cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баянгол
Хүн ам
Дүүргийн нийт өрхийн 76.2 хувь буюу 37873 өрх орон сууцны хороололд, 23.8 хувь буюу 11810 өрх гэр хороололд амьдарч байна. Гэр хороололд амьдардаг нийт өрхийн 50.4 хувь буюу 5951 нь монгол гэрт амьдарч байна.
Баянгол дүүрэгт улс, орон нутгийн чанартай 30 орчим эрүүл мэндийн байгууллагад нийт 3300 гаруй их эмч, эмнэлгийн дунд мэргэжилтэн ажиллаж байна.
Мөн Ерөнхий боловсролын 42 сургуульд 30502 хүүхэд сурдаг ажээ.Үүнээс 16 нь төрийн өмчийн, 25 нь хувийн хэвшлийн сургууль байна. Мөн 58 цэцэрлэгт 12704 хүүхэд сурдаг. Үүнээс 28 нь хувийн хэвшлийн, 30 нь төрийн өмчийн цэцэрлэг байна.
Тус дүүрэгт худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний 12000 гаруй аж ахуйн нэгж байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байна. Мөн радио телевиз, хэвлэл мэдээллийн томоохон газрууд бий.
Ажилгүйдэл, ядуурал
2018 оны байдлаар дүүрэгт бүртгэлтэй ажилгүй 666 иргэн байгаа ба тэдний 56,4 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлж байна.
Эшлэл
Ангилал:Улаанбаатарын дүүрэг
Ном зүй
Ном зүй (Библиография. Bibliography). Герегийн bibliography – “ном бүртгэх, бичих” гэсэн утгатай үгнээс гаралтай нэр томъёо болно.
Хэрэглээ
Ном зүйг хэрэглээнд үндсэн гурван утгаар хэрэглэдэг.
1. Ном зүй хэмээх нэр томъёог ном хэвлэл ийн бүтээгдэхүүнийг бүртгэх, ангилах, олон түмэнд сурталчлах, мэдээлэл өгөх зэргээр судалдаг шинжлэх ухаан, дадлага үйл ажиллагаа, мэдлэгийн салбар гэж ойлгож болно. Оросын “Утга зохиолын нэвтэрхий толь бичиг”-т ном зүйг “уран зохиолын тухай мэдээлэх, утга зохиолын судлалын асуудлаар гарсан шилдэг бүтээлийг сурталчлах, утга зохиолын түүхч, судлагчдад туслах үндсэн зорилготой шинжлэх ухаан, дадлагын үйл ажиллагааны салбар мөн” (186.52) гэж тодорхойлжээ. Ном зүй шинжлэх ухаан, урлаг, утга зохиолын зэрэг мэдлэгийн олон салбараар гарсан ном, бүтээлүүдийг бүрдүүлэх замаар судалгааны томоохон эх сурвалж, мэдээллийн санг бий болгох, ном зохиолыг сурталчлах, олон түмэнд танин мэдүүлэх, шаардлагатай мэдээлэл олж авахад туслах, соёлын үнэт зүйлийг бүтээх зорилготой юм. Манайд зохиол, бүтээлийн ном зүйг хийх талаар тодорхой туршлага бий болж, цөөнгүй бүтээл гарчээ. Жишээ нь: М.Баянзулын “Монголын уран зохиолын ном зүйн тойм” (7 боть), Х.Сампилдэндэв, Д.Өлзийбаяр нарын “Монгол аман зохиол, уран зохиол судлалын ном зүй” (1 боть), Л.Норовсүрэн, Г.Өнөрбаяр нарын “Монголын сэтгүүл зүйн судалгааны бүтээлүүдийн ном зүйн лавламж” (1 боть) зэрэг бүтээлийг нэрлэж болно.
2. Сэтгүүл зүйд ном зүйг хэвлэлийн шинэ бүтээгдэхүүнийг уншигчдад танилцуулах, сурталчлах, шуурхай мэдээлэх зорилго бүхий мэдээллийн бичлэгийн төрлийн өвөрмөц зүйл гэж үздэг. Одоо манай сонин, сэтгүүлийн “Шинэ ном”, “Шинэ бүтээл” буланд шинэ ном, шинэ тогтмол хэвлэлийн талаар байнга мэдээлж, танилцуулж байгаа нь ном зүй юм. Тогтмол хэвлэлийн ном зүйг ном зүйн мэдээ, ном зүйн тэмдэглэл гэсэн хоёр хэлбэрт хувааж болно. Шинэ ном, сэтгүүлийн агуулгын талаар товч мэдээлдэг ном зүйн шуурхай хэлбэрийг ном зүйн мэдээ гэнэ. Нэг бүтээлийн агуулгыг нэлээд дэлгэрэнгүй тайлбарлаж, түүнд уншигчийн анхаарлыг хандуулдаг зорилго бүхий ном зүйн хэлбэрийг ном зүйн тэмдэглэл гэж нэрлэнэ. Энэ нь хэмжээний хувьд том, нэлээд гүнзгий ойлголт өгсөн, логик дараалал, танин мэдэхүйн ач холбогдол сайтай байдгаараа ном зүйн мэдээнээс ялгаатай юм. Ийм ном зүйн тэмдэглэл “Өдрийн сонин”-д тогтмол гардаг.
3. Зарим судалгаа шинжилгээний томоохон бүтээлд ашигласан бүтээлийн жагсаалтыг ном зүй гэж нэрлэдэг тохиолдол бий. Энэ бол судалж, уншиж үзсэн бүтээлүүдийг бүртгэж, тодорхой дараалалд оруулан уншигчдад танилцуулж буй хэрэг юм. Төвд хэлнээс гаралтай tho yig хэмээх нэр томъёог ном зүйтэй адил утгатай гэж үздэг. Тиймээс ашигласан бүтээлийн товъёог ном зүй гэж ойлгож болно. Жишээ нь: Доктор Д.Галбаатарын “Уран зохиолын онолын ойлголт, нэр томъёоны тайлбар толь” (Токио, 2002) бүтээлийн ном зүй нь хоёр хэсгээс бүрдсэн бөгөөд нийт 555 бүтээлийн нэрийг багтаажээ.
Ангилал:Хэвлэл мэдээллийн судалгаа ! Ангилал:Салбар хоорондын шинжлэх ухаан Ангилал:Дээд боловсролын хичээл
Виртуал бодит байдал
Виртуал бодит байдал (virtual reality буюу VR, Вий-Аар) гэдэг нь програм хангамжийн тусламжтай бүтээгдсэн, хэрэглэгчдэд бодитой мэт харагдах хиймэл бодит орчин юм. Энэ нь хүний харах, сонсох, үнэрлэх, амтлах, хүрэх гэсэн таван мэдрэхүйг хийсвэр байдлаар бодит мэт мэдрүүлэхийг хэлнэ. Virtual Reality-ийн тусламжтайгаар зугаацах, аялах, хөгжих, суралцах мөн өөрийн хүссэн дүрдээ хувирах, хүссэн орон зайдаа шилжих гэх мэтчилэн хязгааргүй боломжийг олж авна.
Баяжуулсан бодит байдал (AR) гэж вирутал бодит байдлыг бодит орчинтой хослуулсан хувилбарыг хэлнэ.
Түүх
Virtual Reality-ийн түүх нь 19-р зууны үеэс эхлэлтэй бөгөөд үүнийг бидний мэддэг дэлгэмэл зураг гэж нэрлэдэг. Эдгээр зураг нь үзэгчийн харах талбарыг бүхэлд нь дүүргэснээр тэдэнд түүхэн үйл явдал эсвэл аливаа үзэгдлийг илүү бодитоор мэдрүүлэх зорилготой.
1838 онд Чарльз Вийтстоуны судалгаагаар хүний нүд харж байгаа объектийг хоёр өөр хэмжээстэйгээр хардаг бөгөөд үүнийг тархи боловсруулж нэг объект болгодог болохыг нээжээ. Түүний бүтээсэн стереоскопоор дамжуулан хоёр талт стерео зураг буюу энгийн зургийг харахад хүн гүн гүнзгий сэтгэгдэл болоод зургандаа автагдах мэдрэмжийг төрүүлдэг байсан байна.
1939 онд дараагийн дэвшилтэт технологи болох мастер төсөөллийг Виллиам Грубер бүтээсэн бөгөөд уг шилээ виртуал аялал гэж тодотгожээ. Тухайн стереоскопийн загварын зарчим нь өнөөдөр Google Cardboard болон бусад хямд өртөгтэй виртуал реалити шилнүүдэд ашиглагдсаар байна. Цаг хугацаа өнгөрөх тусам хүн төрөлхтөн илүү сайхан мэдрэмжийн төлөөх арга замыг эрэлхийлсээр ирсэн. XX зууны комьпютерийн технологийн хөгжлийн үеэс жинхэнэ нээлтүүд бий болж эхэлсэн. 1929 онд Эдвард Линкийн бүтээсэн Link Trainer гэх, бүхэлдээ электрон механик хийцтэй худалдааны зориулалтаар гаргасан хамгийн анхны нислэгийн дадлагажуурын жишээ энэ юм. Нисгэгчдийг сургаж аюулгүй байдыг илүү сайн хангах зорилгоор Америкийн Нэгдсэн Улсын цэргийн алба түүнээс 3,500 доллараар зургаан ширхгийг худалдан авч байжээ. Энэ нь одоогийнхоор 50,000 ам доллартай тэнцэнэ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед арван мянга гаруй Link Trainer-ийг ашиглан нийт 500,000 гаруй нисгэгчид анхан шатны сургалт хийж, ур чадварыг нь сайжруулах зорилготой ашиглаж байжээ.
1930-аад онд шинжлэх ухааны уран зөгнөлт зохиолч Стэнли Г. Вайнбаум Pygmalion’s Spectacles гэх номондоо виртуал реалити ертөнцийн талаар тусгасан байдаг.
1950-иад оны дунд үед кино зураглаач Мортон Хайлиг видео тоглоомын загвар бүхий сенорамаг зөвхөн хараа болон сонсголд биш, хүний бүх мэдрэлд хүрэх орчин бүхий кабинет болгон боловсруулжээ.
1960 онд Мортон Хайлигийн дараагийн бүтээл болох, хамгийн анхны толгойндоо зүүдэг дэлгэцтэй шил нь виртуал реалити дэлгэцтэй шилний хамгийн эхний жишээ болон гарчээ. Гэвч энэ нь хэрэглэгч толгойгоо хөдөлгөхөд дэлгэцтэй шил хариу үйлдэл үзүүлдэггүй байсан сул талтай байжээ.
1961 онд одоогийн виртуал шилний бүтэцийг гаргаж ирсэн. Түүнийгээ Headsight гэж нэрлэсэн бөгөөд тухайн үедээ худалдааны зориулалтаар биш, цэргийн аюултай нөхцөл байдлыг бодитоор алсаас үзэх боломжийг хангах зорилгоор бүтээсэн. Толгойн хөдөлгөөн алсын камерыг хөдөлгөж, хэрэглэгчид хүрээлэн буй орчныг харах боломжийг олгодог байв.
1978 онд Энди Липпман болон түүний MIT багийнхан машины дээвэр дээр суурилсан камераар виртуал реалити газрын зургийг бүтээж байсан бөгөөд энэ нь одоогийн Google street view төсөл юм.
1987 онд харааны програмчлалын лабораторийг үүсгэн байгуулагч Жарон Ланьер нь виртуал реалити гэх нэршлийг бий болгожээ.
1991 онд Virtuality групп Virtuality төхөөрөмжөө танилцууллаа. Тоглогчид виртуал реалити шилийг зүүгээд тоглоомын машинаар бараг л бодит цагаар буюу секундыг мянга хуваасны тавьтай тэнцэх хэмжээний хугацааны хоцрогдолтойгоор тоглоно. Мөн сүлжээгээр холбогдон тоглох боломжтой байсан.
1992 онд The Lawnmower Man хэмээх кино нээлтээ хийлээ. Уг киноны агууламж нь сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй өвчтөнд тариа тарьж, виртуал реалити төхөөрөмжөөр аялуулан түүнийг эмчилж байгаа тухай гардаг.
1993 оны SEGA компани нь Sega VR шилийг гаргасан. Sega VR дээр дөрөвхөн тоглоом гарснаар Sega VR уналтад орсон.
1995 онд Nintendo Virtual Boy хэмээх хамгийн анхны зөөврийн гурван хэмжээст тоглоомын консолыг гаргажээ. Энэ нь эхлээд Япон болон Хойд Америкт гарсан боловч төд удалгүй дампуурсан. Шалтгаан нь тоглоом хөгжүүлэгчийн дэмжлэг дутагдсан гэх.
Үүнээс хойш виртуал реалити хэсэгтээ яригдахаа больсон байтал 2012 оноос Oculus VR компани хөгжүүлэгчдэд зориулсан хувилбараа гаргаж 2016 онд Лас-Вегаст болсон дэлхийн хамгийн том технологийн үзэсгэлэн болох CES дээр хэрэглэгчдэд зориулсан албан ёсны бүтээгдэхүүнээ дэлгэж, 600 ам доллараар үнэлсэн.
2014 онд Facebook компани Oculus VR-ыг 2 тэрбум ам. доллараар худалдаж авсан. 2014 онд Google I/O Developer Conference дээрээ хэрэглэгч өөрөө хийж болохуйц, ухаалаг гар утсанд зориулагдсан Google Cardboard-ыг танилцуулснаар виртуал реалитийн зах зээл дэлхий даяар сэргэсэн юм.
2015 онд Google-ийн Youtube програм дээр, мөн Facebook дээр 360 видео форматууд нэмэгджэ, виртуал реалитийн хувьд үсрэнгүй хөгжлийн жил байлаа.
Давуу тал
Ангилал:Виртуал бодит байдал
Ангилал:Шинээр хөгжиж буй технологи
Алис Кочмэн
Алис Мэри Кочмэн (Alice Marie Coachman, 1923 оны 11 сарын 9-нд Жоржиа муж улсын Олбанид төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч юм. Өндрийн харайлтын төрлөөр өрсөлддөг байсан тэрбээр Олимпын алтан медаль хүртсэн, анхны хар арьст эмэгтэй тамирчин болно.
Кочмэн АНУ-ын Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны АШТ-д 1939 - 1948 онуудад тасархай түрүүлж байсан боловч Дэлхийн хоёрдугаар дайны улмаас 1940, 1944 оны зуны олимпийн наадам цуцлагдсан тул олимпын наадамд оролцох боломж 1948 онд л тохиожээ.
1948 оны Лондоны олимпын өндрийн харайлтын шигшээд Кочмэн 1.68 м өндрийг эхний оролдлогоороо давсан. Түүний хамгийн ойрын өрсөлдөгч, Их Британийн Дороти Тайлер Кочмэнтэй ижил өндрийг хоёр дахь оролдлогоороо л давж чадсан байна. Ийнхүү олимпын аварга болсон Кочмэн нь тус олимпоос АНУ-ын багийн эмэгтэй тамирчдын авсан цорын ганц алтан медалийн эзэн болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Өндрийн харайлтын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын өндрийн харайгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1948 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Жоржиагийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1923 онд төрсөн Ангилал:2014 онд өнгөрсөн
Гандан норовлин хийд
thumb|Гандан норовлин хийд Гандан норовлин хийд ШБ (шашны байгууллага) нь Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын төвд байрлах буддын шашны гэлүгва ёсны хийд юм.
Нэр
Гандан норовлин гэдэг нь төгс баясгалант эрдэнэ хийд гэсэн утгатай. Олны дунд Илдэн бэйлийн хүрээ гэж нэршсэн ба Сайн ноён хан аймгийн Илдэн бэйлийн хошууны гол хийд юм. Тус хийд нь / 1995-2011/ оныг хүртэл Гандан пэлжээлин нэрээр үйл ажиллагаагаа явуулж байгаад 2011 оны 9 сард Илдэн бэйлийн хошууны гол хийдийн нэр болох Гандан норовлин хийд нэрийг авч өөрчлөгджээ.
Илдэн бэйлийн хошууны уг гарвал
Их монгол улсын эзэн богд Чингэс хааны  19-р үеийн ач Цогт хун тайжын IV-р хүү Заан хун тайжын ахмад хүү Сутай Илдэн нь Сайн ноён хан аймгийн Илдэн бэйлийн хошууны анхны засаг байгуулсан ноён юм. \1688\
Дацан
Илдэн бэйлийн хүрээний хамба Агваандамба ламтан  “ Жамьяан шадүв” игчаат Цаннид чойрын дацанг   үүсгэн байгуулсан бөгөөд улмаар Жүд, Манба, Ламрим, ,Зурхайн  дацан зэрэг олон дацанг   үүсгэжээ. Эдгээр  дацан сургуульд 1000  гаруй лам хуврага шавилан сууж  хурал ном хурахаас гадна гvн ухаан болон урлахуй, анагаах, учир шалтгаан, дууны зэрэг буддын шашны их бага 10 ухааныг судалж,  ном бvтээл туурвиж байсан байдаг. Цаннид чойрын дацанд суралцсан лам нар гавжын дамжаа барьж байжээ.
Хийдүүд
Хошууны албан бичгүүдэд дурсанаас үзэхэд Илдэн бээлийн хошуунд Ханги уулын зүүн этгээдэд байгуулсан “Гандан норовлин “  гэх гол хүрээнээс гадна байж тус бүрт нь цөөн лам нар сууж хурал ном хурдаг байжээ. Эдгээр хийдүүд нь Гандан норовлин хийдийн салбар байдлаар хоорондоо өртөө"30-35км " орчим зайтай байрлаж хурал номын ажлаа явуулж байсан байна.
Дуган сүм
20-р зууны эхэнд Илдэн бээлийн хүрээ нь “ Рэвү гэжээ Гандан норовлин “ нэртэй гол хийд буюу   1.Цогчин хурал  2. Чойр дацан 3. Жүд дацан 4. Манба дацан 5. Ламрим дацан 6. Майдрын дуган 7. Эрээтийн дуган 8. Ноёны дуган 9. Тахилын дуган 10. Шүтээний дуган 11. Дүйнхорын дуган 12. Сэдэдийн дуган 13. Ерөөлийн дуган, Зүүн жасын 3 дуган , Баруун жасын 3 дуган, Сумын 2 дуган, Өргөөн дуган 15 ханатэй гэр дуган, бархан модон барын хэвлэх үйлдвэртэй 5  дацан,   11 жас, 22 тооны дугантай байжээ. Хүрээний орчимд 1000 гаруй лам,  модон барчин  ,уран сийлбэрч, оёдолч, дархан ,мужаан ,зураач зэрэг 500 орчим тооны гар урчууд  суурин байдлаар амьдарч байжээ. Энд монголчуудын олон жилийн турш туурвиж ирсэн ном судрууд, алтаар бичсэн Ганжуур хадгалагдаж, 20 тохой алтан Майдар бурхан зэрэг ховор нандин  бурхад шvтээнvvд тахигдаж  байв. Илдэн бээлийн хошууны хүрээ нь их хэлмэгдүүлэлт эхэлсэн 1937 он  хүртэл хошууны шашин соёлын төв, сүсэгтэн олны нандин шүтээн, номын олон мэргэд төрөн гарах орон болж  109 жил оршин тогтнож байгаад устгагдсан түүхтэй.
Дахин сэргэлт
1990 ээд оны  эхээр нийгэмд өөрчлөлт гарч  иргэд шашин шүтэх эрх чөлөөтэй болоход  Илдэн бээлийн хошууны хүрээнд сууж байсан  өвгөн  лам нар цугларч эртний түүхт  хийдээ сэргээхээр санаа нэгдэн Өлзийт ,Хужирт сумын  сүсэгтэн олны дэмжлэгийг авч 1991 оны 5 сарын 18 нд Өлзийт сумын нутаг дахь Илдэн бээлийн хүрээний  хуучин буурин дээр хурал хийдээ дахин сэргээсэн билээ.
Үйл ажиллагаа
Гандан норовлин хийд нь шашны байгууллагын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ашгийн бус ,төрийн бус, 100 хувь олон нийтийн өмчийн байгууллага юм.
1991 оны 5 сарын 18 нд Өлзийт сумын нутаг дахь Илдэн бээлийн хүрээний хуучин буурин дээр хурал хийдээ дахин сэргээж 55 жил завсардсан хурал уншлагаа залгуулан хурж  үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлж байсан ч  уг газар  лам нар амьдрах  ахуйн нөхцөл байдал муу байсаны улмаас зөвлөлдөн  нүүхээр шийдвэрлэж хойтон жилийн хавар нь  Илдэн бээлийн хошууны Халуун усан сүм байрлаж байсан  Хужирт сумын төвд нүүж ирж  хуучин мал эмнэлэгийн актлагдсан  байрыг худалдан авч байрлажээ. Хийдийн хамба ламаар МУ-н урлагын гавьяат зүтгэлтэн Л.Дорж, унзадаар Илдэн  бээлийн хүрээний цогчин унзад  Р. Гомбо нар байж эртний түүхт Илдэн бээлийн хүрээний хурал уншлага ая дан дэг жаягыг  уламжлуулан 29  ламтай  хурж байжээ. 1995 онд УБ хот дахь нутгийн зөвлөл ГХЯамны сайд Гомбосүрэнгийн дэмжлэгээр байраа дуган оройтой болгон засаж дуганы хойно бодь суврага босгов. 1995 онд энэтхэг улсаас Сажа ринбүүчиг, 1996 онд энэтхэг улсын элчин сайд   Бакула ринбүүчиг орон хийддээ залж ном айлдуулж байжээ. 1995 онд Илдэн бээлийн хошууны дархан унзад Р.Гомбын өргөдлөөр Гандан пэлжээлин хийд нэртэйгээр улсын бүртгэлд бүртгэгджээ. 2000 онд нутгийн олны хандив дэмжлэгээр Майдар эргэх ёслолыг сэргээн үйлдэж уламжлал болгожээ. 2001 оноос Их британи улсаас Банчин ойбүрүл ринбүүчиг жил бүр залж ном айлдуулж байна. 2001 онд хийдийн үйл ажиллагаагаа өргөтгөх болон  Илдэн бээлийн хошууны  Халуун усан сүмийн дуганыг дахин   сэргээх  зорилгоор дуганы  барилга барихаар шийдвэрлэж хуучин Халуун усан сүмийн буурин дээр барихаар -*төлөвлөсөн боловч  уг жинхэнэ буурин дээр нь Энх ус ХХК-н зочид буудал, агуулах баригдсан байсан тул хуучин бууринаас \ 200 м урагш\   газарт   барихаар шийдвэрлэж 2001 онд Банчин Ойбүрүл Ринбүүчийгээр шав тавиулан  ажлаа эхэлжээ. Хурлын дуган, сургууль, захиргаа аж ахуйн 7 өрөө бүхий 400 м2 талбайтай  дуганыг  нутгийн сүсэгтэн олны дэмжлэгээр  барьж босгон  2008 оны 10 сарын 2 нд  ашиглалтанд оруулан эртний түүхт хийдийнхээ үүсэн  байгуулагдсаны 180 жилийн ойг хийв. 2008 оны 12 сарын 25 өдөр Их аварга Д.Давгадорж хийдийн гол сахиус Шалши бурханыг  залав. Гандан норовлин хийд нь анх үүссэнээс хойш 184  дахь жилдээ  Илдэн бээлийн хүрээний хурал уншлага ёс уламжлалыг залгамжилан үргэлжлүүлж   байгаа эртний түүхтэй  хийд юм.
Илдэн бэйлийн хүрээний хамба ламтан Агваандамба
Ангилал:Монголын хийд
Нууц нэр
Нууц нэр (Псевдоним. Pseudonym). Герегийн psеudonymos, pseudos – “худал, санаанаасаа зохиосон”, onoma – “нэр” гэсэн үгнээс гаралтай бөгөөд зохиогч өөрийнхөө бүтээлийг нийтлүүлэхдээ тавьдаг нууц нэр юм. Нууц нэр уран зохиол, сэтгүүл зүйн түүхэнд түгээмэл хэрэглэгддэг. Зарим тийм нууц нэр олон түмний дунд өргөн тархсан байдаг. Тухайлбал, Стендаль –Анри Бейль, М.Горький - А.М.Пешков, Анатоль Франс – Жак Анатоль Тибо, Навааннамжил – Улаан нүдэн г.м. Монголын ууган тогтмол хэвлэл болох “Шинэ толь хэмээх бичиг”, “Нийслэл хүрээний сонин бичиг” сонинд Ж.Цэвээн Мухар огдой, Бэгз, Аюурвашида, Уулын өвгөн, Нофу, Хардорж, Монгол түшмэл, Д.Бодоо Болд-Илд, Бо. Д.Бадрахбаатар Ба., Магсар бэйс Ма. зэрэг нууц нэрээр бүтээлээ бичиж байжээ. Манай сэтгүүлч, зохиолчид нууц нэрийг сэтгүүл зүйн хөгжлийн аль ч үед түгээмэл хэрэглэж байсан. Сэтгүүл зүйд нууц нэрийг үндсэн хоёр шалтгааны улмаас хэрэглэдэг гэж үздэг. 1. Ямар нэгэн улс төрийн болон бусад дарамт шахалт зэрэг бодит шалтгааны улмаас нууц нэр ашигладаг. 2. Сонин, сэтгүүлийн нэг дугаарт нэг зохиогчийн олон материал зэрэг нийтлэгдэх тохиолдолд зарим нийтлэлийг нууц нэрээр гаргадаг. Зарим нууц нэрийн учрыг судлаачид одоо хүртэл тайлж чадаагүй нууц хэвээр үлдсэн байдаг. Тухайлбал, А.Н.Герцений “Хонх” сэтгүүлд нийтлэгдэж байсан “Орос хүн”, Ардын хувьсгалын дараах жилүүдэд гарч байсан манай зарим сонин сэтгүүл дэх янз бүрийн нууц нэр чухам хэн гэдэг зохиогчийн нэр болохыг тогтоогоогүй юм. Нууц нэрийг бүтээх арга барилаас шалтгаалан аллоним (бусад хүний жинхэнэ нэрийг ашиглах), анаграмм (өөрийнхөө нэрийн үсгүүдийг ашиглан шинэ нэр бүтээх), ананим (нэрийг хамгийн сүүлчийн үсгээс нь эхэлж байрлуулах замаар үүссэн нэр), астроним (од болон бусад тэмдэгтээр тэмдэглэсэн нэр), криптоним (овог нэрийн эхний үсэг болон аль нэг үсгийг сонгох замаар үүссэн нэр) гэх зэргээр ангилдаг.
Ангилал:Аноним байдал Ангилал:Антропонимик
Пан Вэй
Ангилал:Хятадын буудлагын тамирчин Ангилал:Хятадын олимпын аварга Ангилал:1986 онд төрсөн
Буман хаан
Буман хаан нь (Эртний Түрэг бичиг: 𐰉𐰆𐰢𐰣:𐰴𐰍𐰣, Bumïn qaγan, Хятад: 伊利可汗, Пиньинь: yīlì kěhàn, Вадэ-Гилэс: i-li k'o-han, Illig khan) (?-552 он) эртний Түрэгийн Ашина овгийн Туву ноёны хүү ба 551 онд Хөхтүрэгийн хаант улсыг байгуулсан. Тэрээр эхэндээ Нирун улсын албат боол байснаа хожим нь Баруун Вэй улстай харилцаа тогтоож, Нирун улсыг хоёр талаас нь довтолж мөхөөсөн. Түүнийг зарим сурвалж бичигт Түмэн хаан гэж бичсэн байдаг. Анх 545 онд Баруун Вэй улсын хаан Ювэнь Тай түүнд элч илгээжээ. Харин 546 онд Буман хаан баруун Вэй улсад элч илгээж, харилцаа үүсгэсэн байдаг. Тэрээр хэдэн жилийн дотор Вэй улсын тусламжтайгаар Тэлэ овгийг өөрийн мэдэлд оруулаад өөрийн эзэн Нирун улсын Амгай хаанд элч илгээж, өөрийнх нь охиноо сүйлж өгөхийг гуйжээ. Харин Амгай хаан хариуд нь, "Чи бол миний харц боол билээ. Гэтэл надад яаж ийм үг хэлэв?" хэмээжээ. Энэ явдлаар шалтаг болгож Нирун улстай харилцаагаа таслаад, бие даах бодлого баримталсан. 551 онд баруун Вэй улсын Ювэнь Тай хааны охин Чанлэ гүнжтэй гэрлээд, Вэй улстай худ ургийн холбоо тогтоожээ. 552 онд Нируны Амгай хааны цэргийг бут цохьсон. Энэ явдлын дараахан нас барсан. Харин түүний дүү Истеми нь баруун тийш Перс, Византи хүртлэх газрыг эзэлжээ. Улмаар түүнийг хөвүүн Иссик хаан, хаан ширээг нь залгамжилжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Хан Ангилал:Хөх Түрэгийн хаад Ангилал:5-р эсвэл 6-р зуунд төрсөн Ангилал:552 онд өнгөрсөн
Пауэрлифтинг
Пауэрлифтинг (powerlifting) заримдаа Хүчний гурван төрөлт, нь хүч чадлын спорт бөгөөд пауэрлифтингийн тамирчны зорилго нь штангтай суулт, цээжнээс шахалт, үндсэн таталт гэсэн гурван төрлийн өргөлтөөр тус тус гурван удаагын оролдлогоор хамгийн хүнд жинг өргөх юм. Пауэрлифтингийн спорт нь Стронгмэн Тэмцээнтэй төрөл нэг эртнээс нааш зохиогдож байсан "хүчний өргөлтүүд" спортоос үүдэлтэй юм. Тэмцээнд, тамирчид нь өмсгөлтэй эсвэл өмсгөлгүй өргөлтүүдийг гүйцэтгэж болох бөгөөд энэ нь тухайн тэмцээний зохион байгуулж байгаа холбооны журмаас ихэвчлэн хамаардаг. Өмсгөл гэдэгт шахалтын цамц эсвэл суулт/таталтын өмсгөл хамруулан ойлгодог. Зарим холбоод, өвдөгний боолтийг нэмэлт өмсөгүйлгүй төрөлд зөвшөөрдөг ч өмсгөлгүй төрөлд зөвшөөрдөггүй байхад бусад холбоонд өмсгөлтэй, өмсгөлгүй хамаагүй өвдөгний боолтыг зөвшөөрдөг. Нурууны бүс, өвдөгний боолт, шууны боолт, болон тусгай зориулалтын гутлыг мөн хэрэглэдэг бөгөөд тэднийг нэмэлт өмсгөлд оруулан тооцдоггүй.
Пауэрлифтингийн тэмцээнүүд нь дэлхий зохион байгуулагдах боловч ихэнх томоохон хэмжээний тэмцээнүүд Америкийн Нэгдсэн Улс, Канад, Их Британи, Исланд, Египет, Швед, Финланд, ОХУ and Украин улсуудад зохион байгуулагддаг. 1984 оноос пауэрлифтинг нь Параолимпийн спортын төрөл (зөвхөн цээжнээс шахалт) болсон бөгөөд Олон Улсын Пауэрлифтингийн Холбооны доор мөн Дэлхийн Тоглолтын төрөлд хамаардаг юм.
Түүх
Пауэрлифтингийн эх үндэс болох хүчний дасгал сургуулилт нь эртний Грек, Ромын үеээс үүдэлтэй. Орчин үеийн пауэрлифтинг нь 1950-д оны үед АНУ болон Их Британид хөгжин бий болсон.
Ангилал:Хүчний спортын төрөл
Ханс-Петер Пол
Ханс-Петер Пол (Hans-Peter Pohl, 1965 оны 1 сарын 30-нд Шварцвалд дахь Трибергт төрсөн) нь Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин юм.
Гадны холбоос
Ангилал:1965 онд төрсөн Ангилал:Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин Ангилал:Баруун Германы олимпын аварга Ангилал:Германчууд
Хайлтын систем
Хайлтын систэм (Search engine) нь аливаа мэдээллийн сангаас, ихэвчлэн вэб орчноос бичгэн мэдээлэл хайж олох зориулалттай програм хангамжийн систем юм. Хайлтыг биелүүлсний дараа илэрцүүдээ хэрэглэгчдэд хамгийн хэрэгцээтэй, оновчтой байдлаар жагсаан эрэмбэлж харуулдаг.
Баяжуулсан бодит байдал
Баяжуулсан бодит байдал (Augmented Reality буюу AR, Эй-Аар) нь програм хангамжийн тусламжтай бүтээгдсэн аливаа графикыг бодит байдалтай хослуулсан хагас бодит орчин юм. AR нь Виртуал бодит байдал буюу VR-ийн дараагийн үе шат юм. AR буюу augmented reality нь дижитал мэдээллийг нэгтгэх гэсэн утгатай. Augmented Reality технологи нь компьютер доторх 3D дүрсийг гар, хулгана ашиглалгүй камераар нь дамжуулан удирдах юм. Ингэхдээ камераар дамжин секундэд орж ирэх кадр болгон дээр анализ хийн камерийн өмнө сууж байгаа хүний нүүр царай үйл хөдлөлийг таньж урьдчилан тодорхойлсон объектийг таньж түүний байгаль дээрх координатыг тодорхойлон түүнийгээ компьютер доторх ямар нэг 3D объекттой холбосноор түүнийг удирдах нөхцлийг бүрдүүлж байгаа юм.
Мөн нэгэнт камер ажиллаж байх учир орж ирж байгаа видеог хүссэн газраа гаргана. Ингэснээр та компьютерт байх 3D объектийг хөдөлгөж удирдаж байх ба камераар харагдах таны дүрс түүнтэй холилдсоноор амьдралын бодит байдал компьютерийн хийсвэр загвартай уусан нийлж гайхалтай дүр зургыг бий болгоно. Энэ нь хэрэглэгчийн эргэн тойронд байгаа сонирхлын цэгүүдийг (POIs) харуулах боломж юм. Хэрэглгэгч өөрийн утасны тусламжтай өөрийн эргэн тойронг утсаараа харахад сонирхлын цэг болох POI –н байршилд байх хийсвэр обьектийг олж харна.Тэр хийсвэр обьектууд нь текст болон 3D дүрс байж болно.Сонирхлын цэг болох POI нь зурагт хуудас, дуу мөн дүрс бичлэгтэй холбогдож чаддаг. Энэхүү боломжыг ашиглан бид зар сурталчилгаанд байгууллагын салбаруудын мэдээллийг, мөн хаана хаана байж болох талаар гаргаж өгч болох юм. Энэхүү технологи нь бодит болон хийсвэр орчныг нэгэн зэрэг харах боломжийг бүрдүүлдэг, сүүлийн үеийн дэвшилтэт технологи юм. Бодит орчин буюу зураг, гурван хэмжээст зүйлсийг уншин таньж, бүх төрлийн дижитал контентуудыг тоглуулдаг. Мөн таны байгаа байршил дээр суурилан ойр орчмын газруудын мэдээллийг үзүүлдэг.
AR технологийн хэрэглээний судалгаа
Орчин үед хүн төрөлхтөний нийгмийн үйл ажиллагаанд ухаалаг мобайл төхөөрөмжүүд өргөн хэрэглэгдэж байна. Ийм системүүд ялангуяа техник, технологи өндөр хөгжсөн улс орнуудад улам эрчимтэй нэвтэрч, өдөр тутмын өргөн хэрэглээ нь болж байна. Техник технологийн өндөр хурдацтай өнөөгийн хөгжлийг даган мобайл төхөөрөмжүүд нь улам хүчирхэгжиж хүмүүсийн бүхий л төрлийн хэрэглээг хялбарчилж байна. Гар утас ашигладаг нийт хүн амын 30 хувь нь долоо хоногт ядаж нэг удаа AR технолгийг ашигладаг. Энэ байдлаараа 2017 он гэхэд 2,5 тэрбум гаруй AR програм татаж авах бөгөөд тэдгээрийн дийлэнх нь тоглоом байна. Энэ нь ухаалаг утас, таблет, компьютер зэрэг төхөөрөмжийг ашиглан хэвлэмэл материалыг аудио, видео болон 3D хөдөлгөөнт дүрслэлээр баяжуулан харахад компьютерийн дүрслэлүүд нь бодит ертөнцийн нэг хэсэг болон харагддаг технологи юм. Өөрөөр хэлбэл бүх төрлийн хэвлэмэл бүтээгдэхүүнийг дижитал контентоор баяжуулах боломжтой болсон гэсэн үг
Давуу тал
•	Бодит ертөнцөд илүү ойр
•	Хэрэглэгч бодит байдал болон компьютерын үүсгэсэн орчинтой зэрэг харьцдаг
•	Хэрэглэгчийн бодит байдлаас тусгаарлагддаггүй
AR Монголд хэрхэн хэрэгжиж байна вэ?
Юнител 2012 он. Шинэ жилийн мэндчилгээ.
Юнител 2013 он. Цагаан сарын бэлгийн карт.
Мобиком 2014 оны 3 сарын 24. “UB construction” аппликейшн.
Мобиком 2014 оны 5 сарын 12. “Улаан Фанат” аппликейшн.
"Аргун Трейд" ХХК 2016 оны 2 сарын 19. "Нар Сар Од" аппликейшн.
"Аргун Трейд" ХХК 2016 оны 3 сарын 5. "ArgunTrade" аппликейшн.
"Аргун Трейд" ХХК 2016 оны 5 сарын 30. Хүүхдийн танин мэдэх чадварыг хөгжүүлэх AR карт 5 төрөл /Амьтан, Гариг эрхэс, Үлэг гүрвэл, Монгол гэр, Шавьж/ аппликейшн
"Аргун Трейд" ХХК 2017 оны 5 сарын 30. "Чингисийн билэг сургаалт үлгэр" AR аппликейшн /Үлгэр сонсоно, Гэр барина, Хүүхэлдэйн жүжиг үзнэ, будна/
"Аргун Трейд" ХХК 2017 оны 8 сарын 30. Ерөнхий боловсролын сургуулийн бага, дунд, ахлах ангийн сургалтад ашиглах AR сургалтын багц хэрэглэгдэхүүн /Амьтан, Ургамал, Нарны аймаг, Газарзүй, Хүний биеийн бүтэц, Монгол ахуй/
"Аргун Трейд" ХХК 2018 оны 5 сарын 30. "Амьтан судлал" AR аппликейшн Ангилал:Компьютерын шинжлэх ухаан ба нийгэм Ангилал:Виртуал бодит байдал Ангилал:Шинээр хөгжиж буй технологи
Пафос
Пафос (Грек хэл:Πάφος; Латин хэл:Paphus) нь Кипр арлын баруун өмнөд эрэгт орших хот бөгөөд Пафос дүүргийн нийслэл юм. Пафос гэж нэрлэгддэг хоёр эртний байршил байдаг. Хүн оршин суудаггүй хуучин Пафос, байнгын оршин суугчтай шинэ Пафос гэж байдаг. Пафос бол хайр, гоо сайхны охин тэнгэр Афродитын төрсөн нутаг хэмээн эртний Грекийн домогт өгүүлдэг. Греко-Романы үеийн арлын нийслэл хот бөгөөд маш сайн хадгалагдсан зургуудтай Ромын амбан захирагчийн ордон нь маш алдартай. МЭӨ XII зууны үеийн Микений соёл иргэншлийн ул мөрийг хадгалсан барилгууд олдсоор байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Киприйн суурин Ангилал:Өрнөд Азийн түүхэн улс Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Кипр дэх дэлхийн соёлын өв Ангилал:Пафос дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Эртний Киприйн хот
Нуар
Нуар (ノワール; Noir) нь Японы цуврал анимэ юм. 2001 оны 4 сарын 6-ноос 9 сарын 28 хүртэл TV Tokyo телевизээр гарчээ. Bee Train, Victor Entertainment-ын бүтээл. Зохиолч: Цүкимүра Рёоэ; найруулагч ба продюсер: Машимо Ко-Ичи.
Холбоос
Ангилал:Анимэ
Гурван гүн
Япон, Солонгос
Японы хаант улсад дундад зууны үед Тэргүүн сайд (太政大臣), Зүүн гарын сайд (左大臣), Баруун гарын сайд (右大臣)-ыг гурван гүнд тооцдог байсан бол Гуулин улсын үед Давэй (大衛), Сыту (司徒), Сыкун (司空) цолтон бүрдүүлж байсан. Чусонь улсад тэргүүн сайд (領議政), баруун гарын сайд (右議政), зүүн гарын сайд (左議政) нарыг гурван гүн гэж үзэж байв.
Холбоотой мэдээлэл
Гурван багш (Хятад цол)
Ангилал:Цол
Баянгол сум (Сэлэнгэ)
Баянгол нь Сэлэнгэ аймгийн сум юм. Сумын төв нь Баруунхараа хот юм.
Газарзүй
Тус сум нь газар зүйн мужлалын хувьд Хэнтий, Хянганы уулархаг их мужийн, Хэнтийн мужийн, бага Хэнтийн дэд мужийн захын тойрогт хамаарагдана.
Сэлэнгэ аймгийн нутгийн өмнөх хэсэгт Хараа, Бороо, Загдал, Баянгол зэрэг голуудын үзэсгэлэнт сав газар, ойт хээр, хээрийн бүсийн заагт оршино. Нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 197.6 мян.га, хойд талаараа Дархан-Уул аймгийн Дархан, Шарынгол, зүүн хойд талаараа Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум, өмнөд, баруун өмнөд талаараа Төв аймгийн Борнуур, Сүмбэр сум, баруун баруун хойд талаараа Сэлэнгэ аймгийн Орхон, Сайхан сумдын нутагтай тус тус хиллэнэ. Нутаг дэвсгэрийн нийт гадаргууд ой мод 21.2 мян.га, бэлчээр 120.8 мян.га, усан сан 0.3 мян.га, хадлан 29.5 мян.га, тариалан 17.6 мян.га талбайг эзлэнэ.
Дэд бүтэц
Нийслэл Улаанбаатар хотоос 154 км, Сэлэнгэ аймгийн төвөөс 170 км, Дархан-Уул аймгийн төвөөс 75 км, зэргэлдээх Мандал сумын төвөөс 35 км зайд оршдог. Тус сумын нутаг дэвсгэр дээгүүр олон улсын ач холбогдолтой төмөр зам 47 км, хатуу хучилттай авто зам 52.5 км дайран өнгөрдөг. Дэд бүтэц хөгжлийн ирээдүй сайтай, зам харилцаа чухал зангилаа юм.
Засаг захиргааны нэгж
Баянгол сум нийт 5700 гаран хүн амтай, 3 багтай.
Адам Морган
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Ротерхэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Монгол улс 2016 оны Рио-де-Жанейрогийн олимпод
2016 Ангилал:2016 оны зуны олимп
Амьдралын аксиом
Амьдралын аксиом гэдэг ойлголт нь өдөр тутмын амьдралд хэрэглэгддэг цаасан дээр бичигдээгүй ард иргэдийн дунд ам дамжин хэлэгдэж баяжигдан, амьдрал дээр батлагдсан зарчмууд юм.
Цээжнээс шахалт
Цээжнээс шахалт нь дээшээ харан хэвтсэн байрлалаас хүндрүүлэгчийг түлхэх хөдөлгөөн бүхий биеийн дээд хэсгийг ачаалах хүчний дасгал юм. Энэхүү дасгал нь Цээжний том булчин (pectoralis major), мөрний урд талын булчин, гарын гурван толгойт булчин, трапец хэлбэрийн булчин зэрэг булчингуудыг ажиллуулдаг. Хүндрүүлэгчийн хувьд штангийг ихэвчлэн ашигладаг ч хос гантелийг мөн ашиглан гүйцэтгэх боломжтой.
Штангтай цээжнээс шахалт нь пауэрлифтингийн спортын гурван өргөлтийн нэг нь бөгөөд хүндрүүлэгчтэй дасгал сургуулилт, бодибилдинг болон бусад спортын бэлтгэлжилтэнд өргөн ашиглагддаг дасгалуудын нэг билээ.
Гүйцэтгэл
Дасгалын гүйцэтгэгч нь дээшээ харан хэвтэж хүндрүүлэгчийг (штанг) хоёр гартаа барьсан байна. Хүндрүүлэгчийг нь дээшээ чигээрээ түлхэж гараа хоёр гараа тэнийлгэх бөгөөд тохойнуудаа түгжихгүй. Дараа нь хүндрүүлэгчийг буцаан буулгаж цээжний түвшшинд авчирна. Энэ нь нэг давталт болно.
Ангилал:Хүчний спортын төрөл Ангилал:Биеийн тамирын дасгал Ангилал:Хүчний гурван төрөлт
Хуванцар
Хуванцар буюу Пластмасс —синтетик болон байгалийн өндөр молекулын нэгдлээс гаргаж авсан органик материалыг хэлдэг байна.
Уян хуванцар нь химийн гарал үүслийн хувьд нейлон суурьтай термопластик полимер нэгдэл юм. Хатуу хуванцар нь Акрилийн төрлийн хуванцар буюу химийн нэршил нь полиметилметакрилат юм.
Түүх
Эрдэмтэн Александр Паркес анхны нийлэг хуванцрыг бүтээж Лондонгийн 1862 оны олон улсын үзэсгэлэн дээр олон нийтэд үзүүлсэн байна. Паркесин хэмээх материал нь целлюлозоос гарган авсан органик материал бөгөөд халаах үед янз бүрийн хэлбэрт орох боломжтой, харин хөргөсөн үед хэлбэрээ хэвээр хадгалж үлддэг шинж чанартай.
1868 онд, Жон Уэсли Хиат гэх эрдэмтэн биллиардын бөмбөг хийдэг зааны ясыг орлох материал бий болгохоор ажилласаар целлюлойдыг целлюлоз болон спиртжүүлсэн гаварнаас гарган авж байжээ.
Тэрбээр анх коллодион хэмээх байгалийн гаралтай бодисыг газар асгахад хатуу бөгөөд уян хатан хальс болж тогтож байгааг анзаарч түүнийг сайжруулж бат бөх болгох арга замыг хайсаар модны гаврыг коллодион хольцод нэмэхэд Целлюлойд үүсэв. Целлюлойд нь биллиардын бөмбөгнөөс гадна анхны уян хатан гэрэл зургийн хальс болж алдаршжээ.
1897 он гэхэд цагаан самбар үйлдвэрлэх хүчин чармайлт нь казеины пластикийг (формальдегидтай хольсон сүүний уураг) үүсгэсэн.
1899 онд Британийн эрдэмтэн Артур Смит “Цахилгаан тусгаарлагчид ашигладаг формальдегидийн давирхайн боловсруулалт” хийх анхны патентыг хүлээн авсан. Гэсэн хэдий ч 1907 онд Лео Хендрик Бэйкэланд фенол-формальдегидын урвалын арга техникийг сайжруулж, Бэйкэлайт хэмээх худалдааны нэрээр арилжааны амжилтад хүрэх анхны 100% нийлэг давирхайг бүтээсэн. Тэрээр мөн хуванцрыг пластик гэж дуудсан анхны хүн юм. Бэйкэландын процесс нь фенол (нүүрсний барагшин) болон формальдегид (модны спирт)-ийг хольж Целлюлойдоос илүү бат бөх сайн чанарын материал Бэйкэлайтыг гаргаж авсан юм.
Полимерийн үйлдвэрлэлийн процесс мөн адил өөрчлөлтөд орсоор хэвэнд шахах (injection molding) процесс нь 20-р зууны эхэнд бий болж, өнөөдөр дэлхий даяар хамгийн их ашиглагддаг үйлдвэрлэлийн арга барил болсон. Нэг ажилчин өдөрт 350 хуванцар сам үйлдвэрлэдэг байсан бол хэвэнд шахах процессоор 10,000 гаруй ширхгийг хийх боломжтой болжээ.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа, хуванцар материалын хөгжиж буй зах зээл тогтвортой болох тусам маш их технологийн дэвшил гарч эхэлсэн. Эдгээр дэвшлүүд болох винил, этилен, акрилатын үүсэл нь өмнөх шиг бие даасан эрдэмтдийн ур ухаанаар үүссэнгүй, харин Purity Hall, Du Pont, Dow, Union Carbide, Standard Oil, Монсанто гэх мэт үйлдвэрлэгчдийн лабораториос үүсжээ. Үүн дотроос хуванцрын хөгжлийг хурдасгасан хамгийн том хүчин зүйл бол дэлхийн 2-р дайны үер хуванцрын аж үйлдвэрт АНУ-ын засгийн газар маш их хөрөнгө оруулалт хийж хуванцрын аж үйлдвэрийн хүчтэй дэд бүтцийг байгуулсан хэрэг байв. Хуванцрын үйлдвэрлэл дөнгөж хөгжиж байх үеэр бие биеэсээ өрсөн уралдаж байсан хүмүүс нэгдэж 1937 онд Хуванцрын Үйлдвэрийн Нийгэмлэг (SPI) хэмээх хүчтэй лобби бүлэг үүсгэв.
Дайны дараа хуванцрыг жирийн хэрэглээнд оруулахаар маш олон мэдээллийн хэрэгслээр “хуванцрын хэрэглээг сурталчлах” аян өрнөж, маш олон төрлийн бүтээгдэхүүнүүд бий болгожээ. Жишээ нь, хуванцар хоолны савнууд (Tupperware), эргүүлдэг цагираг, нэг удаагийн балнууд, Мяндаст шилтэй сандлууд (Fiberglass chairs), Хуурамч савхит буйдан (поливинил хлоридоор бүрхэвчтэй сүлжмэл даавуу), нейлонон тирко гэх мэт тоолж баршгүй олон төрлийн хуванцар, олон төрлийн бүтээгдэхүүн бий болжээ. Ангилал:Хуванцар Ангилал:Диэлэктрик
Madlax
Мадлакс (マドラックス; Madlax) нь Японы цуврал анимэ юм. 2004 оны 4 сарын 6-ноос 9 сарын 28 хүртэл TV Tokyo телевизээр гарчээ. Bee Train, Victor Entertainment-ын бүтээл. Зохиолч: Күрода Ёосүкэ; найруулагч ба продюсер: Машимо Ко-Ичи.
Холбоос
Ангилал:Анимэ
El Cazador de la Bruja
Холбоос
Ангилал:Анимэ
Тхимпху
Зураг
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Бутаны суурин Ангилал:Тхимпху дүүрэг
Троодосын нуруу
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Киприйн нуруу
Албан Меха
Албан Меха (Alban Meha; 1986 оны дөрөвдүгээр сарын 26, ХБНСЮУ, Косовско-Митровица) — Албанийн хөлбөмбөгчин, Германы «Падерборн 07» болон Албанийн шигшээн хагас хамгаалагч. Чөлөөт цохилтоор эсрэг багтаа хүндрэл учруулсан нь олонтаа.
2013/2014 онд II Бундеслигээс дэвшдэг жилдээ Меха лигийн 24 тоглолтонд 12 гоолдон тусалсан байдаг ба Бундеслигийн улирал эхлэхтэй зэрэгцэн бэртэл авч 5 долоо хоног талбайд гараагүй юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Албанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Кирххайм багийн тоглогч Ангилал:Ройтлинген багийн тоглогч Ангилал:Айнтрахт Трир багийн тоглогч Ангилал:Падерборн 07 багийн тоглогч Ангилал:Албаничууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Бутан
Бутан, албан ёсоор Бутаны Хаант Улс нь Гималайн нурууны зүүн хошуунд орших далайд гарцгүй, өмнөд Азийн орон юм. Бутан улс нь зүүн, урд, баруун талдаа Энэтхэг, хойд талдаа Хятад улсуудтай хил залгадгаас гадна Балба, Бангладеш улсуудтай ойролцоо байрладаг.
Бутан нь 17-р зууны үед төрт улсгүй, салангид олон жижиг хамжлагат ёс тогтож байсныг 1616 онд Төвөддөө хавчигдсан лам Агваан Намжил ирж нэгтгэн, улс болгосноор өнөөгийн Бутаны суурийг тавьжээ. Агваан Намжилийг 1654 онд өөд болсноос хойш, дотоодын тэмцэл, хөрш улсуудын эзэмшилд орж гарч явсаар, 1910 онд Британид хүлээн зөвшөөрөгдөж, холбоотон болсноор тусгаар улс болсон.
Бутанчуудын дийлэнх нь Төвөдийн Буддын шашны шүтлэгтэй. Хэмжээлшгүй эрхт хаант ёстой байсан Бутан 2007 онд Үндсэн хуульт хаант улс болсон юм. Одоогийн хаан нь Жигмэдгэсэрнамжил Ванчиг, улсын нийслэл нь Тхимпху хот юм.
Бутан нь нийт 38,394 ам дөрвөлжин километр нутагтай, 691,141 хүн амтай болох ба эдгээр үзүүлэлтээр жижиг орны ангилалд багтах юм. Бутанд аман ярианы 24 хэл байгаагаас Жонха хэл нь албан ёсны улсын хэл болдог.
Бутаны Хаант Улс Өмнөд Азид БНХАУ, Энэтхэг улстай хиллэн оршино. Д.т.д. 7554 м хүртэл өргөгдсөн Брахмапутра голын са газрын өргөн хөндийгөөр хэрчигдсэн тус орны уулын доод хэсэг тропикийн, дээд хэсэг нэлээд хүйтэн уур амьсгалтай. Мөнх ногоон навчит болон навчаа гөвдөг шилмүүст ойтой. Үнэт мод, төмрийн хүдэр, нүүрс, гөлтгөнө, гялтгануур зэрэг баялагтай.
Бутаны хүн ам нь бхоти болон төвөд, балба, энэтхэг гаралтай хүмүүсээс бүрдэнэ. Албан ёсны хэл нь зонг-кэ буюу бхоти.
Тус улс нь феодалын харилцаа ноёрхсон хөдөө аж ахуйн орон бөгөөд ажил эрхэлдэг хүн амын 95 хувь хөдөө аж ахуйд ажилладаг. Голын хөндий, уулын хормойгоор усалгаатай газар тариалан эрхэлнэ. Газар тариаланд тутрага, буудай, арвай, шар будаа, эрдэнэ шиш, гурвалжин будаа, төмс, хөвөн тариалж хүнсний ногоо, жимс, цэцэрлэгийн аж ахуй голлодог. Бэлчээрийн мал аж ахуйтай. Үхэр, сарлаг, хонь, луус, гахай өсгөнө.
Гар үйлдвэрийн аргаар хөвөн, хивс, сүлжмэл эдлэл, хөдөө аж ахуйн ба гэр ахуйн хэрэгсэл, мод, металлаар гоёл чимэглэлийн зүйл хийнэ.
Төмрийн хүдэр, нүүрс, гөлтгөнө, гялтгануур олборлодог. Гадаадад модон эдлэл, лаазалсан жимс, заар гаргана.
Бутан Энэтхэгтэй гэрээ бүхий онцгой харилцаатай оршдог. Хоёр улсын 1949 оны гэрээ ёсоор Бутан нь батлан хамгаалах асуудал болон дотоодын бүх хэрэгтээ бүрэн дүүрэн бие даасан боловч гадаад бодлогын салбарт Энэтхэгийн засгийн газрын зөвлөгөөг мөрдлөг болгодог. Тхимпху хотод Энэтхэгийн засгийн газрын улс төрийн төлөөлөгчийн байнгын өргөө байна. Бутан бол Үндсэн хууль бүхий хаант улс юм. Энэ улс шуудангийн маркаараа дэлхийд алдартай бөгөөд энэ нь ихээхэн орлогын эх үүсвэр болдог байна.
Бутаны засгийн газар эвсэлд үл нэгдэх, улс орнуудтай найрамдалтай, энх тайвнаар зэрэгцэн орших бодлого явуулж байна.
Мөнгөний нэгж нь нгултрум (тикчунг)
Эшлэл
Ангилал:Азийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Хаант Улс Ангилал:Төвөдийн өндөрлөг
Сыкун
Сыкун (司空; пиньинь: Sīkōng) гэх цол нь Дорнод Азийн зарим улсын төрийн өндөр албан тушаалтны хэрэглэж байсан цол юм. Анх Баруун Жоу улсад үүссэн. Тэр цагаас эхлээд гурван гүн, зургаан шадар сайдын нэгд багтах болсон. Хань улс байгуулагдсны дараа Чэньди хаан, юйши дафу цолыг их сыкун гэж өөрчлөв. Зүүн Хань улсын үед их гэсэн тодотголыг нь хасаад, тайвэй, сыту цолын хамтаар гурван гүнгийн зэрэгт багтааж, Сүн улсын үе хүртэл хэрэглэжээ. Ляо Улс, Алтан улс, Тан улсын үеийн гурван гүнгийн цолтныг хэрэглэсэнгүй. Харин Юань Улсын Хубилай хааны зарлигаар сул тушаал болгосон. Мин улс, Чин улсын үед Үйлдэх яамны сайд давхар хүртэж байсан.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Цол
Гол модны дурсгал
Гол модны дурсгал буюу Гол модны Хүннүгийн язгууртны булш нь Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор дурсгалт газар. Архангай аймгийн Хайрхан сумын төвөөс зүүн урагш 35 км-ийн зайд, Хайрхан, Эрдэнэмандал сумдын нутагт, Хүнүй голын хөндий залгасан өвс ургамалтай, модорхог 400 га газрыг эзлэн оршино. Нийт 500 орчим булштай. Анх 1956 онд Монголын археологич Ц.Доржсүрэн илрүүлж 26 жижиг булшийг малтан шинжилжээ.
Монгол-Францын хамтарсан археологийн экспедиц 2000- 2011 онд Гол модонд Хүннүгийн язгууртны булш малтах төсөл хэрэгжүүлж язгууртны 2 том булш (1, 20-р булш), дундаж хэмжээтэй булш 1 (79-р булш), дагуул болон жижиг 15 булш малтан судалсан нь Хүннүгийн язгууртны булшны бүтэц, зохион байгуулалт, оршуулгын зан үйлийг тодруулан судлахад чухал хэрэглэгдэхүүн болсон юм.
Хүннүгийн язгууртны булш нь ерөнхий бүтцийн хувьд уруу нь харуулсан пирамид хэлбэртэй. Эртний египтчүүд нас эцэслэсэн хаадын булш болох пирамидыг газрын хөрсөн дээр байгуулдаг байсан бол Талын анхны эзэнт гүрнийг цогцлоогч хүннү нар газрын хөрсөн доор 20 гаруй метр гүнтэй пирамид мэт хэлбэртэй гүн нүх бүхий бунхант оршуулгыг бүтээдэг байсан билээ. Энэхүү баримт нь Хүннүгийн язгуутны булш нь бүтэц, зохион байгуулалтын хувьд уран барилгын сүрлэг, нарийн бүтэц бүхий дурсгал болохыг харуулж байна.
Эдгээр булшны малтлагаас зэс, төмрийн хайлшаар хийсэн эд өлгийн зүйлс, сүйх тэрэгний эд ангиуд, авсны алтан чимэглэлүүд, торго, эсгий ширдэгний тасархай, ноос, арьс, үслэг эдлэлийн зөөлөн болон эрдэсшсэн үлдэгдлүүд олдсон. Үүний зэрэгцээ усан болор, шилэн сувс, хуван эдлэл зэргийг илрүүлэн олсон нь олон улсын худалдаа солилцоонд хүннү нар ч идэвхтэй оролцож байсныг гэрчилнэ. Мөн хүннү нарын оюуны соёлын гайхамшигт дурсгал болох хөлөгт тоглоом, Хүннүгийн амьтны загварт урлагийн содон дүрслэл болох бэлгэт гөрөөс буюу ганц эвэрт домгийн амьтны дүрст алт шармал мөнгөн хөөмөл худрага, хөмөлдрөгний чимэглэл зэрэг зүйлс олджээ. Ангилал:Монголын оршуулга Ангилал:Монгол дахь археологийн олдворт газар Ангилал:Архангай аймгийн газар зүй Ангилал:Хүннүгийн түүх
Блэйк Гриффин
Холбоос
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Артемисийн сүм
Байршил
Артемисийн сүм нь эртний Эфес хотын ойролцоо байдаг ба өнөөгийн Турк улсын Измир хотоос өмнө зүгт 50 орчим км-т оршдог байв. Артемис нь эртний Грекийн шашны дарь эх бөгөөд Аполлоны ихрийн өрөөсөн, сарны бурхан юм. Афинд дарь эхүүд дундаас Артемисийг илүү хүндэтгэн алдаршуулдаг байв. Эфест амьдрагч Грекүүд Артемисийг цог жавхлан төгс байдлаар илэрхийлдэг байсан бөгөөд эрдэнийн чулуугаар чимэглэсэн модон бурхад урладаг байв. Эфесийн Артемис нь гоо үзэсгэлэнт залуу бүсгүйн дүртэй бөгөөд түүний хувцасны чимэглэл нь өндгийг санагдуулам байдаг аж. Эртний Грекийн соёл иргэншлээс өмнөх шашны онцлог Артемисийн баримлуудад тусгалаа олсон байдаг.
Түүх
Энэ газарт Артемис нь маш эртнээс шүтээн болж байжээ. Эртний грекийн жуулчин, түүхч Паусаниас Артемис нь маш эртний шүтээн хэмээн дурдсан байдаг. Артемис нь Аполлон адил хүндлэгдэж байсан ба Грек, Лидичүүдийн шүтээн байжээ. Амазоны дайчдын тухай домог ч Артемисаас гаралтай гэж үзэх нь бий. Дэлхийн нэгдүгээр дайны өмнө археологич Д.Г.Хогарт Эфест малталт хийсэн бөгөөд МЭӨ VIII зууны дунд үед хамаарах сүмийн тууриас Артемисийн баримлыг олсон байдаг. Түүний энэ ололт нь хүрлийн үед амьдарч байсан хүмүүст хамаарах бөгөөд магадгүй Бага Aзийг эртний Грекүүд колоничлохоос өмнөх үед хамаарах болохыг харуулсан байна. МЭӨVII зууны үед сүм үерт автан гэмтэж, хагас метр орчим лаг шавраар булагдсан байсан бөгөөд энэ үед Артемисийн модон баримал нилээд гэмтсэн аж. Шинэ сүм барих ажил МЭӨ 550 оны орчимд өрнөсөн бөгөөд Крит арлын архитекторч Херсифрон, түүний хүү Метагенес нар ёслол хүндэтгэлийн дугуй танхим бүхий баганат сүмийн загварыг гарган гантигаар урласан байна. Шүтээн бурхныг үнэт модод, эрдэнийн чулуу оруулан шинээр урлан залжээ. Уг сүмийг Лидийн хаан Kроесус өөрийн сан хөмрөгөөс нилээд их хэмжээний хөрөнгө гарган улам сайжруулан чимэглүүлсэн байна. Уг сүмийг газар хөдлөлтөд өртөн устахгүй байлгахын тулд намгархаг зөөлөн хөрстэй газар байгуулжээ. Сүмийг үзсэн хаад, аялагчид, худалдаачид түүний тансаг байдал, архитектурын гайхамшгийг бишрэн алмайрдаг байсан бөгөөд Артемисийн сүмийн гуа үзэсгэлэнг алдаршуулан магтдаг байжээ. Сүмийн тансаг, алдартай байдал нь Эфесийг мөргөлч, сүсэгтнүүдийн очдог гол төв болоход нөлөөлжээ. Кроесус сүмээ хамгаалалтанд авч, сүсэг бишрэлийн төв болгосон бөгөөд Амазоны дайчдын талаарх домогтой холбогдон ихээхэн алдар нэрийг авчирчээ.
Сүйрэл
Артемисийн сүм МЭӨ 321 оны 7 сарын 21-нд Геростратус хэмээх хүний санаатайгаар шатаасан үйлдлээс болж сүйрсэн. Түүхэнд тэмдэглэснээр тэрээр алдар нэртэй болохын тулд энэ үйлдлийг хийсэн гэдэг бөгөөд “Геростратусын алдар гавъяа” хэмээх хэлц үг бий болсон гэдэг.
Эфесийнхэн бузар булай үйлдэл хийсэн түүний нэрийг түүхийн аль ч цагт дурсахыг хатуу хориглодог байсан ба хэзээ ч тэмдэглээгүй байна. Харин Грекийн түүхч Страбо үүнийг тэмдэглэн үлдээснээр өнөө үед мэдэгдсэн.
Сонирхолтой нь сүмийг шатдаг тэр шөнө Аугаа Александр хаан хорвоод мэндэлж байжээ. Плутарх дарь эх Артемис Александр хааныг төрөхөд хэт их анхаарлаа хандуулж байсан тул өөрийн сүмийг шатаахыг анзааралгүй өнгөрсөн хэмээн өгүүлсэн байдаг. Александр хаан сүүлд нь Артемисийн сүмийг дахин сэргээн байгуулахыг хүссэн ч Эфесийнхэн төдийлөн дуртай байгаагүй байна. Гэвч уг сүм МЭӨ323 онд дахин баригдсан бөгөөд яг энэ үеэр Александр хаан нас эцэслэн байна. Дахин баригдсан сүмийг 262 онд готууд тонон дээрэмдэж, эвдэн сүйтгэсэн байна. Үүний дараа Эфесийнхэн сүмээ дахин байгуулсан байна. Гэвч 200 орчим жилийн дараа 391 онд Христийн шашныг шүтэгч Теодесиус I хаан уг сүмийг хаахыг зарлигдсан байна. Улмаар 401 онд бүр мөсөн нураажээ. Гэгээн Жон Хрисостом гэгч сүмийн чулууг ашиглан бусад барилга байгууламжийг байгуулахаар шийдэн нураалгасан байна. Хажи Софи нэрээрээ алдаршсан дуганы зарим багана нь Артемисийн сүмийн чулуунууд байдаг.
Архитектур
Плини Артемисийн сүмийн хэмжээг нилээд нарийн тодорхой тэмдэглэсэн байдаг ч маш олон ялгаатай мэдээлэл өнөө үед хадгалагдан иржээ. Плинигийн тодорхойлсноор сүм 377 тохой (115метр орчим) урт, 180 тохой (55метр орчим) өргөн, бараг бүхэлдээ гантигаар хийгдсэн, Парфеноны хэмжээнээс 3 дахин том байжээ. Сүм тус бүр нь 60 тохой (18 метр орчим) өндөртэй Ионик маягийн 127 баганатай байв. Артемисийн сүмд олон тооны маш сайн урлагийн бүтээлүүд байдаг байжээ. Тухайн үеийн Эллиний соёлын сод барималчид болох Поликлитус, Фейдиас, Кресилас, Фрадмоны уран баримлуудаар чимэглэсэн ба алт мөнгөн шармалаар чимэглэсэн байдаг байжээ. Ихэнх барималууд нь Эфесус хотыг үндэслэгч Амазоны дайчдыг дүрсэлсэн урлагийн төгс бүтээл байжээ. Артемис дарь эхийн үндсэн хөшөөг Дуадалусын шавь Афины Афинагорас гэж нэрлэгддэг Эндоеус урласан байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Турк дэх Эртний Грекийн цогчин Ангилал:Туркийн археологийн олдворт газар  Ангилал:Измир аймгийн барилга байгууламж Ангилал:Эртний дэлхийн гайхамшиг Ангилал:Эфес
Пеэтер Ярвелайд
Ярвелайд Пеэтер Мартович (эст. Peeter Jarvelaid, р. ноября 1957, Таллин) –эстоны эрх зүйч ба түүхч, Таллиний их сургуулийн профессор. Түүхийн судалгаанд семиотикийн хувь хүний баримжаатай чиглэлийг боловсруулав. Эстон, англи, герман, франц, орос, латив, финлянд, литов ба швед хэлнүүдэд европ ба эстоны боловсрол ба эрх зүйн түүхийн чиглэлээр олон тооны нийтлэлүүд хэвлүүлсэн. 2006 оноос ХХ зууны олон улсын харилцааны чиглэлээр судалгаа хийдэг.
Ярвелайд Пеэтер Мартович Таллин хотод цэргийн гэр бүлд төрсөн. 1981 онд Тартугийн Их Сургуулийг төгссөн. 1990 онд “1889 оны шинэчлэл хүртэлх Тартугийн Их Сургуулийн хууль зүйн ухааны сургалтын түүх” сэдвээр бүх холбоотны эрх зүйн харилцааны хүрээлэнд эрдмийн зэрэг хамгаалсан.
Ажил
1981 оноос Тартугийн Их Сургуулийн  хууль  зүйн  ухааны  тэнхимд  багш,  1992 оноос  эхлэн  эстонийн хууль эрх зүйн тэнхимийн  профессор. 1997 онд Александр Фон Гумболдтын сангийн тэтгэлэгт хамрагдсанаар  1998-2000 ба 2012 онд  Макс Планккийн  Европын Түүхийн Их Сургууль,  болон Германы бусад томоохон эрдэм  шинжилгээний  төвүүдэд  судалгааны  ажил  хийх боломж бүрдсэн. 2010 онд Таллиний Их  Сургуулийн  Хуулийн  дэд сургуульд болон өөрчлөгдсөн Норд  Академид  шилжиж 2000 оноос ажилласан ба одоо эрх зүйн профессорын алба хашиж байв.1997-2000 онуудад  Хуулийн яманд зөвлөх,   2003-2005 онуудад   Эстонийн  Дотоодын   Хамгаалахын  Академийн  захирал,  2006-2007 онд Эстонийн  Далайн  Академийн захиралын албыг тус тус хашив.
Шагнал
Ярвелай нь 2003 онд «Холбооны Герман Улсад үзүүлсэн гавъяныхаа төлөө» 1-р зэргийн одонгоор шагнагдсан (Bundesverdienstkreuz 1 Klasse).
Тэмдэглэл
Ангилал:Намтар Ангилал:1957 онд төрсөн
Намхайдоржийн Баярмаа
Намхайдоржийн Баярмаа нь Монголын хүндийн өргөлтийн тамирчин юм. Тэрээр 2004 болон 2008 оны зуны олимпуудад эх орноо төлөөлөн амжилттай оролцож байсан.