cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кишинёв
Хүн ам
1944 онд Румын-Германд эзлэгдсэний дараа энэ хот ердөө 25 мянган хүн амтай байсан бол 1950 он гэхэд 134 мянган хүнтэй болжээ. 1959 онд Кишиневын еврей хүн ам 42 900 хүн байсан бол 1970 онд 49 900, 1979 онд 42 400. 1960 онд Кишиневт 215 мянган хүн амьдарч байжээ.
Молдав улсын Статистикийн товчооны мэдээлснээр 2019 оны эхээр Кишинев хотын хүн ам 695.4 мянга, хотын орчинтой нийлээд 832.9 мянган хүн байжээ.
Тээвэр
Энэ хот нь тус улсын бусад суурин газрууд, түүнчлэн Румынтай автобус, төмөр замаар холбогддог байна. Европ болон дэлхийн олон оронтой агаарын холбоотой байдаг байна.
Кишинев хот нийтийн тээвэрлэлтийг автобус, троллейбус, шугамын таксигаар гүйцэтгэдэг. Кишинев бол трамбайгүй Европын хамгийн том хотуудын нэг бөгөөд Европын хамгийн том троллейбус сүлжээтэй хотын нэг юм.
Есөнмөнх
Есөнмөнх нь Цагадай ханы ахмад хүү Мутуганы хүү бөгөөд Хара Хүлэгү ханы дүү нь юм. Тэрээр 1246 онд Гүюг хаан сууринд заларсны дараа түүний тусламжтайгаар Цагадайн удмынхны эзэмшлийн хан болсон. Гэвч 1251 онд Мөнх хаан болсноор Тулуйн удамд хаан ширээ шилжиж, Өгэдэй хааны удмын талын хүмүүсийг зайлуулж байсанд өртжээ.
Янковскийн хөмрөг
Ангилал:Хөмрөгийнхөн
Небухаднезар II
Небухаднезар II (Англи хэл: Nebuchadnezzar II) нь Шинэ Вавилонийн хаант улсын эзэн хан бөгөөд Вавилони хотноо амьдарч байв. Тэрээр Иерусалимыг эзлэн түрэмгийлж, Семирамисийн дүүжинт цэцэрлэг байгуулснаараа ихэд алдаршжээ. Библид түүнийг долоон жилийн турш галзуу өвчинд нэрвэгдсэн гэж тэмдэглэсэн байдаг.
Ангилал:Вавилонийн хан Ангилал:Танахын хүн Ангилал:МЭӨ 7-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 562 онд өнгөрсөн
Сорхохан
Сорхохан (хятадаар:唆兒哈罕) бол Их Монгол Улсын бэхи бөгөөд Өгэдэй хааны охин. Тэрээр эмэг эх Бөртэ үжингийн Хонгирад аймгийн Нахэгийн хатан болжээ. Түүний нөхөр Нахэ нь Бөртэ хатны дүү Анчин ноёны ач хүү юм. Түүний тухай Юань улсын судрын Гүнжийн илтгэлд товч намтрыг бичсэн байдаг. Юань улсын үед Хонгирадын ахлагч Лу ван цол хүртэж байсан учраас Сорхоханыг Лу улсын гүнжийн бүлэгт багтаан бичжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин Ангилал:Монголын гүнж
Иштар хаалга
Иштар хаалга (Англи хэл:Ishtar gate; Ассир хэл: ܕܵܪܘܲܐܙܲܐ ܕܥܵܐܫܬܲܪ   : Darwaza D'Ishtar, Араб хэл:بوابة عشتار) нь Вавилони хотын дотогш нэвтрэх 8 дахь хаалга бөгөөд МЭӨ 575 онд  хаан Навуходоносор II-ын зарлигаар хотын хойд хэсгийн орчимд баригдсан. Вавилоны дарь-эх Иштар-т зориулан босгосон уг хаалга нь мөр бүрээр луу болон үхрийн зураг ээлжлэн байрласан ба цэнхэр өнгийн гялалздаг шавар ваараар хийгджээ. Дааман хаалганы дээд хэсэгт уулын мөнх ногоон хуш моддыг дүрсэлсэн байдаг байжээ. Хаалгаар гарсан ёслолын зам нь гялалзсан өнгөлгөөт тоосгон дээр арслангууд дүрсэлсэн ханатай байв. Уг арслангуудын дүрс нь 120 орчим байсан гэдэг.
Иштар хаалга, түүнийг дайран гарсан ёслолын замаар жил бүрийн шинэ жилийн баяраар бурхдад зориулсан баярын жагсаал явдаг байжээ.
Иштарын хаалга нь эхэндээ ертөнцийн 7 гайхамшиг буюу Эртний Дэлхийн 7 гайхамшгийн нэгд тооцогддог байсан боловч, манай эриний 6-р зуунд Александрын гэрэлт цамхагаар солигдсон байна.
Роберт Колдовэйн малталтаар илрүүлсэн Берлиний Пергамон музейд хадгалагдаж буй материал дээр тулгуурлан Иштар хаалгыг дахин сэргээсэн бөгөөд 1930 он гэхэд бүрэн сэргээн, анх ямар байсныг нь илэрхийлэх боломжтой болсон ажээ.
Колдовэйн сэргээн босгосон тооцоогоор бол уг дааман хаалга 47 тохой өндөр, 100 тохой өргөн (ойролцоогоор 14м өндөр, 30м өргөн хэмжээстэй) байсан ажээ. 1902-1914 оны хооронд хийсэн цуврал малталтаар уг хаалганы 45 суурин хэсгийг ил гаргаж ирсэн байдаг. Стамбулын Археологийн музейн хаалганы тасаг дахь Иштар хаалган дээрх луу болон бухнууд мөн ёслолын зам дээрх луунууд нь дэлхийн бусад музейнуудынхаас ялгаатай. Цөөнгүй музейд арслангууд байдаг боловч зөвхөн хоёр музейд л луунууд байдаг. Стамбулын археологийн музей нь арслангууд, луунууд мөн бухнуудтай хаалганы хэсэг байдаг. Харин Детройтын урлагийн институт нь нэг луутай бол Луврын музей, Филадельфи дахь Пенсильваннийн их сургуулийн антропологи, археологийн музей, Нью Йоркийн Метрополитан музей, Чикагогийн Дорно дахины институт, Род Айлэндийн загварын музей, Готенбургийн Röhsska музей, Шведийн болон Бостон дахь пайн-артын музей зэрэг нь бүгдээрээ арсланг дүрсэлсэн байдаг байна.
Хаалганы загвараар Иракийн музей рүү орох дааман хаалга барьж байсан ч өнөөг хүртэл бүрэн гүйцэд баригдаагүй байна.
2003 оны АНУ-ын цэргийн халдлагаар уг хаалгын барилгын ажил зогссон төдийгүй нилээд гэмтсэн байна.
Эшлэл
Ангилал:Иракийн археологийн олдвор Ангилал:Хотын хаалга Ангилал:Вавилонийн барилга байгууламж Ангилал:Пергамон музей Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд барьсан
Норвеги
Норвеги (Norge (Бүкмол) ба Noreg (Нюнорск)) буюу албан ёсоор Норвегийн Хант Улс нь Умард Европ дахь Скандинавын хойгийн баруун эргийг эзлэн орших, Үндсэн хуульт хаант засагт улс юм. Хуурай газар дахь хилийн ихэнх нь Шведтэй байх бөгөөд, зүүн хязгаар нь өмнө талаараа Финланд, зүүн талаараа Оросын Холбооны Улстай хиллэдэг. Хойд тэнгис дэх усан хилээр баруун талаараа Нэгдсэн Вант Улс, Фарерын арлууд, Скагерракын хоолойгоор өмнө талаараа Дани улстай хиллэдэг. Тус улсын Атлантын далай болон Баренцын тэнгисийн эрэг нь фьордуудаараа алдартай.
1920-иод онд Норвеги нь Ян Майеныг нэгтгэж, Умард мөсөн далай дахь Свальбардын ольтриг буюу Шпицбергенийг Шпицбергений гэрээ ёсоор эзэмших болсон юм. Мөн туйл орчмын Бувье арал, Петр I арал, Күйн Модын газар нь Норвегийн хамааралтай нутаг дэвсгэр боловч албан ёсоор тус улсад харьяалагддаггүй. Антарктид дахь Күйн Модын газар нь бусад улсаар хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй байгаа.
Мөн Норвеги нь байгалийн хий, усны эрчим хүч, загас, ой, эрдэс бодисын арвин баялагтай улс болно. 2006 оны байдлаар далайн хүнсний экспортоор дэлхийд Хятадын дараа 2-т бичигдэж байна. Түүнчлэн хүнсний, усан онгоцны, химийн, олборлох, меттал боловсруулах, загас агнуур, цаасны аж үйлдвэр өндөр хөгжсөн.
Тус улс нь 2001-2006 онуудад хүний хөгжлийн индексээрээ дэлхийд тэргүүлсэн бөгөөд 2007, 2008 онуудад Исландтай тэргүүн байрыг хуваан эзэлж байна. 2007 оны Олон улсын энхтайвны индексээр ч дэлхийн хамгийн тайван орноор шалгарсан аж. Норвеги нь НАТО-г үүсгэн байгуулсан анхны 12 орнуудын нэг юм.
Норвегийн хаан — Харальд V (1991 оноос), Ерөнхий сайд — Йонас Гар Стёре (2021 оноос).
Норвеги улс 11 фюльке (аймаг) -т хуваагддаг бөгөөд фюльке буюу аймаг нь 356 муниципалитет (сум) хуваагдаж задардаг байна.
Норвегийн нийслэл- Осло хот.
Хүн ам
5,265,158 хүн амтай (2016 оны 7-р сарын тооцоогоор) Норвеги улс нь Европын хамгийн бага хүн амтай орнуудын нэг юм. Хүн амын нягтрал 16 хүн/км². Гэсэн хэдий ч хүн амын тархалт жигд бус байдаг байна.
Нийт хүн амын 80 % гаруй нь Норвегийн Өмнөд, Баруун болон Зүүн хэсэгт оршин суудаг.
Нийслэл Осло-гоос бусад хүн ам ихтэй хотууд: -Берген, Тронхейм, Ставангер, Кристиансанн, Фредрикстад, Тромсё болон Драммен юм.
Эшлэл
Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Хаант Улс Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Цагааннуур сум (Сэлэнгэ)
Цагааннуур (монгол бичгээр чаганнагур суму) нь Сэлэнгэ аймгийн сум юм.
Цагааннуур сум нь Сүхбаатар хотоос 82 км зайтай оршдог. Сэлэнгэ аймгийн баруун хойт хэсэгт Цагааннуур сум нь хойд талаараа Түшиг, зүүн талаараа Сүхбаатар сум, зүүн урд талаараа Зүүнбүрэн сум, урд талаараа Хушаат сум, баруун талаараа Булган аймгийн Сэлэнгэ сумтай хиллэн оршино.Газар тариалан өндөр хөгжсөн бүс нутаг. 1970-аад оны үед "Найрамдал" САА нэртэйгээр байгуулагдаж одоог хүртэл энд энэ чиглэлийн бизнес үргэлжсээр байна. Монголд 2 байдаг цахилгаанжсан ферм энд байдаг. Жинхэнэ сүүний чиглэлийн талын улаан, сементал зэрэг үйлдэрийн үнээнүүд бий. Засаг захиргааны хувьд 3 багтай, 2519 өрхтэй, 6457 хүн амтай, нийт 381472.0 мянган га нутаг дэвсгэртэй. Тус сум жилдээ 30-50 мянган тонн үр тариа хураан авч, Сэлэнгэ аймгийн ургацын 40 гаруй хувь, Сэлэнгэ аймгийн ургацын 30 гаруй хувийг бэлтгэдэг сум. Мөн жилдээ 12.5-15.0 мянган тонн хадлан тэжээл бэлтгэж, 25-40 мянган тонн төмс, хүнсний ногоо, 170-200 тонн ХАА-н гаралтай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн гаргадаг том сум.
Ангилал:Сэлэнгэ аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Карим Беллараби
Карим Беллараби (Karim Bellarabi; 1990 оны дөрөвдүгээр сарын 8-нд Баруун Берлинд төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Байер 04» болон Германы шигшээд жигүүрийн байрлалд тоглодог.
Замнал
Беллараби Берлин хотод Марокко, Гана гаралтай гэр бүлд мэндэлжээ. Каримыг «Хухтинг», «Вердер» болон «Обернойландын» академиуд бэлтгэн гаргасан байдаг.
2008 онд Брауншвейгийн «Айнтрахтад» элсэж, тодорсон Беллараби 2011 онд «Байер 04» багтай 2014 оны зун хүртэл гэрээлэв. Улмаар 2012 оны гуравдугаар сард Бундеслигийн анхны бөмбөгөө «Баваригийн» хаалганд (2:0) оруулав. Европын цомын анхны тоглолтоо тэрээр 2011/2012 оны Аваргуудын лигийн шөвгийн 16-д «Барселоны» эсрэг (1:7) хийжээ.
Шигшээ
2010 оны аравдугаар сарын 7-нд Германы 20 хүртэл насны шигшээд Швейцарийн эсрэг (2:0) анхны гараагаа хийсэн. 2012 оны наймдугаар сарын 12-нд 21 хүртэл насны ангилалд Аргентины эсрэг (6:1) сэлгээнээс гараалжээ.
Беллараби 2014 оны аравдугаар сарын 2-нд насанд хүрэгчидийн шигшээд 2016 оны ЕАШТ-ий сонгонд Польш болон Ирландын эсрэг тоглолтуудад дуудагдсан ба аравдугаар сарын 11-нд Польштой тоглоход (0:2) бүтэн гараалсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Мароккогийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Айнтрахт Брауншвайг багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Германы хүн Ангилал:Мароккочууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Ханбумбат нисэх буудал
Ханбумбат нисэх буудал нь Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байрладаг нисэх буудал юм. 2012 онд Оюу Толгой төслийн хөрөнгө оруулалтаар байгуулсан. 2013 онд анхны арилжааны нислэгээ хүлээн авсан.
Зорчигч үйлчилгээний барилгыг Монгол гэрийн загвартайгаар барьсан.
Түүх
2002 оноос Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутагт орших Оюу толгойн уурхайн орчимд "Оюут" нэртэй онгоц хөөрч буух шороон зурвас бүхий аэродромыг байгуулан ашиглаж байсан. 2010 - 2012 онд Ханбумбат нисэх буудлын барилгын ажлыг гүйцэтгэж, 2013 оны 2-р сарын 10-ны өдрөөс үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлжээ.
Хүчин чадал
Ханбумбат нисэх буудлын хөөрч буух зурвас нь 3250 метр урт, 45 метр өргөнтэй, 44 см зузаантай, цемент бетон хучилттай. Иргэний агаарын тээврийн Боинг 737-800 маягийн агаарын хөлөгт ашиглахаар тооцоологдсон, 2 талын оролт, гаралттай, Зорчигч үйлчилгээний барилга, Нислэгийн хөдөлгөөний удирдлагын цамхаг, Авран хамгаалах, гал унтраах үйлчилгээний барилга, уурын зуух, цэвэрлэх байгууламж зэрэг барилга байгууламжтай нисэх буудал юм.
Зорчигч үйлчилгээний барилга нь цагт 240 хүнд үйлчлэх хүчин чадалтай.
Ханбумбат нисэх буудал нь шөнийн нислэг үйлдэхэд зориулагдсан шөнийн гэрэл суултын систем, чиглүүлэх станц, үүлний өндөр хэмжигч төхөөрөмж, цаг уурын автомат станц зэрэг тоноглолуудаар тоноглогдсон.
Эшлэл
Ангилал:Өмнөговь аймаг Ангилал:Монголын нисэх онгоцны буудал Ангилал:Азийн нисэх онгоцны буудал
Шашны философи
19-р зууны философч Сёрен Къеркегор өөрийн гол анхаарлаа сүсэг бишрэл,аврагч,нүгэл,аймшиг гэх мэтийн шашны ойлголтуудад төвлөрүүлэн Умард Европын протестант христийн үзэлтнүүдтэй хэлэлцэн тохирох бүх насаараа оролдож байв. Түүний олон тооны зохиол нь шашны сүсэг бишрэлийн туршлагыг шинжлэн судлах ба өөрийн амьдарч байсан бэртэгчин нийгмийг шүүмжлэх хоёрыг нэгэн зэрэг хосолсон ажил байсан юм.
Тэр үеийн тэргүүлэх философч байсан Гегелийн сургаалыг үгүйсгэн үнэн бол объектив ба түгээмэл зүйлд биш харин субъектив, дотоод, шууд зүйлд оршино гэж Къеркегор баталсан байна. Хүний оршихуйн эдгээр төв асуудалд хандах Къеркегорийн хандлага экзистенциализм гэж нэрлэгдэх болжээ.
Бурхан хэмээх эцэс төгсгөлгүй бурханлаг ахуйн оршин байгааг үнэн хэрэг дээрээ баталж болох талаар философчид мянга мянган жил маргалджээ. Бурхны оршихуй баталгааны үндэслэлүүд дараах гурван бүлэгт хуваагддаг байна.
Сэтгэцийн задлан шинжилгээний аргыг үндэслэгч Зигмунд Фрейд мэтийн орчин үеийн зарим шүүмжлэгчид хүн хэмээх амьтанд байх шашны сэдэл нь бид өөрийн өчүүхэн гэдгээ болон зайлшгүй үхэх ёстой гэдэг баримтыг хүлээн зөвшөөрдөггүй тэр явдлаар түлхэгдэн үүссэн инфантиль хүсэл мөрөөдөл ба уран дүрслэлийн илрэл мөн гэж баталдаг байна.
Мөн үзэх
Ангилал:Шашин судлал Ангилал:Шашны гүн ухаан
Аллан Макгрегор
Аллан Жэймс Макгрегор (Allan James McGregor, 1982 оны нэгдүгээр сарын 31-нд Эдинбург хотод төрсөн) нь Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Халл Сити багийн хаалгач юм.
Бабахар
Бабахар гүнж (巴巴哈尔公主) нь Их Монгол Улсын Гүюг хааны охин юм. Тэр бол Алалтун бэхи, Алажин бэхи нарын дараа Уйгурын Идүүд ханы хатан болсон 3 дахь бүсгүй байжээ. Түүний нөхөр нь Алалтун бэхийн нөхөр Баржуг Арт тегиний ач хүү Хучихар тегин юм. Хучихар тегин бол Хубилайн талд зогсож, Өгэдэйн улс Цагадайн улстай сөргөлдөж, цөөнгүй удаа зэвсэг зөрүүлж байсан. 1276 онд хааны зарлигаар Бабахар гүнж болон түүний гэр бүлд 120,000 цаасан мөнгө шагнав.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Монголын гүнж
Лейвин Курзава
Лейвин Курзава (Layvin Kurzawa; 1992 оны есдүгээр сарын 4-нд Фрежюс хотод төрсөн) — Польш-Гваделупа гаралтай Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Монако» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Тэрээр 2010 оны есдүгээр сарын 22-нд Францын цомд «Лансын» эсрэг (1:0) мэргэжлийн анхны гараагаа хийж байлаа.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Монако багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Нэгдүгээр сар
Нэгдүгээр сар (товчоор 1-р сар буюу 1 сар) нь Григорийн тооллын жилийн эхний сар юм.
Сар нь сарны дэлхийг тойрох үеээс үүдэлтэй буюу сарны тооллоос гаралтай юм. Энэ ч утгаараа сар хугацааны "сар" нь дэлхийн дагуул "сар"тай адилхан хэлэгддэг юм. Хэдийгээр сарны тооллоос гаралтай ч одоо аргын болон билгийн аль ч тоололд хэрэгдэгдэж байна.
Григорийн тоололд
1 сар нь Григорийн тооллын жилийн эхний сар юм. Нэгдүгээр сард 31 хоног байдаг. 1 сар нь жилд байдаг 31 хоногтой урт 7 саруудын нэг юм. 1 сарын 1 нь Шинэ жилийн эхлэл болдог онцлогтой. 1 сар нь Дэлхийн бөмбөрцөгийн хойт хагаст өвлийн улирлын дунд сар болдог бөгөөд хамгийн хүйтэн үе болдог бол өмнөд хагаст хамгийн халуун зуны сартай давхцаж байдаг.
Эх сурвалж
01
Шаамар сум
Шаамар нь Сэлэнгэ аймгийн сум юм. Шаамар сум нь 1921 оны ардын хувьсгалын дараа хувьсгалт засгийн газрын засаг захиргааны шинэчилсэн зохион байгуулалтаар хуучин Богд Хаант Монгол Улсын Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ чин вангийн хошуу буюу шинэчилсэн нэрээр Зүүнбүрэн хан уулын хошуу байгуулахад орон нутгийн засаг захиргааны анхан шатны 12 сумтай байсны нэг нь Шаамар юм. Тус сум нь 67191 га газар нутагтай ба үүнээс 24842 га-г ой эзэлдэг. Сумын төвөөс Дулаанхаан суурин нь өмнө зүгт 35 км зайд оршино. Тус сум Монголдоо анх удаа балт зөгий үржүүлсэн газар бөгөөд хүнсний ногоо тариалалтаараа улсдаа тэргүүлэгч нь юм.
Ангилал:Сэлэнгэ аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Александр Дедюшко
Александр Викторович Дедюшко (Аляксандр Віктаравіч Дзядзюшка, Александр Викторович Дедюшко, 1962 оны 5 сарын 20, Волковыск, ЗСБН Беларусь Улс — 2007 оны 11 сарын 3, Новые омутыщи, Владимир муж, ОХУ) нь Оросын театр, киноны жүжигчин юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Оросын кино жүжигчин Ангилал:Оросууд Ангилал:1962 онд төрсөн Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Зоу Шимин
Зоу Шимин (хятадаар 鄒市明 - zōu shìmíng; англиар Zou Shiming; оросоор Цзоу Шимин; 1981 оны 5 сарын 18-нд Хятад улсын Гуйжоу мужийн Зуньи хотод төрсөн) — хөнгийн жингийн олимпийн хошой (2008, 2012) аварга, дэлхийн гурван (2005, 2007, 2011) удаа аварга, Азийн наадмын хошой аварга (2006, 2010), Азийн аварга, Хятад улсын эрэгтэй боксчин.
Онигоо (сэтгүүл зүй)
Онигоо бол (Анекдот. Joke. Аnecdote). Эртний грек ийн anekdotos – “хэвлэгдээгүй” гэсэн утгатай үгнээс гарсан нэр томьёо мөн.
Хөхлөрийн хөмрөг
Хөхлөрийн хөмрөг (Emberiza buchanani) нь Хөмрөгийнхөн овгийн шувуу юм. Тэд Афганистан, Армени, Азербайжан, Бутан, Хятад, Хонконг, Энэтхэг, Иран, Казахстан, Монгол, Пакистан, Оман, Орос, Сири, Тажикистан, Турк, Туркменистан, Узбекистан зэрэг орноо таарна. Биеийн урт нь 15 см.
Онигоо (сэтгүүл зүй)
Тогтмол хэвлэл ийн туслах бичлэгийн төрлийн зүйл бөгөөд бичгийн ба аман хэлбэрээр өргөн дэлгэрсэн шог яриа юм. Шог яриаг нийгмийн бүх давхаргад үйлчилдэг шинжийг харгалзан ахуйн, нийгмийн, улс төрийн, янаг амрагийн, бадарчны, хүүхдийн гэх мэт олон төрөл зүйлд хуваадаг бол зорилго, утга санааг харгалзан шүүмжлэлт, хошин ёгт гэж ангилдаг.
Хөхлөрийн хөмрөг
Эшлэл
Ангилал:Хөмрөгийнхөн
Игорь Шалимов
Игорь Михайлович Шалимов (1969 оны 2 сарын 2-нд Москвад төрсөн) нь Орос, Зөвлөлтийн хөлбөмбөгч юм. Хагас хамгаалагчийн байрлалд тоглодог байв.
Шалимов мэргэжлийн хөлбөмбөгийн замналаа Спартак Москва багаас эхэлжээ. Спартакт хэдэн амжилттай улирлыг үдсэний дараа Италийг зорьж, Фожжиа багт тоглох болов. Шинэ багтаа 1 улиралд тоглохдоо Италичуудад өөрийгөө хангалттай таниулж, алдарт Интер Милан багт уригдан очив. Тэрээр мөн Италийн Сери А-гийн Болонья, Удинезе, Наполи, Германы Дуйсбург, Швейцарийн Лугано багуудад тоглож байлаа.
Шалимов ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 1990 оны ДАШТ-д оролцсон. Зөвлөлт Холбоот Улс задарсны дараа Шведэд зохиогдсон Европын АШТ-д ТУХН гэсэн нэрээр оролцоход мөн шигшээ багтаа багтаж тоглосон. 1994 оны ДАШТ-д Павел Садырины удирдлага дор тоглохоос татгалзсан хэд хэдэн түлхүүр тоглогчдын нэг нь Шалимов байлаа. 2 жилийн дараа буюу 1996 онд Англид зохиогдсон Европын АШТ-д оролцсон Оросын шигшээ багт багтсан.
Шалимов Наполи багт тоглож байхдаа хориглогдсон сэргээшийн төрлийн бодис болох нандролон хэрэглэсэн нь илэрч, 2 жил эрхээ хасуулснаар зодог тайлахаар шийджээ. Тэрээр энэ тухайгаа "Москвад эмнэлэгтэ хэвтэж байхад дотуур цус алдалт зогсоох гэж хийсэн тарианд нандролон агуулагдаж байсан байх" гэж тайлбарласан.
Игорь өдгөө Оросын хөлбөмбөгийн эмэгтэйчүүдийн үндэсний шигшээ багийн дасгалжуулагчаар ажиллаж байна.
Гадны холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:Оросын хөлбөмбөгчин Ангилал:ЗХУ-ын хөлбөмбөгчин
Онигоо (сэтгүүл зүй)
Монгол ардын аман зохиолд хошин шог яриа элбэг бөгөөд энэ нь “өгүүлэмж хураангуй нягт, цөөн дүртэй, эхлэл төгсгөл гэсэн тусгай хэсэггүй, нэгэн тохиолдлыг наргиантай өгүүлдэг” (14.101) онцлогтой юм. Энэ бол хурц, хошин шог санааг агуулсан санамсаргүй, гэнэтийн шийдэлттэй, содон өвөрмөц төгсгөл бүхий шог зохиолын хамгийн бага хэлбэр мөн.
Өдгөө хүмүүсийн хоорондох, ялангуяа ойр дотно хүмүүсийн хоорондох харилцааг онигоо буюу хошин шог яриагүйгээр төсөөлөх боломжгүй юм. Чөлөөт сэтгүүл зүйн эх суурь тавигдсанаар онигоо тогтмол хэвлэлийн хуудсанаа өөрийн гэсэн байр суурийг баттай эзэлж, радио, телевиз ийн нэвтрүүлгийн чухал хэсэг болон хувирчээ. Сонин хэвлэлд онигоонд зориулсан тусгай булан, боолт, хавсралт, дагуул дугаар мөн дан онигоогоос бүрдсэн бие даасан сонин хүртэл гардаг болов. Зарим хошин шог нэвтрүүлгийн үндэс суурийг онигоо бүрдүүлж, “Халуун чинжүү” (UBS TV), “Телекафе” (МҮТВ) зэрэг бие даасан нэвтрүүлэг ч гарч байна.
Нийтлэх хэлбэр
Сонин хэвлэлд онигоог нийтлэх гурван гол арга хэлбэр байна.
Гурав дахь хэлбэр нь ихэнх тохиолдолд зохиогчийн бүтээлч хөдөлмөрийн үр дүнд бий болдог ч онигоогийн үндсэн шинж тэмдгийг хадгалан үлддэг учраас судлаачид сэтгүүл зүйн бичлэгийн тодорхой нэг төрөл зүйл гэж үзээд “онигоо” хэмээх ерөнхий нэрээр нэрлэдэг байна. Орчин үед ийм онигоогийн утга санааг тогтмол хэвлэлийн нийтлэл, радио, теленэвтрүүлэгт төдийгүй реклам сурталчилгааны болон PR-ын бүтээлүүдэд ч өргөн ашиглаж байгаа нь ажиглагддаг.
Үүрэг
Онигоо сэтгүүл зүй д зугаацуулах болон олон түмэнд инээдэм, хошин шогийн оршиж буй хэм хэмжээний талаар мэдээлэх, хүмүүсийн хошигнох, алиалах мэдрэмжийг дээшлүүлэх зорилгыг биелүүлдэг.
Мөн үзэх
Хошин шог
Элэглэл
Стэнд-ап комеди
1951 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Аравын даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Шинь улс
Шинь улс (НТӨ 9 - НТ 23) (хятад: 新朝; пиньинь: Xīn Cháo; Ваде-Глейс: Hsin Ch'ao)бол эртний хятад нутагт оршиж байсан төрт улс. Энэ улсыг Баруун Хань улсын тэргүүн сайд Ван Ман хэмээх хүн эзэн хаадаа огцоруулаад, Хань улсын суурин дээр байгуулсан феодалын төрт улс юм.
Ангилал:Хятадын династи
6 сарын 4
6 сарын 4 нь Григорийн тооллын жилийн 155 дахь (өндөр жил бол 156 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 210 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0604 #04
Онол
Онол (Теория. Англи хэл: Theory). Герегийн theoria – “авч үзэх, судлах, сургаал” гэсэн үгнээс гаралтай. Объектын гол шинж, зүй тогтолын талаар объектив цогц төсөөллийг бий болгох шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн дээд түвшнийг онол гэнэ. Шинжлэх ухааны объектив шинжтэй мэдлэгийн системийг бас онол гэж нэрлэдэг. Хүний танин мэдэх үйл ажиллагааны онцгой хэлбэр, тэр үйл ажиллагааны үр дүн болох бодит байдлын талаарх үзэл санаа, үзэл бодол, үзэл баримтлал, сургаалуудын цогц бол онол мөн. Шинжлэх ухааны аливаа салбар өөрийн онолтой бөгөөд түүний шалгуур нь практик байдаг.
Танин мэдэхүйн онол
Танин мэдэхүйн онол нь [мөн эпистемологи эсвэл гносеологи гэдэг) мэдлэгийн нөхцөл, үүсэл гарал, үнэн магадлалт шинжийн тухай философийн салбар ухаан. Танин мэдэхүйн үйл явц дахь эргэлзээ ба нотолгоонуудын  бодит шинжийг тодорхойлдог.
16-р зуунд Францын агуу их математикч, эрдэмтэн, философич Рене Декарт бид юу мэдэж чадах вэ, мэдлэгийг хаанаас авч болох вэ гэдэг тухайд үндсэн суурь болох асуудлыг дэвшүүлсээр философи дахь эргэцүүллийн чиг хандлагыг өөрчилжээ. Декартын эргэлзэх арга нь үнэн магад нь бүрэн төгс батлагдаагүй итгэл үнэмшил бүхнийг шалгахыг шаардсан. Бидний амьдралд байнга дайралддаг математикийн, шинжлэх ухааны, шашны болон өдөр тутмын ерийн итгэл үнэмшлийн ихэнх нь иим шалгалтыг даван гарч чадахгүй болохыг Декарт харуулж чадсан юм.
Декартын энэхүү системтэй эргэлзээ нь философчид маш урт хугацааны турш хэлэлцэж ирсэн асуудлыг бүхний анхаарлын төвд тавьж өгчээ. Юмсын шинж чанарын тухай бид хаанаас олж мэдэж байна вэ,өөрийн мэдрэхүйн эрхтнээр дамжуулж уу,аль эсвэл эргэцүүлэн бодох замаар уу? Мэдлэгийн эх сурвалж нь мэдрэмж гэж үздэг философичдыг эмпирик үзэлтэн гэж нэрлэдэг байна.Харин мэдлэгийн эх сурвалж нь оюун ухаан гэж үздэг философичдыг рационал үзэлнүүд гэх ажээ. 17 ба 18-р зуун эмпирикууд ба рационалистууд хоёрын хооронд физикч, математикч, шашны номлолтон ба логикчдыг оролцуулан өрнөсөн их маргааны гэрч болон үлджээ.
Декарт өөрөө Готфрид Лайбницийн нэг адил рацианалист байв. Хамгийн итгэлтэй эмпирик үзэлтнүүд бол Британийн философчид түүний дотор Жон Локк, Жорж Беркли, Дэвид Хьюм нар байлаа. Тэд Декартын скептик үндэслэгээнд өөрөөс нь гүнзгий дүгнэлт хийж,ингэснээрээ физикийн үндсэн баталгаанууд,Бурхны оршихуйн баталгаа ба тэр ч бүү хэл математикийн теоремыг хүртэл үндэсгүй гэж үзэхэд хүрч байв.
18-р зууны дунд үе хүртэл эмпирикзүүд ба рационалистууд хэн хэн нь шийдвэрлэх амжилт ололгүй тулалдсаар байв. Харин энэ үед Плато ба Аристотелиос хойш гарсан хамгийн агуу их философчдын нэг Иммануил Кант энэ маргааныг шийдэж,философыг нэгэнт шигдэж орсон мухраас нь татаж гаргахаар оролдсон юм. Кантын агуу зохиол болох 1781 онд хэвлэгдсэн "Цэвэр оюун ухааны шүүмж" нь татин мэдэхүй, ухамсар, хувь хүн болон юм үзэгдэл хэрхэн оршидог болон бид юуг мэдэж байгаа хоёрын холбооны тухай манай ойлгоцыг нэг мөсөн өөрчилж, философийг эргүүлж чадсан байна.
Үзэгдэл ба бодит байдлын хоорондох эртний платоны ялгааг ашиглан Кант бид бодит байдлын тухай мэдлэгийг хэзээ ч эзэмшиж чадахгүй бөгөөд харин зөвхөн туршлагаар бидэнд өгөгдсөн юмсын тухай мэдлэгийг л олж авдаг,харин оюун ухаан бол бидний хэрэглэн юм үзэгдлийг танин мэддэг тэр хэлбэрийг нөхцөлдүүлж байдаг гэж баталжээ.
Кантын хамгийн их нэрд гарсан нэг хэллэг нь "Оюун ухаан өөрөө байгаль ертөнцийн хууль тогтоогч юм" гэсэн байдаг билээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Философийн салбар
1995 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1995 оны (Ардын хувьсгалын 74 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх бяр хүчийг сорин барилдсанаас Хэнтийн Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ аварга түрүүлж, Архангайн Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ заан үзүүрлэжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Зэрэгцээ тооцоолол
Зэрэгцээ тооцоолол буюу Параллель тооцоолол (Parallel computing) гэдэг бол олон тооны процесс буюу тооцооллыг нэгэн зэрэг гүйцэтгэхийг хэлнэ. Зэрэгцээ тооцооллыг битийн түвшин, зааврын түвшин, өгөгдөл, үүрэг даалгаврын зэрэгцээлэл гэх мэтээр ангилдаг.
Фрэнк Вайкофф
Фрэнк Клиффорд Вайкофф (Frank Clifford Wykoff, 1909 оны 10 сарын 29 – 1980 оны 1 сарын 1) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, олимпын 4x100 метрийн буухиа уралдааны гурван удаагийн аварга тамирчин юм.
Вайкофф анх Амстердамд болсон олимпын наадамд оролцож, 100 метрийн гүйлтийн төрөлд дөрөвдүгээр байр эзэлсэн бөгөөд 4x100 метрийн буухиа уралдаанд Америкийн багаас эхэнд гүйж, шигшээ уралдаанд 41.0 секундын амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг давтаж түрүүлжээ.
Олимпын дараа буюу 1929 онд Вайкофф Глендаль Коммюнити Коллежид элсчээ. Коллежийн эхний жилдээ ахлах сургуулийнхаа дасгалжуулагч Нормал Хэйхөрстийн удирдлага дор бэлтгэл хийсээр байсан. Намар нь хоолойн халдварт өвчин тусч, үхэх дөхсөн бөгөөд хавар нь эдгэрсэн байна. Тэгээд Глендалийн нэрийн өмнөөс тэмцээн уралдаануудад оролцож, дэлхийн дээд амжилтыг 4 удаа давтсан аж. Улмаар Өмнөд Калифорнийн их сургууль руу шилжиж, алдарт дасгалжуулагч Дин Кромвеллийн удирдлага дор бэлтгэл хийх болжээ. 1928, 1931 онд Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны, 1930, 1931 онд Үндэсний Коллежуудын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны 100 ярдын гүйлтийн аваргаар тодорч, 1930 оны 5 сард 100 ярдыг 9.4 секундэд туулж, дэлхийн дээд амжилт тогтоосон бөгөөд үүнийгээ сарын дараа давтжээ. 1931 онд Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн багийнхантайгаа 4x100 м-ийн буухиад 40.8 секунд гүйж, дэлхийн дээд амжилтыг эвджээ.
1932 оны зуны олимпод Вайкофф багийнхнаасаа сүүлд нь гүйж, 4x100 м-ийн буухианы дэлхийн дээд амжилтыг 40.0 секунд болгож ахиулав. 1936 оны зуны олимпод мөн л буухиад сүүлд гүйж, 39.8 секундын амжилтаар дэлхийн дээд амжилтыг эвдэн түрүүлжээ.
1932 онд их сургуулиа дүүргэсэн Вайкофф 1936 онд магистрын зэрэг хүртэж, багш, захиргааны ажилтан болжээ. Вайкофф 1972 онд тэтгэвэрт гарах хүртлээ Лос-Анжелес тойргийн сургуулийн системд ажилласан юм. Тэрээр Калифорни муж улсын Алтадена хотноо 70 насандаа нас нөгчжээ.
Цахим хуудас
Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1932 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1936 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1909 онд төрсөн Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
Монгол улс Солт-Лэйк Ситийн олимпод
Монгол улс Америкийн Нэгдсэн Улсын Солт-Лэйк Сити хотноо зохиогдсон Өвлийн олимпын XIX наадам буюу Солт-Лэйк Ситийн олимпод шорт-трек болон гүйлтийн цанын төрөлд тус бүр 2 тамирчнаа оролцуулсан.
Эшлэл
Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн өвлийн олимп 2002 Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Метафизик
Метафизик гэдэг бол оршин байгаа юмсын шинж чанарын философийн судалгаа юм.
17-р зуунд Лейбниц орчлон ертөнц нь хувааж үл болох энгийн юмс буюу субстанцаас бүрэлдэн тогтдог гэдэг онолыг боловсруулаад тэднийг монад гэж нэрлэжээ.Өөрийн гаргасан монадын онолын тусламжтайгаар Лейбниц орон зай,цаг хугацаа ба оюун ухааны шинж чанарыг тайлбарлахыг оролдсон.
Лейбницийн онолын хамгийн их зөрчилтэй хэсгийн нэг нь бидний оюун ухаан ба биднийг хүрээлэн буй ертөнц хоёрын хооронд ямарч бодит харилцан үйлчлэл байхгүй гэж баталсан явдал юм. Орчлон ертөнцийн тухай бидний мэдлэг үнэн хэрэгтээ бидний оюун ухаанд болж буй юм ба орон зай,цаг хугацаанд явагддаг юм хоёрын хооронд урьдчилан тогтоосон зохицол дээр үндэслэн гаргадаг гэж тэр үзэж байв.
Лейбницын метафизик эргэцүүлэг ба Декартын үүнтэй ижил метафизик үзэл бодол нь бие махбодь ба оюун санаа хоёрын харьцаа ямар байх вэ? гэдэг асуултыг гарган тавьсан юм. Энэ харьцааг тайлбарладаг гурван онолыг философчид бүтээв.
Лейбниц идеалист байсан ба Декарт психофизикийн дуалист, харин Томас Хоббес материалист байжээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Гүн ухаан
Алессандро Неста
Лацио
Неста 1985 онд Лацио багийн хүүхдийн багт тоглож эхлэсэн. Лацио багийн хүүхдийн багт тоглохын өмнө түүнтэй Ром хотын нөгөө баг Ромагийн төлөөлөгчид өөрсдийн багт тоглуулахаар уулзаж байсан боловч Нестагийн аав нь Лацио багийн хөгжөөн дэмжигч байсан учир хүүгээ Лацио багийн хүүхдийн багт элсүүлсэн байдаг. Неста Италийн 16 хүртэлх насны шигшээ багт сайн тоглож байсан учир Лацио багийн дасгалжуулагч нар түүнийг 1993 онд үндсэн багт тоглуулах болжээ. Улмаар 1997 онд Лацио багийн ахлагч болсон. 1998 онд Неста Италийн цомын шигшээ тоглолтод Милан багийн хаалганд ялалтын гоолыг оруулснаар Италийн цомын тэмцээний аварга болж байжээ. Лацио багт тоглож байх хугацаандаа тэрээр 1999 онд “УЕФА-гийн цомын аварга багуудын цомын тэмцээн” болон Европын супер цомыг хүртсэнээс гадна Италийн лиг, Италийн цом, Илталийн супер цомыг тус тус хүртсэн байдаг.
Милан
Неста 2002 оны зун Миланд баг Лацио багаас Нестаг 31 сая еврогоор худалдан авжээ. Неста Миланд ирснээр Миланы хамгаалалтын шугам үлэмж хүчирхэгжин анхны улиралдаа л Аваргуудын лиг, Италийн цом, Европын супер цомыг хүртэж байжээ. Мөн 2 дахь улиралдаа Неста Милан багийн хамтаар Италийн лиг болон Италийн супер цомыг тус тус хүртжээ. Ийнхүү Неста хоёрхон жилийн дотор клубын түвшинд түрүүлж болох бүх тэмцээний цомыг хүртсэн байдаг. 2005 онд Милан клуб “Аваргуудын лиг”-ийн шигшээ тоглолтод шалгаран үлдсэн боловч Ливерпүүл багт хожигдсон. Гэвч 2 жилийн дараа эдгээр багууд “Аваргуудын лиг”-ийн шигшээ тоглолтод дахин шалгарч тоглосон бөгөөд энэ удаа Милан өрсөлдөгчөө “2-1” харьцаагаар ялж аварга болжээ. 2007 онд тэрээр Милан клубын хамтаар “Европын супер цом”д түрүүлснийхээ дараа 2011 он хүртэл гэрээгээ сунгажээ. 2007 оны 9 сарын 15-нд Неста Милан клубын төлөөх анхны гоолоо Сиенна багийн эсрэг оруулж байжээ. 2007 оны өвөл Милан клуб ФИФА-гаас зохион байгуулдаг “Тив хоорондын цом”-ын тэмцээнд Бока Хуниорс багийг 4-2 гэсэн харьцаагаар хожин түрүүлсэн бөгөөд энэ тоглолтод Неста багийнхаа 2 дахь гоолыг оруулж байжээ. Неста 2008-2009 оны улиралыг нурууны бэртлийн улмаас бараг бүтэн өнжсөн. 2010-2011 оны улиралд Неста бразил төвийн хамгаалагч Тиаго Сильватай гайхалтай хослолыг үүсгэн улирлын турш хаалгандаа 24 гоол хаалгандаа алдан багаа Италийн лигийн аварга болоход үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байдаг. 2012 оны зун тэрээр Милан клубээс зодог тайлах болсноо зарласан юм.
Монреаль Импакт
2012 оны 7 сарын 5-нд Неста Америкийн лигийн Монреаль Импакт багтай 18 сарын гэрээ үзэглэснээ зарласан юм. 7 сарын 25-нд Неста багийнхаа төлөө анхныхаа тоглолтыг хийж байсан. Неста 2013 оны 10 сард хөлбөмбөгөөс зодог тайлж байгаагаа зарлажээ.
Шигшээ багийн замнал
Неста Италийн 21 хүртэлх насны шигшээ багийн хамтаар 1996 оны ЕАШТ-нд түрүүлсэн. Үүнээс удалгүй тэрээр 1996 онд Англид болсон ЕАШТ-нд Италийн шигшээ багийн хамтаар оролцсон боловч сэлгээнд суусаар тэмцээнийг дуусгасан юм. Гэвч ЕАШТ-ний дараа 1996 оны 10 сарын 5-нд тэрээр Молдавын эсрэг улсынхаа төлөө анхныхаа тоглолтыг хийж байжээ. 1998 оны ДАШТ-ний хэсгийн тоглолтуудад Неста гарааны бүрэлдэхүүнд гарч тоглосон боловч бусад тоглолтуудад бэртлийн улмаас оролцож чадаагүй. 2000 оны ЕАШТ-нд Неста Мальдини, Каннаваро нарын хамтаар гайхалтай хамгаалалтын шугамыг үүсгэн сайн тоглосон боловч шигшээ тоглолтод Францчуудад ялагдан дэд байранд шалгарч байжээ. 2002 оны ДАШТ-нд Неста Каннаварогийн хамтаар төвийн хамгаалалтад тоглосон боловч мөн л гэмтлийн улмаас сайн тоглолтыг үзүүлж чадаагүй юм. 2004 оны ЕАШТ-нд Италийн шигшээ баг хэсгээ гарч чадалгүй тэмцээнээ дуусгасан. 2 том тэмцээн дарааллан Италийн шигшээ баг амжилтгүй оролцсон учир Италийн хөлбөмбөгийн холбоо ерөнхий дасгалжуулагчаараа Марчелло Липпиг томилсон. Липпийн удирдлага дор Италийн шигшээ гайхалтай тоглолтыг хийсээр 2006 оны ДАШТ-ний эрхээ хялбархан авсан юм. Липпийн багийн хамгаалалтын гол тоглогч нь Неста байсан юм. 2006 оны ДАШТ-ний хэсгийн сүүлийн тоглолтод бэртсэнээр ДАШТ-нд дахин тоглох боломжгүй болсон юм. Гэвч Италийн шигшээ энэхүү тэмцээнд түрүүлсэн юм. ДАШТ-ний дараа Неста бэртэл гэмтлийн улмаас шигшээ багаасаа зодог тайлах шийдвэр гаргасан. Хэдий Неста шигшээ багаасаа зодог тайлсан боловч дасгалжуулагч Роберто Донадони “ЕВРО 2008”-н бүрэлдэхүүндээ түүнийг урьсан боловч тэрээр татгалзсан юм. 2010 онд М.Липпи 2010 оны ДАШТ-ний бүрэлдэхүүндээ түүнийг урьсан боловч тэрээр мөн л татгалзсан юм.
Хувийн амьдрал
2007 онд Неста Габриела Пагноцци хэмээх бүсгүйтэй гэрлэсэн бөгөөд тэд охин Софиа, хүү Томмасо нарын хамтаар амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Италийн олимпын оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Лацио багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:КФ Монреаль багийн тоглогч Ангилал:Ченнайин багийн тоглогч Ангилал:ФИФА 100 Ангилал:УЕФА Аваргуудын Лигийн аварга Ангилал:Хөлбөмбөгийн Европын Цомын Аварга Ангилал:ФИФА-Клубийн дэлхийн аварга Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (офицер) Ангилал:АНУ-ын хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Перужа Кальчо багийн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Италичууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Гурван улсын үе
Гурван улсын үе хэмээх нь (220-280) хятадын Зүүн Хань улсын дараа оршиж байсан гурван том улсын үеийг хэлдэг. Энэхүү гурван улс нь: Цао Вэй улс (220-265), Шу Хань улс (220-263), Зүүн У улс (220-280) болно. Эдгээр гурван улсын тухай үлгэр домог нь дундад эртний хятадад Гурван улсын үлгэр гэж бичигдсэн алдар зохиол болсон.
Ангилал:3-р зуун
Хорлоогийн Баянмөнх
Төрөхөд нь Сүхбаатар гэдэг байсан бөгөөд сүүлд 6 настайд нь Баянмөнх гэж нэр өгчээ.
1972 онд Улаанбаатар хотын АИХ-ын депутат болж байсан.
1990 онд БНМАУ-ын АИХ-ын депутатаар сонгогдож байгаад 1992 онд УИХ-д Увс аймагт Ардчилсан намаас нэр дэвшээд гараагүй байна. 1996 оны УИХ-ын сонгуульд мөн Ардчилсан Холбоо эвслээс нэр дэвшихээр зарлагдсан боловч Сонгуулийн Ерөнхий Хороо бүртгэж аваагүй.
Чөлөөт бөх
1975 онд ЗХУ-ын Минскт зохиогдсон ДАШТ-ээс алтан медаль хүртсэн. 1972 онд ХБНГУ-ын Мюнхен хотод зохиогдсон зуны Олимпоос мөнгөн медаль, 1971, 1974 оны ДАШТ-үүдээс тус тус мөнгөн медаль хүртсэн. Чөлөөт бөхийн Монгол Улсын 14 удаагийн аварга.
Үндэсний бөх
Х.Баянмөнх нь үндэсний бөхөөр наадамд 10-аас дээш түрүүлсэн хоёрхон бөхийн нэг.
1968 1971-1973, 1975, 1977, 1979, 1981-1982, 1987 оны наадмуудад түрүүлсэн.
10 удаа түрүүлж, 2 удаа үзүүрлэж, 15 удаа шөвгөрсөн.
Самбо бөх
1974 онд Улаанбаатарт болсон 2 дахь удаагийн ДАШТ-ий -100 кг-д түрүүлж, Монгол улсаас самбогийн спортоор төрсөн дэлхийн 3 дахь аварга болж байсан.1975 онд Минскт болсон ДАШТ-д ЗХУ-ын бөх Саид Рахимовт ялагдаж дэлхийн аваргын мөнгөн медаль хүртэж байсан.
Сонгомол бөх
1973 онд Улаанбаатарт болсон бөхийн төрлүүдийн Азийн аварга шалгаруулах анхны тэмцээний сонгомол бөхийн -100 кг-д түрүүлж алтан медаль, 1974 онд Тегеранд болсон Азийн наадмын сонгомол бөхийн төрөлд мөнгөн медаль хүртсэн.
Гэр бүл, бусад
Эхнэр Дэжимбээ. Хүү Гантогтох нь Монгол улсын гарьд цолтой бөх. "Хагас зуун жилийн ганцаардал: Миний ялалт", "Монгол бөхийн барилдааны өв, мэхийн чуулган судар" тус тус номыг бичсэн. Тус сударт Монгол бөхийн 725 мэхийг судлан, боловсруулжээ. Монгол бөхөөр хичээллэх хэн бүхний өмнө нээлттэй "сурах бичиг" болсон гэхэд хилсдэхээргүй бүтээл юм.
1994 онд тэр Монгол үндэсний бөхийн уламжлал ба барилдааны сурган хүмүүжүүлэх зарим асуудал сэдвээр сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд докторын зэрэг хамгаалжээ.
Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн азийн наадмын аварга Ангилал:Дархан аварга Ангилал:Монголын бөх Ангилал:Монголын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:Монголын азийн наадамд оролцогч Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Хяргасын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1944 онд төрсөн
Дональд Туск
thumb|170px| Дональд Туск (2009 он) Дональд Францишек Туск (Donald Franciszek Tusk [] ; 1957 оны дөрөвдүгээр сарын 22-нд Гданьск хотод төрсөн) — 2007 оны 11-р сарын 16-наас 2014 оны 9-р сарын 22 хүртэл Польш Улсын ерөнхий сайдаар ажиллаж байгаад Европын Зөвлөлийн Ерөнхийлөгч болон, тус албан тушаалыг 2014 оны 12-р сарын 1-нээс хойш 2019 оныг хүртэл хашсан улс төрч. Дональд Тускийн тэргүүлж байсан Иргэдийн Индэр Нам (польшоор Platforma Obywatelska) 2007, 2011 оны сонгуулийн үр дүнгээр Бүгд Найрамдах Польш Улсын Чуулганы дийлэнх суудлыг эзлэв. Ингэснээр Туск 1989 оноос хойш улиран сонгогдсон анхны ерөнхий сайд болжээ. Тэрээр үүнээс урьд (2003-2007) сөрөг хүчний тэргүүн байж үзсэн. 2019 оноос 2022 он хүртэл тэрбээр Евраопын Ардын Намын дарга байв.
Эх сурвалж
Ангилал:Европын Ардын Намын хүн Ангилал:Европын холбооны улс төрч Ангилал:Польшийн ерөнхий сайд Ангилал:Польшийн сенатч Ангилал:Польшийн намын дарга Ангилал:Сеймийн гишүүн (Гуравдугаар Бүгд Найрамдах Улс) Ангилал:Иргэдийн Индэр Намын гишүүн Ангилал:Либерал Ардчилсан Конгрессын гишүүн Ангилал:Эрх Чөлөөний Холбооны гишүүн Ангилал:Карлын шагналтан Ангилал:Норвегийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан (колланэ) Ангилал:Мандах Нар одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Марийн орны загалмай одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Техникийн Их Сургууль Дортмундын хүндэт доктор Ангилал:Гданьск Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Кашуби (угсаатан) Ангилал:Польшууд Ангилал:Гданьскийн хүн Ангилал:1957 онд төрсөн
Маврики улс Олимпод
Маврики улс олимпын наадамд анх 1984 онд оролцсон бөгөөд түүнээс хойш бүх зуны олимпод оролцож ирсэн. Тус улс нь өвлийн олимпод оролцож байсан удаагүй. Маврики нь олимпод оролцож эхлэхээсээ өмнө 1980 оны зуны олимпын Америкаар удирдуулсан бойкотыг дэмжиж байсан ажээ.
2008 оны байдлаар Маврики улс олимпоос ганц хүрэл медаль хүртээд буй. 2008 оны Бээжингийн олимпод Бруно Жулье боксын -54 кг-ийн жинд хагас шигшээд шалгарч, Маврикийн анхны олимпын медальтан болжээ.
Маврикийн Үндэсний Олимпын Хороог 1971 онд Рам Рухий байгуулж, 2008 оныг хүртэл ерөнхий нарийн бичгийн даргаар нь ажиллажээ. Тус ҮОХ нь 1972 онд Олон Улсын Олимпын Хороогоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн.
Эшлэл
Ангилал:Олимпын түүх
Василь Ломаченко
Василь Ломаченко (украинаар Василь Анатолійович Ломаченко; оросоор Василий Анатольевич Ломаченко; англиар Vasyl Lomachenko) — 57 кг, 60 кг жинд олимп (2008, 2010), дэлхийн хошой (2009, 2011) аварга, Европын нэжгээд удаагийн аварга (2008), Украин улсын боксчин.
Ангилал:Украины боксчин Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Боксын олимпын аварга Ангилал:Боксын европын аварга Ангилал:Украины олимпын аварга Ангилал:Украины олимпын оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Украинчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Энэтхэг
Энэтхэгийн хойг, Энэтхэг орон бол Индийн соёл иргэншил болон бусад эртний соёл иргэншил үүсэн цэцэглэсэн өлгий нутаг бөгөөд түүхийн ихэнх үед худалдааны замын зангилаа болж, суурин иргэншил, соёл, шашин цэцэглэн хөгжиж байжээ. Энэтхэгт Хиндү, Будда, Сикхи, Жайна дөрвөн шашин үүсч хөгжиж байв.
18-р зууны эхнээс 20-р зууны дунд үе хүртэл алхам алхмаар Британийн колони орон болсоор л байсан. 1947 онд тусгаар тогтносны дараа эдийн засаг, цэргийн хүчин маш ахицтайгаар хөгжсөн, одоо нэрлэсэн үнээр дэлхийн 12-р, худалдан авах чадвараар тэгшитгэснээр дэлхийн 4-р их жилийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнтэй улс болжээ. Гэхдээ тэрбум илүү хүнтэйн хувьд ядуурал, бичиг үсэг тайлагдалтын хувь доогуур зэрэг сул талуудтай байсаар байгаа.
Нэр
Тус орны Энэтхэг (мо.б энэдхэг, enedkeg) гэсэн монгол нэр дундад зууны согд хэлний yntk'k гэсэн үгнээс гаралтай. Энэ нь цаашилбал эртний перс хэлнээ «хиндү» гэснээс гаралтай. Хиндү гэдэг бол «Инд мөрний газар орон» гэсэн утга юм. Самгардиар үүнийг «синдү» гэдэг байв. Өрнөдөд перс, араб, грек, латинаар дамжин «инд-ия» гэсэн бүтэцтэй түгсэн. Их Могол Улсын хаад газар орноо лалын шашинтнаа өргөн тархсан дагавар залгаж «индү-стан» гэж байв.
Өдгөө Энэтхэгт улсаа भारत бхарата [паарэт] гэдэг. Энэ нь эрт цагаас эхлэн самгардиар бичигдэн үлдсэн нэр билээ.
Газар зүй
thumb|left|Физик газар зүйн зураг Энэтхэг орон 3,287,590 км² нутаг дэвсгэртэй, дэлхийн 7-р том орон юм.
Байрлал
Энэтхэг Өмнө Азид хамаарна. Энэтхэгийн техтоник хавтангийн зааг болсон Энэтхэгийн хойг дээр хойд өргөргийн 8° — 38°, зүүн уртрагийн 68° — 98° дотор багтан байрладаг. Өрнө умард талаараа Пакистан (2910 км), умард талаараа Хятад (3588 км), Балба (1751 км), Бутан (699 км), дорнод талаараа Бангладеш (4097 км), Бирм (1643 км) гэсэн зургаан улстай хуурай газраар хиллэнэ. Хилийн нийт урт — 15106 км. Умард талаараа Памир, Хималайн нуруунд тулж, өмнөд талаараа Энэтхэгийн далайн Бенгалын булан, Лаккадивын тэнгис, Арабын тэнгис хүрнэ. Арлуудын эргийг оролцуулаад эргийн нийт урт — 7517 км. Далай тэнгисийн усаар зааглагдаж Мальдив, Шри Ланка, Бирм, Тайланд, Индонезтэй ойр байрлана.
Эртний үе – маур, гупта эзэнт гүрэн
Өмнөд Азид 30.000 жилийн өмнөөс анх хүн төрөлхтөн суурьшиж байсан олдворууд олдож байжээ. Чулуун зэвсгийн үеийн хадны сүг зураг Энэтхэгийн олон газраас олддог. МЭӨ 7000 оны үед анхны Шинэ чулуун зэвсгийн үеийн хүмүүс суурьшиж байсан газар одоогийн Пакистаны баруун хэсгээс олдож байв. Эдгээр нь аажмаар МЭӨ 2500-1900 оны үед Өмнөд Азид тавигдсан анхны соёл болох Индус хөндийн соёл иргэншил болж хөгжжээ. Тухайн үед хүмүүс гар урлал, өргөн хүрээний худалдаа наймаа эрхэлж амжиргаагаа залгуулан, соёл иргэншил ихээхэн хөгжиж байв. МЭӨ 2000-500 оны үе буюу Төмөр зэвсгийн үеэс Хиндуизмийн хамгийн эртний гар бичмэл болох Ведас зохиогдож, тэр үеэс Ведийн соёл үүссэн гэж үздэг. Хуврага, цэрэг, худалдаачдын дотор шатлан захирах ёсыг бий болгох зорилгоор Кастын систем энэ үед үүссэн ба яваандаа уугуул иргэд болон хаадын угсааныхны дунд түгсэн юм. Ведийн үеийн сүүлч МЭӨ 6-р зууны үед жижиг овгуудыг 16 цөөнх болон хаант засагт болгон нэгтгэж, хотжилт үүсэн бий болж мөн Буддизм, Жайнизмын шашны шинэчлэлийн хөдөлгөөн өрнөж, эдгээр нь бие даасан шашин болов. Жайнизм Махавирагийн номлолоор дэлгэрч, харин Буддизм дунд давхаргаас бусад бүх нийгмийн давхрагын Буддагийн шавь нараар түгэн дэлгэрч байв. Бурхан багшийн амьдралын зам мөр Энэтхэгийн эхэн үеийн түүхийн хуудаснаа томоохон байр суурийг эзэлжээ. Улс төрийн хувьд МЭӨ 3-р зуунд Магадхагийн хаант улс бусад бүх салангид ханлигуудыг нэгтгэн, асар өргөн газар нутгийг анх удаа нэгдсэн захиргаанд оруулснаар аугаа Маурын эзэнт гүрний суурийг тавьсан юм. Маурчууд анх эзэнт гүрний шинжтэй болсноороо зүүн хойд нутагт төвлөрсөн газар нутгаа тэлж Энэтхэгийн хойгт бүхэлд нь давамгайлах болов. Энэ улс Ашока хааны үед хамгийн өргөн уудам нутаг дэвсгэртэй болж, соёл юугаа хөгжүүлэн цэцэглүүлсэн юм. Буддын шашин өсөн дэлгэрэхэд Ашока хаан гол үүрэг гүйцэтгэжээ. МЭӨ 321 оны үед Нандагийн династыг хожим Маурын аугаа Эзэнт гүрэнийг (МЭӨ 321-185) үндэслэгч Чандрагупта Маур унагав. Эзэн хаан Чандрагупта жижиг ханлигуудыг нэгтгэн нийлүүлэх замаар асар өргөн газар нутгийг анх удаа нэгтгэн нэг захиргаанд оруулжээ. Эзэнт гүрэнд Энэтхэгийн хойгийн ихэнх хэсэг, Афганистаны зарим хэсэг багтаж байв.
Түүний байгуулсан энэ гүрний гол зүрх нь өнгө зассан нийслэл Паталипутра (одоогийн Патна хот) байлаа. Чандрагуптагийн итгэлтэй гарын доорх цэргийн хүч болон идэвхитэй ажилладаг нууц албаны үр дүнд хөдөө аж ахуй, худалдаа хөгжин цэцэглэсэн билээ. Тэрээр хэт мацаг барьсны улмаас МЭӨ 297 оны үед нас барав. Жайнизмыг шүтэх болсон Чандрагупта амьдралынхаа сүүлчийн өдрүүдэд ард түмэндээ тохиолдсон аймшигт өлсгөлөнгийн үеэр юу ч хийж чадаагүйдээ ихэд гашуудан даяанч маягаар нүглээ наминчилж байжээ. Энэ улсын хоёрдахь хаан Биндусара юм. Түүний хүү Ашока 3 дахь хаан (МЭӨ 265-232) болсон бөгөөд Маурын динаслтын сүүлчийн гол захирагч юм. Тэрээр эртний дэлхий дахины түүхийн аугаа хүмүүсийн нэг мөн билээ. Ашока хаан эзэнт гүрнийг хамгийн том газар нутагтай болгож тэлсэн юм. Асар их цуст тулаан хийж эзлэгдээгүй үлдээд байсан Калингаг нэгтгэв. Уг тулалдааны дараа Даяа гол улаанаар урсаж байсан гэлцдэг. Ашока хааныг Энэтхэгийн алтан эрин үеийн эхлэлийг тавьсан гэдэг. Эзэнт гүрэн цэцэглэхийн хэрээр урлаг, шинжлэх ухааныг хөгжүүлж, их барилгын ажлыг эхлүүлжээ. Үүнд бөмбөгөр оройт барилгууд орно. Ашока өөрийн засаглалын жилүүдэд түргэн хурдацтай хөгжиж байсан Буддын шашныг шүтэх болсон. Өвөг эцгийнхээ наминчлалын түүхтэй адил Калингагийн дайны үед их цус асгаруулсандаа гэмшиж, хүчирхийллээс холдон тайван амгалан Буддист замыг сонгосон юм. Тэр Буддизмыг дэлгэрүүлэхийн тулд хуврагуудыг Ази даяар илгээж байлаа. Мөн өөрийн зарлигийг Энэтхэг, Балба, Пакистан, Афганистан даяар чулуун дээр сийлж тарааж байв.
Ашокийн үеийн хөгжил цэцэглэлт, тайван амгалан байдал түүнийг нас барсны дараа тийм ч удаан үргэлжилсэнгүй. Хаан ширээ залгамжлагдын дунд хэрүүл маргаан тасарсангүй. Маурын сүүлчийн эзэн хаан Брихадрата МЭӨ 185 оны үед шадар туслагчийнхаа нэг Пусиямитрад алуулав. Пусиямитра Энэтхэгийн төв хэсгийг МЭӨ 73 он хүртэл захирч байсан Сунгагийн династыг үндэслэжээ. Энэтхэг одоо Маурын өмнөх үе шиг хуваагдмал, эмх замбараагүй байдалд эргэн орлоо. Хойд Энэтхэгт жижиг хант улсууд бий болж “Энэтхэг-Грек” хэмээн нэрлэгддэг захирагч нар гарч ирэв. Тэднээс хамгийн алдартай нь Мэнандэр (МЭӨ 115-130) юм.
Хойд Энэтхэгт Хиндиузм гэр бүлүүдэд эцгийн эрхт ёс бат бөх болж байсан нь эмэгтэйчүүдийн хараат байдлыг улам нэмэгдүүлж байв. 4-5-р зуун гэхэд Гупта эзэнт гүрэн Энэтхэгийн хожмын дүр төрхийн эхлэлийг тавьж, засаг захиргааны болон татварын цогц системийг анх нэвтрүүлэв. Гупта гүрний хаадын үед шашныг зан үйлээс илүү сүсэг бишрэл талаас нь шүтэх шинэчилэлтийг хийж байв. Уг шинэчлэл нь нутгийн элитүүдийн ивээн тэтгэлэгээр бүтээгдсэн уран баримал, архитектурт цэцгэн хээгээр илэрхийлэгдсэн байдаг. Санскрит сонгодог уран зохиолууд мөн цэцгэн хээгээр чимэглэгдсэн байдаг. Мөн энэ үед Энэтхэгийн шинжлэх ухаан, одон орон судлал, анагаах ухаан, математикийн шинжлэх ухаан шинэ түвшинд хүрч хөгжжээ.
1)	МАУРЫН ЭЗЭНТ ГҮРЭН (МЭӨ 321-183)
1.	Чандрагупта хаан
2.	Хүү Биндусара
Эцгийнхээ эзэлсэн газар нутгийг бага зэрэг тэлсэн.
3.	Хүү Ашок (МЭӨ 265 - 323)
-	Эзэнт гүрнийг хамгийн том газар нутагтай болгосон – асар их цуст тулаан хийсэн. -	Урлаг, шинжлэх ухаан хөгжсөн -	Их барилгын ажил өрнөсөн (dome-shaped temples) -	Буддын шашныг Ази даяар түгээсэн Ашок хааныг таалал төгссөний дараа хаан ширээний тэмцэл эхэлж, Маур гүрэн задарч, дахин ханлиг улсуудад хуваагдав.
2)	ГУПТАГИЙН ГҮРЭН (МЭ 320-540)
1.	Гандра Гупта
2.	Хүү Самудра Гупта
Энэтхэгийн соёл ялангуяа Хинду, Буддын урлагийн сонгодог гэж үздэг. Гупта нар хатуу Хинду үнэмшилтэй байсан боловч энэ улсад Жайнизм, Буддизм хөгжсөөр байв. Бутралт - Хэпалитийн нүүдэлчдийн буюу Цагаан Хүннү довтолгоотой давхцсан.
3)	ХАРШАГИЙН ГҮРЭН (МЭ 606)
4)	ЧОЛАГИЙН ГҮРЭН (МЭ 805-1200)