cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өмхий хүрэн
Үржил
Тэд зун эрт үржилд орох ба нэг эрэгчин хэд хэдэн эмтэй нийлнэ. Голдуу 5 сард төрөх ба эм нь үүр нүхээ ухаж бэлдэн, 4-7 зулзага гаргадаг. Дөнгөж төрсөн зулзага нь дүлий, нүд нь аниатай ба зөөлөн үстэй байна. 3 долоо хоноод нүдээ нээнэ. Эх нь 2 сар хөхүүлэх ба 1 нас хүрж нас бие гүйцтэл нь хамт амьдардаг. Эр өмхий хүрэн зулзагаа өсгөж бойжуулахад оролцохгүйгээр үл барам алах тохиолдол бий. Эх нь зулзагаа сайтар хамгаалан өсгөх ба аюулын дохио авмагц үнэрт булчирхайгаас тусгай өмхий үнэртэй шингэн ялгаруулан цацдаг.
Үнэрт булчирхайн өмхий шингэн
Биеэ хамгаалах гол зэвсэг болсон энэхүү шингэнээ 2-5 м хүртэл хол цацах бөгөөд баавгай хүртэл зугтдаг байна. Энэ шингэн нь нүдэнд орвол нэг хэсэгтээ юм харж чадахгүй. Үнэр нь ялзарсан өндөг, шатсан хаймар, сармисны холилдсон мэт бөгөөд салхигүй үед 1 км орчим эргэн тойронд тархан, салхитай үед 2 км хол зайд үнэртэнэ. Арьсанд хүрсэн тохиолдолд үнэр нь салдаггүй ба тусгай шингэнээр арчсан ч үр дүн муутай аж. Хувцас зэрэг бол хаяхаас өөр аргагүй болдог аж.
Өмхий хүрэн нь энэхүү хүчтэй зэвсгийн ачаар баргийн махчин амьтдаас зайлж дөнгөх ч, дээрээс дайрдаг, мөн үнэрлэх чадваргүй эвэрт шар шувуу, бүргэд зэргийн идэш болдог байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Хөхтөн амьтан
Аралын Каракум
Аралын Каракум (Арал қарақұмы) — Арал тэнгисийн дорно умард талд байгаа элсэн цөл. Өмнөд тал нь Сырдарья мөрөн хүрнэ.
Казахстаны Кызылорда, Караганды мужийн нутагт 35 мянган км² талбай эзэлдэг. Эх газрын хуурай уур амьсгалтай. Жилд 100–150 мм хур тунадастай.
Ангилал:Казахстаны цөл Ангилал:Азийн цөл
И Да-хэ
И Да-хэ (이다해 ~ [ий даээ]; 1984 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Намтар
И Да-хэ 1984 оны 4 сарын 19-нд Өмнө Солонгосын Сөүл хотод төрж Пёнь Да-хэ овог нэртэй төржээ. Түүнийг бага байхад гэр бүл нь Австрали руу нүүсэн. И Да-хэ тэнд таван жил тэнд амьдраад Солонгостоо ирж, 2001 оноос жүжигчин болсон. Аав нь одоо ч гэсэн Сиднейд байгаа бол И Дахэ ээжтэйгээ Сөүлд амьдардаг. И Дахэ 2004-2005 онд MBC телевизийн олон ангит киноны шагналаас шилдэг шинэ жүжигчний шан хүртэж байв.
2010 оны «Боолын ангууч» олон ангит кинонд тоглосноор Чан Хёгтой KBS-ээс шилдэг хосын шан авч байсан.
Олон ангит кино
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
2011-12 оны Премьер лиг
Лигт 20 баг тоглох ба үүний арвандолоо нь 2010–11 оны улиралд тоглож байсан, гурав нь Лигийн АШТ-ээс дэвшсэн баг. Дэвшсэн багуудыг өнгөрөгч улирлын Лигийн АШТ-ий аварга Куинз Парк Рейнжерс, дэд аварга Норвич Сити шууд дэвшин бүрдүүлсэн бол плей-оффын шатнаас Суонси Сити Редингийг 4–2 харьцаагаар ялж дэвших эрхээ авсан юм.
Эшлэл
# Премьер лиг
Чахундорж хан
Бага нас
Чахундорж 1634 онд (зарим сурвалжид 1624/1637 он) халхын Түшээт хан Гомбодоржийн гэрт (одоогийнхоор Монгол улсын Архангай аймгийн Хашаат сумын нутаг Мэндийн ам) ахмад хөвүүн нь болон, ойрадын дөрвөд аймгийн Далай тайшийн охин Ханджамц хатнаас төрсөн. Өндөр гэгээн Занабазар, баатар хунтайж Шидишир хэмээх хоёр дүүтэй байв.
Түшээт хан
Гомбодорж хан өөд болоход 1655 онд Чахундорж 21 насандаа хан ор суув. 1655–1691 он хүртэл тусгаар халхын Түшээт хан, 1691–1698 он хүртэл Чингийн харьяат халхын Түшээт хан, нийт 43 жил хан ширээнд заларсан. Түүний өвийг 1700 онд ач хүү Дондовдорж, 1702 онд хоёрдугаар хүү Равдандорж залгажээ.
Харилцаа
1655 онд манжийн Эеэр засагч хааны шаардсанаар Галдандорж хүүгээ Бээжинд суулгасан. 1685 онд оросын бэхлэлт рүү дайрахдаа Албазин руу дайрсан манжтай эвсэж, цэргийн тусламж авч байсан. 1686 онд Байдрагийн Хүрэн бэлчирийн хуралдайгаар 1640 оны Дөчин дөрвөн хоёрын их цаазыг хүчингүй болгожээ.
1657 онд Оросын Алексей царьт захиа бичиж хариадын (буриад) нутгаас цэргээ гаргахыг шаардаж байв. 1685 онд Сэлэнгийн бэхлэлт рүү элч зарж өөрийн албат буриадыг чөлөөлөхийг шаардаж байв. Оросууд шийдэмгий захиаг нь гуйлт болгож орчуулсан ба шаардлагыг хүлээн авч ухарч байсангүй.
1662 онд хотгойдын III Алтан хан Засагт хан руу довтлон дийлж, Чу мэргэнийг Засагт ханаар тавихад захирагдахгүй гэсэн ард дүрвэн Түшээт ханд дагасан бөгөөд 1670 онд Сэнгүм Засагт хан болж, нөхцөл байдал эргэсэн гээд найман жилийн өмнө дүрвэсэн ардыг нэхэхэд Түшээт хан өгөөгүй. Ужиг хямрал үүссэн.
Байлдаан
Түшээт хан Чахундоржийн халх цэрэг Байгал нуурын өвөр, Сэлэнгийн адгаарх оросын шинэ тутам боссон шивээ, бэхлэлтийг дайрч, заримдаа амжилт олж байв. 1669 онд Дай хунтайжийн удирдсан цэрэг, 1677-1678 оны Хөхт, Дайбун, Заб нарын, 1681-1682 онд Дай хунтайжийн цэрэг Сэлэнгийн адгаарх шивээдийг довтолж байв. 1685 онд тэр хавийн орос, хасаг цэргийн гол бэхлэлт болсон Сэлэнгийн шивээг бүслэн хааж, 1687-1688 онд Шидишир баатрын 5000 цэргээр дахин бүслэж байжээ.
1687 онд Засагт хан Шар, Зүүнгарын Галдангийн дүү Доржжавтай нийлж халдаар ирэхэд Чахундорж өөрийн хүргэн, хошуудын Лувсангомборавдантай хамжин дийлж Зүүнгарын нутаг Эрчис хүрч давшив. Галдан өөрийн дүү болон холбоотноо алагдсны дараа 1688 оны хавар Түшээт ханы нутаг руу дайрсан. Төмөртэй, Олгой нуурын хоёр газар тулж ялагдсан Чахундорж хан Занабазарын араас Чин улсын хилээр шурган амь гарч сөнөд нутагт суулаа. Ард олон бас дүрвэсэн.
1688 оны намар Ар элстэй гэдэг газар чуулган чуулж, манжид дагаар орох шийдвэр гаргасан бөгөөд 1696 онд нутгаа чөлөөлүүлж авчээ.
Өтөл нас
1691 оны хавар Долоннуурт Чахундорж тэргүүтэй халхын 550 тайж цуглан манж Чин улсад ёслон дагаж засаг захиргааны шинэ хуваарьт орсон.
Чин улсад байсан Францын элч Жербильон бичихдээ ᠌"Чахундорж намхан, чөргөр туранхай, сахал буурал, уртлаг царай, хавтгай нүүртэй нэгэн" гэжээ.
1698 онд Долоннуурт өөд болсон. Зарим сурвалжид халх нутагтаа очсоны дараа эргэж одоод 1700/1701 онд нас барсан гэжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Боржигин Ангилал:Түшээт хан Ангилал:1634 онд төрсөн Ангилал:1699 онд өнгөрсөн
Зүлгэ мөрөн
Зүлгэ (буриадаар: Зүлхэ мүрэн, якутаар: Өлүөнэ, оросоор: Лена) — ОХУ-ын зүүн Сибирийн нутгаар урсаж Умард мөсөн далайн Лаптевын тэнгист цутгадаг мөрөн.
Тус голын урт нь 4400 км бөгөөд ай сав нь 2,49 сая км². Жилийн урсац нь 515,6 км³.
ОХУ-ын Эрхүү муж болон Сахагийн нутгаар урсан өнгөрдөг бөгөөд зарим цутгадаг голууд нь Өвөр Байгал, Красноярск, Хабаровск хязгаар болон Буриад улс, Амур мужийн нутгаар өнгөрдөг байна.
Нэрийн үүсэл
1619-1628 оны үед П.Д.Пенда хэмээх оросын аялагч Елюенэ гэдэг гол байдгийг мэдэж орос хэлээр Лена гэж дуудах болжээ. Голын нэр нь эвенк хэлнээс гаралтай «Елю-Енэ» («Елюенэ») буюу «том гол» гэсэн утгатай үг ажээ.
Газар зүй
Зүлгэ буюу Лена мөрний эх нь Байгал нуураас баруун тийш 10 км зайд орших, Байгалын нурууны нэг хэсэг болох нэргүй оргилын бэлд 1470 м өндөрт орших жижиг намаг гэж үздэг байна.
Загас
Эрт дээр үеэс Зүлгэ гол болон түүний цутгалууд загасны нөөцөөрөө алдартай байсан. Далан байхгүй, хүнсний баялаг баазтай тул олон төрлийн загас амьдрахад маш сайн нөхцөлтэй. Тус мөрний хамгийн том, хамгийн үнэ цэнтэй загас бол Сибирийн хилэм юм. Мөн тул, ленок, таймень, налим загас байдаг. Зарим хүмүүс 70 сантиметр хэмжээтэй, найман килограмм жинтэйг барьсан байдаг. Эдгээр загасыг Улаан номд оруулсан бөгөөд зөвхөн тусгай газар загасчлахыг зөвшөөрдөг.
Тээвэр
Зүлгэ мөрөн өнөөг хүртэл Сахагийн тээврийн гол судас хэвээр байгаа бөгөөд бүс нутгийг Холбооны чанартай тээврийн дэд бүтэцтэй холбодог. Навигацийн буюу усан онгоц явах хугацаа нь мөрний доод хэсэгт 120 хоног, дээд хэсэгт 180 хоног хүртэл үргэлжилдэг байна. Мөрөн дээгүүр төмөр замын 1, авто замын 3 гүүр байдаг.
Хот суурин
Зүлгэ мөрний эрэг дээр 6 хот байрладаг:
Эшлэл
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Эрхүү мужийн гол мөрөн Ангилал:Сахагийн гол мөрөн
Орангутан
Орангутан (Pongo) — Хүн дүрст мич бөгөөд хүний хамгийн ойрын төрөл гэх нь олонтаа. Нэршлийн тухайд Малай хэлний "Orang Hutan" гэх үгнээс гаралтай ба "ойн хүн" гэсэн утгыг илэрхийлж буй.
Орангутан нь Гигантопитек (Gigantopithecus) болон Сивапитек (Sivapithecus) гэх, 15 сая жилийн тэртээ Африк тивээс Зүүн Өмнөд Азид олноороо нутаглаж байсан хүний дээд өвөг мичээс цор ганцаар үлдэж хоцорсон, Понго аймгийн нэгэн төрөл юм.
Биеийн бүтэц
Орангутан нь биерхүү мич ажээ. Нас бие гүйцсэн эрэгчний өндөр 1.5 м, 135 кг жин татах. Эмэгчин нь эрэгчнийгээ бодвол биеэр багавтар. Гадна харагдах байдлын хувьд хүдэр том биедээ таарсан бахиун, булчинлаг байх ба урд хос мөч нь хойд мөчөөсөө бага зэрэг урт. Хуйх хэсгийн үс нь улаавтар тачирхан ч нүүр болон нуруу орчмыг бодвол үсэрхэг гэхэд болох юм. Дал мөр сагалдаргалсан их үстэй. Модонд гарамгай авирдаг, дөрвөн мөчний хуруунууд нь аливаа зүйлсийг эргүүлж тойруулан үзэхэд нэн зохицсон байдаг. Толгой томтой, нүүр нь өргөн, духны овон хэсэг нь үнэрлэх эрхтэн хамартайгаа адил урт товойлттой байдаг бол дагзны хэсэг мөн хойшоогоо зэв хэлбэртэйгээр товойлттой байна.
Кипчак
Кипчак буюу Кипчакууд (бас Кипчак түрэгүүд, Кыпчакууд юм уу Половууд гэж нэрлэдэг) бол Дундад зууны үед Евразийн тал нутгийн зарим хэсэгт нутаглаж байсан түрэг угсааны нүүдэлчин ард түмэн, холбоо юм. Анх VIII зууны үед Түрэгийн хоёрдугаар хаант улсын бүрэлдэхүүнд нэр дурдагдсан, тэд Алтайн бүс нутагт нутаглаж байгаад тэндээсээ дараачийн зуунуудын туршид өргөжин тэлж, эхлээд Кимакийн хаант улсын бүрэлдэхүүнд орж, дараа нь кумануудтай нэгдсэн холбооны нэг хэсэг болсон байх маш их магадлалтай. Понт-Каспийн тал нутаг, Хятад, Сырдарья, Сибирьт кипчакуудын бүлгүүд байсан. Куман-Кипчакийн холбоог XIII зууны эхэн үед монголчууд байлдан дагуулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан Ангилал:Кавказын түүх Ангилал:Нүүдэлчид Ангилал:Төв Азийн түүх
Java
Java бол Sun Microsystems корпорацийн бүтээсэн програмчлалын хэл бөгөөд хамгийн анх 1995 онд түүнийг олон нийтэд танилцуулжээ. Анх хийгдэхдээ Sun-ийн Java платформ дээр ажиллахаар байсан юм. Жава-г бүтээхдээ С ба С++ хэлийн онцлог, бичиглэлийг хүчтэй тусган авчээ. Гэхдээ хамгийн гол нь обьект хандалтат загварт түлхүү анхаарсан ба доод түвшний програмчлалын боломжийг бага оруулсан байна.
Java програм нь бит биш байт кодуудад хөрвөн ажилладаг бөгөөд энэхүү байт кодуудыг зөвхөн Java Virtual Machine (JVM) хэмээх систем ажиллуулдаг юм. Харин JVM нь платформ болгонд зориулагдан тусдаа хийгдсэн байдаг тул таны бичсэн програм, код аль ч үйлдлийн систем, платформ дээр ажиллах болж байгаа нь түүний хамгийн өвөрмөц онцлог юм.
1995 онд Sun нь Java-гийхаа гол хөрвүүлэгч, Virtual Machine, Class-ийн гол гол сангуудыг бүтээжээ. Харин одоо дэлхий дээр хамгийн их хүчээ авч байгаа систем болоод байгаа бөгөөд GNU (General Public License) гэсэн үнэгүй лицензтэй болсноор түүнийг хэн дуртай нь үнэгүй татан авч ашиглах боломжтой болжээ.
Түүх
Албан ёсоор Java 1.0 хэл нь 1995 онд бүтээгдэн бий болсон бөгөөд хамгийн гайхамшигтай уриа болох Write Once, Run Anywhere (Нэг удаа бич, Хаа сайгүй ашигла) хэмээх уриаг гаргасан юм. Энэ нь жава кодыг аль ч платформ дээр ажиллуулах боломжийг олгох зохион байгуулалттай байлаа.
Жавагийн хамгаалалтын түвшинг хэрэглэгч хүн хүссэнээрээ өөрчлөх боломжтой ба зарим тохиолдолд сүлжээ болоод файл руу хандах эрхийг нь цаанаас нь хаачихсан нь хүмүүст ихээр таалагдсан юм. Ийм болохоор ихэнхи броузерууд Java Applet-г ажиллуулах боломжийг өөртөө нэмсэн байна. Яагаад гэвэл Java Applet нь хэрэглэгч хүнд ямар ч аюул учруулахгүй байсан байна. Өөрөөр хэлбэл програмист хүн Java Applet-ийг ашиглан хэрэглэгчдийн компьютерт халдах боломжийг тун сайн хаажээ.
Ер нь бол Жава маш богино хугацаанд олон нийтийг хамарч эхэлсэн ба түүний хамгийн гол уриа болох бүх платформ дээр ажиллах гэсэн нь хамгийн ихээр таалагдсан юм. Java-гийн гол хувилбар болох Java 2.0 гарснаас хойш түүний хүчин чадал, нэр хүнд огцом нэмэгджээ. Энэ үеэс тусгай платформуудад зориулагдсан хувилбарууд гарах болсон нь програм хөгжүүлэгчдэд бүр их эрх чөлөөг мэдрүүлсэн юм. Жишээлбэл J2EE хэмээх багц нь том корпораци, байгууллагын түвшинд программ бичих боломжийг олгож байсан бол J2ME нь жижиг электрон төхөөрөмжүүд, тэр дундаа гар утсанд зориулагдсан программ бичих, харин J2SE нь жирийн компьютер дээр ажиллах программ бичих зориулалттай байлаа. 2006 оны үеэс эхлэн Жава програмчлалын систем нь Java EE, Java ME, Java Se гэж 3 хуваагдах болсон юм.
1997 онд Sun Microsystems нь ISO/IEC, JTC1 гэх мэтийн стандартуудын болзлыг хангав. Сүүлд нь Ecma байгууллага нь Java-гийн стандартуудыг тогтоосон ба энэ бүхэн түүний хөгжилд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан нь гарцаагүй. Энэ үед Sun корпораци нь Java-гийхаа бүхий л код, багаж хэрэгслүүдийг нийтэд үнэ төлбөргүйгээр дэлгэв. Энэ нь Microsoft-ыхны хувьд байж болшгүй үзэгдэл байсан бол Sun нь алс ирээдүйг олж харжээ. Гэхдээ Sun нь ашиг олж байсан бөгөөд жишээ нь Java Enterprise системдээ зориулсан тусгай лиценз бүхий бүтээгдэхүүнийг борлуулах замаар орлогоо бүрдүүлж байв.
2006 оны 11 сарын 13нд Sun нь Java-гийхаа ихэнх хэсгийг GNU лицензтэй болгож, хэн дуртай нь татаж авч ашиглах боломжтой болгов. Харин 2007 оны 5 сарын 8нд Java-гийн нууц байсан гол гол файлууд, цөм хэсгийг хийж дуусгасан ба тэдгээрийгээ нээлттэй эхтэй болгосон байна. Ингэснээр Жава нь даян дэлхийн программ хөгжүүлэгчдийн өмч болсон байна.
Үндсэн зорилго
Java-г анх хийж эхлэхээс 5 үндсэн дүрмийг баримталж ирсэн байна. Үүнд:
Үйлдлийн системээс хамаарахгүй ажиллах нь
Зөвхөн энэ чанараас болж өдөр тутам олон зуун мянган программ хөгжүүлэгчид Жава руу урваж байгаа нь нэгэнтээ ил болжээ. Өөрөөр хэлбэл таны бичсэн програм бүхий л үйлдлийн систем, платформ, тоног төхөөрөмж дээр ажиллах боломжтой гэдэг бол үнэхээр гайхамшиг.
Жава дээр бичсэн код нь ихэнх Жаватай нийцтэй үйлдлийн систем, тоног төхөөрөмж дээр ажиллах боломжтой юм. Программаа нэг удаа бичээд хөрвүүлээд л авсан бол түүнийгээ хаа сайгүй ажиллуул гэсэн үг шүү дээ.
Энэхүү гайхамшигт боломжийг хэрхэн хангадаг вэ?
Java compiler буюу Жава хөрвүүлэгч нь Жава дээр бичигдсан кодыг бүтэн машины хэл болох битэд хөрвүүлдэггүй юм байна. Харин хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн гэдэг шиг хагас хөрвүүлж Java Bytecode гаргаж авдаг ажээ. Энэ кодыг зөвхөн Java Virtual Machine ажиллуулж дөнгөдөг юм. Тэгэхээр JVM нь ихээхэн чухал үүрэгтэй юм байна. JVM - ийг тухайн үйлдлийн системд зориулан тусгайлан бичсэн байдаг. Тэгэхээр энэхүү VM маань эцсийн бүтээгдэхүүн болох машин дээр ажиллах боломжтой бит кодыг үүсгэдэг байна. Бас VM нь тоног төхөөрөмжийн график хэсэг, санах ой, сүлжээ гэх мэт амин чухал зүйлсийг удирдана. Ихэнх тохиолдолд Java Bytecode нь саадгүй ажилладаг боловч зарим хэт онцгой машин дээр JIT хэмээх хөрвүүлэгч шаардлагатай болдог. Тэгэхээр таны бичсэн код тань JVM хэмээх системээр дамжиж байж хэрэгждэгийг ойлгож авсан байх. Тэгэхээр программын ажиллагаа яалт ч үгүй удаан байхаас аргагүй болж байгаа юм. Яагаад гэвэл C/C++ дээр бичсэн код нь шууд машины бит кодонд хөрвүүлэгдсэн байдаг тул ажиллагааны хувьд маш хурдан байдаг бол Жавагийн эх код нь заавал ЖаваВиртуалМашинаар дамжина. Энэ үүднээс удаан ажилладаг гэсэн шүүмжлэлийг байнга сонсдог байсан бөгөөд энэ нь түүний гол сул тал байлаа. Гэхдээ сүүлийн үеийн JVM нь төрөл бүрийн технологи, аргуудыг хэрэглэснээр дутахгүй хурдан ажилладаг болоод байна. Гэхдээ орчин үеийн тоног төхөөрөмжүүд тооцоолох чадвар нэмэгдсэнээр энэхүү дутагдал онцын мэдэгдэхээ болиод байгаа юм.
Жишээ нь хурдыг нэмэгдүүлэх нэг арга бол Just-in-Time (JIT) буюу Яг цагт гэсэн хөрвүүлэлтийн арга юм. Энэ бол програм яг ажиллах үед нь ЖаваБайткодыг машины код руу хөрвүүлнэ гэсэн үг. Ингэснээр программ илүү хурдан ажиллах бололцоотой болдог. Гэвч энэ арга нь Overhead буюу хэт ачаалалд орох эрсдэлтэй. Иймээс сүүлийн үеийн VM-ууд динамик маягийн холимог аргыг хэрэглэдэг болоод байна. Энэхүү динамик арга нь програмын амин чухал хэсгүүдийг хэрхэн хөрвүүлэхээ сайтар тооцоолж чаддаг юм. Ингэснээр эцсийн дүндээ таны бичсэн код C/C++ дээр бичсэнээс дутахгүй хурдан ажиллаж чадах билээ.
Хурдыг нэмэгдүүлэх өөр нэг арга бол статик хөрвүүлэгч ашиглах явдал юм. Энэ хөрвүүлэгч нь шулуухан машины эх код руу хөрвүүлчихдэг. Өөрөөр хэлбэл Жавагийн сонгодог байткод үүсгэхгүй гэсэн үг юм. Ийм статик хөрвүүлэгчийн жишээ гэвэл GCJ юм. Гэвч ингэх юм бол өвөрмөц онцлог огтхон ч үр дүнгүй болчихож байгаа юм. Ийм арга хэрэглэх нь заавал Жава дээр бичих огтхон ч шаардлагагүй болж байгаа бөгөөд C/C++ дээр бичиж байгаагаас огтхон ч ялгаагүй болж байна.
Хөгжүүлэлт
SunMicroSystems нь JavaStandardEdition хэмээх платформын лицензийг албан ёсоор эзэмшдэг юм байна. Энэ платформ нь MicrosoftWindows, Linux, Solaris гэсэн үйлдлийн системүүд дээр ажиллана. Бусад платформуудад зориулсан Жавагийн орчныг бүрдүүлэгч системүүд бас бий.
Жава брэнд нь шулуун дардан замаар явсангүй. Мэдээж Microsoft-той зүйл бүрээр тэрсэлдэж байсан нь ойлгомжтой. Тухайлбал Java нь Microsoft-ийн үйлдлийн систем дээр ажилладаг болохын тулд ихээхэн саадыг давсан юм. Учир нь Microsoft нь Жава ажиллахад шаардлагатай RMI болон JNI интерфэйсүүдийг хаачихсан юм. Мэдээж Sun-ыхан шүүхэд зарга мэдүүлсэн бөгөөд 1997 онд 20 сая долларыг төлүүлж чаджээ. Гэсэн ч Windows нь анх ирэхдээ Жавагүй ирдгийг бид бүгд мэднэ. Бас сүүлийн үеийн Internet Explorer нь JavaApplet-ийг дэмждэггүй шүү дээ. Заавал 3дагч нэмэлт Plug-In суулгах шаардлагатай болдог. Гэхдээ та дуртай үедээ интернэтээс RunTime орчныг бий болгогч дэд системүүдийг татан авч болно.
Платформ хамаарахгүй ажилладаг чанар нь Enterprise маягийн томоохон программ хөгжүүлэгчдэд онцгой таалагдсан юм. Яагаад гэвэл ийм чиглэлийн лицензтэй програм хангамжууд асар өндөр үнэтэй байдаг шүү дээ. Түүнчлэн Enterprise чиглэлийн системүүд нь олон платформ болоод янз бүрийн орчинд ажиллах дэд системүүдээс бүрдэх шаардлагатай байдаг юм. Тэгвэл Жавад энэ бүхэн бүгд бий. Сервэр талдаа гэвэл Жишээ нь: servlet хэмээх вэб серверийг нэрлэж болох юм. Enterprise орчинд JavaBeans байж болно. Жава нь нээлттэй эхтэй болохоор дэлхийн шилдэг систем хөгжүүлэгчид өөр өөрсдийн тусгай системүүдийг бүтээж байгаа билээ. Хамгийн сүүлд GlassFish хэмээх төсөл нэн амжилттай хэрэгжиж байгаа бөгөөд энэ нь JavaEE орчинд үнэхээр тансаг зүйл хийж болохоор хэмжээнд ирээд байна.
Санах ойг автоматаар удирдах нь
Жавагийн үнэхээр өвөрмөц онцлогийн нэг бол санах ойг автоматаар удирдах аргачлал юм. Энэ боломжийн хүчээр программист хүн гар аргаар санах ойг удирдах нүсэр ажлаас чөлөөлөгдөж байгаа билээ. Бусад хэлнүүд дээр объектийг үүсгэхийн тулд юуны өмнө хэрэгцээт санах ойг бий болгож авах, обьектоо хэрэглэж дууссаны дараа суллах гэх мэтийн ажиллагааг хийдэг шүү дээ. Хэрэв программист хүн объектоо суллаж, устгахаа мартсан бол санах ойн тэр хэсгийг ашигласан тэр чигээрээ үлдчихдэг. Программ гацах, алдаа гарах мэтэд санах ойг иймэрхүү байдлаар эзлээд үлдчих тохиолдол зөндөө гардаг. Бас санах ойг суллах гэж оролдох үедээ алдаа гаргах, дахин дахин оролдох гэх мэтэд гацаах ноцтой алдаанууд гарах нь түгээмэл байдаг.
Харин Жава дээр бол үүнийг сайхан шийдэж өгчээ. Автомат хог цэвэрлэгч гэсэн систем байдаг бий. Программист хүн объект үүсгэлээ гэхэд түүнийг зааж байдаг ямар нэгэн хувьсагч, эзэмшигч заавал үүсдэг. Энэ нь уг объектыг удирдах, ашиглах үүрэгтэй. Тэгвэл объектыг устгалаа гэхэд зөвхөн энэ объектын заагч хувьсагчийг устгачихдаг. Энэ үед заагчгүй объект санах ойд үлдчихнэ гэсэн үг. Харин JavaGarbageCollection(Жавагийн хог цэвэрлэгч) нь иймэрхүү эзэнгүй санах объект санах ойд байгаа эсэхийг автоматаар шалгаж байдаг. Эзэнгүй объект тааралдвал түүнийг санах ойгоос бүрэн чөлөөлж бүрмөсөн устгана.
Syntax буюу бичиглэл
Java-гийн хувьд бичиглэл нь бараг тэр чигээр C++ юм. C++ -ээс ялгаатай зүйл нь бүрэн объект хандлагат юм. Бүх код нь класс дотор бичигдэх бөгөөд бүгд объект байна. Зөвхөн бодит өгөгдлийн төрлүүд (тоон утгууд, boolean утга, тэмдэгт) л класс дотор бичигдэхгүй байж болдог.
Мөн Жава нь оператор дахин тодорхойлох, олон классын удамшил зэргийг дэмждэггүйгээрээ С++ хэлээс ялгаатай.
The Kooks
The Kooks бол 2001 оноос indie rock урсгалаар тоглож эхэлсэн Англи хамтлаг юм.Одоогийн гишүүд нь Luke Pritchard(Дуучин/Гитарчин), Hugh Harris(Гоцлол гитарчин), Paul Garred(Бөмбөрчин), Max Rafferty(Bass гитарчин) 2008 оноос энэ бүрэлдэхүүнээрээ тоглож байна.
Inside In/Inside Out (2006–2007)
Эхний цомог 2006 оны 1 сарын 23-нд албан ёсоор нээлтээ хийсэн байна. Eddie's Gun, Sofa song, She moves in her own way зэрэг олон сингл гаргасанаас Naive хэмээх дуу нь тэднийг амжилтанд хүрэхэд томоохон нөлөө үзүүлсэн гэж үздэг юм.Naive дууг Pritchard 16 настай байхдаа зохиосон юм.Цомгийг нь продюсэр Virgin Records-ын Tony Hoffer хийжээ.Нийт 2 сая гаран цомог борлогдсон гэхээр хэр зэрэг олны таашаал хvртсэн нь ойлгомжтой байх.
Konk (2008-09)
2 дахь албан ёсний цомог 2008 оны 4 сарын 14-нд гарчээ.Нэрний тухайд Konk studios-д бичvvлсэн учир тэр нэрээр нэрлэгдсэн юм.Энэ цомог нь UK Albums Chart-д 65,901 ширхэг зарагдсан байна. "Always Where I Need to Be" дуу нь АНУ-ын Billboard 200-н 41т бичигдсэн юм.
Junk of the Heart (2009)
2009 оны 4 сард BBC телевизэд Luke Pritchard 3дахь альбомоо хийж байгаа тухай ярьжээ.Гэвч хамтлагын бөмбөрчин Paul Garred гарны асуудлаасаа болж хамтлагаа орхиж олон гишүүдийг авж халж явсаар 2011 оны 9 сарын 12 нд нээлтээ Англид хийсэн байна.
Ангилал:Их Британийн хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг Ангилал:Инди рок хамтлаг Ангилал:Брайтон
Сэвхт намнаахай
Сэвхт намнаахай (Muscicapa griseisticta) нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм.
Тэд нарийвтар биетэй, урт далавчтай ба 13-15 см юм. Бор саарал зүстэй, хэвлий нь цагаан. Хошуу, хөл нь хар өнгөтэй, том нүдтэй ба нүдийг тойрсон цагаан байна.
Сэвхт намнаахай Хятадын хойд хэсэг, Монгол, Хойд Солонгос, Сибирь, Сахалин муж , Камчаткын хойг зэрэг газраар шилмүүст модон ойд нутаглана. Хавар болон намар нүүдлийн үедээ зүүн ба өмнөд Хятад, Өмнөд Солонгос, Япон , Тайваньд таарна. Өвөл болоход Филиппин, Индонез, Шинэ Гвинейд өвөлжинө. Заримдаа Сингапур, Вьетнам, Аляскад хэрмэл байдлаар таардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан
Майк Мур
Майкл Кэннет Мур ( Англиар Michael Kenneth Moore, мөн Майк Мур гэдгээр андахгүй 1949 оны 1 сарын 28-нд Факатанед төрсөн; 2020 оны 2 сарын 2-нд Оклендэд нас барсан) нь Шинэ Зеландын улс төрч юм. Тэр тус улсын ерөнхий сайд, Дэлхийн Худалдааны Байгууллагын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байв. Тэрбээр 2010 оны дундаас эхлэн Шинэ Зеланд улсаас Америкийн Нэгдсэн Улсад суугаа элчин сайдын албыг хашиж байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Шинэ Зеландын ерөнхий сайд Ангилал:Шинэ Зеландын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Шинэ Зеландын Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн Ангилал:АНУ дахь Шинэ Зеландын элчин сайд Ангилал:Дэлхийн Худалдааны Байгууллагын хүн Ангилал:НҮБ-ын тэргүүн Ангилал:Шинэ Зеландын дипломатч Ангилал:Шинэ Зеландын Лейбор Намын гишүүн Ангилал:Их Британийн Нууц Зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Бранимир гүнгийн одон шагналтан Ангилал:Австралийн одон шагналтан (офицер) Ангилал:Шинэ Зеландчууд Ангилал:1949 онд төрсөн Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Константин Хабенский
Константин Юрьевич Хабенский (1972 оны нэгдүгээр сарын 11-нд төрсөн) Оросын жүжигчин бөгөөд 2006 онд Гавъяат жүжигчин, 2012 онд Ардын жүжигчин цол хүртсэн.
Намтар
Константин Хабенский 1972 оны 1 сарын 11-нд Ленинград хотноо төржээ. 1981 онд тэдний гэр бүл Нижневартовск руу нүүж тэндээ 4 жил амьдраад 1985 онд Ленинградад эргэн ирсэн. Наймдугаар ангиа төгсөөд техникумд элссэн ч 3 жил сураад сургуулиа орхижээ. Үүний дараагаар Хабенский жижигхэн театрт арын албанд ажиллаж жүжигчин болох гараагаа эхэлсэн байна.
Тэр 1990 онд Ленинградын театр, хөгжим, кино урлагийн сургуульд жүжигчний мэргэжил эзэмшихээр элсэж, А.П.Чеховын “Шутки” зэрэг хэдэн жүжигт амжилттай дүр бүтээжээ. 1995 онд сургуулиа төгсөөд “Перекресток” театрт 1 жил, мөн орон нутгийн телевизийн хөгжим мэдээллийн хөтөлбөрт ажиллаж үзжээ.
Хабенский Убойная сила цувралд бүтээсэн дүрээрээ олонд танигдаж, нэр хүндтэй болсон билээ. Тэрээр энэ кинонд Игорь Плаховын дүрд тоглосон юм. Цувралынхаа үргэлжлэлд тоглохоос тэр татгалзсан ч дараагаар нь мөнгөн шагнал нэмж авахаар болон үргэлжлүүлэн тогложээ. Мөн энэ үеэрээ тэр театрийн тайзнаа тоглосоор байлаа.
Ленсоветийн нэрэмжит театрт Хабенксий 1996 оноос ажиллах болж, тус театрийн тайзнаа тавигдсан Калигула жүжигт тоглосон. Мөн Г.Бюхнерийн Войцеке-д тэнэгхэн Карлд, С.Беккетийн В ожидании Годо-д Эстрагонд, Б.Шоугийн Поживём-увидим-д Валентайнд зэрэг олон жүжигт үүнээс хойш тогложээ.
Одоо тэрээр Чеховын нэрэмжит Москвагийн драмын театрт ажилладаг бөгөөд энд бүтээсэн дүрүүдээс нь дурдвал: Белая гвардия-д Алексей Турбин, Утиная охота-д Зилов, Гамлет-д Клавдий зэрэг болно. Мөн өөрийг нь олонд таниулсан бас нэгэн дүр болох Филипп Янковскийн В движении кинонд Саша Гурьевд тоглосон. Удалгүй мөн найруулагчийн Статский советник кинонд тогложээ.
Хабенскийг алдарт хүргэсэн дүр нь найруулагч Тимур Бекмамбетовын Ночной дозор, Дневной дозор кинонууд юм. Эдгээр киноны Антон Городецкийн дүр нь жүжигчний бүтээсэн шилдэг дүрүүдийн нэг билээ. 2006 онд Еж Ставинскийн романаас сэдэвлэсэн Час Пик кинонд мөн тоглосон бөгөөд сүүлийн жилүүдэд Хабенский голдуу уран сайхны кинонд дүр бүтээж байгаа. Сүүлд тэрээр Адмиралъ киноны Александр Колчак, Иронии судьбы: Продолжение киноны Костя Лукашины дүрд тус тус тоглосон. 2010 онд найруулагч Левана Габриадзегийн Выкрустасы кинонд гол дүр бүтээсэн.
Найруулагч Тимур Бекмамбетовын Холливудад бүтээсэн Wanted кинонд Анжелина Жоли, Жэймс МакЭвой, Морган Фрийман нартай хамтран тогложээ. 2011 онд Шведийн найруулагч Томас Алфрэдсоны Tinker, Tailor, Soldier, Spy кинонд Гэри Олдман, Оскарын шагналт жүжигчин Колин Фөрт нартай хамтран тоглосон билээ.
Хувийн амьдрал
Хабенский 2000 оны 1-р сарын 12-нд Санкт Петербургийн нэгэн радиогийн сэтгүүлч Анастасиятай гэрлэсэн. Лос-Анжелес хотын эмнэлэгт бүтэн жил хэвтэж эмчлүүлсний эцэст буюу 2008 оны 12 сарын 1-нд түүний эхнэр тархины хавдраар нас барсан бөгөөд талийгаачийг 12 сарын 15-нд Москвад хөдөөлүүлсэн. Талийгаач эхнэр нь Линии судьбы (2003), Убойная сила 5 (2003), Sapiens (2004), 9 месяцев (2006) кинонуудад туслах дүрд тоглосон.
Константин, Анастасия нарын хүү Иван 2007 оны 9 сарын 25-нд төрсөн.
Хабенский оюутан цагийн анд Михаил Пореченков, Андрей Зибров нартай дотно нөхөрлөдөг.
Гэр бүл
Аав – Юрий Аронович Хабенский (1946-2004) гидрологийн инженер бөгөөд сүүлд аудитороор ажиллаж байсан. Хүү нь “Ночной дозор” кинонд тоглож эхлэх үеэр хавдраар нас баржээ.
Ээж – Татьяна Геннадьевна Хабенская гидрологийн инженер, математикийн багш мэргэжилтэй.
Эгч – Наталья Юрьевна Хабенская нь Санкт Петербургийн Еврей хөгжмийн чуулгын дуучин. 2000 онд “Маргаритки” дуэт хамтлагт дуулдаг байсан.
Ангилал:Оросын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Төрийн шагналтан (ОХУ) Ангилал:Ардын Жүжигчин (ОХУ) Ангилал:Оросууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Аралкум
Аралкум (арал+элс гэсэн утгатай, түрэг төрлийн үгээс авсан) буюу Аккум (цагаан элс) — Арал тэнгис ширгэсэн хэсэгт шинээр үүссэн цөл.
Элс, давс бүхий энэ цөл Узбекистан, Казахстан хоёр орныг дамнах бөгөөд Каракум, Кызылкум хоёр их цөлтэй хаяа залгадаг.
Ангилал:Азийн цөл Ангилал:Казахстаны цөл Ангилал:Узбекистаны цөл Ангилал:Цөлжилт Ангилал:Арал тэнгис Ангилал:Байгаль орчны сүйрэл
Монбушо тэтгэлэг
Монбугакүшёо буюу Монбушо тэтгэлэг (, Монбүкагакүшо Шоогакүкин) нь Япон улсад их дээд сургуульд үнэ төлбөргүй суралцах боломжийг олгодог Японы Боловсрол, Соёл, Спорт, Шинжлэх ухаан, Технологийн яамын (Японоор Монбүкагакүшо) тэтгэлэг юм.
Шалгалт
Тэтгэлэгийн шалгалтыг жилд 2 удаа авдаг бөгөөд дотроо 2 хэсэгт хуваагддаг. Байгалын ухаан ба Нийгмийн ухаан. Байгалын ухааны шалгалтаар инженер техник, архитектур, анагаах ухаан зэрэг мэргэжлийн чиглэлээр суралцах сонирхолтой хүмүүс өгдөг бол Нийгмийн ухааны шалгалтыг эдийн засаг, хүмүүнлэг, банк санхүү зэрэг мэргэжлээр суралцахыг хүсэгчид өгдөг.
Байгалын ухааны шалгалт нь Мэргэжлийн япон хэл, математик, физик , хими эсвэл биологи зэрэг 4 хичээлээс бүрддэг.
Нийгмийн ухааны шалгалт нь Мэргэжлийн япон хэл, математик, нийгэм, англи хэл зэрэг хичээлээр шалгалт авдаг.
Энэ шалгалтуудад өндөр оноо авч тэнцсэн тохиолдолд 2-р шалгалт болох ярилцлагад ордог. Байгалын ухаан, нийгмийн ухааны 2 шалгалтыг япон хэл дээр эсвэл англи хэл дээр өгж болох 2 сонголттой байдаг. Гэвч мэргэжлийн япон хэлийг япон хэл дээрээ л өгхөөс өөр сонголт байдаггүй. Манай улсад жил болгон 2 удаа авдаг бөгөөд зун, өвөл хуваарыг нь зарлаж авдаг.
Шалгалтуудад тэнцсэн тохиолдолд японы их дээд сургуулиудаас урилга ирдэг бөгөөд тухайн их дээд сургуулын төлбөрөөс чөлөөлж дээр нь 1000-1500 долларын тэтгэлэгийг нэмж олгодог. Ангилал:Тэтгэлэг Ангилал:Японы боловсрол
Шивэр намнаахай
Биеийн урт нь 13-14 см.
Дэд зүйл болох M. s. sibirica Сибирь, Байгал нуур болон Монгол,  Хятадын зүүн хойд, Хойд Солонгос, Японд нутаглана. M. s. rothschildi нь Хятадын баруун хэсэг, Мьянмарт. M. s. gulmergi нь Афганистанаас Кашмир хүртэл, M. s. cacabata нь Гималайн нурууны зүүн талаас Төвөд хүртэл тархжээ.
Өвөлждөг бүс нь Энэтхэг, Бангладеш, өмнөд Хятад, Тайвань, Жава, Филиппин зэрэг болно. Шивэр намнаахай шилмүүст болон холимог ой модонд, уулархаг газар амьдарна.
Зан авир
Тэд модны мөчир дээр суун хүлээж байгаад ялаа шавьж нисэн өнгөрмөгц хөөн ангуучилдаг. Аяга хэлбэрийн үүр засаж, улаавтар толботой цайвар ногоон 3-5 өндөг гаргана.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Сармагчин
Сармагчин — Модонд амьдардаг. Приматын (Primates) Баг (амьтан судлал)багийг бүрдүүлэгч 400 гаруй зүйл хөхтөн амьтныг ерөнхийд нь ингэж нэрлэдэг.
Оросын нэрт аялагч бичгийн хүн Афанасий Никитиний "Гурван тэнгисийн аялал" шаштирт дурдсанаар сармагчин гэх үг нь "abuzine" гэх Перс хэлнээс эхтэй эртний англи үг хэмээжээ. Дмитрий Ушаковын толь бичигт "завхайрал таригч" хэмээн тайлжээ.
Сарыесик-Атырау
thumb|250px|Сарыесик-Атырау цөл дээрээсээ Сарыесик-Атырау (Сарыесікатырау) — Казахстаны Алматы мужийн нутагт байгаа элсэн цөл.
Балхаш нуурын өмнөд талын Балхаш-Алакөлийн хотгорт байна.
Баруун талдаа Или, зүүн талдаа Каратал хоёр голоор зааглагдана.
Нүүрс ус
Нүүрс ус нь нүүрстөрөгч (C), устөрөгч (H) ба хүчилтөрөгчийн (O) атомуудаас тогтох биологийн молекул бөгөөд ихэвчлэн 2:1 устөрөгч–хүчилтөрөгчийн атомын харьцаатай (устай адил) байдаг ба түүний эмпирик томъёо нь Cm(H2O)n (үүнд, m нь n-ээс ялгаатай байж болно) юм. Дээрхи дүрэмд захирагдахгүй тохиолдол байдаг. Жишээ нь ДНХ-ийн нэг бүрдүүлэгч, дезоксирибоз сахар нь C5H10O4 эмпирик томъёотой. Нуурс усууд нь нүүрстөрөгчийн гидратууд юм. Бүтэцийнх нь хувьд тэдгээрийг полигидроксиальдегидууд ба кетонуудад багтаан авч үзвэл илүү тохирно.
Эрүүл Мэндийн Яам (Монгол)
Эрүүл Мэндийн Яам (МУЭМЯ) нь монголын эрүүл мэндийн байгууллагуудын хамгийн дээд захиргааны байгууллага юм.
Түүх
Монгол улсад шинжлэх ухааны эмнэлэгт тулгуурласан эрүүл мэндийн албаны үүсэл, хөгжил, түүхэн замналыг:
1921-1940 оны үе
1924 онд батлагдсан БНМАУ-ын анхны Үндсэн хууль д хүн амаа үнэ төлбөргүй эрүүл мэндийн тусламжид бүрэн хамруулахаар шийдвэрлэсэн нь нэн зоримог, алсын хараатай, зөв шийдэл байжээ. Үндсэн хуулийн заалтыг хэрэгжүүлэх үүднээс эрүүл мэндийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны төв байгууллагыг 1925 онд анх Дотоод яамны бүрэлдэхүүнд Ардын эрүүлийг хамгаалах газар нэртэйгээр байгуулж, 1930 онд бие даасан Яам болгон өргөтгөсөн байна.
Төв, орон нутагт шат дараалсан бүтэцтэй эмнэлгүүдийг байгуулах, шинжлэх ухааны эмнэлгийн мэдлэг бүхий мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэх их ажил өрнүүлсний үр дүнд 1940 он болоход үндэсний 12 их эмч, 159 бага эмч, эмийн тусгай дунд боловсролтой 38 мэргэжилтэн, 269 сувилагчтай болж, хөдөөд багийн бага эмчийн 157 салбар, аймаг, хотод 37 эмнэлэг ажиллах болсноос гадна 1923 оноос бага эмчийн болон сувилагчийн курсуудыг зохион байгуулж, улмаар 1934 онд Хүн эмнэлгийн техникум байгуулан эрүүл мэндийн үндэсний боловсон хүчнийг эх орондоо бэлтгэж эхэлсэн нь эрүүл мэндийн албаны шинэ үеийн эхлэл болжээ.
Энэ үеийн төгсгөл гэхэд бөөсний хижиг, цагаан цэцэг өвчин Монгол улсад бүртгэгдэхээ больж, хүн амын тоо жил тутам 0.2-0.5 хувиар өсч эхэлсэн нь хүн амын эрүүл мэндэд гарч эхэлсэн эерэг өөрчлөлтийн анхны дохио байлаа.
1941-1990 оны үе
1941-1990 оны хоорондох 50 жил бол БНМАУ-д социалист эрүүлийг хамгаалахын зарчмуудыг тууштай хэрэгжүүлсэн он жилүүд бөгөөд төрийн бодлогын хүрээнд авч хэрэгжүүлсэн дэс дараатай арга хэмжээнүүдийн үр дүнд тус улсын хот, аймаг, сум, сангийн аж ахуйн төв зэрэг төвлөрсөн суурин газрын хүн амыг их эмчийн ерөнхий мэргэжлийн тусламжаар үндсэнд нь бүрэн хамарч, анагаах ухааны гол салбаруудаар эмнэлгийн төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн тусламжийг хөгжүүлж, үндэстний мэргэжилтгүүд цээжний хөндийн болон тархины мэс засал, сэхээн амьдруулахын тусламжийг үзүүлэх арга барил, ур чадварыг эзэмшиж, дотуур дурандалт, дүрс оношлогоо, хүний генетик, вирус болон дархлал судлалын аргуудыг эмнэлгийн практикт нэвтрүүлж эхэлсэн байлаа.
1989 оны төгсгөлд 10000 хүн амд 27.4 их эмч, тусгай дунд боловсролтой 87.3 мэргэжилтэн, 117.9 эмнэлгийн ор ногдох болсон нь 1940 оныхтой харьцуулахад 10000 хүн амд ногдох их эмч 18 дахин, дунд шатны мэргэжилтэн 2 дахин, эмнэлгийн орны тоо 5 дахин өссөн гэсэн хэрэг бөгөөд дэлхийн хөгжингүй орнуудын жишигт хүрсэн үзүүлэлтүүд байв.
Монгол улс тэр үеийн ЗСБНХОУ, ЗХУ-ын шууд оролцоо, дэмжлэгтэйгээр хүн амынхаа эрүүл мэндийг хамгаалах социалист хэвшинжийн тогтолцоог бий болгон хөгжүүлсэн 70 орчим жил нь Монголын хүн амыг эрүүлжүүлж, биологийн мөхлөөс аварсан боловч, уг тогтолцоо нь 1980-аад оноос нөөц бололцоогоо шавхаж, шинэ эрэл хайгуулыг эхлүүлсэн юм. Тиймээс БНМАУ-д 1990 оны 4 дүгээр сард байгуулагдсан олон намын тогтолцооны анхны Засгийн газар “… улс орны нийгэм, эдийн засгийн амьдралд удаан хугацаагаар ноёрхсон захиргаадан тушаах арга барил, хэт төвлөрсөн удирдлага, төлөвлөлтийн хүнд сурталт механизм нь эрүүлийг хамгаалах салбарын ажилд ч нэн муугаар нөлөөлж, эмнэлэг-ариун цэврийн тусламжийн чанар, үйлчилгээний соёлын түвшин нь хүн амын өсөн нэмэгдэж буй шаардлагаас ихээхэн хоцорч, нийгмийн бухимдлын нэг шалтгаан болох болжээ…” хэмээн үзэж, “… Тус орныг төрийн зохицуулалттай зах зээлийн харилцаанд шилжих явцад нэг талаас улс, хоршоолол, олон нийтийн байгууллага, хамт олон, иргэн бүрээс эрүүл мэнддээ тавих анхаарал халамж, нөгөө талаас хүн амд үзүүлэх эмнэлэг-ариун цэврийн үйлчилгээний чанар, хүрэлцээ нь байнга боловсронгуй болон сайжирч байх нөхцөлийг хангасан удирдлага зохион байгуулалтын арга хэмжээ, эдийн засгийн механизмыг боловсруулан хэрэгжүүлэх замаар эрүүл монгол үндэстэн өсч хөгжих бололцоог бүрдүүлэхэд эрүүлийг хамгаалах албаны үйл ажиллагааг чиглүүлж, манай улсын иргэн бүрд тэдний оршин сууж байгаа газар, эрхэлж байгаа ажлын онцлогоос үл хамааран эмнэлгийн тусламжийг жигд, хүртээмжтэйгээр дэлхийн түвшинд үзүүлж чадах монгол үндэсний эрүүлийг хамгаалахын боловсронгуй систем бий болгохыг зорино.
Ингэхдээ одоогийн манай эрүүлийг хамгаалах албаны гол дутагдал болох, байгууллага, хамт олон, хувь хүний зүгээс нийгмийн болон хувийн эрүүл мэндээ ухамсартайгаар хамгаалах хөшүүрэг болж чадахгүйгээс эрүүл мэндийг эзэнгүйдэхэд хүргэж байгаа эдийн засгийн харилцаа, хуваарилалтын зарчим, өвчтөний эмчээ сонгож авах эрх, эмч, эмнэлгийн ажилтны мэдлэг чадвараараа чөлөөтэй өрсөлдөх нөхцөлийг боогдуулснаас эмнэлгийн материаллаг бааз, техникжилтийн түвшингийн хоцрогдолд хүргэж байгаа эмнэлэг-ариун цэврийн тусламжин дахь улсын монополыг халж, шинэчлэгдэж буй эдийн засгийн харьцаанаас үүсч болох эрүүл мэндийн сөрөг үр дагавар, шинээр аж үйлдвэржсэн орнуудад ихэсдэг зүй тогтолтой зарим өвчин, эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг цаг алдалгүй зохион байгуулан хэрэгжүүлэх хэрэгтэй болох юм …”1 гэж үзэж байлаа.
1990 оноос одоог хүртэлх үе
Энэ чиглэл нь 1992 онд батлагдсан “Монгол улсын үндсэн хууль”-д “Монгол улсын иргэн … эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, орчны бохирдол, байгалийн тэнцэл алдагдахаас хамгаалуулах, … эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхтэй. Иргэдэд эмнэлгийн төлбөргүй тусламж үзүүлэх болзол, журмыг хуулиар тогтооно”, “… эрүүл мэндээ хамгаалах нь … иргэн бүрийн журамт үүрэг мөн”2 хэмээн тусчээ.
1980-1990-ээд он бол зөвхөн шилжилтийн гэгдэх манай мэтийн улс орнуудад төдийгүй, дэлхий дахинд, түүнд дотроо хөгжлийн өөр өөр үзэл баримтлалтай АНУ, Япон, Швед зэрэг өндөр хөгжилтэй орнуудад ч эрүүл мэндийн тогтолцоогоо шинэчлэх оролдлого хийж байсан үе юм. Энэхүү зурвас үеийн дэлхий дахины эрүүл мэндийн тогтолцооны өөрчлөлт, шинэчлэл нь орон бүрт өөрийн гэсэн зорилт, чиглэлтэй, ялгарах онцлогтой байсан боловч хоёр зүйл дээр бүгд санаа нэгдэж байсан юм.
Энэ нь:
Улсын төсөв дангаараа юм уу, хувь хүн дангаараа орчин үеийн эрүүл мэндийн зардлыг дийлэхгүй болсон, Төсвөөс эрүүл мэндэд зориулах зардал нь аль болох бага зардлаар хамгийн олон хүний эрүүл мэндийг хамгаалах, өөрөөр хэлбэл өвчлүүлэхгүй байхад зориулагдах ёстой гэсэн дүгнэлт болно. Харьцангуй бага зардлаар хүн амын эрүүл мэндийн сайн үзүүлэлтэд хүрсэн улс орнууд нь эмнэлгийн анхан шатны тусламжийн зардлыг улсынхаа төсвөөс гаргаж, орлогын түвшингээс нь хамааралгүйгээр бүх хүн амдаа жигд хүргэх, бусад зардлыг даатгал, хамт олны сан, шууд төлөх хэлбэрээр хувь хүнээс болон ажил олгогчоос гаргах механизм хэрэглэдгээс үзвэл манай эрүүл мэндийн тогтолцооны өөрчлөлтийг эрүүл мэндийн салбарын санхүүжилтын эх үүсвэрийг олон болгож, ашиглалтын үр дүнг нь сайжруулахаас эхлэх хэрэгтэй нь тодорхой байлаа.
Эрүүл мэндийн даатгалд хүн амаа аль болох бүрэн хамруулах үүднээс эв нэгдлийн буюу тэгшитгэх зарчимд үндэслэсэн албан журмын хэлбэртэйгээр, ажиллагч болон ажил олгогч хураамжийг тэгш хуваан хариуцах, хүүхэд, өндөр настан зэрэг нийгмийн эмзэг давхрынхны даатгалын хураамжийг төр хариуцахаар боловсруулсан нь уг даатгалыг нэвтрүүлж эхэлсэн 1994 ондоо хүн амынхаа 92.4%-ийг даатгалд хамруулах бололцоо олгосон юм.
Эрүүл мэндийн даатгалд хүн амаа бүрэн хамруулахын тулд эрүүл мэндийн албан журмын даатгалыг анх бий болгосон Герман улс 100 гаруй жил, энэ үзэл баримтлалыг хуулбарласан Япон улс 40 шахам жил, өмнөх бүх туршлагыг нямбай судалсан БНСУ 10 жил зарцуулсантай харьцуулбал энэ нь том амжилт байлаа.
Хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалан бэхжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлсэн иж бүрэн арга хэмжээний үр дүнд манай улсын хүн амын эрүүл мэндийн үзүүлэлтүүд өнгөрсөн 10 жилд үндсэндээ сайжирсан.
Сүүлийн 10 жилд амьд төрсөн 1000 хүүхэд тутамд ногдох нялхсын эндэгдэл 2.5 дахин, 5 хүртэлх насны хүүхдийн эндэгдэл 2 дахин буурч, эдгээр үзүүлэлт цаашид тууштай сайжрах хандлага ажиглагдаж байгаа нь чухамхүү 1990-ээд оны эхнээс боловсруулж хэрэгжүүлсэн Засгийн газрын хөтөлбөрүүдийн бодит үр дүн гэж үзэх үндэстэй.
Нялхсын эндэгдлийг 15 хувиар бууруулахад эдийн засгийн өсөлтийг 25 хувиар нэмэгдүүлэх бололцоо бий болно гэж Дэлхийн банкны экспертүүдийн тооцоолсноор үзвэл бид өнгөрсөн 10 жилд нялхсын эндэгдлийг бууруулахад оруулсан хөрөнгө оруулалтаараа улсынхаа эдийн засгийг 4.2 дахин өсгөх чадавхи бүтээжээ.
Эрүүл мэндийн салбарын бүтэц зохион байгуулалт
Одоо улсын хэмжээгээр эрүүл мэндийн 1500 шахам байгууллага ажиллаж байгаагаас төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн эмнэлэг болон төв 15, нэгдсэн эмнэлэг 32, сум дундын эмнэлэг 13, хөдөөгийн буюу сумын эмнэлэг 334, өрхийн эмнэлэг 178, эрүүл мэндийн төв 12, БГХӨЭСТ-13, хувийн эмнэлэг 466, түргэн тусламжийн станц 35, цусны төв ба станц 26, эмийн сан 319 тус тус ажиллаж байна.
Эрүүл мэндийн салбарт 6162 их эмч, эмнэлгийн тусгай дунд боловсролтой 13185 мэргэжилтэн, нийтдээ 30000 шахам хүн ажиллаж, эмнэлгийн 17877 ор бүхий хүчин чадалтай боллоо.
80 жилийн дотор 10000 хүн амд ногдох цочмог халдварт өвчний гаралт хэдэн арав дахин, шинэ төрсөн 1000 хүүхдээс нэг ой хүртлээ эндсэн нялхсын тоо 16 дахин, эхийн эндэгдэл бараг 100 дахин тус тус буурч, нийт хүн ам 4 дахин өсчээ.
Цахим холбоос
Эрүүл мэндийн яам Ангилал:Эрүүл мэндийн яам Ангилал:Захиргааны эрх зүй яам Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Брисбэн гол
Брисбэн гол (Brisbane River) нь Австралийн холбооны улсын Квийнслэнд мужийн зүүн өмнөд хэсгээр урсах гол юм.
Мужийн төв Брисбэн хот дундуур урсч, Мортон буланд цутгана.
Тус гол дээр 12 гүүр тавигдсан байдаг.
Ангилал:Квийнслэндийн гол мөрөн Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын гол мөрөн
Дагуурын намнаахай
Дагуурын намнаахай,  Muscicapa dauurica, нь Намнаахайнхан овгийн шувуу юм.
Тэд шавьж идэштэн бөгөөд Япон, Монгол, Сибирь, Гималайн нуруу орчим нутаглана. Нүүдлийн шувуу ба Азийн өмнө зүгийн дулаан бүс, Энэтхэг, Индонез зэрэг газар өвөлждөг.
Гадаад төрх
Дагуурын намнаахай 13 см урт. Тэд бөртөт намнаахайтай хэлбэрээр төстэй ч, арай урт сүүлтэй. Мөн хошуу нь илүү том ба уг хэсгээр өргөн юм.
Нас бие гүйцсэн нь бор саарал нуруу, цагаавтар хэвлийтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Намнаахайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Мэргэн уулын байлдаан
Мэргэн уулын байлдаан — Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын хилийг зөрчин Хятад болон Оспаны хасагийн дээрэмчдийн хийсэн удаа дараагийн зэвсэгт халдалагуудын нэг юм.
Түүх
Хүйтэн ширүүн хаврын 1948 оны тавдугаар сарын 27-ноос 28-нд шилжих шөнө БНМАУ-ын хилийг Багахавтагийн чиглэлээр Оспаны дээрэмчид нэвтрэн нутгийн гүнд 70 орчим километр цөмөрч, Мэргэн ууланд бүгсэн байна. Энэхүү хасагийн дээрэмчид нь Оспаны шилдэг 22 баатар гэдэг нь байсан бөгөөд тэд нарт Оспан өөрийн биеэр "Монголын хилийн цэргийнхнийг довтлон амьд хэл барьж ирэх, тэр тусмаа хилийн цэргийн даргыг барьж ирэх" даалгавар өгсөн байна. Энэ удаа Оспаны шилдэг 22 баатрыг Сагадай хэмээх эр толгойлж явсан ба тэр нь Монголын тусгай даалгавар биелүүлж явсан тагнуулч хүн байжээ. Хасагийн дээрэмчдийг хил нэвтэрсэн мэдээ авсан хилийн застав, сумангийн захирагч нар яаралтай бүслэн устгах шийдвэр гарган Мэргэн уулын зүг хөдөлсөн байна. Хилийн цэргийн хүчин Мэргэн уулыг бүслэн дайралт хийсэн байна. Тулалдааны үед Оспаны баатар 10 хүнийг устгасан ба үлдсэн нь зугатаасан байна. Энэ тулгаралтанд ахмад Лхагвадорж, хилчин Халтмаа нарын 4 хүн баатарлагаар тулалдан амь үрэгдсэн байна.
Урлагийн бүтээл
Ангилал:Монголын түүх Ангилал:Хил хамгаалалтын түүх Ангилал:Монголын хилийн цэрэг Ангилал:Хилийн мөргөлдөөн Ангилал:Баруун Монголын хилийн тулгаралтууд Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн Ангилал:БНМАУ-ын оролцсон дайн тулаан Ангилал:Монгол-Хятадын хилийн мөргөлдөөнүүд
Дорго
Дорго нь Mustelidae овгийн богино хөлтэй, мах идэштэн амьтан юм. Нийт 3 дэд овог, 8 зүйлд хуваагдана.
Дорго нь газар доорх амьдралтай, нилээд том зайтай үүр нүхэнд амьдардаг. Тэдний зарим нь ганцаар, зарим нь 2-15-аар нийлж сүрэглэн амьдарна. Энэхүү амьтан нь нилээд ууртай догшин авиртай ба өөрийгөө болон үр зулзагаа хамгаалахаар эцсээ хүртэл үзэлцдэг. Биеэр том чоно, баавгай, талын цөөвөр чоно зэргийн дайралтыг няцаах чадвартай. Тэд богино зайд 25-30 км ц хурдтай давхиж чадна.
Идэш тэжээл
Дорго нь голдуу газар доорх амьтдыг ухаж малтан иддэг. Мэрэгчдийн хонгил нүхийг араас нь мөшгин гайхалтай хурднаар ухдаг байна. Мөн идэш хоолоо нууж нөөцөлдөг. Евразийн дорго голдуу хорхой шавьж, чийгийн улаан, авгалдай зэргээр хооллоно. Мөн жижиг хөхтөн, хоёр нутагтан, хэвлээр явагч, шувуу, үр тариа, үндэс, жимс зэргийг иддэг.
Африкийн Балны дорго зөгийн бал, үхэр зараа, могой гэх мэтээр хооллодог аж.
Хоол хүнсэнд
Одоогийн АНУ, Их Британид бараг идэхээ больсон ч, урьд цагт Уугуул Америкчууд болон цагаан арьст колоничлогчид доргоор махны гол хэрэгцээгээ хангаж байжээ. 1950-иад онд, Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Британид дорго идэж байв. Орост доргоны махыг идэж хэрэглэх нь нилээд тархсан болно. Европын улс, Хорватад үндэсний хоол гуляшыг доргоны махаар хийдэг байв. Мөн Франц, Испани улсын зарим хэсэгт хүнсэнд хэрэглэнэ.
Хятад улсад хоол хүнсэнд хэрэглэхээс гадна үсийг нь худалдаалдаг. Доргоны үсээр сахлын багс хийдэг бөгөөд Хойд Америк, Европын ихэнх оронд доргыг хуулиар хамгаалсан тул гол нийлүүлэгч нь Хятад болоод байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Суусар
Жанлуижи Буффон
Жанлуижи "Жижи" Буффон (Gianluigi Buffon Masocco; 1978 онд Тоскана мужийн Каррарад төрсөн) — Италийн шигшээ баг болон Италийн Ювентус багийн ахлагч, одоо настай Италийн хаалгач хөлбөмбөгчин юм.
Тоглогч, тайлбарлагч, дасгалжуулагч нар Буффоныг Италийн бүх цаг үеийн шилдэг хаалгач, дэлхийд ховор сайн хаалгач гэх ба зарим нь дэлхийн бүх цаг үеийн шилдэг хаалгач мөн гэж цохон тэмдэглэдэг. Буффон "аюултай цохилт хаах", "хамгаалагч нараа удирдан зохион байгуулах" онцгой чадвартай. 2001 онд 32.6 сая £ үнээр Пармагаас Ювентуст шилжиж ирснийг нь давсан хаалгач ахиж гараагүй л байна.
Пеле 2004 онд дэлхийн амьд сэрүүн 100 (нэмсээр 125) шилдэг хөлбөмбөгчнийг дурдахдаа Буффоныг багтаасан. Жанлуижи Буффон 2006 онд Италийн шигшээд зүтгэн дэлхийн аварга болж, 2012 онд ЕАШТ-д үзүүрлэж байхдаа Яшины нэрэмжит шагналыг хүртэж байв. Буффон 2015 оны байдлаар ДХБТСХ-ны тодруулснаар Дэлхийн оны шилдэг хаалгачаар дөрвөн удаа (Икер Касильяс тав авсны араас 2-рт) шалгарч, 21-р зууны шилдэг, Өнгөрсөн 25 жилийн шилдэг, Өнгөрсөн арван жилийн шилдэг хаалгачаар тус тус нэрлэгдсэн. Мөн ЕХБХ-ноос хэд хэд шагнуулжээ.
1997 оноос хойш Италийн шигшээд багтаж, тоглосон тоогоороо Фабио Каннаварог давж хэдийнээ нэгдүгээрт бичигдэх болсон ба ДАШТ-д таван удаа (1998-2014), үүнээс дөрөвт (2002-2014) нь үндсэн хаалгачаар тогложээ.
Мэргэжлийн багт
thumb|200px|Жанлуижи Буффон
Парма
Буффон 1991 онд 13 насандаа Пармад дадлагажиж эхэлсэн. 1995 онд Пармагийн төлөө анхны тоглолтондоо оролцож, дараа жилээс багийн үндсэн хаалгач болжээ. Түүний бүтэн тоглосон 1996-97 оны улиралд Парма амжилт ахиж Италийн дээд лигт хоёрдугаар байр эзэлж, Буффон ч олны хараанд өртөв. 1997-98 оны улиралд Парма лигтээ тавдугаар байр эзэлж, Аваргуудын лигт орж, Буффон Рональдо нарын аюултай цохилтыг хааж, "Супермэн" (баатрын дүр) хоч авчээ. 1999-2000 оны улиралд УЕФА-ын цомын шигшээ тоглолтод Парма М. Олимпикийг 3-0-ээр хожиж түрүүлэхэд хаалгаа хуурай манасан бөгөөд Парма лигтээ дөрөвдүгээрт жагссан. Буффон тэр жил Сери А-ийн шилдэг хаалгачийн шагналыг анх хүртэхийн сацуу Браво шагнал, 23-аас доош настай Европын шилдэг тоглогчоор тодорчээ. Тав, зургаадугаар жилд Пармагийн амжилт хэвэндээ байж Буффон дахин лигийн шилдэг хаалгачаар нэрлэгдсэн.
Ювентус
Буффон Ювентуст тоглосон 2001–02 оны анхны улиралдаа лигийн 34 тоглолтонд 22-хон гоол алдаж, лигийн шилдэг хаалгачаар гурав дахь удаагаа тодорч, Ювентусын хамтаар аваргын цомыг өргөсөн. 2002-03 онд 47 тоглож, лигийн 32 тоглолтонд 23 л гоол алдав. Мөн жил Аваргуудын лигийн шигшээд хүрч Милантай 0-0-ээр тэнцэж торгуулийн цохилтоор хожигдоход Буффон айлын хоёр бөмбөгийг хаасан боловч Милан 3-2-оор тэргүүлсэн юм. Буффон лигийн шилдэг хаалгачаар дөрөвдүгээр удаагаа тодорч, ЕХБХ-ны Клубын шилдэг тоглогч, ДХБТСХ-ны Оны шилдэг хаалгачаар анх удаа нэрлэгдсэн.
thumb|200px|left|2006 он. Хоёрдугаар лигт 2003–04 онд Буффон ДХБТСХ-ын Оны шилдэг хаалгачаар хоёр дахь удаагаа шалгарч, 2005 онд Буффон гэмтэж, 2006 оны 1-р сард талбайд эргэн ирсэн бөгөөд Ювентус Аваргуудын лигийн шөвгийн наймд Арсеналд, Италийн цомын тэмцээний шөвгийн наймд Ромад хожигджээ. Гэсэн ч 2006 оны Италийн шигшээгийн амжилтаас шалтгаалж Буффоны оны шилдэг хаалгачаар гуравдугаар удаа тодорч, Алтан бөмбөг (Европын шилдэг хөлбөмбөгчин)-ийн төлөө өрсөлдөөнд үзүүрт бичигджээ.