cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сар
Орбит
Дэлхийгээс гэрэл 1.255 секунд туулах зайд оршдог, манай дэлхийд хамгийн ойр тэнгэрийн эрхэс юм.
Дэлхийгээс алслагдсан зай нь дунджаар 384,400 км боловч дэлхийг тойрох явцдаа 21 мянган км-р холдож ойртдог байна.
Судалгаа
Хүмүүсийн аялж газардсан ганц одон орны биет нь сар юм. Зөвлөлт Холбоот Улсын Луна хөтөлбөрөөр анх хүнгүй хөлөг онгоц сар дээр газардсан ч, ганц Америкийн Нэгдсэн Улсын Аполло хөтөлбөрөөр л хүмүүс очжээ. 1968 онд Аполло 8-р хүмүүс анх очсон бол 1969 онд Аполло 11-р анх удаа Нил Армстронг, Базз Алдрин нар газардсан байна. Ийнхүү 1969-с 1972 онуудын хооронд сар руу зургаан удаа аялжээ.. Апполо хөтөлбөр дууссанаар сарны судалгаа түр зогссон ч, цөөн тооны хүнгүй орбитлогч, газардагчид сар дээр буусаар байна. 2018 он гэхэд АНУ хүнийг дахин газардуулах төлөвлөгөөтэй байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Бритиш Коламбиа
Бритиш Коламбиагийн нийслэл нь Викториа бөгөөд Канадын 15 дахь том метрополитан бүс гэж тооцогддог. Хамгийн том хот Ванкувер нь Канадын гуравдахь том, Баруун Хойд Номхон Далайн бүс нутгийн хоёрдахь том метрополитан бүс билээ.
Нэрийн гарал
1858 онд эх газар Британийн колони болох үед Хатан хаан Викториа тус мужийн нэрийг өгчээ. Мужийн нэрэнд Бритиш Коламбиагийн зүүн өмнөд хэсгээс эх авч урсдаг Коламбиа голын ус хураагддаг нутаг дэвсгэрийн Британи нэр болох Коламбиа тойргийн нэрийг оруулсан. Энэ нэр нь Орегоны гэрээнээс өмнө Хадсонс Бэй компанийн Коламбиа тойргийн нэр байсан ажээ. Хатан хаан Викториа Коламбиа тойргийн Британийн хэсгийг Америкийн Нэгдсэн Улсын мөн ижил нэрт хэсгээс ("Американ Коламбиа" буюу "Өмнөд Коламбиа") ялгахын тулд Бритиш хэмээх үг хэрэглэжээ. АНУ-ын хэсэг нь сүүлд гэрээний дагуу 1848 онд Орегоны Нутаг Дэвсгэр болсон юм.
Газарзүй
Бритиш Коламбиа муж нь хойгуураа Аляска, Юкон, Баруун Хойд Нутаг Дэвсгэртэй, урд талаараа АНУ-ын Вашингтон, Айдахо, Монтана мужуудтай, зүүн талдаа Альберта, баруун талдаа Номхон далайтай хиллэдэг.
Бритиш Коламбын нийслэл хот нь Ванкувер арлын зүүн-өмнөд үзүүрт оршиx Викториа хот юм. Тус арлын Комокс хотоос Викториа хүртэлх нарийн хэсэгт арлын хүн амын дийлэнх хэсэг нь амьдардаг. Арлын баруун хэсэг болон бусад эргээр маш өндөр,шигүү ойтой учир хүн оршин суудаггүй. Мужийн хамгийн их хүн амтай хот Ванкувер нь Фрэйзэр голын бэлчир болон Жеоржиагийн булан нийлэх хэсэгт оршдог.
Эдийн засаг
Бритиш Коламбиа муж нь этрнээс байгалийн баялаг, ашигт малтмалаараа эдийн засгаа бүрдүүлсээр ирсэн бөгөөд 20-р зуунаас эхлэн аялал жуулчлал, кино үйлдвэр, өндөр технологи, үйлчилгээ гэх мэт бусад салбарууд хүчтэй түрэн орж ирсэн.
Өдгөө үйлчилгээний салбар нь тус мужийн ДНБ-г бүрдүүлэгч хамгийн том хэсэг юм. Уг муж нь тив дамнасан төмөр замын төгсгөлийн цэг болохоос гадна Номхон далайн эргийн боомтууд нь олон улсын худалдаа эрхлэх боломж олгодог билээ.
Соёл
Бритиш Коламбиа мужийн хүн ам нь маш олон үндэстнээс бүрэлддэг. Уг бүсэд 40 гаран уугуул америк бүл оршдог бөгөөд энэ нь канад улсдаа нэгдүгээрт орох үзүүлэлт юм. Мужийн ази гаралтай нийгмийн бүлэг хүн амийн 23%-ийг бүрдүүлдэг учир хятад болон пунжаб хэл нь хэрэглээгээрээ англи хэлний дараа ордог.
Спорт
Тус мужийн уулархаг нутаг далайн эрэг болон олон тооны нуур, гол, ой нь явган аялал, ууланд авирах, ан хийх, загасчлах гэх мэт төрөл бүрийн байгальд түшиглэсэн спорт хөгжихөд нөлөөлсөн. Мөн далайн эргээр болон нууруудад моторт долон моторгүй төрөл бүрийн усны спортоор олон хүмүүс хичээллэдэг. Хадан цохиот эргүүдээр далайн каяак завиар аялдаг хүмүүс бас олон бий.
Өвлийн улиралд гүйлтийн болон уулын цана, төрөл бүрийн чарга, снөүбордоор гулгах боломжтой болдог. 2010 оны өвлийн олимп Ванкувер хотод болсон нь үүнтэй холбоотой билээ. Олимпийн цанийн төрлүүд Ванкувер хотоос хойш орших Вистлер цанын баазад болсон бол бусад төрлүүд Ванкувер хотын цэнгэлдэх хүрээлэнгүүдэд болсон байна.
Ванкувер болон Викториа зэрэг том хотуудад төрөл бүрийн гүйлтийн болон дугуйн спорт маш өндөр хөгжилтэй байдаг. Мөн асфалтан замын хөгжлийг дагаад скеит борд болон урт бордын спортын төрлүүд залуусын дунд түгээмэл. Энэ мэт маш олол спортын боломжууд нь уг мужид спортын аялал жуулчлал маш өндөр түвшинд хөгжсөнийг илтгэх буй заа.
Гадны холбоос
Ангилал:Канадын муж
Вольфганг Амадей Моцарт
Вольфганг Амадей Моцарт (Wolfgang Amadeus Mozart: 1756 оны 1-р сарын 27-нд Австрийн Зальцбург хотод төрсөн-1791 оны 12 дугаар сарын 5-нд нас барсан) нь дэлхийн сонгодог урлагийн нөлөө бүхий томоохон австрийн уран бүтээлч, суут хөгжмийн зохиолч юм. Бага наснаасаа хийл болон төгөлдөр хуур хөгжмийг гаргууд эзэмшиж улмаар 5 насандаа өөрийн уран бүтээлээ тууриван эхлэж Европын ихэс дээдсүүдийн өмнө тоглолт хийж тэдний гайхшралыг төрүүлсэн байна. 17 насандаа Зальцбургийн хун тайжийн ордны хөгжимчин болсон хэдий ч түүнд төдийлөн санаанд нь нийцээгүй юм. Судлаачид энэ талаар хэлэхдээ "хэрэв Моцарт энэ ажлаа хийгээд Зальцбургэд үлдсэн бол түүний уран бүтээл дэлхийд танигдахгүй, тэр чигтээ түүхэнд орхигдох байсан юм" хэмээн тэмдэглэсэн байдаг. Үнэхээр ч түүний уран бүтээл 1781 онд Вена хотод очсоноор илүү олонд танигдаж, нэр алдарт хүрч чаджээ. Харин олныг гайхшруулж чадсан нэрт хөгжмийн зохиолч маань санхүүгийн хувьд төдийлөн амжилтанд хүрээгүй юм.
Амьдралынхаа хугацаанд тэрээр 600 гаруй симфони, концерт, цөөхүүлд зориулсан бүтээл, дуурь болон найрал дуунууд (үйл явдалт хөгжим) бүтээжээ. Людвиг ван Бетховены эхэн үеийн уран бүтээлүүд Моцартын уран бүтээлээс сэдэв авсан байдаг. Түүний тухай нэрт хөгжмийн зохиолч Иозеф Гайдн хэлэхдээ "Ийм агуу авъяас билигтэн 100 жилд төрөхгүй буйзаа" гэжээ.
Түүний анхны бүтээл бол 4 настай байхдаа бичсэн Менуэт (бүжиг) байсан бол хамгийн сүүлийнх нь дуусгаж амжилгүй үлдээсэн Реквием байсан юм. Моцарт гайхамшигтай хөгжмийн зохиолч төдийгүй мөн сайн авьяаслаг төгөлдөр хуурч байв. Тэрээр 1791 оны 12 дугаар сарын 5-нд 01:00 цагийн үед өвчний улмаас нас баржээ.
Залуу нас ба гэр бүл
Вольфганг Амадей Моцарт нь 1756 оны нэгдүгээр сарын 27-нд эцэг Леопольд Моцарт (1719–1787), эх Анна Мария Моцарт (1720–1778) нарын гэр бүлд 7 хүүхдийн (7 хүүхдийн 5 нь нялх үедээ нас барсан) отгон хүү болон мэндэлжээ. Түүний эгчийг Мария Анна Моцарт(1751–1829) буюу Наннэрл гэж дууддаг байв. Моцартыг төрсний дараах өдөр Зальцбург дэх Сант Рубертийн сүмд адислажээ. Түүний нэрний латин хувилбар нь “Иоаннес Крисостомус Вольфгангус Теофилус Моцарт”, харин Моцарт өөрийгөө “Вольфганг Амадей Моцарт” гэдэг байсан бол ойр дотныхон нь “Вольфи” (Чонохон) гэж хочлон дууддаг байжээ.
Түүний аав Леопольд Моцарт Германы Аугсбург хотын уугуул, хөгжмийн зохиолч, туршлагатай хөгжмийн багш байсан нь хүүгийнхээ хөгжмийн авъяасыг нээн илрүүлэх, хөгжмийн мэдлэг олох хамгийн том суурь болсон юм. Леопольд 1743 онд Зальцбургийн эрх баригч ханхүү, хамба Леополд Антон вон Фирмианы ордны хөгжимчдийн 4 дэх хийлчээр томилогдон ажилласан бөгөөд үүнээс хойш 4 жилийн дараа Анна Мариятай гэрлэжээ. Улмаар Леопольд 1763 онд оркестрын удирдаачаар томилогдон ажиллах болж, Моцартыг төрөх үеэр туурвисан түүний "Хийл сурах гарын авлага" ном нь түүнийг амжилтанд хүргэсэн байна.
Эцэг Леопольд, Наннэрлийг 7 настайгаас нь эхлэн төгөлдөр хуурын хичээл заасан бөгөөд энэ үед 3 настай бяцхан хүү Моцарт эгчийнхээ хичээллэхийг ажигладаг байсныг Моцартыг нас барснаас хойш 1 жилийн дараа эгч Наннэрл нь түүний хэрхэн төгөлдөр хуур сурч байсныг дурдахдаа "'Моцарт 3 настайдаа товчлууруудыг сонсголоороо өөрт таалагдсан өнгөөр дардаг байсан... Аав түүнийг 4 настайд нь зарим менуэт, зарим төгөлдөр хуурын аянуудыг заахад алдаагүй зөв тоглож байсан ... 5 насандаа тэр аавд өөрийн зохиосон аяа тоглож үзүүлэхэд аав түүнийг нь нотолсон юм...'"Улмаар хүү төгөлдөр хуураас гадна хийлийг ч чадварлаг эзэмшин тоглож, өөрийн хөгжмийг зохиож эхлэхэд Леопольд гайхан биширч хүүгийнхээ авъяасыг хөгжүүлэхэд түлхүү анхааран ажиллаж, улмаар хөгжим зохиохоо больж зөвхөн хүүхдүүддээ хөгжмийн болоод хэл, боловсролын суурь мэдлэг олгоход илүү шамдан ажиллажээ. Моцарт анхны симфонио 8 насандаа зохиосон бөгөөд аавынх нь тусламж оролцоотой бүтсэн байх магадлалтай.
Аялан тоглолт
1762 оноос эхлэн 3 жил хагасын хугацаанд үргэлжилсэн урт удаан аялан тоглолтоо Европын хотуудаар хийсэн бөгөөд гэр бүлийн аялан тоглолт Мюнхенийн Баварын ордноос эхлэн, Вена болон Прагын хааны ордон, Хааг, Лондон зэрэг олон газруудаар явж тогложээ
Моцартыг Лондонд байхад хүмүүс тэрний үнэхээр гоц хүүхэд үү? Эсвэл одой хүн үү? гэж гайхдаг байсан гэдэг.
Аялан тоглолтынхоо үед Моцарт хэд хэдэн хөгжмийн зохиолчидтой танилцаж тэдний уран бүтээлээс сонирхон явсны нэг нь 1764, 1765 оны хооронд Лондонд III Жорж хаанд зориулж тоглохдоо алдарт хөгжмийн зохиолч Иоханн Себастиан Бахын хүү Иоханн Кристиан Бах тай танилцсан явдал байсан юм. Моцартын уран бүтээлд Иохан Кристиан Бах маш чухал нөлөө үзүүлсэн байдаг.
Морин тэрэгтэй урт замыг удаан хугацаагаар туулах, язгууртан дээдсүүдийн урилгыг хүлээх, гэрээсээ асар холдсон зэрэг нөхцөл байдлаас шалтгаалан тэд маш их ядарч 1764 оны зун Лондонд Леополд, 1765 оны намар Хаагт хоёр хүүхэд хоёулаа салхин цэцэг тусаад эдгэрсэн. Харин аав нь үүнийг бурхнаас түүнийг сайн явна гэдгийг хэлсэн дохио гэж бодож байлаа.
Зальцбург дэх гэртээ эргэн ирснээс хойш 1 жилийн дараа эхнэр охин хоёроо үлдээгээд 1769 оны арван хоёрдугаар сараас 1771 оны гуравдугаар сарыг хүртэл Леополд хүүгийн хамт Итали руу аялжээ. Энэ аяллаараа Леополд хүүгийнхээ байгалиас заяасан авъяасыг харуулахыг зорьжээ.
1777 онд тэр ээжтэйгээ аялалд явжээ. Манхеймд тэр Алёша Вебер гэдэг охинд дурласан юм. 16 настай, дуучин болох хүсэлтэй охин байв. Моцарт түүнийг Италид аваачиж алдартай болгохыг хүссэн боловч аав нь тэнэг юм хийхээ болихыг шаардсан захиа бичсээр болиулжээ. 1778 онд Моцарт ээжтэйгээ Парист амьдарч байсан ч ээж нь тэнд нас барсан юм.
Моцарт Вена хотод
Моцарт багадаа жижиг дуурь бичиж байсан. Анх Идоменё дуурь нь Мюнхенд 1780 онд тоглогдсон юм. Дараа жил нь тэр Вена руу явжээ. Учир нь ажиллаж байсан хөгжмийн дэлгүүр нь түүнийг даргатайгаа маргалдсан тул хөөчихсөн ажээ.
1782 онд тэр Алёшагийн 3 дүүгийн нэг Констанз Вебертэй гэрлэжээ. Яагаад гэвэл Алёша хүнтэй суучихсан байсан юм. Тэд 7 хүүхэдтэй болсон ч 5 нь энджээ. Моцартын аав гэрлэлтийг хүлээн зөвшөөрсөнгүй. Констанз сайн эхнэр байсан ч Моцарт шиг мөнгийг яаж үрэхээ мэддэггүй байсан тул тэднийх ядуу байв. 1782 онд тэр олон дуурь бичсэний нэг “Сереглиог хулгайлсан нь” дуурийг эзэн хаан “Хэтэрхий олон ноттой байна” гэхэд Моцарт “Хэрэгтэй хэмжээгээр нь л бичсэн юм” гэж хариулжээ. Моцарт олон цуврал бичиж эхэлсэн ба тэр үедээ Жозеф Хайднтай танилцаж сайн найзууд болцгоосон юм. Тэд хамтдаа чавхдаст дөрвөл тоглодог байлаа. Нэг өдөр Хайдн, Леопольд Моцартд хандан: “Таны хүү миний мэдэх хамгийн агуу зохиолч. Түүнд зохиох тухай мэдэхгүй зүйл гэж алга.” гэж хэлж байжээ. Моцарт ч Хайднд чавхдаст дөрвөл бүтээлүүдээсээ бэлэглэж байсан юм.
Моцарт ба Прага
Хэдэн жилийн дараа Венийн үзэгчид Моцартад тийм ч их дэмжлэг үзүүлсэнгүй тул түүний тоглолтыг таалдаг байсан Прага руу их явдаг болжээ. "Фигарогийн хурим" дуурь нь их алдартай байсан ба 1787 онд тэр Дон Жуан дуурийг анх тавьжээ.
Өвчин ба үхэл
Түүнийг үхэлд хүргэсэн өвчний тухай нэлээн олон янзын яриа байдаг ч яг аль нь үнэн болохыг хэн ч мэдэхгүй билээ. Тэр “Шидэт лимбэ” дуурь дээрээ ажиллаж байсан ба тэр нь орчин үед хамгийн алдартай бүтээлүүдийн нэг болсон юм. Бусад бүтээлүүд шиг нь италиар биш, германаар бичигдсэн байдаг ба Английн пантомиметэй төстэй болжээ. Мөн тэрээр "Гашуудлын дуулал" дээр давхар ажиллаж байсан нь нэгэн танихгүй хүний нууцаар хийж өгөхийг гуйсан хүсэлт байсан юм. 9-р сарын сүүлээр “Шидэт лимбэ” анх удаа тайзнаа тавигджээ. Харин Моцарт "Гашуудлын дуулал"-ыг дуусгахын тулд ажилласаар л байжээ. Магадгүй тэр өвчтэй байснаа ухаараад, тэгээд өөртөө зориулж "Гашуудлын дуулал"-аа бичсэн ч байж магадгүй юм. Гэвч тэр дуусгаж чадаагүй юм. Дараа нь Франц Хавьер Сысмаяр гэгч хүнээр төгсгөлийг нь хийxийг гуйсан боловч жинхэнэ ая дээр нэмсэн эсэхийг мэдэхгүй юм. Гэвч ихэнх нь Моцартын бүтээл билээ. Моцартын булшийг хангалттай мөнгө байгаагүй тул чулуугүйгээр оршуулжээ.
Моцартын бүтээлүүд
Моцартын хөгжим Хайдных шиг сонгодог хэв маягаараа алдартай. Түүнийг хөгжимөө зохиож эхлэхэд Бароккийн үе дуусаж байсан үе байсан юм. Хөгжмийн тухай ойлголт өөрчлөгдөж байлаа. Моцарт дөнгөж алдартай болж эхлээд байсан хөгжмийн зэмсэг болох төгөлдөр хуураар тоглох ая зохиосон анхны агуу зохиолч байсан юм. Тэр бараг бүх л төрлийн хөгжмийг бичсэн юм: симфони, дуурь, соло концертууд, сүмийн хөгжим, ялангуяа чавхдаст хөгжмийн дөрвөл ба төгөлдөр хуурын сонатууд. Моцартыг бага байхад симфони гэдэг нь богино, хөгжилтэй, зүгээр л зугаа гаргах зүйл байсан бол Моцарт симфонийг хагас цаг шахам үргэлжилдэг, нарийн ажиллагаатай аялгуу болгож чадсан юм. Ялангуяа түүний сүүлийн 3 симфони гайхалтай бүтээл болсон. Моцарт заримдаа жаахан хүүхэд шиг зан гаргадаг байсан ч тэрээр хүмүүсийн зан төрхийг сайн ойлгодог байжээ. Тиймээс түүний дууриудын туслах дүрүүд нь хүртэл анхаарал татахуйц байдаг юм. Моцартын дууриуд нь түүний хамгийн гайхалтай бүтээлүүд нь юм. Lorenzo Da Ponte: Don Giovanni, Le Nozze di Figaro,Cosi fan tutte гэх гурван оперын дүрүүдийн хамтран дуулах, заримдаа гоцлох, үйл явдал бүрийг дүрүүдийн өөр өөр байр суурьнаас үзүүлдэг зэрэг нь алдартай болгосон билээ.
Эшлэл
1. "Моцартын намтар". 12-07-2009.
2. "Вольфганг Амадей Моцарт ". 12-07-2009.
3. "The Royal Society puts historic papers on line" (Англи хэлээр). BBC мэдээ. 2009 он 11 сар 30
Ангилал:Сонгодог эрин үеийн хөгжмийн зохиолч Ангилал:Сүмийн хөгжмийн зохиолч Ангилал:Венийн хөгжимчин Ангилал:Дуурийн хөгжмийн зохиолч Ангилал:Вальхалла Ангилал:Алтан Шпорн одон шагналтан Ангилал:18-р зууны чөлөөт өрлөгчин Ангилал:Зальцбургийн хүн Ангилал:1756 онд төрсөн Ангилал:1791 онд өнгөрсөн
Хань Га-инь
Хань Га-инь (한가인, хан га-ин) — Өмнөд Солонгосын эмэгтэй жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Владислав Листьев
Владислав Николаевич Листьев (Владислав Николаевич Листьев; 1956 оны 5-р сарын 10 - 1995 оны 3-р сарын 1) нь Оросын сэтгүүлч юм.
Гадны холбоос
Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:1995 онд өнгөрсөн Ангилал:Москвагийн Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Оросын сэтгүүлч Ангилал:ЗХУ-ын сэтгүүлч Ангилал:20-р зууны бизнесмен Ангилал:Оросын бизнесмен Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:1995 онд өнгөрсөн Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн
Сэлэнгэ мөрөн
Дэлгэр, Идэр хоёр голын бэлчрийг Сэлэнгийнх гэж үзвэл Сэлэнгэ мөрний нийт урт 1024 километр, түүнээс 615 км нь тус улсын нутагт байна. Сэлэнгэ мөрний талбайн хэмжээ 447000 хавтгай дөрвөлжин км бөгөөд үүний 55 хувь буюу 282000 хавт.дөр.км нь манай орны нутаг дэвсгэрт оногдоно. Сэлэнгийн тогтолцоонд хамаарах нийт голын талбай Умард мөсөн далайн талбайн 87,3 хувь, манай орны нутаг дэвсгэрийн 28 хувийг тус тус эзэлж байна.
Голын эхний хэсэгт голдрилын өргөн 60-70 м, салаа татуурын өргөн 10-25 м, цээл цүнхэлдээ 2,5-3,0 м байснаа адаг руугаа голдрилын өргөн 100-250 м, усны гүн харгиа боргиотой газраа 1,0-2,0 м, цээл цүнхэлдээ 4-5 м хүрдэг.
Сэлэнгэ мөрөн усны найрлага, химийн бүтцээр манай орны томоохон голууд дотор хамгийн их эрдэсжилтэйд тооцогдох ба гидрокарбонатын ус бүхий голуудад хамаарна. Сэлэнгэ мөрөнд манай орны томоохон гол мөрөн болох Дэлгэр, Идэр, Хануй, Эг, Орхон зэрэг голууд цутгана.
Сэлэнгэ мөрний эрэг дагуу үржил шимт уужим хөндийтэй. Татам дагууд нь шинэс, улиас бүхий өтгөн бургас, бут сөөг ургана.
Сэлэнгэ мөрөн 1751, 1785, 1830, 1864, 1867, 1869, 1872, 1897 онуудад ихээхэн хэмжээгээр үерлэж байсан баримт бий. Сэлэнгэ мөрөн 11 сарын хоёрдугаар хагасаас дараах оны 4 сарын хууч хүртэл 140-185 хоног хөлддөг. Мөсний зузаан нь 67-167 см байна. Усны температур нь өвөл 0 хэм хүртэл хөрдөг бөгөөд 1973 онд оны зун нэмэх 25 градус хүртэл халж байжээ.
Сэлэнгэ мөрөн нь Байгал нуурын хамгийн том цутгал юм. Байгал нуурт 1/2 усыг нь хангаж өгч байдаг юм.
Сэлэнгэ мөрний адаг нь маш өвөрмөц бөгөөд нуур луу задарч, олон садраа үүсгэн цутгадаг байна. Садраа нь маш том ба 680 км² талбай үүсгэдэг байна.
Токүшима
Токүшима (徳島市) — Япон улсын Токүшима аймгийн төв хот. 2011 онд 263,372 оршин суугчтай байсан.
Сэлэнгэ мөрөн
Сэлэнгэ мөрөн нь 26 зүйлийн загастай бөгөөд агнуурын ач холбогдолтой загас үүнд: цурхай, зэвэг, алгана, булуу цагаан, хадран, улаан нүдэн, гутаарь гэх мэт. Агнуурын үнэт загас үүнд: сибирь хилэм, тул, омуль гэх мэт.
Токүшима
Ангилал:Токүшима аймгийн коммун  Ангилал:Токүшима аймгийн суурин Ангилал:Японы аймгийн төв Ангилал:Японы хот
Сэлэнгэ мөрөн
Сэлэнгэ мөрөн нь маш үзэсгэлэнт хөндийгөөр урсдаг юм. Ялангуяа Эг-Сэлэнгэ, Орхон-Сэлэнгийн бэлчир нь маш их үзэсгэлэнтэй юм. Энэ бүс газарт аялал жуулчлал хөгжүүлэх боломжтой. Сэлэнгэ мөрөн нь хилэм загасны гол нүүдэллэдэг, түрсээ шахдаг газар нь юм.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Буриадын гол мөрөн Ангилал:Булган аймгийн гол мөрөн Ангилал:Сэлэнгэ аймгийн гол мөрөн  Ангилал:Хөвсгөл аймгийн гол мөрөн
Үцүномия
Үцүномия (宇都宮市) — Япон улсын Точиги аймгийн төв хот. 2010 онд 510,416 оршин суугчтай байсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Точиги аймгийн коммун Ангилал:Точиги аймгийн суурин Ангилал:Японы аймгийн төв
Гар утас
Гар утас гэдэг нь нийтийн харилцааны зөөврийн холбооны хэрэгсэл юм. Гар утасны хэрэглээ нь нийгмийн харилцаанд маш хүчтэй нөлөөлж хүмүүсийн харилцааны бүлгийн мэдээлэл дамжуулалтыг шинэ эрчимтэй түвшинд хүргэж байгаагаараа онцлог юм. Хэрэглээний хэлбэрт нь яриа дамжуулах, зурвас солилцох, зураг ба видео дамжуулах аргууд багтана. Түүнчлэн хэрэглээний жижиг цахим хэрэгслийг (зураглуур, дүрс бичүүр, халаасны тооцоолуур, зөөврийн тоглуулагч г.м.) гар утасанд багтаах хандлага идэвхижиж байна.
Ангилал:Харилцуур утас Ангилал:Цахилгаан соронзонгийн саадын эх үүсвэр
Жао Вэй
Жао Вэй (, 1976 оны 3 сарын 12-нд төрсөн) нь эх газрын Хятадын жүжигчин, поп дуучин юм. Телевиз үзэгчид түүнийг англи нэр болох Вики Жао (Vicki Zhao, Vicky Zhao) нэрээр нь дуудах нь элбэг байдаг. Тэрээр Зуун цэцгийн шагнал, Шанхайн кино шүүмжлэгчдийн шагнал, Хуайбиао шагнал, Алтан бүргэд шагнал, Шанхайн кино фестивалийн Алтан бөмбөрцөг шагналуудыг хүртэж байв.
Жао Вэй Бээжингийн Кино Академид суралцаж байхаасаа кино төслүүдэд оролцож эхэлсэн байна. Түүнийг алдарт гаргасан дүр нь Тайванийн телевизийн олон ангит Сувдан Гэгэ киноны гол дүр байсан юм. 1999 онд Сувдан гэгэ кино нь дэлгэцнээ гарснаас хойш түүний дуучны карьер эхэлж "Хараацай" (Swallow) нэртэй анхны цомгоо гаргажээ. Жао Вэй нь Шү Жинлэй, Жан Зи-И, Жоү Шүн нарын хамтаар Хятадын "дөрвөн залуу эмэгтэй жүжигчин"-ий нэгд тооцогддог.
Хүүхэд нас
Жао вВэй нь Хятадын Аньхүй мужийн Вүхү хотод айлын хоёр дахь хүүхэд болон төрж өссөн. Түүний аав Жао Жиахай гэр ахуйн хэрэгслийн зохион бүтээгч мэргэжилтэй, ээж Вэй Чи-Ин багш мэргэжилтэй, харин ахыг нь Жао Жиань (1971 онд төрсөн) гэдэг. Тэрээр Багшийн Коллежийн Бага Сургууль болон Багшийн Коллежийн Ахлах Сургууль тус тус төгссөн.
Тухайн үед Жао Вэй хэзээ ч өөрийгөө алдартай болно гэж төлөвлөж байгаагүй, гэдгээ дараа нь тайлбарласан байдаг. "Жүжигчин хүн хөөрхөн байх ёстой, харин би жирийн л хүн гэж боддог байсан" гэжээ. Түүнийг 17 настай байхад Вүхүд кино зураг авалтын баг ирж, Гон Лигийн тоглох Хүа Хүн хэмээх киноны туслах дүрд тоглох хүмүүсийг хайж байхтай нь таарчээ. Энэ кинонд туслах дүрд тоглосныхоо дараа тэрээр төрөлх хотоо орхиж, жүжигчин болохоор шийдсэн байна.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Хятадын дуучин Ангилал:Хятадын кино жүжигчин Ангилал:Хятадууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Ким Ха-ныль
Ким Ха-ныль (солонгосоор 김하늘 [ким ха-неэль]) — 1978 онд төрсөн, «Төгөлдөр хуур» (2001) О.А.К-ны Сү-а, «Сохор хүн» (2011) У.С.К-ны Сү-а зэрэг дүр гаргасан Өмнөд Солонгос улсын жүжигчин.
Зураг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Микронезийн Холбооны Улс
Микронезийн Холбоот Улс (Federated States of Micronesia) нь баруунаас зүүн тийш Яп, Чуук, Понпей, Косраэ гэсэн дөрвөн улсаас бүрдсэн холбооны, арлын улс юм. Баруун Номхон далайгаар тархсан, ойролцоогоор 702 км² нутаг дэвсгэр бүхий 607 арал дээр оршдог.
Тус улсын бүрэлдэхүүн дөрвөн улс нь бүгд нэг эсвэл хэд хэдэн гол галт уулын арлаа тойрон тогтсон атоллуудаас бүрэлдэнэ. Микронезийн Холбооны Улс нь Микронезийн бүс нутгийн Каролины арлуудад багтах арлууд дээр оршино.
Микронезийн Холбооны Улс нь Номхон далайн арлуудын итгэмжлэгдсэн нутаг дэвсгэр гэсэн нэрийн дор НҮБ-ээс Америкийн Нэгдсэн Улсын захиргаанд итгэмжлүүлсэн нутаг дэвсгэр байгаад 1979 оны 5 сарын 10-нд өөрийн засаг захиргаатай болж, улмаар 1986 оны 11 сарын 3-нд тусгаар тогтножээ.
Түүх
4000 орчим жилийн өмнөөс Микронезид хүн суурьшиж эхэлжээ. Анх бие даасан жижиг жижиг хэсгүүд байсан ч яваандаа Япад төвлөрсан, эдийн засаг, шашны эзэнт улс бий болсон аж. Сувгуудын сүлжээгээр холбогдсон хиймэл арлуудаас тогтох Нан Мадолыг Номхон далайн Венец гэх нь бий. Понпейн арлын ойролцоо орших тус газар нь Понпейн 25,000 орчим хүн амыг нэгтгэн, МЭӨ 500 оноос 1500 он хүртэл буюу төвлөрсөн систем задрах хүртэл захирсан Сауделеур династийн улс төр, ёслол хүндэтгэлийн төв болон ашиглагддаг байв.
Европын аялагчдаас анх португалчууд Халуун Ногооны арлуудыг хайх замдаа нээж, дараа нь испаинчууд 16 зууны үед Каролины арлуудад хүрч, хяналтаа тогтоосон ч 1899 онд Германд заржээ. 1914 онд Японд эзлэгдэж, Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Америкчуудын хяналтад орсон тус бүс нутаг дайны дараа 1947 онд НҮБ-ын хяналт дор АНУ-ын Номхон далайн арлуудын итгэмжлэгдсэн нутаг дэвсгэр гэгдэх болжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Японы усан флот Трак Лагонд байрлаж байсан ба тус дайны тэнгисийн чухал тулаануудын нэг болох Хэйлстон ажиллагааны үеэр Японы маш олон усан онгоц, нисэх онгоц сүйрчээ.
1979 оны 5 сарын 5-нд Номхон далайн арлуудын итгэмжлэгдсэн нутаг дэвсгэр шинэ үндсэн хуультай болж, Микронезийн Холбооны Улс бий болоход Палау, Маршаллын арлууд, Хойд Марианы арлууд оролцоогүй аж. Улмаар АНУ-тай "Чөлөөт холбооны гэрээ" байгуулж, тэр нь 1986 оны 11 сарын 3-нд хүчин төгөлдөр болсноор албан ёсоор тусгаар тогтносон бөгөөд уг гэрээг 2004 онд шинэчилжээ.
Засаг захиргааны хуваарь
Холбооны бүрэлдэхүүн дөрвөн улс:
Газар зүй
Микронезийн Холбооны Улс нь Филиппиний зүүн талд орших Каролины арлуудын, 2900 км бүст сунан тогтсон 607 гаруй арал дээр оршино. Дөрвөн арлын бүлгээс тогтоно: Яп, Чуук (1990 оны 1 сар хүртэл Трак), Понпей (1984 оны 11 сар хүртэл Понапе), Косраэ (хуучнаар Кусайэ). Эдгээр нь тус Холбооны Улсын далбаан дээр дөрвөн одоор төлөөлөгддөг.
Албан ёсны долоон хэлтэй: англи, улит, волеай, яп, понпей, косраэ, чуук.
Зам тээвэр
Микронезийн Холбооны Улс нь олон улсын нисэх онгоцны дөрвөн буудалтай:
Эшлэл
Ангилал:Арлын орон Ангилал:Австрали ба Далайн орон Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай холбооны бүгд найрамдах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Дэлт ёлон
Ангилал
Танигдаад буй нийт 3 дэд зүйл бий:
Дүрслэл
Энэхүү шувуу хошуунаас сүүлний үзүүр хүртэл 85 см урт, далавчаа дэлгэхэд 1.7 м бөгөөд 2.1 кг жинтэй.
Нас гүйцсэн нь цагаан зүстэй ба далавч болон сүүлний хэсэгт бага зэрэг хар өдтэй.
Багаж хэрэглэх
Дэлт ёлон нь тэмээн хяруулын өндөгний хатуу зузаан хальсыг хагалахын тулд чулуу зэргийг багаж болгон хэрэглэдэг байна. Хошуундаа чулуу зууж байгаад хүзүүгээ хүчтэй саван цохидог аж.
Идэш тэжээл
Тэд голдуу үхсэн амьтны улай сэг иддэг. Мөн жижиг хөхтөн амьтад, өндөг зэрэг иднэ.
Үржил
5 нас хүрээд үржилд орох нас гүйцэх ба нэг хостойгоо амьдралаа өнгөрөөдөг. Хад цохиотой газар эрэгчин, эмэгчин хамтдаа үүрээ засаж голдуу 2 өндөг гаргана. Өндөг нь 94 гр жинтэй, 65×55 мм хэмжээтэй ба бор толботой цагаан өнгөтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Харцгайнхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Бэлдэц
Бэлдэц гэдэг нь нэг тусгаарлан авсан хэсэг бөгөөд ихэнхдээ хатуу материал байх ба түүнийг ямар нэг байдлаар боловсруулан хэлбэрт оруулах зорилготой зүйлийг хэлнэ. Бэлдэцийг яаж боловсруулах арга барил нь өөрөө нэг их чухал биш. Хэрвээ нэгэн цогц зүйл байвал түүний нэгж эд хэсгийг хэлдэг ба цөөн тохиолдолд нийлүүлэн (хагаслан) угсарсан бүлэг эд хэсгийг бэлдэц гэж нэрлэх нь бий.
Кэбэк
Мужийн улс төрд Кэбэкийн үндэсний үзэл том үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд мужийн гурван гол улс төрийн нам Кэбэкийн өөртөө засах эрхийг улам өргөжүүлж, Кэбэкчүүдийг тусдаа үндэстэн гэж хүлээн зөвшөөрүүлэхийг эрмэлздэг. Кэбэкийн бүрэн эрхт байдлын хөдөлгөөний засгийн газрууд 1980, 1995 онд Кэбэкийн тусгаар тогтнолын талаар бүх нийтийн санал асуулга явуулж байсан бөгөөд Канадын Нийтийн Танхим "Кэбэкуаг (Québécois) Канадын доторхи үндэстэн" гэж хүлээн зөвшөөрсөн Кэбэкуа үндэстний саналыг баталжээ.
Кэбэк нь нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр Канадын хамгийн том муж бөгөөд хоёрдахь том засаг захиргааны нэгж юм. Зөвхөн Нунавут л Кэбэкээс том билээ. Тус муж нь баруун талаараа Онтарио муж, Жэймс булан, Хадсон булангаар, хойд талаараа Хадсон хоолой, Унгава булангаар, зүүн талаараа Сент Лоренсийн булан, Ньюфаундленд ба Лабрадор, Нью-Брансвик мужуудаар тус тус хүрээлэгдсэн. Кэбэк өмнө талаараа АНУ-ын Мэн, Нью-Хэмпшир, Вермонт, Нью-Йорк муж улсуудтай хил залгадаг. Түүнчлэн Нунавут, Принс Эдвардын Арал, Нова Скотиатай далайгаар хиллэдэг.
Кэбэк нь хүн амаар Онтариогийн дараа хоёрт ордог. Оршин суугчдын ихэнх нь тус мужийн хамгийн том хот болох Монреаль болон нийслэл Кэбэк хотын хооронд Гэгээн Лоренсийн голын ойр орчмын хотуудад суудаг. Англи хэлтэй иргэд болон англи хэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагууд Монреальд төвлөрдөг боловч Утауаис, зүүн хотууд болон Гаспе хойгийн бүс нутгаар англи хэлтнүүд бас байдаг. Мужийн төв ба хойд хэсэгт хүн ам сийрүү, гол төлөв уугуул иргэд амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Канадын муж
Саскачеван
Саскачеван нь Канадын тал нутгийн мужуудын нэг бөгөөд нийт 588,276.09 ам км нутаг дэвсгэртэй, 1,010,146 хүн амтай (2008 оны тооцоогоор). Хүн амын ихэнх нь мужийн өмнөд хагаст суудаг. Эдгээрээс 233,923 нь мужийн хамгийн том хот болох Саскатунд оршин суудаг бол 194,971 нь нийслэл Регинад оршин суудаг ажээ. Мужийн нэр нь Саскачевант голын нэрнээс гаралтай бөгөөд энэ голын нэр нь Кри хэлний kisiskāciwani-sīpiy буюу "түргэн урсгалт гол" гэсэн нэрнээс гаралтай билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Канадын муж
Ким Су-ынь
Ким Су-ынь (김소은 ) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Тояма
Цахим холбоос
Ангилал:Японы хот Ангилал:Тояма аймгийн коммун  Ангилал:Тояма аймгийн суурин Ангилал:Японы аймгийн төв
Полони
Полони (Polonium) нь атомын дугаар 84 бүхий химийн элемент бөгөөд тэмдэглэгээ нь Po. 1898 онд Мари Склодовска-Кюри, Пьер Кюри нар нээжээ. Ховор, өндөр цацраг идэвхтэй металлоид, химийн шинжээрээ висмут болон теллуртай маш төстэй бөгөөд ураны хүдэрийн агууламжид тохиолдоно. Полониг сансрын хөлгийг халаах зорилгоор судалгаа шинжилгээний ажилд ашиглаж байна. Тогтвортой биш тус элементийн бүх изотопууд цацраг идэвхтэй.
Шинж чанар
Po+2HCl=PoCl2+H2
Урвалын үр дүнд үүссэн полонийн (II) валенттай хлорид (улаан өнгөтэй уусмал) нь полонийн (IV) валенттай хлорид (Хүрэн шар өнгөтэй уусмал) болтлоо исэлддэг. Полонийн изотоп 210 Po-г сансрын аппаратын атомын батерейд энергийн эх үүсвэр болгон ашигладаг.
Эшлэл
Ангилал:6-р үеийн элемент
Болгар хэл
Дорно өмнө Европт оршдог Болгар улсад голлон суурьшдаг Болгар угсаатны эх хэлийг Болгар хэл (болгараар български език) гэдэг. Болгар хэл нь Слав төрлийн хэл юм. Харилцаа хамаарлаараа Энэтхэг-Европ язгуур, Балт-Слав төрөл, Слав салаа, Урд Слав бүлэг, түүн доторх зүүн хэсэгт Македон хэлний хамтаар харьяалагдана.
Цахим холбоос
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Европын Холбооны албаны хэл  Ангилал:Славян хэлнүүд Ангилал:Балканы хэлний холбоо
Аль-Айн
Аль-Айн (العين‎‎ [аль айнь] — «рашаан»)  — АНЭУ-ын дөрөвдүгээр, Абу-Дабигийн эмирт нутгийн хоёрдугаар том хот. 568,221 оршин суугчтай (2010 оны тоо).
Абу-Дабигаас зүүн зүгт 160 км, Дубайгаас өмнө зүгт 120 км зайтай. Оманы хилтэй залгадаг.
Лавлах бичиг
Ангилал:АНЭУ-ын хот Ангилал:Арабын Нэгдсэн Эмират Улс дахь дэлхийн өв Ангилал:Абу-Дабийн газар зүй (эмират)
Доржийн Сүхбаатар
Намтар
Эцэг Сономын Дорж нь Өвөрхангай аймаг, Дэлгэрэх булаг сумын "Дэлгэрэх булаг" хэмээх газар төрсөн. Төрийн албан хаагч байсан. Өвөг эцэг Соном нь Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошууны тайж язгууртан, өндөр өвөг эцэг нь Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошууны Соном гялхай мээрин гэдэг эрдэм номтой хүн байсан. Эх Дунжаагийн Сэрж нь Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын уугуул ард, эмэг эх Дунжаа нь Сэцэн хан аймгийн Сэцэн ханы хошууны их сүсэг бишрэлтэй малчин ард байсан.
Д. Сүхбаатар нь 1974 онд Хэнтий аймгийн Өндөрхаан хотын арван жилийн дунд сургуулийг онц төгссөн. Тэрбээр 1974 онд 17 настайдаа Азербайжан Улсын Их Сургуулийн Хуулийн факультетад элсэн орж оюутан болсон. 1979 онд Азербайжан Улсын Их сургуулийг Баку хотод төгсөж, “Хуульч” мэргэжил эзэмшсэн. 2005 онд Удирдлагын Академийг “Төрийн удирдлагын менежер”-ээр төгссөн.
Наяад оноос эхлэн тэрбээр дэлхийн томоохон шашин: христианизм, ислам, индуйзм, буддизмыг сонирхож бие даан судалж байв. Дараа нь удалгүй Буддын шашныг сонгож, Бурхны шашинтан болсон.
Д.Сүхбаатар 22 настайдаа төрийн албан хаагч болж, 1979-1991 онд Хэнтий аймгийн гүйцэтгэх захиргааны Зохион байгуулагч, 1992-2005 онд Улаанбаатар хотын Багануур дүүрэг, 2006-2007 онд Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын Тамгын Газрын Ахлах зохион байгуулагч, Хуулийн зөвлөхөөр ажилласан. 1990-1991 онд Хэнтий аймгийн Өндөрхаан хотын иргэдийн Хурлын төлөөлөгчөөр сонгогдож байсан. 1991-1992 онд төрийн төв хэвлэл “Ардын эрх” сонинд сэтгүүлчээр ажиллаж байв. 2007 онд БНСУ-ын “Сонжингрупп” ХХКомпанийн Хуулийн зөвлөхөөр ажилласан.
2008-2017 онд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын Хуулийн зөвлөх, мэргэжилтнээр ажилласан.
Д.Сүхбаатар нь Хууль зүйн Магистр, Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн гишүүн. Монголын Шилдэг Нийтлэлчдийн Клубын гишүүн. Орос, англи хэл эзэмшсэн.
Д.Сүхбаатарын бичсэн номууд нь хүн төрөлхтний түүх, соёл, шашин, урлаг, шинжлэх ухаан, бясалгал, гэгээрэл, гүн ухаан, нийгэм улс төр, хувь хүний хөгжлийн тухай өргөн сэдвийг хамарч баримт дүгнэлттэй, логик уялдаатай, далайцтай, сонирхолтой, гүн утгатай, энгийн байдгаараа уншигчдын талархлыг хүлээсэн байдаг.
Түүний бичсэн “Дагаар орсон монголчууд” хэмээх анхны ном нь 1999 онд хэвлэгдэж, уншигчдын анхаарлыг татаж байв. 2006 онд “Лам багшийн айлдвар” хэмээх номоо бичиж хэвлүүлэв.
2013 онд "Эзэн Богд Чингис хааны алтан сургаал, алдар гавьяа", "Хубилай сэцэн хаан","Төр", "Цөвүүн цагийн Монгол", "Монголын Бурханы шашны сэргэн мандалт, алдаа оноо" - "Дорны урт наслах ухаан", "Хувилгаан", "Сүсэгтэн", "Түвд оронд зорчихуй", "Мангас", "Сингапурын үсрэлт", "Мэргэн жаал"  зэрэг олон нийтлэл, тэмдэглэлийг багтаасан “Гэгээрэл” хэмээх номоо бичиж хэвлүүлсэн. Энэ ном хэвлэгдэж гарсан даруйдаа уншигчдын анхаарлыг татаж, олны талархал хүлээж байв.
2015 онд “Авралын сургаал” хэмээх номоо бичиж хэвлүүлсэн. Доржийн Сүхбаатарын 2020 онд бичиж хэвлүүлсэн  “Алтан ураг” хэмээх  шинэ ном нь монголын алтан ургийн их хаадын гавьяа түүх /Чингис хаанаас эхлээд Бат хаан, Газан хаан, анхдугаар Богд Занабазар,  алтан ургийн сүүлчийн удам Навааннэрэн хүртэл/ ,  харьд алдагдсан монгол туургатан буриад, халимаг, тува, өвөр монголын үнэн түүх, төгс гэгээрсэн Бурхан багшийн намтар, сургаал,  монголын хойд нутгийг харьд алдсан тухай, уламжлалт монгол төрөөсөө урвасан эмгэнэлт түүх / ойрад ноёд, монгол ноёд, улаантны урвалтын тухай /, дүрвэгсэд /дэлхийн ба монголын дүрвэгсэд /, эрдэм сурах шилдэг арга, англи, америкийн их сургуульд үнэгүй сурах боломж, эрүүл амьдрал, аз жаргал, тэгээс эхэлсэн дэлхийн тэрбумтаны өөрийгөө бүтээсэн амжилтын нууц  /америкийн Билл Гейтс, солонгосын Чон Чжу-ён, хятад бүсгүй Цюньфэй /, азийн агуу гурван удирдагчийн улсаа хөгжүүлсэн түүх / туркийн Кемал Паши, солонгосын Пак Чонхи, сингапурын Ли Куан /, дэлхийн кино урлаг, тулааны урлаг / ушу, каратэ /, Япон, Хонгконг, Макаод аялсан  тэмдэглэл, зохиогчийн дурсамж, дуу, шүлэг, эссе, уран сайхны өгүүллэг зэрэг дал гаруй бүтээлийг багтаажээ. Зохиогч энэхүү номондоо өөрийгөө бүтээсэн дэлхийн алдартай хүмүүсийн тухай буюу “Self made” сэдвээр сонирхолтой нийтлэлүүд бичжээ.Зохиогч уг номондоо орос, англи хэл дээрхи ховор чухал эх сурвалжийг хөрвүүлэн өмнө нь Монголд судлагдаагүй сэдвээр түүхэн ховор нийтлэлүүд  бичжээ. Д.Сүхбаатар 2019 онд "Ариун Түвдийн орноос агуу Наран улсад аялсан нь" хэмээх ном бичсэн. Энэ номонд тэр бээр дорно дахины орнуудаар хийсэн хувийн аялалынхаа тухай сонирхолтой нийтлэлүүд бичжээ. Мөн тэр бээр 2020 онд дэлхийн суут удирдагчид болон шилдэг бизнесмэнүүд хэрхэн өөрийгөө дайчилж амжилтанд хүрсэн тухай "Өөрийгөө бүтээхүй" хэмээх онц сонирхолтой ном бичжээ. 2021 онд Эзэн Богд Чингис хааны сургаал болон Бурхан багшийн сургаалийг өгүүлсэн "Алтан сургаал" хэмээх гэгээрэлийн тухай ховор ном бичсэн. Д.Сүхбаатар 2021 онд шинээр "Орос орон"  хэмээх онцлог түүхэн ном бичсэн.
Д.Сүхбаатар нь 2005 оноос  эхлэн уран зохиолын салбарт бүтээл туурвиж эхэлсэн. Тэр бээр "Ээж минь миний Бурхан", "Аав минь миний Бурхан", "Бурхан багш дор мөргөмүү", "Есөн гэгээнтний магтаал", "Дурсамж", "Хэрлэн гол минь", "Монголчууд", "Амар амгалан", "Ерөөл тавин золгоё","Ухаарал" ,"Хүний ертөнц юугаар дутдаг юм бэ", "Дээд ", "Монголын гайхамшиг", "Алтан ураг" ,"Азтай эр", "Наран улсыг  хүндэтгэнэм", "Доройтсон монголчууд", "Ургийн баяр", "Талархал", "Хорвоогийн жам"," Бясалгал", "Сүсэгтэн", "Гэмшил", "Харьд алдсан нутаг минь", "Сэтгэл"  зэрэг шүлэг бичиж туурвисан. Д.Сүхбаатар " Богд хааны сүүлчийн бодрол", "Олзлогдсон япон цэргийн өчил", " Мөргөлчин"," Сүбээдэй баатарын цалам", "Халагдсан албан хаагч", " Шуурга", "Босогч" уран сайхны өгүүллэг, "Дэлхийг онилсон сүүлт од" уран зөгнөлт өгүүллэг, " Сүүтэй Бурхан", "Эрх чөлөө", "Сумын наадам", "Сансарт хүлэгдсэн Хүмүүн"  зэрэг эссе  туурвин бичжээ. Д.Сүхбаатар 2018 онд "Буянтай ээж минь" хэмээх дуу зохиож, видео клип бүтээж, "Н.Дашдэмбэрэл Буянтай ээж минь" гэсэн нэртэйгээр интернетийн "Youtube" дээр байршуулж, олны хүртээл болгосон. Мөн 2018 онд  "Аяа, Бидний Замбуулин" хэмээх дууны аялгуу, шүлгийг зохиож, 2020 онд энэхүү дууныхаа видео клипийг бүтээж,  "Aya bidnii zambuulin - Дуучин Ц.Туяацэцэг Аяа бидний замбуулин " нэртэйгээр интернетийн "Youtube" дээр байршуулж, олны хүртээл болгосон.
Д.Сүхбаатарын хамгийн том бүтээл бол түүний хорин жилийн турш цуглуулж хуримтлуулсан судалгаан дээрээ тулгуурлаж хоёр жил бичсэн, 2005 онд хэвлэгдсэн “Бурхан - Хүмүүн ертөнц” хэмээх 711 хуудас бүхий ном юм. Энэ бүтээл нь 8 бүлэг, 72 хэсэгтэй, монгол, орос, англи хэл дээрхи 79 ном, эх сурвалжийг ашиглаж бичжээ. Зохиогч энэхүү номондоо дэлхийн өрнө, дорно дахины хүчирхэг үндэстнүүдийн түүхэн хөгжил, өрнө, дорны их хаадын түүх, дэлхийн томоохон шашнууд, түүний дотор буддын шашны сургаал, дэлхийн соёл, шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн өргөн сэдвийг хамруулсан нь өрнө, дорныг хослуулж бичсэн дэлхийн хэмжээний том бүтээл болжээ. Монголд анх удаа дэлхийн том шашнуудын гол судар "Дхаммапада", "Библи" / Хуучин ба Шинэ гэрээ /, "Коран", "Бхавадгита"-гийн харьцуулсан нарийн судалгаа хийж, энэхүү номондоо тусгажээ.
Д.Сүхбаатар нь 2011 онд монголын уламжлалт соёл, ёс зүй, буддын сургаалийг түгээн сурталчлах, байгаль орчныг хамгаалах  зорилгоор “Номын гэрэл - Ногоон дэлхий” төрийн бус байгууллагыг санаачлан үүсгэн байгуулсан. Тэр бээр байгаль орчныг хамгаалах хуулиадад нэмэлт өөрчлөлт оруулах санал гаргаж, байгаль орчныг хамгаалах төсөл бичиж, өөрийн хандиваар хэвлүүлсэн “Лам багшийн айлдвар”, “Авралын сургаал” номоо сүсэгтэн олон болон өсвөр залуу үеийнхэнд  номын өглөг болгон үнэ төлбөргүй түгээж байв. Д.Сүхбаатар нь өөрийн цуглуулсан номын арвин сангаас дэлхийн сонгодог болон монголын шилдэг уран зохиолын 100 гаруй номыг  Хэнтий аймгийн Өндөрхаан хотын Номын санд 1988 онд хандивлаж байжээ. Мөн сүүлийн үед бичиж хэвлүүлсэн өөрийн номуудын дээжийг 2005-2020 онд нийслэл хотын төв номын сангууд болон Багануур дүүрэг, Хэнтий аймгийн сургууль, номын санд  хандивласан ажээ. Эдүгээ тэр бээр өөрийн “ Sukhbaatar.dorj / facebook.com” дээр болон  сурагч, оюутнуудад хийдэг лекц яриандаа  өөрийн номууддаа бичсэн  монголын түүх, соёл, уламжлалт ёс зүй, Бурхан багшийн сургаал, Чингис хааны гавьяа, сургаалийг  түүвэрлэн өсвөр залуу үедээ  тогтмол таниулан сурталчилсаар байна. Д.Сүхбаатарын “Дагаар орсон монголчууд”, “Бурхан - Хүмүүн ертөнц”, “Гэгээрэл”, "Алтан ураг "зэрэг номноос нь гадаадын тэр дотроо Оросын Холбооны Улсын монгол судлаачид, эрдмийн зэрэг горилогчид эх сурвалжаа болгон иш татаж ашигладаг ажээ. Тэр бээр сүүлийн үед өөрийн бичсэн  номуудаа “Bookstore.mn” болон  "Esan"  электрон номын сайтад байршуулж, өсвөр, залуу үеийнхэн энэхүү  сайтаас түүний  бүтээлүүдийг  нь татан авч унших боломжоор хангаад байна. Д.Сүхбаатар нь  2015 оноос эхлэн Интернет дэхь дэлхийн “Wikipedia” / Чөлөөт нэвтэрхий толь бичиг /-ийн идэвхтэй гишүүн болж, уг нэвтэрхий толь дээр монгол, орос хэл дээр гарсан монголын түүх, соёл, шашны сэдэвтэй өгүүлэлийг шинэчлэн бичих,алдаатай  зүйлийг нь зөв болгон засварлах зэрэг ажлуудыг хийж байна. Д.Сүхбаатар нь эдүгээ "Номын гэрэл - Ногоон дэлхий" төрийн бус байгууллагын Тэргүүн, "Sonin.mn",  "Baabar.mn"  сайтын нийтлэлчээр ажиллаж байна.
Шүүмжлэл
Хорьдугаар зууны наяад оны сүүлчээр анх бичсэн, дараа нь түүний “Дагаар орсон монголчууд” номд нь хэвлэгдсэн буриад, тува, халимаг, өвөр монголын тухай түүний "Дагаар орсон монголчууд" хэмээх түүхэн нийтлэлийг нь наяад онуудад Панмонголизм буюу Нармай Монгол үзэлтэй хэмээн шүүмжилж байжээ.
Шагнал
Монгол улсын төр засгаас хуульч, сэтгүүлч, нийтлэлч Д.Сүхбаатарын хөдөлмөр, бүтээлийг үнэлж 2016 онд Алтан гадас одон, 2000 онд “Хөдөлмөрийн хүндэт медаль”-иар шагнасан. Нүүдлийн Соёл Иргэншлийн Академиас 2005 онд “Бурхан-Хүмүүн ертөнц” ном бүтээснийг нь үнэлж, "Чингис хааны алдар"-ын одонгоор шагнажээ. Төрөөс Д.Сүхбаатарыг "Хууль зүйн албаны тэргүүний ажилтан", "Төрийн албаны тэргүүний ажилтан" цол, тэмдгээр тус тус шагнажээ.
Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:Нийтлэлч Ангилал:Азербайжаны их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Удирдлагын Академийн төгсөгч Ангилал:Өндөрхааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эрэгтэйчүүдийн 10,000 метр
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эрэгтэйчүүдийн 10000 метрийн гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 10-нд явагдсан.
Балгас
Балгас  —
Ангилал:Хотын хэлбэр
Энтропи
Энтропи (Entropy) гэдэг нь термодинамикийн тусгаарлагдсан систем дахь өөрөө аяндаа явагдах процессын чиглэлийг тодорхойлогч төлөвийн функц юм. Ангилал:Физик тоо хэмжээ Ангилал:Термодинамикийн төлөв байдлын хэмжигдхүүн Ангилал:Термодинамик
Шарль Эдуар Гийом
Шарль Эдуар Гийом (Charles Édouard Guillaume, 1861 оны 2 сарын 15-нд Швейцарын Флюрьед төрж, 1938 оны 5 сарын 13-нд Францын Севрт нас барсан) нь Швейцарын физикч, 1920 оны физикийн салбарын Нобелийн шагналтан юм. Тэрээр никель-гангийн хайлш дахь гажилтыг нээж, физик дэх нарийн хэмжилтийн аргыг бий болгосон тул уг шагналыг хүртжээ.
Гийом никель-гангийн хайлшийг инвар, элинвар гэж нэрлэсэн. Инварын дулааны тэлэлтийн коэффициент нь бараг тэг байдаг бөгөөд энэ нь янз бүрийн температурт эзлэхүүн нь тогтмол байдаг, нарийн хэмжүүрийн багаж хийхэд хэрэглэгддэг юм. Харин элинварын харимхайн модулийн дулааны коэффициент нь бараг тэгтэй тэнцүү байдаг тул далайн хронометр зэрэг янз бүрийн температурын нөлөөлөлд автахгүй, пүрш хэрэглэдэг багажуудад ашиглагдаж байна. Элинвар нь мөн соронзон чанаргүй тул анти-соронзон цагнуудад хэрэглэгддэг.
Швейцарын цагчны хүү Гийом далайн хронометрт сонирхолтой байв. Тэнцвэржилтийн балансыг хэрэглэх явцдаа тэрээр тэнцвэрийн хүрдэнд "дунд температур"-ын алдаа гардгийг үгүй болгохын тулд тэлэлтийн квадрат коэффициент нь сөрөг байдаг инвар хайлшийн хувилбарыг бий болгожээ.
Гийом Олон Улсын Жин Хэмжүүрийн Товчооны даргаар ажиллаж байсан. Тэрээр мөн Кристиан Биркеландтай цуг Парисын одон орны оргилд ажиллаж, хэд хэдэн термостатикийн туршилтыг удирдаж байв. Гийом огторгуйн температурыг нарийн тодорхойлсон анхны эрдэмтэн юм.
Гийом 1888 онд А.М.Туффлебтэй гэрлэж, гурван хүүхэдтэй болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:Швейцарын физикч Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Женев их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Невшатель их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1861 онд төрсөн Ангилал:1938 онд өнгөрсөн
Бразилын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
thumb|1959 оны Өмнө Америк тивийн АШТ-д тоглосон Бразил улсын шигшээ баг thumb|1970 оны дэлхийн аварга баг Бразил улсын хөлбөмбөгийн шигшээ баг дэлхийд таван удаа тэргүүлсэн.
Хөлбөмбөг Ангилал:Өмнөд Америкийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
И Минь-жон
150px|left| И Минь-жон (이민정) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
2005 оноос кинонд тоглодог болсон И Минь-жон 2010 оны «Ширану зуучийн газар» кинонд тоглосноороо олон шагналаас шилдэг шинэ жүжигчнээр цоллуулсан. 2011 онд «Мөнгөний амт» кинонд тоглосон. Одоогоор 20 гаруй кинонд тоглочихоод байна.
Гадаад холбоос
Танилцуулга: И Минь-жон
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Шинь Минь-а
Шинь Минь-а (신민아; 1984 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүжигчин ба загвар өмсөгч юм.
Тэр «Миний хүчирхэг найз охин» (2007) УСК-ны Кан Сухи, «Миний найз охин есөн сүүлт үнэг » (2010) ОАК-ны Михугийн буюу есөн сүүлт үнэгний дүрийг бүтээсэн.
Зураг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Хүн-компьютерын харилцан үйлдэл
Хүн-компьютерын харилцан үйлдэл нь хүний хэрэглээнд зориулсан харилцан үйлдэлт компьютерын системийн дизайн, үнэлэлт, хэрэгжүүлэлтийг сайжруулахын тулд байдаг шинжлэх ухааны салбар юм.
Бат-Очирын Элдэв-Очир
Монгол улсын төрийн нэрт зүтгэлтэн Бат-Очирын Элдэв-Очир (1905-1933) Засагт хан аймгийн Цогтой вангийн хошуу, одоогийн Завхан аймгийн Нөмрөг суманд 1905 онд төржээ. Элдэв-Очир бага насандаа бичиг үсэг сурч, 15 настайдаа хошуу тамгын газарт бичээчээр ажиллаж эхэлсэн байна. 1925-1928 онд намын төв сургууль, ЗХУ-ын КУТВ-г суралцан төгсөж ирээд МАХН-ын Төв хороонд хэлтсийн орлогч эрхлэгч, Төв хорооны нарийн бичгийн дарга, 1932 он хүртэл Дотоодыг хамгаалах газрын даргаар ажиллажээ. Б.Элдэв-Очирын эх орон, ард түмний өмнө байгуулсан гавьяаг үнэлж Байлдааны гавьяаны одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнажээ. Түүний гэгээн дурсгалыг мөнхжүүлж Нөмрөг сумын 11 жилийн сургууль, Улиастайн 1-р сургууль, Улаанбаатар хотын Хүүхдийн кино театрыг түүний нэрэмжит болгож, төрсөн нутагт нь дурсгалын хөшөө босгожээ.
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:БНМАУ-ын Дотоодыг Хамгаалах Газрын дарга Ангилал:БНМАУ-ын төрийн зүтгэлтэн Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Нөмрөгийн хүн Ангилал:Завханыхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1905 онд төрсөн Ангилал:1933 онд өнгөрсөн
Байгууламж
thumb|Аркан хийц Байгууламж гэдэг нь бүх төрлийн обьект ба хийц бүтээцийн үйлдвэрлэлтийг хэлнэ. Жишээ нь: барилга, автомашин, хөгжмийн зэмсэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Барилгын салбар
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эмэгтэйчүүдийн 10,000 метр
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эмэгтэйчүүдийн 10000 метрийн гүйлтийн төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-нд явагдаж буй.
Батболдын Түгж
Батболдын Түгж буюу ногоон хочит Түгж, мөн жанжин Түгж нь 1932 онд БНМАУ-ын баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослогод идэвхитэй оролцон зохион байгуулж байсан удирдагч нарын нэг юм.
ТВ9 телевиз
Тус телевиз нь 21 аймагт гэрээт сурвалжлагчтай. УИХ-ын үйл ажиллагааг төрийн ордноос шууд бүрэн эхээр нь дамжуулах зэргээр төр засаг, хууль тогтоох байгууллагын үйл ажиллагааг шуурхай хүртээмжтэй хүргэх боломжтой. Мөн Буддын шашны энэрэн нигүүлсэх сургаалийг сүсэгтэн олонд тайлбарлан таниулж сэтгэлийн ариуслыг эрхэмлэн ойлгуулах "Ном хурах цаг" нэвтрүүлэгт шууд холбогдож хуралд даган баясах боломжууд бий.
Батболдын Түгж
Намтар
Батболдын Түгж Засагт хан аймгийн Эрдэм Дүүргэгч Вангийн хошуу буюу одоогийн Хөвсгөл аймгийн Цэцэрлэг суманд 1892 онд төрсөн байна. Их хотгойд овогт, Ногоон хочит бөгөөд бичиг үсэггүй нэгэн байжээ. Бага залуудаа айлын зарц явсан ба хурц ухаантай сэргэлэн, овсгоотой нэгэн байсан байна. Хувийн малаа маллаж, ан гөрөө хийн аж төрдөг, багын залжин, овсгоо сүйхээтэй, үүгээр түүгээр хэсэмтгий, хэлэмгий доломгой, баяд ноёдод таагүй, архи уучихдаг, холхон явж хазаар гүйлгээд, олсон олзоо олонтой хуваачихдаг сайн эр, тэр хэмжээндээ тодорхой хүрээлэлтэй, түүнийхээ дотор нөлөө бүхий билиг танхайдуу нөхөр байсан гэдэг. Ялангуяа ан авд адтай, онц сайн бууддаг байжээ.
ТВ9 телевиз
Бүтэц
Тус алба нь эфирт цацагдах бүх хөтөлбөрийг хариуцан ажилладаг бөгөөд программын даргын удидлагад ажиллана. Уран сайхны зөвлөл найруулагч, редактор, ахлах оператор гэсэн гурван гишүүнтэй. Мөн төлөвлөгч нэг редактор, программын хоёр редактор хоёр найруулагчтай. Программын албанд харьяалагдах бүх найруулагч редакторууд хуваарийн дагуу эфирийн хөтөлбөрийг хянадаг.
Мэдээлэл бэлтгэх боловсруулах, сурвалжлах, эргэх холбоо байгуулах, мэдээллийг эфирт өөрөө уншиж хүргэх хэлбэрээр хөтөлбөрөө явуулдаг 10 гаруй редактор, тус тусын зураглаач, ээлжийн гурван хөтлөгчтэй.
Батболдын Түгж
Намтар
Баруун дөрвөн аймагт гарсан 1932 оны зэвсэгт бослогод анх Самбуу дүвчингийн шар цэрэгт 1932 оны 4 сард элсэн орсноор бослогод оролцож эхэлсэн байна. Самбуу дүвчингийн цэрэгт байхдаа Ардын улаан цэрэгтэй хийсэн 10 орчим тулалдаанд эрэлхэг зоригтой тулалдсан тул Жанжин цол авч өргөмжлөгдсөн байна. Түүнээс хойш бослогод идэвхитэй оролцон голлох толгойлогч нарын нэг болсон бөгөөд МАХН-ын гишүүн, идэвхитэн, ардын цэргийн албан хаагч болон Ардын засгийг талархагч гээд 100 орчим хүнийг өөрийн гараар зүрхийг нь сугалах зэрэг зэрлэг аргаар амь насыг нь хороосон байна. Бослогын гол хүчийг зэвсгийн хүчээр 1932 оны 8 сард дарсанаас хойш бут цохиулсан цэргээсээ үлдсэн цөөн тооны хүний хамт уул хадаар нуугдан байж байгаад баригдсан байна.
ТВ9 телевиз
Богино долгионы радио
ТВ9 телевизийн дэргэд ФМ 103.6 богино долгионы радиогоор тусгай хөтөлбөр бүхий өөрийн хөгжмийн нэвтрүүлэг, хөгжмийн ертөнцийн мэдээллийн зэрэгцээ ТВ9 телевизээр нэвтрүүлдэг мэдээллийн хөтөлбөрүүд, ТВ Зууч 1913 утсанд ирсэн сонсогчдын дуу хоолойг олонд түгээх, спортын шууд нэвтрүүлэг, шоу үйл ажиллагаа, Монголд болон дэлхий нийтэд болж байгаа үйл явдлын шуурхай мэдээлэл, сургалт танин мэдэхүйн бие даасан хөтөлбөр, хэлэлцүүлгүүдийг радио эфирээр давхар цацаж байна.
Хамтран ажилладаг байгууллагууд
ТВ9 телевиз нь Азийн телевизүүдийн холбооны гишүүн. Хилийн чанадад Бээжин телевиз, Хасаг ТВ, Расияа, Оросын НТВ, ӨМӨЗО-ны Хөлөнбуйр зэрэг телевизүүдтэй хамтран ажилладаг. Одоогийн байдлаар ХЗДХЯам болон Германы техник хамтын ажиллагааны нийгэмлэгтэй хамтран Хуулийн цаг нэвтрүүлгийг бэлтгэж байна. USAID-тэй хамтран орон нутгийн жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих зорилготой “Орон нутгийн бизнес” , МҮХАҮТ-тай хамтран  “Бизнес ба хөгжил” зэрэг томоохон үр дүнтэй нэвтрүүлгүүдийг  хийж олон нийтийн хүртээл болгосоор байна.