cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Георгий Жуков
Аугаа Их Эх Орны дайнд
1941 оны 11-р сарын 16-нд үдээс хойш фашистуудын хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарсан 16-р арми ухрахыг хүсч маршал Б.М.Шапошниковт саналаа тавихад тэрээр зөвшөөрч, зохих заавар өгсөн байна. Энэ тухай мэдмэгц Г.К.Жуков армийн командлагчид цахилгаан утас явуулж "Фронтын цэргийг би командалж байна. Цэргийг Истрагийн усан сангийн ард татах тушаалыг хүчингүй болгож байна. Одоо эзлэн байгаа заагтаа хориглох тушаал өгч байна. Москвагийн дэргэд Германы давшилтыг цөөн цэргийн хүчээр туйлдуулан зогсоож чадсан төдийгүй германы армийг хүчээ шавхан зогссон тэр эгзэгтэй мөчид сөрөг давшилтыг эхлүүлж чаджээ. Армийн генерал Г.К.Жуков" гэжээ.
Москвагийн тулалдааны хамгийн эгзэгтэй үед хийж ялалтыг авчирсан сөрөг довтолгооны тухай "Манай сөрөх довтолгоон амжилт олсон тухайд гэвэл дайралтыг гэнэт хийсэн, тэгэхдээ дайсны хүчээс давуугүй хүчээр хийсэн юм. Байлдааны туршлагатай ч болсон байлаа." гэж хожим Г.К.Жуков номондоо дурсчээ. 1942 оны зун Хитлерийн дээд ерөнхий командлал Зөвлөлт-германы фронтын нийт шугамаар давшилт хийж чадахгүй болсон тул өмнөд жигүүрээр "Блау" ажиллагааг эхлүүлэн Сталинград, Кавказын нуруу хүртэл давшжээ. Ингэж фронтын байдал дахин хүндэрсэн тул Жуковыг Сталинградын чиглэлд төлөөлөгчөөр томилон явуулсан байна. Жуков Василевскийн хамт Сталинградад германы 6-р армийг бүслэн бут цохих ажиллагааг анх санаачилан төлөвлөсөн байна. Жуков нь үүний дараа Ленинградын бүслэлтийг сэтлэх "Оч" ажиллагаа, Курскийн тулалдаан, Днепр мөрнийг гатлах, зүүн Украйныг чөлөөлөх давшилт, Беларуссыг чөлөөлөх "Багратион" ажиллагаа, Болгарыг чөлөөлөх ажиллагаа, Варшавыг чөлөөлөх, Одер мөрөн хүртэл давших ажиллагаа, Берлиныг эзлэх давшилт зэргийг төлөвлөн амжилттай хэрэгжүүлж чадсан зөвлөлтийн цэргийн гарамгай жанжин юм. Жуков нь холбоотонууд болох АНУ, Англи, Францын төлөөлөгч нарын хамт фашистын германы буууж өгөх актанд Берлин хотноо гарын үсэг зурсан гавъяатан бөгөөд 1945 оны 6-р сарын 24-д Москва хотод болсон Ялалтын ёслолын жагсаалыг хүлээж авч байжээ.
Дайны дараа Герман дахь Хяналтын Зөвлөлийн дарга, Одессын цэргийн тойргийн командлагч, Батлан хамгаалах яамны сайд зэрэг хэд хэдэн өндөр албан тушаал хашиж байгаад 1957 онд чөлөөндөө гарчээ.
Жуков нь ЗХУ-ын төрийн эрхэнд Никита Хрущевийг гарахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд Л.Берия г баривчлах болон Булганин, Молотов нарыг Хрущевийн эсрэг хуйвалдаан зохион байгуулахад түүний эсрэг зогсон Хрущевийг байр сууриа бэхжүүлэхэд тусалсан байна. Маршал Жуковын нэр нөлөө өсөн нэмэгдэж байсан тул түүнээс айсан удирдагч Хрущев түүнийг Югославт албан ёсны айлчлал хийж байхад Батлан хамгаалах яамны сайд болон бусад албан тушаалаас нь зайлуулсан байна. Тэрээр ЗХУКН-ын ТХ-ны Улс төрийн товчооны гишүүнээр зургаахан сар ажилласан билээ. Тэрээр 1974 оны 6 сарын 18 -нд нас баржээ. Түүнийг Кремлийн хананд чандарлан оршуулсан юм.
Г.К.Жуковын гэр музей 1979 онд Монголд байгуулагдсан.
Дарагдаж байсан ярилцлага
Уран бүтээлийн туршилтын кино студэд 1966 онд Москвагийн дэрэгдэх тулалдааны 25 жилийн ойд зориулсан “Хэрэв чи орон гэртээ хайртай бол” гэдэг кино хийж байжээ.Уг кино 1967 онд гарсан. Энэ кинонд Конев, Рокоссовский, Жуков нарын Зөвлөлтийн алдарт маршалууд оролцон зураг авхуулсан байна. Түүнээс гадна Жуковаас зохиолч Константин Симонов нэмэлт ярилцлага авчээ. Маршал Жуковын ярилцлагын тухайд бол кинонд ороогүйгээр барахгүй Улсын киноны хэрэг эрхлэх газрын асуудлаар гарсан тогтоолд түүнийг дахиад хэзээ ч гаргахгүй байхын тулд хальснаас арчиж хаяхаар заасан байжээ. Уран бүтээлийн туршилтын студыг байгуулагч “Познерын хөтөлбөр” нэвтрүүлгийн хөтлөгч В.Познерын эцэг Владимир Александрович Познер тэр хальсийг хулгайлан авч ярилцлагыг монтаажлан өөр студэд өгч, дараа нь түүнийгээ архивт хадгалуулсан байна. Тэр тэнд өнөөг хүртэл хадгалагдажээ.
Хувийн сонирхолын талаар
Зөвлөлтийн жанжнууд Германы эзлэгдсэн нутаг дахь эд хөрөнгөөс өөрийн хувийн мэдэлд авсан тохиолдол баримтууд цөөнгүй байна. Энэ байдлыг Жуков тойрсонгүй. “Нөхөр Сталинд. Ягодины / Ковеля хотын ойролцоох / гааль дээр 85 хайрцаг мебель тавилга ачсан 7 вагон байна. Баримт бичгийг шалгаж үзэхэд маршал Жуковын эд зүйл гэнэ... Булганин. 1946 оны наймдугаар сарын 23” гэсэн архивын баримт үлджээ. Мөн гэрт нь хийсэн нэгжлэгийн тухай дараах баримт байдаг.
Маш нууц. ЗХУ-ын Сайд нарын зөвлөл. Нөхөр И.В.Сталинд Таны тушаалаар нэгдүгээр сарын 5-нд маршал Жуковын Москва дахь байранд нэгжлэг хийлээ. Үзлэгийн зорилго нь энэ байранд алт эрдэнэс, үнэт зүйлс бүхий чемодан байгаа эсэхийг олох явдал байв. Үзлэгийн явцад чемодан байсангүй харин шкатулк нь унтлагын өрөөн дэх шүүгээнд байлаа. Энэ дотор “ цаг 24, байсны 17 нь алтан цаг, 3 нь чулуутай цаг байв. Алтан бөгж, хүзүүний зүүлт 15 ширхэг. Үүний 8 нь үнэт чулуун шигтгээтэй. Их хэмжэний үнэт чулуу бүхий алтан брелок Үнэт чулуун шигтгээтэй алтан ээмэг, зүүлт, бугуйвч зэрэг бусад үнэт зүйлс. Мөн төмөр шүүгээнд байсан үнэт зүйлсийн зургийг авсан ч энэ байранд чемодан байгаагүйг баталгаажуулсан болно. Чемодан төдийгүй захидал, тэмдэглэл гээд хувийн бусад зүйл огт байхгүйг бодоход энэ бүхнээ эндээс зайлуулж хаа нэг тийшээ аваачсан байна гэсэн дүгнэлтэд хүрлээ” гэсэн байна. Үүний дараахан нэгдүгээр сарын 8-9-нд Москвагийн дэргэд Рублевк сууринд байдаг Жуковын зусланд нэгжлэг хийлээ. Үзлэгийн дүнд зуслангийн байрны хоёр өрөө нь эд бараа, үнэт зүйлс агуулах байр болж хувирсан нь тодорхой байна. Энд: Ноосон болон бүс даавуу 4000 метр, төрөл бүрийн ангийн 323 арьс, дээд чанарын арьс шир 35 ширхэг. Подстам болон Германы бусад байр, орд харшаас зөөж авчирсан том хэмжээтэй хивс дэвсгэр 44 ширхэг, том жаазтай зураг, урлагийн үнэт бүтээл 55,цай хоолны шаазан болон болор  иж бүрдэл, сав суулга хийсэн 7 авдар байна. Цай хоолны халбага сэрээний мөнгөн иж бүрдэл 2 авдар, тансаг хийц бүхий найраг баян хуур хөгжим 8 ширхэг, “Голанд-Голанд” болон бусад хийцийн ангийн чамин буу 20 ширхэг зэргийг 51 авдар, чемоданд хийж хадгалан зарим нь ил байлаа. Үүний зэрэгцээ зуслангийн байрны ширээ, ханын тавиур, цонхны давцан дээр хүрэл болон шаазан хийцтэй төрөл бүрийн ваар сав, баримал, урлагийн бүтээл өрөөтэй байна. Үзлэг хийсэн ажилтнууд Жуковын зуслан бол үнэт эдлэлийн дэлгүүр юм уу, музей үзмэрийн газар байна гэж дүгнэхэд хүрлээ. Гал тогоонд гэхэд л урлагийн үнэт бүтээл болох дөрвөн ч зураг өлгөөтэй байна. Энэ бүхний дотор орон байр, зусланд байх нь бүү хэл Улсын сан хөмрөгт тушааж хамгаалалтад авахаар үнэт бүтээлүүд ч байна. 20 гаруй том хивсээр бүх өрөө, хонгилын шалыг бүрэн хучжээ. Дүгнэж үзвэл мебель тавилга, сав суулга, хивс, хөшиг, чимэглэл зэрэг нь гадаад хийцийн, гэхдээ германых байна. Энэ зусланд зөвлөлтийн үйлдвэрийн нэг ч бүтээгдхүүн байхгүй байна. Энд бас зөвлөлтийн нэг ч ном байхгүй, номын шүүгээ, тавиурт байгаа алтлаг хавтас, мөртэй бүх ном герман хэл дээр байна. Ер нь энэ байшинд орсон хүн Москвад байна уу, Германд байна уу гэдгээ мэдэхгүйд хүрч байна. Үзлэгийн төгсгөлд энэ бүхнийг нэг өрөөнд нь хийж түгжээд харуул манаа тавьсан болно. ЗХУ-ын Улсыг Аюулаах хамгаалах яамны тусгай хэсэг Жуковын амьдарч байгаа байранд үзлэг хийхээр Одесс хот руу явсан. Энэ ажиллагааны дүнг таньд тусгайд нь илтгэнэ. Жуковын байрнаас олдоогүй, үнэт эдлэл бүхий чемоданыг нүүх үедээ Жуковын эхнэр өөрөө бариад явж байсан гэж баривчлагдсан Семочкин мэдүүлсэн. Жуков өнөөдөр эхнэртэйгээ Одессоос Москвад ирвэл тэр чемодан эндэх гэрт нь ирэх байх гэж бодож байна. Абакумов. 1948 оны нэгдүгээр сарын 10” гэжээ.
Үүнийгээ цагаатгахын тулд Г.К.Жуков өөрөө намын дээд байгууллагад хандан өөрийгөө зөвтгөх гэж ийм захидал илгээсэн байдаг. “Бүх холбоотын Коммунист намын Төв Хороонд. Нөхөр Андрей Александрович Ждановт. “...намайг олзны эд зүйл, үнэт зүйлсээс хувьдаа авсан гэж буруутгахыг оролдож байна. Би гэрийнхэндээ, төрөл төрөгсөддөө хэт их зүйл худалдан авч алдаа хийжээ. Энэ бүхний мөнгийг би цалингаараа төлсөн. Миний зуслан дээр 4000 метр төрөл бүрийн бүс даавуу байна гэж надад хэлсэн. Би ийм зүйл үнэндээ мэдэхгүй юм, үүнийг би итгэхгүй байна. Зураг, хивс, чийдэнгийн бүрхүүл зэрэг нь орхигдож хаягдсан шилтгээн, байрнуудаас хурааж, Улсыг аюулаас хамгаалах яамны зуслангуудад өгөх гэж байсан юм. Би энэ бүхнийг УАХЯ-ны санд тушаахаар бодож байлаа. Энэ бүгдийг би хэзээ ч өөртөө шингээхийг бодоогүй. Хэнд ч хэрэггүй энэ эд зүйлсийг ямар нэгэн агуулах руу ачуулаагүй нь миний буруу гэдгийг би ойлгож байна. Ангийн 6-7 буу бол бүр дайны өмнө надад байсан. 5-6 ширхэгийг би Германаас худалдаж авсан юм. Нэг хэсэг нь бол бэлгэнд ирсэн зүйл. Ийм олон буу эзэмшиж байсан нь миний буруу. Анд сайн буутай явах ёстой гэж боддог байсан нь миний буруу. Дайны үед би ухаангүй байдлаасаа болж зарим алдаа гаргаж байсан боловч нам, эх орон, аугаа их Сталинд хэзээ ч муу санаж, муу зүйл хийж байгаагүйг минь харгалзаж үзэхийг Намын Төв хорооноос хүсье. Би ямагт их Сталины бүхий л тушаалыг чин сэтгэлээсээ үнэнчээр биелүүлж байсаан. Ийм ч учраас энэ алдаа гэмээ давтахгүй гэдгээ большевик ёсоор тангараглаж байна. Би Эх орон, аугаа удирдагч нөхөр Сталин, намдаа цаашид ч хэрэгтэй байх болно. Намайг намд минь үлдээхийг гуйя. Энэ бүх алдаага засч чадна гэдгээ Бүх холбоотын Коммунист /большевикуудын/ намын гишүүний өндөр нэр хүндээр андгайлж байна. БХК/б/ намын гишүүн Жуков. 1948 оны нэгдүгээр сарын 12” гэжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:1896 онд төрсөн Ангилал:1974 онд өнгөрсөн Ангилал:Герман дахь Зөвлөлтийн цэргийн бүлгийн дээд командлагч Ангилал:Герман дахь Зөвлөлтийн цэргийн захиргааны хүн Ангилал:ЗХУ-ын маршал‎ Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын улс төрийн товчооны гишүүн Ангилал:Улаан армийн фронтын удирдагч Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Гавьяаны Легион одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:Ялалт одон шагналтан Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Георгийн одон шагналтан Ангилал:Октябрийн хувьсгалын одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай) Ангилал:Цагаан Арслан одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд
Дөргөн нуур
Дөргөн нуур нь баруун Монголын Их нууруудын хотгор дахь давст нуур.
Хар нууртай залгаа орших энэ нуурын эргийн байдал бусад нууруудыг бодвол илүү цөлөрхөг бөгөөд ялангуяа нуурын зүүн хойт талаас 50-100 метр харьцах өндөртэй. Бага нуурын манхан элс уснаа гүн түрж нуурын ёроолыг хучна.
Нуурын баруун талд Алтайн салбар Жаргалант хайрхан уулын ар хормой болох Таван Харын тал Сээх нуур руу хэвгий бэл үргэлжилж говийн хайргаар хучигдсан байна. Зөвхөн Хомын хоолой, Ногоон нуурын зах, Мэргэний шанаа хавьд намгархаг болж бага хэмжээний нишингэ ургана. Энэ нуур нь гадагш урсгалгүй учир нилээд давсжиж шорвог устай.
Цахим холбоос
Ангилал:Говь-Алтай аймгийн нуур Ангилал:Завхан аймгийн нуур Ангилал:Ховд аймгийн нуур Ангилал:Монголын нуур
2013 он
2013 он (MMXIII) буюу Хоёр мянга арван гурван он, Хоёр мянган арвангуравдугаар он нь мягмар гарагт эхэлсэн ердийн жил юм. Григорийн тоолол буюу Нийтийн тоолол ёсоор Манай эрин-ий 2013 дахь он бөгөөд 3 дахь мянган болон 21-р зууны 13 дахь, 2010-д оны 4 дахь он болно
Энэ онд нас барагсад
#
Гэнжийн туульс
Гэнжийн туульс (Канжи: 源氏物語; Ромажи: Genji monogatari) нь Японы сонгодог утга зохиолын үнэт өв бөгөөд хүн төрөлхтний анхны үргэлжилсэн үгийн роман гэгддэг. Мүрасаки Шикибүгийн алдарт бүтээл ба түүнийг Хэианы үед амьдарч байсан язгууртан угсааны эмэгтэй байсан гэж үздэг. Хирагана үсгээр галиглаж бичигдсэн уг бүтээл нь Японы хэл бичиг болон утга зохиолын ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан юм.
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:Японы утга зохиол Ангилал:Моногатари Ангилал:11-р зууны утга зохиол Ангилал:Ордны туульс
Вальтер Модел
Отто Мориц Вальтер Модел (Otto Moritz Walter Model, 1891 оны 1 сарын 24 – 1945 оны 4 сарын 21 ) нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн Германы фельдмаршал юм.
Ангилал:1891 онд төрсөн Ангилал:1945 онд өнгөрсөн Ангилал:Германы генерал Ангилал:Вермахтын генерал Ангилал:Нацист германы түүх Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайн Ангилал:Германчууд
Руанда
Руанда улсад 1994 онд гарсан геноцидын үеэр 800,000-аас нэг сая хүн алагдаж, дэлхийн олон нийтийн анхаарлыг татаж байв 2008 онд Руанда нь хууль тогтоох байгууллагын гишүүдийн талаас илүүг нь эмэгтэйчүүд эзлэх болсон дэлхийн анхны улс болжээ.
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа буюу Зөвлөлтийн нэрлэж байснаар Манжуурын стратегийн давшилтын ажиллагаа (Манчжурская стратегическая наступательная операция) 1945 оны 8 сарын 9-нд эхэлсэн, Зөвлөлт Холбоот Улс Японы тоглоомын улсын эзлэн авч хяналтаа тогтоон байгуулсан Манж-Гогийн нутаг руу цөмрөн орсон, 1945 оны Зөвлөлт Японы дайны хамгийн том ажиллагаа бөгөөд ийнхүү Зөвлөлт Холбоот Улс болон Японы эзэнт гүрний хооронд 4 жил гаруй хадгалагдсан намжмал байдал эвдэгдсэн билээ. Зөвлөлтийн арми Мэнзян (Өвөр Монгол), хойд Солонгосын нутгийг чөлөөлсөн. Гэтэл өрнөдийн орнууд "булаан эзлэлт", "түрэмгийлэл" хэмээн Япон, БНХАУ,Тайваний (Гоминданы Хятад) талыг аялдан дагаж улс төрийн зорилгын үүднээс бичиж байна. Угтаа бол 1945 оны 2 дугаар сард Ялтад болсон 3 гүрний хэлэлцээрээр Зөвлөлт Холбоот Улсын хүлээсэн үүрэг байсан аж. Японы Квантуны арми эгшин зуурт ялагдсан энэхүү явдал нь Япон улс бууж өгөн Дэлхийн хоёрдугаар дайн өндөрлөхөд чухал нөлөө үзүүлсэн бөгөөд Япончууд Оросуудыг Манжуур болон өмнөд Сахалиныг түргэн хугацаанд эзлэн авсан тул өөрсдийн нь гол нутгийг эзлэх чадалтай гэж ухамсарласан хэрэг гэж үзэж болно.
Хюэ
Хюэ (Вьетнам хэл:chữ Nôm) нь Вьетнам улсын Туа Тин – Хюэ мужийн нийслэл хот бөгөөд 1802 – 1945 оныг хүртэл Нгуен улсын нийслэл хот байв. Энэ утгаараа уран барилга, хөшөө дурсгалын гайхалтай олон өвөөрөө ихэд алдаршжээ. Уг хот нь 340000 орчим оршин суугчтай.
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа
Цэргийн байлдааны стратегийн ажиллагаа нь Европ, Азийг дамнуулан тив хооронд хийсэн стратегийн агуу маневр байснаараа цэргийн урлагийн түүхэнд алтан хуудас болон үлдсэн гэж мэргэжлийнхэн үзэж байна. Манжуурын стратегийн давших операцид шийдвэрлэх үүргийг Өвөр Байгалийн фронт, түүн дотроо 6 дугаар гвардын танкийн арми голлох үүргийг гүйцэтгэсэн гэж цэргийн урлагийн түүхэнд тэмдэглэсэн байдаг. Цэргийн шилжүүлэн бүлэглэлтээр Европоос Алс Дорнодод бүр тодруулбал Прагаас БНМАУ-ын зүүн хилд маневрлуулсан 6 дугаар гвардын танкийн арми бол Румын, Унгар, Австри, Чехословак зэрэг улс орны уулархаг ойт болон намгархаг тал нутагт байлдааны ажиллагааг амжилттай явуулж байсан туршлагатай арми бөгөөд Өвөр Байгалийн фронтын стратегийн давшилтын үндсэн чиглэлд 1000 шахам км гүнд маневрлан байлдааны ажиллагаа явуулснаараа цэргийн урлагийн түүхийн алтан хуудаснаа алдар гавьяагаа үлдээсэн домогт нэгдэл юм. Зөвлөлтийн цэргийн танкийн томоохон нэгдэл Их Хянганы уулархаг нурууг давсан нь түүхэнд тохиолдсон анхдагч үйл явдал байжээ. Ийнхүү 6 дугаар гвардын танкийн арми гурван өдрийн давшилтаар 450 гаруй км замыг туулахдаа Их Хянганы уулсыг даван түүнд тавьсан байлдааны үүргийг хоёр хоногийн өмнө биелүүлсэн байна. Энэхүү операцийн нэг онцлог нь 6 дугаар гвардын танкийн арми фронтын үндсэн хүчнээс салангид 300 орчим км-ийн алсад амжилттай ажиллагаа явуулсанд оршдог.
Хюэ
Хюэ хот нь төв Вьетнамын Хуонг голын хөвөөнд байрладаг. Нийслэл Ханой хотоос өмнө зүгт ойролцоогоор 700 км, Хо Ши Мин (хуучнаар Сайгон) хотоос умар зүгт 1100 км орчим зайд Хюэ хот оршдог.
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа
Монгол улсын оролцоо
Герман дарагдсан ч Япон эсэргүүцэн байлдсаар байсан тул дайны галыг унтраах үйл ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулах, өөрийн орны аюулгүй байдлаа хангах, 1936 оны “харилцан туслалцах протокол” ёсоор Зөвлөлтөд туслах үүднээс 1945 оны 8 сарын 10-нд Японд дайн зарлав. Монголын 5, 6, 7, 8-р морьт дивиз, 7-р механикжуулсан хуягт бригад, танк, их буу, авто тээврийн болон холбооны тусгай хороо, нисэх холимог дивиз, химмйн инженерийн тусгай салбар, хилийн цэрэг, сайн дурын морьт отрядууд “Зөвлөлтийн өвөр Байгалийн фронт”-ын “өмнөд бүлэг”-т багтан орсон. Манай зэвсэгт хүчнийг Маршал Чойбалсан, дэслэгч генерал Лхагвасүрэн нар удирджээ.
Хюэ
Хюэ нь Нгуен улсын эзэн хаадын ордонг агуулсан аварга цайзтай. Уг цайз нь хаалттай хотын үүргийг гүйцэтгэж байсан ба эзэн хаад, түүний ургийнхан, татвар эмс л амьдардаг байсан бөгөөд өнөөдөр энэхүү газраас жижигхэн хэсэг л үлджээ. Хаалттай хотоос гадна орших үй олон дурсгалууд нь Хюэ хотыг тэр чигээр нь эзэлдэг бөгөөд 1993 онд эдгээрий бүхэлд нь дэлхийн өвд бүртгэн авчээ.
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа
Монгол улсын оролцоо
1935-1945 онд монгол төрийн зүгээс батлан хамгаалалтад их анхаарч 80 мянган сайн дурын морьт цэргийг элсүүлж, Орос, Монголд энэ төрлийн мэргэжилтнийг олноор бэлдэж, Оросоос 100сая гаруй рублийн зэвсэг худалдан авчээ. Цэрэг стратегийн холбогдолтой Баянтүмэн- Тамсагбулагийн төмөр зам (380км), Улаанбаатар- Алтанбулаг чиглэлд засмал зам тавьж, цэргийн утсан холбоог бий болгож, цэргийн хувцас, морины хэрэгсэл бэлтгэх үлдвэр байгуулжээ. 1945 оны 8 сарын 9-нд Долоннуур- Жэхэгийн чиглэлд давших хүч хил давж дайсны эсэргүүцлийг няцаан Шеншингийн овоо, Шанага, Ар цагаан нуур, Янду сүм, Тасын овоог чөлөөлж 13-нд Далай нуурт хүрчээ. Тэндээс Цахарын 150км урт цөлийг туулж Долоннуурыг эзлээд (хилээс 450 км-т) цааш давшив. МАХЦ-ийн 5, 7-р дивиз Оросын цэргийн хамт 8 сарын 17-нд Фынин, 20-нд Саньчакоу, 21-нд Луньхуаг эзлэв. МАХЦ-ийн 7, 8-р дивиз Орос цэргийн хамт 8:20-нд Жэхэг авав. Эндээс 8000 гаруй цэрэг, 9126 винтов, 123 пулемёт, 15 миномёт, 6 их буу, 3 танк, 300 машин, 42 агуулах олзолж Манжуур дахь Квантуны aрмийг умард Хятад дахь баазаас нь таслав. 6-р дивиз 8 сарын 21-нд Аньзятуныг эзлээд, Гуйбэйкоу орчим (хилээс 1010 км орчим) 5-р дивизтэй нийлэв. Цааш давшин Японы үлэмж хүч бөөгнөрсөн Миюньд 8 сарын 22-нд тулав.
Хюэ
Цахим холбоос
Ангилал:Вьетнамын суурин Ангилал:Вьетнамын дүүрэг Ангилал:Вьетнамын урьдын нийслэл
Манжуурт хийсэн Зөвлөлтийн цэргийн ажиллагаа
Монгол улсын оролцоо
8 сарын 9-нд Замын-Үүдээс Чуулалт хаалга зүг хөдөлсөн Монгол Орос цэргүүд Япон, Өвөрмонголын анги салбарыг устгаад цааш давшин Нянзан хотыг эзлээд 8 сарын 11-нд Баруун Сөнид, Вангийн хүрээг (хилээс 200 км) чөлөөлөв. Цааш давшин Завсар (8 сарын 13), Жанбэй (8 сарын 18) эзэлснээр Жанчхүүд тулав. Хилээс 560км-т орших Жанчхүүгийн даваа бол хойд талаас Чуулалт хаалга орох замыг халхалсан Японы гол түшиц байлаа. Тэрхүү “Давагдашгүй цайз” болсон бэхлэлтийг МАХЦ-ийн хурандаа Нянтайсүрэнгийн 7-р хуягт бригад, Зөвлөлтийн 27-р мотобуудлагын бригад 3 хоног ширүүн байлдсаны эцэст эвдэн 8 сарын 21-нд Чуулалт хаалга орчмыг чөлөөлжээ. Энэ дайнд 78 монгол хүн алагдаж улсаас 200 гаруй сая төгрөгийн хохирол гарчээ. Нийт 594 мянган япон цэрэг олзолсны 12318-г нь монголчууд олзолсон байна. Монголын зэвсэгт хүчин Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсад үндэс нэгт Өвөр Монголоо нэгтгэн авах далд зорилго тавин уг ажиллагаанд Зөвлөлтийн цэргийн давшилтын баруун жигүүрийг халхлан оролцоход монгол цэргүүдийг чөлөөлсөн нутаг дахь өвөр монголчууд талархан угтаж байсан хэдий ч Холбоотны удирдлагуудын тохиролцооноос үүдэн тэр хүсэл нь биелээгүй билээ.
Дэлхийн II дайны төгсгөл үеийн байлдаанд БНМАУ оролцсон нь дараахь зүйлтэй холбоотой. Дэлхийн II дайны явцад ЗХУ, түүний удирдагч Сталины нэр хүнд олон улсын тавцан дээр асар их өссөн юм. Тиймээс ч дайны дараа ЗХУ-ын аюулгүй байдлыг хэрхэн хангах вэ гэдэг нь Сталины хувьд амин чухал асуудал байв. Тэгээд ч Сталин 1945 оны 2 дугаар сард Японы эсрэг дайнд орох ЗХУ-ын болзлуудын нэгэнд “БНМАУ-ын статус-квог хэвээр хадгалах” гэсэн болзол тавьсан билээ. “Бүх асуудлыг гол гогцоо нь БНМАУ-ын газар зүйн байрлалд байсан юм” байна.
Эх сурвалж
Ангилал:20-р зууны Солонгосын түүх Ангилал:1945 оны зөрчилдөөн Ангилал:БНМАУ-ын оролцсон дайн тулаан Ангилал:Далд нэр Ангилал:Зөвлөлт Холбоот Улс дэлхийн хоёрдугаар дайнд Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Манж-го Ангилал:Монгол дэлхийн хоёрдугаар дайнд Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Номхон далайн дайны зэвсэгт хүчний ажиллагаа
Майкл Китон
Майкл Жон Дуглас (Michael John Douglas, 1951 оны есдүгээр сарын 5-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин бөгөөд найруулагч Тим Бартоны Битлжүүс (1988) киноны дүрээр алдаршсан юм. Мөн түүнчлэн Тим Бартоны Бэтмэн (1989) болон Бэтмэн эргэн ирсэн нь (1992) кинонуудад Бэтмэний дүрийг бүтээж байсан билээ.
A sound
A sound нь 2006 онд байгуулагдсан, Монголын альтернатив рок, индие рок хамтлаг юм.
Түүх
2001 онд Батпүрэв, Пүрэвсүх нар хамтран тоглодог байсан ба дараа нь Батпүрэв, Алтангэрэл, Мөнхболд нар 1060 хамтлагийг байгуулсан. Хэсэг хугацааны дараа Алтангэрэл Чингис хаан хамтлагт, Батпүрэв Black & White хамтлагт орсон. Тэмүүлэн 1060 хамтлагт орж бие биеэ таньдаг болсноор 2006 оны 8 сард хамтлаг байгуулах санаа гарсан бөгөөд мөн оны 8 сарын 22-нд анхны бэлтгэл хийснээр тус хамтлаг байгуулагдсан юм.
2007 онд Playtime, Coke’n Beat зэрэг амьд хөгжмийн наадмуудад өөрсдийн дуугаар оролцож байсан. Улмаар MMM ХХК-ийн захирал Нацагдоржтой танилцаж Хай-Фай Лейблтэй хамтран ажиллаж эхэлсэн бөгөөд 2008 оны 6 сарын 29-нд Цаст River Sounds, Хай-Фай лейбл, Хай-Фай радио 98.9 хамтран “Keane Night”-ыг зохион байгуулсан. 2008 оны 7 сарын 1-нд анхны Release нэртэй цомгоо гаргасан бөгөөд Release цомгийн баяраа 2008 оны 9 сарын 29-нд тэмдэглэсэн.
Гишүүд
Арван жилийн 23-р сургууль, ЭМШУИС-ыг төгссөн. Алтернатив урсгалын хөгжим сонсдог бөгөөд Radiohead хамтлагт дуртай. Хөгжмийн коллеж төгссөн. Классик, жааз хөгжимд дуртай. Scrybin, Рахманинов гэх мэт классик төгөлдөр хуурчдыг сонсдог. Oasis-д дуртай. Хөгжим бүжгийн дунд сургууль төгссөн, алтернатив, рэгги хөгжимд дуртай. Kings of leon-д дуртай.
Тоглолтууд
Ангилал:Монголын хамтлаг
Майами
Майами (Miami [] мөн City of Miami) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Флорида мужийн орших 463.347 оршин суугчтай хот бөгөөд Майами-Дейд тойргийн захиргааны төв юм. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 143,1 км². Энэ хот нь 5,5 сая оршин суугч бүхий Майами метропол бүсийн бүрэлдэхүүнд багтана. Хотын нэр нь индиан хэлний Mayaimi (Маяими, орчуулбал «их ус») гэх үгнээс гаралтай бөгөөд Lake Mayaimi (өнөөгийн Окичоби нуур) ба тэнд амьдарч байсан индиан омгийг Маяими хэмээн нэрлэдэг байв. Майами хот нь Атлантын далайн нэг хэсэг болох Бискейн буланд цутгах Майами голын бэлчир дээр оршдог. Майами нь Флорида муж улсдаа Жэксонвилл хотын дараа хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэнэ. Хүн амын дийлэнх нь испани эх хэлтэй байна.
Түүх
Европынхон өнөөгийн Майамийн нутаг дэвсгэрт хөл тавихаас өмнө Текеста индианчууд энд амьдарч байв. 1896 оны долоодугаар сарын 18-нд 300 гаруй хүн амтай Майамийг албан ёсоор хот хэмээн зарлажээ. Үүнээс гурван сарын өмнө Хенри Флаглер Майами хотыг Флоридагийн Зүүн Эргийн Төмөр Замын сүлжээнд холбосон байв.
1920-иод онд хотод мөрийтэй тоглоомын газрыг зөвшөөрсөн байснаас гадна мансуурах бодисын хэрэглээг хориглосон хуулийг үндсэндээ үл тоосон байдалтай байв. Үүнээс үүдэн АНУ-ын умард талаас цагаачид маш олноор ирж суурьших болсон тул тэр хэмжээгээр барилга, орон сууцны эрэлт огцом нэмэгджээ. Шинээр баригдсан өндөр барилгуудаар хотод скайлайн бий болсон ба энэнээс хамааралтай тус хотыг «Magic City» (монголоор орчуулбал ид шидийн хот эсвэл илбийн хот) хэмээн хочлох болсны учир нь энэ хот нэг өвлөөс ирэх өвлийн хооронд танихын аргагүй өөрчлөгдөн тул ирсэн гийчид энэ хотыг чинь гараар илбэдэн ургуулчихжээ гэх яриа тархсан байдаг.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот Ангилал:АНУ-ын хот Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Флоридагийн суурин Ангилал:Хойд Америкийн суурин Ангилал:Флоридагийн тойргийн төв Ангилал:1896 онд үүсгэн байгуулагдсан
Александр Василевский
Александ Михайлович Василевский нь (1895 - 1977 он)-Зөвлөлтийн цэргийн жанжин. ЗХУ-ын маршал (1943), ЗХУ-ын хошой баатар (1944, 1945), цэргийн нэрт зүтгэлтэн хүн байжээ. советский полководец, Жанжин штабын дарга, Алс Дорнод дахь Зөвлөлтийн цэргийн командлалын командлагч, ЗХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд (1949—1953).
Амьдрал
Түүний удирдлаган дор 1945 оны 6-р сарын 27 гэхэд Манжийн стратегийн довтолгооны ажиллагааны төлөвлөгөөг боловсруулж, штаб болон Улсын батлан ​​хамгаалах хороогоор батлав. 1945 оны 7-р сарын 5-нд Василевский хурандаа генералын дүрд хувирч, Васильев нэртэй дээр бичиг баримттай Читад ирж байжээ. 7-р сарын 30-нд ЗХУ-ын захирамжаар түүнийг Алс Дорнод дахь Зөвлөлтийн цэргийн ерөнхий командлагчаар томилов.
Довтолгоонд бэлтгэхдээ Василевский цэргүүдийн байрлалыг шалгаж, Забайгаль, 1, 2-р Алс Дорнодын фронтын цэргүүдтэй танилцаж, арми, корпусын командлагч нартай нөхцөл байдлын талаар ярилцав. Үүний зэрэгцээ үндсэн ажлуудыг дуусгах эцсийн хугацааг тодорхойлж, ялангуяа Манжийн тэгш тал руу нэвтрэх боломжийг багасгасан. 1945 оны 8-р сарын 9-ний үүрээр довтолгоонд шилжсэнээр тэрээр Зөвлөлтийн цэргүүдийн үйл ажиллагааг удирдав. Василевскийн удирдлаган дор Зөвлөлт, Монголын цэргүүд Манжуурт Японы олон сая хүнтэй Квантуны армийг бут цохиход ердөө 24 хоног зарцуулсан.
1945 оны 9-р сарын 8-нд Японтой хийсэн дайны үеэр Зөвлөлтийн цэргүүдийг Алс Дорнодод чадварлаг удирдсаны төлөө "Алтан од" хоёр дахь медалийг Александр Михайлович Василевский хүртсэн ажээ.
Ангилал:Дэлхийн нэгдүгээр дайны Оросын Хаант Улсын хүн Ангилал:ЗХУ-ын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:ЗХУ-ын маршал Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын төв хорооны гишүүн Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:Ялалт одон шагналтан Ангилал:Карл Марксын одон шагналтан Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:Октябрийн хувьсгалын одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Гавьяаны Легион одон шагналтан Ангилал:Оросын иргэний дайны хүн Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их офицер) Ангилал:Улаан армийн фронтын удирдагч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1895 онд төрсөн Ангилал:1977 онд өнгөрсөн
Рето Циглер
Рето Пирмин Циглер (Reto Pirmin Ziegler, 1986 оны нэгдүгээр сарын 16-нд Женев хотод төрсөн) — Швейцарын хөлбөмбөгчин. Тэр зүүний хагас хамгаалалтын болон цэвэрлэгчийн байрлалд дадмаг тоглодог. Швейцарын шигшээ болон италийн Сассуоло багуудад харъяалалтай.
Холбоос
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Сассуоло багийн тоглогч Ангилал:Грассхоппер багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Хамбург багийн тоглогч Ангилал:Локомотив Москва багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Уиган Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Фенербахче багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч
Эквадор
Бүгд Найрамдах Эквадор Улс буюу Эквадор нь Өмнөд Америкийн баруун хэсэгт байрлах бүгд найрамдах улс юм. Хойд талаараа Колумб, зүүн болон өмнө талаараа Перутай хиллэх бөгөөд баруун талаараа Номхон далайгаар хүрээлэгдэнэ. Эх газраас баруун тийш 1,000км зайтай газарт ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвд бүртгэгдсэн Галапагосын арлууд байдаг. Нийслэл нь Кито хот, хамгийн том хот нь Гуаякил. Эквадор гэдэг нэр нь испани хэлээр экватор гэсэн утга агуулна.
Түүх
Одоогийн Эквадор улсын нутаг дэвсгэр дээр МЭӨ 10000 оны орчим хүн амьдарч байсан ул мөр олдсон бөгөөд түүнээс хойш янз бүрийн эртний соёл иргэншлүүд цэцэглэж байлаа. 15-р зууны дунд үед Кускод төвлөрөн хүчирхэгжиж байсан Инкийн эзэнт гүрний хаан Тупак Инка Юпакигийн аян дайнаар Инкад харьяалагдах болж, Кито нь Кускогийн дараа орох хоёр дахь том хот болон цэцэглэж байв. 1527 онд Уайна Капак хаан испаничуудын Панамаас авчирсан Европын халдварт өвчинд нэрвэгдэж нас барахад Китод өссөн Атауальпа хаан ширээний төлөө Кускод суудаг Уаскартай тэмцэлдэж, ялсан боловч удалгүй өөр хоорондоо биш, испаничуудтай тэмцэхээс өөр аргагүй болов.
1531 онд Испанийн конкистадоруудын удирдагч Франсиско Писарро галт зэвсэг, морь бүхий, хүчээр Инкүүдээс давуу цэргүүдтэй байлдаж, 1532 онд Атауальпаг олзлон, 1533 он гэхэд Инкийн эзэнт гүрнийг мөхөөв.
Испаничууд одоогийн Эквадорын нутаг дэвсгэрийг Перугийн колонийн захиргаанд хамааруулсан байна. 1717 онд Боготад төвтэй Нуэва-Гранадагийн колони байгуулагдахад Эквадорыг түүнд хамааруулсан боловч 1722 онд буцааж Перуд хамааруулав.
Колоничлолын үеийн хүнд хөдөлмөр зэргээс болж индианчуудын тоо эрс цөөрч, ажиллах хүчийг нөхөхийн тулд Эквадорт Африкаас хар арьстан боолуудыг олноор авчрах болов.
1789 онд гарсан Францын хувьсгалаас хойш Европын нийгмийн байдал өөрчлөгдөж, 1808 онд Францын хаан Наполеон I өөрийн ах Жозеф Бонапартыг Испанийн хаан Хосе I хэмээн өргөмжилсөнд Өмнөд Америк дахь Испанийн колониуд шинэ хааныг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж шийдэв.
1809 оны 8 сарын 10-нд Китод Хувьсгалт Зөвлөл байгуулагдаж, Латин Америкт эрх чөлөөний төлөө тэмцэл эхлэв. Тэдний оролдлогыг Перугийн колоний захирагч Фернандо Абаскар дарсан боловч Ла Пас, Каракас, Буэнос Айрес, Сантьяго, Богота зэрэг газруудад хувьсгалын гал асч, тивийн хэмжээний үйл хэрэг болон хувирсан билээ.
Улмаар Антонио Хосе Сукрегийн удирдсан цэрэг 1822 он гэхэд Эквадорын нутгийг чөлөөлж чадсан байна.
Шинээр байгуулагдсан Их Колумб улсын бүрэлдэхүүнд багтсан Кито нь "Өмнөд бүс" (Distrito del Sur) хэмээн нэрлэгдэж байв. Гэвч Их Колумбад дотоодын зөрчил тэмцэл гарч, Венесуэл өрх тусгаарлахад Кито ч 1830 оны 5 сарын 13-нд тусгаар тогтнолоо зарлав. Харамсалтай нь анхны ерөнхийлөгч болох ёстой байсан Сукре алагдаж, 8 сарын 10-нд Хуан Хосе Флорес тус улсын анхны ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Өмнөд Америкийн орон Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Ирланд
Ирланд (Ирланд хэл: Éire, Ireland), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Ирланд Улс нь баруун хойд Европт орших улс юм. Өнөөгийн Ирланд Улс нь Ирланд арлын зургааны тав хэсгийг эзлэх бөгөөд анх 1921 оны 5 сарын 3-нд хуваагджээ. Хойд талаараа Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсын хэсэг Умард Ирландтай хиллэдэг бөгөөд баруун талд нь Атлантын далай, зүүн талд нь Ирландын тэнгис оршино. Хууль зүйн хувьд Бүгд Найрамдах Ирланд Улс (Ирланд хэл: Poblacht na hÉireann) гэдэг нь улсынх нь тодорхойлолт боловч нэр нь Ирланд юм.
20-р зууны эхэн үед Ирланд нь Ирландын Чөлөөт Улсын залгамжлагч орон болсон юм. Баруун Европын хамгийн ядуу орнуудын нэг байсан бөгөөд гадаадад гарах явдал их байжээ. 1950-аад оны сүүлээр протекционист эдийн засаг нь нээгдсэнээр 1973 онд Ирланд нь Европын Нэгдэлд (одоо Европын Холбоо) элссэн байна. 1980-аад оны сүүлчээр эдийн засгийн хямралаас болж эдийн засгийн шинэчлэл хийхэд хүргэжээ. Үр дүнд нь Ирланд нь бусад Европын Холбооны орнуудтай харьцуулбал татвар, зохицуулалтыг ихэд багасгажээ.
Өнөө үед бол Ирландыг эдийн засгийн чөлөөт байдлаар Эдийн засгийн эрх чөлөөний индекс гуравт жагсаасан байна. Энэ либерал хөдөлгөөний үр дүнд Ирланд нь дэлхийн хамгийн хурдацтай өсч буй, хамгийн баян, хөгжилтэй, энх амгалан орнуудын тоонд багтаж байна. Ирландын 1 хүнд оногдох ҮНБ нь тавд, худалдан авах чадварын паритет (PPP)-г тооцвол наймд, Хүний хөгжлийн индекст тавд бичигдэж байна. Мөн амьдралын чанараараа Economist Intelligence Unit-н индекст нэгд, Дэлхийн энх тайвны индекст дөрөвт бичигджээ. Эдгээрээс гадна Ирланд нь боловсролын систем, улс төрийн чөлөөт байдал, иргэний эрх, хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө, эдийн засгийн эрх чөлөө зэргээрээ ч өндөрт жагсдаг. Сүйрсэн орнуудын индекст доороосоо дөрөвт бичигдсэн нь цөөн тооны "тогтвортой" орнуудад тооцогдож байна. Ирландын хүн амын 10 орчим хувийг цагаач нар эзлэдэг. Хүн ам нь Европт хамгийн хурдацтай өсч буйд тооцогддог бөгөөд жилд 2.5%-р өсч байна.
Ирланд нь Европын холбоо, Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа ба Хөгжлийн Байгууллага (OECD), НҮБ зэрэг байгууллагуудын гишүүн юм. Ирланд нь төвийг сахисан байр суурийнхаа үр дүнд НАТО-гийн гишүүн биш боловч НҮБ-н зохион байгуулсан Энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд оролцдог.
Цахим холбоос
Ангилал:Арлын орон Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Секунд
Секунд нь олон улсын нэгжийн СИ системийн болон өөр бусад системүүдийн цаг хугацааг хэмжих үндсэн нэгж юм. Тэмдэглэгээ нь с (олон улсад: s). Цагийг 60 хуваасны нэг болох минутыг 60 хуваасны нэг нь 1 секунд юм.
Нийтийн тооллын 1000 оноос 1960 он хүртэл 1 секундыг нарны тооллын дундаж 1 хоногийн 1/86,400 хэсэгтэй тэнцэх хугацаа гэж тодорхойлдог байсан бөгөөд энэ нь одоо ч зарим одон орны ухагдахуунд хэрэглэгдэж байна. 1960-аас 1967 оны үед секундыг дэлхий нарыг тойрох орбитын үетэй жишин тодорхойлдог байсан бол одоо үед атомын ойлголтуудаар илүү нарийн тодорхойлдог болсон.
СИ дэх зэргүүд
СИ-н зэргийн нэршилүүд нь ихэвчлэн секундээс богино агшинг илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг. Секундээс урт хугацааг өдөр, сар, жил зэргээр хэмждэг
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Цаг хугацааны нэгж Ангилал:СГС-нэгж
Кандахар
Кандаха́р (персээр قندهار‎ Qandahār], оросоор Кандага́р, англи латин үсгээр хэвшсэн нь Kandahar, Qandahar) бол Афганистан улсын хоёрдугаар их суурин газар, Кандахар аймгийн төв, 468,200 хүнтэй хот юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Кандахар аймгийн суурин Ангилал:Эртний Грекийн хот Ангилал:Афганистаны урьдын нийслэл Ангилал:Афганистаны аймгийн төв
Артём Иванович Микоян
Артём Иванович Микоян (1905—1970) нь Зөвлөлтийн нисэх онгоцны алдарт зохион бүтээгч байв. Зохион бүтээгч Артём Иванович Микоян нь МиГ-1, МиГ-3, МиГ-15, МиГ-17, МиГ-19, МиГ-21, МиГ-23, МиГ-25 сөнөөгч онгоцуудыг бүтээсэн.
Ангилал:Зөвлөлтийн зохион бүтээгч
Давид Бен-Гурион
Давид Бен-Гурион (Еврей хэл: דָּוִד בֶּן-גּוּרִיּוֹן‎, Давид Грюн (идиш. ‏דוד יוסף גרין‏‎); 1886 оны 10 сарын 16 - 1973 оны 12 сарын 1) нь өнөөдрийн Израил улсыг үндэслэгчдийн нэг, Израил улсын анхны ерөнхий сайд. Тэрээр 1935 оноос 1948 онд Израил улс байгуулагдах хүртэл Палестин дахь еврей нийгэмлэгийн тэргүүлэгч удирдагч байсан бөгөөд Израил улсыг 1954–55 онд богино хугацааны завсарлагаатай 1963 он хүртэл удирджээ.
Бен-Гурион хожим Польшийн бүрэлдэхүүнд орсон Оросын эзэнт гүрний Плонск хотод 1886 онд төржээ. Бага наснаасаа тэрээр Израиль, Еврей нутгийг онцгой мэдрэмжтэй байсан. Түүний аав Плонск дахь Ховевей Сион хөдөлгөөний идэвхтэн байжээ. Давид бага наснаасаа эхлэн еврей хэл зааж, залуучуудыг эх орон руугаа буцаах ажилд бэлтгэж байжээ.
1906 онд Палестинд нүүж ирсэн байна.
1910 онд Бен-Гурион Поали Сион-Ахдут намын Иерусалимын хэвлэлийн газрын редактороор ажиллаж байв. Тэрээр анхны нийтлэлдээ Ромын эзэнт гүрний легионуудын эсрэг дайнд Иерусалимын сүүлчийн хамгаалагчдын нэг байсан "Бен-Гурион" хэмээх нууц нэрээр гаргасан байна.
1911 оны 11-р сарын 7-нд Бен-Гурион Салоникид ирсэн бөгөөд Турк хэл сурч, дараа нь Истанбулд хуулийн чиглэлээр суралцахаар төлөвлөжээ. Бен-Гурион Палестины еврейчүүд Туркийн иргэншлийг хүлээн зөвшөөрч, эзэнт гүрний төрийн байгууллагуудаар дамжуулан эрх ашгийнхаа төлөө тэмцэх ёстой гэж үзэж байв. Тэрээр Туркийн парламентын депутатад нэр дэвшиж, сонгогдвол Палестин дахь еврейн төрт ёсны хөгжилд хувь нэмрээ оруулах зорилготой байв.
Тэрээр 1912 онд Станбулын Их сургуулийн хуулийн ангид амжилттай элссэн байна.
МиГ-15
МиГ-15 (НАТО-ын нэрийн кодоор: Fagot, МиГ-15УТИ — Midget) нь Зөвлөлтийн нисэх онгоцны зохион бүтээгч Артём Иванович Микоян ба Михаил Иосифович Гуревичын 1947 онд бүтээсэн тийрэлтэт сөнөөгч онгоц юм. Монгол улсад 1970 оны 11 дүгээр сард 2 нэгж/ширхэг/ сургалт дадлагын зориулалтын МиГ-15УТИ,6 ширхэг МиГ-17 онгоцны хамт хүлээн авчээ. МиГ-15 нь дэлхийн олон улсад төдийгүй Солонгосын дайнаас эхлээд олон тулаанд оролцсон байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Нэг тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1940-1949 он) Ангилал:Микоян-Гуревич Ангилал:Солонгосын дайны агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:ҮАА-н агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Финландын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Анхны нислэг 1947 он
Давид Бен-Гурион
1930 онд "Ахдут ха-Авода" болон "ха-Поэль ха-Цаир" гэдэг улс төрийн намууд нэгдэж 1933 онд Израилийн газар нутгийн хөдөлмөрчдийн – МАПАЙ нам байгуулжээ.
1946-1948 он хүртэл - Бен-Гурион Еврейн хамгаалалтын хүч (арми) байгуулах, олон улсын дипломат үйл ажиллагаанд өөрийгөө зориулжээ. 1948 оны 5-р сарын 14-нд Бен-Гурион улс байгуулагдсанаа тунхаглаж, 1949 оны 1-р сарын 25-нд болсон сонгууль хүртэл ажилласан түр Засгийн газар байгуулжээ.
Ангилал:Израилын ерөнхий сайд Ангилал:Израилын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Израилын боловсролын сайд Ангилал:Израилын зам тээврийн сайд Ангилал:Израилын хууль зүйн сайд Ангилал:Израилын тусгаар тогтнолын тунхаглалыг үзэглэгч Ангилал:Кнессетийн гишүүн Ангилал:Социал демократ намын хүн Ангилал:Мапай Намын гишүүн Ангилал:Негев Ангилал:Ойрх Дорнодын мөргөлдөөний хүн Ангилал:Тел-Авив Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Хаганын хүн Ангилал:Цагаач Ангилал:Израилчууд Ангилал:1886 онд төрсөн Ангилал:1973 онд өнгөрсөн
Генийн инженерчлэл
Генийн инженерчлэл буюу генийн хувиргалт нь, биотехнологийн тусламжтайгаар амьд биетийн генд өөрчлөлт оруулах процесс юм. Генийн инженерчлэл бол генетикийн болон биохимийн аргуудыг ашиглан генүүдийн байгаль дээр байдаггүй шинэ нэгдлүүдийг тодорхой зорилгоор гарган авахтай холбоотой молекулын биологийн шинжлэх ухааны нэг чиглэл болж хөгжсөн. 1972 онд эрдэмтэн П.Берг ДНХ-ийн эрлийз молекулыг хуруу шилэнд (in vitro) буй болгосон үеэс эхлэн генийн инженерчлэлийн үндэс суурь тавигдсан. Генийн инженерчлэл нь нэг биеийн тодорхой уураг, үйл ажиллагааг хариуцсан генийг нөгөө биед шилжүүлэн суулгаж удамшлын мэдээллийг өөрчлөх замаар хүний хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн биологийн идэвхт болон бусад бодис нийлэгжүүлэгч эс, эд, биед бий болгоход чиглэгдсэн хавсарга судалгаа юм. Генийн буюу генетик инженерчлэл (genetic engineering) нь нэг биес нөгөөд генийг шилжүүлэн суулгахад шаардагддаг иж бүрдэл арга технологи юм. Генийн инженерчлэлээр гарган авсан амьтан, ургамлыг нийтэд нь “генийн өөрчлөлттэй организм” (genetically modified organism) гэж нэрлэдэг. Илүү нарийвчилбал, шинээр ген нэмж суулгасан амьтныг трансгенийн буюу ген шилжүүлэн суулгасан (transgenic) амьтан, хэрэв угаас байсан өөрийн генийг нь авч хаясан, сольж өөрчилсөн бол нокаут (knockout) буюу "генээ нам цохиулсан амьтан" гэж нэрлэх жишээтэй.
Ген инженерчлэлийн хэрэгсэл
Лигаз фермент: ДНХ-н хоёр болон хэд хэдэн тасархай хэсгүүдийг хооронд нь холбож оёдог фермент.
Дээрх шаардлагыг плазмид, вирус, фаг, митохондри болон хлоропластын ДНХ-ийн молекулууд хангадаг. (Гэхдээ тэдгээрийг ашиглах зориулалтдаа тохируулан өөрчлөн бүтээдэг.) Генийн илрэл заавал ямар нэгэн эс дотор явагддаг ба ийм эсийг эзэн эс гэх бөгөөд эдгээр нь өөр өөрийн онцлогтой байхаас гадна хоорондоо ген илрүүлэх тогтолцоогоороо ялгаатай байдаг.
Эзэн эсүүд генийн инженерчлэлийн үйл ажиллагаанд хоёр үүрэг гүйцэтгэнэ:
Ямар генийг аль эзэн эсэд суулгах вэ? Гэсэн сонголтоос уг ажлын үр дүн хамаарч байдаг
Биотехнологи ба генийн клоны арга
Орчин үеийн биотехнологийн том ололтуудын нэг бол, төрөлжсөн биеийн эсээс ялган авсан бөөмийг өндгөн эсэнд нь шилжүүлэн суулгах замаар амьтан хувилан олшруулах арга зүйг боловсруулсан явдал бөгөөд, энэ аргыг клонинг-ийн арга гэнэ. Энэ нь биеийн эсийн бөөмийг шилжүүлэн суулгах замаар уг “донор”-ын хуулбарыг бий болгож байгаа, бэлгийн бус үржлийн арга юм.
Анх энэ чиглэлийн судалгаа “Биеийн эсийн генетик” гэдэг чиглэлээр 1960-аад оны дунд үеэс эхлэн хөгжсөн түүхт анхны туршилтын объектууд нь мэлхий байлаа. Энэ чиглэлд гарсан анхны том алхам бол 1975 онд АНУ-ын судлаач J.Gurdon-ны, “Xenopus” мэлхийг клоны аргаар хувилсан ажил байлаа. Шотланд улсын Розлины институтийн судлаачид 1997 онд Долли нэрт хиймэл хонийг гарган авсан ба ингэхдээ насанд хүрсэн хонины арьсны эсийн бөөм, ДНХ-г ашигласан гэдэг. Долли-г хувилган гаргахад нийт 277 удаагийн туршилт оролдлого хийсний 29 нь хөврөл болон хөгжиж, түүнээс 13 хөврөл нь тээгч амьтны умайд бэхлэгдэж чадсан байдаг ба тэдгээрээс ганцхан хурга эсэн мэнд төрсөн түүхтэй. Төрөл бүрийн өвөрмөц шинж чанартай ургамал, амьтдыг хувилах нь дэлхий дахинд чухал ач холбогдол өгч байна. Жишээ нь, ховордож мөхлийн ирмэгт ойртсон амьтдаа аварч үлдэх, тоо толгойг нь нэмэгдүүлэхэд генийн инженерчлэл чухал үүрэг гүйцэтгэж чадах юм.
Австрали, Америкийн эрдэмтэд хүнийг хувилахад гахайны “хоосон өндгөн эс" ашиглах туршилтыг хийж хүний геном бүхий гахай хүний эс гарган авч тэр нь 32 болтлоо хуваагдан үржиж байжээ. Уг аргаар амьд биеийг хувилан гаргахаас гадна бусад хэрэгтэй гормон, уураг зэргийг гарган авч болно.
Генийн хувьд хувиргасан организм
Генийн инженерчлэлийн тусламжтайгаар хувиргасан ургамал, амьтан, бичил биетүүдийг, генийн өөрчлөлттэй организмууд буюу ГӨО гэж нэрлэдэг. Хамгийн анх нян генийн хувиргалтад өртсөн. Шинэ генийг агуулсан ДНХ плазмидууудыг нянгийн эс уруу оруулахад, нян шинэ генийг хүлээн авна. Эдгээр генүүд нь эм эсвэл ферментүүдийг бий болгох боломжтой. Ургамлуудыг хортон шавьжаас хамгаалах, гербицидүүдэд тогтвортой болгох, вируст тогтвортой болгох, орчиндоо дасах чадварыг дээшлүүлэх, хүнсний чанарыг нэмэгдүүлэх, хүнсэнд хэрэглэж болох вакцинуудыг бий болгох зорилгуудаар генийн хувиргалтад оруулдаг. Худалдааны зориулалттай ГӨО нь хортон шавьжид тэсвэртэй ба/эсвэл гербецидэд тэсвэртэй таримал ургамлууд байдаг. ХАА-н ба эм зүйн салбарын бүтээгдэхүүнүүдийг сайжруулах зорилготой судалгааны ажилд, генийн өөрчлөлттэй амьтдыг ашигласан байдаг. Нокаут генуудыг амьтанд суулгаж, өвчин тэсвэрлэх чадварыг дээшлүүлэх, өсөлтийн гормоныг идэвхжүүлэх ба сүүний уургийн агууламжийг нэмэгдүүлдэг.
Генийн инженерчлэлийн аргууд
Эхний алхам нь ГӨО руу хийх тусгаарлагдсан генийг сонгож авах юм. 2012 оноос эхлэн ихэнх их хэмжээгээр үйлдвэрлэгдэж байгаа ГӨ ургамал нь шавж болон гербицидын эсрэг хамгаалах ген суулгуулагдсан байдаг. Генийг хязгаарлах дайварын тусламжтайгаар DNA таслаж дараа нь гел электрофоресисыг ашиглан уртаас нь хамааруулж гаргаж авна. Polymerase гинжин урвал нь генийн хэсгийг хувилгахад бас ашиглаж болно, тэр нь дараа нь гел электрофоресисын аргаар тусгаарлагддаг. Хэрэв сонгогдсон ген эсвэл донор организмын геном сайн судлагдсан бол генийн номын санд байж магадгүй. Хэрэв DNA –ийн хувилбар олдохгүй бол DNA –ийн дараалал мэдэгдэж байвал DNА-г хиймэлээр хийж болно. ГӨО-д генийг хийхийн тулд генийг өөр генетик элементүүдтэй нийлүүлснээр амжилтай ГӨО-д оруулж болно. Энэ үе шатад генийн үр ашиг болон илэрхийлэлийг шинэчилж болно. Генийг констрактор луу хийхээс гадна констактор нь үүсгэн байгуулагч, устгагч болон сонгодог маркертай байдаг. Үүсган байгуулагч хэсэг нь генийн транскрипц эхлүүлж генийн байрлал болон түвшнийг тодорхойлдог, харин устгагч хэсэг нь транскрипцийг төгсгөдөг. Сонгодог маркер нь орсон организмдаа ихэнхдээ антибиотикийн эсэргүүцлийг олгодог. Энэ нь аль эс шинэ гентэй болохыг тородхойлдог. Констрактууд нь рекомбинат DNA–ийн аргуудыг ашиглан бүтээгддэг, жишээлбэл шингээлтийг хорих, ligations ба молекулын клонинг. DNA-г удирдах нь ихэвчлэн плазмид дотор явагддаг. Генийн инженерчлэлийн хамгийн элбэг тохиолддог хэлбэр нь эзний геномд үл мэдэгдэхээр шинэ генийг оруулах юм. Өөр аргууд нь шинэ генийн материалыг эзэний геном дотор тодорхой байршилд оруулахыг олгодог. Генийн онилох арга нь гомологийн рекомбинацыг ашиглаж тодорхой эндогенийн генд хүсэж байгаа өөрчлөлтүүд рүүгээ онилдог. Энэ нь ургамал болон амьтанд бага давтамжтэй үүсдэг ба ихэвчлэн сонгодог маркер хэгэр болдог. Онилж байгаа генийн давтамжийг нуклэазег инженерчилснээр маш ихээр ихэсгэж болдог. Жишээлбэл цинкийн хуруун нуклэазе, инженерчлэгдсэн буцаагч эндонуклеаз эсвэл TAL нөлөөлөгчөөр бүтээгдсэн эндонуклеаз. Ген онилохыг ихэсгэхээс гадна эндогенийн ген дотор генийн нокоут ялгаруулдаг мутацыг хийхийн тулд бас ашиглаж болно.
Хэрэглээ
Генийн инженерчлэл нь анагаах ухаан, шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэл, ХАА-д хэрэглэгдэж байна. Генийн инженерчлэлийг олон төрөл, зүйлийн ургамал, амьтан, бичил биетэнг хувиргахад өргөн хүрээнд ашиглаж болно.
Анагаах ухааны салбарт
Анагаах ухаанд генетик инженерчлэл нь инсулин, хүний өсөлтийн даавар, үргүйдлийг эмчлэх даавар, альбумин, моноклон эсрэг биет, вакцин болон өөр олон эмийг их хэмжээгээр үйлдвэрлэхэд ашиглагдаж ирсэн. Сул дорой, үхсэн, идэвхгүй вирус, эсвэл тэдний хорыг хүний бие уруу хийж дархлаажуулж байгааг вакцинжуулалт гэж ойлгоно. Генетикээр өөрчилсөн вирус дархлаа тогтоох чадвараа алдаагүй харин өвчин тараах боломжгүй болсон байдаг. Хулганын гибридомаг генийн инженерчлэлээр өөрчлөн хүний моноклон эсрэг биетийг гаргаж авсан. Хулганы гибридома нь моноклоны эсрэг биетийг үүсгэхийн тулд нэгдсэн хэд хэдэн эсүүдийн нэгдэл. Генийн инженерчлэлийн тусламжтайгаар хэд хэдэн төрлийн хорт хавдрыг эмчилсэн нь, түүнийг анагаах ухаанд үр дүнтэй ашиглаж болохыг харуулсан. Генийн инженерчлэл нь, хүний өвчний амьтны загваруудыг гарган авахад ашиглагддаг. Генийн хувьд хувиргасан хулгана нь генийн инженерчлэлийн амьтны загварын маш өргөн тархсан хэлбэр юм. Тэднийг, хорт хавдрын (онко-хулгана), таргалалтын, зүрхний өвчний, чихрийн шижингийн, артритийн, токсикоманийн, сэтгэл мэдрэлийн цочролын, хөгшрөлтийн, паркинсоны өвчний загваруудыг судлахад ашигласан. Эмийн үүрэг гүйцэтгэж чадах магадлалтай бодисуудыг эдгээр хулганууд дээр шалгаж, туршиж мөн болно. Гахайнаас хүнд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлын үр дүнг нэмэгдүүлэхэд зориулж, генийн хувьд хувиргасан гахайг гарган авсан.
Генийн мэс засал гэдэг нь, хүний гэмтэлтэй генүүдийг тухайн генийн ажилтай хуулбараар солих генийн инженерчлэл юм. Генийн мэс засал нь соматик эс эсвэл үр хөврөлийн эсийг хамарч болно. Хэрвээ генийг үр хөврөлийн эсэд суулгавал, тэр нь тухайн хүний удамд дамжих боломжтой болдог. Генийн мэс засал нь олон өвчнийг эмчлэхэд үр дүнтэй ашиглагдсан. Жишээ нь, Х-хромосмын хүнд нийлмэл дархлаа хомсдол (X-linked SCID), архаг лимфолейкоз, паркинсоны өвчин г.м.. 2012 онд Европын комисс хүлээн зөвшөөрснөөр, Глибера нь Европ болон АНУ-н анагаах ухааны салбарт ашиглагдах болсон анхны генийн мэс засал болсон.
Генийн инженерчлэлийг хүнийг эмчлэхэд бус харин хүний чадваруудыг (гадаад төрх, дасан зохицох чадвар, зан чанар, үйл хөдлөл) сайжруулах зорилгоор ашиглах эсэх талаар маргаантай асуудлууд тулгарч байна. Учир нь эмчлэх, сайжруулах хоёрын ялгааг олж тогтооход маш хүнд юм. Трансгуманистууд, хүнийг сайжруулах нь зохимжгүй гэж үздэг.
Үйлдвэрлэлд
Генийн инженерчлэлийг ашигласнаар хүн, нян болон дрожж (уутат мөгөөнцөр) зэрэг бичил биетнүүдийг өөрчилж, эсвэл шавьж болон сүүн тэжээлтэн мэт олон эст амьтдын эсүүдийг хувиргаж, хэрэгцээт уураг ба ферментүүдийг гарган авч чадсан. Ингэж хувиргагдсан организм (ГӨО) нь хүний хүссэн (хэрэгцээнд нийцэх) уургийг үүсгэдэг гентэй болдог. Өөрчилсөн организмыг, үйлдвэрлэлийн ферментацын аргуудыг ашиглан биореакторт үржүүлж, их хэмжээгээр үйлдвэрлэнэ. Ингэж үйлдвэрлэсэн уургийг цэвэршүүлэн гаргана. Зарим генүүд нян дотор сайн ажилдаггүй, тиймээс дрожж, шавьж эсвэл сүүн тэжээлтний эсүүдийг (эукариот эсүүд) ашигладаг. Дурьдагдсан аргаар инсулин, хүний өсөлтийн дайвар, вакцин гэх мэт эмүүдийг, нэмэлт тэжээл болох триптофан, хүнсний үйлдвэрлэлийн нэмэлт бодисууд (жишээ нь, бяслагны үйлдвэрлэлд ашигладаг химозин), түлш зэргийг гарган авдаг. Генетик инженерчлэлийн өөр хэлбэр нь, нянгуудыг өөрийнх нь хийх ёстой үүргээс нь өөр үүрэг гүйцэтгүүлэх явдал юм. Жишээлбэл: биотүлш үүсгэх, газрын тос ба бусад хортой бодисууд алдагдсан үед цэвэрлэх, ундны ус мышьяктай эсэхийг тогтоох зэрэг үүргүүдийг гүйцэтгүүлнэ.
ХАА-д
Генийн инженерчлэлийн олны мэдэх ба аюулгүй (хүнс талаас авч үзвэл) хэрэглээ нь, генийн өөрчлөлттэй ургамал эсвэл генийн хувиргалттай амьтад юм. Жишээлбэл, генийн өөрчлөлттэй загас. ГӨО-р генийн өөрчлөлттэй хүнс эсвэл өөр төрлөөр ашиглагдах материалуудыг үйлдвэрлэдэг.
Генийн хувьд хувиргасан ХАА-н ургамлуудыг гарган авах үндсэн дөрвөн зорилго байдаг.
ХАА-н ургамлуудыг генийн хувиргалтад оруулснаар өсөлтийг хурдасгадаг болон патоген ба паразитуудад тэсвэртэй болдог. Генийн инженерчлэл хөгжсөнөөр маш бага зүйл ашиглаж маш их хэмжээний ургацыг бий болгож чадаж байгаа нь, дэлхийн хүн амын өсөлтийг даган үүсэх хүнсний хэрэгцээг хангахад чухал юм.