cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шагдарын Жамбасамбуу
Шагнал гавьяа
6.     1947 оны 5 сарын 11-нд 1947 оны 1-р улирлын уралдааны үүргийн ажил биелүүлсэн гэж
Шижир алт сургууль
Шижир алт сургууль нь Монгол улсын Төв аймгийн Заамар суманд байх ерөнхий боловсролын сургууль юм. 1995 онд байгуулагдсан. Ангилал:1995 онд байгуулагдсан Ангилал:Төв аймгийн дунд сургууль
Шагдарын Жамбасамбуу
Шагнал гавьяа
7.     1948 оны 11 сарын 4-нд больницийн удирдан зохион байгуулах ажилд 1946, 1948 он хүртэл сайн ажилласан гэж үнэ бүхий зүйл, үнэмлэхийн хамтаар
8.     1948 оны 11 сарын 5-нд больницийн удирдан зохион байгуулах ажилд сайн гэж үнэ бүхий зүйл, хүндэт үнэмлэхийн хамтаар
12.  1955 оны 7 сарын 12-нд Аварга шалгаруулах анхдугаар тэмцээнд амжилт үзүүлсэн тул 2-р зэргийн дипломоор шагнав
13.  1955 оны 10 сарын 2-нд Улаанбаатар хотод 1955 онд Аварга шалгаруулах уралдаанд 3-р байр эзэлж үнэмлэх, үнэ бүхий зүйлээр
14.  1956 оны 7 сарын 18-нд улсын 35 жилийн ойгоор явад сурч тэмцээнд амжилт гаргасан тул 3-р зэргийн дипломоор
15.  1959 оны 9 сарын 26-нд БНМАУ-ын сурын батлуулахад амжилттай оролцсон тул үнэ бүхий үнэмлэхний хамтаар
16.  1959 оны 11 сарын 29-нд улсын 3, жилийн ойн баярын сур харваж 20 сумнаас 19 онож амжилт үзүүлсэн тул БХМАУ-ын спортын мастер цолоор шагнагдаж
17.  1959 оны 11 сарын 2-нд спортын мастерт намын төв хороо, сайд нарын зөвлөлийн 1956 оны 2 сарын 6-ны өдрийн хуралдсан 43/37-р хурлын тогтоолоор сар бүрд 50 төгрөгийн цалинтай болно.
18.  1960 оны 9 сарын 14-нд Аварга шалгаруулах тэмцээнд алтан медаль,1-р зэргийн диплом
19.  1961 оны 7 сарын 8-нд хүрэл медаль, 3-р зэргийн диплом, Монголын анхдугаар спортын хүрэл медаль 46,3 дугаар зэргийн дипломоор тус тус шагнагдсан.
Ангилал:Монголчууд
Атомын радиус
Элементийн Атомийн радиус нь цөм болон гадаад давхрааны хоорондох зайг хэлнэ.
Атом радиус нь өгөгдсөн хугацаанд электронуул нь хаана буйг мэлэх боломжгүй байдаг учир тодорхойлоход бэрх.
Элкментийн Үелэх хүснэгтэд бүлгийн дагуу доошлоход электронууд нь их учир ихсэснээр электроны тойргийн радиус томорно. Харин үеийн дагуу явахад нөлөөллөө хамгаалахын тулд радиус нь багасна.
Тодоройлолтод суурилан хураангуй бодис ,молекулуудад хамаарах ковалент байдал эсвэл иончлогдсон болон өдөөгдсөн төлөвүүдэд хугацаа хамаарч болдог чанар нь туршилтын хэмжээсээр дамжуулан олж авсан эсвэл онолын загваруудаас тооцоологдсон байж болно. Атомын радиусын чанар нь атомын муж болон агуулгаас хамаарна.
Электронуудад тодорхой орбитууд эсвэл хүрээлэл байхгүй. Харин байрлал нь магадлалтай хуваарилагдан дүрслэгдэн, энэ нь цөмөөс хүчтэй таслагдахгүйгээр цөмөөс холдох үед аажмаар багасна. Эдгээрийг атомийн орбитал эсвэр элкктроны давхарга гэж нэрлэдэг. Мөн хураангуйлсан бодисууд болон молекулуудад атомын электроны давхаргууд тодорхой хэмжээгээр давхцдаг ба зарим электронуу нь хоёр болон түүнээс дээш атомууд хамран том хүрээллээр тэнүүчилж болдог.
1966 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Пужан
Пужан хаан нь Когурё улсын сүүлчийн эзэн хаан байсан агаад НТӨ668 онд Тан улс болон өвөг нэгт Шилла улсын хамтарсан довтолгооноор устсан бөгөөд хожим Бохай хэмээн нэрлэгдэн үүсэн бий болсон.
Японы радио
1925 оны 3 дугаар сарын 22 нд Токио хотод туршилтын журмаар радио нэвтрүүлэг хийжээ. Гэвч 1925 оны 6 сарын 12 ны өдрөөс тогтмол радио нэвтрүүлэг явуулж эхэлсэн юм. Санхүүгийн хүндрэлтэй тулгараад байсан Засгийн газар радио нэвтрүүлгийг явуулах эрхийг хувийн компанид олгожээ. Гэхдээ сонсогчдоос хураамж авахыг зөвшөөрсөн байна. Гэхдээ радио нэвтрүүлэг хараат бус байна гэж тунхагласан ч засгийн газар өөрийн хяналтаас радио нэвтрүүлгийг бүрэн гаргаагүй юм. Японы харилцааны яам хөтөлбөрийн агуулгад ценүур тогтоох эрхтэй байв.
1926 оны 8 дугаар сарын 20 нд Япон улс “NHK” корпорацийг байгуулжээ. “NHK” корпораци Токио, Осака, Нагоя хотод ажиллаж байсан радиостанцийг эгнээндээ нэгтгэсэн байна. “NHK” өөрийн үйл ажиллагаагаа тогтмол өргөжүүлж байлаа. Радио станцйн тоо ч нэмэгджээ. Японд радио нэвтрүүлэг үүсэн бий болоод нэвтрүүлгийн сүлжээнд уран сайхны хөтөлбөр зонхилох байр суурьтай байв. Театрын тоглолтыг ч шууд дамжуулан агаарын долгионоор нэвтрүүлж байлаа. Романыг радиогоор уншиж сонсгох нь ч түгээмэл байлаа. 1931 оны хүртэл Японы радиогийн уриа нь “Хүнийг дээдлэе” гэж байсан бол цэргийн эрх мэдэлийг өргөжүүлж, Япон улс Манжуурыг эзлэн авсаны дараа “Төрийг дээдлэе” гэж уриа дэвшүүлжээ. Цэргийн хүмүүс радио нэвтрүүлэгт нөлөө үзүүлэх болжээ.
Дэлхийн 2-р дайн хүртэл Японы хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл цэргийн номлолыг дэлгэрүүлэх чухал хэрэгсэл болж байлаа. 1950 оноос Японы парламент электрон хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлийн тухай хууль баталжээ. Энэ хуулиар Япон улсад арилжааны радио, телевиз байгуулах эрх зүйн үндэсийг бүрдүүлжээ. Хамгийн анхны арилжаан радио станц 1950 онд нээгджээ. Орчин үеийн Японы теле, радио нэвтрүүлгийн бүтэц нь хоёр туйлтай. Японы NHK корпораци улсдаа хамгийн хүчирхэг нь болж чаджээ. 90-ээд оны эхээр Япон улсад 1269 радио станц ажиллаж байснаас 856 нь NHK корпорацийн мэдэлд байв. NHK телевиз нь үзэгчдээс авсан хураамжаас санхүүждэг бол харин радио нь 1968 оноос цуцлагджээ. NHK-д зарлал сурталчилгаа үзүүлэхийг хориглосон байдаг. Арилжааны радиогоос хамгийн хүчирхэг нь “JAPAN”,”NIPPON” юм. Японд үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүх радио, телевиз нь: нийгмийн амгалан тайван байдлыг хангах, улс төрийн асуудлаар тэнцвэртэй, дундыг баримтлах, тулгамдсан асуудлаар нийгмийн бүх бүлэг давхрааны үзэл бодолыг тусгах, мэдээлэл, танин мэдэхүй, сургалт, уран сайхны, цэнгээнт нэвтрүүлгийн хоорондын харьцааг тохируулах ёстой гэсэн журам мөрдөж ажилладаг.
Үзэгдэл
Үзэгдэл нь ажиглагдах боломжтой үйл явдал эсвэл шууд утгаараа харж болохуйц зүйлийг хэлнэ.
Энэ нь харагдах байдал гэсэн үгнээс гаралтай бөгөөд үзэгдэх гэсэн үйл үгтэй холбогддог. Үүний олон тоог үзэгдлүүд гэнэ. Эсрэг нэр үгний утга нь газрын доор хэвтэх зүйл юм.
Үзэгдэл нь мөн “гайхалтай хөгжил” эсвэл “ер бусын амжилттай хүн” гэсэн утгатай.
Шинжлэх ухаан болон технологийн хэрэглээ Шинжлэх ухаанд үзэгдэл нь бидний мэдэрч, тэмдэглэж, илэрч болох бүхий л үйл явцыг хэлнэ. Шинжлэх ухаанд “ажиглах” гэдэг нь зөвхөн “нүдэнд харагдах” гэхээс илүү утгыг агуулдаг. Энэ нь “мэдрэмтгий” гэвэл бидний мэдрэмжинд тохирно. Бидний харж чадахгүй зүйлсийг тэмдэглэх нь бидний төрөхөөс заяасан мэдрэмж бөгөөд бидний нүдэнд харагдахуйц болдог.
Орчин үед философийн хэрэглээнд үзэгдэлийн онол нь мэдрэгдэх мэдрэмж бөгөөд тэдгээрээс ялгаатай зүйл нь оюун ухааны үйл явц юм. Түүний нээлтийн диссертаци мэдрэмжийн өргөдөл болон хуульд Иммануэл Кант (1770) хүний бодол логик ертөнц ба түүнийг зөвхөн бодит гадаад төрхийг тайлбарлаж, ойлгох онолыг гаргасан.
Cube Entertainment
Cube Entertainment нь 2006 онд байгуулагдсан, Өмнөд Солонгосын хөгжмийн томоохон агентлаг юм. 2006 оны 8 сарын 29-нд JYP Entertainment-ийн ерөнхийлөгч асан Хун Сын-сун (Саймон Хун гэгддэг) болон Playcube Inc-ийн Шинь Жон-хва (Моника Шинь) нар Cube-г үүсгэн байгуулсан. Үндэслэгчдийн хуучин харилцааны улмаас Cube-г JYP Entertainment-ийн охин компани хэмээн зарим хүмүүс буруу боддог ч энэ нь биеэ даасан корпорац юм.
Түүх
Plan A Entertainment буюу хуучнаар A-Cube Entertainment нь 2011 онд байгуулагдсан Cube-ийн анхны охин компани юм. 2015 оны сүүлээр Plan A Entertainment Huh Gak болон Apink нарыг LOEN Entertainment-аас авсан байна. LOEN нь хөрөнгө оруулалтаараа Plan A-ын хувьцааны 70% -ийг эзэмшдэг ба одоо Plan A албан ёсоор LOEN-ы харьяат олон бие даасан компаниудын нэг болсон байна. 2016оны 3сард Cube Entertainment шинэ салбараа нээсэн нь Starline Entertainment юм. Singer Wax болон Shin Ji Hoon нар одоогоор Starline Ent-тэй гэрээтэй.
Эх сурвалж
Ангилал:Өмнөд Солонгосын хөгжмийн лэйбел Ангилал:Сөүлийн аж ахуйн нэгж
Дулаан дамжуулал
Халууны дамжуулал (дулаан дамжуулал) нь биес хоорондоо шүргэлцэх үед нэг бие нөгөөдөө ялгаатай температур дамжуулахыг хэлнэ. Жишээ нь, бид савтай халуун ус барихад гар хална. Савтай халуун усанд хүрэх үед халуун биеээс (савтай халуун ус) хүйтэн бие (гар) луу халуун шилжинэ. Хүмүүс янз бүрийн халуун дамжуулагч хийдэг, жишээ дурдвал юм халаахын тулд тогоо хэрэглэж эсвэл халуун баригч эсвэл хүйтэн баригч сав.
Микроскопын тайлбар Атомын онолд хатуу, шингэн, хий нь “атом”-ын хамгийн жижиг хэсэг. Материалын хэмжигдэхүүний температур нь атомыг хэр хурдан хөдөлж бас дулааны хэмжигдэхүүн нь атомын чичиргээнээс энергийн нийт хэмжээг илэрхийлнэ. Материалын нэг хэсэг халах үед дамжуулалт тохиолдоно. Энэ хэсгийн атом маш хурдан чичирхийлж бас нэг нэгэнтэйгээ илүү их мөргөлддөг. Тэдгээр атомуудын зөрчилдөөн хурдсах тусам дулааны энергийг дамжуулдаг. Энэ үед энерги хатуу биед шилждэг. (Унасан доминогийн багц дагуу энерги урсан өнгөрч байгаатай адил) Атомын зураг нь мөн яагаад дамжуулалт хатуу биед илүү чухал гэдгийг тайлбарлахад тусалдаг: хатуу бие дэх атомууд хөдлөх боломжгүй бөгөөд хоорондоо ойрхон оршдог. Хий, шингэний хэсэг нэг нэгэнтэй мөргөлддөг, тиймээс мөргөлдөөн бол түгээмэл биш.
Хөх сувд мөсний баяр
Хөх Сувд мөсний баяр нь Монгол Улсын Хөвсгөл аймаг дахь Хөвсгөл нуурын мөсөн дээр өвлийн улиралд зохиогддог олон нийтийн үйл ажиллагаа юм.
Анх 2000 онд Монголчууд Далай Ээж хэмээн хүндлэн нэрлэдэг Хөвсгөл нуурыг хамгаалах, өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зорилгоор Хөвсгөлийн Тусгай хамгаалалттай газрын байгаль орчны байцаагчаар ажиллаж байсан Ж.Төмөрсүхийн санаачилгаар “Сантын өвөр” гэдэг газар Мөсний баяр хийж арваад чаргатай морины уралдаан болж нутгийн иргэд оролцож байсан. Харин дараа жилээс нь буюу 2001 оноос Мөсний баярын хүрээ тэлсээр өнөөдрийг хүртэл уламжлал болгон тэмдэглэж Монгол улсад өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх нэгэн чухал арга хэмжээ болж өргөжин хөгжиж байна.
Мөсний баярын үеэр гадаад, дотоодын жуулчдад зориулсан олон уралдаан тэмцээн, арга хэмжээнүүд зохион байгуулагддаг. Тухайлбал мөсөн шагайн тэмцээн, унадаг дугуй, тэшүүрийн тэмцээн, нохой чарганы уралдаан, мөсөн дээрх олс таталт, буухиа тэмцээн, аав, ээж би тэмцээн, тахтай морьдын уралдаан, аймгийн хөгжимт драмын театрын уран бүтээлчдийн урлагийн тоглолт, Монголын уламжлалт бөөгийн зан үйл болох Далай ээжийн галын их тахилга зэрэг арга хэмжээнүүд болдог.
Харин гадаадын иргэд жуулчдад зориулан “Competition for tourists” хөгжөөнт тэмцээн, монгол дууг хэн сайн дуулах вэ?, хоолны шоу, мөсөн дээр дамар түлхэх, үндэсний хувцасны загварын үзүүлбэр зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулдаг.
Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах, Хөвсгөл нуураа бохирдохоос сэргийлэх зорилгоор автомашин техникийг хуурай газарт байрлуулж, мөсөн дээр зөвхөн явган хүн, морин чарга гаргаж зохион байгуулдаг.
Хөх Сувд Мөсний баяр нь гурван өдөр үргэлжлэн зохион байгуулагддаг.
Шүүмжлэлтэй асуудал
Нийтийн бие засах газар хүрэлцээгүй, хогийн сав байхгүй, нус цэр шүлсээ ил задгай хаясан, жуулчдын амрах байр хүрэлцээ багатай зэрэг шүүмжлэлтэй асуудлуудыг мэдээллийн хэрэгсэл болон нийтийн сүлжээгээр хөндөн бичсэн байгааг анхаарах шаардлагатай юм.
Эдгээр асуудлыг сайтар шийдэхгүй бол Далай Ээжийг хүмүүн бид бохирдуулан, улмаар онгон цэвэр байдлаа алдахад хүрэх аюултай.
Гадны холбоос
Ангилал:Хөвсгөл аймаг Ангилал:Монголын арга хэмжээ
Кабо-Верде
Кабо-Верде Улс (албан ёсоор: Бүгд Найрамдах Кабо-Верде Улс; Cabo Verde []) нь Африкт орших арлын улс юм. Атлантын далайн төв хэсэгт, тус тивийн баруун эргээс 570 километрийн зайд байрлах, 10 арал бүхий Кабо-Вердегийн арлуудыг эзлэн орших ба үүнээс 9-д нь хүн оршин суудаг.
Эшлэл
Ангилал:Африкийн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Арлын орон Ангилал:Португал хэлтэй орнуудын хамтын нийгэмлэгийн гишүүн орон
Канад галуу
Канад галуу (Branta canadensis) нь хар толгой, хүзүүтэй, хацар ба эрүүний доор цагаан үстэй, бор биетэй том зэрлэг галуу юм. Энэ нь Хойд Америкийн хойд туйлын болон сэрүүн бүс нутгийнх бөгөөд Европын хойд хэсэгт Атлантын далайг гатлах нүүдлийн үеэр хааяа олддог. Ихэнх галууны нэгэн адил Канад галуу нь гол төлөв өвсөн тэжээлтэн бөгөөд ихэвчлэн нүүдэллэдэг, Канадын галуу нь ихэвчлэн цэнгэг устай ойролцоо байдаг ба шорвог намаг, бэлчир, нууранд түгээмэл байдаг.
Нэршил ба ангилал
Branta нь эртний скандинав хэлний Brandgás "түлэгдсэн (хар) галуу" гэсэн үгийн латинчлагдсан хэлбэр ба canadensis гэдэг нь "Канадын" гэсэн Латин үг юм.
Гадаад төрх
Канад галуу нь 75-110 см урт, далавчаа дэлгэхэд 127-185 см байдаг. Далавчны хөвч нь 39-55 см, 4.1-6.8 см хошуутай. Эр канад галуу нь ихэвчлэн 2,6-6,5 кг жинтэй, бүх дэд зүйлд дунджаар 3,9 кг жинтэй байдаг. Эмэгтэй нь бараг адилхан харагддаг боловч 2,4–5,5 кг жинтэй, бүх дэд зүйлээс дунджаар 3,6 кг.
Тархалт
Канад галууны уугуул нутаг нь Хойд Америк юм. Энэ нь Канад болон АНУ-ын хойд хэсэгт өргөн хүрээний амьдрах орчинд үрждэг. Их нууруудын бүс нутагт Канад галуу их хэмжээгээр амьдардаг. Канад галуу нь АНУ-ын зүүн эрэг, Номхон далайн эргийн хойд хэсэг, тэдгээрийн хоорондох нутаг дэвсгэрийг багтаасан үржлийн нутаг дэвсгэрийнхээ өмнөд хэсэгт жилийн турш амьдардаг. АНУ-ын өмнөд хэсэгт орших Калифорниа, Өмнөд Каролина хоёрын хооронд, Мексикийн хойд хэсэгт Канадын галуу өвлийн улиралд голчлон хойд зүгийн ирэгсэд байдаг.
Зан байдал
Ихэнх галууны нэгэн адил Канад галуу нь байгалиасаа нүүдэллэдэг бөгөөд өвөлждөг нутаг нь АНУ-ын ихэнх нутаг юм. V хэлбэрт нисэж буй Канад галууны том бүлгүүдийн дуудлага нь хавар, намрын шилжилтийн дохио юм. Зарим бүс нутагт амьдрах орчин, хүнсний эх үүсвэрийн өөрчлөлтөөс шалтгаалан нүүдлийн зам нь өөрчлөгдсөн. Баруун өмнөд Бритиш Колумбаас Калифорниа, Их нуур хүртэл зөөлөн уур амьсгалтай бүс нутагт өвлийн идэш тэжээл, хуучин махчин амьтдын хомсдолоос болж хүн амын зарим хэсэг нь нүүдэллэдэггүй болжээ.
Эрэгтэй галуунууд үржлийн болон үүрлэх газар дээр болон түүнээс гадуур агонист зан авирыг харуулдаг. Энэ зан үйл нь төрөл зүйл хоорондын аллагад ховор тохиолддог. Нэгэн баримтжуулсан тохиолдлоор эрэг орчмоор тэнүүчилж ирсэн хөхөгчөөс үүрээ хамгаалж байсан эрэгтэй; Дараах халдлага нь эмэгчин үхэх хүртэл нэг цаг үргэлжилсэн. Үхлийн шалтгаан нь канад галуу шаварт хахаж цацсаны улмаас шаварт живсэн эсвэл амьсгал хураасан байжээ. Эрдэмтэд үүнийг дааврын түвшин өндөр, эмэгчин үүрлэсэн газраас гарч чадахгүй байгаатай холбон тайлбарлав.
Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын ерөнхий боловсролын сургууль
Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын ерөнхий боловсролын сургууль нь 1933 оны 10-р сарын 23-нд байгуулагдсан бөгөөд Монгол улсын ерөнхий боловсролын сургууль юм.
Анх Халиугчин Боролзой уулын хошуунд 23 хүүхэд, 2 багштай, тэнхимийн сургууль нэртэйгээр хичээллэж эхлэн, анхны захирлаар З.Дамба гэдэг хүн ажиллаж байжээ. Улмаар 1939 онд бага сургууль байгуулагдаж захирлаар нь Э.Жүрмэддорж, багшаар нь С.Шарав нар ажиллаж байв.
1964 онд бүрэн бус дунд сургууль болон өргөжиж, 1988 онд 10 жилийн дунд сургууль болжээ. Тус сургуулийн захирлаар З.Дамба, Э.Жүрмэддорж, н.Шагдар, Т.Дашдорж, н.Гунгаа, н.Цэрэн, н.Дамбажанцан, н.Цэдэнсодном, З.Мөнхдалай, З.Сунрав, М.Мэндбаяр, Я.Дүгэр, Л.Жавзан, Ш.Бямбажав, Л.Бавуу, С.Оджаргал, Д.Раах, П.Дашгэлэг, Г.Алтангэрэл, Б.Туяацэцэг нар ажиллаж байсны дээр 1973-1992 онуудад ажиллаж байсан Зулын Сунрав тус сургуулийг Улсын тэргүүний сургуулийн зэрэгт хүргэж, аж ахуй зохион байгуулалтын талаар бэхжүүлж улсад 2 удаа, 1981, 1985 онуудад тэргүүн байрт шалгарсан юм. Энэ амжилтаа бататган 2003, 2005, 2009, 2011 онд дахин улсын тэргүүний сургуулиар шалгарч байв.
Төгсөгчид
Ангилал:Төв аймгийн дунд сургууль Ангилал:1933 онд байгуулагдсан
Балын Шоовдор
Балын Шоовдор нь (1939 онд төрсөн) БНМАУ-ын начин хүн юм.
Намтар
1939 оны "Туулай" жилийн хавар цагаан сарын дараахан Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын нутагт "Тулгат" багийн "Хэвтээгийн овоогийн заг" хэмээх газарт малчин ард Чогсомын Балын 13 дахь хүүхэд болон мэндэлжээ.
Бага залуу нас
Б.Шоовдорын эцэг, эх хоёулаа насаараа мал малласан олон хүүхэд төрүүлж, өсгөж өндийлгөсөн өнөр өтгөн айл, эцэг эх нь их өндөр насласан буурлууд байжээ. Эцэг Чогсомын Бал нь их бяр тэнхээтэй, адуу хажуугаар нь өнгөрөхөд барьж аваад унагаачихдаг мөн түүний өргөж байсан чулуу нь сумын наадмын талбайд одоо ч хэвээрээ байдаг. Эх Тогоочийн Аюуш нь 110 насыг насласан сайхан буурай байв. Баяндалай сумын бага сургуульд суралцан төгсөж эрийн цээнд хүрмэгц сумынхаа "Сүхбаатарын зам" нэгдэлд ажиллаж биеийн хүчний ажил хийжээ. Бие бялдар нь өсч бяр тэнхээ сууж сум орныхоо бүтээн байгуулалтад гар бие оролцож байгаад 1960 оны зун анх удаа Өмнөговь аймгийн баяр наадамд зориглон зодоглож шөвгийн дөрөвт шалгаран үлдсэн байна. Энэхүү барилдаанд Булган сумаас ирсэн Ц.Эрэн, Лувсан, Ханхонгорын Ц.Санжаа, Хүрмэний Б.Шоовдор нарын дөнгөж 20 нас шүргэж яваа үе тэнгийн өсөх ирээдүйтэй аймагтаа анх удаа барилдаж буй залуус үлдээд цөмөөрөө цолгүй тул хооронд нь сугалаагаар барилдуулж байжээ. Эрэн Шоовдортой, Санжаа Лувсан нар таарч барилдан энэхүү наадамд олон түмнээ "Авдар" хэмээн алдаршсан Цэрэнгийн Санжаа түрүүлж Балын Шоовдор 20 насандаа Аймгийн начин цол хүртэн бөхийн комисс Бавуу, Даяндорж нараас цолны үнэмлэхээ гардан авч тоонот бөхийн тоонд орж торгон ногоон дэвжээнд зодоглох бөхийн гараагаа эхэлсэн байна.
1960 оны намар Б.Шоовдор нь аймгийн начин цол хүртсэн жилээ нутгийн залуус болох ирээдүйн том бөх О.Пүрэв, П.Бямбаа нарынхаа хамт ардын цэрэгт мордож жолооч болно гээд доод нисэхэд Сонгины буланд Авто сургуульд алба хааж байжээ. 1961 онд жолооч болчихоод Сэлэнгэд хуваарилагдаж өвөлжихдөө "Хараа" голын мөсөн дээр байнга тэшүүрээр гулгаж хөл дээрээ биеэ тогтвортой тэнцвэртэй болгож сурсанаар хөлний зогсолт сайжирсан явдал бол үндэсний бөхөөр барилдахад маш сайнаар нөлөөлсөн гэж хуучилж байжээ.
1962 оны зун Ардын хувьсгалын 41 жилийн ойгоор Дархан хотын наадамд барилдаж нутаг нутгаас ирсэн 128 хүчтэн зодоглоход говь нутгийн хүү, хал цэрэг, аймгийн начин Балын Шоовдор 1-4н даваанд учраа бөхчүүдэ төвөггүйхэн өвдөг шороодуулж тавын даваанд Архангайн аймгийн арслан Чагнаадоржийг, зургаагийн даваанд Архангай аймгийн Өгийннуурын аймгийн арслан Чилхааг тус тус давж долоогийн даваанд Говь-Алтай аймгийн арслан Цэрэндолгороор давж аймгийн арслан цол хүртжээ.
Тууж
Тууж гэдэг нь өгүүллэгээс том. Хэсэг цаг хугацаа, орон зайг агуулсан, олон үйл явдлын өрнөлттэй хүүрнэл зохиолын томоохон хэмжээний бүтээлийг хэлнэ.  Ангилал:Утга зохиолын нэр томьёо
Балын Шоовдор
Бага залуу нас
1963 онд Дархан хотод болсон заалын барилдаанд Улсын аварга Цэрэн, Улсын заан Говь-Алтайн Пүрэв нарын бөхчүүдийг ирж барилдахад дээрх улсын цолтнуудыг дараалуулан хаяж уг барилдаанд түрүүлэн түүний нэр алдар олны дунд "Дарханы Шоовдор" хэмээн яригдаж нэрд гарч эхэлсэн билээ.
Онцлог шинж
Б.Шоовдор нь барилдааныхаа явцад баруун солгойгүй харвах, босоо суугаа өмсөх, хоёр хөлд гүйх, баруун зүүнгүй хөл авч дэрмэх мэхтэй. Тэрээр удах тусам цуцдаггүй, чангарч барилддаг, хөлын зогсолт сайн унаа холтой бусдад бярдуулж ааглуудаггүй биенээсээ илүү тэнхээтэй бөх байсан юм. Тийм ч учраас "Халзан Шоовдор" халгаатай шүү гэж тухайн үеийн бөхчүүд бөх сонирхогчдын яриа оргүй зүйл биш юм.
Ангилал:Улсын начин Ангилал:Хүрмэний хүн
ЭЕШ
ЭЕШ (Элсэлтийн Ерөнхий Шалгалт) нь Монгол улсын их, дээд сургуулиудад элсэхэд ашиглагддаг стандартчилсан шалгалт юм
Габула
Габула (хятадаар: 噶布喇, пиньинь: Gá bù lǎ) (?-1681) нь манжийн хэшэри овогтон, шулуун шар хошууны хүн. Манж Чин гүрний хэбэ и амбан, хиа захирах дотоод амбан, тайзи шяобо түшмэлийн тушаалийг давхар хашиж байсан. 1681 оны 9 сард нас барсны дараа хаан зарлигаар тэргүүн зэргийн гүн цолоор нэхэн шагнажээ. Тэрбээр төрд туслагч сайд Сонингийн ахмад хөвүүн төдийгүй Энх амгалан хааны анхны их хатан Шяочөнрэний төрсөн эцэг байсан зэрэг нь томоохон албан тушаалд томилогдоход нөлөөлж байсан.
Эшлэл
Ангилал:17-р зуунд төрсөн Ангилал:1681 онд өнгөрсөн Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Чин улсын улс төрч
Нар сарны зааг
«Нар сарны зааг» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Агуулга
1950-иад оны сүүлээр гарсан төмрийн заводын ажилчдын цалинг авч явсан хоёр хүний амийг хөнөөсөн ноцтой хэргийг 25 жилийн дараа цагдаагийн залуу ажилтан Ц.Жамьянсэнгээ илрүүлсэн бодит үйл явдлыг үзүүлсэн.
Эх сурвалж
Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:21-р зууны монгол кино
Алан Сандерс
Алан Сандерс (англи: J.K. Alan Sanders, 1937 оны 7-р сарын 22-нд Лондон хотод төрсөн) Их Британийн монгол судлаач, Лондонгийн ойролцоох Рийдинг хотноо амдардаг. 1963 онд Монгол-Их Британи хооронд дипломат харилцаа тогтооход анх 100 орчим гишүүнтэй "Англи-Монгол Нийгэмлэг" (Anglo Mongolian Society) байгуулахад гар бие оролцсон байна. Тэрээр 1972 онд анх удаа Монголын тухай Хонг Конгийн ‘Far Eastern Economic Review’ сэтгүүлд нийтлэл хэвлүүлж байсан байна.
Намтар
Тэр Жон Кили (John Kelday), Лилиан Сандерс (Lilian Sanders) нарын хүү болон 1937 онд Лондон хотод төржээ. Алан Сандерс Монгол Улсын Их Сургуульд (1968-1969) суралцсан байна.
Окинава
Окинава арал нь японы баруун өмнөд хэсэгт орших нийт нутаг дэвсгэрийн 0.6% орчмыг эзэлдэг 47муж захиргааны 44 дэх муж юм. Окинава мужийн бүс нутагт японд оршин суух АНУ-ийн цэргийн баазын 70% орчим нь төвлөрсөн байдаг тул Окинава гол арал нь  Үндсэн бааз  гэгддэг. Энэхүү нөхцөл байдал нь Окинва арал нь дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш олон жилийн турш АНУ-ийн удирдлага дор байсантай холбоотой. Цэргийн бааз нь Окинава мужийн эдийн засгийн гурван тулгуур баганын нэг юм.
Окинава мужид харьяалагдах Ёонагүни арал нь Японы баруун төгсгөл юм. Зүүн төгсгөл арал болох Минамитори арлаас 30градус уртын ялгаатай байдаг учир Ёонагүни аралд зуны туйлын нар 2 цагийн дараа манддаг байна.
Төв Африк
Төв Африк нь яг нарийн тодорхойлсон зүйл байхгүй Африк тивийн томоохон бүс нутгийг нэрлэдэг.
НҮБ-ын статистикийн хэлтсийн хуваарилалт
НҮБ-ын статистикийн хэлтсийн бүртгэлий дагуу Төв Африкт дараах 9 улсыг оруулсан байдаг. Үүнд:
Газар зүйн байршлаас хамааруулсан өөр хуваарилалт
Руанда ба Бурунди зэрэг улсуудыг заримдаа Дорнод Африкт оруулан тооцдог:
Эшлэл
Төв Африк
Зүүн Жоу
Хятадын Жоу улсын үеийг дотор нь Баруун Жоу, Зүүн Жоу гэж ялгаж бичдэг. Зүүн Жоу хэмээх нь МЭӨ 771 онд Цюаньрун аймгийн довтолгоонд Жоу улсын Ю ван алуулж, нийслэл хотоо алдсан тул Ижю хунтайж зүүнш шилжин нүүж Луои хотод Пин ван цолд өргөмжлөгдөн сууснаар Зүүн Жоу улсын үе эхэлдэг. Баруун Жоу, Зүүн Жоу хэмээх нь эртний түүхч, сударчдын үйл явдлаар нь ялгахын тулд оноож бичсэн учраас тухайн улс нь өөрсдийгөө зүүн баруун гэж ялгаж байгаагүй юм.
Зүүн Жоугийн вангийн харьяат олон гүн, хоу, бусад ноёд, жанждын хүч нөлөө, газар эзэмшил томорч, боолын тоо нэмэгдэж эхэлснээр хувийн эзэмшил нутагтаа улс байгуулж бие дааж эхэлсэн. Энэхүү олон жижиг улс нь нэгнийгээ эзлэн нэгтгэх, мөхөх, үүсэх нь хаврын салхи шиг байснаас болж МЭӨ 770-403 оны үеийг Хавар Намрын үе (春秋时代, Чунь Цюй), олон жижиг хоу, гүнгийн захирсан улсууд нэгнийгээ эзлэн долоон том вант улсад хуваагдсан 403-221 оны үеийг Байлдаант улсын үе гэж нэрлэдэг. Харин энэ олон том жижиг харьяат улсуудын феодал ноёд бэхжихийн хэрээр Жоу улсын вангийн эрх мэдэл хязгаарлагдаж, томоохон вассаль ноёдын цэргийн хүч, улс төрийн нөлөөг ашиглах гэж Жоугийн вангийн шууд захиргааны хот тосгон, тариалангийн газар, боол зарцыг шагнаж өгсөөр эцэстээ Нань вангийн үед 4 хот, багахан газар түүний захиргаанд үлдэж Жоугийн вант улс нэр төдий оршиж явсаар МЭӨ 256 онд Цинь ванлигт эзлэгдсэн.
Холбоотой хуудас
Ангилал:Зүүн Жоу Ангилал:Хавар Намрын улсын үе Ангилал:МЭӨ 1-р мянган Ангилал:Хятадын династи
Хэт ягаан туяаны индекс
Хэт ягаан туяаны индекс буюу UV индекс нь тодорхой газар, цаг хугацаанд нарны түлэгдэлт үүсгэдэх хэт ягаан туяа ны (UV) цацраг ийн хүчийн олон улсын стандарт хэмжилт юм. Энэ нь олон нийтэд чиглэсэн өдөр тутмын болон цагийн урьдчилсан мэдээнд ашиглагддаг. Хүний арьс анд наранд түлэгдэхэд хүргэдэг янз бүрийн долгионы уртын нөлөөг харгалзан үзэн хэт ягаан туяаны индекс нь хэт ягаан туяаны цацрагийн эрчимтэй шууд хамааралтай тасралтгүй шугаман хуваарь юм. Хэт ягаан туяаны индексийн зорилго нь хэт ягаан туяаны цацрагаас өөрийгөө үр дүнтэй хамгаалахад тусалдаг бөгөөд энэ нь эрүүл мэнд эд бага зэрэг ашиг тустай боловч хэт их хэмжээгээр наранд түлэгдэх, арьсны хөгшрөлт, ДНХ-ийн гэмтэл, арьсны хорт хавдар, дархлаа дарангуйлах, катаракт зэрэг нүд ний гэмтэл учруулдаг.
Энэхүү хэмжүүрийг 1992 онд Канадын эрдэмтэд боловсруулж, дараа нь 1994 онд НҮБ-ын Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, Дэлхийн цаг уурын байгууллаг аас баталж, стандартчилсан байна. Нийгмийн эрүүл мэндийн байгууллагууд хэт ягаан туяаны индекс 3 ба түүнээс дээш байвал гадаа их цаг зарцуулдаг бол (жишээлбэл, нарны тос түрхэх, малгай, нарны шил зүүх гэх мэт) өөрсдийгөө хамгаалахыг зөвлөж байна; Дэлгэрэнгүй зөвлөмжийг доорх хүснэгтээс харна уу.
Тайлбар
Хэт ягаан туяаны индекс нь наранд түлэгдэхтэй холбоотой хэт ягаан туяаны цацрагийн эрчмийг хэмждэг шугаман хуваарь юм. Жишээлбэл, ижил төстэй спектрийн чадлын хуваарилалт гэж үзвэл хэт ягаан туяаны индекс 12-той цацраг нь 6-ийн хэт ягаан туяаны индекстэй цацрагаас хоёр дахин хүчтэй байдаг. Цагийн өргөн хүрээний хувьд хяналттай хэт ягаан туяаны цацрагийн хариуд наранд шарах нь цацрагийн эрч хүч, үргэлжлэх хугацаанаас үл хамааран илгээсэн фотоны нийт тоотой пропорциональ тохиолддог.
Острава
Острава (чех. Ostrava, герман. Ostrau) - Чех улсын зүүн хэсэгт орших Морав-Силез мужийн захиргааны төв хот. Остравице, Одер, Опава голуудын бэлчир дээр Силези нутагт байралаг.
Бүгд Найрамдах Чех Улсын Праг, Брно хотуудын араас томоороо гуравт ордог хот. Хотын хүн ам 299,6 мянга (2012), хотын ойр орчим нутагтайгаа 1,15 сая (2004). Хотын нутаг дэвсгэр- 214 км².
Түүх
Долоон зуу гаруй жилийн түүхтэй тус хотын хөгжил цэцэглэл нь тухайн бүс нутгаас илэрсэн сайн чанарын хар нүүрсний олборлолт, боловсруулалттай салашгүй холбоотой.
1763 онд нүүрсний томоохон ордууд нээгдэж аж үйлдвэр эрчимтэй хөгжиж, хот руу хүн амын шилжилт хөдөлгөөн ихээр нэмэгдсэн байна.
1830 онд хотод Төмөрлөгийн үйлдвэр баригдсан. 1847 онд Острава хотыг Вена хоттой холбосон төмөр зам барьжээ.
Боловсрол
Ангилал:1267 онд байгуулагдсан Ангилал:Чехийн суурин Ангилал:Силезийн суурин
Блокчэйн
Блокчэйн(англ. blockchain, мөн block chain) гэдэг нь бие даасан хэрэглэгчдийн сүлжээ хооронд цахим мэдээллийн сан үүсгэх болон хуваалцах боломжтой болгох мэдээллийн зохион байгуулалт юм.
Түүх
Анхандаа блокчэйн нь компьютерын шинжлэх ухаанд мэдээллийг хэрхэн зохион байгуулах болон дамжуулах талаарх нэр томьёо төдий байсан. Харин өнөөдөр блокчэйн нь компьютерын хөгжлийн "5 дахь хувьсал" хэмээн өргөмжлөгдөж байна. Анхны криптографын шифрлэлтээр хамгаалагдсан блокуудын сүлжээг 1991 онд Стюарт Хабер(Stuart Haber) В. Скотт Скорнетта(W. Scott Scornetta) нар танилцуулсан. 1992 онд Баер, Хабер, Скорнетта нар блокчэйнд Merkle trees - г холбосноор нэг блокт хэд хэдэн мэдээллийг цуглуулах боломжтой болж ажлын чадамж нь нэмэгдсэн. Анхны төвлөрсөн бус блокчэйний концепцыг 2008 онд Сатоши Накамото(Satoshi Nakamoto) гаргаж, дараа жил нь цахим мөнгөн тэмдэгт болох bitcoin - ны цөм хэсэгтэй холбож өгснөөр цахим гүйлгээ бүрд нийтийн данс(ledger) маягаар ашиглах боломжтой болгосон. Peer-to-peer сүлжээ болон төвлөрсөн бус цаг бүртгэлийн серверүүдээр блокчэйний мэдээллийн сан автоматаар зохицуулагдаж байдаг. Bitcoin-д блокчэйнийг ашигласан нь давхар төлөлт буюу цахим гүйлгээнд нэг тоон токен нэгээс илүү ашиглагдах асуудлыг итгэмжлэгдсэн зохион байгуулагчийн шаардлагагүйгээр шийдсэн анхны тоон мөнгөн тэмдэгт болсон. Блок болон чэйн гэх үгүүд нь Сатоши Накамото - ийн 2008 оны 10-р сарын анхны эрдэм шинжилгээний нийтлэлд салангид бичигдэн хэрэглэгдсэн байсан бөгөөд олон нийтэд алдаршиж блокчэйн гэх нэг үг болтлоо 2016 оныг хүртэл блок чэйн гэх салангид үг байдлаар ашиглагдаж байсан. 2014 онд "Блокчэйн 2.0"нь төвлөрсөн бус өгөгдлийн сангийн блокчэйн програмуудыг илтгэсэн нэршил болж гарч ирсэн. Блокчэйн 2.0 технологи ашигласнаар цахим гүйлгээнд утга солилцоход мөнгө болон мэдээллийн арбитрын үүрэгтэй зуучлагчийн шаардлагагүй болгосон. Хоёрдугаар үеийн блокчэйн технологи хувь хэрэглэгчдийн цахим тодорхойлолт болон хувийн мэдээллийг хадгалах боломжтой болсон. 2016 онд Оросын холбооны сангийн аюулгүй байдлын төв Nxt Блокчэйн 2.0 платформд суурилсан автомат санал хураалтын системийн хэрэглээг судлах туршилтын төслийг зарласан. Хөгжмийн зах зээлийн төлөөлөл болсон байгууллагууд олноор блокчэйн технологи ашиглан оюуны өмчийн эрхийн шимтгэлийг цуцлуулах, зохиогчийн эрхийг удирдан хянах ажлыг дэлхий нийтээр хэрэгжүүлэх туршилтын загваруудыг туршсаар байна. IMB 2016 оны 7-р сард Сингапур улсад блокчэйний шинэчлэлт болон судалгааны төвөө нээсэн. 2017 оны эхээр Харвард бизнес шүүмж (Harvard Business Review) сэтгүүлд блокчэйн бол өнөөгийн эдийн засгийн болон нийгмийн системд шинэ үндэслэл бий болгох чадамж бүхий суурь технологи юм гэсэн санал илэрхийлсэн нийтлэл бичжээ.
Блокчэйн гэж юу вэ ?
Блокчэйн нь төвлөрсөн бус өгөгдлийн сангийн технологид шинэ шийдэл болж өгсөн. Энэ шинэчлэлт нь хуучин технологийг шинэ арга замтай холбосноор илүү сайжирч хөгжиж байна. Одоо блокчэйнийг бие даасан хэрэглэгчдийн нэгдэл мэдээллийн санг хадгалж, мэдээллийг хуваалцаж мөн удирдаж ажиллах төвлөрсөн бус өгөгдлийн сан гэж ойлгож болно. Олон төрлийн блокчэйн байдаг: Нийтийн блокчэйн(Public blockchain):(жишээ нь Bitcoin) нь давтагдашгүй токенуудаар ажиллах томоохон төвлөрсөн бус сүлжээ юм. Тэдгээр нь аль түвшний хэрэглэгчдэд нээлттэй ба тэдэнд дэмжлэг үзүүлэх нээлттэй эхийн кодууд байдаг. Хувийн блокчэйн(Private blockchain): нь ихэвчлэн жижиг хэмжээний сүлжээ байхаас гадна токен ашигладаггүй. Хэрэглэгчид нь нарийн хяналт дор үйл ажиллагаа явуулдаг. Энэ төрлийн блокчэйнүүд итгэмжлэгдсэн гишүүд болон нууцлагдсан дамжуулалттай холбоогоор баталгааждаг. Зөвшөөрөгдсөн блокчэйн(Permissioned blockchain): (жишээ нь Ripple) нь нийтийн болон хувийн блокчэйнүүдийн хосолмол шинжтэй, хувийн блокчэйнтэй ижил хяналттай боловч хянагч нь сүлжээний хэрэглэгч дотроосоо байдаг. Нийтийн блок-чэйнтэй ижлээр томоохон төвлөрсөн бус систем байх ба тэдгээр нь давтагдашгүй токен ашиглана. Код нь зарим нь нээлттэй эхийн, зарим нь нээлттэй эхийн бус байдаг. Дээрх гурван төрлийн блокчэйнууд гурвуулаа криптограф ашиглан аль ч өгөгдсөн сүлжээнээс хэрэглэгч бүрийг төвлөрсөн хянагчийн шаардлагагүйгээр сүлжээнд хэрэгжиж буй дүрмүүдийг хэрэгжүүлэх, данс бүрийг хянах боломжийг олгодог. Төвлөрсөн хянагчийг өгөгдлийн сангийн бүтцээс халсан нь блокчэйн технологийн хамгийн ашигтай бөгөөд чухал шинж болсон юм. Блокчэйн хэдий гүйлгээний байнгын бичилт болон түүхийг үүсгэж байдаг ч мөнхийн зүйл гэж байдаггүй. Гүйлгээний бичилтийн байнгын ажиллагаа нь сүлжээний тогтвортой байдлаас хамаардаг. Блокчэйний хувьд энэ нь том хэмжээний блокчэйний нэгдлийн гишүүн нэг бүр мэдээлэлд өөрчлөлт орсныг зөвшөөрөх болон зөвшөөрөхгүй байхыг шийдэж байж эцсийн өөрчлөлт хийгдэнэ гэсэн үг юм. Мэдээлэл блокчэйнд нэгэнт бичигдсэн тохиолдолд үүнийг өөрчлөх эсвэл устгах нь бараг боломжгүй зүйл юм. Хэрэв хэн нэгэн блокчэйнд бичилт хийх буюу өөрөөр хэлбэл гүйлгээ хийх эсвэл дансны харилцаа хийхийг хүсвэл сүлжээн дэх батлах эрхтэй хэрэглэгчид тухайн захиалсан гүйлгээг баталгаажуулна. Үүнд л блокчэйний хамгийн төвөгтэй хэсэг оршдог учир нь блокчэйн бүр хэн хэрхэн ажиллах, хэн гүйлгээг баталгаажуулах зэргээр бие биеэсээ бага зэрэг өөр үүрэгтэй ажилладаг. Ethereum бол санхүүгийн зах зээлийн бүхэл бүтэн оршин тогтнох хамгийн ашигтай хөрөнгө оруулалтын сонголтуудын нэг юм. Энэхүү валют нь 2015 онд гарч ирсэн бөгөөд түүнээс хойш 1000% -иас дээш өссөн байна. Үнэн хэрэгтээ Ethereum нь зөвхөн cryptocurrency-ээс илүү зүйл юм - энэ бол бүхэл бүтэн сүлжээ юм.
Блокчэйн юу хийдэг вэ?
Блокчэйн нь ямар нэг мэдээллийн урсгалыг зохицуулагч төвлөрсөн удирдлагагүй peer-to-peer систем юм. Мэдээллийн бүрэн бүтэн, аюулгүй байдлыг хангахын зэрэгцээ төвлөрсөн хяналтыг халах нэг чухал арга нь бие даасан хэрэглэгчид бүхий том хэмжээний төвлөрсөн бус сүлжээтэй байх явдал юм. Ингэснээр тэдгээр компьютерууд тухайн сүлжээг нэгээс олон байршилд байршуулж байна гэсэн үг юм. Блокчэйн төвлөрсөн бус байдалтай байгаа нь сүлжээний найдвартай байдлыг хангахаас гадна криптовалиутыг ашиглах боломжоор хангах зорилготой. Криптовалиут гэдэг нь дижитал токен бөгөөд зах зээлийн үнэлгээтэй, хувьцааны адилаар мөнгөн дэвсгэртээр арилжаалагддаг. Криптовалиут нь блокчэйн бүрт бага зэрэг ялгаатай ажилладаг. Ерөнхийдөө техник хангамжуудыг ажиллуулах програм хангамжууд урьдчилан бэлтгэгдсэн байдаг. Тэдгээр програм хангамжууд нь блокчэйний протокол юм. Бидний сайн мэдэх блокчэйн протоколуудад Bitcoin, Ethereum, Ripple, Hyperledger болон Faction зэрэг орно. Зангилаа хэрэглэгчийн техник хангамжийн бүрэлдэхүүн нь сүлжээн дэх мэдээллүүдийг баталгаажуулж байдаг.
Блокчэйн яагаад хэрэгтэй вэ?
Блокчэйнийг өнөөдөр компьютерын ухаанд "тав дахь хувьсал" буюу интернетэд өмнө нь байгаагүй "итгэлцлийн түвшин" гэж нэрлэж байна. Энэ нь блокчэйн өнөөдөр дэлхий дахинд маш олон хүний анхаарлын төвд байх гол шалтгаан болж байна. Блокчэйн цахим мэдээлэлд итгэлцэл үүсгэж байна. Мэдээлэл блокчэйнд нэгэнт бичигдсэн тохиолдолд үүнийг устгах эсвэл засварлах нь бараг л боломжгүй зүйл юм. Энэ боломж нь өмнө нь компьютерын сүлжээний орчинд огт байгаагүй зүйл юм. Мэдээлэл дижитал хэлбэрт тогтвортой бөгөөд найдвартай байх боломжтой болсон тул өмнө нь гүйлгээний ажлыг зөвхөн онлайн бус горимд хийдэг байсан хэрэглэгчид онлайнаар гүйцэтгэхэд найдвартай итгэж болохуйц болсон. Иргэдийн бүртгэл болон өмчлөх эрх зэрэг уламжлалт үйлчилгээнүүд бүгд онлайн горимд хийгдэж баталгаажих боломжтой. Банкны гүйлгээ жишээ нь мөнгө шилжүүлэх, орлого зарцуулалт зэрэг хугацаа их шаарддаг ажлуудыг бараг агшин зуурд хийдэг болсон. Аюулгүй, дижитал гүйлгээний бичилт нь дэлхийн эдийн засгийн хувьд асар их ач холбогдолтой зүйл юм. Анхны блокчэйн апликэйшнууд өөрийн давтагдашгүй токеноор гүйлгээг баталгаажуулж найдвартай дижитал утгыг гүйлгээгээр дамжуулах нөхцөлөөр хангахаар загварчлагдан бүтээгдэж байсан. Үүнд мөнгө болон хөрөнгийн шилжүүлэлт зэрэг багтдаг. Гэвч блокчэйн сүлжээ нь зөвхөн мөнгөний утгыг дамжуулахаас хол давсан боломжит ирээдүйтэй технологи юм.
Блок
Өгөгдсөн хугацаанд гүйлгээний жагсаалт дансанд бичигддэг. Хэмжээ, хугацаа болон блок ажиллах хэмнэл нь блокчэйн бүрд харилцан адилгүй байдаг. Криптовалютын шилжүүлгийг баталгаажуулах бичилт хийх нь блокчэйн бүрийн хувьд нэн тэргүүний зорилт нь байдаггүй ч блокчэйн бүр криптовалиут болон токэн дамжих үйлдлийн бичилтийг хийсээр байдаг. Гүйлгээ гэдгийг энгийнээр мэдээллийн бичилтийг хийх гэж ойлгож болно.
Чэйн
Блокуудыг хооронд нь математикийн ухаанаар нь холбох хаш утга. Энэ нь блокчэйнийг ойлгоход хамгийн төвөгтэй ойлголт. Чэйн нь мөн блокуудыг нэгтэн байлгаж математикаар итгэл үүсгэж байгаа "шидэт цавуу" юм. Блокчэйндэх хаш нь өмнөх блокт байсан мэдээллээс үүсдэг. Хаш нь тухайн мэдээллийг блоктой заавар болон хугацаагаар холбох хурууны хээ болдог. Блокчэйн нь хаштай харьцуулахад шинэ нээлт юм. Хаш нь 30аад жилийн өмнө бүтээгдсэн. Энэ эртний технологи шинэ технологитой хоршин ажиллаж байгаа шалтгаан нь хаш нь нэг чиглэлт тайлагдах боломжгүй шифр үүсгэдэг. Хаш функц нь мэдээллийг математикийн алгоритм ашиглан ямар ч хэмжээтэй байсан хамаагүй тогтсон хэмжээтэй бит стрингс хэлбэрт оруулдаг. Бит стрингс нь ихэвчлэн 32 тэмдэгтийн урттайгаар мэдээлэл хашлагдсан гэдгийг илэрхийлэхүйц бичиглэлтэй болсон байдаг. Secure Hash Algorithm (SHA) нь блокчэйнд ашиглагддаг криптографын хаш функцийн нэг юм. SHA-256 хамгийн өргөн ашиглагддаг бараг л дахин давтагдашгүй 256битийн (32байт) -н тогтсон хэмжээт хаш үүсгэдэг. Практик хэрэглээнд хашийг блокчэйнд мэдээллийг байршуулахад ашигладаг дижитал хурууны хээ гэж ойлгож болно.
Сүлжээ
Сүлжээ нь бүрэн зангилаа(Full node)-уудын хэлхээнээс бүр тухайн блокчэйнд хийгдэж байсан болон хийгдэж буй бүх гүйлгээний бичилтийг хадгалж байдаг. бүрдэнэ. Бүрэн зангилаа гэдгийг сүлжээний эрсдэлийг хариуцах зориулалттай компьютерт ажиллах алгоритм гэж ойлгож болно. Зангилаа Зангилаанууд нь хэн ч байж болох бөгөөд дэлхий даяар тархан байрласан байдаг. Бүрэн зангилааг ажиллуулах нь хүндрэлтэй, өртөг өндөртэй мөн цаг хугацаа их шаардсан ажил тул зангилаа болох хэрэглэгчид үүнийг үнэгүй хийдэггүй. Тэд криптовалиут олж авахын тулд зангилааг өөрсдийн компьютер дээрээ ажиллуулдаг. Блокчэйний суурь алгоритм нь зангилаануудад үйлчилгээ үзүүлснийх нь төлөө урамшуулал олгодог. Урамшуулал нь Bitcoin гэх мэт токен болон криптовалиут байдаг. Bitcoin болон блокчэйн гэх ойлголтуудыг ихэвчлэн бие биеэр нь орлуулж нэг утгаар ашигладах байдал их гардаг, гэвч энэ хоёр нь тусдаа ойлголт юм. Bitcoin өөрийн блокчэйнтэй. Bitcoin-ий блокчэйн нь bitcoin-ий гүйлгээг найдвартай амжилттай хийгдэх зорилго бүхий суурь алгоритм юм. "Bitcoin"нь Bitcoin сүлжээнд ажиллаж буй криптовалиутын нэр бол "Блокчэйн"нь нэг төрлийн програм хангамж юм.
Блокчэйний хөгжлийн үе шат
Блокчэйн bitcoin үүсэхтэй зэрэгцэн үүсэн хөгжсөн. Энэхүү сүлжээнд хоорондоо хэзээ ч уулзаж байгаагүй бүлэг хүмүүс нэг системд бие биедээ итгэн хамтран ажиллаж болдог гэдгийг нотолсон. Анхны Bitcoin сүлжээ нь Bitcoin криптовалиутын найдвартай байдлыг хангахаар бүтээгдсэн. Дэлхийгээр төвлөрсөн бус 5000 орчин бүрэн зангилаанаас бүрдэж байсан бөгөөд bitcoin арилжаалах болон утга шилжүүлэхэд гол зорилго нь оршиж байсан ч хэрэглэгчид энэ сүлжээнд үүнээс ч илүү боломж байгааг олж харсан. Сүлжээний далайц болон аюулгүй байдал зэргээс шалтгаалж бусад жижиг блокчэйнүүд болон блокчэйн аппликэйшнуудыг хамгаалахад ашиглагдах болсон.
Ethereum сүлжээ нь блокчэйн концепцын хоёр дахь хөгжлийн үе юм. Уламжлалт блокчэйн бүтцийг ашиглахаас гадна үүн дотор програмын хэл оруулж өгсөн. Bitcoin - той адилаар дэлхийгээр төвлөрсөн бус 5000 орчим бүрэн зангилаанаас бүрдэнэ. Ethereum -ийн үндсэн зорилго нь Ether - г арилжаалах, ухаалаг гэрээ (smart sontract) хийх, төвлөрсөн бус автомат байгууллага(DAOs) бүтээх байсан. Bitcoin - ий адилаар жижиг блокчэйнүүд болон блокчэйн аппликэйшнүүдийн найдвартай байдлыг хангахад мөн ашиглагддаг.
Factom сүлжээ нь блокчэйн технологийн гурав дахь үе юм. Санал хураалтын систем агуулсан, мөн илүү их хэмжээний мэдээлэл агуулах багахан хэмжээний нэгдмэл сүлжээг ашигладаг. Мэдээлэл болон системийн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор бүтээгдсэн. Нэгдсэн зангилаанууд болон хязгааргүй тооны хянагч зангилаатайгаар ажилладаг. Сүлжээ нь жижиг тул төвлөрсөн бус сүлжээнд холбогдож хадгалагч блокчэйнүүдээ холбон ажилладаг.
Мэргэжилтнүүд блокчейныг өнөөг хүртэл хамгийн ирээдүйтэй технологи гэж үздэг. Блокчейн технологийн гол давуу талууд:
Төвлөрсөн бус өгөгдөл хадгалах. Блокчейн нь бүх оролцогчдын сүлжээнд нэгэн зэрэг хадгалагддаг бөгөөд энэ нь хакердах, хулгайлах магадлалыг тэг болгож бууруулдаг.
Бүх өгөгдөл нь ил тод байдаг тул хэн ч мөнгө шилжүүлсэн тухай мэдээллийг хянаж, үнэхээр илгээсэн эсэхийг шалгах боломжтой.
Зуучлагчдын хомсдол, тэдний ажилд хэт их комисс.
Ашигласан материал
Ангилал:Криптологи Ангилал:Цахим бизнес Ангилал:Өгөгдлийн менежмент
Сейм (Латви)
2022 онд Бүгд Найрамдах Латви Улсын Парламент чухал үйл явдлыг тэмдэглэж байна: энэ жил Саймагийн анхдугаар чуулган байгуулагдсаны 100 жилийн ой тохиож байна. Анхны Сейм /Сайма/ 1922 оны 11-р сарын 7-ны өдрийн 12:00 цагт анхны чуулганаа хийжээ. Парламент зарлан хуралдуулахтай зэрэгцэн төрийн эрх барих хэлбэр, төрийн эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх зарчмыг зохицуулах төрийн дээд хууль болох Үндсэн хууль (Сатверсме) хүчин төгөлдөр болжээ. Эдүгээ Сейм 13 дахь удаагийн чуулганаа хийж байгаа ч парламентын үйл ажиллагаа, сонгуулийн үндсэн зарчим олон жилийн турш өөрчлөгдөөгүй хэвээр байна.
Парламентын засаглалтай ардчилсан нийгэмд ард түмний төлөөлөл эрх мэдлийн дээд байгууллагыг бүрдүүлдэг. Сейм бол Латви улсын хууль батлах, Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах эрхтэй цорын ганц төрийн байгууллага юм. Парламент нь Латви улсын Ерөнхийлөгчийг сонгож, Засгийн газрыг баталж, түүний ажилд хяналт тавьж, төрийн бусад өндөр албан тушаалтныг томилж, батламжилдаг. Сейм нь Латвийн гадаад бодлогыг хэрэгжүүлэхэд гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Сеймын чиг үүргийн Латви улсын Үндсэн хуулиар тодорхойлсон байдаг бөгөөд Сеймын дэг, дүрмийг Сейм өөрөө боловсруулж, түүний чиг үүрэг, дэг журамтай холбоотой дотоод дүрмийг тусгасан байдаг. Эдгээр хоёр хууль нь Сеймын үйл ажиллагааны хууль эрх зүйн орчин болдог байна. Сеймын ажлыг Сеймаас сонгогдсон Тэргүүлэгчид хянадаг. Тэргүүлэгчид нь Сеймын дарга, хоёр дэд дарга, нарийн бичгийн дарга, дэд дарга гэсэн таван гишүүнээс бүрддэг ажээ.
Бүгд Найрамдах Латви улсын Сейм бол нийгмийн оролцоог дэмждэг нээлттэй парламент. Сонгогчид, олон нийтийн байгууллага, иргэний нийгмийн байгууллагууд, Латвийн бүх ард түмэн Сеймын ажлыг хянаж, хууль боловсруулах үйл явцад оролцох бүрэн боломжтой.
Сонгууль
Сеймийн чуулган бүр нь ерөнхий, тэгш, шууд сонгуулиар, нууц санал хураалтаар, пропорциональ сонгуулийн үндсэн дээр дөрвөн жилийн хугацаатай сонгогддог 100 УИХ-ын гишүүнээс бүрдэж ирсэн. Сонгуулийн өдөр арван найман нас хүрсэн Латви улсын иргэд Сеймийн сонгуульд санал өгөх эрхтэй. Сеймийн сонгууль сонгуулийн жилийн аравдугаар сарын эхний бямба гаригт болдог хуультай. Шинээр сонгогдсон Сейм 11-р сарын эхний мягмар гарагт анхны хуралдаанаа хийх бөгөөд үүгээр өмнөх Сеймийн бүрэн эрх дуусгавар болдог байна. Латви улсын иргэншлийн бүрэн эрхийг эдэлдэг, сонгуулийн өдөр хорин нэгээс дээш настай аль ч иргэн Сеймд сонгогдож болно. Сеймийн сонгууль Рига, Видземе, Латгале, Земгале, Курземе гэсэн таван тойрогт явагддаг. Сонгуулийн төв хороо сонгуулийн өдрөөс дөрвөн сарын өмнө хүн амын тоог үндэслэн таван тойрог тус бүрийн Сеймийн суудлын тоог тогтоодог. Ригагийн сонгуулийн тойрогт Латвиас гадуур гадаадад оршин суудаг сонгогчид багтдаг байна.
Сүүлийн парламентын ээлжит сонгууль 2022 оны 10-р сарын 1-нд болж "Шинэ нэгдэл" 26 суудал, "Ногоон нам, тариачдын холбоо" 16 суудал, "Нэгдсэн жагсаалт" - 15, Үндэсний нэгдэл- 13, "Тогтворын төлөө!" - 11, "Дэвшилт" - 10, "Бүхнийг Латвийн төлөө" -9 суудал тус тус авчээ.
Арван дөрөв дахь чуулганы сонгуульд нийт сонгогчдын 59,4% оролцсон байна.
Албан ёсны цахим хуудас: https://www.saeima.lv/en
Ангилал:Парламент улс орноор Ангилал:Латви
Paradise
"Paradise" нь Английн алтернатив рок Coldplay хамтлагийн бүтээл юм.Энэхүү дуу нь хамтлагийн удахгүй худалдаанд гарах гэж байсан Mylo Xyloto цомгийн 2дох сингл болж 2011 оны 9-р сарын 12нд худалдаанд гарчээ.Анх энэхүү дуу нь 2011 оны 9-р сарын 12нд орон нутгийн цагаар 07:50AM-д BBC Radio 1-н The Chris Moyles Show-р анх цацагджээ.Coldplay хамтлагийн цахим хуудсанд мэдээлснээр Paradise нь Их Британий дууны чартад бичигдээгүй байна учир нь Paradise нь iTunes болон бусад татаж авах боломжтой хэрэгслүүдээр худалдаанд гарч харин физик хэлбэрээр худалдаанд гараагүй байснаас үүдэлтэй ажээ.Ийнхүү Mylo Xyloto цомог худалдаанд гарсанаар 2011 оны 10-р сарын 30нд Paradise Британы чартад бичигдэж эхэлсэн бөгөөд дебют долоо хоногтоо 14-р байранд бичигджээ.Улмаар Paradise нь 14 долоо хоногийн дараа буюу 2012 оны хамгийн анхны UK Single Chart-д тэргүүн байранд бичигдсэнээр Coldplay хамтлагийн UK Чартыг тэргүүлсэн 2дох,Viva la Vida дуунаас хойш UK Чартыг тэргүүлсэн анхны дуу болжээ.Худалдаанд гарсан цагаасаа эхлэн Paradise нь шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авч байсан бөгөөд 2011 онд Их Британид 410,000 хувь борлогдож Их Британы хамгийн их борлуулалттай рок дуугаар тодоржээ.
2011 оны 11-р сарын 30нд, Paradise Грэммийн шагнал гардуулах ёслолын "Шилдэг Поп/Рок дуулалтай дуу" төрөлд нэр дэвшжээ.Ийнхүү Coldplay Paradise дуугаа 2-р сарын 12нд Princess of China дуутай хамт Грэммийн шагнал гардуулах ёслолт дээр дуулжээ.
2012 оны 9-р сарын 6нд MTV Video Music Awards 2012-с Paradise нь "шилдэг рок клип" шагналын эзэн болжээ.Мөн тухайн жилийнхээ Америкийн үндэсний хоккейн лиг(NHL)-н аварга шалгаруулах Стэнлийн цомын тэмцээний Америк болон Их Британи дах телевизийн сурталчилгааны дуугаар сонгогдоод зогсохгүй Оскарын шагналын 11 төрөлд нэр дэвшсэн "Life of Pi" киноны трайлэр дуугаар сонгогджээ.
Дууны бүтээгдсэн түүх
2010 онд ITV телевизийн реалити шоу болох "The X Factor"-н зохион байгуулагчид Coldplay хамтлагийн дуучин Крис Мартин-с өөрсдийнхөө 7дох шоуны ялагчийн дууг зохиож өгөхийс хүсжээ.Ийнхүү Крис Мартин тэрхүү хүсэлтийН хариу болгон Paradise дуугаа зохиож байсан боловч хамтлагийн бөмбөрчин Вилл Чэмпион энэхүү дууг өөрсдийн 2011 онд гаргах Mylo Xyloto цомогтоо багтаахыг илүүд үзжээ.
Шүүмжлэгчдийн үнэлгээ
Paradise-г томоохон хөгжмийн шүүмжлэгчид эерэгээр дүгнэсэн байдаг.Тухайлбал billboard.com "бас нэгэн сэтгэл санаа сэргээх бүтээл,тод хийл хөгжим,хурц синтез,хүнд хэмнэлтэй басс хөгжимтэй" гэж хэлэн нэмээд өнөөгийн хөгжимд дутагдаж байсан шинэ зүйлсийг гаргаж ирсэн хэмээн магтжээ.Q болон Rolling Stones сэтгүүлүүд мөн ижил төстэй дүгнэлт хийж Paradise-г сайшаажээ.Altsound.com дээрхтэй ижил дүгнэлт өгөхөөс гадна "Бөмбөрийг нь сонсоод Рианна-н дуу,харин хэмнэлийг нь сонсоод Friendly Fires-н дуу байна гэж бодохоор ялангуяа дууны эхэн хэсгийн "ooh" гэсэн хэсэг дээр.Үнэхээр тэс өөр,Крис Мартин дуугаа дуулж эхлэх хүртэл чамд энэ Coldplay-н дуу гэсэн бодол төрөхгүй боловуу.Para-Para-Paradise гэсэн дахилтыг нь сонсоод тэднийг ямар сайн гэдгийг дахин сануулж байна.Энэ дуу нь шууд таалагдаж болно яг л чад дутагдаад байсан шинэ хувцас шиг" хэмээн онцолжээ.
Борлуулалтын амжилт
Paradise нь дэлхийн 16 оронд борлуулалтаараа эхний 5 байранд багтжээ.Харин АНУ-н Биллбоард чартад 15-р байранд бичигджээ.2011 оны 9-р сарын 12нд худалдаанд гарсан Paradise Их Британы чартад тухайн үедээ бичигдээгүй бөгөөд энэ нь тэд Paradise дууныгаа физик синглийг гаргаагүйтэй холбоотой.Mylo Xyloto цомог худалдаанд гарсанаар Paradise нь 27,277 борлуулалт(Тооцогдоогүй борлуулалттайгаа нийлээд 118,547 борлуулалт) 2011 оны 10-р сарын 10ны өдрийн байдлаар хийжээ.Худалдаж авах боломжтой болсны дараагаар Их Британы iTunes дэлгүүрээр борлогдож эхлэн X Factor шоуны эцсийн шатанд тоглогджээ."Paradise" амжилтаа ахиулсаар 2011 оны 12-р сарын 18нд UK Чартад 2-р байранд бичигдсэн бол 2012 оны 1-р сарын 1 буюу бараг худалдаанд гарсанаасаа 4 сарын дараа UK Чартыг тэргүүлжээ.Ийнхүү Paradise нь 2012 Британы анхны тэргүүн сингл болоод зогсохгүй Coldplay чартыг тэргүүлсэн 2дох сингл,2011 оны Британы хамгийн их борлуулалттай рок дуугаар тус тус нэрлэгджээ.
Амьд дуулалт
Paradise нь анх 2011 оны 9-р сарын 9нд Францын хөгжмийн шоу болох Taratata-д дуулагджээ.Ийнхүү анх удаа дууг нь сонссон үзэгчид Paradise-г "маргаангүй" Coldplay-н түүхэнд дэх шилдэг дуугаар нэрлэжээ.2011 оны 9-р сарын 15нд Paradise нь Austin City Limits телевизийн нэвтрүүлгээр анх удаа цацагджээ.
Coldplay энэхүү дуугаа X Factor шоуны финал,Saturday Night Live нэвтрүүлэгт хөгжмийн зочноор тус тус дуулжээ.10-р сарын 28нд Coldplay Paradise-г Ellen Show дээр үзэгчдийн өмнө дуулжээ.
Paradise нь мөн 2012 оны Лондонгийн Паралимпийн хаалтын ажилгаан дээр 2 удаа дуулагджээ.2дох дуулалт дээр нь Раппер Jay-Z хамтран дуулжээ.
Клип
Coldplay Paradise дууныхаа клипийг Hype Williams(Viva la Vida-н клипний найруулагч)-р хийлгэхээр товлоод байжээ.Гэвч клипний зураг авалтны дараагаар Coldplay клипний шинэ хувилбарыг өөрсдийн урт хугацааны хамтрагч Mat Whitecross-р хийлгэхийг илүүд үзжээ.Coldplay Mat Whitecross-г клипний зураг авалт эхлэхээс ердөө ганцхан өдрийн өмнө өмнөх клипний зураг авалт дууссаны дараа Whitecross-г Лондон-с Өмнөд Африкруу явахаас хэдхэн цагын өмнө залгажээ.Хамтлагийн ахлагч Крис Мартин клипний ерөнхий дүр зургийг гаргасан бөгөөд байгалийн хэв маягтай байхаар тусгажээ.Ингээд зааны өмсгөл болон ганц-дугуйт түргэн хугацаанд олж авахаар болжээ.Клип 2011 оны 10-р сарын 19нд гарсан. Ангилал:Coldplay Ангилал:Coldplay хамтлагийн дуунууд
Мэттью Тейлор
Мэттью Саймон Тейлор (Matthew Simon Taylor; 1981 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд Оксфорд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Бернли» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Амжилт
Портсмут
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Лутон Таун багийн тоглогч Ангилал:Портсмут багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Бернли багийн тоглогч