cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монголын Ардын Нам (сэтгүүл)
“Монголын Ардын Нам”. Монголын хувьсгалт хэвлэлийн түүхэнд тогтмол хэвлэлийн уламжлалт хэлбэр болох сонинтой зэрэгцэн гарсан анхны сэтгүүл юм. МАН-ын II их хурлын шийдвэр ёсоор 1923 оны 10 дугаар сараас эхлэн сар тутам 5-6 хэвлэлийн хуудастай номын хэлбэрээр гарч эхэлжээ. “Улс төр, гэгээрэл”, “Эдийн засаг”, “Нам эвлэлийн байгууллага”, “Монгол Ардын Намын түүх” зэрэг тогтмол булантай энэ сэтгүүл намын II их хурлын шийдвэрийг тайлбарлах, ард олон, ялангуяа, Намын гишүүдийн улс төрийн идэвхийг өрнүүлж, нам олон түмний холбоог бэхжүүлэх үйлсэд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Сэтгүүл II их хурлын үндсэн бүх материалыг нийтэлсний дотор их хурлаас В.И.Ленинд явуулсан цахилгаан утсыг хэвлэжээ. “М. А. Н.” сэтгүүл намын байр суурийг хамгаалж, түүний бодлогыг мушгин гуйвуулах аливаа илрэлтэй шийдвэртэй тэмцэж байв. “Монголын Залуучууд”-ын “Манай нам” сэтгүүлд гарсан нэгэн нийтлэлийг буруушаан шүүмжилсэн “Үнэнч шударга байвал зохих тухай” гэсэн гарчигтай өгүүлэл нь манай хэвлэлийн түүхэнд зэрэгцэн гарч байгаа хэвлэлүүд нэг нэгнийхээ нийтлэлийг үнэлж дүгнэсэн анхны оролдлого бөгөөд хэвлэлийн тойм, шүүмж судлалын эхлэл байжээ” (58.225). Энэ шүүмж нь ардын намыг дайрч давшлах оролдлогыг няцаахын хамт цаашид тогтмол хэвлэлийг хэрүүл маргаан, хов жив, аар саар асуудлаар хөөцөлдөх талбар болгохоос сэрэмжлүүлж, мэдээллийн зарчимч шударга хэрэгсэл болгон төлөвшүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлсэн байна. “М. А. Н.” сэтгүүл, сонин сэтгүүл хоёрын дүр төрх, зааг ялгааг тодруулан төлөвшүүлэхэд чухал ач холбогдолтой байсан төдийгүй тогтмол хэвлэлийн өвөрмөц төрөл болох сэтгүүлийг монголын сэтгүүл зүйд хөгжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Ангилал:Эдийн засгийн сэтгүүл Ангилал:1923 онд анх хэвлэгдсэн
Санта Изабель арал
Санта Изабель арал (Santa Isabel Island) нь Соломоны арлуудын умард хэсэгт орших арал. Католик шашны гэгээнтэн Изабелийн нэрээр нэрлэгдсэн.
Тус арал нь зүүн өмнөөс баруун хойш сунаж тогтсон хэлбэртэй. Зүүн өмнө талд нь Малайта арал, баруун хойно нь Чойсүл арал, баруун өмнө талд нь Нью-Жоржиа хоолойгоор зааглагдсан Нью-Жоржиа арлууд оршино. Талбай нь 3,780km² бөгөөд улсынхаа 3 дахь том арал юм. Изабель мужийн гол арал нь бөгөөд мужийн төв Буала (Buala) арлын зүүн хэсэгт байдаг. Арлын хүн ам нь 30,000 орчим.
Соломоны арлуудаас уг арлыг европчууд хамгийн анх олсон бөгөөд 1568 онд Испанийн аялагч Менданя Санта Изабельд анх хөл тавьжээ.
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал Ангилал:Соломоны арлуудын арал Ангилал:Номхон далайн арал Ангилал:Соломоны арлуудын (олтриг) арал Ангилал:Изабель муж
Марио Манжукич
Марио Манжукич (Mario Mandžukić; 1986 оны 5 сарын 21-нд төрсөн) — Хорватын хөлбөмбөгчин бөгөөд испанийн Атлетико Мадрид болон Хорватын шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Товчхон
2012 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцож, мэргэн буучдын нэгээр шалгарсанаар 2012 оны зургаадугаар сарын 26-нд Бавари Мюнхенд 13 сая еврогоор элсэж байв.
2014 оны долоодугаар сарын 10-нд Атлетико Мадридтай дөрвөн жилээр гэрээлсэн ба түүнийг ойролцоогоор 22 сая еврогийн үнэд хүрсэн гэв.
Сөүлийн лалын төв сүм
Сөүлийн лалын төв сүм (서울중앙성원 Seoul Jung-ang Seongweon) — Өмнө Солонгосын лалын төв сүм юм.
1976 онд баригдсан. Сөүл хотын Юнсань дүүргийн Ханьнам хороонд байрладаг.
Баасан гарагийн 13 цагийн мөргөлд 800 орчим хүн оролцдог.
Ихэвчлэн Араб, ЭНэтхэг, Пакистан, Туркээс ирэл гаралтай хүмүүс байна.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын ариун барилга
Тогоочийн Балданцэрэн
Тогоочийн Балданцэрэн (1902-1939) нь Монголын Цэргийн төв клубийн хөгжмийн даргаар ажиллаж байсан хүн юм.
Тэрээр 1902 онд Нийслэл хүрээнд мэндэлсэн. Ардын хувьсгалын үйл хэрэгт үнэнчээр зүтгэж, Д.Сүхбаатарын удирдсан Ардын журамт цэрэгт элсэн гадаадын эзлэн түрэмгийлэгчидтэй Улаан хад, Их хүрээ, Замын-Үүдэд тулалдаж явсан журамт цэрэг, ардын хувьсгалын партизан байлаа. 1922 оноос Үлээвэр хөгжимд суралцан хөгжмийн мэргэжил эзэмшиж, Хязгаарын болон төвийн цэргийн ангиудад хөгжмийн сургагч багш, удирдаачаар олон жил ажилласан туршлагатай хөгжмийн мэргэжилтэн байв. 1931 оны 12-р сарын 3-нд Бүх цэргийн зөвлөлийн 27 тоот тушаалаар Бүх улаан цэргийн хөгжмийн капельмейстрээр анх томилогдож, Цэргийн үлээвэр хөгжмийн хамтлагуудыг мэргэжлийн талаар нэгтгэн удирдаад зогсоогүй Үндэсний дуу хөгжмийн урын санг бий болгоход хувь нэмрээ оруулсан хүний нэг юм.
Тэрээр 1933 онд “Улаан наран” хэмээх Монгол ардын дуугаар сэдэвлэсэн марш бичсэн нь монгол хүний зохиосон анхны үндэсний марш болсон бөгөөд 1936 онд “Наадам” хэмээх уран сэтгэмжийн зохиол бичиж тоглуулсан нь Монголын хөгжмийн урын санд орсон анхны томоохон хэлбэрийн бүиээл байлаа. 1934-1936 онд шинээр зохион байгуулагдсан Цэргийн төв клубийн хөгжмийн анхны дарга нарын нэг байв. 1936-1937 онд Зөвлөлтийн мэргэжилтэн В.А.Лялингийн хамт Цэргийн төв театрын дарга, Улсын алдарт уран зохиолч А.Санжидын зохиосон “Партизан Батхүүнийн зам дээр” дуулалт жүжгийн хөгжмийг бичиж тоглуулсан нь ансамблийн урын санд өвлөгдөн хадгалагдаж үлджээ. Хувьсгалт улаан цэргийн хөгжмийн ерөнхий удирдаач, Цэргийн төв клубийн хөгжмийн дарга Тогоочийн Балданцэрэнг 1939 онд “олны дунд нам засаг, Зөвлөлт улсыг гүтгэсэн” хэмээн улс төрийн хилс хэрэг тулган цаазалжээ. Хожим түүний хэргийг цагаатгав.
Исаак Ньютон
Сэр Исаак Ньютон (Sir Isaac Newton, 1643 оны 1 сарын 4 - 1727 оны 3 сарын 31 [ хуучны тооллоор 1642.12.25 - 1726.3.20 ] ) нь Английн физикч, математикч, одон орон судлаач, байгалийн философич, алхимич, теологич байжээ. Түүний 1687 онд хэвлэгдсэн Байгалийн философийн математикийн зарчмууд (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica) нь шинжлэх ухааны түүхэн дахь хамгийн их нөлөөтэй ном гэгддэг байна. Тэрээр энэхүү номондоо бүх ертөнцийн таталцлын хууль болон хөдөлгөөний гурван хуулиудыг тодорхойлсон бөгөөд дараагийн гурван зууны туршид ертөнцийг үзэх шинжлэх ухааны үзэлд давамгайлж, орчин үеийн инженерчлэлийг эхлүүлсэн сонгодог механикийн салбарыг эхлүүлжээ. Ньютон нь Кеплерийн гаригуудын хөдөлгөөний хуулиуд ба өөрийнхөө таталцлын хүчийн онол хоёр бие биендээ нийцэж байгааг харуулан, дэлхийн дээрх зүйлүүд ба сансарт буй зүйлүүд ижил байгалийн хуулиудад захирагддагийг үзүүлсэн байна. Үүний үр дүнд нарыг нарны аймгийн төвд буй гэдгийг бүрмөсөн батлаж, шинжлэх ухааны хувьсгалыг улам хөгжүүлжээ.
Механикийн салбарт тэрээр импульс хадгалагдах хууль ба өнцгийн импульсийн хуулийг тодорхойлсон байна. Гэрлийн салбарт ойдог дуран авайг зохион бүтээж, цагаан гэрэл призмээр дамжихдаа задардгийг ажиглан өнгөний хуулийг нээжээ. Тэрээр мөн хөргөлтийг хуулийг нээж, дууны хурдыг судалсан байна.
Математикт Готфрид Лейбництай хамт интеграл ба дифференциал тооллыг хөгжүүлжээ. Мөн биномын теоремыг нээж, функц дахь язгууруудын тоог тооцоолох "Ньютоны арга"-г гаргаж, хүчний цувааг судлахад оролцсон байна.
Шинжлэх ухааны түүхэнд хэн илүү их нөлөө үзүүлсэн бэ хэмээх 2005 оны Хааны нийгэмлэгийн судалгаанд Ньютоныг Альберт Эйнштейнээс илүү их нөлөө үзүүлсэн гэсэн дүн гарчээ.
Ньютон үнэхээр гайхалтай, хачирхалтай өвөрмөц хүн байсан юм. Юугаар ч зүйрлэмгүй сод ухаантай тэгсэн мөртлөө зожиг, заримдаа алмай, ухаан санаа нь орон гаран гэмээр хүн. Түүнийг заримдаа өглөө сэрээд орон дээрээсээ босохоо мартан, хөлөө савлан хэдэн ч цагаар хамаагүй хөдөлгөөнгүй суудаг гэлцдэг байв. Өөрөө байгуулсан лаброторидоо Ньютон маш хачин сонин туршилтууд хийдэг байв. Нэг удаа Ньютон оёдлын машины зүү шиг урт тэмтрүүл багажийг нүднийхээ ухархай руу гүн оруулан хатгаж, нүдний ухархайн цаад хананд юу байгааг туршиж үзсэн гэдэг. Хачирхалтай нь азаар ямар ч муу юм бололгүй өнгөрсөн бололтой. Өөр нэг удаа тэрээр Нар хүний нүдэнд ямар нөлөө үзүүлэхийг судлах зорилгоор Нар руу болох хэмжээнд нь тултал удаан хугацаагаар эгцлэн ширтээд дараа нь харанхуй өрөөнд хэд хоног сууж нүдээ эдгээх хэрэг гарсан гэдэг. Дахин аз таарч эрүүл мэндэд муугаар нөлөөлөх юм учирсангүй.
Энэ бүх хачин ааш, гүн алмайрлын цаана гайхамшигтай дээд оюун, суут ухаан байсан юм. Оюутан байхдаа Ньютон тэр үед нь заадаг байсан ердийн математикийн хэмжээ хязгаарлалтанд бухимдан цоо шинэ төрлийн тооцоологч бүтээсэн ч энэ тухайгаа 27 жилийн дараа л бусдад хэлсэн аж. Үүнтэй нэгэн адилаар тэрбээр спектроскопын үндсийг тавьсан гайхалтай нээлт оптикын салбарт хийсэн ч энэ тухайгаа бусдад хэлэлгүй 30 жил дарсан байдаг.
Тэрээр ер бусын ухаантай байсан ч жинхэнэ шинжлэх ухаан түүний оюуны зөвхөн хэсэгхэн хувийг л эзэлж байсан бололтой. Арианизм хэмээн нэрлэгддэг, Ариун Гурвал (эцэг, хүү, ариун сүнс ) гэж байхгүй гэж үздэг тэрсүүд үзэл баримталдаг нууц бүлгэмийн гишүүн нь Ньютон байв. Егөөтэй нь Кэмбриж дэх Ньютоны ажиллаж байсан Коллеж нь Тринити гэдэг нэртэй байсан юм. Тэрээр Ерусалем дахь Соломон хааны сүмийн шалыг хэдэн ч цагаар зогсолтгүй ширтэн уг шалны хээ угалзны цаана нууц тэмдэг байгаа гэж хайдаг байсан бөгөөд энэ дохионд Есүс дэлхийд дахин хэзээ ирэхийг кодолж үлдээсэн гэдэгт итгэдэг байв. Мөн алхимид маш их цаг зарцуулдаг байжээ. 1936 онд Жон Мэйнард Кэйнс Ньютоны бичиг цаасыг дуудлага худалдаагаар худалдаж аваад нээж үзэхэд тэнэд нь огторгуй гаригийн тухай биш харин хэрхэн суурь металуудыг алт болгон хувиргах тухай бичиж судалсан байхыг хараад маш их гайхсан гэдэг. 1970-аад онд Ньютоны үсэнд хийсэн судалгаагаар түүний үснээс алхимичдын ихэд сонирхон судалдаг мөнгөн ус энгийн хүнийхээс бараг 40 дахин их байгаа нь илэрсэн. Чухамдаа тийм ч учраас тэр өглөө орноосоо босохоо мартчихдаг байсан байж магадгүй.
Гадаад холбоос
Ангилал:Английн математикч Ангилал:Английн физикч Ангилал:Английн зохион бүтээгч Ангилал:Өргөн мэдлэгтэн Ангилал:17-р зууны физикч Ангилал:18-р зууны физикч Ангилал:Физикийн ном зохиогч Ангилал:Баллистикч Ангилал:Одон орны ном зохиогч Ангилал:17-р зууны одон оронч Ангилал:18-р зууны одон оронч Ангилал:17-р зууны математикч Ангилал:18-р зууны математикч Ангилал:Алхимич Ангилал:Алхимийн ном зохиогч Ангилал:Шинэ эриний өмнөх гүн ухаантан Ангилал:Байгалийн теологи Ангилал:Унитарианизмын хүн Ангилал:Рыцарь бакалавр Ангилал:Христийн шашны гүн ухаантан Ангилал:Францын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч Ангилал:Англичууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1643 онд төрсөн Ангилал:1727 онд өнгөрсөн
Жорж Сорос
Намтар
Жорж Сорос нь Унгарын хаант улсын Будапешт хотод 1930 оны 8-р сарын 12-нд Еврей гэр бүлд төржээ. Түүний эх Элизабет нь үйл ажиллагаа нь цэцэглэж буй торгоны дэлгүүрийг эзэмшдэг гэр бүлээс гаралтай. Түүний эцэг Тивадор Сорос (1893-1968) нь өмгөөлөгч, эсперанто хэлний орчуулагч байжээ. Тэрээр Пол Сорос(1926-2013) гэдэг ахтай байсан. Эцэг Тивадор Дэлхийн нэгдүгээр дайнны үед шоронд хоригдож байгаад Оросоос зугатан гарч, өмнө нь Будапештэд байсан гэр бүлтэйгээ нийлсэн юм. Гэр бүлийнхэн Фашизмын түрэмгийллээс болгоомжилж 1936 онд овгоо Сорос болгож өөрчилжээ. Унгарчууд Шварц, Сорос хоёрыг Шорош хэмээн адилаар дуудна гэдгийг мөн бодолцсон байна. Уг нь бол Сорос нь монголоор халин нисэхүй гэсэн үг ажээ. Даян дэлхийн хэл гагцхүү эсперанто болно, бүх үндэстэн угсаатны оронд нийт хүн төрөлхтөний ганцхан эсперанто гэдэг үндэстэн үүснэ гэдэгт итгэдэг, мөрөөдөмтгий эцэг нь л ийм нэрийг сонгож авсан байна. Хавчлага гадуурхлыг хангалттай амсаж, хэрэв олон үндэстэн ястан байдаггүйсэн бол яалаа гэж энэ бүхэн тохиох билээ гэж еврейчүүд бодох нь аргагүй бөгөөд, эсперанто хэлийг зохиогч Л.Л.Заменхоф ч Польшийн еврей хүн юм.
Энэхүү даян дэлхийн, даяарчлалын үзэл санаа Сорост ихээхэн хэмжээгээр нөлөөлсөн. Тэр дэлхийн хэмжээний баян болох зоригтой зорилт дэвшүүлж, санасандаа хүрсэн. Өдгөө дэлхийн хэмжээнд ардчиллыг бэхжүүлэх талаар тэмцэж яваа нэгэн. Тэдний гэр бүлийнхэн 1936 онд еврей овгоо өөрчлөн Сорос хэмээх Унгар овогтой болсон. Улмаар дэлхийн II дайны дараа Соросын гэр бүлийнхэн болзошгvй хэлмэгдүүлэлтээс зугтан хуурамч бичиг баримтаар Англид цагаачилжээ.
Залуу Жорж Лондоны эдийн засгийн сургуульд 1947 онд элсээд гурван жил амжилттай суран төгсгөв. Түүнд лекц уншдаг байсан Австри гаралтай Карл Поппер гэж гүн ухааны багшийгаа шимтэн сонсдог байсан бөгөөд хожим нь үзэл санааг нь өвлөн авсан юм. Сургуулиа төгссөний дараа Жорж Сорос жижиг барааны vйлдвэрт ажилд орсон боловч хэзээ нэгэн цагт банкинд ажиллах хүслээ орхиогүй аж. Тууштай эрсннй эцэст Ж.Сорос "Singer & Fried lander" компанид ажилд оржээ. Түүний ажилладаг салбарын хажууханд бирж байрладаг байсан нь банкинд ажиллахыг мөрөөддөг Жоржид бурханы өгсөн бэлэг гэлтэй. Улмаар биржийн ажлыг ашиглаж тодорхой ойлголттой болсон тэрбээр 1956 оноос санхүүгийн салбарт ажиллаж эхлэв. Тэрбээр өөрийн найз Майер-ийн эцгийн урилгаар АНУ-д ирлээ. Энд ирээд Жорж олон улсын арбитражийн ажил хийх болов. Энэ нь нэг оронд vнэт цаас худалдаж аваад нөгөө улсад зарах. Харин Сорос ажлын шинэ арга барил нээж түүнийгээ дотоодын арбитраж гэж нэрлэв. Энэ нь үнэт цаас, хувьцааг бие биеэс нь тусад нь зарахыг хэлж байгаа юм. Гэтэл 1963 онд тухайн үеийн АНУ-ын Ерєнхийлєгч Жон Фицжеральд Кеннеди гадаадын хөрөнгө оруулагчдын татварыг нэмсэн нь Жорж Соросын бизнесийг дампууралд хvргэжээ. Гэсэн ч тэрбээр бууж єгсєнгүй 1970 онд "Квантум" хэмээх аварга компанийг авъяаслаг бизнесмен Жим Рожерстой хамтран байгуулав. Энэ удаад Сорос АНУ-ын засаг захиргааны эсрэг суурьтай хөдлөв. Улс төрийн учир шалтгаанаар зарим улс орныг АНУ дарамталж буйг эсэргүүцэн, тэр улсад хөрөнгө оруулалт хийж байв. Хориг арга хэмжээнд орсноос болж хөрөнгө оруулалтын гачаалд автсан тэдгээр орнуудаас Сорос асар их ашиг олов. 1990-ээд оны дунд үе гэхэд "Квантум" -ын цэвэр орлого арван тэрбум ам.долларт хүрсэн байсан юм. Өөрөөр хэлбэл анх байгуулахдаа оруулж байсан нэг доллар бүр нь єнєєдєр 5.5 мянган ам.доллар болж өссөн гэсэн үг юм.
"Английн банкийг эвдсэн хүн" гэж Жорж Соросыг 1992 оны есдүгээр сарын 16-ны өдрөөс хойш дэлхий дахин ийнхүү нэрлэх болсон. Энэ өдрийг "хар лхавга гараг" ч гэдэг. Английн фунтын ханшийг эрс унагаах зорилгоор түүний хийсэн ажиллагаа амжилтад хүрч олон улсын үнэт цаасны зах зээл дээр фунт стерлингийн ханш даруй 12 хувиар буурч харин Жорж Сорос ганцхан өдрийн дотор тэрбум гаруй ам.доллар олсон юм.
Ж.Сорос 1997 оңд Ази-Номхон далайн бүс нутгийн Малайз, Индонез, Сингапур, Филиппин зэрэг улсуудын үндэсний валютын эерэг дайралт хийсэн нь амжилттай болов. Түүний энэхүү хайр найргvй, цэвэр орлогын төлөөх ажиллагаанаас болж дээрх орнуудын эдийн засаг хямралд орж, хөгжил нь 10-15 жилээр ухарсан гэж үздэг. Тэрбээр өөрийн дараачийн золиосоор Хятадыг сонгосон ч тус улсын чадварлаг мэргэжилтнүүд энэ дайралтыг нь няцааж чадсан юм. Энэ бүх шуугианы дараа тэрбумтны амьдралд "хар vе" эхэллээ. Улмаар тэрбээр санхүүгиин үйл ажиллагаагаа орхин буяны ажиллагаанд ханцуй шамлан оржээ. "Business Week" сэтгүүлийн мэдээлснээр Жорж Сорос нийтдээ таван тэрбум ам.долларыг буяны ажиллагаанд зарцуулсан бєгєєд одоо ч зарцуулсаар байгаа юм. Хэдэн тэрбумын хөрөнгөтөй энэ хүн өөрийн боловсруулсан онолын ачаар ийм их мөнгө хийсэн гэдэг. Энэ онолын нууц нь гэвэл, хүмүүс үнэт цаас зарах, худалдан авах шийдвэрийг ирээдүйд үнэ нь өснө гэсэн найдлагатайгаар хийдэг. Гэтэл найдлага гэдэг хvний сэтгэл санаанаас шалтгаалдаг тул сэтгэл санаанд нь мэдээллийн тусламжтайгаар нөлөөлөх хэрэгтэй.
Ямар нэгэн орны үндэсний валютын ханшийг уналтад оруулъя гэвэл хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дамжуулан цохилт өгч, санүүvгийн зах зээл дээрх үнэт цаасны наймаачидтай хавсран цохилтоо улам хатуу ширүүн болгох. Жорж Сорос өөрийн боловсруулсан энэхүү онолын дагуу ажиллаж хөрөнгөө өсгөсөн.
Ж.Соросын амжилтын гол үндсийг хоёр хувилбараар тайлбарладаг. Нэг дэх нь Ж.Сорос санхүүгийн ертөнцийг мэдрэх мэдрэмжээр онцгой авьяастай хvн. Харин хоёр дахь хувилбараар бол Жорж Сорос дэлхийн улс төр, санхүү, тагнуулын хүрээнийхний томоохон хүмүүсээс өөртөө хэрэгтэй мэдээллийг авч чаддаг байдаг гэдэг. Үүгээр ч зогсохгүй түүнийг олон улсын эдийн засгийг барьж байдаг Их Британи, Швейцар, АНУ-д байрлах хүчирхэг бүлэг хүмүүсийн санхүүгийн төслийг хэрэгжүүлдэг хөлсний менежер гэх нь ч бий.
Парисын шүүх 2002 онд Жорж Соросыг орлого олох зорилгоор улсын нууц мэдээллийг худалдаж авсан гэж буруутган 2,2 сая евро төлөх торгууль ногдуулсан юм. Шүүхийн үзснээр тэрбумтан нууц мэдээллийн ачаар Францын "Societe Generale" банкны хувьцаанаас хоёр сая ам.долларын ашиг олсон аж.
Жорж Сорос "Нээлттэй нийгэмлэг" («Open Society Fund») анхны буяны сангаа 1979 онд АНУ-д нээсэн. Өнөөдөр тэрбээр жил бүр ойролцоогоор 300 сая ам.долларыг энэ сангийнхаа үйл ажиллагаанд зарцуулж байна. "Нээлттэй нийгэмлэг" олон салбарт үйл ажиллагаа явуулдгаас хамгийн өргөн хvрээтэй нь хар тамхийг хууль ёсны болгож, марихуан, метадоныг эмнэлэгт хэрэглэхийн төлөөх тэмцэл юм. Одоогоор дэлхийн 25 оронд түүний буяны сангууд ажилладаг. Жорж Сорос өөрийн амжилтын нууцаа ч бусдаас нуудаггvй. Тэрбээр "Санхүүгийн Алхими", "Сорос Соросын тухай", "Дэлхийн капитализмын хямрал", "Нээлттэй нийгэм аюулд" зэрэг номнуудыг бичжээ.
2008 оны өөрийнхөө номондоо Сорос “Супер хөөс” гэдгийг тайлбарлаж сүүлийн 25 жилийн турш бий болсон энэ хөөс хагарахад бэлэн болсон байсныг дурьдаж байжээ. Энэ бол түүний бичсэн 3 дахь ном бөгөөд гаймшгийн талаар:
Би гамшигийг үргэлж өмнө нь хэлж байсан, анх 1987 оны “Санхүүгийн Алхими” гэдэг номондоо, дараа нь 1998 онд “Глобалчлагдсан каптлизмын хямрал” номондоо, одоо энэ номондоо, нийт 3 удаа бичлээ, үнэхээр гамшиг ирсэн байна.
Тэрээр өөрийнхөө амжилтын нууцыг хэлэхдээ би хэзээ буруу таамаглал дэвшүүлж байгаагаа мэдэрч чаддаг гэжээ. Би баян байгаа нь би буруу үеүдийг мэдэрч чаддагт байдаг. Миний амжилт бол алдаануудаа таньж чадсанд байдаг юм. Алдаа гаргасан үед миний ар нуруу их чилж өвддөг юм. Алдаа гаргасан үедээ тэмцэх эсвэл зугтах гэсэн сонголт байдаг. Тэмцэж чадсан үед нурууны минь өвчин өөрөө үгүй болдог гэжээ.
2019 оны 9 дүгээр сарын байдлаар Ж.Сорос хандивласан хөрөнгө 32 тэрбум ам.долларт хүржээ.
Ангилал:Банкир Ангилал:Дамлан худалдаалагч Ангилал:Хөрөнгө оруулагч Ангилал:Биржийн маклер Ангилал:Меценат Ангилал:Шүүмжлэлийн рационалист Ангилал:Диваажингийн баримт бичиг Ангилал:Бранимир гүнгийн одон шагналтан Ангилал:Гурван Одод одон шагналтан (командлагч) Ангилал:Литвын их ван Гедиминасын одон шагналтан Ангилал:Марийн орны загалмай одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Украины Эрх чөлөөний одон шагналтан Ангилал:Унгар Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Улсын Хүрээлэнгийн хүндэт доктор Ангилал:Будапештын хүндэт иргэн Ангилал:Тиранагийн хүндэт иргэн Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Британийн Академийн гишүүн Ангилал:Украины Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академийн гишүүн Ангилал:АНУ дахь Унгарын цагаач Ангилал:Эсперанточ Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Унгарчууд Ангилал:1930 онд төрсөн
Либертари буюу хэвлэлийн бүрэн эрх чөлөөний онол
Улс төрийн ардчилал, шашны эрх чөлөө хөгжиж, чөлөөт худалдаа өргөжиж, улс орнуудаар айлчлах боломж нээгдэж, чөлөөт өрсөлдөөний эдийн засагт шилжиж эхэлсэн явдал болон Соён гэгээрлэлтийн үеийн гүн ухааны уур амьсгал авторитаризмын үндсийг таслахад нөлөөлж, хэвлэл мэдээллийн өөр үзэл баримтлалыг шаардаж эхэлжээ.
XVII зуун ы эцэст үүсч, XVIII зуун д төлөвшиж, XIX зуунд цэцэглэн хөгжсөн энэхүү шинэ онол бол либертари онол юм. Үүнийг заримдаа хэвлэлийн бүрэн эрх чөлөөний онол гэж нэрлэдэг. Анх Англид 1688 оноос хойш үүсч, дараа нь АНУ-д өргөн нэвтэрсэн, дэлхийд хамгийн түгээмэл тархсан үзэл баримтлалын нэг юм. Анх Ж.Мильтон, Ж.Локк, Ж.С.Миллийн бүтээлүүдэд болон рационализм ба байгалийн эрх зүйн философид тусгалаа олсон.
Зорилго
Гол зорилго нь мэдээлэх, зугаацуулах, үнэнийг олоход туслах, төр засгийг хянахад оршино. Дайн байлдааны үед төр, засгийн эсрэг сурталчилгаа явуулах, гүтгэх, доромжлох, ёс зүйгүй, зохимжгүй үйл ажиллагаа явуулахыг хориглодог.
Сэтгүүл зүйн бусад онолоос төр, засгийн газрыг хянах зэвсэг болох, нийгмийн бусад хэрэгцээг хангах онцлог шинжээрээ ялгаатай. Хөрөнгө мөнгөтэй ямар ч хүн ХМХ-ийг эрхлэн гаргахыг зөвшөөрдөг. “Үзэл бодлын чөлөөт зах зээлд” үнэнийг олох боломж болон шүүх хэвлэл мэдээллийн үйл ажиллагааг хянадаг. Авторитари байр суурийг баримталдаг ноёрхож буй хүчнүүдтэй хийх тэмцлийн явцад дэвшилт үзэлтнүүд хэвлэлийн бүрэн эрх чөлөөний талаарх өөрсдийн үзэл бодлыг дэвшүүлж, түүнийг хэрэгжүүлэхийн төлөө тэмцэж байв.
Эрх зүйн түүхэн шаардлагуудын нэг бол XVII зууны үед үүссэн хэвлэлийн эрх чөлөөний талаарх лоозон байжээ. Энэ нь XVII зуун д хувьсгалт ардчилсан хүчнүүдийн хэвлэлийн салбарт авторитаризмын үзэл санааг хатуу барьж байсан феодалын хэмжээгүй эрхт хаант засаглалтай тэмцэх явцад дэвшүүлсэн гол шаардлагуудын нэг болсон юм. Ер нь хөрөнгөтний гэгдэж байсан тэр нийгэмд бүр XVII-XVIII зууны үед хэвлэлийн эрх чөлөөг хүндлэн дээдэлж, чөлөөт хэвлэл бол ардчиллыг хөгжүүлэх гол хүчин зүйл мөн гэж үзэж байв. Ардчилсан нийгэмд ямар ч хориг, хязгааргүй, “чөлөөт” хэмээх үгийн жинхэнэ утгаар нь үйлчилдэг чөлөөт хэвлэл ус, агаар шиг хэрэгтэй гэдгийг тухайн үеийн нийгэм, улс төрийн зүтгэлтнүүд, эрдэмтэн мэргэд хатуу баримтлаж, тийм хэвлэлийг бий болгохын төлөө хүчин зүтгэж байсан нь чөлөөт сэтгүүл зүйг хөгжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулжээ.
Ардчиллын төлөө цогтой тэмцэгч, Америкийн XVI ерөнхийлөгч Абрахам Линкольн “өөрийнхөө дайсан хүртэл чөлөөт хэвлэлтэй байхын төлөө амь насаа зориулахад бэлэн байна” (178.14) гэж уриалж байсан. Английн яруу найрагч, улс төрийн зүтгэлтэн Жон Мильтон парламентад хэлсэн үгэндээ: “Боломж бүхий бүх төрлийн үзэл бодлын салхи чөлөөтэй салхилж байг. Үзэл бодлын чөлөөт зах зээл бий болсон үед л үнэн худлыг ялж чадна. Үнэн гэдэг бол хамгаас хүчтэй. Тиймээс хүнд худал хуурмагийн эсрэг чөлөөтэй, ил тод тэмцэх боломж олгох хэрэгтэй. Энэ бол шударга бус явдлын эсрэг тэмцэх хамгийн найдвартай, цорын ганц зөв зам мөн” (165.40) гэжээ.
Францын их хувьсгалын нэрт зүтгэлтэн, улс төрийн удирдагч М.Робеспьер ч энэ байр суурийг баттай баримтлагч байсан бөгөөд “хэвлэлийн эрх чөлөө гэдэг бол бүх төрлийн үзэл бодлыг чөлөөтэй нийтлэх явдал” (183.7-8) гэдгийг нэг бус удаа цохон тэмдэглэжээ. Тэр “Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай үг”-эндээ: “Хүн болгонд заяасан эгэл жирийн оюун санаа, сайн мууг ялгах чадвар нь нэг үзэл бодлыг авч хаях, нөгөө үзэл бодлыг сонгож авахад сургадаг. Хүмүүсийн энэхүү оюун ухаан, чадварыг хаан боогдуулж, өөрийнхөө явцуу эрх ашгийг түүнээс дээгүүр тавих нь үнэхээр тэнэг хэрэг” гэсэн нь санамсаргүй зүйл биш ажээ.
Өрнөдийн улс орнуудын түүхэнд чөлөөт сэтгүүл зүйн гүйцэтгэсэн үүрэг, ардчиллыг хөгжүүлэхэд оруулсан хувь нэмэр их байсан бөгөөд түүнийг хөгжүүлэхэд ардчилсан үзэлтнүүд чухал нөлөөтэй байсныг дээрх жишээ баримтаас ойлгож болох байна. XIX, XX зууны үед феодалын эсрэг хөдөлгөөн өрнөсөн орнуудад ч хэвлэлийн эрх чөлөөний лоозон дээрхийн адил байв.
1644 он д хэвлэгдсэн Жон Мильтоны хэвлэлийн эрх чөлөөний үзэл санааг хүчтэй хамгаалсан “Ареопагитика” бүтээл нь 1907 онд Орост орчуулагдаж хэвлэгдсэн нь санамсаргүй тохиолдол биш байлаа. Феодализмтай тэмцэгчдийн дэвшүүлсэн хэвлэлийн эрх чөлөөний талаарх лоозон нь үзэл бодлын чөлөөт зах зээлийг шаардаж байв. Тэд феодалын хаант засаглалын хэвлэл чөлөөтэй байгаа нөхцөлд сэтгүүл зүйн бусад бүх “хэсэг, бүлэг” нь тэдний нэгэн адил эрхийг бодитойгоор эдлэх ёстой гэдгийг илэрхийлжээ. Өөрөөр хэлбэл, феодалын эсрэг тэмцэгчдийн эдийн засгийн болон нийгэм-уран бүтээлийн хувьд чөлөөтэй байсан сэтгүүл зүй нь нийгмийн дэвшил, түүний эрх ашгийн төлөө дээд зэргээр бүрэн чөлөөтэй үйл ажиллагаа явуулах боломж олж авахыг шаарддаг байв.
Хууль хяналтын хүчнүүд энэ лоозонгийн утга санааг сайн ойлгож байсан учраас түүнийг хэрэгжүүлэхэд янз бүрийн аргаар эсэргүүцэл үзүүлж, зөвхөн зарим тохиолдолд нийгмийн дэвшилтэт давхаргын шахалтаар хэсэгчилсэн буулт хийдэг байлаа. Лоозонг бүрэн хэрэгжүүлэх боломж зөвхөн тэдний ялалтын дараа л олдсон юм. Тэдний дэвшүүлж байсан хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай лоозонгийн агуулга нь нэлээд “цэвэр ариун” байсан бөгөөд бүхнийг хийх туйлын эрх чөлөө, хүнлэг бус, ёс суртахуунгүй юм хийхийг ерөөсөө шаардаагүй байсанд оршино. Лоозонг хамгаалагчид юуны өмнө ноёрхож буй хүчнүүдийн эсрэг өөрсдийн үзэл бодлыг сөргөлдүүлэн тавих боломж олж авсан юм.
Эрх чөлөөний үзэл баримтлалын гол утга нь:
Нэгдүгээрт, үзэл бодлын зах зээлд янз бүрийн санаа бодлыг чөлөөтэй нэвтрүүлэн оруулахын тулд бүх төрлийн санаа бодол, үзэл онолыг чөлөөтэй нийтлэх шаардлагатай.
Хоёрдугаарт, нийгмийн амьдралд оролцогч, үйл ажиллагаа явуулж буй улс төрийн хүчнүүдийг бүрдүүлэгч хүн бүрд “боломж бүхий бүх сургаалын салхи” хүрсэн байх ёстой.
Гуравдугаарт, хэрэв олон түмэн янз бүрийн үзэл бодол, түүний үндэслэлтэй танилцах боломжтой бол олон янзын маргаан, мэтгэлцээн, үнэлэлт дүгнэлтийн тэмцэлд оролцох бөгөөд ийм нөхцөлд үнэн хэзээ ч хүчтэй учраас хүлээн авагч өөрийн эрхгүй үнэн үзэл бодлыг дэмжиж, худал хуурмаг, шударга бус юм ялагдал хүлээх зэрэг болно.
Хэвлэлийн бүрэн эрх чөлөө туйлын буянтай зүйл гэдэгт итгэх итгэл феодалын харгис хүчнүүд ялагдаж ардчилсан хөрөнгөтний нийгмийн тогтолцоо үүссэнээр улам бэхжиж, хүчтэй болсон юм. “Эзэрхэг засгийн хэлтэрхий” доор босгосон шинэ нийгмийн Үндсэн хуулийн хэм хэмжээ нь хэвлэлийг төрийн зүгээс тавих аливаа хяналтаас чөлөөлөх явдал байв. Үүнийг АНУ-ын Үндсэн хуулийн анхны нэмэлт өөрчлөлтөнд бүрэн гүйцэд илэрхийлсэн бөгөөд энэ бол “Шашны асуудлыг хөндсөн буюу чөлөөтэй шүтэж бишрэхийг хориглосон, аль эсвэл үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх хийгээд ард олон санал гомдлоо илэрхийлсэн өргөх бичиг барин засгийн газарт хандаж, тайван жагсаал хийх эрхийг нь хязгаарласан хуулийг конгресс гаргах ёсгүй” (37.323) гэсэн заалт юм.
Хожим XIX, XX зууны үед батлагдсан ардчилсан тогтолцоо бүхий хөрөнгөтний орнуудын Үндсэн хуулинд хэвлэлийн эрх чөлөөг бүр ч тодорхой тусгасан байдаг. Тухайлбал, Германы Үндсэн хуулинд: “хүн болгон өөрийнхөө үзэл бодлыг бичгээр, амаар, дүрслэх … аргаар чөлөөтэй илэрхийлэх болон түгээх эрхтэй. Хэвлэлийн эрх чөлөө болон радио, кино мэдээллийн эрх чөлөө баталгаатай. Цензур ыг хориглоно” (37.342) гэж заажээ. Ангилал:Хэвлэл Ангилал:Сэтгүүл зүй
Ян Хаг-сонь
Ян Хаг-сонь (солонгосоор 양학선 - янг-хаг-сон, англиар Yang Hak-Seon; 1992 оны 12 сарын 6-нд Куанжү хотод төрсөн) — модон морин дээгүүр харайж олимп (2012), дэлхийн (2011) аварга болсон Өмнөд Солонгос улсын эрэгтэй уран дасгалч.
Хүн амын тооллого
Засаг захиргааны бодлого боловсруулах, хэрэгжүүлэх зэрэгт ашиглах зорилгоор улсаас 10 жил тутамд нийт орон даяар нэгэн зэрэг явагддаг хүн амын судалгаа. Энэ нь улсад оршин суугаа болон түр ирээд байгаа болон гадаад иргэдийг ч бас хамарсан нийт иргэд оршин суугчдын тоо, хөдөлгөөн, хөдөлмөрийн байдал гэх мэт мэдээллийг олох зорилготой ч хувь хүний мэдээллийг цуглуулж хэрэглэж ашиглахыг хориглосон байдаг.
Мөн 5 жил тутамд товч судалгаа хийгддэг. Анхны ийм судалгаа нь 1920 онд явагджээ.
Түүх
Хүн амын тооллого нь 200 гаруй жилийн тэртээгээс тодорхой давтамжтайгаар явагдаж, үр дүн нь албан ёсоор тэмдэглэгдэж иржээ.
Монгол улсад хүн амын тооллого XX зууныг хүртэл тогтмол явагдаж байгаагүй бөгөөд XX зууны анхны тооллого 1918 онд явагдсан байна. Дараа нь 1935, 1944, 1956, 1963, 1969, 1979, 1989, 2000 онуудад ээлжит тооллогуудыг явуулсан юм.
Богд хаант Монгол Улсын үед буюу 1918 онд Оросын эрдэмтэн И.М.Майский-гийн шинжилгээний анги Монгол улсын нийт хүн амыг тоолж монголчууд 542.5 мянга, хятадууд 100 мянга, оросууд 5000 гэж тооцож нийт 647.5 мянга хүн амтай гэж үзсэн байдаг. О.Пүрэвийн “Монгол Улсын төр, хүн ам, эдийн засгийн түүхэн газар зүй” бүтээлд И.М.Майскийн тооцоонд тусгагдаагүй хүн амын дундаж тоо 38.1 мянга гэж тооцсоны дотор Алтайн урианхай 17.4 мянга, Казах 45.2 мянга, Торгууд 3.2 мянга, Дарьганга 1.2 мянга, Хөвсгөлийн урианхай 1.3 мянга, нийт 68.3 мянга байсан гэж дурьджээ.
1921 оны Ардын хувьсгалын дараа Монгол Улсын Нутгийн захиргааны дүрэмд “Орон нутгийн засаг захиргааг арван гэр, баг, сум, хошуу, аймаг, гэж хуваарилан дүрмийн ёсоор арван өрхөөр нэг арван, тавин өрхөөр нэг баг, зуун тавих эрх, аж ахуйтнаар нэг сум байгуулж хүн амыг нас, хүйсээр нь бүртгэнэ” гэжээ. Эдгээрийн үндсэн дээр 1921-1923 оны үед малын тоо, толгойг тоолж тодорхойлох, албан татвар ногдуулах зэрэг төрийн бодлогтой уялдуулан хүн амын тоог тогтоодог байсан бөгөөд энэ нь орон нутгийн засаг захиргааны хүрээнд явагдаж байсан байна.
Монгол Улс ХХ зууны туршид 10 удаа (1918, 1935, 1944, 1956, 1963, 1969, 1979, 1989, 2000, 2010 онуудад) хүн амаа тоолжээ.
Харин 1924 онд Засгийн газраас Дотоод явдлын яамны дэргэд “Эдийн засгийн хэлтэс”-ийг байгуулснаар 1925 оноос эхлэн 1935 он хүртэл улсын хүн амын тоог жил бүр малын тоотой хамт гаргах болсон байна.
1926 оны 10 дугаар сарын 15-нд Засгийн газрын эрхлэх товчооны хурлын тогтоолын 3 дугаар зүйлд “эр, эм бололцохоор санаа тохирч батлуулахыг хүсч мэдүүлэх өргөдөл бичиж өөрсдийн гарын үсгийг тавьж батлан мэдүүлбээс зохих ба мөн харьяат хотын захиргааны газраас ёсоор болгож баталсан тухайн хариуг зохигчдод бичиж, хуудас тушааж, хойч өдрийн бат баримт болгон ...” хэмээн зааснаас үзвэл гэр бүлийн бүртгэлийн талаар гарсан анхны албан ёсны түүхэн баримт гэж хэлж болно.
1935 оны хүн амын тооллогоор 738.2 мянган хүрсэн байна.
1944 онд 759.1 мянган хүн тоологдож, 9 жилийн дотор 21.3 мянган хүнээр нэмэгдэж жилийн дундаж өсөлт 0.32 хувьтай байжээ.
1950 онд Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн зарлигаар баталсан “Гэрлэлт ба гэр бүл, асрамж, тэтгэмжийн хууль”-ийг биелүүлэх зорилгоор Сайд нарын Зөвлөлийн 1950 оны 12 дугаар сарын 8-ны өдөр “Иргэний гэр бүлийн байдлыг бүртгэх байгууллагыг байгуулах тухай” 286 дугаар тогтоол гарч, 1951 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс эхлэн иргэний гэр бүлийн байдлын бүртгэлийг хөтлөн явуулахаар шийдвэрлэн, бүртгэлийн маягтын загваруудыг баталж, аймаг, хотод бүртгэлийн ажлыг эрхлэн явуулах товчоодыг байгуулж, хүн амын бүртгэл байршлыг тогтоож, гэр бүл болон хүүхэд төрсний гэрчилгээ олгож эхэлсэнээр иргэний бүртгэлийн байгууллагын гүйцэтгэх үүрэг нэмэгдсэн байна.
Иргэний гэр бүлийн байдлыг бүртгэх ажлыг товчоодын эрхлэгч, сумдад сумын захиргааны нарийн бичгийн дарга нар, нарийн бичгийн даргагүй бол сумын захиргааны дарга нарт тус тус хариуцуулжээ.
Хүн амын 1956 оны тооллогыг бие даасан мэргэжлийн байгууллага явуулсан бөгөөд тэр үедээ аргачлал, хөтөлбөрийн хувьд нэлээд боловсронгуй болсон гэж тооцогддог.
1956 онд 845.5 мянган хүнтэй болж, 12 жилийн дотор 86.0 мянган хүнээр нэмэгдсэн нь эерэг үзүүлт бөгөөд дайн дуусаж, улс орон тайван замаар нийгэм, эдийн засаг, эрүүл мэндийг хөгжүүлэх таатай нөхцөл бүрэлдсэн. 1956 оны хүн амын тооллогыг статистикийн байгууллага явуулсан бөгөөд аргачлал, хөтөлбөрийн хувьд өмнөх үеэсээ нэлээд боловсронгуй болсон байна.
1963 онд анх удаа 1017.1 мянга буюу нэг сая хүнтэй болж, жилийн дундаж өсөлт 2.7 хувьд хүрчээ. Шинэ шинэ дэвшилтүүдийг 1963 оны тооллогоор нэвтрүүлсэн, жишээлбэл тооллогын үйл ажиллагааг хурдасгах болон тооллогын аргачлалыг улам сайжруулах зорилгоор анх удаа цахим тооцоолуур машиныг ашигласан байна. Уг тооллогын хөтөлбөрийг Эдийн засгийн харилцан туслалцах зөвлөл (ЭЗХТЗ)-ийн гишүүн орнуудын аргачлалын дагуу боловсруулсан байна.
1969 онд 1197.6 мянган хүн амтай болсон. Жилийн дундаж өсөлт 2.8 хувь болжээ.
1969, 1979, 1989 оны тооллогыг ЭЗХТЗ-өөс /СЭВ/ гаргасан аргачлалын дагуу явуулсан. Мөн түүнчлэн НҮБ-ын зөвлөмжийн дагуу эдгээр тооллогыг 10 жилд нэг удаа явуулснаас гадна орон сууцны талаархи асуултуудыг нэмж оруулсан байна. Хүн ам, орон сууцны 1979 оны тооллогоос эхлэн тооллоготой хамтруулан хүн амын зарим бүлгийн дотор тодорхой сэдвээр өргөн хүрээтэй асуулгаар түүвэр судалгаа явуулж байв.
Тухайлбал 1979 оны тооллоготой хамт аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлд ажиллагч “Ажилчин”, “Малчин”-ы судалгааг, 1989 онд ажил эрхлээгүй хүн амын судалгаа, нөхөн үржихүйн асуудлаар эмэгтэйчүүдийн дунд түүвэр судалгааг явуулсан байна.
1974 онд Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв хорооны Улс төрийн товчоо хүн амын бүртгэл, судалгаа, түүнд тавих хяналтыг сайжруулахын тулд улсын хэмжээгээр паспортжуулах ажлын бэлтгэл хангахыг Сайд нарын Зөвлөлд даалгасны дагуу “Бүх иргэдийг паспортжуулах тухай”, БНМАУ-ын паспортын дүрэм, заавар, паспортын хэлтсийн дүрэм, паспортын байцаагч нарын ажлын заавар, хаяг, лавлагааны ажлын заавар гэх мэт тогтоол, дүрэм, заавар зэрэг эрх зүйн актыг боловсруулсанаар паспортын хэлтсийн үйл ажиллагаагаа явуулах эрх зүйн үндэс шинэчлэн бүрдсэн байна.
Сайд нарын Зөвлөлийн 1977 оны 42 дугаар тогтоолоор иргэний гэр бүлийн байдлыг бүртгэх ажлыг удирдан зохион байгуулах үүргийг Шүүх яаманд хариуцуулж, тус яаманд иргэний гэр бүл, нотариатын хэлтэс, аймаг, хотын гүйцэтгэх захиргаанд иргэний гэр бүл, нотариатын товчоог байгуулжээ.
1979 онд 1595.0 мянга болсон нь Монгол улсын хүн амын өсөлтийн хамгийн өндөр үзүүлэлт юм. НYБын зөвлөмжийн дагуу тооллогыг 10 жилд нэг удаа явуулдаг болсон.
Монгол Улсын хүн ам, орон сууцны 2000 оны улсын тооллого нь өмнөх тооллогуудаас ихээхэн онцлогтой болж өнгөрсөн. Энэхүү тооллого нь Монгол Улс төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн харилцаанаас зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд шилжиж байгаа үед хийгдсэн анхны тооллого болсны хувьд нийгэм, эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийг шинэчлэн өөрчлөх шаардлагыг тусгах хэрэгтэй байв. 2000 оны тооллого нь НҮБ-ын удирдамж, зөвлөмжүүдийг голчлон удирдлага болгосон тул олон улсын стандартад нийцсэн, Монгол улсад явагдсан анхны орчин үеийн тооллого болсон гэж үзэж болно.
2000 оны 1 дүгээр сарын 5-ны байдлаар 2.373.493 хүн Монгол Улсын байнгын оршин суугчаар тоологдсоны дотор 1.177.981 нь эрэгтэйчүүд, 1.195.512 нь эмэгтэйчүүд байна. 1989-2000 оны хоорондох 11 жилд хүн ам 16,1 хувиар өссөн нь жилийн дундаж өсөлт нь 1,4 хувь болж байна. Өсөлтийн энэ хувь урд өмнөх тооллого хоорондын өсөлтийн хувьтай харьцуулахад ихээхэн доогуур байгаа юм. 1956 оноос хүн амын жилийн дундаж өсөлт огцом нэмэгдэж, 1989 он хүртэл жилийн дундаж өсөлт 2.5 хувиас дээш байлаа. 2000 оных төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд шилжих шилжилтийн үед хийгдсэн анхны тооллого харин 2010 оны тооллого нь төлөвлөлт, газар зүйн зураглал, мэдээлэл цуглуулах, тархаах үйл явцад газар зүйн мэдээллийн (GIS) санг шинээр ашиглаж, тооллогын бэлтгэл ажлын хүрээнд олон улсын жишгийн дагуу тооллого явуулах мастер төлөвлөгөө гарган ажиллах зэргийг дурьдаж болно.
2010 оны тооллогоор 2.754.6 мянга болсон. Харин 2015 онд 1 дүгээр сарын 24-нд Монгол улсын гурван сая дахь иргэн мэндэлсэн билээ.
Хамгийн сүүлд 2010 онд Монгол Улсын Үндэсийн Статистикийн Хорооноос (www.nso.mn) зохион байгуулан тооллого судалгааг явуулсан байна. Үр дүнг нь www.toollogo2010.mn цахим хуудсанд байршуулсан байдаг.
2021 оны байдлаар Монгол Улсын хүн ам 3 сая 358 мянга хүрээд байна.
Монгол Улсын иргэний бүртгэл, мэдээлэл хариуцсан албаны түүх.
а) 1921-1930 онд иргэний бүртгэл, мэдээлэл, хяналтын үүргийг хил орчмын нутагт дотоодыг хамгаалах газрын төлөөлөгч, цагдан сэргийлэх анги, тасаг, хэсгийн төлөөлөгч;
б) 1930-1940-өөд онд цагдан сэргийлэх тасаг, ангийн дотоод гадаадын иргэдийн бүртгэл, хяналт хариуцсан хэрэг хөтлөгч, байцаагч;
в) 1940-1970 онд Улсын цагдан сэргийлэх газрын паспортын хэлтсийн дотоод, гадаадын иргэд хариуцсан ахлах байцаагч, орон нутгийг удирдах болон гадаадын иргэдийн виз бүртгэлийн тасаг;
г) 1970-1992 онд Улсын цагдан сэргийлэх ерөнхий газрын паспортын хэлтсийн дотоод, гадаадын иргэд хариуцсан ахлах байцаагч, орон нутгийг удирдах болон гадаадын иргэдийн виз бүртгэлийн тасаг;
д) 1992-1996 онд Улсын цагдан сэргийлэх ерөнхий газрын харьяа Иргэний бүртгэл, мэдээллийн улсын төв;
е) 1996-2008 онд Монгол Улсын Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлагИргэний бүртгэл, мэдээллийн улсын төв;
Ангилал:Албаны статистик Ангилал:Нийгэм- ба эдийн засгийн статистик
Ёнжунгийн гүүр
Ёнжунгийн гүүр (영종대교 yeongjongdaegyo) — Өмнөд Солонгосын Ёнжун арлыг эх газартай холбосон дүүжин гүүр.
Гүүрийн нийт урт 4420 метр. Далайн түвшнээс дээш 107 м өндөр. Гүүрийн өргөн 35 м. Авто замын 8 эгнээ, төмөр замын 2 эгнээтэй.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын гүүр Ангилал:Инчон
Оронгийн транзистор
Оронгийн транзисторийг дотоод бүтцийн ялгаагаар нь MOSFET болон JFET гэсэн 2 том ангид хуваан авч үздэг.
Ангилал:Электроник
Белгород
Белгород (оросоор Бе́лгород, орч. Цагаан Хот) — Оросын Холбооны Улсын Белгород мужийн төв, 374 мянган хүнтэй хот.
Түүх
Хамгийн анх 1237 онд Белгородыг дурдсан байдаг. Археологийн олдворуудаас харвал бүр 10-р зуунд тухайн үед Киевийн Русьт харьяалагдаж байсан уг газарт суурин байсан нь тодорхой болсон. Гэхдээ үүсгэн байгуулагдсан оныг 1596 оноор тооцдог ба тэр жил хотыг бэхлэлт болгон өргөжүүлэн барьжээ. Тус хот нь Царьт Оросын өмнөд хэсгийг Крымын татаруудаас хамгаалах хамгаалалтын шугам байв. Белгородын шугам нь Ижил мөрнөөс эхлэн Дон мөрний дэргэдэх Воронеж хотоор дайран Өмнөд Украин хүрдэг байв. 1785 онд Крымын ханлигийг ялснаар Белгород бэхлэлтийн статусаа орхисон байна.
Зэрлэгшир нугас
Зэрлэгшир нугас, Anas poecilorhyncha, нь Нугасныхан овгийн шувуу бөгөөд зүүн Азид нутаглана. Нийт 3 дэд зүйл бий: A. poecilorhyncha poecilorhyncha (Энэтхэгийн), A. poecilorhyncha zonorhyncha (Хятадын), мөн A. poecilorhyncha haringtoni (Бирмийн) Энэхүү нугас нь тархацынхаа өмнөд бүсийн хэсэг нь суурин ба хойд хэсгийн дэд зүйл нь нүүдлийн юм. Зэрлэгшир нугас биеийн хэмжээгээр зэрлэг нугастай ойр, сааралдуу зүсмийн ба толгой, хүзүү хэсэг нь цайвар, шар үзүүртэй хар хошуутай. Залуу нугаснууд нь бордуу өнгөтэй байна.
Белгород
Түүх
Курск - Харьковын төмөр замын шугамыг (1869 он) тавьснаар хотын эдийн засгийн хөгжил харьцангуй хурдсав. 1917 оноос эхлэн Белгород нь шинээр тусгаар тогтносон Бүгд Найрамдах Украин Ард Улсын нутаг дэвсгэрт хамаарч байгаад 1918 оноос Украины Улс гэх Павло Скоропадськийн удирдлага дор германы тоглоомын улс (де-факто) болов. 1918 оны арванхоёрдугаар сарын 20-нд Улаан армид эзлэгдсэнээр Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улсын бүрэлдэхүүнд оров.
1941 оны аравдугаар сарын 25-наас 1943 оны наймдугаар сарын 5-ныг хүртэлх хугацаанд Белгород хот Германы Вермахтад эзлэгдэж байв. Германчуудыг довтлохоос өмнө хотын ихэнх оршин суугчид нь дорно зүгт дүрвэн одсон учраас германчууд хотыг эзлэх үед ердөө л 20.000 оршин суугч байжээ. 1942 оноос эхлэн германчууд ажиллах чадвартай, ажлын насны иргэдийг бүгдийг герман луу ачиж авч явсан байна. 1942 оны хоёрдугаар сарын 5-нд партизанууд хотыг богино хугацаанд буцаан эзэлсэн байдаг. 1943 оны наймдугаар сард Улаан армийн Белгород-Харьковын давшилтын ажиллагааны үеэр энэ хот ахин ширүүн тулалдааны талбар болсон байна. Хотын 90 гаран хувь нь сүйрсэн ба германчуудаас чөлөөлсний дараа хотод 700 хүрэхгүй хүн амьд үлдсэн байна.
Зэрлэгшир нугас
Зэрлэгшир нугас нь цэнгэг уст нуур цөөрөм, намгархаг газар нутаглаж, голдуу ургамлаар хооллоно. Усны дэргэд өвс ургамалтай газар үүрээ засаж, 8-14 өндөг гаргадаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Нугас
Белгород
Түүх
1954 онд Белгород хот нь хөрш зэргэлдээх Курск, Воронеж мужуудаас газар таслан шинээр бий болгосон Белгород мужийн төв болов.
Хүн амын өсөлт
Хүн амын тооллогын мэдээ
Цаг агаар ба байрлал
Энэ хот нь Донец голын эхээр, Москвагаас өмнө зүгт 570 километрийн зайд оршино. Шохойн чулуун хадан хясаа ихтэйгээс гадна хөрсөн дор нь ихээр байх учраас хотын нэрийг ийнхүү Цагаан хот хэмээх болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Белгород мужийн суурин  Ангилал:Донец голын суурин Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:1596 онд байгуулагдсан
Дэлхийн монголчууд нам
Дэлхийн монголчууд нам нь Монгол Улсын Дээд шүүхэд 2018 оны гуравдугаар сарын 5-нд бүртгэгдсэн, улс төрийн нам юм.
Ангилал:Монголын нам
Капролактам
Капролактам (гексагидр-2H-азепин-2-он) — ε-аминкапроны хүчлийн цагирган амид, талст, буцлах температур 262,5°C, хайлах температур 68—69°C.
Шинж чанар
Ус, этанол, диэтилийн эфир, бензол зэрэгт сайн уусдаг цагаан талст. Капролактамын үйлдвэрлэлийн үндсэн түүхий эд нь бензол. Капролактамыг бага хэмжээний ус, спирт, аминууд, органик хүчилүүд ба бусад зарим нэг бодисуудтай халаахад полимержиж полиамидын давирхайг үүсгэдэг ба түүгээр нийлэг давуу болох капроныг үйлдвэрлэдэг.
Гэгээн Стефаносын хийд
Гэгээн Стефаносын хийд (Saint Stepanos Monastery) нь Ираны зүүн Азербайжан мужийн Жолфа хотоос баруун хойш 15 км зайд орших эртний Армени хийд юм. Аракс голын гүн хавцалд байрлах уг сүм нь Азербайжан, Иран улсуудын хилийн нэгэн хэсэг болдог. IX зууны үед баригдсан уг хийд нь Сафавид улсын үед болсон газар хөдлөлтөд ихээхэн гэмтжээ.
Капролактам
Шинж чанар
ангилал: хими
Гэгээн Стефаносын хийд
Цахим холбоос
A slide show: (4 min 52 sec).
Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Арменийн диаспора Ангилал:Иран дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:9-р зууны хийд Ангилал:Дорнод Азербайжан Ангилал:Ираны хийд
Тоодог
Тоодог нь Тогоруутаны багийн том биетэй шувуу юм. Манай оронд Дорнод, Хэнтий, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Увс аймгийн зарим зэлүүд талд цөөн тоогоор тааралддаг.
Биеийн бүтэц
Насанд хүрсэн эр тоодог 90-100 см урт биетэй, далавчаа дэлгэсэн урт нь 2.1-2.5 м ба 10-16 кг жинтэй. Хамгийн хүнд жинтэй бүртгэгдсэн нь 21 кг хүрсэн байдаг. Эр тоодог хүзүүндээ урт цагаан, сахлаг өдтэй байна. Эм нь эрээсээ 30% бага биетэй.
Тархлалт
Тоодог нь Испани болон Монгол орны хооронд нутагладаг шувуу юм. Өнөөдрийн хувьд ихэнх нутгуудаар ховордсон шувуунд ороод байгаа юм.
Алексис Родригес
Алексис Родригес (Alexis Rodríguez Valera, 1978 онд төрсөн) — Кубын хүнд жингийн чөлөөт бөх.
Лавлах бичиг
Ангилал:1978 онд төрсөн Ангилал:Кубын бөх Ангилал:Кубачууд
Зорзорын сүм
Цахим холбоос
Ангилал:Ираны дуган Ангилал:Ираны хийд Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Иран дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Өрнөд Азербайжан Ангилал:Бурхан эхийн сүм Ангилал:9-р зууны хийд
Тихо Брахе
Тихо Брахе (Tycho Brahe) нь астрономийн болон гаригийн талаарх оновчтой дэлгэрэнгүй ажиглалтаараа алдартай Данийн язгууртан юм. Тэр үед Данийн, одоо Шведийн муж болох Сконегээс гаралтай түүнийг хүмүүс астрономич, алхимич гэдгээр нь сайн мэддэг байв.
Цахим холбоос
Ангилал:16-р зууны одон оронч Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч Ангилал:Зохиогч Ангилал:16-р зууны утга зохиол Ангилал:Сурвалжит язгууртан Ангилал:Заан одон шагналтан Ангилал:Данийн алхимич Ангилал:Данийн одон оронч Ангилал:Данийн астрологич Ангилал:Даничууд Ангилал:1546 онд төрсөн Ангилал:1601 онд өнгөрсөн
Дмитрий Медведев
Дмитрий Анатольевич Медведев (Дмитрий Анатольевич Медведев; 1965 оны 9-р сарын 14) нь Оросын Холбооны Улсын 3 дахь ерөнхийлөгч, өнөөгийн ерөнхий сайд юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Одооны засгийн газрын тэргүүн Ангилал:Оросын ерөнхийлөгч Ангилал:Оросын ерөнхий сайд Ангилал:20-р зууны эрх зүйч Ангилал:21-р зууны эрх зүйч Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан (колланэ) Ангилал:Газпром Ангилал:Санкт-Петербургийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Санкт-Петербургийн хүн Ангилал:Оросууд Ангилал:1965 онд төрсөн
Кредит карт
Кредит карт нь харилцагчийн бага хэмжээний, богино хугацааны зээлжих хэрэгцээг хангах зориулалттай бүтээгдэхүүн юм. Кредит картын зээлийн эрхийг харилцагчийн тогтмол орлоготой уялдуулан тогтоож, олгох бөгөөд харилцагч олгосон зээлийн эрхийн хүрээнд зарцуулалт хийн, банкнаас тогтоосон хугацаанд буцаан төлөлт хийнэ. Буцаан төлөлт хийсэн дүнгээр харилцагчийн зээлжих эрх дахин үүсч байдаг болно.
Монгол ардын үндэсний соёлын зам
Монгол ардын үндэсний соёлын зам нь 1934 оны нэгдүгээр сараас гарч эхэлсэн “үндэсний оюутан, идэвх анхаарлыг татсан уран зохиол, уран сайхны олон нийтийн зурагт сэтгүүл” бөгөөд Монгол Улсын тусгаар тогтносон хувьсгалт төрийн бодлогод нийцүүлэн, өөрийн үндэсний соёлыг хөгжүүлэх” (58.250) зорилготой байжээ. Сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого нь империализм, феодализмыг эсэргүүцсэн хувьсгалыг туйлд нь хүргэх, улс орны эдийн засгийг хөгжүүлэх, ард түмний аж байдлыг сайжруулах, соёл урлагийг хөгжүүлэх үйлсэд утга зохиол, урлагийн бүтээлээр үйлчлэхэд чиглэгдэж байсан бөгөөд 1934-1940 онд нийт 30-аад дугаар гарчээ. Манай орны утга зохиолын хөгжилтөд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн энэ сэтгүүл “Улс төр”, “Уран зохиол”, “Урлаг”, “Шүүмжлэл” гэсэн тогтмол булан ажиллуулж, тухайн үеийн нийгэм-улс төрийн үйл явдлыг намын бодлогын үүднээс уран зохиолын элдэв хэлбэрээр дүрслэн харуулсан бүтээлүүдийг голлон нийтэлж байв. Д.Нацагдорж, Д.Цэвэгмид, Д.Наваан-Юндэн, С.Буяннэмэх, М.Ядамсүрэн, Г.Сэр-Од, Н.Цэенжав зэрэг зохиолчдын бүтээлийн хамт М.Горькийн “Эх” роман, “Салхич шувууны дуун” зэрэг сонгодог зохиолуудыг орчуулан нийтэлж байжээ.
Кредит карт
Кредит картын төрөл
Кредит карт нь хувь хүн болон байгууллагын гэсэн төрөлтэй байна. Хүвь хүний хэрэгцээнд ашиглагдах карт нь энгийн, алтан, платинум, байгууллагын хэрэгцээнд ашиглагдах карт нь бизнес болон корпорэйт гэсэн ангилалтай байдаг. Тус ангилалын картуудын зээлийн эрхийн хэмжээ болон бүтээгдэхүүний нөхцөл өөр өөр байна.
Кредит картын давуу тал
Богино хугацааны бага хэмжээний санхүүгийн зээлжих хэрэгцээг хангах, зарцуулалтаа эргэн төлсөн дүнгээр зээлжих эрх сэргээгдэх, бэлэн мөнгөний эрсдэлээс хамгаалж бэлэн бус төлбөр тооцоо хийх, орон зай цаг хугацааг хэмнэсэн онлайн төлбөр тооцоо хийх зэрэг олон давуу талтай болно. Түүнчлэн картаараа бэлэн бус төлбөр тооцоо хийгээд банкнаас тогтоосон хугацаанд эргэн төлөлтийг 100% хийсэн тохиолдолд ямар нэгэн хүү тооцогдохгүй болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Ухаалаг карт Ангилал:Таних тэмдэг Ангилал:Онлайн төлбөрийн систем
Монгол ардын үндэсний соёлын зам
Ангилал:1934 онд анх хэвлэгдсэн Ангилал:Монголын хэвлэлийн түүх Ангилал:Монгол хэлээрх хэвлэл мэдээлэл Ангилал:1940-д онд хэвлэгдэхээ больсон
Лаазан залгуур
thumb|right|Schuko төрлийн лаазан залгуур Лаазан залгуур (оросоор розетка буюу монголчилсон үг нь разетк) нь дамжуулах шугамуудыг хооронд нь холбох холбогч залгуур үүргийг гүйцэтгэнэ. Лаазан залгуур нь хананд нүхлэн суулгаж хөдөлгөөнгүй холбох зориулалттай хийц байхаас гадна зөөврийн зориулалтааар битүү олон залгууртай хувилбар ч байдаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Холбогч залгуур
Жереми Лэмб
Жереми Лэмб (Jeremy Lamb, 1992 оны тавдугаар сарын 30,Жоржиа, Норкросс) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-гийн «Шарлотт Хорнетс» багт тоглодог.
Намтар
Лэмб коллежид үнэхээр сайн тоглодог байв. Тоглолт бүрт 20 ба түүнээс дээш оноо авах, оноо авахдаа голдуу холын зайнаас шидэж авдаг гэх мэт хувийн тоглолт сайтай байжээ. Үндэсний коллежийн (NCAA) аваргаар 2011 онд тодорсон.
Оюутны лигт гялалзсан шинэ тоглогчийг 2012 оны драфтаар Хьюстон Рокетс баг сонгосоны дараа Оклахому Сити-Тандер баг Жеймс Харденг Рокетст шилжүүлж оронд нь Лэмбийг авч байв. Шинэ тоглогчдоо Тандер 2012 онд хөгжлийн лигийн  багт бүтэн жил тоглуулахад Лэмб мөн тэнд байв.
Түүнийг «Шарлотт Хорнетс» Люк Риднур, 2016 оны драфтын II тойргийн эрхээр 2015 оны зургадугаар сарын 25-нд элсүүлэв. Коллежийн анд Кемба Уокертой нэгдсэн завшаан дээр нэмэгдээд арваннэгдүгээр сарын 2-нд гурван жилийн 21 сая долларын гэрээ байгуулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Оклахома Сити Тандер багийн тоглогч Ангилал:Шарлотт Хорнетс багийн тоглогч Ангилал:1992 онд төрсөн