cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сократ
Хувь хүний хувьд
Өвөл зунгүй хөл нүцгэн, нэг л хуучин муу хувцсаа хэдэрч явдаг тэрээр Афины театрт очихдоо л гагцхүү сандаль өмсдөг байжээ. Энэ нь түүний өвөрмөц зан араншинтай холбоотой мэтээр олонтаа бичицгээдэг ч, үнэн хэрэгтээ их сэтгэгч тийм ядуу зүдүү амьдралтай байсных юм. "Зугаа цэнгэл, чамин тансаг байдлыг бид аз жаргал гэж нэрлэдэг. Миний бодлоор юу ч хүсэхгүй байна гэдэг бурхдын мөн чанар. Тиймээс тийм ч их зүйл хэрэгтэй бусыг ойлгох нь энэ аугаа их жаргалд дөхөж очих хамгийн боломжийн арга" түүний хэлсэн энэ үгнээс л хамгийн жирийн байхыг хүсэж, эд хөрөнгийг тоодоггүй байсныг харж болох юм. Сократ өөрийнхөө сургаалыг сонсогчдыг шавь биш найз нөхөр гэж нэрлэн, мэргэн сургаалаа харамгүй түгээсний хариуд юу ч авахгүй байлаа. Тэр үеийнхэн Сократад "Чи сургаал хэлээд хөлс авахгүй байна гэдэг бол чиний үг ямар ч үнэ цэнэгүй гэсэн үг. Нэгэнт яриа чинь сохор зоосны үнэгүй болохоор чи ухаантан биш" хэмээдэг байжээ. "Гэрлэнэ гэдэг чин үнэнийг хэлэх юм бол нүгэл. Гэхдээ зайлшгүй учрах ёстой нүгэл. Яадаг ч байсан гэрлэ". "Сайн эхнэр таарвал онцгой явдал болно. Муу эхнэр таарвал гүн ухаан судлахгүй юу" гэх мэт түүний хэлсэн энэ үгнүүдээс гэр бүлдээ хандаж байсан хандлагыг нь ойлгож авч болох юм. Товчоор хэлбэл тэрээр гэрийн муу эр нөхөр байсан хэрэг. Түүнийг төрийн алба хаших ямар ч чадваргүй, зугаа наргианд дуртай, архи дарснаас буцдаггүй, нэлээдгүй шооч эр байсан гэж ном зохиолд бичжээ. Мөн тэрээр ямар нэгэн юмны талаар бодож бясалгах шаардлага гарвал зогсож байсан газраа маш удаан хугацаагаар зогссоор байдаг байсан бөгөөд хотын оршин суугчид түүнийг харах гэж ихээр цуглардаг байсан байна. Сократ чулуугаар урладаг мэргэжилтэй байсан ч үүнийгээ хийдэггүйн дээр хүлээн зөвшөөрдөггүй байсан байна. Тэрээр өөрийгөө үргэлж философич хэмээдэг байжээ.
Ардчиллын талаарх үзэл
Сократ бол Афинд Периклийн үед тогтсон ардчилалтай төстэй тийм аядуу ардчиллын талыг баримтлагч байсан. Удирдах тушаалтныг шодож сонгодог практикийг Сократ шүүмжилсэн. Эртний үеэс эдүгээ хүртэл энэ шүүмжлэл Сократын “ардчиллын эсрэг үзэл“ гэсэн сэдвийн нэг гол учир нотлол болж ирэв. Албаны хүмүүсийг шодолтоор сонгох журмын талаар Сократын шүүмжлэл тэр үеийн Афины үндсэн хуульд харшилсан юм. Ардчиллын эсрэг зүйл байсангүй. Ер нь Сократ төрийн байгууллагыг өөрчлөх талаар ямар нэг онцгой хөтөлбөр дэвшүүлээгүй, зөвхөн төрийн хариуцлагатай албан тушаалтан мөн цэргийн удирдах дарга нарыг санал хураалтаар сонгох санал гаргасан ажээ. Өөрөөр хэлбэл, шодох аргыг санал хураалтаар солих нь зүйтэй юм гэсэн санаанаас өөр юу ч хэлээгүй ажээ.
Сайн байдал, сэтгэлийн тухай сургаал
Сайн сайхан байдал гэдгийг хүнд “ашигтай” юмыг таньж мэдэх явдалтай холбож ойлгосны дүнд Сократ утилитаризм, заваан прагматизмын явцуу хүрээнээс гарч чадсан хэрэг. Юм өөрийн зориулалтдаа тохирч байвал сайн ашигтай гэнэ. Хүмүүс хүссэнээ биелүүлэхэд тус болох зүйлийг ашигтай гэж үздэг. Тэгвэл юуг хүсэх нь зохистой вэ гэдгийг мэдэх нь илүү ашигтай. Хэрэг дээрээ Сократ Грекийн философичдоос анх түрүүн бие сэтгэлийн харьцааны тухай асуудлыг тодорхой тавьсан байна. Мөн Сократ биеэ хайрлаж санаа тавихыг үгүйсгээгүй, хоол ундаа тааруулж хэрэглэхийг сануулж байсан юм. Эцэст нь сэтгэлийн /сүнсний/ тухай Сократын ойлголт шашны ойлголттой бас холбогдож байсныг нэмж хэлэх хэрэгтэй юм.
Ёс зүйн тухай сургаал
Сократ: "Хэн ч сайн дураараа шударга бус юм хийдэггүй, харин тийм явдал гаргасан бол өөрөө мэдэлгүй тэгсэн хэрэг. Үүнтэй холбогдуулж Сократ ганц хүслээр шударга бус муу юмнаас зайлахад хэцүү, хүслээс гадна" ямар нэг хүч, ур чадвар, сургалт практик, бие сэтгэлийн хүмүүжил хэрэгтэй юм гэсэн санааг өгүүлсэн байдаг. Түүний энэ санааг Аристотель "хүн сайн зүйлийг мэддэг атлаа, муу юм хийдэг явдал буй. Өөрийн явдлын муу хор уршгийг мэдсээр байж, уруу татагдаж шунал тачаалд автагдах нь бий" гэж шүүмжилсэн байдаг юм.
Баривчилгаа
Тэр үеийн Грекийн шүүх 3 үе шатыг дамждаг байсан.
Мөн өмгөөллийн үг нь хоёр хэсгээс бүрддэг.
НТӨ 399 оны хавар Сократыг жирийн иргэний амьдралын хэм хэмжээг зөрчсөн хэмээн ялласан юм. Шүүх хуралд оролцохгүй, зүгээр л Афинаас явахад хангалттай байсан байна. Учир нь түүнийг алах гэж улайрсан хүн бараг байгаагүй байна.
"Сократ нь хот даяараа шүтэн дагадаг бурхдыг хүлээн зөвшөөрдөггүй, ондоо шинэ бурхны номыг түгээдэг. Залуучуудыг замбараагүй зүйлд уруу татдаг. Тиймээс цаазаар авбаас зохилтой" хэмээн буруутгасан байдаг. Гэсэн ч энэ нь улс төрийн зорилготой байсан гэж зарим зохиолд тэмдэглэсэн байдаг. Учир нь, тэрээр Афины ардчиллын зарчмыг шүүмжилж, албан тушаалтныг шодож сонгодог журмыг буруушаадаг байсан.
Шүүх хурал
Сократын гэм буруутай эсэх талаар 500 хүн санал өгснөөс 280 нь цаазлах нь зүйтэй гэсэн санал өгчээ. Ийм цөөхөн хүний зөрүүтэйгээр түүнийг буруутгасан нь түүнийг үнэхээр их гайхшруулсан гэдэг. Уг нь шүүхийн шийдвэр гармагц цаазыг гүйцэтгэдэг ёс байсан ч энэ удаад Сократыг цаазлан хороохыг 30 хоногоор хойшлуулжээ. Учир нь, Афинчууд Крит арал дээр минотавр мангасыг даран сөнөөж Критийн хаан Миност төлөх гувчуур төлөөснөөс ангижруулснаас хойш Апполон тэнгэрт Тезей хааны өргөсөн тангаргийг биелүүлж бэлэг сэлт тээсэн ариун хөлөг онгоцыг Делос арал дахь Аполлоны сүм рүү жил бүр илгээдэг заншилтай байсан бөгөөд тийнхүү ариун элч нар одсон өдрөөс Афинд эргэж иртэл нь цаазын ял гүйцэтгэхийг хориглодог байжээ.
Цаазын ял хойшлогдож байх үед нь найз нөхөд нь оргуулахаар завдсан ч андынхаа үгэнд оролгүй, эх орныхоо хууль ёсонд үнэнч үлдэж оргохыг зөвшөөрөөгүй байна. Энэ шийдвэрийн шалтгаан нь "...шударга бус явдалд бас шударга бусаар хариулт өгөх хэрэггүй" гэсэн нь түүний философийн баримтлал байсан болов уу.
Үхэл
Цааз гүйцэтгэх өдөр Сократ нар шингэхийг ч хүлээлгүй, өөртөө хор авчирч өгөхийг хүсчээ. Аягатай хорыг маш тайвнаар амархан ууж дуусган таалал төгссөн байна. Сократыг нас барсны дараа Афинд бий болсон улс төрийн дарамтын улмаас Платон болон философичийг дагалдагч зарим хүмүүс Афинаас явахад хүрчээ. Хэдэн жилийн хойно түүний шавь нар Афинд эргэн ирж түүний талаар болон философийн нь талаар олон зүйлийг бичиж үлдээсэн байна.
Сократыг өөд болсны дараа Афинчууд нүглээ наминчилсан тухай, Сократыг яллагчдыг шийтгэсэн тухай хууч яриа бий болжээ. Философичийн үхэл ойлгомжгүй битүүлэг хэрэг. Гэхдээ амиа хорлосон ч биш, шүүхийн алдаа ч гэж хэлмээргүй явдал юм. Шүүх дээр Сократын баримталсан байр суурь бол түүний чин сэтгэл, оюун ухааны зарлигийг дагах ёстой гэсэн ёс зүй-гүн ухааны үзэлтэй нь нягт холбоотой.
Сократ өөрийгөө танин мэдэх, зан суртахууны хувьд төгөлдөржих явдлыг сайн үйл, харин оюуны хувьд сайжрахгүй "унтаж" дэмий цаг өнгөрөөх нь муу муухай зүйл гэж үзэж иргэдэд ямагт сургамжлан, ном хаялцдаг байжээ. Философио орхих уу, эсвэл үхлээс айн амьд үлдэх үү гэдэг асуудал түүнд тулгарчээ. Өөрийн үзэл санаанаас няцна гэдэг түүний хувьд амьдралаас, мөн түүний утга санаанаас ухарна гэсэн үг байжээ. Тийм ч учраас тэрээр үхлийг сонгожээ. Үхэхийнхээ өмнө тэрээр өөрийнх нь дотор үргэлж дуу хоолой оршин байдаг байсан. Тэрхүү дуу хоолой түүнд юу хийх ёстойг хэлдэг байсан гэж тэмдэглэжээ. Үүнийг бас зарим ном зохиол дээр их мэдрэмж сайтай хүн байсан ч гэж тэмдэглэсэн байдаг.
Дүгнэлт
Сократ хэт ягшмал үзэлт зовлон эдлэгч биш, үзэл санаа, үнэмшлээ сохроор баримтлагч биш, харин философийг бишрэн зовогч, амьдрал үхлийн хооронд чөлөөтэй сонголт хийсэн итгэл төгөлдөр мэргэн ухаантны ёсоор энэ хорвоог орхисон хүн билээ. Сократын хувьд сайн муугийн тухай шударга шударга бус явдлын тухай ойлголт харьцангуй гэдэг нь нууц биш байсан. Аль нэг үйлдэл нэг тохиолдолд сайн, өөр тохиолдолд муу болдгийг тэрбээр ойлгож байсан. Ийм учраас Сократ ёс зүйн нийтлэг тодорхойлолт эрж хайсан нь философийн сэтгэлгээний түүхэнд түүний байгуулсан асар их гавьяа билээ. Сократ оюун санааны үнэ цэнийг тэргүүн зэрэгт тавьж түүнийг бүтээх нь хүний амьдралын гол зорилт гэж үзсэн байна. Өөрийгөө танин мэдэх тухай Сократын сургаал нь “Хүн - шинжлэх ухаан - техник”, “Шинжлэх ухаан - ёс зүйн нигүүлсэнгүй үзэл” гэсэн асуудлаар сүүлийн үед дэлхий даяар өрнөсөн өргөн хэлэлцүүлгийн нэг нэн чухал сэдэв болсон нь их учиртай. Эртний философичийн шийдвэрлэх гэж байсан асуудлууд эдүгээ ач холбогдлоо алдаагүй байна. Ийм учраас сократ хүн төрөлхтний нэгэн мөнхийн дагуул байсан, байх ч болно.
Боролдой жанжин
Боролдой жанжин нь Их Монгол Улс болон түүний хараат Алтан ордны Улсын цэргийн жанжин юм. Оросоор Бурундай буюу Боролдой, Боролдай, Бурондай, Буранда, Брандай, Бурулдай, Боралдай, Берендей, татар хэлээр Бурандай гэсэн олон янзаар түүх сударт тэмдэглэн үлдээжээ. Энэ хүн Монголын Хиад, Жүрхин, Салжиуд овгуудын аль нэгээс гаралтай байж магадгүй гэж үздэг. Намтар төдийлөн сайн судлагдаагүй байдаг бөгөөд түүхэн сурвалжид ч ховор байдаг.
Намтар
Чингис хаан 1227 онд өөрийн хөвгүүдэд хувь таслан өгөх үед Боролдой Зүчийн харьяанд очсон иргэд дунд байсан байж магадгүй хэмээн судлаачид бичдэг. Түүний нэр зөвхөн 1237 онд Баруун зүгт хийсэн Кибчагийн аян дайны үед Ижил мөрний Булгарыг эзлэн авах байлдааны үед гарч ирнэ. Тэрээр Булгар, Кибчагийг байлдан дагуулахад оролцсон, цаашлаад Орос, Европт явуулах аян дайнд томоохон ул мөр үлдээсэн жанжин юм.
Түүний хийсэн хамгийн том алдартай тулалдаан бол 1238 оны гуравдугаар сарын 4-нд Сить (Сити) голын эрэгт Оросын вангуудын нэгдсэн армийг бут цохисон тулаан юм. Түмтийн ноён Бурундай жанжны гайхамшигт ялалт хэмээх өгүүлэлд Сити голын тулалдааны талаар дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байгаа тул дэлгэрүүлсэнгүй.
Боролдой баатар бол Алтан ордны улсын цэргийн хамгийн дээд нэгж болох түмний ноён цолтой байжээ. Орчин цагийн генерал цолтой энэ тэнцүү юм. Түмний ноён гэдэг бүх цэргийн жанжин ч байсан байх боломжтой.
Бат ханы цэрэг Европт орох үед тэрээр Сүбээдэй баатрын хамт Шайо голын болон бусад тулалдаан оролцож Европ дахь байлдааны бүхий л ерөнхий төлөвлөгөө, стратеги тактикийг боловсруулахад гар бие оролцсон чадварлаг жанжин байжээ. Гэвч их жанжин Сүбээдэйн алдар сууд дарагдан сүүдэрт явж байсан юм. Өндөр настай Сүбээдэй баатар түүнийг уртын урт аян замд өөрийн орлогчоор сонгон авч явснаас үзэхэд тэрээр тухайн үедээ хамгийн чадварлаг жанжин байжээ. Өрнийн их дайны бүхий л алдар гавьяа түүнтэй хамаатай нь ойлгомжтой юм.
Өрнийн урт аян дайнаас (Кибчагчин аян дайн) буцаж ирээд тэрээр Монголын эзэнт гүрний хаан ширээний тэмцлийн үед 1251 онд 100,000 орчим цэрэг захиран Батын тушаалаар Отрар хотын ойролцоо Мөнх хааны нөөц туслах хүчин болон бэлэн байрлаж байсан тухай мэдээ бий.
Бэрх ханы үед Галицийн ван Даниил Романович Төв Европын улсуудтай харилцаа тогтоож хоёр хөвгүүнээ Унгар, Австрийн гүнжүүдтэй гэрлүүлэн холбоотны харилцаагаа бэхжүүлж эхэлсэн юм. Улмаар холбоотны хүчиндээ эрдэж Алтан ордны улсын даргач нарыг шахан гаргаад алба татвар төлөхөө больж, Алтан ордны улсын хуульд захирагдсан оросуудыгаа хүртэл цаазлан хороож, хот цайзаа бэхэлж, цэргийн хүчээ нэмэгдүүлж эхэлжээ.
Даниил вангийн энэ үйлдлийг Алтан ордны улсаас томилогдсон өмнөд Оросын захирагч Хүрмэс буюу Куремесе (Бат ханы ах Орда-гийн хүү) хангалттай хүчгүй байсан учир зүгээр л харж суухаас цааш хэтрэхгүй байжээ. Түүнд цөөхөн тооны цэрэг байсан юм.
Боролдой юуны өмнө Даниил ванг дуудуулсан бөгөөд тэрээр түүнийг дайлах бус, харин Литва, Польшийг дайлах зорилготой явж байгаа, тиймээс түүнийг цэргийн хүч хавсар хэмээн үүрэг болгожээ. Үүнд итгэсэн Даниил ван өөрийн дүү Василька, хүү Лев нарыг их цэргийн хамт илгээсэн байна. “Бурундайн дайн” гэж орос сурвалжид тэмдэглэгдсэн энэ аян дайнаар Боролдой, Василька, Лев нар Польш, Литваг уулгалан довтолж, Люблин, Сандомир, Холм, Краков зэрэг хотуудыг эзлэн авсан байна.
Үүгээр өмнөд Орост гарсан үймээн дарагдаж алба барьж ногдсон татвараа ахин төлөх болсон нь яах аргаүй чадварлаг цэргийн жанжин Боролдойн ач гавьяа юм.
Алтан ордны улсын хамгийн хүнд хэцүү үүрэг даалгаврыг голчлон нугалдаг хүн нь Боролдой жанжин байсан тиймээс тэрээр Эл хаадын улстай хийсэн Алтан ордны улсын дайнд оролцож байсан бөгөөд 1263 онд тулалдааны талбарт амь эрстсэн эсвэл эгэл жирийн байдлаар ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэн эсэх нь тодорхойгүй үлдсэн юм. Түүний нэр 1263 оноос хойш ахин ямар нэгэн эх сурвалжид тэмдэглэгдэн үлдээгүй юм. Энх тунх цагийг хүсч амар амгалан аж төрөн суусан ч байх магадлалтай.
Боролдой жанжны ачаар Алтан ордны улс ямагт дайн тулалдаанд ялж байсан бөгөөд тэрээр Сүбээдэй баатартай энэ тэнцэх Алтан ордны улсын жанжин юм. Энэ алдарт эрхэм хүний нэрээр нэрлэгдсэн тосгон Казахстан болон Киргизстан улсад байдаг. Мөн төмөр замын өртөө ч Казахстан улсад байдаг байна.
Эшлэл
Ангилал:Иx Монгол Улсын жанжин Ангилал:1176 онд төрсөн Ангилал:1263 онд өнгөрсөн Ангилал:Иx Монгол Улсын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Алтан Ордны Улсын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Цэргийн стратегич Ангилал:Монгол-Польшийн дайн
Голден Стэйт Уорриорз
Голдэн Стэйт уорриорс (Golden State Warriors) нь Америкийн Калифорни муж улсын Оакланд хотод байрладаг сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Өрнө бүсийн Пасифик харьяалагддаг. 1946 онд Филаделфиа Уорриорс нэртэйгээр Америкийн сагсан бөмбөгийн Холбоонд байгуулагдсан. БАА-гийн сүүлчийн улиралд нь түрүүлээд НБА-д элсэн оржээ.
Баянжаргалан сум (Төв)
Баянжаргалан сум нь Төв аймгийн сум юм.
Голден Стэйт Уорриорз
Улирлуудын үзүүлэлт
-2017 оны NBA FINALS-ын аварга -2018 оны NBA FINALS-ын аварга
Баянжаргалан сум (Төв)
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Голден Стэйт Уорриорз
Ордон
Оракл Арена
Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
Ахлах дасгалжуулагчид
Дасгалжуулагч:Стив Керр
Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:Сан-Францискогийн спортын клуб Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Сэтгэлийн анир (кино)
Сэтгэлийн анир  - 2017 оны 4 сарын 12-нд нээлтээ хийсэн Монголын драм төрлийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2018 оны кино
Хөх толбот хүмүүс
Хөх толбот хүмүүс (киноны эхлэлд харагдсанаар монгол бичгээр хүхэ толбуту хүмүн нүгүд) гэсэн нэртэй Монголын уран сайхны кино 2011 онд бүтжээ. Ш. Доржсүрэн найруулж Т. Эрдэнэбаяр гол дүрийг бүтээсэн энэ киноны зургийг Монгол, Герман, Франц гурван улсад хэсэгчлэн авч, 2011 оны 5 сарын 25-наас мөн оны 10 сарын 25-ны хооронд ДОЗ энтертайнмент бүтээжээ.
Браила тойрог
Браи́ла тойрог (Judeţul Brăila) — Румыны нэгдүгээр зэргийн нутаг, 321.212 хүнтэй хүнтэй тойрог (жудец).
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Эконометрик
Эконометрик нь эдийн засгийн ухааны онолд тулгуурлан эдийн засгийн загварыг бий болгон, түүнийгээ статистикийн аргаар судалдаг шинжлэх ухааны салбар юм. Үүнд:
*
Функц (математик)
Функц нь юмс, үзэгдлийн хоорондын хамаарлыг илэрхийлсэн, математикийн ойлголт юм. Нэг буюу хэд хэдэн хувьсагчаас хамаарч, функцийн утга шийдэгдэнэ.
Байгаль нийгмийн юмс, үзэгдэл цөм хоорондоо уялдаа холбоотой бөгөөд нэг нь нөгөөгөөсөө хамаарч үргэлж хувьсан өөрчлөгдөж байдаг. Үүнииг математикт хийсвэрлэн илэрхийлсэн нь функц юм. Х-ямар нэгэн тоон олонлог, х  Х тоо бүрт ганц у тоо харгалзуулах f дүрэм өгөгдсөн байг. Тэгвэл Х тодорхойлогдох мужтай у=f(x) функц өгөгдлөө гэдэг. Энэ тохиолдолд у=f(x), х  Х буюу товчоор у=f(x) гэж бичдэг. Цаашид функцийн тодорхойлогдох мужийг D(f) гэж тэмдэглэх болно. у=f(x) байх ядаж нэг х  Х оршин байх тийм у-үүдийн олонлогийг функцийн утгын муж гэж нэрлээд E(х) гэж тэмдэглэнэ. Х-ийн өгөгдсөн утганд харгалзах у-ийн утгыг функцийн утга гэнэ. Функц өгөх хэд хэдэн аргатай танилцъя:
1. Функцийг томъёогоор өгч болно. Жишээ нь, у=5х+1 томъёо нь х-ийн өгсөн утгыг 5-аар үржүүлж нэгийг нэмэхэд у гарна гэсэн үг юм. Ингэж функцийг томъёогоор өгөх аргыг аналитик арга гэдэг.
2. Функцийг хүснэгтээр өгч болно. Жишээ нь,
гэж өгч болно. Энэ хүснэгтээс харахад х=2 гэсэн утганд у=5 гэсэн утга, х=4 гэсэн утганд у=9 гэсэн утга гэх мэт харгалзаж байна. Ингэж функцийг тодорхойлохыг хүснэгтийн арга гэнэ.
Анаксимандр
Түүний бүтээлүүдэд “Байгалийн тухай” зохиол чухал байр суурь эзэлдэг бөгөөд ертөнцийн үүсэл, хөгжил хөдөлгөөн, зүй тогтол, цаг уурын үзэгдлийн талаар энд дэлгэрэнгүй тусгасан байдаг. Анаксимандр газарзүйн талаар нэлээд гүнзгий мэдлэгтэй хүн байсан бөгөөд анхны газарзүйн картыг зохиосон гэж үздэг. Эрний Грек оронд шашин болон элдэв хуурамч таамаглалын эсрэг тэмцэх явцад материалист чиглэлээр гарч ирсэн анхны сургууль нь Милетийн (Бага Азид байсан худалдааны томоохон хот) сургууль байлаа. Энэ сургуулийн гол төлөөлөгчид нь Фалес (МЭӨ 624-547), Анаксимандр, Анаксимен (МЭӨ 585-525) нар юм. Энэхүү сургуулийн материалистууд тухайн үеийн боолын эздийн тэргүүний дэвшилттэй хэсгийн төлөөлөгчид байсан хэдий ч шашны үзэл болон идеалист чиглэлийн зарим урсгалыг зоригтойгоор шүүмжилдэг байжээ.
Милетийн сургуулийн материализм нь Дорно дахины орнуудад үүсэн илэрч байсан материалист үзлийн нэгэн адил байгалийн талаарх тухайн үеийн төсөөлөлтэй уялдаатайгаар үүсч хөгжсөн бөгөөд гол төлөөлөгчид нь улс төрийн томоохон сэтгэгчид байсны зэрэгцээ байгалийн шинжээчид байжээ. Фалес, Анаксимандр нар оршин буй бүхний анхдагч үндэс болох ”Архе”-гийн тухай ойлголтыг гаргаж ирсэн юм. Фалесаас ялгаатай нь Анаксимандр тийм анхдагч үндэс нь “апейрон” гэж үзэж байв. Анаксимандрын орчлонгийн гарал судлалын онолоор бол орчлонгийн төв нь газар бөгөөд хавтгай, цилиндр хэлбэртэй, түүнийг тойрон тэнгэрийн 3 цагираг нар, сар, оддын цагираг эргэлдэн байдаг ажээ. Анаксимандр хувьслын онолыг анхлан гаргаж, хүн бусад амьд амьтдын нэгэн адил загаснаас гаралтай гэжээ.
Бүх бодис үзэгдэл нь апейроноос үүсдэг бөгөөд үгүй болохдоо апейронд хувиран шилждэг. Өөрөөр хэлбэл тодорхой бодис үзэгдэл нь апейроноос үүссэнийхээ адилаар үгүй болохдоо апейрон гэдэг материд хувирдаг гэж тэрээр үзэж байв. Анаксимандрын сургаальд апейроноос бодис үүсэхэд түүнд агуулагдаж буй эсрэг тэсрэг тал чухал үүрэг гүйцэтгэдэг гэсэн санаа өгүүлэгдсэн байдаг. Апейроны мөнхийн хөдөлгөөний ачаар эсрэг тэсрэг тоо томшгүй олон тооны ертөнц ба бодис үүсэж байхад нөгөө хэсэг нь устгаж байдаг.
Ер нь орчлон ертөнцөд бодис нь юмсын хязгааргүй мөнхийн тойрон эргэлт болдог бөгөөд энэхүү хөдөлгөөнд гадны хүч, бурхан шаардлагагүй байдаг гэж тэрээр үзэж байв. Анаксимандр эсрэг тэсрэг талынхаа тухай сургаалдаа түшиглэн орчлон ертөнцийн үүслийн талаар жинхэнэ үндэслэгээтэй тайлбар өгөхийг оролдсон байна.
Орчлон ертөнцийн үүслийн талаар Анаксимандрын баримталж байсан үзлийг авч үзвэл: эхлээд апейроноос төрүүлэгч эхлэл болох халуун хүйтэн хоёр ялгарч улмаар түүнээс галт хүрээ үүсэж, тэр нь дэлхийг бүрхэж байгаа агаар мандлыг үүсгэсэн бөгөөд дараа нь энэхүү галт хүрээ нь тус тус олон тооны цагаригууд болон салан тасарч түүнээс тодорхой үед сар, нар, одод үүсчээ гэж үзсэн.
Анаксимандрын апейроноос ялгаран гарч олон тооны ертөнц ба бодисыг үүсгэж үгүй болгож байдаг эсрэг тэсрэг талын тухай сургаалд урсгалын диалактикийн элемент агуулагдаж байгаа нь харагдаж байна. Гэхдээ энэхүү эртний материалистын төлөөлөгчид нь матери, байгаль анхдагч, ухамсар хоёрдогч гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг байсан хэдий ч матери ухамсар хоорондоо ямар хамааралтай байх вэ гэдгийг тэр бүр нарийвчлан тайлбарлаагүй байдаг.
Магадлалт баримтаар бол Фалес нь философич байснаас гадна улс төрд идэвхитэй оролцдог мөн сайн бизнесмен байжээ. Түүнийг Газар дундын тэнгисийн зүүн эрэг, Египет зэрэг улс орноор аялж явахдаа дедуктив сэтгэлгээнийхээ үндэс болсон геометрийг судалсан гэдэг.
Ямар ч гэлээ Фалем Милетийн сургуулийн анхны төлөөлөгч, "багшийн багш" болж байсан хүн аж. Шавь Анаксимандр нь түүний шинжлэх ухаанч онолыг үргэлжлүүлж улмаар Анаксименд хичээл зааж байсан бөгөөд тэр нь хожим залуу математикч Пифагорд багшилж байжээ.
Эшлэл
Ангилал:Сократаас өмнөх гүн ухаантан Ангилал:Антикийн одон оронч Ангилал:Эртний гүн ухаантан Ангилал:Милетийн хүн Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:МЭӨ 7-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд өнгөрсөн
Кваме Нкрума
thumb|120px|Кваме Нкрума Фрэнсис Нвиа Кофи Ква́ме Нкру́ма (Francis Nwia Kofie Kwame Nkrumah; 1909-1972) — Ганын философич, нийгэм ба улс төр судлаач, тусгаар тогтносон Гана улсын анхны ерөнхийлөгч (1960—1966), анхны ерөнхий сайд (1957—1960), фельдмаршал (1965).
Тэрээр Африк тив колоничлолоос ангижрах эгзэгтэй үед Африкийн хурал чуулганыг зохион байгуулж Африкийн Холбоог үүсгэн байгуулалцжээ.
Лев Карахан
Лев Михайлович Карахан (Կարախանյան Լեւոն Միքայելի, 1889 оны 1 сарын 20-1937 оны 9 сарын 20) – Оросын хувьсгалч, ЗСБНХУ-БНХятад Улстай 1924 онд болон ЗСБНХУ-Япон Улстай 1925 онд гэрээ, хэлэлцээр Бээжин хотноо тус тус байгуулж байсан, Зөвлөлтийн дипломат.
Лев Карахан 1889 оны 1 дүгээр сарын 20-нд Тифлис хотод мужийн хуульчийн гэр бүлд төржээ. Армян үндэстэн.
Тэрбээр Тифлисын дунд сургууль төгсөөд 1910-1915 онд Санкт-Петербург хотын Их сургуулийн хуулийн ангид сурч байгаад төгсөлгүй орхиж, Томскийн их сургуулийг эчнээгээр 1916 онд төгссөн байна.
1904 онд буюу 15 настай байхдаа Оросын социал-демократ ажилчны намд /РСДРП буюу ОСДАН меньшевик/ нэгдэж улс төрд орсон хүн ажээ. Тэрбээр Санкт-Петербург болон Алс дорнодын Харбин хотод намын ажил эрхэлж байсан. 1912 оноос Үйлдвэрчний эвлэлийн хөдөлгөөнд мөн оролцож яваад 1913 онд Санкт-Петербургийн Социал-демократуудын (Большевик, меньшевикуудын нэгдсэн) байгууллагад элсэж суртал ухуулга, зохион байгуулалтын ажил хийж байжээ.
Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед "Текстильшик ", "Рабочие ведомости" сэтгүүлүүд болон "Вперёд" хэмээх "хууль бус" нууц хэвлэлийг зохион байгуулахад гар бие оролцож явсан. 1915 оны намар баривчлагдан Томск хот руу цөлөгдөж, Эрхүүгийн намын байгууллагад ажиллаж байжээ. Мөн Ар Байгалийн Социал-Демократын хэвлэлийн албаны ажилтан байв. Оросын 2 дугаар сарын /февраль/ хувьсгалын дараа чөлөөлөгдөн Петроград хотод ирж, Петроградын Думын Зөвлөлийн гишүүн болжээ.
1909 онд Клаудиа Ефремовна Манаеватай (1890-1978) гэрлэж, Михаил (1916-1976) хүүтэй болсон.
1917 оны 5 дугаар сард РСДРП (б) -д элссэн. Мөн оны 8 дугаар сараас Петроградын Тэргүүлэгчдийн зөвлөлийн гишүүн болсон.
1918 онд театрын жүжигчин Вера Викторовна Дженеева-тай (1890-1972) гэрлэсэн. 1926 онд охин Ирина (алдарт сийлбэрчин), хүү Юра (Эх орны дайны үед нас барсан) гэж хоёр хүүхэдтэй байсан.
1918 оны 3 дугаар сараас Зөвлөлт Орос Улсын Гадаад Харилцааны орлогч комиссар. /Гадаад хэргийн орлогч сайд/
1921 оны 5 дугаар сараас 1922 оны 10 сар хүртэл Польш дахь ЗСБНХУ-ын төлөөлөгчөөр ажилласан.
1923 оны 9 дүгээр сараас 1926 оны 8 сар хүртэл Хятадын Бээжин хотод томилогдон ЗСБНХУ-ын бүрэн эрхт төлөөлөгчөөр ажилласан. 1924 оны 5 дугаар сарын 31-нд Монгол Улстай мөн холбоотой «Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Улсын хоорондын асуудлуудыг зохицуулах үндсэн зарчмуудын тухай хэлэлцээр”-т ЗХУ-ыг төлөөлж гарын үсэг зурсан. Уг баримт бичгийн 5 дугаар зүйлд: “ЗСБНХУ нь Гадаад Монголыг Дундад улсын бүрэлдэхүүн хэсэг гэж хүлээн зөвшөөрч, Хятадын бүрэн эрхийг хүндэтгэнэ” гэж заажээ. Эл заалт 1919 оны Зөвлөлт Засгийн газрын тунхаглал, 1921 оны Монгол, Зөвлөлтийн найрамдлын гэрээнд харшилсан төдийгүй, бодит байдал дээр Хиагтын гэрээнээс ч ухарсан хэрэг болжээ. Үүний хамт Зөвлөлтийн цэргийг Монголоос гаргах асуудал ч энэ хэлэлцээрт багтсан байв.
Мөн энэ өдөр “Зүүн Хятадын төмөр замын тухай гэрээ” /КВЖД/ байгуулсан байна. Эдгээр хоёр баримт бичигт Лев Карахан ЗСБНХУ-ыг төлөөлж гарын үсэг зурсан.
1925 оны 1-р сарын 20-нд Бээжин хотод Л.Карахан Японы төлөөлөгчтэй хийсэн хэлэлцээрийг дуусгаж, Ёшизава Канкичитэй "Харилцааны үндсэн зарчмуудын тухай" Зөвлөлт-Японы гэрээнд гарын үсэг зуржээ.
1925 оны 4-р сард тэрбээр Бээжин дэх дипломат корпусын “Дуаэйн” буюу ахлагчаар сонгогдож байжээ.
1930 онд Л.Карахан балетын бүжигчин Мария Семёноватай хамтран амьдарсан.
1937 оны 5-р сарын 3-нд түүнийг Туркээс Москвад эгүүлэн татаж авчраад Зөвлөлт засгийн эсрэг хуйвалдаанд оролцсон гэж буруутгаж баривчилсан.
1937 оны 9-р сарын 20-нд Цэргийн Дээд шүүхийн шийдвэрээр цаазаар авах ял оноож тэр өдөр нь буудан хороосон бөгөөд түүний цогцсыг Донскойн сүмд чандарласан байна.
Лев Караханыг хэлмэгдсэн гэж үзээд И.Сталиныг нас барсны дараа, Н.Хрущёвын дулаарлын үед 1956 онд цагаатгасан байдаг.
Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгалын хүн Ангилал:Большевикийн гишүүн Ангилал:Польш дахь ЗХУ-ын элчин сайд Ангилал:ЗХУ-ын их хядлагын хэлмэгдэгч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Арменичууд Ангилал:1889 онд төрсөн Ангилал:1937 онд өнгөрсөн
Химийн холбоо
Бодисын бүтцийн тухай сургааль нь химийн нэгдлүүдийн олон янз болох, тэдгээрийн найрлага, молекулын бүтэц, бодисын байгууламж зэргийг тайлбарладаг. Атомууд химийн холбоогоор нэгдэж молекул хэрхэн үүсдгийг орчин үед атомын бүтцийн электроны онолын үндсэн дээр тайлбарлаж байна. Химийн хувьд тогтвортой олон атомт систем бүрдүүлж байгаа хоёр ба түүнээс дээш тооны атомын хоорондох харилцан үйлчлэлийг химийн холбоо гэнэ.
Бодисууд хоорондоо нэгдэж химийн нэгдэл үүсэх явцад энерги ялгарна. Хэдий чинээ их энерги ялгарна, төдийчинээ батжилтай нэгдэл үүснэ. Иймээс холбоог задлах энерги уг химийн нэгдлийн батжилын хэмжүүр болно. Химийн холбоо үүсэхэд холбоонд орж байгаа электрон ба цөмөөс тогтсон системийн потенциал энергийн багассанаас ямагт энерги ялгарна. Иймээс холбоонд орсон хэсгүүдийн нийлбэр потенциал энерги, хэсэг тус бүрийн анхны потенциал энергийн нийлбэрээс ямагт бага байна. Ийм замаар харилцан үйлчлэлцэж байгаа атомуудаас тогтсон системийн потенциал энерги багасах нь химийн холбоо үүсэх гол нөхцөл болно.
Ангилал
Атомын бүтцийн онолын үүднээс химийн холбоог молекул болон нэгдэж байгаа атомуудын электроны байгууламж ба төрх байдлаар нь ангилдаг. Олон атомт системийг бүхэлд нь хамарсан молекул орбиталийн онол бол электроны байгууламжийг зөв тусгахад гол төсөөлөл болж өгдөг. Энэ онолын үүднээс химийн холбоонд нэгдэж байгаа атомуудын хооронд электрон бүрхүүл бөөгнөрөн төвлөрөх процесс юм.
Ковалент холбоо
Ковалент холбоо нь нэгдэж байгаа хоёр атомын сондгой электронууд ерөнхий хос электрон үүсгэсний үр дүнд үүснэ. Хэрэв тухайн молекул нэг элементийн хоёр атомаас тогтсон байвал тэдгээрээс үүссэн хос электроны үүл харилцан нэвчиж, тэнд электроны нягтрал болсон хэсэгт татагдан тогтвортой молекул үүснэ. Устөрөгчийн атомын электрон байгууламж 1s¹ бөгөөд электроны давхраандаа сондгой ганц электронтой учир ийм хоёр атомаас молекул үүсэхэд s-орбиталууд харилцан нэвчиж түүнд хоёр цөм татагдаж устөрөгчийн молекул үүснэ.
Химийн холбооны чухал тоон үзүүлэлт бол холбооны энерги ба холбооны урт байдаг. 1 моль устөрөгчийн молекул үүсэхэд 435кж энерги ялгарна. Өөрөөр хэлбэл 1 моль устөрөгчийн молекулыг задалж атом болоход 433 кж энерги шаардагдана. Үүнийг холбооны энерги гэнэ. Устөрөгчийн атомын радиус 0,53 А° бөгөөд хоёр атомын цөмийн хоорондох зай 1,06 А° байх байтал молекул үүсэх процесст орбиталууд нэвчиж хоёр цөм ойртсоноос тэдгээрийн хоорондын зай 0,74А° болсон байдаг. Молекул үүсгэж байгаа цөмүүдийн хоорондын зайг холбооны урт гэнэ. Холбооны урт хэчнээн бага байна, химийн холбоо төдийчинээ батжилтай байна. Өөрөөр хэлбэл холбооны урт багасах тутам холбооны энерги ихэснэ. Нэг элементийн хоёр атомаас тогтсон молекулын электрон үүл хоёр цөмийн дунд ижил зайд орших учир нэмэх, хасах цэнэгийн ямар нэгэн туйлшрал үүсэхгүй. Ийм холбоог туйлгүй ковалент холбоо, уг молекулыг туйлгүй молекул гэнэ.
Хэрэв молекул янз бүрийн элементийн атомуудаас тогтсон байвал ерөнхий электроны үүл аль нэг атомын тал руу хазайж тэгш хэмт байдал алдагдана. Ийм тохиолдолд туйлшрал үүснэ. Туйлт молекул үүсгэж байгаа холбоог туйлт ковалентийн холбоо гэнэ.
Жишээ нь, устөрөгч хлороос устөрөгч үүсгэхэд электроны хос хлорын зүг рүү хазайснаар хлор байгаа талд хасах туйл, устөрөгчийн талд нэмэх туйл үүснэ. Үүнийг туйлт молекул гэнэ.
Ингэж электронуудын ерөнхий хос үүсгэн нэгдэж байгаа атомуудын холбоог ковалент холбоо гэнэ. Өөртөө электроны ерөнхий хосыг татах атомын чадварыг түүний цахилгаан сөрөг чанар гэнэ. Атомын цахилгаан сөрөг чанар хичнээн их байна, тэр нь электроны хосыг хүчтэй татна.
Холбооны чиглэл: Ковалент холбоо нь харилцан үйлчилж байгаа атомуудын электроны үүл дээд хэмжээгээр нэвчсэн чиглэлд үүсдэг. Өөрөөр хэлбэл тодорхой чиглэлд холбоо үүснэ. Үүнийг холбооны чиглэлт чанар гэнэ. Холбооны энэ чиглэл нь үйлчилж байгаа атомын тоо ба электронуудын төрлөөс хамаарна. Хоёр s–орбитал, p-орбитал, эсвэл s, p-орбиталууд нэвчиж s¹-s¹, p¹-p¹, s¹-p¹ электронуудын хослолоор үүссэн холбоо нэгдэж байгаа атомуудын төвийг дайрсан шулуун дээр байрлана. Жишээ нь : Устөрөгчийн молекул s¹-s¹, HCl –ийн молекул s¹-p¹, Cl-ийн молекул p¹-p¹ гэсэн электронуудын хослолоор үүснэ. Ийм төрлийн молекулийг шугаман хэлбэртэй молекул гэнэ. Түүний чиглэлийг шугаман чиглэл гэнэ.
Донор акцептор холбоо
А: + В = А В Н3 N : + H + = NH4+
Азотын атом донор, устөрөгчийн ион акцептор болно.
Устөрөгчийн холбоо
Хоёр хүчтэй цахилгаан сөрөг атом устөрөгчийн атомаар дамжин холбогдсон холбоог устөрөгчийн холбоо гэнэ. Устөрөгчийн холбоотой бодисууд гэвэл ус, мөс, шингэн аммиак,шингэн фторт устөрөгч, цууны хүчил г.м. олон бодисууд байна.
Бөөгийн өмсгөл
Бөөгийн өмсгөл нь хүн юмуу бор гөрөөсний сүнс төдийгүй гөрөөс, хүн, могой зэрэг амьтдын сүнсний чуулга гэж тайлбарладаг. "Хуяг" Хуяг нь Монгол дээлний загварыг голчлон барьсан байдагч товчгүй уяадаг, тухайн буух онгодын дуулгасанаар гарал үүсэл яс үндэс нутаг уснаас хамааран хуяг дээр орох зүйл харьцангуй өөр ба 3-5 жил явган бөөлөж байж хуягладаг.
"Бөө малгай" Буриад халх бөөгийн малгай битүү,дархад онгорхой байдаг. Ихэнх нутагт Оргой, Мандаа, Майхавч гэж нэрлэдэг. Малгайд хадсан бүргэд болон бусад шувуудын өдний тоо нь удам угсааны үеийн тоо мөн зэрэг дэвээр олон цөөн байдаг. Онгодын малгай буюу майхавч нь сахиуст толгой гэж үздэг учир малгайн дэвсгэр өнгө нь дурдсан бөөгийн дээлийн өнгөтэй ижил байх [яс овог|яс овгийн] эрхэмлэдэг өнгө байдаг. Бөө малгайн өөр нэг чухал зүйл нь бөөгийн /нүүрний унжлага/ гивлүүр (самалга) юм. Бөөгийн үзлээр бол гивлүүр нь лус [савдаг], онгод тэнгрийг өдөж, хөдөлгөөнд оруулдаг хэрэгсэл мөний дээр ялангуяа харанхуйн оронд  аялан очиж  уулзахаар зорин яваа онгод тэнгэр нараасаа өөр хөндлөнгийн  элдэв муу сайн зүйлүүдэд танигдахгүй гэсэн нүүрний хаалт юм. Мөн гивлүүрийг тухайн шүтээний сахал самбаа ч гэх нь бий.
"Бөөгийн толь" Бөөгийн нэг гол зүйл бол толь. Алт, мөнгө, хүрэл, гуулин толь гэж бий. Хийцийн хувьд хавтгай дугариг мөн хагас бөмбгөр хэлбэртэй байдаг. Хорчин бөөд есөн толийг сураар угсран холбоод алаг дээлийн гадуур зүүнэ. Толийг зүүх нь элдэв хараал зүхэл, онгодын халдлагаас бөөг хамгаалан  их (гэрэл) болон сацарч явдаг байна. Мөн гаднаас ирэх муу нөлөөллийг буцааж ойлгодог хамгаалтын гол хэрэглэл юм.
"Бөөгийн Бардаг" Энэ нь зөвхөн буриад бөөгийн хэрэгсэл юм. Маш олон төрлийн зэвсэг оруулсан байдаг.
"Манжиг" Үүнд морь аман хуур есөн зэвсэг манжлаг зэрэг зүйлс байдаг. Ангилал:Бөө мөргөл Ангилал:Монголын бөө мөргөл Ангилал:Монгол хувцас
Максим Горький
Максим Горький (Алексей Максимович Горький, 1868 оны 3 сарын 28-1936 оны 6 сарын 18) нь Оросын зохиолч юм. Жинхэнэ нэр нь Алексей Максимович Пешков. Социалист реализмын үндэслэгч гэгддэг. Дэлхий дахинаа алдартай оросын зохиолч, сэтгэгчийн нэг билээ.
Браила
Браи́ла (Brăila []; ) — Румыны Браила тойргийн төв болсон 180.302 хүнтэй хот.
Эх сурвалж
Ангилал:Браила тойргийн суурин Ангилал:Дунай мөрний суурин Ангилал:Румыны хот
Максим Горький
Ангилал:1868 онд төрсөн Ангилал:Оросын зохиолч Ангилал:Зөвлөлтийн зохиолч Ангилал:1936 онд өнгөрсөн
Голд-Кост
Эшлэл
Ангилал:Квийнслэндийн суурин  Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот
Замбийн ерөнхийлөгч
Замбийн ерөнхийлөгч нь Замби улсын төрийн тэргүүн бөгөөд засгийн газрын тэргүүн юм. Бүгд Найрамдах Замби Улс 1964 онд Их Британиас тусгаар тогтноход, ерөнхийлөгчийн албан тушаал бий болжээ.
1991 оны 8 сарын 31-нд, ерөнхийлөгч Каундагийн засаглалын сүүлийн сард тус улсад ерөнхий сайдын албан тушаал үгүй болж, ерөнхийлөгч нь засгийн газрын тэргүүний үүргийг хавсран гүйцэтгэх болсон. Замбийн ерөнхийлөгч 5 жилийн хугацаатай сонгогдох бөгөөд 1991 оноос 2 бүрэн эрхийн хугацаанд л дараалан хаших боломжтой болсон.
Зүүлт
Ангилал:Замбийн улс төр  Ангилал:Төрийн тэргүүний жагсаалт
Ээжийн дайсан
«Ээжийн дайсан» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Лавлах бичиг
Ангилал:2012 оны кино Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Хотон
Хотон —
Чандрасекхара Венката Раман
Сэр Чандрасекхара Венката Раман (Sir Chandrasekhara Venkata Raman, (1888 оны 11 сарын 7 – 1970 оны 11 сарын 21) нь сарнисан гэрлийн спектрийг бүртгэн молекул бүтцийг судлах боломжтой раман спектрийг зохион бүтээж 1930 онд Нобелийн шагналын эзэн болсон, Энэтхэгийн физикч юм.
Белград
Белград (Београд) нь Серби улсын нийслэл бөгөөд улсынхаа хамгийн том хот юм. Тус хот нь Сава гол, Дунай мөрөн хэмээх олон улсын чанартай 2 том гол мөрний уулзварт, Төв Европын Паннонийн тэгш өндөрлөг, өмнөд Европын Балканы хойгийн зааг дээр оршино. 1,710,000 (2007 оны байдлаар) оршин суугчтай Белград хот нь Зүүн Өмнөд Европт Стамбул, Афин, Бухарестын дараа 4-т орох том хот болно. Хотын нэр нь серби хэлээр Цагаан хот хэмээх утгатай.
Европын хамгийн эртний хотуудын нэг болох тус хотоос археологийн судалгаагаар МЭӨ 6-р мянганы үеийн суурингийн үлдэгдэл олджээ. Стратегийн хувьд чухал байрлалтай учраас түүхийнхээ туршид 115 удаа өрнө, дорны янз бүрийн армиудын тулалдааны талбар болж, 44 удаа сүйтгэгдэж байжээ.
Хотын газар нутаг нь Сербийн нийт нутгийн 3.6%-ийг эзлэх бөгөөд тус улсын хүн амын 24% нь оршин суудаг.
Алтай хэлний язгуур
Алтай хэлний язгуур бол маргаантай санал болгож буй хэлний гэр бүл юм. Евразид өргөн тархсан Түрэг, Монгол, Манж-Тунгус гэх үндсэн 3 хэлний бүлэгт цааш хуваагдах хэлний язгуур. Мөн Солонгос хэл болон Япон хэлний бүлгийг зарим тодорхойлолтоор тус язгуурт багтаан ангилдаг.
Нийт 350 сая гаруй хүн тус язгуурт багтах аль нэг хэлээр ярилцаж байна. Хэлний гарал үүслээр нь Алтай гэсэн нэгдмэл нэг хэлнээс одоогийн уг хэлний язгуурт багтах хэлүүд үүссэн гэх онолыг хэл шинжээч эрдэмтэн Рамстедт анх гаргажээ. Тэрээр Түрэг, Монгол, Манж зэрэг хэлүүдэд үг зүй, өгүүлбэр зүй болон үг судлалын харьцуулсан судалгаа хийсний үр дүнд эдгээр нь Алтай хэлний язгуурын хэлүүд бөгөөд Алтай уулаар нутаглагчид олон тийш нүүдэллэн явснаар нэгдмэл Алтай хэлнээс бие даасан хэлүүд үүссэн гэдгийг баталсан байна. Түүний онолыг Оросын эрдэмтэн Владиморцов, Мажарын эрдэмтэн Немет, хэл шинжээч эрдэмтэн Аалто, Поппе зэрэг эрдэмтэд үргэлжлүүлэн судалж боловсронгуй болгосон юм.
Хэдий энэхүү онол дэлхийн хэл шинжлэлд томоохон байр сууриа алдаагүй боловч Клаусон, Доефер, Шейхэрбак зэрэг эрдэмтдийн үзсэнээр Алтай хэлүүд гэж байхгүй харин олон хэлүүд нь бие биедээ ойртсоноос хэлүүд нь ижилсэж, ууссан гэж үзсэнээр Анти-Алтай гэх онолыг гарган Алтай хэлний язгуурын онолыг үгүйсгэсэн. Тэд харьцуулсан 200 үгийн судалгаа, "Түрэг хэлний эртний толь" зэрэг олон судрыг судалжээ. Гэвч энэ онол төдийлэн хүчтэй байр суурьгүй байна.
Зарим эрдэмтэд япон, солонгос хэлийг Алтайн хэлтэй төс багатай тул аль ч хэлний язгуурд хамаарахгүй салангид хэл гэж үздэг. Тэдний гарал үүсэл тодорхойгүй байдаг бөгөөд (Зүүн Азиас гаралтай) Японыг эх газартай хуурай газраар холбогдсон байхад зарим Алтайн хэлтэй хүмүүс зүүн тийш нүүсэн нь тэдний хэлэнд нөлөөлсөн бололтой.Солонгосын хувьд хувьд япон хэлнээс илүү их хятад үгтэй, хятад соёлд илүү их автагдсанаараа ялгардаг. Хэлний хувьд монгол, тунгусууд, соёл, зан заншил, угсаатны бүрэлдэхүүний хувьд монгол, түрэг 2 ойр гэж үздэг. Манж хэлний хувьд 25% нь монгол үг байдаг бөгөөд монгол хэлнээс морь гэсэн үг манж хэлэнд "мори", хятад хэлэнд "ма" гэсэн дуудлагатайгаар орсон байдаг.Хүннүгээс өмнө хятадууд морийг зөвхөн тэргэнд хөллөн хэрэглэдэг байсан ба тэд нүүдэлчдээс буюу хүннүчүүдээс морь унахыг сурчээ. В.Бушаковын судалсанаар монгол, түрэг, манж-тунгусын дунд олон тооны ижил төстэй нэртэй овог байдаг байна. 1218 онд киргизүүдтэй хамт бослого гаргасан түмэдүүд Чингисийн цэрэгт дарагдсаны дараа зарим хэсэг нь мэргидүүдтэй цуг  Якут руу очсон нь якутын мэргид, тумат овог болжээ.Якут эрдэмтэд энэ нүүдлийг якутын ард түмэн бүрэлдэхэд нөлөөлсөн сүүлчийн үйл явдал гэж үздэг.Түрэгийн олон хэл дундаас якут хэлний 25% нь монгол үг байдагаараа ялгаатай байдаг.Якутын баруун нутгийн адуу нь монгол адуутай төстэй нь тогтоогджээ.Бусад түмэд хүмүүсийг урагш нүүлгэсэн нь одоогийн Өмнөд Монголын Түмэд болсон бололтой. Хожим Батмөнх хаан мөн адил бослого гаргасан урианхайчуудыг тарааж хуваажээ.
Шумер хэлний тэнгэр гэх мэт зарим үг монгол, түрэг үгтэй ижил байдаг.
Алтай хэлний язгуур нь дотроо дараах байдлаар хэлний бүлэг, дэд бүлэг хуваагддаг. Энэ нь:
Түрэг хэлний бүлэг Монгол хэлний бүлэг Манж-Тунгус хэлний бүлэг Алс дорнодын хэлүүд
Тайлбар
Ангилал:Хэлний язгуур
Бенжамин Менди
Бенжамен Менди (Benjamin Mendy; 1994 оны долоодугаар сарын 17-нд Лонжюмо хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Марсель» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Менди «Гаврын» академид бэлтгэгджээ. Анхны гараагаа 2011 оны наймдугаар сарын 12-нд «Амьений» эсрэг хийсэн Бенжамин гарааны тоглогчоор 29 тоглолтонд оролцжээ. 2012/2013 онд нөөц багтаа халит тоглоод Лиг 2-т 28 тоглосон. 2013 оны зун түүнийг «Марсель» 3,5 сая еврогоор элсүүлж, наймдугаар сарын 11-нд «Генгамын» эсрэг Лиг 1-д анх гараалуулсан юм. Улмаар замналын туршид мэргэжлийн лигт анхны бөмбөгөө есдүгээр сарын 24-нд «Сент-Этьений» эсрэг (2:1) оруулав.
Гадны холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Гавр багийн тоглогч Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч Ангилал:Францчууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Бангкок
Бангкок (Тай: กรุงเทพมหานคร Круң Теп Маха Нахон, богиноор Крун Теп) нь Тайланд улсын нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь юм. Анх Айуттаяа улсын үед Чао Прая голын аманд худалдааны өртөө байдлаар байгуулсан бөгөөд 1768 онд Айуттаяа улс мөхсөний дараа шинээр байгуулагдсан Тонбури улсын нийслэл нь Бангкок болжээ. Харин 1782 онд нийслэл Бирмчуудаар дээрэмдүүлж тонуулсаны дараа голын нөгөө талд нүүлгэсний дараа Одоогийн Раттанокосын хаант улс нь байгуулагдсан байна. Раттанокосын нийслэлийг одоогоор албан ёсоор "Пра Накорн" гэдэг бөгөөд энэ нь хотжилтийн төв хэсгийг илтгэнэ. Бангкок гэсэн нэр нь 18-р зуунаас бөөгнөрсөн, тусдаа нийтийн захиргаа, захирагчтай хотын бүхлийг хэлдэг.
Хоёр зуун гаруй жилийн турш Бангкок нь Тайланд төдийгүй зүүн өмнөд азийн ихэнх хэсэг болон Индохятадын улс төр, нийгэм, эдийн засгийн төв хэвээр байна. Соёл урлаг, улс төр, хувцасны загвар моод, боловсрол, үзвэр үйлчилгээнд үзүүлэх нөлөөнүүд болон Азийн бизнес, санхүү, соёл урлагийн төв байх явдал нь Бангкокт дэлхийн хот байх статус өгчээ. Бангкокийн Тайланд, Хятад, Энэтхэг, Буддист, Исламын, Барууны соёлуудын нийлмэл байдал болон Тайланд улсын эдийн засгийн төв байдаг явдал нь үүнийг бизнес, аялал жуулчлалд таатай хот болгож байна.
Бангкок нь дэлхийд хүн амаараа 22-т ордог бөгөөд 6,704,000 орчим оршин суугчтай. Гэхдээ албан бүртгэлгүй, зүүн хойд Тайланд болон бусад орнуудаас цагаачлан ирсэн хүмүүсийг тооцвол 15 сая орчим хүн байна гэсэн тооцоо бий. Үүний үр дүнд анх ганц үндэстэн давамгайлдаг байсан Тайландыг барууны, энэтхэгийн, хятадын олон төрлийн хүмүүстэй хот болж байна. Бангкок муж нь Нонтхабури, Патхум Тхани, Чачоэнгсао, Самут Пракан, Самут Сакхон, Накхон Патхом гэсэн зургаан өөр мужтай хиллэдэг бөгөөд эдгээр нь бүгд Бангкокийн метрополи нутаг дэвсгэрт нэгддэг.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Тайландын суурин
Марк Аврелий
Марк Аврелий буюу Маркус Аурелиус Антонинус (Marcus Aurelius Antoninus, 121 оны 4 сарын 26 – 180 оны 3 сарын 17) нь 161 - 180 онд Ромын эзэн хаан байсан хүн юм. Тэрээр Принсеп болон түүний өргөмөл аав Антониус Пиус-ын залгамж хаан байсан бөгөөд өөрийгөө Маркус Аурелиус Антонинус Агустус гэж нэрлэжээ. Түүний засаглалын үеэр Ромын эзэнт гүрэн гадаад болон дотоод байдал тогтвортой байж эзэнт гүрэн цэцэглэн хөгжиж байв. Түүний үеийг Өргөмөл хаан-ы үе гэж нэрлэдэг юм. Марк Аурел бол энэ үеийн хамгийн сүүлчийн хаан бөгөөд түүний төрсөн хүү Коммодус-д энэхүү хаан залгамжлах эрхийг өвлөсөн байна. Дотоод бодлоготоо Аурелиус дорой буурай тэр тусмаа боол болон эмэгтэйчүүдэд хуулийн орчинд тэдний эрхийг сайжруулах арга хэмжээ авч байв. Түүний засаглалын үе дэх хүнд хэцүү жилүүдэд хөнөөлт Тибер хотын үер, Антонисийн Халдварт Тахал болон Ром дахь Христийг дагах хөдөлгөөн зэрэг ордог юм.
Тэрээр 161 оноос Луциус Верустай хамтран төр барьж байсан бөгөөд тэд 169 онд Верусыг нас нөгчих хүртэл хамтдаа хаанчилжээ. "Таван сайн эзэн хаан"-ы сүүлийнх болох тэрээр Стойк урсгалын философичдын чухал төлөөлөгч билээ.
Ангилал:2-р зууны ноёрхогч Ангилал:Ромын эзэн хаан Ангилал:Эртний гүн ухаантан Ангилал:Аврелий Ангилал:Аннии Ангилал:Афорист Ангилал:121 онд төрсөн Ангилал:180 онд өнгөрсөн
Өлзий гоо хатан
Намтар
Тогоонтөмөр хааны хүү Аюушридар хаан 1370-1378 онд, Төгстөмөр хаан 1378-1388 онд Умард Юанийг удирдаж байсан. Үүний дараа Аригбөхийн үр удам болох Есүдэр, Энх нар дараалан 14-р зууны сүүлч үед Монгол улсын хаан ширээнд суув. Аюушридарийн хүү Элбэг хаан 1394-1399 онд, Монгол улсын тав дэх хаадууд байсан бөгөөд гурав дахь хүү Дүүрэнтөмөр хунтайж.
Аюушридар хааны хүү Элбэг нигүүлсэгч хаан Монголын төрийг 1394-1399 он хүртэл 5 жил барьсан. Элбэг нигүүлсэгч хааны дэргэд дөрвөн Ойрадын төлөөлөгчөөр мянгат овогт Хуухай Даюу гэгч түшмэл алба хааж байв. Хаан нэгэн удаа анд явж байгаад туулай намнахад тэр туулайн цус шинэхэн орсон цасан дээр дусалсан байжээ. “Энэ цас мэт цагаан царайтай энэ цус мэт улаан уруултай тийм гоо эхнэр байдаг болов уу?” гэхэд шадар түшмэл Хуухай Даюу “Хаан таны хүү Дүүрэнтөмөр тайжийн гэргий Өлзийт гоо бэйжийгийн өнгө зүс таны энэ хэлж байгаагаас лав арван хувь үлэмж сайхан билээ” гэж аймшиггүйгээр өчихөд Элбэг нигүүлсэгч хаан ихэд хөөрч баясан “Үзээгүйг үзүүлэхийг, үлэмж хүсэл хангахыг түшмэл Хуухай Даюу та мэдтүгэй. Хожим би танд Чинсан цол өргөмжлөхөд бэлэн байх болно” хэмээжээ.
Дүүрэнтөмөр тайжийг нэг удаа анд явсан хойгуур нь Хуухай Даюу нууцаар Өлзийт гоо Бэйжийн ордонд очиж “Хаан эзэн Бэйж чиний өнгө зүсийг үзэх гэж ихэд сонирхон хүсэж байна” гэж. Тэгэхэд нь Өлзийт гоо Бэйж ихэд зэвүүрхэн “Хан тэнгэр, эх газар хоёр нийлж болдог уу? Хаан эзэн дүү бэрээ үзэж болдог уу?” гээд Хуухай Даюуг хөөж явуулжээ. Энэ тухай хаанд айлтгахад Элбэг нигүүлсэгч ихэд уурлаж, өөрийн хүү Дүүрэнтөмөр хунтайжийн ан авын замыг тосуулан туршуул илгээж түүнийг хөнөөлгөөд гурван сар болсон давхар биетэй хүү бэр Өлзийт гоо бэйжжийг дэргэдээ авчирч хатнаа болгожээ.
“Энэ Хуухай түшмэл ордонд ирж шал согтоод намайг татаж чангаалаа. Би түүнийг эс зөвшөөрч эсэргүүцээд ийм боллоо” гэжээ. Ийм үгийг сонсоод түшмэл Хуухай балмагдан санд мэнд гарч зугатжээ. Элбэг нигүүлсэгч хаан ёсгүй түшмэлийн араас нэхэн хөөхөд түшмэл Хоохой гэдрэг дайрч эсэргүүцэн хааны эрхий хурууг тас харважээ. Энэ үед ордоны доторхи шадар цэргүүд хөдөлж Хуухай түшмэлийг барьж алав. Тэд хааны зарлигийг гүйцээсний гэрч болгон Хуухай түшмэлийн зоо нурууны арьсыг өвчин хаанд авч ирж үзүүлсэн байна. Энэ үед Өлзийт гоо Бэйж хатан Хуухай түшмэлийн нурууны арьсан дээр хааны тас харвуулсан хурууны цусыг дусаан тос мэт нялж хэдэн удаа долоогоод: “Хар санаат хааны цусыг долоож, хатгаж үхүүлсэн Хуухайгийн тосыг ууж, эм хүн би эр нөхрийнхөө өшийг авлаа. Одоо надад үхэвч гомдох газаргүй билээ.” хэмээн өчжээ.
Элбэг нигүүлсэгч хаан Ойрадын Хуухай Даюуг хилс хороосноо мэдээд гэмшихдээ түүний хүү Батулад “Би эцгийг чинь хилсээр хороов. Одоо чамайг Чинсан болгоё. Чи Ойрадын эзэн Үгэчи хасаха лугаа хамт дөрвөн Ойрадыг захирсугай” гэж зарлиг буулгаж, өөрийн охин Самар гүнжийг Батулад гэргий болгон өгчээ. Гэтэл Ойрадын тэргүүн Үгч хашха ихэд дургүйцэж “Энэ хаан золгүй төр байгуулан дүү юүгээ алаад, бэр юүгээн авч хатан болгоод ёсгүй засагийг явуулан миний түшмэл Хуухай Даюуг бэрдээ хууртан алаад ичсэндээ ноён намайг амьд байсаар байтал миний харц Батулад, Чинсан цол өгч Ойрадыг мэдүүлэв” гэж хилэгнэн түүний эсрэг цэрэг дайчлан хөдөлгөхөөр бэлтгэж 1399 онд Элбэг хааныг хороосон. 1402 онд Гүнтөмөр хаан алагдсны дараа Үгч хашха, хаан суугаад Өлзийт гоо бэйжийг татаж аван, хатан болгов.
Гэр бүл
Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:15-р зуунд өнгөрсөн
Себастиан Прёдль
Себастиан Прёдль (Sebastian Prödl; 1987 оны зургадугаар сарын 21, Грац) — Австрийн хөлбөмбөгчин, Английн «Уотфорд» болон Австрийн шигшээн хамгаалагч.
Замнал
19 настайдаа мэргэжлийн гараагаа «Штурм» багаас эхэлсэн Прёдль 2008 оны долдугаар сард «Вердерт» элссэн. 2015 оны хоёрдугаар сарын 21-нд «Шалькегийн» талбайд (1:1) 92-р минутанд Златко Юнузовичийн дамжуулалтаар Прёдль тэнцэтгэв.
Багтайгаа гэрээгээ сунгахаас татгалзсан Прёдлийг Премьер лигт дэвшсэн «Уотфорд» таван жилээр элсүүлэхээр 2015 оны зургадугаар сарын 1-нд тохиролцов.
2007 оны тавдугаар сарын 30-нд өрнөсөн Австри, Шотландын тоглолтонд тэр дебют тоглолтоо хийсэн. 2008 оны гуравдугаар сарын 26-нд Нидерландын эсрэг анхны гоолоо хоёронтоо оруулав.
Гадны холбоос
Ангилал:Австрийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Австрийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Штурм Грац багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Уотфорд багийн тоглогч Ангилал:Австричууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Манж-Тунгус хэлний язгуур
Манж-Тунгус, Манж-Түнгүс, Хамниган, Тунгус зэргээр нэрлэгдэх нь Хамниган (бусад нэр нь Эвэнх, Тунгус), Манж, Орчон зэрэг үндэстнүүдийн хэрэглэдэг. Өмнө нь монгол, түрэг хэлний өгүүлбэрийн бүтэц нь Алтай хэлний язгуурт хамаарах хэлний бүлэгтэй ижил байсан ч орчин үеийн ихэнх хэл судлаачид эдгээрийг гурван өөр хэлний бүлгүүд, хоорондоо холбоогүй хэллэг гэж үздэг. Уг хэлний бүлэгт багтдаг олон хэлний ирээдүй бүрхэг байгаа.
Цахим холбоос
Ангилал:Хэлний бүл
Хүчилтөрөгч (цомог)
Дуунууд
Ангилал:Нисванис хамтлагийн цомгууд
Бүтээгдэхүүн
Мк. Карти-н тодорхойлсноор: Бүтээгдэхүүн бол хэрэглэгчдийн эрэлтийн хариуд сэтгэл ханамжийн нөлөө үзүүлдэг зүйл юм. Бодитой нь бараа ба хийсвэр нь үйлчилгээ.
Бүтээгдэхүүн гэдэгт үйлчилгээ болон биет бүтээгдэхүүн хоёул хамрагдана.
Маркетингийн бүтээгдэхүүний хэсэгт дараах зүйлсийг хамруулж үздэг:
! Ангилал:Худалдаа
Киров муж
Киров муж (Ки́ровская о́бласть) нь Оросын Холбооны Улсын муж юм. Төв нь Киров хот. Ижил Мөрний Холбооны тойрогт харьяалагдана.
Хүн ам
Оросуудаас гадна коми, татарууд оршин сууна.
Цагийн бүс
Киров муж нь Москвагийн цагийн бүс буюу UTC+3 бүст багтана. Зуны цагийн үедээ UTC+4 болно.
Эш холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж  !
Финикс Санс
Финикс Санс (Phoenix Suns) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Аризона мужийн Финикс хотноо байрлах, Хойд Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн холбоо (NBA)-ны баг юм.
Цахим холбоос
Албан ёсны сайт
Нэр үг
Нэр үг нь жинхэнэ нэр, тэмдэг нэр, тооны нэр, төлөөний нэр, орон цагийн нэр зэргийг ерөнхийд нь нэрлэсэн хэл шинжлэлийн судлагдахуун юм. Нэр үг нь хэн, юу гэсэн асуултад хариулагдана. Жишээ нь: ном, Сараа, Нараа, ширээ хүн амьтан гэх мэт маш олон зүйл багтана. Эхэд нэр үг нь түлхүүр үгээр илэрнэ.
Ангилал:Үгийн төрөл
4G Технологи
G Үүрэн холбооны компануудын үйл ажиллагаа технологийн хүчин чадлыг G-Generation гэсэн хэмжигдэхүүнээр тодорхойлдог.Үүрэн холбооны хөжгжлийн үе шатыг 1G,2G,3G,4G гэж хуваан үздэг.