cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ав
Ангилал:Ан
Хөзөр
Хөзөр нь цөөн тооны хүмүүс хоорондоо наадах, тоглох нэгэн янзын хэрэгсэл юм. Хөзөрөөр тоглох энгийн тоглоомыг Хөзөр тоглох, Хөзрөөр наадах эсвэл зүгээр л Хөзөр гэж бас нэрлэнэ. Хөзөр тоглох нь дэлхий даяар түгээмэл тархсан байдаг ба хөзрийн хэрэгсэл болох хөзрийн хэлбэр, хэмжээ, тоо ширхэг нь бас харилцан адилгүй байдаг боловч бүгд далбагар цаас эсвэл түүнтэй адил нимгэн, хавтаслаг эдээр хийгдсэн байдаг юм. Хамгийн их тархсан тоглоомнууд нь: 1. Энгийн хөзөр 2. 13 покер 3. 108 хөзөр 4. Хамар дарах 5. Цагдаа хулгайч гэх мэт Ангилал:Хөзөр ба даалуу
Анхангера
Анхангера (Anhanguera, "хөгшин чөтгөр" хэмээх утгатай) нь Бразилын Сантанагийн ордоос олдсон, Цэрдийн галавын дунд үед амьдарч байсан птерозавр юм. Энэхүү птерозаврыг нээснээр птерозаврууд хоёр, эсвэл дөрвөн хөл дээрээ явдаг байсан эсэх тухай маргаанд цэг тавьжээ. thumb|left|Анхангерагийн араг яс, [[Хойд Америкийн Эртний Амьдралын Музей.]] Тэд загасаар хооллодог байсан бөгөөд далавчаа дэлгэсэн урт нь 4-5 м хүрнэ.
Эшлэл
Ангилал:Птерозаврууд
Наталиа Орейро
Наталия Орейро (Natalia Oreiro) нь дуучин юм.
Цомог
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Дуучин
Ан (амьтан)
Ан гэдэг нь агнаж болохуйц зэрлэг амьтдыг хэлдэг. Зэрлэг амьтдыг агнаснаар түүний махыг идэх, арьс, шир, эвэр гэх мэт эдийг нь хувцас хийх эсвэл эдлэл хэрэглэл хийхэд хэрэглэдэг юм. Агнах гэдгийг өөрөөр гөрөөлөх, агнуур, ав гэх зэргээр нэрлэнэ.
12 сарын 31
12 сарын 31 нь Григорийн тооллын жилийн 365 дахь (өндөр жил бол 366 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 0 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр төрөгсөд
thumb|130px|[[Анри Матисс|Матисс зураач]]
Энэ өдөр нас барагсад
1231 #31
Өмнөд Солонгос
Эх газрын болон халуун орны чийглэг уур амьсгалтай, дийлэнхдээ уулархаг тогтоцтой 100,210 ам дөрвөлжин километр газар нутаг, 51 сая хүнтэй. Чэжү зэрэг олон жижиг аралтай. Нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь Сөүл.
Солонгос орон (умард, өмнөд хамтдаа) эртний иргэншилт нутаг бөгөөд НТӨ 2333 онд анхны төрт улсаа үүссэн гэж үздэг. Шилла улс нь 660-676 онд Когурё, Пэгжэ хоёр хөрш улсын газрыг нэгтгэн Нэгдсэн Шилла улсыг байгуулсан. Улмаар 10-р зуунд Гуулин улс, 14-р зуунд Чусонь улс, 1895 онд Солонгосын эзэнт улс болон нэр өөрчлөгдсөн солонгос улс оршин тогтнож байв. 1910-1945 онд Японы эзэнт гүрний эзэмшилд орж, 1945 онд Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа солонгос үндэстэн нь Зөвлөлт Холбоот Улс, Америк хоёр улсын үзэл бодол, цэргийн хяналтаар хоёр хуваагдсаны тул 1948 онд Америкийн талыг барьсан Бүгд Найрамдах Солонгос Улс нь хойгийн өмнөд хэсэгт тусгаар тогтносон байна. 1950-1953 онд хоёр Солонгосын хооронд Солонгосын дайн болсон ба цэргийн өндөр хамгаалалт бүхий Солонгосын цэрэггүй бүсээр хил тогтоод байгаа.
1960-1987 оныг хүртэл Өмнөд Солонгост цэргийн эрхтэн төрийг барьж байсан ба өдгөө ардчилсан сонгуулиар төрийн эрх шилжиж байна. Үндсэн хуулиар ерөнхийлөгчийн засаглалтай, ардчилсан улс бөгөөд сүлийн жилүүдэд эдийн засаг нь асар хурдацтай өсч байгаа орон юм. ХАЧ-аарх ДНБ-ээр дэлхийд 12 дахь (Азид 4 дэх) дэст эрэмбэлэгдэх хөгжингүй орон болсон. Экспортод чиглэсэн эдийн засагтай учраас аж үйлдвэрлэлийн цахилгаан бараа, хагас дамжуулагч, гар утас, роботын технологүүд нь өндөр хөгжсөн. Дэлхийд хөлөг онгоц үйлдвэрлэлээрээ тэргүүн байрт, ган хайлуулалтаараа эхний гуравт, автомашин үйлдвэрлэлээрээ эхний тавд багтана. Өмнөд Солонгос нь Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа ба Хөгжлийн Байгууллага, ДХБ болон Их 20 зэрэг олон улсын холбоодын гишүүн орон.
Нэр
Бүгд Найрамдах Солонгос Улс (대한민국 — Тэхань миньгүг - [тэаань мингүү])-ын оноосон нэрийг монголоор хоёр янз товчилж байна. Үсгээр товчилж БНСУ, байрлалаар нь Өмнөд Солонгос гэдэг. «Солонгос» гэж монгол хэлээр оноосон нэр юм. Солонго гэсэн үгний олон тоо, дундад зууны солон аймгийн зүгт байснаас ийн нэр авсан гэдэг.
Монголын Юань Улстай дотно холбоотой байсан 10-14-р зууны Курё улсыг нь монгол хэлээр «Гуулин» улс гэж нэрэлдэг байжээ. Хятадаар «Гаоли» гэснээс монгол хэлэээр ийнхүү нэрлэн бичих болсон. Өдгөө албан бусаар энэ түүхэн Гуулин нэрийг монголчууд ашиглах нь бий.
Солонгос хэлээр 1948 оноос умард улсад нь «чусонь» (조선), өмнөд улсад нь «хань» (한) гэж нэрийдэж болсон байна.
Газар зүй
Өмнөд Солонгос 100,210 хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай, Унгараас том буюу 108-р том орон юм. Монголын Дорнод аймагтай ойролцоо газар нутагтай.
Газрын тогтоц
Өмнөд Солонгос ерөнхийдөө уулархаг. Тариаланд тохиромжтой газар 30%-ийг эзэлнэ. Орныг газрын тогтоцоор дөрвөн хэсэг хувааж болно. Дорнод тал нь өндөр уулын нуруу (Тэбэг, Субэг), тэнгисийн нарийн зурвас эрэгтэй бол өрнөд тал нь нам доор, өргөн тал газар, гол мөрний сав, тэнгисийн эрэг, бага шиг уулстай. Өрнө өмнөд хэсэг нь уулархаг, дорно өмнөд хэсэг нь Нагдун голын сав, өргөн нам доор газар байна.
Усны зүй
Хамгийн урт гол нь Пүсань орчмоор Солонгосын хоолойд цутгах Нагдун (521 км). Сөүл орчмоор Шар тэнгист цутгах Хань (514 км урт), Күньсань орчмоор Шар тэнгист цутгах Кым (401 км), хоёр Солонгосын хилээр урсах Имжинь зэрэг гол мөрөн байна.
Арал
Баруун болон урд эргийн дагуу 3000 гаруй арал, хад байна. Өмнөд эргээс 100 км зайтай Чэжү арал (1845 км²) хамгийн том нь юм. Тус арал дээр Өмнөд Солонгосын хамгийн өндөр уул Халла хэмээх унтарсан галт уул (1950 м) байдаг. Хамгийн өмнөд зүгийн арал нь Мара, дорнод зүгийн арал нь Үллын юм.
Уур амьсгал
thumb|right|[[Канвонь аймаг (Өмнөд Солонгос)|Канвонийн Сораг уул (Сораг-сань)]] thumb|left|Сөүлийн Чонгечонь Дөрвөн улиралтай. Өвөл 1-р сард дунджаар -7°C -аас +1°C хүрч хүйтэрнэ. Зун 7-р сард дунджаар +22°C -аас +29°C байна. Уулархаг газраар өвөл илүү хүйтэн байх ба 6-9-р сарын хооронд бороо их орно. Өмнөд эрэг орчмоор аадар бороо бүхий хар салхи зуны сүүл саруудад үзэгдэнэ. Жилийн дундаж хур тунадас 1370 мм-1470 мм-т хэлбэлзэнэ.
Байгаль хамгаалал
Чири уулын, Сүньчонь эргийн гэх мэт 20 байгалийн цогцолборт газартай. Хүн ам их хотуудын агаар, ус бохирдож байгаа. Хүрээлэн байгаа орчныг хамгаалах, сэргээн босгох талаар томоохон ажлууд хийж байгаагийн жишээ нь Сөүл хотын төвд байгуулсан цэвэр уст, тохижуулсан Чонгечонь горхи юм.
Хүн ам зүй
thumb|Нас хүйсийн суварга thumb|[[Аньсань|Аньсанийн буддын, христийн сүм]] Өмнөд Солонгос улс 2020 онд 51,829,023 хүнтэй байв. Дэлхийн 194 улсаас хүн амын олноор 24-р байрт байна. Дайны дараа хүн амын тоо огцом өсч жилийн дундаж өсөлт 2.8% байсан бол аж үйлдвэржихийн хэрээр өсөлт удааширч 0.26%-д хүрээд байна. Мянган хүн тутамд 8 төрж, 5 нас нөхцдөг.
Хэл бичиг
Зарим талаар алтай язгуурт багтах, зарим талаар өнчин бүрэлдсэн хэмээх солонгос хэл улсын албан ёсны хэл бөгөөд солонгос үсгээр (энд хань-гыль гэнэ) бичнэ. Төв (Сөүл хавийн), Чолла, Кёнсангийн аялгуу ялгарна. Гадаад хэлнээс англи хэл дэлгэрсэн.15-аас дээш насны иргэдийн 98% бичиг үсэгтэй байна.
Шашин шүтлэг
Хүн амын 46 хувь шашин шүтдэггүй, 29 хувь христ, 23% будда, 2% бусад шашны шүтлэгтэй. Хамгийн эрт үед бөө мөргөл (одоо ч энд байгаа), 372 онд буддын шашин дэлгэрсэн бол Чусонь улсын үед күнзийн суртал улсын шашин байжээ. 1790 оноос христийн шашин танилцуулагдсан бөгөөд Солонгосын дайны дараа 1970-аад оноос ихээр дэлгэрчээ. Протестант, католик урсгал зонхилно. Гадаад руу номлогч явуулдаг. Өмнөд Солонгост мөн шинэ шашин хэд хэдээр үүсч байгаа.
thumb|left|180px|Сөүл thumb|right|180px|Иньчонь
Хот суурин
thumb|left|180px|Пүсань thumb|right|180px|Тэгү
1985 онд улсын хүн амын 65.4% хот газар амьдарч байсан.
Эртний улс
thumb|right|200px|Когурё улсын үед хамаарах булшны дотор ханын зураг Солонгосын хойгт хүний үлдээсэн эртний судлалын олдвор хуучин чулуун зэвсгийн үеэс эхтэй. Анхны солонгос улс болох Кужусонийг Таньгүнь гэгч МЭӨ 2333 онд үүсгэсэн гэж солонгос домогт өгүүлдэг. Кужусонь Умард Солонгос, хаяа залгаа Манжуурт буюу Шар тэнгисийн эрэг нутагт оршин байв. Хятадын Хань улстай эе эвдрэн мөхсөн ба Хань улсын Наннан хязгаар байгуулагдав.
Кужусонийг залгаж нийтийн он тооллын эхэнд Пүё улс, Угжо, Тунъе, Самхань зэрэг овог аймгийн холбоод оршин байж байгаад гурван улсын үетэй золгожээ. Өмнөд этгээдийн Пэгжэ, Шилла, умардын Когурё гэх гурван улс болж, нэг улс үндэстэнд дөхөж хэдэн зууныг үдсэний эцэст Тан улстай холбоолсон Шилла 676 онд бусад хоёрыг мөхөөж газар нутгийг нь эрхшээж нэгдсэн Шилла улс болжээ.
Дараах үед яруу найраг, дүрслэх урлаг, буддын соёл дэлгэрэн хөгжив. Шилла (Солонгос) - Тан (Хятад) найрамдалтай байв. 10-р зуунд Шилла дотоодын хямралаас сулран Гуулин улсаар солигджээ. Манжуурт Кугурёгийн өвийг залгасан Пальхэ улс оршиж байгаад 926 онд Кидан Улсад мөхөөгджээ.
Гуулин, Чусонь
thumb|right|150px|Гуулин улс. 1374 он. 936 онд солонгос үндэстний Курё буюу Гуулин улсыг Ван Гонь үүсгэн байгуулав. Энэ улсад Шиллагийн адилаар суурин соёл урлаг, эрдэм сэхээрэл лавшран тогтсон. Тухайлбал 1377 онд буддын «Чигжи» номыг төмрөөр барласан нь дэлхийн анхны төмөр бар байжээ. 13-р зуунд Гуулин улс Их Монгол улсын довтолгоонд өртөж байв. 30 жил дайтсны эцэст хараат, үнэнч холбоотон нь болжээ.
thumb|left|180px|Вангийн [[Кёньбүг ордон]] Чусоний түрүү 200 жилд нийслэл Кэгёнгоос Ханьсонд шилжиж, дайн дажингүй амгалан байв. Сэжун ван солонгос үсгээ зохиож, күнзийн суртал улсын шашин болов. 1592-1598 оны хооронд Японы Тоёотоми Хидёши халдаар ирэхэд усан цэргийн И Сүньшинь жанжны яст мэлхий онгоц, Мин улсын цэргийн тусламжтай байлдан дийлэв. Мин улстай найрсаг Чусонь 1627, 1636 онд умардаас мандсан манжтай байлдаж ялагдан Чингийн хараат улс болон найрамдаж амаржсан. Өрнө дахинд хаалттай байв.
1870-аад оноос Япон Солонгост нөлөөлж эхэлсэн ба 1895 онд Чусоний хатны амийг хорлож 1897 оноос Солонгосын эзэнт улс болгов. Солонгос 1905 онд Японы ивээлт орон (протекторат) болж, 1910-1945 оны хооронд харьяа нутаг нь болж эзлэгдэв. Дэлхийн II дайны төгсгөлд Японоос Солонгосыг чөлөөлөхдөө Америк Зөвлөлт хоёр уралдан, таллан хуваажээ.
БНСУ
Дайны дараах гурван жил Солонгосын өмнөд хэсэг АНУ-ын цэргийн хяналтанд байж, капиталист (хөрөнгөт) эдийн засаг, ардчилсан дэглэмээр замнахад бэлтгэгджээ. Японоос Солонгосыг тусгаар тогтнуулахын төлөө тэмцэж явсан нөхдөөс АНУ-д гойд таалагдсан И Сынмань 1945 онд АНУ-аас ирж, 1948 оны 8 сарын 13-нд БНСУ тунхаглагдахад анхны Ерөнхийлөгч болжээ. Хүйтэн дайны тэмцэлийн анхны дайн болох Солонгосын дайн 1950-аас 1953 оны хооронд дэгдэв. ЗХУ-, БНХАУ-аар дэмжигдсэн Умард Солонгос эхний үед амжилттай давшиж, зорьсоноороо Солонгосыг бүхэлд нь коммунист улсдаа нэгтгэх шахсан ч АНУ, НҮБ-ийн хүчний тусламжаар Өмнөдийнхөн буцаан түрж умардын холбоотон БНХАУ-ын 1 сая цэргийн хүчтэй тулж дайн зогсчээ. 1953 оны 38-р өргөргөөр хил тогтоож, харилцан галаа зогсоох Гэрээнд АНУ, Умард Солонгос хоёр гарын үсэг зуралцжээ. Өмнөдийнхөн гарын үсэг зураагүй учраас хоёр Солонгос одоо ч дайны байдалд байгаа гэж үзэж болно.
thumb|right|130px|Паг Жонхи thumb|left|200px|Хань мөрний гайхамшиг. Жилийн ДНБ-ийн 10% өсөлт, экспортын 20% өсөлт. 1960 оны хавар оюутны эсэргүүцлийн жагсаалаар 85 настай И Сынмань огцорч, тэр самуун цагт генерал Паг Жонхи цэргийн хүчээр төрийн эрхийг авч 1979 онд алагдах хүртлээ БНСУ-ын Ерөнхийлөгч байв. Түүний үед улс төрийн дарангуй дэглэмтэй боловч эдийн засаг экспортод чиглэн үсрэнгүй хөгжсөн. Пак Жонхигийн дараа Куанжү хотын гэх мэт ардчиллыг хүссэн оюутан, хөдөлмөрчдийн хөдөлгөөнийг нухчан дарж байж бас нэгэн цэргийн эрхтэн Чон Дүхуан 1987 оны оюутны амь эрсдэлт хүртэл Ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ. Дараа нь ардчилсан сонгуульт 6-р Бүгд найрамдах улсын үе эхэлжээ.
1988 оны зуны олимпын наадмыг Сөүл хүлээн авч зохион байгуулсан. 1996 онд Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа ба Хөгжлийн Байгууллагын гишүүн болсны дараа жил Өмнөд Солонгос Азийн санхүүгийн хямралд дайрагдаж өнгөрсөн. 1998-2003 оны ерөнхийлөгч Ким Дэжүн хоёр Солонгосыг эвлэрүүлэх дорвитой ажил санаачилж байснаараа Нобелийн энхтайвны шагнал хүртэв.
2002 онд Японтой хамтран хөлбөмбөгийн ДАШТ-ыг хүлээн авсан. 1990 оноос хойш дуу бүжиг, кино их хөгжиж олон улсын үзвэр болсон.
Төр засаг
Одоогийн үндсэн хууль нь 1987 онд Ну Тэ-вү ерөнхийлөгчийн үеэс тогтсон бөгөөд 6-р Бүгд найрамдах засаг гэж нэрийддэг. Ардчилсан дэглэмийн жишгээр төрийн эрх хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх гурван хэсэгт хуваагддаг. Хууль тогтоох, гүйцэтгэх засгийн газар улсын түвшинд ажиллах ба орон нутагт салбар хэсэг нь байна. Орон нутаг нь өөрийн нутгийн засгийн газар ба нутгийн хууль тогтоох байгууллагтай байна. Шүүх байгууллага мөн улсын болон орон нутгийн түвшинд ажиллана.
Өмнөд Солонгос улсын хууль тогтоох байгууллага нь «Улсын хурал» бөгөөд 300 гишүүнтэй нэг танхимт парламент юм. Парламентын сонгууль 4 жил тутам болдог бөгөөд сүүлийн сонгууль 2020 онд болж Ардчилсан нам бусдаас олон санал авчээ.
Төрийн тэргүүн, гүйцэтгэх эрх мэдлийн тэргүүн, зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч нь «Улсын ерөнхийлөгч» байна. 1948 оноос Ерөнхийлөгч сонгогдсон бөгөөд 1960-1980-аад онд цэргийн дарангуй эрхтнүүд улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байв. 1987 оны үндсэн хуулиар ерөнхийлөгчийн сонгууль 5 жил тутамд ард түмний саналаар сонгогдох ба улиран сонгогдох эрхгүй юм. Сүүлийн сонгууль 2017 онд болж Ардчилсан намаас нэр дэвшсэн Мүнь Жэ-инь сонгогдон ажиллаж байна. Ерөнхийлөгч «Хөх ордон»-д байрладаг. Ерөнхийлөгч нь Ерөнхий сайдыг томилно. Ерөнхий сайд Ерөнхийлөгчид тусалж сайд нарыг удирдана.
Засаг захиргааны хуваарь
thumb|II зэргийн нутгийн хуваарь
Орон нутаг
Солонгосын нэгдүгээр зэргийн газар нутагт дараах 17 нутаг байна.
Эдийн засаг
thumb|right|200px|Galaxy S6 Edge гар утас thumb|right|200px|Хагас дамжуулагч thumb|200px|right|Тэүгээс гарсан хөлөг онгоц
БНСУ-ын 2015 оны нэрлэсэн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ) 1.393 тэрбум ам.доллар, худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн ДНБ 1.849 тэрбум $-оор хэмжигдсэн ба дэлхийд 13-р байрт байна. Өмнөд Солонгос бол аж үйлдвэржсэн, хөгжингүй орон бөгөөд Их хорьд багтдаг. Хань мөрний гайхамшиг хэмээн алдаршсан их өсөлт буюу 1960-1990 онд Өмнөд Солонгосын эдийн засаг хурдацтай буюу жилийн 10%, экспорт 20% өсч байсан бөгөөд Хонконг, Сингапур, Тайваний хамтаар «Азийн дөрвөн бар» хэмээх хоч авчээ.
Өмнөд Солонгос дэлхийд экспортын хэмжэээгээр 5-р, импортын хэмжээгээр 7-р байр эзэлдэг. Өмнөд Солонгост төвтэй үндсэн дамнасан корпорациуд бий. Samsung (Самсон), Hyundai (Хёньдэ), SK (СК), LG (ЛЖ), Lotte (Лотте), Hanjin (Ханьжинь), Kumho (Кымху), Doosan (Түсань) зэрэг экспортод чиглэсэн хэдэн компани ДНБ-ийн 90%-ийг бүтээдэг.
Нарийн технологи хөгжсөн. Цахилгаан бараа үйлдвэрлэлээр Самсон дэлхийд тэргүүлж, LG бас хувь нэмрээ оруулж байна. Пухангийн ган төмрийн үйлдвэр (POSCO) ажиллаж байна. Өмнөд Солонгос хөлөг онгоц үйлдвэрлэлээр дэлхийд 1-р байр эзэлнэ. Тус салбарын дэлхийн зах зээлийн 51%-ийг Хёньдэ, Самсон, Дэү, STX компаниуд хийж байна. Автомашин үйлдвэрлэлээр дэлхийд 5-р байр. Хёньдэ-Киа салбартаа тэргүүлдэг. Ханьжинь, Кымху нь иргэний агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлдэг.
1997 оны Азийн санхүүгийн хямралд өртсөн. Daewoo (Тэү) компанийн дампуурал том сургамж болсон.
Өмнөд Солонгос дунд зэргийн инфляци, ажилгүйдлын бага түвшин, экспорт, орлогын тэгш байдалтай.
Зам тээвэр
thumb|200px|Нисэх онгоц Өмнөд Солонгос хурдны төмөр зам, хурдны зам, зам тээвэр хөгжсөн орон юм. Төрийн өмчит хурдны замын компани, төмөр замын компани хоёр улсдаа том нь юм. Төмөр замаар гол хотууд холбогдсон. Хурдны төмөр замын Кёнбү шугам Сөүлийг Пүсаньтай, Хунам шугам Сөүлийг Чоньжү-Мугбутай холбоно. Хурдны зорчигч тээврийн автобус хот хооронд явна. Замын зангилаа нь Тэжонь болно.
Өмнөд Солонгосын хамгийн том нисэх буудал Иньчоньд 2001 онд баригдсан. Жилдээ 30 сая хүн зорчдог. Иньчониос гадна Кимпу, Пүсань, Чэжүгийн олон улсын нисэх буудлууд байна. Ханьжинь компанийн 1962 онд байгуулагдсан Korean Air (Өмнөд Солонгосын иргэний агаарын тээвэр компани), Кымху компанийн 1988 онд үүсэн байгуулагдсан Asiana Airlines (Азийн иргэний агаарын тээвэр компани) гэсэн хоёр гол компани байна.
Эрчим хүч
Өмнөд Солонгос 1962 оноос цөмийн эрчим хүчний бодлого хэрэгжүүлсэн. Одоо эрчим хүчний 45%-ийг цөмийн урвалаас гаргаж авдаг. Одоо ажиллаж байгаа 4 атомын цахилгаан станц байна. Нэг станц 4-6 реактортой. Өмнөд Солонгос АНЭУ, Турк, Аргентинд реактор барьж өгөхөөр ажиллаж байна.
Сансрын хөтөлбөр
Өмнөд Солонгос 1992 оноос хойш гадаадын пуужин ашиглан 10 хиймэл дагуул сансарт хөөргөсөн. 1999 онд хөөргөсөн Ариран-1 2008 онд алга болсон бол 2006 онд Оросын пуужинг ашиглан хөөргөсөн Ариран-2 одоо ажиллаж байгаа.
2008 онд Өмнөд Солонгосоос анх удаа хүн, эмэгтэй хүн, И Суёнь Оросын Союз-ТМА12 хөлгөөр сансарт нисжээ.
Өв соёл
thumb|200px|Уламжлалт хурим. Шинэ бэр Өмнөд Солонгост уламжлалт соёл, орчин үеийн соёл байна. Уламжлалт соёл буддын шашин, күнзийн суртлын ёсны суурьтай. Уран зураг, шаазан эдлэл, уран баримал, жүжиг, бүжиг эртнээс ялгаран хөгжсөн байдаг. Солонгос цайлах ёс байна.
Орчин үеийн соёлд аж үйлдвэржилт, хотжилт, техник технологийн дэвшил нөлөөлж байна.
Солонгосын эртний барилга байшин урлал дорнын хийцтэй. Ордон, сүм хийд хээ угалз, олон давхар, үелээ хийц бүхий дээвэртэй. Өрнийн барилгын хийц 19-р зуунаас эхлэн нэвтэрсэн. Их сургууль, албан газрын байшин барилга орчин үеийн хийцтэй.
Идээ унд
Солонгос хоолонд цагаан будаа, гоймон, хүнсний ногоо, загасны мах, үхрийн мах голлодог. Кимчи хэмээх халуун ногоотой онцгой амтлагч байна. Сүмс, саримс зэрэг амтлагч хэрэглэнэ. Бүльгуги, кимбаб зэрэг олон төрлийн хоол байна. Жижиг аяганд хольц хачираа тус тусад нь хийж ширээ засдаг. Сужү, магголли гэх архи байна. Өмнөд Солонгос архины хэрэглээгээр дэлхийд тэргүүлж байгаа.
Урлаг
Өмнөд Солонгост орчин үеийн кино, дуу бүжиг ихээр хөгжиж Дорно дахин, дэлхий дахины үзвэр болж «Солонгос давалгаа» гэх болов.
Уянгын дуу, зохиолын дуу голлодог байснаа 1990-ээд оноос огцом өөрчлөгдөж рэп, поп, техно, бүжиг хосолсон солонгос дуу бүжгийн урсгал хөгжөөд (K-pop) байна. Рэп дуучин Сайн 2012 оны «Gangnam Style» (Каннам маяг) дууны бүжиг дэлхий дахиныг хуйлруулсан.
1990-ээд оны сүүлээс солонгос уран сайхны кино, олон ангит кино их үйлдвэрлэгдсэн. «Өвлийн хайрын дуу», «Зүрхэнд шингэсэн намар», «Миний байшин», «Хотын ангууч», «Нууц цэцэрлэг», «Нар сарны тэврэлт» зэрэг ОАК олон улсын дуртай үзвэр болжээ.
Спорт
thumb|180px|left|Өмнөд Солонгосын бэйсболын шигшээ баг Тэгвоньду Солонгост үүссэн. Хүүхэд залуус хөлбөмбөг, бэйсбол, сагсан бөмбөг сонирхож тоглодог. Мөн байт харваа, буудлага, тэшүүр, шорт трейк, бадминтон, ширээний теннис, бөх барилдаан, жүдо сайнаар хөгжсөн.
Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн шигшээ баг 1986 оноос ДАШТ-д анх орж, 2002 онд шөвгийн дөрөвт үлдэж, 2012 оны олимпын хүрэл медаль хүртсэн. Бэйсболын шигшээ баг 2008 оны олимпийн алтан медаль хүртсэн. Сагсан бөмбөгийн баг Азийн хоёр удаагийн аварга.
Өмнөд Солонгос 1988 оны зуны олимпыг зохион явуулсан ба 2018 оны өвлийн олимпыг хүлээн авах гэж байгаа.
1948 оноос олимпод оролцож, 1976 онд анхны алтан медалиа авсан (Ян Жон-му бөх). Нийт зуны олимпоос 243 медаль, өвлийн олимпоос 53 медаль хүртээд байгаагийн 81 нь алт байна. Буудлагын тамирчин Чинь Жун-у дөрвөн олимпын алтан медальтай.
Гадаад холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Азийн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Солонгос Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Цэдэнгийн Жамц
Цэдэнгийн Жамц нь 1932 онд БНМАУ-ын баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослогод идэвхитэй оролцон зохион байгуулж байсан нөлөө бүхий гол удирдагч нарын нэг юм.
Шүүх ажиллагаа, оноосон ял
1933 оны дөрөвдүгээр сарын 19-ний өдрийн оройн дөрвөн цагт Ардын цэнгэлдэх улсын төв театрын байшинд БНМАУ-ын Ардын Сайд нарын Зөвлөлөөс томилогдсон тусгай өргөн шүүх таслах газрын хурал нээж, тус шүүхийн дарга н.Дэндэвээс “Өнгөрсөн 22 дугаар онд Хөвсгөл, Завхан, Архангай, Өвөрхангай зэрэг хэдэн аймгуудад ардын эрх чөлөө ба ардын хувьсгалт засгийг устгахаар зэвсэг барьж тэмцэлдсэн хувьсгалын эсэргүү хөдөлгөөий толгойлогчид ба идэвхтэн туслагчид болох бөгөөд БНМАУ-ын шүүх цаазны бичгийн 42, 43, 45, 47 дугаар зүйлүүдэд заасан гэмт хэргийг үйлдсэн тус улсын харъяат Чимэдийн Самбуу дүвчин, Самбуугийн Буриад, Чойжин, Аюурзана, Түгж нарын зэрэг 39 этгээдийн хэргийг мөрдөн байцааж, хууль цаазны ёсоор таслан шийтгэсэн байна. Шүүхийн дарга нь Дэндэв, гишүүд нь Гончигдорж, Дашзэвэг, Дэндэв, Цагаанхүү, Дансцоодол, Ядамсүрэн нар сууж улсын яллагчид прокурор Ядамсүрэн, Гомбожав нар, хэрэгтний өмгөөлөгчид Найдан, Дамдинсүрэн, Сүхжав, Гочоо нар тусгай асуултыг хянан боловсруулах экспертэд улаан цэргийн Цэрэндагва, Олон нийтийн өмнөөс шүүмжлэгч ба нэхэмжлэгчид Хөвсгөл аймгийн ардын төлөөлөгч Даваа, Архангай аймгийн ардын төлөөлөгч Пэрэнлэйням нар суужээ. Энэ хуралд хэрэгтэн нарын дотроос хоёр хүн хүнд өвчтэй байсан тул улсын прокурорын газраас тусгай байцаагч гаргаж хэргийг байцаалгасанд тэр хоёр хүн хуралд суухгүйгээр хэргээ таслуулахыг зөвшөөрсөн ба мөнхүү шүүхийн дарга, өмгөөлөгчид татгалзахгүй гэжээ. Улсын дээд шүүхээс зургаан шүүгдэгчийг суллах буюу тэнсэн өгч, 15 шүүгдэгчид хорих ял оногдуулж, 18-д нь цаазаар хороох ялыг амь гуйх эрхтэйгээр оноожээ. Энэхүү цаазаар хороох ялтаны нэг нь Ц.Жамц байсан байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Эсэргүү Ангилал:Монголын эсэргүү Ангилал:Төмөрбулагийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1900 онд төрсөн Ангилал:1933 онд өнгөрсөн
Александр Майер
Александр Майер (Alexander Meier, 1983 оны хоёрдугаар сарын 17-нд Бухгольц хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Бундеслигийн «Айнтрахт Франкфурт» багт довтолгооны хагас хамгаалагчаар тоглодог. «Санкт-Паули» багаас мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн ч төдий л анзаарагдалгүй байсаар 2004 онд «Айнтрахт Франкфуртад» ирж, амжилтаа ахиулсан юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хамбург багийн тоглогч Ангилал:Санкт-Паули багийн тоглогч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Беккерель (нэгж)
Беккерель нь Олон улсын нэгжийн систем дэх цацраг идэвхийн нэгж юм. Бк гэж тэмдэглэнэ. Энэхүү нэгж нь цацраг идэвхийг Мари Кюри, Пьер Кюритэй илрүүлэн 1903 онд хамтдаа Нобелийн шагнал хүртсэн эрдэмтэн Антуан Анри Беккерелийн нэрээр нэрлэгдсэн юм.
Беккерель нь задарч буй цацраг идэвхт бодисын тооны өөрчлөлтөөр тодорхойлогддог. Өөрөөр хэлвэл 1 беккерель гэдэг нь секунд бүрт 1 цөм задарч байгаа гэсэн үг юм. Тийм ч болохоор 1 беккерель нь с-1 тэй тэнцэх буюу секундтай урвуу хамааралтай байна.
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Радиометрийн нэгж
Рональдо
Рональдо Луйс Назарио де Лима (Ronaldo Luís Nazário de Lima, 1976 оны 9 сарын 22) нь Бразилын мэргэжлийн хөлбөмбөгчин бөгөөд одоо Бразилын хөлбөмбөгийн А лигийн Коринтианс багт тоглодог.
Тэрээр ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчний шагналыг 1996, 1997, 2002 онд 3 удаа хүртэж байв. Уг шагналыг 3 удаа хүртсэн өөр ганц л тамирчин байдаг нь Зинедин Зидан юм.
Зарим хөгжөөн дэмжигчид түүнийг дэлхийн хөлбөмбөгийн түүхэн дэх хамгийн шилдэг довтлогч гэж нэрлэх нь бий. Кака зэрэг тамирчид түүнийг биширч, түүн шиг хөлбөмбөгчин болохыг хүсдэг байсан гэж дурссан байдаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Автомашин
Автомашин (хар ярианд машин гэж товчлон хэрэглэдэг) нь олон мөртэй тээврийн хэрэгсэл (хөдөлгөгч хөдөлгүүртэй тээврийн хэрэгсэл) бөгөөд хүн (суудлын автомашин болон автобус) болон ачаа тээвэрлэх (ачааны автомашин) зориулалттай тээврийн хэрэгсэл юм. 2010 оны байдлаар дэлхий даяар 1.015 тэрбум автомашин тоологдсон байдаг. Зөвхөн 2011 онд гэхэд дэлхий даяар нийт 80 сая автомашин үйлдвэрлэгдсэн байна.
Өнөөдөр олон арван автомашины фирмүүд автомашины зах зээл дээр хүчтэй өрсөлдөж байна. Цахилгаан хөдөлгүүртэй болон холимог хөдөлгүүртэй автомашинуудыг амжилттай үйлдвэрлэхийн төлөө үйлдвэрлэгчид хүчтэй судалгаа шинжилгээ хийж шаргуу ажиллаж байна.
Үгийн гарал үүсэл
Автомашин гэх үг нь 19-р зууны сүүлээр францад шахсан хийн хөдөлгүүр бүхий гудамжны галт тэргийг voiture automobile буюу өөрөө хөдөлдөг тэрэг гэдгээс үүссэн түүхтэй. Грек хэлний αὐτός autós ‚өөрөө‘ болон латин хэлний mobilis ‚хөдөлгөөнт‘ гэсэн үгтэй нэмж хэрэглэсэн нь тухайн үеийн энгийн хэрэглээнд байсан морин тэрэгнээс ялган нэрлэсэн санаа юм.
Өөрөө хөдөлдөг тээврийн хэрэгсэл гэсэн тодорхойлолтонд моторжуулсан хоёр дугуйт болон төмөр замын тээврийн хэрэгсэл ч багтана. Ер нь бол автомашин гэхээр олон мөртэй төмөр замд холбогдоогүй тээврийн хэрэгслийг нэрлэх ба үүнд суудлын автомашин, автобус болон ачааны автомашин ордог. Харин ярианы хэлэнд ихэнхдээ суудлын автомашиныг хэлж ойлголцох нь бий.
Ерөнхий бүтэц
Автомашин нь хүч чадал, хөдөлгөөнт чанар, хувийн онцлогийг хослуулдаг. Одоог хүртэл нэг ч тээврийн хэрэгсэл хувийн болон нийгмийн амьдралд тийм нөлөөллийг олоогүй байна. Машины зүрх нь дулааны болон цахилгаан эрчим хүчийг гинетик болгон хувиргахад зорилт нь оршдог мотор юм. Автомашинуудад, ер нь арилжааны тээврийн хэрэгслүүдэд ихэвчлэн бензиний болон дизелийн хөдөлгүүрүүд тавьдаг. Гэхдээ энэхүү нөхцөл байдал түлшний үнийн өсөллтэй нөхцөлд удалгүй өөрчлөгдөж мэднэ. Автомашины үйлдвэрлэл биодизель, цахилгаан мотор, эсвэл эрлийз ч юмуу нэлээд үр бүтээжтэй сонголтот хөдөлгүүрт шилжихийг эрмэлзэж байна.
Хөдөлгүүрээс эргэлт дамжуулах тогтолцоо /Трансмиссия болон арал/
Дизель хөдөлгүүрүүд үр бүтээмж сайтай, чадалтай. Түүнийг үндсэндээ ачааны машинуудад ашигладаг. Хөдөлгүүрээс эргэлт дамжуулалт нь моторыг залуурын цагирагтай холбодог. Тэрээр голуудыг нийлүүлэх болон салгах механизм/ сцепление, дамжуулагчийн хайрцаг, гол дамжуулагч болон дифференциал/ шүдэт механизмаас тогтдог. Моторын гаргаж буй эргүүлэх агшин голуудыг нийлүүлэх механизм болон дамжуулагчийн хайрцгаар хуваарилагдан зохицуулагддаг. Үүний дараа эргэлдүүлэгч агшин эргэлт дамжуулах тогтолцоогоор дамжин дугуйнуудад очдог. Арал нь замд хөдөлгүүрийн хүч чадлыг дамжуулахад нөлөөлдөг. Резин дугуй, подвеска, suspension тоормос болон жолооны удирдлага дамд автомашины тогтвортой байдалд нөлөөлдөг.
Автомашины электроник
Асаалт, аккумулятор, стартер зэрэг бүхий л цахилгаан бүрэлдвэр хэсгүүдийг автомашины электроник нэгтгэдэг. Тэрээр аюулгүй байдлын орчин үеийн стандартуудыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай ба удирдлагын механик элементүүд болон оношлогооны тогтолцоог нэмэгдүүлж болдог.
Мөн үзэх
Ангилал:Автомашин үйлдвэрлэгч
Сильвен Марво
Сильвен Марво (Sylvain Marveaux; 1986 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд Ванн хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Генгам» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Тэрээр талбайн төвийн аль ч байрлалд тоглодог ба голдуу зүүн жигүүрийн хагас хамгаалалт, довтолгооны хагас хамгаалалтын байрлалуудад тоглодог.
Марве 2006–2008 оны хооронд Францын 21 хүртэлх насны залуучуудын шигшээ багт тоглож байсан удаатай.
Ах Жорис Марво — «Монпелье» багт тоглодог хөлбөмбөгчин.
Гадны холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Ренн багийн тоглогч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Генгам багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Даваа
Даваа гэдэг нь дараах хуудаснуудын алийг ч зааж болно.
Шинэ Монгол Технологийн Дээд Сургууль
Шинэ Монгол Технологийн Дээд Сургууль (товчлол: ШМТДС) нь 2014 оны 9-р сарын 1-нд Монгол улсад байгуулагдсан дээд сургууль юм.
Түүх
2014 онд анх үүсгэн байгуулагдсан.
Сургалтын хөтөлбөрүүд
Тус сургууль нь бакалавр, магистрын зэрэг олгох сургалтын үндсэн хөтөлбөрүүдээс гадна хавсарга, хос мэргэжлийн, хамтарсан хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг.
Магистрын зэрэг олгох хөтөлбөрүүд
Ангилал:Монголын их дээд сургууль Ангилал:Улаанбаатарын их дээд сургууль Ангилал:Техникийн дээд сургууль Ангилал:2014 онд байгуулагдсан
Даваа гараг
Даваа нь долоо хоногийн эхний (ISO 8601 стандартын дагуу), эсвэл хоёр дахь (Ням гарагаас эхэлж тоолбол) хоног (өдөр) юм.
Ангилал:Цаг хугацааны нэгж
Өрнөд Африк
Өрнөд Африк, Баруун Африк гэдэг нь Африк тивийн өрнө этгээд, баруун биеийг (бүс нутаг) хэлнэ. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын улс төрийн газар зүйн бүсчлэлээр бол энэхүү бүс нутагт 16 сая хавтгай дөрвөлжин километр талбайг хамрах 16 улс орныг багтаадаг.
Цахим хуудас
Ангилал:Африкийн газар зүй
Авогадрын тогтмол
Авогадрын тогтмол нь Амедео Авогадрогаар нэрлэгдсэн физикийн тогтмол бөгөөд эгэл хэсгийн тоог N бодисын тоо хэмжээ n-д харьцуулсан харьцаагаар тодорхойлон бичвэл:
Энэ нь нэг моль бодис дотор хэдий хэмжээний эгэл хэсэг (өөрөөр хэлбэл элементийн атомууд эсвэл химийн нэгдлийн молекулууд) байгааг тогтоож өгдөг. Одоогоор энэ утга нь: өөрөөр хэлбэл 1 мольд 602 триллиард буюу монголоор өвөр дээр тооны эгэл хэсэг байна гэсэн үг юм.
Ангилал:Физикийн тогтмол Ангилал:Химийн тоо хэмжээ Ангилал:Физикийн хими
1992 оны олимпын бөх
1992 онд Испанийн Барселон хотод зуны олимпын XXV наадмын бөхийн тэмцээн явагдаж дүнгээ гаргаж байлаа.
Оролцоо
59 орны 370 тамирчин оролцов.
Монгол улс
Чөлөөтийн долоон бөх барилдсан.
Эх сурвалж
бөх #1992
Мягмар гараг
Мягмар нь долоо хоногийн хоёр (ISO 8601 стандартын дагуу), эсвэл гурав дахь (Ням гарагаас эхэлж тоолбол) хоног (өдөр) юм.
Монголчууд энэ өдрийг Монгол хэлэнд 3 янзаар нэрлэдэг уламжлалтай учир байна. Энэ нь тэнгэрийн эрхэс болох Ангараг гаригийг илтгэх Төвөд гаралтай "Мягмар" гэж нэрлэдэг бөгөөд, үүнээс гадна Санскрит гаралтай Ангараг болон Монголчилсон Гал өдөр гэж нэрлэгддэг.
Ангилал:Цаг хугацааны нэгж
Марвин Хитц
Марвин Хитц (Marwin Hitz, 1987 оны есдүгээр сарын 18) — Швейцарын хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хаалгач. 2015 оны хоёрдугаар сарын 21-нд «Байер Леверкузений» эсрэг (2:2) лигийн тоглолтонд гоолсон.
Гаднын холбоос
Ангилал:Швейцарын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Ивердон-Спорт багийн тоглогч Ангилал:Винтертур багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Доржнямын Шинэцог
Доржнямын Шинэцог (төрсөн нэр нь: Доржнямын Гени ; * 1985 оны 7 сарын 12-нд Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт сум) нь Монголын үндэсний хөгжимчин, морин хуурч юм. "Бөртэ", "Домог" хамтлагуудын бүрэлдэхүүнд тоглодог.
Тэрбээр 1997-2007 онд Хөгжим бүжгийн дунд сургуулийг Ц.Амаржаргал багшийн удирдлага дор суралцаж төгссөн.
Эшлэл
Ангилал:Морин хуурч Ангилал:Монголын хөгжимчин Ангилал:Гоо Марал шагналтан Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Баруун-Уртын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Серхио Рамос
Серхио Рамос Гарсиа (Sergio Ramos García, 1986 оны гуравдугаар сарын 30-нд Испани улсын Севилья мужийн Камас хотод төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Реал Мадрид болон Испанийн шигшээ багийн тоглогч байсан. Сүүлд Пари Сэн-Жермен багт тоглож байгаад 2023 оны 6 сард гарсан байна.
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Испаничууд
Карим Аль-Ахмади
Карим Эль Ахмади Арруси (1985 оны нэгдүгээр сарын 27-нд Нидерланд улсын Энсхеде хотод төрсөн) нь Нидерландад төрсөн Мароккогийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Мароккогийн шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. Тэрээр Нидерландын Твенте (2004—2008), Фейеноорд (2008—2012), Саудын Арабын Аль-Ахли (2011) багуудад тоглож байгаад 2012 оны зургаадугаар сарын 12-нд Английн Астон Вилла багт 2 сая фунтээр иржээ. Түүний эцэг эх хоёул Марокко хүмүүс юм.
Холбоос
Ангилал:Мароккогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Нидерландын оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Мароккочууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Жон О'Ши
Жон Фрэнсис О'Ши  (John Francis O'Shea, Seán Ó Sé, МФА ; 1981 оны дөрөвдүгээр сарын 30-нд Уотерфорд хотод төрсөн) — Ирландын хөлбөмбөгчин бөгөөд английн «Сандерленд» болон Ирландын шигшээн хамгаалагч юм.
Замнал
Ирландын Уотерфорд хотод мэндэлж, Премьер лигт тоглохыг мөрөөсөн 17 настайдаа Английн Манчестер хотод суурьшсан гэгддэг 1999 оны «Манчестер Юнайтедийн» элсэгч О'Ши английн «Борнмут», бельгийн «Антверпен» багуудад зээллээр тоглож байлаа.
2011 оны долоодугаар сарын 7-нд «Сандерленд» багтай дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав.
Шигшээ
О'Ши Ирландын шигшээд Хорватын эсрэг 2001 онд анх гараалсан. 2012 оны ЕАШТ-д оролцсон.
Амжилт
Манчестер Юнайтед Нийт: 15 цом
Ирландын шигшээ Нийт: 1 цом
Гадны холбоос
Ангилал:Ирландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Антверпен багийн тоглогч Ангилал:Борнмут багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Ирландчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Монгол Алтайн нуруу
Газар зүй
Монгол Алтайн нуруу нь Говь Алтайн нуруу болон үргэлжлэх ба баруун талдаа Их Нууруудын хотгор, өмнө талдаа Баруун хуурайн хотгортой тус тус хиллэнэ. Монгол Алтайн нурууны ноён оргил нь өндөртэй Мөнххайрхан уул юм. Хүйтэн уулаас өндөр Гичгэний нуруу хүртэл 100 километр орчим урт цувралдан зэрэгцсэн уулсыг Алтайн нуруу гэнэ. Энэхүү нурууны 3500-4000 метр өндөрт нь мөсөн голууд оршдог. Хамгийн том нь Цагаан голын эхэнд 20 гаруй километр урт үргэлжлэх Потанины мөсөн гол юм. Алтайн нурууны таван их оргилыг нэрлэвэл, Хүйтэн оргил, Найрамдал оргил , Малчин оргил , Бүргэд уул , Өлгий оргил юм. Хүйтэн оргилд анх 1956 онд Монголын уулчид мөрөө гаргаснаас хойш эдүгээ хүртэл нийт 650 гаруй уулчид гарчээ. Тус мужийн нутаг нь Баян-Өлгий аймгийн нутгийг бүхлээр нь, Ховд аймгийн ихэнх, Увс, Говь-Алтай аймгийн баруун хэсгийг тус тус хамарна. Уулын орой, хяр, голдуу хавтгай, хажуунууд нь нэлээд эгц буюу өөрөөр хэлбэл ерөнхийдөө эртний тэгшрэлийн гадарга геологийн хожуу үед өргөгдсөн байдалтай ажээ. Энд мөстлөгийн хунх маш ихтэй, уулын ихэнх хажууг чулуун нуранги, асга эзэлсэн, энэ нь ялангуяа өвөр хажууд нь бүр ч их. Физик өгөршил, тэр дундаа хүйтний өгөршилд их өртсөн, ар хажууд нь тагийн дэнж үүссэн байдаг. Олон жилийн болон алаг цоог цэвдэг тархсан ба улирлын хөлдөлтийн гүн нь 2,9-4,5м хүрнэ. Дөрөвдөгчийн мөстлөгийн ул мөр их, ялангуяа хамгийн өндөр баруун хагаст бүр ч элбэг юм.
Ангилал:Алтайн нурууны нурууд Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Шинжааны нуруу Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн газар зүй Ангилал:Говь-Алтай аймгийн газар зүй Ангилал:Ховд аймгийн газар зүй
Мягмар
Мягмар гэдэг нь Ангараг гаригийн илтгэх нэр юм. Мягмар гэдэг нь доорх утгуудын алийг нь ч зааж болно.
Хүний нэр
Мягмар гэдэг нь монгол хүнд түгээмэл тохиох нэр
Хадны суусар
Хадны суусар (Martes foina), нь Төв Европт хамгийн өргөн тархсан нэг зүйл суусар юм.
Гадаад төрх
Тэд урт, нарийхан бие, өтгөн саглагар сүүл, богино хөлтэй. Биеийн урт 40-50 см, биеийн жин 2 кг байна. Боровтор арьс үстэй ба хоолойн хэсэгт салаалсан цагаан үсээр ойн суусараас ялгаатай.
Хадны суусар тосгон суурингийн ойролцоо амьдрах ба нуугдах далдлах зүйлгүй ил газар амьдрахаас зайлсхийдэг. Тэд өдрийн цагийг унтаж өнгөрөөх ба харуй бүрийд анд гарна. Гол идэш тэжээл нь чийгийн улаан, жижиг дунд шувууд, өндөг болон жимс жимсгэнэ юм. Үүний эсрэгээр саарал чоно, цармын бүргэд, шилүүс зэрэг махчин амьтдын идэш болдог байна.
6-8 сард үржлийн улирал болох бөгөөд эмэгчин суусар 3-4 сард зулзагалдаг. Нэг удаад 2-4 зулзага гаргана.
Цахим холбоос
Ангилал:Суусар Ангилал:Үслэг амьтан Ангилал:Агнуурын амьтан
Сажид Сажидов
Сажид Халилрахманович Сажидов (1980 оны 2 сарын 6-нд төрсөн) нь олимпын хүрэл медальт, дэлхий, Европын хошой аварга, Оросын чөлөөт бөх юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Оросын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Тайгер Вүдс
170px|right|thumb|Тайгер Вүдс Тайгер Вүдс (Eldrick “Tiger” Woods, 1975 оны 12 сарын 30 - ) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни муж улсын Сайпресс хотод төрсөн мэргэжлийн гольфчин.
Намтар
right|220px|thumb|Бэлтгэлээ хийж буй Тайгер Вүдс
Ном хэвлэл
Ангилал:1975 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын гольфчин
I Карлуш
Цахим холбоос
Ангилал:Португалын хан Ангилал:Брагансагийн херцог Ангилал:Далай судлаач Ангилал:Мөрөвч одонгийн хүлэг баатар Ангилал:Заан одон шагналтан Ангилал:Иерусалим дахь Ариуны бунхны рыцарийн одон шагналтан (их загалмай-рыцарь) Ангилал:Испанийн алтан нэхий хүлэг баатрын одон шагналтан Ангилал:Хар Бүргэд одонгийн хүлэг баатар Ангилал:Нассаугийн Ордны Алтан Арслан одонгийн хүлэг баатар шагналтан Ангилал:Викториа Хатан Хааны Гинж одон шагналтан Ангилал:Аллагын хохирогч Ангилал:19-р зууны ноёрхогч Ангилал:20-р зууны ноёрхогч Ангилал:Португалчууд Ангилал:1863 онд төрсөн Ангилал:1908 онд өнгөрсөн
Боде Миллер
Сэмюел Боде Миллер (Samuel Bode Miller, 1977 оны арванхоёрдугаар сарын 12-нд Нью-Хэмпшир мужийн Истон хотод төрсөн) — Америкийн уулын цаначин юм.
Миллер таван удаагийн Олимпын наадамд оролцохдоо нэг алт, гурван мөнгө, хоёр хүрэл медаль цуглуулсан Америкийн уулын цанын спортын хамгийн гарамгай тамирчин билээ. Дэлхийн дөрвөн удаагийн аварга.
1998 оноос хойш Дэлхийн цомд оролцохдоо 78 удаа шагналын тавцанд гарсаны 33 нь түрүү байж 2005, 2008 онуудад нийлбэр дүнгээр үнэмлэхүй аварга болж байсан. 2008 онд Австрийн Зёльден хотод зохиогдсон Дэлхийн цомд эрэгтэйчүүдээс Миллер эмэгтэйчүүдээс нутаг нэгт Линдси Вонн түрүүлсэн нь Америкийн түүхэнд 25 жилд дахин давтагдсан амжилт байлаа.
2014 оны хоёрдугаар сарын 16-нд Сочи хотноо зохиогдсон Өвлийн 22 дахь удаагийн олимпын наадамд уулын цанын спортын түүхэнд хамгийн ахмад настайдаа медаль хүртсэн гавьяатнаар тодорсон билээ. Тухайн үед Канадын Ян Худектэй цагийн үзүүлэлтээр тэнцэж нэг төрлийн хос хүрэл медальтан болсон.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын уулын цаначин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Уулын цанын олимпын аварга Ангилал:Уулын цанын дэлхийн аварга Ангилал:Америкчууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Жорди Альба
Жорди Альба Рамос (Jordi Alba Ramos, 1989 оны гуравдугаар сарын 21-нд төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Барселона болон Испанийн шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм.
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Испаничууд
Жорес Окор
Тетчи Жорес Чарлиманье Улрих Окор (Tetchi Jores Charlemagne Ulrich Okore, 1992 оны наймдугаар сарын 11-нд Кот-д'Ивуар улсын нийслэл Абижан хотод төрсөн) нь Данийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла болон Данийн шигшээ багийн төвийн хамгаалагч юм. Окор Кот-д'Ивуаррын нийслэл Абижан хотод төрсөн бөгөөд эцэг эхийн хамт гурван настайдаа Данид суурьшсан байдаг ба найман настайдаа хөлбөмбөгөөр тууштай хичээллэх болжээ. 2013 оны 6 сарын 13-нд Астон Вилла багтай дөрвөн жилийн гэрээ байгуулсан байна. Өмнө нь тэр Данийн Норшелланн багт 2007 оноос хойш тогложээ.
Холбоос
Ангилал:Данийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Кот-д'Ивуарын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Данийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Абижаны хүн Ангилал:Данийн хүн Ангилал:Ивуарчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Лхагва гараг
Лхагва нь долоо хоногийн гурав (ISO 8601 стандартын дагуу), эсвэл дөрөв дэх (Ням гарагаас эхэлж тоолбол) хоног (өдөр) юм.
Монголчууд энэ өдрийг Монгол хэлэнд 3 янзаар нэрлэдэг уламжлалтай учир байна. Энэ нь сансрын эрхэс болох Буд гариг гэсэн утгатай Төвөд гаралтай "Лхагва", үүнээс гадна Санскрит гаралтай Буд болон Монголчилсон Усан өдөр гэж нэрлэгддэг.
Ангилал:Цаг хугацааны нэгж
Абдул Рахман Баба
Абдул Рахман Баба (Abdul Rahman Baba, 1994 оны долдугаар сарын 2, Тамале) — Ганын хөлбөмбөгчин, «Аугсбургийн» хамгаалагч. 2014 оноос шигшээд дуудагдсан Баба Африк үндэстний 2015 оны цомд дэд байрт шалгарсан.
2015 онд Бундеслигийн хамгаалагчид дундаас Баба 7-рт эрэмбэлэгдэж яваа юм.
Гаднын холбоос
Ангилал:Ганын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Асанте Котоко багийн тоглогч Ангилал:Гройтер багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч
Пүрэв
Пүрэв эсвэл Пүрвээ нь Төвөд гаралтай Монгол хэлний Бархасбадь гэх утгат үг. Доорх утгыг заана.
Өмнөд Пёнъань
Умард Солонгос улс (БНАСАУ)-ын их эрхт арван дөрвөн нутгийн нэгийг Өмнөд Пёнъа́нь аймаг (солонгосоор 평안남도 [пёнъаань намдуу], англиар South Pyongan Province, оросоор провинция Пхёнан-Намдо) гэнэ. Чосон улсын үеийн найман аймгийг 1895-1896 онд өөрчлөн байгуулсны дүнд Пёнъань аймаг өмнөд, умард хоёр аймаг болж хуваагдсны нэг нь энэхүү Өмнөд Пёнъань юм. Япон эзэрхийлсэн үеийн дараа 1945 онд Солонгос тусгаар тогтноход хуваагдсан хоёрын умард буюу БНАСАУ-д нь мөн нэрээрээ харъяалагджээ. Солонгосчууд нэрийг нь 평남 (Пённам) гэж товчлож хэвшсэн байдаг.
Хөтөчнар
Хөтөчнар (Көтчнр; Кетченеры) — Оросын Холбооны нэгж Бүгд Найрамдах Халимаг Улсын Хөтөчнар хошуу (Көтчнрә район)-ны Хөтөчнар сум (Көтчнр селән)-ын нутаг оршдог, хошуу болон сумын төв, 3908 хүнтэй суурин.
Байрлал
Элст хотоос умарш улсын чанартай М-6 цардмал замаар 117 км явахад харалдаа баруун талд нь 2.5 км зайд Амт-Бургастын жалга/аманд Хөтөчнар суурин байдаг.
IBM
IBM (International Business Machines Corporation) бол 170 оронд үйл ажиллагаагаа явуулдаг Нью-Йоркийн Армонкд байрладаг Америкийн олон улсын технологийн компани. Компани нь анх 1911 онд тооцоолон бүртгэх компани нэртэйгээр үүсгэн байгуулагдаж 1924 онд "International Business Machines" буюу "Олон улсын бизнесийн машинууд" гэж нэрээ өөрчилжээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын аж ахуйн нэгж
Виктор Гюго
Виктор-Мари Хюго (Victor Hugo, 1802 оны 2 сарын 26 — 1885 оны 5 сарын 22) бол Францын нэрт яруу найрагч, цаг үеийнхээ эгзэгтэй асуудлыг тусгасан жүжгийн ба хүүрнэл зохиолуудаараа Францын уран зохиолыг шинэ дээд шатанд гаргасан алдартай зохиолч байв.
Орчуулга
Монгол хэлнээ Шоовдор хүмүүс, Инээмтгий хүн, Зоригт далайчид, Парисын дарь эхийн сүм, Толгойлогч Жаргаль зохиолууд нь орчуулагдсан бөгөөд Парисын эх дагинын сүм романаас сэдэвлэн зохиосон Эсмеральда бүжгэн жүжгийг Улсын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театрт тоглодог. Анх Парисын эх дагинын сүм-ийг орчуулахад нэрийг нь "Парисын дарь эхийн сүм" гэж өгсөн нь их гүүш Бямбын Ринчен гуайгаас ихэд шүүмжлэл хүртэж байсан билээ.
Ангилал:Францын яруу найрагч Ангилал:Францын жүжгийн зохиолч
Нисдэг загас
thumb|Нисдэг загас thumb|Ягаан далавчит нисдэг загас thumb|Нисдэг загас - Эксосэтунс волитанс
Нисдэг загас (англ. Flying fish, лат. Exocoetidae) нь дэлхийн бүх далайд амьдардаг одоогоор 64 төрөл нь шинжлэх ухаанд бүртгэгдээд байна. Уг загасны урд хоёр сэлүүр нь далавч маягийн хэлбрээр хувьсч өөрчлөгдсөн бөгөөд байгалийн амиа аврах зүй тогтлын дагуу бий болжээ. Агаарт 200м хүртэл нисч чаддаг. Хамгийн эртний нисдэг загас Потаниктус сингейнсисийн 235–242 сая жилийн настай олдвор бүртгэгдсэн байна. Гэхдээ энэ олдвор одоогийн загастай холбоогүй зүйл бөгөөд одоогийн нисдэг загас нь 66 сая жилийн өмнөөс тусдаа бий болсон.
Нисдэг загас бүх таван далайд амьдардаг ба ялангуяа дулаан бүсийн усанд элбэг тааралддаг. Усны амьдрах бүс нь 200м хүртэл гүнд буюу "нарлаг устай" бүсэд амьдардаг. Далайн дийлэнх амьдрал энэ бүсэд оршдог учир нь энэ бүс фотосинтез явагддаг хамгийн таатай орчин юм. Нисдэг загас нь оршин байх хугацаандаа нилээн хувьсч байгаа амьтан болно. Ялангуяа түүний мэдрэлийн нум нь нилээн дэлгэгдэж хувьссан байна.
Неманья Видич
Холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Серби ба Монтенегрогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Спартак Москва багийн тоглогч Ангилал:Црвена Звезда багийн тоглогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Сербичүүд
Ойн суусар
Ойн суусар (Martes martes), нь Хойд Европоос гаралтай нэг зүйл суусар юм.
Гадаад төрх
Энэ амьтан нь гэрийн муурны чинээ биетэй. Биеийн урт 53 см, өтгөн саглагар сүүл нь 25 см, эрэгчин нь үл ялиг биеэр том байна. Биеийн жин дундажаар 1.5 кг юм. Арьс үс нь цайвараас хар бор зүстэй байх ба өвлийн улиралд урт сортой торгомсог байна. Хоолойн хэсгийн үс нь шаргал, шар өнгөтэй.
Ойн суусар мод ихтэй газар нутаглана. Модны хонгил нүхэнд үүрээ засдаг. Модонд авирахдаа чадамгай ба шөнийн цагаар болон үүрээр илүү идэвхтэй юм. Гол идэш тэжээл нь жижиг хөхтөн, шувуу, шавьж хорхой, мэлхий, үхсэн амьтны сэг зэрэг юм. Мөн жимс, өндөг, самар, зөгийн балаар хооллох явдал бий.
Энэхүү суусар тэжээмэл байдалд 18 хүртэл насалсан байна. Зэрлэг тохиолдолд голдуу 9-10 жил амьдардаг. 2-3 настайдаа үржилд орох нас гүйцдэг. Дөнгөж төрсөн зулзага 30 гр жинтэй байх аж.
Цахим холбоос
Ангилал:Суусар Ангилал:Агнуурын амьтан Ангилал:Үслэг амьтан
Энди Кэрролл
Эндрю Томас «Энди» Кэрролл (Andrew Thomas Carroll; 1989 оны нэгдүгээр сарын 6-нд Гейтсхед хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вест Хэм Юнайтед» болон Английн шигшээн довтлогч юм.
Ньюкасл Юнайтед
Кэрролл Английн зүүн хойд нутгийн Тайн ба Уир метрополитаны «Гейтсхед» хэмээх бага хотод төрж өссөн бөгөөд тэндхийн «Брайтон Авеню» хэмээх бага сургууль болон «Жозеф Свэний дунд сургуулийг» дүүргэжээ. Кэрролл 2006 оны арваннэгдүгээр сарын 2-нд «УЕФА цомын» тэмцээний Италийн Палермо, Ньюкасл Юнайтед багийн тоглолтонд Ньюкаслын гараанд сэлгээгээр гарч тоглон анхны гараагаа 18 нас хүрэх гэж байхдаа хийсэн байна.
2007 оны нэгдүгээр сарын 17-нд «АХХ-ны цомын» тэмцээнд Бирмингем Сити багт 5-1 харьцаагаар талбай дээрээ хожигдсон тоглолтонд үндсэн цагийн сүүлийн 10 минутанд сэлгээгээр орж ирэн Английн цомын дарийн утааг үнэрлэсэн байх юм. Харин хоёрдугаар сарын 25-нд Премьер лигийн анхны тоглолтоо 87 дахь минутанд мөн адил сэлгээгээр талбай дээр гарч Уиган Атлетик багийн ахархан хугацаанд чамгүй сайн тоглолт үзүүлэн анхны гоолоо оруулах байсан ч хаалгач Жон Филан түүнд саад болсон гэдэг.
2007 онд Кэрроллийг сайн тоглогч болох ирээдүй байгааг нь үнэлэн зүүн-хойд нутгийнхны хөлбөмбөгийн холбооноос жил бүр олгодог «Wor Jackie Milburn Trophy» шагналыг хүртээжээ.
2007 оны зургаадугаар сарын 29-ний нөхөрсөг тоглолт, Кэрролл анхны гоолоо Италийн Ювентус багийн Жанлуижи Буффоны хаалганд оруулсан нь томоохон ирээдүй хүлээж байгааг харуулсан агшин байв.
Престон Норт Энд
2007 оны наймдугаар сарын 14-нд доод дивизийн Престон Норт Энд багтай гэрээ байгуулан зургаан сар хүчин зүтгэх болж «Лигийн цомын» тэмцээнд анх удаагаа оролцов. Лигийн АШТ-ний анхны гоолоо тухайн оны арваннэгдүгээр сарын 6-нд хийж байсан бол хоёр сарын өмнө тэрээр анхныхаа улаан хуудсаар торгуулсан байна.
Ньюкасл Юнайтед
2008 оны нэгдүгээр сарын 1-нд Ньюкасл Юнайтедад эргэн ирж улирлыг нөөц суудалд суусаар өнгөрөөжээ. 2008-09 оны улиралын туршид Кэрролл 16 тоглолтонд оролцож 3 гоол оруулсан амжилтыг үзүүлэн багийн шилдэгүүд болох Майкл Оуэн, Марк Видука, Кевин Нолан, Дэмьен Дафф нартай мөр зэрэгцэн тоглосон ч 2009-10 оны улиралд баг нь доод дивизэд тоглохоор болсон юм.
2009 оны гуравдугаар сарын 12-нд Кэрролл Ньюкаслтай байгуулсан гэрээгээ гурван жилээр 2013 оныг хүртэл сунгасан байна.
2009-10 оны улирал, багийн дасгалжуулагч Крис Хьютоны удирдлаган дор нутаг нэгт Шола Амеобигийн хамт довтлогооны бүсэд Ньюкаслийн домог Алан Ширер, Жекки Милбурн, Энди Коул болон Малкольм Макдональд нарын өмсөж байсан 9 дугаарын өмсгөлтэйгөөр Кэрролл тун сайн тоглолтыг үзүүлэн улирлын туршид 19 гоол оруулсан амжилтаараа багийнхаа мэргэн бууч болсон юм.