cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оросын сагсан бөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Өмнөх удаагийн гарааны тоглогчид
1995 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 14 багаас 7-р байр
Василий Карасёв, Сергей Базаревич, Сергей Бабков, Михаил Михайлов, Андрей Фетисов, Игорь Куделин, Дмитрий Домани, Евгений Кисурин, Евгений Пашутин, Сергей Иванов, Сергей Панов, Виталий Носов (Дасгалжуулагч: Сергей Белов)
1996 оны Олимпийн наадам: оролцоогүй
1997 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 3-р байр
Василий Карасёв, Сергей Бабков, Михаил Михайлов, Андрей Фетисов, Евгений Кисурин, Виталий Носов, Сергей Панов, Игорь Курашов, Евгений Пашутин, Захар Пашутин, Дмитрий Шакулин, Игорь Курашов (Дасгалжуулагч: Сергей Белов)
Василий Карасёв, Валерий Тихоненко, Сергей Бабков, Михаил Михайлов, Сергей Панов, Виталий Носов, Игорь Куделин, Захар Пашутин, Евгений Кисурин, Дмитрий Домани, Никита Моргунов, Igor Kurashov (Дасгалжуулагч: Сергей Белов)
Василий Карасёв, Валерий Тихоненко, Сергей Бабков, Игорь Куделин, Руслан Авлеев, Сергей Панов, Виталий Носов, Александр Петренко, Evgeni Kisurin, Евгений Пашутин, Игорь Курашов, Захар Пашутин (Дасгалжуулагч: Сергей Белов)
2000 оны Олимпийн наадам: 12 багаас 8-р байр
Андрей Кириленко, Андрей Фетисов, Сергей Чикалкин, Евгений Кисурин, Сергей Чикалкин, Никита Моргунов, Евгений Пашутин, Захар Пашутин, Руслан Авлеев, Сергей Панов, Валентин Кубраков, Александр Башминов (Дасгалжуулагч: Станислав Ерёмин)
2001 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 5-р байр
2002 оны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 10-р байр
2003 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 8-р байр
Андрей Кириленко, Виктор Хряпа, Василий Карасёв, Сергей Моня, Алексей Саврасенко, Дмитрий Домани, Захар Пашутин, Денис Ершов, Фёдор Лихолитов, Михаил Соловьёв, Валентин Кубраков, Пётр Самойленко (Дасгалжуулагч: Сергей Елевич)
2005 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 8-р байр
Андрей Кириленко, Жон Роберт Холден, Виктор Хряпа, Никита Моргунов, Алексей Саврасенко, Сергей Моня, Захар Пашутин, Антон Понкрашов, Фёдор Лихолитов, Виталий Фридзон, Пётр Самойленко, Андрей Иванов (Дасгалжуулагч: Сергей Бабков)
2006 оны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн: оролцоогүй
2007 оны Европын аварга шалгаруулах тэмцээн: 16 багаас 1-р байр
Андрей Кириленко, Жон Роберт Холден, Виктор Хряпа, Никита Моргунов, Алексей Саврасенко, Захар Пашутин, Пётр Самойленко, Сергей Моня, Anton Ponkrashov, Николай Падиус, Никита Шабалкин, Сергей Быков (Дасгалжуулагч: Дэвид Блатт)
2008 оны Олимпийн наадам: 12 багаас 9-р байр
Андрей Кириленко, Жон Роберт Холден, Виктор Хряпа, Никита Моргунов, Алексей Саврасенко, Сергей Моня, Захар Пашутин, Пётр Самойленко, Сергей Быков, Виктор Кейру, Андрей Воронцевич, Виталий Фридзон (Дасгалжуулагч: Дэвид Блатт)
Цахим холбоос
Ангилал:Европын сагсан бөмбөгийн холбооны үндэсний шигшээ баг үндэсний шигшээ баг Сагсан бөмбөг
Фильберт Баы
Фильберт Баы (Filbert Bayi, 1953 оны 6 сарын 23-нд төрсөн) нь Танзанийн дундын зайн гүйгч бөгөөд 1970-аад онд 1500 метр, 1 милийн зайн гүйлтийн дэлхийн дээд амжилтыг эзэмшиж байсан тамирчин юм. Түүний Хамтын нөхөрлөлийн орнуудын наадамд тогтоосон 1500 м-ийн гүйлтийн дээд амжилт одоо хэр нь эвдэгдээгүй байгаа.
Тамирчны замнал
1975 оны 5 сарын 17-нд Баы Ямайкын Кингстонд Рьюны 8 жилийн өмнө тогтоосон 1 милийн зайн гүйлтийн дэлхийн дээд амжилтыг 3:51.0 болгон ахиулсан ч удалгүй Волкер 8 сарын 12-нд Гётеборг хотод 3:49.4 болгож эвдсэн юм.
Ийнхүү Баы-Волкерын өрсөлдөөн сонирхол татахуйц болж ирсэн ч Танзани улс Монреальд болсон 1976 оны зуны олимпийг бойкотлосны улмаас хэрэгжиж чадаагүй. Гэхдээ Баы олимпийн өмнөхөн хумхаа тусаад эдгэсэн тул олимпод оролцсон ч Волкерт хүчтэй эсэргүүцэл үзүүлж чадах байсан уу гэдэг нь эргэлзээтэй.
4 жилийн дараа Москвад болсон 1980 оны зуны олимпод3000 метрийн саадтай гүйлтийн төрөлд Баы 8:12.5 гүйж, Бронислав Малиновскигийн дараа барианд орон мөнгөн медаль хүртжээ.
Түүнээс гадна 1500 метрийн зайд 1973 оны Бүх Африкийн наадамд алдарт Кипчоге Кейног ардаа орхин түрүүлсэн бөгөөд 5 жилийн дараа мөн аварга цолоо амжилттай хамгаалсан билээ.
Зодог тайлсны дараа
Баы зодог тайлсныхаа дараа Фильберт Баы Санг байгуулан, Танзани дахь спортын авъяастай залуучуудыг дэмжих ажил хийж ирсэн. Дар-эс-Саламаас 50 км орчим зайтай Мкузад орших, 2003 онд байгуулагдсан тус сан нь спортоос гадна залуучуудад ХДХВ, ДОХ-ын тухай боловсрол олгож,ядуурлаас гарах арга замуудыг зааж өгдөг. Түүнчлэн Баы Кимарад бага болон сувилагчийн сургууль, Кибахад дунд сургууль байгуулах зэргээр эх орныхоо хөгжилд хувь нэмэр оруулж байгаа билээ.
Цахим хуудас
Ангилал:Танзанийн 800 метрийн гүйгч Ангилал:Танзанийн 1500 метрийн гүйгч Ангилал:Танзанийн 3000 метрийн халхалттай гүйгч Ангилал:Танзанийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Танзанийн олимпын оролцогч Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1976 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1980 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орнуудын наадмын хөнгөн атлетикийн аварга Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга Ангилал:Танзанийн африкийн наадамд оролцогч Ангилал:Танзаничууд Ангилал:1953 онд төрсөн
Ян Ян
Ян Ян нь дараах утгуудын аль нэгийг заана:
Блэкпүүл (хөлбөмбөгийн баг)
Хөлбөмбөгийн Блэкпүүл баг (Blackpool Football Club) нь Блэкпүүл хотын далайн эргийн бага хот «Ланкашир»-ээс гаралтай 1887 онд байгуулагдсан Английн хөлбөмбөгийн баг юм. Тэд 2009-10 оны улирлын төгсгөлд «Английн хөлбөмбөгийн лигийн аварга шалгаруулах тэмцээн»-ий «плей-офф»-ын тоглолтонд түрүүлэн 2010-11 оны улирлаар Премьер лигт дэвшсэний сацуу лигийн тэмцээнд тасралтгүй 100 дахь улирлаа угтаж байгаа ажээ. Блэкпүүл анх удаагаа Премьер лигт өрсөлдөж байгаа бөгөөд энэ нь 1971 онд тэргүүн дивизээс унаснаас хойш энэ удаа дэвшин гарч ирсэн нь багийн түүхэн дэх томоохон үзүүлэлт болж байгаа юм. Есөн жилийн хугацаанд дөрвөн дивиз дамжин тогложээ. Дээрх плей-оффын шатны тоглолтоор дивиз өөд дэвшдэг заншил нь Блэкпүүлийг содон үзүүлэлтийн эзэн болгодог. Энэ нь нийт дөрвөн удаа плей-оффоор дамжин дэвшиж байсан тохиолдол юм.
Блэкпүүл 1953 онд «АХХ-ны» цомын тэмцээнд түрүүлсэн нь өдгөөг хүртэл хамгийн шилдэг амжилт нь бөгөөд тодотговол, Болтон Уондерерс багийг 4-3 харьцаагаар Уэмблийн цэнгэлдэх хүрээлэнд хожихдоо Стэнли Мэтьюзийн ачаар гайхалтай ялалт байгуулан «Мэтьюзийн шигшээ тоглолт» хэмээн нэршиж хэвшжээ. thumb|left
Тус багийг 2009 оны тавдугаар сараас Англи мэргэжилтэн Иан Холлоуэй дасгалжуулах болж, алба хаших анхныхаа улирлаа Премьер лигт багийнхаа хамтаар дэвшсэн билээ. 2009-10 оны улирлын төгсгөлд Блэкпүүлийн энэхүү дасгалжуулагч 41.3 хувийн өндөр амжилтыг үзүүлж, хорин таван жилийн өмнөх түүхэн үеийг авчирсан эрхэм юм.
Тоглогчид
thumb|right|Блэкпул багийн ахлагч [[Жейсон Эуэл]]
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг Ангилал:Премьер лигийн баг Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн цомын эзэн
Магдебург
Ма́гдебург (Magdeburg) — Герман улсын Саксон-Анхальт мужийн төв, 231 мянган хүн амтай хот.
Уур амьсгал
Агаарын дундаж температур нь 8,8 °С, жилийн дунджаар 500 мм хур тунадас ордог.
Эшлэл
Ангилал:Германы мужийн нийслэл Ангилал:Саксон-Анхальтын коммун Ангилал:Саксон-Анхальтын тойроггүй хот Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Ханзе хот Ангилал:Германы их сургуулийн хот Ангилал:Элбэ мөрний суурин
Ян Ян (S)
Ян Ян (1977 оны 9 сарын 14-нд Хятадын Жилинь мужийн Чанчуньд төрсөн) нь Хятадын шорт-трекчин юм.
Тэрээр Хятадын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтан 1994, 1998, 2002 оны өвлийн олимпод оролцсон. Түүнтэй нэг үед мөн ижил Ян Ян гэдэг нэртэй тамирчин шорт-трекийн шигшээ багт байсан тул тэднийг ялгах гэж Том, Жижиг буюу "Large", "Small" гэсэн утгаар Ян Ян (L), Ян Ян (S) гэж бичдэг байсан ч Ян Ян (L) нь өөрийнхөө том гэсэн хочинд дургүй байсан тул өөрийнхөө нэрийг Ян Ян (A) гэж бичдэг болгожээ. Ингэснээр тэднийг тодотгодог "A", "S" үсгүүд нь тус тусын төрсөн сар болох 8, 9 сарын англи нэрний эхний үсэг гэж тайлагдах болсон байна.
Эшлэл
Ангилал:Хятадын тэшүүрчин Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хятадын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Хятадууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Киль
Киль (Kiel) — Герман улсын Шлесвиг-Хольштайн муж улсын нийслэл хот юм.
Эшлэл
Ангилал:Германы мужийн нийслэл Ангилал:Шлесвиг-Хольштайны коммун Ангилал:Шлесвиг-Хольштайны суурин Ангилал:Шлесвиг-Хольштайны тойроггүй хот Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Ханзе хот Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Jump drive
Jump Drive
Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт science fiction салбарын таамагласан нээлтийн нэг нь Үсрэлт jump бөгөөд энэ нь гэрлийн хурднаас ч илүү хурдан(ГХТХ)faster than light (FTL) аялах арга юм. Холбогдох ойлголтууд нь hyperdrive, warp drive болон interstellar teleporter зэрэг болно.
Jump drive-ийн гол шинж чанар нь starship-д хоёр цэгийн хооронд хоромхон зуур teleported хийх боломжийг олгодог. Энэ нь магадгүй хэдэн гэрлийн жилийн алсад, нэг хоромхон зуурт сансрын хөлгийн сансар огторгуй дахь нэг цэгээс нөгөө цэгт хүргэх боломжийг бий болгож байх магадлалтай. Цаг хугацааны аялалын нэгэн адил шинжлэх ухааны уран зөгнөлт science fiction салбар jump driver-ийг байнгийн анхааралдаа авдаг боловч маш цөөхөн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт (science fiction) сэдэвт ажилууд jump driver-ийн ард байх механик зүйлсийн талаар ярьдаг. Tachyons -ийн оролцоо болон орон зай-цаг хугацааны үргэлжлэлийн зарим ажилд тодорхой бус заалтууд байдаг.
Компьютер тоглоом
Нийтлэг компьютерийн тоглоомд дүрсэлсэн Jump drive- ийн хоёр үндсэн хувилбарууд байдаг. Эхний шаардлага нь тодорхой үсрэлтийн цэгрүү хэвийн сансараар хөлөг онгоц аялдаг. Нэг удаа тэр цэгт Jump drive өөр цэг рүү шилжилэхэд нь ашиглагдаж байсан. Ийм компьютерийн Independence War тоглоом дахь Capsule drive гэх мэт зарим жишээнд усан онгоц ямар ч jump point уруу аялах боломжтой байдаг. Хоёр дахь хувилбар нь хөлөг онгоцийг хэвийн орон зайд хаанаас ч jump хийгээд ажиллуулах болон бусад газар руу шууд шилжих боломжийг олгодог. Энэ хувилбар нь хүчтэй хүндийн худгаас хол мэт байсан ч бусад хязгаарлалтанд байнга өртөх болсон. Компьютерийн тоглоомийн дүр төрх нь олон jump drive, түүнийг оролцуулан хэрэглэж байна:
Кино, телевизийн салбар дахь Jump drive технологийн өөрчлөлт
Stargate кино болон телевизийн цуврал нь jump drive –ийн 2 өөр төрлийг хэрэглэсэн байдаг. Мөн Babylon 5 телевизийн цуврал дээр jump drive- ийг jumpgate –р дамжуулан hyperspace уруу үсрэлт хийх зам мэтээр тодорхойлсон байдаг. Одод хоорондын аялал нь агшин зуурын биш боловч гэрлийн хурднаас илүү хурдан байна. Reimagined Battlestar Galactica телевизийн цуврал нь ГХТХ Drive гэж нэрлэгддэг jump drive –ийг хэрэглэдэг.
Лавлах
Page text.
Андрей Туполев
Андрей Николаевич Туполев (1888 оны арваннэгдүгээр сарын 10 - 1972 оны арванхоёрдугаар сарын 23) нь Зөвлөлтийн нисэх онгоцны ууган зохион бүтээгч байв.
Тэрээр нисэх онгоцны загвар бүтээх ажлынхаа бүхий л хугацаанд 100 гаруй төрлийн нисэх онгоцыг бүтээсэн ба тэдгээрийн 78 нь дэлхийн хамгийн шилдэг агаарын хөлгүүдөд тооцогддог. Түүний зохион бүтээх нөр их хөдөлмөрийг үнэлж «RAeS» буюу Английн Эзэн хааны Агаарын болон тэнгисийн нийгэмлэг, «AIAA» буюу Америкийн Агаарын болон тэнгисийн хүрээлэн нь хүндэт гишүүнээ болгосон байна.
Туполев эх орныхоо Шинжлэх Ухааны академийн академичээр 1953 онд томилогдсон бөгөөд 1968 онд Хурандаа генерал цол хүртэж, ЗСБНХУ-ын Социалист Хөдөлмөрийн баатар цолоор 1945, 1957, 1972 онуудад тус тус шагнагдаж байв.
Намтар
Туполев Оросын Тверь мужийн Кимри хотын Пустомазово тосгонд мэндэлжээ.
Андрей эцэг эхийн долоон хүүхдийн зургаа дахь нь болон хүмүүжин өсч, улмаар 1908 онд Тверь хотын гимназийг төгссөн байна. Гимназиа төгсөөд Оросын томоохон тооцогдох Москвагийн Техникийн Их сургууль (МТИС) болон Төмөр замын Инженерийн сургуулиудад элсэх хүсэлт гаргахад нь аль аль бүтэхэд эцсийн бүлэгт МТИС-д элсэн суралцахаар шийджээ.
1909 онд Оросын нисэх хүчнийг үүсгэн байгуулагч Н. Е. Жуковскийн удирдлагаар аеродинамикийн чиглэлээр суралцах болж, энэ хугацаанд багшийнхаа хамтаар дэлхийн анхны салхин хонгилыг бүтээсэн бөгөөд МТИС-д аеродинамикийн лабораторийг байгуулсан ажээ.
1911 онд Хувьсгалын үйл хэрэгт оролцсон гэдгээр ял тулгагдан баривчлагдав. Дараа нь хэрэг нь цагаадан суллагдаж Пустомазово тосгондоо ирэн гэр бүлийнхэн дээрээ түр амран 1914 онд МТИС-даа үргэлжлүүлэн сурахаар оджээ. 1918 онд усан дээр буугч нисэх онгоцыг загварчлах сэдвээр инженер-механикч мэргэжлийн эрдмийн зэргээ хамгаалан сургуулиа дүүргэв.
Аеродинамикийн Төв хүрээлэн
Туполев Америкийн бөмбөгдөгч алдарт «Боинг Б-29» онгоцыг хуулбарлан бүтээхэд онцгой үүрэгтэйгээр оролцсон юм. 1947 оны тавдугаар сард баярын жагсаалд ТУ-4 байлдааны онгоцныхоо анх нислэгийг хийлгэсэн бөгөөд Боинг Б-29 онгоцыг сэдэвлэн бүтээсэн байжээ.
ТУ-95 загвар
1955 онд Туполевийн хэргийг цагаатгасан үед тийрэлтэт бөмбөгдөгч «ТУ-95» загварын онгоцоо бүтээсэн байна. Зохион бүтээгч Владимир Мясишевийн бүтээсэн бизон хочит М-4 бөмбөгдөгч онгоцын үзүүлэлтийг хараахан давж чадаагүй ба цаашид цэргийн энэ төрлийн загвар бүтээхгүй гэдгээ тухайн үеийн удирдлагууд болох Никита Хрущёв тэргүүтэй нөхдөд илт мэдэгдсэн байдаг билээ.
Арилжааны нисэх хүчин
Түүний дараа Дэлхийн хамгийн том тийрэлтэт нисэх онгоц болох «ТУ-104» загварыг бүтээн зах зээлд нийлүүлэх болжээ. Ачаа тээврийн анхны уг нисэх онгоцыг 1958 онд зорчигч тээврийн зориулалттай болгон өөрчлөн дараа дараагийн «ТУ» загварын онгоцуудаа бүтээн үйлдвэрлэх болжээ. Хүү Алексей Туполев (1925-2001) нь «ТУ-144» хэмээх дуунаас хурдан зорчигч тээврийн тийрэлтэт онгоцыг 1975 онд үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн байдаг билээ.
Зөвлөлт засаг хүчгүйдсэн нь
1964 онд Хрушёвийг албан тушаалаа өгөх үед түүний үйлдвэрлэлийг төрийн зүгээс дэмжигчгүй болсон тул шинэ гаргахаар төлөвлөж байсан ТУ-144 болон ТУ-154 загваруудын хөтөлбөр 1973 оныг хүртэл зогсчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Агаарын тээврийн пионер Ангилал:Зөвлөлтийн зохион бүтээгч Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч Ангилал:Нисэх онгоцны зохион бүтээгч Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Зөвлөлтийн социалист хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:Лениний нэрэмжит шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ) Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Төрийн шагналтан (ЗХУ) Ангилал:Сталиний нэрэмжит шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их хядлагын хэлмэгдэгч  Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1888 онд төрсөн Ангилал:1972 онд өнгөрсөн
Плано Карпини
Жованни да Пиан дел Карпини буюу Плано Карпини (Giovanni da Pian del Carpine, 1180 оны орчим - 1252 оны 8-р сарын 1) нь Их Монгол Улсын Их хааны орд өргөөнд хөл тавьсан анхны Европчуудын нэг юм. Тэрбээр Хойд ,Төв Ази, Русь болон Монголчуудын харьяаны бусад нутгуудын тухай эртний өрнө дахинд чухал эх сурвалж бичгийг бичиж үлдээжээ. Тэрээр 1247 оноос 1252 онд Сербийн дээд хамба, Антиварийн хамба байв.
Аяллаас өмнөх амьдрал
Тэрээр албан ёсоор Пиан дел Карпини гэж нэрлэгддэг байсан Умбриа буюу одоогийн Перужиагийн ойролцоо, Кортона орох замд байдаг Мажионед 1182 оны орчим мэндэлжээ. Тэрээр нутгийн гэгээн Ассиссигийн Франческогийн анд нөхөр, шавь нь байв. Жованни нь Францисканы шашны урсгалынхан дунд өндөр нэр хүндтэй байж, түүний сургаал хойд Европт түгж, Саксоны сүмийн ахлагч, Германы хамба (сайд), хожим Испани, магадгүй Барбари, Кёльны хамба байсан. 1222 онд тэрээр Тунист, 1225 онд Испанид номлогчоор очиж байжээ.
Өгэдэй хаанаар удирдуулсан Их Монгол Улсын зүүн Европ дахь байлдан дагуулалт, ялангуяа Христийн ертөнцийг эзлэх нь гэсэн айдаст автуулсан 1241 оны 4-р сарын 9-нд болсон Легницийн тулалдааны үеэр тэр дээрх албан тушаалуудыг хашиж байлаа. "Татаруудын аюул" дөрвөн жил өнгөрсөн ч хүмүүсийн сэтгэл зүрхнээс арилсангүй. Ромын Пап лам IV Иннокент Христ шүтлэгтэн улс түмнийг довтлуулахгүй байж, тэдний итгэлийг олуулахаар Монголчууд руу Католик элчийг илгээхээр шийджээ. Цаашилбал дипломат харилцаагаа өргөжүүлж, Исламын шашинтнуудын эсрэг хамтран тэмцэх бодолтой байлаа.
Аялал
thumb|right|100px|Гүюг хааны IV Иннокент папад Перс хэлээр бичсэн захидал. [[Ватиканы номын санд хадгалагдаж буй]] IV Иннокент Жованниг элч нарын ахлагчаар сонгожээ. Тэр үед Жованни нь 65 орчим настай байсан. Папын легатын хувьд тэрээр Папаас Их Хаанд бичсэн Cum non solum хэмээх захидлыг тээж явсан. Тэр үед Папын амьдардаг байсан Лионоос аяллаа эхэлж, Улаан өндөгний баяраар (1245 оны 4-р сарын 16) бас нэг элч Бохемийн Стивен гэлэнтэй нэгдсэн хэдий ч Стивен Киевийн орчмын Каневт явж байхдаа бие нь муудаж үлдсэн аж. Хуучин найз, Бохемийн хаан I Венцеслаустай зөвлөж, Бенедикт Полак хэмээх польшийн бага тушаалын ламыг орчуулагч хийлгэхээр Вроцлаваас олж хамт авч явжээ.
Бат тэднийг Монголд буй Их Хааны өргөөнд хүргэж өгөхийг тушааснаар элч нар 1246 оны 4-р сарын 8-нд аяллынхаа хамгийн ширүүн хэсгийг эхлэв. Карпинигийн бичсэнээр тэд морин дээр арай ядан сууж, давс, устай хар будаагаар голоо зогоож, цас хайлуулан буцалгаж ууж явжээ. Урал голыг гаталж, Каспийн тэнгис, Арал тэнгисийн хойд биеэр дөтлөн муслимчуудын хотоор дайрч явсаар 7-р сарын 22-нд Орхон гол, Хархорумын орчимд байрлаж байсан Шар Ордод хүрч очив. Элч нар өдөрт 3000 майлийн /48 км орчим/ зайг туулж байжээ.
Тэднийг очиход Өгэдэй хаан нас барж, Өгэдэйн ууган хүү Гүюг эхийн хамт төр барьж байсан бөгөөд Гүюгийг албан ёсоор их хаанд өргөмжлөх Их Хуралдай Шар Ордод Ази, зүүн Европын өнцөг булан бүрээс хүрэлцэн ирсэн 3000-4000 төлөөлөгчтэйгээр хуралдахад элч нар гэрч болон байлцжээ. Ийнхүү 8-р сарын 24-нд Гүюг хаан албан ёсоор хаан ширээнд суусан байна.
Их хаан Гүюг Христийн шашинд дагаар орох урилгаас татгалзаад, Пап болон Европын удирдагчдыг хүрэлцэн ирж, түүнд үнэнч байхаа тангараглахыг шаардсан аж. Хаан элч нарыг 11-р сар хүртэл явуулалгүй хорьжээ. Эцэст нь Папад зориулж Монгол, Перс, Латин хэлээр бичсэн захидлыг төлөөлөгч нарт гардуулж өгсөн байна. Их хааны захидлыг хүргэж өгөх урт өвлийн аянаа эхэлж, цасан дээр хоноглож, хөл нүцгэн явсаар 1247 оны 6-р сарын 10-нд Киевт хүрчээ. Тэднийг Славын Христийн шашинтнууд үхээд амилсан хүмүүс мэтээр хүлээн авч, сайтар сувилжээ. Тэгээд аяллаа үргэлжлүүлж, Папыг Лионд байхад нь хүрч очин Их Хааны захидлыг гардууж өгсөн байна.
Амьдралын төгсгөл
Аяллаас хойш тун удалгүй Жованни Далмацид байх Антиварийн хамбаар томилогджээ. Хүнд хэцүү аяллаас 5 жилийн дараа буюу 1252 оны 8-р сарын 1-нд Плано Карпини нас нөгчсөн юм.
Номнууд
Карпини аяллын үеэр цуглуулсан мэдээллүүдээ HISTORIA MONGALORUM ("МОНГОЛЧУУДЫН ТҮҮХ"), Liber Tartarorum, Liber Tatarorum ("Татаруудын тухай ном") гэсэн нэрээр эмхтгэжээ. Уг тэмдэглэл нь 9 бүлгээс бүрдэх бөгөөд эхний 8 бүлэгт нь Татаруудын улс орон, цаг агаар, ёс заншил, шашин шүтлэг, зан ааш, түүх, төрийн бодлого, тэдэнтэй хэрхэн харилцах тухай байдаг бөгөөд 9 дахь бүлэгт нь замдаа туулж өнгөрсөн нутгуудын тухай дүрслэн бичсэн байдаг.
Ангилал:Аялагч Ангилал:Италийн аялагч Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:1252 онд өнгөрсөн
II Густав Адольф
II Густав Адольф (Gustav II Adolf, 1594 оны 12 сарын 9 – 1632 оны 11 сарын 6), буюу Густавус Адольфус, мөн Густавус, Агуу Густавус, Агуу Густав Адольф (Gustav Adolf den store нь Шведийн парламентаас 1634 онд баталсан албан ёсны нэр болно) нь Шведийн эзэнт улс (буюу Stormaktstiden– "Агуу хүчний эрин")-ыг үндэслэж, Шведийн Алтан үеийн суурийг тавьсан хан юм. Түүнийг Шведийн хан ширээнд сууж байсан 1611–1632 он нь Гучин жилийн дайны үе байсан бөгөөд тэрээр Европ дахь улс төр, шашны хүчний тэнцвэртэй байдлыг тодорхойлоход гол үүрэг гүйцэтгэж байлаа. Түүний хамгийн тод тэмдэглэгдэх цэрэг дайны ялалт нь Брайтенфелдийн тулалдаан (1631) юм. Сайтар зэвсэглэж, сайн сургуулилсан анги нэгтгэлүүд нь засгийн газраас цалинг нь цаг тухайд нь олгож байсан тул урамтай байлддаг байсан, тиймээс ч Густав Адольф Европын нөлөө бүхийн удирдагчдын нэг болж чадсан боловч харамсалтай нь 1632 онд тулалдааны талбарт амь үрэгджээ. Түүнийг амь үрэгдсэний дараа шадар туслах, язгууртан Аксел Оксенстиерна (1583–1654) түр зуур төр барьж байв.
Түүний төр барьж байх жилүүд нь зогсоо чөлөөгүй дайн тулалдаанаар дүүрэн байсан бөгөөд тэрээр хааны хувиар 1611 оноос (17 настайгаасаа) эхлэн 1632 онд тулалдааны үеэр алагдах хүртлээ армиа удирджээ. Швед нь бүс нутгийн нөлөө бүхий орноос Европын агуу хүчит орнуудын тоонд багтаж, Европын үлгэр жишээ засгийн газар гэгдэж байв. Швед улс түүний засаглалын үед хэдхэн жилийн дотор газар нутгийн хэмжээгээрээ Европт Орос, Испанийн дараа гуравдугаарт орох болтлоо томорч чаджээ. Зарим хүмүүс түүнийг "орчин үеийн тулааны урлагийн эцэг", мөн орчин үеийн анхны агуу генерал гэдэг. Тэрээр Швед болон Протестантуудаас Леннарт Торстенссон нарын олон арван шилдэг удирдагчдыг халамжилж байсны хүчинд Густав Адольфыг нас барсны дараа ч тэдгээр шилдэг жанжид дайснуудаа ялж, хил хязгаараа өргөтгөн, эзэнт гүрнийхээ хүч чадлыг удаан хугацаагаар хадгалж чадсан билээ.
Түүнийг хөрш зэргэлдээ улсынхан нь "Алтан хан", "Умрын арслан" гэх зэргээр өргөмжилдөг байлаа. Өдгөө түүний нэрээр нэрлэгдсэн талбай Стокхольм, Гётеборг, Сундсвалл хотуудад байдгаас гадна Америкийн Нэгдсэн Улсын Миннесота муж улсын Сент-Петер хотод байх Лютераны коллеж (Густавус Адольфус Коллеж) Шведийн ханы нэрээр нэрлэгдсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Шведийн хан Ангилал:Васа династи Ангилал:Гучин жилийн дайны зэвсэгт хүчний хүн (Швед) Ангилал:Калмарын дайны хүн (Швед) Ангилал:Мөрөвч одонгийн хүлэг баатар Ангилал:Польшийн хаан ширээнд нэр дэвшигч Ангилал:IX Карл (Швед) Ангилал:Лютеран шүтлэгтэн Ангилал:1594 онд төрсөн Ангилал:1632 онд өнгөрсөн
Робот тоос сорогч
Ангилал:Өөрөө явагч робот Ангилал:Гэр ахуйн цахилгаан төхөөрөмж Ангилал:Цэвэрлэгээний төхөөрөмж
Артур Харден
Сэр Артур Харден (Sir Arthur Harden, 1865 оны 10 сарын 12 – 1940 оны 6 сарын 17) нь Английн биохимич байв.
Судалгаа
1886 онд Харден Химийн салбарын Далтоны тэтгэлэг хүртэж, Эрлангенд Отто Фишертэй хамт нэг жил ажиллажээ. Манчестерт буцаж ирээд, лекц уншиж байгаад удалгүй шинээр байгуулагдсан, хожим Листер Хүрээлэн гэгдэх болсон Британийн Урьдчилан Сэргийлэх Анагаах Ухааны Хүрээлэнд химичээр ажиллаж эхэлсэн. 1907 онд Биохимийн хэлтсийн дарга болж, 1930 онд тэтгэвэрт гарах хүртлээ уг албан тушаалыг хашжээ. Тэтгэвэрт гарсныхаа дараа хүрээлэндээ судалгааны ажил эрхэлж байв.
Харден 1926 онд язгууртны хэргэм зэрэгтэй болж, мөн хэд хэдэн газрын хүндэт доктор цол хүртсэн билээ. Эзэн Хааны Нийгэмлэгээс түүнд 1935 онд Дави медаль хүртээсэн.
Хувийн амьдрал
Тэрээр гэрлэсэн бөгөөд эхнэр нь 1928 онд нас баржээ. Тэд хүүхэдгүй байв.
Эшлэл
Ангилал:Английн биохимич Ангилал:Лондон их сургуулийн багш Ангилал:Химийн Нобелийн шагналтан Ангилал:19-р зууны химич Ангилал:20-р зууны химич Ангилал:Рыцарь бакалавр Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1865 онд төрсөн Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Хөлбөмбөгийн довтлогч
Хөлбөмбөг тоглоход эсрэг багийн хаалганд хамгийн ойр байрлан тоглодог хөлбөмбөгчнийг довтлогч гэдэг.
Ангилал:Хөлбөмбөгийн тоглогчийн байрлал
Төв Калимантан
Төв Калимантан (Kalimantan Tengah, товчоор Kalteng) нь Борнео арлын Индонезийн хэсэг буюу Калимантанд орших 4 мужийн нэг юм. Мужийн нийслэл нь Паланкарая.
2007 оны тооллогоор 1.9 сая хүн амтай. 1990 - 2000 онд мужийн хүн ам жил бүр дунджаар 2.7% өсч, тэр үедээ Индонезийн хамгийн их өсөлттэй мужид тооцогдож байв. Төв Калимантаны хүн амын ихэнхийг Борнео арлын уугуул оршин суугчид болох Даяакчууд эзэлдэг.
Эшлэл
Ангилал:Индонезийн аймаг
Дикембе Мутомбо
Дикембе Мутомбо Мполондо Мукамба Жан-Жак Вамутомбо (Dikembe Mutombo Mpolondo Mukamba Jean-Jacques Wamutombo; 1966 оны зургаадугаар сарын 25-нд Киншаса хотод төрсөн), Дикембе Мутомбо (Dikembe Mutombo) — Конгогийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан бөмбөгийн холбооны «Денвер Наггетс», «Атланта Хокс», «Филадельфия Севенти Сиксерс», «Нью-Жерси Нетс», «Нью-Йорк Никс» болон «Хьюстон Рокетс» багуудад 18 улирал тоглохдоо бүх цаг үеийн шилдэг хаалт тавигч, дэлгэрүүлбэл дөрвөнтөө улирлын шилдэг хамгаалагчаар дөрвөнтөө, Бүх оддын тоглолтонд наймантаа шалгарсан эрхэм. 2007 оны гуравдугаар сарын 2-нд «Денвер Наггетсийн» эсрэг тоглохдоо НБА-гийн түүхэнд хамгийн ахмаддаа 20 бөмбөг авалт хийж байлаа. Нэг удаа шувтаргад шалгарсан /2000/2001/.
Улирлын шилдэг дундаж үзүүлэлтийн тухайд 16.6 оноо /1991/1992/, 14.1 самбар /1999/2000, 2000/2001/, 4.5 хаалт /1995/1996/.
Гадны холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конгогийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Денвер Наггетс багийн тоглогч Ангилал:Нью-Жерси Нетс багийн тоглогч Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Филадельфи Севенти Сиксерс багийн тоглогч Ангилал:Хьюстон Рокетс багийн тоглогч Ангилал:Конгочууд (Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс) Ангилал:1966 онд төрсөн
Жүжигчин
Драмын жүжиг болон кинонд оногдсон дүрд хувиран амьдрагч хүнийг жүжигчин гэдэг.
Ангилал:Ажил мэргэжил
Таван замын байлдаан
Таван замын байлдаан- Монгол-хятадын хооронд 1912-1915 онуудад болсон дайныг хэлдэг бөгөөд Монголын тал Өвөр Монголын нутгийг хятадын цэргээс чөлөөлөн өөртөө нэгтгэх зорилготой байсан бол Хятадын тал Өвөр монголыг алдахгүй байх төдийгүй Богд Хаант Монгол Улсыг устган түүний нутгийг булаан эзлэх зорилготой байжээ. Энэ дайныг хятадад "Үхэр жилийн үймээн" гэж нэрлэдэг бөгөөд дайны үед хятадын үлэмж давуу цэргийн байлдааны ажиллагаанууд нь бүтэлгүй болж ихэвчлэн ялагдаж байсан тул гүнзгийрүүлэн судалдаггүй бөгөөд эх сурвалжуудад ялагдлуудаа ялалт болгон хуурамчаар тэмдэглэсэн байдаг онцлогтой.
Таван замын байлдааны үед Ховдын хязгаарыг хамгаалах Баруун Монгол буюу Шинжааныг хятадаас чөлөөлөх зорилгоор Богд хааны Засгийн газар Гурван замаар цэрэг хуваан оруулсан байна. Энэ тухай судалгаа бараг байдаггүй бөгөөд эх сурвалжуудад цөөн тооны мэдээлэл байдаг. Энэхүү таван замын байлдаанаас тусдаа явагдсан Монгол-хятадын дайныг Гурван замын байлдаан гэж нэрлэн оруулав. Богд Хаант Монгол Улс байгуулагдаж зарлан тунхагласан явдалд Өвөр Монголын Зуу Үд, Зост, Жирэм, Шилийн гол, Улаанцав, Их зуу зэрэг 6 чуулган Хөх хотын Түмэдийн зүүн баруун гарын засаг Хар мөрний их мянган, Өөлдийн засаг, Алшаа, Ар хорчин, Илийн мөрний Цахар зүүн гар болон Тарвагатайн аймгийн хошууд талархан дагаж баясахаа илэрхийлж, Нийслэл хүрээнээс цэрэг илгээж, Өвөр Монголыг бүхэлд нь Хятадын дарлалаас чөлөөлөхийг хүсэн гуйжээ. Хөлөнбуйрын Барга, Өвөр зургаан чуулганы 49 хошууны 36 нь Монгол улсад нэгдсэнээс гадна Хөх нуурын 24 хошуу, Цахар 8 хошуу, Или мөрөн болон Тарвагатайн 16 хошуу дагаар орж албан ёсоор нэгдэхээ илэрхийлсэн юм. Богд хааны зарлигаар 1913 оны 7-р сард зүүн хязгаарын хэргийг захиран шийтгэх тусгай газар байгуулагдаж, Сайдаар нь цэцэн хан аймагийн харьяат Егүзэр ачит зан бадарсан эрдэнэ мэргэн хамба Галсандашийг томилсон.
Урьдчилсан нөхцөл
Богд Хаант Монгол Улс байгуулагдсаны дараа Монгол үндэстэнг нэгтгэн Нэгдмэл Монгол Улс байгуулахыг Монголын тухайн үеийн эрх баригчид эрмэлзэж байв. Богд Хаант Монгол Улсад Өвөр Монгол болон бусад монголчууд нэгдэх эрмэлзлээ илэрхийлж, хуучин Манж Чин улсын харъяаны Монголчуудын хэмжээнд бослого, хөдөлгөөнүүд газар сайгүй өрнөж байлаа. Үүнийг эсэргүүцэн Манж Чин улсын дарлалыг авч хаян Дундад Иргэн улсыг байгуулсан Хятадууд өөрсдийгөө манж нарын өв залгамжлагч гэж үзэн хуучин Манж Чин улсын нутагт гарсан үндэстэнүүдийн тусгаар тогтнох эрмэлзэл бүхий эсэргүүцэл, тэмцлийг цэрэг, зэвсгийн хүчээр нухчин дарж хэлсэн. Түүхийн ийм эгзэгтэй үед Богд хаан Монгол улс, Өвөр монголчуудыг Хятадын дарлалаас чөлөөлөх, өөрт сайн дураар нэгдсэн монголчуудыг нэгтгэж, хязгаар нутгаа батлан хамгаалах зорилгоор Чуулалт хаалга, Бат хаалга (Хорчин зүүн гарын дунд хошуу), Долнуур, Хөх хот, Бугат хотын чиглэлд таван замаар их цэрэг хөдөлгөв.
Монгол дах нөхцөл байдал
Богд Хаант Монгол Улс байгуулагдсанаас эхлэн түүний Засгийн газраас Ар ба Өвөр Монгол төдийгүй нийт Монголчуудыг нэгтгэн Их Монгол улсыг байгуулахыг өөрийн үндсэн бодлого болгон хэрэгжүүлж эхэлсэн байна. Энэхүү бодлогын дагуу Өвөр Монголын олон түмэнд хандан “Манай засгийн газраас их цэргийг томилж дотоод монголд сэргийлэн суулгасан хятад цэргүүд лүгээ байлдаж хятад түшмэл цэргийг бүрмөсөн гаргасугай хэмээмой. Их цэрэг хүрэхийг үзэж хүчин хавсран газар орноо эзлэн авсугай. Бид язгуураас нэгэн үндэстэн тул зовлон жаргаланг хамтатгаваас зохимой” хэмээн ухуулан таниулах зарыг түгээн дэлгэрүүлж байв Монголын засгийн газар нь Манж чин гүрэн задран унасан учир Манж нарын нэгтгэсэн Монгол, хятад, түвд болон бусад үндэстэнгүүд өөрийн тусгаар улсыг байгуулах эрхтэй гэсэн түүхэн үндэс бүхий зарчмын дагуу Манж нарын эрхийг шууд залгамжлан авах гэсэн хятадын үндэслэлгүй их гүрний дээрэнгүй бодлогыг эрс эсэргүүцэн дээрх бодлогыг сөргүүлэн дэвшүүлжээ.
Мөн тэд өөрийн дээрх бодлогыг хэрэгжүүлэхэд Оросын тусламжид түшиглэхээр тооцоолж байжээ. Гэхдээ Богд хаан болон түүний Засгийн газрын эрх бүхий ноёд барууны дипломат ёс гэж нэрлэдэг гадаад өнгөндөө найрсаг мэт боловч хүчтэй нь хүчгүйгээ дарладаг зарчим бүхий өөрийн их гүрний эрх ашгийг бүхний тэргүүнд тавьдаг тэрхүү ёс зүйг мэдэхгүйн улмаас Оросын эрх ашиг юу болохыг танин мэдэж чадалгүй хэт найдлага тавин хүлээж байсан байна. Монголын талын энэхүү найдварыг ашиглан өөрсдийнхөө Монгол дахь эрх ашиг ба худалдааны хэргийг завдан тогтоох гэсэн Оросын засгийн газрын ажиллагаа нь эрчимтэй болж, гадаад явдлын тэргүүн сайд Сазанов 1912 оны есдүгээр сарын 3-нд хаандаа бичиг өргөж, “Монголд онц элч томилон, Орос-Монголын найрамдлын гэрээг тогтоох учир бол Оросод туйлын чухал ашигтай явдал болно” гээд онц элчийн тушаалд Хаант засгийн Алс Дорнодын гадаад харилцааны томоохон зүтгэлтэн Кростовецыг томилох хэргийг хаандаа зөвлөжээ. Ийнхүү Гадаад яамны тэргүүн сайдын саналаар хаант Оросын бүрэн эрхт онц элчийн хувиар Кростовец Монголтой хэлэлцээр хийхээр болж Нийслэл хүрээнээ ирсэн байна.
Гэрээ байгуулах хэлэлцээнд Монголын талын төлөөлөгч Сайн ноѐн хан Намнансүрэн, Да лам Цэрэнчимэд нараас “Монголын засгийн газраас бүх монгол үндэстнийг нэгтгэсэн тусгай бүрэн эрхт эзэнт улс төр байгуулах явдалд их Орос улсаас зүйл бүрийн тусламж үзүүлэх ба, хятад улсаар зөвшөөрүүлэхийг хүсмой” хэмээсэнд Оросын талын төлөөлөгч Кростовецоос “Монгол овогтон бүхнийг нэгтгэх явдал болвоос тус улсын засгийн бодлогтой харшилдах бөгөөд Армонголын өөртөө эзэрхэх эрхээ олох нь маш чухал тул одоо үүнийг даруй хэлэлцвээс зохимой” гэж хэлэлцээрийн агуулгыг зөвхөн Армонголын тухай ярихаас биш Өвөр Монголд холбогдуулж болохгүй гэж анхааруулсан байна. Үүнд Да лам Цэрэнчимэдээс “1911 онд миний бие Ханддоржийн хамт Оросын засгийн газар лугаа Монгол овогтныг нэгтгэсэн улс төр байгуулахыг илэрхийлж тусламж гуйхад Орос улсаас зөвшөөрөн хүлээсэн байгаад одоо яагаад ийнхүү санал гаргасан бэ. Үүнийг бид зөвшөөрч чадахгүй. Хэрвээ Гадаад Монгол тусгаарлаж Дотоод Монгол Хятад улсад хэвээр эзлэгдэх аваас үнэхээр ашиггүй явдал болмой. Энэ учраас Монголын цэрэг нь хятад лугаа байлдахад гагцхүү Орос улсын тусламжийг түших юм. Ингэж сая бидний хүсэл биелэгдэж Монгол овогтон бүгдээрээ нэгдэж нэгэн улс болж чадмой. Учир иймээс Ар, Өвөр Монголыг салгаж болохгүй” гэжээ.
Ийнхүү -Орос-Монголын найрамдлын гэрээ нь 1912 оны арваннэгдүгээр сарын 3-нд Нийслэл Хүрээнд байгуулагджээ. Найрамдлын гэрээ дөрвөн хэсэг, хавсралт арван долоон зүйлсээс бүрдэнэ Тус гэрээний хэлэлцээр хийхэд Өвөр Монголын асуудлаар хоѐр талын төлөөлөгчдийн хооронд зарчимын чанартай санал зөрөлдөөн байсан нь тодорхой мэдэгдэж байна. Богд хааны засгийн газар нь Өвөр Монголыг багтаасан нэгдмэл улсыг байгуулахыг зорьж байхад, хаант Оросын засгийн газар зөвхөн Армонголын өөртөө эзэрхэх эрхийг батлах саналыг баримталжээ. Гарын үсэг зурж батлагдсан гэрээгээр Орос улс, Монголыг үндэстний цэрэг анги байгуулж болох, хятад улсын цэргийг Монголын хилд оруулахгүй, нүүдлийн иргэдийг өөрийн нутагт суурьшуулахгүй байх эрх бүхий автономит орон гэж хүлээн зөвшөөрчээ. Мөн Оросын хөрөнгөтнүүдийн капиталыг Монголд татваргүй чөлөөтэй нэвтрэх бололцоог олсон байна.
Монголын талын төлөвлөгөө
Богд хааны засгийн газар нь Ар, Өвөр Монголыг нэгтгэх бодлогоо шаргуу явуулж өөрийн төлөөлөгчидөө Петирбургт удаа дараа явуулж дэмжлэг тусламж олох гэж оролдсон боловч Орос улс хүлээн авахгүй татгалзаж ганц Армонголыг хятад улсын түрэмгийлллээс хамгаалахад зориулан зэвсгийн тусламж үзүүлсэн байна
Богд хааны засгийн газар,1912 оны Орос-Монголын гэрээ байгуулагдсаны дараа уг гэрээний зарим зүйлд түшиглэн Өвөр Монголыг хятадаас чөлөөлөн авч Монгол улстай нэгтгэх зорилгоор цэрэг мордуулах, Гадаад явдлын яамны тэргүүн сайд Ханддорж тэргүүтэй төлөөлөгчдийг Хаант Орос ба Европын зарим улсад явуулах, Төвдтэй найрамдлын харилцан туслалцах гэрээ байгуулах, Дотоод явдлын яамны тэргүүн сайд Цэрэнчимэд тэргүүтэй төлөөлөгчдийг Японд томилох зэрэг арга хэмжээг яаравчлан авчээ. Монголын Засгийн газар, ялангуяа Цэргийн яам нь Өвөр Монголоос дүрвэж ирсэн монголчуудаас тухайн орон нутгийн байдал% хүн амын санаа сэтгэл, хятад цэргийн тоо байрлал зэргийг тодруулахаас гадна туршуул илгээн тагнуулын мэдээлэл цуглуулж байв. эдгээр мэдээлэлд үндэслэн цэргийн яамнаас Өвөр Монголыг чөлөөлөх байлдааны ажиллагааны төлөвлөгөөг боловсруулсан байна. Төлөвлөгөөнд оросоос авсан зэр зэвсгийн хэмжээнд түшиглэн бэлтгэх боломжтой цэргүүдийг 5 чиглэлд анги болгон зохион байгуулах, тэдгээрийг унаа уналга, хоол хүнсээр орон нутгйин бололцоог ашиглан хангахаар тооцоолсон байна. Мөн таван замын цэргийг еранхийлөн удирдах командлагчийг сонгон томилсон ба бусад ангиудын захирагч болон туслах жанжин нарыг томилжээ.
Хятад дах нөхцөл байдал
1912 оны сүүлч болоход Өвөр Монголын улс төрийн байдал Бээжингийн засгийн газарт хүнд чухал асуудал болж тулгамдаж байжээ. Засгийн газарт Монголын асуудлаар Зэвсэгт хүчнийг хэрэглэхээр санаачилсан бүлэг болон үүний эсрэг аядуу бүлэг гэсэн 2 бүлэг байсан байна. Гэхдээ эдгээр бүлгүүд нь Монголыг бүхэлд нь өвөр, ар гэлгүй бүгдийг нь хятадын захиргаанд нэгтгэх зорилготой байсан ба зөвхөн түүнийг хэрэгжүүлэх арга замын хувьд зөрчилтэй байсан байжээ. Зэвсэгт хүчнийг хэрэглэхээр санаачилсан бүлэг нь Монголыг дайлах цэргээ томилон Монголыг дайран цохих чиглэлээ бататгажээ. Ийнхүү Монголыг дайлах цэргийг томилохын дагуу Бээжингийн засгийн газрын дотоодод тун ширүүн яриа хэлэлцээр болжээ. Энэхүү санал зөвлөгөөн нь юуны урьд Төрийн явдлын хорооны хянан тогтоолыгхүлээх хэрэгтэй байжээ. Есдүгээр сарын 16-ны өдрийн зөвлөгөөний хорооны цэргийн явдлын нууц хуралдаан дээр хатуу бүлэг болох хуурай замын цэргийн ерөнхий дарга Дуан Чирүи болон энх бүлэг болох төрийн явдлын сайд Жао Бинжүн санал зөрөн маргалдаж, эцсийн дүнд гадаад харилцааны хэлэлцээр хийх шийдвэрлэх санал нь засгийн газрын зөвлөгөөнөөр батлагджээ. Үүний зэрэгцээ Юань Шикай ерөнхийлөгчөөс Өвөр Монголын Гүнсэнноров ван болон Ар монголын Наянт вантай уулзан ярилцжээ. Тэгээд есдүгээр сарын 25-ны өдрийн төрийн явдлын хуралдаанд Юань Шикай 16-ны өдрийн зөвлөгөөний хорооны нууц хуралдаан дээр батлагдсан засгийн газрын тогтоол болон Монголын ван гүн нарт зөвшөөрөгдсөн саналыг үндэслэж, Монголын асуудлыг шийдвэрлэх аядуу арга бодлогыг илэрхийлжээ. Гэвч хуралд оролцогсодын олонх нь эсэргүүцсэн. Тухайн үед Бээжингийн засгийн газрын дотоодод Юань Шикай, Жао Бинжүн нарын саналаар төлөөлүүлсэн зэвсэгт хүчнийг хэрэгжүүлэхийг эсэргүүцэх санал зөвлөгөө байхад Дуан Чирүи, Шүи Шүжан (Хуурай замын цэргийн газрын товчоон дарга), Иан Шишань (Шаньши дүдү) мэтийн цэрэг дайнаар дайлан дагуулахыг санаачилсан цэрэг засгийн ноѐд түшмэд нэлээд байсан мөртлөө энэхүү цэрэг дайны хүчинд түшиглэн Монголын тусгаар тогтнолыг устгахыг санаачилсан хүчин нь олонхи байж хүчтэй байжээ. Гацхүү цэрэг засгийн хэмжээнд биш, улсын дотоод дахь энгийн хүн амын хувьд чгэсэн Монголын тусгаар тогтнолыг эсэргүүцэх санал илэрхий давуу байжээ. Тэд Монгол бол манай нутаг дэвсгэр, Төвдийн нэг хэсэг бол үнэндээ хятад хүний манасан газар учраас Монгол болон Төвд нь яриангүй Дундад иргэн улсад харъяалагдах ѐстой. Эдгээр орны тусгаар тогтнол гэгч ёсонд үл нийцэх ялт ажиллагаа" гэж эсэргүүцсэн санал давамгайлж байсан байна.
Юань Шикайн аядуу бүлгийг дэмжиж байсан нь Тэр үед Бээжингийн засгийн газар Оросын Хаант Улстай гадаад харилцааны хэлэлцээр хийхээр бэлтгэж байсан тул цэргийн хүч хэрэглэн Монголын асуудлыг шийдвэрлэхээс түр  татгалзан хойшлуулах үндсэн шалтгаан болсон байна. 1912 оны арван хоѐрдугаар сарын 3-ны өдрийн “Мүгдэний цагийн сонин”-ы “Иргэн улсын чухал мэдээ”-д доорх мэт өгүүлж, Монгол тусгаарласанд чанга эсэргүүцэл тавьж байх нийгмийн сэтгэлгээг тусгажээ. Сонин мэдээнд эл газрын байдал тусгагдаж “...Шаньдун-д... Бүх улсын ах дүү нар хүчин хамтран дайтахаар зорьж буй. Гэхдээ дайн хийхэд сүйтгэл их. Ах дүү нар бүх хүчнээр зоос мөнгө цуглуулж тус болох нь зохистой. Сонсохоор мужын төвийн нэгэн Чин овогт авхай эх улсаа хайрлах баатар хөвгүүдийн зориг санаагаар хүчир бэрхшээлийг хайхралгүй боомтын гадна үхэж сэхэхээ үзэлцье хэмээн, эмэгтэйчүүд буу зэвсэг үүрч дайн байлдаанд эрчүүдтэй адил явж дийлэхгүй тул онцгойлон цэргийн ам хүнс цуглуулах бүлгэм байгуулахаар уриалж, далайд дусал нэмэх хувь нэмэр үзүүлэх гэсэн...” “...Шандунь мужын Жинан хотод эмэгтэйчүүдийн цэрэг зохион байгуулж Монголыг дайлах дайнд оролцохоор бэлтгэж буй...” гэж мэдээлж  байжээ.
Хятадын талын төлөвлөгөө
1911 оны байдлаар Оросуудын хийсэн судалгаанд Манж Чин улс нь нийт 160 мянган явган цэрэгтэй, 285 батальоноос бүрдэх 11 дивиз, үүнд тусгай 25 бригадтай байсан. Манж чин улсын хаант төр мөхсөнөөр түүнийг шахан зайлуулж гарсан Дундад иргэн улс 1913 он гэхэд хятадын хуурай замын цэрэг дотооддоо олон үймээн самуунд оролцчихсон туршлагатай, чадварлаг арми болсон байлаа гэж тэмдэглэснийг иш татав.
1912 оны 10-р сараас Өвөр Монголд болсон зэвсэгт мөргөлдөөн улмаар хурцдаж байжээ. Дундад Иргэн улсын сэргийлэлтийн цэрэг анги нь Богд Хаант Монгол Улсын цэргийг дайрахын зэрэгцээгээр Өвөр Монголын дотоод дахь бослогыг дарангуйлан дарахаар бэлтгэж байжээ. Иргэн улсын талаас жилийн эцэс болтол цэргийн хүчнээ байрлуулж дуусаад, дайтах төлөвлөгөөг дараагын шатанд оржээ. Тухайлбал, цэгцлэн тохируулсан Монголыг дайлах цэрэг нь тохиолыг хүлээж давшилт хийхэд бэлэн болжээ. 1913 оны эхээр Дундад Иргэн улсын цэргийн дайтах цэрэг ангийн цэгцлэн тохируулсан байдлыг Японы гадаад явдлын яамны тэмдэглэлээс нарийн ойлгож болно. Түүнийг үндэслэн ДИУ-ын цэргийн Өвөр Монгол хилийн ойр хавийн газар оронд тохируулсан цэргийн хүчний байдлыг ажиглан мэдэж болно. Ар, Өвөр Монголын хамаа бүхий газар оронд эл улсын цэрэг байрлуулсан байдал. (1913 оны нэгдүгээр сарын цэргийн захиргааны данс эвхмэл)д доорх мэт тэмдэглэж байна. Явган цэрэг: 5 860 хүн Морьт цэрэг: 1 400 хүн Хөх хотын буут цэрэг: 230 хүн, 15 их буу, 6 пулѐмот
Японы гадаад явдлын архивын материалын дагалт зурагт, дайтах цэрэг анги зургаан бүлэг хувааж байх бөгөөд тус тусын цэрэглэн харалт нь тодорхой бий. Үүнийг монголын талын түүхэн материалтай харьцуулж үзвэл, ДИУ-ын цэргийг зургаан бүлэг хуваасан учир бол Монголын цэрэг таван бүлэг болж ёиглэл гарган байсны эсрэг авсан төлөвлөлт ажээ. Ингэж Дундад улсын засгийн газар нууцаар цэрэг томилон Өвөр Монголд хувиарлан суулгаж бага багаар нэмэгдүүлж байжээ. Чуулалт хаалганы зүүн хэсэгт суугаа цэрэг гурав, дөрвөн мянгаас нэмэгдээд хоѐр түм гаруй болж, Монголыг дайлах хошууч цэрэг анги нэгэнтээ бэлтгэлээ дуусгаж төвийн шилжүүлэн томилохыг хүлээж байсан байна. Энэ үед ДИУ-ын цэрэг нь Өвөр Монголд дайтахаар бэлтгэсэн ѐсоор Өвөр Монголын эл газар цаашлан Ар монголд дайран орохоор төлөвлөж байсан байна. Бээжингийн засгийн газарт ―Ерөнхийлөгчийн ордон өдөр дараалан хуралдаж, бүр л цэрэг татан шилжүүлэх ба цэргийн сүйтгэл цуглуулах хоѐр учирт зүтгэлцэн, цэрэг ба санхүүгийн хоѐр яамыг тусгайлан хариуцуулахаар зарлигджээ. Дуан (Дуан Чириү) ерөнхий дарга ойрд зөвлөгчийн газартай ярилцан зөвлөж одоогийн эл мужын дүдү нар тус тус цахилгаан мэдээ ирүүлж "Монголыг дайлах зориг санаа чанга байх нь эрхэм. Эл муж урьдаар өөрийн сэргийлэлтээ чангатгаж, үнэхээр дайны явдал үүсвэл даруй түр умард орны эл мужын цэргийг шилжүүлнэ. Бусад өмнөд орны эл мужид хөдлөхгүй. Гэвч эл муж шилдэг хүчтэнийг шилэн сонгож чанга боловсруулж төвийн зарлигийг сонсохоор үүрэг болгох хэрэгтэй" гэж тохируулжээ. Бээжингийн засгийн газар нь хуурай замын цэргийн ерөнхий дарга Дуан Чириү-гийн шаардлага доор эцэстээ Монголд зэвсэгт хүчин хэрэглэх горьдлогоо дахин дурдаж, нэгэнтээ тогтсон төсвийн хувиар ерөнхийлөгчийн ордонд батлагджээ. ДИУ хүчирхэг цэрэг ангиа төвлөрүүлж зүүн хэсэг орноос дайралт хийх гэж байжээ. Үүний тухай "Мүгдэний цагийн сонин"-д доорх мэт тэмдэглэж байна:-"Гадаад Монголыг эрхшээхэд урьдаар Өвөр Монголын зүүн монгол, зүүн хойдын гурван мужаас гар орох хэрэгтэй, сэргийлэлтээ чангатгах хэрэгтэй, сэргийлж дийлсэний дараа сая дайтаж дийлнэ. Одоо нэгэнтээ бэлтгэж дуусчээ" Тухайлбал, Ар монголыг дайлах үед урьдаар Өвөр Монголын зүүн хэсгээс эхлэх гэсэн байлдах бодлогийн чиглэлийг арван хоѐр сарын эхний үеэр нэгэнт тогтжээ.
Эхлэл, тулалдагч талуудын хүчний харьцаа
Өвөр Монголыг чөлөөлөх таван замын цэргийг ерөнхийлөн захирагч жанжнаар Манлайбаатар Дамдинсүрэнг зарлигаар томилсон. Таван замын цэргийг дараах байдлаар хуваан мордуулсан байна. Үүнд:
1913 оны дунд үеийн Монгол цэргийн тоог 4300 гаруй, түүн дээр 3500 орчим орон нутгийн сайн дурын цэрэг байсан гэж үздэг. Дундад иргэн улсын ерөнхийлөгч Юан Ши Кай Монголын эсрэг 70 000 цэрэг татаж, их буу, явган цэргээс бүрдсэн орчин үеийн зэвсэглэл бүхий армийг эмхлэн байгуулж, маршал Ван Хуайчинаар удирдуулан хөдөлгөлөө. Тэр маршалд өгсөн бас нэг нууц даалгавар нь Дэмчигдонров вангийн өргөөнд хадгалагдаж буй Хубилай хааны тамгыг ямар ч хамаагүй аргаар авчрах явдал байв. Хятадын цэргийн байдлыг авч үзвэл: 1912 оны намар Дарьгангын чиглэлд 500-аад, Цагаан Түнгийн чиглэлд 1-2 мянга орчим, Цицикарт, Хөлөнбуйрын чиглэлд 4 мянга гаруй хүнтэй холимог бригад, Жиримийн чуулганы нутаг, Таононфу гэж буй (Шаазгай) хотноо 10 мянга орчим цэрэг байрлуулжээ. Өөрөөр хэлбэл, Дундад иргэн улс 1912 оны адаг, 1913 оны эх гэхэд Жиримийн чуулган, Цицикар, Шаазгай хот орчим 14 мянгаад цэрэг (зүүн чиглэл), Өмнөд Монгол буюу Хөх хот, Хаалган боомт, Долоннуур, Бяруу зэрэг хотод 39 мянган цэрэг (төвийн чиглэл), харин Цагаан Түн, Алтайн Шар сүм, Чингэл зэрэг газраар 6 мянгаад цэргийг байрлуулсан мэдээ бий. Эдгээр бүлэглэл нийт янз бүрийн калибрийн 146 их буу, 80-90 пулемёттой байв. Харин 1913 оны 9, 10 дугаар сарын үед Шаньси мужийн умард хилийн нутгаар 23 янз бүрийн анги нэгтэл, 28 их буу, 4 пулёмёттой 9500 явган, 1500 морьт цэрэг байрлаж байсан бол Хаалган, Долоннуур зэрэг хотын чиглэлийн цэргийн бүлэглэлд 30 их буу, 16 пулёмёт бүхий 35 батальон (20 мянган хүнтэй) явган цэрэг, 9 дивизион (2500 хүнтэй) морин цэрэгтэй анги, салбарууд байрлаж байжээ.
Байлдаан эхлэх үеийн цагийн байдал
1912 оны сүүлийн хагас жил хятадын цэрэг Өвөр Монголын олон газарт улмаар давшин орж бэхлэн суужээ. Нөгөөтэйгүүр, мөн оны есдүгээр сард "Монгол-Оросын гэрээ" байгуулахаар зөвшилдөж байсан үед Богд хааны засгийн газар дотооддоо Өвөр Монголд цэрэг оруулах төлөвлөгөө зохиож эхлэв. Ингээд ДИУ болон Монголын хоорондох зөрчил ихээр хурцдаж асуудлыг хэлцлийн шуагмаар шийдэх боломжгүй болж цэрэг дайны ажиллагаагаар шийдэхэд хүргэх болов. 1912 оны сүүлчээс эхлэн жил гаруйн хугацаанд Хятад улсын Бээжингийн засгийн газар ба Монголын Богд хааны засгийн газар Өвөр Монголын тойронд байлдаан болжээ. Монголын цэрэг Өвөр Монголд байгаа Хятадын цэрэгтэй тулалдаж эхлэн Эзний гол, Ноён уул, Алшаагийн яамд хотын орчим, Шандын гол, Үхэрчин уул, Тэнгэр элс, Сургага Хөөрөг, Дархан уул, Шулуун хөх хошуу, Долнуур, Бяруу хот, Хөх хотын орчим, Хөвөөт шар хошуу зэрэг олон газар ялалт байгууллаа. Энэ явдлыг Лондон «Times», Японы «Manshū Nichi-Nichi Shimbun» зэрэг олон сонин дэлхий нийтэд зарлаж байсан ба Оросын Хаант Улс «Танай улс учиргүй их улс болохыг бүү яар. Гагцхүү тогтнохыг хичээх нь эрхэм!» гэж зөвлөж, цэргээ татахыг Хятадын засгийн газрын түлхээсээр шаардаж байсан.
Байлдааны ажиллагааны өрнөл буюу дунд үе
1913 оны 6 сард Богд Хаант Монгол Улсын засгийн газар Жанчхүүгээс ирсэн туршуулын мэдээнээс Иргэн улс буюу хятадын цэрэг өвөр монголыг эзэлсэний дараа давшилт хийн Монгол газар орж Хүрээг эзлэхээр төлөвлөж байгааг мэдсэний үндсэн дээр цэргийн нууц хурал хуралдуулж хятад цэргийн давшилтыг хориглоход бараг гурван түм таван мянган цэргийг дайчлах шаардлагатайг тул холбогдох арга хэмжээг авсан байна. ДИУ “Зөөлөн илбэлэх”-ийн эвсэх бодлогын дагуу, дайны бодлогоо шинээр төлөвлөжээ. Төлөвлөгөө нь: Нэг. Жанчхүүгээс Долон нуур, Бяруу балгас зэрэг Монголын чухал боомт газар хүрэх замд уулын морин улааг хаяж хурдхан цахилгаан утас тавин цэргийн хөдөлбөрийг хурдатгах хэрэгтэй. Хоёр. Үүнээс хойш Жанчхүүд суусан нэгдүгээр дивизыг цөм Монгол газар суулгаж, Жанчхүү орчимд гуравдугаар дивизын тавдугаар нийллэг бригадыг байршуулна. Гурав. Монголын байдал улам бачим болж Монголын эл газар суух цэрэг нэмэгдэн байгаа тул урьдын цэргийн өртөөний дүрэм бэрх болов. Жанчхүүд хурдхан цэргийн өртөө гаргаж зөөвөрлөх байгууламжийг бүрдүүлэн, эл газрын цэргийг хангах хэрэгтэй. Дөрөв. Уулын Монголыг дайлах цэрэг нь Цахар, Халуун гол, Сиүюань хэмээх гурван газрын цэрэгт хуваагдаж байх тул тус тусдаа хөдөлж хоорондоо ямарч холбоогүй байсан шалтгаанаар удаа дараалан ялагдав. Иймээс хойшдоо гурван замын цэргийн хуаран нягт холбоо авч хөдөлгөөнөө хамтруулж байдлаа хоорондоо мэдэгдэх хэрэгтэй.