cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Холизм
"Болизм" гэсэн нэр томъёог Ян Смутс (1870-1950) 1926 онд хэвлэгдсэн Holism and Evolution номондоо оруулжээ.[5] Хэдийгээр тэр хэзээ ч энэ үгэнд тогтмол утгыг өгдөггүй байсан ч Смутс бодит байдлын дор хаяж гурван шинж чанарыг илэрхийлэхийн тулд холизмыг ашигласан.[6] Нэгд, холизм нь шинжлэх ухаанаар хэмжигдэхүйц бие махбодь, сэтгэл зүйн аль аль нь түүний хэсгүүдээс гадна бүхэлдээ мөн чанарыг эзэмшдэг гэж үздэг. Түүний жишээнд атомууд, эсүүд эсвэл хувь хүний зан чанар багтдаг. Смутс хувь хүний бие, оюун ухаан нь бүрэн тусгаарлагдаагүй, харин хүний нэгдмэл санааг холбож, төлөөлдөг гэж өөрийн үзэл бодлоороо нэгдмэл байдлын тухай хэлэлцсэн. Хоёр дахь утгаараа Смутс хувьслын шалтгаан гэж холизмыг дурджээ. Тэрээр хувьсал нь санамсаргүй зүйл биш, эсвэл Бурхан гэх мэт ямар нэг трансцендент хүчний үйлдлээс үүдэлтэй гэж үздэг. Смутс орчлон ертөнц дэх байгалийн үйл явцын санамсаргүй үзлийг дэмжихийн тулд байгалийн шалгарал, генетикийн өөрчлөлтийн тухай Дарвины үзэл баримтлалыг онцолсон зохиолчдыг шүүмжилсэн.
Молекулын чичиргээ
Молекулын чичиргээ нь молекулуудын гурван өөр төрлийн хөдөлгөөний нэг бөгөөд үүнд хөрвүүлэх хөдөлгөөн (бүх молекул нэг чиглэлд явах үед) болон эргэлтийн хөдөлгөөн (молекул орой шиг эргэх үед) орно.
Молекулын доторх атомуудын хоорондын холбоо хөдөлж байх үед молекулын чичирхийллийн хөдөлгөөн юм. Атомуудыг нааш цааш сунах боломжтой пүршээр бэхлэгдсэн дугуй бөмбөлөг гэж бод. Энэ хөдөлгөөний жишээ бол "суналт" бөгөөд молекулын чичиргээний хамгийн энгийн жишээ бөгөөд ердөө хоёр атомын хооронд үүсдэг. Үүнтэй төстэй молекулуудын зарим жишээнд устөрөгч H2, азот N2, хүчилтөрөгч O2 орно.
Цэнд-Аюушийн Очирбат
Цэнд-Аюушийн Очирбат (1974 оны 11 сарын 19-нд Улаанбаатарт төрсөн) нь Сидней-2000, Афин-2004 гэсэн 2 олимпод эх орноо төлөөлөн зодоглож явсан, Монголын жүдоч. Улсын заан Дамбажавын Цэнд-Аюушийн хүү.
Ангилал:Монголын жүдоч Ангилал:1974 онд төрсөн
Молекулын чичиргээ
Чичиргээний төрлүүд
CH2 бүлгийн атомууд эсвэл ус шиг молекулууд нь тэгш хэмтэй ба тэгш хэмийн эсрэг суналт, хайчлах, сэгсрэх, эргэлдэх, мушгих гэх мэт зургаан янзын аргаар чичирдэг.
Ганхуягийн Шинэзориг
Ганхуягийн Шинэзориг нь Дорнод аймгийн Булган сумын харьяат, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Чадраабалын Туул
Чадраабалын Туул — БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин дуучин.
Намтар
Өмнөговь аймгийн Номгон суманд хилчний гэр бүлд төрсөн. Ховд аймгийн Чандмань сумын уугуул.
Улаанбаатар хотод 1968-1972 онд Багшийн сургуульд, 1973-1977 онд УБДС-д суралцаж төгсчээ. 1972-1973 он, 1977 оноос хойш ААДБЧ, БЦДБЧ-д дуучин, гоцлол дуучнаар ажиллажээ.
Ээж, УГЖ Л.Цэрэнпилийнхээ олон жил дуулж мөнхжүүлсэн “Амрагийн дуу”-г залгамжлан тайзнаа амьдруулж “Цэргийн вальс”, "Чамайг үдье" гэхчилэн цэрэг, эх орон, хайр сэтгэлийн сэдэвтэй иргэнлэг уянгын дуунуудаар урын сангаа бүрдүүлжээ.
Баримт
Түүний ээж БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин, дуучин Л.Цэрэнпил ажээ.
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Номгоны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1952 онд төрсөн
Шаравын Дорждамба
Шаравын Дорждамба нь Дундговь аймгийн Адаацаг сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Диёрбек Урозбоев
Диёрбек Урозбоев (1993 онд төрсөн) — Узбекистаны жүдочин.
КАСПЕР (Б.Нацагдорж, С.Баатарсүх)
КАСПЕР
Диёрбек Урозбоев
Тамирчин
Диёрбек Урозбоев жүдогийн 60 кг жинд барилддаг. 172 см өндөр.
КАСПЕР (Б.Нацагдорж, С.Баатарсүх)
Харсан болгон зугатаагаад л байх юм аа
Диёрбек Урозбоев
Тамирчин
2016 оны Азийн АШТ-ээс мөнгө, 2016 оны олимпоос хүрэл медаль хүртжээ.
КАСПЕР (Б.Нацагдорж, С.Баатарсүх)
Зугтаагаад  л байх юм аа, ө-өө-ү е-еэ!
Дт: Каспер, Каспер, хөгжилтэй Каспер
Каспер, Каспер, Ка(a)спер!
Диёрбек Урозбоев
Цахим холбоос
Ангилал:Узбекистаны жүдоч Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:Узбекистаны олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Узбекчүүд Ангилал:1993 онд төрсөн
КАСПЕР (Б.Нацагдорж, С.Баатарсүх)
Үерхэж наадан тоглоё оо гэсэн юм аа
Үеийн найзууд жийрхээд л байх юм аа
Жийрхээд л байх юм аа, ө-өө-ү е-еэ!
Санаж дурсан нөхөрлөе өө гэсэн юм аа
Санаагаа би ойлгуулж чадахгүй л байх юм аа
Чадахгүй л байх юм аа, ө-өө-ү е-еэ!
Хүний хорвоо бахадмаар сайхан юм аа
Хүслийг минь дээдлэн дээдлээд л байх юм аа
Дээдлээд л байх юм аа, ө-өө-ү е-еэ!
Дууны тухай
1999 онд бүтсэн дуу юм. Хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх ноотны бичвэр дээрээ "13/XII 99г." буюу "1999 оны 12-р сарын 13" гэж тэмдэглэжээ.
Сонирхолтой баримт
Энэ дууг бүтээж сонсогчдод хүргэсэн гурван уран бүтээлч 1999 онд дэлгэцэнд гарсан "Хатан бүүвэй" теле хөгжимт кинон дээр хамтран ажилласан байдаг. Киноны зохиолыг Б.Нацагдорж, хөгжмийг С.Баатарсүх бичиж, гол дүрийг Т.Амина бүтээж, дүрийнхээ бүх дууг дуулжээ.
Гурван уран бүтээлч хүүхдийн дууны олон уран бүтээл дээр хамтран ажилласан.
2000 оны 12-р сарын 12-нд Олон улсын хүүхдиийн нэвтрүүлгийн өдөр (2010 он хүртэл жил бүрийн 12-р сарын хоёр дахь ням гариг байсан) өдгөө ТШ, МУСГЗ Ш.Гүрбазарын хөтөлсөн нэвтрүүлэгт тухайн үеийн нийслэлийн арван жилийн 17-р сургуулийн 3-р ангийн сурагч Т.Амина дээрх хоёр уран бүтээлчид болон "Дэлхий цагаан гэр" тоглолтынхоо тухай ярьжээ.
Дуучин Т.Амина хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн "00" цаг (шүлэг: З.Түмэнжаргал), "Цас цагаан охин" (шүлэг: Бя.Энхтуяа) зэрэг хүүхдийн олон дууг дуулж анх олны хүртээл болгожээ.
Монголын Хүүхдийн Төлөө Үндэсний Төв 75 жилийнхээ ойн жил 2000 онд хойч ирээдүй болсон хүүхэд багачуудын сайн сайхны төлөө бүтээсэн хүнлэг энэрэнгүй үйлсийг өндрөөр үнэлж хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийг Хүүхдийн төлөө Үндэсний төвийн “САЙН ҮЙЛС” медалиар шагнажээ.
Сонсох
YouTube, 2021-07-22, Эргэн дурсахуй Дуучин Т.Амина 2004 архив (17:18-20:36) Ангилал:Монголын дуу Ангилал:1999 оны дуу
Дагвапунцагийн Бямбасүрэн
Дагвапунцагийн Бямбасүрэн нь Баянхонгор аймгийн Баацагаан сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан
Сана (дуучин)
карьер
1996 оны арванхоёрдугаар сарын 29-нд Японы Осака хотод төрсөн. 2009 оны сүүлээс 2012 оны эхэн хүртэл би EXILE-ийн бүжгийн академи болох EXPG-ийн Осака дахь салбарт бүжиг сурсан.
Тэрээр JYP Entertainment- д скаутын дараа Солонгост ирсэн бөгөөд 2015 оны 10-р сарын 20-нд Twice охидын хамтлагийн гишүүнээр дебютээ хийж, SIXTEEN хэмээх өрсөлдөөнт нэвтрүүлэгт хамрагдсан.
Twice хамтлагийн 《 CHEER UP 》 дуунд “Найзуудтайгаа уулзаж байхдаа ‘Shy Shy Shy’ (Shy Shy Shy)-г ‘Ша Ша Ша’ гэж дуудснаар би маш их алдартай болсон. Энэхүү "Ша Ша Ша" тайлбар нь олон элэглэлийг төрүүлсэн.
Боловсролын яам (Израил)
Израилын Боловсролын яам (еврей. מִשְׂרָד הַחִנּוּךְ‎; араб. وزارة التربية والتعليم‎) — нь Израилын олон нийтийн боловсролын байгууллагуудад хяналт тавих үүрэг бүхий засгийн газрын салбар байгууллага юм. Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд багтдаг боловсролын сайдын удирдлаган дор ажилладаг. Тус яам нь соёл болон спортын салбарыг хариуцаж байсан бол одоо уг салбаруудыг Соёл, спортын яам хариуцдаг.
Эшлэл
Ангилал:Израилын яам Израил Израил  Ангилал:Израилын боловсрол
Чимэдийн Батбаатар
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Тюринг
Чөлөөт улс Тюринг (герм. Freistaat Thüringen) нь ХБНГУ-ыг бүрдүүлдэг нэгэн муж улс нь юм. Нийт 2,2 сая хүн ам болон 16.000 хавтгай дөрвөлжин км² газар нутагтайгаараа энэ муж улс нь германдаа жижиг муж улсуудын тоонд ордог. Газар нутгийн хувьд герман улсын нутгийн гүнд орших учир далайд гарцгүй мөн гадны улстай хиллэсэн хил байдаггүй муж улс юм. Хөрш муж улсууд гэвэл зүүн болон зүүн өмнө талдаа Чөлөөт улс Саксон, хойд болон зүүн хойд талд нь Саксон-Анхальт, баруун хойд талд нь Доод Саксон, баруун талд нь Хессен, өмнө зүгтээ Чөлөөт улс Баваритай хиллэдэг.
Эшлэл
Ангилал:Германы муж улс
IV Иннокент
IV Иннокент (Innocentius PP. IV, жинхэнэ нэр - Синибальдо Фиески, Лаваньи мужийн гүн, Sinibaldo Fieschi; 1195 оны орчим Женовад төрж, 1254 оны 12 дугаар сарын 7-нд Неапольд нас барсан) нь 1243 оны 6 дугаар сарын 25-наас 1254 оны 12 дугаар сарын 7-нд нас бартлаа Ромын Пап байсан.
Залуу Синибальдо Парма болон Болоньягийн их сургуулиудад боловсрол эзэмшиж Болоньяд шашин-төрийн эрх зүй зааж байсан. Эрх зүйн мэргэжил эзэмшээд 1218 оноос Ромын буюу Ватиканы захиргаанд дээгүүр албан тушаал хашиж байжээ.
Исламын улс бүлэглэл
"Исламын улс" (Өмнө нь «Ирак ба Левантын Исла́мын Улс» нэртэй байсан) - “ИУ” нь гол төлөв Сири (хэсэгчлэн зүүн хойд нутагт хяналт тогтоосон), Ирак ("Суннит гурвалжин"-ын нутаг дэвсгэрийг хэсэгчлэн хяналт тогтоосон) -д үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд 2013 оноос хойш хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй улс гэгдэж үйл ажиллагаагаа явуулж ирсэн байна.
IV Иннокент
Ромын Папын сэнтийд залрахаас өмнө Синибальдо Гэгээн Ромын сүмийн дэд Канцлер (1226—1227) болон 1227 оны 9 дүгээр сараас "Сан-Лоренцо-ин-Лучина" сүмийн кардинал буюу Хамба байжээ.
Исламын улс бүлэглэл
2014 оны байдлаар “ИУ”-ын хяналтанд байгаа газар нутгийн нийт талбай нь 90-100 мянган км² гэж үздэг байсан бөгөөд голчлон суннитуудаас бүрдсэн энэ нутагт нийт 8 сая хүн амьдарч байна. Америкийн тагнуулын албаны мэдээлж байснаар сар бүр Ирак, Сири дэх хүн амаа дайчлахаас гадна дор хаяж 1000 гадаадын сайн дурын ажилтнууд тус байгууллагад элсдэг бөгөөд нийт гадаадын иргэдийн тоо дор хаяж 16000 байдаг гэж таамаглаж байжээ. Дэлхийн 80 орны сайн дурын ажилтнууд Сири, Ирак дахь байгууллагын талд байдаг. ИУ-ын дайчдын тоо хэдэн арван мянган хүнд хүрч байгаа бөгөөд тэд хүнд зэвсэгтэй байдаг байна. Тус бүлэглэл нь хэт даврагчдын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог бөгөөд олон террорист халдлагыг хариуцлагыг өөрсдөө хүлээсэн. ИУ-ын удирдагчийг Абу Бакр аль-Багдади гэж үздэг байсан тэрээр 2019 оны 10 дугаар сарын 27-нд АНУ-ын агаарын нисэх хүчний довтолгоонд өртөж нас барсан. “ИУ”-ын үзэл суртал нь Коран судрыг шууд тайлбарладаг “сунит-исламын ваххабизм”-д суурилдаг. 2020 оны 1 дүгээр сараас "Guardian" сонины мэдээлж буйгаар ИУ-ын шинэ удирдагчаар бүлэглэлийн үзэл сурталч Амир Мухаммед Саид Абдель Рахман аль-Мауля болсон ажээ.
IV Иннокент
1245 онд монголчуудын довтолгоонд санаа зовж IV Иннокент Зүүн зүгт дипломат Элч болох Францис гаралтай Жованни Плано Карпини нарын төлөөлөгчдийг илгээж байжээ. Төлөөлөгчид Их хааны нийслэл Хархорум хүрч байсан түүхтэй.
Ангилал:Пап Ангилал:Зохиогч Ангилал:Дундад зууны латин хэлээрх утга зохиол Ангилал:13-р зууны эрх зүйч Ангилал:Италийн түүхэн хүн Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:1254 онд өнгөрсөн
Исламын улс бүлэглэл
Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага Ангилал:1999 онд байгуулагдсан
Эрдэнэбилэгийн Энх-Амгалан
Эрдэнэбилэгийн Энх-Амгалан нь Булган аймгийн Могод сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Гэр бүл
Энх-Амгалангийн төрсөн ах нь улсын өсөх идэр начин Эрдэнэбилэгийн Энхбат юм.
Ангилал:Монголчууд Ангилал:Улсын начин Ангилал:Могодын хүн
Өлгийн дуу (Б.Явуухулан, С.Баатарсүх)
Шүлэг: Б.Явуухулан
Хөгжим: С.Баатарсүх
ӨЛГИЙН ДУУ
Үүлэн дундаа(н) мэлмэрсэн
Үдшийн саран нойрсоорой
Өлгий(н) дундаа(н) тормойсон
Бяцхан үр минь нойрсоорой
Дт: [Бүүвэй]x4
Нууран дундаа нуугьсан
Нугасны дэгдээхэй нойрсоорой
Нойрон дундаа(н) талимаарсан
Дт:
Бүрийн дундаа(н) бүүдийсэн
Бүрэнхий үдэш нойрсоорой
Бүүвэйн дуундаа(н) уярсан
Бүлтгэр үр минь нойрсоорой
Ачит эхдээ(н) мишээсэн
Айлын маамуу нойрсоорой
Аав л ээждээ заяасан
Алаг үр минь нойрсоорой
Бүүвэй ...
Дууны тухай
Энэ дуу 1988 онд бүтсэн дуу юм.
Дууг 1988 онд АЖ А.Долгор, 1994 онд МУГЖ Ц.Оюунцэцэг тус тус симфони оркестртой дуулж байжээ.
Жич: АЖ А.Долгор нь хөгжмийн зохиолчтой ЗХУ-ын Свердловск хотод, Уралын консерваторт хамт суралцаж байсан бол МУГЖ Ц.Оюунцэцэг нь хөгжмийн зохиолчтой Говь-Алтай аймгийн АДБ-ийн "Алтай" чуулгад хамт ажиллаж байсан байдаг юм. Ангилал:Монголын дуу Ангилал:1988 оны дуу Ангилал:Бэгзийн Явуухулан
Цахилгаан телеграф
Цахилгаан телеграфууд нь цэгээс цэг рүү текст илгээх системүүд байжээ, 1840-өөд оноос 20-р зууны сүүл хүртэл голчлон ашигласан. Энэ нь анхны цахилгаан харилцаа холбооны систем бөгөөд телеграф гэж нэрлэгддэг олон тооны эртний мессежийн системүүдээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг систем байв, энэ нь текст мессежийг биет зөөвөрлөлтөөс илүү хурдан дамжуулахад зохион бүтээгдсэн юм. Цахилгаан телеграф бол цахилгаан инженерчлэлийн анхны жишээ гэж үзэж болно.
Текст телеграф нь газарзүйн хувьд тусгаарлагдсан хоёр ба түүнээс дээш станцаас бүрддэг байсан, телеграфын оффисууд гэж нэрлэдэг. Оффисуудыг утаснуудаар холбосон байлаа, ихэвчлэн цахилгааны шон дээр тулгуурласан. Олон төрлийн цахилгаан телеграфын системийг зохион бүтээсэн, гэвч өргөн тархсан системүүд нь хоёр том ангилалд багтдаг. Эхний ангилал зүү телеграфаас бүрдсэн, зүү заагч нь цахилгаан соронзыг цахилгаан гүйдлээр цахилгаан гүйдлийн шугамаар хөдөлгөхөд хийгдсэн. Эртний системүүд олон зүүг ашигласан, олон утаснууд шаардсан. Анхны арилжааны систем, бас хамгийн өргөн ашиглагдсан зүү телеграф, Күүк ба Уитстоун телеграф байсан, 1837 онд зохион бүтээгдсэн. Хоёрдахь ангилалд гүйдэл нь товшилт хийдэг телеграф дуутагчийг идэвхжүүлдэг арматурын системүүдээс бүрдэнэ. Энэ ангиллын архетип нь Морзын систем байв, 1838 онд Сэмюэл Морзе зохион бүтээсэн. 1865 онд, Морзын систем нь Германы төмөр замд зориулан боловсруулсан өөрчлөгдсөн кодыг ашиглан олон улсын харилцааны стандарт болсон.
Халтар манан хөөрөг (З.Түмэнжаргал, С.Баатарсүх)
Хөгжим: С.Баатарсүх
Шүлэг: З.Түмэнжаргал
ХАЛТАР МАНАН ХӨӨРӨГ
Эргэн эргэн золгох бүрийдээ
Эрдэнийн чулуун хөөрөг зөрүүлнэ ээ
Эцэг өвгөдийн минь заншил сахисан
Дт: Хайртай л аавын минь үнэр шингэсэн
Халтар манан хөөрөг юм аа хө ...
Учран учран золгох бүрийдээ
Уран чулуун хөөрөг зөрүүлнэ ээ
Ээнэгхэн сэтгэлийн тэмдэг юм аа хө
Дт: Хайрхан уулын минь бүлээн хэлтэрхий
Амин хэлхээ нутгаа тахисан
Андгай журмын тэмдэг юм аа хө
Дт: Халуун өвөртөө хадгалж явдаг л
Халтар манан хөөрөг юм аа хө
Дууны тухай
Энэ дуу 1993 онд төржээ. Хөгжмийг зохиосон С.Баатарсүх бурхны оронд явсан аавыгаа санан, хөөргийг нь бариад сууж байхад энэ дууны аялгуу ороод ирэхэд нь З.Түмэнжаргалыгаа дуудаж шүлэг бичүүлсэн хэмээн дурсдаг. Тэрээр энэ дуугаа "Хөөрөгний тухай бараг анхны дуу байх шүү" хэмээсэн байдаг.
Дууг дуулсан дуучид
Энэ дуу МУГЖ Д.Сосорбарам, дуучин Г.Мөнхбаяр, Б.Батжаргал (СТА), Б.Батчулуун, П.Баярмагнай зэрэг уран бүтээлчдийн урын санд орж дуулагдсан байдаг.
Зоргоор харваач
Ангилал:1821 оны хөгжмийн бүтээл Ангилал:19-р зууны дуурь Ангилал:Герман хэлээрх дуурь
Байгалийн архитектур
Байгалийн архитектор гэдэг нь байгаль орчин, нийгмийн үйл ажиллагаа, гоо зүйн үр дүнд хүрэхийн тулд гаднах талбай, тэмдэглэгээ, байгууламжийн дизайн юм. Энэ нь барилга байгууламж, хүний ​​хэрэгцээнд зориулагдсан төрөл бүрийн барилга байгууламжийн системчилсэн зураг төсөл, ерөнхий инженерчлэл, байгалийн өнөөгийн нийгэм, экологи, хөрсний нөхцөл, үйл явцыг судлах, хүссэн үр дүнд хүрэх бусад арга хэмжээг төлөвлөх явдал юм.
Мэргэжил нь өргөн хүрээтэй бөгөөд төрийн байгууллагаас зохицуулдаг, хүний ​​хэрэгцээнд зориулан олон төрлийн барилга байгууламж, газрын гадаргын зураг төсөл боловсруулах туршлагатай, мэргэжлийн болон лицензтэй байгалийн архитекторууд зэрэг хэд хэдэн дэд ангилалд хуваагдаж болно; тусгай зөвшөөрөлгүй байгалийн дизайн; сайтын төлөвлөлт; борооны усны менежмент; элэгдлийг хянах; байгаль орчны нөхөн сэргээлт; цэцэрлэгт хүрээлэн, амралт, хот төлөвлөлт; харааны нөөцийн менежмент; ногоон дэд бүтцийн төлөвлөлт, хангамж; хувийн үл хөдлөх хөрөнгө, орон сууцны  байгалийн ерөнхий төлөвлөлт, зураг төсөл; дизайн, төлөвлөлт, менежментийн янз бүрийн цар хүрээтэй. Байгалийн архитекторын мэргэжлээр мэргэшсэн дадлагажигчийг байгалийн архитектор гэж нэрлэж болно; Гэсэн хэдий ч мэргэжлийн лиценз шаардлагатай улс орнуудад зөвхөн байгалийн архитекторын лицензтэй хүмүүс л байгалийн архитектор гэж нэрлэгдэх боломжтой.
Шархүүгийн Наранбаяр
Шархүүгийн Наранбаяр нь Говь-Сүмбэр аймгийн Сүмбэр сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Сүмбэрийн (Говьсүмбэр) хүн
Дашзэвэгийн Пүрэвжав
Дашзэвэгийн Пүрэвжав нь Говь- Алтай аймгийн Бигэр сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан
Media Transfer Protocol
Түүх
Энэ протокол нь гарах эсвэл орох гэсэн 1 үйлдэлийн функцтай(нэг үйлдэл хийхэд дараагын үйлдэл хүлээгдэдэг) бөгөөд гол зорилго нь Зөвхөн media file-уудыг төхөөрөмжрүү шилжүүлдэг. Энэ нь онгойлгох засварлах болон өөрчлөх гэсэн үйлдлүүдийг хийдэггүй. Workaround нь хостын систем рүү эдгээр үйлдлүүдийг хуулаад буцаж хуулдаг. Protocol нь анх USB-д хэрэглэгдэдэг байсан ба өргөжөөд Bluethoot Болон TCP/IP-Д хэрэглэгдэдэг болсон.Windows Vista-нь МТР-ийг TCP/IP аас илүү дэмждэг. Windows 7 болон ПЛАТФОРМ той Windows Vista нь МТР-ийг bluethoot-ээс илүү дэмждэг. MTP төхөөрөмжрүү холбогдож байгаа хостийг MTP initiator гэдэг ба энэ төхөөрөмжийг МТP responder гэдэг. MTP-г логик файл түвшин өөс илүүтэйгээр ашиглах гол шалтагаан нь: USB mass storage divece class нь Mass storage төхөөрөмжийн блокын маштабчилсан сүүлийн үйлдэл. Мөн USB mass storage class нь хост компьютр ихэнх mass storage-уудруу ( жишээ нь флаш диск ) нэгэн хэвийн хандалт хийхээр бүтээгдэсэн. MTP болон PTP нь уг асуудлыг бүхэл бүхлээр биш хэсэг хэсэг болгон тухайн газрыг ( маш том хэмжээний) агуулахад ижил тэнцүү хандаж мөн хаах замаар шийдэдэг.Ийм үед MTP нь transactional файлын системээр ажилладаг -тухайн файл нь бичигдэсэн, уншигдасан байсан ч. Алдаа заасан шилжүүлгүүд storage mediа-д нөлөөлдөггүй. Дискэн доторх индекс ийг төхөөрөмж хадгалдаг газар МТП нь дискнии агууламж шинэчлэгдэх бүрт хийсэн дахин шалгалтиин үр дүнг хадгалдаг. Нэмж хэлхэд: МТP нь МТP initiator-ийг функцианал хамаарал болон файл форматтай холбоотой төхөөрөмжийн тодорхой нөхцөлийг засварлахыг зөвшөөрдөг. Тухайлбал MTP initiator нь файл онгойлгохын тулд нууц үг аль эсвэл өөр мэдээлэлтэй байх шаардлагатай,эсвэл дижитал эрхийн манежмэнтийг идэвхтэй болгох хэрэгтэй. Гол стандартад яг тодорхой шинж байхгүй боловч онцлогыг нь хөгжүүлэгчид чөлөөтэйгээр өргөжүүлдэг. MTPZ, MTP рүү zune Extention нь Windows media player 10 Болон түүнээс дээш хувилбард баталгаажуулалт хийгдэх хүртэл файлд очих хандалтыг устгадаг.
Блок чиглүүлэх протоколоос илүү Файл чиглүүлэх
Filesystem ба metadata index ийг илчлэлгүйгээр эдгээрий интэчир нь төхөөрөмжид бүх хяналт оршино. Filesystem ийн эвдрэл хуулах явцад төхөөрөмжийг салгавал үүсэх аюулгүй(atomic file transfer) Шаардлаггүй салгалтын дараа Metadata г re-indexing тэй хамт оруулах. Төхөөрөмжийн Filesystemийг хост дэмжих шаардлагагүй. Эсрэгээр төхөөрөмж үйлдвэрлэгч Filesystemийг бусад өргөн хэрэглэгддэг FAT төрлийн filesystem ээр сонгох Компюьтэр дээрх Filesystem сэргээх болон undeletion багаж хэрэглэгдэх боломжгүй.
Гүйцэтгэл
MTP паралэлизмийг зөвшөөрөх ба NAS USB MASS storage тэй адилгүй. MTP нэгж хугацаанд нэг л үйлдэлийг зөвшөөрөх ба бусад үйлдлүүд өмнөх үйлдэлийг дуусах хүртэл хийгдэхгүй. Файлуудын хэсгийг дамжуулахад хязгаарлагдмал дэмжлэг үзүүлэх, блок эсвэл byte ranges шиг. Шууд модификац бүхий файлыг хязгаарлагдмал дэмжих. файл эсвэл metadata ийн өөрчилхийн тулд бүхий л файлыг хуулах хэрэгтэй ба дахин байршуулах хэрэгтэй болдог, энэ нь томоохон эсвэл зааварчилгаанд ихээхэн цаг зарцуулдаг  ба энэ хугацаанд төхөөрөмжийг бусад үйлдлээс хаадаг. ANDROID дах Google MTP нэмэлт хязгаарлалттийг зохицуулдаг. Гэсэн хэдий ч энэ нь үндсэн үйлдлийг систэмээр дэмжигдсэн байх ёстой.
MTP мэдэгдээгүй програм хангамжийн ил тод байдал
Үйлдлийн систэм MTP төхөөрөмжийг virtual file system гэж илчлэх хүртэл MTP мэдэгдээгүй програм хангамж  төхөөрөмжийг хэрэглэхгүй., MTP төрлийн програмийг хязгаарлана. 1 онцгой  зүйл нь хост компютэрийн  anti-virus програм MTP төхөөрөмжийг мэдэдгүй байж болно, ихээр хадгалах төхөөрөмжийг хамгаалалт муутай болгодог. Antivirus хайлт төхөөрөмжийн хэрэглээнд дасаагүй байж болно.
Дэмждэг төхөөрөмжийн ил жагсаалт
MTp ийн зарим нэмэлт libmtp зэрэг худалдагч ба бүтээгдхүүний бүх төхөөрөмжид дэмжигдэх ID дугаар  бичигдсэн байх. Энэ нь төхөөрөмж идэвхтэй болох хүртэл шинэ төхөөрөмжинд гацалттай дэмжлэг болдог сул талтай ба  хөгжүүлэгчдэд нарийн зүйлсийг  дурддаг ба сайжруулсан програм хангамж эцсийн хэрэглэгч дээр хүрдэг.
Боломжит файлын төрлийн хязгаарласан жагсаалт.
MTP ийн тусгайд файлийн enumeration төрөл ордог, object format(обьект төрөл) гэж дууддаг. энэ жагсаалтын хэрэглээ нь дэмждэг файлийн төрөл ба дамжуулсан файлын төрөлтэй харьцахад хэрэглэдэг. Зарим ангилагдаагүй төрлийн эхнээс тусдаа, төрлийн жагсаалт зураг дуу бичлэг ба бичиг баримт гэж багцлах ба аль ч ангилал нв нэг тодорхойлогдоогүй төрлийг тодорхой төрлөөр зөвшөөрдөг. Мөн super-generic”UNDefined object ”төрөл байна. Jolla WEBM ийн дэмжлэгийн хомсдолийг иш татахдаа MTPийг SAILfish OS зөөврийн үйлдлийн систэмд  бичлэгний төрөл дэмждэггүйг нэг шалтгаан болгосон. Энэ нь заварчилгааны хязгаарлалаас болж байгаа эсвэл WEBM MTP1.1 зааварчилгаагаар тодорхойлогдоогүй болхоор ингэж байгаа үгүй нь тодорхойгүй байгаа.
Шууд модификац ба хэсэгчилсэн дамжуулах онцлогууд
Энэ онцлогууд үр дүнтэйтэйгээр бүхийл файл дамжуулах ба дахин байршуулах ийг хэрэглэж болно.
Android extension
go-mtpfs ийн дагуу
WINDOWS
MTP нь WINDOWS XP дээр хэрэв WINDOWS MEDIA PLAYER10  эсвэл дараагийн загвар суусан бол дэмжинэ. Windows Vista ба дараагийн MTP дэмжлэг бүтээгдсэн. WINDOWs ийн өмнөх загваруудад тусгайлан windows 2000 windows 98  ба windows me Microsoft MTP proting kit байдаг. Энэ нь MTP төхөөрөмжийн Driver агуулдаг. Зарим үйлдвэрлэгчид creative technology зэрэг нь өөрсдийн тоглуулагчид зориулж тусгай MTP driver  хийдэг, энэ нь ихэвчлэн MTP porting kit  файлаас шалтгаалж INF файл тайлбараар таарах тоглуулагчиндаа тохируулдаг. Ихэнх MTP таарах төхөөрөмжүүд Drive-letter  таардаггүй, оронд нь  тэд Windows explorer мэтийн аппликатионд төхөөрөмж хэлбэрээр илэрдэг. USB нэмсэн төхөөрөмжтэй харьцуулахад ийм төхөөрөмж  програмын хувьд script лүү эсвэл энгийн Drive letter дээр тогтдог windows програмруу нэвтэрж чаддадгүй. Оронд нь файл Windows explorer  эсвэл MTP  дэмждэг тусгайлсан аппликатион ашиглаж хувисдаг. Windows дээрх MTP төхөөрөмжийн өөр сул тал нь файл Хугацааны тамга Windows explorer дээх харагдадгүй, гэсэн хэдий ч PROPERTIES popup нээснээр буцааж авч болдог. Windows ийн дор MTP AUTOSYNC онцлогийг дэмжих болсон ба энэ нь хэрэглэгчийг windows media player ийг автоматаар бүх хуулсан болон шинэ авсан контентийг холбосон төхөөрөмжид тохируулах боломж олгодог WINDOWS media player тэй өрсөлдөх чадвартай болгож бүтээсэн. AUTOsync нь тоглуулагчийг зөвхөн хэд хэдэн шалгуураар өгдөг. Өөрчлөлтүүд төхөөрөмж дээрх компюьтэрт эргэж холбогдсон үед дахиж файлийн төлөв байдалд өгөгддөг. MTP ээр өгөгдсөн файлыг хуулж reboot ын дараа ч үлдхээр болгох ба нэвтэрсэн хэрэглэгчийн аккоунт дээр нэвтрэх боломжтой байх ба бусад хэрэглэгчийн аккоунтын файл уншиж болно, үүнд админ хэрэглэгч. Windows 7 мэдрэгч платформ MTP өрсөлдөгч төхөөрөмж дэмждэг
UNIX төст систэм
Үнэгүй ба open-source нэмэлт ба media transfer protocol libmtp ээр байна. Энэ сан нь бүтээгдхүүнтэй хамтрах ба олон үүсгэвэрээс  төхөөрөмжийн ID г авдаг ба MTP дэмжих бусад програм хангамж дээр хэрэглэдэг.
Graphical(графикийн)
Gnome аппликатион GNOMe файлтай төстэй ба ARCHIVE manager   GIO суурьтай GVFs хэрэглэж MTP төхөөрөмждөх  файлруу нэвтэрдэг. Үндсэн MTP дэмжлэг PHILIP LAngdale ээр GVFs ийн 1.15.2 (2013-01-15) нд нэмэгдсэн. Эхэндээ GFVs ийн патчууд googleийн I/O нэмэлтийг идэвхжүүлхэд боломжтой байсан. KDE PROJECT MTP KIO SLAVE г GVFs тэй ижил төвшинд сайжруулдаг. GNOME эсвэл KDE нь NIX графиктай  MTP capable media playerтэй gMTP холбоогүй юм.
Virtual file system
Хэд хэдэн багаж FUSE суурьтай файл систэм ийг өсөн нэмэгдэх MTP төхөөрөмжийг UNIX filesystem тэй шатлан захирдаг, үүнийг ямар ч файл болон чиглэл дээр ямар ч програм нэвтрэх боломжтой болгодог. Жишээ нь mtpfs, jMTPFS, go-mtpfs Ба simple-mtpfs
Бусад үйлдлийн систэм.
Сүүлийн үеийн хэд хэдэн үйлдлийн систэм жишээ нь amigaos, android ,aros, morphos БА symbianos MTP ийг дэмждэг, заримдаа нэмэлт төхөөрөмж эсвэл програм хангамжаар. MTPийн android  дэх USBтэй харьцуулсан сул тал нь ихээхэн агууламж нь ANDROID оос компюьтэрлүү хуулж байхад хугацааны тамга хадгалагддаг. Энэ файл өөрчлөлтийн хугацааны тамга нь хуулж дуусхад дахин солигдоно.
Бусад үйлдвэрлэгчид
Компанууд жишээ нь creative technology ,intel, iriver ба Samsung  үйлдвэрлэгчид Microsoft ийн protable media center дээр үндсэлэсэн  ихээхэн хувьссан  MTP юм. Дэмжих төхөөрөмжүүд нь 2004 онд costumer electronic show дээр танилцуулагдсан. Хэсэг тодорхойгүй үйлдлийн дараа  хэд хэдэн media player үйлдвэрлэгчид  жишээ нь creative technology ба iriver MTPпротоколыг өөрсдийн протоколын оронд хэрэглэж эхэлсэн.
Үйлдвэрийн байгууламжийн үйлдвэрлэл
thumb | 300px | БАСФ-Лудвигсхафен байрлах салбар үйлдвэр | БАСФ-Лудвигсхафен байрлах салбар үйлдвэр Үйлдвэрийн байгууламжийн үйлдвэрлэл нь техниктэй холбоотой бизнесийн салбар бөгөөд гол зорилго нь техникийн зориулалт бүхий тоног төхөөрөмжийг бодитоор бий болгон амьдралд нэвтрүүлэх. Үйлдвэрийн байгууламжийн үйлдвэрлэлийн хамрах хүрээ нь тухайн салбар эсвэл тоног төхөөрөмжийн төрлөөс хамааран янз бүр байна. Үүнд үйлдвэрлэлийн теxнологи, эрчим хүч, ханган нийлүүлэлтийн техник, үйлдвэрлэлийн техник, машин үйлдвэрлэл болон цахилгаан техник гэсэн салбарууд орно. Шинэ технологи нэвтрүүлэхийн тулд системийг бүхэлд нь авч үзэн нэг эд ангид аль болох олон үүрэг гүйцэтгэхээр анхнаас төлөвлөдөг. Эд анги бүрийн гүйцэтгэх үүрэг нийт процессоос бий болох бөгөөд нэгдсэн процесс нь тодорхой нөхцөлүүдийг хангаж байх ёстой. Эхлээд процесс бүрийг судлан алхам бүрийг нэг нэгээр нь тодорхойлоод түүнийгээ найдвартай ажиллах горимыг тооцсоны үндсэн дээр хэрэгтэй зураг төслөө гаргана. Дараа нь процессуудыг хооронд нь холбох, тохируулга хийх болон шаардлагатай бол техникийн сайжруулалт хийсний дараа үндсэн процесс бий болох бөгөөд энэ үндсэн процессыг ханган нийлүүлэх болон хог хаягдал зайлуулаx (("Utilities") төхөөрөмж болон тухайн системийг удирдах болон хяналтын системтэй холбосоны дараа тоног төхөөрөмжийн үйлдвэр маань бүрэн болно. Үйлдвэр барихдаа анхнаасаа зайлшгүй төлөвлөх ёстой зүйлүүдэд мөн үйлдвэрээс гарч буй хог хаягдлыг зайлуулаx бодлого, үйлдвэрийн процесс бүрт яаж хог хаягдлыг багасгах бодлого, хорт хий болон хорт хийг цэвэрлэх төхөөрөмж болон ажлын үеийн аюулгүй байдал зэргийг сайн тооцон оруулж өгөх нь тухайн үйлдвэрийн чухал бүрэлдхүүн хэсэг юм.
Шинээр үйлдвэрийн байгууламж барих түүний хөгжил
Техникийн тоног төхөөрөмжийн хөгжлийн процесс дараах нийтлэг алхамуудад хувааж болно:
Үйлдвэрийн байгууламжийн гэрээ
Энэ төрлийн байгууламжийн үйлдвэрлэл маш том цогцолбор учир түүний үйлдвэрлэлийн гэрээ дан ганц тухайн үйлдвэрт зориулсан гэрээний төрөл болон хөгжиж ирсэн. Тиймээс энэ төрлийн олон улсын гэрээний загварыг гаргадаг байгууллага байдаг ба үүний жишээ нь FIDIC (Federation Internationale des Ingenieurs-Conseils). Silver Book хэмээх төслийн талаар бичсэн ном нь зөвхөн EPC-Tүлхүүр гардуулах-Шийдэл (анг.: Тurnkey-Projekt) зориулсан гэрээний загвар юм. Эдгээр гэрээний загваруудад эрсдэл гарсан тохиолдолд хэрхэн хуваарилах болон хариуцлагыг хязгаарлан тогтоох талаар нарийвчлан бичсэн дүрмүүд байдаг. Хэрэв ямар төсөлтэй холбоотой маргаан гарвал олон улсын худалдаа үйлдвэрийн танхимын журмын дагуу Парис хотноо шүүхээр таслан шийдвэрлэх талаар мөн тусгаж өгсөн байдаг.
Үйлдвэрийн байгууламж ашиглагчид
Үйлдвэрлэлийн технологи нь дэлхийн аж үйлдвэрийн ихээхэн том хувийг эзэлдэг. Үүнд ялангуяа дараах үйлдвэрийн салбарууд багтана:
Ном сурах бичиг
Ангилал:Инженерийн шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Монгол-Чехийн харилцаа
Монгол-Чехийн харилцаа дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш идэвхжсэн. 1950 онд Монгол, Чехословак хоёр орон дипломат харилцаа тогтоосон ба энэ нь Монгол орны хувьд дипломат харилцаа тогтоосон Зүүн Европын анхны орнуудын нэг байв. Хуучин Чехословак улстай 1950 оны 4 дүгээр сарын 25-нд дипломат харилцаа тогтоож, Улаанбаатар, Праг хотноо 1956 онд ЭСЯ-даа харилцан нээсэн түүхтэй.
1992 оны 12 дугаар сарын 31-нд Чехословакийн холбоо задарч бие даасан Чех, Словак тусгаар улсууд үүсэн байгуулагдсаны дараа 1993 оны 1 дүгээр сарын 1-нд Чех улстай Монгол улс дипломат харилцаа тогтоосон.
1999 оны 5 дугаар сард Чехийн Гадаад хэргийн сайд Я. Каван Монголд айлчлах үеэр Чехийн ЭСЯ-ыг албан ёсоор нээх ёслол болж ЭСЯ-аа хэргийг түр хамаарагчийн хэмжээнд ажиллуулж байгаад 2004 оны 7 дугаар сараас Элчин сайдын хэмжээнд ажиллуулж байна.
Улс төрийн харилцаа
1993 оноос хойш хоёр талдаа төрөл бүрийн төлөөлөгчид харилцан айлчилж байв. Харин Чехийн талын төлөөлөгчдийн түвшин мэдэгдэхvйц доогуур байв.
1994 онд Засгийн газрын шадар сайд Л.Энэбиш, 1995 онд Хүн амын бодлого, хөдөлмөрийн дэд сайд Л.Бямбацэрэн, Гадаад харилцааны дэд сайд Ч.Баатар, Худалдаа, үйлдвэрийн сайд Ц.Цогт, 1996 онд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга С.Зориг тэргүүтэй парламентын төлөөлөгчид, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга Б.Чимид, 1997 Дэд бүтцийн хөгжлийн сайд Г.Нямдаваа, УИХ-ын Тамгын газрын дарга Л.Цог тэргүүтэй төлөөлөгчид, 1998 онд Гаалийн ерөнхий газрын дарга З.Мөнхбат, 1999 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабанди Чехэд төрийн айлчлал хийж, 2004 оны 1 дүгээр сард УИХ-ын Тамгын газрын ЕНБД Н.Лувсанжав тэргүүтэй төлөөлөгчид Чехэд ажлын айлчлал хийв. 1993 онд Чехийн ГХЯ-ны 4 дүгээр газрын захирал И.Соукуп,  1994 онд Чехийн Гадаад хэргийн дэд сайд Х.Бамбасова, 1995 онд Чехийн Үйлдвэр, худалдааны яам, ГХЯ-ны П.Вацек тэргүүтэй төлөөлөгчид өмнөх гэрээ, хэлэлцээрийг цэгцлэх асуудал ярилцахаар, ҮХЯ, СЯ, Үндэсний банкны хамтарсан И.Ветровски /СЯ/ тэргүүтэй төлөөлөгчид өрийн асуудлаар хэлэлцээ хийж, 1997 онд Чехийн ГХЯ-ны Соёлын газрын захирал З.Лычка, Чехийн ажил хэрэгч хүмүүсийн төлөөлөгчид (нийт 16 хүн), Соёлын яамны Уран зохиол, номын сангийн газрын захирал Е.Седлакова, 1998 онд Чехийн Парламентын Төлөөлөгчдийн Танхимын Тамгын газрын дарга П.Кынштетр тэргүүтэй төлөөлөгчид, 1999 онд Гадаад хэргийн сайд Ян Каван, 2000 оны 5 дугаар сард Чехийн Сенатын Байнгын хорооны дарга П.Смутны тэргүүтэй Чехийн парламентын төлөөлөгчид, 2005 оны 5 дугаар сарын 26-28-нд БНЧУ-ын Парламентын төлөөлөгчдийн танхимын дарга Любомир Заоралек тэргүүтэй парламентын төлөөлөгчид, 2006 оны 9 дүгээр сарын 17-23-нд Чехийн Сенатын дэд дарга П.Смутны болон байнгын хорооны дарга В.Ехличка тэргүүтэй төлөөлөгчид болон Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойгоор БНЧУ-ын Ерөнхийлөгч В.Клаус Монгол улсад төрийн анхны айлчлал хийсэн.
Ерөнхий сайд М.Энхсайхан, В.Клаус нар 1997 оны 2 дугаар сард Швейцарын Давос хотноо болсон Дэлхийн эдийн засгийн Чуулга уулзалтын үеэр уулзаж, Монгол, Чехийн харилцаа, хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэх асуудлыг хөндөж ярилцсан байна.
Худалдааны Хэлэлцээр 1995 оны 12 дугаар сарын 11-нд, Давхар татвар ноогдуулахгvй тухай Хэлэлцээр 1997 оны 3 сарын 26-ңд Праг хотод, Хөрөнгө оруулалтыг хөхиүлэн дэмжих, харилцан хамгаалах тухай Хэлэлцээр 1998 оны 2 дугаар сарын 13-нд Улаанбаатар хотод байгуулагдсан. Гаалийн асуудлаар хамтран ажиллах, харилцан туслах тухай засгийн газар хоорондын Хэлэлцээр 1998 онд Праг хотноо байгуулагджээ. Хоёр улсын хооронд 1955-1995 онд байгуулагдсан гэрээ хэлэлцээрүүдийг цэгцлэх тухай протокол, Гадаад харилцааны хоёр яамны хамтын ажиллагааны Протоколд 1999 оны 5 дугаар сард Улаанбаатарт, Аж ахуйн нэгж байгууллагуудад иргэд харилцан илгээж ажиллуулах нөхцөлийн тухай МУ, БНЧУ-ын Засгийн газар хоорондын Хэлэлцээрт Праг хотноо мөн оны 12 дугаар сард тус тус гарын үсэг зурсан бөгөөд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн төрийн айлчлалын үеэр Монгол, Чехийн хамтарсан мэдэгдэл гаргасан болно.
Э.Гомбожав тэргүүтэй Монгол-Чехийн Парламентын бүлэг Монгол-Зүүн Европын парламентын бүлгийн хүрээнд Монгол Улсын Их Хуралд ажиллаж байв.
2002 оны 4 дүгээр сард Гадаад хэргийн дэд сайд С.Батболд тэргүүтэй төлөөлөгчид БНЧУ байгуулагдснаас хойш Праг хотноо анх удаа улс төрийн зөвлөлдөх уулзапт хийсэн.
2005 оны 1 дүгээр сард Чехийн Үйлдвэр худалдааны сайд Монголд айлчилсан бол манай Үйлдвэр худалдааны сайд С.Батболд тэргүүтэй төлөөлөгчид 2005 оны 9 дүгээр сард хариу айлчлал хийв.
Монгол-Чехийн Засгийн Газар хооронд 1995 онд байгуулсан Худалдааны Хэлэлцээрийн дагуу Монгол-Чехийн Засгийн Газар хоорондын комиссын хуралдаан 2003 оны 10 дугаар сард Улаанбаатар хотноо, 2005 онд байгуулсан Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны Хэлэлцээрийн дагуу 2005 оны 10 дугаар сард Праг хотноо туc туc болжээ.
БНЧУ-ын Ерөнхийлөгч Вацлав Клаус гэргийн хамт 2006 оны 9 дүгээр сарын 25-27-ны өдрүүдэд Монгол Улсад айлчилсан бөгөөд энэ нь орчин цагийн түүхэн дэх анхны дээд хэмжээний айлчлал байсан юм.
Чехийн Гадаад хэргийн сайд Карел Шварценберг 2013 оны 4 дүгээр сарын 28-аас 30-ны хооронд Монголд айлчилсан.
Монгол Улсын Байгаль орчны сайд, Их хурлын гишүүн С.Оюун БНЧУ-ын байгаль орчны сайдын урилгаар 2014 оны 3 дугаар сарын 29-нөөс 4 сарын 2-ны өдрүүдэд Чех улсад албан ёсны айлчлал хийв.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц. Элбэгдорж БНЧУ-ын Ерөнхийлөгч М. Земаны урилгаар 2015 оны 1 дүгээр сарын 18-аас 20-ны өдрүүдэд БНЧУ-д төрийн айлчлал хийсэн. Тэрбээр БНЧУ-ын Ерөнхийлөгч М. Земантай ганцаарчилсан уулзалт хийсэн бөгөөд БНЧУ-ын Парламентын Дээд танхимын дарга М. Штех, БНЧУ-ын ЗГ-ын тэргүүн Б. Соботка болон БНЧУ-ын Парламентын Доод танхимын дарга Я. Хамаачек нарыг хүлээн авч уулзсан юм.
Эдийн засгийн харилцаа
Эдийн засаг, санхүүгийн хамтын ажиллагаа 1950-иад оноос эхлэн хөгжиж геологи, арьс шир, гутлын үйлдвэрийг голлон хамарч, олон жилийн уламжлалтай болсон ба Чехословак нь 1989 он хүртэл Монгол улсын 2-3 дахь түнш байв. Хоёр орны худалдаа 1995 онд 10 гаруй, 1996 онд 9 орчим сая ам.долларт хүрсэн нь өмнөх жилүүдтэй нь харьцуулахад нэлээд өссөн үзүүлэлт юм. Харин бараа эргэлт 1997 онд 7,3, 1998 онд 6,3 сая гаруй ам.доллар болж буурчээ. Бараа эргэлтэд манай импорт зонхилдог  бөгөөд эрчим хvчний дизель мотор, автобусны сэлбэг, цементийн үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж, барилгын материал, гэр ахуй, гоо сайхны бараа, ангийн болон спортын буу, суудлын "Шкода" авто машин, хүнс оруулж, харин Чехийн тал зарим жил бага хэмжээний түүхий эд авдаг байна. Хоёр орны хооронд худалдааны нэгэнт хvрсэн түвшнийг хадгалах, Монголын экспортыг сэргээх нь хоёр талдаа цаашид анхаарч байх чухал асуудал юм.
1963 оноос Чехословакийн геологи хайгуулын томоохон 3 экспедиц дараалан БНМАУ-д ажиллажээ. Геологи хайгуулын ажил явуулах, зарим төрлийн эрдэс түүхий эд олборлох, боловсруулах зорилгоор  "Монголчехословакметалл" үйлдвэрийг 1980 онд байгуулж, Хэнтий аймгийн Баян мод, Хужихааны цагаан тугалга, Төв аймгийн Чулуут цагаан дэлийн хайлуур жоншны орд газруудыг ашиглаж ирсэн байна. Зах зээлийн шинэ нөхцөлтэй уялдуулан "Монголчехословакметалл" үйлдвэрийг Монгол, Чех, Словакийн хамтарсан 3 талын хувьцаат компани болгон өөрчлөхөөр яриа хэлэлцээ 1991 оноос эхлэн явуулсан.
Манай улс 1956-1990 онд Чехословакаас бүгд 77,5 сая шилжих рублийн урт хугацааны зээл авч, 60 гаруй саяыг нь Улаанбаатарт шеврет, шевро, хром-юфт, том шир, гутлын vйлдвэр, 240 ортой эмнэлэг, механик засварын цех, Баян-Өлгийд ДЦС, Дарханд цементийн завод зэрэг үйлдвэр, газрын зураг төсөл хийх болон тэдгээрийг барьж байгуулах, өргөтгөн шинэчлэхэд ашигласан байна. Эдгээр үйлдвэрийн газрууд нь тухайн үедээ хүчин чадлаараа бүрэн ажиллаж Монгол улсын эдийн засгийн хөгжилд багагүй үүрэг гүйцэтгэсэн билээ. Гэвч 1989 оноос дээрх үйлдвэр, газарт Чехословакийн талаас хэрэгжүүлж ирcэн хамтын ажиллагаа бараг тасарчээ.
"Алтан тариа" ХК-ийн хувьцааны 60 хувийг 1997 онд Чехийн "Ромель" компани 1,2 сая ам.доллараар худалдан авсан байна. ГХОГХА-д Чехийн талын 2,3 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт бүхий Монгол, Чехийн 27 хамтарсан компани, аж ахуйн нэгж геологи уул уурхай, эрчим хvч, тээвэр, хүнсний үйлдвэрлэл, худалдаа, эрүүл мэнд, гоо сайхан, аялал жуулчлалын болон барилгын салбарт  ажиллахаар бүртгэгдсэн байна. Тэдгээрийн хагасаас илүүгийн нь дүрмийн сан 50 мянган ам.доллараас их бөгөөд ихэнхийн нь vйл ажиллагаа эхлэлтийн байдалтай байна. Дээрх хамтарсан үйлдвэрүүд дотроос үйл ажиллагаа нь явагдаж буй "Клуб Прага" (454,3 мянган ам.долларын дүрмийн сантай, дээд зэрэглэлийн зоогийн газар, пивоны жижиг vйлдвэр), "Монкрем" компани (220 мянган ам.долларын дүрмийн сантай, гоо сайхны бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, гоо сайхны үйлчилгээ, жилд 600 сая төгрөгийн үйлдвэр, үйлчилгээ явуулдаг, бүтээгдэхvvний 25 хувийг Японд экспортолж эхэлсэн), "Эл анд Эн техноложи" (538 мянган ам.долларын дүрмийн сантай, шохойн үйлдвэр, барилгын бусад дагавар материал үйлдвэрлэх зорилттой, зарим дагавар материалаа үйлдвэрлэж эхэлж буй).
Монголтой худалдаа хийдэг, мөн төсөл хэрэгжүүлж, барилга байшин барьж засварладаг "Алфакон Прага", "Евросаунд", "ЕвроАзи" зэрэг Чехийн пүүс, компаниуд байдаг. Тэдгээрийн эздийн зарим нь социализмын vед Монголтой хамтран ажиллаж байсан, Монгол улсыг мэддэг хүмүүс юм. Тухайлбал,  "Алфакон Прага" компани Орхон аймагт хоногт 12-17 тн гурил үйлдвэрлэх 2 үйлдвэр, жилдээ 5 сая литр пиво исгэх үйлдвэр, Эрдэнэт, Хөтөл хотуудад цагт 150 кг талх, нарийн боов хийх 2 цех, Улаанбаатарт "Их гүн" компанид автосалон, "Тэргүүн трейд" компанид хоногт 3000 литр спирт нэрэх   үйлдвэр зэргийг гэрээгээр барьж байгуулалцан, тоног төхөөрөмжийг оруулж угсарчээ. Мөн 1996 онд Дэлхийн банкны тендерт шалгарч, Кароса автобусны сэлбэгийг 1,2 сая ам. долларт оруулж иржээ.
Чех улс нь Эдийн засаг, хамтын ажиллагааны хөгжлийн байгууллагын гишүүн болсон Зүүн Европын орнууд дотроос Монголд хөгжлийн тусламж үзүүлж эхэлсэн орон юм.
Чех улсаас Монголын хөгжилд туслах зорилгоор үзүүлсэн буцалтгүй тусламж 1996-1998 онд нийт дүнгээрээ 17.5 сая крон буюу ойролцоогоор 550.0 мянган ам.доллар орчим болж байна. Энэхүү тусламж нь арьс шир, гутлын vйлдвэрлэл, эрүүл мэндийн болон геологийн салбарт зориулагдсан байна.
Чехийн Засгийн газар Монгол Улсад 1999 онд 10.0 сая чех кроны (287.0 мян. ам.долл.) буцалтгүй тусламж үзүүлэх болсон бөгөөд уг тусламжийн 4.0 сая (116.0 мян.ам.дол) кроныг Улаанбаатар хотын клиникийн 1 дүгээр эмнэлгийн засвар, шинэчлэлийн төслийг үргэлжлүүлэхэд 6.0 сая (171.0 мян.  ам.дол) кроныг Алтайн цаадах Говьд геологийн судлагааны төслийг хэрэгжүүлэхэд зориулжээ. Клиникийн 1 дүгээр эмнэлгийн засвар, шинэчлэл хийхэд ашиглах нөхцөл, зарчмын тухай хэлэлцээрийг Чехийн Худалдаа аж үйлдвэрийн яам, Праг дахь ЭСЯ хооронд 1999.09.27-нд байгуулсан.
Чех Монголын хоорондын техникийн туслалцаа үзүүлэх, геологийн салбарын хамтын ажиллагааны төслийн хүрээнд Алтайн цаадах Говьд 1:200000-ын масштабын геологи-геохимийн зураглал, ерөнхий эрлийн ажлыг 1999-2001 онд явуулах гэрээг Чехийн Байгаль орчны яам болон Монголын Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газрын хооронд байгуулан амжилттай хэрэгжүүлсэн болно.
Монголын хөгжилд туслах зорилгоор Чех улсын Засгийн газраас үзүүлж буй буцалтгүй тусламжийн хэмжээ 2003 оноос нэмэгдэж жилд ойролцоогоор 2 орчим сая ам.доллар болсон.
Соёлын харилцаа
Энэ салбарт хоёр орон өргөн харилцаатай байв. Монголын соёлын өдрүүд Чехословакт 1981 онд, Чехословакийн соёлын өдрvvд Монгол улсад 1983 онд зохиогджээ.
1955 оноос Чехословакийн их, дээд сургуулиудад монгол оюутан сургаж эхэлснээс хойш 300 гаруй хүн дээд боловсрол эзэмшиж, 30 орчим нь эрдмийн зэрэг хамгаалжээ. 1989 оныг хүртэл жил тутам 40 гаруй оюутан, техникумын сурагч болон мэргэжил дээшлүүлэгч, аспирант нарыг хүлээн авч байв.
Одоо Чехийн Засгийн газрын зардлаар жил бүр манай 11 оюутан, 5 аспирант суралцаж байна.
МУИС-ийн Шинжлэх Ухааны Сургуулийн Европ судлалын тэнхимд чех хэлний сонгон сургалтын анги, Праг хотын Карлын их сургуульд 1977 онд монгол судлал, монгол хэлний анги нээгджээ.
Иргэдийн харилцаа
"Чех ба Словакт сургууль, курс төгсөгчдийн холбоо" 1997 онд, "Монгол-Чех-Словакийн найрамдлын нийгэмлэг" 1991 онд Монголд, "Монголын анд нөхдийн нийгэмлэг" 1990 онд Чехэд тус тус байгуулагдсан.
Нямжавын Мөнхжаргал
Нямжавын Мөнхжаргал нь Увс аймгийн Тэс сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Цэргийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Хөрсний үржил шим
Хөрсний үржил шим нь хөдөө аж ахуйн ургамлын өсөлтийг дэмжих хөрсний чадварыг хэлнэ, ургамлын амьдрах орчинг хангах бас үр дүнд нь тогтвортой сайн чанарын ургац өгдөг. Энэ нь мөн хөрсөнд ургамал/тариалангийн шим тэжээлийг зохих хэмжээ, чанараар тогтвортой цаг хугацаанд хангах чадварыг хэлнэ. Үржил шимтэй хөрс нь дараахь шинж чанартай байдаг:
-Ургамлын өсөлт, нөхөн үржихүйн хувьд ургамлын хэрэгцээт шим тэжээл, усыг зохих хэмжээгээр, хувь хэмжээгээр нийлүүлэх чадвар; болон
-Ургамлын өсөлтийг магадгүй дарангуйлах хорт бодис байхгүй жишээ нь Fe2+ нь шим тэжээлийн хордоход хүргэдэг.
-Дараах шинж чанарууд ихэнх тохиолдолд хөрсний үржил шимд хувь нэмэр оруулдаг:
-Үндэс ургах, ус хадгалахад хангалттай хөрсний гүн;
-Дотоод ус зайлуулах суваг сайтай, үндэс нь оновчтой ургахад хангалттай агааржуулалт өгдөг (гэсэн ч гэсэн зарим нь ус чийгийг тэсвэрлэдэг, будаа гэх мэт)
-Шимт хөрс буюу Horizon O нь хөрсний эрүүл бүтэц, чийгийг хадгалахад хангалттай хөрсний органик бодис агуулдаг.
-Хөрсний рН 5.5-аас 7.0 хүртэлх (ихэнх ургамалд тохиромжтой боловч зарим нь илүү хүчиллэг, шүлтлэг нөхцлийг илүүд үздэг эсвэл тэсвэрлэдэг);
-Ургамлын хэрэгцээт шим бодисыг ургамлын бэлэн хэлбэрээр хангалттай хэмжээгээр агуулсан байх;
-Ургамлын өсөлтийг дэмжих олон тооны бичил биетүүд байгаа эсэх.
Хөдөө аж ахуй болон хүний бусад үйл ажиллагаанд ашиглагдаж буй газарт хөрсний үржил шимийг хадгалахын тулд ихэвчлэн хөрс хамгаалах арга барилыг ашиглах шаардлагатай байдаг.
-Учир нь хөрсний элэгдэл болон хөрсний эвдрэлийн бусад хэлбэрүүд нь дээр дурдсан нэг буюу хэд хэдэн зүйлийн үр дүнд ерөнхийдөө чанарын хувьд мууддаг.
Хүрээ байшин (Л.Дашням, С.Баатарсүх)
Шүлэг: Л.Дашням
Хөгжим: С.Баатарсүх
ХҮРЭЭ БАЙШИН
Хүрээ юү байшингийн ялгуун өрөөнд
Хуучир шанз нь амраглаад байна аа хө
Хөдөө төрсөн хөөрхөн бүсгүйд
Хөг аялгуу нь амисаад байна аа, аа юу хө ...
Идээний юү дээж нь ширээ дүүрэхэд
Эрхэмсэг төрхүүд тодроод байна аа хө
Инээмсэл баясал бялхаад байна аа, аа юу хө ...
Жүнзтэй юү архийг ээ шимэнхэн суухад
Зүүдний орчлон амилаад байна аа хө
Зүгийн холооос зүрх гижигдсэн
Зөөлөн аялгуу нь намилзаад байна аа, аа юу хө ...
Балтай юу архийгээ балганхан суухад
Бачимхан өрөө нь тавираад байна аа хө
Байгаа орчиндоо сэтгэл таацаад
Багынхаа явдлыг дурсаад байна аа, аа юу хө ...
Сартай юу цонхыгоо наланхан зогсоход
Санаа юу бодол нь зүүмэлзээд байна аа хө
Сарын л газраа сүүмэлзээд үлдсэн
Сайхан нутгаа санагалзаад байна аа, аа юу хө ...
Хөдөөний сэтгэл хөвөлзөөд байна аа хө
Хүний лээ төөрсөн тавилан
Хорвоогийн явдалд хөшилдөөд байна аа, аа юу хө ...
Дууны тухай
Хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх энэ дуугаа "хүрээ поп" дуу хэмээсэн бол дуучин Л.Болдбаатар нэгэн ярилцлагадаа энэ дууг өөрийнхөө "Хит дуунаас бүрдсэн цомогт орсон" хэмээжээ.
Сонсох
YouTube, 2010-01-17, Boldbaatar.L - Huree baishin
YouTube, 2022-05-04, "ХҮРЭЭ БАЙШИН" Дуучин Л.Болдбаатар /МУГЖ/ Ангилал:Монголын дуу
Асгарсан хормойтой дээл (Д.Норов, С.Баатарсүх)
Хөгжим: С.Баатарсүх
АСГАРСАН ХОРМОЙТОЙ ДЭЭЛ
Асгарсан хормойтой дээлийг тань ээ хө
Алтанхан зүүгээрээ учиглаагүйсэн дээ
Амгайн шигшрээг өрцөндөө унагаж
Андуухан хорвоог мартан оёлоо доо
Дт: Нартайхан жаварт нь гэмгүй дээ
Намайгаа санаж л туулаарай даа хө
Элбэгхэн ташаатай дээлийг тань ээ хө
Эрдэнийн зүүгээр учиглаагүйсэн дээ
Эсгэл хүлгийн төвөргөөн чагнаад
Эндүүхэн хорвоог мартан оёлоо доо
Дт: Цантайхан жаварт нь гэмгүй дээ
Цармынхаа шилээр сөрөөрэй дээ хө
Яруухан аялгатай дуугий тань ээ хө