cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жастин Тимберлэйк
Жастин Рендэлл Тимбэрлэйк (Justin Randall Timberlake, 1981 оны нэгдүгээр сарын 31-нд төрсөн) нь Америкийн дуучин-дуу зохиогч, жүжигчин, бизнесмэн юм.
Диснэй суваг телевизийн Оддын эрэлд уралдаант нэвтрүүлэгээс олонд танигдаж улмаар Микки Маусын Шинэ үеийн бүлгэм телевизийн олон ангит кинонд хожмоо хамтлаг байгуулсан Жэйси Чэйзестэй хамтран тоглож байв. Тимбэрлэйкийг урлагийн ертөнцөд нэр алдарт хүргэсэн үе нь 1990-ээд оны сүүл үе бөгөөд хөвгүүдийн 'N Sync хамтлагт гоцлол дуучин гишүүнээр байсан үе юм.
Тимбэрлэйк 1999-2002 оны хооронд Бритни Спирстэй үерхэж байсан ба Стэйси Фергюсон, Жанет Жексон, Женна Деван, Алисса Милано нарын дуучид, жүжигчидтэй нэр холбогдож байв. Жүжигчин Камерон Диастай 2003-06, Жессика Билтэй 2007-2011 оны хооронд тус тус үерхэж байв.
Тимбэрлэйк Манчестер Юнайтед багийн хөгжөөн дэмжигч ажээ.
Холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Теннессигийн жүжигчин Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкийн дуучин Ангилал:АНУ-ын бизнесмен Ангилал:АНУ-ын бүжигчин Ангилал:Америкчууд
Уэсли Мэттьюз
Уэсли Мэттьюз, бага (Wesley Matthews, Jr., 1986 оны аравдугаар сарын 14-нд Техас мужийн Сан-Антонио хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Портленд Трэйл Блэйзерс багт тоглодог. Тэр шидэгч-хамгаалагчийн байрлалд тоглодог.
Түүний эцэг НБА-гийн тоглогч асан Уэс Мэттьюз юм.
Намтар
Драфтад сонгогдож амжаагүй Мэттьюзид Юта болон Сакраменто багуудаас хөгжлийн лигийн багтаа тоглож болох санал иржээ. 2009 оны есдүгээр сарын 25-нд Ютатай нэг жилийн гэрээ байгуулан элсэж, 2010 оны хоёрдугаар сар гэхэд болсон байв. Тухайн улирлын 82 тоглолтын 48 тоглолтонд гарааны тоглогчийн хувиар оролцсон Мэттьюз 9.4 оноо дунджилжээ. Хасагдах шатны тоглолтуудад 13.2 оноо дунджилж, багтаа чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Дараа улирал эхлэх дөхөхтэй зэрэгцэн Мэттьюзид Портленд Трэйл Блэйзерс багаас таван жилийн 34 сая долларын гэрээний санал ирж, татгалзалгүйгээр 2010 оны долоодугаар сарын 10-нд байгуулав.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
7 сарын 15
7 сарын 15 нь Григорийн тооллын жилийн 196 дахь (өндөр жил бол 197 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 169 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
2019 - Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн соёрхолт хөгжмийн зохиолч Бямбасүрэнгийн Шарав (1952 онд төрсөн)
Тэмдэглэлт баярууд
0715 #15
Даралт
Даралт гэдэг нь материйн оршин буй орон зайндаа жижигрэхгүй байхыг эсэргүүцэх эсэргүүцлийн хэмжээс юм. Даралт нь скаляр физикийн хэмжигдхүүн бөгөөд СИ системийн нэгж паскалиар хэмжинэ. Томьёонд тэмдэглэхдээ p үсгээр тэмдэглэх бөгөөд энэ нь латин болон англи хэлний даралт (лат. pressio англ. pressure ) гэсэн үгний эхний үсэг юм.
Даралт нь ихэнх тохиолдолд хүчийг F гадаргуугийн талбайд A харьцуулсан харьцаатай тэнцүү байдаг. Өөрөөр хэлбэл хүчний вектор нь харьцуулсан гадаргуу дээр босоо чиглэлд А гадаргуугийн талбайгаар нөлөөлнө гэсэн үг юм. Уян налархайн онолын үүднээс харвал даралт нь хэвийн хүчдэл бөгөөд үүгээр механикийн хүчдэлийн онцгой тохиолдол болно.
Энгийн тодорхойлолт
Даралтыг тодорхой чиглэлд үйлчилдэг (хэдийгээр чиглэлтэйгээр хэрэглэдэг боловч) гэдэг нь буруу юм. Учир нь даралт нь чиглэлгүй скаляр хэмжигдхүүн. Харин даралтыг бүх чиглэлд үйлчилдэг гэж тодорхойлох нь илүү оновчтой. Үнэндээ бол энэ чиглэл нь ихэвчлэн тухайн сонирхсон хэсэгт даралтын улмаас бий болсон хүчний үйлчлэх чиглэлийг заадаг. Даралт нь нормал хүч -ний хавтгайд нөлөөлөх нөлөө болон векторын гадаргуугийн элемент хоёрын хоорондын хамаарлыг илэрхийлэх бөгөөд үүгээр энэ хоёр векторын пропорционал тогтмол болдог.
Энд нормал вектор хавтгайд хүчтэй адил нэг чилэлд буюу өөрөөр хэлбэл гадагшаа чиглэлтэй байна.
Континуум механикийн тодорхойлолт
Даралт нь ерөнхийдөө хүчдэлийн тензорын (\mathbb S) мөрөөр тодорхойлогдоно.
Xүчдэлийн тензорыг зөвхөн даралтын хүчдэлд бичвэл, диагонал матриц болон багасах ба үүнийг нэгжийн тензор олонлог \mathbb I-р бичвэл:
Энэ сөрөг олонлогийг даралт гэж нэрлэх ба механикийн хүчдэлийн онцгой тохиолдол болно.
Дурын материалд хүч нь \vec F дурын хавтгайд (жижиг) нормал вектороор \vec A өгөгдөхдөө: эндээс даралтын онцгой тохиолдолд бичвэл:
Үүнээс харвал хүчний чиглэл нь үргэлж хавтгайн нормал юм. Механикийн хүчдэл нь физикийн хэмжигдхүүний даралттай яг адилхан хэмжээстэй, өөрөөр хэлбэл хүч болон хавтгай.
Гидростатикийн даралт
Гидростатикийн даралт нь шингэнтэй харьцаж буй бүх талбайд хүчээр үйлчлэх бөгөөд талбайн хэмжээтэй шууд хамааралтайгаар нөлөөлдөг. Харьцаж буй талбайн хэмжээ хэдий чинээ том байна төдий чинээ их хүчээр нөлөөлнө гэсэн үг. Даралтын энэ хэлбэр нь тэгэхээр уян налархай хүчдэлийн онцгой тохиолдол болох ба харин идеал шингэн (үрэлт байхгүй) болон хийд зөвхөн гидростатик даралтын нормал хүчдэл байдаг.
Гидростатикийн даралт p(h) нь шингэний баганы өндөр h болон нягт \rho-тай чөлөөт уналтын хурдатгалын нөлөөнд байгаа g гидростатикийн үндсэн тэгшитгэлийн онцгой тохиолдлыг бичвэл:
Үүний p(0) даралт нь шингэний баганы дээд хэсэгт байх даралт юм.
Гидродинамикийн даралт
үүнд:
Нэгжүүд
СИ систем дэх даралтын нэгж нь паскаль бөгөөд нэгжийн тэмдэглэгээ нь Па. Нэг паскаль нь нэг метр квадрат талбайд, нэг ньютон хүчээр үйлчлэх даралт юм:
Өндөр даралтанд СИ системд шилжүүлж болох барыг хэрэглэх бөгөөд 1 бар нь 100 000 Па = 1000 гПа эсвэл 100 кПа.
Инженерийн салбарт даралт болон механикийн хүчдэлийн нэгжээр Н/мм2 хэрэглэнэ:
Эх сурвалж
Ангилал:Континуум механик Ангилал:Хатуу биетийн физик чанар Ангилал:Термодинамикийн төлөв байдлын хэмжигдхүүн
1526 он
Энэ онд нас барагсад
#
Яргуй цэцэг
Нийт 35 зүйлийн яргуй байдгаас манай оронд 6 зүйлийн яргуй ургадаг.
Тодорхойлолт
Яргуй (Pulsatilla) нь Холтсон цэцгийнхэн овогт багтдаг ба хавар эрт цэцэглэдэг олон наст ургамал юм. Үндэс орчмын навчис нь өдлөг, урт үслэг бүхий богино бариултай, навчисны бүрээс нь бараг угаа хүртэл цуулбар, шугаман, үзүүртээ 3 шүдлэгтэй. Цэцэг нь том, нарийн, цоморлиг хэлбэртэй, гадна талаараа үслэг. Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст буюу сэрүүн бүсийн чулуурхаг, хээржүү хажуу, гол горхины эргийн хайрга, хуурайвтар ойн цоорхойд ургадаг ба нийт 35 зүйлийн яргуй байдгаас манай оронд 6 зүйлийн яргуй ургадаг. Үүний 5 зүйл нь хөх цэцэгтэй, 1 зүйл нь шар цэцэгтэй байдаг. Манай орны Хөвсгөл, Хэнтий, Хангай, Монгол Дагуур, Хянган, Ховд, Дорнод Монгол, Дундговийн баруун, баруун хойд, хойд, зүүн талын сумдын нутгаар тархан ургадаг. Хөрсны гадаргуу өдөртөө +5 хэм, шөнөдөө 0 хэм болсон үед ургах нөхцөл нь бүрэлддэг бөгөөд цэцэг нь 5-10 хоногийн настай байдаг. Хөх яргуй нь элсэрхэг хөрсөнд ургадаг бол Турчаниновын яргуй нь ойн цоорхойд ургасан байх нь элбэг тохиолддог.
Хэрэглээ
Ардын эмчилгээнд уг ургамлын газар дээрх хэсэг буюу цэцгийг хатааж хэрэглэдэг.
Монголчууд яргуйг ургаж эхлэх үед нь идэж хэрэглэдэг боловч нэг дор олноор идвэл эм биш хор болдог тул болгоомжтой байх хэрэгтэй. Эрт дээр үеэс Монголчууд яргуйг арьсны янз бүрийн шарх, үрэвсэлт өвчний үед, мэдрэлийн ядаргаа, нойргүйдэл зэрэгт хэрэглэж ирсэн байна. Мөн аливаа хорыг тайлах, хүний биеийн хэмийг бариулах, сүрьеэ, хөхүүл ханиад зэрэгт хэрэглэдэг. Төрөлт удааширч байхад тус болж, төрөлтийг хөнгөвчлөн, өвдөлтийг намдаана. Яргуйг ардын эмнэлэгт:
-Ангина - Бронхит - Бөгшүүлэн ханиалгах - Амьсгалын дээд замын эмгэг буюу хамрын, залгиур, дунд чихний үрэвсэл - Уушигны сүрьеэ - Ханиад, томуу - Мөөнгөнцөрдөх - Түлэгдэлт - Зүрхний хэм түргэсгэх - Цусны даралт ихсэхэд - Мэдрэлийн ядаргаа - Нойргүйдэл - Нүдний даралт ихсэхэд - Тархи, толгойгоор хатгуулахад - Унадаг өвчин - Үе мөч өвдөхөд - Хэрлэг - Хор тайлахад - Хавдар хариулахад - Хүний биеийн хэм бариулахад - Булчирхайн сүрьеэ - Шамбарам - Ходоодны галын илчийг сайжруулах - Тамир тэнхээ оруулах - Шар усны өвчний хатаах - Сэтгэл гутралд - Үргүйдэлд - Хөхүүл ханиад - Сарын тэмдэг саатахад - Гуурсны багтраа буюу астма - Зүрхний дутагдал болон зүрх дэлсэхэд - Элэг бөөрөөр хатгаж өвдөхөд - Нүдний болор цайх - Нүд чинэрэхэд - Тархины даралт бууруулахад - Эмэгтэйчүүдийн өвчинд - Дааврын болон дотоод шүүрлийн системийн ажиллагаа алдагдахад - Идээт шарх - Гүйлсэн булчирхайн үрэвсэл - Тулай - Яс махны бэртэнгэ - Гэдэс гүйлгэж өвдөх
Анхааруулга: Ходоод гэдэсний өвчтэй хүн, жирэмсэн эхчүүд, ходоодны ил шархлаатай, элэгний хатууралтай /цирроз/ хүмүүс хэрэглэж болохгүй.
Ангилал:Яргуй Ангилал:Эмийн ургамал
Замбези гол
300px|thumb|Замбийн баруун хойд хэсэг дэх Замбези гол 300px|thumb|Замбези гол ба түүний ай сав Замбези гол (Zambezi River) нь Африкийн өмнөд хэсгээр урсан Энэтхэгийн далайд цутгадаг, уртаараа Африкт 4-т ордог гол юм. Урт нь 2,750км.
Газар зүй
Замбези гол нь Замби, Анголын нутгаас эх авч, Замби, Зимбабвегийн хилээр урссаар Мозамбикийн нутагт орж Мозамбикийн хоолойд цутгадаг. Дэлхийд алдартай Виктори хүрхрээнээс гадна Чавума, Нгоне хүрхрээнүүд бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Замбези голын систем Ангилал:Африкийн гол мөрөн Ангилал:Анголын гол мөрөн Ангилал:Замбийн гол мөрөн Ангилал:Зимбабвегийн гол мөрөн Ангилал:Мозамбикийн гол мөрөн Ангилал:Хилийн гол мөрөн  Ангилал:Замби-Намибийн хоорондын хил
Пурён
thumb|[[Өмнө Солонгос орон|Өмнө Солонгос орон болон Өмнө Чүнчон аймаг дахь Пурён хот]] Пурён (солонгосоор 보령시 - пу-рёнг-ши; англиар Boryeong; ) — Өмнө Солонгос улсын Өмнө Чүнчон аймгийн хот (ши). 569.01 км² нутагт нь 2010 оны хавар 108,075 хүн оршин сууж байсан. Дотроо 1 балгас (ып), 10 сум (мёнь), 5 хороо (тун)-той.
Зураг
Ангилал:Өмнө Солонгос улсын орон нутаг
1528 он
Энэ онд нас барагсад
#
Цагаанхайрхан сум (Завхан)
Завхан аймгийн нэгэн сумыг Цагаанхайрхан гэнэ. Онц, Баянбулаг, Цэцэрлэг, Агьт гэх 4 багтай.
Түүх
Завхан аймгийн Цагаанхайрхан сумын нутаг дэвсгэр нь 18-р зууны эхэн үе хүртэл Халхын Түшээт хан аймгийн Эрдэнэвангийн хошуунд харьяалагдаж байснаа 1712 онд тасарч, Хошууч бэйсийн хошуу болон улмаар 1725 онд Сайн ноён хан аймаг байгуулахад түүнд харьяалагдаж байжээ. 1921 оноос Сайн ноён хан аймгийн Хошууч засгийн хошуунд ,1923 оноос Хантайшир уулын аймгийн Отгонхайрхан уулын хошуунд багтаж байжээ. БНМАУ-ын Бага хурлын тэргүүлэгчдийн 1931 оны 2-р сарын 7-ны өдрийн хурлаар Завхан аймгийг 21 сумтай байгуулсны нэг нь Цагаанхайрхан сум байсан юм. 1931 онд Отгонхайрхан уулын хошууны тэр үеийн Агьт, Арц, Биндэр, Гэрэл, Сант сумдыг нэгтгэж нэг сум байгуулан Цагаанхайрхан сум гэж нэрлэсэн байна. Цагаанхайрхан, Шилүүстэй сумаас 1952 онд Цагаанчулуут сумыг таслан байгуулаад, 1956 онд буцаан нийлүүлж, 1959 онд дахин салгаж байгуулсан байдаг. Ширээгийн голын хөвөөнд сумын төв байдаг.
1921 онд арван өрх нэг даргатай, таван арван айл нэг баг, гурван баг нэг сум болон зохион байгуулагдаж байх үед 5 сум байсан бөгөөд үүнд:
Цагаанхайрхан сум 1931 онд байгуулагдах үед “Цагаанхайрхан сумын захиргаа” гэж нэрлэгдэн, тасгийн хэлбэрээр зохион байгуулагдсан нь сумын төр захиргааны анхны байгууллага байв. 1933 онд тасаг өөрчлөгдөж 9 баг, 659 өрх, 2868 хүн ам, 66,4 толгой малтай зохион байгуулагдсан байна. Тухайн үед дарга, нарийн бичгийн дарга, зарлага гэсэн 3 орон тоотой байв.
Эдийн засаг
Ардчилал шинэчлэлийн жилүүдэд төрийн байгууллагын үйл ажиллагааны чиглэл үндсээрээ өөрчлөгдөж, нам аж ахуйн ажилтай хутгалдахгүйгээр цэвэр төрийн ажлаа гүйцэтгэх чиг үүрэгтэй болсон билээ. Суманд төсвийн 6 байгуулага, Хаан банк, Шуудан холбоо, Мал эмнэлэг, Шатахуун түгээх станц зэрэг салбаруудтай. Хөөрөг, Хөрст тал, Ширээ чулуу, Агь зэрэг хоршоотой. Биндэрхайрхан ХХкомпани болон Цэцэрлэг, Онц хайрхан, Ихмянган, Баянцагаан, Тодмагнай, Баянбулаг зэрэг дэлгүүр, Сэнгүн кафетай.
2010 байдлаар тус сум 1430 хүн амтай, 37080 толгой малтай. Нийт 416 өрхийн 269 малчин өрх. Үүнээс, Онц багийн малчин өрх -69, Баянбулаг багийн малчин өрх -85, Цэцэрлэг багийн малчин өрх-99, Агьт багийн малчин өрх -16 байв.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
2006 оны сагсан бөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
2006 оны сагсан бөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 2006 оны 9 сарын 12-ноос 23-нд Бразил улсад зохиогджээ. Олон Улсын Сагсан Бөмбөгийн Холбоо (ФИБА), Бразилын Сагсан Бөмбөгийн Холбоо хамтран зохион байгуулсан байна.
Оролцогч улсууд
Зохион байгуулагч орон Бразил, өмнөх олимпийн аварга Америкийн Нэгдсэн Улсын баг тэмцээнд шууд оролцож, үлдэх 14 баг тивийнхээ сонгон шалгаруулалтаас эрхээ авчээ:
Хасагдах шат (Сан-Паулу)
Бүх цаг орон нутгийнхаар (UTC -2)
Гадны холбоос
Ангилал:Сагсан бөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүд
Селени
Селенийг 1817 онд И.Я. Берцелиус хүхрийн хүчлийн үйлдвэрийн хаягдлаас нээн олборложээ. Түүний нэр грекээр “селене”-“сар” гэсэн үгнээс гаралтай. Селени нь хэд хэдэн аллотропи хэлбэрээр тохиолддог. Хамгийн тогтвортой нь саарал селени бөгөөд саарал гялгатай хагас дамжуулагч чанартай (217градуст хайлж-685 градуст буцалдаг) хатуу бодис юм.Агаарт шатахдаа оксид үүсгэх ба уг бодис нь усанд хялбар уусдаг нунтаг цагаан бодис юм. Түүний усан уусмал нь сул селент хүчил юм. Мөн селений хүчил тохиолддог ба тэр нь хүхрийн хүчилтэй ихээхэн төсөөтэй. Гэвч бол алтыг ч уусгаж чадах хүчтэй исэлдүүлэгч юм. Селенийг лабораторын нөхцөлд селенийн хүчлийг иодот устөрөгчтэй нэгдүүлэх урвалд оруулан дан селенийг ангижруулан авдаг.
Селений хүчил нь олон органик бодисуудыг нүүрсжүүлээд зогсохгүй тэдгээрийг гал авалцуулдаг. Нүүрстөрөгчтэй дүрс хийн асдаг. Селени олшруулах аппарат болон мөн хагас дамжуулагч багаж болох диод, фоторезисторт хэрэглэдэг. Хүний бие ойролцоогоор 14мл селени агуулагддаг. Тэр олон чухал микроэлементүүдийн тоонд ордог бөгөөд хүхэр агуулдаг амин хүчлийн синтезийг тэтгэн, цусны гемоглобины пероксидоор исэлдэхээс хамгаалдаг глутатионпероксидаз ферментийн найрлагад ордог. Хүний биед селени дутагдвал дархлаа сулардаг байна. Гэхдээ уг элементийн илүүдэл маш хортой. Тэр нь хордлогод хүргэдэг бөгөөд эдгээрийн нэг шинж тэмдэг нь үс унах юм.
7 сарын 16
7 сарын 16 нь Григорийн тооллын жилийн 197 дахь (өндөр жил бол 198 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 168 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0716 #16
Генту оцон шувуу
Генту оцон шувуу Pygoscelis papua нь толгойн орой дээрх өргөн цагаан судалаар төвөггүй танигдана. Антарктидын ойр орчмын арлуудаар нутагладаг.
Гадаад төрх
Эр оцон шувуу нь өд сөдөө гуужихаас өмнө 8.5 кг хүрэх ч, үржилд орохын өмнө 4.9 кг болтол буурдаг байна. Эм нь мөн адил 8.2 кг байгаад гуужилт дууссаны дараа 4.5 кг болно. Генту оцон шувууны өндөр 75-80 см байна. Тэд оцон шувуудын дотор хамгийн хурдан сэлдэг нь бөгөөд 36 км/ц хүртэл хурдалдаг.
Үржил
Генту оцон шувуу бөөрөнхийдүү чулуу цуглуулж, 20-25 см голчтой үүр засдаг. Чулуугаа булаацалдан дуу шуугиантай хэрүүл, тэмцэл гарна. Мөн эр нь эмдээ сайн чулуу бэлэглэн өөртөө татах үзэгдэл ажиглагддаг.
Эм оцон шувуу 130 гр орчим жинтэй 2 өндөг гаргах ба ээлжлэн дарна. 34-36 хоноод өндөг хагаран дэгдээхэй гардаг. Дэгдээхэйн ар нуруу нь саарал, өвөр хэсэг нь цагаан байна.
Идэш тэжээл
Энэ оцон шувуу нь голдуу сам хорхой гэх мэтээр хооллох бөгөөд хоол тэжээлийн 15 хувийг л загас эзлэх ажээ. Тэдний гол дайсан нь алуурчин халим, далайн ирвэс, аврага загас юм.
Зургийн цомог
<Gallery perrow="3"> Image:Antarctic, penguins (js) 14.jpg Image:Antarctic, gentoo penguin (js) 16.jpg Image:Antarctic, gentoo penguin (js) 59.jpg Image:Antarctic (js) 15.jpg Image:Antarctic, gentoo penguin (js) 17.jpg Image:Antarctic, gentoo penguin (js) 60.jpg Pygoscelis papua MHNT.ZOO.2010.11.43.17.jpg |Museum specimen </Gallery>
Цахим холбоос
Ангилал:Оцон шувуу
Анаксимен
right|thumb|250px|Анаксимен Анаксимен буюу Милетийн Анаксимен (, МЭӨ 585 - МЭӨ 525) нь Эртний Грекийн философич юм.
Анаксимандрын шавь бөгөөд Фалес болон багшийн хамтаар Ионийн сургуулийн төлөөлөгч гэж тооцогддог бөгөөд тэр гурвыг "Милетийн 3 их сэтгэгч" гэж нэрлэдэг байна.
Тэрээр аливаа зүйлийн үндэс нь агаар (амьсгал, pneuma) юм гэж үздэг байсан.
Үхсэн хүн амьсгалдаггүй тул амьсгал нь амьдрал юм гэж эртний Грект үздэг байсан аж. Тийнхүү Анаксимен нь амьсгал амьдралыг бий болгодгийн нэгэн адил агаар нь дэлхий ертөнцийг бий болгодог гэж үзжээ.
Агаар нь шингэрэх тусам халуун болж, улмаар гал болно. Эсрэгээрээ өтгөрөх тусам хүйтэн болж, ус, газар, чулуу болно. Мөн дэлхий гэдэг нь асар том чулуун зээрэнцэг бөгөөд модны навч салхинд найгадаг шиг агаар дээр тогтож байдаг гэх мэтчилэн үздэг байв.
Ангилал:Эртний гүн ухаантан] [[Ангилал:Сократаас өмнөх гүн ухаантан Ангилал:Милетийн хүн Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд өнгөрсөн
Дүүжлэх ял
Дүүжлэх ял гэдэг нь шийтгүүлэгчийг дүүжлүүрээс хүзүүгээр нь дүүжлэн боож алах ялыг хэлнэ.
Түүх
Эртний кельтууд хамгийн анх дүүжлэх цаазыг хэрэглэж байв, энэ нь Есүс Христэд хүмүүсийг тахилга болгох маягаар хэрэглэж байв. Үүний талаар Сервантес (XVII зуун) бүтээлдээ дурьдсан байдаг. Орост дүүжлэх ял нь эзэнт гүрний үе (жишээ нь: декабристуудын цааз) ба иргэний дайны үед ашиглагдаж байв.
Сүүлд дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр болон дайн дууссаны дараах хэсэг хугацаанд ашиглагдаж, дайсны цэргүүд болон нацистуудад тусалсан хэрэгт (дүүжлэгдсэн хүмүүсээс дурдвал генерал Власов, Краснов, Шкуро, дэслэгч Султан-Гирей Клыч, атаман Семёнов, Краснодарын хэргийн туслагчид) хэрэглэж байв (Фашистын Германы гэмт хэрэгтнүүдэд оноох шийтгэлийн тухай тогтоолыг үзнэ үү). Нюрнбергийн шүүхээр Гуравдугаар Райхын дээд тушаалын 12 удирдагч дүүжлэгдэх ялаар шийтгүүлэн цаазлуулжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Германчууд эзэлсэн нутагтаа партизануудыг дүүжлэн хороож байв. Мөн Японд 1944 онд Зөвлөлтийн тагнуулч Рихард Зоргег дүүжлэв.
Англид дүүжлэх нь хамгийн хүнд ял байв. Ухаан алдуулахгүйн тулд яллагдагчийг маш богино хугацаанд дүүжлэх тавцанд байлгадаг байсан дараа нь оосрыг нь авч, амьдаар нь гэдэс дотрыг нь гарган, эрүү шүүлт хэрэглэж байв.
Дүүжлэхэд ихэвчлэн дүүжлүүрийг хэрэглэж ирсэн ба зарим үед гэрлийн шон, өргөгч кран ба модыг ашиглаж байв.
Төв Европын зарим улсад (Герман, Австри, Швейцар зэрэг) дундад зуун ба шинэ үед дүүжлэн хороох газрыг "дүүжлүүрт толгой" гэсэн утгатай "Галгенберг" (Галгенхюгель, Галгенбюль) гэж нэрлэдэг байв.
Өнөө үед дүүжлэх ял нь Япон, Иран, Ирак, Афганистан, хоёр Солонгос, АНУ-д цаазын ялыг гүйцэтгэх цорын ганц эсвэл хэд хэдэн аргын нэг болон ашиглагдаж буй.
Ангилал:Цаазаар авах арга
Гехаркуник аймаг
Гехаркуник (армениар Գեղարքունիքի մարզ) — Армени улсын хоёр бум дөрвөн түмэн хүнтэй аймаг (муж).
Зураг
Ангилал:Арменийн аймаг
Цагаанчулуут сум
Цагаанчулуут нь Завхан аймгийн сум юм. Хуучнаар Сайн Ноён Хан аймгийн Хошууч засгийн хошуу Наро Банчин хутагтын шавь нарын нутгийн хэсэгт хамаарна.
Аймгийн төвөөс урагш 100 км зайд байрладаг, говь хангай хосолсон нутагтай. Урд хэсгээрээ Говь-Алтай аймгийн Тайшир сум, зүүн урд талаараа Шилүүстэй сум, зүүн талаараа Отгон сум, хойд талаараа Цагаанхайрхан сумтай хиллэдэг. Улаанбаатар хотоос 1000 гаруй км зайтай. Монгол улсын гарьд Ц.Цэрэнпунцаг, дуучин Адарсүрэн, цөмийн физикч профессор Ж.Сэрээтэр,Монгол улсын гавъяат эмч билгүүн номч Нацагдорж, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар Цэрэндоржийн Довдон, төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн эрдэмтэн Ц.Балхаажав, гэх мэт олны танил хүмүүс энэ нутгаас төрөн гарчээ.Уг сум нь 1923 онд Хантайшир уулын аймаг байгуулагдахад Отгонтэнгэр уулын хошууны гол баг гэж нэрлэгдэж байжээ.БНМАУ-ын бага хурлын тэргүүлэгчдийн 1931 оны 2р сарын 7ны өдрийн хурлаар баталсан БНМАУ-ын дэвсгэр нутгийг Засаг захиргааны талаар шинэчлэн ангилж хуваах тухай хуулийн дагуу Завхан аймгийн 21 сумтайгаар байгуулж байхад Цагаанхайрхан, Шилүүстэй сумын харьяалалд багтаж байсан бөгөөд 1952 оны 8р сар орчимд БНМАУ-ын их хурлын тогтоолоор Цагаанхайрхан сумын 1 4 5 6 7 11р Шилүүүстэй сумын 9 10р багуудыг нэгтгэн Цагаанчулуут сум 8 багтайгаар байгуулагджээ.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Никколо Макиавелли
Никколо Макиавелли (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, 1469.05.03-1527.06.21) нь Италийн түүхч, философич, Сэргэн мандалтын үеийн Флоренцын дипломатч, зохиолч, орчин үеийн улс төрийн шинжлэх ухааны эцэг, жүжгийн зохиолч, Флоренцын төрийн албан хаагч. 1498 - 1512 оны хооронд Флоренцын Бүгд Найрамдах Улсын Дээд Шүүхийн Нарийн Бичгийн даргаар ажиллаж байсан.
Никколо Макиавелли 1469 оны 5 дугаар сарын 3-нд Флоренцын ойролцоох Сан Кашано тосгонд өмгөөлөгч-хуульч эцэг Бернардо ди Макиавелли (1426-1500), эх Бартоломей ди Стефано Нели (1441-1496) нарын гэр бүлд төржээ. Тэрээр 1465 онд төрсөн Примавера, 1468 онд төрсөн Маргарита гэдэг хоёр эгч, 1475 онд төрсөн Тотто гэх эрэгтэй дүүтэй байжээ. Хэдийгээр түүний гэр бүл дундаж давхаргынх байсан боловч Никколо хүүгийн бага нас нь ядуу, хүнд хэцүү нөхцөлд өнгөрсөн гэж тэмдэглэгдсэн байна. Никколо сайн боловсрол эзэмшиж, латин болон ромын сонгодог зохиолыг уншдаг байжээ. Үүний дотор эртний Ромын зохиолч, хөгжмийн онолч А.Макробий, эртний ромын түүхч Тит Ливи, ромын гүн ухаантан, улс төрч Цицерон, эртний еврейн цэргийн жанжин Иосефус Флавиус зэргийн бүтээлүүдийг их сайн мэддэг байсан ажээ. Н.Макиавеллийг дундаж нуруутай, туранхай, хар үстэй, цагаан арьстай, жижиг толгойтой, туранхай царайтай, өндөр магнайтай, нарийхан уруултай байсан гэж түүхч-намтар судлаач Роберто Ридольфи сүүлд түүний гаднах төрхийг тодорхойлсон байна.
Түүний улс төрийн амьдралыг хоёр хувааж үздэг. 1512 он хүртэл төрийн албанд зүтгэсэн бөгөөд төрийн албанаас хүчээр зайлуулагдсанаас хойш өөрийг нь алдаршуулсан ном зохиолоо бичих болсон үе гэдэг байна.
1498 оны 7 дугаар сарын 14-нд Макиавелли Флоренцын цэргийн хэргийг хариуцдаг Арван комиссын нарийн бичгийн даргаар сонгогдов. Комиссын сонгогдсон гишүүд зургаан сар тутамд солигддог байсан тул үндсэн ажлыг тамгын газар гүйцэтгэдэг байв. Энэ албанд Макиавелли 14 жил зүтгэж Францын Людовик XII хаан, Неаполь дахь Фердинанд II хаан, Ром дахь Папын газар дипломат үүрэг гүйцэтгэж төрийн бичих хэрэг хөтөлдөг байжээ. Энэ үед Итали хэдэн арван мужид хуваагдсанаас гадна Неаполийн хаант улсын төлөө Франц, Ариун Ромын эзэнт гүрний дайн эхэлжээ. Дараа нь дайныг хөлсний цэргүүд байлдаж, Флоренц хүчтэй өрсөлдөгчдийн хооронд маневр хийх шаардлагатай болж, Макиавелли тэдэнтэй дипломат харилцаагаа барьж байв. Бослого гаргасан Пизаг бүслэхэд Флоренцийн засгийн газар, түүний армид суугаа бүрэн эрхт төлөөлөгч Никколо Макиавелли маш их цаг хугацаа, хүчин чармайлт гаргаж байжээ. Макиавеллиг улс төрийн амьдралаас холдуулж, амьжиргааны эх үүсвэргүй болгож, 1513 онд Медичийн эсрэг хуйвалдааны хэргээр баривчилжээ. Нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан түүнийг тамлан зовоож мэдүүлэг авч байжээ. Тэрбээр ямар ч холбоогүй гэдгээ мэдэгдсэн боловч түүнд цаазаар авах ял оноожээ. Өршөөлийн ачаар л тэр цаазын ялаас суллагдсан байна. Найз нөхөд, хамаатан садан нь түүнд зориулж барьцааны 1000 флорины төлжээ. Макиавелли Флоренцийг орхиж өөрийн эдлэн газар руу явжээ. Тэндээ Төрийн тогтолцооны тухай зохиол бүтээлээ туурвиж эхэлсэн байна.
"Эзэн хаан" ном
Н.Макиавеллигийн 1513 онд бичсэн "Эзэн хаан" (Хунтайж гэж монгол орчуулга мөн гарсан) (англи.The Prince) ном анх латин хэлээр De Principatibus (Вант улсууд) гэсэн нэртэй байсан. Энэхүү зохиол буюу туурвилыг Макиавеллийг нас барснаас таван жилийн дараа буюу 1532 онд хамаатан садан найз нөхөд нь түүний дурсгалд зориулж хэвлүүлсэн байна. Энэ ном нь тухайн цаг үедээ төр, түүний удирдлагын талаар системчилсэн ажил байсан. Уг алдарт бүтээл нь "Улс төр судлал"-ын суурийг тавьсан бөгөөд орчин үеийн "улс төрийн философи"-ийн анхны бүтээлд тооцогддог. Төрийн удирдлага хэлбэрээрээ улс (Stati) нь Бүгд найрамдах улс (Repubbliche) болон хаант улс (Principati) гэж хоёр хуваагддаг гэжээ. Макиавелли төрийн эрхийг авах гурван хэлбэрийг уг номд бичсэн байна: зэвсэг буюу хүч хэрэглэж (armi, forza или violenza), аз завшаан (fortuna, фортуна) болон тэтгэж дэмжих (virtù). Аз завшаан бол хүний эрх мэдэлд байдаггүй тул Макиавелли зэвсэгт хүч, тэтгэж дэмжих гэсэн нэг нэгийгээ нөхсөн хоёр хэлбэрт /монголоор бол "ташуур-бурам" гэсэн үг/ анхаарлаа хандуулсан байна. Иймд түүнийг улс төрийн шинжлэх ухааныг үндэслэгч гэж үздэг ажээ. Улсын бүрэн бүтэн байдлыг-хэл (lingua), ёс зүй, үнэт зүйл (costumi) болон уламжлал (ordini) бүрдүүлдэг гэж үзжээ. Гэвч Макиавелли ард түмний үндсэн шинж чанар өөрчлөгддөг тогтворгүй онцлогтой "la natura de’ popoli è varia" гэдэгт мөн анхаарч байв. (VI зүйл). Макиавелли нийгмийн дотоод тогтолцоог тодорхойлохдоо ард түмэн (popolo) болон гранд- удирдлага (grandi) гэж хуваасан байна. Ухаалаг Эзэн хаан (Principe prudente) энэ хоёрын хооронд тэнцвэрийг олж засагладаг гэж заасан байна. Макиавелли Францын парламентыг өндөр үнэлэж байжээ (Parlamento), учир нь энэ улс доторх өрсөлдөөнийг ажиглаж хяналтад байлгах боломжтой гэж үзэж байв.
Н.Макиавелли уг мэдлэгээ туршлагаас (esperienza) олж авч, «ерөнхий дүрэм» (regola generale) гаргасан байна. Эзэн хаан "Улс орноо удирдах туршлага"-ыг болж өнгөрсөн түүхээс сургамж болгож олж авч байх ёстой гэжээ.
1529 он
Энэ онд нас барагсад
#
Никколо Макиавелли
"Эзэн хаан" ном
Тэрээр хүн төрөлхтний түүхэнд дүн шинжилгээ хийж төрийн эрх мэдлийн зарчмуудыг томъёолсон бөгөөд энэ нь эрх мэдлээ хадгалж үлдэх, шинэ байлдан дагуулалт хийх боломжийг олгодог гэжээ. Түүгээр ч үл барам эдгээр бодлогын зарчмууд нь ёс суртахуунгүй зарчмуудыг ил гаргасан байна. Гэхдээ энэ бол улс төрийн дэглэмийн бүх нарийн ширийнийг ил тод гаргаж харуулсан Никколо Макиавеллигийн гавьяа байсан юм.
1998 онд Английн Манчестер хотод "Макиавеллигийн 500 жилийн засаглал" нэртэй эрдэм шинжилгээний семинар болсон. Тэнд Их Британийн тэргүүлэх их дээд сургуулийн профессорууд, улс төр, нийгмийн зүтгэлтнүүд оролцсон юм. Семинарын үр дүнд "Макиавелли, Маркетинг ба Менежмент" номыг бүтээсэн нь Макиавеллигийн дэвшүүлж байсан санааг орчин үеийн ертөнцөд тусгаж, семинарт оролцогчдын үзэж байгаагаар зорилгодоо хүрэхийн тулд хэлэлцээрийн үр дүнтэй стратеги явуулах, хүмүүсийг удирдах, үр дүнтэй багийг бүрдүүлэх боломжийг олгосон гэж үзжээ.
Эйвери Брэдли
Эйвери Брэдли (Avery Bradley; 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 26-нд Вашингтон мужийн Такома хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Бостон Селтикс» хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2010 оны НБА-гийн драфтын №19 тэрээр «Бостон Селтикст» хуваарилагдаад долоодугаар сарын 2-нд 'рууки гэрээ' байгуулжээ. 2011 оны аравдугаар сард НБА-гийн ажил хаялтын үеэр Израйлийн «Хапоэль Иерусалим» багтай гэрээлсэн ажээ. Тэнд гурван тоглолтонд 13.7 оноо дунджилаад НБА-д эргэн ирсэн юм.
2014 оны долоодугаар сард чөлөөт тоглогч болсон Брэдлид багууд 3.6 сая долларын жилийн цалинтай тоглох санал тавьсан ба бэртэлийн улмаас улирал өнжсөн Ражон Рондог давгүй орлосоныг үнэлэн «Бостоноос» долоодугаар сарын 15-нд 32 сая долларын дөрвөн жилийн гэрээг санал болгосон билээ. 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 3-нд «Даллас Мавериксийн» эсрэг (113:118) тэр хувийн дээд 32 оноогоо авав.
Гадны холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Чүнжү
thumb|[[Өмнө Солонгос орон|Өмнө Солонгос орон болон Умар Чүнчон аймаг дахь Чүнжү хот]] Чүнжү (солонгосоор 충주시 - чүнг-жү-ши; англиар Chungju) — Өмнө Солонгос улсын Умар Чүнчон аймгийн хот (시 ши). 984.1 км² нутагт нь 2011 онд 211,187 хүн оршин сууж байсан. Хотын нутаг 1 балгас (ып), 12 сум (мёнь), 12 хороо (тун) болон хуваагддаг.
Зураг
Ангилал:Өмнө Солонгос улсын орон нутаг
1591 он
Энэ онд нас барагсад
#
Ли Нин
Ли Нин (Хялбаршуулсан ханз: 李宁, Уламжлалт ханз: 李寧, Пиньинь: Lǐ Níng, 1963 оны 9 сарын 8-нд Гуанши мужийн Лайбиньд төрсөн) нь Хятадын гимнастикч, олимпийн аварга тамирчин бөгөөд бизнесмэн юм. Жуан үндэстэн.
Намтар
1984 оны зуны олимпоос 3 алт, 2 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртэж ихэд алдаршсан тэрээр өмнө нь 1982 оны Дэлхийн АШТ-д мөн 6 медаль хүртэж, "Гимнастикийн ханхүү" (體操王子) хочтой болжээ.
2000 онд Ли Хятадын тамирчдаас анх удаа Олон улсын гимнастикийн алдрын танхимд багтжээ.
2008 оны зуны олимпийн нээлтийн ёслолд Ли Нин уяанаас дүүжлэгдэн, цэнгэлдэх хүрээлэнгийн ханаар гүйх мэт явж, олимпийн бамбарыг асаасан билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Гимнастикийн олимпын аварга Ангилал:Гимнастикийн дэлхийн аварга Ангилал:Хятадын гимнастикч Ангилал:Хятадын бизнесмен Ангилал:Хятадын олимпын аварга Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хятадын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Хятадын олимпын оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Жуан Ангилал:Хятадууд Ангилал:1963 онд төрсөн
Солонгос нарс
Солонгос нарс (Pinus koraiensis) нь Азийн зүүн хэсэг, Манжуур, Оросын зүүн хэсэг, Солонгос, Японы төв хэсгийн нутгаас гаралтай мод юм. Энэхүү ургах бүсийн хойд хэсгээр 600-900 м өндөрлөгт, өмнөд хэсгээр 2000-2600 м өндөрт ургадаг.
Солонгос нарс нь 40-50 м өндөр, 1.5-2 м голчтой том мод юм. Энэ нарс нь Strobus буюу Цагаан нарс дэд төрлийн гишүүн бөгөөд шилмүүс нь 7-13 см урт, боргоцой нь 8-17 см байна. Түүхий байхдаа ногоон, хөхөвтөр ягаан өнгөтэй бөгөөд боловсорч гүйцээд бор болдог. Тоос хүртэлтээс 18 сарын дараа боловсорч гүйцнэ. Боргоцойн үр нь 14-18 мм урт. Солонгос нарс нь Сибирийн нарстай ойр холбоотой болно. Энэхүү нарс нь 350-400 наслах ба зарим тохиолдолд 500, түүнээс дээш насалсан нь бий.
Хэрэглээ
Боргоцойн үрийг хураан авч, нарсны самар хэлбэрээр Хятадын зүүн хойд хэсэгт ихээр зарж худалдаалдаг. Мөн хүйтэнд тэсвэртэй, гоёмсог тул Канад, АНУ гэх мэт улсад цэцэрлэг, хүрээлэнд чимэглэлийн зориулалтаар тарьж ургуулах нь элбэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Ургамал
Чэчонь
thumb|[[Өмнөд Солонгос орон болон Умард Чүнчон аймаг дахь Чэчонь хот]] Чэчонь (Чэчон, Жэчонь, Жэчонь; солонгосоор 제천시 - чэ-чонг-ши; англиар Jecheon) — Өмнөд Солонгос улсын Умард Чүнчон аймгийн хот (시 ши). 882.47 км² газар нутагт нь 2011 оны эцэст 137,689 хүн оршин сууж байсан. Хотын нутаг одоогийн байдлаар 1 балгас (ып), 7 сум (мёнь), 9 хороо (тун) болон хуваагдаж байгаа.
Зураг
Ангилал:Умард Чүнчоны суурин
7 сарын 17
7 сарын 17 нь Григорийн тооллын жилийн 198 дахь (өндөр жил бол 199 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 167 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
1790 онд Адам Смит нас барсан.
Тэмдэглэлт баярууд
БНСУ-ын Үндсэн хуулийн өдөр
0717 #17
2010 оны өсвөрийн зуны олимп
2010 оны өсвөрийн зуны олимп (2010 Summer Youth Olympics) нь 2010 оны 8 сарын 14-нөөс 26-нд Сингапурт зохиогдсон, өсвөрийн зуны олимпийн анхдугаар наадам бөгөөд соёл, спортын олон улсын арга хэмжээ юм.
Монголын баг
Монгол улсаас 11 тамирчин эх орноо төлөөлөн тус олимпод оролцсоноос Баатарзоригийн Батцэцэг эмэгтэй чөлөөт бөхийн 60 кг-ийн жинд, Ганбатын Эрдэнэболд спортын гимнастикийн харайлтын төрөлд алтан медаль авсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Олимп
Бостон Ред Сокс
Бостон Ред Сокс (Boston Red Sox) нь Бэйсболын Гол Лиг (Major League Baseball)-т харьяалагдах, Америкийн Массачусеттс муж улсын Бостон хотын баг юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Бэйсболын Дээд Лигийн клуб Ангилал:Бостоны спортын клуб Ангилал:1901 онд үүсгэн байгуулагдсан
Ховд нисэх буудал
Ховд нисэх буудал нь Ховд аймгийн төв Ховд хотод байдаг, 1956 оноос эхлэн үйл ажиллагаа явуулж байгаа баруун бүсийн томоохон нисэх буудал юм.
Тус нисэх буудлыг олон улсын нисэх буудлын статустай болгож Өрөмч хот уруу шууд нислэгтэй болгохоор яригдаж байгаа.
Ишлэл
Ангилал:Монголын нисэх онгоцны буудал Ангилал:Ховд аймгийн барилга байгууламж Ангилал:Азийн нисэх онгоцны буудал
Сибирийн давжаа нарс
Эшлэл
Ангилал:Ургамал
Засагт ван Удай
Удай ван нь Монголын үндэсний тусгаар тогтнолын төлөө тууштай тэмцэгч, Богд Хаант Монгол Улсын Засгийн газрын тэргүүн түшмэл, Өвөр монголыг чөлөөлөх Таван замын байлдааны гол жанжны нэг бөгөөд түүхэн гавьяатай дипломатч нэгэн байжээ. Удай ван нь Өвөр монголын Жиримийн чуулганы дэд дарга, Хорчин өмнөд хошууны засаг ноён байсан байна. Харин Богд хаант Монгол Улсад дагаар орж ирсэний дараа Цэргийн яамны дэд сайд болсон байна.
Удай ван нь Хорчин хойд хошууны засаг ноён Раашминжүүр, дүү Бөхбаяны хамт Нэгдсэн Монголын үйл хэрэгт нэгэн сэтгэлээр зүтгэсэн билээ. 1912 онд Өвөр монголын тусгаар тогтнолын төлөөх томоохон зэвсэгт бослогыг өмнөд монголын Жирмийн чуулганы Хорчин баруун гарын хошууны Засаг ноён Удай толгойлсон юм. Эх нутаг, гэр орон, мал хөрөнгөө сүйтгүүлсэн монгол эрс чухам Удайгаар толгойлуулан Согоотын бэлд хуарагнаж байсан хойт Хятадын цэргийн гол хүч рүү үхлийн цохилт өгч чадсан юм. Энэ нь Өмнөд Монголын эх орончдын Хятадыг цочоосон томоохон ялалт байлаа. Удайн цэргийн хүчний эл амжилтад Хорчин зүүн гарын хошууны засаг ноён Раашминжүүр ихээхэн тусалжээ.
Удай ванг Богд хаан Цэргийн яамны дэд сайд болгосон ба Таван замын байлдаанд Манлайбаатар Дамдинсүрэнгийн хамт ерөнхий командлагчаар оролцжээ. Мөн тэрээр Сайн ноён хан Намнансүрэнгийн хамт Хаант Орос Улсад хэлэлцээ хийхээр очсон Монголын төлөөөлөгчдийн бүрэлдхүүнд оролцсон байна. Түүнийг Богд хаан ихэд үнэлдэг байсан тул 1915 оны гурван улсын Хиагтын гэрээнд оролцуулсан байна. Удай ван нь Хиагтын гэрээнд оролцохдоо, Орос, Хятадын саналыг огтхон ч хүлээн зөвшөөрөлгүй, гагцхүү Их Монголын бүрэн тусгаар тогтнолын төлөө тууштай зогсч байсан билээ.
Хиагтын гэрээний дараа Удай ван өөрийн сайн дураар төрийн албыг орхин төрсөн нутаг ус руугаа явсан бөгөөд түүнээс хойш түүнтэй холбоотой ямар нэг мэдээлэл байдаггүй байна. Бодоход буцаж очоод хятадад хорлуулсан байх магадлалтай.1915 онд хүүгийн хамт бээжинд очсон ба 1920 онд Бээжинд таалал төгссөн.
Ангилал:Монгол ноён Ангилал:Хорчин Ангилал:Монголын жанжин Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн Ангилал:Өвөр Монголыг чөлөөлөх дайн Ангилал:Монголчууд Ангилал:19-р зуунд төрсөн Ангилал:1920 онд өнгөрсөн
Камерон Диас
Камерон Мишель Диас (Cameron Michelle Diaz, 1972 оны наймдугаар сарын 30-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин юм.
Урьд нь тэрээр загвар өмсөгч байсан ба Баг, Миний сайн найзын хурим болон Бүхнийг Мэригийн төлөө зэрэг кинонуудад тоглож үзэгчдэд эчнээ танил болж байв. Түүнчлэн Чарлигийн сахиусан тэнгэрүүд кино болон Шрек цувралын Фиона гүнжид дуу оруулж хамгийн сүүлд Муу багш кинонд тоглосон билээ.
1995-1998 оны хооронд Камерон жүжигчин Мэтт Диллонтой, 1999-2003 оны хооронд Жаред Летотой, 2003-2006 оны хооронд Жастин Тимбэрлэйктэй болон Бэйсболын тамирчин Алекс Родригестой 2010 оны долоодугаар сараас 2011 оны есдүгээр сар хүртэл тус тус үерхэж байв. .
Холбоос
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Сан-Диегогийн жүжигчин Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкчууд
Тонга
Тонга буюу албан ёсоор Тонгагийн Вант Улс (Тонга хэл: Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga, Kingdom of Tonga) нь Өмнөд Номхон далайд орших 169 арлаас бүрдэх ольтриг дээр орших улс бөгөөд тэдгээр 169 арлын 36-д нь хүн оршин суудаг. Вант Улсын газар нутаг нь хойноос өмнө зүгт 800 километр сунан тогтсон байдаг.
Нью-Йорк Янкиз
Нью-Йорк Янкиз (New York Yankees) нь Бэйсболын Гол Лиг (Major League Baseball)-т харьяалагдах, Америкийн Нью-Йорк муж улсын Нью-Йорк хотын мэргэжлийн бэйсболын баг юм.
Тонга
Тонгад анх 1773 онд Ахмад Жэймс Күүк очиход арлын уугуул оршин суугчид найрсгаар хүлээн авсан тул Найрсаг арлууд гэж тэмдэглэн үлдээсэн байдаг. Тэр үед Тонгачуудын ургацын баяр болж байсан учраас баяртаа урьсан юм байжээ. Зохиолч Виллиам Маринерын бичсэнээр бол угтаа омгийн ахлагч Күүкийг баярын үеэр алахыг хүсч байсан боловч төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлж чадаагүй аж.
Нью-Йорк Янкиз
Цахим холбоос
Ангилал:Бэйсболын Дээд Лигийн клуб Ангилал:Бронкс Ангилал:Нью-Йоркийн (хот) спортын клуб Ангилал:1901 онд үүсгэн байгуулагдсан
Тонга
Эшлэл
Ангилал:Австрали ба Далайн орон Ангилал:Хаант Улс Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арлын бүлэг Ангилал:Номхон далайн арлын бүлэг Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Арлын орон
1844 он
Энэ онд төрөгсөд
10 сарын 22 - Сара Бернар
Гадаад холбоос
#
Хиймэл дагуул
thumb|right|240px|Дэлхийг дундаж тойрог замаар тойрдог GPS хиймэл дагуулуудын тойрог замыг харуулсан хөдөлгөөнт зураг. thumb|right|240px|[[ERS 2 дэлхийн ажиглалтын хиймэл дагуулын ижил хэмжээтэй загвар]] Хиймэл дагуул (орос. спутник, англи. satellite) гэдэг нь хүний зохион бүтээж, сансрын тойрог замд байрлуулсан зүйлийг хэлнэ. Сар зэрэг байгалийн дагуулаас ялгахын тулд "хиймэл" гэх нэрийг хэрэглэдэг.
Хүн төрөлхтний бүтээсэн анхны хиймэл дагуул болох Спутник-1-г Зөвлөлт Холбоот Улсын эрдэмтэд бүтээж, 1957 онд хөөргөжээ. Түүнээс хойш 6,600 орчим (2013 оны байдлаар ) хиймэл дагуул сансарт хөөрч дэлхийн тойрог замд орсон байна; үүнээс маш цөөхөн хэсэг нь сансарт угсрагдаж сансрын станц зэрэг томоохон байгууламжуудыг бий болгож, ихэнх нь ашиглалтаас гарч сансрын хаягдал болж, зарим нь дэлхийн агаар мандалд орж шатаж дуусах эсвэл газар болон далай тэнгист унасан байна. Эх сурвалж -ийн мэдээгээр 2017 оны 8 сарын байдлаар 1,738 хиймэл дагуул сансарт идэвхтэй ажиллаж байна. Гэсэн хэдий ч ашиглалтаас гарсан хэдэн мянган хиймэл дагуул, хиймэл дагуулын болон цойлуурын хэлтэрхий дэлхийн тойрог замд сансрын хаягдал болон эргэлдсээр байна. 2018 онд Шинэ Зеланд улсаас Электрон цойлуур (пуужин) хөөрч сансарт хиймэл дагуул байрлуулснаар дэлхий дээр нийт 11 улс сансрын буудлаасаа хиймэл дагуул хөөргөх чадамжтай болжээ. Цөөн тооны сансрын судалгааны хөлөг дэлхийгээс бусад Сар, Буд, Сугар, Ангараг, Бархасбадь, Санчир, Нарны тойрог замд байрлан, хиймэл дагуул болон ашиглагдаж буй.
Хиймэл дагуул нь олон янзын зорилгоор ашиглагддаг. Гол төрлүүд нь цэрэг болон иргэний зориулалттай Дэлхийн ажиглалтын хиймэл дагуулууд, холбооны хиймэл дагуулууд, навигацийн хиймэл дагуулууд, цаг уурын хиймэл дагуулууд, судалгааны хиймэл дагуулууд юм. Сансрын станц болон сансрын хөлөг ч тойрог замд байрласан үедээ хиймэл дагуул гэж хэлж болно. Хиймэл дагуулын тойрог зам нь зорилгоосоо шалтгаалаад янз бүр байдаг бөгөөд олон янзаар ангилагддаг. Хүмүүсийн сайн мэддэг тойрог зам нь Дэлхийн доод тойрог зам, туйлын тойрог зам, геостанцын тойрог зам зэрэг болно.
Хиймэл дагуул нь ихэнхдээ хагас биеэ даасан, компьютерын удирдлагатай системээр ажилладаг. Үүнд эрчим хүч үүсгүүр, дулааны хяналтын, телеметрийн, чиглүүлэгч, тойрог замын хяналтын гэх мэт дэд системүүд бий.
Ном зүй:  Ангилал:Астродинамик Ангилал:Сансар судлал
Дарин хуйвалдаан
1605 оны Бууны дарин бослого нь “Английн нэгдүгээр болон Шотландын зургаадугаар Жэймс”–ийг хороох Робэрт Кэйтсбигээр удирдуулсан Английн католик шашинтнуудын бүтэлгүйтсэн бослого юм. = Үйл явдал =
Англи дахь католик шашинтнууд хаан Жэймсийг тэдэнд илүү хүлцэнгүй шудрага хандахыг хүссэн боловч тэр дургуйцэж, Англиас бүх католик лам, санваартнуудыг хөөж гаргахыг тушаав. Үүнд бухимдсан католикчууд Жэймсийг хороож түүний католик шашинтай охин Элизабэтийг хаан ширээнд суулгахаар шийдэв. Энэ нь сүүлдээ зөвхөн хаан Жэймсийг хороогоод зогсохгүй Парламентын ордон дахь бүх ноёдыг хамт хороохоор төлөвлөв. (1605 оны 11 сарын 5-нд Жэймс хаан Парламентын ордныг нээх өдөр) Гаи Фоокс болон түүний хамсаатнууд Парламентын ордны хажууд байшин түрээсэлж, хонгилоор дамжин 36 торх дарь Парламентын ордны доор нуув.
(Бусад хамсаатан нь: Robert and Thomas Wintour, Thomas Percy, Christopher ,John Wright, Francis Tresham, Everard Digby, Ambrose Rookwood, Thomas Bates, Robert Keyes, Hugh Owen, John Grant болон Catesby (бослогыг төлөвөлөж,зохион байгуулсан).
Тэсэлгээний мэрэгжилтэн Гаи Фоокс дарийг ноцоохоор үлджээ, гэвч харуулууд сүүлчийн мөчид, хонгилыг шалгахаар шийдэж тэрээр илчлэгдсэн юм. Гаи Фоокс баригдаад Лондонгийн шорон руу илгээгдэн, тэндээ тамлуулан эцэст нь хамсаатнуудынхаа нэрийг илчилжээ. Percy, Catesby тэргүүтэй зарим босогчийг хуулийн дагуу буудан хороож, бусад нь шоронд хоригдон эцэст нь дүүжлүүлжээ.
Илчлэгдсэн нь
Mongteagle-ийн захиа. Босогчдийн нэг болох Francis Tresham-ын үеэл нь Lord Monteagle байжээ. 10 сарын 26ний шөнө, үл таних хүн лондонгын гадна байх Monteagle-ийн гэрт захиа хүргэж өгөв. Захианд Monteagle-ийг 11 сарын 5-нд Parliament-ийн ордон луу очихгүй байхыг сануулсан мөн аймшигтай тэсрэлт болхыг бичсэн байв. Захиа Monteagle-д хаяглагдсан байсан боловч тэрээр туслахаараа уншуулсан юм. Monteagle шууд Robert Cecil дээр очиж юу болох гэж буйг сануулжээ. Cecil харуулуудыг 11 сарын 4-ний шөнө Parliament-ийн ордоны хонгилыг шалгахыг тушааснаар Гаи Фоокс баригджээ. Дараагын өдөр нь Жэймс хаан ямар ч аргаар хамаагүй хамсаатнуудыг нь илчлүүлэхийг тушааснаар бослого дарагджээ.
Ангилал:Английн түүх Ангилал:Бослого
Микатагахарагийн тулалдаан
Шингэний явуулсан Сайжо ажиллагаа буюу аян дайны хүрээнд болсон тус тулалдаан нь Иэясүгийн амьдралынхаа туршид ялагдсан цорын ганц тулалдаан хэмээн түүхэнд үлджээ.
Ангилал:Сэнгокү эриний тулалдаан Ангилал:1573 оны зөрчилдөөн
Чон-Өп
thumb|[[Өмнө Солонгос орон|Өмнө Солонгос орон болон Умар Чолла аймаг дахь Чон-Өп хот]] Чон-Өп (Чон-Өб; солонгосоор 정읍시 - чонг-ып-ши; Jeongeup; Чонып) — Өмнө Солонгос улсын Умар Чолла аймгийн хот (ши). 692.8 км² газар нутагт нь 2011 онд 123,512 хүн амьдарч байсан. Дотроо 1 балгас (ып), 14 сум (мёнь), 8 хороо (тун)-той.
Зураг
Ангилал:Өмнө Солонгос улсын орон нутаг
Якүшимагийн цагаан нарс
Якүшимагийн цагаан нарс (Pinus amamiana) нь Японы өмнөд хэсгийн Якүшима, Танэгашима арлаас гаралтай мод юм. Энэ нарс нь ховордоод буй юм.
Якүшимагийн цагаан нарс 25 м өндөр, 1 м голчтой бөгөөд шилмүүс нь таваар багцлан ургана. Боргоцой нь 5-8 см урттай.
Ангилал:Ургамал
Жан Рено
Намтар
Жан Рено 1948 оны 7-р сарын 30-нд Мароккогийн Касабланка хотод төрсөн бөгөөд тэр үед Хуан Морено гэдэг нэртэй байжээ. 1960 онд Мореногийн гэр бүл Европт буцаж ирээд Францад суурьшжээ (тэд Андалузиас Марокко руу дүрвэн генерал Франкогийн дэглэмээс зугтсан).
Холливудын замналаа Ягаан ирвэс (2006), Годзилла (1998), Да Винчигийн код, Биелэгдэшгүй даалгавар, Ронин болон Салалтын шалтгаан болон Францад төдийгүй Европт танигдсан Зочид (1993), түүний үргэлжлэл Зочид 2 (1998) болон Леон (1994), Италийн Бар ба цас (2005) кинонуудаар тус тус эхлүүлсэн байдаг билээ.
Холбоос
Ангилал:1948 онд төрсөн Ангилал:Францын жүжигчин
Виктор Аничебе
Виктор Чинеду Аничебе (Victor Chinedu Anichebe; 1988 оны дөрөвдүгээр сарын 23, Лагос) — Нигери болон Английн хөлбөмбөгчин, «Вест Бромвич Альбион» багийн хагас хамгаалагч, довтлогч. Нигерийн шигшээн харъяалалтай байв.
Замнал
Аничебе 15 настайдаа «Эвертоны» академид элсэж, 2006 оны хоёрдугаар сарын 27-нд «Челсигийн» эсрэг 89-р минутанд Саймон Дэвисийг сэлгэн мэргэжлийн анхны гараагаа хийв. Улмаар 2006 оны дөрөвдүгээр сард түүнтэй хоёр жилийн гэрээ байгуулж байлаа. 2006 оны тавдугаар сарын 7-нд «Вест Бромвич Альбионы» эсрэг Премьер лигийн дебют гоолоо оруулсан түүхтэй.
«Вест Бромвич Альбион» түүнийг 2013 оны есдүгээр сарын 2-нд 6 сая фунтээр элсүүлсэн.
Нигерийн шигшээ Аничебег 2008 оны гуравдугаар сарын 26-нд анх 2008 оны зуны олимпийн сонгонд Өмнөд Африкийн эсрэг сорьжээ. Чингээд олимпийн мөнгөн медальд хүрсэн.
Амжилт
«Эвертон»
Гадны холбоос
Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Нигерийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1988 онд төрсөн
Цэцэн-Уул сум
Цэцэн-Уул сум нь Завхан аймгийн нэгэн сум юм.
Цэцэн-уул сум засаг захиргааны 5 багтай, 478 өрх, 1737 хүн амтай, 110197 толгой малтай, 236,6 мянган га бүхий нутаг дэвсгэртэй. Далайн түвшнээс дээш 2400-2900 м өндөр Түдэвтэй, Цэцэн-хайрхан зэрэг өндөр уул нурууд, Цэцэн, Цэгээн, Хярын, Хөдөө зэрэг нуурууд, Галуутай, Тэгш, Мухар Хүнгий, Луншит зэрэг томоохон голуудтай, өмнөд хэсгээрээ бор хяр, их монголын элсэн манхнаар хүрээлэгдсэн, говь хангай хосолсон байгалийн өвөрмөц тогтоц бүхий газар нутагтай.
Түүх
Цэцдийн цэнхэр нутаг Цэцэн хайрханаараа овоглосон Цэцэн-уул сум БНМАУ-ын АИХ-ын тэргүүлэгчдийн 1959-08-05-ны өдрийн 29-р зарлигаар Сантмаргац сумын 6, 7, 8, 9, 10-р баг, Түдэвтэй сумын 2, 4-р баг, 3, 10-р багийн хагас, Сонгино сумын Тэгшийн артель, 10-р багуудыг нэгтгэн байгуулагдсан түүхтэй. Цэцэн-уул сумын нутаг дэвсгэр нь эртнээс Халхын Засагт Хан аймгийн Сэцэн засгийн хошуу, Богд Хаант Монгол улсын үед Сартуул сэцэн вангийн хошуу, 1923 онд Хан Тайшир Уулын аймгийн Цэцэн Сарт Уулын хошууны төв байсан төдийгүй Галуутай, Тэгшийн хүрээ зэрэг 700-1800 лам хуврагтай, томоохон шашин номын төвүүд оршин байсанаараа онцлогтой, олон эрдэмтэн мэргэн, хувилгаан төрсөн нутаг юм.
Цэцэн-Уул сум нь БНМАУ-ын СНЗ-өөс зарласан болзлыг биелүүлж, 1990 онд Засгийн газрын хүндэт жуух бичгээр шагнуулж байсан бөгөөд сумдаас ажил үйлсээрээ шалгарч аймгийн хэмжээнд 3-р байр, Хүүхдийн цэцэрлэг аймгийн тэргүүний цэцэрлэгээр шалгарч байсан амжилттай ард түмэн юм.
Хүмүүс
Цэцэнчүүдийн дундаас Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат багш Д.Дагва, хоньчин М.Ганболд, А.Ренчин, төмөр замын машинист н.Алтантогос зэрэг баатрууд төрөн гарснаас гадна ард түмнийхээ дунд "Усны" гэж алдаршсан доктор Ё.Банзар, МУ-ын гавьяат жүжигчин Н.Чулуунхүү, эдийн засагч Я.Яндаг, гавьяат багш, академич, АШУ-ы доктор, профессор Д.Амгаланбаатар, аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан З.Пүрэв, холбоочин Б.Баатар, эмч Н.Багаажав, Б.Үйлст, мэргэжилтэн Ш.Цэрэнпунцаг, Б.Чимиддорж, А.Барний зэрэг доктор цолтон 6, улсын сайн малчин 8 төрөн гарсан бөгөөд Монгол улсын шинэ үндсэн хууль батлалцахад Д.Ванган, Б.Цэрэндорж нар депутатаар оролсон түүхтэй.
Цэцэнчүүдийн дундаас төрсөн доктор цолтнуудын хийж бүтээсэн эрдмийн бүтээл нь монгол улсын хөгжил цэцэглэлд үнэтэй хувь нэмэр болж байгаагаар барахгүй өнөөдөр ч дээрх бүтээлүүд нь практик үйл ажиллагаанд өргөнөөр ашиглагдаж байна. Тухайлбал доктор Ё.Банзарын хийсэн Гадаргын усны ариун цэврийн зэргийн ангилал, 500 гаруй хорт бодисын агаар, ус, хөрсөнд байх дээд хэмжээний норм, ундны усны стандарт, хот суурин газрын хөрсний ариун цэврийн үнэлгээний ном зэрэг бүтээлүүд нь орчин цагт тухайн чиглэлээр шинээр гарч буй эрдмийн бүтээлүүдийн эх болж байна.
Дэд бүтэц, эдийн засаг
Цэцэнчүүд Түдэвтэй сумаас 35 квт-ын цахилгаан дамжуулах агаарын шугам татаж төвийн эрчим хүчинд холбогдож, Галуутайн голын боргион дээр 150 квт-ын усан цахилгаан станцыг барьж байгуулснаар гэрэл цахилгааны 2 талын найдвартай эх үүсвэртэй болж, өөрийн сумаа төдийгүй зэргэлдээ Сантмаргац, Сонгино сумдыг гэрлээр хангаж байна. Энэ давуу талаа ашиглан Цэцэн-Уулчууд барилгын ханын материал блок, тоосго, уламжлалт модон эдлэл, эсгий үйлдвэрлэл, сүү сүүн бүтээгдэхүүн, гутал болон зөөлөн оёдлын чиглэлээр жижиг дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлэн ажлын байр гарган өрхийн орлогоо нэмэгдүүлэн ажиллаж байна.
Шашин
Цэцэн-Уул сумын төв хуучин Тэгшийн Хүрээний суурин дээр Ганданпилжээлин хийдийг сэргээн босгож, Гавж лам С.Сүръяагийн санаачилга хандиваар Майдарын болон Дүйсэн санжийн, Дүйнхорын, Сахиусны дугана барьж байгуулан Бурхан багш Шагжжтүв, Майдар, Дүйнхор, Рэгдэндагва зэрэг бурхад, бурханы шашны 8 их суваргыг залан, одоо Чойрын их дугана барьж эхлээд байна.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Шуугиант кодын онол
Мэдээллийн онолд шуугиантай кодлох теорем нь (Noisy-channel coding theorem) (Шенноний теорем) холбооны суваг дахь шуугианы зэргийг тодорхойлдог. Шуугианы зэрэг гэдэг нь суваг дахь бараг алдаагүй утгаас тооцоолж болохуйц хамгийн их утга хүртэлх холболт үүсгэх боломжтой дискрет өгөгдөл (тоон мэдээлэл)юм. Шуугиантай кодлох теоремыг Клауд Шеннон 1948 онд Харри Неквист болон Ральф Хартлей нарын эхэн үеийн судалгаан дээр тулгуурлан дэвшүүлсэн юм.