cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лондон
Лондонгийн тээвэр ба явганаар болон дугуйгаар явах асуудал
Тээвэр бол Лондон хотын захирагчийн албаар удирдуулдаг 4 газрын нэг боловч захирагчийн санхүүгийн хяналт нь хязгаартай учраас төмөр замын сүлжээг бүрэн хянаж чаддаггүй. 2007 оны 11 дүгээр сард тэрээр Хойд чиглэлийн метроны замыг Лондонгийн газар дээрх төмөр замын сүлжээний адил хэд хэдэн шинэ өөр чиглэлүүдийг барих боломжийг судалсан. Нийтийн тээврийн сүлжээ нь дэлхий дээрх хамгийн өргөн уудам газрыг хамарсан сүлжээний нэг ба Лондонгийн тээврийн газраар удирдуулдаг. Энэ нь олимпод зориулж 7 тэрбум фунт стерлингийн (10 тэрбум евро) хөгжлийн төлөвлөгөөг багтаасан, замыг хаягжуулах хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр, замын бөглөрлийн асуудал, бусад асуудлын нүүр царай нь болж байна. Лондон нь хамгийн сайн нийтийн тээвэртэй хотод тооцогддог. Дугуй унах явдал нь Лондонгийн оршин суугчдад ихэд дэлгэрч байгаа. Лондонгийн дугуйгаар зорчих компанит ажилд хамгийн сайн бэлтгэж байна.
Төмөр зам
Дэлхийн хамгийн анхны метро болох Лондонгийн метроны Paddington-ы буудал Метро нь st.Pancras International зогсоолоос хөдөлж шууд Pairs болон Liverpool зогсоол руу очдог.
Авто зам
Төв Лондонтой холбогдсон хотын захад байдаг нийтийн эзэмшлийн газар руу явдаг замаар ихэнхдээ машин болон нийтийн тээврийн хэрэгслүүд явдаг. Хотын төвийн зам ба хотын өмнөд болон хойд зах руу явдаг замууд нь шулуун ба тойрог хэлбэрээр байдаг бөгөөд уулзварууд нь тойрог хэлбэрээр огтолцдог. М25 дугаартай зам нь хамгийн урт шулуун зам бөгөөд энэ нь 121,5 милл буюу 195.5 км юм. Хотын шулуун замын сүлжээний дэлгэрэнгүй бүдүүвч зургийг анх 1960 онд бэлтгэсэн бөгөөд энэ ажил 1970 оноос тасалдсан. 2003 онд хотын төвийн замын хөдөлгөөний багтаамж буурч бөглөрөл үүсч байгаатай танилцаж, хянаж байсан. Цөөн жишээ дурьдахад жолооч нар төв Лондонгийн хамгийн их түгжрэлтэй замуудаар явахдаа өдөрт 8 паунд төлөхийг шаарддаг болсон. Хотын байнга түгжрэл үүсдэг дүүрэгт оршин суудаг жолооч нарт машинаа тавиад нийтийн тээврээр явах нь хямд төсөр болсон. М25 дугаартай зам нь хамгийн их ачаалалтай хотоос гардаг шулуун зам ба Лондон бол замын засрашгүй түгжрэлтэй хот юм. Машины дундаж хурд нь цагт 10,6 км/цаг байдаг.
Хөгжим
Лондон бол сонгодог ба ардын урлаг, урлагийн хамтлаг, мэргэжлийн хөгжимчид болон хөгжмийн мэргэжилтнүүд бэлтгэх EMI гэх мэт хөгжмийн компаниудын гол төв нь юм. Лондон бол Barbican Arts Centre, Cadogan Hall, Royal Albert Hall зэрэг олон найрал хөгжим, хамтлагуудын гол гэр нь юм. Лондонд Royal Opera House ба Coliseum Theatre гэдэг дуурийн хоёр театр байдаг. Лондон бол Royal Opera ордонд байдаг Нэгдсэн Вант улсын хамгийн том орган хөгжмийн гэр нь юм. Бусад гол хөгжмийн зэмсгүүд нь үндсэн болон чогчин дуган сүмүүдэд байрладаг.
Спорт
Wembley цэнгэлдэх хүрээлэн бол Английн хөлбөмбөгийн гал голомт ба дэлхийн хамгийн үнэтэй цэнгэлдэх хүрээлэн бөгөөд Wimbledon-ны аварга шалгаруулах болон Grand Slam-ын теннисний тэмцээн зохион байгуулагддаг. Лондон Зуны олимпийг 1908 ба 1948 онуудад 2 удаа зохион байгуулсан. 2005 оны долдугаар сард 2012 оны наадмыг зохион байгуулахаар сонгогдсон ба дэлхийд Зуны олимпийг 3 дахь удаагаа зохиож байгаа анхны хот юм. Мөн Лондон 1934 онд British Empire Games зохион байгуулсан.
Лондонд спортын ихэнх хүн нь хөлбөмбөг тоглодог. Лондон бол гучин хөл бөмөбгийн клүб холбоотой ба үүнд Arsenal, Chelsea, Fulham, Tottenham Hotspur ба West Ham United таван клүб тэргүүлдэг. Мөн Лондон Guinness Premiership дөрвөн регби эвлэл багууд (London Irish, Saracens, Wasps ба Harlequins) байдаг ч, одоо Лондонд зөвхөн Harlequins тоглодог (одоо Их Лондонгоос гурван баг тоглож байгаа ч М25-д Saracens still багтсан.) Лондонд хоёр мэргэжлийн rugby league клүб байдаг Harlequins Rugby League.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Европын нийслэл Ангилал:Саятан хот Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хот
Хөхтохой
thumb|240px|Улаан нь [[Шинжаан дахь Хөхтохой шянь, шар нь Алтай тойргийн бусад нутаг]] Хөхтохой (аль эсвэл Фүюнь) шянь (хятадаар 富蕴县 - fùyùn xiàn, уйгураар خْكتْكاَي ناھىيىسى - koktokay nahiyisi; оросоор Уезд Кёктокай, англиар Fuyun County) — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 32,237 км² газар, 80,000 хүнтэй шянь. Гадаадад Монгол улстай хиллэж, дотоодод Чингэл шянь, Бууралтохой шянь, Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяална.
Засаг захиргааны хуваарь
Хөхтохой шянь дотроо 3 балгас, 6 шян болж хуваагддаг.
Эшлэл
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Балжингийн Бадам
Балжингийн Бадам (1932 - ?) нь Булган аймгийн Тэшиг сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.
Амжилт
Ангилал:Улсын заан Ангилал:Тэшигийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1932 онд төрсөн
Химийн уураар тунадасжуулах
Химийн уураар тунадасжуулах (Chemical vapor deposition, CVD) арга нь каталистын гадаргуу дээр нүүрсустөрөгчийг шингээж ургуулах процессийг хэлнэ.
Нано хоолойг гарган авах
Бал чулууны бүтэц нь зургаан талт тойрог бүтцээс тогтсон нимгэн хуулдсууд юм. Энэ нимгэн нэг атомын зузаантай хуулдсанд дандаа 6 талт хэлбэр бүхий холбоос байгаа. Түүний зарим нэг холбоосыг 5 талтаар сольбол бөмбөрцөг хэлбэртэй буюу buckyball молекул үүснэ. Нано хоолой нь хий, шингэн, хатуу төлөвийн зарчимтай. Тусгай шингэн дотор графит анод катодын хооронд электролиз явуулснаар үүссэн тунадас нь маш их хэмжээний CNT үүсдэг бөгөөд CNT нь электролизэд хэрэглэгдсэн бодисоор дүүргэгддэг сул талтай. Гэвч зарим тохиолдолд төрөл бүрийн бодисоор дүүргэгдсэн CNT гаргаж авах шаардлага гардаг байна. Хэрэв энэ нимгэн хуулдсыг хуйлж болдог байгаад, битүүлж наавал нимгэн ханатай хоолой хэлбэртэй болно. CNT нь үндсэндээ хуйлсан графин (Бал чулууны нэг хуулдас)-ы хоолой бөгөөд графины нүүрстөрөгчийн 6 талт холбооны симметрийн тэнхлэгтэй ямар өнцгөөр хуйлав гэдгээрээ эрс тэс өөр өөр шинж чанартай хоолойнууд болдог маш сонирхолтой нано-материал юм.
Дараах дараалалтай:
Алмаз гарган авах
Маш цэвэр хатуу материалыг химийн аргаар гарган авахыг химийн уураар тунадасжуулах арга гэнэ. Энэ процессийг ашиглан нимгэн үеэс тогтсон хагас дамжуулагчийг гарган авдаг. Маш энгийнээр тайлбарлавал вафлийн зөвхөн печенийг substrate гэж үзвэл түүний өрмөнцөрийг суулгахдаа химийн тунадасжуулах арга ашиглана.
Алмаз нь туйлын хатуу бөгөөд бадмаараг, sapphire-аас ч хатуу зүйл юм. Үүнийг 2 аргаар гарган авдаг.
Substracte–ээ оксидийн орчинд оруулна. Substracte дээрээ идэвхтэй нүүрстөрөгчийн үе суулгана. CH метаны химийн орчинд дээгүүрээ алмазаар бүрсэн substracte оруулбал метаны нэгдлүүд ирж суугаад disiotsiatsi хийсний үндсэн дээр нүүрстөрөгч нь substracte-д нэвчин устөрөгч нь гадагшилдаг.
Ангилал:Химийн процесс Ангилал:Гадар будгийн арга
Шоткийн диод
Ангилал:Диод
Сүньжун ван
Сүньжун ван (солонгос:순종; хятадаар: 順宗) (1047-1083) Ван Хюү (왕휴; 王勳) нь 1083 оны 7 сараас 10 сар хүртэл 3 сар гаруй хугацаанд Курё улсыг захирч байсан 12 дахь ван юм. 1083 онд Кэсон хотод таалал төгссөн. Мүнжун вангийн Иньэ хатнаас төрсөн хөвгүүн. 1054 онд 7 настайдаа тус улсын хунтайж болсон. 1083 онд 36 настайдаа улсын вангийн суурийг залгамжлсан. Гэвч гурван сарын дараа өвчнөөр таалал төгссөн. Шарилыг нь Кэсон хотын Соннён (成陵) хэмээх газар бунхалжээ.
Гэр бүл
Ангилал:1047 онд төрсөн Ангилал:1083 онд өнгөрсөн Ангилал:Солонгосын ван
Монте Кристо гүн
Монте Кристо гүн (Le Comte de Monte-Cristo) бол Александр Дюмагийн хамгийн алдартай зохиол юм.
Агуулга
Гол дүр нь Эдмон Дантес хэмээх залуу юм. Түүнийг хар залуудаа онгоцны ахмад болж хайртай хүүхэнтэйгээ суух гэж байгаа их азтай хэмээн хүмүүс атаархана. Гэвч Эдмоны санаснаар болсонгүй. Атаач хүмүүсийн хорон үйлдлүүд Дантесийн амьдралыг орвонгоор нь эргүүлэх болно. Өөрийгөө насаараа хорих ял авсныг ч, ямар хэрэг хийснээ ч мэдэлгүй арван хэдэн жил шоронд суух боловч сүүлийн хэдэн жилүүдэд хажуу өрөөнийхөө галзуу гэгддэг Ширээт лам Фариатай ухсан нүхээр нь дамжин уулзах болж, амьдрах хүсэл эрмэлзлэл нь сэргэж Фариа өвгөнөөс олон орны хэлээр чөлөөтэй ярих гэх мэт маш их зүйлийг сурж авдаг. Шоронгийн хуягуудын галзуу гэгддэг тэр өвгөн бол үнэндээ 5 орны хэл мэддэг, химич, физикч, Италийн эрдэмтэн хүн байжээ. Эдмон Фариа хоёр олон жил өдөр бүр нүхээрээ дамжин нэгнийхээ өрөөнд орж уулзаж, нүхээ цааш ухах хоорондоо Эдмонд өвгөн өөрийн мэддэг чаддаг бүх эрдмээ заан сургаж, мөн үүгээр зогсолгүй амьдралынхаа эцсийн мөчид Эдмонд эрдэнэстэй арлын газрын зургийг зааж өгчихөөд амьсгал хураана. Залуу хүү хайрт найзаа алдсандаа маш ихээр гутарч ганцаардсан ч Иф цайз (Түүний суудаг байсан шорон)-аас оргож, далайд хэдэн бээр зогсолтгүй сэлж амь гарна. Удалгүй эрдэнэстэй арлаа олж, эрдэнэсээ аваад асар их хэмжээний алт, алмааз, үнэт чулууны эзэмшигч болж, өөрийг нь хилс хэрэгт оруулан шоронд суулгахад хүргэсэн бүх хүмүүсээс өшөөгөө авч,сайн санаат хүмүүсийн ачийг нь хариулан романы төгсгөлд хайрт бүсгүйтэйгээ бас өөрийн хүүтэйгээ энгийн амьдралаар аз жаргалтайгаар амьдран  дуусдаг.
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:Адал явдалт роман Ангилал:Александр Дюмагийн (эцэг) бүтээл Ангилал:Франц хэлээрх утга зохиол Ангилал:19-р зууны утга зохиол
Америк акита
Цахим холбоос
Ангилал:ОУКХ-Бүлэг 5 Ангилал:Америк нохойн үүлдэр Ангилал:Working Group (Америкийн Кеннел Клуб) Ангилал:Utility Group (Кеннел Клуб)
Гандантэгчэнлин хийд
thumb|240px|1972 оны гэрэл зураг Гандантэгчинлэн хийд, хураангуйлснаар Гандан нь Улаанбаатар хотод байх Монгол улс дахь Монголын Буддын шашны төв хийд юм.
Нэр
Гандантэгчэнлин гэдэг нь "Төгс баясгалант их хөлгөний орон" гэсэн утгатай. Мөн Баруун хүрээ хэмээн нэрлэгддэг.Энэхүү нэрийн Занабазар ѳѳрѳѳ нэрлэсэн болно.
Акита (салаа утга)
Акита нь дараах хуудаснуудын алиныг ч зааж болно:
Гандантэгчэнлин хийд
Түүх
Их хэлмэгдүүлэлтийн үеэр 1938 онд хийдийг хааж, ЗХУ руу бурханыг авч одсон юм. 1944 онд хийд Мөргөлийн дуган нэртэйгээр дахин сэргээж, социализмын жилүүдэд Засгийн газрын хяналт дор Монгол дахь буддын шашны ганц төв болж байв.
Ардчилалд шилжсэний дараа ард түмний хандиваар 1996 онд Мэгжид Жанрайсиг бурханыг дахин бүтээж залсан. Одоогийн тэргүүн хамба лам нь Дэмбэрэлийн Чойжамц.
Дацан, сургууль
Тус хийд нь одоо гүн ухааны (цанидын) Дашчоймпэл, Гунгаачойлин, Идгаачойзинлин хэмээх 3 дацан, Буддын шашны их сургууль, Буддын шашны урлахуйн ухааны дээд сургууль, Буддын шашны дyнд сургууль, Эмч, Зурхай, Жүд, Дэчэнгалав, Жанрайсиг, Бадам Ёго зэрэг Монголын Буддын шашны сургууль, дацангуудтай.
Цахим холбоос
Гандан Тэгчинлин хийд (англи, монгол хэлээр)
Эшлэл
Ангилал:Монголын буддын шашны хийд Ангилал:Улаанбаатарын байгууллага Ангилал:Монголын архитектур Ангилал:1727 онд байгуулагдсан
Робинзон Крузо
Робинзон Крузо нь Даниэл Дефогийн хамгийн сайн бүтээл бөгөөд нэгэн далайчин эр эзгүй арал дээр ганцаар амьдарч, өөрийн вант улсыг бүтээн босгож буй тухай гардаг.
Түүх
Дэлхийн олон орны хүүхэд багачуудын ширээний ном болсон энэ зохиол 1719 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд “Йоркийн далайчин Робинзон Крузогийн амьдрал ба ер бусын адал явдал” нэртэй анх хэвлэгдсэн түүхтэй. Хэвлэгдсэн даруйдаа уншигч олны талархлыг хүлээж гуравхан сарын дотор дөрвөнтөө хэвлэгдэж шуугиан тарьж байсан энэ ном хожим дэлхийн бараг бүх хэлнээ орчуулагдсан гэдэг. “Хүн төрөлхтний тэн хагас нь хүүхэд насандаа “Робинзон Крузо”-г уншсан байдаг” гэлцдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Утга зохиолын дүр Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:18-р зууны утга зохиол Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол Ангилал:Хүүхэд- ба өсвөр үеийнхний уран зохиол Ангилал:Уран зохиолын өдрийн тэмдэглэл  Ангилал:Даниэл Дефогийн бүтээл
Масс спектрометрчлэл
Масс спектрометрчлэл нь ионуудын масс-цэнэгийн харьцааг хэмждэг аналитик аргачлал юм. Энэ аргачлалыг ихэвчлэн биет дээжний бүтэцийг тухайн дээжний найрлаганд буй бодисуудын массуудыг харуулсан масс спектрийг гаргах замаар тодорхойлоход ашиглагддаг. Масс спектрийг масс спектрометрээр хэмждэг.
Энэхүү аргачлалын хэрэглээнүүд нь:
Ажиллагааны хялбаршуулсан жишээ
right|thumb|300px|Энгийн масс спектрометрийн схем Өөр өөр химийн бодисууд өөр өөр масстай байдаг баримт дээр тулгуурлан масс спектрометр нь дээжинд ямар ямар химийн бодис агуулагдаж буйг тодорхойлдог. Жишээлбэл масс спектрометрын эхний шатлалд хоолны давсыг (NaCl) уур болгож (хий болгон хувиргах) улмаар цахилгаан цэнэгтэй бөөмүүд (Na+ болон Cl-) болгон ионжуулж, ионууд болгон хувиргана. Натрийн ионууд нь 23 а.е.м масстай дан изотопи юм. Хлорын ионууд 35 а.е.м (~75%) болон 37 а.е.м (~25%) масс бүхий хоёр изотопууд юм. Эдгээр ионууд нь цэнэгтэй учир тэдгээрийн хурдны хэмжээ болон чиглэлийг нь цахилгаан эсвэл соронзон ороны тусламжтайгаар өөрчилж болно. Цахилгаан орон ионуудыг өндөр хурдтай болтол хурдасгах болно. Үүний дараа эдгээр ионуудыг соронзон оронд оруулах бөгөөд соронзон орон нь бөөмсийн хөдөлж буй чиглэл болон соронзон ороны шугамыг агуулсан хавтгайд перпендикуляр хүчээр ион бүрт үйлчлэх болно. Энэ хүчний үйлчлэрээ ионуудын хөдөлгөөн хазайх (шулуун шугамаар хөдлөхийн оронд муруй шугамаар хөдлөнө) бөгөөд хазайлтын зэрэг нь тэдгээрийн ионуудын масс-цэнэгийн (m/z) харьцаанаас шууд хамаарна. Хөнгөн ионууд нь хүнд ионуудыг бодвол илүү их хазайдаг. Үүний учирыг Ньютоны хоёр дугаар хуулиар тайлбарлаж болно. Бөөмийн хурдатгал нь түүний массаас урвуу хамааралтай. Тиймээс соронзон орон хөнгөн ионуудыг хүнд ионуудаас илүү их хазайлгана (траектор нь илүү бага радиустай тойрог болно гэсэн үг). Бүртгэгч улмаар ионын бөөм бүрийн хазайлтыг хэмжиж авдаг. Энэ хэмжилтийн үр дүнд үүсгүүрээс гарсан бүх ионуудын масс-цэнэгийн харьцааг гаргаж авах бөгөөд энэ мэдээлэл дээр үндэслэн жинхэнэ дээжний химийн найрлага (тухайлбал натри болон хлор хоюул дээжинд агуулагдаж буйг) болон бүрэлдүүлэгч хэсгүүдийн (тухайлбал 35Cl 37Cl хоёрын харьцаа өөрчлөгдсөн эсэх) изотопи найрлагыг нь тодорхойлдог.
Энэ нь сектор төхөөрөмжийн жишээ байв. Гэхдээ маш олон төрлийн масс спектрометрүүд байдаг. Тэдгээр масс спектрометрүүдийн нийтлэг зарчим нь бүгд ион гаргагч ионы үүсгүүртэй, гаргасан ионуудаа массаар нь ангилдаг анализатортай, мөн ялгаатай массуудын харьцангуй эрчимийг хэмждэг детектортай байдаг. Бүх масс спектрометрийн цаад зарчим нь цахилгаан болон соронзон орон дахь хийн фазын ионуудын зам (траектор) нь тэдгээрийн масс-цэнэгийн харьцаанаас хамаардагт оршдог бөгөөд энэ харьцааг ашиглан ионуудыг нэг нэгнээс нь ялгаж салгадаг.
Ионы үүсгүүр
Ионы үүсгүүр бол шинжилгээ хийх материалыг ионжуулдаг масс спектрометрийн бүрэлдхүүн хэсэг юм. Ионууд нь улмаар цахилгаан болон соронзон ороны тусламжтайгаар масс анализаторт хүргэгддэг.
Ионжуулалтын аргачлал нь масс спектрометрээр ямар төрлийн дээжийг шинжлэх боломжтойг тодорхойлдог. Цахилгаан ионжуулалт болон химийн ионжуулалтуудыг хий болон уурыг шинжлэхэд ашигладаг. Химийн ионжуулалтын үүсгүүрт шинжлэх гэж буй бодисыг химийн ион-молекулын урвалаар үүсгүүрт мөргөлдөөн үүсэх явцад ионжуулдаг. Шингэн болон хатуу биологийн дээжүүдийг шинжлэхэд хэрэглэдэг аргачлалуудад электро-шүршигч ионжуулалт (Жон Фений нээсэн) болон матрицын дэмжлэгтэй лазер ионжуулалтууд (МДЛИ, К. Танака мөн М. Карас болон Ф. Хилленкамп нарын нээсэн) ордог. Индүкцийн хосолмол плазм үүсгүүрийг олон янзын дээжнүүд дээр металын анализ хийхэд ихэвчлэн ашигладаг.
Масс анализатор
Масс анализатор ионуудыг масс-цэнэгийн харьцаанаас нь хамааруулан салгадаг. Бүх масс спектрометр нь вакуум дахь цахилгаан болон соронзон оронд буй цэнэгтэй бөөмсийн динамик дээр суурилдаг. Энд дараах хоёр хууль үйлчилдэг:
энд F нь ионд үйлчилж буй хүч, m нь ионы масс, a нь хурдатгал, q нь ионы цэнэг, E нь цахилгаан ороны хүчлэг бөгөөд v x B нь ионы хурд болон соронзон ороны вектор үржвэр юм.
Дээрх хоёр илэрхийлэлээс ионд үйлчилж буй хүчийг тооцолбол:
Энэхүү дифференциал тэгшитгэл нь цэнэгтэй бөөмсийн сонгодог тэгшитгэл юм. Бөөмийн анхны төлөвийн өгөгдлүүдийг мэдсэнээр бөөмийн хөдөлгөөнийг орон зай цаг хугацааны хувьд бүрэн тодорхойлно. Тиймээс энэ нь бүх масс спектрометрийн суурь юм. Мөн энэ нь ижил физик хэмжигдэхүүнтэй m/q бөөмс нь яг ижил хөдөлдөг. Эндээс харвал бүх масс спектрометр нь үнэндээ m/q-г хэмждэг бөгөөд нарийн ярьвал энэ төхөөрөмжийг масс-цэнэгийн спектрометр гэж нэрлэх ёстой. Өгөгдөлийг гаргахдаа энэ нь ерөнхийдөө хэмжээсгүй m/z ашигладаг (масс-цэнэгийн харьцаа гэдэг ч энэ нь массын тоо болон цэнэгийн тооны харьцаа юм) бөгөөд энд z нь ионы (z=q/e) эгэл цэнэгийн (e) тоо юм.
Статик эсвэл динамик орон ашигладаг, соронзон эсвэл цахилгаан орон ашигладаг олон төрлийн масс анализаторууд байдаг. Гэхдээ бүгд дээрхи хуулийн дагуу ажилладаг. Анализатор бүр өөрийн давуу тал болон сул талуудтай.
Сектор
Сектор орон бүхий масс анализатор нь цахилгаан болон эсвэл соронзон оронг ашиглан цэнэгтэй бөөмсийн хурд болон траекторт нөлөөлдөг. Дээр үзүүлсэнчлэн сектор төхөөрөмжүүд нь масс анализатор дотор хурдассан ионуудын чиглэлийг өөрчилдөг. Соронзон болон цахилгаан оронд орсон ионуудын зам масс-цэнэгийн харьцаанаас хамааран муруйх бөгөөд их цэнэгтэй хурдан хөдөлж буй хөнгөн ионууд нь илүү их хазайдаг. Ионууд нь бүртгэгчид хүрэх үед тэдгээрийн харьцангуй зөрүүг хэмждэг.
Ишлэл
Ангилал:Хими
Хөлдөлт
Хөлдөлтийн үед үзүүлэх анхны тусламж
Удаан хугацааны хүйтний үйлчлэлд үе мөчийн төгсгөл хэсэг, эсвэл чих, хамар зэрэг ил орших хэсгүүд хөлддөг. Хүйтний үйлчлэлд хөлдөлт болохоос гадна осголт болдог. Осголт, хөлдөлтөнд хүйтний эрч, агаарын чийглэг, салхины хурд зэргээс гадна хувцаслалт, биеийн эсэргүүцэл чухал үүрэгтэй. Бариу давчуу гутал хувцас нь цусны эргэлтийг саатуулж, амархан хөлдөх боломж бүрдүүлнэ. Мөн эцэж ядрах, цус алдах, удаан хугацаанд хөдөлгөөнгүй байх зэрэг нь хөлдөлтийг түргэсгэдэг. Хөлдөлтийг явцаар нь хөлдсөний дараахь буюу шинж тэмдэг нь балархай үе, гэссэний дараахь буюу шинж тэмдэг нь илрэх үе гэж хоёр хуваана. Хөлдөлтийг хүндрэлийн зэргээр нь 4 ангилдаг.
I зэрэг. Арьс, зөөлөн эд хөрч, өнгө нь улайж, улмаар цайвар болно. Хорсож хатгуулж өвдөхөөс гадна хавагнаж загатнах, мэдээ сулрах шинж илэрнэ.
II зэрэг. Хөлдөлт арьсны хөхлөг давхарга хүртэл явагдана. Хавагнаж, 2-3 хоносны дараа цусархаг шингэн бүхий цэврүү үүснэ. Нэлээд хүчтэй өвдөх ба хөлдсөн хэсэгт арьсны мэдээ суларна.
III зэрэг. Арьс бүтнээрээ хөлдөж үхжих бөгөөд арьсны өнгө хүрэнтэж, цусархаг шингэнтэй том цэврүүнүүд үүснэ. Арьсны мэдрэл алдагдаж, хатуурч үрэвсэх шинж тэмдэг илэрнэ. Арьс нь унасны дараа идээлж, шархны эдгэрэлтийг удаашруулна.
IV зэрэг. Яс хүртэл гүн хөлдөж, гэссэний дараа мөчний хөлдсөн хэсэг бүхэлдээ үхжинэ. 10-14 хоногийн дараа хөлдсөн хэсэг нь эрүүл эдээс тусгай шугамаар зааглагдана.
Хөлдөлтийн үед юуны өмнө дулаан байранд оруулж хөлдсөн хэсгийг спирт, үнэртэй ус зэргээр арчаад, аажим гэсгээнэ. Мөчийг мөстэй, хүйтэн усанд дүрэх, эсвэл цасаар үрж зөөлөн иллэг хийж, цусны эргэлтийг аажим сэргээх арга хэмжээ авна. Өвчтөнд халуун цай уулгах замаар дотроос нь аажим гэсгээж болно. Хөлдсөн хэсэгт хөвөнтэй зузаан боолт хийж өгнө. Гүн хөлдөлтийн үед анхны арга хэмжээг эрчимтэй аваад мэргэжлийн эмчид хүргэх нь чухал. Хөлдөлт, осголтоос сэргийлэхэд цаг улирлын байдалд гутал хувцсаа зөв тохируулах, хүйтэнд ажиллахын өмнө сайн амрах, илчлэг сайтай хоол унд хэрэглэх нь чухал юм. Хүйтэнд архи хэрэглэх нь буруу. Учир нь архи нь захын судсыг түр тэлж өргөсгөн дулаан алдах явдлыг түргэсгэхээс гадна биеийн эсэргүүцлийг доройтуулна. Хүйтэн нөхцөлд хүн үргэлж хөдөлж, ажиллаж байх нь хөлдөлтөөс сэргийлэхэд тустай. Ер нь зөв хувцасласан эрүүл саруул биетэй хүн л хүйтнийг хамгийн сайн тэсвэрлэдэг. Ангилал:Түргэн тусламжийн анагаахын өвчин Ангилал:Гэмтэл
Оёдлын машин
Оёдлын машин нь механикаар оёдол гүйцэтгэх зориулалттай машин юм.
Зүү утасны хоорондын харилцаа
Гинжин хатгалттай машинд дамартай утас хэрэглэхгүй харин дараагийн хатгалтын утсыг сүлжилтэнд ашиглана. Баруун талын зурагт нэг утастай гинжин оёдлын хатгах механизмыг үзүүлсэн ба энэ оёдлоор өнөөгийн үйлдвэрлэлд ашиглагдаж буй цэгийн хэрээсэн машинд эсвэл товчны оёдол зэрэгт хэрэглэнэ. Хэрэв утсыг дэгээдэгч нь утсаа чиглүүлэн өгч байвал түүнийг „давхар гинжин хатгалттай машин“ гэнэ.
Хатгалтын урт болон материалын тээвэрлэлт
Бүх оёдлын төрөлд зориулан хатгалтын урт эсвэл хатгалтын дарааллыг үүсгэх тохирсон тээвэрлэлтийн төхөөрөөмжийг угсарсан байдаг. Гэр ахуйд зориулсан оёдлын машинд дангаар ажиллах доод талын тээвэрлэлттэй байх бөгөөд энэ нь зөвхөн доод талын материалыг шилжүүлэн зөөх муу талтай юм. Үүнээс шалтгаалан дээд талын талын материал оёгчийн хөлд зуурагдан үлдэх ба энэ нь оёж буй материалуудын давхарласан хэсэгт шилжилт үүсгэх ч түүнийг сунган татаж бага зэрэг тэнцүүлэх боломжтой. Үүнээс үүдэн зарим нэг үйлдвэрлэгч (жишээ нь Pfaff) гэр ахуйн оёдлын машиныг нэмэлт дээд талын тээвэрлэгчтэйгээр үйлдвэрлэдэг. Оверлок оёдлын машин нь ихэнхдээ хоорондын замыг зөрүүтэйгээр тохирууулж болох хоёр доод талын тээвэрлэгчтэй ба урд талын тээвэрлэгч нь доод талын материалыг татах (сунгах) үүргийг гүйцэтгэх боломжтой. Энэ төрлийн машинууд нь нэмэлт дээд талын тээврлэгчтэйгээр ашиглагдана. Энэ нэмэлт дээд тээвэрлэгч аж үйлдвэрт маш ихээр тархсан ба түүнийг хөтлөх элдүүр, дугуй эсвэл туузаар оёгчийн хөлд ойрхон байршуулан хэрэглэдэг. Хэрэв доод тээвэрлэгч дээр нэмэгдэн оёдлын зүү хатгасаныхаа дараа тээвэрлэх үйлдлийг хамт гүйцэтгэж байвал түүнийг зүүн тээвэрлэлт гэж нэрлэдэг. Оёдлын зүүгээр тээвэрлэлтэнд нөлөөлж материалын шилжилтийг багасгах нь зөвхөн сунадаггүй материал дээр л үр дүнтэй байдаг.
Ширэн бүтээгдэхүүний хувьд гурван тээвэрлэгчтэй оёдлын машинуудыг ашигладаг. Энд дээд болон доод талын тээвэрлэгч дээр нэмэгдээд оёдлын зүү шилжүүлэх хөдөлгөөнийг бас гүйцэтгэдэг.
Хэрвээ тээвэрлэгч хангалтгүй бол, оёгчийн уланд тефлон хийвэл тээвэрлэлт илүү үр дүнтэй болно.
Машины төрөл
Оёдлын машины үндсэн хэлбэр баруун талтай намхан суурьтай байна. Онцгой оёдол гүйцэтгэх зориулалттай оёдлын машинууд байх ба үүнд: хавтгай суурьтай-, хөлтэй-, баганатай, чөлөөт гартай-, блок оёдлын машин гэх мэтээр ялгана. Хаа нэг зүүн талтай оёдлын машин ч үйлдвэрлэгдсэн байдаг.
Оёдлын автомат нь тусгай ажлын үйлдэлд зориулагдсан багажтай байх ба үүнд жишээлбэл товчны нүх гаргаx, товчийг оёх гэх мэт.
Цахим хуудас
Ангилал:Оёдлын машин Ангилал:Цахилгаан багаж хэрэгсэл Ангилал:Нэхмэлийн машин
Сэрээгийн Гүржав
Сэрээгийн Гүржав (1916 - 1980) нь Булган аймгийн Хангал сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын заан юм.
Амжилт
Ангилал:Улсын заан Ангилал:Хангалын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1920 онд төрсөн
Морз
Morse Code буюу Морзын Код нь текст мэдээллийг дараалсан асаж унтрах авиа, гэрэл, цахилгаан гүйдэл зэргээр дамжуулах арга юм. Мэдээллийг хүлээж авч байгаа талд мэдээллийг ойлгохын тулд ямар нэг багаж хэрэгсэл хэрэггүй бөгөөд харин туршлагатай байхад л хангалттай. Олон улсын стандартын Морзын код нь Латин цагаан толгойн үсэг болон араб тоог кодчилсон байдаг.
Үүсэл болон Түүх
1836 онд '''Самуел Ф.Б. Морз, Жозеф Генри мөн Алфред Вайл''' нар анхны цахилгаан телеграфын системийг зохион бүтээсэн бөгөөд энэ нь цахилгаан гүйдлийг хэмнэлтэйгээр утсаар дамжуулдаг байв. Энэхүү дамжуулж буй өгөгдлийг хүлээн авах тал мөн адил телеграфын системээр хүлээж авах бөгөөд хоёр тал бие биетэйгээр ойлголцох хэрэгтэй болсон байна. Ийнхүү Морз анхны Морзын Кодыг бүтээсэн байна. 1844 он гэхэд АНУ-д телеграфын систем ашиглаж эхэлсэн бөгөөд хүлээн авч байгаа талын систем цахилгаан гүйдэл ирэхэд цаасан дээр тэмдэглэгээ хийж харин цахилгаан гүйдэл ирэхгүй байгаа үед цаасан дээр тэмдэглэгээ хийхгүй цаасыг хоосон явуулдаг байв. Морз өөрийн кодоо зохиохдоо анх зөвхөн тоон мэдээлэл явуулахаар төлөвлөж байсан бөгөөд тухайн тоо нь цагаан толгойн нэг үсгийг төлөөлөх ёстой байв. Харин Вайл түүний кодын санааг улам өргөжүүлж үсэг, тусгай тэмдэгтийг нэмж өгсөн байна. Тэрээр Английн цагаан толгойн хамгийн их хэрэглэгддэг үсгүүдийг хамгийн богино кодоор орлуулж хийсэн байна. Ингээд богино хэсгийг нь “dots” буюу цэгүүд урт хэсгийг “dash” буюу зураас гэх болсон бөгөөд тухайн үсэг нь энэ хоёрын дараалал байдлаар кодлогдсон байна. Харин радио холбоо бий болж Морзын кодыг ашиглаж эхлэхэд мэдээлэл хүлээн авч байгаа талын оператор цэгийг “dit” мөн зураасыг “dah” гэх авиагаар сольж хэрэглэх болжээ. Дараа нь “dit” нь үсгийн дунд байвал “di” гэх авиагаар орлуулж хэлэх болсон бөгөөд жишээ “C” үсгийг “dah di dah dit” гэдэг байв. Ингээд радио холбоогоор дуу дамжуулдаг болохоос өмнө Морзын кодыг өргөн хэрэглэдэг болсон байв. 1930 он гэхэд цэргийн болон иргэний нисэх онгоцны нисгэгчид Морзын кодыг мэдэх ёстой болсон байна. Алфред Вайл Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед радио телеграфыг улс орнууд өргөн хэрэглэж байсан бөгөөд шифрлэгдсэн нууц кодоо дамжуулдаг байв. Дайны үед их хэмжээний цэргийн хүч маш хурдан байрлалаа сольж байдаг байсан тул радио телеграфыг их өргөн хэрэглэдэг байв. Энэ бүхний жишээ бол дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн Нацист Германы Польш, Бельги, Франц, ЗХУ болон хойд Африкт явуулсан цахилгаан дайн, Их Британийн Хойд Африк, Итали болон Нидерландад хийсэн довтолгоо, АНУ-ын Франц, Бельги мөн өмнөд Герман руу хийсэн довтолгоонуудад радио телеграфыг өргөн ашиглаж байв. Хэрэглэгчийн чадвар Морзын кодын хурдыг минутад хэдэн үг (words per minute / wpm) эсвэл минутад хэдэн үсэг (characters per minute / cpm) гэж тооцож үздэг байна. Гэсэн хэдий Морз кодоор дамжуулж байгаа адил тооны үсгээс бүрдэх хоёр үгийн урт нь өөр өөр байдаг. Тиймээс ч операторын хурдыг тооцоолохын тулд стандартын үг хэрэглэх хэрэгтэй болдог байна.
Хэрэглэгчийн чадвар
Морзын кодын хурдыг минутад хэдэн үг (words per minute / wpm) эсвэл минутад хэдэн үсэг (characters per minute / cpm) гэж тооцож үздэг байна. Гэсэн хэдий Морз кодоор дамжуулж байгаа адил тооны үсгээс бүрдэх хоёр үгийн урт нь өөр өөр байдаг. Тиймээс ч операторын хурдыг тооцоолохын тулд стандартын үг хэрэглэх хэрэгтэй болдог байна.
Олон Улсын Морзын Кодын тэмцээнийг жил бүр зохион байгуулдаг бөгөөд 1939 онд Тед МакЕлрой дэлхий рекордыг тогтоосон юм. Тэрээр 75.2 wpm (минутад 75.2 үг) хурданд хүрсэн бөгөөд энэ рекордыг одоо хүртэл эвдээгүй юм.
Олон Улсын Морзын Код
Морзын кодыг 160 гаруй жил ашиглаж байгаа бөгөөд одоо ашиглаж байгаа код Вайл болон Морзын зохиосон кодоос өөр болсон. Орчин үеийн Олон Улсын Морзын кодыг (өөрөөр continental code гэж нэрлэдэг) 1848 онд Фредрик Клеменс Герке бүтээсэн ба анх Германы Гамбург болон Куксхавен хот хоорондын холбоонд ашиглахын тулд бүтээсэн байна. Тэрээр кодын үсгүүдийн тэн хагасыг мөн бүх тооны кодуудыг сольсон байна. Энэхүү шинэ код нь стандартчилагдаж дараа нь олон улсын стандарт болсон байна. Харин Морзын анхны кодыг АНУ болон Канадад ашиглахаар бүтээгдсэн байсан бөгөөд Америкийн Морзын Код мөн Төмөр Замын Код нэртэй байсан энэ кодыг хэрэглэхээ больсон байна.
Бусад Морзын Кодууд
Морзын код тухайн улсын хэлнээс шалтгаалж өөр өөр байдаг.
Жишээ нь:
Грек
Грек Морзын код нь Латинтайгаа их төстэй. Латин "J", "U", "V" үсгүүд байхгүй, харин Грек "X" үсэг орсон байдаг.
Хүснэгтийн доор байгаа давхар үсгүүд хуучин Грек Морзын кодын хүснэгтэд байсан бөгөөд холбоонд ашиглагддаггүй, хоёр үсгийг тус тусад нь явуулдаг.
Кирилл
Кирилл үсгүүд нь Латин үсгүүдтэй ойролцоо сонсогддогоор (жишээ нь: Б=B, В=W (Герман дуудлагаар), Г=G, Д=D, гэх мэт) сольсон байдаг. Кириллд байдаггүй Латин үсгүүдийг Латинд байдаггүй Кирилл үсгүүдээр орлуулсан (жишээ нь Щ=Q) байдаг.
Еврей
Еврей үсэг нь Латин үсэгтэй ойролцоо сонсогддогоор нь илэрхийлсэн (жишээ нь: "Бэт" ב≡B) байдаг. Гэхдээ зарим үсгүүдийг ойролцоо хэлбэрээр (жишээ нь: "Тэт" ט ≡U, "Тав" ת≡T) нь оноосон байдаг.
Гаднын холбоос
Ангилал:Телеграф Ангилал:Холбооны инженерчлэл Ангилал:Тэнгисийн радио холбоо Ангилал:Сонирхогчийн радио холбоо Ангилал:Хоёртын код Ангилал:Радио харилцаа Ангилал:Германы биет бус соёлын өв Ангилал:Дижитал харилцаа
Сансрын холбооны систем
Сансрын холбооны систем нь газрын холбооны системийг бодвол олон давуу талтай байдаг.Анх удаа А.Кларк дэлхий дээр холбоо зохион байгуулахын тулд гурван хиймэл дагуул ашиглаж болно гэж тодорхойлсон. энэ нь 120 градусаар гурван сектор болгон хуваана гэсэн үг юм.
Хиймэл дагуул дэлхийг тойрч байгаа трассаар нь гурав ангилж үздэг. Үүнд: 1. Дэлхийд хамгийн ойр орших тойрог зам ( LEO - low Earth Orbit )      - <1500км 2. Дэлхийгээс дундаж зайнд орших тойрог зам ( MEO -Medium Earth Orbit ) - 1500<MEO<12000 км 3. Дэлхийгээс хамгийн хол зайд оршиж байгаа буюу Үл хөдлөх тойрог зам ( Geostationary Earth Orbit ) - ~36000 км
Дэлхийг тойрох хэлбэрээр нь: 1. Үндсэн тойрог зам буюу экваторын тойрог зам 2. Хазайсан тойрог зам
Ангилал:Харилцаа холбооны техник Ангилал:Хиймэл дагуулын техник
Луис Фернандо Суарес
Луис Фернандо Суарес (Luis Fernando Suárez, 1959 оны арванхоёрдугаар сарын 23-нд Медельин хотод төрсөн) — Колумбын зодог тайлсан хөлбөмбөгчин бөгөөд Хондурасын шигшээ багийн дасгалжуулагч юм.
Замнал
Атлетико Насьональ баг 1989 онд Олимпиа багтай Либертадоресийн цомын шувтаргад тунахад Суарес тоглож байлаа. Нэг жил тоглоод Депортиво Перейра багаасаа 1995 онд зодог тайлсан түүхтэй.
Суарес Атлетико багийг 1999 онд дасгалжуулан Колумбын аварга болгосон ч дараа жилдээ халагдсан байдаг. Суарес 2001 онд Депортиво Кали, Депортес Толима гэх хоёр ч багийн дасгалжуулагчийн ажлыг хийв. 2003 онд Эквадорт ирээд Сосьедад Депортива Аукас, 2004 онд шигшээд нь дасгалжуулагчаар очсон. 2006 оны ДАШТ-д багаа удирдан хэсгээс хоёроор шалгарч хасагдах шатанд Англитай тунаж 1-0 харьцаагаар ялагдсан ч чамгүй амжилт гаргасан юм. Харин дараагийн ДАШТ-ий эрхээ алдсан тул Суарес ажлаа өгчээ. 2011 оноос Хондурасын шигшээг удирдах болсон.
Холбоос
Ангилал:Атлетико Насьональ багийн тоглогч Ангилал:Депортиво Перейра багийн тоглогч Ангилал:Эквадорын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Ангилал:Колумбийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Ангилал:Хондурасын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Ангилал:Атлетико Насьональ багийн дасгалжуулагч Ангилал:Депортиво Кали багийн дасгалжуулагч Ангилал:Аукас багийн дасгалжуулагч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Колумбичууд Ангилал:1959 онд төрсөн
Бууралтохой
240px|thumb|Улаан нь [[Шинжаан дахь Бууралтохой шянь, шар нь Алтай тойргийн бусад нутаг]] Бууралтохой (аль эсвэл Фухай) шянь (хятадаар 福海县 - fúhǎi xiàn; уйгураар بۇرۇلتوقاي ناھىيىسى, burultoqay nahiyisi; оор Уезд Бурултокай, англиар Fuhai County) — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 33,319 км² газар, 70,500 хүнтэй шянь. Гадаадад багахан зурвасаар Монгол улстай хиллэж, дотоодод өөртөө засах орныхоо Алтай хот, Хөхтохой шянь, Жимунай шянь, Тарвагатай хот, Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяалдаг.
Засаг захиргааны хуваарь
Бууралтохой шянь дотроо 3 балгас, 3 шян болж хуваагддаг. :
Эшлэл
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Түүх
Түүх (ἱστορία) гэж хүний амьдрал, нийгмийн үйл явцыг цаг хугацаа, тухайн орчинтой нь уялдуулан задлан шинжилж, үр дагавар нөхцөл, харилцаа холбоо дэс дараа зэргийг нь сийрүүлэн баримтжуулах шинжлэх ухаан юм. Илүү өргөн утгаараа тэрхүү баримтад "үйл явц" гэж ойлгож болно. Бас хүний амьдралаас гадна ямар нэгэн үзэгдэл,зүйлсд ч гэсэн хэрэглэгдэх тохиолдол байдаггүй юм
Хүн төрөлхтний түүхийг анх системчлэн бичсэн хүмүүс нь Эртний Грекийн Плутархи, Хятадын Хань улсын түүхч Сы Ма Цянь нар болно. Плутархи нь эртний Грекийн улс төр, нийгэм, дипломат, дайн байлдааны түүхийг тухайн үеийн бага Азид байсан Ассирийн Эзэнт гүрэн болон Грекийн зөрчил дээр тулгуурлан бичжээ. Өөрөөр хэлбэл, Газар дундын тэнгисийг ноёрхох эрхийн төлөөх Европ Азийн хоёр гүрний зөрчилдөөнийг харуулжээ. Тэгвэл Сы Ма Цянь Хятадын анхны нэгдмэл улс болох Цинь улсаас эхэлсэн Хятадын хаант засаглалыг хэрхэн зөвтгөх, мөн ертөнцийн цорын ганц соёл иргэншилт улс болох Хань гүрэн болон түүнийг тойрсон бүдүүлэг харанхуй улсуудын тухай номлосноороо онцлог юм. Өөрөөр хэлбэл хятад төвт түүхийн үзлийг Сы Ма Цянь анх удаа түүх бичлэгийнхээ үндсэн философи болгожээ. Хятад улсын өнөөдрийн түүх судлал Сы Ма Цяний үеэс ер өөрчлөгдөн хөгжиж чадаагүй байна. Монголын түүх бичлэг эртнээс Хятад, Перс, Орос зэрэг орнуудад бичигдэж ирсэн бөгөөд Монголчууд өөрсдөө түүхээ идэвхтэй бичиж эхэлсэн үе нь нэлээд хожуу 16 дугаар зуунаас эхэлнэ. Алтан товч, Эрдэнийн эрх, Асрагч нэртийн түүх зэрэг юм. Орост түүхийн гуйвуулгын эсрэг төрийн комисс ажилладаг. Европчууд 19-р зуунаас эхлэн түүх, угсаатны зүйг тагнуулын зорилгоор идэвхтэй хэрэглэж эхэлжээ. Монголд 19-р зууны сүүл 20-р зууны эхээр ирж байсан Оросын болон европын бусад судлаачдын дунд цэргийн офицерууд нилээдгүй байв. Н.Пржевальский Монголыг Орост нэгтгэхийг хаандаа зөвлөж байсан байдаг.
Өөр төрлүүд
(Түүхийн шинжлэх ухааны салбар биш)
Пипетик
Пипетик бол тодорхой эзэлхүүн бүхий шингэнийг зөөвөрлөх зориулалтаар ашиглагддаг лабораторын хэрэгсэл юм.
Хэрэглээ болон хувилбарууд
Пипетикийг хими болон молекул биологийн судалгаа, мөн анагаахын шинжилгээнд өргөн хэрэглэдэг. Пипетик төрөл бүрийн зориулалтаасаа хамааран өөр өөр нарийвчлал бүхий олон янзын загваруудтай байдаг. Тухайлбал дан энгийн шилэн пипетикээс эхлээд тохируулагч багтаамжтай болон электрон пипетикүүд хүртэл байдаг. Пипетик нь шингэн агуулдаг тасалгааныхаа дээд талд вакуум үүсгэх замаар ажилладаг бөгөөд вакуумаа суллах замаар шингэнийг соруулж мөн дусаадаг.
1-ээс 1000 µл хүртэл эзэлхүүнтэй шингэнийг дусаах хүчин чадалтай пипетикүүдийг микропипетик гэдэг бол түүнээс дээш эзэлхүүнтэй шингэнийг дусаадаг пипетикийг макропипетик гэдэг.
Шилэн пипетик
Жинхэнэ пипетикийг шилээр хийдэг. Энэ пипетикийг химийн лабораторит усан уусмалд түгээмэл хэрэглэдэг. Ийм хоёр төрлийн пипетик байдаг. Нэг нь том бөмбөлөгтэй бөгөөд ганцхан эзэлхүүн дээр тохируулагдсан байдаг. Ихэвчлэн 10, 25, 50 мл-ийн эзэлхүүнтэй. Нөгөө төрөл нь шулуун ханатай бөгөөд тухайлбал 0.5 мл-ийн хуваарь бүхий 5 мл-ийн эзэлхүүнтэй байх жишээтэй. Тогтмол эзэлхүүнтэй пипетикүүд нь илүү нарийвчлалтай ба ± 0.1 эсвэл 0.2 мл-ийн алдаатай байдаг.
Бүлүүр бүхий агаарын даралтат пипетик
thumb|right|Оксфордын дан сувагт пипетик 200px|right|thumb|Гилсон микропипетикийн багц Эдгээр пипетик нь хамгийн нарийвчлал бүхий пипетик юм. Эдгээрийг химичид өргөн хэрэглэхээс гадна биологийн шинжилгээнд ч мөн түгээмэл хэрэглэдэг. Хуванцар хошуунууд нь усан уусмалуудад тохиромжтойгоор зохион бүтээгдсэн ба харин органик уусмалуудад зохимжгүй бөгөөд хуванцарыг уусгах магадлалтай байдаг.
Энэ төрлийн пипетикүүд нь бүлүүрийн тусламжтай агаарыг соруулах замаар ажилладаг. Агаар нэвтрэх боломжгүй хоолой дотор метал эсвэл шаазан бүлүүрийг ашиглан вакуум үүсгэдэг. Тусгай товчлуурын тусламжтай бүлүүрийг дээш хөдөлгөх үед бүлүүрийн үүсгэсэн хоосон зайд вакуум үүсдэг. Улмаар хошуун доторх агаар дээш бүлүүрийн үүсгэсэн вакуумд сорогдон орж оронд нь хошуун дотор шингэн дүүрнэ. Улмаар сорогдсон шингэнийг зөөвөрлөх болон өөр газар дусаадаг.
Ариутгал халдваргүйтгэлийн техникийн тусламжтай шингэнийг пипетиктэй хүрэлцэхээс сэргийлдэг. Соруулсан шингэнийг зөвхөн нэг удаагийн пипетикийн хошуунаас дусаах бөгөөд энэхүү хошууг нь дусаалт эсвэл зөөвөрлөлт бүрт солих боломжтой. Хошуу салгагч товчлуурын тусламжтай хошууг пипетикээс зайлуулах боломжтой бөгөөд энэ нь хэрэглэгчид хошуунд хүрэлтгүйгээр түүнийг салгах ба улмаар аюулгүйгээр зохих хаягдалын саванд хийн устгах боломжыг олгодог.
Тарвагатай (Буриад)
Лавлах бичиг
Ангилал:Буриадын суурин
Үндэстнүүдийн Лиг
Үндэстнүүдийн Лиг ( (англи. League of Nations, франц. Société des Nations, испани. Sociedad de las Naciones) нь Дэлхийн 1-р дайны сургамжид үндэслэн 1920 онд байгуулагдаж 1946 онд оршин тогтнохоо больсон дэлхийн анхны олон улсын энхтайвны байгууллага. Төв нь Швейцарын Женев хотноо байрлаж байсан.
Үндэстнүүдийн Лигийн түүх
Америкийн Нэгдсэн Улсын ерөнхийлөгч Вудроу Уилсоны 14 нөхцөлт энхтайвны зарчимд анхлан дурьдагдаж, Версалийн гэрээний 1-р заалтад үндэслэн Үндэстнүүдийн лигийн дүрмийг баталснаар уг байгууллага байгуулагджээ. Анх 42 гишүүн улстайгаар байгуулагдаж байсан бөгөөд нийтдээ 58 гишүүн улстай болж байсан.
Санаачлагч нь ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан Америкийн Нэгдсэн Улс нь Монрогийн номлолыг дагагч сенатын эсэргүүцлээс болж (Ерөнхийлөгч Уилсон Ардчилсан Намаас нэр дэвшиж сонгогдсон бол сенатад Бүгд Найрамдах Нам олонх байжээ) Үндэстнүүдийн Лигт элсээгүй. Мөн Октябрийн хувьсгалын үр дүнд байгуулагдсан Зөвлөлт Холбоот Улс (1934 онд гишүүнээр элссэн) болон дайнд ялагдсан Герман (1926 онд элссэн) нь анхандаа элсэх асуудал нь зөвшөөрөгдөөгүй байна. Ийнхүү томоохон гүрнүүд оролцоогүйгээс болж уг байгууллагын үндэс суурь нь бат бэх биш болжээ.
1920-иод онд бага зэргийн хямралыг амжилттай зохицуулж ирсэн жишээ байдаг ч дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнөх жилүүдэд 1933 онд Япон болон Нацист Герман, 1937 онд Итали улсууд Лигээс гарч, Тэнхлэгийн талын жижиг улсууд ч дагалдан гарснаар томоохон хямралыг зохицуулах чадваргүй байгууллага болон хувирсан. Мөн 1925 онд Коста-Рика улс бүс нутгийн хямралыг зохицуулж чадахгүй байна гэсэн шалтгаанаар, 1926 онд Бразил улс Байнгын зөвлөлд оруулаагүйгээс уг байгууллагын орхин гарчээ.1939 оны 12-р сард хуралдсан байнгын зөвлөлийн хурлаас Финландад халдан довтолсон учраас ЗХУ-ыг Лигээс хөөсөн шийдвэр бөгөөд уг хурал нь Үндэстнүүдийн Лигийн хувьд эцсийнх байлаа. Дэлхийн 2-р дайн эхэлмэгц үндсэндээ уг байгууллага үйл ажиллагаа явуулаагүй бөгөөд оршин тогтнохоо больсон билээ.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага байгуулагдсаны дараа 1946 оны 4-р сард 21 дэх удаагийн Ассемблей болж, санал хураалтын үндсэн дээр Үндэстнүүдийн Лигийг тарааж, хөрөнгийг нь НҮБ-д шилжүүлсэн байна. Олон Улсын Шүүх, Олон Улсын Ажилчны Байгууллага зэрэг харьяа байгууллагууд нь НҮБ-ын харьяанд очсон юм.
Бүтэц
Мөн Мандатын байнгын зөвлөл, Цэргийн асуудал эрхэлсэн байнгын зөвлөл, Зэвсэглэлийг хорогдуулах зөвлөл, Хуульч мэргэжилтнүүдийн зөвлөл зэргээс бүрдэж байв.
Байгуулагдах үедээ Байнгын зөвлөл нь Япон, Франц, Их Британи, Итали гэсэн бүрэлдэхүүнтэй байжээ.
Шийдвэр гаргах дээд эрх мэдэл нь Байнгын зөвлөл бус, Конгресст хамаарагдах бөгөөд, шийдвэр хүчинтэй болохын тулд олонхийн санал биш, бүх гишүүдийн зөвшөөрлийг авах ёстой байснаараа өнөөгийн Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас ялгаатай байлаа. Түүнчлэн энхийг сахиулагч армигүй байсан тул авах арга хэмжээ нь эдийн засгийн хориг арга хэмжээнээс үл хэтэрч, энэ нь хямралыг зохицуулах хангалттай арга болж чадахгүй байсан юм. Гэвч дэлхийн улс орнууд хамтарч шийдвэр гаргана гэсэн зарчим нь өндрөөр үнэлэгдэх ёстой билээ.
Манжуурын хэрэгтэй холбоотойгоор Японд сануулга өгөх, Этиопт халдан довтолсон учраас Италийн эсрэг эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авах зэргээр өнөөгийн НҮБ нь Аюулгүй байдлын байнгын зөвлөлийн гишүүн орнуудын оролцсон хямралт байдлын эсрэг юу ч хийж чаддаггүй байдалтай харьцуулахад тун дэвшилттэй талууд ажиглагдаж байлаа.
Цахим холбоос
Ангилал:20-р зууны байгууллага Ангилал:Олон улсын эрх зүйн байгууллага Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын түүх Ангилал:Түүхэн байгууллага Ангилал:Дайн хоорондын үе Ангилал:1920 онд байгуулагдсан Ангилал:1946 онд татан буугдсан
Хүчүлүг
Хүчүлүг нь Найман аймгийн Таян ханы хүү, Хар Хидан Улсын сүүлчийн ноёрхогч. Найман аймаг Чингис хаанд ялагдахад тэр баруунш дутааж, Хар Хиданд очин, тус улсын Елюй Жилүгү хааны шадар зөвлөх болжээ. Улмаар хаан ширээг нь булаан авч, тус улсыг захирах болсон байна. Хүчлүг 1218 онд алагдаж, түүний захирч байсан Хар Хятан Их Монгол Улсын мэдэлд оржээ. Хүчүлүг хан Линхум гэдэг нэг охинтой. Линхум хатан бол Тулуй ноёны бага хатан юм.
Лавлах холбоос
Ангилал:Монголчууд Ангилал:Кидан Ангилал:Төв Азийн түүх
Чингил
240px|thumb|Улаан нь [[Шинжаан дахь Чингил шянь, шар нь Алтай тойргийн бусад нутаг]] Чингил шянь (хятадаар 青河县 qīnghé xiàn; уйгураар چىڭگىل ناھىيىسى chinggil nahiyisi; оросоор Уезд Чингиль; англиар Qinggil County) — БНХАУ-ын Шинжаан - Уйгурын ӨЗО-ы Алтай тойргийн харьяа, 15,790 км² газар нутагтай, 54,000 хүнтэй шянь. Гадаадад Монгол улстай хиллэж, дотоодод тойргийнхоо Хөхтохой шянь, өөртөө засах орныхоо Хотон үндэстний өөртөө засах Чанжи тойрогтой хаяалдаг.
Засаг захиргааны хуваарь
Чингэл шянь дотроо 2 балгас, 5 шян болж хуваагддаг.
Эшлэл
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Петрийн аяга
Микробиологид агар тавагийг гол төлөв хэрэглэдэг. Тавагийг бүлээн агар шингэнээр хагас дүүргэх ба тодорхой шим тэжээл, давс, амин хүчил болон зарим тохиолдолд антибиотикийг хамтад нь хольж хийж өгдөг. Агар нь хатуурсаны дараа таваг нь микроб агуулсан дээжийг хүлээн авахад бэлэн болно (зарим микробыг өсгөвөрлөхийн тулд дээжийг халуун агарт оруулах хэрэгтэй болдог).
Зарим Петрийн тавагт агарыг ашиглах шаардлагагүй байдаг. Тухайлбал эсийн өсгөвөр юм.
Орчин Петрийн тавагууд нь ихэвчлэн суурь болон амсартаа цагирагтай байх бөгөөд энэ нь тэдгээрийг бие биен дээр нь давхарлаж болох ба гулгахаас нь сэргийлдэг. Хэд хэдэн тавагуудыг нэг пластик саванд агуулж болох бөгөөд үүнийг "олон үүрт тавиур" гэдэг. Микротитер тавиур нь сайтар боловсруулсан олон-үүрт Петрийн аяганы тавиур юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Лабораторийн төхөөрөмж
Какаду үндэсний хүрээлэн
Какаду үндэсний хүрээлэн (Kakadu National Park) нь Австралийн умард мужид Дарвинаас зүүн өмнө зүгт 171 км зайд оршдог.Уг хүрээлэн нь Австралийн матарт голыг агуулдаг. Какаду хүрээлэн нь 1980400 га нутаг дэвсгэрийг эзлэн орших бөгөөд хойноос урагшаа 200 километр орчим, баруунаас зүүн тийш 100 км гаруй урт үргэлжилдэг. Энд дэлхийн хамгийн том ураны уурхай болох Рейнжер ураниум оршдог. Какаду гэх нэр нь Австралийн уугуул оршин суугчдын “Гагудью” гэх үгийн гуйвагдсан хэлбэр юм. Какадуд экологийн болон биологийн төрөлжилтийг тод харж болдог. Энэхүү хүрээлэнг дараахь онцлог шинжүүдээр нь тодруулан харж болно. Какадугийн үндэсний хүрээлэнгийн нутагт хамгийн багадаа 40000 жилийн өмнө Абориген хүмүүс суурьшсан л мөр олддог. Абориген хүмүүсийн 1000 гаруй жилийн соёлыг илэрхийлэх өгүүлэх хадны сүг зургуудыг эндээс харж болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Хойд Нутаг Дэвсгэрийн байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Ураны орд Ангилал:Австралийн археологи Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Австрали дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Австрали дахь дэлхийн соёлын өв
Ханс Циммер
Ханс Флориан Зиммер (Hans Florian Zimmer, 1957 оны есдүгээр сарын 12-нд төрсөн) нь Германы хөгжмийн зохиолч, хөгжмийн продюсер юм. Тэрээр нийтдээ 100 гаруй киноны хөгжим туурвисан ба Борооны хүн, Араатны хаан Арслан, Хүрэн улаан далайн түрлэг, Улаан шугам, Гладиатор, Сүүлчийн самурай, Карибын тэнгисийн дээрэмчид цуврал, Да Винчигийн код, Фрост/Никсон, Харанхуйн хүлэг баатар, Шерлок Холмс, Шударга ёсны эхлэл болон Оршил зэрэг шилдэг кинонуудын хөгжмийн зохиолоороо алдартай юм.
Зиммер нь төрөлх Герман орноос гарч Нэгдсэн Вант Улсад хөгжмийн замналаа эхлүүлж дараа нь Америкийн Нэгдсэн Улсад суурьшсан хүн юм. Циммер DreamWorks студийн хөгжмийн албаны даргаар ажиллаж байгаад «Remote Control Productions» студийг байгуулан бие даан үйл ажиллагаа явуудаг ажээ.
Түүний бүтээлүүд гол төлөв электрон хөгжмийн дуугаралтад нэн зохицсон байх ба найрал хөгжмийг электрон хөгжмийн урсгалтай зэрэгцүүлэн тавих санааг анхлан сэдэгчдийн нэг гэгддэг. Тэр Грэммигийн шагналыг дөрөв, Алтан бөмбөрцөгийг хоёр, «Английн хөгжмийн дээд шагнал» болон Оскарын шагналыг тус бүр удаа хүртжээ. Зиммерийн бүтээлүүдэд хэн бүхэн нэн талархалтай ханддаг тул түүнийг Английн «The Daily Telegraph» сонины газраас "Одоо амьдарч буй 100 суу билэгтэн" жагсаалтад 72 дугаарт эрэмбэлэн оруулжээ.
Шагналууд
Нэр дэвшиж байсан болон шагнал хүртэж байсныг нь доор үзүүлэв. Тодруулсан нь ялсан бүтээл. {| style="width:100%;"
Алтан бөмбөрцөг
{| style="width:100%;"
Грэммийн шагнал
{| style="width:100%;"
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Германы хөгжмийн зохиолч Ангилал:Киноны хөгжмийн зохиолч Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Эхо-Сонгодог шагналтан Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:АНУ дахь Германы цагаач Ангилал:Лос-Анжелесын хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Дугарын Очир
Амжилт
Ангилал:Улсын заан Ангилал:Тэшигийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1910 онд төрсөн Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Сантус хот
Са́нтус (португалаар Santos, дуудлага нь [саантус], заримдаа [саантуш], оросоор Сантус) — Бразил улсын Сан-Паулу мужийн харъяат, 418,288 хүнтэй (2007 онд) далайн боомт хот. Бразилын хөлбөмбөгийн «Сантус» баг энэ хотод төвлөн тоглодог.
Зураг
Ангилал:Бразилын хот
Эрки Ноол
Эрки Ноол (Erki Nool, 1970 оны 6 сарын 25-нд Вөруд төрсөн) нь Эстонийн хөнгөн атлетикч, улс төрч юм.
Ноол Сидней хотноо зохиогдсон 2000 оны зуны олимпын арван төрөлтийн төрөлд түрүүлж алтан медаль зүүсэн бөгөөд сонирхолтой нь төрөл тус бүрээр тооцвол тэрээр нэг ч төрөлд нь тэргүүлээгүй боловч нийлбэр оноогоор түрүүлсэн билээ. Уг тэмцээний үеэр зээрэнцэг шидэлтийн төрөлд сүүлчийн шидэлтээ хийхэд нь шүүгч улаан дарцаг өргөж, ингэснээр тэрээр зээрэнцэг шидэлтийн бүх 3 оролдлогоо амжилтгүй дуусгахаар болсон боловч шүүгчид шийдвэрээ өөрчилж, түүний 43.66 метр шидэлтийг хүчинтэйд тооцсоноор алтан медаль хүртэх эрхтэй болжээ. Шүүгчдийн шийдвэрийг бусад багууд эсэргүүцэж заргалдаж байсан боловч алтан медаль Ноолд очсон юм. Түүний ард Чехийн Роман Шебрле, АНУ-ын Крис Хаффинс нар оржээ.
Ноол арван төрөлтийн уртын харайлтын төрөлд 8.22 м-ийн амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг эзэмшдэг.
1997 оны 9 сард тэрээр Эстонийн анхны хувийн хөнгөн атлетикийн сургуулийг үүсгэн байгуулжээ.
2005 онд Европын Олимпын Хорооны Тамирчдын Зөвлөлийн дэд дарга, 2007 оноос Европын Хөнгөн Атлетикийн Хөгжлийн Хорооны гишүүнээр ажиллаж буй.
Ноол 2007 оны 3 сарын 4-нд Эх Орончид, Бүгд Найрамдахчуудын Эвлэлээс нэр дэвшин, Эстонийн парламент Рийгикогугийн гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байна.
Тэрээр мөн 2008 онд Эстонийн Олимпын Хорооны Гүйцэтгэх Хорооны гишүүний сонгуультай болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Арван төрөлтийн олимпын аварга Ангилал:Арван төрөлтийн европын аварга Ангилал:Эстонийн арван төрөлтийн тамирчин Ангилал:ЗХУ-ын арван төрөлтийн тамирчин Ангилал:Эстонийн олимпын аварга Ангилал:Эстонийн хөнгөн атлетикийн улсын аварга Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Эстонийн олимпын оролцогч Ангилал:Рийгикогугийн гишүүн Ангилал:Эстонийн Улаан Загалмай одон шагналтан Ангилал:Эстонийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Эстоничууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Хүн
Хүн гэдэг нь Хөхтний анги, Приматын баг, Гоминидын овогт багтах Хомо сапиенс (лат.: "ухаант хүн") зүйлийн амьтан юм. Дэлхий дээр оршин буй бусад амьд организмтай харьцуулахад хүн нь маш өндөр хөгжсөн тархитай бөгөөд ярих, сэтгэх, өөрийгөө шинжих чадвартай болно. Сэтгэлгээний энэхүү чадвар, хойд хөл дээрээ явдаг, биеийн босоо хөгжилтэй хослон хүн нь бусад зүйл амьтдаас илүүтэйгээр урд мөчөө ашиглан төрөл бүрийн багаж хийх, хэрэглэх боломжтой болжээ. ДНХ-гийн судалгаагаар орчин үеийн хүн нь ойролцоогоор 200,000 жилийн өмнө Африк тивд үүсэн. , улмаар бусад тивүүд рүү нүүн тархсан байна. 2022 оны байдлаар Дэлхийн хүн ам 8 тэрбумд хүрээд байна.
Үүсэл
Хүний хувьслын түүхийн судалгаа нь үндсэндээ Homo sapiens зүйлийн хувьслын судалгаа байдаг. "Орчин үеийн хүн" нь биологийн хувьд дээр дурьдсан зүйлд (Homo sapiens) хамаарах Homo sapiens sapiens дэд зүйл юм. Энэхүү дэд зүйл нь одоо үед оршин байгаа цор ганц дэд зүйл болно. Homo sapiens зүйлийн өөр нэг дэд зүйл нь ойролцоогоор 160,000 жилийн өмнө амьдарч байсан Homo sapiens idaltu бөгөөд мөхсөн байна. 130,000 жилийн өмнөх үед хамаарах, орчин үеийн хүнтэй ижил анатоми бүхий чулуужсан үлдэгдэл Африкаас олдсон болно. .