cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Филлипин улсад
Дөрөвдүгээрт, сэтгүүлчдийн эрэн сурвалжилсан бүтээл нь дэлхий дахинд эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн хүч чадал, ач холбогдлыг мэдрүүлэхэд түлхэц өгсөн юм. Тэрч утгаараа Филиппиний дөрвөн сэтгүүлч эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн Жэйм В.Онгпины уралдааны тэргүүн шагналыг 2001 онд авчээ. “Урьд өмнө сэтгүүл зүйн чиглэлээр гарч байгаагүй гойд сайн судалгаа хийж, баримтаар нотлон, ур чадварын дээдийг харуулсан бүтээлүүд” гэж тус төвийнхний тухай дэлхий нийтээр бичиж байна. Оросын сэтгүүл зүйн уламжлалд эрэн сурвалжлагын хэлбэр социализмын үед ч байсан, гэхдээ “тухайн үед сэтгүүлчид мэргэжлээ богино хугацаанд сольж гуанзны үйлчлэгч, таксины жолооч зэргийг хийж, үйлчилгээний байгуулллагын ажлыг шүүмжлэхээс хэтрээгүй. Харин шинэ үеийн сэтгүүлчид тийм ч тааламжтай бус орчинд нийгмээс нууцалж байгаа зарим үзэгдлийн мөн чанарыг илрүүлж чаддаг болсон нь ахиц дэвшил” юм.
Орос улсад
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй бол хамтын бүтээл, хамтын зориг эрмэлзлэл байдаг. Энэ жишгийг Орос улсад үзүүлж, тухайн орны сэтгүүл зүйд эрэн сурвалжлагын үлгэр дууриал, ач холбогдлыг мэдрүүлж байгаа хэсэг сэтгүүлчдийг Санкт-Петербург дэх Андрей Константиновын төв нэгтгэн ажиллаж байна. Энэ төв нь эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн хувийн агентлаг бөгөөд 40 гаруй сэтгүүлч, цөөн тооны хуульчид ажилладаг. Тус төвийнхөн Төрийн думын гишүүн асан эмэгтэйн гэнэтийн үхлийн шалтгаанаас авахуулаад хэдэн тэрбум төгрөгийн зээл авсан ч үйл ажиллагаа нь дампуурсан барилгын компанийн сүйрлийн араас мөшгин сурвалжилж олон нийтийн анхааралд хүргэжээ. Тус төв 24 цагаар мэдээлэл авах утас ажиллуулж, эрэн сурвалжлах шаардлагатай гэж үзсэн баримт, хэрэг явдал, сэжиг таамгийнхаа араас сэтгүүлчдийг багаар нь ажиллуулж, үр дүнг нь үзэхийг зорьдог байна. Тэр эрэн сурвалжилга хийх явцдаа шударга ёс, сэтгүүлчийн ёс зүй, нийгмийн ашиг сонирхлыг эрмхэмлэхийг гол шугамаа болгодог яч зарим тохиолдолд улс төр, бизнесийнхний захиалгаар төлбөрт эрэн сурвалжилга хийдэг ажээ. Тухайлбал энэ төвд Финланд, Шведээс тодорхой хэрэг явдлын зангилааг тайлж, эрэн сурвалжилж өгөхийг хүссэн захиалга ч ирж байжээ.
Мэдээллийн эх сурвалжийг нууцлах талаар урьдчилан тохирсон л бол ямар ч нөхцөлд нь хамгаалах ёстой гэдэг зарчмийг тус төвийнхөн мэргэжлийн онцгой эрхээ болгодог байна. Ийнхүү Оросын өнөөгийн сэтгүүл зүйд эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй хандлага байгаа ч хэвлэл, мэдээллийн хэрэгсэл улс төр, эдийн засгийн капиталболон илүүтэй хөгжиж байна. Санкт-Петербургийн их сургуулийн доцент А.А. Юрковын үзэж буйгаар “Өрнөдөд хэвлэл мэдээлэл бизнес болон хувирсан бол Орост гол гол хэвлэл улс төрийн капитал буюу улс төрчдийн засгийн төлөөх тэмцлийн зэвсэг болон илүүтэй ашиглагдаж байгаа” юм.
Оросын нэр нөлөө бүхий хэвлэлийг ямар ямар улс төрчид эрхэндээ оруулсныг “Независимая газета” сонин жагсаан хэвлэсэн нь энэхүү сэжиг таамгыг нотолж баталгаажуулсан байна. Орос оронд улс төр, бизнесийнхний мэдээллийн дайн явагдаж буй гэж үздэг судлаачид ч байдаг. Ийм нөхцөлд эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй хөгжинө гэдэг нь эргэлзээтэй юм. Өөрөөр хэлбэл, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй хөгжих таатай хөрс нь бүрдээгүй байна гэсэн үг. "Мэдээлэл олж авах хууль зүйн бололцоо урьд өмнөхөөс хялбар болсон ч сэтгүүлчдийн хувьд хаалттай бүсүүд байсаар байна. Ялангуяа төрийн эрх баригчдын үйл ажиллагаа ил тод болоогүй, олон түмэнд тайлагнадаггүй, хариуцлагын механизм үйлчилдэгүй учраас эрэн сурвалжилга хийнэ гэдэг нь эрх баригчдын эсрэг сэтгүүлчид нүцгэн гараараа тулалдахтай адил гэж тэд үздэг байна. Энэ хандлага нь дийлэнхи сэтгүүлчдийг эрэн сурвалжилга, шүүмжлэлт нийтлэл бичихээс зайлсхийх шалтаг болж, тэд дуулиан шуугиан, гэмт хэргийн ертөнц, секс рүү хошуурч, эргээд хэвлэл өөрсдөө шарлаж эхэлсэн байна”. Энэ бол Оросын хэвлэлийн сүүлийн арав гаруй жилийн нүүр царай юм. Харин цөөн хэвлэл, цөөн сэтгүүлчид хэн нэгний захиалгаар бус итгэл үнэмшлээрээ ажиллаж, мэргэжлийнхээ нэр хүндийг аврах цаг болсон гэж үздэг ажээ.
Тодорхойлолтууд
АНУ-ын эрэн сурвалжлах нийгэмлэгийг үндэслэгч Роберт Грин “Тодорхой хувь хүн, байгууллагын нууцлахыг хүсч буй мэдээллийн гүнд нэвтэрч, нийгмийн эрх ашгийг хөндсөн чухал асуудлыг дэлгэж тавих зорилгот нийтлэл, нэвтрүүлгийг эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй гэнэ” хэмээн тодорхойлсон байдаг.
Олон улсын эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн сүлжээний (GIJN) үүсгэн байгуулагчдын нэг, "Таамагт суурилсан судалгаа" номын зохиогч, сэтгүүлч Марк Ли Хантер "Эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүй аливаа далд асуудлыг олон нийтэд ил болгоход чиглэдэг. Ийнхүү далд орсон мэдээлэл нь хэн нэгний эрх мэдлээ урвуулан ашигласантай холбоотой байж ч болно, эсхүл зүгээр л ойлгоход хэцүү, замбараагүй олон мэдээллийн дунд гээгдсэн байж болно. Эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүй нууц болон нээлттэй эх сурвалжийн аль алиныг нь ашигладаг" гэсэн байдаг.
Лю Шаоцы
Лю Шаоцы (хятад. уламж. 劉少奇, хялбар. 刘少奇, англи.Liu Shaoqi, 1898 оны 11-р сарын 24-нд төрсөн- 1969 оны 11-р сарын 12-нд нас барсан)- Хятадын хувьсгалч, төрийн болон улс төрийн зүтгэлтэн. Хятадын Коммунист намын удирдагчдын нэг. БНХАУ-ын дарга (1959—1968).
Тэрээр Мао Зэдун ы албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн өв залгамжлагч байсан (үүний тэмдэг болгон хоёр удирдагчийн хөрөг төв сонинд хэвлэгдэж) байсан ч БНХАУ-ын Соёлын хувьсгал ын үеэр түүнийг Бүгд найрамдах улсын гол дайсан хэмээн зарлаж хэлмэгдүүлэлж байсан юм. Дараа нь нас барсны дараа түүнийг нэр төрийг нөхөн сэргээж, одоо түүний нэр Хятадын коммунист удирдагчдын дунд дурдагддаг байна.
Намтар
Лю Шаоцы нь Хунань мужийн Ниншян хошууны Хуаминлоу (Хуаминлоу) тосгонд өнөр өтгөн айлын отгон хүү болон төрсөн байна. Эцэг нь сургуулийн багш мэргэжилтэй (тэр гурван эгч, хоёр ахтай) байжээ. Төрөхөд нь өгсөн Шаоци нэр нь "ховор, ер бусын хувь тавилантай хүн" гэсэн утгатай ажээ.
Лю анхан шатны боловсролоо төрөлх хошуундаа авсныхаа дараа Чанша хотын жирийн сургуульд элсэн орж, 1917 онд Баодин хотын залуусыг гадаадад үргэлжлүүлэн суралцах итгэл найдвараар Франц ад суралцахаар бэлтгэдэг дамжаанд элсэн оржээ. Гэсэн хэдий ч хувьсгалт тэмцэлд нэгдэж, "5-р сарын 4-ний хөдөлгөөн"-д идэвхтэй оролцсон залуу Лю Шаоцы үзэл бодлоо өөрчилж, Парист биш Москва руу явахыг мөрөөдөж эхлэв. 1920 онд Шанхайд шилжин ирснийхээ дараа Лю Хятадын социалист залуучуудын холбоонд (Хятад дахь коммунист хөдөлгөөний жигүүр) элсэж, Маркс, Энгельс ийн бүтээлтэй анх танилцаж, орос хэл сурч эхэлжээ. Лю 1921 оныг бүхэлд нь Москвад өнгөрөөсөн бөгөөд түүнийг Гадаад хэлний сургуулийг төгсөгчдийн хамгийн авьяаслаг найман төгсөгчдийн нэг болсон байна. Тэрээр Социалист залуучуудын холбооны хэсэг гишүүдийн хамт Москва хотноо И.Сталины нэрэмжит Дорно дахины ажилчдын коммунист их сургууль д (КУТВ) суралцсан байна.
Москвад Хятадын Коммунист намд элссэний дараа Лю эх орондоо буцаж ирээд хотын ажилчдын байгууллагуудтай хамтран ажиллахаар Шанхай хот руу илгээгджээ. Тэндээс түүнийг Ли Лисаны туслахаар Анюань нүүрсний сав газарт шилжүүлж, намын ажилтны хувьд асар их амжилтанд хүрсэн: тэр Ли Лисантай хамт уурхайчдын томоохон ажил хаялтыг зохион байгуулж, 20 мянга орчим ажилчин оролцсон.
Дараа жил нь Люг Гоминдан болон ХКН-ын эвсэлд улс төрийн ажил хийхээр Гуандун руу шилжүүлэв.
1925 онд Шаоцы Бүх Хятадын үйлдвэрчний эвлэлийн байгууллагын дэд даргаар сонгогдов. Мөн онд тэрээр Шанхайд Британийн эсрэг хөдөлгөөн зохион байгуулж, дараа нь Ухань руу нүүж ирээд 1925-1926 оны Хонконг-Гуанжоугийн 16 сарын ажил хаялтыг зохион байгуулахад оролцов.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Байгууллагууд
Эрэн сурвалжлах сурвалжлагчдын төлөө төв (ЭССTТ) нь эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн хүрээнд редакцууд болон сэтгүүлчдийг чадавхжуулах, дотоод, гадаад хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх зорилготой үйл ажиллагаа явуулж байна. Англи нэршил нь The Mongolian Center for Investigative Reporting (MCIR) гэж байдаг.
Лю Шаоцы
Намтар
1927 онд Гоминдан намынхан коммунистуудыг эсэргүүцэж эхлэхэд Лю нууцаар ажилчдын хөдөлгөөнийг удирдаж эхэлсэн. Тэрээр Хубэй мужийн ажилчдын эвлэлийн нарийн бичгийн дарга болж, Ханкоу хотод жагсаал цуглаан зохион байгуулжээ. Мөн оны дөрөвдүгээр сард болсон Хятадын Коммунист нам ын тавдугаар их хурлаар Лю ХКН-ын Төв хорооны гишүүнээр сонгогджээ. Тавдугаар сард тэрээр Бүх Хятадын ажилчдын байгууллагын даргаар сонгогдсон.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Эх сурвалжийг хамгаалах нь
Цагдаа, хуулийн байгууллага, шүүх, шоронгоор хавчигдсан ч сэтгүүлч хүн мэдээллийн эх сурвалжаа хамгаалах эрх чөлөөг илүү сайжруулах (илүү хүчтэй болгох) шаардлага байдаг. АНУ-д эх сурвалжийг хууль байдаггүй ч, шүүх маш онцгой үе биш бол сэтгүүлчдийг эх сурвалжаа тавихыг хүчилдэггүй. Шүүх энэ хэмжээг тогтоодог. Шүүхийн шийдвэр авсан ч эх сурвалжаа нууж байгаа сэтгүүлч шүүхэд дуудагдаж, торгуулж, бүр шоронд орох эрсдэлтэй.
Лю Шаоцы
Намтар
1927 оны 4-7-р сарын хооронд Гоминдан ба ХКН-уудын хэврэг эвсэл задран унаж, Лю бусад намын гишүүдийн адил далд ажилд ороход хүргэв. 1928 онд Лю Ажилчны намын товчооны нарийн бичгийн даргаар, 1929 онд Манжуур дахь ХКН-ын намын үүрийн нарийн бичгийн даргаар томилогдов. 1930 онд тэрээр Улаан Профинтерний тавдугаар их хуралд оролцохоор дахин Москвад очиж, ЗХУ-д Гүйцэтгэх товчооны гишүүнээр хэсэг хугацаанд үлдэж ажиллажээ. ЗСБНХУ-аас буцаж ирснийхээ дараа Шаоци Манжуурт ажиллаж, дараа нь Мао Зэдун, Жу Дэ нарын Зянши дахь байгуулсан Зөвлөлт Бүгд Найрамдах Улсын төв байранд илгээгдэж, ажлын хэсгүүдийн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг удирдаж эхлэв. Лю Зянши хотод ажиллаж байхдаа Бүх Хятадын үйлдвэрчний эвлэлийн байгууллагын даргаар сонгогджээ.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Уралдаан тэмцээн
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн шилдэг бүтээлийн "Цахиур" уралдааныг ХБНГУ-ын Дойче Велле Академи, Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Радио, Телевиз, Хэвлэлийн Хүрээлэн 2017 оноос эхлэн зохион байгуулж байна.
Цахиур-2017
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн шилдэг бүтээлийн "Цахиур" уралдааныг анх удаа 2017 оноос эхлэн зохион байгуулжээ.
Цахиур-2018
Цахиур-2018 эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн шилдэг бүтээлийн уралдааны тэргүүн байрыг “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Х.Уянга "Хувьсан өөрчлөгдсөөр буй "үнэн" буюу цианидын хэргийн буруутан хэн бэ" бүтээлээрээ авсан байна.
Лю Шаоцы
БНХАУ
1959 оны 4-р сард Лю Маогийн оронд БНХАУ-ын даргаар томилогдсон. Гэсэн хэдий ч Мао намын даргын албыг хашиж байсан. Лю "Их Үсрэлтийн бодлог"-ыг (1958-1960) дэмжиж байгаагаа олон нийтэд мэдэгдэж байжээ. Дараа нь Лю удирдагч Маогийн бодлогод эргэлзэж эхэлсэн, ялангуяа 1960-1962 оны эдийн засгийн уналтын дараа. Лю мөн түүнийг дагасан эдийн засаг, нийгмийн бодлогыг дэмжсэн. Удалгүй Мао, Лю хоёрын хооронд улс төрийн зөрчил үүсч эхлэв.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Цахиур-2019
Цахиур-2019 эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн шилдэг бүтээлийн уралдааны тэргүүн байрыг “Өнөөдөр” сонины сэтгүүлч Х.Уянга “Дулдуйтын Равжаа дуулж явсан нутаг луйварчдын өгөөш болж байна” хэмээсэн 12 цуврал нийтлэл бүтээлээрээ шалгарчээ.
Лю Шаоцы
БНХАУ
Люгийн карьерын уналт нь 1965 онд "Соёлын хувьсгал" эхэлсэнтэй холбоотой юм. Ухань хотын намын төлөөлөгчид, жүжгийн зохиолчид, сэтгүүлчид рүү хийсэн анхны халдлагуудад Лю оролцоогүй бололтой. 1966 оны 4-р сард Лю Пакистан, Афганистан, Бирмд төрийн айлчлал хийсэн.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Гадаад холбоос
Цахиур-2018
Лю Шаоцы
БНХАУ
1966 оны 8-р сард болсон ХКН-ын Төв Хорооны бүгд хурал дээр Люг хатуу шүүмжилсэн боловч энэ тухай олон нийтэд мэдээлээгүй. 8-р сарын 18-нд болсон энэ удаагийн чуулганы үеэр Лю индэрийн наймдугаарт гарч ирсэн ч өмнө нь тэр үргэлж хоёрдугаарт орж байсан юм.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Гадаад холбоос
Цахиур-2019
Лю Шаоцы
БНХАУ
1968 оны 10-р сард ХКН-ын төв хороо Лю-г "хувьсгалын эсэргүү үйл ажиллагаа явуулсан" хэмээн буруутай гэж зарлав. Намаас хөөгдөж, нам, төрийн бүх албан тушаалаас чөлөөлөгдсөн. Шүүхийн шийдвэр нь Төв Хорооны "түүнтэй болон түүний гар хөл бологчидтой үргэлжлүүлэн тооцоо хийх" санааг тусгасан байв.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Гадаад холбоос
Таамагт суурилсан судалгаа
Лю Шаоцы
БНХАУ
Албан ёсны мэдээгээр Лю Шаоцы 1969 оны 11-р сарын 12-нд шоронд нас барсан байна. Сүүлд 1980 онд Лю албан ёсоор цагаатсан ажээ.
Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй
Гадаад холбоос
Ангилал:Хэвлэл мэдээллийн судалгаа Ангилал:Хувь хүний эрх Ангилал:Сэтгүүл зүй
Пунцоглин хийд
Пунцоглин хийд нь Монголын Сүсэгтний холбооны анхны гишүүн Д.Галбадрахын санаачилгаар 1990 оны 10-р сарын 1 буюу цагаан морин жилийн намрын дунд сарын 12-ны өдөр Монголын сүсэгтний холбооны төмөр зам дахь зөвлөл нэртэйгээр Төмөр замын удирдах газрын урд талд байх сурагчдын дотуур байрны гадна нэг гэр барин Дархан ловон лам А.Дэрэндорж, Н.Соном гуай нар сан тавьж нээлтэй хийсэн.
1991 оны 5 сарын 28 буюу төмөр хонин жилийн зуны арван тавны билэгт сайн өдөр Төмөр замын сүсэгтний холбоо нэртэйгээр бие даасан холбоо байгуулагдснаар хүүхдийн сектор байсан дан байшинд хурал ном хурж, үйл ажиллагаа явуулан эхэлжээ. Тус холбооны анхны тэргүүлэгчээр Галбадрах болж Сосорбарам, Нямбуу, Даваасамбуу, Лхамсүрэн нарын долоо найман хүний бүрэлдхүүнтэй байсан.
1992 оны Усан бичин жилийн хаврын тэргүүн бар сард олноо элчин багш  хэмээн алдаршсан БНЭУлсын Элчин сайд Бакула ринбүүчи багшийн хамт  одоогын МБШТ Гандантэгчэнлин хийдийн тэргүүн хамба лам Д.Чойжамц  ламтан хэлмэрчээр морилон саатаж лам хувраг сүсэгтэн олонд ном айлдахын дашрамд сүсэгтний холбоо нэрийг өөрчилж, орон хийдийн нэр хайрлахын айлтгасанд «Пунцоглин» хэмээх нэрийг хайрласан. Мөн ондоо цэцэрлэг байсан байрыг авч сүм дуганы хэлбэр маягын дагуу засч янзлан албан ёсны хийд болж дэг жаяг дагуу өдөр бүрийн уншлага, сарын дүйчэн хурлууд хурдаг болсон.
1992 онд хийдийн удирдлагын зохион байгуулалтанд оорчлолт оруулж хийдийн тэргүүн, Цорж лам, Ловон лам, Их, Бага умзад, Их Бага гэсгүй зэрэг мяндаг тушаал гаргаж Хийдийн тэргүүнээр Д.Галбадрах, Цорж ламаар С.Очир, Ловон ламаар Т.Бадам очир, Их умзад АДэрэндорж, Бага умзад О.Наваанжамц, Их гэсгүй Б.Цэнджав, Бага гэсгүй Х.Доржпалам нар, хурлыын ламаар Н.Соном, Лувсанданзан, Ширбазар, Д.Маналсүрэн, Ч.Эрдэнээ, Г.Хишигмөрөн, Адъяа, Пүрвээ, Батсайхан, Эрдэнэбилэг, Батбаяр, Дүгэрээ, Доной, Аптангэрэл, Гомбоо, Цэнд-очир, Отгонбаяр, Дамдиндорж, Дамдинсүрэн зэрэг хорь гаруй ламтай хурж эхэлсэн байна.
1993 оны үед лам нарын дийлэнх хувь нь хуучны гярган зоч лам нар байсан бөгөөд ярьж зөвлөсний үндсэн дээр номт гурван у.пс хэмээн алдаршсан Энэтхэг, Төвд, Монгол гурван оронд дэлгэрсэн Их хөлгөний урсгалуудыг нэг болох Шижэдва(амирлуулан үйлдэгч) буюу Жод, лүйжингийн ёсыг баримтлан, Монгол оронд дэлгэрсэн олон жүд дамжлагаас нэн ялангуа Жагар ламын жүдийг голлон хурал номоо явуулжээ.
Тухай үеийн лам нараас дурьдвал Цорж лам Очир, Ловон лам Бадам-Очир, Гэсгүй Цэнджав, Маналсүрэн. Ширээбазар зэрэг лам нар байсан байна.
Гончигийн Базар
Олхонууд Гончигийн Базар (1932 онд Ховд аймгийн Дарви суманд төрсөн) нь Монгол Улсын Ардын багш цолтой сурган хүмүүжүүлэгч, барилгын инженер юм.
Пунцоглин хийд
Өнөө үед тус хийдийн хамба лам нь Чимэдрэгзэн Эрдэнэ юм.
Гончигийн Базар
Бага, дунд сургууль төгсөөд 16 настайгаасаа сурган хүмүүжүүлэх ажлынхаа гарааг эхэлсэн ба Дарви сумын бага сургуульд 1947-1951 онуудад багшилж байсан юм.
1951-1955 онд Цэргийн ерөнхий сургууль төгсөөд, ардын цэрэгт салаан даргаар ажиллаж байлаа.
Г.Базар 1956-1961 онд МУИС-д суралцсан юм. 1956 онд МУИС-ийн физикийн ангид оюутнаар элсэн суралцаж байгаад эх орны барилгын байгууллагуудад дээд боловсролтой мэргэжилтэн бэлтгэх зайлшгүй шаардлагаар тухайн үеийн Сайд нарын Зөвлөлийн тогтоолоор математик, физикийн ангийн оюутнуудаар бүрдүүлэн шинээр нээгдсэн барилгын инженерийн ангид орж суралцан Монгол улсын анхны барилгын инженерүүдийн нэг болсон юм. Сургуульдаа жил дараалан онц сайн сурсан учир Сүхбаатарын нэрэмжит цалинтай оюутан байсан ба 1959 онд Австри улсын нийслэл Вена хотод болсон Дэлхийн Оюутан Залуучуудын VII фестивальд оролцож байлаа.
1961 онд сургуулиа төгсөөд сургуульдаа багшаар үлдэн ажилласан. Техникийн их сургуулийн ууган салбар, барилгын инженерийн салбарыг үүсгэн байгуулагч анхны багш нарын нэг юм.
1961-1971 онд конструкцийн тэнхимийн багш, тэнхимийн эрхлэгч, деканаар ажилласан.
Г.Базар нь 1971-1974 онд Москва хотын Барилга инженерийн дээд сургуулийн аспирантурт суралцан “Орон зайн нимгэн ханатай оболочкийн тооцооны онолын судалгаа” сэдвээр техникийн ухааны дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан юм. 1975-1992 онд Барилгын конструкцийн тэнхимийн эрхлэгч 1992-2004 онд Барилгын конструкцийн тэнхимийн багш, дэд профессор 2004 оноос зөвлөх профессороор ажиллалаа.
Ангилал:Монгол улсын ардын багш Ангилал:Дарвийн (Ховд) хүн Ангилал:1932 онд төрсөн
Бид 3-ын болзоо
«Бид 3-ын болзоо» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн, хайр дурлалт уянгын уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Ойнбаярын Долгор
Ойнбаярын Долгор — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Кино жүжигчин Ангилал:Монголчууд
Хамсаатан (кино)
Хамсаатан (Collateral) нь Майкл Маннын найруулсан 2004 оны Америкийн триллер кино юм. Ажилдаа дуртай, төлөв даруу Лос-Анжелес хотын нэгэн такси үйлчилгээний ажилтан жолооч Макс үйлчлүүлэгчээ очих ёстой таван газарт нь хүргэж өгөх ёстой тул 600 доллар хөлсөнд авна. Таксины үйлчлүүлэгч нь хөлсний алуурчин Винсент гэх байх ба Максийг санаанд оромгүй аллагын хамсаатан болгож хувиргана. Макст ямар ч буруу байгүй.
Холбоос
Ангилал:2004 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Неонуар Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Триллер кино Ангилал:Roadmovie Ангилал:Хөлсний алуурчин кинонд
Жефф Безос
Жеффри Престон «Жефф» Безос (Jeffrey Preston «Jeff» Bezos; 1964 оны 1 дүгээр сарын 12-нд АНУ-ын Нью-Мексико муж улсын Альбукеркe хотод төрсөн) ― америкийн бизнесмэн, Amazon.com компанийг үүсгэн байгуулагч, "Blue Origin" сансрын нислэгийн компанийн үндслэгч бөгөөд эзэмшигч, The Washington Post хэвлэлийн газрын эзэн.
Forbes -ын үзүүлэлтээр $90,5 тэрбум ам.доллартай 2017 оны хамгийн баян хүн болсон. 2020 оны 8 дугаар сарын байдлаар түүний хөрөнгө $204,6 тэрбум ам.доллар хүрсэн.
2021 оны 1 дүгээр сард 1 дүгээр байраа CEO "Tesla"-г үүсгэн байгуулагч Элон Маскад алдсан. Безосын хөрөнгө энэ үед $187 тэрбум болсон байв.
Намтар
Жеффри Престон Йоргенсен (төрөхөд ийм овогтой байсан) 1964 оны 1 дүгээр сарын 12-нд Нью-Мексико мужийн Альбукерк хотод төрсөн, эх нь Жаклин, эцэг нь Теодор Йоргенсен (Дани улсын гаралтай). Түүнийг төрөхөд эх нь 17 настай, эцэг нь 19 настай залуу байжээ. Хэдэн жилийн дараа Жеффри Престоны эцэг эх хоёр салсан бөгөөд 1968 оны 4-р сард түүний ээж Жаклин Кубын цагаач Мигель "Майк" Безостай гэрлэснээр хойд эцэг нь дөрвөн настай хүүг өргөж авч өөрийнхөө овгийг өгсөн байна.
Жефф 1986 онд Принстоны Их Сургуулийг цахилгаан инженер, компьютерын чиглэлээр амжилттай төгссөн байна. 1994 оны эхэн үе хүртэл тэрээр Уолл Стрийтэд өөрийн мэргэжлээрээ янз бүрийн албан тушаал хашиж байв. Олон улсын худалдааны сүлжээг боловсруулсан бөгөөд тэрбээр "D. E. Shaw & Co"-ийн дэд ерөнхийлөгч болсон бөгөөд 1994 оны зун ажлаасаа гарч орон даяар аялж эхэлсэн ажээ.
1994 оны сүүлчээр Безос Нью-Йоркоос Сиэтл хүртэл улс орон нэвт аялж байхдаа 300,000 долларын анхны хөрөнгө оруулалттай "Amazon.com"-ийг үүсгэн байгуулжээ. Тус сайт 1995 оны 7-р сарын 16-нд нээгдсэн боловч бүрэн дуусаагүй байсан: Безос өрсөлдөөнд ялахыг ихэд хүсч байжээ. Компани нь онлайн номын дэлгүүрийн үйл ажиллагаагаар эхлүүлж сүүлдээ видео, аудио дамжуулалт зэрэг олон төрлийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг борлуулж өргөжин тэлсэн байна. 1997 онд компанидаа IPO хийж олон нийтэд нээлттэй болсон. 1999 онд Америкийн "Тайм" сэтгүүл Безосыг оны онцлох хүнээр нэрлэж байжээ.
2019 оны 1 дүгээр сарын 9-нд Ж.Безос 25 жилийн дараа эхнэр Маккензи Безосоос салснаа зарлав. Тэр үед Жефф Безос дэлхийн хамгийн баян хүн байв. Тэр жилийн 4 дүгээр сард гэр бүл албан ёсоор салж тэрбумтны хуучин эхнэр Амазоны 4%-ийг (19.7 сая) авсан бөгөөд салалтын өдөр зах зээлийн үнэлгээ нь 37.5 тэрбум доллар байжээ.
2021 оны 6 дугаар сард Безос өөрийн "Инстаграм"-д 2021 оны 7 дугаар сарын 20-нд ахтайгаа хамт Blue Origin сансрын хөлгөөр орбитын дотор нислэг үйлдэх болно гэж мэдэгджээ.
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Сэлэнгэ аймгийн баяр наадам
Сэлэнгэ аймгаас төрсөн улсын цолтнууд
1.Улсын аварга
2. Улсын арслан
3. Улсын заан
4. Улсын харцага
5. Улсын начин
Түрүү, үзүүр хүртсэн сумдын эрэмбэ
Ангилал:Сэлэнгэ аймгийн наадам
Цэдэн
Цэдэн нь одоогийн Хэнтий аймгийн Галшар сумын нутгийн бөх. 1735 оны орчим төрсөн. 1750-аад оны үеэс Богдын шавийн нэрийн өмнөөс барилдаж эхэлсэн. Улмаар 1760-аад оны үед Монгол бөхийн аварга цол хүртсэн. 1767 онд Бээжинд очиж барилдсан Монголын таван бөхийн нэг.
Ангилал:Улсын аварга Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн Ангилал:Хэнтийнхэн Ангилал:Монголчууд Ангилал:18-р зуунд төрсөн Ангилал:19-р эсвэл 20-р зуунд өнгөрсөн
Амин мөр
« Амин мөр » — 1991 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Говийн ганц айл. Гэр сахиж үлдсэн ганц бие залуу бүсгүйг тэднийд ирж хоносон Эвлэлийн хорооны дарга хүчиндсэнээс Анхаа хүү төрсөн нь хэлгүй ажээ. Тэрбээр эмээтэйгээ амьдардаг байв. Нэгэн өдөр хайртай эмээ нь тэнгэрт хальснаас хойш хүйтэн сэтгэлт хойт эцгийн гар харж тэр айлын бүх хүнд хүчир ажлыг бяцхан биеэрээ үүрэх болов. Удалгүй дүүтэй болж, улам  ихээр шоовдорлогдсон Анхаа хүү төрөлх гэрээ орхин өөрийг нь тосон хүлээж буй хязгааргүй ертөнцийн гүн рүү зугтана. Амин мөр болсон алаг үрийнхээ хойноос эх нь нулимс асгаруулан элсэн манхан өөд авирсаар…    Энэхүү кино нь “Мөхлийн ирмэгт” цуврал киноны гурав дахь бүтээл бөгөөд үг яриагүй “дуугүй” хэлбэрээр хийгджээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1991 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Нацагийн Жанцанноров
II Мухаммед (Хорезм)
Ала ад-Дин Мухаммед II (бүтэн нэр: Ала ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Мухаммад ибн Текеш; 1169 онд төрсөн; 1220 онд Каспийн тэнгисийн хавьцаа нас барсан) нь Ануштегинид овгоос гаралтай, 1200 оноос эхлэн Хорезмын шахын суудалд суун, Хорезм болон Төв Азийн ихэнх хэсгийг захирч байв.
Монголчууд түүний ноёрхлыг 1220 онд дуусгавар болгожээ.
Хан суусан нь
Мухаммад Гурийг залгамжлагч Гият ад-Дин Махмуд нь бослого гаргаад байгаа нэгэн генералаа дарахад туслаач хэмээн сүүлд II Мухаммедыг дуудав. Гэтэл Мухаммед Газнид байгаа нөгөө генералыг дайлахын оронд Гият ад-Дин Махмуд руу довтлон Балх, Термизийг эзлэв.
II Мухаммедын довтолгоо үргэлжилсээр, 1207 онд Самаркандыг эзлэн, 1210 онд Табаристаны Бавандийг, Трансоксанийн Хар ханы улсыг эзлэв. Түүний газар нутгаа өргөтгөх бодлого нь Мухаммедыг Ташкент, Фергана, Мекран, Белужистаны эзэн болгов. 1211 онд Ильдегизидийг өөрийн дагуул улс болгожээ.
Монголчуудтай дайтсан ба түүний үхэл
Хорезмын зүүн талд байсан Их Монгол Улс Хар Кидан Улсыг даран, 1218 онд Хорезмтой хиллэх болсон учир Чингис хаан хоёр улсын хооронд худалдааны харилцаа бий болгох үүднээс элчээ илгээв. Гэтэл Хорезмын шахад монголчуудын явуулсан элч дунд түүний улсыг эзлэх санаа агуулсан тагнуулууд байгаа тухай мэдээг Отрар хотын захирагч түүнд мэдээлсэн учир тэрбээр Отрар хотын захирагчийн үгээр Монголын элч нарыг тус хотод саатуулан хорив. Үүнийг сонсоод их хаан Отрар хотын захирагч Инальчикийг барьж явуулна уу хэмээн дахин элчийг довтолгов. Гэтэл Мухаммед сүүлд нэмэгдэн ирсэн элч нарыг, өмнө нь ирээд хорионд байсан элч нарын хамтаар бүгдийг нь хороосон ба энд нь нийтдээ 450 гаран хүн байсан аж. Чингис хаан энэ явдалд ихэд хилэгнэн, 1219 онд арван түмэн цэрэгтэйгээр Хорезм руу довтлон, Самарканд, Бухар зэргийн хотыг бүрэн сүйтгэсэн байна. Хорезмын эзэнт гүрний маш олон хотууд сүйрч, бүх нутаг дэсвгэр нь Монголын мэдэлд шилжин, маш олон түүхийн дурсгал, судар устан үгүй болжээ.
Шах өөрөө монголчуудаас зугатан 1220 онд Каспийн тэнгисийн өмнөд биеийн нэгэн арал дээр плеврит хэмээх уушгины хавдраар өвчлөн үхсэн аж. Түүний хамгийн том хүү Желал ад-Дин улсаа буцаан авахаар оролдсон ч бүтээгүй ба тэрбээр Хорезмын сүүлчийн шахаар 1231 онд үхсэн юм.
Эшлэл
Ангилал:Хорезмын шах Ангилал:1169 онд төрсөн Ангилал:1220 онд өнгөрсөн
Архай Хасар
Архай Хасар (хятад: 阿児孩合撒児, перс: ارقای قسار نویان, галиг: Arqai Qasar nuyan) нь Их Монгол Улсын жалайр аймгийн Сэцэ Домогийн хөвүүн, Чингис хааны хишигтэн цэргийн мянган баатадын ноён.
Эшлэл
Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Монгол үндэстэн Ангилал:Монгол ноён Ангилал:Их Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн Ангилал:Монголын жанжин
Тэртээх ертөнцийн хөгжимчин
«Тэртээх ертөнцийн хөгжимчин» — 2014 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уянгын уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Чоймболын Болд
Чоймболын Болд — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
Олон ангит кино
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монголчууд
Тооны нэр
Хэл зүйн шинжлэх ухаанд тооны нэр гэдэг нь аливаа юмсын тоо хэмжээ болон тоотой холбоотой шинж чанар (дэс дугаар, давтамж зэрэг)-ыг нэрлэсэн, үгсийн аймгийн гишүүдийг хэлнэ.
Ангилал:Нэр үг
Хөөрхөн шулам (Монгол кино)
«Хөөрхөн шулам» — 2016 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уянгын уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Төлөөний нэр
Төлөөний нэр гэдэг нь нэр үг болон холбоо нэр үгийн оронд хэрэглэж болдог үг юм. Төлөөний нэрийн жишээ: Та, чи, би, энэ, тэр.
Ангилал:Үгийн төрөл
Нагасаки
Нагаса́ки (長崎市 Нагасаки-ши, шууд утгаар. «урт хойг») ― Японы өмнөд Кюүшү арлын баруун хэсэгт Нагасаки буланд оршдог боомт хот. Нагасаки аймгийн нийслэл. Хот 406,46 км² газар нутагтай, 2015 оны байдлаар 434 065 хүн амтай.
Тус хотод далайн цэргийн зэвсгийн агуулах, Их сургууль, Худалдаа аж үйлдвэрийн болон урлагийн музей байдаг. Оура сүм, шинто шүтлэгийн төв Сүва (XVI зуун), Софүкүжи, Кофүкүжи, Мэганэбаши гүүр (XVIII зуун) зэрэг буддын шашны цогцолборууд байдаг ажээ.
1997 оны 4 дүгээр сарын 1-нд Нагасаки хотыг Японы төв хотуудын тоонд оруулсан байна. Түүнчлэн 1939-1945 оны Дэлхийн хоёрдугаар дайны сүүлд аймшигт цөмийн бөмбөгдөлтөд өртсөн дэлхийн хоёр дахь хот юм.
Цаг агаар
Жилийн дундаж температур + 17.4 ° C (зун + 28 ° C, өвөл + 7 ° C ). Жилийн хур тунадас 1678 мм орчим байдаг.
Түүх
16 дугаар зууны хоёрдугаар хагаст Барууны орнууд япончуудтай идэвхтэй холбоо тогтоож байх үед орчин үеийн Нагасаки хотын нутаг дэвсгэр самурайчуудын захирагч Омүра Сүмитадагийн гарт байв. Европчуудтай худалдаа наймаагаа хөгжүүлэхийн тулд тэрбээр Христийн шашинд орж, өөрийн нутаг дэвсгэр дээр боомтын суурингууд байгуулахад тэр дунд Нагасаки мөн байжээ. 1570 онд уг боомтыг тохижуулж, 1571 онд Португалаас Европын анхны хөлөг онгоц ирснээр суурин баригджээ. 1580 онд Омүра Нагасакигийн хяналтыг иезуитуудад шилжүүлж, хоёр жилийн дараа орон нутгийн боомтоос Ром руу Элчин сайдын яамаа илгээж байжээ. Есүсийн Нийгэмлэгийн амжилттай явуулсан номлолын ажлын ачаар Кюүшү арлын умард хэсгийн бараг бүх хүн ам Христэд итгэгчид болжээ. 17-р зууны эхэн үе хүртэл Нагасаки Япон дахь номлолын гол төвүүдийн нэгний үүрэг гүйцэтгэж, Европ-Японы худалдааны чухал төв байжээ.
1587 онд Японыг нэгтгэгч Тоёотоми Хидэёши Кюүшүг эзэлж, тус улсад Христийн шашны санваартан, лам хуврагууд байхыг хоригложээ. Дараа жил нь тэр Нагасаки хотыг иезуитуудаас салган авч, төв эрх баригчдад шууд захируулав. 1592 онд Япон дахь олон улсын худалдаа эрхлэгч болон шашны ном номлогчдод хяналт тавьдаг анхны алба Нагасакид байгуулагджээ.
19 дүгээр зууны эхээр Европын орнууд колоничлохоор уралдан орж ирэв. Орос, Их Британи, АНУ-ын хөлөг онгоцууд Засгийн газраас өөрийгөө тусгаарлах бодлогоо зогсоохыг шаардаж Нагасаки руу олонтаа орж эхэлсэн байна. Гадны довтолгоог тэсвэрлэх чадваргүй болж, улс дотроо шоогүний засаглалын хүч суларсны улмаас 1859 онд орон нутгийн боомтыг эцэст нь гадаад улс орнуудын хөлөг онгоц ороход нээлттэй болгосон байна. Энэ нь Нагасаки хотыг шинэчлэх боломжийг олгож Японы анхны төмөр зам, телеграф, англи хэлээр гардаг сонин гарч эхэлсэн түүхтэй.
1869 оны 6 дугаар сарын 20-нд Нагасаки хот Нагасаки аймгийн засаг захиргааны төв болж, 1889 оны 4 дүгээр сарын 1-нд албан ёсоор хотын статустай болсон байна. Энэ нь аажмаар Японы гангийн үйлдвэрлэл, хөлөг онгоцны үйлдвэрлэлийн гол төвүүдийн нэг болжээ. 1934 оны олон улсын аж үйлдвэр, аялал жуулчлалын үзэсгэлэн дээр Нагасакийн ололт амжилтыг танилцуулсан байдаг.
Цөмийн бөмбөгт өртсөн тухай
1945 оны 8 дугаар сарын 9-ний өглөө Японы цагаар ойролцоогоор 7:50 минутад Нагасаки хотод агаарын дайралтын дохио дуугарч, 8:30 цагт цуцалжээ. Иргэд хоргодох байрнаас гарцгааасан байна. Өглөөний 10:53 цагт хоёр B-29 нисдэг цайз (Америкийн бөмбөгдөгч онгоцууд) гарч ирэхэд япончууд тэднийг тагнуул гэж андуурч, шинэ агаарын дайралтын дохиолол өгөөгүй бололтой. Гэсэн хэдий ч олон хүн онгоцыг анзаарч нуугдахаар гүйцгээжээ. Хэдэн минутын дараа 11:00 цагт ажиглалтын В-29 гурван шүхрээр хэмжих хэрэгсэл бүхий блок унагаж, 11:02 цагт өөр онгоц 21 килотонн тротилийн тэсрэх хүч бүхий "Тарган хүн" атомын бөмбөг унагав. Бөмбөг нь өмнөд хэсэгт байрлах Мицүбишигийн ган, зэвсгийн үйлдвэрүүдийн хооронд бараг тал хувь нь орших Нагасакийн аж үйлдвэрийн дээгүүр, хотын хойд хоёр гол бай болох Мицүбиши-Үраками торпедо үйлдвэрээс хойд зүгт дэлбэрчээ. Энэ бол АНУ-ын Япон руу хийсэн хоёр дахь (Хирошимагийн дараа) цөмийн дайралт байсан бөгөөд энэ нь аймшигт сүйрэл, хүний ​​амь эрсдэхэд хүргэсэн: 74,000 орчим хүн амь үрэгдэж, 51,000 орчим барилга байгууламж сүйрчээ.
Ангилал:Японы аймгийн төв Ангилал:Нагасаки аймаг
Волгоград муж
Волгоград муж (Волгоградская область) нь Оросын Холбооны Улсын Өмнөд Холбооны тойрогт харьяалагддаг муж юм.
Эш холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж  !
Аянгат цагийн дууль
« Аянгат цагийн дууль » — 1991 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Монголын нийгмийн түүхэнд гүн эмгэнэлт ул мөрөө үлдээсэн 19ЗО-аад оны хэлмэгдлтйн хар шуурга тухайн цаг үеийн тэргүүний сэхээтнээс эхлээд шашин төрийн зүтгэлтнүүдэд хоморголон устгасан гунигт түүхийг баруун хязгаар нутгийн нэгэн сумын намын үүрийн даргын амьдралд учирсан харамсалтай үйл явдлаар дамжуулан үзүүлжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1991 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Абрахам Константин Д’Оссон
Абрахам Константин Муража Д'Оссон (швед. Abraham Konstantin Mouradgea d'Ohsson; 1779 оны 9-р сарын 26-нд Стамбул д төрсөн- 1851 оны 12-р сарын 25-нд Берлин д нас барсан) -шведийн язгууртан, дипломат, дорнын судлаач. Армян гаралтай, дипломат, түүхч Игнатиус Муража Д'Оссоны (Ignatius Mouradgea d'Ohsson) хүү.
Намтар
Тэрээр Станбул хотод армян гэр бүлд 1779 онд төржээ. 1798 онд гэр бүлээрээ Швед рүү нүүж очоод шведийн хамгийн ууган Уппсала хотын Их сургуулийг 1799 онд төгссөн байна.
Константин Д Оссон Их сургууль төгсөөд дипломат албанд буюу Шведийн Гадаад хэргийн яаманд ажилд оржээ. Тэрээр төрийн ажлаа эрдэм шинжилгээнийхээ ажилтай хослуулж чаддаг байжээ. 1801–1803 онд Парис т ЭСЯ-нд атташе цолтой ажиллаж байгаад эцгийнхээ дорно дахины судалгааны ажлыг үргэлжлүүлж байжээ.
Тэрээр 1805–06 онд Мадрид дахь төлөөлөгчийн газрын нарийн бичгийн дарга, 1807–1809 онд Севилья дахь Пруссын хааны Элчин сайдын яаманд, 1811-1813 онд Парис хотод Хэргийг түр хамаарагч. Дараа нь угсаа залгамжлах хунтайж Карл Йоханы Засгийн газрын нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад 1816 онд Голландын Хааг дахь Шведийн сайдаар томилогдсон бөгөөд 1834 онд Берлин д Элчин сайдаар ажиллаж байгаад 1850 онд түүнийг эгүүлэн татсан байна.
Абрахам Константин Муража Д'Оссон 1851 оны 12-р сарын 25-нд Берлинд нас баржээ.
Бүтээл
Абрахам Константин Д'Оссон "Чингис хаанаас Доголон Төмөр хүртэлх Монголын түүх" 4 боть номыг бичиж хэвлүүлсэн байна. Тэрээр монгол судлалд Рашид ад-Дин, Жувейни болон бусад дундад зууны үеийн персийн түүхчдийн бүтээлийг ашигласан анхны хүн юм. Нэмж дурдахад тэрээр армян, гүрж, польш, латин шастир, Оросын он цагийн бичгүүдийн материалыг мөн ашигласан байна. Түүний энэ ном Монголын түүхийн хамгийн чухал бүтээлүүдийн нэг болж үлдсэн байна. Ангилал:1779 онд төрсөн Ангилал:1851 онд өнгөрсөн Ангилал:Дорно дахин судлаач Ангилал:Арменичууд Ангилал:Шведийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Шведийн эрдэмтэн
Атлантын Луар (департамент)
Атлантын Луар (Département Loire-Atlantique [], бретоноор: Liger-Atlantel) нь Францын өрнө зүгт орших Пеи де ла Луар мужийн таван департаментын нэг юм.
Газар зүй
Хөрш департаментууд нь Морбиан, Иль-е-Вилен, Майен, Мэн-е-Луар, Вандэя.
Францаас Атлантын далай руу цутгах цутгалуудын хамгийн том нь болох Луар мөрөн энэ департаментын Сен-Назер хотоор дамжин тус далайд цутгадаг.
Түүх
Атлантын Луар департамент нь 1790 оны гуравдугаар сарын 4-нд байгуулагджээ.
Эшлэл
Луар #Атлантын Ангилал:Пеи де ла Луарын засаг захиргааны гишүүнчлэл Ангилал:1790 онд үүсгэн байгуулагдсан
Чоймболын Долгор
Ажилласан байдал
Тэрбээр 1926 оны 07-р сарын 04-нд Улаанбаатар хотод төржээ. 1947 онд МУИС-ийн Хүн эмнэлгийн факультетийг төгссөн анхны 13 монгол эмчийн нэг бөгөөд 1947-1954 онд Арьс Өнгөний улсын больницид их эмч, 1954-1956 онд Монгол Улсын Их сургуульд аспирант, 1956-1992 онд МУИС, АУДС-ийн Арьс Өнгөний Өвчин Судлалын тэнхимийн эрхлэгч, 1978-1983 онд Арьс Өнгөний Эмгэг Судлалын Нэгдсэн Төвийн захирал, 1996-1998 онд АУДС-ийн Арьс, БЗДХ Өвчин судлалын тэнхимийн эрхлэгч, 1990-2014 онд Арьсны Өвчин Судлалын Үндэсний Төвийн зөвлөх эмчээр ажилласан удирдагч, багш, сурган хүмүүжүүлэгч байлаа.
Түүнчлэн төр, олон нийтийн идэвх зүтгэлтэй ажиллаж байсан гарамгай удирдагч, манлайлагч байлаа. 1971-1985 онд Энхтайвныг хамгаалах хорооны орлогч даргаар, 1960-1988, 1956-1957 онд Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны тэргүүлэгч, бага хурлын гишүүнээр, 1978-1989 онд Улаанбаатар хотын депутатаар, 1957-1967 онд Сүхбаатар дүүргийн депутатаар 4 удаа сонгогдон ажиллаж байжээ.
Гавьяат Шагнал
МУ-ын Арьс, Өнгөний салбарыг хөгжүүлэх их үйлсэд оруулсан хувь нэмрийг ард түмэн төр засаг өндрөөр үнэлж 1952 онд хөдөлмөрийн хүндэт медаль, 1957 онд Алтан гадас, 1981 онд Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, 1984 онд МУ-ын хүний гавьяат эмч, 2007 онд Ардын эмч цолоор шагнагджээ.
Кэтрин Хепбёрн
Кэтрин Хотон Хепбёрн (Katharine Houghton Hepburn, 1907 оны тавдугаар сарын 12-нд Коннектикут мужийн Олд Сэйбрук хотод төрсөн) — Оскарт 12 дэвшиж, 4 хүртсэн Америкийн кино урлагийн түүхэнд хамгийн алдартай жүжигчин эмэгтэй байв. Кино хүрээлэнгээс 'холливудын хойморт залрах алдартан' хэмээжээ.
Замнал
Хепбёрн Шинэ Англид Хартфордын эмнэлгийн эмч Томас Норвал Хепбёрн (1879–1962), феминист Маргарет Сэнгерийн байгуулсан үүрийн дарга Кэтрин Марта Хотон Хепбёрны хайр халамжинд торнижээ.
12 настай Кэтрин Хепбёрн сонирхогчдын театрын ажилд оролцох болж, 1928 онд Балтиморд мэргэжлийн анхны үзэгдэлээ толилуулсан байдаг байна. Удалгүй бродвейд тоогдон филадельфийн брокер Огден Смиттой гэрлэж, 1934 онд цуцалсан. Театруудад удаан тогтдоггүй ч олны талархал хүлээсэн Кэтрин дэлгэцийн анхны дүрээ 1932 оны «Салалтын зардал» бүтээлээс авч, 1933 оны «Өглөөний гялбаа»-гаар Оскар хүртэж, «Бяцхан авхай»-гаар улам алдаршсан юм. Кэтрин, Кэри Гранттай хоёул олонд жигшигдсэн «Хүүхэд арчлахуй»н (1938) дүрийг чадварлаг бүтээв. Алдарт «Салхиар туугдагсад»-ын Скарлетт О'Хараг Кэтрин голсоноор Вивьен Лид хувааригдсан нь сонирхолтой.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:Коннектикутын хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1907 онд төрсөн Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
2018 оны Төв аймгийн наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 812, Ардын хувьсгалын 97 жилийн ой, Төв аймаг байгуулагдсаны 95 жилийн ой, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын жүжигчин, Төрийн шагналт Гомбожавын ГОМБОСҮРЭНГИЙН мэндэлсний 100 жилийн ойн баяр наадмын (2018-07-09,10) хүчит бөхийн барилдаан улс, аймаг, сумын цолтон болон залуу бөхчүүд оролцсон хүчит 256 бөх барилдлаа.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын заан Б.Батмөнх, Т.Санчир, Д.Амгаланбаатар улсын харцага Ө.Даваабаатар нар магнайлан барилдлаа.
Барилдааны дүйз
Тавын даваа
Зургаагийн даваа
Долоогийн даваа
Наймын даваа
Амьдрах тасалбар
«Амьдрах тасалбар» — 2009 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Чойдорги
1790 оны орчим Сэцэн хан аймгийн Бишрэлт вангийн хошуу буюу Их шавийн хөлөгч Жамъян арслангийн отог одоогийн Хэнтий аймгийн Галшар, Дархан сумдын нутагт төрсөн.
Цол чимэг
Зохист өлзийт, бэх дэлгэрэх, аварга
Барилдааны амжилт
1816 оны даншигт начин цолтой 4, 1817 онд 2 давснаар анх барилдаан нь тэмдэглэгдсэн энэ бөх 1818 онд Даншиг наадамд 1818 онд 10 давж түрүүлэн өлзийт арслан цол хүртэн, 1824 онд 7 давж шөвгөрсөн. Уул тайлгын наадамд 1821 онд 5 давж шөвгөрч, 1825 онд 180 бөхөөс 8 давж түрүүлэн аварга цол хүртжээ. Их шавийн Чойдорги аварга 1832 оны хоёр газрын даншиг хүртэл жил бүр шахам тасралтгүй барилдсан бөх бөгөөд 1819 оны Хан хайрхан(Богд хан), Хэнтий хан уулуудыг тайж нэгтгэн хийсэн анхны наадамд хоёр давж Түшээт ханы Гэлэгпилд бууж өгсөн хэмээн шийтгүүлж байсан сонин баримт архивт үлджээ.
Ангилал:Монголчууд Ангилал:18-р зуунд төрсөн Ангилал:19-р зуунд өнгөрсөн
Самара муж
Самара муж (Самарская область) нь Оросын Холбооны Улсын Ижил Мөрний Холбооны тойрогт харьяалагддаг муж юм.
Эш холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж
Шяохуйжан
Шяохуйжан хатан (манжаар:, галиг: hiyoošungga fulehun eldembuhe hūwangheo; хятадаар:孝惠章皇后, Xiàohuìzhāng Huánghòu) (1641-1718) бол манжийн Чин гүрний их хатан, хуантайху юм. Хорчины Боржигин овогтой Цорж бэйлийн охин. Төрсөн нэр нь Алтанцэцэг. Эеэр засагч хааны хоёр дахь их хатан. 1654 онд хааны хатанд сонгогдож, улсын их хатан болж, 1661 онд бэлэвсэрч, Рэншянь тайху болжээ. 1718 онд нас барсны дараа Энх амгалан хааны зарлигаар Шяохуйжан хатан цолоор нэхэн өргөмжилсөн. Үр хүүхэдгүй.
Товч намтар
1641 оны 11 сарын 5-ний өдөр хорчины Цорж бэйлийн гэрт манж хатнаас нь төрсөн. Ээж нь манжийн Нурхач хааны 7-р агь Раоюй жюнь ван Абатайгийн бага охин. 1653 оны 10 сарын 25 нд Эеэр засагчийн их хатан Эрдэнэ Бумба огцорч, төрийн их хатны суудал эзгүйрсэн үед Бумбутай хатан, Доргон ван нарын таалалаар 1654 оны 6-7 сард Алтанцэцэгийг Эеэр засагчийн хоёр дахь их хатанд сонгож, хаантай гэрлүүлэв. Эрдэнэ Бумба хатан нь Алтанцэцэг хатны үеэл эгч болох юм. Хэдийгээр хааны их хатан болсон ч, хааны хайр ивээлийг манжийн донго овгийн татвар эм болон бусад манж, хятад татвар эмс хүртэж байв. Тэдний гэрлэлт нь зөвхөн манжийн төрөөс монгол ноёдыг өөртөө татах цэрэг, улс төрийн эрх ашгийн төлөө байсан юм.
1661 оны 2 сарын 5 нд Эеэр засагч хаан нас барсны дараа түүний хүү Сюанье г хаан сууринд өргөмжилж, оны цолыг Энх амгалан хэмээж, бэлэвсэн хатныг Рэньшянь хатан гэж өргөмжлөв. 1718 оны 1 сарын 7 нд өөд болж, түүний шарилыг Чин гүрний зүүн бунханы Эеэр засагч хааны бунханы дэргэд байршуулжээ. Алтанцэцэг хатныг манжаар (Хиёосунга Фүлэхүн Элдэмбүхэ Хувангху), хятадаар Рэньшянь Дуань-и Цышү Гон-ань Чүньдө Шүньтянь Ишэн Жан хуанхоу (孝惠仁憲端懿慈淑恭安純德順天翼聖章皇后) гэж нэхэн өргөмжлөв. Чингийн зүүн бунханыг 1928 онд хятадын цэргийн жанжин Сүнь Дяньины цэргүүд тонож, шарилуудыг хөндсөний дотор тус хатны бунхан шарил байсан билээ.
Монгол Телевиз
Монгол Телевиз нь Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулдаг телевиз.
2007 оны 2 сарын 28 –ны өдөр Харилцаа Холбооны Зохицуулах хорооноос Улаанбаатар хотод телевизийн өргөн нэвтрүүлэгт ашиглаглах радио давтамжийн тусгай зөвшөөрөл, Улаанбаатар хотод телевизийн нэвтрүүлгийг нэвтрүүлэх үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг дуудлага худалдаанд оролцож 800 сая төгрөгөөр худалдан авснаар Монголын телевизийн салбарын түүхэнд шинэ хуудас нээж 2008 оны 8 сарын 10 өдөр Монголын анхны HD телевиз болон төрсөн түүхтэй.
Рубе
Рубе (Roubaix, Robaais) нь Бельгийн хилийн ойролцоох хойд Францын хуучин аж үйлдвэрийн хот юм.
Монгол Телевиз
Тус телевиз 2008 оны 11 сарын 26 өдөр туршилтын нэвтрүүлгээ эфирт нэвтрүүлж байсан бол албан ёсны нээлтээ 2009 оны 9 сарын 10 өдөр хийж, сүлжээний буюу үндсэн нэвтрүүлгүүдээ эфиртээ нэвтрүүлж байсан.
Рубе
Цахим холбоос
Ангилал:Нор департаментын коммун Ангилал:О-де-Франсын суурин Ангилал:Францын хот
Монгол Телевиз
Монгол телевиз нь Монголд анх удаа оюуны өмчийн онцгой эрхтэйгээр дотоод гадаадын бүхий л контентуудыг худалдан авч, дуу  дүрсний өндөр чанартайгаар үзэгчдэд хүргэхээс гадна дэлхийн томоохон шоу нэвтрүүлгийн форматаар Монголд шоу нэвтрүүлгүүдийг амжилттай бүтээж, Монголын нэвтрүүлгийн стандартад шинэчлэл хийж байна.
Ангилал:Монголын хэвлэл мэдээллийн аж ахуйн нэгж Ангилал:Монгол хэлээрх телевизийн суваг
Сергей Сергеевич Разов
Сергей Сергеевич Разов (1953 оны 1 дүгээр сарын 28-нд төрсөн) - Зөвлөлтийн болон Оросын дипломатч, ОХУ-ын дипломат албаны гавьяат ажилтан (2013).
1975 онд ЗХУ-ын ГХЯ-ны Москва хотын Олон улсын харилцааны дээд сургууль төгссөн. Англи, хятад, польш хэлтэй.
Намтар
Сургууль төгсөөд ЗХУ-аас БНХАУ-д суугаа Худалдааны төлөөлөгчийн газар, ЗХУ-ын Коммунист намын Төв хорооны Олон улсын харилцааны хэлтэс, Гадаад хэргийн яамны төв аппарат, гадаад дахь ДТГ-т ажиллаж байсан.
Гэр бүл
Эхнэр, хүү, охинтой.
Ангилал:Оросын дипломатч Ангилал:Монгол дахь Оросын элчин сайд Ангилал:1953 онд төрсөн
Роналд Роусон
Роналд Роусон Роусон (Ronald Rawson Rawson, 1892 оны 6 сарын 17 – 1952 оны 3 сарын 30) нь Английн хүнд жингийн боксчин, 1920 оны зуны олимпын аварга.
Муушгийг заавал таван гар тоглох албагүй
«Муушгийг заавал таван гар тоглох албагүй» — 2013 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Роналд Роусон
Амжилт
Роусон мэргэжлийн бокст ороогүй боловч Жэк Блүүмфилд хэмээх мэргэжлийн боксчинтой хандивын үзүүлэх тоглолт хийж, 3-р үед хүнд цохилтоор ялагдаж байсан удаатай.
Цахим холбоос
Ангилал:1892 онд төрсөн Ангилал:1952 онд өнгөрсөн Ангилал:Их Британийн олимпын аварга Ангилал:Их Британийн боксчин Ангилал:Боксын олимпын аварга Ангилал:Английн боксын улсын аварга Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч Ангилал:1920 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Их Британичууд
Саид Моллай
Саид Моллай (1992 оны 1 сарын 5-нд төрсөн) нь Иранд төрж өсөөд, 2019 онд иргэншлээ сольсон Монгол Улсын жүдоч. 2018 оны дэлхийн аварга. Ираны засгийн газар түүнийг 2019 оны Дэлхийн АШТ-ий шигшээ барилдаанд, тус тэмцээнд түрүүлсэн Израилын Саги Мукитэй барилдуулахгүйн тулд хагас шигшээ барилдаанд албаар ялагдахыг тушаасан. Түүний хариуд Моллай тэмцээн дууссаны дараа Иран руугаа буцаагүй бөгөөд 2019 оны 8 сард Германд очиж, 2 жилийн дүрвэгчийн визтэй орогнож байгаад 2019 оны 12 сард Монгол Улсын иргэн болжээ. Саид Моллай Токио 2020 Олимпын наадамд Монгол улсыг төлөөлөн 81 кг жинд барилдаж олимпын мөнгөн медалыг хүртсэн, тус медалийг Монголын болон Израилын ард түмэнд зориуллаа хэмээн ярилцлагадаа дурджээ. 2021 оны 11 дүгээр сарын 11-нд Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн зарилгаар Сүхбаатарын одон хүртсэн.
Хос суваг
Монгол хэл нь эгшиг зохицох ёсноос гадна хос сувагтай байжээ. Одоо цагт хэрэглээнд үлдэж хоцорсон хос сувгийн толь оршвой.
Саид Моллай
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын жүдоч Ангилал:Ираны жүдоч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Ираны олимпын оролцогч Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2020 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Ираны азийн наадамд оролцогч Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Монголын хүн Ангилал:Иранчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Хос суваг
Ч
Ангилал:Монгол хэл
Владимир Меньшов
Владимир Валентинович Меньшов (1939 оны 9 дүгээр сарын 17-нд Баку хотод төрж, 2021 оны 7 дугаар сарын 5-нд Москва хотод нас барсан) — Зөвлөлтийн, Оросын жүжигчин, кино найруулагч, кино зохиолч, продюсер, телевизийн хөтлөгч, багш, ЗСБНОУ-ын ардын жүжигчин (1989), ЗХУ-ын төрийн шагналтан (1981), Америкийн кино академийн «Оскар» шагналтан (1981).
Намтар
1939 оны 9 дүгээр сарын 17-нд Баку хотод (Азербайжаны ССР) төрсөн. Эцэг Валентин Михайлович Меньшов (1912—1974) усан цэрэг байсан, сүүлд НКВД буюу дотоод яаманд ажиллаж байжээ, эх Антонина Александровна Меньшова (гэрлэхээс өмнө Дубовская; 1905—1964). Эцэг эх хоёр хоёулаа Астрахань мужаас гаралтай. дүү Ирина (1941 онд төрсөн). 1947 онд эцгийг нь умард нутгийн Архангельск хотод томилж, Владимир хүү гэр бүлийн хамт нүүсэн байна. 1950 онд Меньшовынхон Астрахань хот руу дахин нүүсэн.
В.Меньшов 1957 онд дунд сургуулиа дүүргээд Москвад очиж Бүх Зөвлөлтийн Улсын Кино урлагийн дээд сургуульд орохоор шалгалт өгөөд тэнцээгүй байна. Дахиж 2 удаа амжилтгүй өгсөн.
1961 онд В.Немировича-Данченкогийн нэрэмжит Москвагийн урлагийн академик театрын сургуулийн оюутан болж 1965 онд төгсөөд М.Лермонтовын нэрэмжит Ставрополийн Драмын театрт ажиллаж эхэлжээ.
1970-1976 онуудад тэрээр «Мосфильм», «Ленфильм» дараа нь Одессийн киностудид ажилсан байна.
Түүний 1978-1979 онд найруулсан "Амьдрал нулимсанд дургүй" (Москва слезам не верит) кино 1981 онд Америкийн кино Академийн "Оскар" шагнал хүртэж, тус шагналыг хүртсэн Зөвлөлтийн цөөн киноны нэг болсон юм.
Гэргий 1992 оны ОХУ-ын Ардын жүжигчин Вера Алентова (1942-), охин Юлия Меньшова (1969-) жүжигчин, телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөгч.
Шагнал
Ангилал:Оросын кино жүжигчин Ангилал:Оросын кино найруулагч Ангилал:Оросын кино зохиолч Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Ардын Жүжигчин (ОХУ) Ангилал:Төрийн шагналтан (ЗХУ) Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1939 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Шведийн Их сургуулиуд
Шведийн Их сургуулиуд цөөн хэдээс бусад нь улсын төсвөөс санхүүждэг байна. Дээд боловсролын байгууллагууд нь Их сургууль (швед. universitet), дээд сургууль (швед. högskolor) гэдэг байна.
Хувийн Их сургуулиудын жагсаалт
!
Дашдорж Бойжоо
Хоохор овогт Дашдорж Бойжоо
Төрсөн огноо: 1972 он 05 сарын 12нд Улаанбаатар хот 1-р төрөх газар төрсөн.
БОЛОВСРОЛ
1979 - 1982 он Булган аймаг Булган хотын 1-р бага сургууль
1982 - 1984 он Булган аймаг Булган хотын Шетенкиний нэрэмжит 1-р арван жилийн сургууль
2016 - 2019 он Соёл Урлагийн их сургууль
АЖИЛЛАСАН БАЙДАЛ
1989 - 1990 он Дуулалт жүжгийн хүрээлэн / Монголын Урлагийн ажилтаны холбооны дэргэдэх/
1991 - 2009 он Монгол улсын Ардын Дуу Бүжгийн чуулга. Монгол улсын Үндэсний Дуу Бүжгийн эрдмийн чуулга
2009 - 2019 он "УЛААНБААТАР" чуулга
2009 - оноос Монгол улсын Хөгжим Бүжгийн коллеж, Монгол улсын Консерватори
УРАН БҮТЭЭЛИЙН БАЙДАЛ
МОНГОЛ АРДЫН ДУУЛАЛТ ЖҮЖГИЙН ХҮРЭЭЛЭН:                          1989-1990 онд
Алгирмаа - Сумьяа ноён дуулалт жүжиг
МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ УРЛАГИЙН ИХ ТЕАТР:                        1991-2009 онд
МУ-ын ҮДБЭЧ-ын болон ҮХИН-ын гадаад менежментийг cайжуулcанаар 1980 онооc хойш томоохон бүрэлдэхүүнтэй тоглолт зохион байгуулаагүй байcан ҮХИН-ыг 2002 онд БНАCАУ, БНCУ, Япон улc, БНХАУ-уудад 30-ааc дээш хөгжимчдийн бүрэлдэхүүнтэйгээр тоглолт Япон БНСУ, Монголын урлагийн менежерүүдтэй хамтран  зохион байгуулcан байна.
МУ-ын ҮХИН-ын “МОНГОЛЫН CАЙХАН ОРОН” “ЦЭНГЭЛИЙН ЭГШИГ” бие дааcан тоглолтын хөтөлбөрийг удирдаач МУУГЗ. Ц.Баатаржав агcаны хамт боловсруулcан ба энэхүү хөтөлбөр нь Монгол төрийн ордон, МУ-ын ҮДБЭЧ-ын байр, БНАCАУ, БНCУ, Япон улc, БНХАУ-ын томоохон театр, тайзнаа тоглогдcон төдийгүй ОХУ, Япон улсаас Монгол улcад ажиллаж буй элчин сайдын яамны дэмжлэгтэйгээр тоглогдсон байна.