cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шинэ үндсэн хуулийн өдрийн барилдаан
= Түрүү үзүүр хүртсэн бөхчүүд = Түрүү үзүүр хүртсэн бөхчүүдийн цолыг одоогийн цолоор бичсэн.
= Түрүү үзүүр хүртсэн аймгууд =
Хоёр амь
Хоёр амь  - 2017 оны 2 сарын 3-нд нээлтээ хийсэн уянгын Монголын уран сайхны кино.
Киног Б.Ганболд найруулж, гол дүрд С.Болд-Эрдэнэ, Г.Гүндбилгүн, Д.Пүрэвсүрэн нар тоглосон.
Ким Ю Шин
Ким Ю Шин (594-673) нь Cолонгосын 3 хаант улсын нэг Шилла улсын их жанжин байсан. Тэрээр Солонгосын хойгт байсан 3 улсыг нэгтгэж чадсан алдарт жанжин юм.
Сүху
Ким Жүн-Мён (1991оны 5сарын 22нд төрсөн) нь өөрийн тайзны нэр Сүху(Солонгосоор хамгаалагч)-гаараа олонд танигдсан Солонгосын дуучин, жүжигчин юм. Тэрээр Хятад-Өмнөд Солонгосын хамтлаг Эксо-н хамтлагийн ахлагч юм.
Өмнөх амьдрал
Сүху Өмнөд Солонгосын Сөүлд 1991оны 5сарын 22нд төрсөн. Залуу байхдаа Сүху бага сургуульдаа ангийн дарга байсан ба сурагчдын асуудлыг хариуцагч дарга байсан. Тэр ахлах сургууль хүртлээ хэв журам сахиулагч байсан бөгөөд дараа нь S.M. Entertainment-д орсон. 2009онд Korea National University of Arts-д суралцаж байсан ч тэр Kyung Hee Cyber University-д хамтлагийн гишүүд Чанёол, Бэкхён нартай хамт суралцах болсон. Сүху буддын шашин шүтдэг болохоор KBS-н аялалын нэвтрүүлэг Fluttering India-д оролцсон юм.
Дэбүтээс өмнөх
Сүху 16настай байхдаа S.M.-н менежиртэй тааралдан 2006онд S.M. Entertainment's Casting System-р шалгарсан. 2007онд Super Junior-н кино Attack on the Pin-Up Boys-д тоглодог. 2008онд TVXQ-н дуу "HaHaHa Song"-д тоглосон.
2012–14:EXO-н дэбүт болон соло үйл ажиллагаа
Сүху 2012оны 2сарын 15нд Эксон 10дах гишүүн хэмээн зарлагдсан. Эксо 2012оны 4сарын 8нд MAMA-гаар дэбүт хийсэн. Энэ хамтлаг дэбүтээс жилийн дараагаас Кпоп төдийгүй дэлхий дахинд алдартай болсон юм. Тэдний студин анхны цомог XOXO болон тэдний хит дуу нь Growl нь 2013онд гарсан. Энэ цомог нь Солонгостоо 12жил өөрчлөгдөөгүй цомгийн борлуулалтыг давсан борлуулалттай байсан юм. 2013онд Сүху Солонгосын хүүхэлдэй кино болох Saving Santa-н гол дүр Bernard-д дуу оруулсан. Тэр киноны дуунд нэр өгсөн. 2014оны 2сараас тэр SBS-н долоо хонгийн хөгжмийн нэвтрүүлэг Inkigayo-г хамтлагын Бэкхён, ZE:A хамтлагын гишүүн Кванхы болон жүжигчин Ий Юү-Би нартай хамт хөтлөж байсан ч Сүху, Бэкхён 2 2014оны 11сард Эксо-н шинэ стиудын цомогнд анхаарал хандуулах болсон тул хөтлөхөө больсон.
2015–хойш: Дүрд тоглох
2015оны 1сард Сүху театрын мюзикалд дэбүт хийсэн бөгөөд S.M. Entertainment-н мюзикал School OZ-д Макс, Ки, Лүна, Шиүмин, Сылги нартай тоглосон. 2015оны 5сард тэр One Way Trip-д тоглосон. Энэ киноны тасалбар10сарын 1-15нд 15 минутанд зарагдаж дууссан байдаг. 2016оны 2сард Сүху 2AM хамтлагын Жу Квон-ы соло дэбүт дуу "Crossroad"-д тоглосон. 2016оны 4сард тэр How Are You Bread драмад дүр бүтэээн хэмээн зарласан. Энэ цуварлууд нь Хятад, Солонгосод 2016оны сүүлийн хагаст гарна хэмээсэн. 2016оны 6сард S.M. Entertainment-н төслийн хүрээнд явагдсан "My Hero" дууг зохиолч Чу Ёон-Сү, Итыг, Кэсси нартай хамтран зохиосон. 2016оны 7сард Хятад киноны "Beautiful Accident"-г хамтлагын Чэнтэй хамтран дуулсан.
Лавлах бичиг
Ангилал:К-поп Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Квинси Эйси
Квинси Эйси (Quincy Acy; 1990 оны аравдугаар сарын 6-нд Техас мужийн Тайлер хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Нью-Йорк Никс» багт Хүч болон жижиг довтлогчийн байрлалд тоглодог. 2012 оны драфтаар «Торонто Рэпторс» сонгож байлаа.
Замнал
2014 оны наймдугаар сарын 6-нд Трэвис Аутлогийн хамт «Нью-Йорк Никст» Уэйн Эллингтон болон Жереми Тайлор нараар солигдон очжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Торонто Рэпторс багийн тоглогч Ангилал:Сакраменто Кингз багийн тоглогч Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Бейкерсфилд Жэм багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Маркус Фойльнер
Маркус Фойльнер (Markus Feulner; 1982 оны хоёрдугаар сарын 12-нд ХБНГУ-ын Шеслиц хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Аугсбург» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замналын товчоон
Бамбергийн «Айнтрахтын» академиэс 15 настай Маркус хүү «Бавариад» элсэж байлаа. Мэргэжлийн гараагаа 18 настайдаа II «Бавариад» ба үндсэн бүрэлдэхүүнд 2002 оны аравдугаар сарын 31-нд Аваргуудын лигт прагийн «Спартагийн» эсрэг (1:0) анхны гараагаа хийсэн.
2006 оны зун «Кёльныг» орхиж «Майнцад» нэгдсэн.
Дортмундын «Боруссиа» Фойльнерийг 2009 оны зун авчирав.
«Нюрнбергээс» Маркусыг 2014 оны тавдугаар сарын 26-нд «Аугсбургтай» 2016 он хүртэл гэрээлэв.
Амжилт
«Бавариа»
«Боруссиа Дортмунд
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Байерн Мюнхен багийн тоглогч Ангилал:Кёльн багийн тоглогч Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:1982 онд төрсөн
Хайрын дугуйлан
Хайрын дугуйлан - 2016 оны 4 сарын 12-нд нээлтээ хийсэн хайр дурлалт, уянгын Монголын уран сайхны кино.
Дархан-Уул аймаг дахь Технологийн сургууль
ШУТИС - Дархан-Уул аймаг дахь Технологийн сургууль - Дархан-Уул аймаг дахь ШУТИС-ийн салбар сургууль.
Хайрын дугуйлан
Киног Э.Аззаяа, Т.Лхагважав нар найруулж, гол дүрд Ц.Номин, Х.Ганхүлэг, Н.Анужин нар тоглосон.
Дархан-Уул аймаг дахь Технологийн сургууль
Сургалтын хөтөлбөрүүд
Технологийн салбар	Бакалаврын сургалт
Технологийн салбар	Магистрийн сургалт
Хайрын дугуйлан
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2016 оны кино
Дархан-Уул аймаг дахь Технологийн сургууль
Сургалтын хөтөлбөрүүд
Технологийн салбар	Докторын сургалт F542901		Барилгын материал, эдлэл,
Инженерчлэлийн салбар	Бакалаврын сургалт
Инженерчлэлийн салбар	Магистрийн сургалт
Суурь шинжлэх ухааны тэнхим	Магистрийн сургалт
Ангилал:Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль
Алажа Хююк
Алажа Хююк (Alacahöyük) нь Туркт байдаг Анатолийн эртний дурсгалт газар. Эртний Хиттитийн нийслэлээс зүүн хойшоо оршино. 20 дугаар зууны эхээр Хиттитийн барилгын туурь үлдэгдэл олдсон ба түүний доор МЭӨ 2500 оны үеийн хааны бунхан олдсон. Зэс зэвсгийн үеийн эрдэнэсийн зүйлс, аяга олдож байв. Бичиг үсэг үүсэхээс өмнөх үеийн оршин суугчдын үндэс угсааг тогтоогоогүй боловч хиттитүүдээс өмнө Энэтхэг-Европ бус угсаатан нутаглаж байсан гэж таамагладаг.
Эшлэл
Ангилал:Туркийн археологийн олдворт газар
Тэ Жу-ён
Ту Жу Ён нь Когурё улсын хилийг хамгаалан оршиж байсан нэгэн хотын захирагч Ту Жун Сань жанжны ганц хүү болон мэндэлсэн агаад хожим Тан-Шиллагийн довтолгооноос болж Когурё улс мөхөхөд Тан улсын эсрэг гарсан Когурё цэрэг, ардын бослогыг удирдан чиглүүлж байжээ. Хожим Когурё улсын харьяанд байсан нутгийн умард хэсгийг эзлэн авч Бохой улсыг байгуулсан.
Алтан тариа
Алтан тариа нь 1959 онд гурилын үйлдвэр болж анх байгуулагдсан Монголын хүнс үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж.
==Түүхийн замнал == 1959 онд ЗХУ-ын хөрөнгөөр хоногт 110 тн улаан буудай тээрэмдэх, нэг удаад 16.0 мянган тн үр тариа хадгалах хүчин чадалтай элеватор байгуулагдсан.
1964 онд 1-р элеваторт өргөтгөл хийж 32.0 мянган тн буудай хадгалах хүчин чадалтай болсон.
1975 онд Тээрмийн цехэд өргөтгөл хийгдэж хоногт 180 тн буудай тээрэмдэж, боловсруулах хүчин чадалтай болсон.
1986 онд 36.0 мянган тн буудай хадгалах хүчин чадалтай 2-р элеватор байгуулагдсан.
1992 онд Yүсгэн байгуулагчдын хурлаар 51%-ийн төрийн оролцоотой “Алтан тариа” Хувьцаат Компани болсон.
2001 онд - Тариа хадгалах цехэд SVZ80 маркийн 2 ширхэг электрон пүүг суурилуулж, ашиглалтанд оруулсан. - Хоногт 10 тн гоймон үйлдвэрлэх хүчин чадалтай үйлдвэр ашиглалтанд оруулсан. - Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн хурлаар Хязгаарлагдмал Хариуцлагатай Компани болсон.
2002 онд Тээрмийн цехэд техник, технологийн бүрэн шинэчлэлт хийж компьютерийн бүрэн автомат удирдлаганд оруулсан. Ингэснээр хоногт 300 тн буудай тээрэмдэх хүчин чадалтай болсон.
2003 онд Тээрмийн цехэд BPU-V5 маркийн нэг болон хоёр килограммаар цаасан уутанд савлах, гоймонгийн цехэд гялгар уутанд савлах савалгааны шинэ тоног төхөөрөмжүүдийг ашиглалтанд оруулсан.
2004 онд Компанийн хэмжээнд компьютерийн нэгдсэн дотоод сүлжээгээр харилцах болсон. Бүтээгдэхүүний шинэ нэр төрлийг бий болгож, уут сав баглаа боодлын шинэчлэлт хийж эхэлсэн.
2017 оны Формула-1
2017 оны Формула-1-дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь Формула 1-ийн дэлхийн аваргын 68 дахь улирлын тэмцээн байна.
Уралдааны зам
Энэ онд Германы гран-при уралдаан хасагдав. 2017 онд Бакугийн авто тойруулга дээр явагдах уралдаан нь Европын гран-при гэдэг нэрээр биш харин Азербайжаны гран-при нэрийн дор уралдахаар болжээ.
Техникийн дүрмийн өөрчлөлт
Өнгөрсөн жилийн уралдааны тэрэгнүүдийг нисгэгч, үзэгчид гайхалтай биш байсан хэмээн шүүмжилснээс шалтгаалан стратегийн хэсэг түүний эсрэг арга хэмжээ авахаар боллоо. Тэд зорилгоо тодорхойлохдоо: 2017 оноос эхлэн уралдааны тэрэгнүүд тойрог бүрд 5-7 секундын хурдан байх болно. Үүнд хүрэхийн тулд илүү өргөн дугуй, тэрэгний жинг багасгах болон аэродинамикийг сайжруулах шинэ шаардлага гаргаx зэрэг байв. Мөн түүнчлэн хөдөлгүүрийн чадлыг 735 кВт-с (1000 м.x.) дээш болгон нэмэгдүүлэх талаар хэлэлцсэн.
Уралдааны хуанли
Уралдааны хуанлийн анхны хувилбарыг 2016 оны есдүгээр сарын 28-нд ОУАХ 21 уралдаантайгаар төлөвлөсөн байв. 2016 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд нэмэлт засвар оруулсан хуанлийг 20 уралдаантайгаар гаргасаныг 2016 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд ФИА-дэлхийн зөвлөл бага зэргийн өөрчлөлт оруулан баталжээ.
Эшлэл
#2017  Формула-1
Хосокава Шинжи
Хосокава Шинжи (японоор 細川伸二 - [hosokawa shinji], оросоор Синджи Хосокава, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Shinji Hosokawa) — олимпын алт, хүрэл , алт , мөнгөн  медальт, 1960 онд улсынхаа Хёого аймгийн Ичиномия хотод төрсөн Япон улсын эрэгтэй жүдоч.
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Японы олимпын аварга Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:Японы жүдогийн дасгалжуулагч Ангилал:Хёого аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1960 онд төрсөн
Ноён эмэгтэй
«Ноён эмэгтэй» — 2022 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн адал явдалт, драма төрлийн уран сайхны кино. Киноны зохиолыг С.Жаргалсайханы “Би эр хүнийг хүснэ” жүжгээс сэдэвлэн бичсэн. .
Агуулга
1990-ээд оны эмэгтэйчүүдийн хорих ангид хүч нөлөөний төлөөх өшөө авалт, урвалт, тэмцэл, уучлалттай өдөр хоногуудыг өнгөрөөж буй эмэгтэй ялтнуудын тухай эмгэнэлт драм кино юм.
Эх сурвалж
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Үртэй хүн жаргалтай (Л.Батаа)
Тоймгүй баяраар үнэгчлэн баясах
Тохойн чинээхэн алагхан үр минь
Тоонот гэрийнхээ хойморьт залрах
Туяa татсан наран юм аа хө.
Дт: Элгэн хайраар бүүвэйлэн суудаг
Эх хүний жаргал байна аа хө.
Эрх дураараа торнин бойжих
Эрхийн чинээхэн эрэвгэр үр минь
Эрдмийн гэгээн оргилд зорих
Эрдэнийн гэрэлт од юм аа хө.
Дт: Эрхэм сургаалиаа хайрлаан суудаг
Торомгор харцаараа тольдон байгаа
Төгрөг нүдэн хөөрхөн үр минь
Түвшин жаргалаа угтан золгох
Тодоос тодхон цолмон юм аа хө.
Элбэг баян амьдралд умбасан
Дуу, дууны уран бүтээлчдийн тухай
1972 онд бүтсэн энэ дуу Монголын Радиод бичигдэж, ЗХУ-ын “Мелодия” фирмийн 1974 онд гарсан пянзанд хэвлэгдэж улмаар 1978 онд “Учралын уянга” телекино концертод дууг анх дуулж Монголын Радиод бичүүлсэн дуучин Л.Оюунчимэг дууг (радиогийн эх бичлэгийг) өөрөө дүрсжүүлсэн байна.
Энэ дууны хөгжмийг бичсэн Л.Батаа: ... аятай шүлэг байдаг ... Цогт надад “Батаа нэг ийм үг байна аа, чи энэ дээр ая хийгээч” гэсэн хэмээжээ. Түүний энэ сайхан дууг гоцлол гитарчин нь гитар дээр өвөрмөц тоглож өгснийг тэрээр хүүхдийн уянга хэмээсэн байдаг байна. Энэ тухай Монголын радиогийн уран бүтээлчид бэлтгэж 2020 оны 12-р сарын 17-нд сонсогчдод хүргэсэн Мартагдашгүй дуу: “Алтай хангайн уулс”, “Мөнгөн шөнө”, “Үртэй хүн жаргалтай” нэвтрүүлгээс дэлгэрэнгүй сонсох боломжтой.
Жич: Монголын анхны поп-рок гитарчин С.Баатарсүх "Баянмонгол" чуулгад 1969-1974 онд гоцлол гитар тоглож байсан бол түүний урилгаар тус чуулгад ирсэн, түүний анхны шавь нарын нь нэг Б.Ганбат 1974 оны 9-р сарын 20-ноос эхэлж ажиллажээ.
Дууг анх дуулж амьдруулсан дуучин Л.Оюунчимэг 1993 онд СТӨ-нд болсон тоглолт дээр “Одоогоос 21 жилийн өмнө намайг анхныхаа хүүхдийг төрүүлэхэд “Баянмонгол” чуулгын хамт олон нэгэн дууг зориулан бичиж, бэлэг болгон өгч байсан юм. Энэ дууг хөгжмийн зохиолч Батаа бичсэн юм” хэмээгээд Ш.Цогтын шүлэг, Л.Батаагийн хөгжим “Үртэй хүн жаргалтай” дуугаа дуулсан байдаг байна.
Жич: Э.Учрал ээжийнхээ хайртай "Цэцэгт нугын эрвээхэй" дууны нэгэн шинэ хувилбарыг SoundCloud Л.Оюунчимэг - Цэцэгт нугын эрвээхэй (demo version) гаргаж ирсэн байдаг байна.
2011 онд Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярт зориулсан “Үртэй хүн жаргалтай” бүх оддын нэгдсэн тоглолт Монгол бөхийн өргөөнд болж улмаар жил бүр тоглогдсоор уламжлалт тоглолтуудын нэг болжээ.
2014 онд, "Баянмонгол" чуулгын 45 жилийн ойн жил, Монголын эстрадын урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан, "Баянмонгол" чуулгын анхны эмэгтэй дуучин Л.Оюунчимэгийн нэрэмжит олон улсын рок поп дуучдын “Үртэй хүн жаргалтай” уралдаан зохион байгуулагджээ.
2019 онд “Баянмонгол-50” хүндэтгэлийн тоглолт дээр хөтлөгчийн хүсэлтээр Л.Оюунчимэгийн хүү үзэгчдийн дундхи суудлаас босч танхимд хүрэлцэн ирсэн үзэгч сонсогчдод хүндэтгэл үзүүлэн мэндчилсэн билээ.
Сонсох
1.МҮОНР, "Үртэй хүн жаргалтай" дуу, хөгжмийг зохиосон Л.Батаа, үгийг зохиосон Ш.Цогт, Л.Оюунчимэг дуулж "Баянмонгол" чуулга хөгжимдөнө. (хугацаа 3’12”)
2.МҮОНР, Мартагдашгүй дуу: “Алтай, хангайн уулс”, "Мөнгөн шөнө", “Үртэй хүн жаргалтай”
2.SoundCloud, 2020-12-15, Мартагдашгүй дуу: “Алтай, хангайн уулс”, "Мөнгөн шөнө", “Үртэй хүн жаргалтай”
Содномбалжир
Содномбалжир. Ядамжав овогтой Содномбалжир нь малчин хүн юм. Тэрбээр 1933 онд төрж, 1979 онд нас барсан. Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын харьяат, тус суманд байсан "Туяа", "Сүхбаатарын зам" нэгдлийн хоньчин, БНМАУ-ын хошой аварга малчин, МАХН-ын 17 дугаар их хурлын төлөөлөгч хүн юм. Эрс тэс уур амьсгалтай говь хээрийн бүс нутагт мал маллах арга ухаанаараа шалгарч, 1964 онд БНМАУ-ын аварга малчин, 1976 онд БНМАУ-ын хошой аварга малчин цол хүртсэн.
Гончигжавын Чулуунбат
Гончигжавын Чулуунбат нь (1942-2022) Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт нэвтрүүлэгч хүн юм.
Намтар
Гончигжавын Чулуунбат нь 1942 онд Улаанбаатар хотод төржээ. Г.Чулуунбат нь 1952-1957 онд Улаанбаатар хотын 2 дугаар дунд сургуулийг дүүргэсэн.
Радио уран бүтээл
Радио өргөн нэвтрүүлэгт уншиж хөтөлсөн, олон мянган нэвтрүүлгийн дотроос:
Гавьяа шагнал
ЗСБНХУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн тэргүүлэгчдийн зарлигаар “Хүндэт одон”-гоор шагнуулж байсан түүхтэй. Э
Ангилал:Нэвтрүүлэгч Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
II Хенрих
II Хенрих (сүсэгтэн, шүншлэгт ), (польш. Henryk II Pobożny; 1196/ 1207 хооронд төрсөн -1241 оны 4-р сарын 9-нд Легницын тулалдаанд нас барсан), польшийн Ван "Сахалт" I Хенрихийн хүү. 1238-1241 онуудад Силези, Их польш болон Краковын Ван, Католик сүмийн шашны зүтгэлтэн. 1238-1239 онд тэрээр Ополе Вант улсыг захирч байсан бөгөөд Сандомиержийн регент /хааны бие төлөөлөгч/ байв. 1238 онд тэрээр эцгээсээ Краков ын Вант улсыг өвлөн авсан. 1241 оны 4-р сарын 9-ний Легница дахь Монголчуудтай хийсэн тулалдааны үеэр тэрээр Польшийн олон вангуудын 10 мянган цэргийн эвслийг удирдаж байгаад нас баржээ.
Намтар
II Хенрих Сүсэгтэн нь "Сахалт" хэмээх I Хенрих Ван, Андехийн Гэгээн Ядвига нарын гурав дахь хүү байжээ (багадаа нас барсан Болеслав, Конрад нарын дараа). Түүний төрсөн он тодорхойгүй байгаа бөгөөд өнөөгийн байдлаар анхны тодорхой мэдээлэл 1208 он байх магадлалтай байна. Гэсэн хэдий ч таван жилийн дараа түүний дүү Конрад ан хийх үеэр нас барсны улмаас Хенрик Доод Силезийн цорын ганц өв залгамжлагч болжээ. Түүний бага насны багш нь Вроцлавын лам Павел, хожим Познань хотын бишоп /хамба лам/ байв. Түүнийг Вроцлав хотод загалмайлсан ажээ.
Ах дүү Хенрик, Конрад нарын цэргүүдийн хооронд Студника дахь цуст тулалдаан болсон гэдэг боловч энэ тухай баталгаатай мэдээлэл байдаггүй байна.
Эцэг Сахалт I Хенрих 1222 оноос хойш амьд үлдсэн цорын ганц хүүгээ эрх барих мэдэлд оруулж баримтжуулжээ. Хоёр жилийн дараа тэрээр өөрийн тусдаа тамгатай, албатуудтай, нотариаттай болсон ажээ. 1227 онд Гонсава хотод болсон вангуудын цуглартаар эмгэнэлт явдал болж Краковын хунтайж Цагаан Лешек алуулж, сахалт Хенрих хүнд шархадсан үед засгийн эрх мэдэл анх удаа II Хенрих рүү шилжсэн байна.
1238 оны 3-р сарын 19-нд эцэг сахалт I Хенрих нас барсаны дараа тэрээр засгийн эрхийг бие даан захирах болжээ.
Эцгийгээ нас барах үед II Хенрих дөч орчим настай байсан ч өв залгамжлалыг хүлээн авах ажил амаргүй байжээ. Өвлөн авсан газар нутаг бүрт захирах эрх хэмжээ өөр өөр байжээ. Сүсэгтнүүд зөвхөн удамшлын Доод Силезид хүчтэй байсан тул тэнд л маргаангүй засаглалыг хүлээн зөвшөөрч байв. Их польш, Краков зэрэг нутагт язгууртнуудын сонгуулиар эрх мэдэл хэрэгжүүлдэг байсан нь зарим бэрхшээл үүсгэсэн байна.
Козловын атигдаахай
Козловын атигдаахай буюу Salpingotus Kozlovi нь Монгол орны говь, цөлийн бүсэнд алаг цоог тархсан ховор мэрэгч.
Тархац
Дорноговь, Алтайн өмнөх говь, Өмнөговиор Козловын атигдаахай тархан амьдардаг. Ареалын үндсэн хэсэг нь Манай улсын нутагт байдаг Төв Азийн уугуул зүйл, ховор амьтан юм. Байрших нутаг, түүний одоогийн байдал Элсэрхэг болон элсэн хөрст говь, элсэн дов, манхнаар нутаглана. Байгаль дахь тоо, нягтшил, өрсөлдөгч, дайсан, өвчин хувьд манай оронд судалгаа хийгдээгүй, тодорхой мэдээ байхгүй. Мөн үржил, биологийн онцлогийн талаар Монголд мэдээ байхгүй байна.
II Хенрих
Монголчуудын довтолгоо
Эрх мэдэл авах хамгийн хэцүү үеэ Хенрих Ван дөнгөж даван туулсаны дараа дорно зүгээс шинэ аймшигт дайсан гарч ирэв: Бат хаан тэргүүтэй монголчууд оросын ноёдуудыг бут цохиж устгасны дараа Унгар ын хаант улсыг дараагийн бай болгон сонгосон байв. Унгартай дайн болвол Польшоос тусламж ирнэ гэж Бат хаан зөв зөгнөн таамгалсан байв. Тиймээс тэрээр Польш руу 10 000 дайчдаа илгээжээ.
Козловын атигдаахай
Эшлэл
Ангилал:Монгол орны хөхтөн амьтад
II Хенрих
Монголчуудын довтолгоо
1241 оны 1-р сарын эхээр Люблин, Завичостын ойролцоо тагнуулын цэргүүд гарч ирсэн боловч сарын дараа жинхэнэ довтолгоо эхлэв. Бага польшид монголчуудад эн тэнцүү өрсөлдөгч байгаагүй тул Краков, Сандомиержийн цэргүүдийг Турск Вилки, Шиелдек зэрэг газарт дараалан буулган авч, 1241 оны 3-р сарын 18-нд Краковын ван Влодимьеж вайводод шийдвэрлэх ялагдал хүлээв. Краковын Клеменс түшмэл Хмельникт алагдаж, Краков, Сандомиерц зэрэг мужийн гол хотууд болох Малопольск монголчуудын гарт оров. II Хенрих улсынхаа баруун нутгийн удирдагчдаас амласан тусламжийг хүлээж, Малопольскийн цэргүүдийн амьд үлдсэн үлдэгдэл, Силезийн болон Их Польшийн шинэ цэргүүдийг Легница мужид төвлөрүүлж эхлэв.
Тулалдаан 1241 оны 4-р сарын 9-нд болж, II Хенрихийн арми гутамшигтайгаар ялагдаж, Ван дайны талбарт алуулсан юм. Ялагдлын шалтгааныг ихэвчлэн европчуудад үл мэдэгдэх тулалдааны арга барил, цэргийн тактик гэж үздэг. II Миешкогийн цэрэг тулааны талбараас гэнэт зугтсан гэж үздэг. Силезийн хунтайжийн үхлийн тухай Тартарорум эх сурвалж үйл явдалд илүү ойр эх сурвалж, шууд гэрчүүдийн (Монголчуудын) мэдүүлэгт үндэслэн одоо илүү найдвартай гэж үзэж байна. Польшийн хувьд аз болоход монголчууд польшийг эзлэх бодолгүй байсан, учир нь Легница дахь мөргөлдөөний дараахан (Легницагийн хананд үе үе ойртож, бэхлэлтийг хүчээр буулгах оролдлого хийсний дараа) тэд Морави гаар дамжин Унгар руу явж Бат хааны үндсэн цэрэгт нэгдэх ёстой байжээ.
Холбоос:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_II_Pobo%C5%BCny
Coldplay хамтлагийн дууны борлуулалт
Coldplay хамтлаг нь дэлхий хамгийн их борлуулалттай уран бүтээлчдийн нэг бөгөөд дэлхий даяар 75 гаруй сая цомогоо борлуулаад байна.Түүнээс 13 сая гаруйг АНУ-д,12 сая гаруйг Их Британид борлуулжээ.
Их Британи [[united kingdom|🇬🇧]]
Гэрчилгээний тайлбар : Platinum - 600,000-с дээш Gold - 400,000-с дээш Silver - 200,000-с дээш
Холбоосууд
Ангилал:Coldplay
Рафаэль Варан
Рафаэль Варан (Raphaël Varane, 1993 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд Лилль хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгийн Реал Мадрид болон Францын шигшээ багийн хамгаалагч юм. Варан Францын Лансын өсвөр үеийн багт найман жил (2002—2010) тоглоод дараа нь насанд хүрэгчидийн багт нэг улирлыг өнгөрүүлээд Ланс багийн ерөнхийлөгчийн дэмжлэгтэйгээр Реал Мадрид багтай холбогдон улмаар 2011 оны зургаадугаар сарын 27-нд зургаан жилийн гэрээг 10 сая еврогоор байгуулсан байдаг. Өдгөөг хүртэл сэлгээгээр гуч гаруй тоглолтонд оролцсон. 2012 онд Испанийн аварга шалгаруулах тэмцээн болон Супер цомын түрүү хүртсэн. Харин Францын шигшээ багт 2013 онд анх дуудагдсан. Түүнийг тухайн үед шинээр ахлах дасгалжуулагчийн ажлыг хүлээн авсан Дидье Дешам Уругвайтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд дуудсан байдаг. Өмнө нь 18 болон 21 хүртэлх насны шигшээд тоглож байсан.
Холбоос
Ангилал:1993 онд төрсөн Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Ланс багийн тоглогч Ангилал:Францчууд
Бэкхён
Бён Бэк-Хён (1992оны 5сарын 6нд төрсөн) нь Өмнөд Солонгосын дуучин, жүжигчин юм. Тэрээр Хятад-Өмнөд Солонгосын хамтлаг Эксо-н хамтлаг Эксо-К гишүүн юм. Мөн GENIUS IDOL тодотголтой анхны IDOL.
Өмнөх амьдрал
Бэкхён Өмнөд Солонгосын Гёонги мужын Бүчонд 1992оны 5сарын 6нд төрсөн. Тэр 7насаар ах нэг ахтай ба түүнийг Бён Бэк-Бом гэдэг. Тэр 11настай байхаасаа дуучин л дуучин болохыг хүссэн учир нь дуучин Рэйн байсан юм. Тэр Бүчонд байдаг Jungwon High Schoo-д сурдаг байсан ба Honsusangtae (lit. "coma")-д дэд хоолойн үүрэгтэй байсан ба тэндхийн тэмцээнд орж ялж байсан. Бэкхён DickPunks хамтлагийн гишүүн байсан Ким Хён-Үгээс төгөлдөр хуурийн хичээл сурж байсан. Тэр Hapkido-н хар бүстэй. Бэкхён Korea National University of Arts-д суралцаж байсан ч тэр Kyung Hee Cyber University-д хамтлагийн гишүүд Чанёол, Сүху нартай хамт суралцах болсон. Тэр дараа нь S.M. Entertainment-д 2011онд орсон.
2012–14:Эксо-н дэбүт болон соло үйл ажиллагаа
Крис 2012оны 1сарын 30нд Эксон 9дэх гишүүн хэмээн зарлагдсан. Эксо 2012оны 4сарын 8нд MAMA-гаар дэбүт хийсэн. Энэ хамтлаг дэбүтээс жилийн дараагаас Кпоп төдийгүй дэлхий дахинд алдартай болсон юм. Тэдний студин анхны цомог XOXO болон тэдний хит дуу нь Growl нь 2013онд гарсан. Энэ цомог нь Солонгостоо 12жил өөрчлөгдөөгүй цомгийн борлуулалтыг давсан борлуулалттай байсан юм. 2014оны 2сараас тэр SBS-н долоо хонгийн хөгжмийн нэвтрүүлэг Inkigayo-г хамтлагийн Сүху, ZE:A хамтлагийн гишүүн Кванхы болон жүжигчин Ий Юү-Би нартай хамт хөтлөж байсан ч Сүху, Бэкхён 2 2014оны 11сард Эксо-н шинэ стиудын цомогнд анхаарал хандуулах болсон тул хөтлөхөө больсон. 2014оны 7сард Бэкхён театрын мюзикалд дэбүт хийсэн бөгөөд Өмнөд Солонгосын SM C&C-н мюзикал Singin' in the Rain-д гол дүр Don Lockwood-ы дүрд тоглосон.
2015–хойш: Дүрд тоглолт ба хөгжмийн амжилт
2015оны 4сард Бэкхён Эксо-н вэбдрама Exo Next Door-ын дуу "Beautiful"-р өөрийн соло дэбүтээ хийсэн юм. Тэр дуу нь дижитал чартуудын топд явж байсан. 2015оны 5сард Бэкхён жүжигчин Ёо Жин-Гү-н хамт Dokgo гэх кинонд тоглохоо баталсан. Энэ кино нь 2016оны 1сард гарна гэсэн боловч цуцлагдсан. 2015оны 11сард тэр Хятадын 2011оны Тв-н драма Scarlet Heart-н Солонгос хувилбар SBS-н Тв-н драма Scarlet Heart: Ryeo-д жүжигчин Ий Жүн-Ги, Кан Ха-Ныл болон IU, Сохён нартай тоглохоор болсон. Энэ киноны зураг авалт 2016оны 6сараас эхэлсэн юм. 2015оны 12сард тэр дуучин Ким Хён-Шикын "Like Rain Like Music" дууг SBS-н жилийн суулийн нэвтрүүлэг Gayo Daejeon-ны үеэр дуулсан юм. 2016оны 1сард Бэкхён Miss A хамтлагийн гишүүн Suzy нар "Dream" дууг хамт дуулсан юм. Энэ дуу нь онлайн чартуудыг байлдан дагуулсан ба олон Тв-н хөгжмийн нэвтрүүлэгүүдээс шагнал авсан. 2016оны 4сард тэр дуучин K.Will тэй уянгын "The Day" гэх дууг дуулсан. 2016оны 8сард Бэкхён Scarlet Heart: Ryeo драмныхаа дууг хамтлагийн Xiumin, Chen нартай дуулсан.Мөн BAO дуучны 1сая албум борлуулатыг 19н жилийн дараа буюу 2020 онд гарсан 2дахь мини албум болох DELIGHT цомгоороо(1.2сая албум борлуулсан) эвдсэн юм.
Цомог
Ангилал:Exo Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
SAT
SAT (Scholastic Aptitude Test) нь АНУ-д их дээд сургуульд суралцахыг хүсэгчдэд зориулагдсан ерөнхий шалгалт юм. SAT нь 3 хэсгээс бүрддэг ба дүрмийн уншлага, бичлэг, математик юм. Шалгалтыг англи хэл дээр авдаг ба тус бүр 800 оноотой бөгөөд нийт 2400 оноо авах боломжтой. Нийт 3:45 минут шалгалтаа өгдөг. Шалгалтын хураамж нь 50 доллар бөгөөд АНУ-с өөр оронд өгвөл 81 доллар төлдөг. Энэхүү шалгалтыг өгснөөр АНУ-н бүх их дээд сургуульд орох боломжтой бөгөөд өндөр оноо авсан тохиолдолд тэтгэлэгээр суралцах боломжтой болдог. Ангилал:Стандарт шалгалт Ангилал:АНУ-ын академийн боловсрол
Дамдинсүрэнгийн Баянжаргал
Үндэсний бөх ийн аймгийн хурц арслан Дамдинсүрэнгийн Баянжаргал нь Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын харьяат.
Хубилай ноён
Хубилай (бас Кубилай-нойон гэж бичсэн нь бий) - монголын жанжин, Чингис хааны нөхдийн нэг. Зэв, Зэлмэ, Сүбээдэй нарын хамт Чингис хааны "дөрвөн нохой" гэж нэрлэгддэг байсан.
Намтар
Хубилай Барулас овгоос гаралтай. Тэмүжин өөрийн улсыг байгуулахаар шийдсэний дараа монголын олон овог ба ураг төрлийн хүмүүс залуу ноён руу очсон; нэгдсэн хүмүүсийн дунд Хубилай болон түүний ах байв.
Хожим Хубилай Чингисийн өмнө өөрийн авьяаслаг, үнэнч цэргийн удирдагч гэдгээ харуулсан: Татаруудын эсрэг хийсэн аян дайны (1202 он) дараа тэр Зэвийн хамт тулалдаан дуустал олз авахгүй гэсэн хааны зарлигийг зөрчиж дээрэм хийсэн Чингис хааны дүрвэсэн төрөл төрөгсөд болох Алтан, Даридай, Хучар нарыг мөшгих тушаал авав. Хоёр жилийн дараа Хубилай наймануудтай хийсэн дайнд онцгойрч, эхлээд хайгуулд явж, дараа нь Наху гүнийн ууланд Таян ханы цэргүүдтэй хийсэн тулалдаанд оролцсон ба Чингис хааны цэргүүд бүрэн ялалт байгуулжээ.
1206 оны бүх Монголын хуралдайгаас Хубилай цэргийн гавьяаныхаа төлөө Чингис хаанаас мянгатын ноёны албан тушаал олгосон ерэн таван хүний тоонд орж, түүнчлэн Монголын эзэнт гүрний бүх цэргийн хэргийг удирдах эрхийг хүлээн авав. Үүний дараа Хубилай карлукуудыг дарах үүрэг хүлээжээ. Хубилай карлукийн захирагч Арслан ханыг дагуулан авч, түүнийг Чингис хаанд бараалхуулав. Чингис хаан Арслангийн дуулгавартай байдлыг үнэлж, түүнд өөрийн охидын нэгийг өгөхөөр амласан байна.
Мөн үзэх
Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин Ангилал:Иx Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Херберт фон Караян
Херберт фон Караян (Herbert von Karajan 1908 оны 4-р сарын 5 - 1989 оны 7-р сарын 16) нь Австрийн удирдаач юм. 1989 онд нас барах хүртлээ Берлиний Филармонийн ерөнхий удирдаачаар 34 жилийн турш ажилласан бөгөөд Нацист дэглэмийн үед Зальцбургийн наадамд оролцсоноор уран бүтээлийн гараагаа эхлүүлж, Венийн Филармони, Берлиний Филармони, Дэлхийн Хоёрдугаар дайны үед Берлиний Улсын Дуурийн театрт ажиллаж байсан. 200 сая хувь хөгжмийн бүтээл борлуулснаар бүх цаг үеийн хамгийн их борлуулалттай сонгодог хөгжмийн уран бүтээлчээр зүй ёсоор тооцогддог.
Намтар
Караяны өвөг дээдэс Османы эзэн гүрний нутагт амьдарч ирсэн грек-македон гаралтай хүмүүс бөгөөд 1767 онд Вена хотод ирж улмаар Хемниц хотод суурьшжээ. Херберт фон Караян 1908 онд Австри-Унгарын эзэнт гүрний Зальцбург хотод Эрнст фон Караян, Марта фон Караян нарын хоёр дахь хүү болон мэндэлсэн. Багаасаа төгөлдөр хуур хөгжимд авьяастай байсан бөгөөд 1916-1926 оны хооронд Моцартеум хөгжмийн консерваторид суралцаж төгссөн. Түүний хөгжмийн зохиомжийн багшаар ажиллаж байсан Бернхард Паумгартнер түүнийг анх удирдаач болох замд нь хөтөлж өгсөн байна. Улмаар 1926 онд Венийн Академийн төгөлдөр хуурийн ангид суралцжээ.
Уран бүтээлийн замнал
1929 онд Зальцбург хотын театрт Ричард Штраусын "Саломеи" дууриар ажлын гараагаа эхлүүлж, 1929-1934 онд Германы Ульм хотын театрт капельмейстерээр ажиллажээ.Удирдаачаар бие даан ажилласан анхны бүтээл нь 1933 онд тоглосон "Фауст" дуурь юм. 1935 онд уран бүтээлчийн хувьд ид оргилдоо хүрч Бухарест, Брюссель, Стокхольм, Амстердам, Парис хотуудын театрт зочин удирдаачаар ажиллажээ. 1938 оноос Берлиний Филармонид удирдаачаар ажиллаж эхэлсэн нь түүнийг нэр алдарт хүргэж өнөө үеийн хамгийн шилдэг удирдаач хэмээн зарим судлаачид бичиж байв. Тухайн жилдээ сонгодог хөгжмийн алдартай студи болох "Дойче Граммофон"-той гэрээ хийж Моцартын "Увдист лимбэ" дуурийн хөгжмийг бичүүлжээ. Нацист буюу Германы Үндэсний Социалист намын гишүүнээр элсэж байсан нь хожим түүний талаар олон янзын маргаан дэгдэхэд хүргэж байсан. 1946 онд Нацист Герман ялагдсаны дараа Зөвлөлт Холбоот улсын нөлөөгөө тогтоосон газруудад түүнийг тоглолтод оролцохыг хориглож байжээ. 1947 оноос эргэн уран бүтээлдээ идэвхтэй орсон ч Нацист намын гишүүн байсан шалтгаанаар 1955 онд АНУ дахь аялан тоглолтын үеэр Детройт хотод хийх концертыг хориглож, Филадельфийн Филармонийн удирдаач Южин Орманди түүнтэй гар барихаас татгалзаж, Нью Йорк хотын Карнеги танхимд тоглох концертын өмнө эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулагдав. Гэвч үүнээс үл хамааран түүний удирдсан хөгжмийн концертууд өндөр үнэлэлт авч байлаа.
1956 онд Берлиний Филармонийн ерөнхий удирдаачаар сонгогдож, нас барах хүртлээ 1957-1964 онд Венийн Улсын Дуурийн театрын уран сайхны удирдагчаар тус тус ажиллажээ.
Уран бүтээлийн залгамж
Караяны удирдсан тоглолтууд ихэвчлэн соёлын гол арга хэмжээнд тооцогддог байв. 1982 онд АНУ-д хийсэн аялан тоглолтод Зубин Мета, Сэйжи Озава, Франк Синатра зэрэг хөгжмийн алдартнууд хамтран тоглож байсан. Караяны пянз, CD хэлбэрээр бичүүлсэн хөгжмийн бүтээлийн тоо 800 гаруй байдаг бөгөөд үүгээрээ орчин цагийн удирдаачдаас хол давсан байна. "Дойче Граммофон" дуу бичлэгийн студитэй хамтран гаргасан цомгууд нь олон зуун сая хувь борлогдсон байдаг. Удирдаачаар ажиллахаас гадна багшилж байсан бөгөөд хамгийн алдартай шавь нарын нэг бол Озава Сэйжи юм.
Шагнал
Херберт фон Караян 1960 онд Бүгд Найрамдах Итали Улсын Гавьяаны одонг хүртсэн. 1961 онд Австрийн Шинжлэх ухаан, урлагийн медалиар шагнагдсан.
Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улсын Гавьяаны их загалмай одонг мөн түүнд олгожээ.
1977 онд Эрнст фон Сименсийн нэрэмжит хөгжмийн шагналыг хүртсэн.
1978 оны 6 сард Их Британийн Оксфордын их сургуулиас түүнд "Хүндэт доктор" цол хүртээсэн.
ЮНЕСКО-гийн Олон улсын хөгжмийн шагнал, "Пикассо медаль"-иар шагнагдсан.
Түүний удирдан тоглуулсан бүтэээлүүд Грэммийн шагналд 40 гаруй удаа нэр дэвшиж, 3 удаа энэхүү нэр хүндтэй шагналыг хүртэж байсан.
Херберт фон Караян нь Зальцбург, Берлин, Вена хотуудын хүндэт иргэнээр өргөмжлөгджээ.
Эшлэл
Ангилал:Австрийн удирдаач Ангилал:Берлиний Филармонийн Найрал Хөгжмийн гишүүн Ангилал:ГҮСАН-ын гишүүн Ангилал:Сурвалжит язгууртан Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Холбооны Германы Их Гавьяаны Загалмай одон шагналтан Ангилал:Австрийн шинжлэх ухаан ба урлагийн хүндэт тэмдэг шагналтан Ангилал:Зальцбург Муж Улсын Хүндэт Тэмдэг шагналтан (их загалмай) Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их офицер) Ангилал:Берлиний хүндэт иргэн Ангилал:Венийн хүндэт иргэн Ангилал:Зальцбургийн хүндэт иргэн Ангилал:Зальцбург Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Васэда их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Зальцбургийн хүн Ангилал:Австричууд Ангилал:1908 онд төрсөн Ангилал:1989 онд өнгөрсөн
Алекс Маннингер
Александр (Алекс) Маннингер (Alexander Manninger; 1977 оны зургаадугаар сарын 4-нд Зальцбург хотод төрсөн) — Австрийн хөлбөмбөгийн хаалгач бөгөөд германы «Аугсбург» багт тоглодог.
Гадны холбоос
Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Ред Булл Зальцбург багийн тоглогч Ангилал:Форвертс Штайр багийн тоглогч Ангилал:ГАК багийн тоглогч Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч Ангилал:Торино багийн тоглогч Ангилал:Болонья багийн тоглогч Ангилал:Сиена багийн тоглогч Ангилал:Удинезе багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:Австричууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Хэшилэ Хушаху
Хэшилэ Хушаху (хятад: 紇石烈 胡沙虎, пиньинь: heshilie hushahu) (? - 1213 оны 11 сарын 28) болбоос Зүрчидийн Алтан улсын цэргийн жанжин. Түүний овгийг "Хэшилэ" (紇石烈, heshilie), зүрчид нэрийг "Хушаху" (胡沙虎, hushahu), хятад нэрийг "Жижун" (執中, zhizhong) гэдэг байсан. 1213 онд Алтан улсын хаан Юнжиг алж, хааны угсааны Удубуг хаан болгосон нэгэн.
Товч намтар
Хушахугийн хэзээ төрсөн нь тодорхойгүй. 1168 онд хунтайжийн ордны харуул байснаа дараа нь харуулын дарга болж дэвшсэн. 1193 онд ажлын байрандаа архидаж байгаад баригдаж шийтгүүлэн, тушаал буурч Жаожоугийн сахигч түшмэл болсон. 1194 онд Синпин жюний зэдушигийн тушаалд томилогдсон ч, удалгүй Дамин фугийн захирагч түшмэл болсон. 1197 онд цэргийн явдлын хүрээлэнгийн дэд түшмэл (簽樞密院事) болж тушаал дэвшив. Мадагэ хааны зарлигаар чинсан Вангин Шяны хамтаар Татарыг дарах дайнд явуулав. Уг аянд явсны дараа шийтгүүлж, Юндин жюний зэдуши түшмэлээр томилсон ч, ажлын хариуцлага алдаж уг тушаалаас хөөгдөв. 1201 онд Дасин фугийн захирагч түшмэлээр томилсон ч, зарга шийтгэгч дундад түшмэл Мэн Жугийн айлтгалыг үндэслэн цэргийн хорооны дужихуйши түшмэлийн тушаалд шилжүүлэв. 1206 оны 10-р сард Сүн улстай хийсэн дайнд Хуайинийг эзлэн, Чүжоуг бүслэв. 1207 онд Сүн улс цэргээ татаж найрамдсны дараа дайны баатар болж, Алтан улсын Баруун нийслэлийн захирагч түшмэлээр томилогдов. 1209 онд үе улирах моукэ болгон, Дасин фугийн захирагч (知大興府事) болсон ч, дараа нь Баруун нийслэлийн захирагч (西京留守) бөгөөд орон нутгийн цэргийн явдлын хүрээлэнгийн захирагч, аньфуши хэлтэсийн түшмэл (兼安撫使) зэрэг албан тушаалд нэгэн зэрэг томилов.
1211 онд Их Монгол Улсын Зэв жанжны удирдсан цэргүүд Алтан улсын Баруун нийслэл Сижин хотыг бүслэн байлдав. Долоо хоносны дараа захирагч Хушаху жанжин 7000 цэрэг дагуулж хотоос зугтаахад Зэв жанжин 3000 цэргээр нэхсээр Динань хотын хойно гүйцэгдэж Монголын цэрэгтэй байлдсан ч, ялагдав. Хушаху мөн тэндээс зугтаж Юйжоу хот руу орж тус хотын сан хөмрөгөөс таван мянган лан мөнгө, торго зэрэг зүйлийг авч, мөн хотыг сахисан түшмэд, ард иргэдийн гэрийг тонон дээрэмдэв. Юйжоу хотоос гарч Жунду орох замд Дашэндянь өртөөнд гүйцэгдэж байлдан ялагдаж, 100 гаруй хүнтэйгээр Жунду хотод ирэв.
1213 оны 11 сарын 28 нд цэргийн жанжин Жуху Гаоци нар бослого гаргаж Хушахуг алав. Энэ явдлын дараа Удубу хааны зарлигаар Хушахугийн үйлдсэн гэмт хэргийг зарлаж, өмнөх гавьяаг хүчингүй болгов.
Эшлэл
Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:1213 онд өнгөрсөн Ангилал:Алтан улсын жанжин
Жамсрангийн Урангуа
Хэрээд овогт Жамсрангийн Урангуа (1960 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) - Монгол улсын Их сургуулийн Түүхийн тэнхимийн профессор, Түүхийн шинжлэх ухааны доктор, Монголын шинэ түүхийн өргөн хүрээний асуудал судлаач эрдэмтэн.
Боловсрол:
1967-1977 онд нийслэл Улаанбаатар хотын 23-р дунд сургууль төгссөн.
1982 онд МУИС-ийг “Түүхч,түүхийн багш” мэргэжлээр төгссөн.
1995 онд “ ХХ зууны эхэн үеийн Ар Монгол дахь шинэтгэл” сэдвээр хамгаалсан (Ph.D.) доктор хамгаалсан.
2006 онд ” ХХ зууны эхэн үеийн Монгол Улс (1911-1919 он)” сэдвээр (Sc.D.) Түүхийн шинжлэх ухааны доктор хамгаалсан.
Эрхэлж байсан ажил:
1982 -1983 онд МУИС-ийн Түүхийн тэнхимд дагалдан багш,
1983-1993 онд МУИС, НУФ, Түүхийн тэнхимд багш,
1993-2004 онд МУИС, Түүхийн тэнхимд ахлах багш,
2004- 2006 МУИС, Түүхийн тэнхимд дэд профессор,
2006 оноос МУИС, Түүхийн тэнхимд профессор,
2013 оноос МУИС-ийн Нийгмийн Шинжлэх ухааны сургууль, Түүхийн тэнхимд профессор багш.
Судалгааны чиглэл:
• ХХ зууны эхэн үеийн монголчуудын тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцэл,
• Олноо өргөгдсөн Монгол улсын нийгэм-эдийн засаг, соёлын хөгжилтийн түүх,
• XIX зууны сүүлч ХХ зууны эхэн үеийн Орос- Монгол- Хятадын улс төрийн харилцаа,
• Монголын хятад судлал,
• Эх сурвалж судлал, түүх бичлэг, түүхэн хүн ам зүйн.
Гавьяа шагнал:
2002 он- Монголын залуучуудын холбооны Тэргүүний залуу Алтан медаль
2003 он- Шинжлэх ухааны тэргүүний ажилтан цол
2003 он- Залуу үеийг халамжлан хүмүүжүүлэгч
2006 он- Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ой медаль
2007 он- Алтан гадас одон
2011 он- Ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн медаль
2011 он- Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 100 жилийн ойн медаль (Хууль зүй, Дотоод хэргийн яамны)
Хайрлан дурлая
«Хайрлан дурлая» (恋セヨ乙女, Koi Seyo Otome) — 2002 онд Японы "Эн-Эйч-Кэй" телевиз япон хэлээр бүтээсэн олон (20) ангит кино.
Тайлбар
Ангилал:2000-аад оны телевизийн цуврал кино Ангилал:Японы телевизийн цуврал
Жозеф Листер
Жозеф Листер (Joseph Lister, 1827 оны 4 сарын 5 – 1912 оны 2 сарын 10) нь орчин үеийн мэс заслын салбарт халдваргүйжүүлэлтийн дэглэмийг нэвтрүүлж эхэлсэн английн мэс засалч.
==Намтар == Жозеф Листер 1827 онд Аптон хотод төрж 1952 онд Лондон хотод их сургуулийн дэргэдэх коллежид анагаах ухааны эрдэмтний зэрэг хамгаалжээ. 1861 онд Глазго хотод хааны цэргийн хээрийн эмнэлэгт мэс засалчаар томилогдон найман жил ажиллах хугацаандаа хагалгааны дараах халдваргүйтэлийн аргыг хэрэглэж байжээ. Хааны цэргийн хээрийн эмнэлэгт ажиллаж байхдаа хагалгааны дараа үхэл дэндүү их гарч байгааг ажиглаж сэтгэл нь үлэмж их зовдог байв. Хагалгаа хийсний дараа хүний биеийн эд эс үхэх зэргээр олон айхтар халдвар бий болох нь ердийн үзэгдэл байлаа. Ингээд халдварыг багасгахын тулд хариуцсан тасагтаа ариун цэврийг дээд зэргээр сахисан ч халдвар авах явдал буурсангүй. Эмнэлэгт халдвар бий болж байгаа нь "миазм" буюу хорт ууртай холбоотой гэж олонхи эмч нар үздэгийг хүлээн зөвшөөрсөнгүй.
Элдэв нян өвчин үүсгэдэг гэсэн Луй Пастерийн онолтой Ж.Листер 1865 онд танилцаж хэрэвзээ халдвар нянгаас үүсэж байгаа юм бол хагалгааны дараа үүсэж байгаа халдварыг бүрэн арилгахын тулд элдэв нянг ил шарханд орохоос нь өмнө устгах хэрэгтэй гэсэн дүгнэлт хийжээ.
Тэгээд карболын хүчлийг нян устгах хэрэгсэл болгон хэрэглэж эхэлснээр халдварыг эсэргүүцэх эмчилгээний цогц аргыг үүсгэн бий болгосон юм. Хагалгаа болгоны өмнө гараа савандан удтал угаадаг байсан төдийгүй хагалгааны бүх хэрэгсэл, хувцсыг сайтар ариутгадаг болов. Заримдаа хагалгааны өрөөнд карболын хүчил агаарт цацна. Ийм арга хэмжээний дараа хагалгааны дараах үхлийн тоо эрс цөөрч эхлэв. Эрэгтэй өвчтөнүүдийн тасагт хагалгааны дараах үхлийн хэмжээ 1861-1865 онуудад 45 хувь, 1869 онд 15 хувь болтлоо буурчээ. Хагалгааны дараах халдваргүйтэлийн аргын тухай анхны бүтээлээ Ж.Листер 1867 онд хэвлүүлсэн ч эмч нар хүлээн авсангүй. Гэвч түүнийг 1869 онд Эдинбург хотын их сургууль клиникийн хагалгааны тэнхимийн эрхлэгчээр урьжээ.
Энд долоон жил ажиллах хугацаанд түүний алдар нэр нь дэлхий даяар түгжээ. 1875 онд Германд уригдаж нээсэн аргынхаа тухай лекц уншсан бол дараа жил нь АНУ-д уригджээ. 1877 онд Лондон хотын хааны Анагаах ухааны коллежийн клиникийн хагалгааны тэнхимийн эрхлэгчээр томилогдож 15 жил ажиллав. Нас барах үед нь түүний нээсэн аргыг бүх дэлхий даяар хэрэглэж хэвшсэн байлаа. Ж.Листер таван жил хааны Анагаах ухааны нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч байж Виктория хатан хааны хувийн мэс засалчаар ажиллаж байв. Эхнэртэй ч хүүхэдгүй байсан ба 85 настайдаа 1912 онд Уолмер хотод нас баржээ. Түүний нээсэн арга нь мэс засалд хувьсгал болж олон сая хүний амь насыг аварсан юм. Єнөө үед хагалгааны дараах халдвараас шалтгаалж маш цөөхөн хүн үхэж байна гэж нотлож болохгүй. Гэхдээ хагалгааны дараах халдвар зуун жилийн өмнөх шиг аюултай байсан бол өнөөдөр хагалгааг зориглон зөвшөөрөх хүн тийм ч олон байхгүй байсан биз ээ. Тэрчилэн хагалгааны дараах халдварын аюул их байсан бол мэс засалч нар ч нарийн төвөгтэй хагалгаа хийхээс зүрхшээх байсан биз.
Хагалгааны дараах халдваргүйтэлтийн орчин үеийн техник нь Ж.Листерийн аргаас ялгаатай ч гол үндэслэл нь адилхан, арга нь илүү боловсронгуй болсон юм. Ж.Листерээс бараг хориод жилийн өмнө Унгарын эмч Игнац Земмельвейс (1818-1865) Вена хотын төв эмнэлэгт ажиллаж байхдаа хагалгааны дараах халдваргүйтэлийн аргыг эх барих зүй, мэс засалд хэрэглэж профессор цол хүртэж ном бичсэн ч олон нийтэд өргөн тархаагүй өнгөрчээ. Гэтэл Ж.Листер хагалгаа хийхдээ халдваргүйтэлийн аргыг байнга хэрэглэх лекц унших, ном бичих зэргээр эмнэлгийн практикт халдваргүйтэлийн аргыг хэрэглэхийн ач холбогдлыг дэлхий даяар бүх эмч нар итгүүлж чадсан гавьяатай билээ.
Эшлэл
Ангилал:Англичууд Ангилал:19-р зууны эмч Ангилал:1927 онд төрсөн Ангилал:1912 онд өнгөрсөн
Дентамон
Бүтээгдэхүүний тухай:
Фармакологийн үйлдэл: Бэлдмэл дэх хуурмаг булчирхайт ортуузанд агуулагдах полисахарид нь хэсэг газрын дархлааг сэргээж, зүгшрүүлэх болон бактерийн эсрэг үйлдэл үзүүлнэ. Одой далан түрүү ургамалд зонхилон агуулагдах кумаринт нэгдэл, аргаах бодис нь үрэвсэл намдаах, өвдөлт багасгах, эд эсийн нөхөн төлжилтийг хурдасгах үйлдэл үзүүлнэ. Хонин зээргэнэд агуулагдах биологийн идэвхит бодисууд болох катехин, фенолт нэгдэл, эфедрин, аргаах бодис нь үрэвсэл намдаах, судас нарийсгах үйлдэлтэй.
Хэрэглэх заалт:
Шүдний тулгуур эдийн үрэвсэл Буйлны болон амны салстын үрэвсэлт өвчнүүдийн үед хэрэглэнэ.
Шүдийг угааж цэвэрлэсний дараа бэлдмэлийг хөвөнд шингээж үрэвсэл бүхий хэсэгт 5-15 минут тавих, эсвэл 3-5 минутын хугацаагаар шавших, зайлах аргуудаар өдөрт 3-8 удаа хэрэглэнэ
Анхааруулга:
Уг бэлдмэлд этилийн спирт агуулагдах тул спиртэнд хэт мэдрэг хүмүүст болгоомжтой хэрэглэнэ.
Гаж нөлөө, цээрлэлт:
Тогтоогдоогүй.
Ангилал:Амны хөндийн эрүүл ахуй
IV Бела
IV Бе́ла (унгар. IV. Béla; 1206 оны 11-р сарын 29-нд төрсөн- 1270 оны 5-р сарын 3-нд нас барсан) -Унгарын Ван (1235—1270), Штириин гүн (1254—1258). Унгарын Арпад удмын гаралтай II Андраш хааны хүү, III Белагийн ач хүү. Унгарын Ван (1001-1918) төрийн түүхэнд өвө эцэг III Белагийн үлгэр жишээгээр Вангийн эрх мэдлийг бэхжүүлж, 1241 онд Монголчуудын довтолгооны дараа улс орноо сэргээн босгосноороо ялгарсан алдартай Унгарын Вангийн нэг. Ийм учраас унгарчууд түүнийг "Унгарын хоёр дахь үүсгэн байгуулагч" гэж нэрлэдэг байна.
Намтар
IV Бела бол II Андраш Ван ба түүний анхны эхнэр Мераны Гертруда-гийн ууган хүү болж төрсөн. Түүнийг төрөхөөс нь өмнө Ромын пап III Инноцент ийн хүсэлтээр Унгарын шашны удирдлага, ноёдууд түүнийг эцгийнх нь залгамжлагчаар хүлээн зөвшөөрнө гэж тангараг өргөсөн байдаг юм.
7 настай Бела 1213 оны 9-р сарын 28-нд эхийг нь хөнөөсөн язгууртан хуйвалдагчдын хэргийн гэрч байсан гэдэг. Хатан хааныг хөнөөсөний дараа эцэг II Андраш Ван зөвхөн хуйвалдагчдын удирдагчийг цаазлахыг тушааж, бүлгийн бусад гишүүдийг уучилсан нь эцэг хүү хоёрын хооронд дайсагнал үүсэх эхлэл болсон байна. Амьд үлдсэн алуурчдаас өшөө авах гэсэн Белагийн хүслийг зөвхөн түүний эгч, Унгарын алдарт Гэгээн Элизабет л барьж байжээ.
1214 оны эхээр залуу Бела Болгар ын Борил Вангийн охинтой сүй тавьж удалгүй "бага хаан" гэж өргөмжилжээ.
1220 онд 14 настай Бела Никей улсын эзэн хаан Феодор I Ласкарисын охин гүнж Мария Ласкарина-тай гэрлэж, эцэг нь түүнд Славоны (өнөөгийн Хорват) удирдлагыг даатгажээ. Гэсэн хэдий ч кампанит ажлаасаа буцаж ирэхдээ Белагийн гэрлэлтийг зохион байгуулсан II Андраш хаан энэ үед Никеагийн эзэнт гүрэнтэй холбоотон болсондоо харамсаж 1222 онд хүүгээ эхнэрээс нь салгажээ. Гэвч Пап лам Гуравдугаар Гонориус гэрлэлтийг хүчин төгөлдөр бус гэж зарлахаас татгалзсан тул Бела эхнэрээ авч, эцгийнхээ уур хилэнгээс эмээж, гүн Леопольд Бабенбергийн ивээл хамгаалалт дор Австри руу зугтжээ. Удалгүй Пап ламын зуучлалаар хаан II Андраш хүүтэйгээ эвлэрч, түүнд Славони, Далматиа-г удирдах эрхийг өгчээ.
1234 оны 5-р сарын 14-нд хаан II Андраш өөрөөсөө гучин насаар дүү Беатрис д'Эстетэй гэрлэснээр хүү эцэг хоёрын харилцаа улам дордсон байна.
Хаан ширээнд
1235 оны 9-р сарын 21-нд түүний эцэг Андраш нас барж, IV Бела Ван ширээнд суусан. Мөн оны 10-р сарын 14-нд Эстергомын хамба Роберт түүнийг Секешфехервар хотод хаан ширээнд өргөмжилжээ. Үүний дараахан IV Бела өөрийн залуу хойд эх, эцгийнхээ ахлах зөвлөхийг завхайрсан хэрэгт буруутгаж, тэднийг баривчлах тушаал өгчээ. IV Бела-гийн гол зорилго бол эцгийнхээ хаанчлалын үед ихээхэн суларсан хааны хүч, нөлөөг сэргээх явдал байв. Тиймээс тэр зөвлөхүүдийнхээ сандлыг "хааны өмнө зогсох ёстой гэх утгаар" олны өмнө шатаахыг тушаасан байна. IV Бела Ван өөрийн дүү Юлианыг (лат. Iulianus Hungarus OP, унгар. Julianus barát) дорно зүгт, унгарын түүхэн эх орондоо үлдсэн бусад Мажар овгуудыг хайлгахаар илгээв. 1238 онд лам Юлиан Зүүн Мажаруудтай уулзсаны дараа буцаж ирээд монгол цэргүүд Европ руу довтлох гэж буй тухай мэдээ хаанд дуулгав. IV Бела түрэмгийллийн эсрэг урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авахаар шийдсэн тул монголчуудаас дүрвэсэн 40 мянган Половцууд буюу кипчакуудыг хааны цэргийн албанд орсныхоо төлөө Унгарын вант улсад орогнуулахыг амлав. Гэсэн хэдий ч Половцын болон кипчак ард түмний нүүдэлчдийн соёл Унгарчуудад таалагдаагүй бөгөөд дургүйцлийг төрүүлж, хаант улсын доторх үндэстэн хоорондын харилцаа улам л төвөгтэй болжээ.
Энэхүү байдлаас болж Половцууд бослого гаргаж, байнгын армийн цэргүүдийг устгаж Болгар нүүжээ.
Монголчуудын довтолгоо
Половчууд ыг явсны дараа IV Бела хамгийн үнэ цэнэтэй холбоотнуудаа алдсан ч монголчуудын эсрэг 100,000 орчим цэрэгтэй арми бүрдүүлж чадсан байна. 1241 оны 4-р сарын 11-нд Унгарын хаан IV Бела болон түүний дүү хорватын гүн Коломаны арми Сайо голын тулалдаанд бараг бүрэн устгагдсан.
IV Бела Загреб руу зугтаж Ариун Ромын эзэнт гүрний захирагч Хогенстауфены II Фредерик, Ромын пап IX Григорий нарт элч илгээж, монголчуудын эсрэг дайтах дэмжлэг хүсчээ. Тэрээр Унгарын хаант улсад цэргээ илгээвэл эзэн хааны эрх мэдлийг хүлээн зөвшөөрөхөд бэлэн байсан ч барууны аль ч гүрэн түүнд тусламж үзүүлээгүй ажээ.