cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оспаны баатар Сагадай
Гоминьданы Засгийн газар Оспаны хүсэлтийг ёсоор болгож, хоол хүнс, зэвсэг хэрэгслээр хангаж, зөвлөхүүдээ дэргэд нь суулган, Шиньжаны казахуудыг түүний мэдэлд захируулж, туг, тамга өгч, улмаар ЗХУ, Монголын эсрэг турхирах болов. Оспан Америкийн тагнуулын байгууллагын төлөөлөгчтэй ч холбоо тогтоож, хамтарч байсан баримт байдаг. Хятадын Ардын чөлөөлөх арми Шиньжанд нөлөөгөө тогтоож, Оспантай харилцахыг оролдсон боловч харин ч эсэргүүцэлтэй тулгарчээ. Иймд Оспаны эсрэг тэмцэх болж, хамтарч ажиллах хүсэлтийг Монголын талд тавьсан нь ЗХУ-ын ашиг сонирхолд ч нийцэж байсан юм.
Энэ бүхэнтэй холбоотойгоор Гоминьданы зүгээс ЗХУ, Монголын эсрэг явуулж буй тагнуулын үйл ажиллагааг судалж, Оспаны бөөгнөрсөн хүчийг сарниулан устгах үүргийг Ховд аймгийн Булган сум дахь тагнуулын багт төвөөс хариуцуулсан байна. Тэд олон арга хэмжээ хэрэгжүүлсний дотор Оспаныг амьдаар нь баривчлах буюу устгах зорилготой хэд хэдэн ажиллагаа явуулсан байдаг. Т.Амарзаяагаар ахлуулсан баг 1947 оны арванхоёрдугаар сард Оспаны лагерийг довтолсон боловч Оспан зугтаж, нэлээд баримт сэлтийг олзолжээ. Дээрх зорилгоор төвөөс бэлтгэсэн Б.Чалхааг 1948 оны зургаадугаар сард найман хүний бүрэлдэхүүнтэй хоёр удаа явуулсан боловч уг даалгаврыг биелүүлж чадсангүй. Үүний дараа уг үүргийг гүйцэтгүүлэхээр Л.Дандар (Улсын баатар) ахлагчтай багийг хоёр удаа явуулсан боловч мөн биелүүлж чадаагүй юм.
Энэ үед Оспаны итгэлийг олж, шадар дотно ажиллах шилдэг нууцыг сонгон олж ажиллуулах шаардлага тавигдав. Тагнуулын багийн дарга Э.Гэрэлчулуун, Ховд аймгийн хэлтсийн дарга Ц.Төмөр-Очир нар Ү.Сагадайг сонгон авчээ. Ү.Сагадай нь олон удаа маршрут, нууцын даалгаврыг сайн биелүүлж, 1943-1944 онд Оспаны дэргэд хамгаалагчаар ажиллаж байсны дээр олон зуун өрх айлыг бослого гаргуулан Оспаны талд оруулах ажлыг идэвхтэй хийж түүнд үнэлэгдэж байсан зэрэг нь энэ шаардлагыг хангахаар байв.
1943 онд Баян-Өлгийн аймгийн Хужирт, Ховд аймгийн Үенч сумын ардууд элдэв цуурхалд автан, гадаадад оргон гарахад Ү.Сагадай тэдний хамт оргон гарчээ. Оспан тэр үед тус улстай харилцаатай тул оруулахгүйгээр өөртөө татаж буцаан ирүүлжээ. Харин манай зөвшөөрлөөр Ү.Сагадайг бусад 10 хүний хамт өөрийнхөө хамгаалагч болгон 1944 оны долдугаар сар хүртэл ажиллуулсан байна.
Ү.Сагадай нь 1945 оны арванхоёрдугаар сард гадаадад оргох гэсэн хэрэгт сэжиглэгдэн Касен, 1943 оны намар гадаадад оргон гараад эргэн ирсэн Хоушан нарын хамт Ховдын хэлтэст баривчлагджээ.
Ү.Сагадай Ховд аймгийн хориход ялаа эдэлж байхдаа хоригдлуудын дотроос оргох санаа зорилготой Касен зэрэг хүнийг мэдээлж байв. Касенийг Увс аймгийн хориход шилжүүлсэн боловч тэр оргон гадаадад гарч, Оспаны дэргэд очин итгэлийг олж, оргодол хэсэг цэргийг толгойлох болсон байна. Касен нь Ү.Сагадайг шоронгоос оргосон халхавчаар Оспаны талд очуулахад үнэмшилтэй болох байв.
Ховд аймаг дахь хэлтсийн дарга Ц.Төмөр-Очир Ү.Сагадайгаар Оспаныг устгуулахаар төлөвлөсөн боловч Ховдод түр ажиллаж байсан ДЯЯ-ны зөвлөх В.В.Греднев, орлогч сайд хошууч генерал Б.Дорж нар түтгэлзэж, гурван сараас доошгүй хугацаатай ажиллуулахаар явуулсан байна.
Ү.Сагадайг “Улаанбаатарт шилжүүлэн хорихоор шийдвэрлэсэн, тэрээр Ховдын төвд байгаа гэртээ очиж хувцсаа сольж ирэх түр чөлөө авч улмаар оргосон, биеэ нууцлах үүднээс 10 гаруй хоног явган явж, хязгаарын сумд ойртон очоод морь, эмээл хулгайлан ихэд ядарч явсаар ирлээ” гэсэн халхавчаар Оспаны лагерьт нэвтрүүлэхээр төлөвлөсөн байна. Ү.Сагадайг Булганы тагнуулын тасагт хэд хоног байлган, гүйцэтгэх үүрэг хэрэглэх арга үлгэрийг сайтар давтуулан, Оспаны лагерийн байрлал, чиглэлийг танилцуулж, хилийн шугам болох Нохой долоохын усан дээр мэдээ харилцаагаа хоёр талаас дамжуулж байх нууц хайрцаг байрлуулахаар тохирчээ. 1947 оны арванхоёрдугаар сарын 23-нд Булганы тагнуулын багийн төлөөлөгч Мардаан Нохой долоохын усан дээр хамт очиж нууц хайрцгаа байрлуулан Ү.Сагадайг хил нэвтрүүлжээ.
Ү.Сагадай сураглан явсаар арванхоёрдугаар сарын 27-нд Касений гэрт нь очив. Касен бүрэн итгэж, баярлан угтаж аваад гэртээ 14 хоног амруулсан байна. Ү.Сагадай 1948 оны нэгдүгээр сард Улаан элс хэмээх газарт байсан Оспаны гэрт очив.
Ү.Сагадайн талаар Оспан урьд нь сонссон учир ямар ч хардлагагүй угтан авсан байна. Оспан хэдэн хоногийн өмнө Монгол руу хийсэн довтолгоо амжилтгүй болсноо харамсан яриад өөрийн байдал, зорилгоо дотночлон танилцуулах далимд Гоминьдан, Америкийг магтан ярьж зочлоод хэд хоног биеэ амраахыг зөвлөжээ.
Ү.Сагадай Оспаны гэрч амарч байтал цагаан цэцэг өвчнөөр хүнд өвдөж, Жүнс гэдэг айлд хэвтэн сувилуулжээ. Хоёр сарын дараа Ү.Сагадайн өрөөсөн нүдэнд нь үүл тогтож хараа муутай болж эдгэрсэн байна. Оспан түүнийг Касений гэрт очиж биеэ тэнхрүүлэхийг зөвлөж явуулжээ.
Ү.Сагадайг явснаас хойш гурван сар гаруйн хугацаа өнгөрсөн тул Нохой долоохын усан дээр байрлуулсан нууц хайрцагт багийн дарга Э.Гэрэлчулуунаас “Чи мэнд сайн бол үүргээ болгоомжтой түргэн биелүүлээд, эд мөрийн баримтыг аваад буцаж ир” гэсэн бичгийг төлөөлөгч Мардаанаар хийлгэжээ.
Энэ нь Оспаныг болгоомжтой устгаад баримт болох зүйлийг аваад ир гэсэн утгатай бичиг байсан бөгөөд Ү.Сагадай уг бичгийн утгыг тайлан ойлгож чадах сэргэлэн авхаалжтэй хүн учраас ингэж бичжээ.
Хэсэг хугацааны дараа Оспан “Арван хүн удирдан явж, Монголын цэргийн дарга нараас нэгийг олзлон авчрах, бололцоогүй бол мал дээрэмдэж авчрахаар яваад ир” гэсэн даалгаврыг Касенаар Ү.Сагадайд өгүүлсэн байна.
Ү.Сагадай Монголын оргодол Тайжхөл нарын арван хүнийг удирдан 1948 оны дөрөвдүгээр сарын 5-нд Цонжийн районаас гарч 10-ны өдөр Нохой долоохын усны ойролцоо ирээд зээр агнах нэрийдлээр нөхдөөсөө тасарч, нууц хайрцагт анхныхаа мэдээг хийв. Тэр мэдээндээ Оспаны санал сэтгэл, харилцаа, дээрэмчдийн хүч, байрлалын тухай тодорхой бичиж “Чоно” (Оспан)-ыг устгах зөвшөөрлийг далд утгаар хүссэн байжээ. Энэ үедээ тав хоногийн өмнө хийсэн Э.Гэрэлчулууны мэдээг авчээ. Мөн сарын 13-ны шөнө хил нэвтрэн Булган голоос 40 адуу, 10 тэмээ, хулгайлан аваад буцаж очсан байна.
Ү.Сагадайн буцаж очсоны дараа аятай нөхцлийг ашиглан Оспаныг устгаад буцахыг төлөвлөж байсан боловч тавдугаар сарын 18-нд Оспан өөрийн хамгийн итгэлтэй, шилдэг гэж тооцдог 20-иод хүний хамт нэр зааж гэртээ дууджээ. Тэднийг очиход Оспан Ү.Сагадайг даргаар нь Найзархааныг орлогчоор нь томилж, 21 хүнийг түүний мэдэлд өгөн, Монголоос хилийн цэргийн дарга нарын хэн нэгийг амьдаар олзолж авчрахыг зөвхөн Ү.Сагадайд тушаалыг үг дуугүй биелүүл хэмээн явуулсан байна. Ү.Сагадай тэднийг дагуулан тавдугаар сарын 27-ны шөнө хил нэвтрэн зургадугаар сарын 1-нд Булган сумын нутагт оржээ. Хүмүүсээ хоёр хувааж нэг хэсгийг Ээвийн улаан үзүүр гэдэг газрын торгууд айлуудаас амьд хэл баривчлах үүрэг өгч явуулаад хэсэг хүмүүстэйгээ сумын төвөөс өмнө Цоохор нуурын хөвөөнд тэднийг хүлээж байхаар үлджээ. Хэл баривчлах хүмүүсээ нэлээд холдсоны дараа Ү.Сагадай бид эндээ хүлээхээ болъё. Баянсуудлын ар үзүүрт байгаа манай Касений хуучин өвөлжөөнд очиж хүлээе. Та нар миний араас яаралтай, сэмхэн яваад тэнд оч. Би энэ тухайгаа хэлэхээ мартсан байх тул тэдэнд араас нь очиж хэлээд ирье хэмээн ганцаар явжээ. Тэрбээр Булган сумын төвд байсан багт энэ тухай мэдэгдэв. Мэдээг авмагц багийн дарга Э.Гэрэлчулуун хилийн отрядад мэдээ явуулахын хамт ардын туслах багийн 20 гаруй хүнийг цуглуулан Ү.Сагадайг дагуулан дээрэмчдийг мөрджээ. Улмаар дэд хурандаа Х.Цэрэндорж даргатай зургадугаар ортядын цэргийн багтай нийлж, дээрэмчдийг бүслэн заримыг устгаж, заримыг баривчлан гурвыг нь хил давуулан алдсан байна.
Ү.Сагадай эргэж ирээд “Ма нар анх явуулахдаа бүрэн итгэж даалгасан бол би өвчлөөд эдгэрснийхээ дараахан л тун ч төвөггүй Оспаныг тонилгочихоод толгойг нь аваад ирэх байсан юм. Намайг эдгэрсний дараа Оспан надад “ Би Монголд довтлуулан гэр хөрөнгөө сүйтгүүлж, радио холбоогоо олзлуулан, суурьшил алдаж зүдрэл үзлээ. Сагадай чи ч шоронд орж арай гэж ирээд хүнд өвчилж зовж явна. Морь унаж хоёулаа хээр салхинд явж уйтгах гунигаа сэргээе” гэж хэлээд хоёулхнаа морь унаад, надад нэг винтов өгч, өөрөө маузер буу, дуран зүүж гэрээсээ алс хээр гарлаа. Тэр өдөр элсэн талд зугаалан бүтэн өдөржингөө явж байхдаа хэд дахин мориноос бууж элдвийг сонирхон ялангуяа тогтмол үйлддэг мөргөлийнхөө цагт Оспан морь, буу зэвсгээ надад өгөөд мөргөл үйлдэж байсан. Энэ үед түүнийг алж элсэнд булчихаад явах бодол төрсөн боловч тийм даалгавар аваагүйдээ аль нэг талаар буруудахаас болгоомжлоод тэвчин өнгөрсөн юм. Харин нууц хайрцагт хийсэн энэ бичгийг үзээд Оспаныг алаад баримт авчир гэсэн үг болохоос зайлахгүй гэж бодоод дээрх байдлаар завшаантэй үе тохиолдвол уг зүйлийг хийж бүрэн болохыг бодож явтал Оспан гэнэт даалгавар өгч нааш явуулсан юм” гэж харамсан ярьж байжээ. Ховд хэлтсийн дарга асан хурандаа Ц.Төмөр-Очир дурсан ярихдаа “Бид нууц Ү.Сагадайд Оспаныг устгах даалгавар өгөхөөр төлөвлөснийг төвөөс зөвшөөрөөгүй. Ү.Сагадай явахдаа надад хандаж: танд хэлэх юм алга уу гээд байсан...” гэсэн байдаг.
Ийнхүү Ү.Сагадай нь тагнуулын байгууллагаас өгсөн олон удаагийн үүргийг идэвх зүтгэлтэй биелүүлсэн бөгөөд зарим нэгэн баримтыг дэлгэн тавилаа. Ү.Сагадай нь 1958 он хүртэл Аюулаас хамгаалах байгууллагатай хамтран ажиллаж, үүрэг даалгаврыг нь биелүүлж байв.
Гадаад эх сурвалж
Ангилал: Монголын тагнуулч
Ази арслан
Ази арслан (Panthera leo persica) буюу Энэтхэг арслан,  нь арслангийн нэгэн дэд зүйл юм. Уг дэд зүйл өдгөө зөвхөн Энэтхэгийн Гужарат мужийн Гир ойд л зэрлэгээрээ үлджээ. 2010 онд Гужаратын засаг захиргааны тооцоолсноор Гир ойд 411 толгой Ази арслан байсан нь өмнөх 2005 онд 52 толгой тоологдсонтой харьцуулахад өссөн үзүүлэлт юм.
Энэтхэгт Ази арслангаас гадна мийнхэн овгийн Бенгалын бар, Энэтхэг ирвэс, цасны ирвэс, үүлэн ирвэс бий. Эрт цагт Ази арслан нь Газрын дундад тэнгисээс Энэтхэгийн хойгийн зүүн хойд хэсэг хүртэлх өргөн уудам нутагт тархан амьдардаг байсан ч хайр найргүй агналт, усны бохирдол, хоол тэжээлийн хомсдолоос болж тоо толгой, амьдрах орчин нь ихээр хорогджээ. Хуучин Ази арслан нь Бенгал, Араб, Перс арслан хэмээн гурав ангилагддаг байв. Ази арслан нь Африк арслантай харьцуулахад биеэр жижиг, хөнгөн боловч зан чанарын хувьд ижил юм.
Эшлэл
Ангилал:Мийнхэн
StarCraft II: Legacy of the Void
StarCraft II Legacy of the Void нь шинжлэх ухааны уран зөгнөлт дайны сэдэвтэй бодит-цагийн стратеги видео тоглоом юм. Энэхүү тоглоом нь гурамсан буюу гурван өргөтгөлөөс бүрдэхээр хийгдсэн. Үүнд Wings of Liberty -н дараа Heart of the Swarm, үүний дараа Legacy of the Void гэсэн нэмэлтүүд гарах юм. Тоглоом нь гурван төрлийн төрөл зүйлүүдийн хооронд өрнөнө: Терранууд, дэлхийгээс дөрвөсөн хүмүүс; Зерг, амьд амьтны дүрстэй маш сайн хөгжсөн төрөл зүйл; Протосс, асар их оюун ухааны хүчтэй ба технологийн өндөр-дэвшилттэй. Legacy of the Void тоглоомны хувьд протосс дээр төвлөрсөн буюу протоссын тухай үйл явдал өрнөх юм.
Цахим холбоос
Ангилал:2015 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Бодит цагийн стратеги тоглоом Ангилал:Windows-д зориулсан тоглоом Ангилал:Mac OS-д зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo 64-т зориулсан тоглоом Ангилал:Цахим спорт Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом
Атласын нуруу
thumb|350px|Атласын нуруу Атласын нуруу нь Африк тивийн зүүн хойд хэсэгт байрлах ба Эртний Грекийн домогт гардаг аврага биет Атлас бурхны нэрнээс ийнхүү нэрлэгдэх болсон.
Баруунаас зүүн тийшээ Мароккогоос Алжираар дамжаад Тунис хүртэл 2400км урттай тогтсон уулархаг нуруу юм. Хамгийн өндөр цэг нь Мароккогийн баруун урд хэсэгт байрлах Тубкал оргил бөгөөд далайн түвшнээс дээш 4167м өндөр юм.
Мароккод байрлах Атласын нуруу нь 4 хэсэгт хуваагдах ба хойноосоо урагш нь нэрлэвэл Риф, Дунд Атлас, Өндөр Атлас, Эсрэг Атлас юм.
Алжирт бол Атласын тал хээр нутгийг хоорондоо хавчсан хойд хэсэг нь Тэл-Атлас урд хэсэг нь Сахарын-Атлас гэж нэрлэгдэх 2 хэсгээс бүрддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Африкийн нуруу Ангилал:Мароккогийн нуруу Ангилал:Алжирын нуруу Ангилал:Магреб Ангилал:Тунисын газар зүй Ангилал:Африкийн геологи
Жок Чийз
Жок Чийз (Jock Cheese, жинхэнэ нэр нь Жэк Холт, Jack Holt) нь ТИЗМ ба Дэ Коллаборэйторс хамтлагийн аргил гитарчин юм.
Цомгууд
Ангилал:Австралийн хөгжимчин Ангилал:ТИЗМ хамтлаг
Инаба Ясүхиро
Инаба Ясүхиро (1985-10-21-нд төрсөн) — Япон улсын чөлөөтөөр барилддаг бөх.
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Ибараки аймгийн хүн Ангилал:Японы бөх
КВ
КВ буюу Климент Ворошилов гэдэг тухайн үеийн ЗХУ-ын Батлан хамгаалах ардын комиссарын нэрээр нэрлэгдсэн цуврал хүнд танк. КВ танк нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны эхэн үед буюу Германы ЗХУ-д цөмөрсөн Эх орны дайны эхний үед ихэд алдаршсан байна. Энэхүү хүнд танкын цувралыг 1938-1939 онд Зохион бүтээгч Котины товчоонд голлон А. С. Ермолаев ба Н. Л. Духовнарын удирдлагаар зохион бүтээсэн байна. КВ хүнд танкыг 1939-1943 онуудад 5219 ширхэгийг үйлдвэрлэн 1945 он хүртэл ЗХУ-ын армийн зэвсэглэлд байсан түүхтэй
Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Челябинскийн тракторын үйлдвэр Ангилал:Хүнд танк
Оцон шувуу
Оцон шувуу нь дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагаст, тэр дундаа Антарктидаар төвлөрөн амьдардаг усны, нисдэггүй шувуу юм. Усанд өндөр дасан зохицсон энэ шувуу нь энгэр цээж нь цагаан, нуруун хэсэг нь хар өдөөр бүрхэгдсэн байх ба далавч нь сэлүүрний үүрэг гүйцэтгэдэг.
Ихэнх оцон шувуу нь сам хорхой, загас, арваалж зэргээр хооллох бөгөөд амьдралынхаа хагасыг усанд, хагасыг хуурай газарт өнгөрөөнө. Бүх зүйлийн оцон шувуу нь өмнөд хагасаас гаралтай ч, ганц Антарктид гэлтгүй зарим зүйл нь сэрүүн бүсээр, Галапагос оцон шувуу хэмээх нэг зүйл нь экваторын дэргэд амьдардаг. Оцон шувууны хамгийн том зүйл нь Император оцон шувуу бөгөөд нас бие гүйцсэн нь дундажаар 1.1 м өндөр, 35 кг жинтэй байна. Хамгийн жижиг зүйл нь Цэнхэр оцон шувуу ба 40 см өндөр, 1 кг жинтэй. Том биетэй зүйлүүд нь голдуу хүйтэн бүсээр таарах ба жижиг зүйлүүд нь ерөнхийдээ сэрүүн, дулаан бүсээр нутаглана. Балар эртний үеийн зарим зүйл оцон шувуу нь насанд хүрсэн хүнтэй тэнцэхүйц өндөр, жинтэй байжээ. Оцон шувуу дунджаар цагт 14 км хурдлах чадвартай.
Төрөл, зүйлийн ангилал
Дэд овог Spheniscinae – Өдгөө амьдарч буй оцон шувууд
Едигей
thumb|Едигей жанжны довтолгооны тухай Оросын түүхэн судрын зураг Едигей (Эдигу, Эдигэй, Эдэгэ Мангит) (1352-1419) сүүлд Ногайн Орд гэж алдаршсан шинэ улсыг байгуулсан Цагаан Ордын эмир юм. Едигей нь Казах, Татар, Крымын татаруудын үндэсний баатар бөгөөд түүний байгуулсан гавъяа эдгээр үндэстний ардын үлгэр туульсад мөнхөрчээ.
Едигей нь Крымын Мангит (Мангуд) аймгийн хүн бөгөөд 1378 онд Алтан Ордын Тохтамыш ханд ялагдаж, алагдсан Монголын тайж Балтичакын хүү юм. Тэрбээр Тохтамыш эзнийхээ эсрэг зэвсэг хангинуулахаасаа өмнө нэгэн жанжных нь хувьд маш амжилттай дайтаж нэр алдар олсон байв. 1396 он гэхэд Едигей сүүлд Ногайн Орд гэгдэх болсон Ижил мөрнөөс Яйк мөрөн хүртэлх өргөн уудам нутгийн бүрэн эрхт удирдагч болсон байв.
1397 онд Едигей Төмөрхүтлүгтэй эвсэж, Алтан Ордын цэргийн жанжин, ерөнхий захирагчаар томилогдов. 1399 онд тэрбээр Ворскла гол дээр Тохтамыш, Литовын ван Витовт нарыг бут ниргэжээ. Ингэснээр тэр Зүчийн бүх газар нутгийг түүхэнд сүүлчийн удаа нэгтгэж чаджээ.
1406 онд Едигей өөрийн эртний дайсан Тохтамышийг Сибирьт мөшгөн очиж хороожээ. Дараа жил нь тэрбээр Ижил мөрний Булгарыг дайлав. 1408 онд Алтан Ордод хэдэн арван жилийн турш татвар төлөөгүй Оросыг татарчууд сүүлийн удаа довтлон сүйтгэжээ. Едигей Доод Новгород, Городец, Ростов, зэрэг олон хотыг галдан шатаав. Москва хотыг авч чадаагүй боловч мөн л шатааж орхисон.
Едигей хоёр жилийн дараа Алтан Ордын хаан ширээнээс бууж, Хорезмд орогнол эрэхэд хүрлээ. Гератын Шахрух түүнийг Сарай руу нь эргүүлж хөөсөн бөгөөд тэнд түүнийг 1419 онд Тохтамышийн хөвгүүд хороожээ. Ногайн Орд дахь Едигейн удам хоёр зуу орчим жилийн турш тогтнож, Едигейн удмын сүүлчийн хангууд Москва руу нүүж, Үнэн алдартны шашинд орон, Урусов, Юсупов хэмээх вангууд болсноор энэ угсааныхан дуусгавар болсон түүхтэй.
Нэмж үзэх өгүүлэл
Ангилал:Алтан ордны улсын хан Ангилал:Эмир Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:1419 онд өнгөрсөн
Made in Germany (цомог)
Made in Germany нь 2009 оны аравдугаар сарын 2-нд худалдаанд гарсан Ненагийн 16 дахь студийн цомог бөгөөд яг энэ нэрээрээ дараа жилийн хавар нь буюу 2010 онд хийсэн аялан тоглолтоо бас ингэж нэрлэсэн байдаг.
Цомгийн тухай
Энэ цомгийг Берлин, Штуттгарт, Хамбург, Мальорка зэрэг хотуудад бичлэгийг нь хийсэн ба „Ganz viel Zeit“ гэх дуэт дуугаа өөрийн хүү Сакиасын хамт дуулжээ. Цомог Ненангийн өөрийн цомгийн хэвлэлийн үйлдвэр Laugh & Peas-т хэвлэгдэн гарчээ. Уран бүтээлчийг шүүмжлэгчид түүний цомгийн зурагт хуудаст италийн Даманхур дарсны бэлгэдэлийг ашигласан байна хэмээн шүүмжилж байсан бол Нена өөрөө тус дарсыг үйлдвэрлэгчтэй холбоотойгоо хүлээсэн ч, тэдний гишүүн (сурталчилгаа) биш хэмээн эсэргүүцсэн байна.
2010 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд тус цомог нь Алтан пянз шагналыг хүртжээ.
Мөнхбаатар
Мөнхбаатар (1975 оны 11 дүгээр сарын 20-нд Өвөр Монголын Ордос хотод төрсөн) Америкийн Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны багт тоглосон анхны монгол сагсан бөмбөгч. Тэрээр 1947-1948 онд тоглож байсан Мисака Ватарү, мөн Ван Жижи нарын дараагаар Америкийн үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоонд тоглосон 3 дахь ази тамирчин болсон юм. Мөн тэрээр 2002-2003 онд НБА-ийн аварга цолыг авсан Сан-Антонио Спарс багийн бүрэлдхүүнд багтаж байв.
Мөнхбаатар Хятадын шигшээ багт орсон нь
Мөнхбаатар анх Хятадын эрэгтэй сагсан бөмбөгийн шигшээ багийн бүрэлдхүүнд 19 настайдаа орж, 1994 оны Азийн тоглолтод оролцсон. Мөнхбаатар Хятадын шигшээгийн байнгын бүрэлдхүүнд байсан боловч 1997 онд "сахилгын асуудлаар" багаасаа хасагдсан. Гэрсэг хүү Мөнхбаатар багаасаа оргож хэд хэдэн удаа төрсөн нутаг, эцэг эх дээрээ очихыг оролджээ.
Америкийн Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоонд тоглосон нь
2001 оны 10 дугаар сард Мөнхбаатарыг Денвер Наггетс баг улирлын өмнөх цугларалтдаа урьсан. Улирлын өмнөх 2 удаагийн тоглолтод оролцсоныхоо дараа тэрбээр Денверээс хасагдсан боловч удалгүй Рэф ЛаФрэнцээ зарсан Денверт төвийн тоглогч хэрэгтэй болж Мөнхбаатарыг дахин урьжээ. Мөнхбаатар тэр даруй Денверт ирж үлдсэн 25 тоглолтод оролцсоны 10-т нь гарааны тавд гарсан бөгөөд олонтаа торгуулж байсан авч нэг тоглолтод дунджаар 5.5 оноо авчээ.
2002 оны зун Мөнхбаатарыг Детройтод Дон Рейдийн оронд өгчээ. АНУ-ын Индианад болсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний үеэр АНУ-ын шигшээгийн эсрэг 19 оноо (Хятадын баг 7 удаа тоглосны 5-д нь оноогоор багийн тоглогчдоо тэргүүлсэн) авсан нь Америкийн шигшээгийн туслах дасгалжуулагч, Сан Антонио Спөрс багийн дасгалжуулагч Грег Поповичид сэтгэгдэл төрүүлж, удалгүй Детройтод драфтын хоёрдахь эрхээ өгч Мөнхбаатарыг Сан Антониод авчээ. Мөнхбаатар Америкийн Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоонд мэргэжлийн сагсан бөмбөгч болсон Хятадын хоёрдахь иргэн болсон. Мөнхбаатар 2002-2003 онд Сан Антонио багийн бүрэлдхүүнд байж, ҮСБХ-ны аваргын бөгжийг зүүсэн. Түүнчлэн Денвер Наггетс, Торонто Рэпторс багуудын бүрэлдхүүнд тоглож байв.
2004 оны 9 дүгээр сард Нью-Йорк Никс баг түүний гэрээг цуцалснаар Үндэсний сагсан бөмбөгийн Ди лигийн Хантсвилл Флайт багт нэг хэсэг тогложээ.
Хятадын лигт эргэн ирсэн нь
Бээжингийн нугаснууд багт тоглохдоо нэг тоглолтод дунджаар 25 оноо, 11 самбараас бөмбөг авалт, 5 дамжуулалт хийж багийнхаа амжилтыг асар их дээш нь татсан тул 2005-06 оны ХСБХ-ны хамгийн үнэ цэнтэй тоглогчийн шагналыг авахаар нэр дэвшсэн боловч ХСБХ-ны дүрмээр тоглолт өнжсөн тоглогчид энэ шагналыг өгдөггүй тул шагналгүй хоцорсон юм. Улирлын дундуур Мөнхбаатар шүүгчтэй маргасны улмаас торгуулж, хоёр тоглолт өнжихөөр болсон ажээ. Үүний улмаас хэн ч тэр улиралд хамгийн үнэ цэнтэй тоглогчийн шагналыг аваагүй бөгөөд ХСБХ энэхүү хатуу дүрмээ эргэн харахаар болжээ. Мөнхбаатар энэ багтаа 2006–2007 оны улирлыг дуустал тоглоод мөн холбооны Шинжааны нисдэг барс багт оржээ. 2006 оны зун хөлнийхөө гэмтлийг эдгээж байх зуураа Мөнхбаатар Өвөр Монголын "Хөх хангай" хэмээх кинонд сайн талын гол баатар болох жүдо бөхийн дүрд тогложээ.
Ангилал:Хятадын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Ордосын хүн Ангилал:Хятадын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Барух Бенасерраф
Барух Бенасерраф (Baruj Benacerraf, 1920 оны 10 сарын 29 - 2011 оны 8 сарын 2) нь Венесуэлийн иммунологич, дархлалын систем нь өөрийн, өөрийн бус гэдгийг ялгадаг эрхтний зохицлын гол цогц генүүдийг нээснийхээ төлөө хамтран зүтгэгч Жан Доссе, Жон Дэвис Снелл нарын хамтаар 1980 онд анагаах ухаан, физиологийн салбар дахь Нобелийн шагналыг хүртсэн эрдэмтэн юм. Түүний дүү нь нэртэй философич Пол Бенасерраф болно.
Каракаст төрсөн түүний эцэг эх нь Сефардын еврей хүмүүс байв: эцэг нь Мароккогийн Тетуанд төрсөн, ээж нь Алжирынх. Бенасерраф 1925 онд гэр бүлийн хамт Парис руу нүүсэн бөгөөд нутагтаа буцаж очоод удалгүй 1940 онд АНУ руу цагаачилжээ. Тэрээр Коламбиа Их Сургуулийн Ерөнхий ухааны сургуульд суралцаж бакалаврын зэрэг хүртсэн. Тэгээд түүнийг элсэхийг зөвшөөрсөн цорын ганц сургууль болох Виржиниагийн Анагаах Ухааны Коллежид анагаах ухааны докторын зэрэг хамгаалжээ.
Анагаах ухаанаар дадлага хийж, АНУ-ын армид алба хааж (1945–48), Нансигийн цэргийн эмнэлэгт ажиллаж байгаад Коламбиа Их Сургуулийн физиологи, мэс заслын коллежид судлаач (1948–50) болов. Судалгааны ажлаа Парис (1950–56), Нью-Йорк Их Сургууль (1956–68), Үндэсний Эрүүл Мэндийн Хүрээлэн (1968–70), Харвард Их Сургуульд (1970–91) үргэлжлүүлсэн бөгөөд 1980 онд Бостон дахь Дана-Фарбер Хорт Хавдрын хүрээлэнд хэсэг хугацаагаар ажиллаж байв. Тэрээр харшлын тухай 1948 оноос эхлэн судалж, 1960-аад онд эрхтэн шилжүүлэн суулгалтыг эсэргүүцдэг Ir (дархлалын урвалын) генийг нээжээ.
1990 онд Бенасерраф дэлхийн анагаах ухаанд оруулсан хувь нэмрийнхээ төлөө Үндэсний шинжлэх ухааны одонгоор шагнуулжээ.
Эшлэл
Ангилал:Иммунологич Ангилал:Патологич Ангилал:Венесуэлийн эмч Ангилал:20-р зууны эмч Ангилал:Нью-Йорк Их Сургуулийн багш Ангилал:Харвардын их сургуулийн багш Ангилал:Физиологи эсвэл анагаах ухааны Нобелийн шагналтан Ангилал:АНУ-ын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Медаль шагналтан Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Вена их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Каракасын хүн Ангилал:Венесуэлчүүд Ангилал:1920 онд төрсөн Ангилал:2011 онд өнгөрсөн
Шэньян
Хятад улсын Ляонин мужийн засаг захиргааны төв, тал мужийн дайтай Шэньян хотод 2010 оны байдлаар 8.1 сая хүн амьдран сууж байна. Энэ хотын нэрийг эртний судар бичигт Манжуурын нийслэл Мүгдэн хэмээн бичиж тэмдэглэсээр иржээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Ляонины суурин Ангилал:Хятадын аймгийн энтэй хот Ангилал:Саятан хот  Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин Ангилал:Хятадын урьдын нийслэл Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Валентины захидал
«Валентины захидал» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Оле Рөмэр
Оле Кристенсен Рөмэр (Ole Christensen Rømer; 1644 оны 9 сарын 25-нд Орхуст төрж, 1710 оны 9 сарын 19-нд Копенхагенд нас барсан) нь Данийн астрономич бөгөөд 1676 онд анх удаа гэрлийн хурдын тоон хэмжүүрийг тодорхойлсон эрдэмтэн юм.
Фил Жексон
Замналын товчоон
Тэрээр Өмнөд Дакотагийн коллежийн багаас 1967 онд Нью-Йорк Никс элсэж, арваннэгэн улирал тогложээ. Тоглогчийн замналаа 1980 онд өндөрлүүлэхэд Жексон хоёр ч удаа НБА-гийн аварга болсон байжээ. Тоглож байсан Нью-Йорк Никс багаас нь дасгалжуулагчаар ажиллахыг урьсан ч татгалзаж, 4 жил гаруй сагсан бөмбөгийн тайлбарлагчаар ажилласан түүний дасгалжуулагчийн замнал 1987 оноос эхэлсэн. Чикаго Буллз багийн туслах дасгалжуулагч. Хоёр жилийн дараа Даг Коллинзоос ерөнхий дасгалжуулагчийн халааг авч 1998 оныг хүртэл Буллзийг зургаан удаа түрүүлгэсэн түүхтэй. Түүний удирлаган дор Майкл Жордан, Деннис Родман, Скотти Пиппен нар он удаан жил тоглож байлаа.
Удаад нь Лос-Анжелес Лейкерс багийг мөн таван удаа аварга цолонд хүргэсэн. Ийнхүү Бостон Селтикс багийн домогт дасгалжуулагч Рэд Ауэрбахын 9 удаа багаа түрүүлгэсэн амжилтыг 10 болгон ахиулж, тэргүүнд эрэмбэлэгдэх болсон түүхтэй. Мэдээж түүний дуулгавартай сайн цэргүүд Коби Брайант, Шакил О'Нил, Дерек Фишер болон бусад олон тоглогчид байлаа.
2014 оны гуравдугаар сарын 18-нээс Никс багийн ерөнхийлөгчийн албыг Жексон таван жилийн 60 сая долларын цалинтай хашихаар болжээ.
Холбоос
Ангилал:1945 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Америкчууд
Их-Уул сум (Завхан)
Их-Уул нь Завхан аймгийн сум юм. Аймгийнхаа зүүн хэсэгт, аймгийн төвөөс 225 км зайд Хөвсгөл болон Архангай аймгийн нутагтай хиллэн оршино.
ЗАВХАН АЙМГИЙН ИХ-УУЛ СУМ
1968 оны 02 сарын 16- ны БНМАУ-н АИХ -н тэргүүлэгчийн зарлигаар Хуягт,Их-Уул сум нэгдэж  шинээр ИХ-УУЛ сум, нэгдлийг Жаргалант хэмээн сумыг Идэр голын хөвөө , Баян-Ухаа гэдэг газар байгуулахаар тогтожээ. Сумыг шинээр байгуулахад оролцсон төлөөлөгчид : Д.Дамдин,Ж,Гомбосүрэн, Ш.Дашравдан,У.Дэмбэрэлнямбуу,Т.Гэлэгравжаа,Р.Доржсүрэн,Давгасамбуу,Түвдэнсүрэн,Рагчаа, Я.Жамсран нар тус газрыг сонгожээ. Нийслэл Улаанбаатар хотоос 841км, аймгийн төв Улиастай хотоос 224км, Сангийн далай, Солонготын даваа хойт талаараа, өмнө талаараа Тарвагтайн нуруу,буг , бор гөрөөс, гахай,нохой зээх,чоно, үнэг ,шилүүс ,дорго , жирхэ , өмхий хүрэн амьтантай ,шинэс, хуш гололсон модтой малын тэжээл ,эмийн ургамалаар баялаг , төрөл бүрийн жимс ургадаг нутаг юм.
Завхан аймгийн Их-Уул сум нь түүхийн янз бүрийн хугацаанд засаг захиргааны хувьд олон газар нутгуудад харьяалагдаж байжээ.Богд хаант Монгол улсын үед Сайн ноён хан аймгийн Далай чойнхор вангийн хошуунд багтаж байсан бөгөөд одоогийн Зарт, Цэцүүх,Хонгор, Хужирт багийн нутаг бүхэлдээ хамрагдаж байсан бол Баатар бэйсийн хошуунд Хуягт багийн нутаг бараг бүхэлдээ багтаж байв. 1923 оноос Цэцэрлэг мандал аймгийн  Чандмань Өлзийт хошууны Их улаан сум, Цагаан-Уул сум хэмээн нэрийг өөрчилсөн байна. / Энэ нь Далай Чойнхор вангийн хошууг шинэчлэн нэрлэсэн нэр юм/ "Шажинбатсэвжидгацал уулын хошуу" хэмээн Баатар бэйсийн хошууг нэрлэх болжээ. 1931 оны 1-р сарын 9-ны өдрийн улсын 6-р бага хурлын тогтоолоор засаг захиргааны шинэчлэл хийхэд Архангай аймгийн Наран, Тосонцэнгэл сум хэмээн нэрлэх болжээ. Наран суманд одоогийн Зарт Цэцүүх баг орж байсан байна. Тосонцэнгэл сумын 6-р баг Бургаст, Хужирт 7-р баг Цагаан сайр,Хуягтын ам 8-р баг Одоогийн Хуягт бүхэлдээ 9-р баг Хонгор багтах болжээ. 1941 оны улсын бага хурлын тэргүүлэгчдийн 81-р тогтоолоор Тосонцэнгэл,Наран сумыг Завхан аймагт шилжүүлсэн байна.Тухайн ондоо Зарт,Цэцүүх Наран сумаас тасран Завхан аймгийн Их-Уул сум болжээ.Үүнээс хойш онцгой өөрчлөлт уг суманд гаралгүй 1968 он хүрсэн байна.1956 онд тухайн үеийн Тосонцэнгэл сумын 6,7,8,9-р багуудыг Хөвсгөл аймгийн Шинэ Идэр суманд нийлүүлсэн боловч 1958 онд эргэж Тосонцэнгэл сумтай нэгтгэсэн байна. 1959 онд Тосонцэнгэлийн 6,7,8,9-р багууд тус сумаас салж  Завхан аймгийн Хуягт сум болжээ. 1968 оны 2-р сарын 16-ны өдрийн АИХ-ын зарлигаар Их-Уул ,Хуягт сумууд нийлж Их-Уул сум болон Хуягт сумын Жаргалант нэгдлийн нэрээр нэгдлээ нэрлэн сумын төвийг Идэр голын хөвөөнд суурьшуулан Баян-Ухаа уулын нэрээр нэрлэн төвлөрч суурьшжээ.Тухайн үед сумын нийт өрх 872, хүн ам нь 3326, мал сүргийн тоо 57849 байв. Их-Уул сум нь Монгол улсын эдийн засгийн баруун чиглэлийн бүс бөгөөд төвийн бүстэй шууд хиллэнэ.Олон улсын цагийн 7-р бүс буюу Улаанбаатарын цагийн бүсд оршино.Тус сум нь Завхан аймгийн хамгийн зүүн талын сум бөгөөд дотроо 6 багтай. 1-р баг :Баян-Ухаа- Сумын төв болон түүний орчимын газар нутаг 2-р баг: Хужирт-Бургаст, Тэх, Хужирт, Цагаан сайр, Хуягтийн ам 3-р баг:Хуягт-Хуягтын баруун ,зүүн эх ,Хөх сайр, Хуягтын гол Их Ёлын ам хүртэл,Сангийн далай, Тээл,Хавцгайт, 4-р баг :Хонгор-Доод Элстий, Бургаст, Хонгор,Цэцүүхийн ам, Долоон мухар, Цохиот, Мухар Элстий, 5-р баг:Цэцүүх-Дээд болон Дунд Цэцүүх 6-р баг:Зарт-Зартын жалга, Халуун ус, Нам, Өртөнт, Ухаа хад, Ар Шивэртий гэсэн нутгууд тус тус хамаарна.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Эмануэль Жинобили
Эмануэль Давид "Ману" Жинобили (Emanuel David "Manu" Ginóbili, 1977 оны долоодугаар сарын 28-нд Аргентин улсын Байя-Бланка хотод төрсөн) — Аргентины сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Сан-Антонио Спёрс багийн тоглогч юм. Олимп, НБА, Евролигийн түрүү хүртэж байсан амжилтаараа домогт тоглогч Билл Брэдлигийн удаад жагсдаг. Зүүн гараар тоглодог.
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Аргентины сагсан бөмбөгчин Ангилал:Италийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Аргентины шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Аргентины олимпын аварга Ангилал:Аргентины олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч Ангилал:Сан-Антонио Спёрс багийн тоглогч Ангилал:Аргентинчууд
HEPA шүүлтүүрийн стандарт
HEPA нь агаарын шүүлтүүрийн товчилсон нэр стандарт юм. (High-efficiency particulate air = HEPA) HEPA нь маш олон төрлийн үйлдвэрллийн агаарын цэвэршүүлэлтийн стандарт болон хэрэглэгддэг үүнд эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, машин, онгоц болон гэр ахуйн төхөөрөмжүүдэд хэрэглэгддэг. АНУ зэрэг зарим улсад агаарын шүүлтүүрийн HEPA-ын стандарт нь 99,97% ба 0,3 микрон хэмжээтэй тоосонцорыг ялгаж шүүх үзүүлэлтийг мөрддөг байна. Байр орон сууцны агаарыг цэвэршүүлэх шинэ агаараар сэлбэхэд энэ шүүлтүүртэй агааржуулагчыг ашигладаг.
Бүтэц
HEPA шүүлтүүр нь 0,2-0,5 микрометрийн өргөнтөй хиймэл мяндсан (fiberglass төрлийн) хялгаснуудыг эсгий маягаар нягтруулсан даавуунцараас бүтнэ. Энэ хиймэл хялгаснуудийн завсрын агаарын урсах зай 0,3 микрометрээс их байдаг. Харин тоосны олон янзын хэмжээтэй ширхэгүүд нь даавуунцар доторхи агаарын шулуун бус урсгалаар урсахдаа зарим нь хялгасанд наалдаж зарим нь нэг нэгэндээ наалдаж хялгасанд тээглэх замаар маш нарийн ширхэгтэй тооснуудыг хялгасан шүүрэнд тээглүүлэх магадлалын зарчимаар энэ шүүлтүүр шүүдэг.
HEPA-ын зэрэгллүүд
Европт HEPA маягийн EN 1822:2009 агаар шүүлтийн стандарттай. Одоогийн HEPA үйлдвэрлэлд хэрэглэгддэг стандартын зэрэглэлүүд:
Гол хэрэглээ
Эмнэлгийн хэрэглээнд цэвэр агаарыг нэвтрүүлэх ба халдварт өвчин агаараар дамжихаас хамгаалж HEPA стандартаар шүүх нь маш чухал асуудал юм. Эмнэлгийн HEPA шүүлтүүр нь давхар хэт ягаан туяаны шарагчтай хэрэглэгдэж элдэв аюултай вирусны тархалтыг хязгаарлаж 99,995% түвшинд шүүж халдварт өвчний тархалтыг хязгаарладаг.
Гэр ахуйд сүүлийн үед HEPA шүүлтүүртэй шинэ загварын тоос сорогчууд нэвтэрч элдэв төрлийн нян ба тоосонцорийг эрс багасгаж хүний эрүүл амьдрах нөхцлийг хангах болжээ. Монголд сүүлийн жилүүдэд HEPA10, HEPA11, HEPA13 шүүлтүүртэй Филлипс, Бош, Самсунг загварын тоос сорогчууд зарагдах болсон нь иргэдийн эрүүл мэнддээ анхаарал тавих бас нэг боломжийг олгох болов.
Ангилал:Тоосноос ангижруулах хийн цэвэрлэгээний технологи Ангилал:Шүүлтүүр (гидравликийн шингэн) Ангилал:Байгаль орчныг хамгаалах техник Ангилал:Шүүлтүүр
Кү Жа-чоль
Ку Жа Чоль (구자철, 1989 оны хоёрдугаар сарын 27-нд Өмнөд Чунчон аймгийн Нонсан хотод төрсөн) — Өмнөд Солонгосын хөлбөмбөгчин бөгөөд хагас хамгаалагчаар германы Майнц 05 болон Өмнөд Солонгосын шигшээд тоглодог.
2011 оны Азийн цомд мэргэн бууч түүнийг 2014 онд шигшээ ахлагчаараа томилсон.
Замнал
Чэжү Юнайтедын 2007 оны драфтын сонголт Ку 2010 онд Блэкберн Роверст элсэх шахав. 2011 оны нэгдүгээр сарын 3-нд 3.5 жилээр гэрээлсэн Вольфсбургийн шинэхэн хагас хамгаалагч Хоёрдугаар сарын 12-нд Хамбургтай тоглоход (0:1) гараалсан.
2012 оны нэгдүгээр сарын 31-нд Аугсбургын өмнөөс зээлээр 37 тоглолтонд 8 гоолдсон Ку Жа Чолийг 2014 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Майнц 05 4.5 жилээр элсүүлж, Фрайбургт анх гоолдуулсан.
Шигшээ
2011 оны Азийн цомд Өмнөд Солонгосын шигшээ гурвалахад Ку таван гоол, гурван дамжуулалтаар тусалжээ.
Олимпийн хүрэл медальт (2012), шигшээн ахлагч Ку 2014 оны ДАШТ-ий хэсэгт Алжирт ялагдахад (4:2) гоолдсон билээ.
Холбоос
Ангилал:Өмнөд Солонгосын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Чэжү Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:2011 оны Азийн цомд оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Дууны хурд
Дууны хурд гэдэг нь дууны долгион уян харимхай орчноор нэгж хугацаанд тархах зай юм. 20 °C температуртай хуурай агаарт дууны долгион тархах хурдыг доорх хүснэгтэд үзүүлсэн байна.
Ямарваа нэгэн биетийн хурдыг тухайн орчинд дууны долгион тархах хурдад хуваасныг Махын тоо гэдэг. Махын тоо нь 1-с их байхуйц хурдтай хөдөлж буй биетийг дуунаас хурдан биет гэдэг.
Ангилал:Долгион
Жабари Паркер
Жабари Али Паркер (Jabari Ali Parker ; 1995 оны гуравдугаар сарын 15-нд Иллиной мужийн Чикаго хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Милуоки Бакс» багт довтлогчоор тоглодог.
Замнал
Дьюкийн их сургуульд элссэн жилдээ 				19.1 оноо, 8.7 самбар, 1.2 дамжуулалт, 1.2 хаалт, 1.1 тасалтыг 35 тоглолтонд дунджилж спортын мэдээллийн хэрэгсэлүүдээс өндөр үнэлгээ авсан түүнийг 2014 оны зургаадугаар сарын 26-нд НБА-гийн драфтаар №2-оор шалгарч, «Милуоки Бакс» багт элссэн юм. Аравдугаар сарын 29-нд НБА-гийн анхны гараагаа «Шарлотт Хорнетсийн» эсрэг 37 минут тоглохдоо 8 оноо, 4 самбар, 1 дамжуулалт болон 1 таслалт хийж нэмэлт цагт ялагдсан (106:108) юм. Хоёр дахь тоглолтондоо 11 оноо, 10 самбараас бөмбөг авалтаар анхны дабл-даблаа бүртгүүлэв.
Даурен Жумагазиев
Даурен Жумагазиев (1989-07-18-д Талдыкорган мужид төрсөн) — Казахстаны чөлөөт бөх.
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Казахстаны бөх
Берни Мак
Бернард Жеффри Маккалох (Bernard Jeffrey McCullough, 1957 оны аравдугаар сарын 5-нд төрсөн) буюу Берни Мак (Bernie Mac) нь Америкийн инээдмийн төрлийн жүжигчин байв.
Лев Гумилёв
Лев Николаевич Гумилёв (1912 оны 9-р сарын 18-ны өдөр Оросын Санкт-Петербург хотод төрж-1992 оны 6-р сарын 15-ны өдөр Санкт-Петербургт нас барсан)-Зөвлөлт Холбоот Улсын эрдэмтэн, зохиолч ба орчуулагч, дорно-дахины судлаач эрдэмтэн ба газар зүйн ухаантан, түүхч, этногинезийн пассионар онолыг үндэслэгч эрдэмтэн, гүн ухаантан. Тэр Оросын алдарт яруу найрагч Анна Ахматова ба Николай Гумилёв нарын цорын ганц хүү юм.
Лев Гумилёв нь Оросын түүхийг үнэн бодитойгоор харуулах, түүний бүрэлдэхэд монголчуудын оруулсан хувь нэмрийг үнэн зөвөөр үнэлэх, Азийн буюу оросуудын хувьд дорнын түүхийг үнэн зөвөөр ойлгуулахын төлөө өөрийн судалгааны ажлыг чиглүүлсэн Оросын түүхч-угсаатны зүй судлаач юм.
Тэрбээр түүхийн бодит үнэнийг хэлж, судалж байсан болон түүний дэвшүүлж ирсэн онолыг ойлгохгүй байсан учир ЗХУ-ын удирдагч Иосиф Сталин ы болон түүний дараагийн ЗХУ-ын удирдлагын зүгээс байнгын дарамт шахалтан дор байж, хэлмэгдүүлэлтэд өртөж байсан байна.
Намтар
Лев Гумилёвын эцэг нь 1921 онд буудуулсан бөгөөд эх яруу найрагч Анна Ахматова нь байнгын цагдалт хяналт, дарамтад байж байгаад мөн хэлмэгдсэн байна. Л.Гумилев ч өөрөө 4 удаа баривчлагдан Зөвлөлтийн ГУЛАГ-т хоригдож байсан байна.
Хүүхэд ахуй насаа эмээгийнхээ Тверь муж дахь Бежецкий суурины Слепнево гацаанд өнгөрүүлсэн байна. Зөвлөлт засгийн он жилүүдэд ивээлээ алдсан хоёр яруу найрагчийн дундаас төрсөн нь Гумилёвын хувьд амаргүй хувь заяаг туулахад хүргэсэн. Амьдралынхаа туршид дөрвөн ч удаа хоригдож байсан нь үүнийг гэрчилнэ. 1933, 1935, 1938, 1949 онд Зөвлөлтийн ГУЛАГ хэмээх улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн газруудад хоригдож байсан юм.
1930 онд дунд сургуулиа төгсөөд их сургуульд суралцах өргөдлөө гаргасан ч түүнийг үзэл суртлын хувьд тэнцэхгүй хэмээн сургахаас татгалзаж байжээ. Ийнхүү Их сургуульд орж сурах хүсэл мөрөөдлөө сэтгэлдээ тээсээр тэр жилдээ хотын трамвайны удирдах газарт ажиллаж хөдөлмөрийн гараагаа эхэлсэн байна. Мөн ажлынхаа хажуугаар хөдөлмөрийн биржид бүртгүүлснээр дараа жил нь геологи-хайгуулын хүрээлэнд коллектороор ажиллах болов. Харин 1932 онд Л.Гумилёв Памир ыг судлах шинжлэх ухаан-техникийн ажилтнаар томилогджээ. Удалгүй Догарт хайгуулчаар ажиллах болов. Энэ үеэс перс, араб хэлийг шамдангуй сурч, перс хэлний дүрэм зүйг бие даан судалжээ. 1933 онд Крымд-Г.А.Бон-Осмоловскийн экспедицийн эрдэм шинжилгээний ажилтнаар ажиллав. Аджи-Кабын палеолитын бууц дээр судалгаа хийхэд гар бие оролцжээ. Лев Гумилёвыг 1933 оны 12 дугаар сарын 10-нд анх удаа баривчлагдаж ямар нэг тайлбаргүй, байцаалт ч авалгүй 9 хоног хориод суллагдсан байна. Намар нь Ленинград ад буцаж ирээд геологийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан болов. Гэвч Бонч-Осмоловский баривчлагдаж, Гумилёв хүрээлэнгээс хөөгдсөн байна.
Лев Николаевич 1934 оны 6 дугаар сард Ленинградын Их Сургуульд элсэлтийн шалгалт өгч түүхийн факультетын оюутан болж чаджээ, В.В.Струве, Е.В.Тарле, С.И.Ковалев болон түүхийн бусад суутнуудын хичээл лекцийг сонсох завшаан түүнд тохиожээ. Энэ үед түүнийг “Зөвлөлтийн эсрэг үзэлтэй” хэмээн хамт сурч байсан оюутнуудын нууц мэдүүлгээр хоёр дахь удаа баривчилжээ. Харин 1935 онд түүний ээж яруу найрагч Анна Ахматова удирдагч Сталинд шууд хандаж өргөдөл бичсэн нь Л.Н.Гумилёвыг аварсан байна. Энэ үед түүнийг “гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй” хэмээн сулласан ч их сургуулиас нь хөөжээ. Гэлээ гээд тэрээр эрдмийн ажлаа орхисонгүй, Ленинградын Дорно дахины хүрээлэнд байнга очиж, эртний түрэгүүдийн түүхэн сурвалжуудыг бие даан судлах болсон байна. Энэ хугацаанд Л.Гумилёв ядуу, өлсгөлөн амьдарч байжээ. Э.Герштейны 1934 онд бичсэ дурсамжаар "Гумилёв 1931 онд экспедицид солих хувцасгүй шууд байсан хувцастайгаа явсан" гэжээ.
Тэрээр 1935 оны 10 дугаар сарын 23-нд Ленинградад Зөвлөлт засгийн эсрэг яриа гаргасан гэж эхтэй нь суусан П.Пуниний хамт хоёр дахь удаагаа баривчлагдахад эх Анна Ахматова дахин хөөцөлдөж байж 11 дүгээр сарын 4-нд суллалсан гэдэг. Энэ удаа Ленинградын дарга С.Кировын аллагатай холбогдуулан хотын сэхээтнүүдийг олон мянгаар хомроглон баривчлах ажиллагаанд тэд санаандгүй өртсөн гэж найз нөхөд нь үзэж байсан.
1937 онд Ленинградын Их сургуулийн оюутны эрхээ сэргээлгэж Ленинградын ШУА-ийн салбарын хуралдаанд “ҮI-ҮIII зууны үеийн түрэгийн засаг захиргааны тогтолцоо” сэдвээр илтгэл тавьжээ. Харамсалтай нь 1938 оны гуравдугаар сарын 10-ны шөнө “оюутны террорист байгууллагын удирдагч” хэмээн түүнийг “цоллож”, дахин баривчилжээ. Ийнхүү тэрбээр оюутан байх үедээ гурван удаа хэлмэгдэж, хоригдсон байна.
Ленинград Цэргийн тойргийн коллегийн шүүхээс Гумилёвт арван жил хорих ял оноосон аж. Ежовын үед прокурор ялыг өөрчлөхдөө улам бүр хүндрүүлсэн байна. Бараг л цаазаар авахуулахаар болсон Гумилёвт аз дайрч Цагаан тэнгис-Балтын сувгаас /Беломор канал/ Ленинградад шилжүүлж, Ежов халагджээ. Шинэ прокурор хэргийг дахин хянаж ялыг хөнгөвчлөн умард зүг Норильскт шилжүүлсэн байна. Норильск, Норильлагерьт никелийн уурхайд хоригдлоор ажиллах болов. 1943 онд ялын хугацаа дуусч тэр эрх чөлөөтэй болсон байна.
Норильлагерь болон Норильскийн дараа ялаа дууссан тэрээр геологичоор ажиллахаар үлдэв. Бараканд амьдарч асан эрдэмтэн казах болон татаруудтай хөрш болсноор тэдний хэлийг ч хурдан сурав. Өөрөөр хэлбэл түрэг хэлний мэдлэгээ тэнд эзэмшижээ. Ялын хугацаа дуусангуут фронтод явах өргөдлөө өгсөн бөгөөд яг жилийн дараа л түүнд зөвшөөрсөн хариу иржээ.
Намын удирдагч Ждановын “Звезда”, “Ленинград” сэтгүүлүүдийн талаар тавьсан илтгэлийн үеэр Анна Ахматовагийн нэр төрд халдаж харлуулсан явдал хүү Л.Гумилёвыг ч тойрон өнгөрсөнгүй. Хэл амны бай болж, Гумилёвыг аспирантураас нь хөөх шалтгаан болжээ. 1947 онд Ленинградын Сэтгэл мэдрэлийн эмнэлэгт номын санчаар ажиллаж эхэлсэн байна. Удалгүй хамт олны халуун дотно тодорхойлолт тусламж, дэмжлэгийн ачаар Ленинградын Их сургуульд түүхийн ухааны дэд (Ph.D) докторын зэрэг амжилттай хамгаалжээ.
1948 оны хавар С.И.Руденко багшаар удирдуулсан Алтай дахь “Пазырык” булш дээр хийсэн малтлагын ажлын экспедицид эрдэм шинжилгээний ажилтнаар оржээ. 1949 оны арван нэгдүгээр сарын 7-нд ямар ч шалтгаангүйгээр дахин баривчлагджээ. Удалгүй онц шалтгаангүйгээр 10 жилийн хоригдох ял авч Чурбай-Нуур хэмээх Карагандагийн “Онцгой дэглэмтэй” хорих анги явж, мөн тэндээсээ Междуреченскийн Омск хотын ойролцоох хорих Саяаны анги руу цөлөгджээ. 1956 онд ЗХУКН-ын ХХ дугаар Их хурлын дараа "Хрущёвын дулаарлаар- онц шалтгаангүйгээр хоригдсон” хэмээн цагаатгагдаад Ленинградад буцаж иржээ.
Эрмитажийн захирал М.И.Артомонов түүнийг ажилд авсан байна. Тэрбээр энэ номын санд ажиллах хугацаандаа “Эртний түрэгүүд” (Sh.D) докторын бүтээлээ дуусгасан байна. Докторын зэрэг горилсны дараа Ленинградын Их Сургуулийн ректор, ШУА-ийн сурвалжлагч гишүүн А.Д.Александров түүнийг их сургуулийнхаа дэргэдэх газар зүй судлалын Эрдэм шинжилгээний төвд авч ажиллуулжээ. Тэндээ Гумилёв 1986 онд тэтгэвэрт гартлаа ажиллажээ. Yүний хамт Гумилёв нь Ленинградын их сургуулийн Түүхийн факультетад олон жил лекц уншиж, оюутнуудад хичээл заажээ. 1974 онд хоёр дахь докторын зэргээ хамгаалсан бөгөөд энэ удаа ВАК энэ бүтээл бол “докторынхоос хол давсан бөгөөд докторын бус ажил байна” хэмээн үзсэнээс батлагдаагүй гэнэ.
1989 онд Ленинградын Улсын Их Сургуулийн хэвлэлийн газар "Угсаатны нийлэгжилт ба дэлхийн биосфер" (Гумилёвын гол бүтээлүүдийн нэг болсон) номыг хэвлүүлэв. Тэр жилийн намар Гумилёв тархины цус харвалт болжээ.
1990 онд "Дэлхийн угсаатны зүй ба биосфер", "Эртний Орос ба Их Тал" монографиуд (дараа нь А.В. : "Төгсөөд дахин эхлээрэй").
1990 оны 12-р сарын 29-нд тэрээр Оросын Байгалийн Шинжлэх Ухааны Академийн жинхэнэ гишүүнээр сонгогдов.
1991 онд түүний ном, нийтлэлийн хэвлэгдэх ажил үргэлжилж, радио, телевизээр цуврал лекц зохион байгуулав.
Монголтой холбоотой баримтууд
Л.Н.Гумилёв манай Б.Ринчен, Ц.Дамдинсүрэн, Ш.Гаадамба, Д.Майдар зэрэг эрдэмтэн зохиолч сэтгүүлч, оюутнуудтай байнга холбоотой байж, тэдний зохиол бүтээлийг анхааралтай үзэж, захидлаар санал бодлоо солилцож, ярилцлага өгч байсан юм. Түүний эхнэрийн дурдатгалд “Бид урьдынхаа туйлын муу оромжид суусаар л байлаа. Нэг удаа 1973 оны сүүлээр Монголын томоохон эрдэмтэн академич Бямбын Ренчин Унгараас буцах замдаа Ленинградаар дайрахдаа манайд ирсэн юм. Цэх шулуун нуруутай, урт буурал сахалтай, үндэсний чамин хувцастай энэ ганган өвгөн эрдэмтний гадаад төрх нь гайхамшигтай сэтгэгдэл төрүүлж байв. Тэгээд ч Ленинградад түүнийг анзаарахгүй байхын аргагүй байсан юм. Түүнийг манайд зочилсоны дараахан манай өрөөг томсгож, тэгэхдээ бүр үнийн зөрүүг төлөхгүйгээр солихыг бидэнд гэнэт санал болгосон юм” гэж талархан дурджээ.
Лев Гумилёв нь түүх, угсаатны зүйн талаар олон сайхан бүтээл туурвисан. Энэ бүтээлүүдэд түүхэн үнэнийг бодиттойгоор тусгасан байдгаараа тухайн үеийн ЗХУ, одоогийн Оросын монголч болон түүхч эрдэмтдийн үзэл баримтлал, бүтээлээс эрс ялгаатай байдаг онцлогтой.
Дурсгал
1995 онд Лев Гумилёвын "Оросоос Орос руу" ном нь Вехигийн шагнал хүртсэн бөгөөд 1996 онд ерөнхий боловсролын сургуулийн 8-11 ангийн түүхийн нэмэлт сурах бичиг болгон ашиглахыг зөвлөв. Тэр жилдээ "Эртний Орос ба Их тал" номыг номын танхимаас оны шилдэг номоор шалгаруулав.
2003 онд Бежецк хотын төвд Лев Гумилев, Николай Гумилев, Анна Ахматовова нарын хөшөөг уран барималч Андрей Ковальчук нээжээ.
2005 оны 8-р сард Лев Гумилёвын хөшөөг Казань хотод нээсэн. 1996 онд Астана хотод (Казахстан) улсын тэргүүлэх их сургуулийн нэг болох Евразийн Үндэсний их сургуулийг Гумилёвын нэрэмжит болгосон байна.
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Түүхч Ангилал:Турк судлаач Ангилал:Санкт-Петербургийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Зөвлөлтийн Сталинизмын хэлмэгдэгч Ангилал:Гулаг дахь хоригдол Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросын эрдэмтэн Ангилал:Монголч эрдэмтэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1912 онд төрсөн Ангилал:1992 онд өнгөрсөн
Эрдэнийн Бат-Үүл
Эрдэнийн Бат-Үүл (1957 оны долдугаар сарын 1-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) Монголын Ардчилсан хувьсгалын анхны зүтгэлтнүүдийн нэг, нийслэлийн засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч, УИХ-ын гишүүн асан. Монгол улсын баатар цолтой. Ардын Уран Зохиолч С.Эрдэнийн хүү юм.
1990 оноос өмнөх замнал
Тэрбээр 1981-1982 онд Барилгын техник мэргэжлийн сургуульд багшаар ажиллаж байгаад, 1982-1985 онд өөрийн хүсэлтээр Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын 10 жилийн дунд сургуульд багшаар томилогдон ажиллаж байв. 1985-1989 онд Шинжлэх ухааны академид эрдэм шинжилгээний ажилтнаар ажиллаж байлаа. Ийнхүү академид ажиллаж байхдаа 1988 оноос Шинэ Үе хэмээх нууц бүлгэмийг байгуулж ардчилсан үзэл санааг түгээх зорилготой хотын гудамжинд ухуулах хуудас нааж эхэлснээр улс төрийн амьдралын гараагаа эхлүүлжээ.
Ардчилсан хувьсгалын үе ба түүнээс хойших улс төрийн амьдрал
Бат-Үүл 1990 онд Монголын Ардчилсан Намыг анх байгуулалцаж, анхных нь даргаар сонгогдон 1992 он хүртэл ажиллаж байлаа. Тэрбээр 1990-1992 онд Ардын Их Хурлын депутат, 1992-1996 онд Монголын Ардчилсан Намын улс төрийн судалгааны хүрээлэнгийн захирал, Монголын Үндэсний Ардчилсан Намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, дэд даргаар ажиллаж байгаад 1996-2000 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байв. 2000-2004 онд Чугу ХХК-д ажиллаж байгаад 2004, 2008 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр дахин сонгогдож 8 жил ажиллажээ.
2009 онд Ардчилсан хувьсгалын 20 жилийн ойгоор Монгол Улсын баатар цолоор шагнуулсан.
Тэрээр 2012 оны Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуульд Ардчилсан Намын жагсаалтыг тэргүүлэн оролцож намдаа ялалт авчирсан бөгөөд 2012 оны 8 сарын 7-ноос 31 дэх нийслэлийн засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн албыг хашиж байв.Харин одоо Нийслэлийн ардчилсан намын даргын албыг хашиж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга Ангилал:Монголын ардчилсан хувьсгалч Ангилал:Монгол улсын баатар Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Хөөрхөн төрөх албагүй
«Хөөрхөн төрөх албагүй» (Не родись красивой) — 2005–2006 онд Орос улсад орос хэлээр бүтсэн олон (200) бүлэгт кино.
Далайн заан
Далайн заан нь Mirounga төрлийн том далайн хав юм. Дотроо 2 зүйл байна: Умардын далайн заан, Өмнөдийн далайн заан. 19-р зуунд их хэмжээгээр агнаснаас устах аюулд хүрээд байсан ч өдгөө тоо хэмжээ нь эргэн нөхөгдөөд байна. Умардын далайн заан нь өмнөдийн зүйлээс биеэр жижиг бөгөөд Номхон далай, АНУ, Канад, Мексикийн эрэг орчмоор нутаглана. Өмнөдийн далайн заан нь дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагаст, Шинэ Зеланд, Өмнөд Африк, Аргентин болон бусад арлуудаар амьдардаг.
Гадаад төрх
Далайн зааны нас бие гүйцсэн эр нь зааны хошууг санагдуулам том хамартай ба үржлийн үед чанга хүрхэрсэн дуу гаргана.
Эр далайн заан нь 5 м урт, 2700 кг, эм нь 3 м урт, 900 кг жинтэй байна. Бүртгэгдсэн хамгийн том далайн заан нь 6.9 м урт, 5000 кг жинтэй байв.
Амьдрал
Далайн заан нь амьдралынхаа 80 гаруй хувийг далай, тэнгист өнгөрүүлнэ. Тэд 120 минут амьсгаагаа барьж чаддаг аж. Мөн 1550 м хүртэл гүн шумбаж чадна. Эр далайн заан дундажаар 60 минут, 300-600 м гүнд, эм нь 20 минутын турш шумбан дуртай хоол тэжээл нь болох наймаалж, арваалж, ангиан, дэвээхэй, могой загас, оцон шувуу, зарим жижиг зүйлийн аврага загасаар хооллодог.
Эм далайн заан 23 орчим наслах ба 4-5 насандаа үржилд орох ба эр нь 5 нас хүрээд нас бие гүйцэх ч 8 нас хүртэл өөрийн сүрэгтэй болж чаддаггүй. Эр далайн заан 20 орчим жил амьдардаг бөгөөд 10 эрэгчин тутмаас зөвхөн 1 нь сүргийн ахлагч болдог байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Чаоян
Хятад улсын Ляонин мужийн аймгийн энтэй Чаоян (хятад ханзаар 朝阳 гэж бичиж хятад хэлний умард аялгуугаар [Cháoyáng = Чаао-яан] хэмээдэг) хотод 2010 оны байдлаар 3.0 сая хүн амьдран сууж байна.