cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монголчуудын Европ дахь байлдан дагуулалт
Польшийн эсрэг тулаан(1259-1287)
1259 онд буюу анхны дайралтаас 18 жилийн дараа 2 түмэн хүн (20000 эрэгтэй) Алтан Орд Бэрхээр удирдуулан Lithuania-г дайрсны дараа Польшийг дайрсан. Энэ дайралтыг залуу хан хүү Ногай ба Тайбугатай хамт жанжин Бурундай удирдсан. Lublin, Sieradz, Sandomierz, Zawichost, Krakоw, Bytom нар хоосорч дээрэмдүүлэн сүйрсэн. Бэрх Польшийг бодлогогүйгээр булаан эзлэхийн тулд давшилт хийж байсан. Энэ дайралтийн дараа 4-р Pope Alexander Татарын эсрэг аян дайн нь амжилтгүй оролдлого болсон. 1287 онд хийсэн Тайбуга ба Ногай хаанаар удирдуулсан дайралт амжилтгүй болсон. Lublin, Mazovia, Sandomierz, Sieradz руу хийсэн дайралтууд амжилттай болсон боловч тэд Krakоw-д ялагдал хүлээсэн. Энэ дайралт Алтан ордын армиас нэг түмэн цэрэг цөөн байсан ба 1284 онд 2-р Ханиттай шинэ дайралтанд орсон. Бүхэл бүтэн армийхан Польш руу хүрэлцээтэй хүч илгээж ямар ч зэвсэггүйгээр хотын хана руу дайрсан. Польшийн арми дайрахад Жингийн цуваанууд сүйрч хэд хэдэн жижиг хотууд шатаж сүйрсэн.
Литвын эсрэг дайралт (1259, 1275, 1277)
1259 оны аян дайны турш Монголчууд Бурунда, нэрт жанжин Бат, Литвын эзэнт гүрний удирдлага дор байсан. 1275, 1277 онуудад Литвын эсрэг хийсэн бусад дайралт шиг тэд Монголчуудтай өрсөлдөхөөр гарч ирсэн боловч ялагдаж дараагийн 40 жилд алдсанаа буцаан авч чадаагүй.
Bизантын эсрэг дайн (1265, 1324, 1337)
Бэрх хааны үед энэхүү тулаан болсон. 1265 оны өвөл Ногай хааны удирдлаганд 2 түмэн хүн (20000 цэрэг) Болгар ба Византын Зүүн Фракийн газар нутгийн эсрэг дайралт хийсэн. 1265 оны хавар тэр 7-р Михаэл хаан Palaeologus-н армид ялагдсан. Ихэнхи Byzantine-ууд тулалдахын оронд зугтсан. Ногай-н арми Thrace-г дээрэмдсэний дараа Bизантын хаан охин Euphrosyne-г Ногайтай гэрлүүлж Алтан ордтой ураг төрлийн холбоотой болсон. Michael Алтан орд руу маш их үнэтэй даавуу туслахаар явуулсан. Мөн Үзбэк хаан суух үед Thrace 1234, 1337 онд дайралтанд өртсөн.
Болгарын эсрэг дайн (1241, 1242, 1271, 1274, 1280, 1285)
Өгөөдэй хааныг үхсэний дараа Бат хаан Унгараас Монгол руу буцахаар шийдсэн. Түүний армийн зарим хэсэг нь Болгарыг булаан эзэлсэн боловч Цар Иван Асен 2-н удирдлага доорхи Болгарын армид ялагдсан. Цар Иван Асен 2-н залгамжлагч Алтан ордын хаант нэрийн өмнөөс төр баригч 1-р Калман Асен -д татвар төлсөн. 1271 онд Ногай хаан 14-р зууны эхэн үе хүртэл Алтан ордын эзэмшилд байсан нутгуудын эсрэг амжилттай дайлаар морьдсон. 1278, 1279 онуудад Цар Ивало Болгарын армийг удирдаж байсан ба Татаруудад маш олон удаа ялагдаж байсан. Гэсэн хэдий ч дараагийн Болгарын Цар хаан Тохта-г хүлээн зөвшөөрч Ногай болон Чакаг үхсэний дараа Монголын эрх мэдлийг ганхуулсан.
Унгарын эзэнт гүрний эсрэг тулаан (1280)
1280-аад оны дунд үед Ногай хаан Тайбуга-н дагуух Унгарыг довтолсон. Ногай Transylvania-г сүйтгэсэн армийг удирдсан. Тэдгээр хотууд нь Reghin, Brasov, Bistrita нартай адил сүйтгэгдсэн. Тэгсэн хэдий ч Тайбуга өмнөд Унгарт удирдаж байсан гол арми нь Карбатад орсон их хэмжээний цасны улмаас зогссон ба Пэстийн ойлолцоо 4-р  Ladislaus хааны арми ялагдаж буцах замдаа Счикли-д бүгсэн. Сүүлийн дайралтын үед Монголчууд булаан эзлэх хүчээ ихээр алдсан. Үүний үр дүн нь 1241 оны довтолгоонд илүү огцом өөрчлөлттэй байж чадаагүй ч 4-р Вила хаан армийн тактик давшилтийг багтаан чухалчилан үзэж чулуун шилтгээн барилгын өргөн хүрээгээр барьж, Унгарын эзэнт гүрний ялагдалд хариу цохилт өгч армийг ихээхэн өөрчилсөн.
Сербийн эсрэг дайн(1293)
1293 онд Ногай хаан Сербийн доторх Монголын том дайралтыг удирдан түүний армид Сербийн 2-р Стифан Урос хаан ялагдсан юм. Сербийн хаан Ногай хааны дээрэнгүй чанартай дайн байлдааныг хүлээн зөвшөөрсөн юм.
Эшлэл
Ангилал:Туршуулын дайн Ангилал:Их Монгол Улсын байлдан дагуулал Ангилал:Европ дахь байлдан дагуулал Ангилал:Германы рыцарийн зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Европын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Дундад зууны дайн Ангилал:Дундад зууны Молдавын түүх Ангилал:Монголчуудын дайн Ангилал:13-р зууны зөрчилдөөн Ангилал:13-р зууны Монголын түүх Ангилал:13-р зууны Польшийн түүx
Астраханийн ханлиг
Астраханийн ханлиг (1460-1556) бол Алтан ордны улсаас тусгаарлан бий болсон улсуудын нэг юм. Астраханийн хант улс татарын хант улсууд дотор хамгийн цөөн хүн амтай, хамгийн жижиг улс байв. Астраханийн хант улсын баруун хязгаар Кубан, Дон мөрөн хүрч, зүүн этгээдэд Бузан голоор Ногайн ордтой хиллэж байв. Хөрш орнуудтайгаа энхээр зэрэгцэн оршихыг эрмэлзсэн бодлого барьдаг, илүү хүчирхэг Крымын болон Ногайн хант улсаас хамаарал бүхий энэ багахан орныг Догшин Иван 1554, 1556 онд хоёр удаагийн дайралтаар төвөггүй эзлэв.
Ангилал:Европын түүхэн улс Ангилал:Исламын түүх Ангилал:Оросын түүх
Гүний байгууламж
thumb|Гүний байгууламжийн ажил Гүний байгууламж нь барилгын салбар дахь газрын түвшнээс, тухайлбал зам тээврийн байгууламжийн доор орших барилга байгууламжийн төлөвлөлт болон бүтээн байгуулалт юм. Хэдийгээр гүүрийн байгууламж газрын түвшнээс дээр байрладаг ч гүний барилгад хамаарна.
Гүний байгууламжийг ихэвчлэн барилгын инженерүүд төлөвлөнө. Гоо зүйн талаас нь мөн архитекторууд хамтран ажилладаг. Гүний байгууламжуудыг гүйцэтгэн барих байгууллагууд нь зөвхөн гүний байгууламжаар дагнасан эсвэл өндөр барилга ба гүний байгууламжуудыг аль алиныг нь гүйцэтгэдэг байна.
Хамрах хүрээ
right|thumb|[[Карлсрухэ хотод зам засварлаж байгаа нь.]] Гүний барилгын тусгай салбарууд нь:
Гадаад холбоос
Ангилал:Барилгын дэд салбар Ангилал:Барилгын арга барил
Абрахам
Ангилал:Хуучин Гэрээний хүмүүс Ангилал:Хуучин Гэрээний бошиглогч Ангилал:Шашин үндэслэгч Ангилал:Эхлэл номын хүн Ангилал:Исламын бошиглогч Ангилал:Танахын хүн
Garbage collection
Компьютерийн шинжлэх ухаанд Хаягдал цуглуулах буюу Garbage collection' гэдэг нь нэг төрлийн автомажсан санах ойн зохицуулалт юм. Хаягдал цуглуулагч буюу цуглуулагч нь ч програмуудад хэрэглэгдэж дууссан объектүүдийн ашиглаж байсан санах ойг цуглуулж авах зорилготой. Lisp дэх асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд хаягдал цуглуулагчийг 1959 онд Жонн МакКати зохион бүтээсэн. Хаягдал цуглуулагчийг ихэвчлэн гар ажиллагаатай санах ойн зохицуулагчийн эсрэг багаж хэмээн үздэг. Гар ажиллагаатай санах ойн зохицуулагч нь программист аль объектүүд чөлөөлөгдөж санах ойн системд буцаж очихыг нь зааж өгөх ёстой байдаг. Гэхдээ олон системүүд энэхүү хоёр арга болон багц хуваарилалт, райончилсан гаргалгаа зэрэг бусад аргуудыг хавсарган ашигладаг. JVM нь мөн хаягдал цуглуулагч – дахин хэрэглэгдэхгүй байгаа зүйлийн санах ойг нь сэргээж, системд эргүүлэн оруулах үйлдэлийг ашиглаж автоматаар санах ойг зохицуулдаг. Бодит машин дээрх Java программуудын үйл ажиллагааг сайжруулахын тулд хаягдал цуглуулалтын алгоритмуудыг судласаар байна.
JVM
Жава виртуал машин нь автоматаар санах ойг удирдаж garbage collection-г биелүүлэх ба үүнийг анх 1959 онд John McCarthy зохиосон. Энэ нь санах ойг сэргээж системийг буцаах болон обьектыг түр хугацаагаар ашиглана. Garbage collection-ий алгоритмуудын гол хэсгийг олон дахин хайхад виртуал машин дахь жава програмын хүчин чадал нэмэгдэнэ. Тэгэхдээ компьютерийн ухаанд garbage collection-г шууд санах ойн үйл явцтай холбон үзэж болох бөгөөд программистууд нь обьектуудыг чөлөөлөн хариу өгч, санах ойн системийг буцаана. Garbage collection-д санах ойн эх кодууд,сүлжээний үүр, өгөгдлийн сангийн тохиргоо, хэрэглэгч болон цонхны харилцан үйлчлэл,файл болон төхөөрөмжийг тодорхойлогчууд багтана. Зарим garbage collection нь санах ойн хязгаарын эх кодыг нэгтгэхийг зөвшөөрдөг ба түүнийг цуглуулж, бусад эх кодыг сэргээж болдог.
Ангилал:Үйлдлийн систем
StarCraft
Од урлаг (StarCraft) нь 1998 оны 3 сарын 31-нд худалдаанд гарсан, Microsoft Windows, Mac OS, Nintendo 64-т зориулсан видео тоглоом юм.
Бусад: StarCraft II: Wings of Liberty
Цахим холбоос
Ангилал:1998 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Бодит цагийн стратеги тоглоом Ангилал:Mac OS-д зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo 64-т зориулсан тоглоом Ангилал:Windows-д зориулсан тоглоом Ангилал:Цахим спорт Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом Ангилал:Цамхаг хамгаалдаг тоглоом
Барилгын хэлбэр
right|thumb|225px|[[Берлин хотын шинэ орон сууцны барилга]]
Барилгын хэлбэр гэдэг нь архитектурт аливаа барилга ба барилгын хэсэглэлийн хараглах байдлыг хэлнэ.
Барилгын хэлбэр нь тухайн соёл, амьдрах хэлбэр ба тус орон нутагт буй барилгын материалын илэрхийлэл болдог. Барилгын материал нь технологитой хослон барилгын хийцийг үүсгэнэ.
Жеймс Уорд-Проуз
Жеймс Майкл Эдвард Уорд-Проуз (James Michael Edward Ward-Prowse; 1994 оны арваннэгдүгээр сарын 1, Портсмут) — Английн хөлбөмбөгчин, «Саутхемптон» багийн хагас хамгаалагч.
Премьер лигийн «Саутхемптон» 2012 оны тавдугаар сард Уорд-Проузийг элсүүлжээ.
Жермейн О'Нил
Жермейн Ли О'Нил (Jermaine Lee O'Neal, 1978 оны аравдугаар сарын 13-нд Өмнөд Каролина мужийн Колумбиа хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Голден Стэйт Уорриорз багийн төвийн болон хүчний довтлогч юм. 1996 оны драфтаар №17-гоор Портленд Трэйл Блэйзерс (1996—2000) багт сонгогдож дараа нь Индиана Пэйсерс (2000—2008), Торонто Рэпторс (2008—2009), Майами Хит (2009—2010), Бостон Селтикс (2010—2012), Финикс Санз (2012—2013) багуудад тоглож байсан. 2013 оны долоодугаар сарын 23-нд Голден Стэйтэд ирсэн. 2002-07 оны хооронд нийт зургаан удаа Бүх оддын тоглолтонд оролцохдоо 2002 оны НБА-гийн Цахиур хагалах тоглогчоор шалгарч байсан О'Нил Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2003 оны Америк тивийн аварга болж байв.
Бизнесийн оюун
Бизнесийн оюун (Business intelligence, BI) нь түүхий мэдээллийг техник, хэрэгсэл ашиглан хувиргаж хэрэгцээт мэдээлэл болгон бизнесийн дүн шинжилгээнд хэрэглэдэг. BI технологиуд нь их хэмжээний тодорхой бус бүтцэд ороогүй мэдээллүүдийг тодорхойлох, хөгжүүлэх, цаашилбал бизнес боломжуудаас шинэ стратеги зохиоход тусална. BI-ийн зорилго нь маш их хэмжээний мэдээллийг хялбар тайлж ойлгоход чиглэнэ. Шинэ боломжуудыг тодорхойлох, мэдрэмж дээр суурилсан үр дүнтэй стратегийн хэрэгжилт нь өрсөлдөөнт зах зээлд давуу талтай, урт хугацааны тогтвортой бизнесийг хангаж өгдөг.
BI технологиуд нь бизнесийн үйл явцын өнгөрсөн, одоо, ирээдүйн төлвийг үзүүлдэг. BI технологийн гол функцууд нь тайлагнах ( reporting),  онлайнаар шинжлэх үйл явц (online analytical processing), дүн шинжилгээ (analytics),  өгөгдлийг олборлох (data mining), үйл явцыг олборлох  (process mining),  нэгдмэл үйл явцын ажиллагаа  (complex event processing),  бизнесийн үзүүлэлтийн удирдлага   (business performance management), бэнчмаркинг  (benchmarking), (text mining), урьдчилсан дүн шинжилгээ  (predictive analytics), зааварлагдсан дүн шинжилгээ  (prescriptive analytics) болно.
Вайгач арал
Вайгач арал (Вайга́ч) нь Умард мөсөн далайд, Печорын тэнгис, Карын тэнгис хоёрын хооронд орших, Шинэ Газар ольтригийн нэгэн арал юм.
Бизнесийн оюун
BI-г тухайн стратеги хүртэлхээс эхлүүлээд бизнесийн бүх салбарт шийдвэр гаргахад тусламж  болгон  ашигладаг. Ажиллагааны үндсэн шийдвэрүүдэд бүтээгдэхүүнийг байршуулах эсвэл үнэ тогтоох багтдаг. Бизнесийн стратеги шийдвэрт ерөнхий түвшинд зорилго, зорилт, чиглэлээ тодорхойлох багтдаг. Бизнесийн үйл ажиллагаан дахь зах зээлээс хамааралтай өгөгдлүүдийг компаний дотоод эх үүсвэрээс гаралтай үйл ажилалагааны  мэдээлэл, санхүүгийн мэдээллийн өгөгдлүүдтэй хамтруулан ашигласан BI  нь хамгййн  үр дүнтэй байдаг. Ингэж гадаад болон дотоод өгөгдлүүдийг хослуулснаар дан ганц төрлийн өгөгдөл ашигласнаас илүү үр ашигтай, “ухаалаг” зураглал бий болно.
Вайгач арал
Евразийн эх газрын Югорскийн хойгоос Югорскийн хоолойгоор, Шинэ Газраас Карын хоолойгоор тусгаарлагдана. Засаг захиргааны хувьд Оросын Холбооны Улсын Архангельск мужийн Ненецийн автономит тойрогт хамаардаг.
Бизнесийн оюун
Түүх
“Business intelligence” гэдэг нэр томьёо нь  анх 1865  онд Richard Millar Devens гэдэг хүний   ‘Cyclopædia of Commercial and Business Anecdotes’ хэвлэл дээр гарсан байна. Devens энэхүү нэр  өрсөлдөгчдөөсөө урьдчилан  өөрийн бизнесийн орчиндоо байгаа зөв зохистой ашиглан, хүлээж авч амжилтанд  хүрсэн нэгэн банкны эзэн эрхэм болох    эзэн  Sir Henry Furnese   -г тодорхойлж хэлэхдээ ашиглажээ. “Голланд, Фландерс, Франц, Тэр Герман даяар тэр хүн BI –н төгс сургалт , цогц байдлыг нотолсоор байлаа. Олон олон дайн тулааны мэдээ хамгийн түрүүнд түүнд хүрч Namur-н дайны ялагдлын мэдээ түүнд  мөн ашигтай байсан юм.” (Devens, (1865 ), хууд. 210)
Ноён Furnese –г амжилтанд хүргэсний адилаар үндэслэлтэй мэдээлэл дээр үйлдэл хийх, цуглуулах чадвар нь өнөө үед ч BI-н гол  цөм болсоор байна.
Вайгач арал
Аргиллит, элсэн чулуу, шохойн чулуу элбэгтэй. Арал дээр 20-40 км урттай олон гол, намаг балчиг, мөн жижиг нуурууд байдаг. Ихэнх хэсэг нь тундрын бүст хамаарна. Арал дээр Вайгач, Долгая Губа, Варнек хэмээх 3 тосгон бий.
Бизнесийн оюун
Түүх
1958 онд IBM-н судлаач Hans Peter Luhn BI-н нэр томьёог тодорхойлолт болгож өгсөн. Тэр Webster`s  толь  бичиг дээр ажиллаж байхдаа тандалт штнжилгээ (Intelligence)  гэдэг үгийг “  Хүсч буй зорилгодоо  хүрэхэд хөтлөх арга зам  гэх мэтэд тохиолдох илэрсэн үйл явдлын учир холбоосыг олж илрүүлэх чадвар “ гэж тодорхойлсон байдаг.
BI нь өнөө үед  1960-аад онд эхлээд 1980-аад оноос хөгжих эхэлсэн  DSS буюу  Шийдвэр гаргалтыг Дэмжих системээс боловсрон гарсан  зүйл гэж ойлгогдож байна. DSS буюу Шийдвэр гаргалтыг Дэмжих систем нь шийдвэр гаргалтын болон  тэлэвлөлтийг дэмжих зорилгоор  компьютерт суурилсан загвараас анх үүссэн  байна. DSS-с өгөгдлийн агуулах, Гүйцэтгэлийн мэдээллийн ситтем, OLAP болон BI  нь өөр өөрийн зорилгын хүрээнд 1980 -аад оны сүүлээс эхлэн хөгжсөн. 1988 онд Итали-Голланд-Франц-Англи консорциум  нь Ромд  Multiway Data Analysis   -н чиглэлээр уулзалт хийсэн. Тус уулзалтын гол зорилго нь хүний шийдвэр гаргалтаас үүсдэг олон төрлийн хэмжээсүүдийг нэг, хоёр болгон бууруулах байсан юм.
Вайгач арал
Байгалийн нөөц
2007 онд Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF) болон ОХУ-ын засгийн газраас Вайгач арлыг байгалийн нөөц газраар бүртгэн авчээ. Арлын эргэн тойрны тэнгисүүд нь далайн морь, далайн хав, мөн ховордсон халимуудын нутаг билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын арал Ангилал:Ненецийн өөртөө засах тойргийн арал Ангилал:Хойд мөсөн далайн арал
Бизнесийн оюун
Түүх
1989 онд, Howard Dresner  (  сүүлд  Gartner Group –д шинжээчээр ажилласан ) BI-г Шүхрэн нэр томьёо гээд  “Үйл яву дээр суурилсан дэмжигч системүүдийг ашигласнаар бизнесийн шийдвэр гаргалтыг сайжруулдаг арга зам болон урагдахуун” гэж тайлбарласан байдаг. Энэхүү тайлбар нь 1990-ээд оноос тархатлаа хэрэглэгдэхгүй байсан. Өгөгдлийн агуулах (Data warehousing)
Ихэнхдээ  BI-н аппликэйшнууд нь өгөгдлөө   Өгөгдийн агуулах( “data warehouse” DW)  болон Өгөгдлийн Их Дэлгүүрээс (data mart)   тататж авсан байдлаас хамаарч BI, DW-ийн ерөнхий ухагдахуун нэгдэж  “BI/DW” эсвэл “BIDW” болдог.
Нэг өгөгдлийн агуулах нь  (DW)   шийдвэр гаргахад дөхөм болох аналитик мэдээллүүдийн хуулбарыг агуулдаг. Хэдий тийм боловч DW-ийн бүх мэдээллийг BI-д хэрэглэдэггүй, мөн BI-ийн бүх хэрэглээнд DW өгөгдөл  шаардлагагүй.
BI, DW-ийн урагдахууныг хооронд нь ялгах,  Forrester Research нь  BI-г  дараах 2 аргаар тодорхойлжээ.
1.	Дэлгэрэнгүй одорхойлолт хэрэглэх: “BI бол аргазүй, процесс, архитектур болон түүхий мэдээллийг утга учир бүхйи мэдээлэл болон үр ашигт стратеги, тактик, ажиллагааны мэдрэмж, шийдвэр гаргахад чухал хэрэгцээт  мэдээлэл  болгон хувиргадаг технологи юм. Энэхүү тодорхойлолтын дор BI нь мөн өгөгдлийг нэгтгэл, өгөгдлийн чанар, өгөгдлийн агуулах, мастер-өгөгдлийн  менежмент, текст- болон контент- анализ гэх мэт Мэдээллэл технологийн олон технолгиудыг  багтаадаг. Түүнчлэн Forrester хэлэхдээ өгөгдийг бэлтгэх ба өгөгдлийн хэрэглээ  2 тусдаа ойлгот боловч BI ба архитектурын багц (architectural  stack) -  тай нягт холбогддог юм.
Өрсөлдөөний тандан, шинжилгээний системтэй (competitive intelligence) харьцуулах
Бизнесийн судалгаатай харьцуулах
BI, бизнес судалгаа нь заримдаа хоорондоо солигдож адилхан хэрэглэгддэг, гэхдээ өөр өөр тодорхойлолттой байдаг. Тухайн 2 нэр томъёон эрс ялгарах 1 тодорхойлолт нь BI нь асуулт асуух, илтгэх, онлайн судалгааны процессуудаар энгийн бизнес мэдээллүүдийг цуглуулж ашигладаг. Бизнес судалгаа нь статистик тоо хэмжээ ашиглаж урьдчилсан загвар гаргаж тайлбарладаг. Babson коллежийн мэдээллийн технологи, менежментийн профессор Thomas Davenport BI нь асуух, илтгэх, онлайн судалгааны процесс (OLAP)-д хуваагддаг, “дохиолол”-ын хэрэгсэл, бизнес судалгаа гэж тодорхойлож түүнийгээ нотолсон. Энэхүү тодорхойлолтоор бизнес судалгаа нь илтгэх функцээс илүү, оновчлол, таамаглах, статистик дээр голлох BI-ийн дэд нэгж. Байгууллагад хэрэглэх
BI нь дараах бизнес зорилгуудыг чиглэдэг.
2.	Analytics – үйл явцын бизнес мэдлэгээр гүйцэтгэх, илүү тохиромжтой шийдвэр гаргахад хүргэх процессуддын тоог гаргах програм. Байнга оролцогчид: data mining, process mining, statistical analysis, predictive analytics, predictive modeling, business process modeling, data lineage, complex event processing and prescriptive analytics.
4.	Collaboration/collaboration platform – data sharing ба electronic data interchange хамтад нь хэрэглэж бүсүүдийн (бизнесийн гадаад, дотоод орчин хоёулаа) ялгааг үзүүлэх програм.
5.	Knowledge management –байгууллагын мэдээллийг удирдан стратеги болон практикыг тодорхойлох, үүсгэх, дүрслэх, бүтээх, бизнесийн бодит мэдлэгээр туршлага болон мэдрэмж олж авахад хэрэглэгдэх програм. Мэдлэгийн менежмент нь суралцах менежмент, дүрэм журам дагахыг удирдана.
Дээрээс нь нэмэхэд BI тодорхой нөхцөлд хүрэхэд шууд мэдээллэдэг дохионы функцийн идэвхжлийг хангадаг. Жишээ нь, хэрвээ зарим бизнес хэмжигдэхүүнүүд урьдчилан тохируулсан босгоос хэтрэхэд бизнес аналист е-майл эсвэл өөр удирдлагын сервисээр дохиог хүлээн авна. Энэ тасралтгүй процесс нь шинжээчийн тодорхойлсон мэдээллийн удирдлагыг шаарддаг. Төслийн дарааллыг тогтоох BI санаачлагыг бизнесийн эерэг тохиолдолд хангаж ажиллах хэцүү байдаг бөгөөд ихэнхи тохиолдолд төсөл нь стратеги санаачлагаар дарааллыг тогтоосон байх ёстой. Хэрвээ BI төслийг хэрэгжүүлж байгууллагынхаа дарааллыг илүү сайн тогтооё гэвэл менежер дараах зүйлсийг анхаарах хэрэгтэй:
•	Байгууллагын бүх мэдээлэл албан журмын байх ёстой. Байгууллагын ажилчдын тоогоор үржүүлж ялгааг үүсгэх, хэдэн минут хэмнэх гэх мэт багахан ашгийг энэ аргаар олох боломжтой.
•	Ross, Weil & Roberson нарын тодорхойлсноор байгууллагын архитектурт, менежерүүд бизнесийн бусад санаачлагуудаар BI төслийг удирдах хэрэгтэй. Энэ аргыг дэмжихэд, байгууллага тохирох бизнес төслийг тодорхойлох үйлдвэрийн архитектортой байх ёстой.
•	Тодорхой бүтэц, тоо хэмжээтэй аргазүйг ашиглан жинлэгдсэн шийдвэрийн матрикс гэх мэт байгууллагын бодит хэрэглээний дарааллыг тогтооно.
Амжилттай хэрэгжүүлэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлс
Kimball... нарын хэлснээр BI төслийг бэлэн болохын өмнө байгууллагад үнэлгээ өгөх 3 шүүмжлэлтэй салбар.
1.	Төслийн санхүүжилт болон үүрэг даалгаврын түвшин 2.	BI хэрэгжүүлэхэд хэрэгтэй бизнесийн түвшин 3.	Боломжит бизнесийн мэдээллийн хэмжээ болон шинж тэмдэг
Бизнес санхүүжилт
Kimball нарын үзэж байгаагаар ахлах менежерийн санхүүжилт болон үүрэг даалгавар нь үнэлгээний хамгийн чухал хэмжүүр болдог. Учир нь хүчирхэг менежмент төслийн богино болон бүх хугацаанд эргээд тусламж болдог. Хэдий тийм боловч Kimball нарын хэлснээр “хамгийн дээд зэргийн загварчлагдсан DW/BI систем ч бизнесийн санхүүжилтийн хомсдлоос гаргаж чадахгүй”. Төсөлд оролцогч нь BI системийг хэрэгжүүлэхдээ түүний давуу болон сул талын талаар мэдлэгтэй, зөн совинтой байх нь их чухал. Сайн бизнес хөрөнгө оруулагч байгууллагад нөлөөлдөг, мөн байгууллагатай сайн харилцаатай байдаг. Хөрөнгө оруулагчид шаардлага өндөртэй байдаг боловч хэрвээ гүйцэтгэлийн явц саатах эсвэл зогсвол бодитой хандаж тусламж үзүүлдэг. Менежмент хөрөнгө оруулагч мөн адил төслийн алдаан дээр хариуцлага үүрдэг. Хэрэв удирдлагын бүлгээс нэг хүн гарвал төслийг тасалдуулахгүй байхаар тооцож хэд хэдэн менежерийг ажиллуулдаг. Гэхдээ нэг төсөл дээр олон менежер хамтад нь ажиллуулах нь хэд хэдэн ашиг сонирхлын ялгааг бий болгож төслийн чигт нөлөөлөх, өөрчлөх магадлалтай байдаг. Энэ асуудал нь гүйцэтгэлээс ихээхэн ашиг олох бизнесийн бүсийн эхний, тусгай судалгаагаар сөргөлдөж эхэлдэг. Төслийн бүх хувь эзэмшигчид энэ судалгаанд оролцдог.
Төслийн хэрэгжүүлэлт эхэлж бизнес хөрөнгө оруулагчид эрчимжихээс өмнө бусад менежментийн асуудал тохиолдож магадгүй. Бодит төлөвлөгөөний явцад хөрөнгө оруулагчид байгаагүй бол тэд мэдээлэл хүсэхэд асуудал гардаг. Бизнес хэрэглээ
Ахлах менежертэй ойр байснаар, төсөл эхлэхээс өмнө бизнес хэрэглээ байх эсвэл байхгүй байх, хэрэгжүүлэлт хийхээр бизнесийн цэвэр ашиг хоёрын аль нэгд үнэлгээ өгсөн байх ёстой. Хэрэглээ болон хэрэгжилтийн ашиг заримдаа өрсөлдөгч, зах зээл дээрх давуу талын нэмэгдэлтээр зохицуулагддаг. BI-ийн хэрэгжилтэнд ойртоход бизнес удирдлагын өөр бусад шалтгаан нь заримдаа DW эсвэл BI-ийн анзаараагүй ашигтай хэрэгжилт нь жинхэнэ байгууллагаа өргөжүүлээд бусад байгууллагын амжилт болдог.
BI-г хэрэгжүүлдэг компаниуд байнга өргөжиж олон салбар компанитай үндэстэн дамнасан байгууллага болдог.
Боломжит мэдээллийн хэмжээ болон шинж тэмдэг
Тохирох мэдээлэл байхгүй эсвэл маш бага шинж тэмдэгтэй мэдээлэл, BI хэрэгжилт бүтэлгүйтэх, сайн менежмент хөрөнгө оруулагч эсвэл бизнес удирдлагын идэвхжүүлэлт байхгүй бол. Үүнийг хэрэгжихээс өмнө мэдээллээ харах сайн аргатай байх. Энэ судалгаа нь мэдээллийн “агууламж, тууштай байдал, бүтэц”-ийг тодорхойлдог. BI-ийн хэрэгцээгээр бизнес мэдээллийг төлөвлөхдөө үргэлж адилтгах загвар гаргаж түүндээ тохирох BI-г сонгох хэрэгтэй. Ихэнхдээ загварууд тодорхой бизнес процесст, нэг эсвэл хэд хэдэн мэдээллийн эх үүсвэр бүрт тойрч давтагддаг. Байгууллагын бизнес хэрэглээнд бизнесийн процесс бүрт BI-ийн зайлшгүй хийх алхмууд харгалздаг. Тэдгээр BI-ийн зайлшгүй хийх алхмуудад дараах зүйлс багтдаг:
1.	Хэрэгцээт мэдээллийг цуглуулахад бизнес мэдээллийн эх үүсвэрийг ашиглах
2.	Бизнес мэдээллийг зохих ёсоор хувиргаж ашиглах
3.	Асуух ба анализ мэдээлэл
4.	Цуглуулсан мэдээллийг боловсруулах
Барилгын акустик
right|thumb|225px|Хот доторх [[дуу чимээнээс хамгаалах хана]]
Барилгын акустик нь барилгын физик тухайлбал акустик байшингийн дотоод орон зай ба гадаад ертөнц хоёрын хоорондох дуу чимээний тархалт уг байгууламжид нөлөөлөх нөлөөллийг судалдаг салбар юм.
Судалгааны чиглэл
Барилгын акустик нь ихэвчлэн агаар дахь дуу чимээний тархалт ба барилгын хэсгүүдэд обьектоор дамжих дуу чимээний тархалтыг судалдаг.
Уламжлалт судалгааны чиглэлүүд болох дуу чимээ тусгаарлалт ба шалны дуу тусгаарлалтаас гадна хатуу бид тархах дууны салбар барилгын акустикт чухал үүрэг гүйцэтгэх болжээ.
Түүх
Германы барилгын физикийн салбарт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан эрдэмтэд нь: Karl Gösele, Lothar Cremer, Manfred Heckl, Peter Lutz, Wolfgang Fasold.
Гадаад холболт
Ангилал:Барилгын физик
Гурван бүдүүн
Гурван бүдүүн нь Монгол улсын гурван гишүүн бүхий хамтлаг юм.
Ангилал:Монголын хамтлаг Үнэхээр Монгол улсыг байлдан дагуулсан хамтлаг мөн.
Эриэл Санчес
Эриэл Санчес Леон (Eriel Sánchez León, 1975 оны 4 сарын 12-нд Санкти Спиритус мужийн Фоментод төрсөн) нь Кубын Үндэсний Цувралын Санкти Спиритус багт тоглодог, бэйсболын баригч юм.
Ангилал:1975 онд төрсөн Ангилал:Кубын бэйсболчин
Печорын тэнгис
thumb|300px|right|Печорын тэнгисийн байршил Печорын тэнгис (Печо́рское мо́ре) нь Оросын Холбооны Улсын баруун хойд талд орших, Баренцын тэнгисийн зүүн өмнөд үзүүрийн тэнгис юм. Тэнгисийн баруун хил нь Колгуев арал, зүүн хил нь Вайгач арал болон Югорскийн хойг, хойд хил нь Шинэ Газар юм.
Тун гүехэн устай тус тэнгисийн дундаж гүн нь дөнгөж 6 метр аж. Хамгийн гүн хэсэгтээ 210 метрт хүрнэ. Өмнөд хэсгээр нь зүүнш чиглэлтэй Колгуевын урсгал урсана. Эргийн ойролцоо хэд хэдэн жижиг арал байдгаас хамгийн том нь Долгый арал болно. Тэнгисийн ус 11 сараас 6 сар хүртэл хөвөгч мөсөөр хашигдана.
Тэнгист Печора гол цутгадаг.
Барилгын типологи
thumb|225px|[[Берлин хотын гудамж]]
Барилгын типологи гэдэг нь барилгуудыг зориулалтаар нь ба хэлбэржүүлэлтээр нь ангилсныг хэлнэ.
Зарчим ба ухагдахуун
Хот нь олон төрлийн шинжтэй барилгуудын цуглуулга болох ба барилгуудыг нь янз янзаар ангилдаг: том ба жижиг хэмээн маш энгийнээр, хавтгай ба өндөр, эсвэл бүр нарийвчилан жижиг ба том цонхтой барилга гэх мэт.
Ингэж хэлбэрээр нь ялгасан каталогийг хот төлөвлөлтөнд хэрэглэнэ.
Mach operating system
Mach гэж нэрлэгддэг үйлдлийн систем нь. Microkernel-ийг ашиглан модулаар бүтээгдсэн цөм юм. Үйлдлийн системийн бүтэц хэрэглүүр нь Kernel-с ач холбогдолгүй бүрэлдхүүн хэсгийг хасаж, тэднийг хэрэглэгчийн түвшингийн програм болгон хэрэгжүүлэх юм. Үр дүнд нь илүү жижиг Kernel бий болгох юм. Түүнд аль сервис нь Kernel-д үлдэх, аль нь хэрэглэгчийн орон зайд хэрэгжүүлэгдэх вэ? Гэсэн бага зэрэгийн зохицолгоо гарсан. Ерөнхийдөө, microkernel-ийн ерөнхий үүрэг нь хэрэглэгчийн орон зайд ашиглагдаж буй олон төрлийн сервис болон үйлчлүүлэгчийн програмын хоорондох холбооны тоног төхөөрөмжийн хүчин чадлыг хангах юм. Үйлчлүүлэгчийн програм болон сервис 2хоорондоо хэзээ ч шууд харилцан ашиладаггүй. Харин тэд хоорондоо шууд бусаар Microkernel-д мессиж солилцон холбогддог. Microkernel-ийн 1 ашигтай тал нь үйлдлийн системийг өргөтгөхөд хялбар болгосон арга зам юм. Хэрэглэгчийн орон зайруу бүх шинэ системийн үйлдлүүд нэмсэн ингэснээр тэд kernel-ийг өөрчлөх шаардлагагүй
Ангилал:Үйлдлийн систем
11 сарын 3
11 сарын 3 нь Григорийн тооллын жилийн 307 дахь (өндөр жил бол 308 дахь) өдөр юм. Мөн он дуустал 58 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
1103 #03
Йосси Бенаюн
Челси
Бенаюн Челси багтай 2010 оны долоодугаар сарын 3-нд гурван жилийн гэрээ байгуулсан ба 5.5 сая фунтын хөлс авчээ. Бенаюн улирал эхлэхийн өмнөхөн Айнтрахт Франкфурт багтай хийсэн тоглолтонд Челси дэх анхны гараагаа хийсэн бол анхны тэмцээн нь 2010 оны наймдугаар сарын 8-нд болсон «АХХ-ны Коммунити Шиелдийн» Манчестер Юнайтед багт 3-1 харьцаагаар хожигдсон аваргын төлөөх тоглолт.
Наймдугаар сарын 21-нд тэрээр лигийн анхны гоолоо Уиган Атлетик багийг 6-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд 90 дахь минутанд оруулсан билээ.
Холбоос
Ангилал:Израилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Бейтар Иерусалим багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Маккаби Хайфа багийн тоглогч Ангилал:Маккаби Тел-Авив багийн тоглогч Ангилал:Расинг Сантандер багийн тоглогч Ангилал:Хапоэл Беэр-Шева багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Израилчууд Ангилал:1980 онд төрсөн
11 сарын 8
Энэ өдөр нас барагсад
1108 #08
Роберт Дауни, хүү
Роберт Дауни, хүү (Robert John Downey, Jr., 1965 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин юм. Дауни 1970 онд таван настайдаа эцгийнхээ найруулсан Фунт кинонд тоглож тайз, дэлгэцийн урлагийн замналаа эхлүүлсэн ажээ. 1980-аад оны дундуур ирээдүйд гэрэлтэх өсвөрийн одуудын нэгдэл болох Брэт Пэкийн гишүүн болсон Дауни Гайхамшигт шинжлэх ухаан (1985) болон Мөнгөний сүйрэл (1987) зэрэг кинонуудаараа кино шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авч чадсан ч түүний аль эрт олонд урлагийн дүр төрхтэй нь хамт илэрхий болсон мансууруулах бодисын дон сөрөг шүүмжлэлд өртүүлж байв. Мел Гибсонтой хамтран тоглосон Эйр Америка (1990), Салли Филд, Кевин Клайн, Вүүпи Голдберг нарын Оскарын шагналтнуудтай хамтран тоглосон Савангийн дуурь (1991), Мэттью Модайн, Жулианна Мур, Том Уэйтс, Тим Роббинс нарын хамт тоглосон Бэсрэг түүхүүд (1993) болон Вүүди Харрельсонтай хамт тоглосон Алуурчидын нутаг (1994) зэрэг кинонуудын гол болон туслах дүрүүдээрээ тэрээр нэрд гарсан байна. 1992 онд Чаплин кинонд Чарли Чаплины дүрийг бүтээж Оскарын шагналын Шилдэг эрэгтэй дүрийн төрөлд нэр дэвшжээ.
1996-2000 оны хооронд Дауни мансууруулах эсрэг хэд хэдэн удаагийн эмчилгээнд орж байсан бөгөөд бүр 1999 оны наймдугаар сард нэг жилийн хорих ял авч Калифорнигийн шоронд хүмүүжиж байв. 2000 оноос 1997-2002 оны хооронд үргэлжилж байсан Элли Макбил телевизийн цувралд Калиста Флокхартын тоглосон гол дүрийн шинэ хамтран амьдрагчын дүрд тоглох болжээ. Мөрдөгчийн дуулал (2003), Үнсэлт, буун дуу (2005) болон Булингар (2006) зэрэг кинонуудад тоглож уран бүтээлийн замналаа эрчтэйгээр эхэлсэний сацуу адал явдалт жанарт өөрийн орон зайг бий болгож чаджээ. Түүнчлэн Хэлли Берригийн гол дүрд нь тоглосон Готика (2003), Жэйк Жилленхолын гол дүрд нь тоглосон Зодиак (2007) зэрэг триллер кинонуудад туслах дүрүүдийг бүтээсэн байна. 2004 онд Даунигийн жаз хөгжмийн туурвилууд нь анхны дебют цомог болон The Futurist нэртэйгээр хэвлэгдэн Биллбоардад жагссан гэдэг.
Төмөр хүн киноны гол дүр дүрээр 2008 онд үзэгчдэд эчнээ танил болж, 2010 онд үргэлжлэл ангид нь тогложээ. Даунигийн эрч хүчийг илтгэх төрх, бүдүүн царгил хоолой фантастик, тулаант кинонууд ихээхэн тохирч байдаг ба 2008 онд инээдмийн Чарли Бартлетт кинонд тэрс үзэлт архичины дүр, супер баатрын адал явдлыг харуулсан фантастик Ер бусын Халк кинонд Тони Старкын дүрээрээ, Бен Стиллерийн найруулан өөрөө гол дүрд нь тоглосон инээдмийн Бүтэлгүй цэргүүд Австралийн бүс нутагт тулалдаж буй Африк-Америк цэргийн дүрийг бүтээсэн байдаг байна. Сүүлд дурдсан киноны цэргийн дүрээр Дауни Оскарын Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн шагналд нэр хоёр дахь удаагаа нэр дэвшсэн юм. 2009 Дауни Гай Ричигийн найруулж, Сюзан Даунигийн продюсерлэсэн Шерлок Холмс киноны гол дүрийг бүтээж алдарт мөрдөгчийн дүрийг гайхалтайгаар гаргаж өгсөн билээ. Тэр Алтан бөмбөрцөгийн Шилдэг эрэгтэй дүрийн шагналыг хүртэж байсан жүжигчин билээ.
Түүний эхнэр Сюзан Дауни нь кино продюсер бөгөөд Готика (2003), Лааны тосон байшин (2005), Өнчин хүүхэд (2009), Шерлок Холмес (2009), Элигийн ном (2010), Төмөр хүн 2 (2010) зэрэг олон олон киноны продюсерээр ажилласан нэгэн юм.
Холбоос
Ангилал:1965 онд төрсөн Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Калифорнийн хүн Ангилал:Америкчууд
Тасалдал
Тасалдыг програм болон техник хангамжаас ирэх тасалдал гэж хоёр ангилдаг. Техник хангамжийн үйл ажиллагаа нь олон тасалдлыг үүсгэх бөгөөд төв процессорын систем рүү системийн түгээгүүрийн замаар сигналыг илгээнэ. Техник хангамжийн тасалдлыг нэг жишээ нь хуучны хулгана, компьютерын гар холбодог PS/2 порт юм - гарны товчлуур дарах бүрд тасалдал үүсч байдаг.
Тасалдал боловсруулахын тулд командын үндсэн цикл дээр тасалдлын цикл нэмэгдэнэ.
Тасалдал боловсруулагдаж байх явцад өөр тасалдал боловсруулахыг хориглох арга байдаг. Тасалдлыг хориглох гэдэг нь төхөөрөмжөөс ирж буй тасалдлын сигналд процессор хариу өгөхгүй гэсэн үг юм. Төхөөрөмж тасалдлын сигналыг явуулсаар байх бөгөөд процессор тасалдлыг зөвшөөрөх үйлдлийг гүйцэтгэсний дараа л тус сигналд хариу өгнө.
Оролт гаралт
Програмчилсан оролт гаралтын үйлдлийн хамгийн том сул тал нь оролт гаралтын төлвийг байнга шалгах явдал юм. Иймээс процессорт оролт/гаралтын үйлдэл хийх шаардлагатай байгаагаа тасалдалаар мэдэгдэх аргыг ашиглах болсон. Ингэснээр завгүй хүлээлт байхгүй болох ч оролт/гаралтын үйлдэлд оролцож буй бүх мэдээлэл процессороор дамжсан хэвээрээ л байсан. Өөрөөр хэлбэл оролт гаралтын үйлдлийг эхлүүлэх ба дуусгах ажлыг тасалдалаар мэдэгдэх болсоноор завгүй хүлээлт байхгүй болсон боловч оролт гаралтын үйлдлийн үеэр дамжиж буй бүх мэдээлэл төв процессороор дамжсан хэвээрээ л байсан. Өмнөх технологит хэрэглэж байсан оролт/гаралтын модулийг өргөтгөн програмчилсан оролт/гаралтын технологийг бус тасалдалаар удирдах боломжтой оролт гаралтын модулийг ашиглах болсон. Ангилал:Компьютерын архитектур Ангилал:Үйлдлийн системийн технологи
Бенжамин Франклин
Бенжамин Франклин ( Англиар Benjamin Franklin, 1706 оны 1 сарын 17 – 1790 оны 4 сарын 17) Америкийн Нэгдсэн Улсыг үндэслэгч эцгүүдийн нэг юм. Тэрээр зохиолч, улс төрч, эрдэмтэн, нийгмийн зүтгэлтэн, дипломатч буюу улс төр, бизнес, шинжлэх ухаан, уран зохиол гэсэн хүний үйл ажиллагааны дөрвөн өөр салбарт хосгүй амжилтад хүрсэн суут хүн байсан юм.
Бизнесийн салбарт түүний оргилд хүрсэн замнал нь одоогийн эалуу хүн бүрт үлгэр жишээ болохоор байдаг. Бостон хотод ядуу айлд төрж идэр залуудаа Филадельфи хотод анх очихдоо халаас хоосон байв. Гэвч хэвлэлийн бүтээгдэхүүний дэлгүүр ажиллуулах, сонин эрхлэн гаргах зэрэг үйл ажиллагаагаараа дөчин настайдаа гэхэд их баян хүн болж чөлөөт цагаараа гадаад хэл судалж шинжлэх ухаан сонирхож байв. Б.Франклин эрдэмтний хувьд цахилгаан, гэрлийн салбарт хийж байсан суурь судалгаагаараа нэрд гарчээ. Тэрчилэн Франклиний пийшин, бифокапийн томруулдаг шил зэрэг хэд хэдэн өндөр ашигтай шинэ бүтээл гаргасан байна. Уран бүтээлийн үйл ажиллагаагаа сэтгүүл зүйгээс эхэлж удалгүй "Ядуу Ричардын цоморлог" нэртэй цуврал гаргаж түүндээ уран цэцэн үгнүүд байнга хэвлүүлж уншигчдын анхаарлыг гойд татаж байв. Амьдралынхаа сүүлчийн жилүүдэд намтраа бичиж хэвлүүлсэнийг нь өнөөдөр дэлхий даяар амтархан уншсаар байна. Улс төрийн салбарт захиргааны санаачилгатай ажилтан: эзэмшил нутагт ерөнхий шууданч байхдаа, шуудангийн үйлчилгээний давуу талыг үйлчлүүлэгчиддээ үнэмшилтэй харуулж чадсан, өргөн мэдлэгтэй хуульч: Пенсильвани муж улсын хууль тогтоох байгууллагад хэд хэдэн удаа сонгогджээ, авьяаслаг дипломатч: АНУ-ын түүхэнд Франц улсад байсан хамгийн цуутай, азтай элчин сайд байв. Америкийн Эрх чөлөөний тунхаглалд хамгийн түрүүнд гарын үсэг зурсан хүмүүсийн нэг, хожим нь Үндсэн хуулийн хурлын гишүүн байжээ. Б.Франклин цогтой ухуулагч, гарамгай зохион байгуулагч хүн байсан. Тухайлбал Филадельфиа хотод анхны эмнэлгийг санаачлагчдын нэг байсан бөгөөд эзэмшил нутгуудад галын аюулаас хамгаалах анхны багуудыг эмхлэн байгуулахад тусалж муж улсдаа цагдаагийн газар байгуулахад гар бие оролцож байв. Тэрчилэн эзэмшил нутгуудад нийтийн номын сангууд байгуулж, шинжлэх ухааны нийгэмлэг санаачлан сэдэж байжээ. Гэхдээ аливаа хүний адил амьдрал, үйл ажиллагаандаа алдаа дутагдал гаргаж, сүйрэл, азгүй явдалтай байнга тааралдаж байсан ч хорвоогийн амьдралаа бахархам үр дүнтэй өнгөрөөсөн хүний түүхэн дэх сонгодог жишээ болсоор байна. 84 хүрч өндөр сайхан наслахдаа эрүүл саруул бие бялдартэй байж аз жаргалтай, атаархам амьдрал, тэмцэлийг туулжээ.
Өсвөр үе
Бэнжамин Франклин 1706 онд Бостон хотод саван үйлдвэрлэгч Жосиах Франклины хүү болон мэндэлжээ. Түүний эцэг эх олон хүүхэдтэй, тарчиг амьдралтай байсан тул Бэнжамин хүү сургуулиа орхин аавынхаа ажилд туслахаас аргагүйд хүрчээ. Номонд дуртай хүүхэд байсан учир аав нь түүнийг 10 настай байхад нь ах Жэймсийнх нь хэвлэх үйлдвэрт ажиллуулахаар явуулсан байна. Хэвлэх цехэд өглөөнөөс орой хүртэл ажиллаж байсан Бэнжамин шөнийн цагаар ном уншиж, бичгийн чадвараа дээшлүүлэхийн тулд уйгагүй хичээллэдэг байлаа. Олдсон жаахан мөнгөө ном худалдаж авахад зориулдаг байсан түүнд цорын ганц амралт нь уншлагын цаг болдог байв. Гэвч түүнд дургүй ах нь сав л хийвэл зоддог байсан тул 17 настайдаа Филадельфи уруу оргохоор шийдсэн байна. Халаасандаа хэдхэн зоостой гарсан Бэнжамин Филадельфид очоод хэвлэгчийн ажилд оржээ. 1730 онд Дэбора Рийд хэмээх бүсгүйтэй гэрлэжээ. Мөнгө зээлэн хувийн хэвлэх үйлдвэртэй болж сонин гаргаж эхлэв. Түүний сониндоо бичсэн цэцэн нийтлэл, хурц агуулгатай нийтлэлүүд нь уншигчдыг байлдан дагуулах боллоо. Франклин 27 наснаас гадаад хэл үзэж эхлэн богино хугацаанд франц, итали, латин хэлүүдийг эзэмшсэн байна.
Амьдрал
1757 оноос колони улсуудын төлөөлөгчөөр томилогдож Англид ажиллах болсон.
1775 онд Пенсильвани мужаас колони улсуудын 2-р их хуралд төлөөлөгчөөр сонгогдон, 1776 онд "Тусгаар тогтнолын тунхаглалын" эх хувилбарыг зохиох таван хүний бүрэлдэхүүнтэй багт орж, Томас Жэфферсонтой хамт ажиллав.
1778 онд Франц улстай "Холбоотны гэрээ" байгуулах ажлыг амжилттай гүйцэтгэжээ. Мөн Англи улстай найрамдлын гэрээ байгуулах ажлыг эхлүүлсэн ба 1783 онд хүчин төгөлдөр болсон байна.
1785 онд Пенсильвани муж улсын гүйцэтгэх зөвлөлийн тэргүүнээр сонгогдож "Үндсэн хууль" батлах ажиллагаанд оролцсон.
Франклины 13 зарчим
1. Тохирсон хэрэглээ: Хэтрүүлэн идэхгүй байх, согтотлоо уухгүй байх.
2. Чимээгүй байдал: Өөрт болон бусдад хэрэггүй зүйлийн тухай ярихгүй байх.
3. Эмх цэгц: Эд зүйлс, юмаа эмх цэгцтэй байлгах, эхэлсэн ажлаа хугацаанд нь дуусгах.
4. Шийдэмгий зан: Хийхээр шийдсэн ажлаа заавал биелүүлэх.
6. Үр бүтээлч: Цаг хугацааг үр дүнтэй өнгөрөөж, хичээнгүйлэн хөдөлмөрлөх.
10. Цэвэрч байдал: Орон гэр, хувцас хунарыг цэвэр цэмцгэр байлгаж, хувийн ариун цэврийг сахих.
11. Тогтуун дөлгөөн зан: Аар саар явдал болон зайлшгүй тулгарсан хүнд асуудалд ч тайван хандах.
12. Ариун нандин байдал: Шунал тачаалд автахгүй байх.
13. Даруу төлөв зан: Есүс болон Сократаас суралцах.
Цахим холбоос
Ангилал:Америкийн хувьсгалын хүн Ангилал:АНУ-ын зохиолч Ангилал:АНУ-ын дипломатч Ангилал:АНУ-ын Шуудангийн Албаны ерөнхий дарга Ангилал:Пеннсилванийн амбан захирагч Ангилал:Континентал Конгрессын гишүүн Ангилал:Өргөн мэдлэгтэн Ангилал:Цахилгаан техникийн анхдагч Ангилал:18-р зууны хэвлэн нийтлэгч Ангилал:Шатрын ном зохиогч Ангилал:18-р зууны чөлөөт өрлөгчин Ангилал:Францын чөлөөт өрлөгчин Ангилал:АНУ-ын чөлөөт өрлөгчин Ангилал:Копли медаль шагналтан Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Сент-Эндрюс их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Гүн Ухааны Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Францын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1706 онд төрсөн Ангилал:1790 онд өнгөрсөн
Агент Нажика
Агент Нажика (ナジカ電撃作戦; Najica Blitz Tactics) нь Японы цуврал анимэ юм. Найруулагч нь Нишижима Казүхико; баатар хуйвалдагч нь Ямаүчи Нориясү. 2001 оны 10 сарын 5-ноос 12 сарын 28 хүртэл Kids Station телевизээр гарчээ. Studio Fantasia-ын бүтээл.
Дүрүүд
Дуу оруулсан: Тома Юүми
Холбоос
Ангилал:Анимэ
Барилгын салбар
right|thumb|225px|[[Москвагийн Федерация цамхаг нь Европын хамгийн өндөр барилга]]
Барилгын салбар нь барилга болон байгууламжийн төлөвлөлт ба бүтээн байгуулалтыг бүх талаас нь авч үздэг мэргэжлийн салбар юм.
Уг салбарт барилгын техник, архитектур, барилгын эдийн засаг болон барилгын үйл явцтай хамааралтай бүх л сэдвүүд, оролцогчид ба ажлын талбарууд хамаарна.
Барилгын салбарт оролцогчид нь төлөвлөгчид (архитектор ба мэргэжлийн инженерүүд), гүйцэтгэгч компани, ирээдүйн барилгын хэрэглэгчид, барилгын захиалагчийн үүрэг гүйцэтгэгч алба, барилга барих үед хариуцсан байгууллагын зүгээс хийх хяналт шалгалтын алба, барилгын зөвшөөрөл олгох алба мөн түүнчлэн захиалагчид юм.
Ухагдахуун
right|thumb|225px|Монголын нийслэл хотод явагдаж буй барилгын бүүм. 2007 Барилгын салбарыг олон талаас нь авч үзэн ангилж болно:
Холбоод
Монгол улсын барилгын салбарт өнөөгийн байдлаар 3 холбоод үйл ажиллагаа явуулдаг: Монголын барилгачдын холбоо, Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлагчдын нэгдсэн холбоо ба Барилгын инженерүүдийн холбоо.
Гадаад холбоос
Барилгын салбар
Словенийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Словенийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг (Slovenska nogometna reprezentanca) нь Словени улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг бөгөөд 1920 онд байгуулагдсан Словенийн хөлбөмбөгийн холбооны (Nogometna zveza Slovenije) удирдлаган дор үйл ажиллагаагаа явуулдаг. 1991 онд Югослав улс задран хуваагдахсаны дараахан буюу 1992 онд Словенийн шигшээ байгуулагдаж Олон Улсын хөлбөмбөгийн холбоо болон Европын хөлбөмбөгийн холбоонд тус тус гишүүнээр элсэж анхны тоглолтоо хийж байжээ.
Словенийн шигшээ багийн анхны томоохон тэмцээнд оролцохын тулд Украйны шигшээ багийг «плей-оффын» шатанд хожиж 2000 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох эрхээ авч байсан ба тэмцээнд Югослав болон Норвегийн шигшээ багуудтай тэнцэж, Испанийн шигшээ багт 2-1 харьцаагаар хожигдож тэмцээнээ өндөрлөж байжээ. Түүнээс хойш хоёр жилийн дараа 2002 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын плей-оффт Румыны шигшээ багийг хожиж, зургаан хожил, зургаан хожигдолтойгоор эрхээ авсан юм. Ингээд тэд хэсгийн тоглолтонд төдий л сайн тоглолт үзүүлэлгүй байсаар хасагдсан түүхтэй.
Цаашлаад 2006 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтанд ганцхан хожил авч эрхээ олж авч чадаагүй юм. Словенчүүдэд 1-0 харьцаагаар ялагдал хүлээсэн тэрхүү баг нь хожмоо аваргалсан Италийн шигшээ баг байлаа. Өмнө нь тус хоёр баг 1995 онд Евро-1996 тэмцээний сонгон шалгаруулалтанд 1-1 харьцаагаар тэнцэж байсан гэдэг. Харин 2009 оны арваннэгдүгээр сард Словенийн баг Оросын шигшээ багийг плей-оффын шатанд хоёр тоглолтын нийлбэр дүнгээр ялж 2010 оны ДАШТ-д оролцох эрхээ авч байсан билээ.
Одоогийн үр дүнгүүд болон болох тоглолтууд
{| class="wikitable" !Хэзээ !Хаана !Өрсөлдөгч !Тооны харьцаа !Тэмцээн !Словенийн оноо
Одооны гарааны бүрэлдэхүүн
Евро-2012 тэмцээний сонгон шалгаруулалтын тоглолтуудад шигшээ багийг төлөөлөн тоглох 23 тоглогчийн нэрсийг дасгалжуулагч Матьяж Кекийн зарласанаар харуулав.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Бусад тоглогчид
2009 болон 2010 онуудад гараанд гарч байсан тоглогчдыг харуулв.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
ФИФА-гий чансаа
2010 оны есдүгээр сарын 15-ны байдлаар.
Үзүүлэлтүүд
{{legend|#CFECEC|Одоо тоглож буй тоглогчийг тодруулсан болно|border=#AAAAAA}}
Холбоос
Ангилал:Европын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг Хөлбөмбөг
Мосе
Мосе (НТӨ 15-13-р зуунд амьдарсан) — Абрамын төрлийн шашны зөнч, эш үзүүлэгч байв.
Тэр тусмаа еврейчүүдийн шүтдэг иудейн шашинд Мосе их зөнч, гол төлөөлөгч болон дүрслэгдсэн.
Мосе библийн эхний 5 номыг бичсэн бичээч мөн хэмээн Йудейн шашинтнууд болон Христитгэлтнүүд итгэдэг.
Эхлэл
Христийн Библи, иудейн шашны Торанд өгүүлсэнээр Моисей Египетэд еврей боолын гэр бүлд төржээ.
thumb|left|150px|Ф.Гудолийн зурсан Моисейг олсон нь хэмээх зураг
200 жилийн хугацаанд еврейн тоо олширсонд болгоомжилсон Египетийн хаан (фараон) дөнгөж төрсөн еврей хүү бүрийг алах тушаал өгсөн байв. 3 сартай бяцхан Моисейг эх нь (Иохебед) нь нууж Нил мөрний эргийн зэгсэн дунд тавьж үлдээсэнд хааны гүнж (Битя) олж өрөвдөн өсгөснөөр Моисей амь гарч өсөн бойжив.
Моисей агь ордны сайн эрдэм мэдлэгийг олж авсан боловч, өөрийн уг гарлыг мэдэн, эзэндээ зодуулж буй еврей боолыг өмөөрөн эзнийг нь алснаар ял шийтгэлээс зугтаж Улаан тэнгисийг гатлан Мидиан руу оджээ. Тэнд малчин болж эзнийхээ охинтой гэрлэв. Нэгэн өдөр Хорев уулнаа малаа хариулж яваад дүрэлзэн ассан бутнаас бурхныг олз харж, Египетийн нутгаас еврейчүүдийг гаргах зарлиг сонсчээ.
Египетээс гарсан нь
Моисей Египетэд эргэн ирж бурхны үгийг дамжуулж, еврейчүүдийг чөлөөхийг шаардсанд Египетийн хаан үл тоосон ба Бурханы хүчээр арван гамшгийг үзүүлж еврейчүүдийг дагуулан зугтжээ.
Еврейн цуваа Улаан тэнгисээр гатлахад тэнгисийн ус хоёр хуваагдаж хуурай зам гарсан бөгөөд нэхэн ирсэн хааны цэрэг тэнгисийн ус эргэн тавигдахад живэн сүйрчээ.
Моисей еврейчүүдийг дагуулан Мидиан нутаг Синай ууланд ирж Бурхны арван зарлигийг тосчээ. Анхны мөргөлийг түүний ах Аарон гүйцэтгэв.
thumb|200px|right|И.Айвазовскийн зурсан Улаан тэнгисийг гаталсан нь хэмээх зураг
Мидиан
Моисей еврейчүүдийг 40 жилийн турш дагуулан Иордан голыг гаталсан ч бурханы амалсан Канаанд хүрч чадалгүй Нево уулнаа 120 насандаа өөд болжээ.
thumb|150px|left|Рембрандтын зурсан Моисей
Библи
Хуучин гэрээний эхний таван номыг Моисейг бичсэн гэх нь бий.
Ангилал:Хуучин Гэрээний хүмүүс Ангилал:Гэтлэл номын хүн Ангилал:Левит ном Ангилал:Тооллого номын хүн Ангилал:Дэд хууль ном Ангилал:Исламын бошиглогч Ангилал:Шашин үндэслэгч
Цахилгаан соронзон харилцан үйлчлэл
Цахилгаан соронзон харилцан үйлчлэл буюу цахилгаан соронзон хүч нь тулгуур дөрвөн харилцан үйлчлэлийн (хүч) нэг юм. Уг харилцан үйлчлэл нь атомын протон ба электроныг хооронд нь тогтоон барина.
Гадаад холбоос
Ангилал:Цөмийн физик
Стефен Карри
Уорделл Стефен "Стеф" Көрри (Wardell Stephen "Steph" Curry, 1988 оны гуравдугаар сарын 14, Охайо, Акрон a) — Америкийн сагсан бөмбөг, НБА-гийн «Голден Стэйт Уорриорз» болон Америкийн шигшээгийнхолбон тоглогч. Одоо цагийн хамгийн сайн шидэгч бөгөөд NBA-ийн шилдэг тамирчдын нэг юм.
Карри Дэвидсоны коллежийн багаас (2006—2009) 2009 оны драфтад №7-гоор оролцон Голден Стэйт Уорриорз багт ирсэн ажээ.
Стефений эцэг нь мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин Делл Карри бөгөөд эх нь волейболын тамирчин юм. Дүү Сет Карри нь Дьюкийн их сургуулиас Голден Стэйт Уорриорз багт элссэн тоглогч юм. Харин одоо Филадельфи Севенти Сиксерс багт тоглож байгаа. Коллежийн багт маш өндөр түвшиний тоглолтыг үзүүлж байсан Карри НБА-д бүх талын үзүүлэлтээр тэгш холбон тоглогч юм. 2012-13 оны улирлын 78 тоглолтод 272 удаа холын зайн шидэлтийг амжилттай болгосон нь түүхэн дээд амжилт ба 2021 оны дөрөвдүгээр сарын 12-нд Портленд Трэйл Блэйзерс багийн эсрэг тоглолтод 62 оноо авсан нь хувийн нь дээд үзүүлэлт юм.
2015, 2020 оны Гурван онооны шидэлтийн тэмцээнд илүүрхэн түрүүлсэн. 2015 оны тавдугаар сарын 4-нд улирлын үнэ цэнтэй тоглогчоор Жеймс Харденийг даван нэрлэгдэв.
2015, 2017, 2018 ,2022 оны НБА-гийн аварга цол хүртсэн. 2022 оны финалын үнэ цэнэтэй тоглогч.
Шигшээ
Тэр 2010, 2014 оны Дэлхийн аварга.
Гадны холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Эммануэль Маюка
Эммануэль Маюка (Emmanuel Mayuka; 1990 оны арваннэгдүгээр сарын 21, Кабве) — Замбийн хөлбөмбөгчин, Английн «Саутхемптон» болон Замбийн шигшээн довтлогч.
«Саутхемптон» 2012 оны наймдугаар сарын 28-нд түүнтэй таван жилээр гэрээлжээ.