cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Энейн дуулал
Агуулга
12 бүлэгтэй. Тройн ханхүү, Венусын хүү Эней Трой хот грекчүүдэд эзлэгдэж унасны дараа дүрвэж, Карфагены хатан хаан Дидонатай учран, улмаар Итали хүрч, нутгийн нэгэн охинтой сүй тавих бөгөөд тэдний сүйг эсэргүүцэгчидтэй тэмцэлдэнэ. Энейн хүү Асканийгийн өөр нэрийг Юлус гэдэг бөгөөд энэ нь Юлий Цезарийг хэлж буй гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл, Энейгээс удамтай Ромын хаадын удирдлагаар Ром улс хөгжин цэцэглэх болно гэдгийг харуулсан зохиол юм.
Зохиолын бүтэц, агуулга, баатрууд нь Хомерын Илионы дуулал, Одиссейн дуулал зохиолуудтай тун төстэй.
Жуулчлал
Сүүлийн жилүүдэд дунджаар жил бүр 1 тэрбум хүмүүс олон улсад аялж 1 их наяд ам.дол (837 сая евро) зарцуулж байна.
2010 онд нийт 940 сая хүн улс дамжин жуулчлаж, жуулчлалын орлого 919 тэрбум америк доллараар хэмжигджээ. Энэ нь өнгөрөгч онтойгоо харьцуулахад жуулчдын тоо 6.6%, орлого 4.7% өссөн байна.
Жуулчлал нь, Итали, Тайланд болон арлын Багам, Фижи, Мальдив, Филиппин, Сейшел зэрэг олон орны ажиллах хүч, үйлчилгээ, үйлдвэрлэлийн салбарыг хөдөлгөн, мэдэгдэхүйц орлого бий болгогч эдийн засгийн чухал салбар хэмээгддэг. Жишээлбэл, агаарын, газрын тээврүүд, эмнэлэг, зочид буудал, амралт, үзвэрийн газрууд, цэнгэл, байгалийн хүрээлэнгүүд, мөрийтэй тоглоомын, худалдааны газрууд, хөгжмийн болон жүжгийн тоглолт зэрэг нь жуулчлалын үйлчилгээнд хамрагдана.
2013 онд хамгийн их жуулчин хүлээн авсан орнууд
2013 онд дэлхий даяар 1,087 тэрбум жуулчид аялж өмнөх оноосоо 5% илүү гарав.
2013 онд Азийн жуулчлал
2013 онд Азид 248,0 сая жуулчид аялав.
2013 онд Европын жуулчлал
2013 онд Европт 563,44 сая жуулчид аялав.
Эшлэл
Ангилал:Үйлчилгээ
Тутмос III
Тутмос III нь Эртний Египетийн 18 дахь хаант улсын 6 дахь фараон (МЭӨ 1479 оны орчмоос МЭӨ 1425 оны орчим хүртэл төр барьсан). Түүний нэр нь "Тот бурхны бүтээл" гэсэн утгатай юм. Тутмос II-ын хүү.
Аавынхаа гэрээслэлийн дагуу залгамжлагчаар тохоогдсон боловч түүнийг бага байхад аав нь нас барсан тул хойд эх Хатшепсут фараон болж, төрийн хэргийг удирдан явуулж байжээ. Үүнд дургүйцэж явдаг байсан тэрээр фараон болмогцоо Хатшепсутын хөшөө дурсгалуудыг бүгдийг устгуулсан гэдэг. Цэргийн эрдэмд суралцсан Тутмос III аян дайнуудыг удирдан эхлүүлж, улс орноо томсгон, Египетийн түүхэнд хамгийн том гүрнийг бий болгожээ.
Ангилал:Фараон
Цэцэрлэг сум (Архангай)
Цэцэрлэг (монгол бичгээр Зураг:Čečerlig.png чэчэрлиг) нь Архангай аймгийн сум юм. Сумын төв нь Улаанбаатар хотоос 520 км-ийн зайд оршдог. Зам харилцаа, зах зээл төдийлөн хөгжөөгүй. 3856 хүн амтай, 290757 толгой малтай.
Түүх
1926 онд Цэцэрлэг сум байгуулагдсан. Тус сумыг 1691-1911 онд Манжийн ноёрхлын үед Халхын умард замын баруун гарын умард хошуу гэж нэрлэж байжээ. Мөн Богд Хаант Монгол Улсын үед буюу 1911-1921 он хүртэл Сайн ноён хан аймгийн Мэргэн гүний хошуу, 1923-1931 онд Цэцэрлэг мандлын аймгийн Рашаант уулын хошуу хэмээн нэрлэгдэж байсан түүхтэй сум юм.
Эдийн засаг
Рашаан ус элбэг учраас энэ суманд зундаа 2000 гаруй амрагч ирдэг. Хонгоржийн тал, Бухын хүрээний туурь зэрэг түүхэн дурсгалт газруудаа түшиглэж аялал жуулчлал хөгжүүлэх бүрэн боломжтой. Үүрэн телефоны Скайтел UNITEL Мобиком, Жи-Мобайл зэрэг компаниуд үйлчилгээгээ хүргэсэн.
Лавлах бичиг
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
2004 он
2004 он (Хоёр мянга дөрвөн он) — Нийтийн он тоолол (аргын улирлын)-ын 2004 дугаар он, жил.
Төрсөн хүн
2 сарын 12: Монголын ирээдүй болсон сор залуу төрсөн
Өнгөрсөн хүн
#
Бангладеш така
Така (Бенгал: টাকা) (тэмдэглэгээ: ৳, Tk ; код: BDT) нь Бангладешийн мөнгөний нэгж юм. Бангладеш Банк буюу тус улсын төв банк 1, 2 такагийн дэвсгэртүүдээс бусад бүх мөнгөн тэмдэгтийн хэвлэлийг хариуцдаг бөгөөд 1, 2 такагийн дэвсгэртийг Бангладешийн засгийн газар буюу Сангийн Яам нь хариуцдаг байна. Такагийн хамгийн өргөн хэрэглэгддэг тэмдэглэгээ нь Tk, ৳ болно. Нэг така нь 100 пойшад хуваагддаг.
Энэтхэгт, "така" гэдэг нь Энэтхэг рупийн бенгал, ассам хэлээрх нэр бөгөөд Энэтхэгийн мөнгөн тэмдэгтүүд нь тус улсын албан ёсны хэлнүүдээр бичигдсэн байдаг тул бенгал, ассам хэлээр така хэмээн бичигдсэн байдаг аж.
Бенгал хэлээр "така" гэдэг нь мөнгө гэдэг утгыг илэрхийлнэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж Ангилал:Бангладешийн эдийн засаг
Бантен
Бантен (индонезээр Banten) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Жава аралд байрладаг, 10.6 сая хүнтэй. Төв нь Серан ( Serang) хот. Хүн амын 47% нь Бантен ястан, 23% нь Сунда үндэстэн, 12% нь Жава үндэстэн, 11% нь Бетави ястан.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Жавагийн газар зүй Ангилал:2000 онд байгуулагдсан
Куанмён
Куанмён (광명) — Өмнөд Солонгос улсын Кёнги аймгийн 38.5 км² газрыг эзлэн байгаа 349,328 оршин суугчтай хот. Өрнөд Сөүл, дорно болон өмнөд Аньян, өрнө-өмнөд Шихөн гуравтай хаяа залгана. 1795 оноос Шихөн нутагт багтаж байгаад 1981 онд тусгаарлаж хот болсон. Өдгөө дотроо 18 хороо (тун) болж хуваагдаж байгаа.
Зураг
Ангилал:Кёнгийн суурин
Дани крон
Крон (krone, тэмдэглэгээ: kr; код: DKK; олон тоо: кронер) нь Данийн Хаант Улс, түүний өөртөө засан тохинох эрхтэй хоёр муж болох Гренланд, Фарерын арлуудад 1875 оны 1 сарын 1-нээс хойш хэрэглэгдэж буй албан ёсны мөнгөн тэмдэгт нь юм. ISO код "DKK" болон тэмдэглэгээ "kr" нь өргөн хэрэглэгддэг, эхнийх нь ихэвчлэн утгын өмнө, дараагийнх нь хойно бичигддэг. Крон гэдэг нь титэм гэсэн утгатай. Нэг крон нь 100 өре-тэй тэнцэнэ.
Крон нь Европын Холбооны валютын ханшийн механизм ERM II-ын дагуу евротой уягдсан байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Данийн эдийн засаг Ангилал:Данийн мөнгөн тэмдэгтийн нэгж Ангилал:Фарерын арлуудын эдийн засаг Ангилал:Гренландын эдийн засаг
Патент
Патентын эрх (Англиар "patents") гэдэг нь оюуны өмчийн нэг төрөл бөгөөд хүний оюун ухааны хүчээр бий болсон аж үйлдвэрийн өмчийг хамруулдаг. Патентын эрхийг гурван төрлийн зохион бүтээлд олгодог. Үүнд: шинэ бүтээл, ашигтай загвар болон аж үйлдвэрийн загвар гэх зэрэг ойлголтууд багтана.
Патентын эрх нь зохион бүтээгч өөрийн улс оронд шинэ бүтээл, ашигтай загвар болон аж үйлдвэрийн загварыг бүртгүүлж, гэрчилгээ авснаар баталгааждаг бөгөөд түүнд онцгой эрх олгодог. Уг онцгой эрх нь патентыг бүртгүүлснээс хойш 20 жилийн туршид үргэлжилдэг бөгөөд энэ хугацаанд патент эзэмшигч дангаараа зах зээлд ноёрхох боломжийг бүрдүүлдэг. Патентын эрх нь цаашид шинжлэх ухааны хөгжил дэвшилд асар их нөлөө үзүүлдэг, учир нь патентын мэдэгдлийг зохион бүтээгчид өөрийн улс орны Оюуны өмчийн байгууллага аль эсхүл Патентын газарт бүртгүүлснээр цаашид шинжлэх ухааны ертөнцөд түгээж, улмаар тухайн мэдээллийг ашиглан бусад эрдэмтэн судлаачид судалгааны ажилдаа ахиц дэвшил гарган шинэ зохион бүтээл бий болгох үндэслэл болдог.
1883 оны Аж үйлдвэрийн өмчийг хамгаалах тухай Парисын конвенц нь олон улсын түвшинд патентын харилцааг албан ёсоор зохицуулж өгсөн. Тус конвенцыг байгуулахаас өмнө барууны улс орнуудад оюуны өмчийн хулгай асар их явагдаж байсан бөгөөд энэ нь үндсэндээ энэхүү чухал эрх зүйн баримт бичгийг боловсруулахад хүргэжээ. Орчин үед улс орнууд үндсэндээ тухайн эрх зүйн баримт бичгийг өөрсдийн дотоодын хууль тогтоомжийг боловсруулахад ашигладаг. Монгол Улсын хувьд 1993 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдөр хамгийн анх Патентын тухай хуулиа баталсан. Өнөөдрийн байдлаар Монгол улсад 2006 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдөр баталсан хуулийг мөрдлөгө болгон ашиглаж байна. Ерөнхийдөө бол улс орон бүрийн эрх зүйн тогтолцоо өөр байдгаас шалтгаалан патентын эрх авах үйл явц болон дүрэм журам харилцан адилгүй байдаг. Гэхдээ улс орнууд Парисын конвенцид нэгдэн орсноор өөрсдийн үндэсний хууль тогтоомжийг олон улсын стандартад нийцүүлэн доод хязгаар гэдэг зүйлийг бий болгож жигдлэлт хийж байгаа билээ.
Патентын эрхийн хамгаалалт
Монгол Улсын хэмжээнд оюуны өмчийн тухай ойлголт харьцангуй сул байдаг учраас дийлэнх хүмүүс патент болон зохиогчийн эрх хоёрыг хооронд нь хольж хутгах тохиолдол бий. Хэдийгээр патент болон зохиогчийн эрх нь хоёулаа оюуны өмчийн нэг төрөл боловч, хамгаалах субьект, эрх эзэмших хугацаа, эдлэх эрх болон эрх авах шалгуурын хувьд тодорхой ялгаануудтай. Патент нь үндсэндээ аж үйлдвэрийн өмчийг хамгаалдаг. Үүнийг дээрх хэсэгт аль хэдийн дурдсан. Аж үйлдвэрийн өмч нь цаашид гурван төрөлд хуваагддаг бөгөөд тэдгээр нь цэвэр техник технологийн шинжтэй зохион бүтээлүүдийг хэлдэг. Техник технологийн зохион бүтээл нь цоо шинэ тоног төхөөрөмж, машин технологи, бүтээгдэхүүн, бүтээгдэхүүний загвар болон тэдгээрийн сайжруулалтуудыг хэлнэ. Шинээр зохион бүтээсэн бүтээлдээ патентын хамгаалалт авснаар зохион бүтээгчид тухайн бүтээлийг ашиглах, шилжүүлэх болон лизенцлэх онцгой эрхийг олж авдаг. Ингэснээр зохион бүтээгч бусад хүмүүсийг түүний патентыг ашиглан дуураймал бүтээгдэхүүн гаргаж авахаас сэргийлж, улмаар зах зээлд нэвтрэх арга замыг хориглодог. Хөгжингүй улс орнуудад патент эзэмшигчийн онцгой эрхийг зөрчснөөр хуулийн өмнө хатуу хариуцлага хүлээж, асар их хэмжээний хохирол барагдуулах шийтгэлтэй тулгардаг.
Патентын эрх нь нутаг дэвсгэрийн шинжтэй бөгөөд зөвхөн эрх авсан улс оронд үйлчилдэг. Өөрөөр хэлбэл Монгол Улсад бүртгүүлсэн патент зөвхөн Монгол Улсын газар нутагт үйлчлэх бөгөөд Хятадад патентын хамгаалалт аваагүй тохиолдолд тухайн патентыг шууд ашиглаж болно. Харин Хятадад Монгол Улсад хамгаалалттай патентыг хуулбарлан дуураймал бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, улмаар Монгол Улс руу импортолсон тохиолдолд эрх эзэмшигч шүүхэд гомдол гарган Хятадаас оруулж ирж буй бүтээгдэхүүнүүдийг шууд хориглох бүрэн эрхтэй.
Патентын эрхийн хамгаалалтыг бусад улс орнуудад авах гурван төрлийн арга зам бий. Эхнийх нь энгийн мэдүүлэг гарган Парисын конвенцид тусгагдсан хугацааны дотор бусад улс орнуудад мэдүүлэг гаргах. Энэ нь хамгийн анх аль нэг улсын Патент аль эсхүл Оюуны өмчийн газарт мэдүүлэг хийснээс хойш 12 сарын дотор бусад улс орнуудад мэдүүлэг хийхийг хэлнэ. Хоёр дахь арга зам нь бүс нутгийн шинжтэй Патент аль эсхүл Оюуны өмчийн газарт мэдүүлэг гаргах, тухайлбал Европын патентын газарт. Энэ арга замыг сонгосон тохиолдолд нэгэн зэрэг хэд хэдэн улсад шууд мэдүүлэг өгөх боломж бүрддэг. Харин гурав дахь арга зам нь хамгийн түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд тухайн мэдүүлэг гаргах аргачлалыг Патентын хамтын ажиллагааны хэлэлцээрийн дагуу мэдүүлэг гаргах гэдэг. Энэ сонголтыг сонгосон тохиолдолд патент мэдүүлэгч нийт 30 сарын дотор өөрийн хүсэж буй улс орнуудад хамгаалалт хүсэх боломжтой. Нэг зүйлийг онцлон тэмдэглэхэд патентын мэдүүлгийг гаргахдаа мэдүүлэг гаргагчид маш болгоомжтой байх хэрэгтэй. Учир нь аль нэг улсад мэдүүлэг гарган дараагаар өөр нэг улсад заагдсан хугацаанаас хойш мэдүүлэг өгсөн тохиолдолд таны анх бүртгүүлсэн патент шинэлэг байдлыг алдагдуулдаг. Нэг ёсондоо хэрвээ мэдүүлэг гаргагч Монгол Улсад өөрийн патентыг Парисын конвенцийн дагуу анх мэдүүлэг гарган бүртгүүлж, 12 сарын дотор Орос Улсад багтаан бүртгүүлж чадахгүй бол тэрхүү патент шинэлэг байдлын шалгуурыг хангаж чадахгүйн улмаас Орос Улсад хамгаалалт авч чадахгүй. Ихэнх улс орнууд гадаадын иргэд болон хуулийн этгээд патентын мэдүүлэг гаргаж байгаа тохиолдолд заавал патентын төлөөлөгч тухайн улсад байрлуулах аль эсхүл томилохыг шаарддаг.
Патент олгох шалгуурууд
Аливаа шинэ бүтээл, ашигтай загвар болон аж үйлдвэрийн загварт патентын гэрчилгээ олгохын тулд гурван зүйлийг заавал шалгуур болгон авч үздэг. Үүнд:
Өрнөд Жава
Өрнөд Жава (индонезээр Jawa Barat, сундаар Jawa Kulon) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Жава аралд байрладаг, 43.0 сая хүнтэй. Төв нь Бандун ( Bandung). Хүн амын 79% нь Сунда үндэстэн, 11% нь Жава үндэстэн, 5% нь Бетави ястан, 5% нь Чиребон ястан.
Цахим холбоос
Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Жавагийн газар зүй
Чу ванлиг
Чу ванлиг нь (МЭӨ 1030-МЭӨ 223) (хятадаар:楚, пиньинь галиг:Chǔ, эртний хятад хэл:*S-r̥a) эртний хятадын байлдаант улсуудын үед оршиж байсан улсуудын нэгд зүй ёсоор ордог. Газар нутаг нь одоогийн Хөх мөрний дагуух Хубэй, Хунань, Чуньцин, Гуйжоу, Хэнань, Аньхуй, Жяньши, Жяньсү, Жөжян, Шанхай мужуудын газар нутгийг хамран тогтнож байв. Зүүн Жоу улсаас МЭӨ 703 оны орчимд салан тусгаарлажээ. Хожим 10 гаруй том, жижиг ванлиг улсыг нэгтгээд МЭӨ 223 онд Цинь ванлигт эзлэгдсэн. Хожим нь хятадын түүхэнд энэ улсын нэрийг ашигласан олон феодалын том, жижиг төрт улс байгуулж байсан.
Ангилал:Жоу улс Ангилал:Хятадын түүхэн улс
Вэй ванлиг
Вэй ванлиг нь (МЭӨ 403-МЭӨ 225) өнөөгийн Хөбэй, Шаньси, Шаньдун, Хэнань мужуудын нутаг дэвсгэрийг эзлэн оршин тогтнож байсан эртний хятад улс юм. Баруун талаараа Цинь, зүүн талаараа Чи ванлиг, өмнө талдаа Чу ванлиг, хойд талаараа Жао ванлигтай хиллэж байсан.
Ангилал:Хятадын түүхэн улс
Найрал хөгжим
Найрал хөгжим (эртний грекээр ὀρχήστρα оркестра ‚бүжгийн талбай‘, энэ нь грекийн театрын тайзны өмнөх хагас дугуй талбайг нэрлэдэг ба түүн дээр нь хор бүжиглэдэг байж) нь том бүрэлдэхүүн бүхий хөгжмийн зэмсгийн ансамблийг нэрлэх ба тус ансамбльд тухайн нэг төрлийн хөгжмийн зэмсэг нь олон тоотой байдаг. Сонгодог хөгжмийн салбарт найрал хөгжмийг дотор нь том бүрэлдэхүүнтэйг нь симфони найрал хөгжим, жижгийг нь тайзны найрал хөгжим гэж ялгадаг. Үүний зэрэгцээ зөвхөн тодорхой нэгэн хөгжмийн зэмсгийн төрөл зүйлээс бүрдсэн найрал хөгжим байх ба үүний жишээнд үлээвэр найрал хөгжим, утсан найрал хөгжим болон тодорхой нэгэн ансамблийн төрлүүд (жишээ нь индонезийн гамелан) орно. Жаз найрал хөгжим ба түүнтэй төстэй бүрэлдэхүүн бүхий бүжгийн ба хөнгөн хөгжмийн найрлыг ихэвчлэн Биг Бэнд хэмээн нэрлэдэг.
Симфони найрал хөгжим
Симфони найрал хөгжим (синфони найрал хөгжим гэж бас өөрөөр бичдэг) нь 18-р зууны дундуур бий болжээ. 18-р зууны хоёрдугаар хагасаас эхлэн өнөөг хүртэл найрал хөгжмийн бүтээлийг тоглох үндсэн найрал хөгжим юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Найрал хөгжмийн төрөл
Тимиш тойрог
Ти́миш тойрог (Judeţul Timiş) — Румыны дөчин нэгэн тойргийн нэг. 683.540 хүнтэй.
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Кристиано Рональдо
Кристиано Роналдо дос Сантос Авейро (Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro; 1985 оны хоёрдугаар сарын 5-нд Фуншал хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Манчестер Юнайтед болон Португалын шигшээд тоглодог. Роналдо 2009 онд 80 мянган фунтээр Реал Мадридад худалдагдсанаар дэлхийн хамгийн үнэ цэнтэй тоглогч болсон юм. Тэрбээр дэлхийн хамгийн агуу хөлбөмбөгчдийн тоонд зүй ёсоор тооцогдох нэгэн бөгөөд хөлбөмбөгийн түүхэнд албан ёсны тоглолтонд хамгийн олон гоалыг оруулсан, бүх цаг үеийн мэргэн бууч билээ.
Эшлэл
Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Насьонал багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2016 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Хүрэн баавгай
Хүрэн баавгай (Ursus arctos) хойд Еврази, Хойд Америкийн ихээхэн нутгаар тархсан баавгай. 100-700 кг жинтэй, Кодяк баавгай хэмээх том биетэй популяц нь Цагаан баавгайтай энэ зэрэгцэхүйц том.
Хүрэн баавгайн тархалт багасч, зарим нутагт устсан боловч, ховордоогүй зүйлийн тоонд орсон хэвээр байгаа юм. Нийт тоо толгой 200000. Тархсан гол улсууд нь Орос, АНУ (ялангуяа Аляска), Канад, Финланд бөгөөд эдгээр улсдаа үндэсний бэлэг тэмдэг болсон амьтан.
Голдуу ургамлын зүйлээр, үүний дотор үндэс, мөөг иднэ. Загас махны гол эх үүсвэр нь. Түүнчлэн хуурай газрын жижиг хөхтөн, хааяа буга мэтийн том хөхтөн иднэ. Бие гүйцсэн хүрэн баавгай чонын бүтэн сүрэг буюу том мийнд дийлдэхгүй олонхи тохиолдолд тэдний идшийг булааж авч, хөөдөг.
Таксономи
Хүрэн баавгайн ангилалд тохиролцсон зүйл бага байдаг. Зарим системээр 90 хүртэл дэд зүйл ялгадаг бол орчин үеийн ДНХ-ийн судалгаагаар 5 дэд зүйлийг л ялгаж байна. Саяхан хийгдсэн ДНХ-ийн судалгаагаар Еврази, Хойд Америкийн дэд зүйлүүд генетикийн хувьд нэгэн төрөл бөгөөд уламжлалт таксономитой зохицохгүй байжээ. Нэг дэд зүйл нь хүрэн баавгайт гэхээс илүү цагаан баавгайтай ойр дэд зүйл байсан. Энэ зүйлийг Вэйтс ба бусад эрдэмтэд "clade I" гэж ялгасан бөгөөд Холлын U. a. sitkensis гэж, Көртиний U. a. dalli гэж ялгасан дэд зүйл дотор багтаж байв. Дэд зүйлүүдийг жагсаавал:
Ажиглалт
Ажиглалт гэдэг нь объектыг идэвхтэй, системтэй, чиглэсэн зорилготой, тодорхой төлөвлөгөөтэй ойлгоход чиглэгдсэн судалгааны арга бөгөөд судалж буй объектын гадаад дүр төрх, шинж тэмдэг, харилцааны талаар мэдээлэл олж авах зорилготой юм. Ажиглалт ажиглагч, ажиглалтын объект, ажиглалтын хэрэгсэл гэсэн элементүүдээс бүрддэг. Орчин үед ажиглалтын нэлээд хөгжингүй хэлбэр болгон хүмүүсийн мэдрэмж, идэвхийг сайжруулах, объектэд нөлөөлөхөд чиглэгдсэн багаж хэрэгслүүдийг ашигладаг. Энэ нь ажиглалтыг туршилтын үйл ажиллагааны бүрэлдэхүүн хэсэг болгон хувиргадаг давуу талтай юм. Ажиглалтанд дараах арга зүйн шаардлагууд тавигддаг. Үүнд:
Шинжлэх ухааны үйл ажиллагааг зохион байгуулах арга зүйн төвшинд ажиглалтын явц болон үр дүнд тавих хяналт, түүнтэй холбоотой ойлгох боломжийн асуудал чухал байр эзэлдэг. Ажиглалтын явцад ажиглагчийн идэвх санаачлага, ерөнхий байдал, тодорхой үр дүнд хүрэх гэсэн итгэл үнэмшил, урьдичлсан бэлтгэл зэрэг сэтгэл зүйн хүчин зүйлүүд онцгой чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Ийм хүчин зүйлүүдээс бүрэн төгс ангижрах боломжгүй учир энэ нь ажиглалтын үр дүнг субъектив хандлагаас салгах асуудлыг хөнддөг. Ажиглалтыг тэмдэглэх (объектын хэсэг, элемент, зүйлүүдийг тус тусад нь ойлгох), бүхэлдээ тусгах (объектыг бүхэлд нь ойлгох) зорилготой гэж ангилдаг. Мөн ажиглалтын шууд (судлаач судалж буй объектын шинж тэмдгийг онцгойлон авч үздэг), шууд бус (тухайн объектэд бус, түүний үр дагаварт анхаарлаа хандуулдаг), төвлөрсөн (нэмэлт хэрэгсэл хэрэглэхгүйгээр зөвхөн хүний мэдрэх эрхтнүүдийн тусламжтайгаар явуулдаг), төвлөрсөн бус (багаж хэрэгслийн тусламжтайгаар явуулдаг) төрлүүд байдаг. Ажиглалт танин мэдэхүйн олон талт арга, танин мэдэхүйн үйл ажиллагааны урьдач нөхцөл болохын хувьд объектын талаарх анхдагч мэдээллийг туршилтын баталгааны нийлбэрийн хэлбэрээр өгдөг онцлогтой. Орчин үеийн шинжлэх ухааны арга зүйд ажиглалтыг бие даасан, өргөн хүрээтэй, түгээмэл арга гэж үздэг. Тэр ч байтугай ажиглалт маш энгийн нөхцөлд ч оюун ухааны үйл явцтай холбоотой, нэлээд нарийн төвөгтэй нөхцөлд онцгой шаардлагатай албан ажлын аргын үүргийг гүйцэтгэдэг. Ялангуяа социологи, антропологи, нийгмийн сэтгэл зүй, сэтгүүл зүй зэрэг нийгмийн шинжлэх ухаанд чухал ач холбогдолтой юм. Энд ажиглагч - объект хэмээх харилцаа нь ажиглагч - ажиглуулагч гэсэн харилцаа болон хувирч, ажиглуулагч бас л тухайн ажиллагааны идэвхтэй төлөөлөгчийн үүргийг гүйцэтгэдэг. Өөрөөр хэлбэл, ажиглалтыг эсэргүүцэх, зан байдлаа зориуд өөрчлөх, ажиглагчид нөлөөлөхийг оролдох, хүсэн хүлээж буй зүйлийг санаатайгаар тодруулах үйлдэл хийж болно. Тэгэхлээр тухайн тохиолдолд ажиглагчийн оролцоо өөрөө шийдвэрлэхийг шаардсан асуудалтай тулгардаг. Тиймээс социологи анх удаа зарчмын хувьд өөр хувилбарыг буюу ажиглагчийг судалж буй бүлгийн ахуй амьдралд биечлэн оролцож, өөрөө судалгааны объект болон хувирах аргыг сонгосон бол антропологи тийм аргыг ажиглагч оролцож буй тэр орчноос өөр соёлыг судлахад ашиглах болсон. Сэтгэл судлал өөрөө өөрийгөө ажиглах аргыг арга зүйн хувьд хангасан нь ажиглалтын боломж, орон зайг өргөжүүлсэн юм. Үүнээс гадна ийм олон янзын хандлага нь ажиглалтыг шинжлэх ухааны практик, мөн өдөр тутмын амьдралын ердийн ажиллагаа гэж үзэх зарчмын ялгаа ч судлаачдын дунд эргэлзээ төрүүлж эхэлсэн. Орчин үед энэ аргыг сэтгүүл зүйн практик үйл ажиллагааг судлахад түгээмэл хэрэглэж байгаа бөгөөд мониторингийн (үз) судалгаатай хослон хэрэглэх замаар томоохон амжилтанд хүрч байна.
Ангилал:Цагдаагийн ажиллагаа Ангилал:Тагнуул
Карачи
Карачи (كراچى‎ Karācī, Karachi, Ķarāçī ;ڪراچي) нь Пакистан улсын Синд мужийн төв, далайн боомт хот.
Хүн амаараа дэлхийд дээгүүрт тооцогддог бөгөөд Пакистаны банк санхүү, аж үйлдвэр, худалдааны төв нь болно. Мөн Пакистаны үзвэр үйлчилгээ, хэвлэл, программ хангамж, анагаах ухааны хамгийн том компаниуд энд үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Карачи нь өмнөд Ази болон Исламын орнууд дотроо дээд боловсролын төв болж өгдөг.
Карачи нь Исламабад хот баригдах хүртлээ Пакистаны нийслэл байсан бөгөөд тухайн бүсийнхээ хамгийн том, завгүй боомтуудын нэг болох Карачи боомтын байрлах газар оршино. Британийн Энэтхэг хуваагдаж, олон Урду ба Гужрати хэлээр ярьдаг Мохажирууд буюу дүрвэгчид ирснээс хойш хүн ам нь ихэд нэмэгджээ. 1947 онд Британиас тусгаар тогтносноос хойш хотын томоохон эдийн засаг нь Пакистан болон бусад орнуудын олон цагаач нарыг өөртөө татаж чадсан байна. Улс төрийн тогтворгүй байдлыг үл харгалзан байн чинээлэг амьдралыг хүссэн иргэд одоо ч гэсэнсКарачид ирсээр байгаа ажээ.
Карачи хот нь газар нутгаараа маш том бөгөөд 3,530 гаруй километр квадрат газар нутгийг эзлэдэг. Карачи нь "Гэрлийн хот" (روشنين جو شهر), мөн Пакистаныг үндэслэгч Куаид-э-Азам Мухаммад Али Жинаахын төрж, оршуулагдсан газар учраас "Куаидын хот" (شهرِ قائد) зэрэг хочтой.
Гадаад холбоос
Ангилал:Синдийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Пакистаны урьдын нийслэл Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Стефан Хольм
Стефан Кристиан Хольм (Stefan Christian Holm, 1976 оны 5 сарын 25-нд төрсөн) нь олимпын аварга, Шведийн өндрийн харайлтын тамирчин юм.
Намтар
Стефан Хольм Форсхага хотод Жонни, Элизабет нарын гэр бүлд төржээ. Тэр өөрөөс нь 3 эгч Вероника хэмээх эгчтэй. Хольм 2005 онд Анна хэмээх бүсгүйтэй гэрлэсэн бөгөөд тэд 2004 онд төрсөн Мэльвин гэдэг хүүтэй.
2000 оны Сиднейн олимпод Хольм 2.32 м дээгүүр харайж, дөрөвдүгээр байр эзэлснээр спортын ертөнцөд түүний нэрийг мэдэх болжээ.
Түүнийг аав нь дасгалжуулдаг байсан бөгөөд тэрээр багадаа орон нутгийнхаа багт хаалгачаар тоглодог аавыгаа даган хөлбөмбөг тоглодог байжээ. Стефан 1991 оноос өндрийн харайлтаар дагнан хичээллэх болсон байна.
8 настайдаа, Шведийн өндрийн харайлтын домог болсон тамирчин, дэлхийн дээд амжилтын эзэн асан Патрик Сёбергийн харайлтыг үзээд өндрийн харайлтаар хичээллэх хүсэл төрсөн гэдэг.
Хольм 6 янзын техникээр 2 метрээс дээш өндөрт харайж чаддаг байв. Өндрийн харайгчид дундаа харьцангуй намхан буюу 1.81 метр өндөртэй тэрээр биеийн өндрөөсөө 59 см өндөр дээгүүр харайж байсан нь албан бусаар дэлхийн дээд амжилт гэж тооцогддог. Сонирхуулахад тэрээр 1993 онд арван төрөлтөөр тэмцээнд оролцож, өндрийн харайлтаар (2.04 м) тулгууртай харайлтаас (2.00 м) илүү амжилт үзүүлж байжээ.
Хольм 2008 оны Бээжингийн олимпод 2.32 м дээгүүр харайж, 4-р байр эзэлсэн байна.
2008 оны 9 сарын 13-нд тэрээр их спортоос зодог тайлж буйгаа зарласан бөгөөд тамирчны замналаа Штуттгарт хотноо зохиогдсон Гран-Пригийн шигшээ уралдаанаас мөнгөн медаль хүртсэнээр өндөрлөжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Өндрийн харайлтын олимпын аварга Ангилал:Шведийн өндрийн харайгч Ангилал:Шведийн олимпын аварга Ангилал:Шведийн олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Олон улсын олимпын хорооны гишүүн Ангилал:Шведүүд Ангилал:1976 онд төрсөн
Чи ванлиг
Чи ванлиг нь эртний хятадын улсуудын нэг юм. Анх МЭӨ 1046 онд Жян Зия байгуулж, Жоу улсын вассаль улс болсон. Өнөөгийн Шаньдун мужийн нутагт оршиж байсан. МЭӨ 221 онд мөхсөн.
Ангилал:Хятадын түүхэн улс Ангилал:Жоу улс
Хөхүүл ханиад
Хөхүүл ханиад (Pertussis, whooping cough) нь Bordetella pertussis хэмээх нянгаар үүсгэгддэг халдварт өвчин юм. Хүүхдэд хүнд тусдаг. Урьдчилан сэргийлэх тарилга хийлгээгүй хүмүүсийн дунд 3-5 жил тутамд дэгдэлт үүсдэг. Ерөнхийдөө жилийн турш гарах боломжтой ч ялангуяа хавар илүү ажиглагддаг. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын гаргасан судалгаагаар жил тутам уг өвчнөөр 20-40 сая хүн өвчилж, 1-2% нь нас бардаг байна. Тэдгээрээс 90% орчим нь хөгжиж буй орнуудын хүүхдүүд байдаг аж. Урьдчилан сэргийлэх тарилга хийлгэсэн тохиолдолд дархлаа нь 4-12 жилийн турш үйлчилдэг. Монгол орны хувьд сахуу, татран, хөхүүл ханиадын гуравт вакциныг бүх хүүхдэд хийдэг.
Тулча тойрог
Ту́лча аймаг (Judeţul Tulcea) — Румыны дөчин нэгэн аймгийн нэг. 201,462 хүнтэй.
Хөхүүл ханиад
Гадны холбоос
Ангилал:Өвчин
Тулча тойрог
Лавлах бичиг
Ангилал:Румын улсын аймаг
Дорнод Жава
Дорнод Жава (индонезээр Jawa Timur, жавагаар Jawa Wétan) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Жава аралд байрладаг, 37.5 сая хүнтэй. Төв нь Сурабая ( Surabaya) хот. Хүн амын 79% нь Жава үндэстэн, 18% нь Мадура ястан.
Түгжгэр баглуур
Түгжгэр баглуур  - (Anabasis brevifolia), (Ежовник коротколистный)
Ургамлын тайлбар
Баруун Монголд зээрийн дэлэн гэж нэрлэнэ. 5-15 см өндөр ургадаг ахар иштэй хагас жижиг сөөгөнцөр ургамал. Модожсон богино гол ишнээс шинэ мөчрүүд гарна. Баглуурын үндэс уг орчимдоо моджиж газрын өнгөн хэсгээр тархана. Доод хэсгээрээ модожсон нэг наст иш нь үетэй, цэгээн ногоон өнгөтэй. Зууван хэлбэрийн махлаг, богино навчны үзүүрт ар тийш бага зэрэг махийсан өргөс байна. Бүдэг шар ногоон цэцэг гаргана. Шар буюу улаавтар өнгийн далавч маягийн хальсан цүлхээнтэй шадар жимсэвч бүхий жимстэй. Хөрсний өнгөн үеэс тарсан үндэстэй болохоор түүний ургалт хур тунадастай холбоотой бөгөөд ердийн нөхцөлд 5-р сарын эхээр ургаж 6-р сарын сүүлчээр цэцэглээд, 9-р сард үрлэнэ. Хатахдаа их хэврэгшиж ялангуяа нэг наст мөчрүүд үеүдээрээ тасран ойчно.
Тархалт
Шавранцар тоосорхог бор хөрстэй тэгш тал болон нам толгодоор бударгана, жижиг өдлөг хялгана, таана мэтийн ургамалтай холилдож ургасан байна. Хайрга чулуутай хөрсөнд дуртай учир дов толгодын хажуу, хяраар хүртэл элбэг ургана. Их шорвог юм уу элсэн хөрстэй газраар ургахгүй.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Лүнриг дандар
Анагаах ухааны холбогдолтой нилээд хэдэн зохиол бүтээсэн нь Монголоор барахгүй Төвдөд алдаршсан байдаг. Анагаах ухааны дөрвөн үндэсийн дохионы тайлбар Ялгуулсан арүрийн үзэсгэлэнт эрхи, Нэмсэн аргын дохионы тайлбар Арүрийн эрхи, Анагаах ухааны дөрвөн үндсийн эцсийн шинжлэл, Анагаах ухааны дөрвөн үндсийн дэлгэрсэн ёсны түүх зэрэг анагаах ухааны холбогдолтой зохиолууд тууривсан. Мөн Долоон өвгөн одны тахилгын судар-ыг зохиосон байдаг. Түүний зохиолууд уншихад ойлгомжтой, товч тодорхой тайлбаруудтай байлаг тул Төвд болон Монгол анагаах ухааны оюутануудын хамгийн ойрын гарын авлага болж явдаг. Бүх зохиолуудаа Төвд хэл дээр зохиож, Тариатын хүрээний хэвлэлийн газарт барыг сийлж хэвлүүлсэн. Өвөр Монголд Дөрвөн үндэсний дохионы тайлбар нь Монгол хэлээр орчуулагдан 1981 онд Хөх хотод хэвлэгдсэнээс гадна төвд эхээрээ Өвөр Монголын Хөх хот (1981), Төвдийн өөртөө засах ороны Лхас(1992), Энэтхэгийн Дхарамсала хотод (2002)хэвлэгдсэн. Нэмсэн аргын тайлбар нь төвд эхээрээ Энэтхэгт 2 удаа (Делхи 1971, Дхарамсала 1999) хэвлэгдсэн. Анагаах ухааны түүхийг нь Төвдөч Магсар гуай орчуулан 1995 онд Улаанбаатарт хэвлүүлсэн. Дөрвөн үндэсний эцсийн шинжлэл-ээр нь Бакүла ринбүчигийн Бэтүб хийдийн Найдан эмнэлэгийн эмч Оюунбаатар 2004 онд докторын зэрэг хамгаалан орчуулсан.
1905 онд 13-р Далай лам Заяын хүрээнд морилон саатах үеэр өөрийн өглөгийн эзэн Далай Чойнхор ван Цэдэнсономын хамт очиж мөргөхдөө өөрийн зохиолуудаа толилуулахад Далай лам болон түүнтэй хамт явсан Төвдийн эрдэмтэн мэргэд магтан биширч бусад зохиолуудаа үргэлжлүүлэн бичиж дуусгахыг гуйж байжээ. Харамсалтай нь түүний зохиосон Дөрвөн үндэсийн эцсийн шинжлэл хэмээх зохиол нь 157 хуудсанаас өөр өнөө хэр бүрнээрээ олдоогүй байгаа болно. Бүх зохиолуудыг нь Далай Чойнхор ван өөрийн хөрөнгөөр ивээн тэтгэж хэвлүүлсэн.
Тариатын хүрээний Мамба дацанд өөрийн багш Жамбацүлтэмийн боловсруулсан арга дээр үндэслэн Анагаах ухааны дөрвөн үндсийг гүн ухаан чойрын номын ёсоор мэтгэлцэх сургалтыг өөрийн зохиосон Дөрвөн үндсийн эцсийн шинжлэл гэдэг номын дагуу үүсгэн бий болгосноос гадна шавь нарынхаа хамт нас барсан хүний цогцсийг задлан шинжилж хүний биеийн бүтцийг ч нарийвчлан судладаг байсан байна.
Күньпу
Күньпу (군포) — Өмнөд Солонгос улсын Кёнги аймгийн 36.38 км² газрыг эзлэн байгаа 278,790 оршин суугчтай хот. Шихөн нутгийн дотор багтаж байсан Күньпу 1979 онд балгас (ып), 1989 онд хот (ши) зэрэг олжээ. Өдгөө дотроо 11 хороо (тун) болж хуваагдаж байгаа.
Ангилал:Кёнгийн суурин
Боулинг
Боулинг нь 19-р зууны сүүлээр Америкийн Нэгдсэн Улсад бий болсон цэц сорих кегел тоглоомын өөр өөр нэгэн хувилбар юм. Үүнийг тоглохын тулд гарын хуруунд зориулсан өрөмдөж ухсан нүх бүхий бөмбөгөөр, гурвалжлан эгнүүлж тавьсан арван пин хэмээх нэрлэгдэх конусан хэлбэрийн бай руу шиддэг.
Цахим холбоос
Боулинг Ангилал:Цэц мэргэний спортын төрөл
4 сарын 29
4 сарын 29 нь Григорийн тооллын жилийн 119 дахь (өндөр жил бол 120 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 246 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0429 29
Өрнөд Калимантан
Өрнөд Калимантан (индонезээр Kalimantan Barat) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Калимантан аралд байрладаг, 4.4 сая хүнтэй. Төв нь Понтианак ( Pontianak). Хүн амын 34% нь Даяк ястан, 34% нь Малай үндэстэн, 10% нь Хятад, 9% нь Жава үндэстэн.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг
Алессио Романьоли
Алессио Романьоли (Alessio Romagnoli; 1995 оны нэгдүгээр сарын 12-нд Анцио хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Сампдориа» (зээлээр) болон Италийн залуучуудын шигшээд хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Алессио — «Ромагийн» төгсөгч. 2012 онд Зденек Земан дасгалжуулагчаар томилогдоод түүнийг нөөцөөс арвандолоотойд нь I багт дуудаж байв. Алессио 2012 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд «Аталантагийн» эсрэг дебют хийсний дараахан 22-нд «Миланы» эсрэг лигийн дебютээ хийсэн. «Ромагийн» өмнөөс 2013 оны гуравдугаар сарын 3-нд «Женоатай» тоглоход анх гоолдсон. Тэр 2014 оны тавдугаар сарын 31-нд 2018 он хүртэл гэрээлэв.
2014 оны есдүгээр сарын 1-нд «Сампдориа» багт зээлэгдсэн ба есдүгээр сарын 24-нд «Кьевогийн» эсрэг анхны бөмбөгөө оруулж байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Рома багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1995 онд төрсөн
Регелийн будраа
Регелийн будраа  - (Iljinia regelii), (Ильиния Регеля)
Ургамлын тайлбар
Бударгана, хавтгайн өвс гэх мэтээр нэрлэнэ. Регелийн будраа олон саглагар мөчиртэй цайвар саарал өнгийн холтостой, 40-50 см өндөр, доод хэсгээр модожсон иш бүхий хагас сөөг ургамал болно. Навч, нэг наст мөчрүүд шүүслэг, хар ногоон өнгөтэй. Хадуур мэт дээш тахийсан булцуу үзүүртэй пэлцгэр навчтай.
Тархалт
Сайр, үйрмэг чулуутай хормойн хурдастай газраар өнгөнөөсөө хөвсийж марцажсан цөлийн улаавтар ухаа хөрсөнд ургана. Гадаад орчны маш хахир нөхцөлтэй газарт бараг ганцаар энд тэнд ногоорон ургана.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Казань хан
Ангилал:Алтан ургийнхан Ангилал:Боржигин Ангилал:Цагадайн удам Ангилал:13-р эсвэл 14-р зуунд төрсөн Ангилал:1345 онд өнгөрсөн
Анкетын асуулга
Анкетын асуулга (Анкетный опрос. Questionnaire). Судалгаанд хамрагдагсдын санал бодол, харьцаа, үнэлэмж, шалтгаан зэрэг субъектив хандлагатай холбоотой шинж чанаруудыг мэдэх, тодруулах зорилго бүхий судалгааны аргын нэг төрлийг анкетын асуулга гэж нэрлэнэ. Анкетын асуулгын үр дүнд бас сонин хэвлэл захиалах эсэх, радио хүлээн авагч, телевиз бий эсэх, унших, сонсох, үзэх хугацааны давтамж, үргэлжлэл зэрэг объектив шинжтэй асуултуудад хариу авч болдог. Асуултыг анкетын, аман асуулга гэж хоёр ангилдаг. Анкетын асуулгад бусад судалгааны нэгэн адил асуултаа зөв, оновчтой боловсруулах, судалгааны объект, судлагдахууныг сонгох, зорилго ба зорилтуудыг тодорхойлох, ойлголтуудыг тайлбарлах, хөтөлбөр боловсруулах, шалгуур, аргуудыг тогтоох зэрэг олон шаардлага тавигддаг. Анкетын асуулгад тавигдах гол шаардлагын нэг бол шинжлэх ухааны үндэстэй хийгдсэн, асуултын зорилгод яв цав нийцсэн байх явдал юм. Мөн зориулж буй хүлээн авагчдын онцлогийг маш нарийн харгалзан үзсэн, товч тодорхой, хүртээмжтэй, энгийн байх шаардлагатай. Анкетын асуулга нь судалгааны зорилго, ач холбогдол, хариулт өгөх арга, буцаах хугацаа зэргийг тодорхой тайлбарласан оршил хэсэг, дараа нь асуултууд нь эхлээд энгийнээс хүнд руу чиглэгдсэн хамгийн хүнд асуудлыг дунд нь оруулсан үндсэн хэсэг, төгсгөл хэсэг нь тухайн хүний өөрийн талаар мэдээлэл авахад чиглэгдсэн энгийн асуултуудыг багтаасан байдаг. Анкетэд хаалттай, нээлттэй, хагас нээлттэй асуултуудыг ашигладаг. Хагас нээлттэй асуултууд өгөгдсөн хариултаас сонголт хийх эсвэл өөр саналыг нэмж бичихийг шаардсан шинжтэй юм. Мөн асуултууд эзэн биетэй ба эзэн биегүй, шууд ба дам, үндсэн ба хяналтын, төслийн шинжтэй байж болно. Төслийн шижтэй асуулт гэдэг нь тодорхой нэг тохиолдлыг өгч, энэ талаар өөрийн саналыг илэрхийлэхийг хүссэн асуулт юм. Энэ нь асуулгад хамрагдагч ямар нэгэн сэтгэл зүйн бэрхшээлээс зайлсхийхэд туслахын хамт заримдаа анкетыг улам сонирхолтой болгодог. Мөн зарим тохиолдолд алтернатив буюу эсрэг тэсрэг хоёр асуултын аль нэгийг сонгох зорилготой асуултыг оруулсан байдаг.
Инна Степанова
Эх сурвалж
Ангилал:Оросын байт харваач Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Байт харвааны дэлхийн аварга Ангилал:Улаан-Үдийн хүн Ангилал:Оросын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Мазаалай
Нутагшилт ба тоо толгой
Олон жилийн судалгааны дүнд гол нутагшил нь Алтайн өврийн Аж Богд, Тост, Нэмэх дуул, Ээж хайрхан, Захуй, Зармангийн Баян бүрд, Эдрэнгийн нуруу ба, Цагаан богд гэж тогтоожээ. Улаан ном дахь мазаалайн тоог харвал 1960-аад онд 15-20 толгой, 1970-д онд 20 гаруй, 1980-д оны эхээр 25-30, сүүлчээр 50-60, 1990 оны эхээр 30 гаруй толгой байсан байна. Мазаалайн дундаж наслалт 25-30 жил байдаг байна.
Хоол, тэжээл
Говийн хармагийн жимс, бажууны үндэс, навч, хулс, зээргэнэ, сухайн навчис зэрэг ургамлаар хооллодог ажээ. Мөн говь цөлийн шавьж хорхой, гүрвэл зэрэг жижиг амьтаны сэг зэргийг түүж иддэг.
Хармагийн жимс нь намар исэн архи шиг болдог ба түүнийг идсэн мазаалай ууртай догшин болдог. Мазаалай баавгайн хүнс тэжээл ховордож одоо хэдхэн ширхэг мазаалaй баавгай дэлхий дээр үлдсэн байна.
Ховордож буй зарим шалтгаан
Мазаалайг 1953 онд агнахыг хориглосон боловч түүнээс хойш төдийлөн их өсөөгүй нь олон арван шалтгаантай. Мазаалай нь хармаг, зээргэнэ ховор гарсан жил, эсвэл ган болж ус ховордсон үед тэд турж үхдэгээс гадна орчин цагт, асар хүчтэй, өндөр хурдтай авто машин, нисдэг тэргээр санаатай санамсаргүй хөнөөх нь цөөнгүй тохиолдож байна. Мөн тэдний амьдралын орчин тойрны хулс, бутан шугуйг хадах түймэрдэх, хүн мал эзлэх зэрэг ажиллагаа нь мазаалайг үргээн дайжуулдаг бололтой.Мазаалай орооныхоо үед эрүүд нь зодолддог ба дийлсэн мазаалай заавал өрсөлдөгчөө алдаг ба ухаалаг амьтан.
Монгол Улсын Улаан ном, 1997 он
Ангилал:Монгол орны хөхтөн амьтад Ангилал:Баавгайнхан
Төрийн тамга
thumb|right|200px|Богд хааны тамганы дардас
Богд Хаант Монгол Улсыг байгуулсны дараа Шашин төрийг хослон баригч Нарангэрэлт, түмэн наст богд хааны тамга гэсэн төрийн тамгыг хашаар үйлдсэн байна.
Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс Ангилал:Тамга Ангилал:Монголын үндэсний бэлгэ тэмдэг
Тони Паркер
Уильям Энтони "Тони" Паркер (William Anthony "Tony" Parker, 1982 оны тавдугаар сарын 17-нд Бельгийн улсын Брюгге хотод төрсөн) — Францын сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Сан Антонио Спёрс багийн холбон тоглогч юм.
Замнал
2001 оны драфтын №28 тэрээр Францын Расинг Парис багаас Спёрс багт ирсэн байна. Паркер НБА-гийн аваргаар гурван удаа (2002—2003, 2004—2005, 2006—2007) тодорч, Бүх оддын тоглолтонд дөрвөн удаа (2006, 2007, 2009, 2012) оролцож, 2007 оны НБА-гийн Шигшээ тоглолтын Үнэ цэнэтэй тоглогчоор нэрлэгдэж байсан шилдэг тоглогч билээ. Францын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2013 оны Европын аварга болсон.
Холбоос
Ангилал:Францын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Сан-Антонио Спёрс багийн тоглогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь) Ангилал:Францчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Воле Шойинка
Воле Шойинка (Akinwande Oluwole "Wole" Soyinka, * 1934 оны 7 сарын 13-нд Абеокутад) нь Нигеригийн яруу найрагч, зохиолч.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Утга зохиолын Нобелийн шагналтан Ангилал:Нигерийн утга зохиол Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:21-р зууны утга зохиол Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол Ангилал:ЮНЕСКО-гийн тусгай элч Ангилал:Ардчилсан Германы Урлагийн Академийн гишүүн Ангилал:Лагосын их сургуулийн багш Ангилал:Байройт их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Иелийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Америкийн Урлаг ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн Ангилал:Йоруба Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1934 онд төрсөн
Жюль Верн
Жюль Габриэл Верн (Jules Gabriel Verne, 1828 оны 2 сарын 8 - 1905 оны 3 сарын 24) нь Францын зохиолч, улс төрч бөгөөд Херберт Жорж Уэллсийн хамтаар шинжлэх ухааны уран сэтгэмжийн зохиолын төрөл жанрыг үндэслэгчдийн нэг хэмээн тооцогддог юм.
Намтар
Францын баруун хэсгийн Нант хотод өмгөөлөгчийн гэр бүлд төржээ. Аавынхаа мэргэжлийг залгамжлахаар Парисын хуулийн сургуульд суралцсан бөгөөд дундаж сурлагатай хүүхэд байжээ. Тэнд эцэг, хүү Александр Дюматай танилцаж, утга зохиол сонирхож эхэлсэн байна.
Верн байгалийн шинжлэх ухааныг сонирхон судалдаг байсан бөгөөд энэ нь түүний дуртай зохиолч Эдгар Алан По шинжлэх ухааны баримтуудыг зохиолдоо оруулан, үйл явдлаа үнэмшилтэй болгодог байснаас үүдэлтэй аж.
1858 оны 7 сард тэрээр Аристид Хиьярын хамтаар Англи, Шотланд руу аялал хийх боломж олдсон нь түүнд гүн сэтгэгдэл төрүүлжээ. Тэрээр тэмдэглэл хөтөлж, эргэж ирмэгц сэтгэгдлээ цаасан дээр буулгасан байна.
Найз Феликс Надаль нь агаарын бөмбөлөг бүтээсэн бөгөөд түүнд сууж үзсэн Верн 1863 онд "Агаарын бөмбөлгөөр 5 долоо хоног аялсан нь" зохиолоо бичсэн нь ихэд алдаршжээ. Түүний зохиолууд одоог хүртэл ялангуяа хүүхэд залуусын амтархан унших дуртай зохиолууд байсаар ирсэн билээ.
Тэрээр 1883 онд Амьен хотын хурлын гишүүнээр сонгогдон, насан эцэс болтлоо ажиллажээ.
1978 онд түүний мэндэлсний 150 жилийн ойгоор төрсөн нутаг Нантад Жюль Верний музей нээгдсэн байна.
Бүтээлүүд
гэх мэт зохиол бичсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын зохиолч Ангилал:19-р зууны утга зохиол Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Адал явдалт роман Ангилал:Зохиогч Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт зохиол Ангилал:Роман Ангилал:Драм Ангилал:Өгүүллэг Ангилал:Хүүхэд- ба өсвөр үеийнхний уран зохиол Ангилал:Баримтат зохиол Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (офицер) Ангилал:Францчууд Ангилал:1828 онд төрсөн Ангилал:1905 онд өнгөрсөн
Номхон далайн ураацай
Хондлой цагаан ураацай (Apus pacificus) нь Хурын ураацай тай тун төстэй, жижиг шувуу юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Ураацайнхан
Альбрехт Дюрер
Альбрехт Дюрер (Albrecht Dürer, 1471 оны 5 сарын 21 - 1528 оны 4 сарын 6) нь Германы сэргэн мандлын үеийн уран зураач, математикч юм. Аавтай ижилхэн нэртэй бөгөөд эцэг нь Унгараас Нюрнберг руу ирж суурьшсан алт мөнгөний дархан.
Залуу нас (1471 - 1490)
Дюрер нь 1471 онд Нюрнбергт 18 хүүхэдтэй айлын 3 дахь хүүхэд нь болж мэндэлжээ. Эцэг Альбрехт Дюрер нь нэлээд нэрд гарсан алт мөнгөний дархан байсан ба тэрээр 1455 онд Нюрнбергт ирж суурьшин өөрийн гарын багшийн охин Барбара Холпертой 1467 онд гэрлэсэн байна. Дюрерийн хуурай эцэг Антон Кобергер нь хүү Дюрерийн мэндэлсэн жил буюу 1471 онд хэвлэлийн газар нээхийн тулд алт мөнгөний дархнаа болжээ. Тун удалгүй тэрээр Германы хамгийн алдар хүндтэй хэвлэлийн газартай болж, орон даяар өөрийн салбараа нээсэн байна. Нийтдээ 24 хэвлэлийн бүтээл гаргасан дотор хамгийн алдартай нь 1493 онд герман болон латин хэлээр хэвлэгдсэн "Нюрнбергийн он тооллын бичиг" юм. Энэхүү номонд Михаэль Вольгемутын урьд өмнө нь хэн ч хийж байгаагүй 1809 ширхэг модон бар хэрэглэсэн байдаг. Энэ номын төсөл хэрэгжиж эхлэх үед Вольгемутад хүү Дюрер нь туслалцаж байжээ. Дюрер нь 20 гаран наснаасаа л тун их нэрд гарч, өөрийн хөргийг олноор бүтээсэн байдаг тул түүний амьд ахуйн талаар олон ном, тэмдэглэл хадгалагдан үлдсэн байдаг. 2, 3 жил сургуульд сурсныхаа дараа ааваасаа зургийн анхан шатны мэдлэг заалгаж эхэлсэн байна. Эцэг нь уран дархны ажлыг нь өвлөж авахыг хүсэмжилж байсан ч Вольгемутаас суралцаж эхэлсэн зургийн авьяас нь 15 наснаасаа л гялалзаж эхэлсэн байна.
Алсын аян ба хурим (1490-1494)
Вольгемутаас суралцсаны дараа өөр нутгийн урлал, соёлоос суралцахын тулд алсын аянд гарчээ. Ойролцоогоор 4 жил орчим явсан байна. Тэрээр 1490 онд тухайн үедээ хойд Европын шилдэг сийлбэрчин гэгдэх Мартин Шонгауэрийн дор ажиллахаар зорьсон боловч түүнийг Кольмарт 1492 онд очихоос өмнө Шонгауэр таалал төгсчээ. 1492 он хүртэл Дюрер хаана юу хийж байсан нь тодорхой бус байдаг. Кольмарт очсон тэрээр Шонгауэрийн ах дүү болох уран дархан Каспер, Паул болон зураач Людвиг нарын урилгаар хамтран ажилласан байна. 1493 онд Страсбург уруу очиж сийлбэрч Николас Герхарттай учирчээ. Анхны өөрийнхөө хөргийг энэ үед зурсан байна. Сүйт хүүхэндээ илгээсэн гэж үздэг. 1492 оны эхээр Базельд суурьшин Мартин Шонгауэрийн өөр ах дүү болох уран дархан Георгтой хамтран бүтээлүүдээ туурвижээ. 23 настай 1494 оны 7 сарын 7-нд Нюрнберг уруу буцаж Агнес Флайтай хуримласан байна. Хүүхэдгүй байжээ.
Бүтээлүүд
Ангилал:Германы модны сийлбэрчин Ангилал:Германы зэсний сийлбэрчин Ангилал:Германы уран зураач Ангилал:Сэргэн мандалтын үеийн уран зураач Ангилал:Вальхалла Ангилал:Германчууд Ангилал:1471 онд төрсөн Ангилал:1528 онд өнгөрсөн
Өмнөд Калимантан
Өмнөд Калимантан (индонезээр Kalimantan Selatan) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Калимантан аралд байрладаг, 3.6 сая хүнтэй. Төв нь Банжармасин ( Banjarmasin) хот. Хүн амын 76% нь Банжар ястан, 13% нь Жава үндэстэн, 12% нь Буги ястан.
Зүүлтийн тайлбар
Ангилал:Индонезийн аймаг
2 сарын 3
2 сарын 3 нь Григорийн тооллын жилийн 34 дэх өдөр бөгөөд сүүлээсээ 331 дэх (өндөр жил бол 332 дахь) өдөр юм.
Тэмдэглэлт өдөр
0203 #03
Жамбацүлтэм
Жамбацүлтэм — 19-р зууны сүүлчээр байсан Сайн Ноён Хан аймгийн Далай Чойнхор Вангийн Тариатын хүрээний Манба дацангийн ширээт байсан анагаах ухааны эрдэмтэн. Намтар бүтээлийн тухай мэдээлэл ховор, Лүнриг Дандарын Анагаах ухааны түүхий төгсгөлд түүний товч намтар байдаг. Лүнриг Дандарын бичсэнээр Идэрийн голоос гаралтай хүн байсан гэдэг. Бодвол одоогийн Завхан аймгийн хүн байх. Багаасаа Заяын хүрээнд шавьлан сууж, Бурханы номонд боловсорсоноос гадна Өөлдийн Ловон ламыг шүтэж анагаах ухааны дөрвөн үндэсийг судлаж алдартай эмч болжээ. Хожим Тариатын хүрээний Манба дацангийн ширээт лам болж явсан. Түүний зохион дэглэсэн Анагаах ухааны дөрвөн үндэсийг чойр гүн ухааны үүднээс мэтгэлцэн судлах аргачилалыг шавь Лүнриг Дандар (1835-1920) нь үргэлжлүүлэн боловсронгуй болгон Анагаах ухааны дөрвөн үндэсний эцсийн шинжлэл хэмээх алдарт бүтээлээ туурвисан.
Ангилал:Уламжлалт анагаах ухаан
Гэрэл зураг
Гэрэл зураг авалт нь гэрэл зургийн хальс эсвэл электрон зураг-мэдрэгч зэрэг цацаргалт мэдрэмтгий зүйлс дээрх цацаргалтыг буулгаж авах замаар зураг үүсгэх практик, шинжлэх ухаан, мөн урлаг юм. Линз нь ямар нэг обьектоос ялгарах эсвэл тухайн обьект дээр тусаад хугарсан гэрлийн цацрагийн фокусыг тааруулан, камерын дотор байрлах гэрэл мэдрэмтгий гадарга дээр бодит дүрс болгон буулгахад ашиглагддаг. Улмаар электрон дүрс мэдрэгч нь дүрсийг пикселийн нарийвчлалаар буулган, боловсруулж дижитал файл хэлбэрээр хадгалдаг. Зураг, видео хэлбэрээр хадгалагдсан дижитал файлыг зургийн аппаратнаас шууд үзэх, компьютер лүү хуулах, дэлгэцээр харуулах буюу студид угааж, принтерээр хэвлэн ашиглаж болдог. Фото зургийн шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэл, бизнест өргөнөөр ашиглахын зэрэгцээ урлаг, уран бүтээл, харилцаа холбооны зорилгоор түгээмэл ашигладаг.
Анхны технологи
Гэрэл зураг нь хэд хэдэн технологийн нийлбэр юм. Анхны гэрэл зураг гарахаас өмнө Хятадын философич Мо Ди болон Грекийн математикч Аристотель, Евклид нар МЭӨ 4, 5-р зуунд хайрганы нүхээр гэрэл тусган зураг зурах камерны талаар дүрсэлсэн байдаг. Хүн төрөлхтний хөгжил дэвшлийн гайхамшгийн нэг болох гэрэл зургийн түүх эртний Арабын физикч, математикч, эмч, филисофич Ибн-Аль-Хайсамын нэртэй салшгүй холбоотой. Дундад зууны Европт Альхазен хэмээн алдаршсан тэрээр 965 онд төрж 1039 онд өөд болсон ба тухайн үеийнхээ хамгийн өндөр боловсролыг эзэмшиж, гэрэл, гэрлийн туяаны тухай тодорхой бүх л мэдэгдэхүүнийг тусгасан оптикийн тухай шинжлэх ухааны үгүүллээ бичжээ. Тэр үед гэрэл зургийн талаар ямар ч ойлголт байхгүй байсан боловч чухам энэ эрдэмтэн гэрэл зургийн аппарат маягийн зүйл хийсэн нь өнөөгийн бидний сонирхлыг ихэд татдаг. Үүний тулд тэрээр жирийн 1 хайрцаг авч 1 талд нь цоолж нүх гаргаад түүнийхээ өмнө хэд хэдэн лаа асаажээ. Нүхний эсрэг талд цулгай дэлгэц буюу самбар байрлуулахад уг дэлгэц буюу самбар дээр лаануудын доош харсан дүрс гардаг болохыг нээжээ. Ийнхүү Ибн-Аль-Хайсам 200 жилийн дараа харанхуй каамер хэмээх нэр хүртсэн зүйлийг нээсэн хийгээд энэ нь түүний хийдэг ердийн туршилтуудын 1 байсан тул өөрийн нээлтэндээ төдийлөн ач холбогдол өгөлгүй орхисон бөгөөд Европ тив үүнийг 200 жилийн дараа олж мэджээ.
Дундад зуун
1519 онд Леонарда–да-Вийнчи харанхуй камерийг шинжлэх ухааны ажиглалт хийхэд чухал төхөөрөмж гэж нэрлэсэн тэмдэглэл бичжээ. 1544 онд Холландын математикч Хээма Фрийзиус түүний тусламжтайгаар нарны хиртэлтэнд анх ажиглалт хийжээ. 16-р зууны дунд үед Италийн иргэн Жамбаттиссаделла Поорте харанхуй камерийн нүхэнд линз суулгах санаа төрсөн бөгөөд ингэснээр дүрсний чанарыг эрс сайжруулж, улам боловсронгуй болсон тул тэр дорхноо л аялагчид, зураачдын байнгын дагуул болжээ. Цаасан дээр гарсан оптик дүрсийг тэд үзэг харандаагаар дагуулан тодруулдаг байв. Шинжлэх ухааны лабораторит энэ нь өнөөдрийн гэрэл зургийн аппарат буюу туршлагыг бүртгэгч дуран байлаа.
Астрономич Иохами Кээплэр суурин дээрээ эргэж, тал бүр тийш харах боломжтой, салхин тээрэмний хэмжээтэй харанхуй каамерийг зохион бүтээв. М. В. Ломоноосов лаборантууддаа, машинуудыг зурахад харанхуй камерийг байнга ашиглах шаардлага тавьдаг байв. Германы эрдэмтэн, физикч Крийстоф Шлайнэр харанхуй камерыг нар руу чиглүүлэв. Түүний дуран Кээплэрийн зөвлөснөөр 2 хэсэг цуглуулагч линзээс бүрдэж байснаараа Галилейн дурангаас ялгарч байсан бөгөөд алсад буй зүйлүүдийн бодит дүрсийг дамжуулах боломжийг хангасан байна. Эрдэмтэд энэ камерийн тусламжтайгаар Галилейн нээсэн толбоноос гадна, гадаргуу дээр гарсан хаягдлууд тод ажиглагдаж буйг тогтоожээ.
Үүнээс дахин 2 зууны дараа Францын одон оронч Доминик-Франсуа Араго тэднийг дахин нээж “протуберацууд” хэмээн нэрлэжээ. Энэ үед эрдэмтэд бийр хэрэглэлгүй, зөвхөн гэрлээр зурах боломжийг шургуу судалж байлаа. Өөрөөр хэлбэл, дурангийн цуглуулж өгсөн дүрсийг бэхжүүлэх аргыг олох хэрэгтэй байв. Харанхуй камерийг гэрэл зургийн аппарат болгон хувиргах шаардлагатай байлаа.
19-р зуун
19-р зууны хамгийн гайхамшигтай бөгөөд ач холбогдолтой нээлтүүдийн нэг болох гэрэл зургийг Нийсэфор Ньепс (1765-1833) анхны харанхуй камерийг хийсэн. Тэр гэрлийн тусламжтайгаар сийлбэр хэвлэх хэв хийхийг мөрөөдөж, чулуун бараар хэвлэх аргатай нилээд нарийн танилцаж өөрийнхээ хийж буй зүйлээ гелиографи гэж нэрлэжээ.
Даагэр Ньепсийн олж харж чадаагүй хэв-барнаас хуулбарлах, байгаа байдлаар нь зураг авах 2-ын ялгааг ойлгож хөрөг зураг нь өнгөнүүдийн хувьд зөв, тод дамжуулахыг хамгаас илүү шаарддаг учир зураг авах хугацаа 5 хоромоос хэтрэх ёсгүй хэмээн үзэж йодоор боловсруулсан мөнгөөр бүрхсэн ялтас ашиглахыг санал болгожээ. Йодот мөнгө ашигласнаар орчин үеийн гэрэл зургийн аргад тун дөхөж ирсэн хэдий ч бүр 1818 онд Английн астрономч Жооно Хээршэл йодот мөнгөний харлах процессыг тиосульфит зогсоодог болохыг нээснийг тэд мэдэж чадаагүй юм.