cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тайвань
Орон нутаг
Бүгд Найрамдах Хятад Улсын нутаг орон таван зэрэгт шатлан хуваагдана. Оройн түвшинд нутгийн ихэнх нь олон хошуу бүхий Тайвань аймагт, үлдсэн хэсэг нь жижиг арлуудын Фужянь аймаг болон хотжиж нягтарсан Тайбэй, Шинэ Тайбэй, Гаошюн, Тайжун, Таоюань, Тайнань гэх таван хотод хуваагдан захирагдана.
Гадаад харилцаа
thumb|Тайваньтай дипломат (ногоон), дипломат бус (цэнхэр) харилцаатай орнууд Түүхэн ба улс төрийн шалтгааны улмаас Тайванийн олон улсын тавцан дахь байр суурь төдий л тогтвортой бус. БНХАУ хүчирхэгжиж, гадаад байр суурь нь бэхжихийн хэрээр дэлхийн улс орнууд БНХАУ-ын "нэг Хятадын бодлого"-ын шахалтанд орж Тайваньтай дипломат харилцаагаа тасалсан буюу шинээр харилцаа тогтоохоос зайлсхийх болсон юм. 1971 онд Тайвань нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн, НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүний байр сууриа алдсан явдал нь гадаад харилцаа, гадаад нэр хүндэд нь хүнд цохилт өгсөн юм.
Тиймээс эдүгээ Тайванийн Засгийн газрын зүгээс Олон улсын тавцанд явуулж буй бодлого хийгээд Хятадын нэгдэл, тусгаар тогтнолын талаархи бодлогыг нь НҮБ хийгээд гадаад улс орнууд тэр бүр хүлээн зөвшөөрдөггүй. Өөрөөр хэлбэл Тайвань улс төрийн хувьд олон улсын тавцанд ихээхэн хавчигдмал байдалтай байдаг юм. Гэсэн ч Тайвань эдүгээ Африк, Латин Америкийн 20 гаруй оронтой дипломат харилцаатай, дэлхийн 140 гаруй улс орнуудтай худалдаа, эдийн засаг, соёл шинжлэх ухаан зэрэг салбарт бие даасан харилцаагаа хөгжүүлж буйн дотор дэлхийн тэргүүлэх 20-иод улс орон багтдаг. Тэдгээр улсуудаас 64-т нь төлөөлөгчийн газар, нэгд нь консулын газартай ажээ. Тайбэй хотод гадаадын 44 орны 48 төлөөлөгчийн газар нийгэмлэг, виз эрхэлдэг байгууллага ажилладаг байна. Тайвань нь өөрөө олон улсын 893 төрийн бус байгууллагын идэвхитэй гишүүн юм.
Дипломат харилцаатай орнууд: (2022 оны байдлаар)
Эшлэл
Ангилал:Азийн орон Ангилал:Арлын орон Ангилал:Урьдын Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй улс  Ангилал:1912 онд байгуулагдсан
Аксель Витсель
Аксель Томас Витсель (Axel Thomas Witsel, 1989 оны нэгдүгээр сарын сарын 12-нд Льеж хотод төрсөн) — Бельгийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Зенит болон Бельгийн шигшээд тоглодог. Төвийн хагас хамгаалагч Витсель хааяахан довтолгоонд оролцдог.
Стандард
Витсель 2006 онд Стандард багт Маруан Феллайнитай гялалзжээ. Тэр 2009 оны наймдугаар сарын 30-нд Андерлехийн цэвэрлэгч Марцин Василевскийг хүнд бэртээсэн юм.
Бенфика
Витсель португалийн Бенфикатай 2011 оны долоодугаар сарын 13-нд 40 сая еврогоор таван жил гэрээлэн наймдугаар сарын 24-нд Твентег Аваргуудын лигийн сонгонд 3–1 харьцаагаар ялахад хоёр бөмбөг оруулсан.
Зенит
Түүнийг 2012 оны есдүгээр сарын 3-нд Бенфика оросын Зенитэд 40 саяар зарав. Арваннэгдүгээр сарын 30-нд Спартакийн хаалганд Витсель дубльдэж, Зенит 4-2 харьцаагаар ялав.
Шигшээ
Бельгийн өсвөрийн шигшээдэд дөрвөн жил тоглосон Витселийг насанд хүрэгсдийн бүрэлдэхүүн 2008 оны гуравдугаар сарын 26-нд Мароккотай нөхөрсөг тоглоход дуудаж байв.
Холбоос
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Стандард Льеж багийн тоглогч Ангилал:Бельгичүүд
Ренчинбямбын Пүрэвдагва
Амжилт
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Цэцэрлэгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Мэлигтөмөр
Мэлигтөмөр нь Их Монгол Улсын 5 дахь Аригбуха хааны хоёрдугаар хүү юм. 1276 онд Хубилай хааны зарлигаар умарыг түвшитгэгч ван Номуган, баруун гарын чинсан Антун нарын удирдсан Хайду ханыг дайлах их цэргийн дотор багтаж, явах замдаа Мөнх хааны ач хөвүүд Ширх, Тугтөмөр (хан хөвүүн) болон бусад хан хөвүүд, ноёдын хамт бослого гаргаж, Номухан, Антун нарыг барьж Хайдуд хүлээлгэн өгч, түүнд дагаар оржээ. Хубилай хааныг нас барсны дараа Өлзийт хааны үед Хайду хан нас нөгчиж, Өгэдэйн улсад самуун гарснаар Мэлигтөмөр нь өөрийн харьяат ба бусад хан хөвүүд тэдгээрийн цэргийн хүчийг дагуулан Юань улсад дагаар оржээ. 1307 онд Өлзийт хаан нас барсны дараа Аньши ван Анандыг хаан суулгах Булган хатны талын ноёдын хуйвалдаанд оролцож, 1307 онд цаазаар авахуулсан байна.
Эшлэл
Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:1307 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Telnet
Telnet
Telnet нь Интернэт болон дотоод сүлжээнд ашиглагддаг сүлжээний протокол бөгөөд хэрэглэгчийн болон сүлжээний төхөөрөмж хоёрын хооронд виртуаль, текст дээр суурилсан холболтыг үүсгэж, төхөөрөмж дээр тохиргоо хийх боломжийг олгодог. •	RFC 15 дараа нь RFC 854 болгож сайжруулсан. •	RFCs •	SSH – Secure Shell Хэрэглэгчийн мэдээлэл гэдэг нь Transmission Control Protocol (TCP) дээр суурилсан 8 битийн хэмжээтэй Telnet хяналтын мэдээлэл болон interspersedin-band мэдээлэл юм. Telnet нь 1969 оноос RFC 15-г боловсруулж эхлээд RFC 854-г хүртэл хөгжүүлсэн, Инженерийн Task Force (IETF) Интернэт стандарт STD 8-р стандартчилагдсан, энэ нь анхны интернэт интернет стандартуудын нэг юм.
Түүх, стандартууд
Telnet тээвэрлэлтийн найдвартай холболтон дээр суурилсан клиент-сервер рүү чиглэсэн протокол юм. Энэ протокол нь Transmission Control Protocol (TCP) 23р портын дугаарын холболтыг ашигладаг ба Telnet сервер програм (telnetd) нь сонсож байдаг. Гэхдээ Telnet-г анх TCP / IP болон  Network Control Protocol (NCP) протокол дээр ажиллуулж байсан юм. Гуравдугаар сарын 5, 1973 өмнө Telnet ямар ч албан ёсны тодорхойлолтгүй протокол байсан. Гол нь, Telnet нь 7-битийн ASCII мэдээлэл солилцох 8-бит сувгийг ашиглаж байсан. Бит багцтай ямар ч байт нь тусгай Telnet-н тэмдэгт юм. Гуравдугаар сарын 5, 1973нд Telnet протоколын стандарт нь хоёр NIC баримт бичгийг хэвлэн нийтлэж UCLA-д тодорхойлсон байна : Telnet протоколын тодорхойлолтууд, NIC# 15373 болон NIC# 15372 Telnet тодорхойлолтууд.Учир нь протоколуудын сонголтууд тохиролцох болон архитектурын олон өргөтгөлүүдийг үүнд зориулан хийсэн бөгөөд зарим нь Интернэт стандарт STD 32 замаар STD 27, IETF-ийн баримт бичиг болгон баталсан байна.
Telnet-ийн өгөгдөл
Бүх өгөгдлийг тооцоолдог 0xff-үүд нь Telnet-р дамжигддаг. Тиймээс Telnet клиент програмыг харилцан боловсроогүй TCP сейшн үүсгэж ашиглаж болдог ба ихэвчлэн иим сэйшн нь IAC(0xff эсвэл аравтын 255)-г хэрэглэдэггүй гэж үздэгээрээ ажиллагааны хувьд адилхан юм. Энэ бол тохиолдол биш, гэвч үүнд зарим сүлжээний виртуал дүрэмүүд, ийм зориулсан шаардлага нь ил байдлаар тэмдэгтийг буцаадаг (CR, ASCII 13)-с NUL(ASCII 0) тэмдэгтийг агуулдаг.
TCP/IP протокол
TCP/IP протокол загвар нь OSI загвараас өмнө үүссэн. Эхэн үеийн TCP/IP протокол нь төхөөрөмжийг сүлжээнд холбох, интернэт, тээвэрлэлтийн хэрэглээний гэсэн дөрвөн түвшинтэйгээр хөгжүүлэгдсэн. TCP/IP болон OSI загваруудыг харицуулвал төхөөрөмжийг сүлжээнд холбох түвшин нь физик болон сувгийн түвшинтэй интернэт түвшин нь сүлжээний түвшинтэй, хэрэглээний түвшин нь сейшн, үзүүлэнгийн болон хэрэглээний түвшинтэй харгалзан ижил үүрэг гүйцэтгэнэ.
Хэрэглээний түвшин
Хэрэглээний түвшин нь хэрэглэгчийг сүлжээнд хандах боломжоор хангана. Электрон мейлийн үйлчилгээ, файл солилцох үйлчилгээ, өгөгдлийн санг хуваах, үйлчилгээ гэх мэт олон төрлийн үйлчилгээг хэрэглэгч авч болно.
Telnet-ийн Википедиагийн товч тодорхой тодорхойлолт :
• Сүлжээний протокол : Энэ нь үндсэндээ машины хэл бөгөөд хоёр машин хоорондоо ярих нь нэг арга юм.
•  Bidirectional:  Энэ Telnet бол зөвхөн нэг зүйлд л ашиглах гэсэн үг биш юм; Энэ нь мэдээлэл илгээх, хүлээн авахад ашиглаж болно.
• Интерактив: Энэ Telnet үндсэндээ холболтын нөгөө талд амьд хэрэглэгч байгаа гэж тооцоолдог гэсэн үг юм. Telnet нь үнэндээ бусад компьютерүүдтэй бие даасан байдлаар харилцдаггүй гэсэн үг бөгөөд хүнд уншигдахаар байдлаар бичэгддэг.
• Текст баримжаатай: Telnet нь зөвхөн текст дээр суурилсан протокол юм; Та Telnet ашигдаж байх үедээ график орчин эсвэл ямар нэг хөгжилтэй зураг ба Telnet-г ашиглан файл дамжуулж болохгүй гэсэн үг юм. Энгийн нэр томъёогоор тодорхойлвол: Telnet нь текст дээр суурилсан машинууд болон бусад компьютеруудтайгаа харилцах байдлаар ашиглагдаж байна. Telnet нь иймэрхүү харагдах болно:
Telnet тухай таны мэдэж байх ёстой чухал зүйл :
Telnet-ий тухай таны мэдэх ёстой нэг зүйл бол telnet нь хамгаалалттай протокол биш юм. Та алсын хост Telnet ашиглан нэвтэрэх үед таны хэрэглэгчийн нэр, нууц үг " тодорхой " харагдаж байх болно.-эх текст нь ямар ч байдлаар шифрлэгдээгүй гэсэн үг юм. Энэ нь таны нэр нууц үгийг замаас нь амархан барьж авч тэр төхөөрөмжөнд хандаж чадна гэсэн үг юм. Энэ шалтгааны улмаас (болон бусад олон протокол) Telnet нь илүү аюулгүй протокол болох SSH-р солигдсон байна.
Тэгэхээр энэ протоколын юу нь хэрэгтэй бэ?
Тэгэхээр Telnet бол текст дээр суурилсан бөгөөд аюулгүй протокол биш юм. Гэхдээ энэ нь telnet-г хэрэглэхгүй бай гэсэн үг биш юм. Telnet-д хоёр нийтлэг хэрэглээ байдаг. • Сүлжээний төхөөрөмжүүдэд тохиргоо хийх : Зураг 2г харна уу (ADSL router) ;
Энэ нь вэб болон бүх интерфэйстэй орчин үеийн router юм, гэхдээ энэ нь LAN-с ирж байгаа Telnet холболтуудыг мөн хүлээн авна. Энэ нь хэрвээ би хүсэх юм бол telnet-ээр дамжуулан тохиргоо хийж болно гэсэн үг юм.
Telnet Интернэт Стандартууд
RFC 854, Telnet протоколын үзүүлэлт RFC 855, Telnet тохируулга, тодорхойлолтууд RFC 856, Telnet хоёрт хэлбэрийн файлыг нь дамжуулах RFC 857, Telnet Echo тохируулга RFC 858, Telnet Suppress Go Ahead Option RFC 859, Telnet Status Option RFC 860, Telnet Timing Mark Option RFC 861, Telnet Extended Options: List Option Telnet-н санал болгож буй Стандартууд RFC 885, Telnet end of record option RFC 1073, Telnet window хэмжээ тохируулга RFC 1079, Telnet terminal хурд тохируулга RFC 1091, Telnet terminal-төрөл тохируулга RFC 1096, Telnet X дэлгэцийн байршилын тохируулга RFC 1123,Интернэт хост дээр тавигдах шаардлага - хэрэглээний болон дэмжлэг хост RFC 1184, Telnet Linemode тохируулга RFC 1372, Telnet Remote Flow Control тохируулга RFC 1572, Telnet Environment тохируулга RFC 2941, Telnet Authentication тохируулга RFC 2942, Telnet Authentication: Kerberos Version 5 RFC 2943, TELNET Authentication Using DSA RFC 2944, Telnet Authentication: SRP RFC 2946, Telnet өгөгдлийн шифрлэлт тохируулга RFC 4248, Telnet URI схем Бусад RFCs RFC 1041, Telnet 3270 дүрмийн сонголт RFC 1205, 5250 Telnet интерфэйс RFC 2217, Telnet Ком Порт хяналт, тохируулга RFC 4777, IBM iSeries Telnet Сайжруулалтууд
Нэмэлт мэдээлэл:
*Virtual terminal   https://en.wikipedia.org/wiki/Virtual_terminal * Reverse telnet   https://en.wikipedia.org/wiki/Reverse_telnet * HyTelnet         https://en.wikipedia.org/wiki/HyTelnet * Kermit           https://en.wikipedia.org/wiki/Kermit * SSH             https://en.wikipedia.org/wiki/SSH
Бусад RFCs
RFC 1041, Telnet 3270 regime тохиргоо RFC 1205, 5250 Telnet interface RFC 2217, Telnet Com Port Control тохиргоо RFC 4777, IBM's iSeries Telnet Enhancements
Telnet клиентүүд
•	Windows, Linux, ба Unix-д зориулсан PuTTY бол үнэгүй, open-source SSH, Telnet, rlogin, ба raw TCP клиентүүд.
•	AbsoluteTelnet бол Windows үйлдлийн систэмд зориулсан telnet клиент юм.Энэ нь зөвхөн SSH and SFTP-г л дэмждэг.
Хараре
Хараре (Harare, 1982 оныг хүртэл Салисбури) нь Зимбабве улсын нийслэл хот юм. 2006 оны байдлаар хүн ам нь 1,600,000 орчим бөгөөд дагуул хотуудын хамтаар 2,800,000 орчим оршин суугчтай. Засаг захигааны хувьд тус хот нь мужийн зэрэглэл бүхий, тусдаа захиргаатай хот юмэ. Зимбабве улсынхаа хамгийн том хот болохынхоо хувьд засаг захиргаа, худалдаа, харилцаа холбооны төв нь болно. Хотод тамхи, эрдэнэ шиш, хөвөн, нимбэг жимсний зах бий. сүлжмэл, төмөрлөг, химийн үйлдвэрүүд байхаас гадна хотын нутаг дэвсгэрээс алт олборлодог. Хараре хот нь далайн түвшнээс дээш 1483 метр өргөгдсөн, дулаан уур амьсгалтай.
Telnet
Telnet клиентүүд
•	RUMBA (Terminal Emulator)
Хараре
Хотоос хойш 5 км зайд тус улсын дээд боловсролын хамгийн том, нэр хүндтэй байгууллага болох Зимбабвегийн Их Сургууль бий. 19-р зууны дундуур байгуулагдсан олон тооны дагуул хот, суурингууд хотын орчимд байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Зимбабвегийн хот Ангилал:Африкийн нийслэл Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Зимбабвегийн суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Telnet
Telnet клиентүүд
•	Line Mode Browser, командын мөр web browser
•	SecureCRT Van Dyke-н програм хангамж
•	SyncTERM BBS терминал нь Telnet, SSHv2, RLogin, Serial, Windows, *nix, and Mac OS X платформуудыг дэмждэг
•	NetRunner BBS ANSI-BBS-н telnet client
•	Ericom-с PowerTerm InterConnect хийх Windows, Mac OS X, Linux, Windows CE үйлдийн систэмүүд дээр ашиглана.
•	Rtelnet бол SOCKS Telnet-н client хувилбар.
Нэмэлт линкүүд :
Telnet Options — the official list of assigned option numbers at iana.org http://www.iana.org/assignments/telnet-options/telnet-options.xhtml Telnet Interactions Described as a Sequence Diagram       http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/Networking/Telnet.pdf Telnet protocol description, with NVT reference        http://www.pcmicro.com/netfoss/telnet.html Microsoft TechNet:Telnet commands         https://technet.microsoft.com/en-us/library/bb491013.aspx TELNET: The Mother of All (Application) Protocols     http://www2.sims.berkeley.edu/courses/is250/s99/articles/w3088.pdf Troubleshoot Telnet Errors in Windows Operating System   http://www.technig.com/troubleshoot-telnet-errors/
Ашигласан материал
Ангилал:Интернэт хэрэглээний протокол
Филипп Лам
Филипп Лам (Philipp Lahm, 1983 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд Мюнхен хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Бавари Мюнхены ахлагч юм. Германы шигшээгээс 2014 оны ДАШТ-д ахлан түрүүлгэсэний дараа зодог тайлсан.
Замнал
бавари мюнхэн багаас гарч ирсэн энэхүү баруун жигүүрийн хамгаалагч нь 2жил штутгарт багт зээлээр явсан ба хөлбөмбөг тоглож явах хугацаандаа нэг ч улаан хуудас аваагүй хамгаалагч гэдгээрэ гайхамшигтай.Хамгийн сүүлийн тоглолтоо прайбүрг гэх багийг 4-1 гэсэн үр дүнгээр буулган авч 5жил дараалж германы царыг өргөсөн ба бавари мюнхэний 27дахь удаагийн царыг өргөж багийн анд хави алонсогийн хамт олон хүний нүдэнд нулимс үлдээн явсан юм
Холбоос
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч Ангилал:Штутгарт багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Германчууд
Эдгар Аллан По
Эдгар Аллан По (Edgar Allan Poe; 1809 оны 1 сарын 19 – 1849 оны 10 сарын 7) нь Америкийн богино өгүүллэгийн нэрт зохиолч, яруу найрагч, утга зохиол шүүмжлэгч, урлагийн онолч байв.
Намтар
Тэр хуульчийн гэр бүлд төржээ. Эх нь авъяаслаг нэр цуутай жүжигчин хүн байсан аж. Гэвч эцэг нь түүнийг багад нас барсан учир тэрбээр үйлдвэрийн баян эзэнд үрчлэгдсэн байна.
По Шотланд, Англид бага дунд боловсрол олж аваад нутагтаа ирж, 1826 оноос Виржиниагийн их сургуульд орж суралцсан боловч жилийн дараа мөрийтэй тоглоом тоглосон хэргээр сургуулиасаа хөөгдөж, төрөлх Ричмонд хотдоо эргэн ирж, Елмаир Роустер гэгч эмэгтэйтэй амьдралаа холбожээ.
По хөгжим, уран зураг сонирхдог, түүх, одон орон, хими, биологи, анагаах ухаан судалсан, цагтаа боловсролтой, их авъяастай хүн байв. Тэрбээр хэсэг зуур цэргийн албанд байснаа 1830-аад оны үеэс сэтгүүлч болж, яруу найраг, богино өгүүллэг бичих болсон байна. Яруу найрагт дуртайн улмаас баян хойд эцгийнхээ өвөөс салж, байнгын гачигдалд орж явсан хийгээд замбараагүй амьдрал, архи сархад их хэрэглэж байснаасаа болж 1849 онд зуурдаас нас баржээ.
Бүтээл
Погийн уран зохиолын өв олон янз. Тэрбээр Артур Гордон Пимийн түүх, Мальстремад болсон сүйрэл, Алтан цох зэрэг шинжлэх ухааны уран зөгнөлт зохиол, Морг гудамжинд гарсан хүн амины хэрэг зэргийн адал явдлын өгүүллэг, Хар үхлийн сүг, Хар муур, Хулгайлагдсан захидал туурь, Хэрээ, Хонх зэрэг уран нарийн хийцтэй олон өгүүллэг бичжээ. Бас урлаг, уран зохиолын судлалаар Зохиомжийн учир, Яруу найргийн зарчим зэрэг өгүүллэг бичсэн байна.
Эдгээрээс Алтан цох, Морг гудамжинд гарсан хүн амины хэрэг өгүүллэгүүд нь өвөрмөц содон болж, орчин үеийн адал явдалт зохиолын эхлэлийг тавьсан төдийгүй, Америкийн хүүрнэл зохиолын түүхэнд хосгүй шинэчлэл хийсэн бол Хэрээ зэрэг шүлгээрээ яруу найргийн хувьд ч мөн л шинэчлэл хийсэн юм.
Тухайлбал Алтан цох өгүүллэгээ Хар шувуу гэгч дээрэмчдийн нуусан их эд агуурсын тухай олонд дэлгэрсэн домогт тулгуурлан зохиож, хүний оюун ухаан шавхагдашгүй бөгөөд хүний санаж стэгэх чадвар хязгааргүйг гаргасан юм. Түүний шинжлэх ухааны гүнзгий мэдлэг, ер бусын задлан шинжилгээ хийх чадвар нь эрин үеийнхнээ гайхуулж байв.
Их зохиолч Дашдоржийн Нацагдорж Алтан цох зохиолыг монгол хэлнээ хөрвүүлснээр Эдгар По манай уншигчдад танил зохиолчдын нэг болжээ.
Ангилал:АНУ-ын зохиолч Ангилал:АНУ-ын яруу найрагч Ангилал:Элэглэл Ангилал:Сонины ерөнхий эрхлэгч Ангилал:Утга зохиол шүүмжлэгч Ангилал:Криптоаналитикч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1809 онд төрсөн Ангилал:1849 онд өнгөрсөн
Төхөөрөмж
Төхөөрөмж гэдэг нь орон зайн хувьд тусгаарлагдсан зүйлийг нэрлэх дээд нэршил бөгөөд үүнд нэг болон хэд хэдэн бүлгийн нийлбэр байж болдог. Төхөөрөмжөөр ямарваа зүйлийг засварлах, үйлдвэрлэх эсвэл нөлөөлөх боломжтой.
Төхөөрөмж хэмээх дээд нэр томьёоны дотор олон олон төрөл зүйл байх ба үүнд жишээлбэл цахилгаан төхөөрөмж, гэр ахуйн төхөөрөмж, хэмжих төхөөрөмж, барилгын төхөөрөмж, аппарат, машин, багаж, радио болон зурагт орно.
Төхөөрөмж нь үндсэндээ эд ангийн нийлбэрүүдээс бүтнэ. Мөн ганцхан эд хэсгийн бүлэг ч байж болох ба эдгээр нь хоорондоо тодорхой харилцаа байхгүй төхөөрөмжийн бүрдэл ч бас байна. Жишээлбэл компьютер нь ихэвчлэн тус тусдаа ажиллагаа бүхий эд хэсгүүдээс бүрдэх ба тус эд хэсгүүд нь хоорондоо харилцаагаар холбогдож байдаг төхөөрөмж юм.
Техникт төхөөрөмжийг ихэвчлэн дохио боловсруулагч буюу мэдээлэл боловсруулагч системийг нэрлэдэг. Харин машиныг төхөөрөмжтэй харьцуулбал ихэвчлэн энерги эсвэл бодисыг боловсруулах систем гэж тодорхойлдог. Процесс техникт бодисыг боловсруулах системийг аппарат гэх нэр томьёололыг ашиглана.
Эртний нүүдэлчдийн нүүдлийн тухай домог зүй
Усуны домог
Төв азийн нүүдэлчдийн угийн домгууд дотроос өвөрмөц шинж, үйл явдлаараа Ашинагийн домогтой тохирч байдаг нэг домог бол Усуны домог болно. Хятадын жуулчин Чжон-Цянь (МЭӨ II зуун хүннүд олзлогдон) сууж байхдаа усуны гарлын тухай домгийг сонсож бичиж авчээ. "... Усуны ванг "купьмо" өөрөөр хэлбэр аймгийн ван гэнэ. Купьмогийн эцэг Нань-фу ми хүннүгийн баруун хилийн жижиг ванлигийг захирч байв. Их юэчжи нар довтлон Хань фу миг алаад нутгийг нь эзлэхэд хүмүүс нь хүннү рүү зугатжээ. Амьд үлдсэн нялх купьмогийн асрагч Бу узи шихоу нь түүнийг өлгийдөн өвсөн дотор орхин хоол эрэхээр оджээ. Эргэж ирээд үзэхэд нөгөө хүүд өлөгчин чоно хөхөө мах зуусан хэрээ дээгүүр нь эргэлдэж байв. Тэр асрагч түүнийг богд хүн гэж үзээд хүннүд хүргэн аваачихад хүннүгийн шаньюи түүнийг энхэрийлэн өсгөсөн байна. Чингээд купьмогийн том болохоор нь эцгийнх нь харъяат нарыгөгч цэрэг толгойлуулжээ. Купьмо хэдэн удаа сайн тулалдсан байв. Тэр эцгийнхээ өшөөг авах зөвшөөрлийг шаньюигаас аваад өрнө зүгээс их юэчжи нарыг довтлон бут цохижээ. Цааш нь Купьмо аймгаа 7 голд аваачсан. Мөн түүнд 10-аад хүү байсан ..."(Г.Сүхбаатар, 2000:45). Усунь түрэгийн хоёр домгийг нэгэн домгийн хоёр хувилбар мөн гэж А.Ю.Зуев, Г.Сүхбаатар нар үзсэн байна.
Эргүнэ хунгийн домог
Монголчуудын гарал үүсэл, нүүдлэлтийн тухай Эргүнэ хунгийн домог Рашид-ад дины "Судрын чуулган"-д тэмдэглэгдсэн байдаг. Үүнийг доор сийрүүлбэл:
"Одоо үе хүртэл барагцаалбал 2000 орчим жилийн тэртээ эрт цагт монгол гэж нэрлэгддэг байсан аймаг, бусад түрэг аймагтай хямралдан тулалдаж дайнаар шувтарсан байна. Итгэмжтэй хүндэт хүмүүсийн /амаар дамжуулсан/ өгүүлэл байдаг. Үүнд бусад аймаг нь монголчуудыг дийлээд 2 эрэгтэй, 2 эмэгтэйгээс илүү хүн үлдээлгүйгээр хяджээ. Эдгээр хоёр өрх дайснаас айхдаа хүршгүй газар зугатаан очжээ. Тэр нь ердөө уулс, ойгоор хүрээлэгдсэн бөгөөд ихэд ядаж зүдэн байж явж болохуйц хүрэхэд бэрх ганц нарийн жимээс өөр тийш хүрэх зам ганц ч талаас нь байхгүй тийм газар байжээ. Тэдгээр уулсын дунд өвс элбэгтэй эрүүл тал байв. Энэ нутгийн Эргүнэ гүн (Кун) гэж нэрлэдэг. Гүн нь хэц хажуу газар гэх Эргүнэ нь эгц гэсэн утгатай өөрөөр хэлбэл эгц нуруу юм. Харин тэр хоёр хүний нэр нь нохос /нукуз/ ба хиан (киян) гэдэг байв. Тэр, тэдний удам энэ нутагт удаан жил нутаглаж өсч үржсэн байна. Салбар бүр нь тусгайлсан нэр алдраар мэдэгдэх болж тусдаа овог болсон байна. Овог гэдэг нь тухайлсан яс омогт харъяалагддаг хүмүүс юм. Эдгээр овог нь дахин салаалдаг байв. Одоо үед монгол аймгуудад журам болсноор эдгээр салаанаас гарсан хүмүүс хоорондоо гол төлөв садан байдаг. Монгол-дарлиганчууд бол тэд юм. Монгол гэдэг үг нь бол анхан Мунгол гэгдэж байсан. Өөрөөр хэлбэл "Форумандэ", "Сада дэл" (персээр) юм. Монголоор хиан (киян)нь уулнаас доош урсагч түргэн ширүүн хүчтэй "том урсгал" гэх утгатай. Хианчууд зоригтой, зүрхтэй маш эрэлхэг учир энэ үгээр тэднийг нэрлэсэн байна. Хиад нь хиан гэдгийн олон тоо юм. Энэ овгийнхоны үүсэлдээ ойры нь эрт цагт хиад гэж нэрлэж байжээ. Энэ угсаатан тэр уулс ойдын дунд үржээд нутаг нь хүрэлцэхгүй шахцалдах болсонд ямар сайн арга хялбар замаар энэ хэцүү хавцал уулын давчуу хөндийгөөс гарах тухай бие биестэйгээ эелджээ. Чингээд тэд байнга төмөр хайлуулдаг төмрийн хүдэртэй газрыг олсон байна. Тэд цөмөөрөө хамт цуглан ойд их түлээ олон сав нүүрс бэлтгээд 70 толгой үхэр, адуу алан арьсыг нь туламлаж өвчин төмөрчний хөөрөг хийжээ. Нөгөө уулын хэцний хормойд түлээ нүүрсээ зэрэглээд 70 хөөргөөр тэр хэцийг хайлтал нь нэгэн зэрэг хөөрөгдөхөөр тэр газарт бэлтгэжээ. Тэндээс хэмжээлшгүй их төмөр авахад гарц нээгджээ. Тэд цөм хамт тэр давчуу газраас нүүн талд гарчээ. Хианаас улбаатай гол салаа хөөрөгдсөн юм гэж ярилцдаг. Тэрчлэн попос гэдэг нэрээр мэдэгдэж байгаа аймаг мөн тэдний салбарт харъяалагдах урианхай аймаг бас хөөрөгдсөн байна. Бусад хэдэн аймаг хөөрөгдөхөд оролцсон гэж зүтгэдэг боловч дээр дурьдсан аймгууд тэднийг зөвшөөрдөггүй. Харин дор тодорхой дурьдах өдий төдий салбараас бүрдсэн Хонхират аймаг, тэрчлэн Эргүнэ гүнд эдгээр попос хианаас үүссэн тэр (аймаг) эелдэж ярилцалгүй бусад аймгийн голомтыг гишигчин бусдаасаа түрүүлэн гарсан гэж батлан хэлдэг. Хонхират нар бусадтайгаа зөвшилцөлгүйгээр түрүүлэн гарахдаа бусдынхаа гал голомтыг гишгэлсний улмаас мэдээжийн хөлний өвчтэй болсон гэдэгт тэдгээр аймаг итгэдэг. Тэр шалтгаанаар Хонхираат аймаг зовох болжээ. Тэр нутаг хэцүү, гэхдээ бүр тийм биш, уулыг хайлуулсаны зорилго бол алдарших өөр арга олсон явдал юм гэж одоо үед энд суудаг Эргүнэ гүнг үзсэн хэсэг монгол батлан хэлдэг" (Рашид-ад дин, 1990:45).
Эргүнэ гүнгийн домогтой сэдэв өгүүлэгдэхүүнээрээ адил бөгөөд зарим талаар шинэ нэмэгдэл мэдээ өгөн хоёр домгийг хожуу үеийн түүхч Хондемир, Абул-гази нар тэмдэглэсэн байна. Тэр хоёр домог нь "Судрын чуулган"-д байгаа аман түүхтэй үг үсгээрээ яг нийлсэн хуулга нь биш, гэвч бидний сонирхон буй домгийн нэгэн хувилбар гэж үзэж болох юм. Хондемирийн зохиол "Монголчуудын түүх"-д байгаа домгийг сийрүүлбэл: "Татарын хаан Сююнж-тай нийлсэн Мауря-эннягарын хаан Тур-д Огуз хааны зургаадугаар үеийн удам Илл хаан ялагдан дарагдаж, бүх монголын туургатнаас Илл хааны хүү Киян, түүний хатан, Кияны үеэл дүү Тэгүз, түүний гэргий дөрвүүлэн үлдсэн бөлгөө. Тэр дөрөв тулалдааны талбар дээр алагдагсадын дунд нуугдан, шөнө болоход зугатааж үүрээр нэгэн газраа хүрч очсон нь үлэмж олон хадан хавцалтай уулсаар хүрээлэгдсэн газар байжээ. Зам явагсад уулын оройд мацаж бараа харвал, тэр доор өвс ургамал төгөлдөр хөндий харагдахад тэд уулнаас тэнд өнөд суужээ. Энэхүү газрыг түрэгээр Эргүнэ-Гүн гэх буюу эгц цавчим газар гэж нэрийдэв. Он цаг өнгөрөх зуураа дурьдсан дөрвөн хүнээс олон тооны аймаг удамлан гарчээ. Каяны удмуудыг Киад, Тэгүзийн удмуудыг Дерлинга гэж нэрлэдэг байжээ. Хожим киад, дерлинга нар Эргүнэ-гүнд багталцахгүй болтол үржин олширсон тул тэр газрыг огоорч монгол газар орныг зорин тэр газар нутгийн эзэн /хан/-тай тулалдан ялалт байгуулжээ. Түүний дараа Монгол газрыг мэдэх бүрэн эрх нь Каяныунааны Эльдуз-д батжисан бөлгөө"(/Х.Пэрлээ, 1969:44).
Абуль-гази баатар хааны "Түрэгийн угийн бичиг байгаа домог", "Илл хаан, Монгулл хаанаас удамтай, Сиунг хаан татар хааны ургийн хүн. Энэ эзэд хоорондоо тасралтгүй дайн хийх бөгөөд Илл хаан ямагт ялан гардаг байжээ. Хожим Сиунг хаан Кэргизийн хаантай нийлж, Илл хааныг тулж бүрмөсөн дарж, Могулл хааны гүрнийг доройтуулан унагаасан ажгуу. Илл хаан олон хүүтэй боловч Каян, түүний үеэл, нагос тэдний хоёр гэргийгээс бусад нь цөм сайн тулалдаанд үрэгджээ. Амь гарсан хаан хүүд олзлогдсон боловч арван өдөр өнгөрөхөд зугатаах тохиол олдож, өрийн газар эгэж иржээ. Эндээ байхад тэдэнд аюултай хэмээн хэлэлцэж үлдсэн малаа аваад ууланд гарчээ. Уул уулыг дамжин явж, сүүлд нь нэгэн өндөр ууланд хүрч иржээ. Тэр өндөр уулыг гөрөөсний нарийн жимээр нэвтэрч, намуун зөөлөн элбэг өвч ногоотой хөндийг олжээ. Энэ газар тэдэнд аятайхан санагджээ. Энэ газар зүг бүрээсээ бэрхтэй уул хадаар хүрээлэгдсэн тул тэднийг мөрдөгдөхийн аюулгүй болгожээ. Тэд энэ газрыг Ирганя  кон  гэж нэрлэжээ. Иргана монголоор хөндий, кон нь бөх цав өндөрлөг гэсэн утгатай ажээ. Каян, Нагос хоёрын удам хойчис нь үржин олшроход Каян өөрийн удмынхныг Каяд, Нагос өөрийн удамтны нэг хэсгийн Нагослер /Нагос нар/, нөгөө хэсгийг Дурлаган гэнэ. Энэ аймгууд эндээ 400 гаруй он сууж, тэдний нутаг газар нь давчдахад домгоос мэдэж байсан уудам тал нутаг, дээдсийнхээ газарт буцахаар болжээ. Гэвч урьдын гөрөөсөн жим бүрмөсөн эдгэрсэн тул тэд уул хаднаас гарах аятайхан сэв олж чадсангүй. Нэгэн төмрийн дархан ууланд төмрийн өөдсөөр бүтсэн, онцын зузаан бус газрыг атган байжээ. Тэр ууланд мод, нүүрс ихийг авчирч шатаа гэж тэр дархан зэвлэн хэлжээ. Уул үнэнээр хэд хэдэн газраар сэт хайлж ачаатай тэмээ гарч байхаар сэв онгойжээ. Тэр сэвээр монголчууд Ирган Коноос гарчээ. Тэр цагт монголчуудыг Бертечень хаан захирч байжээ. Татар хааны удмын эзэд (хаад) монголчуудыг гарч ирсэнийг мэдмэгч зэр зэвсэг агссан боловч Бертечень хаан тэднийг бүрмөсөн даржээ. Энэ цаг нь Илл хаан ялагдаж могулл нэр сөнөснөөс хойш 450 жилийн дараа яг тохиолджээ"(Х.Пэрлээ, 1969:24).
"Монголын нууц товчоо"-нд байдаг Чингис хааны язгуур Бөртэ чоно, Гоо маралын домог нь Рашид ад дины "Судрын чуулган"-ы Эргүнэ гүнгийн домгийн үргэлжлэл гэж үзэж болох юм. "Монголын нууц товчоо"-нд өгүүлэхдээ "Чингис хааны язгуур дээд тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэ чин, гэргий Гуа маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эх Бурхан халдун ууланд нутаглаж, Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүнийг төрүүлжээ" гэсэн байдаг.
Кимакуудын домог
V111-1Х зууны үед буюу Түрэгийн 2 дугаар хаант улс мөхөж түрэг угсааныхан баруун зүг нүүдэллэх үеийн мэдээллийг агуулсан байж болох "Кимакуудын домог"-ийг С.А.Плетневагийн "Кочевники средневековия" зохиолоос Л.Билэгт "Татары и Монголы" өгүүлэлдээ иш татсаныг доор сийрүүлбэл: "Ахмад хүү нь хаант улсыг захирч т	байсан ба түүнд хамгийн бага дүү нь атаархсан. Бага хүүгийн нэрийг	Шад гэдэг. Тэр том ахынхаа амь насыг хөнөөхийг завдсан боловч	бүтээгүй. Энэ хэргээсээ айсан  тэрээр хайртаа  шивэгчингээ  авч ахаасаа зугатан мод болон ангийн шувуугаар элбэг баян нэгэн том голтой газар ирсэн. Түүн дээр татар гаралтай 7 хүн ирж нэгдсэний нэг нь Илли, 2 дахь нь Имак, 3 дахь нь Татар, 4 дэх нь Байандур, 5 дахь нь Кипчак, 6 дахь нь Лапиказ, 7 дахь нь Аджлад. Эдгээр хүмүүс нь өөрийнхөө ноёны сүрэг болон тэр газрын сүргийг малладаг. Тэнд малчин үлдээгүй, өвс бэлчээр хайсаар тэд Шодын байсан газар ирцгээсэн. Шад тэднийг өөрийнхөө ангийн олзоор дайлсан. Тэд өвөл хүртэл тэнд байсан. Тэгээд цас орж тэд буцаж чадахгүй болсон. Тэнд өвс ногоо ихтэй учраас бүхэл өвлийн турш тэнд байцгаасан. Хавар тэд бүгдээрээ татарын өргөө рүү нэгэн хүн явуулсан. Тэр тэнд хүрч очоод бүх газар нутаг нь хоосорч суурингууд нь эзгүйрэн, дайсан ирж ард түмнийг хядаж дээрэмдсэн байхыг үзжээ. Овгоос үлдэгсэд нь тэрхүү хүнтэй хамт уулнаас буусан. Тэр өөрийнхөө нөхдөд Шадын байгаа газрын тухай ярьсан ба тэд бүгдээр Иртыш зүг одсон. Тэнд очоод бүгдээрээ Шадыг өөрийн удирдагч хэмээн хүлээн зөвшөөрч түүнд хүндлэл үлүүлэх болсон. Бусад хүмүүс энэ мэдээг сонсоод мөн тэр газар ирж 700 хүн цугларсан. Удаан хугацааны туршид тэд Шадад алба хаасан ба дараа нь тэд өсөж үржин хотуудаар тарсан ба 7 хүний нэрээр долоон овог бүрэлдэн тогтсон7Л.Билэпг, 1996/.
Нэмэр
Ангилал:Монгол ардын домог ангилал:Монголын түүх ангилал:Түүх домог
Боб де Ионг
Боб Иоханнес Каролус де Ионг (Bob Johannes Carolus de Jong, 1976 оны арваннэгдүгээр сарын 13-нд Леймюйден хотод төрсөн) — 5000 болон 10000 метрийн тэшүүрийн уралдааны Нидерланд тамирчин юм.
2006 онд Турины олимпод арван мянган метрийн зайд 13:01.57 минутын амжилтаар дэлхий, олимпын дээд амжилтыг эзэмшигч Чэд Хедрик болон Иохем Эйтдехаге нарын удаад орох цагийн үзүүлэлтийг хангаж байв. Тухайн олимпын 5000 метрийн зайд 6 дугаар байраар шалгарсан. Өмнөх оролцож байсан олимпуудын тухайд 2002 оны олимпод 10000 метрийн зайд 15, 5000 метрийн зайд 30 дугаар байр эзлэжээ. 1998 оны олимпод 10000 метрийн зайд мөнгөн медаль хүртэж 5000 метрт 4 дүгээр байраар шалгарсан.
Удаах 2014 оны Сочийн олимпод 37 настай Де Ионг 10000 метрийн зайд хүрэл медаль хүртсэн явдал нь тэшүүрийн 86 жилийн олимпын түүхэнд бичигдэх амжилт болсон юм.
Де Ионг ДАШТ-ээс долоон алт, найман мөнгө, дөрвөн хүрэл медаль хүртсэн холын зайн домогт тамирчин билээ.
Холбоос
Ангилал:Нидерландын тэшүүрчин Ангилал:Нидерландын олимпын аварга Ангилал:Нидерландын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Нидерландын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Нидерландын олимпын оролцогч Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Тэшүүрийн олимпын аварга Ангилал:Тэшүүрийн дэлхийн аварга Ангилал:Нидерландын Арслан одон шагналтан (рыцарь) Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Ион Арне Рисе
Ион Арне Семундсет Риисе (John Arne Semundseth Riise, 1980 оны есдүгээр сарын 24-нд Олесунн хотод төрсөн) нь Норвегийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Фулхэм багийн хамгаалагч юм. Түүнийг Ливерпүүл (2001—2008) багт болон Норвегийн шигшээ (2000—2013, 110 тоглолтонд оролцсон бүх цаг үеийн амжилт эзэмшдэг ) багт олон жил тоглосоноор нь эчнээ мэдэх билээ. Ливерпүүлд долоон улирлыг өнгөрүүлэхдээ багийн гарааны бүрэлдэхүүнд тогтмол багтаж чадварлаг тоглолтоо үзүүлдэг байсан Риисе 2004-05 оны Аваргуудын лигт түрүүлж, Премьер лигийн цомоос бусад Английн бүх цомыг өргөж үзсэн шилдэг тоглогч билээ.
Холбоос
Ангилал:Норвегийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Норвегийн хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Норвегичууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Хорват
Хорватын Бүгд Найрамдах Улс (Republika Hrvatska) буюу Хорват нь Зүүн Европын Балканы хойгт орших Бүгд Найрамдах Улс юм. Баруун талаараа Словени, хойд талаараа Унгар, зүүн талаараа Босни ба Херцеговина, Серби улсуудтай хиллэнэ. Өмнө талд нь Адриатын тэнгис орших бөгөөд Дубровник нь зүүн талаараа Монтенегротой хиллэдэг. Нийслэл нь Загреб.
1991 онд Югославын бүрэлдэхүүнээс гарч тусгаар тогтнолоо зарласан улс юм.
Түүх
7-р зуунд хорватууд одоогийн нутагтаа суурьшжээ. Тэр үеэс 2 гүнлиг оршин тогтнож байсан юм. 9-р зуунд хойд, баруун талаасаа Франк, өмнө, зүүн талаараа Византын довтолгоонд өртөх болсон бөгөөд Их Карлын аян дайнаар нэг хэсэг Франкийн эзэнт гүрний бүрэлдэхүүнд орж, католик шашинг хүлээн авсан байна. Тус улсын анхны хаан Томислав I Хорватыг нэгтгэж, хаант улс болгосон юм. Хорватын хаант улс нь 2 зууны турш тусгаар тогтнолоо хадгалан оршин тогтнож, Петар Крешимир IV, Звонимир хаадын үед хөгжил цэцэглэлтийн оргилдоо хүрч байжээ.
1102 онд Хорват, Далматийн хаан ширээнд Унгарын хаан Ласло I заларч, Хорват нь Унгарын холбоонд нэгдэв.
1526 онд Хорватын парламент Хабсбургийн удмын Фердинандыг хаан ширээнд өргөмжилсөн. Харин Адриатын тэнгисийн эрэгт орших Далмати нь 10-р зууны сүүлээс Венецийн бүгд найрамдах улсын харьяанд байж, 1815 онд Венийн хэлэлцээрээр Австрийн Хаант Улсад нэгтгэгдсэн байна.
1918 онд дэлхийн нэгдүгээр дайнд ялагдсан Австри-Унгарын эзэнт улс унахад бүрэлдэхүүнээс нь гарсан Хорват өмнөд Славын үндэстнүүдийн холбоо байгуулах гэсэн Сербийн Хант Улсын саналыг хүлээн авч Серби-Хорват-Словенийн хаант улс байгуулагдсан бөгөөд 1929 онд улсынхаа нэрийг Югослав болгон өөрчилжээ. Гэвч төрийн эрхийг Сербүүд атгаж байгаад эгдүүцсэн Хорватууд тэмцсээр 1939 онд автономит эрхтэй болсон байна. Гэхдээ үүнд ханалгүй, Анте Павеличаар удирдуулсан үндсэрхэг үзэлтнүүдийн байгууллага болох Усташи байгуулагдаж, 1941 онд Нацист Герман тус улсад халдан ороход тэдний талд орж, Хорват, Далмати, Славони, мөн Войводина, Босни ба Херцеговинын нэг хэсгийг багтаасан Хорватын тусгаар улс гэгчийг байгуулсан байна. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа социалист дэглэмтэй болсон Югослав нь удирдагч Иосиф Броз Титогийн тэнцвэртэй удирдлагын үрээр хэлбэрээ хадгалж байсан ч түүнийг нас барсны дараа 1980-аад онд хорватуудын үндэсний үзэл эргэж сэргэв.
1990 онд Югослав улс олон намын системд шилжиж, анхны чөлөөт ардчилсан сонгууль явуулахад Хорватыг Югославаас тусгаарлах бодлого баримталдаг Степан Месичийн удирдсан нам Хорватын төрийн эрхэнд гарч, тусгаар тогтнох үйл явц эхлэв.
1991 оны 6 сарын 19-нд тусгаар тогтнох талаар бүх ард түмний санал хураалт явуулж, ард түмний 78% нь дэмжсэн тул 6 сарын 25-нд тусгаар тогтнолоо зарласан байна.
Хорватад сербичүүд олноор оршин суудаг тул Югославын тал Сербийн Краина автономит тойрог дахь сербичүүдээ хамгаалах нэрээр Хорватын нутагт халдаж, Хорватын тусгаар тогтнолын дайн эхэлсэн билээ. 1995 онд дайн тус улсын ялалтаар өндөрлөсөн байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Иллиной
Иллиной (Illinois) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 21 дэх муж улс юм. Иллиной нь хүн амын хувьд хамгийн олон тоотой муж улсуудын нэг бөгөөд хүн ам нь олон үндэстэн ястнаас бүрдсэн Дундад Өрнөдийн муж улс. АНУ-д хүн амын тоогоор 5-д ордог. Зүүн хойд хэсэгт нь Чикаго хот орших бөгөөд төв болон баруун хэсгээрээ жижиг үйлдвэрийн хотууд болон хөдөө аж ахуйн салбар хөгжсөн, өмнөд хэсгээр нь нүүрс, мод, газрын тос зэрэг байгалийн баялагийн салбар хөгжсөн Иллиной муж улсын эдийн засаг олон салбар дээр тогтдог. Иллиной нь тээврийн чухал төв юм. Тухайлбал Чикагогийн боомт нь Иллиной голоор дамжин Их Нууруудыг Миссиссиппи голтой холбож өгдөг. Иллинойг АНУ-ын бичил загвар гэж үзэх нь олонтаа. Ассошэйтэд Пресс агентлагийн тооцоолсноор хүн амзүйн 21 хүчин зүйлээр Иллиной нь АНУ-ын хамгийн дундаж муж улс болох нь тогтоогджээ.
Хүн амын бараг 66% нь муж улсын зүүн хойд буланд Чикаго хот болон түүний эргэн тойрны метрополитан бүсэд төвлөрөн суудаг.
МЭ 1300-1400 оны үед өнөөгийн өмнөд Иллиной муж улсад оршиж байсан, 40,000 орчим хүн амтай байсан Миссиссиппийн Кахокиа хот нь ирээдүэйн АНУ-ын хэмжээнд хамгийн олон хүн амтай хот байсан ба 1790-1800 оны үед л Нью-Йорк хотод гүйцэгджээ. Америкийн хувьсгал гарах үед Иллиной хавиар 2,000 гаруй уугуул америк анчид болон цөөн тооны франц суурьшигчид нутаглаж байв. Америк суурьшигчид 1810-аад оны үед Кентакки муж улсаас хүрэлцэн ирж эхэлсэн бөгөөд 1818 онд муж улсын эрхтэй болсон. Ирээдүйн метрополис Чикаго 1830-аад оны үед Чикаго голын эрэг дээр байгуулагджээ. Тус хот нь өмнөд Мичиган нуурын эргийн байгалийн цорын ганц боомт юм. Төмөр зам гарч ирж, Жон Дийр өөрөө хагалагч ган анжис зохион бүтээснээр төв Иллинойн үржил шимтэй тал нутаг дэлхийн хамгийн үр өгөөжтэй, үнэ цэнтэй фермийн газар болж, Герман, Шведийн цагаач фермерүүдийн сонирхлыг татах болжээ. Хойд Иллиной нь Америкийн иргэний дайны үеэр нутгийнхаа Абрахам Линкольн болон Улиссес С. Грант нарт томоохон дэмжлэг үзүүлжээ. 1900 он гэхэд хойд хотууд дахь үйлдвэрийн өсөлт болон төв ба өмнөд хэсгийн нүүрсний уурхай зэрэг нь Зүүн болон Өмнөд Европоос цагаачдыг татаж, тус муж улс дэлхийн хоёр дайны үеэр зэ зэвсгийн үйлдвэрлэлийн томоохон төв болжээ. Өмнөдийн хөдөө нутгаас Чикаго руу цагаачлагч африк-америкчууд тус хотын алдартай жаз болон блюз хөгжмийг үүсгэсэн томоохон угсаатны бүлгийг бүрдүүлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Пүрэвжавын Пүрэвсүрэн
Пүрэвжавын Пүрэвсүрэн (1938 оны 2 сарын 20-нд төрсөн-2014 онд нас барсан) -Монгол улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, төрийн шагналт зохиолч, яруу найрагч юм.
Намтар
Тэрээр 1938 оны 2-р сарын 20-нд Баянхонгор аймгийн Баацагаан суманд төрсөн.
1962 онд УБИС-ийг төгссөн. 1958 оноос уран бүтээлээ эхэлсэн бөгөөд "Хүний тухай дууль", "Бүргэдийн дууль", “Гал", "Хүслийн зарлиг”, "Цэцгийн хувь" зэрэг шүлэг, найраглалын ном, "Чин хайрын өргөл" "Уран захидлын хариу", "Зууны цэцэг", "Тавилан" зэрэг туужийн 20 гаруй ном хэвлүүлжээ. "Өшөө", "Шувууны хараал" зэрэг, хүн байгалийн харьцааны тухай өгүүллэгүүд нь уншигчдын таашаал хулээсэн юм.
Гавьяа шагнал
1989 онд төрийн шагнал, 1973 онд МЗЭ шагнал хүртсэн юм. 2009 онд Монгол улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн цол хүртсэн.
Уран бүтээл
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Баацагааны хүн Ангилал:1938 онд төрсөн
Ямаха
Ямаха нь аж ахуйн нэгжийн товчилсон нэр:
Ямаха нь дараах хүний овгийн нэр:
Цэргийн тангараг
Ангилал:Цэрэг дайн
Миссури
Миссури (Missouri) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Дундад Өрнөд ба Өрнөд хэсгийн Их Талд оршдог АНУ-ын муж улс.
Гадны холбоос
* Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
10 сарын 27
10 сарын 27 нь Григорийн тооллын жилийн 300 дахь (өндөр жил бол 301 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 65 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
1027 #27
10 сарын 28
10 сарын 28 нь Григорийн тооллын жилийн 301 дахь (өндөр жил бол 302 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 64 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
1028 #28
Рэнчинлхүмбэ сум
Рэнчинлхүмбэ сум нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. Нийт 8,850 орчим км² газар нутгийн 2,910 км² нь бэлчээр, 35% нь ой болно. 2000 оны байдлаар сумын хүн ам 4284 байсны ихэнх нь дархад ястан байв. Сумын төв Зөөлөн нь аймгийн төв Мөрөнгөөс хойш 265 км, нийслэл Улаанбаатараас 998 км зайд оршино.
Эдийн засаг
2004 оны байдлаар 100,000 орчим толгой мал тоологдсоны 34,000 нь хонь, 30,000 нь ямаа, 21,000 нь үхэр буюу сарлаг, 9,200 нь адуу, 170 нь тэмээ байв.
Ном зүй
М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.121
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хөвсгөл аймгийн сум
Монгол хаад
thumb|200px|[[Их Монгол Улсын төрийн тамга]] 350px|thumb|[[Их Монгол Улс|Монголын Эзэнт Гүрний 15 хааны 8-ынх нь зураг]] 350px|thumb|[[Их Монгол Улс|Монголын Эзэнт Гүрний тэлэлт болон хуваагдлын зураг]]
Энд монгол хаад хангуудын нэр, хаанчилсан он жилийг дурдав.
Хамаг Монголын ханлиг
thumb|400px|Их Монгол Улсын хаад
Их Монгол Улс
1. Чингис хаан (1206-1227) — 22 жил хаан суув. Есүхэйн хөвүүн. Их Монгол улсыг үндэслэгч. Тулуй ноён (1227-1229) — түр чөлөөний 2 жил хэрэг шийтгэв. Чингис хааны IV хүү. 2. Өгэдэй хаан (1229-1241) — 12 жил хаан суув. Чингис хааны III хүү. Турхан хатан (1241-1246) — түр чөлөөний 5 жил хэрэг шийтгэв. Өгөөдэй хааны хатан. 3. Гүюг хаан (1246-1248) — 3 жил хаан суув. Өгөөдэй хааны ууган хүү. Огул Каймиш хатан (1248-1251) — түр чөлөөний 3 жил хэрэг шийтгэв. Гүюг хааны хатан. 4. Мөнх хаан (1251-1259) — 9 жил хаан суув. Тулуйн ууган хүү.
Зүчийн Улс
thumb|400px|Алтан Ордын Улсын хаад
Цагаан орд
Тус ордыг 1446 онд Абулхаир хаан өөртөө нэгтэгсэн.
Ил Хаант Улс
Арпаг хорлосны дараа, Ил Хан улсын задралын үеэр байгуулагдсан тус бүс нутгийн улсууд өөр өөрсдийн удирдагчдыг хангаар өргөмжилжээ.
thumb|300px|Ил Хаадын Улс
''Зүүн Перс (Хорасан)-ээс ханд өргөмжлөгсөд:"
Цагадайн улс
thumb|500px|Цагаадайн Улсын хаад Цагадайн улс нь баруун (Мавренахр), зүүн Могулистан гэсэн хоёр хэсэгт хуваагдсан.
Моголистаны хаад (1347-1462)
1462 оноос тус улс нь Баруун Моголистан, Уйгурстан гэж хоёр хэсэг болж задарсан. Баруун Моголстан нь 1514 оноос нэрээ сольж Яркендын хант улс болсон.
Эшлэл
Ангилал:Хаан Ангилал:Ноёрхогчийн жагсаалт !
Цинь Ши Хуан
Цинь Ши Хуан (НТӨ 259 - НТӨ 210 он) Чин Жуан Щиан вангийн хүү бөгөөд Хятадын анхны эзэн хаан ажээ. 13 насандаа хаан ширээнд суув. Хаан ширээнд сууснаас хойш Лао Ай болон Лү Бу Вэй нарыг хөнөөж, Ли Си болон Вэй Лиао нарт итгэн төрд олон жил ажилуулсан. 39 насандаа Хятад дахь бусад зургаан улсыг нэгтгэн Цинь улсыг байгуулсан. 50 насандаа аялаж яваад нас барсан. Амьд байгаа үедээ цагаан хэрмийг байгуулсан. Анх удаа жүн шиан (засаг захиргааны байгууламж аймаг сумтай утга тэнцэнэ) дүрмийг хэрэгжүүлжээ. Бичиг үсгийг нэгтгэж, жин хэмжүүрийг тогтоов. Бас бичгийн сургаалтны ном бичгийг хориглож галдан шатаасан бөгөөд маш олон зохиолчийг хөнөөсөн ажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Хятадын ван Ангилал:Цинь улсын хаан Ангилал:МЭӨ 259 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 210 онд өнгөрсөн
I Селим
"Хосгүй", "эрэлхэг" хэмээн алдаршсан I Селим (Османы Түрэг: سليم اوّل, Орчин үеийн турк: I.Selim) буюу Явуз Султан Селим (1465/1466/1470 оны 10 сарын 10 – 1520 оны 9 сарын 22) нь Османы эзэнт гүрний төрийн эрхийг 1512-аас 1520 онд барьсан султан юм. Тэрээр Османы султанууд дундаас Исламын Халиф хэмээх хэргэмийг хэрэглэсэн анхны султан нь болно.
Селим улс орноо Исламын шашны Сунни урсгалд оруулж, Ойрх Дорнодыг эзэлж авсан. Түүний хаанчлалын өмнө Османы эзэнт гүрэн нь голчлон Барууны ертөнц болон Бейликүүдтэй тулалддаг байсан бол тэрээр эзэнт гүрнээ өргөтгөх бодлогоо дорно зүг рүү чиглүүлсэн юм. Түүнийг нас барахын өмнөхөн буюу 1520 онд Османы эзэнт гүрний газар нутаг 1 тэрбум акр хүрч, Селимийн үед 3 дахин өссөн билээ.
Эшлэл
Ангилал:1465 онд төрсөн Ангилал:Осман овог Ангилал:Османы султан Ангилал:1520 онд өнгөрсөн
Марсел Пруст
Намтар
Тэрээр чинээлэг айлын гэр бүлд төрж, Кондорсын элитийн лицейд боловсрол эзэмшээд, Сорбонны их сургуулийн хуулийн ангид суралцжээ. 1896 онд Зугаа цэнгэл ба харуусал туурийн анхны эмхтгэлээ хэвлүүлж, уншигч олны танил болсон аж. 1906 оноос хүнд өвчний улмаас зожиг амьдралаар амьдрах болж, 1907 оны орчим Алдагдсан цагийн эрэлд хэмээх 7 боть цуврал романаа бичиж эхэлсэн. Энэ цувралын 2 дахь романаар Пруст нэрд гарч, 1919 онд Гонкурын шагнал авчээ. Алдагдсан цагийн эрэлд алдарт бүтээлдээ хүний сэтгэл зүй, оюун ухааны хөгжлийн хуулийг тайлбарлахыг эрмэлзжээ. Прустын гүн ухаан-гоо зүйн үзэл бодолд нь зөн бэлгэдлийн нөлөө их байдаг. Зохиолч зөн билгээрээ дамжуулан ертөнц, нийгмийн тухай хүний төсөөлөл туйлбаргүй, харьцангуй байдгийг үзүүлж, нийгмийн хэврэг гуйвамтгай чанарыг үзүүлэхийг оролдсон юм. Прустын үзэж буйгаар бол хүнийг зөвхөн урлаг л энэхүү "харьцангуй" ноёрхлоос ангижруулж, мөнхийн амьдралд нэгтгэх ажээ.
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Францын зохиолч Ангилал:Марсел Пруст Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Франц хэлээрх утга зохиол Ангилал:Роман Ангилал:Ижил хүйстний сэдэв утга зохиолд Ангилал:Гонкурын шагналтан Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь) Ангилал:Номын санч Ангилал:Францчууд Ангилал:1871 онд төрсөн Ангилал:1922 онд өнгөрсөн
Умард Холланд
Умард Холланд (нидерландаар Noord-Holland; англиар North Holland) — Нидерланд улсын дорно-умар талын Хойд тэнгисийн дагуу байрласан, 2.6 сая хүнтэй аймаг. Аймгийн засгийн газар Хаарлем хотод, харин хүн амын олонх нь Амстердам хотод төвхнөсөн байдаг.
Газар зүй
Умард Холланд нь Хойд тэнгис ба Эйсселмээр хоёрын дунд оршдог хойг юм. Нутгийн талаас илүү хэсэг нь усыг зайлуулан, хатаасан газраас бүрдэнэ.
Тус аймагт мөн Ваттын тэнгис дэх Тэсел арал бас хамаардаг
Ангилал:Нидерландын аймаг Ангилал:Нидерландын хойг Ангилал:Атлантын далайн хойг Ангилал:Европын хойг Ангилал:1840 онд үүсгэн байгуулагдсан
Азотын фиксаци
thumb|350px|[[Агаар_мандал| Агаарт ба хөрсөнд азот дамжих процесс]]
Азотын фиксаци нь, Дэлхийн атмосфер дахь азотыг (N2) нийлмэл (ж. нь, аммиак - NH4+ эсвэл азотын давхар исэл - ) болгон хувиргаж буй процесс юм. Атмосферийн азот буюу молекул азот (N2) нь харьцангуй инерт учир, бусад химийн элемент эсвэл бодистой урвалд орж өөр нэгдэлийг хялбар үүсгэдэггүй. Фиксацийн процессийн үед азотын атомууд, азотын диатомт молекулын гурвалсан холбооноос (N≡N) чөлөөлөгдөж, өөрөөр ашиглагдах боломжтой болдог.
Азотын фиксаци нь, байгалийн ба синтетик, бүхий л амьд организмуудад чухал ач холбогдолтой, учир нь азот нь ургамал, амьтан болон бусад амьд организмуудын барилгын материалуудын (ДНХ ба РНХ-ийн нуклеотидууд; уургуудын амин хүчлүүд) биосинтезэд оролцдог. Азотын фиксаци нь, газар тариалан болон бордооны үйлдвэрлэлийн чухал процесс юм. Дээрхээс гадна, тэсрэх бодисын (дарь, динамит, ТНТ, г.м.) үйлдвэрлэлд өргөн ашиглагддаг. Байгальд, азотын фиксацийн процесс нь, цахилгаан цохих үед явагддаг.
Бүх биологийн азотын фиксаци нь, нитрогеназа гэгдэх, төмөр-молибден ховор тохиолдолд төмөр-ванади агуулах металлт энзимүүдээр явагддаг. Азотыг фиксацилах чадвартай микроорганизмууд, нян ба архей аль аль нь, прокариотууд юм. Азотыг фиксацилах чадвартай организмуудыг нийтэд нь диазотропууд гэж нэрлэдэг. Зарим дээд ургамлууд ба зарим амьтад (термит) диазотропуудтай симбиозыг үүсгэдэг.
Биологийн азотын фиксаци
Биологийн азотын фиксацийг Германы агрономч Герман Хелльригель ба Данийн микробиологич Мартин Бейеринк нар нээсэн. Нитрогеназа гэдэг фермент агаарын азотыг аммони болон хувигах процессийг биологийн азотын фиксаци (БАФ) гэж нэрлэдэг. Биологийн азотын фиксаци нь дараах ерөнхий урвалаар явагдана: Биологийн азотын фиксацийн процесс нь АТФ-ын 16 эквивалентын гидролизтой хослох ба ингэхдээ нэг H2 молекулыг дундаасаа хамтран бий болгоно. N2 -ыг аммони болгох хувиргалт нь төмөр-молибдений кофактор (FeMoco гэж нэрлэгдэх) металл кластер дээр явагдана. Механизм нь хэд хэдэн протонжуулалт ба ангижруулалтын шатуудаас тогтох ба үүнд төмөр-молибдений кофакторын идэвхтэй хэсэг нь N2 -ын субсратыг гидрогенжуулна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Азотын эргэлт
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Опозит
Одоогийн гишүүд Ангилал:Монголын рэп дуучин Ангилал:Монголын хөгжмийн хамтлаг
Богд хааны ордон музей
Богд хааны ордон музей нь Монголын сүүлчийн хаан VIII Богд Жавзандамба хутагтын Ногоон ордонд байрлах музейн цогцолбор юм. Монгол улсын ууган бөгөөд хамгийн баялаг сан хөмрөг бүхий музейн нэг. 1924 онд байгуулагдсан Монгол улсын анхны музейг 1926 оны Засгийн газрын тогтоолоор Богд хааны Өвлийн ордонд шилжүүлэн байрлуулж, уг ордонд байсан түүх, соёл урлагийн зүйл, бурхан тахил, угсаатны зүйн эд өлөг, төрөл бүрийн амьтны чихмэл дүрс зэргийг музейн үзмэртэй нэгтгэснээр уг музейн үндэс суурь буй болжээ. 1954 оноос Улсын төв музейн харьяа болж байгаад 1961 онд бие даасан музейн статустай болсон. Найдан сүм, Махранзын сүм, Номын сангийн сүм тэргүүтэй долоон сүм, Өвлийн ордон, Амгалан энхийн хаалга, Сэрүүн асар зэрэг 20 шахам байгууламжаас бүрдсэн цогцолбор юм. Музей 8600 гаруй үзмэртэй, жилд 40 мянга гаруй үзэгч хүлээн авдаг. Эдүгээ Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын яаманд харьяалагддаг.
Нэрийн учир
Туул голын хойд талд, Дунд голын өмнүүрх Богд хааны өндгөн сүргийн бэлчээрт Жавзандамба хутагтын гурван ордон байжээ. Зүүн талд нь (одоогийн I цахилгаан станцын орчим) Гунгаадэжидлин (Цагаан ордон), баруун талд нь Хайстай лаврин (Хүрэн ордон) тус тус байсан ба дунд нь Билгийг хөгжүүлэн бадруулагч хийд буюу төвдөөр Шаравпэлжээлин хийд байрлаж байжээ. Иймээс энэ ордныг хүмүүс Голын сүм, зарим бүтээлд Дээд сүм гэхчлэн тэмдэглэсэн байхаас гадна уг ордны дээвэр нэлэнхүйдээ ногоон вааран дээвэртэй байсан учраас ард олны дунд Богдын ногоон ордон хэмээн нэрлэгдэж заншжээ. Музей болсноос хойш Улсын музей, Орон нутаг судлах музей нэртэй байгаад 1961 онд албан ёсоор Богд хааны ордон музей гэгдэх болсон байна.