cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Барон Унгерн фон Штернберг
Шдартанбартонхартонхайх" хэмээн алдаршсан Балтийн герман гаралтай Оросын армийн дэслэгч генерал Барон Унгерн фон Штернберг (1886-1921) нь Оросын иргэний дайнд оролцож улмаар 1920-оос 1921 онуудад Монголд  Богд хаант монгол төрийг сэргээх зорилгоор хятадын гамин цэргийн эсрэг цэрэг дайны үйл ажиллагааг амжилттай  явуулж байжээ. Азийн морин дивизийг удирдан тухайн үед Хятадын цэргийн эрхшээлд байсан Монгол орныг чөлөөлөхөөр  1921 оны 2-р сарын 24-ний өвлийн хүйтэн өдөр өөрийн хүчнээс олон дахин илүү хүчтэй хятадын гамин цэрэгтэй эрэлхэг зоригтой байлдаж хүнд тулаан хийж хятад цэргийг ялж нийслэл Хүрээг эзлэн авч VIII Богд Жавзандамбыг хаан ширээнд нь буцаан залж ард түмний хүсэн хүлээсэн Монгол улсын  тусгаар тогтнолыг сэргээсэн гавьяатай. Барон жанжин 1921 оны 4-р сард хятадын гамин цэргийг Чойрт бут цохиж Монгол орныг гамин цэргээс бүрэн чөлөөлсөн. Барон жанжин нийслэл Хүрээнд монгол цэргийн сургууль нээж, цахилгаан станц, банк ажиллуулж нийслэл хотыг хур хогноос нь салгаж байжээ. Барон жанжин Оросын эзэн хаандаа өргөсөн тангарагтаа үнэнч байсан тул тэр эзэн хаанаасаа урвасан хүмүүсийг  үздэггүй байсан. Тэр бээр Орос оронд эзэн хааныг хөнөөсөн улаантан большевикуудын эсрэг хатуу тэмцэж байсан. Барон жанжин удалгүй нийслэл Хүрээнд байсан цэргээ засаж нийслэл Хүрээнээс хөдөлж   Зөвлөлт Орос Улс руу довтлохоор хойд зүг хөдлөж яваад Оросын Улаан Арми болон Д.Сүхбаатарын  удирдсан Ардын цэрэгт гол хүчээ бут цохиулсан. 1921 оны 8-р сард хамт тулалдаж явсан Богд хаант төрийн монгол цэргүүдийн  урвалтын уршгаар баривчлагдан Оросын Улаан армид хүргэгдэн улмаар 1921 оны 9-р сарын 15-ны өдөр Новониколаевскд  цаазаар авахуулжээ.
Уг гарал, бага идэр нас
Унгерны удам угсаа нь герман, балти, унгар, славян, скандинав цус холилдсон маш эртний язгууртан гаралтай. Өөрөө миний цусанд Аттилын удам угсаа ч бий хэмээн ярьдаг байсан. Эцэг Теодор-Леонгард-Рудольф барон язгууртны гаралтай. Эх Софи-Шарлотта герман хүн. Унгерний гэр бүл Европоор их аялдаг байсан тул Барон Унгерн Австрид төржээ. 1896 онд Петербургийн тэнгисийн цэргийн сургуульд элсэн орж суралцсан боловч төгсөхөөс өмнө Орос-Японы дайнд цэрэгт явсан. Гэсэн ч Манжуурт очиход дайн дууссан байжээ. 1906-аас 1908 онуудад Павловын цэргийн сургуульд суралцаж төгссөн. Тэр буддын шашныг эртнээс сонирхдог байжээ.
Цэргийн албанд
1908 оноос Байгаль нуурын чанад дахь казак цэргийн Аргуны 1-р хороонд хорунжий цолтой алба хаасан. 1913 онд Ховд хотод алба хааж байсан.Барон монголын Ховдод алба хааж байхдаа Богд хаант монгол төрийн цэргийн албанд ямар ч цалингүйгээр зүтгэе хэмээн хүсэлт гаргаж байжээ. Барон 1914 онд Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхлэхэд Донын казакын 34-р хороонд алба хааж эхэлжээ. Эрэлхэг зоригтой байлдсаны төлөө удаа дараа гавьяа байгуулж олон тооны одон медалиар шагнуулж байсан. Сахилга алдсаны улмаас буриад хольцтой Семёновын (сүүлд Байгал нуурын чанад дахь казакуудын атаман) хороонд шилжсэн. Семёновыг дагаж 1917 оны 2-р сарын хувьсгалын дараа Байгал нуурын чанадад очиж ажиллах болжээ.
Иргэний дайн, Монголд
Барон фон Унгерн-Штернберг нь Оросын иргэний дайнд Цагааны талд Атаман Семёновын удирдлаган доор Харийн дивизийг (сүүлд Азийн морин дивиз) удирдан Байгал нуурын чанадад байлдаж байжээ. 1920 оны эхээр Эрхүү хотод хотод цагаантны эсрэг бослого гарч адмирал Колчак амь үрэгдэж улмаар 3-р сард Семеновын арми Чит хот руу ухаржээ. 1920 оны 8-р сард Барон Унгерн Дагуурыг орхиж тухайн үед Хятадын эрхшээлд орсон байсан Монголын нийслэл Их Хүрээг чөлөөлөхөөр хөдөлжээ.
Барон жанжин 1920 оны 10 сарын 26-нд Их Хүрээг довтолсон боловч Хятадын гамин цэргийн галын хүч илт давуу байсан тул эхний дайралт амжилтгүй болсон, тун удалгүй хоёр дахь дайралтыг 1920 оны 12-р сард харьцангуй амжилттай хийсэн ч эцэстээ сөрөг давшилтанд цохигдон Хэрлэн голын зүг ухаржээ. Монгол, буриад цэргүүд, түвдийн зуутаар хүчээ дахин зузаатган, дэг журмаа сайжруулсан Барон Унгерн гурав дахь дайралтыг өөрийн нэг мянга орчин цэргийн хүчээр хийж хэд дахин давуу хүч бүхий (ойролцоогоор 10 мянга) Хятадын цэргийн хамгаалалтыг бут цохиж 1921 оны 2-р сарын 3-нд нийслэл Хүрээг эзлэн хятадын гамин цэргээс чөлөөлжээ. Дайралтын өмнө Хятадын цэргийн хорионд байсан Богд хааныг тусгай цэрэг явуулж хятадын гараас  чөлөөлсөн ажээ.Барон жанжин Хүрээг довтлохын өмнөх шөнө Богд ууланд байгаа цэрэг бүрийг  "нэг цэрэг гурван түүдэг гал түл" хэмээн тушааж Чингис хааны тулааны тактикийг хэрэглэн гамин цэрэгт тэднийг олон цэрэг бүсэлсэн мэт харагдуулж гамин цэргийн санаа сэтгэлийг унагааж сэтгэл зүйн дайн хийж ялж байжээ.
Хотын иргэд Барон Унгернийг чөлөөлөгчөө хэмээн баярлан хүлээн авчээ.Барон жанжин Хүрээний шоронд байсан Богд хаант төрийн олон зүтгэлтнүүд, гамин цэргийн эсрэг тэмцэж байсан олон хүмүүсийг чөлөөлжээ.Шоронд байсан хүмүүсийн дотор Хатанбаатар Магсаржав байсан байна. Хүрээ хотын дотор зарим нэг дээрэм тонуул гарсныг Барон жанжин зогсоож хэрэг хийсэн цэргүүдийг цаазаар авав. Барон жанжин эртнээс буддын шашинд орохыг хүсдэг байсан тул энэ удаа тэр бээр Бурханы шашинтан болжээ. Барон жанжин Богд хааныг хаан ширээнд нь ёслол хийж залсан байна. Уг ёслолоор Богд хаан түүнд чин вангийн хэргэм, Улсыг мандуулагч их баатар жанжин цол олгожээ.Мөн Сэлэнгийн Зэлтэрт эдлэн газар олгожээ. Их Хүрээний Захирагч болсон тэр вээр большевик еврей оросын эсрэг хатуу бодлого явуулж, ялангуяа Эзэн хаанаа эсэргүүцдэг, хувьсгалч тэрс  үзэлтэй  еврей гаралтай болон зүүний үзэлтэй оросууд болон хэрэг хийсэн хятад иргэдийг баривчлан заримыг нь цаазаар авч байв. Хотыг түүний сөрөг тагнуулын албаны дарга дэд хурандаа Сипайло хатуу гараараа барьж байжээ. 1921 онд иргэний дайнд Зөвлөлт засаг ялах нь тодорхой болсон, монголчууд улаантны талд урвах нь ихэссэн тул Барон Унгерн Оросын ард түмнийг Зөвлөлт засгийн эсрэг босгон Орост хаант засгийг дахин тогтоох,  Богд хаант Монгол улсын хойд хилийг улаантны аюулаас хамгаалах  төлөвлөгөө гарган Их Хүрээг орхин хойд зүгт цэргээ хөдөлгөжээ. Зөвлөлт Оросын явуулсан шинэ эдийн засгийн бодлого тариачдын дургүйцлийг ихээр төрүүлж, бослого хөдөлгөөн байнга гарч байсан нь энэ шийдвэр гарахад нөлөөлсөн байна.
Хойд зүгийн аян, урвалт, цаазаар авалт
1921 оны 8 сарын 26-нд Ленин утсаар Барон Унгернийг яаралтай түргэн цаазлах үүрэг даалгавар өгчээ. 1921 оны 9-р сарын 15-нд Барон Унгерн фон Штернбергийг нээлттэй шүүх хурлаар шүүж азийн их Монгол гүрэн байгуулах төлөвлөгөөтэйгээр Японы талд ажилласан, Орос оронд хаант засгийг сэргээх зорилгоор Зөвлөлт засгийн эсрэг тэмцсэн, алан хядах үйл ажиллагаа явуулсан гэсэн хэргээр цаазаар авах ял оноож, ялыг шуурхай гүйцэтгэсэн байна. Большевикуудын шүүх хурал гэгч жүжгийг Барон жанжин огт зөвшөөрөхгүй гэдгээ мэдэгдэж,  Орос орныг сүйрүүлсэн хэрэгт большевикуудыг буруутган эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлж байжээ. Түүнийг улаан оросууд цаазаар авсныг сонссон Богд гэгээн монголын бүх буддын  сүм хийдэд ном хуруулж байжээ. Унгернийг Дилав хутагт Жамсранжавтай уулзахад Дилав хутагт Унгерний амьд явах хоногийнх нь тоог нь далны ясаар урьдчилан мэргэлж хэлсэн байдаг нь нас барсан өдөртэй нь яг таарч байсан гэдэг.
Хэргийг нь дахин хянасан нь
Новосибирийн мужийн шүүхийн 1998 оны 9 сарын 25-ны хуралдаанаар Барон Унгерн фон Штернбергийг цагаатгахаас татгалзсан байна.
Гэр бүл
Барон Унгерн нь нэг удаа гэрлэж байсан ба энэ нь Манжийн эзэн хааны Цзи гүнж юм. Барон Унгерн 1919 оны зун Бээжинд очсоны дараа Цзи гүнжтэй гэрлэж Оросын Үнэн алдартны шашины дагуу гүнж өөрийн нэрийг слав гаралтай Елена Петровна нэрээр өөрчилсөн ажээ. Барон Унгерн нь 1920 онд Монгол руу хятад цэргийн эсрэг довтлохоос өмнө Цзи гүнжээс албан ёсоор салсан ба энэ тухайгаа эхнэртээ захиа бичиж мэдэгдэж, богинохон хугацаанд эхнэр нь байсан хүнийхээ цаашдын амьдралд нь зориулж үлэмж ихээхэн хэмжээний мөнгө дагалдуулан илгээж байжээ. Энэ гүнжийн цаашдын амьдралын тухай мэдээлэл хомс байдаг юм. Барон Унгерн эмэгтэй хүнд сэтгэл алдардаггүй байсан. Энэхүү ганц удаагийн гэрлэлт нь хайр сэтгэлийн гэхээс илүү улс төрийн зорилготой байсан хэмээн зарим судлаачид үздэг.Үнэхээр Барон Унгерн манж, монгол хоёр үндэстнийг дахин сэргээж дорно дахины хүчирхэг Их Монгол улс дахин сэргээн байгуулахыг мөрөөддөг байсан гэдэг. Барон Унгерн, Цзи нар үр хүүхэдгүй байсан. Барон жанжинд хувийн амьдрал гэж байгаагүй.Барон жанжин хамаг амьдрал, өмч хөрөнгөө цэргүүддээ зориулсан байдаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Балтын Германчууд Ангилал:Германчууд Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Оросын Германчууд Ангилал:Олноо өргөгдсөн Монгол улс Ангилал:Оросын генерал Ангилал:Орост цаазлагдсан хүн Ангилал:Ноёрхогч Ангилал:Сурвалжит язгууртан Ангилал:Цагаан армийн зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Оросын Хаант Улсын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:20-р зуунд цаазлагдсан хүн Ангилал:1886 онд төрсөн Ангилал:1921 онд өнгөрсөн
Бурса
Бурса (Bursa) нь Туркийн баруун хойд хэсэгт орших хот бөгөөд Бурса аймгийн төв. Хүн ам нь ойролцоогоор 620 мянга. Цанын баазаараа алдартай Улудаг уулын (Uludağ, д.т.дээш 2,443м) бэлд оршино. Ээрмэл, хүнсний үйлдвэрлэл нэлээд хөгжсөн. Мөн Туркийн автомашины үйлдвэрлэлийн төв бөгөөд Фиат болон Реногийн үйлдвэрүүд байдаг.
Түүх
Тус нутагт байсан эртний хот Циус (Cius)-ыг МЭӨ 202 онд Македоны хаан V Филип дайнд тусалсны шагнал болгож Вифиний хаан I Прусиад бэлэглэхдээ түүний нэрээр Пруса (Prusa) гэж нэрлэсэн түүхтэй.
Торгоны замын баруун үзүүрт оршдог тул нэлээн хөгжиж байжээ. 1326-1365 онд Османы эзэнт гүрний нийслэл байрлаж байснаас тус хотод Оттоманы эзэнт улсын анхны султануудын бунхан байдаг. Нийслэл нь Эдирне рүү шилжсэнээс хойш ч Бурса нь Османы эзэнт гүрний гол хотуудын нэг байсан юм.
Цахим хуудас
Ангилал:Бурса аймгийн суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Туркийн археологийн олдворт газар Ангилал:Туркийн урьдын нийслэл Ангилал:Туркийн их сургуулийн хот Ангилал:Эртний Вифинийн хот
Сөүлийн олимпын цэнгэлдэх хүрээлэн
Сөүлийн олимпын цэнгэлдэх хүрээлэн (서울올림픽주경기장 seoul-ollimpig-jugyeong-gijang) — Өмнөд Солонгосын Сөүл хотод байгаа цэнгэлдэх хүрээлэн юм. Тус цэнгэлдэх хүрээлэн 1988 оны зуны олимп, 1986 оны Азийн наадмыг хүлээж авсан.
Хийц
Ким Ү-гынь архитекторын загвараар бүтээсэн. Цэнгэлдэхийн муруй хийц нь Чусонь улсын үеийн шаазан ваарын хийцийг бэлгэдсэн. Анх 100,000 хүний багтаамжтай баригдсан ба харин одоо 69,950 хүний суудалтай.
Тус цэнгэлдэх хүрээлэнг 1977 оноос эхлэн 1986 оны Азийн наадамд зориулан барьж эхэлсэн ба 1981 онд Сөүл олимпыг зохион байгуулах хотын эрх авсан. Сөүлийн спорт цогцолборын нэг хэсэг бөгөөд төв дунд нь байрладаг.
Спорт
1984 онд нээгдсэн. 1986 онд Азийн наадам, 1988 онд Зуны олимпын наадмыг хүлээн авсан гол цэнгэлдэх юм.
Сөүлийн ДАШТ-ийн цэнгэлдэх хүрээлэн баригдахаас өмнө Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгийн шигшээ багийн талбай байв.
2015 оноос хойш «Seoul E-Land FC» хөлбөмбөгийн баг цэнгэлдэх хүрээлэнд төвлөн тоглож байна.
Тоглолт
Сөүлийн олимпын цэнгэлдэх хүрээлэнд Майкл Жексон (1996), Лэди Гага (2012), JYJ (2010) зэрэг урлагийн тоглолт явагдаж өнгөрсөн.
Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн Ангилал:Өмнөд Солонгосын цэнгэлдэх хүрээлэн Ангилал:Сөүлийн барилга байгууламж Ангилал:1970-аад онд барьсан Ангилал:1980-аад онд барьсан
Коммунист намын тунхаг
Коммунист номлолыг цэгцтэй илэрхийлсэн анхны томоохон бүтээл бол К.Маркс, Ф.Энгелс нарын 1848 онд туурвисан “Коммунист намын тунхаг” (герман. Manifest der Kommunistischen Partei)  зохиол юм. Тэд уг бүтээлдээ капитализмыг устган коммунизм ялах нь түүхэн жам ёсны зүй тогтолт, зайлшгүй үйл явц гэж үзжээ. К.Маркс, Ф.Энгельс нар шинжлэх ухааны социализмын тухай сургаалаа цаашид 1848-1861 оны европын хувьсгал, Парисын коммуны түүхэн туршлагад түшиглэн гүнзгийрүүлэн боловсруулсан байна. Пролетари нарын ангийн тэмцлийг зохион байгуулж удирдахад улс төрийн нам чухал үүрэгтэй бөгөөд нийгмийн хувьсгалын ялалтыг хангах, ангиудыг устгах, эцсийн зорилгод нь хүрэх явдал бол ажилчин ангийн намын түүхэн үүрэг мөн гэж К.Маркс, Ф.Энгельс нар үздэг байв.
Социалист хувьсгал бол шинэ нийгэмд хүрэх гол арга зам юм. Гэхдээ түүний ялалт нь коммунист нийгэм эдийн засгийн байгууллын эхлэл мөн. Капитализмаас коммунизмд шилжихэд шилжилтийн бүхэл бүтэн үе шаардагддаг. “Капиталист коммунист хоёр нийгмийн хооронд капитализмыг социализм болгон хувиргах хувьсгалт үе оршино.Энэ үед тохирсон улс төрийн шилжилтийн үе байх бөгөөд энэ үеийн төр нь пролетарийн хувьсгалт диктатур л байх болно." [1]
Коммунист байгууллын дээд шатны асуудлыг марксизм нэлээд авч үздэг бөгөөд үүнд хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн хөгжил эцэстээ коммунизмд хүргэх бөгөөд “хүнийг хөдөлмөрийн хуваарьт зохицуулж боолчлох явдал арилснаас хойш, түүний хамт оюуны ба биеийн хөдөлмөрийн эсрэг тэсрэг байдал арилсан цагт, хөдөлмөр зөвхөн амьдралын хэрэгсэл байхаа болиод, харин өөрөө амьдралын нэн тэргүүний хэрэгцээт зүйл болсон цагт, хүн бүр тал бүрийн боловсролтой болж хөгжихийн хамт үйлдвэрлэх хүч бас өсөн хөгжиж, нийгмийн баялгийн бүх эх булаг дүүрэн оргилон ундрах болсон цагт, коммунист нийгмийн дээд шатанд зөвхөн тэр үед хөрөнгөтний эрхийн явцуу хүрээг бүрэн давж сая болох бөгөөд нийгэм нь туг дээрээ: “хүн бүр чадварынхаа хэрээр хийж, хүн бүр хэрэгцээнийхээ хэрээр авна”[2] гэж бичих болно хэмээн үздэг. Нийгмийн хөгжлийн талаарх К.Маркс, Ф.Энгельс нарын онолыг цаашид лавшруулан боловсруулсан гол хүн нь В.И.Ленин мөн гэж марксистууд үздэг. Иймд Марксизмыг үндэслэгчид ба Лениний онолын өвийг бүхэлд нь марксизм-ленинизм гэж томъёолон, түүнийг олон улсын коммунист хөдөлгөөн улс төрийн номлол, үзэл суртлаа болгон баримталж иржээ. Марксизмыг үндэслэгчид социалист хувьсгал өндөр хөгжилтэй капиталист хэд хэдэн оронд нэгэн зэрэг буюу бараг нэг зэрэг хэрэгжиж байж ялалтаа хангаж чадна хэмээн үзэж байсан бол В.И.Ленин тусгаар нэг орны хүрээнд тийм ялалт боломжтой хэмээн үзэж энэ үндэслэлээ Орос оронд хэрэгжүүлсэн юм.
Социалист хувьсгалын талаарх Лениний үндэслэл нь империализмын тухай түүний онолтой шууд холбоотой. Тэрээр капитализм хөгжлийнхөө дээд, эцсийн шат империалист шатандаа шилжин орлоо гэж үзэж байв. ”Империализм бол капитализмын дээд шат, шулан сорогч,ялзарч байгаа капитализм, социалист хувьсгалын угтал мөн”[3] гэсэн дүгнэлтийг В.И.Ленин хийсэн юм. Коммунист улс төрийн номлолд В.И.Лениний оруулсан өөр нэг хувь нэмэр нь шинэ маягийн намын тухай сургаал юм. Коммунист нам бол ажилчин ангийн тэргүүний отряд, үзэл санаа нэгт хүмүүсийн улс төрийн зохион байгуулалтын дээд хэлбэр гэж тэрээр үзэж байжээ. Ийм нам социалист үзэл санааны төлөө тууштай тэмцдэг, өндөр ухамсар, зохион байгуулалттай, өөртөө шүүмжлэлтэй ханддаг, хувьсгалт дайчин байх ёстой. Түүний үндсэн үүрэг бол засгийн эрхийг гартаа авах үе шатанд ч, дараа нь социализм, коммунизм байгуулах үе шатанд ч ажилчин ангийн үзэл суртал, стратеги, тактик, улс төрийн бодлогыг боловсруулж үзэл суртал, улс төрийн аргаар удирдан чиглүүлэх ролио хэрэгжүүлэхэд оршино гэж В.И.Ленин үзсэн юм.
Коммунист номлолын өөр нэг томоохон хэсэг болох пролетарийн диктатурын тухай сургаалыг В.И.Ленин гүнзгийрүүлэн авч үзсэн. Аливаа оронд социалист хувьсгал ялсны дараа капитализмаас социализмд шилжих шилжилтийн бүхэл бүтэн үе үргэлжлэх бөгөөд тэр нь эсрэг тэсрэг ангиудыг бүрэн устгах хүртэл үргэлжилдэг. Энэ үе дуусаагүй цагт мөлжигчид хуучныг сэргээх гэж зайлшгүй горьдсоор байдаг, тэгээд энэ горьдлого нь сэргээх гэсэн оролдлого болж хувирдаг. Иймд социалист хувьсгалын ололтыг хамгаалахын тулд пролетари нар өөрийн диктатур, засаглалаа тогтоохоос өөр аргагүй. Энэ диктатурын тусламжтайгаар хөрөнгөтнүүдийн хуучин ноёрхлоо сэргээх гэсэн сонирхол, оролдлогыг няцаах ёстой. Гэхдээ пролетарийн диктатур нь энэхүү хүчирхийллийн үүргээс гадна гол нь шинэ нийгэм байгуулах үүрэг гүйцэтгэх ёстой. ”Диктатур гэдэг нь шууд хүчирхийлэл дээр тулгуурласан ямар ч хуулиар баригдахгүй эрх мэдэл юм. Пролетари ангийн хувьсгалт диктатур нь байлдан олсон ажилчин ангийн хөрөнгөтнүүдэд үзүүлэх хүчирхийллээр дэмжигдсэн ямар ч хуулиар холбогдоогүй эрх мэдэл юм”[4]. хэмээн В.И.Ленин зааж байжээ. Үүний хамт социализмын талаарх В.И.Лениний баримтлал Орос орны эдийн засаг нийгэм улс төрийн амьдралын өөрчлөлтийн явцад ихээхэн өөрчлөгдөж ирсэн байна. Тэрээр 1920-иод оны үеэс социализмын талаарх өмнөх төсөөлөл, онолын үндэслэлээсээ татгалзаж асуудлыг шинээр авч үзэж эхэлсэн юм. Тухайлбал, 1920-1924 онд бичсэн бүтээлүүдээ Орос орны хувьд хөгжлийн түвшин доогуур, тариачны сэтгэл зүй давамгайлж байгаа тул социализмыг шууд бүтээн бий болгох боломжгүй байна. Иймд социалист үзэл санааг хэрэгжүүлэх хөрс дэвсгэрийг капиталист харилцааг сэргээх замаар бий болгох хэрэгтэй бөгөөд энэ утгаараа социализмыг гагцхүү нийгмийн хөгжлийн өндөр түвшинтэй холбож үзэхээс өөр бололцоогүй юм гэдгийг тэмдэглэж байжээ. Гэвч уг санаагаа бүхэл бүтэн цэгцтэй үзэл баримтлал болгон хөгжүүлж амжаагүй байна.
Социализмын талаарх коммунист номлолын нэр хүнд үүнийг практик зорилтынхоо онолын үндэс болгон хэрэгжүүлж ирсэн олон оронд өнөө үед унаж байгаа нь бодит баримт юм. Энэ нь объектив, субъектив олон шалтгаан, хүчин зүйлтэй холбоотой юм. Тухайлбал, уг номлолын нэлээд баримтлал тухайн орны түүхэн тодорхой нөхцөл байдалд нийцэхгүй байгаа, мөн практик үйл ажиллагааны алдаа нь аль алины улмаас социализм байгуулах коммунист загвар олон оронд амжилт олоогүй байна. Энэ нь манай орны онол, практикийн үйл ажиллагаанд ч бас холбогдох юм.
Коммунист номлолын хамгийн гол сул тал нь нийгмийн дэвшилд хувьсгалын үүрэг, ролийг хэт дөвийлгөөд харин хувьслын ач холбогдлыг дутуу үнэлдэгт, нийгмийн олон бүлгийн үндсэн эрх ашгийг сөргүүлэн, түүхэн дэх ангиудын тэмцлийн дэвшилтэт үүргийг туйлшруулан баримталж ирсэнд тус тус оршдог.
20-р зууны сүүлийн хагаст коммунистууд Маркс, Энгельс, Лениний үзэл санааг баримтлалаа болгон, капитализмыг халж, социализмд шилжих, социализмыг байгуулах үеийн зорилтууд юу вэ? Гэдгийг орчин үеийн нөхцөл байдалд нийцүүлэн боловсруулахад ихээхэн анхаарч ирсэн юм. Тэд коммунист нийгэм эдийн засгийн байгууллын эхний шат социализмын үед:
Эдийн засгийн салбарт: улс ардын аж ахуйг эрчимтэй хөгжлийн замд шилжүүлэх, хөдөлмөрийн бүтээмж, үйлдвэрлэлийн үр ашгийг дэлхийн дээд түвшинд хүргэх, хөдөлмөр,үйлдвэрлэлийн нийгэмчлэлийн түвшинг улам өндөржүүлэх, хоршооллын өмчийг нийт ард түмний өмчид ойртуулах.
Нийгмийн хүрээнд: хүн бүхэнд хийсний нь хэрээр хуваарилах социалист зарчмыг чанд мөрдөх, хот, хөдөөгийн хоорондын эрс ялгааг арилгах, биеийн ба оюуны хөдөлмөрийг нягт хослуулах, нийгмийн ангигүй бүтцийг бий болгох.
Нийгмийн оюун санааны амьдралын хүрээнд: социалист үзэл суртлыг хүмүүсийн ухамсарт батжуулж,өндөр ёс суртахуунтай болгон төлөвшүүлэх, шинжлэх ухааны ололт, соёлын үнэт зүйлсийг нийт иргэдэд хүртээмжтэй болгох хэрэгтэй гэж үзэж байв.
Ийм зорилтыг дэвшүүлэхэд хүргэсэн онолын гол баримтлал бол үйлдвэрлэлийн хэрэгслийг нийгэмчлэх явдал эцэстээ ангийн ялгааг арилгаж ангигүй нийгэмд шилжих бололцоог хангах чухал хүчин зүйл төдийгүй тэр нь бүр коммунист байгууллын эхний шатанд таваарын үйлдвэрлэлийг үгүйсгэдэг гэсэн марксизмыг үндэслэгчдийн үзэл юм. Коммунистууд эдгээр зорилтыг нийгмийн амьдралд хэрэгжүүлэх гэж социалист гэгдэж байсан орнуудад янз бүрээр оролдож байсан боловч нэг ч оронд бүрэн хэрэгжээгүй байна.
Орчин үед коммунист онол, номлолыг шинэчлэх хандлага нь Маркс, Лениний социализмыг албан ёсоор баримталсан хэвээрээ байгаа орнуудад хүртэл бий болсон байна. Тийм онолын шинэчлэлийн үүднээс коммунист номлол дахь онол улс төрийн олон баримтлалаас ил, далд, татгалзах хандлага илрэх боллоо. Тухайлбал:
Гэхдээ коммунист номлолд коммунист нам бүхэн ийм байдлаар хандахгүй байгааг тэмдэглэх хэрэгтэй юм. Коммунист сонгодог номлолд үнэнч нам, хүч, хүмүүс дэлхийн бөмбөрцгийн янз бүрийн бүс нутагт өнөөдөр ч цөөнгүй байна. Түүгээр ч барахгүй коммунист диктатурыг сэргээх гэсэн оролдлого ч гарч байгаа юм.
Ийнхүү коммунист улс төрийн номлол нийгмийн хөгжлийн явцад хувьсан өөрчлөгдөж, янз бүрийн улс орны хүрээнд өнөөдөр ч харилцан адилгүй үнэлэгдэж, түүнд хандах хандлага, шинэчлэх чиглэл ч мөн янз бүр байна. 20-р зуун эсрэг тэсрэг нийгэм улс төрийн хоёр системийн өрсөлдөөн сөргөлдөөний зуун байсан бөгөөд Оросын их хувьсгалаар эхэлсэн ангийн тэмцэл 20-р зууныг “хувьсгалын зуун” болгожээ. Коммунист нийгмийн загвар нь нарийн бүтэцтэй нийгмүүдийн хөгжлийн нөхцөлд таарахгүй, өөрийн алдаа дутагдал дээр системтэй суурилах чадваргүй ба иргэдийг өөрөөсөө маш их хэмжээгээр хөндийрүүлсэн нь түүнийг онол ба практик дээр унагасан юм. Октябрийн хувьсгалаас хойш хүйтэн дайныг дуусталхи 70 гаруй жилийн хугацаанд нийгмийн 53 хувьсгал гарч эдгээрийн 42 нь ялалтад хүрч, 11 нь ялагдал хүлээжээ. Сталин, Лениний үүсгэсэн хувьсгалын их үйл хэрэг иргэний дайнд хүргэж ахар богино хугацаанд Оросын 13 сая хүний амь аван оджээ. Түүний дараагаар КГБ-ийн шорон бөөнөөр хорих лагерь, колони цөллөгт 20 сая хүн ардын амийг авч, оросын сэхээтний давхарга бараг устжээ. Үүнтэй зэрэгцэн аж үйлдвэржүүлэлт явагдаж дэлхийн хамгийн ядуу хоцрогдсон орныг тэргүүний гүрэн болгож чаджээ. Дэлхийн 2-р дайнд орос орон 30 сая иргэнийхээ алтан амийг өргөжээ.Орос орон өөрийгөө тойруулсан 14 улсыг нэгтгэж 250 сая хүн ардыг захирч байснаа дайны дараа дахин 11 улсыг дагуулаа болгож социалист лагерь байгуулан 1.5 тэрбум хүн ардыг улаан тугийн дор нэгтгэжээ.
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:19-р зууны утга зохиол Ангилал:Герман хэлээрх утга зохиол Ангилал:Карл Маркс ба Фридрих Энгелсийн бүтээл Ангилал:Социализм Ангилал:Гүн ухааны бүтээл Ангилал:Дэлхийн бичгийн өв Ангилал:1848 он Ангилал:Тунхаг
Бодисын солилцоо
thumb|Биомолекулын гол бүтэц
Аливаа бие махбодын хэвийн үйл ажиллагаа нь гадны орчны нөлөөтэй салшгүй холбоотой байдаг. Хүний бие махбодын хэвийн үйл ажиллагаа, өсөлт хөгжилтөд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлдэг гадна орчны нэг нь хоол тэжээл юм.
Хоол тэжээлийн онцлог нь бодисын солилцооны явцад бие махбодын бүрэлдэхүүн хэсэг болон хувирдагт оршино.
Аливаа амьд бие махбодын хамгийн гол шинж нь бодисын солилцоо юм. Бие махбодод хэрэгцээт бодисыг үүсгэн шингээх (ижилсэх), хэрэггүйг задлан зайлуулах (ондооших) эсрэг, тэсрэг хоёр үйл ажиллагаа тасралтгүй явагдаж байх бөгөөд тэдгээрийн нэгдлийг бодисын солилцоо гэнэ.
Хоол тэжээл нь амьдралын гол шинж болсон бодисын солилцоо хэвийн байдлаар явагдах материаллаг үндэс нь болдог. өөрөөр хэлбэл, зөвхөн хоол тэжээлээр дамжуулан эс эдийн зайлшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг болох язгуур бодисуудыг гаднаас авна. Чухамхүү бодисын солилцооны үр дүнд эс эд нөхөгдөн төлжиж, бие махбод өсөн хөгжиж, амьдралыг хөдөлгөгч хүчин болох илч (энерги) ялгаран гарч байгаа юм.
Ангилал:Биологийн процесс Ангилал:Эсийн биологи
Монголын цэргийн нисэх хүчний байлдаанд оролцсон түүх
1934 оноос Япон, Манжийн түрэмгийлэгчид БНМАУ-ын дорнод хил хязгаараар өдөөн хатгалаг үйлдэж, их хэмжээний зэвсэг техникийн хүчийг нэмэгдүүлэн олон зуун цэргийн хүчээр 1936 оны хоёрдугаар сард манай улсын хилийг зөрчин довтолж эхэлжээ. Энэ байлдаанд нисэх бригад нисгэгч Д.Дэмбэрэл, хянагч Г.Дорж нарын жолоодсон "Р-5" онгоц дайсны цэргүүдэд цохилт өгчээ.
Цэргийн яамны сайд Г.Дэмидийн тушаалаар Баян-түмэнд байрлаж байгаа И.Г.Маны даргатай Зөвлөлтийн нисэх онгоцны эскадрильд нисэх бригадаас "Р-5" маркийн зургаан нисэх онгоцыг нэмж өгөн нисэх отрядыг зохион байгуулсан бөгөөд даргаар нь Ч.Шагдарсүрэн, комиссараар Б.Бадамхатан, штабын даргаар Ц.Машбат, сургагчаар А.В.Судец нарыг томилсон байна.
Япон, Манжийн найман машинтай 200 гаруй цэрэг 1936 оны гуравдугаар сарын 29-нд хил нэвтрэн ирж, Адаг дулааны харуул руу довтолсон тул Тамсагбулагаас Д.Дэмбэрэл, Д.Жамбаа нарын нисгэгчид "Р-5" онгоцоор 1000 метрийн өндрөөс дайсны цувааг бөмбөгдөн, пулёментоор галлаж, дайсанд их хэмжээний хохирол учруулав.
Энэ дайнд Д.Жамбаагийн онгоцны радиотор дайсны суманд гэмтсэн учир Тамсагбулагаас хойш 10 км газар аргагүйдэн буусан байна. Нисгэгч Д.Дэмбэрэл ганцаараа дайралтаа үргэлжлүүлэн хоёр цаг гаруй байлдаж, галт хэрэгслээ дуусгаж, нислэгээс гарчээ. Дайсны хүчийг хоёр онгоцоор бут цохин, дайсан үлдэгдлээ авч хилийн чинадруу ухарчээ.
Энэ байлдаанд Д.Жамбаагийн онгоц дайсны суманд 30 удаа, Д.Дэмбэрэлийн онгоц 29 удаа оногдсоноос өөр хохирол гараагүй байна. Дайсан хэдийгээр ухарсан боловч гуравдугаар сарын 30, 31, дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрүүдэд ажиллагаагаа улам идэвхжүүлэн газрын ангиудыг бөмбөгдөж дайрснаас манай нэг хянагч алагдаж, таван нисэх онгоц гэмтэж, жагсаалаас гарчээ.
Д.Дэмбэрэл гуравдугаар сарын 30-ны өдөр тагнуулын ниспэг хийж яваад Японы гурван сөнөөгч онгоцтой тулалдаж, нэг онгоцыг нь устгаж, хоёр онгоц нь зугтсан аж.
Нэгдсэн отрядын дарга Ч.Шагдарсүрэн дайсны ширүүн гал дундуур хэд хэдэн удаа амжилттай дайралт хийн,дайсанд хүчтэй цохилт өгсөн боловч баруун мөрөндөө шархдаж, өрөөсөн гараараа онгоцоо жолоодон байлдааны талбараас гарч, харуулынхаа дэргэд онгоцоо буулган, онгоц, экипажаа аварч эрэлхэг зориг, тэсвэр хатуужил гарган жинхэнэ дарга хүний чанарыг харуулж чадсан байна.
Ийм учраас МАХЦ-ийн нисэх бригад 1936 онд Япон, Манжийн түрэмгийлэгчидтэй анх удаа агаарын байлдаан хийж, гарамгай гавьяа байгуулсан Д.Дэмбэрэлд БНМАУ-ын Бага хурлын тэргүүлэгчид, Ардын сайд нарын зөвлөлийн 1936 оны дөрөвдүгээр сарын 7-ны өдрийн 13 дугаар тогтоолоор БНМАУ-ын "Агаарын зоригт баатар" цол, Чоймболын Шагдарсүрэнд БНМАУ-ын "Эрхэм нисгэгч" цол олгосон түүхтэй.
Мөн сургагч В.А.Судецыг "Цэргийн гавьяаны хоёрдугаар зэргийн одон"-оор, нисгэгч Р.Самдан, хянагч Ц.Лувсандамба, улс төрийн туслах Ц.Мөнхөө, хянагч С.Машбат, Б.Өлзийбат, эскадрилийм. дарга И.Г.Маны, отрядын дарга Рейфшнейдр, нисгэгч Суднык, Филь, Павлов, Мирановь нарын 21 нисгэгчийг "Байлдааны гавьяаны нэгдүгээр зэргийн одон"-оор шагнажээ.
1936 онд манай зэвсэглэлд байсан "Р-5" онгоц ганц мотортой хурд багатай учир өдрийн цагаар байлдааны үүрэг гүйцэтгэхэд Японы сөнөөгч онгоц болон зенитийн галд амархан өртөж болох учир Японы онгоц шөнийн нислэг хийдэггүйг ашиглан "Р-5" онгоцоор шөнийн цагт ойрхон зайнаас байлдааны үүрэг биелүүлэх нь чухал гэж Монгол-Зөвлөлтийн цэргийн командлал үзэж дайсны ар талын бөөгнөрсөн их хүч, зэвсэг техникт цохилт өгөх нь чухал гэж үзэж, МАХЦ-ийн нисэх хүчнийг ашиглах төлөвлөгөөг боловсруулжээ.
Халх голын дайнд шөнийн нислэгээр оролцохоор Н.Зайсановын удирдлагаар нисгэгч хорооны дарга З.Бор, хянагч Д.Банзрагч, Б.Санж, техникч Л.Тогтохбуян, хянагч Л.Лувсандагва, сургагч М.П.Комендантов нарын 70 орчим хүн ирсэн аж. Шөнийн нислэгт 12 экипаж бэлтгэснээс гурван экипажийг нөөцөнд үлдээж, есөн экипаж байлдаанд оролцож, анхныхаа байлдааны шөнийн нислэгийг 1939 оны долдугаар сарын 24-нд хийжээ.
Шөнийн нислэгийн гол үүрэг нь дайсны ар талд буй бэлтгэл хүч, цэргийн цуваа, сум, галт хэрэгсэл болон бусад агуулах баазыг бөмбөгдөн буудаж, устгах үүрэгтэй байв. Манай онгоцууд Матадаас нар шингэхээс өмнө нисч фронтын шугамын ойролцоо Хамар давааны ард бэлтгэсэн буудалд үдшийн бүрийгээр ирж буугаад онгоц бүр 600 кг бөмбөг, 4000 сумаар зэвсэглэн, шөнөөр хөөрч хилийн цаана 60-70 км-т байгаа Халуун рашаан, Жинжийн сүм, Ламын сүм, Ганжуур сүм зэрэг газруудад байгаа дайсны цэргийн бүлэглэл, ар талын баазад цохилт өгч байв.
Дээрх есөн экипажийг М.Зайсанов, З.Бор, М.П.Комендантов нарын удирдлагаар гурван хэсэг болон нисч, дайсныг шөнөөр бөмбөгдөж байсан бөгөөд манай онгоцуудыг ирж буцахад нь Зөвлөлтийн сөнөөгч онгоцууд хамгаалдаг байжээ. Манай нисгэгчид 1939 оны есдүгээр cap хүртэл 150 удаа байлдааны нислэг, 10 удаа шөнийн бөмбөгдөлт хийж, дайсны ар талд 35000 гаруй кг бөмбөг хаяж, хүн хүч, зэвсэг техник, эд материалын багагүй хохирлыг дайсанд учруулан, 1939 оны есдүгээр сарын 16-нд Монгол, Зөвлөлтийн цэргийн ялалтаар Халх голын дайн дуусчээ. Ангилал:Халхын голын дайн Ангилал:Монголын агаарын зэвсэгт хүчин
Умард мөсөн далай
Умард мөсөн далай нь Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст, Умард туйлын орчим байрлах Дэлхийн далайнууд дотор хамгийн жижиг, хамгийн гүехэнд тооцогдох, жилийн бүх улиралд мөсөөр хучигдан оршдог далай юм.
Умард мөсөн далай нь Еврази ба Хойд Америкаар хүрээлэгдэн орших ба усны температур, давсжилтын хэмжээ нь улирлаас хамаарна. Өөрөөр хэлбэл мөсний хайлалт ба усны хөлдөлтөөс хамаардаг байна. Бусад далайнуудтай харьцуулахад хамгийн бага давсжилттай, мөн хамгийн бага ууршилттай далай юм. Далайн усны давсжилтын хэмжээнд эх газраас цутгах их хэмжээний цэнгэг ус, Атлантын далай болон Номхон далайтай усаа чөлөөтэй солилцдоггүй зэрэг шалтгаан гол нөлөөтэй. Зуны улиралд далайн мөсөн бүрхүүлийн 50% нь хайлдаг байна.
Газарзүй
Умард мөсөн далай нь АНУ-аас 1.5 дахин их буюу 14,056,000 км² талбайтай, эргийн нийт урт нь 45,389 км. Үндсэндээ бусад далайнуудаас бүрэн тусгаарлагдсан, Еврази, Хойд Америк, Гренланд, болон өөр хэд хэдэн арлуудаар хүрээлэгдэнэ. Норвегийн, Баренцын, Цагаан, Карийн, Лаптевийн, Зүүн-Сибирийн, Чукоткын, Гренландын, Бофортын, Баффины, Гудзоны зэрэг тэнгисүүдтэй. Номхон далайтай Берингийн хоолойгоор, Атлантын далайтай Гренландын тэнгис болон Лабрадорын тэнгисээр холбогдоно. Газарзүйн координат нь: 90°N, °W
Усан доор байрлах Ломоносовын нуруугаар, Умард мөсөн далайн сав нь хоёр сав газар болон хуваагдана. Эхнийх нь буюу Евразийн сав нь 4,000 - 4,500 метр гүн, хоёрдох нь болох Амеразийн сав нь 4,000 орчим метр гүнтэй. Умард мөсөн далайн дундаж гүн нь 1,038 метр, хамгийн их гүн нь Евразийн савд байрлах 5,450 метр юм.
Умард мөсөн далайн дийлэнхийг мөс бүрхэх бөгөөд, зуны улиралд уг мөс хайлан зайрмагтана. Умард мөсөн далайн хүйтэн агаар экватор зүг шилжих ба дунд өргөргийн орчим халуун агаартай нийлэн бороо, цас орох нөxцлийг бүрдүүлнэ.
Уур амьсгал
Умард мөсөн далай нь туйлын уур амьсгалтай бөгөөд өвлийн улирал нь харанхуй, хүйтэн, цэлмэг тэнгэртэй байна. Зуны улирал нь нартай, харьцангуй чийглэг, манантай байх ба цас болон бороо орно.
Гадаргуугийн температур нь жигд тогтвортой, 0 хэмээс арай доогуур байна. Жилийн 10 сард нь далайн ихэнх хэсэг цасаар хучигдсан байх ба хамгийн их цас 3 ба 4-р сард орно. Энэ үед мөсөн дээрхи цасны зузаан 20-50 см хүрнэ.
Байгалийн баялаг
Газрын тос, байгалийн хий, полиметаллын шороон орд, элс, хайрга зэрэг ашигт малтмал, загас, далайн хав, халим зэргийг агнаж болно.
Амьтан ба ургамал
Онцлох амьтан нь халим болон далайн хав бөгөөд уг далайн экосистем нь маш хэврэг юм.
Умард мөсөн далайд фитопланктон өргөн тархалттай бөгөөд эх газраас цутгах гол, Номхон далай болон Атлантын далайн ус фитопланктоны тэжээлийг зөөж авчирна. Зуны улиралд нар жаргадаггүй тул фитопланктон үржих тааламжтай нөхцөл болно.
Байгаль хамгаалал
Мөсөн бүрхүүл нимгэрч байгаа нь дэлхийн дулааралтай холбоотой гэж үзэж. Олонхи эрдэмтэд Дэлхийн дулаарлын улмаас Хойд мөсөн далайн мөс хайлан, Хойд Атлантын далайд ихээхэн хэмжээний цэвэр ус нийлэн, Атлантын далайн урсгалыг (термохалайн эргэлт - thermohaline circulation) өөрчилж болзошгүй хэмээн таамагладаг байна. Энэ нь Дэлхийн цаг уурыг ихээхэн өөрчилж болзошгүй юм.
Умард мөсөн далай нь цацраг идэвхт бодисоор нилээдгүй бохирдож байгаагийн нэг жишээ нь Оросын цөмийн хаягдал юм. Учир нь умарт мөсөн далай дах Новосибирскийн болон Шинэ газрын арлууд нь ЗХУ-ын үед цөмийн туршилтын талбайнууд оршиж байсан ба ЗХУ нь баруун европын орнуудын атомын цахилгаан станцын цөмийн хаягдлыг өндөр төлбөртэйгээр тэндэх цөмийн хаягдлын агуулахуудад хадгалж байсантай холбоотой юм.
Эрх зүйн асуудал
Умарт мөсөн далай нь дэлхийн олон улсын хувьд хүлээн зөвшөөрөгдсөн дундын олон улсын бүс биш байдаг онцлогтой. Умарт мөсөн далайг түүнийг хүрээлж байгаа Дани, Исланди, Норвеги, АНУ, Канад, ОХУ зэрэг 6 улсын хоорондын тохиролцоо, хэлцлээр нөлөөллийн бүсүүдийг ялгаж үздэг боловч яг туйл орчмын төв хэсэг н маргаантай байдаг байна. Энэ далайн хувьд сүүлийн жилүүдэд ОХУ-ын бодлого хамгийн эрчимтэй байгаа бөгөөд умарт мөсөн далай дах цэргийн хүчээ улам бэхжүүлэн Арктикийн цэргийн хүчийг шинээр байгуулан сууришуулж байна.
Эшлэл
Ангилал:Далай Ангилал:Азийн газар зүй Ангилал:Европын газар зүй Ангилал:Хойд Америкийн газар зүй
Челябинскийн солир
thumb|Челябинскийн солир 2013 оны 2 сарын 15-нд ОХУ-ын Челябинск мужид орон нутгийн цагаар өглөөний 9 цаг 25 минутанд 17 м орчим хэмжээтэй, 15-18 км/секунд хурдтай солир унав. Уг солир нь агаарт 30-70 км өндөрт агаарын нягтшилаас шалтгаалж 500 килотонн хүчтэй дэлбэрч 3 хэсэгт хуваагдсан байна. Дэлбэрэлтийн долгион 2 минут 50 секундын дараа Челябинск хотын оршин суугчдад хүрч, олон байшингийн цонхыг хагалж, 1400 орчим хүн цонхны хэлтэрхийнд шархдав. Дэлбэрэлтийн хүч нь агаарт Хирошимагийн цөмийн дэлбэрэлтээс 20 дахин хүчтэй байжээ. Уг хотын орчмын 3000 орчим барилга гэмтсэн байна. thumb|Солир унасан байрлал, агаар мандалд нэвтэрсэн чиглэл. Энэ Челябинскийн солир нь 1908 онд унасан Тунгусын солироос хойш дэлхийн агаар мандалд нэвтэрсэн хамгийн том солир юм. Уг солироос хойш 50 м хэмжээтэй ДА14 солир дэлхийтэй 27000 км зайтайгаар 15 цагийн дараа зөрсөн бөгөөд НАСА-ийн баталснаар уг 2 солир нь өөр өөр нисэлтийн замтай, холбоогүй тэнгэрийн биетүүд болно.
Видео мэдээлэл
Ангилал:Челябинск муж Ангилал:Сүүлт од Ангилал:2013 оны байгалийн гамшиг
Флойд Эите
Флойд Эите (Floyd Ayité 1988 оны арванхоёрдугаар сарын 15-нд Бордо хотод төрсөн) — Тогогийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Бастиа» болон Тогогийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Ах Жонатан хөлбөмбөгчин.
Замнал
2014 оны долоодугаар сарын 1-нд үнэгүй наймаагаар «Бастиад» элссэн ба есдүгээр сарын 20-нд «Мецийн» талбайд тоглоход (3:1) анх гоолдсон. Улмаар аравдугаар сарын 18-нд «Ниццагийн» талбайд хожил авахад Эите гоолдов.
Гадны холбоос
Ангилал:Тогогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Бордо багийн тоглогч Ангилал:Анже багийн тоглогч Ангилал:Нанси багийн тоглогч Ангилал:Реймс багийн тоглогч Ангилал:Бастиа багийн тоглогч Ангилал:Тогочууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Менсур Муйжа
Менсур Муйжа (Mensur Mujdža; 1984 оны гуравдугаар сарын 28, Загреб) — Босни-Хорватын хөлбөмбөгчин, Германы «Фрайбург» болон Босни ба Херцеговинагийн шигшээн хамгаалагч.
«Фрайбург» Хорватын АШТ-ий 135 тоглолтонд «Загребийг» төлөөлөн тоглосон түүнийг 2011 оны нэгдүгээр сарын 12-нд 2014 он хүртэл элсүүлэхээр тохиролцов. 2014 оны тавдугаар сарын 12-нд гэрээгээ хоёр жилээр сунгажээ.
Босни, Шведийн эсрэг тоглолтондоо Муйжаг дуудаж, сарын дараа буюу зургадугаар сарын 3-нд сорьжээ. 2014 оны ДАШТ-д Нигери (1:0), Аргентиний (2:1) эсрэг гарааны бүрэлдэхүүнд багтаж байв. Тухайн ДАШТ шигшээн түүхэнд анхны оролцоо байсан билээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Хорватын хөлбөмбөгчин Ангилал:Босни ба Херцеговинын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Загреб багийн тоглогч Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч Ангилал:Босничууд Ангилал:Югославын хүн Ангилал:1984 онд төрсөн
Симон Миньоле
Симон Миньоле (Simon Mignolet; 1988 оны гуравдугаар сарын 6, Синт-Трёйден) — Бельгийн хөлбөмбөгчин, Английн «Ливерпүүл» болон Бельгийн шигшээн хаалгач.
Миньолег «Ливерпүүл» 2013 оны зургадугаар сарын 25-нд 9 сая фунтээр элсүүлж, таван жилээр гэрээлсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Бельгичүүд
Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Синт-Трёйденсе багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч
Бортал тойрог
Ард түмэн
Хятад улсад Монгол угсаатныг 蒙古族 ( Ménggǔ zú, Хятадад монголоор Монгол үндэстэн) гэж бүртгэдэг. Тиймээс эндхийн Монголчуудыг нутгаар нь Борталын Монголчууд гэж ялган танина. Уг нь Ойрад голдуу, тэр тусмаа 1770-аад онд Ижил мөрнөөс ирсэн Торгууд, цөөн хувь нь 1760-аад оны үед харуулын албанд ирсэн Цахаруудын үр хойчис юмсанжээ.
Ангилал:Шинжааны суурин Ангилал:Хятадын өөртөө засах тойрог
Сөүлийн ДАШТ-ийн цэнгэлдэх хүрээлэн
thumb|Сөүлийн ДАШТ-ийн цэнгэлдэх хүрээлэн Сөүлийн ДАШТ-ийн цэнгэлдэх хүрээлэн (서울월드컵경기장 seoul-woldeukeob-gyeong-gijang) — Өмнөд Солонгосын Сөүл хотод байгаа цэнгэлдэх хүрээлэн юм. Тус цэнгэлдэх хүрээлэнг 2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д зориулан 1998-2001 онд барьсан.
66704 хүний багтаамжтайгаараа улсдаа Сөүлийн олимпын цэнгэлдэх хүрээлэнгийн дараах том нь гэдэг.
Тоглолт
Урлагийн томоохон тоглолтууд хааяадаа явагддаг.
Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн Ангилал:Өмнөд Солонгосын цэнгэлдэх хүрээлэн Ангилал:Сөүлийн барилга байгууламж
1944 он
Энэ онд нас барагсад
#
Монгол-Орос-Хятадын түүхэн харилцаа
Нүүдэлчид харин бичиг vсэг, шашин шүтлэгийг нилээд өөр газраас уламжлан авч бав. Ханз үсэг нь хэтэрхий хэцүү байсантай холбоотой байж болох юм. Шашны хувьд манхэйзм, буддизм, ислам, загалмайтан аль алин нь нэвтэрч байсан боловч нүүдэлчид бүгдэд нь тэгш ханддаг байсан нь тэдний прагматик сэтгэлгээтэй холбоотой байж болох юм. Хэдийгээр Хятад ба нүүдэлчид хэдэн мянганы турш бие биендээ халдан довтлогч байсан боловч ихэнхи тохиолдолд нүүдэлчид довтлогчид суурин хятадууд хамгаалагч байсан бололтой. Хятадын төр Жоу династаас үүссэн гэж vзэхэд нэгдсэн хятадын төр МЭӨ 200 он хvртэл байсангvй. Гэвч умрын нүүдэлчдын байнгын довтлогооноос нэгдсэн хүчээр хамгаалах зайлшгvй шаардлагын үүднээс МЭЄ 221 онд Цинь династи үүсэж, цагаан хэрэмийг нийлvvлэн нэгдсэн хамгаалалттай болсон байна. Үүнээс хэдхэн жилийн дараа нvvдэлчид мөн Модун шаньюvгийн удирдлагын дор нэгдсэн нэг төр үүсгэснийг Хүннү хэмээнэ. Ийнхvv харилцан симбиоз vйлчлэлтэй байсан ард тvмнvvд нэг нь нэгдсэн дефенсив төр байгуулахад нөгөө нь нэгдсэн оффенсив төр байгуулцгаажээ. Өөрөөр хэлбэл хятадын бутарсан ханлигууд тус тусдаа умрын нүүдэлчдээс хамгаалж чадахаа болиод эхлэхээр түүхэн шаардлагаар хамгаалалтын нэгдсэн тєр байгуулахад, нэгдсэн Хятадын хамгаалалтыг бутархай нvvдэлчид сэтлэж чадахаа болин мєн л тvvхэн шаардлагаар анх удаа нэгдсэн тєр байгуулсан байна. Цинь, Хан, Тан, Мин зэрэг династуудыг хятадууд өөрснөө байгуулсан боловч Хятадын ихэнхи династийг умрын нүүдэлчид байлдан эзлэж байгуулаад өөрснөө тун удалгvй өндөр иргэншилд уусдаг байснаас болоод тэднийг хэдийгээр хань vндэстэн биш боловч хэрэвзээ цагаан хэрэмнээс дотогшоо ороод л ирэх юм бол Хятадын төрийг нэгтгэж өгдөг зэрлэг бүдүүлэг боловч хvчирхэг өөрийн хvмvvс гэсэн үзэл хятадуудад нэн эртнээс тогтжээ. Цагаан хэрэмнээс чанагш нутгийг хэдэн мянган жилийн турш гол төлөв тунгус, монгол, түрэг угсааны алтайн омгийн нүүдэлчид ээлжлэн эзэгнэж байсаар 924 онд Хиргисийн хаант улс унаснаар энд монгол угсааныхан дагнан ноёрхох болсон ба тvрэг угсааныхан баруун тийш үүрд шахагдсан юм. Улмаар Чингис хааны үед Монголын төр бүс нутагт барахгvй дэлхийд хамгийн хvчирхэг нь болсон билээ.
2. МОНГОЛ, ОРОСЫН ХАРИЛЦААНЫ ЭХЛЭЛ
Чухам энэ үеэс Монгол, Оросын харилцаа хэмээх ойлголт шинээр үүсэв. Зэв, Сүбээдэйгээр толгойлуулсан монголын цэрэг Өмнөд Оросын цэргийг 1222 онд Калкад бут цохижээ. Үүнээс 14 жилийн дараа Бат хааны цэрэг Оросыг тэр чигээр нь эзэлсэн байдаг юм. Хэдийгээр Алтан Орд нь сүүлдээ уугуул монголоос тасран исламжиж тусдаа улс болсон боловч оросууд монгол угсаатнуудын гарт 1380 он хүртэл байжээ. 1222-1380 онд оросууд монгол угсаатанд цохиулж байсан бол үүнээс хойш тэдний олон тасарсан улс гүрэн, омог отгийг оросууд ээлж дараалан эзлэх эрин үе эхэлсэн байдаг. Хэдийгээр Орос нь Византын соёл бvхий загалмайн шашинт Европын гүрэн гэх боловч энэхvv олон зуун жилийн турш монгол, түрэг болон тэдний угсааныхантай хийсэн тэмцэл, хамтын ажиллагааны үед улам илүү дорножиж генетикийн хувьд ч, соёлын хувьд ч европчуудаас ихэд хөндийрчээ. Иймээс ч ”орос хvнийг сайн маажвал цаанаас нь татар гарч ирнэ” гэсэн оросуудын хэлц үг гарсан нь ойлгомжтой. Чухамхүү Их Петр хааны үед л Оросыг эргэж Европын иргэншилд оруулах реформ эхлэн хийгдсэн ажгуу. Гэвч тэрээр Оросыг баруун Европ шиг далайн гүрэн болгож чадсангvй, Оросын колончлол хараа зөвхөн эх газрыг дамжин дорно зүг рүү л тэмүүлж байлаа. Орос эх газрын колончлолд Европыхныг бодвол илүү гаршсан, ард түмнүүдтэй нь харилцаж сурсан нь зуу гаран жил үргэлжилсэн Төв Азийг эзэмших өрсөлдөөнд Британийг дийлж гарсан явдал юм. Европын иргэншил нэвтрээгүй, төрийн зохион байгуулалт огтоос үгүй Сибирийг эзлэхэд тэдэнд үнэндээ төвөг болоогүй. Оросууд Сибирийг эзлэн дорно зүг давшсаар 1639 онд Агнуурын тэнгист тулжээ. Харин Амар мөрнөөс урагшлах гэсэн сонирхол нь тэднийг монголчуудтай тулгав. 1644 онд Курбат Иванов гэгч өнөөгийн Братск хот хавьд буриад отгуудтай дайтжээ. Тэр онд атаман Василий Колесников гэгч Ангар мөрнийг өгсөн дээрэм тонуул хийсээр хойтон жил нь Байгал нуурт хүрсэн аж. Ингээд 1646 онд Дээд Ангар, 1648 онд Баргуужин, 1665 онд Сэлэнгэ, 1666 онд Дээд Yд гэсэн цэрэгжсэн суурин гацаа байгуулж өөрсдийнх болгоод тун удалгvй Оросын хоосорсон тариачдыг авч ирэн суурьшуулж өнөөгийн Монгол улсын хил орчимд тулж ирсэн ажгуу.
3. ОРОС, ХЯТАДЫН ЗАВСАР ДАХЬ МОНГОЛ УЛС БУЙ БОЛСОН НЬ
Чин династийнхан Халхыг хараахан эзлээгvй байхдаа түүхэнд анхны Орос Хятадын "Нэрчүү"-гийн гэрээ байгуулж худалдааны системээ тогтоожээ. Европын бодлого нилээд баримталж байсан их Петр хааныг нас барсаны дараа I Екетарина хатан хаан дахин дорнын бодлогод анхаарал тавьж Сава Лукич Владиславич Рагузинский хэмээх гvнг Бээжинд илгээн хэлэлцээ хийлгэсний дvнд 1727 оны 10 дугаар сарын 31-нд Орос, Хятадын Хиагтын гэрээгээр тус хоёр орны хилийг Сэлэнгэ мөрний хавиар тогтоожээ. Энэ үед Халх нь Чин династид дагаар орсон байсан ба тун удалгvй Ойрд 1755 онд Чингийн харъяалалд орсноор Монгол гүрэн үгүй болсон юм.
Галт зэвсэг нэгэнт буй болсон байсан, хоёр талаараа хүчирхэг гүрнүүдээр хүрээлэгдсэн учир нүүдэлчин монголчууд хамаг хөрөнгө зоорьтойгоо чанагш дутаах бололцоогүй болсон байсан, Монголын дотоодын тэмцэл хэтэрхий хурц байсан, ”шарын” хэмээх Буддын шашны төвд хэлбэрийн урсгал Монголд бүрэн нэвтэрч сүм хийд буй болсон байсан зэрэг олон шалтгаанаар монголчууд анх удаа манжуудад газар нутагтайгаа эд хөрөнгийн хамт эзлэгдлээ. Энэ үеэс эхлэн Монгол нь Хятад, Орос хоёрын хоорон дахь өвөрмөц жийргэвч бүсийн үүрэг гvйцэтгэх болсон юм. Орос нь эхэндээ Төв Азид байсан Хасаг хиргисийн ханатууд цаашилбал Зүүнгарын хаант улсыг сонирхож байсан болохоос алс хол Халхад ямар нэг сонирхол байсангvй. Зүүн гарын хаант улсын суурин дээр бий болсон Ойрд, Урианхайд ямар нэг сонирхолтой явж ирсэн нь ХХ зууны дунд хүртэл үргэлжилсэн билээ. Чин династийн манж цусны удирдагч нар Монголын тухайд Оросоос тусгаарласан жийргэвч бүс маягаар хадгалах бодлого явуулж байлаа. Манж нар монголчуудыг зэрэг дэвийн хувьд хань үндэстнээс дээгүүрт тавьж, эзэлсэн гэхээсээ вассалийн харилцаагаар барьж байв. Монгол журган буюу Монголын асуудлыг хариуцсан аппарат байгуулж тэндээс Монгол нутаг болон Монголын ард түмэнтэй харилцах онцгойлсон хууль тогтоомжийг гаргадаг байжээ. Үүнээс "Гадаад Монголын төрийг засах явдлын яамны хууль зvйлийн бичиг” хэмээх олон боть хууль актын бичигт хятадууд болон Хятадын төрөөс Монголд хандах харилцааг нилээдгvй зохицуулсан байна. Юун түрүүн хятад vндэстэн Монгол нутагт суурьших явдлыг хаагаад, цаашилбал цус холилдох байдлыг хуулиар хорьжээ. Гадаад Монголын асуудлыг Хүрээ, Ховдод суух амбанаар дамжуулан гүйцэтгэх ба Улиастай жанжны газар нь батлан хамгаалах, хил хамгаалах үүрэгтэй аж. Үүнээс гадна Оростой хийх худалдааг зөвхөн нэг боомтоор буюу Хиагтаар дамжуулан Бээжингийн нарийн хяналтанд гүйцэтгэж байв. Тал талаасаа европын булаан эзлэгсдэд шахагдаж эхэлсэн Хятадын төрийн хувьд Монгол нь Оросын санаархлыг хаагдуулж байх жийргэвч бүс байжээ.
4. МОНГОЛЫН ТУСГААР ТОГТНОЛ
1911 оны Манж Цин улсад гарсан хувьсгал Орос-Монгол-Хятадын болон бүс нутгийн цаашдын харилцаанд үндсэн эргэлт үзүүлсэн юм. Энэ хувьсгалын явцад монголчууд өөрсдийгөө тусгаарлан, тусгаар тогтнолоо зарласан нь Оросын хувьд ч Хятадын хувьд ч тун санаандгvй зүйл болжээ. Орос нь 1907 онд Японтой хийсэн нууц хэлэлцээр болон үүнийг тодотгосон 1912 оны нууц гэрээгээр өөрсдийнхөө Гадаад Монгол дахь онц эрхийг хүлээн зөвшөөрүүж, хариуд нь Японы Манжуур дахь онц эрхийг зөвшөөрсөн юм. Гэхдээ энэ нь Манжуурыг ч Монголыг ч шинэ Хятадын бvрэлдэхvvнээс бүрэн салгана гэсэн үг биш байлаа. Иймээс оросууд Монголд Хятадын бүрэлдэхүүн дэхь автоном эрх олгож өөрснөө хяналт тогтоох талын хувилбар санаачлан "Хиагт"-ын 1915 оны Гэрээгээр зөвшөөрүүлсэн билээ. Үүнийг Хятад зөвшөөрсөн нь нэг талаас том гүрнүүдэд шахагдан хүч нь мөхөстсөн тал бий боловч нөгөө талаас Монголын уламжлалт жийргэвч бүсийн бодит байдлыг үргэлжлүүлэхээс татгалзаагvй хэрэг бололтой.
5. 1907-27 ОНД ОРОС/ЗХУ-ЫН МОНГОЛД ЯВУУЛСАН БОДЛОГО
1907-45 онд Монгол болон түүний эргэн тойрон дахь бүс нутгийг сонирхогч гурван гvрэн байсан нь Орос/ЗХУ, Хятад, Япон аж. Оросын хувьд 1907-17 онд Японтой хийсэн дайнаар нөлөөллөө алдсан Манжууртай тэнцвэржүүлэх бүс нь Гадаад Монгол байлаа. Суларч буй Хятадад албан ёсоор (олон улсын утгаар) хамаарч буй Гадаад Монгол, Манжуур хоёрыг Японтой хувааж захирсан нь дайны уршгаар нөлөөгөө алдсан Дорнод Хятадын төмөр замын стратегийн бүс нутгийн алдангын нөхвөр, тухайн бүс нутагт хяналт тавих гарц нь байв. 1917 онд Орост Октябрийн хувьсгал ялсан хийгээд хувьсгалын "синдромоор" хуучны нууц бичиг баримтыг дэлгэж тавьснаар бодлогын том алдаанд орж бүс нутгийг эзэмшигчийн хувьд итгэл алджээ. Зөвлөлтийн иргэний дайны үед Манжуур, Монгол аль алин нь улаан цэргийг эргэж цохих нөөц түшиц болж байлаа. Ийм учраас цагаантныг энэ нөөц түшиц газраас нь салгахын тулд залуу Зөвлөлт Орост Монгол хэрэгтэй байв. Иргэний дайн дууссаны дараа дэлхий даяар тvvний дотор Хятадад хувьсгал мандуулах коммунист мөрөөдөлдөө Монголыг ашиглах өөр хувилбар буй болсон юм. Зөвлөлтүүд Монголыг Хятадын нэг хэсэг гэдэг дээр эргэлзэж байгаагvй нь 1924 оны "Бээжингийн гэрээ" харуулдаг. Гэхдээ энэ орныг Өмнөд Хятадад буй Сvн Ят Сэний хувьсгалчдын хавсрага, умарт хэсэг дэхь түрлэг нь байлгаж улмаар нийт Хятадад хувьсгал хийлгэх гол түшиц бааз нь болгох сонирхолтой байлаа. Мөн Монгол нь Манжуурт ноёрхож байсан Японы гар хөл Жан Золин-гийн бүлгийг бусад хятадууд ялангуяа Сун Ятсэнийг дэмжигч бүлгүүд цохиход тусламж үзүүлж байх газар болж байв. Зөвлөлтvvд Бээжингийн төв засгийн газраас гадна Кантонд байгаа гоминданы Засгийн газартай сээтэгнэж нягт хамтран ажиллаж, дипломат бодлого, дэлхийн хувьсгалын синдром хоёроо зэрэг явуулж байлаа. Энэ гурван зорилгыг давхар гvйцэтгэж байгаагаа Алс Дорнодын БНУ-ын Ерєнхий сайд А.Красношеков, Цэргийн яамны сайд Н.Буров нар Москва мэдэгдэхдээ ”…Монгол дахь манай цэргийн ажиллагаа Зөвлөлт Оросын хүч чадлыг харуулж, ар талаа хамгаалах, Жан Золинтэй тэмцэх нэг арга болохоос гадна Хятад Монгол дахь Хувьсгалт давхрагыг бэлтгэх зорилготой…” гэж байв. Маршал Фэн Юүсян, Жан Золин нарын харилцаа муудан тулалдаанд бэлдэж эхлэх үед Зөвлөлтийн хувьд Монголын ач холбогдол улам нэмэгдсэн юм. Монголоор дамжуулан Фэнд зэвсэг нийлүүлэх, улмаар энэ ажиллагаа өргөн далайцтай болох аваас хатуу хучилттай зам, төмөр зам тавихаар төлөвлөгдөж байв. Дорнот Хятадын төмөр замын өмнөд хэсэг тэр чигээрээ Японы мэдэлд очсон, Умарт хэсэгт нь Жан Золин болон япончууд Зөвлөлтийн оролцоонд хязгаар тавьсан энэ үед параллель зам тавих асуудал стратегийн чухал зорилт байлаа.
6. ХЯТАДЫН МОНГОЛД ХАНДАХ ХАНДЛАГА