрэлт чимэдийг зөвхөн гоёлын чулуу болгон ашигладаг.
Чойгивийн Сангидорж
Бага дунд сургууль, Улаанбаатар хотын "Хүн эмнэлгийн техникум"-ын эм зүйчийн анги, 1962-1966 онд Багш нарыг Бэлтгэх Сургуулийн хөгжмийн багшийн анги, ЗХУ \хуучин нэрээр\-ын Казахстаны Алма-Ата хотын Хөгжмийн Дээд Сургуулийн хөгжмийн мэргэжлийн ангид тус тус суралцсан бөгөөд 1978 онд УБДС-ийг хөгжмийн багшийн мэргэжлээр суралцаж төгссөн байна.
Хөгжмийн зохиолч Ч.Сангидорж нь 1960 -аад оны дунд үеэс уран бүтээлийн гараагаа эхэлж "Зулай цагаан Алтай", "Монгол далай", "Хатан тунамал Туул" зэрэг нийтэд алдартай 500 гаруй дуу, "Хамгийн сайхан ээж", "Хүүгийн бодол" зэрэг 50 гаруй хүүхдэд зориулсан бүтээл туурвиж ард олныхоо хүртээл болгосон юм. Түүний дуун уран бүтээлүүд нь байгаль эх дэлхий, элбэрэл журам, гүн хүндэтгэлийн утга агуулга шингэсэн уянга аялгуугаараа сонсогчдийн таашаалыг байнга хүлээсээр ирсний зэрэгцээ мэргэжлийн болон ардын авьяастнуудын дуулах ур чадварыг хөгжүүлэхэд их хувь нэмэр болсоор иржээ. Тэрчлэн анхны "Морин хуур 87" наадмыг Д.Банзрагчийн шүлгээр аялгуулсан "Монгол далай" дуугаараа тэргүүлж байсан бол, 2002 онд Ай. Төмөр-Очирын шүлгээр аялгуулсан "Дэнхэр цэнхэр тогоруу" дуугаараа тус наамдын тэргүүн шагналыг 2 дахь удаагаа хүртэв. Мөн "Зулай цагаан Алтай", "Монгол далай" зэрэг дууных нь хөшөөг орон нутагт нь босгон мөнхөлсөн юм.
Ч.Сангидорж нь "Хирошима 1945", "Рихард Зорге" зэрэг симфони уран сэтгэмж, "Халх гол" симфони найраглал, симфони удиртгал, төгөлдөр хуурын сонатууд, ардын дууны 60 гаруй найруулга, прелюди 50 гаруй, жүжиг киноны хөгжим зэрэг дан хөгжмийн олон арван бүтээлүүдийг туурвиснаас төгөлдөр хуурт зориулсан 3,4, 11 дүгээр сонатууд нь өөрийн гэсэн өвөрмөц дуурьсал,хэм хэмнэлийн эрхэмлэг шинж, арвин баялаг өнгө будаг, шинэлэг өнгө аясаараа бусдаас тод ялгардаг юм.
Ч.Сангидорж нь соёл урлагийн мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан багш, сурган хүмүүжүүлэгч төдийгүй, сургаж бэлтгэсэн олон шавь нар нь Монголын мэргэжлийн хөгжмийн урлагт хийгээд боловсролын байгууллагуудад үр бүтээлтэй ажиллацгааж байна.
Түүний хөдөлмөр бүтээлийг төр засгаас өндөр үнэлж 2003 онд "Монгол Улсын Урлагийн Гавьяат зүтгэлтэн" цол, "Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон", "Боловсролын Тэргүүний Ажилтан", "Соёлын Тэргүүний Ажилтан" цол тэмдгүүд, "Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн шагнал", "Байгаль орчны Тэргүүний ажилтан", Говь-Алтай аймгийн "Хүндэт иргэн" -ээр тус тус шагнасан байна.
Ч.Сангидорж 2012 оны 3-р сарын 21-нд АНУ-ын Вашингтонд таалал төгссөн.
Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Хөгжмийн багш Ангилал:Эм зүйч Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Казахстаны их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Говь-Алтай аймгийн хүндэт иргэн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1939 онд төрсөн Ангилал:2012 онд өнгөрсөн
Жадамбын Баваасан
Жадамбын Баваасан (1899-1924) нь Монголын хувьсгальч, төрийн зүтгэлтэн байв.
Намтар
1922 онд Монгол Ардын Намын Төв Хорооны Улс Төрийн Товчоо байгуулагдаж, 2-р сард анхны хурлаа хийхэд Элбэгдорж Ринчино гишүүнээр сонгогдсон бөгөөд түүнтэй хамт сонгогдсон бусад гишүүд тодорхойгүй. Харин 1923 оны 2-р сард Улс Төрийн Товчооны 5 гишүүн нь Солийн Данзан, Баваасан, Ажвагийн Данзан, Балингийн Цэрэндорж, Элбэгдорж Ринчино нар байв. Тэр үед УТТ-ны 5 гишүүн, 5 орлогч гишүүн, мөн Намын Төв Хорооны 10 гишүүн, 10 орлогч гишүүн, нийт 30 хүн Монгол Ардын Намын дээд удирдлагад байжээ
Баваасан 1923-24 онд Засгийн газрын нарийн бичгийн дарга, 1922-1924 онд Бошгыг Халах Залуучуудын Эвлэлийн Төв Хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад МАН-ын 3-р их хурлын үеэр Солийн Данзангийн хэрэгт холбогдож, 1924 оны 8 сарын 30-ны шөнө хамтдаа цаазлуулсан.
Эшлэл
Ангилал:Монголын хувьсгалч Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:1899 онд төрсөн Ангилал:1924 онд өнгөрсөн
Horst-Wessel-Lied
Энэ нь Нацист Герман улсын дагавар төрийн дуулал ба шуурган цэргүүдийн (Sturmabteilung) буюу СА-н сүлд дуулал байсан. Өдгөө Германд уг дууг хориглодог бөгөөд дэлхий дахины хэт үндсэрхэг үзэлтнүүдийн гол дуу хэвээр байна. Ангилал:Нацист германы түүх Ангилал:1930 оны дуу
Лүндэгийн Бадарч
Лүндэгийн Бадарч нь Төв аймгийн Баянцагаан сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага
Хэшэнь
Хэшэнь (Манж хэл:, галиг:Hešen; хятадаар: 和珅; пиньинь: Héshēn) (1750 оны 7 сарын 1 - 1799 оны 2 сарын 22) бол манжийн шулуун улаан хошууны ниохуру овгоос гаралтай Чин гүрний төрийн сайд бөгөөд Тэнгэрийн тэтгэсэн хаанд итгэгдсэн нэгэн. Тэрбээр төрийн сайд байх үедээ их хэмжээний авилгал авч байсан гэдгээрээ түүхэнд тодоор бичигдэж үлдсэн. Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны дараа Сайшаалт ерөөлт хааны зарлигаар түүнийг албан тушаалаас нь огцоруулж, хөрөнгийг нь битүүмжилж шалгахад 1 тэрбум 1 зуун сая лан мөнгө (орчин үеийнхээр 270 тэрбум гаруй доллар), 2790 өрөө тасалгаатай орд харш, их хэмжээний тариалангийн газар болон бусад зүйлсийг хураасан нь манжийн түүхэнд тохиосон хамгийн том авилгалч түшмэлийн хэрэг юм. Эдгээр их хэмжээний хөрөнгө нь тухайн үеийн Чин гүрний төсөвөөс давж байсан.
Товч түүх
1790 онд Хэшэний ганц хөвүүн Фэншэниндэг Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны 10-р охин гүрүн хэшяо гүнжтэй хуримлуулсан. 1796 оны 2 сард Тэнгэрийн тэтгэсэн хаан өөрийн сэнтийг 15-р агь Ёнянд шилжүүлээд тайшан хуанди буюу дээд эзэн хаан хэмээж, орчин үеийн ойлголтоор тэтгэвэрт гарчээ. 1799 оны 2 сарын 7 нд Тэнгэрийн тэтгэсэн хаан нас барсны дараа залуу хаан Ёняны зарлигаар Хэшэний эсрэг 20 зүйл ангиар буруутган ял тулгаж, бүх эрх мэдэл, албан тушаалыг хураан авч, гэрийн хорионд оруулж, гэрийн эд хөрөнгийг нь битүүмжилсэн. Харин түүний хөвүүн Фэншэн Индэ нь өмнөх хааны 10-р гүнжтэй хуримласан байсан тул Хэшэньд амиа хорлох ял тулгажээ. Ингээд 2 сарын 22 нд өөрийн гэртээ алтан утаст торгоор амиа хорлон үхсэн. Орд өргөөг нь гун чин ванд өгсөн нь өнөө үе хүртэл хадгалагдаж ирсэн.
''"᠋᠋᠋᠋᠋᠋᠋Сайшаалт ерөөлт хааны зарлигаар хөрөнгийг нь хураасныг бүртгэсэн нь: 2790 өрөө бүхий орд харш, 12000 акр тариан талбай, 10 банк, 10 зээлийн пүүс, 58000 лан шижир алт, мянган 100 алтан ембүү, зуун лангийн мөнгөн ембүү 56,600 ширхэг, арван лангийн мөнгөн ембүү 5,830,000 ширхэг, гадаадын мөнгөн ембүү 58000 нэгж, зэс зоос 1,500,000, Гирин мужийн дээд зэргийн хүн орхоодой 300 кг, хаш эдлэл 1200 ширхэг, сувдан бугуйвч 230, том сувд 10, том эрдэнийн чулуу 10, нарийн ширхэгт торго 14300 боодол, хонины ноосон хувцас 20,000, үнэгний арьс 550, элбэнхний арьс 850, хонь ямааны арьс 56000, дөрвөн улирлын бүрэн хувцас 7000 гаруй, нэрт мастеруудын урласан шаазан ваар 100,000 гаруй, эрдэнийн шигтгээтэй алтан ор 24, европын дээд зэрэглэлийн цаг 460 болсныг тухайн үеийн ханшаар тооцоход 1,100,000,000 лан мөнгө болсон нь Чин гүрний 15 жилийн төсөвтэй тэнцэж байв." ''
Эшлэл
Ангилал:1750 онд төрсөн Ангилал:1799 онд өнгөрсөн Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Чин улсын улс төрч
Намсрайн Отгонтогос
Дэлгэцийн бүтээл:" Мандухай сэцэн хатан " киноны - Алтжин дүр Намсрайн Отгонтогос — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
SARS-CoV-2
SARS-CoV-2 (Sars-CoV-2; өмнө нь 2019-nCoV, 2019-novel Corona virus, „2019 оны шинэ төрлийн титэмлэг вирус“) нь 2020 оны нэгдүгээр сард Хятадын Хүбэй мужийн Үхань хотод шинээр илрэн гарсан титэм вирусын нэршил юм.
[[Файл:2019-nCoV-CDC-23312 without background.png|alt=|thumb|SARS-CoV-2 вирионы зураг
2019 оны шинэ коронавирус (2019-nCoV), албан ёсоор амьсгалын замын цочмог хам шинжтэй титэмлэг вирус 2 (SARS-CoV-2) гэж нэрлэсэн бөгөөд энэ нь эерэг утгат, дан утаслаг РНХ коронавирус юм.
Энэ вирус нь коронавирус өвчин 2019 өвчний 2019 (OVID-19) the үүсгэгч бөгөөд хүнээс хүнд дамжих замаар халдварладаг. Вирусийг амьтнаас эх үүсвэртэй гэж үзэж байгаа бөгөөд энэ вирусийн генийг бусад вирусийн дээжтэй харьцуулж үзээд SARS-CoV (79.5%), Сарсан багваахайн-коронавирусууд (96%)  төстэй болохыг тогтоожээ. Энэ нь уг вирусийн гарал үүсэл нь сарьсан багваахай бөгөөд завсарын дамжуулагч нь шоргоолж идэштэн мэтийн гүрвэлүүд байх боломжтойг харуулж байна.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага 2019–20 Үхань титэмлэг вирусийн дэгдэлтэнд маш их анхаарлаа хандуулж байна. Түүнчлэн зарим тохиолдолд уг вирусийг "Үхань титэмлэг вирус" гэх мэт янз бүрийн нэршилээр албан бусаар нэрлэж байгаа.
Нэршил
Уханьд болж буй 2019–20 Ухань коронавирусын дэгдэлт үеэр Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ) аас вирусын тухай ярьж хэлэлцээд "2019-nCoV" (2019 оны шинэ коронавирус) нэр томъёог түр зуурын зориулалтаар ашиглаж байхыг зөвлөсөн байна. Түүнчлэн албан ёсны нэршил байхгүй байх нь албан бус нэршил ашиглаж муруу ойлголт төрүүлэхэд хүргэж болзошгүй гэсэн болгоомжлолыг үүсгэж байгаа бөгөөд нийтлэг байдлаар вирусыг "шинэ коронавирус", "Үхань коронавирус" эсвэл энгийнээр " коронавирус" гэж нэрлэж байна. 2015 онд ДЭМБ-аас гаргасан вирус болон өвчнүүдийг нэрлэх удирдамжийн дагуу Вирусын Ангилалын Олон Улсын Хороо (ICTV) удахгүй вирусын тохиромжтой албан ёсны нэршилийг нэвтрүүлнэ гэж мэдэгдсэн. 2020 оны 2-р сарын 11-нд ICTV нь урьдчилсан байдлаар 2019-nCoV гэж танигдсан вирусийн омогт хамааруулан Амьсгалын замын цочмог хам шинжит коронавирус 2 (SARS-CoV-2) гэж нэрлэв. Мөн тэр өдөртөө ДЭМБ албан ёсоор 2019-nCoV амьсгалын замын цочмог вирусын улмаас үүссэн өвчнийг "коронавирусын өвчин 2019" (COVID-19) болгон өөрчлөн нэрлэв.
Халдварын шинж
Вирус хүнээс хүнд халдварладаг болох нь батлагдсан. Коронавирусийн эхний тархалт нь ойрын хүрээнд, ялангуяа агаар дуслын замаар ханиалгах, найтаах үед шүлс, нус, цэр гэх мэт амьсгалын шингэн ээр ойролцоогоор 6 фут (1.8 м) орчим дотор тархдаг. Вирусийн РНХ нь халдвар авсан өвчтөнүүдийн ялгадасны дээжнээс мөн олдсон байна. Вирус нь нууц үедээ ч халдварлах магадлалтай боловч энэ нь одоохондоо тодорхойгүй байна, Одоогийн байдлаар ДЭМБаас “шинж тэмдэг илрээгүй нөхцөлд халдварлах нь халдвар дамжих гол зам биш ч магадгүй” гэж мэдэгдэж байна.
Дамжуулагч
Хүнсний зориулалтаар зарагдсан амьтадыг SARS-CoV-2 эзэн эсвэл дамжуулагч таамагласны учир нь вирусын халдвар авсан анхдагч ихэнх хүмүүс Хуананы далайн захын ажилчид байсан, 2003 оны SARS-ийн дэгдэлтийн үед мөн л хүнсний зориулалтаар амьд амьтдыг зарж байсан захыг буруутгаж байсан, бөгөөд ийм захыг шинэ өвчин үүсгэгчдийн өсгөвөрлөч гэж тооцдог. Энэ дэгдэлт нь Хятадад зэрлэг амьтдын худалдаа, хэрэглээнд түр зуурын хориг тавиулав. Гэсэн хэдий ч зарим судлаачид Хуананы далайн зах нь вирусын халдварын гол эх үүсвэр биш байж магадгүй гэсэн таамаглал дэвшүүлжээ. Геномын дарааллын тусламжтайгаар вирусын омог дахь мутацын түүхийн удамшлын модыг дахин сэргээх боломжтой. 2003 оны SARS-ийн дэгдэлтийн гарал үүслийг судлах явцад ихэнхдээ "Морин тах" нэрт сарьсан багваахайн Rhinolophus бүлгээс эх үүсвэртэй SARS тай төстэй сарьсан багваахайн коронавирус маш олныг илрүүлжээ. SARS-CoV-2 нь SARS-CoV-тэй нягт холбоотой бөгөөд коронавирусын энэ ангилалд орно. 2015 болон 2017 онд хэвлэгдсэн Rhinolophus sinicus-аас ялгасан хоёр ч геномын дараалал нь 2019-nCoV-тай 80% тэй төстэй болохыг харуулсан. Юньнань аймгаас цуглуулсан Rhinolophus affinis сарсан багваахайнаас ялгасан 3дахь вирусын геном "RaTG13" нь 2019-nCoV-тай 96% төстэй юм.
Харьцуулбал, вирусын дундахь энэ хэлбэлзэл нь H3N2 хүний томуугийн вирусын омог дээр арван жилийн турш ажиглагдсан мутацийн тоотой төстэй байдаг, гэхдээ бодит мутацийн хурд нь H3N2-ээс ялгаатай байна. Гуанжоугийн судлаачид шоргоолж идэштнээс ялгасан дээжнээс "99% ижил" вирусын геномыг олсон гэж мэдэгджээ. Шоргоолж идэштэн бол Хятадын хуулиар хамгаалагдсан хөхтөн амьтан боловч хулгайн ан, худалдаа, уламжлалт анагаах ухааны эмийн жоронд ашиглах нь нийтлэг хэвээр байна. 2020 оны 2-р сарын 12-ны байдлаар[update] дараалал ашиглах боломжгүй хэвээр байгаа бөгөөд бүх мэдээллийг их сургуулийн мэдээллээс авав.
Филогенетик мод болон Ангилал
SARS-CoV-2 нь титэмлэг вирус гэж нэрлэгддэг вирусийн өргөн хүрээний бүлэгт багтдаг. Энэ бол эерэг утгат дан утаслаг РНХ (+ ssRNA) агуулсан вирус юм. Бусад титэмлэг вирусууд нь энгийн ханиаднаас эхлээд Ойрхи Дорнодын амьсгалын замын хам шинж (MERS) хүртэл өвчин үүсгэх чадвартай байдаг. Энэ нь 229E, NL63, OC43, HKU1, MERS-CoV, SARS-CoV-ийн дараа хүнд халдварлаж байгаа 7 дахь коронавирус юм. 2003 оны SARS-ийн дэгдэлтийг үүсгэж байсан SARS-төст бүхий титэмлэг вирусын омгийн нэгэн адил SARS-CoV-2 нь Сарбековирусын дэдбүлэгийн (Beta-CoV lineage B) нэг зүйл юм. Түүний РНХ-ийн дараалал нь ойролцоогоор 30,000 азотлог сууриудаас тогтоно.
1-р сарын 12 гэхэд 2019-nCoV-ийн бүтэн таван геномийг Үхань хотоос ялган авч, Хятадын Өвчнийг Хянах, Урьдчилан Сэргийлэх Төв(CCDC) болон бусад байгууллагуудад мэдээллэв; 2-р сарын 11ны байдлаар геномын тоо 81-ээр нэмэгдэв. Дээжүүдийн удам зүйн шинжилгээгээр тэдгээр нь "дээд омогтой нь харьцуулахад багадаа долоон мутацтай нилээд их төстэй" болохыг харуулж байсан бөгөөд энэ нь хүнд анхны халдвар 2019 оны 11-р сар эсвэл 12-р сард тарсан болохыг харуулж байна.