cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үхлийн тоглолт
Үхлийн тоглолт (Матч смерти, Todesspiel, Матч смерті) - 1942 оны зун фашистын булаан эзлэгчдэд эзлэгдсэн Украины нийслэл Киев хотод Германы болон Украины багуудын хооронд өрнөсөн хөлбөмбөгийн тоглолт. Тухайн тоглолтод хожигдоогүй учир хэсэг хугацааны дараа булаан эзлэгч германчууд Украины багийн ихэнх тоглогчдыг үл ялих шалтгаанаар концлагерьт хорьж, заримыг нь буудан хороосон гэх яриаЗөвлөлт Холбоот Улсад нь ихээхэн түгсэн байдаг. Гэвч энэхүү хувилбар буруу байсан гэдгийг 1991 оны сүүлээр ЗХУ-ыг задарсны дараа украины тухайн үеийн тоглолтыг үзсэн амьд гэрч болон түүхчид тогтоосон байдаг.
Хэдийгээр Украины багийн тоглогчдын хэдхэн нь л Киевийн "Динамо" багийн тоглогчид байсан (жишээ нь Фёдор Тютчев нь тухайн үеийн ЦДКА буюу одоогийн ЦСКА багийн довтлогч байв) боловч Киевийн "Динамо" баг Германы булаан эзлэгчидтэй өөрийн багийн нэр төр, эх оронч үзэл, дарлагдан доромжлогдсон ард түмнийхээ итгэл найдварыг хөсөрдүүлэлгүй, дарамт заналхийллээс айлгүй домогт ялалт байгуулсан гэж хөл бөмбөгийн буурал түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн байдаг.
Эзлэгдсэн Киев хотын "Динамо" багийн хөл бөмбөгчдийн тухай
1941 оны 6 сарын 22-нд Герман Улс харилцан үл довтлох гэрээгээ зөрчин Зөвлөлт Холбоот Улс руу халдан довтолсонтой зэрэгцэн Киевийн "Динамо" багийн хэсэг тоглогчид (Клименко, Кузьменко, Трусевич, Комаров, Путистин нар) Улаан Армид сайн дураараа элсэж (Киевийн хориглолтын батальонд хуваарилагдсан), зарим нь (Шиловский, Виньковатов, Лерман, Н. Балакин, Глазков, Гребер, К. Фомин нар) нүүлгэн шилжүүлэлтийн явцад Киевийг орхисон. Киевийг эзлэгдэхийн өмнөхөн арай хийн амжиж сүүлчийн галт тэргээр Афанасьев Москва руу, Лившиц, Махиня, Лайко, Онищенко нар тодорхойгүй чигт хотыг орхин гарчээ.
Дайны өмнө багийн цэргийн зөвлөх явсан Щегоцкий 1941 оны 9 сард ухарч яваа цэргийн анги, нэгтгэлүүдийн хамт Киевийг орхижээ.
Түүнээс гадна тухайн үеийн "Динамо" багт 1940, 1941 онуудад гаднаас ирсэн хөл бөмбөгчид болох Скоцень, Горенштейн, Габер, Гурский, Газда, 1974 оны хөл бөмбөгийн Дэлхийн Аварга Шалгаруулах Тэмцээн(ДАШТ)-д 3-р байр, 1978 оны ДАШТ-д 5-р байр эзэлсэн Польшийн шигшээ багийн ирээдүйн дасгалжуулагч Едынак, Польшийн шигшээ багийн ахлагч асан Михал Матыас нар ч тоглодог байжээ. Дайн эхэлсний дараа тэднийг урван тэрсэлж магадгүй хэмээн болгоомжилж цэнгэлдэхийн нийтийн байранд хорьж байсан бөгөөд эцсийн эцэст Днепропетровск хотод Днепр мөрнөөр хүргэж өгчээ. Эдгээр хөл бөмбөгчид германчуудыг иртэл тэндээ байрлаж байгаад арга заль хэрэглэн Львов хот хүрсэн байна.
Улаан Армид элссэн тамирчид маань (Клименко, Кузьменко, Трусевич, Комаров, Путистин нар) олзлогдсон бөгөөд зарим нэг баримтаар Трусевич, Кузьменко нар шархадсан гэсэн мэдээ байдаг. Тэднийг Боярскийн цэргийн олзлогдогсдын лагерьт хоригдож байгааг анх Киевийн биеийн тамирын дугуйлангийн дасгалжуулагч Дубянский, Киевийн Их Сургуулийн профессор, «Нове українське слово» сонины редактор К.Штеппа нар олж мэджээ. Тэд Киев хотын хөл бөмбөгийн шигшээ багийг бүрдүүлэхээр концлагерьт хоригдож байгаа Украины шилдэг тоглогчдыг суллуулахаар хотын захирагч Александр Оглоблинд хүсэлт тавин захидал бичжээ. Захидалд Кузьменко, Трусевич, Клименко, Коротких, Балакин, Щегоцкий (Щегоцкийг Киевийг орхин явсан гэдгийг хүсэлт гаргачид мэдээгүй), Шацкий, Сухарев нарын 8 тамирчныг суллуулахаар жагсаажээ. Удалгүй олзлогдогсдыг германчуудад таатай ханддаг хэмээн сэжигтэн этгээдүүдийн 4-р жагсаалтад багтаан суллажээ.
Түүнчлэн эзлэгдсэн Киев хотод байсан Свиридовский, Тютчев, Путистин, Голимбиевский, Гундарев, Комаров, Чернега, Ткаченко, Мельник нар тэдэнтэй нэгдсэн байна.
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
3-р Рейхын засаглал Украинд тогтсоноос хойш Киев хотын урлаг, соёлын амьдрал дахин сэргэж дуурийн театр нээгдэж, кинотеатрууд ажиллаж, концертууд тавигдсанаас гадна спортын арга хэмжээ зохиогдох нөхцөл бүрдсэн байна.
Үүний үр дүнд хөлбөмбөгийн багууд шинээр байгуулагдсаны нэг нь дайны өмнө Киевт амьдарч байсан моравийн чех Иосиф (Йозеф) Иванович (Иоганович) Кордич захиралтай "Старт" баг байлаа. Германчууд түүнийг "фольксдойче" ангилалд багтаан талхны үйлдвэрийн захирлаар томилжээ. Төдөлгүй Кордич "Евбаз" дээр (одоогийн Киев хотын Ялалтын талбай дээр байрлаж байсан еврейчүүдийн зах) гар хийцийн асаагуур худалдаж байсан Трусевичтэй таарч багт нь орох талаар санал тавьжээ. Трусевич нь нийгмийн асуудлаа шийдвэрлүүлэх боломжтойг нь харгалзан "Старт" багийн бүрэлдэхүүнд багтан, талхны үйлдвэрт ажилд орохыг зөвшөөрчээ.
Хэммингийн хил
Математик, компьютерийн шинжлэх ухаан, кодчилолын онолын салбарт Хэммингийн хил нь дурын бүлэг кодын хувьд параметрийн хязгаарлалт юм: Энэ нь бид бүгдийн мэддэгчилэн савлах бөмбөгний дууны хил эсвэл агуулгын хүрээллийн хилээр Хэммингийн хэмжигдэхүүн дэх бүх боломжит үгнүүдийн эзэлхүүнийг мэдээллэнэ. Энэ нь кодчилсон үгнүүд дэх ямар нэг алдааг засахад ашиглах зай нь чухал ач тусыг тогтоосон хязгаар юм. Энэ кодыг/Хэммингийн хил/ гэх ба үүнийг алдаагүй код хэмээн нэрлэжээ.
Үхлийн тоглолт
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
Хэсэг хугацааны дараа Трусевичийн тусламжтайгаар Гончаренко, Тютчев, Кузьменко, Комаров, Путистин, Клименко, Свиридовский, Балакин нарын Киевийн хөл бөмбөгчид талхны үйлдвэрт ажилчнаар орсон байна.
Хэммингийн хил
Алдааг засах кодуудын үндэс
Анхны мэдээ болон кодчилсон хувилбар нь аль аль нь “q” үсгээр тэмдэглэгдсэн байна. Кодчилсон үг бүр ‘’n’’ үсгийг агуулна Анхны мэдээ /Урт m/ нь n үсгээс жижиг байна. Зурвас нь кодчилолын алгоритмд нь n үсгээр- захидал кодчилогдох ба хувирах нь дуу чимээ ихтэй суваг дамжуулж, эцэст нь хүлээн авагч тайлан уншина.
Үхлийн тоглолт
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
1942 оны 5 сарын 27-нд талхны үйлдвэрийн гүйцэтгэх захирал Чебанюк хотын удирдлагын спортын хэлтэст тус үйлдвэрийн хөлбөмбөгийн шинэ багийг бүртгэн авахыг хүссэн өргөдөл гаргажээ. Энэ мөчөөс эхлэн "Старт" баг албан ёсоор үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд үйлдвэрийн захирал Кордич багийн бүрэлдэхүүнийг долоо хоногт 2 удаа "Зенит" цэнгэлдэх хүрээлэнд (Керосинная гудамж,24) бэлтгэл хийх бололцоог гарган өгчээ.
Үйлдвэрийн 9 ажилчин - хөлбөмбөгчид дээр Михаил Мельник, Николай Коротких (хоёулаа хотын захиргааны гал тогоонд тогооч байсан), Юрий Чернега (хотын захиргааны хамгаалалтын албанд ажиллаж байсан), Лев Гундарев, Александр Ткаченко, Георгий Тимофеев (бүгд цагдаагийн газар ажиллаж байсан), Василий Сухарев нар багийн бүрэлдэхүүнд багтжээ. Хамгийн залуу нь 27 настай М.Мельник, хамгийн ахмад нь 35 настай Ф.Тютчев байсан бөгөөд Михаил Свиридовскийг багийн ахлагчаар сонгожээ.
Хэммингийн хил
Алдааг засах кодуудын үндэс
Кодыг тайлан уншиж сурснаар үйл явц нь хүчин төгөлдөр кодчилсон үг " хамгийн ойр " N - захидал хүлээн авсан мөр шиг, зүгээр л үгэнд дурдсан ойлгогдохгүй кодчилсон байдаг. Математикийн талаас мэдээнд  урт m болон qm тохиромжтой мэдээллүүд байдаг болох ба  зурвас бүр урт m вектороор илэрхийлнэ.
Баримтлах хил
Кодчилол схем нь n- хэмжээст вектор руу m- хэмжээст вектор хөрвүүлдэг. qm хүчин төгөлдөр үгийг кодлох боломжтой, гэхдээ кодчилсон үг дамжуулагдаж байгаа бол дуу чимээтэй суваг  n үсэг нь нэг буюу түүнээс дээш гажуудуулж болох учраас Код ойлгогдохгүй кодчилсон ( үг ) -ийн аль нэг нь хүлээн авч болзошгүй.
Үхлийн тоглолт
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
1941 оны Зөвлөлт Холбоот Улсын хөл бөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Киевийн "Динамо" багийн бүрэлдэхүүнд багтан оролцсон тамирчдаас Трусевич, Клименко, Комаров нарын 3 тоглогч л "Старт" багийн бүрэлдэхүүнд багтаж байсныг онцлох хэрэгтэй. Гундарев, Мельник хоёр 1940 онд Киевийн "Локомотив" багт, 1941 онд Киевийн "Динамо" багт ирсэн боловч нэг ч тоглолтод оролцоогүй. Гончаренко дайны өмнө Одессын "Спартак" багт, Балакин, Сухарев хоёр Киевийн "Локомотив" багт, үлдсэн нь Киевийн "Рот фронт" багт тус тус хүчин зүтгэдэг байв. Путистин, Свиридовский хоёр дайны өмнө хөл бөмбөг тоглодоггүй, дасгалжуулдаг л байжээ.
1942 оны 6 сарын 4-нд талхны үйлдвэрийн захиргаанаас өөрийн багт зориулан хотын удирдлагын спортын хэлтэст хөл бөмбөгийн гутал, шорт, футболка, өвдгөвч, гидр, бөмбөг, хаалганы тор зэрэг хэрэглэлүүдээр хангах хүсэлт гаргасныг хөл бөмбөгийн гутал, шорт 2-оос бусдыг нь 6 сарын 19-нд олгожээ. Футболка нь улаан өнгөтөй байсныг тэмдэглэх хэрэгтэй.
Хэммингийн хил
Баримтлах хил
Түүнчлэн Хэмминг байна::
Үүнд
Үхлийн тоглолт
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
Талхны үйлдвэрийн багтай зэрэгцэн Киевийн "Желдор" багийн тоглогч асан Георгий Дмитриевич Швецов хөлбөмбөгийн "Рух" багийг үүсгэн байгуулжээ. Шинэ засаглалын үед тэрээр германчуудад үйлчлэн, "Нове українське слово" сонинд Штеппын хамт ажилладаг байлаа. Трусевич болон Киевийн "Динамо" багийн экс тоглогчдыг Швецов өөрийн "Рух" багт урьсан боловч ихэнхи нь татгалзжээ. Үүний үр дүнд "Рух" багийг төрийн байгууллагын алба хаагчид, үйлдвэрийн ажилчид бүрдүүлж байсан бөгөөд зарим тохиолдолд талхны үйлдвэрийн багаас "Рух" багт зөвхөн Гундарев, "Динамо"-гийн экс тоглогч Николай Голембиовский нар л тоглодог байв.
Тухайн үеийн Украины хөл бөмбөгийн лиг болон Киев хотод хөл бөмбөгийн тэмцээн зохион байгуулахыг Швецов л санаачилсан баримтууд бий. Түүний саналаар Штеппа нь дайны өмнө Хрущёвын нэрэмжит байсан цэнгэлдэх хүрээлэнгийн нэрийг хотын удирдлагын удирдах албан тушаалтан Леонтий Форостовскийн дэмжлэгтэйгээр өөрчлүүлж чадав. 1942 оны 7 сарын 12-нд шинэ цэнгэлдэх хүрээлэнгийн нээлтийн ажиллагаанд зориулан явагдсан анхны тоглолтод "Рух" баг германы цэргийн ангийн "DV" багийг хожжээ.
Хэммингийн хил
Баталгаа
d -ийн тодорхойлсноор, нь хамгийн их алдаатай  кодчилсон үг  дамжуулах явцад хийж, үүний дараа нь хамгийн бага зайд  тайлан уншиж сурснаар кодыг зөв тайлан уншина,  (өөрөөр хэлбэл, энэ нь илгээсэн тэр кодчилсон үгнүүдийг хүлээн авсан гэдэг үгийг тайлан уншсан гэсэн үг юм). Иймээс код нь t бүхий алдааг засах боломжтой байх ёстой.
Тухайн кодчилсон үг нь c \in C байна, t -ын хажууд  радиустай өгөгдөлийг хамтатгана. Өгөгдлийн хослол бүрт /Хэммингийн салбар/ t алдааг засах шинж төлөвгүй байх ба m -өгөгдөл бүр нь /өгөгдлийн дуу авиа ба өөр үг, утга/ агуулдаг. Бид n болон t ээс дээш бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс /өгөгдлийн гол бүрэлдэхүүний тохирох кодлох үгийн утгаас/ хамруулах болон сонгон авч болох ба энэ нь кодчилсон үг байна. (q-1) өгөгдөл нь бусад шинж чанарын нэг нь q өгөгдөлийг дахин оруулах нь  ийм утгыг агуулна/
Үхлийн тоглолт
"Старт" багийг үүсгэн байгуулсан нь
1942 оны 6 сарын эхээр Киев хотод хөл бөмбөгийн тэмцээн зохион байгуулахыг албан ёсоор зөвшөөрсөн байдаг.
Анхны тоглолтууд
"Старт" баг анхны тоглолтоо 1942 оны 6 сарын 7-ны ням гарагийн 17 цаг 30 минутад "Спортын Ордон"-ы (эдүгээгийн "Олимпийн" цэнгэлдэх хүрээлэн тухайн үед ийм нэртэй байв) цэнгэлдэх хүрээлэнд "Рух" багтай хийж 7:2 харьцаатай хожжээ.
Хэммингийн хил
Баталгаа
A_q (n,d) өгөгдөл нь C дэх хамгийн их тоот кодчилсон үгнүүд ба өгөгдлүүдийн хамгийн зөв зүйтэй дугаарлалт юм. Мөн хоёр өгөгдөл нь нийтлэг ижил үгийг агуулна. Бид кодлогдсон үгнүүдийг ажигласнаар өгөгдлүүд дэх кодчилсон үгнүүд нь өгөгдлийн үгнүүдийн гол хэсэгт байрладгийг ажиглаж болох ба өгөгдөл бүрийг тодорхойлмогц  нь дэд хэсэг нь  (  өгөгдөлүүдийг) тодорхойлно:
Шалтгаан:
Үхлийн тоглолт
Анхны тоглолтууд
Бараг бүх тоглолтыг хэнээс ч хараат бус, шударга шүүлтийг явуулдаг обер-лейтенант Эрвин шүүжээ.
Хэммингийн хил
Нийт радиус болон гол радиус
Хэммингийн хилийн баталгааг эндээс харж болно:, Үүнд: Тиймээс, s ≤ r болон s = r = tтэнцүү чанарыг агуулна. Тэнцүү чанарыг хангах гэдэг нь Хэммингийн хилийг агуулсан байна гэсэн үг юм.
Үхлийн тоглолт
Анхны тоглолтууд
"Старт" багийн бүрэлдэхүүнд: Трусевич, Клименко, Свиридовский, Сухарев, Балакин, Тютчев, Гончаренко, Чернега, Комаров, Коротких, Путистин, Тимофеев, Мельник.
Хэммингийн хил
Алдаагүй кодлох
Хэммингийн хилийг агуулсан кодыг алдаагүй код гэж нэрлэдэг. Кодчилсон жишээнд зөвхөн нэг үгийг кодолсон кодыг оруулахад   нь тэр кодыг төлөөлж болно. . Өөр нэг жишээ бол мэдээ бүрийн тэмдэг нь кодчилсон үг бол q = 2 ыг ашиглах ба сондгой тогтмол тооны давтагдсан үед кодыг давтан өгнө. Ерөнхийдөө эдгээр жишээнүүдийг ердийн жижиг алдаагүй код гэж нэрлэдэг. 1973 онд Хэммингийн код буюу Голай кодын параметрүүд ямар нэгэн ач холбогдолгүй ердийн цагаан толгойн үсгээр нэрлэгдэн батлагдсан байна Golay code.
Алдаагүй код нь бүлэгт өгөгдлийнt г хамруулсан нь кодчилсон үгэнд Хэммингийн радиусын өгөгдлийн зайг бөглөж нэг утга илэрхийлж болно (t ”-өгөгдөл нь Гол радиус=бүлэг радиус утгыг илэрхийлнэ). Заримдаа алдаагүй код нь зарим давхардлыг хийх ба кодчилсон үгэнд Хэммингийн радиусын өгөгдлийн t хэсэгт байх ба радиус нь t+1 -ийг үүсгэх орон зайн өгөгдөл юм. Үүнийг тайлбарлах өөр нэг арга нь код нь заримдаа- алдаагүй байвал гол радиус нь бүлэг радиусаас илүү чанартай байна.
Үхлийн тоглолт
1942 оны 8 сарын 9-ний тоглолт
3 хоногийн дараа германчууд хариу тоглолтод нилээн хүч нэмэгдүүлсэн бүрэлдэхүүнтэй оролцов. Германчууд: "Хайл" гэж, киевчүүд: "Биеийн тамир мандтугай" гэж тус тус мэндчилэв.
Хэммингийн хил
Эшлэл
Ангилал:Кодын онол Ангилал:Дижитал дохио боловсруулалт
Үхлийн тоглолт
Тоглолтын явц
Хоёрдугаар үе тун ширүүн өрнөсөн бөгөөд германчууд 2 гоол оруулан оноог тэнцүүлсэн боловч эцсийн бүлэгт тоглолт 5:3 харьцаагаар "Старт" багийн давамгайллаар өндөрлөжээ.
Үхлийн тоглолт
Хожим нь тоглолтод оролцсон Украины зарим тоглогчдыг буудан хороосон учраас энэ тоглолтын Зөвлөлт Холбоот Улсад "Үхлийн Тоглолт" хэмээн онцолжээ. Тоглолтын өмнө хувцас солих өрөөнд герман цэргийн дарга (хурандаа цолтой хүн байсан) концлагерьт хорих, буудан хороох зэргээр сүрдүүлэн хожигдохыг шаарджээ.
8 сарын 9-ний орой тоглолтын дараа "Старт" багийн тоглогчид ялалтаа тэмдэглэн хувцас солих өрөөндөө идэж уужээ.
Энэ тоглолтоос хойш Киев хотын захирагч Рогауш (1942 оны 7 сарын сүүлээр томилогдсон) герман, украины багуудын хөл бөмбөгийн тоглолтыг хоригложээ.
Сүүлчийн тоглолт
1942 оны 8 сарын 16-нд "Старт" баг "Рух" багтай тоглон 8:0 харьцаагаар хожсон нь тэдний сүүлчийн тоглолт байлаа.
Ер нь "Старт" баг 17 хөлбөмбөгчинтэй байжээ.
Алдарт "Вратарь" уран сайхны киноны (1936 онд дэлгэцэнд гарсан) зураг авалтад тухайн үеийн Киевийн "Динамо" баг бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ оролцсон. Киноны төгсгөлийн хэсэгт Зөвлөлт Холбоот Улсын шигшээ баг "барууны" шигшээ багтай тоглодог хэсэг гардаг. "Баруун"-ы шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд "Старт" багийн хөл бөмбөгчид тоглосон байдаг. Энэ нь тэдний цорын ганц дэлгэцэнд хадгалагдан үлдсэн дүрс билээ.
Хөх нугас
thumb|150px|left|Өдөө янзалж буй хөх нугас Хөх нугас (Hymenolaimus malacorhynchos) нь нэгэн төрлийн нугас юм. Hymenolaimus төрлийн цорын ганц зүйл болно. Тус шувууг маори хэлээр whio гэдэг нь эрэгчингийнх нь дууг дуурайлган хэлснээс гаралтай. Төрөхдөө ногоон өнгийн хушуутай байх бөгөөд 8 цагийн дараа үндсэн өнгөндөө ордог.
Үхлийн тоглолт
Концлагерьт
1942 оны 8 сарын 18-ны 10 цагийн үед талхны үйлдвэрт агуулах руу гурил зөөж байсан Н. Трусевич, М. Путистин, И. Кузьменко, А. Клименко, М. Гончаренко, Ф. Тютчев, М. Свиридовский, В. Балакин, П. Комаров нарыг ажлын байран дээр нь баривчилжээ. Баривчлах болсон шалтгааныг тайлбарласан олон таамгууд байдаг :
Баривчлагдсан тамирчдаас 3 хоногийн дараа Балакиныг л сулласан. Мельник, Сухарев (германчуудтай хамт уурын галт тэргэн дээр ажилладаг байсан учраас ) нар гестапогийн хараанд өртөөгүй.
Хамгийн сүүлд 1942 оны 9 сарын 6-нд Н.Короткихыг баривчилсан. Цагдаагийн газар ажиллаж байсан Александр Ткаченког хүртэл баривчилжээ. 1942 оны 9 сарын 8-нд эргэлтээр ирсэн ээжийнхээ нүдэн дээр зугатах оролдлого хийж байгаад буудуулсан байна.
Хөх нугас
Шинэ Зеландын $10-ын дэвсгэртийн ар талд хөх нугас дүрслэгдсэн байдаг.
Үхлийн тоглолт
Концлагерьт
Бусад хөлбөмбөгчдийг Короленкогийн гудамжны 33-д байрлаж байсан гестапогийн байрны хонгилд ганцаарчлан сар орчим хорьж байгаад 1942 оны 9 сард Сырецкийн концлагерь руу тодорхойгүй хугацаагаар хорихоор шилжүүлсэн. Тэнд М. Путистиныг цахилгаан монтажчинаар, Ф. Тютчев, П. Комаров хоёрыг туслахаар нь, М. Свиридовский, М. Гончаренко хоёрыг гуталчнаар, Н. Трусевич, И. Кузьменко, А. Клименко (хожим нь Ф.Тютчевыг нэмсэн) нарыг ачигчаар тус тус томилсон.
Энэ үед фронт дээрх байдал өөрчлөгдөж, Зөвлөлтийн талд ашигтайгаар үйл явц өрнөж эхэлсэн. Германчууд сэтгэл зүйн дарамтад орж эхлэн, хамаагүй догшин ширүүн болж, эмх замбараагүй аллага үйлдэж эхэлснээс 1943 оны өвлийн сүүлчээр хэсэг хөлбөмбөгчид маань буудуулан амь насаа алджээ.
Дайны өмнө хөлбөмбөгийн "Желдор" болон "Рот фронт" багийн тоглогч асан В.Волков :
Хөх нугас
Цахим холбоос
Ангилал:Ангир
Үхлийн тоглолт
Концлагерьт
"Динамо" багийн ахмад тоглогч В.Ногачевский :
Тухайн үйл явдлын гэрч Сырецкийн концлагерийн хоригдол асан И.Бродскийн (1943 оны 9 сарын 29-нд концлагериас оргосон хоригдлуудын нэг, 1943 оны 12 сард Улаан Армид элсэн 1944 онд фронтод амь үрэгдсэн) мэдүүлгээс :
Энэ үйл явдлыг үнэн бодитоор нь зөвхөн Ф.Тютчев (нэг бригадад ажиллан, цаазлах үед нэг шугаманд жагсаж байсан) л мэдэж байв. Хожим түүнийг Сырецкийн концлагерьт үйлдэгдэж байсан цэргийн гэмт хэрэгтэй холбогдуулан гэрчээр хэд хэдэн удаа байцаажээ. Гэвч түүний нөхөд - хөлбөмбөгчид хэрхэн амь үрэгдсэн талаарх бодит мэдээ ямар ч баримтад байхгүй.
П.Комаровоос бусад нь бүгд концлагериас зугатаж чаджээ.
М.Свиридовскийн мэдүүлгээс: "... хамгийн түрүүнд концлагериас 3 ачигчийн хамт Тютчев зугатсан. Дараа нь Гончаренко бид 2 бүхэл бүтэн бригадаараа 16-уулаа зугатсан. Бидэнд цагдаагийн хэсгийхэн тусалсан. Яагаал гэвэл тэдэн дотор манай хэсэг хөл бөмбөгчид байсан. Биднийг зугатаж эхлэх үед анзаараагүй царайлан өөр тийшээ харж байсан. Энэ орголт 9 сарын 19-нд болсон".
М.Путистин 1943 оны 10 сард зугатаж яваад Пославичи тосгоны ойролцоо Улаан Армитай таарчээ.
П.Комаровыг 1943 оны 9 сард ухарч байсан эзлэн түрэмгийлэгчид Герман руу авч явсан байна.
"Старт" багийн бүрэлдэхүүний тоглогчдоос Георгий Тимофеев, Лев Гундарев хоёр цагдаагийн газар ажилладаг байв. Киевийг буцаан авсны дараа хоёуланг нь Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны (НКГБ-Народный Комитет Государственной Безопасности) ажилтнууд баривчилсан. Эхнийхэд нь 10 жил, дараагийнхад нь 5 жилийн хорих ял оноон засан хүмүүжүүлэх хорих анги явуулсан. Георгий Швецовыг мөн баривчлан 15 жилийн хорих ял оноосон. 10 жил гаруй ялаа эдлээд Киевтээ буцан ирсэн. Хэд хэдэн газар ажиллаж байсан, хэзээ, хаана нас барсан нь тодорхойгүй.
Николай Голембиовский хэдэн жил нуугдаж амьдарсан. Георгий Кузьмины ярьснаар дайны дараа түүнтэй "Динамо"-гийн экс тоглогч Василий Правоверов Киевийн нэгэн гудамжинд тааралдсан. Николай Голембиовскийг Горкийн гудамжинд оршин суудаг болохыг нь мэдсэн бөгөөд яг тэр хаягаар нь 1948 онд баривчлан 25 жилийн ял өгчээ.
Герман руу ачигдаж явсан Павел Комаров дайны дараа Европт амьдарч байгаад Канадад очин 1970-аад оны үед нас баржээ.
Домог төрсөн нь
Хамгийн анх буудуулан нас барсан Киевийн "Динамо" багийн гишүүдийн тухай "Известия" сонины 1943 оны 11 сарын 16-ны өдрийн сонинд тэмдэглэжээ. Киевийн сонины цэргийн сурвалжлагч: "... тэд Киевийн "Динамо" багийн тоглогчид байсан бөгөөд удаан хугацааны турш германчуудаас нуугдаж чадсан. Өлсгөлөнгөөс аврагдаж, амьдрах шаардлагатай байсан тул талхны үйлдвэрт ажилд оржээ. Гестапогийнхан тэднийг баривчлан удаан хугацаанд хонгилдоо хорьж, тамлан зовоож байгаад буудан алжээ".
1958 оны 11 сарын 21-нд 15 жилийн дараа "Вечерний Киев" сонинд Петр Северовын "Сүүлчийн тулаан" нэртэй өгүүлэл гарчээ. Тэр ондоо Петр Северов, Наум Халемский нарын ижил нэртэй тууж хэвлэгдсэн. Үйл явдал нь эзлэгдсэн Киев хотын "Динамо" багийн гишүүд талхны үйлдвэрт ажиллаж байсан тухай, германы багтай хэд хэдэн хөл бөмбөгийн тоглолт хийсэн тухай, хэрхэн ялсан тухай, яаж баривчлагдсан тухай, 1943 оны өвөл яагаад буудуулсан тухай гардаг.
Анх 1943 оны 11 сарын 16-ны өдрийн "Известия" сонины 270-рт Лев Кассиль 1942 оны зун Киевт өрнөсөн тоглолтын тухай "Үхлийн тоглолт" нэртэй өгүүллэг бичсэн. Цэргийн сурвалжлагч Е.Кригер "Київська правда" сонины 1943 оны 17-рт "Так было в Киеве" өгүүллэгт, "У Сирецькому концлагері" дурсамжинд "Үхлийн тоглолт" гэсэн нэрийг тус тус хэрэглэсэн байна.
Анх 1946 оны 8 сарын 24-ний Киевийн "Сталинское племя" сонины 164-рт "Үхлийн тоглолт"-ын тухай Александр Борщаговскийн кино зохиол тавигдаж эхэлсэн. Энэ кино зохиол 10 гаруй дугаар дамжин хэвлэгдсэнээс сонины редакци уншигчиддаа хандан "Мосфильм"-д зориулан бичсэн энэ кино зохиолын талаархи сэтгэгдлээ ирүүлэхийг хүссэн байна. Сүүлд Борщаговский кино зохиолоо ном болгон 1959 онд 150000 хувиар хэвлүүлсэн байдаг.
1959 онд "Физкультура и спорт" сонины редакци Петр Северов, Наум Халемски нарын хамтын бүтээл "Сүүлчийн тулаан" туужийг хэвлэжээ. Энэ туужийн өмнөх үгийг тухайн тоглолтод оролцсон хөл бөмбөгч бичсэн байдаг. Уг туужид украинчуудын өрсөлдөгч нь германы агаарын довтолгооноос эсэргүүцэх ангийн шигшээ баг байсныг тэмдэглэсэн. Хожим 1963-1964 онд энэ түүхээр "Мосфильм" киностудид "Третий тайм" нэртэй уран сайхны киног бүтээж дэлгэцэнд гаргасан.
"Юность" сэтгүүлийн 1966 оны 9 сарын нэгэн дугаарт Анатолий Кузнецовын "Бабий Яр" найраглал тавигдсан. Энэ найраглалын нэг бүлэгт Киевийн талхны үйлдвэрийн хөл бөмбөгийн "Старт" баг хэрхэн дайсны багийг ээлж дараалан ялсан тухай гардаг.
Домгийг эсэргүүцсэн нь
1987 оны зөвлөлтийн хөлбөмбөгийн тухай өгүүлсэн нэгэн сэтгүүлд 1942 оны зун өрнөсөн үйл явдлын тухай "Үхлийн тоглолт" нэрийг хэрэглэн бичсэн боловч зөвхөн амь үрэгдсэн 4 хөлбөмбөгчнийг л хамаатуулж байв. Гэвч олон нийт Киевийн "Динамо" багийн бараг бүх тоглогч амь үрэгдсэн гэсэн таамгийг л хүлээн зөвшөөрч байв.
1992 онд Георгий Кузьмины "Үхлийн тоглолтын үнэн буюу та нарын мэдэхгүй Динамо" ном хэвлэгдсэн. 1994 оны 11 сарын 12-ны "Всеукраинские ведомости" сонинд кино шүүмжлэгч Олег Ясински "Үхлийн тоглолт болсон уу?" нийтлэл хэвлэгдсэн нь олныг шуугиулсан.
"Үхлийн тоглолт"-той холбон 1974 онд Гамбургийн прокурорын газраас эрүүгийн хэрэг үүсгэн 31 жил шалгаад 2005 оны 2 сард эрүүгийн хэргээ хаасан байна. Прокурор Йохан Кульманы дүгнэлт :
Дурсгал
1964 оны 9 сард Зөвлөлт Холбоот Улсын Дээд Зөвлөлийн шийдвэрээр "Үхлийн тоглолт"-д оролцсон хөл бөмбөгчид болох Николай Трусевич, Алексей Клименко, Иван Кузьменко, Николай Коротких нарыг "За отвагу" медалиар нэхэн шагнажээ. Түүнчлэн Владимир Балакин, Макар Гончаренко, Михаил Мельник, Михаил Путистин, Михаил Свиридовский, Василий Сухарев нарын 6 тоглогчдыг "За боевые заслуги" медалиар шагнасан байна. Шагнасан тухай шийдвэрийг 1964 оны 9 сарын 10-ны "Правда" (№ 254) сонинд нийтлэгдсэн байна.
Путистин Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны (КГБ-Комитет Государственной Безопаности) төрөл бүрийн дарамт, сэжгээс шалтгаалан шагналаасаа татгалзсан. Түүнчлэн хожим амь үрэгдсэн А.Ткаченко, 1959 онд зүрхний шигдээсээр нас барсан Ф.Тютчев нар шагналаа авч чадаагүй.
1971 оны 6 сарын 19-нд "Динамо" цэнгэлдэх хүрээлэнд 4 хөлбөмбөгчний дүрс бүхий хөшөөг босгожээ. Хөшөөн дээр Степан Олейникийн доорхи шүлэг бий.
1981 онд "Зенит" нэртэй байсан цэнгэлдэх хүрээлэнг "Старт" нэртэй болгон "Үхлийн тоглолт"-д зориулсан барилгын зохиомжийг босгосон.
1999 онд Киевийн Щусев, академич Грековын гудамжны хооронд буюу Сырецкийн концлагерийн хоригдлуудыг цаазалж байсан газрын ойролцооноос хөлбөмбөгийн гутал (ши-пи) олдсоныг тэнд нь дурсгалын тэмдэг болгон хадсан байна.
Эх сурвалж
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Хөлбөмбөгийн тоглолт Ангилал:Украины хөлбөмбөг Ангилал:Зэвсэгт хүчний спорт Ангилал:Вермахтын спорт Ангилал:Вермахтын Люфтваффе Ангилал:Германы Украин дахь булаан эзлэлт 1941–1944 Ангилал:Киевийн спорт
Богд хааны ирвэсийн арьсан гэр
300px|thumb 300px|thumb 300px|thumb 300px|thumb Богд хааны ирвэсийн арьсан гэр нь Сэцэн хан аймгийн бэйс Сангилигдоржоос 1893 онд Богд гэгээний 25 насны ойд бэлэглэсэн бэлэг юм. Энэ гэрийн бүрээсэнд 150 ирвэсийн арьс орсон. Гэрийн хаалга, тооно, унийг үндэсний хээ зүмбэрлэж чимсэн ба тавилга, бурхан тахил, эд хэрэглэл уран хийцтэй. Гэрийг бороо хургүй цагт гадаа барьж VIII богд 10 хоног нямба бясалгал үйлддэг байжээ. Хаалган дээрээ Түмэннаст буюу Хас хээтэй байдаг нь гэрийн эзэн урт удаан наслаж үл чадагдахгүйн бэлгэдэл, дөрвөн баганыг дөрвөн хүчтэний нэг болох луугаар ороолгож, унийг хорол эрдэнээр чимжээ. Энэ гэр нь Богд хааны ордон музейд шинэхэн хэвээрээ оршиж байна.
Ангилал:Улаанбаатар хотын уран барилга Ангилал:Олноо өргөгдсөн Монгол улс
Мэй Саттон
Мэй Годфри Саттон (May Godfrey Sutton, 1886 оны 9 сарын 25 – 1975 оны 10 сарын 4) нь Америкийн теннисчин бөгөөд Вимблдоны ганцаарчилсан төрөлд түрүүлсэн анхны гадаад тамирчин юм.
Намтар
Мэй Саттон Английн Плимут хотод мэндэлж, 6 настайдаа гэр бүлийн хамт Калифорнийн Пасадена руу нүүж очжээ. Тэнд аав нь теннисний талбай байгуулж, Мэй болон эгч дүү нар нь теннис тоглодог байв. Мэй болон түүний эгч дүү нар болох Виолет, Флоренс, Этел нар Калифорнидоо эмэгтэй ганцаарчилсан төрөлд ноёрхож байсан. 1904 онд 18 настайдаа Мэй Америкийн аварга болжээ. Тэрээр мөн эмэгтэй хосын төрөлд Мириам Холлтой хослон тоглож түрүүлсэн төдийгүй холимог хосын төрөлд шувтаргын тоглолтод шалгарч үлджээ.
1905 онд Вимблдонд оролцож, 2 дараалан түрүүлээд байсан Британийн од Доротеа Дугласс Чэмберсийг хожиж түрүүлэн, тус тэмцээнд түрүүлсэн анхны гадаад тоглогч болсон юм. Түүний тохойноос хойш хүртэл шуусан цамц, шагайгаа ил гаргасан юбка нь тухайн үедээ Британийн үзэгчдийг гайхашруулж байсан гэдэг. Дараагийн 2 жил нь мөнөөх Чэмберстэй шувтаргын тоглолтод өрсөлдөж, 1906 онд Чэмберс, 1907 онд Саттон ялж түрүүлж байжээ.
1912 онд тэр Америкийн АШТ-д эрэгтэй хосын төрлөөр 3 удаа аваргалж байсан Том Бандитай гэрлэж, гэр бүлдээ цаг заваа зориулахын тулд бараг зодог тайлжээ. Харин 1921 онд 35 настайдаа теннисний талбайд эргэн ирж, чансаагаараа АНУ-даа 4-рт бичигдэх хүртлээ дэвшжээ. 1925 онд бараг 40 насандаа Америкийн АШТ-ий эмэгтэй хосын төрөлд шувтаргын тоглолтод шалгаран үлдэж, энэ амжилтаараа АНУ-ыг төлөөлөн Вайтмэн цомд оролцох багт багтаж өрсөлдсөн түүхтэй. Мөн 1907 онд түрүүлснээсээ хойш оролцоогүй байсан Вимблдонд 1929 онд буюу 42 насандаа оролцож шөвгийн наймд шалгарчээ. 1928, 1929 онд өөрийн охин Дороти Ченитэй хослон тоглож байсан нь Америкийн АШТ-ий түүхэнд ээж-охин хослон тоглосон цорын ганц тохиолдол юм. Түүний зээ дүү Жон Доэг 1930 онд Америкийн, охин Дороти 1938 онд Австралийн АШТ-д түрүүлж байжээ.
1956 онд Саттон Олон улсын теннисний алдрын танхимд багтсан. Тэр теннисээ хэзээ ч орхиогүй бөгөөд 80 хол давсан насандаа ч тоглосоор байсан гэдэг.
Саттон 1975 онд нас барж, түүнийг Калифорни муж улсын Санта-Моника дахь Вүүдлауны дурсгалын оршуулгын газарт оршуулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Олон Улсын Теннисний Алдрын Танхимын гишүүн Ангилал:АНУ-ын теннисчин Ангилал:Америкчууд Ангилал:1886 онд төрсөн Ангилал:1975 онд өнгөрсөн
Вахби Хазри
Вахби Хазри (وهبي خزري д 1991|хоёрдугаар сарын 8-нд]] Францын Аяччо хотод төрсөн) — Тунисын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Бордо» болон Тунисын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
2012 оны аравдугаар сарын 28-нд «Бордогийн» эсрэг Вахби Францын дээд лигийн анхны бөмбөгөө оруулж байв. «Бастиад» таван жил тоглоод «Бордотой» дөрвөн жилийн гэрээг 2014 оны долоодугаар сард байгуулсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Тунисын хөлбөмбөгчин Ангилал:Тунисын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Бастиа багийн тоглогч Ангилал:Бордо багийн тоглогч Ангилал:Тунисчууд Ангилал:Францын хүн Ангилал:1991 онд төрсөн
Хасавюрт
Хасавюрт (дуудлага нь [хасавъю́рт], оросоор Хасавю́рт) — Орос улсын Дагестаны 132 мянган хүнтэй хот.
Зураг
Ангилал:Дагестаны суурин Ангилал:Оросын хот Ангилал:1846 онд үүсгэн байгуулагдсан
Кнут-Моррис-Праттын алгоритм
Кнут-Моррис-Праттын алгоритм (Knuth–Morris–Pratt algorithm) нь тэмдэгт хайлтын алгоритмын төрөл.
Энэ алгоритм нь бүх боломжийг шалгах алгоритмын үед хийгдэж байсан х тэмдэгт мөрийн зүүнээс баруун тийш чиглэлтэй, нэг тэмдэгтийн алхамтай шилжилтүүдийн алхмыг уртасган, тоог багасгадаг.
n урттай y тэмдэгт мөрөөс m урттай х тэмдэгт мөрийг хайж байна гэж үзье. Тухайн тохиолдолд у тэмдэгт мөрийн j дэх тэмдэгтээс (0≤j<n) эхэлсэн дэд мөртэй х-г харьцуулж байхад х тэмдэгт мөрийн i дэх тэмдэгт нь (0≤i<m) зөрсөн байг. Энэ нь x[0..i-1] = y[j .. j+i-1] = u ба a = x[i] ≠ y[i+j]=b гэсэн үг юм.
Ингэж тэмдэгт зөрсний дараа х тэмдэгт мөрийн эхлэлийг шууд у тэмдэгт мөрийн j+i дугаар байрлалд аваачиж болохгүй. Учир нь х тэмдэгт мөрийг баруун тийш нэг нэг тэмдэгтээр шилжүүлэх үед х тэмдэгт мөрийн эхэнд байрлах ямар нэг v дэд тэмдэгт мөр u тэмдэгтийн төгсгөлийн хэсэгтэй таарч магадгүй. Ийм тохиолдлуудыг орхилгүй шалгахын тулд u тэмдэгт мөрийн хувьд төгсгөл хэсэгтэй нь таарах х тэмдэгт мөрийн эхлэлийн хамгийн урт дэд тэмдэгт мөрийг хил гэж нэрлэе. Мөн програмчлах үед энэ хилийн утгыг олж mpNext[i] элементэд хадгална.
Энэ тохиолдолд a ба b тэмдэгтүүд зөрсний дараа b тэмдэгтийг c=x[mpNext[i]] тэмдэгттэй харьцуулна гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэр х тэмдэгт мөрийг strlen(u)-strlen(v) тооны тэмдэгтээр баруун тийш шилжүүлнэ.
Моррис-Праттын алгоритм дахь шилжилт (v нь u-гийн хил болно)
Алгоритмын бэлтгэл ажиллагаа болох mpNext хүснэгтийг байгуулах хугацаа O(m) ба ажиллах нийт хугацааг O(n+m) гэж үнэлж болно.
Жишээ:
Ангилал:Хайлтын алгоритм
Лувсан-Очирын Нямсүрэн
Лувсан-Очирын Нямсүрэн - БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин /1990-11-01.№18/.
Владикавказ
Владикавказ (оросоор Владикавка́з, орчуулбал: Кавказын нурууг эрхшээ; осетоор Дзæуджыхъæу, []) — Орос улсын Умард Осети-Аланийн Бүгд Найрамдах Улсын нийслэл, 310,070 хүнтэй хот. Тус хот нь Гүржийн хилийн ойр, Терек голын бэлчирт оршдог.
Лувсан-Очирын Нямсүрэн
Намтар
Л.Нямсүрэнгийн эцэг эх нь хүүгээ айлд өргүүлсэн ажээ.
Владикавказ
Түүх
Оросын өмнөд хошууны амбан захирагч Григорий Александрович Потёмкин 1870 онд энэ хотыг анх бэхлэлтээр осетийн тосгон Дзауджикаугийн ойролцоо босгов. Энэхүү бэхлэлт нь Кавказын нуруун дахь уулын дайнч овгуудын эсрэг чухал үүрэг гүйцэтгэх ёстойгоос гадна Оросын эзэнт гүрний өмнөд зүгт газар нутгаа өргөжүүлэх замыг хамгаалах зорилготой байв. 1799 онд Владикавказаас эхлэн Их Кавказын нуруугаар дамжин Тбилиси хүртэлх Гүржийн явган цэргийн замыг нээв. Гэвч энэ төлөвлөгөө эхний ээлжинд нурсан ба учир нь кавказын босогчид Владикавказыг эзлэн юу ч үгүй шатааж орхив.
Лувсан-Очирын Нямсүрэн
Намтар
1960 оноос Л.Нямсүрэн Налайхын Соёлын ордонд сайн дурын уран сайханчаар ажиллах болсноор урлагтай амьдралаа холбожээ. 1965 онд Драмын театр дагалдан жүжигчнээр орж, гавъяат жүжигчин Л.Лувсангийн шавь болжээ. 1968-1971 онд Шарын голын уурхайн соёлын ордонд найруулагчаар ажиллаж байсан. 1971 онд Драмын театртаа буцаж ирэн, тэтгэвэрт гартлаа ажиллажээ. Хожим "Харцага", Жигжидийн нэрэмжит Кино Урлагийн Дээд сургуульд багшилж байсан.
Владикавказ
Түүх
1801 онд Гүржийг бүрэлдэхүүндээ оруулсны дараа л Владикавказ шинээр хөгжлийн шатандаа оржээ. Хотыг дахин босгож, шинээр хороололууд нэмж барин тэндээ казакуудыг суулгав. Удалгүй Владикавказ Перстэй хийх худалдааны төв болон хувирчээ. Владикавказын хүн амын тоо ч эрчимтэй нэмэгдэн, олон үндэстнүүдээс бүрдэх болсны дотор Осетичууд, Оросууд, Арменчууд, Гүржүүд болон өөр бусад цөөнх үндэстнүүд ч орж байлаа. 1875 онд Дон дахь Ростов руу төмөр замын шугам тавьсан бол дараа нь Баку руу буюу өнөөгийн Азербайжаны нийслэлийг төмөр замтай холбожээ.
Лувсан-Очирын Нямсүрэн
Жүжиг
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Эрдэнэбулганы хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1939 онд төрсөн Ангилал:2003 онд өнгөрсөн
Владикавказ
Түүх
Хотын нэр нь 1931 оноос 1944 он хүртэл, мөн 1954 оноос 1990 оныг хүртэл Орджоникидзе гэх нэртэй байв. Энэ нэр нь гүржийн коммунист Григорий Орджоникидзегийн нэрээр нэрлэгдсэн бөгөөд тэрбээр Улаан ажилчин, тариачны армийн 11-р армийг удирдан 1921 оны хоёрдугаар сард гүржийг эзэлсэн байна. 1944 оноос 1954 оныг хүртэл Дзауджикау гэх нэртэй байсан нь осети нэрийн кирилл хувилбар юм. ЗХУ-ын задрахын өмнөхөн хуучин нэрээ авсан аж.
Хүн амын өсөлт
Зүүлт: Хүн амын тооллогын мэдээ
Эшлэл
Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Умард Осетийн суурин Ангилал:1784 онд байгуулагдсан
Махачкала
Махачкала (оросоор Махачкала́) — Оросын Холбооны Улсын Дагестаны нийслэл, 574 мянган хүнтэй хот.
Хүн ам
Тайлбар: Хүн амын тооллогын мэдээ
Алехандро Бедойя
Алехандро Бедойя (Alejandro Bedoya; 1987 оны дөрөвдүгээр сарын 29-нд Нью-Жерси мужийн Энглвуд хотод төрсөн) — Колумби гаралтай Америкийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Нант» болон АНУ-ын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Бостоны коллежийн багаас Европын багуудад нүдлэгдсэн Бедойя Шотландын «Рейнжерсээс» Шведийн аваргаар шалгараад байсан «Хельсингборгод» 2012 оны наймдугаар сарын 10-нд богино хугацааны гэрээгээр элссэн юм.
Бедойя 2013 оны наймдугаар сарын 7-нд Францын дээд лигт шинээр дэвшсэн «Нант» багтай нэгдэв. 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 6-нд «ПСЖ-тэй» лигт таарахад (2:1) тэр гоолдов.
Тэрээр 2009 оны нэгдүгээр сарын 23-нд шигшээдээ Гондурасын эсрэг сэлгээнээс анх гараалсан байдаг. Харин 2013 оны долоодугаар сарын 5-нд Гветамалтай нөхөрсөг тоглохдоо шигшээн дебют гоолоо оруулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Эребру багийн тоглогч Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Хельсингборг багийн тоглогч Ангилал:Нант багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Түмэнбаярын Дашцэдэн
Түмэнбаярын Дашцэдэн (1923 - 2010 оны 7 сарын 25) нь Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар (2006), гавьяат багш (1999), хэл бичгийн ухааны доктор, профессор юм.
Тэрээр 1923 онд Цэцэрлэгмандал уулын аймгийн Цагаандалай вангийн хошуу (одоогийн Хөвсгөл аймгийн Галт сум)-ны нутагт төржээ. 1941 онд Багшийн Сургууль, 1958 онд МУИС-ийг төгсөж, монгол хэлний багш мэргэжил эзэмшсэн.
1941 - 1954 онд Завхан, Дорноговь, Хөвсгөл аймагт багш, хичээлийн эрхлэгч, 1958 - 1967 онд МУИС-д багш, декан, орлогч захирал, 1967 - 1974, 1983 - 1989 онд Зүүн Германы Хумбольдтын Их Сургуульд профессор, 1974 - 1982 онд Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэдэх Улсын дээд, тусгай дунд техник мэргэжлийн боловсролын улсын хорооны орлогч дарга, нэгдүгээр орлогч дарга, 1982 - 1983 онд МУИС-ийн нэгдүгээр орлогч захирал, 1989 - 2010 онд МУИС-ийн Монгол Судлалын сургууль, Монгол Хэл Соёлын Сургуульд багш, зөвлөх профессороор ажиллаж байжээ.
Т.Дашцэдэн багш боловсролын байгууллагад далаад жил ажиллахдаа багш, удирдах ажил эрхлэхийн зэрэгцээ монгол бичгийн сургалт судалгаа, монгол хэлний үгзүй, “Монголын нууц товчоон”-ын судлалаар дагнан ажиллажээ.
Түний 90 насны ойд зориулж “Тэнгэрийн зардас буюу Түмэнбаярын Дашцэдэн”, “Монгол хэл, бичиг судлал”, “Миний монгол бичиг” номыг хэвлүүлжээ.
Бүтээлүүд
Ангилал:Монголын эрдэмтэн Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Тоорой Банди
Торой Банди буюу Данзангийн Нанзад нь 1834-1904 онд амьдарч байсан Дарьгангын шилийн сайн эр юм. Түүний талаар олон тооны домог, хууч яриа, дуу байдаг.
Торой бандийн домогууд
Эдүгээг хүртэл Дарьгангачуудын дунд Тоорой бандийн тухай олон домог түүхийг хүүрнэн өгүүлсээр байдаг. Тэдгээрийн заримаас энд өгүүлье.
Домог нэг
Нэг удаа Тоорой банди баяд ноёдын адуунаас авсан адуу малаа үгээгүй ядуу дорой ардуудад тарааж явахдаа нэг ядуу хүнд морь өгчээ. Тэгээд тэр хүнд энэ морийг....газрын ....түшмэлийн адуунаас авсан юм шүү. Адуучин нь ирээд морио үзэж танивал Тоорой өгсөн" гэж хэлээрэй. Хэрэв морио авч явбал надад хэл хүргүүлээрэй гэж хэлээд явжээ. Удалгүй нөгөөх түшмэлийн адуучин ирээд морио үзэж таниад авахад нь "Тооройгоос авсан" гэж хэлсэн боловч нэмэр болсонгүй. Тэр хүн энэ тухай Тоорой бандид хэл хүргүүлжээ. Үүнийг сонссон Тоорой банди өөрийн нөхдийн хамт нөгөө түшмэлийн адуунаас шилж байгаад 20 адуу авсан гэнэ. Түүнээс хойш Тоорой банди "Төрийн бөөс" хэмээн аддаршсан бөгөөд баяд ноёдууд алдсан адуу малаа үзэж таниад "Тоорой өгсөн" "Тооройгоос авсан" гэвэл буцааж авдаггүй байсан гэдэг.
Домог хоёр
Тоорой банди хүрээний шоронгоос ардуудын тусламжгайгаар гараад Дарьгангаа чиглэж мордсон гэнэ. Түүний оргож зугтсаныг мэдээд арван тавны цагдаа хэмээн аддаршсан цэргүүд нэхэн хөөсөн гэнэ. Тоорой банди баригдахгүйн тулд зугтаасаар л байж. Хойно өмнөө орж хөөцөлдсөөр байгаад Дарьганга нутагт хүрчээ. Тоорой банди Алтан-Овоо буюу Дарь Овоонд нуугдах гэж бодсон бололтой, тэр ууланд гарсан гэнэ. Цагдаа нар ч мөн самбаатай эрс хойно, хэдийнээ мэдээд Дарь Овоог гурван талаас нь бүсэлжээ. Цагдаа нар бүслэлтийн аргад ихэд мэргэжсэн бололтой. Дарь Овооны өмнө тал нь эгц тул морьтой хүн бууж чадахгүй хэмээгээд, зүүн, баруун, хойно гурван талыг нь бүслээд уул өөд мацацгааж гэнэ. Гэтэл моринд сайн, арга самбаатай Тоорой банди цагдаа нарын бодлыг хөсөрдүүлэн, Дарь Овооны эгц уруу ажигч үгүй буугаад арилаад өгч гэнэ. Ийнхүү цагдаа нарын мэргэн гэсэн арга нь Тооройн хэцүүг дийлсэнгүйд уурласан бололтой уулан дээрээс ширүүхэн буугаад л бас нэхэж гэнэ. Нэхээд нэхээд яахав дээ! Тоорой банди бараа сураггүй арилж өгчээ! Алтан овоо буюу Дарь Овооны эгцхэн урд уруу нь буусан тод замыг Дарьгангачууд "Тооройн зам" хэмээн нэрлэдэг.
Домог гурав
Тоорой банди бас нэгэн удаа арван тавны цагдаад мөн л хөөгдөж байв. Тоорой банди цагдаа нараас зугтсаар байгаад морь нь муудсан гэнэ. Цагдаа нар ч гүйцэхээр ойртжээ. Гэтэл самбаатай сэргэлэн Тоорой банди их элсэнд ороод мориныхоо эмээлийг авч чөдөрлөж орхиод хэсэг үхэр байснаас нэгийг барьж унаад дээлээ эргүүлж өмсөөд цагдаа нарыг өөдөөс явж гэнэ. Гэтэл цагдаа нар түүнтэй уулзаад "Тоорой аль зүг рүү гарав" хэмэөн асуужээ. Тоорой хариуд нь "аа? Бүү мэд! Тоорой ч юм уу? Хэн ч юм бэ? бүү мэд, нэг ядарсан морьтой хүн урагшаа явж гарсан, тэр гүдгэрийн араар саяхан орлоо гээд алсыг заачихаад явчихсан" гэнэ. Цагдаа нар одоохон Тооройг барих минь гээд зөрөөд л ум хумгүй давхиж одоцгоожээ. Тоорой банди цагдаа нарыг тэгж хуурч өнгөрөөгөөд эргэж морио унаад зүг буруулан явжээ. Цагдаа нар үхэр унасан хүний зааснаар яваад яваад юу ч олсонгүй, бараа ч харсангүй тэр ч байтугай мөр ч олж үзсэнгүй гэнэ. Тэд хуурагдсанаа мэдээд түрүүчийн газраа ирэхэд үхрээс өөр юм байсангүй. Ингээд орой болж нар жаргаад цагдаа нар буцаж Тоорой банди тэднээс мултарч чаджээ.
Домог дөрөв
Тоорой банди Баяндэлгэрийн баруун биед хоёр сайн эр байдгийг дуулаад эрж сурж явсаар олж уулзжээ. Тоорой тэдэнтэй уулзаж мэндэлж, улмаар танилцаад та хоёрт авч чадаагүй юм байдаг уу? хэмээн асуужээ. Тэгэхэд цаад хоёр нь баруун хойно нэг баян тангадынхаас хурдан шарга морийг нь авч чаддаггүй юм гэжээ. Бас энэ нүхний мухрыг нь үзээгүй байгаа. Ийм л хоёр юм чаддаггүй улс даа гэж хэлэв. Ингээд Тоорой банди тэр айлаас хурдан шарга морийг нь нийлж хулгайлахаар тохиров. За тэр айлаас морийг нь авахаас өмнө нэг хонийг нь авч ирье! Та хоёрын нэг нь миний мориор яв! Миний морь хотных нь захад хүрээд л мөлхөод явчих нь. Тэгэхлээр нь хоттой хониноос нь нэгийг шүүрч аваад гараарай! харин чөх! гэж хэлж болдогтүй юм шүү! гэж захижээ. Нөгөө сайн эр хэлсэн ёсоор очиж нэг хонь шүүрч аваад дүүртэл нохой боорлож, сандрахдаа "чөх” гэтэл морь нь суга үсрэн хулгайч маань хонио тэврээд хотонд нь үлджээ, Морь нь эмээлтэйгээ эзэн Тооройдоо давхиад ирж, Тоорой ч нөгөөх маань хонио тэврээд хотонд нь үлдэж гэж мэдээд маргааш нь үлдсэн нөхрөөр нь баахан жижиг чулуу түүлгэж богцонд хийж ганзагалаад ноён хүний хувцас гаргаж өмсөөд баян тангадынх руу бараалхжээ. Тэр айлынхан за ноёнтон, хаанаас хаа хүрч явна вэ? манайд хулгай ороод барьж авсан гэх зэргээр л баахан юм ярьж байна гэнэ. Аа! Би эзний сангийн мөнгө хураагаад явж байна. Өнөө орой хөсөгнөөсөө салчихлаа, энд саатна л гэж сууж гэнэ. Ээ зайлуул! Тэгэлгүй яахав!? Ноёнтонд хоол унд орон байр... гээд их л хал болж байна гэнэ. "Ноён" /Тоорой/- тэр хулгайчаа илүү гэрт оруулаад, манаа гаргаад сайн харж бай! Миний юмыг ч гэсэн манаатай, хүлээтэйгээр тэнд оруулчих гэж. Тэгээд мөнгөндөө ойр унтана гэж илүү гэрт ор дэр засуулжээ. "Ноёнтон" дэрэн дээр толгой тавингаа унтаж хоёр манаа харсаар байгаад үүрээр дуг хийжээ. Тэр хооронд нь нөгөө нөхрийнхөө хүлээсийг нь тайлж, морио унуулаад богцтой чулуугаа ганзагалуулан явуулчихаад өөрөө, унтаа мэт байсан чинь өглөө сүйд майд болжээ. "Ноёны морь алга”, "хулгайч алга", "мөнгө алга" хэмээн үймж байна гэнэ. Ноёнтон сая л сэрж байгаа хүн болон босож, за эзний сангийн мөнгө алддаг ч зэвүүн хэрэг байна даа! Мөн ч тоогүй болж дээ! Толгойгүй гэсэн үг! Надад нэг хурдан морь байвал арга байна гэж хэлжээ. Гэтэл ноёнтон минь! аргалж үз! Аминд минь ор! Манайд нэг хурдан шарга морь байдаг юм. Түүнийг унаад яв, амь өршөөхийг л та хичээгээрэй гэж хэлээд Тоорой бандид баахан өргөл барьц өгч хурдан шарга морио унуулаад явуулжээ.
Домог тав
Хүрэхгүй, очихгүй газар үгүй байсан Тоорой банди өөрийн цаашдын хувь заяаг мэргэлүүлж зам мөр, хэтээ болгоолгох бололтой говийн их мэргэн ноён хутагтынд нэгэн удаа хүрэлцэн очиж ороход Ноён хутагт "Шагайт" зооглон сууж байсанд Тоорой мэнд амрыг нь асуун суужээ. Гэтэл ноён хутагт Тооройгоос үг ч хүлээлгүй, "Шагайт"-ынхаа шагайг мулт мушгаад нэг хоёр орхитол "морь" босчээ. Ноён хутагт тэр морио "морь" чигт нь нь Тооройд үг хэлэлгүй өгөөд санасанчлан уншлага залбирал үйлджээ. Түүнийг нь аваад Тоорой энэ мэргэн хутагт чиний амьдрал морин дэл дээр юм байна. Морин дээр хийморь чинь дэлгэрнэ. Морьтой нөхөрлө, морь чиний хань гэсэн айлттал байна гэж ухаараад буцсан гэдэг.
Хөшөө дурсгал
Ганга нуураас зүүн хойшоо 6 км-т Гангын Цагаан овоо хэмээх уул бий. Түүний тогоон доторх жижигхэн довцог дээр Торой бандийн хөшөө байдаг. Гангын цагаан овоо уулыг урьд цагт тахидаг байжээ. Энэ хөшөөнд торой бандийг суугаа байдлаар нэг гараараа өвдгөө тулж, нөгөө гартаа аягатай зүйл барьж хажуудаа малгай, буу, богц зэргийг тавьснаар дүрсэлсэн аж. Хөшөөг хүрэн будгаар будан өмнө зүгт хандуулан тавьжээ. Торой бандийн хөшөө байгаа довцгийн доор 1.2 метр орчим диаметртэй хүрэл тогоо бас байдаг. Дарьганга нутагт Орлой хөх Бух Нэйрэн зэрэг олон сайн эр байсны нэг нь халхын сайн эр гэж түмэнд нэрлэгдсэн Торой банди юм.
Урлагт
Торой бандийн тухай олон дуу шүлэг, зохиолыг Монголын зохиолчид зохиож олон түмний хүртээл болгосон юм. Үүний нэг жишээ нь А.Энхтайваны хөгжим, Д. Шийрэвжамцын шүлэг "Торой Банди" дуу билээ Торой банди Наран тосон өлгийдөх талын өндөр ууландаа Хүлэгийн сайныг шилэн байж оргилд нь асаж өнжсөн Нарлаг Монгол орныхоо дорнын хилийг харуулдсан Хүний сайныг шилэн байж дотны нөхдөө таньсан Цахиур Төмөр Царцаа Намжил Ганган Төгс гархи Чүлтэм Халхын сайн эрчүүдтэй Хаяа нийлэн ханьсан Борхон зүрхээр ноёдтой тэмцэж Борчуудын өлийг залгуулж явсан Торой банди шилийн сайн эрээ Торой банди халхын сайн эрээ Баруун зүүн аймагт адууны солио хийгээд Багын сайн андуудтай аялга нийлэн исгэрч Санаас буруут ноёдын хөрөнгө юуг нь тонож Цайлган сэтгэлт ардынхаа өрмөг амьдралыг нь тэтгэсэн Цахиур Төмөр Царцаа Намжил Ганган Төгс гархи Чүлтэм Халхын сайн эрчүүдтэй Хаяа нийлэн ханьсан Борхон зүрхээр ноёдтой тэмцэж Борчуудын өлийг залгуулж явсан Торой банди шилийн сайн эрээ Торой банди халхын сайн эрээ Толгодын оройгоор тэнэж нутгийн харуул болсон Тохой булгаар ундаалж шилийн богдоо шүтсэн Манхайн цайх үүрээр эрийн хийморь сэргээсэн Наран ургах гацуу хувийн тангараг өргөсөн Цахиур Төмөр Царцаа Намжил Ганган Төгс гархи Чүлтэм Халхын сайн эрчүүдтэй Хаяа нийлэн ханьсан Борхон зүрхээр ноёдтой тэмцэж Борчуудын өлийг залгуулж явсан Торой банди шилийн сайн эрээ Торой банди халхын сайн эрээ
Ангилал:Шилийн сайн эр Ангилал:Монголчууд Ангилал:1834 онд төрсөн Ангилал:1904 онд өнгөрсөн
Кристофер Самба
Вейна Кристофер Самба (Veijeany Christopher Samba, 1984 оны гуравдугаар сарын 28-нд төрсөн) буюу Кристофер Самба нь Франц гаралтай Конго улсын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн Премьер лигийн Блэкберн Роверс багийн ахлагч юм. Самба хагас хамгаалалтын байрлалд тоглодог ба тухайн үедээ Германы Бундеслигийн гишүүн байсан «Херта» багаас хөлбөмбөгийн спортын гараагаа эхлүүлж байжээ.
Шигшээ баг
Самба нь Францад төрж өссөн бөгөөд Конго улсын шигшээ багт 2004 оноос хойш тоглохдоо 20 тоглолтонд оролцож, 1 гоолыг Мали улсын шигшээ багттай тоглосон тоглолтонд оруулсан) оруулж байжээ.
Херта
Самба «Херта» багт 2004-2007 оны хооронд тоглохдоо 20 тоглолтонд оролцож байжээ. Тэндээсээ Блэкберн Роверс багт дасгалжуулагч Марк Хьюзийн үед 450,000 фунт стерлингээр гурван жил хагасын гэрээ байгуулан шилжиж байжээ. 2007 оны гуравдугаар сарын 17-нд Вест Хэм Юнайтед багтай хийсэн Премьер лигийн ээлжит тоглолтонд «Блэкберн» дэх анхны гоолоо хийж байжээ.
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бүгд Найрамдах Конго Улсын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Седан багийн тоглогч Ангилал:Херта багийн тоглогч Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Конгочууд
Жэмо арал
Жэмо арал атолл нь Номхон далайд орших, хүнгүй шүрэн арал бөгөөд Маршаллын арлуудын Ратак Чэйн бүлэг аралд харьяалагдаж, Ликиеп атоллын зүүн хойно байрлана. Эллипс хэлбэртэй тус арал нь зүүн хойш хэдэн километр урт сунасан далайн дундах нарийн хярын баруун өмнөд үзүүр юм. Нийт талбай нь дөнгөж 0.16 km2. Уг арлыг Жоахим, Лижоан деБрумын гэр бүлийнхэн хүнсний нөөц хадгалах зорилгоор эзэмшдэг байсан аж.
Эшлэл
Ангилал:Маршаллын арлуудын арал Ангилал:Эзэнгүй арал Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арал Ангилал:Номхон далайн арал
Кострома гол
Кострома (Кострома́) нь Оросын Холбооны Улсын Европын хэсгээр урсах гол юм. Кострома, Ярославль мужуудын нутгаар урсаж, Кострома хот дахь Горькийн усан сангаар Ижил мөрөнд зүүн талаас нь ирж цутгана.
354 км урттай, ус цуглуулах талбай нь 16000 м². Усны урсацын дундаж хэмжээ нь адгаасаа 124 км зайд, Буй хотын орчмоор 71 м³/сек, адагтаа 85 м³/сек байдаг.
11-р сард хөлдөж, 4-р сар эсвэл 5-р сарын эхээр гэсдэг байна.
Кострома мужийн Княжево Чухломского тосгоны орчмоос эх авсан түргэн урсгалтай, нарийн гол олон салаанаасаа ус цуглуулсаар томорч, 30 - 40 метр хүртэл өргөнтэй болдог. Улмаар Буй хотыг өнгөрсний дараа бүр 60 м өргөнтэй болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын гол мөрөн Ангилал:Кострома мужийн гол мөрөн Ангилал:Ярославль мужийн гол мөрөн
Шон Пенн
Шон Жастин Пенн (Sean Justin Penn, 1960 оны наймдугаар сарын 17-нд Калифорни мужийн Санта Моника хотод төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, найруулагч юм. Нууцлаг мөрөн (2003), Милк (2008) кинонуудад гол дүр бүтээсэн ажлаараа Академийн дээд шагналыг хүртэж байсан билээ. Пенн дэлхийн кино урлагийн хамгийн том наадмуудаас (Канн (1), Венец (2), Берлин (1)) шагнал хүртэж орчин цагийн шилдэг дэлгэцийн урлагийн мэргэжилтэн болохоо нотолсон юм. Орос, Литва гаралтай еврей найруулагч Лео Пенн (эцэг), Итали, Ирланд гаралтай жүжигчин Айлин Райан (эх) нарын хүү тэрээр хүмүүнлэгийн үйлст идэвхитэй оролцдог ба өдгөө Хаити улсын элч төлөөлөгч ажээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1960 онд төрсөн
Варшамов-Гилбертийн хязгаар
Кодын онолд, ( Edgar Gilbert[1 ] бас тусдаа Rom Varshamov[2] хүний нэр ) нь кодын ( шугаман байх шаардлагагүй ) параметрын хязгаарлалт юм. Энэ нь заримдаа Gilbert–Shannon–Varshamov нэрлэгддэг ( GSV bound), гэхдээ Gilbert–Varshamov bound нэр нь илүү өргөн хэрэглэгддэг. Варшамов үүнийг шугаман кодочлол дахь магадлалын аргаар баталсан. Баталгааны талаар GV-linear-code илүү ихийг хараарай.
Теором
Gilbert- Varshamov bound: {F}_q Үсгэн кодод [n,k,d] код оршино, Дараах нөхцөл биелсэн тохиолдолд