cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хөх Орд
Түүх
Хөх Ордны улсын анхны хаан нь Чингис хааны хамгийн ахмад хөвүүн болох Зүчи байв. Зүчийн эзэмшил нутагт сибирийн баруун талаас эхлээд каспийн тэнгис хүртэл байсан бөгөөд эдгээрийг монголчууд баруун зүгт хийсэн аян дайнуудаар (жишээ нь 1223 оны хийсэн Калка голын тулалдаан) эзлэн авчээ. Зүчийн хаан ширээг түүний хоёр дахь хүү Бат хаан (Орда хан татгалзсан учир) залгамжлан авч, 1236-1240 онуудад Киевийн Русь руу аян дайн хийв. Үүний дараа тэрбээр Ижил мөрний хөвөөнд суурьшин өөрийн Орд улсыг байгуулсан нь Хөх Ордыг үгүй болгох шалтгаан болов. Түүний ах Орд нь Батын эзэмшил нутгийн зүүн талын хагаст хаан суун үлджээ.
Ангилал:Алтан Ордны Улс Ангилал:Хойд Азийн түүх Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Түүхэн нутаг дэвсгэр
Мэдээний нэвтрүүлэг
Мэдээний нэвтрүүлэг
Радио мэдээ гэдэг бол сонсогчдын олонхийн болон тодорхой хэсэг, бүлгийн сонирхлыг татахуйц нийгмийн чухал ач холбогдол бүхий баримт, үйл явдал, үзэгдлийн талаар шинэлэг мэдээлэл агуулсан мэдээллийн бичлэгийн шуурхай зүйл мөн.
Радио мэдээний гол тусгах зүйл нь ямагт бодит байдлын шинэлэг баримт, үйл явдал байдаг. Дуу чимээг ашигладаг тул хэрэглэгч, олон нийтэд үнэн бодитой байна.
Радио мэдээний бүтэц сонин хэвлэлийн уруугаа харсан гурвалжин бүтэцтэй ойролцоо байна.
Хөтлөгч
Радио мэдээ хөтлөгчийн дуу хоолойны оролцоотой хүрдэг. Радио мэдээний хөтлөгч, уншигчийн хүчээр радио мэдээ амилдаг.
Шуурхай
Шуурхай гэдгээрээ хамгийн алдартай. Сонин хэвлэхийг хүлээхгүй болж буй үйл явдлыг газар дээрээс нь сонсогчдын бүх давхаргад хандж хүргэж болно. Сонсогчдод дээд зэргээр үнэн бодитой, мэдээний үндсэн асуултад бүрэн хариулт өгсөн, толгой буюу лид нь маш тодорхой, товч, энгийн ойлгомжтой, гол зүйлийг оновчтой аргаар дахин давтсан (энэ нь тогтмол хэвлэлийн мэдээнээс ялгагдах гол онцлог болно), идэвхтэй үгээр богино өгүүлбэрээр бичсэн, логик холбоо сайтай, үйл явдлын баримтат шинжийг хадгалсан байх явдал юм.
Ярианы хэл
Радио мэдээ нь ярианы хэл ашиглаж, богино өгүүлбэрээр бичдэг онцлогтой. Учир нь хэрэглэгч гол төлөв мэдээг нь нэг л удаа сонсох буюу өөрөөр хэлбэл дахин нягтлан унших, харах боломжгүй тул маш энгийн, товч хэл хэллэг хэрэглэдэг.
Дуудлага үг
"Анхаараарай, анхаараарай Улаанбаатараас ярьж байна", "Та гэрээсээ гарах гэж байна уу?", "Байз та нэг зүйл мартаагүй биз", "Хүүхдүүд ээ, анхаарлаа түр хандуулаарай" зэрэг хэрэглэгч, сонсогчоо уриалсан дуудлага үг ашигладаг.
Хөгжим
Мэдээний эхлэл, төгсгөлд мэдээллийн хөтөлбөр, мэдээний төрөл зүйлээс шалтгаалж өөр өөр ая, хөгжим ашиглана.
Сонордуулга мэдээ
Мэдээллийн хөтөлбөр эсвэл тухайлсан тэрхүү урьдчилан сэргийлэх, сонордуулга мэдээнд нүргэлсэн ая, хөгжим эгшиглэнэ. Радио мэдээ бол чухал учраас олон нийтийн хүлээн авах мэдэх ёстой агуулга байх ёстой. Радио мэдээ нь цаг агаарын урьдчилан сэргийлсэн түгшүүртэй мэдээний аяыг ард иргэд хэдийнэ мэддэг болсон байдаг.
Амралтын мэдээ
Мэдээллийн хөтөлбөр эсвэл тухайлсан тэрхүү амралтын мэдээнд хөнгөн зөөлөн ая, хөгжим эгшиглэнэ. Хүмүүст сонсоход таатай, басхүү зугаатай тайван амраах зорилготой баримт агуулсан амралтын мэдээ юм. Радио мэдээ бол өөрсдийн нь өмнө тулгараад байгаа асуудлуудыг оюун ухаанаараа шийдэхэд хүмүүст туслах баримт мэдээ байдаг.
Ангилал:Радио Ангилал:Мэдээ
Тахийн тал
Тахийн тал нь Говь-Алтай аймгийн Бугат сумын нутагт байрладаг. Өмнө нь Бижийн ам гэж нэрлэдэг байгаад тахь нутагшуулсан цагаас эхлэн Тахийн тал хэмээх болжээ. Уг нутагт Бижийн гол (Ээжийн гол ) хэмээх 60 гаруй км урт урсдаг гол бий. Тахийн тал говийн их дархан цаазат газрын (ГИДЦГ) “Б” хэсэгт хамаардаг бөгөөд Монголын Зүүнгарын говийн нэг хэсэг юм.
Тахийг анх Оросын алдарт жуулчин, Газарзүйн нийгэмлэгийн гишүүн, генерал Н.М.Пржевальский дэлхий дахинд нээжээ. Түүний дараа Монголд тахийн унагыг барьж, судлах нэрийдлээр маш ихээр үргээж, тоо толгойг цөөрүүлсэн юм. ГИДЦГ-ын “Б” хэсэг нь тахийн унаган нутгийн нэгээхэн хэсэг юм. Тахийн хамгаалалтын захиргаанаас урагш 30 км-ын зайд орших Гүнтамгад хамгийн сүүлийн даагатай гүүг харсан байдаг юм. Ингээд 1972 онд Орос-Монголын хамтарсан экспедиц Хятад, Монголын хил дамнан эрэл хайгуул хийж энэ бүс нутагт нэг ч тахь үлдээгүй гэдгийг дэлхий дахинд заралжээ.
1992 оны зургадугаар сарын 6-ны өдөр Украйны Аскания-Новагийн Үндэсний хүрээлэнгээс ГИДЦГ-ын “Б” хэсэгт анхны таван тахийг авчирсан. Үүнээс хойш нийтдээ 13 удаагийн тээвэрлэлтээр нийт 109 тахь авчирч сэргээн нутагшуулсан байна. Тахь нутагшуулах үйлсийг олон нийтэд сурталчилан таниулах үүднээс 2019 онд тус төвийн дарга О.Ганбаатар сэтгүүлч Ж.Нарангаравт захиалан "Тэнгэрийн хүлэг тахь" нэртэй зохиолыг бичүүлж, олны хүртээл болгожээ.
2020 оны байдлаар тус төвд 300 гаруй тахьтай болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Тахь Ангилал:Бугат сум (Говь-Алтай) Ангилал:Говь-Алтай аймгийн газар зүй Ангилал:Монголын дархан цаазат газар
Шаравын Дэлгэржаргал
Шаравын Дэлгэржаргал нь Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин хүн юм.
Намтар
Ш. Дэлгэржаргал нь 1947 онд Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд төржээ.
1967-1971 онд Улсын Багшийн Дээд Сургуулийн кино драмын ангид суралцан төгссөн.
Ажилласан байдал
1971-1976 онд Хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчин.
1976-1997 онд Дархан хотын "Залуучууд" театрт жүжигчин
Гавьяа шагнал
Ангилал:Монголын кино жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Батцэнгэлийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1947 онд төрсөн
Буркина Фасо
Африкийн баруун хэсэгт оршдог Буркина Фасо улсыг 1984 оны VIII сар хүртэл Дээд Вольта гэж нэрлэдэг байв. Тус улс Мали, Нигер, Бенин, Того, Гана, Кот-д'Ивуар улстай хиллэдэг. "Буркина" гэдэг үг нь моро үндэстний хэлэнд "шударга хүн" гэсэн утгатай бөгөөд "фасо" гэдэг нь диула үндэстний хэлэнд "улс орон" гэсэн үг ажээ.
Газар нутаг нь- 274 200 км², хүн ам нь -20,8 сая (2020 оны хүн амын тооллогоор). Нийслэл- Уагадугу хот.
Тус улсын газар нутаг нь д.т.д. 500 м хүртэл өндөр ухаа толгодорхог. Өмнөд хэсэгтээ 750 м хүртэл өндөр уулстай. Экваторын муссоны уур амьсгалтай. Хар Вольт, цагаан Вольт хэмээх хоёр том голтой. Саванны ургамалтай.
Буркина Фасо дэлхийн хамгийн буурай хөгжилтэй орны нэг юм. Эдийн засгийн үндэс нь хөдөө аж ахуй бөгөөд хүн амын 90 хувь нь хөдөө нутагт амьдардаг.7.5 сая малтай. Аж үйлдвэр маш сул хөгжсөн. Байгалийн баялаг, түүний дотор алт, зэс, цагаан тугалга, боксит, диц, марганцын нөөц ихтэй боловч тус орны нутаг дэвсгэрийн ихэнх хэсэгт бүрэн хайгуул хийгдээгүй, ашигт малтмал олборлож эхлэх шатандаа байгаа ажээ. Гадагшаа мах, махан бүтээгдэхүүн гаргадаг.
Моси, фульбе, бобо зэрэг ястантай. Албан ёсны хэл нь франц.
Дээд Вольтийг XIX зууны сүүлчээр Францын колоничлогчид булаан эзэлж, Баруун Африк дахь өөрийн колони болгожээ. 1960 оны VIII сарын 5-нд тусгаар тогтнолоо тунхагласан юм. Дараа нь хэд хэдэн удаа төрийн эргэлт гарсан ч улс орноо өөд нь татаагүй.
2022 оны 9-р сарын 30-нд Буркина Фасо-д ээлжит цэргийн эргэлт болсон. Түр Ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэж байсан Дамиба 2022 оны 1-р сард болсон цэргийн эргэлтээр эрх мэдлээалдсан байна. Энэхүү эргэлтийн үеэр оросын талыг дэмжсэн жагсаалт болж байжээ.
Мөнгөний нэгж нь африкийн франк.
Ангилал:Африкийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Хэш функц
Хэш
Энэ хайлтын арга нь түлхүүр утганд арифметик үйлдлээр хувиргалт хийн өгөгдөл байрлах хүснэгтийн хаягийг гарган авч шууд ханддаг. Хеш хаяглал нь түлхүүрийн утга тодорхой биш, ерөнхий тохиолдолд энгийн энэ арга дээр үндэслэгддэг
Үндсэн асуудал :
Хадгалсан элементүүдийн хувьд дараах үйлдлүүдийг хийдэг.
Элементүүдийг массивт эрэмбэлэлгүйгээр хадгалсанаар: Эрэмбэлсэн массив буюу Sorted array
Элементүүдийг массивт эрэмбэтэйгээр хадгалсанаар
Холбоост жагсаалт
Хүснэгт байдалтай массив буюу хеш хүснэгт
Элементүүдийг индекс нь түлхүүрийг илэрхийлэх маш том массивт хадгалсан үед:
add – Маш хурдан delete - Маш хурдан
search - Маш хурдан
Хеш функц
Энэ нь түлхүүрийг тухайн хязгаар доторх индекс рүү чиглүүлдэг. Зорилтот шаардлагууд: Тооцоолоход хялбар ба хурдан байх Тархсан байсан ч зөрчил үүсэх магадлал маш их тул зайлсхийх
function Hash(key: KeyType): integer; Hash гэдэг функц байна гэж төсөөлье. Энэ нь 1000 элементийн түлхүүр буюу key-ыг 0..999 гэсэн бүхэл тоо руу чиглүүлдэг. (Ингэхдээ 2 ялгаатай түлхүүрт ижил дугаар олгодоггүй.) Perfect Hash function-тай Хэш хүснэгт:
Доорх боломжыг олгохоор индексийг үүсгэдэг функцыг perfect буюу төгс функц гэдэг.
add – Маш хурдан O(1)
delete - Маш хурдан O(1)
search - Маш хурдан O(1)
Төгс хеш функц гэдэг нь түлхүүр бүрт ялгаатай утга буюу индексийг боловсруулж өгдөг.
Гэвч энэхүү функцыг загварчлахад маш хүндрэлтэй (боломжит түлхүүрийн хэмжээ нь их үед)
Хуваах арга:
Түлхүүрийн тоо n-ээс их m тоог сонгоно. Хаяглалын зөрчилийг багасгахын тулд m анхны тоо байх шаардлагатай. Эндээс H функцыг H(k) = k(mod M) гэж тодорхойлдог. Хэрэв түлхүүр нь тоон утгаар өгөгдсөн бол функцад шууд ашиглана. Харин түлхүүр нь тэмдэгт мөрөөр өгөгдвөл түүнийг эхлээд тоон утгаар илэрхийлэх шаардлагатай.
Зөрчил:
Ерөнхийдөө зөрчилөөс зайлсхийж чаддаггүй Collision resolution – 2 ялгаатай түлхүүр ижил тоогоор илэрхийлэгдэх явдал хэр их тохиолдож байгаа нь.
Дараах тохиолдолд зөрчилөөс зайлсхийх боломжтой:
Хеш хүснэгтийн мөр бүрд түлхүүрүүдийг байрлуулахаар сонгож чаддаг хеш функцийг сонгох.
2 түлхүүрт Хэшийн ижил орон зайг тодорхойлсон утга гарсан тохиолдолд зөрчил үүснэ. Түүнийг шийдэх 2 арга байдаг:
Хэш хүснэгтийн үүр бүр нь ижил индекстэй түлхүүрүүд бүхий бичлэгүүдийн холбоост жагсаалтыг заасан заагчыг агуулдаг
Хэш хүснэгтийн үүр бүр нь зөвхөн ганц түлхүүрийг агуулдаг. Хэрэв шинэ түлхүүр нь мэдээлэл хадгалагдсан үүр рүү чиглүүлэгдвэл (индекс нь давхардвал) хоосон орон зайг олтол хүснэгтийн орон зайнуудыг шалгадаг.
Нээлттэй үүртэй хеш хүснэгт
Bucket – Хеш хүснэгтийн үүр буюу орон зай
Open-bucket hash table: 	Хадгалах орон зай нь Ганц өгөгдлийн элементэд л зориулагдсан байдаг
Түлхүүрийг хувиргасны дүнд home bucket буюу хадгалах үүр гардаг
Хаалттай үүртэй хэш хүснэгт
Hash функцын жишээ
int hash(char * key)
{
int val = 0;
while(*key != '\0')
val = (val << 4) + (*key);
key++;
}
return val;
int compress(int index, int size)
return abs(index % size);
Ангилал:Хэш
Зул сарын баярын эвлэрэл
thumb|350px|Зул сарын баярын эвлэрэл, Герман ба Английн цэргүүд хамт, Германы талын фото зураг thumb|350px|Зул сарын баярын эвлэрэлийн дурсгалд зориулсан модон загалмай, Бельгийн Иперн Дэлхийн I дайны үед 1914 оны 12 сарын 24-ны Зул сарын баярын үдэш Английн ба Германы хоорондоо дайтагч талуудын нийт 100 000 орчим цэргүүд түр эвлэрч бүтэн оройжингээ ба дараа өдөр нь хамтарч Зул сарын баярыг тэмдэглэжээ. (Герман. Weihnachtsfrieden; Англ.Christmas truce) Тэр үеэр Германы цэргүүд нуувчиндаа сүлд мод чимэглэж лаа асааж Зул сарын ёслолын дуу дуулхад Английн цэргүүд баярынхаа дууг дуулж эсрэг талын цэргүүд нэг нэгэнтэйгээ мэндчилж бэлэг солилцож эхэлжээ. Хоорондоо байлдаж байсан цэргүүд нэг нэгэндээ тамхи, хүнс, архи зэргийг бэлэглэж зарим газар цэргүүд хоорондоо хөл бөмбөг хүртэл тоглож байжээ. Фронтын завсрын бүсэд тэр орой гал бүрэн зогсч 30км гаруй фронтын зурваст Зул сарын баярыг өмнөх өдөр нь хоорондоо дайтсан цэргүүд хамтарч тэмдэглэсэн юм.
1914 оны залуус хувцасны товч цуглуулдаг нэг нэгэнтэйгээ солилцдог хоббитой байжээ. Эвлэрэлийн өдөр хоёр талын цэргүүд нэг нэгэнтэйгээ хувцасныхаа товчыг солилцож, нэгэн үсчин герман цэрэг англи цэргийн үсийг засч өгч, фронтын завсрын бүсэд хаягдсан амь үрэгдсэн цэргийн цогцсуудыг талууд хамтарч оршуулж маш онцгой үйл явдал болжээ.
Эвлэрлийн 100 жилийн ойн хөлбөмбөгийн тоглолт
2014 оны 12 сард Их Британы армийн хөлбөмбөгийн баг Германы армийн хөлбөмбөгийн багтай нөхөрсөг тоглолт хийж Зул сарын баярын хөлбөмбөгийн тоглолтын 100 жилийн ойг тэмдэглэжээ.
Иван Майский
Иван Михайлович Майский (1884-1975)(жинхэнэ овог нэр нь Ян Ляховецки гэдэг) Оросын хуучин Зөвлөлт Холбоот Улсын дипломат, түүхч, судлаач. Түүхийн ухааны доктор, ЗХУ-ын Шинжлэх ухааны Академийн гишүүн. И.Майский 1884 оны 1 дүгээр сарын 7-нд Новгород мужийн буюу өнөөгийн ОХУ-ын Вологодск хязгаарын Кириллов хэмээх жижиг хотод цэргийн эмчийн гэрт төрсөн. 1887 оны 11 дүгээр сард түүний еврей гаралтай польш үндэстэн эцэг Михал Ляховецки нь Анагаах ухааны академийг эмч мэргэжилээр онц дүнтэй төгсөөд 1888 оны хавар Сибирийн Омск хотод гэр бүлийн хамтаар ажиллахаар явсан байна.
1892-1901 онд Иван Майский Омск хотын эрэгтэй хүүхдүүдийн гимназид сурч төгсөөд 1901 онд Санкт-Петербургийн Их сургуулийн түүх-хэл шинжлэлийн ангид элсэн суралцсан.
1902 онд оюутны эсэргүүцлийн жагсаалд оролцсон тул сургуулиасаа хасагдаж эргээд Омск хот руу нутаг заагдаж Цагдаагийн газрын хяналтанд орсон байна.
1903-1905 ондуудад “Сибирийн социал-демократуудын холбоо”-ны “меньшевик” гишүүн, 1905 оноос Самарын болон Саратовын РСДРП буюу Оросын социад-демократ ажилчны намын гишүүн байсан. 1906 оны 1 дүгээр сард цагдаад баривчлагдаж Тобольск мужид 2 жил цөллөгдсөн.
1908 онд цөллөгнөөс суллагдаад Швейцар дараа нь Герман руу цагаачилж 1912 онд Мюнхен хотын Их сургуулийн эдийн засгийн анги төгсөөд Лондонд амьдархаар явсан байна.
Лондонд амьдарч байх үеэрээ сүүлд ЗХУ-ын Гадаад хэргийн сайд болсон Г.В.Чичерин, М.М.Литвинов нартай ойр дотно танилцаж холбоотой болсон байна.
Орос улсад болсон 1917 оны “Хоёрдугаар сарын” хувьсгалын дараа эх орондоо буцаж ирээд Түр Засгийн газрын Хөдөлмөрийн яамны удирдах зөвлөлийн гишүүнээр ажилсан.
1917 оны Орос оронд болсон большевкуудын “Октябрын” хувьсгалыг тэрээр эхэн үед хүлээж аваагүй. Улмаар 1918 оны зун Самара хотноо большевикуудын эсрэг байгуулагдсан Бүх Оросын Хууль тогтоох Хорооны Засгийн газарт Хөдөлмөрийн сайдаар ажилсан байна. Эсеруудын Засгийн газарт орж ажилсан гэж үзээд Оросын социал демократ ажилчны нам /РСДРП/ эгнээсээ И.Майскийг хөөсөн.
1919 оны 5 дугаар сараас 1920 оны 9 дүгээр сарын хооронд Монголд худалдаа хийх судалгааны аялал хийсэн.
1920 оны 10 сараас 12 сар хүртэл Эрхүүгээр дамжин Омск руу явсан байна.
1921 оны 2 дугаар сард Оросын Коммунист намын (большевик) Сибирийн товчооны Төв хороо намдаа элсүүлж дөнгөж бий болсон Сибирийн Улсын Төлөвлөгөөний хорооны даргаар томилогдсон. 1922 оноос дипломат албанд шилжиж Гадаад хэргийн Ардын комиссариатад хэвлэлийн хэлтсийн даргаар томилогдсон.
1932-1943 онд ЗХУ-аас Их Британид суугаа Онц бөгөөд бүрэн Эрхт Элчин сайдаар ажилсан. Британий Ерөнхий сайд У.Черчиль түүнийг "юм ойлгодог хүн" гэж магтаж байсан байдаг.
1943-1946 онд ЗХУ-ын Гадаад хэргийн ардын комиссар В.М.Молотовын орлогчоор /Гадаад хэргийн яамны орлогч сайд/ ажилсан. 1945 оны 2 дугаар сарын 4-11-нд болсон “Ялтын бага хурал”-д Зөвлөлтийн төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд багтаж оролцсон. /Ялтын уулзалтын үеэр Дайны дараа Германаас нөхөн олговор авах тухай илтгэл тавьж байсан. Мөн Монголыг мэддэг байсан тул Монголтой холбоотой асуудлыг хэлэлцэх Зөвлөлтийн байр суурь боловсрулахад оролцсон байх магадлалтай/. 1946 онд И.М.Майский дипломат ажлаас чөлөөлөгдөж ЗХУ-ын Шинжлэх ухааны академийн жинхэнэ гишүүнээр сонгогдон ажилсан байна.
1953 оны 2 дугаар сард Британий тагнуулын байгуулагад ажилсан гэж буруутгагдаж баривчлагдаад 1955 онд суллагдсан. 1960 онд цагаатгагдаж улмаар испани улсын түүх, Дурсамжуудаа бичсэн байна. 1964 онд ЗХУ-ын төрөөс "Хөдөлмөрийн улаан туг"-ийн одон хүртсэн.
1968 оноос И.М.Майский ЗХУ-ын Шинжлэх ухааны Академийн Түүхийн хүрээлэнд ажилласан. Түүнийг 1975 онд нас барахад Москва хотын Новодевичье оршуулгын газар нутаглуулсан байна.
'''Монголд аялсан тухай. /1919 оны 5 сараас -1920 оны 9 дүгээр сарын хооронд/''' Тэрээр улс төрөөс түр зайгаа авч Бүх Оросын хэрэгчэгдийн нийгэмлэгийн төв холбоонд ажилсан байдаг / товчоор ”Центросоюз”/. Тус холбооны Эрхүү хот дахь салбараас махны зах зээл судлах зорилгоор Монгол руу илгээсэн экспедицийг И.Майскийгаар ахлуулжээ. Уг экспедиц буюу судалгааны аялал 1919 оны 5 дугаар сарын 6-нд Эрхүү хотоос гарч 10 хоногийн дараа 15-нд Автономит Монголд Хиагт дахь хилээр орж ирсэн байна. Монголын нийслэл Өргөө-д ирээд экспедиц бүрэн бүрэлдэж, өмнөх 1918 онд явуулсан хүн амын бөгөөд малын тооллогын болон бусад холбогдох ихээхэн мэдээллийг авч цааш баруун зүгт 1919 оны 7 дугаар сарын 11-нд хөдөлсөн байна. Эксепидицийн бүрэлдэхүүнд дараах хүмүүс орсон байна. Үүнд:
Экпедиц буюу судалгааны аялал Эрдэнэ зуу, Мөрөн хүрэн, Хатгил, Тосонгол, Улиастай орж 10 дугаар сарын сүүлчээр “Хангельцик” /номонд зохиолчийн тэмдэглэсэнээр/ голын эрэг дээр экпедиц худалдаачин А.В.Бурдуковын байшинд өвлийг хүйтнийг давж өнгөрүүлэхээр шийдсэн байна. Тэнд Монгол судлалаар элбэг номын сантай байсан гэж И.Майский өөрийн номондоо өгүүлсэн байдаг. Өвлийн саруудад Ховд нутгийн орчмыг судалж өнгөрүүлсэн байна. “Центрсоюз”-ын Ховд дахь төлөөлөгчийн газрын ажилтан Ф.Е.Кисилёв судалгааны ажилд ихэд тусалсан гэж тэрээр тэмдэглэн үлдээжээ. Өмнө хурандаа П.К.Козловын үед хийж байсан экспедицийн үетэй харьцуулахад орос аялагчдад хандах хандлага их доройтсон байсан гэж тэмдэглээд Монгол дахь экспедицийн үйл хэрэгт гүн туслалцаа үзүүлж байсан П.А.Ветте, А.И.Заплавный, А.В.Бурдуков, М.Д.Хомутов нарт талархасанаа И.Майский өөрийн номондоо илэрхийлсэн байна. Монголд байх үерээ алдарт П.К.Козловтай танилцсан байна. Монголд өмнө Н.М.Прежевальский, П.К.Козлов, М.В.Певцов нарын экспедиц гол төлөв Монголын физик газар зүй, Г.Н.Потанин физик газар зүй бөгөөд этнографи,  А.М.Позднеев шашин, М.И.Боголепов, М.Н.Соболев, А.П.Болабан нар эдийн засгийг судалж байсан бол эдгээрийн нэгтгэх бөгөөд нийтэд хүртээмжтэй болгох оролдлогыг И.М.Майский анх хийхийг оролдсон гэж 1921 онд Эрхүү хотод хэвлэгдсэн  “Современная Монголия” номондоо дурдсан байна.
Ангилал:Их Британи дахь ЗХУ-ын элчин сайд Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн Ангилал:Зөвлөлтийн улс төрч Ангилал:Түүхч Ангилал:Меньшевикийн гишүүн Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгалын хүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:Оросууд Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:1884 онд төрсөн Ангилал:1975 онд өнгөрсөн
Цагаагчууд
Хамаг монголын эртний түүхийг бичилцэж явсан Цагаагчууд (Цагаачууд эсвэл Цадаакчууд) овогтон нь Увс, Ховд аймгаар нутаглах бөгөөд Баяд ястны нэгэн том овог юм. Баяд нь эрт цагт түүхийн тавцан дээр гарч ирсэн, язгуурын монгол аймгийн нэг юм.
Бардо (Монгол кино)
«Бардо» — 2014 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Бөхөн
Бөхөн (латин.Saiga borealis, англи.Mongolian Saiga antelope) Монгол нутагт байдаг гөрөөсний төрөл зүйлийн амьтан.
Статус
ДБХХ-ны Улаан дансанд дэлхий дахины судалгаагаар нэн ховордсон устаж болзошгүй амьтны аймагт багтсан бөгөөд Монгол орны хэмжээнд мөхөх өндөр магадлалтай амьтны тоонд багтсан байна. Бөхөн тархан амьдардаг дэлхийн бүх улс орны Засаг захиргаа, шинжлэх ухааны хүрээлэнгүүд, олон улсын байгууллагууд, төрийн ба төрийн бус байгууллагууд болон төлөөлөгчид оролцсон эрдэм шинжилгээний олон улсын хамтарсан хурал Улаанбаатар хотод 2010 онд болсон бөгөөд Монгол бөхөнг бусад бөхөнөөс тусдаа бие даасан төрөл анги(Saiga borealis) гэдгийг нь хүлээн зөвшөөрч олон улсын гэрээ, тэмдэглэгээг шинэчлэн байгуулж найруулсан.
Гадаад төрх, танигдах шинж чанар
Бөхөн 116 см-ын урт биетэй, зооны өндөр нь 75 см бөгөөд 32 кг хүртэл жин татдаг. Сүүлний урт 25 см, цайвар шаргал зүстэй, хос шорон эвэртэй. Эмэгчин бөхөн нь эвэргүй. Зун улаан шаргал, өвөл цайвар саарал, нялх  янзага нь бор хүрэн зүстэй. Хүзүүгээ урагш сунган, толгойгоо гудайлган бөхийж, цагт 60-70 км хүртэл хурдлан давхидаг.
Амьдралын хэв шинж
Аль болох сайн идэш ууштай бэлчээрээ сонгон идээшилж ойр ойрхон солиж сэлгэн нутагшдаг байна. Хол нүүдэллэхгүй. Шаргын говиор өвөлдөө тавиас доошгүй тоо толгойгоор сүрэглэн амьдрана. Урин дулаан цагаар сүрэг бутран тардаг. Ороо нь нэг сард ордог ба хээлээ таван сар тээгээд зун зургаан сарын дундуур төллөдөг. Эмэгчин нь ихэрлэх магадлал ихтэй бөгөөд арван зургаа хүртэл хувь нь үргэлж ихэрлэдэг. Эмэгчингүүд нь заримдаа долоон сартайдаа хэржин арван есөн сартайдаа үржилд орж эхэлнэ. Говийн хялгана, таана, хөмүүл, баглуур, шарилж зэрэг гучаад төрлийн  өвс ургамлаар хооллдог. Хавар өвс ногоо нялх шүүслэг үед бол бараг ус уудаггүй байна. Гельминт 17, хачиг2, аааүрха ны гуур1 зүйл шимэгчилдэг. Таван хошуу малын өвчин болох омруу өвчинг тусахдаа маш хүнд тусдаг байна. Нялх зулзага, янзага нь хүнд дасан гаршихдаа амархан байдаг бөгөөд өсөн ториноод нас бие хүрээд хэвийн бөхөн шиг үржиж төлждөг.
Хорогдох болсон шалтгаанууд
Байгалийн болон хүн амьтны хүчин зүйл, үйлдлээс болж Монгол бөхөнгийн тоо толгой жил жилд янз бүрээр хэлбэлзэж байдаг. 1993 оны байдлаар, Шаргын популяци 1400, Манханы популяци 70-аад ширхэг байсан. Шаргын говийн1000 га-д 5.9 толгой ногдох 1980 орчим, Хүйсийн говьд 1000 га-д 1.6 толгой ногдох 1100 орчим, Чандманий талд 1000 га-д 0.8 толгой ногдох 160 орчим, нийт 3240 толгой монгол  бөхөн  байна. 2010-2012 онд ШУА-ийн Биологийн хүрээлэн, Дэлхийн  байгаль хамгаалах  сан /WWF/-гийн хөтөлбөрийн  газрын хамтарсан судалгаа тооллогын дүнгээр, монгол оронд  дунджаар 8000 толгой монгол бөхөн байна гэж тогтоожээ. Монгол бөхөнгийн эврийг Дорно дахины ангаах ухаан ардын эмчилгээнд,  махыг нь нутгийн хүн ард  хоол хүнсэндээ эртнээс ашиглаж, хайр найргүй  авласанаас, Монгол бөхөнгийн амьдрах нутаг тархац нь багасан хумигдаж, тоо хэмжээ нь эрс буурсан. 1990-ээд Монгол бөхөнгийн эвэрийг гадагш гарган зарж борлуулах нь их болсноос хууль бусаар бөхөнг агнах явдал нь ихэсжээ. Монгол бөхөнгийн төрөж өсөж идээшлэн дассан нутаг орон, бэлчээр усыг нь хүн болон гэрийн тэжээвэр мал түрэн эзлэх болж, тэдний бэлчээр нутгаас хороосоор байна. Цас зуд ихтэй хүйтэн өвөл болон хавар бөхөн нь ихээхэн хэмжээгээр турж эцэн өлбөрч, мөн осгон хөлдөж үхэх явдал их байдаг. Бөхөн гууртдагаас аа болж таргалах, хүнд нөхцөл байдлыг даах, бэрхшээл давах чадвар доройтдог зэргээс хорогдож байна. Монгол бөхөнгийн гол дайсан нь бүргэд шувуу юм.
Устах аюулд орсон, унаган зүйл. Хамгаалсан байдал
Анх хорьдугаар зууны гучаад оноос Монгол бөхөнг агнахыг хуулиар бүрэн хориглож, Амьтны тухай хууль, бүртгэлдээ нэн ховор амьтнаар бүртгэн авч байжээ. Монголын улаан ном, Олон улсын улаан ном, Зэрлэг амьтан ба ургамлын аймгийн ховордсон зүйлийг олон улсын хэмжээнд худалдаалах тухай конвенцийнII хавсралтад тус бүрд нь оруулав. Шарга, Манханыг 1993 оноос улсын тусгай хамгаалалтанд авч нөөц газар болгожээ. Монгол бөхөнгийн нөөц, тархац экологи биологийг судалж, гаршуулах, нутагшуулхыг туршин үзсэн.
Хамгаалах арга
Монгол бөхөнгийн бэлчээр нутаг дээгүүр дайран өнгөрсөн олон салаа зам жимийг багасган журамлах, замын хяналт шалгалтыг чангатган сайжруулах. Тархац нутгийг нь улсын тусгай хамгаалалтанд нэмэн орон нутгийн сүлжээнд хамруулах, гаршуулан тэжээн, өсгөн үржүүлж, бэлчиж байсан нутагт нь ахин нутагшуулах, бөхөнгийн бэлчир нутагруу малыг бэлчээхгүй давхцуулахгүй байх, биологийн судалгааг нарийвчилан гүнзгийрүүлэн судлах, хууль бус авыг таслан зогсоож, тухай бүрт нь хариуцлага тооцох, орон нутгийн иргэдийн хамтын нөхөрлөл, төрийн бус байгууллагуудтай хамтран Монгол бөхөнгийн бэлчир нутгийг тэдгээр иргэдэд хариуцуулан өгч тухайн бүс нутгийн иргэн бүрийг байгаль хамгаалагч болгон иргэний үүргийн биелэлтийг нь хангах, төр засгаас дэмжих хамгаалалт, хяналтын системийг тогтмолжуулан,  тэдгээр иргэдийн хүчээр хууль бус ан авыг таслан  зогсоож арилгах, байгалийн ган гачиг, цас зудны, гамшиг тохиолдоход биотехникийн нэмэлт арга хэмжээ авах, удмын санг хадгалах.
Хэдийгээр монгол оронд нэн ховор амьтадыг агнахын эсрэг хууль батлагдан мөрдөгдөж байгаа боловч хууль бусаар Монгол бөхөнг агнах явдал байсаар байна. Тиймээс Монгол бөхөн тархан суурьшсан нутгийн иргэд болон хууль хүчний байгууллага хамтран хуулийг хэрэгжүүлэх нь хамгийн чухал алхам юм.
Эшлэл
Ангилал:Эвэртэн Ангилал:Евразийн тал
Тютю (кино)
«Тютю» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уянгын уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Андрей Макаревич
Андрей Вадимович Макаревич (1953 оны 12-р сарын 11-нд ЗХУ-ын Москва хот од төрсөн) -Зөвлөлтийн болон оросын рок-хөгжимчин, дуучин, яруу найрагч, хөгжмийн зохиолч, продюсер, телевизийн хөтлөгч, «Машина времени» /Цаг хугацааны машин/ рок хамтлагийг үүсгэн байгуулагч болон удирдагч. ЗСБНХОУ-ын Гавьяат жүжигчин (1991), ОХУ-ын Ардын жүжигчин (1999).
Намтар
Тэрээр 1953 оны 12-р сарын 11-нд Москва хотод Москвагийн Архитектурын дээд сургуулийн багш, архитектор Вадим Григорьевич Макаревич (1924-1996), сүрьэгийн эмч, анагаахын шинжлэх ухааны доктор Нина Марковна Макаревич (1926-1989) нарын гэр бүлд төрсөн.
Түүний эцэг Эх орны дайнд оролцогч, 1943 оны 12-р сард Карел ийн фронтод хөлөө алдаж, 1945 оны 9-р сард эдгэрснийхээ дараа Зөвлөлтийн армийн цэргээс халагдаж, дэслэгч Макаревич Эх орны дайны одон, "Москваг хамгаалсны төлөө", "Германыг ялсны төлөө" болон бусад медалиар шагнуулж байжээ. 1956 оноос - Москвагийн Архитектурын дээд сургуулийн Барилгын физикийн тэнхимийн багш (1977-1988 онд), дэд профессор, дараа нь профессор байж байгаад 1993 онд өвчний улмаас тэтгэвэртээ суужээ.
Андрейгийн бага нас Москва хотын Волхонка дахь хоёр давхар байшингийн нийтийн орон сууцанд өнгөрсөн байна. Дараа нь тэдний гэр бүл 1961 онд "Комсомольскийн проспект" руу нүүж тусдаа байранд орж Андрейгаас 9 насаар дүү охин нь төрсөн байна.
1966 онд тэрээр The Beatles хамтлагийн хөгжимтэй танилцаж, өөрийнх нь хэлснээр үе тэнгийнхнийхээ адил Битлз ийн шүтэн бишрэгч болсон нь түүний ирээдүйн хувь заяаг ихэд өөрчилсөн байна. Энэ тухай тэрээр "Чихнээс бөглөөс аваад хаях шиг л болсон. Битлзийг өдөр шөнгүй сонсдог байсан..." гэж дурссан байна.
1971 онд сургуулиа төгсөөд Москвагийн Архитектурын дээд сургуульд элсэн орж, 1974 онд сургуулиасаа хөөгдөж (албан ёсоор - "хүнсний ногооны баазын ажлаа цаг тухайд нь орхиж рок хөгжмийг зөвшөөрөөгүй тоглосоны улмаас), дараа нь тэрээр архитекторчоор "Гипротеатр архитектор" ("Театр, зугаа цэнгэлийн байгууламжийн зураг төсөл боловсруулах улсын хүрээлэн") 1979 он хүртэл архитектор В.А. Сомовын удирдлаган дор ажиллажээ.
1975 онд Москвагийн Архитектурын дээд сургуулийн оройн тэнхимд сэргээн орж 1977 онд график урлаг, архитектурын дипломтой төгссөн. Тэрээр хэд хэдэн архитектурын төсөл хэрэгжүүлсний нэг нь цирк юм. Гэсэн хэдий ч энэ бүх хугацаанд гол ажил бол "Цаг хугацааны машин" байжээ. 1979 онд ЗХУ-ын Союзконцерт "Цаг хугацааны машин"-тай гэрээ байгуулж, тус хамтлагт хууль ёсны статустай болсон тул тэр цагаас хойш Макаревич "Гипротеатр"-аас гарч, албан ёсоор хөгжимчин, жүжигчин болжээ. Түүнээс хойш тэрээр хамтлагийн бүрэлдэхүүнд олон удаа ЗХУ-аар аялан тоглолт хийсэн байна.
Үзэл бодол
1967 онд Андрей Макаревич "ЗХУ-ын Коммунист Залуучуудын эвлэл" /Комсомол/-д элссэн бөгөөд 1980-аад он хүртэл албан ёсоор гишүүн байсан. 1970-аад оноос хойш тэрээр ЗСБНХУ-ын улс төрийн тогтолцоонд сөрөг хандлагатай байсан хэдий ч тэр хэзээ ч тэрс үзэлтэн байгаагүй, коммунист дэглэмийн эсрэг нээлттэй үг хэллэгт оролцдоггүй байсан тухайгаа ярилцлага, номондоо олон удаа дурдсан байдаг. Макаревичийн бичсэн олон дууны үгийг тус хамтлагийн шүтэн бишрэгчид улс төрийн өнгө аястай гэж ойлгодог байсан ("Утсан хүүхэлдэйнүүд", "Та хэнийг гайхшруулахыг хүссэн бэ?", "Эргэлт", "Саад" болон бусад). Фэнүүд нь тэнд байдаггүй, хэзээ ч байгаагүй дэд текстийг ихэвчлэн олдог гэж өөрөө үргэлж хэлдэг байсан, үүнээс гадна заримдаа дуунууд тухайн үеийн сэтгэлийн хөдөлгөний нөлөөн дор бичигддэг бөгөөд зохиолчийн ертөнцийг үзэх үзлийг "бүхэлдээ" огт тусгадаггүй байсан" гэжээ.
1991 оны 8-р сарын 20-нд болсон 8-р сарын төрийн эргэлтийн өдрүүдэд "Цаг хугацааны машин" Оросын Цагаан ордны хамгаалалтад гарсан, үүнийхээ төлөө хамтлагийн бүх гишүүдийг "Чөлөөт Оросыг хамгаалагч" одонгоор шагнасан байна.
Ихэнхдээ Макаревич улс төрөөс зайлсхийж, улс төрийн чухал үйл явдлуудад бараг оролцдоггүй боловч 1991-2011 онуудад тэрээр Оросын засгийн газар: эхлээд Борис Ельцин, дараа нь Владимир Путин, Дмитрий Медведев нарыг тууштай дэмжиж байсан.
2003 оны 5-р сарын 24-нд Москвад Пол Маккартни гийн концерт дээр Макаревич ерөнхийлөгч Путины хажууд хамт сууж байсан. Хожим нь эргэн дурсахдаа тэрээр ерөнхийлөгчтэй харилцахдаа ямар ч буруу зүйл олж хараагүй, түүнд өрөвдөх сэтгэлээр хандсан, үүнээс гадна Андрей өөрөө Путины хажууд суухыг эрэлхийлээгүй, харин тэнд уригдаж суусан гэдэг. Олон нийтийн тодорхой хэсгийн ийм байр суурь нь Макаревичийг "эрх баригчидтай тохиролцсон" гэж буруутгах шалтгаан болж байсан.
2010 оны арванхоёрдугаар сард тэрээр Борис Гребенщиков, Владимир Шахрин, Александр Ф.Скляр, Константин Кинчев, Евгений Федоров нартай хамтран Михаил Ходорковскийн хэргийг шударгаар шийдвэрлэхийг уриалсан захидалд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Дмитрий Медведевт гарын үсэг зурж илгээсэн. "Московский комсомолец"-ийн сурвалжлагчийн асуултад Макаревич хариулахдаа, түүний бодлоор Михаил Ходорковский н хэргийг "Оросын сунжирсан гутамшиг" гэж үзэж, "цагаан утсаар оёсон" бөгөөд шударга шүүхээр асуудлыг хянан шийдвэрлэх ёстой гэж мэдэгдсэн юм.
21-р зууны хоёрдугаар арван жилийн эхэн үеэс эхлэн Макаревич Оросын эрх баригчдад хандах тайван, ерөнхийдөө эерэг хандлага шүүмжлэлтэй болж өөрчлөгдсөн. Макаревичийн сүүлчийн («Улетай», «Пой», «Простите», «Рассмеши меня, Петросян», «К нам в Холуёво приезжает Путин») дуунуудаас олон нийтийн амьдралд сэтгэл дундуур байгааг харж болно.
2012 оны есдүгээр сарын 20-нд Ерөнхийлөгч В.Путин Макаревичийг ОХУ-ын Төрийн Соёл, урлагийн зөвлөлийн гишүүнээс хасжээ. Хөгжимчин өөрөө энэ албан тушаалыг алдсандаа харамсдаггүй, учир нь түүний хэлснээр Соёлын зөвлөл үнэхээр чухал зүйлийг шийддэггүй. 2012 оны 10-р сарын 27-нд болсон "Иргэний платформ" улс төрийн намын их хурлаар А.Макаревич холбооны иргэний хорооны гишүүнээр сонгогдов.
2014 оны 2-р сард тэрээр Крымын үйл явдлын үеэр Оросын цэргүүд Украины нутаг дэвсгэрт нэвтэрч болзошгүйг эсэргүүцсэн анхны хүмүүсийн нэг байв. Мөн оны 3-р сард тэрээр Энхтайвны жагсаалд оролцож, ОХУ-ын ерөнхийлөгч В.В.Путины Украины талаар баримталж буй бодлогыг эсэргүүцсэн Оросын соёлын зүтгэлтнүүдийн уриалгад гарын үсэг зуржээ.
2019 оны 4-р сард Макаревич ерөнхийлөгч Путины өөрийгөө тунхагласан Донбасс, Луганск-ын оршин суугчдад Оросын паспорт олгох шийдвэрийг буруушааж: "Донбассын оршин суугчдын иргэншилд анхаарал тавих нь мэдээжийн хэрэг сэтгэл хөдөлгөм. Би зүгээр л бодож байна - магадгүй юун түрүүнд зам, эмнэлэг, сургуульгүй, хашаандаа жорлонтой эх орныхоо уудам нутагт оршин буй олон зуун мянган иргэдийнхээ амьдралыг эхлээд засах ёстой болов уу? Нэн тэргүүнд тавих дарааллаар, өөрөөр хэлбэл. Тэрээр Беларус ийн эрх баригч дэглэмийг шүүмжилдэг. 2020 оны есдүгээр сард тэрээр Беларусь дахь эсэргүүцлийн жагсаалыг дэмжсэн захидалд гарын үсэг зурсан байна.
2022 оны 2-р сард (Оросын Украин руу довтлохоос өмнө) Макаревич: "Биднийг бүх соёл иргэншсэн ертөнцтэй хэрэлдүүлж, дайны ирмэгт тулсан, тэд бидний өмнөөс бусад ертөнцөд бүдүүлэг ханддаг, тэд бидний өмнөөс худал хэлдэг, хууль гууль боллоо - яагаад? гэжээ. Тэрээр энэ үйл явдлаас хойш Израиль руу гарсан байна. Ангилал:1953 онд төрсөн Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Израил дахь Оросын цагаач Ангилал:Оросын дуучин Ангилал:Оросын яруу найрагч Ангилал:Оросын улс төрч
Уруугаа харсан гурвалжин (сэтгүүл зүй)
Уруугаа харсан гурвалжин гэсэн хэллэг нь сэтгүүлч мэдээнд орох баримт уудын ач холбогдлын багтаамжаар үнэлсэн бүтэц болно.
Иймд: Мэдээ ний эхэн хэсэгт буюу хамгийн их эзлэхүүнтэй хэсэгт хамгийн чухал, ач холбогдолтой баримтыг оруулж өгдөг. Энэхүү мэдээний толгой хэсгийг Монголын сэтгүүл зүйд мэдээний лид гэж нэрлэж хэвшжээ.
Мэдээ ний эхэн хэсэгт хамгийн үнэ цэнтэй мэдээлэл буюу Хэн? Юу? Хэзээ? Хаана? Яагаад? Яаж? гэсэн асуултад хариулах ёстой байдаг.
Мэдээний дараагийн хэсэгт нэмэн дэлгэрүүлэх, чухал нарийвчилсан мэдээлэл бөгөөд Яаж? Яагаад? асуултыг улам тодотгож хариулах баримт орно.
Мэдээний төгсгөлд цөөн өгүүлбэрээр ач холбогдлоор бага мэдээний хэсэг буюу тухайн асуудал, юмс үзэгдлийн ерөнхий тайлбар аль эсвэл түүхэн мэдээлэл буюу өмнө нь болж байсан адил төстэй үйл явдлын тухай мэдээлэл орно.
Зорилго
Уруугаа харсан гурвалжин бүтэц нь мэдээ бичихдээ уншигч, олон нийтийг татах "гох дэгээ" үг хэллэг, өдөөн хатгасан эшлэл, асуулт зэргийг багтааж, хүмүүсийг мэдээг бүрэн уншихад уриалсан баримтыг өгүүлнэ гэсэн үг юм.
Энэхүү бүтэц хэлбэрийг хоёр шалтгааны улмаас өндрөөр үнэлдэг. Нэгдүгээрт, уншигчид мэдээгээ дутуу, бүх нарийн мэдээллийг хараагүй байсан ч утга санааг ойлгож чадна. Хоёрдугаарт, мэдээний дэлгэрэнгүй нарийвчилсан мэдээллийг мэдээний төгсгөлд уншигчдад хүргэдэг.
Түүх
Уруугаа харсан гурвалжин бүтэц нь хэдий үеэс үүссэн тухай түүхчид нэгдсэн ойлголтод хүрээгүй байна. XIX зуун Америкийн сонин хэвлэлийн мэдээнд уруугаа харсан гурвалжин бүтэц тархах болсон нь нийгмийн эрэлт хэрэгцээ, боловсролын нөлөөгөөр тайлбарлан өгүүлэхээс баримтыг урьтаж өгүүлэхийг илүүд үзсэн байж болох юм. Ангилал:Сэтгүүл зүйн нэр томъёо
Нэг өдрийн дайсан
«Нэг өдрийн дайсан» — 2016 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн адал явдалт, инээдмийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Юн Сок Ёл
Юн Сок Ёл (солонгос. 윤석열; англи. Yoon Suk-yeol, 1960 оны 12-р сарын 18-нд Сөүл хотод төрсөн)- Өмнөд Солонгосын улс төрч, 2022 оны 5-р сарын 10-нд тангараг өргөж БНСУ-ын 20 дахь Ерөнхийлөгч болсон.
Намтар
Юн Сок Ёл 1960 онд Сөүлийн Сеодэмүн-гу хотын Ёнхуй-донг хотод төрсөн. Түүний эцэг Юн Ки Жунг тэтгэвэртээ гарсан багш, Ионсей их сургууль, Хитоцүбаши их сургуулийг төгссөн, дараа нь Солонгосын статистикийн нийгэмлэгийг үүсгэн байгуулж, одоо БНСУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн жинхэнэ гишүүн. Түүний эх Ганнён хотод төрсөн бөгөөд Эвха эмэгтэйчүүдийн их сургуульд багшилж байгаад гэрлэсний дараа энэ албан тушаалыг орхисон байна.
Юн Чунгам ахлах сургуульд (Choongam School) сурч, Сөүлийн Үндэсний их сургууль д хуулийн чиглэлээр суралцсан. Кванжүгийн бослогын дараахан Юн болон түүний хамтрагчид бүгд найрамдах улсын ерөнхийлөгч Чун Ду Хванд цаазаар авах ял оноохыг шаардсан яллагчийн үүрэг гүйцэтгэсэн зохиомол шүүх хурал хийжээ. Шүүх хурлын дараа Юн Канвондо муж руу зугтсан.
1982 онд Юн хараа муу гэдэг шалтгаанаар цэргийн албанаас чөлөөлөгдсөн байна. Юн сүүлд үүнээс болж жолооны үнэмлэх авч чадаагүй гэж мэдэгдсэн байна.
Юн их сургуульд 4 дэх жилдээ хуульчийн шалгалтын эхний хэсэгт тэнцсэн ч хоёрдугаарт тэнцээгүй байна. Тэрээр дараагийн есөн жилийн турш бүтэлгүйтсэн хэвээр байв. Түүний бүтэлгүйтсэн оролдлогуудын шалтгаан тодорхойгүй байгаа ч ерөнхийлөгчийн эсрэг хийсэн шат шатны шүүх хурлаас болсон гэж үздэг байна. Эцэст нь тэрээр 1991 онд хуульчийн гэрчилгээгээ авсан юм.
Прокурор байх үе
Юн 1994 онд Дэгү хотын прокурорын газраас ажлын гараагаа эхэлсэн. Авлигатай холбоотой хэргийг шалгадаг Тусгай газар, Мөрдөн байцаах төв газрыг тэргүүлж байсан. 1999 онд тэрээр Ким Дэ Жунгийн Засгийн газрын хүнд сурталтнууд эрс эсэргүүцэж байсан ч авлигын хэрэгт холбогдсон Комиссарын туслах Пак Хи Воныг баривчилжээ.
2002 оны 1-р сард тэрээр "Бэй, Ким, Ли" нарын өмгөөлөлийн газар богино хугацаанд ажилласан боловч өөрийгөө энэ албан тушаалд тохирохгүй гэж үзээд орхисон. Тэрээр прокуророор буцаж ирээд Ерөнхийлөгч Ро Му Хёныг дэмжигч Ан Хи Жонг, Кан Гым Вон зэрэг хүмүүсийг ялласан. 2006 онд тэрээр Жун Монгуг Хьюндай Мотор компаний хээл хахуулийн хэрэгт хамсаатан хэмээн саатуулжээ. 2008 онд тэрээр ерөнхийлөгч Ли Мён Бактай холбоотой BBK-ийн хувьцааны ханшийг өөрчилсөн хэргийг мөрдөн шалгах бие даасан хуулийн багт ажиллаж байсан.
Дараа нь Юн Тусгай прокурор Пак Ён Сүгийн багийнхныг 2016 онд Чой Сун Силийн дуулиан шуугиантай холбоотой хэргийг мөрдөн шалгах ажиллагааг удирдан явуулсан бөгөөд үүнд Самсунг компанийн дэд дарга Ли Жэ Ён болон Солонгосын тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Пак Гын Хэ нар оролцжээ. Улмаар энэ дуулиан 2016 оны арванхоёрдугаар сард тус улсын ерөнхийлөгчийг огцруулахад хүргэсэн.
2017 оны тавдугаар сарын 19-нд шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгч Мүн Жэ Ин Юныг Сөүл хотын төв дүүргийн прокурорын газрын даргаар томилов. Хоёр ерөнхийлөгч асан Ли Мён Бак, Пак Гын Хэ, мөн БНАСАУ-ын дарга асан гурван дарга, Ерөнхий шүүгч асан Ян Сонг Тэ болон түүнийг ажиллаж байх хугацаанд нь бусад 100 гаруй албан тушаалтан, бизнесийн удирдагч асан хүмүүсийн эсрэг буруутгаж байгаа юм. Тэрээр мөн Самсунг дахь нягтлан бодох бүртгэлийн луйврын мөрдөн байцаалтыг удирдаж байсан.
Ерөнхий Прокурор
Тэрээр 2019 оны 6-р сарын 17-нд Мүн Му Илийн оронд Ерөнхий прокуророор томилогдов. Түүнийг нэр дэвшихийг эрх баригч "Ардчилсан нам"-ынхан талархан хүлээн авчээ.
Юн янз бүрийн дуулиант хэрэгт холбогдсон Хууль зүйн сайд Чо Кукийг шалгаж байжээ. Түүнийг яллах шийдвэрийг сөрөг хүчнийхэн сайшаан хүлээж авсан ч “Ардчилсан нам” болон дэмжигчид буруушааж байв.
Ерөнхийлөгчийн сонгууль
2021 оны 6-р сарын 29-нд Юн 2022 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшихээ албан ёсоор зарлав. Тэрээр долдугаар сарын 12-нд бие даан нэр дэвшихээр Үндэсний сонгуулийн хороонд бүртгүүлсэн. 7-р сарын 30-нд тэрээр консерватив Ардын хүчинд албан ёсоор элсэв. Үүнээс өмнө Юн улс төрийн хувьд бие даасан байсан ч олон нийтийн дэмжлэгийг авч байсан.
Юн Сок Ёл 2021 оны арваннэгдүгээр сарын 5-нд 2022 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд "Ардын хүч" намаас нэр дэвшихээ албан ёсоор зарлав. Праймеризийн сүүлийн долоо хоногт Юн өрсөлдөгч нэр дэвшигч Хон Жун Пёг дэмжсэн хүмүүсийн өсөлтийг дарсны дараа ялалт байгуулсан юм. Нэр дэвшүүлэхдээ намын гишүүд болон олон нийт дөрөв хоног үргэлжилсэн санал хураалтын үр дүн юм. Юн Сок Ёл 47.85%-ийн санал авсан бол Хон Жүн Пё 41.50%-ийн санал, Ёо Сын Мин 7.47%-ийн санал, Вон Хи Рён 3.17%-ийн санал авчээ.
Тангараг өргөөд Юн Сок Ёл:-"БНАСАУ-ын цөмийн хөтөлбөрүүд нь зөвхөн манай аюулгүй байдал болон Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдалд заналхийлж байгаа ч энэхүү аюулыг энхийн замаар шийдвэрлэхийн тулд яриа хэлэлцээний үүд хаалга нээлттэй хэвээр байх болно" гэжээ.
Уушгийн өврийн буган хөшөө
Хөвсгөл аймгийн төв Мөрөн хотоос баруун зүгт 18 км зайд Бүрэнтогтох сумын нутаг Улаан Уушги уулын өвөрт буган хөшөө болон хиргисүүрийн тахилгын байгууламжийн томоохон цогцолбор орших бөгөөд нэг дор 30 орчим буган хөшөө бий. Эдгээр хөшөө нь хойноосоо урагш цуварсан байрлалтай ба тэдгээрийн эргэн тойронд битүү болон цагирган хэлбэрийн чулуун дарааст олон тахилгын байгууламжуудтай. Энэхүү дурсгал нь Евразийн буган чулуун хөшөөт цогцолбор дурсгалуудын хамгийн олон хөшөөтэй нь бөгөөд хиргисүүр, буган хөшөөний соёлыг тээгч эртний ард түмний судалгаанд онцгой байр суурийг эзэлдэг.
Ардчилсан Нам (Өмнөд Солонгос)
БНСУ-ын Ардчилсан нам, Тобуро́ (солонгос. 더불어민주당 Тобуро минджудан; Тобуро — «хамт») БНСУ-ын эрх баригч улс төрийн нам. 2022 оны 3-р сараас Намын даргаар Юн Хо Жун болон Паг Жи Хён нар томилогдоод байгаа.
Түүх
Анх "Ардчилсан нам" (солонгос. 민주당 Минжүданг) 1955 онд Шин Ихээ, Жан Мён, Юн Босун, Чо Бёнгог нар үүсгэн байгуулжээ. Гэвч 1964 онд "Иргэний нам"-тай нэгдэж, нам оршин тогтнохоо больсон. Үүний дараа 2014 он хүртэл ардчилсан чиг баримжаатай олон намууд залгамжлан байгуулагдаж татан буулгагдаж байжээ.
2014 оны гуравдугаар сарын 16-нд Ардчилсан нам “Шинэ улс төр” эвсэлтэй нэгдэж, “Ардчиллын төлөөх улс төрийн шинэ холбоо” байгуулсан. 2015 оны арванхоёрдугаар сарын 28-ны өдөр “Ардчиллын төлөөх улс төрийн шинэ холбоо” шинэ нэрээр “Хамтарсан Ардчилсан нам”, дараа нь зүгээр "Ардчилсан нам" гэж нэрлэгдэх шийдвэр гаргасан байна.
2016 оны Өмнөд Солонгосын парламентын сонгуульд “Ардчилсан нам” ялалт байгуулсан. 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд тус намаас нэр дэвшигч Мүн Жэ Ин ялалт байгуулж, тус улсын ерөнхийлөгч болсон. Ангилал:Өмнөд Солонгосын улс төр Ангилал:Өмнөд Солонгосын байгууллага
CAE
Салбар хэсэг
Дараах салбарууд хамаарна: Үүнд
Ангилал:Компьютерын тусламжтай инженерчлэл
Төмөр нар
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Жү Юсун
Эзэн хаан Хонгуан (1607–1646) буюу Жү Юсун нь Өмнөд Мингийн анхны хаан юм. Өмнөд Хятадад 1644-1645 онд жил орчим засаглаад, Чин улсын талынханд баригдаж, цаазлуулжээ.
Ангилал:Өмнөд Мингийн хаан Ангилал:1607 онд төрсөн Ангилал:1646 онд өнгөрсөн
Татар ажиллагаа
«Татар ажиллагаа» — 2010 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театр
Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театр нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотод орших театр юм.
Түүх
1950 оны 12-р сарын 30-ны өдөр тус театрын барилга ашиглалтад орж Б.Дамдинсүрэн, Б.Смирнов нарын хөгжим, Д.Нацагдоржийн цомнол “Учиртай гурван толгой” дууриар хөшгөө нээснээр Монголын хөгжмийн театр үүссэн түүхтэй.
МАХН-ын Төв хороо, Сайд нарын зөвлөлийн 1963 оны 05-р сарын 10-ны өдрийн 132/182 тоот тогтоолоор “Улсын Дуурь, Бүжгийн Театр”-ыг байгуулахаар шийдвэрлэж, 05-р сарын 15-ны өдөр П.И.Чайковскийн “Евгений Онегин” дууриар нээлтээ хийжээ.
1963 он гэхэд Б.Дамдинсүрэн Б.Смирнов “Учиртай гурван толгой”, Б.Дамдинсүрэн “Жаргалын зам”, С.Гончигсумлаа “Үнэн”, Л.Мөрдорж ”Хөхөө Намжил” дууриуд, Б.Асафьев “Бахчисарайн оргилолт булаг”, С.Гончигсумлаа “Ганхуяг”, Р.Ярулин ”Шурали” зэрэг үндэсний болон сонгодог балеттай үзэгч олон танил болсон байлаа. Хөгжмийн өндөр боловсрол эзэмшсэн боловсон хүчинтэй болсноор Монголын хөгжмийн театр бий болох нөхцөл бүрдсэн.
1955-1956 онуудад ЗХУ-ын Пермь, Ташкент хотуудад бүжгийн сургуульд элссэн бүжигчид 1962 онд төгсч ирсэн нь тус театрт үндэсний болон сонгодог бүжгийн жүжгийг дэглэн найруулах, таатай нөхцлийг бүрдүүлсэн юм.
Тус театр байгуулагдсанаасаа хойш дэлхийн сонгодог болон үндэсний 58 дуурь, 58 бүжгэн жүжгийг тайзнаа тавьж, олон сая үзэгчдэд сонгодог урлагийн гайхамшгийг мэдрүүлжээ.
Дэлхийн сонгодог урлагийн ноён оргилууд болсон Ж.Пуччини, Ж.Верди, Ж.Бизе, П.И.Чайковский, В.А.Моцарт, Л.Минкус, И.Штраус, Г.Доницетти болон гадаадын бусад хөгжмийн зохиолчид, мөн өөрийн орны хөгжмийн зохиолчдын шилдэг бүтээлүүдийг тайзнаа амьдруулсан.
Одоо УДБЭТ өөрийн тайзнаа жилд 100 гаруй тоглолт тоглож байгаа бөгөөд үүнээс 50 орчим дуурийн тоглолт, мөн тооны балетын тоглолт, 20 орчим концерт тоглож дэлхийн олон орны нэр хүндтэй театрууд, дуучид, удирдаач болон бусад уран бүтээлчидтэй хамтран ажиллаж байна.
УДБЭТ нь нийслэл хотын төв талбайд оршдог бөгөөд партер, бэльэтаж гэсэн 2 давхартай, нийт 500 суудалтай бөгөөд жилдээ 50 гаруй мянган үзэгчдэд үйлчилдэг.
УДБЭТ нь 2017 онд гоцлол дуучид, найрал дуучид, балетын бие бүрэлдэхүүн, симфони найрал хөгжмийн нийт 200 орчим уран бүтээлч, захиргаа, санхүү, үйлдвэр тайзны болон маркетингийн албаны 80 гаруй ажилтнаас бүрдсэн, нийт 280 гаруй ажилтантай. Ангилал:Монголын театрын байгууламж
Хонда
Хонда (япон 本田技研工業株式会社, Хонда Гикэн Коогёо Кабүшики-гайша, монг. „Хонда технологийн судалгаа болон үйлдвэрлэл“, англ. Honda Motor Co., Ltd.) компани нь Никкэй 225-д бүртгэлтэй, Японы концерн бөгөөд дэлхий даяар автомашин, мотоцикл, завьны хөдөлгүүр, цахилгаан дулааны тоног төхөөрөмж, болон хөдөлгүүр зохион бүтээх, үйлдвэрлэх, худалдаалах үйл ажиллагаа эрхлэн явуулдаг юм.
Хондагийн xөрөнгийн бирж дээрх үнэлэмжээр нь хэмжвэл дэлхий дээрх хоёр дахь том автомашин үйлдвэрлэгч юм.
Түүх
Хонда нь 1948 оны есдүгээр сарын 24-нд үүсгэн байгуулагдсан бөгөөд компанийн нэр нь түүнийг үндэслэгч Хонда Соичирогийн нэрээр нэрлэгджээ. Байгуулагдаад эхэн үедээ Хонда нь унадаг дугуйнд зориулсан мотор үйлдвэрлэж байв.
Компанийн тухай
Хонда нь моторт спортод идэвхтэй оролцдог компаниудын нэг.
Хонда нь Формула-1-д оролцдог өөрийн гэсэн багтай (Хонда Расинг Ф1) бөгөөд Формула-2-т хөдөлгүүр нийлүүлдэг. 1980-аад оны сүүл 1990-ээд оны эхээр Хонда Формула-1-д илт давамгайлж байсан ба тэдний үйлдвэрлэсэн хөдөлгүүр нь зургаан удаа дэлхийн аварга болж байлаа. Тухайн үеийн Хондагийн хөдөлгүүр бүхий Формула нэгийн тэрэгний нисгэгчдийн тоонд Нельсон Пике, Найжел Манселл, Аиртон Сенна, Алайн Прост ордог ба тэд 1988 оны формула-1-ийн улирлын 16 тэмцээний 15-д нь түрүүлж байжээ. Аиртон Сенна дэлхийн аварга болсны зэрэгцээгээр Хонда NSX-ийн хөгжүүлэлтэд ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ. 2008 оны арванхоёрдугаар сард санхүүгийн хямралаас шалтгаалан Формула-1-д оролцох оролцоогоо зогсоосон байна.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж Ангилал:Мотоцикл үйлдвэрлэгч Ангилал:Японы автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Робот үйлдвэрлэгч Ангилал:Никкэй 225 Ангилал:1948 онд байгуулагдсан Ангилал:Цахилгаан бензин хосолсон автомашин үйлдвэрлэгч
Нинжээгийн Алтансүх
Монгол улсын харцага Нинжээгийн Алтансүх 1973 оны 8 сарын 9 ны өдөр Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд төрсөн. 1996 онд Доржсамбуу начнаар 6 давж өсөх идэр начин цол хүртсэн юм. Хожмоо 2004 онд ерөнхийлөгчийн зарлигаар улсын харцага цолыг олгосон. 1998 онд Эрдэнэт хотын наадамд түрүүлж, 2000 онд Говь-Алтай аймгийн 60 жилд түрүүлж, 2001 онд Сэлэнгэ аймгийн 70 жилд үзүүрлэсэн. Мөн шилдэг бөхчүүдийн барилдаанд сонгогдон бариллдаг байсан билээ. Ид барилдаж байхдаа зузаан гуятай байсныг бөхчүүд үнэлэн, бөхчүүд болон бөхийн хорхойтон дунд гуя Алтансүх нэрээр хочлуулсан билээ.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага Ангилал:Батцэнгэлийн хүн Ангилал:1973 онд төрсөн
Лүжөү чөлгөө
Лүжөү чөлгөө (хятадаар:廬州路; пиньинь галиг:Lú zhōu lù) бол Юань улсын Хэнань Жяньбэй нутгийн син жун шу шэний доторх Жяньши дао харъяалагдаж байсан нэгэн чөлгөө юм. Тус чөлгөөг 1276 онд Баян жанжны удирдсан Монголын их цэрэг Сүн улсаас эзлэн авч, Юань улсын Жяншигийн нийтийн даргачийн ордонд нэгтгэсэн. 1277 онд Жяншигийн нийтийн даргачийн ордонг татан буулгаад, Хэнань Жянбэй син шэний Жянши даог шинээр байгуулан, Лүжөү чөлгөөг тус даод шилжүүлсэн. Чөлгөөний төв нь Хөфэй шянь. 1364 онд Жу Юаньжаны удирдсан босогчид эзлэж авсны дараа, Лүжөү чөлгөөг татан буулгаж, Лүжөү фу-г шинээр байгуулжээ.
Бүтэц
Уг чөлгөөнд 1 бичгийн хэлтэс, 3 жөү, 3 шяньд 1291 оны өрх амын тооллогоор 31746 өрх, 229457 хүн бүртгэгдсэн. Бас 3 жөүд шууд харъяалагдах нийт 8 шяньтай байсан.
Холбоотой өгүүлэл
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж Ангилал:Юань улс Ангилал:Хятадын түүх
Тавилан (Монгол кино)
«Тавилан» — 1999 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:1999 оны кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Буха (Жалайр)
Буха (? - 1289 оны 1 сарын 16) нь Ил хаант улсын Аргун хааны үеийн төрийн сайд, хааны зөвлөх, цэргийн жанжин байсан хүн юм. Буха нь 1284 онд ил хаант улсын везир буюу ерөнхий сайд болж, 1289 онд төрийн эргэлт хийхээр төлөвлөж байгаад цаазлуулжээ.