cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Честер Беннингтон
Линкин Парк
Беннингтон нь голцуу хамтлагийн гоцлол дуучнаар ажилладаг ч заримдаа Шинода-тай хуваалцдаг. All Music Guide сэтгүүлд Беннигтоны дууг Шинодагийн хип хоп маягийн дуунаас ялгаатай нь "өндөр чанга дуугаралт", "сэтгэл хөдлөм" гэж тодорхойлсон. Мөн тэд хамтлагийн дууны үгийг бичихэд хамтран ажилласан.
"Hybrid Theory" цомог нь 2005 онд Америкийн дуу бичлэгийн холбооноос "Даймонд" гэсэн гэрчилгээг авсан. Хамтлагийн хоёр дахь цомог болох "Meteora" (2003) нь Billboard 200 цомгийн жагсаалтанд нэгдүгээрт бичигдэж байсан бөгөөд тэдний гурав дахь цомог болох "Minutes to Midnight" (2007) мөн адил тэргүүлж байжээ. Линкин Парк нь дэлхий даяар 100 саяаас их цомог борлуулжээ. Хамтлаг хоёр "Grammy Awards", зургаан "American Music Awards", дөрвөн "MTV Video Music Awards" мөн гурван "World Music Awards"-ийн шагнал авч байсан. 2003 онд MTV2 Линкин Паркийг видео хөгжмийн үеийн зургаа дахь, мөн шинэ мянганы гурав дахь шилдэг хамтлагаар нэрлэжээ.
Dead by Sunrise
2005 онд Беннингтон Калифорни мужийн Лос-Анжелес хотод электроник рок хамтлаг болох Dead by Sunrise хамтлагийг Orgy, Julian-K, Amir Derakh болон Ryan Schuck нартай цуг үүсгэн байгуулжээ. Dead by Sunrise хамтлаг 2008 оны 5-р сард Аризона мужийн Темп хотод болсон Club Tattoo-ийн 13 жилийн ойн үдэшлэгт оролцолж, амьд тоглолтоо хийжээ. Тус хамтлаг нь 2009 оны 10-р сарын 13-нд "Out of Ashes" нэртээ анхны цомгоо гаргасан.
Stone Temple Pilots
2013 оны 2 сард, Stone Temple Pilots хамтлаг олон жилийн гоцлол дуучин Скотт Вейландтай салсан. 2013 оны 5 сард Вейландыг орлуулахаар Беннингтоныг элсүүлсэн. 2013 оны 5-р сарын 18-нд Беннингтон хамтлагийнхантайгаа цуг KROQ-ийн Weenie Roast-ийн тайзнаа гарчээ. Дууны жагсаалтад Stone Temple Pilots-ийн анхны дуунууд, мөн Беннингтонтой хамтран 5-р сарын 19-нд нээлтээ хийсэн "Out of Time" дууны анхны сингл багтсан бөгөөд албан ёсны вэбсайтаар дамжуулан үнэгүй татаж авах боломжтой. Хожим нь Беннингтон болон хамтлагийнхан KROQ-д өгсөн тусгай ярилцлагадаа түүнийг албан ёсоор Stone Temple Pilots хамтлагийн шинэ ахлагч гэдгээ зарлаж, шинэ цомог болон аялан тоглолтын талаар ярилцсан байна. "Out of Time" дуу нь 2013 оны 10-р сарын 8-нд гарсан тэдний EP High Rise дээр гарсан.
Беннингтон "Stone Temple Pilots"-д элссэн тухайгаа "'Хамтлаг болгон өөр өөрийн гэсэн уур амьсгалтай байдаг. Stone Temple Pilots бол илүү тацаангуй, сонгодог рок хөгжмийг мэдрүүлдэг. Харин Linkin Park бол маш орчин үеийн, мөн маш их технологид суурилсан хамтлаг. Би багаасаа л эдгээр залуусыг сонсож өссөн. Ийм боломж гарч ирэхэд надад зүгээр л нүдээ аниад сонгох сонголт шиг санагдсан.'"Беннингтон ярилцлага өгөхдөө Stone Temple Pilots-д гоцлол дуучнаар дуулах нь түүний насан туршийн мөрөөдөл байсан гэж хэлсэн. Тэрээр 2015 онд Линкин Парк-д өгсөн амлалтынхаа улмаас сайн харилцаатай байсан хамтлагаасаа гарч, хоёр жилийн дараа түүнийг Jeff Guttе-ээр орлуулжээ.
Бусад ажлууд
2005 онд Беннингтон турнтаблис Z-Trip-ийн "Shifting Gears" нэртэй анхны цомгийн гол сингл болох "Walking Dead"-д тоглосон. Мөн 2005 онд Coachella Valley хөгжмийн наадамд Z-Trip-ийн тоглолтын үеэр гэнэтийн зочноор оролцсон. Беннингтон 2005 онд Катрина хар салхинд амиа алдагсадад зориулан буяны сингл болгон Mötley Crüe-ийн "Home Sweet Home" дууг хамтлагтайгаа хамтран дуэт болгон дахин бичүүлжээ. Тэрээр мөн 2006 онд KROQ-ийн "Inland Invasion Festival"-д Alice in Chains хамтлагтай нэгдэж "Man in the Box" дууг дуулсан. Беннингтон 2016 онд хийсэн "six-show" тоглолтынхоо үеэр "Kings of Chaos"-тай хамтран тоглосон.
Беннингтон Slash-ийн 2010 онд гаргасан "Crazy" нэртэй анхны бие даасан цомгийн дууг бичсэн боловч түүнийг гаргахыг хоригложээ. Slash үүнийг "Lemmy"-ээр гоцлуулан дахин бичиж, оронд нь "Doctor Alibi" гэх нэрээр сольжээ. 2021 оны 5-р сард Беннингтоны анхны дууны хэсэг эцэст гарчээ.
Cool Blue
„Cool Blue“ нь 1990 оны АНУ-д романтик-инээдмийн кино юм.
Ангилал:1990 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Хайр дурлалын кино Ангилал:Инээдмийн кино
Химийн нэгдэл
Химийн нэгдэл нь: хоёр болон түүнээс дээш химийн элементүүдийн нэгдсэнийг химийн нэгдэл гэнэ. Өөр атомууд нь химийн холбоогоор холбогддог. Нэгдэл бүр нь элементүүдийн хоорондын тогтмол харьцаатай байдаг.
Олон нэгдлүүд нь тус тусын молекулуудаас бүрддэг. Молекул ижил тооны атомтай байдаг. Жишээлбэл: усны молекулд(H20) нэг хүчилтөрөгч(O), хоёр устөрөгчийн(H2) атом байдаг. Бусад нэгдлүүд нь атомын том холбооноос бүрддэг. Жишээлбэл, натрийн хлорид(NaCl) нь үргэлж ижил тооны натри(Na), хлор(Cl)ын атомуудтай байдаг боловч тусдаа молекулууд байдаггүй.
Химийн нэгдлүүд нь натрийн хлорид(NaCl) гэх мэт хатуу бодис, ус шиг шингэн эсвэл нүүрстөрөгчийн давхар исэл(CO2) зэрэг хий байж болно. Бид нэгдлүүдийг ургамал гэх мэт байгалийн эх үүсвэрээс авдаг, эсвэл лабораторид хийдэг. Эрдэмтэд нэгдлүүдийг өөр бусдаас гарган авах боломжтой бөгөөд тэдгээрийг (Синтетик химийн бодис) гэж нэрлэдэг.
Өөр нэгдлүүдийг холих үед химийн урвал явагдаж болдог. Зарим химийн нэгдлүүд аюултай байж болох ч зөв хэрэглэвэл аюулгүй байдаг.
Самандарын Цогтбаяр
Самандарын Цогтбаяр нь (1964 онд төрсөн) Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, монголын шог зураачдын томоохон төлөөлөл зураач юм.
Намтар
Самандарын Цогтбаяр нь 1964 онд Улаанбаатар хотод мэндэлжээ. С.Цогтбаяр нь нийгмийн амьдрал, улс орны улс төрийн байдал зэргийг хошин хэлбэрээр уран бүтээлээ туурвидаг чөлөөт уран бүтээлч юм. Тэрбээр Дүрслэх урла­гийн дунд сургууль дүүргэж "Үнэн", "Тоншуул" со­ниноос ажлын гараагаа эхэлжээ. С.Цогтбаяр нь VII ангиасаа хөгжмийн бичлэг, ном цуглуулдаг болжээ.
1980-аад оноос "Тоншуул" сэтгүүлийг эрхлэн гаргах болсон.
2002 оноос "Тоншуул" сонин болгож сэргээж эрхлэн гаргах болжээ.
2007 онд С.Цогтбаяр 50 дахь үзэсгэлэндээ зургаа илгээсэн тооцоо бий.
С.Цогбаяр өөрийгөө "Хоёр дахь үеийн малчин хүн" гэж comedy club тайзан дээрээ хэлж байв. Түүний аав Завхан аймгийн Шилүүстэй суманд малчин байжээ.
2016 оны байдлаар "Mongolian Observer" гэж сэтгүүл ийн зөвлөлийн гишүүнээр ажиллаж байв.
Ном бүтээл
С.Цогтбаяр шог зургийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулж буй уран бүтээлч юм. Түүний гаргасан шог зургийн номоос дурдвал:
Цахим холбоос
Шог зураач С.Цогтбаяр: Би хямдхан гар биш
СГЗ, ШОГ ЗУРААЧ С.ЦОГТБАЯР: МОНГОЛЫН ХИЛ, ХИЛЧИД ИХЭМСЭГ БАЙГ
[https://unread.today/c/448 "Би хэрхэн ажилладаг вэ?" -СГЗ, шог зураач С.Цогтбаяр]
Шог зураач С.Цогтбаяр - 100 жилийн дараа хүмүүс биднийг шоолно
“ТОНШУУЛ”
Шог зураач С.Цогтбаяр залууст "Зөв хандлагын ухаанд суралцахыг" онцлов
САМАНДАРЫН ЦОГТБАЯР: БУХИМДАЖ ЯДАРГААТАХГҮЙ БАЙХЫН НУУЦЫГ БИ “ТОНШУУЛ”-ЫНХНААСАА ОЛЖ АВСАН
Шог зураг Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монголын зураач Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн
Даваадоржийн Төмөрхүлэг
Даваадоржийн Төмөрхүлэг — Жудо барилдааны ААШТ-ээс алт (2013 онд 66 кг), мөнгөн (2011 онд 60 кг) медаль хүртсэн Монгол улсын эрэгтэй жүдоч. Түүний аав Ч.Даваадорж нь Монгол улсын харцага цолтой, уран барилдаантай бөх хүн байсан. Тэрээр Лондон - 2012 олимпийн их наадамд -60 кг-ын жинд, Рио Де Жанейро - 2016 олимпийн их наадамд -66 кг-ын жинд эх орноо төлөөлөн оролцож байсан. 2014 онд БНСУ-ын Инчёон хотод зохиогдсон Азийн зуны спортын 17-р наадамд -66 кг-ын жинд алтан медаль хүртсэн. 2021 оны 11 сарын 11-нд Монгол Улсын гавьяат тамирчин цол хүртжээ.
Сумын заан цолтой
Эх сурвалж
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүдоч Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Дүдлийнамжилын Баттөмөр
Дүдлийнамжилийн Баттөмөр нь Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин. 1975 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1996-2000 онд СУИС-ийг АЖ Ж.Лхамхүүгийн удирдлагад жүжигчин мэргэжлээр суралцаж төгссөн. 2000 оноос одоог хүртэл тус театрт жүжигчнээр ажиллаж байна
Уран бүтээлүүд
Тайзны уран бүтээлүүд
Улаан дарвуулт хөлөг - Дээрэмчин
Хаан түүх - Анчин
Ромео Жульетта - Тибалтын дагуул
Надаар тоглосон хайр - Хуримлагч
Намайг битгий уучил - Төгөлдөр
Цахлай - Медвединко
Тэмүүжин - Яргачин, Есүхэй
Тамгагүй төр - Хэвтүүл
Дурлал яг үлгэр шиг бас үхэл шиг - Босс
13. Н.Банзрагч        Гавал cap     Шинэчлэгч
14. Э.Оюун   Гарваа           Нэмэх
15. Д.Мягмар           Найрын ширээний ууц      Дэндэв
16. С.Жаргалсайхан          Жамуха         Хасар
17. К.Гольдони        Садар эрийг номхтгосон нь         Маркезийн зарц
18. Ч.ойдов  Далан худалч           Жалба лам
19. Б.Лхагвасүрэн  Чимээгүй шөнө       Эршүү тайган
20. Р.Ганбат Эрлэгийн данс        Ёндон
21. С.Михалков       Бардам туулай        2-р бүжин
22. Ф.Вебер  Чиний эхнэр минийх
миний эхнэр минийх         Гарсон
24. Ж.Ануй   Антигона       Шоронгийн дарга
25. Н.В.Гоголь         Амьгүй албат           Хотын дарга
26. Д.Энхболдбаатар        Амьдрал чиний төлөө       Дарамбалсан
27. Б.Лхагвасүрэн  Атга нөж        Алчидай
28. С.Жаргалсайхан          Нууц амраг чинь болъё     До багш
30. А.Себестян        Нэргүй од      Паску
31. К.Людевик         Гол дүрийн амрагууд         Дункан
33. Гоголь     "Амьгүй албат"        хотын дарга
34. Б.Лхагвасүрэн  "Атга нөж"     Алчидай ноён
37.Б.Төрбат  "Харц хатан" Гомбосүрэн
39.К.Людевик           Тол дүрийн амрагууд"       Дункан
41.Софокль  "Эдип"           Креонт
42.В.Хюго     "Парисын дарь эхийн сүм"           офицер
43.Б.Галаарид         "Шар тэнгисийн тарчлаан"           омгийн ахлагч
44.Н.В.Краснагоров           "Яаж амьдрах юм бэ"        Кольцов
45.Б.Шүүдэрцэцэг   "Ану хатан"   Махал жанжин
46.Намдаг     "Оролмаа"    Санги нохой
47.Б.Цогнэмэх
48. Ч. Шекспир
49. Д.Мягмар
50. Р.Куни
51. Булгаков
52.Г.Ибсен
53. Ш.Гүрбазар
“Гамлет”
“Найрын ширээний ууц”
“Эцсийн зогсоол зөвхөн чи””
“Кихот ноён”
“Нора”
“Жаргаагүй нар”
“Би эндээс явахгүй”                                                                                      Аргун баатар
Марцелл
Дорж
Генри Лож
Буудлын эзэн
Крогустад
Цэвээн
Жамц
Амжилт
2008 онд СОЁЛЫН ТЭРГҮҮНИЙ АЖИЛТАН цол тэмдэг
Владимир Таиров
Владимир Христофорович Таиров (жинхэн нэр нь Рубен Артемьевич Тер-Григорян; 1894 онд төрж, 1938 оны 8 дугаар сарын 22-нд нас барсан) - Зөвлөлтийн цэргийн болон улс төрийн ажилтан, тагнуулч, дипломат, бригадын комиссар. 1915 оноос Оросын Социал Демократ Ажилчны /Большевик/ Намын гишүүн (орос. РСДРП(б).)
Дүдлийнамжилын Баттөмөр
Амжилт
2008 онд “Хэлж зүрхлээгүй хайр” жүжгийн До багшийн дүрээр “Гэгээн Муза V” наадмын ШИЛДЭГ ЭРЭГТЭЙ ТУСЛАХ ДҮР-ийн шагналыг тус тус хүртсэн.
Владимир Таиров
Намтар
1894 онд Испаган-на-Чуткарыазе тосгонд төрсөн. Уулын Карабахын армени үндэстэн.
Баку хотын худалдааны сургуулийг 1914 онд төгсөөд Киев хотын худалдааны сургуульд 1916 онд сурч байсан. Зөвлөлтийн Ажилчин тариачны Улаан армийн цэргийн академийг 1925 онд төгссөн.
“БНМАУ, ЗСБНХУ-ын хооронд  харилцан туслалцах тухай Протокол” 1936 оны 3 дугаар сарын 12-нд байгуулагдаж, БНМАУ-ын Бага хурлын дарга А.Амар, БНМАУ-ын Ерөнхий сайд бөгөөд Гадаад яамны сайд П.Гэндэн, ЗХУ-ын  бүрэн эрхт төлөөлөгч В.Х.Таиров нар Улаанбаатар хотноо гарын үсэг зурсан.
Таиров Бригадын Коммисар цэргийн цолтой, Лениний одонгоор 1937 онд шагнуулсан байна.
Ангилал:1894 онд төрсөн Ангилал:1938 онд өнгөрсөн Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын дипломат төлөөлөгч
Жорж Помпиду
Жорж Жан Раймоон Помпиду (франц. Georges Jean Raymond Pompidou; 1911 оны 7-р сарын 5-нд Францын Канталь департаментын Монбудифт төрсөн- 1974 оны 4-р сарын 2-нд Парист нас барсан) - францын төрийн зүтгэлтэн, 1962-1968 онд Ерөнхий сайд, 1969-1974 онд Францын 19 дахь Ерөнхийлөгч (5 дахь Бүгд Найрамдах улсын) байсан.
Намтар
Түүний эцэг Леон Помпиду (1887-1969), эх Мари Луиза Шаваньяк (1886-1945) нар тариачин гаралтай багш нар байсан. Тэрээр Альби хотод бакалаврын зэрэг авсан.
1931 онд тэрээр Парисын Энгийн дээд /багшийн/ сургуульд (франц. École normale supérieure) элсэн орохоос өмнө Их Луис лицейд ахлах сургуулийн бэлтгэл ангид суралцжээ. Тэнд түүнтэй хамт Сенегалын ирээдүйн ерөнхийлөгч Леопольд Сенгор сурч байв. 1934 онд тэрээр филологийн чиглэлээр уралдаанд 1-р байр эзэлж, эхлээд Марсельд, дараа нь Парис хотод IV Хенри хааны лицейд багшаар ажиллаж эхэлсэн байна.
1935 оны 10-р сарын 29-нд тэрээр Клод Кауртай (1912-2007) гэрлэжээ. Тэд хүүхэдгүй байсан бөгөөд 1942 онд Ален хэмээх хүүг өргөж авчээ. Ален Помпиду одоо Европын патентын хорооны даргаар ажиллаж байна. Дайны өмнө ч Помпидугийн гэр бүл урлагийн бүтээлийн асар их цуглуулгатай байжээ. Жоржийн гэр бүл насан туршдаа бие биедээ маш их холбоотой байсан бөгөөд дараа нь ерөнхийлөгчийн алба хаших үед тэд удаан хугацаанд салдаггүй байжээ.
Дэлхийн 2-р дайн эхэлснээр Помпиду багшийнхаа үйл ажиллагааг орхиж армид (141-р Альпийн явган цэргийн анги) явсан. 1940 онд Францыг ялагдах хүртэл тэрээр дэслэгч цолтой алба хааж, дараа нь Францын Эсэргүүцлийн хөдөлгөөнд оролцсон байна.
Францыг чөлөөлсний дараа Помпиду анх генерал Шарль де Голль той хамтран ажиллаж, 1945 онд Түр засгийн газарт (боловсролын зөвлөх), дараа нь Төрийн зөвлөл, аялал жуулчлалын хороонд ажиллаж байв. Помпиду Энгийн дээд сургуульд хамт сурч байсан эдийн засагч Гастон Палевскитэй холбоо тогтоосныхоо ачаар Засгийн газарт оржээ.
Намудай сэцэн хаан
Эшлэл
Ангилал:Монголын хаан Ангилал:16-р зуунд төрсөн Ангилал:1607 онд өнгөрсөн
Wide area network
Өргөн бүсийн сүлжээ нь харьцангуй том газар нутгийг хамрах бөгөөд хот улсуудын хооронд дамжин тухайн улсуудын томоохон технологийн компаниудаар дамжин хэрэгждэг. Эдгээр сүлжээнүүд нь сүлжээний загварчлалын доод түвшинд буюу ихэвчлэн сүлжээний холболт, бодит холболтын түвшингийн үүргийг гүйцэтгэн алсад байрласан дотоод сүлжээнүүдийн хооронд мэдээллийг аюулгүйгээр солилцуулахад чухал үүрэгтэй.
Ангилал:Сүлжээний төрөл
Жонжо Шелви
Жонжо Шелви (Jonjo Shelvey; 1992 оны хоёрдугаар сарын 27-нд Ромфорд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Суонси Сити» болон Английн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
«Вест Хэм», «Арсенал», «Чарльтон Атлетик» зэрэг багуудын академийг дамжин суралцсан Жонжо 2008 оны дөрөвдүгээр сард мэргэжлийн гараагаа эхэлжээ.
Шигшээ
16, 17, 19 болон 21 насны Английн шигшээдэд амжилттай тоглосон.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Чарльтон Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Виктор Попов
Виктор Иванович Попов (1918 оны 5 дугаар сарын 19-нд Зөвлөлтийн Астрахань хотод төрж, 2007 оны 9 дүгээр сарын 1-нд Москва хотод нас барсан) нь Зөвлөлтийн дипломатч, эрдэмтэн, түүхч, түүхийн ухааны доктор, ОХУ-ын ГХЯ-ны дэрэгэдэх Дипломатын Академийн профессор, хүндэт доктор, ОХУ-ын шинжлэх ухааны гавьяат ажилтан, ЗХУ-ын төрийн шагналтан.
Түүх, философи, уран зохиолын дээд сургууль төгссөн.
1949 оноос дипломат албанд зүтгэсэн (Вьетнам, Австрали, Их Британи). 1978-1980 онуудад ЗХУ-ын ГХЯ-ны Дипломат академийн захирал. ЗХУ-ын ГХЯ-ны Дипломатын Академийн дээд курс төгссөн.
1986 оноос Гадаад хэргийн сайдын зөвлөх, ГХЯ-ны шинжээч. ОУХДС /МГИМО /-д Их Британийн тухай тусгай курст лекц орж байсан.
1981-1986 онуудад ЗХУ-ын Коммунист намын Хянан шалгах комиссын гишүүн.
1998-2004 онд ОХУ-ын Гадаад хэргийн яамны дэргэдэх Дипломатын Академид "Орчин үеийн Дипломат үйл ажиллагаа" сэдэвт лекц уншиж байсан.
Бүтээлүүд
ЗХУ, АНУ, Их Британи, ХБНГУ зэрэг орнуудын гадаад харилцааны асуудлаар («Уламжлал баримталдаг орны өөрчлөлт. 80-аад оны Британийн тухай Элчин сайд, эрдэмтний тэмдэглэл».-/"оросоор Меняется страна традиций. Заметки посла и ученого о Британии восьмидесятых, «Маргатер Тэтчер: улс төрч бөгөөд хүн »-оросоор "Маргарет Тэтчер: человек и политик", «Советник королевы — суперагент Кремля», «Жизнь в Букингемском дворце. Елизавета II и королевская семья») судалгаа хийж олон арван өгүүлэл, ном бичсэн.  «Современная дипломатия» буюу "Орчин үеийн Дипломат үйл ажиллагаа- онол, практик"  сурах бичиг 2003 онд гаргасан. Энэ номыг манай Элчин сайд Юмбуугийн Сандаг монгол хэл рүү  орчуулсан.
Ангилал:Оросын дипломатч Ангилал:1918 онд төрсөн Ангилал:2007 онд өнгөрсөн
Шинэ үе продакшн
Шинэ үе продакшн нь 2000 оноос эхэлж үзэгчдийн нүүрэнд нүүрэнд инээд баяслыг бэлэглэж эхэлжээ. Ангилал:2000 онд байгуулагдсан Ангилал:Монголын хошин урлаг
Раднаабазарын Раш
Намтар
Албан тушаал : Яг одоогоор УБТЗ-ын Даргын зөвлөхөөр ажиллаж байгаа. Мөн УБТЗ-ын Ёс зүйн хороо, УБТЗ-ын Ахмадын холбооны даргын зөвлөхөөр ажиллаж байна.
Мэргэжил : Төмөр замын ашиглалтын инженер
Боловсрол: 1972 онд Нийслэлийн арван жилийн 28 дугаар дунд сургууль, 1978 онд ЗХУ-ын /хуучин нэрээр Ленинград/ одоогийн Санкт-Петербург хотын Төмөр замын дээд сургууль, 1985 онд ЗХУКН-ын Төв хорооны дэргэдэх Нийгмийн ухааны академийг тус тус төгссөн. Төмөр замын ашиглалтын инженер мэргэжилтэй.
Ажилласан байдал
1978-1979 онд Улаанбаатар төмөр замын Чойр өртөөнд вагоны холбогч найруулагч, хөдөлгөөн зохицуулагч 1979 - 1981 онд Төмөр замын Удирдах газарт Галт тэрэгний хөдөлгөөний төв диспетчер, 1981 - 1982 онд “Толгойт” өртөөний дарга, 1982 - 1983 онд Улаанбаатар төмөр замын Ачаа тээврийн албаны ерөнхий инженер 1985 -1990 онд МАХН-ын Төв хорооны зохион байгуулагч. Мөн тэр ондоо Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдож, ардчилсан шинэ Үндсэн хууль батлалцсан хүний нэг юм. 1990 онд Төмөр замдаа эргэн очиж, Улаанбаатар төмөр замын ХЭГ-ын нэгдүгээр орлогч дарга, 1991-2004 оны 10 дугаар сар хүртэл УБТЗ-ын дарга, Төмөр замын Хэрэг эрхлэх газрын даргаар тус тус 14 жил давхар ажиллажээ. Раднаабазарын Раш нь УБТЗ-ын Хэрэг эрхлэх газрын даргаар ажилласан анхны Монгол дарга юм. 2004 оны сонгуулиар Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдож төр түшилцсэн байна. 2007 онд Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Зам тээвэр, аялал жуулчлалын сайдын албыг хашиж байв.
Монголын төмөр замын удирдлагын бүтэц нь мэргэжлийн албадад тулгуурлан зохион байгуулагддаг. Ерээд оны эхнээр улс орон зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжих явцад тулгарсан хүнд үед УБТЗ хэмээх том айлыг хүлээн авч улсын эдийн засгийн гол өндөрлөгүүдийг холбосон, олон улсын тээврийн зах зээлд өрсөлдөх чадвартай, орчин үеийн техник, технологиор бэхэжсэн, үйлчилгээг чанарын түвшинд хүргэж, ажилчдынхаа нийгмийн асуудлыг үндсэнд нь шийдвэрлэсэн, монголын төмөр замын нэр хүндийг олон улсад таниулж, итгэлийг нь олж гадаадын түншүүдийн дэмжлэгийг олсон бие даасан байгууллага болгож чадсан байна. 1998 онд гавьяат тээвэрчин болсноосоо хойших 6 жилд Улаанбаатар, Дарханы илчит тэрэгний болон вагон депо, Зүүнхараагийн депо зэрэг бааз үйлдвэрүүдэд өргөтгөл хийж, Хөтөлд төмөр бетон дэрний үйлдвэр байгуулж, Япон, Герман, АНУ, Хятад, Итали зэрэг орны орчин үеийн техник, технологийг нэвтрүүлсэн байна. Илчит тэрэгний тоог нэмэгдүүлснээр 1999 онд хоногт дунджаар 17 илчит тэрэг явдаг байсан бол 2003 онд 32 болж, ачаа тээвэрлэлт мөн хугацаанд 48,6 хувь өсчээ. Улаанбаатар-II, Түшлэг зэрэг 9 өртөө, зөрлөг шинээр нээж, шилэн кабелийн технологийг анх нэвтрүүлж, 1402 км урт кабель тавьж ОХУ, БНХАУ-тай шилэн кабелийн сүлжээгээр холбогдсон зэрэг олон ажил бүтээсэн байна. 1990 онд Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдож, ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийг батлалцжээ. МАХН-ын сүүлчийн их хурлуудад төлөөлөгчөөр оролцож, Намын бага хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байв.
Төмөр замын Төв Засварын үйлдвэрт хийсэн зүтгүүр: 2ZAGAL
Монголын Төмөр Замчдын маань бахархал, Монгол инженерүүдийн маань ур ухаан шингэсэн 2 Загал-005 зүтгүүр. Зөвлөлтийн 2М62, М62УМ, 2ТЭ10М серийн илчит тэрэгний кузов, явах анги дээр АНУ-ын General Electric компаний 7FDL дизель хөдөлгүүрийг хослуулан бүтээсэн илчит тэрэг юм. 1995-1996 онуудад Улаанбаатар төмөр замын хэрэг эрхлэх газрын хэмжээнд удаа дараа яригдсаар Улаанбаатар төмөр замын дарга Р.Раш 1997 оны намар 10-р сарын 20-нд Монголын төмөр замд “Загал-2” серийн илчит тэргийг угсрах, зохион бүтээх тухай бүрэн шийдэлд хүрч, УБТЗ-ын дарга Р. Раш, Зүтгүүрийн албаны ерөнхий инженер Л.Ганбаатар нар АНУ явж Монголын төмөр замд ямар зүтгүүр ашиглаж болох тухай албаны хүмүүстэй уулзаж зохих шийдэлд хүрсэн билээ. Улмаар 1996 оны намар инженер Л.Ганбаатар, Х.Сүрэнжав, Улаанбаатар депогийн дарга Ю.Идэрчулуун нар АНУ-ын Пенсельван мужийн үйлдвэрийн жижиг хот Эрид “GENERAL-ELECTRIC” заводод одоо ажиллаж буй DASH зүтгүүрийг Монголд явуулах бэлтгэл ажилтай 20 гаруй хоног танилцаж, туршилтад оруулан Монголд 1997 онд авчирсан юм.
Тэр үед Орос зүтгүүрийн раман дээр өөрийн заводын дизель генераторыг байрлуулж угсрах тухай бидэнд ярьж улмаар Казахстан улсын хоёр ширхэг зүтгүүрийн раманд угсарч буйгаа үзүүлж танайх үйлдвэрийн энэ шугамд орох хэрэгтэй гэж ухуулж байсан юм. Бараг найман жилийн хойно 2003-2004 онд ОХУ-ын Коломенскийн заводод хийсэн Д49 дизель генераторыг 2М62М-ын металл ломд хаягдсан раман дээр байрлуулах ажлыг тус депогийн инженер техникийн ажилчид зориглон орж хийж эхэлсэн юм. Нийт 10 ширхэг секцэнд тоноглож 2005 оны тавдугаар сарын 9-нд Ялалтын баяраар анхны аялалд үдэж байв. Энэ шинэ дизель генераторын илчит тэрэг хуучин 2М62М-ээс чадлаар илүү ачааг татах хүч нь 300 тонноор нэмэгдсэн юм.
Шагнал
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Төмөр замын инженер Ангилал:Монголын сайд Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Гавьяат Тээвэрчин Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Хүндэт төмөр замчин Ангилал:Дундговийнхон Ангилал:Эрдэнэдалайн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1953 онд төрсөн
Мураны ав
Нэр томъёо
Манж хэлэнд буга урамдахыг муран гэдэг бөгөөд ав гэдэг монгол үгийг манжууд шууд зээлдэж хэрэглсэн. Мураны ав хэмээх нь монголоор Урамдалын ав, хятадаар 木兰秋狝 (Mùlán qiūxiǎn) гэдэг байжээ. Энэ нь тус нутагт буга урамдах нь их учраас ингэж нэрлэжээ. 1705 онд Энх амгалан хаан Мураны авын газрыг хариуцсан хэлтэс байгуулсныг монголоор Мураны авын хүрээлэн, хятадаар 木兰围场 (Mùlán Wéichǎng) гэдэг.
Мураны авын хүрээлэн
Мураны авын хүрээлэн нь өмнө нь монголын Зуу удын чуулганы нутаг байв. 1683 онд Энх амгалангийн зарлигаар хааны мэдэлд шилжүүлж, дархан цаазат нутаг болгожээ. Тус нутаг нь нийт 1300 гаруй газар, зүүнээс баруунш 300 гаруй газар, өмнөөс умарш 200 гаруй газар, хилийн зааг нь зүүнш харчин хошуу, баруунш цахар найман хошуу, умарш баарин жич хэшигтэн хошууд, өмнөш Чэндэ фу, зүүн өмнөш харчин хошуу, баруун өмнөш цахарын шулуун хөх, хөвөөт цагаан хошуу, зүүн хойш онниуд хошуу, баруун хойш цахарын шулуун хөх хошуутай хаяа нийлж байв. Энэ нутаг нь одоогийн Хэбэй мужийн хойд, Ляонин мужийн баруун хойд, Өвөр Монголын зүүн өмнө хэсгийн нутгийг хамарч байв. Авын хүрээлэнгийн дөрвөн талаар бургас тарьж ургуулсныг Бургасан хүрээ гэдэг байв. Бургасан хүрээнээс орж гарах хоёр гарцтай, зүүн зам нь янкоу орно, баруун зам нь жаргалантаар орно. Авын нутаг нь анх ой мод ихтэй байж, ан амьтан ихтэй нутаг байв. Анх 67 бага хүрээлэнд хувааж байснаа сүүлчээр нь 70-72 болжээ.
Чэндэ фугийн ойллого хэмээх хятад сурвалжид 67 бага хүрээлэнг тэмдэглэжээ.
1749 онд Мураны авын хүрээлэнг Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яам буюу Монгол журганы харъяанд шилжүүлж, 1753 онд тус авын газарт алба хаших түшмэлийн тоог нэмэгдүүлэн улмаар харуул цэргийн тоог 191-ээс 800 болтол нэмсэн нь Сайшаалт Ерөөлт хааны үед 950 болж нэмэгдсэн. 1764 онд тус хүрээлэнгийн захиргааг Монгол журганаас Рэхэ гийн туслагч жанжингийн удирдлаган доорх найман хошуунд захируулжээ. Тус захиргаа нь зөвхөн манж, монгол хүмүүсээр бүрдэж байв.
Түүх
1681 онд Энх амгалан хаан, манж-монгол ноёдын хамтаар анхны Мураны авыг хийхдээ найман хошууны 3000 гаруй цэрэг оролцож байв. 1683 оноос эхлэн монгол хошуудаас таслан авсан газарт хааны зуслан, ав хомрого хийх тусгай газар болгоод жил бүр таслалгүй хийхээр зорьж байв. Тус арга хэмжээг хийхдээ Чин гүрний газар бүрээс Найман хошууны манж, монгол ноёд цэргүүдийг сонгон шалгаруулж, шилдэгийг нь авын газарт хуран цуглуулж, ав хомрого хийх явцдаа цэрэг дайны бэлтгэлээ давхар хийж байсан нь манж хүний цэргийн хүчийг алдагдуулахгүй байхад анхаарч байжээ. Харин Найралт төв хааны жилүүдэд энэ уламжлал нь орхигдсоныг Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны үеэс ахин сэргээжээ. Тухайн үед манж хүмүүс эртний өв уламжлалаа мартаж, дайнч чанараа алдаж эхэлсэн нь Мураны авыг ахин сэргээж, харваа намнаанд бэлтгэж сайжруулан, цэрэг дайчдын бэлтгэл хийхэд ихээр анхаарч эхэлжээ. Мураны авыг Сайшаалт Ерөөлт хаан тус газарт аянганд ниргүүлж нас барах хүртлээ зохиож байгаад Төр гэрэлт хааны үеэс зохион байгуулахыг хориглосноор тус газарт суурьших хятад иргэд олширч, модыг хулгайгаар огтолж, газрыг нь хагалбарлаж тариалж эхэлснээр Манж цэргийн бэлтгэл сургуулилт, цэргийн хүч энэ үеэс бууран доройтож, манж үндэстэний хятадад уусан шингэх нь түргэссэн.
Эшлэл
Ангилал:Чин улс Ангилал:Манжийн үеийн Монгол
Каталуня авто тойруулга
Каталуня авто тойруулга (каталанаар: Circuit de Barcelona-Catalunyа) нь Барселоноос умард зүгт Каталонийн Монмелод байх авто уралдааны зам юм.
Энэ уралдааны зам дээр Формула-1-ийн нэг уралдаан болох Испанийн гран-при зохиогдон явагдахаас гадна 1996 оноос хойш жил бүр ОУМХ-оос мотоциклын дэлхийн аваргыг Каталоны гран при болгон явуулж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Испанийн уралдааны зам Ангилал:ДТМ уралдааны зам Ангилал:Формула-1 уралдааны зам Ангилал:Мотоциклын ДА-ын уралдааны зам Ангилал:Каталонийн спортын байгууламж Ангилал:Монмелогийн спорт
Адам Малыш
Адам Хенрык Малыш (Adam Henryk Małysz, 1977 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд Висла хотод төрсөн) нь Польшийн цанын харайлтын тамирчин юм. 17 настайгаасаа энэ спортоор хичээллэж Нагано, Солт-Лэйк Сити, Турин, Ванкувер зэрэг дөрвөн олимпт оролцсон Малыш ДАШТ-д дөрөв, 1995–2011 хооронд зохиогдсон дэлхийн цомд 39 удаа аваргалж байв. Дэлхийн аварга болон дэлхийн цомд авсан алтан медалийн тоо нь ганцаарчилсан төрлийн түүхэн амжилт юм. Түүний үсрэлтийн дээд зай 230,5 метр.
Холбоос
Ангилал:Польшийн цанын харайгч Ангилал:Польшийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Польшийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Польшийн олимпын оролцогч Ангилал:1998 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Цанын харайлтын дэлхийн аварга Ангилал:Польшийн цанын харайлтын улсын аварга Ангилал:Польшийн Дахин төрөлт одон шагналтан (командлагч) Ангилал:Польшийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Польшууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Лхагваагийн Бумандорж
Лхагваагийн Бумандорж нь (1954 онд төрсөн) МУЭ-ийн нэрэмжит шагнал, зураасан зураг буюу графикийн зураач юм.
Намтар
Л.Бумандорж нь 1974 онд Дүрслэх урлагийн сургуулийг дүүргэжээ.
1987 онд Герман улсын Лайпциг ийн Зураасан зураг ба номын урлагийн дээд сургуулийг төгссөн.
1987-1990 онд Улсын тамганы үйлдвэрийн дарга уран бүтээлчээр ажиллав.
1990 оноос Дүрслэх урлагийн дээд сургуулийн уран зураг, зураасан зургийн багшаар ажилласан.
Уран бүтээлийн үзэсгэлэн
Л.Бумандорж нь 1974 оноос МУЭ-ийн хорооноос зохион байгуулдаг үзэсгэлэнгүүдэд тогтмол оролцож байжээ.
Гадаад улс дахь үзэсгэлэн
1987 оноос МУЭ-ийн хорооноос зохион байгуулдаг Монголд болон гадаадад үзэсгэлэнд:
Монгол улс дахь үзэсгэлэн
2012 оны байдлаар Монгол улсад бие даасан болон хамтарсан 30 орчим үзэсгэлэн гаргаад байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын зураач Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1954 онд төрсөн
Грегор Шлиренцауэр
Грегор Шлиренцауэр (Gregor Schlierenzauer, 1990 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Инсбрук хотод төрсөн) нь Ванкуверын олимпын аварга Австрийн цанын харайлтын нэрт тамирчин юм. Шлиренцауэр 2012-2013 оны дэлхийн цомд 1100.2 оноо цуглуулж түүхэн амжилт тогтоосон. Түүний үсрэлтийн уртын дээд амжилт нь 243.5 метр юм. 2005 оноос дэлхийн цомд оролцож 83 (багийн 22) гараанаас 52-т (багийн 14 түрүүг оруулаагүй) түрүү авсан явдал нь түүхэн амжилт юм.
Холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:Австрийн цанын харайгч Ангилал:Австрийн олимпын аварга Ангилал:Австрийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Австричууд
Шаравын Сүрэнжав
Шаравын Сүрэнжав (1938 оны 3-р сарын 15-нд Төв аймгийн Авдарбаян сумын нутагт төрсөн- 2018 оны 12-р сарын 19-нд Улаанбаатар хотод нас барсан) - БНМАУ-ын Төрийн шагналт, Монгол улсын Ардын Уран Зохиолч, яруу найрагч.
Намтар
Уурхайчдын Налайх хотын утга зохиолын бүлгэмд суралцаж байв. Иргэний уянгын шүлэг, найраглалуудыг орчин үеийн сэдвээр голчлон бичдэг.
Ш.Сүрэнжав нь 1990 онд Ардын Их хурлын депутат, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх, Монгол-Солонгосын Найрамдлын нийгэмлэгийн тэргүүнээр ажиллаж байв.
Уран бүтээл
Түүнчлэн эрийн гурван наадмын тухай бичсэн уран сайхны киноны зохиолоор нь
Ш. Сүрэнжавын олон шүлэг, найраглал нь орос болон бусад хэлэнд олон удаа орчуулагдан гарсан байна
Эх сурвалж
Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын яруу найрагч Ангилал:Монгол улсын ардын уран зохиолч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:М. Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургуулийн төгсөгч Ангилал:Баяны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1935 онд төрсөн Ангилал:2018 онд өнгөрсөн
Хотол Цагаан гүнж
Хутулун Цагаан гүнж нь 1260 оны үед Өгэдэй хааны ач хүү Хайду ханы охин болж төржээ. Хубилай хаан Хятадын нутгийн захад Монгол гүрний нийслэл хотыг шилжүүлснээс үүссэн монголын хаад ноёдын ширүүн тэмцэлтэй үеэс түүний нэр алдар цуу улс гүрэн даяар тарсан байдаг. Түүний нэрийг Судрын чуулганд Хутулун Чаха, Марко Пологийн тэмдэглэлд Хутулун, бусад түүхийн ном зохиолд Ажуруг (Сарны гэрэл), орчин үед Хотол Цагаан гүнж гэж олон янзаар нэрлэж байна.
Намтар
Хутулун гүнж эрүүл чийрэг, биерхүү байсан учир эрийн гурван наадмын төрөл болох бөх, хурдан морь, нум сум харвах тэмцээнд хүч бяраа үздэг байв. Үүнээс гадна баатар эрсийн морьт тулаан зэргийг ихээр сонирхдог байжээ.
Монгол бөхчүүд биеийн жин, хэмжээнээс үл харгалзан хоорондоо барилддагаас гадна барилдах талбайн хувьд хязгаар байдаггүй. Хоёр өрсөлдөгч бие биенийхээ тохой болон цээжин биеийг түрүүлж газар хүргэсэн нь түрүүлдэг уламжлалтай. Жижиг болон ур чадвар муутай бөхчүүд багахан хугацаанд л өрсөлдөгчдөө ялагддаг бол хүч тэнцүү бөхчүүд бие биенийхээ гарыг хориглон барьц өгөхгүйн тулд тэмцэлдэн нэгнийгээ газарт унагаах хүртэлх тэдний тэмцэл хоёр бух, заан ноцолдож байгаа мэт харагддаг.
Хутулун гүнж 14 ахтай учраас тэрээр хүдэр чийрэг ах нартайгаа ноцолдон өсч, тэднийг хүч бяраар дийлэхийн тулд багаасаа л тэдэнтэй өрсөлдсөөр иржээ. Нас биед хүрсний дараа гүнж олон нийтийг хамарсан тэмцээнд оролцох болж, бөхөөр түүнийг дийлэх хүчтэй эр ховор болжээ. Үүнээс гадна тэрбээр ялагдсан бөхчүүдээсээ морь авч, эд хөрөнгө нь ч нэмэгджээ. Эцэстээ Хутулун гүнжийн малын тоо толгой эзэн хааны малын тоотой тэнцэхээр их болжээ. Хутулан гүнж өөрийг нь унагасан бөхтэй гэрлэнэ гэж зар түгээн харин түүнтэй барилдаад ялагдсан бөхөөс 100 адуу авсаар ийнхүү малын тоо толгой нь 10 мянга гаруй болтлоо өсөн үржжээ.
Монголын овог, аймгуудын дунд Хутулун гүнжийн нэр хүнд түгэн дийлдэшгүй дархан аварга хэмээн цоллогдох болжээ. Хутулун гүнж хүч бяраараа олны хүндэтгэлийг хүртсэнээсээ гадна эцэг Хайду хааны цэргүүдийг удирдан тулаанд орж, ялалт байгуулж байжээ. Түүний эцэг Хайду хаан Хубилай хааны бодлоготой төдийлөн санал нийлдэггүй байжээ. Хутулун гүнж хосгүй чадвартай байсан тэрбээр цорын ганц нь байгаагүй аж. Монгол эмэгтэйчүүд бүгд л эрчүүд шиг моринд гарамгай, нум сум сайн эзэмшсэн байжээ. Эмэгтэйчүүд гар тулаанаас илүү зэвсэг барьсан тулаанд илүү сайн байв. Нум сум харвах хэдийгээр биеийн хүч их шаарддаг ч дайнд гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Эртний монгол охид багаасаа л нум сум харвах сургуулилт хийдэг байжээ. Нүүдэлчин монголчууд хөвгүүн охин гэлгүй тэдэнд нум сум харвахыг заадаг байв. Учир нь хүүхдүүд малаа хариулж байхдаа гадны халдлагаас эд хөрөнгөө хамгаалахад энэ чадвар тус болдог байжээ. Хөвгүүд голчлон тэмээ, адуу зэрэг том биетэй малаа хариулдаг бол охид хонь, ямаа гэсэн жижиг малаа хариулдаг байв. Гэхдээ том бод малаас илүү жижиг бог мал руу чоно халдах нь их байсан учир охид илүү их хамгаалалт хэрэгтэй байжээ.
Хутулун гүнж, дайн тулаанд амжилт гаргаж байсан бөгөөд түүнийг дийлэх эр гарч ирэх хүртэл хүнтэй суухгүй гэсэн хэвээр байжээ. Түүнтэй суухыг хүссэн олон эрчүүд мөрийнд тавьсан адуугаа алдахаас гадна эмэгтэй хүнд унан нэг ёсондоо нэр төрөө гутаадаг байсан аж. Улмаар түүнийг дийлэх эр гарч ирээгүй учир Хутулун гүнжид атаархагчид худал цуу яриа дэгдээн аав охин хоёрыг хайр сэтгэлтэй болж, өвөр түрийндээ орсон хэмээх яриа дэгдээсэн байна. Нэгэнт олны дунд дэгдсэн цуу яриаг эцэс болгохоор Хайду ханд харьяат жанжин Гороласын Абтагулыг сонгож гэрлэсэн. Судрын чуулган хэмээх сурвалж бичигт "Абаткул нь өндөр нуруутай, авхаалж самбаатай, сайхан хүн бий" гэж бичжээ. Хутулун нь эцгийнхээ болон ахан дүүсийнхээ нутаглуулсан Или болон Чу голын дунд орших мөнх цаст Шонхорлог уулын орчимд амьдарч байсан. Тэрхүү "Шонхорлог уулын орчимд Тарса-кент, Кара-Ялыг гэх хоёр тосгонтой, тэр тосгоноос Самарканд хот хүрэхэд хоёр долоо хоногийн газар буй" гэж түүхэнд тэмдэглэн үлдээжээ.
Хайду хан нас нөгчсөний дараа ах Урусыг хан болгохоор тэмцэж, улс төрийн бодлогыг дэмжин ах Чапар, Цагаадайн улсын Дува хан нарын эсрэг дайтаж байсан гэж түүхэнд тэмдэглэжээ. Хутулун гүнж 1306 онд 45 насандаа өөд болжээ. Түүний үхлийн талаар тодорхой тайлбар байдаггүй ч, улс төрийн хуйвалдааны улмаас амь насаа алдсан гэх аман домог байдаг.
Соёл урлагт үлдсэн өв
Марко Поло болон исламын орны зарим түүхэнд Хутулун гүнжийн талаар дурсан ярьсан байдаг ч түүхийн манан будан түүний тухай түүх бараг мартагдан алга болжээ. Харин XVIII зуунаас эхлэн энгүй хүчтэй бөх гүнжийн тухай түүхэн яриа сэргэжээ. 1710 онд Францын эрдэмтэн Франсуа Питис де Ла Крой Монголын эзэнт гүрний удирдагч Чингис хааны тухай анхны намтар цадигийг хэвлэх үедээ Азийн утга зохиолын сэдэвтэй олон ном, домог яриа гаргажээ. Түүний бүтээлийн хамгийн шилдгийн нэг нь Хутулун гүнжийн түүхээс үүдэлтэй зохиол юм. Тэрбээр зохиолдоо Хутулун гүнжийг Алтан хааны 19 настай Турандот буюу турк охины дүрээр дүрслэн гаргасан байна.
Эшлэл
Ангилал:Боржигин
Хуа Гофэн
Хуа Гофэн (, жинхэнэ нэр Су Жү; 1921 оны 2 дугаар сарын 16 - 2008 оны 8 дугаар сарын 20) БНХАУ-ын төрийн зүтгэлтэн. БНХАУ-ын Коммунист намын дарга Мао Зэдунгийн албан тушаалыг залгамжлан авсан (1976—1981). БНХАУ-ын гурван дээд албан тушаалыг нэг дор эзэлж байсан цорын ганц хүн: Хятадын Коммунист намын дарга, БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд (1976—1980) бөгөөд БНХАУ-ын Цэргийн Төв Зөвлөлийн дарга (1976—1981).
Мао Зэдун нас барсны дараа тэрбээр 1976 оны 10-р сарын 6-нд "Дөрвийн бүлэг"-ийг удирдлагаас зайлуулан баривчилж "Соёлын хувьсгал"-ыг зогсоосон. Бусад удирдагчдаар өөрийгөө хүрээлүүлж чадаагүй Хуа Гофэнийг улс оронд зах зээлийн өөрчлөлтийг эхлүүлсэн Дэн Сяопин 1978 оны эцэс гэхэд удирдлагаас аажмаар холдуулсан байна. 1981 онд Хуа Гофэнг Хятадын коммунист намын даргын албан тушаалаас буулгажээ.
Намтар
Хуа Гофэн 1921 оны 2 дугаар сарын 16-нд Шаньси мужийн Зяочэн нутагт төржээ. Түүний жинхэнэ нэр нь Су Жү гэдэг байсан. Нутагтаа анхан шатны боловсрол олж аваад тэндээ Худалдааны мэргэжлийн лицей буюу дунд сургуульд сурсан байна.
Хятад-Японы дайны үед Японы эзлэн түрэмгийлэгчидтэй тэмцэж 1938 онд коммунистуудтай нэгдсэн байна. Тэр үеийн Хятадын коммунист хөдөлгөөний төлөөлөгчдийн нэгэн адил Хуа Гофэн гэж нууц нэр авсан байна. Энэ нэр нь «Чжунхуа канжи цзюго сяньфэндуй» (хятад. 中华抗日救国先锋队) гэж «Японы эсрэг эх орноо авран тэмцэх Хятадын тэргүүлэх хүчин» гэсэн үгнүүдийн товчлол ажээ.
Генерал Жу Дэгийн удирдаж байсан 8 дугаар армид 12 жил алба хаасны дараа 1947 онд мужийн Коммунист намын салбар хорооны үзэл суртлын хэлтсийн даргаар томилогдсон байна. 1949 оны 1 дүгээр сард тэрбээр Хань Жицюнь (韩芝俊)-тай гэрлэжээ. Тэр жилдээ Хунань мужийн Сянтань дүүргийн Намын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар томилогдсон байна.
Албан тушаалын өсөлт
Хуа Гофэн удирдагч Маогийн бодлогыг дэмжиж Хунань мужийн нмын хорооны дарга болж 1969 онд ХКН-ын Төв хорооны гишүүн болсон байна.
1976 оны 10 дугаар сард Мао Зэдун нас барсны дараа Хуа Гофэн "Дөрвийн бүлэг"-ийг баривчлах ажлыг санаачилж хэрэгжүүлэв. Хуа ХКН-ын Төв Хорооны даргын албан тушаалыг эзлэв.
1979 оны 10 дугаар сард Хуа Европ руу айлчлалууд хийжээ. Тэрбээр Герман, Францад айлчилж 10 дугаар сарын 28-нд Их Британид Ерөнхий сайд хатагтай Маргарет Тэтчертэй уулзаж, Хонконгийн ирээдүйн хувь заяаны талаар ярилцаж, Оксфордын их сургуульд зочилсон байна. Гадаад бодлогодоо Хуа Гофэн ЗХУ-тай сөргөлдөх шугамыг үргэлжлүүлэн баримталсан байдаг. Ерөнхий сайдын орлогч Дэн Сяопингийн нөлөө намд нэмэгдэхийн хэрээр Хуаг нам, улс орныг гутаан доромжилсон маоизмын замаар удирдаж байна гэсэн ойлголт ард түмний дунд хүчээ авч эхэлсэн юм.
Албан тушааласаа буусан үе
1980 оны 9 дүгээр сард Хуа Ерөнхий сайдын абан тушаалаа Жао Зыянд шилжүүлж, 1981 оны 6 дугаар сард түүнийг ХКН -ын Төв хорооны даргын албан тушаалаас халж Ху Яобанд өгчээ. Гэсэн хэдий ч Хуа Гофэн 2002 оны 10 дугаар сар хүртэл ХКН-ын Төв Хорооны гишүүн хэвээр үлдсэн юм.
2007 оны 10 дугаар сард Хуаг ХКН-ын 17-р Их хурлын төлөөлөгчөөр урьж оролцуулсан байна. Хуа ХКН-ын Төв Хорооны даргаас огцорсны дараа намын бусад бага албан тушаалуудыг хашиж байсан ч Хятадын шинэ үеийн удирдагчдын явуулж буй бодлогод хөндлөнгөөс оролцоогүй юм. Хуа усан үзэм тариалах сонирхолтой болж, улс төрийг зөвхөн сониноос уншдаг байжээ.
2008 он гэхэд Хуагийн эрүүл мэнд эрс муудаж зүрх, бөөрний өвчний хүндрэлээс болж гурван удаа эмнэлэгт хэвтсэн. Хуа 2008 оны 8 дугаар сарын 20-нд чимээгүйхэн таалал төгссөн байна.
Тэрбээр 2008 оны Бээжингийн Олимпын наадмын үеэр нас барсан тул Хятадын хэвлэл мэдээллийнхэн түүний үхэлд анхаарал бага хандуулсан.
Ангилал:Хятадын ерөнхий сайд Ангилал:Хятадын дотоод хэргийн сайд Ангилал:Хятадын коммунист намын гишүүн Ангилал:Mарксизм-Ленинизмийн төлөөлөгч Ангилал:Белградын хүндэт иргэн Ангилал:Хятадууд Ангилал:1921 онд төрсөн Ангилал:2008 онд өнгөрсөн
Жон Монаш
Жон Монаш (англи. John Monash, 1865 оны 6-р сарын 27-нд Австралийн Мельбурн хотод төрсөн- 1931 оны 10-р сарын 8-нд мөн Мельбурн хотод нас барсан)- Дэлхийн 1-р дайны үеийн Австралийн цэргийн жанжин, барилгын инженер хүн. Дэлхийн 1-р дайнаас өмнө болон дайны үеэр Египет дахь 4-р бригадын командлагч байсан.
Монаш нь дэлхийн нэгдүгээр дайны шилдэг генералуудын нэг бөгөөд Австралийн түүхэн дэх хамгийн алдартай цэргийн жанжин гэж тооцогддог. Түүний зураг Австралийн 100 долларын дэвсгэртийн арын нүүрэн дээр байдаг байна.
Намтар
Жон Монаш 1865 оны 4-р сарын 8-нд Австралийн Виктория мужийн Мельбурн хотын Дадли-стрит гудамжинд төрсөн байна. Эцэг нь -Льюис Монаш, эх нь — Берта Монаш буюу төрсөн овог нь Менесси гэдэг байжээ. Эцэг эх хоёулаа германы (өнөөгийн Польшийн Познань мужийн Кротошин хотоос гаралтай) еврейчүүд байжээ. Анх овогийг нь -Мона́ш гэж дууддаг байсан. Эцэг эх нь өөрийн төрлөх герман хэлээр ярьдаг байсан тул Жон мөн герман хэлээр чөлөөтэй ярихаас гадна бичиж, уншиж чаддаг байжээ. Гэвч тэрээр 1914 оноос нас бартлаа өөрийнхөө герман гарал үүслийн талаар ярихгүй байхыг хичээдэг байжээ.
1874 онд Жоны гэр бүл Шинэ Өмнөд Уэльс мужийн жижигхэн Жерилдери хот руу нүүжээ. Эцэг нь тэнд дэлгүүр ажилуулдаг байжээ. Жон улсын сургуульд сурч төгсөхөд сургуулиас нь түүний оюун ухааныг өндрөөр үнэлж Мельбурн явж сурлагаа үргэлжлүүлэхийг зөвлөсөн байна. Үүний дагуу 1877 онд гэр бүл буцаад Мельбурн явжээ. Тэндээ Скотч-коллежид Александр Моррисоны хичээлд сууж амжилттай төгсөөд Мельбурны Их сургуулий г мөн төгсөөд техникийн ухааны магистр (1893), эрх зүйн бакалавр (1895), техникийн ухааны доктор (1921)-ын зэрэг хүртсэн байна.
Жон Монаш 1891 оны 4-р сарын 8-нд Ханна Виктория Мосс (1871—1920)-тай гэрэлсэн байна. 1893 онд тэд Берта гэж цорын ганц охинтой болжээ.
Их сургуулиа төгсөөд тэрээр барилгын инженерээр ажиллаж байгаад 1884 онд Австралийн армийн нөөцөд ороод 1887 онд Умард Мельбурны цэргийн ангид дэслэгч болжээ. 1895 он гэхэд ахмад болж 1897 онд хошууч болжээ. 1906 онд цэргийн тагнуулын ангид дэд хурандаа болтлоо алба хаасан байна. 1912 онд 13-р Явган цэргийн Бригадын дарга болж дараа нь хурандаа цолоо 1913 оны 7-р сарын 1-нд хүртсэн ажээ.
Дайны дараа
Дайны үйл ажиллагаа дууссаны дараахан Монаш эх орондоо буцаах асуудал эрхэлсэн ерөнхий захирлаар томилогдож, Австралийн цэргийг Европоос буцаах ажлыг хариуцан шинээр байгуулагдсан хэлтсийг удирдав. 1919 оны 8-р сард Лондонд байхдаа тэрээр 1918 онд "Франц дахь Австралийн ялалтууд" хэмээх ном бичиж, 1920 оны 4-р сард хэвлүүлжээ. Тэрээр 1919 оны 12-р сарын 26-нд Австралид буцаж ирэхэд түүнийг маш их хүндэтгэн хүлээн авчээ. Түүнийг буцаж ирсний дараахан буюу 1920 оны хоёрдугаар сарын 27-нд эхнэр нь хорт хавдраар нас барсан юм.
1923 онд тэрээр Мельбурны Их сургуулийн дэд захиралаар томилогдоод нас бартлаа ажилласан байна.
Жон Монаш 1931 оны 10-р сарын 8-нд Мельбурн хотод зүрхний шигдээсээр нас барсан байна. Түүнийг хүндэтгэж Төрийн оршуулга зохион байгуулсан бөгөөд ойролцоогоор 300,000 орчим хүн хүндэтгэл үзүүлэхээр түүний оршуулганд иржээ.
Бутархай нэрэх
Бутархай нэрэх гэдэг нь химийн нэгдлүүдийн хольцыг ялгах үйл явц юм. Энэ нь хольцын хэсэг бүрийг ("бутархай" гэж нэрлэдэг) бусад химийн бодисуудаас тусгаарлаж болно гэсэн үг юм. Өөр өөр химийн бодисууд өөр өөр буцалгах цэгтэй байдаг. Бутархай нэрэлтийг хольцыг халааж ууршуулж, дараа нь фракц бүр өөрийн тусдаа тасалгаанд конденсацлах замаар хийдэг. Бид энгийн нэрэлтийг ашигладаггүй шалтгаан нь бие биенээсээ 25°С-аас бага температурт буцалж буй шингэний хувьд бусад шингэн(үүд) нь ууршдаг тул тусгаарлагдсан шингэний нэг хэсэг нь нөгөө шингэний хэсэгтэй байж болно.
Бутархай багананд хольцыг буцалгах замаар фракцийг хийнэ. Холимог нь өөр өөр цаг хугацаанд ууршдаг бөгөөд цэвэр нэгдэл хэлбэрээр саванд баригддаг.
Бутархай нэрэх нь газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүдийн үндсэн үйл ажиллагаа бөгөөд "бутархайн цамхаг" гэж нэрлэгддэг том фракцийн баганад хийгддэг.
Арвидас Сабонис
Намтар
Тэрээр 9 настайгаасаа Каунасын сагсан бөмбөгийн тусгай сургуульд сагсан бөмбөг тоглож эхэлсэн. Анхны дасгалжуулагч нь Юрий Федоров байжээ. Тоглогчийн хэлснээр, бэлтгэл хийж эхэлснээс хойш хоёр жилийн дараа тэрээр сагсан бөмбөгөө орхихоор шийдсэн - түүний дасгал хийж байсан биеийн тамирын заал нь гэрээсээ хол байсан бөгөөд бэлтгэл хийсний дараа тэрээр ихэвчлэн маш оройтож ирдэг байв. Гэсэн хэдий ч дасгалжуулагчийн ятгалгаар тэрээр бэлтгэлдээ буцаж ирэв. Үүний зэрэгцээ тэрээр хөгжмийн сургуульд сурч, баян хуур тоглодог байсан байна.
1981 онд Литвийн дунд сургуулийн сурагчдын багийн бүрэлдэхүүнд орж сургуулиудын Олимпиадын аварга болж, Каунасын ерөнхий дасгалжуулагч Залгирис Владас Гарастаас клубт нь орох саналыг хүлээн авсан байна. Тэр жилдээ Сабонис ЗХУ-ын залуучуудын багийн бүрэлдэхүүнд багтаж Европын аварга болсон юм.
1981 онд 16 настайдаа Арвидас Сабонис (213 см өндөр) насанд хүрэгчдийн "Жальгирис" багт Калев"-тай хийсэн тоглолтод анхны тоглож, эхнийхээ 14 оноог авч байжээ. Тэрээр ЗХУ-ын аварга шалгаруулах тэмцээнд Жальгирис багийг гурав дараалан түрүүлүүлсэн байна.
Тухайн улиралд Арвидас ЗХУ-ын үндэсний шигшээ багт урилга хүлээн авсан. ЗХУ-ын шигшээ баг 1982 оны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд АНУ-ын багийг 95:94-ийн харьцаатай хожиж, алтан медаль хүртжээ. Тэмцээний бусад чухал тоглолтуудын нэгэн адил финалын тоглолтод шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч Александр Гомельский туршлага суугаагүй хэмээн Сабонисыг тоглуулаагүй байна.
1985 онд Германы Штутгарт хотод болсон Европын аваргын тэмцээнд ЗХУ-ын шигшээ баг түрүүлсэн юм. Шигшээ тоглолтод ЗХУ-ын сагсан бөмбөгчид Чехословакийн шигшээ багийг ихээхэн зөрүүтэй (120-89) хожсон байна. Тэмцээний дүнгээр тэрээр Европын шилдэг тоглогчоор тодорсон байна. 1986 онд хүнд бэртэл авч удаан хугацаанд АНУ-д эмчлүүлсэн байна.
1995 онд Сабонис 31 настайдаа "Портлэнд Трэйл Блэйзерс" (англи. Portland Trail Blazers) багт НБА-д анхны тоглолтоо хийсэн. АНУ-ын Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоонд өнгөрүүлсэн долоон улирлын турш Сабонис жил бүр багийнхаа хамт плей-оффт шалгарч байжээ. Сабонис 2003 онд Жальгирис багт тоглож байгаад 2005 онд албан ёсоор мэргэжлийн сагсан бөмөгт зодог тайлсан байна.
Амжилтууд
1988 оны Олимпийн аварга (ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд).
1982 оны дэлхийн аварга (ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд).
1985 оны Европын аварга (ЗХУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд).
1995 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээний мөнгөн медальт (Литвийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд).
"Реал Мадрид"-ад Евро лигийн аварга (1995).
Евролигийн финалын дөрөв дэх үнэ цэнэтэй тоглогч (1995)
"Жальгирис" багт ЗХУ-ын гурван удаагийн аварга (1985, 1986, 1987).
"Реал Мадрид"ад хамт Испанийн хоёр удаагийн аварга (1993, 1994).
Гэр бүл
Сабонис Ингридтай гэрлэж гурван хүү, нэг охинтой болсон. Хүү Таутвидас испаний "Малага" багийн залуучуудын шигшээ, Литвийн залуучуудын шигшээд тоглодог байна.