cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Албани
Алдартай хүмүүс
Тереза эх (жинхэнэ нэр Агнес Гонже Бояжиу; албани. Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, арум. Agnesa (Antigona) Gongea Boiagi; 1910-1997) -албани гаралтай католик шашны зүтгэлтэн, 1979 оны Новелийн шагналтан эмэгтэй.
Элайза Душку (англи. Eliza Patricia Dushku; 1980 онд төрсөн) албани гаралтай америкийн жүжигчин, найруулагч.
Исмаил Кадаре- албаний хамгийн алдартай зохиолч, орчин цагийн албаний яруу найрагч.
Засаг захиргааны хуваарь
Тус улс нь 12 аймаг, 36 хошуу, 351 суурин газарт хуваагдана.
Хутула хан
XII зуунд Хутула (Хотула гэж бичих нь бий) хэмээх монгол хүн, Хамаг монгол аймгийн холбооны тэргүүн, хан амьдарч байжээ.
Намтар
Хутула ханы төрсөн, өнгөрсөн, хаанчилсан он тодорхойгүй. «Монголын нууц товчоо» зэрэг түүхийн ном зохиолд бичсэнээр Хабул ханы долоон хүүгийн дөрөвдүгээр нь Хутула байв. Хабул ханы хан өвийг залгасан Амбагай хан татарт баригдан Алтан улсад хүргэгдэн алуулахдаа Хабулын хүү Хутула, өөрийн хүү Хадаан тайш хоёрыг нэр заан өшөө авахыг захисанд аймгийн ихэс Онон голын Хорханаг Жубурын хөндийд цуглан хуралдаад Хутулыг хан болгож уламжлал ёсоор дэвхцэн бүжиж хуримлажээ. Хутула, Хадаан нар татарын Хотан бараг, Жали буха хоёртой арван гурван удаа байлдавч Амбагай ханы өшөөг сайтар авч эс чаджээ.
Үр хүүхэд
Хутула ханы хөвгүүд Зочи, Хирмау, Алтан гурав бөлгөө. Алтан хожим Тэмүүжинтэй Хамаг монголын ханы төлөө мөчөөрхөөд хагацаж салжээ.
Лавлах холбоос
Ангилал:12-р зууны ноёрхогч Ангилал:Хамаг монголын хан Ангилал:Боржигин Ангилал:Хиад боржигин Ангилал:Чингис хааны гэр бүлийнхэн Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:12-р зуунд өнгөрсөн
Зэн буддизм
Зэн буддизм: Хятад, Японд түгсэн буддын шашны урсгал бөгөөд хөхийн шашин гэж мөн нэрлэдэг. "Зэн" гэдэг нь "чан" буюу "дяана" гэсэн үгнээс гаралтай. Зэн буддизмын багш нар шавь нартаа ихэвчлэн аман хэлбэрээр болох коануудаар сургаалиа дамжуулдаг байсан.
Бүх буддистуудын анхны багш, Будда гэгээрэлд хүрч Буддизм үүсэх тэр мөчид Зэн бий болсон. Зэн уламжлалаар бол Будда үнэний хуулийг өөрийн шавь, залгамжлагчдадаа шууд дамжуулсан бөгөөд шавь нар нь өөрийнхөө шавьд гэх мэтээр үеэс үед, оюун ухаанаас оюун ухаанд өнөөдрийг хүртэл дамжиж иржээ.
«Будда» гэдэг нь үнэнд хүрсэн хүн гэсэн утгатай үг. Будда ертөнцийг гэгээрүүлсэн. Буддагүйгээр үнэний хуулийг ойлгох боломжгүй билээ. Буддагийн онцгой бөгөөд аугаа чанар нь анх удаа бидэнд өөрийн үнэний зам мөрийг ойлгох боломжтой гэдгийг нээж, өөрийн үнэнд нэвтрэх зөв замыг зааж ирээдүй үедээ үнэний хуулийг дамжуулсанд оршдог. Будда Зазэн суух замаар гэгээрэлд хүрэх тухай сургаалаа дамжуулж эхэлсэн Энэтхэгт Зэн үүссэн. Тэнд Зэнгийн Зазэн сургалтын гүн ухааны гол үзэл санаа хөгжсөн билээ. Зэн Хятадад дэлгэрэх үедээ маш хүчтэй хөгжсөн бөгөөд ялангуяа өдөр тутмын Зэн амьдрал, дадлага улам гүнзгийрсэн. Зэн Хятадаас Японд дэлгэрэн хөгжсөнөөр өнөөгийн цаг үеийн хэлбэр байдлаа олжээ. Японд Зэнг сэтгэл хөдлөл, гоо зүйн асуудалтай холбогдуулан онцолж Зэн-соёл болгон маш их хөгжүүлсэн. Тухайлбал үүнд Зэн уран зураг, Зэн цэцэрлэг, цайны ёслол, яруу найраг зэргийг дурдаж болно.
Мөн тулааны урлаг гүн гүнзгий хөгжихөд нөлөө үзүүлсэн. Зэнгийн хүрч дэлгэрсэн эдгээр орнуудад болон хөгжлийн тухайн эрин үед Зэн-зам мөрийн хамгийн чухал асуудал, үндсэн тулгуур нь Будда гэгээрснийхээ дараа хийж байсан Зазэн дадлага гэдгийг чухалчлан тэмдэглэх ёстой. Буддагийн аугаа шавь нарын нэг, Зэнгийн анхны хамба (Зэн багш) бол Махакасьяпа юм. Хоёр дахь Зэн багш гэж тооцогддог Ананда нь Будда, Махакасьяпа хоёрын шавь байсан. Арван дөрөв дэх Зэн багш Нагаржүна бол Энэтхэгийн бүх үеийн түүхэн дэх Буддын аугаа гүн ухаанчдын нэг хэмээн дэлхий дахинд алдаршсан билээ. Буддаг нас барсны дараа Энэтхэгээс төрсөн анхны 28 Зэн багшид “Зэн-эцэг” хэмээх цол хэргэм олгосон бөгөөд тэдний 6 нь үнэний хуулийг Хятадад үеэс үед, оюун санаанаас оюун санаанд амжилттай түгээн дэлгэрүүлсэн Зэн багш нар болсон юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Буддын шашны сургууль Ангилал:Бясалгал Ангилал:Дорнын гүн ухаан
Бэсүд
Бэсүд овог нь Боржигин овгийн нэг дэд овог ба Чингис хааны өвөг дээдэс Хайдугийн ач хүү Бэсүдэйгээс уламжлан гарчээ. Үүнтэй төстэй нэртэй овог одоогийн Афганистаны Хазара Монголчууд дунд тохиолдоно.
Мөн үзэх
Ангилал:Монгол овог аймаг
Диахрон ба синхроны арга
Диахрон ба синхроны арга (Методы диахрона и синхрона. Diachronic and Synchronic methods). Энэ бол эхлээд хэл шинжлэл болон утга зохиол судлалын өвөрмөц ойлголт байсан бөгөөд сүүлд нийгэм-хүмүүнлэгийн судалгаанд түгээмэл хэрэглэдэг өргөн утга бүхий ойлголт, арга болон хувирчээ. Өнөөдөр шинжлэх ухаанд, түүний дотор сэтгүүл зүйд өргөн хэрэглэдэг танин мэдэхүйн диахрон – синхроны тусгай аргын үндсийг энэ ойлголт бүрдүүлсэн гэж үздэг. Энэ нэр томъёонууд эртний герегийн “дундуур”, “одоо”, “цаг үе” гэсэн үгнээс гаралтай бөгөөд дараах утгыг илэрхийлдэг. 1. Диахрон гэж аливаа судлагдахуунд “цаг хугацааны үе шат, онцлогоор” дамжуулан хандахыг, 2. Синхрон гэж судлагдахууныг “тухайн цаг мөчид”, “одоо цагт”, гарал үүсэл, түүхээс салган хийсвэрлэн авч үзэхийг хэлдэг. Энэ аргын гол зорилго нь судалж буй зүйлийг түүх ба орчин үеийн нэгдэлд авч үзээд, тэдний харилцан нөлөөлөх, харилцан үйлчлэх механизмыг эрж хайхад оршино. Тийм “механизм”-ын үүргийг ихэнх тохиолдолд харилцан яриа (диалог), заримдаа олон талын яриа (полилог) гүйцэтгэдэг. Тийм нэгтгэн дүгнэх үйл явцын нэг илэрхийлэл бол хронотоп байдаг. Энэ бол цаг хугацааны ба орон зайн нэгдлийг тунгаан бодсоноор хийх, эсвэл судлагдахууны үүсэл гарлын үүднээс тусгах явдал юм. Синхроны арга тухайн цаг мөчийн мэдрэмж, тухайн үе дэх ахуйн байршил, одоо цагийн шинжийг зайлшгүй илэрхийлэх албагүй. Харин диахронаар буюу байр, орон зайд түр зуурын байршилаар дамжуулан илэрхийлж болно. Диахрон ба синхроны задлан шинжилгээг тус тусд нь хэрэглэж болно. Гэхдээ тэднийг хослон хэрэглэх нь хөгжил хөдөлгөөнд оршдог, нээлттэй системийг дүрслэн үзүүлдэг боломжоороо өргөн төдийгүй сонирхолтой гэдгийг анхаарах нь чухал юм. Ангилал:Хэл шинжлэлийн ухаан
Жүжицү
Жүжицү (柔術, жүүжүцү) нь дундад зууны Японы тулалдах урлагийн нэр юм. Энэ үгийг утгачлан орчуулвал "Зөөлөн арга" гэсэн үг бөгөөд самурайн мэргэшсэн дайчдын заавал эзэмших ёстой тулалдааны арга байжээ. Жүжицүгийн тулалдааны аргаас өдгөө олимпын хөтөлбөрт багтдаг жүдо буюу "зөөлөн зам", мөн Бразилын жүжицү гэсэн нэртэй тулааны урлаг салбарлан хөгжжээ.
Булган сум (Дорнод)
Булган — Монгол улсын Дорнод аймгийн сум.
Товч түүх
Тус сум нь зүүн хойд, зүүн талаараа Баянтүмэн сум, зүүн урдуураа Матад, урдуураа Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сум, баруун талаараа Хөлөнбуйр, баруун хойгуураа Цагаан-овоо сумтай тус тус хиллэдэг. Нийслэл Улаанбаатар хотоос 600, аймгийн төв Чойбалсан хотоос 50 км зайтай. Тус сум нь 711,1 мянган га нутаг дэвсгэртэй. 510 өрх, 1775 хүн амтай. Нийт 42,8 мянган малтай. Мал аж ахуй, газар тариалан зонхилон эрхэлдэг.
Аймгийн төвөөс эрчим хүчээр хангагдсан, Мянганы замын дагуу зах зээлд ойрхон дэд бүтэц хөгжих боломжтой. Өвөр уртын булаг, Бага уулын шанд, Туг уул, Эрхтийн бүрд, Булган уул зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт газруудтай. Өвөлдөө -7 хэмээс –38,5 хэм хүртэл хүйтэрч зундаа +14,5 хэмээс +25,7 хэм хүртэл халдаг. Жилийн хур тунадас дунджаар өвөлдөө 4 мм, зундаа 3 мм хүртэл байна. Бэлчээрийн зонхилох ургамал: Хиаг, хялгана, агь Чоно, хярс, мануул, үнэг, дорго, тарвага, зурам, туулай, зээр, бор гөрөөс, элээ, хэрээ зэрэг ан амьтад, жигүүртэнтэй. Нутгийн иргэд Булган уул, Норовлин, Жавхлант, Мөнх, Хүүхдийн овоо, Туг, уул зэрэг овоог тахиж шүтдэг.
5 сарын 13
5 сарын 13 нь Григорийн тооллын жилийн 133 дахь (өндөр жил бол 134 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 232 өдөр үлдэж байна.
Булган сум (Дорнод)
Газар нутаг
Сумын төв Өндөрхошуу. Дорнод аймгийн төв Чойбалсангаас 50 км, улсын нийслэл Улаанбаатараас 600 км зайтай. Нийт 7111 км кв нутагтай. Засаг захиргааны нэгжийн хувьд Өндөрхошуу, Хулсаншанд, Баян-Уул, Чулуут гэсэн 4 багтай
5 сарын 13
Тэмдэглэлт баярууд
0513 13
Булган сум (Дорнод)
Эх сурвалж
Ангилал:Дорнод аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Төв Сулавеси
Төв Сулавеси (индонезээр Sulawesi Tengah) — Индонез улсын 34 мужийн нэг. Сулавеси аралд байрладаг, 2.6 сая хүнтэй. Төв нь Палу ( Palu) хот. Хүн амын 23% нь Бутун ястан, 20% нь Кайли ястан, 19% нь Буги ястан, 16% нь Толаки ястан. Муж дотроо 1 хот, 10 хошуунд хуваагддаг.
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Сулавеси
Фернандиньо
Фернандо Луис Роза (Fernando Luiz Rosa, 1985 оны тавдугаар сарын 4-нд Лондрина хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Манчестер Сити болон Бразилын шигшээн төвийн хагас хамгаалагч юм.
Замнал
Фернандиньо 2002 онд Паранаэнсед мужийн шилдэг залуу тоглогч, Бразилын шигшээд идэрчүүдийн дэлхийн аваргаар тодорч байлаа.
Паранаэнсе 2004 онд лигийн аман хүзүү, 2005 онд Либертадорес цомд аваргалахад гялалзсан Фернандиньотой 7,8 сая еврогоор (5 жил) Украйны Шахтёр гэрээлжээ.
"Уурхайчдын" бүрэлдэхүүнд Кривбасстай 2005 оны долоодугаар сарын 30-нд эхний тоглолтондоо оролцов. Тухайн улиралд лигт аваргалахад Фернандиньо сайн үнэлэгдсэн ба 2007 онд Франселино Матузалем явсаны дараа түлхүүр тоглогчийн хувьиар тоглолтуудад амжилттай оролцсоор 2008 оны лигийн шилдэг тоглогчоор шалгарав. Дараа жил, УЕФА-гийн цомын аварга "Уурхайчдаас" Фернандиньо 6 гоолоор илт онцгойров.
Түүний төлөө 2013 оны зургаадугаар сарын 6-нд Манчестер Сити Шахтёртой 40 сая еврогоор гэрээлжээ. Тэр Премьер лигт эхний гараагаа 2013 оны наймдугаар сарын 19-нд Ньюкаслтай (4:0), анхны бөмбөгөө арванхоёрдугаар сарын 14-нд Арсеналын (6:3) хаалганд оруулжээ.
Шигшээ
Фернандиньо Бразилын шигшээд 2011 оны наймдугаар сарын 10-нд Германтай (2:3) тоглоход анхны гараагаа, 2014 оны гуравдугаар сарын 5-нд Өмнөд Африктай (5:0) тоглоход анхны бөмбөгөө оруулсан.
Холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Шахтёр Донецк багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Паранаэнсе багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Украины хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Хөлбөмбөгийн Өмнөд Америкийн аварга Ангилал:Украины гавьяат тамирчин Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Мёнжун ван
Мёнжун (солонгосоор 명종, төрсөн нэр нь 이환 буюу И Хуань; 1534–1567) — Чусонь улсын 13-р эзэн ван. Эх өөр ах Иньжун ванг залган 22 жил (1545–1567) хаанчлаад угсаа залгах хан хүүгүй болсон байсан тул Соньжу ванд хаан өвөө үлдээн одсон. 12 насандаа улсын ван болсон түүний хаанчлалын ихэнх жилд түүний нэрээр Мүньжон хатан эх нь төрийн хэргийг эрхэлж байжээ.
Ангилал:1534 онд төрсөн Ангилал:1567 онд өнгөрсөн Ангилал:Чусоний ван
Доминик Скотт
Доминик Скотт (Dominic Scott, 1979 оны 5 сарын 15-нд төрсөн) бол Ирландын хөгжимчин, Английн Roundstone болон Keane хамтлагийн үүсгэн байгуулагч юм.
Keane
Скотт Тонбрижийн хувийн сургуульд сурдаг байхдаа Keane хамтлагийн бусад гишүүдтэй танилцаж нөхөрлөсөн юм. 1995 онд тэрээр Тим Райс-Окслид хамтлаг байгуулах санал тавьсан бөгөөд U2, Oasis, The Beatles хамтлагуудын дууг эхэндээ ковер хийдэг байлаа. Удалгүй тэд Ричард Хьюзийг бөмбөрчнөөр авсан юм. Тэдний хамтлаг 1995 – 1997 оны хооронд The Lotus Eaters гэсэн нэртэй байсан гэдэг. Улмаар 1997 онд нэрээ өөрчлөн “Keane” болгосон бөгөөд Райс-Окслигийн найз Том Чаплиныг дуучнаар оруулсан юм.
Гэвч 2001 оны 7 сард Скотт хамтлагаа орхиж “Wolf at the Door” хэмээх синглээ гаргасан. Keane-ийг орхисон шалтгаан нь Райс-Окслитэй хөгжмийн арга барил нийлдэггүй байсантай холбоотой аж. Гэхдээ тэд найзын харилцаагаа хэвээр нь үргэлжүүлсэн юм. Keane 2001 оны 11 сарын 14-нд өөрийн албан ёсны вэб хуудсандаа:
"Дом 7 сард Лондоны эдийн засгийн сургуульд үргэлжлүүлэн сурахаар хамтлагаа орхих болсонд бид үнэхээр харамсаж байна. Андынхаа цаашдын ажил үйлсэд сайн сайхныг хүсье. Дом хамтлагаа орхисноор бидэнд илүү электрон хөгжим оруулсан шинэ аялгуу туршиж үзэх боломж олдож байна. Цаашдаа бид энэ ажилд гол анхаарлаа хандуулан ажиллах болно. Мэдээж хэрэг шинэ хөгжим маань Keane–ийнх учраас сэтгэл хөдөлгөм, зүүд мөрөөдлийн адил гайхалтай байна гэдгийг амлаж байна”
Райс-Оксли нэгэнтээ “Дом U2 хамтлагийн үнэнч дэмжигч. Тийм болохоор бид нар Нью-Йоркт уулзаж болох юм.” хэмээсэн байдаг.
Roundstone
Хөгжмөөс хэсэг хугацаанд завсарлаж Лондоны эдийн засгийн сургуулиа дүүргэсний дараа тэрээр Гүүдэнаф Коллежийн найзуудтайгаа хамт хамтлаг байгуулсан. Тэдний хамтлаг Babygrand нэртэй байсан боловч 2007 онд Roundstone хэмээн өөрчилсөн юм.
Ангилал:Ирландын гитарчин Ангилал:Ирландын хөгжмийн зохиолч Ангилал:1979 онд төрсөн
Нико Шульц
Нико Шульц (Nico Schulz; 1993 оны дөрөвдүгээр сарын 1, Берлин) — Германы хөлбөмбөгчин, «Хертагийн» хагас хамгаалагч.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Херта багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Умард Сулавеси
Умард Сулавеси (индонезээр Sulawesi Utara) — Индонез улсын 34 мужийн нэг. Сулавеси арлын умард болон түүний ойр хавийн арлууд дээр байрладаг, 2.3 сая хүнтэй. Төв нь Манадо (Manado) хот. Минахаса, Монгондоу, Сангир, Талауз мэт нь голлодог маш олон ястантай.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Сулавеси
Барга
Барга - хуучны нэгэн Монгол аймаг, одоогийн Монгол үндэстний нэгэн ястан. Өдгөө ихэнх Баргууд Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт, цөөнх хэсэг Монгол Улсын Дорнод, Төв аймагт төвлөн суурьшжээ. Баргуудын хэлэлцэх аялга нь Буриад аялгатай илүү ойр.
Түүх
Эртний Тан улсын сударт бичигдсэнээр Баргууд нь Хүн гүрний үед нэгэн томоохон хүчирхэг аймаг байсан тухай бичигддэг бөгөөд хөшөө дурсгалууд дээр "Баегү" хэмээн бичигдэн үлдсэн байна.
Барга нь 11, 12-р зууны үед Байгал нуурын зүүн бие Баргажин төхөмөөр нутаглаж байсан тухай судлаачид бичсэн байдаг. Монголын нууц товчоонд тэмдэглэснээр Баргажин аймгийг Баргудай мэргэн захирч байсан бөгөөд түүний охин Баргужин гуагаас төрсөн Чингис хааны дээд удамын Алунгуа эх болно.
Барга нь 13-р зууны үед Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан, 15-р зууны үед Ойрадын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан ба Ойрадыг баруун зүг нүүдэллэхэд зүүн Монголд үлдсэн. 17-18-р зууны үед Оросын эзэнт гүрэн газар нутагаа тэлэхэд түрэгдэн Баргажин төхөм нутгаа орхин, Халхын Сэцэн хан аймгийн бэйс Жанчивдорж, бэйл Ванчин, ван Доржжан, засаг Шагдаржавын зэрэг хэдэн хошуунд харъяалагдаж байгаад ноёдын дарлалаас зайлан 1734 онд Манжийн Найралт төв хаанд өргөн мэдүүлснээр Хөлөнбуйрт нүүдэллэн ирж Шинэ Барга хэмээн нэрлэгдэх болсон ажээ.
1911 оны 12-р сарын 29-нд Олноо өргөгдсөн Богд хаант Монгол Улс тунхагласнаас 15 хоногийн дараа Хөлөнбуйрт үндэсний эрх чөлөөний тэмцэл гарч, Хайлаар хотыг Хятад түшмэлээс чөлөөлж, Баргын ноёд хуралдан, Богд хаант Монгол улсад нэгдэхээр шийдвэрлэж, тэмцлийг манлайлагчдын нэг суман занги Ж. Дамдинсүрэн (Манлайбаатар Дамдинсүрэн) зургаан нөхрийн хамт Их Хүрээнд ирж нэгдэх бичгийг барьсан байдаг. 1912 оны Ховдын байлдаан, 1913 оны Өвөр Монголыг чөлөөлөх Таван замын байлдаанд Баргуудын дундаас нэг цэргийн жанжин, 10 гаруй баатар төрсөн байна.
1928 онд БНМАУ-аар дэмжигдэж өдөөгдсөн, Дагуур хүн Мэрсээгээр удирдуулсан Баргын зэвсэгт бослого Гоминданы засгийн бодлогыг эсэргүүцэн Хөлөнбуйрт дэгдэж, удалгүй хүчинд автагдан дарагдаж байсан.
Баргууд Хөлөнбуйраас БНМАУ-д 1912, 1916-1917, 1928, 1946 онуудад тус тус нүүдэллэн ирж, Дорнод аймгийн Гурванзагал, Хөлөнбуйр, Төв аймгийн Баян, Сэргэлэн сумд, Улаанбаатар хот болон бусад аймаг, хотуудад аж төрөн амьдарч байна.
Мөн Монголын Их Удирдагч Хорлоогийн Чойбалсан Барга ястан хүн байсан бөгөөд Монгол улсын Тусгаар Тогтнолын асуудал шийдэгдэх ярвигтай үед тухайн үеийн ЗХУ-ын хүчийг ашиглан Монгол улсын тусгаар тогтнолыг бататгаж "Эрхэмлэж яваарай хэмээн машид итгэн эрх чөлөө,тусгаар тогтнолыг та нарт үлдээв" гэсэн захиасаа үлдээсэн байдаг.
1949 онд БНХАУ байгуулагдаж, засаг захиргааны хуваарь шинэчлэгдэхэд хуучин, шинэ Барга нийлж нэгэн хошууг бүрдүүлэх болжээ. Хуучин Баргыг Эвэнх, Орчоон, Дагуур ястнуудын хамт Солоон хошуунд харьяалуулсан байна. Баргуудын дийлэнх хүн ам Өвөр Монголын Хөлөнбуйр аймагт Барга 3 хошуунд аж төрж байна. Шинэ Баргын 2 хошуу,Хуучин Баргын 1 хошуу байдаг. Шинэ Баргууд нь Шинэ Барга зүүн хошуунд 31.530 хүн, Шинэ Барга Баруун хошуунд 28.370 хүн аж төрж нийт 60.000-д байна. Харин Хуучин Баргууд Хуучин Барга хошуунд 26.000 байна.
2009 оны 1 сарын 9-ны мэдээгээр Дорнод аймгийн Гурванзагал суманд 400 өрх, 1351 хүн ам, Хөлөнбуйр суманд 464 өрхийн 1758 хүн ам Барга ястанд тоологджээ. Одоогоор Баргууд нь Монгол улсын 13 аймаг, 47 суманд 15 барга овог, БНХАУ-ын 7 муж, ӨМӨЗО-ны 19 хошуу, 15 гацаа, шиян, хотуудад 25 Барга овог болон Туркмен улсад Байергу барга, Казакстан улс буюу Кашгарт Байеркогийн Барга овгууд байна.
1929 он
1927 он | 1928 он | 1929 он | 1930 он | 1931 он
Гадаад холбоос
#
Союз Т-9
Союз Т-9 нь Салют 7 сансрын станц руу хийсэн 4 дэх аялал юм. Багийн ахлагч Владимир Ляхов (2 дахь нислэг), нислэгийн инженер Александр Александров (анхны нислэг). Нөөц багийн ахлагч Владимир Титов, нислэгийн инженер Геннадий Стрекалов нар байв.
Ангилал:Сансрын нислэгүүд
Швейцар
Швейцар улс (Schweiz, Suisse, Svizzera, Svizra), албан ёсоор Швейцарын Холбооны Улс (Confoederatio Helvetica учир тус орны ISO-гийн улсын код нь CH ба CHE) бол Төв Европт байрлах 7.5 сая хүн амтай, 41,285 км² газар нутагтай, далайд гарцгүй орон юм. Швейцар нь 26 улсаас бүрдсэн холбооны бүгд найрамдах улс бөгөөд эдгээр улсуудыг өөрөөр бас кантон гэж нэрлэдэг. Берн хот бол Холбооны улсын засгийн газар байрлах хот бөгөөд де факто нийслэл хот нь юм. Энэ орны эдийн засгийн төвүүд нь Женев ба Цюрих хотууд болно. Швейцар нь дэлхийн хамгийн баян чинээлэг, өндөр хөгжилтэй орнуудын нэг.
Швейцар улс Герман, Франц, Итали, Австри ба Лихтенштайн улсуудтай хиллэдэг. Швейцар нь олон хэлтэй улс бөгөөд герман, франц, итали, руманш гэсэн дөрвөн хэлийг үндэсний хэл гэж үздэг. Хэрэглээний түвшинд англи хэл нэлээд түгээмэл тархсан. Швейцар улс төвийг сахих эртний уламжлалтай бөгөөд 1815 оноос хойш дайнд ороогүй. Энд Олон Улсын Улаан Загалмайн Нийгэмлэг, Дэлхийн Худалдааны Байгууллага, НҮБ-ын Европ дахь хоёр төв байр байрладаг.
Швейцарын латин нэр буюу Confoederatio Helvetica гэдэг нь Альпийн бүс нутагт амьдарч байсан эртний кельт гаралтай хельвет аймгийн нэрээс гаралтай юм. Швейцар улсын байгуулагдсан огноог уламжлал ёсоор 1291 оны 8 сарын 1 гэж үздэг учир энэ өдрийг үндэсний баярын өдөр хэмээн тэмдэглэдэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Холбооны бүгд найрамдах улс Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Иньжун ван
Иньжун (солонгосоор 인종, төрсөн нэр нь 이호 буюу И Ху; 1515–1545) — Чусонь улсын 12-р эзэн ван. 1544 онд эцэг Чүнжун ванг нас барахад 1 жил (1544-1545) шамдан төрийн хэргийг шинэтгэж байгаад байгаад өвчнөөр өөд болсон. Түүх бичигт оргүй боловч өргөсөн эх Мүньжон хатан түүнийг хорлож хүү Мёнжунгаа ван болгосон байж болох юм гэж зарим түүхчид таадаг.
Ангилал:1515 онд төрсөн Ангилал:1545 онд өнгөрсөн Ангилал:Чусоний ван
Олон улсын эрүүл мэндийн дүрэм
Олон улсын эрүүл мэндийн дүрэм (International Health Regulations) нь гэрээнд суурилсан улс орнууд хүлээн зөвшөөрөн нэгдэн орж, мөрдлөгө болгон ажилладаг олон улсын хууль юм. Олон улсын, бүс нутгийн, үндэсний хэмжээнд нийтийн эрүүл мэндийн хамгаалахад чиглэгдсэн баримт бичиг. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын үндсэн баримт бичгүүдийн нэг.
Өнөө хэрэглэгдэж буй дүрмийг 1969 оны дүрмийг шинэчлэн 2005 онд Дэлхийн эрүүл мэндийн ассамблейн 58 чуулганаас батлан гаргаж, 2007 оны 6-р сарын 15-ны өдрөөс мөрдлөгө болгож эхэлсэн. Дэлхийн 194 орон уг дүрэмд нэгдэн орж, хэрэгжүүлэхээр үүрэг хүлээсэн байдаг.
Хамас
Хамас (арабаар Harakat al-Muqawama al-Islamiyya буюу үгчилбэл "Исламын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн" гэсэн үг) нь Палестины Исламист суннит байгууллага. Тус байгууллагыг анх 1987 онд анхдугаар интифадагийн үеэр Ахмед Яссин ба Абдед Азиз аль-Рантисс нар Египетийн Лалын ахан дүүс байгууллагын Газын зурвас дахь салбар болгон байгуулж байв. 2006 онд Палестины хууль тогтоох байгууллагын сонгуульд Хамас парламентийн 132 суудлын 74-ийг нь авсан бөгөөд Газын зурвасыг хянаж байна. Тус бүлэг одоогийн Израил, Баруун эрэг, Газын зурвасын нутаг дэвсгэрийг хамарсан Исламын үзэл санаан дээр тулгуурласан Палестин улс байгуулахыг эрмэлздэг. Хамас Израил улсыг хүлээн зөвшөөрдөггүй.
Изз ад-Дин аль-Кассамын бригадууд
Хамас нь Израил болон түүний иргэдийн эсрэг халдлага төлөвлөж, үйлддэг Изз ад-Дин аль-Кассамын бригадуудаараа алдартай. Израил, Америкийн Нэгдсэн Улс болон бусад улсын энгийн иргэдийн эсрэг амиа золиослогчид олон удаа алан хядах ажиллагаа явуулсан учраас террорист байгууллагад тооцогддог. Йордан улс тус бүлгийг хууль бус хэмээн зарласан. Гэхдээ олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд Хамасын гишүүдийг зэвсэгт этгээдүүд гэж нэрлэдэг.
Ангилал:Палестины нам Ангилал:Ислам ба улс төр Ангилал:Исламын зэвсэгт байгууллага Ангилал:Партизаны байгууллага Ангилал:Суннизм Ангилал:Исламын байгууллага Ангилал:Исламын нам Ангилал:Антисемитизмын байгууллага Ангилал:Антисионизм Ангилал:1987 онд байгуулагдсан
1951 он
Гадаад холбоос
#
Мауро Икарди
Мауро Эммануэль Икарди Риверо (Mauro Emanuel Icardi Rivero; 1993 оны хоёрдугаар сарын 19-нд Росарио хотод төрсөн) — Аргентины хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Интер» болон Аргентины шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Замнал
Икарди 2008—2011 онд «Барселона», 2011—2012 онд «Сампдориагийн» академид бэлтгэгдэж 2012 оны тавдугаар сарын 12-нд мэргэжлийн дебютээ хийсэн.
Тэр 2012/2013 оны улирал дуусгаад «Интерт» 6.5 сая еврогоор элссэн. «Сассуологийн» хаалганд 2014 оны есдүгээр сарын 14-нд хет-трикдэв.
Хувийн амьдрал
Макси Лопесоос салсан загвар өмсөгч Ванда Наратай тэр 2013 онд гэрлэсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Монгол Амдуу мөхсөн Хар хот
Монгол Амдуу мөхсөн Хар хот  хэмээх энэхүү ном нь Монсудар хэвлэлийн газараас эрхлэн гаргаж буй Монголоор бэдэрсэн гадныхан цувралын нэгэн боть юм. Уг бүтээл нь Азийн уулархаг нутгаар аялсан Оросын газарзүйн нийгэмлэгийн аялагчдын тэмдэглэл бөгөөд Монгол ба Кам номын үргэлжлэл юм. Тэдний аялал бүгд “байгаль, түүх-угсаатны зүй” гэсэн тодотголтой хийгддэг байсан ч тэдэнд сонирхохгүй, өнгийхгүй, авахгүй юм гэж байгаагүй. Сонирхлыг нь хамгийн их татаж байсан зүйл бол хил залгаа Монгол орон байсан аж. Тэд Монгол орны хошуу нутаг, хүн ардыг захирч байгаа монгол ноёдыг хахуулдах жаахан мөнгө, нүд хуурах аахар шаахар бэлэг сэлт, шаардлага гарвал яаж ч хэрэглэж болох янз бүрийн буу, үлэмж хэмжээний сум, дарь мэтээр дүүргэсэн авдар савнаас өөр юмгүй орж ирдэг байсан хэдий ч хэдэн арван тэмээ ачааг хойш нь тогтмол илгээж, өөрсдөө ч хэдэн тэн ачаатай буцдаг байжээ. Төв Азийн эрс тэс уур амьсгал, үзэсгэлэнт байгалийг тодорхой харуулж, Монгол, Түвэдийн ард түмний аж байдлыг дүрслэн бичиж, газрын зургуудыг зохиосон энэхүү ном XIX зууны эцэс, XX зууны үеийн Монголын газар орон, цаг уур, амьтан, ургамал хийгээд үндэстэн ястны шинж төрх, амьдрал ахуйн бодит баримт сэлтийг агуулж байгаагаараа чухал ач холбогдолтой юм.
П.К.Козловын археологийн олз омгийн эрдэм шинжилгээний ач холбогдол
Бид энэхүү багаахан тойм өгүүллээ П.К.Козловын олж ирсэн материал дээр Зөвлөлтийн археологич эрдэмтдийн ажлын үр дүнгийн талаар, түүний хийсэн археологийн нээлтүүдийн учир холбогдлын талаар товч өгүүлэх зорилгоор бичсэн болно. Өгүүллээ бичихдээ, 1923 онд “Монгол, Амдуу, мөхсөн Хар хот” бүтээл анх хэвлэгдсэний дараа хэвлэн нийтэлсэн Хар хотын олдворуудыг судалсантай холбоотой бүтээлүүдийг голлон ашиглалаа. Түүнээс гадна, В.Н.Казиний 1. “Хар хотын түүх”, 1936 онд тавьсан илтгэлийн товчоон, 2. “Хар хот” археологийн дурсгал мөн болох нь, “Дорно дахины соёлын Улсын музейд хятадын урлагийн түүхээр хийсэн эрдэм шинжилгээний бага хурлын дэлгэрэнгүй тайлан, (1940, Москва) хэмээх бүтээлүүд, мөн С.М.Кочетовагийн2 “Хар хотоос олдсон Буддын шашны бурхны хөрөг дүрийн дурсгалууд” (хятад хэв маягтай, 1946) зэрэг гар бичмэлүүдийг гүйлгэж танилцсан болно. Хятад эх сурвалжуудыг нарийн судалж бичсэн В.Н.Казинын бүтээлүүд нь Хар хотын болон Баруун Ганьсуд амьдарч байсан ард олны түүхэн үеийг тодруулж өгсөн билээ...
Умард Монголоор
Арванхоёрдугаар сарын 2-ны өдөр би Хятадын хил, хуучин танил Хиагт хотод ирж олон нийтийн хурлын байранд аятайхан төвхнөв. Яг энэ байшинд миний багш Пржевальский аяллынхаа өмнө болон хойно нэг бус удаа амьдарч байсан билээ… Болж өнгөрсөн үйл явдлууд ой тойнд минь сэргэн босож ирэв. Зочломтгой зантай хиагтчууд, ялангуяа Молчановынхан, Собенниковынхан, Лушниковынхан, Швецовынхан бидэнд нөхөр ёсны анхаарал тавьж, цөм л аялагчдад үйлчлэхийг хичээж байх ажээ. Цаг хугацаа нисэх мэт өнгөрнө, өдөр нь ачаа хөсгөө бэлтгэж зэхэх ажил хийж, орой үдэш нь танилындаа юм уу, Газарзүйн нийгэмлэгийн орон нутгийн салбарын хуралдаанд оролцож байсан бөгөөд баярын өдрүүдэд янгирын анд явж байлаа… Ан авын тухайд гэвэл хиагтынхан бүр задарч гүйцжээ: монголын өргөн уудам нутаг, араатан амьтан элбэг байдаг нь заримдаа энэ ажлыг үлгэрийнх мэт болгодог аж.
Өргөөгөөс Монгол Алтай хүртэл
Монголын гүн рүү хийсэн аяллынхаа тухай яриагаа эхлэхийн өмнө энэ орны байгалийн байдал болон түүний оршин суугчдыг зэрвэс авч үзье. Хойд цэг буюу Хиагтаас эхлэн Монгол орон, тэгэхдээ эхлээд тал хээрийн, дараа нь их, бага хэмжээний нуруудтай, ургамал, амьтны ертөнцөөрөө асар баялаг уулархаг нутаг орон залгана. Тэрхүү бүс нутагт Монголын сүм хийд, засаг захиргааны төв Өргөө орших бөгөөд түүнээс цааш байгалийн өнгө төрх эрс өөрчлөгдөж, газрын хотгор гүдгэр багасан ургамлын бүрхүүл нь ядмаг, хүн ам нь сийрэг, ялангуяа Монгол буюу Говь Алтайн нурууны зүүн үргэлжлэл болох уулсаас өмнө бүр ч цөөхөн болно. Эндээс жинхэнэ Говь эхэлж, нэг бол гөв гөлгөр элс-чулуун дэвсгэр, нэг бол үдэш оройн цагаар жаргаж буй нарны туяа оройгоор нь тусан тоглох зөөлөн, хадат дов толгодоос бүрдсэн нугачаа маягаар цэлийн үргэлжилнэ. Ийн явсаар, бараг тэр аяараа зуу, түүнээс ч илүү фут өндөр сүндэрлэн үргэлжилсэн манхан болж хярлан тогтсон нуранги элснээс тогтсон Өмнөд Монголд ирлээ. Монгол орны язгуур оршин суугчид болох монголчууд, нэг талаас, байгалийн бодит нөхцөл байдлын улмаас, нөгөө талаас, өөрсдийн нь уугуул, овог отгийн ноёд язгууртнуудын юм уу, хятадуудын их бага ямар нэг хэмжээний нөлөөний улмаас нэлээд өөрчлөгдсөн байв. Умард Монголд явахад уламжлалт зориг зүрх, авхаалж самбаа, гоё ганган чимэг чимэглэл, хурдан жороо морьд, тэдгээрийн тоног хэрэгсэл, морь унах чадвар зэргээрээ бахархаж бардамнасан хэвээр байгаа нүүдэлчид тааралдсаар байх бөгөөд ийм монголчууд нь ажиглан харж байгаа хүмүүсийн оюун бодлыг аль эрт улирсан цаг үе рүү, тэд өөрсдийн гэсэн үүх түүхтэй байсан тэр үе рүү өөрийн эрхгүй аваачна.
Эзний голын адаг хавь, Хар хотын туурь
Ийнхүү бидний аялагчид шувуудын хаврын ид нүүдлийн үеэр Эзний голын сав газарт очиж, өндөр өндөр дов толгодоор хүрээлэгдсэн цэнгэг уст хоёр нуурын яг хажууд хуарагнан буулаа. Энэ хоёр нуурын хагас нь нээгдэж задгайрч, нөгөө хагас нь мөсөн бүрхүүлтэйгээ, тэр нь ялангуяа өдрийн цагт, элсэн толгодын өмнө бэлээр 400С хүртэл, түүнээс ч дээш халах үед нэн түргэн хайлж байсан хэдий ч шувууд маш ихээр ирж байв. Бидэнд ойрхон, зүүн урд талын буландаа л ус нь ил задгай болсон Согоо нуур, манай хуаран хоёрын хоорондох нэлээд том талбайд ихээхэн өндөр зэгс битүү ургасан байсан. Энэ зэгс хоёрдугаар зэргийн хэд хэдэн нуур цөөрмийг нүднээс далдалж байсан бөгөөд биднээс гурван бээрийн зайд орших эргэн тойрондоо 2 бээр орчим хэмжээтэй нэг нуурынх нь дэргэд бид ан авынхаа ажлыг төвлөрүүлж, орон нутгийн байгальд хийх хаврын ажиглалтаа эндээс хийхээр боллоо…
Хар хотоос Дын-юань-ин хүртэл
Эзний Голыг, Согоо нуур орчмын хаврын амьдралыг судлах ажлаар Монголын говь цөлийн голт зүрхэнд байсан, хамгийн гол нь Хар хотын туурийг нээсэн минь нэгэн сайхан зүүд мэт зурсхийн өнгөрсөн билээ. Зүүн өмнө зүгийг чиглэн 560 бээр газар сунан үргэлжилсэн, далайн давалгаатай төстэй гүвээ толгод, сэрвэн хяраар шан татуулан үрчлээтсэн хув хуурай элс-чулуун далай гэмээр Алашагийн өргөн уудам цөл өмнө маань туулахад хүнд бэрх, сэтгэлд нэг их дотно бус дүр төрхөөрөө биднийг угтан хүлээж байлаа…. “Цөлийн хөлөг онгоц”- тэмээн цуваа маань эртний “Ханхай”-г 25 хоногт туулахад хүрсний 2 өдөрт нь шороон болон цасан шуурганы улмаас аргагүйн эрхэнд нүүлгүй өнжсөн бол 3 өдөр нь хөдөлгөөнөө зориуд удаашруулж Гойцзогийн баян бүрдээр 15-18, мөн 16 бээр ахисан ойрын нүүдэл хийсэн билээ…
Хар хотоос Дын-юань-ин хүртэл (төгсгөл)
Таван алдаас Мандал хүртэлх 40 бээр замыг бид хоёр нүүдлээр туулахдаа Модон овооны шил1 гэдэг газар бууж хоноглов. Бидний зам ханхайн хурдас тод ялгаран харагдах газраар явж өнгөрсөн бөгөөд эргэн тойрон элс, хайргаар хучигдсан намхан толгод л үргэлжилнэ. Язгуур чулуулгууд маш цөөн, тэгэхдээ зөвхөн сайр, жалгуудаар л таарч байлаа. Элсэн манхнууд огт байхгүй, зөвхөн намхавтар юм уу, үргэлжилсэн хавтгай элс тааралдаж байснаас гадна бутлаг ургамлын нөмөрт бөөгнөрсөн овон товон элс байх ажээ. Хажуугаар, хааяа зарим газар хөх ягаан өнгөт цахилдаг (Iris ensata), шав шар гичгэнэ (Potentilla anserina), цагаан өнгөтэй жижиг таван салаа (Plantago mongolica) ургасан харагдана. Шувуудаас зөвхөн Sylvia nana үзэгдсэнээс гадна тоодогны том гэгчийн мөр элсэн дээр гарсан байлаа.
Дын-юань-иний баян бүрд
Дын-юань-иний баян бүрд нь булаг шандын усаар тэжээгдэж байдаг гол, горхи, жалга судгуудын дунд, бүрдийг гурван хэсэг болгон хуваасан зэгэл саарал, амьдралгүй мэт харагдах өндөрлөгүүд дээр байрласан болно. Баруун талд нь өндөр элсэн манхнуудтай зах нь үл харагдах чулуурхаг эсвэл элсэрхэг цөл залган орших бол зүүн талд нь хадан хана цохиогоо тэнгэр өөд сэрвэлзүүлэн дүүлсэн Алашагийн нуруу босоо бичиглэлээр сунан дүнхийнэ. Орчин тойрныхоо нэгэн хэв маягийн нийтлэг өнгө аяс дундаас нүд баясган ногоорох энэхүү ургамлын төв тийш өдий төдий зам харгуй тал талаас ирсэн байх ажээ. Улиас мэтийн аварга том модод, ноёд дээдсийн гоёмсог цэцэрлэг, тариалангийн талбайнууд бүхий Дын-юань-ин хэдийгээр өмнөх бүлэгт өгүүлсэн их цасан шуурганд нэрвэгдэж, өвс ургамлын нь шинэ залуу соёо өнгөө алдаж, моддын навчис харлаж, голт бор цэцгийн дэлбээ нь түлэгдсэн мэт болсон ч их говь цөлөөс дөнгөж ирээд байгаа бидэнд чухам л диваажингийн орон мэт санагдаж байв…
Алашагийн нуруу
Би Дын-Юань-инд өнгөрүүлсэн цагийнхаа ихэнх хэсэгт янз бүрийн ажил хийж байхдаа, эхлээд хажуугийн Суварганы гол дээр буусан бидний анхны буудлын хажууханд байх Зостын амаар аялж, оройтсон нүүдлийн шувуудаас олж авсан, дараа нь Хотон голын аманд аялал хийсэн хамтрагчиддаа атаархан бүхий л сэтгэл зүрхээрээ уул руу тэмүүлж байлаа. Хотон голын амны эхэнд эндхийн чин вангийн нэг, гутгаар хүү У-егийн ээжийн болон түүнтэй хамт шороон дор булшлагдсан хоёр хүүгийн нь булш байдаг ажээ. Хятад гүнжийн нойрсож байгаа энэ газрыг шавар ханаар хүрээлж уулын гацуур тарьж чимэглэсэн байлаа… Хойдхон талд нь, уулын амын яг адагт байх хадан цохионд дээр үед энд амьдарч байсан нэгэн даяанчийн өвөрмөц оромж байдаг аж. Хаалга болон тор татсан цонх нь тэр оромжийг яг л үлгэрийнх юм шиг харагдуулдаг байна. Ерөнхийдөө, энэ хоёр аманд би аялагчдынхаа хамт долоо хоног орчим болсон хэдий ч арвин баялаг цуглуулга хийх гэсэн найдвар маань биелсэнгүй.
Зүүн Нань-шанийг давсан минь. Гань-су муж
Дын-юань-инээс хөдлөхөөс бүр хэд хоногийн өмнө л би Хөх нуур, Зүүн Нань-шань, Тэтунгийн тухай мөрөөдөлд автсан билээ. Хөх нуур өөрийнх нь “зүрх” болсон арлаараа, Нань-шань амьтан, ургамлын баялаг ертөнцөөрөө, догшин Тэтунг мөрөн аварга том хадан цохионууд болон хүчирхэг ширүүн урсгалаараа намайг даллан дуудаж байв. Анх аялсан цагаас л Тэтунг онгон байгалийн гоо үзэсгэлэнгээрээ намайг бишрүүлж, аялал хийх ухамсартай хүсэл тэмүүллийг надад бий болгон Пржевальскийтэй үүрд мөнх ойртуулсан билээ. Тэтунгийн тухай дурдатгал Пржевальскийг ой ухаанд минь амилуулан босгож ирнэ… Чернов, Напалков нараа дөнгөж үдээд байтал гучин тэмээний маань тоонд орж гол хөсөг болон Хөх нуурт очиж, эргээд Сининд ирэх ёстой хэдэн тарган тэмээ бидэнд авчирч өглөө. Аяллынхны ачаа барааг Өргөөгөөс Дын-юань-инд манай аяллын бүр эхэнд амжилттай хүргэж ирсэн мөнөөх сайн “Алаша монгол” эр ахлах хөтөчийн үүрэг гүйцэтгэх болов.
Чукотын хойг
thumb|right|Чукотын хойгийн байршил Чукотын хойг (Чукотский полуостров)нь Ази тивийн зүүн хойд үзүүрт орших хойг юм. Хамгийн зүүн цэг нь Дежневийн хошуу болно. Хойд талаараа Чукотын тэнгис, өмнө талаараа Берингийн тэнгис, зүүн талаараа Берингийн хоолойгоор хашигдана. Тус хойг нь Оросын Холбооны Улсын Чукоткын Автономит Тойрогт хамаарна.
Монгол Амдуу мөхсөн Хар хот
Зүүн Нань-шанийг давсан минь. Гань-су муж (төгсгөл)
Чагрыний тал үржил шимт бэлчээртэй хэдий ч ус, чийгээр хомс, ган гачигтай жил суурин хүн амд ч, нүүдэлчин ард олонд ч амьдрахад бэрхшээлтэй байдаг ажуу. 1908 он хур тунадас онцгой элбэг баян жил байсан болохоор тал нутгийн өнгө үзэмж нь араатан амьтан хийгээд хүн зоны амьдрал ахуйн янз бүрийн илрэлээр туйлын арвин баялаг байлаа. Дараагийн гүвээ бүрийн орой дээрээс нэлээд нь дунгануудын хөлд өртөн сүйрсэн, бас заримыг нь засварлаж сэргээн, хүн амьдрах болсон шинэ шинэ суурингууд нүдэнд тусна. Адуу, хонин сүрэг бөөн бөөнөөрөө тал бүрхэн бэлчихээс гадна зэрлэг ан амьтад ч (Gazella przewalskii [Procarpa przewalskii]) хажуугаар нь идээшилнэ.
Чукотын хойг
Ангилал:Азийн хойг Ангилал:Оросын хойг Ангилал:Номхон далайн хойг Ангилал:Хойд мөсөн далайн хойг Ангилал:Чукоткын өөртөө засах тойргийн газар зүй
Монгол Амдуу мөхсөн Хар хот
Синин хот ба зэргэлдээ орших Гүмбүм хийд
Синин бол зөвхөн Хөх нуурын нүүдэлчдийг төдийгүй, алс холын Зүүн хойд Төвдийн нүүдэлчдийг мэдэж эрхэлдэг хятад Цин-цай түшмэлийн өргөө байрладаг мужийн төв томоохон хот бөгөөд миний өмнөх үеийнхэн хийгээд би өөрөө нэг бус удаа тодорхойлон бичиж байсан билээ. Тийм болохоор энэ удаа түүний талаар хэдхэн үг л хэлье. Эдүгээ хот өөрөө ч, нийт Сининий тойрог ч маш түргэн өсөж хөгжин, оршин суугчид нь улам бүр олширч байна. Синин-хэ мөрний дээд биеийн сав газар нэн үржил шимтэй бөгөөд Баруун Хятадын ойр хавийн мужуудын амьжиргааны газар болжээ. Үр тариа ачсан жингийн цуваа Сининээс хөдлөн дэд ноёны өргөө байрладаг Лань-чжоу-фу руу явах нь улам олонтоо болов. Синин үр тариа гадагш гаргахаас гадна түүхий эдээ өдөр тутмын хэрэгцээний эд зүйлээр, заримдаа гоёл чимэглэлийн зүйлээр ч арилждаг нүүдэлчидтэй наймаа арилжаа хийх ажлыг өөртөө төвлөрүүлсэн байдаг. Тал хээр, уул нуруут нутаг орны зэрлэг хөвгүүд тод өнгөтэй хувцас өмсөж гоёх дуртай агаад улаан, шар, цэнхэр өнгийн торгон юм уу, даавуун бөс бараа, тэрчлэн янз бүрийн мөнгөн эдлэл, чимэг зүүлтийг дуртайяа худалдан авна...
Гүмбүм хийд, Донгэр хот, Хөх нуурт хүрэх цаашдын аян зам
Буддын шашинтнуудын ихэд дээдлэн биширдэг шашны төв–Гүмбүм нь томоохон баяр ёслолоор Төв Азийн бүхий л газар орноос цувран ирдэг сүсэгтэн олныг сүм дуганууддаа хуран цуглуулна. Энд зөвхөн Өмнөд, Монгол, Хөх нуурын оршин суугчид төдийгүй нэг талаас Умард Монголын нөгөө талаас Төвдийн оршин суугчид ирдгийг олж харж болно. Ариун дээд Лхас орох гэсэн мөргөлчдийн тоо томшгүй цуваа эхлээд Зонховын нэртэй холбоотой шүтээнд мөргөж, энэхүү зочломтгой газар оронд 2-3 сар амраад дараа нь цаашдынхаа хүнд хэцүү замд гарахыг ариун үүргээ гэж үзсээр иржээ. Гүмбүм хийд жил ирэх тутам баяжиж байв. Сарлаг голдуу үхэр сүрэг, хонь болон адуун сүргийн тоо ойр орчны нүүдэлчдийн арвин хэмжээний өргөл барьцаар улам өсөн үржиж байснаас гадна тэдгээр нүүдэлчид алт, мөнгө, хоргой, торго, хүдрийн заар мэтийг харамгүй бэлэглэнэ. Сүм хийдийн лам хуврагуудад замбаа, гурил, тос, давс, бусад зүйлийг олон түмэн арвин ихээр хандивладаг талаар энд хэлэхийн ч хэрэггүй...
Хөх нуур
Монголчууд “Хөх нуур”, тангуд нар “Мцо-гумбум”, хятадууд “Цин-хай” буюу “Цэнхэр нуур” хэмээн нэрлэдэг эл нуурыг буддын шашинтнууд ариун дагшинд тооцдог бөгөөд өнө эртнээс нүүдэлчид түүнийг ихэд анхааран элдэв янзын домог, хууч яриаг зохион ярьцгаасаар иржээ. Тэдгээрийн нэгийг Н.М.Пржевальский аяллынхаа тэмдэглэлд дурдсан байдаг. Энэ удаа бид Хөх нуурт ирээд дараах зүйлийг сонссон болно. “Олон, их олон жилийн өмнө, Хөх нуурын хөндийд дан ганц монголчууд амьдардаг байсан тэр цагт өнөөгийн энэ нуурын байгаа газарт хоёр жижигхэн цөөрөм байсан юмсанж. Ойр хавийн нь оршин суугчид цөөрмийнхөө усыг цэвэр ариун байлгах талаар тун ч бага анхаарч байнга бохирдуулдаг байжээ. Байдал даамжирсаар нэг эмэгтэй шууд цөөрмийн ус руу шээж орхиж.
Хөх нуур (төгсгөл)
Арал руу хөдлөх үедээ бид гэгээн гэрэлд нь асар их найдвар тавьж байсан сар дөнгөж одоо л үүлний цаанаас гарч ирлээ. Хүйсийн оройг нэн даруйхан хараад авъя гэсэн хүсэл бидэнд төрөв. Хэдхэн алхаж байтал биднээс үргэн хажуу тийш огло харайж буй нэг адуу нүдэнд туслаа. Бэл даган жаахан өгстөл тал хагас нь эвдэрч нурсан том гэгчийн суварга тааралдав. Бэл нэн хэцээс гадна жалга, судгуудаар хэрчигдсэн байх аж. Ийн явсаар арал дээр хамгийн өндөр нь болох нэгэн хавтгай дээр бид гарлаа. Энэ талбайн ирмэгийн дагуу эргэн тойрон байгууламжууд харагдана. Хамгийн түрүүнд саяхан байгуулагдсан бололтой бяцхан суварга тааралдсан бөгөөд шатаар өгсөж хаалганд нь хүрэхээр болов. Хаалганы оронд хөшиг унжуулжээ. Суварга руу шагайн чүдэнз зурж харвал хананд нь маш олон зурмал бурхан өлгөсөн байлаа. Цааш явж байтал хоёр агуй тааралдав. Бид чимээ гаргахгүйг хичээсээр дотогш сэмхэн орвол хоёр агуй хоёулаа хов хоосон байв.
Сининээр дайран Гуй-дуй руу явсан минь
Ийнхүү манай хөсөг урт гэгчийн цуваагаар зүүн зүгт хөдөллөө. Нүүдэлчид одоо манай аяллынхныг онцгой хүндэтгэл, илт сонирхсон байдалтай угтаж, Хүйс арал руу бидний хөвж очсон талаар лавлан асууж, догшрон давалгаалах “тэнгисийн” дунд ганцаардмал амьдралаар амьдарч байгаа даяанч лам нарын тухай манайхны ярихыг нэн анхааралтай сонсож байв. Тангуд нар инээмсэглэж, гайхшрангуй толгой дохиж, бидний эр зоригийг онцгойлон магтаж байгаагаа илэрхийлэн хоёр гарынхаа эрхий хурууг дээш гозойлгоно… Намар хаяанд ирж байлаа… Намуухан тунгалаг шөнөөр хүйтний эрч –60С хүрч, өглөө босоход газар мөнгөлөг цагаан хяруунд дарагдаж, асар майхны даавуу цантаж мөстөх болов. Нуурын усны хэм харьцангуй өндөр хэвээр, өдрийн 1 цагт хэмжүүрийн заалт хорь орчим хэмийн дулааныг зааж байлаа. Хэрэн хэсэгч жигүүртнүүд хүйтний цаг ирж байгааг мэдрэн өмнө зүг рүү цуврав. Бид аяны цуваанд орж зэллэн нисэж яваа саарал тогоруу, галуу нугасыг өдөр болгон харж байлаа.
Амдуугийн өндөрлөг рүү хийсэн дүн өвлийн аялал
“Бүх анхаарлаа мөхсөн Хар хотыг судалж шинжлэхэд төвлөрүүлнэ үү” гэсэн Газарзүйн нийгэмлэгийн саналыг аяллынхан хүлээж аваад төлөвлөгөөгөө өөрчлөх ёстой болсон юм… Анхандаа бид Гуй-дуйд өвлийг бүрмөсөн өнгөрөөгөөд хаврын урь бүрэн орохын цагт л баян тансаг байгалиараа багшийг минь ялангуяа түүний Төв Азиар хийсэн дөрөв дэх аяллын үеэр даллан дуудаж байсан Сычуань руу явахаар төлөвлөж байсан билээ. Н.М.Пржевальский тэгэхэд Хөх мөрөнд Бы-чю голын адаг хавиар тулж очоод, тэмээн хөсөгтэйгөөр Хөх мөрнийг батлах, ойр хавийн уулсын дүнсгэр дүнсгэр хадан хясаат хормойгоор хашигдаж шахагдсан урсгалыг нь даган уруудахын аль аль нь боломжгүй болохыг нүдээрээ үзэж мэджээ..."
Амдуугийн өндөрлөгийн гүн рүү хийсэн дүн өвлийн аялал (төгсгөл)
Манай баг Шанагаас хөдлөх нэгдүгээр сарын 13 бол бид бүгдийн хувьд баяр хөөртэй сайхан өдөр байлаа. Өглөө эрт хуаранд авчирсан ачлагын хөсөг малаа даруй замд гарахад бэлэн болгож ноёнтой салах ёс гүйцэтгээд Амнэ-рычон давааг чиглэн өмнө, баруун өмнө зүгт бид хөдөллөө. Өнгийн тууз, ноосон утас уяагаар хучигдсан хэсэг овооны дэргэд, давааны орой дээр дөрвөн тангуд эр ердийн байдлаар мөргөл залбирал үйлдэж байх ажээ. Бидний зам баруун өмнө зүг рүү уруудан хэдэн намхан хөтлийг ороож “бачин” буюу намаг дундуур гарч өндөр өндөр сэрвэн хяраар хүрээлэгдсэн Ба хэмээх өвс ногоо ихтэй өргөн хөндий рүү орон бараа тасарчээ.
Амдуугийн Лавран хийд
1648 онд одоогийн Лаврангийн ойролцоо орших “Гангья тан” хэмээх газар тангудын нэгэн ядуухан гэр бүлд хөвүүн төрсөн нь хожим Лавран хийдийг үндэслэсэн төдийгүй, Төвдийн буддын шашны нэн шинэ түүхэнд тодорсон хамгийн агуу сэтгэгч-эрдэмтэн Жамъяншадав байжээ гэж Б.Барадийн1 бичсэн байдаг. Хүү хамгийн анх нэгэн тангуд эрээс бичиг үсэг сурч, дараа нь, идэр насандаа Лхас руу үүрэг үүрэн одсон байна. Энэ талаараа тэрбээр өөрийн нь Москва болох Лхас руу тэмүүлсэн төвд Ломоновсовчуудын нэг байжээ. Лхаст залуу эр Барайван хийдийн “Гоман дацан” хэмээгддэг цанидын дацанд суун гүн ухаан судалж эхэлсэн байна. Гайхалтай авьяас билэгтэй гэдгээ удалгүй харуулсан тэрбээр “V Агуу их” Далай ламын анхааралд өртжээ.
Амдуугийн Лавран хийд (төгсгөл)
Өмнөд Монгол, Зүүн хойд Төвдийн сүсэгтнүүдийн сэтгэлийг татдагаараа алдартай Лавран хийд европын судлаач шинжээчдийг ч ямагт даллан дуудсаар иржээ. Анх Г.Н.Потанин тэнд очсон 1885 оноос хойш франц, герман, английн аялагчид Лавран хийдэд ирж байсан. Тэгэхдээ, Амдуугийн энэ шүтээний талаар хамгийн тодорхой, үнэ цэнэтэй мэдээллийг европын хэн нэгэн бус, харин Петербургт дээд боловсрол олж авсан буриад эр Б.Б.Барадийн бий болгож өгсөн байдаг. Цэл залуу, авьяаслаг энэхүү бурхны шашинтан эр Лавранд ирж бүтэн жилийг (1906 он) өнгөрүүлэхдээ хийдийн ахуй байдал, тэнд оршин суудаг лам нарын амьдралын хэв маягийг нарийн судалжээ. Буддын шашны бусад бүх хийдийн нэгэн адил Лавран хийдэд нэг жилд хэд хэдэн томоохон ёслол болж маш олон мөргөлчид хуран цуглардаг. Хоёрдугаар сарын 14-ний өдөр анхдугаар Жамъяншадавын жанч халсны ойг тэмдэглэх агаад үүнийг нифудун-чю цунг-чю гэж нэрлэнэ.
Далай ламд бараалхахаар
Лхасаас Бээжин хүрэх замын дагуу, мөргөлчдийн явдаг их зам дээр, Хөх нуурын гүн цэнхэр уснаас нэг их холгүй буддын хамгийн алдартай хийдүүдийн нэг болох Гүмбүм оршдог. Энэ хийд газарзүйн маш ашигтай байрлалтай учир алс холын язгууртан мөргөлчид байнга ирж, эндээ буудаллан амарч хоол хүнс, шаардлагатай бусад зүйлээ базааж авсаар ирсэн, одоо ч энэ хэвээр бөлгөө. Тэгвэл, Амдуугийн өндөрлөгийн бүр гүнд орших Буддын шашны дээрхээс дутахааргүй нэр алдартай, баян тансаг, дайчин зан чанартай нүүдэлчин тангуд нараар хамгаалуулсан Лавран хийдийн тухайд нөхцөл байдал арай өөр ажээ. Магометанчуудын довтолгооны хар шуурганаас баян тансаг сүм дуган, үнэ цэнэтэй зүйлсээ хамгаалж бүрэн бүтэн үлдээхийн хувьд Лавран хийд Гүмбүмээс илүү азтай байлаа.
Далай ламд бараалхахаар (төгсгөл)
Далай лам хийдийн баруун захад, Гүмбүм бараг тэр чигээрээ, тэнгэрийн хаяаг урд талаас нь халхлан хүрээлсэн тэртээ алсын цувраа уулс сайн харагддаг “баруун талын өндөрлөгийн” бэлд байх нэгэн баян төвдийн байшинд сууж байлаа… Төвдүүдийн дорвитойхон байшин болгоны нэгэн адил энэ өргөө өндөр шавар ханаар хүрээлэгдсэн, хоёр төвд эрээр хамгаалуулсан ёслолын хаалгатай байх ажээ. Гүмбүмд хоёрдугаар сарын 22-нд ирэнгүүтээ л би Далай ламын тамгын газарт өөрийнхөө тухай яаран мэдэгдсэн бөгөөд дээрхийн гэгээнтэн ердөө маргааш л намайг хүлээж авна гэдгийг тэндээс даруй хариу мэдэгдлээ.
Алашагаар дайран Хар хот руу
Гуравдугаар сарын 15-нд намайг Гүмбүмээс Лань-чжоу-фуд ирснээр баг маань нэгдэж бүтэн болсон бөгөөд бусад нөхөдтэйгөө бидний уулзсан эхний өдөр тэр чигээрээ нөхөрсөг яриа хөөрөө, харилцан асуулт хариулт дунд өнгөрлөө. Манай гол хөсөг Лаврангаас Лань-чжоу-фу хүртэлх нийт замыг зургаан нүүдлээр туулсан бөгөөд барагцаалбал замын дунд, Хэчжоуд долоо хоног буудаллаж амарсан байна. Хэ-чжоу хот нь Дао-чжа-хэ голын хөндийд, голоосоо чанх урагшаа таван бээрийн зайтай газар тэнгисээс 6270 фут (1910 м) өндөр оршдог. “Лалын шашинтнуудын бослогын үед Хэ-чжоу хот сүйдэж балгас болсон бөгөөд оршин суугчид нь бүр арван жилийн дараа л эргэж ирсэн байна. Хэ-чжоугийн оршин суугчдын ярьж буйгаар, энд гарсан үймээнийг Хэ-чжоугаас гаралтай, Сининд сууж байсан Жинса-ахун гэгч толгойлсон байна. Хотын барилга байгууламжууд цөм шинэ байжээ… Урьд нь Хэ-чжоуд лалын шашинтан нэлээд олон байсан… Хэ-чжоу хотыг саларчуудын эзэмшлийн гол төвд байсан мэт ташаа мэдээллүүд манай ном зохиолуудад бий.
Хар хотод хоёр дахиа очсон минь
Дын-юань-инээс Хар хот хүртэлх дан говь цөлөөр явж туулах 550 бээр газрыг манай баг хаана ч амралгүй, ганц ч өнжилгүйгээр 19 өдрийн хугацаанд ардаа хийлээ. Бид энэ удаа хуарангаа хотын түүхэн ханануудын гол дунд өмнөх шигээ биш, харин баруун хойд булан руу нь арай ойртуулан, том гэгчийн шавар байшингийн нурангийн дэргэд босголоо. Бидний эзгүй хойгуур миний нандин нээлтэнд хэн ч гар хүрсэнгүй, энэ туурь бидний орхиж явсан яг л тэр байдлаараа байх ажээ. Хагархай хэлтэрхий, хог новш дороос бид гаргаж аваад шаардлагатай бус хэмээн орхисон эд зүйлүүд ч яг хэвээрээ байв. Нэг сар орчмын хугацаанд малталт хийнэ гэж би тооцоолон урьдын адил Хар хотоос 20 гаруй бээрийн зайд Эзний голд амьдарч байсан торгууд бэйлтэй анд нөхрийн холбоогоо сэргээж, газар ухах ажилчдыг хөлслөх талаар түүний дэмжлэгийг аван, Эзний голоос өдөр болгон бидэнд, ус нэжгээд хонь авчирч байхаар торгуудуудтай тохиролцлоо. Биеийн хүчний хүчир ажил хийх, хоол идэх ам 2-3 дахин нэмэгдэх учир мах, ус хоёрын аль аль нь ихээр шаардагдаж байв.
Төрөлх нутаг хязгаар руугаа буусан минь
Мөхсөн Хар хотод дөрвөн долоо хоног орчим туйлын хүнд нөхцөлд бид ажиллаж хэрмэн ханын дотор ч, гадна талд ч товлож төлөвлөсөн археологийн хайгуулаа дуусгаад цааш хөдлөх бэлтгэлээ хайж эхлэв. Аагим халуун завсаргүй төөнөж, ундааны ус хүртэл дутагдалтайн улмаас тоос шороо, хог новшноосоо ангижрах боломжгүй байсан учир бид маш туйлдаж байлаа. Байгаль дэлхийн нүд баясгасан сайхан дүр төрхийг дахин харж, нов ногоон моддоосоо таашаал авч, навчсын шивнээн, нойтон өвс ногооны үнэр дунд цэнгэхийг туйлаас хүсэж байв. Зургадугаар сарын 16-ны өдөр үнэлж баршгүй өв их эрдэнэс ачсан манай хүнд нүсэр цуваа тангудын нийслэлийн баруун хаалгаар гарч, ханан хэрмийн нь баруун хойд өнцгөөр өнгөрөн Эзний гол руу чиглэлээ. Хөвсгөр, нуранги элс хөдөлгөөнийг саатуулан зуурч, ачаа, уналгын мал маань арай ядан урагшилж байсан ч сэтгэл санаа өөдрөг байсан юм...
Номын зохиогчийн тухай
Уг номын зохиогчийн тухай мэдээллийг та П.К.Козлов үзнэ үү.
Ангилал:Монголоор бэдэрсэн гадныхан Ангилал:Жуулчдын тэмлэглэл Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:21-р зууны утга зохиол Ангилал:Цуврал ном
Керамзит
Керамзит нь хөнгөн ба сийрэг барилгын материал юм.
Үйлдвэрлэл
Керамзитыг шавраас гаргаж авах ба шаврыг тээрэмдэн, цельсийн 1200 хэмд эргэдэг зууханд шатаана. Ингэснээр органик нэмэлт бодисууд нь шатан, 4- 5 дахин томрон, хөөж бөмбөлөг хэлбэртэй болдог.
Түүхээс
Анх 1917 онд Америкийн Бирмингхэм хотын тоосгоны үйлдвэрт керамзит гаргаж авах оролдлого хийсэн байна. С. Ж. Хэйд нь тус материалыг нээжээ. Ур аргыг Дани улсад цааш нь хөгжүүлсэн байна. Нидерланд, Англи, Швед ба ОХУ удаалан үйлдвэрлэж эхэлжээ. 1955 оноос Германы Хэннштэдт хотод керамзитын үйлдвэр ажиллаж эхэлсэн байна.
Хэрэглээ
Керамзит нь ойролцоогоор 40 мм хүртэл диаметртэй, дулаан сайн тусгаарладаг ба бараг өөгүй бөмбөлөг хэлбэртэй тул нэмж боловсруулалтгүй зуурмаг болон бетоны нэмэлт болгон ашиглана. Мөн хөнгөн бетон хийхэд хэрэглэдэг. 4 мм хүртэл ширхэгтэйг нь хана ба өнгөлгөөны зуурмагт ашиглана.
Керамзитыг цэцэрлэгжүүлэлтийн салбарт хөрс сайжруулалт, ногоон дээвэр, ба гидропоникт өргөн хэрэглэдэг. Ус ба шимт бодисуудыг сайн шингээдэг тул керамзитыг мөн цэцэгжүүлэлтэд тасалгааны цэцэг тарихад ашиглана.
Тусгай хэрэглээ
Дээрх үндсэн хэрэглээнээс гадна керамзитыг доорх салбаруудад хэрэглэнэ:
Нэмж унших
Тус материалын түүхээс: Уг материалын шинж чанарын талаар:
Холбоос
Ангилал:Барилгын материал
Чүнжун ван
Жүнжун (солонгосоор 중종, төрсөн нэр нь 이역 буюу И Ёг; 1488–1544) — Чусон улсын 11-р эзэн ван. Төрийн эргэлтээр Ёньсаньгүнь вангийн өвийг залгаж 38 жил (1506-1544) хаанчлаад хөвүүн Иньжун ванд залгуулжээ. Дэ Жан Гум хэмээх оточтой байсан.
Ангилал:1488 онд төрсөн Ангилал:1544 онд өнгөрсөн Ангилал:Чусоний ван
Пак Хэ Жин
Жүжигчин Lim JuHwan-ы танилцуулга ^^
(Тайлбар: 2016 оны 8сард бэлтгэсэн мэдээлэл учир түүнээс хойшхи үйл явдлуудыг дурдаагүй эсвэл засаагүй байж болно)
Нэр: Lim Ju-Hwan / 임주환 / 林周煥 Төрсөн өдөр: 1982.05.18 Төрсөн газар: Өмнөд Солонгос Өндөр: 186cm Боловсрол: Daejin их сургууль - театр болон кино урлагийн анги Мэргэжил: Жүжигчин Идэвхитэй жил: 2004оноос- одоог хүртэл Агентлаг: Blossom Entertainment Цэргийн алба: 2011.05.17 - 2013.02.16