cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дөрвөн Ойрадын холбоо
Түүх
16-р зууны эхнээс ойрадууд Ганьсу, Цинхай мужийн газрын төлөө зүүн монголчуудтай тэмцэлдэх болов. Ойрадууд 1530 онд Моголистаны хүчтэй дайралтанд өртсөнөөс урагш нүүн Цинхай мужид суурьшиж эхэлсэн ч 1559 онд Түмэдийн Алтан ханд цохигдон Хөх нуураас ухарчээ. Үүний дараа Хойтууд Хөх нуурт ирсэн ч ордосын цэрэгт цохигдон Хөх нуурыг орхин гарсан байна. Ойрад аймгуудын байршил заримдаа өөрчлөгдөж байсан ба 1587 онд хойдууд Эрчисийн эхээр байв. Хойдууд Хангайн нурууны баруун талаар Халхтай хил залгаа нутагт байснаас Халхад зарим хэсэг нь эзлэгдэн хотгойд ястан болсон байдаг бөгөөд Говь-Алтай аймагт хойд овгийн хүмүүс нилээд бий.
Ойрадууд Моголистанаас гадна казахуудтай газар нутгийн төлөө дайтаж байсан бөгөөд аль аль нь нэгнийгээ эзлэхийг оролдож байв. Казахын Тахыр ханы үед (1523—1533) ойрадууд Казахын цав толгодыг (Балхаш нуурын хойд талын нутаг) эзэлж байв. Мөн Узбекистан руу үе үе хүчтэй довтолж байсан бөгөөд узбек, казахууд ойрадын эсрэг, казах, Тэнгэр уулын киргизүүд Моголистаны эсрэг холбоо тогтоон тулалдаж байжээ. Харин ойрад, моголчууд Хятадын Сужоу зэрэг хотыг эзлэхээр хамтарсан довтолгоо хийж байв. Мөн түрэг угсааны узбек, казахууд 15-18-р зуун хүртэл хоорондоо маш олон удаа тулалдаж байсан бөгөөд энэ үе бол гарал угсаа, шашин нэгтэйгээс үл хамааран зөвхөн ноёдын эрх ашиг, тушаал зааврын дагуу нэг гаралтай ард түмнүүд хоорондоо хайр найргүй тулалдаж байсан үе юм. Узбекууд казахуудад үе үе хүчтэй цохилт өгч байсан бөгөөд одоо ч харилцаа нь зарим талаар зөрчилтэй, газар нутгийн маргаантай байдаг. Английн худалдаачин Женкинсон 1557 онд Төв Азиар явахыг оролдсон ч казах, ойрадууд тулалдаж байсан тул явж чадаагүй гэж тэмдэглэсэн байна.
16-р зууны 2-р хагаст ойрадын эзэмшилд Енисейн эх, Алтайн Бүгд Найрамдах Улсын өмнөд хэсэг, (Катунь гол орчим), хойд Шиньжян, Зайсан нуур, Эрчисийн эх орж байв. 1587 онд Халхын Шолой Убаши Ойрадыг довтлох үед ойрадын эзэмшил Эрчисийн зүүн эрэг, Иссык-куль нуур хүрч байсан бол хошууд Тарвагатайн нурууны баруун талд байв.
16-р зууны сүүлээр өргөн уудам нутагтай Сибирийн ханлиг Орост цохигдон унахад ойрадууд балхашаас хоших нутгийг дахин эзлэж хойд зүгт Сибирийн зарим хэсгийг харъяандаа оруулсанаар Оростой шууд хиллэх болов. Ийнхүү Оросын зам дээр дахин нэг саад гарч иржээ. Оросууд Сибирьт цөөн тоогоор суурьшсан, Сибирьт бэхжиж амжаагүй байсан тул Дөрвөн Ойрадтай дайсагналцахаас зайлсхийж байжээ. Мөн хотгойдууд 16-р зууны сүүлээр ойрадыг цохин одоогийн Монголоос шахан гаргасан нь тэднийг Сибирь рүү түрэн ороход хүргэсэн нэг шалтгаан юм. 17-р зууны эхээр ойрадууд Долоон усыг эзэлсэн ч удалгүй алдсан бөгөөд харин хойшоо өргөжсөн хил нь өөрчлөгдөлгүй Зүүнгарын үеийг хүрчээ. Долоон ус нь казахын Хакназар ханы үе (1538—1580 онд захирч байсан) хүртэл Моголистаны захиргаанд байжээ. 16-р зууны сүүл үед казахын Тауекель хан зарим ойрадуудыг захиргаандаа түр оруулсан байдаг бөгөөд түүнийг "казах-ойрадуудын (калмак) хан" гэж нэрлэж байв.
Алтай ястан 1500-аад оны эхээр Халхын захиргаанаас гарсаны дараа тэдний нэг хэсэг болох телеутууд Алтайн хязгаар, Алтайн БНУ, Омск муж, Кемерово муж хавиар телеутийн улс байгуулсан нь 18-р зууны эхээр Зүүнгарын захиргаанд оржээ. Алтай ястанг монголчууд тэр үед тэлэнгэд аймаг гэж нэрлэдэг байсан бол дараад нь Алтан нуурын урианхай, Хатан (Обийн эх Катунь гол) голын урианхай гэж нэрлэх болсон байна.
Эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо
12-15-р зууны Ойрадын талаарх мэдээлэл төдийлөн үлдээгүй учир эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбооны түүх сайн судлагдаагүй. Эхэн үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо 14-р зуунаас эхлэх ба 15-16-р хүртэл үргэлжилсэн бололтой.
Дунд үеийн Дөрвөн Ойрадын холбоо
16-зуунд Баатууд аймаг бутран бусад аймгуудын бүрэлдэхүүнд орж Хошууд Өвөр Монголоос нүүн ирж Баатуудын орыг эзэлжээ. Хошуудууд нүүж ирсэн цаг хугацаа нь бүрэн тодорхой бус байдаг ба тэд 14-р зууны сүүл эсвэл 15-р зуунд Баруун Монголд нүүн иржээ. Хошуудын Бүүвэй мирза 15-р зууны сүүлээр Ойрадын чуулган дарга болжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Умард Юань Улс Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс Ангилал:Ойрадын түүх
Юта Жаз
Юта Жазз (Utah Jazz) нь Америкийн Юта муж улсын Солт-Лэйк Сити хотод байрладаг сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Баруун хойд харьяалагддаг. 1974 онд Луйзиана муж улсын Нью-Орлеанс хотод Нью Орлеанс Жазз нэртэйгээр байгуулагдан таван улирлыг үдээд Юта хот уруу нүүжээ.
Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Ангилал:Солт-Лэйк Ситийн спортын клуб Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:1974 онд байгуулагдсан
Мушгиа хос (twisted pair)
Мушгиа хос (twisted pair) буюу TP кабелийг анх Александер Грахам Белл зохиосон бөгөөд энэ нь хос утсыг хооронд нь мушгиж нэг шугаманд дохиог дамжуулснаараа гадны цахилгаан нөлөөллөөс хамгаалах зорилготой бүтээгдсэн кабелийн утас юм. Хос утаснууд дохиог тэнцүү бөгөөд нэмэх хасах болгон тэнцвэржүүлж дамжуулдаг ба ингэснээрээ хүлээн авагч нь хоёр утасны ялгааг олдог байна. Үүнийг ялгаатай дамжуулалтын горим (differential mode) гэдэг. Мушгиа хос утас нь хоёр төрөл байдаг. Үүнд:
UTP кабель (хамгаалалтгүй мушгиа хос )
UTP кабель нь дөрвөн хос багц бүхий кабель бөгөөд сүлжээнд хэрэглэгддэг хамгийн алдартай кабель юм. Энэхүү кабель нь гарч ирснээрээ үүрэн телефонд өмнө хэрэглэгдэж байсан коксиал кабелийг халсан юм. Анх UTP кабель буюу Unshielded twisted-pair кабелийг зөвхөн телефон утсанд ашигладаг байсан бол одоо голдуу мэдээллийн сүлжээнд мөн сүүлийн үед хамгаалалтын камерт өргөнөөр ашиглаж эхэлж байна. UTP кабел нь коксиал болон шилэн кабелийг бодвол хамаагүй өртөг багатай ба бусад кабелийг бодоход хэрэглэж угсарахад хялбар. Сүлжээнд хэрэглэгддэг уг UTP кабель ихэвчлэн шууд(straight) ба солбисон(crossover) холболттой байдаг. RJ-45 коннектор толгойд нь хавчиж бусад төхөөрөмжүүдтэй холбодог. Энэ нь телефон утасны коннектор болох RJ11-тэй төстэй боловч арай өргөн. Энэ коннектор нь шуугиан, ойлтыг багасгадаг. UTP кабелийн нэг сегментийн урт 100м.Дутагдалтай тал нь гадны нөлөөнд амархан өртөмтгий. Холын зайд дамжуулах чадал хязгаарлагдмал
STP хамгаалалттай мушгиа хос (Shielded twisted pair)
STP (Shielded twisted pair) буюу хамгаалалттай мушгиа хос утас нь гадуураа хатуу хамгаалалттай, сүлжмэл хос багц бүхий кабель юм. Энэ кабель интернэт болон Token-Ring сүлжээнд хэрэглэгддэг. Ethernet сүлжээнд 100 Омын эсэргүүцэлтэй кабель хэрэглэдэг байна. Энэ нь кабелийн хос утас болгондоо хамгаалалттай ба үүгээрээ гадны цахилгаан болон радио долгионы нөлөөнөөс тэсвэрлэхээс гадна нэг нь нөгөөдөө нөлөөлөх шуугианыг багасгадаг байна. Гэвч STP кабел нь UTP-г бодвол харьцангуй өртөг өндөртэй юм.
UTP кабелийн ангилал:
UTP кабелийг 7 катагорид хуваадаг ба тэдгээрээс UTP-CAT5e бол хамгийн түгээмэл хэрэглэгддэг кабел юм.
CAT1
энэ кабель ерөнхийдөө зүгээр телепон утсанд л ашиглагддаг. Энэ төрлийн кабель компютерийн сүлжээг дэмжиж ажиллаж чадахгүй. Category 1 нэршил нь (TIA) Нарилцаа холбоо Үйлдвэрлэлийн Нийгэмлэгээс өгсөн албан ёсний стандартчилагдсан нэршил биш бөгөөд албан ёсний стандарт CAT3 болон түүнээс дээших кабелиудад өгдөг.
CAT5
кабель нь компютерын ethernet сүлжээнд хэрэглэгддэг кабель.Энэ кабелийн 100 хүртэлх MHz давтамжинд хүрдэг нь 10BASE-T, 100BASE-Tх (Fast Ethernet),1000BASE-T (Gigabit Ethernet) зэрэгstandardыд сайн дэмждэг байна.
CAT5e
Энэ нь дэлхийд хамгийн өргөн хэрэглэдэж буй кабель юм. Энэ кабель нь өмнөх CAT5 кабелийг сайжруулж 10 дахин хурдан буюу 1000Mbps хурдаар өгөгдөл дамжуулдаг ба үндсэн гадаргуу болон болон угсрах үйл ажиллагаа нь 5-тэй адил. Давтамжийн урт нь мөн адил 100 (100 MHz)
CAT6
Category 6 кабель буюу Cat 6 нь Gigabit Ethernet-д зориулагдсан ба хуучны Category 5/5e болон Category 3 кабелийн стандартуудтай зохицож ажиллах чадвартай. Cat 5 болон Cat 5е тэй харьцуулхад Cat 6 нь системийн дуу чимээ болон гадны нөлөөллийн тал дээр маш нарийн анхаарсан. Кабелийн стандарт нь 100 м урттай 250 хүртэлх MHz давтамжтай бөгөөд 10BASE-T, 100BASE-Tх (Fast Ethernet), 1000BASE-T/1000BASE-Tх (Gigabit Ethernet), 10GBASE-T (10-Gigabit Ethernet) зэрэг стандартуудтай ажиллана.
CAT6A
Category 6А кабель нь TIA гийн хамгийн сүүлийн үеийн стандарт бөгөөд 500 MHz хүртэлх давтамжтай. Түүнчлэн cat6 ийн адил 10 Gbp/s хүртэлх хурдаар өгөгдлийг дамжуулж 10BASE-T, 100BASE-Tх 1000BASE-T/1000BASE-Tх, 10GBASE-T зэрэг стандартуудтай ажиллана. alien noise буюу ойрхон холбогдсон бусад кабелийн нөлөөллөөс үүдэлтэй дуу чимээг багассан
Гэзэгт шумбуур
Гэзэгт шумбуур, Aythya fuligula, нь дундаж хэмжээний шумбадаг нугас бөгөөд нийт 1 сая орчим тоо толгой бий.
Гадаад төрх
thumb|left|Дэгдээхэйнүүд. Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь хажуу бөөр болон цэнхэр саарал хошуунаас бусад бүх хэсэг нь хар өнгөтэй юм. толгойн ар дагзан дахь урт өд нь гэзэг мэт харагдах тул ийн нэрлэжээ.
Тархалт
Гэзэгт шумбуур нь Евразийн хойд хэсгийн сэрүүн бүсээр өргөн тархан нутагладаг. Зарим тохиолдолд Канад болон АНУ-н эрэг хавьцаа өвөл таарна. Өвлийн улиралд нуур цөөрөм зэрэг задгай уст газар олноор цуглан сүрэглэдэг. Үржлийн үедээ усны ойролцоо өвст тал газар навч, мөчрөөр үүр засан 6-12 өндөг гаргана.
Идэш тэжээл
Тэд усанд шумбан хоол тэжээл олж идэх ба элдэв нялцгай биетэн, усны хорхой шавьж, ургамлаар хооллодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Шумбуур Ангилал:Евразийн шувууд
Бирмингем Сити
Хөлбөмбөгийн Бирмингем Сити баг (Birmingham City Football) нь Английн өрнөдийн нутаг Уэст Мидлендс дүүргийн Бирмингем хотоос гаралтай хөлбөмбөгийн баг юм. 1875 онд Смолл Хит Альянс нэртэйгээр байгуулагдсан тус баг 1888 онд нэрээ Смолл Хит болгон өөрчилсөн бол 1905 онд Бирмингем, хамгийн сүүлд 1943 онд Бирмингем Сити болгон өөрчилсөн түүхтэй. Бирмингем Сити 2008-09 оны улиралын төгсгөлд «Лигийн АШТ-ээс» дээд дивиз буюу Премьер лигт дэвших болзол ханган өдгөө зургаа дахь улирлын нүүрийг үзэж буй.
Смолл Хит нэртэйгээр гараагаа эхлүүлсэн тус баг 1892 онд Английн хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдугаар дивиз байгуулагдахад анхны гишүүн багаар оролцож байсан бөгөөд 1950 болон 1960-аад онуудад багийн түүхэн амжилтуудаа үзүүлж байсан байна. Тэдний 1955-56 оны улиралд нэгдүгээр дивизийн зургаадугаар байр, тухайн оны «АХХ-ны цомын» тэмцээний аман хүзүү, мөн 1960 ба 1961 оны «Inter-Cities Fairs Cup» /1955-1971 оны хооронд зохиогдож байсан/ тэмцээн болон 1963 оны «Лигийн цомын» шигшээ тоглолтуудын аваргаар тус тус шалгарч байсан зэрэг хамгийн оргил амжилтууд нь юм. 1986 оноос 2002 оныг хүртлэх чамгүй урт хугацаанд тэргүүн дивизэд амжилттай тоглосон Бирмингем Сити энэ хүртлэх хугацаанд хоёр ч удаа гуравдугаар давхаргад унаад авсан бөгөөд энэ үедээ нэг болон хоёрдугаар дивизийн багуудын дунд зохиогддог «Johnstone's Paint» цомын тэмцээнд түрүүлсэн амжилттай.
Түүх
Бирмингем Сити баг нь 1875 онд «Смолл Хит Альянс» нэртэйгээр байгуулагдсан ба 1877 оноос «Мюнцийн гудамж» нэртэй цэнгэлдэхээ нээгдэхэд талбай дээрх тоглолтуудаа явуулах болжээ. 1885 онд багийн статусаа мэргэжлийн болгосон бөгөөд улмаар гурван жилийн дараа захирлуудын зөвлөл бүхий анхны хөлбөмбөгийн баг компани болж нэршлээ «Смолл Хит Ф.К. ХХК» болгожээ.
1888 онд байгуулагдсан «нэгдүгээр дивизийн» эгнээнд багтаж амжаагүй 14 багуудын дунд «Football Alliance» хэмээх лигийн тэмцээнийг явуулах болсон ба 1889-90 оны улирлаас «Смолл Хит» гурван улирал буюу статусаа «хоёрдугаар дивиз» болох хүртэл нь тоглож, нэг ёсондоо лигийн гараагаа эхлүүлсэн тэр байлаа. 1892 онд Смолл Хит хоёрдугаар дивизэд түрүүлэн хяналтын тоглолтонд «Дарвин» багтай тоглон хожигдож дараа улиралд дээд дивизэд дэвших боломжоо алдсан байсан бол 1894 онд өнөөх «Дарвин» багтайгаа дахин хяналтын тоглолтонд таарч 3-1 харьцаагаар хожиж, дэвшиж тоглох болжээ. Смолл Хит баг 1905 онд «Бирмингем» хэмээн өөрчлөн жилийн дараа «Сент-Эндрюс» хэмээх шинэ цэнгэлдэх хүрээлэнд шилжсэн юм. «Сент Эндрюс» дэх анхны тоглолтоо 1906 онд Мидлсборо багтай хийж байв. 1908 онд Бирмингем дивизээсээ унасан бөгөөд хоёрдугаар дивизээсээ хоёр жилийн дараа мөн унаж лигт Дэлхийн нэгдүгээр дайн дуустал гарч ирж чадаагүй юм.
Хамгаалагч Фрэнк Уомак, довтлогч Жонни Кросби нарын туршлагатай тоглогчдоор ахлуулсан Бирмингемчүүд 1920-21 оны улиралд хоёрдугаар дивизийн хоёр дахь түрүүгээ авсан байна. Энэ үеийн бүрэлдэхүүнд 515 тоглолтонд оролцож багийн түүхэн амжилтын эзэн болсон Англи тоглогч Уомак (20 жил тоглосон), 409 тоглолтонд оролцож байсан Шотланд тоглогч Кросби (12 жил тоглосон), 445 тоглолтонд оролцон 267 гоол оруулсан болон Английн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 12 тоглолтонд оролцсон довтлогч Жо Брэдфорд (19 настай) нар байжээ. 1931 онд Лесли Кнайтоны (1928-1933) удирдлаган дор Бирмингемчүүд АХХ-ны цомын шигшээ тоглолтонд анх удаагаа шалгаран Вест Бромвич Альбион багт 2-1 харьцаагаар ялагдав. 18 улирлын турш тэргүүн дивизэд Бирмингем тогтвортой тоглоход хаалгач Харри Гиббсийн тоглолтын ур чадвар хангалттай нөлөө үзүүлж байсан бөгөөд 1939 онд түүнийг Астон Вилла баг руу явсан жил нь Бирмингем доод дивиз рүүгээ дахин унасан юм.
1943 он гэхэд өнөөдрийн нэршлээ олж хөлбөмбөгийн «Бирмингем Сити» баг болсон тэд аль хэдийн лигээс хасагдсан байжээ. Дасгалжуулагч Харри Сторерийн удирдлаган дор 1945 онд Өмнөдийн лигт түрүүлж хоёрдугаарт дивизэд дэвшсэн төдийгүй АХХ-ны цомын хагас шигшээд шалгараад авсан байна. 1954 оны арваннэгдүгээр сард Артур Турнер хэмээх эрхэм дасгалжуулагчаар томилогдсоныхоо дараахан Бирмингемчүүд хоёрдугаар дивиздээ түрүүлэн сая нэг тэргүүн дивизэд дэвших болзлоо хангасан ба улирлын эхнээс тун сайн тоглолт үзүүлсээр зургаадугаар байранд орж нэгдүгээр дивиз дэх хамгийн шилдэг амжилтаа үзүүлжээ. Түүнчлэн 1956 онд АХХ-ны цомын аваргын төлөөх тоглолтонд шалгарсан хэдий ч Манчестер Сити багт Уэмблид 3-1 харьцаагаар хожигдсон бөгөөд энэ тоглолтыг АХХ-ны цомын шигшээ тоглолтуудаас хамгийн шилдэг түүхэн тоглолт гэж нэрлэдэг билээ. Дараа жил мөнхүү тэмцээний хагас шигшээд шалгарч тухайн үеийн Манчестер Юнайтед багийн Басбигийн жаалуудад 2-0 харьцаагаар ялагдаж байв. 1955-1971 оны хооронд зохиогддог байсан Европын орнуудын лигийн багуудын дундахь Inter-Cities Fairs Cup тэмцээнд Англичууд анх удаагаа оролцсон бөгөөд улсаа төлөөлөн Бирмингем Сити 1956 тавдугаар сарын 15-нд Италийн Интернационале багтай хэсгийн эхний тоглолтоо хийж гоолгүйгээр тэнцэв. Хэсгээ Хорватын Загреб багийг 3-0 харьцаагаар, Интернационале багийг 2-1 харьцаагаар тус тус буулган авч тэргүүлж хасагдах шатны тоглолтонд Испанийн Барселона багтай хоёр тоглолтын нийлбэр 4-4 харьцаагаар тэнцсэн ч талбай дээрээ алдсан бөмбөгний тоогоор шигшээ тоглолтонд шалгарч чадаагүй юм. 1960 оны гуравдугаар сард Inter-Cities Fairs Cup тэмцээний аваргын төлөөх тоглолтонд Барселона багтай тунаж 1-4 харьцаагаар ялагдал хүлээж байв. Түүний дараа жил нь тус тэмцээн мөн адил аман хүзүү болсон бөгөөд хагас шигшээн Интернационале багтай талбай дээр нь хийсэн тоглолтонд 2-1 харьцаагаар хожсон амжилт нь Английн нэг ч багт талбай дээрээ ялагдаагүй Интернационале багт хүнд цохилт өгсөн байх юм. Энэ амжилт хожим нь Арсенал 2001 онд Арсеналын ялалтаар үргэлжилж байсныг дурдах юун. Бирмингем Сити баг нь Английн Лигийн цомыг түүхэндээ нэг удаа буюу 1963 оны тавдугаар сарын 23-нд Астон Вилла багийг Гил Меррик дасгалжуулагч, Тревор Смит ахлагчтай бүрэлдэхүүнтэйгээр 3-1 харьцаагаар хожиж авч байжээ. Түүнээс хойш томоохон цомын тэмцээнүүдийн тэргүүлэх өрсөлдөөнд өдийг хүртэл төдийлөн сайн тоглож хараахан чадаагүй л байгаа юм. Арван жил тасралтгүй тэргүүн дивизэд хангалттай сайн тоглолт үзүүлсэн Бирмингем 1965 онд хоёрдугаар дивиз рүү унав. 1967 оны Лигийн цомын, 1968 оны АХХ-ны цомын хагас шигшээ тоглолтуудад шалгарсаныг эс тооцвол 1965-1970 оны хооронд хоёрдугаар дивизэд төдийлөн сайн амжилт үзүүлж чадахаа байсан Бирмингемийн дасгалжуулагч Стан Куллисыг 1970 онд Фредди Гүүдвинээр багийн удирдлагаар солисон байна. Шинэ дасгалжуулагчийн удирдлаган дор 1971-72 оны улиралд Бирмингемчүүд дивиздээ түрүүлэн нэгдүгээр дивизэд дэвшиж 1978-79 оны улирлыг хүртэл тогложээ. 1980-аад он, Бирмингем 1981-82 болон 1984-85 оны улирлуудад хоёрдугаар дивизээс дэвшиж байсан бол 1988-89 оны улиралд гуравдугаар дивиз рүүгээ анх удаагаа унаж байв.
Бирмингем Сити плей-оффын тоглолтыг гурван удаа хийж байсан ба 1999 онд /IV байр/ Уотфорд багт хагас шигшээд 1-1 харьцаагаар тэнцэн торгуулийн цохилтоор ялагдаж байсан бол 2000 онд /V байр/ Барнли багт хагас шигшээд 2-5 харьцаагаар, 2001 онд /V байр/ Престон Норт Энд багт мөн хагас шигшээд 2-2 харьцаагаар тэнцэж торгуулийн цохилтоор ялагдаж байжээ. Харин 2002 онд /V байр/ Миллуолл багийг хагас шигшээд 2-1 харьцаагаар, шигшээд Норвич Сити багийг 1(4)-1(2) харьцаагаар хожиж Премьер лигт анх удаагаа дэвшиж тэргүүн лигт 16 жил тоглоогүй хар түүхээ зогсоосон юм. 2003 онд Бирмингемийн бүрэлдэхүүндээ Францын Бордо багаас Францын довтлогч Кристоф Дюгарри болон Германы Боруссия Мёнхенгладбах багаас Финландын довтлогч Микаэль Форсселль нарын шилдэг тоглогчдыг зээллэгээр авч тоглуулсан бөгөөд тоглолтын хэв маяг илт сайжран боломжийн сайн тоглолтуудыг 2004-05 оны улиралд багийн түлхүүр тоглогч Форсселлийг бэртэл авах хүртэл үзүүлж байв. 2005-06 оны улиралд 8 хожил, 10 тэнцээ, 20 хожигдол бүхий 34 оноогоор 18 дугаар байр эзлэн доод дивиз буюу лигийн АШТ рүү унасан байна. Бирмингем Сити багийн эзэмшигч эздийн дунд 2007 оны долоодугаар сард Хон-Конг гаралтай бизнесмен Карсон Енг гэгч 29.9 хувь эзэмших болсоноор тус баг нэг хүний мэдэлд бүрэн шилжсэн гэж үздэг бөгөөд тухайн үед Шотландын шигшээ багийн дасгалжуулж Алекс Маклишийг дасгалжуулагчаар урьж авчирсан 2007-08 оны Премьер лигт хүч сорьжээ.
Шагналууд
Бирмингем Сити багийн хүртэж байсан шагналуудыг дор үзүүлэв:
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг Ангилал:Премьер лигийн баг
Азербайжан хэл
Азербайжан хэл — азербайжан үндэстний төрөлх, түрэг салбарын огуз бүлгийн хэл.
Азербайжан хэл төрөл гарлаараа турк, кашкай, туркмен, крымын татар хэлтэй дөхүү байна.
Хэрэглээ
Азербайжан хэлтэн Азербайжан, Иранд олноор аж төрдөг. Ираны баруун хойд нутгаар байна. Бас Гүрж, Орос, Турк, Ирак зэрэг эргэн тойрны оронд байна. Азербайжан хэл Азербайжан улсын цор ганц албан ёсны хэл болдог бол Оросын Даг орны албан хэрэглээний арваад хэлний нэг гэдэг. 25–35 сая хүний төрөлх хэл болно.
Аялга
Азербайжан хэл эргэн тойрны түрэг төрлийн хэлтэй тодорхой өндөр хувиар ойлголцдог. Тиймдээ турк хэлний нэг янз гэх үзэл ч дэлгэрсэн. Харин дотор нь умард, өмнөд аялга болгон үндсэн хоёр бүлэгт хуваадаг. ISO 639-3 кодоор:
Үсэг бичиг
thumb|19-р зууны азербайжан бичиг 1992 оноос Азербайжан улсад хэрэглэж буй 32 үсэгтэй латин цагаан толгой:
Африк
Африк тив нь Еврази, Америк тивийн дараах дэлхийн гурав дахь том тив бөгөөд 30,221,532 км² талбайтай (дэлхийн нийт гадаргуугийн 6.0%, хуурай газрын 20.4% ). 2021 оны 9-р сарын байдлаар 1,380,000,000 орчим хүн амтай (дэлхий хүн амын 18,2%), 54 тусгаар улс оршдог тив юм. Хойд талаараа Газар дундын тэнгис, зүүн хойд талаараа Суэцийн суваг, Улаан тэнгисээр, зүүн өмнөд талаараа Энэтхэгийн далай, баруун талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгдэнэ.
Африк тивийн нийт нутгийн 90% нь ой, цөл бөгөөд үлдэх 10% нь хөдөө аж ахуйд тохиромжтой. Уг тивд заан, арслан, анааш зэрэг олон ховор зүйл амьтад байх бөгөөд 2,000 гаруй төрлийн загастай.
Африк тивд анх хүн үүссэн гэж зарим судлаачид үздэг.
Өмнөд Африк, Өмнөд Родезид (Зимбабве) уугуул иргэдээ ялгаварлан гадуурхсан апартеидын дэглэм 1980, 1990 -ээд он хүртэл үргэлжилсэн ажээ. Өнөөдөр Африкийн олон орныг цагаан арьстнуудыг ялгаварлан гадуурхдаг дэглэмүүд удирддаг. Freedom House судалгааны байгууллагын мэдээлснээр сүүлийн жилүүдэд Африкийн олон оронд (жишээлбэл, Нигери, Мавритани, Сенегал, Конго (Киншаса), Экваторын Гвинейд) ардчилсан ололт амжилтаасаа авторитаризм руу ухрах хандлага ажиглагдаж байгаа ажээ.
Тивийн умард хэсэгт Испанийн (Сеута, Мелилла, Канарын арлууд), Португалийн (Мадейра) гэсэн газар нутаг байдаг.
Эшлэл
Ангилал:Тив
4 сарын 3
Тэмдэглэлт өдөр
0403 03
Хатуу диск
MAXTOR, Western digital, IBM бол HDD-ийн лидерүүд юм. IDE хатуу диск нь минутанд 5400, 7200 удаа эргэх хурдтай. SCSI хатуу дискүүд 10000, 14000-ийн хурдтай байдаг. Мэдээлэл хайх хугацаагаар нь хатуу дискийг чансаалдаг. Maxtor-ын дамжуулах хурд 133 мб/сек, харин Western digital Buffer нъ 8 мб болсноороо биe биeэсээ давуутай болсон. MB RAID технологитой бол түүнийг ашиглах үед яг ижил загварын 2 ширхэг HDD хэрэгтэй болдог. ATA100, ATA133 бас болдог аж.
Хатуу дискийг компьютерын эх хавтантай холбох хэд хэдэн төрлийн интерфэйс байдаг. Одоогоор хамгийн түгээмэл хэрэглэгдэж буй интерфэйс бол IDE интерфэйс юм. Энэ төрлийн интерфэйс нь хямд үнээр олон жил өргөнөөр ашиглагдаж буй боловч хамгийн хурдан нь биш юм. Сүүлийн жилүүдэд SATA интерфэйс гэрийн компьютерын зах зээлд түгээмэл болж байна. Энэ интерфэйс янз бүрийн хурд протокол бүхий хэд хэдэн дэд категориор өндөр хурдаад өгөгдөл солилцох бололцоог олгодог. Өндөр хүчин чадлын програм ажиллаж буй биснесс зориулалтын серверт SCSI интерфэйсийг ихээхэн хэрэглэгддэг. SAS (Serial Attached SCSI) Hard Drive Сүүлийн үед серверт энэхүү төрлийн хатуу дискийг өргөн хэрэглэж байгаа. Мөн SSD төрлийн диск хэрэглээнд нэвтэрч эхлээд байна.
Орчин үед мэдээлэл боловсруулах хэрэглээ өсөж байгаатай уялдан их хэмжээний мэдээллийг богино хугацаанд боловсруулах шаардлага гарч ирж байгаа билээ. Үүнтэй уялдан хатуу дискийн технологид эрс өөрчлөлтүүд ихээхэн гарах шинжтэй байна.
Ангилал:Компьютерын техник хангамж Ангилал:Компьютерын хадгалах төхөөрөмж
Херманн Бауманн
Херманн Бауманн (Hermann Baumann, 1934 оны 8 сарын 1-нд Хамбург хотноо мэндэлсэн) нь Германы валторн хөгжимчин юм. Тэрээр их хожуу буюу 17 настайдаа валторн тоглож эхэлсэн ба түүнээс өмнө тэр дуучин, жааз бөмбөрчин байсан юм. 30 нас хүртлээ янз бүрийн оркестрт соло валторнистоор ажиллаж байгаад 1964 онд үлээвэр хөгжимчдийн хувьд нилээд том болох, Мюнхенд зохиогддог АРД Олон улсын хөгжмийн тэмцээнд тэргүүн байр эзэлснээр түүний алдар нэр Дэлхийн хэмжээнд цуурайтсан юм.
Херманн Бауманныг маш олон тоглолт, концерт, аялан тоглолт ар араас дараалан хүлээж мөн түүний CD-нүүд ээлжлэн цувран гарсан юм.
Сүүлийн 30 жил Бауманн Герман улсын Эссен хотын хөгжмийн сургуульд багшлаж байгаад одоогийн байдлаар Олон улсын тэмцээн, уралдааны шүүгч, мөн курс дамжааны зөвлөх проффесор хийж байна.
Алдарт Радек Баборак 1998-2000 оны хооронд түүний удирдлага дор суралцаж байсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:1934 онд төрсөн Ангилал:Германы хөгжимчин Ангилал:Германчууд
Константинос Митроглу
Константинос Митроглу (Κωνσταντίνος Μήτρογλου, 1988 оны гуравдугаар сарын 21-нд Кавала хотод төрсөн) — Грекийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Фулхэм болон Грекийн шигшээд тоглодог.
Замнал
Багадаа Германд суурьшсан Митроглу Нойкирхен, Пройссен Влюйн, Дуйсбург болон Боруссиа Мёнхенгладбах багуудад бэлтгэгджээ. Грекийн өсвөрийн шигшээн тоглогчоор 2007 оны ЕАШТ-д амжилттай оролцсоноор Олимпиакостай холбогдсон ажээ. Анхны бөмбөгөө Диагорыг 2–1 харьцаагаар Грекийн цомд ялахад, лигт Левадиакосыг 4–0 харьцаагаар ялахад оруулжээ.
Тироль
Тироль (Tirol [] ) — Австри улсын муж.
Зураг
Ангилал:Австрийн муж  Ангилал:Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн статистикийн бүртгэл-2-Бүс нутаг
Константинос Митроглу
Замнал
2008 онд Олимпиакос өрсөлдөгчдөөсөө (АЕЛ 1964) лигийн түрүүг сүүлийн тойрогт 2-1 харьцаагаар булаахад Митроглу гялалзсан. Паниониос, Атромитост багуудад зээлэгдсэн Олимпиакосын шилдэг довтлогчийг 2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд английн Фулхэм 4.5 жилээр (12 сая фунт) элсүүлсэн юм.
Шигшээ
2009 онд шигшээдээ дуудагдсан Митроглу 2014 оны ДАШТ-ий эрх авсан сонгон-хасагдах шатанд 4 бөмбөг оруулсан билээ.
Холбоос
Ангилал:Грекийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Грекийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Дуйсбург багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Грекчүүд
Уго Льорис
Уго Льорис (Hugo Lloris, 1986 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд төрсөн) нь Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн Тоттенхэм Хотспур болон Францын шигшээд тоглодог. Тэр Францын лигийн 2009, 2010 оны шилдэг хаалгач.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Ницца багийн тоглогч Ангилал:Олимпик Лион багийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Ниццагийн хүн Ангилал:Францчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Хумхин нугас
Хумхин нугас, мөн Хумхин бохио гэдэг (Mergus merganser), нь томхон хэмжээний нугас бөгөөд Европ, Хойд Ази болон Хойд Америкт тархан нутагладаг. Нуур цөөрөм голын ойролцоо амьдран модны хонгил нүхэнд үүрлэх нь бий. 3 дэд зүйл бий. Эдгээр нь:
left|thumb|M. m. merganser, эмэгчин нь дэгдээхэйн хамт Эрэгчин, эмэгчин нь харахад хялбар танигдана. Эрэгчин нугас нь хар ногоон толгойтой бол эмэгчин нь бор улаан өнгийн толгойтой. Хумхин нугас 70 см урт ба далавчаа дэлгэхэд 78-94 см юм.
Идэш тэжээл
Тэд голдуу загасаар хооллох ба мөн хясаа, сам хорхой, усны шавьж хорхой иддэг.
thumb|left|M. m. americanus, эмэгчин ба залуу нугас Хойд Америкийн шувууд цөөн тоогоор сүрэглэн АНУ-д өвөлждөг ба баруун эргийн зарим нь суурин амьдардаг. Скандинав, Орост амьдрах хэсэг нь өмнө зүгт нүүдэллэх ба баруун Европт амьдрах хэсэг нь суурин байдаг байна.
Олон Улсын Түрэг Академи
Олон Улсын Түрэг Академи (Түркі академиясы халықаралық ұйымы) нь Казахстаны Нур-Султан хотноо байрладаг олон улсын байгууллага юм. Ерөнхийлөгч нь Дархан Кыдырали.
Түүхийн товчоон
БН Азербайжан Улсын Нахчиван хотноо 2009 оны 10-р сарын 3-ны өдөр хуралдсан Түрэг хэлт улсуудын төрийн  тэргүүн нарын IX саммит уулзалтын үеэр БН Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев түрэг зон олныг судлах олон улсын төв байгуулах тухай санал дэвшүүлсэн билээ.
2010 оны 5-р сарын 25-ны өдөр БН Казахстан Улсын нийслэл Астана хотноо Энх тайван, эвслийн ордонд Түрэг Академи нээгдсэн юм. Энэхүү байгууллагын нээлтийн үйл ажиллагаанд БН Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев, Турк Улсын Ерөнхийлөгч Абдулла Гюль,  мөн Казахстан, Турк, АНУ, ОХУ (Татарстан, Чуваш, Якут), Узбекистан, Киргиз, Украин зэрэг улсуудын нэрт түрэг судлаач нар оролцсон юм.
2012 оны 8-р сарын 22-23-ны өдрүүдэд БН Киргиз Улсын нийслэл Бишкек хотноо хуралдсан Түрэг зөвлөлийн ІІ саммит уулзалт дээр БН Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев, Турк Улсын Ерөнхийлөгч Абдулла Гюль,  БН Киргиз Улсын Ерөнхийлөгч Алмазбек Атамбаев, БН Азербайжан Улсын Ерөнхий сайд Артур Расизаде нар ТүрэгАкадемийг олон улсын байгууллага болгон батлах тухай гэрээг үзэглэсэн юм.
Уг гэрээг дээрх улсуудын парламентууд соёрхон баталснаар Казахстанд 2010 оноос үйл ажиллагаагаа явуулж ирсэн Түрэг Академи нь 2014 оны 8-сарын 28-ны өдрөөс эхлэн олон улсын эрх бүхий байгууллага  болсон билээ. Ийнхүү түрэг хэлт дөрвөн улсын сайн дурын үндсэн дээр үндэслэн байгуулсан  нэгэн эрдэм шинжилгээний олон улсын байгууллага -  «Олон улсын Түрэг  Академи» өөрийн үйл ажиллагаагаа явуулж эхэллээ.
Зорилго, үйл ажиллагаа
Үйл ажиллагаа: Түрэг ард түмнүүдийн эрдэмтэн мэргэд зон олны шинжлэх ухаан, боловсролын хөгжилд, мөнхүү түрэг хэлт улсуудын зүтгэлтнүүдийн санаачилгад бололцоо бүрдүүлэх, нэгэн төвд төвлөрүүлэн нэгтгэх
Олон улсын хамтран ажиллагсад
Олон Улсын Түрэг Академи нь  одоогийн байдлаар 40 гаруй эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, түрэг судлалын төвүүдтэй холбоо тогтоон,  санамж бичгүүдийг үзэглэсэн юм. Түүний дотор Унгар Улсын үндэсний ШУА, эрдэм шинжилгээний төвүүд, Киргыз Улсын ШУА, Азербайжан Улсын ШУА, Монгол Улсын ШУА ба эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгүүд, ОХУ-ын ШУА-ийн эрдэм шинжилгээний төвүүд байгаа юм. Мөн түүнчлэн БН  Солонгос, АНУ, Турк зэрэг бусад улсуудын  нэр хүндтэй их, дээд сургуулиудтай нягт холбоо харилцаа тогтоосон.
Эдүгээ Олон улсын Түрэг Академи нь гадаадын 100 гаруй нэрт түрэг судлаач эрдэмтэдтэй хамтран томоохон суурь судалгааны төслүүдийг хэрэгжүүлж байгаа юм.
Олон улсын Түрэг Академи нь Түрэг зөвлөл, ТуркПА, ТУРКСОЙ, мөн исламын түүх, урлаг, соёл судлалын төвтэй (IRCICA)  хамтран ажиллаж холбоо тогтоосон.
Бүтэц
Олон улсын Түрэг Академийн  хамгийн дээд байгууллага нь Эрдмийн зөвлөл. Байгууллагын удирдлагыг тал тус бүрээс (Түрэг зөвлөлийн гишүүн улсуудаас) нэг нэг төлөөлөгч, бас Түрэг Академийн ерөнхийлөгч, дэд ерөнхийлөгчүүдээс бүрэлдсэн Эрдмийн зөвлөл зохицуулан явуулна.
Ерөнхийлөгч
Ерөнхийлөгч нь  (Түрэг зөвлөлийн гишүүн улсууд) талуудын иргэдээс 4 жилийн хугацаагаар дахин сонгох үндсэн дээр сонгуулийн журмаар  сонгогдоно. Олон улсын Түрэг Академийн анхны ерөнхийлөгч нь түүхийн ухааны доктор Дархан Куандыкулы Кыдырали. Тэрбээр энэхүү албандаа  2014 оны 5-сарын 4-5-ны өдрүүдэд Турк улсын Бодрум хотноо зохион байгуулагдсан Түрэг зөвлөлийн IV саммит уулзалтаар зөвлөлийн гишүүн 4 улсын тэргүүн нарын шийдвэрээр томилогдсон болно.
Олон улсын Түрэг Академи нь Казахстанд байрлах тул анхны ерөнхийлөгч нь Казахстаны талаас томилогдсон юм. Байгууллагын тэргүүн нь Түрэг Зөвлөлийн гишүүн улсуудын англи хэлний нэрийтгэл дэсийн ротацийн дагуу (ээлжлэн) солигдож байх болно.
Дэд ерөнхийлөгч нар
Олон улсын ТүрэгАкадемийн ерөнхийлөгч нь Казахстан улсын иргэн учраас дэд ерөнхийлөгчид Түрэг Зөвлөлийн гишүүн улсуудаас (Турк, Азербайжан, Кыргызстан) гурван дэд ерөнхийлөгч томилогдоно.
Судалгааны төвүүд
Академийн бүтээлүүд
Олон улсын Түрэг Академид үндэслэн байгуулагч улсууд, түрэг ертөнцийн эрдэм мэргэд ажилладаг юм. Академи түрэг ертөнцтэй холбоотой олон улсын олон тооны төслүүдийг хэрэгжүүлсэн юм. Түүний хүрээнд дөрвөн жилд 50 гаруй эрдэм шинжилгээний бүтээлийг хэвлэн нийтлэсэн байна. Уг бүтээлүүдэд орчин цагийн түрэг судлал, түрэгийн түүх, соёл, урлаг, түрэг ард түмнүүдийн ирээдүй хэтийн төлөв зэрэг сэдвүүдийг хэлж болно. Академи нь түрэг судлал, алтай хэлнүүдийн судлалын салбарын тулгамдсан асуудлуудыг судлан шинжилдэг «Алтай судлал, түрэг судлал, монгол судлал» нэртэй, мөн задлан шинжилгээний чиглэлийн «GLOBAL-turk» нэртэй сэтгүүлүүдийг хэвлэн гаргаж байна. Сэтгүүлүүд таван хэлээр (казах, орос, англи, турк, монгол) эрдэм шинжилгээний өгүүллүүдийг хэвлэн нийтэлж байна. Үүнээс гадна түрэг хэлнүүдийн толинууд хэвлэгдэн гарсан байна.
Академи нь  2010 оноос эхлэн түрэгийн түүх, соёл, түрэгийн алдартай хүмүүст зориулсан олон улсын хурал, форум, семинар, цуглаануудыг зохион байгуулж байгаа юм.
Номын сан
Олон улсын Түрэг Академийн  харьяа түрэг номын сан байгуулагдсан юм. Нэр цуут түрэг судлалч эрдэмтэдийн хувийн номын сан дээр суурилан байгуулагдсан номын сангийн сан хөмрөг 32 мянга гаруй болоод байна. Түүний дотор Иштван Мандоки Коныр, Абдуали Хайдар, мөн Абжан Курышжанулы нарын хувийн номын сан хөмрөгүүд нь энэхүү номын санд хадгалагдаж байна. Номын санд бас ховор нандин номнууд, гар бичмэлүүдийн сан хөмрөг байгаа юм. Түүхэн бичгийн дурсгалууд болох гар бичмэлүүдийн эх хуулбарууд ч бас бий. Номын санд түрэг угсаатнуудад зориулагдсан тусгай номын цуглуулгууд байдаг. Тоочин дурдвал, казах, турк, азербайжан, узбек, туркмен, киргиз, башкурт, татар, карачай, хакас, чуваш, каракалпак, ногай ба унгар, монгол, буриад   зэрэг ард түмнүүдийн ном зохиолууд цуглуулагдсан байгаа юм. Одоо түрэг номын сангийн цахим хувилбарууд бэлтгэгдэж байна.
Музей
Олон улсын Түрэг академийн харьяа нээгдсэн музейд түрэг ард түмнүүдийн түүхийн олон цаг үед хийгдсэн ховор нандин үзмэртэй танилцаж болно. Түрэг ард түмнүүдийн материаллаг болон биет соёлын өвийн дурсгалууд нь  биет болон фото зургийн сурвалжуудын цогц болохын хувьд тэдгээрийг цуглуулах ажил үргэлжилж байна. Музей 2014 оны 9-р сард шинэ үзмэрүүдээр баяжин бүхэлдээ  улам улам сайжруулагдаж байна.
Санамж бичгүүд
2014 он
1.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Шинжлэх Ухааны Академи. 2014 оны 7 сарын 3.
2.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Шинжлэх Ухааны Академийн Хэл, уран зохиолын хүрээлэн. 2014 оны 7-р сарын 3.
3.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Нүүдлийн соёл иргэншлийг судлах олон улсын  хүрээлэн. 2014 оны 7-р сарын 3.
4.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Шинжлэх Ухааны Академийн Археологийн хүрээлэн. 2014 оны 7-р сарын 3.
2015 он
5.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Шинжлэх Ухааны Академийн Түүх, археологийн хүрээлэн. 2015 оны 9-р сарын 8.
6.   Монголын Үндэсний музей. 2015 оны 9-р сарын 14.
2016 он
8.   Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Архивын ерөнхий газар. 2016 оны 8-р сарын 23.
9.   Олон улсын Түрэг академи, Монголын Үндэсний музей. 2016 оны 8-р сарын 26.
10. Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Уламжлалт анагаах ухааны  музей. 2016 оны 8-р сарын 26.
Хээрийн шинжилгээний экспедицүүд
Олон улсын түрэг академи, Монгол улсын Нүүдлийн соёл иргэншлийг судлах олон улсын хүрээлэн, Монгол улсын ШУА-ийн Баян-Өлгий аймаг дахь Нийгмийн ухааны судалгааны төвтэй хамтарч Монгол улсын Баян-Өлгий аймаг, Монгол улсын Увс аймгийн тува, хотон угсаатнуудын дунд явуулсан судалгаа. 2014 оны 9- сарын  8-20
Олон улсын Түрэг академи,  Монгол улсын  ШУА Түүх, археолологийн хүрээлэнгийн эрдэмтдийн Монгол улсын Булган аймгийн Баян-Агт сумын нутагт байгаа эртний түрэгийн «Шивээт улаан» тахилын онгон цогцолборт археологийн тандалт судалгаа. 2015 оны  9 сарын 9-16
1.    Олон улсын Түрэг академи,  Монгол улсын ШУА-ийн Түүх, археолологийн хүрээлэнтэй 2016 оны 5-р сарын 23-нд Астана хотод үзэглэн баталсан гэрээний дагуу Монгол улсын Булган аймгийн Баян-Агт суманд оршдог эртний түрэгийн үеийн "Шивээт улаан" тахилгын онгон цогцолбор дурсгалд 2016 оны 7-р сарын 2-ноос 8-сарын 28 хүртэл 58 хоног археологийн хамтарсан анхны малталгаа судалгаа.
2.    «Их талын нүүдэлчдийн түүх-соёлын үнэт эрдэнэс: Тэнгэр уулаас Хангайн нуруу хүртэл» хэмээх олон улсын экспедици. Бүрэлдэхүүнд  Азербайжан, Казахстан, Киргиз, Турк, ОХУ, Монгол улсаас 40-өөд эрдэмтэн судлаач оролцсон болно. 2016 оны 8 сарын  20-27.
3.   Олон улсын Түрэг академи, Монголын Үндэсний музейтэй хамтарсан  Монгол улсын Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын нутагт оршдог эртний түрэгийн Хаяахудаг, Гүнбүрд хэмээх тахилын онгон цогцолборт тандалт судалгааны экспедици. 2016  оны 8 сарын 21-22.
2017 он
2.   Олон улсын Түрэг академи, Монголын Үндэсний музейтэй Монгол улсын  Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сумын Хаяахудаг, Гүнбүрд тахилын онгон цогцолборт, мөн Хэнтий айагийн түрэгийн үеийн дурсгалуудад  археологийн судалгааны ажил. 2017 оын 8-р сарын 15-наас 9-р сарын 15 хүртэл. 30 хоног.
3.    «Хэнтийгээс Улытау хүртэл: түүхийн оюун санааны сэргэн мандалт»  нэртэй олон улсын экспедици, хээрийн семинар. Азербайжан, Казахстан, Киргиз, Турк, ОХУ, Монгол улсаас 40 гаруй эрдэмтэн судлаач, сэтгүүлчид оролцсон. Монгол улсад 2017 оны 8-р сарын 15-17; БН Казахстан улсад  2017 оны 9-р сарын 15-20.
Эрдэм шинжилгээний форум, бага хурал, семинар, дугуй ширээний ярилцлага, номын нээлтийн баяр
2014
1.    Олон улсын  Түрэг академийн ерөнхийлөгч Д.Кыдырали Монгол улсын Казахстан дахь Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд Ж.Сүхээ, Монгол улсын Казахстан дахь элчин сайдын яамны  нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Б.Эрхэмбаяр нарын  анхны уулзалт, дугуй ширээний ярилцлага болов. 2014 оны 3 сарын 28.
2.Олон улсын Түрэг академийн зохион байгуулсан "Талын нүүдэлчдийн төрт ёсны уламжлал" гэдэг сэдэвтэй семинар. Астана хот,  2014 оны 9 сарын 26. Монгол улсаас оролцож итгэл тавьсан эрдэмтэд: Түүхийн ухааны доктор И. Саруул, түүхийн ухааны доктор Ч.Дашдаваа.
3.Олон улсын Түрэг академийн зохион байгуулсан  «Түрэгийн ертөнц: улс төрийн зүтгэлтнүүдийн ач холбогдол» хэмээх эрдэм шинжилгээний бага хурал. Астана хот, 2014 оны 10 сарын 27-28. Монгол улсаас оролцож итгэл тавьсан эрдэмтэд: Түүхийн ухааны доктор Ч.Дашдаваа, түүхийн ухааны доктор М.Хурметхан
2015
2.       Казахстан улс, Монгол улсын засгийн газар хоорондын комиссын гишүүд Монгол улсын парламентын гишүүд А.Тлейхан, Ц.Оюунбаатар, А.Бакей, Монгол улсын Казахстан дахь Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд Ж.Сүхээ тэргүүтэй төлөөлөгчид Олон улсын Түрэг академийн ерөнхийлөгч Д.Кыдырали нарын уулзалт, дугуй ширээний ярилцлага болов. 2015 оны 2 сарын 26.
1.      Олон улсын Түрэг академийн зохион байгуулсан «Хүмүүнлэгийн  шинжлэх ухааны ІІ форум». Астана хот, 2016 оны 5 сарын 23-25. Монгол улсаас илтгэл тавин оролцсон эрдэмтэн: Монгол улсын Түүх, археологийн хүрээлэнгийн захирал,  түүхийн ухааны доктор С.Чулуун. Итгэл: Монголын археологийн судалгааны өнөөгийн байдал, цаашдын хандлага
2.      Олон улсын Монгол судлаачдын ХІ их хурал. Улаанбаатар, 2016 оны 8- сарын 15-18. Илтгэлүүд:  Д.Кыдырали. Эргэнэхүн  – түрэг-монголын омог аймгуудын нийтлэг домог-тууль мөн; Акедил Тойшанулы. Түрэг-монгол домог-үлгэрийг харьцуулан судалсны тойм; Базылханы Напил. Эртний нүүдэлчин омог аймгуудын нэрийтгэлийн гаралын тухайд.
3.      «''Нүүдэлчдийн уламжлалт анагаах ухааны хөгжил» хэмээх олон улсын бага хурал. Хамтран зохион байгуулагчид: Олон улсын Түрэг академи, Монголын уламжлалт анагаах ухааны музейн «Номун гэрэл» төв. 2016 оны 8-сарын  19-20.
4.      Олон улсын Түрэг академи, Монгол улсын Архивын ерөнхий газартай хамтарч И.Саруул, Ч.Дашдаваа «Коминтерний төлөөлөгч Т.Рыскуловын Монгол дахь үйл ажиллагаа», И.Саруул, Ч.Дашдаваа «Т.Рыскуловын Монгол дахь үйл ажиллагаанд холбогдох баримт бичгүүд» номын нээлтийн баяр, дугуй ширээний ярилцлага зохион байгуулав. 2016 оны  8-сарын 23.
2017 он
Эрдэм шинжилгээний бага хурал, форум, семинар, дугуй ширээний ярилцлага, уулзалт.
1.Олон улсын Түрэг академийн зохион байгуулсан «Хүмүүнлэгийн шинжлэх ухааны  ІІ форум». Астана хот,  2017 оны 5-сарын 26.
Монгол улсаас илтгэл тавин оролцсон эрдэмтэд: Гэлэгпилийн Чулуунбаатар (академич, Монгол улсын ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгч),Р.Мөнхтулга (археологич, докторант). Итгэл: «Историко-культурное наследие древнетюркского и уйгурского времен на территории Монголии» (Монгол нутаг дахь эртний түрэг, уйгурын үеийн түүх соелын дурсгалууд); Дагваадоржийн Сүхбаатар, түүхийн шинжлэх ухааны доктор, профессор,  Монголын Үндэсний музейн захирал. Итгэл:«Монголын Үндэсний музейн сан хөмрөг дэх түрэгийн үеийн өв дурсгалууд»
2.«Хэнтийгээс Улытау хүртэл: түүхэн санааны сэргэн мандалт» хэмээх олон улсын хээрийн семинар.
Монгол улсын Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан сум. Хаяахудаг, Гүнбүрд хэмээх  эртний түрэгийн тахилын цогцолбор. 2017 оны 8-р сарын  15-17. Оролцогчид хоёр улсын судалгааны баг.
3. Албан ёсны уулзалт, дугуй ширээний ярилцлага:
б) Олон улсын Түрэг академийн ерөнхийлөгч, түүхэн ухааны доктор,  академич Дархан Кыдырали, Монгол  улсын ШУА Түүх, археологийн хүрээлэнгийн захирал, түүхэн ухааны доктор Сампилдондовын  Чулуун. 2017 оны 8-р сарын 15 өдөр;
в) Олон улсын Түрэг академийн ерөнхийлөгч, түүхэн ухааны доктор,  академич Дархан Кыдырали, Монголын Үндэсний музейн захирал, түүхэн ухааны доктор Дагваадоржийн Сүхбаатар. 2017 оны 8-р сарын 15 өдөр.
ГЭРЭЭ, САНАМЖ БИЧИГ
Tor (anonymity network)
thumb|Зохиогч                            [[:en:The_Tor_Project,_Inc|The Tor Project, IncАнхны хувилбар              2002.09.20
Олон Улсын Түрэг Академи
Эрдэм шинжилгээний форум, бага хурал, семинар, дугуй ширээний ярилцлага, номын нээлтийн баяр
3. Олон Улсын Түрэг академи,  Монгол улсын Шинжлэх ухааны академи хооронд хамтран ажиллах тухай санамж бичиг. Астана, 2017 оны 5 дугаар сарын 25.
Tor (anonymity network)
Одоогийн хувилбарууд  0.2.7.6, 0.2.6.10, 0.2.5.12, 0.2.4.27
Олон Улсын Түрэг Академи
Эх сурвалжууд
Ангилал:Казахстаны боловсрол Ангилал:2009 онд байгуулагдсан
Tor (anonymity network)
Бичигдсэн хэл                 C, C++, Python
Үйлдлийн систем           Microsoft Windows, Unix(Android, Linux, OS X)
Хэмжээ                             2-4 MB
Төрөл                                Onion Routing, Anonymity
Лиценз                              BSD
Веб хуудас                       torproject.org
Түүх
TOR, Сонгинон Router-н төслийг 1990 онд Америкын нэгдсэн улсын усан цэргийн лабораторийн математикч Paul Syverson компьютерийн мэргэжилтэн Michael G. Reed болон David Goldschlag санаачлан Америкийн нэгдсэн улсын Online сүлжээн дэх оюуны өмчийг хамгаалах гэх зорилгоор хөгжүүлж байсан юм. Үүний дараа DAPRA(Defense advanced research projects agency - Хамгаалалтын дэвшилтэт судалгаа, төслүүдийн агентлаг) уг төслийг 1997 оноос эхлсэн улам сайжруулан хөгжүүлсэн. TOR-г Syverson болон компьютерын мэргэжилтэн Roger Dingledine болон Nick Mathewson гэх хүмүүс хөгжуулж түүнийгээ Сонгинон Routing төсөл, TOR төсөл хэмээн нэрлэж анхны загварыг 2002 оны 9-р сарын 20-нд олон нийтэд танилцуулж байжээ. Syverson, Dingledine болон Mathewson нар 2004 оны 8р сарын 13-ны өдөр USENIX(The Advanced Computing Systems Association-Компьюерын дэвшилтэт системийн зөвлөл)-ийн 13-дах хурлаар ‘’TOR: 2-р үеийн Сонгинон Router’’-г танилцуулжээ. 2004 онд Усан цэргийн лабораторийнхон TOR-н кодийн лицэнзийн үнэ төлбөргүй болгож олон нийтэд толилуулсан, түүнчлэн Цахим хязгаарын сан(EEF- Electronic Frontier Foundation) Dingledine болон Mathewson нарт TOR-г хөгжүүлэлт хийхэд нь зориулж санхүүжилт хийж эхлэсэн.
2006 оны 12-р сард Dingledine, Mathewson болон бусад 5-н гишүүнтэй баг Америкын Massachusetts мужид харьяалалтай TOR төслийн судалгаа шинжилгээний ажил хийх ашгийн бус, TOR-н тогвортой ажиллах эсэхэд хариуцлага хүлээсэн байгууллага бий болгосон. Уг байгууллагийн эхэн уед EFF ерөнхий хөрөнгө оруулалтыг, мөн U.S. International Broadcasting Bureau(Америкийн нэгдсэн улсын мэдээллийн товчоо), Internews(Интернюьс), Human Rights Watch(Хүний эрхийг Ажиглан Хянах байгууллага), the University of Cambridge(Камбриджийн Их Сургууль), Google, and Netherlands-based Stichting NLnet тус тус санхүүжүүлж байсан юм.
Үүний дараагаас эхлэн дийлэнх хөрөнгө оруулалтыг Америкийн нэгдсэн улсын засгийн газраас хийж эхлэсэн.
2014 онд TOR-н сул тал Operation Onymous(Operation Onion Anonymous-Үл танигдагх сонгино ажиллагаа)-ны дараахан нь ил болсон. Европийн холбоонь төлөөлөгчид уг үйл явдлыг нууцалж, ‘’Энийг бид TOR-н хамт олнынхоо дунд л байлгахыг хүсэж байна, Уг зүйлийг хийдэг аргаа бид дэлхий дахинтай хуваалцахыг хүсэхгүй байна учир нь бид үүнийг ахиад, ахиад мөн ахиад хийхийг хүсэж байна’’ хэмээжээ. BBC уг хэрэг явдлыг ‘’Техникийн шуурхай мэдээ’’ хэмээн нийтлэхдээ ‘’Цагдаагын байгууллагын хар дансанд байдаг Веб сайтуудлуу нэвтэрч буй компьютерын физик хаягыг нийцалдаг байсан TOR програмын сул тал ил боллоо’’ гэжээ. Үүний улмаас 2015 оны 11-р сард Америкийн засгийн газрийн шүүх TOR-н эсрэх онц ноцтой судалгааны ажлыг эхлүүлжээ.
2015 оны 12-р сард Shari Steele-г TOR төсөл ерөнхий удирдлагаа болгон олонд зарлав. Steele ажлынхаа өмнөх 15 жилд цөөн тооны хуульчтай ажиллаж байсан EEF-г 60 гаруй хуульч, техникийн мэргэжилтэнүүд, олон улсын програмын мэргэжилтэйн том агентлаг болтол нь өргөжин дэвжүүлж байсан юм. Тэрээр 2004 онд EEF-н талаас TOR-н санхүүжилтыг хийж байсан хүний хувьд TOR төслийн талаар өргөн мэдлэгтэй нэгэн байлаа.
Рибонуклейн хүчил
Рибонуклейн хүчил буюу РНХ нь полимерыг бүрдүүлдэг олон нуклеотидуудаас бүрдсэн нуклеиний хүчил юм. Нуклеотид бүр нь азотлог суурь, рибозын чихэр, фосфатаас бүрэлддэг. РНХ нь Дезоксирибонуклеиний хүчил (ДНХ)-ээс генетикийн мэдээллийг уургуудад хөрвүүлэх процесст хэд хэдэн чухал үүргийг гүйцэтгэдэг. Нэг төрлийн РНХ нь ДНХ болон рибосом гэгддэг уургийн нийллэгжилтийн хооронд мэдээлэл илгээгч маягаар ажилладаг бол харин бусад нь уургийн нийллэгжилтэнд ашиглагдах амин хүчлүүдийн молекулуудыг зөөх замаар ажиллаж рибосомуудын бүтцийн голлох хэсгүүдийг бүрдүүлдэг ба эсвэл идэвхтэй генүүдийг өөрчилдөг байна.
Tor (anonymity network)
Хэрэглээ
TOR нь хэрэглэгчидээ интернэтээр өөрийгөө хэн гэдгийг мэдэгдүүлэхгүйгээр нэвтрүүлж, хэрэглэгчид үүнийг хуулийн дагуу ба хууль бус зорилгоор ашигладаг. TOR-г гэмт
Рибонуклейн хүчил
ДНХ нь дезоксирибонуклеиний хүчил гэдгийн товчлол бөгөөд харин РНХ нь рибонуклеиний хүчил гэдгийн товчлол юм. РНХ нь ДНХ-тэй тун төстэй боловч цөөн хэдэн бүтцийн чухал ялгаагаар ялгагддаг. РНХ нь ихэвчлэн ганц хэлхээтэй бол ДНХ нь ихэвчлэн хос хэлхээтэй байдаг. РНХ-ийн нуклеотидууд нь рибозуудыг агуулдаг бол ДНХ-ийнх дезоксирибозуудыг (хүчилтөрөгчийн нэг атом дутуу рибозын төрөл) агуулдаг. РНХ нь ДНХ-д байдаг тиминий оронд өөрийн найрлагандаа урацил нуклеотидыг ашигладаг. РНХ нь ДНХ-ээс РНХ полимераз гэгдэх ферментээр хөрвүүлэгддэг.