cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
SARS-CoV-2
Филогенетик мод болон Ангилал
2020 оны 2-р сарын 11-нд Вирусын ангилалын Олон Улсын Хорооноос нуклейн хүчлийн хадгалсан таван дараалалаас зэрэглэл болон ангилалыг үүсгэхэд туслах DEmARC програмыг[clarification needed]  ашиглан урьдны байсан ICTV-ийн титэмлэг вирусийн зарчимууд дээр үндэслэн, 2019-nCoV ба амьсгалын замын цочмог хэлбэрийг үүсгэгч - титэмлэг вирус (SARS-CoV) хоорондын ялгааг тодорхойлсон бөгөөд 2019-nCoV-ийг тусдаа вирусийн төрөл гэж хэлэх боломжгүйг олж мэдсэнээ зарлав. Тиймээс 2019-nCoV-ийг SARS-CoV-ийн нэгэн зүйл гэж тодорхойлжээ.
Бүтэц
2019-nCoV геномийг нийтэлсэн нь вирусийн өргөс (S буюу spike) уургийн хүлээн авагчийг холбох уураг (RBD буюу receptor binding protein) дээр хэд хэдэн уургийн загварчлалын туршилт хийхэд хүргэсэн. Үр дүнд нь S уураг нь эсэд нэвтрэх механизмд ашиглагддаг Ангиотензин хувиргагч энзим 2 (ACE2) рецептортой төстэй болохыг олж тогтоосон. 1-р сарын 22-ны өдөр, Хятад дахь бүтэн вирустэй ажилладаг бүлэглэл болон АНУ-д урвуу генетикийн чиглэлээр ажилладаг бүлэглэлүүд тус тусдаа туршилтын байдлаар  ACE2 нь 2019-nCoV-ийн хүлээн авагч шиг ажилладаг гэдгийг тодорхойлов.
Уураг задлагч фермент (протеаза) дарангуйлагчыг хайхдаа туршилтыг богиносгох эмэнд зориулж ORF1a полиуургаас гаргасан вирусийнн 3С төст протеазыг загварчилан ашигласан.Иннипорыг SARSын протеаз дээр үндэслэж тооцоолсон 2 загварыг үйлдвэрлэсэн ба Хятадын Шинжлэх ухааны академи рекомбинант 2019-nCoVын протеазын туршилтын бүтцийг үйлдвэлэсэн бөгөөд хэвлэн нийтлээгүй.Түүнчлэн Мичиганы Их Сургуулийн судлаачид I-TASSER ашиглан 2019-nCov геном дахь бүх пептидүүдийн бүрэн бүтцийг загварчилан гаргажээ.
Тахлын судалгаа
Гол өгүүллэг: 2019–20 Ухань коронавирусын дэгдэлт
Вирусын омог хүнд халдварласан анхны мэдээ 2019 оны 12-р сарын эхээр гарсан. 2019 оны 12-р сарын дундуур SARS-CoV-2 тархалтыг БНХАУ-ын Ухан хотод илрүүлсэн бөгөөд энэ нь нэг халдвар авсан амьтнаас гаралтай байж болзошгүй байсан. Үүний дараа вирус Хятадын бүх муж болон Ази, Европ, Хойд Америк, Далайн эргийн бусад хорь гаруй оронд тархжээ. Вирус хүнээс хүндхалдварлаж байгаа нь эдгээр бүх бүс нутагт батлагдсан. 2020 оны 1-р сарын 30-нд ДЭМБ-аас 2019-nCoVаас болж дэлхий нийтээр онцгой байдал үүссэнийг зарлав. 2020 оны 2-р сарын 13-ны өдрийн (03:00 UTC) [update] байдлаар халдвар авсан 60,328 тохиолдол бүртгэгдсэний 59,805 нь эх газрын Хятадад байна. 2020 оны 1-р сарын 25-ны байдлаар ганцхан Ухан хотод халдвар авсан хүмүүсийн тоог математик загварчлалаар 75,815 гэж тооцоолжээ. Хятадаас гадуурх бараг бүх тохиолдлууд нь Ухань хотоор аялаж байсан эсвэл тухайн газраар аялсан хүнтэй шууд харьцсан тохиолдолууд байсан байна.
Батлагдсан халдвар эсвэл өвчнийг нь оношлох боломжтой үр дүнд үндэслэн халдварлалтын эзлэх хувийг тодорхойлж болохгүй байгаа хэдий ч, 2020 оны 2-р сарын 13-ны өдрийн байдлаар (03:00 UTC) уг вирусын улмаас нас барсан хүний тоо 1,368 бөгөөд ; бүх нас баралтын 95 гаруй хувь нь Хубэй аймгийн Ухань хотод гарсан байна.
Вирусын үндсэн нөхөн үржихүйн тоо (, R-утгагүй эсвэл R-тэг гэж хэлэгддэг) 1.4-3.9 хооронд байна гэж тооцоолсон байна. .
Энэ нь хяналтанд хамрагдаагүй үед, вирусаар халдварласан тохиолдол бүрт цаана нь 1.4-3.9 шинэ тохиолдол гарч байдаг гэсэн үг юм. Вирус дор хаяж дөрвөн хүний гинжээр дамжин халдварлах боломжтой болох нь тогтоогдсон байна.
Вакцины судалгаа
2020 оны 1-р сард олон байгууллага, хүрээлэнгнүүд хэвлэн нийтлэгдсэн геном дээр үндэслэн 2019-nCoV вакциныг гаргах ажлыг эхлүүлэв.
Хятадад Хятадын Өвчин Хянах болон Урьдчилан Сэргийлэх Төв нь шинэкоронавирусын эсрэг вакцин гаргахаар ажиллаж байна. Хонконгийн Их Сургууль бас вакцин гаргахаар ажиллаж байгаа боловч хараахан амьтан дээр туршиж амжаагүй байгаа тухайгаа мэдэгджээ. Мөн Шанхайн Зүүн эмнэлэг “Стемирна Эмчилгээ” биотехнологийн компанитай хамтран вакцин гаргахаар ажиллаж байна.
Бусад газарт вакцины гурван төслийг Халдварт Өвчнөөс Сэргийлэх Шинэчлэлийн Холбооноос (CEPI) дэмжиж байгаа бөгөөд үүнд биотехнологийн компаниудын Mодерна, Иновио Эмзүйн компаниуд, Квинсландын Их Сургуулийн өөр нэг төсөл багтжээ.
АНУ-ын Эрүүл мэндийн үндэсний хүрээлэн (NIH) нь Корона вирусын гадаргуугийн өргөс уурагтай тохирох РНХ вакциныг бүтээхээр Модернтай хамтран ажиллаж байгаа бөгөөд 2020 оны 5-р сар гэхэд хүний дээрх туршилтыг эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Иновио Эмзүйн компани нь ДНХ-д суурилсан вакцин гаргахаар ажиллаж байгаа бөгөөд бөгөөд Хятадыг зохицуулах байгууллагууд хүлээж авах ажлыг хурдасгахын тулд хятадын компанитай хамтран ажиллаж 2020 оны зун гэхэд вакцины хүн дээрх турршилтыг хийнэ гэж найдлага тавьж байна. Австралийн Квинслэндийн Их Сургууль вирусын уурагыг генийн өөрчлөлтөнд оруулан хуурамч коронавирусыг хийж дархлааны урвалыг өдөөх замаар молекул бэхлэгч уургын вакциныг гаргахаар судалж байна.
Лондон дахь Эзэн хааны коллежийн анагаах ухааны факультет одоогоор вакциныг амьтад дээр турших шатандаа явж байна.
Эшлэл
Ангилал:Вирус Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин үүсгэгч Ангилал:2020 оны үйл явдал Ангилал:Үхань
Винченцо Грасси
Винченцо Грасси бол 1968 оны Олимпийн найдвар, Италийн нэрт бөх юм. Тэрээр 1964-1972 оны олимпод тус тус оролцож байсан.
Жамсранжавын Оюундарь
Жамсранжавын Оюундарь (1968 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) — Монгол Улсын гавьяат жүжигчин.
1988-1992 онд СУИС-д Л.Лхасүрэнгийн удирдлагад жүжигчний мэргэжлээр суралцаж төгссөн.
1991-1993 онд Армийн Драмын Театрт жүжигчин
1993 оноос одоог хүртэл УДЭТ-ын жүжигчнээр ажиллаж байна.
2010 оноос “Сити” дээд сургуульд багшилж байна.
Лоолийн Жамсранжав жүжигчний охин. Эх нь жүжигчин Уранчимэг.
Эх сурвалж
2. http://drama.mn/artist?id=17
Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Хятадууд Ангилал:Монголын хүн Ангилал:1968 онд төрсөн
Банштай зутан
thumb|«Банштай зутан»-ы зурагт хуудас «Банштай зутан» (Ravioli) — 1984 онд Германы "ZDF" телевиз герман хэлээр бүтээсэн олон ангит (13) кино.
Сэрээнэндоржийн Дамдинбазар
Сэрээнэндоржийн Дамдинбазар нь Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Банштай зутан
Лавлах бичиг
Ангилал:1980-аад оны телевизийн цуврал кино Ангилал:Германы телевизийн цуврал Ангилал:Хүүхдийн телевизийн цуврал кино
Сэрээнэндоржийн Дамдинбазар
Цэргийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Үже хаан
Үже хаан (хятадаар:烏介可汗) бол Уйгурын хаант улсын 13 дахь хаан юм. Тэр бол Бао-и хааны хүү билээ. Киргиз аймгийн Арэ ханы довтолгооноор Уйгурын төрт улс мөхөж, Уйгур улсын баруун талд байсан Пан тегин тэргүүнтэй 15 овгийн хүн ард Карлукийн зүг нүүсэн бол, төв болон зүүн талд байсан 13 овгийн хүн ард, Онги голын орчимд нүүж очоод, Уйгур улсын Бао-и хааны хүү Үжег хаанд өргөмжилсөн.
Хаанчлалын үе
Тэрбээр 841 онд Енисейн Киргизийн довтолгооны дараа 13 овог аймгийн дэмжлэгтэйгээр хаан цолыг хүртжээ. Хаан болсон даруйд Киргизэд олзлогдсон Чүндэ хааны хатан Тайхэ гүнжийг суллан авч, Тайхэ гүнжээр зуучлуулж, Тан улсад хаан болсноо хүлээн зөвшөөрүүлэхийг зорьжээ. Үже хаан болон уйгур ноёд Тан улсын Жөньү хотыг (одоогийн Өвөр Монголын Хөх хот орчмын нутаг) хүн ард, газар нутгийн хамтаар түр хугацаагаар өгч, хүчээ сэлбэх боломж олгохыг хүсэн, үүндээ Тайхэ гүнжийг татан оролцуулав. Харин Тан улсын Үзун хааны зарлиг буухад, Уйгурын хүн ард хилийн гадна үлдэж, Тайхэ гүнжийг Чанань хотод ирж, нөхцөл байдлыг тайлагнахыг шаарджээ. Үүний улмаас Уйгурын хаан, ноёд эсэргүүцэж, Тан улсын хилийн хот тосгод руу довтолж дээрэм тонуул хийж, Тан улсад шахалт үзүүлэхийг оролдон, Тяньдө хотыг (одоогийн Өвөр Монголын Баяннуур аймгийн нутаг) зээлүүлэхээр гуйж элч илгээв. Харин Тан улсын тал тэдний хийсэн үйлдлийг зэмлэн буруушааж, өмнөх шаардлагаа дахин тавив. Мөн Үзун хаан зарлигаар уйгуруудыг дайлах их цэргийг Ши Шюныг ерөнхий захирагчаар томилж, Шато түрэг аймгийн ноён Ли Гуочан дэд жанжин болгож хойд зүгт илгээв. 843 оны 2-р сард Үже хаан Жөньү хот руу довтлоход, Ши Шюн, Ли Гуочан нарын хятад, түрэг цэргийн хүч сөрөг довтолгоон хийв. 843 оны 2 сарын 13 нд Тан улсын цэргийн жанжин Хө Чинчао, Чиби Тун нарын удирдсан 6000 нүүдэлчин угсаатны цэргүүд шөнийн харанхуйг ашиглан Уйгурын цэргийн хуаранд довтолж, Тайхө гүнжийг олзлон, Уйгурын хааны их цэргийг бут ниргэв. Харин Үже хаан цөөн цэргийн хүчээ авч зугтаж чадсан ч 846 онд Алтайн нурууны орчимд Тан улсад дагаар орсон уйгур ноён Ли Сыжунд алуулсан. Ли Сыжун бол Уйгурын Чундэ хааны хүү Ормизд тегин юм. Үже хааныг түүний дүү Энянь залгамжилжээ.
Жыжөн
Жыжөн (хятадаар:至正, пиньинь галиг:Zhì zhèng) бол Монголын Юань улсын сүүлчийн их хаан Тогоонтөмөрийн 1341-1370 оны хооронд хэрэглэж байсан оны цол юм. Энэ оны цолыг хэрэглэж байхад Юань улсад байгалийн гамшгаас болж олон мянган хүн амиа алдаж байснаас улбаалан Улаан алчууртны бослого самуун дэгдэж, улмаар дотоодын дайн болж тэлж өргөжин монгол үндэстэн хятад дахь засаглалаа алдаж, хятад нутгаас хөөгдөж Давааны арын Монгол нутагт шилжин ирсэн түүхтэй.
Эшлэл
Ангилал:Юань улс
Опел Спеедстер
Опел Спеедстер нь Опелийн родстер ангиллын загвар бөгөөд 2001 оны гуравдугаар сараас 2005 оны долоодугаар сар хүртэл үйлдвэрлэгджээ. 1999 оны гуравдугаар сард энэ тэргийг Женевийн автомашины үзэсгэлэн худалдаанд анх танилцуулсан байна. Анхны загвар нь 2001 оны гуравдугаар сард Хетелийн үйлдвэрээс гарсан.
Цуврал болгон гаргахдаа анх 10.000 ширхэгийг үйлдвэрлэхээр тооцсон боловч захиалга бага байсан учраас 2005 оны долдугаар сарын 22-нд 7207 ширхэгийг үйлдвэрлэсэнээр түүний үйлдвэрлэлтийг зогсоосон байна.
Дизайн болон тоноглол
Түүний шассиг хөнгөнцагаанаар хийсэн бөгөөд маш бага гагнаасан холбоос орсон. Ихэвчлэн шургаар боох болон таван холбоос хэрэглэсэн учир нэлээд бат бөх их биетэй болсон. Өөрийгөө тээдэггүй их бие нь шилэн утастай хүчитгэсэн хуванцараар хийгдсэн. Цувралдаа даавуун төрлийн дээвэр хэрэглэсэн, харин захиалгаар хатуу буюу шилэн утастай хүчитгэсэн хуванцар дээвэр хийж байсан.
Цуваа дөрвөн цилиндртэй 2198 см³ (2,2 литр) багтаамжтай экотек мотор нь 108 кВт (147 м.x.) чадалтай дээд эргэлтийн момент 203 Нм бөгөөд дээд хурд нь 217 км/ц болон хурдатгал нь 0-100 км/ц хүрэхийн тулд 5,9 секунд зарцуулна. Энэ моторыг мөн Цафира А, Вектра В, С болон Астра G-д хэрэглэжээ.
Эшлэл
Ангилал:Спорт загварын автомашин Ангилал:Суудлын автомашины загвар Спеедстер Ангилал:Родстер
Матт Смит
Матью Роберт „Матт” Смит (Matthew Robert „Matt” Smith) нь 1982 оны 10-р сарын 28-нд Их Британийн Нортхэмптон хотод төрсөн Их Британийн тайз, дэлгэцийн жүжигчин юм. Их Британийн алдарт зөгнөлт „Доктор Хэн” цувралын 11 дэх Докторын дүр болон Нетфликсийн оригиналь „Титэм” цувралд Эдинбургийн гүн, хунтайж Филипийн дүрийг бүтээснээрээ алдартай.
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:Английн кино жүжигчин
Жон Войт
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Анжелина Жоли Ангилал:Америкчууд Ангилал:1938 онд төрсөн
Иван Ярыгин
Иван Ярыгин бол 1972 оны Олимпийн наадмын алтан медальтан, ЗХУ-ын алдарт, нэрт бөх юм. Тэрээр дэлхийн бүх цаг үеийн хамгийн алдартай бөхчүүдийн нэгт тооцогддог билээ.
Чойжамцын Баяраа
Чойжамцын Баяраа нь 1944 оны 7 сарын 10-нд Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын “Улаан нүдэн булаг” гэдэг газар малчин ард Чойжамцын 2-р хүү болон мэндэлсэн. Бага насаа эцэг эхийн гар дээр өнгөрүүлж 1952-1959 онд ЕБС, 1962 онд тракторч комбайнчны курс дүүргэсэн бөгөөд Сэлэнгэ аймгийн Зүүнхараагийн спиртийн заводад ачигчаар ажилллаж анх ажил, амьдралынхаа гарааг эхэлжээ.
Намтрын товчоон
Ч.Баяраа МАХН-ын 19-р их хурлын төлөөлөгчөөр, 19-р их хурлаас төв хорооны орлогч гишүүнээр сонгогдож байсан. Мөн онц их хуралд төлөөлөгчөөр, МХЗЭ-ийн 19-р хуралд төлөөлөгчөөр, мөн бүгд хурлын гишүүнээр, аймгийн депутатаар 2 удаа сонгогдож, сонгогч иргэдийнхээ төлөө өөрийн хүч чадал оюун ухаанаа зориулан ажилласан төр, нийгмийн зүтгэлтэн байжээ. Баруунхараагийн САА-д ажиллах хугацаандаа механикжсан салаа зохион байгуулж, хөлс төлөлтийн нарядгүй системийг аж ахуйдаа анх нэвтрүүлж, салаагаараа 1 га тутмаас 13-17,8цн ургац хурааж авсан нь аж ахуйнхаа дундажаас 5-7 цн-ээрдавж байжээ. Энэ амжилтаа жилээс жилд бататгаж, хөдөлмөр зохион байгуулалтын шинэ систем нэвтрүүлэн ажилласнаар салаагаараа БНМАУ-ын 4 удаагийн аварга цол хүртсэн. Сэлэнгэ аймгийн хэмжээнд анх удаа МАА, ГТ-ын цогцолбор байгуулах санаачлага гаргаж, туршлагадаа дэлгэрүүлжээ.
Ч. Баяраагийн удирдсан салаа нь 1984 онд “Улсын ургацын аварга” цол хүртсэн бөгөөд өөрийнх нь 10 жилийн ажлыг тооцоолон үзвэл нэг жилд трактороор зөөлөнд шилжүүлснээр 8736 га, комбайнаар шуудад шилжүүлснээр 5610 га-ийн ажил хийж, 1 га тутмаас 15цн буюу бүгд 88294 цн ургац хурааж, нийтдээ 10 жилд 28 жил 2 сарын ажил гүйцэтгэсэн нь бахдам амжилтын эзэн баатар хүн юм. Ч.Баяраа нь шаргуу хөдөлмөрлөхийн зэрэгцээ газар тариалангийн ажилд олон арван залуучуудыг сурган дадлагажуулж, тэдний амьдралын зам мөрийг зааж өгсөн залуу үеийн халамжлан хүмүүжүүлэгч байлаа.
Шагнал урамшуулал
Улсад 44 жил ажилласнаас газар тариалангийн салбарт 39 ажиллажээ. Монгол Улсад газар тариалан хөгжүүлэхэд оруулсан хувь нэмрийг нь өндрөөр үнэлж доорхи шагналуудаар шагнасан байна.
Хувийн амьдрал
Тэрээр 1969 онд гэргий Н.Дуламсүрэнтэй ханилан 8 сайхан хүүхэдтэй болж өсгөн хүмүүжүүлж өөрийн үр хүүхдүүддээ ажил мэргэжил, туршлагаа өвлүүлжээ. Түүний үр хүүхдүүд нь газар тариалангийн “Нарангийн Ам” ХХК-иа үргэлжлүүлэн ажиллуулж газрын өгөөжийг түмэн олондоо түгээсээр байна.
Ангилал:Монголын бизнесмен Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Угтаалцайдамын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1944 онд төрсөн
Сэцэн хан аймаг
Сэцэн хан аймаг нь Даян хааны отгон хүү Гэрсэнз жалайр хунтайжын дунд хөвгүүн Аминдуралын ахмад хүү Шолой хан Төвдийн V Далай ламаас Махасамади Гэгээн Сэцэн хан хэмээх цол хүртсэнээс хойш 1600-аад оны эхээр түүний эзэмшил нутаг болох одоогийн Монгол улсын Сүхбаатар, Хэнтий, Дорнод, Говьсүмбэр аймгийн нутаг болон ОХУ-ын Чита, БНХАУ-ын Хөлөн нуур орчмын нутгуудыг Сэцэн ханы аймаг хэмээн нэрийдэж байсан юм.
Түүх
Батмөнх Даян хааны хүү Гэрсэнзийн 7 хүү Ар Халхыг хуваан авахад 4-р хүү Амин дурал (1536-?)-д хүрээ хороо, цоохор; 5-р хүү Дара (1540-?)-д хөхүйд, хатагин отгууд оногджээ. Дара үргүй өнгөрсөн тул түүний эзэмшил отгууд Аминд шилжжээ. Амины хоёрдугаар хөвгүүн Моору буйма Хэрлэн голын савд нутаглаж байсан агаад түүний үр хойчис ч Хэрлэн голын саваар төвлөн, Халхын дорнод хэсгийг эзэмшиж байжээ. Моору буймагийн хөвгүүн Шолойг 1620-оод оны үед Халхад нүүдэллэн ирсэн өвөрлөгч ноёд “хан” цол өргөснөөр Ар Халхад 3 хан буй болов. Шолойн Сэцэн хан цолыг Бабу, Норов, Илдэнравдан нар тус тус залгамжилжээ.
Тэд Сэцэн хан хэмээх цол зүүж, харьцангуй нэгдмэл байдлаа хэвээр хадгалсаар байсан явдал нь хожим Манжийн эрхшээлийн үед Сэцэн хан аймаг хэмээх бие даасан аймаг бий болох үндэс суурь нь болжээ. Манжийн эрхшээлд орох хүртэл Халхын хангуудын дотроос ганцхан Сэцэн ханыхан л “Сэцэн хан” гэдэг цол чимгийг тууштай хэрэглэсээр байв.
Халх Манжийн эрхшээлд орсны дараа 1691 оноос Халхад 3 аймаг байгуулсны нэг нь Сэцэн хан аймаг байв. 1692 онд Халхын аймгуудыг гурван зам болгон хуваахад Сэцэн хан аймгийн хошууд нь Халхын зүүн зам хэмээн нэрлэгджээ. Манжид дагаар орохоос өмнө тус аймаг нь бие даасан шинжтэй, Халхын зүүн гарт багтаж, дотроо 2-3 хошуутай байсан бол 1921 он болж ирэхэд 25 хошуу, 2 шавь отогтой болсон байдаг. Тус аймгийн ноёд "Хэрлэн Барс хотод чуулган" нийлдэг байв. Манжийн үед хошуу нь сум, хондого, хөмжлага гэж задрах болсон.
Газар зүй
Аймгийн нутаг нь зүүнтэйд Эрдэнэ толгой, баруун этгээдэд Цагаан чулуут, өмнө этгээдэд Тархун цайдам, умар этгээдэд Ундурхан хүрдэг байсан ажээ. Халхын Сэцэн хан аймагт одоогийн Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар, Говьсүмбэр аймаг, Төв аймгийн зүүн талын сумд /Баяндэлгэр, Мөнгөнморьт, Баянжаргалан, Баян сум/, Дорноговь аймгийн хойд талын сумд /Их хэт, Даланжаргалан, Дэлгэрэх сум/, Дундговь аймгийн зүүн талын /Цагаандэлгэр, Говь-Угтаал/ сумдын газар нутаг харьяалагддаг байсан.
Сэцэн хан аймгийн нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 286.160 ам дөрвөлжин км, нутгийн урт 960 км, өргөн нь 480 км.
Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж
Манжийн эрхшээлийн үед тус аймаг 23 хошуутай байв. Түүнээс гадна Егүзэр хутагт шавь багтаж байжээ. Богд хаант Монгол улсын үед Хуучит ван, Манлай ван, Бишрэлт бэйлийн 3 хошуу, Ялгуусан хутагтын шавь нэмэгдсэнээр нийт 28 хошуутай болжээ. Ардын хувьсгал ялсны дараа 1923 онд аймаг, хошууны нэрсийг уул, усны нэрээр солиход тус аймгийг Хан Хэнтий уулын аймаг гэж нэрлэжээ.
1931 оны засаг захиргааны өөрчлөлтөөр Хан Хэнтий уулын аймгийн суурин дээр Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар аймгуудыг байгуулжээ. Түүнчлэн Дорноговь, Дундговь, Говьсүмбэр, Төв  аймгийн багавтар хэсэг нь угтаа тус аймгаас салбарлан гарсан ажээ.
Эдийн засаг
Сэцэн хан аймаг нь худалдаа арилжаа, тээвэр хөгжсөн, аян жин тээх зөөх ажил ихтэй. Мөн аймаг нь Сэй бэйсийн хүрээ, Сэцэн ханы хүрээ, Бэрээвин хийд, зүүн, баруун Чойр зэрэг хэд хэдэн том хүрээ хийдтэй, орос, хятад худалдаачид олноор суурьшиж худалдаа хийдэг газар байв.
Аймгийн Хэрлэн Барс хотод чуулган дарга нар
Аймгийн чуулганы даргын тушаал хүлээж байсан ноёд:
Эшлэл
Ангилал:Монголын урьдын засаг захиргааны нэгж
Самдангийн Сэнгээ
Самдангийн Сэнгээ нь 1924 онд Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын “Энх тайван” нэгдлийн 1-р бригадын нутаг болох Дулаан уул хэмээх газар малчин ард Самдангийн 1-р хүү болон  төрсөн. Таван наснаасаа эхлэн үндэсний гар урлалыг дүрслэх санаа төрж сурч эхлээд, найман настай байхдаа таван хошуу мал, ан амьтан, уул ус байгалийн гоёмсог сайхныг дүрслэх болсон юм. Түүнээс хойш эцэг, эх, дүү нарынхаа амьдралд туслахын тулд айлын мал маллах, элдүүр элдэх, янз бүрийн амьтны дүрс, бурханы өмнө чимэг болгон тавих зүйлүүд, морины хусуур, “Хорол” тоглоомуудыг гоёмсгоор дүрслэн сийлбэрлэж тав арван төгрөг буюу цай даалимба, гурил будаа, ишиг хурганаас өгч бага ч гэсэн тус нэмэр болж байжээ.
1944 онд Ардын хувьсгалт цэргийн албанд нас бие тэнцэн явж Монголын зүүн урд хязгаар Байшинтын 6-р морьт дивизийн 20-р тусгай хороонд байлдагч, жагсаалын даргын үүрэг гүйцэтгэж, 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцон Хятадын Жика хот хүртэл Зөвлөлтийн улаан армийн дайчидтай мөр зэрэгцэн тулалдаж байжээ.1949 оны 9-р сарын 20- нд цэргээс халагдталаа гар урлал сийлбэрээ хийсээр байлаа.
Цэргээс халагдан орон нутагтаа ирээд Хужирт сумын Эвлэлийн үүрийн, хоршооны, сумын захиргааны орлогч даргын үүрэгт ажлуудыг тасралтгүй хийж байгаад, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөл, МАХН-ын Төв хорооны 310 тоот шийдвэрээр Гар үйлдвэрийн дээд зөвлөлийн харъяа Урчуудын артельд 1954 оны 10-р сарын 20-ноос эхлэн уран сийлбэрчнээр ажиллах болсон.
1972 оны 4-р сарын 4-нд Хоршооллын зохион байгуулалтын өөрчлөлтөөр Ой модны аж үйлдвэрийн Яамны харъяа мебелийн үйлдвэрт шилжин 1978 оны эцэс хүртэл ажилласан юм.
1953 онд Санжаа овогтой Аривжихтай гэр бүл болон амьдарч 10 хүүхэд төрүүлж өсгөжээ.
1945 оны 10 сараас 1975 он хүртэл улсад тасралтгүй 30 жил ажиллахдаа 3000 гаруй нэр төрлийн уран бүтээл  хийснээс 210 орчим нь жинхэнэ нэр бүхий том хэмжээний уран бүтээл болж өөрийн болон гадаад орнуудын музей, үзэсгэлэн, галерейн үнэт үзмэр болон тавигджээ. Мөн үйлдвэрийн болон хүүхдийн тоглоом 100 гаруй нэр төрөл, сийлбэрийн эх загвар 1000 гаруйг хийж бүтээсэн байна. Энэ урлаж хийсэн бүтээлүүдээс нь 50 гаруй үзэсгэлэнд тавигдаж олон түмнээс өндөр үнэлэлт авч байлаа. Мөн өөрийн болон гадаад орны уран бүтээлийн уралдаанд оролцож удаа дараа тэргүүн байруудад шалгарч байсан.
Төв хороо, Засгийн газрын шийдвэрээр нам төрийн удирдлагууд гадаадад айлчлах болон гадаадын нам төрийн удирдлагууд айлчлан ирэх үед бэлэг дурсгал болгон захиалгаар хийлгэсэн уран бүтээлүүд нь дэлхийн 70 гаруй оронд эх орныхоо нэрийг гарган хадгалагдаж байдаг.
Уран бүтээлээ туурвиж бүтээхийн хажуугаар нам улс, олон нийтийн ажилд идэвхитэй оролцож Сум, хороо, районы депутатаар 5 удаа, Монголын урчуудын эвлэл, Үйлдвэр хоршоолол, хот, районы их бага хурлуудад 25 удаа, МАХН-ын 16-р их хуралд төлөөлөгчөөр тус тус сонгогдож байжээ. Социалист хөдөлмөрийн бригад, сэхээтний социалист нөхөрлөлийн 1, 2-р зөвлөлгөөнд оролцсоноос гадна социалист хөдөлмөрийн бригадын ахлагчаар 10 жил ажилласан бөгөөд 200 шахам бригадад өөрийн бригадын туршлагыг нэвтрүүлж, цол мандатыг нь авахуулсан байна.
Түүний хийж бүтээсэн ажлын амжилтуудыг нам засаг өндрөөр үнэлж төрийн дээд шагнал одон медалиудаар 6 удаа, БНМАУ-ын Урлагийн гавъяат зүтгэлтэн алдар цол, 5-р таван жилийн гавшгайч, социалист уралдаанд түрүүлэгч тэмдгээр 2 удаа бусад баярын бичиг, үнэмлэх, дипломоор 100 гаруй удаа сайшаан шагнагдаж байжээ.
С.Сэнгээгийн дотоод гадаадын сургууль курст суралцаж байгаагүй бөгөөд яс модон сийлбэрийн мэргэжилтэй, ажлын 7-р зэргийн сийлбэрчин байсан юм.
Нэр бүхий зарим бүтээлүүдээс нь дурьдвал:
Одагири Юкио
Одагири Юкио - 1976-1980 оны Олимпийн наадмын шилдэг боксчин, Япон улсын нэртэй тамирчин юм. Одагири Юкио нь орчин үеийн хамгийн алдартай боксчдын нэг нь юм.
Listen to Your Heart
Listen to Your Heart нь Шведийн поп-хоёрол Роксетын 1989 онд дуулсан поп дуу юм. Энэ дууны шүлгийг Пер Гессле бичиж, аяыг нь Матс Перссон зохиожээ.
Дууны тухай
Энэ дууг 1988 онд EMI Records сингл дуугаар анх нийтэд түгээсэн. Мөн Look Sharp! цомгоос The Look ба Dressed for Success гэсэн хоёр сингл дуу гаргасаны дараах гурав дахь сингл юм.
Эшлэл
Ангилал:Роксетын дуу Ангилал:Поп дуу Ангилал:1989 оны дуу
Кайзерслаутерн (хөлбөмбөгийн баг)
Хөлбөмбөгийн клуб Кайзерслаутерн (Kaiserslautern [ʔɛf t͡seː kaɪ̯zɐslaʊ̯tɐn]) нь Райнланд-Пфальцинатын Кайзерслаутерн хотод байрладаг спорт клуб юм. Энэ нь олон улсад алдартай, ялангуяа хөлбөмбөгийн хэлтэсээрээ дамждаг. Нэмж дурдахад тус клуб бусад хэд хэдэн спортын чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг. 1900 оны 6-р сарын 2-нд Герман 1896, ФГ Кайзерслаутер нар нэгдэж FC 1900-ийг байгуулжээ. 1909 онд клуб нь Палатаиа (1901 онд байгуулагдсан) ба Бавария (1902 онд байгуулагдсан) FV 1900 Kaiserslautern-ийг үүсгэн байгуулжээ. 1929 онд тэд SV Финикстэй нэгдэж 1933 онд одоогийн нэрээ авахаас өмнө FV Phoenix-Kaiserslautern болжээ. Бундеслигийн үүсгэн байгуулагч гишүүний хувьд FCK 1963-1996 оны хооронд дээд дивизонд тасралтгүй тоглов. Энэ нь Германы дөрвөн аварга шалгаруулах тэмцээн, хоёр DFB цом, нэг DFL Суперкуба хүртсэн бөгөөд түүхэндээ Германы хамгийн амжилттай хөлбөмбөгийн клубуудын тоонд багтдаг бөгөөд Бундеслигийн Бүх цаг үеийн хүснэгтийн аравдугаар байрыг эзэлж байна. Клубын олон улсын тоглолтуудад 1999 онд Аваргуудын лигийн шөвгийн наймд хүрэхээс гадна УЕФА-гийн цомын хагас шигшээд хоёр оролцсон юм. Kaiserslautern нь 1997-98 оны улиралд Германы аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлж, Германы хөлбөмбөгийн өвөрмөц онцлогтой болсон. Зургаан жилийн хоёрдугаар шатанд гарсны дараа 2018 онд тэд анх удаа 3-р лигт үлдэв. 1920 оноос Кайзерслаутернын цэнгэлдэх хүрээлэн Баруун улсын ахмадын нэрээр 1954 онд Фриц Уолтер цэнгэлдэх хүрээлэн нэртэй болжээ.
Ангилал:Германы хөлбөмбөгийн клуб
Дамдинсүрэнгийн Сосорбарам
Дамдинсүрэнгийн Сосорбарам (тэрбээр өвөг эцэг Догмидоор овоглодог; 1958 оны өвөл Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо суманд Товгорын бууц хэмээх буйдхан газарт төрсөн) — Монгол улсын тайз, дэлгэцийн нэрт эрэгтэй жүжигчин, хошин урлагийг Монголд үүсгэн эхлүүлэгчдийн нэг, Чойномын нэрэмжит нэг хүний «Од» театрын жүжигчин, уран уншигч, Монгол улсын Төрийн соёрхолт (2010), МУГЖ (1996).
Эх сурвалж
Ангилал:Дуу зохиогч Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Кино жүжигчин Ангилал:Уран уншигч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Баян-Овоогийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
2-р Далай лам
Гэндэн Жамц (Ёндон Пунцаг ) (1475—1542)- 2-р Далай лам.
Төвдийн төв нутгийн Цанг дүүргийн Шигазе гэдэг газар төрсөн. Түүний эцгийг Кунга Гэлцэн (1432—1481) гэж Нянгма урсгалын лам, шарын шашны нэртэй хүн байжээ.
Тэрээр хэлд ормогц эцэг эхдээ түүнийг Бадамдорж гэдэг гэжээ (өмнөх 1-р Далай ламыг Гэндэн Дрүп (1391—1474)) тэгээд эцгийг нь Лувсан Дагва гэсэн гэдэг. Улмаар түүнийг 4 настайд Далай ламын хойд дүр гэж үзээд Далай ламд өргөмжилсөн байна. Ангилал:Далай лам Ангилал:1475 онд төрсөн Ангилал:1542 онд өнгөрсөн Ангилал:Төвөдүүд
Дармштадт
Түүхэн үүднээс Дармштадт нь Хессений Ландграфт Улс, Их Херцогт Улс, Ард Улсуудын нийслэл болон өргөөт хот байв. «Шинэ үеийн урлагийн төв» хэмээн нэрлэгдэх болсон шалтгаан нь 1899 онд их херцог Эрнст Лудвигийн санаачлагаар Матхилдегийн өндөрлөг дээр байгуулсан уран бүтээлчдийн колониос гаралтай ба энэ нь 2021 онд ЮНЕСКО-Дэлхийн өвд бүртгэгджээ. Гэвч дайны дараагаас эхлэн «Шинжлэх Ухааны хот» хэмээгдэх болсон тус хотыг 1997 оноос эхлэн Хессений Дотоод Хэрэг ба Спортын Яамнаас албан ёсоор энэхүү цолыг олгосон байна. Хотод олон тооны дээд сургууль ба судалгааны төвүүд байхын дотор 1877 онд байгуулагдсан Техникийн Их Сургууль, Дармштадтын Дээд Сургууль, Эвангелийн Дээд Сургууль зэргийг нэрлэж болох ба эдгээрт нийт 50.000 орчим оюутан суралцдаг. 30 гаран томоохон судалгааны байгууллагуудад Хелмхольцын Хүнд Ионы Судалгааны Төв, Европын Сансрын Нислэгийн Хяналтын Төв, Европын цаг уурын хиймэл дагуул ашиглалтын байгууллага, Фраунхофер-Нийгэмлэгийн гурван судалгааны хүрээлэн энд бий.
Нэрийн түүх
Хотын нэрийн гарлыг өнөөг хүртэл бүрэн тайлаагүй. Хамгийн анх 11-р зуунд Дармундештат гэх нэр дурдагдсан байдаг аж. Гэхдээ хамгийн түгээмэл хувилбарт:
Дармштадт хотын нэрээр германы хотуудаас цор ганцаараа химийн элемент болох Дармштадтийн нэрийг нэрлэжээ.
Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал
Хотын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд нийт 71 гишүүнтэй бөгөөд 2021 оны орон нутгийн сонгуулийн дараах хамгийн олон суудалтай таван намыг тоочвол:
Харилцаатай хот
Дармштадт нь дараах хотуудтай ах дүүгийн барилдлагатай хамтран ажилладаг:
Эх сурвалж
Ангилал:Хессений коммун Ангилал:Германы урьдын мужийн нийслэл Ангилал:Хессений суурин Ангилал:Германы их сургуулийн хот Ангилал:Хессений тойроггүй хот
20th Century Studios
thumb|200px|Студи thumb|200px|Студийн удирдлагын төв байр Хорьдугаар Зууны Студиуд (20th Century Studios, Inc.), хуучнаар Хорьдугаар Зууны Үнэг (20th Century Fox) — АНУ-ын томоохон кино студиудын нэг, Беверли Хиллс-ээс баруун тийш Лос Анжелес Каунти бүсэд Зууны Хот-д байрладаг , Уолт Дисней Компани-д харьяалагддаг. Уолт Дисней Студиуд Хөдөлгөөнт Зураг нь 20th Century-ийн бүтээсэн кинонуудыг түгээж, зах зээлд нийлүүлдэг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:АНУ-ын кино компани Ангилал:Кино АНУ-д
Үүдэн вен
Хэвлийн хөндийн хос бус эрхтэний тараагуур, элэгний уганд нийлэн үүсгэсэн 4-5 см орчим урт судас. элэгрүү орж салаалан түүнийг тэжээх үүрэгтэй. элэгний цөсөн талын хөндлөн ховилд энэ судас байрлана. Ангилал:Венийн судас
Cell damage
Үхжил эсвэл апоптозын улмаас эсийн үхэл тохиолдож болно. Ангилал:Эсийн биологи
Гиллиганы арал
thumb|Киноны эхний гарчиг «Гиллиганы (Гилиганы) арал» (Gilligan's Island) — 1965—1967 онд Америк улсад гарсан англи хэлээр бүтсэн олон ангит (98) кино.
Лавлах бичиг
Ангилал:1960-аад оны телевизийн цуврал кино Ангилал:АНУ-ын телевизийн цуврал Ангилал:Уран зохиолын арал Ангилал:Инээдмийн кино
Төгсжаргалын Ганди
Төгсжаргалын Ганди нь 1963 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. Улс төрч, сэтгүүлч, эдийн засагч.
Бага нас, боловсрол
Төгсжаргалын Ганди нь Улаанбаатар хотод Төгсжаргал, Эрдэнэ нарын гэрт 1963 онд мэндэлжээ.
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын хөдөлмөр ба нийгмийн хамгааллын сайд Ангилал:Монголын эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Унгар дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Серби дэх Монголын элчин сайд Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:Монголын эдийн засагч Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1963 онд төрсөн
Шаддубдаржаалин хийд
Төв аймгийн Бүрэн сумын нутагт байсан хийд Түшээт хан аймгийн Зоригт вангийн хошуу (Төв аймгийн Бүрэн бум) Баян Төхөм нэмээх нэрт газарт оршино.Анх Манжийн Бүрэн Засагчийн наймдугаар \1869\онд мөн засаг Сэдэрбазар шашан хурлыг дэлгэрүүлэхээр арц дуган байгуулж дээдийн түмэн өлзийг Бататгахаар Чогчин, Ганжуур, Маанийн бүтээл, Ярь хайлан, Хангал, Цаг цагийн ерөөл зэрэг хурал номыг үйлдүүлжээ. Тус сүмд ХХ зууны эхний байдлаар 100 орчим хуврага тогтмол шавилан сууж байв. ХХ зууны эхэн үеэс тус хийдийн томоохон лам нарын эрх мэдэл өсч ирсэн тул засаг ноёд түшмэл нар нь өөрсдийн хүрээний хэрэгт оролцох эрхээ алдаж байв.Тухайлбал, 1912 онд Цэрэнбаавай тэргүүтэй хошууны эрх баригчид ардад оногдох алба гувчуур хүндэрсний улмаас арга буюу сүм хийдийн жасад ноогдуулсныг Богдын засгийн газар эрс буруутгаж буулгасан зарлигтаа “... ойрын жилүүдэд уг хошуу жасаас алба нийлүүлэх болсон нь ... гагцхүү туслагч Юмжавын санаа болой... Шаддубдаржаалин сүмийн жас нарыг хошууны элдэв албанаас хэлтрүүлж...туслагчийг тушаалаас нь байлгагтун гэжээ. Тус хийдийн талаар өөр тодорхой мэдээ, баримт нэлээд хомс бөлгөө.
Третьяковын уран зургийн галерей
Третьяковын уран зургийн галерей (Государственная Третьяковская галерея) - Оросын томоохон худалдаачин, ивээн тэтгэгч Павел Михайлович Третьяковын 1856 онд үүсгэн байгуулсан, Москвагийн урлагийн музей юм. 1867 онд галерейг олон нийтэд нээж, 1892 онд Москвагийн өмчлөлд шилжүүлсэн. Энэ үед музейн цуглуулгад 1276 уран зураг, 471 зураг, Оросын зураачдын арван уран баримал, түүнчлэн гадаадын урлагийн мастеруудын 84 уран зураг багтаж байжээ.
Орос оронд болсон 1917 оны Коммунист хувьсгалын дараа уг галерейг улсын мэдэлд шилжүүлж, иргэдийн хувийн цуглуулгыг хураан авч тус музейд үзмэр болгож эхэлжээ.
Шаддубдаржаалин хийд
Ангилал:Монголын буддын шашны хийд
Третьяковын уран зургийн галерей
1985 онд Крымский вал дахь Улсын уран зургийн галерейг Третьяковын галерейтай нэгтгэж, зураачдын төв өргөөний хамт Шинэ Третьяковын галерей хэмээх нэг музейн цогцолборыг байгуулжээ. Лаврушинскийн гудамж дахь барилгад эртний үеэс 1910-аад он хүртэлх уран зургийн цуглуулга, харин Крымский Вал гудамж дахь салбарт 20 дугаар зууны урлагийн бүтээлүүд байна.
2018 оны байдлаар үзэсгэлэн нь 180,000 гаруй эд зүйлээс бүрдэж, 11-20-р зууны үеийн уран зураг, уран баримал, үнэт металлаар хийсэн эдлэлүүд байдаг.
Түүх
1850-аад онд Павел ах Сергей хоёр Костромад даавууны үйлдвэр байгуулж, үйлдвэрлэл нь тогтвортой сайн орлого авчирчээ. Улмаар ах дүү Третьяковууд буяны ажил хийж, зураг цуглуулахаар шийджээ. Павел Оросын зураачдын бүтээлүүд, Сергей Баруун Европын мастеруудын зураг цуглуулсан байна.
1867 онд Третьяков Лаврушинскийн гудамж дахь байр музейг олон нийтэд нээсэн. Уг мүзейг анх "Москва хотын Павел, Сергей Третьяковын галерей" гэж нэрлэдэг байсан бөгөөд Оросын зураачдын 1276 зураг, 471 зураг, 10 уран баримал, түүнчлэн гадаадын мастеруудын 84 уран зурагтай байжээ.
1890-ээд оны төгсгөлд Третьяковын галерей нь хувийн өмчийн, нийтийн шинж чанартай Үндэсний музейн статусыг олж авсан. Энэ нь галерейг зочлох хүн бүрд үнэ төлбөргүй нээлттэй болгосон гэсэн үг юм. Үүний зэрэгцээ Павел Третьяков төрийн арга хэмжээг зохион байгуулахад оролцож эхлэв. Тиймээс ивээн тэтгэгч 1892 онд Парист болсон олон улсын үзэсгэлэнд Оросын уран зургийн тэнхим байгуулах асуудлыг шийдэж байжээ.
1892 онд Павел Третьяков галерейг Москва хотын захиргаанд шилжүүлэн хандивлах шийдвэр гаргасан байна. Үүний шалтгаан нь түүний ах Сергей нас барахаасаа өмнө Москва хотод Лаврушинский Переулок дахь байшингийн талыг, 125 мянган рублийн хөрөнгө, цуглуулсан урлагийн цуглуулгыг гэрээслэн үлдээсэн ажээ. Шилжүүлгийг хурдасгахын тулд Павел өөрийн цуглуулгуудыг ахых дээрээ нэгтгэж, хотод хандивлав. Тэр үед ах дүү Третьяковын цуглуулгад уран зураг, уран баримал, графикийн хоёр мянга гаруй бүтээл багтжээ. Хотын Думын шийдвэрээр Павел Третьяковыг галерейн насан туршийн удирдагчаар /куратор/ томилжээ. Түүний үүрэг хариуцлагад байнгын үзэсгэлэнд зориулж бүтээл сонгох, төсвийн хөрөнгөөр ​​шинээр зураг худалдаж авах, музейн байрыг өргөтгөх асуудлыг шийдвэрлэх зэрэг байжээ.
Музейн цуглуулгын үндэс нь 1860-1880-аад онд бий болсон. 1872-1873 онд зураач Перов Третьяковын мүзейд зориулж зохиолч Фёдор Достоевский, Иван Тургенев, түүхч Михаил Погодин, эрдэмтэн Владимир Даль, яруу найрагч Аполло Майков нарын хөргийг зуржээ. Оросын зохиолч Тургеневын хөрөг нь зохиолчийг биечлэн таньдаг Третьяковт "амьд биш" гээд таалагдаагүй гэдэг.
1873 онд Третьяковын галерейн цуглуулгад зориулж зураач Иван Крамской алдарт зохиолч Лев Толстойн хөргийг зуржээ.
1880-аад оны эцэс гэхэд арван дөрвөн өрөөг эзэлсэн Третьяковын цуглуулга өсөн нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор галерейн барилгыг дахин барьж дуусгажээ. Цуглуулга нэмэгдэхийн хэрээр урлагийн бүтээлийг хадгалах, үзүүлэхэд шаардлагатай шинэ байр танхимууд байшингийн орон сууцны хэсэгт нэмэгдсэн - 1873, 1882, 1885, 1892 онуудад ижил төстэй өргөтгөлүүдийг хийжээ. 1898 онд Павел Третьяковыг нас барсны дараа уг байрыг үзэсгэлэнд зориулан сэргээн засварлав.
Өнөө үед тус музей нь идэвхтэй үзэсгэлэнгийн үйл ажиллагаа явуулдаг. Тиймээс 2016 онд Шинэ Третьяков галерейн байранд Валентин Серовын бүтээлийн үзэсгэлэн гарч, зураачийн 250 гаруй уран зураг, түүний дотор гадаадын музей, хувийн цуглуулгуудаас толилуулжээ. Үзэсгэлэнгийн үеэр 400 мянга гаруй хүн үзэж сонирхсон байна. Музейн хэвлэлийн албаны мэдээлснээр Серовын үзэсгэлэн нь сүүлийн 50 жилийн хугацаанд хамгийн олон үзэгчтэй урлагийн арга хэмжээ болж, олон цагаар дараалал үүсгэсэн - музейн удирдлагууд хүмүүсийг халуун хоолоор хооллохын тулд хээрийн гал тогоог хүртэл зохион байгуулжээ.
ОХУ-ын Соёлын яамны Музейн газрын дарга Владислав Кононовын хэлснээр, 2019 оны 2 дугаар сарын 27-ны өдөр Третьяковын галерейд байгуулагдсан ашгийн бус сан 2017-2018 онд үйл ажиллагаа, дүрмийн зорилгод дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор 2.6 тэрбум гаруй рубль шилжүүлсэн байна. Кононовын хэлснээр музей болгон дээр ийм санг бүрдүүлэх ёстой ажээ.
Музейн удирдлага
Ангилал:Оросын урлагийн музей Ангилал:Москвагийн музей Ангилал:Москвагийн захиргааны төв дүүрэг Ангилал:1893 онд үүсгэн байгуулагдсан
Цэндийн Молом
Цэндийн Молом (1932 онд төрж, 2020 оны 11 сарын 10-нд нас барсан) нь Сангийн сайд, Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга зэрэг албан тушаал хашиж явсан, Монголын төрийн зүтгэлтэн байв.
Намтар
Ц.Молом 1932 онд Увс аймгийн Давст суманд төрж, 1950 онд Санхүү эдийн засгийн техникум, 1958 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Санхүү, эдийн засгийн дээд сургуулийг төгсөж, санхүүч эдийн засагч мэргэжил эзэмшжээ.
Тэрбээр 1950-1963 онд Сангийн яаманд зааварлагч, Увс аймгийн АДХ-ын гүйцэтгэх захиргаанд байцаагч, Санхүү эдийн засгийн техникумд багш, хичээлийн эрхлэгч, захирал, Сангийн яаманд хэлтсийн дарга, орлогч сайд, 1963-1965 онд Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны олон улсын банкны ерөнхий хорооны гишүүн, 1965-1968 онд БНМАУ-аас ЗХУ-д суугаа ЭСЯ-д худалдааны төлөөлөгч, 1968-1969 онд Сангийн яамны нэгдүгээр орлогч сайд, 1969-1979 онд Сангийн яамны сайдаар тус тус ажилласан. Улмаар 1979-1983 онд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга бөгөөд Улсын ардын хянан шалгах хорооны даргаар ажиллаж байв.
1983-1985 онд Хөдөлмөр, нийгэм хангамжийн улсын хороонд ахлах эдийн засагч, 1985-1988 онд Монголын иргэний агаарын тээврийн газарт орлогч дарга, 1988-1990 онд Эдийн засгийн гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны яамны орлогч сайд, 1990-1994 онд Монгол Улсаас ХБНГУ-д суугаа ЭСЯ-нд худалдаа, эдийн засгийн зөвлөх, 1994-1997 онд “МИАТ” компанийн ОХУ дахь ерөнхий төлөөлөгчөөр тус тус ажиллажээ.
Цол, шан
Ангилал:БНМАУ-ын сангийн сайд Ангилал:Монголын эдийн засагч Ангилал:Монгол улсын гавьяат эдийн засагч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Давстын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1932 онд төрсөн Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Байлдаант улсын үе
Байлдаант улсын үе (уламжлалт ханз: 戰國時代; хялбаршуулсан ханз: 战国时代; пиньинь: Zhànguó Shídài) гэдэг нь МЭӨ 403 - МЭӨ 221 оны хооронд Хөх, Шар мөрний сав газарт зэрэгцэн оршин тогтнож байсан эртний хятадын боолын нийгэмт улсуудын цаг үе юм. Тухайн цагт Хавар Намрын улсын үеийн 148 орчим жижиг улсуудаас шигшигдсээр 7 хүчирхэг улс тодрон үлдэж, нэгнийгээ эзлэхээр байлдаж байв. Тэдгээр нь Жао, Вэй, Хань, Чинь, Чи, Чу, Янь улсууд болно. МЭӨ 221 онд Цинь улс бусад зургаан улсыг эзлэн авснаар Хятадын анхны нэгдмэл улсыг байгуулжээ.
Он цагийн асуудал
Түүхчид Байлдаант улсын үеийг хэдий үеэс яг хэдэн оноос эхлүүлж тоолох тал дээр хятадын болон хятадч түүхчид нэгдсэн саналд хүрээгүй маргалддаг. Гэхдээ дараах хэдэн эх сурвалжийг эш болгож
Холбоотой хуудас
Ангилал:Жоу улс Ангилал:МЭӨ 1-р мянган
Камала Харрис
Камала Деви Харрис (Kamala Devi Harris, 1964 оны 10-р сарын 20-нд АНУ-ын Калифорни муж улсын Окланд хотод төрсөн) Америкийн хуульч, улс төрч, АНУ-ын Ардчилсан нам ын гишүүн.
АНУ-ын Калифорни мужийн Ерөнхий прокурор (2011-2017), Калифорни мужаас сонгогдсон АНУ-ын сенатч (2017 оны 1 дүгээр сараас).
Намтар
Камала Харрис бол цагаачдын охин (түүний нэр нь санскрит хэлээр "бадамлянхуа цэцэг" гэсэн утгатай). Эх нь Энэтхэгийн уугуул Шямала Гопалан нь био-анагаах ухааны судлаач. Эцэг нь Дональд Ж. Харрис, Ямайкаас гаралтай эдийн засгийн ухааны профессор ажээ.
Камала охиныг таван настайд нь эцэг эх нь салсан бөгөөд түүнийг 12 настай байхад эх Шямала Гопалан-Харрис Макгиллийн Их Сургуульд багшлах болж хоёр охиныхоо хамт Канадын Монреаль хот руу нүүж тэндээ таван жил амьдарсан байна.
1986 онд тэрээр Вашингтоны түүхэн уламжлалт хар арьст Ховард их сургуулийг төгссөн бөгөөд улс төрийн шинжлэх ухаан, эдийн засгийн чиглэлээр бакалаврт суралцсан байна. Оюутан байхдаа тэрээр улс төрийн үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож эхэлсэн бөгөөд Өмнөд Африк дахь апартеидын дэглэмийг эсэргүүцэж, 1983 онд оюутны сонины редакторыг их сургуулиас хөөх шийдвэрийг цуцлахыг шаардсан захиргааны байрны ойролцоо суулт хийж байжээ.
Тэрээр Калифорнийн их сургуулийн дэргэдэх Хастингс коллежид буюу Берклид хуулийн ухааны магистрын зэрэг хамгаалсан.
1990 онд өмгөөлөгчөөр ажиллах шалгалт өгч тэнцсэн боловч тэрээр Калифорнийн Аламеда тойргийн Прокурорын туслахаар ажиллаж эхэлсэн байна.
2003 онд Камала Харрис Сан-Франциско тойргийн прокуророор 56,5% -иар сонгогдож 2004 оноос 2011 он хүртэл ажиллажээ. 2010 онд тэрээр Калифорни мужийн Ерөнхий Прокурорын сонгуульд оролцож цагаан арьстан Стив Кули-г 0,8% илүү санал авч сонгогдсон анхны эмэгтэй, анхны африк-америк, ази гаралтай төлөөлөгч болсон байна. 2014 онд тэрээр хоёр дахь удаагаа улиран Калифорни мужийн Ерөнхий Прокуророор сонгогдсон.
К.Харрис 2004 онд АНУ-ын Сенат ад нэр дэвшээд байсан Барак Обамаг албан ёсоор дэмжиж байсан Калифорни мужийн албаны анхны хүн байжээ. Энэ хоёр улс төрчийн нөхөрлөл өнөөг хүртэл үргэлжилсээр байна.
2016 оны 11 дүгээр сарын 8-нд тэрээр Калифорни мужаас Сенатад суух сонгуульд Лоретта Санчесыг амархан ялж, албан тушаалаа авсны дараа Калифорни мужийн анхны "өнгөт" сенаторч болсон түүхтэй. Сенатад байхдаа тэрбээр Ерөнхийлөгч Дональд Трампыг эрс шүүмжилж, Берни Сандерсын эрүүл мэндийг бүх нийтээр хамгаалах санаачилгыг дэмжиж байжээ.
Камала АНУ-ын Сенатад очсон цагаасаа л Ардчилсан намын “Од” болж эхэлсэн. Тэрээр нэр хүндээ ашиглаж намынхаа сонгуулийн ажилд зориулж зөвхөн 2017 оны эхний зургаан сард “Ардчилсан нам”-ын хэд хэдэн сенатчдад зориулж 600 мянга орчим ам.доллар цуглуулсан бөгөөд үүний 360 мянгыг нь хувь хүмүүс иргэдээс бага хэмжээний шилжүүлгээр хандив олж байжээ.
2020 оны 8 дугаар сарын 19-ний өдөр К.Харрисыг Делавар ийн Уилмингтон хотод болсон Ардчилсан намын чуулган дээр батламжилж, тэрээр тус намаас албан ёсоор АНУ-ын дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд нэр дэвшсэн анхны хар арьст эмэгтэй, анхны ази гаралтай улс төрч болсон юм.
АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгууль 2020 оны 11 дүгээр сарын 3-нд болж,  мөн сарын 7-нд саналын хуудсыг тоолж дуусахад К.Харрис АНУ-ын дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон анхны эмэгтэй, анхны өнгөт арьст ази гаралтай анхны улс төрч болсон юм.
Монголтой холбоотой зүйл
2023 оны 8-р сард Ерөнхий сайд Н.Оюун-Эрдэнэ АНУ-д айлчилах үеэр К.Харристай уулзсан.
Гэр бүл
Камала Харрисын эцэг эх хоёр 1962 оны намар Беркли дэх Калифорнийн Их Сургуульд санамсаргүй танилцсан бөгөөд Дональд Харрис хар арьст оюутнуудад хандан үг хэлж байх үед үзэгчдийн дунд байсан энэтхэг “сари” хувцастай Шямала Гопалан нь АНУ-д арьс өнгөөр ​​ялгаварлан гадуурхах сэдвийг сонирхож эхэлсэн цорын ганц гадаад оюутан байсан бөгөөд ярианыхаа төгсгөлд ирээдүйн нөхөртэйгээ танилцахаар анх уулзаж байжээ.
Камала Харрис Лос-Анжелес хотын хуулийн фирмийн түнш байсан хуульч Дуглас Эмхоффтой танилцаад улмаар сүй тавьснаас хойш таван сарын дараа буюу 2014 оны 8 дугаар сарын 22-нд гэрлэсэн байна.
К. Харрис, Д. Эмхофф нарын дундаас хүүхэдгүй боловч Даг Эмхоффын дагавар хоёр хүүхэдтэй хамт амьдардаг байна. Тэрээр хоолны жор цуглуудаг боловч маш энгийн шарах шүүгээнд болгосон тахианы маханд дуртай гэнэ.
Өмгөөлөгч мэргэжилтэй дүү Майя Харрис нь Хиллари Клинтоны ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажлын багт орж ажиллаж байсан.
2019 оны 8 дугаар сарын байдлаар К. Харрис ба түүний нөхрийн нийт хөрөнгө 6 сая ам.доллараар үнэлэгдэж байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын сенат дахь Калифорнийн сенатч Ангилал:Калифорнийн ерөнхий прокурор Ангилал:АНУ-ын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:АНУ-ын Улсын прокурор Ангилал:АНУ-ын дэд ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Ангилал:Сан-Францискогийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Тесла
Тесла (өмнө нь Tesla Motors) - цахилгаан автомашин, цахилгаан эрчим хүч хадаглах (SolarCity) тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэдэг америкийн компани.
2019 онд Тесла компани дэлхийн хамгийн том цахилгаан машин үйлдвэрлэгч болж чадсан. Tesla Model 3 загварын суудлын седан машин 800,000-ын босгыг давж түүхэн дэх хамгийн их борлуулалттай цахилгаан машин болсон байна. 2021 онд Тесла компани нь автомашин үйлдвэрлэгч компаниудын дунд хөрөнгөжүүлэлтээрээ тэргүүлж, Японы Toyota-г ардаа орхисон байна. Энэ компанийг Америкийн инженер, цахилгааны инженер, зохион бүтээгч Никола Тесла гийн дурсгалд зориулж нэрлэжээ.
Түүх
Tesla (байгуулагдахдаа Tesla Motors гэж нэртэй байсан) компанийг анх 2003 оны 7-р сарын 1-нд Мартин Эберхард, Марк Тарпеннинг нар бүртгүүлсэн байна. Хэдэн сарын дараа Ян Райт Тесла компаний гуравдахь гишүүнээр бүртгүүлсэн байна. Компани үүсгэн байгуулсан дээрх 3 гишүүн 2004 оны 2-р сард компаниа өргөжүүлэхээр хөрөнгө татахад Элон Маск нийт 7,5 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтын 6,5-ыг дангаараа оруулж захиралуудын Зөвлөлийн дарга болоод М.Эберхардыг ерөнхий захиралаар томилжээ.
Tesla компани эхлээд анхны худалдан авагчдад зориулсан 1-р зэрэглэлийн спорт автомашин үйлдвэрлэж дараа нь седан зэрэг олон нийтэд чиглэсэн хямд автомашинууд үйлдвэрлэх зорилт тавьж байжээ. Tesla-гийн анхны автомашины загваруудыг албан ёсоор 2006 оны 7-р сарын 19-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Санта-Моника д олон нийтэд дэлгэн үзүүлсэн байна.
2006 ондоо багтааж Элон Маск хөрөнгө оруулалтын сангууд болон алдартай бизнес эрхлэгчдээс (Google-ийн үүсгэн байгуулагчдыг оролцуулаад) хэд хэдэн удаагийн санхүүжилтээр 100 сая доллар цуглуулж хөрөнгө татаж чадсан байна. Үүний үр дүнд Тесла 2008 онд анхны Roadster загвараа үйлдвэрлэж эхэлсэн юм байна.
2019 оны 3-р сарын 14-нд "Tesla Model Y" загварын цахилгаан машинаа олон нийтэд танилцуулжээ.
Жамсрангийн Сүххуяг
Жамсрангийн Сүххуяг (1959-2020 оны 10 сарын 5-нд нас барсан) — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин. Монгол улсын Гавьяат жүжигчин.
Боловсрол
Сүххуяг 1959 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1978 онд 53-р дунд сургуулиийг төгсөөд УБДС-ийн кино драмын ангид элсэн орж, 1982 онд жүжигчний мэргэжлээр төгссөн. Мөн 1986-88 онд Марксизм-Ленинизмийн дээд сургуульд суралцжээ.
Тэрбээр 1982 оноос Улсын хүүхэд залуучуудын театрт 11 жил, Улсын драмын театр, Орчин үеийн театр, Монгол кино үйлдвэрт тус тус 23 жил жүжигчин, туслах найруулагчаар ажиллаж байлаа.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын кино жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Төвийнхөн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1959 онд төрсөн Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
1999 оны Формула-1
1999 оны Формула-1-Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн нь Формула 1-ийн дэлхийн аваргын 50 дахь улирлын тэмцээн юм. Нийт 16 гран при уралдааныг 1999 оны гуравдугаар сарын 7-оос аравдугаар сарын 31-ний хооронд зохион явуулжээ.
Дэлхийн аварга цолоо хамгаалж буй Мика Хаккинен энэ цолоо баталж чадсан бөгөөд хоёр дахь удаагаа жолоочийн дэлхийн аварга цолыг хүртэв. Зохиол бүтээгчийн дэлхийн аварга цолоо МкЛарен баг хамгаалж чадсангүй, харин Феррари баг 16 жилийн дараа дахин дэлхийн аварга болжээ. Ферраригийн нисгэгч Михаэль Шумахер энэ улирлын найм дахь уралдаан буюу Их Британийн Сильверстоун авто тойруулга дээр осолд орон бэртсэн тул түүнээс хойш зургаан их шанд оролцож чадаагүй юм.
Дүрэм
Техникийн дүрмээр нугарах уян тэнцвэржүүлэгчийн хийцийг хорьсон ба урд дугуйны хээний ховил гурав байсныг дөрөв болгон тоог нь нэмэгдүүлэв. Аюулгүй байдлын үүднээс дугуйны гарнуудыг (дугуйг тогтоох эд анги) нэмэлт бэхэлгээгээр бэхлэх, бүтнээр салган гаж авах хийц бүхий жолоочийн суудал ба толгойны түшлэгтэй байхаар журамлав.
Эзэнгүй айл
«Эзэнгүй айл» 《》 — Монгол улсын "Улаанбаатар" телевиз 1994?—1997? онд монгол хэлээр бүтээсэн олон ангит (?) кино.
Ангилал:1990-ээд оны телевизийн цуврал кино Ангилал:Гэр бүлийн телевизийн цуврал Ангилал:Монголын телевизийн цуврал
Менделеви
Менделеви нь зөвхөн зохиомлоор аргаар гаргаж авдаг химийн элемент, атомын дугаар нь 101, химийн тэмдэглэгээ нь Md. Үелэх системийн актиноидын бүлгийн цацраг идэвхт трансураны элементэд багтдаг элемент юм. Менделеви нь цацраг идэвхт металл бөгөөд түүний маш ховор байдлаас шалтгаалан металл хэмээн тооцдоггүй байв. Энэ элементийг 1955 онд нээсэн бөгөөд үелэх системийг зохиосон химич Дмитрий Менделеевийн нэрээр нэрлэжээ. 1994 онд тус нэрийг олон улсын цэвэр ба хэрэглээний химийн холбооноос албан ёсоор баталжээ.
Эшлэл
Ангилал:7-р үеийн элемент Ангилал:Дмитрий Иванович Менделеев
Кайюань чөлгөө (Юань улс)
Кайюань чөлгөө (хятадаар:开元路; пиньинь:Kāiyuán lù) бол Юань улсын үеийн Ляоян син жун шу шэний нэгэн чөлгөө юм. Анх Жи Юаний 4-р онд (1267 он) Ляодун фу нэртэй байгуулаад, 1286 онд нэрийг нь Кайюань чөлгөө хэмээн сольсон билээ. Төв нь Хуаньлун фу (одоогийн Жилинь мужийн Нунань сянь) байсан. Энэхүү чөлгөө нь газар зүйн талаар Манжуур, Солонгосын хойг хоёрыг холбох уулвар нутаг болдог учраас байгалийн баялаг, худалдаа арилжаа, цэрэг стратегийн чухал түшиц болж байв.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Юань улс Ангилал:Монголын түүхэн нутаг дэвсгэр Ангилал:Монголын урьдын засаг захиргааны нэгж Ангилал:Хятадын урьдын засаг захиргааны нэгж
Тахилч
Тахилч нь Монгол нутагт говийн их догшин ноён нутагт Дулдуйтын Данзанравжаа гийн бунхан болоод бүтээл туурвилыг хамгаалж хадгалан тахиж өвлөгдөн ирсэн хүмүүсийг хэлдэг.
Нэрийн тайлбар
Монгол хэлний их тайлбар тольд "Тахил тавиглал эрхлэгч хүн: тахилч лам (тахил хийгч лам, тахил өргөгч лам)" гэжээ.
Түүхэн тойм
Д.Данзанравжаагаас отгон шавь Балчинчойжоо нь “Өөрөөсөө хойш тахилч болох хүнийг яаж би таних билээ” гэхэд “Чам дээр байгаа тал саран тэмдэг үеийн үе дэх тахилчийн тэмдэг болог” гэсэн байдаг. Ар нурууных нь голд байрлах атгын чинээ саран тэмдэгтэй холбогдсон Балчинчойжоогийн удмынхан Тахилч хэмээх үйл хэргээ үл тасалж, үнэнчээр зүтгэж өнөөдрийг хүржээ.