cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жүдо
Даралт
Дунд сургуулийн сурагч нар нь өчих мэх болон гурван талтаар боох мэх хийх нь хориотой. Бага сургуулийн сурагч нар нь өчих болон боох мэх аль аль нь хориотой.
Коодоокан жүдо
Япон улсаас гаралтай жүдог Каноо Жигороо нь Коодоокан хэмээх нэртэй өргөөнд анхлан хичээллүүлж эхлүүлсэн байна. Тиймээс жүдо нь Японд ялангуяа коодоокан жүдо гэж нэрлэгдэх тохиолдол бий. Голчлон Япон дотор хэрэглэдэг дүрэм байдаг зэргээс ингэж ялгаж нэрлэх нь их. Жирийн жүдо ч гэж ойлгож болно.
Өмсгөл
Өмсгөл болох Кодооканыг өөрөөр "жүдоги" болон "кимоно" зэргээр нэрлэдэг. Цагаан болон цэнхэр өнгөтэй байна. Тамирчид жүдогиг маш хүндлэх журамтай байдаг ба энэ бол анхны мэдлэг байх ёстой гэж үздэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Тулааны спортын төрөл Ангилал:Олимпын спортын төрөл
Ронни Эберсон Фуртадо де Араужо
Ронни Эберсон Фуртадо де Араужо (Ronny Heberson Furtado de Araújo; 1986 оны тавдугаар сарын 11-нд Форталеза хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Берлиний «Херта» багт зүүн жигүүрийн хагас хамгаалагчаар тоглодог. Ах Раффаэль мэргэжлийн хөлбөмбөгчин.
Аж үйлдвэрийн хувьсгал
Аж үйлдвэрийн хувьсгал (Industrial Revolution) гэж 18-р зуунаас 19-р зууны хооронд барааг гар үйлдвэрлэлээс олноор үйлдвэрийн аргаар үйлдвэрлэх арга нэвтэрч аж үйлдвэрт гарсан томоохон дэвшил, түүнтэй холбогдон гарсан нийгмийн бүтцийн өөрчлөлтийг хэлнэ. Орчин үеийн хөшгийг нээсэн үйл явдал гэгддэг. Аж үйлдвэрийн хувьсгал улс орон бүрд нэгэн зэрэг тохиолдсонгүй, гэхдээ ерөнхийдөө эдгээр өөрчлөлтүүд гарсан үе нь 18-р зууны хоёрдугаар хагасаас эхэлж, 19-р зууны турш үргэлжилсэн гэж үздэг. Аж үйлдвэрийн хувьсгалын нэг онцлог шинж чанар нь том хэмжээний машин үйлдвэрлэлийн үндсэн дээр бүтээмжтэй хүчний хурдацтай өсөлт, түүнчлэн дэлхийн эдийн засгийн давамгайлсан систем болох капитализмыг бий болгосон явдал юм.
Ерөнхий ойлголт
"Аж үйлдвэрийн хувьсгал" гэдэг үгийг анх 1837 онд Луй Огюст Бланки хэрэглэсэн бөгөөд 1844 онд Фридрих Энгельс бүтээлдээ дурьдсанаар дэлгэрчээ. 1760-аад оноос 1830-аад онд Англид гарсан аж үйлдвэрийн дэвшлийг заасан нэр томъёо байсан бөгөөд улмаар хөгжлийн үе шатны онолын нэг эд эс нь болж, Англиас эхлэн Бельги, Франц, АНУ, Герман зэрэг улсуудад гарч, орчин үежих шатандаа орсон гэж үздэг.
Нэхмэл, ээрмэлийн машины технологи
1733 онд Жон Кэй нэхмэлийн машины нэг хэсэг болох холхигчийг сайжруулан нисдэг холхигчийг бий болгосноор нэхмэлийн машины хурд эрс өсч бүтээмж нэмэгдсэн байна. Ийнхүү нэхмэл бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нэмэгдэхийн хэрээр хуучны ээрүүл ашигласан ээрмэлийн үйлдвэрлэл нь хэрэгцээг хангаж дийлэхгүй болов. 1764 онд Жеймс Харгривс Ээрэгч Женни машиныг зохион бүтээсэн нь нэг дор 8 ээрүүлэнд утас ээрэх чадвартай (хожим сайжруулан 16 болгосон), олон тэнхлэгт машин байлаа.
1769 онд Ричард Аркврайт усаар ажилладаг ээрэгч машин зохион бүтээсэн нь айлын гэрт багтамгүй аварга эдээс гадна олон хүний хүч шаардагддаг, тэр хэрээрээ бүтээмж асар өндөртэй эд байв. Ийнхүү хэдэн зуун ажилтантай ээрмэлийн үйлдвэрүүд байгуулагдаж эхлэв.
Гэхдээ ээрэгч Женнигээр ээрсэн утас нарийн боловч тасрахдаа амархан, Аркврайтын машинаар ээрсэн утас бөх боловч бүдүүн байлаа. Энэ асуудлыг Самуэл Кромптон Ээрэгч луус машинаараа 1779 онд шийдсэн юм (Адуу, илжигний эрлийз луус нь тэдгээрийн сайн талыг авч төрдөг тул тэгж нэрлэжээ).
Төмөрлөгийн технологи
Төмөрлөгийн үйлдвэрлэл нь хуучны технологи болох, Англид ховор байдаг модны нүүрс ашиглан гаргаж авдаг байсан тул 16-р зуунаас эхтэй өндөр хэрэгцээг хангаж дийлэхгүй байлаа.
18-р зуунд Абрахам Дерби Англид элбэг байдаг чулуун нүүрсийг коксжуулж төмөр гарган авах аргыг нээснээр байдал огт өөр болов.
Хөдөлгүүрийн нээлт
Чулуун нүүрс олборлолт нэмэгдэхийн хэрээр нүүрсний уурхайд гүний усыг зайлуулах асуудал босч ирэв. Үүнийг шийдэхийн тулд 1712 онд Томас Ньюкомен уурын хөдөлгүүр бүхий шахуурга бүтээв.
1785 онд Жеймс Ватт уурын хөдөлгүүрээс гаргах энергийг бүлэх хөдөлгөөнөөс эргэлдэх хөдөлгөөн рүү шилжүүлж чадсан бөгөөд үүгээрээ уурын хөдөлгүүрийн хүчин чадлыг эрс сайжруулж, төрөл бүрийн машин техникт хэрэглэх бололцоотой болгосон байна. Ийнхүү энергийн эх үүсвэр болох урсаж буй голоос хол зайд ч үйлдвэр барих боломжтой болсон аж.
Тээврийн хэрэгслийн хөгжил
1830-аад оноос төмөр замын сүлжээ хөгжиж, 1850 он гэхэд 6000 миль зам тавигдаад байв.
Нийгэм улс төр
Бараа бүтээгдэхүүнийг олноор үйлдвэрлэх болсонтой холбогдуулан амьжиргаа сайжирсан юм.
Үйлдвэрүүд олноор баригдаж, ажилчин анги гэх ойлголт бүрэлдэн тогтсон бөгөөд тэд тоогоор олон болмогц сонгуулийн эрх олгохыг шаардаж чартизмын хөдөлгөөн өрнүүлж байлаа.
Хувийн өмчийг тал бүрээр хамгаалж эхэлсэн.
Мөн хөрөнгөтний нийгмийг муу муухайн үүр гэж үздэг социализмын онол ч тэр үед үүсч бий болжээ. Чартизм тэр үедээ амжилт олоогүй ч урт удаан тэмцлийн үр дүнд 1867 онд ажилчид сонгуулийн эрхтэй болсон юм.
Эдийн засгийн бүтэц
Асар их хэмжээний үйлдвэрлэл нь эргээд асар их хэрэглээ, зах зээлийг шаардаж ирсэн тул колоничлолыг дахин сэргээж, их гүрнүүд зэвсэг барин тулах болов. Империализмын үүсэл нь үүнтэй холбоотой гэж хэлж болох бөгөөд энэ нь даамжирсаар дэлхийн чанартай дайнууд 20-р зуунд 2 ч удаа гарсан билээ.
Мөн үзэх
Ангилал: Хувьсгал  Ангилал:Нийгмийн хувьсал
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эмэгтэйчүүдийн 100 метр саад
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эмэгтэйчүүдийн 100 метрийн саадтай гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 16-17-нд явагдана.
1954-1955 оны НБА-гийн улирал
1954-1955 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 9 дэх улирал юм.
Хасагдах шатны тоглолтуудын дүн
Дорнод дивизионы шөвгийн дөрөв
Бостон Селтикс — Нью-Йорк Никс 2-1 (122:101, 95:102, 116:109)
Өрнөд дивизионы шөвгийн дөрөв
Миннеаполис Лейкерс — Рочестер Роялз 2-1 (82:78, 92:94, 119:110)
Сиракьюс Нэшнлз — Бостон Селтикс 3-1 (110:100, 116:110, 97:100 ОТ, 110:94).
Форт-Уэйн Пистонс — Миннеаполис Лейкерс 3-1 (96:79, 98:97 ОТ, 91:99 ОТ, 105:96).
Сиракьюс Нэшнлз — Форт-Уэйн Пистонс 4-3 (86:82, 87:84, 89:96, 102:109, 71:74, 109:104, 92:91).
Холбоос
#1954/55 НБА
Каролина Эрбанова
Каролина Эрбанова (Karolína Erbanová, 1992 оны аравдугаар сарын 27-нд Врчлаби хотод төрсөн) нь Чехийн тэшүүрчин юм. Тэрээр 2011 оны залуучуудын дэлхийн аварга болж байв. Түүний багш дасгалжуулагч нь олимпийн аварга Мартина Сабликова юм.
Ванкуверын олимп болон ДАШТ-д оролцож байсан ч төдийлөн амжилттай оролцож байгаагүй.
Лаосын Үндэсний Ассамблей
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос Ард Улсын Үндэсний Ассамблей лаос хэлээр-Sapha Heng Xat / National Assembly of Lao PDR/ БНАЛАУ-ын нэг Танхимтай парламент.
1975 оны 12 дугаар сард 45 гишүүнтэй Ардын Дээд Зөвлөлийн Хурал /The Supreme People's Assembly/ нэртэйгээр байгуулагдсан. Үндсэн хуулийн болон Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай Хороо, Сонгуулийн хуулийн төслийн Хороо, Улсын төсвийн Хороо гэсэн 3 Байнгын Хороотой байгуулагдаж, АДЗХ-ын анхны даргаар хунтайж Суфанувонг сонгогдон ажиллаж байсан.
1989 оны 2 дахь удаагийн сонгуулиар Лаосын Ардын Дээд Зөвлөлийн Хурлын /ЛАДЗХ/ 75 гишүүнийг сонгон, Нухак Фумсаваныг ЛАДЗХ-ын даргаар, Тонгсинг Таммавонгийг дэд даргаар сонгож байжээ. ЛАДЗХ нь Нарийн бичгийн дарга нарын, Хууль-Үндсэн хуулийн, Эдийн засаг-санхүүгийн, Соёл-нийгмийн, Гадаад харилцааны гэсэн 5 Байнгын хороо, Тамгын газартай, хөдөө орон нутагт мужийн, нийслэлийн, сумын иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын гэсэн 2 шатны бүтэцтэй үйл ажиллагаагаа явуулж байсан байна.
Лаосын Ардын Дээд Зөвлөлийн Хурал эдийн засаг, нийгмийн өөрчлөлт шинэчлэлт хийх  зорилт дэвшүүлж, Үндсэн хуулийн төслийг боловсруулж, 1991 оны 8 дугаар сарын 15-нд баталсан. Үүний дагуу БНАЛАУ-ын Үндэсний Ассамблей өнөөгийн төрхөө олсон байна.
Лаосын шинэ үеийн парламентын түүхэн ач холбогдолыг олон үндэстэн, ястан ард түмнийхээ эв нэгдлийг бэхжүүлж, улс орноо батлан хамгаалах, бүтээн байгуулах  стратегийн 2 гол зорилтыг дэвшүүлэн, бүрэн эрхт, тусгаар тогтносон байдлаа бататган, олон жилийн дайны хор уршгийг арилгах, ард түмнийхээ аж амьдралыг аажмаар хэвийн  болгох, эдийн засаг, нийгмийн болон дэд бүтцийг сэргээн хөгжүүлэх, улмаар хууль эрх зүйн үндэс суурийг тавих зорилтуудыг амжилттай хэрэгжүүлсэн гэж үздэг.
1992 оны 12 дугаар сарын 20-нд зохион байгуулсан 3 дахь удаагийн ээлжит сонгуулиар 85 гишүүн сонгогдсоны 8 нь эмэгтэй гишүүн байжээ. Лаосын Ардын Дээд Зөвлөлийн Хурлын нэрийг Лаосын Үндэсний Ассамблей /ЛҮА/ болгон өөрчилж, орон нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлыг татан буулгаж, нэг танхимын тогтолцоонд шилжсэн бөгөөд ЛҮА-н даргаар Самане Вигнакет /Samane VIGNAKET / ажилсан. Байнгын Хорооны тоо 6 болж нэмэгдсэн. 1997 оны 12 дугаар сарын 21-ний өдрийн 4 дахь сонгуулийн дүнгээр 99 парламентын гишүүнтэй болж тэдний 21 нь эмэгтэй гишүүн байсан ажээ. Найм дахь удаагийн ээлжит сонгуулиар сонгогдсон Үндэсний Ассамблейн анхдугаар чуулганаар ЛАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Чуммали Саяасоныг БНАЛАУ-ын Ерөнхийлөгчөөр, Бүньян Волачитыг Дэд Ерөнхийлөгчөөр, Тонгсинг Таммавонгийг ЛҮА-н даргаар, Пани Ятодү /Pany Yathotou/, Сайсомпон Фомвиханыг нарыг Үндэсний Ассамблейн дэд даргаар тус тус сонгосон.
2010 оны 12 дугаар сарын 23-ны өдөр хуралдсан Лаосын Үндэсний Ассамблейн 10 дугаар хуралдаанаар БНАЛАУ-ын Үндэсний Ассамблейн дэд дарга хатагтай Пани Ятодү-г Үндэсний Ассамблейн даргаар сонгосон.
2016 оны 3 дугаар сарын 20-нд болж нийт 211 хүн нэр дэвшиж 149 суудлын 144-ийг удирдагч ЛАХН-ынхан авч, үлдсэн 5 суудал бие даагчидад ноогдсон байна. ЛАХН-аас сонгогдсон хатагтай Пани Ятодү /Pany Yathotou/ Үндэсний Ассамблейн даргаар улиран сонгогдсон ажээ. Нийт гишүүдийн 73% шинээр сонгогдсон бөгөөд 41 гишүүн буюу 27,52% нь эмэгтэйчүүд байжээ.
2021 оны 2-р сарын 21-нд сүүлийн ээлжит Үндэсний Ассамблейн сонгууль болж эрх баригч ЛАХН 158 суудал авчээ. Үлдсэн 6 суудлыг бие даагчид авсан байна. Үндэсний Ассамблейн даргаар (2021 оны 3-р сарын 22-ноос) - Сайсомфон Фомвихан болжээ. 7200 сонгуулийн санал авах байр ажилласан бөгөөд гадаадын 40 оронд сонгууль өгсөн гэж Лаосын албан ёсны хэвлэл мэдээллэв.
Бүтэц
ЛҮА-н Байнгын Зөвлөл нь дарга, орлогч дарга, гишүүдээс бүрддэг бөгөөд чуулган завсарлах үеэр Парламентын тасралтгүй ажиллагааг хангаж өдөр тутмын үйл ажлиллагааг удирдан явуулах үндсэн үүрэгтэй.
Эдүгээ ЛҮА нь Байнгын Зөвлөлөөс гадна Хууль зүйн, Эдийн засаг, төлөвлөлт, санхүүгийн, Соёл, нийгмийн, Үндэстэнүүдийн, Үндэсний аюулгүй байдал, батлан хамгаалахын, Гадаад хэргийн гэсэн 6 Байнгын хороо болон Тамгын газрын бүтэцтэй ажиллаж байна. ЛҮА нь сонгуулийн мажоритар тогтолцоотой. Лаосын улсын 21 нас хүрсэн иргэн сонгогдох эрхтэй бөгөөд сонгуулийн хооронд нөхөн сонгууль явуулдаг.
Лаосын Үндэсний Ассамблей жилд хоёр удаа чуулдаг. Оны эхний хуралдаан гол төлөв 4 дүгээр сард хоёрдахь нь 9 дүгээр сард болдог. Үндэсний Ассамблейн жилийн эхний ээлжит чуулганаар улс орны хөгжлийн явцын тухай асуудал, Аудитын тайлан, төсвийн бүрдүүлэлт болон зарим томилгооны асуудал зэргийг хэлэлцдэг. Намрын хуралдаанаар Засгийн газрын үйл ажиллагааны Тайлан, Улсын төсөв болон улсын нийгэм-эдийн засгийн стратегийн хөгжлийн явц, Ардын Дээд шүүх, Ардын Ерөнхий Прокурорын Тайланг сонсч хэлэлцдэг байна.
2017 онд Вьетнамын тусламжаар Лаосын Үндэсний Ассамблей өөрийн шинэ барилга барьж эхлүүлээд 2021 онд ашиглалтанд оруулжээ.
БНАЛАУ-ын Үндэсний Ассамблей 1990 онд Кипр Улсад болсон Олон улсын Парламентын Холбооны /IPU/ 83 дугаар хурлын үеэр тус байгууллагын гишүүн болсон бөгөөд АСЕАН-ны Парламент хоорондын байгууллагын (AIPO) ажиглагчаар элссэн байна.
БНАЛАУ-ын Үндэсний Ассамблей дахь Лаос-Монгол, Гүржийн парламентын найрамдлын бүлгийг 2017 оны 5 дүгээр сарын 9-нд шинэчилж байгуулсан. Бүлгийн даргаар ЛҮА-н Хууль зүйн байнгын хорооны орлогч дарга К.Виллапан, бүлгийн орлогч даргаар Б.Камбүнхөанг /Монголд төгссөн Лаосын хөдөө аж ахуйн орлогч сайд/ нар ажиллаж байна. Тус парламентын бүлэг нь нийт 12 гишүүнтэй.
Үндэсний Ассамблейн Ерөнхийлөгчид:
1957-1960	--Пхенг Пхонгсаван
1960-1960	--Сүванна Пхүма, Тиао Сомсанит
1960-1974 	--Пхүи Сананиконе
Ардын Дээд Хурлын Ерөнхийлөгчид:
1975-1986	--Хунтайж Сүфанувонг
1986-1989	--Сисомфон Ловансай
1989-1992 	--Нухак Фүмсаван
1993-2006	--Самане Вигнакет
2006-2010	--Тунгсинг Тхаммавонг
2010-2021 --хатагтай Пани Ятодү
2021- Сайсомфон Фомвихан ажиллаж байна.
Гадны холбоос
Ангилал:Парламент улс орноор Ангилал:Лаос
1900 он
(MCM) Аргийн тооллоор Нэгэн мянга есөн зуудугаар оны төмөр туулай жил. Анно Домини гэж тоолдог болсноос хойш хоёр дахь мянганы 900 дахь жил, 19-р зууны 100 дахь жил, 1900-аад он гэж тоолвол эхний жил.
Гадаад холбоос
#
Суя
Суяа буюу Кисэджэ - Бразилын нутаг, Шингу голын эх орчмын ширэнгэн ойд амьдардаг индиан омог юм.
И Жон-жэ
150px|left И Жон-жэ (이정재; 1972 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
«Элсэн цаг» (1995), «Царай уншигч» (2013) зэрэг олон ангит кинонд тоглосон.
Жүжигчин
И Жон-жэг кафед ажиллаж байхад нь хувцас загвар зохион бүтээгч Ха Юн-сү олж загвар өмсөгч болгожээ. 1993 оноос кинонд тоглодог болсон. 1995 оны «Элсэн цаг» (1995) ОАК-ны дуугүй бие хамгаалагчийн дүр түүнийг шилдэг шинэ жүжигчин болгожээ. 1999 оны хоёр найзын нөхөрлөлийг харуулсан «Наран мандах нутаг» УСК-аараа Пэгсан урлагийн шагнал, Хөх луу кино шагналаас хоёулангаас нь шилдэг эрэгтэй жүжигчнээр цоллогдож байв.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Тлингит отог
Тлингит бол Номхон Далайн баруун хойд эрэг дээр аж төрдөг индиан отог билээ. Тэд өөрсдийгөө Lingit гэдэг, утгачилбал "хүн байх" гэсэн утгатай ажээ. Харин тэдний Орос нэр нь гэвэл Koloshi (Колюжи) гэдэг бөгөөд Германы хуучны утга зохиолын бүтээлүүдэд бол Koulischen хэмээн тэмдэглэгдсэн байдаг аж, ялангуяа Shelikov 1796 оны Орос-Америкын газрын зураг дээр. Тэд зүүн өмнөд Аляскын тайга, сэрүүн бүс нутагт буюу Александрын олтриг хавиар нутагладаг гэнэ. Харин тэдний нөгөө нэг хэсэг нь буюу Inland Tlingit гэгдэх хэсэг нь алс баруун хойд Канадын Юканы хавьд (British Columbia-н муж) нутаглах ажээ. Тлингитүүдийн дунд эхийн эрхт ёс "үйчилдэг" аж. Өөрөөр хэлбэл эрчүүд нь ан гөрөө хийж, эмэгтэйчүүд нь тэдний олж ирсэн хоол хүнсийг хариуцаж овгийн гишүүддээ хувиарладаг байна.
Газар Нутаг
Түүхийн эх сурвалжуудад бичигдсэнээр бол Тлингит отгийнхон Portland-ийн сувгаар дамжин Copper мөрнийг гатлан өнөөгийн Аляск болон Британий Колумбын хооронд нутагшжээ. Александрын олтриг нь бараг тэр чигээрээ тэдний мэдэлд очсон гэж хэлж болно. Тэдний ирэхээс өмнөхөн нь тэр хавийн газруудад Хайда отгийнхон амьдардаг байсан бөгөөд Америкт Европчуудыг ирэхээс өмнөхөн нь нүүн одсон ажээ. Харин нөгөөх нүүдэлчин хэсэг нь Coast уул болон Гэгээн Elias-ын уулын нөмөр болоод Номхон далайд цутгадаг Alsek, Tatshenshini, Chilkat, Taku болон Stikine зэрэг голуудын сав газарт нутаглах болжээ. Ийнхүү нүүдэллэж явахдаа тэд Атхабаскан хэмээх өөр нэгэн отогтонтой холбоо тогтоож худалдаа наймаа хийдэг болсон байна. Хүн ам нь ихэсч, хөгжихийн хэрээр тэдэнд илүү том, илүү үржил шимтэй газар хэрэг болж байлаа. Иймээс тэд дахин нүүдэллэж Таку голд цутгадаг Atlin, Teslin болоод Tagish нууруудын сав газарт ирж суурьшжээ. Тиймээ тэд яг л тал нутгийн нүүдэлчин Монголчууд шиг байнга нүүдэллэж явдаг улс ажээ. Америк болон Канадын нутгийг хөндлөн гулд туулахдаа тэд олон олон бэрхшээлтэй нүүр тулгаржээ. Бусад том жижиг отог аймгууддаа гадуурхагдаж, шинээр гарч ирсэн Америк зэрэг улсуудын дарамт шахалтанд их өртөж байжээ. Ийнхүү дураараа нүүдэллэх нь Нэгдсэн Улсын хуулийг зөрчсөн хэрэг лдээ. Харин өнөө үед энэ бүхэн өөрчлөгдсөөн. Бүр Канадын засгийн газар Канадын Уугуул Иргэдийг Хамгаалах байгууллагатай (ANCSA - Alaska Native Claims Settlement Act) хамтарч тэдэнд амьдрах тусгай газрыг заан өгч, тэдний эрхийг хуулиар хамгаалах болжээ. Бла Бла Бла, за за баахан газарзүй түүхийн талаар биччихлээ, одоо харин илүү сонирхолтой хэсэг рүүгээ оръё. Тэдний урлаг соёл, философи, шашин шүтлэг болоод зан заншлын тухай.
Амьдрах хэв маяг, шашин шүтлэг
Аляск, Британы Колумба, Юкон-оос ирсэн эдгээр хүмүүсийн урлаг, соёл нь үнэхээрийн байлаг ажээ. Тэдний хувьд хамгийн чухал зүйл бол гэр бүл болоод ураг төрлийн холбоо юм. Хөрөнгө мөнгө, олз омгоос илүүтэйгээр тэдний цус цэвэр байх нь, үеэс үед уламжлагдан ирсэн гэр бүлийн ариун нандин холбоо нь тэдэнд чухал юмаа. Бусад овгуудын адилаар тэд туйлын шүтлэгтэй улс юм.
Тэдний хэрэглэдэг сав суулга, байр байшин бүр халбага сэрээнээс нь эхлээд л тэр бүхэнд нь тэдний шүтээн нь сийлээстэй байдаг гэнэ. Мөн хот тосгодынхоо хаа сайгүй омгийн шүтээн болох totem-г сийлэн хатгасан байдаг. Тлингитчүүд байгаль дэлхийгээ тэр тусмаа амьтдыг маш ихээр дээдэлдэг байна. Анчид нь анд гарахаас өмнө өөрсдийгөө ариусгах зан үйлийг хийдэг. Мөн бөө нар гэж бий. Тэд ихээхэн хүндтэй байр суурийг эзэлдэг бөгөөд хүмүүсийн өвчин эмгэгийг анагааж, цаг агаарыг өөрчилж, анчидад олз омгийг даллаж, ирээдүйг зөгнөдөг агаад өөрийн ард түмнийг харийн чөтгөрүүд, хар домын шившлэг хараал жатгаас хамгаалдаг гэнэ.
1886 - 1895 оны үед, отгийнхны дунд цэцэг өвчин тархсан бөгөөд омгийн бөө нар яахаа мэдэхгүй байлаа, тиймээс олон олон Тлингитүүд өөрсдийн бөө нарт итгэх итгэлээ алдаж Ортодокс, Христийн шашинд татагдах болжээ. Харин хоол хүнсний хувьд гэвэл тэд мэдээжийн хэрэг далайн гаралтай хүнсийг хэрэглэдэг. Үүнийгээ тэд "Beah Food" буюу Эргийн Хүнс гэж нэрлэдэг байна.
Хэл соёл
Тэдэнд өөрсдийн гэсэн Тлингитийн хэл гэж бий. Энэ нь Na-Dene хэлний язгуураас үүсэлтэй ажээ. Бусад орны ямар ч хэлэнд яригддаггүй тийм өвөрмөц аялгаар ярилцдаг аж. Харамсалтай нь өнөөдөр ердөө л 500 гаруй л хүн энэ хэлээр ярьж байгаа аж.
Түүх
Тлингитүүдийн үүслийг 800 гаруй жилийн өмнө Skeena болон Nass голуудын сав газруудаас эхтэй гэдэг. Хамгийн анх тэд 1741 онд л гадныхандтай буюу өөрөөр хэлбэл Оросын судлаачидтай таарсан байна. Дараа нь тэд 1775 онд Испаны судлаачидтай таарсан агаад Тлингитүүд цэцэг өвчнийг Европчуудыг авчирсан хэмээн үздэг байсан тул тэдэнтэй тийм ч сайн харилцаатай байсангүйэ.
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – 110 метр саад
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эрэгтэйчүүдийн 110 метрийн саадтай гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-12-нд явагдана.
Ким Жэ-вонь
150px|left| Ким Жэ-вонь (김재원; 1981 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Жүжигчин
Ким Жэ-вонь 2001 оноос кинонд тоглох болсон. 2002 онд MBC, SBS телевизийн олон ангит киноны шагналаас шилдэг шинэ жүжигчин, олны таашаал, 2011-2013 оны MBC телевизийн олон ангит киноны шагналаас олны таашаал, гарамгай жүжиглэлт гэсэн шан хүртэж байв.
Гэр бүл
Ким жүжигчин 2013 онд хувцас загварын ажилтай Паг Со-ёньтой гэрлэж, хүүхэдтэй болжээ.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Олгой хорхой
thumb|350px|Говьд амьдардаг гэгдэх Олгой хорхой Олгой хорхой нь Монголын говь цөл нутагт хааяа үзэгддэг гэх амьтан бөгөөд энэ амьтны тухай яг шинжлэх ухааны үүднээс судлагдсан баримт байдаггүй билээ. Гадныхан олгой хорхойг "Mongolian Death Worm" гэдэг.
Анх профессор Рой Чэпмэн Эндрьюс гэх хүн 1926 онд өөрийн бичсэн On the Trail of Ancient Man номондоо өгүүлсэн байдаг. Үүнээс хойш олон олон эрдэмтэн, судлаачид энэ хорхойны эрэлд гарч Монголын цөл говь нутгаар нэг хэрэн хэссэн боловч амжилт олсон нь үгүй. 1994 онд Чехийн телевизийнхэн энэ хорхойг судалж нэвтрүүлэг бэлтгэхээр монголын говьд ирсэн ч тэд олигтой үр дүнд хүрч чадаагүй буцсан гэдэг. Сүүлд гэхэд 2005 онд Ричард Фриймэнээр удирдуулсан Английн хэсэг эрдэмтэд мөн л говь нутгаар хэрэн хэсч энэхүү ер бусын хорхойг хайсан боловч нутгийн иргэдийн ам дамжсан ярианаас өөр юуг ч олж олсонгүй буцсан байна. Нутгийн ардуудын ам дамжсан ярианаас үзэхэд энэ амьтан 0.6-1.5 м (2-5 фут, гадны нэгжээр) орчим урттай олгой шиг хэлбэртэй байх агаад улаан хүрэн өнгөтэй байдаг гэнэ. Энэ амьтныг харсан гэх хүн бараг байхгүй бөгөөд тун ховор үзэгддэг гэлцэнэ. Монголын говь цөл нутгаас өөр газар үзэгдсэн тохиолдол байхгүй юм байна. Олгой хорхой нь биеэсээ асар их цахилгаан эрчим хүч гаргах чадвартай гэнэ. Хавьтсан ойртсон бүхнээ сульфатын хүчлээр түлчихсэн мэт түлж шаргал өнгөтэй болгодог.
Олгой хорхойн дээр гишгэсэн тэмээний хөлний арьс мах нь зад үсрээд яс нь гозойгоод үхдэг гэнэ. Домогт өгүүлснээр эрт цагт говийн нэг баян айл эсгий хийж байх үесд 2 ширхэг олгой хорхой гарч ирсэн байна. Айсан хүмүүс өнөөх хорхойнууд дээр 20-иод нойтон эсгий давхарлан тавиад ум хумгүй зугтацгаасан гэнэлээ. Харин маргааш нь ирж хартал хамгийн дээд талын эсгий аягын чинээ болон шатсан мэт шарласан байсан гэдэг. Тэрийг модоор хатгахад шатсан мэт үйрч байсан гэдэг. Доошлох тусмаа шарласан хэсэг томорсоор хамгийн доод талын эсгий тэр чигээрээ шатаж харин нөгөө олгой хорхой нимгэн хальс шиг юм болчихсон байжээ. Энэхүү хорхой нь Вангагын зөгнөл дээр гардаг байсан ба 2020 онд дахин ард иргэдийг айлгана хэмээн яръсан байдаг.
Ангилал:Орчин үеийн цуурхал яриа Ангилал:Монголын үлгэр домог судлал Ангилал:Говь
1799 он
Энэ онд төрөгсөд
6 сарын 6 - Александр Пушкин
Гадаад холбоос
#
Ку Хёнь-жон
150px|left Ку Хёнь-жон (고현정; 1971 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүжигчин.
Тоглосон кино
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1971 онд төрсөн
Найдангийн Эрдэнэпэл
Н.Эрдэнэпэл (1887-1965) нь Монголын Гандантэгчэнлин хийдийн хамба ламаар 1944-1960 онд ажиллаж байсан.
Тэрээр хуучин Далай Чойнхор вангийн хошуу, одоогийн Завхан аймгийн Их-Уул сумын нутаг 5 дугаар баг, Идэрийн гол хэмээх газар 1887 онд төржээ. Халх. Бага наснаасаа Тариатын хүрээнд шавилж байгаад 19 настай Гандан хүрээнд ирж Сангай аймагт суун, Дашчоймбэл дацанд цанид, чойрын гүн ухааны номонд суралцсан. Их хүрээнд шавилан сууж байхдаа Сангайн аймгийн гэсгүй байсан.
1925-1929 он хүртэл Гандан хүрээнд шашны захиргааны тэргүүлэгчээр сонгогдон ажиллаж байсан. Мөн Богдын ордонд төвөд үсгийн бичээч, 1927 онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн нэрээр Зөвлөлт улсын Москва хотноо болсон шашны хуралд төлөөлөгчөөр оролцсон.
1928-1929 онд Судар бичгийн хүрээлэнгийн номын ази зүгийн хэлний ном хадгалагч, 1929-1932 онд Шашны захиргааны тэргүүлэгчийн албыг хашиж байв. Найдангийн Эрдэнэпэл нь цанид, чойрын гүн ухааныг судалсаар 1933 онд Дашчойнбэл дацанд гавжийн дамжаа барьжээ. 1936-1937 онд Лам нарын сэтгүүлийн эрхлэгч. 1938-1941 онд гэрээр хувийн ажилтай байсан.
1944 онд Шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн харьяа Түүхийн музейн тайлбарлагчаар ажиллаж байжээ.
Н.Эрдэнэпэл, Т.Гомбодорж, Г.Бат-Очир, Р.Гарамсэд, М.Галаарид, Л.Лувсан, О.Дагважанцан нарын лам байсан хүмүүсийн хүсэлтээр Улсын бага хурлын 1944 оны 34 дүгээр тогтоол гарч, Улаанбаатарт Мөргөлийн дуганыг нээсэн.
Арван зургаадугаар жарны хөх бичин жил 1944 оны 5 сарын 10-нд Гандан хийдийг дахин сэргээхэд хурж Гандантэгчэнлин хийдийн хамба ламаар 1960 он хүртэл тасралтгүй ажилласан. Олон Улсын Монголч эрдэмтний анхдугаар Их хуралд зориулан Эртний Энэтхэгийн уран зохиолын гайхамшигт дурсгал “Үүлэн элч”-ийг төвөд хэлнээс орчуулсныг академич Б.Ринчен 1963 онд эрхлэн хэвлүүлж нийтийн хүртээл болгожээ. 1956 онд шашин номын үйл хэрэгт оруулсан хувь нэмэрийг үнэлж Гандан хийдээс Чин бишрэлт цол олгосон.
Тэрээр 1965 онд Улаанбаатар хотноо таалал болжээ.
Бүтээл:
Ангилал:Монголын лам Ангилал:1887 онд төрсөн Ангилал:1965 онд өнгөрсөн
IV Грегориус
IV Грегориус нь 827 оны 12 сарын 20-нд Ромын папаар сонгогдож, 844 оны 1 сарын 11-нд нас барах хүртлээ тус албыг хашсан хүн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Пап Ангилал:Италийн түүхэн хүн Ангилал:8-р эсвэл 9-р зуунд төрсөн Ангилал:844 онд өнгөрсөн
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эрэгтэйчүүдийн 400 метр саад
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эрэгтэйчүүдийн 400 метрийн саадтай гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 12-15-нд явагдана.
Ян Крокер
Ян Крокер (Ian Crocker, 1982 оны 8 сарын 31-нд төрсөн) нь Америкийн усанд сэлэгч, 3 удаагийн олимпийн аварга, 100 метрийн эрвээхэй сэлэлтийн дэлхийн дээд амжилтыг эзэмшиж байсан тамирчин юм.
Хувийн дээд амжилт
Тайлбар: ‡ = АНУ-ын дээд амжилт
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын усанд сэлэгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
When Heaven Burns
When Heaven Burns (天與地) нь Хонконгийн телесериал юм. 2011 оны 11 сарын 21-ноос 2012 оны 1 сарын 1 хүртэл TVB телевизээр гарчээ. Television Broadcast Limited-ийн бүтээл.
Холбоос
Ангилал:Хонконгийн телевизийн цуврал Ангилал:2010-аад оны телевизийн цуврал кино
Скиф нум
Скиф нум бол эрт үед Евразийн нүүдэлчидийн дунд өргөн хэрэглэгдэж байсан нум юм. Энэ нумыг Скифүүд зохион бүтээж, анхлан хэрэглэх болсон бололтой. Энэ нум нь голдуу Скифийн үеийн булш, бунхнаас олддог тул судлаачид "Скиф нум" гэх болсон байдаг. Скиф нум нь хөнгөн, богино, авсаархан, морин дээрээс харвахад тохиромжтой нум байсан. Скиф нумыг хийхдээ эврийг хоёр талаас нь модоор хавчиж, шөрмөсөөр ороож хийдэг байв. Энэ нь Скиф нумыг тодорхой хэмжээний сул талтай болгож байсан. Харин судлаачдын дунд "Хүннү нум" хэмээн нэрлэгдсэн мод, эвэр, ясан наалтаас бүрдсэн наамал нум гарч ирсэнээр Скиф нум хэрэглээнээс гарсан байна.
1837 он
Энэ онд нас барагсад
2 сарын 10 - Александр Пушкин
Гадаад холбоос
#
Гамби
Гамби [] (албан ёсоор The Gambia буюу Republic of The Gambia) нь Өрнөд Африк дахь Бүгд Найрамдах Улс бөгөөд тус улс нь Гамби мөрний эрэг дээр оршдог. Гамби мөрний Атлантын далайд цутгах адаг хэсгийг эс тооцвол энэ улсыг бүхэлд нь Сенегал улс тойрон хүрээлэх буюу хиллэдэг. Газар нутгийн хэмжээ нь ойролцоогоор 11.000 км² талбайтай байгаа учраас Африк тивийн эх газар дахь хамгийн жижиг нутаг дэвсгэр бүхий улс юм.
Гамби нь нийт 2,05 сая хүн амтай (2017 оны мэдээ), улсын нийслэл нь Банжул.
Эшлэл
Ангилал:Африкийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:1965 онд байгуулагдсан
Халхын сүмийн мөргөлдөөн
Халхын сүмийн мөргөлдөөн нь Монгол-Япон хилийн дайн буюу Япон/Манж-Го-Монгол/Зөвлөлтийн хооронд болсон хилийн мөргөлдөөны нэг юм.Халхын сүм гэж Буйр нуурын зүүн хойд талд орших Буддын шашны хийд ажээ.
Шалтгаан, нөхцөл
Халхын сүмийн хилийн мөргөлдөөн 1935 оны нэгдүгээр сараас эхэлсэн түүхтэй. Учир нь Монголын тал хуучин Цэцэн хан аймгийн хилийн зааг шугмаар улсын хилийг авч үзэж байхад Япон\Mанж-Гогийн тал Халхын голоор хилийн шугмыг тооцож байсантай холбоотой.
Хилийн мөргөлдөөний үйл явц
Халхын сүмийн орчимд болсон хилийн будилаантай холбоотой асуудлыг тодруулахаар VI морьт дивизийн 15 дугаар хорооны штабын дарга Д.Дондов 1935 оны 1 сарын 24-нд Халхын сүмийн харуул дээр очжээ. Гэтэл өдрийн 13.00 цагт Япон, Манж-Гогийн зэвсэглэсэн 17 этгээд БНМАУ-ын хилд 20 км нэвтрэн Халхын сүмийн орчимд ирсэн тухай мэдээ ирсэн байна. Байдлыг лавлахаар Д.Дондов, хилийн харуулын дарга Г.Янжив, дөрвөн цэргийн хамт очиход хил зөрчигчид эхлэн буудсанаас харилцан буудалцах үеэр Д.Дондов, Г.Янжив нар амь үрэгдсэн байна. Үүний дараа 1935 оны 1 сарын 31 өглөөний 08.00 цагт Япон, Манж-Гогийн 41 машин цэрэг, 53 морин цэрэг артиллерийн галаар дэмжүүлэн Халхын сүм рүү дайрчээ. Бүх цэргийн жанжны "Хил дээр буун дуу гаргаж болохгүй" гэсэн тушаалаар монголын хилийн харуул ухарч, Монгол Загасны харуул дээр ирсэн байна. Өдрийн 12.00 цагт Манж-Гогийн тал Халхын сүмийг эзлэн улмаар Монгол Загасны харуул руу довтолж 13.00 цагт эзэлсэн байна. Монголын хилийн харуул мөн л буун дуу гаргалгүй ухарсаар Нарийн нуурт байрласан байна. Манж-Гогийн тал 2 сарын 1-нд ухарч, Халхын сүмд байрлал эзлэн хориглосон байна.
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Хилийн будлианыг зохицуулахын тулд талууд БНМАУ ба Манж-Гогийн хооронд хилийн хэлэлцээр эхэлсэн байна. Энэхүү хэлэлцээр нь 1935 оны 6 сарын 3-наас 1937 оны 9 сарын 13 хүртэл үргэлжилсэн түүхэнд "Манжуурын бага хурал" гэж нэрлэгджээ. Манжуурын бага хурал нь гурван удаа хуралдсан байна. Тус хэлэлцээрийн анхдугаар бага хурлын төлөөлөгчдийн Монголын талын тэргүүнээр Бүх цэргийн жанжны орлогч Гончигийн Самбуу, МАХЦ-ийн II корпусын дарга Гомбожавын Дамба, нарийн бичгийн даргаар Онход Жамъяангийн Догсүрэн,комендантаар Цэргийн явдлын яамны ажилтан Чимэгийн Жагван, шуудан зөөгчөөр Дотоод явдлын яамны тасгийн дарга Нэрэндоогийн Чимэддорж, Самбуугийн хувийн нарийн бичгийн даргаар Жанлавын Лувсандэндэв,хятад хэлний орчуулагчаар Үйлдвэрчний төв зөвлөлийн орчуулагч Журамт, орос хэлний орчуулагч нэг, шифр утасны орчуулагч нэг, тэнд үйлчлэх жолооч хоёр, шуудангийн жолооч нэг, нийт 13 хүний бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөгч ажилласан байна.
Ван Бэйшин
Ван Бэйшин (王北星, 1985 оны гуравдугаар сарын 10-нд Харбин хотод төрсөн) нь Ванкуверын олимпийн хүрэл медальт Хятадын тэшүүрчин эмэгтэй юм. Бэйшин 2009 оны ДАШТ-д аваргалж байв.
Халхын сүмийн мөргөлдөөн
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Манж-Гогийн талаас Хойд Хянган мужийн захирагч Лин Шинь тэргүүтэй тус мужийн сэргийлэи хамгаалах цэргийн дарга, хошууч генерал Үржин Гармаоев, Манж-Го улсын Гадаад явдлын яамны Засгийн хэлстийн дарга Шинжи Жин И,Хайлаарын тагнуулын байгууллагын дарга Цай Тэн Жин Рүй болон Манж-Гогийн төлөөлөгчдийг дагалдан Манж-Го улсын Гадаад явдлын яамны зөвлөх, Японы Гадаад явдлын яамны хэрэг эрхлэх газрын ажилтан Канки, Цэргийн явдлын яамны зөвлөх Сайто,ажилтан Сакурай, орчуулагч Иногүчи, Монгол Засгийн яамны хэрэг эрхлэх тушаалтан Жүнжүүржав (япон хэлний орчуулагч, холбоо баригч), Хадаа, Хайлаарын цагдаагийн газрын салааны дарга Чүн Дэй болон нарийн бичгийн даргаар Хуа Минтай, Хойд Хянган мужийн сэргийлэн хамгаалах яамны ажилтан Жү Кавсан Зан (монгол хэлний орчуулагч, холбоо баригч), Хойд Хянган мужийн сэргийлэн хамгаалах яамны орчуулагч Эрхэмбаяр болон хурлын тэмдэглэгчид зэрэг арваад хүн оролцсон байна. Манжуурын бага хурлаар Халхын сүм хэний нутаг болохыг шийдэх, хилийн шугамыг нягтлан тогтоох гэсэн хоёр үндсэн асуудал хэлэлцсэн боловч тодорхой үр дүнд хүрээгүй байна.
Ван Бэйшин
Холбоос
Ангилал:Хятадын тэшүүрчин Ангилал:Хятадын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Хятадын олимпын оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Тэшүүрийн дэлхийн аварга Ангилал:Хятадууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Халхын сүмийн мөргөлдөөн
Мөргөлдөөны дараах байдал, хилийн хэлэлцээр
Хэлэлцээнд оролцсон Монголын талын төлөөлөгчдийг Зөвлөлтийн талаас хардаж улмаар Их Хэлмэгдүүлэлт (Монгол)ийн үед хилс хэргээр хэлмэгдүүлсэн байна Мөн Манж-Гогийн талыг ахлан оролцсон Хойд Хянган мужийн захирагч Лин Шинь тэргүүтэй төлөөлөгчдийг япончууд хардаж буруутгаж буудан хороосон байна.
Шинь Сэ-гён
Шинь Сэ-гён (신세경, шин сэ-гёнг) — Өмнөд Солонгосын эмэгтэй жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Марк-Оливер Кемпф
Марк-Оливер Кемпф (Marc-Oliver Kempf; 1995 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Лих хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Фрайбургийн» төвийн хамгаалагч юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1995 онд төрсөн
Алхан төгөлдөр хуур
Алхан төгөлдөр хуур гэдэг нь чавxдастай даруулт хөгжмийн зэмсгүүдийн дээд нэршил бөгөөд энэ хөгжмийн чавxдасыг жижигхэн алхаар цохин дуу гаргадаг учраас ийн нэрийджээ. Энэ алх нь модоор хийгдсэн байх ба ихэнхдээ ноос эсвэл ширээр бүрсэн байна. Өнөө үед алхан төгөлдөр хуур гэх нэрийг орчин үеийн төгөлдөр хуураас ялган эртний төгөлдөр хуур гэсэн нэр томьёог нь тодотгох үүднээс хэрэглэсээр байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Түүхэн хөгжмийн практик Ангилал:Түүхэн хөгжмийн зэмсэг Ангилал:Чавхдаст төгөлдөр хуур Ангилал:Цохилуур хөгжмийн зэмсэг
Нова Скоша
Нова Скоша ("Шинэ Шотланд" гэсэн үгний Латин хэлний хувилбар; Nova Scotia; Шотландын Гэл хэл: Alba Nuadh; Nouvelle-Écosse) нь Канадын зүүн өмнөд эрэгт орших муж. Энэ муж нь Канадын Атлантын Далайн эргийн хамгийн олон хүн амтай муж. Нийслэл Халифакс нь бүс нутгийнхаа эдийн засгийн томоохон төв болно. Нова Скоша нь нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр Канадын хоёрдахь жижиг муж бөгөөд нийт 55,284 км² нутаг дэвсгэртэй. Хүн ам нь 935,962 буюу Канадын дөрөвдэх цөөн хүн амтай муж боловч хүн амын нягтшилаар хоёрт ордог.
Нова Скошагийн эдийн засаг байгалийн баялаг дээр суурилсан уламжлалтай боловч XX зууны дунд үеэс хойш олон салбартай болон хөгжиж байгаа. Загас агнуур, уул уурхай, ой мод, хөдөө аж ахуйн салбарууд маш чухал байр суурьтай хэвээр байгаа бөгөөд аялал жуулчлал, технологи, кино, хөгжим, санхүүгийн салбарууд шинээр хөгжиж байна.
Тус муж нь Далайн бүх бүс нутаг багтдаг Мигмагийн Микмак үндэстний хэд хэдэн бүсийг хамарсан бөгөөд түүнчлэн Мэн, Ньюфаундленд, Гаспэ хойгийн хэсгийг хамардаг. Нова Скошад анх Европын колоничлогчид ирэхэд Микмакчууд амьдардаг байлаа. 1604 онд Францын колоничлогчид Флоридагаас хойш орших Европын анхны байнгын сууринг Порт Роялд байгуулж, Акадиа хэмээн нэршсэн газрыг бий болгожээ. 1713-1760 онд Британийн Эзэнт Улс тус бүс нутгийг хяналтдаа оруулж, 1749 онд Халифакст шинэ нийслэлийг байгуулсан. 1867 онд Нова Скоша нь Нью-Брансвик, Канадын Мужийн (сүүлд Онтарио, Кэбэк мужууд болсон) хамт Канадын Холбоог үндэслэн байгуулагч мужуудын нэг болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Канадын хойг Ангилал:Хойд Америкийн хойг Ангилал:Атлантын далайн хойг Ангилал:Канадын муж
Бета каротин
Бета каротин, β-каротин нь ургамалд агуулагдаж, ургамлын улаан шар өнгийн нөсөөг үүсгэдэг. Молекулдаа 8 метил бутадиены үлдэгдлээс тогтсон изопреноидын гинжтэй буюу 40 нүүрстөрөгчийн атом агуулна. Энэ нь гол дундаа -CH=CH- гэсэн бүлгээр холбогдоно.
Ангилал:Каротиноид Ангилал:Ургамлын будгийн бодис Ангилал:Биологийн пигмент Ангилал:Бодисын бүлэг Ангилал:Хүнсний будаг Ангилал:Хүнсний нэмэлт бодис (Европын Холбоо)
Айкидо
Айкидо - 合気道 гэдэг нэрийг япон хэлнээс орчуулж үзвэл энэ урлагийн өвөрмөц онцлогийн талаар төсөөлөл төрөх болов уу.
“Айкидо” гэдэг нэр “Ай”, “Ки”, “До” гэдэг 3 дүрст үсгээс бүтдэг нэр бөгөөд утгыг тус бүрд нь авч үзвэл:
“Ай” гэдэг нь төгс төгөлдөр, эвсэн нийцэх,
“Ки” гэдэг нь энерги, ертөнцийн шим,
“До” бол замнал гэсэн утгуудыг тус тус агуулна.
Айкидо нь Японы ард түмний зан заншил, түүх уламжлал, сэтгэлгээний онцлогтой нягт холбоотой үүсэн хөгжсөн цэвэр өөрийгөө хамгаалах урлаг байдаг. Японы нийгмийг олон зуун жил ноёрхон захирч байсан цэргийн дэглэм ба гол төлөөлөгч болох самурай нарын амьдралын хэв маяг, гүйцэтгэж байсан үүрэг нь уг урлагийг үүсэхэд үндэс суур нь болсон байдаг. Тодорхой хэлбэл олон зуун жилийн турш япон самурай нарын хөгжүүлж ирсэн сэлмийн тулааны урлагийн үндсэн хөдөлгөөн техник дээр суурилан хөгжиж бий болсон өвөрмөц техник, арга барилыг агуулсан бие хамгаалах урлаг болон орчин үед хөгжиж байгаа билээ. Орчин үеийн Айкидо нь довтолсон хүний хүчийг дагуулан өчих, хөдөлгөөнийг нь зогсоон өөрийн хяналтанд оруулах, хүчийг нь дагуулан шидэх зэрэг үндсэн техникийг хэрэглэн өөрийгөө хамгаалах боломжийг судалдаг урлаг байдгаараа онцлог болдог. Өөрийгөө хамгаалах боломжуудын дотор довтлогч талын хүч, хурдыг давах илүү хурд, хүчийг ашиглан өөрийгөө хамгаалж хариулах аргад дийлэнх олон итгэдэг бол Айкидод та довтлогчийн хүчийг сөрж давах бус биеэ зайлуулан ирж буй довтолгооны хүч, хурд, чиглэлийг дагуулан довтлогчийн хүчийг өөрт нь ашиглан довтолгооныг саармагжуулах арга техникт суралцах боломжтой. Энэ утгаараа зөвхөн өөрт болон бусдад аюул тулгарах тохиолдолд өөрийн эзэмшсэн техникийг хэрэглэх үндсэн зарчим, гүн ухааныг номлон сурталчилдаг урлаг билээ. Айкидо нь спорт бус гэдэг утгаараа уг төрлөөх тэмцээн зохиогддоггүй, өрсөлдөөний сэтгэлгээг агуулдаггүй онцлогтой. Тиймээс хувь хүмүүс өөрийгөө хамгаалж сурах, биеийн эрүүл мэндийг чухалчлах болон Айкидод агуулагдах өвөрмөц гүн ухааны илрэлээс суралцах зэргээр хичээллэх бүрэн боломжтой. Спорт бус гэдэг утгаараа Айкидогоор хичээллэхэд насны хязгаар, биеийн боломж, чадварт тавигдах онцгой шаардлага гэх зүйл байдаггүй учир ямарч насны, ямарч чадвар боломжтой хүн өөрийн бие, насны онцлогт тохируулан хичээллэх бүрэн боломж нээлттэй байдагийг онцлон тэмдэглэх нь зүйтэй.
Одоо “Айкидо” бие хамгаалах урлагийг орчин үеийн утгаар нь үндэслэн хөгжүүлсэн Их Багш Морихэй Уэшибагийн тухай товч танилцуулъя.
"Айкидо" бие хамгаалах урлагийг үндэслэгч Их багш Морихэй Уэшиба 1883 оны 12 сарын 14-ний өдөр Японы "Вакаяма муж" -ийн Танабе гэх газар мэндэлжээ. Түүний хүүхэд нас Японы эртний нийслэл Киото хотын "Майзуру" дүүрэгт өнгөрсөн байна. Их багшийн эцэг Йороку Уэшиба болон эх Йюки Уэшиба нар нь 5 хүүхэдтэй байсны ганц хүү нь Морихэй байсан бөгөөд бага балчир наснаас аавынхаа онцгой анхаарал халамжинд өсөн бойжсон нэгэн байдаг. Түүний эцэг Йороку нь тодорхой хэмжээний газар эзэмшигч болон загас, модон материалын наймаа эрхэлдэг чинээлэг нэгэн байсан. Морихэй Уэшиба бага балчир байхаас бие сул, өвчлөмтгий хүүхэд байсан бөгөөд мөрөөдөмтгий, номонд дуртай хүүхэд байсан учир эцэг нь "Сумо" бөхөөр хичээллүүлж бие бялдрыг нь хөгжүүлэх тал дээр анхаарал тавьдаг байснаас гадна эртний домогт баатарууд, эрэлхэг самурайчуудын тухай домог түүхийг ярьж өгөн эр хүний ёсоор хүмүүжүүлэхийг хичээдэг эцэг байсан гэдэг. Түүнээс гадна Уэшибагийн гэр бүлийн удам угсаанд өвөг дээдэс болох Кичиемон гэж өөрийн цаг үедээ алдартай эрэлхэг нэгэн самурай байсан талаар аав нь хүүдээ бахархан ярьж өгдөг байж.
Морихэй Уэшиба залуу наснаасаа Японы үндэсний тулааны урлагийн хэд хэдэн төрлөөр хичээллэдэг байсан баримтууд үлдсэн байдаг.
Тухайлбал:
1901 оны үед Токио хотноо Тозава Токузабуро-н удирдлагын дор “Тэншин Шиньё-рю Жиү-Житсү”/жиу-житсу - зөөлөн урлаг гэсэн утга агуулна/,
1911 онд Танабе-д Кийочи Такаги-н удирдлагын дор Жиү-до урлагаар тус тус хичээллэж байсан байна.
Гэсэн хэдий ч жинхэнэ “Будо” /будо – гэдэг нь дайчин эрийн замнал гэх утга агуулдаг/ урлагт нэвтэрч гүнзгийрэх болсон шалтгаан нь 1912 оны үйл явдлуудтай холбоотой байсан. Тухайн онд Уэшиба Морихэй өөрийн гэр бүлийн хамт хэсэг дагалдагч хүмүүсийг удирдан Японы хойд арал болох “Хоккайдо”-д шилжин ирж газар тариалан эрхлэх болсон бөгөөд энэ газраа суурьших үедээ “Дайто-риу Айки-Жиужитсу” урлагийн Их багш Такеда Сокакутай учирч энэ урлагаар хичээллэж эхэлсэн нь түүний цаашдын хувь тавиланг тодорхойлсон үйл явдал болсон байдаг.
Энэ он жилүүдийн үйл явдлын талаар Их багш Морихэй Уэшиба өөрөө ийнхүү дурсан ярисан байдаг юм: 14-15 настай байхаас Токүзабүро Тозава багшаар “Тэншин Шиньё-рюү Жү-Жүцү” заалгаж эхэлсэн ба дараа нь "Кито-рюү", "Ягюү-рюү", "Айой-рюү", "Шинкагэ-рюү" зэрэг Жү-жүцү урлагийн хэлбэрүүдээр хичээллэж байсан. Гэсэн хэдий ч сэтгэл дундуур байж хаа нэгтээ жинхэнэ Бүдогийн урлаг заавал байх ёстой гэж боддог байсан. Тиймээс ч дээрээс нь "Хозоин-рюү сожүцү" урлаг болон "Кэндо" урлагаар хичээллэж үзсэн. Гэвч энэ бүх тулааны урлагууд зөвхөн нэг нэгээр тулалдах урлагууд байсан учир миний сэтгэлд хангалтгүй мэт санагдаж байсан юм. Би олон газраар явж олон янзын дасгал сургууль хийж үзсэн боловч өөрийн хайсан зүйлээ, жинхэн Бүдог олж чадахгүй л байлаа. Тэгээд 30 орчим настай байх үедээ Хоккайдо арал дээр суурьших болж санамсаргүй тохиолдлоор Китами мужийн Энгарү дахь Хисада Инн гэдэг газар явж байхдаа Айзү овгийн нэртэй багш Такэда Сокакүтай танилцах завшаан олдсон юм. Тэр багш Дайто-рюү Жү-жүцү урлагийг заадаг байлаа. Тэр багшийн удирдлаган дор тухайн урлагийг 30 хоног хичээллэсний дараа онгод орох шиг мэдрэмж өөрт төрж байсныг санадаг юм. Ингээд хожим нь тэр багшийг гэртээ урьж өөрийн 15-16 ажиллагсдын хамт Бүдогийн мөн чанарыг олж мэдэх замдаа орж түүний шавь нар болцгоосон байдаг.
Их багш Морихэй Уэшибагаас дараах асуултыг асуужээ.
Та Сокаку Такеда багшийн удирдлагын дор Дайто-рюү урлагаар хичээллэж байхдаа Айкидо урлагаа бүтээсэн гэж хэлж болох уу? гэхэд “Сокаку Такеда багш Будо-г ойлгох замд миний нүдийг нээж өгсөн хүн гэж хэлбэл илүү оновчтой  болох болно.” гэж хариулсан байдаг.
Такеда Сокаку ба Дайто-рюү урлаг
Айкидо урлагийн үндсэн техникийн суурь бий болоход хүчтэй нөлөө үзүүлсэн зүйл нь гарцаагүй Их мастер Такеда Сокаку-н заадаг байсан Дайто-рюү гэж нэрлэгддэг Айки-жү-жүцү урлаг мөн билээ. Зарим нэг нь санал нийлдэггүй ч Такеда багшийн үндсэн бүртгэл тэмдэглэл дээрээс үзэхэд Морихэй Уэшиба нь 1915-1937 онуудын хооронд Дайто-рюү урлагаар хичээнгүйлэн суралцаж байсан нь харагддаг юм. Тэрээр Дайто-рюү урлагаар хичээллэх явцдаа Сокаку Такеда багшаас хэд хэдэн чухал гэрчилгээ баримтуудыг гардан авч байсан ба дурдахад: "Hiden Mokuroko", "Hiden Ogi", "Goshin'yo te"(Япон хэл дээрх гэрчилгээнүүдийн нэрс) зэрэг гэрчилгээ баримт байдаг байна. Харин 1922 онд Уэшиба багш Сокаку Такеда багшаас "Багшлах эрхийн бичиг" буюу "Kyoju dairi" сертификатаа гардан авсан байдаг. Мөн энэ ондоо Уэшиба Сокаку Такеда багшаас "Shinkage-ryū" сэлмийн урлагийн үе дамжих бичгийг гардан авсан байна. Энэ үеэс эхлэн Морихэй Уэшиба Дайто-рюү урлагийг төлөөлөх бүрэн эрхтэй болсноор Такеда багшийг дагалдан туслах багшийн хувьд Дайто-рюү Жү-жүцү урлагийг бусдад заан дэлгэрүүлэх ажилд орсон билээ. Айки-Жү-Жүцү-с Айкидо хүртэл Морихэй Уэшиба багш 1920 - 1930 -д оны дунд үе хүртэлх хугацаанд багшлах үйл ажиллагаагаа явуулах эхний үедээ Такеда багшаас авсан эрхийн дагуу Айки-жү-жүцү урлагийг зааж байсан. Тухайн үед суралцаж байсан түүний шавь нарын бичиг баримтыг уншиж үзэхэд Айки-жү-жүцү урлагийн нэртэй холбоотой бичвэрүүд байдаг. Жишээ нь: Морихэй Уэшиба тухайн үедээ хожим нь Дайто-рюү урлагийн хамгийн дээд зэргийн цол зэрэгт хүрч чадсан Дайто-рюү урлагийн мастер болох Такума Хиса-н эхний багш нь байсан байна. Такума Хиса нь (Takuma Hisa) Уэшиба багш дээр Дайто-рюү урлагаар хичээллэж эхлээд дараа нь Сокаку Такеда багшийн шавь болон үргэлжлүүлэн хичээллэсэн түүхтэй юм. Морихэй Уэшиба багшийн зааж байсан Айки-жү-жүцү урлагийн эрт үеийн техникийн онцлогуудыг авч үзвэл: Илүү шулуун чиглэлээр гүйцэтгэх хөдөлгөөнүүдтэй өргөн хүрээний арга техникүүдийг хамруулсан хувилбарууд байсан бөгөөд хүйтэн зэвсэг хэрэглэх техникийг илүүтэй заадаг байснаас гадна "атеми"-г (амин чухал цэгт цохих техник) өргөн хэрэглэдэг байсан байна. Айкидо нь vзэл санааны, гүн ухааны, хvмvvжлийн, бясалгалын, хөдөлгөөнт хэлбэрийн vндсэн зарчмуудыг нэгтгэнэ. Он удаан жилийн туршид биеийн болон сэтгэхvйн дасгал сургуулилтаар айкидогийн сурагчид нь амьдралын утга учир, тvvнд vйлчлэх хуулийн талаар гvн гvнзгий суралцаж байдаг. Айкидогийн сурагчид нь дотоод сэтгэлийн хvчээ (ки) хөгжvvлснээр амьдралд хатан зоригтой, сэтгэлийн тэнхээтэй, тодорхой зорилготой байдаг. Бvх мэх, техник нь зөвхөн бие хамгаалах зориулалттай, хvмvvнлэг, байгалийн эвсэлт хөдөлгөөнд тулгуурладаг учир халз тулааны хэлбэрээр сурагч нарт хичээл ордоггүй. Зайлшгvй бие хамгаалах нөхцөл бvрдсэн vед эсрэг талын хvчийг өөрийн хөдөлгөөнд уусган саармагжуулдаг. Сурагч нь айкидогийн замаар (до) замнах vедээ vргэлж байгалийн зохилдлогоо (ай), тvvний хуулийг хvндэтгэж, хvлээн зөвшөөрдөг.
EVP
EVP (Electronic Voice Phenomena) гэж юу вэ?
Төсөөлөөд үз л дээ. Яг одоо бидний хэрэглэж буй компьютер, гар утас, телевиз, fm радио гэх мэт энэ бүх цахилгаан хэрэгслээр дамжуулаад сүнснүүд нөгөө ертөнцөөс бидэнтэй холбоо тогтоох гээд оролдож байдаг гээд төсөөлдөө ..... Хэдэн хоногийн өмнө нас барсан хэн нэгний тань утаснаас дуудлага ирвэл та яах вэ, аваад сонсвол үнэхээр тэр хүний тань дуу хоолой мөн байвал яахав.... Энэ зүгээр EVP гэж юу болох, түүний тухай товчхон хүргэхийг зорилоо. Дараа дараагийн удаад EVP-ийн сонирхолтой жишээнүүдийг оруулах болноо. EVP буюу Electronic voice phenomena (орчуулбал “Цахилгаан дуу хоолойн үзэгдэл” гэхиймууда) нь бидний үл мэдэх нөгөө ертөнцөөс бидний хэрэглэж буй цахилгаан хэрэгслээр дамжуулан бидэнд ирдэг дуу хоолойн үзэгдэл юм.
Айкидо
Мөн үзэх
Үэшиба Морихэй
Цахим холбоос
Ангилал:Тулааны урлагийн хэлбэр Ангилал:Тулааны спорт Ангилал:Японы тулааны урлаг
EVP
Raudive-ийн хоолой
1959 онд Шведийн зураач, кино продюссер Friedrich Jürgenson өөрийн нэгэн кинонд зориулан гэрийнхээ цэцэрлэгт шувуудын жиргэх чимээг бичиж авжээ. Дараа нь бичлэгээ тоглуулж байх үед нь түүний нас барсан эцгийнх нь хоолой сонсогдсон агаад өвчнөөр нас барсан эхнэрийнх нь өөрийн нь нэрийг дуудах нь сонсогдсон гэнэ. Энэ явдлын дараа Шведийн Uppsala их сургуульд багшилдаг Латвийн физиологич Konstantin Raudive нь Jürgenson-той холбоо тогтоон хамтран ажиллах болсон ба нийт 100000 гаруй бичлэг хийсэн гэнэ шүү. 1968 онд “Үхэгсэдтэй тогтоосон хачирхалтай электрон холбоо” номоо гаргасан байна. 1980 онд William O’Neil “The Spiricom” хэмээх дуу хураагч аппарат бүтээсэн байна. O’Neil энэхүү багажаа George Muller хэмээх физикчийн тусламжтайгаар хийсэн гэдэг.
1980-аас одоог хүртэл
1982 онд Sarah Estep нь Америкын Электрон Хоолойн үзэгдлийг судлах холбоог (AA-EVP)Maryland-ийн Severna Park-д байгуулсан байна. Sarah Estep 1976 оноос эхлэн энэ талын судалгааг хийж эхэлсэн ба өөрийн нас барсан хамаатан садан, найз нөхөд гээд л олон хүмүүсийн зуу зуун хоолойн бичлэгийг бичиж авсан байна. Энэхүү холбоо нь электрон хоолойн гоц сонин үзэгдлийг судлах ажлуудыг хийх бөгөөд хүмүүст хэрхэн эдгээр дуу хоолойг бичих аргыг зааварчилдаг байв.
Заа тэгээд чухам энэ үеэс л эхлээд энэ талын судалгаа шинжилгээнүүд ойгүй их хийгдэж эхэлсэн байх юм. PS: Удахгүй энэ талын энэхүү EVP-ийн бичлэгүүд, жишээнүүдийг оруулнаа. Мөн EVP-ийн талаар хийсэн кинонууд ч их байдаг. Хамгийн онцлох кино бол 2005 онд гарсан “White Noise” юм.
Ангилал:Пара сэтгэл судлал
Принс Эдвардын Арал
Принс Эдвардын Арал (PEI буюу P.E.I.; Франц хэл: Île-du-Prince-Édouard; Шотландын Гэл хэл: Eilean a’ Phrionnsa (үгчилбэл "Хунтайжийн арал") буюу Eilean Eòin (үгчилбэл "Жоны арал" буюу арлын хуучин нэр Сент Жонсын арал гэсэн нэртэй холбоотой); Микмак хэл: Apekweit буюу Epikwetk багцаагаар орчуулбал "далайн усанд бүйвээлэгдсэн газар") нь мөн ижил нэртэй арлаас бүрдэх Канадын муж болно. Энэхүү Далайн муж нь хуурай газрын нутаг дэвсгэр болон хүн амаараа хамгийн жижиг муж (нутаг дэвсгэрийг тооцохгүй бол). Тус арал өөр хэдэн нэртэй. Тухайлбал: "Булангийн цэцэрлэгт хүрээлэн" гэсэн нэр нь тухайн мужийн бэлчээрийн үзэмж, хөдөө аж ахуйн эдэлбэр газрыг заасан нэр бол; "Холбооны төрсөн газар" гэсэн нэр нь 1864 оны Шарлоттауны бага хурлыг заасан нэр юм.
2008 оны тооцоогоор Принс Эдвардын Аралд 139,407 оршин суугчид байсан бөгөөд тэднийг "арлынхан" гэдэг. Тус арал нь 46°–47° N, 62°–64° 30′W солбицлууд бүхий тэгш өнцөгт дотор байрладаг ба нийт 5,683.91 км2 нутаг дэвсгэртэй. Тус арал нь нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр дэлхийд 104, Канадад 23-т орох арал болно. Арлыг Ван III Жоржийн дөрөвдэх хүү, Хатан хаан Викториагийн эцэг Хунтайж Эдвард Аугустусын (1767–1820) нэрээр нэрлэсэн болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Атлантын далайн арал Ангилал:Хойд Америкийн арал Ангилал:Канадын арал Ангилал:Канадын муж  Ангилал:Санкт-Лоренсын булан
Майкл Фарадей
Майкл Фарадей (Michael Faraday, * 1791 оны 9 сарын 22; † 1867 оны 8 сарын 25) нь электродинамикт өөрийн нь нэрээр нэрлэгдсэн электролизийн тухай хууль болон индукцийн тухай хуулиудыг нээж, Бунсены шатаагчийг зохион бүтээх зэргээр шинжлэх ухаанд том хувь нэмэр оруулсан Английн химич, физикч юм.