cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ханс-Пэтэр Фийцэ
Тэрээр 1960 онд Берлиний Хумболдт их сургуулийг Монгол, Түрэг, Алтай судлалаар суралцаж дүүргэжээ. Монголд 100 гаруй удаа зочлон, докторын зэргээ Монголд хамгаалсан Фийцэ 1976 онд төрөлх Хумболдт их сургуулийнхаа монгол судлалын профессор болж, улмаар хоёр Герман нэгдсэний дараа, чөлөөт сонгуулиар сонгогдож Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч болжээ. 2000-аад оны эхээр тэрээр чөлөөт орчуулагч болж, Германы Холбооны засгийн газарт зөвлөхөөр ажиллаж байв.
Маркель Бергара
Маркель Бергара Ларраньяга (баск., Markel Bergara Larrañaga; 1986 оны тавдугаар сарын 5-нд Эльгойбар, хотод төрсөн) — Баск гаралтай Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Реал Сосьедад» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
«Реала Сосьедад» хөлбөмбөгийн сургуулийн төгсөгч. Нөөц бүрэлдэхүүнд 2003-2007 онд харъяалагдахдаа «Эйбар», «Весиндарио» багуудад зээлэгдсэн. 2007 оноос үндсэн бүрэлдэхүүнд тоглох болсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Эйбар багийн тоглогч Ангилал:Весиндарио багийн тоглогч Ангилал:Реал Сосьедад багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1986 онд төрсөн
11B-X-1371
11B-X-1371 нь ийм нэрээр нэрлэгдсэн аймшгийн богино хэмжээний бичлэг юм. Польш улсын нэр нь тодохрой бус хүн уг бичлэгийг 2015 оны 5 сарын 9-нд нийтэд түгээжээ.
Ашиглахаа больсон эмнэлэгийн балгасан дотор этгээд үйлдэл хийх нь дэлхийн хүмүүсийг айлгасан байдаг. Зарим нь үүнийг АНУ-ын сонгуулийн эсэргүүцэл гэж байгаа бол, зарим нь сүнс чөтгөр хэмээн таамаглажээ. Бичлэгийн дундуур морз кодоор "Чамд 1 жил үлдлээ" гэж хоромхон зуур гаргасан байгааг гярхай үзэгчид олоод харжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Богино хэмжээний кино
Улс Түмний Найрамдлын Их Сургууль
Улс Түмний Найрамдлын Их Сургууль (Российский университет дружбы народов) — ЗХУ-ын засгийн газрын шийдвэрээр 1960 оны 2-р сарын 5-нд “Улс Түмний Найрамдлын Их Сургууль”-ийг үүсгэн байгуулжээ. Байгуулагдсанаас нь жилийн дараа тус сургуулийг Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын анхны ардын ардчилсан засгийн газрыг тэргүүлж байсан яруу найрагч, төр нийгмийн зүтгэлтэн Патрис Лумумбагийн нэрэмжит болгосон юм. Анхлан Ази, Африк, латин Америк гэхчлэн колончлолоос чөлөөлөгдсөн, хөгжиж буй орнуудын боловсон хүчнийг бэлтгэдэг байсан Улс Түмний Найрамдлын Их Сургуульд өдгөө ОХУ, ТУХН-ын улсуудаас гадна дэлхийн 146 гаруй орны 25 мянга орчим оюутан залуус суралцаж байна.
РУДН-ы түүх
Дэлхийн улс орнуудын чадварлаг боловсон хүчинг бэлтгэх гараагаа эхэлснээс хойш тус сургууль нийт 72 мянга гаруй мэргэжилтэн бэлтгэжээ. Тэднээс таван мянга гаруй шинжлэх ухааны доктор, дэд эрдэмтэн дэлхийн 170 оронд салбараа хошуучлан ажиллаж байна. Мөн ОХУ-ын Сансар Судлалын хөтөлбөрийн хүрээнд орос хэлний бэлтгэл ангид олон орны сансрын нисгэгчид ирж бэлтгэгддэг юм. Улс Түмний Найрамдлын их сургуулийн олон төгсөгч төр, нийгмийн алдартай зvтгэлтнvvд болжээ. Энэ оны 2 сарын 6-нд Улс Түмний Найрамдлын их сургууль үүсгэн байгуулагдсаны 50 жилийн тvvхэн ойтойгоо золгосон. Ойн арга хэмжээний хvрээнд ОХУ-ын төр засаг, яамдын удирдлагууд, Гадаадын улс орнуудын элчин сайд, зочид төлөөлөгчид оролцсон баярын хурал болон гадаадын авъяаслаг оюутнууд, сургуулийнхаа ансамблиудын нэгдсэн хvндэтгэлийн тоглолтыг Кремлийн ордонд амжилттай зохион байгуулсан юм. Түүгээр ч зогсохгvй ойд зориулсан “дугуй ширээний уулзалт”, эрдэм шинжилгээний бага хурал, улс орнуудын өдөрлөгvvд тус их сургуульд зохиогдсоор байна.
Мөн бүтэн жилийн хугацаанд Улс орнуудын төр засгийн удирдлага, ОХУ-д суугаа элчин сайдуудын айлчлалуудаас гадна олон улс орны оюутнуудын дунд өдөр өнжилгүй шахам янз бүрийн олон арга хэмжээ тасралтгүй зохион байгуулагддаг. Үүнээс дурдвал Олон улсын Эрдэм шинжилгээний хурлууд, КВН тэмцээн, "Мисс РУДН," Тив тус бүрийн "7 хоног", Улс орнуудын өдөрлөг, Шинэ жил, Спорт, урлагийн олон арга хэмжээнүүд, жил бүрийн 5 сарын 1-нд "Планета Юго-запад" наадам, .... гэх мэт. Өнгөрсөн жилүүдэд сургуулийн факультет, олгох мэргэжил, оюутны тоо нэмэгдэж, “бакалавр-магистр” боловсролын хоёр шатлалтай систем нэвтрүүлснээс гадна боловсролын нэмэлт хөтөлбөртэй болсон байна. Мөн РУДН-ы давуу талуудын нэг нь сонгосон мэргэжлээр, нэг эсвэл хоёр гадаад хэлээр, бvр хоёр дахь дээд мэргэжлээр хэд хэдэн дипломтой төгсөх боломжтой юм..
Гадаад харилцаа
Сургуулийн гадаад харилцаа жилээс жилд сайжирч Европын улс орнуудын нэр хүндтэй их, дээд сургуулиудад төгсөх курсүүддээ суралцан 2 дипломтой төгсөх боломжийг ч олгож эхлээд байгаа юм. Дэлхийн 5 тивийн 140 гаруй орны 450 гаруй үндэстэн ястны залуус тус их сургуульд боловсрол эзэмшиж байгаа нь найзалж нөхөрлөх, зан заншилтай танилцах, түүх соёлыг нь судлах гээд асар их боломжийг хувь хүнд олгодогоороо давуу талтай. Үүнээс гадна РУДН-д гадны оюутнууд суралцах аюулгүй, тухтай орчинг бүрдүүлж өгснөөрөө онцлогтой.
Оюутны хотхон
РУДН-ы оюутны хотхонд нийтдээ 7 мянга гаруй оюутан амьдарч байна. Оюутны хотхон нь сургуулийн төв байртайгаа зэргэлдээ байрладаг бөгөөд 2000 гаруй камер суурилуулсан хяналтын систем, галын аюулгүй байдлын систем, өндөржүүлсэн харуул хамгаалалттай 11 дотуур байр, спортын иж бүрэн цогцолбор, дэлгүүрүүд, үйлчилгээний төв, үсчин, гоо сайхан, интернет кафе, зоогийн газруудтай юм.
Тус сургуулийн оюутны хотхон нь 2009 онд ОХУ-ын их дээд сургуулиудын шилдэг оюутны хотхоноор шалгарсан байна. РУДН-ы үе үеийн төгсөгчид суралцаж байсан үеэ залуу насныхаа хамгийн мартагдашгvй дурсамжтай, сайхан он жилүүд байсан хэмээн дурсан ярьцгаах дуртай. Учир нь орон орноос ирсэн оюутан залуус эрдэм номдоо шамдан суралцахаас гадна өөр хоорондоо үзэл бодлоо харилцан солилцож, хамтдаа чөлөөт цагаа өнгөрүүлж найзалж нөхөрлөдөг ер бусын орчин бүрдүүлж өгсөн байдаг. Их сургуулийн биеийн тамир, эрүүлжүүлэх цогцолборт сагсан бөмбөг, хөлбөмбөг, йогоос эхлүүлээд 32 дугуйлан секц жилийн дөрвөн улиралд тогтмол үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
РУДН-д суралцагч Монгол оюутнууд
15 жилийн өмнөөс анхлан суралцаж эхэлсэн Монгол оюутнуудын тоо сүүлийн жилүүдэд өссөөр одоогоор 170 гаруй оюутан залуус мэдлэг боловсролоо дээшлүүлэн тус сургуульд суралцаж байна. Москва хот төдийгүй ОХУ дахь их дээд сургуулиудаас хамгийн олон Монгол оюутан суралцдаг сургууль гэдэг утгаараа РУДН дахь Монголын Оюутны Зөвлөлийн үйл ажиллагааг өргөжүүлж “РУДН-д суралцагч Монгол Оюутны Холбоо” /РМОХ/ болгон шинэчилсэн зохион байгуулалттайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байна. РМОХ нь тус сургуульд суралцагч Монгол оюутны нийтлэг хүсэл эрмэлзлэлийг илэрхийлсэн, тэдний үүсгэл санаачлагад тулгуурласан, бие даасан, ашгийн төлөө бус, гишүүддээ үйлчилдэг, байгууллага юм. Улс Түмний Найрамдлын их сургуульд сурч байгаа Монгол оюутнууд энэ оны 11-р сард Улс Монголынхоо тусгаар тогтнолоо тунхагласны 86 жилийн ойг тохиолдуулан “Монголын 7 хоног” хөтөлбөрийг санаачлан, зохион байгуулав. Энэ арга хэмжээ нь өөрийн сургуулийнхаа 50 жилийн ойд бэлэг барьж буй явдал төдийгүй хөтөлбөрийн хүрээнд эрдэм шинжилгээний хурал, спортын уралдаан тэмцээн, урлагийн тоглолт, гэрэл зураг болон гар урлалын үзэсгэлэн, худалдаа зэргийг зохион байгуулахаар төлөвлөөд байна.
РУДН-ы дэргэдэх "Олон үндэстний соёлын төв" \ИНТЕР КЛУБ\-д16 төрлийн студи, ансамбль, дугуйлан ажилладаг. Тус сургуульд суралцагч монголын охид, хөвгүүдийн “Чингисийн үр сад” хамтлаг тэдгээрийн нэг нь юм. 2010 онд Э.Дөлгөөний санаачлагаар анхлан байгуулагдсан Монголын урлагийг сурталчлагч энэ хамтлаг анхны уран бvтээлээ Кремлийн тайзан дээр, сургуулийнхаа 50 жилийн ойд зориулан тавьсан юм. Одоогоор дуучин, хөгжимчин, бүжигчдийн нийлсэн 30 гаруй хүний бүрэлдэхvvнтэй ансамбль болон өргөжиж үйл ажиллагаагаа явуулж байна. “Чингисийн үр сад”ансамбль эх орноо сурталчилах арга хэмжээнд тогтмол идэвхитэй оролцдогоос гадна саяхан болж өнгөрсөн ОХУ-н Оюутны урлагийн “ФЕСТОС”-их наадамд “ МИР ТАНЦА” төрөлд амжилттай оролцон тусгай байрын шагнал хүртсэн юм. Сүүлийн vед сургуулийн харьяа урлаг, уран сайхны “ИНТЕР КЛУБ” ын дугуйлангуудад Монгол оюутан залуус идэвхтэй хичээллэж байна. Түүнээс дурьдвал: РУДН-ын “ИНТЕР КЛУБ” ын харьяа “РАДУГА” дууны чуулгад 5, Бүжгийн “РИТМ ДРУЖБА” ансамбльд 2, төгөлдөр хуурын дугуйланд монгол оюутнууд суралцаж, өөрийн авъяас чадвараа хөгжүүлж байгаа нь сайшаалтай. Мен РУДН-ын Оюутнуудын үүсгэн байгуулсан “Оюутны хөгжил клуб”-ын үйл ажиллагаа тогтмол идэвхитэй явагдаж байна. Тус Оюутны хөгжил клуб нь “Шинжлэх ухаан, Танин мэдэхvй”, “Спорт,чөлөөт цаг”, “Фото зураг сонирхогчид”-ын клуб гэсэн хэсгүүдэд хуваагдан 7 хоног бүрийн хагас сайн өдөр үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
Сургууль болон РМОХ-ын үйл ажиллагааг сурталчилах, оюутнууддаа шинэ соргог мэдээ мэдээллийг цаг алдалгүй түгээж, Ансамбль, клубуудын үйл ажиллагааг дэмжих зорилгоор РУДН-д суралцагч Сэтгүүл зvйн ангийн оюутнуудын баг энэхvv цахим хуудсыг ажиллуулж байна. РМОХолбоо нь сургуулийнхаа монгол оюутнуудаас жил бүр шилдэг оюутан шалгаруулдаг уламжлалыг энэ жилээс эхлүүлсэн бөгөөд, оюутнуудынхаа дунд олон арга хэмжээ зохион явуулахаар төлөвлөж байна.
Монгол оюутнууд сургуулиас болон ОХУ-д үйл ажиллагаа явуулдаг Монголын оюутны байгууллагаас зохиодог арга хэмжээнүүдэд идэвхитэй оролцдог. Сургуулиас жил болгон зохион явуулдаг Азийн 7 хоногт улс орноо сурталчилсан үзэсгэлэн гаргаж, Азийн Оюутнуудын дунд зохиогддог спортын тэмцээнд оролцож волейболын төрөлд 2009 онд мөнгөн медаль хүртэж байсан юм. Энэ жил Москва хотод Ази тивээс суралцагч улс орнуудын аварга шалгаруулах тэмцээнд бадминтон, волейболын төрөлд  оролцож волейболын төрөлд эмэгтэй баг алт, эрэгтэй баг мөнгөн медаль хүртсэн. Мөн манай сургуулийн оюутан Б. Бадрах РУДН-ы шатрын багийн ахлагч бөгөөд РУДН-ыг төлөөлж олон уралдаан тэмцээнд оролцож алт, мөнгө, хүрэл медалиудыг хүртсэн билээ.
ОХУ-д үйл ажиллагаа явуулдаг Монголын Оюутны Байгууллагуудаас уламжлал болгон зохион байгуулагддаг "Дэвжээ" хөгжөөнт тэмцээнд сүүлийн 2 жил дараалан 2-р байр, "Элсэн цаг" танин мэдэхүйн тэмцээнд 3-р байр эзэлсэн. 5-р сарын эхээр зохиогддог "Сагсан бөмбөгийн тэмцээн "-д амжилттай оролцох зорилготой эрэгтэй, эмэгтэй багууд бэлтгэлээ базааж байна.
Монгол оюутнууд тус их сургуульд хэрхэн суралцаж буй талаар Их сургуулийн олон улсын ажил эрхэлсэн проректор Владимир Денисенко Оросын дуу хоолой радио станцын тусгай сурвалжлагчид өгсөн ярилцлагандаа: ... "РУДН бүх орны оюутан суралцах боломжтой, боловсролын чанар маш өндөр зэргийг Монголд мэдсэний дараа, одоогоос 15 жилийн өмнө анхны Монгол оюутан манайд сурч байлаа. Түүнээс хойш мэргэжилтэн бэлтгэсэн хугацаанд оюутан, аспирант, дадлагажигч зэрэг монголын 90 орчим иргэн манай сургуулийн факультетуудыг төрөл бүрийн мэргэжлээр дүүргэсэн байх юм. Хувиар авч vзвэл манай их сургуульд эрдмийн цол хамгаалсан монголчуудын тоо бусад орны төлөөлөгчдөөс дутахгүй. Ер нь Монгол оюутнууд зүтгэлтэй, чадвартай, авъяастай, ихэвчлэн онц, сайн сурдаг. Жишээлбэл хэлбэл 2009 онд болсон Хэлний бэлтгэл ангийнхны математикийн олимпиадад эхний 3 байрыг Монгол оюутнууд эзэлж байсныг дурдахад хангалттай..." гэжээ.
Сум могой
SNAKE-ARROW (Psammophis lineolatus) нь Казахстан, Төв Ази, Төв Ази, Хойд Иран, Афганистан, Зүүн Кавказын цөл, хагас цөлд өргөн тархсан байдаг. Биеийн урт нь 90 см хүрдэг.Дээд талын өнгө нь чидун саарал, элсэрхэг эсвэл хүрэн өнгөтэй, масштабын ирмэг нь дундаасаа арай хөнгөн байдаг. Мөрний хажуу талд харанхуй өнгөний хоёр урттай судлууд, нэг арай хөнгөн тууз нь биеийн хажуу талд байдаг. Толгой ба хүзүүний хажуу ба нугасны судлууд хоорондын зай нь шар эсвэл улбар шар өнгөтэй байна. Могойн сумыг элс, чулуурхаг эсвэл шаварлаг налуу дээр, ховор бут сөөг, уул, давсны намаг дээр олддог. Энэ нь ялангуяа загт уулархаг газруудад олон байдаг. Хамгаалах газар бол мэрэгч амьтдын булш, хөрсөн дэх хагарал, овоолсон чулуу юм. Эдгээр хоргодох байранд могой өвөлждөг бөгөөд хамгийн халуун сарыг (нутгийн өмнөд хэсэгт) өвөлждөг. Могойн сум нь түүний хөдөлгөөнийг ер бусын хурдацтай нэрлэх болсон. Могой мөлхөж буй том могойн цаана хүн маш их стресстэй гүйх ёстой байдаг, тэр ихэнхдээ ил задгай байхад ч зугтаж чаддаг. Том могойн сумны хөдөлгөөн нь түүнийг ямар нэгэн далд механизм ашиглан хөдөлж байгаа мэт санагддаг, гэхдээ хөдөлгөөний хурд нь түүнийг үүсгэдэг биеийн бараг мэдэгдэхүйц хөдөлгөөнтэй тохирохгүй байна. Могой шулуун байснаа өөрөө бие даан газар дээр гулсаж байх шиг байна. Могойн сумны хөдөлгөөн нь хурдан байсан нь Турк, эртний домогт "хүмүүс, морь, тэмээ, луусыг гэнэт алж, нэг үсрэлтээр зүрхийг нь цоолж чаддаг" гэсэн эртний домог бий болжээ. Сум могой сайхан авирч, ихэнхдээ мөчрүүдээс хөөж гардаг. Хамгаалах өнгө, туранхай биетэй тул заах модны ховор мөчрүүдийн дунд үүнийг олох нь маш хэцүү байдаг. Салбарууд дээр могойнууд мөн өдрийн халуунаас зугтдаг тул хөрсний халуун гадаргуугаас тодорхой зайд температур нь доогуур байдаг. Хурдан хөдөлж буй сум-могойн үсрэлтийн өндөр нь 3-7 мт хүрдэг бөгөөд үсрэх явцдаа 1- 6 мт саад нэвтлэн гардаг. Баригдсан амьтан биеэ суллахыг хичээдэг боловч харьцангуй ховор байдаг. Гарт баригдсан могойн булчинг чангалах нь ер бусын байдаг: уян утас нь маш нягт, туранхай биетэй шигшсэн мэт харагддаг. Энэ нь биеийг уртынхаа талаас илүү хуваас дээш, босоо чиглэлд 35-40 см жинтэй болгож, тайван байдалд ч амарч, наранд сууж байх үед могойн сум нь бөөрөнхий биш харин биеэ шулуун болгохыг илүүд үздэг. Могойн сумны хоол нь зөвхөн гүрвэлээс бүрддэг: толгой, хөл, амны өвчин, агама. Тэрбээр ан хийх эсвэл олзоо хулгайлахын оронд ан хийдэг бөгөөд сүүлчийнх нь ойрхон байвал нүдний шилэнд хурдан, бараг мэдрэгддэггүй, хохирогчийг биеийнхээ хэд хэдэн цагиргаар хүрээлдэг. Гүрвэлийг хүчтэй шүүрч авсны дараа хортой шүднүүд орж ирдэг. Ам нь амаа онгойлгож, могой нь хохирогчийг хүзүүгээр нь хазаж, эрүүгээ чангалж, атгаг эсэргүүцэх чадвар нь сулрах үед л гардаг. Хордлогын саажилт, тэр ч байтугай том гүрвэлүүдэд хазуулснаас хойш хэдхэн секундын дараа тохиолддог. Үүний дараа могойн сум цагиргуудыг онгойлгож, олзыг нь долоод аажмаар залгидаг. Жижиг, залуу могойнууд ихэвчлэн том шавьжаар хооллодог. Том хөхтөн амьтан, хүмүүст могойн суманд хазуулсан нь бүрэн гэм хоргүй юм.
И Гё-вонь
И Гё-во́нь (солонгосоор 이규원, дуудлага нь [и-гё воонь], латин үсэгт хэвшсэн нь Lee Kyu-Won) — жүдо барилдааны 90 кг жингийн дэлхийн аварга (2009), Азийн аварга (2011), Өмнө Солонгос улсын эрэгтэй жүдоч.
Талст
Талст гэдэг нь атом (эсвэл молекул) нь давтагдсан жигд эрэмбэтэй байрласан байдаг хатуу биет юм.
Талстууд нь нэг төрлийн төлөвийн өөрчлөлт болох урсамтгай бодисоос талсжих замаар үүсдэг. Урсамтгай бодис нь ихэвчлэн шингэн байдаг ч хийн төлөвөөс талст үүсч болдог. Жишээлбэл, цас бол усны уур (ууршсан ус) агуулсан агаараас үүссэн усны талст (мөс) юм. Энгийн урсамтгай бодис эсвэл уусмал нь хөлдөх замаар нь Талсжилт үүсч болно. Талст үүсгэхийн тулд заримдаа бодист дулаан болон даралт өгөх шаардлагатай байдаг. Алмаз бол дулаан, даралтын дор үүссэн нүүрстөрөгчийн талст юм. Талстыг байгалиас олох эсвэл зохиомлоор хийх боломжой.
Гүрбазарын Урнаа
Гүрбазарын Урнаа нь Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин, Монгол улсын гавьяат жүжигчин.
Талст
Талстуудын гадаргуу нь ихэвчлэн тал гэж нэрлэгддэг хавтгай хэсгүүдтэй байдаг. Талстууд үүсэх үед талууд байгалийн жамаар үүсдэг, учир нь атомын хавтгай давхарга нь ихэвчлэн хамгийн тогтвортой байдаг. Тал дахь атомууд нь шатрын хөлөг эсвэл зөгийн сархинаг гэх загваруудаар байладаг. Эдгээр талууд нь гэрлийг тусгаж, талстын гялалзсан үзэмжийг үүсгэнэ. Талстыг огтлох, нунтаглах байдлаар зохиомол талуудыг ямар ч хэлбэрээр хийж болдог бөгөөд зарим эрдэнийн чулуу, үнэт эдлэл ингэж хийгддэг байна.
Өөр өөр бодисууд нь өөр өөр төрлийн талстыг үүсгэдэг ба зарим нь нэгээс олон төрөл үүсгэж чадна. Талст дахь атомуудын байрлалыг судалдаг шинжлэх ухаан бол кристаллографи юм. Талст үүсгэдэг алдартай бодисууд нь хоолны давс (талстууд нь шоо хэлбэртэй), алмаз, кварц юм.
Ангилал:Геологи Ангилал:Хими Ангилал:Технологи Ангилал:Чулуулаг
Гүрбазарын Урнаа
Намтар
Гүрбазарын Урнаа нь 1964 оны 9 сарын 11-нд Улаанбаатар хотод төрсөн.
1987 оноос Улсын Драмын Эрдмийн Театрт жүжигчин, Уран бүтээлийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байгаад 2019 оноос одоог хүртэл жүжигчнээр ажиллаж байна.
Гавьяа шагнал
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Урсамтгай бодис
Урсамтгай бодис гэдэг нь ус (шингэн), агаар (хий), плазм зэрэг амархан хөдөлж, хэлбэрээ өөрчлөх чадвартай бодис юм.
Физикийн шинжлэх ухаанд урсамтгай бодис нь ямар ч гадны хүчний нөлөө нөлөөлөхөд тасралтгүй урсаж байдаг шингэн, хий болон бусад материалыг хэлнэ. Тэдгээр нь огтлох модуль нь тэг буюу энгийнээр хэлбэл, тэдгээрт үйлчлэх ямар ч зүсэлтийн хүчийг эсэргүүцэх чадваргүй бодис юм.
Урсамтай бодис гэдэг нэр томъёо нь ерөнхийдөө шингэн ба хийн үе шатуудыг агуулдаг боловч шинжлэх ухааны салбаруудад тодорхойлолтууд нь өөр өөр байдаг. Хатуу төлөвийн тодорхойлолтууд нь бас өөр өөр байдаг ба талбараасаа хамааран зарим бодис шингэн хатуу хоёулаа байж болно. Silly Putty гэх мэт наалдамхай шингэн нь гэнэтийн хүч хэрэглэхэд хатуу бодистой төстэй болдог. Бөөмийн физикт энэ ойлголт нь шингэн болон хийнээс бусад урсамтгай бодисуудыг багтаахаар өргөжсөн байдаг.
Ихэнх урсамтгай бодис нь хөлдөх цэгтэй байдаг. Энэ температурт урсамтгай бодис хатуу төлөвтэй болдог.
Алтангэрэлийн Баярцэцэг
Алтангэрэлийн Баярцэцэг нь Монгол улсын хүчирхэг гоо бүсгүйчүүдийн нэг бөгөөд жүжигчин юм.
А.Баярцэцэг ШУТИС-ийн КТМС-д маркетингийн менежментийн чиглэлээр, Өмнөд Африкийн Дурбан хотын "Mancosa Management College"-д олон улсын бизнесийн удирдлагын чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалсан. Мөн Испанийн Мурсиа хотын их сургуульд оюутан солилцооны "Erasmus Mundus" олон улсын хөтөлбөрөөр нэг жил суралцаж төгссөн. Тухайн үед "Голомт" банк, "Энержиресурс"-ын тэтгэлэгт хамрагдаж байжээ. А.Баярцэцэг англи, испани, франц хэлтэй. Тэрээр Miss World Mongolia 2015 тэмцээнд 2-р байр эзлэн 2015 оны Ертөнцийн сайхан хүүхэн тэмцээнд оролцон шилдэг 16-д багтан, 2016 оны Дэлхийн мисс тэмцээнд шилдэг 11-т багтсан юм.
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монголын гоо бүсгүй Ангилал:Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Өмнөд Африкийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Ким Ми-жон
Ким Ми-жо́н (солонгосоор 김미정, дуудлага нь [ким-ми жоонъ], латин үсэгт хэвшсэн нь Kim Mi-Jung) — жүдо барилдааны 72 кг жингийн олимпийн аварга (1992), ДАШТ-ий алт (1991), хүрэл (1993) медальт, Азийн наадмын аварга (1994), Өмнө Солонгос улсын эмэгтэй жүдоч.
Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургууль
Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургууль (англи. The London School of Economics and Political Science, LSE) - Лондонгийн Их Сургуулийн салбар сургууль. Нийгмийг сайжруулах зорилготой 1895 онд байгуулагдаж 2020 онд 125 жилийн ойгоо тэмдэглэсэн алдартай бөгөөд дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй их сургуулиудын нэг юм. Тус сургууль нь нийгмийн шинжлэх ухаан судлах чиглэлээрээ дэлхийд тэргүүлдэг байна.
Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургууль нь Их Британий тэргүүлэх судалгааны Их сургуулиудын «Рассел» групп, G5 болон "Алтан гурвалжин"-нд багтдаг байна.
Мөн тус сургууль нийгмийн ухааны салбартаа дэлхийд 2 дугаарт ордог байна (Харвардын Их сургуулийн дараа). 20 хичээлээс 15 нь дэлхийн эхний 10 ордог бөгөөд улс төр судлал (3 байр), эдийн засаг(5 байр), сэтгүүл зүй (3 байр), нийгмийн бодлого (3 байр), газарзүй (3 байр), социологи (4 байр).
Тус Лондонгийн сургууль нь дэлхийн улс төр, бизнес, хуулийн салбарт асар их нэр хүндтэй юм. Учир нь тус их сургуулийн 55 төгсөгчид буюу багш нар дэлхийн улс орнуудын Төрийн тэргүүн байсан болон одоо үүргээ гүйцэтгэж байгаа эрхмүүд, Их Британийн Нийтийн танхимын өнөөгийн 20 гишүүн, Лордуудын танхимын 42 гишүүн байдаг байна. 2016 оны байдлаар Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургуулийн төгсөгчид болон багш нар Нобелийн эдийн засгийн чиглэлээр шагнал хүртсэн 13 хүн, утга зохиолын чиглэлээр 2, Нобелийн энх тайвны 3 шагнал хүртэж байсан ажээ.
Лондонгийн Эдийн засгийн сургуульд элсэх босго маш өндөр байдаг. Тус сургууль 2016 онд 1650 байранд 18000 өргөдөл хүлээн авснаас 1625 хүн бүртгүүлсэн байх жишээтэй. Өрсөлдөөнт ерөнхий үзүүлэлт нь бакалаврын сургалтанд нэг байранд 11 хүн өрсөлддөг байна. Элсэх өргөдөлийг Их Британий их сургуулиудад нэгдсэн UCAS (Universities and Colleges Admissions Service) системээр авдаг байна.
Гадаад оюутнууд англи хэлний мэдлэгээ IELTS-ийн 7, TOEFL 110-120-д нийцсэн ахисан түвшний (дэвшилтэт) түвшинд батлах ёстой байдаг.
Монгол өргөдөл гаргагчийн хувьд ерөнхий боловсролын дунд (бүрэн) боловсролын гэрчилгээ нь өргөдөл гаргахад хангалтгүй тул тэд олон улсын их сургуулийн өмнөх бэлтгэлийн хөтөлбөрүүдийн аль нэгийг (Foundation, IB, A-level) дүүргэх эсвэл нэг жил Дээд сургуульд 4.5-аас доошгүй дундаж оноотой сурсан байх шаардлагатай ажээ.
Сургуулийн захиралууд:
Лондонгийн эдийн засаг, улс төрийн шинжлэх ухааны сургуулийн албан ёсны хаяг:
London School of Economics and Political Science,
Houghton Street
London
WC2A 2AE
UK
Цахим хаяг: https://www.lse.ac.uk/ Ангилал:1895 онд байгуулагдсан Ангилал:Лондон Их Сургууль
Рубик Эрнё
Рубик Эрнё (Рубик Эрно; унгар. Rubik Ernő, 1944 оны 7 дугаар сарын 13-нд, Унгарын Будапешт хотод төрсөн) - Унгарын зохион бүтээгч, уран барилгын профессор. 1974 онд Рубикийн шоог зохион бүтээсэн бөгөөд бусад оюун ухаан хөгжүүлэх тоглоомоороо дэлхий даяар алдаршсан.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Будапешт хотод төрсөн. Түүний эцэг том Рубик Эрнё Эстергом хотын үйлдвэрт онгоцны инженер байсан, эх Санто Магдольна яруу найрагч. Тэрбээр 1967 онд Будапешт хотын Технологийн Их сургуулийн инженерийн тэнхимийг дүүргээд дотоод засал чимэглэлээр аспирантурт сурсан байна. 1971—1975 онуудад уран барилгачнаар ажиллаж байгаад Академид эргэж ирээд Будапештын гоёл чимэглэлийн дээд сургуулийн доцент цол хүртсэн байна.
1983 оны 10 дугаар сард Унгарын иргэдийн шинэ зохион бүтээлийг хэрэгжүүлэх зорилготой сан байгуулахад улсад 7 сая форинт шилжүүлэн өгчээ. Уг санг Төрийн банкны дэргэд байгуулжээ.
1987 онд профессор цол хүртэж, 1990 онд Гинстлер Яноштой хамтран Унгарын Техникийн Академи (венг. Magyar Mérnöki Akadémia) байгуулж 1996 он хүртэл түүний Ерөнхийлөгчөөр ажилласан байна.
Өнөөгийн байдлаар Рубикийн студи удирдаж, төрөл бүрийн сэтгүүлд уран барилгын тухай өгүүлэл бичиж, видео тоглоом зохиоход оролцож байгаа ажээ.
Рубикийн шоо нь дэлхий даяар хамгийн олон буюу 500 орчим сая ширхэг зарагдсан тоглоом юм.
Өнөөдөр Рубикийн шоо болон бусад оюун ухааны тоглоомны эрхийг Английн "Seven Towns Ltd.," компани эзэшдэг. Эзэн нь Рубик Эрнёгийн найз Том Кремер юм.
Ангилал:Унгарын зохион бүтээгч Ангилал:Унгарын архитектор Ангилал:Унгарын дизайнер Ангилал:Унгарын уран барималч Ангилал:Будапештын их сургуулийн багш Ангилал:Будапештын хүндэт иргэн Ангилал:Европын Академийн гишүүн Ангилал:Унгар Улсын Гавьяаны одон шагналтан (одтой командлагч) Ангилал:Кошутын шагналтан Ангилал:Будапештын хүн Ангилал:Унгарчууд Ангилал:1944 онд төрсөн
Иманоль Агиррече
Иманоль Агиррече Аррути (Imanol Agirretxe Arruti; 1987 оны хоёрдугаар сарын 24-нд Усурбиль хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Реал Сосьедад» багийн довтлогч юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Реал Сосьедад тоглогч Ангилал:Кастельон багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Боловсрол соёл эрх зүйн дээд сургууль
Боловсрол соёл эрх зүйн дээд сургууль нь анх 1999 онд Зохиомж дээд сургууль нэртэйгээр Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Бямбаагийн Цогтбаярын үүсгэн байгуулсан хувийн хэвшлийн дээд сургууль юм. Боловсролын тэнхим, Соёл урлагийн тэнхим, Эрх зүйн тэнхим, Бизнесийн тэнхим гэсэн 4 үндсэн чиглэлийн хүрээнд бакалавр, магистрын сургалт эрхэлдэг.
Ангилал:Улаанбаатарын их дээд сургууль Ангилал:1999 онд байгуулагдсан
Ахай хатан
Ахай хатан (монгол бичиг: ᠠᠬᠠᠢ ᠬᠠᠲᠤᠨ, галиг: Aqai qatun) бол Ойрадын Хошууд аймгийн Ханай ноён Хонгорын хатан, Байбагас баатар тэргүүтэй таван барсын эх юм. Ахай гэдэг нь эмэгтэй хүний хүндэтгэлийн нэр бөгөөд жинхэнэ нэр, угсаа гарал нь түүхэнд үлдсэнгүй. Тэрбээр хоёр удаа гэрлэж байв. Анхны нөхөр Хошуудын Ядай чинсангаас Цөөхүр тайш, Чин тайш хэмээх хоёр хүү төрүүлсэн ч, нөхөр нь залуугаараа өөд болсны дараа түүний үеэл Хонгортой гэрлэж таван хүү төрүүлсэн нь Хошуудын Таван барс гэж алдаршсан юм. 1577 онд Ханай ноён Хонгор дайнд амь үрэгдсэний дараа Ахай хатан Хошууд аймгийг захирч байгаад, хүү Байбагас баатар нас бие хүрэхэд эрх мэдлээ шилжүүлсэн.
Гэр бүл
Ангилал: 16-р зуунд төрсөн Ангилал: Ойрад Ангилал: Монгол хатан
Гэрлэн дохио
Гэрлэн дохио гэдэг нь гэрлэн дохиот төхөөрөмжийн дохио өгөгчийг нэрлэдэг. Гэрлэн дохиот төхөөрөмж гэсэн ухагдахуун нь энд бүрэн системийг илэрхийлнэ. Гэрлэн дохио нь замын хөдөлгөөнийг удирдан зохицуулах үүрэгтэй. Гэрлэн дохио нь замын хөдөлгөөнд оролцогчдыг дохиогоор удирдан тодорхой байдлаар эмx цэгцэнд оруулна. Төрөл бүрийн хэлбэр, өнгөтэй замын хөдөлгөөний тэмдэг нь бүгд өөр өөрийн гэсэн утгатай байх ба зөвхөн явж буй урсгалын эсрэг чиглэлд замын хөдөлгөөнийг зохицуулна.
Цахим холбоос
Ангилал:Замын хөдөлгөөний тэмдэг Ангилал:Дохионы гэрэл
Жим Моррисон
Жим Моррисон (1943 оны арванхоёрдугаар сарын 8 - 1971 оны долоодугаар сарын 3) (бүтэн нэр: Жеймс Дуглас Моррисон, James Douglas Morrison) нь Америкийн дуучин, ая зохиогч, яруу найрагч мөн Америкийн рок хөгжмийн хамлаг болох The Doors хамтлагийн гоцлол дуучин юм. Түүний зэрлэг зан чанар, өвөрмөц хоолой, яруу найргийн гэмээр дууны үгс, урьдчилан таамаглахын аргагүй, тогтворгүй үзүүлбэрүүд, түүний амьдрал болон залуу насандаа нас барсан эрс тэрс нөхцөл байдлаас шалтгаалан Моррисоныг дуу шүүмжлэгчид болон шүтэн бишрэгч нар нь рок хөгжмийн түүхэнд хамгийн нөлөө бүхий эрхэм гэж үнэлдэг. Түүнийг нас барсанаас хойш түүний алдар нэр нь үе үеийн залуучуудын соёлын хамгийн алдартай бэлгэ тэмдгүүдийн нэг болсон.
Жим Моррисон нь төгөлдөр хуурч Рей Манзарекийн хамт Калифорни мужийн Вениц хотод 1965 онд The Doors хамтлагийг үүсгэн байгуулжээ. Тус хамтлагийн The Doors гэх анхны дебют цомгийн "Light My Fire" нэртэй сингл нь Америкийн Нэгдсэн Улсад нэр хүндтэй болж зураг авалтаа хийх хүртлээ эхний хоёр жилийг тодорхойгүй өнгөрүүлсэн. Жим Моррисон The Doors хамтлагт нийт зургаан студийн цомог бичсэн бөгөөд бүгд сайн борлогдож, шүүмжлэгчидээс маш өндөр үнэлгээ авсан. Моррисон нь хамтлагт амьд тоглолт хийж байхдаа аман ярианы яруу найргийн хэсгүүдийг зохиож хийдгээрээ алдартай байсан. Манзарек хэлэхдээ Моррисон "Хиппи соёлын эсрэг бослогыг тусгасан." гэжээ.
Моррисон карьерын туршид архины хамааралтай болсон бөгөөд энэ нь заримдаа түүний тайзан дээрх үзүүлбэрт нь нөлөөлж байв. 1971 онд Моррисон нь 27 насандаа Парис хотод гэнэтийн байдлаар нас барсан байв. Түүний эртэдсэн үхэл нь заримдаа "Клуб 27"-той холбогддог. Задлан шинэжилгээ хийгээгүй тул түүний үхлийн шалтгаан маргаантай хэвээр байна.
Хэдийгээр Моррисоныг нас барсны дараа the Doors дахин хоёр цомог бичсэн ч түүний үхэл хамтлагийн хувь заяанд ихээхэн нөлөөлж хоёр жилийн дараа хамтлаг таржээ.
2011 онд Rolling Stone сэтгүүлийн уншигчдын сонголтоор Жим Моррисоныг "Бүх цаг үеийн шилдэг гоцлол дуучин"-ын тавдугаар байранд оруулж. "Бүх цаг үеийн хамгийн агуу 100 дуучин" нэртэй жагсаалтанд тэрээр 47-д бичигджээ. Тэрээр мөн Classic Rock сэтгүүлийн "Рок хөгжмийн хамгийн агуу 50 дуучин"-ын 22-т жагссан. 1993 онд Моррисон Рок-н Роллын алдрын танхимд The Doors гишүүний хувиар элссэн.
Цахим холбоос
Ангилал:The Doors Ангилал:Рок дуучин Ангилал:Рок хөгжимчин Ангилал:Дуучин-дуу зохиогч Ангилал:Зохиогч Ангилал:АНУ-ын утга зохиол Ангилал:Уянгын шүлэгч Ангилал:Хиппи хөдөлгөөний хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1943 онд төрсөн Ангилал:1971 онд өнгөрсөн
Уйлган гол
Оросын хил орчмын Ажигийн цагаан сарьдгийн жижиг горхинуудаас эх авч, 90 орчим км урсаад Үүрийн голд, Цагаан-Үүр сумын төв болон Аригийн голын цутгалаас доохнуур цутгана.
Эшлэл
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Монголын гол мөрөн
Бямбаагийн Нямбаяр
1956 онд 1-р ангид элсэн орсон. 5-р ангиасаа 3-р сургуулийн үлээвэр хөгжимд тоглож улмаар 1963 онд ХБДуС-д цохилуур хөгжмийн ангид орж суралцаж 1967 онд төгссөн.
1967 онд БНМАУ-ын СнЗ-ийн Мэдээлэл Радио Зурагт Радиогийн Улсын Хорооны хөгжмийн редакцийн дэргэд шинэ тутам байгуулагдаж байсан цахилгаан хөгжмийн чуулга ("Баянмонгол" чуулга)-д бөмбөрчнөөр орж насан туршдаа ажилласан.
Эх орончдын өдрийн барилдаан
= Эх орончдын өдөр =
= Эх орончдын өдрийн барилдаан =
= Түрүү үзүүр хүртсэн бөхчүүд =
Бямбаагийн Нямбаяр
Монголын поп-рок урлагт оруулсан хувь нэмрийг үнэлж 2005 онд түүнд Пентатоник-2005 цом олгожээ.
Эх орончдын өдрийн барилдаан
= Түрүү үзүүр хүртсэн аймгууд = Ангилал:Үндэсний бөхийн барилдааны жагсаалт
Бямбаагийн Нямбаяр
Уран бүтээл
"Аавын хайр"
"Намрын уянга"
"Хаврын урь" (шүлэг Х.Пэрэнлэй)
"Сэр дээ, сэр хүү минь" / "Чигчийн чинээ дүү минь"
Анастасия Кузьмина
Анастасия Кузьмина (словакаар Anastasiya Kuzmina, оросоор Анастаси́я Влади́мировна Кузьмина́ (Шипу́лина), 1984 оны наймдугаар сарын 28-нд ЗХУ-ын Тюменьд төрсөн) — Орост төрсөн Словакийн биатлонч юм. Кузьмина Словакийн түүхэнд өвлийн олимпын наадмаас алтан медаль хүртсэн хоёр дахь (энийх нь Ондрей Непела) тамирчин бөгөөд эмэгтэй анхны аварга билээ. Кузьмина спринт төрөлдөө 2014 оны олимпын наадмаас түрүү авч алтан медалиа ижилсүүлжээ.
Гэр бүл
Төрсөн дүү Антон Шипулин (1987 онд төрсөн) нь бас биатлонч. Анастасия Шипулина 2007 онд Израилийн цаначин Даниэль Кузьминтэй гэрлэснээр хойшид "Шипулина" гэх овгоор дуудагдах болжээ. Тэр жилээ Елисей нэрт хүүтэй болсон.
Холбоос
Ангилал:Биатлоны олимпын аварга Ангилал:Биатлоны дэлхийн аварга Ангилал:Биатлоны европын аварга Ангилал:Словакийн биатлонч Ангилал:Оросын биатлонч Ангилал:Словакийн олимпын аварга Ангилал:Словакийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Словакийн олимпын оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Словакийн биатлоны улсын аварга Ангилал:Словакийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Словакийн хүн Ангилал:Оросууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Берлиний хана
Берлиний хана (герм. Berliner Mauer) нь Германы хуваагдлын үеэр Бүгд Найрамдах Ардчилсан Герман Улсын талаас босгосон хил хамгаалах систем бөгөөд энэ нь 28 жил гаруй буюу 1961 оны наймдугаар сарын 13-наас 1989 арваннэгдүгээр сарын 9-ийг хүртэл Ардчилсан Германы нийслэлийг Баруун Берлинээс тусгаарлах байгууламж байв.
Берлиний хана нь хуучин Баруун (хуучин Холбооны Бүгд Найрамдах Улс) ба Зүүн Германы хоорондох хилээс ялгаатай.
Берлиний хана нь дайны дараах холбоотнуудын тогтоосон дэгийн дагуу дөрвөн секторт хуваагдсан хот бөгөөд энэ нь АНУ тэргүүлсэн барууныхан ба ЗХУ тэргүүлсэн зүүн блокийн улсуудын хоорондох хүйтэн дайны зөрчлийн бэлгэдэл болж байв. Ханыг 1961 оны наймдугаар сарын эхээр ЗХУ-аас гаргасан тогтоолын дагуу Зүүн Германы засгийн газар түүнээс хэд хоногийн дараа барьсан юм. Берлиний хана нь есөн жилийн өмнөөс Зүүн ба Баруун Германы хоорондох дүрвэгсдийн урсгалыг зогсоох үүднээс барьсан байсан 1378 километр урт хилийн шугамыг гүйцээн бөглөсөн үйлдэл байлаа.
Ардчилсан Германы хилийн цэргүүдийн хувьд 1960 оноос хойш „хууль бусаар хил зөрчигчдийг“ албан бусаар шууд буудах тушаалтай байсан ба үүнийг 1982 онд л хуульчлан мөрдсөн байдаг. Нийт 167,8 километр урт, хатуу хяналттай хилийн зурвасыг зүүнээс баруун Берлин рүү даван оргох гэсэн оролдлого нь амжилтгүй болон буудуулан хороогдсон хүмүүсийн судалгааг (2009 он) гаргахад 136-245 хүн гэж гарсан байдаг. Гэсэн ч энэ нь яг Берлиний ханан дээр амь үрэгсдийн үнэн бодит тоо биш юм.
1989 оны арваннэгдүгээр сарын 9-ний үдшийн төрийн эргэлтийн үр дүнд Берлиний ханыг нээсэн байна. Энэ нь Ардчилсан Германы иргэдийн эрх чөлөөнийхөө төлөө тэмцсэн тэмцлийн үр дүн байв. Берлиний хана нээгдсэнээс хойш нэг жилийн дотор СЭНН-ын дарангуйлал унан, Зүүн Герман Улс задран байхгүй болж, хоёр Германыг нэгдүүлэх үйл явцууд өрнөжээ.
Хэллэг
Берлиний ханыг барьсны дараа СЭНН-ын удирдлагууд 1962 онд «Фашизмаас хамгаалах хэрэм» хэмээх нэрийг албан ёсоор хэрэглэсэн байдаг. Баруун Берлин рүү хил нь нээлттэй байх нь фашистуудын аюул заналхийлэлд өртөх магадлалаас хамгаалж буй хэмээдэг ч үнэн хэрэгтээ Зүүн Берлинээс дүрвэгсдийн урсгалыг л зогсоох нь гол зорилго нь байсан аж.
Баруун ба Зүүн Берлин, хана, улсын хил гэх мэтийн зөрчил дагуулсан үг хэллэгээс зайлсхийх үүднээс Баруун Берлинд өдөр тутамд хэрэглэх «хилийн сектор» гэх нэр томьёог хэрэглэдэг байв. Энэ нь нэг талаас Их Британийн хилийн сектороос Францын ба Америкийн хилийн секторт ч ерөнхийд нь хэрэглэгдэх болохоор барууныханы хувьд төдий ач холбогдолтой хэллэг биш ч нөгөө талаас ЗХУ-ын хилийн секторт саармаг байдлаар хэрэглэж болох тул хэсэгтээ үүгээр нь хэрэглэж байгаад сүүлд нь хотын доторх «Берлиний хана» гэх хэллэгээр солигдсон байна.
Өмнөх түүх
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Герман 1945 оны ЕЗХ-Бүсийн протокол ёсоор буюу өөрөөр хэлбэл Ялтын уулзалтын хэлэлцээрийн дагуу эзэмшлийн дөрвөн бүсэд хуваан, эдгээр бүсийг ялсан холбоотнууд болох АНУ, ЗХУ, Их Британи, Франц улсууд хянан, захирах болов. Яг үүнтэй адилаар эзэнт гүрний нийслэл байсан Их Берлинийг мөн дөрвөн секторт хуваав.
1945 оны зун «бүсийн хил» хэмээн нэрлэх эзэмшил бүс нутгийн хилийн шугамыг тогтоов. Зарим газраар нь хашлага барих ба эсвэл цагаан, шараар будсан модон багануудыг босгох мөн түүнчлэн ургаа модыг будгаар тэмдэглэв. Нэг бүсээс нөгөө бүсэд нэвтрэхийн тулд ганц л зөвшөөрлийн бичиг хэрэгтэй байв. Герман дахь Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний захиргааны газрын тушаалаар Зөвлөлтийн эзэмшил бүсэд хилийн цагдааг бий болгон байгуулсан бөгөөд энэ албаны ажил нь 1946 оны арванхоёрдугаар сарын 1-нээс эхэлсэн ба тэд галт зэвсэг хэрэглэх эрхтэйгээр томилогджээ.
Удалгүй баруун ба зүүн блокийн хооронд хүйтэн дайн бүхий түвшинд эхлэв. Тэдний хамгийн түрүүнд хагарах эхлэл нь дайны дараах нөхөн төлбөрийн асуудлаас эхлэв. ЗХУ өөрийн эзэмшил бүсээс авах нөхөн төлбөрөөр хэрэгцээгээ хангаж чадахгүйг мэдээд, 1946/47 онуудад төрөл бүрийн уулзалт дээр Руурын хязгаараас авах нөхөн төлбөрт оролцон, тэндээс төлбөр олгохыг шаардсан ба бусдаар Потсдамын гэрээгээр төлөвлөсөн эдийн засгийн төлөвлөгөөг биелүүлж чадахгүйд хүрнэ гэжээ. Түүнийг ганцхан Франц зөвшөөрсөн бол харин АНУ, Их Британи зөвшөөрсөнгүй.
Эшлэл
Ангилал:Берлиний түүх Ангилал:Хилийн хэрэм бэхлэлт Ангилал:АНУ-ын гадаад бодлого Ангилал:Герман доторх хил Ангилал:Германы нурсан барилга байгууламж Ангилал:Германы соёлын дурсгал Ангилал:Зүүн Германы архитектур Ангилал:Бетон барилга байгууламж Ангилал:1961 оны зөрчилдөөн Ангилал:1961 оны улс төр Ангилал:1989 оны хувьсгал Ангилал:1960-аад онд барьсан Ангилал:1980-аад онд сүйтгэсэн
Өлзийн Лувсан
Алдарт хуурч Өлзийн Лувсан (1885-1943). 1885 онд Өвөр Монголын хуучид хошуунд төржээ. Бага насандаа эцэг эхээсээ өнчин хоцорсон тэрээр мэддэг үлгэр домгоо хуурдан хэлж айлаас айл хэссээр Өвөр монголынхоо нутгийг элээж байтал Ар монгол тусгаар улсаа байгуулсан нь түүний амьдралд шинэ эргэлт болов. Нэг хэсэгтээ Сэцэн хан аймгийн Үйзэн гүний хошууны хуурч Нарангийнд хэсэг хугацаанд амьдарч байгаад Нийслэл хүрээ оржээ. Их эрдэмтэн Б. Ренчин 1919 онд Ө. Лувсан хуурчтай Хиагт хотноо уулзаж байсан тухайгаа дурссан байдаг бол 1922 онд хувьсгалт засаг тогтсон Алтанбулаг хотын уран сайхны бүлгэмд голлох үүрэгтэй оролцож байв.
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
Төв Азийн өргөн уудам нутаг, түүний дотор Дорнод Монголын нутаг дэвсгэр бол түмэн үеийн буурал түүхийн хүрдэнд нүүдэлчдийн соёл иргэншлийн сонгодог уламжлал бүрэлдэн цогцолсон өлгий нутаг билээ. Энэхүү түүхт нутагт амьдран идээшиж, бүтээж туурвиж ирсэн бидний өвөг дээдэс түүх, соёлын асар их өв, гайхамшигт сайхан дурсгалуудыг уламжлуулан үлдээсэн нь хойч үеийнхний бахархал мэдлэг оюуны ундарга болж байна. Дорнод Монголын газар нутаг, түүний хөрсөн дээр болон дор хадгалагдаж буй эртний хүмүүсийн бууц суурин, чулуун зэвсгийн үеийн дурсгал, булш бунхан, буган ба хүн чулуу, хот суурины туйрууд, уран барилга зэрэг түүх, соёл урлагийн үнэт дурсгалууд нь өнөө болтол өнө эртний түүхийг хүүрнэн өгүүлсээр байгаа билээ. Ийнхүү Дорнод Монголынхоо өнө эртний сонирхол татсан түүх соёлын гайхамшигт дурсгалыг танилцуулж байна.
Өлзийн Лувсан
Тэрээр 1931 онд Улсын Төв Театрын хөгжмийн бүлгэмд оролцон ажиллаж байсан бол 1933 онд болсон олон улсын хувьсгалт театруудын их наадамд хамт оролцжээ.
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
1. Халх, Нөмрөгийн сав газар
Өлзийн Лувсан
Ө.Лувсан хуурч 1934 оноос эхлэн Цэргийн төв клуб, Цэргийн театрт хөгжимчнөөр ажиллаж байсан юм. 1936 онд “Улсын алдарт гавьяат хөгжимчин” цол хүртсэн.
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
Төв Азийн Нэгэн гайхамшиг Монголын Дорны их тал нутаг үргэлжилсээр Монгол улсын зүүн хязгаарт хүрнэ. Эндээс зүүн тийшлэх тутам ОХУ, БНХАУ-ын нутаг дахь алс Дорнодын хэсгийг хамран өмнө зүг чиглэлтэй үргэлжилэн сунаж тогтсон их хянганы нуруутай залгана.
Өлзийн Лувсан
Ангилал:Морин хуурч Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монголчууд Ангилал:1885 онд төрсөн Ангилал:1943 онд өнгөрсөн
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
g17.jpg
Хянганы нурууны баруун тийш түрж орсон багаахан хэсгийн Монголын их талтай нийлж байгаа зааг нутаг болох Халх, Нөмрөгийн голын сав газар нь байгалийн үлэмж үзэсгэлэнтэй мөн соёл, түүхийн ховор нандин өвийг агуулсан нутаг юм.
Халх, Нөмрөгийн сав газар нь энэхүү хоёр голоос гадна олон жижиг гол горхи, голын татам, бургасан шугуй өүхий голын хөндий, ой бүхий бэсрэг уулс, уулын хөндий, нуга, намхархаг газар хийгээд, элсэн манхан бүхий дов толгод, нугачаануудтай байгалийн гайхамшигт тогтоцтой билээ.
1960 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
Энэхүү газрын бүх гол, горхины ус нь Монголын Дорнод талын цэнхэр мэлхий болох Буйр нуурыг тэтгэдэг юм. Халх, Нөмрөгийн сав газартай хаяа нийлэн Мэнэгийн тал, Ташгай таван нуур, Гүү, Азаргын гол зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт газрууд оршдог.
Дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагас
Өмнөд хагас бөмбарцөг нь экватороос өмнө зүгт орших дэлхийн хагас (хагас бөмбөрцөг)юм. Энэ нь таван тивийн бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн [1] (Антарктидын бүхэлд нь, Австралийг бүхэлд нь, Өмнөд Америкийн 90 орчим хувь, Африкийн гуравны нэг орчим, Азийн их газрын ойролцоох зарим арлууд) дөрвөн далайг (Өмнөд далай, Энэтхэгийн далайн ихэнх хэсэг, Өмнөд Атлантын далай, Номхон далай), Түүнчлэн Шинэ Зеланд, Далайн Номхон далайн арлуудын ихэнх хэсэг. Түүний гадаргуу нь 80.9% ус Хойд хагас бөмбөрцгийн 60.7% устай харьцуулахад дэлхийн хуурай газрын 32.7%-ийг эзэлдэг.
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
g15.jpg
Буйр нуур
Монгол орны зүүн бүсийн хамгийн том нуурнийт гадрагын талбай нь 615 кв км талбайтай. Нуурын дундаж гүн 7 метр Тал нутгийн дунд тогтсон үзэсгэлэнт нуур юм. Буйр нуурт Халх гол цутгаж Оршуун гол эх авдаг. Энд нийтдээ 6 овгын 34 зүйл загас, 49 зүйл салбар хөвөгч замаг, 5 зүйл хөвөгч амьтан, 4 зүйл танан хясаа байдаг.
Халхын гол
Дорнод хязгаарын хамгийн том гол бөгөөд Монгол улсын хилийн гадна талаас эх авсан жижиг гол горхиуд нийлсээр Халхын гол болно. Нийт 86 км урсан Буйр нуурт цутгана.
Ургамалын аймаг
Халх, Нөмрөгийн сав газар нь байгалийн олон төрлийн бүс бүслүүрийг агуулсан байдаг тул үүнийгээ дагаад ургамалын төрөл зүйлээр баялаг юм. Энд 368 зүйлийн ургамал ургадгаас хус, улиас, нарс, бургас, зэрэг модлог үхрийн нүд гүзээлзгэнэ, улаалзгана, нохойн хошуу зэрэг жимс жимсгэнэ, багваахай, зүр өвс хялгана, хиаг алаг өвс, улалж, гичгэнэ, таван салаа, цагаан цээнэ, башир, хошоонгор, багвар үрт агчаахай, их саадган цэцэг зэрэг ургамлуудыг дурьдаж болно.
g14.jpg
Загас
g13.jpgБуйр нуур, Халх, Нөмрөгийн сав газар нь олон жижиг нуур, гол горхи бүхий газар нутаг тул энд усны амьтдын төрөл зүйл элбэг. Усны аьтаны гол төлөөлөгч болох тул, зэвэг, цулбуурт, булуу цагаан, хэлтэг, улаан живэрт, улаан далбаа, морин загас, амарын цурхай, амарын сугас, давх зэрэг олон төрөл зүйл загастай. Ер нь Халх, Нөмрөгийн голын сав газар нь Монгол орны 75 зүйл загасны 38 орчим зүйлийнх нь амьдрах таатай орчин болдог нутаг юм.
Нөмрөг гол
Монгол орны нутаг дэвсгэрийн хамгийн зүүн цэг нь болох Соёлз уулын салбар Зараа Орч, Баянхээр зэрэг уулсаас авсан Бүрийн гол, Галтастайн гол, Болийн гол нийлэн Гурьан голын бэлчир хэмээх үзэсгэлэнт газрыг бий болгох бөгөөд үүнээс цааш улам өргөсөн урсах голыг Нөмрөг хэмээнэ. Энэ гол нийт 38 орчим км урсаад Халхын голтой нийлнэ. Халх, Нөмрөгийн сав газрын гол онцлог нь энэ газар нутаг байгалийн маш үзэсгэлэнт, онцлог шинжтэй тул энэ орчмын газрын унаган төрийг хадгалан хамгаалах, судлан шинжлэн зорилгоор Нөмрөгийн дархан цаазат газрыг байгуулсан байна. Дархан цаазат газрын нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 312 мянган га бөгөөд энд жинхэнэ Амар мөрөн, Манжуурын гаралтай амьтан ургамлын төрөл зүйл тархсан байдаг.
Дэгээ гол
Халх, Нөмрөгийн сав газрын нэг томоохон гол бөгөөд Хавтгай өндөр хэмээх уулаас эх аван Нөмрөгийн дархан цаазад газрын хилийн гадна талаар зүүн хойш чиглэлтэйгээр 42 орчим км урссаар Халхголд цутгана.
Амьтны аймаг
Энэ газар нутгийн олон төрөл зүйлийн ландшафтыг агуулсан тул ой, ойт хээр, тал хээр, уулын хээрийн, нуга, ус намгархаг газрын амьтны төрөл зүйлүүд энд бий.
Сүүн тэжээлт амьтдаас Дорнын бараан хандгай, халиун буга, зэрлэг гахай, бор гөрөөс, халиу, чоно, үнэг, хярс, шилүүс элбинх, өмхий хүрнэ, туулай, манжуур номин, тарвага байдаг бөгөөд зарим тохиолдолд хүрэн баавгай гүйдлээр орж ирэх тохиолдол бий. Дорнын бараан хандгай, голын халиу зэрэг Монголд төдийгүй дэлхийд ховордсон нэн ховор амьтад энэ л сав газарт тархсан байна.
Бусад амьтны хувьд хар мөрний цариг могой, дорнодын мэлхий, бамбай хоншоорт могой, рашааны могой зэрэг хоёр нутагтай хэвлээр явагчид байдаг бол харин энд Монгол орноос өөр хаана ч байдаггүй монгол хясаа, дагуурын сувдан хясаа, тархжээ. Ой хээр, голын эрэг, усархаг газрын шавьж, сээр нуруугүйтний ихэнх төрөл зүйл энд тархсан бөгөөд Дорнын заарт эвэрт цох, Штубендорфын дэвүүр эрвээхэй зэрэг ховор шавьж Монгол улсын Улаан номд бүртгэгдсэн байдаг.
2.Мэнэнгийн тал
Дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагас
Нар болон эклитикийн харьцуулахад дэлхийн эргэлтийэ хазайлтын улмаас зун 12-р сарын 2-р сар (хамааруулсан) ба өвөл нь 6-р сараас 8-р сар хүртэл ( хамааруулсан) 23-ны 9-р сарын 22-нд хаврын өдөр, 3-р сарын 20 эсвэл 21нь намрын өдөр юм. Өмнөд туйл нь өмнөд хөгөс бөмбөрцгийн бүсийн төвд байдаг. Арктинаас хүйтэн байдаг Антарктидыг эс тооцвол бөмбөрцгийн өмнөд хагасын уур амьсгал нь Хойд хагас бөмбөрцгийн ижил төстэй өргөрөгт байгаа уур амьсгалаас арай зөөлөн байдаг. Учир нь Өмнөд хагас бөмбөрцөгт далай их, газар нутаг хамаагүй бага байдаг, ус халаж мөн хуурай газраас илүү удаан хөрдөг.
Урсула фон дер Ляйен
Урсула Гертруд фон дер Ляйен (герман. Ursula Gertrud von der Leyen), төрөхдөө Альбрехт (герман. Albrecht; 1958 оны 10 дугаар сарын 8-нд Бельгийн Елсенэ хотод төрсөн) — Германы болон бүх Европын улс төрч, 2019 оны 12 дугаар сарын 1-нээс хойш Европын Комиссын анхны эмэгтэй дарга. Өмнө нь Германы Гэр бүлийн асуудал эрхэлсэн сайд (2005—2009), Хөдөлмөр, нийгмийн асуудал эрхэлсэн сайд (2009—2013), Батлан хамгаалахын сайд (2013—2019). Герман Улсын түүхэн дахь анхны эмэгтэй Батлан хамгаалахын сайд юм.
Намтар
Эцэг Германы улс төрч Эрнст Альбрехт Европын Комисс ажиллаж байхад Бельгийн Елсенэ хотод 1958 онд төрж 13 нас хүртлээ Бельгид амьдарсан байна. 1971 онд тэдний гэр бүл Германы доод Саксоны Ханновер дахь Лерте хот род иргэж ирж сууршьжээ.Урсула фон дер Ляйен 1977 онд Лерте хотын гимнази төгсөөд Гёттинген, Мюнстер хотуудын Их сургуулиудад эдийн засаг үзэж боловсролоо үргэлжлүүлжээ.
Боловсрол
Тэрээр 1978 онд Лондон хотын Эдийн засаг улс төрийн сургуульд (англ. The London School of Economics and Political Science, LSE) сурч сүүлд нь Ханноверын анагаах ухааны дээд сургуульд сурч 1987 онд улсын шалгалтаа өгч эмч болж төгссөн байна.
1988-1992 онд Ханноверийн их сургуулийн эмнэлгийн эмэгтэйчүүдийн тасагт туслах эмчээр ажилласан. Урсула фон дер Лейен 1991 онд аспирантур төгсөөд Анагаах ухааны докторын зэрэг хамгаалсан байна. 1992-1996 онд нөхөр нь Стэнфордын их сургуулийн профессороор ажиллах үед тэрээр гэр бүлийнхээ хамт АНУ-ын Калифорни мужийн Стэнфордод амьдарч байжээ.
1998-2002 онд Ханноверийн Анагаах Ухааны Сургуулийн Эпидемиологи, Нийгмийн Анагаах ухаан, Эрүүл Мэндийн Судалгааны тэнхимд багшаар ажиллаж байгаад 2001 онд Нийгмийн эрүүл мэндийн чиглэлээр магистрын зэрэг хамгаалсан. Урсула фон дер Лейен төрөлх герман хэлнээс гадна франц, англи хэлээр ярьдаг.
Улс төр
1990 онд тэрээр германы Ардчисан Социалист Христиан намд элссэн. 2003 онд тэрээр Доод Саксонийн парламентад сонгогдож 2003-2005 онд Кристиан Вульфын танхимд Доод Саксонийн нутаг дэвсгэрийн Нийгмийн асуудал, эмэгтэйчүүдийн асуудал, гэр бүл, эрүүл мэндийн сайдаар ажиллаж байсан. 2005 онд ХБНГУ-ын канцлер Ангела Меркелийн Засгийн газарт Гэр бүлийн асуудал, ахмад настан, эмэгтэйчүүд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн сайдаар томилогдсон юм.
2009 оны Германы Холбооны сонгуульд тэрээр Бундестагийн гишүүнээр сонгогдсон. 2009 оны 11 дүгээр сарын 30-нд тэрээр Франц Йозеф Юнгийн оронд Холбооны Хөдөлмөр, нийгмийн асуудал эрхэлсэн сайдаар томилогдсон байна.
Гэр бүл
Хатагтай Урсула фон дер Ляйен тайж угсаатан, анагаах ухааны профессор Хайко фон дер Ляйентай гэрлээд 7 хүүхэдтэй болсон.
Хүүхдүүд нь: Дэвид Эхтер (1987), Софи Шарлотта (1989), Мария Доната (1992), ихэр Виктория Урсула болон Йоханна Гертруда (1994), Эгмонт Ульрих (1998), Грация Диотима (1999).
Цахим холбоос
Ангилал:Европын Комиссын ерөнхийлөгч Ангилал:Холбооны Германы батлан хамгаалахын сайд‎ Ангилал:Холбооны Германы гэр бүлийн сайд Ангилал:Холбооны Германы нийгмийн сайд Ангилал:Холбооны Германы хөдөлмөрийн сайд Ангилал:Доод Саксоны гэр бүлийн сайд Ангилал:Доод Саксоны нийгмийн сайд Ангилал:Доод Саксоны эмэгтэйчүүдийн сайд Ангилал:Доод Саксоны эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Доод Саксоны эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Бундестагийн гишүүн (Доод Саксон) Ангилал:Ландтагийн гишүүн (Доод Саксон) Ангилал:21-р зууны улс төрч Ангилал:Эрүүл мэнд судлаач Ангилал:20-р зууны эмч Ангилал:Литва Улсын төлөөх гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Ханноверийн Анагаахын Дээд Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Брюсселийн хүн Ангилал:Ханноверийн хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
ДОРНОД АЙМАГ ТҮҮХ СОЁЛ ГАЗАР
g10.jpg Дорнод Монголын өргөн уудам тал нутгийн дунд орших Мэнэнгийн тал нь тэгш тал бөгөөд ийм талын гадарга жигд, налуу нь 10 м/км-ээс хэтэрдэггүй. Мэнэнгийн тал нь Буйр нуураас баруун тийш 90 гаруй км урт, 60 гаруй км өргөн нутгийг эзлэн д.т.д 600 м өндөрт орших манай орны хамгийн том тэгш тал юм. Бэлчээрийн ургамал зээр, чоно болон ховор ан амьтад ихтэй, дэлхий дээрх байгалийн төрхөө хадгалан үлдсэн том талын нэг юм.