cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Компьютер
Компьютерын хөгжлийн үе шатууд
thumb|200px|right|Zuse Z3, 1941 thumb|200px|right|[[ENIAC, 1946]] thumb|200px|right|Digital Equipment Corporation, 1965 thumb|200px|right|Apple II, 1977 thumb|200px|right|IBM-PC, 1981
Компьютерын хөгжлийн үе шат (computer generation) гэдэг нь тооцоолох электрон техникийн хөгжлийн түүхийг илтгэдэг ойлголт юм. Өнөөгийн байдлаар компьютерын хөгжлийн 4 үе шат өнгөрөөд байна. Үе солигдох болгонд компьютерын овор хэмжээ багасч, харин хүчин чадал нь нэмэгдэж байгаа.
I үе (1945-1958) – электрон ламп
Энэ үеийн компьютерууд нүсэр том хэмжээтэй, удаан, бас өндөр өртөгтэй байв. Тэдгээрийн гол төлөөлөгч нь 1946 онд Преспер Экерт (Presper Eckert), Жон Мохли (John Mauchly) нарын угсарсан ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer) хэмээх анхны электрон тооцоолох төхөөрөмж юм. Энэ нь 10-тын тооллын системд ажилладаг компьютер байв. Түүний цахилгаан хэлхээнд электрон ламп (vacuum tube) хэмээх элементийг ашигласан байжээ. Энэ нь агаарыг нь соруулж, вакуумжуулсан шилэн хорго бөгөөд дотроо электродууд агуулна. Электродууд эсрэгээр цэнэглэгдсэн тохиолдолд энд электроны урсгал үүснэ. Энэ урсгалыг удирдан гүйдэл хүчдэлийн өсгөгч (amplifier) эсвэл логик түлхүүрийн (switch) горимд ажиллаж болдог байна. Ө.х. сул цахилгаан дохиог хүлээн аваад өсгөж гаргах, цахилгаан дохионы урсгалыг агшин зуур хаах/нээх боломжтой юм. ENIAC компьютер ойролцоогоор 18 мянган электрон ламп агуулсан байжээ. Тухайн үеийн электрон ламп хүний эрхий хуруун чинээ хэмжээтэй байсан тул ENIAC овор хэмжээ маш том хэмжээтэй болсноос гадна маш их цахилгаан хэрэглэж, маш их халдаг байв. Тиймээс аварга том компьютерыг хөргөхийн тулд мөн аварга том хөргүүрүүдийг ашигладаг байжээ.
ENIAC-ийн дараагаар EDVAC (Electronic Discrete Variable Automatic Computer), UNIVAC (UNIVersal Automatic Computer) г.м. электрон ламп бүхий компьютерууд бүтээгдсэн билээ. Харин ENIAC-аас ялгаатай нь эдгээр компьютерууд Фон Нейманы зарчмуудыг хэрэгжүүлсэн байлаа (2-тын тоололд ажилладаг, програмаа өөртөө хадгалдаг г.м.). Энэ үеийн компьютеруудын мэдээлэл боловсруулах хурд ойролцоогоор 10-20 kHz.
II үе (1959-1964) – транзистор
Энэ үеийн компьютеруудад транзистор хэмээх хагас дамжуулагч элемент ашиглагдсан байв. Транзистор нь мөн л цахилгаан гүйдлийг өсгөж юм уу логик түлхүүр мэтээр ажилладаг байна. Гэхдээ электрон лампыг бодвол илүү хурдан, илүү найдвартай, овор хэмжээ багатай бас үйлдвэрлэлийн өртөг хямд байв. Нэг транзистор ойролцоогоор 40 электрон лампыг орлох ажээ.
Транзисторыг цахиур г.м. хатуу материалаар хийдэг. Цахиур бол газрын гадаргын ¼ -ийг бүрдүүлдэг, маш элбэг байдаг элемент юм. Тиймээс транзисторыг үйлдвэрлэх зардал маш хямд ажээ. Транзистор нь электрон лампыг бодвол цахилгааныг илүү хурдан бас сайн дамжуулдаг байна. Транзистор нь овор хэмжээгээр ч гэсэн электрон лампаас хамаагүй жижиг бөгөөд түүнтэй харьцуулахад бараг л халдаггүй гэж хэлж болно.
Ийнхүү компьютерын техникийн үйлдвэрлэлд транзистор нэвтэрснээр тооцоолох электрон техникийн хөгжлийн шинэ үе тавигджээ.
III үе (1965-1970) – интеграл схем
Транзистор хэрэглэх болсон нь компьютерын техникийн хөгжилд гарсан том дэвшил байв. Аль болох олон транзистор агуулсан бол компьютерын хурд хүч нь төдий чинээ нэмэгдэж байв. Гэхдээ бас өөрийн гэсэн бэрхшээлийг бий болгосон.
Транзисторын тоо олшрох тусам цахилгаан хэлхээний бүтэц улам нарийн, төвөгтэй болж байв. Учир нь маш олон тооны тусдаа транзисторуудыг өөр хооронд нь болон бусад электрон эд ангиудтай холбож гагнан хэлхээнд байрлуулах хэрэгтэй болно. Энэ нь зардал ихтэй, бас схем алдаатай хийгдэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байв.
Интеграл схем (Integrated Circuit - IC) буюу микросхем хэрэглэх болсноор дээрх бэрхшээлийг даван туулсан төдийгүй компьютерын техникийн хөгжлийн шинэ үеийг эхлүүлсэн гэж үздэг байна.
ИС гэдэг нь өөр дээрээ асар олон тооны бичил транзисторыг агуулсан, маш бага хэмжээтэй (хэдэн см2) цахиурын ялтас юм. Заримдаа микросхем, заримдаа хагас дамжуулагч чип гэж нэрлэнэ. Технологийн хувьд, олон тооны бичил транзистор болон бусад электрон эд ангиудыг урьдчилан тодорхойлсон схемийн (загварын) дагуу цахиурын ялтас дээр “хэвлэх” ө.х. “ургуулах” замаар ИС-ийг гаргаж авдаг байна.
Ингэж маш бага орон зайд асар олон логик элементийг цуглуулж чадсанаар нэг элементээс нөгөө рүү цахилгаан дохио дамжихад зарцуулах хугацаа эрс багасна. Үр дүнд нь мэдээж компьютерын тооцоо хийх хурд ихсэж, нэг секундэд гүйцэтгэх үйлдлийн тоо нэмэгдэнэ. Мөн шаардагдах тэжээлийн хэмжээ багасч, энергийн алдагдал багасч, зардал буурсан байна.
Компьютерын овор хэмжээ эрс багасч жижиг шүүгээний эрэмбэтэй болсон байна.
Орчин үеийн компьютер нэг биш харин түүнээс олон ИС-үүдийг агуулдаг. Эдгээр ИС-үүд нь хамтдаа эх хавтан (motherboard) дээр байрлаж байдаг.
ИС анх компьютерын техникт ашиглагдаж эхэлснээс хойш өнөөдрийг хүртэлх болон цаашдын түүний хөгжлийн төлвийг Мурын хууль үзүүлдэг.
IV үе (1971-одоо) – микропроцессор
Компьютерын хөгжлийн 4 дэхь үе бол микропроцессорын эрин үе юм.
Микропроцессор бол процессорын үүрэг гүйцэтгэдэг интеграл схем юм.
1970-аад оны эхээр Intel компанийн ажилтан Эдвард Хофф (Edward Hoff) харандааны балруулын чинээ хэмжээтэй, тооцон бодох болон логик үйлдэл хийж чадах схем агуулсан Intel-4004 хэмээх чип бүтээсэн нь анхны микропроцессор хэмээн өнөөдөр тооцогддог байна. Энэ нь 2300 транзистор агуулсан, секундэд ойролцоогоор 108 мянган үйлдэл хийдэг процессор байсан байна. Intel-4004 микропроцессорын дараагаар Intel-8008 микропроцессор бүтээгдсэн байна. Эдгээр микропроцессорууд компьютерт биш харин тооны машинд ашиглагдаж байжээ.
1974 онд Intel-8080 микропроцессор бүтээгдсэн байна. Түүний чипэнд 4500 транзистор агуулагдсан байв.
Овор хэмжээ багатай микрокомпьютерууд бий болсон нь хувь хүмүүс өөртөө зориулж тэдгээрийг худалдаж авах боломжийг бүрдүүлж, харгалзах зах зээлийг бас нээж өгчээ.
1976 онд Стив Возниак, Стив Жобс нар Apple компанийг үүсгэн байгуулж, Apple-I микрокомпьютерыг угсарсан байна. 1977 онд Apple-II микрокомпьютер худалдаанд гарсан байна.
1981 онд IBM компани, тухайн үед Intel-ээс гаргаад байсан Intel-8088 микропроцессор бүхий IBM PC хэмээх микрокомпьютерыг худалдаанд гаргаснаар хэн бүхний мэдэх персонал компьютерын эрин үе эхэлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл
Саган сэцэн
Саган сэцэн хунтайж бол Батмөнх Даян хааны гутгаар хүү Барсболд хааны удам ордосын Хутагтай сэцэн хунтайж ач хүү Бат баатар хунтайжийн хөвгүүн юм. 1604 онд Ордосын Үүшин (ᠥᠰᠢᠨ) хошуунд Их шаварт гэдэг газар төрсөн. Сaган сэцэний өвөг эцэг нь 1540-1586 онд амьдарч байсан Хутагтай сэцэн хунтайж гэж байсан ба бичиг, цэргийн эрдмийг хослуулсан түүнийг Өнгөрснийг хөөгч, ирээдүйг угтаж мэдэх сэцэн хэмээн цоллодог байсан.
Саган сэцэны хамгийн алдартай бүтээл бол 1662 онд туурвисан Эрдэнийн товч юм.
Эшлэл
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын түүхч Ангилал:Монголын түүхэн хүн Ангилал:Ордосын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1604 онд төрсөн Ангилал:17-р зуунд өнгөрсөн
Луисвилл
Луисвилл нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын хот Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот Ангилал:Кентаккийн суурин Ангилал:Хойд Америкийн суурин  Ангилал:Кентаккийн тойргийн төв Ангилал:Охайо голын суурин Ангилал:1778 онд байгуулагдсан
Сейж Коценбург
Сейж Коценбург (Sage Kotsenburg, 1993 оны долоодугаар сарын 27-нд Айдахо мужийн Кёр д'Ален хотод төрсөн) — 2014 оны олимпын аварга сноубордчин юм.
Коценбург Экстрем спортын ДАШТ-д 2011, 2012 онд оролцож медаль хүртэж байсан ба олимпод анх удаагаа багтсан слоупстайл төрлөөр аваргалж түүхэнд нэрээ тодоор бичүүлсэн билээ. Түүний хүртсэн алтан медаль тухайн наадмынхаа эхний өдрийн эхний медаль болж байсан нь билэгшээлтэй.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын сноубордчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Сноубордын олимпын аварга Ангилал:Америкчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Цахим мэдээллийн боловсруулалт
Цахим мэдээллийн боловсруулалт (товчлол: ЦМБ) гэдэг нь цуглуулга ухагдхуун бөгөөд энэ нь цахим машин эсвэл компьютерийн мэдээллийн (→ Мэдээллийн боловсруулалт) боловсруулалт болон түүний хяналт засварын судлал юм.
Агуулга болон функц
thumb|250px|right|Цахим мэдээллийн боловсруулалт, VW-үйлдвэр Вольфсбург (1973) Цахим мэдээллийн боловсруулалт нь түүний үндсэн схем болох ӨБГ-Зарчим (Өгөгдөл-Боловсруулалт-Гаралт) дээр тулгуурлан явагдана. Тооцоолуур өгөдлийн мэдээллийг хүлээн авч тухайн програмд кодлогдсон боловсруулах зааврын дагуу түүнээ боловсруулсаны дараа мөн програмд заасны дагуу үр дүнг үйлдвэрлэн гаралт болгон гаргана. ЦМБ-ын үндсэн зарчим нь тэгэхээр шаардлагатай оролт болон гаралтын мэдээлэл, тэдгээрийн бүтцийн тодорхойлолт болон оролтын мэдээллийг гаралтын мэдээлэл болгон хөрвүүлэх боловсруулалтын дүрмийн хамаарлыг авч үздэг.
Ангилал:Мэдээллийн технологи
Фүкүши Каёко
Фүкүши Каёко (, 1982 оны гуравдугаар сарын 25-нд төрсөн) нь Японы холын зайн гүйгч бөгөөд 5000, 10,000 метрийн зай болон марафон гүйлтэд гүйдэг. Фүкүши улсаа төлөөлөн 2004, 2008 оны олимпод оролцож байв.
Холбоос
Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Японы марафон гүйгч Ангилал:Японы холын зайн гүйгч Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:Японы азийн наадамд оролцогч Ангилал:Япончууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Флоран Малуда
Флоран Малуда (Florent Malouda, 1980 оны зургаадугаар сарын 13-нд төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд туркийн Трабзонспор багт тоглодог.
Шатору
Гудамжны хөлбөмбөг тоглон бага насаа өнгөрөөсөн Малуда Францын хоёрдугаар лигийн «Шатору» багт сайн дурын тоглохоор болж Өмнөд Америкийн нутагт байрлах Францын засаг захиргааны нэгж «Гвиана хязгаарын» нийслэл «Кайенна» хотоос Парис руу шилжжээ. Малуда 16 настайдаа анхныхаа гараанд гарчээ. Энэ багтаа тэр 59 тоглолтонд 5 гоол оруулсан байдаг байна.
Генгам
Түүний дараагийн тоглох баг нь тэргүүн дивизийн «Генгам» байв. Өөрийгөө хэр тоглогч гэдгийг «Генгам»-ийн бүрэлдэхүүнд гурван жил тоглохдоо харуулсан бөгөөд тухайн үед багийн дасгалжуулагч байсан өдгөөгийн Монака багийн дасгалжуулагч Ги Лякомб авъяас чадварыг нь хөгжүүлэхэд маш их анхаарч тэгш тоглогч болоход нь дэм үзүүлэхийн сацуу багийн анд Дидье Дрогбатай тун сайн хослон тоглож байв.
Лион
Малудагийн авъяас чадвар «Генгам»-аас цааш том багуудад хэрэгтэй болох нь дамжиггүй болж ирэв. 2002-03 оны улирлаар лигийн дараалсан түрүүгээ авсан Францын хүчирхэг Олимпик Лион баг Малудаг эгнээндээ 2003 оны зун элсүүллээ. Жуниньо, Майкл Эссьен, Грегори Купе болон Мамаду Диарра нарын түлхүүр тоглогчдын хэмнэлд Малуда зүүн жигүүрийн довтолгооны бүсэд хүч нэмэн тоглох болсон нь энэ байлаа. Удалгүй Францын шигшээ түүнийг гараанд дуудсан ажээ.
Челси
thumb|right|Малуда (баруун) Челсид багийн анд [[Алекс Родриго Диас да Коста|Алексийн хамт.]] 2007 оны долоодугаар сарын 9-нд Жозе Моуриньюгийн удирдсан Лондоны Челси багт шилжин ирж 15 дугаарын өмсгөлтэйгээр Нидерланд довтлогч Арьен Роббенны байрлалд тоглохоор болов.
Мехикогийн «Америка» багтай хийсэн улирлын өмнөтгөл нөхөрсөг тоглолт нь түүний Челси дэх анхны тоглолт байсан ба Малуда тэнцээний гоолыг хийж, Жон Терри хожлын гоолыг оруулж 2-1 харьцаагаар хожиж байсан байна.
Малудагийн тэмцээний анхны гараа нь 2007 оны «АХХ-ны Коммунити Шиелд» тэмцээн бөгөөд Манчестер Юнайтед багтай 2007 оны наймдугаар сарын 5-нд 1-1 харьцаагаар тэнцэж, торгуулийн цохилцоор хожигдсон тоглолт.
Челси багийн лигийн нээлтийн Бирмингем Сити багийг 3-2 харьцаагаар хожсон тоглолтонд Малуда багийн хоёр дахь буюу хожлын гоолыг оруулав.
Наймдугаар сарын 18-нд Ливерпүүл багтай хийсэн Премьер лигийн тоглолтонд Малуда шүүгчийн эргэлзээтэй шийдвэрээр торгуулийн цохилтыг багтаа авчран Фрэнк Лампард амжилттай гүйцэтгэн тооны харьцааг тэнцүүлэн тоглолт өндөрлөсөний дараа нь шүүгчийн шийдвэрийн талаар асуудал үүсч байсан түүх бий. Малуда Аваргуудын лиг дэх анхны гоолоо Германы Шальке 04 багтай хийсэн тоглолтонд өрсөлдөгч багийн хаалгач Мануэль Нойер, хамгаалагч Рафинья нарын эсрэг цохин оруулав. «Карлин кап» буюу Английн «Лигийн цомын» тэмцээний нэгдүгээр сарын 23-ны тоглолтын үеэр өөрт нь хаягласан Жо Коулын алсын дамжуулалтыг Эвертон багийн хаалганд гоол болгон оруулав, Малуда. 2008 оны тавдугаар сарын 8-нд тэрээр Премьер лигийн хоёр дахь гоолоо Ньюкасл Юнайтед багийн хаалганд Фрэнк Лампардын алдаж цохисон бөмбөгийг гүйцээн оруулж Английн хөлбөмбөгийн ногоон талбайн лигийн тэмцээний анхны улиралаа хоёр гоол, нэг гоолын дамжуулалт өгсөн гэдэг үзүүлэлтээр өндөрлөсөн байна. 2007-2008 оны улирал эхлэхийн өмнөхөн Челсиг дасгалжуулахаар ирсэн Аврам Грант зүүн жигүүрийн урд бүст Кот-д'Ивуарын довтлогч Саломон Калуг тоглуулах болсоноор үндсэндээ улирлын туршид гараанд тун бага гарав.
thumb|left|150px|Малуда [[2008-09 оны Премьер лиг|2009 онд.]] Дасгалжуулагч Луис Фелипе Сколаригийн удирлаган дор Малуда 2008 оны есдүгээр сарын 16-нд Аваргуудын лигийн хэсгийн Францын Бордо багтай хийсэн тоглолт болон Лигийн цомын гуравдугаар тойргийн Портсмут багтай хийсэн тоглолтонд тус тус гоолдсоноор оны анхны гоолуудаа оруулсан бол лигийн анхны гоолоо Челсигийн Мидлсбро багийг 4-0 харьцаагаар хожиж явах үед оруулан 5-0 болгож байв. Франц эрийн оруулсан хоёр дахь удаагийн шийдвэрлэх гоол нь Сент-Жеймс Парк цэнгэлдэх хүрээлэнд Ньюкасл багийн хаалганд Фрэнк Лампардын дамжуулалтаар оруулсан бөмбөг байлаа. Малудагийн Челсидээ хийсэн хамгийн сайн тоглолтуудын нэгд зүй ёсоор тооцогдох тоглолт бол УЕФА Аваргуудын лигийн Ливерпүүлтэй хийсэн тоглолт. Энэ тоглолтын онцлох тоглогчдын нэг Малуда Бранислав Иванович болон Дидье Дрогба нарт хөндлөн дамжуулалтууд нь гоол болж байв. Мөн АХХ-ны цомын хагас шигшээн Арсеналтай хийсэн хариуцлагатай тоглолтонд тэнцээний чухал гоолыг оруулав. Тавдугаар сарын 2-нд «Стэмфорд Бриж» цэнгэлдэхдээ Челсигийнхний Фулхэм багийг 3-1 харьцаагаар бут ниргэсэн тоглолтонд гоолдсон бол тавдугаар сарын 6-нд болсон Аваргуудын лигийн хагас шигшээн Барселона багтай хийсэн тоглолтонд шүүгч Малуда дээр гаргасан алдаанд торгуулийн цохилт заагаагүй зэрэг эргэлзээтэй шийдвэрүүд гаргасан юм. Арсенал багийг талбай дээр нь 4-1 харьцаагаар буулган авсан «Цэнхэрүүдийн» түүхэн тоглолтонд тэрээр багийн дөрөв дэх гоолыг оруулсахын хамт өөрийнхөө Премьер лигийн 50 дахь тоглолтоо хийв. Дараагийн Блэкберн Роверс багтай хийсэн тоглолтонд эхний гоолыг тоглолт эхлээд 4 минут өнгөрч байхад оруулсан байна. Харин Эвертон багтай хийсэн 2009 оны Английн цомын шигшээ тоглолтонд Дидье Дрогбад тэнцээний гоолын дамжуулалтыг өгсөн байх юм. Малудагийн энэ мэтчилэн тоглолтын идэвхи Барселона болон Милан зэрэг багуудын сонирхлыг улирлын сүүлийн хагасаас эхлэн татаж байв.
100px|thumb|right|Челси багийн Малуда гоол оруулаад баярлаж буй нь. 2009 оны зургаадугаар сарын 23-нд Челсид 2013 оныг хүртэл хүчин зүтгэх дөрвөн жилийн гэрээг байгуулсан Малудагийн зүүн жигүүрийн байрлалаасаа төвийн байрлалд илүү сайн тоглодог болохыг нь дасгалжуулагч Карло Анчелотти анзааран 2009-10 оны улиралд түүнийг төвийн хагас хагас хамгаалалтыг байрлалд тоглуулах болов. Челси 2009 оны есдүгээр сарын 12-нд Сток Сити багийг 2-1 харьцаагаар хожин ээлжит гурав оноог авсан тоглолтонд 94 дэх минутанд Малуда гоолдсон ба аравдугаар сарын 4-нд Ливерпүүл багийг 2-0 харьцаагаар хожиход мөн л цаг дуусах мөчид гоол хийв. Арваннэгдүгээр сарын 3-нд Челси баг Аваргуудын лигийн 100 дахь тоглолтоо Атлетико Мадрид багтай хийхэд Малуда гараанд гарсан байна. 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 21-нд Вулверхэмптон Уондерерс багтай хийсэн тоглолтонд 4 дэх минутанд 22 метрийн зайнаас хаалга руу цохин гоолын салхийг хагалав. Нэгдүгээр сарын 16-нд Сандерленд багийг 7-2 харьцаагаар хожсон тоглолтонд нэг гоолыг оруулав.
Премьер лигийн Вест Хэм Юнайтед багтай хийсэн тоглолтонд Флоран Малуда 16 хөндлөн дамжуулалт өгсөний хоёр нь гоолын дамжуулалт байж, өөрөө нэг гоол оруулсан гэдэг үзүүлэлтээр тоглолтын онцлох тоглогчоор шалгарав. Харин Портсмут багийг 5-0 харьцаагаар болон гуравдугаар сарын 27-нд Астон Вилла багийг 7-1 харьцаагаар тус тус хожсон тоглолтонд аль аль тоглолтонд хоёр гоол оруулан багийн ээлжит 3 оноог итгэл төгс авч лигийн түрүүнд дөхсөөр.
2009-10 оны улирал шувтарч байх үед Манчестер Юнайтед багтай хийсэн шийдвэрлэх тоглолтонд Челси талбай дээр нь тоглосон бөгөөд Малуда Антонио Валенсиа болон Даррен Флетчер нарыг хууран хамгаалалтыг сэтлэн арван зургаагийн талбай дотор нэвтэрч дамжуулалт хийн Жо Коул гоолдож Челси тоглолтын салхийг хагалж байв. Челси уг тоглолтонд 2-1 харьцаагаар ялсан билээ.
Византын эзэнт гүрэн
Византын эзэнт гүрэн буюу Зүүн Ромын эзэнт гүрэн нь Дундад зууны үед буюу 395 оноос 1453 он хүртэл оршиж байсан, Константинополь хотод нийслэлээ байгуулсан, эзэн хаант төртэй Ромын эзэнт гүрэн. Оршин суугчид нь болон хөршүүд нь энэ улсыг Ромын эзэнт гүрэн гэж нэрийддэг байсан бөгөөд мөн Romania (грекээр:, Rhōmanía) гэдэг байлаа. "Ромын эзэнт гүрэн", "Византын эзэнт улс"-ын хоорондох ялгаа нь цэвэр орчин үеийн ойлголт бөгөөд хэзээнээс эхлэн Византын эзэнт гүрэн гэх нь тодорхой бус байдаг боловч Эзэн хаан I Константин нийслэлээ Никодемиагаас (Анатолийн хойг дахь) Босфорын хоолой дахь Византиум руу шилжүүлж Константинополь (өөрөөр "Шинэ Ром" ч гэдэг) болгосон хугацааг чухалд тооцдог.
Флоран Малуда
Челси
Малуда 2010 оны гуравдугаар сарын Премьер лигийн онцлох тоглогчоор анх удаагаа шалгарсаныхаа дараахан нь Челсигийн «АХХ-ны цомын» хагас шигшээд Астон Вилла багийг 3-0 харьцаагаар хожиход хоёр дахь гоолыг оруулав.
Византын эзэнт гүрэн
Эзэнт гүрэн ялангуяа Ром-Персийн болон Визант-Арабын дайны үеэр нутаг дэвсгэрээсээ алдаж, доройтсон боловч Европ дахь эдийн засаг, соёл, цэргийн хүчний хувьд хамгийн нөлөөтэй гүрэн хэвээр байсан. Эзэнт гүрэн Македонийн династийн үед сэргэж, X зууны сүүл гэхэд Газар Дундын Тэнгисийн зүүн бүс нутагт хамгийн хүчирхэг гүрэн болж дахин сэргэжээ. Гэвч 1071 оноос хойш Эзэнт гүрний гол нутаг Бага Азийн ихээхэн хэсгийг сэлжүк түрэгүүдэд алджээ. XII зуунд Комнэнийн сэргэлтийн үеэр бага зэрэг сэргэж, ноёрхлоо хэсэг зуур дахин тогтоосон боловч түүний залгамжлагчдын үед дахин доройтсон. 1204 онд Загалмайтны дөрөвдүгээр аян дайнаар Эзэнт гүрэн үхлийн цохилт амсаж, задарч бутран, хоорондоо өрсөлдөгч Византын Грек болон Латин улсуудад хуваагджээ. Константинополь яваандаа сэргэж, Палеологийн удмын эзэн хаадын дор эзэнт гүрнийг 1261 онд дахин байгуулсан боловч XIV зуунд дараалсан олон иргэний дайн болж, эзэнт гүрний хүчийг улам бүр сулруулсан. Үлдсэн нутаг дэвсгэрийн ихэнхийг Визант–Османы дайнаар алдаж, улмаар XV зуунд Константинополь хот, үлдсэн нутаг дэвсгэрийн хамт Османы түрэгүүдэд эзлэгдэж мөхжээ.
Карлтон цэцэрлэг
Карлтон цэцэрлэг ( Англиар Carlton Gardens) нь Австралийн Мельбурн хотод оршдог бөгөөд 26 га талбайтай. Уг цэцэрлэгт Хатан хааны үзэсгэлэнгийн барилга, Мельбурны музей, Аймакс кинотеатр, теннисийн талбай байдаг. Тэгш өнцөгт хэлбэртэй уг талбай нь Виктория, Ратдаун, Карлтон болон Николсон гудамжуудаар хязгаарлаж байдаг.
Византын эзэнт гүрэн
Бусад
Ангилал:Африкийн түүхэн улс Ангилал:Хожуу Антикийн үе Ангилал:Еврази Ангилал:Өрнөд Азийн түүхэн улс Ангилал:Европын түүхэн улс Ангилал:15-р зуунд татан буугдсан Ангилал:Дундад зууны улс
Флоран Малуда
Челси
2009-10 оны улирлын туршид Малуда 50 тоглолтонд оролцон 15 гоол, 15 гоолын дамжуулалт өгсөн байх юм.
Карлтон цэцэрлэг
“түүхийн, уран барилгын, гоо зүйн, нийгмийн болон шинжлэх ухааны (ургамал судлалын) чухал ач холбогдолтой...” хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.
Флоран Малуда
Челси
2010-11 улирал, Челсигийн лигийн анхны гоолыг Малуда Вест Бромвич Альбион багийн хаалганд 2 бөмбөг оруулсан бөгөөд 6-0 харьцаагаар өндөрлөсөн уг тоглолт тэмцээний нээлтийн өдрийн чимэг тоглолт байв. Премьер лигийн хоёрдугаар тойргийн Уиган Атлетик багтай хийсэн тоглолтонд гоол оруулаад буй.
Карлтон цэцэрлэг
Цахим холбоос
Ангилал:Австралийн тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Австрали дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Австралийн цэцэрлэгт байгууламж Ангилал:Мельбурны барилга байгууламж
Флоран Малуда
Челси
2013 оны зургаадугаар сарын 30-нд багаа орхив.
Трабзонспор
2013 оны долоодугаар сарын 17-нд Малуда туркийн Трабзонспор багтай 2 жилийн гэрээ байгуулжээ.
Шигшээ
Малудагийн Францын шигшээ нэрийн өмнөөс гарсан анхны гараа нь 2004 оны арваннэгдүгээр сарын 17-ны Польшийн шигшээтэй хийсэн тоглолт байсан бол 2005 оны тавдугаар сарын 31-нд Унгарын шигшээ багтай хийсэн тоглолтонд шигшээ баг дахь анхны гоолоо оруулсан байх юм.
2010 оны зургаадугаар сарын 22, Малуда 2010 оны ДАШТ-ийг зохион байгуулагч орон Өмнөд Африкийн хаалганд гоол оруулсан хэдий ч «Бафана бафаначуудад» ялагдал хүлээж нутаг буцсан юм.
Баг
Лион Челси
Хувийн амьдрал
Малудагийн дүү Лесли мэргэжлийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын тэргүүн лигийн тоглогч байсан бөгөөд одоо хоёрдугаар лигийн «Дижон» багт хүчин зүтгэдэг. Малуда эхнэр гурван охин, нэг хүүгийн хамт амьдардаг.
Эшлэл
http://www.scarletknights.com/soccer-men/
Холбоос
Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Францын Гвианын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Трабзонспор багийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Францчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Як-112
Яковлев Як-112 нь ОХУ-ын Яковлев үйлдвэрт үйлдвэрлэсэн хөнгөн, олон төрлийн зориулалттай нисэх онгоц юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Иргэний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Анхны нислэг 1992 он
Хятадууд
Хятад (улсаас ялгаж хятад үндэстэн, монгол бичгээр kitad - хитад, хятадаар 汉族 / 漢族 – Hànzú) гэдэг нь эртнээс шавалдан сууж ижилсээд дэлхийд хамгийн олон тоотой болсон ард түмэн юм.
Өдгөө хүн төрөлхтний 19.1% нь хятад хүн юмсанжээ. Дотор газартаа газар хагалж, тариалан эрхэлдэг байсан хятадууд төө сөөмөөр тэлж нутагласаар нэг бус улсад олонх болж, дэлхий даяар хэрэн суужээ. 2010 оны байдлаар Хятад улс (БНХАУ)-ын хүн амын 92% буюу 1,214,568,893 нь, Тайвань (БНХятУ)-ы ард зоны 98% – 22,575,365 нь, Сингапур улсын суугуул ард түмний 74%-тай тэнцэх 3,684,936 нь хятад үндэстэн байна. Бусад улсад 50 сая хятад хүн цагаачлан гарснаас Малайз (25%), Индонез, Тайланд (14%), Филиппин зэрэг Зүүн Өмнөд Азийн орнуудад нөлөөлөхүйц олуулаа амьдарч байна.
Дотоод гадаад нэр
Монголчууд нутгийн олон аялга, түүхэн уламжлал, монгол, кирил зэрэг бичгээрээ арав хориод янзаар бичдэг. Үүнээс Монгол Улсад «Нанхиад», «Нангиад», «Хятад», «Хятадууд» гэсэн ганц болоод олон тооны нэрс хэрэглэгдэж байна. Хятадууд өөрсдөө ч 汉族 (hànzú), 漢人/汉人 (hànrén), 唐人 (tángrén), 华人 (huárén) гэж олон янзаар нэрийддэг.
Хэл бичиг
Хятад хэл нь нэг улсад багтсан нэг үндэстний хэл гэдэг талаасаа нэг хэл гэгдэж яваа болохоос биш ялгаатай хэсгүүдэд хуваагддаг. Өргөн уудам Хятад орны умард, өмнөд нутгийнхан маш зөрүүтэй ярьцгаадаг гэнэ. Хятад улс болоод дэлхийн бусад орноо хамгийн түгээмэл тархсан нь 850 сая хүний төрөлх хэл яриа болсон Хятад хэлний "умард аялгуу" (хятадаар Хятад улсад 普通话 "баримжаа авиа", англиар Mandarin Chinese) болох юм. Үүнээс гадна голдуу зүүн өмнөд эргээр тархсан Ү (90 сая), Юэ (өөрөөр Кантон, 70 сая), Мин (50 сая), Шиан (36 сая) зэрэг 7-13 бүлэг хэл-аялгуу байдаг. Хятад дүрс үсэг олон мянган жилийн түүхтэй. Нийтийн тооллын 5-р зуунаас өнөөгийн хэлбэртээ орсон. Үүнийг уламжлалт (traditional) гэнэ. 1950-аад оноос эхлээд хоёр удаа хялбарчлагдан (simplified) дүрэмжсэн. Одоо ч ямар байх ёстой талаар хэлэлцсээр байгаа. Сонирхуулахад 2004 онд Тайваньд хэвлэгдсэн тольд хамгийн олон (106,230) үг бичигджээ.
Ерөнхий түүх
Хятадууд нь Хятадын түүхтэй салшгүй холбоотой бөгөөд эртний гарвалтай юм. Эртний Хятадын түүхч Сима Цианы тэмдэглэснээр Хятадын анхны төрт улс нь НТӨ 2698-2599 оноос эхлэн домгийн хэлбэрээр тэмдэглэгдсэн байдаг. НТӨ 221 онд 7 жижиг улс байсаны нэг Цинь улс бусад зургаан улсыг нэгтгэн анх удаа хятадын нэгдмэл улсыг үүсгэсэн. Түүний дараа Хан, Гурван улсын үе, 16 улсын үе, өмнөд болон умардын улсууд, Сүй улс, Тан улс, Сүн улс зэрэг улсыг ээлж дараалан байгуулж яваад хойд зүгийн манж, монгол зэрэг нүүдэлчин үндэстнүүдийн дор ээлж дараалан эзлэгдэж явсан. 1368-1644 оны хоорондох Мин улс нь хятад угсаатны байгуулсан сүүлчийн эзэн хаант улс байсан ба 1644-1911 оны хооронд манжуудын байгуулсан Чин гүрэнд харъяалагдсан бөгөөд 20-р зуун гэхэд манжуудыг хэл болоод соёлын хувьд уусгасан байжээ. 1911 онд цагаагчин гахай жилийн хувьсгал Чин гүрэнг мөхөөж, Дундад Иргэн Улс байгуулагдсан ба түүнээс хойш цэргийн бүлэглэлүүд улсыг хуваан хянаж байгаад 1934-1945 оны хооронд Японы эзэнт гүрэнд зүүн талаараа эзлэгдэж байсан. 1949 онд одоогийн Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсыг байгуулсан юм.
Зураг
Ангилал:Хятад дахь угсаатан Ангилал:Сингапур дахь угсаатан Ангилал:Индонез дахь угсаатан Ангилал:Тайланд дахь угсаатан
Оливер Нойвилль
Оливео Патрик Нойвилль (Oliver Patric Neuville, 1973 оны 5 сарын 1-нд төрсөн) нь Германы хөлбөмбөгийн довтлогч асан хүн юм.
Тэрээр 18 жил мэргэжлийн түвшинд хөлбөмбөг тоглох хугацаандаа Байер Леверкузен, Боруссиа Мёнхенгладбах зэрэг багуудад тоглож, Бундеслигт нийт 334 тоглолт хийн, 91 гоол оруулжээ.
Нойвилль шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд 69 тоглолт хийсэн бөгөөд 2 ДАШТ, 1 Европын АШТ-д эх орноо төлөөлөн оролцож байв.
Жэйми О'Хара
Жэйми Даррил О'Хара (Jamie Darryl O'Hara, 1986 оны есдүгээр сарын 25-нд төрсөн) нь Ирланд гаралтай Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Вулверхэмптон Уондерерс багийн хагас хамгаалагч юм.
Вулверхэмптон Уондерерс багт 2011 оны нэгдүгээр сарын 30-нд зээллэгээр очиж зургаадугаар сарын 21-нд албан ёсоор гэрээ байгуулж таван жилийн хугацаанд 5 сая фунт стерлингийн цалинтайгаар элсчээ.
О'Хара 2009 оны дөрөвдүгээр сараас Английн 2004, 2006 оны Мисс Даниэль Ллойд хамтран амьдарч буй.
Холбоос
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Честерфилд багийн тоглогч Ангилал:Миллуолл багийн тоглогч Ангилал:Портсмут багийн тоглогч Ангилал:Вулверхэмптон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Англичууд
Miss World Mongolia
Miss World Mongolia нь Монгол Улсад зохиогддог гоо сайхны тэмцээн юм. Ялагч нь гоо сайхны олон улсын тэмцээн Дэлхийн Мисс тэмцээнд оролцох эрх авдаг. Монгол улс Дэлхийн Мисс тэмцээнд анх 2005 оноос эхлэн гоо бүсгүйчүүдээ илгээж эхэлсэн бөгөөд одоогоор Дэлхийн Мисс тэмцээний ялагч тус улсаас төрөөгүй. 2016 оны Дэлхийн Мисс тэмцээнд Монгол улсыг төлөөлөн оролцсон мисс А.Баярцэцэг шилдэг 11-д шалгарсан нь одоогоор Монгол Улсын үзүүлсэн хамгийн өндөр амжилт болно. Үндэсний ялагч эх орноо төлөөлөн Дэлхийн Мисс тэмцээнд оролцоно. Одоогийн Үндэсний ялагч Ану овогтой Бөртэ-Үжин юм.
2,3-р байр
Финал
Хагас Шигшээ
Уламжлал ёсоор, Miss World Моngolia тэмцээн нь жил бүр Дэлхийн Миссийн ялагч илгээх болно. Мөн Монгол улс 2 удаа Dances of the world дээр бүжиглэжээ.
Гадны холбоос
Miss Mongolia 2008
Ангилал:Монголын гоо сайхны тэмцээн
External links
*
Столе Сандбек
Столе Сандбек (Ståle Sandbech, 1993 оны зургаадугаар сарын 3-нд Берум хотод төрсөн) — Норвегийн сноубордчин юм. Тэр 2014 оны олимпын наадамд сноубордын шинэ төрөл слоупстайлаар мөнгөн медаль хүртэж байсан юм.
Холбоос
Ангилал:Норвегийн сноубордчин Ангилал:Норвегийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Сноубордын дэлхийн аварга Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Норвегийн олимпын оролцогч Ангилал:Норвегичууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Бараан толбот мэлхий
Бараан толбот мэлхий буюу хар толбот мэлхий, Pelophylax nigromaculatus (хуучин Rana nigromaculata гэдэг байв), нь Зүүн Азид тархсан, жинхэнэ мэлхийн нэг зүйл юм. Хятадын зүүн, зүүн хойд хэсэг, Оросын Хар мөрний хөндий, Солонгосын хойг, Японы Хоккайдогоос бусад ихэнх нутагт байдаг. Солонгосын хойгт хамгийн өргөн тархсан жинхэнэ мэлхий бөгөөд хүнсний зориулалтаар агнахаас гадна туршлагын амьтан болгож ашигладаг байна.
Бараан толбот мэлхий нь харьцангуй нам дор газар амьдардаг бөгөөд 2200 метрээс дээш өндөрт тааралддаггүй. Гэхдээ цөл, тарчиг ургамал бүхий газраас нуга, ойд хүртэл амьдардаг бөгөөд тогтоол буюу удаан урсгалтай усны орчмоос олддог. Бараан толбот мэлхийг агнах явдал ихэсч, усны бохирдол газар авсаар байгаа ч иймэрхүү хүний хүчин зүйлст харьцангуй тэсвэртэй зүйл юм.
Эшлэл
Ангилал:Мэлхийнүүд
Артур Партыка
Артур Ежи Партыка (Artur Jerzy Partyka, 1969 оны 7 сарын 25-нд Польшийн Сталова Волад төрсөн) нь Польшийн олимпын мөнгө хүрэл медальт, өндрийн харайлтын тамирчин юм. Тэрээр 1989 оноос эхлэн 12 жил дараалан улсынхаа аварга болжээ. ЛКС Лодзь клубыг төлөөлж тэмцээн уралдаанд ордог байв.
Түүний аав нь Алжир, ээж нь Польш. Партыка нь хөнгөн атлетикийн түүхэнд 2.38 м дээгүүр давсан 16-хан тамирчны нэг билээ. Тэр нь Польшийн дээд амжилт болно.
Олимпын мөнгө, хүрэл, дэлхийн АШТ-ий хошой мөнгө, хүрэл, танхимын ДАШТ-ий мөнгө, Европын АШТ-ий алт, мөнгө, танхимын ЕАШТ-ий алтан медальтай.
Спортын тавцанд гаргасан амжилтынхаа төлөө тэрээр: 65px|Алдрын алтан загалмай Алдрын алтан загалмай одонгоор 1996 онд шагнагджээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Польшийн өндрийн харайгч Ангилал:Польшийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Польшийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Польшийн олимпын оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өндрийн харайлтын европын аварга Ангилал:Польшийн хөнгөн атлетикийн улсын аварга Ангилал:Бүгд Найрамдах Польш Улсын Гавьяаны алтан загалмай шагналтан Ангилал:Польшууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Ибрахим Жэйлан
Ибрахим Жэйлан Гашу (Амхарик: ዕብራህም ጅእላን ጋሹ, 1989 оны зургаадугаар сарын 12-нд төрсөн) нь Этиопийн холын зайн гүйлтийн тамирчин бөгөөд 5000 болон 10000 метрийн зайд гүйдэг. 10000 метрт Дэлхийн аваргын алт, мөнгөн медальтай.
Холбоос
Ангилал:10.000 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Задгай талбайн гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга Ангилал:Этиопын 3000 метрийн гүйгч Ангилал:Этиопын 5000 метрийн гүйгч Ангилал:Этиопын 10.000 метрийн гүйгч Ангилал:Этиопоос африкийн наадамд оролцогч Ангилал:Этиопын хөнгөн атлетикийн улсын аварга Ангилал:Этиопчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Буйр нуур
Нуурын өмнөд эрэгт түрэлт давалгаагаар үүссэн 3-5 метр өндөр элсэн далан үргэлжилдэг ба завсарт нь жижиг нуур тогтож зарим нь үндсэн нууртайгаа холбогдоно. Зүүн ба хойд эрэгт өндөр дэнж байрлах ба тэр хавьд Халх гол цутгаж Оршуун гол урсаж гардаг тул эргийн дагуу бургас, нишингэ шигүү ургана.
Буйр нуурын усны түвшин жилийн доторхи хэлбэлзэл, унах хур тундас цутгал голын урсацаас шалтгаална. Илүүдэл усаа Оршуун голоор дамжуулан Хөлөн нуурт өгнө. Нуурын баруун өмнөд үзүүрээс Холбоо гэдэг бяцхан горхи урсаж Баян нуурт цутгадаг байсан боловч одоо зөвхөн хур тунадас элбэг жилд л урсацтай.
Буйр нуур маш цэнгэг устай нуурын тоонд ордог. Нуурын усанд гидрокарбонат, хлорид, натри, кальц зэрэг ион зонхилох тул гидрокарбонат-хлоридын ангид багтана.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нуур нуурБуйр Ангилал:Дорнод аймгийн нуур Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Өвөр Монголын нуур Ангилал:Монгол дахь Рамсарын ус, намгархаг газар Ангилал:Монгол-Хятадын хоорондын хил
Вьетнам хэл
Вьетнам хэл (вьетнамаар tiếng Việt гэж бичигдэнэ, дуудлагаар кирилд хөрвүүлвэл тьенг вьет) — Вьет угсаатны эх хэл, мөн ч Вьетнамын албан ёсны хэл.
Зүүлт
Ангилал:Мон-кхмер хэлнүүд  Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Авиан хэл
Як-27
Цахим холбоос
Ангилал:Хоёр тийрэлтэт хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1950-1959 он) Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Анхны нислэг 1956 он
Торая
Торая (Thuraya) нь Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Thuraya Satellite Telecommunications-ын хариуцдаг, Европ, Умард Африк, Ойрх Дорнод, Төв болон Зүүн Өмнөд Азийн нутаг дэвсгэрийн 124 улсыг хамарсан сансрын хөдөлгөөнт холбооны систем юм. Торая-1 хиймэл дагуул нь дэлхийгээс 35,786 км хол орших геостационар тойрогт байрладаг. Иридиум нь хамгийн ойрын CEO тойрогт байрладаг. Ажиллах систем нь ерөнхийдөө Иридиумтай адил.
Як-24
Цахим холбоос
Ангилал:Тээврийн нисдэг тэрэг Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Анхны нислэг 1953 он
Торая
Системийн боломж, онцлог
Data дамжуулах хурд харьцангуй өндөр буюу 144kbps. Iridium 10kbps байдаг. Хэрэглэгчийн terminal-н хувьд Iridium-нхыг бодвол хямдхан бөгөөд илүү дизайн сайтай, өнгөт дэлгэцтэй гэх мэт олон давуу талтай юм.
Зах зээлд нэвтэрч байсан тухай
3 хиймэл дагуул тойрог замд байгаа. Торая-2 хиймэл дагуулын сүлжээний хамрах хүрээнд Монгол Улс багтана. 2005 онд Thuraya 1, 3 хиймэл дагуул байсан бөгөөд энэ үед Мобиком корпораци Торая системийг Монголд туршилтын журмаар нэвтрүүлж байсан байна. Малчдыг холбоожуулах зорилгоор зах зээлд нэвтрүүлж байсан ба Торая компани ч хөдөө орон нутгийн хүмүүст зориулж үйлчилгээгээ гаргаж эхэлсэн юм байна.
Ангилал:Эмиратын аж ахуйн нэгж Ангилал:Холбооны хиймэл дагуул Ангилал:Дубайн байгууллага Ангилал:1997 онд байгуулагдсан
Нугын хулд
Нугын хулд (Circus pygargus) нь Харцагынхан овгийн махчин шувуу юм. Биеэр жижигт орох энэ махчин шувууны эмэгчин нь эрэгчингээс том байдаг. Биеийн урт 43-47 см, сүүл нь 16-18 см, далавчаа дэлгэхэд 97-115 см, биеийн жин 265-345 гр байна.
Энэхүү шувуу нь дундаж өндөрлөг газар, Газар дундын тэнгис, ой тайгын бүсээр нутаглана. Мөн тал нутаг, элсэрхэг болон намагтай газар таарна.
Идэш тэжээл
Нугын хулд нь жижиг мэрэгчид, шувууд болон томхон хорхой шавьжаар хооллоно. Тэд ан хийхдээ голдуу хосоор явах ба эрэгчин нь эмэгчингээс өндөрт нисэж, барьсан олзоо доор нисэх эмэгчинд дамжуулдаг байна. Эр нугын хулд үүрнээс 12 км зайд ан хийх ба эм нь үүрнээс 1 км ба түүнээс дээш зайд ан хийнэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Хулд
Бичүүр аймаг
Бичүүр аймаг (Бичурский муниципальный район, Бэшүүрэй аймаг) — Орос улсын Буриад орны Бичүүр төвтэй, 24390 хүн, 6201 км²  газар бүхий аймаг.
Лавлах бичиг
Ангилал:Буриадын аймаг
Ян-Майен
Ян-Майен (норвегиэр Jan Mayen, оросоор Ян-Майен) бол Умард мөсөн далайд Гренландын тэнгис Норвегийн тэнгис хоёрын хооронд Исландаас 600 км, Гренландаас 500 км, Норвегийн Нордкап хошуунаас 1000 км зайнд байдаг, Норвег улсын эзэн мэддэг 373 км2 талбай бүхий арал юм. Бееренберг (2,277 м) гэсэн галт уул, 18-хан хүн амьдардаг Олонкинбюэн гэх сууринтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Норвегийн харьяа арал Ангилал:Норвегийн тэнгисийн арал Ангилал:Гренландын тэнгисийн арал Ангилал:Норвегийн харьяа нутаг Ангилал:Норвегийн түүх Ангилал:Туйл судлал Ангилал:Арктикийн газар зүй
Буве арал
Буве арал (Bouvet Island, норвеги хэл: Bouvetøya) нь Өмнөд Атлантын Далай дахь Норвегийн эзэмшлийн, галт уулан арал. Хүн оршин суудаггүй.
Өмнөд өргөргийн 54 хэм 26 минут, дорнод уртрагийн 3 хэм 24 минутанд байрлана. Талбай нь 58.5км2, эргийн урт 29.6км, хамгийн өндөр цэг нь д.т.дээш 935м өргөгдсөн.
Ойр орчимд нь өөр арал байдаггүй, далайн дундах "өнчин" арал юм. Өмнөд мөсөн далайгаас мөсөн урсгал хүрдэг. Арлын ихэнх нь мөсөн голоор хучигдсан байдаг бөгөөд хүчтэй шуурга ихтэйн улмаас ургамал ургадаггүй. Оцон шувуу, заан далайн хав зэрэг амьтад амьдардаг. Усан боомт байхгүй. Цаг агаарын автомат хэмжилтийн станц бий. 1971 онд Норвегийн вангийн зарлигаар тус арлыг бүхэлд нь байгалийн нөөц газар болгожээ.
1927 онд Норвегичууд тус аралд хөл тавин, урц босгож, өөрийн эзэмшлийнх болгосныг бусад улсууд 1930 онд хүлээн зөвшөөрсөн аж.
Эшлэл
Ангилал:Өмнөд Атлантикийн арал Ангилал:Норвегийн харьяа арал Ангилал:Норвегийн харьяа нутаг Ангилал:Бамбай галт уул Ангилал:Британийн колоничлолын түүх Ангилал:Тивийн харьяалалгүй арал
Лаос хэл
Лаос хэл (ພາສາລາວ, оуазцт. pʰáːsǎː láːw) нь Тай-Кадай хэлний язгуурт харьяалагддаг Лао үндэстний хэл. Лаос хэл нь Лаос улсын албан ёсны хэл бөгөөд зүүн хойд Тайландад Исан хэл нэрээр тархсан байдаг. БНАЛАУ-ын албан ёсны хэл юм.
Лаос дотроо 3,5 сая хүн лаос хэлээр ярьдаг бөгөөд Тайландад ялангуяа Меконг мөрний баруун эрэг орчим 20 сая хүн лаос хэлний диалект болох "исан" хэлээр ярьдаг.
Лао хэлийг өөрийн гэсэн Лао үсгээр бичиж тэмдэглэдэг. Энэ нь үет үсэг юм. Лаос хэл нь Тай болон шан хэлтэй ихээхэн төстэй.
Пол Тануи
Пол Кипнгетич Тануи (Paul Kipngetich Tanui, 1990 оны арванхоёрдугаар сарын 22-нд төрсөн) нь Кенийн холын зайн гүйгч юм. Тэр 2013 оны ДАШТ-ий 10000 метрийн хүрэл медальтай. Хувийн дээд амжилт нь 26:50.63 минут.
Холбоос
Ангилал:Кенийн 5000 метрийн гүйгч Ангилал:Кенийн 10.000 метрийн гүйгч Ангилал:Кенийн хагас марафон гүйгч Ангилал:Кенийн олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Кеничүүд Ангилал:1990 онд төрсөн
Увс (салаа утга)
Увс нь дараах утгуудын аль нэгийг заана.
Як-12
Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Иргэний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Харилцааны нисэх онгоц
Дачин
thumb|right|[[Хармөрөн дахь Дачин хот (улаан)]] Дачин (хятадаар 大庆 - dàqìng; англиар Daqing) — БНХАУ-ын дорно-умардын Хармөрөн мужийн харьяа аймгийн энтэй хот. Дачингийн газар доороос 1959 оноос газрын тос олборлох болсон. Уг байдлаараа хот хөдөө аль алиныг багтаадаг ч хот гэж зүйлчлэгдсэн 22,161 км2 талбай бүхий энэ нутагт 2,904,532 хүн оршин сууж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Хармөрөний суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Саятан хот
Чосон
1392 оноос 1897 оны хооронд Солонгост Чосон улс (засгийн шинжээр нь Чосоны вант улс гэж бичнэ; 조선, 朝鮮, Joseon, Chosŏn; Joseon, Joseon dynasty, Kingdom of Joseon; Династия Чосон) оршин тогтнож байв. Өмнө нь байсан Курё улсын жанжин И овогт Сон-ге 1388 онд төрийг эргүүлж 1392 онд шинэ улсыг эмхлэн байгуулж Чосоны Тайзу (эхний хаан) гэгдэв. Чосон улс ихэнх дээр үеийн улс гүрний адил хаант засагтай улс (эзэнт улс) бaйв. Улсын эзэн нь ван (왕 wang) учир вант улс гэж нарийвчилж ойлгоно.
Курёгийн нийслэл Кэгён (Gaegyeong, өнөө Кэсон) байсан бол шинэ улс Ханян (Hanyang)-д төвлөв. Энэ хот удалгүй "Хансон" (Hanseong), өдгөө Сөүл гэх нэртэй болсон билээ. Сэжун, Сонжун хоёр вангийн үе буюу 1434 он, 1491 онд Зүрчидийг Ялу голоос цааш хоёронтоо ухрааснаар хожмын Чосон, өнөөгийн Солонгосын хил Түмэн гол, Ялу гол гэх тэмээнээс тэмдэгтэй газраар тогтон үлджээ. 1443 онд Сежун ван өмнөдөд "Хангөл" (оросоор Хангыль), умардад "Чосогөл" (оросоор Чосонгыль) гэгдэх Солонгос үсгийг зохиосон нь чухал үйл юм. Гэвч XX зууны хагас хүртэл Солонгост ханз үсэг голлож байжээ. Чусон улсад Күнзийн суртал нийгмийн үнэлэмж, ёс журмын шалгуур байв.
Чосон хоёр удаа хүчирхэг дайсны өөдөөс тосон байлдсан. Эхлээд Японы цэргийн эрхтэн Тоётоми Хидэёшийн удирдсан тэнгисийн болоод хуурай замын цэргүүд Солонгосын өмнөд нутаг болон Ханьсон, Пён-Ян хоёр том хотыг эзлэж авсан. Үргэлжлээд "кобүксонь" (Geobukseon, «яст мэлхий онгоц», «хуягт онгоц») гэх их буут онгоц бүтээсэн Чосоны далайн жанжин И Сүн-шин Японы хөлөг онгоцуудыг удаа дараалан сүйрүүлэв. Эцэстээ Мин улс Чосонд хамсаж өгч байж Япончуудыг хариулсан энэ дайн 1592-1598 оны хооронд явагджээ.
Хориод жилийн дараа умраас хүчирхэгжсэн нүүдэлчин Зүрчид Мин улстай дайтан ирэв. Уламжлал, соёл, харилцааны үүднээс Чосон Мин улсыг дэмжиж байснаас шалтгаалж 1627 онд Нурхачын төрлийн Амин 3 түмэн цэрэгтэй ирж, дараа нь 1636 онд 12 түмэн цэрэг Манжаас дайлан Чосоны цэргийг даржээ. Үр дүнд нь Чосоныхан Мин улсыг бус Манж Чин улсын бүрэн эрхийг хүлээн зөвшөөрч, алба барих болж найрамджээ. Үүний дараа Японы адилаар гадаад ертөнцөөс ангид дайнгүй амар амгалан 200 жилийг өнгөрөөв.
Европын зэвсгээр зэвсэглэсэн Япон хүчирхэгжин нөлөөлж 1897 онд Солонгосын эзэнт улсыг зарлан ёслуулснаар Чусоны вант улсын үе төгсчээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Династи Ангилал:Солонгосын түүхэн улс
Суринам
Суринам (Suriname; Сарнами хэл: शर्नम् Сарнам, Сранан Тонго хэл: Сранангрон), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Суринам Улс, нь Өмнөд Америкийн хойд хэсэгт орших улс юм.
Зүүн талаараа Францын Гвиана, баруун талаараа Гайана, өмнө талаараа Бразилтай хиллэх бөгөөд хойд талд нь Атлантын далай бий. Францын Гвиана болон Гайанатай хиллэдэг өмнөд үзүүрийн хэсгүүд болох Марони гол, Корантин голуудын дагуух усан хил нь дээрх хоёр оронтой тус тус маргаантай бөгөөд 2007 оны 9 сарын 20-нд НҮБ-ын Далайн хуулийн конвенцийн дагуу Гвианатай хиллэх усан хилийн зарим хэсгийг шийдвэрлэж чадсан байна.
163,000 гаруй хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай тус улс нь Өмнөд Америкийн хамгийн жижигхэн тусгаар тогтносон улс юм. Дэлхийн бөмбөрцгийн баруун хагас дахь нидерландаар ярьдаг цорын ганц бүс нутаг (Нидерландын Вант Улсын эзэмшлийн нутгуудыг эс тооцвол) бөгөөд албан ёсны хэл нь голланд хэл болох, Европын гадна орших цорын ганц улс билээ. Урт удаан хугацаанд үргэлжилсэн колоничлол, шилжин суурьшил, боолчлол нь Суринамыг дэлхийн хамгийн олон соёлын нийлмэл нутаг болгосон юм. Хүн амын ихэнх нь далайн эргийн дагуух хойд бүс нутгуудад амьдардаг.
Эшлэл
Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Өмнөд Америкийн орон
Ах аймаг
Ах (Окинский, Ахын) — Орос улс (ОХУ)-ын Буриад орон (БНБурУ)-ы аймаг.
26 мянган км² нутаг, 5 мянган хүнтэй. Засаг захиргааны төв — Өрлөг суурин (2.5 мянга).
Газар зүй
Ах аймаг 26012 км² (4-р том) газар нутагтай. Буриад орны муж юм
Аймгийн нутгаар Зүүн Соёны нуруу байх ба өмнөд талын Түнхэний сарьдагаар Түнхэн аймагтай хиллэнэ. Хойд болон баруун талаараа Эрхүү муж, Тува оронтой, баруун урд талаараа Монгол улсын Хөвсгөл аймагтай хиллэнэ.
Нутаг дэвсгэрийн 44 %-ийг ой бүрхсэн. Өмнөд хилийн зурваст Мөнх сарьдаг (3491 м) байна.
Гол горхи олон. Нутгийн дундуур Ах гол хойд зүгийн Ангарыг зорин урсдаг.
Хүн ам зүй
Ах аймаг 2014 онд 5,395 (хамгийн цөөн) оршин суугчтай байв.
Буриад (2800), соёд (2300), орос (100) ардууд байна.
Түүх
Энэ хязгаар нутагт соёд (урианхай), хонгоодор буриад (монгол) ард түмэн амьдарч ирсэн.
1727 онд Орос-Чингийн хил тогтсоноос орос казак цэргийн харуул сууж байв.
1923 онд Буриад монголын ЗСБНАУ-ын Түнхэн аймгийн харьяанд «Соёд хошуу» үүсчээ.
1940 онд Түнхэнээс тусгаарлан «Ах аймаг» нэрээр зэрэг дэвшив.
1963 онд Түнхэн аймагтай нэгдээд 1964 онд буцаад салсан.
Нутгийн хуваарь
Ах аймаг дотроо 4 сумын нутаг болж хуваагдана.
Лавлах бичиг
Ангилал:Буриадын аймаг
Гэгээнгол хот
thumb|ӨВӨР МОНГОЛ-ы Хөлөнбуйр дахь Гэгээнгол Гэгээнгол хот (хятадаар 根河市 gēnhé shì) — БНХАУ-ын Өвөр Монголын Хөлөнбуйр хотын харьяа хошууны энтэй хот. 1995 оноос өмнө Эргүнэ зүүн хошуу гэгдэж байсныг хот гэх зүйл болгожээ. Гэхдээ 19,659 км² энэ нутаг бол хот гэхээсээ илүү хөдөө газар юм. 2004 онд 17 түмэн хүн оршин сууж байсан. Хотын нэр болсон Гэгээн гол үүгээр урсдаг.
Засаг захиргааны хуваарь
Гэгээнгол хот яг хотдоо 3 хороо, хөдөөдөө 3 балгас, 1 ястны шян болж хуваагддаг.
Програм хангамж
Програм хангамж (Software) нь компьютер програм болон холбогдох өгөгдөл, бичиг баримтын цогц бүрдэл юм. Үүнтэй уялдуулбал техник хангамж нь системийн бодит биет элементүүдийн бүрдэл юм.
Гэгээнгол хот
Засаг захиргааны хуваарь
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Өвөр Монголын дүүрэг Ангилал:Хөлөнбуйр
Програм хангамж
Ерөнхий ойлголтууд
Компьютерын шинжлэх ухаан, мөн програм хангамжийн инженерчлэлд бүхий л компьютерын систем, программ, өгөгдөлүүд програм хангамжийн тусламжтайгаар боловсруулагдаж байдаг. Програм хангамж гэсэн ойлголтыг анх 1960-аад онд компьютерын тогтмол хэсэг болох Компьютерын техник хангамжаас ялгахын тулд хэрэглэсэн. Компьютерын програм хангамж нь дотроо компьютерын программууд, архивууд болон тэдгээрийг дэмждэг бичиг баримтуудыг өөртөө багтаадаг. Програм хангамж гэх энэхүү үг нь заримдаа өгөгдлийн програм хангамж гэсэн илүү нарийн утга санааг илэрхийлдэг. Програм хангамж нь компьютерын санах ой буюу RAM-д хадгалагддаг. Үндсэндээ программ хангамж нь компьютерын техник хангамждаа хэзээ, ямар даалгавар гүйцэтгэхийг нь хэлж өгдөг.
Программ хангамж нь компьютерын хэлээр бичигддэг ба ихэнхдээ дээд түвшний программын хэлээр бичигдэг. Ингэснээр компьютерын хэлээр бичсэнээс илүү хялбар бас бүтээмжтэй болдог байна. Өндөр түвшний программын хэлийг эмхэтгэл, тайлбар эсвэл энэ хоёрыг хослуулж хэрэглэн орчуулж болдог. Хэрвээ компьютерын хэл нь хүний хэлний үсгүүдийг ашиглаж байгаа тохиолдолд доод түвшний иж бүрдэл хэл дээр бичигдэж болдог. Иж бүрдэл хэл нь эвлүүлэгч ашиглан компьютерын хэл рүү хөрвүүлэгддэг.
Программ хангамжийн давуу тал нь өөрчлөгдөх чадвартай байх ба хөгжүүлэгчид бизнес, корпорацууд болон ер нь дэлхий дээрх хүн болгонд тус болох төрөл бүрийн программууд бичиж байна. Одоо үед программууд янз бүрийн үйлдлийг секундыг хэд хуваасантай тэнцүү хугацаанд гүйцэтгэдэг.
Түүх
Судлаачид программ хангамжийг хамгийн анх 19 дүгээр зууны үед задлан шинжлэх механизмд зориулж Ada Lovelace дурьдсан гэж үздэг. Гэхдээ энэхүү бүтээл нь хэзээ ч олон нийтийн өмнө дэлгэгдэж байгаагүй. Программ хангамж гэдэг нэр томьёог хамгийн анх 1935 онд Английн математикч Алан Матисон Тюринг өөрийнхөө "Шийдвэрлэх асуудлыг тооцоолж болох тооны хэрэглээ" хэмээх эссэндээ бичиж байжээ. Тэрбээр "Тюринг" гэдэг нэртэй машин зохион бүтээсэн бөгөөд энэхүү машин нь ямар нэгэн бүрэн дуусаагүй үйл ажиллагааны шат дарааллыг нэг байдлаас нөгөө байдал руу шилжүүлэх, дуусгах чадвартай машин байсан. Энэ машин нь одоогийн компьютер юм.
Энэхүү шинжлэх ухааны баримт нь хоёр ихэр академийн салбар болох компьютерын шинжлэх ухаан болон программ хангамжийн инженерчлэл хэмээх программ хангамжийг судалдаг салбаруудыг үүсгэсэн байна. Компьютерын шинжлэх ухаан нь илүү онолын тал руу нь судалдаг бол программ хангамжийн инженерчлэл нь харин илүү практик тал руу нь судалдаг байна.
Төрөл
Ердийн компьютер системийн хувьд программ хангамжийг гурван үндсэн хэсэгт хуваадаг.
Системийн программ хангамж нь компьютер системийг удирдахад зориулагдсан программуудын нэгдэл юм. Жишээ нь: Процессор, санах ой, оролт гаралтын төхөөрөмж, сүлжээний тоног төхөөрөмж гэх мэт. Системийн программ хангамжид үйлдлийн систем, үйлчилгээний программ хангамж зэрэг нь чухал байр суурь эзэлдэг.
Багтаамж нь электрон төхөөрөмжүүд дээр суурилагдсан программ юм. Орчин үеийн компьютерын төхөөрөмжүүд нь өөрийн гэсэн багтаамжтай байдаг.
Үйлчилгээний программ хангамж нь компьютерын туслах программ бөгөөд өгөгдсөн тусгай үүрэг даалгаварыг гүйцэтгэхэд зориулагдсан программ юм. Энэхүү программ нь зарим нэг параметрын өөрчлөлтийн үйл явцыг хялбар болгодог.
Хэрэглээний программ гэдэг нь хэрэглэгчийн өгсөн даалгаврыг гүйцэтгэх зориулалттай программ юм.
Системийн программ хангамж
Системийн программ хангамжийн гол зорилго нь компьютерын систем болон сүлжээний үйлдлүүдийг дэмжиж, удирдах юм. Мөн техник хангамж, компьютерын системийг ажиллуулах зориулалттай. Үүнд: Системийн программууд дотроос хамгийн өргөн дэлгэрсэн чухал программ нь үйлдлийн систем (operating system) гэж нэрлэгддэг программууд юм. Энэ программ нь компьютерын аппаратын нөөцийг хуваарилан, гараас өгсөн командыг уншиж хэрэглээний программыг ажилд оруулж үр дүнг дэлгэц дээр гарган шуурхай ба гаднын санах ойг хуваарилаж байдаг.
Хэрэглээний программ хангамж
Хэрэглээний программ хангамж эцсийн хэрэглэгчдийн мэдээлэл боловсруулах ажлуудыг гүйцэтгэдэг. Ихэвчлэн тооцооллын ажлыг гүйцэтгэх, зураг зурах, текстэн мэдээлэл боловсруулах, математик статистикийн бодлого бодох, файлтай ажиллах гэх зэрэг ажлуудыг хийдэг. Үүнд: