cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сономын Лочин
С.Лочин орчин үеийн уран зохиол судлалын асуудлаар “ХХ зууны Монголын журамлагдсан уран зохиол”, “Юндэн дурласан уу? Нансалмаа хардсан уу? болон бас бусын тухай”, “Монголын орчин үеийн уран зохиол судлал”, “Д.Нацагдоржийн зохиолын эх бичгийн судлалын асуудалд”, “Бичвэр судлал”, “Оросын уран зохиолын цоохор тэмдэглэлээс”, “Монголын үнэн гуйвсан түүхийн товчлол” зэрэг бүтээлүүд нь хэвлэгдсэн бол Монголын хуучны уран зохиол судлалаар “ХIII–ХХ зууны Монголын уран зохиолын гол баатар”, <<“”Эртний Монголын хаадын үндэсний их шар тууж оршбай”-н товчоолсон түүхэн тойм>> (Эрдэм шинжилгээ- нийтлэлийн судалгаа) зэрэг ганц сэдэвт бүтээүүд болон бичвэр судлалын онол-түүхийн асуудлаар бичсэн “Бичвэр судлалын үндэс” хэмээх томоохон бүтээлүүд, эрдэм шинжилгээний хэдэг арван өгүүллүүд нь Лочингийн судалгааны ажлын цар хүрээг харуулж байгаа юм. Тэрбээр Орос зөвлөлтийн болон дэлхийн сонгодог зохиолчдын бүтээлэс 80 орчим хэвлэлийн хуудас уран зохиол орчуулсан нь аль эрт уншигчдын хүртээл болсон байна.
Монреалийн олимп
Олимпын XXI наадам буюу 1976 оны Монреалийн олимп (XXI Olympic Summer Games) нь 1976 оны 7 сарын 17-ноос 8 сарын 1-нд Монреаль хотноо зохион байгуулагдсан олимпын наадам юм.
Сономын Лочин
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:Монголын орчуулагч Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Дарвийн хүн Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Монреалийн олимп
Монгол улс Монреалийн олимпод
Монгол улс зуны олимпод 4 дэх удаагаа оролцож, чөлөөт бөхийн төрөлд Зэвэгийн Ойдов багийн цорын ганц мөнгөн медалийг хүртжээ.
Орчин үеийн философи
Орчин үеийн философи
Ухамсар
Шашны бус ба материаллаг үзэлтэй гүн ухаантнууд шашны үзлүүдийг үүсгэсэн ба энэ нь ердийн panpsychism ба animism -с ондоо заншлуудаар олон өөр замуудад хуваагдан ойлгогддог. Ихэнх бодлууд нь ухаантай мэдлэг ба ухаалаг бодлоос бүрднэ. Бодлын нийтлэг утгуудад холбооны хүчин чадал ба анхаарал, сэтгэлийн хөдлөлгөөн, ой тогтоолт, төсөөлөл, шалтгаан зэрэг ойлголтыг оруулж болно. Мэдэрхүйн үйл явцуудын ихэнх багцыг багтаасан бодлын орчин үеийн олон тодорхойлолтууд байдаг. Мэдэрхүйн үйлдэл ба бодлын онолууд их олон байдаг. Aristotle, Buddha, Plato, Zoroaster зэрэг хүмүүс болон Islamic, дундад эртний үеийн Ёвроп, Энэтхэгийн гүн ухаантнуудын үзэл баримтлал нь бусдаас онцгой байдаг. Neoplatonic-н "nous" шиг бодлын Pre-modern-г ойлгох нь  сансрын өөрчлөлтийн  үндсэн зарчимтай хүний бодлыг холбох, гайхамшигтай сайхан ба мартагдашгүй байхын мэдрэмжинд хүний нүүрний байдал ямар байх явдал юм.Зарим сэтгэл зүйчид оюуны функцүүд шалтгаан ба ой  ялангуяа хамгийн төгс бодлыг бий болгон тэр гэдэгтэй маргана .Энэ байдалд хайр дурлал, сэтгэлийн хөдөлгөөн нь бодлоос ялгаатай байх ёстой ба байгальд субьектив эсвэл илүү их бодит байх  байсан. Тэд ижил шинж ба үүсэлтэй байх бөгөөд янз бүрийн ухаалаг ба сэтгэл хөдөлгөсөн улсуудыг хуваахгүй гэж мэтгэлцэх нь илүү дээр байсан.Дургүйцэх нь нийтэд дэлгэрсэн хэрэглээнд бидний бидний толгой дотроо авч явах бодол болон өөрөө өөртэйгээ хийх хувийн яриа  бодолтой утга ойролцоо байдаг.Энэ мэтээр  бид  өөрсдийн оюун ухаанд үргэлж  өөрчлөлтийг хийх хэрэгтэй. Ямар ч бодол бидний мэдэхгүй, чадахгүй , ухаангүй эсвэл ухамсартайгаар харилцах харилцааг тайлбарлаж чадна.
Эртний англи хэлэнд ерөнхийдөө бодлын  үгүйсгэл, ойн факультет гэсэн утгатай байсан. Эртний англид сүнслэг мэдэрхүйг туршин судалж туршлага болгон судлан авч үздэг. Бодлын ерөнхий шинж болох мэдрэмж, ой, хүсэл, бодол зэрэг бүх оюуны факультетуудыг багтаах бодлын ерөнхий шинж нь аажмаар хөгжсөөр 14 ба 15 зуун үед боловсруулагдсан. Ухамсар гэдэг үг нь "mind. courage. anger" буюу грек ба Sanskrit хэлний "mind"  гэсэн үг юм.
Оюуны чадваруудад бодлын төсөөлөлж чадах  юмс эсвэл бодлын янз бүрийн үүргүүд багтдаг. Оюуны үйл ажиллагаанд бодох бодол, хүсэл, төлөвлөгөө, үйл ажиллагаа, зорилго зэрэг нь чухал байна. Энэ нь бэрхшээлийг шийдхэд шаардлагатай ба мэдээллийн бэлэгдлийн эсвэл semantic зуучлалыг шаардана. Энэ нь адил загварууд, үйл явцуудыг хэлэх үгнүүдийн хэлэлцүүлэг, мэдлэг, ideation, ярилцлага ба төсөөллийг багтаана. Эдгээр үйл явцуудын анализ нь оюуны сэтгэл зүйн хэсэг байх ба түүнийг заримдаа "higher" буюу оюуны үйлдлээр илэрхийлдэг. Энэ нь гүн бас мэдлэг эсвэл ажиллагааны онцгой агуулгуудыг илрүүлэх ба сайн ойлгох; утгын хэвүүдийг мэдэх; effect ба cause ойлгох; хөдөлмөрийн хэрэгслүүд ашиглах ба бидний хүчин чадалтай холбоотой/хамааралтай гэж боддог. Ой нь мэдлэг, мэдээлэл эсвэл туршлага ба retain, preserve чадал байна. Ой ньуламжлалт гүн ухаанд шургуу сэдэв байсан ба 20 дугаар зууны сүүлээр оюуны сэтгэл зүйн жишээнүүдийн дотор чухал асуултын сэдэв гэж үзсэн.Сүүлийн арван жилүүдэд тэр neuroscience ба оюуны сэтгэл зүй хооронд хамаарал, оюуны neuroscience дуудсан шинжлэх ухааны шинэ салбарын багануудын нэг болсон. Ойн талаар Spotless, Sunshine зэрэг алдартай кинонуудад ба Marcel Proust-н туужид тухайлбал 20th зууны уран зохиолын сонгодог ажлуудад маш их боловсронгуй аргуудаар дурдсан байна. Дүрсэлсэн бодолд qualia, зургууд, evoking байдлуудын үйл ажиллагаа байна. Тэр нь идэвхгүй туршлагаас илүү characteristically, субьектив үйл ажиллагаа байна. Анхандаа мэдрэмжийн ойлголтод өгсөн зорилгуудын percepts бодолд сэргэх нэр томьёог техникийн үйл явц болон сэтгэл зүйд ашигладаг. Зарим сэтгэл зүйчид ердийн хэлний нэр томьёоны зөрчлүүд "productive", "constructive", "reproductive", "imaging" эсвэл "imagery" зэрэг үйл явцыг дүрслэхийг илүүд үзсэн.
Оюуны мэдээллүүд нь оюуны үйл явцууд ба чадваруудаар manipulated бий болох чадалтай байдаг. Жишээ нь: бодол, бодлын төрлүүд, сэтгэлийн хөдөлгөөн, percepts ба санаануудыг багтаана. Оюуны мэдээллийн гүн ухааны онолуудад internalism, externalism, representationalism ба intentionality-г багтаана.
Амьтдад тархи гэх бодлыг хариуцах төв мэдрэлийн системийн удирдах төв байна. Их амьтдын толгой нь үнэрлэх ба амтлах эрхтэн, сонсголын эрхтэн, харааны эрхтний мэдрэгч аппаратуудад ойрхон ба гавлаар хамгаалсан бүтэцтэй. Сэвсгэр материалууд шиг Primitive амьтан бүхэн толгойтой байхгүй. Толгойнууд нь тун хэцүү байж болно.
Түүхийн турш ихэнх гүн ухаантнууд мэдлэгийг тархины зөөлөн цаас шиг тийм физикийн бодисоор орлуулж болох байсан гэж боддог. Patricia Churchland нарын бодол ба толгой хоорондын үйл ажиллагааг харуулах гэсэн бодолд итгээгүй боловч Descartes mechanistic нэр томьёонуудад өөр энгийн шинжүүд ба рефлексүүдийг тайлбарлахад боломжтой гэж үзсэн.
Ухамсарын гүн ухаан нь физикийн биет тэдний холбоо ба ухаан, оюуны орчин, оюуны функцүүд, оюуны үйлдлүүдийг судлах гүн ухааны салбар юм. Ухамсар болон бие мах бодийн хамаарлыг бодлын гүн ухаанд гол асуудал гэж хардаг. 20th зууны гүн ухаантан Martin Heidegger "properties"-г төрүүлэх субьектив мэдлэг ба ажиллагаа нь Cartesian substances-н хугацаануудын үйлдвэрлэсэн утга байж чадахгүй-г бодсон. Энэ субьектив нь чанарын мэдлэгийн байдлын нэр томьёонуудаар утга авцалдаагүй байх ба Энэ ихэвчлэн ontological хувьсагч байна.
Monism бодол ба ontologically нь биеийн нэгжүүдийн өөр төрлүүд ба physiologically байна. Энэ ойлголт нь 5 дугаар зууны барууны философи ба 17 дугаар зууны эрдэмтдийн онолын дагуу хөгжсөн. Physicalists байгалийн онол бий болсны эцэст үүнийгбайгалийн онолоор postulated гэж тайлбарласан. Neutral monists perceiver-н холбоо нь өөр өөр юмсыг тэдний холбоонд сонирхуулах эсэх depending дэлхийд perceived юмсын  аль нь ч байгалийн эсвэл оюуны гэж үзэх явдлыг баримтална. 20th ба 21st зуунд ердийн monisms бүх physicalism -н өөрчлөлтүүд байсан; эдгээрт байрлалууд behaviorism, төрлийн таних тэмдгийн онол , гажууд monism ба functionalism-г багтаана. Ухамсарын философийн орчин үеийн гүн ухаантнууд бодол нь биеэс нэг юмны separate байхгүй тэдний өөр аргуудад maintaining, reductive эсвэл non-reductive physicalist байна гэсэн үзэл бодолтой байсан. Эдгээр аргууд нь янз бүрийн neurosciences.{ ба хөгжлийн сэтгэл зүй, тооцоологч шинжлэх ухаан , sociobiology -н талбайнууд} шинжлэх ухаануудад чухал нөлөөтэй байсан. Зарим гүн ухаантнууд хэдий тийм боловч тэр бодол нь цэвэр байгалийнх байх гэсэн ойлголтыг эсэргүүцэх non-physicalist үзэлтэй байсан. Reductive -н physicalists бүх оюуны байдлууд ба өмчүүдийг эцэсд физиологийн үйл явцууд ба байдлуудын шинжлэх ухааны мэдээллүүдээр тайлбарлахыг батална. Үргэлжилсэн neuroscientific -н хөгжил нь эдгээрийн заримыг тодруулахад тусална. Хэдий тийм боловч бодлын орчин үеийн гүн ухаантнууд оюуны байдлууд, шинжүүдийн intentionality ба субьектив чанаруудыг naturalistic хэллэгүүдээр тайлбарлаж болно гэж үзсэн.
Jose M.R. Delgado энэ тал дээр ангилал хэрэгтэй байна гэж үзсэн. Аристотлийн бодол орчин үеийн Occidental-н гүн ухааны системд нэвчсэн.
Psychology бодлын судалгаа y noology туршлага, оюуны ажиллагаа, хүний зангийн шинжлэх ухааны судалгаа байна. Хүний сэтгэл зүйн зангийн онолууд зохиохын тулд interpersonal холбоо, соёлын нөлөө, хүрээлэн буй орчны нөлөө, хувийн шинж чанар, сэтгэлийн хөдлөл, мэдлэг, ойлголт шиг тийм оюуны үйл явцуудын шинжлэх ухааны судалгаануудыг оруулна. Сэтгэл зүйн бас сэтгэцийн эрүүл мэндийн бэрхшээлүүдийн эмчилгээ ба хувийн өдөр дутмын амьдралуудын бэрхшээлүүдийг багтааж, хүний ажиллагааны янз бүрийн хүрээнд тийм мэдлэгийн хэрэглээг лавлана.
Сэтгэл зүйн шинжлэх ухаан нь бусад нийгмийн шинжлэх ухаануудаас ялгаатай байна. Historically, сэтгэл зүйд тэр эхэндээ ухаантай хүнээс илүү бодолтой зовох байсан neuroscience ба биологиос ялгаатай байсан. Орчин үеийн сэтгэл зүйн шинжлэх ухаан ойлголтын түүний төсөөлөл, мэдлэг , зан , ба ой тогтоол муудахад физиологийн ба neurological үйл явцуудыг нэгтгэнэ.
Хөгжлийн сэтгэл зүй нь уг сэтгэл зүйн онцлогуудыг үзэх сэтгэл зүйн дотор арга байна. Энэ нь сексийн сонголт эсвэл байгалийн сонголтын ажилтай бүтээгдэхүүнүүд, хүний сэтгэл зүйн онцлогууд evolved даслууд байх зэрэг олон янзаар тайлбарлахыг хичээнэ. Дархлааны систем ба, уушиг, зүрхний физиологийн механизмууд тухай Adaptationist-н бодол хөгжлийн биологид ердийн байна. Хөгжлийн сэтгэл зүй нь сэтгэл зүйд ижил бодлыг хэрэглэнэ
Steven Pinker ба, Adapted Mind , E O Wilson , Konrad Lorentz , Evolutionary neuroscience : нэмэлт мэдээ
Хүний хувьслын цагийн хуваарь өмнө 50.000 оноор behavioral modernity -н бий болох хүртэл Pan -н аймгын салалтаас ойролцоогоор 7 сая он эрчилнэ. Энэ цагийн хуваарийн эхний 3 сая жилийн гол зүйл Sahelanthropus дараах 2 сая жилийн гол зүйл Australopithecus, төгсгөл 2 сая жил нь жинхэнэ хүний төрлийн түүх үргэлжилсэн.
Тэмдгүүд ба багажуудын хэрэглээ, ёслол, mourning , бодлын онол , мөрөөдөл, хүний оюуны чадамжийн олон онцлогууд нарийн зохион байгуулалттай боловч ихэнх нь мичинд илэрч байна.
Таамаглалын "Great leap forward" эсвэл, оюун ухааны гэнэтийн өөрчлөлт бий болсон тал дээр маргаан байна
Оюуны чадамжийн хувьслын онолууд include:
Эрүүл мэнд: зүйл гол
Бүлгийн эрүүл мэндтэй адилаар сэтгэцийн эрүүл мэнд нь metaphorically бодлын эрүүл мэндийн байдлын тухай ярьж чадна. Хүн өдөр дутмын амьдралдаа ердийн эрэлтүүдтэй уулзах болон оюуны ба сэтгэл хөдөлгөсөн чадварууд ашиглаж Merriam-Webster -д сэтгэл хөдөлгөсөн ба сэтгэл зүйн сайн сайхны A -н улс гэж сэтгэцийн эрүүл мэндийг тогтооно. Дэлхий эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасан сэтгэцийн эрүүл мэндийн нэг "official" -н тодорхойлолт байхгүй. Соёлын ялгаанууд, субьектив үнэлгээнүүд , ба competing мэргэжлийн онолууд бүх affect (хир зэрэг) яаж "mental health" -г тодорхойлсон. Ерөнхийдее ихэнх мэргэжилтнүүд "mental health" ба "mental illness" эсрэгүүд байхгүй гэж зөвшөөрнө. Бусад үед хүлээн зөвшөөрсөн ой тогтоол эмх замбараагүй байдал байхгүй байх сэтгэцийн эрүүл мэндийн заагч заавал байхгүй
Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тухай бодох ганц зам нь хүн амжилттай ба үр дүнтэй ажиллах явдлыг харах юм. Авьяастай ба мэдлэгтэй байх, хэцүү байдлуудаас буцаж хэвэндээ орох эсвэл "bounce back." -д чадах, бие даасан амьдралыг тэргүүлэх ба, хангалттай холбоонуудыг барих, дарамтын хэвийн түвшингүүдтэй харьцаж чадах зэрэг сэтгэцийн эрүүл мэндийн шинжүүд байна.
Хий судлалын эмчилгээ орлогын бэрхшээлүүдэд үйлчлүүлэгчдэд туслах бэлтгэгдсэн psychotherapists -р хэрэглэдэг interpersonal, relational оролцоо байна. Энэ голдуу субьектив discomforting -н туршлагыг багасгах ба сайн сайхны хувь хүний мэдрэмжийг нэмэгдүүлэхийг тооцно. Psychotherapists бүлгийн холбоонуудыг сайжруулахад эсвэл, өвчтөн үйлчлүүлэгчийн сэтгэцийн эрүүл мэндийг сайжруулахад зохиодог ба яриа , холбооны шинж өөрчлөлт , барилга туршилтын холбоонд суурилсан техникүүдийн хэмжээг хэрэглэнэ. Хий судлалын эмчилгээний хэрэглээний гол хэлбэрүүд therapeutic хүрэх эсвэл, драм , урлаг , бичсэн үг шиг тийм холбооны янз бүрийн бусад байдлуудад хэрэглэнэ гэхдээ зөвхөн яриа ярьсан. Хий судлалын эмчилгээ үйлчлүүлэгч ба бэлтгэгдсэн эмчлэгч хооронд structured тулгаралтын дотор болно. Тодорхой зорилготой, theoretically суурилсан хий судлалын эмчилгээ бусад аргуудын олон зүйл created-саар байх ба бий болгосон сэтгэл зүйн задлан нь 19 дүгээр зуунд эхэлсэн.
Амьтны мэдлэг ,(танин мэдэхүйн) оюуны ethology,цол амьтдын оюуны хүчин чадлуудад орчин үеийн аргад өгсөн байна. Тэр бас хүчтэй ethology -н ойртох, behavioral экологи , ба хөгжлийн сэтгэл зүйгээр influenced -сан гэвч , харьцангуй сэтгэл зүйнээс бий болсон. Амьтны мэдлэгийг linguistics-related судалгаагаар гаргадаг.
Хиймэл оюуны чадамжийн Philosophy : гол зүйл
1950 -д онд Alan M. Turing машинуудын оюун ухааныг шалгаж болохыг санал болгож "Computing machinery and intelligence"-г хэвлэсэн. Энэ үйл явц одоо Turing Test -г нэрлэсэн. Нэр томьёоны хиймэл оюун эхлээд "the science and engineering of making intelligent machines" бодох John McCarthy -р ашигласан. Тэр хиймэл нэгжээр үзэсгэлэн гаргасан даруй бас нууц мэдээг хэлж болно. customized машинууд эсвэл компьютерүүд ашиглаж голдуу боловсруулдаг ба оюуны шинж, сургалт ба өөрчлөлтийг харилцаа, инженер ба neuroscience , зан ааш , тооцоологчийн шинжлэх ухааны overlapping талбайнуудад суралцдаг AI.
Оюуны шинжийг тодорхойлоход шаардлагатай байх автоматжуулах машинуудыг хийх үүрэг нь AI -н судалгаанд хамаардаг. Жишээ нь: нүүрний таних ба үг, хүний хэл , гар бичиг , оношилгооны ба хэрэглэгч асуултуудад хариулах чадал , ба төлөвлөлт төлөвлөх , хяналтыг багтаана. Тиймээс бусад видео тоглоомууд ба компьютерийн шатар шиг стратеги тоглоомууд, програм хэрэглээнүүд , мэдлэг уурхай , бодит амьдралын бэрхшээлүүдийн шийдлүүдээр хангахад чиглэсэн AI -н судалгаа бас инженерийн сургалт болсон. AI -тай холбоотой хамгийн том бэрхшээлүүдийн нэг нь тэр байна. AI -н шүүмжлэгчид AI -н машинаар жинхэнэ гайхамшигтай юмсыг хийж чадах их төхөөрөмжүүдийг бий болгосон.
Бодлын орчны тухай маргаан хиймэл оюуны чадамжийн хөгжилд холбогдолтой байна. Бодол үнэхээр ухаантай хүний ажиллахаас өндөр эсвэл юмны separate байна тэр нь боломжтой байсан бол тэр машины дотор recreate -ж байх болно.
"moach shalit al halev" бодол цөмийг захирна гэж Judaism зааж байна. Хүмүүс залбирал хийх үеэр сэтгэл хөдөлгөсөн arousal -г чиглүүлэх ба elicit тэр гүн логикийн ойлгохыг ашиглах ба, Torah -д enclothed -сан Divine Will -н дагуу сурахаар intellectually Divine -д хандаж чадна. Christianity сүнснээс алдартай заримдаа нэмэлт ба сүнснээс ондоо бодлыг харах хандлагатай байсан. Western esoteric уламжлалууд заримдаа тэр байгалийн өөр шатанд байх оюуны бүлгийг асууна.
Хинди шашин янз бүрийн гүн ухааны бүлгүүд divine -н бодит байдал, Brahman, (ижил) адил эсвэл өөр байна.
Буддын шашин skandhas эсвэл бараг таван нийлбэрээс бүрдэнэ. Энэтхэгийн philosopher-sage Sri Aurobindo их гүн ухаантнууд ба шинэ шашны хөдөлгөөнүүд байх учир түүний адил зан ааштай Eastern ба Western сэтгэл зүйн уламжлалуудыг нэгтгэхийг оролдсон.
See also: сэтгэл зүй ба Buddhism
Parapsychology телепат ба telekinesis тэр precognition жишээлбэл paranormal байхаар харагдах ер бусын үзэгдлүү -н эсвэл, paranormal-н ер бусын үзэгдлүүд-н тодорхой төрлүүдийн шинжлэх ухааны судалгаа байна. 1889 оноос өмнө сэтгэл зүйч Max Dessoir -р coined-сан ба энэ хугацаанд Greek para psyche ба тэмдгүүдэд суурилдаг. j.B. Rhine дараа нь "parapsychology" тэр ид шидэт ер бусын үзэгдлүүд-н судалгаанд туршилтын аргуудыг өгсөн аргуудад өөрчлөлт үеэр эрт хугацааны "psychical research" -н солиогоор popularized–сан. Сэтгэл зүйн чадварууд exist.{ -д тайлбарлаагүй байсан гэж итгэх олон эрдэмтэдтэй маргаантай байна. Parapsychology. parapsychology -н байдалд pseudoscience -р дүрмийг анхаарах олон судлаачидтай, шинжлэх ухаан бас маргасан байна.
Memetics тэр 1980s -д Douglas Hofstadter ба Richard Dawkins -р гарсан, Darwinian хувьсалтай адил зүйлд үндэслэсэн оюуны мэдээллийн онол байна. Тэр соёлын мэдээллийн дамжуулалтын хөгжлийн загваруудад санал байж хуурна. гентэй ижил, meme тэр бодол-руу бодлоос өөрийг нөхөн үржиж чадах ба тэр нэг эсвэл илүү их хувь хүний бодлуудад "hosted" байх зангийн санаа , итгэл , хэв байна. memetically өөр reproducing meme-р үздэг (энэ мэтээр) тэгээд юу үгүй бол итгэл батлах influencing -н ондоо нэг хүн гэж үзэх. Генетикийн шинжлэх ухаан -р, Dawkins -н тайлбар доор ялангуяа , meme амжилт "virus of the mind" тэрийг бодож үзэж болох тэрд , "selfish" байж магад эсвэл , түүний зохион байгуулагчийн үр нөлөөнд туслах түүний тусламж хүлээж байгаа байж болно.
.vn
.vn - Цахим сүлжээнд Вьетнам улсыг илтгэх, латин үсгийн домэйн нэр.
Ангилал:Улс орны домэйн нэрс
6-р Далай лам
6-р Далай лам Санжаажамц (тө. ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ ; 1683 оны 3 сарын 1 - ?) — Төвөд, Монгол, Буриад, Халимаг, Тува дахь буддын шашинт шарын шашны сүсэгтнүүдийн итгэл бишрэлийн манлайлагч.
Ангилал:Далай лам Ангилал:1683 онд төрсөн Ангилал:1706 онд өнгөрсөн
Бенгалын булан
thumb|180px|Бенгалын булангийн зураг Бенгалын булан (Бенгал: বঙ্গোপসাগর, Хинди: बंगाल की खाड़ी) нь дэлхий дэх хамгийн том далайн булан бөгөөд Энэтхэгийн далайн зүүн хойд этгээд дэх бүрэлдэхүүн нь юм.
Энэ булан нь газрын зурагт гурвалжин дүрс шиг хэлбэртэй харагддаг. Баруун урд талаар нь Шри Ланкын зүүн эрэг, баруун талаар нь Энэтхэгийн дорнод эрэг, хойд талаар нь Бангладешйин эрэг, зүүн хойд талд нь Мьянмарын эрэг, зүүн талд нь Андаманы тэнгис байрладаг.
Нийт 2,172,000 км² талбайг Бенгалын буланд хамруулах бөгөөд, тус буланд Ганга, Брахмапутра мөрнүүд болон бусад голууд цутгадаг болон томоохон боомт хотууд олон бий.
Ангилал:Энэтхэгийн далайн тэнгис Ангилал:Шри Ланкын ус зүй Ангилал:Энэтхэгийн газар зүй Ангилал:Бангладешийн газар зүй Ангилал:Мьянмарын газар зүй Ангилал:Тайландын ус зүй Ангилал:Малайзын ус зүй Ангилал:Индонезийн ус зүй Ангилал:Бангладеш-Энэтхэгийн хоорондын хил
Нородом Сихамони
Намтар
1953 оны 5 дугаар сарын 14-нд Камбожийн Хаан Нородом Сианук ын 15 хүүхдийн ууган хүү болж Пномпень хотноо төржээ. Хааны олон хүүхдүүдийн нэг нь л өнөөгийн хаан Нородом Сихамонитай нэг эхтэй жинхэнэ төрсөн дүү нь юм бусад дүү нар бүгд өөр эхтэй юм. Эх Мониниеат нь Н.Сианук хааны 7 дахь эхнэр байсан гэж хэвлэлд гардаг.
Боловсрол
Тэрээр 1959-1962 онд Пномпень хотод бага сургуульд сурсаны дараа 1962 онд эцэг Хаан Н.Сианук түүнийг Чех улсын Прага хот руу илгээж бага дунд боловсрол эзэмшиж, 1971-1975 онд Хөгжмийн урлагийн Академид сурч хөгжмийн боловсролтой болсон.
1975-1977 онд Умард Солонгост кино урлагийн мэргэжлээр мөн сурч байсан сонин түүхтэй.
Ажил
1977 онд Камбожид буцаж ирээд 1979 он хүртэл буюу Вьетнамчууд Пол Пот ын дэглэмийг түлхэн унгаатал хаан эцгийн хамт гэрийн хорионд байсан байна. 1979 онд БНХАУ руу эцгийн хамт дүрвэж эцгийнхээ хувийн нарийн бичгийн дарга байжээ. Удалгүй өөрөө 1981 онд Франц руу гарч балетаар хичээллэж Францын урлагийн сургуулиудад сонгодог бүжгийн багшаар ажиллаж байжээ.
1993-2004 онд ханхүү Сихамони Камбожийн ЮНЕСКО дахь Элчин сайд-Байнгын төлөөлөгчөөр мөн ажилаж байсан.
Нородом Сианук өвчний улмаас Хаан ширээнээс 2004 оны 10 дугаар сарын 14-нд буусны дараа түүний ууган хүү Нородом Сихамони 10 дугаар сарын 29-нд албан ёсоор Хаан ширээнд суусан байна. Үүнийг Ерөнхий сайд Хун Сен, Үндэсний Ассамблейн дарга түүний эцэг нэгтэй дүү Нородом Ранарит нар гарын үсэг зурж баталгаажуулсан байна.
Хаан Нородом Сихамони гэр бүлгүй тул үе залгамжлагчгүй гэсэн үг юм. Гэхдээ Камбожийн Хааныг тусгай “Хаан ширээний Зөвлөл” сонгодог учир энэ бол Камбожийн Вант Улсын хувьд асуудал үүсэхгүй юм.
Хаан Сихамони чех, франц хэлийг чөлөөтэй эзэмшсэн бөгөөд англи хэл мэддэг байна. Одоо тэрээр Камбожийн Вант Улсын хааны хувьд Гадаадын Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд нарыг угтах, Элчин сайд нарын ИЖБ-ийг хүлээн авах зэрэг ёслолын ажлыг хийж гүйцэтгэдэг байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Камбожийн хан Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн Ангилал:ЮНЕСКО дахь Камбожийн байнгын төлөөлөгч Ангилал:Хризантем одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжний хамт) Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай) Ангилал:Камбожчууд Ангилал:1953 онд төрсөн
.td
.td - Цахим сүлжээнд Чад улсыг илтгэх, латин үсгийн домэйн нэр.
Ангилал:Улс орны домэйн нэрс
Мюнхений олимп
Олимпын XX наадам буюу 1972 оны Мюнхений олимп (XX Olympic Summer Games) нь 1972 оны 8 сарын 26-наас 9 сарын 11-нд Мюнхен хотноо зохион байгуулагдсан олимпын наадам юм.
Монгол улс Мюнхений олимпод
Монгол улс зуны олимпод 3 дахь удаагаа оролцож, чөлөөт бөхийн төрөлд өрсөлдсөн Хорлоогийн Баянмөнх багийн цорын ганц мөнгөн медалийг хүртсэн.
Йонас Хектор
Йонас Хектор (Jonas Hector; 1990 оны тавдугаар сарын 27, Заарбрюккен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Кёльний» хамгаалагч.
Йонас Бундеслигт дебют тоглолтоо 2014 оны наймдугаар сарын 23-нд «Хамбургийн» эсрэг хийжээ.
Германы шигшээ түүнийг 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 7-нд бүрэлдэхүүндээ дуудаж, Евро-2016 тэмцээний сонгонд Гибралтар болон Испанийн эсрэг гараалуулсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Кёльн багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Цагаанхайрхан сум (Увс)
Цагаанхайрхан сум нь Засагт хан аймгийн Чин ачит вангийн хошуу (манжийн засгийн үед) сүүлд 1923 оноос Хантайшир уулын аймаг Ханхөхий уулын хошуу гэгдэж байгаад 1931 оны 2 сарын 18-ны Улсын бага хурлын тогтоолоор Хантайшир уулын аймаг татан буугдахад Ханхөхий уулын хошуунаас тасарч 1931 онд Увс аймагт харьяалагдаж Туруун сум нэртэй болжээ. 1959 онд Туруун сумаас одоогийн (Баруунтурууны САА-гаас) Баруунтуруун сум тасран гарч шинээр сум үүсэхэд нэрээ өөрчлөн Цагаанхайрхан нэртэй болжээ. Ханхөхийн нурууны ар өврийг дамнасан хангай, говь, ойт хээр хосолсон 399,4 мянган га нутаг дэвсгэртэй, Хяргас, Зүүнговь, Баруунтуруун, Өндөрхангай, Завхан сумд, Завхан аймгийн Ургамал сумтай хиллэнэ. Увс, Ховд аймгийг мод модон материалаар хангадаг модны үйлдвэртэй. Энэ сум нь засаг захиргааны нэгжийн хувьд 4 багтай, 569 өрхийн 2011 хүн амтай бөгөөд сумын төвд 175 өрхийн 574 хүн, хөдөөгийн 394 малчин өрхийн 1437 хүн амьдарч байна. Сумын хэмжээнд 2021 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор 208275 толгой мал тоолуулснаас тэмээ 415, адуу 8104, үхэр 7531, хонь 91109, ямаа 101116 толгой мал байна, Нийт газар 399,4 мянган га, үүнээс бэлчээрийн газар 329,3 мянган га, хадлангийн талбай 412,8 га, тариалангийн газар 33 га талбайг эзэлдэг. Тус сумаас улсын сайн малчин 8, аймгийн аварга малчин 23, мянгат малчин 80 төржээ. Эдийн засгийн хөгжлийн үндсэн суурь бааз нь бэлчээрийн МАА юм. Нийт төсвийн-5 байгууллага, ШТС-2, арилжааны банк-2, нарийн боовны цех-2, эсгийний үйлдвэр-1, мужааны цех-3, мод боловсруулах цех-5, хатуу зөөлөн оёдлын цехүүд зэрэг нийт 40 гаруй аж ахуй нэгж байгууллага ажиллаж байна. Улаанбаатараас 1190 км, Улаангомоос 230 км зайтай, сумын төв нь Мөндөөхөө.
Түүх
Хүн амын үндсэн хэсэг нь Элжигэн нар бөгөөд, Элжигэн овог нь Хамаг Монголын ханлигийн Дарлигин хэмээх хэсэгт нь хамрагдаж байгаад Чингис хааны анхны 13 хүрээний (хүрээлэн бууж, хамтдаа нүүгч овог) нэг болж байжээ. Улмаар Батмөнх Даян хааны отгон хүү Гэрсэнз Жалайр хунтайжийн хоёрдугаар хүү Ноёнтойд Бэсүд ба Элжигэн нарыг өгч захируулжээ. Манжийн үед Засагт хан аймгийн Ачит вангийн хошуугэж нэрлэгдэж байгаад, 1923 оноос Хантайшир уулын аймгийн Ханхөхий уулын хошуу гэж, тухайн үеийн өөрчлөн байгуулалтаас хамаарч нэрээ Элжигэн нарын хошуу нэрээ өөрчилж байжээ. Одоо Цагаанхайрхан, Өндөрхангай, Зүүнхангай сумын бүх хэсэгт, Баруунтуруун сумын өмнөд зүүн хэсэгт Элжигэн нар нь оршин суудаг.
Энэхүү Элжигэн нарын хошуу анхандаа нэг хошуу байгаад хожим хоёр хуваагджээ. Эдгээр нь тухайн үед засаглаж байсан Ачит ван Гончигдамба, Зоригт ван Наваанцэрэн нарын цол хэргэмээс хамаарч Ачит вангийн хошуу, Зоригт вангийн хошуу гэгдэх болжээ. Зоригт вангийн хошуу нь гол хошуунаас тасалсан харьцангуй жижиг хошуу байсан тул одоогийн Зүүнхангай сум болон Баруунтуруун сумын зүүн хэсэг нь болжээ. Ачит вангийн хошуу нь гол том байсан тул Цагаанхайрхан, Өндөрхангай сум, мөн Баруунтуруун сумын өмнөд хэсэг нь болжээ
Хүмүүс
Цагаанхайрхан сумаас төрсөн алдартнууд:
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Увс аймгийн сум
Sega Mega Drive
Sega Mega Drive (япон メガドライブ, Мэга Дорайбу; Хойд Америкт: Sega Genesis) нь Японы үйлдвэрлэгч Sega компаниас гаргасан 16-Бит видео тоглоомын консол юм.
Прияанка Чопра
Прияанка Чопра (Priyanka Chopra Jonas) бол Энэтхэгийн жүжигчин дуучин найруулагч мөн 2000 оны Дэлхийн Миссийн ялагч юм
Ульрике Мэйфарт
Ульрике Нассе-Мэйфарт (Ulrike Nasse-Meyfarth, 1956 оны 5 сарын 4-нд төрсөн) нь Германы өндрийн харайлтын тамирчин эмэгтэй юм. Тэрээр олимпын наадамд 1972, 1984 онд 2 удаа түрүүлжээ. Эмэгтэйчүүдийн өндрийн харайлтын төрлөөр хамгийн залуудаа аварга болж байсан тэрээр 1984 онд түрүүлэхдээ тухайн үеийнхээ хамгийн хөгшин аварга болсон юм (Одоо тус амжилтыг 31-тэйдээ түрүүлсэн Стефка Костадинова эзэмшдэг).
Тамирчны замнал
Тухайн үед Дик Фосберигийн Мехикогийн олимпийн үеэр анх үзүүлсэн, шинэ төрлийн харайлтын техникийн эзэмшсэн цөөхөн эмэгтэй тамирчдын нэг нь Мэйфарт байсан юм. Гэхдээ хувийн дээд амжилт нь дөнгөж 1.85-метр байсан тул хэн ч түүнээс амжилт хүлээгээгүй байжээ. Гэсэн ч нутгийнхаа хөгжөөн дэмжигчдийн өмнө тэрээр хувийн дээд амжилтаа 5 см-ээр ахиулж, 1.90 метрт харайсан нь алтан медаль авахад хангалттай байв. Түүнийхээ дараа 2 см-ээр ахиулж, дэлхийн дээд амжилттай тэнцүү өндрийг захиалснаа амжилттай гүйцэтгэсэн байна. Ийнхүү 16 настай Мэйфарт хөнгөн атлетикийн хувийн төрөлд хамгийн залуудаа олимпын аварга болжээ.
Олимпын дэвжээнд үзүүлсэн гайхамшигтай амжилтынхаа дараа тэр 1978 он хүртэл 1.92-метр дээгүүр давж чадаагүй. Энэ хугацаанд нэг ч томоохон тэмцээнд түрүүлж чадаагүй бөгөөд 1974, 1978 оны Европын АШТ-д 7, 5-р байр тус тус эзэлж, 1976 оны Монреалийн олимпод бүр урьдчилсан шатнаас хасагджээ. Баруун Герман улс 1980 оны Москвагийн олимпыг бойкотлосноос болж олимпод дахин түрүүлэх мөрөөдлөө хойшлуулахаас өөр аргагүй болов.
1982 онд Мэйфарт дахин "эргэж ирсэн" гэж хэлж болно. Мөн онд тэрээр Европын танхимын болон задгай талбайн АШТ-д түрүүлж, 2.02 м дээгүүр харайж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчилжээ. 1983 онд анхны Дэлхийн АШТ-д өмнөх жилийн Европын аварга Тамара Быковатай ширүүн өрсөлдсөний эцэст мөнгөн медаль зүүсэн. Лондонд болсон тэмцээнд Быкова, Мэйфарт хоёр хоёул 2.03 м дээгүүр харайж, дахин дэлхийн дээд амжилтыг эвдсэн юм. Гэхдээ Быкова дөрөвхөн өдрийн дараа дэлхийн дээд амжилтыг 1 см-ээр ахиулжээ.
1984 оны Лос-Анжелесын олимп Ульрике Мэйфартын оролцсон хамгийн сүүлчийн томоохон тэмцээн байсан юм. Быкова нарын хэд хэдэн хүчтэй өрсөлдөгч нь социалист орнууд олимпыг бойкотлосноос болоод оролцоогүй. Тэрээр 2.02 м дээгүүр харайж, өмнөх олимпын аварга, Италийн Сара Симеониг ялан олимпын хошой аварга цолтой болжээ.
Фоторезистор
Фоторезистор (эсвэл гэрэл хамааралтай резистор, LDR, эсвэл фото дамжуулагч эс) нь хөнгөн хяналттай хувьсах эсэргүүцэл юм. Фотосентористын эсэргүүцэл нь гэрлийн эрч хүчийг ихэсгэнэ. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь фотокон конденсацийг харуулдаг. Фоторезистор нь гэрэл мэдрэмтгий мэдрэгчийн схемд, гэрлийн идэвхжүүлэлт, харанхуй идэвхжүүлсэн хэлхээнд хэрэглэж болно.
Фоторезистор нь өндөр эсэргүүцлийн хагас дамжуулагчаар хийгдсэн. Харанхуйд фоторезистор хэд хэдэн megohms (MΩ) шиг өндөр эсэргүүцэлтэй байдаг бол гэрлийн хувьд фоторезистор нь цөөн хэдэн зуун омметрээс бага эсэргүүцэлтэй байдаг. Фоторентистад тохиолдсон гэрэл нь тодорхой давтамжаас давсан бол хагас дамжуулагчаар шингээсэн фотонууд дамжуулах шугам руу орох хангалттай эрчим хүчийг холбодог. Үр дүнтэй чөлөөт электронууд (болон тэдний нүхний түншүүд) цахилгааныг эсэргүүцдэг тул эсэргүүцлийг бууруулдаг. Фотентеристорын эсэргүүцлийн хүрээ ба мэдрэх чадвар нь ялгаатай төхөөрөмжүүдийн хооронд мэдэгдэхүйц ялгаатай байна. Цаашилбал, өвөрмөц фотографичууд тодорхой долгионы урттай долгион дотор фотонуудад харилцан ялгаатай хариу үйлдэл үзүүлж болно.
Фоторэлектрик төхөөрөмж нь дотоод эсвэл экстриналь байж болно. Дотоод хагас дамжуулагч нь өөрийн цэнэглэгчийн тээгч бөгөөд жишээ нь цахиурын үр ашигтай хагас дамжуулагч биш юм. Дотоод төхөөрөмжүүдийн хувьд цорын ганц боломжтой электронууд нь коррекцид байдаг бөгөөд фотон нь бүхэл бүтэн цистернд электроныг өдөөх хангалттай эрчим хүчтэй байх ёстой. Эерэг шинж чанарууд нь дамжуулагч хамтлагт ойр байрласан эрчим хүчний төлөвт ойрхон байгаа нэмж dopants гэж нэрлэдэг хольц юм. Электронууд үсрэх боломжгүй учраас эрчим хүчний фотонуудыг (өөрөөр хэлбэл урт долгионы урт, бага давтамжтай) багасгана. Хэрэв цахиурын дээж нь атомын зарим фосфорын атом (хольц) -аар солигдсон бол дамжуулалт хийх боломжтой электронууд байх болно. Энэ бол хагас дамжуулагч хагас дамжуулагчийн жишээ юм.
Ангилал:Оптик төхөөрөмжүүд Ангилал:Мэдрэгч
Солонгосын хойг
thumb|300px|right|Солонгосын хойгийн байршил
Солонгосын хойг бол зүүн талаараа Япон тэнгис, урд талаараа Солонгосын хоолой, баруун талаараа Шар тэнгист тулсан Ази тивийн дорнод захад оршдог хойг юм. Энд Солонгос орон буюу Өмнөд Солонгос, Умард Солонгос оршдог.
Газар зүй
Солонгосын хойг хөндлөн 200-300 км, гулд 1000-1100 км сунаж 220.8 мянган км² талбай эзэлжээ. Хойгийн зүүн тал уулархаг, хүн ам цөөн. Тэнд Тэбэг зэрэг уулын нуруу, Көмган зэрэг жуулчлалын орон бий. Баруун тал нам доор, хүн ам шигүү суудаг бөгөөд Сөүл, Пёнъян, Инчон мэтийн томоохон хот, Хань, Тэдун зэрэг гол мөрөн байдаг.
I сард температур −20 °C-оос +4 °C хэм, VII сард 24 °C-аас 26 °C хэм байдаг. Жилийн тунадасын хэмжээ 1500 мм. kakekemas yang terpecaya dan tidak perna bohong dan sudah terepecaya http://www.kakekemas138.com
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн хойг Ангилал:Япон тэнгисийн хойг Ангилал:Солонгосын газар зүй
Усны түнжүүр
Усны түнжүүр, (Rallus aquaticus) нь Түнжүүрийнхэн овгийн жижиг шувуу юм.
Тэд Европ, Азийн чийглэг, намагт газар тархан амьдардаг. Намгийн дэргэдэх хуурай газар үүрээ засаж 10 гаруй өндөг гаргана. Хойд болон, зүүн зүгт амьдрах хэсэг нь нүүдэллэх ба бусад усны түнжүүр нь голдуу суурин байдаг.
Гадаад төрх
Нас бие гүйцсэн түнжүүр 23-26 см урт, ар нуруу хэсэг нь боровтор, өвөр хэсэг нь цэнхэр саарал өнгөтэй. Усны түнжүүрийн хуруу нь урт ба богино сүүл, 3-4.5 см урт нарийн улаандуу хошуутай. Хөл нь шаравтар байдаг. Энэхүү шувуу нь хорхой шавж, үр жимс, мэрэгч  болон жижиг шувуудаар хооллоно.
Цахим холбоос
Ангилал:Түнжүүрийнхэн
Санта-Моника
Санта-Моника (Santa Monica) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни мужийн баруун хэсэг, «Лос-Анжелес тойргийн (каунти)» хот юм. Тус хот нь «Санта-Моника» хэмээх булан Номхон далайн буланд орших бөгөөд баруун хойд талаараа «Палисадес», хойд талаараа «Бринтвүүд», зүүн хойд талаараа «Баруун Лос-Анжелес», зүүн талаараа «Мар Виста», зүүн өмнөд талаараа «Венис» Лос-Анжелес хотын дүүргүүдээр хүрээлэгддэг.
Санта-Моника хотын одоогийн нутаг дэвсгэрт дээр үед «Тонгва» овог аймгаас нүүдэллэн ирсэн Индианчууд нүүдэллэн суурьшдаг байсан бөгөөд 1769 оны наймдугаар сарын 3-нд Испанийн эрэлчин Гаспар де Портола аялалын туршид эрэг дээр буудаллан амсхийх үестээ гэгч хотын суурийг тавьжээ.
Хүн амын 78,29 хувь нь цагаан арьстан, 3,78 хувь нь африк-америк гаралтай бол 0,47 хувь индиан, 7,25 хувь нь ази, 0,10 хувь нь Номхон далайн арлуудын уугуул иргэд, 13,44 хувь нь латин америк гаралтай хүмүүс тус тус эзэлдэг байна.
Тед Лигети
Тед Шарп "Тед" Лигети (Theodore Sharp "Ted" Ligety, 1984 оны наймдугаар сарын 31-нд Солт-Лэйк Сити хотод төрсөн) — Америкийн уулын цаначин юм.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын уулын цаначин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:Уулын цанын олимпын аварга Ангилал:Уулын цанын дэлхийн аварга Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Санжаасүрэнгийн Оюун
Санжаасүрэнгийн Оюун нь Монгол Улсын улс төрч, геологич хүн юм.
Намтар
Оюун 1962 онд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1981 онд Нийслэлийн 10 жилийн 23 дугаар дунд сургууль, 1987 онд БНСЧСУ-ын Карлын Их сургууль Геохимич мэргэжлээр, 1996 онд Англи улсын Кембрижийн их сургуулийн аспирантур тус тус төгссөн.
Эрдмийн зэрэг, цол: Байгалийн ухааны доктор
Гэр бүл
Ангилал:Монголын байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайд Ангилал:Монголын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Иргэний Зориг Ногоон Намын дарга Ангилал:Геохимич Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Карлын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Кембрижийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1962 онд төрсөн
Ховд сум
Монгол улсын 2 аймагт Ховд гэдэг нэртэй сум оршдог.
4 сарын 10
4 сарын 10 нь Григорийн тооллын жилийн 100 дахь (өндөр жил бол 101 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 265 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0410 10
Органик хими
Органик хими нь химийн нэгэн салбар бөгөөд нүүрстөрөгч ба устөрөгчөөс бүрдсэн химийн нэгдлүүдийн (эдгээр нэгдлүүд нь азот, хүчилтөрөгч, галогений бүлгийн элементүүд, мөн фосфор, цахиур, хүхэр зэргийг бага хэмжээгээр агуулна) структур, шинж чанар, найрлага, тэдгээрт явагдах химийн урвал зэргийг судална. . Органик хими нь органик нэгдлийн найрлага, бүтэц, шинж чанарыг судалдаг химийн шинжлэх ухааны томоохон салбар юм. Нийлэг болон байгалийн гаралтай, голчлон нүүрстөрөгч ба устөрөгчийн атомаас тогтсон нэгдлийг органик нэгдэл гэнэ. Органик нэгдэлд нүүрстөрөгч, устөрөгчөөс гадна хүчилтөрөгч, азот, хүхэр, фосфор, галоген гэсэн элементүүд орно. Нийлэг аргаар гарган авсан органик нэгдэл: хуванцар, мяндас, каучук ... Байгалийн гаралтай органик нэгдэлд ургамал амьтны эд эсийг бүрдүүлэгч, нефть нүүрс гэсэн ашигт малтмалуудыг бүрдүүлэгч орно. Каучукыг байгалийн ба нийлэг гэж 2 ангилна. Байгалийн каучукийг Бразилд ургадаг гевеи модны шүүснээс гарган авч байв.Гевеи модны холтсонд хэрчлээс гаргаад түүнээс ялгарах сүүн шүүс буюу коллойд уусмалыг коагуляцид оруулж каучукыг ялгадаг
Гадаад холбоос
*
Linked
Linked — 2012 оны 9 сарын 19-нд байгуулагдсан softrock урсгалаар тоглодог амьд хөгжмийн хамтлаг.
Түүх
Ангилал:Монголын хамтлаг
Эрдэнэ сум (Төв)
Эрдэнэ сум нь Засаг захиргааны хувьд Төв аймагт харьяалагддаг юм. Эрдэнэ сумын төв нь нийслэл Улаанбаатар хотоос 72 км-ийн зайд оршдог. Төв аймгийн Баяндэлгэр, Архуст, Мөнгөнморьт, Сэргэлэн, Батсүмбэр сумдтай болон Улаанбаатар хотын Налайх дүүрэг, Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумтай тус тус хиллэдэг.
Төв аймгийн Эрдэнэ сум 1924 онд Туул, Булнайн отог нэртэй байгуулагдаж БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1931 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн 05 дугаар тогтоолоор хэд хэдэн отог нийлж өргөжин сум болсон түүхтэй. Өгөөмөр, Чулуут, Баянтуул, Хушинга, Тамган гэсэн  5 багийн нийт 1291 өрхөд 2011 оны байдлаар 3762 хүн амьдардаг. Хүн амын тоогоор Төв аймагтаа эхний 5-д, газар нутгийн хэмжээгээр 1-д ордог /аймгийн төвийг оролцуулалгүйгээр/ хүн амын нягтрал 213,6 хүн/га/  сум юм.
Жанчивлин болон Ар Жанчивлингийн рашаан сувиллууд тус сумын нутагт бий. Төв аймгийн Эрдэнэ сум нь байгалийн олон үзэсгэлэнт газартай, сүүлийн үед аялал жуулчлал ихээр хөгжиж буй сумдын нэг юм. Тус суманд гадаад дотоодын жуулчдын анхаарлын төвд байгаа Чингис хааны хөшөөт цогцолбор- Цонжинболдог, 13 дугаар зууны аж амьдралыг харуулсан жуулчны бааз, Гүнжийн сүм зэрэг олон алдартай дурсгалт газрууд бий. Мөн тус сумын дунд сургууль нь МСҮТ-тэй нэгдэн МСЕБС болж, энэ сургуульд төгсөгчид нь 11-р ангийн боловсролыг давхар мэргэжлийн үнэмлэхтэй төгсдөгөөрөө бусад сургуулиудаас онцлог ялгаатай юм.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Хяргас сум
Хяргас нь Увс аймгийн сум юм. Хяргас сум Улаанбаатараас 1300 км, аймгийн төвөөсөө 160 км зайд оршдог. Засаг даргаар Х. Дашзэвэг ажилладаг.
Тус сумын нутагт Монгол улсад гүнээрээ гуравт ордог Хяргас нуур байдаг. Хэцүү хар хад, Хар Тэрэмсийн амралт зэрэг үзэсгэлэнт газруудтай. Сумын ахлах сургууль нь алдарт туульч М.Парчингийн нэрэмжит болно.
Түүх
Энэ газар эртнээс олон овог аймаг их бага хугацаагаар нутаглаж ирсэн. Хяргас гэсэн үг Киргиз гэдгийн Монгол хувилбар гэж ойлгож болно. Гэхдээ Хяргас гэсэн үг нь Хиргүй ус гэсэн үгнээс үүдэлтэй гэж үзэх хүмүүс мөн байдаг. Баруун Монголын Ойрад угсааны Баядууд аж төрдөг. Тэдгээр нь Манж Чин улс Ойрадын Зүүнгарын хаант улсыг мөхөөх үед одоогийн Шинжааны Тэнгэр уулсын орчмоос Алтайгаар дамжин орж ирсэн. Манжийн хаан Увс-Хяргас нуурын хооронд нутаг зааж, Арван Баядын хошуу болгон суулгахдаа Дөрвөд Далай ханы харьяанд оруулжээ.
Тус сум нь Ардын хувьсгалын дараа 1922 онд албан ёсоор байгуулагдсан.
Хүмүүс
Тус сумаас төрөн гарсан алдартнууд:
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Увс аймгийн сум
Графын онол
Графын онол нь орой болон тал （мөчир）-уудын олонлогоос тогтох Граф гэх зүйлийн мөн чанарыг судалдаг математикийн нэг салбар ухаан юм.
Компьютерийн Өгөгдлийн бүтэц болон алгоритм зэрэгт өргөнөөр хэрэглэгддэг.
Граф
Галт тэрэг ашиглан нэг өртөөнөөс нөгөөд очиход уг 2 өртөө （орой） нь төмөр зам (тал) -аар холбогдсон эсэхийг мэдэх хэрэгтэй болохоос төмөр замын сүлжээ нь ямар хэлбэр дүрс үүсгэж байгаа нь чухал биш байх нь олонтаа.
Мехикогийн олимп
Олимпын XIX наадам буюу 1968 оны Мехикогийн олимп (XIX Olympic Summer Games) нь 1968 оны 10 сарын 12-ноос 27-нд Мехико хотноо зохион байгуулагдсан олимпын наадам юм.
Монгол улс Мехикогийн олимпод
Монгол улс зуны олимпод 2 дахь удаагаа оролцож, анхны медалиуд болох 1 мөнгө, 3 хүрэл медалийг чөлөөт бөхийн төрлөөр хүртсэн.
Ангилал:1968 оны спортын арга хэмжээ Ангилал:Мехикогийн спортын арга хэмжээ зуны олимп #1968
Графын онол
Граф
Ийнхүү хэрхэн холбогдож байгааг нь голлон анхаарч бий болгосон цэг ба тэдгээрийг холбох шугамуудаас бүтэх хийсвэр дүрс нь граф бөгөөд графын шинж чанарыг графын онолд судалдаг.
Хэрэв төмөр замын холбогдсон зам нь ганцхан чиглэлтэй бол нэг өртөөнөөс нөгөөд очиж болдог байхад буцаж очих боломжгүй байж болно. Ийнхүү төмөр замд чиглэл гэсэн ойлголт нэмж болно. Үүнтэй адилаар графын онолд талд чиглэл оноож болдог. Ийм графыг чиглэлт граф гэнэ. Эсрэгээр, талууд нь чиглэлгүй бол чиглэлгүй граф гэж нэрлэдэг.
Графын онолын үүсэл
Графын онол нь 1736 онд "Кёнигсбергийн бодлого"-ыг Леонард Эйлер шийдсэнээс эхлэлтэй. Энэхүү бодлого нь үзэг салгалгүй зурахтай гүнзгий холбоотой юм.
Чиглэлт граф
V нь оройнуудын олонлог, E нь талуудын олонлог байг. Талуудыг оройнуудын хост харгалзуулдаг f функц тодорхойлогдсон гэж үзье. Тэгвэл чиглэлт граф G нь гэж тодорхойлогдоно.
Чиглэлгүй граф
P(V) нь V -ийн бүх дэд олонлогуудын олонлог байг. Талд хэд хэдэн оройг харгалзуулдаг g функц оршин байг. Энд дурын e талын хувьд g(e) = (v1, v2) хэлбэрээр 2 орой харгалздаг гэж үзье. Тэгвэл чиглэлгүй граф G нь гэж тодорхойлогдоно. g нь 3-аас олон оройг талд харгалзуулдаг функц байвал уг графыг хайпэр граф гэдэг.
E-г анхнаасаа ямар нэг олонлогийн дэд олонлог гэж үзвэл дээрх тодорхойлолтоос функцийг нь хасч болно. Үүний тулд чиглэлт графт E-г V×V-ийн дэд олонлог, чиглэлгүй графт E-г P(V)-ийн дэд олонлог гэж ойлгоход болно.
Үндсэн ойлголтууд
Граф нь тодорхойлолтоосоо хамааран талууд нь жин（өртөг）-тэй байж болно. Ийм графыг Жинтэй граф гэж нэрлэнэ. G графын оройнуудын олонлогийг V(G)、талуудын олонлогийг E(G) гэж тэмдэглэх нь элбэг.
e талын холбож буй оройнуудыг төгсгөлүүд гэх бөгөөд тэдгээр нь e-гээр хөрш гэж хэлнэ Мөн нэг оройгоос гарсан 2 талыг зэргэлдээ талууд гэнэ. Хэрэв талын 2 төгсгөл нь давхцаж байвал уг талыг гогцоо гэдэг. Бас 2 оройг холбосон тал хэд хэд байвал тэдгээр талыг давхар замууд гэнэ. Гогцоо болон давхар замгүй графыг энгийн граф гэдэг.
G ба G'  графуудын хувьд G' -ийн оройнуудын болон талуудын олонлог нь харгалзан G-ийн оройнуудын болон талуудын олонлогийн дэд олонлог байвал G' -г G-ийн дэд граф гэж нэрлэдэг. Эсрэгээрээ, G нь G' -ийн өргөтгөсөн граф гэдэг. Тухайлбал уг 2 графын оройнуудын олонлог нь давхцаж байвал нэг нь нөгөөгийнхөө үржигдэхүүн граф гэнэ.
Графын ямар нэг v орой төгсгөл нь болдог талуудын тоог уг оройн эрэмбэ гээд d(v) гэж тэмдэглэнэ. Түүнчлэн чиглэлт графын хувьд v оройгоос гарсан талуудын тоог v-ийн гарсан эрэмбэ, хүрч ирсэн талуудын тоог v-ийн орсон эрэмбэ гэнэ. Дурын v оройн хувьд d(v) = k гэсэн нөхцөл биелж байвал  k-зөв граф гэнэ. k-ийн хувьд k-зөв графыг товчоор зөв граф гэдэг. G графын хамгийн бага эрэмбэ бүхий оройн тоог δ(G), хамгийн их эрэмбэ бүхий оройн тоог Δ(G)-ээр тэмдэглэх нь элбэг. Мөн эрэмбэ нь 0 байх оройг Саланги цэг гэдэг.
Хөрш оройнуудаар дамжсан v1, e1, v2, e2, ..., en-1, vn дарааллыг зам, нэг ч тал давхардаж ороогүй бол энгийн зам гэдэг. Мөн эхлэл, төгсгөл нь давхцах замыг битүү зам（цикл） гэнэ.
Мөн үзэх
Ангилал:Математикийн салбар
Жон Стоунз
Жон Стоунз (John Stones; 1994 оны тавдугаар сарын 28-нд Барнсли хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Эвертон» болон Английн шигшээд хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
«Эвертон» 3 сая фунтээр элсүүлсэн Стоунзтойгоо 5.5 жилийн гэрээ байгуулав. Дебютээ Лигийн цомд «Стивенижийн» эсрэг 2013 оны наймдугаар сарын 28-нд хийсэн. Лигийн дебютээ есдүгээр сарын 14-нд «Челсигийн» эсрэг (1:0) Стивен Нейсмитийг сэлгэн хийж байв.
Стоунз 2014 оны наймдугаар сарын 7-нд гэрээгээ 2019 онд дуусахаар сунгахдаа долоо хоногт 30,000 фунтээр цалинжихаар тохиолцов. «Манчестер Юнайтедтай» аравдугаар сарын 5-нд лигт учрахдаа шагайгаа гэмтээн 10-14 долоо хоног талбайд гарахааргүй болов.
Шигшээ
Стоунз Английн шигшээд анх 2014 оны есдүгээр сарын 3-нд Норвегийн эсрэг талбайдаа нөхөрсөг тоглоход гараалсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Барнсли багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Спиритуализм
Спиритуализм (Spiritualism) нь монотеист (ганц бурхант) шүтлэгийн систем буюу шашин бөгөөд гол шаардлага нь хүн дүрст биш харин Тэнгэр Бурханд итгэх итгэл юм. Нэгэн гол ялгарах шинж нь сүнсний ертөнцөд оршиж байсан үхэгсдийн сүнснүүд "зуучлагч"-идтай холбоо барьж чаддаг ба тэдгээр зуучлагч нь дараа нь хойд насны амьдралын тухай олж авсан мэдээллээ дамжуулдаг гэдэгт итгэдэг.Харин энэ нь Spirituality(Спиритуалити)гэсэн ойлголтоос өөр юм.
Спиритуализм нь 1840-өөс 1920-оод оны үед ялангуяа Англи хэлт орнуудад ид оргил үедээ хүрчээ. 1897 оны үед АНУ ба Европт 8 сая гаруй итгэгч сүсэгтэнтэй байсан ба тэдний ихэнх нь дунд болон дээд давхрагын хүмүүс татагдан орсон байлаа. Энэ үед түүнтэй адилтгах шүтлэг нь Европ тив болон Латин Америкт Спиритизм гэж нэртэй байжээ.
Тус шашин нь ямар нэг дагаж мөрдөх ном сударгүй, албан ёсны байгууллагагүй ч хагас зуун жил цэцэглэн хөгжсөн ба хоорондоо тогтмол хугацаатай гарч байсан хэвлэлээр холбогдох, ховс болон онгодын тухай лекц яриануудад оролцох, цуглалт уулзалт хийх болон сайтар бэлтгэгдсэн төлөөлөгч, шашин номлогчдын арга хэмжээнүүдэд оролцож байв. Олон алдар цуутай Спиритуалист эмэгтэйчүүд байсан бөгөөд дагалдагчдын ихэнх нь боолчлолыг устгах, эмэгтэйчүүдийн санал өгөх эрхийг дэмжигчид байсан байна.
Ангилал:Шашны шинэ хөдөлгөөнүүд Ангилал:Спиритуализм
2010-11 оны УЕФА Аваргуудын Лиг шигшээ тоглолт
2010-11 оны УЕФА Аваргуудын лигийн шигшээ тоглолт (2011 UEFA Champions League Final) нь 2011 оны тавдугаар сарын 28-нд Английн нийслэл Лондон хотын Уэмбли цэнгэлдэх хүрээлэнд болж 2010–11 оны улирлын аварга багаар Испани Барселона баг Педро, Месси, Вилья нарын довтлогчдын гоолоор Английн Манчестер Юнайтед багийг 3-1 харьцаагаар хожин дөрөв дэх удаагаа тодорсон. Манчестер Юнайтедийн цор ганц гоолыг тоглолтын эхний хагаст довтлогч Уэйн Рүүни оруулсан.
Холбоос
Шигшээ тоглолт
Алтанширээ сум
Алтанширээ — Монгол улсын Дорноговь аймгийн харъяат сум.
Товч танилцуулга
Газар зүй: Алтанширээ сум нь Улаанбаатар хотоос 450 км, аймгийн төвөөс хотоос зүүн хойш 90 км зайтай байрладаг. Баруун урд талаараа Сайншанд, Сайхандулаан, баруун талаараа Айраг, хойд талаараа Иххэт, Хэнтий аймгийн Галшар сум, зүүн, зүүн урд талаараа Дэлгэрэх, Өргөн сум дтай хил залган оршино.
Цаг уур: Эрс тэс уур амьсгалтай, 734,8 м2 газар нутагтай, говь хээрийн бүс нутагтай.
Нэршил: Алтанширээ сум нь Түшээт хан аймгийн Говь мэргэн вангийн Хондогын хошуу гэж олонд алдаршсан ба Хун дуут Чогдон хун тайж гэдэг уртын дуучнаараа алдартай. Хондогын 20 босоо бөх, номч мэргэн гэвш Анги Шагдар зэрэг алдартан төрсөн нутаг.
Ашигт малтмал
Манай сумын нутагт алт, хайлуур жонш, төмрийн хүдэр, ягаан гантиг, зэс, шохойн чулуу, өнгөт чулуу, нүүрс, өнгө өнгийн шороо будгийн тогтоц, цэвэр ус ны нөөц ихтэй, Сүүлийн үед Тариачийн дүүрэгт хийсэн газрын тосны нөөцийн судалгаа эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна.
Байгалийн үзэсгэлэнт газрууд
Хүрээ хийдийг холбосон гүнжийн их зам, Ширийн чулуу, Сэнжит хад, Цээлийн тогоо, Зэл чулуу, Дэрсэнэ усны цагаан чулуун хөшөө, Могой булаг, Үзүүр улаан жалцай, Баянбуурал, Тогоо хад, Наймаан усны хиргисүүр, Холбоогийн уулны хайлс, булш, хиргисүүр гэх мэт үзэсгэлэнт болон түүх, дурсгалын газруудтай.
Алтан ширээ сумын билэг тэмдэгт Сэнжит хадыг дүрсэлсэн байдаг. Их бага нийлсэн 99 сэнжит хад байдгаараа алдартай.
Хүн амын тооллого
2011 оны хүн амын тоо 1284 байв.
2018 оны хүн амын тоо 1360 байв. 2018 онд 32 хүүхэд шинээр мэндэлж, сумын нийт өрх 454 байна.
2018 оны сумын мал 134555 толгойгоор тоологдсон. Адуу 8508, тэмээ 554, үхэр 4757, хонь 73009, ямаа 47727. Нийт 55231 төл бойжуулсан ба 1000-аас дээш малтай өрх 26 байна.
Дэд бүтэц
Тус суманд төвийн эрчим хүч, шилэн кабелд холбогдон, үүрэн холбооны бүх сүлжээ нэвтэрсэн. Алтанширээ суманд 320 хүүхдийн суудалтай Ерөнхий Боловсролын Сургууль, 60 ортой дотуур байр, 10 ортой Эрүүл мэндийн төв, 50 ортой хүүхдийн Цэцэрлэг, 200 суудалтай Соёлын төв ажилладаг. Тус суманд өдгөө 10 гаруй аж ахуй нэгж үйл ажиллагаа явуулж байна.
Алтанширээ суманд байгуулах газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн гаднах дэд бүтцийг 2019 оны 10 сарын 8-ны өдөр  ашиглалтад хүлээн авч, барилга угсралт, хөрөнгө оруулалтыг албан ёсоор эхлээд байна.
Эх сурвалж
Ангилал:Дорноговь аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Түргэн сум
Түргэн нь Увс аймгийн сум юм.
Түргэн сум нь 1925 онд БНМАУ-ын бага хурлын тэргүүлэгчдийн 5-р тогтоолоор Чандмань уул аймгийн Төгс буянт уулын хошуунаас Дэлгэрмөрний дэнж дээр Баянхайрхан сум нэртэй байгуулагдсан. Анх 9 баг, 603 өрх, 2600 хүн амтай, 97800 толгой малтай байв. 1931 оноос Түргэн сум гэж нэрлэгджээ. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн хувьд Баянхайрхан, Рашаант, Эрдэнэхайрхан гэсэн 3 багтай. Түргэн сум нь 225342га нутаг дэвсгэртэй, 2018 оны жил эцсийн статистик үзүүлэлтээр 608 өрх, 2125 хүн амтай, 143959 толгой мал тоолуулжээ. Аймгийн төвөөс 35 км-т орших бөгөөд 32 км хар замаар холбогдсон, 15611 га ой бүхий талбайтай,ойт хээрийн бүсэд оршдог. Сумын иргэд ихэвчлэн мал аж ахуй, газар тариалангийн үйлдвэрлэл эрхэлдэг.