cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2015 оны Хөвсгөл аймгийн наадам
Аймгийн наадамд шөвгөрсөн бөхчүүд
Ангилал:Хөвсгөл аймгийн наадам
Экстранет
Экстранет (Extranet) нь байгууллагын дотоод интранетийн тодорхой хэсэгт хандах боломжийг хэсэг бүлэг хэрэглэгдэд олгодог хувийн компьютерын сүлжээ.
VPN ашиглаад хоёр байгууллагын дотоод сүлжээг VPN ашиглаад холбосныг мөн экстранет гэдэг.
Ангилал:Сүлжээний аюулгүй байдал Ангилал:Сүлжээний архитектур
Умард Банат тойрог
Умар Банат аймаг (Севернобанатски управни округ) — Серб улсын Воеводина мужийн 312 мянган хүнтэй аймаг.
Ангилал:Сербийн аймаг
Халх гол
Халх гол буюу Халхын гол нь Евразийн зүүн хойд хэсгээр урсах гол бөгөөд Монгол Улсын зүүн хэсэг, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны зүүн хойд хэсгээр урсана. Голын баруун эрэг нь зүүн эргээсээ өндөр тул зүүн талаас нь харахад хана хэрэм мэт халхалж харагддагаас ийм нэртэй болжээ.
233 км урттай. Усаа цуглуулах талбай нь 17,000 км². Их Хянганы нурууны далайн түвшнээс дээш 1443 метр өндөрт өргөгдсөн газраас эх авч, Хөлөнбуйр хотын нутгаар урсаад Монгол улсад орж, Дорнод аймгийн Халхгол сумын нутгаар урсч байгаад хоёр орны хилийн шугамыг тодорхойлон тахиралдан урссаар Буйр нуурт цутгана. Халх голд Хайлаастын гол цутгадаг.
Халх голын орчимд 1939 онд Япон, Манж-гогийн тал болон ЗХУ, Монголын хооронд дайн гарч байсан билээ.
Эшлэл
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Амар мөрний голын систем Ангилал:Дорнод аймгийн гол мөрөн Ангилал:Монголын гол мөрөн Ангилал:Өвөр Монголын гол мөрөн
Идалис Ортис
Идалис Ортис (испаниар Idalys Ortiz-Boucurt, оросоор Идалис Ортис, англи латин үсэгт хэвшсэн нь Idalys Ortiz) - олимпийн алт, мөнгө (2016), хүрэл медальт медальт, ДАШТ-ий хошой алт , 4 удаагийн хүрэл медальт (, , 2017, 2018), 1989 онд улсынхаа Пинар-дель-Рио мужид төрсөн Куба улсын эмэгтэй жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Кубын жүдоч Ангилал:Кубын олимпын аварга Ангилал:Кубын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Кубын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:Кубачууд
Харилцуур утас
Харилцуур утас буюу телефон бол цахилгаан холбооны хэрэгсэл бөгөөд дуу авиаг, ялангуяа хүний дуу хоолойг алсад дамжуулах үүрэгтэй. Дууны долгионыг электрон сигнал болгон хувиргаж, хүлээн авагч нь электрон сигналыг дууны долгион болгон хувиргаснаар дууг дамжуулдаг юм. Урьд нь харилцуур утас нь утсан сүлжээнд холбогдох шаардлагатай байдаг байсан. Харин одоо радиогоор харилцуур утасны яриаг дамжуулах боломжтой болж, утасгүй харилцуур утаснууд бий болжээ.
Харилцуур утсыг 1876 онд Александр Грэхэм Бэлл зохион бүтээж, патент авчээ.
Харилцуур утасны төрлүүд
Маш олон төрлийн харилцуур утас бий. Биедээ авч явах боломжтой хөдөлгөөнт холбоо буюу үүрэн холбоо 1980-аад оны сүүл үеэс нийтэд дэлгэрсэн. Ийм харилцуур утсыг гар утас гэдэг.
Компьютер нь мөн модем гэгдэх төхөөрөмжийг ашиглан харилцуур утасны шугамаар бусад компьютер буюу харилцуур утастай, тэр ч бүү хэл интернэтэд холбогдох боломжтой.
Ихэнх улс орнуудад нийтийн телефон мөн хэрэглэгддэг. Түүнийг ашиглахын тулд зоос, кредит карт буюу урьдчилсан төлбөрт карт хэрэгтэй.
Бараг бүх улсад утасны сүлжээ бий.
Дебют
Дебют (фр. début - эхлэл) гэж тодорхой салбарт хүмүүс өөрийн хийсэн анхны ажлаа нийтэд танилцуулаx эсвэл анх удаагаа тайз, дэлгэцийн бүтээлийг тавих (театрын концерт, дуурь, баллет, кино гэх мэт) хэлнэ. Уран бүтээлчийн анхны тоглолтондоо гүйцэтгэх үүргийг ˌдебют дүрˈ гэнэ (хэрэв хөгжим тоглож байгаа бол анхны тайзан дээрх тоглолт). Мөн түүнээс гадна спортод тухайн баг тамирчид анх удаагаа тэмцээнд оролцох буюу тоглохыг бас ˌдебют тоглолтˈˌ дебют гарааˈ гэж нэрлэх нь бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Жүжиглэх урлаг
Хэш хүснэгт
Хайлтын харьцуулалтын туслламжтайгаар гүйцэтгэж байсан өмнөх аргуудаас ялгаатай нэг арга бол хеш хаяглалт юм. Энэ хайлтын арга нь түлхүүр утганд арифметик үйлдлээр хувиргалт хийн өгөгдөл байрлах хүснэгтийн хаягийг гарган авч шууд ханддаг.
Жад шидэлт
Жад шидэлт нь хөнгөн атлетикийн шидэлтийн төрлүүдийн нэг бөгөөд 2.5 метр орчим урттай жадыг шидэж өрсөлддөг спорт юм. Жад шидэлт нь мөн эрэгтэй арван төрөлт, эмэгтэй долоон төрөлтөд багтдаг. Жад шидэгчид тодорхой зайнд гүйгээд, тэр эрчээрээ жадаа шиддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хөнгөн атлетикийн төрөл Ангилал:Шидэлтийн спортын төрөл
Хэш хүснэгт
Хэрэв бидэнд n ширхэг ялгаатай түлхүүр утгууд 1-ээс n-ийн хооронд өгөгдвөл к утгатай түлхүүрийн өгөгдлийн массивын к дугаар элементээс шууд авах боломжтой байдаг. Тэгвэл hash хаяглал нь түлхүүрийн утга тодорхой биш, ерөнхий тохиолдолд энгийн энэ арга дээр үндэслэгддэг.
Hash хаяглалын тусламжтайгаар хийх хайлтын эхний алхам бол хайх түлхүүрийн утгыг хүснэгтийн хаяг уруу хувиргах үйлдэл юм. Энэ үйлдэл hash функцынээр хийгддэг. Зарчмын хувьд, hash функц нь ялгаатай түлхүүр бүрийг ялгаатай хаягт хувиргах ёстой боловч ингэж бүрэн төгс тодорхойлох хэш функц байдаггүй. Иймээс 2 ба түүнээс олон ялгаатай түлхүүрүүд хүснэгтийн ижил хаягаар тодорхойлогдох тохиолдол гардаг. Ийм түлхүүрүүдийн зөрчлийг зохицуулах үйлдэл нь хайлтын хоёрдох алхам болдог ба үүнийг жагсаалт ашиглан зохицуулж болдог. Энэ арга нь хэдэн түлхүүр гарч ирэхийг урьдчилан мэдэхгүй тохиолдолд динамикаар зохицуулахад илүү тохиромжтой юм. Үүнээс гадна массив ашиглан шийдэх зарим аргууд байдаг.
Hash хаяглалыг хугацаа ба зай хэмнэсэн сайн жишээний нэг гэж хэлж болно. Хэрэв санах ойн хязгаарлалт байхгүй бол түлхүүр утгагд санах ойн хязгаарыг ашигласанаар санах ой руу зөвхөн нэг удаагын хандалтаар хайлтыг гүйцэтгэх болно. Хэрэв хугацааны хязгаарлалтгүй бол хүрэлцээт хамгийн бага санах ойн хувьд энгийн дараалан хийх аргыг ашиглаж болно. Тэгвэл hash хаяглал нь энэ 2 туйлыг тэнцүүлэн хугацаа ба зайг ухаалгаар ашигладаг.
Хэш функц
Эхний алхамд түлхүүрийг хүснэгтийн хаягруу хувиргах hash функц тодорхойлох ёстой. Энэ процесс нь санамсаргүй тоо үүсгэхтэй төстэй арифметик үйлдэл юм. Өөрөөр хэлбэл к түлхүүрийн олонлогыг [0,m-1] гэсэн (m хүснэгтийн хэмжээ) мужийн хоорондох бүхэл тоонуудруу хувиргах H:K->M функцыг тодорхойлох болно. H функцыг тодорхойлоход 2 үндсэн шалгуур баримтлах шаардлагатай. Үүний эхний шаардлага нь Н функц маш хурдан, хялбар байх ёстой. 2дахь шаардлага нь Н функцээр хаяглагдах түлхүүрүүд хамгийн бага зөрчилтэйгээр хүснэгтийн m байрлалд тархсан байх шаардлагатай. Гэвч бодит байдал дээр түлхүүрүүд болон хаягуудыг урьдчилан мэдэхгүй тохиолдолд 2 дахь шаардлагыг төгс хангаж чаддаггүй. Иймд бид түгээмэл ашиглагддаг хэш функцийг авч үзье.
Хуваах арга
Түлхүүрийн тоо n-ээс их m тоог сонгоно. Хаяглалын зөрчилийг багасгахын тулд m анхны тоо байх шаардлагатай. Эндээс H функцыг H(k) = k(mod M) гэж тодорхойлдог. Хэрэв түлхүүр нь тоон утгаар өгөгдсөн бол функцид шууд ашиглана. Харин түлхүүр нь тэмдэгт мөрөөр өгөгдвөл түүнийг эхлээд тоон утгаар илэрхийлэх шаардлагатай.
Хаягийн зөрчлийг зохицуулах аргууд
Түлхүүрийг дээрх функцээр хүснэгтийн хаяг уруу хувиргах үед ижил хаягаар тодорхойлогдсон түлхүүрүүдийг зохицуулах асуудал яригдана. Хамгийн энгийн арга бол хүснэгтийн хаяг бүрд жагсаалт ашиглах ба цаг хаягаар тодорхойлогдох түлхүүрийг агуулах болно. Өөрөөр хэлбэл m хэмжээтэй хүснэгтийн хувьд m салангид жагсаалт ашиглагдах юм.
Зөрчил
Өөр шинэ хосын хэш хүснэгтийн харгалзах үүрэнд өөр хос байвал зөрчил(collision) үүснэ.
Халилт
Харгалзах хүснэгтийн үүр дүүрэн бол халилт(overflow) үүснэ.
Ангилал:Өгөгдлийн бүтэц  Ангилал:Хайлтын алгоритм
Зарим амьтны насны нэрс
Эх сурвалж
Ангилал:Жагсаалт (амьтан судлал)
Өмнөд Банат тойрог
Ангилал:Сербийн аймаг
Уртын дуу
Уртын дуу бол монгол ардын дууны сонгодог хэлбэр даруй мөн бөгөөд дэлхий дахинд ардын дууны шинж төлөвтэй харьцуулан үзэхэд нэн өвөрмөц, гайхам сонин, чухам Монголын урлал юм.
Түүх
2000 гаруй жилийн тэртээ Хүннү гүрний Модун Шанью хааны үед уртын дуу үүсэн тухай домог хятад эх сурвалжид байдаг байна. Уртын дуу судалдаг эрдэмтэд энэхүү дууны үүсэл хөгжилд нүүдэлчин соёлын зан үйл, уудам дэлгэр тал зэрэгтэй юуны өмнө холбож үздэг байна.
Уртын дуу дуулах арга хэлбэрүүд
Уртын дууны шүлгийн өргөлтөт үе- уртасгал дээр уухайлах маягаар уртаар аялгуулж, амьсгал, өгүүлэхүйн эрхтэн болон төвөнх хоолойн оролцоотойгоор олон янзын эгшиг чимэглэл үүсгэн, хүнгэнүүлж, хангинуулж, цангинуулж, шуранхайлж дуулах урлагийг уртын дуу гэнэ.
Ардын билэг зүйч Ж.Бадраа монгол уртын дууны аялгууны онцлогийн талаар:
1. Уртын дуу маш баялаг хэмнэл, ритмтэй
2. Уртын дуу маш өргөн цараатай. Ардын богино дуу голцуу нэг октаваас кварт илүү цараатай байдаг бол уртын дуу хоёр октаваас кварт илүү гарах цараатай байдаг. Өөрөөр хэлбэл эрэгтэй уртын дуучин баритон, тенор хоёрын цараатай, эмэгтэй дуучин альто, сопрано хоёрын цараатай байж дуулна гэсэн үг.
3. Дээш цойлсон нарийн өнгөнөөс гэнэт бүдүүн өнгөнд, бүдүүн өнгөнөөс гэнэт нарийн өнгөнд маш хол үсрэн шилждэг үсрэлт ихтэй байдаг.
4. Уртын дуу нь займрал ихтэй буюу үндсэн дэвсгэр хөгөөсөө займарч өөр өнгөнд дэвсгэр хөгт шилжээд, буцаад үндсэн дэвсгэр хөгт орох нь элбэг.
5. Дуучин хүнээс дотоод уран сэтгэмж, хоолойн хүч чадал, хувийн уран чадвар маш их шаарддаг.
Уртын дууг үг, үеийн аялгууллын зарчмаар дуулахад найруулгын 3 зүйл ялгардаг.
1. Дууны шүлгийн үе, өргөлт ямар эгшиг дээр суурилж байна, тэр эгшиг авиаг уртасган дуулж байна.
3. Уртын дууны шүлгийн утга агуулгад үл хамаарах “байду зэ”, “лаа”, “лоо”, “лээ”, “аа-ээ”, “ээ-оо” гэх мэт оруулга үг шинээр нэмж дууны шүлгийн үеийн аялгууллыг улам өргөжүүлдэг.
Монгол уртын дууны туурвил зүй, гоо сайхны шинжийг тодорхойлогч нэг содон онцлог нь шуранхай юм.
Уртын дуу гэгч уудам тэнэгэр сайхан нугалаатай, уянга төгөлдөр олон янзын гоёмсог эгшиг чимэгтэй, хүний сэтгэлийг хөдөлгөн догдлуулам хөгжүүн бадрангуй сайхан аялгуу нь оргилон дээшилж, нарийсан нарийссаар "шуранхайлах", тэгснээ аргилан доошилж бүдүүсэн бүдүүсэхдээ зүйл зүйлийн хачин хөөрхөн нугалаа хугалаа, хоолой амьсгалын цохилт хийж, хүнгэнэн "шигших" зэргээр нэн өргөн цараатай, сонсож ханашгүй эгшиг-лэнтэйяа хадаадаг нь чухам Монгол сайхан эх орны тэнэгэр уудам тал нутаг хийгээд, дэлгэр баян хангайн сүрлэг өндөр уул нуруу, даваа гүвээ, өргөн тунгалаг гол мөрөн, өтгөн хөвч ой шугуй, үзэсгэлэн төгс байгалийн тансгийг санагдуулж, агт морьдын хурдан жороо ажнай сайныг бодогдуулж, унасан газар, угаасан ус, эцэг эх элгэн садан, үр хөвгүүд, үнэнч журмын амраг хань, анд нөхөд сэлтээн хайрлан энхрийлэх эх оронч сэтгэлийг маань ундруулам сайхан билээ.
Уртын дууны тэр бүхий гайхамшиг "ид шидийг" утга зохиол, хэлний шинжлэл, яруу найргийн зүй, хөгжмийн судал, дуулаачны авиан зүй, түүх, угсаатны зүй гэх зэрэг дав дээр холбогдох шинжлэх ухааны үүд-нээс нягтлан нуталбаас зохистой билээ.
Уртын дууны гурав дахь онцлог гэвэл дээш цойлсон нарийн өнгөнөөс гэнэт бүдүүн өнгөнд, бүдүүн өнгөнөөс гэнэт нарийн өнгөнд маш хол үсрэн шилждэг үсрэлт ихтэйг хэлж болно. Уртын дууны дөрөвдөх онцлог гэвэл манай монгол ардын урт дуунд, хөгжмийн хэлээр займрал их байдаг.
Өөрөөр хэлбэл үндсэн дэвсгэр хөгөөсөө займарч өөр /оруулбар/ дэвсгэр хөгд шилжээд, буцаж үндсэн дэвсгэр хөгдөө орох төгс бус хөг солигдол уртын дуунд элбэг байдаг гэсэн үг юм. Уртын дуугдуулахад дуучин хүнээс дотоод их уран сэтгэмж, хувийн уран чадварын их далайц шаарддаг байна.
Уртын дууны төрөл
Судлаачдын үзэж байгаагаар 6000 мянга гаруй уртын дуу байдгаас өнөө үед идэвхтэй дуулагдаж байгаа нь 60 орчим бий.
Судлаачид уртын дууг янз бүрийн талаас нь ангилахыг оролдож ирсэн ба агуулга талаас нь:
– Магтаал дуу
– Түүхэн дуу
– Уянгын дуу
– Хөдөлмөрийн дуу
– Аж байдлын дуу
– Сургаал дуу гэж ангилж ирсэн юм.
Бүтэц, зохиомж, чимэглэлийг нь харгалзан:
– Айзам уртын дуу
• Бэсрэг уртын дуу – Дээд, доод өнгө өргөн биш цар хүрээтэй, шуранхайгүй, хэм тодорхой, хэмнэл мэдэгдэм, нэгээс үл хэтрэх өргөлттэй, уртын дууны хувьд аяны зохиомж багавтар, урт богинын дууны айзам хэмнэл хосолдог дууг бэсрэг уртын дуу гэнэ. Туурвил зүй, ая ба шүлгийн зохиомж, бүтэц зэргээрээ урт ба богино дууны аль алины өнгө төрхийг хадгалсан байдаг. Тархалтаараа Монгол нутгийн зүүн зүгт нилээд тархмал байдаг. Нөгөө талаар дууны түүхтэй холбоотой домог, хууч яриа дагалдсан байдаг. Жишээ нь: ”Шалзат баахан шарга” “Хүрэн толгойн сүүдэр” “Тоорой банди” “Дөрвөн настай халиун” ” Үлэмжийн чанар”
• Айзам уртын дуу – уртын дууны дотор хамгийн өргөн цараатай, уран нугалаа, чимэглэлтэй, ихэвчлэн давхар шуранхайтай, холын үсрэлт займралттай, амьсгал цуурайлалттай, гүн хүндэтгэлийн утга бүхий дууллын чанарыг агуулсан байдаг. Үүнийг монгол бичгийн хэл, халхын зонхилох аялгуу талаас нь “Айзам” дуу гэж нэрлэдэг. Айзам дууны хөг аялгуу нь Монгол нутгийн сайхан орны уудам тал нутаг, баян хангайн сүрлэг өндөр уулсыг, өргөн тунгалаг гол мөрөнг дүрслэн илэрхийлдэг. Дууны шүлэг нь гүн ухааны утга уянга, төрийн хүндэтгэлийн шинжтэй, гүн гүнзгий бэлгэдлийг илэрхийлдэг. Төрийн том ёслол, нийтийг хамарсан баяр, наадам, төрийн тахилга, ном судар залах зэрэгт эхлэл магнайд дуулдаг. Айзам дуунд: “Хуур магнай”, “Түмний эх”, “Эрхэм төр”, “Дуртмал сайхан”, “Эртний сайхан”, ”Өвгөн шувуу хоёр”,...
Уртын дуу дуулаачдын төлөөлөл
Монгол уртын дууны шуранхайг алдарт Зууны манлай уртын дуучин Намжилын Норовбанзад шинэ түвшинд хөгжүүлсэн, Монгол Улсын Алдарт Гавьяат Дуучин Жигзавын Дорждагва, СГЗ-Г.Дадьсүрэн, Долгоржав, Дамчаа, Гончиг, Б.Ламжав, МУАЖ Чулуунбаатарын Шархүүхэн, Шарын Чимидцэеэ, Нэргүй, Мягмарсүрэнгийн Дорждагва, Г.Энхбаатар, С.Эрхэмбаяр, Д.Үүрийнтуяа, Д.Жавхаасайхан, Э.Болормаа,.. нар.
Уртын дууг ЮНЕСКО-д дэлхийн соёлын өвд бүртгэсэн нь
Уртын дуу нь төрийн ѐслол, баяр наадам, хурим найр зэрэг монголчуудын аль эрхэм хүндэтгэлтэй ѐс заншил, зан үйлтэй шууд холбоотой бөгөөд нүүдэлчин Монголчуудын амьдралаас төрж, монгол хэлээр дуулагдан өнөөг хүртэл хүндтэйгээр уламжлагдсан ирсэн уламжлалт урлаг юм.
Монголын уртын дууны гайхамшигийг үнэлэн 2003 онд ЮНЕСКО, Монгол Уртын дуу, “Хүн төрөлхтний аман ба биет бус өвийн шилдэг дээж”-д тунхаглаж, 2008 онд Соѐлын биет бус өвийн “Хүн төрөлхтний төлөөний жагсаалт”-д бүртгэсэн юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монголын хөгжим Ангилал:Ардын хөгжим Ангилал:Монголын биет бус соёлын өв
Дугарбаатарын Лхагва
Дугарбаатарын Лхагваа XX зууны манлай тамирчин.
(1972 оны 3 сарын 10) нь Монгол улсаас төрсөн мэргэжлийн боксын анхны дэлхийн аварга бөгөөд WBA холбооны 2 жингийн дэлхийн аварга болсон Монголын анхны тамирчин юм. Монгол улсын гавъяат тамирчин цолтой. Тэрээр WBA (Дэлхийн Боксын Холбоо)-ний хөнгөн жин, супер хөнгөн жингүүдэд дэлхийн аварга цолыг хүртэж байв. Мэргэжлийн боксын рингэнд 26 тоглосноос 21 ялж (үүнээс 18 нь хүнд цохилтоор), 1 тэнцэл, 4 ялагдалтай.
Володимир Зеленський
Намтар
1978 оны 1 сарын 25-нд ЗХУ-ын Днепропетровск мужийн Кривой Рог хотод төрсөн.
Жүжигчин, найруулагч, продюсер Владимир Зеленский Украины хошин урлагийн жүжигчин, “Ард түмний үйлчлэгч” намаас Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшиж 2019 онд Украйны Ерѳнхийлѳгч болж тангаргаа ѳргѳсѳн билээ.
1982-1986 онуудад Владимир эцэг, эхийнхээ хамт Монголд амьдарчээ. Тэрбээр Эрдэнэт хотын зөвлөлтийн дунд сургуулийн нэгдүгээр ангид элсэн А үсэг заалгасан аж. Дараа нь 1986 онд төрөлх Кривой Рог хот руугаа буцаж, 95 дугаар гимназийн англи хэлний гүнзгийрүүлсэн сургалттай ангийг дүүргэсэн байна. Багадаа сонгомол бөх, хүндийг өргөлтөөр хичээллэдэг, шуудангийн марк цуглуулдаг, сагсан бөмбөг, гар бөмбөг муугүй тоглож, дажгүй гэгч нь бүжиглэчихдэг сэргэлэн хүү байжээ. Бас бие даан гитар хөгжим сурч, сургуулийнхаа хамтлагт тоглодог байсан гэнэ.
16 настайдаа Израилд суралцах тэтгэлэг авсан ч эцэг нь “Намайг үхсэний дараа л тийшээ яваарай” гээд болиулсан хэмээн намтарт нь бичжээ. 1995 онд аравдугаар ангиа 2 хичээл дээр сайн дүнтэй, бусад хичээл дээрээ онцсайн үнэлгээтэй төгсөж, Киевийн Олон улсын харилцааны их сургуульд элсэн суралцжээ. Мѳн төрөлх Кривой Рогийнхоо эдийн засгийн дээд сургууль, Киевийн үндэсний эдийн засгийн их сургуулийг хууль эрх зүйн мэргэжлээр дүүргэсэн байна.
2019 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үе
2018 оны 12 дугаар сард Владимир Зеленский Украйны сэтгүүлч Дмитрий Гордонтой хийсэн ярилцлагадаа өөрийн "Ард түмний үйлчлэгч" /Слуга народа/ намаа ирэх парламентын сонгуульд оролцох хүсэлтэй байгаагаа зарлав. 2018 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдөр, шинэ он гарахаас хэдхэн минутын өмнө Владимир Зеленский "1 + 1" телевизийн сувгаар украинчуудад хандан уриалга гаргаж, Украины ерөнхийлөгчийн сонгуульд оролцохоо мэдэгдэж, энэ нь Ерөнхийлөгч Петро Порошенкогийн шинэ жилийн уламжлалт мэндчилгээг тус телевизээр нэвтрүүлэхийг нь хоцроосон. Зеленский хожим үйл явдлыг санаатай биш, техникийн алдаанаас болсон гэж тайлбарласан.
2019 оны 1 дүгээр сарын 21-нд "Ард ​​түмний үйлчлэгч" нам Владимир Зеленскийг Украины ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшүүлэв. Нэгдүгээр сарын сүүлчээр Зеленский сонгуулийн өмнөх санал асуулгаар хамгийн түрүүнд гарч ирэв. Хоёрдугаар сар гэхэд Зеленскийн рейтинг 25-30%, 3 дугаар сарын дундуур 34% хүртэл өссөн байна. 3 дугаар сарын 31-нд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн эхний шат явагдаж, хамгийн олон санал (30.24%) -ийг Владимир Зеленский авсан нь Ерөнхийлөгч Петро Порошенкогоос бараг хоёр дахин их байв.
Зеленский Порошенкотой хамт орсон сонгуулийн хоёр дахь шатанд Украины Төв комиссын эцсийн дүнгээр нийт сонгогчдын 73.22% (13.5 сая санал) -ын дүнгээр ялалт байгуулав. 5 дугаар сарын 3-нд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагчийн тухай мэдээллийг Дээд Рада "Украины дуу хоолой" сонин, Украины Сайд нарын танхимын "Засгийн газрын шуудан" сонинд нийтэлсэн байна.
Ерөнхийлөгчийн тангаргаа өргөсөн Зеленский шууд Парламентаа тараах шийдвэр гаргаж, Парламентын гишүүдийн халдашгүй байдлын хуулийг цуцалж, Ерөнхий прокурор, Батлан хамгаалахын сайд зэрэг нэлээд олон дарга нарыг огцруулах санал гаргасан. Тэрбээр: "Би урьд нь та бүхнийг инээлгэхийн төлөө явж ирсэн. Тэгэх хэрэгтэй гэж итгэдэг байсан. Харин одоо та бүхнийг уйлахгүй байлгахын төлөө бүхнийг хийнэ!" гэж ард түмэндээ хандаж хэлжээ.
Гэр бүл
Дунд сургуульд зэргэлдээ ангид сурч байсан Елена Владимировна Кияшко гэж бүсгүйтэй 1996 онд ойр танилцаж 2003 оны 9 дүгээр сарын 6-нд гэрлэлтээ албан ёсоор батлуулжээ. Тэд анр хоёр хүүхэдтэй: охин Александра (2008), хүү Киррил (2013).
Цахим холбоос
Ангилал:Украины ерөнхийлөгч Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн Ангилал:Украины кино жүжигчин Ангилал:Украины жүжигчин Ангилал:Украины кино зохиолч Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:21-р зууны улс төрч Ангилал:Ард түмний үйлчлэгч намын гишүүн Ангилал:Киевийн уран бүтээлч Ангилал:Украины их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Украинчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Таша Данверс
Наташа Де'Анка Данверс (Natasha De'Anka Danvers, 1977 оны 9 сарын 19-нд төрсөн) нь Их Британийн олимпийн хүрэл медальт хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр Ямайкаас нүүн ирсэн хөнгөн атлетикчид болох Дорретт Маккой, Дональд Данверс нарын гэр бүлд, Лондон хотноо мэндэлжээ.
Хөнгөн атлетик
1999 онд Таша Данверс Их Британийг төлөөлж Хөнгөн атлетикийн ДАШТ-д анх оролцон, урьдчилсан шатанд 56.66 секунд гүйсэн бөгөөд цааш шалгарч чадаагүй. 23 настайдаа буюу жилийн дараа 2000 оны Сиднейн олимпод оролцож, шигшээ уралдаанд шалгаран, 8-р байр эзэлжээ. 2001 онд зуны Универсиадаас алтан медаль хүртсэн байна.
2002 онд Манчестерт зохиогдсон Британийн хамтын нөхөрлөлийн наадамд 7-р байр эзэлсэн. 2002 оны Европын АШТ-д ч мөн 7-р байранд оржээ.
2003 онд тэрээр өөрийн дасгалжуулагч Даррелл Смиттэй гэрлэж, Наташа Данверс-Смит гэдэг нэрээр уралдах болов.
2004 онд хүүхэд төрүүлэхийн тулд олимпийг алгассан нь олон хүнээс шүүмжлэл дагуулж, тэр  ч байтугай олимпийн медальт тамирчин Алан Паско түүнийг "тэнэг" гэж нэрлэжээ. Ихэнх хүн түүнийг спортдоо буцан ирэхгүй нь гэж бодож байсан аж. Харин Данверс 2006 онд спортдоо эргэн ирж, Хамтын нөхөрлөлийн наадмаас мөнгөн медаль зүүж, Европын АШТ-д 7-р байр эзлэв. Мөн оны эцсээр тэрээр ОУХАХ-ны чансаанд өөрийн хамгийн өндөр чансаа болох 6-р байрт эрэмбэлэгдсэн байна.
2007 оны Дэлхийн АШТ-д 54.08 секундын амжилт үзүүлэн, анх удаа шигшээ уралдаанд шалгарав.
2008 он Ташагийн хувьд онцгүй эхлэв. Түүнийг өсгийний гэмтэл зовоох болж, гэмтлээ эдгээсэн ч анхны бэлтгэлийнхээ үеэр гуяны шөрмөсөө сунгаж орхив. Ийнхүү улсынхаа АШТ-д хувийн дээд амжилтаасаа хамаагүй муу амжилт үзүүлж (57.00 с), 2-р байрт шалгарчээ. Харин дараагийн 7 хоногт нь олимпийн багийг зарлахад Данверс багтан орсон бөгөөд улсын аварга болсон залуу тамирчин Перри Шэйкс Дрэйтоныг багтаасангүй гэж уг сонголтыг үл таашаасан хүмүүс олон байв. Гэсэн ч Данверс гайхалтай амжилт үзүүлэн, шигшээ уралдаанд хувийн дээд амжилтаа тогтоож (53.84 с) Ямайка Мелани Волкер, АНУ-ын Шийна Тостанарын ард орж хүрэл медаль зүүжээ.
Данверс гэмтлийн улмаас Дэлхийн АШТ-д оролцож чадаагүй.
Бусад
Уралдаан тэмцээнгүй үедээ Данверс уран бүтээлчээр ажилладаг. Тэрээр багаасаа дуулж эхэлсэн бөгөөд өдгөө уран зураг зурдаг. Түүний бүтээлүүд danversbydesign.com, tashadanvers.com сайтуудаар зарагддаг. Тэр мөн илтгэгч, дасгалжуулагч, фитнессийн моделийн ажил эрхэлдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Их Британийн саадтай гүйгч Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга Ангилал:Английн тамирчин Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Улаан мөнгөн усны дуулианууд
Улаан мөнгөн усны дуулиан-ЗХУ-ыг задран унасны дараа зүүн Европ болон хуучин социалист байсан улсуудад болон зарим нэг орнуудад янз бүрийн стратегийн түүхий эд, техник, технологийг нууцлагдмал хар захын худалдаагаар арилжих асуудал түгээмэл байсан бөгөөд түүнд гэмт хэргийн бүлэглэлүүд, хууль бус наймаа эрхлэгчдид төдийгүй жирийн иргэд, төрийн байгууллагын ажилтан албан хаагчид, цэрэг, цагдаа, тагнуул зэрэг тусгай албаныхан хүртэл оролцож байсан хуурамч түүхий эдийн наймааны тухай хуурамч цуурхал юм. Улаан мөнгөн ус гэдэг нэр томъёо 1980-д оны сүүлээс анх хэвлэлд гарсан байх анх 1970 -д онд тусгай тайлан илтгэлүүдэд дурдагдаж байжээ. Түүнийг цөмийн зэвсэг хйихэд хурдасгуур болгон ашигладаг талаар ярьдаг боловч батлагдаагүй. Монгол оронд нийгмийн хувьсал явагдсан 1990 оноос хойш зах зээлийн систем нэртэйгээр ажилгүйдэл, эмх замбараагүй байдал, худал цуу яриа, хар захын буюу хууль бус арилжаа наймаа, луйвар зэрэг нийгмийн сөрөг үзэгдлүүд эрс хүчтэйгээр нийтэд түгээмэл болсон байлаа. Энэ үед улаан мөнгөн усны тухай монголд анх цуу яриа гарч эхэлсэн юм. Мөн энэхүү улаан мөнгөн ус нь орост байдаг тэндээс нууцаар монголд оруулж ирж чадвал түүнийг монголд ирсэн хятадуудад маш өндөр үнээр зарж болно гэж цуу яриа тарсан байжээ. Хялбар аргаар хурдан баяжихыг мөрөөдсөн хүн бүхэн улаан мөнгөн усны эрэлд гарч зарим нь орос руу наймаанд явахдаа түүнийг асууж сурж байлаа. Мөн 1990 оноос хойш Монгол улс урд хөрш БНХАУ-тай сайн харьцаа тогтоох зорилгоор хоёр орны иргэдийг харилцан нэвтрэх асуудлыг харьцангуй чөлөөтэй болгосон тул энэхүү улаан мөнгөн усыг худалдан авах зорилготой хятадууд бас монголд ирж байжээ. Улаан мөнгөн устай холбоотой нууц наймааны тухай цуу яриа нь Монгол улсын цагдаа, тагнуулын байгууллагуудын хараанд өртсөн байна.
Ангилал:1993 оны эрүүгийн хэрэг Ангилал:Монгол дахь эрүүгийн хэрэг
Улаан мөнгөн ус
Улаан мөнгөн ус, буюу RM-20/20, эсвэл олон шинж чанар бүхий хурдасгуур, мөн Compound-20/20 — ЗХУ-ын сүүлийн үед бүтээгдсэн гэх домог бүхий Хуурамч бодис юм. Хуурамч бодисуудаас харьцангуй наймаа арилжааны амжилт үзүүлсэн зохиомол материал ажээ. Түүнийг маш их хортой, бас их аюултай ба улаан өнгөтэй гэдэг ч байгальд тийм бодис ерөөсөө байдаггүй байна.
Гэсэн ч энэ бодис нь маш их нягттай(20 г/см³ ), −150 °C-ийн температурт хөлддөг, KCN-ийн түвшний хортой, цацраг идэвхит шинж чанартай, халуун цөмийн бөмбөгний тэслэгч,Гауссийн их буу, хэт хүчтэй цэргийн лазер зэрэгт ашигладаг гэсэн байдаг.
Ашигласан материал
Ангилал:Цөмийн зэвсгийн техник Ангилал:Зохиомол зүйл
Авиценна
Абу Али Хусейн ибн Абдаллах ибн Сина буюу Авиценна нь Персийн философич, эмч, дорнодын аристотелизмийн төлөөлөл болсон хүн байв. Тэрээр Бухарын Афшан тосгонд төржээ.
Энэ их хүн тэнгэрийн оддын хөдөлгөөний замыг тооцоолохоос авахуулаад хүний организмын нууцад нэвтэрч шинжлэх ухааны олон зүйл туршлага сорилт хийж, шүлэг зохиол бичиж, гүн ухаан, эмнэлэг, хими, биологи, математик, зэрэг шинжлэх ухааны олон салбарт их хувь нэмэр оруулсан билээ. Шинжлэх ухааны онолын дүгнэлт таамаглалуудаа ямагт үнэн зөв эш үндэстэй гаргадаг байсан учраас Авиценны боловсруулсан онолын олон асуудал манай үед ч үнэ цэнээ алдаагүй хэвээр байна. Жишээ нь нүдний зохион байгуулалтын талаарх түүний таамаглал өнөө үеийн анагаах ухааны олон туршлагаар батлагджээ. Авиценна онол практик хоёрын холбооны талаар үлэмж их ажил хийж, энэ зарчим дээр үндэслэн шинжлэх ухаануудыг хооронд нь холбож ангилал хийсэн байна. Тэрээр тооны ухааны талаар Евклидийн онолыг нэмэн баяжуулж, одоогийн математик тооллын онолд хамаарагдах нэлээд хэдэн дүрэм боловсруулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:11-р зууны исламын теологич Ангилал:Исламын цэцэглэлтийн үеийн гүн ухаантан Ангилал:Исламын цэцэглэлтийн үеийн физикч Ангилал:Алхимич Ангилал:Иран судлал  Ангилал:Персийн яруу найрагч Ангилал:Персийн анагаах ухаан Ангилал:Исламын анагаах ухаан Ангилал:Өргөн мэдлэгтэн Ангилал:Персчүүд Ангилал:10-р зуунд төрсөн Ангилал:1037 онд өнгөрсөн
Хос туйлт транзистор
thumb|upright|Хос туйлт транзистор. Дээрээс доош: [[TO-3, TO-126, TO-92, SOT-23]]
Хос туйлт транзистор (Bipolar transistor) нь N болон P хэлбэрийн хагас дамжуулагчийг N-P-N эсвэл P-N-P гэсэн дараалалаар байрлуулсан транзистор юм. Электрон нүх хоёулаа гүйдэл дамжуулалтанд оролцдог тул хос туйлт (биполяр) хэмээн нэрлэгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Транзистор
Нэг хуулбар процесс
Хуулбар нь төв процессорын ашиглалтын үндсэн нэгж юм. Үүнд: хуулбарын хаяг (ID), программын тоолуур, регистрийн багц, мөн стек багтана. Бусад хуулбарууд кодны хэсэг, өгөгдлийн хэсэг мөн бусад үйлдлийн системийн нөөц гэх мэт нээлттэй файл болон сигналуудтай адил холбогддог. Уламжлалт (эсвэл хүнд жингийн) процесс нэг хуулбар удирдлагатай байна.
Ангилал:Үйлдлийн систем
Интеграл
Интеграл тоолол — Интеграл гэдэг нь нийлбэр гэсэн утгатай. Тиймээс Интегралаар нийлбэр боддоход ашигладаг. Харин Интегралыг тооцохдоо уламжлалын урвуу үйлдлээр тооцдог.
интеграл боддог веб сайт https://www.symbolab.com/
Ангилал:Математик анализ
Ажлын байрны шинжилгээ
Ангилал:Хөдөлмөрийн эрх зүй
Поль Ланжевен
Поль Ланжевен (Paul Langevin, * 1872 оны нэгдүгээр сарын 23-нд Парист; † 1946 оны арванхоёрдугаар сарын 19-нд мөн хотдоо) — Францын нэрт физикч, нийгмийн зүтгэлтэн байв.
Замнал
Эх орондоо физик, химийн боловсрол олж авсан Ланжевен Англид очиж нэрт физикч Жозеф Томсоны дэргэд ажилласан явдал түүний цаашдын бүтээлч үйлст их тус болжээ. Эх орондоо буцаж ирснийхээ дараа Парист их, дээд сургуулиудад багш, захирлаар ажиллахын зэрэгцээ Пьер Кюригийн удирдлаган дор эрдэм шинжилгээний ажлаар тууштай оролдон рентген туяаны үйлчилгээн дор хийн иончлогдох үзэгдлийг судалж, жирийн ионоос 1000 дахин их масстай, эерэг цэнэглэгдсэн хүнд ион байдгийг тэр нээсэн байна. Үүний дараа соронзон үзэгдлийг судлах талаар ихээхэн амжилт олж дэлхий дахинд алдаршсан билээ.
Тэрээр металлын электрон онолын үндсэн дээр соронзоны үндсэн үзэгдлүүдэд тайлбар өгч 1903-1905 онд диамагнетизм, парамагнетизмын термодинамик, статистик онолыг боловсруулжээ. Парамагнетизмын статистик онол нь бодисын бүтцийн судалгаанд статистикийн механикийг хэрэглэх загвар болсон юм.
Ланжевений тэгшитгэл:
Хэт авианы салбарт хийсэн түүний судалгааны ажил нь практикийн чухал ач холбогдолтой юм. Тэрээр их чадалтай хэт дууны долгионыг бий болгохын тулд пьезо-цахилгааны үйлчилгээг ашигласан байна. Энэ нь усан доорх дохиог үүсгэх, гүнийг хэмжих чухал боломж олгожээ. Энэ цааш үргэлжилсээр шумбагч хөлгийн төсөл дээр ажиллахад хүрч байв.
Фашизмын эсрэг, энхтайвны төлөө цогтой тэмцэгч эрдэмтэн Ланжевен 1898 онд зохион байгуулагдсан Францын хүний эрхийн холбооны идэвхитэй зүтгэлтний нэг байв.
Эшлэл
Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:Францын физикч Ангилал:Мари Кюри Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Копли медаль шагналтан Ангилал:Энхтайвны хөдөлгөөний хүн Ангилал:Францчууд Ангилал:1872 онд төрсөн Ангилал:1946 онд өнгөрсөн
Түмэндэлгэржав
Далай хан Түмэндэлгэржав (1873-1938 оны 3 сарын 4) билгийн тоололын Арван тавдугаар жарны харагчин тахиа буюу 1873 онд Дөрвөд Далай хан Галзаннамжилын их хатан Түмэнбаярын ахмад хүү болон мэндэлжээ.
Бага залуу насны намтар
Далай хан Галзаннамжилын 5 хүүгийн ахмад хүү тэрбээр хүүхэд наснаасаа бусдад үлгэр дууриал болсон бие даасан, өөрийн гэсэн үзэл бодолтой, аливаад хянуур ханддаг нэгэн байжээ. Төвөд болон монгол, тод бичгийг гаргуун сайн эзэмшсэн, арвин баялаг номын сантай, ном судрыг шүтсэн хүн байв. Түмэндэлгэржавын залуу идэр наснаас төр засах ухаанд суралцаж боловсорчээ. Бага насандаа тэргүүн зэргийн тайж, 30 шахам насандаа гүнгийн зэрэг хүртсэн байна. Түмэндэлгэржавын угсаа гарал, гэрийн хүмүүжил, өөрийн хувийн онцлог зан чанар нь үеийнхэний дунд нэр хүндтэй, хожмын улс төрийн доороо суудалтай, дотроо бодолтой, эх оронч, үндэс угсаагаа гэсэн үндэсний үзэл, хүмүүжилтэй бие хүн болон төлөвшихөд нөлөөлжээ.
Идэр нас ба Тусгаар Монгол улсын үе
1911 оны 12-р сарын 29-ний өдөр Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс байгуулагдаж, түүний үндсэн зорилт нь Монголын хүчирхэг улсыг байгуулахыг зорьж, бүх Монгол овогтныг нэгтгэх тухай уриалга гаргасны дараагаар Дөрвөд, Барга, Өвөр Монголын зэрэг олон монголчууд Монголын тулгар төрд дагаар орох үйл явц бүхий улс төрийн түүхэн нөхцөл үүссэн юм. 1912 оны зуны эхэн сард Улаангомд Ховдын хязгаарын онц их чуулган болж, түүнд Жалханз хутагт, Дамбийжанцан, Ховдын 30 хошууны олонх ноёд оролцож хэд хэдэн шийдвэр гаргасан байна. Энэ хуралд Түмэндэлгэржав чухал нөлөөтэй оролцож хөгшин Далай хан Галзаннамжил, баядын Нацагдорж бэйс нарын Монгол улсад дагаар орохгүй байх байр суурийг үл зөвшөөрөн, дийлэнх ноёдоор Богд хаант Монгол улсад дагаар орох шийдвэр гаргуулж чадсан билээ. Энэ түүхэн үйл явдалд оролцогч гол ноёдын хооронд ойлголцол бий болгоход Г.Түмэндэлгэржав олон удаа чухал үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Тухайлбал, Жалханз хутагт, Дамбийжанцан нарын хооронд ойлголцолыг тэрбээр буй болгож байв. Ховд хотыг чөлөөлөх дайнд бэлтгэж эцгийн зөвшөөрөлгүйгээр 200 шахам орчим хүнтэй отряд байгуулж байсан нь Манж-хятадын дарлалаас хагацах түүхэн боломжийг гүнээ ухамсарлаж байсны гэрч юм. Ховд хот ыг манж хятадаас чөлөөлөх тулалдаанд Түмэндэлгэржав, эцэг Галзаннамжилын хамт оролцож, Дөрвөдийн хоёр чуулганаас 400 гаруй цэрэгтэйгээр 1912 оны 7-р сарын эхээр Ховдод очжээ.
Ховдыг чөлөөлсөн нь
Ховд хотыг чөлөөлөх байлдаанд Г.Түмэндэлгэржав өөрийн аймгийн болон бусад 700 цэргийн бүрэлдэхүүнтэйгээр Ховд хотыг бүслэхэд оролцож, Алтайн чинад дахь Шар сүм ээс Ховдын манж амбанд туслахаар ирсэн 500 цэргийг цохиход болон тус гарнизонд туслахаар сангийн хэрэмнээс туслахаар ирсэн манж хятад цэргийг саатуулж ухраахаас эхлүүлэн Ховд хотыг чөлөөлөх хүртэл бүхий л ажиллагаанд биечлэн оролцжээ. 1912 онд Ховд хотоос манжийн түрэмгийлэгчдийг хөөн гаргахад үзүүлсэн гавьяаг Богд хаанаас өндөр үнэлэн түүнд хэргэм цол шагнаж байв. Далай хан Галзаннамжилыг насжсан тул тушаалаас буулгахад түүний хүү Г.Түмэндэлгэржавт 1912 оны эцсээр эцгийн Бат ерөөлт Үнэн сүжигт Төгс хүлэг Дөрвөд Далай хан цол залгамжиллуулжээ. Халхын Засагт хан аймгийн бэйл Жалчингомбодорж (Одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тонхил, Бугат, Төгрөг, Цээл зэрэг сумууд), гүн Маньбазар (Одоогийн Ховд аймгийн Цэцэг сум) нарын хошуунд Хасагийн хулгай нар дээрэм тонуул үйлдэхэд Жа лам Дамбийжанцаны хамт тосон байлдан сөнөөсөн учир Богд хаан аас улбар шар жолоог шагнан олгож байжээ. Ховдод сууж хэрэг шийтгэх, сэргийлэн батлах сайд Зоригт бэйлийн хамтаар хавсран хэрэг шийтгэлцэх сайдаар 1914 онд тохоон томилогдож, мөн оны зун 2 сарын хугацаатай Шийтгэх, сэргийлэн батлах сайдын үүрэг гүйцэтгэж байлаа. Чухам энэ үед баруун хязгаарт цаг үеийн гарцаагүй шаардлагаар 4 сайд, зарим үед илбэн тохинуулах, туслан шийтгэх 2 сайд нэмэгдэн 6 сайд зэрэг сууж хэрэг шийтгэж байсан нь сайд нарын ажил тодорхойгүй, тоо олширсноос заримдаа ажил хэтийдэн, хүндрэл учруулж байв. Мөн хязгаарын ард олноос Халхаас сайд томилогдон биднийг захиран дарангуйлж байна гэсэн гомдол, хардлага байнга гарч байв. Тухайлбал, 1915 оны 4-р сард Ховд голын Цагаан буланд хязгаар нутгийн Их чуулган хуралдах үед хязгаарын ноёд түшмэд ихээхэн цухалдаж байжээ. Энэ хурлаар шинэ албан татвар ба өнгөрсөн оны зардлыг хоёр аймагт хэрхэн хуваарилах асуудал хурц тавигдаж байжээ. Ховдын сайд нарын болон цэргийн зардлыг багасгах, дайны цагийн бүх гарлагыг улс хариуцах, аймгуудын илүү зардлыг улсын сангаас гаргаж төлөх, хязгаар нутгийг албан татвараас чөлөөлөх буюу үгүй гэхэд хоёр гурван жил хөнгөлөлт үзүүлэх зэргээр нутгийн аж ахуйг сэргээн босгох, Ховд ба Хүрээний хоорондох өртөөний албанаас чөлөөлөхийг хүсэж байжээ. Зарим хүмүүсээс Хятадад дагаар орох хүртэл асуудлыг дэвшүүлж байв. Тус Их хурлын тухай мэдээг Нийслэл хүрээнд хүлээн авмагц Богдын засгийн газраас яаралттай арга хэмжээ авч, Түмэндэлгэржавыг Ховдод хэрэг шийтгэх сайдаар тохоон томилж, халхын сайд, ноёд түшмэдийг Нийслэл хүрээ рүү татжээ. Хязгаар нутгийн эрх мэдэл Дөрвөд хүний гарт ормогц хүн ам тайвширч, нөгөө талаар Далай хан Түмэндэлгэржавыг томилсноор зарим асуудал нь эерэгээр шийдвэрлэгдсэн байна. Харин цэрэг захирах сайдаар Манлай ван Дамдинсүрэн томилогджээ. Ийм ээдрээтэй цаг үед Түмэндэлгэржав нь өөрийн цөлх ухаан, шударга зан, зарчимч чанар, өмнөө тавьсан зорилго язгуур эрх ашгаа эрхэмлэн нэгдсэн захиргааг хүлээн хязгаарыг эмхлэн удирдаж байсан юм.
Ховдын хэрэг шийтгэх сайд байх үе
Түүнийг сайд байх үед дараа хэд хэдэн арга хэмжээг авчээ. Шинэ байгуулагдсан улсаа Хаант Орос улсын дэмжлэг тусламжтайгаар бага сургууль, эмийн сан, орос эмч авч ирэх, цахилгаан шуудан байгуулах зэргээр амжилттай ажиллаж байв.
Түмэндэлгэржав нь Богдын засгийн газар, Хаант Оросын консул, Хятадын төлөөний сайд болон орон нутгийн хуучинсаг үзэлтэй төрийн зүтгэлтэн нарын үйл ажиллагааг зангидаж аливаа асуудал өөрийн тодорхойлсон зарчмыг мөрдлөгө болгон ажилладаг эгзэгтэй цаг үеийг тогтворжуулагч орон нутгийн тэргүүний түшмэд байв.
Ховдын хязгаарт олон жил суусан Элиский буюу А.В.Бурдуков, '''“…Далай хан бол нутагтаа нэртэй хүн юм. Тэр бол сүрхий чадварлаг захирагч байсан бөгөөд Халхчууд болон Оросын консултай сайн харилцаа тогтоов …”''' гэж тэмдэглэж байжээ.
1915 онд Далай хан Түмэндэлгэржавыг Богд хаант Монгол улсын Сангийн яамын дэд сайдаар дэвшүүлэн тохоон талбихад тэрбээр бие өвдсөн учраар олон удаа албанаас чөлөө олгуулахыг хүсч байж албанаас чөлөөлөгдсөн байна. 1915 оны Хиагтын хэлэлцээрийн дараа Орос, Хятадын талыг баримталдаг урсгалууд гарч, бүс нутагт түгшүүртэй нөхцөл байдал бий болоход Засгийн газраас нухацтай хэлэлцэн шийдвэрлэхийн тулд 1917 оны намрын дунд сарын 15-нд Ховдод сууж хэрэг шийтгэх жинхэнэ сайдаар Дөрвөдийн Далай хан Г.Түмэндэлгэржавыг тохоон томилжээ. Хэсэг хугацааны дараа 1919 оноос Г.Түмэндэлгэржав нь Ховдын сайдын албанаас хөндийрчээ. 1919 оноос Зоригт ханы дүү “Харлаг бэйс” Аюурзана Ховдын сайдын албанд тохоогдон ажилласан байдаг.
1919-1930-аад оны үе
Далай хан нь ийнхүү олон жилээр Ховд болон Нийслэл Хүрээний газар сайдын албанд байх зуур ард хоцорсон аймаг, хошууны ажлыг түүний дүү гүн Цэвээн (Албан баримтад гүн Түмэнбадам-Аюурзана хэмээн нэрлэгддэг болно) орлож байжээ. Далай хан 1919 оны сүүлчээс хошуу нутагтаа тогтвортой нам сууж, шашин болоод орон нутгийн аливаа хэргийг шийтгэж байсан бололтой.
Энэ үед Монгол оронд цагаантаны түрэмгий цэрэг дураар тонгочин ноёрхож байх цагт тэрээр Монгол төрийн зүтгэлтний хувиар элдэв шалтгаан тоочин овлож албанаас хөндийрөн нам сууж, харин ч харийн тэнүүлчдээс нутаг орноо чөлөөлөх талаар санаа тавин сууж байсан юм.
Дөрвөдийн Зүүн гарын чуулган (Далай ханы хошуу, Зүүн засгийн хошуу, Баядын 10 хошуу багтсан Далай хан аймаг), Баруун гарын чуулган (Зоригт ханы хошуу, Баруун засгийн хошуу, Бишрэлт вангийн хошуу, Баядын Ерөөлт засгийн хошуу, Захчин 2 хошуу, өөлд, мянгад хошуу, Алтайн урианхайн 7 хошуу багтсан Зоригт хан аймаг)-ны хамтран чуулах Мөстийн бэлчир хэмээх газар 1921 оны 7-р сарын 25-27 ны Их чуулган хуралдаж Баруун Монголын Ардын засгийн газар байгуулсан явдал юм. Энэ их үйлсийг өөрийн биеэр манлайлан зүтгэжээ. Түүхч Ч.Мөнхбаяр түүний тухай үнэлэн бичихдээ “Цагаантны эрхшээл дор элдвээр хяхагдан эд материалын зүйлээр ихээхэн хохирч, амь нас буснихад хүрч байсан боловч тэрбээр эх оронч дэвшилт үзэлтэй хүний хувьд харийн түрэмгийлэгчдийн эрх ашигт үл үйлчлэн, эрх чөлөөний үзэл санааг сөрсөн язгууртны үзэл бодол, улс орныхоо тусгаар тогтнолыг бусдад худалдахад чиглэсэн улс төрийн харалган үзэлд үл автан, өөрийн алсын хараат цөлх ухаан иаг үеэ сайтар мэдрэх чадвараараа түүхэнд мөнхөрсөн юм” гэжээ.
Баруун Монголын Ардын Засгийн газрын цэрэг цагаантанд ялагдаж, тэр хэмжээгээр тус Засгийн газрын байр суурь алга болж, мөн Хүрээний Засгийн газраас дэмжээгүй учир Баруун Монголын АЗГ өөрийн үйл ажиллагаагаа 1922 оны 2-р сарын 10-нд зогсоож тамга, бичиг баримтаа Ховдын сайдын яам, жанжны газар хүлээлгэн өгчээ. Харин Далай хан Түмэндэлгэржавыг 1921 оны эцсээр Ховдод сууж хэрэг шийтгэх сайдаар Хүрээний Засгийн газраас томилсон байна. Энэ албыг 1921-1925 он хүртэл хашиж байхдаа тэрээр бүс нутгийн шинж чанартай асуудлыг шийдвэрлэх, Ардын засгийн газраас удирдлага болгон мөрдөх бодлого шийдвэрийг ард олонд ойлгуулж ухуулан таниулах, уриалга гаргах, хязгаар нутгийг төвшитгэх зэрэг ажлыг удирдан зохион байгуулж байжээ. Мөн 1923 оны 6-р сарын 26-ны өдөр МАХН-ын Ховд хотын үүрт гишүүнээр элсэж байв. 1925 онд нутгийн захиргааг шинэчлэн зохион байгуулж, өөрчлөлт явагдсантай холбогдон Хязгаарын сайд, Аймгийн хан, Хошууны засаг ноёны албан тушаалаа өргөөд жирийн малчны аж амьдралаар амьдарч эхэлжээ. 1929-1930 онд явагдсан намын 3-р цэвэрлэгээгээр Г.Түмэндэлгэржав нь “угаас том феодал гаралтай учраас манай зорилго бодлогод үл нийцэх этгээд” хэмээн намаас хөөжээ. Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн ид үед 1937 оны 12-р сарын 15-нд Түмэндэлгэржавыг Увс аймгийн хэлтсээс дайчлан баривчилж, арав гаруйхан хоног байцаагаад буудан алах ял оноож, 1938 оны 3 сарын 4-нд ёсоор гүйцэтгэжээ. Түүнийг баривчлах үед эд хөрөнгийг нь тоолон битүүмжилсэн бөгөөд тэмдэглэлээс үзвэл, 1929-32 онуудад язгууртан гаралтай хүмүүсийн хөрөнгийг 3 удаа хураахад 1926 оны 609 бодоос 20-н бодын хөрөнгөтэй үлдсэн нь энэ аж. Баривчлагдах үедээ 64 настай байсан байна. Хожим 1992 оны 5 сарын 16-нд түүнийг цагаатгасан билээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1873 онд төрсөн Ангилал:1938 онд өнгөрсөн
Алдаа илрүүлэх ба засварлах
Үйлдлийн системд сайн алдаа илрүүлэгч шаардлагатай байдаг. Алдаа нь төв процессорт болон санах ойн техник хангамжинд(санах ойн алдаа эсвэл хүчин чадал буурах г.м), оролт гаралтын төхөөрөмжүүдэд(видео бичлэг дэх ижилхэн алдаа, сүлжээн дэх холболт амжилтгүй болох, эсвэл принтерийн цаас дуусах г.м), хэрэглэгчийн програмд(арифметик үйлдлийн оронгийн халилт, зөвшөөрөлгүй санах ойн хаягруу хандах гэж оролдох, эсвэл төв процессорыг удаан хугацаагаар ажиллуулах г.м) зэрэгт илэрнэ. Тухайн төрөл бүрийн алдаа илрэхэд үйлдлийн систем нь зөв эсэхийг шалгах ба дараалсан тохиромжтой тооцооллыг хийдэг. Алдаа засах хэрэгсэл нь хэрэглэгч болон программистын чадварыг системийг улам үр ашигтайгаар хэрэглэхийг ихээр нэмэгдүүлж өгдөг. Хэрвээ мэдээлэл дамжиж буй суваг шуугиантай бол өгөгдөл алдаатай ирнэ. Хүлээн авах талд алдаатай өгөгдөл ирэхэд илрүүлээд засварлана. Энэ нь кодын суваг дуудах механизм юм.
Ангилал:Програмын алдаа
Раммштайн
Раммштайн хамтлаг нь 1994 онд германы нийслэл Берлин хотод үүсгэн байгуулагдсан рок хамтлаг бөгөөд тэдний хөгжмийн урсгал нь neue deutsche härte (нэгэн төрлийн рок хөгжмийн шинэ урсгал, дуудлага /нойе дойчэ хэртэ/) төрлөөр тоглодог хамтлагт ордог. Тэдний хөгжмийн стилийг хүнд гарын хөгжмийн төрөл хэмээн тодорхойлдог бол хамтлагийн гишүүд өөрсдөө бүжигт метал гэж нэрийдэхээс гадна үндсэрхэг үзэлтнүүдийг ердийн л нэг үзэгдэл хэмээн хүчирхийллийг магтан үгтэй дуунуудыг концертондоо тавих нь ихээхэн шүүмжлэлд өртдөг байна. Түүнээс гадна концерт дээрээ үлэмж их хэмжээгээр тэсрэх бодис буюу салют хэрэглэх нь хүмүүсийг ихээр өөртөө татдаг аж.
Цахим холбоос
Ангилал:Neue Deutsche Härte хамтлаг Ангилал:Германы хамтлаг Ангилал:Эxо-Поп шагналтан
Орчлон
Орчлон гэдэг нь амьд болон амьгүй бодис, гариг, од, одны аймгуудыг буюу оршин байгаа бүх юмыг багтаах нэр юм. Энэ үг ихэвчлэн сансар, огторгуй, ертөнц, дэлхий гэдэгтэй солбиж хэрэглэгдэх нь түгээмэл юм. Эрдэмтэд урт удаан хугацааны түүхэнд орчлонгийн зүй тогтлын талаар ажиглах аргаас эхлээд бүхий л шинжлэлүүдийг хийсээр ирсэн байдаг. Орчлон нь үндсэндээ таталцал, түлхэлцэл, орчих гэх мэт физикийн хуулиудууд захирагдан оршин байдаг гэж үздэг. Манай орчлон хүний нэг насны амьдралаар үзэж дийлэхээргүй асар уудам боловч бусад олон орчлонгийн нэг нь байх магадгүй юм хэмээн одон орончид үздэг юм.
Эшлэл
Ангилал:Ертөнц
Хежун ван
Хэжун ван (солонгос: 혜종; ханз: 惠宗) (912-945) Ван Му (왕무) нь 943-945 онд Курё улсыг захирч байсан 2 дахь ван юм. Тэжу вангийн ууган хөвгүүн. 912 онд Нажу гийн О овогт Жанхва хатнаас мэндэлсэн. 921 онд Курё улсын хунтайж болжээ. 943 онд тус улсын вангийн сэнтийд заларсан.
Намтар
Нажугийн О Дарёнгийн охин Жанхва хатнаас 912 онд мэндэлсэн. Хожуу Бэкжэгийн эсрэг дайнд олон удаа ялалт байгуулж байсан. Түүнийг 943 онд улсын ван суусны дараа өөр хатдаас төрсөн дүү нар нь ноёд сайдууд хамтаар олон талцаж вангийн суурийг булаах хуйвалдаан хийж эхэлсэн хэмээн түүхэнд тэмдэглэжээ. 945 онд вангийн ордонд өвчнөөр нас барсны дараа Тэжу вангийн 3-р хатан Чунжугийн Ю овогт Синмёнсунсон хатны хоёр хүү Ван Ё, Ван Со нар Хэжун вангийн суурийг хүч түрэмгийлэн булаан авч, вангийн үр хүүхдийг улс төрөөс зайлуулжээ. Түүнийг нас барсны дараа өвгөдийн сүмийн цолыг нь Хэжун (ханз: 恵宗, хангул:혜종) хэмээж, Индок Мёнхё Соньхёнь Игон их ван (인덕명효선현의공대왕, 仁德明孝宣顯義恭大王) хэмээн өргөмжлөв.
Гэр бүл
Ангилал:912 онд төрсөн Ангилал:945 онд өнгөрсөн Ангилал:10-р зууны ноёрхогч Ангилал:Солонгосын ван
Унд
thumb|Аяга цай
thumb|Согтууруулах унд thumb|Амтат жүржийн шүүс Унд — цай, айраг, архи, дарс, ундаа, ундны ус зэрэг аливаа уухад зориулагдсан шингэн.
Ус
Цэвэр, хийжүүлсэн, эрдэст (рашаанаараа эсвэл нэмэлт эдтэй байж болдог) аль нь ч бай хүний уух ундны үндсэн эд нь ус байдаг.
Согтууруулах унд
Согтууруулах унд (Хөлчүүрүүлэх унд) — Этилийн спирт (охь) агуулсан унд.
Ундаа
Ундаа — хөөсрүүлж исгэсэн шингэн хоормог.
Жимсний шүүс
Жимсний шүүс нь багахан нэмэлт бодистой эсвэл огт нэмэлтгүй байх байгалийн бүтээгдэхүүн юм. Амтат жүрж, бэрсүүт жүрж, тоор, гүйлс, алим, усан үзмийн гэх мэтээр өргөн хэрэглэгддэг жимсний шүүсүүд байдаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Шингэн
Сүгимото Мика
Сүгимото Мика (杉本 美香) нь Японы жүдочин.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:Хёого аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Луанг Прабанг
Луанг Прабанг буюу Шиенг Донг Шиенг Тонг (Лао хэл:ຫລວງພະບາງ) нь Лаосын умард нутгийн төв хэсгийн Луангпрабанг мужийн нийслэл хот юм. Лаосын умард уулархаг нутагт Меконг мөрөн, Кан голуудын бэлчир дээр нийслэл Вьентьян хотоос 425 км зайтай, далайн түвшнээс 700 м өндөрт оршдог. 55 орчим мянган хүн амтай Лаосын 3 дахь том хот бөгөөд гадаадын жуулчдын заавал очдог газрын нэг юм. Энэ хот нь эртний хаант улсын нийслэл хот байсан бөгөөд 1975 онд коммунистуудад эзлэгдэх хүртэл Лаосын хаант улсын засгийн газар болон хааны ордон Луангпрабангд байрлаж байв.
Умар зүгт газар нутгаа тэлэх болсон Кхмерийн эзэнт гүрний хаан Индраварман I дээд Меконгийг бараг бүхэлд нь эзлэн авчээ. Нан Чао, Тай, Кхмерийн эзэнт гүрнүүдийн ээлжилсэн эзэмшилд байсан уг нутаг 1707 онд Лан Шангийг уналтыг даган Луанг Прабанг хэмээх шинэ хаант улсыг үүсгэжээ. Францын бүрэлдэхүүнд багтах болсон Лаосын хаант улсын нийслэл нь Луанг Прабанг болов. Үнэн хэрэг дээрээ уг хаант улс нь ямар нэг эрх мэдэлгүй бэлгэдлийн шинж чанартай байжээ.
Лаос улс тусгаар тогтнолоо зарлахад Луанг Прабангийн хаан Сисаванг Вонг Лаосын хаант улсын төрийн тэргүүн болжээ. Луанг Прабангт уг хотыг үндэслэгч Хун Ло, Лан Шангийг үндэслэгч Луанг Прабангийн хун тайж Фа Нгум, Францын эзэмшлийн үеийн хаан Оун Хам, Францын ноёрхолын сүүлчийн хаан Хам Соук, тусгаар улсын анхны хаан Сисаванг Вонг нарын дурсгалд зориулсан ордон сүмүүд байдаг.
Мөн энэ нутагт түүх, уран барилгын төдийгүй байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн байдаг. Куанг Си хүрхрээ, Пак Оу агуй гэх мэт алдартай тогтоцууд байдаг.
Нэр
«Луангпрабанг» гэсэн нэр лаос хэлээр гурван үгнээс бүрдсэн гэж үздэг. «Луанг -Хааны», «пха» -бурхан Будда», «банг -алтан" гэсэн лаос үг юм. “Хааны алтан Бурхан” гэж орчуулдаг байна.
Түүх
Луангпрабанг анх Муанг Суа гэсэн нэртэй байсан бөгөөд МЭ 698 онд Тай хунтайж Хун Ло үндсэлсэн гэж үздэг байна. Удалгүй Нан Чаогийн бүрэлдэхүүнд багтах болсон бөгөөд VIII зууны үед Меконгийн хөндийд оршиж байсан Нан Чаогийн түшмэг улсын нийслэл болж байсан түүхтэй.
МЭ 600 оны үед умар зүгт газар нутгаа тэлэх болсон Кхмерийн эзэнт гүрний хаан Индраварман I дээд Меконгийг бараг бүхэлд нь эзлэн авчээ. Энэ үед Нан Чао, Тай, Кхмерийн эзэнт гүрнүүдийн ээлжилсэн эзэмшилд байсан уг нутаг 1707 онд Лансанг Улс задарч Луангпрабанг хэмээх шинэ хаант улсыг үүсгэжээ. 1893 онд Францын бүрэлдэхүүнд багтах болсон бэлэгдлийн шинжтэй Лаосын Вант Улсын нийслэл нь Луангпрабанг болж байжээ.
Лаос улс 1945 онд тусгаар тогтнолоо зарлахад Луангпрабангийн хаан Сисаванг Вонг Лаосын Вант Улсын төрийн тэргүүн болжээ. Өнөөдөр Луангпрабанг хотод уг хотыг үндэслэгч Хун Ло, Лансангийг үндэслэгч Луангпрабангийн хунтайж Фа Нгум, Францын эзэмшлийн үеийн хаан Оун Хам, Францын ноёрхлын сүүлчийн хаан Хам Соук, тусгаар улсын анхны хаан Сисаванг Вонг нарын дурсгалд зориулсан ордон сүмүүд байдаг.