cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клей Томпсон
Замнал
2011 оны драфтын №11-ээр «Голден Стэйт Уорриорзод» ирсэн. Вашингтоны их сургуулийн багт 21.6 оноо, 5.2 самбар, 1.6 таслалт, 0.9 хаалт дунджилж онцгойрч байв. Томпсон 2013—2014 онд 38 оноо авсанаас хойш 2015 оны нэгдүгээр сарын 23-нд «Сакременто Кингзийн» эсрэг (126:101) холын зайнаас 12 довтолж амжилттай болгон 52 оноогоор хувийн амжилтаа ахиулсанаас гадна нэг үед авсан  НБА-гийн түүхэн амжилтыг тогтоосон билээ.
Шигшээ
19 хүртэлх насны ДАШТ-д 2009 онд түрүүлсэн Томпсон 2014 оны насанд хүрэгчидийн ДАШТ-д түрүүлсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Магсаржавын Дугаржав
Магсаржавын Дугаржав (1893-1946) нь Монголын төр, нийгмийн зүтгэлтэн, дуучин, дуу зохиогч, хуурч, лимбэч хөгжимчин хүн байв.
Тэрбээр эцгийнхээ 24 настайд Сэцэн хан аймгийн Далай вангийн хошуу, одоогийн Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан суманд төрсөн. Эцэг Наваанлувсанцэдэнгийн Магсаржав (1869-1935) нь олноо «Магсар хурц» хэмээн алдаршсан бичгийн түшмэл, Шүүх яамны сайд, нэртэй эрдэмтэн хүн байсан.
Дугаржав 1910-аад оноос эхлэн Монголын Цэргийн яам (1917-1918) ба Их Шавьд бичгийн алба хашиж явсан. Монголын тусгаар тогтнолын төлөө С. Данзан, Д. Догсом, Д. Сүхбаатар нарын хамт Монгол Ардын Намын эх үүсвэрийг тавьж, төлөөлөгчдийг ЗХУ-д одсон үед Нийслэл хүрээн дэх нууц байгууллагын ажлыг удирдан явуулж байсан.
15 наснаас Хошуу тамга, аймгийн яаманд бичээч,
1917-1918 онд Гадаад ба Цэргийн  яаманд бичээч,
1921 онд (28 нас) ардын хувьсгал ялмагц Магсар хурцын Дугаржав Сэцэн хан аймгийг хамгаалан тохинуулах сайд, Зүүн хязгаарыг батлан тохинуулах сайд, шинэ тутам байгуулсан 2-р морин бригадын захирагч гэсэн гурван давхар тушаалд тохоогдон үүргээ нэр төртэй биелүүлж, 1922 онд (29 нас) Богд хааны зарлигаар Монгол Улсын Хурц баатар цол шагнуулж байжээ.
1922-1928 онд Хотын намын хороонд нарийн бичгийн дарга, 1923-1926 онд Цагдан сэргийлэхийн дарга, 1929-1932, 1937-1941 онд Тагна Тува улсад суух Бүрэн эрх барих төлөөлөгчөөр ажиллаж байжээ. 1932 оноос Гадаад яамны дэд сайд, 1936 оноос Засгийн газрын тусгай хэлтсийн эрхлэгч, Улсын драмын театрт дуучин зэрэг ажил хийж явжээ.
М.Дугаржав хэн хүнд ховорхон заяадаг зурах, сийлэх, урлах чадвар төгс, дуулах хуурдахдаа үнэхээр гайхам авьяастай нэгэн байлаа. Ардын хувьсгалын сүлд дуу болсон "Шивээ Хиагт", "Улаан туг"-аас эхлээд монгол түмний дуулах дуртай "Жавхлант сүрэг" (сонгодог уртын дуу), "Идэр жинчин" (бэсрэг уртын дуу), "Баян Монгол", "Үхэрчин хүү" зэрэг дууны аяыг зохиосон тэрээр БНМАУ-ын Гавьяат Жүжигчин цолыг 1935 онд хүртжээ.
Дугаржав нь 1934 онд "Монгол ардын үндэсний соёлын зам" сэтгүүлд "Үндэсний дуу хөгжмийг хэрхэн мандуулах тухай" өгүүлэл бичиж, төгөлдөр хуурч Минна Давыдовна Берлин-Печникова, шавь Жигзавын Дорждагва нартай хамтран монгол ардын урт, богино, шинэ, хуучин 100 гаруй дууг эмхэтгэн ноотолж буулган, 1935 онд хэвлэгдэн гарсан "Монгол дуунууд" түүвэр, 1936 онд хэвлэгдсэн "Монгол уртын дууны түүвэр" бүтээлүүдийн ерөнхий редактороор ажиллан үндэсний дуу хөгжмөө ирээдүй хойч үедээ өвлүүлэн үлдээжээ.
1930-аад оны их хэлмэгдүүлэлтэд өртөж, 1941 онд хүнд ял заагдан шоронд хоригдож ахуйдаа 1946 oнд амь эрсэдсэн.
Бүтээл
Ангилал:Дуу зохиогч Ангилал:Монголын дипломатч Ангилал:Монголын хөгжимчин Ангилал:Монголын багш Ангилал:Хэлмэгдэгч Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Сэцэн хан аймгийн хүн Ангилал:Мөнххааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1893 онд төрсөн Ангилал:1946 онд өнгөрсөн
Данило Галлинари
Данило Галлинари (Danilo Gallinari; 1988 оны наймдугаар сарын 8-нд Ломбард мужийн Сант Анжело Лодижано хотод төрсөн) — Италийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Денвер Наггетс» багт довтлогчоор тоглодог.
Замнал
2011 оны хоёрдугаар сарын 22-нд «Денвер Наггетс» багт элссэн. «Наггетсийн» өмнөөс «Портленд Трэйл Блэйзерсийн» эсрэг нэмэлт цаг сунган байж 2 дахь тоглолтоо хийхдээ тэрээр 30 оноо авсанаар хувийн дээд үзүүлэлтээ тогтоосон юм. 2012-2013 онд 71 тоглолтонд тоглохдоо 16.2 оноо, 5.2 самбар, 2.5 дамжуулалтыг 32.5 минутанд дунджилсан нь түүний хувийн дээд улирлын дундаж үзүүлэлт.
Цахим холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Италийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Олимпиа Милан багийн тоглогч (сагсан бөмбөг) Ангилал:Денвер Наггетс багийн тоглогч Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Италичууд
Пику-Руйву
Пику-Руйву (Pico Ruivo) — Мадейра арлын голд байгаа 1862 м өндөр оргил.
Холбоос
Ангилал:Мадейрын газар зүй Ангилал:Португалын уул Ангилал:Галт уулын шоовон Ангилал:Тивийн харьяалалгүй уул
Цагаан тугалга
Химийн цэвэр цагаан тугалга нь мөнгөн цагаан өнгөтэй хялбар хайлдаг, хялбар исэлддэггүй бөгөөд давтагддаг металл юм. Цагаан тугалга нь усанд уусдаггүй ба хүчлүүдтэй химийн урвалд бараг ордоггүй юм. Зөвхөн хүчтэй хүхрийн хүчилд удаан халаах юм бол тэр нь уусч, хүхрийн хүчлийн цагаан тугалгыг үүсгэнэ. Цагаан тугалга нь исэлддэггүй учраас бусад төмөрлөгүүдийг бүрж зэврэхээс хамгаална. Байгаль дээр цагаан тугалга нь цэвэр байдлаар тохиолдохгүй, зөвхөн бусад элементүүдтэй нийлсэн химийн нэгдэл байдлаар тохиолдох ба ялангуяа хүчилтөрөгчтэй нэгдсэн давхар исэл маягаар тохиолдоно. Энэ эрдсийг цагаан тугалгын чулуу /касситерит/ гэх буюу энэ нь металл цагаан тугалгыг гаргаж авах гол түүхий эд нь болдог байна.
Цагаан тугалга нь зэс, цайр, хар тугалга, магни, висмут, кадми зэрэг бусад металлуудтай нэгдэж янз бүрийн хайлшийг үүсгэнэ. Хайлшинд цагаан тугалгыг нэмэхэд тэр хайлшийн хайлах цэг нь буурах ба сайн чанарын болдог учраас тэдгээрийг үйлдвэрт өргөн хэрэглэх бололцоотой болдог юм.
Цагаан тугалгыг цахилгаан үйлдвэрт хэрэглэхдээ конденсатор хийхэд хэрэглэх тугалган цаас хийнэ. Хүнсний үйлдвэрт тугалаган цаасаар хүнсний бүтээгдэхүүн цай зэргийг чийгээс хамгаалахын тул ороож боодог, шаазан ваарын үйлдвэрт цагаан тугалгаар будаг, паалан зэргийг хийдэг.хараал идсэн prius нд ихээр ашиглагддаг
Эшлэл
Ангилал:5-р үеийн элемент Ангилал:Тетрагональ талст систем Ангилал:Эрдэс Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент
Пунцагийн Цагаан
Пунцагийн Цагаан нь Монгол Улсын Сангийн сайд, Боловсролын сайд асан бөгөөд Монголын нийгмийн зүтгэлтэн, бизнесмен юм.
Үзүмаки Нарүто
Үзүмаки Нарүто (うずまき ナルト) нь Кишимото Масашигийн Нарүто цуврал манганы гол дүр юм. Кишимото Масаши нь Нарүтог бүтээх явцдаа цайлган, тэнэгдүү бүтээхийг хүссэнээрээ Нарүтод Луут бөмбөг цувралын гол дүр Сон Гокүгийн олон зан чанарыг тусгаж өгсөн байна. Гэсэн ч Кишимото түүний өнгөрсөн хар толбыг нэмж оруулснаараа ер бусын болгосон. Кишимото нь Өрнөдийн үзэгчдийг татахын тулд өөр өөр хувцас өмсгөж, зурж будахад амархан болгох гэж Нарүтогийн анхны загварыг хэд хэдэн удаа өөрчилж байжээ.
Пунцагийн Цагаан
Боловсрол, хүүхэд нас
П.Цагаан 1959 оны 4 дүгээр сарын 4-нд Баян-Өлгий аймгийн Булган сумын нутаг Булган, Сөнхөл голын бэлчир Ихэм хэмээх газар Пунцагийн 3 дахь хүү болж төрсөн. Алтайн Урианхай. Түүний аавыг Луузангийн Пунцаг, ээжийг Бүүвэйн Ядам гэдэг.
Үзүмаки Нарүто
Цувралд Нарүто нь зохиомол тосгон Конохагакүрэгийн харьяалалтай шиноби юм. Конохагакүрэ рүү дайрсан хорсолт адгуус Есөн Сүүлт Үнэгэн Чөтгөр түүний бие дотор тамгалагдсаны улмаас тосгоныхон түүнийг ад үзэж, гадуурхдаг. Иймийн тул Нарүто нь өөрийнхөө оршин тогтнолыг хүлээн зөвшөөрүүлэхийн тулд тосгоны удирдагч Хокагэ болохыг зорино. Нарүтогийн эцэг эх 9н сүүлтийн дайралтаар нас барсан бөгөөд аав нь үхэхээсээ өмнө тосгоноо хамгаалахын тулд Нарүто гийн биед 9н сүүлтийг тамгалжээ. Нарүтогийн аав нь Коноха тосгоны удирдагч дөрөвдүгээр Хокагэ, Намиказэ Минато, ээж нь 9н сүүлтийн жинчүүрики Үзүмаки Күшина байсан байна.
Пунцагийн Цагаан
Боловсрол, хүүхэд нас
1966-1976 онд Ерөнхий боловсролын сургуульд сурсан. Төрсөн нутагтаа анх бага сургуульд орж, тавдугаар анги төгсөх үед гэр нь Улаанбаатар хот руу нүүж, улмаар Нийслэлийн 21 дүгээр дунд сургуулийг төгссөн. 10 дугаар ангиа "5 онцын эзэн" тэмдэгтэй дүүргэж, сурлагаараа сургуульдаа хоёрдугаарт жагсаж байв.
Үзүмаки Нарүто
Нарүто нь цайлган хөгжилтэй зан чанараасаа болж цувралын туршид Коноха болон бусад тосгоны нинжа нарт хүлээн зөвшөөрөгдөж олон найзтай болдог. Тэрбээр өөрийн харьяалагдах нинжагийн баг болох 7-р багтай бүр илүү дотносч гэр бүл шигээ л үзнэ. Манганы төгсгөлд Нарүто ба 7-р баг Кагуяаг дийлж ертөнцийг аварсан учраас тэр Коноха тосгоны удирдагч 7 дахь хокагэ болж, Хюүга Хинататай гэрлэжээ.
Пунцагийн Цагаан
Боловсрол, хүүхэд нас
Тэрээр 1976-1979 онд Хууль цаазны дунд сургууль, 1979-1985 онд Москвагийн ОУХДС-д суралцаж төгссөн, олон улсын хуульч, эдийн засагч мэргэжилтэй. Хууль цаазын дунд сургуульд суралцаж байхдаа эхнэр Д.Эрдэнэцэцэгтэйгээ танилцсан гэдэг.
П.Цагаан 1992 онд Маастрихтийн Засаглалын сургуульд монголоос анх удаа, мөн Гаагын олон улсын хуулийн академид тус тус мэргэжил дээшлүүлсэн. 1994 онд АНУ-ын Жорж Вашингтоны Их сургуульд зочин судлаачаар уригдан ажиллахдаа үндсэн хуулийн эрхзүй, үндэсний аюулгүй байдал, банк, санхүү, хүний эрхийн чиглэлээр судалгаа хийсэн гэдэг. Мөн Вартоны бизнесийн сургуульд суралтад хамрагдаж байх үе буюу 2000-2004 оны хооронд Конгрессын номын санд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын талаар судалгаа хийж байв.
Үзүмаки Нарүто
Нарүто нь тус цувралын бүх кино болон албан ёсны кино, мөн тоглоомд гардаг болно. Нарүто цуврал нь 2017 оны 3-р сард дууссан бөгөөд одоо хүүхэд нь болох Борүто гол дүр нь болох цуврал гарч байгаа болно.
Пунцагийн Цагаан
Ажлын түүх
1985-1990 онд МҮЭ-ийн Төв зөвлөлд ажиллаж байгаад улс төр уруу орж, 1990-1992 онд Монгол Улсын УБХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бираагийн Чимэд агсны туслах, 1992 онд Дашийн Бямбасүрэнгийн Засгийн газарт Хөдөлмөрийн дэд сайд (1992.01-1992.10), 1992.11-1995.03 хооронд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Пунсалмаагийн Очирбатын шадар туслах, 1995-1996 онд монголын анхны хувийн арилжааны банкуудын нэг Голомт банкны ерөнхий захирал, 1996-1998 онд Сангийн сайд, 2004-2006 онд БСШУ-ны сайд, 2006 оноос УИХ дахь АН-ын бүлгийн зөвлөхөөр ажиллаж байв. 2008 оноос агаарын бохирдлыг бууруулж, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг дэмжих зорилгоор шинэ техник технологи нэвтрүүлэх цэвэр эрчим хүчний Степпе Солар ХХК-ийг үүсгэн байгуулж "эко байшин" "байшингаа дулаалцгаая" аян өрнүүлж, энэ чиглэлээр хэд хэдэн төсөл амжилттай хэрэгжүүлсэн. 2009 оны 6 сарын 19-нөөс Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Эрдэс баялаг, эрчим хүч, дэд бүтцийн бодлогын зөвлөх, 2009-2012 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ахлах зөвлөх, 2010-2013 онд Оюутолгой ХК-ийн ТУЗ-ийн гишүүн, 2012-2016 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллаж байгаад 2016 оны 8 дугаар сард өөрийн хүсэлтээр ажлаа өгч, улс төрөөс бүрмөсөн гарсан.
2016 оноос бизнес, олон нийтийн байгууллагад ажиллаж байна. Түүний сүүлийн үед амжилттай удирдаж, хэрэгжүүлсэн төслүүдээс дурьдвал, гидрометаллургийн орчин үеийн өндөр технологийн үйлдвэр болох Ачит-Ихт, Байт харвааны стандартын "Дайчин чанар-Тэсвэрийн талбар 360" талбай, Монголд анх удаагаа олон улсын олимпын хорооны стандартын дагуу баригдаж буй "Мөсөн өргөө" төсөл зэргийг дурьдаж болно.
П.Цагаан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллаж байхдаа олон улсын хил дамнасан хууль бус наймааны золиос болж, Нью-Иоркийн Хэритэйж аукшны дуудлага худалдаагаар 1 сая ам доллараар зарагдсан "Т-Батаар"-ыг эх нутагт нь буцаах ажиллагааг амжилттай удирдаж, эх орондоо эргүүлэн авчирсан юм.
Мөн 2016 оны 7 дугаар сарын 16-нд Монгол Улсад зохион байгуулагдсан АСЕМ-ийн дээд түвшний 11 дүгээр уулзалтыг хүлээн авахад гол үүрэгтэй ажилласан билээ. Тэрээр зочдын хурлын байр, зочид буудлын асуудлыг хариуцсан ажлын хэсгийг удирдаж байв.
2010 онд Монголын эдийн засгийн форум, Эдийн засгийн бодлого, өрсөлдөх чадварын судалгааны төвийг үүсгэн байгуулалцаж, өнөөг хүртэл удирдлагын багт нь ажиллаж байна.
Гэр бүл
Түүний эхнэрийг Д.Эрдэнэцэцэг гэдэг ба эхнэр нь Ачит Ихт компанийн Ерөнхий захирал ажилтай, Монголын боловсруулах үйлдвэрлэлийн салбарын шилдэг бизнес эмэгтэйчүүдийн нэг юм. П.Цагааных 2 хүүхэдтэй. Том хүүг нь Ц.Мөнхтүвшин, охиныг нь Ц.Номундарь гэдэг.
Хүү Ц.Мөнхтүвшин нь мөн бизнесийн салбарт ажилладаг байна. Тухайлбал, үндэсний цахим сан ESAN -г хүүгийнх нь компани хөгжүүлдэг.
Степпкупер ХХК
2016 оны 8 дугаар сард улс төрөөс гарснаасаа хойш бизнес, олон нийтийн салбарт ажиллаж байгаагийн нэг нь Степпкупер ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлын алба юм. Түүний компани нь гадаад худалдаа, төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, төслийн зөвлөх үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байна.
Ачит Ихт ХХК
Эрдэнэт үйлдвэрийн хөвүүлэн баяжуулах технологид тохирдоггүй, балансын бус хаягдал овоолгыг түшиглэн жилд 10 мянган тонн катодын цэвэр зэс үйлдвэрлэх хүчин чадал бүхий орчин үеийн өндөр технологийн Ачит Ихт үйлдвэрийн үүсгэн байгуулагч, хувьцаа эзэмшигч юм. Үйлдвэрлэлийн гол технологи нь уусгах, хандлах, цахилгаан химийн дамжлагаас бүрддэг. 2020 оны байдлаар үндэсний шилдэг татвар төлөгч топ 100 аж ахуйн нэгжийн нэгээр 4 дэхь удаагаа шалгарсан, улсад нийтдээ 200 гаруй тэрбум төгрөгийн татвар төлсөн аж ахуйн нэгж байна. Ачит Ихт ХХК нь 2019 оны 1-р сарын 23-нд Лондоны метал биржд бүртгэгдсэн нь Монголоос тус биржид бүртгүүлсэн анхны компани болсон юм.
Талын дэвжээ - Мөсөн өргөө
Степпе Арена компанийн үүсгэн байгуулагч, Мөсөн өргөө төслийн санаачлагч юм. Мөсөн өргөө төсөл хэрэгжиснээр Монгол улс анх удаагаа олон улсын олимпын хорооны стандартад нийцсэн, улирал үл харгалзах өвлийн спортын өргөөтэй болж байгаа юм. Ингэснээр Монголчууд улирал үл харгалзан өвлийн спортын зарим төрөл, тухайлбал хоккей, уран гулгалт, шорт трэйкийн спортоор хичээллэх, олон улсын тэмцээн уралдаанд хүчтэй өрсөлдөх боломж бүрдэж байна. Мөсөн өргөөний барилгын ажил нь дууссан боловч ковид-19 цар тахлын улмаас нээлт хийх хугацаагаа товлоход хүндрэлтэй байгаа тухай мэдэгджээ.
Талын метал нунтаг
Талын метал нунтаг төсөл нь Монгол Улсад өндөр технологийн үйлдвэрлэл нэвтрүүлэх ач холбогдолтой төсөл юм. Төсөл нь одоогоор хэрэгжилтийн явцтай байгаа ба Монгол Улсад металлыг нунтаглах анхны үйлдвэр болно. Ингэснээр ажлын байр, металл түүхий эдийн үнэ цэн, экспортын орлого, валютын орох урсгал нэмэгдэх зэргээр улс орны хөгжилд олон талын эерэг нөлөө үзүүлнэ.
Степпе Солар
Степпесолар компани нь “Агаарын бохирдлыг бууруулах, сэргээгдэх эрчим хүчний техник, технологийг нэвтрүүлэх” чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулахаар 2008 оны 11 сард байгуулагдсан. 2009 оны 1 сард Шинжлэх ухаан-үйлдвэрлэлийн компани болон өргөжсөн. 2009 оноос сэргээгдэх эрчим хүчинд суурилсан халаалтын тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэж, суурилуулдаг дэлхийд алдартай Германы Viessmann Групптэй хамтран ажиллаж, улмаар Viessmann группийн Монгол дахь Албан ёсны төлөөлөгч болсон.
Үзүмаки Нарүто
Гадны холбоос
Ангилал:Анимэ Ангилал:Манга
Пунцагийн Цагаан
Голомт банк
Голомт банк  нь төр засгаас үндэсний хэмжээнд хэрэгжүүлсэн  бодлого шийдвэр, төсөл хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлэгч төдийгүй Монгол улсад хийгдсэн томоохон бүтээн байгуулалтыг  сүндэрлүүлэхэд гар бие оролцож ирсэн бүтээгч хамт олон юм."
Эрдмийн зэрэг цол, хэвлүүлсэн нийтлэл, ном зохиол
Доктор зэрэгтэй. Түүний бүтээлүүдийн заримаас дурьдвал, 1997 онд бичиж, хэвлүүлж байсан "Дэлхийн хөгжлийн чиг хандлага ба Монгол орны давхар даваа" нэртэй ном байдаг. Дараа нь 1999 онд "Монгол Улс 2050 онд" нэртэй нийтлэл, 2013 онд Хуульзүйн латин-англи-орос-монгол толь бичиг, 2015 онд "Холын зорилго үгүй бол ойрын зовлон оршино" цуврал нийтлэл, 2016 онд "Түүхийн судалгаан дахь Монголын газрын зураг", "Хөрөнгө оруулалтын орчин түүнийг сайжруулах арга зам", 2017 онд "Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчээ намын даргаа сонгосон шигээ тодруулъя", "Япон, Монгол даргын ялгаа", 2018 онд "Даргын эрх ямбыг хязгаарла, иргэний эрхийг нэм", "About the problems of enhancing the competitiveness of the Mongolian economy", "О проблемах повышения конкурентоспособности экономики Монголий", 2019 онд "Чимэд дарга бид хоёр" дурсамж өгүүлэл, 2020 онд "Corporate raiding and Mongolia" зэрэг нийтлэл бичиж, хэвлүүлсэн.
Нийтлэл
Дэмжиж хэвлүүлсэн бүтээлүүд
Өөрийн бичиж хэвлүүлсэн бүтээлээс гадна Талын хэвлэх хэвлэлийн компани, Эдийн засгийн бодлого, өрсөлдөх чадварын судалгааны төв, Чулуун Шастир ТББ-аараа дамжуулан эдийн засаг, хууль эрхзүй, түүх, нийгмийн сэдэвтэй олон бүтээлийг хэвлэгдэж нийтийн хүртээл болоход дэмжлэг үзүүлжээ. Тухайлбал, 2010 оноос хэвлэгдэж эхэлсэн Монгол Улсын өрсөлдөх чадварын судалгааны тайлан, Аймгуудын өрсөлдөх чадварын судалгааны тайлан, Дүүргүүдийн өрсөлдөх чадварын судалгааны тайлан, Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт, өрсөлдөх чадварын тухай "Бид хаана явна вэ?", "Халх-ойрадын цаазын бичиг", "Монгол бичиг номын өв", "Монголын сая өдөр", "Монголын эзэнт гүрний түүхийн 5 боть", "Монголын эх түүхийн 7 боть", "Монголын ард түмэн: Бүхнийг фронтод, Бүгдийг ялалтын төлөө", "Монгол Улс Чөлөөлөх дайнд-1945 он", "Монгол Алтайн Чулуун Шастир", "Дархад дууны цоморлиг", "Хөвсгөлийн Урианхайн аман билиг", "Хотгойд дууны цоморлиг", "Хөвсгөлийн Буриад дууны цоморлиг", "Дархадын цагаан адуу", "Шаштирт Шишгэд, шогч Дархад", "Алтайн Урианхайн аман билгийн жишээ", Рашид Ад дины "Шаштирын чуулган буюу Монголчуудын түүх оршвой", "Мөнххайрханы аялгууны Мөнхийн хэлхээс", "Хөх аргалын илч" зэрэг ном зохиолыг ивээн тэтгэж, дэмжин хэвлүүлсэн байдаг.
Спорт
Цагааны аав нь сур сурвадаг байсан учраас бага наснаасаа сурын харвааг сонирхдог болжээ. П.Цагаан 2014 оны 6 дугаар сараас Монголын байт харвааны холбооны Ерөнхийлөгчийн албыг хашиж байна. Байт харвааны холбоо нь өдгөө 6 салбар, 19 спорт бэлтгэлийн клубтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа ба Токио 2020 зуны олимпын наадамд байт харвааны ганцаарчилсан болон холимог багийн төрлөөр ОУХМ БИШИНДЭЭГИЙН УРАНТУНГАЛАГ, ОУХМ БААТАРХУЯГИЙН ОТГОНБОЛД нар эрх аваад байна. П.Цагааны санаачилга, удирдлагаар Монгол Улсад анхны стандартын "Дайчин чанар тэсвэрийн талбар-360" задгай талбай Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 2018 оны 8 дугаар сарын 1-нд албан ёсоор нээлтээ хийсэн билээ. 360 талбай нь олон нийтийн хандив тусламжаар боссон гэдгээрээ мөн онцлог юм. Цагаан мөн ууланд алхах, дугуй унах, боксоор хичээллэх сонирхолтой ба шатар муугүй тоглодог байна.
Филантропи
Цагаан төр, хувийн хэвшлийн байгууллагуудад ажиллаж байхдаа нийгэм, олон нийтэд тустай сайн үйлсийн ажлууд олныг санаачлан хэрэгжүүлж ирсэн. Түүний оролцсон хамгийн анхны ажлуудаас дурьдвал сүйдэж үрэгдсэн бурхан шашныг сэргээн дэлгэрүүлэх, соёлын үнэт өвүүдийг сэргээх, хадгалан хамгаалах үйлсэд идэвхитэй оролцсон байдаг. Бөхийн өргөөг барих, Гандантэгчинлэн хийдийн Мэгжид Жанрайсиг бурханыг сэргээн бүтээх, Монголчуудын нандин өв зээгт наамал, наамал бүтээлүүдийг сэргээх, хадгалах, хөгжүүлэх ажлуудыг идэвхитэй дэмждэг байсан.
Сүүлийн үед "Билгүүнзул" сангаар дамжуулж нийгмийн эмзэг бүлгийн хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалах, дэмжлэг үзүүлэх, өдрийн хоол, амин дэмээр хангах үйл ажиллагаа явуулж байна.
Мөн хүн төрлөхтний соёлын нандин өв хадны зургийн хадгалалт, хамгаалалт, түүний ач холбогдлыг нийгэмд таниулахын тулд "Чулуун Шастир" ТББ-ыг үүсгэн байгуулж хадны зургийн дахин давтагдашгүй чанар, эмзэг байдал, нийгмийн ач ач тусыг нийтэд таниулах чиглэлд ажиллаж байна. Чулуун Шастир ТББ-ын шугамаар Монгол Улсад анх удаа олон улсын хурал зохион байгуулж, хадны зургийн чиглэлийн дэлхийн тэргүүлэх эрдэмтдийг 2016 оны 5 дугаар сарын 29-30-ны өдрүүдэд Улаанбаар хотод хуралдуулж, шинжээчдийн уулзалтыг амжилттай зохион байгуулсан юм. "Хаданд мөнхөлсөн урлаг: Түүх, ойллого, ярилцаан" сэдэвт олон улсын экспертүүдийн уулзал, эрдэм шинжилгээний хурлыг Монгол улсад зохион байгуулснаас хойш хадны зургийг хамгаалах чиглэлээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлиг гарч, "[https://www.legalinfo.mn/annex/details/9344?lawid=14098#:~:text=%D0%A7%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%83%D0%BD%20%D1%81%D0%BE%D1%91%D0%BB%D1%8B%D0%BD%20%D3%A9%D0%B2%20%D0%BD%D1%8C%20%D1%85%D2%AF%D0%BD%20%D1%82%D3%A9%D1%80%D3%A9%D0%BB%D1%85%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9%20%D1%85%D3%A9%D0%B3%D0%B6%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD%20%D1%82%D2%AF%D2%AF%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD,%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B6%20%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B3%2C%20%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%20%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%B8%D0%B9%D0%BD%20%D2%AF%D0%BD%D1%8D%20%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%8D%D1%82%D1%8D%D0%B9%20%D0%B4%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%20%D1%8E%D0%BC. Чулуун соёлын өв]" үндэсний хөтөлбөр батлагдаж, Монгол Улс хадны зургийн өвдөө ихээхэн анхаарах болсон байна. Цаашдаа ч энэ чиглэлд хийх соён гэгээрүүлэх ажил их байна.
Дотоодод
Эдийн Засгийн бодлого өрсөлдөх чадварын судалгааны төвийн УЗ-ийн дарга, Монголын эдийн засгийн форумын ТУЗ-ын дарга , МГИМО буюу Москвагийн олон улсын харилцааны дээд сургууль төгсөгчдийн холбооны Ерөнхийлөгч, Монголын байт харвааны холбооны Ерөнхийлөгч , Монголын хадны зураг сонирхогчдын нэгдэл болох "Чулуун Шастир" ТББ -ын Ерөнхийлөгчийн албыг тус тус хашдаг.
Гадаадад
Давосын эдийн засгийн форум ын гишүүн, ЮНЕСКО-гийн Москва дахь Боловсролын салбарт мэдээллийн технологи нэвтрүүлэх хүрээлэнгийн ТУЗ-ын гишүүн , Балар болон өнө эртний судлалын олон улсын хүрээлэнгийн гишүүн.
Гавьяа, шагнал
ШУА-ийн дээд шагнал "Хубилай хаан" медаль
Хөдөлмөрийн хүндэт медаль
Спортын холбооны шилдэг Ерөнхийлөгч (2018)
Москвагийн олон улсын харилцааны дээд сургуулийн дээд шагнал "Гавьяаны одон"
2021 оны "Шилдэг нийгмийн зүтгэлтэн"
Олимпын хорооны дээд шагнал "Алтан од"
МҮЭХ-ны дээд шагнал "Хөдөлмөрийн хүний төлөө медаль"
Эшлэл
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын сангийн сайд Ангилал:Монголын эдийн засагч Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1959 онд төрсөн
Монгол улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хуваарь
1930 онд хуралдсан МАХН-ын  VIII  их хурал, Улсын VI их хурлуудаас тус улсын нутаг дэвсгэрийг эдийн засгийн талаар ангилж орон нутгийн засаг захиргааны зохион байгуулалтанд өөрчлөлт оруулан аймгуудыг олшруулан, хошуудыг татан буулгаж сумдыг цомхотгон өргөтгөх талаар шийдвэрлэсэн. Засаг захиргааг шинэчлэн зохион байгуулахад Монгол орны газар зүй, хөрс ургамал, байгалийн баялаг, нутаг бэлчээр, цаг уур, зам харилцаа, мал аж ахуй, газар тариалан, хүн амын нягтшил зэрэг эдийн засгийн бүсчлэлийг гол болгон авч үзсэн.
1930 оны 11 дүгээр сарын Засгийн газрын хуралдаанаар хуучин аймаг хошууны захиргааг устгаж, шинээр байгуулагдах 13 аймгийн дарга ба аймгийн прокуроруудыг томилсон.
Аймгийн түр хороог 1931 оны эхээр байгуулжээ. Мөн оны 2, 3, 4 саруудад аймгуудын төлөөлөгчдийн анхдугаар  хурлуудыг шинэ сонгуулийн хуулийн дагуу явуулж аймгийг удирдах дээд байгууллага “Аймгийн яам”-ыг байгуулжээ. Нутгийн захиргааны шинэ хуулиар Монгол улсын нутаг дэвсгэрийг арван гурван аймгийн 311 суманд хуваасан бөгөөд Архангай 35, Алтай 16, Дорнод 26, Дорноговь 26, Дөрвөд 16, Завхан 21, Өвөрхангай 31, Өмнөговь 24, Тариалан 17, Төв 36, Хөвсгөл 25, Хэнтий 28, Ховд 13 сумтай болжээ.
1931 онд шинээр байгуулагдсан сумдын нэр нь хэтэрхий урт, тахин шүтдэг уул овооны нэрээр нэрлэсэн хэмээн үзэж 1932 онд 60 орчим сум, аймгуудаас Тариалангийн аймгийг Сэлэнгэ, Дөрвөд аймгийг Увс аймаг хэмээн өөрчилсөн. 1934 онд Алтай аймгийг Завхан аймагтай нийлүүлж татан буулгасан ч 1940 онд Говь-Алтай нэртэйгээр 20 сумтай дахин байгуулсан юм.
1937 оны 12 дугаар сарын 15-нд Булган аймгийг шинээр байгуулсан. Булган аймагт Сэлэнгэ аймгаас 8, Архангай аймгаас 1, Хөвсгөл аймгаас 4, Төв аймгаас 2 бүгд 15 сумыг таслан өгчээ.
1940 он Ховд аймгийг хоёр хуваан Баян-Өлгий аймгийг байгуулсан. Тус аймгийн Толбонуур, Баяннуур, Хужирт, Цагаан гол, Цагаан нуур, Улаанхус, Дэлүүн сум нь хасаг, Алтанцөгц, Цэнгэл, Сагсай сумд нь урианхай ард түмнээр байгуулагдсан.
1956 онд Сэлэнгэ аймгийг татан буулгаж Ерөө, Дархан, Хушаат, Шаамар, Баянгол, Орхонтуул сумууд, Сүхбаатар, Алтанбулаг, Зүүнхараа хотыг Төв аймагт, Баруунбүрэн, Цагааннуур сумыг Булган аймагт шилжүүлсэн.
1960 онд Сэлэнгэ аймгийг дахин байгуулжээ. 1960 онд БНМАУ-д нэгдэлжих хөдөлгөөн ялсны дараагаар засаг захиргааны хуваарьт нэлээд өөрчлөлт оров. Учир нь нэг суманд Хөдөө аж ахуйн нэгдлийн үйл ажиллагааг өргөтгөж, нэг суманд нэг нэгдэл байхаар зохион байгуулж олон сумдыг татан буулгажээ. 1994 оны 2 дугаар сарын 6-ны өдрийн УИХ-ийн тогтоолоор Дархан хотын нутаг дэвсгэрээр Дархан-Уул аймгийг, Эрдэнэт хотын нутаг дэвсгэрээр Орхон аймгийг, Чойр хотын нутаг дэвсгэрээр Говьсүмбэр аймгийг тус тус байгуулснаар Монгол Улс нийт 21 аймагтай болсон. 1992 оноос хойш хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй үндсэн хуульд зааснаар Монгол Улсын төр нутаг дэвсгэрээ хоёр баганы (аймаг, нийслэлийн) гурван дэвийн (1,2,3-р) зургаан нэгжээр (аймаг, нийслэл, сум, дүүрэг, баг, хороо) шатлаж хуваан тохинуулжээ. Урьдны 18 аймгийг олшруулж 21 аймаг болгосон. Аймгууд дотроо сумдад, сумд нь багууд болж хуваагдана. Улсын нийслэл Улаанбаатар хотыг ямарваа аймгийн харъяанд байлгахаас татгалзаж Улаанбаатар цөмтэй нийслэл гэх нэгж бүхий тусгаар нутгийг байгуулсан нь дотроо 9 дүүрэгт хуваагддаг. Дүүрэг нь хороонд хуваагдана. Аль ч нэгжийн нутаг байсан нутгийн өөрөө удирдах байгууллага иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал (ИТХ), төрийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх засаг дарга (ЗД) хоёр хариуцан удирддаг.
Зүүлтийн холбоос
Ангилал:Монголын үндсэн хуулийн эрх зүй
Шуналтай алгоритм
Жишээ нь явуулын худалдаачны бодлогонд "шат бүрд очиж үзээгүй хот руугаа аялах" гэсэн дүрмийн дагуу явбал шуналтай алгоритмын жишээ болно. Энэ алгоритм нь хамгийн ашигтай хариуг гаргахгүй ч харьцангуй богино хугацаанд дуусах онцлогтой. Ангилал:Оновчлолын алгоритм
Шоонэн манга
Шоонэн Манга (少年漫画) буюу Хөвгүүдийн манга нь гол төлөв 10-18 насны уншигч хөвгүүдэд зориулагдсан ч охид, тэр ч байтугай насанд хүрсэн хүмүүс ч унших нь олонтаа. Үгчилбэл "Залуу xүмүүсийн комик" гэсэн утгатай. Ерөнхийдөө тулаан, хийсвэр, мөрөөдөл, амь эрсдсэн агуулгатай байдаг. Мөн ихэнх гол дүр нь нэг зорилгын төлөө тэмцдэг. Тухайлбал Нарүтогийн гол дүр Үзүмаки Нарүто нь Хокагэ болохын төлөө тулалддаг бол Цул Төмрөн Алхимичийн гол дүрүүд болох Эдвард болон Алфонсе нь өөрсдийн бүхий л алдсан зүйлсээ эргүүлэн олж авахын төлөө мөн алдсан биеэ буцааж олох гэж адал явдлыг туулдаг. Шоонэн манганд мөн хайр дурлалын ч сэдэвтэй байж болдгийг тухайлбал Мидоритой Өнгөрүүлсэн Өдрүүд, Анхны Хайрын Хязгаар зэрэг бүтээлүүдээс харж болох юм. Ойрын жилүүдийн Шоонэн манга нь ихэвчлэн гол дүрийн хүч нь нэгэн хэвийнээс уншигчдыг ундууцуулах болжээ.
Ангилал:Манга
Осорын Гүндсамбуу
Осорын Гүндсамбуу гэж 1935 онд Хөвсгөл аймгийн Тариалан суманд төрсөн, 1961 оны 11 сарын 14-нд Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар болсон инженер механикч хүн байжээ. Осорын Гүндсамбуу нь Хөвсгөл аймгийн Рашаант сумын Улаан-Од нэгдэлд ажиллаж байхдаа 26-хан насандаа өөрийн хөдөлмөрөө төр засагтаа үнэлүүлж Хөдөлмөрийн баатар хэмээх эрхэм алдарыг хүртсэн төдийгүй энэ нутагтаа амьдралын сүүлийн он жилүүдээ ногоо тарьж аж ахуй эрхэлж мод барьвал мужаан болж төмөр барьвал дархан болж жинхэнэ Хөдөлмөрийн баатар байсаар нас эцэслэсэн билээ.
Лавлах бичиг
Ангилал:Механик инженер (мэргэжилтэн) Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Тариалангийн (Хөвсгөл) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1935 онд төрсөн
Крускалын алгоритм
Крускалын алгоритм (Анг. Kruskal's Algorithm) нь графын онолд жинтэй графаас богино бүрхсэн мод (Анг. Minimum Spanning Tree) олох шуналтай алгоритм юм. Өөрөөр хэлбэл бүх оройг холбосон ирмэгүүд нь мод болох бөгөөд нийт ирмэгүүдийн жин нь хамгийн бага байх ёстой юм. Хэрэв богино бүрхсэн мод олдохгүй бол богино холбогдсон ой (Анг. minimum spanning forest) олдоно.
Энэхүү алгоритм анх 1956 онд Америкийн Математикийн Ертөнцийн Хөгжил (Анг. Proceedings of the American Mathematical Society) хэмээх сэтгүүлийн 48-50 дугаар хуудсанд Жосеф Крускалын нийтлэлд гарчээ.
Богино бүрхсэн мод олох бодлогыг мөн Примийн алгоритм, Хойноос нь устгах алгоритм, Борувкагийн алгоритм-уудаар боддог.
Тайлбар
Алгоритмын төгсгөлд F-д богино бүрхсэн ой үүснэ. Хэрэв тэдгээр ойнууд нь хоорондоо холбогдсон бол нийтэд нь богино бүрхсэн мод гэнэ.
Мэдээллийн технологи
Мэдээллийн технологи гэдэг нь Америкийн Мэдээллийн Технологийн Холбооны (ITAA) тодорхойлсоноор "Компьютер дээр суурилсан мэдээллийн систем, програм хангамж болон техник хангамжийн дизайн, хөгжүүлэлт, хэрэгжүүлэлт, хангамж болон удирдлагыг судлахыг хэлнэ". Мэдээллийн технологи нь цахим тооцоолуур болон програм хангамжийг хэрэглэн мэдээллийг хувиргах, хадгалах, хамгаалах, боловсруулах, дамжуулах болон найдвартайгаар хүлээн авах тухайг судалдаг. Мэдээллийн технологи нь одоо дэлхийг хавтгайруулагч хүчин зүйл болоод байгаа бөгөөд дэлхийн хөгжлийг тодорхойлогч тэргүүн эгнээний зүйл болж байна.
Мэдээллийн технологи (МТ) нь ихэвчлэн бизнес болон бусад аж ахуйн нэгжийн хүрээнд өгөгдөл дамжуулах, удирдаж, хадгалах, хүлээн авах компьютерийн програм мөн харилцаа холбооны хэрэгсэл  юм.
Энэ нэр томъёог компьютер, компьютерийн сүлжээ гэдэгтэй адил үг болгон ихээхэн ашигладаг ч мэдээллийн технологи нь бусад мэдээлэл түгээх технологиуд болох телевиз, утас зэргийг хамруулдаг. Хэд хэдэн салбарууд компьютерийн техник хангамж, програм хангамж, цахилгаан хэрэгсэл, хагас дамжуулагч, интернет, харилцаа холбооны тоног төхөөрөмж, цахим худалдаа, компьютерийн үйлчилгээг агуулсан мэдээллийн технологитой холбогдсон байдаг.
Ойролцоогоор МЭӨ 3000 жилийн тэртээд Месопотами дахь Шумерчууд бичиг үсэг бий болгосноос эхлэн хүн төрөлхтөн мэдээллийг хадгалах, олборлох, ашиглах мөн мэдээлэл солилцох болсон боловч мэдээллийн технологи гэх нэр томъёог анх 1958 онд “Харвардын Бизнесийн тойм” сэтгүүлийн нийтлэлд Харолд Ж Леавит болон Томас Л Вислер нар бичсэн бөгөөд “энэ шинэ технологид одоогоор тогтсон ганц ч нэр байхгүй байна. Бид үүнийг мэдээллийн технологи гэж нэрлэх хэрэгтэй.” гэсэн байдаг. Тэдний тодорхойлолт гурван хэсгээс бүрддэг. Тэдгээр нь: боловсруулах арга, шийдвэр гаргах статистикийн болон математикийн арга замын програм мөн компьютерийн програмаар дамжуулан өндөр сэтгэхүйн загварчлал юм.
Хадгалах ба боловсруулах технологийн ажиллагаан дээр тулгуурлан МТ-ийн хөгжлийг дөрвөн ялгаатай үе шатуудад хуваах боломжтой: механикаас өмнөх (МЭӨ 3000-МЭ 1450), механик (1450-1840), электромеханик (1840-1940), электрон (1940-одоог хүртэл). Энэхүү нийтлэл нь хамгийн сүүлийн буюу 1940 оны үеэр эхэлсэн үе шат (электрон)-д илүү төвлөрсөн болно.
Компьютерийн технологийн түүх
Төхөөрөмжүүд хэдэн зуун жилийн турш тооцоолол хийхэд хэрэглэгдсээр ирсэн. Анх модон саваа (tally stick) хэлбэрийн төхөөрөмжүүд байсан байх.
МЭӨ 100 оны эхэн үед хамаарагдах “Антикитериа механизм” нь ерөнхийдөө одоогоор мэдэгдэж байгаа хамгийн анхны механик аналог компьютер мөн хамгийн анхны хөтлөгч араатай механизм юм. Түүнтэй адилтгаж болохуйц хөтлөгч араатай төхөөрөмжүүд нь 16-р зууныг хүртэл Европд гарч ирээгүй бөгөөд 1945 оныг хүртэл үндсэн дөрвөн арифметикийн үйлдүүдийг гүйцэтгэж чадахуйц механик тооны машин үүсч бий болоогүй л байлаа.
Транзистор 1940өөд оны сүүлээр “Белл лаборатори”-д үүссэнээр эрчим хүчний зарцуулалт нь ихээр багассан компьютерууд зохион бүтээгдэх шинэ үеийг эхлүүлсэн юм. Хамгийн анхны худалдаанд гарсан хадгалсан програмтай компьютер нь “Ferranti Mark I” юм. Тус компьютер нь 4050 вакум хоолойг өөртөө агуулдаг ба 25 киловаттын эрчим хүчийг зарцуулдаг. Анхны транзисторт компьютер Манчестэрийн их сургуульд зохион бүтээгдэж 1953 оны 11 сард ашиглалтад орсон ба хамгийн сүүлийн хувилбар нь дөнгөж 150 ваттын эрчим хүчийг л зарцуулдаг.
Өгөгдлийн санах ой
Колоссус (Colossus)гэх мэт дээр үеийн цахилгаан компьютерууд цоорхой хальс буюу өгөгдөл нь нүхний дараалал маягаар үзүүлэгдсэн урт нарийн цаасыг хэрэглээнд оруулсан, одоо тэр технологи хоцрогдсон. Орчин үеийн компьютеруудад хэрэглэдэг электрон өгөгдлийн санах ой дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш, удаашрууулдаг шугаман санах ойн (delay line memory) загвар радарын дохион замбараагүй байдлыг арилгахаар хөгжүүлэгдэх үеэс мөнгөн усны удааширдаг шугам анхны бодит хэрэглээ байжээ. Анхны шуурхай дижитал санах ой нь стандарт катодын цацраг хоолой дээр тулгуурласан Виллиамсын хоолой (Williams tube) байв, гэвч үүн дээр хадгалагдсан мэдээлэл удаашруулдаг шугаман санах ой нь хувирдаг байснаас үргэлжид шинэчлэгдэхээс өөр аргагүй байсан, мөн дээрээс нь хучдэл салсан тохиолдолд арилдаг байсан. Хамгийн анхны компьютерийн үл хувирах санах ой бол 1932 онд зохиогдож, дэлхийн хамгийн анхны арилжааны үндсэн зориулалттай цахилгаан компьютер болох Ферранти Марк 1 (Ferranti Mark 1)-д хэрэглэгдэж байв.
Бүхий л өгөгдлийн сангийн удирдлагын систем хамтдаа ажиллаж, шууд байдлаа хадгалж үлдэх зуураа олон хэрэглэгчдээс зэрэг ханддаг байхаар хадгалсан өгөгдлийг боломжтой болгож байдаг олон тооны бүрдлүүдээс тогтдог. Бүхий л өгөгдлийн сангийн шинж чанар нь өгөгдлийн сангийн схемд өгөгдлөөсөө салангид тодорхойлогдож хадгалагддаг өгөгдлийн байгууламжийг агуулж байдаг.
Уртасгадаг тэмдэглэгээт хэл (extensible markup language XML) сүүлийн жилүүдэд өгөгдөл үзүүлэлтийн олонд танигдсан формат болоод байгаа. Хэдийгээр XML өгөгдөл энгийн файлын систем дээр хадгалагдаж болдог ч “олон жилийн онол, практикийн хүчин чармайлтаар тогтоогдсон бат бөх хэрэгжүүлэлт” гэсэн давуу талаа олж авах үүднээс харилцан хамааралтай өгөгдлийн санг ихэвчлэн барьдаг. (Standard Generalized Markup Language) (SGML)-н хувьсгалын нэгэн адилаар XML-н текстэд суурилсан байгууламж машин ч хүн ч унших давуу талыг санал болгодог.
Өгөгдөл сэргээлт
“Өгөгдөл” ба “мэдээлэл” нөхцлүүд ижил утгатай биш. Хадгалагдсан бүхэн өгөгдөл, гэвч өгөгдөл нь зохион байгуулагдаж утга төгөлдөр илэрхийлэгдсэн үед л мэдээлэл болно. Дэлхийн тоон өгөгдлийн ихэнх нь зохион байгуулагдаагүй байдаг ба дан ганц зохион байгуулалт дотор ч хэд хэдэн янзын биет форматтай хадгалагдсан байдаг. Өгөгдлийн агуулах ийм үл тохирох санах ойнуудыг 1980-аад оноос хөгжүүлж ирсэн. Тэд ер нь интернет мэтийн гадаад эх үүсвэрийг агуулсан олон янзын, шийдвэр гаргахад тусалдаг системийг (decision support systems) (DSS) хөнгөвчлөхөөр зохион байгуулагдсан эх үүсвэрүүдээс задалж авсан өгөгдлүүдийг хадгалдаг.
Өгөгдөл шилжүүлэлт
Өгөгдөл шилжүүлэлт нь 3 талтай: шилжүүлэг, тархалт, хүлээн авалт. Энэ нь мэдээлэл нэг чиглэлтэй буурах эсвэл хоёр чиглэлтэй буурах, өсөх сувагтай харилцаа холбоогоор шилжүүлэгддэг цацалт (broadcasting) шиг өргөнөөр ангилагдаж болно.
XML нь 2000-аад оны эхэн үеэс хойш өгөгдөл сэлгэлтийн утга маягаар, ялангуяа “data-at-rest –ээс илүү data-in-transit” гэж тодорхойлдог SOAP шиг, сүлжээнд чиглэсэн протоколд хамрагддаг харилцан үйлчлэл гэх мэт машинд чиглэсэн харилцан үйлчлэлд өсөлттэйгөөр ажиллаж байгаа. Тийм хэрэглээний уриалгуудын нэг бол өгөгдлийг харилцан хамааралтай өгөгдлийн баазаас XML Document Object Model (DOM) байгууламж руу хувиргах явдал юм.
Өгөгдөл ашиглалт
Гилберт, Лопез нар технологийн өөрчлөлтийн илтгэгч хурдыг тодорхойлсон байна (Мурын хуулийн нэгэн төрөл): нэг хүн бүрт ногдох мэдээллийг тооцоолох машины ашиглалтыг нарийвчилсан хүчин чадал 1986-2007 оны хооронд ойролцоогоор14 сар тутамд хоёр дахин өсч байсан; дэлхийн ерөнхий зорилготой компьютеруудын нэг хүнд ногдох хүчин чадал нь энэ хугацаанд 18 сар тутамд хоёр дахин өсч байсан; нэг хүнд ногдох олон улсын харилцаа холбооны хүчин чадал 34 сар тутамд хоёр дахин өсч байсан; нэг хүнд ногдох дэлхий санах ойн хүчин чадал хоёр дахин ихсэхийн тулд 40 сар (3 жил бүр) шаарддаг, нэг хүнд ногдох өргөн нэвтрүүлгийн мэдээлэл 12,3 жил тутам 2 дахин нэмэгддэг. Дэлхий даяар өдөр бүр үлэмж хэмжээний өгөгдөл хадгалагддаг ч үр дүнтэйгээр задлан шинжлэгдэж, үзүүлэгдэхээс нааш үнэн хэрэгтээ өгөгдлийн булш гэгддэг зүйлд оршин суудаг: “хааяа хандагддаг өгөгдлийн архив”. Тэрхүү асуудлыг хаяглахад өгөгдлийн уурхайн талбар буюу “үлэмж хэмжээний өгөгдлөөс сонирхолтой хэлхээ ба мэдлэг нээн илрүүлэх үйл явц” 1980-аад оны сүүл үеэс үзэгдэж эхэлсэн.
Их дээд сургуулийн үзэл баримтлал
Их дээд сургуулийн хүрээнд Association for Computing Machinery (ACM) буюу “Тооцооллын төхөөрөмжийн холбоо” Мэдээллийн технологийг “компьютер технологийн бизнес, улс төр, эрүүл мэнд, сургууль болон бусад байгууллага дахь хэрэгцээг сурагчдад таниулахад бэлтгэх бакалаврын хөтөлбөр ... МТ-ийн мэргэжилтнүүд нь аливаа байгууллагад тохирох техник хангамж болон програм хангамжийн бүтээгдэхүүнүүдийг сонгох, тэдгээр бүтээгдэхүүнийг байгууллагын хэрэгцээ, дэд бүтэцтэй нь холбогдуулах, суулгах, тохируулан өөрчлөх, тухайн байгууллагын компьютер ашигладаг хүмүүсийн програмыг хэвээр нь хадгалахад дэмжлэг үзүүлэх үүрэг хариуцлагыг хүлээнэ.” гэж тодорхойлсон байна.
Арилжааны болон хөдөлмөр эрхлэлтийн үзэл баримтлал
Бизнесийн хүрээнд Information Technology Association of America буюу “Америкийн Мэдээллийн Технологийн Холбоо” мэдээллийн технологийг тодорхойлохдоо “Компьютер дээр тулгуурласан мэдээллийн системийн хичээл, хөгжил дэвшил, програм, хэрэгжүүлэлт, дэмжлэг мөн удирдлага” гэсэн байна. Тус салбарт ажиллагсдын үүрэг хариуцлага нь сүлжээг удирдах, програм хангамжийг хөгжүүлэх суурилуулах, мөн байгууллагын технологийн хөгжлийн үе шатыг төлөвлөх ба удирдлах, ингэхдээ техник хангамж болон програм хангамжийг хэвээр нь хадгалах, шинэчлэх, солих зэрэг орно.
Мэдээллийн технологийн бизнесийн үнэлэмж нь бизнесийн үйл явцыг автоматжуулах, шийдвэр гаргалтанд ашиглагдах мэдээллээр хангах, харилцагчидтайгаа бизнес холбох мөн үр өгөөж, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх арга хэрэгслээр хангах зэрэг болно.
Илүүг унших
Ангилал:Техникийн мэргэжлийн салбар
Рокки 3
Рокки 3 (Rocky III) нь 1982 онд дэлгэцнээ гарсан, Рокки цуврал киноны гуравдугаар анги юм. Кино зохиолыг бичиж, найруулсан Сильвестр Сталлоне өөрөө гол дүр болох Рокки Бальбоагийн дүрийг бүтээсэн бөгөөд түүний өрсөлдөгч Аполло Крийдийн дүрийг Карл Веатерс, Роккигийн дасгалжуулагч Микигийн дүрийг Бургесс Мередит, Роккигийн эхнэр Адрианы дүрийг Талиа Шайр нар бүтээжээ.
Уг киноны дуу болох "Барын нүд"-ийг Сталлоне Сурвайвор хамтлагт захиалж зохиолгосон бөгөөд хит болж, АНУ-ын Биллбордыг тэргүүлэн, Оскарын шагналын "Киноны шилдэг дуу"-ны ангилалд нэр дэвшиж байв.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1982 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Боксын кино
Зимбабве
Бүгд Найрамдах Зимбабве Улс (Republic of Zimbabwe) нь Африк тивийн өмнөд хэсэгт орших улс юм. Нийслэл хот нь Хараре.
Газар зүй
Зимбабве далайд гарцгүй, Замби, Ботсвана, Өмнөд Африк, Мозамбик улсуудаар хүрээлэгдэн оршино.
Зимбабвед дэлхийд алдартай Викториа хүрхрээ (Замбези мөрөн) болон эртний архитектурын дурсгалт газар Их Зимбабве (Энэ газрын нэрээр улсаа нэрлэсэн) байдаг.
Түүх
Зимбабве нь Британийн колони байхдаа Родези гэгддэг байсан бөгөөд 1980 онд тусгаар тогтнохдоо эртний нэр болох "Зимбабве" нэрийг авчээ.
Эдийн засаг
Тус улсын эдийн засаг одоо хүнд нөхцөлд байна. Гадаад валютын нөөц маш бага болсон бөгөөд зимбабве долларын ханш асар их унасан тул 2009 оны 4 сарын 12-нд хэрэглээнээс хасчээ.
Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар
Түүх
Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1956 оны 12 дугаар сарын 31-ны өдрийн 234 дүгээр зарлигаар: БНМАУ-ын Их Хурлын Тэргүүлэгчдээс ТОГТООХ НЬ:
хөдөлмөрийн баатар
Гидрологи
Гидрологи — Ус судлалын инженер нь газрын гадарга дээр байгаа усан мандалуудыг судалдаг (Нуур тойром, гол мөрөн, булаг шанд, намаг, мөнх цас мөсөн гол г.м) бөгөөд тэдгээрийн горим, шинж чанар, найрлага, биологийн үйл явцуудыг судлах мэргэжилтэнг ус судлалын инженер гэнэ (Гидрологич) гэнэ.
Ангилал:Ус зүйн экологи
Ариун Гурвал
thumb|right|250px|Ариун Гурвал, [[Эль Греко]] Ариун Гурвал (Τριάς, Trinitas) санаа нь гурван бодгалиас бүрдэх нэгдмэл нэг Бурхан хэмээн заадаг христийн шашны ойлголт юм. Энэхүү гурван бодгаль нь Эцэг, Хүү, Ариун Сүнс мөн. Гурвал гэсэн үг библид хэрэглэдэггүй бөгөөд үүнийг анх удаа Антиохийн Феофил тайлбарлжээ .
Гурвал гэдэг үгний утга
Англи хэлэнд Trinity гэж нэрлэдэг нь Латин хэлний Trinitas гэдэг үгнээс гаралтай бөгөөд энэ нь гурвын тоо, триад гэсэн утгатай. Мөн Грек хэлэнд "Τριάς" (Триас) гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь нэгдмэл, нийлсэн гурван биесийг хэлдэг.
Библийн тайлбар
Библи нь Бурхан бол - Нэг мөн чанар хийгээд гол зүйлийн нэгдэл хэмээн тунхагладаг (Марк 12:29, Дуулал 6:4, Галат 3:20). Гурвалын бодгалийн аль нэг нь хэзээ ч хийгдсэн болоод бүтээгдсэн бус, харин нэг бүр нь үндсэн орших байдал, шинж чанарууд, хүч хийгээд алдар дотор эн тэнцүүхэн оршдог гэдгийг Ариун Библи заадаг ба Христэд итгэгчид ийнхүү итгэдэг. Библид Гурвал Бурханы талаар хамгийн анх Эхлэл номын 1-р бүлгийн 26-р зүйлд дурддаг. Теологичид хүмүүст энгийн байдлаар Гурвалыг тайлбарлахдаа ихэвчлэн өндгийг жишээ болгож авдаг ба өндөг нь хальс, цагаан, шар гэсэн 3 хэсгээс бүрддэг. Тэрний аль нэг нь байхгүй бол өндөг болж чадахгүй, үүнтэй адил Эцэг, Хүү, Ариун Сүнс гурав нэгдмэл байснаар нэг Бурханыг бий болгодог хэмээн тайлбарладаг болно. Хэдий зарим теологичид энэ тайлбарыг сайн гэж үздэггүй боловч хамгийн энгийн ойлголт нь энэ гэдэгтэй дуу нэгтэй зөвшөөрдөг. Бас мөс, ус, уурын гэсэн усны 3 шинж шиг ч тайлбарлах хүмүүс байдаг. Орон зай, цаг хугацаанд баригдалгүй үл хамаарч оршдог, дуусашгүй мэргэн ухаан, цаглашгүй хүч чадалтай, ариунаас ариун Сүнсээр оршигч Бурхан тул Эцэг, Хүү, Ариун Сүнс нь хүч чадал, мэргэн ухаан, шинж чанар, эзлэх байр суурь эрх тэгш Бурхан бөгөөд хүнд харагдаж ойлгогдох байдлаар нь хүмүүс Түүнийг мэдэх боломжтой юм. Түүнчлэн Бурханы Үг гэж хэлэгддэг Библи нь энэ л Бурхан хүмүүст Өөрийгөө илчилсэн онцгой илчлэлт хэмээн тооцогддог байна.
Руслан Олихвер
Гадны холбоос
Ангилал:ЗХУ-ын волейболчин Ангилал:Оросын волейболчин Ангилал:1969 онд төрсөн
Ариун Гурвал
Христ ба Гурвал
Христ Иордан голд ариун угаал хүртсэн талаар Библид дурддаг (Матай 3:13-17, Марк 1:9-11, 3:21-23, Иохан 1:29-39). Матай 3:16-17-д "Есүс ариун угаал хүртээд, голын уснаас тэр даруй гарах үед тэнгэр заагдаж, Бурханы Сүнс тагтаа лугаа бууж, Түүн дээр ирэхийг тэр харав. Тэнгэрээс: -Энэ бол Миний хайрт Хүү. Түүнд Миний таалал оршдог гэх дуу гарлаа" гэж бичигдсэн байдаг.
Энэ нь Бурханы бүрэн илрэл бөгөөд Гурвалын баталгааны хамгийн тод яруу тод илэрхийлэл болно. Есүс бол Хүү, Тагтаа бол Ариун Сүнс, Тэнгэрээс гарсан дуу бол Эцгийнх болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Библи Ангилал:Монотеизм
Эхлэл
Эхлэл ном нь Библийн болон Хуучин гэрээний эхний ном болдог ба Библийн гол танилцуулга болдог. Номын нэр нь тус номын анхны үг болох берешид ("Эхэнд") хэмээх еврей үгнээс гаралтай болохыг тогтоосон. Англи Библийн "Genesis" хэмээх нэр нь еврей үгний "үүсэл, эх сурвалж, бүтээл ба юмсын эхлэл" гэсэн утгатай грек орчуулга юм. Эхлэл ном бол "бүх эхлэлүүдийн ном" хэмээн ХристИтгэлт теологичид үздэг.
Эхлэл номын бичигч нь өөрийгөө номдоо ганц дурдаагүй бөгөөд Танахын (Библийн эхний таван ном) бичигч Моисей байсан гэдэгт эргэлзэлгүй итгэдэг. Мөн эртний Еврейчүүд болон сүмийн зэрэгтнүүд Мосег Эхлэл номын бичин хянагч хэмээн гэрчилсэн байдаг.
Эхлэл ном нь бүтээл, хүн төрөлхтөний түүхийн эхлэл, Еврей ард түмний гарал үүсэл, Абрахам болон еврейчүүдийн өвөг дээдсүүдтэй байгуулсан Бурханы гэрээг тодорхой бичсэн.
Эхлэл номыг чухал 2 хэсэгт хуваадаг бөгөөд энэ нь:
Эхлэл ном нь нийт 50 бүлэгтэй ба МЭӨ 1445-1405 оны үед бичигдэж дууссан. Манай дэлхий хамгийн эртний бичвэр юм.
Мөн үзэх
Ангилал:Бүтээлийн домог Ангилал:Хуучин Гэрээний ном Ангилал:Тора
Лити
Лити нь мөнгөлөг цагаан  өнгөтэй  металл,  хувийн  жин  нь  0.53 г/см3,  хайлах  температур  нь  180.54 °С,  буцлах  температур  нь  1330 °С. Хар тугалганаас зөөлхөн  бөгөөд  давтагдах,  сунахдаа  сайн,  хэд  хэдэн  металлуудтай  хамт  хайлш  хийдэг.
Хүчилтөрөгч, устөрөгч,  азот,  фосфор,  хүхэртэй  нэгдэхдээ  амархан. Хэт хөнгөн,  бат  бөх,  зэврэлтэд  тэсвэртэй,  халуун  тэсвэрлэдэг  хайлшууд  хийхэд  хөнгөн цагаан,  магни,  бериллийн  хамт  хэрэглэдэг  бөгөөд  ийм  хайлшаар  пуужингийн  эд  анги  хийдэг. Лити, түүний  нэгдлийг  цөмийн  физик,  агаарын  кондиционарт  ашигладаг.
Лити, түүний  нэгдлүүдийг  нисэх  хүчин,  сансар судлал,  хар ба өнгөт  металлург,  цөмийн  энерги,  шил ба керамик  эдлэлийн  үйлдвэр,   агааржуулалтын  систем,  мөн  хими  ба  нефтийн  үйлдвэрт  өргөн  хэрэглэнэ.
Андре Игудала
Андре Тайлер Игудала (Andre Tyler Iguodala, 1984 оны нэгдүгээр сарын 28-нд Иллиной мужийн Спрингфилд хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Миами Хит багийн довтлогч-хамгаалагч болон жижиг довтлогчийн байрлалд тоглодог. Аризонагийн их сургуулийн багаас 2004 оны драфтад оролцон есдүгээр сонголтоор Филадельфия Севенти Сиксерс (2004—2012) багт элсэж байв. Улирлын шинэ цэрэг Игудала тус багт Аллен Айверсонтой гар нийлэн тоглож улирлын нийт 82 тоглолт, флэй-оффын 5 тоглолтонд тус оролцож тоглолт бүрт дунджаар 32.8 минут тоглохдоо 9 оноо, 5.7 самбараас бөмбөг авалт, 3 ашигтай дамжуулалт, 1.7 бөмбөг таслалтийг гүйцэтгэсэн байдаг байна. Түүнчлэн Тухайн анхны улиралдаа 10 оноо, 10 самбараас бөмбөг авалт, 10 оновчтой дамжуулалт өгч анхны трипл-даблаа Детройт Пистонс багийн эсрэг тоглолтонд хийсэн түүхтэй. 2012 оны наймдугаар сарын 10-нд Денвер Наггетс (2012—2013) багт дөрвөлсөн багийн гэрээгээр шилжжээ. Харин 2013 оны долоодугаар сарын 5-нд Голден Стэйт Уорриорз багтай дөрвөн жилийн гэрээг 48 сая доллараар байгуулжээ.
Игудала Америкийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2010 Дэлхий, 2012 оны Олимпийн аварга тус тус болж байв.
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Амлалт нэхэх ард түмний холбоо
Монгол улсад 2008 онд УИХ-ын сонгуулиар Сонгуульд оролцсон намууд Сонгуулийнхаа сурталчилгааг хийхдээ мөнгөн амлалтыг нэг нэгнээсээ давж өрсөлдөн, амлалтаараа уралдаж, улмаар амласан амлалт нь биелэх боломжгүй хоосон амлалт болж хувирах үед Амлалт Нэхэх Ард Түмний Холбоо байгуулагдсан юм. Амлалт Нэхэх Ард Түмний Холбоо нь 2009 он 11 сарын 9 ны өдөр байгуулагдаж, Монгол улсын 21 аймаг, Хот суурин газруудад салбар хороогоо байгуулсан хамгийн том төрийн бус байгуулага болсон юм. Ангилал:Төрийн бус байгууллага Ангилал:Монголын төрийн бус байгууллага
Гэндэгийн Дашдорж
Гэндэгийн Дашдорж (1934 онд Хөвсгөл аймгийн Тариалан суманд төрсөн) гэж 1963 онд Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар болсон тракторчин хүн байжээ.
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын тариачин Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Тариалангийн (Хөвсгөл) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1934 онд төрсөн
Пику
Тогооны диаметр 500 м, гүн 30 м. Далайн гүнд хамгийн урт үргэлжилдэг (6098 м) уул хэмээн Гиннест бичигджээ.
Хамгийн сүүлд 1963 онд дэлбэрсэн. 1562-1564 онд түүхэнд хамгийн хүчтэй дэлбэрч хайлмаг нь далайн эрэг хүрч байв.
Холбоос
Ангилал:Азорын уул Ангилал:Хоёр мянгат Ангилал:Давхаргат галт уул Ангилал:Пику арал