cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Манчэстэр Юнайтэд
«Манчестер Юнайтед» нь 1968 онд Шотланд мэргэжилтэн Мэтт Басбигийн удирдлага дор Европын цомд Португалын Бенфика клубийг 4-1 харьцаагаар хожин Английн түүхэнд анх удаагаа түрүүлсэн ба аваргын буухиагаа 1999 онд Байерн Мюнхен клубийг 2-1 харьцаагаар хожин үргэлжлүүлж, гурав дахь удаагаа 2008 онд түрүүлэхдээ нутаг нэгт Челсиг буулган авч байв. Юнайтед АХХ-ны цом буюу ФА цомд бусад багуудаас хамгийн олон, өөрөөр хэлбэл 11 удаа түрүүлжээ.
2010 оны дөрөвдүгээр сард «Форбс » сэтгүүлээс 1.835 тэрбум долларын хөрөнгөтэй Юнайтедыг тухайн үеийн дэлхийн хамгийн баян хөлбөмбөгийн баг гэж нэрлэжээ.
Тус клубийн 2021/2022 оны улиралд ахлах дасгалжуулагч байсан Ральф Рангникийг сольж, 2022/2023 оны улиралд Эрик Севен Хаг (нидерл. Erik Seven Hag, 1970 онд төрсөн) тус багийг удирдаж байна.
Багийн ахлагчаар 2020 оны 1-р сараас Гарри Магуайр тоглож байна.
Үндсэн бүрэлдэхүүн
160px|thumb|upright|right|«Манчестер Юнайтед»-ийн домогт тоглогч [[Райан Гиггз]]
Алдартай тоглогчид
= Дасгалжуулагчид = thumb|upright|left|Алекс Фергюсон
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн цомын эзэн
Машины эд хэсэг
Машины эд хэсэг нь эд анги бөгөөд хоорондоо ижил болон ядаж л хэлбэр нь ойролцоо техникийн дүрслэлийг хэлнэ. Хэдийгээр энэ нэр нь машинд хамааралтай мэт боловч тоног төхөөрөмж, аппарат, багаж болон орчин үеийн барилгын техникт мөн хэрэглэдэг. Түүний шинж чанарыг маш сайн судалсан учир ямарваа нэг барилгын техник болон техникийн төхөөрөмжийн дахин давтагдах үүрэгтэй шийдэлд санаа зоволтгүйгээр ашиглах боломжтой.
Нэрийн эд хэсэг гэдэг нь хамгийн жижиг машины эд хэсгүүдийг агуулдаг. Гэсэн ч машины эд хэсэг гэсэн нэршилд өөрөөр хэрэглэх буюу хамгийн жижиг эд ангиудын нэгдэл ба энэхүү нэгдлийн функц тухайн техникийн дүрслэлд тодорхой үүрэг гүйцэтгэн ашиглагдах ёстой. Ингэж үзвэл унадаг дугуйны гинжний боолт, цөн болон гогцоог хооронд нь холбон бүтэн болсоны дараа энэ нь унадаг дугуйны машины эд хэсэг болно.
Хамгийн ихээр хэрэглэгддэг машины эд хэсэг нь техникийн дүрсийн үндсэн ангийг, холбогч эд хэсэг юм. Ийм холбох эд хэсэгт шураг (эрэгтэй хамт) орно.
Стандарт машины эд хэсгүүд болох холбох эд анги болон жийрэг резин зэрэг нь бараг бүх шинж чанараар нь стандартчилсан ба эдийн засгийн талаас нь бодолцон түүнийг хямд материалаар солих боломжтойгоор анхнаас тооцон хийдэг.
Нарийн хийцтэй машины эд хэсэгт жишээ нь гол, дугуй, холхивч болон дамжуулга орно. Эдгээр эд ангийн стандарт нь угсрагдах эд ангийн холбогдох хэсгийн талбайн хэлбэр болон хэмжээгээр хязгаарлагдана.
Тодорхой зорилготой хэсгийн хэсгүүд нь тухайн хэсгийн элементүүд, жишээлбэл утас, түлхүүр, самбар гэх мэт. Эд ангиудыг (хэсэгчлэн эсвэл бүрэн) зангилаанд нэгтгэдэг.
Тавдугаар сарын хатан хаан ОБК
Тавдугаар сарын хатан хаан (солонгосоор 메이퀸 [мэикуинь]; англиар May Queen) — Сунь Ён-мугийн зохиолоор 2012 оны IV улиралд Пэг Ху-минь найруулж Өмнөд Солонгосын Эм-Би-Си (MBC) телевиз солонгос хэлээр бүтээсэн олон (38) бүлэгт кино. 2013 оны намар Монголд ТВ9 телевиз монголчилж цацсан.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:2012 оны кино Ангилал:Өмнөд Солонгосын телевизийн цуврал Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино
Пап Иоанна
Хамба лам Иоанна (Ioanna Papissa) нь Дундад зууны үед цөөн хэдэн жил засагласан гэгддэг, домгийн Ромын Пап эмэгтэй юм.
Домог
Үнэхээр ч хамба лам Иоанна гэгч байсан эсэх нь эргэлзээтэй байдаг ч энэ нэрийг зүгээр ингээд дурьдахгүй өнгөрөх нь шудрага бус болох бөгөөд ийм эмэгтэй алдартай болсон нь өөрөө их содон зүйл юм. Нэгэнт ийм түүх дэгдэж тэгээд хэдэн зуун жилийн турш бодитойгоор оршиж ирсэн юм хойно “хэн нэгэн хүнд хэрэгтэй байсан байх”, тэгэхээр ард түмнүүдийн оюуны сурагч байх зөвшөөрлийг түүх олгосон байх нь гарцаагүй билээ.
Хамба ламын албан ёсны намтрыг бичигчид эмэгтэй хамба лам байсныг эрс эсэргүүцдэг ба эмэгтэй хүн хамба ламын титмийг булаан авсныг зөвшөөрөх нь өөрөө их содон зүйл байхсан биз. Католик сүмийн хувьд байж барамгүй шившиг!
Мэдээж хэрэг хоол идэх дуршил хоолны үеэр бий болдог. Хамгийн дээд суудал суух ямар нэгэн саадыг Агнесс олж харахгүй болж эхэлжээ. Кардиналын алба, сайн ажил, бүх Ромын хүндэтгэл, оюун ухаан түүнийг хамба ламын суудал руу заагаад байх шиг. IV Лев нам барахын өмнө цорын ганц залгамжлагчаар Иоанна Ланглуаг сонгосон байна. Лам нарын чуулган ч түүний төлөө санаа өгчээ. Ихэд айн байж бичсэн судар бичиг VIII Иоанныг сонгохын өмнө содон зүйл болж байсныг тэмдэглэн үлдсэн байна. Италид дэгдсэн хөдлөлт олон хот суурин газрыг юу ч үгүй нураасан. Францад царцааны довтолгоон болж хамаг ургацыг нь идсэн ба өмнөдийн салхинд туугдан далай руу шахагдаж тэнд үхсэн амьтадын үнэр нь өвчин гарах боломжийг нээсэн, ариун Винченцогийн цогцсыг хулгайлан тараан зарах гэж нэгэн лам оролдсон бөгөөд шөнө дөлөөр сүмд гэнэт гарч ирэн хуучин газарт нь оршуулахыг гуйсан зэргийг дурьджээ. Иоанна хамба лам засгийн эрх барих тэр үед хэдийгээр богинохон байсан ч ихэд сайхан бөгөөд амжилт дүүрэн байсан юм. Тэрээр их зөөлөн ухаалаг захирагч бөгөөд харгислал үйлдэггүй байжээ. Шинэ хамба ламын зарлиг юуны өмнө завхарчихсан лам нарын эсрэг чиглэгдэж ихээхэн шударга, оюунлаг байсан гэдэг. Германы I Лотар хааныг хүртэл тэрээр ятгаж байгаад лам болгож дөнгөсөн ба иймэрхүү замаар хаанчлалынхан үеийн нүгэлээ наминчлах ёстой байв. Магадгүй ийм хууран мэхлэлт нь нээлдэхгүй байсан биз, гэхдээ хачирхалтай нь сонин үйл явдал болсон юм. Хамба лам бүсгүй маань жирэмсэлжээ. Үүнд итгэхэд тун хэцүү. Яах гэж ийм өндөр алба тушаалд очсон хүн гэнэт хоёрдмол амьдралаар амьдарч ирдэг байна? Агнесса латераны ордны ламхайтай холбоо тогтоосон гэдэг таамаг байдаг юм билээ. Учир нь тэр залуу лам яаж ийгээд хамба лам VIII Иоанны нууцыг илрүүлсэн ба дуугүй байлгахын тулд ийм алхам сонгосон бололтой. Нэг удаа залуу хүнийг эмчилж өгөөч хэмээн гуйсаар авчирсан гэдэг. Тэгээд хамаг үйлдлийг гүйцэтгэсний дараа Агнесса түүний хөлд хөөс нь цахран хэвтэх хүнд хандан дотор нь шүглэсэн чөтгөр хэзээ гарч явахыг асуухад хариуд нь: “Чи бүх хүний эцэг болсон хүн тэгээд лам болон ард түмэнд хамба лам эмэгтэйгээс гарсан хүүхдээ харуулах юм бол” хэмээн сонсчээ.
Мэдээж хэрэг лам нарын өргөн өмсгөл нь Агнессагийн өөрчлөгдсөн биений хэлбэрийг нууж чадаж байсан ч төрөх үед  Агнесса хол нуугдах ёстой болно. Түүнд нууц амраг нь тус болсон юм. Тэрээр хамба лам өвдсөнг зарлаад төрөх бяцхан хүүхдийг асрах болно гэж амлажээ. Гэтэл тохиолдол өөрөө шийдвэрлэсэн юм. ес дэхь сарын жирэмсэлтийн үеэр тэрээр хүмүүсийн өмнө харагдах боломжгүй байсан юм. Харин Ромд өвчин дэгдсэн байна. Ард түмэн бурханг тайтгаруулах үүднээс лам нарын чуулган зохион байгуулахыг шаардаж ирмэн гэнэ. Хөөрхий Агнесса юу хийхээ мэдэхгүй айн чичирч байв.тэрээр аль болох боломжтой хугацаагаар чуулганыг хойшлуулах гэж оролдоходо тун удахгүй төрөх болов уу гэж найдаж бажээ. Гэтэл ромчууд уур хилэн аргагүй байдалд бүсгүйг оруулсан байна.
857 оны арван нэгдүгээр сарын 20-нд өглөөнөс авахуулаад их сайхан цаг агаар тогтсон бөгөөд бүх оршин суугчид гудамжинд гарч чуулганд оролцох гэж байжээ. Бүх лам нар алхаж эхэлмэгц ард түмэн хамба лам арайлхийж хөлөө зөөн явж байгааг харсан юм. Тэрээр юу болоод байгааг сайн ойлгохгүй алхаж байв. Төрөлтийн өвчин эхэлсэн бөгөөд тэрээр шүдээ зуун алхасан юм. Тэрээр өвчин туссан мэт чичирнэ. Гэтэл энэүед аянга зохих балж, тэнгэрт хар үүл хуран цугларсан бөгөөд хүчтэй цахилгаан цохилсон. Чанга хөгжмийн чимээгээр алхалах лам нарын цуваа ихэд зэвүү хүргэм харагдана. Гэнэт хүчтэй салхи гарч аймшигтай нүргэлэх  чимээ сонсогджээ. Үйл ажилгаанд оролцож байсан лам нар айсандаа хамаг эд зүйлээ хаян зугатав. Хүмүүсийг уурлах, хараах, гинших чимээ гарна. Харин цугларсан хүмүүс хамба ламыг тойрсон байна. Гайхсан айсан ромчуудын өмнө аймшигтай зүйл тодорно: VIII Иоани газар дээр хэвтэн үхлийн өмнөх шиг татвагнан чичирнэ, харин дэргэд нь цус нөжиндөө хутгалдсан хүүхдийн цогцос хэвтэж байлаа.
Хамба лам эмэгтэйг нас барсан тэр газарт удаан жилийн турш Агнессанд зориулан босгосон бяцхан сүм байсан ба түүнийг баярлаж талархсан ромчууд тайван, ухаалаг засаглалын төлөө барьж байгуулжээ. Гэтэл лам нар эмэгтэй хүний тухай бүхий л дурсамжийг устгаж үгүй хийхийг  эрмэлжэж ирсэн бөгөөд цагын аясаар сүмийг нурааж, харин шарил дээр нь тавьсан чулуу алга болжээ. Алдарт эмэгтэйн гунигтай түүх А.С.Пушкины анхаарлыг ихэд татсан байна. 1834-1835 онд бичигдсэн ноорогт “Иоанна хамба лам” гэдэг зохиолын төлөвлөгөө  олдсон байдаг. Гагцхүү ямар төрөл хэлбэрт алдар яруу найрагч маань тэр бүсгүйн талаар бичих гэж байсан нь тодорхойгүй үлдсэн юм. Зөвхөн бага зэрэг ноорог л Пушкины бодлыг илчлэх мэт үлджээ. Бурханыг хүн хэрхэн басч болдог, оюун мэдлэгийн чадал хир их болохыг тэгээд үүнээс үүдэлтэй үр төл нь болох бодол санаа үйлдлийн эрх чөлөө  ямар аугаа суут  болохыг харуулах гэж оролдсон бололтой. Хамба лам бүсгүйн нэрийг үхснийх нь ч дараа домогт зүйл дагалдан ирсэн байна. Тэгээд ч ямар сонин гээч ийм сонин адал явдал нэг ч удаа дэлхийн соёл, утга зохиолд тусгалаа олоогүй юм. Нүгэлт хүмүүс, шашныг эсэргүүцэгчид түүхэнд олон хүнийг алсан алуурчид, дээрэмчдийн тухай үлдсэн байтал Иоанна хамба лам бүсгүйн тухай бодол нэг ч хүнийг догдлуулаагүй нь энэ хэрэг дээр нууцлаг хориг байдагтай холбоотой болов уу гэж бодоход хүргэж байгаа юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиолын эмэгтэй дүр Ангилал:Папын (байгууллага) түүх Ангилал:Цуурхал, домог Ангилал:Эмэгтэйчүүд утга зохиолд
Калифорни далайн арслан
Калифорни далайн арслан (Zalophus californianus) нь Хойд Америкийн баруун хэсгийн эргээр амьдрах нэг зүйл далайн арслан юм. Өдгөө нийт 188,000 орчим байна. Энэ амьтан нь маш ухаалаг, хүн болон түүний орчинд түргэн дасан зохицох чадвартай ба аливаа зүйлийг хурдан сурдаг. Иймд цирк, амьтны хүрээлэн зэрэг газар тоглолт шоунд үзүүлбэр хийлгэх нь элбэг.
Биеийн бүтэц
Калифорни далайн арслан нь 300 кг, 2.4 м урт, эм нь биеэр жижиг 90 кг, 2 м орчим урттай байна. Эр нь нас бие гүйцэх үед толгойн орой духны хэсэгт том яс ургах тул товойн харагдана. Хар бараан зүсмийн эр далайн арслантай харьцуулахад эм нь арай гэгээтэй цайвар байна. Зэрлэг далайн арслан нь 17 наслах ба тэжээмэл нь илүү удаан насална.
Идэш тэжээл
Калифорни далайн арслан нь олон янзын далайн амьтнаар хооллоно. Голдуу загас, арваалж идэх ба яргай, мерланг, хар хайган, май, нүд загас, налим зэрэг загас болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Улаанцав
Улаанцав хот (Монгол бичиг: 18px Улаганчаб, Хятад ханз: 乌兰察布) нь Өвөр Монголын аймгийн зэрэглэлтэй хотуудын нэг юм. 2003 оны 12 сарын 1-нд Улаанцав аймгийг Улаанцав хот болгон зохион байгуулжээ.
54,491 км² газар нутагтай. Баруун талаараа Хөх хот, хойд талаараа Монгол улс, зүүн хойд талаараа Шилийн Гол аймаг, зүүн талаараа Хэбэй муж, өмнө талаараа Шаньси мужтай хиллэнэ. 2004 оны байдлаар 2.7 сая хүн амтай байв.
Ард түмэн
2000 оны хүн амын тооллогын дүнгээр:
Цахим холбоос
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Саятан хот
Цасны богшоодой
Гадаад төрх
left|thumb|Өвлийн улиралд Цасны богшоодой нь томхон буюу 16.5-19 см урт, нуруун хэсэг нь бор, өвөр хэсэг нь цагаан бөгөөд саарал толгойтой. Зуны улиралд хошуу нь хар, өвөл шар өнгөтэй болно. Эрэгчин, эмэгчин адил зүстэй. Сүүлний үзүүр болон далавчиндаа цагаан хэсэгтэй юм. Цасны богшоодой олон янзын жиргээн, дуутай болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Гоошувууныхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Хадны боршуу
Хадны боршуу, Petronia petronia, урьд Хадны бор шувуу гэж байсан, нь Иберийн хойгоос баруун хойд Африк, Европ ба төв Азид нутаглана.
Энэхүү шувуу нь хадны ан цав, эсвэл байшин барилгын хананд үүр засаж 3-7 өндөг гаргадаг.
Гадаад төрх
Хадны боршуу нь 15-17 см урт, бор цоохор нуруу, далавч, судалтай өвөр хэсэгтэй юм.
Гол идэш тэжээл нь ургамлын үр ба хорхой шавьж болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Гоошувууныхан Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Рэгзээгийн Амарсайхан
Рэгзээгийн Амарсайхан нь 1962 оны 12-р сарын 29-н Завхан аймгийн Нөмрөг сумын төв Өвөр Шивэртийд төрсөн Хотгойдын Орхид овгийн гаралтай хүн билээ.
Р.Амарсайхан нь санхүүгийн болон засаг, захиргааны байгууллагад ажиллаж, төсөв, санхүү, татвар, эдийн засгийн харилцааг, зохицуулах хуулиудыг, хэрэгжүүлэх, арга барил эзэмшсэн, гүйцэтгэх засаглалын албаны ажлын болон зохион байгуулах арга дадлага суусан, онол, улс төр, эдийн засаг, хууль эрх зүйн өргөн мэдлэгтэй, нийгмийн өндөр идэвхтэй, манай шилдэг боловсон хүчин байсан.
Р.Амарсайхан УИХ-ын гишүүнээр ажиллах хугацаандаа Монгол улсын төрийн байгууллагын болон санхүү, эдийн засаг, нягтлан бодох бүртгэл, хяналтын салбарт хийгдэх шинэтгэлийг эрчимжүүлэх, иргэдийн бизнес, эрхлэх тааламжтай нөхцлийг бүрдүүлэхэд гол анхаарлаа чиглүүлэн ажиллаж, тус салбарын харилцааг зохицуулах шинэ эрх зүйн орчинг буй болгоход жинтэй хувь нэмэр оруулсан төрийн түшээ байлаа.
Р.Амарсайхан нь төрийн алба хашиж байх үедээ төрсөн нутаг орноо хөгжүүлэхийн төлөө байнга анхаарч, сэтгэл тавьж, удаа дараа нутаг усандаа ирж, ард иргэдтэйгээ уулзаж, тэднийхээ санал бодлыг сонсож байсан төрийн түшээ байсан юм. Тэрээр улс нийгэм, ард түмнийхээ төлөө ид хийж бүтээх үедээ 2008 онд хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлсэн билээ.
Ангилал:Монголын эдийн засагч Ангилал:Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академийн дэд ерөнхийлөгч Ангилал:Өмнөд Солонгосын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Нөмрөгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1962 онд төрсөн Ангилал:2008 онд өнгөрсөн
Сент-Китс ба Невис
Сент-Китс ба Невис (аль эсвэл Сент-Киттс ба Невис, алдарч гээгдээгүй бүтэн нэрээрээ бол Сент-Кристофер ба Невис; Saint Kitts and Nevis; Сент-Китс и Невис) — Карибын тэнгисийн Салхитын бүлэг арлын дунд байх улсынхаа нэрэнд дурдагдах хоёр арлын дээр оршдог, 1983 онд Их Британиас тусгаар тогтносон, хүн амын тоо (51,300), газар нутгийн хэмжээ (261 км2) алинаар нь ч бодсон Америк тивийн хамгийн жижиг улс орон. Эдийн засгийн үндэс нь хөдөө аж ахуй ба аялал жуулчлал. Чихрийн нишингэ, хөвөн, хүнсний ногоо, наргил мод тариалж, загас агнадаг. Гадаад орнуудад чихэр, бурам, хөвөн, давс гаргасаар ирсэн. Христофер Колумбын мөрөөр 1625 оноос Англи эзэмшиж эхэлсэн. Франц авахыг санаархсан ч бүтээгүй. 1974 онд Карибын хамтын нийгэмлэгт элсэн орж, 1983 оны 9-р сард тусгаар тогтнож, НҮБ-д элссэн. Британийн хамтын нөхөрлөлд багтдаг орон мөн тул тус улсын төрийг амбан захирагчаар дамжуулан II Элизабет хатан нэр төдий барьдаг.
Хүмүүс
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Арлын орон Ангилал:Карибын орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон  Ангилал:Төв Америкийн орон
Мишель Хазанавичус
Мишель Хазанавичус (Michel Hazanavicius, 1967 оны гуравдугаар сарын 29-нд төрсөн) нь Францын кино найруулагч, продюсер болон зохиолч бөгөөд 2011 оны дэлгэцийн бүтээл болох Жүжигчин киногоороо Оскарын Шилдэг кино бүтээл болон Шилдэг найруулагч шагналыг 84 дэх удаагийн Оскарын шагнал гардуулах ёслолын үеэр хүртэж байсан билээ. Түүнчлэн 1927-1932 оны Холливудын амьдралыг харуулсан хар цагаан, дуугүй Жүжигчин хэмээх бүтээлээрээ Алтан бөмбөрцөгийн Шилдэг найруулагч, Шилдэг зохиол номинацийг хүртсэн ба БАФТА буюу Британийн кино наадмын шагналыг бас л дээр дурдсан төрлүүдэд хүртсэн байна.
Мишель Хазанавичус нь Литва болон Польш гаралтай, Францад 1920-оод онд суурьшсан Еврей гэр бүлд Парис хотноо мэндэлжээ.
Хазанавичусын 2006, 2009 оны бүтээлүүд болох Агент 117: Каир - Тагнуулчдын үүр, Агент 117: Риод гээгдсэн нь зэрэг цуврал инээдмийн, тагнуулын сэдэвтэй кинонууд нь амжилт олж байв. Найруулагчийн уран бүтээлийн хамтрагч нь жүжигчин Жан Дюжарден билээ.
Эшлэл
Ангилал:1967 онд төрсөн Ангилал:Францын кино найруулагч] [[Ангилал:Кино зохиолч Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Сезар шагналтан Ангилал:Францчууд
Алаг шаазгай
Евразийн шаазгай буюу Алаг шаазгай (Pica pica) нь Хэрээний овгийн шувуу бөгөөд энэ төрлийн шувуу Европ, Ази йн ихэнх хэсэг болон Баруун Хойд Африкт амьдардаг.
Алаг шаазгай нь дунджаар 40-51 см урт байдаг. Толгой хүзүү, цээж нь гялалзсан хар өдтэй ба ногоон хөхдүү туяатай. Нэг өнгийн монохром шувуу юм. Гэдэс, далны орчим өд нь цагаан байдаг. Сүүл нь ногоовтор солонгорсон хар өнгөтэй. Эр нь эмээс биеэр арай том юм.
Идэш тэжээл
Шаазгай холимог идэшт шувуу бөгөөд жижиг хөхтөн амьтан, сэг зэм, царсны боргоцой, шавж хорхой, модны үр жимс гэх мэтээр хооллоно. Хүрэлзгэнэ, чихүүр хорхой зэрэг газар, хөрсөнд байх хорхойг мөн иддэг. Намар болоход царцаа барьж иддэг ашигтай шувуу юм.
Үржил
1-р сарын дундаас үүр засах газар хайж олон, 3 сарын дундуур гэхэд модны мөчир, сүрэл гэх мэт ашиглан үүрээ барьж дуусдаг. Үл мэдэг ногоондуу туяатай 5-6 өндөг гаргах ба 20 өдрийн дараа хагаран ангаахай болдог.
Цахим холбоос
Ангилал:Хэрээнийхэн Ангилал:Евразийн шувууд
Сүүн өнгөт өрөвтас
Гадаад төрх
thumb|250px|left|Нисэж буй нь. Энэ өрөвтас нь 97 см урттай, эр эм нь үзэмжээр онцын ялгаагүй. Цагаан цайвар өнгөтэй бөгөөд нүцгэн улаандуу нүүртэй, урт сүүл, далавч нь хар ногоон гялалзсан өдтэй байна.
Тархалт
Сүүн өнгөт өрөвтас Камбож, Малайз, Индонезийн Суматра, Бали, Жава гэх мэт арлуудад амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Өрөвтасынхан
Тэлмэн сум
Түүх
1931 онд Цэцэрлэг мандал уулын хошууны Жанжинбат, “Сэвжид” гацал уулын хошууны Баясгалант сум, Нөмрөг уулын хошууны Идэр, Цэцэрлэг, Баянзүрх, Баян-Айраг сумдаас нэгтгэн Тэлмэн сумыг 500 орчим өрхтэйгээр, сумын төвийг Баруун булаг хэмээх газар байршуулснаар сум үүсэн байгуулагджээ.
Сумын анхны даргаар Сундуйжав, нарийн бичгийн даргаар Бат-Очир нар ажиллаж байсан.
Газар зүй
Газарзүйн байршлын хувьд Завхан аймгийн зүүн хэсэгт, Улаанбаатар хотоос 860 км, аймгийн төвөөс 122 км зайд байрладаг. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл, Нөмрөг, Яруу, Идэр, Хөвсгөл аймгийн Цэцэрлэг сумтай хиллэдэг.
Хойд захаар Булнайн нуруу, Буга Өндрийн нуруу, Баянзүрх, баруун урд хэсэгт Хангайн нурууны Хөх чулуут, Цагаан чулуут, Өгөөмөрийн нуруу гэх мэт уулстай. Хүрэн тал, Наран булагийн хөндийнүүдтэй. Төмрийн хүдэр, барилгын түүхий эдийн баялагтай.
Голын хөндий нуурын орчмоор хиргэсүүр, хүн чулуу олонтой. Тэлмэн нуурын урдуур элсэрхэг хөрстэй. Хаг, хөвд, алаг өвс, алирс, өлөн, үетэн бүхий нугын ургамалтай, шинэсэн ойтой, зэрлэг гахай, буга гөрөөс, бор гөрөөс, чоно, шилүүс, үнэг, дорго, хярс, чандага, тарвага, туулай гэх мэт амьтантай. Ойн тал хээрийн нүүдлийн шувуугаар баян. Жарантайн нуур, Ангирт нуур, Тэлмэн нуур, Бүст цэнхэр нуур гэх мэт нууруудтай. Баянзүрх, Замбага гэх мэт амралтын газруудтай.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Мейерс Леонард
Мейерс Леонард (Meyers Leonard, 1992 оны хоёрдугаар сарын 27-нд Иллиной мужийн Робинсон хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин, Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Портленд Трэйл Блэйзерс багт тоглодог.
НБА
Леонард 2012 оны драфтын №11 сонголтоор Портленд Трэйл Блэйзерс элсэж, долоодугаар сарын 11-нд гэрээ байгуулжээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Никола Пекович
Европ
Пекович 15 настайгаасаа тодорсон бөгөөд 2003 онд сербийн Атластай мэргэжлийн анхны гэрээгээ байгуулан 2 жил тоглоод Партизанд элссэн. Сербийн лигт гурав дараалан, Адриатик лиг болон Сербийн цомд нэг нэг удаа түрүүлэхэд түүний оролцоо чамгүй байсан.
Пекович 2008 оны зун грекийн Панатинаикостой 3 жил 4.5 сая еврогоор тоглохоор гэрээлэв. Тэр жилдээ 18 минут, 13.0 оноо, 3.8 самбар дунджилж Евролигт аваргалсан.
НБА
Европын тавцанд танигдсан Пековичыг НБА-гийн 2010 оны дратад оролцуулан Миннесота Тимбервулвз №31-ээр элсүүлж, зургаадугаар сарын 30-нд 13 сая доллараар 3 жилийн гэрээ байгуулав.
2012 оны хоёрдугаар сарын 17-нд Хьюстон Рокетс багийн эсрэг тоглолтонд Пекович НБА дахь хувийн дээд амжилтаа 30 оноо, 9 самбараас бөмбөг авалт, 3 хаалт тавьсанаар үзүүлж байлаа.
2011-2012 оны улиралд 13.9 оноо, 7.4 самбарыг 26.9 минутанд дунджилан НБА-гийн ахисан тоглогчийн сунгаанд III байрт шалгарсан Пековичтой 2013 оны наймдугаар сарын 14-нд 60 сая доллараар 5 жилийн шинэчилсэн гэрээ байгуулав. 2014 оны нэгдүгээр сарын 27-нд шагайгаа бэртээж, 54 тоглолтонд 17.5 оноо, 8.7 самбар дунджилсан.
Тайлер Зеллер
Тайлер Пол Зеллер (Tyler Paul Zeller; 1990 оны нэгдүгээр сарын 17-нд Калифорни мужийн Визалиа хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Бостон Селтикс» багт тоглодог. «Детройт Пистонст» өвөө Эл Эберхард, «Финикс Санзад» ах Люк тоглож байсан бол «Шарлотт Хорнетст» дүү Коди одоогоор тоглодог.
Замнал
2014 оны гуравдугаар сарын 22-нд «Кливленд Кавальерсийн» өмнөөс «Хьюстон Рокетсийн» эсрэг хувийн дээд 23 оноогоо авав.
«Бостон Селтикс», «Кливленд Кавальерс», «Бруклин Нетс» багууд 2014 оны долоодугаар сарын 10-нд гурвалсан хэлэлцээр хийхэд Зеллерийг «Бостон» элсүүлсэн юм.
Гадны холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Чейз Бадингер
Чейз Эндрю Бадингер (Chase Andrew Budinger, 1988 оны тавдугаар сарын 22-нд Калифорни мужийн Энсинитас хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн Миннесота Тимберволвес багийн жижиг довтлогч юм. 2009 оны драфтын №44 тэрээр Детройт Пистонс багт сонгогдсон ч шуудхан Хьюстон Рокетс (2009—2012) багт худалдагдсан байдаг. 2011 онд Миннесота Тимберволвес багийн эсрэг Рокетсийн тоглолтонд Бадингер 35 оноо авч шилдэг амжилтаа үзүүлж байв. Улмаар 2012 онд Цагирагт довтлох үзүүлбэрийн тэмцээнд рэппер Пафф Даддигийн дээгүүр тохсон үзүүлбэрийг үзүүлж байсан ч Жереми Эванст ялагдаж байв.
2012 оны зургаадугаар сарын 25-нд одоогийн багтайгаа нэгджээ.
Холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Жеймс Вэб телескоп
thumb|right|300px|ЖВ дурангийн бүтэц thumb|300px|right|ЖВ дуранг дээрээс нь үзүүлсэн байдал thumb|300px|right|3гр алтаар бүрсэн толиний хэсэг thumb|300px|right|Толийг шалгаж байна 2010 thumb|right|100px|ЖВ дурангийн тэмдэг thumb|100px|ЖВ дуранг хөөргөх үеийн байдал thumb|300px|Хаббл болон Уэбб-ын толины харьцуулалт
Жеймс Вэб телескоп нь НАСА-ын 2019 оноос сансарт хөөргөж огторгуйг тандан судлах шинэ үеийн өндөр хүчин чадалтай дуран юм. Телескопын гол онцлог нь хэт ягаан туяаг 6,5м диаметрийн том толинд ойлгож алсын зайг ажиглах технологид тулгуурласан дэлхийгээс 1,5 сая км-д байрлаж ажиллах болно. Төслийн санаачилга 1996 онд эхэлсэн Европын Сансрын Агентлаг ба Канадын Сансрын Агентлагууд мөн үүнд жинтэй хувь нэмрийг оруулсан. Ойлгогч толиний хэсэг бүрийг 3 грамм алтаар бүрсэн, ойрын ба дундын зайны хэт ягаан туяаг ойлгох зориулалттай, телескоп нийт 6,2 тонн жинтэй, 8 тэрбум ам.дол-ын төсвөөр бүтээгдэнэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Сансрын телескоп Ангилал:NASA Ангилал:Европын сансар судлалын байгууллага Ангилал:Канадын сансрын нислэг Ангилал:2020 оны сансрын нислэг (төлөвлөсөн)
Арагацотн аймаг
Арагацотн (армениар Արագածոտնի մարզ) — Армени улсын 13 түмэн хүнтэй аймаг (муж).
Зураг
Ангилал:Арменийн аймаг
Харри Поттэр ба Галт хундага (кино)
Харри Поттэр ба Галт хундага (Harry Potter and the Goblet of Fire) нь Харри Поттер цувралын 4 дэх кино ба Ж.К.Роулингийн ижил нэрт зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн. Варнер Брос компаний уг бүтээл 2005 оны 11 сард дэлхий даяар нээлтээ хийсэн ба нийт 890 сая долларын ашиг олжээ.
ハリー・ポッターと炎のゴブレット
Харри Поттэр ба Фениксийн бүлгэм (кино)
Харри Поттэр ба Фениксийн бүлгэм (Harry Potter and the Order of the Phoenix) нь найруулагч Дэвид Етисийн 2007 онд бүтээсэн кино ба Харри Поттэр киноны 5 дахь цуврал юм. 2007 оны 7 сарын 11-нд нээлтээ хийж нийт 939 сая ам.долларын ашиг олсон юм.
Ангилал:2007 оны кино
Гай Ричи
2000 оны арванхоёрдугаар сарын 22-нд Ричи Америкийн дуучин, жүжигчин Мадоннатай Шотландад хуримласан бөгөөд хүү Рокко нь 2000 оны наймдугаар сарын 11-нд мэндэлсэн бол Малави улсаас Дэвид хүүгээ өргөн авчээ. Ричи болон Мадонна нар 2008 онд гэр бүл цуцлуулсан ажээ.
Ричигийн найруулсан Шерлок Холмс кинонд нь Роберт Дауни болон Жүүд Лоу нар тоглосон ба 2009 оны арванхоёрдугаар сарын 25-нд нээлтээ хийж үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авч 520 сая долларын ашиг олж өмнөх кино бүтээлүүдээс нь ашиг орлогоороо тэргүүлэгч кино болжээ. Дараагийн цуврал болох Шерлок Холмс: Сүүдрийн тоглоом нь 2011 оны арванхоёрдугаар сарын 16-нд нээлтээ хийсэн билээ.
Ки Сон-юн
Ки Сон Ён (기성용, 1989 оны нэгдүгээр сарын 24-нд Куанжү хотод төрсөн) — Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин бөгөөд Суонси Сити болон Өмнөд Солонгосын шигшээд тоглодог.
Замнал
2009 оны арванхоёрдугаар сарын 13-нд Ки Сон Ёныг Селтикт элсэж, 2010 оны нэгдүгээр сарын 16-нд Фалкирктэй тулахад анх гараалан 'тоглолтын баатар' болжээ.
87 тоглолтонд 11 гоолдсон шилдэг хагас хамгаалагчаа Селтик английн тэргүүн лигийн Суонси Ситид 6 сая фунтээр зарсанаар Ки 2012 оны наймдугаар сарын 24-нд гурван жилээр элссэн бөгөөд Кот-д'Ивуарын Вильфрид Бониг иртэл гараалж байв. Сандерлендэд нэг жил зээлэгдсэн.
Шигшээ
2012 оны наймдугаар сарын 7, Лондоны олимпт 1/4 шигшээд Их Британтай торгуулийн цохилтоор ялагч тодруулахад Ки амжилттай гүйцэтгэн хүрэл медальд хүрэв.
2014 оны ДАШТ-ий хэсгийн бүх тоглолтонд оролцсон.
Шүүмж
2011 оны нэгдүгээр сарын 25, Азийн цомын хагас шигшээд Японтой тулахад Ки Сон Ён гоолын баяраа камерын өмнө сармагчин мэт аяглан тэмдэглэж, ФИФА болон Япончуудаас хүртэж байв.
Гэр бүл
Ки Сон Ён 2013 онд жүжигчин Хань Хежиньтэй гэрлэсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Селтик багийн тоглогч Ангилал:Сөүл багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Шотландын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Компьютерын сүлжээ
right|350px|Компьютерын сүлжээний шийдлүүд Компьютерын сүлжээ гэдэг нь холболтын сувгуудыг ашиглан холбогдсон компьютер, бусад мэдээллийн төхөөрөмжүүдийн (хэвлэгч, камер...) цогцолбор байгууламж кабелаар болон агаараар долгионоор холбогдож ажиллахыг хэлнэ. Компьютерын сүлжээний ачаар хоорондоо холбогдсон төхөөрөмжүүд нь мэдээллийн нөөц ба боломжуудыг хоорондоо хуваалцаж хүний бүтээмжийг өсгөж, мэдээллийг улам баяжуулж чанаржуулж өгдөг.
1960-аад оны үед Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлаг (Defense Advanced Research Projects Agency, ARPA) нь АНУ-ын батлан хамгаалах яамны хэрэглэх зориулалтаар Дэвшилтэт судалгааны төслүүдийн агентлагийн сүлжээ (Advanced Research Projects Agency Network, ARPANET)-г эхлүүлжээ. Энэ нь дэлхийн анхны компьютерын сүлжээ байв. 1960-аад оны үед хөгжүүлсэн загваруудын дагуу сүлжээг 1969 оноос хөгжүүлж эхлэжээ.
Сүлжээг төрөл бүрийн үзүүлэлтүүдээр ангилдаг.
Сүлжээ нь дараах үүргүүдтэй:
Модны цөгцгий
Модны цөгцгий (Dendronanthus indicus) нь Цэгцгийнхэн овгийн шувуу юм. Тэд зүүн Ази, Сибирээс Хятадын хойд хэсэг хүртэл тархан нутагладаг. Өвөл болоход Азийн өмнөд хэсэг, Энэтхэг, Индонез зэрэгт нүүдэллэнэ.
Компьютерын сүлжээ
Холболтын арга
Интернэт нь төхөөрөмжүүдийг физик холболтоор холбодог. Үүний тулд хаб, свич, бриж, рүүтэр зэрэг төхөөрөмжүүдийг өргөн хэрэглэдэг. Утасгүй LAN-гийн технологийг ашиглан төхөөрөмжүүдийг утасгүйгээр холбоно. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь радио долгион буюу хэт улаан долгионы дохиог дамжууллын орчноо болгон ашигладаг. ITU-T G.hn технологи нь анхнаасаа суурилагдсан гэрийн холболтын утаснуудыг (коаксиаль кабель, телефон утасны шугам, цахилгааны шугам) ашиглан өндөр хурдны (1 гигабит/сек хүртэл) дотоод сүлжээг бүтээдэг.
Модны цөгцгий
Энэхүү шувуу нь ой модот газар амьдрах ба аяга хэлбэрийн үүр засаж, голдуу 5 өндөг гаргадаг. Гол идэш тэжээл нь хорхой шавьж юм.
Компьютерын сүлжээ
Хэмжээ
Сүлжээг хэмжээ, цар хүрээ, үүргээр нь ихэнхдээ дотоод сүлжээ (local area network, LAN), wide area network (WAN), metropolitan area network (MAN), personal area network (PAN), virtual private network (VPN), campus area network (CAN), storage area network (SAN) гэх зэргээр ангилдаг. Эдгээр сүлжээний controller area network (CAN)-н хэрэглээ, итгэл найдварын түвшин, хандалтын эрх зэрэг зүйлс нь ялгаатай байна. Дотоод сүлжээ нь ямарваа албан байгууллагын дотоод систем, ямар нэг барилга дахь ажилчдын хэрэглээнд зориулагдсан байдаг бол WAN-гууд нь байгууллагын алслагдсан хэсгүүдийг холбосон, мөн гуравдагч байгууллагууд руу холболтуудыг оролцуулсан байж болно.
Модны цөгцгий
Гадаад төрх
Модны цөгцгий 18 см урт, нарийвтар бие, урт сүүлтэй. Нуруу, толгойн орой нь бор ногоон, далавч нь хар ба шар хөндлөн судалтай. Өвөр хэсэг нь цагаан бөгөөд цээжиндээ 2 хар судалтай юм. Эрэгчин, эмэгчин гадаад төрхөөр төстэй.
Компьютерын сүлжээ
Функциональ холбоо хамаарал (сүлжээний архитектур)
Сүлжээний элемэнтүүдийн хоорондын функциональ холбоо хамаарлуудын дагуу компьютерын сүлжээг ангилж болно. Жишээлбэл, идэвхтэй сүлжээ (active networking), client–server, peer-to-peer (workgroup)
Модны цөгцгий
Гадаад төрх
Энэ шувуу нь ойр холбоотой Motacilla төрлийн цэгцгийгээс ялгаатай нь сүүлээ дээш доош биш, хажуу тийш хөдөлгөдөг зуршилтай.
Компьютерын сүлжээ
Сүлжээний топологи
Сүлжээ
Модны цөгцгий
Цахим холбоос
Ангилал:Цэгцгийнхэн Ангилал:Монгол орны шувууд
Компьютерын сүлжээ
Сүлжээний топологи
Сүлжээний архитектур
a.      Сүлжээний архитектур бүтэц : Компьютерын сүлжээ нь шаардлагатай программ хангамжаас гадна, дараах гурван үндсэн хэсгээс бүрднэ:
1. Server (хэрэгцээтэй мэдээлэлийг хадгалж буй компьютер)
2. Client (хэрэглэгч буюу сервер дээрхи мэдээлэлд хандаж буй компьютер),
3. Circuit (хэлхээ, мэдээлэл дамжуулах шугам) юм. Энэ сервер клиент хоёрынхоо алинд нь их мэдээлэл хадгалуулах, сүлжээний үйл ажиллагаанд аль нь их үүрэгтэй байх вэ гэдгийг сүлжээний архитектур (бүтэц) тодорхойлж өгнө.
b.     Логик сүлжээ: Сүлжээний бүтэц нь сүлжээн дэх төхөөрөмжүүд бие биенээсээ хэрхэн хамааралтай ажиллах логик арга замыг тодорхойлдог. Логик гэдгийн нарийн учир гэвэл сүлжээний бүтэц нь бодит тавьсан сүлжээ, кабель, холболтоос ангид, хамааралгүй байх боломжтой юм. Сүлжээний РС-үүдийг цуваагаар байрлуулаад нэг Hub-д холбосон бол тэр нь цуваа сүлжээ биш харин од маягийн сүлжээ болдог нь сүлжээний эдгээр бүтэц нь ажил үүрэг, уялдаа холбоон дээрээ суурилдагтай холбоотой.
c.      Сүлжээний архитектурын төрөл: Гурван үндсэн архитектур байдаг. Host-based буюу төвлөрсөн майнфрэйм бүхий сүлжээнд энэ толгой компьютер нь ганцаараа хамаг ажлыг хийдэг, Client-based сүлжээнд клиент буюу хэрэглэгчийн компьютер нь голлох үүрэгтэй байдаг бол, Client-server сүлжээнд клиент, сервер аль аль нь ажлаа хувааж хийнэ. Дээр дурьдсан ёсоор өнөөдрийн байдлаар Client-serүer бүтэцтэй сүлжээ нь илүү их өргөнөөр хэрэглэгдэж байна. Харин ерөөсөө сервергүй, дан клиент компьютеруудыг хооронд нь холбож үүсгэсэн сүлжээг peer-to-peer сүлжээ гэж нэрлэдэг. Жижиг бизнес, гэр ахуйн хэмжээнд хэрэглэгдэж буй ихэнх сүлжээ peer-to-peer бүтэцтэй байна.
2.     Сүлжээний топологи: Компьютерын сүлжээнүүдийг сүлжээг тулгуурлаж бүтээсэн топологийн дагуу ангилж болно, үүнд, шугаман топологи, одон топологи, цагираган топологи, торон топологи. Сүлжээний топологи гэдэг нь сүлжээн дахь төхөөрөмжүүд логик холбоо хамаарлынхаа хувьд, физик холболт хамааралгүйгээр, хэрхэн холбогдсон байдал юм. Сүлжээний компьютерүүд нь физик байршлаараа шугаман байдлаар тавигдан хабад холбогдсон байлаа ч гэсэн эдгээрийг шугаман бус одон топологитой байна гэнэ. Ийнхүү сүлжээний харагдац, ажиллагааны онцлог нь өөр байдаг юм.
a.      Цагираг: Төхөөрөмжүүд нь хоорондоо битүү цагираг үүсгэх маягаар холбогдож энэ топологийг үүсгэдэг. Терминатор шаардлагагүй. Өгөгдлийн дамжуулалт нь зөвхөн нэг чиглэлд хийгдэнэ. Зарим тохиолдолд хос кабель ашиглан хоёр чиглэлээр зохион байгуулагдсан байдаг. Энд өгөгдлийн дамжуулалт нь маркер гэгдэх тусгай багцыг ашиглаж явуулдаг, төхөөрөмжүүд нь бүгд тэгш эрхтэй оролцдог. Өмнөх хоёр топологиос ялгаатай нь идэвхтэй топологи юм. Кабельд холбоотой төхөөрөмж бүр репитерийн үүргийг гүйцэтгэнэ. Нэг төхөөрөмж ажиллахаа боливол сүлжээ ажиллахаа болино. Маркер нь нэг төхөөрөмжөөс нөгөө рүү нэг чиглэлд байнга дамжуулагдаж байдаг бөгөөд өгөгдөл дамжуулахыг хүссэн төхөөрөмж уг маркерт өөрийн болон хүлээн авагчийн хаяг, өгөгдлийг байрлуулаад цааш дамжуулдаг. Дараа дараагийн төхөөрөмж бүр хүлээн авагчийн хаягийг өөрийн хаягтай харьцуулан шалгах ба хэрэв хаягууд нь давхцаж байвал маркераас өгөгдлийг хуулан авч оронд нь хүлээж авсанаа мэдэгдсэн мэдээллийг байрлуулж хүлээн авагчийн хаягийг өөрчлөөд цааш нь дамжуулдаг. Ингээд анхны илгээгчдээ ирмэгцээ нэг бол чөлөөлөгдөнө эсвэл дахин өгөгдлийн дамжуулалтанд ашиглагдана. Харин хүлээн авагч олдохгүй байвал маркер анхны илгээгч төхөөрөмжөөр чөлөөлөгдөнө.
b.     Уялдсан сүлжээ: Mesh topology Mesh загвар. Mesh сүлжээний байрлал бусад сүлжээг бодвол тэсвэртэй, илүү өндөр өртөгтэй. Энэ байрлалын компьютерүүд өөрийн сүлжээний бусад бүх компьютертэй нэг бүрчлэн холбогддог. Төвөгтэй хэлбэр дүрстэй. Техник хангамжийн талаас кабель илүү ихийг шаарддаг учир үнэ өртөг ихтэй байдаг. Mesh байрлал сүлжээний аль ч хэсэгт шууд хандах боломжийг бүх компьютерт олгодог.
c.      Одон топологи Бүх төхөөрөмжүүд нь кабелийн сегментүүдийн тусламжтайгаар холболтын төхөөрөмжид холбогддог. Дурын хоёр төхөөрөмжийн хоорондох өгөгдөлийн дамжуулалт холболтын төхөөрөмж (switching)-ээр дамжуулагддаг. Тухайн агшинд зөвхөн хоёр төхөөрөмжийн хооронд холбоо тогтоох чадвартай. Онцлог нь өгөгдлийн дамжуулалтыг нэг цэг дээр төвлөрүүлж удирдах боломжтой болдог. Кабелийн сегментэд терминатор хэрэглэдэггүй.
d.     Салаа топологи Угсарч суурилуулахад хялбар энгийн. Салаа топологиор холбогдсон төхөөрөмжүүд нь өгөгдлийг дамжуулахдаа түгээгүүр гэж нэрлэгдэх гол кабелийг өрсөлдөж эзлэж авдаг. Ийм учраас энэ топологийг өрсөлдөх топологи гэж мөн нэрлэдэг. Өгөгдөл дамжуулалтыг амжилттай алдаагүй гүйцэтгэж байхын тулд төхөөрөмжүүд нь дамжуулалтыг эхлэхээс өмнө кабелийн төлөвийг, гүйцэтгэж дууссаны дараа кабелийн төлөвийг шалгаж байдаг. Хэрэв тухайн агшинд аль нэг төхөөрөмж түгээгүүр кабелийг эзэмшиж байвал бусад нь тодорхой хугацааны завсарлагаатайгаар хүлээж байдаг. Түгээгүүр кабелийн урт тодорхой хязгаарын урттай байдаг. Бусад бүх түгээгүүрийн системийн адил түгээгүүр кабелийн хоёр төгсгөлд терминаторыг холбож өгдөг. Салаа топологи нь идэвхгүй топологид хамаарна.
e.      Tree(мод)топологи Энэ топологи нь өөр хоорондоо Bus схемээр холбогдсон бүлэг Star схемээс тогтоно. Ө.х Trunk буюу суурь шугамыг бид модтой төсөөлж болно. Харин түүнээс салбарлаж гарсан Star топологиудыг түүний мөчрүүдтэй зүйрлэж болно. Хэрвээ суурь шугам гэмтвэл сүлжээ бүхэлдээ ажиллагаанаас гарна. Гэхдээ нэг мөчир нь ө.х нэг Star схем нь дотроо ажилласан хэвээр байна. Жижиг газар, байгууллагад ийм схем тохиромжгүй. Харин их дээд сургууль, коллеж гэх мэт газруудынтом хүрээтэй, олон салаатай сүлжээнд тохиромжтой.
Физик цар хүрээний хувьд сүлжээг ангилах
Компьютерын сүлжээний түгээмэл төрлүүдийг хэмжээгээр нь ангилж болно.
Local area network, Дотоод сүлжээ
Дотоод сүлжээ (local area network, LAN) нь гэр, сургууль, компьютерын лаборатори, оффисийн барилга, ойр ойр зайтай барилгуудын цогц гэх зэргийн жижиг хэмжээний газарзүйн бүсэд компьютер, бусад төхөөрөмжүүдийг холбодог сүлжээ юм. Сүлжээн дахь бүх компьютер, төхөөрөмж нь зангилаа байна. Өнөөгийн утастай LAN-гууд нь ихэнхдээ Интернэт технологиор хийгдсэн байдаг ч ITU-T G.hn гэх зэрэг шинэ стандартуудын тусламжтайгаар коаксиаль, телефон утасны шугам, цахилгаан шугам зэрэг гэрт аль хэдийнэ суурилагдсан утсуудаар утастай LAN бүтээж болно.
Холбогдсон бүх төхөөрөмж нь өөр өөр дэд сүлжээнд (subnet, зурагт өөр өөр өнгөөр харуулав) хандах тул бүгд сүлжээний түвшинд (3-р түвшин) ажиллах ёстой. Төхөөрөмжүүдтэй 10/100 Мбит/с-н Этернэт холболттой, төв рүүтэртэй Гигабит Этернэтийн холболттой номын сан дахь төхөөрөмжүүд нь зөвхөн Этернэтийн интерфэйстэй ба IP-г ойлгох ёстой тул "3-р түвшний свич" гэж нэрлэх боломжтой. Гэхдээ эдгээрийг хандалтын рүүтэр гэх нь илүү оновчтой. Хамгийн дээр байгаа рүүтэр нь Интернэт болон сургуулийн сүлжээний хэрэглэгчдийн хандалтын рүүтэрүүд рүү холбодог түгээлтийн рүүтэр.
WAN-гуудтай харьцуулахад, LAN-гуудын онцлог нь өгөгдөл дамжуулах өндөр хурд, газарзүйн жижиг цар хүрээ, телехолбооны түрээслэгдсэн шугам хэрэглэдэггүйд оршино. Өнөөгийн Этернэт буюу бусад IEEE 802.3 LAN-гийн технологиуд нь 10 гигабит/сек хүртэлх хурдад ажилладаг. Үүнийг өгөгдөл дамжуулах хурд гэнэ. Өнөө үед IEEE нь 40, 100 гигабит/сек-н стандартчлал дээр ажиллаж байна.
Personal area network, Хувийн сүлжээ
Personal area network буюу Хувийн сүлжээ (PAN) нь тодрхой хувь хүнд ойр байрлах компьютер, төхөөрөмжүүдийг холбосон сүлжээ. PAN-д персонал компьютер, принтер, факс, телефон утас, PDA, видео тоглоом тоглох төхөөрөмж гэх мэт нь орж болно. PAN-д утастайгаар, утасгүйгээр холбогдсон байж болно. PAN-гийн цар хүрээ нь ихэнх тохиолдолд 10 метр орчим л байдаг. Утастай PAN-ийн хувьд USB, Firewire зэргээр холбодог бол утасгүй PAN сүлжээнд Bluetooth, хэт улаан долгионы холбоог хэрэглэдэг.
Home area network, Гэрийн сүлжээ
Home area network буюу Гэрийн сүлжээг (HAN) гэрийн орчинд хэрэглэгдэх төхөөрөмжүүдийг холбоход хэрэглэнэ. Эдгээрт персонал компьютер, жижиг багаж төхөөрөмж, принтер зэрэг орж болдог. Ийм төрлийн сүлжээний нэг гол үүрэг нь Интернэтийг хувааж хэрэглэх (CATV эсвэл DSL гэх мэт бродбэнд) функц юм. HAN-г мөн Office area network буюу Оффисийн сүлжээ (OAN) гэдэг.
Wide area network, Өргөн бүсийн сүлжээ
Wide area network буюу Өргөн бүсийн сүлжээ (WAN) нь хот, улс, эсвэл бүр тив дамнан орших компьютерын маш өргөн хүрээтэй сүлжээ юм. Холболтын сувагт нь телефон утасны шугам, кабель, агаараар цацах долгион гээд маш олон төрлийн дамжууллын орчин нийлж багтаж болно. WAN нь ихэнх тохиолдолд түгээмэл үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага (жишээ нь телефон компани), компаниудын сувгийг хэрэглэдэг. WAN-гийн технологи нь OSI загварын доод гурван түвшинд ажилладаг: физик түвшин, өгөгдөл холболтын түвшин, сүлжээний түвшин.
Metropolitan area network, Хотын сүлжээ
Metropolitan area network буюу Хотын сүлжээ (MAN) нь хот буюу томоохон цогцолборын цар хүрээтэй компьютерын сүлжээ.
Virtual private network, Виртуаль хувийн сүлжээ
Ийм үед виртуаль сүлжээний өгөгдөл холболтын түвшний протоколууд нь том сүлжээний дундуур туннельдсан (tunnel) гэдэг. VPN-ий өргөн хэрэглээний жишээ гэвэл Интернэтийн дундуур аюулгүй байдал хангагдсан холбоог үүсгэх байдаг ч тус сүлжээнд баталгаажуулалт (authentication), агуулгын шифрлэлт (content encryption) гэх зэрэг аюулгүй байдлыг хангасан илэрхий шийдлүүд байх албагүй. Жишээлбэл VPN-ий тусламжтайгаар өндөр аюулгүй байдлыг ханган нэгэн сүлжээгээр явах өөр өөр хэрэглэгчдийн бүлгийн өгөгдлийн урсгалыг салгахад хэрэглэж болно.
VPN нь хамгийн өндөр үйлчилгээг хангах гэсэн, эсвэл VPN хэрэглэгч, VPN үйлчилгээг хангагчийн хооронд тохиролцсон SLA (service level agreement, үйлчилгээний түвшний гэрээ)-гаар тохиролцсон үйлилгээний төлөвтэй байж болно. Ихэнх тохиолдолд VPN-үүд нь халз холболтоос илүү нарийн топологитой байдаг.
Internetwork, Сүлжээ хоорондын сүлжээ
Internetwork буюу сүлжээ хоорондын сүлжээ нь ижил замчлах/рүүтинг технологитой нэг буюу түүнээс олон хувийн сүлжээг рүүтэрийн тусламжтайгаар холбосон сүлжээ юм. Интернэт нь олон Internetwork-уудын нийлбэр байдгаас нэрийг нь товчилж Интернэт гэнэ.
Global area network, Дэлхийн сүлжээ
Global area network буюу Дэлхийн сүлжээ (GAN) нь хөдөлгөөнт харилцаа холбоог тодорхойгүй тооны утасгүй LAN, хиймэл дагуулын үйлчилгээ хамрах бүс гэх мэт цар хүрээтэй бүсэд олгох зориулалттай сүлжээ юм. Хөдөлгөөнт холбооны хамгийн чухал авч үзэх асуудал бол нэг хангалтын бүсээс нөгөө рүү хэрэглэгчийн харилцаа холбоог шилжүүлэх явдал юм. IEEE Project 802-т үүнийг дэлхий дээрх утасгүй LAN-гуудын дарааллаар гүйцэтгэнэ гэсэн байдаг.
Интернэт
Интернэт нь дэлхий даяарх засгийн газрийн, сургуулийн, компанийн, нийтийн, хувийн компьютерын сүлжээнүүдийг холбосон систем юм. TCP/IP-н сүлжээний технологиуд дээр тулгуурлагдсан байдаг. Интернэт нь АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны DARPA-гийн бүтээн хөгжүүлсэн ARPANET-н залгамжлагч юм. Мөн World Wide Web (WWW)-н харилцаа холбооны суурь болж өгдөг.
Интернэтэд оролцдог төхөөрөмж, хэрэглэгчид нь TCP/IP-тай нийцэжу ажиллах хэдэн зуун бичигдсэн, (ихэнхдээ стандартчлагдсан) төрөл бүрийн протоколууд болон IANA (Internet Assigned Numbers Authority, Интернэтийн оноогдсон тоонуудын захиргаа) ба хаягийн регистрүүдийн удирдан явуулсан, IP хаягуудын хаяглалтийн системийг хэрэглэдэг. Border Gateway Protocol (BGP)-н тусламжтайгаар үйлчилгээ үзүүлэгч компаниуд болон томоохон байгууллага компаниуд нь өөрсдийн хаяглалтын зайнд хүрэх талаар (рүүтинг) мэдээлэл солилцдог ба дэлхий даяарх холболтын замын торыг бүтээдэг.
Интранэт ба экстранэт
Интранэт гэдэг нь Интернэт протокол болон үүн дээр тулгуурласан вэб хөтөч, файл дамжуулах програм г.м. хэрэгслүүдийг ашигласан, ганц захиргааны нэгжийн удирдлага доорх сүлжээнүүдийн цогц. Тус захиргааны нэгж нь интранэтийг тодорхой зөвшөөрөлтэй хэрэглэгчдээс бусад бүх хэрэглэгчдээс хаана. Интранэт нь байгууллагын дотоод сүлжээ байх нь түгээмэл. Байгууллагын мэдээллийг хэрэглэгчдэд хангахын тулд интранэтүүд нь ихэнх үед ядаж ганц вэб сервэртэй байна.
Экстранэт нь ганц байгууллага, нэгжийн цар хүрээтэй, мөн өөр байгууллага буюу нэгжийн (ихэнхдээ найдвартай) сүлжээтэй хязгаарлагдман холболттой сүлжээ юм. Жишээлбэл компанийн үйлчлүүлэгчидэд интранэтийн зарим хэсэгт хандах эрх олгож болох ч аюулгүй байдлын үүднээс харвал үйлчилүүлэгдийг найдвартай хэмээн үзэхгүй байж болно. Техник талаас авч үзвэл экстранэтийг CAN, MAN, WAN, эсвэл өөр сүлжээний төрөлд багтааж болно. Харин эксранэт нь гадаад сүлжээтэй ядаж ганц холболттой байх тул ганц LAN-гаас тогтож болохгүй.
Overlay network, Бүрхэх сүлжээ
Компьютерын сүлжээнүүд модем ашиглан телефон утасны шугам дээгүүр ажилладаг, өгөгдөл дамжуулах сүлжээ байхгүй үеийн сүлжээний эхлэл үеэс л overlay сүлжээ байсаар иржээ.
Өнөө үед IP хаягаар тодорхойлоогүй цэгүүд рүү мессежийг замчлах боломжийг олгохын тулд Интернэт дээр тулгуурласан overlay сүлжээг байгуулдаг. Жишээлбэл DHT-үүд нь тодорхой логик хаягтай, IP хаяг нь урьдаас мэдэгдээгүй зангилаа руу мессежийг замчлахад хэрэглэгддэг.
Интернэтийн замчилгааг сайжруулахад overlay сүлжээг ашиглах санал тавигдсан байна. Жишээ нь илүү өндөр чанартай стрийминг медиаг бий болгоход QoS (quality of service, үйлчилгээний чанар)-н баталгааг хэрэглэх боломжтой гэжээ. Нөгөө талаас, ISP-нүүдийн хамтын ажиллагаагүйгээр цэсийн зангилаануудад overlay протоколын програм хангамжийг ажлуулах замаар overlay сүлжээг нэмэгдүүлэн байгуулж болно. Overlay сүлжээ нь хоёр overlay зангилаа хооронд доод талын сүлжээгээр пакетуудыг хэрхэн замчлах талаар хянаж чадахгүй ч зорьсон газар руугаа хүрэх хүртлээ мессеж нь overlay зангилаануудын ямар дарааллаар дамжихыг удирдаж чадна.
Жишээ гаргахад, Akamai Technologies нь агуулгын баталгаатай, ашигтай хүргэлтийг хангадаг (multicast-н төрөл) overlay сүлжээг эрхлэн явуулдаг. Академик судалгааны хувьд Multicast-д system Multicast ба Overcast; хатуужил сайтай рүүтингд RON (Resilient Overlay Network, хатуужилтай overlay сүлжээ); үйлчилгээний чанарын баталгааг OverQoS-р хийж байна.
Техник хангамжийн үндсэн бүрэлдэхүүн
Сүлжээний зангилаануудыг хооронд нь холбохын зориулалттай үндсэн техник хангамж бүх сүлжээнд байдаг. Үүнд, Сүлжээний интерфэйсийн карт буюу Сүлжээний карт (network interface card, NIC), Бриж буюу Гүүр, Хаб, Свич, Рүүтэр буюу Замчлагч орно. Үүний зэрэгцээ тус үндсэн техник хангамжийг хооронд нь холбох арга хэрэгтэй (энэ нь ихэнх үед Категори 5 UTP кабель байна). Cat5-аас гадна микродолгионон холболт (IEEE 802.12), шилэн кабель хэрэглэж болно.
Сүлжээний интерфэйсийн карт
Сүлжээний карт (өөрөөр сүлжээний адаптэр, сүлжээний интерфэйсийн карт ч гэдэг) нь компьютерын сүлжээгээр компьютерүүд хоорондоо харилцах боломжийг олгодог техник хангамж юм. Энэ нь сүлжээний орчин руух физик хандалтыг олгодог ба MAC хаягыг хэрэглэн доод түвшний хаяглах системийг бүрдүүлнэ.
Хаб
Сүлжээний хаб нь олон порттой, ирсэн пакетийг бүх порт руугаа шууд цацдаг төхөөрөмж. Ингэх үед фрэймийн зорьсон хаяг нь broadcast хаяг руу солигдохгүй. Гантуяа Хаб нь OSI загварын физик түвшинд ажиллана.
Бриж/Гүүр
Сүлжээний бриж нь OSI загварын өгөгдөл холболтын түвшинд (2-р түвшин) сүлжээний сегментүүдийг холбодог. Бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу өгөгдлийг цацна. Гэхдээ хабаас ялгаатай нь MAC хаягуудыг аль портод байгааг тогтоож авдаг. Иймд нэгэнт порт, хаягийг нийцүүлсэний дараа тэрхүү хаяг руу явуулсан өгөгдлийг зөвхөн тохирох портод дамжуулна.
Портууд дээр ирсэн фрэймүүдийн эх үүсвэр хаягийг ажигласны үр дүнд брижүүд нь порт, хаягуудыг нийцүүлдэг. Портод фрэйм ирсний дараа эх үүсвэр хаяг нь хадгалагдан, бриж нь тус MAC хаягийг ирсэн порттой холбоотой гэж үзнэ. Мэдэгдэхгүй байсан зорьсон хаягтай фрэйм ирэхэд бриж нь ирсэн портоос бусад бүх порт руу фрэймийг цацдаг.
Брижүүд гурван үндсэн төрөлд хуваагдана:
Свич
Свич нь OSI загварын хоёрдугаар түвшний фрэймүүдийг MAC хаягаар нь портууд хооронд урагш дамжуулж, шүүдэг төхөөрөмж юм.
Свичийн хабаас ялгаатай нь холбоо явагдах ёстой портууд хооронд л фрэймүүдийг дамжуулдаг. Свич нь мөргөлдөөний талбарыг задалдаг ч өөрийгөө цацалтын талбар гэдэг. Тус төхөөрөмж нь фрэймүүдийг MAC хаягаар нь дамжуулдаг. Свичэд ихэвчлэн маш олон тооны порт байх бөгөөд төхөөрөмжүүдэд одон топологийг байгуулах ба нэмэлт свичүүдийг холбох боломжтой болгоно.
Рүүтэр/Замчлагч/Чиглүүлэгч
Рүүтэр буюу Замчлагч, Чиглүүлэгч нь OSI загварын 3-р түвшний мэдээллийг боловсруулж ашиглан пакетуудыг сүлжээ хооронд дамжуулдаг төхөөрөмж юм. Олон тохиолдолд энэхүү мэдээлэл нь рүүтинг (чиглүүлэх) хүснэгттэй (routing table, мөн forwarding table) хамтаар боловсрогддог. Рүүтэрүүд нь тус хүснэгтийг ашиглан пакетийг цааш дамжуулах интерфэйсээ сонгодог.
Эшлэл
Ангилал:Сүлжээ
Чонань
thumb|[[Өмнө Солонгос орон|Өмнө Солонгос орон болон Өмнө Чүнчон аймаг дахь Чоньань хот]] Чоньань (ө.х. Чонан; солонгосоор 천안시 - чон-ан-ши; англиар Cheonan) — улсынхаа нийслэл Сөүлээс 83.6 км зайтай, Өмнө Солонгос улсын Өмнө Чүнчон аймгийн хамгийн том хот (시 ши). Кёнбү, Хунам чиглэлийн улсын чанартай хурдны зам, төмөр зам тус хотоор дайран гардаг. 636.5 км² газар нутагт нь 2012 оны эхээр 596,581 хүн оршин сууж байсан. Дотроо Туннам-гү, Собүк-гү гэх хоёр дүүрэг (кү) болон хуваагддаг.
Зураг
Ангилал:Өмнө Солонгос улсын хот