cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Манж овгуудын жагсаалт
Нурхачи баатар зүрчидийн бүх овог аймгийг нэгтгэсний дараа найман хошууг байгуулах үед нийгмийн байгуулал нь хөдөлгөөнд орж, өмнөх хуучин овгуудын зарим нь нэрээ солин шинэ нэртэй болох, шинээр мүкүн буюу салбар овог үүсгэх, Мин улсаас дүрвэсэн хятад иргэд зүрчид газар усны нэрээр овгоо сольж манж хүн болох, дагаар орсон зарим монгол овог манж найман хошуунд шилжин суух зэргийн олон өөрчлөлт болсны дүнд зүрчид-манж овгийн тоо огцом нэмэгдсэн. Чин гүрний Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны үед Найман хошууны Манж овгуудын бүрэн данс хэмээх манж овгуудын угсаа гаралыг бүртгэн тэмдэглэсэн номонд монгол, хятад гаралтай олон овгийг манж хүнд тоолж авч байсныг тодорхой бичжээ.
Манжийн найман хошуунд багтсан овгуудыг үсгийн дарааллаар нь жагсаан бичив. Овог гэхийг манжаар Хала хэмээмүй.
Холбоотой хуудас
Ангилал:Манж Ангилал:Овог аймаг
Чулуундоржийн Хашчулуун
Чулуундоржийн Хашчулуун (1966 онд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төрсөн) -Монгол улсын эдийн засагч, доктор, профессор.
1989 онд Москвагийн Улсын Их Сургуулийн Эдийн Засгийн факультетыг улаан дипломтой төгссөн.
1989 оноос МУИС-ийн Эдийн Засгийн Сургуульд эдийн засгийн онолын багшаар ажилласан. 1991 онд Улсын аспирантурын шалгалтыг амжилттай өгч, гадаадад суралцах эрхийг авсан.
1992-1994 онд Токиогийн Гадаад Судлалын Их Сургуульд аспирантурт судлаач оюутнаар 2 жил мэргэжил дээшлүүлсэн,
1994-1996 Япон Улсын Йокохама хотын Их Сургуульд “Хөгжиж буй орон дах инфляци ба валютын ханшийн макроэдийн засгийн загвар” сэдвээр магистрийн зэргийг хамгаалсан.
1996 оноос Токиогийн Кейо Их Сургуульд эдийн засгийн онолын чиглэлээр докторантурт суралцсан.
2003 онд “Жижиг нээлттэй эдийн засаг дах гадаад худалдааны либералчлал ба аж үйлдвэрийн бүтцийн өөрчлөлт” сэдвээр докторын зэргийг хамгаалж, • 2004-2009 оноос МУИС-ийн ЭЗС-ийн захирлаар ажилласан.
2007 онд Эйзенхауэр сангийн шугамаар АНУ-д уригдаж судалгаа хийж байсан. • Эдийн засгийн бодлого боловсруулалтын чиглэлээр 2005-2007 онд Монгол Улсын мянганы сорилтын сангийн удирдах зөвлөлийн гишүүн, 2006-2007 онд Монгол Улсын Үндэсний хөгжлийн цогц бодлогын ажлын бүлэгт, 2007-2008 оноос хойш Ерөнхий сайдын дэргэдэх Хөгжлийн бодлогын зөвлөл, Еренхийлөгчийн дэргэдэх эдийн засагч нарын зөвлөлийн гишүүнээр тус тус ажилласан.
2009-2012 оноос Монгол Улсын Засгийн газрын тохируулагч агентлаг Үндэсний хөгжил шинэтгэлийн хорооны дарга.
2010-2011 онуудад Монгол Улсын Хөгжлийн банкны ТУЗ-ын даргаар ажилласан. • Төр хувийн түншлэл (концесси), Хөгжлийн банк, Үндэсний хөгжил шинэтгэлийн хороо, Эдийн засгийн хөгжлийн яамыг байгуулах чиглэлээр ажиллаж, төсвийн хөрөнгө оруулалтыг хөгжлийн бодлогтой уялдуулах, Монгол Улсын 2012-2016 хөгжлийн тэргүүлэх чиглэлүүд (стратеги), 2012-2017 оны Монгол Улсын дунд хугацааны улсын хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр зэргийг боловсруулж Засгийн газраар батлуулах ажлыг удирдсан. • Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн хуулийн анхны төслийг боловсруулах, Концессийн, Инноваций хууль, Хөгжлийн банкны хууль, Төсвийн хуулийн зарим хэсгийг боловсруулж батлуулах ажлыг удирдаж байсан.
2012 оноос МУИС ЭЗС-ийн профессор, МУИС-ийн Эрдмийн зөвлөл, ТУЗ-ын гишүүн.
2013 оноос Монголын Занарын Холбоо, Хувийн хэвшлийг дэмжих үндэсний зөвлөлийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байна.
2015 онд Ерөнхий сайдын дэргэдэх Эдийн засгийн зөвлөлийн гишүүн.
2015 оноос Улаанбаатарын хөгжлийн корпораци, Mongolia Mining Corporation-ийн ТУЗын гишүүн.
2015 онд Орос Холбоот Улсын Эдийн засгийн их сургуульд (РЭУ, Москва) уригдан ажилласан.
Ангилал:Монголчууд
И Жон-сү шорт трекчин
Ли Чон Су (이정수, 1989 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд Сөүл хотод төрсөн) нь Өмнөд Солонгосын шорт трекчин юм. Ванкуверын олимпт ганцаарчилсан төрлүүддээ түрүүлж, буухиа төрөлд мөнгөн медаль хүртэж байв. 12 настайгаасаа уг спортоор хичээллэсэн. 1000 метрийн зайд 23.747 секундийн амжилтаар олимпийн дээд амжилтыг эзэмшдэг.
Холбоос
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шорт трекчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Шорт трекийн олимпын аварга Ангилал:Шорт трекийн дэлхийн аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Максим Раков
Максим Раков — 1986 онд Зөвлөлт Казахстаны Караганда хотод төрсөн, эрэгтэй жүдо барилдааны ДАШТ-ий 100 кг жингийн алт (2009), мөнгөн (2011) медальт, Азийн наадмын мөнгө хүрэл медальт, Ази тивийн аварга (2009), Казахстан улсын спортын гавьяат мастер жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Казахстаны жүдоч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Казахстаны олимпын оролцогч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Казахууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Нохойн орон
Нохойн орон нь найруулагч, зохиолч Питер Борсенс, Доржхандын Төрмөнх нарын бүтээл, 1998 онд дэлгэцнээ гарсан, Монгол-Бельгийн хамтран бүтээсэн кино юм. Тус кино нь 1998 оны Венецийн кино наадам, Торонтогийн олон улсын кино наадам, 1999 оны Ямагатагийн олон улсын баримтат кино наадамд тус тус оролцсон бөгөөд 1998 оны Ньоны Visions du Réel кино наадмын гран-при шагналт бүтээл билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:1998 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Бельгийн кино Ангилал:Баримтат кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Нохойны кино
Оргил цаг
Оргил цаг нь ихэвчлэн ажлын өдрүүдэд болдог. Цаг агаар сайхан үед ихэнх хүмүүс байгаль руу гарах гэж байгаа амралтын өдрүүдээр хотоос гарах ачаалал ихтэй байдаг. Энэ үед нийтийн тээвэр, хурдны зам, хотын захын замуудын хөдөлгөөний ачаалал эрс нэмэгддэг.
Монгол улсад 2000-аад оноос эхлэж Оргил цаг гэдэг ойлготтой тулгарч эхэлсэн. Үндсэндээ хувийн машин ихсэж 1990-ээд оноос өмнө Улаанбаатар хотод 400 орчим мянган хүн амтай байсан бөгөөд хот төлөвлөлт 500 орчим мянган хүн амтай байхаар тооцолж байсантай холбоотой. Ангилал:Нийтийн тээвэр Ангилал:Тээвэр
Гарпимимус
Гарпимимус нь Орнитомимозавр гэгч шүдгүй, жижгэвтэр махчин үлэг гүрвэлийн бэсрэг багийн амьтан юм. Урьд өмнө шинжлэх ухаанд ийм үлэг гүрвэлүүдийг шүдгүй, харин буйландаа хатуу эвэрлэг өргөсүүдтэй байсан гэж үздэг байв. Гэтэл 1981 онд Монгол, зөвлөлтийн палеонтологичид Монголоос анх шүдтэй Орнитомимозавр — Гарпимимусийг олж судалсны дүнд уг бүлгийн үлэг гүрвэлийн морфологи хөгжлийн онолын асуудлыг шийдвэрлэх боломжтой болсон юм. Дундговь аймгийн Баянжаргалан сумын Хүрэн дух гэдэг газраас илрүүлсэн 100 орчим сая жилийн өмнө буюу цэрдийн түрүү үед хамаарагдах энэ амьтны ясны үлдэгдэл нь одоогоор дэлхий дахинд мэдэгдэж байгаа цорын ганц ховор олдвор юм.
Ашигласан материал
Ангилал:Палеонтологи Ангилал:Үлэг гүрвэлүүд
Марко Поло (ТВ цуврал)
Марко Поло (Marco Polo) нь Америкийн жүжиг цуврал юм. Эхний анги нь 2014 оны 12 сарын 12-нд дэлгэцнээ гарсан. The Weinstein Company TV ба Electus-ийн бүтээл. Netflix телевизээр гарчээ. Гол дүрүүдэд Лорензо Ричельми, Бенедикт Вонг, Жоан Чен, Рик Юн, Амр Вакэд, Реми Хий, Жу Жу, Том Ву, Махеш Жаду, Оливия Ченг, Ули Латукефу, Чин Хан, Пьерфранческо Фавино, Рон Юань, Клаудиа Ким, Жаклин Чан, Леонард Ву, Томас Чаанхинг, Крис Панг, Габриэль Бирн, Мишель Ёо нар тоглосон.
Шүүмж
Rotten Tomatoes цахим хуудсаас 33 хувийн авсан Metacritic цахим хуудсаас 48/100 буюу 'normalized' үнэлгээг авчээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын телевизийн цуврал Ангилал:2010-аад оны телевизийн цуврал кино
Швангау
Швангау (Schwangau) нь Германы Швабийн Дорнод Аллгой тойрогт орших жижиг суурин юм.
Эшлэл
Ангилал:Баварийн коммун Ангилал:Дорнод Аллгой тойргийн суурин Ангилал:Германы рашаан сувилалтай суурин
Фаренгейт
Фаренгейт
Фаренгейт (илүү нарийвчлалтай Фаренгейтийн градус) нь температурыг хэмжихэд ашигладаг хэмжүүр юм. Цельсийн хэмд шилжих хурд нь C= 5/9 x (F - 32) байна. Фаренгейтийн зэрэг нь товчилсон "F.
Түүх
Энэхүү температурын хэмжүүрийг 1724 онд Германы эрдэмтэн Даниел Габриэль Фаренгейт хийсэн. 20-р зуунд энэ нэгж багасч, Цельс хэмжигдэхүүнийг илүү ашигладаг болсон. Фаренгейтийг АНУ-д байнга ашигладаг хэвээр байна. Их Британид Фаренгейтийг зарим вэбсайтууд болон цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд ашигладаг. Үүний гол шалтгаан нь хөгшин хүн ам Фаренгейтийг илүү сайн мэддэгтэй холбоотой юм. Фаренгейтийн градусыг олон хүн температурыг хэмжих хуучирсан, хоцрогдсон арга гэж үздэг. Цельсийн хэм нь Фаренгейтийн хэрэглээг ихээхэн сольсон." Ерөнхийдөө Фаренгейтийн градусын хэрэглээ дэлхийн ихэнх оронд буурч байгаа бөгөөд АНУ гол үл хамаарах зүйл юм.
Элитийн онол
Филисофи, улс төр болон нийгмийн шинжлэх ухаанд элитийн онол нь орчин үеийн харилцааны хүчийг дүрсэлж тайлбарлахыг зорьдог улс төрийн онол юм.Эдийн засгийн элит болон бодлого төлөвлөлтийн сүлжээний гишүүдээс бүрдсэн цөөнх нь хамгийн их эрх мэдлийг эзэмшдэг бөгөөд энэ эрх мэдэл нь ардчилсан сонгуулиас хараат бус байдаг гэж уг онол үздэг.
Корпорацууд эсвэл компанийн ТУЗ-ийн албан тушаал, сангуудын санхүүгийн дэмжлэг, бодлого төлөвлөлтийн сүлжээн дэх нөлөөгөөр дамжуулан "элит" бүлгийн гишүүд корпорацийн болон засгийн газрын шийдвэрийн талаар ихээхэн эрх мэдэлтэй байдаг.
Энэ онолын үндсэн шинж чанар нь эрх мэдэл төвлөрдөг, элитүүд нэгдмэл байдаг. Элит бусууд нь олон талт, хүчгүй байдаг. Элитүүдийн ашиг сонирхол нь нийтлэг гарал үүсэл, албан тушаалын улмаас нэгдмэл байдаг бөгөөд эрх мэдлийг тодорхойлох шинж чанар нь институцийн байр суурь дээр тогтдог гэж үзнэ.
Элитийн онол нь олон ургальч үзлийг (нэгээс олон эрх мэдлийн тогтолцоо) эсэргүүцдэг бөгөөд энэ уламжлал нь нийгмийн олон томоохон бүлэг, ашиг сонирхол илүү хүчирхэг удирдагчдын хүрээнд хэрхэн нөлөөлж, төлөөллийн янз бүрийн хэлбэрийг онцлон тэмдэглэж, хамтын нийгэмлэгийг тусгасан улс төрийн үр дүнг зохистой төлөөлөхөд хувь нэмэр оруулдаг.
Бүхэл бүтэн бүлгүүд төрийн уламжлалт эрх мэдлийн сүлжээнээс (язгууртан, арьсны өнгө, хүйс, шашин шүтлэг гэх мэт дур зоргоороо шалгуурт үндэслэн) бүрэн хасагдсан ч гэсэн ийм хасагдсан бүлгүүдийн дотор "эсрэг элитүүд" ихэвчлэн үүсдэг гэдгийг элит онол хүлээн зөвшөөрдөг.Ийм эрхээ хасуулсан бүлэглэлүүд болон төрийн хоорондын хэлэлцээрийг элитүүд болон эсрэг элитүүдийн хоорондын хэлэлцээр гэж шинжилж болно.Гол асуудал бол элитүүдийн эсрэг элитүүдийг хамтран сонгох чадвар юм.
Ардчилсан тогтолцоо нь санал өгөх зан үйл нь бодлогын үр дүнд шууд, мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлдэг бөгөөд эдгээр үр дүнг сонгогчдын ихэнх нь илүүд үздэг гэсэн үндэслэлээр ажилладаг.2014 онд хэвлэгдсэн, сонгогчдын бодлогын үр дүнгийн сонголттой холбоотой судалгаанаас үзэхэд энэ хоёрын хоорондын статистик хамаарал нь санал өгөх бүлгийн орлогын хэсгээс ихээхэн хамааралтай болохыг тогтоожээ.Мэдээлэлд түүвэрлэсэн хамгийн бага орлогын хувьд корреляцийн коэффициент тэг болж, харин хамгийн өндөр орлого нь 0.6-аас дээш корреляцийн коэффициентийг өгсөн.Энэ судалгааны дүгнэлт нь сонгогчдын орлого, тэдний бодлогын сонголт хэр зэрэг бодитой болох гэсэн хоёр зүйлийн хооронд маш хүчтэй, шугаман хамаарал байдаг гэсэн дүгнэлт гарчээ.Энэ хамаарлын учир шалтгаан нь дараагийн судалгаануудад хараахан нотлогдоогүй боловч судалгааны идэвхтэй талбар юм.
Эрдэнэбатын Даш
Эрдэнэбатын Даш (Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай суманд 1992 оны гуравдугаар сарын 23-нд төрсөн) үндэсний бөхийн улсын өсөх идэр начин цолтой бөх.
Эцэг Эрдэнэбат, эх Энхжаргал нар нь малчин хүмүүс байдаг. Эхийн аав буюу өвөг эцгийн ах нь цэргийн заан Цэвээндаш гэж хүн байжээ. Эцгийн талд бөхийн удам байхгүй гэжээ.
Аварга Биеийн тамирийн дээд сургуульд сурч төгссөн.
Биеийн өндөр 182 см, жин 120 кг орчим.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин Ангилал:Эрдэнэдалайн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Оно Ёоко
Ёоко Оно Леннон (япон: 小野 洋子, катакана үсгээр オノ・ヨーコ, Оно Ёоко, орос бичлэгийн хэв маягийг дагаж Иоко Оно, Йоко Оно гэж бичих нь бий; 1933 оны 2 сарын 18-нд төрсөн) нь Японы мультимедиа уран бүтээлч, дуучин, дууны үг зохиогч ба энхтайвны тэмцэгч нийгмийн идэвхтэн юм. Түүний ажлуудад англи болоод япон хоёр хэлээр үзүүлбэр буюу үзүүлбэрийн урлаг ба кино багтдаг. Тэр Их Британийн Бийтлз хамтлагийн дуучин-дуу бичигч Жон Леннонтой 1969 оноос хойш 1980 онд түүнийг амь насаа алдах хүртэл хамт амьдарсан билээ.
Намтар
Оно Ёоко нь 1933 оны 2 сарын 18-нд Токио хотноо чинээлэг банкны эзний охин Оно Исоко (小野 磯子, Ono Isoko) болон сонгодог төгөлдөр хуурч асан Оно Эйсүкэ (小野 英輔, Ono Eisuke) нарын гэр бүлд төрсөн бөгөөд 1953 онд Нью-Иорк хотод гэр бүлээрээ нүүж ирсэн.
Жон Леннон 1966 оны 11 дүгээр сарын 9-нд Оно Ёокогийн бүтээлийг үзсэнээр танилцаж байжээ.
1969 оны 3 сарын 20-нд Жон Леннон, Оно Ёоко нар Гибралтарт хуримаа хийжээ.
1975 оны 10 дугаар сарын 9-нд тэдний хүү Шон Леннон мэндэлсэн байна.
2017 оны 6 сарын 14-ний Лхагва гарагт Нью-Йорк хотноо болсон National Music Publishers Association байгууллагын гала тоглолтын үеэр Жон Ленноны алдарт “Imagine” дууны хамтран зохиогч гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн тухай зарлажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Япончууд Ангилал:1933 онд төрсөн Ангилал:Японы кино найруулагч Ангилал:Японы дуучин Ангилал:Дууны үг зохиогч
Мутуализм (биологи)
Мутуализм буюу мутуал харилцаа нь хоёр эсвэл илүү олон тооны биологийн зүйл хооронд үүсэх, оролцогч талуудад бүгдэд нь ашигтай харилцаа бөгөөд элбэг тохиолддог экологийн харилцаа юм.
Эх сурвалж
Ангилал:Этологи Ангилал:Симбиоз Ангилал:Биологи Ангилал:Зан араншин
Лувсангийн Өлзийбаяр
Лувсангийн Өлзийбаяр нь Увс аймгийн Сагил сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Улсын наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Киокушинкай
Киокушинкай (極真会, Кёкүшинкай) гэдэг нь японоор "Бодит үнэнийг эрэгчдийн нэгдэл" гэсэн утгатай бөгөөд босоогоор тулалддаг, бүрэн контакттай каратэгийн нэг төрөл юм.
Ангилал:Каратэгийн төрөл Ангилал:Каратэгийн холбоо
Бадамдоржийн Батхишиг
Бадамдоржийн Батхишиг (1956 онд Улаанбаатар хотод төрсөн)-Монгол улсын дипломат, эрдэмтэн.
Боловсрол
Тэрээр 1973 онд нийслэлийн 5-р дунд сургууль, 1974 онд хуучнаар ЗХУ-ын Эрхүү хотод их сургуулийн бэлтгэл факультет,
Ленинградын их сургуулийг 1979 онд төгссөн. Улс төрийн эдийн засгийн ухааны багш, эдийн засагч мэргэжилтэй. 1990 онд эдийн засгийн ухааны дэд эрдэмтэн /Ph.D./, 2020 онд эдийн засгийн шинжлэх ухааны докторын /Sc.D./ зэрэг хамгаалсан.
Ажилласан байдал
1979-1989 онд УБДС-д багш, эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, намын хорооны дарга,
1989-1990 онд Нийгмийн ухааны институтэд эрдэм шинжилгээний ажилтан, Засгийн газрын дэргэдэх Төрийн бодлого, нийгмийн асуудал судлах төвийн эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, захирал,
1990-1992 онд МАХН-ын Төв Хорооны Тэргүүлэгч гишүүн, Намын Төв Хорооны дэд дарга,
1992-1997 онд Засгийн газрын дэргэдэх Төрийн бодлого, нийгмийн асуудал судлах төв, Удирдлагын академи, ШУА-ийн Олон улс судлалын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан байсан.
1997-2001 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабандийн эдийн засгийн бодлогын зөвлөх,
2001-2005 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабандийн Тамгын газрын даргаар тус тус ажиллаж байв.
2005 оны 9-сараас 2010 онд Монгол Улсаас БНБолгар Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар томилогдон ажиллаж байсан.
2012-2013 онд ГХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга.
2013-2016 онд Монгол Улсаас БНТүрк Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар томилогдон ажилласан.
Одоо ШУА-ийн Философийн хүрээлэнгийн Философийн салбарын Улс төрийн эдийн засгийн ухааны тасгийн даргаар ажиллаж байна.
Ангилал:Монголчууд
Ингэн нулимс
Ингэн нулимс нь зохиолч, найруулагч Даваагийн Бямбасүрэн, Луйжи Фалорни нарын 2003 онд бүтээж, дэлгэцнээ гаргасан, Герман, Монголын баримтат кино юм. Шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан тус кино нь 2005 оны Оскарын шагналын шилдэг баримтат киноны төрөлд нэр дэвшиж байв. Мөн 2004 оны Сан-Францискогийн олон улсын кино наадмаас олон улсын кино шүүмжлэгчдийн шагналыг хүртжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:2003 оны кино Ангилал:Баримтат кино Ангилал:Германы кино Ангилал:Монголын кино
Калифорнийн Их Сургууль (Лос-Анжелес)
Лос Анжелес дахь Калифорнийн их сургууль (англиар University of California, Los Angeles, UCLA) нь Калифорни мужийн Лос Анжелес хотод байдаг Холбооны Засгийн газрын санхүүжилттэй, олон нийтийн өмч судалгааны их сургууль юм. UCLA-ийн суурь нь 1882 онд үүсгэн байгуулагдсан Калифорни мужийн хэвийн сургуулийн (одоогийн Сан Хосе дахь Мужийн их сургууль) өмнөд салбар гэгддэг багшийн коллежтой холбоотой. Энэхүү сургууль нь 1919 онд Калифорнийн их сургуулийн өмнөд салбар болох UCLA-г албан ёсоор үүсгэн байгуулагдахад нэгдсэн бөгөөд энэ нь Калифорнийн их сургуулийн системийн 10 салбар сургуулийн хоёр дахь ууган салбар болсон юм (Берклигийн дараа).
UCLA нь олон төрлийн мэргэжлээр бакалаврын болон магистрын зэрэг олгох 337 хөтөлбөр санал болгодог бөгөөд 31,600 орчим бакалаврын болон 14,300 магистр, докторын оюутантай. UCLA нь 2021 оны намар бакалаврын зэрэгт 168,000 өргөдөл гаргагчтай байсан нь АНУ-ын хамгийн олон хүн өргөдөл илгээдэг их сургууль болгож байгаа юм.
UCLA нь АНУ-ын олон нийтийн (буюу төрийн) өмчит Айвигийн нэгд тооцогддог бөгөөд томоохон коллеж, их сургуулийн рейтингээр дэлхийн шилдэг их сургуулиудын тоонд байнга ордог. 2021 оны 10 сарын байдлаар, 27 Нобелийн шагналтан, таван Тюрингийн шагналтан, АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний хоёр ахлах эрдэмтэн, нэг Филдсийн медальтан UCLA-д багш, судлаач, төгсөгчдийн хувьд байна. Одоогийн багш, профессоруудын 55 нь Үндэсний Шинжлэх ухааны академид, 32 нь Үндэсний Инженерийн академид, 41 нь Үндэсний Анагаах ухааны академид, 167 нь Америкийн Урлаг, шинжлэх ухааны академид сонгогдон ажиллаж байна. Тус их сургууль нь 1974 онд Америкийн их сургуулиудын холбоонд элссэн.
UCLA-ийн оюутан тамирчид Pac-12 чуулганд Брюинсийн нэрээр өрсөлддөг. Брюинс баг NCAA-гийн 119 удаагийн аварга болж, Стэнфордын их сургуулийн 128 багийн аваргын дараа хоёрдугаарт бичигдэж байна. Нийтдээ 410 Брюинс олимпийн багт багтаж, 270 олимпийн медаль хүртжээ: 136 алт, 71 мөнгө, 63 хүрэл. UCLA байгуулагдсанаасаа хойш (1924 он) бүх олимпод улсаа төлөөлөн оролцож ирсэн бөгөөд 1932 оноос хойш АНУ-ын оролцсон бүх олимпод алтан медаль хүртэж байсан.
Ном зүй
Ангилал:Калифорнийн их сургууль Ангилал:Америкийн их сургуулийн жагсаалт Ангилал:Америкийн Их Сургуулиудын Холбоо Ангилал:Калифорни Ангилал:Америкийн Нэгдсэн Улс
Беркли (салаа утга)
Беркли нэртэй суурин:
бусад
Даррон Гибсон
Даррон Томас Дэниел Гибсон (Darron Thomas Daniel Gibson; 1987 оны аравдугаар сарын 25-нд Дерри хотод төрсөн) — Ирландын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Эвертон» болон Ирландын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Гибсон 2012 оны нэгдүгээр сарын 13-нд «Эвертонд» элссэн.
Амжилт
«Манчестер Юнайтед»
Ирландын шигшээ
Гадны холбоос
Ангилал:Ирландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Антверпен багийн тоглогч Ангилал:Вулверхэмптон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Ирландчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Мишигийн Сономпил
Мишигийн Сономпил (1965 оны 11 сарын 27-нд төрсөн) нь Монгол Улсын улс төрч, бизнесмэн.
Бага нас, боловсрол
Тэрээр 1965 онд Увс аймгийн Тэс суманд төрсөн бөгөөд 1984 онд Дархан хотын 1-р дунд сургуулийг дүүргэсэн. Улмаар Цэргийн нэгдсэн дээд сургуульд элсэн, 1988 онд ерөнхий цэргийн командын хуягт машины ашиглалтын инженер мэргэжлээр төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд 1990 он хүртэл Ардын армийн 167 дугаар ангид салаан захирагч, 1991 он хүртэл 50 дугаар ангид техникийн орлогчоор ажиллаж байв.
Бизнес
1991 онд Сономпил ах Чимэдцэрэнгийнхээ байгуулсан "Залуу Монгол" компанид менежерээр ажиллах болов. Улмаар 1995 онд тус корпорацийн ерөнхийлөгч болж, 2004 онд УИХ-ын гишүүн болох хүртлээ уг албан тушаалыг хашсан. Мөн 2008-2012 онд дахин "Залуу Монгол" корпорацийнхаа ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ.
Улс төр
УИХ-ын гишүүн байсан Чимэдцэрэн ах нь 1998 оны 5 сард дельтапланы ослоор амь үрэгдэж, 53-р тойрогт нөхөн сонгууль зарлагдахад Ардчилсан Холбоо эвслээс Сономпилийн нэрийг дэвшүүлсэн хэдий ч МАХН-аас нэр дэвшсэн Д.Цэвээнжавт ялагдсан. 2000 оны сонгуульд Монголын Үндэсний Ардчилсан Намаас нэр дэвшиж, мөнөөх Цэвээнжавтаа дахин ялагджээ. 2004 оны сонгуульд Ардчилсан Намаас нэр дэвшин, анх удаа УИХ-ын гишүүнээр сонгогдов.
2006 оны 1-р сард МАХН-ын бүлгийнхэн ерөнхий сайд Цахиагийн Элбэгдоржийн засгийн газрыг огцруулах асуудлыг УИХ-д оруулж санал хураахад Сономпил намынхаа шийдвэрээс эсрэгээр, засгийн газрыг огцруулах санал өгсөн. Улмаар хамтдаа засгийн газрыг унагаалцсан Мэндсайханы Энхсайхан, Жанлавын Наранцацралт нарын хамт шинээр бүрдсэн Миеэгомбын Энхболдын засгийн газарт батлан хамгаалахын сайдаар ажиллах болов. Үүний улмаас АН-ын гишүүнчлэлээ алдсан тэд мөн оны 5-р сард Үндэсний Шинэ Намыг байгуулжээ. 2007 оны 6 сард Онцгой Байдлын Ерөнхий Газрын Ми-8 нисдэг тэрэг осолдож, 15 аврагч амиа алдсан хэргийн улмаас ерөнхий сайд Энхболд цэргийн мэргэжлийн удирдлагын дээд байгууллагын зүгээс улсын агаарын хөлгийн нислэгийн үйл ажиллагаанд зохих хяналт тавьж, мэргэжлийн удирдлагаар хангах үүргээ орхигдуулсан гэсэн үндэслэлээр Сономпилийг өөр 2 сайдын хамт огцруулах санал оруулсан ч 8 сарын 17-нд холбогдох байнгын хорооны хурлаар хэлэлцээд, УИХ-ын ажлын хэсгийн дүгнэлт гартал УИХ-аар хэлэлцэхийг хойшлуулсан юм. Харин мөн оны 11 сард МАХН-ын их хурлаар Энхболдыг өөрийг нь намын даргаас огцруулсан тул ерөнхий сайдын албаа ч өгөхөөр болж, ийнхүү Энхболдын засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцроход Сономпил албан тушаалаасаа буусан.
2008 оны сонгуульд ҮШН-аас Дархан-Уул аймагт нэр дэвшсэн ч энэ удаад сонгогдсонгүй, бизнестээ эргэж оров.
2012 оны УИХ-ын сонгууль анх удаа пропорциональ системээр зохион байгуулагдахад Сономпил МАХН-МҮАН-ы "Шударга ёс" эвслийн жагсаалтын 3-рт бичигдэн, улмаар УИХ-ын гишүүн боллоо. Сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан эвслийн засгийн газарт Сономпил эрчим хүчний сайдаар томилогдон ажиллаж байсан. 2016 онд Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны даргаар сонгогдсон. Мөн оны хавар Шударга ёс эвслийн бүлэг тарахад тэрээр Намдагийн Батцэрэг гишүүний хамтаар АН-ын гишүүнчлэлээ сэргээж, АН-ын бүлэгт харьяалагдах болсон.
Улмаар 2016 оны УИХ-ын сонгуульд АН-аас Дархан-Уул аймгийн 43-р тойрогт нэр дэвшиж өрсөлдсөн боловч МАН-ын Б.Баттөмөрт ялагджээ.
Гэр бүл
Түүний ах Мишигийн Чимэдцэрэн нь УИХ-ын гишүүн байсан.
Гаднын холбоос
Ангилал:Монголын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Зэвсэгт хүчний инженер Ангилал:Монголын бизнесмен Ангилал:Авлига Ангилал:Монголын хоригдол Ангилал:Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэн Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1965 онд төрсөн
Реактив чанар
Реактив чанар (хими)
Урвалын чадвар нь тухайн бодис бусад зүйлтэй хэр зэрэг урвалд орох хандлагатай байгааг хэмждэг хэмжүүр юм. Зарим бодисууд илүү идэвхтэй, бусад нь бага урвалд ордог. Реактив байдал нь хэд хэдэн хүчин зүйлээр тодорхойлогдоно.
Бусад бодис урвалд орох нөхцөл байдлын хүрээ (температур, даралт, катализатор байгаа эсэх) түүнтэй урвалд орох бодисын хүрээ, урвалын тэнцвэрийн цэг (өөрөөр хэлбэл бүх хариу үйлдэл үзүүлэх хэмжээ), эсвэл урвалын хурд.
Реактив байдал нь тодорхой химийн урвалын термодинамик ба кинетикийг хоёуланг нь хамардаг. Бүтээгдэхүүний нийт энерги нь урвалд орж буй бодисын нийт энергиээс бага байвал урвал илүү идэвхтэй байх болно. Шилжилтийн энерги бага байвал урвал илүү идэвхтэй байх болно.
Лити нь ус, агаартай урвалд ордог. Алт нь ус, агаартай урвалд ордоггүй. Алт нь урвалд ордоггүй тул урвалын цувралд бага байдаг. Лити нь урвалд ордог. Реактив байдлыг хэмжих хэд хэдэн арга байдаг. Зарим нь бууруулагч бодис, бусад нь исэлдүүлэгч бодис байж болно. Зарим нь усыг амархан шингээдэг. Зарим нь амархан задардаг.
Цэдэндамбын Бэгзсүрэн
Цэдэндамбын Бэгзсүрэн (1969 онд төрсөн) нь Завхан аймгийн Цагаанчулуут сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой бөх.
Тэрбээр архи хэтрүүлэн хэрэглэсэн үедээ иргэд рүү гал нээж 1 хүний амь хохироон, 2 хүн шархдуулсан хэргээр шүүхээс 8 жилийн хорих ял сонсож, 4 жилийг нь эдлээд Өршөөлийн хуулиар суллагдаж байснаас гадна 2008 онд танхайн хэргээр 3 жил 1 сарын ял сонсож байв.
Гэр бүл
Ангилал:Улсын харцага Ангилал:1969 онд төрсөн
Пруссийн Хант Улс
Пруссийн Хант Улс нь Бранденбург-Пруссийн нутаг дэвсгэр дээр Бранденбургийн курфюрст (нэгдүгээр ван буюу их ван) Фрийдрих пруссийн хан болсноор байгуулагдсан аж. Энэ нь Ариун Ромын Эзэнт Гүрний харьяанд байсан Бранденбург болон Германы Ордент Улсаас гаралтай улсын нэрийг өгөгч Пруссийн Херцогт Улсуудаас бүрдэж байв. Хант Улсын нутгийн зүүн хэсэгт анхнаасаа прусс хэмээн нэрлэгдэж байсан газрыг Зүүн Прусс гэж нэрлэдэг байв.
XVIII зуунд Прусс европын таван их гүрний нэг болон Австрийн дараах герман үндэстний хоёрдугаар их гүрэн болж хөгжив. XIX зууны дундаас хойш герман үндэстний улсыг бий болгохыг хүчтэй эрмэлзэх болсон ба 1867 оноос Хойд Германы Холбооны Улс нь давамгайлах гишүүн улс болжээ. 1871 онд энэхүү холбооны улс нь Германы Хаант Улс болон өргөжсөн ба Пруссийн хан нь Германы кайзер боллоо. 1918 оны арваннэгдүгээр сарын хувьсгалаар сүүлчийн хаан ба хан Вилхелм II хаан ширээнээс бууж, хаант засгийг халан үгүй болгов. Ингээд хант улсын үргэлжлэл нь Чөлөөт Улс Прусс болон задарчээ.
1701-1713: Хэргэм дэвшсэн үе
Бранденбургийн Маркт Улсаар ноёрхол нь төвлөрсөн Хоенцоллерн ургийн улсууд нь 1700 оны үед европын хэмжээнд дундаж хүчирхэг улсууд байв. 15-р зуунаас хойш Хоенцоллерн удмынхан Бранденбургийн курфюрст тул Ариун Ромын Эзэнт Гүрний райхстагт санал өгөх эрхтэй буюу суудалтай нэр хүндтэй алба хашиж байв. Хаант улс 1648 онд дахин нэгдсэн боловч Вестфалийн гэрээгээр улсын вангуудын улс төрийн эрх мэдэл эрс нэмэгдсэн байна. Хоенцоллерны нутаг дэвсгэр нь хаант улсын нутаг дэвсгэрийн умард талд орших учир төв ба өмнөд германы нутгийг бодвол хаантай харилцах харьцаа харьцангуй сул байв.
1700 оны үед вангуудын хэргэм зэрэг, алдар хүнд нь улс төрийн чухал хүчин зүйлүүдийн нэг байв. Курфюрст Фрийдрих III цаг үеэ мэдэрсэн учраас хан цолны төлөө зүтгэв. Ариун Ромын Эзэнт Гүрний хаан Леополдын зөвшөөрөлтэйгөөр 1701 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Фрийдрих I өөрийгөө Көнигсбергэд ханд өргөмжлөн «Прусс дахь хан» (König in Preußen) болжээ. Ханд өргөмжлөгдсөний хариуд Пруссийн ханы арми Испанийн өв залгамжлалын дайнд хааны талд орж Францын эсрэг дайтав. Үүнтэй яг зэрэгцээд Пруссийн зүүн хойд хилийн орчим гарсан умардын их дайнд Фрийдрих хан улсаа оролцуулалгүй авч гарч чадав.
Эх сурвалж
түүх Ангилал:Шинэ эриний өмнөх европын түүх Ангилал:Түүх түүхэн бүс нутгаар Ангилал:Германы Холбооны гишүүн улс Ангилал:Германы Гаалийн Нийгэмлэгийн гишүүн улс Ангилал:Хойд Германы Холбооны гишүүн улс Ангилал:Германы Хаант Улсын холбооны улс Ангилал:1701 онд байгуулагдсан Ангилал:1918 онд татан буугдсан
Prússia Kungariket Preussen
Гэр бүлийн хүчирхийлэл
Гэр бүлийн хүчирхийлэл гэж ураг төрөл, сэтгэл зүй, санхүүгийн холбоотой хүний зүгээс гэр бүлийн бусад гишүүд, хамт амьдарч байгаа болон хамт амьдраагүй ч хамаарал бүхий бусад хүмүүст  хяналтаа тогтоож, эрх мэдлийн тэнцвэргүй байдалд оруулж буй үйлдэл, эс үйлдэхүйг хэлнэ. Гэр бүлийн хүчирхийлэл нь жендэрт суурилсан хүчирхийллийн түгээмэл үйлдэгдэж байгаа нэг төрөл ба хүний амьд явах, аюулгүй орчинд амьдрах, халдашгүй, хараат бус байх эрхэд халдсан хүний эрхийн ноцтой зөрчил юм. Гэр бүлийн хүчирхийлэл нь нас, хүйс, хөрөнгө чинээ, нийгэмд эзлэх байр суурь, боловсрол зэргээс үл хамааран төрөл бүрийн хэлбэрээр үйлдэгддэг. Гэр бүлийн хүчирхийллийг хүмүүс ихэвчлэн гэр бүл дотор эхнэр, нөхрийн хооронд үйлдэгддэг гэж ойлгодог ч бодит байдалд өргөн хүрээг хамардаг. Хүчирхийлэл үйлдэгч нь хохирогчтой нэг гэрт амьдардаг эсэхээс үл хамааран эхнэр, нөхөр, гэр бүлийн бусад гишүүнээс гадна хамтран амьдрагч, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч, тэдгээрийн асрамж, хамгаалалтад байгаа хүн, тухайн гэр бүлд хамт амьдарч байгаа хүн болон тусдаа амьдарч байгаа төрүүлсэн, үрчлэн авсан хүүхэд, төрсөн, үрчлэн авсан эцэг, эх, ах, эгч, дүү зэрэг ойр дотны харилцаатай хүмүүсийн хооронд гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэгддэг. Гэрлэлтээ цуцлуулсан эхнэр, нөхөр, хамтран амьдарч байсан, эсхүл хамтран амьдарч байгаагүй ч гэр бүлийн харилцаатай байсан, дундаасаа хүүхэдтэй хүний хооронд үйлдэгдсэн хүчирхийлэл ялгаагүй гэр бүлийн хүчирхийлэлд тооцогдоно. Гэр бүлийн хүчирхийлэл хэзээ ч санамсаргүй үйлдэгдэхгүй. Биеэ барьж чадаагүй, хяналтаа алдсанаас шалтгаалж үйлдэгддэггүй. Эрх мэдэл, хяналтдаа хохирогчийг оруулах зорилго, сэдэл бүхий шууд, санаатай үйлдэл байдаг.
Эшлэл
Ангилал:Гэр бүл Ангилал:Гэмт хэрэг Ангилал:Хүчирхийлэл
Калифорнийн Их Сургууль (Беркли)
Беркли дэх Калифорнийн Их Сургууль (University of California, Berkeley, UC Berkeley) бол Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни мужийн Сан Франциско хотын ойролцоох Беркли хотод байрладаг дэлхийн нэр хүндтэй сургалт, судалгааны их сургууль юм. 1868 онд үүсгэн байгуулагдсан тус сургууль нь Калифорнийн их сургуулийн системийн ууган салбар бөгөөд Калифорни мужийн анхны Холбооны Засгийн газрын санхүүжилттэй их сургууль билээ. Тус сургуулийн арван дөрвөн тэнхим сургуулийн 350 орчим зэрэг олгох хөтөлбөрт 31,000 орчим бакалаврын оюутан, 12,000 орчим магистр, доктор суралцаж байна. Беркли дэлхийн хамгийн шилдэг их сургуулиудын нэгт тооцогддог.
Америкийн их сургуулиудын холбооны үүсгэн байгуулагчдын нэг тус сургуульд Математикийн шинжлэх ухааны судалгааны институт (англ. Mathematical Sciences Research Institute), Сансрын шинжлэх ухааны лаборатори зэрэг АНУ-ын томоохон судалгааны институтууд байдаг. Тус сургууль нь орчин үеийн шинжлэх ухаан, технологийн ололт, дэвшилд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан бөгөөд анхны цөмийн тэсрэх бөмбөг, химийн үелэх системийн 16 элемэнт гэх мэт олон чухал нээлтүүд хийгдэж байсан юм. Мөн тус сургууль нь АНУ-д 1960-аад оны үед явагдсан Үг хэлэх эрх чөлөөний хөдөлгөөн, Арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхалтын эсрэг хөдөлгөөн зэрэг нийгэм, улс төрийн оролцоогоороо алдартай.
Калифорнийн Алтан баавгайн (англ. California Golden Bears) нэрээр Pac-12 чуулганд голчлон өрсөлддөг Берклигийн хөнгөн атлетикийн багууд улсынхаа аварга шалгаруулах тэмцээнд 107 удаа түрүүлж, оюутнууд болон төгсөгчид нь 223 олимпын медаль (үүнд 121 алтан медаль) хүртжээ.
Долгионы урт
Долгионы урт нь "синус долгион"-ы хамгийн богино давтагдах хэсгийн урт юм. Бүх долгион синус долгионыг нэмэх замаар үүсгэж болно. Өөрөөр хэлбэл, долгион бүр синусын долгионы нийлбэр бөгөөд Фурье шинжилгээ гээр тодорхойлж болно.
Долгионуудын жишээ
Долгион хаа сайгүй бий. Долгионуудын жишээ:
Синусын долгионы "урт"
Синусын долгион нь давтагдах хэв маягийг харуулдаг. Синусын долгионы давтагдах хэсгийн уртыг долгионы урт гэнэ. Долгионы уртsu синус долгионы нэг оргил оос дараагийн оргилын хоорондох уртын зайг хэмжиж олж болно. Долгионы уртыг өөр олон аргаар олж болно. Долгионы давтамж нэмэгдэхэд
долгионы урт нь багасдаг. Тиймээс давтамж ба долгионы урт нь урвуу хамааралтай.
Калифорнийн Их Сургууль (Беркли)
20-р зуун
1905 онд Сакраментогийн ойролцоо их сургуулийн ферм байгуулагдсан нь хожим Дэвис дэх Калифорнийн их сургууль болсон бол 1919 онд Лос Анжелес дахь Мужийн хэвийн сургууль (англ. Los Angeles State Normal School) нь Калифорнийн их сургуулийн өмнөд салбар болж, эцэст нь Лос-Анжелес дахь Калифорнийн Их Сургууль болжээ. 1920-иод он гэхэд кампусын барилгуудын тоо эрс нэмэгдэж, архитектор Жон Гален Ховардын загварыг ашиглан хорин байгууламжийг нэмж барисан байна.
Долгионы урт
Синусын долгионы "урт"
Долгионы уртыг ихэвчлэн "Грек ийн үсэг ламбда (λ)"-гаар тэмдэглэдэг.
''Физик ийн тухай энэхүү богино өгүүлл ийг илүү урт болгож болно. Википедиад мэдээлэл нэмж оруулах нь таны туслах нэг арга зам юм.''
Калифорнийн Их Сургууль (Беркли)
20-р зуун
1930-аад онд Эрнест Орландо Лоуренс Цацрагийн лабораторийг (одоогийн Лоуренс Берклигийн үндэсний лаборатори) байгуулахад тусалж, циклотрон зохион бүтээснээр 1939 онд Нобелийн физикийн шагнал хүртжээ. Уг циклотроныг ашиглан Берклигийн профессорууд болон Беркли лабораторийн судлаачид 16 химийн элементийг нээсэн нь дэлхийн бусад их сургуулиас олон нь юм. Тодруулбал, Дэлхийн 2-р дайны үед болон Гленн Сиборг плутонийг нууцаар олж нээснээр Лоуренсийн цацрагийн лаборатори АНУ-ын армитай атомын бөмбөг бүтээх гэрээ байгуулж эхэлсэн юм. Тэх үед мөн физикийн профессор Ж. Роберт Оппенхаймер 1942 онд Манхэттэний төслийн шинжлэх ухааны тэргүүнээр томилогдов. Беркли дэх Калифорнийн их сургууль Лоуренс Берклигийн үндэсний лабораторитой хамт Лос Аламосын Үндэсний Лаборатори (1943) болон Лоуренс Ливерморын үндэсний лаборатори (1952) зэрэг хоёр өөр лабораторийг байгуулж, удирдаж байсан.
1942 онд Америкийн боловсролын зөвлөл хамгийн нэр хүндтэй тэнхимүүдийн тоогоор Берклиг Харвардын дараа хоёрдугаарт жагсаав.
1952 онд Калифорнийн их сургууль өөрийгөө хагас бие даасан кампусуудын систем болгон өөрчлөн зохион байгуулж, кампус болгонд канцлер томилогдож, Кларк Керр Берклигийн анхны канцлер болсон бол Спрул Калифорнийн их сургуулийн ерөнхийлөгчөөр хэвээр үлджээ.
Беркли 1960-аад онд улс төрийн идэвх зүтгэлээрээ дэлхий даяар нэр хүндтэй болсон. 1964 онд Үг хэлэх эрх чөлөөний хөдөлгөөн нь оюутны хотхон дахь улс төрийн үйл ажиллагааг хязгаарласан бодлогыг эсэргүүцсэн оюутнуудын тэмцэл байсан ба энэ нь тухайн үеийн Иргэний эрх чөлөөний хөдөлгөөнтэй мөн холбоотой юм. 1964 оны 10-р сард Берклигийн шинэхэн төгсөгч, Кампусын Арьс өнгөний тэгш байдлын конгрессын дарга Жэк Вайнберг Спрул Плазад баривчлагдсан нь оюутнуудын удирдсан албан ёсны эсэргүүцлийн болон иргэний дуулгаваргүй байдлын цуврал үйлдлүүдийг өдөөж, эцэст нь Үг хэлэх эрх чөлөөний хөдөлгөөнийг бий болгосон юм. Энэ АНУ-ын бусад их сургуулиуд, залууст чухал нөлөө болж, Вьетнамын дайны эсрэг хөдөлгөөний эхлэлийг мөн тавьсан юм.
21-р зуун
Энэ зуунд Берклигийн улс төрийн идэвх суларч, антрепренер сэтгэлгээ, хөрөнгө босгох, ялангуяа STEM салбаруудад илүү анхаарч эхэлсэн.
Орчин үеийн Беркли оюутнууд 1960, 70-аад оны үеийнхэнтэйгээ харьцуулахад илүү төвийн баримталсан болон консерватив үзэлтэй, улс төрийн хувьд радикал биш байдаг. Ардчилсан намынхан 9:1-ийн харьцаагаар Бүгд найрамдахчуудаас илүү байна. АНУ-ын их сургуулийн оюутнууд дунд Арчдилсан намынхан Бүгд найрамдахчуудыг 10:1 харьцаатай тэргүүлдэг байна.
Судалгаа
Беркли бол бакалаврын хөтөлбөрт хамрагдагсдын дийлэнх хувийг эзэлдэг, докторын иж бүрэн хөтөлбөрийг санал болгодог томоохон, нэгдүгээр түвшний судалгааны их сургууль юм. Тус их сургууль нь 1949 оноос хойш Барууны бүсийн сургууль, коллежуудын холбоогоор магадлан итгэмжлэгдсэн. Тус их сургууль нь семестрийн календарийн дагуу ажилладаг бөгөөд 2018-2019 онд 8,725 бакалавр, 3,286 магистр эсвэл мэргэжлийн, 1,272 докторын зэрэг олгожээ.
Магистр, докторын хөтөлбөр
Берклигийн 32 номын сан нийлээд 13 сая гаруй боть номтой бөгөөд 12 акр (4.9 га) талбайг эзэлдэг нь дэлхийн хамгийн том номын сангийн цогцолборуудын нэг юм. Доэ номын сан нь номын сангийн системийн лавлагаа, тогтмол хэвлэл, захиргааны төв болж үйлчилдэг бол гол цуглуулгуудын ихэнх нь газар доорх Гарднер мэйн стекс, Моффитийн номын санд байдаг. 400,000 гаруй хэвлэмэл боть, 70 сая гар бичмэл, зураг, газрын зураг бүхий Банкрофт номын сан нь Калифорни, Мексик, Төв Америкийг онцолсон Хойд Америкийн баруун хэсгийн түүхийг баримтжуулсан тусгай цуглуулгатай. Банкрофт номын санд мөн Марк Твений ном, аман түүхийн төв, Тебтунисийн папирийн төв, их сургуулийн архив байрладаг.
Нээлт ба инноваци
Берклигийн багш, судлаачид хэд хэдэн чухал шинэ бүтээл, нээлтүүдийг хийсэн:
Компаниуд ба бизнес эрхлэлт
Берклигийн төгсөгчид болон багш нар олон компанийг байгуулсан бөгөөд тэдгээрийн заримыг доор харуулав. Беркли нь хамгийн их бизнес эрхлэгчдийг төрүүлсэн их сургуулиудын нэг гэдгээрээ алдартай бөгөөд өөрийн гэсэн Berkeley SkyDeck стартап инкубатортой гэдгээрээ алдартай.
Кампус/ Оюутны хотхон
Берклигийн кампус нь ойролцоогоор 1,232 акр (499 га). Гол кампусын дээгүүр байрлах бусад байгууламжууд нь Лоуренс Берклигийн үндэсний лаборатори болон хэд хэдэн судалгааны нэгж, тухайлбал Сансар судлалын лаборатори, Математикийн шинжлэх ухааны судалгааны хүрээлэн, 800 акр (320 га) экологийн дархан цаазат газар, Калифорнийн их сургуулийн Ботаникийн цэцэрлэг болон Гүзээлзгэтэй хавцал дахь амралтын төв юм. Төв кампусын баруун талд Беркли хотын төв; баруун хойд талаараа Хойд Берклитэй зэргэлдээ ба тэндэхийн Гоурмэт Гэтто гэж нэрлэгддэг худалдааны дүүрэг нь Чез Пайниз зэрэг дэлхийд алдартай зоогийн газрууд байдаг тул өндөр үнэлгээтэй хоолоор алдартай. Даруй хойд зүгт төгсөгчдийн олон хүн амтай Northside гэж нэрлэгддэг нам тайван орон сууцны хороолол байдаг; түүний хойд талд Беркли Хиллсийн өндөр зэрэглэлийн орон сууцны хорооллууд байрладаг. Оюутны хотхоноос зүүн өмнө зүгт ахан дүүсийн эгнээ, түүнээс цааш Кларк Керр хотхон болон Кларемонт хэмээх дээд зэрэглэлийн орон сууцны хороолол байрладаг. Их сургуулийн өмнөд хэсэгт оюутны байр, Телеграф өргөн чөлөө багтдаг бөгөөд коллежийн оюутнууд болон жуулчдад зориулсан дэлгүүр, гудамжны худалдаачид, ресторантай Беркли хотын худалдааны гол дүүргүүдийн нэг юм.
Монгол судлал
Беркли дэх Калифорнийн их сургууль нь Хойд Америкийн монгол судлалын салбарт нэр хүндтэй бөгөөд Монгол Улсын Засгийн газартай хамтран Монгол Санаачлага (англ. Mongolia Initiative) сургалт, судалгааны санаачлагыг үүсгэн байгуулж байсан. Берклид монгол хэл, Монголын түүх, Монголын буддын шашны талаар хичээлүүдийг сонгон судлах боломжтой бөгөөд Дорнод Ази судлалын институтаар (англ. Institute of East Asian Studies) дамжуулан Монгол Улс болон бүс нутгийн талаар судалгаа хийж, зочин өдөрлөг зохион байгуулдаг. Берклигийн монгол судлалыг Патрисия Бергер (Patricia Berger), Цүлтэмийн Уранчимэг (Урлагийн түүх), Жейкоб Далтон (Jacob Dalton), Брайан Бауманн (Brian Baumann, Дорнод Азийн хэл соёл), Санжьот Мехендейл (Sanjyot Mehendale, Буддын шашин судлалын төвийн дэд дарга, Торгоны зам судлалын Тан төвийн дарга) нар удирдаж байна.
Берклигийн Монгол оюутны холбоо
Тус сургууль дахь монгол оюутнуудыг Монгол Улсаас ирж суралцаж буй оюутнууд болон монгол гаралтай АНУ-ын иргэд бүрдүүлдэг ба Беркли дахь Монгол оюутны холбоо (англ. UC Berkeley Mongolian Student Association)-гоор дамжуулан монгол соёлыг таниулан сурталчилж байна. 2022 онд тус холбоог Энхтүвшиний Тэнгэрлэг удирдаж байна. Жил бүрийн элсэлтээс хамааран ойролцоогоор 5-20 орчим монгол оюутан тус сургуульд суралцдаг.
Бакалаврын хөтөлбөр
Берклигийн элсэлт жил бүрийн 8 сард эхэлдэг бөгөөд 11 сарын 30-нд сүүлийн өргөдлөө авдаг. Калифорнийн их сургуулийн системийн нэгдсэн өргөдлийн порталаар материалаа явуулах шаардлагатай ба өөрийгөө илтгэсэн дөрвөн богино хэмжээний эсээг дүн, өргөдлийн маягтын хамт илгээдэг. Беркли дэх Калифорнийн их сургуульд өргөдөл илгээсэн есөн хүн тутмын нэг нь л тэнцдэг бөгөөд өргөдөл гаргагчийн зүгээс маш их хүчин чармайлт шаарддаг. 2022 оноос эхлэн Калифорнийн их сургуулийн бүх салбар сургуулиуд SAT буюу АНУ-ын Их сургуулийн элсэлтийн шалгалтын оноог харгалзан үзэхээ больсон. Мөн багшийн тодорхойлолт (англ. teacher's recommendation) шаардагддаггүй. Кембрижийн дунд боловсролын гэрчилгээ (англ. Cambridge IGCSE), Ахисан түвшин (англ. A-Levels), Олон улсын бакалавриат (англ. International Baccalaureate), AP хөтөлбөрөөр хичээллэсэн бол давуу тал болно. Кембрижийн шалгалтыг олон улсын хөтөлбөртэй төрийн болон хувийн өмчит сургуульд суралцаж, эсвэл хувиараа бэлдэн өгөх боломжтой байдаг. Беркли дэх Калифорнийн их сургуулиас ямар нэг гуравдагч байгууллагаар зуучлуулдаггүй тул сургуулийн зөвлөх багшийн тусламжтай өөрөө судалгаа хийн өргөдлөө явуулах нь зөв юм.
Ном зүй
Ангилал:Калифорнийн их сургууль Ангилал:Америкийн Их Сургуулиудын Холбоо Ангилал:1868 онд байгуулагдсан Ангилал:Америкийн их сургуулийн жагсаалт Ангилал:Калифорни
Раднаабазарын Алтангэрэл
Раднаабазарын Алтангэрэл (1966 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотод төрсөн)-Монгол улсын дипломат, Төрийн ёслолын албаны дарга, ГХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Элчин сайд.
Боловсрол
1974-1984 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотын 10 жилийн нэгдүгээр дунд сургууль төгссөн.
1984-1985 онд Улаанбаатар хотын Орос хэлний багшийн дээд сургуулийн орос хэлний бэлтгэл анги төгссөн.
1985-1990 онд Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургуульд суралцаж олон улсын харилцааны мэргэжлээр төгссөн. Франц хэл, соёл, франц орон судлалаар мэргэшсэн.
1993-1994 Женевийн олон улсын харилцааны дээд сургуульд олон улсын харилцааны чиглэлээр суралцаж төгссөн.
2000-2001 онд Парисийн засаг захиргааны дээд сургуульд төрийн захиргааны удирдлагын чиглэлээр суралцаж төгссөн.
2009 онд Францын Дипломат Академид Дипломат ёслолын чиглэлээр мэргэшил дээшлүүлсэн.
Ажилласан байдал
Гадаад хэл
Франц, орос, англи хэлний мэдлэгтэй.
Ангилал:Монголчууд
И Ху-сог
Холбоос
Ангилал:Шорт трекийн олимпын аварга Ангилал:Шорт трекийн дэлхийн аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын шорт трекчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Сөүлийн хүн Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Сергей Шойгу
Сергеей Кужугетович Шойгу (Сергей Күжүгет оглу Шойгу; 1955 оны 5 дугаар сарын 21-нд ЗХУ-ын Тува Автономит улсын Чадан хотод төрсөн) -Зөвлөлт, ОХУ-ын төрийн зүтгэлтэн. 2012 оны 11 дүгээр сарын 6-наас ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд. Армийн генерал (2003). ОХУ-ын баатар (1999). ОХУ-ын "Нэгдсэн Орос" улс төрийн намын Дээд зөвлөлийн гишүүн. Оросын газарзүйн нийгэмлэгийн Ерөнхийлөгч (2009 оноос).
Намтар
1955 оны 5 дугаар сарын 21-нд ЗХУ-ын Тувагийн өөртөө засах орны Чадан хэмээх жижиг хотод дүүргийн сонины редактор тува үндэстэн Кужугет Серэевич Шойгугийн (дараа нь ЗХУ-ын Тува мужийн хорооны нарийн бичгийн дарга, Сайд нарын зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч дарга) гэр бүлд төрсөн. Эх нь мал аж ахуйн мэргэжилтэн Александра Яковлевна Шойгу (Кудрявцева овогтой байсан, Украины уугуул).
1960 онд Украины Луганск дүүргийн Стаханово хотын сүмд түүнийг Үнэн алдартны шашинд загалмайлуулсан ажээ.
1962-1972 онд тэрээр Тувагийн Чаданд дунд сургуульд, 1972-1977 онд ЗХУ-ын Красноярскийн Политехникийн дээд сургуульд суралцаж, барилгын инженер мэргэжлээр төгссөн.
1977-1978 онд - Промхимстрой трестийн мастер (Красноярск); 1978-1979 онуудад - "Тувинстрой" трестийн мастер, хэсгийн дарга (Кызыл); 1979-1984 онуудад - "Ачинскалюминстрой" трестийн СУ-82 барилгын хэлтсийн ахлах мастер, ерөнхий инженер, дарга; 1984-1985 онд - Саяналюминстрой трестийн орлогч менежер (Саяногорск); 1985-1986 онд - Саянтяжстрой трестийн менежер (Абакан); 1986-1988 онд - Абаканвагонстрой трестийн менежер.
1988-1989 онд - ЗХУ-ын Абакан хотын ЗХУКН-ын хорооны хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга;
1989-1990 онд - ЗХУ-ын Красноярск мужийн ЗХУКН-ын хорооны зааварлагч. 1990 онд Москва руу нүүсэн.
1990-1991 онд - Зөвлөлт Оросын Архитектур, барилгын улсын хорооны орлогч дарга болсон.
1991 оноос хойш тэрээр Оросын Аврах корпусын дарга болж, ЗСБНХОУ-ын /РСФСР/ Онцгой байдлын улсын хорооны даргаар томилогдсон.
1991-1994 онд - ОХУ-ын шинээр байгуулагдсан Иргэний хамгаалалт, онцгой байдал, байгалийн гамшгийн үр дагаврыг арилгах улсын хорооны анхны дарга.
2000 онд тэрээр Эв нэгдлийн намыг /Единство/ тэргүүлж байсан бөгөөд хожим нь "Эх орон" (Юрий Лужков), Бүх Орос (Минтимер Шаймиев) намуудтай хамтран нэгдэж "Нэгдсэн Орос" нам болж өөрчлөгдсөн.
2012 оны 5 сараас 11 сар хүртэл Москва мужийн Засаг дарга.
2012 оны 11 дүгээр сарын 6-нд ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд Алексей Сердюков огцорч оронд түүнийг томилогдсон. Сергей Шойгу сайдын албан тушаалд орсныхоо дараа Оросын Зэвсэгт хүчинд эрс шинэчлэл хийхээр өмнөх засгийнхаа үед эхлүүлсэн чиглэлээ үргэлжлүүлсэн боловч шинэчлэлийг бодитоор хэрэгжүүлэхэд хэд хэдэн чухал өөрчлөлт хийсэн.
ОХУ-ын Зэвсэгт хүчинд хийсэн шинэчлэлийн үр дүн 2014 оны 2-3-р сард Крымд болсон үйл явдал тодорхой харуулсан байна.
2017 оны 1 дүгээр сарын 22 -нд Нэгдсэн Орос намаас ОХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Товчооны гишүүн болсон.
2020 оны 1-р сарын 21-нд ОХУ-ын Медведевийн засгийн газар огцорсны дараа Михаил Мишустиний танхимд Батлан ​​хамгаалахын сайдын албан тушаалд улиран томилогдсон.
Ангилал:ОХУ-ын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:ОХУ-ын армийн генерал Ангилал:ОХУ-ын шадар сайд Ангилал:Оросын холбооны муж улсын төрийн тэргүүн Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн Ангилал:ОХУ-ын Улсын баатар Ангилал:Гэгээн Андрей одон шагналтан Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Александр Невскийн одон шагналтан Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Сава одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Тува ястан Ангилал:Оросууд Ангилал:1955 онд төрсөн
Тооцооллын хими
Тооцооллын хими нь химийн судалгааг хийхэд компьютерийн загварчиллийг ашигладаг химийн нэг салбар юм. Эдгээр загварчилал нь молекул болон хатуу бодисын бүтэц, шинж чанарыг тооцдог. Тооцооллын хими нь химийн туршилтаар олж авсан мэдээллийг нөхдөг. Энэ нь хараахан ажиглагдаагүй байгаа химийн үзэгдлүүдийг урьдчилан таамаглах боломжтой. Мөн шинэ эм, материалын дизайн хийхэд өргөн хэрэглэгддэг.
Тооцооллын хими нь бүтэц (молекулын атомуудын хүлээгдэж буй байрлал), үнэмлэхүй ба харьцангуй (харилцан үйлчлэл) энерги, электрон цэнэгийн хуваарилалт, диполь ба түүнээс дээш олон туйл момент, чичиргээний давтамж, урвалд орох чанар болон бусад спектроскопийн хэмжигдэхүүн, мөргөлдөх хөндлөн огтлолыг бусад хэсгүүдтэй урьдчилан таамагладаг.
Зон Олны Нам
Зон Олны Нам   (товчоор ЗОН; DĒMOS party) 2016.12.06 өдөр Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод үүсэн байгуулагджээ. Неоконсерватив /Нэн шинэ уламжлалт/ үзэл баримтлалтай, Монгол улсын нийслэл, 21 аймгийг хамарсан анхны "ЦАХИМ НАМ" бий болов.
Тооцооллын хими
Тооцооллын хими нь статик болон динамик системийг хардаг. Бүх тохиолдолд судалж буй системийн хэмжээ нэмэгдэхийн хэрээр компьютерийн цаг болон бусад нөөц (санах ой, дискний зай гэх мэт) мөн адил өсдөг. Энэ систем нь нэг молекул, бүлэг молекул эсвэл хатуу төлөв байж болно. Тооцооллын химийн аргууд нь өндөр нарийвчлалаас маш ойролцоо хүртэл байдаг. Өндөр нарийвчлалтай аргууд нь ерөнхийдөө зөвхөн жижиг системүүдэд боломжтой байдаг.