cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Серхио Агуэро
Замнал
2003 оны долоодугаар сарын 5-нд улсынхаа дээд лигт 15 нас 35 өдөртэй байхдаа элсэж түүхэн дэх хамгийн залуу тоглогч болж өмнөх буюу 1976 онд элсэж байсан Диего Марадонагийн үзүүлэлтийг эвдэж байв. Агуэрог хойд эцэг нь Марадонагийн охин Жаннина Диноратай гэр бүл болоход том нөлөө үзүүлж байсан гэдэг.
Шигшээ багийнхаа 20 хүртэлх насны багт тоглож байхдаа 2005, 2007 онуудад Идэрчүүдийн ДАШТ-д аваргалж байсан ба 2008 оны Бээжингийн олимпын наадамд Бразилын шигшээ багийн эсрэг 3-0 харьцаагаар хожсон тоглолтонд хоёр гоол оруулж "Олимпын аварга" болж байв. Шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд тэрээр 2010 ДАШТ, 2011 оны ӨААШТ-д тус тус оролцсон.
2006 онд Европ зорьсон Агуэро Испаний Ла Лигийн Атлетико Мадрид багт Индепендьенте багаасаа 23 сая еврогийн гэрээгээр шилжжээ. Өөрийн нэр хүндийг өндөрт өргөх амжилт, ур чадвараа энэ багт тоглож байхдаа харуулсан бөгөөд 234 тоглолтонд оролцож 101 гоол оруулсан, УЕФА Европын лиг болон УЕФА-гийн Супер цомд түрүүлсэн гэх амжилтын буухиа хөвөрнө. Агуэро 2011 оны долоодугаар сард Премьер лигийн Манчестер Сити багт 35 сая фунт стерлингээр гэрээ байгуулсан түүхтэй.
Холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Индепендьенте багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Аргентины олимпын аварга Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2011 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:УЕФА Европын Лигийн аварга Ангилал:Аргентины хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Хөлбөмбөгийн олимпын аварга Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Цөмийн эрчим хүч
Цөмийн эрчим хүч гэдэг нь (дэлбэрэлтийн бус) цөмийн урвалыг хяналттайгаар гүйцэтгэх замаар гарган авдаг эрчим хүч юм. Цөмийн цахилгаан станцууд өдгөө цөмийн задралын урвалаас гарах дулаанаар усыг халаан уур болгон хувиргаж, түүгээр эрчим хүч үүсгэх аргыг ашигладаг.
2009 онд дэлхий дээр үйлдвэрлэгдсэн нийт эрчим хүчний 13–14%-г цөмийн эрчим хүч эзэлжэ байна. Түүнчлэн цөмийн эрчим хүч ашиглан явдаг 150 гаруй хөлөг онгоц бий.
2018 оны 01 дүгээр сарын 25-ны байдлаар дэлхийн 30 оронд нийт 448 цөмийн эрчим хүчний реактор эрчим хүч үйлдвэрлэн ажиллаж байгаа ба 15 улсад 58 цөмийн эрчим хүчний реактор баригдаж байна. 2014 онд 435 байсан цөмийн реакторын тоо одоо 448 болтлоо өссөн нь дэлхийн түүхэнд хамгийн их тоогоор ажиллаж байсан 2002 оны 438 реактораас тоогоороо даваад байна.
2017 онд ашиглалтад орсон 10 реакторын 5 нь Хятад Улсад, үлдсэн 5 нь Энэтхэг, Пакистан, Орос, Өмнөд Солонгос, АНУ-д байна.
2014 оны судалгаагаар дэлхийн нийт эрчим хүчний 11 хувийг цөмийн эрчим хүчээр хангаж байгаа судалгаа гарсан. 2018 оны 01 дүгээр сарын байдлаар цөмийн эрчим хүсээр 391 744 MWe цахилгаан үйлдвэрлэж  байна.
Санжаасүрэнгийн Зориг
С.Зориг ба Ардчилсан хувьсгал
Монголын ард түмний сод хүү, нэрт улс төрч, ардчилсан хувьсгалын алтан хараацай Санжаасүрэнгийн Зориг нь Монголын дээд боловсролын салбарын томоохон зүтгэлтнүүдийн нэг, МУИС-ийн декан, Боловсролын яамны орлогч сайдын албыг хашиж явсан Санжаасүрэнгийнд хоёр дахь хүү болон 1962 оны 4 дүгээр сарын 20-д мэндэлжээ. Түүний ээж, хүний их эмч Доржпалам нь Оросын нэрт эрдэмтэн, монгол судлаач А.Симуков ын охин байжээ. Тэрбээр хар нялхдаа өнчирч, монгол эх эцгийн гар дээр өсөж өндийсөн төдийгүй Монголд европ эмнэлгийг дэлгэрүүлэхэд хүчин зүтгэж явсан Зөвлөлтийн эмч эмэгтэйн дүрийг уран сайхны Сэрэлт кинонд бүтээж олны танил болж байжээ.
Зөвлөт Холбоот Улсад өрнөсөн М.Горбачев ын өөрчлөн байгуулалт ын үзэл санаа нь БНМАУ-д халдварлаж, нийгмийг ардчилахын төлөөх залуучуудын хөдөлгөөн үүсэж, түүний идэвхитэй гишүүдийн нэг нь тухайн үед дөнгөж 27 настай байсан Зориг байлаа. Тэрээр тэр үед (1989 онд) Монгол Улсын Их Сургууль д философийн багшаар ажиллаж байжээ. Зориг нь Сүхбаатарын талбай дээр болж байсан цуглаанууд дээр Монголын Ардчилсан Холбооны зохицуулагчийн хувиар чанга яригч барин үг хэлж, иргэдийг өөрчлөлтөд уриалж байв. 1990 оны 3 сард түүний хүчин зүтгэлээр тэр үеийн эрх баригч Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хороо бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч, Монголын түүхэнд шинэ үе эхэлсэн билээ. 1990 оны 6 сард Монголд явагдсан анхны чөлөөт ардчилсан сонгуулиар Улсын Бага Хуралд сонгогдож, дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд Монголын Ардчилсан Намаас нэр дэвшсэн боловч хөдөөнөөс сонгогдсон депутат олонтой Ардын Их Хурлын депутатууд малчдын амьдралыг мэдэхгүй гэсэн шалтгаанаар хөдөө төрж өссөн Раднаасүмбэрэлийн Гончигдорж ийг сонгосон байдаг.
Тэрээр 1992, 1996 оны сонгуулиар Улсын Их Хуралд сонгогдож, Ардчилсан Холбоо эвслийн хоёр дахь засгийн газар болох Цахиагийн Элбэгдорж ийн Засгийн газарт Дэд бүтцийн сайд ын албыг хашиж байв.
Питер Одемвингие
Питер Осазе Одемвингие (Peter Osaze Odemwingie ; 1981 оны долоодугаар сарын 15, Ташкент) — Орос гаралтай Нигерийн хөлбөмбөгчин, Английн «Сток Сити» болон Нигерийн шигшээн довтлогч.
Санжаасүрэнгийн Зориг
Аллага
Түүнийг эрх баригч эвслийнхэн Ерөнхий сайдад нэрийг нь дэвшүүлэхээр Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх гэж байсан гэсэн яриа бий. Ямартай ч Монголын ард түмэн энэ хэргийг улс төрийн аллага байсан гэдэгт итгэлтэй байдаг. Үүнийг бататгаж, Д.Энхтүвшин "Дуусан амьдараагүй Зориг" нийтлэлдээ "Тэр үеийн эрх баригч эвслийнхэн буюу Ардчилсан хүчнээс нэрийг нь Ерөнхий сайдад өргөн мэдүүлж, Ерөнхийлөгч Н.Багабандитай зөвшилцөх гэж байсан түүхэн эгзэгтэй мөчид амь насыг нь туйлын хорсолтойгоор хөнөөсөн нь гарцаагүй улс төрийн аллага байснаас зайлахгүй." гэж бичсэн байдаг. Уг хэрэг нь амьд гэрч (эхнэр Булган) үлдээсэн боловч өдийг хүртэл илрээгүй. Зоригийн аллагатай холбогдуулж олон хүнийг сэжигтнээр татаж байсан бөгөөд иргэн Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нар тус хэргийг үйлдсэн гэгдэж, шат шатны шүүхээс хорих ялаар шийтгүүлсэн. Гэсэн ч Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг гүйцэтгэх ажиллагааны журам зөрчиж, эрүүдэн шүүж ял тулгасан хэргээр хууль шүүх, прокурор, цагдаа, тагнуулын албан хаагчид ял шийтгүүлснээр шүүхээс Содномдаржаа, Чимгээ нарын хэргийг дахин шалгах шаардлага тавьж, улмаар уг хоёр иргэнийг сулласан.
Крис Смоллинг
Кристофер Ллойд Смоллинг (Christopher Lloyd Smalling, 1989 оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд Лондон хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Манчестер Юнайтед болон Английн шигшээн хамгаалагч юм.
Санжаасүрэнгийн Зориг
Хэвлэл мэдээлэлд
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголын багш Ангилал:Хувьсгалч Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Хүн амины хэргийн хохирогч Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Монголчууд Ангилал:1962 онд төрсөн Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Крис Смоллинг
Холбоос
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд
Питер Одемвингие
2014 оны нэгдүгээр сарын 28-нд тоглогч солилцоогоор одоогийн багтаа элсэж, 18 сарын гэрээ байгуулжээ.
Бенгал
Бенгал (বঙ্গ Bôngo, বাংলা Bangla, বঙ্গদেশ Bôngodesh буюу বাংলাদেশ Bangladesh) нь Өмнөд Ази, Энэтхэгийн хойгийн зүүн хойд хэсэг дэх түүхэн болон газарзүйн бүс нутгийн нэр юм. Өдгөө ерөнхийдөө Бүгд Найрамдах Бангладеш Ард Улс (хуучнаар Зүүн Бенгал / Зүүн Пакистан) ба Энэтхэгийн муж болох Баруун Бенгал гэсэн хоёр хэсэгт хуваагдсан бөгөөд хуучин Бенгалын вант улсын (Британийн захиргаан дорх хаант засаглал) зарим хэсэг нь Энэтхэгийн Бихар, Ассам, Орисса мужуудад харьяалагддаг. Бенгалын ихэнх нутгаар Бенгал хэлээр (বাংলা Bangla) ярилцагч Бенгал үндэстэн (বাঙালি Bangali) оршин суудаг.
Питер Одемвингие
Гадны холбоос
Ангилал:Нигерийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Нигерийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Бендел Иншурэнс багийн тоглогч Ангилал:Ла Лувьер багийн тоглогч Ангилал:Лилль багийн тоглогч Ангилал:Локомотив Москва багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Кардифф Сити багийн тоглогч Ангилал:Сток Сити багийн тоглогч Ангилал:Оросын хүн Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1981 онд төрсөн
Бенгал
Бенгал нь дэлхий дээрх хамгийн их хүн амын нягтшил ихтэй бүс нутаг бөгөөд нягтшил нь 900/км²-аас ч их. Бенгалын ихэнх хэсгийг Ганга–Брахмапутра мөрдийн дельт буюу Гангын дельт хэмээх, дэлхийн хамгийн том дельтийн нам дор газар нутаг эзэлнэ. Тус дельтийн өмнөд хэсэгт орших Сундарбанс нь Бенгалын барын өлгий нутаг болсон, дэлхийн хамгийн том мангро модон ой юм. Бенгалын ихэнх оршин суугчид хөдөө амьдарч, газар тариалан эрхэлдэг боловч Колката, Дака хэмээх хоёр мегахот тус бүс нутагт бий.
Эшлэл
Ангилал:Азийн бүсчлэл Ангилал:Бангладешийн газар зүй Ангилал:Бангладешийн түүх Ангилал:Энэтхэгийн газар зүй Ангилал:Энэтхэгийн түүхэн улс Ангилал:Эртний Энэтхэг
Анагаах ухаан
Анагаах ухаан нь хүн болон бусад амьтныг өвчнөөс сэргийлэх, эрүүл мэндийг хамгаалах, эмчлэн эдгээх тухай судалдаг шинжлэх ухаан юм.
Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Грит Бройер
Грит Бройер (Grit Breuer, 1972 оны 2 сарын 16-нд Германы Рөбелд төрсөн) нь хуучин Зүүн Германы хөнгөн атлетикч, эмэгтэйчүүдийн 200 м, 400 м, 4x100 м, 4x400 м-ийн төрлүүдэд өрсөлддөг байсан тамирчин юм.
Сэргээшийн төрлийн кленбутеро хэрэглэдэг байсан нь 1992 онд илэрч, 2 жилээр эрхээ хасуулж байсан. Европын АШТ-ий 5 алт, 1 мөнгөн медальтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Зүүн Германы 400 метрийн гүйгч Ангилал:Зүүн Германы 4х400 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:Германы 400 метрийн гүйгч Ангилал:Германы 4х400 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:400 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:400 метрийн гүйлтийн европын аварга Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн европын аварга Ангилал:Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Германы олимпын оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Зүүн Германд Ангилал:Зүүн Германы иргэн Ангилал:Германчууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Георги Марков
Георги Марков (болгараар Георги Мърков; 1946 оны 4 сарын 5-нд Болгар улсын Пажаржик аймгийн Горно-Выршило тосгонд төрсөн) — сонгомол барилдааны 62 кг-ийн Мюнхений олимпийн аварга (1972), ДАШТ-ий алт (1971), хүрэл (1974) медальт Болгарын бөх.
Лавлах холбоос
Ангилал:1946 онд төрсөн Ангилал:Болгарын бөх Ангилал:Болгарын олимпын аварга Ангилал:Болгарчууд
Томас Ливингстон Митчелл
Сэр Томас Ливингстон Митчелл (Sir Thomas Livingstone Mitchell) нь 1792 оны 6 сарын 15-нд Шотландын Стирлингшир гүнлигийн Гранжмаутад Жон Митчеллын хүү болон төрж, 1855 оны 10 сарын 5-нд (63 настайдаа) бронхит өвчний улмаас Австралийн Сидней хотод нас барсан, зүүн өмнөд Австралиар аялж, судалсан хүн юм.
Аяллууд
Митчелл 1831 онд өөрийн анхны аялалаа хийж, энэ хугацаанд Дарлинг гол болон түүний цутгал голуудыг судалсан байна.
1835 онд тэрээр дахин Дарлинг голын сав нутаг, түүний ойр орчмын газар нутгийг судлахаар аялаж, Дарлинг голын эрэг дээр Форт Бурк хотхоныг байгуулжээ.
1845-1847 онуудад тэрээр Дарлинг голын сав нутгаар дахин аялж, энэ голын хамгийн хойт цутгал, голуудын эх, тэр дундаа Кондамайн голыг нээсэн юм. Эндээс хойт зүгт аялан, Их ус хагалбарын нурууны хоёр бүлэг уул болох Маунт Кинг, Маунт Фаради уулсыг судалжээ. Ингэж аялахдаа тэрээр Куперс-Крик голын эхийг нээж эндээс зүүн зүгт Номхон далайн эрэг хүрч, эрэг дагуу аялан Сиднейд ирсэн байна. Митчелл өөрийн судалгааны тухай 1838 онд хэвлэгдсэн “Зүүн Австралийн төв хэсэгт хийсэн гурван экспедиц” хоёр боть ном, 1848 онд хэвлэгдсэн “Австралийн тропикийн бүсээр аялсан тэмдэглэл" номдоо тодорхой бичсэн байдаг.
Ангилал:19-р зууны аялагч Ангилал:19-р зууны зураг зүйч Ангилал:Австрали судлаач Ангилал:Эдинбургийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Рыцарь бакалавр Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1792 онд төрсөн Ангилал:1855 онд өнгөрсөн
Танганьика нуур
Танганьика нь Танзани улсын баруун хэсэгт оршдог ба Байгал нуурын удаах дэлхийн хоёр дахь гүнзгий, цэнгэг уст нуур юм.
Газарзүй
Нуур нь Танзани, Замби, Конго, Бурунди гэсэн 4 улсын нутагт хуваагдана. Өргөрөгийн 3-8 градус, уртрагийн 29-31 градусд орших бөгөөд 40-50км өргөн, 650км урт сунаж тогтсон байдаг. Танганьика нуур 32,900км2 талбай эзлэх ба энэ нь Африк тивд 2-т, Дэлхийд 5-д орно. Дундаж гүн нь 570м, хамгийн гүн хэсэгтээ 1471м юм. Эргийн урт нь 1900км ба 17,800км3 ус агуулдаг. Нууранд цутгадаг үндсэн том гол нь Рузизи ба Малагараси боловч үүнээс гадна хэдэн арван жижиг гол байна. Нөгөөтэйгүүр нуураас эх аван урсдаг ганц гол байдаг тул Танганьика нууранд орсон ус гадагшлалгүй маш удаан хугацаанд (1000 жил хүрдэг гэгддэг) үлддэг ба 90% нь ууршиж алга болдог гэнэ.
1858 онд, Нил мөрний эх савыг хайж байсан Английн эрэлчид Жон Спик, Ричард Бартон нар Танганьика нуурыг анх нээсэн болно.
Аж үйлдвэр
Энэхүү нуурын загас нь эргэн тойрны хүмүүсийн гол хоол хүнс болдог. Танганьика нуурын орчимд 800-аад загасны аж ахуй байх ба 100,000 хүн ажилладаг байна. Мөн нуурнаас барьсан загасыг Зүүн Африкийн бүх улсуудад экспортолдог. Загасны худалдаа нь 1950 оны үеэс эхлэн 1995 оны байдлаар 180,000т загас барьсан тооцоо байдаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Африкийн нуур
Бизнес
Бизнес нь эдийн засгийн ойлголтоор, хүмүүсийг ашиг олохын төлөө зохион байгуулж коллектив бүтээмжийг барьж сахин удирдаx нийгмийн ухаан юм. Үндсэн үг нь худалдаа наймаа гэсэн утгийг агуулж байгаа бөгөөд, өнөө үед бизнес нь асар өргөн хүрээтэй болоод байна.
Парапитек
Хүн дүрст мичний овогт хамаарах энэ амьтан 14 сая жилийн өмнөөс үүссэн хэмээн эрдэмтэд нотолдог. Үүнийг парапитек (Parapithecus) хэмээн нэрлэжээ. Парапитек одоогийн Энэтхэг, Дорнод Европын өргөн нутгаар тархалттай байв. Анхны хүн дүрст сармагчингуудтай харьцуулахад тэдний араа өргөн, хавтгай байсны зэрэгцээ томоохон соёотой байжээ. Тэд иш, үндэс, үр жимс зэргийг амтархан иддэг ургамал хоолтнууд юм. Ангилал:Устсан xөхтөн амьтан Ангилал:Приматууд
Такато Наохиса
Такато Наохиса (1993 онд төрсөн) — Японы жүдочин. Дэлхийн 3 удаагийн аварга.
Тамирчин
Такато Наохиса жүдогийн 60 кг жинд барилддаг. Хөмрөх (үчимата) мэх хийдэг.
2013 онд Рио-де-Жанейрод болсон ДАШТ-нд Унгар, Колумбаас ирсэн хоёр бөхийг цэвэр ялж, Хасагийн бөхийг нэг юкогоор, Өмнө Солонгосын Ким Вонь-жинийг хоёр вазариар дийлсний дараа Монголын Амартүвшинээс оноо салгаж амжаагүй боловч торгуулийн дутуугаар хожоод 20 насандаа дэлхийн аварга болсон.
Үүнээс урьд Такато өсвөрийн (2009) болон залуучуудын (2011) ДАШТ-д түрүүлж, 2012 оноос Их дуулга, Мастеруудын тэмцээн гээд очсон л бол алтан медаль шүүрдэг болчхоод байсан.
2014 оны Челябинскийн ДАШТ-ээс хүрэл, 2016 оны Рио-де-Жанейрын олимпоос хүрэл медаль хүртэв.
Хувь хүн
Такато Наохиса 1992 оны 5 сарын 30-нд Япон улсын Точиги аймгийн Шимоцүкэ хотод төрсөн.
Япон үндэстэн. 7 настайгаасаа жүдогоор хичээллэжээ. 2012-2016 онд Токай их сургуульд суралцсан.
2014 онд нэг орны жүдочин Абэ Канатай гэрлэсэн. 2015 онд хүүтэй болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн аварга Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Точиги аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Макромедиа
Макромедиа (Macromedia)нь Сан Францискод төвтэй, компьютерын програм хангамж үйлдвэрлэгч компани юм. Энэ компани нь интернетийн орчны хөдөлгөөнт дүрс тоглуулагч, бүтээгч програм болох Флэш(Flash), веб сайт бүтээгч програм Дриимвивэр(Dreamweaver), вектор, график зурагтай ажилдаг Фриихэнд(Freehand) зэрэг програмуудаараа олонд алдартай. Макромедиа компани нь 2005 оны 12 сарын 3нд Адобэ Систэмс(Adobe Systems) компанид худалдагдсан билээ.
Түүх
1992 онд MacroMind болон Authorware компанууд нэгдэж Макромедиа компаныг үүсгэв.
1995 онд Макромедиа нь Altsys компаныг худалдан авав. Энэ компани нь өөрийн нэр дээр одоогийн Freehand програмыг Aldus нэртэйгээр лицензыг нь эзэмшиж байжээ.
1996 онд Макромедиа нь FutureWave компанийг Сан Диегогоос мөн худалдан авав. Энэ компани нь 1995 онд вектор дээр суурилсан зургийн програм болох SmartSketch-г зохион бүтээгээд байв. Энэ програм нь өөрийн гэсэн FututreSplash гэсэн тоглуулагчтай, файлын төгсгөл нь Splash (.spl) форматтай, графикыг Браузэр дээр үзүүлэх чадвартай байв. Дараа нь SmartSketch нь FututreSplash-Animator гэсэн програм болж энэ дараа Flash болсон билээ.
2005 оны 4 сарын 18нд Adobe нь Макромедиа компанийг 3,4 Тэрбум америк доллараар худалдаж авахаа зарлаж, 12 сарын 3-нд албан ёсоор бүрэн шилжижээ. 2005 оны 8 сард Flash болон Dreamweaver-ийн 8 дахь хувилбар Version 8-ыг Макромедиагийн нэрээр гаргаж, дараа жилээс нь эдгээрийг өөрсдийн Creative Suite(CS) цувралд оруулан нэгэн багц болгон гаргадаг болсон.
Музей Орсе
Музей Орсе (Musée d'Orsay) нь Парист байрладаг, дэлхийн хамгийн алдартай музейнүүдийн нэг юм.
Нээгдсэн он: 1986
Талбай: 57 400 ам метр
2007 онд 3200000 хүн үзжээ.
Гадаад холбоосууд
Ангилал:Металл барилга байгууламж Ангилал:Францын урьдын өртөө Ангилал:Парисын урлагийн музей Ангилал:Францын түүхэн дурсгалт газар
Тэнгисийн хоолой
thumb|right|300px|[[Ла-Маншийн хоолой]]
Тэнгисийн хоолой, мөн тэнгисийн гудамж гэдэг нь хоёр эх газраар хавчигдсан тэнгисийн нарийссан хэсгийг нэрлэдэг нэр юм. Тэнгисийн хоолой нь усан тээвэрт стратегийн чухал үүрэгтэй (ялангуяа эрт дээр үед). Үүний яг эсрэг утгыг газрын хоолой буюу хүзүүвч гэнэ.
Улс төрийн ач холбогдол
Эрт дээр үеэс л тэнгисийн хоолойнууд нь түүний стратегийн чухал ач холбогдлоос шалтгаалан ашиг сонирхлын бүсэд багтдаг байв. Хэрвээ ямар нэгэн тэнгисийн хоолойг өөрийн хяналтандаа авч чадвал ихээхэн эрх мэдлийг олгох учраас улс төрийн нөлөө бүхий объект байв.
Деби Томас
Дебра Жанин "Деби" Томас M.D. (Debra Janine "Debi" Thomas, 1967 оны 3 сарын 25-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын уран гулгагч, эмч юм. Тэрээр уран гулгалтын 1986 оны дэлхийн аварга, 1988 оны олимпийн хүрэл медальтай бөгөөд тэр үедээ Германы алдарт тамирчин Катарина Виттэй ижилхэн "Кармен" дуурийн аян дээр үзүүлбэрээ үзүүлж, тэдний өрсөлдөөн Карменуудын тулаан гэгдэж байв.
Эшлэл
Ангилал:Уран гулгалтын дэлхийн аварга Ангилал:АНУ-ын уран гулгалтын улсын аварга Ангилал:АНУ-ын уран гулгагч Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:АНУ-ын эмч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1988 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1967 онд төрсөн
Mach Rider
Mach Rider (マッハライダー) нь 1985 оны 10 сарын 18-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-т зориулсан видео тоглоом юм.
Эшлэл
Ангилал:1985 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом
Марсель Шефер
Марсель Шефер (Marcel Schäfer; 1984 оны зургаадугаар сарын 7-нд Ашаффенбург хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Вольфсбург» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
«Вольфсбургт» 2007 оны долоодугаар сарын 1-нд 1.2 сая еврогоор элсэж байв. Улмаар наймдугаар сарын 11-нд Бундеслигийн дебютээ «Арминиагийн» эсрэг хийж, «Бохумын» эсрэг (3:5) арваннэгдүгээр сарын 4-нд Марселиньогийн дамжуулалтаар 49-р минутанд гоолдсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Дуут сум
Дуут сум нь Ховд аймгийн сум юм. Сумын төв нь 1942 онд "Босгын эх" гэдэг газар байгуулагдсан. Дуут сум нь мал аж ахуйн 3 баг, сумын төвийн 1 багтай. Үүнд: 1-р баг Шивэр, 2-р баг Хөхбэлчир, 3-р баг Цагаанбургас, 4-р баг Босго. Далайн төвшнөөс дээш 2480 гаруй метрт оршдог, Монголын хамгийн өндөр цэгт оршдог суурин газар гэдгээрээ онцлогтой. 2076 хүн амтайн 80 гаруй хувь нь Урианхай, 10 гаруй хувийг халх, үлдэх цөөн хувийг бусад ястнууд эзэлдэг.
Газарзүй
Дуут сумын нутгийн дийлэнх нь Монгол Алтайн нурууны сүрлэг өндөр уулсыг дамнан оршдог. Бүргэдтэй хайрхан, Жинст, Хонгор, Битүүт, Хөх хавцал, Маш, Улаан даваа зэрэг далайн төвшнөөс дээш 3500 метрээс өндөр өргөгдсөн, Алтайн нурууны сүрлэг оргилууд тус сумын нутагт олон бий. Мөн Битүүт, Цэнхэр, Балинтын түргэн урсгалт голууд, уулын сүрлэг хавцлуудыг тус сумын нутгаас олноор харах болно. Тус сумын нутагт эртний түүх дурсгал болох Түрэгийн үеийн хадны бичээс, чулуун хөшөө, байгалийн сонин тогтоцтой, чонын хэлбэртэй чулуу, мөөгөн хад, өөр хаана ч тохиолддоггүй бөөрөнхий чулууг харж болно. Цэнхэрийн гол болон Хойд голд байгалийн үзэсгэлэн хосолсон Ховд аймагт цөөн тааралдах төрөл бүрийн модон шугуйнуудтай. Хөхбөөрөг, Харлаг хад, Нэвт зэрэг дээр үеэс нааш нутгийн ард иргэдийн дээдэлж, хүртэж ирсэн олон төрлийн өвчин эмгэгийг анагаах увидастай рашаанууд тус сумын нутагт бий.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Ховд аймгийн сум
3 сарын 2
3 сарын 2 (Гуравдугаар сарын 2-н) — аргын тооллын Григорийн тоолол буюу аргын тооллоор жилийн 61 дэх өдөр. Хэрэв өндөр жил тохиовол энэ тоо 62 байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0302 #02
Робин Кнохе
Робин Кнохе (Robin Knoche; 1992 оны тавдугаар сарын 22, Брауншвейг) — Германы хөлбөмбөгчин, Германы «Вольфсбургийн» хамгаалагч.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Сунь-зы
Сунь-зы (Уламжлалт ханзаар: 孫子; хялбаршуулсан: 孙子; бичлэг нь: Sūn Zǐ, дуудлага нь SOON-dzi) ("Сун багш"), Сун У гэж бас нэрлэгдэж байсан(Уламжлалт ханзаар: 孫武) бөгөөд Дайлах урлаг хэмээх хятадын цэргийн төлөвлөгөө, стратегийн олноо түгэн шагшигдсан номыг зохиосон гэж тооцогддог хүн юм. Энэ ном нь Таогийн стратегийн тодхон жишээ болсон байдаг. Түүхчид одоог хүртэл зохиогч нь Сун мөн эсэх дээр маргаантай хэвээр байна. Түүнийг У хааны цэргийн генералын албыг МЭӨ 722-481 оны үейин Хавраас намрын хооронд хашиж байсан гэж ихэнх эх сурвалжид тэмдэглэдсэн байдаг. Номонд өгүүлэгдсэн дайн, байлдаан дээрээс үндэслэн номыг Дайнч улсуудын эрин буюу МЭӨ 403-221 оны үед бичигдсэн байж болохыг эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг юм. Түүний удмын Сун Бинь мөн цэрэг дайны стратегийн талаар томоохон бүтээл туурвисан гэх эх сурвалжууд бий.
Тэрээр Дайлах урлагийг зохиосон болон түүхэн хүний хувьд Хятадын болон Азийн түүх, соёлд гүн нөлөөтөй байжээ. Дайлах урлаг нь XIX-XX зуунд Өрнөдийн нийгэмд түгэн, бодит хэрэглээ болон алдаршиж эхэлсэн юм. Одоог хүртэл түүний сургааль нь Азийн болон Өрнөдийн улсуудын соёл болон улс төрд хүчтэй нөлөөлөлтөй байдаг юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Хятадын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Зэвсэгт хүчний зохиолч Ангилал:Цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Цэргийн стратегич Ангилал:Хятадын гүн ухаантан Ангилал:Хятад хэлээрх утга зохиол Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 5-р зуунд өнгөрсөн
I Баязид
I Баязид (Осман: بايزيد الأول, Beyazıt, 1354/1357/1360, Эдирне эсвэл Бурса - 1403 оны 3 сарын 8/9, Акшехир, Турк) нь Ылдирим (Осман: ییلدیرم) буюу "Аянга" хэмээх хочтой, 1389-1402 онуудад хаанчилсан, Османы эзэнт гүрний султан юм. Тэрээр түрэг гаралтай, өмнөх султан I Мурад болон султаны эх, грек гаралтай Гүлчичек хатан хоёрын дундаас төрсөн хүү болно.
Эрх мэдлийн эхлэл
Тэрээр Косовогийн тулалдааны үеэр эцэг I Мурад нь Сербийн жанжин Милош Обиличид 1389 оны 6 сарын 29-нд алагдахад хаан ширээнд суусан аж.
Нэг жилийн дараа хойд талаасаа Унгарын довтолгоонд өртөх болсон Сербичүүд түүний вассаль болохыг зөвшөөрч, Сербийн Лазарь хунтайжийн охин Оливера Деспинаг хатан болгож өгсөн юм. Баязид Лазарийн хүү Стефан Лазаревичийг Сербийн удирдагч гэж хүлээн зөвшөөрч, өөртөө засан тохинох эрх олгосон байна.
Дунайн аян дайн
1394 онд Баязид Дунай мөрнийг гатлан, Хөгшин Мирсагийн удирдаж байсан Валахиг довтлов. Түрэгүүд тооны хувьд давуу байсан ч 1394 оны 10 сарын 10 (1395 оны 5 сарын 17?)-нд намаг балчигтай ойд болсон Ровинегийн тулалдаанд Валахичууд ялж, Баязидыг ухраан эх орноо хамгаалж чадсан байна.
Никополисын загалмайтны аян дайн
1394 онд Баязид Византын эзэнт гүрний нийслэл Константонополийг бүслэв. 1393-1394 онд Анадолухисари цайзыг барьж, 1395 онд хийх бүслэлтэндээ бэлджээ. Византын хаан V Иоанн Палеологийн хүсэлтээр шинэ загалмайтны арми зохион байгуулагдсан байна. Гэвч Унгарын хаан, хожим Ариун Ромын хаан (1410 онд) болсон Сигисмундаар удирдуулсан Христийн шашинтнуудын эвсэл 1396 онд Никополисын тулалдаанд ялагдаж, загалмайтны аян дайн бүтэлгүйтсэн юм. Баязид энэ ялалтаа тэмдэглэж, Бурсад Улу Камий мечетийг бариулсан билээ.
Гэхдээ Константинополийн бүслэлт 1401 оныг хүртэл үргэлжилсэн байна. Византын эзэн хаан тусламж эрэн хотоо орхин гарсан байсан ч Баязид зүүн зүгт Төмөрийн эзэнт гүрэнтэй байлдаж эхэлснээр Византчууд аврагдсан юм.
Доголон Төмөр ба Анкарагийн тулалдаан
1400 онд Төв Азийн жанжин Доголон Төмөр Османы эзэнт гүрний вассаль түрэг аймгуудыг өөртөө нэгтгэж, Баязидтай дайтаж эхлэв. 1402 оны 7 сарын 20-нд болсон Анкарагийн тулалдаанаар Баязид Төмөрт олзлогджээ. Түүний хөвгүүд зугтааж чадсан боловч хаан ширээний төлөө хоорондоо 10-аад жил тэмцэлдсэн юм. Баязид жилийн дараа шоронд нас барсан бөгөөд амиа хорлосон гэж үздэг.
Гэрлэлт, хүүхдүүд
I Баязидын гэрлэлтүүд:
Баязид I-ийн хүүхдүүд:
Гадаад холбоосууд
Ангилал:14-р зууны ноёрхогч Ангилал:15-р зууны ноёрхогч Ангилал:Осман овог Ангилал:Османы султан Ангилал:1354 онд төрсөн Ангилал:1403 онд өнгөрсөн
Слободан Праляк
Слободан Праляк (Slobodan Praljak, 1945 оны 1 сарын 2 - 2017 оны 11 сарын 29) нь Хорватын генерал юм.
Ангилал:Театрын дарга Ангилал:Хорватын хошууч генерал Ангилал:Хорватын кино найруулагч Ангилал:Югославын дайнд гэмт хэрэг үйлдсэн ялтан Ангилал:Загреб Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Хорватчууд Ангилал:Югославчууд Ангилал:1945 онд төрсөн Ангилал:2017 онд өнгөрсөн
Сэйгийн хууль
Энэ үзэгдэл нь "нийлүүлэлт өөрийн эрэлтийг бий болгодог" гэдгээрээ алдартай бөгөөд Францын эдийн засагч Жан-Батист Сэйгийн (1767-1832), нэрээр нэрлэжээ.
Ангилал:Макро эдийн засаг Ангилал:Эдийн засгийн теоремууд
Чулуун зэвсгийн үе
Чулуун зэвсгийн үе нь хүн төрөлхтөн зүүн Африкаас дэлхийд тархаж хүний эволюцид технологи ихээр ашиглагдах болсон дэлхийн түүхийн төмөрийн үеийн өмнөх үеийн археологийн томьёо нэр юм. Орчин цагийн Этиоп улсын Аваш голын эргээс Чулуун зэвсгийн үеийн олдворууд олноороо олддог. Чулуун зэвсгийн үе нь балар эртний цаг үед хамаарах бөгөөд одоогоос 2,5 сая жилийн өмнөх хүн төрөлхтний Хомо төрөл зүйлд хамаарах цаг үе юм. Аустралопитикус болон Парантропус төрлийн өвөг эцэг болох эдгээр хүмүүс чулууг бутлан хурц ирмэг гаргаж, түүгээрээ ан гөрөө хийх, газар ухах гэх мэт өөрсдийн өдөр тутмын амьдралд чулуун багаж зэвсгийг өргөнөөр ашиглаж байжээ. Энэ үед амьтны ясыг мөн ашигладаг байсан бөгөөд малтлагаас олдсон хэдэн мянган чулуун багаж зэвсэгтэй харьцуулахад ясаар хийсэн багаж зэвсэг тун ховор. Эртний хүмүүсийн хэрэглэж байсан чулуу, металлан материалыг бодвол яс нь хамаагүй хэврэг учраас тэр байх. Чулуун зэвсгийн үед металлыг боловсруулж ашиглана гэдэг хүний бодит чадвараас хэтийдсэн зүйл байсан юм. Чулуун зэвсгийн үе бол археологийн гурван үечлэлийн хамгийн эхнийх бөгөөд балар эртний хүмүүсийн эдэлж хэрэглэж байсан зүйлсээр нь гурван үед хуваадаг.
-	Чулуун зэвсгийн үе
-	Хүрэл зэвсгийн үе
-	Төмөр зэвсгийн үе
Түүхэн ач холбогдол
Чулуун зэвсгийн үе бол балар эртний хүн Хомо-ийн хувьслын эхлэл байсан юм. Учир нь Хомочууд энэ үеэс чулуугаар багаж зэвсэг хийж эхэлсэн. Чулуун зэвсгийн үеийн үнэт олдворууд Африкийн зүүн хэсгээс, ялангуяа өтгөн ой шугуй, өвсөөр хучигдсан Этиопийн хойд хэсгээс хамгийн их олддог байна. Энэ өтгөн ой шугуйд хүний ойрын төрөл зүйл болох бичний өвөг Примат, Пан хэмээх төрөл зүйлүүд бас оршин байлаа. Тэд ан гөрөө хийхдээ Африкийн өмнөд хэсэгрүү мөн Нил мөрөний хойд эрэг хавиар, Африкийн хойд хэсэгтэй хиллэдэг Ази тивийн өтгөн өвсөөр хучигдсан газарлуу нүүдэллэн амьдардаг байж. 3 сая жилийн тэртээ анхны төрөл зүйл өмнөд Африкт үүссэн бөгөөд ан гөрөө хийхээр хойд Африк, Ази Хятадруу тархан суурьшсан гэж үздэг. Үүнийг тив алгассан их нүүдэл хэмээн түүхэнд тэмдэглэсэн байна. Хүн төрөлхтний эртний өвөг экологийн таатай бүсийг даган нүүдэллэж ан гөрөө хийх явцдаа багаж зэвсэг хийж суран, байгалиас хамааралгүй болон хөгжижээ. Орчин цагийн хүн төрөлхтний өмнөх үе Хомо иректус ийнхүү ойт хээр бүсийн багаж зэвсэгтэй оршин суугч болсон байна.
Чулуун зэвсгийн үеийн эхэн үе
Гона, Этиоп улсын дундуур урсдаг Аваш голын эрэг хавиар эдгээр балар эртний Чулуун багаж зэвсгүүд олноороо олддог. Бусидамагийн чулуун зэвсгийн олдворууд нь 29000-27000 жилийн тэртээх гэж таамаглаж байгаа ч өнөө хэр нь маргаантай байна. Роджер, Семав нар малтлага хийгээд доорх дүгнэлтэнд хүрсэн байна. “...эртний чулуун багаж зэвсэг хийгчид ур чадварын хувьд хөгжсөн байсан...Гэхдээ яг шилжилтийн үеийн олдворууд гэж байдаггүй...тиймээс геологийн мөчлөгт завсар гарч байна” гэжээ. Малтагчид 29000жилийн өмнөх багаж зэвсгийг ч олох боломжтой гэдэгт итгэдэг. Хамгийн гол нь эдгээр чулуун багаж хэрэгслийг яг аль төрөл нь бүтээсэн нь мэдэгдэхгүй байна. Тэдгээр чулуун багаж зэвсгийн ойролцоогоос Аустралопитикус гари, Аустралопитикус аетиопикус мөн Хомо, Хомо хабилисын ул мөр олддог нь байдлыг бүр ч ээдрээтэй болгож байна.
Чулуун зэвсгийн үеийн төгсгөл үе
Хүдэр хайлуулж багаж зэвсэг хийх болсноор Чулуун зэвсгийн үе дуусч Металл зэвсгийн эрин үе эхэлсэн гэж үздэг. Хамгийн өргөнөөр ашиглагдаж байсан металл нь зэс тугалга хоёрыг хайлуулж хийсэн хүрэл байлаа. Чулуун зэвсгийн үеэс Хүрэл зэвсгийн үерүү шилжих завсрын үед хүмүүс хараахан хүрэл хийж сураагүй, зөвхөн зэс хайлуулдаг байжээ. Энэ үеийг Зэс зэвсгийн үе, Зэс чулуун зэвсгийн үе гэх мэт янз янзаар нэрлэдэг. Энэхүү Зэс чулуун зэвсгийн үе нь Хүрэл зэвсгийн үеийн эхлэл бөгөөд гарцаагүй Металл зэвсгийн үед багтана. Хүрэл зэвсгийн үе нь Төмөр зэвсгийн үеийн эхлэл байлаа. Энэ бүх цаг үеийн туршид хүн төрөлхтөн чулууг металлын нэгэн адил өргөнөөр хэрэглэж, ваар сав хийхэд ашигладаг байв. Үүнийг Шинэ чулуун зэвсгийн үе хэмээн түүхэнд тэмдэглэдэг. Чулуун зэвсгийн шилжилтийн үе буюу МЭӨ 6000- МЭӨ 2500 жилийн тэртээ хүн төрөлхтөн хойд Африк болоод Евроазийн бүс нутагт тархан суурьшиж байлаа.Хүн төрөлхтөн МЭӨ5000-МЭӨ6000 онд төмрийн хүдрийг ашиглаж байсан гэсэн нотолгоог хамгийн анх Мажданпек Ярмовак болон Плокникийн археологийн малтлагаас илрүүлсэн. /малтлагаас гарсан зэс сүх нь МЭӨ5500 оны Винчагийн соёл иргэншилд хамаарна./ Сербийн Рудна Глава уурхайгаас олдсон эд зүйл, МЭӨ3300 оны мумми буюу мөсөн хүн биедээ зэс сүх, цахиур чулуун хутга авч явж байжээ. Африкийн Субсахаран орчмоор малтлага хийхэд Чулуун зэвсгийн үеэс шууд Төмөр зэвсгийн үерүү шилжсэн гэж хэлж болохоор байдаг. Баруун европын дунд хэсэг, Зүүн өмнөд Азийн бүсээс МЭӨ6000 оны Чулуун зэвсгийн багаж хэрэгслүүд олджээ. Европ болон Азийн бусад хэсгээр Чулуун зэвсгийн үеэс хойшхи нийгмийн буюу МЭӨ4000 оны баримтууд олддог. Өмнөд Америкийн Прото Инка соёл иргэншлийн хувьд Чулуун зэвсгийн үе МЭӨ2000 он хүртэл үргэлжилсэн агаад МЭӨ2000 оноос хойш алт, зэс мөнгө зэргийг багаж хэрэгсэл хийхдээ ашигладаг болжээ. Авсралийн хувьд Чулуун зэвсгийн үе 17-р зуун хүртэл үргэлжилсэн. Чулуун багаж хэрэгслийг аж ахуйдаа хэрэглэсээр байжээ. Европ болон Хойд америк бусад тивүүдээр ч мөн адил тээрмийн чулууг 20-р зуун хүртэл ашигласан.
Чулуун багаж хэрэгслийн төрөл зүйлүүд
Чулуулагт дүн шинжилгээ хийж балар эртний хүмүүсийн эдэлж хэрэглэж байсан зүйлсийг тогтоох нь олон салбарын мэдлэг шаарддаг. Үйл явцыг тайлбарлавал археологичид эртний олдворуудыг илрүүлж, геологичид чулуулгийн давхаргад шинжилгээ хийж тухайн олдворын хамаарагдах цаг хугацааг тодорхойлж, палентлогичид ясыг нь шинжилж ямар амьтан болохыг тогтоодог. Ургамал судлаачид ямар төрөл зүйлийн ургамал болохыг тодорхойлж, физик химичид лабораторийн аргаар хими физикийн шинжийг тодорхойлж С-14, Р-А зэрэг бүтцийг илрүүлдэг байна.Чулуун зэвсгийн үеийг судална гэдэг дан ганц археологийн олдвор чулуун багаж хэрэгсэлд дүн шинжилгээ хийнэ гэсэн үг биш. Чулуун багаж зэвсэг бол зөвхөн нотлох баримт. Хамгийн гол нь түүгээр дамжуулж ямар нийгмийн бүтцэд хамаарах, хүний физик онцлогийг нээхэд гол зорилго оршино. Чулуун зэвсгийн үзэл санаа нь зарим нэг талаар хязгаарлагдмал. Учир нь Чулуун зэвсгийн үеийг хамаатуулж байгаа он тоолол зарим талаар хоёрдмол, маргаантай, хувьсаж өөрчлөгдөх магадлалтай тул үргэлж асуултын тэмдэгтэй байсаар иржээ. Чулуун зэвсгийн үеийг ерөнхийд нь дүгнэвэл хүн төрөлхтөн металл хайлуулж ашигладаггүй байсан хэдий ч чулууг ашиглаж технологийн багахан дэвшилд хүрсэн байсан гэж хэлж болно. Энэтхэг, Океэниан малчин, тариачин, анчид Европийн колон болтлоо чулуун багаж хэрэгслийг ашигласаар байсан юм. Зэвсгийн үеэр ангилах тогтолцоог санаачилсан 19-20-р зууны археологичид энэхүү ангиллаа Антропологи, археологийн хувьд соёлын онцлог шинжүүдийг гаргаж чадах гол ангилал гэдэгт итгэж байлаа. Өнөөгийн хүмүүс чулуун зэвсгийн үеийн онолыг маргаантай гэж үздэг. Харин Нийгэм хүн судлалын ассоциациас үүнийг үгүйсгэж, нотолгоо гаргажээ. “Чулуун зэвсгийн үед амьдарч байсан балар эртний хүмүүсийн тухай ойлголт хүн төрөлхтний хувьд тодорхой биш. Гэхдээ археологийн олдворуудад дүн шинжилгээ хийхэд тэд байгальтай дасан зохицох чадвартай байсныг нотолж байгаа юм. Тиймээс тэднийг хүй нэгдлийн гэж нэрлэх нь зарим талаар учир дутагдалтай. Хүй нэгдлийн гэдгийг үгүйсгэж байгаа гол зүйл нь тэдгээр хүмүүст соёл иргэншилт нийгмийн ёс суртахууны хэм хэмжээ, оюун ухаантай байсныг гэрчлэх эх сурвалжууд бидэнд байна. Тиймээс антропологийн мэдлэг дээр тулгуурлан авч үзвэл энэ үзэл санаа хэт нэг талыг барьсан, энгийн дүгнэлт.”
Үечлэл
1920 онд Өмнөд Африкт судалгаа хийж байсан археологичид чулуун багаж хэрэгсэлд дүн шинжилгээ хийгээд соёл иргэншлийг гурав ангилах тогтолцоо нь тийм ч тохирсон аргачлал биш гэж үзжээ. Ж.Десмонд Кларк хэлэхдээ: “19-р зуунд гаргасан соёл иргэншлийг Чулуун, Хүрэл, Төмөр зэвсгийн үе гэж ангилах нь Африк бүсээс өөр Европод судалгаа хийхэд огтхон ч нийцэхгүй байна” гэжээ. Тиймээс Африкт Гурван шатны ангиллыг дэвшүүлсэн. Энэ Гурван шатны ангилал бол Хойд Африк, Сахарын өргөн бүсийг хамарч чадах хамгийн боловсронгуй систем гэж эрдэмтэн Кларк үзжээ. Бодит байдал дээр археологичид номон дээр бичсэн тэдгээр үечлэл яг таг нийцдэггүй гэдгийг баталдаг. Учир нь ижил төрлийн, ижил технологиор хийгдсэн багаж зэвсгүүд он тооллын хувьд асар зөрүүтэй, газар зүйн байршлын хувьд өргөн хүрээг хамарсан байдаг. Археологич Астли Жонн Хиллари, соёл иргэншлийн судлаач археологич Кларенс ван Рейт Лов нар 1929 онд “Өмнөд Африкийн түүхийн музейн тойм” сэтгүүлд “Чулуун зэвсгийн үе ба Өмнөд Африк” гэсэн нэртэй бүтээлээрээ Гурван шатлалын системийг анх дэвшүүлж байлаа. Түүнээс хойш Чулуун зэвсгийн эхэн үе буюу Палеолитик, Шинэ чулуун зэвсгийн үе буюу Неолитик гэсэн ангиллыг ашиглах болжээ. Африкийн Сахар орчимд Чулуун зэвсгийн үе төгсгөл болсноор Төмөр зэвсгийн үе эхэлдэг. Өөрөөр хэлбэл Неолитик, Хүрэл зэвсгийн үе энд байгаагүй гэсэн үг.Тиймээс цаг хугацааны хувьд Палеолитик, Месолитик, Неолитик буюу Чулуун зэвсгийн эхэн, дунд, шинэ үе хэмээн ангилах нь хамгийн оновчтой аж. Дөрвөн жилд нэг удаа хуралддаг Пан Африкийн Балар эртний түүхийн конгрессын хурлаар археологичид нэгдсэн нэг шийдэлд хүрсэн. Олон улсын археологичид, түүхчдийн хувьд маргаантай асуудлууд маш олон байдаг. Үүний нэг нь түүхийн үечлэлийн асуудал. 1947 онд Луис Ликэйн тавьсан илтгэлээр энэхүү үечлэлийг эхэн, дунд, сүүл үе гэж ангилахаар болжээ.
Шилжилтийн үеийн асуудал
Археологийн шилжилтийн үеийн асуудал филосифичдын хувьд ч мөнхийн маргаантай сэдэв. Өөрөөр хэлбэл нэг хэлбэрээс нөгөөрүү шилжихэд тэднийг холбох завсрын үе гэж заавал байх ёстой. Гэтэл бодит байдал дээр хүн төрөлхтний хувьслын үеийн археологийн олдвор гэж байдаггүй. Хэрэв А үеэс Б үерүү шилжсэн гэж үзвэл энэ хоёрыг холбох завсрын үе гэж байх ёстой. Хэрэв завсрын үе гэж байгаагүй бол А үед байсан хүмүүс гэнэт хэрэглэж байсан эд зүйлсээ хаяад шууд Б үерүү шилжсэн буюу яг л кинон дээрх хувьслын үзэгдэлтэй ижил болох гээд байна. Европын Чулуун зэвсгийн шилжилтийн асуудал ч бас тодорхойгүй.19-р зуун болоод 20-р зууны эхэнд Гурван шатлалын системийг анх дэвшүүлж байхад хүртэл Палеолитик болон Неолитик үеийн шилжилт мөн л тодорхойгүй байлаа. Археологичид тэдгээр шилжилтийн үеийг илрүүлнэ хэмээн Африкт эрэл хайгуул хийсээр байна. 1947 оны Пан Африкийн конгрессын анхны хурлаар энэхүү шилжилтийн үеийн асуудлыг хөндөж ярьсан бөгөөд 1955 оны гурав дахь хурлаар Чулуун зэвсгийн эхэн болон дунд үеийн завсрыг Фауресмит ба Сангаон технологи, дунд болон сүүл үеийг Магосиан технологи хэмээн нэрлэхээр нэгдсэн шийдэлд хүрсэн байна.
Он тоолол
Өнгөрсөн 5000 жилийн цаг уурын хэлбэлзэл 1859 онд Жен Жакоб Ворсае хамгийн анх Чулуун зэвсгийн үеийг хуучин ба шинэ гэсэн хоёр үед хуваажээ. Энэхүү энгийн аргачлал нь өнөөгийн археологид маш том дэвшлийг авчирсан. Гол ангилал нь Чулуун зэвсгийн 3 үеийг геологийн хувьд дараах байдлаар ангилсан байна.
•	The geologic Pliocene—Pleistocene boundary (highly glaciated climate)
•	The geologic Pleistocene—Holocene boundary (modern climate)
o	Mesolithic or Epipaleolithic period of archaeology
o	Neolithic period of archaeology
Энэхүү ангиллын гол амжилт нь нэг эринийг нөгөөгөөс ялгах асар том түлхэц болсон.
Палеолит
Палеолит гэдэг нь хуучин чулуун зэвсгийн үеийн эхэн үеийг (2,500,000 to 200,000 жилийн өмнөх үе) хамардаг бөгөөд Грекийн palaios-хуучин lithos- чулуу гэсэн үгнээс гаралтай. /Археологич Жон Лёббок (англ. John Lubbock, 1st Baron Avebury; 1834-1913) 1865 онд нийтэлсэн бүтээлдээ энэхүү нэр томъёог анх ашигласан./ Энэ нь хүний хөгжлийн түүх буюу технологийн түүхийн 99 хувийг эзэлдэг. Хомохабилисууд хамгийн анхны багаж зэвсэг хийж байсан 2,5-2,6 сая жилийн өмнөөс МЭӨ10000 он хүртэлх цаг үеийг хамардаг. Палеолитын үе нь мезолит буюу чулуун зэвсгийн дунд үе эхэлснээр дуусгавар болсон гэж үздэг. Чулуун зэвсгийн эхэн болоод дунд үеийн багаж зэвсгүүдэд төдийлөн ялгаа байдаггүй ч орчин үед технологиор хоёр ангилдаг болжээ.
Доод Палеолит
Баруун сахараас олдсон чулуун багаж Чулуун зэвсгийн хамгийн эхний үе Африк тивд хамаардаг. Африк тивээс Евроазийг чиглэсэн их нүүдлийг дагаж бусад тивүүдэд тархсан гэж үздэг. Чулуун зэвсгийн дунд, сүүл үеийн олдворууд Ероазиас ихэвчлэн олддог нь үүнийг баталж байна.
Африкийн Олдованчууд
Чулуун зэвсгийн эхэн үеийн эх сурвалжууд Африкийн зүүн хэсгээс олдсон ба ямар хүмүүс хийж байсан нь өнөө хэр тодорхойгүй. Этиопийн Олдован нар хийсэн хэмээн таамаглаж байна. Эдгээр багаж хэрэгслийн нийтлэг хэв шинж нь голын мөлгөр чулуу болон бусад чулуун хэлтэрхийд хурц ирмэг гаргаж хийсэн байдаг.Эдгээр олдворууд дотор том чулуу, чулууны хэлтэрхий, цахиур чулуу багтах агаад жижг хэлтэрхийг төдийлөн ашигладаггүй голдуу цахиур чулуу болон том чулууг өргөнөөр ашиглаж байжээ. "Олдованчуудын өргөн хэрэглээ нь жижиг цахиур чулуу байсан" "Голын мөлгөр чулууг хэлбэрт оруулж төрөл бүрийн бат бэх алх цохиур хийдэг байжээ.” “Мөлгөр чулуун багаж хэрэгслийн бүтцийг аваад үзэхээр яг тухайлсан нэг зүйлд ашигладаггүй мэт. ” Гэсэн хэдий ч ямар нэг зорилгогүй бүтээнэ гэж байхгүй шүү дээ. “Мөлгөр чулууг зүсэх, хагалах, бутлах гэх мэт олон янзаар хэрэглэж болох ч... хурц ирмэгтэй чулууг бодвол хамаагүй бүтээмж багатай. Олдованчууд моде 1 хэлбэрийн багаж зэвсгийг цохиурын технологи гэж нэрлэдэг. Эдгээр багаж зэвсэг нь атгахад зориулсан мохоо нэг талтай бөгөөд ямар нэг зүйлийг цохиход тохиромжтой байж. Моде 1 багаж зэвсгээс хөхтөн амьтны цус илэрсэн бөгөөд эдгээр багаж зэвсгээрээ амьтан агнаж, нядалдаг байсан гэсэн нотолгоо юм. ” Бас нэг онцлог нь Моде 1 багаж зэвсгийг хүний хөгжлийн аль шатанд хийж байсан нь тодорхойгүй ч дийлэнхийг нь Хомо хабилисууд хийж байсан гэж таамагладаг. Гэхдээ энэ зэвсэг өмнөх үеэс өвлөгдөн хөгжиж ирсэн гэж хэлэх боломжгүй. Шампанзенууд зэрлэг байгалиас хоол хүнсээ бэлтгэхдээ моде 1 төрөлд багтахаар чулуун багаж ашигладаг. Магадгүй Олдованчуудад эдгээр багаж хэрэгсэл бүр эрт дээр үеэс уламжлагдан ирсэн байж ч болох юм. Олдованчуудын төгсгөл Хомо хабилис: Хомо иректусын гавлын яс /KNM-ER 3733/ 1,78 сая жилийн өмнө хамаарагдах бөгөөд Кенийн КообиФорагаас олдсон.1,9 сая жилийн өмнөх хүний гавлын ясны хэлтэрхий / KNM-ER 2598/ түүнээс дутахгүй нотлох баримт болж чадна. Африкийн зүүн хэсгээс олдсон Хомо хабилис, Хомо рудофенсисийн олдворууд нь Палео-антрапологийн шилжилтийн үеийг илтгэдэг байна.
Палеолитийн дунд үе
Энэ цаг үе нь 300000-28000 жилийн өмнөх цаг үеийг хамрах бөгөөд Европ, Баруун хэсэгт Неэндерталууд оршиж байжээ.
Багаж хэрэгсэл
Чулуун багаж хэрэгслийг олон төрлийн чулуугаар хийдэг байж. Жишээлбэл цахиур, цахиурт занар,шаазан чулуу, элсний чулуу, газрын чулууг хэлбэрт оруулж, багаж зэвсэг хийнэ. Мод, яс, хальс, бугын эвэр зэрэг бусад материалыг ч бас өргөнөөр ашиглаж иржээ. Хүмүүс эрт цагаас эдүгээг хүртэл шавраар вааран эдлэл хийж өдөр тутмын амьдралдаа хэрэглэсээр ирсэн байна. Зэрлэг амьтдыг гэршүүлэн тэжээж эхэлсэн тэр цаг үеэс газар тариалан хөгжсөн гэж түүхчид үздэг. Зарим бичний төрөл зүйл, далайн минж зэрэг амьтад чулууг багаж хэрэгсэл болгон ашигладаг. Түүгээр барахгүй бичнүүд чулууг засч багаж хэрэгсэл болгодог байна. Энэ чадвар нь хүн болоод сармагчны хувьд амьд үлдэх гарц, байгалийн шалгарлын явцад бий болдог чадвар гэж болно. Хүн болоод бичний төрөл зүйлийн амьтдын анатомын бүтэц нь эрхий хуруу томтой ямар нэг зүйлийг сайн атгаж, барихад зориулсан байдаг.
Хоол хүнс
Хуучин чулуун зэвсгийн үед хүмүүс зэрлэг ургамал, амьтдаар хооллодог байлаа. Тэд зэрлэг амьтдын элэг, бөөр, тархи гэх мэт эд эрхтнүүдийн маханд дуртай байжээ. Газар тариалан эрхлэхээс өмнө хүн төрөлхтний хоол хүнсэндээ хамгийн өргөнөөр хэрэглэдэг ургамал нь том үрт шошны төрлийн ургамал байлаа. Үүний нотолгоо нь Израилийн Кебара агуйгаас олджээ. Хүн төрөлхтөн 23000 жилийн өмнөөс зэрлэг үр тариа, буудай хэрэглэж байсан гэсэн баримт олдсон байна. Мөстлөгийн үе эхлэхээс өмнө 15000-9000 жилийн өмнө Ази, Европ, Хойд Америк, Австралийн хэсгээр аварга арслан заанууд амьдарч байсан нь тогтоогджээ. Мөстлөг болж амьтан араатан мөхсөнөөр хүн төрөлхтөн амь үлдэхийн тулд газар тариалан эрхэлж, ургамал ногоог хүнсэндээ өргөнөөр ашиглаж эхэлжээ.
Хоргодох байр болон амьдардаг газар
Африкын зүүн хэсэгт ойролцоогоор 2 сая жилийн тэртээ Хомохабилисууд хамгийн анх оромж барьж байсан гэж үздэг. Модны мөчир, чулууг эвлүүлэн өрж оромжоо барьдаг байжээ. Францын Терра Аматаас түүнтэй ижил төстэй чулуун оромж олдсон бөгөөд 380 мянган жилийн настай хэмээн үздэг. Чулуун зэвсгийн үед хамаарах оромжууд дэлхийн өнцөг булан бүрээс янз янзаараа олджээ.
Манхан сум
Манхан сум нь Ховд аймгийн 17 сумын нэг. Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ялсны дараа 1923 онд Чандмань уулын, Ханбаатар хайрхан уулын хошуу тус бүрээс 50 өрхийг нэгтгэж, 10 баг болгон үүсгэн байгуулжээ. 1930-аад он хүртэл тогтсон нэргүй байсан ба тухайн үед харьяалан захирч байсан ноёд, зангиудын нэрээр нэрлэж байв. 1930 оноос сумын нэрийг нутгийн хойт зүгт орших тахилгат уул болох Манхан уулын нэрээр Манхан уулын сум гэж нэрлэж байгаад явцын дунд уулын гэдэг үг нь гээгдэж, Манхан сум гэх болжээ. Сумын төв нь анх Зэрэгийн гол хэмээх газар байрлаж байгаад 1932 онд Баянтүмбэ уулын ард, Төгрөгийн голын хөвөөнд суурьшсан байна. Нийслэл Улаанбаатар хотоос 1336 км, аймгийн төвөөс 84 км зайтай. Тус сум нь хойноос урагш 80 гаруй км, баруунаас зүүн тийш 90 гаруй км сунаж тогтсон 4,330 км² газар нутагтай. 2011 оны байдлаар 4000 гаруй хүн амтай ба нийт хүн амын 90 орчим хувийг Захчин ястнууд эзэлдэг.
Чулуун зэвсгийн үе
Хоргодох байр болон амьдардаг газар
-	Францын Гротте ду Лазаретын агуйгаас майхан хэлбэртэй оромж олджээ.
-	Чехийн Долни Мвстонис хэмээх газраас МЭӨ23000 жилд хамаарах модон дээвэртэй ханыг нь чулуу шавраар өрсөн оромж олдсон байна.
-	Францын Платеау Парайнаас МЭӨ 15000-10000 онд хамаарах амьтдын саравч илрүүлсэн байна.
-	Шинэ чулуун зэвсгийн үе, Хүрэл зэвсгийн үеийн олон өрөөтэй чулуун хавтангаар босгосон бунхан, нэг өрөөтэй аварга том чулуугаар босгосон бунхнууд Европ, Азиас олноороо олдсон байна.
Урлаг
Балар эртний урлагийг багаж хэрэгслийн тусламжтайгаар тодорхойлох боломжтой. Балар эрт цагт хөгжим аялгуу байсан гэдгийг хананы сүг зурган дээр дүрсэлсэн хөгжмийн зэмсгээр тодорхойлж болно. Мөн хад, чулуун дээрх зургийг дүрслэх урлагийн эхлэл гэж үзэж болно. Магадгүй эдгээр урлагийн төрөлд шашны холбогдолтой зүйл байсан байж ч болох юм.
Сүг зураг
Сүг зургууд нь Шинэ чулуун зэвсгийн үеэс бий болжээ. Сүг зураг гэдэг нь балар эртний хүмүүсийн чулуу, ханан дээр олон аргаар сийлж, ухаж үлдээсэн дүрс зураг юм. Эдгээр дүрс зураг нь бичиг үсэг үүсэхээс өмнө өргөнөөр ашиглагдаж байсан. Эртний сүг зураг Ази, Хойд Америк, Өмнөд Америк, Европ зэрэг газраас олноор олджээ.
Агуйн сүг зураг
Алтамирагийн агуйгаас олдсон бух гөрөөсний зураг бол хамгийн алдартай агуйн сүг зураг юм. Балар эртний үеийн ихэнх амьтад агуйд дүрслэгдэн үлджээ. Үүнд хоол хүнсэндээ хэрэглэдэг эсвэл хүч чадлыг дүрслэн үзүүлсэн гэж таамаглаж буй Чаувет агуйн хирс, аварга муурны сүг зураг багтана. Эдгээр сүг зургийг цэгээр эсвэл зурж тэмдэглэсэн байдаг. Хүмүүс гараараа зурдаг байсан бөгөөд амьтан, хүнийг тал дүрсэлдэг байж. Францын Чаувет агуйн сүг зургууд нь МЭӨ 31000 жилд хамаарагдана. Испанийн Алтамира агуйн сүг зураг МЭӨ14000-МЭӨ12000 жилийн өмнө бүтээгдсэн бөгөөд бух гөрөөс болон бусад амьтдыг дүрсэлсэн байдаг.Францын Ласкаус, Дордонен бухын сүг зураг МЭӨ15000-МЭӨ10000 жилийн өмнө бүтээгдсэн байна. Эдгээр үлдэж хоцорсон сүг зургийн утга өнөө хэр нь тайлагдаагүй. Магадгүй үүнийг ямар нэг зан үйлд зориулж зурсан байж болно. Эдгээр амьтадаар төлөөлүүлж ямар нэг зүйлийг тэмдэглэсэн байж болзошгүй. Ласкаусын агуйн сүг зураг нь цаг тооллыг тэмдэглэсэн гэсэн нотолгоо хүртэл байдаг. Чулуун зэвсгийн дунд үед хамаарагдах сүг зургууд нь ихээхэн өөрчлөгдөж, илүү тодорхой дүрслэх болжээ. Үүний нэг жишээ бол нум сум барьсан омгуудын тулааныг дүрсэлсэн сүг зураг. Испанийн Кастеллин мужийн Сингле де ла Мола агуйн МЭӨ 7000-МЭӨ4000 онд зурагдсан “Давшиж буй дайчид” нэртэй чулуун сүг зураг дээр 50 орчим нум барьсан хоёр бүлэг дайчид өөд өөдөөсөө нум сум агсан дайрч буй зураг байдаг. Зургаас үзвэл таван эр нэг талыг толгойлох бөгөөд тэдний нэг нь чимэглэсэн өндөр малгай өмссөн байх аж. Зарим нэг сүг зураг дээр эрчүүд толгойн өмсгөл, өвдөгний хамгаалалт хийсэн байх агаад зарим нь ямар ч хамгаалалтгүй нүцгэн тулалдах ажээ. Зарим үйл явдлыг дайчид үхэж, шархдсан эсвэл суманд жадлагдсан байдлаар дүрсэлжээ. Алфийн нурууны мөснөөс олдсон мумми буюу Мөсөн хүн Зэс зэвсгийн үед хамаарах бөгөөд нуруундаа сумны шарх авж, цус алдаж нас барсан байна.