cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пабло Эскобар
Кокаины тархалт
Архивт Пабло Эскобар-г дундаж энгийн иргэнээс дэлхийн хамгийн баян хүний нэг болж өссөн тухай судалсан байна. 1975 оноос эхлэн Пабло кокаин үйлдвэрлэх үйл ажиллагаагаа эхлүүлж, хэд хэдэн удаа Колумб, Панамын хооронд болон АНУ руу хууль бус замаар дамжин нисч аваачдаг байжээ. Дараа нь тэр арван таван том онгоц, түүний дотор Learjet, зургаан нисдэг тэрэг худалдан авч илүү ихээр оруулдаг болсон.
1976 оны 5-р сард Эскобар ба түүний хэд хэдэн хүнийг 39 lb  Эквадороос хүнд ачаагаар Меделлин рүү буцах үед нь барьсан байна. Эхэндээ түүний эсрэг хэрэг үүсгэж байсан Меделлиний шүүгчдийг хахуульдах гэж оролдсон бөгөөд энэ нь бүтэлгүй болжээ. Олон сарын турш хууль ёсны маргаан өрнөсний дараа тэрээр баривчлагдсан ба өөрийг нь барьсан хоёр офицерыг хөнөөхийг тушаасан бөгөөд хэргийг дараа нь зогсоов. Роберто Эскобар энэ талаар Пабло-г эрх баригчидтай хээл хахууль, аллага зэргийг хэрхэн тушаадаг, хахуульддаг зэргийг нарийвчлан тайлбарласан.
Кокаин бизнесийн мөн чанарыг асуухад Эскобар [бизнесийн талаар]: "Та энд хэн нэгэнд хахууль өгнө, эсвэл хэн нэгнээр дамжуулж өгнө. Мөнгөө буцааж авахад банкаар дамжуулаад л угаагаад авчихна" гэж хэлж байжээ. 1989 онд Форбс сэтгүүл Эскобарыг дэлхийн 227 тэрбумтны нэгээр тооцож, түүний хувийн хөрөнгө 3 тэрбум ам.долларт хүрсэн гэж үнэлжээ харин түүний Меделин Картел дэлхийн кокаин зах зээлийн 80 хувийг хянадаг байжээ. Эскобар нь 1989 онд Өмнөд Америкийн хамгийн нэр хүндтэй хөлбөмбөгийн тэмцээн болох " Copa Libertadores " -ыг хүртсэн Медельины Атлетико Насионалын гол санхүүжүүлэгч байсан гэж үздэг.
<section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection83"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection84"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection85"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection86"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection87"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection88"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection89"> <section rel="cx:Section" id="cxTargetSection90" data-mw-cx-source="Google"> <section rel="cx:Section" id="cxTargetSection91" data-mw-cx-source="Google">
Бусад холбоосууд
<section rel="cx:Section" id="cxTargetSection92" data-mw-cx-source="Google"> Пабло Эскбар гэж хэн бэ?
Эшлэл
Ангилал:Колумбийн Төлөөлөгчдийн Танхимын гишүүн Ангилал:Хар тамхины наймаачин Ангилал:Колумби дахь эрүүгийн хэрэг Ангилал:20-р зууны эрүүгийн хэрэг Ангилал:Хүн амины хэрэгтэн Ангилал:Колумбичууд Ангилал:1949 онд төрсөн Ангилал:1993 онд өнгөрсөн
Хөө хуяг
Хөө хуяг (Chain mail, Maille) нь 5,000-40,000 хүртэл тооны жижиг металл бөгжийг нэг бүрчлэн хэлхэж хийсэн гинжин хуяг юм.
Үр нөлөө
Хөө хуяг нь зүсэх, хатгах зэрэг ирт болон үзүүрт зэвсгийн дайралтаас сайн хамгаалдаг байв. Ер нь бол дундад зууны энгийн зэвсгээр уг хуягийг нэвлэх нь бараг л боломжгүй байлаа. Үүнийг ч Их Британийн Хааны зэвсгийн музейн (Англи. Royal Armoury) судалгаагаар батласан байдаг.
Хуягийн хамгаалалтад түүний хийц тун чухал нөлөөтэй. Хэлхээний нягт их байх тусам жад, илдний үзүүр нэвтрэх нь бага. Хэдий хөө хуяг нь сайн хамгаалалт ч гэсэн түүнийг эвдэх чадалтай байлдааны сүх, байлдааны алх, нум сум болон хавчаахайн эсрэг эзнээ хамгаалж чаддаггүй сул талтай. Дайны технологи хөгжихийн хэрээр хөө хуягийн хэрэглээ буурсан ч энэ нь бүрэн хэрэглэхээ больсон гэсэн үг биш юм. Цэргүүд хөө хуягийг ялтсан хуяг дотуур өмсөх байдлаар хэрэглэсээр л байжээ. Ийм аргаар тэд ялтсан хуягийн суга, хүзүү, салтаа хэсэгт байрлах, хөдөлгөөнд зориулсан завсар зайг хамгаалдаг аж.
Түүх
Ази болон Ойрх Дорнодод хөө хуягийг Ромчууд танилцуулахад, Сассанын персүүд (Англи. Sassasnid Persians) 3-р зуунаас эхлэн цэргийн хайрсан хуягаа халж, оронд нь хөө хуягийг хэрэглээнд нэвтрүүлжээ. Ойрх Дорнодын хөө хуяг нь яг л европ хуяг шиг жингийн хувьд хүнд, нягтын хувьд нарийн байлаа. Зарим тохиолдолд ариун хамгаалалтын бэлгэдэл болгож бөгжнүүд дээр нь шашны дүрсүүд тамгалдаг байв.
Коран сударт хөө хуягийг “Аллахаас Давидад илгээсэн бэлэг” хэмээн дурдсан байдаг.
Бууж өгөх (дайн)
Ангилал:дайн
87 дугаар сургууль
Нийслэлийн Ерөнхий Боловсролын 87 дугаар сургууль нь 1990 оны 8 дугаар сарын 16 ны өдрийн Улаанбаатар хотын Ардын депутатуудын Хурлын гүйцэтгэх захиргааны 194 тоот тогтоолоор байгуулагдаж, 9 дүгээр сарын нэгнээс Б.Баттөмөр захиралтай, 18 бүлэг, 464 сурагч, 17 багш, 11 ажилчинтай сургалт, хүмүүжлийн үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлжээ.
2017-2018 оны хичээлийн жилд хичээлийн 3 байрны 46 танхимд 2 ээлжээр, нийт 2077 сурагч, бага ангийн 36 бүлэг, дунд ахлах ангийн 30 бүлэгтэй, 105 багш, 6 удирдах ажилтан, 41 ажилчинтайгаар хичээл, үйл ажиллагаагаа явуулж байв.
# #
Цэдэнжавын Лхамжав
Цэдэнжавын Лхамжав (1940 оны 9 сарын 12-нд төрж, 2019 оны 2 сарын 15-нд нас барсан) нь Монголын тэшүүрчин эмэгтэй. 1964 оны өвлийн олимп, 1959, 1961, 1962, 1963 оны Дэлхийн АШТ-д эх орноо төлөөлөн оролцож байсан тэрээр 1971 онд Спортын гавьяат мастер цол хүртсэн анхны эмэгтэй болжээ. Тэрбээр улсын 9, Монголын бүх ард түмний спартакиадын 4 удаагийн аварга бөгөөд улсын дээд амжилтыг 32 удаа шинэчлэн тогтоосон. Лхамжав тэшүүрээс гадна цана, сагсан бөмбөг, волейбол, гандбол, унадаг дугуй, мотоспорт, хөнгөн атлетик зэрэг 9 төрлийн спортоор хичээллэж, спортын мастер цол хүртэж байв.
Ц.Лхамжав нь Төв аймгийн Мөнгөнморьт сумын уугуул. 1956 оноос Батлан хамгаалах Яамны харьяа Биеийн тамир спортын "Алдар" нийгэмлэгт тамирчин, тамирчин дасгалжуулагч, биеийн тамирын арга зүйч зэрэг ажлыг хийж байгаад 1987 онд гавьяаныхаа амралтад гарчээ.
Ангилал:Монголын тэшүүрчин Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:1964 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Монголын тэшүүрийн улсын аварга Ангилал:Төвийнхөн Ангилал:Мөнгөнморьтын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2019 онд өнгөрсөн
Хо Сулжи
Heo Sol-ji буюу сайн мэдэхээр Solji нь Өмнөд Солонгосын дуучин юм. Тэрээр 2006онд баллад дуо хамтлаг 2NB-ын гишүүнээр дэбютээ хийсэн. Өдгөө EXID хамтлагийн гишүүн болсон. EXID хамтлагт орохоосоо өмнө дууны багш байсан.
Лавлах бичиг
Ангилал:К-поп Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Дэд олонлог
Математик, тэр дундаа олонлогийн онолд А олонлог нь В олонлогийн дотор агуулагддаг, өөрөөр хэлбэл, А олонлогийн бүх элемент нь В олонлогт харьяалагдаж байвал А-г В-ийн дэд олонлог гэж нэрлэдэг.
Ангилал:Олонлогийн онол
Натали Портман
Натали Портман (англиар Natalie Portman, орос кириллд Натали Портман, төрсөн нэр нь Натали Хершлаг, еврейгээр נטלי הרשלג‎) — Оскарын шагналаас оны шилдэг эмэгтэй жүжигчин (2010) алдрыг хүртэж амжсан жүжигчин, Израил улсад төрсөн. Айлын ганц хүүхэд болон мэндэлсэн.
Хүүхэд нас
Портман 12 насандаа Leon: The professional кинонд Матилдагийн дүрд тоглож байсан. Портманы гэр бүл анхандаа Вашингтон д амьдарч байсан.Портман Вашингтон хотод амьдарч байх үедээ хебрев хэлээр ярьж сурсан.´Алдарт жүжигчин маань хүүхэд насандаа бусад хүүхдүүдээс өөр, амбицтай, шаргуу, гадаад хэл сурах өндөр сонирхолтой хүүхэд байжээ.
Зургаан өдрийн дайн
Зургаан өдрийн дайн (еврей. ‏מלחמת ששת הימים‏‎; араб. حرب الأيام الستة‎; англи. Six-Day War) — нь Ойрх дорнодод Израил болон Египет, Сири, Йордан, Иракийн хооронд 1967 оны 6 сарын 5-10-ны хооронд болсон зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
1948 оны Араб-Израилын дайны дараа Израил болон хөрш орнуудын хоорондын харилцаа хэвийн болоогүй. 1956 онд Израил Египетийн Синайн хойгийг эзлэн түрэмгийлсэн бөгөөд түүний нэг зорилго бол 1950 оноос хойш Египет нь Израилын хөлөг онгоцыг орхоос хориглож байсан Тираны хоолойг нээх явдал байв. Эцэст нь Израил улс ухрахаас өөр аргагүй болсон боловч Тираны хоолой нээлттэй хэвээр байх баталгаа авав. Хилийн дагуу НҮБ-ын Онцгой байдлын хүчнийг байрлуулсан боловч цэрэггүй бүс болгох гэрээ байгуулагдаагүй байна.
1967 оны 6-р сараас өмнөх саруудад хурцадмал байдал эрс нэмэгдсэн. Тираны хоолойг Израилын усан онгоцны тээврийн үйлчилгээнд хаах нь дайны шалтгаан болно гэж Израил 1956 оноос хойшхи байр сууриа дахин илэрхийлэв. Египетийн ерөнхийлөгч Гамал Абдел Нассер 5-р сард Израилийн хөлөг онгоцнуудад хоолойг хаах болно гэж мэдэгдэж, дараа нь Египетийн хүчнийг Израилын хил залгаа байршуулж, ЮНЕФ-ыг гадагшлуулав. Израил 6 сарын 5-нд Египетийн нисэх онгоцны буудлууд руу агаараас довтолж, анхандаа Египет эхэлж довтолсон гэж байсан боловч дараа нь урьдчилан сэргийлж довтолсон гэж мэдэгдсэн. Энэ дайныг хэн эхлүүлсэн бэ гэдэг нь бас нэгэн асуудлын нэг юм.
Египетчүүд гэнэтийн довтолгоонд өртөж, бараг бүх Египетийн нисэх хүчнийг бага хохиролтойгоор устгаснаар израилчуудад агаарын давуу тал олгосон. Үүний зэрэгцээ Израилын цэргийн хүчин Газын зурвас болон Синайн хойг руу хуурай газрын довтолгоо эхлүүлсэн нь египетчүүдэд мөн гэнэтийн байсан. Израилын цэргийн хүчинд хэд хэдэн эсэргүүцэл үзүүлэх гэж оролдсоны дараа Нассер египетийн цэргийн хүчнийг Синайн хойгоос нүүлгэн шилжүүлэх тушаал өгсөн. Йордан дайн эхлэхээс хэд хоногийн өмнө Египет улстай батлан хамгаалах гэрээ байгуулсан байсан; гэрээнд Йордан улс довтлох үүрэг гүйцэтгэхгүй харин Израилын цэргийн хүчнийг газар нутаг эзлүүлэхгүй байх гэж заасан байсан. Израилын агаарын довтолгооноос нэг цагийн дараа Йорданы армийн Египетийн командлагчидад Израилын эсрэг дайралт хийж эхлэхийг тушаасан; будилаантай байдалд Йорданчуудад Египет нь Израилын агаарын цохилтыг няцаасан гэж мэдэгдсэн.
Эшлэл
Ангилал:Зургаан өдрийн дайн  Ангилал:20-р зууны дайн Ангилал:Азийн дайн Ангилал:Палестины түүх Ангилал:20-р зууны Израилын түүх Ангилал:Израилын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Египетийн зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Сирийн зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Йорданы түүх Ангилал:20-р зууны Иракийн түүх Ангилал:20-р зууны Ливаны түүх Ангилал:20-р зууны Сирийн түүх Ангилал:Египет-Израилын харилцаа Ангилал:1967 оны зөрчилдөөн
Орос-Монголын Сургууль
Монгол-Оросын хамтарсан 3-р сургууль (МОХС) нь Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүрэгт орших бүрэн дунд сургууль юм.
1991 оноос өмнө Улаанбаатар хот дахь ЗХУ-ын ЭСЯ-ны дэргэдэх зөвлөлтийн сургалттай бүрэн дунд сургууль байсан.
Ангилал:Монголын дунд сургууль Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг
Чан ван
Чан ван (солонгосоор: 창왕, ханзаар: 昌王) бол Курё улсыг 1388 оны 6 сар - 1389 оны 12 сарын 31-ний хооронд захирсан тус улсын 33-р ван юм. Төрсөн нэр Ван Чан (왕창, 王昌). Ү вангийн Косоны И овогт Гынби бага хатнаас нь 1380 оны 9 сарын 6 нд төрсөн. 1388 оны 6 сард И Сонге жанжны гаргасан төрийн эргэлтээр Ван болсон. Гэхдээ 1 жилийн дараа эцэг Ү вангийн хамт алуулсан. Түүний оронд Курёгийн 20 дахь ван Шиньжоны 7-р үеийн ач Ван Ё-г улсын вангаар өргөмжилжээ.
Гэр бүл
Ангилал:1380 онд төрсөн Ангилал:1389 онд өнгөрсөн Ангилал:Солонгосын ван
Наранцэцэгийн Энхжаргал
Наранцэцэгийн Энхжаргал нь Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Мандалын хүн
Монгол улс Пёнчангийн олимпод
30px Гүйлтийн цана
Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн өвлийн олимп 2018 Ангилал:Монголын өвлийн спорт
Оюунбаатарын Мөнх-Ирээдүй
Оюунбаатарын Мөнх-Ирээдүй нь Булган аймгийн Тэшиг сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Тэшигийн хүн
Сандра Буллок
Сандра Буллок (англиар Sandra Bullock, орос кириллд Сандра Буллок) — 1990-ээд оноос алдрын оргилд гарч, Оскарын шагналаас оны шилдэг эмэгтэй жүжигчин (2009) шан хүртсэн, 1964 онд төрсөн АНУ-ын жүжигчин.
Гадаад холбоос
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкчууд
Лорика Сегментата
Лорика Сегментата (Lorica Segmentata), өөрөөр Лорика Ламмината (Lorica Lamminata) нь Ромын цэргүүдийн ашигладаг байсан хуягийн нэгэн төрөл бөгөөд дугуйруулж давтсан металл хавтангууд болон дотор талдаа тэдгээрийг холбож тогтоосон арьсан оосроос бүрдэнэ. Урлаг, уран зохиол, киногоор дамжуулан орчин цагт Лорика Сегментата нь Ромын Легионуудын бэлгэдэл болсон.
Дундад зууны ялтсан хуяг үүсэх хүртэл Лорика нь Европд байсан хамгийн анхны мөн боловсронгуй ялтсан хуяг байв. Ангилал:Хуяг Ангилал:Ромын эзэнт гүрэн
LE (реппер)
Ahn Hyo-jin буюу тайзны нэрээр сайн танигдсан LE нь Өмнөд Солонгосын реппер, дуучин, ая зохиогч, продюсер юм. Тэрээр К-поп охидын хамтлаг EXID-ын гол реппер.
Лавлах бичиг
Ангилал:К-поп Ангилал:Өмнөд Солонгосын рэп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Гомбожавын Цэдэнбал
Гомбожавын Цэдэнбал нь Ховд аймгийн Чандмань сумын харьяат, үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Салхин генератор
Салхин генератор (салхин эрчим хүчний төхөөрөмж) -салхины урсгалын кинетик эрчим хүчийг ротор эргүүлэх механик эрчим хүч болгож улмаар цахилгаан эрчим хүч гаргадаг төхөөрөмж юм.
Салхин генератор нь гурван хэсэгт хувааж болно: аж үйлдвэрийн, арилжааны болон ахуйн хэрэглээний (хувийн ахуйд хэрэглэх зориулалтын).
Очирын Дашдэлэг
Очирын Дашдэлэг БНМАУ-ын Ардын жүжигчин, хөгжимчин.
Намтар
Очирын Дашдэлэг ''1896 онд төржээ. Тэрээр одоогийн Сэлэнгэ аймгийн төвөөс зүүн тийш орших Алтанбулагийн ойролцоо, “Улаан бургас” хэмээх газар ядуу ард Очирын гэр бүлд мэндэлжээ. Түүний ээж Баяр дуу хууранд дуртай нэгэн байсан учир О.Дашдэлэг 7 настайгаасаа эхлэн ээжийнхээ авч өгсөн бага гарын шанз хөгжмөөр тоглож сурчээ. 1920 оны үед Дашдэлэг Нийслэл хүрээнд ирж суурьшсан ба энэ үед тэр шанз, ёочин, хуучир, лимбэ хөгжим тоглодог болсон байлаа. Удалгүй тэрээр Хүрээний хөгжимчидтэй танилцаж, хамтран хөгжимдөх болжээ. Тэр бол Д.Ишдулам, Б.Алтангэрэл, С.Түвдэн, Д.Түдэв нарын зэрэг манай алдартай хөгжимчид байсан юм. О.Дашдэлэг ардын хувьсгалын анхны жилүүдээс эхлэн шинэ засаг төрийн суртал ухуулгын ажилд идэвхийлэн оролцохдоо дуулж, хөгжимдөж авьяас билгээ хөгжүүлж байв. Ардын дуу, хөгжмөөр голчлон хөгжимдөж, дуулж сурсан тэрээр цаг үеийн шаардлагаар бусдад зааж сургах ажлыг мөн эхлүүлсэн байна. 1930-д онд Улсын төв театр байгуулагдахад О.Дашдэлэг хөгжимчнөөр ажиллав. Тэр 1930-1940-д оны үед Б.Ефремов, Берлин-Печникова, Б.Смирнов нарын зэрэг орос багш нараар ноот заалгасан нь түүний уран бүтээлийн замналд шинэ үеийг нээж өгсөн байна. О.Дашдэлэг нь 50 гаруй жил шинэ цагийн монголын хөгжмийн урлагийн тайзнаа амьдрахдаа олондоо алдартай шавь нарыг төрүүлж байсан юм. С.Гончигсумлаа, Б.Дамдинсүрэн, Г.Жамьян, Базаррагчаа, Мядагбадам, Ж.Чулуун, Дашдулам гээд түүний шавь нар монголынхоо хөгжмийн урлагийг хүний дайтай авч явж, дэлхийд сурталчилж байсан гавьяатай билээ. БНМАУ-ын Ардын жүжигчин цолыг 1948 онд хүртжээ. ''
Алдартнуудын Багш
1930 онд Улсын Төв театр байгуулагдахад тэрээр хөгжимчнөөр орж, Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдээр нот заалгаж манай урлагийн тайзнаа 50-иад жил хөгжимдөхдөө олон арван шавь нарыг төрүүлсэн гавьяатан билээ. Түүний шавь нар Б.Дамдинсүрэн, Г.Жамъян, С.Гончигсумлаа, С.Базаррагчаа, С.Мядагбадам, Ж.Чулуун, Ц.Дашдулам зэрэг алдар цуутнууд.
Гавьяа Шагнал
О.Дашдэлэгийн гавъяа зүтгэлийг өндрөөр үнэлж
Хоосон олонлог
Математик, тэр дундаа олонлогийн онолд ганц ч элементийг агуулаагүй олонлогийг хоосон олонлог гэж нэрлэдэг. Хоосон олонлогийн хэмжээ буюу кардинал нь тэгтэй тэнцүү.
Тэмдэглэгээ
Хоосон олонлогийг "\{\}", "∅", эсвэл "\emptyset" гэж тэмдэглэдэг.
Ангилал:Олонлогийн онол
Ялтсан хуяг
Европын ялтсан хуягууд нь өмсөгчийн биеийг 1-4 миллиметр зузаантай металл хавтангуудаар толгойноос хөл хүртэл бүрхэн хамгаална. 15-25 килограмм жинтэй учир хөнгөнөөс гадна гүйх үсрэх зэрэг хөдөлгөөнд хүндрэл учруулдаггүй давуу талтай. Хамгийн гол нь нимгэн ч гэсэн хүнд алхнаас бусад бараг бүхий л зэвсгээс хамгаалах чадалтай байлаа.
Эртний түүх
Цээж болон доод мөчүүдийг хамгаалах хүрэл хавтан бүхий ялтсан хуягуудыг эртний грекчүүд хүрэл зэвсгийн үеэс хэрэглэж байжээ. Тэдний өмсгөлийг Дендра хуяг (Англи. Dendra Panoply) гэх ба Дендра нь хүзүү, мөр, их бие болон гуя хэсгийг хамарна. Грекийн уг загварын хөдлөхөд арай эвтэйхэн хувилбарууд нь сонгодог эртний үед өргөн хэрэглээ байлаа. Ялтсан өмсгөлийг ромчууд боловсруулан өөр нэгэн төрлийг гарган авсан нь Лорика Сегментата (Латин. Lorica Segmentata) байсан бөгөөд НТӨ 1-р зуунаас НТ 4-р зуун хүртэл 500 жилийн турш Ромын Эзэнт гүрний цэргүүд хэрэглэж байжээ. Ромын эзэнт гүрний дараа Европд ялтсан хуягаас илүү хөө хуяг түгээмэл хэрэглэгдэж байсан ч Зуун жилийн дайны нөлөөгөөр буюу 13-р зууны сүүлчээр ялтсан дуулга ахин хэрэглэгдэх болсон байна. Дундад зууны ялтсан хуяг нь хөгжлийнхөө эхэн үедээ их үнэтэй байсан ба зөвхөн хаад, феодал ноёд, эсвэл чинээлэг иргэд л авч хүрдэг байж. Учир нь ялтсан дуулга нь хийхэд бэрх, технологи нь болхи тул цөөн тоогоор, биеийн тодорхой хэсгийг л урладаг байлаа. Гэвч дундад зууны сүүлчээр түүний үйлдвэрлэл хөгжихийн хэрээр үнэ нь бууж, хэсгүүд нь бага багаар нэмэгдсээр эцэст нь гарын хуруунд хүртэл зориулагдсан хэсэг бүхий битүү хуяг болтлоо хөгжсөн байна.
Дундад зууны сүүлч
1420 он гэхэд Европд ялтсан хуягийн иж бүрэн өмсгөл бий болжээ. Энэ үеэс энгийн явган цэрэг хүртэл бүтэн хуягийг хэсэг хэсгээр авч хүрдэг болов. Хуяг үйлдэрлэл нь ашигтайн дээр үнэхээр өргөн тархсан байлаа. Ангилал:Хуяг
Кидан хэл
Кидан хэл нь прото-Монголын бүлгийн ард түмэн болох Киданчуудын хэл юм. Орчин үеийн Дагуурууд өөрсдийгөө Киданчуудын шууд удам гэж үздэг.
Бичиг үсэг
Киданчууд их бага гэсэн 2 төрлийн бичигтэй байсан. Эдгээр нь одоог хүртэл бүрэн тайлагдаагүй
Хятан улсыг үндэслэгч Елюй Амбагян 920 онд энэ үсгийг анх үндсэлэжээ. Хятад хананаас гаралтай.Ихэнхдээ дүрс хэрэглэж байсан гэгдэх боловч үсэг хэрэглэж байсан ч байж болох юм.
Абаожийн дүү Елюй Диэла 925 онд Уйгур бичгээс гаралтай.
Казахстаны Үндсэн хууль
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндсэн хууль (казах. Қазақстан Республикасының Конституциясы) - Казахстан Улсын эцэг хууль. Казахстаны өнөөгийн мөрдөгдөж буй Үндсэн хууль 1995 оны 8 дугаар сарын 30-нд бүх нийтийн санал асуулгаар батлагдсан байна. Энэхүү Үндсэн хуульд заасны дагуу Бүгд Найрамдах Казахстан Улс нь ардчилсан, иргэний эрх зүйт улс гэдгээ баталж, хамгийн дээд үнэт зүйл нь хүн, түүний амь нас, эрх, эрх чөлөө юм гэж заасан байна.
Казахстан бол Ерөнхийлөгчийн засаглалтай нэгдмэл нэг улс юм. Төрийн эрх мэдэл зөвхөн ард түмний гарт байх бөгөөд үүнийг Бүгд найрамдах улсын санал асуулга, чөлөөт сонгууль, түүнчлэн төрийн байгууллагад эрх мэдлээ шилжүүлэх замаар шууд хэрэгжүүлдэг байна.
Төрийн эрх мэдлийг хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх гэж хуваах зарчмын дагуу Үндсэн хууль болон бусад хуульд үндэслэн хэрэгжүүлдэг гэж заажээ.
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндсэн хуульд үзэл суртлын болон улс төрийн олон намын тогтолцоог тунхагласан бөгөөд үүний үндсэн дээр Казахстанд янз бүрийн улс төрийн нам, олон нийтийн холбоо байгуулагдаж, үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Төрийн болон хувийн өмчийг хүлээн зөвшөөрч, тэгш хамгаална. Газар, түүний хэвлий, амьтан, ургамал, байгалийн бусад баялаг төрийн өмчид байхаар тусгасан байна.
Төрийн хэл нь казах хэл боловч төрийн байгууллага, нутгийн өөрөө удирдах байгууллагад албан ёсоор орос хэл ийг казах хэлтэй хамт хэрэглэдэг.
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндсэн хууль нь эрх зүйн дээд хүчинтэй: бүх хууль тогтоомж, Ерөнхийлөгчийн зарлиг, Засгийн газрын тогтоол, төрийн бүх байгууллагын бусад зохицуулалтын эрх зүйн актууд нь түүний хэм хэмжээнд үндэслэсэн байх ёстой бөгөөд тэдгээртэй зөрчилдөх ёсгүй. Үндсэн хууль нь Бүгд найрамдах улсын бүх нутаг дэвсгэрт үйлчилдэг: иргэд Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг үндэслэн шүүх болон бусад байгууллагад эрх, эрх чөлөөгөө хамгаалах эрхтэй. Төрийн байгууллага маргаантай асуудлыг шийдвэрлэхдээ Үндсэн хуулийн хэм хэмжээг баримтлана. Бүгд Найрамдах Казахстан улсын олон улсын гэрээ нь Үндсэн хуульд харшлах ёсгүй.
ЗСБНКазАУ-ын 1926 оны Үндсэн хууль
Казахстаны анхны Үндсэн хуулийг ЗСБНХУ байгуулагдсаны дараа 1926 оны 2 дугаар сарын 18-ны өдөр Казахстаны Зөвлөлт Холбоот Автономит Улсын Гүйцэтгэх Төв Хорооны тогтоолоор Казахстаны бүрэлдэхүүнд байсан 1925 онд ЗСБНХОУ-ын Үндсэн хуулийг харгалзан эцсийн хувилбараар баталсан. Энэхүү Үндсэн хуулиар төрийн хэлбэр, төрийн бүтэц, улс төрийн дэглэм, төрийн байгууллага, гүйцэтгэх, захиргааны байгууллагын бүтцийг тогтоосон. Сонгуулийн идэвхтэй, идэвхгүй хууль, төсвийн хуулийн үндсэн зарчмуудыг тодорхойлсон. Энэхүү Үндсэн хуульд зааснаар Казахстан нь ЗСБНХОУ-ын бүрэлдэхүүнд тэгш эрхтэй Бүгд найрамдах улс байсан юм. Анхны Үндсэн хуулийн төслийг зохиогчдын нэг нь Абдурахман Айтиев байв.
ЗСБНКазУ-ын 1937 оны Үндсэн хууль
1937 оны 3 дугаар сарын 26-нд болсон Бүх Казахын Зөвлөлтийн X их хурлаар батлагдсан Зөвлөлт Социалист Бүгд найрамдах Казах Улсын Үндсэн хууль нь 11 бүлэг, 125 зүйлээс бүрджээ. Үүнд: “ЗХУ-ын Үндсэн хуулийн 14-т "Казахстан ССР нь төрийн эрх мэдлийг бие даан хэрэгжүүлж, бүрэн эрхээ бүрэн хамгаалдаг." 1937 оны Үндсэн хуульд эдийн засаг, улс төрийн батлан ​​хамгаалах чиглэлээр харилцан туслалцаа үзүүлэх (13-р зүйл), Казахстаны ЗХУ-ын зөвшөөрөлгүйгээр нутаг дэвсгэрийг өөрчлөх (зүйл) бусад эрх тэгш Бүгд найрамдах улсуудтай сайн дурын үндсэн дээр нэгдэж болохыг тусгасан байв. 16) Бүгд найрамдах улсын засаглалын асуудал, үүний дагуу Бүгд найрамдах улсын болон орон нутгийн Засгийн газрын дээд байгууллагууд, хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих, төрийн болон нийтийн хэв журам, иргэдийн эрхийг хамгаалах, татвар хураах гэх мэт.
ЗСБНКазУ-ын 1978 оны Үндсэн хууль
1978 оны 4 дүгээр сарын 20-ны өдөр Бүгд Найрамдах Улсын Дээд Зөвлөлийн IX хурлын ээлжит бус VII чуулганаар батлагдсан ЗСБНКазахУ-ын Үндсэн хууль нь оршил, 10 хэсэг, 19 бүлэг, 173 зүйлээс бүрдсэн байв. Түүнд зааснаар бүх эрх мэдэл нь ажилчид, тариачид, ажилчин сэхээтнүүдэд сонгодог байдлаар хуваагддаг ард түмний мэдэлд байв. ЗСБНКазахУ-ын Коммунист намыг эрх мэдэл, удирдлагын тогтолцооны дээр байрлуулсан (6-р зүйл) байна. Бүгд найрамдах улсын эдийн засгийн тогтолцооны үндэс нь төр, нэгдэл, нэгдэл, үйлдвэрчний эвлэлийн болон бусад олон нийтийн байгууллагын өмч юм гэжээ.
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын 1993 оны Үндсэн хууль
Тусгаар тогтносон Казахстан улсын анхны Үндсэн хуулийг 1993 оны 1 дүгээр сарын 28-нд Казахстаны Дээд Зөвлөлийн XII хурлын IX чуулганаар баталсан байна. Бүтцийн хувьд оршил, 4 хэсэг, 21 бүлэг, 131 зүйлээс бүрдсэн. Үндсэн хуульд Казахстан улсын бүрэн эрхт байдлыг олж авснаас хойш батлагдсан олон нийтийн бүрэн эрхт байдал, төрийн тусгаар тогтнол, эрх мэдлийг хуваах зарчим, казах хэлийг төрийн хэлээр хүлээн зөвшөөрөх, Ерөнхийлөгчийг төрийн тэргүүн, шүүх байгууллага - Дээд, Үндсэн хуулийн болон Дээд Арбитрын шүүх гэж хүлээн зөвшөөрөх зэрэг олон эрх зүйн хэм хэмжээг шингээж өгсөн юм. 1993 оны Үндсэн хууль нь парламентын Бүгд найрамдах улсын загварт үндэслэсэн. Тус Үндсэн хуульд Казахстаны тусгаар тогтнолыг бэхжүүлэхийн зэрэгцээ тусгаар тогтнолын эхний жилүүдийн ээдрээ, зөрчилдөөнийг мөн тусгасан байдаг.
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын 1995 оны Үндсэн хууль
Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын одоогийн Үндсэн хуулийг 1995 оны 8 дугаар сарын 30-нд бүх нийтийн санал асуулгаар баталсан байна. Энэ өдөр бүх нийтийн амралтын өдөр буюу Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндсэн хуулийн өдөр юм. Тус улсын үндсэн хуулийг батлахын өмнө Үндсэн хуулийн төслийг тус улсын иргэдээр өргөнөөр хэлэлцүүлсэн ажээ. Төслийн нийт 33 мянга орчим хамтын хэлэлцүүлэг болж, 3 сая гаруй иргэн оролцсон байна. Хэлэлцүүлгийн үеэр 30 шахам мянган санал, санаачилга гарсан. 55 зүйлд 1100 гаруй нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна.
Одоогийн Үндсэн хууль батлагдсанаас хойш 1998, 2007, 2011, 2017, 2019 онуудад таван удаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна.
2019 оны гуравдугаар сарын 23-ны өдрийн Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийн дагуу Бүгд Найрамдах Казахстан улсын нийслэл нь Нур-Султан (хуучнаар Астана) хот болсон юм.
Ангилал:Казахстаны улс төр Ангилал:Үндсэн Хууль улс орноор Үндсэн хууль Ангилал:1995 оны улс төр Ангилал:20-р зууны эрх зүйн эх сурвалж
Балжиннямын Жамъяндагва
Балжиннямын Жамъяндагва - Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн шагналт, Ардын Жүжигчин, Хөгжмийн театрыг үндэслэгчдийн нэг, Ерөнхий балетмейстер.
Намтар
УДБЭТ-т 2001 оноос 2013 оны 2 сарыг дуустал уран сайхны удирдагчаар, 1963 оноос ерөнхий балетмейстрээр тасралтгүй ажиллаж байв.
Гавьяа Шагнал
УДБЭТ-ыг үндэслэгчдийн нэг, Монгол улсад сонгодог бүжгийн урлагийг хөгжүүлэх, дэлхий дахинаа сурталчлахад онцгой гавьяа байгуулсан уран бүтээлч юм.
Ажилласан бүтээлүүд
Ангилал:1932 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн Ангилал:Тэлмэний хүн Ангилал:Монголын найруулагч Ангилал:Монголын удирдаач Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монголчууд
Дашзэвэгийн Сэнгээ
Монголын утга зохиолын нэрт төлөөлөгч Дашзэвэгийн Сэнгээ 1918 оны тавдугаар сарын 9-нд одоогийн Сэлэнгэ аймгийн Хушаат сумын нутагт мэндэлжээ.
Яруу найраг, жүжиг, үргэлжилсэн үгийн зохиолч, орчуулагч тэрбээр 1936 онд Улаанбаатар хотноо багш нарыг бэлтгэх сургууль, 1951 онд Москва хотноо А.М Горькийн нэрэмжит Утга зохиолын дээд сургууль төгсчээ. 1943-1946 онуудад Монголын зохиолчдын эвлэлийн түр хорооны нарын бичгийн дарга, 1954-1959 онд зохиолчдын хорооны даргаар ажиллаж байв. Д.Сэнгээ БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын депутатаар хэд хэдэн удаа сонгогдож МАНХ-ын их хурлуудад төлөөлөгчөөр оролцож Төв хорооны гишүүнээр сонгогдож байв. 1932 оноос эхлэн уран зохиолч бичих болжээ. Түүний туурвисан бүтээлүүдийн дотор дайныг эсэргүүцсэн иргэний болон эх орны уянгын шүлэг түлхүү байрыг эзэлдэг. Олон сайхан уянгын дууг нь эдүгээ ч ард түмэн дуулсаар буй. Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театрын тайзан дээр “Үнэн” дуурь нь олон жил тоглогдсоор байгаа билээ. Д.Сэнгээ Монголын залуу зохиолчдод ихээхэн анхаарал халамж тавьж байсан юм. Л.Түдэв, С.Эрдэнэ, Б.Явуухулан, Ц.Гайтав, С.Дашдооров, Д.Гомбожав, Д.Маам, Д.Пүрэвдорж нар түүний гарын шавь юм. Зохиол бүтээлүүд нь орос, хятад болон бусад олон хэлээр орчуулагдан хэвлэгджээ. 1947 онд “Аюуш” туужаараа, 1954 онд “Тагтаа”, “Өвгөн партизаны яриа” шүлгээрээ төрийн шагнал буюу Чойбалсангийн шагнал хоёр удаа  хүртэж байжээ.
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Сэлэнгийнхэн Ангилал:Хушаатын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1918 онд төрсөн
Герд Мюллер
Герхард "Герд" Мюллер (Gerhard "Gerd" Müller; 1945 оны 11 дүгээр сарын 3-нд Геманы Бавари мужийн Нёрдлингенд төрж, 2021 оны 8 дугаар сарын 15-нд нас барсан) Баруун Германы хөлбөмбөгчин, Дэлхийн болон Европын аварга, Европын аваргуудын цомыг 3 удаа хүртсэн. Мюнхений «Бавари» болон ХБНГУ-ын шигшээ багт довтлогч байсан. Хөлбөмбөгийн түүхэнд алдартай довтлогч байжээ.
Германы шигшээ багт тоглож олон улсын 62 тоглолтод 68 гоол хийсэн, "Бавари" багийн бүрэлдэхүүнд 15 жил тоглохдоо Бундеслигт 427 тоглолтод оролцож 365 гоол оруулжээ. Мюллер Европын 1970 оны шилдэг хөлбөмбөгчнөөр нэрлэгдэж байжээ.
Намтар
Герд Мюллер 1945 оны 11 дүгээр сарын 3-нд Германы Нёрдлинген хотод төрсөн. Түүний аав Хайнрих Мюллер ачааны машины жолоочоор ажилладаг байсан, ээж Каролин (залуудаа Юнг) гэрийн эзэгтэй байжээ. Герд айлын зургаан хүүхдийн отгон нь байв. Мюллер зургаан настайгаасаа хөлбөмбөг тоглож эхэлсэн. Аав нь түүнийг арван таван настай байхад нас барж, тэрбээр сургуулиа орхиж, үйлдвэрт ажиллах ёстой байсан ч чөлөөт цагаа хөлбөмбөгт зориулдаг байжээ.
Мюллер мэргэжлийн хөлбөмбөгийн карьераа 1960 онд TSV 1861 клубт анх эхлүүлжээ. Улмаар 1964 онд, тэр үед Бундеслигээс нэг түвшний доогуур буюу бүс нутгийн лигийн өмнөд бүсэд тоглож байсан "Бавари" руу нүүжээ. Гердийн багт Германы хөлбөмбөгийн ирээдүйн од Франц Беккенбауэр, Зепп Майер нар мөн байв. Улирлын дараа Бавари клуб Бундеслигт орж, дахиж орхиогүй юм.
Конян ван
Конян ван (солонгос: 공양, ханз: 恭讓) (1345 оны 3 сарын 9 – 1394 оны 5 сарын 17) бол Курё улсын 34-р дэхь сүүлчийн ван юм. Төрсөн нэр нь Ван Ё (왕요, 王瑤). 1389 оны 11 сарын 15 - 1392 оны 7 сарын 12 нд вангийн сууринд заларч байсан. Цэргийн жанжин И Сонге төрийн эргэлт хийж, Конян ван суудлаас нь зайлуулж, өөрийн биеэ вангаар өргөмжилж, Чусонь улсыг байгуулжээ. Конян ван бол Синьжун вангийн 7-р үеийн ач, жинхэнэ нэр нь Ван Ё болой. Тэр бол И Сонгэгийн тавьсан утсан хүүхэлдэй төдий ван байсан. 1394 оны 5 сарын 17 нд гэр бүлийнх нь хамтаар алуулсан.
Товч намтар
Тэрээр Синьжон вангийн отгон хөвүүн Янян гүнгийн 6-р үеийн ач Ван Гюний отгон хөвүүн. Түүний эх нь Чүннёль вангийн удамчар Бокнён гүнж. Бага насандаа Жончан гүн (정창군, 定昌君) цол хүртэж, Кёхо Но овгийн Чансон Бувонгүн Но Чэкийн охинтой хуримлсан. Тэрбээр улс төрийн эрх мэдэлд шунах сэтгэлгүй нэгэн байсан ч, И Сонгэгийн бүлэглэлийн тоглоомон хүүхэлдэй болжээ. 1389 онд Чан вангийн оронд түүнийг Курёгийн вангаар өргөмжлөв. 1392 онд Конян вангийн талд зүтгэдэг улс төрийн нөлөө ихтэй түшмэл Жон Мунжу нь алуулсны дараа тэрээр вангийн сууриа И Сонгэд шилжүүлснээр 400 гаруй жилийн түүхтэй Курё улсын төр мөхсөн юм. Нас барсны дараа 1416 онд Тэжун вангийн зарлигаар түүнийг Конян их ван (공양대왕, 恭讓大王) хэмээн нэхэн өргөмжлөн, Корын бунханд оршуулсан.
Владимир Комаров
Владимир Михайлович Комаров (* 1927 оны 3 сарын 16-нд Москвад; † 1967 оны 4 сарын 24-нд Оренбург муж) — Зөвлөлтийн сансрын нисгэгч, ЗХУ-ын хошой баатар. Тэрбээр сансрын хөтөлбөрт оролцож байхдаа нас барсан хамгийн анхны хүн юм.
Конян ван
Гэр бүл
Хатад хөвүүд:
Ангилал:1345 онд төрсөн Ангилал:1394 онд өнгөрсөн Ангилал:Солонгосын ван
Герд Мюллер
Намтар
Германы шигшээ багт Мюллер анх удаа 1966 оны 10 дугаар сарын 12-нд Туркийн шигшээ багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтод оржээ. Нийтдээ шигшээд 62 тоглолтод оролцож, 68 гоол оруулсан. Мюллер бол шигшээ багтаа 50-иас олон тоглолтод оролцсон хөлбөмбөгчдийг тооцоход, оролцсон тоглолтын тооноосоо илүү олон гоол оруулсан цөөхөн хөлбөмбөгчдийн нэг юм. Хөлбөмбөгчний эцсийн тоглолт бол 1974 оны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний шигшээ байв. 7 дугаар сарын 7-нд Мюнхен хотод болсон тоглолтод Герман Нидерландын шигшээ багийг 2:1-ийн харьцаатай хожиж ялалт байгуулахад хожлын гоолыг Мюллер оруулсан юм. Үүний дараа Герд 28 настайдаа шигшээ багт карьераа дуусгах шийдвэрээ гэр бүлийнхэнтэйгээ илүү их цагийг өнгөрөөх хүсэлтэй байгаа гэж тайлбарлаж байжээ.
Владимир Комаров
Цахим холбоос
Ангилал:ЗХУ-ын сансрын нисгэгч Ангилал:Восход хөлгийн бүрэлдэхүүн Ангилал:Союз хөлгийн бүрэлдэхүүн Ангилал:Оросын сансрын нислэг Ангилал:Сансрын нислэгийн үеэр амь эрсдэгч Ангилал:Туршилтын нисгэгч Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1927 онд төрсөн Ангилал:1967 онд өнгөрсөн
Герд Мюллер
Намтар
Гэвч 1979 онд тэрээр АНУ явж 3 улирал "Форт-Лодердейл Страйкерс" багт тоглож 1982 онд тэтгэвэрт гарч буйгаа зарласан юм.
1982 онд тэтгэвэрт гарсныхаа дараа Мюллер сэтгэлээр унаж, архинд донтсон бөгөөд байнга архи хэтрүүлдэг байв. Гердийн клубийн хуучин хамтрагчид түүнийг сэргээн засах эмчилгээ хийлгэхийг ятгаж, Бавари Мюнхений сонирхогчдын багийн дасгалжуулагчаар ажилд оруулжээ. Адидас компани Герд Мюллер нэртэй хувцасны цуглуулга гаргажээ.
Мөн Мюллерийн дэмжлэгтэйгээр 2009 оны 10 дугаар сарын 1-нд нээлтээ хийсэн хөлбөмбөгийн менежерийн онлайн тоглоом PerfectGoal-ийг бүтээжээ.
2015 онд Герд Альцхаймерын өвчнөөр шаналж, асрамжийн газарт оржээ.
2021 оны 8 дугаар сарын 15-нд Герд Мюллер 75 насандаа таалал төгссөн байна.
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:1945 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Пүгү аймаг
Пүгү аймаг нь эртний теле аймгийн холбооноос салбарлан гарсан аймаг юм. Тэдний нутаг нь VII зуунд Туул гол сав газар байсан тухай Сүй, Тан улсын түүхэнд тэмдэглэж үлдснээс гадна, Пүгү аймгийн язгууртны бунхан Монгол улсын Булган аймгийн Дашинчилэн, Гурванбулаг, Төв аймгийн Баяннуур сумдын нутгаас олдсон нь хятад сурвалжийн мэдээлэлийг нотолдог.
Нэрний гарал үүсэл
Пүгү хэмээх нэрийг эртний хятад хэлээрх түүхийн сурвалж шастирт Пүгү (pu gu- 仆固, 仆骨) хэмээн хоёр янзаар тэмдэглэсэн байдаг. Зүүн Түрэгийн Чилиби хаан Ашина Сымогийн булшны бичээст Баогү (bao gu - 儤骨) гэж тэмдэглэсэн байна. "Овог аймаг, угсаатны нэр нь тэдний тотем, өвөг дээдэс, газрын нэр зэргээс үүссэн байдаг. Түүнчлэн аливаа угсаатны нэр нь өөрт өгсөн нэр, тухайн аймаг угсаатанд хөршүүд нь өгсөн нэр хэмээх хоёр зүйл байдаг. “Түрэгийн түүхийн товчоон” хэмээх бүтээлд Пүгү аймгийн нэр нь Пүгү Жэнь (pu gu zhen - 仆固振) хэмээх гол усны нэрээс үүсэлтэй гэжээ. Энэхүү гол нь өнөөгийн Алтайн нурууны хойгуур Енисей мөрөнд цутгадаг нэгэн жижиг голын нэр байх боломжтой бөгөөд анхандаа үүгээр нутаглаж байсан учир тус нэрийг зүүх болсон гэж үзжээ."
Тойм
Пүгү нь Түрэг, Уйгур улсын үед Туул голын саваар нутаглаж байсан хүчирхэг аймаг байв. Уйгур улс 840 онд Киргиз аймгийн довтолгоонд ялагдаж мөхөх үед уйгурын зарим хэсэг нь одоогийн Турфаны орчимд нүүж очин амьдарч байгаад, 866 онд Пүгү аймгийн Жүнь хэмээх ноён Уйгурын бутарсан овгуудыг нэгтгэж, Турфаны Гаочан дахь Уйгурын Идигүтийн улсыг байгуулж, Пүгү овгийнхон тус улсыг захирч эхэлсэн. Идигүтын улс нь хожим Монголын захиргаанд орж, вассаль улс болж, 1310-аад онд Юань улс, Цагаадайн улсын дотоодын дайнд нэрвэгдэн бутран сарнижээ.
Эшлэл
Ангилал:Уйгурууд
Ла Скала
«Ла Скала» (итали. La Scala буюу Teatro alla Scala) 1778 оны 8-р сарын 3-нд байгуулагдсан италийн Милан хот дахь дуурийн театр.
«Ла Скала» театр бол дэлхийн дуурь болон балетын урлагийн төв юм. 1776-1778 онуудад энэхүү алдарт театрыг Санта-Мария-алла-Скала (итали. Chiesa di Santa Maria alla Scala) хэмээх готик сүмийн барилгын нураасан туурин дээр барьсан учраас «Ла Скала» нэртэй болсон юм.
Театрын барилга нь архитектор Жузеппе Пиермаринигийн зургаар гүйцэтгэсэн дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй барилгуудын нэг гэгддэг юм. Энэ нь хатуу неоклассик хэв маягаар бүтээгдсэн бөгөөд маш сайн акустиктай гэдгээрээ алдартай. Театр 2030 үзэгчийн суудалтай.
"Ла Скала" (Италичууд театрыг ингэж нэрлэдэг) 1778 оны 8-р сард хоёр дуурь, түүний дотор энэ нээлтийн үйл явдалд зориулан тусгайлан бичсэн Антонио Сальеригийн "Хүлээн зөвшөөрөгдсөн Европ" /Europa riconosciuta/ дууриар, дараа нь хоёр балетаар нээлтээ хийсэн байна. 18-р зууны эцэс хүртэл театрын тайзан дээр драмын жүжиг тавигдаж байв. Тухайн үед хүүхэлдэйн театрын багууд, драмын жүжигчид алдартай байсан ч "багт наадам", "намар", "хавар", "зун" гэсэн нэртэй дуурийн улиралууд тэр даруй тогтмол болсон байна. "Багт наадмын улирал"-ын үеэр дуурийн сериа, балетыг тайзнаа тавьсан бол үлдсэн хугацаанд голдуу дуурийн буффа буюу хошин дуурь тоглодог байв.
18-р зууны сүүл, 19-р зууны эхэн үед театрын урын санд Италийн хөгжмийн зохиолч П.Анфосси, П.Гульелми, Д.Чимароса, Л.Черудини, Г.Пайсиелло, С.Майра нарын дуурь орж байжээ. 1812 онд тус театрын тайзнаа Жоаккино Россини-гийн “Шүргэх чулуу” дуурийн нээлт болжээ. Улмаар “Ла Скала” театр нь түүний “Пальмирад Аурелиано” (1813), “Италид “Турк” (1814), “Хулгайч шаазгай” (1817) болон бусад дуурийг анхлан тайзнаа тавьж байжээ.
XIX зууны 30-аад онуудад «Ла Скала» театрт Италийн Г. Доницетти, В. Беллини, Ж.Верди, Ж.Пуччини нарын алдартай хөгжмийн зохиолчдын бүтээлүүдийг анх тавьж байжээ: «Далайн дээрэмчин» (1827) и «Норма» (1831) Винченцо Беллини, «Лукреция Боржа» (1833) Гаэтано Доницетти, «Оберто» (1839), «Навуходоносор» (1842), «Отелло» (1887) и «Фальстаф» (1893) Ж.Верди, «Мадам Баттерфляй» (1904), «Богема» (1896) болон «Турандот» Жакомо Пуччини.
2002-2004 онд уг театрын барилгад бүрэн их засвар хийжээ.
Ла Скала театрт болсон Дуурийн нээлтүүд
Албан ёсны цахим хуудас: https://www.teatroallascala.org/en/index.html Ангилал:1778 онд байгуулагдсан Ангилал:Милан Ангилал:Италийн театрын байгууламж
Хайсагийн Нуртуган
Хайсагийн Нуртуган нь Баян-Өлгий аймгийн Баяннуур сумын харьяат, үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Hani (дуучин)
Hani тайзны нэрээр олонд танигдсан Ahn Hee-yeon нь Өмнөд Солонгосын дуучин, хөтлөгч юм. Тэрээр К-поп охидын хамтлаг EXID-ын гишүүн.
Лавлах бичиг
Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Хуудасны дугаар
Хуудаслалтыг хэрэгжүүлэх үндсэн арга нь физик санах ойг хувирган frame гэж нэрлэгдэх тогтмол хэмжээтэй блокуудад оруулдаг ба логик санах ойг хувирган хуудас гэж нэрлэгдэх ижил хэмжээтэй блокуудад оруулдаг. Энэ процесс нь биелэгдэхэд хуудаснууд нь санах ойн бүтцээс гаран буцан ачаалагддаг. Буцаан ачаалах гэдэг нь тогтмол хэмжээтэй блокуудад хуваагддаг ба тэр блокууд нь ижил хэмжээтэй санах ойн бүтэцтэй байдаг. Хаяг болгон нь CPU-ээр хуудасны дугаар болон хуудасны шилжих хаяг гэж хоёр хуваагддаг. Хуудасны дугаар гэдэг нь хуудаслалтын хүснэгтийг дугаарлахад хэрэглэгддэг. Хуудаслалтын хүснэгт нь физик санах ойн хуудас бүрийн үндсэн хаягийг оруулдаг. Үндсэн хаяг гэдэг нь шилжих хаягийг нэгтгэдэг энэ нь санах ойн нэг үүрт хандсан физик санах ойн хаягаар тодорхойлогддог.
Ангилал:HTML
Цада
Цада бол Киприйн баруун хэсэгт байрладаг тосгон юм. Энэ нь тус улсын баруун хэсэгт, нийслэл Никосигоос баруун тийш 90 км, Пафосоос хойд зүгт 8 км зайд оршино. Цада далайн түвшнээс 619 метр өндөрт оршдог. 2011 онд 1,043 хүн амтай байв.
Ангилал:Пафос дүүрэг Ангилал:Киприйн суурин
Цэндийн Монгол
Цэндийн Монгол нь (1948 онд төрж, 2014 нас барсан) Алтан гадас одонт уран зураач, хөрөг зураач, музейн зураач хүн юм.
Намтар
Уран зураач Цэндийн Монгол нь 1948 онд Дорноговь аймгийн Алтанширээ сум (хуучнаар Сэцэн хаан аймгийн Боржигон цэцэн вангийн хошуу)-ын нутаг Тойг гэдэг газар төржээ.
Хүүхдийн Пионер ын ордны уран зургийн дугуйланд Чүлтэмийн Бизъяа багшийн удирдлага дор дүрслэх урлагийн А үсгээ заалгажээ.
1970-2014 онд насан эцэслэх хүртлээ соёл урлагийн байгууллагад 43 жил ажилласан байна. Зураач Ц.Монгол нь Монголын Урчуудын Эвлэлийн Хороо нд мэргэжлийн уран бүтээлч, Монгол Цэргийн Музей н зураачаар ажиллаж байсан юм.
2009 оноос Цагдаа олон нийтийн сургалт соёлын төвийн (ЦОНССТ) зураачаар ажилласан нь амьдралын сүүлийнх нь хамт олон байлаа.
Ц.Монгол нь амьдралынхаа сүүлийн 10 гаруй жилд уран зураачийн ур авьяас, хүч чадлаа Монгол улсад музейг хөгжүүлэх үйлсэд зориулан ажилласныг дурдвал:
Монгол улсын таван музейг шинэчлэн тохижуулж үзэгчдийн хүртээл болгожээ. Монгол Улсад таван музей шинэчлэн дэглэлт хийсэн хүн зураач Ц.Монголоос өөр байхгүйг онцлон анхаарч үзэх нь зүйтэй юм.
Найз нөхөрлөл
Монголын Урчуудын Эвлэлийн нэрэмжит шагналт зураач Содномын Төгс-Оюун зураач Ц.Монголын тухай "Их - Монголын “ Эх орон" хөрөг 2014 оны 3 сарын 28-нд бичсэн байдаг. Тэрхүү хөрөгт "Зураач Монгол уран бүтээлүүд өөрийн эх орны Уран зургийн галерей, музей н сан хөмрөгт болон Монгол, Герман, Япон, Англи, Америк, Орос, Энэтхэг, Польш, Солонгос зэрэг олон орны уран зураг сонирхон цуглуулагчдын хувийн цуглуулганд түүний бүтээлүүд хүндтэй байраа эзлэн хадгалагдан байдаг юм." гээд цааш бичихдээ "Шанд ад биднийг очиход Монголыг гэртээ байлгах гэсэн их олон айл байсан би ихэд гайхан учрыг асуутал, түүний аав Цэнд гуай хилийн урд зүгээс нүүж ирсэн хэд хэдэн айлыг сэтгэл санаа эд зүйлээр ихэд дэмжиж, тэтгэн тусалж байсныг мартаагүй явдаг хүмүүсийн үр сад байсныг мэдэж билээ . Үүний учир эдгээр хүмүүс түүнд ингэж төрсөн ах дүү шигээ дотно хандаж байсан даа. Монголыг гэрийнхэн нь Их - Монгол гэж дуудна, түүнд бас Дунд-Монгол , Бага-Монгол гэдэг дүү нар бий." гэжээ.
Ц.Монголын найзуудаас Ё.Өлзийхутаг, Д.Мягмар нар түүний гэргий Д.Нарантуяагийн хөргийг харандаагаар зурсан байдаг билээ.
Хоч нэршил
Зураач найз нөхөд нь Ц.Монголыг "Монгоо" гэж дууддаг байв.
Хамаатан садан, Дорноговь аймгийнхан нь "Ихмонгол" гэж дуудацгаадаг байлаа.
Уран бүтээл
Зураач Ц.Монголын уран бүтээлүүдээс гадаад, дотоодын уран зураг цуглуулагчдад хадгалагдаж байдаг. Түүний 200 орчим бүтээл Монгол Улсын музейн сан хөмрөгт, "Орхон ы буурал хөндий" бүтээл нь Монголын уран зургийн галерейн сан хөмрөгт хадгалагдаж байна. Уран бүтээлд говийн байгаль, тэмээ н сүрэг нэлээд том орон зайг эзэлнэ. Уран зураач Ц.Монгол нь усан ба тосон будгийн бүтээл туурвихаас гадна олон улсад энхийг сахиулагчдад олгодог “Энхийн төлөө” медалийн эх загварыг бүтээж байсан. Ц.Монгол нь Батлан хамгаалах яамнаас олон жил үр бүтээлтэй ажилласан цэргийн албан хаагчдад олгодог “Эх орны төлөө-1”, “Эх орны төлөө-2”, “Эх орны төлөө-3” медалийн эх загварыг гаргасан нь одоо хүмүүсийн шагналд олгогдож байна.
Хөрөг зургийн бүтээлүүд
Ц.Монголын уран бүтээлийн урын санд Говийн догшин ноён хутагт Дулдуйтын Данзанравжаа, Сайн ноён хан Төгс-Очирын Намнансүрэн, Хатанбаатар Магсаржав зэрэг түүхэн хүмүүсийн хөрөг зургууд бий. Зураач Ц.Монгол нь Монголын 100 гаруй генерал ын харандаан хөргийг зурж мөнхөлсөн юм. Түүний хөрөг зургуудад харандаан болон тосон будгийн бүтээлүүд нэлээд хувийг эзэлнэ.
Музейн уран бүтээлүүд
Монгол Цэргийн Музейн сан хөмрөгт хадгалагдаж буй зураач Ц.Монголын бүтээлүүдээс дурдвал:
Үнэт уран бүтээлүүдээс
Зураач Ц.Монголын зурсан "Ардын засгийн анхны наадам" зотон тос уран бүтээл нь урлаг судлаач болоод уран зураг сонирхогч, цуглуулагчдын сонирхлыг ихээхэн татдаг бүтээл юм. Энэхүү түүхэн бүтээлд уран сайхны аргаар оруулсан хоёр дүр бий. Бүтээлийн гол төвд өөрийн гэргийн дүрийг тоорцог малгайтай дүрсэлжээ. Түүгээр ч зогсохгүй улаан далбааны ойролцоо зургийн баруун талын захад өөрийн дүрийг шигтгэн багтааж өгсөн онцлогтой. Зургийг ажиглахад үзэгчдийн анхаарал барилдахаар өрж зогсох хоёр хүнийг харж, аажмаар засуул уруу чиглэн, ард байх хүмүүсийг нэг нэгээр танихыг оролдож үзэхээр байдаг. "Ардын засгийн анхны наадам" түүхэн уран бүтээлийг томоохон хэмжээтэй туурвисан нь үзэгч олонд тухайн цаг үеийн ардын намын амьдралд эзлэх байр суурь, халуун нар, наадам цэнгэлийг мэдрүүлэхүйц болж чадсан гэж үздэг.
Хэвлэл мэдээлэлд
Сэтгүүлч С.Ууганбаяр "ОЛОН ӨНГӨ: Хөхрөгч тэнгэрийн орноо суудал тань бий, Ц.Монгол ах аа" нийтлэлдээ: "Авьяас билгийн туйл хэрнээ ихэрхэж ахархаад, аливаа зүйлд өөрийгөө дөвийлгөх гээд байхгүй энэ эрхэм бурхны оронд тийм л хэрэгтэй байж дээ" гэж зураачийн зан араншингийн тухай өгүүлж эхэлжээ.
Ахмад зохиолч, сэтгүүлч Б.Өвгөнхүү "Хатанбаатар Магсаржавын намтарт нэг сонин юм байдаг" ярилцлагад: "2008 онд Булган аймгийн 70 жилийн ойгоор аймгийн музейг орчин үеийн болгон тохижуулах ажлаар эрдэм шинжилгээний нэг ажилтан, нэг мужаантай, би зураачаар Булганд очоод музейг шинэчлэн дэглэж янзалсан. Ер нь их хуучирсан байсан даа. Тэгтэл нэг өдөр Хатанбаатар Магсаржав ын гэр Бунханг янзалмаар байна. Уулан дээр байдаг гэр музей. Та түүнийг очоод нэг үзээч гэсэн" гэж Ардын Хатанбаатар Магсаржавын гэр музейг шинэчилсэн болоод хөрөг зургийг нь зурсан тухайгаа ярьжээ.
Уран бүтээлийн үзэсгэлэн
Ц.Монгол нь 1986 оноос эхлэн Монголын урчуудын эвлэл ийн хорооноос зохион байгуулдаг "Хавар", "Намар" болон ээлжит үзэсгэлэнгүүдэд тасралтгүй оролцож иржээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монголын зураач Ангилал:Хөрөг зураач Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Алтанширээгийн хүн Ангилал:1948 онд төрсөн Ангилал:2014 онд өнгөрсөн Ангилал:Монголчууд Ангилал:Музей судлалын хүн
Зүүн Соёны нуруу
Зүүн Соёны нуруу (мөн Их Соёны нуруу; Восто́чный Сая́н) нь өмнөд Сибирьт (монголоор Шивэр гэнэ) орших нуруу юм.
Зүүн Соёны нуруу ба түүний баруун урд орших Баруун Соёны нурууг нэгтгэн Соёны нуруу хэмээн хэрэглэх нь бий. Энэ нуруу баруунаас Красноярскийн хязгаараас эхлэн Эрхүү мужаар дамнан, Бүгд Найрамдах Тува Улсын зүүн хойд хэсгээр үргэлжлэн, Бүгд Найрамдах Буриад Улсын өмнө талаар үргэлжилсээр зүүн зүгт Байгал нуурын урд эрэг хүрэх бөгөөд урагшаа Монголын төв-хойд хэсэг буюу Хөвсгөл аймгийн Ханх сумын нутаг хүрдэг.
Мөн үзэх
Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Оросын нуруу Ангилал:Красноярскийн хязгаарын газар зүй Ангилал:Эрхүү мужийн газар зүй Ангилал:Буриадын газар зүй Ангилал:Тувагийн газар зүй
Улаанбаатарын номын баяр
Номын баярт уншигчид хүрэлцэн ирснээр, өөрийн хүндэтгэдэг, хайрладаг зохиолчидтой уулзах, номдоо гарын үсэг зуруулах боломж олддог. Сурч боловсрох, өсөж дэвжихийн үндэс бол унших явдал билээ. Илүү олон хүн унших үйлд шамдах тусам тухайн нийгэм улам бүр ахиж, хөгжиж байдгийг бид түүхийн хуудаснаас бэлхнээ харж болно. Олон зуун жилийн турш хүн төрөлхтний ертөнцийг харах "ганц цонх" байсан ном өнөө цагт "олон цонхны нэг" мэт болоод байгаа боловч мэдээллийн хэт илүүдэл, хүчтэй урсгал дунд номын гүнзгий агуулга улам бүр үнэ цэнээ нэмээд буй. Тийм ч учраас ном бүтээгчид ба уншигчид номын баяраа хүсэн хүлээдэг.
Тус номын баярыг 14 жилийн турш Номын соёлт ертөнц ТББ-ын санаачлага дор зохион байгуулсаар ирсэн. Олон асуулт, эргэлзээг дагуулсаар анхны жилдээ 20 орчим номын зохиогч, байгууллагын бүрэлдэхүүнтэй эхэлж 5000 орчим үзэгчтэй байсан уг арга хэмжээ номд хайртай хэн бүхний талархлыг хүлээн, жил бүр цар хүрээгээ тэлж ирэв. Энэ өргөжилтөд 2012 онд гарсан “Номын баярын өдөр”-тэй болох ерөнхийлөгчийн зарлиг ч хөшүүрэг болсон юм.
Номын баярыг номын зохиогч, орчуулагчид яг л цагаан сар, наадам мэт хэмээн догдлон хүлээдэг нь учиртай. Энэ үеэр номын зохиогч, орчуулагчид, хэвлэлийн компаниуд нэг дор чуулж, ном бүтээлээ нэмүү өртөг шингээгүй үнээр борлуулан, уншигчидтайгаа шууд харилцаа тогтоодог. Тэд шинэ номуудаа энэ баяраар "нээдэг" болсон нь өөрсдөд нь ч ашигтай, уншигчдад ч таатай байдаг. Түүнчлэн ном бүтээгчид цугласан газар шинэ шинэ хамтын ажиллагааны эхлэл тавигдах нь ойлгомжтой.
Харин уншигчид төрөл бүрийн номуудыг хямдралтай үнээр худалдан авахын сацуу уншдаг хүндэлдэг зохиогчидтойгоо уулзаж, санал сэтгэгдлээ хэлэх, хөтөлбөр үйл ажиллагаанд оролцох боломжтой байдаг. Ялангуяа ЕБС-ийн сурагчдын “Номын аялалд гарцгаая” хэмээх уриалж, тусгай аялалын автобусаар хотын дүүргүүдээс авчран номын баярт оролцуулж, номын бэлгийг гардуулан өгдөг. Энэ нь иргэнд хүүхэд насанд нь номтой холбоотой дурсамж үлдээх нөгөөтэйгөөр номд дурлуулах зорилготой.
Номын баярын оролцогч, үзэгчид иргэдийн санаачлагаар шинээр байгуулагдаж буй номын санд номын хандив өгдөг нь уламжлал болсон бөгөөд олон олон номын сангийн сан хөмрөгийг баяжуулахад хувь нэмрээ оруулсан.
Ийнхүү тогтмол зохиогдож буй номын баяр нь иргэдийг соён гэгээрүүлж, номын зах зээлийг тэлж байна. Номын зах зээл өдгөө 80 тэрбум орчим төгрөгөөр хэмжигдэж байгаад энэ баяр нөлөөлсөн нь эргэлзээгүй билээ.
Дэлхий нийтэд цар тахал дэгдсэнтэй холбоотойгоор 2020 онд гадны улсын олон номын баяр, үзэсгэлэн яармаг тасалдсан явдал тохиов.
Харин Улаанбаатар хотын иргэдийн сэтгэл догдлон хүлээдэг номын баярыг зохиогч байгуулагчид 27, 28 дахийг тасалдуудаагүй, хорио цээрийн дэглэмээ сайтар сахин зохион байгуулсан нь иргэдийн унших хэрэгцээг хангахыг чухалчилсан явдал байв.
Номын баяраар дамжуулан Монголын ирээдүй болсон хүүхэд залууст өөрийн болон дэлхийн алдартай зохиолч уран бүтээлчдийн бүтээл туурвилаас уншиж судлан оюун сэтгэлгээгээ хөгжүүлэх алтан боломжийг нээн өгдөг төдийгүй номын салбарт тулгамдаж буй асуудлаа хэлэлцэж, салбарын хөгжилд санаа өгөх илтгэл хэлэлцүүлэг өрнөдөг.
Бид номын соёлтой ард түмэн. Зохиолч, сэтгэгчид нь хөндлөнгөөс харж бичдэг болгохын төлөө. Зохиолчдын бичсэн номоос өөрсдийгөө анзаарч, түүнийг уншиж сэргэдэг ард түмэн болох төлөө хичээж байна.
thumb|Улаанбаатарын номын баяр thumb|Улаанбаатарын номын баяраар уншигчид номтой танилцаж байгаа нь thumb|Улаанбаатарын номын баяраар шинэ номоос гадна хуучин номын худалдаа солилцоо өргөн явагддаг thumb|Улаанбаатарын номын баяраар уншигчид номтой танилцаж байгаа нь thumb|Улаанбаатарын номын баяраар уншигчид номтой танилцаж байгаа нь