cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хар биеийн цацрал
Физик дэхь хар биеийн цацрал нь дараах сэдвүүдэд хөндөгдөх боломжтой:
Ангилал:Квант механик
Эффузив
Магма газрын гадарга дээр бялхан гарч ирж байгаа даралт, бага температурын нөхцөлд богино хугацаанд хөрж талсжихыг эффузив магматизм гэнэ.
Ангилал:Галт уул судлал
Ким Сү-ру
150px|left Ким Сү-ру (김수로; төрсөн нь Ким Сан-жүн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
ОНОСЧ
Орон Нутгийн Оюун Санааны Чуулга (товчоор ОНОСЧ) гэж Бахай шүтлэгийн засаг захиргааны хамгийн анхан шатны байгууллагыг хэлдэг. Жил бүрийн 4 сарын 21-ний ОНОСЧ-оор дэлхий даяар нэгэн зэрэг явагдах сонгуулиар 9-өөс дээш тооны Бахайн хүн амтай орон нутаг бүрт сонгогдоно. Тус байгууллага нь Бахайн үндэсний, дэлхийн удирдах байгууллагын адил 21-ээс дээш насны 9 гишүүнтэй байна.
Фламинго
Фламинго (Flamingo) нь сүргээрээ амьдардаг, намгийн шувуу юм. Америк тивд 4, хуучин ертөнцөд 2 зүйл фламинго тархсан.
ОНОСЧ
Ангилал:Бахай шүтлэг
Фламинго
Зүйлүүд
Фламингогийн 6 зүйл бий.
Ким Сү-ру
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Планкийн тогтмол
Планкийн тогтмол (h гэж тэмдэглэдэг) нь физикийн тогтмол бөгөөд квантын хэмжээг тодорхойлоход хэрэглэгддэг. Квант механикийн онолд чухал үүрэгтэй тогтмол бөгөөд энэ нь квант онолыг үндэслэгчидийн нэг болох Макс Планкийн нэрээр нэрлэгдсэн. Үүнтэй ойролцоо холбогдох хэмжигдэхүүн нь бага Планкийн тогтмол (мөн Диракийн тогтмол гэдэг бөгөөд \hbar гэж тэмдэглэдэг, "h-bar" гэж дууддаг) юм. Планкийн тогтмолыг бас цацарсан фотоны энергийг хэмжихэд ашигладаг. Тухайлбал E=h\nu томъёонд хэрэглэгддэг. Энд Е нь энерги, h нь Планкийн тогтмол бөгөөд \nu нь давтамж болно.
Планкийн тогтмол болон бага Планкын тогтмолууд нь квантчлалыг тодорхойлоход ашиглагддаг.
Ангилал:Түүхий Ангилал:Квант механик
Гутал
Гутал нь хөлийн гадуур хувцас юм.
Паг Чан-үг
Ангилал:1963 онд төрсөн Ангилал:Өмнөд Солонгосын найруулагч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Гутал
Мөн үзэх
Ангилал:Хувцас
Пун Жүнь-ху
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:Өмнөд Солонгосын найруулагч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд
Хань Хю-жү
Хань Хю-жү (солонгосоор 한효주) — 1987 онд төрсөн Өмнөд Солонгосын жүжигчин.
Тоглосон кино
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Дили
Дили (португалаар Díli, дуудлага нь [дий-ли]) бол Зүүн Тимор улсын нийслэл, 193563 оршин суугчтай, тэр улсын тэргүүн хот юм. Номхон далайн дундах Бага Зондын арлуудын дорнод захын Тимор арлын умард эрэгт Дили хошууны (372 км²) дотор 48 км² газар Дили хотод харьяалагдана. Дили хэд хэдэн хот сууринтай хаяа залгадаг. Хотоос умард зүгт Атуаро арал харагддаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Дилийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Хоккайдо
Хоккайдоо - Японы хойд хэсэгт орших хамгийн том арал юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн арал Ангилал:Номхон далайн арал Ангилал:Хоккайдо аймгийн арал Ангилал:Азийн бүсчлэл  Ангилал:Японы аймаг Ангилал:Японы муж
Бахайчууд
Ангилал:Бахай шүтлэг
Блог
Эхэн үед өөрсдийн ажил амьдралын тухай өдрийн тэмдэглэл, тусгай сэдэв гэх мэт хэлбэртэйгээр он цаг дарааллын нарийвчлалтайгаар үзүүлдэг хувийн тэмдэглэл хэлбэртэй вэб сайтууд байсан бол одоо маш олон хэлбэрээр маш том хэмжээний веб сайтуудыг ч блог хэмээх ухагдахуунд багтаан авч үзэж байна. Блогт ихэвчлэн сэтгэгдэл бичих боломжтой байдаг бөгөөд үүгээр дамжуулан блогийн нийтлэгч нь уншигчидтайгаа чөлөөтэй харилцах боломж олгодог нь блогийн нэгэн том давуу тал болдог.
Ийм хэлбэрийн вэб сайтуудыг санал болгодог үйлчилгээг ч мөн ингэж нэрлэх тохиолдол бий. Ихэвчлэн Blog hosting, blog hoster буюу Блог түгээгч, блог хостинг веб сайт гэж нэрлэдэг. Ийм веб сайтууд нь хүмүүст илүү мэдлэг шаардахгүйгээр бүртгүүлээд өөрийн блог, интернет тэмдэглэлийн веб сайтыг нээн ажиллуулах боломжийг олгодог. Ихэвчлэн энэ үйчилгээ нь үнэ төлбөргүй байх бөгөөд зарим нэмэлт үйлчилгээг авахад төлбөр төлөөд авч болох сонголттой байдаг.
Ямамотояма Рюүта
Ямамотояма Рюүта (山本山 龍太, やまもとやま りゅうた, 1984 оны 5 сарын 8 - ) нь Японы Сайтама мужийн Сайтама хотын Ниши дүүргийн уугуул мэргэжлийн сүмоч. Жинхэнэ нэр нь Ямамото Рюү-Ичи (山本龍一, やまもと りゅういち). 193 см өндөр, 272 кг жинтэй. Хүнд жингээ ашиглан баглан түрж гаргахдаа чадмаг. Оргил чансаа нь баруун жигүүрийн 9 дэх маэгашира (2009 оны 5 сар).
Амжилт
<td style="background-color:#CCC">Тэмцээн болоогүй
Гадаад холбоосууд
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Японы сүмоч
Блог
Одоо түүнийг ашигласан сүлжээ, хамтран бичдэг хүмүүсийн бүхэл бүтэн портал сайт хэлбэрт хүртэл ороод байна. Жишээ нь сонирхол нэгтэй хүмүүс хамтран нэг блогийг бичнэ. Хүн бүр дэлхийн өнцөг булан бүрээс шинэ мэдлэг, мэдээлэл, өөрийн хийсэн зүйлийг бусдад аа танилцуулж веб дээрээ бичлэг хийнэ. Блогоор хоорондоо танилцан найзуудтай ч болдог.
Ким Жи-үнь
Ким Жи-үнь (김지운; Ким Жи Ун) — Өмнөд Солонгосын кино найруулагч.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын найруулагч Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Мияваки Жүнко
Мияваки Жүнко (宮脇淳子, みやわき　じゅんこ, 1952- ) нь Японы түүхч. Токиогийн Гадаад Хэл Соёлын Их Сургууль, Кокүшикан Их Сургуулийн зочин багш. Дорно дахины түүх, түүн дотроос Төв Азийн түүхээр мэргэшсэн. Вакаяма аймгийн уугуул. Жинхэнэ нэр нь "Окада Жүнко". Нөхөр нь Токиогийн Гадаад Хэл Соёлын Их Сургуулийн хүндэт профессор, дорно дахины түүх судлаач Окада Хидэхиро.
Баир Бадёнов
Баир Доржиевич Бадёнов (1976 оны зургадугаар сарын 28-нд Оросын Холбооны Улсын Агийн Буриадын Өөртөө Засах Тойрог буюу одоогийн Байгалийн чанад мужийн Могойтын дүүргийн Зугалай тосгонд төрсөн) нь байт харвааны олон улсын мастер. 2007 оны Дэлхийн цомын аварга.
Мияваки Жүнко
Гадаад холбоос
Мияваки Жүнко Ангилал:Монголч эрдэмтэн Мияваки Жүнко Ангилал:Япончууд Ангилал:1952 онд төрсөн
Баир Бадёнов
Намтар
Хувийн болон багийн дүнгээр Оросын хэд хэдэн удаагийн аварга.
Лавлах материал
Ангилал:Оросын байт харваач Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өвөр Байгалын хязгаарын хүн Ангилал:Оросын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Бальжинима Цыремпилов
Бальжинима Цыренжапович Цыремпилов (1975 оны дөрөвдүгээр сарын 9-нд Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Закаменьский районы Улекчин тосгонд төрсөн) нь байт харвааны тамирчин, гавъяат тамирчин.
Idexx Laboratories
IDEXX Laboratories, Inc. (nasdaq: IDXX) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын олон улсад үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгж бөгөөд тэжээвэр амьтан, мал, шувууны аж ахуй, усны туршилт, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, хөгжүүлэлт, борлуулалтаар мэргэшсэн компани аж. 1983 онд байгуулагдсан энэхүү аж ахуйн нэгжийн төв нь Мэн Муж Улс дахь жижиг хот Уэстбрукт байрлах ба харин европ дахь төв нь Нидерландын Хоофддорпод байрладаг. Тус компани дэлхийн 175 гаруй улсад бүтээгдэхүүнээ борлуулах ба 7000 гаран ажилчдыг бүтэн буюу хэсэгчилсэн цагаар ажиллуулдаг (мэдээ: 2017 оны арванхоёрдугаар сарын 31) байна.
Бальжинима Цыремпилов
Лавлах бичиг
Ангилал:Оросын байт харваач Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Байт харвааны дэлхийн аварга Ангилал:Байт харвааны европын аварга Ангилал:Оросын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Idexx Laboratories
Эшлэл
Ангилал:NASDAQ-100-ийн аж ахуйн нэгж Ангилал:1983 онд байгуулагдсан
Резистор
Эсэргүүцлийн хэмжээ нь резстор дээр унаж хүчдэлийн утгыг түүгээр гүйж буй гүйдлийн утганд харьцуулсантай тэнцэнэ.
Эсэргүүцлийн хэмжээг тогтоох
Ихэнх эсэргүүцлүүд нь түүний хэмжээг заах өнгийн зураас бүхий тодорхойлогчтой. thumb|center|400px|left
Хэвлэмэл хавтанд байрлуулсан резистор дээр хэмжээг нь тоогоор дүрсэлсэн байдаг. Эсэргүүцлийн хэмжээг мултиметр эсвэл Омметр ашиглан тодорхойлж болно.
Гадаад холбоос
Ангилал:Электроник Ангилал:Цахилгаан соронзон
Япон Википедиа
Япон Википедиа (ウィキペディア日本語版, Wikipedia Nihongo-ban) бол үнэ төлбөр, цалин хөлсгүй, сайн дурын чармайлгаар баяжих Википедиа цахим нэвтэрхий толийн Япон хэл бичгийн хувилбар юм. 2001 оны 3-р сард сүлжээнд байршсан. 2012 оны 12-р сард 840,000 гаран өгүүлэлтэй байгаа нь Англи, Герман, Франц, Нидерланд, Итали, Испани, Орос, Польшын ард байх есдүгээр дэлгэр хувилбар гэж мэдүүлнэ.
Зураг
Ангилал:Википедиа хэлээр Ангилал:Япон хэл
Пахарос арал
Пахарос арал (Farallon de Pajaros, Фаральён дэ Пахарос, испани хэлээр "Шувуутай хадат арал" хэмээх утгатай) нь Марианы арлуудын хойд үзүүрийн арал. Уракас арал (Uracas) гэж нэрлэгдэх нь бий.
Умард Марианы арлуудад харьяалагдах бөгөөд байршил нь умард өргөргийн 20°33′, дорнод уртрагийн 144°54′, Сайпан арлаас хойд зүгт 600км-ийн зайд оршино. Конус хэлбэртэй, хүн амьдардаггүй идэвхтэй галт уул бүхий арал бөгөөд 50 мянган жил орчмын өмнөөс галт уулын хэлбэр дүрсийг олж эхлэн, 20-р зууны дунд хүртэл идэвхтэйгээр оргилж байсан. Хамгийн сүүлд 1967, 1989 онуудад оргилсон.
Талбай нь 2.0км2, арлын төв хэсэгт байх уулын оргил нь д.т.дээш 319 метр өргөгдсөн. Хөрс нь лав болон галт уулын үнсээр бүрхэгдсэн байдаг тул ургамал цөөтэй. Далайн шувууд олноор амьдарч, үүрлэдэг. Умардын арлуудын онгон байгалийг хамгаалах бүс нутагт хамаарагддаг.
Каролины арлуудын өнөөгийн оршин суугчид Филиппиний тэнгисийг гатлан ирэх замдаа энэ арлын оргилж буй галт уулын гэрлээр баримжаалж, гэрэлт цамхаг болгон ашиглаж байсан домогтой.
Зам харилцаа
Тогтмол тээвэр байхгүй. Сайпан арлаас усан онгоц, нисдэг тэрэг гэрээгээр үйлчилдэг.
Пахарос арал Пахарос арал
Хойд Газар
Хойд Газар (Северная Земля) нь Хойд мөсөн далайд орших Оросын Холбооны Улсын эзэмшлийн олтриг юм. Нийт талбай нь 37,000км2 орчим. Красноярскийн хязгаарт хамаарна. Арктикийн судалгааны баазыг эс тооцвол хүн амьдардаггүй.
Хойд өргөргийн 78-81, дорнод уртрагийн 90-106 хэмийн хооронд байрладаг.
Өмнө талаараа 60км өргөнтэй Вилькицкийн хоолойгоор Таймырын хойгоос тусгаарлагддаг. Баруун талд нь Карын тэнгис, зүүн талд нь Лаптевын тэнгис бий.
Дэлхий дээр хамгийн сүүлд нээгдсэн олтригт тооцогддог. 1913 оны 4 сард Б.Вилькицкий тус олтригийг нээж, 2-р Николай арал хэмээн нэрлэхдээ ганц том арал гэж бодож байсан аж. 1930-1932 онд Г.Ушаков нарийвчилсан судалгаа хийж, Шинэ Газар хэмээн нэрлэсэн түүхтэй.
Цагийн бүс
Тус бүс нутаг нь Красноярскийн цагийн бүс буюу UTC+7 бүст багтах бөгөөд зуны цагийн үед UTC+8 болно.
Арлууд
Ангилал:Азийн арлын бүлэг Ангилал:Оросын арлын бүлэг Ангилал:Умард мөсөн далайн арлын бүлэг Ангилал:Красноярскийн хязгаарын газар зүй Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг
Зүүн Тимор
Зүүн Тимор, албан ёсоор Бүгд Найрамдах Ардчилсан Тимор-Лесте Улс нь Зүүн өмнөд Азид орших орон юм. Энэ оронд Тимор арлын тал, Атауро, Жака, Индонезийн эзэмшил дэх Баруун Тиморын Оэкусси-Амбено хамаарагддаг.
Эшлэл
Ангилал:Азийн орон Ангилал:Арлын орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Португал хэлтэй орнуудын хамтын нийгэмлэгийн гишүүн орон
Новосибирскийн арлууд
Новосибирскийн арлууд (Новосиби́рские острова) нь Хойд мөсөн далайд, Сибирийн зүүн хойд эргийн орчимд, Лаптевын тэнгис ба Дорнод Сибирийн тэнгисийн хооронд орших арлууд юм. Оросын Холбооны Улсын Бүгд Найрамдах Саха улсад харьяалагдана. Анжу арлууд, Ляховскийн арлууд, Де-Лонгийн арлууд хэмээх 3 бүлэг арлуудаас бүрддэг.
Анжу арлууд
Нийт талбай нь 29,000 км² орчим.
Ляховскийн арлууд
Нийт талбай нь 6,100 км² орчим.
Де-Лонгийн арлууд
Нийт талбай нь 228 км² орчим.
Хар бие
thumb|303px|Температур багасах тусам хар биеийн цацралын муруйн орой бага эрчимтэй урт долгионы уртан дээр ирж байна. Хар биеийн цацралын графикийг мөн Ðåëåé-Æèíñийн сонгодог загвартай харьцуулдаг.
Хосе Рауль Капабланка
Хосе Рауль Капабланка (José Raúl Capablanca, 1888 оны 11 сарын 19 - 1942 оны 3 сарын 8) нь Кубын дипломатч, шатарчин бөгөөд шатрын дэлхийн аварга байв.
Новосибирскийн арлууд
Цагийн бүс
Ангилал:Азийн арлын бүлэг Ангилал:Оросын арлын бүлэг Ангилал:Умард мөсөн далайн арлын бүлэг Ангилал:Сахагийн газар зүй Ангилал:Туйл судлал Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг
Хар бие
thumb|303px|Хар биеийн цацралын өнгө нь түүний температураас хамаардаг бөгөөд [[Планкын төвлөрөл гэгддэг тэдгээр өнгөний төвлөрөлийг CIE 1931 x,y координатууд дээр харуулав.]]
Физикт хар бие гэдэг нь өөр дээрээ тусаж буй бүх цахилгаан соронзон цацралыг шингээдэг биеийг хэлдэг. Ямар ч цацрал түүнийг нэвтрэхгүй бөгөөд мөн түүнээс ойдоггүй. Үүний нэр нь үл нэвтрэх болон үл ойх шинж чанарыг нь илтгэдэг. Эдгээр шинж чанар нь хар биеүүдийг дулааны цацралын идеаль үүсгүүрүүд болгож өгдөг. Тиймээс тэдгээрийн цацруулж буй цахилгаан соронзон цацралын хэмжээ болон туяа нь температураасаа шууд хамаардаг. Ойролцоогоор 700 К-ээс (430 °C) бага температуртай хар биеүүд нь харагдах долгионы урттай үед маш бага цацрал цацруулдаг бөгөөд хар төлөвт оршдог. Харин энэ температураас дээш хэмтэй хар биеүүд нь харагдах долгионы урттай улаан гэрлээс эхлэн температур ихсэх тусам улбар шар, шар, цагаан гэрэл болж хамгийн сүүлд хөх гэрлийн цацралыг цацруулдаг.
"Хар бие" гэдэг нэр томъёог анх 1860 онд Густав Кирхгоф оруулж ирсэн. Хар биеийн цацруулж буй гэрлийг Хар биеийн цацрал (эсвэл заримдаа нүхний цацрал гэдэг) гэж хэлдэг бөгөөд энэ нь квант механикийн түүхэнд онцгой байр суурь эзэлдэг.
Аляскын нуруу
Аляскын нуруу (Alaska Range) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Аляска муж улсын Номхон далайн эрэгт ойрхон, Аляскын булангийн дагуу байрлах нуруу. Боржин чулуун хадаас тогтох бөгөөд хагаралаас үүссэн нуруу юм. Аляскын төмөр зам дайрч өнгөрөх Брод даваагаар баруун, зүүн хэсэгт хуваагдана.
Зүүн хэсэг нь мөсөн гол олонтой бөгөөд баруун хэсэгт нь Хойд Америкийн хамгийн өндөр цэг болох Денали оргил (д.т.д. 6191 метр) байдаг. Аляскын нурууны 7800 км2 орчим хэсэг нь Деналигийн үндэсний хүрээлэнд (Denali National Park and Preserve) харьяалагдан хамгаалагдсан.
Планкийн хууль
thumb|right|300px|Хар биеийн спектр Ерөнхий мэдээлэлийг хар биеээс үзнэ үү.
Физикт Планкийн хууль нь T температуртай хар биеийн бүх долгионы уртад дахь цахилгаан соронзон цацралын спектр нягтыг тодорхойлдог. \nu давтамжаас хамаарсан функц хэлбэрээр Планкийн хуулийг томъёолдог:
Долгионы урт \lambda-аас хамаарсан функц хэлбэрээр (цааш хуваагдашгүй хамгийн жижиг биет өнцгийн хувьд) бичвэл:
Дулаан цацралын Кирхгофын хууль
Термодинамикт Дулаан цацралын Кирхгофын хууль буюу заримдаа Кирхгофын хууль гэж хэлэгддэг энэ хууль нь халсан биеийн цацрал болон шингээлтийг харуулсан ерөнхий илэрхийлэл юм. Термодинамик тэнцвэрийн ерөнхий асуудлуудаас улбаалан 1859 онд Густав Кирхгоф энэ саналыг дэвшүүлэн тавьсан (1861 онд батлагдсан).
Зарим тэг биш температурт бие цахилгаан соронзон энерги цацруулдаг. Хэрэв энэ нь абсолют (төгс) хар бие бол тусч буй бүх гэрлийг шингээж хар биеийн цацралын томъёо ёсоор энерги цацруулна. Ангилал:Термодинамик
Планкийн хууль
Дараах хүснэгт нь тэмдэгт бүрийг СИ системийн нэгжээр илэрхийлж тодорхойлолтыг нь харуулсан байна:
Эшлэл
Ангилал:Квант физик Ангилал:Статистикийн физик Ангилал:Цацраг Ангилал:Макс Планк
Гал
thumb|right|Шатаж буй шүдэнз Гал нь ямарваа эд шатах үзэгдэл, эсвэл уг үзэгдлийн нэг үе юм. Аливаа зүйл шатахад суларсан энерги нь гэрэл болж хувирч, бас дулаан ялгаруулна. гал нь гэрэл, дулаан, утаа ялгаруулж явагдах физикийн үзэгдэл, химийн урвал юм. Гэрэл, дулаан, утаа, үнс нурмыг шатлагын бүтээгдэхүүн гэнэ
Соёл иргэншил ба гал
Хүн төрөлхтөн хэзээнээс галыг ашиглаж эхэлсэн нь тодорхойгүй. Гэнэт гал гаргаж чаддаг болсон байх боломжгүй тул анхандаа аянга буух, ойн түймэр зэргээс болж шатаж буй модны мөчир зэргийг урц агуйдаа авчирч, галны үндэс болгон хадгалж байсан болов уу гэсэн таамаглал бий. Одоогоор олдоод буй, гал хэрэглэж байсан хамгийн эртний ул мөр нь Өмнөд Африкийн Сваршкранс агуйгаас олдсон, 150 мянган жилийн өмнөх ул мөр юм.
Хүн төрөлхтөн галыг гэрэл, дулаан гаргах, араатнаас биеэ хамгаалах, хоол хүнсээ болгох зэргээр ашигладаг. Үүнээс гадна гал нь хүний хөгжилд хүртэл нөлөөлсөн. Гал хэрэглэх болсноор хүний уураг тархины хэмжээ ихэссэн.
Хүн төрөлхтний сэтгэлгээний соёлд гал нь томоохон байр суурь эзэлдэг. Эртний Грек болон Хятадын гүн ухаанд галыг химийн элементийн нэг гэж тооцдог байв. Мөн галыг шүтдэг шашин байдаг (Зороастризм). Гэхдээ гал нь гал түймэр, дайны гал гэх мэт үхэл, эвдрэлийг билэгдэх тохиолдол бий.
Гал түймэр
Гал нь хяналтанд байвал хүн төрөлхтөнд асар их ашиг тус авчирдаг боловч хүний хяналтаас гарах нь гай гамшиг авчрах тохиолдол бий. Гал түймрийг унтраахын тулд гал унтраагч, гал түймэртэй тэмцэх газар хэрэг болно. Энэ гай гамшиг нь асар их хөнөөлтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Гэрэл
Зуунмод
Зуунмод — Монгол улсын Төв аймгийн засаг захиргааны төв, 14660 хүнтэй хот.
Мөн аймгийн 27 сумын нэг юм. 19.18 км² газар нутагтай. Дотроо 6 багт хуваагддаг.
Түүх
1733 онд Зуунмодноос 4-8 км зайнд Манзуширын хийд босчээ. Төв аймгийн засаг захиргааны төв Улаанбаатарт байсныг 1942 онд салган Богд хан уулын өвөрт гаргаж Зуун модны аманд суурин үүсгэсэн.
БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1942 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдрийн 17 дугаар тогтоолоор Төв аймгийг Улаанбаатар хотоос Зуунмодны амны Сэрүүн Дэнжид төвлөрүүлэх шийдвэр гаргасан билээ. Төв аймаг анх Богдхан уулын өвөрт шилжин байрласан үед бие даасан төр захиргааны анхан шатны байгууллага байхгүй байлаа. Энэ ажил хэрэгжин эхэлсэн үе 1942 онд Зосын давааны ард байрлаж байсан Сэргэлэн сумын төвийг нүүлгэн ирүүлж Засаг захиргааны харъяалал бий болгосноор Зуунмод хот үүсч хөгжих эхлэл тавигдсан байна.
Үүнээс хойш 1960 онд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 109 дүгээр зарлигаар Засаг захиргааны зохион байгуулалтанд өөрчлөлт оруулан аймгийн төвд хороо захиргаа байгуулж, Сэргэлэн сумаас тусгаарлан бие даасан төрийн захиргааны анхан шатны нэгж байгуулагдсан байна.
Одоогийн байдлаар Зуунмод сум /хот/-ын Засаг даргын Тамгын газар нь Засаг дарга, Засаг даргын орлогч, ЗДТГ-ын дарга, Хууль эрх зүйн мэргэжилтэн, Санхүүгийн албаны дарга, Төрийн сангийн мэргэжилтэн, төсвийн ерөнхий нягтлан бодогч, Дотоод ажил, хяналт шинжилгээ үнэлгээ хариуцсан мэргэжилтэн, Нийгмийн хөгжлийн  мэргэжилтэн 2, ХАА-н тасаг 3, Архив, бичиг хэргийн эрхлэгч, ОНИМТөвийн ажилтан, ЗД-ын туслах, гадаад харилцааны ажилтан, Нярав, Жижүүр, Үйлчлэгч, Захирагчийн ажлын албанд Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, Худалдан авах ажиллагаа хариуцсан мэргэжилтэн, Дэд бүтэц, хот тохижилт хариуцсан мэргэжилтэн, багийн Засаг дарга 6, зохион байгуулагч 6, сахиул, хэсгийн ахлагчийн орон тоотой ажиллаж байна.
Газар зүй
Богд хан уулын өвөрт далайн түвшнээс дээш 1200 м өндөрт байна. Улсын нийслэл Улаанбаатар хотоос баруун урд зүгт 43 км зайтай оршдог юм.
Хүн ам зүй
2006 оны тооцоогоор Зуунмод хотод 14660 хүн оршин сууж байна.
Мал аж ахуй
2004 оны байдлаар 24000 орчим толгой мал тоологдсоны 8,500 нь ямаа, 12,000 нь хонь, 2,000 нь үхэр, мөн адуу байсан бөгөөд тэмээ байхгүй.
Зуунмод хотын дарга нар :
САНЖМЯТАВЫН ДАШЗЭВЭГ 1966-1980 он хүртэл 15 жил
Зураг
thumb|center|500px|Алсын хараа бараа
Ангилал:Монголын аймгийн төв Ангилал:Монголын хот ! Ангилал:Төв аймгийн суурин Ангилал:Монголын суурин
Дэлхийн долоон гайхамшиг
Дэлхийн долоон гайхамшиг, тодруулбал дэлхийн долоон эртний гайхамшиг гэж хүний гараар бүтээгдсэн уран нарийн хийц бүхий түүхийн сонгодог үеийн маш алдартай барилга байгууламжуудаас шалгаруулан нэрлэдэг. Энэ бүтээлүүд нь Газар дундын тэнгисийн эрэг орчмын нутгуудад бүтээгдсэн барилга байгууламжууд бөгөөд Эртний Грек хүмүүсийн үзэл бодлоор илэрхийлэгдсэн байдаг. Энэ жагсаалт нь дундад зууны болон орчин цагийн гэх мэт Дэлхийн гайхамшгуудын хувилбарууд байдаг.
Эртний дэлхийн 7 гайхамшиг
Түүхч Геродот /МЭӨ484 – 425/, эрдэмтэн Киренегийн Каллимакус /МЭӨ 305-204 он орчим/ эртний үеийн “7 гайхамшиг”-ийн жагсаалт хийсэн нь Александрия хотын музейд хадгалагддаг байсан тухай бичигдсэн байдаг ч өнөө үед уг бичээсүүд хадгалагдаж үлдээгүй байна. МЭӨ 140 оны үед Сидоны Антипатер энэхүү гайхамшигуудын жагсаалтыг эмхлэн нэгтгэж, байгууламжуудын бүтцийг тайлбарласан яруу найраг тууривжээ.
“...Би хос дугуйт тулааны морин тэрэг явж болохуйц зам бүхий Вавилоны өргөн хэрэм, дүүжинт цэцэрлэг, Олимп уулын Зевс, Родосын Гелиос, агуу Пирамидууд, Мауссолосын бунханг нүдээрээ үзсэн боловч тэдгээрийн аль нь ч үүлсийн дээр сүндэрлэх Артемисийн сүмийн гуа үзэсгэлэнг үл гүйцэх билээ...” Антипатер, Грекийн утга зохиолын цоморлиг, IX.58
VI зууны сүүлч үеэр инженер Византын Фило хүснэгтээр зохион гаргажээ.
Грекчүүд энэхүү зүйлсийг гайхамшиг гэхээсээ илүү заавал үзэх ёстой байгууламжууд гэж тооцдог байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Эртний дэлхийн гайхамшиг
Устөрөгч
Хэвийн нөхцөлд өнгө, үнэргүй. Атом жин нь 1.00794 гр/моль, хамгийн хөнгөн, орчлон ертөнц дээрх хамгийн өргөн тархалттай химийн элемент. Дэлхий дээр устөрөгч дангаараа маш ховор, үйлдвэрлэлийн нөхцөлд метанаас ялгаж авна. Устөрөгч нь 3 янз байдаг ба цөм нь 1 протоноос тогтсоныг зүгээр устөрөгч гэх ба харин 1 протон, 1 нейтроноос тогтсоныг дейтерий гэнэ. Харин 1 протон, 2 нейтроноос тогтсоныг тритий гэдэг. Атомыг нь нэрлэхдээ устөрөгч, дейтон, тритон гэж тус тус нэрлэдэг.
Эшлэл
Ангилал:1-р үеийн элемент Ангилал:Түлш Ангилал:Шатагч хий !Устөрөгч Ангилал:Хөргөx бодис Ангилал:Хүнсний нэмэлт бодис
И Бён-хонь
И Бён-хонь (이병헌; 1970 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын нэрт жүжигчин.
Жүжигчин
И Бён-хонь анхныхаа киногоор 1992 онд шилдэг жүжигчнээр шалгараад эхэлсэн.
2002 оны Сун Хе-гютэй хамтран тоглосон «Бүгдийг нь» кино хоёр жүжигчнийг ихээр алдаршуулсан.
2009 онд «Айрис» кинонд Ким Тэ-хитэй хамтран тоглосон бол 2012 оны Куанхэ вангийн дүрээрээ мөн л олон шан авчээ.
Гэр бүл
И Бён-хонь 1970 онд Сөүлд төрсөн. Ханьян их сургуульд франц хэл судалж, Чүнъан их сургуульд театр киноны урлагийн мэргэжлээр суралцжээ. Түүний төрсөн дүү И Ынь-хи нь 1996 оны Өмнө Солонгосын гоо бүсгүй.
И Бёнхонь 2004 он хүртэл жүжигчин Сун Хе-гютэй үерхэж байсан.
И Бёнхонь 2013 онд жүжигчин И Минь-жонтой гэрлэж, 2015 онд хүүхэдтэй болжээ.
Хүчилтөрөгч
Хүчилтөрөгч нь химийн элемент, атомын дугаар нь 8, химийн тэмдэглэгээ нь O. Өнгө, үнэргүй хий. 1772 онд анх нээгдсэн.
Дэлхий дээр хүчилтөрөгч нь ихэвчлэн бусад химийн элементүүдтэй ионы, эсвэл ковалент холбоогоор холбогдон оршино. Жишээ нь, ус (H2O), цахиурын давхар исэл (SiO2, элсний үндсэн бүрэлдэхүүн), төмөрийн усан исэл (Fe2O3) гэх мэт.
Изотопи
Хүчилтөрөгчийн 17 изотопи (атом масс нь 12-28 хүртэл) мэдэгдэж байгаагаас 16O, 17O, ба 18O гэсэн 3 тогтвортой изотопитой. 16O нь хамгийн өргөн тархалттай (>99.7%) изотопи юм. Бусад бүх изотопиуд нь тогтворгүй бөгөөд хагас задралын хугацаа нь 3 минутаас бага байна.
Эшлэл
Ангилал:2-р үеийн элемент Ангилал:Амьсгалын хий Ангилал:Радикал (хими) Ангилал:Хор эсэргүүцэгч бодис Ангилал:Хүнсний нэмэлт бодис Ангилал:Түргэн тусламжийн үеийн эмийн бодис Ангилал:Эмийн бодис
Таймырын хойг
Тус хойгийн нутаг нь бүхлээрээ Оросын Холбооны Улсын Красноярскийн хязгаарын бүрэлдэхүүний Таймырын автономит тойрогт харьяалагдана.
Хамгийн хойд цэг нь Челюскиний хошуу (хойд өргөргийн 77 хэм 43 минут, умард туйлаас 1,300км орчим зайтай) бөгөөд энэ нь Евразийн хамгийн хойд цэг болно. Хойд талд нь Вилькицкийн хоолойгоор тусгаарлагдсан Хойд Газар олтриг оршдог.
Хойгийн төвөөр 1,000 м орчим өргөгдсөн Быррангийн нуруу хөндөлдөх бөгөөд түүний өмнөд суганд Таймыр нуур бий.
Ангилал:Азийн хойг Ангилал:Оросын хойг Ангилал:Хойд мөсөн далайн хойг Ангилал:Красноярскийн хязгаарын газар зүй
Цусны бүлэг
Түүх
Английн нэрт эрдэмтэн В.Харвейгийн нээлтийн дараа (1578-1657) судсаар дамжуулан цус сэлбэх санаа төржээ. 1667 оны 6-р сарын 15-нд философийн профессор Жеан Денис, операторч Еммеретз нар анх удаа цус сэлбэжээ. Гэвч цусны бүлгийн талаар мэддэггүй байсан тул нэлээн хүн нас барсан байна. 1901 онд Австри эмч Ландстейнер цусны эхний 3-н бүлгийг тогтоож A、B、C гэж нэрлэж байсан. С нь сүүлд О гэж нэрлэгдэх болсон байна. Дараа нь АВ бүлгийг тогтоосноор цус сэлбэх ажиллагаа шинжлэх ухааны үндэстэй болж түгэн тархжээ. Ландстейнер хүмүүс (1-О, 2-А, 3-В, 4-АВ) гэсэн 4 бүлгийн цустай байдгийг тогтоож, энэ нь Менделийн хуулийн дагуу эцэг эхээс хүүхдэд нь удамшдагийг ажиглажээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Цус Ангилал:Цус судлал Ангилал:Сэлбэх анагаах ухаан
Хайлш
Хайлш гэдэг нь хамгийн багадаа хоёр болон түүнээс дээш элементээс бүрэлдэх бөгөөд энэхүү нэгдэл нь металлын үндсэн шинж чанар болох металлын холбооны кристалл бүтцийг үзүүлэх ёстой юм. Хайлшинд байх элементүүдийн харилцаа болон хоорондын шинж чанарын нөлөөлөл нь үндсэн гурван хүчин зүйлээс хамаарна. Үүнд: Эдгээр хүчин зүйлүүд нь нэг элемент нь нөгөөдөө уусах буюу уусгах чадвар болон цаашлаад тухайн элемент тодорхой холимог нэгдэлтэй эсвэл цэвэр нэгдлүүдтэй нэгдэн хайлш үүсгэх, үүсгэхгүйг тогтоож өгдөг.
Шинж чанар
Хайлшийн элемент нь үндсэн элементтэй нэгдэн хатуу нэгдэл (нэг фазын хайлш) үүсгэх эсвэл хэд хэдэн фазыг ч үүсгэх бололцоотой. Нэг фазын хайлшны шинж чанарыг голчлон химийн найрлагаар нь тогтоож болдог бол олон фазын хайлшийн шинж чанарыг тогтоохын тулд химийн найрлагаас гадна фазын тархалт (мөхлөг) ихээхэн нөлөөлнө. Суурь металл болон хайлш үүсгэн холигдож байгаа хольц элементүүдийг хайлшийн бүрэлдхүүн гэж бас нэрлэдэг. Холимог кристалл бүтэц нь хатуулаг болон суналтын тэсвэржилт өндөртэй боловч үндсэн металлаас хайлалтын температур харьцангуй бага байдаг.
Цэвэр металл нь зөөлөн, агаар, усны нөлөөгөөр хялбархан коррозид ордог ,зөөлөн учраас ахуйн хэрэглээнд тохирдоггүй. Иймд ихэнх металл эдлэлийг өөр металлтай хольж хайлш үүсгэн шинж чанарыг нь өөрчлөн хэрэглэдэг.
Хайлшийн бат бөх чанар цэвэр металлыг бодвол үргэлж илүү байна.
Мөн үзэх
Ангилал:Металлург
Томас Альва Эдисон
Томас Альва Эдисон (1847 оны 2 сарын 11 - 1931 оны 10 сарын 18) нь амьдралыг хамгийн ихээр хялбарчилсан нээлтүүдийг хийсэн АНУ-ын зохион бүтээгч, бизнесмен байв.
Тэрээр АНУ-д нэг мянга давсан бусад орнуудад 3 мянган зохион бүтээгчийн нээлтийн эрхийг авсан байдаг. Хамгийн гол нээлтүүд нь цахилгаан гэрэл, нүүрстөрөгчийн эсэргүүцэлтэй харилцуур утас, дуу бичлэгийн машин фонограф болон кино гаргадаг машин кинофотограф юм. Мөн туршилт хийх зориулалттай анхны үйлдвэрлэлийн, шинжилгээ судалгааны лабораторийг байгуулжээ.
Бага нас
1730 оны орчим Голландаас Америк руу өвөг эцэг тээрэмчин Эдисоны гэр бүл нүүж иржээ. 1837 онд Канадад эдийн засгийн хямрал, газар тариалангийн хомсдолын нөлөөн дор бослого гарч, бага Самуэль оролцов. Гэсэн хэдий ч засгийн газрын цэргүүд бослогыг дарж, Самуэл шийтгэлээс зайлсхийхийн тулд Майлен (АНУ, Охайо) руу дүрвэхээс өөр аргагүй болжээ. 1839 онд тэрээр Нэнсиг хүүхдүүдийн хамт нүүлгэж чаджээ. Эдисоны бизнес сайн явж байсан. Эдисоны яг энэ үед Майлен хотод 1847 оны 2-р сарын 11-нд түүний хүү Томас Алва мэндэлжээ.
Эдисон бага насандаа ердөө 3 сар л сургуульд явжээ. Томас Алва хүүг бага байхад нь Аль гэж дууддаг байсан бөгөөд энэ үед тэрээр улаан эсэргэнэ туссаны улмаас сонсгол нь муудсан боловч үүнийг нь ойлгоогүйгээс сурах чадваргүй гэсэн тодотголтойгоор түүнийг сургуулиас гаргажээ. Сургуулиас гарсны дараа ээж нь гэрээр боловсрол олгон түүний хамгийн гол онцлог чанар болох эцэс төгсгөлгүй сониуч зангийн суурийг тавьж өгчээ. Хэсэг хугацааны дараа Эдисонд тусгай багшаар хичээл заалгаж эхэлсэн бөгөөд анхны туршилтаа 10 настайдаа гэрийнхээ дээврийн хонгилд хийж, энд л хими, электрон орчны тухай ерөнхий ойлголтыг өөрөө сурчээ. Тухайн үеийн шинжлэх ухаан, техникийн бараг бүх мэдээллийг агуулсан Ричард Грин Паркерын "Байгалийн ба туршилтын философи" номыг уншсан байна. Тэрээр номонд дурдсан бараг бүх туршилтыг хийж үзсэн байна.
12-тойгоосоо төмөр замд сонин зарж мөнгө олж эхэлжээ. 16 настайдаа санамсаргүй цахилгаан мэдээний холбоочинтой танилцсан байна. Нэгэн бяцхан хүүг галт тэргэнд дайруулахаас аварчээ. Хүүгийн эцэг цахилгаан мэдээний холбоочин байсан бөгөөд Эдисонд цахилгаан мэдээний талаар зааж сургажээ. Ийнхүү цахилгаан мэдээ дамжуулагч болсон Эдисон хажуугаар нь шинэ туршилт хийж, мөн сүүлийн үеийн техникийн дэвшлийг ч судалж байлаа. Эвдэрсэн багажийг засч сэлбэхдээ маш гаргууд болсон учраас хүмүүс түүнийг алтан гартан гэж нэрлэдэг болжээ.
Зохион бүтээгч болсон нь
1869 онд Нью Йоркийн үнэт цаасны арилжаа явагддаг алдарт Уолл Стрит гудамжинд алтны арилжаа эрхэлдэг нэгэн компаниас Эдисоныг дууджээ. Учир нь алтны ханшийн талаар мэдээлэл авдаг цахилгаан мэдээ дамжуулагч нь эвдэрсэн байлаа. Эдисон богино хугацаанд дамжуулагчийг засахад үүнийг харсан цахилгаан мэдээ дамжуулагч төхөөрөмжийн Вестерн Юнион компани түүнд хувь нийлүүлэгчийн үнэт цаасны ханшийн өөрчлөлтийг тэр даруйд нь мэдээлж чадах төхөөрөмж захиалжээ. Эдисон хамгийн анхны чухал нээлт болох энэ захиалгыг хийжээ.
1876 онд "Нээлтийн үйлдвэр" нэртэй хувийн лаборатороо байгуулжээ. Энд өөрийн сонирхсон салбар бүрт судалгаа, туршилт хийж байлаа. Нью-Жерси дэх Менло паркт дэлхийн анхны үйлдвэрлэлийн лаборатори байгуулж шинэ нээлтүүд хийсээр байлаа. Тэр жилдээ бас нэг чухал нээлт хийсэн нь, урд нь Александр Грахам Беллийн зохион бүтээсэн харилцуур утсанд дууны өнгийг илүү тод болгодог өсгөгч нэмж хийсэн юм. Үүний дараа 1877 онд фонографыг зохион бүтээсэн нь анхны авиа тэмдэглүүр болжээ.
Фонографын дараа Эдисон цахилгаан гэрэл хийхээр махран оролдож эхлэв. Английн зохион бүтээгч Жозеф Сван 20 жилийн турш үүнийг туршсан байна. Чийдэнгийн бөмбөлөгийг анх Жозеф Сван бүтээсэн ч шил нь хагарах юмуу эвдэрсэн үед холболтыг дахин шинэчлэх хэрэг гардаг байлаа. Өөрөөр хэлбэл одоогийнх шиг зүгээр л шинэ шил эргүүлж оруулалгүй, заавал системийг шинэчилдэг байв. Тусгай эрчим хүч үүсгүүр болон тараах системийг Эдисон анх бодож олжээ. Анхны цахилгааны шугам сүлжээг Нью-Йоркт Эдисоны төлөвлөгөөний дагуу байгуулжээ.
1887 онд Нью-Жерсид Эдисоны туршилтын лабортори байгуулагдсан нь технологийн томоохон төв гэмээр болжээ. Эндээ өмнөх бүтээлүүдээ сайжруулах, шинэ нээлт хийхээр ажилладаг байсан ажээ. 1891 онд анхны киноны төхөөрөмж болох кинофотографийг зохион бүтээжээ. Парист ах дүү Люмере энэ аргаар нь кино зураг авах төхөөрөмж болгон хэрэглэжээ. Эдисон бусдын зохион бүтээсэн бүтээлүүдийг илүү сайжруулсан зүйл ч байгаа бөгөөд нэгтгэн дүгнэх чадвар нь амжилтанд хүргэж байлаа. Мөн түүний бүтээлийн зарим нэгийг хожим засаж сайжруулсан нь ч бий. Жишээ нь цахилгаан чийдэн дэх хоёр электродын дундуур цахилгаан гүйдэл явуулахад нэг нь халдаг. Эдисоны нөлөө гэж нэрлэдэг энэ нээлтэнд үндэслэн хожим нь цахилгаан дамжуулах хоолой гуурс хийжээ.
Эдисон хоёр дахин гэрлэж зургаан хүүхэдтэй болжээ. Насан эцэслэтлээ шинэ нээлт хийхээр оролдож байлаа. Түүний ажиглалт, туршилтаа тэмдэглэсэн 3400 дэвтэр үлдсэн байна.
Томас Эдисон 1931 оны 10-р сарын 18-нд Нью-Жерси мужийн Вест Оранж дахь гэртээ чихрийн шижин өвчний хүндрэлийн улмаас нас барж, 1886 онд Мина Миллерт хуримын бэлэг болгон худалдаж авсан байшингийн арын хашаанд оршуулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Киноны техникийн анхдагч Ангилал:Дуугүй киноны хүн Ангилал:Цахилгааны инженер Ангилал:Зай зохион бүтээгч Ангилал:Цахилгаан техникийн бизнесмен Ангилал:АНУ-ын зохион бүтээгч Ангилал:19-р зууны бизнесмен Ангилал:20-р зууны бизнесмен Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (командлагч) Ангилал:Шведийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Конгрессын хүндэтгэлийн алтан медаль шагналтан Ангилал:Ратгерсын Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1847 онд төрсөн Ангилал:1931 онд өнгөрсөн
Монголын Ардчилсан Нам
Ардчилсан Нам нь Монголын улс төрийн намуудын нэг. Өдгөөгийн Ардчилсан нам нь 2000 оны 12 сарын 6-нд Үндэсний Ардчилсан Нам, Социал-Демократ Нам, Шашинтны Ардчилсан Нам, Уламжлал Сэргэн Мандлын Нам, хуучин Ардчилсан Нам, Уламжлалын нэгдсэн намын нэг хэсэг гэсэн улс төрийн 6 хүчний нэгдлийн үр дүнд байгуулагдсан.
Түүх
1989 оны 11 дүгээр сарын сүүлчээр Улаанбаатар хотод болсон залуу уран бүтээлчдийн улсын хоёрдугаар зөвлөгөөнд оролцсон уран бүтээлч залуу сэхээтнүүд тухайн үед нийгэмд хуримтлагдсан бэрхшээл, зөрчлийг илэн далангүй илчилж, эрх баригчдын алгуур, идэвхгүй үйл ажиллагааг хурцаар шүүмжилсэн. Тус зөвлөлгөөнд оролцсон хэсэг залуучууд өөрчлөлт, шинэчлэлийг түргэтгэхэд тус дөхөм үзүүлэх зорилготой улс төрийн байгууллага үүсгэн тэрлэх болсноо мэдэгдэж, Монголын ардчилсан холбоог байгуулав. Ардчилсан холбоо 1990 оны 2 дугаар сарын 18-нд анхдугаар их хурлаа хийж, Монголын Ардчилсан Нам /МоАН/ байгуулах шийдвэр гаргав. 1990 оны 4 дүгээр сарын 8-9 нд МоАН-ын их хурал болж, намынхаа дүрмийг баталж, намын Ерөнхий зохицуулагчаар Э.Бат-Үүлийг сонгон баталж, 1990 оны 5 дугаар сард БНМАУ-ын Дээд шүүхэд хууль ёсоор бүртгүүлсэн. Ийнхүү МоАн байгуулагдсан нь ардчиллыг жинхэнэ ёсоор хэрэгжүүлэх олон намын тогтолцооны эх суурийг бүрдүүлж, Монгол Улсын хөгжлийн шинэ сонголтын эхлэлийг тавьсан түүхэн ач холбогдол бүхий үйл явдал болов.
2000 онд Монголын Ардчилсан Нам, Монголын Үндэсний Ардчилсан Нам, Монголын Социал Демократ Нам, Монголын Сэргэн Мандлын Нам, Монголын Шашинтны Ардчилсан Нам нэгдэж “Ардчилсан нам” болсон. Тус нам 1992-1996 онд “Ардчилсан холбоо эвсэл” байгуулан ажиллаж, 1996-2000, 2012-2016 онд УИХ-д олонх болон засгийн эрх барьж байв.
Эшлэл
Ардчилсан Нам Ангилал:Консерватив нам Ангилал:Либерал нам Ангилал:2000 онд байгуулагдсан
Себастиан Ларссон
Себастиан Ларссон (Sebastian Larsson; 1985 оны зургаадугаар сарын 6-нд Эскильстуна хотод төрсөн) — Шведийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Сандерленд» болон Шведийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. Хааяахан таслах чиглэлийн хамгаалагчийн байрлалд гардаг.
Арсенал
Ларссон нь төрж өссөн Эскильстуна хотынхоо хөлбөмбөгийн багаас гараагаа эхлүүлсэн бөгөөд тэндээсээ Арсенал багт 16 настайдаа сайн дурын дагалдан тоглогчдын эгнээнд элсэж байжээ. Английн том багийн бүрэлдэхүүн дэх анхныхаа гарааг 2004 оны аравдугаар сарын 27-нд Манчестер Сити багтай хийсэн тоглолтонд зүүн жигүүрийн хамгаалагчаар оролцон хийжээ.
Бирмингем Сити
Ларссон Их буучдын эгнээнээс 2006 оны наймдугаар сард Бирмингем Сити баг руу зээллэгээр явж, нэг жилийг өнгөрүүлээд 2007 оноос тус багт дөрвөн жил тоглохоор үлдэж 1 сая фунт стерлингийн цалин авах болсон юм.
Сандерлэнд
2011 оны зургаадугаар сарын 11-нд Сандерлэнд багт чөлөөт агентаар иржээ.
Шигшээ
Ларссон Шведийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд Евро-2008 тэмцээний сонгон шалгаруулалтын тоглолтын үеэр дуудагдаж Лихтенштейний шигшээ болон Хойд Ирландын шигшээ багуудтай хийсэн тоглолтуудад оролцов.
Гадны холбоос
Ангилал:Шведийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Шведийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Шведүүд Ангилал:1985 онд төрсөн
Цэвэгжавын Пүрэвдорж
Цэвэгжавын Пүрэвдорж Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, ардын жүжигчин, XX зууны манлай дуурийн эрэгтэй дуучин юм.
Намтар
Ц.Пүрэвдорж нь 1929 онд Хэнтий аймгийн Дадал сумын Сэрүүн Галтай гэдэг газар төржээ.
Тэрээр "Учиртай гурван толгой" дуурийн Балган, "Амарсанаа" дуурийн Амарсанаа, "Тэмцэл" дуурийн Дандар, "Мартагдашгүй 42 хоног" дуурийн Саруул гүн, "Үүлэн заяа" дуурийн Хоролдой, "Фауст" дуурийн Мефистофель, "Лусын дагина" дуурийн тээрэмчин, “Евгений Онегин” дуурийн Гремин, "Игорь Ван" дуурийн Галицкий, “Октябрь” дуурийн Тимофеев зэрэг үндэсний болон сонгодог 20 гаруй дуурийн гол дүрийг амжилттай бүтээсэн зууны манлай дуурийн дуучин байлаа.
Ц.Пүрэвдорж зөвхөн дуурийн дуучин төдийгүй найруулагч, жүжигчний нарийн мэргэжилд авьяас чадвараа сорин “Алеко”, “Шивээ хиагт”, “Жаргал” зэрэг дуурийг найруулан тавьж “Алтан шонхор” киноны Будан мэргэний дүрийг дэлгэцнээ мөнхжүүлжээ.
Ц.Пүрэвдорж 1964 оноос Улсын дуурь бүжгийн театрын дэргэдэх дуулаачийн студи, УБДС, 1990 оноос Соёл урлагийн их сургуульд багшилж, урлагийн залгамж үеийг бэлтгэхэд авьяас билэг, эрдэм чадлаа зориулж байв.
Баргил хоолойгоороо алдаршсан тэрээр 2007 оны 6 сарын 15-нд нас нөгчсөн юм.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Дуурийн дуучин Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн багш Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Ардын Жүжигчин (Буриад) Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Уралын хөгжмийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Дадалын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1929 онд төрсөн ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Цахилгаан цэнэг
Цахилгаан цэнэг гэдэг нь зарим атомаас жижиг бөөмсийн цахилгаан соронзон харилцан үйлчлэлийг тодорхойлдог тэдгээрийн тулгуур хадгалагдах шинж чанар юм. Цахилгаанжсан бие нь цахилгаан соронзон оронг үүсгэдэг мөн түүнд цахилгаан соронзон орон нөлөөлдөг. Хөдөлж буй цэнэг болон цахилгаан соронзон орон хоёрын харилцан үйлчлэл нь цахилгаан соронзон хүчний эх үүсвэр болдог. Энэ нь дөрвөн тулгуур хүчний нэг юм. Цахилгаан цэнэг нь зарим атомаас жижиг бөөмсийн онцлог шинж чанар бөгөөд түүний хэмжээг эгэл цэнэг гэгдэх e-ээр хэмждэг. Электронуудыг -1 цэнэгтэй хэмээн хэвшсэн бөгөөд харин протонууд эсрэгээр +1 цэнэгтэй. Кваркууд нь бутархай −1/3 эсвэл +2/3 гэсэн цэнэгтэй байдаг. Эдгээрийн эсрэг бөөмс нь мөн харгалзан эсрэг цэнэгүүдтэй байна. Мөн бусад цэнэгжсэн эгэм бөөмс оршин байдаг.
Ерөнхийдөө ижил цэнэгтэй бөөмс нь бие биентэйгээ түлхэлцдэг бол эсрэг цэнэгтэйнүүд нь хоорондоо таталцдаг. Үүнийг Кулоны хууль харуулдаг. Кулоны хуулиар харилцан үйлчлэлийн хүч нь хоёр цэнэгийн хэмжээнээс шууд, хоорондын зайн квадратаас урвуу хамаардаг.
Макро биесүүдийн цахилгаан цэнэгийн хэмжээ нь түүнийг бүрэлдүүлэгч бөөмсийн цахилгаан цэнэгүүдийн нийлбэрээр тодорхойлогддог. Ихэвчлэн нийт цахилгаан цэнэгийн хэмжээ тэг байдаг. Учир нь байгаль дээр атом бүрийн электронуудын тоо нь протонуудын тоотой тэнцүү байдаг. Нийт цэнэг нь тэг биш байх тохиолдолуудыг голдуу цахилгаанжих гэдэг. Цаашилбал нийт цэнэг нь тэг боловч цэнэгүүд нь жигд биш хуваарьлагдаж (жишээлбэл хөндлөнгийн цахилгаан орны нөлөөгөөр) улмаар материал ын цэнэг туйлширдаг. Туйлширсан цэнэгийг чөлөөт бус цэнэг гэдэг (харин нэмэгдэж орж ирсэн цэнэгийг чөлөөт цэнэг гэдэг). Цэнэгтэй эгэл бөөмсийн тодорхой чиглэлийн (металуудад бол электронууд байдаг) дагуу эмх замбараатай хөдөлгөөнийг цахилгаан гүйдэл гэж нэрлэдэг. Майкл Фарадей өөрийн электролизийн туршилтын ажилдаа цахилгаан цэнэг нь дискрет шинж чанартай гэдэг санааг гаргаж ирсэн бөгөөд улмаар Роберт Милликан өөрийн тосон дуслын туршилтаараа шууд шалгасан.
Цахилгаан цэнэгийн СИ системийн нэгж нь кулон бөгөөд энэ нь ойролцоогоор 6.24 х 1018 ширхэг эгэл цэнэгүүдийн хэмжээтэй (нэг ширхэг электрон эсвэл протоны цэнэгийн хэмжээ) тэнцүү байдаг. Кулон нь цахилгаан дамжуулагчийн хөндлөн огтлолоор нэг секундэд дамжин өнгөрөх нэг ампер гүйдлийн нийт цэнэгийн хэмжээгээр тодорхойлогддог. Q тэмдэглэгээ нь голдуу цахилгаан эсвэл цэнэгийн хэмжээг заахад ашиглагддаг. Цахилгаан цэнэгийн хэмжээг электрометрээр шууд хэмжиж болох ба мөн баллистик гальванометрээр шууд бусаар хэмжиж болно.
Түүх
МЭӨ 600-аад оны тэртээ Эртний Грекийн философич Милетусын Талесын дурдсанаар цэнэгийг (цахилгааныг) арьсаар янз бүрийн бодисыг тухайлбал хувыг үрэх замаар хуримтлуулж болдог гэжээ. Грекчүүд цэнэгжсэн хув товч нь хөнгөн биетүүдийг тухайлбал үсийг өөртөө татдаг гэж тэмдэглэсэн байдаг. Мөн тэд хувыг хангалттай удаан үрвэл оч үсэргэх боломжтой хэмээн тэмдэглэсэн байна.
Шинж чанар
Цахилгаан соронзонгийн тухай өгүүлэлд дурдагдсан шинж чанаруудаас гадна цэнэг нь харьцангуй инвариант чанартай билээ. Энэ нь аливаа q цэнэгтэй эгэл бөөм нь ямар ч хурдтай хөдөлсөн гэсэн үргэлж q цэнэгтэй байна гэсэн үг юм. Энэхүү шинж чанарыг нэг гелийн цөмийн (цөм дотороо холбогдсон хоёр протон болон хоёр нейтрон нь өндөр хурдтай хөдөлж байх үед) цэнэг нь хоёр дейтерийн цөмүүдийн (хоорондоо холбогдсон нэг протон болон нэг нейтрон нь хэрэв гелийн цөмд байсанаасаа удаан хөдөлж байгаа) цэнэгтэй ижил байдгаар туршилтаар батлагдсан.
Цэнэг хадгалагдах
Тусгаарлагдсан систем дэхь нийт цахилгаан цэнэг нь систем доторх ямарч өөрчлөлтийн үед тогтмол байдаг. Энэхүү хууль нь физикийн мэдэгдэж буй бүх л процесст хадгалагдаж ирсэн.
Ангилал:Цахилгааны тоо хэмжээ Ангилал:Цахилгаан статик Ангилал:Цахилгаан соронзон Ангилал:Физик тоо хэмжээний төрөл
Шарук Кан
Ша́рук Ка́н (1965 онд төрсөн) — Энэтхэгийн нэрт жүжигчин, продюсер, телевизийн зүтгэлтэн.
«Болливүүдийн хаан» хэмээн өргөмжлөгдсөн тэр 80 гаруй кинонд тоглож, Энэтхэгийн кино шагналаас 14 шан хүртсэн.
Каныг Энэтхэг төдийгүй олон улс даяар мэдэх бөгөөд дэлхийн алдарт жүжигчдийн тоонд орно.
Кан Ред Чили Энтертайнмент компанийг байгуулалцсан хамтран эзэмшигч продюсер, бизнесмен юм.
Гэр бүл
thumb|left|140px|Эхнэрийн хамт Шарук Кан 1965 оны 11 сарын 2-нд Энэтхэгийн Шинэ Делид төрсөн. Лал шашинтай, паштун үндэстэн. Түүний өвөг эцэг Ян Мухаммад Афганистанд байсан. Эцэг Таж Мухаммад Кан нь Британийн Энэтхэгийг тусгаар тогтнуулахын төлөө Пешавар (өнөөгийн Пакистан)-т тэмцэж явсан бол эх нь цэргийн жанжин Шах Навазийн өргөмөл охин Латиф Фатима гэгч байв. Шарук Кан өөрийн удам судраа «Хайдарабад (эхийн талаас), паштун (эцэг), Кашмир (эмэг эх)-ын холилдсон» гэж тодорхойлсон. Кан Шинэ Делийн Ражендранагар хороонд өссөн. Эцэг нь зоогийн газар зэрэг бизнес эрхэлдэг байв.
Кан Гэгээн Колумбын сургуульд суралцаж хоккей, холбөмбөг сайн тоглож байв. Делийн урлагийн сургууьд суралцсан. Эцэг нь 1981, эх нь 1991 онд өөд болсонд Мумбайд шилжин суусан.
Кан Панжабын хиндү шашинт Гаури Чиббертэй зургаан жил үерхсэний эцэст 1991 онд гэрлэсэн. Тэд Арян (1997), Сухана (2000), Абрам (2013) гэсэн хоёр хүү, нэг охинтой. Тэднийд лал болон хиндү шашин адил шүтэгддэг.
Жүжигчин
thumb|200px||Кажолийн хамт thumb|200px|Айшваря Райн хамт thumb|160px|Хэвлэлийн хурал дээр
1988-1992 он: Олон ангит кино
Шарук Кан 1988 онд Дил Даря ОАК-нд анхны дүрээ бүтээсэн. 1991 оноос жүжигчин болохоор хатуу шийдсэн. 1992 онд Энэтхэгийн кино шагнал (ЭКШ)-аас «Шилдэг шинэ эрэгтэй жүжигчин шан» хүртэв. Каны харц, биеийн хөдөлгөөн Энэтхэгийн киног шинэ шатанд гаргасан.
1993-1994 он: Эсрэг талын баатар
Кан алуурчны дүр бүтээж ЭКШ-аас Сөрөг талын шилдэг жүжиглэлтийн шан хүртэв. Түүний бүтээсэн найз охиноо хөнөөхөөр улангассан эрийн дүр Болливүүдийн кинонд урьд нь байгаагүй аймшигт алуурчны төрх байв.
1995-1998 он: Хайр дурлалын баатар
Шарук Кан 1995 онд Кажол, Салман Кантай хамтран тоглосон кино нь Энэтхэгийн түүхэн дэх 2-р их орлоготой кино байв. Кажолтой хайрт хос болон тоглосон нь их алдартай. Жүжиглэх гэж хичээгээгүй байхдаа ч гоё, сайхан харагддаг жүжигчин гэгдсэн.
Кан ЭКШ-аас 1997, 1998 онд хоёр жил дараалан Оны шилдэг эрэгтэй жүжигчин шан хүртэв. Түүний тоглосон дүрүүд хайр дурлалын, инээдмийн төрөлд хамаарч байлаа.
1998-2003 он: Их сорилт
Шарук Каны тоглосон зарим кино шүүмжлэлд өртөв. Ашока хааны тухай зөгнөлт кинонд Кан тоглож олон улсын кино наадамд сайнаар үнэлэгдсэн боловч дотоодын зах зээлд орлого багатай байв. 2001 онд гэмтэл авч, 2003 онд эмнэлэгт хэвтэв.
Кан Оны шилдэг эрэгтэй жүжигчин шанг дахин хүртэв. Болливүүдийн хамгийн их орлоготой хүнээр жил дараалан шалгарч байв.
2002 онд Айшваря Райтай хослон Девдас кинонд тоглов. Хамгийн өндөр өртгөөр бүтсэн кино бөгөөд ЭКШ-аас 10 шан хүртсэний дотор Канд Шилдэг эрэгтэй жүжигчний шанг авч өгсөн.
2004-2009 он: Дахин сэргэлт
Каны тоглосон 2004 оны Вийр Заара хоёр кино тус оны хамгийн их орлоготой кино болов.
2007 онд Ом Шанти Ом кинонд Дипика Падуконетай хослон тоглосон нь их амжилттай байсан.
2010 оноос хойш: Намайг Кан гэдэг
Намайг Кан гэдэг кино Энэтхэгийн хилийн чанадад хамгийн өндөр орлого олсон кино болж, түүнд ЭКШ-ийн Шилдэг эрэгтэй жүжигчин шанг дахин авчирсан. 2013 онд Ченнайн хурдан галт тэрэг кинонд тоглов.
Ангилал:Энэтхэгийн кино жүжигчин Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан (офицер) Ангилал:Падма Шри шагналтан Ангилал:Падма Бхушан одон шагналтан Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь) Ангилал:Шинэ Делийн хүн Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:1965 онд төрсөн
Бүжиглэдэг байшин
Прагийн дундуур намуухнаар мяралзан урсах Влтава голын баруун эрэгт 2 хос бүжиглэнэ. Энэ хоёр бол бүжгийн гайхамшигт хос Фред, Гингэр (Гингер Рогерс and Фред Астер) юм. Гоёмсог гэгч үсээ самнасан, дэгжин гэж жигтэйхэн костьюмтай цэх зогсох залуугийн гар буржгар шаргал үстэй бүсгүйн бэлхүүсээр тэврэхэд бүжгийн аястай зэрэгцэн түүний даашинз салхинд дэрвэн эргэлдэнэ. Босоо цилиндр хэлбэртэй нь залуу нь бөгөөд түүний үсийг орой дээр байх цагираган хэлхээсээр дүрсэлжээ. Бүжгийн партнер болох бүсгүйн даашинз болон хөлийг архитектурын гайхалтай шийдлээр илэрхийлжээ.
Владо Милунич болон Франк Гери хэмээх архитектурчдын хамтын санаан дээр тулгуурласан уг барилга 1996 онд ашиглалтанд орсон. Орой дээр нь тансаг Франц ресторан байдаг ба байгууллага компаний ажлын байр мөн байрлана.
Оклэндийн арлууд
Оклэндийн арлууд (англиар Auckland Islands) нь Шинэ Зеландын Өмнөд арлаас өмнө зүгт 465км зайд орших хүнгүй арлууд. Өмнөд өргөргийн 50°30′-аас өмнөд өргөргийн 50°55′, дорнод уртрагийн 165°50′-аас 166°20′ хүртэл талбайд оршино. Дэлхийн өвд Шинэ Зеландын Антарктик орчмын арлуудын нэг хэсэг болон бүртгэгдсэн байдаг.
Газарзүй
Оклэндийн арлуудын дотроос хамгийн том нь Оклэнд арал бөгөөд талбай нь 510км2, урт нь 42км. Эгц хадан цохио бүхий онгон зэрлэг байгальтай бөгөөд хадан цохионы өндөр нь 600 метрт хүрнэ. Каверны оргил (650 метр), Рейнал уул (635 метр), Д'Юрвилл уул (630 метр), Истон уул (610 метр), Бабел цамхаг (550 метр) зэрэг уулстай.
Оклэнд арлын өмнө талд Адамс арал байх бөгөөд Оклэнд арал, Адамс арал нь Карнли суваг гэгдэх нарийн сувгаар тусгаарлагдана. Энэ суваг нь унтарсан галт уулын тогооны үлдэгдэл бөгөөд эрт цагт Оклэнд арлын өмнөд хэсэг ба Адамс арал нь нэг галт уулын цагираг байсан. Адамс аралд өндөр нь 660 метрт хүрэх Дик уул байдаг.
Оклэндийн арлуудад дээрх хоёроос гадна маш олон жижиг арал байдаг.
Түүх
Оклэндийн арлуудыг полинезууд мэддэг байсан аж. Харин өрнөдийнхнөөс 1806 онд Английн халим агнуурын онгоцны ахмад Абрахам Бристоу нээж, аавынхаа найз [[Уильям Эдений (Нэгдүгээр Оклэндийн тайж) цолыг билэгдэн 1806 оны 8 сарын 18-нд "Лорд Оклэндийн эзэмшил" хэмээжээ. 1807 онд Англи нь Оклэндийн арлуудыг өөрийн эзэмшил хэмээн зарлаж, 1839 онд аялагч Дюмон Д'Юрвиллыг илгээсэн. Мөн 1839, 1840 онуудад Жэймс Кларк Росс ирж байжээ.
Тус арлуудын эрэг хөвөө нь эгц хад асга бүхий тул хөлөг онгоцнууд газардахад маш хэцүү байжээ.
1940-өөд онд Оклэндийн арлуудыг Шинэ Зеландын цаг уурын станц хянаж эхэлсэн боловч хэдхэн жилийн дараа зогсоосон.
Экологи
21-р зууны эхээр Оклэндийн арлууд нь Шинэ Зеландын далайн хавны үржих гол нутаг болсон.
Эшлэл
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арлын бүлэг Ангилал:Номхон далайн арлын бүлэг Ангилал:Шинэ Зеландын арлын бүлэг Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Шинэ Зеланд дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Тэнгисийн хамгаалагдсан бүс Ангилал:Шинэ Зеландын тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг
Карл Ландштайнер
Намтар
Тэрээр Вена хотод хуульч, нийтлэлч Леополд Ландштайнерын хүү болон мэндлэсэн. Эцэг нь 6 настай байхад нь нас барж эх Фани Хэсс нь өсгөсөн байна.
1891 онд Венийн Их сургуулийг анагаах ухааны мэргэжлээр төгсөж, Эмил Фишерийн удирдлагын дор эрдмийн ажлаа эхэлсэн байна.