cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лувсангомбын Моломжамц
Гавьяа шагнал
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:БНМАУ-ын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Монголын дэслэгч генерал Ангилал:Инженер Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Куйбышевийн нэрэмжит цэргийн-инженерийн академийн төгсөгч Ангилал:Баян-Агтын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1935 онд төрсөн Ангилал:2022 онд өнгөрсөн
Монгол-Америкийн харилцаа
Монгол-Америкийн харилцаа — Монгол ба АНУ хоорондын хоёр талт харилцаа.
1987 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг АНУ хүлээн зөвшөөрч АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Жорж Шульц, НҮБ-ын дэргэд суугаа Байнгын төлөөлөгч Гэндэнгийн Нямдоо нар хоёр улсын хооронд "Дипломат харилцаа тогтоох тухай харилцан ойлголцлын Санамж бичиг"-т гарын үсэг зурж албан ёсоор Дипломат харилцаа тогтоожээ.
Стратегийн харилцаа
Монгол Улсын Гадаад харилцааны яам, АНУ-ын Төрийн департаментын хооронд жил бүр зохион байгуулдаг хоёр талын зөвлөлдөх уулзалт нь хоёр тал, бүс нутаг, олон улсын харилцан сонирхсон асуудлаар байр сууриа солилцож, ойрын хугацааны зорилтуудыг хэлэлцэх үр дүнтэй механизм болж байна.
Хоёр улсын батлан хамгаалах салбарын харилцаа, хамтын ажиллагаа ялангуяа Монгол Улсын батлан хамгаалах салбарын шинэчлэл, мэргэжлийн зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлэх, энхийг сахиулах хүчний чадавхийг дээшлүүлэх чиглэлээр амжилттай хөгжиж байна.
Хүмүүс
2020 оны байдлаар АНУ-д 19,170 монгол иргэн амьдардаг аж.
Дипломат харилцааны түүх
19-р зуунд хэдий дипломат харилцаа тогтоогоогүй байсан ч америкийн худалдаачид, судлаачид Монгол улсад аялаж эхэлж байжээ. Монгол Улс 20-р зууны эхэн үеэс эхлэн АНУ-тай дипломат харилцаа тогтоох оролдлого хийж байсан. Тухайлбал, Богд хааны (тухайн үеийн Монгол Улсын хаан) Засгийн газар 1913, 1914 онд Санкт-Петербург, Бээжин дэх АНУ-ын Элчин сайдын яамаар дамжуулан албан ёсны харилцаа тогтоох саналыг тавьж байжээ. 1921 онд Монгол Улс (Ардын хувьсгалын дараа) мөн дипломат харилцаа тогтоох саналаа дахин тавьж байсан.
АНУ-аас Монголд хийсэн анхны өндөр түвшиний айлчлал бол 1944 онд АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгч Хэнри Эгард Уоллесын айлчлал юм. Тухайн үед АНУ-ын Монголын талаарх ойлголт, Монгол дахь нөлөө ч бага байжээ. Ийм үед 1944 оны 7 дугаар сарын хоёронд Дэд Ерөнхийлөгч Уоллес Монгол Улсад онгоцоор ирсэн байна. Түүнийг онгоцны буудал дээр БНМАУ-ын Ерөнхий сайд, маршал Х.Чойбалсан угтжээ. Энэ айлчлал нь Монголын түүхэнд ийм өндөр зэрэглэлийн зочин айлчилсан анхны тохиолдол болсон юм. Америкийн төлөөлөгчид Улсын Их Сургууль, Гандан хийд, Биокомбинат, Бөмбөгөр Ногоон театр зэрэг олон газраар зочилсон байна. Америк, Монгол хоёр тал эрүүл мэнд, боловсрол, ажлын байрны асуудлын талаар ярилцсан бөгөөд Монголын хөгжил түүнд маш их сэтгэгдэл төрүүлсэн байна. Дэд Ерөнхийлөгч Уолласын айлчлал нь америкчууд Монголын тухай ойлготтой болоход их хувь нэмэр оруулсан юм. Тэрээр Монголын тухай “Гадаад Монголд эрүүл мэндийн дэвшил, цэргийн бэлэн байдал, үндэсний ухааны хангалттай баталгаа байна. Зөвлөлтийн нөлөө их нь эргэлзээгүй боловч улс төр, засаг захиргааны хяналт чадварлаг монгол хүмүүсийн гарт байна. Хятадын нөлөөлөл дахин сэргэх нь бодит бус зүйл гэж харж байна. Харин дайны дараа магадгүй, Өвөр Монголтой нэгдэх тухай ухуулга гарч болох юм” хэмээн бичсэн байна.
БНМАУ НҮБ-д 1961 онд элссэнээс хойш АНУ-ын Ерөнхийлөгч Кеннеди, Жонсон, Никсон болон Картерын эрх барьж байх үед Монгол улсын элч төлөөлөгчидтэй албан бус ярилцлагаар дамжуулан Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөх талаар хэд хэдэн удаа хэлэлцсэн боловч БНМАУ нь ЗХУ-ын хараат байдалд байсан болон үзэл суртлын саад тотгороос шалтгаалан бүтээгүй юм.
Сүүлд 1990 оны хавар Монгол Улсын анхны Ерөнхий сайд Д.Бямбасүрэн АНУ-д анх удаа айчилж, мөн оны 8 дугаар сард АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Жеймс Бейкер Монгол Улсад албан ёсоор айлчижээ.
Цэнхэр залаа (ятгын гоцлол)
"Цэнхэр залаа" ятгын гоцлол нь Монголын анхны поп-рок гитарчин, ТШ, МУУГЗ хөгжмийн зохиолч Самбуугийн Баатарсүхийн 1969 онд зохиож, анх гитар хөгжмөөр гоцлон тоглосон "Цэнхэр залаа" гитарын гоцлолын анхны эх аранжировка дээр ятга хөгжмөөр гоцолж тоглосон хувилбар юм. Тэрээр 20 насандаа “цаг агаарын ая” хэмээн алдаршсан энэхүү хөгжмийг зүүдэлж бичжээ.
С.Баатарсүх “Н.Наваан-Юндэнгийн шүлэг, Ж.Дорждагвын ая ‘Соёл-Эрдэнэ’ дууны аянд импровизаци хийж найруулж гитарын гоцлол болгож тоглосны дараахан, Радиод гоцлол гитарчнаар очоод удаагүй байхад 1969 оны хавар ‘Цэнхэр залаа’ миний зүүдэнд зураглалтайгаа, одоо энэ цаг агаарын мэдээгээр явж байгаа тэр бүх цогцоороо орж ирж сонсогдсон” гэдэг.
МҮОНРТ-ийн эфирт цаг агаарын мэдээ гарах бүрт эгшиглэдэг С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа" цахилгаан хөгжимтэй ятгын гоцлол аялгуу 1972 оны 4-р сарын 23-нд Монголын Радиод бичигдэж Радиогийн Алтан фондод авагдсан.
Энэ тухай зохиогчийн дурсамжаас:
Радиогийн цахилгаан хөгжмийн манай чуулга (Төрийн Соёрхолт “Баянмонгол” чуулга) “Цэнхэр залаа”-г 1969 онд анх гитарын гоцлол болгож тоглосноосоо хойш 3 жилийн дараа Монголын Радиогийн Хөгжмийн Редакцийн хариуцлагатай редактор, Радиогийн цахилгаан хөгжмийн чуулгыг үндэслэн байгуулагч, тус чуулгын урансайхны удирдагч, удирдаач, хөгжмийн зохиолч УГЗ Төмөрийн Чимэддорж багшийнхаа даалгавраар 1972 онд Радиод ятгатай бичүүлсэн. Радиогийн тэр эх (урт) бичлэг одоо МҮОНРТ-ийн цаг агаарын мэдээгээр явдаг.
Радиогийн цахилгаан хөгжмийн чуулга бүрэн бүрэлдхүүнээрээ Улсын Филармонид шилжиж очихоос өмнө, гадаад оронд айлчлан тоглохоор Радиогийн манай чуулга, “Соёл-Эрдэнэ” чуулгын хэд хэдэн удаа хамтарч бэлдсэн тоглолт цуцлагдсан тухай шийдвэр гарсныг дуулгадаг өдрөө Чимэддорж багш "Баатарсүхээ, миний хүү 'Цэнхэр залаа'-гаа Радиод ятгатай бас бичүүлчихээрэй" гэсэн. Би "Соёл-Эрдэнэ" дээр явж очоод Б.Наранбаатар, Б.Эрдэнэхуяг хоёрт хэлэхэд тэр хоёр маань хүрч ирээд "Цэнхэр залаа"-г ятгаар тоглоод өгсөн.
1972 онд Б.Наранбаатар, Б.Эрдэнэхуяг хоёр Радио дээр хүрч ирж “Цэнхэр залаа”-г ятгаар тоглож өгөхөд Радиогийн манай чуулга цахилгаан хөгжмөө тоглосон. Органыг "Мөнгөн шөнө"-ийн Л.Батаа тоглосон. Бөмбөрийг Б.Нямбаяр, би ритм гитараа, Сергей (Л.Сэргэлэн) басс тоглосон.
"Цэнхэр залаа" Радиод ятгатай урт, богино хоёр янзаар бичигдсэн. Богины нь “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлолтойгоо ижил өнгөн (до/ре) дээр, ижил найруулгатай (127 такт, нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа, 2’46”/2’49”) тоглож бичүүлсэн. Урты нь Радиогийн ажилтан Жамбалсүрэн гуайн найруулгаар органтай дунд хэсгийг нь хоёр удаа (197 такт, нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа, өнгө до/ре, 4’14”/4’16”) тоглож бичүүлсэн.
Жич: Хоёр өөр чуулгын хөгжимчид хамтарч "Цэнхэр залаа"-г тоглосон болохоор Радиогийн чуулга ("Баянмонгол" чуулга) дангаараа “Цэнхэр залаа”-г тоглодог хурд өөрчлөгдөж аажуу (127 такт: 2'39" -> 2'46") болсон.
Ятга хөгжимчдийн дурсамжаас:
2011 оны 10 сард Б.Эрдэнэхуяг сэтгүүлч Х.Уянгын
- Цаг агаарын мэдээний ард явдаг “Цэнхэр залаа” аялгууг та тоглосон гэдэг, тйим үү? гэсэн асуултад
- “Цэнхэр залаа”-г урлагийн гавъяат зүтгэлтэн С.Баатарсүх зохиосон юм. Анх гитарын гоцлол байсан. “Соёл-Эрдэнэ”-ийг байгуулж байх үед С.Баатарсүх “Цэнхэр залаа”-г ятгаар тоглож өгөөч гэж Б.Наранбаатар бид хоёр дээр ирсэн юм. Тэгээд бид хоёр тоглосон. Ятга (гитар шиг) шууд өнгө сольж болдоггүй болохоор хэсэг хэсгээр нь ээлжилж тоглосон гэжээ.
- Алдарт "Цэнхэр залаа"-г танаас салгах аргагүй. Монголын үндэсний телевизээр өдөр бүр эгшиглэж, цаг агаарын мэдээний сүлд дуу болсоор олон жил боллоо шүү... хэмээхэд
- "Цэнхэр залаа"-г манай С.Баатарсүх анх гитарт зориулж бичсэн байсан юм. Үүнийг би ятганд зориулан найруулж, хөгжимдсөн нь одоо хүртэл Монголын ард түмний сонорыг мялаасаар байгаад үнэхээр баяртай явдаг шүү гэжээ.
Жич: Анх гитар хөгжмөөр гоцолж тоглосон бүтээлийг ятга хөгжмөөр гоцолж тоглохыг "ятганд зориулан найруулж, хөгжимдөх" гэнэ. Энэ нь хөгжмийн салбарын мэргэжлийн хэллэг бөгөөд "найруулга" гэдэг үгийг энэ салбарт хэд хэдэн янзаар хэрэглэдэг. Хөгжимд найруулж (өөр төрлийн хөгжмийн зэмсгээр) тоглох, хөгжмийн найруулга (шинэ ая нэмж зохиох, импровизаци хийх) болон бүтцийн найруулга хийж (дуугаар бол бадаг болон дахилтаа, хэд хэдэн ангитай дан хөгжмийн бүтээлийн хувьд аль нэг анги, мөн хамсраа аяыг давтаж эсвэл хасаж) тоглох гэсэн хэлбэрүүд бас бий.
Сонсох - гитарын гоцлол
1. “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлол, 1969 оны анхны хувилбар - 127 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
Жич: “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлол 1969 онд анх радио, телевизийн эфирт гарч, тайзнаа тоглогдож, удалгүй Монголын Радиогийн цаг агаарын мэдээний ая болсон гэдэг. Энэ аялгуунд зориулан олон зохиолч яруу найрагч шүлэг бичиж ирүүлснээс З.Түмэнжаргалын шүлэг өөр аяар “Цэцгэн зүйрлэл” дуу болсон байдаг. Радиогийн Цахилгаан хөгжмийн чуулга (“Баянмонгол” чуулга) урын сангийнхаа энэхүү бүтээлийг 3 жилийн дараа 1972 онд ятгаар гоцлуулж урт богино хоёр янзаар тоглож Радиод дахин бичүүлсний урт эх бичлэг нь өдгөө МҮОНРТ-ийн цаг агаарын мэдээгээр эгшиглэдэг байна.
2. “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлол, 1995 оны хоёр дахь хувилбар - 108 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
3. “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлол, 2011 оны гурав дахь хувилбар - 101 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
Сонсох - ятгын гоцлол
1. “Цэнхэр залаа” ятгын гоцлол, 1971 оны анхны хувилбар - 127 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
Жич: “Баянмонгол” чуулгын удирдаач МУУГЗ Б.Ганбат 1974 оны 9 сард С.Баатарсүхийн хүсэлтээр тус чуулгад гоцлол гитарчнаар уригдан ирж ажилласан, түүний “Цэнхэр залаа” гитарын гоцлолыг гоцлон хөгжимдөж байсан уран бүтээлч билээ. "Цэнхэр залаа" нь 1969 онд зохиогч гитараар гоцолж Радиогийн цахилгаан хөгжмийн чуулга анх хөгжимдснөөр (2'39", 127 такт, нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа, өнгө - до/ре, метроном 96 орчим) тус чуулгын урын санд орж тоглогдож иржээ. 2015 онд “Монгол уран бүтээл” тоглолтод Улсын Филармонийн “Баянмонгол” чуулгын ерөнхий удирдаач МУУГЗ Б.Ганбат “Цэнхэр залаа”-г хоёр өөр (до/ре) өнгөн дээр ганц ятгаар гоцлуулахдаа ятга хөгжимчинд модуляци хийж тоналист шилжих, ятгын хөгөө сольж хөглөх хугацаа гаргаж өгч, тэр хэсгийг чуулгынхаа гитар хөгжимчнөөр соло тоглуулсан байдаг байна.
2. “Цэнхэр залаа” ятгын гоцлол, Радиогийн ажилтан Жамбалсүрэн органтай дунд хэсгийг нь давтаж тоглуулсан 1972 оны Радиогийн урт бичлэг - 197 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
3. “Цэнхэр залаа” ятгын гоцлол, зохиогчийн 2011 оны гурав дахь хувилбар - 101 такт (нэг тактанд дөрөвт ноот хоёр удаа)
Жич: 1978 онд бүтсэн "Учралын уянга" телекино концертод С.Баатарсүхийн хөгжим “Цэнхэр залаа” ятгын гоцлолын анхны хувилбарыг (модуляци хийж тоналист шууд шилжиж хоёр өөр өнгөн дээр хоёр ятгаар тоглосон бичлэгийг) ганц ятгаар дүрсжүүлсэн байдаг тул зохиогч “Цэнхэр залаа”-г хоёр өөр өнгөн дээр ганц ятгаар тоглож болох боломжийг эрэлхийлж ирсэн байдаг. 2018 онд МУ-ын Консерваторын багш Б.Жаргалмаа MN25 телевизийн “Урт цагааны гудамж” нэвтрүүлэгт зохиогч С.Баатарсүхийн урилгаар оролцож “Цэнхэр залаа”-г зохиогчийн 2011 оны гурав дахь хувилбараар, органы аян дээр ятгын хөгөө сольж хөглөн модуляци хийж, тоналист шилжиж хоёр өөр (до/ре) өнгөн дээр ганц ятгаар тоглосон байдаг байна. Ангилал:1969 оны хөгжмийн бүтээл Ангилал:Монголын хөгжим
Тажик хэл
Тажик хэл (тажикээр урьд нь забони тоҷикӣ [zaˈbɔni tɔd͡ʒiˈki], одоо цагт форсии тоҷикӣ [fɔrˈsiji tɔd͡ʒiˈki] ) нь эртний Перс хэлтэй нэг гарлын хэл юм. Хэлний төрөл зүйн ангиллаар Энэтхэг-Европ язгуур, Энэтхэг-Иран салбар, Иран бүлэг, Өрнөд Иран дэд бүлгийн баруун урд хэсэгт харьяалагддаг.
Зүүлт
Ангилал:Дан ганц хэл  Ангилал:Тажикистаны соёл
Терренс Ховард
Терренс Ховард (Terrence Howard, 1969 оны гуравдугаар сарын 11-нд Иллиной мужийн Чикаго хотод төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, дуучин юм. Ховард 1992 оноос урлагийн гараагаа хөгжмийн тэр дундаа хип хоп урсгалаар дуулж эхлүүлсэн бөгөөд анхны кинондоо мөн тухайн жилдээ тогложээ. 2004 оны бүтээл Горхины чимээ киноны дүрээрээ Академийн шагналд нэр дэвшиж байв.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Шарын Жадамбаа
Шарын Жадамбаа нь Сүхбаатар аймгийн Наран сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Нарангийн хүн
Төрийн ёслолын газар
Монгол Улсын Төрийн ёслолын газар нь Монгол улсын Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын төрийн ёслол хүндэтгэлийн үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг нэгж юм. Энэ нэгж нь Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, Ерөнхий сайдын үйл ажиллагааны ёслол болон төрийн арга хэмжээний ёслолын үйл ажиллагааг эрхлэн явуулах үндсэн үүрэг хүлээж, энэ хүрээнд Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, Ерөнхий сайдын үйл ажиллагааны ёслолын арга хэмжээ, төрийн арга хэмжээний ёслолын үйл ажиллагааг холбогдох журмын дагуу эрхлэн явуулах чиг үүргийг хэрэгжүүлдэг байна.
Түүх
Монгол төрийн ёслол хүндэтгэлийн үйл ажиллагааг зохион байгуулах, илүү ёс төртэй болгох үүднээс 1970 оны 2 дугаар сарын 25-нд МАХН-ын Төв хороо, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэд Анхны даргаар Ядамын Ширэндэв 3 хүний бүрэлдэхүүнтэй /"Буурал" хэмээх Цамба/ Ёслол үйлчилгээний тасгийг байгуулсан нь өнөөгийн Төрийн ёслолын албаны орчин үеийн эх суурь тавигдсан гэж үздэг. Энэ үед Нэгдүгээрт: МАХН-ын шугамаар ирж байгаа зочид төлөөлөгчид, ах дүү коммунист, социалист, ажилчны намын төлөөлөгчдийг хүлээн авч үйлчлэх, Хоёрдугаарт:- Нам, төрийн удирдагчдын ёслолын асуудлыг хариуцан зохион байгуулах, үндэсний хэмжээний баяр, ёслолын зохион байгуулах, Гуравдугаарт:- БНМАУ-ын АИХ, түүний тэргүүлэгчид, БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн шугамаар ирж буй зочин төлөөлөгчдийг хүлээн авахтай холбоотой ёслолын ажил, түүний дотор бэлэг дурсгалын сан байгуулж үйл ажиллагааг хариуцах үндсэн үйл ажиллагаа эрхэлж байжээ. 1970-1988 онуудад Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэдэх Ёслол үйлчилгээний тасгийн даргаар Я.Ширэндэв, Ө.Сүх-Очир нар ажиллаж байсан байна. 1988 оноос хойш тус байгуулагын даргаад Чулууны Батжаргал ажиллаж байжээ.
Шинэ Үндсэн хуулийг 1992 онд баталж, олон намын системд шилжиж, парламентын засаглатай болж улмаар манай улсын үндэсний үзэл сэргэж, гадаад харилцаа өргөжин тэлж төрийн ёслолын арга хэмжээг зохих байр сууринд хүргэх шаардлага урган гарсан байна. 1993 оны 6 дугаар сарын 11-ний өдрийн Засгийн газрын хуралдаанаар Төрийн ёслолын албыг байгуулах шийдвэр гаргаж баталсан байна. Мөн энэ үеэр Төрийн ёслолын журмыг баталж үйл ажиллагааны эрх зүйн үндэс болж байжээ.
Одоо энэ алба Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, УИХ, Засгийн газар, төрийн бусад гол байгууллагын  ёслол, хүндэтгэлийн бүхий л ажлыг эрхэлж байна.
Гадны холбоос
Ангилал:Монголын төрийн байгууллага
Тогоогийн Батсайхан
Тогоогийн Батсайхан нь Төв аймгийн Жаргалант сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Жаргалантын (Төв) хүн
Таримал хошуу будаа
Таримал хошуу будаа (Avena sativa L.) нь үетний овгийн, өвслөг, нэг наст, хошуу будааны төрлийн нэгэн зүйл ургамал. Хошуу будааг хүнсэнд хэрэглэдэг боловч дийлэнх тохиолдолд малын тэжээлийн зориулалтаар тариалдаг. Сүүлийн жилүүдэд түүнийг ногоон бордуур ба бүрхүүл ургамлын багцад оруулан тариалж байгаа. Англиар oat, орсоор овёс посевной, овёс кормово́й гэж тус тус нэрлэдэг.
Сэлгээ
Хошуу будааны сайн өмнөгчүүдэд эрдэнэ шиш, төмс, буурцагтны овгийн ургамлууд, тарвас, хулуу, маалинга зэрэг багтана. . Манай орны тариланчид хошуу будааг тариалах багагүй туршлагатай бөгөөд олон жил тариалсаар ирсэн. Энэ туршлага дээрээ үндэслэн түүнийг сэлгээнд тариалах боломжтой.
Үрсэлгээ
Ихэвчлэн нэг га талбайд 125 - 175 кг үр ноогдохоор тоцоолон тариалдаг. Буурцагтны овгийн ургамлуудтай хамт тариалах үед үрийн хэмжээг багасгадаг. Ногоон бордуур эсвэл бүрхүүл ургамлын багцад оруулан тариалах тохиолдолд суулгах үрийн хэмжээ олон хүчин зүйлээс шалтгаалан өргөн хүрээнд хэлбэлзэнэ.
Рутени
Рутени нь Ru тэмдэгтэй, атомын дугаар нь 44 байдаг химийн элемент юм. Энэ нь ховор шилжилтийн металлд хамаардаг. Германы эрдэмтэн Карл Эрнст Клаус 1844 онд нээсэн бөгөөд Рутениа хэмээх төрөлх нутгийнхаа нэрээр нэрлэжээ.
Физик шинж чанар
Рутени нь 8-р бүлгийн бусад элементүүдээс ялгаатай нь гадна электроны бүрхүүлдээ 1 л электронтой байдаг.
Зарим рутенийн оксидийг ангижруулах томьёо:
Эшлэл
Ангилал:5-р үеийн элемент Ангилал:Эрдэс Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент Ангилал:Гексагональ талст систем
Вильфрид Бони
Замнал
2011 оны нэгдүгээр сарын 30-нд Бони нидерландын «Витесс» багтай гурван жилээр гэрээлжээ. . transfermarkt.de цахим хуудсанд Бониг 4 сая еврогоор худалдсан хэмээжээ. 2012/13 онд 30 тоглолтонд 31 гоолдсон Бони нидерландын мэргэн буучаар шалгарсан.
2013 оны долоодугаар сарын 11-нд Бониг «Витессээс» «Суонси Сити» 12 сая фунтээр худалдан авч байв.
«Манчестер Сити» түүнийг 25 сая фунтээр элсүүлээд 2015 оны нэгдүгээр сарын 14-нд 4.5 жилээр гэрээлжээ.
Шигшээ
2010 оны сүүлээр Кот-Д'ивуарын шигшээд Бурундийг 1:0 харьцаагаар ялахад 80-р минутанд Жервиньог сэлгэн анх гараалсан.
2012 оны нэгдүгээр сарын 30-нд Африк үндэстний цомын хэсэт Анголтой тоглоход анхны гоолоо оруулсан ба мөнгөн медаль зүүсэн.
Бони 2014 оны ДАШТ-д Японы хаалганд булангийн цохилтоос ирсэн бөмбөгийг мөргөн гоол хийн харьцааг тэнцэтгэв. Улмаар ялсан (2:1).
Амжилт
Багийн
«Иссиа Вази»
«Спарта»
Гадны холбоос
Ангилал:Кот-д'Ивуарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Иссиа Вази багийн тоглогч Ангилал:Спарта Праг багийн тоглогч Ангилал:Витесс багийн тоглогч Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Ивуарчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Луврын ордон
Луврын ордон (франц. Palais du Louvre) өөрөөр Лувр нь Парисын Сена мөрний баруун эрэгт, Тюйлрийн цэцэрлэгт хүрээлэнгээс Сен-Жермен л'Осерруагийн сүм хоорондох өргөн уудам газар нутгийг эзэлдэг, Луврын музей байрладаг Францын алдарт ордон юм. Дундад зуунд цэргийн бэхлэлт байсан ч 14-р зуунаас эхлэн хааны ордон, хувийн сууц зэрэг засаг төртэй холбоотой олон чиг үүргийг гүйцэтгэж байв. 1793 онд буюу Францын хувьсгалын үеэс эхлэн уг ордныг музейн зориулалтаар ашиглаж эхэлсэн боловч Тюйлрийн ордныг хувьсгалын дараагаар ч төрийн үйл хэрэгт ашигласаар иржээ.
Өнөөгийн Луврын байрлах цэгт хэдэн мянган жилийн турш хүмүүс оршин суудаг байсан ч Луврын түүх нь 1190 онд, II Филипп Августин хааны босгосон хананы баруун урд хэсгийг хамгаалах зориулалтай цайз боссоноор эхэлдэг. Одоогоор Луврын хамгийн эртний хэсэг болох Лескотын жигүүр нь 1540-өөд онд харьяалагдана. Уг жигүүрийг Италийн сэргэн мандалтын архитектурын шийдлээр барьсан ба I Францис хаан тухайн үедээ орчин үеийн цайзтай болох гэсэн нь энэ аж. Харин барилгын үлдсэн хэсгүүдийн ихэнх нь 17-19-р зуунд баригдсан.
Гурван зуу гаруй жилийн турш Луврын түүх нь Тюйлрийн ордонтой нягт холбоотой байсаар иржээ. 1564 онд Медичи овгийн Кэтрин хатан Луврын ордноос бага зэрэг зайтай өөрийн хувийн сууц бариулсан нь Тюйлрийн ордон байлаа. Түүхийн явцад Лувр, Тюйрли хоёр ордон урт галлерейгээр холбогдож нүсэр хааны ордныг цогцлоосон нь өнөөгийн Луврын дүр төрх билээ. Францын хаант улсын үед Луврыг засгийн газрын зориулалтаар, харин Тюйлрийг хааны сууц байдлаар ашиглаж байв. Тэднийг холбосон урт галлерейд Францын хаад уран зургийн цуглуулгаа хадгалдаг байсан ба тэдгээр бүтээлүүдийг нь одоо ч үзэх боломжтой. Францын хувьсгалын дараа төрхийн эрхэнд гарсан хаад болох I Наполеон, XVIII Людовик,X Чарльз, Луи-Филипп, III Наполеон нар бүгд Тюйлрийн ордонд суудаг байжээ. Харамсалтай нь уг Тюйлрийн ордон бидэнд хадгалагдаж үлдээгүй. 1871 оны 5-р сарын 23-нд Парисын Коммун ордныг галдан шатаасан ба уг гал 48 цаг үргэлжилжээ.
Энхсайханы Цэнд-Очир
Энхсайханы Цэнд-Очир нь Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Жингийн тоо
Жингийн тоо (mass number, массовое число) — атомын цөм дэх протонууд ба нейтронуудын тооны нийлбэр (нуклонуудын тоо). Жингийн тоог A үсгээр тэмдэглэдэг. Жингийн тоо нь, изотопын, а.ж.н.-р илэрхийлсэн атомын жинтэй ойролцоо. Ганцхан нүүрстөрөгч-12 хувьд жингийн тоо нь атомын жинтэй тэнцүү байдаг. Учир нь, атомын нэгж жин (а.ж.н.) нь 12С атомын жингийн 1⁄12-тэй тэнцүү гэж тодорхойлогддог. Бусад тохиолдолд атомын жин нь бүхэл тоо биш (жингийн тооноос ялгаатай тал). Тухайлбал, 35Cl хлорын изотопын жингийн тоо 35 бол түүний атомын жин 34,96885 а.ж.н. байдаг.
Нуклидын (атомын цөмийн нэгэн төрөл) жингийн тоог зүүн дээд индекс байдлаар бичнэ. Жишээ нь, 232Th. Ижил жингийн тоотой нуклидуудыг изобарууд гэнэ. Тухайлбал, 14C ба 14N изобарууд юм.
Жингийн тоог мэдсэнээр цөм ба атомын жинг барамжаалах боломжтой. Хэрвээ массын тоо М мэдэгдэж байвал атом ба түүний цөмийн жин М ≈ А·mN, үүнд, m_N ≈ 1,67·10−27 кг — нуклоны жин, ө.х. протон эсвэл нейтроны жин.
Жишээ нь, хөнгөн цагаан-27 цөм нь 27 нуклоныг (13 протон ба 14 нейтрон) агуулдаг. Түүний жин ойролцоогоор 27·1,67·10−27 кг ≈ 4,5·10−26 кг. Цөмийн жинг илүү нарийвчлалтайгаар олохын тулд, цөм доторх нуклонууд нь, цөмийн таталцлын хүчээр холбогдсон ба E = mc2 дагуу цөмийн жин буурна гэдгийг тооцох хэрэгтэй. Мөн атомын жинд, электрон үүл дэх электронуудын жин багтах ёстой. Гэхдээ эдгээр засвар нь 1%-с хэтэрдэггүй. Жингийн тоо нь цөмийн барионы тоотой тэнцэнэ. Барионы тоо нь, мэдэгдэж буй цөмийн бүх процессуудад хадгалагддаг учир, ямар ч цацраг идэвхт задрал ба цөмийн урвалууд, урвалын баруун ба зүүн талын жингийн тооны нийлбэрийг өөрчилдөггүй. Тухайлбал, уран-238 альфа задралд ороход
234 ба 4 жингийн тоотой хоёр цөм (урвалын баруун тал охин цөмүүд) үүсэх ба нийлбэр нь 238 буюу эх цөмийн жингийн тоотой (урвалын зүүн тал) тэнцүү. Альфа бөөмийн (гелий-4) жингийн тоо нь 4 ба альфа задрал нь эх цөмийн тоог 4-р багасгадаг. Бета задралын бүх төрлүүдэд жингийн тоо өөрчлөгддөггүй. Учир нь бета задралын үед цөмийн нуклонууд нэгээс нөгөөд шилждэг (протонууд нейтрон болох эсвэл нейтронууд протон болох). Изомер шилжилт нь мөн цөмийн жингийн тоог өөрчилдөггүй.
Савва Лукич Рагузинский-Владиславич
Гүн Савва Лукич Рагузинский-Владиславич (серб. Сава Владиславић Рагузински; 1669 оны 1-р сарын 16-нд Рагуза /өнөөгийн хорватын Дубровник хот/ хотод төрсөн- 1738 оны 6-р сарын 17-нд Санкт-Петербург мужийн Матокса тосгонд нас барсан) - серб гаралтай, үнэн алдартны шашинтан оросын дипломат албанд зүтгэгч байсан. Оросын Чин улс дахь элчээр томилогдож байсан бөгөөд Троицкосавск буюу өнөөгийн Хиагт хотыг үндэслэгч. Оросын Төрийн жинхэн зөвлөх цолтой байжээ.
Жингийн тоо
Эх сурвалж
Ангилал:Атомын физик Ангилал:Цөмийн физик Ангилал:Цөмийн хими
Савва Лукич Рагузинский-Владиславич
Намтар
Тэрээр Бүгд Найрамдах Рагуз улсын Серб язгууртан гэр бүлээс гаралтай байсан (тиймээс "Рагузинский" нэр авсан). Залуудаа Франц, Испани, Венеци д худалдаа эрхэлдэг байсан. Тэрээр Оросын дипломат албанд Константинополь хотод эхлүүлж, оросын Гүн Василий Голицин, Е.И.Украинцев нарын албан бус даалгавар гүйцэтгэдэг байжээ. 1703 онд Москва д анх очиж эзэн хаан I Пётр -оос арван жилийн хугацаатай оросын худалдаачидтай адил татвар төлж, Орост чөлөөт худалдаа хийх гэрчилгэ авч байжээ. Мөн Сибирээс үнэгний үслэг эдлэлийг гурван жилийн турш борлуулах монополь эрх авч байсан байна. Мөн Турк дахь Украины гетман И.Мазепа гийн нууц төлөөлөгч (1703-1708) байжээ.
1708 оноос Москвад үлдэж суурьшаад Орос улсад зэс зоосон мөнгө үйлдвэрлэх ажлыг санаачилжээ. 1710 онд "Ордны зөвлөх" цол хүртсэн ажээ. 1711 онд Черногори болон Молдав дахь Оросын төлөөлөгч болж байжээ.
I Петрийн төлөөлөгчийн хувьд тэрээр Ром, Венецид (1716-1722) хэлэлцээр хийдэг байжээ. 1720 онд Антонио Вивальди түүнд "Цементо дахь Ла верита" дуурийг (RV 739) зориулжээ. I-Петр хааны нэрийн өмнөөс тэрээр Италиас Петербург хотын "Зуны цэцэрлэг"-т барималууд захиалж, Италийн мэргэжилтнүүдийг Санкт-Петербург руу илгээж, Петрийн урланд зориулсан багаж хэрэгсэл, төхөөрөмжүүдийг илгээж байжээ. Ромын Пап ламаас бэлэг болгон "Тауридын сугар" /Венера Таврическая/ эртний хөшөө (одоо Эрмитажид хадгалагдаж байгаа) авч байсан байна.
1725 онд Чин улс дахь Оросын элчин сайдаар томилогдож, даалгавраа (Владиславичийн Элчин сайдын яам) өндөр ур чадвараар биелүүлсэн байна. Буурын гэрээ, дараа нь түүний үндсэн дээр Хиагтын гэрээ байгуулж чаджээ. 1728 онд Санкт-Петербургт буцаж ирснийх нь дараа түүнийг "Гэгээн Александр Невский"-н одонгоор шагнаж, төрийн жинхэнэ зөвлөхөөр өргөмжилжээ. Оросын засгийн газарт Чин гүрний тухай дэлгэрэнгүй тэмдэглэлийг эмхэтгэн гаргаж өгсөн. Сүүлд тэрээр Орос-Чин улсын хоорондох харилцаа, худалдааны асуудлыг хэлэлцэхэд оролцдог байжээ.
Lovelyz
Lovelyz (Солонгос: 러블리즈) нь Woollim Entertainment-аас 2014 онд байгуулагдсан, Baby Soul, Jiae, Jisoo, Mijoo, Kei, Jin, Sujeong, Yein гэх 8 гишүүнтэй Өмнөд Солонгос-ын охидын хамтлаг юм. Тэд 2014 оны 11 сарын 17нд анх дэбютээ хийсэн.
2014: Дэбют, Girls' Invasion
2013оны 12сарын 27нд Baby Soul, Jiae, Jisoo, Mijoo, Kei, Jin болон Sujeong нар 2013 оны KBS Gayo Daejun-ын үеэр Infinite-гын Man in Love дууны үзүүлбэрийн эмэгтэй бүжигчидээр орсон. 2014оны 11сарын 5нд Woollim Entertainment-с Lovelyz-ын дэбютийг анх удаа зарласан Prior to debut, Seo Jisoo withdrew for personal reasons. ба дэбютээс өмнө Seo Jisoo хувийн шалтгаанаар татгалзсан юм. 11сарын 10нд Lovelyz Good Night Like Yesterday дижитал дуугаа гаргасан. Тэдний дэбют тайз нь 11сарын 13нд M! Countdown шоун дээр байсан юм. Lovelyz-ын дэбют цомог Girls' Invasion болон Candy Jelly Love MV зэргээ 11сарын 16нд гаргасан байна. Тэдний дэбют цомог Girls' Invasion, 2014оны 11сарын 17нд гарсан, дараа нь 2015онд Lovelyz8 нэртэй мини цомгоо гаргасан.
Girls' Invasion цомог нь Taiwan-ы Five Music Korea-Japan долоо хоногын чартад 9рт, болон Японы Tower Records цомгийн чартын нэгт орсон юм.
2015: Hi~, Lovelyz8, Lovelinus
3сарын 3нд хамтлагийн цомог шинэ дуу Hi~ болон MV 안녕(Hi~)-тай хамт дахин гарсан байна. 4сарын 22нд Lovelyz KCON 2015 Japan M!Countdown шоунд оролцсон нь тэдний анхны гадаад үйл ажиллагаа байсан юм. 5сарын 23нд Dream Concert үйл ажиллагаанд оролцож, 8сарын 27нд Шанхайд болсон Entertainment Expo дээр Infinite-тэй хамт оролцсон. Энэ өдөр мөн Woollim Entertainment-с албан ёсоор Jisoo-г хамтлагт орно гэдгийг зарласан байна. 9сарын 14нд Shooting Star дуугаа гаргаж, 9сарын 30нд Ah-Choo дуугаа гаргаж, Infinite-ын Hoya MV-нд нь тоглосон юм.
Тэдний мини цомог Lovelyz8 нь 2015оны 10сарын 1нд гарсан. 10сарын 31нд You Hee-yeol's Sketchbook шоунд зочноор оролцож, тэд Майкл Жексоны Beat it дууг гүйцэтгэсэн нь Америкийн Fox News Channel болон бусад гадаадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр тэдний тухай бичсэн байна. Ah-Choo нь тэдний хамгийн том хит болж, Солонгосын хөгжмийн чартуудаар томоохон амжилт авчирсан юм. Lovelyz анхны фэн уулзалт болон мини тоглолтоо Lovely Day нэртэйгээр 12сарын 5нд зохион байгуулсан. Тэдний тасалбар худалдаанд гараад эхний 5минутын дотор борлогдож дууссан байна.
Lovelyz-ын анхны реалити шоу Lovelyz in Wonderland 2сарын 2нд SBS MTV-р цацагдаж эхэлсэн. Хамтлагийн фэнүүдийг Love-in-us хэмээн нэрлэдэг.
Шагнал болон номинаци
Өдгөө тэд шагнал гардуулах ёслолоос 2 шагнал авч, 10 номинацид нэр дэвшсэн байна. 2015 онд 23 дахь удаагийн Korea Culture & Entertainment Awards-д K-POP Top 10 Artists шагналын нэг болсон. Тэд 2017 оны 5 сарын 16нд "Now,We" дуугаараа "The Show" нэвтрүүлгээс анхны ялалтаа авсан. Удалгүй 2017 оны 11 сарын 28 нд болсон "The Show" нэвтрүүлгээс "Twinkle" дуугаараа 2 дахь ялалтаа авсан. 2018 оны 05 сарын 01 нд sbs,mtv сувгийн "The show choice" нэвтрүүлгээс "That Day" дуугаараа 3дах ялалтаа авжээ.
Устөрөгчийн эрчим хүч
Устөрөгчийн эрчим хүч нь устөрөгчийг нягтруулаад хадгалах, тээвэрлэх, үйлдвэрлэх, ашиглах хэрэгсэл болгон ашиглахад үндэслэсэн эрчим хүчний салбар юм. Устөрөгчийг дэлхийн гадаргуу болон орон зайд хамгийн элбэг дэлбэг элементээр сонгосон бөгөөд устөрөгчийн шаталтын дулаан хамгийн өндөр, хүчилтөрөгч дэх шаталтын бүтээгдэхүүн нь ус (дахин устөрөгчийн энергийн эргэлтэд ордог) юм. Устөрөгчийн эрчим хүч нь сэргээгдэх шинэлэг эрчим хүч юм.
Устөрөгч бол эрчим хүчний хамгийн тохиромжтой эх үүсвэр бөгөөд байгаль орчинд ээлтэй түлш юм. Түүний шаталтын дулаан (1.17 ГЖ / кг) нь газрын тосоос бараг гурав дахин, нүүрс эсвэл байгалийн хийнээс дөрөв дахин их юм. 2018 онд дэлхийн устөрөгчийн хэрэглээ 74 сая тонн орчим байжээ. Энэ нь үндсэндээ газрын тос боловсруулах, химийн үйлдвэр, металлургийн салбарт ашиглагддаг байв. 2030 он гэхэд түүний жилийн хэрэгцээ 100-114 сая тонн устөрөгч (2018 онтой харьцуулахад+ 35-55%) болж, үйлдвэрлэлийн өртөг нь ойролцоогоор 2 доллар / кг болно. Устөрөгчийн зөвлөлийн шинжээчид саяхан гаргасан тайландаа 2050 он гэхэд дэлхийн эрчим хүчний хэрэгцээний 18% -ийг устөрөгч бүрдүүлнэ гэж үзсэн байна. Бусад урьдчилсан мэдээгээр энэ үед дэлхийн устөрөгчийн хэрэглээ жилд 370 сая тонн хүртэл өсөх болно (2100 он гэхэд 800 сая тонн хүртэл).
Устөрөгчийн үйлдвэрлэлийн дэлхийн бүтцийг гурван үндсэн эх үүсвэрээр хуваарилдаг: 18% нь нүүрс боловсруулах, 4% нь сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэр (RES), голчлон усны электролизээс олж авсан "ногоон" устөрөгчөөр хангагддаг. Эцэст нь хэлэхэд дийлэнх эзлэх хувь нь энэ нь 78% бөгөөд байгалийн хий болон газрын тосны боловсруулалт юм.
Өнөөгийн байдлаар хог хаягдал, этанол, металлургийн шаар, биомасс болон бусдыг ашигласан технологиор устөрөгч үйлдвэрлэх технологийг боловсруулдаг байна.
Суурин хэрэглээ:
2008 оны 6 -р сард Matsushita Electric Industrial Co Ltd (Panasonic) Японд устөрөгчийн түлшний эс үйлдвэрлэж эхлэв. Тус компани 2015 он гэхэд 200,000 өрхийн устөрөгчийн түлшний эсийн эрчим хүчний системийг борлуулахаар төлөвлөж байна.
9 -р сард Солонгосын POSCO компани устөрөгчийн түлшний эс дээр суурин цахилгаан станц үйлдвэрлэх үйлдвэрийн барилгын ажлыг дуусгасан; үйлдвэрийн хүчин чадал жилд 50 МВт тоног төхөөрөмж.
Мобайл аппликейшн: 2008 оны 10 -р сард Германы Smart Fuel Cell AG компанийн гар утасны байшинд зориулсан DMFC борлуулалт 10,000 ширхэг болжээ. Суурилуулалтын хүч 0.6 кВт. 1.6 кВт хүртэл. Метанолыг түлш болгон ашигладаг. Метанол лаазыг Европ дахь 800 дэлгүүрт зардаг.
Тээвэр: 20 кВт -ын устөрөгчийн түлшний эсийн цахилгаан станцын анхны нислэгийн туршилт. Airbus -аас 2008 оны 2 -р сард Airbus A320 онгоцоор хийсэн. 2008 оны 3-р сард Endeavor шаттлын STS-123 экспедицийн үеэр UTC Power-ийн үйлдвэрлэсэн түлшний эсүүд сансарт 100,000 ажиллах цагийн дээд амжилтыг давжээ. Устөрөгчийн түлшний эсүүд 1981 оноос хойш хөлөг онгоцон дээр эрчим хүч үйлдвэрлэж байна. 2008 оны 4-р сарын 3-нд Боинг устөрөгчийн түлшний эсээр ажилладаг Димона хөнгөн хоёр хүний ​​нисэх онгоцны туршилтыг хийв. Машинууд: Мерседес 2008 оны 3-р сард устөрөгчийн түлшний цахилгаан станцтай B ангиллын өвлийн туршилтыг хийж дуусгасан. Shanghai Volkswagen Automotive Company нь Бээжингийн Олимпийн наадамд зориулан устөрөгчийн түлшээр ажилладаг 20 суудлын автомашин нийлүүлжээ.
2008 оны 8 -р сард АНУ -д устөрөгчийн автомашины жагсаал болсон. BMW, Daimler, General Motors, Honda, Nissan, Toyota, Hyundai, Volkswagen зэрэг автомашинууд 7000 км замыг 13 хоногт туулжээ.
Хонда компани Honda FCX Clarity автомашиныг 2008 оны зун АНУ -д, 2008 оны 11 -р сараас Японд түрээсийн машин зарж эхэлсэн. Ангилал:Эрчим хүч Ангилал:Эрчим хүчний эдийн засаг энергийн хэлбэр эсвэл тээгчээр Ангилал:Шинээр хөгжиж буй технологи
Тэнгэрийн сүм
Тэнгэрийн сүм (хятад уламж. 天壇, хялбар. 天坛, пиньинь Tiāntán, Тианьтань, англи. Beijing Temple of Heaven) Хятадын нийслэл Бээжин хотын төвд байх Хориотой хотын зүүн-өмнөд хэсэгт оршдог түүхэн дурсгалт сүм юм.
Түүх
1403 онд эзэн хааны ордныг Нанжин хотоос Бээжин рүү нүүлгэхэд Жу Ди Дундад улсын шинэ төвд томоохон хэмжээний барилга буюу Хориотой хот барих шийдвэр гарч байжээ. Хотын статус нь нутаг дэвсгэрийг сайжруулах, улс орны хувьд чухал уламжлалыг хадгалахын тулд олон барилгууд барьж эхэлжээ.
Тиантаныг /сүмийн анхны нэр/ 1420 онд барьж дуусгасан. Дараа нь энэ нь хоёр элементэд зориулагдсан хэвээр байсан бөгөөд зөвхөн 110 жилийн дараа одоогийн Тэнгэрийн сүм нэрийг авсан. Энэ үед Тэнгэрийн тахилын ширээ ба Эзэн хааны Тэнгэрийн танхим нэмэгдсэн тул сүм хийдийн анхны дүр төрх өөрчлөгдсөн байжээ. Үүний зэрэгцээ, Хятадын удирдагчдын нэрс, мөн гайхалтай шивнэн хэрэм бүхий зургууд гарч ирэв.
1752 онд Цанлун Эзэн хааны буудалладаг танхимд өөрчлөлт оруулж, өнөөгийн хэлбэрт оруулсан байна. Ургацын залбирлын танхим 1889 онд гарсан галын улмаас ноцтой эвдэрч сүйджээ. Ариун сүмийн энэ хэсэгт аянга бууж байсан тул энэ танхим бүрэн сэргээгдэх хүртлээ хэдэн жилийн турш хаагдсан байв.
Ерөнхийлөгч Юань Шикай 1914 онд сүм хийдийн залбирлыг сэргээхийг оролдсон бөгөөд дөрвөн жилийн дараа уг барилгыг олон нийтийн газар болгохоор шийджээ. 1988 онд Тэнгэрийн сүм ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн.
Хэлбэр
Тэнгэрийн сүм буюу Тиантан нь дугуй хэлбэртэй бөгөөд тэнгэрийг бэлгэддэг. Хөрш зэргэлдээ цэцэрлэг бүхий цогцолбор нь нийт 3 квадрат км талбай бүхий газрыг эзлэн оршино. Гэрлийн чиглэлд байрлах дөрвөн хаалганы аль нэгээр сүмд орж болно. Ариун сүмийн чухал, сонирхолтой барилгууд бол "Ургац хураах залбирлын танхим"-ууд ба "Эзэн хааны тэнгэр, түүнчлэн Тэнгэрийн тахилын ширээ" юм. Ангилал:Хятадын хийд Ангилал:1406 онд байгуулагдсан Ангилал:Бээжингийн барилга байгууламж
Хөрвүүлэгч
Хөрвүүлэгч (Translator, Programming language processor) - аливаа програмчлалын хэлээр бичсэн кодыг өөр хэл рүү (ихэвчлэн өөрөөсөө доод түвшний хэл рүү) хөрвүүлэх програм (компайлер, ассемблер, интерпретер гэх мэт).
Хэл болгон өөрийн гэсэн хөрвүүлэгчтэй байна. Олон төрлийн компьютер, тэдгээрт зориулсан олон үйлдлийн систем, платформууд байгаагаас шалтгаалан нэг програмчлалын хэлээр бичигдсэн кодыг хэд хэдэн ялгаатай хөрвүүлэгчийн тусламжтайгаар ажиллуулна.
Компайлер
Компайлер буюу компилятор нь текстийг бүхлээр нь нэг удаа хөрвүүлэх хэлбэр юм. Бүрэн хөрвүүлэгдсэнийхээ дараа програм биелж эхлэнэ. Интерпретаци бол текстийг бүхлээр нь нэг удаа биш харин мөр мөрөөр хөрвүүлэх хэлбэр юм. Хөрвүүлэгдсэн мөр тэр дороо биелэнэ. Өөрөөр хэлвэл хөрвүүлэлт, биелэлт хоёр зэрэгцэн явагдана. Компиляцийг компилятор (compiler) хэмээх хөрвүүлэгч програмаар гүйцэтгэнэ.
Интерпретер
Python гэх мэт хэлээр бичигдсэн код нь машин хэл рүү хөрвүүлэгдэхгүйгээр интерпретер програмын тусламжтайгаар шууд биелэгдэх боломжтой.
Ангилал:Программчлалын багаж хэрэгсэл
Мэгжид Жанрайсаг бурхны дуган
Мэгжид Жанрайсаг бурхны дуган Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотын Гандантэгчэнлин хийдэд оршдог дуган. 1911-1913 оны хооронд Чин ван Ханддоржийн удирдлага дор Гандантэгчэнлин хийдийн дотор зэсээр бүтээсэн 26,5 метр /80 тохой/ өндөр Мэгжид Жанрайсаг бурханыг залсан байна. Манжийн ноёрхолыг халж тусгаар тогтнолоо сэргээн олж авсан үйл явдалд зориулан босгосон ажээ. Тухайн үед Их шүтээнийг зэсээр бүтээж, 1200 лан алт, 1500 лан мөнгө, 400 гаруй эрдэнийн чулуун шигтгээгээр чимсэн. Түүнийг тойруулан 1 түмэн Аюуш бурхан, зэс барын 1000 жадамба, Бурхан багшийн 8 сэлтийг тойруулан залсан байна. Их Мэгжид Жанрайсаг бурхан нь Монгол түмний харамгүй сэтгэл, хамаг олноос цуглуулсан алт, үнэт эрдэнэсийн дээжээр бүтсэн их шүтээн, эрдэнэсийн их сан байсан төдийгүй төр шашины ёс, урлаг, соёл, уран барилга, уран дархны нэн гайхамшигтай, дэлхийд хосгүй нэн үнэт бүтээл байсан юм.
Энэ бурханыг салгаж жижиглээд 1930-аад онд хайлуулж сум хийх нэрийдлээр коммунист ЗХУ руу тасдаж, жижиглээд гаргасан бөгөөд ул мөр нь хайгаад олдоогүй болно.
Сүүлд 1991 онд Монгол Улсын анхны Ерөнхийлөгч энэхүү шүтээнийг сэргээн босгох тухай Зарлиг гаргасан байна. Улмаар Төрийн оролцоо, ард түмний хандиваар сэргээн босгож 1996 оны 10 дугаар сарын 27-ны өлзийтэй сайн өдөр залж дахин нээсэн байна.
Бурхан шүтээнийг бүтээхэд 5х5 см хэмжээтэй, 75600 ширхэг алтан ялтсыг зай завсаргүй нийлүүлэн бүрхэж, очир алмаз, маргад эрдэнэ, бадмаараг, индранил, молор эрдэнэ зэрэг 2286 үнэт чулуу ашигласан бөгөөд 20 тонн зэсийн цутгамал, 27 тонн ган оржээ. Бурхны их биеийг тариа дээжис, төрөл бүрийн идээ ундаа, 27 тонн эмийн ургамал, арц, 332 Буддын сургаалын эмхэтгэл ба тайлбар ариун судар, Буддын ховор хувцас хэрэглэл болон 2 сая тарни бүхий ном мөн бүрэн тавилгатай гэр, морин хуур, 9 эрдэнийн чулуугаар дүүргэсэн. Бурхны гартаа барьсан хадгийг Энэтхэгийн 7 өнгийн хоргой, 500 м цэвэр торгоор урлажээ. Бурхны урд хуш модоор 9 эрдэнэ болон Буддын 8 тахилыг товойлгон хийсэн, Монголын хамгийн том буюу 1.65м өндөр тахилын ширээг сэнтийлсэн юм.
Мэгжид Жанрайсаг бурханы тухай
Монголоор Чандмань эрдэнэ, лянхуа цэцэг баригч хэмээнэ. Төвдөөр Жэнрэзиг гэх агаад “жэн” гэдэг нь мэлмий, “рэ” гэдэг нь тасралтгүй, “зиг” гэдэг нь харах гэсэн утгыг агуулдаг учраас “Мэлмийгээр болгоогч” хэмээнэ. Жанрайсаг бурхан нь хамаг амьтны залбирлыг сонсож, зовлонгоос аврах тангараг тавьсан байдаг тул замбуутивийн амьтан бүрийг нирваанд хүргэхийн тулд дээдийн дээд амгаланд залрахаа хойшлуулсан гэдэг. Бурхан багш ийм тангарагтай бодьсадва нарыг миний нэгэн адил тахиж дээдэл хэмээн сургажээ.
Мэгжэд Жанрайсаг дуган
Монгол, Хятадын уран дархчууд хамтран 1913 онд барьж дууссан юм. Эл дуган нь дорно дахины уран барилгын хэлбэрээр баригдсан Монгол дахь сүм хийдүүдийн дотроос хамгийн өндөр бөгөөд сонин зохиомжтой нь юм. Тус дуганы барилгын доод хэсгийг модоор барьсан байна. Модон  хашлагын дөрвөн булан, модон барилгын хоёрдугаар давхрын дээвэр дээр алтадмал асар том Бадамжанцан ганжир босгосон байна. Сүмийн хоёр давхар тоосгон хэсгийн хойт тал цонхгүй, бусад гурван талдаа модон хөндлөвч бүхий жижиг цонхтой. Барилгын тоосгон хэсгийн дээд хаяаг тойруулан модон хашлага хийж толиор жигд чимсэн байна. Харин барилгын нүүрэн талын төвд хашлагын оронд алтадсан зэсээр хийсэн “Чойжхорол” дүрс босгосон байна. Сүмийн дээврийг ваар дуурайлгаж янзалсан банзаар хучиж, хожим гөлмөн төмрөөр өнгөлж тосон будгаар буджээ. Сүмийн тулгуур баганыг залгаагүй бүхэл дүнзэн модоор хийсэн ажээ. Энэхүү залгаагүй дүнзэн модыг Хараагийн Ноён уулнаас зориулж авчирсан гэдэг. Ийм залгаагүй дүнзэн багана хийсний ачаар сүмийн модон барилга хүчтэй салхины нөлөөгөөр ганхаж хазайсан боловч эвдэрч нураагүй байна. Ангилал:1911 онд байгуулагдсан Ангилал:1930-аад онд татан буугдсан Ангилал:1991 онд байгуулагдсан Ангилал:Монголын хийд Ангилал:Улаанбаатарын барилга байгууламж Ангилал:Баянгол дүүрэг
Цэргийн тагнуул
Цэргийн тагнуул гэж тухайн улсын батлан хамгаалах хүчний эсрэг хийж буй тагнуулын үйл ажилллагааг хэлнэ.
Ангилал:Зэвсэгт хүчний тандалт
Калама
Калама (Calama) нь Өмнөд Америк дахь Андын нурууны улс болох Чилийн умард хэсэгт орших томоохон хот юм. Тус хот нь Антофагаста мужид орших ба нийт 158.487 оршин суугчтай (мэдээ: 2017 он).
Газар зүй
Цөлийн хот болох Калама нь Атакамагийн цөлийн төв хэсгийн өндөрлөгт, Арикагаас 600 км орчим өмнө зүгт оршдог. Жилийн дундаж хур тунадасны хэмжээ 0 мм учир уг хот нь дэлхийн хамгийн хуурай сууринд тооцогдоно. Тийм ч учраас хотын орчмоор ургамлын бараа бараг харагдахгүй.
Цахим холбоос
Ангилал:Чилийн суурин Ангилал:Антофагаста муж Ангилал:Өмнөд Америкийн суурин  Ангилал:Чилийн коммун
Хятадын үндэсний музей
Хятадын үндэсний музей (хятад. 中國國家博物館, пиньинь Zhōngguó guójiā bówùguǎn,  Чжунго гоцзя боугуань) -Бээжин хотын Тяньанмэний талбайн зүүн хэсэгт байрладаг 1912 онд байгуулагдсан БНХАУ-ын хамгийн том (70 000 м2) музей юм.
Түүх
Өмнө үед умард хэсэгт Хятадын хувьсгалын мүзей, өмнөд хэсэгт хятадын түүхийн мүзей байсныг 2003 онд нэгтгэж нэг мүзей болгосон байна. Тус хоёр музей 1959 онд БНХАУ байгуулагдсаны 10 жилийн ойгоор тусдаа өөрийн гэсэн барилгатай болсон түүхтэй. Барилгын урт нь 313 метр, өргөн нь 149 метр, 40 метр өндөртэй (4 давхар), нүүрэн хэсэгтээ 11 багантай юм.
2007 оны гуравдугаар сараас тус музейд өргөтгөл хийж, 2011 онд нээлтээ хийсэн байна. Ингэснээр тус музей 200 мянган ам метр талбайтай болж, урьдынхаасаа дөрөв дахин томосч, дэлхийн хамгийн том талбайтай музей болжээ. Үзэсгэлэнгийн 48 танхимтай тус музейд нэг сая гаруй соёлын өв хадгалагдаж буй аж. Музейг үнэгүй үзэх боломжтой бөгөөд даваа гаригт амардаг ажээ. Ангилал:Хятадын музей Ангилал:1959 онд байгуулагдсан Ангилал:2003 онд байгуулагдсан Ангилал:Бээжингийн барилга байгууламж
Төмөртогоогийн Түвшинтулга
Төмөртогоогийн Түвшинтулга нь Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Хархорины хүн
Лосолын Лааган
Лааган 1887 онд Ховдын хязгаарын Тариачин хошуу, одоогийн Ховд аймгийн Буянт сумын нутагт төржээ. Бага насандаа Наран хутагтын хүрээнд шавилан сууж, хожим өртөөний улаач хийж явсан байна. Тэрээр 1923 онд Монгол Ардын Намд элсэж, 2 жилийн дараа Ховд аймгийн МАХН-ын Хянан шалгах хорооны даргаар томилогдсон байна. Улмаар 1928 онд МАХН-ын Хянан шалгах хорооны дарга болон 2 жил ажиллаад 1930 оны 3 сард МАХН-ын Төв Хорооны гишүүнээр сонгогдож, мөн оны 4 сарын 27-нд Улсын Бага Хурлын тэргүүлэгчдийн даргаар сонгогдон 1932 оны 6 сарын 2 хүртэл ажиллажээ.
1932 оны хавар Зүүнтний нугалааг эсэргүүцсэн бослого гарж, Лааган нарын хүмүүс гол буруутнаар нэрлэгдэн нам төрийн албан тушаалаа алдсан бөгөөд тэрээр нутагтаа Хоршоо ангийн төлөөлөгч зэрэг ажил хийх болсон.
1933 онд Лааган Лхүмбийн хэрэг гэгчид холбогдон баривчлагдсан бөгөөд 1934 онд ЗХУ-д цөлөгдсөн ч МАХН, Коминтернд өргөдөл гаргаснаар 1934 оны 12 сард нутагтаа буцан иржээ. Гэвч 1937 оны 9 сард дахин баривчлагдаж, энэ удаад 1940 оны 5 сарын 4-нд цаазаар авах ялаар шийтгэгдэн, тэр өдрөө цаазлуулжээ.
Лосолын Лааганыг 1962 онд цагаатгасан байна.
Ангилал:Монголын төрийн тэргүүн Ангилал:БНМАУ-ын Улсын Бага Хурлын тэргүүлэгчдийн дарга Ангилал:Монголын их хядлагын хэлмэгдэгч Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1887 онд төрсөн Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Мелисса Лео
Мелисса Лео (Melissa Leo, 1960 оны есдүгээр сарын 14-нд Нью-Йорк хотод төрсөн) нь Америкийн жүжигчин бөгөөд индепендент киноны найруулагч юм. 2009 онд Хөлдсөн гол киноны гол дүрээр Академийн шагналд нэр дэвшиж байсан бол 2011 онд Тулаанч киноны туслах дүрээр хүртсэн. Алтан бөмбөрцөг болон Эмми шагналыг мөн Тулаанч киногоор хүртсэн.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1960 онд төрсөн
Дэндэвийн Тэрбишдагва
Дэндэвийн Тэрбишдагва (1956 онд Архангай аймгийн Эрдэнэмандал суманд төрсөн) нь Монголын улс төрч, бизнесмен.
Бүтээл
https://www.eulenspiegel.com/verlage/neues-leben/titel/2339-im-jahr-des-roten-affen.html
Цахим холбоос
Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Монголын шадар сайд Ангилал:Монголын хөдөө аж ахуйн сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Герман дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Хумбольдт Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Эрдэнэмандалын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:1955 онд төрсөн
Бутачийн Цог
Бутачийн Цог (1912 оны 5 дугаар сарын 25-нд өнөөгийн Ховд аймгийн Алтай суманд төрсөн — 1989 оны 8 дугаар сарын 10-нд Москва хотод нас барсан) -Монголын цэргийн зүтгэлтэн, БНМАУ-ын Батлан хамгаалахын орлогч сайд, Улсын баатар, Хурандаа Генерал.
Намтар
Б.Цог 1912 онд Ховд аймгийн Алтай суманд Боданчийн голын Улаан эрэг гэдэг газарт Ж.Маамдаа, Ш.Пунцаг нарын хоёр дахь хүү болон мэндэлжээ. Ламжав, Цог, Ядамжав, Кото, Морх, Норжмаа, Шинэхүү, Шомбон, Валъяа гэсэн есөн хүүхэдтэй өнөр өтгөн айлд төржээ.
1920-иод оны намар ууган хүү Ламжав, удаах хүү Цог нарыг аав Маамдаа дагуулан,  хүрээ рүү тэмээн жингээр хоёр сар явж, ном эрдэмтэй ламд шавь оруулаад нутаг буцжээ. 10-аад насандаа Манзуширын хийдэд шавилан сууж байхад нь Бутач гэж хүн үрчилж аваад Төв аймгийн Сэрэглэн суманд амьдрах болжээ. Зөвлөлт Холбоот Улсад 1928-1929 онд КУТВ-ын дэргэдэх түр курст суралцаж ирээд 1929 оноос Улсын хоршоо, “Монгол тээх” зэрэг газарт түүхий эдийн эрхлэгч, хоршооны дарга, хэлтсийн эрхлэгчээр ажиллаж байгаад 1931 онд цэргийн албанд татагдан 1932-1933 онд цэрэг, бага даргаар ажиллаж байгаад 1933 онд ЗХУ руу цэргийн дунд сургуульд явжээ.
1939 оны Халхын голын байлдаанд оролцсоны дараа тэрээр Цэргийн дээд командлалын шийдвэрээр 1939-1941 онд тавдугаар морьт дивизийн их бууны дивизоны дарга, 1941-1943 онд Хуягт бригадын даргаар томилогдон ажиллаж байжээ.
Халхын голын байлдаанд их бууны анги салбарыг командалж оролцсоны гадна 1945 онд Хитлерийн фашистуудыг дарах дайнд Беларусийн 3 дугаар фронтын бүрэлдэхүүнд танкийн бригад командлан Дорнод Пруссийн операцийг хэрэгжүүлэхэд, 1947, 1948 онд улсын баруун хил хязгаарт хасгийн болон гоминдааны дээрэмчдийг бут цохиход идэвхтэй оролцжээ.
Цэргийн Академи төгсөж ирээд 1946-1948 онд Жанжин штабын байлдааны бэлтгэл хэлтсийн даргын албан тушаалд томилогдон ажиллав.
1953-1956 онд ЗХУ-д Ворошиловын нэрэмжит Цэргийн ерөнхий дээд Академид сайн дүнтэй суралцаж төгсөөд 1956-1965 он хүртэл АЦХЭЯ-ны нэгдүгээр орлогч сайд бөгөөд Монголын Агаарын харилцааны газрын зохион байгуулагч хийв. 1965 оноос Батлан хамгаалах яамны нэгдүгээр орлогч сайд бөгөөд Ардын Армийн Жанжин штабын даргын үүрэгт ажлуудыг гүйцэтгэсэн. 1971 оноос эхлэн хатуу хучилттай хар замыг тавиулах ажлыг хавсран эрхэлж, Улаанбаатар, Дархан, Сэлэнгэ, Өвөрхангай, Сүхбаатар зэрэг олон арван дардан замын эхлэлийг тавьсан түүхтэй.
БНМАУ-ын Цэрэг ба нийгмийг аюулаас хамгаалах яам, БХЯ-нд газар, хэлтсийн дарга, орлогч сайд, нэгдүгээр орлогч сайд зэрэг хариуцлагатай албан тушаалд ажиллаж байгаад 1985 онд насны тэтгэвэртээ суугаад Москвад амьдарч байгаад 1989 онд нас баржээ.
Түүний 100 насны ойгоор 2012 оны 7 дугаар сарын 08-ны өдрийн Төв аймгийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн тогтоолоор БНМАУ-ын баатар, хурандаа генерал Б.Цогийн хөшөөг Зуунмод хотод сүндэрлүүлжээ.
Сонгуульт ажил
Ардын Их Хурлын депутатаар 5 удаа сонгогдож, МАХН-ын XIV-XVIII их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож Намын Төв Хорооны орлогч гишүүн, жинхэнэ гишүүнээр сонгогдож байжээ.
Гадны
Ангилал:БНМАУ-ын хурандаа генерал Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын генерал Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Халхын голын дайны хүн Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Эх орны дайны 1-р зэргийн одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Сэргэлэнгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1912 онд төрсөн Ангилал:1989 онд өнгөрсөн
Эмиль Литтре
Эмиль Литтре, бүтэн нэр нь -Эмиль Максимильен Поль Литтре (франц. Émile Maximilien Paul Littré; 1801 оны 2-р сарын 1-нд Парис хотод төрсөн- 1881 оны 6-р сарын 2-нд Парис хотод нас барсан) - францын түүхч, гүн ухаантан, филологч, толь бичиг зохиогч; алдарт «Франц хэлний толь бичиг» (Dictionnaire de la langue française) зохион бүрдүүлэч, мөн «Литтрегийн толь бичиг» (Dictionnaire Littré) гэгддэг.
Намтар
Тэнгисийн цэргийн их буучны хүү тэрээр анагаахын сургууль төгссөн боловч аавыгаа нас барсны дараа гэр бүлдээ дэмжиж амь залгуулахын тулд залуугаасаа латин, грек хэлний хичээл зааж эхэлсэн байна.