cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хүннүгийн арми
Хятад сурвалжид өгүүлснээр хүннү нар хятадуудтай тулалдахдаа давхилт дундаа алсын зайнаас харвахыг илүүд үздэг байсан ба тэд энэ эрдмийг бүр багаас эзэмшдэг агаад нас биед хүрэх үедээ харвах намнах чадвараар гойд сайн болсон байдаг байв. Энэ тухай ”Ши цзи” буюу “Түүхэн тэмдэглэл”-д "Хүүхэд дөнгөж хонь унаж чадах болмогцоо хулгана, зурам харвах ба нэлээд өсч ирэхлээрээ үнэг, туулай харваж иднэ. Нум хэрэглэж чадах хүн болгон цэрэг болно" гэсэн байна.
Хүннү “Намар адуу мал таргалах үеэр бүх хүмүүс ой модыг самнан ан хйидэг” байсан ба энэ мэт зохион байгуулалттай ав хомрого нь нэг ёсны цэргийн сургууль болдог байв. Нум сум бол хүннүгийн байлдааны болоод ангийн гол зэвсэг байсан бөгөөд Хүннү-Парфяны нум нь НТӨ I зууны сүүлч гэхэд хамгийн шилдэгт тооцогдож байжээ. Тийм учраас Хүннү нар хятадуудтай тулалдахдаа давхилт дундаа алсын зайнаас харвахыг илүүд үздэг байв.
Хүннү эр бүр аян дайнд оролцох ёстой бөгөөд хятад сурвалжид өгүүлснээр “Нум татаж чадах насанд хүрсэн эр бүр хуягт морьт цэрэг болдог” байсан ба Монгол, Өвөр-Байгальд явуулсан археологийн судалгаанаас үзвэл бараг эр хүн бүрийн булшинд зэр зэвсгийн зүйлийг дагуулан оршуулсан байна. Хүннү цэрэг нь тус тусын овог аймгийн цэрэг эр бус, улсын цэргийн нэгдсэн аравтын зохион байгуулалттай байсан бөгөөд улсын дэвсгэр нутгийг хятадын түрэмгийлэл зэргээс батлан хамгаалах эсхүл бусад орныг довтлон эзлэх, дээрэмдэх үүрэгтэй байжээ.
Хүннү улсын цэргийн зохион байгуулалт нь дайны нөхцөлд дээд зэргээр зохицсон, цэргүүд дайн тулааны цаг болоход үтэр түргэн нэгдсэн зохион байгуулалтад орж чаддаг байсан ба цэргийн тоо зарим үед бараг хагас саяд хүрч байсан байна.
Ингэж зуутаас мянгат, мянгатаас түмт болох маягаар арми зохион байгуулагдана. Нэг аймагт ойролцоогоор 5000-6000 хүн байна. Тэд мянгат болж мянгатын дарга удирдана. Хүчтэй ван нь түмэн морьт цэрэгтэй, хүчгүй нь хэдэн мянган морьт цэргийг удирдана. Мөн жижиг ван сянбан, дувэй, данху, цецюй зэрэг доод тушаалын түшмэд байх ба тэд ванд захирагдана.
Хүннү цэрэг дайнд явахдаа ачаагаа хариуцуулахаар гэргий, хүүхдээ авч явдаг, түүнийгээ “Гэр цэрэг” гэдэг байв. Хүннү нар гэр орон, хөрөнгө хогшлоо аван нүүх болон урт хугацааны аян дайнд явахад гэр тэрэг чухал үүрэг гүйцэтгэж байжээ. Хүннүгийн гэр тэрэгний талаар хятадын сурвалжид "хятадууд хүннүг довтлон Фэнь вэнь гэгчийг нь хэмхчиж, гэрийг эвдсэн", "Хүннүгийн байлдааны хөсөг залгаа залгаагаар цувран одном", "Хүннүгийн хөсөг тэрэг нь алт, мөнгөөр чимэглэж, торго, чийгээр бүрж, будаагүй цулгуй боловч бат бөх нь гайхалтай" гэх зэргээр өгүүлсэн байдаг. Эл “Фэнь вэнь” гэдгийг Ин шао тайлбарлахдаа хүннүгийн тэрэг мөн гэснээс гадна, Тан улсын тайлбарлагч Янь Ши-гу дуудлагыг нь Фунь гэжээ. Сюй шэнь НТ 100 онд зохиосон "Шо вэнь" хэмээх тольд "Тэрэгтэй бөмбөгөр сууцыг" (чэ хун лун) "Фэнь" гэдэг гэжээ. Манай эрдэмтэн Д.Доржийн үзсэнээр хүрлийн үед (НТӨ III-II мянган жилд) холбогдох Өвөрхангай аймгийн Ховд сумын ойрхи Тэвш уулын хадны зураг дотор дөрвөн морь хөллөсөн дөрвөн дугуйтай тэрэг буйг дөрвөн морь хөллөсөн дөрвөн дугуйтай гэр тэрэг” гэжээ.
Хүннүгийн эмэгтэйчүүд эрчүүдийн нэгэн адил морь унаж, нум сум харваж чаддаг. “Хожуу Хан улсын бичиг. 79 дүгээр бүлэг”, “Давс төмрийн бодлого. Гавьяа бүлэг” зэрэгт өгүүлснээр “Хүннү эмс охид цэргийн хуарандаа мал сүргээ хариулдаг. Ар талын нүсэр ажлыг дангаар гүйцэтгэдэг. Алсын аян дайны үед эмэгтэйчүүд, хөгшид үхэр, хонь, адуу, луусаа даган нүүдэллэж цэргийг хоол хүнсээр огт үл тасалдуулдаг” байжээ.
Хүннүд хойт эх, бэр, бэргэнтэйгээ нөхрийг нь үхэхээр суух, тэтгэх гэрлэлт (левират) болох овгийн байгууллын үеийн ёс заншил хадгалагдсаар ирсэн нь Хүннү цэргийн байлдааны чадварт ихээр нөлөөлдөг байв. Учир нь цэрэг эр дайнд үрэгдмэгц бэлбэсэн гэргий, үр хүүхэд нь ганцаардлын зовлон амсдаггүй, эр цэрэг дайн тулаанд орохдоо ар гэртээ санаа зовохгүйгээр байлддаг нь хүннү цэргийн сэтгэл зүйн бэлтгэлийн хувьд шийдвэрлэгдсэн чухал асуудлын нэг байв. Хүннүд мөн цэргийн сэтгэл санааг дэмжиж урамшуулахын тулд “Дайсны толгойг авчирсан хүнийг нэг шил дарсаар шагнаж, олсон олзыг нь бүгдийг нь өгдөг”  байв.
Хүннүд их цэрэг, цоохор цэрэг гэж хоёр төрлийн цэрэг байсан ба их цэрэг нь байнгын, цоохор цэрэг нь түр цэрэг байсан тухай сурвалжид гардаг байна. Хүннүгийн түмт, мянгат, зуут, аравтын дарга нар цэргүүдийн байлдааны бэлэн байдлыг бүрэн хариуцдаг байв. Эцэст өгүүлэхэд нүүдэлчид газар тариалангийн суурьшмал соёл иргэншилт орнуудаас хөдөлгөөнт чанар, цэргийн хэргийн мэдлэгээр илүү байжээ. Үүнээс гадна эрт болон дундад үеийн нүүдэлчдийн цэргийн техник технологи нь хөрш улсуудынхаасаа дутахааргүй, харин ч маневрын тактикаараа илүү байжээ.
Геотерм
Геотерм буюу газрын хэвлийн дулаан нь эх газрын гадарга доор хуримтлагдсан дулаан юм. Энэ нэг ёсондоо газар доор хадгалсан сэргээгдэх эрчим хүч гэсэн үг бөгөөд энэхүү дулааны энергийг авч ашиглах боломжтой юм. Газрын хэвлийн дулааныг шууд хэрэглэж болохоос гадна халаалт болон хөргөлтийн зориулалтаар дулааны зах зээлд, мөн цахилгаан эрчим хүчийг гарган авах зорилгоор дулааны цахилгаан станцад ч хэрэглэж болдог. Геотерм гэх нэршилээр дулааныг судлах геологийн шинжлэх ухааныг болон газрын хэвлийн дулааныг ашиглах инженер техникийн салбарыг ч бас нэрлэдэг.
Энэхүү дулаан нь чулуулаг давхаргын дулаан дамжуулалтаар буюу чулуулгын ан цаваар дээшилсэн хайлмал магма чулуулаг давхаргад хуримтлагдсанаар газрын гадаргууд ойртдог.
Геотермийн эрчим хүчний маш их нөөцтэй газрууд нь ихэвчлэн тивүүдийн хоорондох тектоникийн хагарлууд дээр оршиж галт уул, газар хөдлөлтэй холбоотой боловч геотермийн эрчим хүч дэлхийн ихэнх хэсэгт байдаг. Дулааны нөлөөгөөр гадаргын тэжээл ус газрын доорх уст үед орж халснаар геотермийн эрчим хүч нь халуун ус, уур хэлбэртэй байдаг.
Энэ халуун ус, уур нь дээш хөөрч резерварт хуримтлагдах буюу халуун рашаан, халуун уур, гейзер болон газрын гадарга дээр илэрч гарч ирдэг (Зураг ). Энэхүү резервар руу өрөмдлөг хийх замаар халуун ус, уурыг цооногоор гарган авч ашигладаг.
Mонгол Улсын геотермийн эрчим хүчний нөөц болон ашиглах бололцоо
Монгол орны геотермийн эрчим хүчний хайгуул судалгааны ажил 1975-1980 оны хооронд маш эрчимтэй явагдаж байсан ба энэ үед одоо ашиглагдаж байгаа цөөн тооны халуун рашаан түшиглэсэн сувилал бий болсон. Энэ судалгааны ажил нь голлон дулааны эрчим хүч үйлдвэрлэх боломжийг судалсан. Эрчим хүчний зориулалтаар ашиглаж боломжийн талаар Сэргээгдэх Эрчим Хүчний Үндэсний Төвийн Геотермийн судалгааны баг 2001 оноос эхлэн судалж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Эрчим хүчний материал Ангилал:Газар хөдлөлт
Монгол кино үйлдвэр
Монгол кино үйлдвэр  1935 оны 10 сарын 11-ний өдөр Ардын сайд нарын зөвлөлийн 32 дугаар тогтоолоор улсын кино зургийн хороог байгуулж улмаар уг хорооны харьяа кино үйлдвэрийн газрыг байгуулжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Кино студи Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:1935 онд байгуулагдсан
Тасхив
Тасхив илдэн дүүргэч ноён (?-1667) нь ар халхын зүүн гарын сайн ноёны хошууны хоёр дахь засаг ноён юм. Тэрбээр Түмэнхэн сайн ноёны хөвгүүн Данзан ламын ахмад хөвгүүн юм. 1664 онд эцгийн суурийг залгамжлаад, 1667 онд өөд болсон. Илдэн дүүргэч ноёныг хөвгүүн Жамба эрх дайчин залгамжлан, засаг ноён болсон.
Үр хойчис
Тасхив илдэн дүүргэч нь Товжав эрдэнэ илдэн ноён, Гавжу тэнгэр тойн, Жамба эрх дайчин, Шамбадар цогт ахай гэсэн дөрвөн хөвгүүнтэй. Товжав эрдэнэ илдэн ноён нь "...Дүгэр ахай дайчин, Номч ахай, Гирди, Эрдэнэ тайж..." гэх дөрвөн хөвгүүнтэй. Жамба эрх дайчин нь "...Раашдонров, Цэрэнрааш, Намжил, Содномжав гэх дөрвөн хөвгүүнтэй. Шамбадар цогт ахай нь "...Гүржав, Ринчиндорж..." гэх хоёр хөвгүүнтэй.
Эшлэл
Ангилал:17-р зуунд төрсөн Ангилал:1667 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Фань Вэньчэн
Фань Вэньчэн (хятад:范文程) (1597–1666) нь Чин гүрний эхэн үеийн бичгийн түшмэл түшмэл, төрийн сайд, бичгийн эрхин сайдын албан тушаалыг хашиж байв. Тэрээр Чин гүрний Нурхаци, Хун Тайжи, Эеэр засагч, Энх амгалан зэрэг дөрвөн хаадын төрд зүтгэж байсан. Чин гүрний эхэн үеийн олон дүрэм, журмыг зохиоход тэрээр оролцож байсан.
Намтар
1618 онд Нурхачи хаан Мин гүрний Фушунийг эзлэн авахад Фань Вэньчэнийг олзлон Нурхачийн өргөөнд авчирчээ. Нурхачи түүнтэй ярилцсаны дараа Фаний мэргэн ухаан, мэдлэгийг хүлээн зөвшөөрч, хүндэтгэлтэй хандах болов. Нурхачи мөн Фаний өвөг дээдэс Сүнгийн албан тушаалтан Фан Жуняньтай холбоотой байсныг мэдсэн бөгөөд түүний түүх нь Нурхачид таалагдсан бололтой. Хаан баярлаж, цугласан ноёдод хандан (Фаны сонссоноор: "Энэ бол нэгэн нэрт сайдын удмын хүн тул та нар түүнийг элэгсэг дотноор угтаарай." гэж хэлэв.
Фан Вэнчэн Мин гүрэн болон Ляодун орчмын улс төр, цэргийн нөхцөл байдлыг сайн мэддэг байсан. Тиймээс түүнийг Нурхачи цэргийн зөвлөхөөр сонгосон. Нурхачи нас барсны дараа түүний хүү Хон Тайжи эзэн хаан болов. Хун Тайжи Фан Вэнчэнг дуудаж, дотоод засаглалын асуудлыг шийдвэрлэхэд нь тусалжээ. Фаны эр зориг, мэргэн ухаан Фан Вэнчэнгийн тулалдааны талбар дахь тактик, мэргэн ухаан нь Чин гүрнийг Мин гүрнийг олон удаа ялахад тусалсан.
Фань Вэньчэн Эеэр засагч хааны үед хятад түшмэдийн дотор багагүй нөлөөтэй байж, хаан эзэн ойр түшмэдийн нэгд тооцогдож байсан. Тэрбээр тухайн үеийн дайнд хэтэрхий их хятад иргэд амь үрэгдэж байгааг зогсоож, эзэлсэн хотын иргэдээ хядалгүйгээр, амьд үлдээж, авъяаслаг хүнийг нь сонгож төрд зүтгүүлж, баяд ноёдын хөрөнгийг хамгаалж, ард иргэдийг өлсгөлөн ядуурлаас гаргах бодлого явуулахыг Эеэр засагч хаанд айлтгаж байв. Эеэр засагч хааны засаглалын үеэр нас өндөр болсон хэмээн мэдүүлж, тэтгэвэрт гарсны дараа ч хаан түүнийг тайфу (太傅) болгон, хунтайжийн тайбао түшмэл (太子太保) болгож дахин төрийн түшмэл болгов. Эдгээр албан тушаалууд нь Чин улсын төрийн түшмэлийн нэгдүгээр зэрэглэлд орно.
Фань Вэньчэн 1666 онд Энх амгалан гийн эрин үед 70 насандаа таалал төгсөв.
Хувь нэмэр
Фань Вэньчэн Хань үндэстэн байтлаа Манжийн төрд урт хугацааны туршид өндөр албан тушаалд томилогдон ажиллаж байв. Фань Вэньчэн 10 шахам жил Эеэр засагч хааны тэргүүн сайд, бичгийн эрхин сайд байсан бөгөөд түүний оюун ухаан, стратеги нь Чин улсын хаадуудыг Хятадыг удирдахад ихээхэн тусалсан гэдгийг үгүйсгэх аргагүй юм.
Эшлэл
Ангилал:1666 онд өнгөрсөн Ангилал:1597 онд төрсөн Ангилал:Чин улсын улс төрч
Лана Роудс
Лана Роудс (ж. нэр Амара Мэйпл, Lana Rhoades, Amara Maple, 1996 оны 9 сарын 6 төрсөн) - Америкийн порнографийн жүжигчин.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Порно киноны жүжигчин Ангилал:AVN шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1996 онд төрсөн
Тивийн хоёрдугаар конгресс (АНУ)
Тивийн хоёрдугаар конгресс (англи: The Second Continental Congress) 1775 оны 5-р сарын 10-наас 1781 оны 3-р сарын 1-ний хооронд Пенсильвани мужийн Филадельфи хот дахь Тусгаар тогтнолын танхимд болсон Их Британи дахь Америкийн 13 колони улсын төлөөлөгчийн хурал юм. 1774 онд болсон Тивийн анхны конгрессын үеэр дараагийн хоёр дахь тивийн их хурлыг хуралдуулах шийдвэрийг гаргасан юм. Энэхүү Тивийн хоёрдугаар конгрессын үйл ажиллагаанд америкийн бүх колониудын 65 төлөөлөгч оролцсон байна. Тивийн хоёрдугаар Конгресс Америкийн хувьсгал болон дайны үед үндэсний Засгийн газрын үүргийг гүйцэтгэсэн. 1775 онд Конгресс Англид дайн зарлах тухай тунхаглал болон Георг хаанд өргөх бичиг гаргасан. 1776 онд Виржиниа мужийн төлөөлөгчдийн санаачилгаар Конгресс АНУ-ын Тусгаар тогтнолын тунхаглалыг боловсруулж батласан юм.
Тивийн хоёрдугаар конгрессын үйл ажиллагаа
Тивийн анхдугаар конгресс 1774 оны 10-р сарын 26-нд ажлаа зогсоож, хэрэв тэр үед Англитай тохиролцоонд хүрээгүй бол 1775 оны 5-р сарын 10-нд дахин хуралдана гэж шийдсэн байна. 1775 оны 3, 4-р сард Английн парламент мөргөлдөөнийг энхийн замаар шийдвэрлэх төлөвлөгөөг хэлэлцсэн боловч Засгийн газар америк дахь эсэргүүцлийг хүчээр дарах шийдвэр аль хэдийн гаргасан байсан бөгөөд 1-р сарын 27-нд генерал Гэйж жагсаалын удирдагчдыг баривчлах тушаал өгчээ. Гэйж энэ захидлыг 4-р сарын эхээр хүлээн авч, колониудын зэвсэгийг хураах ажлыг тэр даруй эхлүүлсэн нь 4-р сарын 19-нд Лексингтон, Конкордод зэвсэгт мөргөлдөөнд хүргэв. Гурван долоо хоногийн дараа буюу 5-р сарын 10-нд Конгрессын гишүүд Филадельфи дахь одоогийн Тусгаар тогтнолын танхимд цугларсан байна. Зарим төлөөлөгчид (жишээлбэл, Жозеф Галлоуэй) хуралд оролцохоос татгалзсан боловч Конгрессын 65 төлөөлөгчийн дунд Англитай дайн хийхийг эсэргүүцэгчид байгаагүй. Дайн зайлшгүй гэдэгтэй бүгд санал нийлж байсан ч яг ямар арга хэлбэрээр дайн явуулах тал дээр санал зөрөлдөж байжээ.
Хурлын үр дүн
1775 оны 6-р сарын 14-нд Конгресс тивийн арми байгуулах шийдвэр гаргаж, Жорж Вашингтоныг Америкийн цэргийн хүчний ерөнхий командлагчаар томилов.
1776 оны 5-р сарын 10-нд Конгресс Засгийн газаргүй колониуд өөрийн Засгийн газраа байгуулах ёстой гэсэн тогтоол гаргажээ.
1776 оны 5-р сарын 15-нд Конгресс Английн хаан ширээнд үнэнч байх тангаргаа цуцлах шийдвэр гаргажээ.
1776 оны 7-р сарын 4-нд Тусгаар тогтнолын тунхаглалд гарын үсэг зурсан нь Конгрессын үеэр боловсруулсан хамгийн чухал баримт бичиг болсон юм. Тусгаар тогтнолын тунхаглал нь колониудыг "Америкийн Нэгдсэн Улс" гэж нэрлэсэн анхны баримт бичиг болсон. 1777 оны 11-р сарын 15-нд АНУ-ын анхны Үндсэн хуулийн баримт бичиг болсон Холбооны дүрэм (англи. Articles of Confederation and Perpetual Union) гарсан байна.
Холбогдох ном зохиол
Ангилал:Америкийн түүх
Маарах
Маарах (המערך) Израилын хоёр улс төрийн намын эвсэл юм, энэхүү хоёр нам нь Израилын Ажилчдын нам болон нэгдэж оршин тогтнохоо болисон юм.
Дараа жил Ажилчдын нам нь Мапам намтай эвсэл байгуулж, Нэгдэл гэх нэрийг авч үлдсэн. Хоёр бүрэлдэхүүн нам нь тус тусдаа үлдсэн боловч сонгуульд нэг намын жагсаалттай оролцож байсан. "Нэгдэл"-ийн хоёр дахь хувилбар нь 20 гаруй жил оршин тогтносон.
1969 онд байгуулагдах үедээ Маарах нь Кнессетийн 120 суудлаас 63 суудлыг эзэмшиж байсан ба энэ нь Израилын парламентад нэг бүлэг олонхи болж байсан анхны тохиолдол юм. Хэдийгээр 1969 оны сонгуульд парламентын олонхийг авч чадаагүй ч, 56 суудал авсан нь Израилын сонгуульд ялсан хамгийн их хэмжээний суудал юм.
Анхны Нэгдэл
"Нэгдэл"-ийн анхны хувилбар, албан ёсоор Ха-Маарах Леадут Поалей Эрец Исраэль (המערך לאחדות פועלי ארץ ישראל), нь Мапай ба Ахдут ха-Авода намын 1965 оны сонгуульд оролцохоор байгуулсан эвсэл юм. Энэхүү эвсэлийн үүсэл нь Израил дахь зүүн-жигүүрийн ноёрхлыг унагахаар Израилын томоохон баруун-жигүүрийн Херут ба Либерал нам эвсэл байгуулсантай холбоотой юм.
Эшлэл
Ангилал:Парламентын фракц Ангилал:Израилын түүхэн байгууллага Ангилал:Израилын улс төрийн байгууллага Ангилал:Социал демократ байгууллага Ангилал:Сионист байгууллага Ангилал:1965 онд байгуулагдсан Ангилал:1991 онд татан буугдсан
Нинжясү
Товч намтар
1232 онд Санфэншаний тулалдаанд Алтан улсын жанжин Ваньянь Хадагийн удирдсан 150,000 цэргийг Монголын Сүбээдэй баатрын удирдсан 50,000 цэргүүд бут цохиж ялсан. Тэндээс монголын цэргүүд Алтан улсын өмнөд нийслэл Бяньжин хотыг бүслэн авав. Удаа хугацаанд бүслэгдснийд дараа Нинжясү хаан бүслэлтийг сэтлэн Гүйдө хот (歸德; одоогийн Хэнань мужийн Шаньцю шянь) руу зугтан очих зуур хятад жанжин Ши Тяньзэгийн удирдсан арми Алтан улсын Ваньянь Чэнигийн 80,000 хүнтэй армийг устгав. 1234 онд Гүйдө хотоос Цайжоу (蔡州; одоогийн Хэнань мужийн Рунань шянь) руу зугтаж амь хорогдов. 1234 оны 2 сарын 9 нд хотыг Монгол, Сүн улсын цэргүүд хоёр талаас нь бүслэн довтлож эхлэхэд Нинжясү хаан өөрийгөө Алтан улсын сүүлчийн хаан гэж түүхэнд бичигдэхээс айж, хаан сууриа цэргийн жанжин Ваньянь Чэнлиньд шилжүүлээд, амиа хорлов. Тус өдөртөө талийгаач хаанд Айзун (哀宗) хэмээх тахилын цол өгөөд, оршуулгын ёслол үйлдэв. Ингээд 1234 оны 2 сарын 9 нд хотыг эзэлснээр Зүрчидийн Алтан улс мөхсөн.
Эшлэл
Ангилал:1234 онд өнгөрсөн Ангилал:1198 онд төрсөн Ангилал:Алтан улсын хаан
Тавиур (тавилга)
Тавиур нь ямарваа нэг зүйлийг хадгалах зориулалт бүхий тавилга юм. Хийцийн хувьд модон хавтан болон 18 мм хүртэл зузаантай, мод орсон шахмал хавтан бол тулгуурын зайг нь 70 см-аас хэтрүүлэлгүй, 25-90 см-ийн зузаантай материалаар хийхийг зөвлөдөг.
Номын тавиур
Номын хорхойтой хүн бүрийн гэрт байдаг чухал зүйл бол яахын аргагүй номын тавиур. Сүүлийн үед номын тавиурууд нэгэн хэвийн байхаа больж, загварын өвөрмөц шийдэлтэй, сонирхолтой хийцтэй болсны зэрэгцээ гэрийн зайг ухаалгаар хэмнэх болжээ. Та бүхэнд санал болгох, сонирхолтой хийцтэй 15 номын тавиурыг танилцуулж байна. Хэрэв та гэртээ номын тавиур хийлгэхээр төлөвлөсөн бол эдгээр хийц, загвараас санаа авч болох юм.
Магнийн исэл
Магни
Байгальд орших. Магни бараг 200 шахам эрдсийн найрлагад оролцдог. Чухал эрдсүүдийн тоонд доломит CaCO3∙MgCO3, магнезит MgCO3, карналлит KCl∙MgCl2∙6H2O, шпинель (Mg,Fe)2Al2O4. Мөн ихээхэн хэмжээний магни тэнгисийн усанд, ургамалын ертөнцөд байдаг.
Гарган авах. Магнийг MgCl2 –н электролизээр гарган авна. Хайлах температурыг багасгахын тулд KCl буюу NaCl -г нэмж өгдөг. Катодод төмөр электрод, анодод бал чулуун элекродыг хэрэглэдэг. Эликтролиз явагдсны үр дүнд катод дээр магни, анод дээр хлор ялгарна. Мөн магнийг металлотермийн ба нүүрстермийн аргаар гаргаж болно. Эхлээд доломитыг улайсган дараа нь түүнийг 1200-1300°С-т ферросилициум буюу алюмосилициумаар ангижируулна.
Хоёр дахь тохиолдолд 2100°С-т нүүрсээр ангижруулан магнийг гарган авдаг.
Магни ба түүний нэгдлийн хими шинж. Магни мөнгөлөг цагаан өнгөтэй металл, хөнгөнцагаанаас хөнгөн. Агаарт хялбархан исэлдэж MgO үүсгэнэ. Магни галогенуудтай хялбархан харилцан үйлцлэлцэх ба хүхэр, азоттой халаахад урвалд орж исэлдэнэ.
Магни устөрөгчтэй шууд харилцан үйлчлэлцэхгүй, бусад аргаар MgH2 ковалент холбоот нэгдэл бөгөөд дулаанд тогтвортойнэгдэл байдаг. Усны үйлчлэлээр задарна.
MgH2 + 2HOH = Mg(OH)2 + 2H2
Магни HF ба H3PO4-ээс бусад хүчилүүдтэй эрчимтэй харилцан үйлчлэлцэнэ.
Mg + 2HCl = MgCl2 + H2
Шингэлсэн HNO3 магнитай харилцан үйлчлэлцэж N2O буюу NH4NO3 болтлоо ангижирна.
4Mg + 10HNO3(шин) = 4Mg(NO3)2 + N2O + 5H2O
4Mg + 10HNO3(их шин) = 4Mg(NO3)2 + N2O + NH4NO3 + 3H2O
Магнийн оксид-MgO. Магнийн оксид цагаан өнгөтэй нунтаг, усанд муу уусдаг бодис юм.
MgCO3 = MgO + CO2
Магнийн оксид суурийн оксид бөгөөд химийн идэвхтэй. CO2-г шингээж карбонат болон хувирна. Өндөр температурт халаавал их хатуу болж химийн идэвхгүй болно.
Mg2+-н ихэнх давсууд усанд уусдаг, харин Mg3PO4, MgCO3 ба MgF2 усанд муу уусдаг. Магнийн ихэнх нэгдлүүдийн шинж чанар Li+-н нэгдлүүдийн шинж чанартай адил төстэй байдаг. Магнийн +2 цэнэгтэй ионы усан уусмалуудад координацын тоо 6-тай тэнцүү гексааквакомплексууд үүссэн байх ба комплекс ион нь хүчлийн шинж чанар үзүүлдэггүй. Магнийн давсуудыг усан уусмалаас талсжуулахад 6 молекул устай талст гидратуудыг Mg(NO3)2 үүсгэдэг.
Магни ба түүний нэгдлүүдийг хэрэглэх. Цэвэр магни хөнгөн, бөх бат чанар бага учир хэрэглэгдэх хүрээ бага байдаг. Цэвэр магнийг гол төлөв далайн онгоцны эд ангийг зэврэлтээс хамгаалахад сөрөг электрод болгон хэрэглэнэ. Магнийн хөнгөнцагаан, цайр ба мангантай үүсгэсэн хайлшууд ихээхэн ач холбогдолтой байдаг. Тийм хайлшийг агаарын болон сансрын техникт, магнийг цөмийн реакторт хэрэглэнэ. Магнийн ионыг (Mg2+) таньж илрүүлэхийн тулд аммонийн гидроксид ба аммонийн хлоридын байлцаатайгаар / магнийн гидроксид үүсэхээс хамгаалж/ натрийн гидрофосфаттай харилцан үйлчлэлцүүлж магни аммонийн фосфатын цагаан тунадас үүсгэх урвалыг ашигладаг.
Магнийг нээсэн нь:
Асбест, тальк, доломит, нефрит зэрэг магнийн нэгдлүүдийг өнө эртнээс янз бүрийн зорилгоор хэрэглэж байжээ.
Гэхдээ тэднийг биеэ даасан бодис гэж үзэхгүй харин шохойн нэг төрлүүд гэж үзэж байжээ. 1618 онд Г.Викер Англид Эпсомийн дэргэд рашаан нээсэн байна. 1695 онд энэ рашааны уснаас эмчилгээний зорилгоор хэрэглэдэг нэгэн гашуун давс,(магнийн сульфат)-ыг илрүүлжээ. Хожим эрдэмтэд давснаас нь ялгасан далайн усан дээр хүхрийн хүчил нэмэх замаар эпсомын давсыг зохиомолоор гаргаж болно гэж үзжээ. Эпсомын ба глаубергийн давсны (натрийн сульфат) ялгааг тогтоосон авч шохой, цагаан магнези хоёрын ялгааг удаан хугацаагаар гаргаж чадахгүй байлаа. Үүнийг эдгээр бодисууд болон тэдгээрийн сульфатууд усанд янз бүр уусдаг болохыг тогтоож Дж.Блек анх удаа хийсэн байна. К.Ньюманын саналаар пиролюзит болох хар магнезигаас ялгаж магнийн оксидыг цагаан магнези гэж нэрлэж байв. 1808 онд Хемфри Дэви чийглэсэн цагаан магнезийг HgO-той хольж электролиз явуулж шинэ металлын амальгам гаргажээ. Алальгамаас ялган авсан металлыг магни гэж нэрлэжээ. Тэрээр үнэндээ тийм ч цэвэр биш, маш бага хэмжээний металл гаргасан юм. Харин ихээхэн хэмжээний цэвэр металлыг 1831 онд Францын химич А.Бюсси гаргаж авч “магнезия” гэсэн үгнээс үндэслэн уг элементийг магни гэж нэрлэжээ.
Карналлит KMgCl3∙6H2O. Химийн найрлагад Mg-8.7%, K-14.1%, Cl-38.3%, H2O-38.9%. Хольц байдлаар Br, Rb, Cs, Li, Ga орно. Ромбо сингонид талсжина. Симметрийн төрөл 3L23PC. Байгаль дээр мөхлөгт агрегатын байдлаар их байна. Талст байдлаар ховор тохиолдоно. Карналлит өнгөгүй буюу цагаан өнгөтэй байна. Шилэн гялбаатай, хатуулаг 2-3, бутрамхай, нягт 1.60 г/см3. Карналлит нь галит, сильвины хамт тунамал процесст их үүснэ. Ассоциаци үүсгэдэг эрдэс нь гипс, ангидрит, галит, полигалит, кизерит, камнит, сильвин. Калий буюу магнийн хүдэр болж ашиглагдана.
Доломит CaMg[CO3]2. Химийн найрлаганд CaO-30.4%, MgO-21.7%, CO2-47.9%, хольц байдлаар Fe, Mn, Zn, Ni, Co ордог. Тригональ сингонид талсжина. Симметрийн төрөл L36C. Доломит нь гантиг маягын цул нягт агрегатыг үүсгэнэ. Энгийн дүрсүүд нь ромбоэдр байна. Доломит цайвар саарал өнгөтэйь шилэн гялбаатай, ромбоэдрын талын дагуу сайн хуваагдалтай, хатуулаг 3.5-4, нягт 2.8-2.9 г/см3. Таних гол онцлог шинж нь химийн найрлага оптикийн шинжүүдээр танигдана. Экзогин процесст үүснэ. Хамгийн их үүсэх тохиромжтой нөхцөл нь магнийн давс буюу шохойн чулуун дундуур халуун усан уусмал үйлчлэхэд үүснэ.
Доломит нь сидерит, серпентин, тальк, брусит зэрэг эрдсүүдтэй дайралддаг. Доломит галд тэсвэртэй материал болохоос гадна металлурги, барилга, химийн үйлдвэрт өргөнөөр хэрэглэгдэнэ.
Ангилал:ATC-A02 Ангилал:ATC-A06 Ангилал:ATC-A12 Ангилал:Магнийн нэгдэл Ангилал:Оксид Ангилал:Эмийн бодис
Халил Алтынтоп
Халил Алтынтоп (Halil Altıntop; 1982 оны арванхоёрдугаар сарын 8-нд Германы Гельзенкирхен хотод төрсөн) — Туркийн хөлбөмбөгчин бөгөөд германы «Аугсбургийн» довтлогч юм. Туркийн шигшээд ах Хамит Алтынтопын хамт мандаж байлаа.
Замнал
Халил Алтынтоп Гельзенкирхенд мэндэлсэн. «Шварц-Вайсс Гельзенкирхен» болон «Роттхаузен» хүүхдийн багт хөлбөмбөгөөр мэргэшиж эхэлсэн ба 1997 «Ваттеншайд 09» өсвөрийн багт ах Хамиттайгаа гурван гялалзжээ.
2011 оны зургаадугаар сарын 23-нд туркийн «Трабзонспор» багтай 3 жилээр гэрээлсэнээр алдрын замналаа эхлүүлсэн.
2013 оны зургаадугаар сарын 28-нд Алтынтоп «Трабзонспорын» гэрээгээ цуцлан, долоодугаар сарын 1 гэхэд «Аугсбургт» 2 жилээр гэрээлсэн түүхтэй.
Шигшээ
Тэр 2005 оны зургаадугаар сарын 8-нд Туркийн шигшээд анхны гоолоо Казакстантай 2006 оны ДАШТ-ий сонгонд хийж байлаа.
Гадны холбоос
Ангилал:Туркийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Туркийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Ваттеншайд багийн тоглогч Ангилал:Кайзерслаутерн багийн тоглогч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Трабзонспор багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:Туркууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Миний нууц
Миний нууц  - 2017 оны 3 сарын 2-нд нээлтээ хийсэн хайр дурлалт, уянгын Монголын уран сайхны кино. Киног Д.Галбаяр найруулж, гол дүрд У.Уранчимэг, Ц.Цэрэнболд, Б.Билгүүн нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2017 оны кино
Лувсандоржийн Өлзийтөгс
Лувсандоржийн Өлзийтөгс нь Монголын зохиолч юм. Гол төлөв шүлэг, эсээ, богино өгүүллэг тэрлэдэг. Мөн түүний өгүүллэгүүд олны хүртээлд хүрч чадсан бөгөөд түүний Аквариум өгүүллэг нь багагүй амжилт үзүүлсэн.
Намтар
1972 оны 4-р сарын 14нд Дархан хотод төрсөн.
Уран бүтээл
Ц.Хасбаатар, Ч.Билигсайхан гээд нэр хүндтэй доктор, профессорууд Л.Өлзийтөгсийн номын тухайд тусгайлан нийтлэл бичицгээж, өндөр үнэлгээнүүд өгсөн байдаг.
Гавьяа шагнал
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголчууд
Эбилүнь
Эбилүнь (манж:, галиг: ebilun; хятад: 遏必隆; пиньинь: Èbìlóng) (?-1673) бол Манж Дайчин гүрний төрийн түшмэл, 1661-1667 оны хооронд төр баригч дөрвөн сайдын нэг. Манжийн Ниохуру овгийн хүн.
Намтар
Эбилүнь нь хөвөөт шар хошуунд багтдаг ниохуру овгоос гаралтай. Тэр бол Нурхач хааны жанжин Эйдугийн 16 хүүхдийн хамгийн отгон нь юм. Мөн Эбилүний ээж нь Нурхач хааны хоёр дахь охин Хошой гүнж Мукушэн юм. Тиймээс Эбилүнь нь манжийн хаад ноёдтой ойр төрлийн холбоотой нэгэн байсан.
1643 онд Абатай чин ванг дагаж Мин улсын хэд хэдэн хот руу дайрч эзлэв. 1644-1646 онд Чин гүрний арми Мин улсыг байлдан дагуулах үед Эбилүнь Лэкдэхүний удирдлаган доор Мин улсын жанжин Хэ Тэнжяогийн эсрэг байлдан устгаж, Хубэй мужийг түвшитгэв. 1643 оноос хойш Доргон Хоогэ чин ван хоёрын хаан ширээний төлөөх далд тэмцэл үргэлжилсээр 1648 онд Доргон болон түүний талын фракц Хоогэ чин ваныг хуйвалдаан хийхийг завдсан хэрэгт ял тулгаж шоронд хорьж, түүний талыг баримтласан ноёдын хамтаар цаазлан, зайлуулсны дотор Эбилүнийг баривчлан цаазлах гэж байсан ч, ялыг сулруулж, эд хөрөнгө, албан тушаалыг хурааж яллан шийтгэжээ. 1650 онд Доргон чин ван өөд болсны дараа Эбилүнийг цагаатгаж, эрх мэдлийг нь сэргээжээ. 1661 онд Эеэр засагч хаан таалал төгсөхийн өмнө Эбилүнь, Сонин, Суксаха, Обой нарын дөрвөн манж сайдыг Энх амгалан хааныг нас биед хүрэх хүртэл төр барих дөрвөн сайдаар томилжээ.
Төр баригч сайд нарын нэг Сонин сайд 1667 онд өөд болсны дараа Обой, Эбилүнь нар нийлж хуйвалдан Суксахад хэрэг тулгаж, цаазлуулжээ. 1667 онд Энх амгалан хааны зарлигаар түүнд тэргүүн дэсийн гүн цол, улсын тайшаар өргөмжлөв.
1669 онд Обой сайдыг баривчлан, цаазаар авсны дараа Кан чин ван Гиеэсү тэргүүтэй ноёд Эбилүньд 12 заалт бүхий ял тулгаж, цаазаар авахыг шаардсан ч түүний ялыг багасгаж, зэрэг хэргэмийг нь бууруулжээ. 1673 оны өвөл 12 сард өвчнөөр нас барсан.
Гэр бүл
Эцэг эх:
Хатад эхнэрүүд:
Хөвгүүд
Охид
Ангилал:1673 онд өнгөрсөн Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Чин улсын улс төрч
Дэвид Медяник
Дэвид Кристофер Медяник (David Christopher Miedzianik, 1956 оны 7 сарын 24 төрсөн) - Британийн зохиолч, яруу найрагч.
Бүтээлүүд
Ангилал:1956 онд төрсөн
Роберт Ван де Валле
Роберт Ван де Валле (франц, нидерланд герман англиар Robert Van de Walle, оросоор Роберт Ван де Валле) — олимпийн алт (1980), хүрэл (1988), ДАШТ-ий хоёр мөнгө (1979, 1981), таван хүрэл (1981-1989 оны хооронд) медальт, 1954 онд төрсөн Бельги улсын эрэгтэй жүдоч.
Зураг
Ангилал:Бельгийн жүдоч Ангилал:Бельгийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн европын аварга Ангилал:Бельгийн олимпын оролцогч Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Бельгичүүд Ангилал:1954 онд төрсөн
Боловсролын Их Сургуулийн номын сан
Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль номын сан нь МУБИС-ийн захирлын 2020 оны 07-р сарын 01-ний өдрийн А/121 тоот тушаалаар батлагдсан “Номын сангийн журам”-ыг үйл ажиллагаандаа мөрдөн, МУБИС нь МБУС, Архангай Багшийн Сургуулийн номын сан ,СӨБС, БС МУБИС-ийн харьяа ЕБС, Төв номын сан гэсэн салбар нэгжүүдэд үйл ажиллгаагаа явуулж байна. Олон улсын стандартад нийцсэн програм хангамжийг нэвтрүүлэх ажлын хүрээнд MARC21 стандарт, Z39.50 протоколыг дэмжсэн Коха программ хангамжийг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлэн уншигчдад үйлчилгээ үзүүлж байна. МУБИС-ийн номын сан нь нийт 232924 ширхэг сан хөмрөгтэй танхимын болон чөлөөт сонголтын үйлчилгээгээр 26 номын санч- мэдээллийн ажилтан үйлчилгээг хүргэж байна.
Номын сан нь уншигчдад илүү тав тухтай орчинд үйлчлүүлэх боломжоор бүрэн хангагдаж орчин үеийн үйлчилгээг нэвтрүүлсэн, уншигчдын эрэлт хэрэгцээнд нийцсэн Судалгааны 5 танхим, Гэрээр ном олгох нэгжүүдийг байгуулж уншигч чөлөөт сонголтоор номоо өөрөө авч судлах боломжтойгоор зохион байгуулсан байна.
Эх сурвалж
Номын сан Ангилал:Монголын номын сан Ангилал:Дээд сургуулийн номын сан
Люк Форд
Люк Кэри Форд (Luke Carey Ford, 1966 оны 5 сарын 28 төрсөн) - Австралийн блоггер, зохиолч.
Ангилал:1966 онд төрсөн
Дэвид Мьятт
Дэвид Вулстон Мьятт (David Wulstan Myatt, 1950 онд төрсөн) - Британийн философч, зохиолч, экстремист (нео-нацизм, ислам).
Ангилал:1950 онд төрсөн
Мууру буйма
Мууру буйма бол ар халхын зүүн гарын нэгэн хошууны тэргүүн, Гэрсэнз жалайр хунтайжийн дөтгөөр хүү Аминдуралын отгон хүү юм. Тэрбээр Халхын Махасамади Сэцэн хан аймгийн бүхий л хошууны засаг ноёдын дээд өвөг юм. Тэрбээр Шолой далай сэцэн хан гэх ганц хөвгүүнтэй. Түүний нэр алдар нь Халхын хаад ноёдын ургийн бичээст нэр дурдах төдий үлдэж, өөр мэдээ баримт ховор юм.
Гэр бүл
Эцэг: Аминдурал ноён
Эх: Хорчины Дарагийн охин Бабухай хатан
Хатан: Жалайрын Холучийн охин Имагахай хутугар хатан
Хүүхэд: Буйлай абай, Шолой сэцэн хан
Эшлэл
Ангилал:16-р зуунд төрсөн Ангилал:Боржигин
Сүүлчийн төрсөн өдөр
Сүүлчийн төрсөн өдөр  - 2015 оны 10 сарын 17-нд нээлтээ хийсэн Монголын уран сайхны кино. Киног Г.Гантулга найруулж, гол дүрд Б.Чингүн, Б.Билгүүн нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2015 оны кино
Ваньянь Чэнлинь
Ваньянь Чэнлинь (хятадаар: 完颜承麟, пиньинь: Wányán chénglín) (1202-1234 оны 2 сарын 9) бол Зүрчидийн Алтан улсын сүүлчийн хаан юм. Айзун хаан 1232 онд Бяньжин хот бүслэгдэхэд зугтаж Гүйдө хот руу зугтав. Тэндээс Цайжоу хот руу зугтаж орогнов. 1234 оны 2 сарын 9 нд уг хотын хоёр талаас Монголын Тагачар жанжин, Сүн улсын Мэн Гон нар довтлон эзлэхэд ойртсон үед, Айзун хаан түүхэнд Алтан улсын сүүлчийн хаан гэж хэлэгдэхээс айж хаан суудлаа цэргийн жанжин Ваньянь Чэнлиньд найр тавьж өгөөд амиа хорлож үхсэн. Ингээд талийгаач хаанд Айзун гэх тахилын цол нэхэн өгсөн. Тэрбээр хотыг хамгаалан байлдаж байгаад алуулснаар Алтан улс мөхсөн. Хятадын хожуу үеийн түүх цадигт түүнийг "Жинь Моди" (金末帝) буюу "Алтан улсын сүүлчийн хаан" гэж бичих болсон.
Ижил бичлэгтэй үгс
Ижил бичлэгтэй боловч өөр утгатай үгсийг хэл шинжлэлд омоним (Homonym) гэж нэрлэдэг. Жишээ нь:
Ваньянь Чэнлинь
Ангилал:1202 онд төрсөн Ангилал:1234 онд өнгөрсөн Ангилал:Алтан улсын хаан
Ижил бичлэгтэй үгс
Доорх хүснэгтэнд ижил бичлэгтэй, өөр утгатай үгсийн жишээг үзүүлэв:
Аварга богино нүүрт баавгай
Өмнөд Америк болон Хойд Америкийн газар нутгаар амьдарч байсан устаж үгүй болсон баавгайн эртний төрөл зүйл юм. Биеийн хэмжээний хувьд орчин үеийн баавгайн аль ч төрөл зүйлээс үлэмж том байв. Пилоциний сүүлчээр устсан гэж үздэг. Цаг үеийнхээ дээд эрэмбийн махчин байсан ба одоогоор мэдэгдээд буй дэлхийн бүх цаг үеийн хамгийн том хөхтөн араатан юм. Өмнөд Америкт нутаглаж байсан популяц(Arctotherium angustidens) нь Хойд Америкт нутаглаж байсан зүйл(Arctodus simus)-ээсээ биеэр арай том байдаг. Эрэгчин нь эмэгчнээсээ 30-50%-аар том байдаг. Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь 983-2042кг жинтэй, 3.4-4.3м урттай, сэрвээний өндөр нь 180см(нас бие гүйцсэн эрэгтэй хүний дундаж өндрөөс ч өндөр гэсэн үг) хүрнэ. Түүний үнэмлэхүй биеийн хэмжээ нь экосистемийн гол өрсөлдөгч болох сэлмэн шүдэт бараас олзоо хамгаалахад хангалттай байсан гэж үздэг. Хэдийгээр дээд зэрэглэлийн махан идэштэн ч заримдаа сэг зэмээр хооллодог байжээ.
Зэвсэгт хүчингүй улс орнууд
Зэвсэгт хүчингүй улс орнууд гэж хил хязгаараа хамгаалах өөрийн Зэвсэгт хүчингүй (хуурай замын, усан цэргийн, агаарын гэх мэт ) улс орныг хэлнэ.
Тэдгээр улс өөр улстай батлан ​​хамгаалах талаар тохиролцсон гэрээ, хэлэлцээртэй байдаг. Жишээлбэл, Ватиканыг Ромын Папын Гэгээн Гвардийн хөлсний Швейцарийн явган цэргийн анги хамгаалдаг бөгөөд Науру улс Австралитай ижил төстэй гэрээ байгуулсан байдаг.
Исланд, Монакод сонгодог утгаараа Зэвсэгт хүчингүй, гэхдээ тусгай хагас цэрэгжүүлсэн бүтэцтэй байдаг ажээ.
Гацуурхан (кино)
Гацуурхан  - 2016 оны 12 сарын 31-нд Монгол ТВ сувгаар гарсан инээдмийн Монголын уран сайхны кино.
Дүрүүдэд
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2016 оны кино
Консерватизм
Консерватизм (conservo) нь нийгмийн өөрчлөлтийг үгүйсгэлгүйгээр харин ямарваа өөрчлөлт бол нийгмийн эрс доргилтоос зайлсхийж, ёс суртахуун, соёл, шашны уламжлалт хэв заншлыг хадгалсан байдалд хэрэгждэг байх ёстой гэсэн философийн үзэл баримтлал юм.
Консерватизм үзлийн санаа
Английн улс төр судлаач Л.Аллисон уламжлалт сонгодог Консерватизмын үзэл санааны үндсийг Англид хөгжсөн байдлаар нь 4 хэсэгт хуваасан байдаг. Тэрээр Консерватизм бол:
Энэ нь консерватизм янз бүрийн орнуудад өөр өөрийн өвөрмөц хэлбэрээр хөгжсөн хэдий ч нийтлэг агуулгатай үзэл баримтлал юм гэдгийг харуулдаг. Консерватор үзэл баримтлал хөгжлийнхөө явцад ихээхэн зөрчилтэй замыг туулж иржээ. Хөгжлийнхөө эхэн үед үгүйсгэж байсан зүйлээ өнөөгийн шатанд үзэл санааны үнэт зүйлээ гэж үзэх болсны жишээ нь иргэн бүрийн хувийн эрх чөлөө, парламентат ёс зэргийг хүлээн зөвшөөрч байгаа явдал юм. Ер нь консерватизмын үзэл санааны хөгжлийг нарийвчлан авч судалбал консерватор үзэлтнүүд нь хувийн талыг илүү бодогчид шиг мөртлөө нийгмийн сонирхлыг хамгаалагчид мэт, дангаар захирах ёсыг талархагчид шиг мөртлөө эрх чөлөөт байдлыг эрхэмлэгчид мэт, далдын хүчинд итгэн бишрэгчид шиг мөртлөө ухаалаг практик үйл ажиллагааг илүү үнэлэгчид мэт ажиглагдах зөрчил түгээмэл байдаг.Тийм ч учраас консерватизмыг судалдаг судлаачид түүний гол зүйлийг олъё гэвэл тэр нь юуны эсрэг байгааг нь тодорхойлох нь чухал гэж үздэг байна.
Өрнөдийн шинэ үеийн түүхэнд нийгмийн дэвшилд нөлөөлж ирсэн улс төр, үзэл суртлын нэгэн гол урсгал бол консерватизм юм. Өнөө үед энэ үзэл баримтлал неоконсерватизмын хэлбэрээр хөгжиж, нийгмийн улс төрийн амьдралд тодорхой үүрэг гүйцэтгэсэн хэвээр байна. Францын Их Хувьсгал ялж, түүний нөлөөгөөр хуучин бүхнийг халж , цоо шинэ үнэт зүйлсийг бий болгох гэсэн нийгмийн их эргэлтийн эсрэг үзэл санааны баримтлал болж консерватизм үүсчээ. Тэр үеийн Английн гүн ухаантан Э.Берк, Францын улс төрийн зүтгэлтэн Ф.Шатобриан нарын бүтээлд энэхүү үзэл баримтлал онолын хувьд цэгцтэй сургаал болсон байна.
Ердийн ухамсрын түвшинд ихэнхдээ консерватизмын талаар таатай үнэлгээ өгдөггүй. Консерватизм бол шинэ зүйл бүхнийг эсэргүүцэгч, ямарч өөрчлөлтгүйгээр хуучин бүхнийг хадгалахыг эрмэлзэгч үзэл санаа хэмээн үзэх хандлага нилээд дэлгэрсэн байдаг. Гэтэл консерватив үзэл баримтлал үүсэж бүрэлдсэн үеэсээ эхлэн нийгмийн өөрчлөлтийг үгүйсгэж байгаагүй. Харин гарч болох өөрчлөлт нь ёс суртахуун, соёл, шашны уламжлалт хэв заншлыг хөндөхгүйгээр хэрэгждэг байх ёстой гэж үздэг. Консерватизм ерөнхийдөө оршин буй нийгмээ бүрэн эвдэхийн эсрэг чиглэсэн үзэл санааны цогц гэж ойлгож болох юм. Харин түүний үзэл санааны үндсийг тодруулж үзэх нь зүйтэй. Консерватизм :
Энэ бүгдээс үндэслэн хүчтэй төр байх ёстой гэсэн асуудал дэвшигдэн, үүнд элитийн үүргийг онцгойлж иржээ. Консерватизм нь олонхийн засаглалын үед төр хүчтэй байж чаддаггүй, өөрийн чадвараа алддаг гэж үзнэ. Үүний улмаас нийгмийн тогтворгүй байдал бий болж, эцэстээ тэр нь дарангуйлалд хүргэх аюул үүсгэдэг хэмээн болгоомжилдог. Өөрөөр хэлбэл, эвслийн зарчим, сөрөг хүчнийг хүлээн зөвшөөрдөг байна. Консерватизмын хувьд хувийн өмчийг хамгаалах нь шударга зүйл юм. Өмч нь хүний төрөлх эрхийн үндэс, баталгаа мөн. Эдийн засгийн чөлөөт байдал ноёрхох үед орлогын хувьд ихээхэн ялгавар гардаг нь зүй тогтол юм. Харин төр нь хувийн өмчид халдахгүйгээр өмчийн бусад хэлбэрүүдийн адил түүний бие даасан байдлыг хангана. Ингэснээр нийгмийн нэгдлийг бүрдүүлэх үүргийг гүйцэтгэнэ хэмээн үзнэ.
Хүн бол угаасаа нүгэлт амьтан, түүний үйл байдалд ухаалаг бус шинж байнга агуулагдаж байдаг гэж үзэх нь түгээмэл. Хүний оюун санааны хүч чадавхи хязгаарлагдмал байдаг хэмээн үздэг учраас нийгмийн дэвшлийн тухай ямар ч үзэл санаанд консерватив үзэлтнүүд бүрэн дүүрэн итгэдэггүй. Нийгмйн өөрчлөлт хөдөлгөөний үр дүнд илүү сайн юм болно гэхээсээ, илүү сөрөг үр дагаварт хүргэж болзошгүй гэж тэд болгоомжилдог байна. Ийм учраас нийгмийн өөрчлөлтийн тухай ярихаасаа уламжлалт ёс заншил, амьдралын тогтсон хэв маягийг зөвхөн боловсронгуй болгох үзэл санааг илүү эрхэмлэн онцолдог.
Консерватив үзэл санааны үндэс
Хүн бүр өөрт ноогдсон, хатуу чанд тогтоогдсон байраа эзэлдэг нийгмийн шаталсан бүтцийн тухай үзэл санаа чөлөөт зах зээл, чөлөөт өрсөлдөөний үзэл санаа, дотоод төгөлдөр холбоо бүхий нэгдмэл нийгмийн тухай үзэл санаа, хувь хүний болон нийгмийн өөрчлөлтийн боломжид үл итгэх санаа юм. Дээр өгүүлсэн зүйлс бол консерватив үзэл баримтлалын тулгуур санаа зарчмууд юм. Хөгжлийн эл тулгуур үзэл санаанд нилээд өөрчлөлт орж, консерватив үзэл баримтлал ихээхэн зөрчилтэй замыг туулж иржээ. Жишээлбэл, иргэн бүрийн хувийн эрх чөлөө, парламентат ёс зэргийг зөвшөөрдөггүй байсан бол одоо энэ нь үзэл санааны үнэт зүйлс гэж тооцогдох болсон юм.
Консерватив үзэлтнүүд
Хувийн талыг илүү бодогч мөртлөө нийгмийн талыг хамгаална, дангаар захирах ёсыг талархагчид мөртлөө эрх чөлөөт байдлыг эрхэмлэнэ, далдын хүчинд итгэн бишрэгчид (иррационалист) мөртлөө ухаалаг практик үйл ажиллагааг илүүд үнэлнэ. Гэхчлэн консерватизмд зөрчил ихэд түгээмэл илэрнэ. Тийм ч учраас эхэлж консерватив үзэлтнүүд юуны эсрэг байгаа юм бэ гэдгийг тогтоосноор тэдгээрийн гол зүйлийг олж болно.
Эх орон дуудаж байна
Эх орон дуудаж байна  - 2014 оны 8 сарын 22-нд нээлтээ хийсэн түүхэн, зөгнөлт Монголын уран сайхны кино. Киног Д.Ангараг, В.Агар нар найруулж, гол дүрд Э.Ууганбаяр, Т.Баттулга, Г.Дөлгөөн-Аюуш нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2014 оны кино
Цахилгаан хосмог автомашин
Ангилал:Цахилгаан тээврийн хэрэгслийн хөтлөгч Ангилал:Эрлийз хөтлөгч Ангилал:Тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Тээвэр
Хомын тал
Хомын талд 2004 онд Франц дахь тахь хамгаалах холбоо, Швейцарын МАВА сангийн санхүүжилтээр дахин нутагшуулах зорилготой 22 тахь тээвэрлэн авчирч тавьсанаар Монгол дахь зэрлэг адууг сэргээн нутагшуулж буй 3 дахь газар болсон. 2011 онд Чех улсын нийслэл Праг хотын амьтны хүрээлэнгийн санаачилга, дэмжлэгээр 4 тахь нэмж нутагшуулаад байгаа ажээ. Улмаар нийт 26 тахь нутагшуулж байсанаас зэрлэг адууны тоо толгой 100 гаруй болоод байгаа ажээ.
Хомын талын өмнөд хэсэгт орших Бага нуур нь реликт цахлай, борцгор хотон, цагаан сүүлт усны нөмрөг бүргэд зэрэг нэн ховор шувуудын дамжин нүүддэллэх газар юм.
2020 онд Хомын талыг тусгай хамгаалтанд авах шийдвэр гаргаж "Байгалийн цогцолбор газар" зэрэглэд хамруулжээ.
Гэлэгдоржийн Дэмид
Бага нас
Архангай аймгийн Ихтамир сумын Хан-Өндөр багийн Хан-Өндөрийн бага сургууль 1919 онд байгуулагдсан, 1921 оноос Монголд байсан ууган сургуулийн нэгэн билээ. Тус бага сургуулиас өрлөг жанжин Г.Дэмид, цэргийн зүтгэлтэн Дашчирав, С.Гиваапил, Дудрайн Бадамхатан, одон оронч С.Нинжбадгар нар төржээ. 1910онд 10 орчим насандаа Хан-Өндөрийн хүрээнд шавилан суусан боловч удалгүй болив. 1917 онд Сэцэн чин вангийн хосууны төвд Гэрзэнз Жалайр хунтайжийн удамчир Наянт вангийн хүү 3-р агь ноён Артаасэд Бээжингээс ирж 1918 онд монгол бичгийн сургуулийг Тэнхим нэртэйгээр байгуулжээ (Хан-Өндөрийн бага сургууль). Г.Дэмидийн бичиг үсэг шамдан сурахад маш их нөлөөлжээ.
Улс төрийн намтар
1926-1929 онд (26-29 нас) ЗХУ-д Тверийн морин цэргийн сургуульд сурсан. 1928 онд (28нас) Намын дотор баруун зүүнтний нугалаа тэмцэл ихэсч эх орондоо дуудуулсан. 1930 онд (30нас) МАХН-ын VIII Их хурлаас Намын төв хорооны гишүүн, тэргүүлэгч гишүүнээр сонгогдсон. 1930 онд (31 нас) 4 сараас 1931 оны 1 сар хүртэл 50 гаруй хууль дүрэм боловсруулахад биечлэн оржээ. 1936 онд (36) Монгол улсын маршал цолоор шагнуулсан 1937 онд ЗХУ-ын Кемеров мужийн Тайга өртөөнд бусдад хорлогдон идэр жавхаа бүрдсэн гучин долоон насандаа цогтой Монголын хүүгийн цохилох зүрх зогсчээ. Хууль завхруулахын эсрэг тэмцэж байсан цөөн зүтгэлтний нэг. ДЯЯ хууль ёсыг ноцтой зөрчиж, хилс хэрэгт олон зуун хүнийг хэлмэгдүүлж байгааг эхнээс нь зоригтой шүүмжилсэн монголын хуруу дарам цөөн удирдагчын нэгэн. Мал ахуйг өсгөх, цэргийн хүчин чадлыг дээшлүулэх, лам нарын хэрэг, хэлмэгдлийн үнэн зөв байдлыг олох талаар тууштай тэмцсэн. Нэр хүнд нь ард түмний дунд асар хүчтэй өсөж байжээ. Эхнэр Навчаа нь жирэмсэн байхдаа Японы тагнуул гэсэн зүйл ангиар 1938 онд буудуулсан.
Ангилал:Монголын маршал Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1900 онд төрсөн Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Үхээд өгөөч хайрт минь
Үхээд өгөөч хайрт минь  - 2017 оны 3 сарын 7-нд нээлтээ хийсэн тулаант, уянгын Монголын уран сайхны кино.
Киног Г.Бандицэрэн найруулж, гол дүрд Д.Төмөрчөдөр,	Р.Хонгорзул, Г.Бандицэрэн нар тоглосон.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2017 оны кино
Лэе
Жан Ишин (1991оны 10сарын 7нд төрсөн) нь өөрийн тайзны нэр Лэе-р алдаршсан Хятадын дуучин, жүжигчин, бүжигчин, зохиолч юм. Тэрээр Хятад-Өмнөд Солонгосын хамтлаг Эксо-н Мандарин хэлний хамтлаг Эксо-Мийн гол бүжигчдийн нэг юм. Тэр өмнө нь Хятадын Тв-н алдартай нэвтрүүлэг Star Academy-д 2005онд орж байсан. 2015оны 1сард Байду-н "2014 Top 10 Most Popular Celebrities"-д 5т жагссан. 2015оны 9сард өөрийн амьдралын тухай Standing Firm at 24 номоо гаргасан нь онлайн номын жагсаалтыг тэргүүлсэн. Тэрээр хятадын forbes сэтгүүлээс гаргасан хамгийн баян дуучдын эхний 20т багтсан билээ.
Өмнөх амьдрал
Жан Ишин Хятадын Хүнан-ы Чаншад 1991оны 10сарын 7нд төрсөн. 2000онд 9настай байхдаа Хятадын Тв-н нэвтрүүлэгт фэний хувиар оролцож байсан ба дуучин, жүжигчин Жимми Линтэй анх уулзаж байсан. Тэрээр өөрийн амжитын гараагаа төрсөн нутаг Хүнандаа бага байхаасаа эхлүүлсэн Star Academy 2005-д орсон нь байсан юм. Тэр 2005,2006 онд олон нэвтрүүлэгүүдэд орж байсан. 2008онд тэр S.M. Entertainment-н Чанша-д болсон шалгаруулалтаар орсон. 2011онд тэр Эксод дэбүт хийнэ гэж батлагдсан ба SHINee Жунхён-ы хамт бүжгийн бэлтгэл хийдэг байсан. 2015оны 9сарын 17нд тэр өөрийн амьдралын тухай Standing Firm at 24-оо гаргасан. Энэ ном нь 24минутын дотор олон хувь борлогдсоноороо алдартай юм.
2012–13: Эксо-н дэбүт болон өөр үйл ажиллагаанууд
Лэе 2012оны 21сард Эксон 6дах гишүүн хэмээн зарлагдсан. Эксо 2012оны 4сарын 8нд MAMA-гаар дэбүт хийсэн. Энэ хамтлаг дэбүтээс жилийн дараагаас Кпоп төдийгүй дэлхий дахинд алдартай болсон юм. Тэдний студин анхны цомог XOXO болон тэдний хит дуу нь Growl нь 2013онд гарсан. Энэ цомог нь Солонгостоо 12жил өөрчлөгдөөгүй цомгийн борлуулалтыг давсан борлуулалттай байсан юм. 2012оны 12сард Лэе SM The Performance гэх хамтлагт Юүнху, Инхёк, Дунхэ, Минху, Тэмин, Каи нартай байдаг байсан. Энэ хамтлаг нь анх SBS Gayo Daejeon-д 12сарын 29нд "Spectrum" синглэ дуугаараа оролцсон. 2013оны 9сард тэр Mnet-ын "Dancing 9" бүжгийн нэвтрүүлэгт Хюён, Каи нартай хамт "Centipede" дууг үзүүлсэн. 2013оны SM Rookies-н урд Лэе бүжиглэж байсан.
2014–хойш: Зохиосон дуу, дүр бүтээлт, стиудтэй болсон нь
Лэе Эксо-н анхны соло концерт 2014оны 5сард болсон The Lost Planet Tour-д өөрийн зохиосон "I'm Lay" гэх дуугаар соло үзүүлбэр үзүүлсэн. 2014оны 6сарын 19нд Хятадын нэвтрүүлэг "Music Billboard Charts"-д Лэен онцгой зургуудыг хийсэн нь амжилт үзүүлсэн юм. 2014оны 12сарын 31нд Лэе өөрийнхөө тухай зохиосон "I'm Coming" дууг Hunan TV-н оны сүүлийн онцгой дугаар дээр үзүүлсэн. 2015оны 3сарын 18нд тэр Жан Зии-н 12сарын 4нд гарсан "Oh My God" кинонд тоглохоор болсон. 4сард Лэе Эксо-н гишүүдтэйгээ болон жүжигчин Мүн Га-Ёонтой EXO Next Door вэб-драманд тоглосон. 2015оны 4сард SM Entertainment Лэед зориулан стиуди нээж өгсөн юм. 2015оны 3сарын 31нд энэ стиудыг "Zhang Yixing Studio" гэх болсон ба тэнд Лэе Хятадад үйл ажиллагаагаа хийх болсон. 2015оны 5сарын 13нд тэр "Go Fighting!" нэврүүлэгийн гишүүн болсон. Тэр дараа нь Эксо-н дараагийн стиудын 2015оны 6сарын 3нд гаргасан Love Me Right цомгийн "Promise" гэх дууг зохиосон. Тэр үгийг нь Хятад хэл дээр бичсэн учир дараа нь Чэн, Чанёол нартай хамт Солонгос хувилбарыг нь бичсэн. 8сарын 18нд Лэе Тв-н олон ангит цуврал To Be A Better Man-д тоглоно хэмээн зарласан. 2015оны 9сард тэр Stanley Tong-ы Kung Fu Yoga бүтээлд Jackie Chanтай хамтран тоглоно гэж баталсан. 2015оны 10сард Unexpected Love, кинонд F(x) хамтлагын гишүүн Кристалтай хамтран тоглосон. Тэр дараа нь Ex Files 2: The Backup Strikes Back-д Ий Шиан Хи гэх дүрд тоглосон. Тэр Ex Files 2: The Backup Strikes Back киноны дуу "Alone" (One Person)-г зохион дуулсан Baidu Music Chart-н 1т орсон. 215оны 11сард тэр Oh My God-н "Happy Youth" дууг гаргасан нь Billboard Chart V-н 8т орсон. 2016оны 5сарын 27нд Лэе SM Station-ы хүрээнд анхны соло синглэ Monodrama дууг гаргасан. Энэ дуугаа Лэе зохиосон ба Divine Channel-тэй хамтарсан.
Дэмжлэгүүд
Лэе-н хамгийн анхны дэмжлэг нь Pancoat-г суртчилсан анхны Ази хүн байсан ба Lay's, Olay, Clarisonic, Vichy, Kangshifu Ice Tea, Cornetto зэргийг суртчилсан.
Лавлах бичиг
Ангилал:Хятадын поп дуучин Ангилал:Хятадын жүжигчин Ангилал:Хятадууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Донмёнсён
Донмёнсон ван нь Солонгосын түүхэн умард хэсэгт оршиж байсан Когурё улсыг үндэслэн байгуулсан хүн юм. Тэрээр МЭӨ 37-МЭӨ 19 он хүртэл улс орноо удирдаж байсан.
Ангилал:Солонгосын ван Ангилал:Солонгосын гурван улс Ангилал:МЭӨ 58 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 19 онд өнгөрсөн
Шинэ үндсэн хуулийн өдрийн барилдаан
Монгол Улс 1924 оны арваннэгдүгээр сарын 26-ны өдрийн 16 цаг 17 минутад Улсын Анхдугаар Их Хурлын 14 дүгээр тогтоолын 1 дүгээр зүйлээр БНМАУ-ын Анхдугаар Үндсэн хуулийг баталсан юм. Анхдугаар Үндсэн хууль 6 бүлэг, 50 зүйлтэй ба 1931 оны хоёрдугаар сарын 14-ний өдрийн БНМАУ-ын 24 дүгээр Бага Хурлаас гаргасан тогтоолоор 1924 онд батлагдсан анхдугаар Үндсэн хуулийн 11 ба 34 дүгээр зүйлд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна. Тодруулбал Улсын Бага Хурлын эрх хэмжээ болон сонгуулийн эрхийн хүрээнд өөрчлөлт оруулсан юм.
Монгол Улсын хоёрдугаар Үндсэн хуулийг 1940 оны зургадугаар сарын 30-ны өдөр Улсын VIII Их Хурлаар баталсан байна. Хоёрдугаар Үндсэн хууль 12 бүлэг, 95 зүйлтэй. 1940 оны БНМАУ-ын Үндсэн хуульд 16 удаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна. Тухайлбал, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын 24 дүгээр Бага Хурлаас гаргасан тогтоолоор /1941.02.14/ БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн 11 дүгээр зүйлд оруулсан өөрчлөлт нь “БНМАУ нь Төв, Хэнтий, Дорнод, Дорноговь, Өмнөговь, Өвөрхангай, Архангай, Говь-Алтай, Завхан, Ховд, Баян-Өлгий, Хөвсгөл, Булган, Увс, Сэлэнгэ аймгууд ба Улаанбаатар хотоор бүрдэл болгож тогтооно” хэмээн заажээ.
Монгол Улсын гуравдугаар Үндсэн хуулийг 1960 оны долдугаар сарын 6-ны өдөр баталсан юм.
Энэхүү Үндсэн хууль 10 бүлэг, 94 зүйлтэй. 1960 оны БНМАУ-ын Үндсэн хуульд 16 удаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан юм. Тухайлбал, Ардын Их Хурлын IX удаагийн III чуулганаар /1978.12.26/ БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн 19 дүгээр зүйлд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөд: “БНМАУ-д гагцхүү Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурал хууль тогтоох эрхтэй байна. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчид, Бүгд Найрамдах Монгол Улсын Сайд нарын Зөвлөл, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын байнгын комисс, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Их Хурлын депутатууд, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Дээд шүүх, Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Прокурор хууль санаачлах эрхтэй. Монголын Үйлдвэрчний Эвлэл нь Төв Зөвлөлөөрөө, Монголын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэл Төв Хороогоороо уламжлан хууль санаачлах эрх эдэлнэ.” гэж заажээ.
= Шинэ үндсэн хуулийн өдрийн барилдаан = Шинэ буюу Ардчилсан үндсэн хуулийг баталсны өдөрт зориулсан уламжлалт барилдааны анхны түрүүг Хөвсгөл аймгийн Галт сумын харьяат Монгол улсын гавъяат тамирчин, улсын заан С.Хүрэлбаатар түрүүлж Увс аймгийн Хяргас сумын харьяат дархан аварга Х.Баянмөнх үзүүрлэж байсан билээ.
Энэхүү барилдаан 2012, 2013 онуудад тодорхой шалтгааны улмаас зохион байгуулагдаагүй билээ.