cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грекийн сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Грекийн сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг нь эрэгтэйчүүдийн сагсан бөмбөгийн олон улсын тэмцээнүүдэд Грек улсыг төлөөлдөг баг бөгөөд Грекийн Сагсан Бөмбөгийн Холбоо тус багийг бүрдүүлж, зохицуулдаг. Дэлхийн шилдэг багуудын нэг болох тус баг нь 2006 оны сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд үзүүрлэснээс гадна Европын аваргаар хоёронтоо (1987, 2005) тодорч байсан түүхтэй.
Цахим холбоос
Сагсан бөмбөг Ангилал:Европын сагсан бөмбөгийн холбооны үндэсний шигшээ баг үндэсний шигшээ
Эх оронч (кино)
Холбоос
Ангилал:2000 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Германы кино Ангилал:Дайны кино Ангилал:Түүхийн кино Ангилал:Роланд Эммерих Ангилал:Фрэнсис Мэрион
Мексик песо
Песо (тэмдэглэгээ: $; код: MXN) нь Мексикийн мөнгөний нэгж юм. Песо нь "$" тэмдгийг хэрэглэсэн дэлхий дээрх анхны мөнгөн тэмдэгт боловч хожим Америк доллар уг тэмдгийг ашиглах болжээ. Песо дэлхий дээр хамгийн их хэрэглэгддэг мөнгөн тэмдэгтүүдийн жагсаалтад 12-рт бичигддэг бөгөөд энэ үзүүлэлтээрээ Латин Америктаа 1-т, Америк тивдээ 3-т орно. Одоогийн ISO 4217 код нь MXN бөгөөд 1993 онд мөнгөний шинэчлэл хийх хүртэл MXP гэсэн код ашиглагдаж байв. Песог 100 хуваасны нэгийг сентаво гэх бөгөөд "¢" гэж тэмдэглэгддэг. Песо гэх нэр нь pesos oro (алтны жин), pesos plata (мөнгөний жин) гэх мэтээр хэрэглэдэг байснаас үүдэлтэй. Өөрөөр хэлбэл, испани хэлээр песо гэдэг үг нь жин гэсэн утгатай юм.
Эшлэл
Ангилал:Америкийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж Ангилал:Мексикийн эдийн засаг
Хит Лежер
Хитклифф Эндрю Лежер (Heath Andrew Ledger, 1979 оны 4 сарын 4 - 2008 оны 1 сарын 22) нь Австралийн жүжигчин, найруулагч байв.
Тэрбээр 10 Things I Hate About You (1999), The Patriot (2000), A Knight's Tale (2001), Monster's Ball (2001), Lords of Dogtown (2005), Brokeback Mountain (2005), The Dark Knight (2008), and The Imaginarium of Doctor Parnassus (2009) зэрэг кинонуудаараа асар их амжилт, нэр хүндийг олж чадсан билээ. Мөн кино найруулагч болох сонирхолтой байсан учир дууны видео найруулах сонирхолтой байсан. Гэхдээ тэрбээр "The Dark Knight" кинонд Жокерын дүрийг бүтээснээсээ төд удалгүй нас барсан юм. Маш олон хүн түүнийг дүрдээ хэтэрхий гүн орсноос болж амиа алдсан хэмээн үздэг.
Тэрбээр Жокерын дүрээрээ Оскарын шагналыг хүртсэн боловч өөрөө хүртэж чадалгүй, гэр бүлийнхэнд нь хүлээлгэн өгсөн юм.
2004-2007 онд жүжигчин Мишель Уильямстай хамтран амьдарч байв. Тэдний охин Матильда 2005 онд төржээ.
Онцлох кино бүтээлүүд
Чиний тухайд үзэн яддаг 10 зүйл (1999)
Хүлэгт баатрын түүх (2001)
Бөгтөр уул (2005)
Касанова (2005)
Тэнд би байхгүй (2007)
Дольф Лундгрен
Дольф Лундгрен (Dolph Lundgren, 1957 оны арваннэгдүгээр сарын 3-нд Стокхольм хотод төрсөн) — Шведийн жүжигчин ,найруулагч, продюсер тулаант урлагийн нэрт мастер юм. Лундгрен Шведийн Хааны Технологийн Институтын химийн инженерийн зэрэгтэй ба 1982 онд Сиднейн Их сургуулийн химийн мастер зэрэг (Магистр) авчээ. Тэрээр 1980-1990 оны хооронд адал явдалт, тулаант кинонуудад амжилттай тоглож дэлгэцийн болон тулаант урлагийг чадварлаг зохилдуулсан төлөөлөгч юм. Жүжигчин, найруулагч Сильвестр Сталлонегийн 1985 оны сод бүтээл Рокки IV кинонд Зөвлөлтийн зохиомол дүр болох Иван Драго хэмээх офицер, боксчины дүрийг бүтээснээс хойш Төгс цэрэг (1992) зэрэг 50 гаруй дэлгэцийн бүтээлд гол болон туслах дүрүүдэд тоглосон ажээ. Орчин цагийн кино урлагт Лундгрен мөн Сильвестр Сталлонегийн 2010 оны бүтээл Дийлдэшгүй киногоор эргэн ирсэн байна. Киокушинкай каратэгийн шилдэг төлөөлөгч бөгөөд 3-р дан хар бүстэй.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Шведийн кино жүжигчин Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:Шведийн кино найруулагч Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Псевдоним Ангилал:Шведийн каратэчин Ангилал:Стокхольмын хүн Ангилал:Шведүүд Ангилал:1957 онд төрсөн
Отарү
Отарү хот (小樽市) нь Японы Хоккайдо мужийн Ширибэши дэд мужид, мужийн төв Саппорогоос баруун хойд зүгт орших боомт хот юм. Ишикари булангийн гол боомт болох тус хот нь олон түүхэн барилга байгууламжтай, жуулчдын сэтгэлийг татдаг газруудын нэг билээ.
Китано Такэши
Китано Такэши (, 1947 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Японы Токио хотын Адачи дүүрэгт төрсөн) — Японы кино найруулагч, жүжигчин, кино зохиолч, яруу найрагч, телевизийн хөтлөгч юм.
Намтар
Китано Такэши 1947 онд Токиогийн Адачи дүүрэгт төрсөн. Будагчин мэргэжилтэй Китано Кикүжиро (хагас солонгос гаралтай) болон түүний эхнэр Саки нарын гэр бүлд дөрөв дэх хүү (хоёр дахь нь нялх байхдаа нас барсан) болж төржээ. Амьдралын ямар ч бэрхшээлийг даван туулж чадна гэж эцэг эх нь түүнд "Такэши" нэрийг өгсөн. Түүний эмэг эх Такэши хүүг өсгөн хүмүүжүүлжээ.
1965 онд ахлах сургуулиа төгсөөд ээжийнхээ зөвлөснөөр залуу Такэши Японы алдартай Мэйжи их сургуулийн инженерийн (механикийн инженер) факультетад элсэн оржээ. Гэсэн хэдий ч Такэши хоёр дахь жилдээ тусдаа гарч бие дааж, их сургуулийн хичээлээ орхисон байна.
Тэрбээр 1960-аад оны сүүлч үеэр өрнөсөн оюутны хөдөлгөөнд оролцож байсан хэдий ч улс төр төдийлөн сонирхохгүй жаз хөгжимд дуртай болжээ.
Чинээлэг найзтайгаа хамт амьдарч, мөнгөний гачигдалгүй байсан Китано туршилтаа үргэлжлүүлж, ажлаа байнга сольж байв. Жаз бааранд зөөгч хийхээс гадна чихрийн дэлгүүрийн худалдагч, гудамжны худалдагч, ачаа ачих ажилчин, шөнийн цэнгээний газрын зөөгч гэх мэт өөр өөр ажлыг туршиж үзсэн. Ханэда нисэх онгоцны буудалд,хожим Японы орчин үеийн уран зохиолын сонгодог зохиолч болсон Накагами Кэнжитэй хамт ажилладаг байв.
Холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Кино эвлүүлэгч Ангилал:Японы кино жүжигчин Ангилал:Японы яруу найрагч Ангилал:Японы зохиолч Ангилал:Японы кино найруулагч Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан‎ (командлагч)‎ Ангилал:Токио аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1947 онд төрсөн
Касүгаи (Айчи)
Касүгаи хот (春日井市) нь Японы Айчи мужид орших хот юм. 1943 оны 6 сарын 1-нд байгуулагджээ. 2010 оны 3 сарын 1-ний байдлаар хотын хүн ам 303,181, нягтшил 3270/км² байв. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 92.71 км².
Нагоя нисэх онгоцны буудал Касүгаи хотын нутагт оршдог.
Ангилал:Айчи аймгийн суурин  Ангилал:Айчи аймгийн коммун
Фулхэм (хөлбөмбөгийн баг)
Хөлбөмбөгийн Фулхэм баг (Fulham Football Club) нь 1879 онд Английн Фулхэм хотод байгуулагдсан хөлбөмбөгийн баг юм. Одоо тус баг Премьер лигт тоглодог бөгөөд Лондон хотын хөлбөмбөгийн хамгийн ахмад баг билээ.
Тус баг нь нийт 24 улирлыг Английн хөлбөмбөгийн тэргүүн лигт үдсэн бөгөөд өдгөөгийн эзэн, саятан Мохамед аль-Фаед 1990-ээд оноос эрс шинэчлэлт хийн хоёрдугаар лигээс (одоогийн гуравдугаар лиг) дээд лиг рүү дэвшүүлж чадсан эрхэм юм. Фулхэмийн гол амжилт хоёр удаа шигшээ тоглолтонд шалгарсан амжилтыг эс тооцвол гол тэмцээнд нэг ч удаа түрүүлж байгаагүй. Үүнд 1975 оны «Английн хөлбөмбөгийн холбооны цом»-ын шигшээ, 2010 оны «Европын лиг»-ийн шигшээ тоглолтыг дурдах нь зүй.
Түүх
Фулхэм багийг 1879 онд «Fulham St Andrew's Church Sunday School F.C.» нэртэйгээр сүмийн сүсэгтнүүд байгуулжээ. 1887 онд баруун Лондоны сонирхогчдын цомын тэмцээнд түрүүлснийхээ дараа жил багийн нэршлээ богиносгон өдгөөгийн хэлбэрт шилжүүлсэн ажээ. 1893 онд тухайн бүсийнхээ лигт түрүүлж, албан ёсны өмсгөл, дотоод зохион байгуулалтыг бий болгон, 1896 онд «Крэйвен Коттеж» цэнгэлдэх хүрээлэндээ тоглож эхэлсэн байна.
Багийн мэргэжлийн түвшин 1898 онд дээшилж Өмнөдийн лигийн хоёрдугаарт дивизэд шилжиж, 1902-03 онд түрүүлэн нэгдүгээр дивиз рүү дэвшсэн байна. 1905-06, 1906-07 оны улиралд тус дивиздээ түрүүлэн 1907-08 оны улиралд Английн хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдугаар дивизэд өрсөлдөх болсон ажээ. Тухайн жилээ АХХ-ны цомын тэмцээнд оролцжээ. 1909-10 оны улиралд Лондон хотын цомын тэмцээнд сайн тоглолтыг үзүүлэн түрүүлсэн хэдий ч дараа улирал нь доод лиг рүүгээ унаж 1927-28 оны улирал хүртэл гуравдугаар дивизээс гарч чадалгүй байсаар байв.
1949-50 оны улиралд Английн хөлбөмбөгийн тэргүүн лиг болох нэгдүгээр дивизэд дэвшин гарч ирж гурван улирал тоглон 1951-52 оны улирал тун тааруу амжилт үзүүлэн доод дивиз рүү унасан байна. 1958 онд АХХ-ны цомын хагас шигшээ тоглолтонд шалгарсан бөгөөд дараагийн улирал нь Шеффилд Уэнсдей багийн хамтаар нэгдүгээр дивиз рүү дэвшсэн байна. Энэ удаагийн Фулхэмийн амжилттай тоглохын үндэс нь Шотланд довтлогч Грэм Леггат байсан гэдгийг дурдах нь зүйн хэрэг юм. Амжилтаа үргэлжлүүлсээр 1959-60 оны улиралд лигийн 10 дугаар байрт орсон бөгөөд 2003-04 оны Премьер лигт 9 байранд орох хүртлэх хугацааны туршид шилдэг амжилт байсаар байв.
1967-68 оны улирал хангалтгүй тоглолт үзүүлэн доод дивиз рүү унаж, дараа улирал нь хоёрдугаар дивиздээ ердөө 7 хожил аван гуравдугаар дивиз рүү унаж түүхэнд дэх дараалсан тааруу амжилтаа үзүүлэв. 1970-71 оны улирал дивизээсээ хоёрдугаар байраар хоёрдугаар дивиз рүү дэвшиж, багийн тоглолт илт сайжирч эхэлсэн нь Фулхэмийн дасгалжуулагч Алек Сток багийн бүрэлдэхүүнд Алан МуллериАнгийн Эзэнт гүрний одонт, сэрБобби МурАнгийн Эзэнт гүрний одонт нарын хожмоо английн домогт болсон тоглогчдыг эгнээндээ элсүүлсэнтэй холбоотой байлаа. 1975 оны «АХХ-ны цом»-ын шигшээ тоглолтонд шалгарсан ч Вест Хэм багт хожигдон, англи-шотландын цомын тэмцээнд мөн л аз дутаж Мидлсбро багт хожигдов. 1979-80 оны улирал 11 хожлоор гуравдугаар дивиз рүү унасан ч дараа улирал нь дэвшин гарч ирсэн бөгөөд 1986 онд дахин унажээ. 1992 онд Премьер лиг байгуулагдахад Фулхэмийн тоглож байсан гуравдугаар дивизийн статусыг хоёрдугаар дивиз болгон өөрчилсөн байна. Статусын шинэчлэлээр шинээр байгуулагдсан гуравдугаар дивиз рүү нь 1993-94 оны улирал Фулхэм унаж багийн байдал дахин хэцүүдэж ирсэн юм. 1994-96 оны хооронд дасгалжуулагчаар ажилласан Иан Бранфут энэ байдлаас гаргаж чадалгүй Микки Адамст үүргээ шилжүүлсэн бөгөөд тэр багийн амжилтыг хоёрдугаар байр хүртэл ахиулсан ч дээд дивиз рүү дэвших болзолыг хангаж чадаагүй юм. 1997 онд саятан Мохамед аль-Фаед Фулхэм багийг худалдан авч Рэй УилкинсАнгийн Эзэнт гүрний одонт, Кевин КиганАнгийн Эзэнт гүрний одонт нарын английн шилдэг дасгалжуулагчдыг урин Уэльсийн хамгаалагч Крис Колман тэргүүтэй тоглогчидтой мөрөөдлийн багийг бий болгуулж чадсан юм. 2000-01 оны улиралд 30 хожил, 11 тэнцээ, 5 хожигдолтойгоор нэгдүгээр дивизийг 101 оноогоор тэргүүлж, thumb|left|[[2005 оны «АХХ-ны цом»-ын тэмцээнд цэнхэр өмсгөлтнүүд болох Болтон багтай тоглож буй нь.]]2001-02 оны улирлаар Премьер лигт дэвшин тоглох болсноос хойш өдгөөг хүртэл тогтмол тоглож байгаа. 2002-03 оны улирлаар Францын довтлогч Стив Марлег Олимпик Лион багаас 11.5 сая фунтээр худалдан авсан нь багийн хамгийн том наймаа болж байв. Түүний дараа Франц довтлогч Луис Сааг Манчестер Юнайтед багт 13 сая фунтээр худалдсан нь бий.
Алдартай тоглогчид
{|
Холбоос
Ангилал:Лондоны хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Хаммерсмит ба Фулхэм дүүрэг Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөг Ангилал:1879 онд үүсгэн байгуулагдсан
Донки Конг 3
Донки Конг 3 (ドンキーコング3; Donkey Kong 3) нь 1984 оны 7 сарын 4-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-т зориулсан видео тоглоом юм.
Ангилал:1984 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo Research & Development 1
Анри Бедимо
Замнал
Анри Бедимо 2010 оны нэгдүгээр сарын 11-нд «Шаторугаас» «Ланс» багт элсэв. 2011 оны зургаадугаар сард «Монпельетэй» 4 жилээр гэрээлэв. 2013 оны наймдугаар сарын 1-нд «Лионд» 2 сая еврогоор худалдагдаж, гурван жилээр гэрээлжээ.
Камеруны шигшээд хамгаалагчаар 2009 онд элссэн Бедимо Поль Ле Гуэний удирдлаган дор 2010 оны Африк үндэстний цомд оролцов.
Гадны холбоос
Ангилал:Камеруны хөлбөмбөгчин Ангилал:Камеруны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Тулуз багийн тоглогч Ангилал:Гавр багийн тоглогч Ангилал:Шатору багийн тоглогч Ангилал:Ланс багийн тоглогч Ангилал:Олимпик Лион багийн тоглогч Ангилал:Камерунчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Эва Лонгориа
Эва Жаклин Лонгориа (Eva Jacqueline Longoria, 1975 оны гуравдугаар сарын 15-нд Техас мужийн Корпус Кристи хотод төрсөн) — Америкийн телевизийн болон кино жүжигчин юм. Америкийн телевиз радиогийн урлагийн ажилтнуудын дээд Гилд шагналыг хоёр удаа хүртэж Алтан бөмбөрцөгт нэр дэвшиж байсан тэрээр ABC телевизийн цуврал бүтээл Яахаас ч буцахгүй эзэгтэй нар (2004—2012) телесериалын Габриэль Солисын дүрээр эчнээ танил болж байв.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Загвар өмсөгч Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Телевизийн продюсер Ангилал:Телевизийн найруулагч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Хосе Антонио Эскуредо
Хосе Антонио Эскуредо Раймондес (José Antonio Escuredo Raimondez, 1970 оны 1 сарын 19-нд Жиронад төрсөн) нь Испанийн налуу замын дугуйн тамирчин юм. Тэрээр дэлхийн АШТ-ээс 3 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртсэнээс гадна 2004 оны зуны олимпоос мөнгөн медаль зүүжээ. Тэрээр улсынхаа 10 удаагийн аварга.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн дугуйчин Ангилал:Испанийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Испаничууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Донки Конг
Донки Конг (ドンキーコング; Donkey Kong) нь 1981 оны 7 сарын 9-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-т зориулсан видео тоглоом юм.
Ангилал:1981 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом Ангилал:Super Mario Ангилал:Платформер Ангилал:ColecoVision-д зориулсан тоглоом Ангилал:Intellivision-д зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 2600-д зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 7800-д зориулсан тоглоом Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом Ангилал:Amstrad-д зориулсан тоглоом Ангилал:Apple II-д зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 8-битэд зориулсан тоглоом Ангилал:Commodore 64-т зориулсан тоглоом Ангилал:MSX-т зориулсан тоглоом Ангилал:TI-99/4A-д зориулсан тоглоом Ангилал:VIC20-д зориулсан тоглоом Ангилал:TRS-80-д зориулсан тоглоом Ангилал:Game Boy Advance-д зориулсан тоглоом Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo Research & Development 1
Биотехнологи
Биотехнологи нь ямар нэгэн биологийн систем эсвэл организмыг ашиглан, хүний хэрэгцээтэй бүтээгдэхүүнийг сайжруулах эсвэл бий болгох процесс юм. Өөрөөр хэлбэл “биологийн систем, амьд организм эсвэл тэдгээрийн уламжлалыг ашиглан, тодорхой хэрэглээнд зориулан, бүтээгдэхүүн эсвэл процессыг, үйлдвэрлэх эсвэл сайжруулахтай холбоотой бүх төрлийн технологийн процессыг биотехнологи гэнэ. Үйл ажиллагаа болон багаж хэрэгслээс хамааран биоинженерчлэл болон биоэмнэлэгийн инженерчлэлийн салбаруудтай давхацдаг.
Мянга мянган жилийн турш, хүн төрөлхтөн биотехнологийг, ХАА, хүнсний бүтээгдэхүүн ба эм бэлдмэлийн үйлдвэрлэлд ашигласаар ирсэн. Биотехнологи гэдэг нэрийг анх Унгарын инженер Карл Эрек 1919 онд өгсөн гэж үздэг. 20 зууны сүүл ба 21 зууны эхээр, биотехнологи нь өргөжиж, генетик, рекомбинант генийн технологи зэрэг шинжлэх ухаануудыг өөртөө нэгтгэсэн ба иммунологи (дархлаа судлал) болон эмийн эмчилгээ, оношлогооны аргачлал боловсруулахад хэрэглэгдэх болсон.
Ерөнхий зүйл
Биотехнологи нь, хүний зорилгод нийцүүлэн амьд организмыг өөрчлөхтэй холбоотой маш өргөн хүрээний үйл ажиллагааг (түүх) хамарсан ойлголт бөгөөд, ургамал, амьтныг гэрийн болгосон ба тэдгээрийг, байгалийн шалгарал ба эрлийзжүүлэлт дээр үндэслэгдсэн селекцийн аргуудаар сайжруулах үеэс эхлэлтэй. Орчин үеийн биотехнологи нь мөн генийн инженерчлэлийн эд эсийг үржүүлэх технологийг багтаадаг.
Америкийн химийн нийгэмлэгийн тодорхойлсноор, биотехнологи нь, биологийн организм, систем эсвэл процессудыг, үйлдвэрлэлийн олон салбарт ашиглан, үр, гэрийн тэжээмэл амьтан, эм бэлдмэл зэрэг организм ба материалуудын чанарыг сайжруулах зорилго бүхий амьдралын шинжлэх ухаан юм. Өөр үгээр биотехнологийг, техникийн хөгжлийг, амьдралын шинжлэх ухаанд ашиглан худалдааны бүтээгдэхүүнийг гарган авах энгийн хэрэглээ гэж хэлж болно.
Биотехнологи нь цэвэр биологийн шинжлэх ухаануудыг (генетик, микробиологи, молекулын биологи, биохими, эмбриологи, эсийн биологи) хамардаг. Мөн олон тохиолдолд биологийн судлах хүрээнээс гаднах мэдлэг болон аргуудаас хамаардаг:
Нөгөө талаас нь авч үзвэл, орчин үеийн биологийн шинжлэх ухааны салбарууд нь хоорондоо маш их давхцан холбогдсон ба биотехнологоор боловсруулагдсан аргачлалуудаас ихээхэн хамааралтай бөгөөд үнийг амьдралын шинжлэх ухаан гэж ойлгодог. Биотехнологи нь, био-мэдээлэл зүйг ашиглан, биохимийн инженерчлэлийн тусламжтайгаар, ямар ч амьд организмаас/ыг болон ямар ч биомассаас/ыг, шинжлэн судлах, гарган авах, ашиглах ба үйлдвэрлэх, лабораторийн хүрээний эрдэм шинжилгээний болон зохион бүтээх ажил юм.
Түүх
Төдийлөн шууд ухаардаггүй ч, хүний зохиосон газар тариалангийн олон төрлүүд нь, “биотехнологийн системийг ашиглан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх” гэсэн өргөн тодорхойлолтод шууд багтдаг. Үнэхээр, ургамал тариалсныг хамгийн анхны биотехнологийн аж ахуй гэж нэрлэж болно.
Газар тариалан нь, Неолитын хувьсгалын үеэс эхлэн хүнс үйлдвэрлэх ноёрхогч арга болсон. Эртний биотехнологийг ашиглан, анхны фермерүүд, өсөн нэмэгдэж буй хүн амын хүнсний хэрэгцээг хангах зорилгоор, хамгийн сайн үрийг сонгон үржүүлж, хамгийн их хэмжээний ургацыг хураасан. Ургац ба талбай хяналтаас гарах хэмжээний том болох үед, тодорхой организмууд болон тэдгээрийн дайвар бүтээгдэхүүнүүд нь үр дүнтэй бордоо болох, азотын хэмжээг нөхөх ба хортон шавьжтай тэмцэх чадвартайг нээсэн. Газар тариалангийн түүхийн явцад, фермерүүд, ургамлыг шинэ орчин нөхцөлд ургуулах, өөр ургамалтай эрлийзжүүлэх зэргээр санаандгүйгээр ургамлын генийг өөрчилж байсан. Энэ нь биотехнологийн анхы хэлбэрийн нэг юм.
Donkey Kong Jr.
Донки Конг Jr. (ドンキーコングJR.; Donkey Kong Jr.) нь 1982 оны 10 сарын 26-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-т зориулсан видео тоглоом юм.
Биотехнологи
Түүх
Эдгээр аргууд нь эртний шар айргийн ферментацын үед мөн ашиглагдсан ба эртний Месопотами, Египет, Хятад болон Энэтхэгт анх нэвтэрсэн ба одоог хүртэл биотехнологийн үндсэн аргууд хэвээр байна. Шар айргийн эсгэлтийн үед, фермент агуулсан соёолуулсан үр нь (ихэвчлэн арвайн соёолж), буудай дотор байгаа цардуулыг сахар болгон хувиргаж, дараа тусгай исгэгчийг хийж шар айргийг үйлдвэрлэдэг. Фермент ба исгэгчийн нөлөөгөөр үр дотор байгаа нүүрс устөрөгчид спирт үүсгэн (этанол) задарна. Хожим өөр бичил биетүүд сүүний хүчлийн ферментацийн процессыг явуулдгийг нээснээр, шар буурцгын цуу г.м. өөр төрлийн хүнсийг ферментациар гарган авах ба хадгалах боломжийг олгосон. Тухайн үед ферментаци нь талх эсгэхэд мөн хэрэглэгдэж байсан. Луи Пастерын ферментацийн тухай судалгааны ажил хүртэл (1857 он) хүмүүс ферментацийн талаар төдийлөн сайн ойлголттой байгаагүй ч, хүнсний бүтээгдэхүүнийг өөр хэлбэрт хувиргасан нь биотехнологийн анхны хэрэглээ мөн.
Donkey Kong Jr.
Цахим холбоос
Ангилал:1982 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 2600-д зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 7800-д зориулсан тоглоом Ангилал:Atari 8-битэд зориулсан тоглоом Ангилал:BBC-Micro-/Acorn-Electron-д зориулсан тоглоом Ангилал:ColecoVision-д зориулсан тоглоом Ангилал:Commodore 64-т зориулсан тоглоом Ангилал:Intellivision-д зориулсан тоглоом Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом Ангилал:Платформер Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo Research & Development 1
Биотехнологи
Түүх
Мянган мянган жилийн турш хүмүүс селекцийн үржүүлэх аргыг ашиглан, үр тариа болон амьтны үржлийг сайжруулан хүнсэндээ ашиглаж ирсэн. Селекцийн үржилд, хэрэгтэй шинж чанартай организмуудыг нийлүүлж анхны шинж чанаруудыг агуулсан үр төл гарган авдаг. Жишээлбэл, энэ аргыг ашиглан хамгийн амттай ба хамгийн том эрдэнэ шишийг гарган авсан.
20 дугаар зууны эхэн үе гэхэд, эрдэмтэд микробиологийн талаар гүн ойлголттой болж, тодорхой бүтээгдэхүүнүүдийг гарган авах аргачлалыг судалсан. 1917 онд Хайм Вэйцман анх цэвэр микробиологийн бичил биетийг үйлдвэрлэлийн процессод ашигласан нь, эрдэнэ шишийн цардуулаас, Клостридиум ацетобутиликумыг ашиглан ацетоныг гарган авах байсан бөгөөд, Дэлхийн 1-р дайны үеэр, Англи улсын тэсрэх бодисын үйлдвэрлэл ацетоны хомсдолд орсон байсан.
Биотехнологи нь антибиотик бий болох нөхцөлийг бүрдүүлсэн. 1928 онд Александр Флеминг пеницилиум гэдэг хөгцний мөөгийг нээсэн. Түүний энэ нээлт нь Ховард Флорэй, Эрнст Борис Чэйн, Норман Хеатлей нарыг, хөгцний мөөгнөөс үүссэн антибоитикийн нэгдлийг цэвэршүүлэн, одоогийн бидний мэдэх пеницилинийг бүтээхэд хүргэсэн. 1940 онд гэхэд, пеницилинийг эмнэлэгт, нянгийн халдвартай хүмүүсийг эмчлэхэд хэрэглэх боломжтой болсон. Орчин цагийн биотехнологийг, Пол Бергийн ген хуваах туршилтын (Стэнфордын ИС) анхны амжилтын үеэс буюу 1971 оноос үүсэлтэй гэж үзэгддэг. 1972 онд Херберт В.Боер ба Станлей Н.Кохен нар генийн материалыг нянд шилжүүлэн суурилуулж, импортлогдсон материал үйлдвэрлэгдэх боломжтой, нэлээд дэвшилттэй шинэ технологийг бий болгож хөгжүүлсэн.
Био түлшний өсөн нэмэгдэж буй эрэлт нь биотехнологийн салбарт сайн мэдээ болох юм. АНУ-н эрчим хүчний яамны дүгнэснээр этанолын түлш нь, 2030 он гэхэд газрын тосны гаралтай түлшний хэрэглээг 30 хувь буруулах магадлалтай юм.
Биотехнологийн салбар нь, АНУ-ын газар тариалангийн салбарт, био түлшний үндсэн түүхий болох эрдэнэ шиш ба шар буурцгийн нийлүүлэлтийг эрс нэмэгдүүлэх боломжийг олгосон. Энэ нь хортон шавьж болон хуурайшилд тэсвэртэй болгож генийг нь өөрчилсөн үр гаргаснаар боломжтой болсон юм. Газар тариалангийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлснээр био түлшний үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөг биелүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн.
Хэрэглээ
Биотехнологи нь үндсэн 4 салбарт ашиглагдаж байна. Үүнд, эрүүл мэнд, үр боловсруулах болон ХАА, хүнсний бус хэрэглээний тариалан (биозадрах хуванцар, техникийн ургамлын тос, био түлш г.м.) ба байгаль орчин гэх салбарууд багтана.
Жишээлбэл, биотехнологийн нэг хэрэглээ нь органик бодисын үйлдвэрлэлд бичил биетүүдийг шууд ашиглах(жишээ нь, шар айраг болон сүүн бүтээгдэхүүн). Өөр нэг жишээ нь, байгальд орших нянг уул уурхайн үйлдвэрлэлд биошүлтжүүлэгч болгон ашиглах юм. Биотехнологи нь мөн, зүйлсийг дахин боловсруулахад, хаягдал ус (бохир ус) цэвэршүүлэхэд, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааны явцад бохирдсон талбайг цэвэршүүлэхэд (биоремедиац) болон биологийн зэвсэг хийхэд ашиглагддаг.
Дээр дурьдагдсан биотехнологуудтай холбоотой хөрөнгө оруулалт ба эдийн засгийн үр ашгийг биоэкономи буюу биоэдийн засаг гэж нэрлэгддэг.
Анагаах ухааны салбарт
Орчин үеийн биотехнологи нь анагаах ухааны дараах салбаруудад амжилттайгаар ашиглагдаж байна:
Фармагеномикт
Фармагеномик үр ашиг:
Фармацевтикийн бүтээгхүүнүүд
Ихэнх уламжлалт эм бэлдмэлүүд нь харьцангуй жижиг молекулууд бөгөөд, тодорхой молекулан байтай холбогдож, тэдгээрийн биологийн процессийн идэвхийг нэмэгдүүлэг эсвэл бууруулдаг. Жижиг молекулуудыг ихэвчлэн уламжлалт органик синтезийн аргаар үйлдвэрлэгддэг ба тэдний дийлэнхийг ууж хэрэглэгддэг. Эсрэгээр, биофармацевтик нь уураг мэтийн том биологийн молекулуудыг зохион бүтээдэг ба эдгээр нь жижиг молекулуудын тусламжтайгаар хялбар шийдэх боломжгүй зорилгод хүрэхэд зориулагдана. Зарим биофармацевтикийн эмүүд нь Инфликсимаб (аутодархлааны өвчнүүдийг анагаахад ашиглагддаг моноклон эсрэг биет), Этанерсепт (аутодархлааны өвчнүүдийг эмчлэхэд ашиглагддаг нийлмэл уураг) болон Ритуксимабыг (хорт хавдрын эмчилгээнд ашиглагддаг химерийн моноклон эсрэг биет) агуулдаг. Тэдгээрийн том хэмжээ болон ходоод, нарийн гэдэс ба элэг зэрэг эрхтнүүдэд идэвхээ алддаг тул биофармацевтикийн бүтээгдэхүүнүүдийг тарих аргаар байд хүргэдэг.
Орчин үеийн биотехнологийг ихэнхдээ генийг нь өөрчилсөн микроорганизмын хэрэглээтэй холбон үздэг. Жишээлбэл, E.coli эсвэл дрожжыг ашиглан нийлэг инсулин эсвэл антибиотик гарган авах. Мөн трансген амьтан ба трансген ургамал (БиТи эрдэнэ шиш мэт) үүнд хамаатай. Генийг нь өөрчилсөн сүүн тэжээлтний эсүүд (жишээ нь: хятадын зусагийн өндгөвчийн эс) нь бас зарим төрлийн эмийн бэлдмэлийг үйлдвэрлэхэд ашиглагддаг. Биотехнологийн өөр нэг ирээдүйтэй шинэ салбар нь, ургамлаар эмийн бэлдмэл бүтээлгэх юм.
Биотехнологийг гепатит B, гепатит C, хорт хавдар, артрит, гемофилий, яс хугаралт, тархмал склероз ба зүрх судасны өвчнүүдийг эмчлэхэд гарсан амжилтуудтай мөн холбон ойлгодог. Биотехнологийн салбар нь, тухайн биофармацевтикийн бүтээгдэхүүн, тохирох өвчтөний тархалтыг (тоог) тогтооход ашиглагддаг, молекулын төвшний шинжилгээний төхөөрөмжүүдийг хөгжүүлэхэд мөн чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Жишээ нь, герцептин нь, энэ шинжилгээгээр дэмжигдсэн анхны эмийн бэлдмэл бөгөөд эмэгтэйчүүдийн хөхний хорт хавдрын, хорт хаврын эс нь ХЕР2 уургийг ялгаруулдаг хавдрыг эмчлэхэд ашиглагдаж байна.
Орчин үеийн биотехнологи нь одоо байгаа эм бэлдмэлүүдийг маш хямд ба хялбар үйлдвэрлэхэд ашиглагдаж болно. Генийн инжинерчлэлээр гарган авсан анхны бүтээгэдхүүн нь хүний өвчнүүдийг анагаах зориулсан эмүүд байсан. Жишээлбэл, 1978 онд Генентек нь хүнчилсэн нийлэг инсулиныг, хүний генийг гэдэсний савханцарын нянд суулгасан плазмид вектортой холбох замаар гарган авсан. Чихрийн шижин өвчний эсрэг өргөн хэрэглэдэг инсулинийг өмнө нь нядалсан махны чиглэлийн амьтны (үхэр, гахай) нойр булчирхайнаас гарган авдаг байсан. Генийг нь инженерчлэсэн бактери нь хүний нийлэг инсулинийг харьцангуй бага үнээр их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломжийг олгосон.
Орчин үеийн биотехнологи нь хөгжиснөөр, хүний өсөлтийн даавар, гемофилийн эсрэг бүлэгнүүлэгч фактор, үр тогтоох эмүүд, эритропоэтин, г.м. олон эмүүдийг хямд ба хялбар үйлдвэрлэх аргуудыг хүн төрлөхтөнд нээж өгсөн. Өнөөдөр хэрэгцээнд байгаа дийлэнх эмүүд нь 500 орчим бай молекул дээр суурилсан байдаг. Өвчинд өртсөн генийн тухай мэдлэг, өвчний зам болон эмд үзүүлэх хариу үйлдэл зэрэг нь мянга мянган шинэ байг судлахад, нээхэд хүргэнэ.
Генийн (генетик) шинжилгээ
Генийн шинжилгээ нь удамшлын өвчнүүдийн сул талуудын генетик оношлогоог хийх боломжийг олгодог. Мөн хүүхдийн гарал (генетик эцэг эх) эсвэл бүр өвгийг ч тодорхойлох боломжийг олгодог. Генийн шинжилгээ нь хромосом дахь генүүдийг нэг бүрчлэн судлахаас гадна, том хүрээгээр авч үзвэл биохимийн шинжилгээгээр генийн өвчлөл, эсвэл цаашид генийн өвчлөлийг үүсгэх магадлалтай мутацлагдсан генүүдийг тодорхойлон олох юм. Генийн шинжилгээ нь хромосом, ген болон уурагт гарсан өөрчлөлтийг олж тогтоодог. Ихэнхдээ, энэ шинжилгээ нь удамшиж ирсэн генийн алдаатай (гажилт) холбоотой өөрчлөлтүүдийг олоход ашиглагддаг. Генийн шинжилгээний үр дүнд өвчтөний генийн сэжиглэгдэж буй төлөв батлагдана эсвэл үгүйсгэгдэнэ. Мөн хүний генийн алдаа (гажилт) нь өргөжин өвчлөх эсвэл уг алдаа удамших боломжтой эсэхийг тогтоодог. 2011 оны үед хэдэн зуун генийн шинжилгээ ашиглагдаж байсан. Генийн шинжилгээ нь хүнд тулгарч болзошгүй аюул, өвчний тухай мэдээлэл болон тэдгээрийн удамшлын талаарх асуудлыг дэлгэдэг нь, оюун санааны эсвэл физиологийн асуудлуудыг үүсгэх боломжтой учир, генийн шинжилгээ нь эмчийн зөвлөгөөтэй хамт хэрэглэгддэг.
Газар тариаланд
Генийг нь өөрчилсөн ургамлууд (ГӨУ) нь генийн инженерчлэл ашиглан сайжруулсан газар тариалангийн ургамлууд юм. Ихэнх тохиолдолд генийн өөрчлөлтийн зорилго нь тухайн ургамалд байгалиас олгогдоогүй шинэ шинжүүдийг (чадваруудыг) бий болгоход оршдог.
Хүнсний ургамалд генийн өөрчлөлтөөр олгосон шинжүүдийн заримаас дурдвал, тодорхой хортон шавж, өвчин , байгалийн сөрөг нөлөөллүүдэд тогтвортой байх , химийн боловсруулалтыг тэсвэрлэх ), хадгалах хугацааг уртасгах , хүнсний чанарыг нэмэгдүүлэх юм. Хүнсний бус ургамалд генийн өөрчлөлтөд оруулж, фармацевтикийн салбар , биотүлш болон үйлдвэрлэлийн салбарт ашиглагддаг түүхий эдийг бэлтгэдгээс гадна биоремедиацид ашиглаж байна.
Генийн инженерчлэлийн аргуудыг ашиглан, организмын ДНХ-д тодорхой өөрчлөлтөд оруулж гарган авсан организмаас гаралтай бүтээгдэхүүнүүдийг ГӨ бүтээгдэхүүн гэж нэрлэдэг. Энэ аргууд нь ургамлын шинэ шинжүүдийг нээсэн бөгөөд, мөн хүнсний бүтээгдэхүүний генийн бүтцийн хяналтыг өмнөхөөс эрс сайжруулсан. ГӨ хүнсний бүтээгдэхүүний худалдаа нь 1994 онд Flavr Savr хэмээх боловсрох хугацааг нь уртасгасан улаан лоолийг худалдаанд гаргаснаар эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар ГӨ нь эрэлт өндөртэй шар буурцаг, эрдэнэ шиш, рапс, хөвөнгийн тос зэрэг бүтээгдэхүүн рүү чиглэсэн байна. Эдгээрийг патоген болон гербицидуудад тэсвэртэй болгох ба хүнсний чанарыг нь нэмэгдүүлэх зорилгоор инжинерчлэсэн. ГӨ-тэй мал амьтад туршилтын журмаар хийгдсэн боловч 2013 оны 11-р байдлаар худалдаанд хараахан гаргаагүй байгаа юм.
Худалдаанд байгаа ГӨ ХАА-аас гарган авсан хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийн хүний биед үзүүлэх нөлөө нь ердийн хүнсний бүтээгдэхүүнүүдээс ялгаагүй гэсэн шинжлэх ухааны консенсус байдаг. ГӨ ургамал нь хэдэн хэдэн экологийн давуу талтай байдаг. Гэсэн хэдий ч ГӨ ургамлыг эсэргүүцэгчид хэд хэдэн зүйл дээр үндэслэдэг. Үүнд, ГӨ ургамлаас гарган авсан хүнсний бүтээгдэхүүн нь үнэхээр аюулгүй байж чадах уу, дэлхийн хүнсний хэрэгцээг ГӨ ургамлаар хангах шаардлага байна уу, ГӨ ургамлууд нь оюуны өмчийн хуулиудаар хамгаалагдах тул эдийн засгийн хувьд ач холбогдолтой байж чадах уу?
Үйлдвэрлэлийн биотехнологи
Үйлдвэрлэлийн биотехнологи (Европд цагаан биотехнологи гэж нэрлэгддэг) нь биотехнологийг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар болон үйлдвэрлэлийн ферментацид ашиглах юм. Энэ нь микроорганизм болон түүнтэй адил эсүүдийг эсвэл фермент мэтийн эсийн хэсгүүдийг ашиглаж, химийн, хүнсний, угаалгын бодисын, цаас болон модон эдлэлийн, сүлжмэлийн, биотүлшний үйлдвэрлэлийн салбаруудад шаардлагатай бүтээгдэхүүнүүдийг боловсруулах юм. Үйлдвэрлэлийн биотехнологи нь сэргээгдэх түүхий эд ашиглаж, хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг багасгахад тусалж, өнөөгийн газрын тос дээр тулгуурласан эдийн засгаас хөндийрүүлэх магадлалтай юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Клеман Гренье
Клеман Гренье (Clément Grenier; 1991 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Анноне хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Олимпик» (Лион) болон Францын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Сильвериус
Пап Гэгээн Сильвериус нь 536 оны 6 сарын 8-наас 567 оны 3 сарыг хүртэл Ромын пап байсан хүн юм.
Каро-Канны хамгаалалт
Ангилал:Шатрын гараанууд
Усны барилга байгууламж
Усны барилга байгууламж гэдэг нь (Англи: Hydraulic structure; Орос: Гидротехническое сооружение) устай харьцаж буй барилга байгууламж, улс ардын аж ахуйд усыг олборлож, хэрэглэх, ашиглах, хамгаалахад зориулан барьж байгуулсан барилга, байгууламж ба хуучин нэрээр гидротехникийн барилга юм. Товчилсон тэмдэглэгээ: УББ
Зорилго, тодорхойлолт
УББ гэдэг нь усны нөөцийг ашиглах болон усны хортой үйлчлэлтэй тэмцэх арга хэмжээг хэрэгжүүлэх тусгай барилга байгууламжийг судлах шинжлэх ухаан, техникийн салбар юм. Усны нөөцийг ашиглах буюу усны хортой үйлчлэлтэй тэмцэхэд зориулагдсан төрөл бүрийн барилгуудыг усны барилга гэнэ. Гидротехникийн шинжлэх ухааны зорилго бол усны барилгын судалгаа болон хайгуул, төсөл зохиолт, байгуулалт ба ашиглалттай холбогдсон асуудлыг техник эдийн засгийн үндэслэлтэйгээр сонгон авах явдал мөн. Иймд гидротехникийн шинжлэх ухаан нь техник, шинжлэх ухааны бусад салбаруудтай салшгүй холбоотой байдаг. Үүнд, гидрологи (ус зүй), гидравлик, геодези, геологи ба гидрогеологи, материалын эсэргүүцэл, барилгын үйлдвэрлэлийн технологи ба зохион байгуулалт, хөрсний механик гэх мэт.
Ачаалал ба үйлчлэл
УББ нь үргэлж устай холбоотой байдгаараа үйлдвэрийн ба иргэний барилгуудаас ялгаатай. Ус нь усны байгууламж ба барилгад механикийн, физик-химийн, биологийн үйлчилгээг үзүүлнэ. Барилгад үйлчлэх усны механик үйлчилгээ нь статистикийн ба гидродинамикийн гэж хуваагдана.
Үүнээс гадна газар хөдлөл болдог нутаг районуудад гидродинамикийн даралт нь чичирхийллийн хүчнээс болж үүсэж болно. Усны физик-химийн үйлчилгээ нь бас олон төрлөөр илэрдэг. Үүнд: Барилгын гадна тал усны урсацад үрэгдэж элэгдэх, металл элементүүд зэврэх, бетон нь идэмхий усны нөлөөнөөс эвдрэлд орох гэх мэт. Усны биологийн үйлчилгээ нь усан дотор байгаа амьд организмын үйл ажиллагааны нөлөөнөөс болж үүснэ. Барилгын модон хэсэг өмхрөх, суваг, яндан хоолойны дотор талд өвс ургамал ургах зэрэг болно. Усны барилгад үйлчлэх усны ийм олон төрлийн үйлчилгээ нь барилгууд ба зарим хэсэг элементүүдийг хамгаалах арга хэмжээ авахыг зайлшгүй шаардана.
Усны барилгын онцлог
Усны барилгуудыг барих нь орон нутгийн байгалийн нөхцөл байдалтай салшгүй холбоотой. Усны барилга байгууламж нь ихээхэн хэмжээний газар нутгийн байгалийн нөхцөл ба эдийн засагт их нөлөөг үзүүлнэ. Мөн барилга байгууламжийн зорилгоос хамаарч зарим барилга нь ихээхэн орон зайг эзлэн оршино. Усны томоохон барилгуудад хашигдсан ус нь голоо өгсөж хэдэн арван км зайнд тархах бөгөөд их хэмжээний талбай усанд автагдана (нуур үүсэх).
Ус тогтоогч барилгууд усны ихээхэн нөөцийг тогтоон барьж байдаг. Хэрвээ барилга эвдэрч аваар болох нөхцөлд доод хашиц руу их хэмжээний ус урсан хүний амь нас болон ардын аж ахуйд ихээхэн хохирол үзүүлж болох аюултай байдаг. Иймээс гидротехникийн барилгуудын хайгуул хийх, төсөл зохиолт, байгуулах, ашиглахад усны барилгын инженерүүдэд өндөр хариуцлага ногдож байгаа ба дээрх ажлуудыг аваар гарахааргүй техник эдийн засгийн хувьд хамгийн ашигтай байхаар бодож хийж гүйцэтгэх хэрэгтэй.
Ус тогтоох барилга ба голдрил урсацын харилцан үйлчилгээ
Ус тогтоох гол барилга нь боомт байдаг. Боомт нь голын урсацыг хааж дээд хашицад усны түвшинг өндөрсгөнө. Дээд ба доод хашицын усны түвшний ялгаврыг түрэлт гэнэ.
Усны барилгуудын зарим ангилал
Усны аж ахуйн төрөл бүрийн салбарууд байгаль цаг уур, геологи ба гидрологийн янз бүрийн нөхцөлд олон янзын төрөл ба хийцтэй усны барилгуудыг барьж байгуулдаг. Ийм учраас тэдгээрийг судлахад дөхөм болохын тулд дараах үндсэн шинжүүдээр нь ангилна. Үүнд, усны аж ахуйн салбарт үйлчилж буй байдал, ашиглах нөхцөл, зориулалт, хийцээр гэх мэтчилэн. Усны аж ахуйн салбарт үйлчилж буй усны барилгууд нь: Зориулалт, гүйцэтгэж буй үүргээр нь усны барилгуудыг дараах үндсэн төрөлд хуваана. Үүнд:
Ашиглах нөхцөлөөр нь бүх усны барилга байгууламжуудыг байнгын ба түр гэж хуваана. Байнгын барилгад байнга ашиглагдаж байгаа объектын барилгууд хамаарна. Түр барилгад объектыг барьж байх үед юм уу, засвар ба түр ашиглах үед хэрэглэгдэх барилгууд хамаарна. Байнгын гидротехникийн барилгыг үндсэн ба туслах чанарын гэж хуваана. Үндсэн барилгад аваар ба засвар хийх үед системийн ажил бүрмөсөн зогсдог усны барилгууд багтана. (боомт тохируулагчид ус хаях барилгууд гэх мэт). Туслах чанарын барилгад, дээр дурдсан нөхцөлд барилгын зарим хэсэг нь ажиллаж байх барилгууд багтана (засварын хаалт, албаны гүүр, мөснөөс хамгаалах байгууламжууд гэх мэт). Байнгын усны барилгууд нь 4 үндсэн ангид хуваагдана. БНбД33-01-03 (СНиП П-А З-62). Барилгуудын ангиллыг доор хүснэгтээр харуулав. Түр барилгууд V ангид хамаарна. Барилгын анги тус бүрт нөөцийн коэффициент тооцоот зардал, барилгын хийцэд хэрэглэх барилгын материалын чанар ба төрөл зэргийг сонгож авна. Ажиллах нөхцөлөөр нь усны барилгыг гол мөрний ба системийн доторх өөрөөр хэлбэл, услалтын, хатаалтын бэлчээр усжуулалтын суваг дээрх барилгууд гэж хуваана. Гол мөрний барилгад дараах барилгууд багтана. Үүнд: Суваг дээрх барилгууд нь зориулалтаараа гурван хэсэгт хуваагдана. Үүнд: Тохируулах барилгад ус гаргачууд, ус хуваагчууд, ус хэмжигчүүд, усны түвшин тохируулагч барилгууд, угаалтын ба ус хаягчууд багтана. Ус дамжуулагч барилгад суваг, гүүрэн дамжуулга, гатлуур хоолой, туннель, онгоц, яндан хоолой зэрэг барилгууд хамаарна. Нийлүүлэгч барилгад перепад, түргэн урсгуур, консоль, хоолой зэрэг барилгууд багтана.
Бетон боомт, усан цахилгаан станц, ус халиагуур, ус татах барилга, гол суваг, хүргэх ба зайлуулах голдрил, загас явагч барилга г.м. Эдгээрээс гадна суваг дээр системийн доторх тунгаагч усан цахилгаан станц, гүүр, хөлөг онгоц явдаг шлюз зэрэг барилгууд баригдаж болно. Усны барилгыг хийц ба материалаар нь шороон, чулуун, бетон, төмөр бетон, модон ба хосолсон гэж хуваана. Ажлын нөхцөл ба байршилтаар нь нэгтгэсэн усны барилга байгууламжуудыг усан зангилаа гэж нэрлэнэ. Усан зангилаа нь ус татагч, усны эрчим хүчний, усан тээврийн гэх мэт байдаг. Гол зориулалтаасаа хамааран усан зангилгаанууд ихэвчлэн нэгдмэл байдаг. Үүнд, ус татагч эрчим хүчний, усан тээврийн – эрчим хүчний гэх мэт. Гол мөрний зангилгаа нь түрэлттэй (боомттой) ба түрэлтгүй (боомтгүй) гэж байна. Заримдаа нутаг дэвсгэрээр нь хэд хэдэн усан зангилгаа ба гидротехникийн барилгуудыг нэгтгэсэн байдаг. Үүнийг гидротехникийн систем буюу гидросистем (multipurpose hydrosystem) гэж нэрлэнэ. .
Хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй норм дүрэм, стандарт
Л.Жанчивдорж Усны менежментийн Англи Монгол Орос толь 2018
Лавлах
Ангилал: Усны барилга байгууламж Ангилал: Усны инженерчлэл Ангилал: Барилгын инженер
Жэйсон Айзекс
Жэйсон Айзекс (Jason Isaacs, 1963 оны зургаадугаар сарын 6-нд төрсөн) нь Английн жүжигчин юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Дуу оруулагч Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Ливерпүүлийн хүн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1963 онд төрсөн
Дэниэл Редклифф
Даниел Жейкоб Редклифф (Daniel Jacob Radcliffe, 1989 оны долоодугаар сарын 23-нд төрсөн) нь Английн жүжигчин бөгөөд Английн үргэлжилсэн үгийн алдартай зохиолч Ж.К.РоулингийнАнглийн Эзэнт гүрний одонт зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн уран зөгнөлт, адал явдалт Харри Поттэр цуврал киноны Харри Поттер-ын дүрээр олны танил болсон билээ. Мөн тэрээр 1999 онд 10 настай байхдаа ББС1-н Давид Коппэрфилд хэмээх телевизийн кинонд амжилттай тоглож гараагаа эхлүүлж байв. 2012 онд тэрээр Харри Поттэр цувралын дараа "Сүүдэрт эмэгтэй" хэмээх аймшгийн кино болон зохиолч Аллен Гинсбэргийн бодит түүхэн амьдралыг харуулсан "Хайртуудыг чинь хөнөөнө" хэмээх кинонд тоглож тэсрэлт хийжээ.
Бага нас
Редклифф Англи улсын Лондон хотноо Маршиа Грешам болон Алан Редклиффийн ганц хүү болон мэндэлжээ. Түүний ээж еврей гаралтай бөгөөд Өмнөд Африкт төрж Эссэксд өсчээ. Түүний аав ажилчин ангийн гэр бүлд Өмнөд Ирландад төрж өсчээ. Түүний ээжийн талын өвөг дээдэс нь ОХУ болон Польш улсаас гаралтай еврей цагаачид байжээ. Түүний эцэг эх хоёулаа багадаа жүжиглэж байсан. Дэниэл анх 5 насандаа жүжигчин болох хүсэл сонирхлоо олсон бөгөөд 1999 оны 12 сард 10 насандаа Дэвид Копперфилдийн бага насны дүр болон тоглож байжээ. Тэрээр хөвгүүдийн тусгай 2 сургуульд суралцсан боловч эхний Харри Поттерын кино гарсны дараагаар сургуульд явах хэцүү болсон байна.
Хувийн амьдрал
2008 онд согтууруулах ундаанд донтож, 2010 онд энэ зуршлаа хаяжээ. Тэрээр өөрийн үндэс угсааны тухайд түүний ээж еврей хүн учир тэр өөрийгөө еврей гэж үздэг ба нэгэн удаа өгсөн ярилцлагадаа "би еврей гэдэгтээ итгэдэг, гэвч үнэндээ би чинь англи хүн шүү дээ" гэжээ.
2012 оны 4 сард "Shalom Life" сэтгүүлийн дэлхийн 50 шилдэг хөгжилтэй, ухаантай, авьяаслаг гайхалтай еврей эрчүүдийн 10-т орсон юм. 2007 онд тэрээр 20 хамгийн залуу саятны 6-д 15 сая долларын ашигтай ажилласнаараа оржээ.
Редклифф яруу найрагч, зохиолч бөгөөд хэд хэдэн шүлэг гаргахдаа өөрийн нэрээр биш харин Жэйкоб Грешон гэдэг нэрээр туурвижээ. 2011 онд буяны байгууллагад өргөсөн хандив, оюунлаг үйлсээрээ тэрээр Hero Award хүртэж байв.
2010 оноос 2012 он хүртэл тэрээр Росанна Кокертэй болзож байсан бөгөөд 2012 оны 10 сараас эхлэн "Хайртуудыг чинь хөнөөнө" киноны жүжигчин Эрин Дарктай болзож эхэлсэн бөгөөд хосууд 2014 онд сүй тавьсан хэмээн мэдээлсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн кино жүжигчин Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Лондоны уран бүтээлч Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Осака
О́сака (, Оосака; 大阪 ) — Япон улсын Осака аймгийн хот. Японы хүн амараа 3 дугаарт ордог Хонсю арлын өмнөд хэсэгт Осака буланд оршдог хот.
Осака хотын газар нутаг нь 223,00 км², хүн ам нь -2 685 481 хүн (2014).
Хотын түүх
Японы анхны түүхийн "Кожики", "Нихон шоки" зэрэг цаг тооны эх сурвалжид дурдсанаар МЭӨ 663 онд орчин үеийн Осакагийн нутагт байжээ. Йодо голын бэлчирт Яматогийн анхны байлдан дагуулагчид бууж, уугуул нутгийн овгуудын эсэргүүцлийг дарж, Ямато улсыг байгуулсан байна. Мянган жилийн дараа, 638 онд Эзэн хаан Тэнму Нанивагийн нутагт хот байгуулжээ. 7-8-р зууны үед энэ нь хэд хэдэн эзэн хаадын оршин суух газар болсон бөгөөд энэ нь тус улсын нийслэл болсон гэсэн үг юм. 8-р зууны эхээр мужийн төвийг Нара хот руу нүүлгэсэн боловч Нанива нь Японы хамгийн том худалдааны хот, олон улсын боомт хэвээр үлдсэн юм. Гэсэн хэдий ч Дундад зууны үед хотын хөгжил бараг зогссон бөгөөд энэ нь 15-р зууны эхэн үед хөгжил буурахад хүргэсэн юм.
Өнөөдөр Осакаг хамгийн том худалдааны төв гэж тооцогддог: хот нь газар зүйн хувьд давуу байр суурь эзэлдэг, далайн асар том боомт дэлхийн өнцөг булан бүрээс усан онгоц хүлээж авдаг бөгөөд хиймэл арал дээр барьсан "Кансай" нисэх онгоцны буудлыг ерөнхийдөө 21-р зууны гайхамшиг гэж нэрлэдэг юм.
Үзвэр
Осакагийн гол сонирхол татдаг газар бол Ишияма Хонганжийн хийд байсан газарт босгосон цайз юм. Цайзын таван давхар цамхагт байрлах музейд та самурайчуудын амьдрал, соёлтой танилцаж, Токугава овгийн 250 жилийн ноёрхлын түүхийг мэдэж авах боломжтой.
Осака хотод 100 м диаметртэй, 112.5 м өндөр алсыг харах дугуйтай зугаа цэнгэлийн парк байдаг бөгөөд дэлхий дээр ийм төрлийн сонирхол татахуйц газар байдаггүй. Цэцэрлэгт хүрээлэнд та Номхон далайн амьтдын янз бүрийн төрлийг харж, Осака Кайюкан аквариумд ан амьтдыг ховсддог ховор төрлийн загасыг биширдэг.
Олон тооны цэцэрлэг, цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ногоон байгууламж жилийн турш Осакаг чимдэг боловч хавар цэцэглэж буй ягаан, цагаан өнгийн Сакура цэцэгс нь хотын онцгой сэтгэл татам байдлыг харуулдаг.
Зураг
thumb|400px|center thumb|400px|center
Цахим холбоос
Ангилал:Далайн боомттой суурин  Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Осака аймгийн коммун Ангилал:Осака аймгийн суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Японы аймгийн төв Ангилал:Японы урьдын нийслэл
Том Уилкинсон
Томас Жеффри Уилкинсон (Thomas Geoffrey "Tom" Wilkinson нь Английн жүжигчин юм.
Эшлэл
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн офицер Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1948 онд төрсөн
Иргэний нисэхийн ерөнхий газар
Иргэний нисэхийн ерөнхий газар нь Монгол Улсын Иргэний нисэхийн тухай хуулиар олгогдсон эрхийн дагуу төрөөс Иргэний нисэхийн талаар зайлшгүй хэрэгжүүлэх чиг үүрэг, үйлчилгээг хэрэгжүүлэн ажилладаг засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг.
Эрхэм зорилго: Иргэний нисэхийн салбарт аюулгүй, үр ашигтай, тогтвортой үйлчилгээ үзүүлэх
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын төрийн байгууллага Ангилал:Монголын агаарын тээвэр
Микаэль Такальфред
Микаэль Такальфред (Mickaël Tacalfred; 1981 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд Францын Коломб хотод төрсөн) — Гваделупын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Реймс» болон Гваделупын шигшээд тоглодог.
Цахим холбоос
Ангилал:Гваделупын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Ред Стар багийн тоглогч Ангилал:Мартиг багийн тоглогч Ангилал:Руан багийн тоглогч Ангилал:Анже багийн тоглогч Ангилал:Дижон багийн тоглогч Ангилал:Реймс багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Крис Купер
Кристофер Уэйн Купер (Christopher Wayne "Chris" Cooper, 1951 оны долоодугаар сарын 9-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин юм. Оскар, Алтан бөмбөрцөг шагналыг 2002 онд Зохицол киноны Жон Ларошын дүрээр Шилдэг туслах дүрийн төрөлд хүртэж байв.
Холбоос
Ангилал:1951 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Америкчууд
Зоригтбаатарын Энхзориг
Зоригтбаатарын Энхзориг (1987 оны 2 сарын 27-нд төрсөн) нь Азийн аварга, Азийн наадмын мөнгөн медальт, Монголын боксчин юм. Тэрээр мөн Бээжингийн олимпод оролцож байв.
Лавлах холбоос
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Монголын боксчин
1984-85 оны УЕФА-гийн цом
1984-85 оны УЕФА-гийн цом Реал Мадрид баг хоёр тоглолтын нийлбэр дүнгээр Видеотон багийг буулган авч түрүүлснээр өндөрлөжээ.
Цахим холбоос
#1984–85 Ангилал:1984/85 оны хөлбөмбөгийн улирал
Гордон Стракан
Стракан 2007 онд Шотландын Хөлбөмбөгийн Алдрын Танхимд багтсан. Түүний хоёр хүү Крэйг болон Гэвин нь мөн хөлбөмбөгчид юм.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1957 онд төрсөн Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Шотландчууд
Шивээ
Шивээ (Петропавловка; Шэбээ) — Орос улсын Буриад улсын Зэд аймгийн төв, суурин.
Аймгийнхаа дотор Зэд суманд хамаарна. 2016 оны байдлаар 7346 оршин суугчтай.
Улаан-Үдээс баруун урагш 240 км зайд Зэд голын эрэгт байрласан.
Эшлэл
Ангилал:Буриадын суурин
Барагшун
Ангилал:Аюурвед Ангилал:Эм
Руперт Гринт
Руперт Александр Лойд Гринт (Rupert Rupert Alexander Lloyd Grint) нь Английн жүжигчин. 1988 оны 8 сарын 24-нд Найжэл болон Жо Гринт нарын хүү болон төржээ. Тэрээр Харри Поттэр цуврал кинонд тоглосон юм. Түүний дуртай жүжигчин нь Жим Керри аж.
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Английн жүжигчин
Милан аймаг
thumb|Итали улсын газрын зураг дахь [[Ломбард муж (улбар шар+улаан), түүн доторх Милан аймгийн (улаан) байршил]]
Милан аймаг (Provincia di Milano) — Итали улсын 110 аймаг, түүн дотроо Ломбард мужид харьяалагдах 12 аймгийн нэг. Итали улсын хувьд аймаг (provincia) гэх засаг захиргааны нэгжийг муж (region), суурин (commune) хоёрын дундах гэж ойлгоно.
Милан аймаг 1,575 км² (Ломбард мужийн нутгийн 6.6%) нутаг, 3,156,694 (Сицилийн хүн амын 31.7%, Италийн аймгуудаас 2-р олон) оршин суугчтай. Аймгийн төв нь Милан.
Милан аймаг дотроо 134 суурин (commune) болж хуваагддагаас арван том нь: thumb|Суурин (commune) газрын хуваарь
Гадаад холбоос
Ангилал:Итали
Буянжавын Батзориг
Буянжавын Батзориг (1983 оны 3 сарын 9-нд төрсөн) нь Монголын чөлөөт бөхийн тамирчин юм. Тэрээр Бээжингийн олимпод оролцож байсан, Азийн наадмын хүрэл медальтай.
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Монголын бөх
Ганбатын Эрдэнэболд
Ганбатын Эрдэнэболд (1993 оны 5 сарын 28-нд төрсөн) нь Монголын гимнастикч юм.
2010 оны өсвөрийн зуны олимп
2010 оны өсвөрийн зуны олимпод Эрдэнэболд олон төрөлтөд 37-р байрт орж, шигшээ тэмцээнд шалгарч чадаагүй хэдий ч харайлт, цагирагийн төрлүүдэд шигшээ тоглолтод шалгаран, улмаар харайлтын төрлөөр Монголын анхны алтан медалийг хүртжээ. Мөн цагирагийн төрөлд 5-р байр эзэлсэн.
Стивен Тейлор
Стивен Винсент Тейлор (Steven Vincent Taylor; 1986 оны нэгдүгээр сарын 23-нд Гринвич хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Ньюкасл Юнайтед» багт хамгаалагчаар тоглодог.
1995—2002 онд «Ньюкасл Юнайтедийн» академид бэлтгэгдэхдээ довтлогчоор тоглодог байсан Тейлор 2003 оны арванхоёрдугаар сард үндсэн бүрэлдэхүүнд хамгаалагчаар багтсан бөгөөд II дивизионд «Ноттс Каунтигийн» эсрэг дебютэлж байв.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Уиком Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Богд хаант Монгол улсыг хятадууд цэрэглэн эзэлсэн нь
Богд Хаант Монгол Улс нь гадаад дотоод хүчин зүйл ялангуяа Дундад Иргэн Улсын түрэмгийлэлийн шууд үр дүнд 1919-1920 онд хятадын цэрэгт эзлэгдсэн үе юм.
Булаан эзлэлтийн түүх
Дэлхийн нэгдүгээр дайн болон Орос оронд гарсан Октябрийн хувьсгал, Оросын иргэний дайн зэрэг үйл явдлуудаас уламжлан Богд Хаант Монгол Улсын талаар Оросын баримтлах бодлого суларсан байна. Энэхүү эгзэгтэй үед монголын тусгаар тогтнолыг цаашид хангах тал дээр монголын ноёд лам нарын хооронд зөрчил хурцадсан бөгөөд 1919 оны 2 сард ерөнхий сайд Сайн ноён хан Намнансүрэн учир битүүүлэг байдалд нас баржээ. Хиагтын гэрээний дагуу Монголд сууж байсан Хятадын бүрэн эрх төлөөлөгч Чен-И энэхүү байдлуудыг ашиглан монголын удирдлага дах хятадын тал баримтлагч Шанздуба Бадамдорж, Гадаад хэргийн сайд Цэрэндорж зэрэг лам ноёдыг өөртөө татах бодлогыг амжилттай явуулж байсан байна. Тэрээр Монгол улсын эдийн засаг хүндрэлтэй байсныг далимдуулан ихээхэн шан харамж олгох амлалт өгсөн ба Хиагтын гэрээгээр тогтоосон Монголын Автономийг монголчууд өөрсдөө хүсэлт гарган устгах тухай 64 зүйлийн гэрээ гэгчийг боловсруулан монголчуудад тулган өгсөн байдаг. Үүнийг Манлайбаатар Дамдинсүрэн тэргүүтэн эрс эсэргүүцэж бйахад Бадамдорж, Цэрэндорж нар дэмжиж байжээ.