cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Патрик Юинг
Холбоос
Ангилал:1962 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд
Алтанцөгц сум
Алтанцөгц — Баян-Өлгий аймгийн сум. Баян-Өлгий аймгийн Алтанцөгц сум нь 1925 онд байгуулагдсан, хуучнаар Чандмань уул аймгийн Мээрэнгийн  хошуу. Хаш, Баянбулаг, Улаанхаргана, Цагаантүнгэ гэсэн  4 багийн  нийт  713 өрхөд 2738 хүн амьдардаг. Хүн амын тоогоор Баян-Өлгий  аймгийн 14 сумаас 10-д, газар нутгийн хэмжээгээр 12-д ордог хүн амын нягтралаар хамгийн бага сум юм.
Тея Грегорин
Тея Грегорин (Teja Gregorin, 1980 оны зургаадугаар сарын 29-нд Югославын ХНУ-ын Любляна хотод төрсөн) — Словенийн биатлонч юм.
Алтанцөгц сум
Газар зүй
Баян-Өлгий аймгийн зүүн урьд хэсэгт: Тус аймгийн Ногооннуур, Баяннуур, Толбо, Бугат болон Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сумадтай хиллэдэг.
Тея Грегорин
Тея 2014 оны Өвлийн наадамд хөөх гараатай уралдаанд хүрэл медалийн болзол хангасан билээ.
Алтанцөгц сум
Байгаль, газар зүйн онцлог
Газар зүйн онцлог: Далайн төвшинээс дээш 1415-4208 м өргөгдсөн. Физик газар зүйн хувьд Алтайн өндөр уулсын  мужид багтдаг. Нийт газар нутгийн хэмжээ 178610 га.
Орон нутгийн төсөв
Сумын төсвийн нийт орлого нь 1369.4 сая төгрөг бөгөөд улсын төвлөрсөн төсвийн шилжүүлэг 1287.7 сая төгрөг, сумын өөрийн орлого 81.7сая төгрөг байна.
Тея Грегорин
2009 оны ДАШТ-ий 15 километрийн ганцаарчилсан зайн дэд аварга.
Алтанцөгц сум
Орон нутгийн төсөв
Орон нутгийн нийт төсвийн зардал нь 1369.4  сая төгрөг байна. Нийт зардлын 68.9 хувь нь цалин,  7.5 хувь нь нийгмийн даатгалын шимтгэл, 23.6 хувийг нь бусад зардал эзэлж байна.
Тея Грегорин
Цэц үзүүлэлт
Дээрх шилдэг үзүүлэлт нь 2011—12 оны улиралд хамаатай.
Холбоос
Ангилал:Зуны биатлоны дэлхийн аварга Ангилал:Словенийн биатлонч Ангилал:Словенийн биатлоны улсын аварга Ангилал:Словенийн олимпын оролцогч Ангилал:Словенийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол биатлонд Ангилал:Сэргээш Словенид Ангилал:Словеничүүд Ангилал:1980 онд төрсөн
Алтанцөгц сум
Орон нутгийн төсөв
Сумын хэмжээнд газар тариалангийн  5 аж ахуйн нэгж, малчны 5 бүлэг, хувийн мал эмнэлгийн 6 нэгж, 5 төсөвт байгууллага үйл ажиллагаа явуулж орон нутгийн орлого төсвийн татварын орлого 115,2 сая төгрөг, санхүүгийн дэмжлэгээр 128,7 сая төгрөг, тусгай зориулалтын санхүүжилтээр 1076,4 сая төгрөг нийт 1,320,3 сая төгрөгийг төсөвт байгууллагууд үйл ажиллагаандаа зарцуулсан. Татварын орлого 110 хувиар давж биелж 11,2 сая төгрөг орон нутгийн нөөц хөрөнгөд хуримтлагдсан байна. Сумын нийт үйлдвэрлэлийн 60,1 хувийг МАА-н  салбар, 25 хувь  нь газар тариалангийн салбар, 14,9  хувь нь аж үйлдвэр болон үйлчилгээний бусад салбараас тус тус ордог.
Мал сүргийн бүтэц
Сумын хэмжээгээр нийт 134258 мал тоологдсоноос тэмээ 1102, адуу 5923, үхэр 6809, хонь 51746, ямаа 68678 байгаа бөгөөд үүнээс цэвэр үүлдэр, эрлийз, нутгийн шилмэл омгийн 13000 толгой мал байгаа нь нийт малын 21,9 хувь болж байна.
395 малчин өрх, 232 малтай өрх байгаа нь сумын нийт өрхийн 7,9 хувийг эзэлж байна.
Газар тариалан
Сумын хэмжээгээр жилд 1,5  га талбайд үр тариа, 68 га талбайд төмс, 43 га талбайд хүнсний ногоо,  3 тонн үр тариа, 722 тонн төмс, 559 тонн хүнсний ногоо хураан авч байна.
Инженерийн дэд бүтэц
Зам тээвэр. Сумын газар нутгаар Баяннуур сум орох 80 км өвлийн цагаар Увс аймгийн Ховд сум орох 53 км, Ховд аймаг орох 220 км зам дайран өнгөрдөг бөгөөд багууд хооронд шороон замаар холбогдсон. Аймгийн төвөөс 45 км шороон  замтай цаашид асфальтан замтай болох зайлшгүй шаардлагатай.
Цахилгаан хангамж. Сум нь эрчим хүчний баруун бүсийн 1000 квт 119-р станцад холбогдсон. Уг станцаас Увс аймгийн Ховд сум, Ногооннуур сумын Дулаан харын хар тугалгын уурхай, цаашид Асгатын мөнгөний стратегийн орд газрын уурхайг эрчим хүчээр хангах  гол станц тус сумын нутагт байдаг.
Ус хангамж. Сумын төвийн цэвэр усны эх үүсвэр  гүний 5 худагтай мөн гол горхи Ховд гол Олоннуурын гол горхийг ашиглан хэрэглээний усаа хангаж байна.
Дулаан хангамж. Сумын төвийн бүх байгууллагууд өөрийн харьяа бага оврын уурын зуухуудаар дулаан хангаж байна.
Хүн ам
Орон сууцны хангамж
Суманд сүүлийн жилүүдэд шинээр инженерийн бүрэн хангамжтай орон сууц баригдаагүй.
Боловсрол
Ерөнхий боловсролын 12 жилийн сургуулийн 22 бүлэгт 502 хүүхэд өдрөөр суралцаж, албан бус боловсролын дүйцсэн хөтөлбөрөөр бага, суурь, бүрэн дунд боловсрол нөхөн олгох сургалтанд 27 иргэн суралцаж байна. Бага ангийн хамран сургалт 98,6 хувь, суурь боловсролын хамран сургалт 97,3 хувьд хүрсэн. Ерөнхий боловсролын сургуульд мэргэжилтэй багшийн хангалт 100 хувь байгаа бөгөөд мэргэжил дээшлүүлэх хөрвөх сургалтанд нийт 33 багш хамрагдсан байна.
Эрүүл мэнд
Суманд 10 ортой 1 эмнэлэг, 1 эмийн сан  үйл ажиллагаа явуулж, 2 их эмч, 24 эмнэлгийн тусгай мэргэжилтэн  ажиллаж байна.
2012 онд нийт 63 хүүхэд мэндэлж, 0-1 насны хүүхдийн эндэгдэл, эхийн эндэгдэл байхгүй байна. Нийт өвчлөлийг авч үзвэл халдварт бус өвчлөл 503 гарсан байна.
Соёлын төв
Ажиллах хүч, салбараар
Ажилгүйдэл, ядуурал
Суманд бүртгэлтэй ажилгүй 75 иргэн  байна. Нийт ажилгүй иргэдийн 52 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна. Бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийг боловсролын түвшингээр нь авч үзвэл 15 хувийг дээд, 6 хувийг тусгай дунд,  62 хувийг бүрэн дунд, 16 хувийг бүрэн бус дунд, 6 хувийг бага буюу боловсролгүй хүмүүс тус тус эзэлж байна.
ХОТ БАЙГУУЛАЛТ, БАРИЛГА
Хот байгуулалт, газрын харилцаа
Сумын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг 2013 онд орон нутгийн төсвийн санхүүжилтээр шинээр боловсруулахаар төлөвлөж байна.
Сумын төвийн нутаг дэвсгэрийн бүсчлэлийн өнөөгийн байдал: Өнөөгийн байдлаар 194 өрх гэр бүлийн хэрэгцээний зориулалтаар 12,7 га газар өмчилж давхардсан тоогоор 1749 иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллага өвөлжөө, хаваржаа, хадлан тариалангийн  зориулалтаар 2598 ,6 га газар эзэмшиж байна.
Барилга
Орон нутгийн барилгын компануудын 2012 оны барилга угсралт, их засварын ажил нь 0,9 тэрбум төгрөгийн гүйцэтгэлтэй байна. Үүнээс улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийгдэж байгаа ажил 100 хувийн гүйцэтгэлтэй байна.
СУМАНД ХЭРЭГЖИЖ БУЙ ТӨСЛҮҮД СУМЫН СОР БҮТЭЭГДЭХҮҮН
Сумын сор бүтээгдэхүүн “Тэмээний хоормог” сүүлийн жилүүдэд чацаргана тариалалтыг дэмжиж ажилласанаар “Нутгийн чацаргана” онцлох бүтээгдэхүүний тоонд орж байна.
СУМЫН ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛТ
Тус сум нь “Мал аж ахуй газар тариалан цэвэр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч  сум” болох зорилго тавьж дараах гол зорилтуудыг дэвшүүлэн ажиллаж байна.
Эдийн засгийн бүтцийг боловсронгуй болгож  бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч сум болох суурь нөхцөлийг бүрдүүлэх Сумын онцлог
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Томас Бёрк
Томас Бёрк (Thomas Edward Burke, 1875 оны 1 сарын 15 - 1929 оны 2 сарын 14) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, орчин үеийн олимпийн 100м, 400м-ийн гүйлтийн төрлийн анхны аварга юм.
Бёрк анхны олимпийн наадамд оролцохдоо Бостоны их сургуулийн оюутан байв. Нутагтаа 400м, 440 ярдын зайн гүйлтийн уралдаанд түрүүлж байсан ч олимпод оролцохоор ирэхдээ нэг их анхаарал татаж байсангүй. Гэтэл 100м-ийн уралдаанд олон шилдэг тамирчин оролцоогүй бөгөөд тэр дунд Бёрк шигшээ уралдаанд 12.0 секундын амжилтаар алтан медаль хүртсэн нь бүхнийг гайхуулав. Улмаар өөрийн гаршсан төрөл болох 400м-ийн урьчдилсан гүйлтэд 58.4, шигшээ гүйлтэд 54.2 секундын амжилт үзүүлэн 2 дахь алтан медалиа хүртсэн байна.
Олимпийн дараа Бёрк холын зайд гүйх болсон бөгөөд АНУ-ын оюутан тамирчдын 440, 880 ярдын зайн уралдаанд түрүүлж байв. Анхны олимпийн марафон гүйлтийн төрөл амжилттай болсонд сэтгэл нь хөдөлсөн тэрээр 1897 онд жил тутмын Бостоны марафоныг анх санаачлан зохион байгуулалцжээ.
Бёрк нь хожим өмгөөлөгч болсон бөгөөд спортын сэтгүүлч, хөнгөн атлетикийн дасгалжуулагчийн ажил эрхэлж байв.
Ном зүй
Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 400 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:400 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:1896 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1900 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:АНУ-ын өмгөөлөгч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1875 онд төрсөн Ангилал:1929 онд өнгөрсөн
Оскар Моргенштерн
Оскар Моргенштерн (Oskar Morgenstern, 1902 оны 1 сарын 24 – 1977 оны 7 сарын 26) нь Германд төрсөн эдийн засагч юм. Жон фон Нойманны хамтаар математикийн нэгэн салбар болох тоглоомын онолыг үндэслэгч гэгддэг (фон Нойманн-Моргенштерний хэрэглээний теоремыг үзнэ үү).
Эшлэл
Ангилал:1902 онд төрсөн Ангилал:1977 онд өнгөрсөн Ангилал:Германы эдийн засагч
Зүүн сибирийн Хандгай
Зүүн сибирийн Хандгай Зүүн сибирийн Хандгай / Alces Alces Pfizenmayeri zukovski / нь хөхтөн амьтны хос туурайтны баг болох бугын овогт багтана. Тайга, ойт хээрийн голын хөндий намгархаг бут сөөгөн ширэнгэ, уулын налуувтар ар хажуугийн хуш, шинэсэн ойд байрлана. Монголд Хэнтий, Хөвсгөл орчим Улаан тайга Хоридолийн нуруу, Үүр голын сав, Бүрэнгийн нурууны зүүн хэсэгт тархсан. Монголд хандгай агнахыг 1953 оноос хуулиар хориглож, дархалсан.
Пабло Освальдо
Пабло Даниэль Освальдо (Pablo Daniel Osvaldo; 1986 оны нэгдүгээр сарын 12-нд Буэнос-Айрес хотод төрсөн) — Аргентин гаралтай Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Саутхемптон» багаас «Интерт» зээлэгдсэн довтлогч юм. Италийн шигшээд харъяалалтай.
Освальдо 2013 оны наймдугаар сарын 18-нд «Саутхемптонтой» дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав. 17.1 сая еврогоор элсүүлсэн байдаг.
«Интернационале» түүнийг 2014 оны наймдугаар сарын 4-нд 2014/2015 онд зээлээр тоглуулахаар тохиролцсон ба Сафир Тайдер солилцсон ажээ.
Италийн шигшээд анх 2011 оны аравдугаар сарын 11-нд Умард Ирландын эсрэг Евро-2012 тэмцээний сонгнд сэлгээнээс гараалжээ.
Гаднын холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Уракан багийн тоглогч Ангилал:Аталанта багийн тоглогч Ангилал:Лечче багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Болонья багийн тоглогч Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч Ангилал:Рома багийн тоглогч Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1986 онд төрсөн
2012 оны бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
2012 оны бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн Канадын Альберта мужийн Страткона тойргийн Миллениум Плэйс ордонд зохиогджээ. Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь олимпийн жил зохиогддоггүй хэдий ч 2012 оны зуны олимпод ФИЛА-гийн эмэгтэй чөлөөт бөхийн 7 жингийн ангиллын зөвхөн 4 нь багтсан тул ийнхүү зөвхөн эмэгтэй чөлөөт бөхөөр дэлхийн аварга шалгаруулсан юм.
Оролцсон орнууд
Тус тэмцээнд 28 орны 111 тамирчин оролцжээ.
SK C&C
SK C&C нь 1991 онд байгуулагдсан, Өмнөд Солонгосын компани бөгөөд үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл нь мэдээлэл холбооны салбарын иж бүрэн үйлчилгээ, системийн интеграци, консалтинг юм.
Түүнчлэн SK группын салбар компаниудын хувьцааны ихэнхийг эзэмшдэг тул SK группын толгой компанийн үүргийг давхар гүйцэтгэнэ.
Төв нь Кёнги аймгийн Соннам хотын Бүндан дүүргийн Жонжа хорооны нутагт байх SK u-tower-д байрладаг.
2009 оны жилийн эцсийн тайлангаар 1.31 их наяд воны (1.31 тэрбум ам.доллар) борлуулалтын орлого, 137.9 тэрбум воны цэвэр ашигтай ажилласан байна.
2009 оны байдлаар нийт 3200 орчим үндсэн ажилтан ажиллагсадтай.
Байгууллагын кредит үнэлгээ нь "AA зэрэглэл" буюу ижил төст үйлчилгээ үзүүлдэг гол өрсөлдөгч Samsung SDS болон LG CNS компаниудаас өндөр зэрэглэлтэй.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын аж ахуйн нэгж
Хамхөн
Хамхөн (함흥시, солонгос дуудлага нь «hamɣɯŋ-ɕi») — БНАСАУ-ын дорнод эргийн тэргүүн, бүх улсын хоёрдугаар их хот; Өмнөд Хамгён мужийн төв.
Хотын нэр монгол хэлнээ оросыг дагаж Хамхын (галигийн «ɯ» авиаг түрэгт «ы») гэж бичигдэх нь бий. Солонгосоос монгол авианд тааруулсан нь Хам-хөн юм.
Хамхөн хот 2008 онд 768,551 оршин суугчтай байсан. Солонгосын дайны үед ихэнх барилга байгууламж сүйдэж, Зүүн Германы тусламжаар сэргээн босгожээ. Одоо Умард Солонгосын дорнод эргийн (Япон тэнгисийн) худалдааны томоохон боомт, химийн үйлдвэрлэл г.м олон төрлийн аж үйлдвэр хөгжсөн газар юм.
Хамхөн нь Чосон улсыг үндэслэгч И Сон-ге вангийн төрсөн газар, сагаг гурилын хүйтэн гоймон (랭면, 냉면 нэн-мён) хийж гаршсан хоёроороо алдартай.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Умард Солонгосын суурин Ангилал:Өмнөд Хамгён
Төмс
Төмс нь хүнсний ногооны нэг төрөл бөгөөд олон наст ургамал юм. Хүмүүсийн иддэг төмс нь төмсний ургамлын газрын хөрсөн дор ургадаг болцуу юм. Энэ нь голдуу бор эсвэл ягаавтар хальстай, доторх хэсэг нь цагаан, шар өнгөтэй байна. Төмс нь Андын нуруу, Перу гэсэн өндөрлөг, сэрүүн газраас гаралтай. Хүн төрөлхтөн 7000 жилийн өмнөөс хүнсэнд хэрэглэхээр тарьж ургуулж байжээ. 1500 оны үед Өмнөд Америкт ирсэн Европчууд буцахдаа төмсийг авч яван Европт дэлгэрүүлсэн байна. Хүмүүсийн өргөн хэрэглээний хүнсний ногоо болох хүртэл 200 жил зарцуулсан байна. 1780 оноос Ирландын фермерүүд төмсийг үржил шим муутай хөрсөнд ч сайн ургадаг учраас тариалах болжээ. Төмсийг чанах, шарах зэргээр болгож иднэ. Маш олон сортын төмс байдаг ч үндсэн дөрвөн төрөлд хуваагддаг байна. Үүнд: хүнсний, техникийн, үрийн, бүх чиглэлийн. Эдгээрээс хамгийн түгээмэл хэрэглэдэг нь хүнсний зориулалттай бөөрөнхий хэлбэртэй төмс. Энэ сортын төмсний 12 – 16 хувь нь крахмал буюу цардуул, С аминдэмийг агуулдаг. Харин техникийн зориулалттай төмсний цардуул нь харьцангуй их 18 хувиас дээш агууламжтай байдаг юм.
Хүнсний зориулалт бүхий төмс нь хүний биед онцгой ач холбогдолтой. Цусны даралт бууруулах, ходоодны шарх үрэвсэл, гэдэсний түгжрээ, түлэгдлийн шарх болон арьсны намарс буюу экземийг эмчлэхэд уламжлалт ардын эмнэлэгт өргөн хэрэглэж ирсэн. Үүнээс гадна төмс нь бөөрөнхий байцаа, шар луувангаас хоёроос гурав дахин илүү илчлэг чанартай байдаг юм.
Баяннуур сум (Баян-Өлгий)
Баяннуур — Баян-Өлгий аймгийн сум. Баяннуур сум 1938 онд байгуулагдсан. Баяннуур суманд 2011 оны 12-р сарын 13-ны өдөр "Уушигтын цуурай" нутгийн радио байгуулагдав.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Петер Пекарик
Петер Пекарик (Peter Pekarik; 1986 оны аравдугаар сарын 30, Жилина) — Словакийн хөлбөмбөгчин, Германы «Херта» болон Словакийн шигшээн хамгаалагч.
2008/2009 онд улирлын хагаст гялалзсан Пекарикийг «Вольфсбург» элсүүлж, 2009 оны нэгдүгээр сард гэрээлжээ. Туркийн «Кайсериспор» түүнийг 2011 оны наймдугаар сард бүтэн улирал зээлэхээр тохиролцов. Туркээс ирээд «Хертатай» нэгдэв.
Пекарик шигшээдээ Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын эсрэг 2006 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд тоглоход нь анх гараалж байлаа. 2010 онд ДАШТ-д оролцжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Словакийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Словакийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Дубница багийн тоглогч Ангилал:Жилина багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Кайсериспор багийн тоглогч Ангилал:Херта багийн тоглогч Ангилал:Словакчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Шон Морган Вельгемуд
Шон Морган Вельгемуд (Shaun Morgan Welgemoed, 1978 оны 12 сарын 21 төрсөн) нь ӨАБНУ-ын хөгжимчин, „Сийдэр“-ийн дуучин, гитарчин юм.
Ангилал:Өмнөд Африкийн хөгжимчин Ангилал:Өмнөд Африкчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Цюрих
Цю́рих (Zürich, Zurich , Zurigo ) — Швейцар улсын герман хэлтэй дорнод умард нутгийн 392 мянган хүнтэй хот.
Эшлэл
Ангилал:Швейцарын коммун Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот Ангилал:Цюрих кантоны суурин Ангилал:Швейцарын кантоны төв суурин Ангилал:Швейцарын их сургуулийн хот Ангилал:Келт гаралтай суурингийн нэр
Зуун жилийн дайн
Зуун жилийн дайн (франц. Guerre de Cent Ans, англи. Hundred Years' War) гэдэг нь 1337 оноос 1453 оны хооронд Францын хаан ширээний төлөөх Английн вант улс болон Францын вант улсуудын хооронд дэгдсэн удаа дараагийн зөрчилдөөн юм. Түүнчлэн хоёр талын холбоотонгууд энэхүү сөргөлдөөнд оролцсон юм.
Дайн 116 жил үргэлжилсэн (дөрвөн удаа тасалдсан):
Тус дайн нь 116 жил үргэлжилж Францын ялалтаар өндөрлөсөн түүхтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:14-р зууны дайн Ангилал:15-р зууны дайн Ангилал:Дундад зууны дайн Ангилал:Францын дайн Ангилал:Европын дайн
Клеомедес
Клеомедес нь 1-р зууны орчим амьдарч байсан Эртний Грекийн астрономич, стоицизмын төлөөлөгч философич юм. Тэрээр "Тэнгэрийн эрхсүүдийн эргэлдэх хөдөлгөөний тухай" хэмээх астрономийн номыг бичсэн.
Төрсөн, нас барсан он нь мэдэгддэггүй бөгөөд номонд нь Родосын Посидоний (МЭӨ 135 - МЭӨ 51)-гийн тухай бичигдсэн байдаг ч Клавдий Птолемей (85 - 165)-н тухай дурьдаагүй байдгаас нь үндэслэн 1-р зуунд амьдарч байсан хүн гэж үздэг юм. 20-р зууны математикч Отто Нойгебауэр түүний ажиглалтын тэмдэглэлээс нь 4-р зууны орчим амьдарч байсан байх магадлалтай гэж дүгнэсэн ч хараахан батлагдаагүй байгаа.
2 боть бүхий тэрхүү зохиол нь астрономийн үндсийг тайлбарласан байдаг ч зорилго нь шинжлэх ухааны гэхээсээ философийн шинж чанартай бөгөөд Эпикуреизмийн сансрын онолыг шүүмжилсэн хэсэг нэлээд тааралддаг. Тус зохиолын астрономийн түүхэн дэх үнэ цэнэ нь өдгөө алга болсон Посейдонийгийн бүтээлүүдийн тухай танилцуулж, сар хиртэх үзэгдлийг дэлхийн сүүдэр туссанаас болсон, энэ нь дэлхий бөөрөнхий болохыг нотолж буй гэдгийг тайлбарлан, мөн ердийн однууд нарнаас хэмжээгээрээ том, манай дэлхий нь нартай харьцуулахад тун жижиг од гэдгийг үзүүлсэн байдаг.
Түүнчлэн МЭӨ 3-р зуунд Эратосфен дэлхийн экваторын уртыг хэмжсэн тухай алдартай яриа нь түүний номонд анх дурьдагдаж манай үеийнхэнд хүрсэн билээ.
Сарны нэгэн кратерыг түүний нэрээр нэрлэсэн байдаг.
Гигроскоп
Гигроскоп — (грек. hygros — чийгтэй; skopeo — ажиглаж байна) бодис ба материалын агаараас чийгийг шингээх шинж чанар.
Гигроскоп шинж чанар өндөртэй бодисын нэг бол биодизель юм. Биодизелийн гигроскоп чанар 1200PPM байдаг. Мөн зөгийн бал, метанол, этанол, глицерин, концентрацижуулсан хүхрийн хүчил, концентрацижуулсан натрийн гидроксидийн уусмал, усгуй кальцийн хлорид зэрэг бодисууд гигроскоп шинж чанар өндөртэй байдаг. Усгуй кальцийн хлорид нь гигроскоп шинж чанар маш өндөртэй учир эцэстээ шингээсэн усандаа задран уусдаг. Дэлхийн агаар мандал чийгтэй (усны уур агуулдаг) байдаг тул гигроскоп бодисууд битүүмж сайтай саванд хадгалагдах ёстой. Лабораторид гигроскоп бодисуудыг эксикаторт хадгалдаг.
Ангилал:Бодисын шинж чанар Ангилал:Барилгын физик
Галенит
Галенит (galena – хар тугалга) буюу хар тугалганы гялтгана нь хар тугалганы сульфидээс (PbS) тогтох галены бүлгийн эрдэс. Галенит нь хамгийн өргөн ашиглагддаг хар тугалганы хүдэр бөгөөд мөнгөний чухал эх үүсвэр юм.
Галенит нь хамгийн өргөн тархсан сульфидийн эрдэс юм. Ихэвчлэн, октагедрал хэлбэртэй куб талс системээр талстжина. Галенит нь сфалерит, кальцит ба флюориттэй ихэвчлэн хослодог.
Хар тугалганы орд
Галенит нь эрт дээр үеээс ашиглагдсаар ирсэн хар тугалганы үндсэн хүдэр. Нам температурт хайлдаг тул түүнийг хялбар хайлуулан ялгадаг байсан.
Зарим ордууд 1-2% мөнгийг агуулдаг ба энэ дайвар бүтээгдэхүүнээс орох орлого нь үндсэн бүтээгдэхүүн болох хар тугалганы орлогоос хол илүү байдаг. Галенитийн ордууд ихэвчлэн, мэдэгдэхүйц хэмжээний мөнгийг, эрдсийн фазад багтах мөнгөний сульфид байдлаар эсвэл галенитийн бүтэцэд хатуу уусмал байдалтай агуулдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Эрдэс Ангилал:Хүдэр Ангилал:Хар тугалганы эрдэс Ангилал:Хүхрийн эрдэс Ангилал:Кубын талст систем
Цэвдгийн ахууна
{{Taxobox 20-30, доорхийг оролцуулаад: Скандинавын Канадын Альпийн Японы Шотландын }}
Цэвдгийн ахууна, Lagopus muta, урьд Цэвдгийн цагаан ятуу гэгдэж байсан, нь дундаж хэмжээний Tetraonidae овгийн шувуу юм. Хойд Америк, Еврази, Гренландын хадтай, уулархаг газар, тундрт амьдарна. Мөн Пиренейн уулс, Альпийн нуруу, Уралын нуруу, Алтайн нуруу, Япон улс зэрэг өргөн тархжээ.
Идэш тэжээл
Цэвдгийн ахууна голдуу хус, уд модны навч, холтос, бургасны гөлөг зэргээр хооллоно. Мөн янз бүрийн ургамлын үр, навч, цэцэг, жимс иддэг. Дэгдээхэйгээ өсгөж бойжуулахдаа шавьж хорхой барьдаг байна. Цэвдгийн ахууны гол дайсан нь Цармын бүргэд ажээ.
Санваартан (2011 оны кино)
Санваартан (Priest) нь Пол Беттанигийн гол дүрд нь тоглосон 2011 оны Америкийн супернэйчрэл тулаант төрлийн кино юм. Киног Скотт Стюарт ижил нэрт Солонгосын ардын туулиас сэдэвлэн найруулсан бөгөөд цус сорогчдын ангууч бүлгэмийн ахлагч Санваартаны (Беттани) үйл явдлаар хувьсан өөрчлөгдсөн дэлхий ертөнцөд хүн төрөлхтөн, цус сорогчдын тулааныг үзүүлдэг. Санваартаны охин Люсиг (Лили Коллинз) Хар малгайтаар (Карл Урбан) удирдуулсан цус сорогчид булаан авсанаар дайн эхлэх бөгөөд хотыг ивээн хамгаалагч сүмийн эцэг лам Орелэсын (Кристофер Пламмер) адислалыг зөрчиж Санваартан охиноо аврах болон дэлхий ертөнцийг хамгаалах дайнд охины найз залуу Хикс (Кэм Жиганде), удганы (Мэгги Кью) хамтаар мордоно.
Калифорни муж улсын Лос-Анжелест жил гаруйн хугацааны туршид зураг авалтыг хийсэн ба 2011 онд 2D хувилбараас 3D хувибарт шилжүүлж Америкийн Нэгдсэн Улс болон Канадад 2011 оны тавдугаар сарын 13-нд нээлтээ хийсэн юм.
Холбоос
Ангилал:2011 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:3D кино Ангилал:Комиксоос сэдэвлэсэн кино Ангилал:Уран зөгнөлт кино Ангилал:Цус сорогчтой кино
Дорно дахин
Дорно дахин, өөрөөр Дорно, Дорнод (The East, Eastern world) гэдэг нь газарзүйн хувьд Зүүн Ази, түүнчлэн Зүүн Өмнөд Ази, Өмнөд Ази орнуудын янз бүрийн соёл, гүн ухаан, нийгмийг хамтатгасан өргөн хэллэг юм. Мөн заримдаа дундад болон баруун бүсийг бас багтааж, Ази тивийг бүхэлд нь нэрлэх ба ихэвчлэн Хятад, Энэтхэг, Япон орнууд гол төлөөлөгч нь болдог.
Удиртгал
"Өрнө", "Дорно" гэдэг нь Христийн шашинт Европынхонд зүүн зүгт орших харийн соёл, шашин, нийгэмт улсууд нь ихээхэн ялгаатай санагдсанаас үүссэн нэршил юм. Өрнөдийнхөн Атлантын далайг гатлан, Америк тивийг эзэмшиж, Энэтхэгийг эзэмших үеэс дорныг "Энэтхэгчүүд" (Англи хэлээр Indies), "Нар мандах зүгийнхэн" гэж нэрлэх нь түгээмэл болжээ.
Өрнөдөд хэрэглэгддэг Алс Дорнодын нутгуудад соёл, шашны нийтлэг байдал болон гүн ухаан, урлаг, утга зохиол, бусад зан заншил нь ижил төсөөтэй байдгаас ийнхүү ангилагддаг.
Дорнын соёл
Соёлын олон онцлог шинж, уламжлал нь дорно дахинд байдаг. Зарим өргөн тархсныг нь доор жагсаав.
Нэмэр
Ангилал:Ази
Overdose (Exo, дуу)
Хэт их бол Эксогийн 2 дахь бяцхан цомог юм. Энэ нь 2013 оны 12-р сард гарсан "12-р сарын гайхамшиг" цомгийн дараа гаргасан цомог юм. Энэ үеэр хамтлагийн гишүүд болох Крис, Лухан нар нь ЭсЭм энт болон хамтлагаас гарахаар болсон юм.
Дуунууд
Ангилал:2014 оны дуу Ангилал:Exo
Гравитацийн баяжуулалт
Гравитацийн баяжуулалт — нягтын ялгааг үндэслэн, ашигт малтмалыг сул эрдсээс ялган авах арга. Гравитацийн баяжуулалт нь манай эриний өмнөх 2 мянган жилийн өмнөөс хэрэглэгдэж ирсэн, хамгийн эртний баяжуулах арга.
Пол Беттани
Пол Беттани (Paul Bettany, 1971 оны тавдугаар сарын 27-нд төрсөн) нь Английн жүжигчин юм.
Эшлэл
Ангилал:Английн кино жүжигчин Ангилал:Лондоны уран бүтээлч Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1971 онд төрсөн
Адам Сайтиев
Адам Хамидович Сайтиев (Адам Хамидович Сайтиев, 1977 оны 12 сарын 12-нд Дагестаны Хасавюрт хотод төрсөн) нь чечень ястан бөгөөд Оросын Холбооны Улсын нэрийн өмнөөс барилдаж, 2000 оны Сиднейн олимпод аваргалсан, чөлөөт бөхийн тамирчин юм.
Түүний ах Бувайсар Сайтиев нь мөн чөлөөт бөхийн тамирчин бөгөөд Атланта, Афин, Бээжингийн олимпод аваргалж байв.
Гадаад холбоос
Ангилал:Бөхийн олимпын аварга Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Тунгалагийн Мөнхтуяа
Тунгалагийн Мөнхтуяа (1988 онд Булган аймгийн Тэшиг суманд төрсөн) нь дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний хошой хүрэл медальт, олон улсын хэмжээний мастер цолтой, Монголын чөлөөт бөхийн тамирчин эмэгтэй юм.
Намтар
Мөнхтуяа 2007 онд Булган хотын Чин ван Ханддоржийн нэрэмжит "Эрдмийн өргөө" цогцолбор дунд сургууль, 2011 онд "Аварга" биеийн тамирын дээд сургуулийг төгссөн. 2008 оноос анх Эрдэнэт хотын "Хангарьд" клубт чөлөөт бөхөөр хичээллэж эхэлсэн бөгөөд өдгөө "Аварга" БТДС-д харьяалагддаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Монголын бөх Ангилал:Аварга дээд сургуулийн төгсөгч Ангилал:Тэшигийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Сүгжун ван
Сүгжун (солонгосоор 숙종, төрсөн нэр нь 이순 буюу И Сүнь; 1661–1720) — Чусонь улсын 19-р эзэн ван. Тэрээр эцэг Хёньжун вангийн өвийг залган 46 жил (1674–1720) хаанчлаад, хөвүүн Кёнжун ванд залгуулжээ. Түүний үед хөдөө аж ахуй хөгжсөн.
Ангилал:1661 онд төрсөн Ангилал:1720 онд өнгөрсөн Ангилал:Чусоний ван
Мартин Иранек
Мартин Иранек (Martin Jiránek, 1979 оны 5 сарын 25-нд Прагад төрсөн) нь Чехийн хөлбөмбөгч бөгөөд одоо Бирмингем Сити багт тоглодог.
Спартак Москва
Спартак Москва баг 2004 онд Режжинагаас Иранекийг авахаар болж, €4.7 сая еврогийн гэрээ байгуулжээ. Тэр Локомотив Москва багтай хийсэн тоглолтод анх тус багийн бүрэлдэхүүнд багтаж талбайд гарсан. Иранек Спартакийн бүрэлдэхүүнд 6 жил тоглохдоо үндсэн бүрэлдэхүүнд байнга багтдаг байлаа. Түүний Спартакт үзүүлсэн амжилтууд, ур чадвар нь томоохон багуудын сонирхлыг татаж, Ливерпүүл, Ювентус, Бавари Мюнхен, Тоттенхэм Хотспур багууд түүнийг багтаа элсүүлэхээр хөөцөлдөж байв. Иранек 2009–2010 оны улиралд багийнхаа ахлагчийн үүргийг гүйцэтгэжээ.
Бирмингем Сити
2010 оны 8 сарын 31-нд Иранек Английн Премьер лигийн Бирмингем Сити багтай нэг жилийн гэрээ байгуулсан. Лигийн цомын 3-р тойрогт МК Донс багтай хийсэн тоглолтын үндсэн бүрэлдэхүүнд багтаж, Бирмингем Сити баг дахь гараагаа эхэлсэн. Уг тоглолтод Бирмингем Сити өрсөлдөгчөө 3–1 харьцаагаар хожжээ.
Шигшээ баг
Иранек анх 2002 онд шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд багтаж Польшийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтод оролцсон. Тэрээр шигшээ багийнхаа хамтаар Евро 2004, 2006 оны ДАШТ-д оролцжээ. Гэмтлийн улмаас Евро 2008-д оролцож чадаагүй.
Айзея Томас
Айзея Лорд Томас III (Isiah Lord Thomas III, 1961 оны дөрөвдүгээр сарын 30-нд Иллиной мужийн Чикаго хотод төрсөн) — Америкийн нэрт сагсан бөмбөгчин, дасгалжуулагч юм.
Замнал
Айзея Лорд Томас эцэг эхээс есүүлээ өсч торнижээ. Дундаж нуруутай тэрээр холбон тоглогчийн байрлалд уйгагүй бэлтгэл хийсээр гарамгай тоглогч болж, 1981 оны драфтаар хоёр дахь сонголт болон Детройт Пистонс багт хуваарилагдан очиж байлаа. Анхны гэрээ дөрвөн жилийн 1.6 сая долларын цалинтай.
Тоглогчийн замналаа тус багтай холбосон Томас НБА-д хоёр удаа түрүүлсэн. Аваргын бөгжний төлөө ширүүн дайралт хийсэн Пистонсын амин зүрх-найруулан тоглогч Айзея Томас. Бостон болон Лейкерс багуудын удаан үргэлжилсэн ширүүн тэмцэл дундаас Пистонс торойв. Дэлгэрүүлбэл, дасгалжуулагч Чак Дэйлигийн удирдлагаар Лейкерс (1989), Портленд (1990) багуудтай шувтаргын тоглолтонд тунаж аварга болоход Томасын оролцоо үлэмж их байсан. Томасын хувьд 1989 онд улирлын турш 18.2 оноо, 8.3 дамжуулалт, 1.7 бөмбөг таслалт дунджилсан бол хасагдах шатанд 18.2 оноо, 8.3 дамжуулалт дунджилжээ. Харин 1990 онд 18.4 оноо, 9.4 дамжуулалт, 1.7 бөмбөг таслалт дунджилж, хасагдах шатны 20 тоглолтонд 20.5 оноо, 8.2 дамжуулалт, 2.2 бөмбөг таслалт тус тус дунджилж багаа аварга болгосон гавъяатан болжээ. Түүний 11 дугаарын өмсгөл өдгөө Пистонс багт дархлагдсан.
Айзейя Томас 1994 оны хавар зодог тайлжээ. Үүний дараа Индиана Пэйсерс (2000—2003), Нью-Йорк Никс (2006—2008) багуудыг дасгалжуулан хасагдах шатны тоглолтуудад оролцуулж байв.
НБА-д дамжуулалт, бөмбөг таслалтаараа тэргүүлдэг 15 тоглогчийн нэгд нийт үзүүлэлтээрээ Айзейя Томас багтсан байдаг.
Холбоос
Ангилал:1961 онд төрсөн Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Унгарын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг
Унгарын волейболын эрэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ баг нь Унгар улсыг төлөөлдөг баг юм. Унгарын Волейболын Холбоо удирдан зохицуулж, олон улсын тэмцээнүүдэд оролцуулдаг.
1947 онд Олон Улсын Волейболын Холбоонд элссэнээр тус холбооны тэмцээн уралдаанд оролцох болсон. Олимпийн наадамд 1 удаа 1964 онд оролцож, 6-р байр эзэлсэн. Дэлхийн цомд мөн 1 удаа 1965 онд оролцож, 7-р байр эзэлсэн. ДАШТ-д 8 удаа оролцож, 1952 онд 5-р байр эзэлж байсан нь хамгийн шилдэг амжилт нь юм. Европын АШТ-д 11 удаа оролцсон бөгөөд хамгийн сүүлд 2001 онд оролцсоноос хойш олон улсын томоохон тэмцээнд оролцох эрх авч чадахгүй байгаа.
Унгарын Ангилал:Унгарын волейбол волейбол
Балт зөгий
Балт зөгий нь цэцгийн шүүсээр бал боловсруулдаг нисдэг шавж юм.
Балт зөгийн амьдралын зохион байгуулалт
Хүн төрөлхтөн эрт цагаас зөгийг (балт зөгий) гэрийн амьтан болгож ашигласаар иржээ. Балт зөгий ургамлын тоос, лав, эрдэс давсыг нааж цавуудан үүр барьж өндөглөн ураг төрлөө дагаж олон зуугаар сүрэглэн, хэсэг бүлээр амьдардаг. Бүл бүхэн эрэгчин, эмэгчин, ажилчин гэсэн гурван янзын зөгийнөөс бүрдэх бөгөөд тус тусдаа ажил үүргийн нарийн хуваарьтай байна.
Нэг бүлд ганцхан байдаг (гэхдээ хөгшин залуу 2 хатанз байх нь бий) хатан зөгий (эх зөгий) нь бусдаас хэвлий арай бүдүүн гонзгор, далавч богинохон, хорт булчирхайгүй бөгөөд өндөглөх ашигтай хугацаа нь 2-3 жил, нийтдээ 3-5 жил насална. Хатанз үүрээс 3-4 км алсад гаран хэд хэдэн азарганз зөгийтэй эвсэлдэнэ. II сарын дунд үеэс эхлэн олон зуун өндөг гаргана. Энэ үед түүнийг 18-20 ажилчин зөгий байнга сүүнцрээр тэжээдэг байна. Өндөгнөөс авгалдай, хүүхэлдэйн үе шатыг дамжсаар 16 хоноод залуу эх, 21 хоноод ажилчин, 24 хоноод азарганз (эр зөгий) гарна.
Бэлгийн бойжилт дутуу хөгжилтэй, эр зөгийтэй эвсэлдэх, үр төл гаргах чадвараа алдсан байдаг залуу ажилчин зөгий 8-10 сар амьдрахдаа сархиаг барих, авгалдай хүүхэлдэй тэжээхийн зэрэгцээ үүрийн доторх агаарын чийг дулаан хүйтнийг тогтмол байлгах, лав ялгаруулах, цуглуулах, гаднаас авч ирсэн балыг эврээж өтгөрүүлэх, бүлээ хамгаалах зэрэг бүх ажлыг гүйцэтгэнэ. Ажилчин зөгий хорт булчирхайтай, хэвлийн эцэст хурц хатгууртай учир хүн амьтны арьс хөрсийг нэвт хатгах аюултай. Хатгахдаа хатгуураа алдах бөгөөд хатгуургүй болмогцоо зөгий үхдэг байна. Нас бие гүйцсэн ажилчин зөгий балт, тоост ургамлыг хайж олох, олсон цэцгээсээ амтат шүүс, тоос хураан авчрах зэрэг ажил хийнэ. Амтат шүүс ялгаруулах ажилд ид буюу 18-20 хоногтойдоо дайчлагдана.
Азарган зөгий (эр зөгий) нь бадируун бие, нийлмэл том нүд, бүдүүн толгойтой, хатгуур болон хорт булчирхайгүй, 2-3 сарын настай бөгөөд хатан зөгийд нэг л удаа удмаа үлдээдэг. Намартаа бүлийн тэжээл ховордож эхлэхэд түүнийг ажилчин зөгийнүүд үүрээсээ хөөн зайлуулна.
Балт зөгийн ашиг шим
Зөгий бол бал, лав, жилий, сүүнцэр, хор, тоосормог зэрэг хүний хоол хүнс, эмчилгээ сувилгаа, тэрчлэн үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, сансрын техникт ч ач холбогдолтой бүтээгдэхүүн өгдөг ашигтай шавж юм.
Зөгийн бал
Зөгийн бал олон жил чанараа алддаггүй, хөгцөрч мууддаггүй гайхалтай ариутгагч шинж чанартай. Баланд 18 хувийн ус, 80 хувийн чихэрлэгийн зүйл байдгаас гадна цардуул, уураг, A, B, C витамин, янз бүрийн хорт бичил махбодыг устгагч зэрэг нийтдээ 100 гаруй төрлийн бодис агуулагдсан байдаг байна. Тиймээс зөгийн балыг хүнс тэжээлээс гадна биеийн байдлыг сайжруулах, тайвшруулах болох ханиад, хүүхдийн амны гэмтэл, түлэнхий, элдэв шарх зэрэг өвчин анагаахад ашигладаг.
Ажилчин зөгийн лав
Үүр сархиагаа гаднын нөлөөнөөс хамгаалах, бэхжүүлэх зорилгоор зөвхөн ажилчин зөгий цагаан шаргал ялтаслаг лав ялгаруулдаг. 80 хувийн нүүрстөрөгч, 13 хувийн устөрөгч, 7 хувийн хүчилтөрөгчөөс тогтдог энэ лавыг радио техник, цахилгаан, хими, нисэх онгоц, усан онгоц, төмөрлөг, нэхмэл, мебелийн үйлдвэрт цахилгаан тусгаарлагч, ус үл нэвтрүүлэгч зэрэгт ашигладаг. Бас янз бүрийн эм болон гоо сайхан үнэртэн тос будаг үйлдвэрлэхэд хэрэглэнэ.
Ажилчин зөгийн тоосормог
Балт зөгий цэцгийн тоосыг цуглуулж хойд хөлийнхөө сагсанд хийн үүрэндээ авчирч, балтай хольж нухаш болгон хадгалдаг. Үүнийг тоосормог гэдэг. Түүнд хүний цусны даралтыг багасгаж ходоод гэдэсний ажиллагааг хэвийн болгож хоолонд дуршилтай, ажиллах хүч чадварыг дээшлүүлэх үйлчилгээтэй бодис бий.
Ажилчин зөгийн жилий
Зөгий нь ургамлаас тоос төдийгүй түүний гадуурх шил мэт гялгар тослог бодисыг цуглуулж авчраад, үүр сархиагийнхаа нүх сүвийг бөглөх чигжээс болгон ашигладаг. Угтаа жилий гэдэг бол харгай модноос гарах нэгэн зүйл давирхай, байдал цавуу мэт наалдамтгай, өнгө улбар шаравтар. Зөгийн тэрхүү хар ногоон, хүрэн, хардуу өнгийн наалданги давирхайлаг бодисыг жилий (зөгийн цавуу) гэдэг байна. Жилийд 50-55%, ургамлын давирхай 8-10%, эфирийн тос 30 орчим хувийн лав байхаас гадна төмөр, зэс, марганец, цайр мэтийн бичил махбод бий. Анагаах ухаанд ашиглаж байгаа зарим антибиотикоос хэд дахин илүү хүчтэй эмчилгээний чанартай фитонцид гэдэг бодисы, жилийгээс гарган авсан аж. Жилийг бас загатнуур, юлд, хөлдөнгө, бэртэнг эмчлэхэд хэрэглэдэг байна.
Ажилчин зөгийн сүүнцэр
Залуу зөгийн хоолойн булчирхай болон зажлуурын хэсгээс ялгаран гардаг цайвар шар өнгөтэй өтгөрсөн уураг маягийн зүйлийг сүүнцэр гэдэг. Түүгээр тэжээсэн хатанз 6 жил хүртэл насалж, өдөрт жингээсээ илүү (1000 гаруй тооны) өндөг гаргадаг байна. Уураг, өөх, амин хүчил, төрөл бүрийн аминдэм агуулсан байдаг учир мөн сүүнцрийг эмчилгээнд хэрэглэнэ.
Ажилчин зөгийн хор
Зөгий өөрсдийгөө болон үүрээ хамгаалахын тулд хавьтсан, ойртсон хүн амьтныг хатгаж хордуулна. Түүний хорд нуклеин, шоргоолжны, давсны хүчлээс гадна, магни, зэс мэтийн махбод, бодис агуулагдсан байдаг. Зөгийн хорыг ардын эмнэлэгт өргөн хэрэглэж байсан бөгөөд орчин үед уушгины багтраа, үе мөч, бамбай булчирхайн өвчин зэргийг эмчилнэ.
Зөгийн нисэх хурд
Зөгий 24-40км/ц хурдлан нисэхдээ далавчаа секундэд 200-250 удаа дэвдэг. Гэхдээ их өндөрт нисэхгүй. Амтат шүүс, цэцгийн тос цуглуулах үедээ 27.5 м/сек-ийн хурдтай ниснэ.
Зөгийн аж ахуй
Хэдийгээр XIII зууны үед Хархорины таван тансаг идээний модны нэг амнаас зөгийн бал бүхий ундаа гарч байсан гэх домог яриа Монголын зөгийчдийн дунд байдаг ч, одоогоор Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумд тэжээж байгаа зөгийнүүд нь, 1959 оноос Шаамарын жимс ногооны эрдэм шинжилгээний туршлагын төвд одоогийн Буриадаас анх 20 бүл, Кавказаас 30 хээлтэй зөгий авчирч нутагшуулснаар зөгийн аж ахуйн эх суурь тавигджээ. Социализмын үед хангай, говь, тал хээрийн 20 гаруй газар, 2000 гаруй бүл зөгийтэй болсон бөгөөд түүнээс жилдээ 400 гаруй бүл зөгий шинээр гаргаж, 10-18 тн бал хураан авч, үржүүлж байсан байна. удамшсан 1000 гаруй бүл ажээ.
Монгол орон балт ургамлаар баялаг—5-7 сая бүл зөгий үржүүлэх бэлчээрийн нөөцтэй, түүнээс зөвхөн ойт хээрийн бүсэд 43 овгийн 230 гаруй зүйлийн амтат, шүүст, тоост ургамал ургадаг байна.
Зөгий тэжээх
Зөгийг жилийн дөрвөн улиралд тэжээл, усалгааг тохируулан арчлан малладаг. Хавартаа голын хөндийн бургас, яргуй, өрөл, монс, үхрийн нүд, улаалзгана зэрэг ургамалтай газраар, зундаа шимтэглээ, маалинга, хүцэнгэ, хошоонгор, гүзээлзгэнэ, төмөрдээ, гүүн хөх, туйпланцар зэрэг балт ургамал элбэгтэй нуга хөндий, ойн цоорхой газраар, намартаа үлд өвс, башир, бэр цэцэг зэрэг ургамалтай хээр талд оторлох нь тохиромжтой байдаг. Зөгийг 80-85 хувийн харьцангуй чийгтэй 0-4 градус дулаан газар X сарын дунд үеэс XI сарын 10-ны дотор арчлан өвөлжүүлээд дараа жилийн III сарын 20-ноос IV сарын 15-ны орчмоор гаргана.
Ангилал:Шавж
Альбин Экдаль
Альбин Экдаль (Albin Ekdal; 1989 оны долоодугаар сарын 28-нд Бромма хотод төрсөн) — Шведийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Кальяри» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Экдаль 2011 оны наймдугаар сарын 20-нд «Кальяри» багтай нэгдсэн.
Шигшээ
Шведийн шигшээд анх 2011 оны наймдугаар сарын 10-нд Украйны эсрэг гараалсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Шведийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Броммапойкарна багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Сиена багийн тоглогч Ангилал:Болонья багийн тоглогч Ангилал:Кальяри багийн тоглогч Ангилал:Шведүүд Ангилал:1989 онд төрсөн
Ядамын Должинжав
Ядамын Должинжав (1937-1988) нь Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул сумын уугуул, Төв аймгийн Батсүмбэрийн сангийн аж ахуйн ногоочин байхдаа 1971 оны 7 сарын 2-ны өдрийн 133 тоот зарлигаар Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн эмэгтэй юм.
Төв аймгийн Батсүмбэрийн сангийн аж ахуйд 1953 оноос малчин, дараа жилээс нь ногоочноор ажиллаж 1987 онд насны тэтгэвэрт гарчээ. Өөрийн багш ногоочин Д.Долгорын арга туршлагыг баяжуулан хэрэглэж, багшийгаа залгамжилсан энэ ногоочин хүнсний ногооны га тутмаас авах нормыг 2-3 дахин давуулж, 48-75 тонн ургац хурааж хөдөлмөрийн бахдам амжилтын эзэн болсон байна.
Гавьяа шагнал
Ардын Их Хурлын депутатаар хоёр удаа сонгогдож, МАХН-ын их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож байжээ. зэргээр шагнагджээ. 1975 онд "Шугуйн шивээн" найруулал бичигдсэн байна.
Гэр бүл
Я.Должинжав нь хөдөлмөрийн баатар Ж.Пүрвээгийн гэр бүлийн хүн юм. Түүний тухай олон нийтлэл байдгын нэг нь "Шугуйн шивнээн" /https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:%D0%A8%D1%83%D0%B3%D1%83%D0%B9%D0%BD_%D1%88%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D0%BD.pdf / найруулал юм.
Ангилал:1937 онд төрсөн Ангилал:Монголын тариачин Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:1988 онд өнгөрсөн
Эгейн тэнгис
300px|right|Эгейн тэнгис Эгейн тэнгис (Aegean Sea,, Ege Denizi) нь Газар дундын тэнгисийн зүүн хэсэгт, баруун талаараа Грекийн хойг, зүүн талаараа Анатолийн хойгоор хашигдан орших тэнгис юм.
Газарзүй
Зүүн хойд талаараа Дарданеллын хоолойгоор дамжин Мраморын тэнгис, цаашилбал Босфорын хоолойгоор дамжин Хар тэнгистэй холбогдоно. Тус тэнгисийн өмнөд хэсгийг Критийн тэнгис гэж нэрлэдэг. Эгейн тэнгист том жижиг 2,500 орчим арал байдаг, олон аралт тэнгис болно. Тэдгээр арлын ихэнх нь Грект харьяалагддаг бөгөөд Бозцаада арал, Гөкчеада арал нь Туркийн эзэмшлийнх юм.
Себастьян Лангкамп
Себастьян Лангкамп (Sebastian Langkamp; 1988 оны нэгдүгээр сарын 15, Шпайер) — Германы хөлбөмбөгчин, «Херта» багийн хамгаалагч. Ах — Матиас Лангкамп хөлбөмбөгчин.
Эгейн тэнгис
Газарзүй
Эгейн тэнгисийн арлуудыг 7 бүлэгт хувааж үздэг.
Себастьян Лангкамп
Мэргэжлийн анхны гараагаа Бундеслигт «Штутгартийн» эсрэг «Карлсруэгийн» өмнөөс 2009 оны гуравдугаар сарын 1-нд хийжээ. 2013/2014 оны Бундеслигт тоглохоор «Хертад» элссэн.
Эгейн тэнгис
Түүх
Эгейн соёл иргэншил чухамхүү энд хөгжин цэцэглэж байв. Эрт цагт Крит аралд Минойн соёл иргэншил, Пелопонесын хойгт Микений соёл иргэншил үүсчээ. Цаашилбал Афин, Спарта зэрэг өндөр соёл иргэншил бүхий олон хот-улсуудаас бүрдэх Эртний Грекийн соёл иргэншил Эгейн тэнгисээр тэтгэгдэн хөгжиж байв. Мөн Перс, Ромын эзэнт гүрэн, Зүүн Ромын эзэнт гүрэн, Венец, Османы эзэнт гүрэн нь Эгейн тэнгисийн орчимд төрт улсаа төвхнүүлж байлаа. Дундад зуунаас хойш ч тус бүс нутаг нь Европ, Азийг холбосон гүүр болж байсан юм.
Себастьян Лангкамп
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Карлсруэ багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:Херта багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Эгейн тэнгис
Аж үйлдвэр
Галт уулын арал олонтой тул гантиг болон төмөр элбэгтэй. Крит зэрэг томоохон арлууд нь үржил шимт хөрстэй тул газар тариалан эрхлэхэд тохиромжтой ч ихэнх арал нь газар тариаланд тохиромжгүй. Гэвч Газар дундын тэнгисийн уур амьсгал нь нар ээсэн зуны өдрүүд олонтой учраас жуулчдыг ихээр татдаг байна.
Ангилал:Грекийн тэнгисийн бүс нутаг Ангилал:Газар дундын тэнгисийн тэнгис Ангилал:Туркийн ус зүй
Сидней
Сидней (Sydney) нь Австралийн 2020 оны хүн амын тооллогоор хамгийн их буюу 5.367.206 хүн амтай хот юм. Шинэ Өмнөд Вэльс мужийн нийслэл бөгөөд Британийн Австрали дахь хамгийн анхны колони юм. Тус хотыг 1788 онд Британиас ирсэн Анхны усан флотын удирдагч Артур Филлип Сиднейн буланд байгуулжээ. Сиднейгээс ирсэн хүнийг Sydneysider гэдэг.
Сидней нь Австралийн зүүн өмнөд эрэг дээр оршдог. Сидней хот Жэксон боомтыг хүрээлж байгуулагдсан тул "Боомтын хот" (англи. The Harbour City) гэсэн хочтой болжээ. Сиднейн дуурийн театр, Боомтын гүүр (Harbour Bridge), далайн эргүүдээрээ алдартай. Хотын нутаг дэвсгэрийн эргэн тойронд үндэсний паркууд байдаг ба олон булан тохой, гол мөрнүүдтэй. Лоубороугийн их сургуулийн 1999 оны "дэлхийн хот"-уудын жагсаалтад бүртгэгджээ. Сидней нь 1938 оны Британий эзэнт гүрний наадам, 2000 оны зуны олимп, 2003 оны Рагбигийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн зэрэг олон спорт, улс төр, соёл урлагийн наадам, тэмцээн, арга хэмжээг зохион байгуулсан байна. 2007 оны есдүгээр сард Ази Номхон Далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын 21 гишүүн орны төрийн тэргүүдийг хүлээн авч, 2008 оны долдугаар сард Дэлхийн залуучуудын өдрийг зохион байгуулжээ.
Австралид ирж буй цагаачдын олонхи нь Сиднейг зорьдог учир олон үндэстнээс бүрдсэн хот болжээ. Мерсерийн судалгаагаар Сидней нь амьжиргааны өртгөөр Австралид нэгт, дэлхийд 21-т жагсдаг ажээ.
Уур амьсгал
Сидней хот өнөөгийн байдлаар 38 тойрогтой.
Тээвэр
Сидней хотын иргэд автомашин өргөнөөр хэргэлдэг учраас автозамын сүлжээ ихэд хөгжсөн. Хотод хурдны замын сүлжээ (motorway), түүний зарим нь төлбөртэй зорчих зам (tollway), зарим нь үнэгүй зорчих зам (freeway) байдаг. Томоохон автозамууд 10 хэсгээс бүрддэг (Metroads), түүний дотор 110 километр тойрог замын сүлжээ (Sydney Orbital Network) байдаг.
Сидней хотод нийтийн тээвэр маш сайн хөгжсөн байдаг- шугамын автобус, такси болон галт тэрэг. Сидней хотоос Парраматта голоор зорчигчдын усан тээвэрийн шугам ажилдаг.
2012 оны 1-р сараас шугамын автобусаар хотын төв хэсэгт нэг удаа зорчиход (Multi-1 бүс) : том хүн AUD 3,5 (6,1 — «ирж\очих»), хүүхэд 1,7 и 3,0 үнэтэй ажээ. Энэ төвийн бүсэд 7 хоногийн бүх тээврийн (автобус, галт тэрэг, усан онгоц) хэрэгсэлийн олон удаа зорчих үнэ том хүн-AUD 43, хүүхэд-21,5 байдаг байна.
Метро
2019 оны 5-р сарын 26-нд Сидней хотод Австрали дахь анхны нэг шугамтай 36 км урт, 13 өртөөтэй метро нээгдсэн байна. Энэ шугам нь Роуз-Хилл, Чатсвуд хэмээх хотын захын хоёр дүүргүүдийг хотын төвөөр дайрч холбодог байна.
Эшлэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Шинэ Өмнөд Вэльсийн суурин Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот Ангилал:1788 онд байгуулагдсан
Жулио Сезар Соарес Эспиндола
Жулио Сезар Соарес Эспиндола (Júlio César Soares Espíndola, 1979 оны есдүгээр сарын 3-нд Дуки ди Кашиас хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Бенфика» багт хаалгачаар тоглодог.
Замналын товчоон
Төрсөн Рио де Жанейро мужийнхаа Фламенгод сайтар бэлтгэгджээ. Фламенго 2005 оны долоодугаар сард 2.45 сая еврогоор италийн Интер Миланы хүсэлтээр Жулиог шилжүүлсэн юм. Ирсэн даруйдаа италийн Кьевод зээлэгдсэн ч тоглолтонд оролцоогүй байдаг. Интерт эгээд үндсэн хаалгачаар үнэхээр гялалзсан билээ.
2012 оны наймдугаар сарын 29-нд Премьер лигийн Куинз Парк Рейнжерстэй дөрвөн жилээр гэрээлэв. 2013 онд II лигт улирсан КПР-ээс 2014 оны хоёрдугаар сарын 7-нд Канадын Торонтод зээлээр шилжсэн.
Шигшээ
Жулио 2004 оны долоодугаар сарын 8-нд Бразилын шигшээд анх гараалсан.
Нутагтаа зохиогдсон ДАШТ-д Германы шигшээд түүхэн ялагдал (1:7) хүлээхэд тэр хаалгаа манаж байлаа. Улмаар ДАШТ дуусгаад шигшээгээс зодог тайлсан.
Холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Торонто багийн тоглогч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Кьево багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Фламенго багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Цагаан ахууна
Гадаад төрх
Зуны улиралд эрэгчин нь бидэртэй бор, хүзүү, цээжрүү улаавтар туяатай байх ба сүүл нь хар, далавч нь цагаан байна. Өвөл болоход эр, эм хоёул сүүлнээс бусад бүх хэсэг нь цагаан өд сөдөөр солигддог. Цэвдгийн ахуунаас ялгаатай нь биеэр арай том ба нам дор газар амьдардаг.
Нийт 10-20 дэд зүйл байдгаас :
Цахим холбоос
Ангилал:Гургуулынхан
Махмуд Ялавич
Махмуд Ялавич (ялавич(түрэг үг)-элчин сайд) нь Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн, хорезм гаралтай хүн юм.
1218 онд Хорезмын шах Муххамедад илгээсэн Чингис хааны элч нарын бүрэлдэхүүнд орж байв. Дундад Азийг байлдан дагуулсны дараа Өгэдэй хаан түүнийг Мавренахраын амбанаар томилжээ. 1239-1240 оны орчимд Цагадай өөрийн дураар Махмудыг албанаас огцруулсан бөгөөд хожим өөрийн энэ үйлдлийг ёс бус байсан гэдгийг дүүгийнхээ өмнө хүлээсэн байна. Хятадын хилээс Бухар хүртэл бүх мужууд Махмуд Ялавичийн хүү Масуд бэхэд  шилжсэн байна. 1241 оны сүүлэр Өгэдэй хаан нас барж, бэлэвсэн хатан Дөргэнэ засаг барьж эхэлжээ. Тэрбээр Өгэдэйн зөвлөх байсан Елюй-Чуцай, Чинхай, Махмуд Ялавич нарыг огцруулж цөлсөн ба Махмуд Ялавич, Чинхай нар Өгэдэй хааны 3-р хүү болох Хүдэнгийнд хоргодож байжээ. 1246 онд Орхон голын эрэг Хархорины ойролцоо болсон их хуралдайгаар Гүюг их хаанд өргөмжлөгджээ. Тэрбээр хаан болоод эхний ээлжинд Махмуд Ялавич, Чинхай нарыг чөлөөлж, Махмуд Ялавичийг Бээжингийн амбанаар томилсон байдаг.
Мөнх хааны хаанчлалын үе
Баялгаа баталгаажуулахын тулд байлдан дагуулалтыг үргэлжлүүлэх хэрэгтэй байсан Мөнх хаан бүх хүрээнд эцсийн бөгөөд эхний тооллого хийсэн. Эзэнт гүрний эд баялаг, байлдааны ур чадвартай хүмүүсийг дайчилж, энэ тооллогоор газар нутаг, амьтан, түүхий эд /төмөр, давс/ зэргийг тогтоож загварчилсан. 1252 онд Хятадад Бүжир, Махмуд Ялавичийн ажилчид, Мөнхийн хэсгийнхний удирдлага дор тооллого эхлүүлсэн байна.
Дутуу үлдсэн хүн амыг илрүүлэх, бууж өгсөн газар нутгийн шинэ оршин суугчдыг бүртгэхээр 1255, 1257 болон 1258 онуудад дахин тооллогыг явуулсан бөгөөд Азийн баруун хэсгийг Аргун Ахагаар удирдуулан тоолуулжээ. Хаадын гол төлөөлөгчидтэй ойр дотно хэлхээ холбоо тогтоохын тулд тэр Афганистан, Иран, Ирак, Кавказ зэрэг нутгуудыг 1253-1258 онуудад ажиглаж нягталж үзэв. Алтан орд анх 1254 онд эмх замбараатай болж төвхнөв. Бодит тооллого хойд Кавказад 1254 онд, мөн Новогородод дээд цэгтээ хүрч дууссан. 1259 онд Оросын ноёрхол дээд цэгтээ хүрсэн. Ард түмний татвар төлөх үүргийг тус тусад нь тогтоох болсон бөгөөд үүнийг 1230-аад оны үеэр Туркестанд Махмуд Ялавич анхлан нэвтрүүлжээ. Түүний санаачлага дор татварыг 3 үндсэн төрөл болгон ангилж байсан.
Энэ татвараа хотын зах зээлд болон олон тооны харилцагчидтай буудлуудад бэлнээр цуглуулж төвлөрүүлдэг байжээ.
Ангилал:Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн Ангилал:Чингис хааны албат Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн Ангилал:1254 онд өнгөрсөн
Хятадын түүх
Хятадын бичгийн түүх Шань улсын үеэс эхэлдэг бөгөөд аман домог нь “гурван хаан таван эзэн” үеэс улбаатай.
Хуучин чулуун зэвсгийн үе
Чулуун зэвсгийн үеийн Хятадын бүс нутагт 1 сая гаруй жилийн тэртээгээс Хомо Еректус амьдрач байжээ. Хэбэй мужын нутагт байх Сяочаньлян агуйгаас 1.35 сая жилийн тэртээх чулуун зэвсгийг олсон нь анх энэ нутагт хүн байсныг гэрчилдэг. Мөн Сихоуду, Ланьтянь, Юаньмоу зэрэг агуйгаас чулуун зэвсэг болон Хомо Еректусын араг ясыг олжээ.
Шинэ чулуун зэвсгийн үе
Шинэ чулуун зэвсгийн үе нь 10,000 жилийн тэртээгээс эхэлсэн. Радио-карбоны аргаар Эртний Хятадад 7000 жилийн өмнөөс соёл иргэншил үүсч эхэлсэн. Жяхугийн соёл (7000 - 5800), Пелиганы соёл (МЭӨ 5500 - МЭӨ 4900), Яншаогын соёл (5000-3000), Луншангийн соёл (3000 - 2000) зэргийг дурдаж болно. Эдгээр соёлууд үүсснээр Хятадын нутагт анхны төрт улсууд үүсэх нөхцөл бүрдсэн.
Эртний үе
Эртний хятад гэж хятадын түүхийн нэн эртний болон эртний үеийг хамрах МЭӨ 2100 оноос У-Хугийн үе буюу МЭ 450 он хүртэлх түүхийн үеийг авч үздэг байна.