cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эсийн бөөм
Эсийн бөөм(олон тооны нэр үг: cell nuclei) нь Эсийн Генийг агуулж эсийн өсөлт, нөхөн үржихүйг удирддаг. Түүний эргэн тойронд хоёр давхарга цөмийн Мембран байдаг. Бөөм нь эсийн хамгийн том эрхтэнцэр юм. Бөөм нь жижиг, дугуй хэлбэртэй бөгөөд эсийн удирдлагын төв болж ажилладаг. Энэ нь ДНХ-г агуулдаг Хромосомуудыг агуулдаг. Бүх Эукариот Организмууд эсүүддээ бөөмтэй байдаг. Тэр ч байтугай нэг эстэй олон эукариотууд байдаг. Прокариотууд болох Нян ба Архей нь өөр өөр төрлийн, нэг нэртэй организм бөгөөд бөөмгүй байдаг. Эсийн бөөмийг 17-р зуунд анх илрүүлсэн. Бөөм нь эргэн тойрондоо мембрантай боловч доторх зүйлс нь тийм биш. Дотор нь их хэмжээний Уураг, РНХ молекул, хромосом, Бөөмхөн байдаг. Рибосомууд нь Цитоплазм руу зөөвөрлөгдөж, РНХ-г уураг болгон хувиргадаг. Эс хуваагдах эсвэл хуваагдахад бэлдэж байх үед хромосомууд нь Гэрлийн микроскопоор харагдана. Бусад үед хромосомууд нь харагдахгүй бол бөөмхөн нь харагдах болно.
Дэлээбазарын Сүхбат
Дэлээбазарын Сүхбат нь Баянхонгор аймгийн Баянлиг сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Уж гол (Закарпат)
Уж гол (Уж, Uh, Ung; англи галиг Uzh; энэ нэр нь эртний слав хэлний ꙋжь - «могой» гэсэн үгнээс гаралтай) нь Украин ба Словак улсуудын нутгаар дамжин урсах гол юм.
Газар зүй
Уж голын нийт урт нь 133 километр. Уж гол нь Карпатын нурууны усны хагалбараас буюу Львов муж ба Закарпатын хооронд орших Ушокийн даваанаас эх авах бөгөөд дараа нь Закарпат мужийн баруун хэсгийн тэгш талаар урсана. Ингэж урсах замд нь зүүн талаас нь Лютянка ба Турья голууд ирж түүнд цутгадаг. Ужгород хотын ойролцоох Сторожниця тосгоны орчмоор Уж гол Словакийн хилийг давах ба тэндээсээ ойролцоогоор 21 километр орчим урсаад, Драгньовын хавьцаа Лаборец голд цутгана. Лаборец гол нь цаашаа Латорица гол, Бодрог гол, Тиса гол, Дунай мөрөнд цутгах буюу эндээсээ адаг нь Хар тэнгис болдог.
1919 оноос 1930 оны хооронд Ужгород хотоос хойших хэсэг нь Чехословак улсын дотоод дахь нутаг дэвсгэр болох Словак ба Карпатын Украины хилийн гол болдог байжээ.
Эшлэл
3 Ангилал:Европын гол мөрөн Ангилал:Украины гол мөрөн Ангилал:Словакийн гол мөрөн Ангилал:Закарпат мужийн ус зүй
2020 оны Орхон аймгийн баяр наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ын 109 жилийн ой, Ардын хувьсгал ын 99 жилийн ой, Орхон аймгийн баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд \ 2020-07-11 \ улс, аймаг, цэргийн цолтон болон залуу бөх оролцсон хүчит 128 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын харцага Н.Саранцогт аймгийн хурц арслан Х.Ганбаатар, Я.Адъяасүрэн, Д.Тайванбаатар, Д.Ганхуяг  нар магнайлан барилдлаа.
Төгсбуянтын хүрээний бослого (1930)
Төгсбуянтын хүрээ нь тэр үеийн Төгсбуянтын хошууны Байнхайрхан сумын нутагт 1745 онд байгуулагдсан, Цогчин, Чойр, Жуд, Дуйнхар, Мамба гэдэг 5 дацантай байсан байна. Феодалын хөрөнгө хураах ажил 1928 оноос эхэлж, Чандмань уулын аймагт 49 хүн "феодал" хэмээн бүртгэгдэж Төгсбуянтын хошууны 5 феодалаас 4368 хувь хөрөнгө, Баянмандал хошууны 9 феодалаас 832 хувь хөрөнгө, Баянчандмань хошууны 6 феодалаас 1910 хувь хөрөнгө хурааж, Төгсбуянтын 1203 ламаас 360 ламыг албадан хар болгож, жасын хөрөнгийг нь битүүмжилж, Төгсбуянтын хүрээнд байсан хятадын Буян, Даашинхүүгийн салбар пүүсүүдийг хөөн зайлуулжээ.
Энэ бүхэнд дургүйцэж эгдүүцэн 1930-аад оны үеэс эхлэн зохион байгуулалттай хэлбэрт шилжиж, хуучин түшмэл явсан хүмүүс, лам нар хоорондоо холбоо тогтоон, Ардын засгийг эсэргүүцэн 4 дүгээр сарын эхээр бослого гаргахаар хэлэлцэн тохирчээ. 1930 оны 3-р сарын 20-доор Төгсбуянтын хүрээний хамба лам Лувсанчүлтэм нас барж, түүнийг оршуулахад олон хүн оролцжээ. Оршуулгын үеэр Ардын засагт алба хааж байсан Төгсбуянт уулын хошууны Тамгын газрын эрх баригч, хошууны дарга О.Марайзан, хошуу тамгын түшмэл Б.Хандсүрэн, Тамгын мээрэн Б.Цэрэнжав, Тамгын байцаагч Гочоосүрэн, Танхимийн багш Даржаа нар ирснийг Бөхмөрөн сумын харъяат Давад, Лүндэн гэдэг хоёр лам, мөн Түсэрвээний Хатуу тэргүүтэй хэдэн лам нар барьж хүлжээ.
Ингээд байдал улам төвөгтэй болж, сэтгэл санаа хөөрсөн хүмүүс, зарим ухвар мөчид, холын хараагүй хүмүүсийн ятгалгаас үүдэн оршуулга нь үймээн болж, улмаар үймээнээсээ хэтэрч улс төрийн шинж чанартай, Ардын засгийн эсрэг бослого болж хувирчээ. Босогчид 3-р сарын 26-нд Чандмань уулын аймгийн яаманд мэдэгдэл гаргажээ.
Энэ мэдэгдэлд: "..... манай хошууны эрх баригчдаас үргэлж албаны нэр сүрийг далайлган лам хар биднийг занаж, элдвээр хавчих буюу биднийг барих, хорих мэтээр доромжилсоор ирсэнийг цаасан дээр бичих аргагүй. Үүний улмаас хүн бүрийн дотор гомдол төрж, цаашид хэвээр хүлээж болохгүй болмогц бид өөрсдийн үзэл санааны чигийг өөрчлөн, олноор урваж, дээр дурьдсан эрх баригчдыг барин хорив. Эдүгээ бид олноор хэлэлцэж, ардын намыг устгаж, адил тэгш эрхтэй нам байгуулахаар дурьдсан учрыг зохих Чандмань уулын аймгийн яамнаа мэдэгдэж улмаар гүйцэтгүүлсүгэй" гэжээ.
Ингээд байдал яах ийхийн зуургүй өрнөж зогсоох аргагүй болж Ардын засгийн газраас Чандмань уулын аймагт гарсан бослогыг дарахаар Байлдааны эрхт хувьсгалын түр хороог Ховдын хязгаарын IV морьт хорооны дарга, сургагч нар, хошуу аймгийн яамны дарга нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулж, Чандмань уулын аймаг руу илгээжээ. Мөн засгийн газрын Бүрэн эрхт комиссыг байгуулж, Комиссын даргад Дотоодыг Хамгаалах газрын дарга Б.Элдэв-Очир, гишүүнд Л .Дарьжав, О.Дашчирэв, Эрдэнэ нарыг томилж, тэд 3-р сарын 30-аас урьд ирж ажилдаа оржээ.
Засгийн газраас томилогдсон Бүрэн эрхт комиссоос юуны өмнө Төгсбуянтын хүрээнд гарсан бослогыг дарахаар шийдвэрлэж, Б.Элдэв-Очир машинаар Төгсбуянтын хүрээнд очиж, хүрээний ар талаар урсдаг Дэлгэрмөрний дэнж дээр ирж зогсоод цагаан дарцаг барин буух үед Сагилын Боршоон шар Жана гэдэг хүн хүрээнд Майдар хурах үеэр ёс болгож, муу зүйлийг хөөж байна гэж бууддаг байсан "Баали цагаан" гэдэг буугаар Б.Элдэв-Очирыг буудаж, хөнгөн шархдуулжээ.
Ингээд бослогыг даруулахаар Улаангомд ирээд байсан Ховдын IV морьт хороог дуудуулжээ. Энэ хороог комиссар Буяндэлгэр командалж 3-р сарын 20-ны өглөө Засгийн газрын цэргүүдийг хүрээ рүү дөхөж ирэх үед Түсэрвээний Хатуу гэдэг хүн хамгийн түрүүнд явж байсан комиссар Буяндэлгэрийг буудаж хүнд шархдуулжээ.
Тэр даруй цэргүүд хүрээний өмнө байх Таван Дэнхэрвээ уулын давааг эзлэн авч пулёмотоор гал нээжээ. Бууж өгөхгүй бол бүгдийг нь буудан хороож хийдийг шатаана гэхэд айж ичсэн, гартаа зэвсэггүй хүмүүс орон тэр, байшингийнхаа доор ухаж бэлдсэн зоориндоо орж хоргодсон боловч тэднийг бүгдийг хөөн гаргаж, хүрээний баруун талын уулын хормойд цуглуулан цэргээр харгалзуулан суулгажээ. Нийт 400-500 гаруй хүн байсан гэдэг. Цэргийн дарга тэр хүмүүст яриа хийж, "...нам төрийн эсрэг бослого гаргасан та нарыг хуулиар хатуу цээрлүүлэх ёстой” гэсэн байна.
Сумын дарга, албан тушаалтнуудаас асуухад хошуу дарга О Марайзан "Бүх лам нар эсэргүү биш ээ. Учир мэдэхгүй дагалдагсдыг бүгдийг буудаж болохгүй. Хэрэв цөмийг нь буудах юм бол би дунд нь сууж буудуулъя" гэхэд Б.Элдэв-Очир "Тэгвэл бослогын толгойлогчдын нэрийг гаргаж өг" гэснээр тэднийг хэдхэн цагийн дотор "ялтай, ялгүйгээр нь ялгаж" 38 хүнийг баривчилж шууд хүлжээ. Баривчлагдсан хүмүүсийг хүрээний хойт захад байсан сангийн хэрмийн дотор манаж хоноод маргааш нь хүрээнээс 7-8 км орчим зайд байх Ногооны хавчуу хэмээх газар аваачиж бүгдийг нь буудан хороосон байна. Цаазлуулсан 38 хүний 20 нь ард гаралтай хүмүүс, 18 нь лам нар байжээ. Төгсбуянтын хүрээний энэ эмгэнэл З8 хүнийг буудсанаар бас дууссангүй 247 хүнийг баривчилж их бага хэмжээгээр хорихоор шийтгэжээ.
Ангилал:20-р зууны Монголын түүх Ангилал:Азийн бослого
Беслан Мудранов
Бесла́н Мудра́нов (1986 онд төрсөн) — Оросын жүдочин. Олимпын аварга.
Тамирчин
Беслан Мудранов жүдогийн 60 кг жинд барилддаг. 2012 онд олон улсын хэмжээний мастер цол хүртсэн.
2010, 2011 оны ДАШТ-д оролцсон.
2012 онд Челябинскт Европын аварга болсон бол 2014 онд Монпельед Европын аварга, 2014 онд Челябинскт Дэлхийн аварга, 2015 онд Бакуд Европын наадмын аварга, 2016 онд Рио-де-Жанейрод олимпийн аварга цол хүртжээ.
Хувь хүн
Беслан Заудинович Мудранов 1986 оны 7 сарын 7-нд ЗХУ-ын Кабард-Балкар орны Баксан хотод төрсөн.
Кабард ястан (черкес). Аав нь жолооч, ээж нь гэртээ. Ах нь мөн жүдогоор хичээллэжээ.
Беслан Мудранов 13 наснаасаа жүдогоор хичээллэсэн. Самбо, чөлөөт бөхөөр мөн хичээллэж байв.
Одоо эхнэр, хоёр охины хамт амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын жүдоч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн европын аварга Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Мусатын Аманбек
Мусатын Аманбек нь Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан
IV Иван
Догшин хэмээх IV Иван Васильевич (1530-1584) - 1533 оноос Москвагийн болон бүх Оросын их Ван, анхны албан ёсоор залсан Оросын Царь буюу Хаан төр баригч юм.
Түүнийг гурван ойтой байхад нь эцэг Москвагийн их Ван III Василий нас баржээ. Гэтэл тун удалгүй 1538 оны 4-р сард литв гаралтай 30 настай эх Елена Глинская мөн нас барсан байна. Балчирхан Иваны эргэн тойронд өрнөсөн хаан ширээний төлөөх тэмцэл, урвалт шарвалт, хуйвалдаан, аллага таллага түүнийг хардамтгай, зуумтгай, харгис нэгэн болгосон ч байж болох юм гэж судлаачид үздэг. 1545 онд Иван 15 нас хүрч бүрэн эрхтэй улсаа удирдах болжээ.
Түүний эрх барьж байх 50 гаруй жилийн хугацаанд цэргийн алба, шүүх эрх мэдэл, төрийн захиргааны шинэчлэлийг хийсэн бөгөөд орон нутгийн түвшинд өөрөө удирдах ёсны зарим элементүүдийг нэвтрүүлсэн байна.
Догшин Иваны үед өнөөгийн Оросын газрын зураг үндсэндээ бүрэлдэж эхэлсэн гэж үзэж болно. Тэрээр Казаний ханлиг, Астраханий ханлиг, Сибирийн ханлиг зэргийг байлдан дагуулж, 1557 онд шведүүдийг бут цохиж, Балтийн тэнгисийг хүртэл улсынхаа хаяаг тэлжээ. Гэвч түүний хаанчлал туйлын таагүй үйл явдлаар төгсгөл болсон юм.
Ангилал:Оросын царь Ангилал:Ливонийн дайн Ангилал:Рюриковичууд Ангилал:16-р зууны ноёрхогч Ангилал:Оросууд Ангилал:1530 онд төрсөн Ангилал:1584 онд өнгөрсөн
Капиллярын үйлдэл
Капиллярын үйлдэл нь хоёр зүйлийн ал нэгийг илэрхийлдэг.
Шингэн нимгэн гуурсаар дамжин өнгөрөх үед.
Шингэн сүвэрхэг нүхээр дүүрсэн( порлон шиг) зүйлээр шингэн шилжих үед.
Капиллярын үйлдэл нь шингэний гадаргуугийн сунгалтын үр дүн юм.
Капиллярын үйл ажиллагааны жишээ бол аягатай усанд үлдээсэн ундааны соруул дотол болдог үйл явц юм. Ус болон соруул наалддаг наалдамхай хүч нь Таталцлын хүч ээс бас зэрэг хүчтэй тул соруул доторх ус бусад усны хэмжээнээс арай өндөр байдаг.
Өөр нэг жишээ бол усан дээр порлон тавихад болдог үзэгдэл юм. Порлон дэх жижиг бөмбөлгүүд олон тооны нийлсэн соруул шиг ажилладаг. Порлонг усанд дүрээд ус нүх рүү орж эхлэх ба порлон доторх бөмбөлгүүд хүрч байгаа усаа шингээн татаж авдаг. Капиллярын үйл ажиллагаа хүний биед бас үзэгддэг. Жишээлбэл, нулимас буцаж(ширгэж) орох
Үгийн гарал зүй
Капилляр гэдэг нь capillaris хэмээх латин үгнээс гаралтай бөгөөд "үстэй төстэй" гэсэн утгатай. Энэ нь жижиг, үс шиг нарийхан диаметрээс үүдэлтэй.
Цас цагаан охин (Бя.Энхтуяа, С.Баатарсүх)
Шүлэг: Бя.Энхтуяа
Хөгжим: С.Баатарсүх
ЦАС ЦАГААН ОХИН
Охин: Тунгалагхан цасан ширхэг
Туяаран солонгороод байна аа
Туждаа үргэлж ийм л байгаасай даа
Тунчиг удалгүй хайлдгийн учир юу вэ
Дт: Цэцэг болгоод барья даа ээждээ
Ээж: Бүжинхэн охины минь нүдэн дээр
Бүүр түүрхэн удалгүй хайлдаг нь
Бүлээн сэтгэлийн илч шүү дээ
Дт: Цас цагаан охин минь дээ
Охин: Зулай үнэрлэх цасан ширхэг
Зуурхан ч зогсохгүй намираад байна
Эринээс эринийг зорих цасан ширхэг
Энхрий цагаан янзаараа байх уу
Ээж: Энхрий бяцхан охин минь дээ
Эргэх орчлонг аяндаа ухаарна аа
Энэ цасны өнгө хувирдаг нь байгалийн ёсоо
Эх үрийн сэтгэл хувирдаггүй нь хүний ёсоо
Хамт: Огторгуйн цас цагаан байдаг
Олны сэтгэл цагаан байдаг
Охин ээждээ эрхэлж л байвал
Орчлонгийн жаргал тэр шүү дээ
Дт: Ээж үрийн сэтгэл мөнх шүү дээ
Сонирхолтой баримт
Энэхүү ээж охин хоёрын харилцаа дууны зохиогчид болох яруу найрагч Бя.Энхтуяа, хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх нар нь "Болор" хамтлагийн дуучин Ч.Цэрэндаваагийн дуулсан "Одод", МУГЖ Г.Эрдэнэбат, МУГЖ Э.Бүрнээбаяр нарын хамтран дуулсан "Охин үр" зэрэг дууны уран бүтээл дээр мөн хамтран ажилласан байдаг.
Энэ дууг СТА Т.Амина, МУГЖ Э.Бүрнээбаяр нар анх хамтран дуулсан.
Дуу 2000 оны 11-р сарын 29-нд тухайн үеийн 17-р сургуулийн 3-р ангийн сурагч Т.Аминагийн "Дэлхий цагаан гэр" анхны тоглолт дээр дуулагдаж байжээ.
Сонсох
YouTube, 2013-07-13, Бүрнээбаяр, Амина - Цас цагаан охин
Үзэх
YouTube, 2018-01-02, Дуучин Аминагийн 20-иод жилийн өмнөх ярилцлага Ангилал:Монголын дуу Ангилал:2000 оны дуу
Цахиур чулууныхан
Флинтстонууд (The Flintstones) нь Америкийн цуврал хүүхэлдэйн сериал юм. Эхний анги нь 1960 оны 9 сарын 30-нд дэлгэцнээ гарсан. Hanna-Barbera Productions-ийн бүтээл. ABC телевизээр гарчээ.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын телевизийн цуврал Ангилал:1960-аад оны телевизийн цуврал кино Ангилал:Инээдмийн телевизийн цуврал кино Ангилал:Хөдөлгөөнт дүрст телевизийн цуврал кино
Чингис Хаан хаад язгууртны музей
Эшлэл
Ангилал:Улаанбаатарын музей Ангилал:Чингис хаан
Күүперийн хослол
Cooper pair нь хатуу биет дэх чөлөөт электрон хос бөгөөд нэг хагас бөөмийн үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд их хэмжээгээр хэт дамжуулалтыг үүсгэдэг.
Физикчид температур хүйтрэх үед юу болдгийг тайлбарласнаар хэт дамжуулалтыг тайлбарладаг. Хатуу эсвэл шингэн дэх дулааны энерги нь атомуудыг сэгсэрдэг тул тэд санамсаргүй чичирдэг боловч температур буурах тусам багасдаг. Электронууд нь ижил сөрөг цахилгаан цэнэгтэй тул бие биенээ түлхэж байдаг. Илүү өндөр температурт холбоогүй электрон бүр нь чөлөөт бөөмс шиг ажилладаг. Гэсэн хэдий ч электронууд ямар ч хатуу эсвэл шингэнд байх үед тэдгээрийн хооронд маш сул таталт байдаг. Энэ нь холбогдсон электронууд атомын бүтцийн хоорондын зайг гажуудуулдагтай холбоотой юм. Харьцангуй хол зайд (олон зуун нанометрийн зайтай) болон бага температурт (үнэмлэхүй тэгтэй ойролцоо) сэтгэл татам нөлөө, дулааны энергийн дутагдал нь хос электронууд хоорондоо өлгөөтэй байдаг. Үүнийг cooper хос гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь хагас бөөмс, өөрөөр хэлбэл энэ нь хоёр үндсэн электроноос бүрддэг ч гэсэн өөрөө шинэ төрлийн бөөмс мэт үйлчилдэг.
Нэг нанометр хэмжээтэй орон зайд давхардсан олон зэс хос байж болно. Хосолсон электронууд нь бозоныг бүрдүүлдэг тул нэг супер дамжуулагчийн доторх бүх копер хосуудын хөдөлгөөн синхрончлогддог бөгөөд тэдгээр нь нэг биет юм шиг ажилладаг
Эрдэнэбатын Мөнхбат
Эрдэнэбатын Мөнхбат нь Архангай аймгийн Цэцэрлэг сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан
Жо Ледли
Жозеф Кристофер Ледли (Joseph Christopher Ledley; 1987 оны нэгдүгээр сарын 21-нд Кардифф хотод төрсөн), Жо Ле́дли (Joe Ledley) — Уэльсийн хөлбөмбөгчин бөгөөд английн «Кристал Пэлас» болон Уэльсийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
«Кардифф Сити» багийн академид бэлтгэгдсэн Жо Ледли 2004 оны есдүгээр сарын 21-нд «Вест Хэмийн» эсрэг мэргэжлийн анхны тоглолтоо хийж байв.
Түүнийг 2009/10 онд «Сток Сити», «Вест Бромвич Альбион» болон «Рома» багуудад сонирхож байсан ч шотландын лигийн «Селтик» 2010 оны долоодугаар сарын 12-нд дөрвөн жилээр элсүүлжээ. Анхны тоглолтоо долоодугаар сарын 28-нд «Брагатай» Аваргуудын лигийн сонгонд хийсэн.
Ледли 2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд «Кристал Пэлас» багтай тодорхойгүй үнээр шилжиж, 3.5 жилээр гэрээлэв.
Шигшээ
Ледли Уэльсийн шигшээд анхны тоглолтоо ДАШТ-ий сонгонд Польшийн эсрэг 2005 оны есдүгээр сарын 7-нд хийсэн бол анхны гоолоо ЕАШТ-ий сонгонд Сан Мариногийн хаалганд оруулжээ.
Амжилт
«Кардифф Сити»
Уэльсийн шигшээ
Гадны холбоос
Ангилал:Уэльсийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Кардифф Сити багийн тоглогч Ангилал:Селтик багийн тоглогч Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Уэльсчүүд Ангилал:1987 онд төрсөн
Дугарын Цэрэндорж
Дугарын Цэрэндорж - БНМАУ-ын Гавьяат Нисгэгч, Хурандаа.
Намтар
Арав гаруй загварын онгоцоор агаарт 7000 гаруй цаг нисч 2 сая шахам км замыг туулжээ.
ЗХУ-тай нисэхийн чиглэлээр гэрээ хэлэлцээр байгуулах төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд оролцож, шинэ техник, тоног төхөөрөмж авах тооцоо судалгаа хийж, Монгол Улсын агаарын зайн анхны хууль, иргэний агаарын тээвэртэй холбоотой дүрэм, заавар боловсруулах, иргэний болон цэргийн нисгэгч, инженер, техникийн ажилтан бэлтгэх, тэднийг мэргэжлийн зэрэгтэй болгох зэрэг олон асуудлыг боловсруулан шийдвэрлүүлжээ.
Гаднын улсын
Ангилал:Монголын нисгэгч Ангилал:Монголын хурандаа Ангилал:Гавьяат Нисгэгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан таван хошуу одон шагналтан Ангилал:Чойбалсаны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1918 онд төрсөн Ангилал:2004 онд өнгөрсөн
Мейснерийн үйлчлэл
Уг нөлөөг 1933 онд Уолтер Мейснер, Роберт Очсенфельд нар нээсэн. Соронзон орон нь хэт дамжуулагчаар дамжин өнгөрч чадахгүй тул хэт дамжуулагчийн гаднах талбар улам хүчтэй болдгийг тэд харсан.
Мейснер эффектийн нэг жишээ бол шингэн азотоор хөргөсөн хэт дамжуулагч хавтангийн дээгүүр өргөгдсөн соронзон юм. Соронзон орон хэт дамжуулагч руу орохыг зогсоохын тулд хэт дамжуулагч нь эсрэг чиглэл рүү чиглэсэн соронз мэт ажилладаг. Энэ нь жинхэнэ соронзыг түлхэж, ойртохоос сэргийлдэг.
Хумхаа
'Халуун хумхаа' (lang-en Malaria) өвчин нь цусны улаан эсэд халдварладаг Plasmodium гэж нэрлэгддэг шимэгчээр (паразит) үүсгэгддэг халдварт өвчин юм. Илрэх шинж тэмдэг:Үечилсэн халууралт, хөлрөлт, бие жихүүцэх. Халуун хумхаа өвчин маш эрт үеэс тэмдэглэгдэж ирсэн байдаг. Mal-аria-Италиар "муу агаар" гэсэн нэрийг анх 1740 онд H.Walpole хэмээх хүн анх энэ өвчний тухай бичихдээ хэрэглэжээ. Хожим энэ 2 үг нийлэн Malaria болсон байна. 1880 онд энэ өвчний үүсгэгч паразитыг C.Laveran анх хүний цусанд илрүүлсэн билээ. Харин халуун хумхаагийн үүсгэгчийг шумуул дамжуулдаг болохыг 1889 онд Рональд Росс нээжээ. Дөрвөн зүйлийн халуун хумхаа үүсгэгч байдгаас хамгийн аюул ихтэй, үхэлд хүргэдэг нь Plasmodium falciparum юм. Бусад гурван зүйл нь P. vivax, P. malariae, P. ovale ерөнхийдөө аюул багатай, үхэлд хүргэх нь цөөн байдаг.
Халдварлах зам
Паразитуудын нэг хүнээс (эсвэл амьтнаас) нөгөөд халдварлаж өвчлүүлэх процессийг "амьдралын мөчлөг" гэж нэрлэх бөгөөд халуун хумхаа үүсгэгчийн амьдралын мөчлөг нь нэлээд нарийн процесс байдаг. Үүнд хүн, эм шумуул (Anopheles төрлийн шумуул) хоёр оролцдог. Үүсгэгчээр халдварласан Anopheles төрлийн эм шумуул (зөвхөн эм шумуул цус сордог) хүнийг хазах үед шумуулын шүлстэй хамт цусанд орж, паразит хүнд халдварладаг. Шумуул цус сорохдоо эхлээд шүлсээ шахдаг. Шүлс нь цусны бүлэгнэлтийг багасгаж, судсыг тэлж цус сорох үйл явцыг хөнгөвчилдөг. Цусанд орсон паразитууд элэгний болон цусны улаан эсэд халдварлаж, үржиж олширдог. Халдвартай хүний шумуул цусыг сороход паразит шумуулын биед дамжиж шүлсний булчирхайд нь нэвтэрдэг. Энэхүү шумуул дахин эрүүл хүний цусыг сорохдоо паразитыг дамжуулдаг (Шумуул амьдралынхаа турш хэд хэдэн удаа цус сорж болно).
Шинж тэмдэг
Халуун хумхаагийн гол шинж тэмдгүүд нь халуурах, дагжих, толгой өвдөх, бие сулрах, булчин өвдөх зэрэг шинжүүд байдаг. Зарим өвчтөнүүдэд дотор муухайрах, бөөлжих, ханиалгах, суулгах зэрэг шинжүүд илэрдэг. Бие жихүүцэх, халуурах, хөлрөх шинжүүд нэг, хоёр эсвэл гурван өдрийн мөчлөгтэйгээр давтагдан үргэлжилдэг өвөрмөц онцлогтой. Элэгний болон цусны улаан эс задарсантай холбоотойгоор нүдний салст, арьс шарлах шинжүүд илэрч болдог. Хүнд хэлбэрийн халуун хумхаагаар (P. falciparum malaria) өвчилсөн хүмүүст цус алдах, ухаан алдах, элэг бөөрний дутагдал, мэдрэл хордлогын шинжүүд илэрч үхэлд хүрэх нь цөөнгүй. Мөн тархины халуун хумхаа (Cerebral malaria - комд орох, татаж унах, сэтгэцийн өөрчлөлт гарах шинжүүдээр илэрдэг) хүнд хэлбэрийн үед тохиолддог. Хэрэв хүнд хэлбэрийн хумхааг яаралтай эмчлэхгүй бол үхэлд хүргэх аюултай. Эмчилгээ хийгдсэн тохиолдолд ч өвчлөгсдийн 15-20 хувь нь нас бардаг. Шумуулд хазуулсанаас хойш шинж тэмдэг илрэх хүртэлх хугацаа (нууц хугацаа) ихэвчлэн 7-21 хоног. Гэвч өвчний эхлэх хугацаа янз бүр, бүр 4 хоногоос 1 жил хүртэл үргэлжилдэг болохыг мэдээлсэн байдаг. Урьдчилан сэргийлэх зориулалттай эмийг буруу хэрэглэсэн тохиолдолд нууц хугацаа ихээхэн уртасдаг. Мөн зарим хэлбэрийн халуун хумхаа (P. vivax and P. ovale)-ны нууц хугацаа 8-10 сар хүртэл хугацаагаар үргэлжилж болдог. Энэ хугацаанд паразитын үржил явагдахгүйгээр элэгний эсэд идэвхгүй хэлбэрээр нуугдмал байдалд хадгалагдаж байдаг. Эмчилгээний дараа эдгээр үүсгэгчид дахин идэвхжин өвчин үүсгэж чадах ба үүнийг дахилтат халуун хумхаа гэж нэрлэдэг.
Оношилгоо
Дээр дурдсан шинжүүд илэрсэн, халуун хумхаа тархсан орнуудад аялсан тохиолдолд халуун хумхааг сэжиглэж болно. Халуун хумхаагийн шинжилгээ байнга хийгддэггүй манай оронд гадаадад аялсан эсэх талаарх асуумж оношилгоонд чухал ач холбогдолтой. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг оношилгооны арга бол цусны түрхцийг будаж, улаан эс доторх үүсгэгчийг илрүүлэх арга юм. Гэвч энэ шинжилгээг хийж үнэн зөв үр дүн гаргахад лабораторийн эмч, ажилтны дадлага, туршлага шаардлагатай. Үүнээс гадна илүү хурдан хялбар шинжилгээний аргууд байдаг ч шаардагдах тоног төхөөрөмж, хэрэглэгдэх урвалж бодис өндөр үнэтэй байдаг зэргээс шалтгаалаад төдийлэн хийгддэггүй.
Эмчилгээ
Эмчилгээнд гурван зүйлийг анхаарах хэрэгтэй. Ямар зүйлээр үүсгэгдсэн (дөрвөн зүйл дурдсан), өвчтөний байдал (жишээ нь хүүхэд, том хүн, жирэмсэн, хүнд эсвэл хөнгөн хэлбэрийн халуун хумхаа), үүсгэгчийн эмэнд дасалтай эсэх нь эмчилгээнд чухал. Халдвар авсан орон, бүс нутгийг нь харгалзан ямар эмэнд дасалтай болохыг нь мэдэж болно. Эмийн дасал бүс нутаг бүрээр харилцан адилгүй байдаг. Эмчилгээнд хэрэглэгдэх эмийг халуун хумхаагийн үүсгэгчид тохируулан сонгож, тунг тогтоодог.
Урьдчилан сэргийлэх
Халуун хумхаа тархсан орнуудад аялахаар төлөвлөж байгаа хүмүүст урьдчилан сэргийлэх тунгаар хумхаагийн эсрэг эм уухыг зөвлөдөг (жишээ нь chloroquine, mefloquine). Ялангуяа хүүхдийг урьдчилан сэргийлэх асуудал маш чухал. АНУ-ын Өвчнийг хянах, сэргийлэх төв (CDC-Centers for Disease Control and Prevention) аялагчдад нэгээс хоёр долоо хоногийн өмнө болон буцаж ирснээс нэг сарын дараа эм уухыг зөвлөж байна. Хэдийгээр судалгаа туршилт эрчимтэй явагдаж байгаа хэдий ч энэ өвчнөөс сэргийлэх вакцин одоогоор алга байна. Ялангуяа хүүхдийг урьдчилан сэргийлэх асуудал маш чухал. Мэдээж шумуулд хазуулахаас сэргийлэх, зөв хувцаслах, үргээгч тос бусад бүтээгдхүүн хэрэглэхийг зөвлөдөг. Цонхны тор, орны тор, үргээгч шүршдэг бодисыг шөнө хазуулахаас хамгаалж хэрэглэдэг.
Ангилал:Хүний шимэгчит өвчин Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин Ангилал:Халуун орны өвчин
Борис Годунов
Борис Годунов (Бори́с Фёдорович Годуно́в; 1552 онд төрсөн; 1605 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд Москвад нас барсан) нь нь 1584 оноос 1598 оны хооронд сэтгэл мэдрэлийн өвчтэй болсон Фёдор I хааны оронд төр барьж байгаад 1598 оноос 1605 он хүртэл Оросын царь ба их ван байжээ.
Усны эргэлт
Усны эргэлт (эсвэл гидрологийн мөчлөг) нь дэлхий дээр ус дамжин өнгөрөх мөчлөг юм.
== Ус бол бидний мэдэж байгаагаар амьдралд зайлшгүй шаардлагатай. Энэ нь нарны аймгийн бүх хэсэгт байдаг бөгөөд үүссэн цагаасаа эхлэн дэлхийн нэг хэсэг байсан. Усны эх үүсвэр нь дэлхийн чулуулгийн эх үүсвэртэй ижил байв: нарны аймгийн үүсэлд нягтрсан үүлний бөөмс. ==
Чулуунбатын Энхбат
Чулуунбатын Энхбат (19xx - 2018) нь Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан
Хүйс толгойн хөшөөний бичээс
Хүйс толгойн хөшөөний монгол брахми бичээс нь 1400 жилийн өмнө, МЭ 601 оны орчимд эдүгээ Монголын эх нутагт бичигджээ.
БНМАУ-ын Шинжлэх ухааны академийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн Д.Цэнд ахлагчтай анги 1967 онд Булган аймгийн Могод сумын нутаг, Хүйс толгой хэмээх газраас үл мэдэгдэх бичээс бүхий гурван хөшөө олсон түүхтэй. 1972 онд ШУА-ийн Түүхийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан М.Шинэхүү үүнийг баримтжуулж, эртний брахми бичиг болохыг тогтоожээ. 2014 онд ХБНГУ-ын Д.Мауэ нарын дөрвөн улсын эрдэмтэд брахми үсгээр монгол хэлний авиаг тэмдэглэсэн бичээсийг бүрэн тайлж уншсан байна. Эрдэмтэн, судлаачид Хүйс толгойн бичээсийг Түрэгийн хаант улсын эхэн үед хааны тахилгад зориулан босгосон гэж үздэг. Бичээст Түрэгийн хааны нэр, цолоос гадна түүнээс өмнөх үе буюу Монголын эртний төрт улс Нируны Анахуэй хааны нэр ч байдаг юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын археологи Ангилал:Нирун Ангилал:Хөх Түрэг улс
Портал 2
Портал 2 (Portal 2) нь 2011 оны 4 сарын 18-нд худалдаанд гарсан, Windows-т зориулсан видео тоглоом юм. Valve-ийн бүтээл.
Холбоос
Ангилал:USK 12 Ангилал:2011 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом
Одод (Бя.Энхтуяа, С.Баатарсүх)
Шүлэг: Бя.Энхтуяа
Хөгжим: С.Баатарсүх
ОДОД
Домгийн гайхам чин үнэнч хун шувууд
Долгис цалгиан нисэхдээ догдлол баярыг тээн одлоо
Мөнх тэнгэрийн уудамдаа мөрөөдлийг минь хүргээсэй.
Дт: Дэнгийн гэрлийг од л гэвэл
Дэнлүү ч гэсэн од л байхсан
Хан тэнгэрийн од нь болоод
Хорвоод цолрон гялалзахсан ...
Ээрэм говийн хул шаргал хулан минь
Эмээл үгүй эрх чөлөөт хулан минь
Газрын од шиг харвахдаа гайхал бишрэл тээн одлоо
Мөрөн голын мөнгөн сэрвээт загас минь
Мөнхийн настай эзэн үгүй эрх чөлөө минь
Ган сэлэм шиг гялбалзахдаа зориг хүслийг тээн одлоо
Гадаад далайн усандаа зочны мэндийг хүргээрэй
Сонирхолтой баримт
Энэ дуу "Болор" хамтлагийн дуучин Ч.Цэрэндаваагийн дуулснаар анх Монголын Радиогийн Алтан сан хөмрөгт орсон.
Жич: Залуучуудын Соёлын Төвийг анх байгуулагдахад авъяаслаг уран бүтээлч олон залуусыг томилон ажиллуулласан байдаг. Хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх, дуучин Ч.Цэрэндаваа нар ЗСТ-д 1987 оноос нэгэн үе хамт ажиллаж, хөдөлмөрлөж байжээ.
Яруу найрагч Бя.Энхтуяа, хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх нар МУГЖ Э.Бүрнээбаярын МУГЖ Г.Эрдэнэбаттай хамтран дуулсан "Охин үр", СТА Т.Аминатай хамтран дуулсан "Цас цагаан охин" зэрэг дууг бас зохиосон.
Сонсох
МҮОНР, Одод - Болор хамтлагийн дуучин Цэрэндаваа эстрад хөгжимтэй дуулна. Ангилал:Монголын дуу
Лувсандамбын Цэрэнпил
Лувсандамбын Цэрэнпил — БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин дуучин.
Намтар
1954 оноос Ардын армийн дуу, бүжгийн чуулгад дуучин, гоцлол дуучнаар насны тэтгэвэрт гартлаа ажиллаж цэрэг, эх орон, хайр сэтгэлийн сэдэвтэй олон сайхан дуугаараа үзэгч, сонсогчдын сэтгэлд шингэж, “Амрагийн дуу”, “Цэргийг хүлээ”, “Цэргийн нөхөр Цэрэнтэйгээ” гэхчилэнгийн дуугаа Монголын радиогийн алтан санд оруулсан байна.
Баримт
Түүний 3 охин Гавьяат жүжигчид ажээ. Ч.Туул,
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Чандманийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1933 онд төрсөн
Елдос Сметов
Елдос Сме́тов (1992 онд төрсөн) — Казахстаны жүдочин. Дэлхийн аварга.
Тамирчин
Елдос Сметов жүдогийн 60 кг жинд барилддаг. 2010, 2011 оны залуучуудын ДАШТ-ээт алт, хүрэл медаль хүртжээ.
2012 оноос насанд хүрэгчдийн улсын шигшээ багт багтаж 2013 оны Бангкокийн Азийн АШТ-ээс хүрэл, 2015 оны Астанагийн ДАШТ-ээс алт, 2016 оны Рио-де-Жанейрын олимпоос мөнгөн медаль хүртэв.
Хувь хүн
Елдос Бахтыбаевич Сметов 1992 оны 9 сарын 9-нд Казахстаны Жамбал мужийн Тараз хотод төрсөн. Аав нь жолооч, ээж нь гэртээ. Ах нь мөн жүдогоор хичээллэж байв. Елдос Сметов 5 наснаасаа жүдогоор хичээллэсэн. Мөн бокс, кикбокс, чөлөөт бөх, самбаар хичээллэжээ.
Мөн спортын хажуугаар Казахстаны Улсын Их Сургуульд биологи, биотехнологийн мэргэжлээр суралцсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Казахстаны жүдоч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:Жүдогийн азийн аварга Ангилал:Казахстаны олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Казахууд Ангилал:1992 онд төрсөн
1996 оны Формула-1
1996 оны Формула-1 дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь Формула-1-ийн дэлхийн аваргын 47 дахь улирлын тэмцээн юм. Энэ уралдаан нь 1996 оны гуравдугаар сарын 10-наас 1996 оны аравдугаар сарын 13-ны хооронд болсон ба нийт 16 гран-при уралдаан зохион явагдсан. Энэ оны дэлхийн аварга цолыг Дэмон Хилл Канадын нисгэгч Жак Вильнёвээс 19 онооны илүүгээр дэлхийн аварга болсон нь түүний анхны бөгөөд цорын ганц дэлхийн аварга цол юм. Уильямс-Рено баг зохион бүтээгчийн дэлхийн аварга цолыг 8 дахь удаагаа хүртэв.
Майбаатарын Баярмандах
Майбаатарын Баярмандах нь Сэлэнгэ аймгийн Түшиг сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Түшигийн хүн
Алтангэрэлийн Бүтэд
Алтангэрэлийн Бүтэд (1944 онд Төв аймгийн Баяндэлгэр суманд төрсөн)- Монгол улсын Гавьяат жүжигчин.
Уран бүтээл
МУГЖ А.Бүтэд нь 1969 оноос 1993 он хүртэл ДБЭТеатрт 23 жил гоцлол дуучнаар тууштай ажиллахдаа дэлхийн болон үндэсний сонгодог 30 шахам дуурийн гол ба туслах дүрүүдийг амжилттай бүтээсэн авьяаслаг, туршлагатай, ард түмний хүндэтгэлийг зүй ёсоор хүлээсэн уран бүтээлч юм.
Тэрбээр ДБЭТ-т ажиллаж байх хугацаандаа бүх аймгуудын ихэнх сумдаар сонгодог урлагийг сурталчлах тоглолтуудыг олон арван удаа хийж байсны зэрэгцээ Дархан хот, Дорнод, Увс, Ховд, Төв зэрэг аймгуудын театруудад тавигдсан “Учиртай гурван толгой” дуурийн Нансалмаа, Хоролмаа нарын дүрийг олонтаа бүтээж орон нутгийн иргэдийн хүртээл болгож байсан билээ.
Сурган хүмүүжүүлэх ажил
А. Бүтэд нь 1993 оноос Хөгжим бүжгийн коллеж (ХБК), 1999 оноос Соёл Урлагийн Их Сургуулийн (СУИС) дуулаачийн ангид дуулах ур зүйн багшаар ажиллаж байгаа магистр зэрэгтэй туршлагатай багш, сурган хүмүүжүүлэгч билээ.
ХБК-д ажиллах хугацаандаа нийт 7 удаагийн төгсөлтөөр 35 оюутныг дуучны мэргэжлээр (диплом болон бакалавр) төгсгөж, одоо бэлтгэл ангиас эхлээд төгсөх күрсийн 14 оюутанд багшлаж байна. Түүнчлэн, СУИС-д 6 төгсөлт удирдан багшлаж, 16 оюутныг бакалавр зэрэгтэй төгсгөсөн юм.
Боловсролын тэргүүний ажилтан А. Бүтэдийн сурган хүмүүжүүлсэн шавь нар нь Монголын нэртэй театр, чуулга, урлагийн байгууллага, нэрт хамтлагуудад ажиллаж, зарим нь мэргэжлээ дээшлүүлэн үргэлжлүүлэн суралцаж байна. Тухайлбал, А. Жавхлан Москвагийн Урлагийн дээд сургуулийг төгссөн бол “Номин Талст” хамтлагийн дуучин Т. Батсүх, “Революшн” хамтлагийн гоцлол дуучин П. Өнөржаргал, ДБЭТ-ын гоцлол дуучин Ш. Наранчимэг, дуучин Алтантуяа, Ундармаа, Ариунтуяа, Улсын филармонийн гоцлол дуучин С. Баттулга, нэрт дуучин Р. Дэлгэрмаа, ЦДБЭЧ-ын гоцлол дуучин О. Хүрэлбаатар зэрэг А. Бүтэдийн гарын шавь нар нь үндэсний болон дэлхийн сонгодог урлаг, эстрадын урлагт хүчээ сорин амжилттай ажиллаж, олны хайр хүндэтгэлийг хүлээсэн дуучид болоод байгаа бөгөөд энэ дундаас Монгол улсын Соёлын тэргүүний ажилтан тав төрөөд байна.
Шавь нар дундаас П. Өнөржаргал анх 1998 онд зохиогдсон “Итали дууг хэн сайн дуулах вэ?” уралдаанд түрүүлж шагналын салхийг хагалсан бол, МУСТА Ш. Наранчимэг “Учиртай гурван толгой” дуурийн шилдэг дүрийн уралдаанд 2003 онд тусгай шагнал, 2008 онд тэргүүн байрын шагнал хүртэж, 2005 болон 2007 онд БНАСАУ-д зохиогдсон “Хаврын баяр” фестивалийн “Алтан цом”-ыг тус тус хүртжээ. Тэгвэл МУСТА С. Баттулга Буриад улсын Линховой-ын нэрэмжит Олон улсын уралдааны 2-р байрны шагнал хүртэж, МУСТА О. Хүрэлбаатар 2004 онд “ХХ зууны шилдэг 25 дуу” уралдаанд тэргүүлсэн бол 2005 онд уг тэмцээнд МУСТА Р. Дэлгэрмаа мөн түрүүлсэн байна.
Гавьяа, шагнал
Ангилал:Монголын дуурийн дуучин Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн багш Ангилал:Монголын сурган хүмүүжүүлэгч Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Боловсролын Тэргүүний Ажилтан Ангилал:Үндэсний Хөгжмийн Академийн төгсөгч (Софи) Ангилал:Баяндэлгэрийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1944 онд төрсөн
Барри Бэннан
Барри Бэннан (Barry Bannan; 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 1-нд Эрдри хотод төрсөн) — Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд английн «Кристал Пэлас» болон Шотландын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Бэннан Иан Холлоуэй дасгалжуулагчаар «Кристал Пэлас» багтай холбодон 2013 оны есдүгээр сарын 2-нд тодорхойгүй үнээр элссэн ба гурван жилээр гэрээлжээ. Анхны бөмбөгөө арваннэгдүгээр сарын 23-нд премьер лигт «Халл Сити» багтай тоглоход (1:0) оруулсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Дерби Каунти багийн тоглогч Ангилал:Блэкпүүл багийн тоглогч Ангилал:Лидс Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Төр гэрэлт
Бага нас
1782 онд манж Чин улсын нийслэл Бээжин дэх хааны ордон Бор хотод хожмын Сайшаалт ерөөлт хааны хитара овгийн манж хатнаас (хожмоо Шяошуруй хатан) Мяньнин (хожим Миньнин гэсэн) хэмээх хүү төрсөн нь Төр гэрэлт хаан байв. Хааны хоёрдугаар хүү боловч насанд хүрсэн ахмад хүү нь байжээ. Мяньнин 9 настайдаа буга агнаж Тэнгэрийн тэтгэсэн хаан өвгөө гайхшруулж, 1813 онд Бор хотод халдсан Цагаан лянхуа бүлгийн алуурчдыг зогсоож нэр хүндээ өсгөсөн.
thumb|Гэр бүлийн хамт thumb|Цэрэг дайчдын хамт
Эзэн хаан
Сайшаалт ерөөлт хаан 1820 онд зуурдаар өөд болоход 38 настай Мяньнин агь Төр гэрэлт хаан болсон. Түүний эл нэрийг манжаар Доро элдэнгэ, хятадаар Даогуан (Daoguang) гэдэг. 1850 онд нас бартлаа 30 жил хаанчилсан.
1820 оноос Шиньжянгийн баруун тал руу Кокандын Жахангир хожа довтолсоор 1826 онд Кашгар, Яркенд, Хотан хот босогчдын мэдэлд орсон. Дараа жил нь түүнийг урвагч нь барьж Бээжинд хүргэснээр бослогыг дарж авчээ.
1822 онд Шаньдун, 1830-1832 онд Гуандун, Хайнань, 1833 онд Сычуань, Хүбэй, 1835 онд Шаньси мужид бослого дэгдэж байсан бол 1832 оны Хүнаньд гарсан яо ардын, 1830-1833 оны Тайваний бослогыг дарах гэж зүдэрч байлаа.
Төр гэрэлтийн жилүүдэд хар тамхинаас болж Британийн худалдаачидтай зөрчилдөн Хар тамхины дайн дэгдэж 1842 онд Хонконгийн жаахан газрыг алдаж төгссөн ба Энэтхэгээс сикүүд Төвөдийн баруун тал руу амжилтгүй халдсан.
Хүүхэд
Ангилал:1782 онд төрсөн Ангилал:1850 онд өнгөрсөн Ангилал:Чин улсын хаан Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Айсингиоро
2020 оны Дархан-Уул аймгийн наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ын 109 жилийн ой, Ардын хувьсгал ын 99 жилийн ой, Дархан-Уул аймгийн баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд \ 2020-07-11 \ улс, аймаг, цэргийн цолтон болон залуу бөх оролцсон хүчит 128 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Даваадагвын Дарханбаатар
Даваадагвын Дарханбаатар нь Өвөрхангай аймгийн Уянга сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Уянгын хүн
Ганхүүгийн Пүрэвбат
"Бурханч лам" Ганхүүгийн Пүрэвбат (1965 онд Төв аймгийн Борнуурт төрсөн) нь Монголын шашны зүтгэлтэн.
Тэрээр Дүрслэх урлагийн дунд сургуулийг монгол зургийн мэргэжлээр төгсөж, Урчуудын эвлэлийн хороонд зураачаар ажиллаж байгаад цэргийн алба хаасан. Цэргээс халагдаад Шашны дээд сургуульд элсэн оржээ. Улмаар 1990 онд Энэтхэгийн Дарамсалад очиж 3 жил суралцсан.
Эшлэл
Ангилал:1965 онд төрсөн Ангилал:Монголын лам
2008 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Брайан Эно
Брайан Эно (Brian Peter George St. John le Baptiste de la Salle Eno) нь Английн хөгжимчин, продюсер, визуал уран бүтээлч бөгөөд түүнийг ambient хөгжмийн суурийг тавьж рок, поп электрон хөгжмийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулснаараа дэлхий нийтэд танигдсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн поп хөгжимчин Ангилал:Синтезатор хөгжимчин Ангилал:Рокси Мюзик Ангилал:Хөгжмийн продюсер Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1948 онд төрсөн
Герман-Данийн дайн
Герман-Данийн дайн (мөн Шлесвиг-Хольштайны хоёрдугаар дайн) нь 1864 оны хоёрдугаар сарын 1-нээс 1864 оны аравдугаар сарын 30-ны хооронд Шлесвигийн Херцогт Улс ба Хольштайны төлөөх ялангуяа Шлесвигийн Херцогт Улсын үндэстний хамаарлыг тогтоох гэсэн зэвсэгт мөргөлдөөн байв. Дайны байлдагч талуудад нэг талаас Прусс ба Австрийн Хаант Улс, нөгөө талаас Нийт Дани Улс байв. Энэ дайн нь Германы нэгдлийн гурван дайны эхний дайн бөгөөд Гурван жилийн дайнаас (1848-1851) ялгахын тулд «Шлесвигийн хоёрдугаар дайн» эсвэл «Шлесвиг-Хольштайны хоёрдугаар дайн» хэмээн нэрлэдэг.
Данийн хан нь Шлесвиг, Хольштайн, Заксен-Лауэнбургийн Херцогт Улсуудын херцог байв. Үүний хажуугаар Хольштайн ба Лауэнбург нь Германы Холбооны гишүүн улс байсан аж. Шлесвиг нь данийн хамжлагат улс байхын эсрэг байв. Хэлний хувьд шлесвиг нь герман, дани, фризийн хэлээр илүү ярьцгаах. Нэг үндэстний нэгдсэн улс байгуулахын төлөөх хүсэл мөрөөдөл нь 19-р зуунд данийн ба германы үндэсний либералистуудын хоорондох ан цавыг улам гүнзгийрүүлснээс үүдэн 1848 оноос 1851 оны хооронд үргэлжилсэн дайныг хийсэн түүхтэй. Өмнө нь баталсан Нийт Дани Улсын үндсэн хуулиар Шлесвигийг Германы Холбоонд алдсан гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн байсан боловч данийн засгийн газар арваннэгдүгээр сарын үндсэн хууль гэгчийг батлан алдсан газраа өөрийн хант улсынх хэмээн Лондоны протоколын эсрэг шийдвэр гаргажээ. Аль 1851 онд Шлесвиг нутгийн төвөөр герман хэлээр ярилцахыг зогсоох тогтоол гаргаж байсан нь тухайн үедээ нутгийн германчуудын эсэргүүцэлтэй тулгарч байсан байдаг. Олон улсын эрх зүйн гэрээг зөрчсөн энэхүү арваннэгдүгээр сарын үндсэн хуулийг эсэргүүцэж буйгаа Германы Холбоо илэрхийлэн 1864 оны хоёрдугаар сарын нэгэнд пруссийн ба австрийн цэрэг Айдер ба Лефенсау голууд дагуу байх хилийн шугам дээр ирэн, өөрийн нутгийн хилийг тэмдэглэсэн нь Герман-Данийн дайны эхлэл боллоо. Шлесвигийг эзлэн авсан нь данийг арваннэгдүгээр сарын үндсэн хуулиа хүчингүй болгохыг шаардсан шаардлага байв. Прусс нь анхнаасаа Элбийн Херцогт Улсуудыг өөртөө нэгтгэх бодлого баримталсан юм.
“00” цаг (З.Түмэнжаргал, С.Баатарсүх)
Шүлэг: З.Түмэнжаргал
Ая: С.Баатарсүх
“00” ЦАГ
Аажуухан мөртлөө хүслээс хурдан цагийн зүү
Арван хоёрын тоотой тэврэлдлээ (тэврэлдлээ).
Энэ л торгон агшинд шинэ он (шинэ он)
Цасан танхил гараараа үүд тогшлоо (үүд тогшлоо).
Дт: [Хундагаа дүүргэ, ноёд оо!
Хундагаа өргө, хатад аа!
Хуримын гоёлтой сансрын охин шиг
Шинэ жил, шинэ жил
Цасан танхил гараараа үүд тогшлоо]x2
Хуучин сүүдэр бүхэн хулжиж дальдарч одно оо
Даруй түргэн босоод ширээ тойрон зогсоцгооё
Дарсын мөнгөн бөглөө тооноор үсрэн гараг ээ
Шинэ он, шинэ он
...
Хундагаа өргөе
(Хундагаа өргөе, ноёд оо)
Шинэ он (x5)
Хундагаа дүүргэ, ноёд оо!
Та бүхэндээ шинэ оны мэнд хүргэе!
Дууны тухай
1998 онд бүтсэн дуу энэ дуугаа хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүх "диско бүжгийн хэмнэлтэй шинэ жилийн поп дуу" гэдэг.
Сонирхолтой баримт
Энэ дууны шүлгийг бичсэн Загдын Түмэнжаргал арван хэдтэй залуу хүү байхдаа С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа" гитарын гоцлол анх гараад яваад эхлэнгүүт гоё санагдаад байхаар нь "Цэцгэн заяа" нэртэй шүлэг бичиж ирсэн нь "Цэцгэн зүйрлэл" дуу болж дуучин Х.Галхүүгийн дуулснаар нийтэд түгсэн сонирхолтой түүх байдаг.
Дуучин Т.Амина арав гаруйхан настай байхдаа энэ дууг анх дуулж амьдруулжээ.
Жич: Т.Амина 1999 онд дэлгэцэнд гарсан Б.Нацагдоржийн зохиол, С.Баатарсүхийн хөгжим "Хатан бүүвэй" теле хөгжимт киноны гол дүрийг бүтээж, дүрийнхээ бүх дууг дуулсан хэмээдэг. Тэрээр хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн "Каспер" (шүлэг: Б.Нацагдорж) дуу, мөн дуучин МУГЖ Э.Бүрнээбаярын хамт "Цас цагаан охин" (шүлэг: Бя.Энхтуяа) зэрэг дууг дуулж анх олны хүртээл болгосон.
Сонсох
YouTube, 2010-12-28, Amina - 00 tsag HD Ангилал:Монголын дуу Ангилал:1998 оны дуу
Дашдэлэгийн Ишдоо
Дашдэлэгийн Ишдоо нь (1922 онд төрсөн, 1994 онд нас барсан) Алтан гадас одонт хуульч, өмгөөлөгч хүн юм.
Намтар
Д.Ишдоо нь 1922 онд Дорноговь аймгийн Дэлгэрхэт сумын нутаг Борхошуу гэдэг газар төржээ. Бага насандаа Чойр ын хийд эд шави лан сууж байжээ.
1942 онд цэргийн алба хаасан бөгөөд 1945 оноос Дорноговь аймгийн цагдан сэргийлэх хэлтэс т цагдаа, бага дарга, хэсгийн төлөөлөгч, мөрдөн байцаагч хийж байв.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:1922 онд төрсөн Ангилал:1994 онд өнгөрсөн Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монголын хуульч Ангилал:Монголын өмгөөлөгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Нямсүрэнгийн Мөнх-Ирээдүй
Нямсүрэнгийн Мөнх-Ирээдүй нь Булган аймгийн Хангал сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Хангалын хүн Ангилал:Аймгийн заан
Сүхийн Дамбий
Завхан аймаг Идэр сумын харъяат. Монгол нүүдлийн соёл иргэншлийн академын “номч мэргэн” академич,соёлын гавьяат зүтгэлтэн,Монголын зурхай сүнс судлалын хүндэт доктор. Монгол уламжлал-амьдрах ухаан арга билэг зан заншил судлаач, соён гэгээрүүлэгч Баавгай овогт Сүхийн Дамбий.
Баянмөнхийн Цогоо
Баянмөнхийн Цогоо (1948-1988) соёл, гэгээрлийн ажилтан, ая зохиогч, дуу хөгжмийн багш, судлаач. 1948 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1956 онд нийслэлийн 10-р сургуульд 1-р ангид элсэн орсон. 1966 онд нийслэлийн 24-р сургуулийг төгссөн. 1967 онд Багш нарыг бэлтгэх сургуулийн Соёл, гэгээрлийн ажилтны ангийг дүүргэсэн. 1967-1971 онд Хэнтий аймгийн Биндэр, Өмнөдэлгэр сумын дунд сургууль, 1971-1978 онд Нийслэлийн арван жилийн 41-р сургууль, найман жилийн 7-р сургууль, Хүүхдийн асран хүмүүжүүлэх сургууль, 1984 оноос Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сумын дунд сургуульд дуу хөгжмийн багшаар ажиллаж байсан.
1977 онд МХөЗХ-ны гишүүнээр элссэн.
МХЗЭ-ийн ТХ-ны "Залуу үеийг халамжлан хүмүүжүүлэгч" цол тэмдгээр шагнагдсан.
Монголын хөгжмийн урлаг, тэр дундаа хүүхдийн дууны урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан уран бүтээлч.
Дуу
Хүүхдийн дуу:
Баримт
Түүний анхны шавь нарын нэг бол МУГБ Л.Галмандах юм.
Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Монголын багш Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1948 онд төрсөн Ангилал:1988 онд өнгөрсөн
Эпигенетик
Биологийн хувьд эпигенетик нь ДНХ-ийн дараалалд өөрчлөлт оруулаагүй эсийн үйл ажиллагааны тогтвортой өөрчлөлтийг (тэмдэг гэж нэрлэдэг) судалдаг шинжлэх ухаан юм. Эпигенетикийн Грекийн epi- (ἐπι- "дээш, гадна, эргэн тойронд") угтвар нь өв залгамжлалын уламжлалт генетик үндэс болох "дээд талд" эсвэл "нэмэлт" шинж чанаруудыг илэрхийлдэг. Эпигенетик нь ихэвчлэн генийн илэрхийллийн зохицуулалтад нөлөөлдөг өөрчлөлтүүдийг агуулдаг бөгөөд энэ нь эсийн хуваагдалаар үргэлжилдэг. Эсийн болон физиологийн фенотипийн шинж тэмдгүүдэд үзүүлэх ийм нөлөө нь гадны болон хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлээс үүдэлтэй эсвэл хэвийн хөгжлийн нэг хэсэг байж болно. Мөн хорт хавдар гэх мэт өвчин тусах аюултай.
Энэ нэр томъёо нь мөн өөрчлөлтийн механизмыг хэлдэг: нуклеотидын дарааллын мутацийг оруулаагүй геномын функциональ хамааралтай өөрчлөлтүүд. Ийм өөрчлөлтийг үүсгэдэг механизмуудын жишээ бол ДНХ-ийн метилизаци ба гистоны өөрчлөлт бөгөөд эдгээр нь тус бүр нь ДНХ-ийн үндсэн дарааллыг өөрчлөхгүйгээр генийг хэрхэн илэрхийлэхийг өөрчилдөг. Цаашилбал, кодчилдоггүй РНХ-ийн дараалал нь генийн илэрхийлэлийг зохицуулахад гол үүрэг гүйцэтгэдэг болохыг харуулсан. ДНХ-ийн дуу намсгагч хэсгүүдэд наалддаг дарангуйлагч уургийн үйлчлэлээр генийн илэрхийлэлийг хянаж болно. Эпигенетикийн эдгээр өөрчлөлтүүд нь эсийн хуваагдалаар дамжин эсийн амьдралын туршид үргэлжлэх ба мөн организмын үндсэн ДНХ-ийн дараалалд өөрчлөлт ороогүй ч олон үеийн турш үргэлжилж болно; үүний оронд удамшлын бус хүчин зүйлүүд нь организмын генийг өөр өөрөөр авч явахад (эсвэл "өөрийгөө илэрхийлэх") хүргэдэг.
Хайнц Линднер
Хайнц Линднер (Heinz Lindner; 1990 оны долдугаар сарын 17, Линц) — Австрийн хөлбөмбөгчин, Германы «Айнтрахт Франкфурт» болон Австрийн шигшээн хаалгач.
Гадны холбоос
Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Аустриа Вена багийн тоглогч Ангилал:Айнтрахт Франкфурт багийн тоглогч Ангилал:Австричууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Холизм
Холизм гэдэг нь байгалийн тогтолцоо (физик, биологи, хими, нийгэм, эдийн засаг, оюун ухаан, хэл шинжлэл гэх мэт) болон тэдгээрийн шинж чанаруудыг эд ангиудын цуглуулга гэж бус бүхэл бүтэн байдлаар авч үзэх ёстой гэсэн санаа юм. Үүнд системүүд ямар нэг байдлаар бүхэлдээ үйлчилдэг ба тэдгээрийн үйл ажиллагааг зөвхөн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн хувьд бүрэн ойлгох боломжгүй гэсэн үзэл бодлыг ихэвчлэн агуулдаг.
Редукционизмыг голизмын эсрэг тал гэж үздэг. Шинжлэх ухаан дахь редукционизм нь нарийн төвөгтэй системийг үндсэн хэсгүүдийг нь багасгах замаар тайлбарлаж болно гэж хэлдэг. Жишээлбэл, биологийн үйл явц нь хими рүү бууруулж, химийн хуулиудыг физикээр тайлбарладаг.
Нийгмийн судлаач, эмч Николас А.Кристакис "Сүүлийн хэдэн зууны турш шинжлэх ухаан дахь декартын төсөл нь материйг улам бүр жижиг хэсгүүдэд хуваах, ойлгохыг эрэлхийлэх явдал байсан. Мөн энэ нь тодорхой хэмжээгээр үр дүнтэй байдаг ... гэхдээ Аливаа зүйлийг ойлгохын тулд тэдгээрийг нэгтгэх нь илүү хэцүү бөгөөд ихэвчлэн эрдэмтдийн хөгжил эсвэл шинжлэх ухааны хөгжилд хожуу тохиолддог."
Нэмэлт мэдээлэл
Смутс байгалийн үйл явцыг (хувьсал гэх мэт) шинээр гарч ирж буй шинж чанарыг агуулсан гэж үздэг.