cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гар, хөл, амны өвчин
Урьдчилан сэргийлэлт
ГХАӨ-тэй хүмүүстэй уулзахаас зайлсхийх, өвчтэй хүмүүстэй уулзсан үед гараа сайн, ойр ойрхон угаах хэрэгтэй. Мөн хүүхдүүдэд гар угаах аргыг сайн зааж сургах шаардлагатай.
Өөр нэрс
Коксакийвирусийн халдвар
Ангилал:Арьс өнгөний өвчин Ангилал:Хүүхдийн зонхилон тохиолдох өвчин Ангилал:Хүний вирусийн гаралтай халдварт өвчин Ангилал:Шүдний өвчин Ангилал:Эпидемиологи
Radio Macau
'Макао радио', аналог өргөн нэвтрүүлгийн Макао Телевиз Радиогийн Корпораци радио станц дор, дэд Хятад, Португали хэл сувгууд юм.
мөн үзнэ үү
Ангилал:Макао хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл
Сезар Акгүл
Сезар Акгүл (Сезар Акгюль, Сезар Акгуль; 1988 онд төрсөн) — Түрк улсын чөлөөт барилдааны хөнгөн жингийн бөх.
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Туркууд Ангилал:Туркийн бөх
Юнас Ульссон
Юнас Ульссон (Jonas Olsson; 1983 оны гуравдугаар сарын 10, Ландскруна) — Шведийн хөлбөмбөгчин, «Вест Бромвич Альбион» болон Шведийн шигшээн хамгаалагч.
Замнал
Шведийн өмнөд нутгийн Сконе каунтигийн Ландскруна хэмээх дагуул хотод төрж өссөн Ульссон 2003 онд «Ландскруна» багаас хөлбөмбөгийн мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн ажээ. Түүнд өсөх ирээдүйтэй хамгаалагч болоход Шведийн домог Улоф Мельберг ихэд нөлөөлсөн гэдэг. Хоёр жилийн дараа Ольссон 750000 еврогийн гэрээгээр Нидерландын «НЕК» багт элссэн. Тэнд тоглосон 2 жилийн хугацаандаа Английн Премьершипийн гишүүн «Болтон Уондерерс», «Мидлсбро», «Ньюкасл Юнайтед» болон «Эвертон» багуудаас санал авч, 2008 оны наймдугаар сарын 22-нд «Вест Бромвич Альбионд» элссэн түүхтэй. Улмаар наймдугаар сарын 29-нд эмчийн үзлэгийн дараа түүний гэрээ 1160000 фунт стерлингээр баталгаажигдсан юм.
Есдүгээр сарын 13-нд Ульссон «Вест Хэм Юнайтедийн» эсрэг «Альбионы» анхны гараагаа хийж, «Мидлсброгийн» эсрэг (1:0 ) есдүгээр сарын 27-ны тоглолтонд анхны гоолоо оруулжээ.
Шведийн шигшээ түүнийг Эрик Хамрений удирдлаганд байхад 2010 оны хоёрдугаар сард Босни, Беларусийн эсрэг дуудаж, Беларусийн эсрэг дебютэлж байсан.
Хувийн амьдрал
Ольссон гитар хөгжим тоглох дуртай ба Боб Дилан, Нирвана, Роллинг Стоунз, Оэйзис, Бэйбишэмблс болон The Who зэрэг хамтлаг, дуучдын уран бүтээлийг шимтэн сонсдог.
Хүний эрхийн асуудлаар санал бодлоо солилцох дуртай тэрээр Шведдээ аль хэдийн хуулийн сургуульд элссэн ажээ.
Сонирхолтой баримт
Тэрээр Швед кабелийн сүлжээний Viasat эх орондоо 2010-11 оны Премьер лигийн улирлыг дамжуулахад телевизийн тайлбарлагч, сэтгүүлчээр ажиллаж мэргэжилийн шинэ сонголтоо хийж байсан байна.
Бүгд Найрамдах Социалист Серби Улс
Цахим холбоос
Серби Ангилал:20-р зууны Сербийн түүх Ангилал:Югославын нутаг дэвсгэр
7 сарын 2
7 сарын 2 нь Григорийн тооллын жилийн 183 дахь (өндөр жил бол 184 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 182 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0702 #02
Хөх нуур (Дорнод)
Хөх нуур  нь Монгол улсын Дорнод аймгийн Чулуунхороот сумын төвөөс урагш 38 км-т орших, 21 км2 талбай эзлэн байгаа, дунджаар 7 м гүнтэй, тал нутгийн томоохон давстай нуур юм. Далайн түвшнээс дээш 552 метр өндөрт оршдог.
Монгол орны хамгийн нам цэгийг шинэчлэн тогтоож баталгаажуулах ажлыг 2019 оны 5-р сарын 9-20-ны хооронд хийж гүйцэтгэсэн. Монгол орны хамгийн нам цэгийг 24 цагийн турш тасралтгүй ажиллагаатай GNSS багажны иж бүрдэл /цаашид CORS гэх/ хоёр долгионы TRMBLE R8 model 4 GNSS-ийн иж бүрдэл хүлээн авагчийг ашиглан статик хэмжилт хийж Алтай сумын төвд орших  Гравиметрийн цэг болох ГР077 цэгээс үндэслэн RTK горимоор хяналтын хэмжилт хийж тогтоосон. Шинээр тодорхойлсон энэ нам цэг нь Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын Номингийн говийн Элс хотгор юм. Далайн түвшнээс дээш 526.745 метрийн өндөртэй цэг.
Лавлах бичиг
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Дорнод аймгийн нуур
Хөх мэдрэхүй
Хөх мэдрэхүй нь утга зохиолын бүлгэм. 2008 онд Улаанбаатар хотод байгуулагдсан утга зохиол сонирхогч, бичигч залуусын сонирхолын бүлгэм. "Хөх мэдрэхүй" бүлгэм нь анх МУИС-ийн утга зохиолын дугуйланд түшиглэн байгуулагдсан бөгөөд МУИС, МУБИС, УЗНАДС, ШУТИС, Хүмүүнлэгийн ухааны их сургууль зэрэг 10 гаруй Их дээд сургуулийн 30 гаруй оюутан залуусаас бүрдсэн сонирхолын бүлгэм байгаад 2009 оноос 8 гишүүн бүхий үндсэн бүрэлдэхүүнтэйгээр анхны үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн.
"Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм нь Монголын уран зохиолын салбарт хэдийнэ мартагдаж эхлээд байсан "Чөлөөт уншлага"-ыг шинэ шатанд сэргээн гаргаж ирсэн бөгөөд "Чөлөөт сэтгэлгээний дуулал" яруу найргийн наадмыг зохион байгуулснаар албан ёсны үйл ажиллагаагаа эхэлсэн хэмээн үздэг. "Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм 2009 онд "Хөх мэдрэхүйн шүлгийн цоморлиг" яруу найргийн түүвэр хэвлүүлж, түүнийгээ хаврын ном хэмээн нэрийдэж, улирал бүрийн өнгө аясыг тусгасан ном хэвлүүлэх ажлын эхлэлийг тавьсан байна. Түүнээс хойш гишүүдийн бие даасан номууд улирлын нэрээр нэрлэгдэж, цувралаар гарсан юм.
"Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм:
Тэргүүн:
Гишүүд:
Ангилал:2008 онд байгуулагдсан
Монос Групп
Үүсгэн байгуулагч Л.Хүрэлбаатар
Үйл ажиллагаа эрхэлсэн захирал Х.Солонго
Адэли оцон шувуу
Адэли оцон шувуу (Pygoscelis adeliae) нь Антарктид болон ойр орчмын арлуудад амьдардаг нэг зүйлийн оцон шувуу юм. 1830 онд Францын эрэлчин Жюль Дюмон Дюрвиль эдгээр оцон шувууг эхнэрийнхээ нэрээр Адэли хэмээн нэрлэснээр ингэж дуудагдах болжээ.
Монос Групп
Санхүү хариуцсан захирал Ц.Цэцэгбадам
Адэли оцон шувуу
Гадаад төрх
Адэли оцон шувуу нь дундаж хэмжээтэйд орох ба 46-75 см өндөр, 3.9-5.8 кг жинтэй. Нүүр, толгой, нуруун хэсэг нь хар ба цээж, гэдэс нь цагаан өнгийн өдтэй. Гол онцлог нь нүдийг хүрээлсэн цагаан цагариг ба хошууны уг хэсгийг бүрхсэн урт өд нь юм. Энэхүү өд нь хошууны ихэнх хэсгийг халхалсан байдаг. Сүүл нь бусад оцон шувуутай харьцуулахад ялимгүй урт ажээ.
Зан ааш
Бусад оцон шувуудын адил олноороо сүрэглэн амьдарна. Өөрийн үүрнээс нь чулуу хулгайлахыг завдсан нэгэндээ ширүүн, түрэмгий хандан хөөдөг байна.
Монос Групп
Хүний нөөц хариуцсан захирал Б.Мөнхцэцэг
Адэли оцон шувуу
Идэш тэжээл
Адэли оцон шувуу загас, сам хорхой, арваалжаар хооллоно. Эсрэгээр тэдний гол дайсан нь алуурчин халим болон далайн ирвэс ажээ.
Монос Групп
Эрдэм шинжилгээ, судалгааны төсөл хариуцсан захирал Д.Хандмаа
Адэли оцон шувуу
Үржил
Өмнөд туйлын зуны эхэн сар болох 10 сард үржлийн үе эхлэх ба жижиг чулуу цуглуулж овоолон үүр засдаг. Хэдий зуны улирал ч хүйтэн цас, бороо орох тул өндөг нь цасны хайлсан ус зэрэгт хүрвэл үхэх аюултай. Иймд жижиг чулууг чадах чинээгээр өндөр овоолон үүр засна. Гэвч чухал үүрэгтэй чулуу нь ховор олдох тул хоорондоо булаалдан тэмцэл үүсдэг байна.
Эм нь өндөглөсний дараа эр нь дарах ба эм оцон шувуу хоол тэжээл хайн далайд гарна. 35 хоноод өндөг хагаран бор өнгийн өдтэй дэгдээхэй гарч ирдэг. 3-4 долоо хоног эцэг эх нь ээлжлэн идэш тэжээл зөөнө. Хүйтнээс гадна дэгдээхэйн гол дайсан нь далай тэнгисийн махчин шувууд юм.
Монос Групп
Түүх
Бизнесээ өргөжин тэлсээр 2004 оноос Монос Групп болон өргөжиж Монос Фарм ХХК, Монос Косметик ХХК, Монос Фарм Трейд ХХК, Монос Улаанбаатар ХХК, Монос ХХК, Монос Хүнс ХК, Эм зүйн шинжлэх ухааны их сургууль, Эм судлалын хүрээлэн, Монос Констракшн ХХК,Тимус фарма ХХК, Коор Майнд ХХК, Монос Трейд ХХК, И-Монос, Грийн Гэйт Интернэйшнл ХХК, Цомбо Фарм ХХК зэрэг 10 гаруй охин компанитайгаар амжилттай ажиллаж байна.
Адэли оцон шувуу
Цахим холбоос
Ангилал:Оцон шувуу
Монос Групп
Монос Групп
1990 онд байгуулагдсан Монголын хувийн хэвшлийн анхдагч эмийн үйлдвэр бөгөөд үйлдвэрлэл, эрдэм шинжилгээ судалгааны чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулж буй эм хангамжийн салбарын тэргүүлэгч үйлдвэрүүдийн нэг юм.
70 гаруй төрлийн эм бэлдмэлийг шахмал, үрэл, тос, тосон түрхэц, галены бэлдмэл, капсултай эм хэлбэрээр үйлдвэрлэдгээс 10 орчим нэр төрлийн эмийг шинээр бүтээж, импортын 30 гаруй эмийн Монгол улсын үндэсний стандарт, технологийг шинээр боловсруулан үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн.
Жилдээ 15 сая ширхэг капсултай эм, 86 сая ширхэг шахмал эм, 1 сая флакон галены бэлдмэл, 3,5 сая савласан үрэл, 80 мянган тюбик тос үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Монгол улсын зайлшгүй шаардлагатай эмийн жагсаалтад орсон 20 гаруй нэр төрлийн эмийг үйлдвэрлэдэг ба дотоодын нийт эмийн үйлдвэрлэлийн 30% орчмыг дангаараа үйлдвэрлэж байна.
Монос Косметик ХХК
“Монос косметик” ХХК нь 1990 онд байгуулагдсан ба өөрийн орны хуурай, эрс тэс цаг уур, Монгол хүний арьсны онцлогт тохирсон гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зорилго тавин ажиллаж, эдүгээ 52 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн худалдаанд гаргаад байна.
Үрчлээний эсрэг “Биоген” иж бүрдэл, арьс арчилгааны “Алое”, гар ариутгах “Сарнай”, “Санитас”, “Санитос” иж бүрдлүүд зэрэг бүтээгдэхүүнээрээ улсын хэмжээнд олон шагнал хүртсэн.
2012 онд эрчүүдэд зориулсан “Биомакс”, өсвөр насныханд зориулсан “Биодэрм”, бяцхан хэрэглэгчиддээ зориулж “Багачууд” иж бүрдлийг тус тус зах зээлд нэвтрүүлсэн.
"МОЙЛ" органик арьс арчилгааны брэндийг 2018 оны 6-р сарын 6-ны өдөр Монголын гоо сайхны зах зээлд анхлан нэвтрүүлсэн юм. МОЙЛ органик арьс арчилгааны брэнд нь 2020оны байдлаар 10 нэр төрлийн 80 гаруй бүтээгдэхүүнийг худалдаанд гаргаад байна. Байгалийн гаралтай түүхий эдээр Монгол хүний ур ухаан, сэтгэл зүрх, нөр их хөдөлмөрийн үр шимээр бүтээгдэж буй МОЙЛ брэндийн бүтээгдэхүүнийг өөрийнхөө эрүүл мэнд, гоо үзэсгэлэнд санаа тавьдаг хэн бүхэнд зориулан үйлдвэрлэж байна.
Монос Улаанбаатар ХХК
Монголын анхны хувийн хэвшлийн эмийн сан нь 1991 онд “Монос” нэртэй байгуулагдсан. 2002 онд “Монос Улаанбаатар” ХХК болон өргөжиж, өдгөө нийслэл болон хөдөө орон нутагт хамгийн өргөн сүлжээ бүхий үндэсний эмийн сан, анхны фарммаркет буюу өөртөө үйлчлэх эмийн сан, анхны ахмадын эмийн сан, франчайзингийн эмийн сан, витаминшоп, онлайн худалдаа, эрүүл мэндийн лавлах үйлчилгээ, хэрэглэгчийн карт зэрэг Монголдоо анхдагч үйлчилгээнүүдийг нэвтрүүлэн ажиллаж байна.
Нийт ажиллагсдын 70 гаруй хувь нь эм зүйч, эмч, эм найруулагч зэрэг мэргэжилтнүүд, мэргэжлийн их эмч нараар багаа бүрдүүлэн эрүүл мэндийн лавлах 1800-1883 тусгай дугаарын утсаар дамжуулан хэрэглэгчдэд эм, эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний талаар мэдээлэл зөвлөгөөг хүргэдэг.
Мөн онлайн худалдаа хүргэлтийн үйлчилгээг нэвтрүүлсэн нь одоо И-Монос болон өргөжсөн.
Монос Хүнс ХК
“Монос Хүнс” ХХК нь эрүүл мэндийг дэмжих үйлдэлтэй хүнсний болон хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, худалдааны чиглэлээр 2011 онд байгуулагдсан. Тус компани нь үйлдвэрлэлийн үндсэн 3 нэгж, чанарын хяналт, судалгаа шинжилгээ, маркетинг борлуулалт, санхүү аж ахуй гэсэн нэгж хэсгүүдтэй, 60 гаруй ажилтан, ажилчидтайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Тус компани байгалийн гаралтай түүхий эдийг ашиглан эрүүл мэндийг дэмжсэн хүнсний болон хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэгээрээ онцлогтой. Өөрсдийн тарьж ургуулсан чацаргана жимсээр “Хаан жимс” брэндийн чацарганы бүтээгдэхүүн болох чацарганы өтгөрүүлсэн шүүс болон шууд уух ундаа, цэвэр тос, үрийн тос зэргийг үйлдвэрлэдэг.
Мөн Монгол орныхоо хөрсөнд ургадаг эмийн ургамлаар хийсэн “Энхжин” брэндийн эрүүл мэндийн цуврал цайнууд, байгалийн зэрлэг жимснээс бэлтгэсэн “Berry Vit” брэндийн витаминт болон үзэмтэй үрлүүд зэрэг 30 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэдэг. 2013 онд эрүүл мэндийн ундааны найрлагын болон савлагааны шугамыг шинээр суурилуулан ашиглалтад оруулж, ургамлын гаралтай эрүүл мэндийг дэмжих үйлдэлтэй “Цэнэг” брэндийн 7 төрлийн эрүүл мэндийн ундаа, чацарганы 2 төрлийн ундааг үйлдвэрлэх болсон.
Монос Фарм Трейд ХХК
Монгол улсын нутаг дэвсгэр дээр түгээлтийн хамгийн өргөн сүлжээг бий болгож чадсан бөгөөд 21 аймагт 24 салбартай.
40 гаруй орны 130 гаруй пүүстэй хамтран ажиллаж, 3200 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүнээр Монгол улсын томоохон аж ахуйн нэгжүүд, эрүүл мэндийн байгууллага, эмнэлэг, эмийн санг эм, эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүнээр хангаж байна.
Эм Зүйн Шинжлэх Ухааны Их Сургууль
“Монос Дээд сургууль” анх “Монос” коллеж нэртэйгээр Гэгээрлийн сайдын 2000 оны 03 сарын 22-ны өдрийн 63 тоот тушаалаар байгуулагдаж, БСШУЯ-ны  сайдын 2004 оны 07 сарын 20-ны өдрийн  238 тоот  тушаалаар  “Монос Дээд сургууль” болж өргөжсөн. 2006 онд “Сургалт-судалгаа-үйлдвэрлэл хосолсон интеграци”-г хэрэгжүүлж буй “Топ-6” сургуулийн нэгээр шалгарсан. Боловсролын Магадлан Итгэмжлэх Үндэсний Зөвлөлийн 2006 оны 11 сарын 20-ны өдрийн хуралдааны шийдвэрээр магадлан итгэмжлэгдсэн сургууль болсон.
2013 онд байгууллагын 2 дахь шатны магадлан итгэмжлэлд хамрагдсан. “Монос Дээд сургууль” нь 4 тэнхим, 3 хичээлийн байр, 3 лекцийн заал, 11 лаборатори, 18 анги кабинеттэй. Нийт багш нарын 30 гаруй хувь нь докторын, 90 орчим хувь нь магистрын зэрэгтэй. Байгуулагдсанаасаа хойш 700 гаруй эм зүйч, эм найруулагчдыг бэлтгэн гаргаад байна.
Монос Фарм ХХК
Монголын №1 эмийн үйлдвэр Монос Фарм ХХК нь 1990 онд хувийн хэвшлийн анхдагч эмийн үйлдвэр болон байгуулагдсан. Хүмүүний эрүүл мэндийг тэтгэх эмчилгээний өндөр идэвхт эм бэлдмэл, эмийн чанарыг хамгаас эрхэмлэн эмийн үйлдвэрлэл, эмзүйн судалгаа, шинжилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг. Нийтдээ 80 гаруй эм бэлдмэлийг шахмал, капсуль, нунтаг, үрэл, тосон түрхэц, цацлага, шингэн, гелэн хэлбэрээр үйлдвэрлэж байгаагаас 30 гаруй нэр төрөл нь тус компаний бренд бүтээгдэхүүн юм. Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нь жилдээ 90 сая шахмал эм, 20 сая капсултай эм, 2,5 сая шингэн эм болон тос, нунтаг, үрэл эм үйлдвэрлэх хүчин чадалтай бөгөөд үйлдвэрлэлийн үйл явц нь Монгол Улсын MNS:5524, Олон Улсын ISO 9001, Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын GMP стандартуудад заасан тогтолцооны дагуу үйлдвэрлэлийн бүх шат дамжлагад стандартыг мөрдөн өндөр чанар бүхий түүхий эд материал ашиглан чанарын баталгаа бүхий бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж стандартын дагуу хадгалж тээвэрлэдэг.
Нийтдээ 200 гаруй ажиллагсадтай ба нийт ажиллагсдын 60% нь мэргэжлийн зэрэг, цолтой боловсон хүчин байна. 1996 онд дэргэдээ эрдэм шинжилгээний төвийг байгуулсан нь өнөөдөр Эм Судлалын Хүрээлэн болон өргөжсөн.
И-Монос ХХК
И- Монос буюу Ундрам Хан Хангай ХХК компани нь 2014 оноос Монос Улаанбаатар ХХК-н харьяанд үйл ажиллагаа явуулж байгаад 2019 онд үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэн цахим эмийн сан буюу хүргэлт үйлчилгээний чиглэлээр бие даан үйл ажиллагаагаа явуулж, хэрэглэгч үйлчлүүлэгчиддээ эрүүл мэндийн болон эм эмийн бүтээгдэхүүний зөвөлгөө өгөх, эм, гоо сайхан, эх хүүхдийн бүтээгдэхүүнийг хамгийн хурдан, чанартай найрсаг үйлчилгээг 24 цагийн турш хүргэхийг зорин ажиллаж байна.
Грийн Гэйт Интернэйшнл ХХК
Грийн Гэйт Интернэйшнл ХХК нь 2018 оны 12 сараас импорт болон дистрибьюшн чиглэлээр үйл ажиллагаагаа эхэлж Хэрэглэгч үйлчлүүлэгчиддээ "урт хугацааны аз жаргалыг бэлэглэх" чанартай, эрүүл мэндэд тустай бүтээгдэхүүн үйлчилгээг хүргэхийг зорин ажиллаж байна. 2014 оноос эхлэн Монос Улаанбаатар ХХК олон улсын чанар, эрүүл ахуйн баталгаатай, эмийн сангийн сувгаар борлуулагдах боломжтой брэнд бүтээгдэхүүнийг судлан оруулж ирснээс хойш өдгөө нийт 20 гаруй брэнд бүтээгдэхүүнтэй болсон байна.
Монос ХХК
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж  Ангилал:1990 онд байгуулагдсан
Эмгэнэлийн үр хөврөл
"Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэмийн гишүүн Ороолонгийн Элбэгтөгс ийн 2 дахь яруу найргийн ном. Зохиолч номоо аав Ороолонгийн гэгээн дурсгалд зориулсан юм.
Хэвлэгдсэн огноо: 2012
Хуудасны тоо: 108
Редактор: Батсуурийн Баясгалан ("Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм)
Хэвлэлийн компани: Бит Пресс
Номын төрөл: Яруу найраг
Номын хэл: Монгол
Ангилал:Ном
Сантмаргац сум
Сантмаргац нь Завхан аймгийн сум юм. Сантмаргаз сум нь 1924 онд байгуулагдсан 239183 га нутаг дэвсгэртэй, сумын төв Холбоо нь Улистайгаас 310 км Улаанбаатараас 1047 км зайд оршино. 2010 оны байдлаар Баяннуур,Баяндавс, Баян-Улаан, Холбоо гэсэн 4 багтай, 444 өрх 1664 хүн ам,98839 толгой малтай сум юм. суманд Дэвтээрийн давсны ил ордыг ашиглаж байна. Энэ давсны чанар онцгой сайн болно. Эдийн засгийн гол чиглэл нь ямаа, хонь зонхилсон мал аж ахуй юм. Мянгат малчдын тоогоороо аймагтаа тэргүүлдэг Баян нуур нь загас агнуурын нөөцтэй, мөн Монгол элс, Баяннуур, Мухар, Хүнгийн голын байгалийн үзэсгэлэнт газруудын цогцолборыг ашиглан аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх боломжтой юм байна.
Түүх
Сантмаргаз сум нь эрт цагийн Засагт хан аймгийн (1923 оноос Хантайшир аймаг ) Сартуул сэцэн вангийн (1923 Сэцэн Сартуулын) хошууны анхы сумдын нэг бөлгөө. Ийнхүү манай сумыг бүрэлдэхүүндээ багтааж асан хошуу анх 1756 онд “Халхын өрнө замын зүүн гарын Зүүн этгээдийн хошуу” хэмээх нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд анхны ноён нь Чингис хааны удамын Батмөнх даян хааны отгон хөвгүүн Гэрсэнгийн угсааны Намжилдоржийн хүү –тэргүүн зэрэг тайж Норов хэмээгч байжээ. Тэр цагаас хойш норов тайжийн хөвгүүн, ач, гуч, жич нар угсаа залгамжлан хошууг захирч байв. Үүнд: 1756 оноос Норов, 1768 оноос Дондовдорж, 1809 оноос Цэсэнжав, 1819 оноос Цэвээнжав, 1853 оноос Бэгзбазаржав, 1865 оноос Насанбуяанжаргал, 1903 оноос 1924 он хүртэл Жалцангомбоцэдэн угсаа залгамжлан хошуу захирсан ажгуу. Ардын хувьсгалын дараа 1924 онд орон нутгийн засаг захиргааг ардчилан өөрчлөхөд 1924 оны 6н сарын эхээр хошуу нутгийн төв болох Цэцэн уулын орчимд хошууны их хурал болж Жамбалгомбоцэдэн ноёныг огцруулан оронд хариу ард гаралтай түшмэл Өлзийтогтохыг (Нутгийнхан нь хүүхэн мэйрэн гэдэг) хошууны даргаар сонгосон байна. Хошууны их хурлаас аймгийн их хуралд түшмэл Долгорын Ламжав (Манай улсын соёл урлагийн нэрт зүтгэлтэн Нацаг, зохиолч Ванган нарын эцэг), Дорлиг үүзэн (Дуучин Чулуунхүүгийн нагац), тайж Бүрнээбадар (Доктор Бирваагийн эцэг) нарыг сонгон илгээснээс Долгорын Ламзав Улсын анхдугаар их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож улмаар Улсын бага хурлын нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон байна. Тэр цагт манай хошуу дөрвөн мянга илүү өрхтэй, 17 мянга орчим хүн амтай, бодод шилжүүлсэнээр 60 мянга шахам малтай байжээ. Сэцэн сартуулын хошуу хэзээнээс нутаг уудам, хүн зон олонтой, мянган тайжтай, түмэн сартуул хэмээх алдартай байсан агаад түүх, хууч ярианд өгүүлсэнээр зэргэлдээх Эжгин ноён адуу түм хүрлээ, газар таслан өгсүү хэмээн баярхан дайрахад “Өчүүхэн ноён миний албат мянган тайж, түмэн сартуул тус бүр чөдрийн хоёр унаатай бүлгээ. Илүүчлэх газар шороо алга” хариу барин номхотгосон домог буй.
Хошууны нутаг нь одоогийн Завхан аймгийн Дөрвөлжин, Ургамал, Завханмандал, Сантмарац, Сонгино, Цэцэн-Уул, Түдэвтэй, Эрдэнэхайрхан, Яруу, Алдархаан болон Увсын Завхан, Ходын Чандмань сумын нутаг хүн амын зарим хэсгийг хамарч байлаа. Тус сум нь 1921 оны хувьсгал ялсаны дараахнаар Бадрах, Холбоо, Ширээ, Тэгш хэмээх жижиг сумдуудад хуваагдан байснаа 1924 оны 12 сард сумын баруун захын “Талигар” хэмээх өвөлжөөнд сумуудын төлөөлөгчдийн хурал болж, 4 сумыг нэгтгэж Сантмаргаз болсон түүхтэй.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Табо Сефолоша
Табо Патрик Сефолоша (Thabo Patrick Sefolosha, 1984 оны тавдугаар сарын 2-нд Веве хотод төрсөн) — Швейцарын сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн Атланта Хокс багийн тоглогч юм.
Намтар
Сефолошагийн эцэг нь Өмнөд Африк хүн.
2006 оны драфтын №13 сонголтоор Филадельфи Севенти Сиксерс багт очих байсан ч Чикаго Буллз баг тоглогч солилцоогоор эгнээндээ элсүүлж гурван улирал тоглуулжээ.
Сефолоша 2014 оны долодугаар сарын 3-нд Атланта Хокстой 12 сая доллараар гурван жил гэрээлэв.
Холбоос
Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Италийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Францын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Туркийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Рики Рубио
Рикард "Рики" Рубио Вивес (Ricard "Ricky" Rubio Vives, 1990 оны аравдугаар сарын 21-нд Барселона хотод төрсөн) — Испанийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн Миннесота Тимберволвес болон Испанийн шигшээ багийн холбон тоглогч юм. Рубио Миннесотад 2009 оны драфтын дараа тав дахь сонголтоор иржээ. Нутгийнхаа Ховентут (2005—2009), Барселона (2009—2011) багуудад тоглож байхдаа 2007, 2008 болон 2009 оны ФИБА-гийн Оны Шилдэг залуу тоглогчид олгодог шагналыг хүртэж байсан бөгөөд 14 настайдаа мэргэжлийн лигт элссэн содон амжилттай тоглогч билээ.
Түүний НБА-д үзүүлсэн оргил үзүүлэлтийг дурдахад, 2013 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд Финикс Санс багийн эсрэг 24 оноо, 10 оновчтой дамжуулалт, 5 самбараас бөмбөг авалт, 5 бөмбөг таслалт хийж байлаа. Тус багтаа тогтмол амжилттай тоглолтыг үзүүлж байгаа.
Рубио 16 настайдаа шигшээ багийнхаа 16 хүртэлх насны багт дуудагдаж ДАШТ-д Оросын багийг 110:106 хожсон тоглолтонд 51 оноо, 24 самбараас бөмбөг авалт, 12 оновчтой дамжуулалт, 7 бөмбөг таслалтыг хийж гурвын зайн шидэлтийг сайн гүйцэтгэдэг гэдгээ харуулж байлаа. Залуучуудын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2008 оны Олимпийн мөнгө, 2009, 2011 оны Европын аваргын алт, 2013 оны хүрэл медаль хүртсэн билээ.
Холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Испанийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Испанийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд
Петра
Петра нь (البتراء, Al-Batrāʾ) Йордан улсын Маан амбан захирагчийн тойргийн Ваади Арабад орших археологийн бүс юм. Сөнөсөн тэнгисээс Арабын булан хүртэлх аварга хөндий Ваади Арабад сүндэрлэх Хор уулын энгэрт уг байгууламжийг барьсан байдаг. Петраг хадан ханыг цоолборлон байгуулсан байдаг бөгөөд Дэлхийн гайхамшгуудын нэгэнд зүй ёсоор тооцогддог. 1812 онд Швейцарын аялагч Иохан Людвиг Буркхардт уг байгууламжийг нээх хүртэл хүртэл Өрнөдийн ертөнц Петрагийн талаар огт мэддэггүй байв. Ньюдигэйтийн шагналт Жон Ульяам Бургон Петраг үзснийхээ дараа “Ертөнцийн насны тэн хагастай хамт байсан Улаан сарнай лугаа хот ” хэмээсэн байдаг. ЮНЕСКО 1985 онд “Петра нь хүн төрөлхтөний соёлын өвийн хамгийн гайхамшигт шинж чанаруудыг агуулсан бүтээлүүдийн нэг” хэмээн үзэж, Дэлхийн өвд бүртгэн авчээ. Петрад хийсэн олон тооны археологийн шинжилгээний үр дүнд нэн эртнээс хүн амьдарч ирснийг нотолсон байдаг. Неолитийн үеийн хүний зурсан гөрөөс агнаж буй хадны сүг зураг олдсон нь үүний нотолгоо юм. Египетийн найм дахь улсын үед Петра нь байнгын оршин суугчидтай байсны нотолгоо олддог. Балар эртний үеэс Петра нь шашин мөргөлийн чухал төв, ариун газар байсан байсан тухай хуучин гэрээнд өгүүлсэн байдаг. Библид тэмдэглэснээр Петрад анх Хоритууд амьдардаг байсан бөгөөд хожим нь Эмодитууд суурьших болжээ. Уугуул оршин суугчдын ийм зан заншил нь Набатейчуудад нөлөөлж, нөгөө ертөнцөд одогсодоо хагас агуй хэлбэрийн ухмал бунханд оршуулдаг болсон гэж үздэг. Петрагийн барилгуудын үлдэцийг харвал Набатей, Греко-Роман урлагийн аль алиных нь хэв маягийг агуулсан нь илт мэдрэгддэг байна. МЭӨVI зууныг хүртэл Набатейчуудын соёлын ул мөр олддог бол түүнээс хойш Греко-Роман хэв маяг давамгайлдаг.
Птолемейн улсын харъяанд байх үед Грек, Египет, Сирийн соёл иргэншлийн нөлөө хүчтэй түрэн орж ирсэн байдаг ба Селевкид, Птолемейн улсуудын нөлөө багасч, Набатейчуудын улс сэргэхэд улс орны чухал хэсэг болж байв. Ромын эзэнт гүрний үед Сирийн захирагч Корнелиус Палма Ромын эзэнт гүрэнд Арабыг нэгтгэх аяны түшиц газраар Петраг сонгож байв. Удалгүй уугуул нутгийн хаант улс мөхөж, Петра нь Ромын эзэнт гүрний Арабиа Петрей мужийн төв болжээ. Набатейчуудын улс мөхсөн ч Петра улам бүр цэцэглэн хөгжиж байв. Дараагийн зуун жилд ялангуяа Александр Северусын хаанчлалын үед уг хотын сүр жавхлант байдал оргилдоо хүрч, зоосон мөнгөн дээр дүрслэгдэн үлджээ.
Сассанидын эзэнт улсыг байгуулсан шинэ Персүүдийн халдан довтолгоо ширүүсч, байгалийн гамшигт үе үе болох болсон нь Арабын худалдааны гол төв Петрад шинэ барилга байгууламжууд сүндэрлэхэд хориг болж, мөхлийн шатандаа оржээ. МЭ 363 онд болсон газар хөдлөлтийн уршгаар хотын маш олон барилга нуран унаж, хотын амин сүнс ус түгээлтийн систем бүхэлдээ эвдэрчээ. Энэ явдал хотыг гэнэтийн мөхөлд хүргэв. Дундад зууны үед Петра нь адал явдал хайгчид, аянчин гийчдийн очих дуртай хамгийн гайхалтай газруудын нэг байсан бөгөөд XIII зууны үед Египетийн султан Бейбарс орхигдсон хотын туурийг очиж үзэж байсан нь түүхэнд тэмдэглэгдэн үлджээ.
2006 онд уран барилгачдын нэгэн баг Петрагийн загварыг сэргээн босгож, аялагчдын төв байгуулсан нь гайхалтай амжилтанд хүрч, Йорданд ирэх жуулчдын тоог эрс нэмэгдүүлсэн гэдэг. 2006 оны арванхоёрдугаар сарын байдлаар зөвхөн ганцхан сарын дотор уг байгууламжийг үзэхээр 59000 орчим хүн хүрэлцэн ирсэн байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Йордан дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Йорданы археологийн олдворт газар Ангилал:Набатей Ангилал:Византын хот Ангилал:Ромын хот  Ангилал:Эллинистийн хот Ангилал:Эртний Арабын хот Ангилал:Хадан цохионы урлаг
Жөнтун
Жөнтун ( овог нэр: Жү Чижэнь; 1427-1464; 35 насалсан) — 1435-1449 онд Жөнтун, 1457-1464 онд Тяньшүнь гэсэн оны цолтой төр барьсан Мин улсын зургаадугаар хаан байв. 1449-1450 онд монголын Эсэнд олзлогдож байлаа.
Ангилал:1427 онд төрсөн Ангилал:1464 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
И Гынь-ху
Ли Гын Хо (이근호, 1985 оны дөрөвдүгээр сарын 11-нд Инчон хотод төрсөн) — Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин бөгөөд Санжу Санму болон Өмнөд Солонгосын шигшээд тоглодог.
Замнал
Тэргүүн лигийн Дэгүд хоёр улирал дараалан мэргэн буучаар шалгарсан Лиг английн Блэкберн Роверс элсүүлэхээр зорьсон боловч Дэгүтэй тохиролцсон Японы Жубило Ивата элсүүлсэн байдаг. 45 тоглохдоо 15 гоолдсон Лиг 2010 оны зургаадугаар сард 2008 оны АФК Аваргуудын лигийн аварга Гамба Осака элсүүлсэн.
Ульсан Хьюндайд 2012 оны нэгдүгээр сарын 10-нд элссэн АФК Аваргуудын лигийн үнэ цэнэтэй тоглогч Ли '2012 оны Азийн шилдэг хөлбөмбөгчин' болов.
2013 оны нэгдүгээр сарын 1-нд Санжу Санмуд зээлэгдсэн.
Шигшээ
2003-2005 онд 20, 23 насны шигшээд 25 тоглохдоо 5 гоолдсон Ли шигшээд 2007 оны зургаадугаар сарын 29-нд Ирактай нөхөрсөг тоглоход Ли Чон Суг сэлгэн гоолдож байлаа. 2007 оны Азийн цомын III байрт Японыг торгуулийн цохилтоор (0:0) ялахад амжилттай цохисон.
Ли 2014 оны зургаадугаар сарын 17-нд ДАШТ-д анх гараалахдаа H хэсэгт Игорь Акинфеевийн (Орос) хаалганд гоолдон  тэнцэтгэсэн (1:1).
Холбоос
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Санжу Санму багийн тоглогч Ангилал:2007 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Азийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Жэйкоби Эллсбери
thumb|right|250px|Жэйкоби Эллсбери Жэйкоби Маккэйб Эллсбери (Jacoby McCabe Ellsbury, 1983 оны 9 сарын 11-нд төрсөн) нь Америкийн бэйсболчин юм.
7 сарын 3
7 сарын 3 нь Григорийн тооллын жилийн 184 дахь (өндөр жил бол 185 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 181 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0703 #03
Бага оврын усан цахилгаан станц
Бага оврын усан цахилгаан станц гэдэг нь гидравлик энергийг төвлөрсөн, жижиг усан цахилгаан станц хэлбэрээр ашиглахыг хэлдэг.
Монгол Улсын бага оврын усан цахилгаан станцын өнөөгийн байдал
Манай оронд сэргээгдэх эрчим хүчийг өргөнөөр ашиглах, түүний дотор хамгийн хямд, томоохон чадал гарган ашиглах илүү их боломжтой нь усны эрчим хүчийг гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэй юм.
Бага чадлын УЦС-ыг ашиглалтанд оруулж хөдөөгийн сум сууринг цахилгаанаар хангаж байгаа нь цаашид усны эрчим хүчийг ашиглах өргөн боломж байгааг харуулж байна. Мөн Булган аймгийн Сэлэнгэ мөрөн дээр 300 МВт-ын, Булган аймгийн Эгийн гол дээр 220 МВт-ын, Орхон гол дээр 100 МВт- ын хүчин чадалтай УЦС барихаар техник эдийн засгийн үндэслэл болон урьдчилсан судалгааны ажил хийгдэж Монгол улсын Засгийн газрын шийдвэр удаа дараа гарч байсан боловч тухайн үеийн төр, засгийн удирдлагуудын үйл ажиллагаанаас шалтгаалан өнөөдрийг хүртэл эдгээр УЦС-ыг барих ажил зогсонги байдалд ороод байна. Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул сумын Мунгаашийн гол дээр 200кВт-ын, Баян-Өлгий аймгийн Булганы 400кВт-ын, Майхан толгойн 21 МВт-ын хүчин чадалтай УЦС-уудын ТЭЗҮ-ийг боловсруулах ажлыг хийж гүйцэтгэсэн байна. Цаашид эрчим хүчний системийн горимыг тогтворжуулах, эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангахад усны эрчим хүчний оролцоог нэмэгдүүлэх бодлогоор Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэнд 64 МВт-ын, Хөвсгөл аймгийн ×аргайтад 24 МВт-ын хүчин чадлын УЦС-уудыг барих техник эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах,тооцоо судалгааны ажлуудыг хийгээд дуусч байна. Манай оронд одоогийн байдлаар ажиллаж байгаа УЦС-ын байдлыг хүснэг-1-д үзүүлэв.
УЦС-уудын нэр, хүчин чадал, кВт	Зураг төсөл боловсруулсан газар	БУА-ыг гүйцэтгэсэн байгуулага	Барилга байгууламжийн шийдэл	Хөрөнгө оруулалтын төрөл 1.Богдын гол 2000 кВт	Усны бодлогын хүрээлэн	Орон нутгийн усны барилгын байгуулага	Ус дөхүүлэх сувагтай	Улсын төсөв 2.Гуулин 400 кВт	Зарубежводстрой	Орон нутгийн усны барилгын байгууллага	Услалтын ситемийн сувгаас	Улсын төсөв 3.Манхан 150кВт	БНХАУ-ын зураг төслийн институт	Орон нутгийн усны барилгын байгууллага	Ус дөхүүлэх сувагтай	Улсын төсөв, орон нутгийн хөрөнгө 4.Мөнххайрхан 150 кВт	“Ус эрдэнэ” ХХК	Орон нутгийн усны барилгын байгууллага	Ус дөхүүлэх сувагтай	Улсын төсөв 5.Өндөрхангай 150 кВт	Усны бодлогын хүрээлэн, Вьетнам улсын институт	Орон нутгийн усны барилгын байгууллага	Ус дөхүүлэх сувагтай	Тоног төхөөрөмж - Вьетнам улсын тусламж, БУА -улсын төсөв 6. Хар хорин 528 кВт	БНХАУ	БНХАУ	Услалтын ситемийн сувгаас	БНХАУ-ын тусламж 7. Үенч 860 кВт	Зарубежводстрой	Орон нутгийн усны барилгын байгуулага	Ус дөхүүлэх сувагтай	Улсын төсөв 8. Тосонцэнгэл 375 кВт	ХБНГУ	Орон нутгийн усны барилгын байгуулага	Голын гулдрилын, усны төвшин өргөх далантай	ХБНГУ-ын буцалтгүй тусламж 9. Эрдэнэбулган 200 кВт	“Монхайдро Констракшн” ХХК	Зарубеж—водстрой	Ус дөхүүлэх сувагтай	Дани улсын Засгийн газрын буцалтгүй тусламж 10. Тайшир 11000 кВт	АМЕК-СМЕК, МСэС	Синохайдро, КАМКО, БНХАУ	Далантай	МУЗГ, Кувейт, Абу Даби сан – зээл 11. Дөргөн 12000 кВт	БНХАУ-ын Ханданы зургийн институт	СФЕКО групп, БНХАУ	Далантай СФЕКО группын Хөрөнгө оруулалт
Хархорин, Гуулингийн УЦС-ууд услалтын системийн ус дөхүүлэх сувгийг ашиглан түрэлтийн усан сан, түрэлтийн хоолой, станцын барилга, ус зайлуулах суваг гэсэн шийдэлтэйгээр баригдаж дан ганц эрчим хүч үйлдвэрлэх үйл ажиллагаагаар хязгаарлагдахгүй газар тариалангийн үйлдвэрлэлд ашигласнаар УЦС-ын барилга байгууламжийн хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг ихээхэн хэмжээгээр нэмэгдүүлэх боломж олгосон байна. Ус дөхүүлэх суваг ашиглах нь төвлөрсөн эрчим хүчний системээс алслагдсан сум суурин газруудыг дулааны улиралд цахилгаан эрчим хүчээр хангах, зөвхөн тухайн хэрэглэгчид зориулагдсан хязгаарлагдмал чадлыг гаргаж ашиглах хамгийн өртөг хямдтайд тооцогддог хувилбар юм.
Манай орны бага чадлын УЦС-ын техник технологийн шийдэл, ашиглалтын байдлыг станц тус бүрээр үзүүлбэл. Үүнд:
Богдын голын УЦС
УЦС нь толгойн барилга, ус дөхүүлэх суваг, түрэлтийн сан, түрэлтийн хоолой, станцын барилга, хаях суваг зэрэг барилга байгууламжаас бүрддэг. УЦС-аас 35кВ-ын 36км урт цахилгаан дамжуулах шугамаар Улиастай хоттой холбосон байна. УЦС-ын техникийн үндсэн үзүүлэлтүүд:
Богдын голын УЦС-ын анхны хийсэн зураг төслийн техникийн шийдэл, барилга байгууламжийн чанар, ашиглалтын байдал хангалтгүй зэргээс шалтгаалан эвдэрч байнга засвар шаардах болсон тул 2005 оноос ХБНГУ-ын буцалтгүй тусламжийн хөрөнгөөр станцын толгойн барилга байгууламж, ус дөхүүлэх суваг, түрэлтийн сан, ус халиагуур, түрэлтийн хоолойн тулгуур, хаях, сувгийг дахин шинэчилж, ашиглалтанд оруулсан.
Шинэ болон хуучин сувгууд Сувгийг геотекстел, геомембранаар доторлож байгаа нь Ус зайлуулах суваг Деривацийн сувгийн доторлогоо Түрэлтийн усан сангаас илүүдэл ус хаягч	Хаях суваг
Гуулингийн УЦС
УЦС-ыг Гуулингийн услалтын системийн сувгийг ашиглан 400кВт-ын хүчин чадалтайгаар 1998 онд барьж ашиглалтанд оруулсан байна. Станц түрэлтийн сан, түрэлтийн хоолой, станцын барилга, хаях суваг зэргээс бүрдэнэ.
Услалтын системийн суваг Ус хуваарилах байгууламж Станцын барилга, түрэлтийн хоолой, хаях суваг УЦС-ын турбин генератор
Манханы УЦС
Манхан сумын төвийг цахилгаанаар хангах зорилгоор 1998 онд Төгрөгийн гол дээр ус дөхүүлэх сувагтай бага чадлын УЦС барьж ашиглалтанд оруулсан. УЦС нь усны төвшин өргөх шороон боомт, ус дөхүүлэх суваг, түрэлтийн сан, түрэлтийн хоолой, станцын барилга, хаях суваг зэргээс бүрддэг.
Хагшаас угаах барилга Ус татамж хагшаас угаах барилга Ус татамжтай холбогдох хэсэг, 30м чулуут бетоноор хийсэн далан Турбин генератор Түрэлтийн сангийн илүүдэл ус халиагуур Шороон боомт дундаа шавар зүрхэвчтэй, дээд суурийн налуу чулуун өнгөлгөөтэй
Мөнххайрханы УЦС
Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар баригдаж ашиглалтанд орсон. Мөнххайрханы УЦС–ын толгойн барилга Цэнхэр, Улиастай голуудын уулзвар дээр байрласан, усны төвшин өргөх боомт, дөхүүлэх суваг, усан сан, түрэлтийн хоолой, станцын барилга, ус хаях суваг зэрэг байгууламжаас бүрдэнэ.
УЦС-ын толгойн барилгын шороон боомтын ажил хийгдэж байгаа нь
Түрэлтийн усан сан Босоо тэнхлэгт агрегат
Спираль камер
Өндөрхангайн УЦС
Вьетнам улсын тусламжаар 1989 онд барьж ашиглалтанд орсон. Өндөрхангайн УЦС нь толгойн барилга, дөхүүлэх суваг, түрэлтийн сан, түрэлтэт хоолой, станцын барилга, ус хаях суваг зэрэг байгууламжаас бүрддэг.
Усны түвшин өргөх далан Ус дөхүүлэх суваг, илүүдэл ус халиагч Турбин генератор УЦС-ын байшин, түрэлтэт хоолой
Үенчийн УЦС
Үенчийн УЦС-ын улирлын тохируулгатай усан сан Усан сан, ус тохируулах барилга Төмөр бетон хавтан доторлогоотой деривацийн суваг Гатлуур хоолой /Акведук/ Түрэлтийн сан, түрэлтийн хоолой Станцын барилга
Тосонцэнгэлийн УЦС
Тосонцэнгэл сумын Идэрийн гол дээр ХБНГУ-ын буцалтгүй тусламжаар 2006 онд баригдаж ашиглалтанд орсон. Голын усны төвшинг 62м урт, 17м өргөн 3.0м өндөр бетонон далангаар өргөж, 3.3м-ийн түрэлт үүсгэнэ. УЦС ус халиах далан, усан сан, загас өнгөрүүлэх байгууламж, станцын байшин, ус хаях хэсэг зэргээс бүрдэнэ. Энэ УЦС нь монгол орны хамгийн анхны далантай УЦС þм. УЦС-ын зураг төсөл боловсруулахад ашигласан голын ус зүй, техник-эдийн засгийн үзүүлэлтүүд:
Халиах далан, стианцын барилга 250кВт, 125кВт-ын босоо агрегат Загас өнгөрүүлэх ба турбины зарцуулгыг зохицуулах хаалтууд УЦС-ын байршил, үерийн үед зохицуулах хаалт
Тосонцэнгэлийн усан цахилгаан станцын усан сан
Эрдэнэбулганы УЦС
Хөвсгөл аймгийн Эрдэнэбулган сумын нутагт сумын төвөөс 3 км зайтай газар Эгийн гол дээрх усан цахилгаан станцыг Дани улсын буцалтгүй тусламжийн хөрөнгөөр 2006 онд барьж ашиглалтанд оруулсан. УЦС-ын барилга байгууламжийн ажлын зураг төсвийг “Монхайдро” ХХК 2001 онд боловсруулсан. УЦС-ын барилга байгууламж дараах үндсэн хэсгүүдээс бүрдэнэ.
Усан цахилгаан станцын үйлдвэрлэсэн эрчим хүчийг 250КВа-ийн дэд өртөөгөөр 2.86 км зайд 10кВ-ын цахилгаан дамжуулах шугамаар сумын төврүү дамжуулдаг. Толгойн барилга Деривацийн суваг Станцын барилга Хаях суваг
Цэцэн-Уулын УЦС
Завхан аймгийн Цэцэн-Уул сумын нутагт сумын төвөөс 25 км зайтай газар Галуутайн гол дээрх усан цахилгаан станцын барилгын ажлыг Дани улсын тусламжийн хөрөнгөөр ГТХАН-ийн “Сэргээгдэх эрчим хүчийг Монголын хөдөөд дэмжих” төслөөр 2006 онд эхлүүлсэн бөгөөд 2008 онд ашиглалтанд оруулна. УЦС-ын барилга байгууламжийн ажлын зураг төсвийг Герман улсад боловсруулсан байна.
УЦС-ын барилга байгууламж дараах үндсэн хэсгүүдээс бүрдэнэ. •	Усны түвшин өргөх чулуун далан h=12м •	Үерийн ус өнгөрүүлэх ус халиагуур •	Хагшаас цэвэрлэгч •	Турбины камер •	Турбин, генератор •	Ус хаях камер •	Станцын барилга
Дөргөний УЦС
Дөргөний УЦС нь Их нууруудын хотгорыг холбосон байгалийн ховор тогтоц бүхий Хар ус- Далай нуурыг холбосон Чонохарайх гол дээр байгуулагдсан бөгөөд байгалийн бэлэн усан сантайгаараа ердийн УЦС-аас өвөрмөц онцлог давуу талтай юм. Чонохарайх голын усны нөөцийг ашиглан усан цахилгаан станц барих техник эдийн засгийн үндэслэл, зураг төслийг ОХУ-ын “Гидропроект” эрдэм шинжилгээ зураг төслийн институтээр анх хийлгэсэн байна.
Дөргөний усан цахилгаан станцын техникийн үндсэн үзүүлэлтүүд
Дөргөний УЦС нь станцын үндсэн барилга, ус хаях ба дөхүүлэх суваг, шороон далан, менежментийн барилга зэрэг үндсэн хэсгээс бүрдэх бөгөөд 4.2 МВт-ын турбин 3 ширхэг турбин ажиллана. Мянгадын хувиарлах цахилгаан дамжуулах сүлжээгээр дамжуулан Ховд, Увс, Баян-Өлгий аймгийн буюу Баруун бүсийн эрчим хүчний системийн томоохон эх үүсгүүр болох бөгөөд тэдгээрийн ойролцоо орших олон арван сумын эрчим хүчний асуудлыг шийдвэрлэх чухал ач холбогдолтой
Станцын ерөнхий байдал
Дөргөний УЦС-ын суурилагдсан хүчин чадал нь 12 МВт бөгөөд жилдээ 38 сая. кВт.цаг үйлдвэрлэнэ. Сүүлийн жилүүдэд ОХУ-аас импортоор жил бүр авдаг 40 гаруй сая.кВт.цаг цахилгааныг авч байгааг дотоодоосоо ханган Баруун бүсийн эрчим хүчний системийг өөрийн найдвартай эх үүсгэвэртэй болгож, эрчим хүчний хангамжийн аюулгүй байдал, найдвартай ажилагааг хангах чухал ач холбогдолтой юм. Дөргөний УЦС-нь 110 кВ-ын цахилгаан дамжуулах шугамаар Баруун бүсийн эрчим хүчний системтэй Мянгадын дэд станцад холбогдож Увс, Ховд, Баян-Өлгий аймгийн төв болон ойролцоо орших сумдын төвийг эрчим хүчээр найдвартай хангах юм. Станцын барилга угсралтын болон тоног төхөөрөмж суурилуулах ажлыг 2008 оны 10 дугаар сард дуусч, ашиглалтанд оруулаад байна.
Улаанбоомын УЦС
Монгол Улсын Засгийн Газар, Арабын Эдийн Засгийн Хөгжлийн Кувейтийн Сан, Эдийн засгийн Абу Даби Сангийн хооронд станцыг барьж байгуулахад шаардагдах хөрөнгийн зээлийн хэлэлцээрүүд байгуулагдсан юм. Улаанбоомын УЦС-ын барилгын ажлын гүйцэтгэгчээр БНХАУ-ын Синохайдро корпораци, тоног төхөөрөмжийг нийлүүлэх, угсарч суурилуулах ажлын гүйцэтгэгчээр БНХАУ-ын Камко Интернейшнл компаниуд шалгаран 2004 оны 10 дугаар сараас ажлаа эхэлсэн. Улаанбоомын УЦС-ын үндсэн барилга байгууламж нь голын урсацыг шилжүүлэх 6м голчтой 165м урт туннель, барилгын үйлдвэрлэлийн бааз, ажилчдын түр тосгон, 305 м урт 6 м диаметертэй ашиглалтын туннель, станцын барилга 50м өндөр, хярын урт нь 192м, эзэлхүүн нь187 000м³ багтаамжтай далан зэрэг болно. УЦС-ын үндсэн үзүүлэлтүүд:1. Суурилагдсан чадал 11 МВт 2. Жилд үйлдвэрлэх цахилгаан 37 сая кВтц 3. Далангийн өндөр 50 м4. Далангийн урт 190 м6. Төсөвт өртөг 38,9 сая $ 7. Цахилгаан дамжуулах шугам: Алтай хот хүртэл 47 км 35кВ  Улиастай хот хүртэл 135 км 110 кВ  Сумдын төвүүд хүртэл 260 км 10-35 кВ 8. Агрегатын тоо 4 ш
Станцын барилга угсралтын ажлыг 2007 онд, тоног төхөөрөмжийн угсралт, суурилуулалтын ажлыг 2008 оны 10 дугаар сард дуусаж эхний агрегатыг ашиглалтанд оруулсан ба усан сангийн дүүргэлт зохих түвшиндээ хүрээгүйгээс бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж чадахгүй байна. УЦС-ыг ашиглалтанд оруулснаар хоёр аймгийн төв болон Говь-Алтай аймгийн Тайшир, Бигэр, Жаргалан, Халиун, Шарга, Баян-уул, Дэлгэр,Төгрөг, Завхан аймгийн Цагаанчулуут, Цагаанхайрхан, Шилүүстэй, Отгон, Алдархаан зэрэг сумууд эрчим хүчээр найдвартай  хангагдах боломжтой болоод байна.
УЦС-ын хөгжлийн цаашдын төлөв
Монгол улсыг 2004-2008 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэл болон “Монгол Улсын Эрчим хүчний нэгдсэн систем хөтөлбөр”-т Орхон болон Эгийн голын дээр томоохон хүчин чадалтай УЦС, Хөвсгөл аймгийн Дэлгэр мөрөн дээр Чаргайтын УЦС, Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэнгийн УЦС болон бага чадлын УЦС-уудыг барьж байгуулахаар заасан юм. Энэ зорилгоор Баян-Өлгий аймгийн Булган, Завхан аймгийн Завханмандал, Цэцэн-уул, Ховд аймгийн Мөст, Хөвсгөл аймгийн Мунгааш зэрэг жижиг голууд дээр бага чадлын улирлын чанартай ажилладаг УЦС-уудыг барьж байгуулах судалгааны ажил хийгдээд байна. Мөн Сэлэнгэ мөрөн, Онон голын усны эрчим хүчний нөөцийг аж ахуйн эргэлтэнд оруулах шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна.
Монгол улсын Эрчим хүчний салбарын хөгжлийг дан ганц нүүрсний эх үүсгэвэрт тулгуурласан бус, олон талын эрчим хүчний эх үүсгэвэрт тулгуурласан байдлыг хангахын тулд Төвийн эрчим хүчний системд томоохон чадлын усан цахилгаан станц байгуулах замаар эрчим хүчний эх үүсвэрийн хүч чадлын зохистой бүтцийг бүрдүүлэх, нөгөө талаас Таван-Толгой, Оюу толгой, Шивээ-Овоо, Цагаан сувраг  зэрэг бүтээгдэхүүнээ экспортод гаргах  төлбөрийн чадвар сайтай томоохон үйлдвэрийн хэрэглэгчдийг дотоодоосоо цахилгаанаар хангах гэсэн нэг нь нөгөөдөө харилцан нөлөөлж байдаг үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч хоёрын үр ашгийг дээшлүүлэх стратегийг  баримтлах нь зүйтэй гэсэн дүгнэлт зах зээлийн тогтолцооны өнөөгийн нөхцлөөс урган гарч байна.
Ийнхүү эрчим хүчний эх үүсвэр болон хэрэглээнд адилхан ач холбогдол өгч, хөгжлийн зөв бодлогоор чиглүүлэх нь зах зээлийн тогтолцооны нөхцөлд эрчим хүчний салбарыг өөрийгөө санхүүжүүлэн аваад явж чадахуйц  тогтвортой хөгжлийн  зам дээр гаргах олон улсын туршлагаар нотлогдсон сонгомол   арга  юм. Ер цаашдаа ямар ч УЦС-ыг барьж байгуулахын өмнө дан ганц эрчим хүчний зориулалтаар бус усан сан байгуулж усалгаатай газар тариалан хөгжүүлэх, загас үржүүлэх, амралт сувилал, шинэ хот суурин газар болон усны дутагдалтай говь-хээрийн бүсийн усан хангамжийн асуудлыг иж бүрэн цогцоор  нь шийдвэрлэх зэрэг  олон талт   асуудлуудыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй сайтар судалж баталсны үндсэн дээр улс орны хэтийн хөгжлийн  төлөв байдалтай нягт уяалдуулан барьж байгуулах нь  зүйтэй юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Цахилгааны инженерчлэл Ангилал:Усан цахилгаан станцын төрөл
Тольт солбинхушуут
Тольт солбинхушуут (Loxia leucoptera), урьд Хүрдэг загалмай бялзуухай гэж байсан, нь Бужиргынхан овгийн шувуу юм.
Нийт 2 дэд зүйл бий. Нэг нь Хойд Америк дахь Loxia leucoptera leucoptera ба нөгөө нь Европ, Азийн Loxia leucoptera bifasciata болно.
Энэхүү шувуу нь Аляска, Канад, АНУ болон Азиас Европын зүүн хойд хүртэл тархан амьдардаг. Шилмүүст модонд үүрээ засаж, 3-5 өндөг гаргана. Ер нь суурин амьдрах боловч идэш тэжээл хомс үед шилжин нүүдэллэдэг аж.
Гадаад төрх
thumb|left|Эмэгчин
Тольт солбинхушуут нь шилмүүст модны боргоцойн үр зэрэг идэхэд зохилдсон өвөрмөц бүтэцтэй хошуутай тул ийм нэртэй байна. Биеийн урт 15 см. Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь улаан, ягаавтар зүстэй ба эмэгчин нь ногоон, эсвэл шар байх ба өөр зүстэй нь ч бий. Далавчиндаа хөндлөн 2 цагаан судалтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Бужиргынхан
Гүнбилэг жонон
Гүнбилэг жонон (1506-1542/1550 ) бол Даян хааны дунд хөвүүн Барсболд жононгийн ахмад хөвүүн юм. Улаан барс жилд төрсөн. Тэрээр эцгийнхээ дараа жонон цолыг залгамжлаад, 1519-1542/1550 оныг хүртэл Ордос түмнийг дангаар удирдаж, их хаанд нэр төдий захирагдаад, түүний үед баруун түмэн их хүчирхэг болсон. Түүний нэрийг түүхэнд Гүмэли, Гүнбилиг, Мэргэн хар жонон гэх зэргээр бичсэн байна. Эдгээр нь дуудлага, бичлэгийн зөрүү, буруу сонссон, эсхүл цолоор нь нэрлэх явдалтай нягт холбогдож байдаг. Түүнийг нас барсны дараа дүү Алтан нь эрх мэдлийг нь булааж авсан.
Гэр бүл
Өвөг эцэг: Даян хаан
Эцэг: Барсболд жонон
Эшлэл
Ангилал:16-р зууны ноёрхогч Ангилал:Жонон Ангилал:1506 онд төрсөн Ангилал:1542 онд өнгөрсөн
Монголын Соёлын Хөгжилт
Ангилал:Монголын соёл
Трояны
Трояны нь Польш улсын Воломин, Варшавын дунд орших тосгон юм. Тосгоны 490 оршин суугчид амьдарч байна (2014).
Ангилал:Мазови мужийн суурин Ангилал:Домбровка гмина
Ливан Лопес
thumb|left|160px Ливан Лопес (испаниар Liván López Azcuy; 1982 онд төрсөн) — Куба улсын чөлөөт бөх.
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:Кубын бөх Ангилал:Кубачууд Ангилал:Кубын олимпын хүрэл медальтан
Курилийн арлууд
thumb|[[Номхон далай дахь Курилийн арлуудын байршил]] thumb|[[Райкокегээс харагдах Матуа арал]]
Курилийн арлууд (Кури́льские острова́) нь ОХУ-ын Сахалин мужид багтдаг галт уулын бүтэцтэй, Японы Хоккайдо арлаас Камчаткын хойг хүртэл 1300 км сунан тогтсон цувраа арлууд юм. Агнуурын тэнгис болон Номхон далайг зааглах тус арлууд нь 56 арал, олон жижиг хадан цохионоос бүрдэнэ. Курилийн арлуудыг ОХУ бүхэлд нь хяналтдаа байлгадаг ч өмнөд үзүүрийн 4 арал нь Японтой маргаантай байдаг.
Нэршил
Курилийн арлуудыг япончууд Чишима олтриг (千島列島) буюу Мянган арлын олтриг гэж нэрлэдэг. Куриль гэдэг нэр нь Айнү хэлний кур буюу хүн гэдэг үгнээс гаралтай. Ер нь Айнү үндэстний суурьшиж байсан арлуудыг ийнхүү ижил төстэйгээр нэрлэж байв. Жишээлбэл, Сахалиныг Куе буюу Куйи, Хоккайдог Кай гэж нэрлэдэг байсан.
Түүх
Айнү хүмүүс бол арлын жинхэнэ уугуул оршин суугчид юм. Японы булаан эзлэлтийн үр дүнд тэд хүн амын цөөнх хэсэг болсон байна. Курилийн арлууд нь Эдо эрин үед Мацүмаэ овгийнхны удирдлагад 370 гаруй жил оршин байжээ. Токүгава шоогүний үед (1644 он) “Шоохо Онкүко Эзү” гэж газрын зураг дээр тэмдэглэгдэж байжээ.
Оросууд Курилийн арлууд руу 18-р зуунд анх хүрсэн. Тэд олон удаа судалгаа шинжилгээний баг явуулж байсан бөгөөд харин хэзээ ч Уруп арлын өмнөд хэсэгт очиж байгаагүй ажээ. 18-р зуунд Оросууд Итуруп арал дээр ирэхэд Токүгава шоогүний захиргаа эргийн хамгаалалтыг чангатгах шийдвэр гаргаж байжээ. 1811 онд Оросын ахмад Василий Головнины баг Кунаширт гидрографикийн судалгаа шинжилгээ хийх үедээ Намбү овгийнхонд баривчлагдаж, Мацүмаэ овгийн захирагч нарт хүргэгдсэн байна. Мөн Японы худалдаачин Такадаяа Кахэй Кунаширт худалдаа хийж байгаад Оросуудад баригдсан нь Япон-Оросын тал хил тогтоох хэлэлцээр хийх эхлэл болжээ.
1855 оны Шимодагийн гэрээгээр Орос, Японы хоорондох усан замын хил хязгаарыг Итуруп ба Уруп аралын хоорондуур тогтоосон байна. Уг гэрээгээр Сахалин нь хоёр улсын иргэд суурьшиж болохоор үлджээ. 1875 онд Санкт-Петербургийн гэрээ Оросын Хаант Улс, Японы эзэнт гүрэн хоёрын хооронд байгуулагдсан. Энэхүү гэрээ ёсоор Япон Сахалиныг эзэмших эрхийг Курилийн арлуудын Уруп арлаас хойших хэсгийг Орос улс эзэмших эрхээр сольжээ. 1904 – 1905 оны Орос–Японы дайны үеэр Японы чөлөөнд гарсан цэргийн хүн болох Шүмшү өөрийн бүлэг хүмүүсийн хамт Камчаткын эрэгт халдсан байна. Орос улс өөрийн тусгай цэргийг илгээн тэдгээр бүлэг хүмүүсийг барьсан байна. Уг дайны үр дүнд Японы тал Оросын мэдлийн усанд загас агнуур хийх эрхтэй болсон нь 1945 он хүртэл хүчинтэй байв.
1918-1925 он хүртэл Япон улс нь Сибирийн интервенцийг явуулсан АНУ ба Европын зэвсэгт хүчинд багтаж байсан Японы арми өмнөд Камчаткад Курилийн арлуудын хойд хэсэг болон өмнөд Камчаткыг эзлэн, бүр Петропавловск-Камчатскийд цохилт өгч байсан байна.
Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Япон бууж өгснөөс 3 хоногийн дараа ЗХУ-ын цэргүүд Итуруп, Кунашир, Шикотан, Хабомай арлуудыг эзэлж авсан ба 17000 гаруй нутгийн иргэд дүрвэн гарсан байна. Эдгээр арал нь одоог хүртэл ОХУ-ын мэдэлд байна.
Өнөөгийн байдал
thumb|Шикотан арал дээрх гол суурин Өнөөдөр ойролцоогоор 16,800 хүн Курилийн арал дээр оршин сууж байна. Хүн амын тал хувь нь амьжиргааны баталгаажих түвшнээс бага орлоготой, ядуу амьдарч байгаа бөгөөд загас агнуур гол амжиргааны эх үүсвэр нь юм. Загас агнуураас гадна өнгөт металл, рашаан ус, төмрийн хүдэр олборлоно.
Харилцаанд гарсан өөрчлөлтүүд
Япон нь хөрш улсуудтайгаа зөвхөн усаар хиллэдэг боловч энэхүү усан хилийн орчимд орших арлуудтай холбоотойгоор хөрш Орос, Хятад болон бусад улсуудтай газар нутгийн маргаантай байдаг.
Ангилал:Оросын газар зүй Ангилал:Маргаантай нутаг дэвсгэр Ангилал:Номхон далайн арал
Дастин Педроиа
thumb|right|250px|Дастин Педроиа Дастин Луис Педроиа (Dustin Luis Pedroia) (1983 оны 8 сарын 17-нд төрсөн) нь Америкийн бэйсболчин юм.