cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фредерик Шопен
Гарал үүсэл, гэр бүл
1810 оны намар жаал хүү төрөөд хэдхэн сартай байхад нь Николя Шопены гэр бүлийн хамт Варшавт шилжин суурьшсан. Варшавын лицейд тэрбээр франц, герман хэлний багшаар ажилласан. Сэхээтэн эцэг эхийн хайр, тэдний бүрдүүлж чадсан орчин авьяаслаг хүүхдүүдийн хөгжилд сайнаар нөлөөлсөн нь ойлгомжтой. Фредерик, том эгч Людвига (1807–1855), охин дүү Изабэлла (1811–1881), Эмилия (1812–1827) нарын хамт өсөж хүмүүжсэн бөгөөд тэдэндээ их хайртай байжээ.
Хүүхэд нас
Франц аав, польш ээжтэй Шопены төрсөн он сарын талаар хоёр өөр янзын гэрчилгээ байдаг байна. Польш хэлээрх төрсний гэрчилгээнд Фредерикийн нэрийг Fryderyk Franciszek. хэмээн бүртгэсэн байдаг. Харин түүний эцэг нь Фредерикийг 1810 оны хоёрдугаар сарын 22-д төрснийг өөрийн гарын үсгээр баталсан байдаг аж.
Фредерик багаасаа Моцартын адил хөгжмийн их авьяастай хүү байсан. Тэр хөгжмийн өндөр мэдрэмжтэй, хөгжим сонсож байгаад уйлчихдаг, их сэтгэлийн хөдлөлтэй, ургуулан боддог хүүхэд байжээ. 1818 онд Шопен 8 настайдаа анхны хөгжмийн зохиолоо бичсэн тухай Варшавын нэгэн сонинд бичсэн түүх үлджээ. Залуухан Ф. Шопенд ихээхэн найдвар тавьж хөгжимд уйгагүй сургадаг байв. Войцех Живный (1756—1842) гэдэг чех гаралтай төгөлдөр хуурч 7 настай хүүтэй хичээллэдэг байсан гэдэг. 8 настайдаа Польшийн язгууртнуудын баярт уригдан тоглож, 9 настайдаа концертод оролцож байсан, сүүлдээ хөгжмийн лицей болон Консерваторыг дүүргэжээ. Хүүгийн хөгжим тоглох авьяас ундарч 12 настайдаа Польшийн томоохон төгөлдөр хуурчдын эгнээнд зүй ёсоор багтав. Сүүлд Живный хүүд заах юм минь дууссан гээд хичээл орохоос татгалзсан байдаг.
Залуу үе
Дунд сургууль төгсөөд 7 жил Живныйтэй хичээлж дууссаны дараа Ф. Шопен хөгжмийн зохиолч Иозэф Эльсэнтэй хөгжмийн онол заалгаж эхэлсэн. Тэрээр Антон Радзивила болон Четвертинский гүн нарын ивээлд орж дээдсүүдийн тааллыг хүртэж тэдний хүрээнд орсон. Улмаар Берлин, Дресден, Прагд очиж алдарт хөгжимчдийн концерт үзсэн нь түүнд ихээхэн түлхэц болсон.
Нас биед хүрсэн нь
1829 оноос Шопен Вена, Краков хотуудад өөрийн зохиолуудаар концерт тавин тоглож эхэлсэн. 1830 оны 11 дүгээр сарын 5-д Варшав хотыг орхиж дахин ирээгүй. 1830-аад оны сүүлчээр Жорж Сандад дурласан түүх эхэлдэг. Вена, Варшав болон Парист ээлжлэн суурьшдаг байсан тэрээр Польшид Оросын эзэрхийллийн эсрэг тэмцэл гарсны улмаас 1831 онд тэрбээр Парист удаан хугацаагаар амьдрахаар шийдсэн бөгөөд учир нь Польшийн босогчид ялагдал хүлээсэнд ихээхэн гутарсан ба үүнээ алдарт «Хувьсгалын этюд» зохиолоо бичин илэрхийлсэн байна. 22 насандаа анхны концертоо Парис хотноо тоглосон. Энэ концерт бүрэн амжилт авчирсан. Бусад алдарт хөгжимчид болон хөгжмийн зохиолчдоос Шопэны ялгарах ялгаа нь тэрбээр хөгжим болон төгөлдөр хуурыг бусдад заах тун дуртай байв. 1837 онд уушги анх өвдаж эхэлсэн /сүрьеэ өвчин байсан гэж түүхчид үздэг/. Энэ үеэр Жорж Сандтай (Аврора Дюпен) нийлж амьдарсан үе юм. Испанийн Маёрка арал дээр өөрийн хамгийн алдарт зохиолуудыг бичсэн байдаг.
Амьдралын сүүлийн жилүүд
1847 онд Жорж Сандаас салснаар сэтгэлээр их унаж, дарамт эдэлсэн зэрэг нь өвчнийг нь даамжруулсан гэж үзэх үндэстэй. 1848 онд тэр орчин тойрноо солих зорилгоор Лондонд ирж концерт тоглон, багшилсан. Энэ нь түүний сүүлчийн аялал байв. 2 жилийн дараа буцаж Парист ирээд 1849 оны 10 дугаар сарын 5-д нас баржээ. Ф. Шопэныг нас барахад хөгжмийн ертөнц эмгэнэж түүний зохиолын мянга мянган шүтэн бишрэгчид оршуулгад ирсэн байдаг.
Түүнийг төрсөн нутгийнх нь шорооны хамт Парисын Пьер Лашезд оршуулж, амьд сэрүүн ахуйдаа хүсэж байснаар хожим эх оронд нь зүрхийг нь хүргүүлэн Варшавын хутагт загалмайн сүмд байрлуулжээ. Түүний оршуулган дээр өөрийнх нь бичсэн төгөлдөр хуурын II сонат эгшиглэж байв. Польшийн хөгжмийн агуу их зохиолчийн амьдрал ид насандаа ийнхүү дууссан боловч тэрээр уран бүтээлийн гандашгүй арвин өвийг хүн төрөлхтөнд үлдээжээ.
Эшлэл
<references group="EN" />
Үүрийн цолмон (кино)
«Үүрийн цолмон» — 1979 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Агуулга
Хөдөө аж ахуйн нэгдлийн өсөлт бэхжилттэй зэрэгцэн хүн ардын оюун санаанд үлэмж их хувьсал өөрчлөлт гарч байгаа тухай өгүүлж, нэгдэл дундын хамтын том аж ахуй байгуулагдаж байгааг харуулсан байдаг. .
Эх сурвалж
Ангилал:1979 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Жамьянгийн Бунтар
Бямбын Цогтбаяр
Бямбын Цогтбаяр — Монголын кино найруулагч юм. 1961 онд Улаанбаатар хотноо төржээ.
Зохиомж дээд сургуулийн захирал
Ангилал:Монголын кино найруулагч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1961 онд төрсөн
Спектр-Р
Цахим холбоос
Ангилал:Радио том телескоп Ангилал:Оросын сансрын нислэг Ангилал:Сансрын телескоп Ангилал:2011 оны сансрын нислэг
Элэгний B вирус
Элэгний B вирус буюу гепатит В вирус нь Hepadnaviridae бүлд Orthohepadnavirus-ийн төрөлд хамаарах вирус бөгөөд В гепатит өвчний үүсгэгч.
Үүсгэгдэх өвчин
В гепаптитаас гадна, гепаптит В вирусийн халдвар нь цирроз ба элэгний жинхэнэ эсийн хавдарыг (hepatocellular carcinoma) үүсгэх магадлалтай.
Мөн элэгний хорт хавдрын (pancreatic cancer) тусах магадлалыг нэмэгдүүлдэг гэж үздэг.
Ангилал
Orthohepadnavirus-ийн төрөлд хүний элэгний В вирусээс гадна (HBV), галууны элэгний В вирус (DHBV), зурамны элэгний вирус (Ground squirrel hepatitis virus), тарваганы элэгний вирус (Woodchuck hepatitis virus), ноосорхог сармагчны элэгний В вирус (Woolly monkey hepatitis B virus) зэрэг олон төрлийн ижил төстэй вирусүүд ордог. Одоогоор хүний элэгний В вирус нь хүн, хуучин болон шинэ ертөнцийн сармагчин, мич (Орангутан, Гиббон, Горрила, Шимпанзе, Ноосорхог сармагчин) болон Ази тивийн модны гэрэлзгэнэд (Tupaia belangeri) халдварлаж элэгний үрэвсэл үүсгэж чаддагийг тогтоогоод байна.
Ази тивийн модны гэрэлзгэнээс бусад хүний элэгний В вирусын халдвар авдаг амьтад нь бич болон сармагчингийн төрөл байдгаас болж уг вирусийн судалгааг хийх жижиг туршлагын амьтангүй байгаа нь уг вирусийн эсрэг эм бэлдмэл гаргах болон бусад суурь судалгаанд ихээхэн төвөгтэй байдлыг бий болгодог юм.
Нээгдсэн түүх
Элэгний В вирусийг 1967 онд анх Барух Бламберг тодорхойлсон бөгөөд Австралийн антиген (эсрэг төрөгч) гэж нэрлэж байжээ. Үүнээс өмнө хүн төрөлхтөн ийлдэсний шар өвчин гэдгээрээ аль хэдийн танил болсон байсан бөгөөд халдвартай хүний цусаар дамжин халдварладаг, бүх бие шарладаг өвчний талаар бичиж үлдээсэн түүхэн баримтууд зөндөө байдаг. Элэгний В вирусийн нээгдсэн түүх нь өөрөө их сонирхолтой юм. Учир нь Бламберг ийлдэсний шар өвчний үүсгэгчийг нээхийг анхлан зориогүй байсан бөгөөд Австралийн уугуул иргэний ийлдсэнд агуулагдах нэгэн зүйл нь Австралид шинээр ирэн суурьшсан хүмүүсийн ийлдэстэй холих үед тунадасжих урвал явагдаж байгааг санамсаргүй ажигласан байна. Энэ үед эсрэг төрөгч болон эсрэг биеийн тухай ойлголт аль хэдийн тогтворжсон байсан бөгөөд уугуул иргэдийн нэлээд хувьд байх ямар нэгэн эсрэг төрөгч нь Австралийн бусад оршин суугчдын эсрэг биетэй урвалд орж байгаа нь эргэлзээгүй байлаа. Улмаар уг урвалд орж байгаа эсрэг төрөгч нь ийлдэсний шар өвчний үүсгэгч болохыг нээж уг нээлтээрээ 1976 онд Нобелийн шагнал хүртсэн билээ. Мөн 1969 онд, элэгний В вирусийг нээснээс хоёрхон жилийн дараа анхны вакциныг мөн Бламберг нээсэн билээ.
Бүтэц
Элэгний В вирус нь амьтны хамгийн жижиг, бүрхүүлтэй вирус бөгөөд гадна талаараа өөхөн бүрхүүлтэй дотор талдаа икосахедрал геометрийн бүтэц бүхий цөмийг агуулсан. Цөм дотроо хагас давхар ДНХ-ийн утаслаг болон вирусийн полимер уургийг агуулсан бүтэцтэй байдаг. Вирусийн хэмжээ нь 42 нанометр бөгөөд энэ нь ханиадны вирусийн хэмжээнээс даруй 10 дахин бага хэмжээ юм. 42 нанометр бүхий вирусийг халдварлах чадвартай вирус гэж нэрлэдэг. Үүнээс гадна 22 нм бүхий дотор талын цөмийг агуулаагүй, зөвхөн гадна талын бүрхүүл, бүрхүүлийн гадна орших 3 төрлийн уургийг агуулсан вирус төст зүйл мөн вирусийн амьдралын мөчлөгийн явцад эсээс ялгаран гардаг бөгөөд үүнийг subviral particle эсвэл HBsAg гэж ерөнхийлөн нэрлэдэг. 22 нм бүхий вирус төст бүтэц нь халдвар үүсгэх чадваргүй бөгөөд үүний шалтгаан нь уг бүтцэд вирусийн ДНХ байдаггүйтэй холбоотой. Элэгний эсээс ялгарах Dane particle болон subviral particle ийн харьцааг 1:1000 гэж үздэг. Яагаад вирус амьдралын мөчлөгийн явцад халдварлах чадваргүй их хэмжээний subviral particle ийг гаргадгийг одоогоор мэдэхгүй байгаа бөгөөд магадгүй эзэн биеийн дархлааны урвалаас өөрийгөө хамгаалах нэг арга хэрэгсэл байж магадгүй гэсэн таамаг байдаг. Энэ таамаглал үнэн байж магадгүй нэгэн баталгаа нь subviral particle-ийг ялган аваад эрүүл хүнд тарихад халдвар үүсгэхгүй мөртөө дархлааны хариу урвалыг амжилттай өдөөж дархлааны ой санамжийг үүсгэдэг нь юм. Вирусийн геномын хэмжээ маш жижигхэн бөгөөд дунджаар 3200 нуклеотидээс тогтдог. Энэ нь ДОХ-ын вирусээс 3 дахин, Элэгний С вирусээс 3 дахин, ханиадны вирусээс 5 дахин бага хэмжээ боловч элэгний В вирусийн нийтдээ 7 уургийг кодлож чаддагийг нь харвал уг вирус өөрөө ямар гайхамшигтай бүтээл болох нь илэрхий. Вирусийн гадаргуу дээр 3 төрлийн уураг (PreS1, PreS2, HBsAg) байрладаг бөгөөд эдгээр уургийг эс рүү нэвтрэх болон cccDNA ийн тоо хэмжээг хянахад ашигладаг. Липидэн бүрхүүлийн дотор орших икосахедрал цөмийг HBV core гэдэг уураг бие биетэйгээ нэгдэн үүсгэдэг бөгөөд 120 ширхэг цөм нь нэг ширхэг икосахедрал цөмийг үүсгэнэ. Цөмийн дотор талд ДНХ-ийн ширхгийн нэг үзүүрт бэхлэгдэн орших HBV полимер уураг байрладаг. HBV нь амьдралынхаа мөчлөгийн явцад 2 ширхэг вирусийн бүтцийн бус уураг нийлэгжүүлэн гаргадаг бөгөөд эдгээрийг HBeAg болон X уураг гэж нэрлэдэг. X уургийг вирусийн репликацид чухал үүрэгтэй гэж үздэг бол HBeAg-ыг чухам яах гэж нийлэгжүүлдэг талаар одоохондоо бид мэдээгүй л байна.
Генотип болон серотип
Бусад вирусийн адил HBV нь хувьсах чадвар өндөртэй бөгөөд он удаан цагийн хувьслын үр дүнд мянга мянган өөр төрлийн HBV үүсэн хөгжсөнийг генотип болон серотип гэсэн нэр томьёоны дагуу хуваан ангилдаг. Серотип гэдэг нь хүний цусанд HBV-ийн эсрэг үүссэн эсрэг биетэй урвалд орох чадвараар нь ангилсныг хэлдэг бол генотип гэдэг нь тухайн HBV-ийн геномын адил төстэй талуудаар ангилсан ангилал юм. Вирус ayw, adw, adr, ayr гэсэн нийтдээ 4 том серотипэд ангилагддаг. Эдгээр үсгүүд нь вирусийн HBsAg-ний амин хүчлийн дарааллын ялгааг илэрхийлдэг бөгөөд серотип өвөрмөц эсрэг бие гарган авсантай холбогдсон нэршил юм. Үүнийг тайлбарлавал, ayw өвөрмөц эсрэг бие нь ayw HBV-ийн эсрэг л урвал явуулах бөгөөд adw, adr, ayr серотипийн вирустэй холбогдохгүй гэсэн үг юм. Генотипийн хувьд нийт геномын 8%-с дээших ялгаатай байдлаар нийтдээ 8 ширхэг генотипэд хуваагддаг (A, B, C, D, E, F, G, H). Генотипийн болон серотипийн ялгааны гол ач холбогдол нь вакцинжуулалт байсан бөгөөд 1986 онд Пастерын Хүрээлэнд гаргаж авсан рекомбинант вакцин нь бүх төрлийн генотип болон серотипэд адилхан үйлчилдгээрээ онцлог юм. Тархалтын хувьд Европ, Энэтхэг, Монголд ayw вирус ихээр тархсан байдаг бол Хятад, зүүн өмнөд Азийн орнуудад adw, adr вирусүүд ихээр тархсан байдаг. Элэгний В вирусийн халдвар авсан хүний цусанд дунджаар 10-20 янзын элэгний В вирус эргэлддэг бөгөөд үүнийг quasispecies гэсэн нэрээр нэрлэдэг. Ихэнх тохиолдолд эдгээр вирус нь нэг вирусээс гаралтай өөрчлөгдсөн хувилбарууд байдаг бөгөөд 2 3 удаа өөр өөр генотипийн вирусийн халдвар авсан тохиолдолд эдгээр өөр генотипийн вирусүүдийн дундаас шинэ генотипийн вирус үүсэн гарах боломж байдаг. Энэ нь вирусийн генотипийн болон субгенотипийн тоог ихэсгэх нэг шалтгаан нь болж өгдөг.
Амьдралын мөчлөг
Бусад вирусийн нэгэн адилаар элэгний В вирус эсэд нэвтрэн орж эсийн дотор үржин олшроод эсээс гадагшилдаг. Гадагшилж гарсан шинэ вирусүүд мөн дараагийн шинэ эсэд нэвтрэн орсноор вирусийн амьдралын мөчлөгийг давтдаг. Тэгэхээр амьдралын мөчлөг гэдэг нь эсэд нэвтэн орохоос эхлээд эсээс гадагшаа гарах хүртэлх хугацаа юм гэж тодорхойлж болно. Мэдээж эсийн гадна байх тэр үе амьдралын мөчлөгт орно. Ихэнх вирусийн хувьд эсэд нэвтрэн орохдоо бие махбодын чухал хэрэгтэй эндоцитозын механизмуудыг ашигладаг. Зарим вирус эсийн гаднах өөрийн рецептортой нэгдсэний дараа шууд эсийн мембраныг зүсэж ордог ч механизм байдаг. В вирусийн хувьд ямар механизмаар эсийн гадаргуу дахь ямар уургийг рецептор болгон ашиглаж ордог нь тодорхойгүй байгаа учраас энэ бүхнийг тайлбарлаж бичлээ. Ихэнх судлаачид В вирус эсийн гадаргуугийн ямар нэгэн уурагтай (рецептортой) холбогдсоноор эс рүү нэвтрэн ордог гэдэгтэй санал нэгддэг. Магадгүй 1 биш нэлээд хэдэн уурагтай дараалан холбогддог ч байж болох юм. Үүний дараа эсийн дотор орсон вирус эсийн бөөм рүү шилжинэ. Эсийн бөөм рүү нэвтрэн орох түлхүүр нь В вирусийн core уурагт (nuclear localization signal) байрладаг. Нэгэнт бөөмд нэвтрэн орсон вирус нь эсийн геномд интеграц болж ордоггүй бөгөөд өөрийн биеэ даасан бичил хромосомыг үүсгэдэг. Үүнийг cccDNA гэж нэрлэнэ. Энэхүү бичил хромосомоос вирусийн бүхий л мэдээллийг хуулсан нэг том mRNA, вирусийн гадаргуугийн 3 уургийг кодолдог 2 төрлийн mRNA, X protein кодолдог 1 mRNA, нийтдээ 4 mRNA нийлэгждэг. Хамгийн том mRNA нь pregenomic RNA гэж нэрлэгддэг бөгөөд үүнээс шинээр гарах вирусийн ДНХ, вирусийн полимераз уураг, вирусийн цөмийг бүрдүүлэгч core уургууд нь нийлэгжин гардаг байна. Иймэрхүү төрлийн амьдралын мөчлөгтэй вирус амьтанд элэгний В вирусаас өөр байдаггүй. Ихэнх ДНХ агуулсан вирусүүд ДНХ-гээсээ ДНХ-г нийлэгжүүлдэг бол элэгний В вирус РНХ-гээс ДНХ-гээ нийлэгжүүлж гаргадаг. Ийм ч учраас вирусийн полимераз уургийг эргэх транскриптаз гэж нэрлэдэг. Одоо үед бидний амжилттай хэрэглэж байгаа В вирусийн эсрэг нуклеозидын аналог бүлгийн бүх эм нь эргэх транскриптаз уургийг хориглодог юм. Хүний биед эргэх транскриптаза уураг байдаг бөгөөд ганцхан үүдэл эсүүд болон хавдрын эсэд л идэвхтэй тодорхойлогддог. Эсийн өөрийнх геномын ДНХ нь эсийн бөөм дотор нийлэгждэг бол вирусийн ДНХ нь вирусийн цөм дотроо, эсийн цитоплазмд нийлэгждэг байна. ДНХ-гийн нийлэгжилт дууссан хойно вирусийн цөм нь эсийн эндоплазмын торлог руу шилжиж эндоплазмын торлог дээр липидэн бүрхүүлээр бүрэгдэн улмаар эсээс гадагшлана.
Мөн үзэх
Ангилал:Вирусийн төрөл зүйл Ангилал:Элэг судлал Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин үүсгэгч
Өнөр бүл
«Өнөр бүл» — 1979 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтээсэн уран сайхны кино.
Найруулагч: Д. Жигжид
Ангилал:1980 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Кёльн
Кёльн, Köln [kœln], Көльн, Көлн .. — Герман улсын Умард Райн-Вестфален мужийн харъяаны нэг сая хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Умард Райн-Вестфалены тойроггүй хот Ангилал:Умард Райн-Вестфалены коммун Ангилал:Умард Райн-Вестфалены суурин  Ангилал:Райн мөрний суурин Ангилал:Райнланд Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот Ангилал:Ханзе хот Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Германы их сургуулийн хот Ангилал:Саятан хот
Братислав
Братислав (монгол дуудлага нь Братислаав; харин словакаар Bratislava гэж бичээд гэж дуудах нь монголоор Братислава, Братислаава гэж бичсэн мэт сонсогддог) бол Словакын нийслэл төдийгүй хамгийн том хот нь юм.
Братиславын одоогийн 367.6 км² нутагт 46 түмэн хүн аж төрөн сууж байна. 2001 онд оршин суугчдын 91.4% нь Словак, 3.8% нь Унгар хүн байсан. Тэртээ 1910 онд 78 мянгуулаа байхад 40.5% нь Унгар, 41.9% Герман байсан бол 1918 онд Чехословак улс байгуулагдаж 1950-иад оноос Словакууд 90%-г давж чаджээ.
Хотын дундуур Дунай мөрөн урсдаг. Хотын захиргаанд харьяалагдах нутаг яг барилгажсан дүүргээсээ хэд дахин том байдаг. Энэ том Братислав хот хоёр гадаад улстай (Австри, Унгар) хаяа залгадаг. Ийм гайхам сонин нийслэл дэлхийд өөр байхгүй. Хотын баруун хойд захаар Морав гол урсаж Дунайд цутгадаг.
Эшлэл
Ангилал:Братислав крайн суурин Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Дунай мөрний суурин Ангилал:Европын нийслэл Ангилал:Словакийн суурин Ангилал:Словакийн их сургуулийн хот Ангилал:Словакийн хот Ангилал:Хэлний арал
Шийдвэрлэх алхам
Ангилал:1980 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
1987 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1987 оны (Ардын хувьсгалын 66 жилийн ойн) улсын наадмын  хүчит бөхийн барилдаанд 512 бөх зодоглосноос Увсын Хорлоогийн Баянмөнх аварга 43 насандаа арав дахиа түрүүлж, Өвөрхангайн Дашдоржийн Цэрэнтогтох аварга үзүүрлэжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Анжар
Анжар (عنجر, арменаар: Անճար) нь Ливаны нэгэн жижиг хот бөгөөд Бейрут хотоос зүүн тийш ойролцоогоор 60 км-ийн зайд оршдог. Анжар нь нийт 2400 орчим оршин суугчтай ба тэдний дийлэнх нь арменчууд байна.
Хээрийн хавтгаалж
Хээрийн хавтгаалж (Vanellus gregarius) нь Хиазынхан овгийн ус гатлагч шувуу юм.
Тэд Орос, Монгол, Казахстаны өвсөрхөг задгай газар нутаглана. Газар үүрээ засаж 3-5 өндөг гаргадаг. Нүүдлийн шувуу тул Тажикистан, Узбекистан, Туркменистан, Афганистан, Армени, Иран, Ирак, Саудын Араб, Сири, Турк, Энэтхэг зэрэгт өвөлжинө.
Цахим холбоос
Ангилал:Хиазынхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Эзлэхүүн
Хатуу биеийн эзлэхүүн гэдэг нь хэр хэмжээний орон зай эзэлж буйг харуулсан гурван хэмжээст ухагдахуун юм. Ихэвчлэн тоогоор илэрхийлэгддэг. Шулуун ирмэгтэй, дугариг биетүүдийн эзэлхүүнийг арифметик томъёо ашиглан тооцоолж болно. Бусад муруй хэлбэртэй биетүүдийн эзэлхүүнийг тухайн биетийг маш их хэмжээний жижигхэн кубуудээс эсвэд нэг тэнхлэгтэй олон жижиг цилиндр дискнүүдээс бүрдсэн гэж ойролцоолон тэдгээр олон жижиг хэсгүүдийн эзэлхүүнүүдийг нэмэх замаар интеграл тоолол ашиглан тооцоолж болдог. Мөн зөв биш хэлбэртэй биетийн нягт нь шингэний нягтаас бага байх тохиолдолд түүнд нэмэлт хүнд биет зүүн шингэнд живүүлж улмаар шингэний түрж гарсан эзлэхүүнээс зүүсэн биетийн эзлэхүүнийг хасах замаар тухайн зөв биш биетийн эзлэхүүнийг тооцоолж болдог. Мөн нэгж нь уртын нэгжийг куб зэрэгт дэвшүүлсэнтэй тэнцүү. Жишээлбэл 1см*см*см v=r*m
Эзлэхүүн нь талбай болон өндрийн нэгж векторүүдийн скаляр үржвэр бөгөөд цэвэр математик ухагдахуун тул энэ нь орон зайн хоосон цэгүүдийн олонлогийг илэрхийлэх тоо юм гэж үзнэ.
Ангилал:Физик тоо хэмжээний төрөл Ангилал:Стереометр
Жомолунгма
Жомолунгма ( төвд. ཇོ་མོ་གླང་), Эверест ( англ. Everest), Сагармата ( балб. सगरमाथा) (8848 м) - дэлхийн хамгийн өндөр уулын оргил.
Газар зүй
Хималайн Махалангур Химал нурууны Күмбу Гимал хэсэгт байрлана. Урд оргил (8760 м) нь Балба болон Төвөдийн өөртөө засах орны (Хятад) хилд байрладаг бол Хойд (гол) оргил (8848 м) нь Хятадын нутагт байрлана. Эверест гурван талт пирамид хэлбэртэйгээс урд энгэр нь цавчим огцомдуу.
Ази тивд орших Гималайн нурууны ноён оргил бөгөөд далайн түвшнээс дээш 8,848 метр өндөртэй, дэлхийн хамгийн өндөр уул юм. N 27°59'20.62" ба E 86°55'28.27" гэсэн солбицолд Балба болон Төвөд хоорондын хил дээр оршдог.
Нэрс
Жомолунгма гэдэг Төвөд хэлний галигчлал нэр нь Монголчилбол Оройн дээд (Гэгээн) эх гэсэн утгатай үг юм. Харин Англи хэлэнд 1865 оноос Английн байр зүйч Жорж Эверестийн алдраар нэрлэх болж, энэ нь хамгийн түгээмэл тархсан нэршил болсон юм. Балба хэлний Сагармата гэдэг нь Монголоор тэнгэрийн дагина гэсэн утгатай.
Цахим холбоосс
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Балбын уул Ангилал:Гималайн уул  Ангилал:Махалангур Химал Ангилал:Найман мянгат Ангилал:Төвөдийн уул Ангилал:Солукхумбу дүүрэг
Сонгодог механик
Сонгодог механик (үүний салбар болох Ньютоны механиктай гол төлөв андуурдаг) нь макро түвшинд агаарт хөөрч буй биеээс эхлэн машины эд анги, мөн сансарын биес тухайлбал сансарын хөлөг, гариг, од, галактикуудын хөдөлгөөнийг тодорхойлдог физикийн онол юм. Энэ хязгаарт (гэрлийн хурдаас олон дахин бага) үр дүн нь нарийвчлал сайтай байдаг ба сонгодог механик нь шинжлэх ухаан болон технологийн хамгийн хуучин бас том сэдэвүүдийн нэг юм.
Онолын тайлбар
Бодит байдал дээр сонгодог механикийн судалдаг биес нь үргэлж тэг биш хэлбэр, хэмжээтэй байдаг (Маш жижиг бөөмс тухайлбал электрон зэргийг квант механикт нарийвчлан судалдаг). Тэг биш хэлбэр хэмжээтэй өөрөөр хэлбэл хэлбэр хэмжээг нь тооцохгүй байж болохгүй биесийн хөдөлгөөн нь загвар материал цэгийн хөдөлгөөнөөс илүү ярвигтай байдаг. Учир нь нэмэлт чөлөөний зэргийг тооцох хэрэгтэй болдог. Жишээлбэл бэйсболын бөмбөг хөдөлж байх үедээ мөн эргэлддэг. Гэхдээ эдгээр биесийг маш олон жижиг хоорондоо харилцан үйлчлэлцэж буй материал цэгүүдээс бүрдсэн материал цэгийн систем мэтээр ойлгож болно. Материал цэгийн системийн массын төвийг материал цэг мэт төсөөлж мөн болно.
Шилжилт болон түүний уламжлалууд
Материал цэгийн шилжилт болон эсвэл байрлалыг орон зайд хатуу бэхлэгдсэн тоололын эх О-той харьцуулан тодорхойлдог. Ихэвчлэн тоололын эх нь координатын систем дээр байрласан координатын системийг үүнд ашигладаг. Цэгийн байрлалыг О-гоос цэг хүртэлх r вектороор илэрхийлдэг. Материал цэг нь тоололын эх О-той харьцуулахад хөдөлгөөнгүй байх албагүй бөгөөд түүний байрлал r вектор нь сонгон авсан тоололын эхээс тоолж эхэлсэн хугацаа t-ээс хамаарсан функц байдаг. Эйнштэйний харьцангуйн онолоос өмнө (Галилэйн харьцангуй онол гэгддэг байсан) хугацааг абсолют нэгэн төрөл гэж үздэг байсан бөгөөд тухайлбал аливаа хоёр үзэгдлийн хоорондын үргэлжлэх хугацаа бүх ажиглагчид ижилхэн гэсэн үг юм. Абсолют хугацаанаас гадна сонгодог механик дахь орон зайн огторгуйн шинж чанарыг Евклидийн геометрээр тодорхойлдог.
Хурд
Хурд буюу байрлалын хугацаанаас хамаарсан өөрчлөлтийн харьцааг байрлалаас хугацаагаар авсан нэгдүгээр эрэмбийн уламжлалаар илэрхийлдэг.
Сонгодог механикт хурдыг шууд нэмж, хасаж болдог. Жишээлбэл хэрэв нэг машин зүүн зүгт 60 км/цаг хурдтайгаар мөн зүүн зүгт 50 км/цаг хурдтай явж буй өөр нэгэн машиныг гүйцэж түрүүлэх үед удаан явж буй машины хувьд хурдан явж буй машин нь зүүн зүгт 60 − 50 = 10 км/цаг хурдтай явж буй бөгөөд харин хурдан явж буй машины хувьд удаан явж буй машин нь баруун зүгт 10 км/цаг хурдтай явж байгаа харагдана. Мөн хурд нь вектор хэмжигдэхүүн учир шууд нэмж болдог бөгөөд вектор анализын дагуу нэмнэ.
Ишлэл
Ангилал:Механик
Будапешт
Будапешт (мажараар Budapest гэж бичнэ; монгол орос мажар англи цөмөөр - Будапешт гэж дууддаг) бол Унгар улсын нийслэл, саятан хот юм.
1873 онд Дунай мөрний баруун эргийн Буда, Обуда хэмээх хоёр сууринг зүүн эргийн Пешт сууринтай нэгтгэснээр "Будапешт" нэрт хот үүсчээ. 1783 онд Буда Пешт хоёр нийлээд 48 мянга, 1900 онд нэгдмэл Будапешт 733 мянган хүнтэй байсан бол одоо [2011 онд] яг Будапешт хотын гэх 525 км² нутагт 1.74 сая, хотын гаднах хүй дүүргийг багтаахад 3.3 сая хүн оршин сууж байна.
Зүүлтийн холбоос
Ангилал:Унгар Ангилал:Европын нийслэл
Баукау
Баукау — Зүүн Тиморын хоёрдугаар том хот, олон улсад бол жижиг хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Зүүн Тиморын суурин Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Импульс
Биеийн хөдөлгөөн нь биеийн масс, хурднаас хамаарсан хэмжигдэхүүн байна. Бие, масс, хурдны хэмжигдэхүүнийг импульс гэнэ. Сонгодог механикт импульсийг хугацаатай харьцангуйгаар хүчнээс авсан интегралаар тодорхойлдог:
үүнд
Ньютоны хоёрдугаар хуулийг ашиглан бичвэл:
Улмаар импульс нь биед хүч үйлчилснээр биеийн хүчний моментийн өөрчлөлтөөр тодорхойлогдож болно. Мөн үйлчилж буй хүч болон масс нь тогтмол үед импульсийг дараах хялбар хэлбэрээр илэрхийлж болно:
Ангилал:Механик
Impuls Rörelsemängd
Торгейр Брандцег
Торгейр Брандцег (Torgeir Brandtzæg, 1941 оны 10 сарын 26-нд төрсөн) нь Норвегийн цанын харайлтын тамирчин юм. Тэрээр олон улсын тавцанд 1962 - 1965 онд өрсөлдөж байсан бөгөөд Инсбрук хотноо зохиогдсон 1964 оны өвлийн олимпоос 90 м, 120 м-ийн төрөлд хоёуланд нь хүрэл медаль хүртжээ.
Африкийн Сципион
Публиус Корнелиус Сципио Африканус (Publius Cornelius Scipio Africanus, МЭӨ 235–МЭӨ 183) буюу Африкийн Сципио, Хөгшин Сципио нь Ромын цэргийн гайхамшигтай удирдагч юм. Карфагенчуудыг Пунийн II дайнд цохиж, Ибер буюу Испанийг эзэлж авсан. Ханнибалыг буцах замд нь цохисон Сципион "Африкийн" гэдэг хочтой болжээ.
Ангилал:Пунийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Цензор Ангилал:Ромын Бүгд Найрамдах Улсын консул Ангилал:Корнели Ангилал:МЭӨ 235 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 183 онд өнгөрсөн
Жоу улс
Баруун Жоу улс
Жоу улсын төр засгийн хууль дүрэм нь ил тод онцлогтой байдаг ба түүний дотроос хамгийн чухал нь хашлага тарианы дүрэм, өвөг ёсны дvрэм, засаг баригч болон сул иргэдийн дүрэм, ёслолын хөгжмийн дүрэм байсан юм.
Хавар Намрын улсын үе
Манай тооллын өмнөх 771 онд баруун хойт, умард, зүүн хойтийн олон нүүдэлчин аймгийн довтолгоонд өртөөд нийслэл хотоо алдаж, зүүнш нийслэлээ шилжүүлсэн үеэс баруун Жоу улсын үе төгсдөг. Энэ үеэр хятадын хааны эрх мэдэл доройтохыг дагалдаад, том эзэмшилтэй вангууд бүр биеэ дааж, тусгаар улс болох явц эхэлсэн нь муж бүрийн эзэд том жижиг улсын эзэн болсон. Энэхүү үе нь манай тооллын ємнєх 476 он хүртэл үргэлжилээд Байлдаант улсуудын үеэр солигджээ. Эдийн засаг хєгжиж хvн ам өсөхийн хирээр том том улсууд хоорондоо эрх ашгийн төлөө өрсөн ширvvн тэмцэл хийсэн байлаа. Ингэснээр нийгмийн байдалд нь ч маш их хувиралт гарсан юм. Хөдөө аж ахуйн vйлдвэрлэлд нь төмөр багаж хэрэгсэл хэрэглэх болж, үхэрийг тариаланд ашиглахыг аажмаар нэвтрүүлж, ус ашиглалтын үйлс хөгжиж, үр тарианы ургац ихээр дээшилэсэн байна. Чунь Чю-гийн vе нь Баруун Жоу улсын улс төр нийгмийн уламжлалт дэг журам нь аажмаар задрах тийш хандсан vе байсан билээ.
Хятадын түүхэн дэх анхны том сэтгэгч бөгөөд агуу их соён гэгээрvvлэгч Күн Зы нь Чунь Чю-гийн Лу ванлигийн сүүлч vед мэндэлсэн юм. Күн Зы өнгөрсөн үеийн соёл, үзэл сэтгэлгээг ерөнхийлэн дүгнэсэний үндсэн дээр Хавар намрын улсуудын сүүлчийн үеийн ороо бусгаа нийгмийн байдалтай уялдуулан, ёс суртахуун, нийгэм, улс төрийн асуудлаар бvхэл бvтэн систем бvхий онолын vзэл барилтлал дэвшүүлж, эртний бичгийн сургалын урсгалыг vндэслэн байгуулсан байна.
Байлдаант улсын үе
Байлдаант улсын үе (МЭӨ 403 - МЭӨ 221 оныг хvртэл) нь Зүүн Жоу-гийн олон улсуудаас хойшхи Хятадын түүхэн дэх олон хоу-гийн хэсэглэн эзэлж ноёрхсон vе байсан билээ. Байлдаант улс болон Чунь Чю нь тvvхэн дээр тодорхой зааггvй байдаг боловч зөвхөн өнөөгийн байдлаар МЭӨ 403 онд “Жинь улсыг гуравлан хувааж”, Жао, Хань, Вэй гурван улсын үеэр гараа болгон манай тооллын өмнөх 221 онд Чинь улс долоон улсыг нэгтгэх хvртлэхийг Байлдаант улсын үе гэдэг юм.
Байлдаант улсын үе гэхэд Хятадын байдалд ихээхэн өөрчлөлт гарсан байлаа. Түүний дотор хамгийн онцлог бүхий үйл хэрэг бол олон дунд жижиг хоу ноёдын мэдэлд байсан улсууд нэгтхэгдэж, үлдсэн Цинь, Чу, Янь, Хань, Жао, Вэй, Чи зэрэг долоон улс нь Байлдаант улсын vеийн гол болох хоу-гийн мэдэлт улс болсон явдал юм. Байлдаант улсын үед олон улс хуулийн өөрчлөлт хийцгээсний дотроос Цинь улсын Шан янгийн хийсэн хуулийн өөрчлөлт нь хамгийн тууштай явагдаж хамгийн их нөлөө үзүүлсэн билээ.
Мөхөл
Ангилал:Жоу улс Ангилал:Хятадын династи
Жюль Ренкин
Иксельд төрсөн Ренкин хуулиар сурч мэргэшин, L'Avenir Sociale сэтгүүлийг үүсгэн байгуулалцжээ. 1896 онд Бельгийн Төлөөлөгчдийн Танхимын сонгуульд Католик Намаас Брюссельд нэр дэвшин сонгогдож, насан эцэс болтлоо улиран сонгогджээ. Тус намын Христийн ардчилсан жигүүрээс угшилтай Ренкиний үзэл бодол нь аажмаар консерватив болж хувирсан байдаг.
Тэрээр хэд хэдэн удаа сайдын албыг хашжээ: 1907–1908 онд хууль зүйн, 1908-1918 онд колонийн асуудал эрхэлсэн, 1918–1920 онд дотоод хэргийн, 1918-1921 онд төмөр зам, шуудангийн сайд байв. 1920 онд Төрийн сайдын хэргэмтэй болжээ.
1931 онд тус улсын 28 дахь ерөнхий сайдаар томилогдсон бөгөөд дотоод хэргийн, сангийн, эрүүл мэндийн сайдын албыг хавсран гүйцэтгэж байлаа. Харамсалтай нь түүний засгийн газар Бельгид тухайн үед тулгараад байсан эдийн засгийн хямралыг гэтэлгэх үр нөлөөтэй арга хэмжээг авч хэрэгжүүлж чадаагүй бөгөөд 1932 онд огцорсон юм.
Ангилал:Бельгийн ерөнхий сайд Ангилал:Бельгийн дотоод хэргийн сайд Ангилал:Бельгийн колонийн сайд Ангилал:Бельгийн сангийн сайд Ангилал:Бельгийн хууль зүйн сайд Ангилал:Бельгийн эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Бельгийн төрийн сайд Ангилал:Бельгийн Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн Ангилал:Бельгичүүд Ангилал:1862 онд төрсөн Ангилал:1934 онд өнгөрсөн
Иохан Блэйк
Иохан Блэйк (Yohan Blake, 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд төрсөн) нь Ямайкын ойрын зайн гүйгч бөгөөд 100 болон 200 метрийн зайд уралддаг. thumb|150px|left|"Араатан" хочит Иохан Блэйк
Холбоос
Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:100 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Ямайкын 100 метрийн гүйгч Ангилал:Ямайкын 200 метрийн гүйгч Ангилал:Ямайкын 4х100 метрийн буухиа гүйгч‎ Ангилал:Ямайкын олимпын аварга Ангилал:Ямайкын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Ямайкын олимпын оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Ямайкын хөнгөн атлетикийн улсын аварга Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Ямайкад Ангилал:Ямайкачууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Азийн сүвээцагаан
Азийн сүвээцагаан (Pluvialis fulva), урьд Шаргал сүвээ цагаан гэж байсан, нь Хиазынхан овгийн дундаж хэмжээний шувуу юм.
Тэд 23–26 см урт, нас бие гүйсэн нь үржлийн улиралд толгойн орой, далавч, нуруунд шаргал ба хар толботой. Нүүр, хүзүү нь цагаан хүрээтэй хар ба цээж, ууц нь хар бараан болно. Хөл нь бас хар. Өвлийн улиралд биеийн хар хэсгүүд нь алга болж, шардуу нүүр, цээж, өвөр хэсэг нь цагаан байна.
Азийн сүвээцагаан нь туйлын тундр болон Азийн хойд зүгээс Аляска хүртэл нутагладаг. Өвлийн улиралд өмнөд Ази, Австралид өвөлжинө. Цөөн хэд нь АНУ-н Хавай болон Калифорнид өвөлжинө.
Зургийн цомог
<br style="clear:both">
Цахим холбоос
Ангилал:Хиазынхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Нийгэм соёлын антропологи
Нийгэм-соёлын антропологи нь хүний нийгэм, соёлын олон янз байдлыг бүх талаас нь, угсаатны зүйн буюу тодорхой нэгэн нийгэм соёлыг судлаач биечлэн судлах, угсаатны судлал буюу судлаач хэд хэдэн соёлыг харьцуулан судлах замаар судалдаг нийгэм хүмүүнлэгийн ухаан юм.
Нийгэм-соёлын антропологи нь гэр бүл, ураг төрөл, улс төр, эдийн засаг, урлаг, шашин шүтлэг гэх мэт хүний амьдралын бүхий л талыг хоорондын уялдаа холбоонд нь судалдаг хамрангуй ухаан юм. Ингэхдээ аливаа нийгэм, соёлыг зөвхөн судлаачын нүдээр буюу гаднаас нь төдийгүй тухайн соёлын төлөөлөгчдийн нүдээр буюу дотроос нь ойлгохыг хичээдэг. Үүний тулд судлаач урт хугацааны туршид судлаж байгаа нийгэм-соёлынхоо өдөр тутмын үйл ажиллагаанд уг соёлын төлөөлөгчидтэй зэрэгцэн оролцож, угсаатны зүйн төрөл бүрийн аргыг хэрэглэн судалгаагаа явуулдаг. Улмаар угсаатны зүйчдийн хийсэн эдгээр судалгаан дээр тулгуурлан соёл дамнасан, харьцуулсан онолын судалгааг угсаатны судлаачид явуулж байдаг билээ.
Нийгэм-соёлын антропологийг судалснаар хүний нийгэм соёл, тэдгээрийн олон янз байдлын тухай гүн гүнзгий мэдлэг эзэмшиж, өөр өөр соёл, зан заншлыг ойлгодог, хүндэлдэг болох төдийгүй, өөр нийгэм соёлын хүмүүсийн ертөнцийг үзэх үзэл, сэтгэх арга замд суралцсанаараа өөрийн уугуул соёлыг хөндлөнгийн нүдээр харах боломжтой болдог билээ. Товчхондоо, нийгэм соёлын антропологийн судалгаа хийнэ гэдэг нь бусдыг судлах төдийгүй бусдаас суралцана гэсэн хэрэг юм. Улам бүр глобальчлагдаж, нэг талаас өөр өөр соёлын айлсан нэвчилцэж, нөгөө талаас уламжлалт болон орчин үеийн соёлын уламжлал сүлэлдэн холилдож, соёл хоорондын харилцаа эрчимжин, харилцан ойлголцол улам бүр чухалчлагдаж буй өнөө үед нийгэм-соёлын антропологийг судлах нь улам ч сонирхолтой болж байгаа төдийгүй чухал ач холбогдолтой юм.
Нийгэм-соёлын антропологчид нь их, дээд сургууль, эрдэм шинжилгээний байгууллага, төрийн удирдлага, боловсрол, нийгмийн салбар, хүрээлэн байгаа орчин, олон улсын хөгжлийн байгууллага, төрийн бус байгууллага, бизнес, аялал жуулчлал зэрэг олон салбарт ажиллах боломжтой.
Ангилал:Хүн судлал
Гул Аранжин
«Гул Аранжин» — 1980 онд БНМАУ-д монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Н.Дугарсанжаа, О.Энхзул, Р.Дамдинбазар, Ж.Гэндэнхүү, Ц.Цэрэндорж, А.Цээлээсүрэн, Ц.Цэнд-Аюуш, Ж.Гомбосүрэн, Б.Сэлэнгэ, Н.Нэргүйбаатар, Ч.Ядамжав, Д.Сэдэд
Агуулга
Хөдөө нутагт малчны халаа ховордож байгаа тухай сэдвийг хөндсөн кино. Хотод олон сургууль дамжин амжилт олохгүй будилж яваа оюутан Аранжин бол киноны гол дүр юм. Тэрээр хөдөө нутагаа орхин хотруу эрдэм сурахаар явсан ч газар мэдэхгүй, хүн мэдэхгүй тул ихээхэн хэцүү байсан юм. Аранжингийн дүрээр хүн байр сууриа зөв олох нь чухал гэдэг санааг үзэгчдэд дамжуулан хүргэжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1980 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Жереми Эванс
Холбоос
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Буурал сүвээцагаан
Буурал сүвээцагаан (Pluvialis squatarola), урьд Тарлан хавтгаалжин гэж байсан, нь Хиазынхан овгийн шувуу юм. Тэд хойд туйлын арлууд, Аляска, Канад, Оросын орчимд нутаглана.
Гадаад төрх
Энэ шувуу нь 27–30 см урт, далавчаа дэлгэхэд 71–83 см бөгөөд 190–280 гр жинтэй. Нүүдэллэхийн өмнө үедээ 345 гр ба түүнээс дээш жинтэй болдог. Хавар, зунд нас бие гүйцсэн шувууд нь нуруу, далавч хэсэгт хар цагаан цоохор зүстэй. Нүүр, хүзүү нь хар ба цагаан эмжээртэй. Цээж нь хар, ууц нь цагаан болно. Хар хошуу, хөлтэй. 8-р сарын дунд үеэс өд сөд нь гуужин солигдож эхэлнэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Хиазынхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Хүний сайхан сэтгэл
«Хүний сайхан сэтгэл» — 1980 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1980 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Галын хана
Тооцооллын салбарт галын хана хэмээх нь сүлжээний аюулгүй байдлын систем бөгөөд сүлжээний орж гарах урсгалыг тохируулсан дүрмийн дагуу хянадаг юм. Галын хана, итгэмжит, аюулгүй дотоод сүлжээ болон өөр нэгэн харь сүлжээ (жишээ нь, Интернэт) хооронд хаалт бий болгодог. Галын хана уямж болон хатуумж хэрэгслийн аль алинаар хэрэглэгддэг. Хатуумжид суурилсан олон галын хана хамгаалдаг дотоод сүлжээндээ DHCP сэрвер гэх мэтийн нэмэлт үйлчилгээ үзүүлдэг.
Хувийн тооцоолуур дахь үйлдлийн систем уямжид суурилсан галын ханаар нийтлэг Интернэтээс хамгаалах боломж олгох нь бий. Мөнхүү сүлжээ хооронд өгөгдөл дамжуулдаг рүүтэр хэрэгслүүд галын ханын бүрэлдэхүүнтэй байдагаас гадна үүний эсрэгээр галын ханууд рүүтэрийн үндсэн үүргийг гүйцэтгэж байдаг.
Төрлүүд
Өгөгдөл хаагуур түгж байгаагаас, өгөгдлийн урсгалыг хаана замдаж байгаагаас, мөн өгөгдлийн мөрдүүлж буй төлөвөөс хамааран олон төрлийн галын хана байдаг.
Сүлжээний түвшин буюу пакет шүүлтүүр
Сүлжээний түвшний галын хана (мөн пакет шүүлтүүр ч гэдэг) бол TCP/IP протоколын багцын харьцангуй доод түвшинд ажилладаг ба тохируулсан дүрмийн цуглуулгад эс нийцсэн пакетыг галын ханаар нэвтрүүлэхгүй байх ажилтай. Галын ханын эрхлэгч дүрмийг тодорхойлж болох ба тэгээгүй тохиолдолд системийн өгөгдмөл дүрэм үйлчилж болно. "Пакет шүүлтүүр" хэмээх нэршил BSD үйлдлийн системээс үүдэлтэй.
Сүлжээний түвшний галын хана ерөнхийдөө хоёр дэд төрөлд багтдаг: төлөвтэй болон төлөвгүй. Төлөвтэй галын хана идэвхитэй горимыг бүртгэн байдаг ба тэдгээр "төлвийн мэдээллийг" ашиглан пакет боловсруулалтыг хурдасгадаг. Аливаа сүлжээний холболтыг хэд хэдэн үзүүлэлтээр дүрсэлж болдог. Эдгээрээс нэрлэвэл: үүсвэр ба зорьсон IP хаяг, UDP эсвэл TCP порт, холболтын наслалтын тухайн үе (горимын байгуулалт, гар барих, өгөгдөл дамжуулга, холболтын төгсгөл гэх зэрэг). Хэрэв аль нэг пакет бүртгэгдсэн холболттой таарахгүй бол шинэ холболтын дүрмийн дагуу боловсрогдох болно. Харин пакет галын ханын төлвийн хүснэгтээс үзээд бүртгэгдсэн холболт болж таарвал нэмж боловсруулалтанд оролгүй цааш явах юм.
Төлөвгүй галын хана илүү бага санах ой шаарддаг. Холболтын горим хайж олохоос бага хугацаа шаарддаг энгийн шүүлтүүрэнд хурдтай үйлчилж чаддаг. Мөн холболтын горимын ойлголт байхгүй сүлжээний төлөвгүй протоколын шүүлтүүр болдог тохиолдол бий. Гэвч энэ галын хана харилцагч хоорондын холболтын наслалтаас хамааран элдэв төвөгтэй шийдвэр гаргаж чаддаггүй.
Шинээр гарсан галын ханууд пакетын маш олон үзүүлэлтээр шүүж чаддаг болсон. Жишээ нь: үүсвэр IP хаяг, үүсвэр TCP ба UDP порт, зорьсон IP хаяг эсвэл порт, WWW, FTP гэх мэт зорьсон үйлчилгээ, зэрэг болно. Түүнчлэн протокол, TTL утга гэх мэтчилэн олон үзүүлэлтээр шүүж чаддаг байна.
Юникс хувилбаруудад нийтлэг ашиглагддаг пакет шүүлтүүрүүдээс нэрлэвэл: IPFilter (янз бүр), ipfw (FreeBSD/Mac OS X), NPF (NetBSD), PF (OpenBSD болон зарим BSD), iptables/ipchains (Линукс).
Хэрэглээний түвшин
Хэрэглээний түвшний галын хана гэж TCP/IP багцын хэрэглээний түвшинд (жишээ нь, бүх вэбхөтөчийн урсгал, эсвэл бүх тэлнет буюу ftp урсгал) ажилладаг галын ханыг хэлдэг ба тухайн програмаар орж гарч буй бүх пакетыг замдах чадвартай байдаг. Харин бусад пакетын урсгалыг хаадаг (ихэвчлэн явуулсан хүнд мэдэгдэлгүй орхидог).
Галын хана пакет шалган зохисгүй агуулга илрүүлж сүлжээний өт, трояаны тархалтыг хязгаарлах буюу тархалтаас сэргийлэх чадвартай. Нэмэлт шалгуур тавьснаар пакет дамжуулгад хоцролт үүсч болно.
Төлөөлөгч
Төлөөлөгч сэрвер (прокси; зориулалтын техник хангамж эсвэл ерөнхий зориулалтын төхөөрөмж дээрх программ хангамж байдлаар ажиллах) ирж буй зарим пакетанд (жишээ нь, холболтын хүсэлт) програмын зүгээс хариулж, заримыг нь хаах байдлаар галын ханын үүрэг гүйцэтгэж болдог. Төлөөлөгч сэрвер бол ямар нэг сүлжээний програмын нэг сүлжээнээс нөгөөд хандах хаалга болдог. Энэ утгаар сүлжээний хэрэглэгчийг төлөөлөх үүрэгтэй байдаг.
Гордон Хэйуорд
Гордон Дэниел Хэйуорд (Gordon Daniel Hayward, 1990 оны гуравдугаар сарын 23-нд Индиана мужийн Браунсбург хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Юта Жаз багийн жижиг довтлогч болон довтлогч-хамгаалагчийн байрлалд тоглодог. Хэйуорд коллежийн Батлер багт байхдаа 2010 онд Үндэсний коллежийн аварга шалгаруулах тэмцээний (NCAA) дэд аварга болж байв. 2010 оны драфтад №9-өөр Юта Жаз багт сонгогдож одоог хүртэл тоглож байгаа.
Галын хана
Төлөөлөгч
Төлөөлөгч аливаа дотоод сүлжээг гаднаас нь бусниулахад амаргүй болгож, дотоод сүлжээ доголдсон ч галын ханын цаанаас ирэх халдлагыг хорьсон хэвээр байж чадах юм (програмын төлөөлөгч бүрэн бүтэн, зөв тохиргоотой байх үед). Эсрэгээр, халдлага үйлдэгч нийтэд нээлттэй системийг булаан эзэлж, өөрийн зорилгодоо төлөөлөгч болгон ашиглаж болох юм. Энэ тохиолдолд төлөөлөгч бусад дотоод төхөөрөмжүүдэд өөрийгөө мөнөөх систем мөн хэмээн дүр үзүүлж байх юм. Хэдийгээр дотоод сүлжээний орон зайг ашигласнаар аюулгүй байдал дээшилдэг ч, эвдэн сүйтгэгчид хуурамч IP хаяг ашиглах зэргээр зорьсон сүлжээндээ пакет дамжуулах аргуудыг ашиглах боломжтой.
Гордон Хэйуорд
Холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Галын хана
Сүлжээний хаягийн орчуулга
Галын хананууд сүлжээний хаягийн орчуулгын (NAT) боломжтой байх нь олонтаа. Галын ханаар хамгаалагдсан хостууд RFC 1918-д тодорхойлогдсон "хувийн хаягийн орон зай"-д хаягжилттай байдаг. Галын хана ихэвчлэн хамгаалсан хостуудын жинхэнэ хаягийг нуух чадвартай байдаг. NAT боломжийг анхлан хязгаарлагдмал тоотой IPv4 хаягжилтыг зохицуулахын тулд болон байгууллага дахь нийтийн хаягийн тоо болон хаягжилтын зардлыг бууруулахын тулд боловсруулан бүтээсэн юм. Хамгаалагдсан төхөөрөмжийн хаягийг нуух гэдэг сүлжээний тандалтаас хамгаалахад улам чухал болсон.
Монгол нэршил
Галын ханыг монгол хэлээр "галт хана" гэж эндүүрэн нэрлэх нь цөөнгүй. "Галд авалцсан хана" бус "галаас хамгаалдаг хана" болохыг дор тайлбарлав.
Тооцооллын сүлжээнд хэрэглэдэг галын хана мөн дээрхтэй агаар нэг - Гаднаас орж ирэх галыг дотогш нэвтрүүлэхгүй байх үүрэгтэйгээс гадна, олон дэд сүлжээнүүдтэй тохиолдолд аль нэг сүлжээнд гарсан галыг бусад сүлжээ рүү дамжуулах ёсгүй. Дээд зэргийн нууцлалтай сүлжээ дэд хэсэг бүртээ галын ханатай байхын учир энэ юм.
Иван Ракитич
Иван Ракитич (Ivan Rakitić, 1988 оны гуравдугаар сарын 10-нд Швейцарын Райнфелден хотод төрсөн) — Хорватын хөлбөмбөгчин бөгөөд Барселона болон Хорватын шигшээд тоглодог.
Замнал
2007 оны зургаадугаар сарын 22-нд Ракитич швейцарын Базелиас Шалькед 5 сая еврогоор худалдагдан дөрвөн жилээр гэрээлэв. Бундеслигт анх наймдугаар сарын 10-нд Штутгарттай тоглоход (2:2) гараалан гоолдсон.
2011 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Севильятай 2015 оны зургаадугаар сарын 30-нд дуусахаар гэрээллээ. Элсүүлсэн зардал 1,5 сая доллар байв.
Багаа ахлан 2013-2014 онд өмнөх улирлаасаа илүүд онцгой байсан Ракитичтай 2014 оны зургаадугаар сарын 16-нд Барселона 5 жилээр гэрээлэв. Барселонаас Севильяд 25 сая евро шилжүүлжээ.
Шигшээ
Хорват гаралтай Швейцарын залуучуудын шигшээн хагас хамгаалагч Ракитичийг дасгалжуулагч Славен Билич Хорватын шигшээд багтаасан. Анх 2007 оны есдүгээр сарын 8-нд 2008 оны ЕАШТ-ий сонгонд Эстонитой тоглоход гараалж, хоёр дахь тоглолтоо Андорратай хийхэд гоолдсон. 2008, 2012 оны ЕАШТ болон 2014 оны ДАШТ-д оролцсон.
Холбоос
Ангилал:Хорватын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Барселона багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Базель багийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Швейцарын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Швейцарын хүн Ангилал:Хорватчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Говийн зэрэглээ
«Говийн зэрэглээ» — 1980 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1980 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Цэрэг эрсийн жирийн өдрүүд
«Цэрэг эрсийн жирийн өдрүүд» — 1981 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1981 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Жо Жонстон
Жо Жонстон (Joe Johnston, 1950 оны тавдугаар сарын 13-нд төрсөн) нь Америкийн кино найруулагч юм.
Хонгор минь, би хүүхдүүдээ жижигрүүлчихлээ (1989), Жуманжи (1995) , Юрийн Галавын цэцэрлэг 3 (2001), Хүн чоно (2010), Хүн чоно (2010) болон Ахмад Америк: Эхний өшөө авалт (2011) зэрэг кинонуудыг найруулж байсан ба Индиана Жонс ба Мөхлийн агуй (1984) киноны дүрсний эффектийн ажлаараа Оскарын шагналыг хүртэж байв.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:Тусгай эффектийн уран бүтээлч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1950 онд төрсөн
Вьентьян тойрог
Вьентьян (магадгүй Вьенжань) — Лаос улсын ганц тойрог.
Цахим холбоос
Ангилал:Лаосын аймаг
2010 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
2010 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь 27 дахь удаагийн жүдогийн ДАШТ бөгөөд Японы нийслэл Токио хотын Ёёги Үндэсний Спортын ордонд 2010 оны 9 сарын 9-нөөс 13-нд зохиогдсон. Олон Улсын Жүдогийн Холбоо шинэчлэл хийж, ДАШТ-ийг 2 жил тутам зохиогддог байсныг жил болгон болгож өөрчилснөөс гадна нэг улсаас нэг жинд 2 тамирчин оролцохыг зөвшөөрснөөрөө онцлогтой.
Монголын баг
Монголын баг тус ДАШТ-ээс 2 хүрэл медаль хүртэж, 5-р байрыг 2 тамирчин, 7-р байрыг 3 тамирчин эзэлсэн амжилтаар 16-р байрт бичигджээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Гэрлэж амжаагүй явна
«Гэрлэж амжаагүй явна» — 1981 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Арын албаныхан
Ангилал:1981 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Зундуйн Хангал Ангилал:Жамьянгийн Бунтар
Чиро Феррара
Чиро Феррара (Ciro Ferrara, 1967 оны 2 сарын 11-нд төрсөн) нь Италийн хөлбөмбөгчин асан, дасгалжуулагч бөгөөд одоо Италийн 21 хүртэлх насны залуучуудын үндэсний шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагчаар ажилладаг. Тэрээр мэргэжлийн хөлбөмбөгчний замналаа Наполи багаас эхэлж, Ювентус багт үргэлжлүүлсэн бөгөөд хамгаалагчийн байрлалд тоглодог байв. Феррара мөн Ювентус багийн менежерээр ажиллаж байсан удаатай.
Үзүүлэлт
500||27|||||||||||| 500||27||||||||||||
Амжилт
Ювентус:
Эшлэл
Ангилал:1967 онд төрсөн Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Италичууд
Горан Юрич
Горан Юрич (Goran Jurić, 1963 оны 2 сарын 5-нд Мостарт төрсөн) нь Хорватын хөлбөмбөгчин асан.
Клубийн үзүүлэлт
208||1 76||1 109||0 9||0 402||2
Шигшээ багийн үзүүлэлт
!Нийт||15||0
Гадны холбоосууд
Ангилал:1963 онд төрсөн Ангилал:Хорватын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хорватын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Югославын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хорватчууд Ангилал:Югославчууд
Жулиус Ирвинг
Жулиус Винфилд Ирвинг II (Julius Winfield Erving II, 1950 оны хоёрдугаар сарын 22-нд Нью-Йорк мужийн Нассау хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд АБА-гийн «Виржиниа Сквайрс» (1971-73), «Нью-Йорк Нетс» (1973-76), НБА-гийн «Нью-Йорк Нетс» (1976) болон «Филадельфия-76» (1976-87) багуудад тоглож байлаа. 1983 онд НБА-гийн аваргаар, 2 удаа АБА-гийн аваргаар (1974, 1976), 1981 оны НБА-гийн улирлын MVP, 2 удаа АБА-гийн MVP (1974, 1976), 7 удаа НБА-гийн бэлгэдлийн шигшээд (1978 1980-83 — I, 1977, 1984 — II), 5 удаа АБА-гийн бэлгэдлийн шигшээд (1973-76 — I, 1972 — II), 11 удаа НБА-гийн бүх оддын тоглолтонд оролцсон (1977-87) домогт 50 тоглогчийн нэг билээ.
Түүний хоч — Доктор Жей (Dr. J).
Цахим холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Нью-Йорк Нетс багийн тоглогч Ангилал:Филадельфия Севенти Сиксерс багийн дасгалжуулагч Ангилал:Виржиниа Сквайрз багийн дасгалжуулагч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1950 онд төрсөн
Хөдөлгөөн (физик)
Физикт хөдөлгөөн гэдэг нь бие болон түүний хэсгүүд тодорхой орон зайд байрлалаа өөрчлөхийг хэлдэг. Бүх хөдөлгөөн нь хүчний үйлчлэлийн үр дүнд буй болдог. Хөдөлгөөнийг голдуу хурд, хурдатгал, шилжилт гэсэн физик хэмжигдэхүүнээр тодорхойлдог. Эдгээр хэмжигдхүүн хугацаанаас хамаарсан тэгшитгэлийг хөдөлгөөний тэгшитгэл гэнэ. Мөн аливаа биет нэгэнт хөдөлгөөнд оршиж байвал биет нь тухайн биетийн масс болон хурдаас хамаарсан импульс буюу хөдөлгөөний тоо хэмжээ гэдэг физик шинж чанарыг олж авдаг. Хөдөлгөөнийг хурдаар нь жигд ба хувьсах хөдөлгөөн гэж ангилдаг.
Энерги
Физикт болон бусад шинжлэх ухаануудад эрчим хүч буюу энерги (Грекийн ενεργός, энергос, "идэвхтэй, ажилладаг" гэсэн утгатай) бол байгаль дээр хадгалагдаж буй системүүд болон биетүүдийн физик шинж чанарыг илэрхийлсэн скаляр физик хэмжигдэхүүн юм. Энерги нь хэд хэдэн өөр төлөвт орших бөгөөд тухайлбал кинетик, потенциал, дулааны, цахилгаан соронзон, химийн, цөмийн, масс гэх мэтчилэн байдаг бөгөөд эд бүгд мэдэгдэж буй байгалийн үзэгдлүүдийг тайлбарлахаар тодорхойлогдсон.
Энерги нь нэг төлөвөөс нөгөө төлөвт хувирах бөгөөд харин хэзээ ч шинээр үүсч бий болдоггүй, мөн устаж үгүй болдоггүй. Энэхүү энерги хадгалагдах зарчмыг анх 19-р зууны эхэн үед постулат болгосон бөгөөд энэ нь аливаа битүү системд үйлчилдэг. Нётерийн теорем ёсоор бол энерги хадгалагдах үзэгдэл нь физикийн хуулиуд цаг хугацаа өнгөрөхөд өөрчлөгддөггүй гэдэг баримтын үр дагавар юм.
Эйнштейны хууль ёсоор тодорхой масстай бие бүхэн энергитэй. Харьцангуйн онол ёсоор тайван байх үеийн энерги болон массын харьцаа нь дараах томъёогоор тодорхойлогдоно: E=mc^2
Энерги нь олон янзын энергийн хэлбэрт байх ба үүнд жишээлбэл потенциал энерги, кинетик энерги, химийн энерги эсвэл дулааны энерги гэх мэтийг нэрлэж болно. Энергийг нэг системээс нөгөө рүү дамжуулах болон нэг хэлбэрээс өөр хэлбэрт хувиргаж болох боловч термодинамикийн 2-р хуулиар дулааны энергийн хувьд системүүдийн хооронд хязгаарлагдмал шилжилттэй эсвэл аар энергийн хэлбэрт хувиргах боломжтой байдаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Физик тоо хэмжээ Ангилал:Эрчим хүчний эдийн засаг Ангилал:Эрчим хүчний техник