cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хятадын Богд хаант Монгол улсыг эзлэх төлөвлөгөө
Хиагтын гэрээний гурван сүбъектийн нэг нь болох Орос бараг байхгүй болсонд тооцогдохоор болжээ. Хэд хэдэн засагтай болсон Оросын төрийг аль бүлэглэл хууль эрхийн хүрээнд төлөөлөх нь тодорхой бус болов. Ийм учраас монголчууд энэ асуудалд яаж хандахаа тодорхойлохоор 1918 оны зун цуглав. Семёновын тулгаад байгаа Нармай Монгол бодлогод ямар хариу өгөх талаар хэлэлцэх гэсэн хэрэг.
Хуралдаанаас бичиг шийтгэн Богд хаанд өргөн барьжээ. Учир нь автономт Монголын цэргийн зардлыг Халх дөрвөн аймаг гаргадаг ба Дөрвөдийн хоёр аймаг болон Шавь үүнд оролцдоггүй байв. Дээрх бичгийн гол санаа нь Дөрвөд хоёр аймаг болон Шавиас цэргийн зардлыг хамтран даах санал гомдлын агуулгатай юм. Богд Дөрвөд аймгаас цэргийн зардал гаргуулахыг зөвшөөрөөд, “Шавьд алба гаргуулахыг үүрд хэрэгсэхгүй болгох” гэсэн хариу өгчээ.
Үүнд дөрвөн аймгийн төлөөлөгчдийн гомдол хорсол улам нэмэгдэж… Их шавиас цэрэг ба хүнс гаргуулахгүй бол дөрвөн аймаг дангаар улс төрийг хамгаалж чадахгүй бөгөөд, ингэж байснаас Хятадыг түшсэн минь дээр гэдэг дээр асуудал шийдэгдсэн.
Нармай Монголыг байгуулах гэсэн Дагуур дахь санаачилга Монголын автономийг устгахаар хөөцөлдөж байсан Чэн И-д аятайхан далим боллоо. Тэрээр Бээжин рүү энэ хэргийг улам дэвэргэн бичиж, Богдын Засгийн газрыг Семёновоор айлгах тактикт шилжив. Түүний шахалтаар Монголын Засгийн газар “...Семёновын цэргийн зэвсгийг хурааж Чита хотод байгаа хятад, монголын үймээнч цэргийг тараан, хатуу чанга хяналтын дор нутаг усанд нь буцаах талаар яаралтай арга хэмжээ авахыг төв Засгийн газарт мэдэгдэхийг эрхэм сайд Танаас гуйсугай” гэсэн төгсгөлтэй аврал эрсэн урт бичиг шийтгэж өөрт нь барьлаа. Аль шинэтгэлийн бодлого хэрэгжиж эхэлсэн үе болох 1907 оноос л монголчуудыг аргалах хэн ч чадаагүй ажлыг Чэн И гүйцэтгэн түүхэнд гавьяа байгуулахаар ихэд улайрлаа. Тэрээр Гадаад Монголын өөртөө засахыг устгасны хойно, Хятадын Засгийн газраас Гадаад Монголыг хүндэтгэн үзэх ба жич хойчийг сайжруулах хууль зүйлгэсэн урт нэртэй хуулийн төсөл өөрөө боловсруулаад Гадаад Монголын Засгийн газрын ихэстэй хэлцэл хийж эхлэв. Эхлээд тэрээр ГЯЯ-ны тэргүүн сайд Цэрэндоржтой уулзжээ. Монголчууд сайн дураараа автономи эрхээсээ өөрөө гуйн татгалзаж өргөдөл хийж өөрт нь өгөхийг шаардаад хэрэв эс чингэвэл хойчийн өдөр гэмшилтэй явдал болно гэж сүрдүүлэв. Сайд түүнд энэ асуудлаар Ерөнхий сайд болоод Богд гэгээнтэй ярилцах болно гэж хариулжээ.
Монголыг эзлэн түрэмгийлэх санааг Хятадын Ерөнхий сайд, аньхой бүлгийн гишүүн Дуань цижуй анхлан гаргасан байна. Дуань цижуй бол Хятадыг Дэлхийн нэгдүгээр дайн татан оролцуулсан хүн бөгөөд армиа шинэчлэн зохион байгуулахын тулд Японоос хэд хэдэн удаа ихээхэн зээл авсан юм. Цэргийн яамны зэрэгцээгээр, “Дайнд оролцох асуудлыг товчоо”-ны захирал гэж Дуань цижуйн авсан зээлийн мөнгө амласан ёсоор хилийн чанад дахь байлдааны ажиллагаанд оролцоогүй арми байгуулахад зарцуулагджээ.
Дайн төгсөхөд Дуань цижуйг эсэргүүцэгчид буруугаар ашиглахаас нь эмээж шинэ армиа тараахыг түүнээс шаарджээ. Гэтэл Дуань цижуй Монголын тусгаар тогтнолыг устгахад шинэ армиа ашиглахаар шийдсэн байна. Энэ нь Парижийн энхийн гэрээгээр Японд Шаньдуныг буулт хийн тавьж өгснөөр ганхсан байр сууриа эргүүлэн олох гэсэн “эх оронч” оролдлого төдий өчүүхэн зүйл байсан аж. Хэрэв тэр үнэхээр “эх оронч” байсан бол Шаньдунаа алдахгүй байх ёстой байсан юм. Том улсын зарим эрх баригчдад эх орноо худалдан буулт хийж, жижиг улсаас эх орноо “хамгаалдаг” хятад зан байдаг байх… Ингээд Дуань цижуй өөрийн байгуулсан армиа “Баруун Хойд хилийн арми” гэж нэрлэх болж, түүнийг захирагчаар аньхой бүлгийн нэгэн гол зүтгэлтэн, генерал Сю Шүжанг томилжээ. Мөн 1919 онд Манжуурын Дагуур өртөөнд Нэйс Гэгээн Мэндбаярын Засгийн Газрын “аюулаас сэргийлэх” асуудал хятадууд Монголд түрэмгийлэх нэг том шалтгаан болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын түүх Ангилал:Дундад иргэн улс Ангилал:Олноо өргөгдсөн Монгол улс
Ичээнд нь
«Ичээнд нь» — 1972 онд зохиолч Ш.Нацагдорж, ерөнхий найруулагч Б.Сумхүү, ерөнхий оператор Б.Балжинням нарын хамтран ажиллаж Монгол улсад монгол хэлээр бүтээсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1972 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Үнэ хаялцах
Үнэ хаялцах ( Англиар auction; Оросоор аукцион) гэдэг нь барааг худалдан авахын тулд хэдэн хүн харилцан тэмцэж үнэ хаялцах үйл юм. Эдийн засгийн ухаанд ийм аргаар тодорхой худалдах журамтайгаар бараа, үйлчилгээг хамгийн их үнэ хаясан этгээдэд арилжихыг үнэ хаялцуулах худалдаа гэдэг.
Үндсэн
Ангилал:Бизнес
Вильма Рудольф
Вильма Глодин Рудольф (Wilma Glodean Rudolph, 1940 оны 6 сарын 23 – 1994 оны 11 сарын 12) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч байв. Тэрээр 1960-д онд дэлхийн хамгийн хурдан эмэгтэй гэгдэж байлаа.
Ром хотод зохиогдсон 1960 оны зуны олимпод тэрээр нэг олимпийн наадмаас хөнгөн атлетикийн төрөлд гурван алтан медаль хүртсэн анхны америк эмэгтэй тамирчин болжээ. Түүний ачаар эмэгтэйчүүдийн хөнгөн атлетик АНУ-даа олны анхаарлыг татсан, нэр хүндтэй төрөл болж чадсан юм. Тэрээр мөн иргэний болон эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тууштай тэмцэгч байлаа.
1960 оны Ромын олимпоос тодорсон ойрын зайн гүйгч түүнийг дэлхийн хамгийн хурдан эмэгтэй, "торнадо" хэмээн хочилж байв. Италичууд түүнийг "La Gazzella Negra" (Хар гөрөөс); Францчууд "La Perle Noire" (Хар сувд) гэж дуудаж байв. Тэрээр Теннесси Мужийн Их Сургуулийн эмэгтэйчүүдийн хөнгөн атлетикийн баг Тайгербеллесийн хамгийн алдартай гишүүн билээ.
Намтар
Вильма 22 хүүхэдтэй ядуу айлын 20 дахь нь болж мэндлэхдээ 2-хон кг жинтэй, дутуу төрсөн аж. 4 настайдаа улаан эсэргэнэ, хатгаа өвчин зэрэг тусч, үүний улмаас зүүн хөл нь саажиж, алхах чадваргүй болжээ. Гэр бүлийнхэн нь түүнийг төрөлх Кларксвиллээсээ 80 км зайтай Нэшвилл хүртэл зөөж, эмчилгээ хийлгэсээр 8 настайдаа таяггүйгээр алхаж чаддаг болж, улмаар 12 настайдаа бүрэн эдгэрсэн юм.
Вильмагийн нэг эгч сагсан бөмбөгийн багт тоглодог байсан тул Вильма эрүүл болмогцоо эгчээ даган сагсан бөмбөг тоглох болов. Ахлах сургуульд байхдаа Теннесси Мужийн Их Сургуулийн хөнгөн атлетикийн дасгалжуулагч Эдвард С. Тэмплийн хараанд өртөж, хөнгөн атлетик руу шилжжээ.
Бөрт ахлах сургуулийнхаа сагсан бөмбөгийн багийн од нь байж, мужийн АШТ-д багаа оноогоор тэргүүлж, түрүүлүүлж байсан тэрээр 16-хан настайдаа улсынхаа хөнгөн атлетикийн шигшээ багт багтаж, 1956 оны Мельбурны олимпоос 4 x 100 метрийн буухиа гүйлтээс багаараа хүрэл медаль хүртсэн.
Дөрвөн жилийн дараа Ромд болсон 1960 оны зуны олимпоос Вильма 100 м, 200 м, 4 x 100 метрийн буухиад гурван алтан медаль зүүжээ. 80,000 үзэгч цугласан Stadio Olimpico буюу Олимпийн цэнгэлдэх хүрээлэнд Рудольф 100-метрийн гүйлтийн шигшээ уралдаанд 11 секундын амжилт үзүүлэн түрүүлсэн хэдий ч салхины тусламж орсон хэмээн дэлхийн дээд амжилтаар бүртгэн аваагүй юм. 200-метрт 23.2 секундын амжилт үзүүлж, олимпийн дээд амжилт тогтоов. Үүний дараа түүнийг бүгд "түүхэн дэх хамгийн хурдан эмэгтэй" гэж цоллох боллоо. Улмаар 1960 оны 9 сарын 11-нд Теннесий Мужийн Их Сургуулийн багийн андууд болох Марта Хадсон, Люсинда Виллиамс, Барбара Жонс нарын хамтаар 400-метрийн буухиа уралдаанд 44.5 секундээр дэлхийн дээд амжилт тогтоон түрүүллээ.
Рудольф 1962 онд 22 настайдаа АНУ–ЗХУ-ын нөхөрсөг тэмцээний 2 зайд түрүүлээд зодог тайлжээ.
Хувийн амьдрал
1963 онд Рудольф их сургуулиасаа тэтгэлэх авах болж, суурь боловсролын чиглэлээр бакалаврын зэрэгтэй болжээ. Хөнгөн атлетикаас зодог тайлсныхаа дараа Рудольф Кобб бага сургуульд багшилж, Бөрт ахлах сургуульд хөнгөн атлетикийн дасгалжуулагчаар ажиллаж, үндэсний телевизэд спортын тайлбарлагчаар ажиллаж байв.
Вильма ахлах сургуулиасаа үерхсэн Роберт Элдриж хэмээх залуутай 1963 онд гэрлэж 4 хүүхэдтэй болжээ: Ёланда (1958 онд төрсөн), Джуанна (1964), бага Роберт (1965), Зурри (1971). Тэд хожим салсан юм.
1994 оны 7 сард, ээж нь нас барснаас хойш тун удалгүй Вильма Рудольф тархи, улаан хоолойн хорт хавдраар өвчилж, 1994 оны 11 сарын 12-нд 54 настайдаа Нэшвилл дэх гэртээ нас нөгчсөн билээ. Түүнийг нас барах үед дөрвөн хүүхэд, найман ач зээ болон бусад хамаатан садан нь дэргэд нь байсан юм. 1994 оны 11 сарын 17-нд Теннесси Мужийн Их Сургуулийн Кин тэнхимд болсон гашуудлын арга хэмжээний үеэр мянга мянган эмгэнэлийн зурвас ирж байсан билээ. Кларксвиллийн анхны Баптист сүмд болсон оршуулгын ёслолын үеэр Теннесси муж даяар төрийн далбаагаа бөхийлгөж түүнд хүндэтгэл үзүүлсэн байна.
Вильмаг нас барснаас 9 сарын дараа буюу 1995 оны 8 сарын 11-нд Теннесси Мужийн Их Сургууль шинээр барьсан 6 давхар дотуур байраа Вильма Г. Рудольфийн нэрэмжит болгожээ. 1997 оноос Теннесси муж улсын захирагч Дон Сандквистийн тушаалаар 6 сарын 23-ны өдрийг тус муж улсад Вильма Рудольфын өдөр болгон тэмдэглэн өнгөрүүлэх болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:200 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1956 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын панамерикийн наадамд оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн панамерикийн наадмын аварга Ангилал:Америкчууд Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:1994 онд өнгөрсөн
Отто Портер
Отто Портер (Otto Porter, 1993 оны зургаадугаар сарын 3-нд Миссури мужийн Сент-Луис хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн жижиг довтлогч юм. Жоржтауны их сургуулийн багаас 2013 оны драфтад №3 болж байсан Портер Вашингтон Уизардс багт элсэж байв.
Жон Чарльз Фильдс
Жон Чарльз Фильдс, FRS, FRSC (John Charles Fields, 1863 оны 5 сарын 14 - 1932 оны 8 сарын 9) нь Канадын математикч бөгөөд математикийн салбарт амжилт гаргагсдад олгодог Фильдсийн медалийг санаачлан бий болгосон хүн юм. Анх 1936 онд олгогдсон тус шагналаар 1950 оноос хойш дөрвөн жил тутам Олон Улсын Математикчдын Чуулганы үеэр 40 хүртэлх насны хоёроос дөрвөн эрдэмтнийг шагнадаг юм.
Цахим холбоос
Ангилал:20-р зууны математикч Ангилал:Канадын математикч Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Канадын Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Канадчууд Ангилал:1863 онд төрсөн Ангилал:1932 онд өнгөрсөн
Раул Мейрелиш
Раул Жозе Триндади Мейрелиш (Raúl José Trindade Meireles, 1983 оны гуравдугаар сарын 17-нд Порто хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Туркийн Фенербахче болон Португалын шигшээд тоглодог.
Порто
Мейрелеш Боавишта багийнхныхаа хамт Португалын нэгдүгээр дивизэд дэвшсэн 2004 ондоо Порто багт хүч сэлбэн ирж байлаа. анхны гараагаа лиг эхлээд 13 тойргийн дараа хийжээ.
2008-09 оны улиралд лиг болон «Португалын цомд» Порто багийг түрүүлэхэд Мейрелеш лигийн дөрвөн тоглолтоос бусад бүх тоглолтод гараанд гарч найман гоолыг оруулсан амжилтыг үзүүлсэн юм. 2010 оны долоодугаар сарын 5-нд Премьер лигийн аварга болоод байсан Челси баг Мейрелешийг 15 сая фунт стерлингийг санал болгож байсан гэх ч наймаа хийгдэлгүй өнгөрсөн байна.
Ливерпүүл
2010 оны наймдугаар сарын 29-нд Мейрелеш Ливерпүүл багт 11.5 сая фунт стерлинг болон бусад нэмэгдлийн саналын гэрээгээр ирэв. Тухайн өдрөө Энфилд цэнгэлдэхэд танилцуулгаа 4 дугаарын өмсгөлтэйгээр хийсэн Мейрелеш лигийн анхны гараагаа 2010 оны есдүгээр сарын 12-нд Бирмингем Сити багтай 0–0 харьцаагаар тэнцсэн тоглолтод хийж байсан бол УЕФА Европын лигийн анхны тоглолт нь Энфилддээ 4-1 харьцаагаар Стяуа Бухарест багийг буулгах авсан тоглолт байв.
Шигшээ
Мейрелеш Португалын шигшээ багт 2006 онд анхны тоглолтоо хийжээ. Цаашлаад тэрээр Евро-2008 тэмцээнд оролцож 2008 оны зургаадугаар сарын 7-нд Туркийг 2-0 харьцаагаар хожсон тоглолтод гоол оруулсан байна.
Гарааны арван нэгэн тоглогчид багтсанаа Мейрелеш 2010 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын Босни ба Херцеговин улсын багтай хийсэн тоглолтод гоол оруулж нотлон харуулсан ажээ. «2010 оны Дэлхийн аваргын» бүхий тоглолтуудад Мейрелеш оролцсон ба 2010 оны зургаадугаар сарын 21-нд Португалын анхны гоолыг Хойд Солонгосыг 7–0 харьцаагаар хожсон тоглолтод оруулсан билээ.
Тэд Мэрэдит
Жэймс Эдвин "Тэд" Мэрэдит (James Edwin "Ted" Meredith, 1891 оны 11 сарын 14 – 1957 оны 11 сарын 2) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч бөгөөд олимпийн хошой алтан медальт тамирчин юм.
Олимпийн үеэр ахлах сургуулийн сурагч байсан Мэрэдит олимпоос буцаж ирээд Пеннсилванийн их сургуульд элсэн оров.
Зодог тайлсныхаа дараа тэрээр үл хөдлөх хөрөнгө зуучлагчийн ажил эрхэлж байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:800 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын 400 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 800 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х400 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1912 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1920 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1891 онд төрсөн Ангилал:1957 онд өнгөрсөн
Антонио Байлетти
Ангилал:Италийн дугуйчин Ангилал:1937 онд төрсөн Ангилал:Италийн олимпын аварга Ангилал:Италичууд
Сэм Уортингтон
Сэмюэл Генри Жэй Уортингтон (Samuel Henry J. Worthington, 1976 оны наймдугаар сарын 2-нд төрсөн) нь Австралийн жүжигчин бөгөөд «Терминаторын аврал» киноны Маркус Райт, «Аватар» киноны Жэйк Салли болон «Титануудын тулаан» киноны Персей зэрэг дүрүүдээрээ Холливудын тавцанаа танигдсан билээ.
Холбоос
Ангилал:Австралийн кино жүжигчин Ангилал:Австраличууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Ганбаатарын Хонгорзул
Ганбаатарын Хонгорзул (1973 оны 4 сарын 7-нд Хэнтий аймгийн Баянхутаг суманд төрсөн) нь МУГЖ цолтой уртын дуучин юм.
Дуу бүжгийн Хан Хэнтий чуулгад 1990 оноос хойш харьяалагдаж байв. 1998 онд Соёл Урлагийн Их Сургуульд элсэн орж суралцсан. Тэр жилээ зохиогдсон мэргэжлийн уртын дуу дуулаачдын улсын уралдаанаас тэргүүн байрын шагнал хүртэж, Ардын Дуу Бүжгийн Чуулгын гоцлол дуучин болов. Мөн Хятадын алдарт хөгжимчин Ёо Ёо Магийн Торгоны зам чуулгын бүрэлдэхүүнд багтаж, гадаадын улсуудаар тоглолт хийх болжээ. 2003 онд СУИС-ийг дүүргэжээ.
Тэрээр Монгол уртын дууны гайхамшигтай аялгууг Нидерландын хатан хааны төрсөн өдрийн баярын цэнгүүн (2001), 2005 оны Нобелийн шагнал гардуулах ёслол болон 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий нээлтийн үеэр эгшиглүүлж байв. Мөн Альберт Холл, Карнеги Холл, Москвагийн Их Театр зэрэг дэлхийн алдартай театруудын тайзнаа дуулж байсан.
Ангилал:Уртын дуучин Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Баянхутагийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1973 онд төрсөн
Конно Акицүгү
Бага сургуулийн 3-р ангид байхаасаа эхлэн цанын харайлтаар хичээллэж эхэлсэн тэрээр Хоккай ахлах сургуулийг дүүргээд Нихон их сургуульд элсэн орж, тус сургуулийн цанын багийн дасгалжуулагч Яги Юүшироогийн удирдлага дор хичээллэж байв. Конно сургуулиа төгсөөд Хоккайдо Такүшокү Банканд ажилд оржээ.
1968 оны Греноблийн олимпод анх удаа эх орноо төлөөлөн оролцсон ч 70 метрийн төрөлд 24, 90 метрийн төрөлд 20-р байр эзэлжээ. 4 жилийн дараа олимпын наадмыг нутагтаа зохиохоор болоод байсан Японы баг тус наадамд хамгийн олон буюу 62 тамирчин илгээсэн ч тамирчид нь медаль зүүх битгий хэл шагналт байранд ч орж чадаагүй юм. 1972 онд төрсөн нутагтаа зохиогдсон олимпод 70 метрийн төрөлд мөнгөн медаль хүртжээ. Уг төрөлд алтан медалийг Касая Юкио, хүрэл медалийг Аочи Сэйжи нар хүртэж, Японы тамирчид бүх медалийг зүүсэн ховор тохиолдол гарчээ. Конно 90 метрийн төрөлд 12-р байр эзэлсэн байна.
Зодог тайлсныхаа дараа цанын спортоос хөндийрч, банкандаа борлуулалт хариуцсан ажил хийж байв.
1998 онд Наганогийн олимпын бамбар Японоор аялах үед, 1 сарын 6-нд Саппоро хотоор явж өнгөрөхөд буухианы хамгийн эхний гүйгчийн үүргийг гүйцэтгэсэн бөгөөд нээлтийн ёслол дээр Игая Чихарү, Касая Юкио, Китазава Ёшихиро, Нагакүбо Хацүэ, Оотака Юүко, Хашимото Сэйко, Ямамото Хироми нарын хамтаар олимпын далбааг өргөсөн.
Конно 2019 оны 9 сарын 5-нд багалзуур хоолойн хорт хавдрын улмаас Саппоро хотын нэгэн эмнэлэгт нас нөгчжээ.
Эшлэл
Ангилал:Японы цанын харайгч Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:1968 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:1972 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:Япончууд Ангилал:1944 онд төрсөн Ангилал:2019 онд өнгөрсөн
Банзарын Дамчаа
Банзарын Дамчаа (1932 - 2009 оны 6 сарын 24) нь Монгол улсын ардын жүжигчин цолтой кино жүжигчин, кино найруулагч, дуу оруулагч, дуучин байсан юм.
Намтар
Банзарын Дамчаа 1932 онд Ховд аймгийн Алтай Урианхайн хязгаар (одоогийн Баян-Өлгий аймгийн Буянт сум)-т төржээ. Түүний эцэг Банзар нь цуур сайхан татдаг, гарын ур дүйтэй хүн байжээ. Б.Дамчаа урианхай удмын хүн. Сумандаа дунд сургууль дүүргээд Санхүүгийн техникум, төмөр замын машинистийн курс төгссөн байна. Ажлын гараагаа Баян-Өлгий аймгийн 1-р 10 жилийн сургуульд нягтлан бодогчоос эхэлж, 1954-1959 онд Улаанбаатар Төмөр замд машинист, 1959-1968 онд Төмөр замчдын соёлын ордонд анхлан бүжигчнээр орж яваандаа жүжигчин, дууны багш болсон байна. 1968-1990 онд Монгол Кино Үйлдвэрт жүжигчин, найруулагч, 1990-1994 онд кино урлагийн Бэрс дээд сургууль, 1998-1999 онд Кино урлагийн дээд сургуульд багшаар тус тус ажиллаж байв.
Түүний 1985 онд БНМАУ-ын Гавьяат жүжигчин, 2007 оны 11 сарын 26-нд Монгол улсын Ардын жүжигчин цолоор шагнажээ. Тэрээр 400 гаруй кинонд дуу оруулсан байна. Мөн Монгол хэв маяг бүхий поп урлагийн эхлэлийг тавилцсан дуучдын нэг билээ. Монголын кино, тайз, өгүүлэхүйн урлагийн нэрт мастер.
Монгол Улсын Ардын жүжигчин Б.Дамчаа гуай 2009 оны 06 сарын 24-ний өдөр хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлжээ.
Чөтгөр хатагтай
Чөтгөр хатагтай буюу Devil Lady (デビルマンレディー) нь Японы аймшгийн цуврал анимэ юм. Манга зохиогч нь Нагаи Го. 1998 оны 10 сарын 11-ноос 1999 оны 5 сарын 9 сар хүртэл Mainichi Broadcasting System (MBS) телевизээр гарчээ. Tokyo Movie Shinsha-ын бүтээл.
Дүрүүд
Дуу оруулсан: Ивао Жүнко Дуу оруулсан: Шимамүра Каорү Дуу оруулсан: Мүраи Касүса
Холбоос
Ангилал:Анимэ
Мари Франсуа Сади Карно
Мари Франсуа Сади Карно (Marie François Sadi Carnot; 1837 оны 8 сарын 11 – 1894 оны 6 сарын 25) нь Францын төрийн зүтгэлтэн, Францын Гуравдугаар Бүгд Найрамдах Улсын ерөнхийлөгч байв. Тэрээр ерөнхийлөгчөөр 1887 оноос 1894 онд алагдах хүртлээ ажиллажээ.
Ангилал:1837 онд төрсөн Ангилал:Францын улс төрч Ангилал:Францын ерөнхийлөгч Ангилал:1894 онд өнгөрсөн
Шинэ танилууд
«Шинэ танилууд» — 1973 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1973 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Селебесийн тэнгис
Селебесийн тэнгис (Celebes Sea) нь Филиппиний өмнөд хэсгийн Минданао, Индонезийн Борнео, Сулавеси арлуудаар хүрээлэгдсэн тэнгис юм. 6,200м хүртэл гүнзгий, хойноос урагш 675км, баруунаас зүүнш 837км өргөнтэй, нийт талбай нь 280,000км² болно.
Ангилал:Австралазийн дундад тэнгисийн тэнгис Ангилал:Индонезийн ус зүй Ангилал:Борнеогийн ус зүй
Баянбулагийнхан
«Баянбулагийнхан» — 1973 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Уран бүтээлчид
Найруулагч: Дэжидийн Жигжид
Зохиолч: Чимидийн Гомбо
3ураглаач: Гэнэнгийн Цэрэн
3ураач: Очирын Гэндэн-Осор
Хөгжмийн зохиолч: Гончигийн  Бирваа
Дууны найруулагч: Ө.Чйожилсүрэн
Нүүр хувиргагч: Э.Дэжидмаа
Эвлүүлэгч: Ж.Норолхоо
Гол дүр:
Баяраа: Махбадарын Юра
Оюун: Дамбын Хоролсүрэн
Мөнхөө: Сандагийн Мэндээ
Жамбал: Дэмбэрэлийн Жаргалсайхан
Ханд: Дашзэвэгийн Мөнхжаргал
Даш: 3ундуйн Хишигдалай
Содном: Лоолийн Жамсранжав
Киноны агуулга
Социализмын үеийн Хөдөө аж ахуйн нэгдэлд ажиллаж байгаа агрономчийн ажил үйлсийг сүүн тасаг дээр болж буй хөгжөөнтэй үйл явдлаар дамжуулан үзүүлжээ Ангилал:1973 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Бари
Бари нь химийн элемент, атомын дугаар нь 56, химийн тэмдэглэгээ нь Ва. Бари нь зөөлөн, мөнгөлөг өнгөтэй газрын шүлтэт металл юм. Уг элемент байгаль дээр цэврээр тохиолдохгүй. Учир нь уг элемент агаартай маш амархан урвалд орно. Бари нь байгаль дээр барийн сульфат - BaSO4 (барит), барийн карбонат - BaCO3 (витерит) хэлбэрээр оршино. Бари нь мөн бенитоите-д (ховор эрдэнийн чулуу) бага хэмжээгээр агуулагдаж болно.
Шинж чанар
Бари нь хими шинжийн хувьд кальцитай төстэй, гэхдээ илүү их химийн идэвхитэй элемент. Агаарт маш хялбархан исэлдэнэ. Устай эсвэл спирттэй исэлдэн устөрөгчийн хий үүсгэнэ. Хүчилтөрөгчтэй нэгдэн барийн исэлээс (BaO) гадна перисэл (peroxide) үүсгэнэ. Хувийн жин ихтэй. Хамгийн өргөн тааралдах барийн сульфат нь 4.5 гр/см³нягттай.
Хэрэглээ
Бариг эмнэлгийн болон үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглана:
Түүх
Бариг (Грек bary - "хүнд" гэсэн утгатай) анх 1774 онд Карл Шееле тодорхойлж, 1808 онд Английн химич, физикч Хемпри Дэви ялгаж авсан байна. Барийн исэлийг анх Луи Бернар "бароте" гэж нэрлэсэн ба Антуан Лавуазье "барита" болгон өөрчилжээ.
Тархалт
Бари агаарт маш хурдан исэлддэг тул цэврээр нь ялгаж авах төвөгтэй. Байгаль дээр барийн сульфат буюу барит байдлаар тааралдана. Барит нь бариг ялгаж авах үндсэн түүхий эд болдог. Барит нь уусдаггүй тул нүүрстөрөгчтэй хамт халаан барийн сульфид болгоно
Барийн сульфидийг гидролизд оруулан, эсвэл хүчлээр үйлчлэн барийн хлорид, барийн нитрат, барийн карбонат зэрэг нэгдлүүдийг гарган авч хэрэглэнэ.
Цэвэр барийг их хэмжээгээр гарган авах үндсэн арга нь хайлмал барийн хлоридийг (BaCl2) электролизд оруулан гаргаж авна.
Нэгдэл
Барийн онцгой нэгдлүүдэд барийн перисэл (peroxide), барийн хлорид, барийн сульфат, барийн карбонат, барийн нитрат, барийн хлорат зэрэг орно.
Изотопи
Байгаль дээр барийн 7 тогтвортой изотопи тааралдана. Одоогоор мөн 22 тогтворгүй (изотопи#Тогтворгүй изотопи|цацраг идэвхит) изотопи тогтоогдоод байгаа бөгөөд эдгээрийн ихэнхийнх нь хагас задралын хугацаа нь хэдхэн миллсекундээс хэдэн минут байна. Хамгийн урт хагас задралын хугацаатай нь 133Ba (хагас задралын хугацаа нь 10.51 жил)ба 137mBa (2.55 минут) юм.
Хор уршиг, сөрөг нөлөө
Бари маш хурдан исэлдэх тул цэвэр бариг ихэвчлэн керосинд эсвэл түүнтэй төстэй хүчилтөрөгч химийн нэгдэлд нь ороогүй шингэн бодист хадгална.
Эшлэл
Ангилал:6-р үеийн элемент
Adult Swim
Adult Swim нь Америкийн насанд хүрэгчдэд зориулсан кабелийн телевизийн сүлжээ юм. Тус улсад Cartoon Network сувагтай орой 18 цагаас өглөө 6 цаг хүртэл агаарын шугамаа хамтран эзэмшиж, нэвтрүүлгээ цацдаг. 2001 оны 9 сарын 2-нд байгуулагджжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын телевизийн суваг Ангилал:Австралийн телевизийн суваг Ангилал:WarnerMedia Ангилал:Англи хэлээрх телевизийн суваг
Тольна
200px Тольна — Унгар улсын Өмнө Дунантуль мужийн 231 мянган хүнтэй хошуу. Төв нь Сексард хот.
Ангилал:Унгарын хошуу
Шомодь
200px|thumb|Унгар дахь Шомодь Шомодь — Унгар улсын Өмнө Дунантуль мужийн 318 мянган хүнтэй хошуу. Төв нь Капошвар хот.
Газар зүй
Шомодь хошуу Хорват улс, улсынхаа Зала, Веспрем, Тольна, Баранья, Фейер таван хошуутай хиллэдэг.
6036 км² талбайт нутагтай. Өмнөд захаар Драва гол урсаж, умард захад Балатон нуур тогтжээ.
Нутгийн хуваарь
Дотроо 11 нутагт хуваагддаг.
Ангилал:Унгарын хошуу
Дотоод засал
right|thumb|225px|[[Сургууль доторх тоосноос хамгаалах хана]]
Дотоод засал барилгын салбар дахь гар урлалын ба барилгын техникийн бүх л ажлуудыг хэлнэ.
Дотоод заслын ажилд дараах ажлууд орно.
Хамгийн гол нь байшингийн дотор талын ажлуудыг хэлэх бөгөөд шал, хана ба таазны өнгөлгөө гэх мэт ажлууд орно.
Дотоод заслын үндсэн ажлууд нь:
Төлөвлөлт
Өндөр шаардлага тавигдах дотоод заслыг интерьер дизайнер төлөвлөх ба ер нь архитекторууд гүйцэтгэдэг.
Хөдөлмөр аюулгүйн хамгаалал
Хуучин барилгын дотоод заслын үед хэт их тоостой тохиолдолд хангалттай тоосноос хамгаалах хана мэтийг ашиглах ёстой. Ялангуяа өрөмдөх, хөрөөдөх ба зүлгүүрдэх үеэр эрүүл мэндэд хортой тоос үүсэх боломжтой.
Цахим холбоос
Ангилал:Барилгын гүйцэтгэл
1984 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1984 оны (Ардын хувьсгалын 63 жилийн ойн) улсын баяр наадамд 512 бөх зодоглон уран мэхийг уралдуулан барилдсанаас Өвөрхангайн Дашдоржийн Цэрэнтогтох аварга дөрөв дэх удаагаа манлайлж, Увсын Мядагийн Мөнгөн арслан үзүүрлэжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Америкийн Үндэсний Галерей
Үндэсний Урлагийн Галерей (National Gallery of Art) нь Вашингтон хотод байрладаг. Энэ галерей нь 1937 онд Америкийн Конгресс ба Андрю Меллоний хандивийн оролцоотойгоор байгуулагджээ. Энэ галерейн үндсэн гол цуглуулгыг хандиваар бүрдүүлсэн бөгөөд одоогоор дэлхийд 6-д орох том галерей юм.
Ангилал:Вашингтоны (хот) урлагийн музей Ангилал:Уран баримлын цэцэрлэгт хүрээлэн Ангилал:Смитсоны хүрээлэн  Ангилал:АНУ-ын неоклассицизмийн барилга байгууламж Ангилал:Хойд Америкийн музей Ангилал:1941 онд байгуулагдсан
Уулзалт
Ангилал:1974 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Содовсүрэнгийн Нарангэрэл
Содовсүрэнгийн Нарангэрэл (1953 оны 5 сарын 30-нд төрсөн) нь хууль зүйн шинжлэх ухааны доктор, ШУА-ийн гишүүн, академич, профессор цолтой, Монголын хуульч, улс төрч. 1992 оны УИХ-ын сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшин ялалт байгуулж, УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан. 2004 онд Японы Нагояа Их Сургуулийн Зочин Профессороор ажиллаж байсан бөгөөд 2018 онд Монгол Улсын Их Сургууль-ийн Эмирет Профессор цол хүртсэн.
Эрдмийн бүтээл, туурвил
Бусад олон эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, илтгэл нийтлүүлжээ.
Ангилал:1953 онд төрсөн Ангилал:Монголын хуульч Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголчууд
Дьёр-Мошон-Шопрон
200px Дьёр-Мошон-Шопрон (Győr-Moson-Sopron) — Унгар улсын Өрнө Дунантуль мужийн 231 мянган хүнтэй хошуу. Төв нь Дьёр хот.
Ангилал:Унгарын хошуу
Моторын дуу
«Моторын дуу» — 1973 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ерөнхий найруулагч: Бадрахын Сумхүү
Зохиогч: Чимидийн Гомбо
Зураглаач: Бэгзийн Балжинням
Зураач: Очирын Мягмар
Хөгжмийн зохиолч: Дагвын Лувсаншарав
Дууны найруулагч: З.Гаваа
Нүүр хувиргагч: П.Ичинхорлоо
Эвлүүлэгч: Д.Батгэрэл
Гол дүр: Ганаа - Нямхүүгийн Батцогт
Өлзий - Д.Хишигдулам
Үрчгэр - Улаанхүүгийн Осор, Даржаа - Тангадын Пэрэнлэй, Мягмар - Батхүүгийн Даваасүрэн, Сэдэд - Зогсоолонгийн Доржсүрэн, Дулмаа - Загдын Долгорсүрэн, Гарьд - Билгээгийн Мижиддорж
Ангилал:1973 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Майкл Фелпс
Майкл Фрэд Фелпс (Michael Fred Phelps, 1985 оны 6 сарын 30-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын усанд сэлэгч юм. Тэрээр 2004 онд болсон Афины олимпоос 6 алт, 2 хүрэл, 2008 оны Бээжингийн олимпоос 8 алтан медаль, 2012 он Лондоны олимпоос 4 алт, 2 мөнгө, нийт 28 медаль хүртсэн билээ. Ийнхүү ЗХУ-ын гимнастикч Александр Дитятины 1980 оны Москвагийн олимпоос 8 медаль хүртсэн дээд амжилтыг 2 удаа давтсан тэрээр мөн хувийн төрлөөр нэг олимпоос 5 алтан медаль зүүж, 1980 оны өвлийн олимпийн Эрик Хайден, 1992 оны зуны олимпийн Виталий Щербо нарын амжилтыг давтжээ. Фелпс Бээжингийн олимпоос 8 алтан медаль хүртсэнээр 1972 оны Мюнхений олимпоос 7 алтан медаль хүртсэн АНУ-ын усанд сэлэгч Марк Спицийн амжилтыг давж, нэг олимпоос хамгийн олон алтан медаль хүртсэн тамирчин болсон билээ. Мөн олимпийн наадмаас хүртсэн медалийн тоогоороо бүх цаг үеийн тамирчид дунд нэгдүгээрт бичигддэг.
Фелпс олон улсын тавцанд үзүүлсэн амжилтууд, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчлэн тогтоосон зэргээрээ Оны шилдэг усанд сэлэгчийн шагналыг 6 удаа, АНУ-ын шилдэг усанд сэлэгч шагналыг 9 удаа хүртжээ. Тэрээр олимп, ДАШТ, Пан Номхон далайн АШТ-ээс 57 алт, 11 мөнгө, 3 хүрэл, нийт 71 медаль хүртээд буй. 2008 оны Бээжингийн олимпод үзүүлсэн гарамгай амжилтыг нь үнэлж Спортс Иллюстрэйтэд сэтгүүл түүнийг 2008 оны шилдэг тамирчнаар шалгаруулж байв.
2008 оны олимпийн дараа тэрээр Майкл Фелпс санг байгуулж, усан спортын хөгжил, эрүүл аж төрөхүйг сурталчлахад хувь нэмрээ оруулахаар ажиллаж байгаа.
Дэлхийн дээд амжилтууд
2009 оны 12 сарын 19-ний байдлаар 39 удаа дэлхийн дээд амжилт (29 хувийн, 10 буухиа) тогтоосон Фелпс энэ үзүүлэлтээр усанд сэлэгчдээ тасархай тэргүүлдэг. Түүний ард бичигддэг Марк Спиц 33 дээд амжилт (26 хувийн, 7 буухиа) тогтоож байжээ. Эдгээрийн хоёроос бусад нь урт зам (50 метр)-д тогтоосон амжилт бөгөөд доорх хүснэгтэд одоо ч хүчинтэй хэвээр байгаа дээд амжилтыг тодруулж харуулав. Өдгөө тэрээр дэлхийн 7 дээд амжилт эзэмшдэг.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын усанд сэлэгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Rockstar Games
Rockstar Games бол 1998 онд Сэм Хаузер, Дэн Хаузер нарын байгуулсан, видео тоглоом зохион бүтээдгээрээ алдартай, Америкийн томоохон корпораци юм.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын аж ахуйн нэгж
Тамирын охин
«Тамирын охин» — 1974 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1974 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Абдуррахман Вахид
Гус Дур (Gus Dur) хэмээн алдаршсан Абдуррахман Вахид (Abdurrahman Wahid, төрөхдөө Абдуррахман Аддахил Abdurrahman Addakhil гэдэг нэртэй байсан, 1940 оны 9 сарын 7 – 2009 оны 12 сарын 30) нь Индонезийн Исламын шашны удирдагч бөгөөд 1999-ээс 2001 онд тус улсын ерөнхийлөгчөөр ажилласан улс төрч юм. Индонезийн суннит исламчуудын байгууллага болох Нахдлатул Уламаг олон жил тэргүүлсэн тэрээр Үндэсний Сэргэлтийн Нам (PKB)-ыг үндэслэн байгуулж, 1998 онд Сухартогийн дэглэм унасны дараа анх сонгогдсон ерөнхийлөгч болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Индонезийн ерөнхийлөгч Ангилал:Индонезчүүд Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Патрик Уилсон
Патрик Жозеф Уилсон (Patrick Joseph Wilson, 1973 оны долоодугаар сарын 3-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин, дуучин юм. 1996-2003 оны хооронд тэрээр хөгжимт театрын дуучин байв.
Аламо (2004) киноны Уильям Баррет Трэвис, Дуурийн театрын сүнс (2004) киноны Граф Рауль де Шаньи, Далд хүч (2011) киноны Жош Ламберт, Хараал (2013) киноны Эд Уоррены дүрүүдийг тус тус бүтээсэн билээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Америкчууд Ангилал:1973 онд төрсөн
Тасманы тэнгис
Тасманы тэнгис (Tasman Sea) нь Номхон далайн нэг хэсэг бөгөөд Австралийн зүүн өмнөд хэсэг, Тасманы арал, Шинэ Зеландаар хүрээлэгдсэн тэнгис юм.
Талбай нь 2,300 мянган км² орчим, хамгийн гүнзгий хэсэгтээ 5,257м гүн. 1642 онд тус бүс нутгаар аялсан Нидерландын аялагч Абель Тасманы нэрээр 1890 оноос ийнхүү нэрлэгдэх болсон аж. Английн аялагч Жеймс Күүк ч мөн 1770-аад онд Тасманы тэнгисээр аялсан гэдэг.
Арлууд
Тасманы тэнгист Австралийн эзэмшлийн Лорд Хав арал, Боллын пирамид, Норфолк арал зэрэг арлууд оршино. Норфолк арлаас хойших хэсэг нь Шүрэн тэнгист хамаарна. Ангилал:Австралийн ус зүй Ангилал:Номхон далайн тэнгис  Ангилал:Шинэ Зеландын ус зүй
Michel & Amazonka
Michel&Amazonka нь Монголын хувцасны брэнд бөгөөд эгч дүү дизайнер болох Чойгаалаагийн Янжиндулам (Michel) болон Нямханд (Amazonka) нар тус брэндийг 2013 онд үүсгэн байгуулсан. Брендийн онцлог нь уламжлалт хэв маягийг агуулсан европ загварын хувцаснуудыг Haute couture болон Prèt-a-Porter төрлөөр Монголдоо зохион бүтээж үйлдвэрлэдэг. Голчлон эмэгтэйчүүдэд зориулсан гоёлын даашинз, ёслолын хувцас, хуримын даашинз, чөлөөт хувцсыг захиалгаар урладаг. Michel&Amazonka нь 2014 оныг Азийн Fashion Asia Awards-ын шилдэг дизайнер шагналыг гардан авсан.
Michel&Amazonka компаниа албан ёсоор 2014 оны 12 сард бүргүүлж 2015 оны 2 сараас эхлэн анхны 2 оёдолчноо ажилд авч эгч Ч.Мөнхжаргалыг захиралаар томилож үйл ажиллагаагаа эхэлсэн.
Michel
Улаанбаатар хотноо 1986 онд инженер аав, эмч ээжийн 3 дахь хүүхэд нь болон мэндэлсэн тэрээр Цоо шинэ тоног төхөөрөмж бүтээдэг аав, үйлд уран ээжийнхээ нөлөөгөөр бага наснаасаа хувцас урлан бүтээхэд сонирхолтой хүүхэд байсан ба Хүүхдийн ордны Үнсгэлжин наадмаас гараагаа эхэлж байжээ.
Уран бүтээлүүд
Michel-ийн дизайнерын анхны уран бүтээл нь Smooth kiss коллекц байсан бөгөөд Гялбаа сэтгүүлд тавигдаж байсан. Түүний авч байсан шагнал, урамшуулалыг дурдвал:
Amazonka
Чойгаалаагийн Нямханд буюу Amazonka 1988 оны 7 дугаар сарын 31-ны өдөр Улаанбаатар хотод төрсөн, 10 жилийн 18 дунд сургууль, Урлах эрдэм дээд сургуулийг хувцасны дизайнер мэргэжлээр тус тус төгссөн. Хувцас урлахаас гадна дуулах авъяастай бөгөөд 2006-2011 оны хооронд Star fish хамтлагийн дуучин байсан. Дунд сургуулиа төгсөөд Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургуульд орж суралцаж байх хугацаандаа загвар зохион бүтээх ажилд илүү дуртайгаа ойлгож сургуулиасаа гарч, Урлах эрдмийн дээд сургуульд орсон.
Амазонка өдөр тутмын болон үндэсний хэв маягийг агуулсан загваруудыг голчлон гаргадаг төдийгүй эко уутны загрварыг гаргасан хэрэглээ талын бүтээлүүдийг чадварлагаар хийж чаддаг.
Хамтын уран бүтээл
2018 онд өөрсдийн дотоод хүчийн чадлыг сорих, дотоод зах зээлд шинэ амжилт тогтоох зорилгоор сар тутам шинэ цуглуулга танилцуулах зорилт тавьж ажилласан. Уг цуглуулгийг хийх явцад эгч дүүс жирэмсэн байсан ба дизайнер Мишел 6 сарын 23-нд охин Мишээлээ, дизайнер Амазонка 11 сарын 28-нд хүү Чин-Ирмүүнээ өлгийдөн авсан. Баг хамт олны хамтын хүчээр 2018 онд тавьсан зорилгодоо хүрч чадсан. Цаашид энэхүү амжилтаа давтахын тулд дизайнерүүд ажлуудаа урьчилан төлөвлөж хувааж авах зарчмаар ажиллаж байна.
Барааны тэмдэгт
Албан ёсоор хар дэвсгэр дээр цагаан өнгийн сүлд болон нэрийг бичсэн хэлбэрээрээр олонд танигдсан.
Мөн 2019 онд АНУ болон Европын холбоонд барааний тэмдэгтээ бүртгүүлж нийт 28 улсад эрхийн хамгаалалт хийлгэсэн.
Олимп
2019 оны 6 сард БСШУСЯ-с зохион байгуулсан Токио 2020 зуны олимп, паралимпын наадамд оролцох Монгол улсын үндэсний шигшээ багийн бүрэлдэхүүний спорт болон ёслолын хувцас, дагалдах хэрэгслийг бэлтгэн нийлүүлэх сонгон шалгаруулалтанд тэнцэж шигшээ багийн нийт бүрэгдэхүүний хувцас хэрэглэлийг зохион бүтээж бэлтгэн нийлүүлсэн бол 2022 онд болсон Бээжингийн өвлийн олимпын хувцас хэрэглэлийг бэлтгэн нийлүүлэхээр сонгогдож ажилласан. Өвлийн олимпон оролцсон тамирчдын парад иж бүрэн дээлийг Олон улсын олимпын хорооны хүсэлтээр Швецари улсын Лаузанн хотод байрлах ОУОХ-ны музейд хандивлах хүсэлтийн дагуу хандивлан уг дээлийг өмссөн Б.Ачбадрахад нөхөх нийж өгсөн байна.
Эко бүтээгдэхүүн
Дизайнерүүдийн ажлуудад эко бүтээгдэхүүний хэрэглээг нэмэгдүүлэх, байгальд хортой байдлыг багасгахад чиглэсэн бүтээлүүд багтдаг бөгөөд эко тор, ан амьтны бус үслэгийг загварт оруулан гаргадаг. Цаашид энэ чиглэлийн бүтээгдэхүүний тоо, загварыг нэмэгдүүлэх дээр анхаарч ажиллахаар төлөвлөсөн байна. Мөн Монголийн брэнд бүтээгдэхүүн болон ноос ноолууран бүтээгдэхүүний судалгааны ажилд орсон байна. Ангилал:Монголын хувцасны брэнд
Парциал даралт
Парциал даралт гэдэг нь xолимогийн хийн эзэлxүүнд уг xий ганцаараа оршиж байx үед илрэх даралтыг xэлнэ.
Парциал даралтын Далтоны хууль
1803 онд парциал даралтын xууль нээгдсэн. Бие биеэсээ химийн харилцан үйлчлэлд ордоггүй xийн xолимогийн ерөнxий даралт нь xолимогийн найрлагад орон xий тус бүрийн парциал даралтуудын нийлбэртэй тэнцүү.
Ангилал:Термодинамикийн төлөв байдлын хэмжигдхүүн Ангилал:Хийн хууль
Апартеид
Апартейд нь арьсны үзэлтнүүд засгийн эрхийг нь барьж байгаа улсын хүмүүсийн бие биеэ арьс өнгөний үзлээр нь ялгаварлан дарангуйлагч төр юм. Энэхүү дарангуйлагч төрийн үндэс нь арьсны үзэл буюу дээд гэж нэрлэгдсэн европ арьстан нь бусад доод гэх бусад арьстангуудаас илүү ухаан болон бусад зүйлээр илүү чадварлаг тийм учраас бусдыг захирах бүрэн эрхтэй гэдэг үзэл юм. Дэлхийд апартейд дэглэмийн албан ёсны сүүлийн улс нь Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс байсан ба тухай улсад 1994 он хүртэл оршин тогтносон гэж үздэг. Хүн төрөлхтөний түүхэнд арьсны үзэл, апартейд дэглэм нь эртнээс түүхийн гүн уламжлал, үндэстэй хөгжсөн байдаг, нийгмийн хамгийн эмзэг асуудал юм. Америкийн иргэний дайн нь боолчлолыг халах зорилгоор болсон гэдэг ч жинхэнэ үнэн шалтгаан нь арьсны үзэл дээр суурилсан байдаг бөгөөд өнөөдөр ч гэсэн АНУ-д арьсны үзэл нийтэд өргөн байдаг ба үүнийг албан ёсоор ил мэдээлдэггүй нууж байдаг. Дэлхийн хоёрдугаар дайныг үүсгэгч нацист буюу фашист германы үзэл суртлын үндэс нь арий буюу жинхэнэ герман болох норд төрх бүхий цэвэр герман цус бүхий арий арьстангууд дэлхийн бусад үндэстэнээс дээд гаралтай гэсэн арьсны үзэл дээр суурилсан байдаг. Арьсны үзлийн өнөөдрийн шинжлэх ухааны хувьд суурь болгон авч үздэг үндэслэл нь дэлхийд тархан сууж, амьдарч байгаа хүн төрөлхтөн үндсэн гурван арьстай байдаг ба арьсны өнгө нь тухайн хүний цусны бүлэгтэй шууд холбоотой байдагтай холбон тайлбарласан байдаг. Арьсны үзэл болон түүнийг баримтлагч арьсны үзэлтэнүүд өнөөдөр амь бөхтэй оршиж байгаа ба ялангуяа манай хойт хөрш ОХУ-д "орос орон зөвхөн орoсуудад" гэх мэт уриа лоозонгоор халхавчилсан арьсны үзэлтэнүүд ази гаралтай шар арьстануудын эсрэг ил болон далд байдлаар хүчирхийлэл хийж байдаг. Ер нь европ буюу цагаан арьстан нь бүхнээс дээгүүр гэдэг арьсны үзэл нь европын улс орнууд болон АНУ, Австрали, Канад зэрэг европ үндэстнүүд голлосон улсуудад түгээмэл байдаг ба энэ тухай мэдээллийг төдийлөн ил нийтэд гаргадаггүй, нууж байдаг онцлогтой. Ийм байдал нь тухай хүнийг ажилд авах, сургуульд орох гм зүйл дээр албан бусаар тухайн хувь хүний үзэл бодол байдлаар илэрхийлэгддэг.
Ангилал:Соёлын үзэл суртал Ангилал:Расизм Ангилал:20-р зууны сэтгэлгээний улс төрийн түүх
Жэймс Ван
Жэймс Ван (James Wan, 1977 оны хоёрдугаар сарын 27-нд төрсөн) нь Малайз гаралтай Австралийн кино найруулагч, зохиолч-продюсер юм. Түүний бүтээлүүдээс Хөрөө киноны нь Билли хүүхэлдэй ихэд алдартай. Ван аймшгийн төрлийн кино голчлон бүтээсэн байдаг ба Чимээгүй хүмүүс, Үхлийн ял, Далд хүч болон Хараал зэрэг кинонуудыг дурдаж болно.
Намтар
Тэрээр 1977 онд Малайзын баруун хэсгийн Кучин хотод Хятад гэр бүлд төрсөн бөгөөд Австралийн баруун хэсэгт балчир насаа өнгөрүүлжээ. Түүний кино урлагийг мөрөөдөх мөрөөдөл 11 наснаас нь эхэлсэн ба Мельбурны Кино урлагийн дээд сургуулийг дүүргэсэн, урлагийн Бакалавр зэрэгтэй. 2004 онд аймшгийн төрлийн Хөрөө киноны нэгдүгээр ангийг Австрали зохиолч Ли Уоннеллтэй хамтран 1.2 сая доллараар бүтээж 103 сая доллларын ашиг олж Билли гэх цуврал алуурчны хачирхалтай түүхийг үүсгэж өдгөөг хүртэл нийт долоон ангийг хийжээ.
Уран бүтээлийн хамтрагч нь зохиолч Ли Уоннелл, жүжигчин Патрик Уилсон нар юм.
Ван Юниверсал кино компаний бүтээл адал явдалт Галзуу хурд киноны долоо дахь ангийн найруулагчаар 2013 онд томилогдон ажиллахаар болжээ.
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Малайзад төрсөн Ангилал:Австралийн кино найруулагч
Агнуурын тэнгис
Агнуурын тэнгис (Охотское море) нь Номхон далайн нэг хэсэг бөгөөд Курилийн арлууд, Камчаткын хойгоор Номхон далай, Сахалин, Хоккайдогоор Япон тэнгистэй хиллэдэг тэнгис юм.
Газар зүй
Агнуурын тэнгисийн нийт талбай нь 1,528 мянган км², дундаж гүн нь 838м бөгөөд өмнөд хэсгээрээ илүү гүнзгий байдаг онцлогтой. Курилийн арлуудын орчимд орших хамгийн гүн цэг нь 3,658м болно.
Япон тэнгистэй холбогдох Тартарын хоолой болон Ла Перусын хоолой нь гүехэн байдаг бол Номхон далайтай холбогддог, Курилийн арлуудын хоорондох хоолойнуудын гүн нь 2,000м хүрэх тохиолдол бий.
Агнуурын тэнгисийн баруун хэсэгт ОХУ-ын эзэмшлийн Шантарын арлууд оршдог.
Далайн урсгал
Агнуурын тэнгист цагийн зүүний эсрэг чиглэлтэй далайн урсгал (Агнуурын тэнгисийн тойрог урсгал) урсах бөгөөд Курилийн арлуудын хойд хэсгээр Камчаткын урсгалын нэг хэсэг нь орж ирдэг. Тартарын хоолойд Амур мөрний адаг байдаг тул Хоккайдогийн хойд хэсгийн урсгалыг эс тооцвол Япон тэнгистэй бараг усны солилцоо байдаггүй.
Зуны улиралд ч усны температур нь бага байдгаас Агнуурын тэнгисийн их даралтын орон үүсэх нь элбэг, энэ нь Японы хойд нутгаар зуны улиралд ч сэрүү татаж, манан үүсэх нөхцөл болдог байна.
Хөвөгч мөс
Амур мөрний цутгадаг хэсгээр усан дахь давсны эзлэх хувь бага байдгаас нягт ихтэй болох тул өвлийн улиралд Сибирийн их даралтын орны нөлөөгөөр хөлддөг. Япон тэнгисийн умард хэсэг ба Агнуурын тэнгис нь ийнхүү хойд хагас бөмбөрцгийн өвөл хөлддөг хамгийн урд цэг болно. Хавар болоход мөс хайлж, хөвөгч мөснүүд бий болон, Сахалины зүүн эргийн дагуух урсгалыг дамжин, Хоккайдогийн хойд эрэгт хүрч ирдэг байна.
Газрын тос, шатдаг хийн нөөц
Сахалины орчимд эх газрын тавцангийн гүнд газрын тос, шатдаг хийн баялаг ордууд бий. Сүүлийн жилүүдэд Агнуурын тэнгисийн ОХУ-ын эзэмшлийн бүс нутгаас газрын тос, шатдаг хий олборлох Сахалин төсөл хэрэгжиж буй.
Ваш
200px Ваш — Унгар улсын Өрнө Дунантуль мужийн 258 мянган хүнтэй хошуу. Төв нь Сомбатхей хот.
Ангилал:Унгарын хошуу
Карл Мэлоун
Карл Энтони Мэлоун (Karl Anthony Malone, 1963 оны долоодугаар сарын 24-нд Луизиана мужийн Саммерфилд хотод төрсөн) — Олимпийн хошой (1992, 1996) аварга Америкийн домогт сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч бөгөөд 18 улирал «Юта Жаз» багт амжилт гаргахдаа Жон Стоктонтой пик-н-роллоор 1412 тоглолтонд гайхалтай хоршдог байв.
Луизианагийн технологийн коллежийн «Луизиана Тех» багаа 1984 онд Үндэсний АШТ-д дэвшүүлсэн Мэлоун 1985 онд драфтын №13-ар «Юта Жазад» хувааригдаж байсан ба НБА-гийн 18 улиралд 36 928 оноогоор түүхэнд хоёрдугаарт, чөлөөт шидэлтийн гүйцэтгэлээр нэгдүгээрт эрэмбэлэгдсэн түүнийг НБА бүх цаг үеийн хамгийн шилдэг хүчний довтлогч хэмээжээ. «Лос-Анжелес Лейкерсээс» тоглогчийн замналаа өндөрлөсөн түүхтэй.
Гадны холбоос
Ангилал:1963 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч Ангилал:Лос-Анжелес Лейкерс багийн тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Америкчууд
Хархорин сум
Хархорин нь Өвөрхангай аймгийн сум юм. Хүн ам нь 13,828 (1994), 13,964 (2000), 13,496(2003) тус тус байсан. Хархорин хотын хүн ам нь 13,977 (2003), газар нутгийн хэмжээ нь 20.5 км 2.
Хархорины ойр орчимд Өгэдэй хааны байгуулсан Их Монгол Улсын нийслэл Хархорум хотын үлдэгдэл оршино. Мөн Эрдэнэ-Зуу хийд оршино.
Хархорины орлогын ихэнх хувийг аялал жуулчлал ба хөдөө аж ахуй авчирдаг. Хархорин нисэх буудал (KHR/ZMHH) нь 1 шороон зурвастай бөгөөд Улаанбаатар уруу байнгын нислэгтэй.
Түүх
Дундад зууны Монголын эртний нийслэл Хархорум хот шинжээч судлаачдын анхаарлыг хамгийн ихээр татдаг юм. Хархорум хот 140 жил оршин тогтсны 32 жил Монголын эзэнт улсын нийслэл байв. Хот 2 хороололтой байжээ. Сарацины (Ислам хороолол) зах зээл ба олон гудамжтай нөгөө нь гар урчууд суудаг Хятадын хороолол. Энэ хоёр хороололоос гадна янз бүрийн ястан үндэстэн, мөргөл шүтээний 12 сүм дуган байв.
Хотын захад лалын 2, христос шашны 1 сүм байв. Хот 1215, 1268 онд их түймэрт автсан. Хятадууд хэд хэдэн удаа (1380, 1466 онд) эвдлэн нураасан боловч тухай бүрд сэргээн босгож байсан байна. Нийслэлд 1238 онд баригдсан Өгөөдэй хааны ордон онцгой байр эзэлж байв. Энэ ордныг Түмэн амгалан гэж нэрлэдэг байв. Энэ ордон газраас дээш өргөгдсөн өндөр довжоотой, 64 баганатай байсан бололтой. Ордны шалыг ногоон хавтангаар хийж ханыг нь янз бүрийн зургаар чимсэн байжээ. Мөн дээврийг нөгөөн, улаан ваараар бүржээ. Хархорин хотод Өгөөдэй хааны хүүхдүүд, төрөл садныхны болон бусад хааны удмынхны нэлээд олон тооны орд харшууд баригдаж байжээ. 1950 онд Хархорум хотын өмнөд хаалганы орчмоос анжисны 18 төмөр хошуу, 3-21 см голчтой 52 төмөр цөн, жадны үзүүр 2 хүрэл хонх, зэр зэвсэг зэрэг үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн мөн газар тариалан хэрэглээний зүйлс олджээ. Үүнээс авч үзэхэд тус хот газар тариалангийн багаж зэр зэвсэгийг нэлээд хэмжээгээр үйлдвэрлэж байсан байна. Ваар, шаазан, туйпуу шатааж Монгол маягийн ногоон паалан цутгадаг, зуух байсан ул мөр байна. Гаргаж байсан уг бүтээгдэхүүн дээрээ уран дархчууд өөрийнхөө гарын хээ тавьж сайн чанартай гэсэн өвөрмөц баталгааг гаргадаг байжээ. Монголын мөнгөн тэмдэгт дээр байдаг Хархорумын усан оргилуурыг христийн шашны тэнгэрийн элчтэйгээр дүрсэлсэн байдаг. Харин сүүлийн үед буддын шашинт орнуудын үлгэр домгийн шувуу байж магадгүй гэсэн хувилбар дэвшүүлээд байна.
Хүн ам зүйн баримтууд
Хархорин сумын хүн ам 2003 оны ‎эцэст 13814 байв. Нийт өрхийн тоо 2146, н‎‎эг өрхөд 6.4 хүн оногдож байна. Үүн‎ээс эдийн засгийн идэвхтэй хүн ам 34.56%, нийт ажиллагсад 31.14%, ажилгүйчүүд 3.42%, тус тус байгаа болно.
2004 он‎ы эцэст тус сумын хүн ам 12456 болж буурч‎ээ. 2004 оны ‎эцсийн статистикаар хүн амын насны бүтцийг үзэхэд 0-18 насныхан сумын хүн амын 41.50% (5207), 19-60 насныхан 51.78% (6496), 60-аас д‎ээш насныхан 6.72% (843) тус тус ‎эзэ‎лж байна.
2000-2003 онуудын дунджаар 1-10-р ангид 2985 хүүх‎эд сурч байгаа, их д‎ээд сургуульд 85 хүүхэд элссэн байна. Цэцэрлэгийн насны хүүхдийн 2000-2003 онуудын дундаж тоо 1483, үүн‎ээс дөнгөж 16.95% нь цэцэрлэгт хамрагджээ. Ц‎эцэрлэгийн бэлтгэл бүлгээр дамжиж сургуульд б‎элтгэгдэх хүүхдүүдийн 2000-2003 онуудын дундаж тоо 315, үүний 10.2% нь ц‎эцэрлэгээр дамжин сургуульд оржээ.
2000-2003 онуудын дунджаар малтай өрхийн тоо 1740, т‎дгээрийн ам бүлийн тоо 6531, нийт малын тоо 81266, нэг өрхөд ноогдох малын тоо 47.5, н‎эг хүнд ноогдох малын 12.4 тус тус байна. Малын тооны байдлаар авч үзвэл 2000-2003 онуудын дунджаар 10 хүрт‎элх толгой малтай өрх 16.92%, 11-30 толгой малтай өрх 30.26%, 31-50 толгой малтай өрх 18.91%, 51-100 толгой малтай өрх 22.53%, 101-200 тиолгой малтай өрх 9.34%, 201-500 толгой малтай өрх 1.87%, 501-1000 толгой малтай өрх 0.09%, 1001-1500 толгой малтай өрх 0.07% байна.
2004 оны байдлаар Хархорин сумын хөдөөгийн малчдын өвөлжөө, хаваржаа, зуслан, намаржааны тоонууд хоорондоо ижил бу‏‏юу 256, газарзүйн хувьд үндсэн 4 х‎эсэгт хуваагддаг, нийт 1118 өрхөд хамрагдах 4020 хүн ам 102502 малтай нүүд‎эллэн амьдарч байна.
2004 онд 2000-2003 онуудын дундажтай (81266) харьцуулбал Хархорин сумын малын тоо 102032 болж 20.35%-аар өсч‎ээ. Бүх малын 1.49% бу‏юу 1520 толгой мал сумын төвд, үлдэх 98.51% нь хөдөөд тус тус байршиж байна.
Онгоцны буудал барихаар урьдчилсан сонголт хийг‎ээд байгаа Хөгшин Орхоны ‎эхийн нутаг д‎эвсгэр нь 1-р тасагтай ойрхон бөгөөд 900 га тариалангийн талбай хамарсан, нийт өвөлжөө хаваржааны 3.8%, зуслан намаржааны 6.2%, малчин өрхийн 5.2% нь тус тус оршдог газар юм.
Хот барихаар урьдчилсан сонголт хийс‎эн Ноёхон, Шанхын нутаг д‎эвсгэрт нийт өвөлжөө хаваржааны 2.5%, зуслан намаржааны 5.2%, малчин өрхийн 3.2% нь тус тус оршиж байна.
Газарзүй
Хархорин хот нь Монгол улcын бараг төв хэсгийн Хангай-Хэнтийн уулархаг их муж дотор Хангайн нурууны өмнөд хэсгийн зүүн биед далайн түвшнээс дээш 1540 метрийн өндөрт байрлана.
Хөгшин Орхон голын энэ бүс нутгийн уулс нь геологийн гарал үүслийн хувьд девоны системийн ангилагдаагүй чулуулаг, дунд төрмөлийн гранодиорит, боржин, лейкоборжин, литий-фторт боржин, граносиент, сиенит, шүлтлэг, боржин, дөрөвдөгчийн системээс дунд дээд нэгтгэлээс тогтдог. Газрын хэвгийн зонхилох өнцөг 30-60. Газар чичирхийллийн MSK-64 шатлалын баллаар 8 ба түүнээс дээш баллын бүсэд хүчтэй газар хөдлөлтийн төвөөс баруун хойд зүгт 50 км зайтай оршино. Давтамж нь 3-10000 жилд нэг удаа.