cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
АСЕАН
АСЕАН-ны Үндсэн баримт бичгүүд:
·        1971 оны “Зүүн Өмнөд Азид энх тайван, эрх чөлөө, төвийг сахих бүсийн тухай Тунхаглал”. /Куала-Лумпурын Тунхаглал гэж мөн нэрэлдэг/. Алсын хүсэл мөрөөдлөө тусгасан Тунхаглал гэж үздэг.
Жорж Харрисон
Жорж Харрисон (George Harrison, Ливэрпүүл хотноо 1943 оны 2 сарын 25-нд төрж, 2001 оны 11 сарын 29-нд Лос-Анжелест нас нөгчсөн) нь Английн хөгжимчин, дуу зохиогч байв. Битлз хамтлагийн гоцлол гитарчин байсан тэрээр "Гитарын минь уйлах дуу", "Тэртээх жилүүд" зэрэг олон дуу зохиожээ.
Намтар
Айлын 4 хүүхдийн 1, Жорж Харрисон 1943 оны 2 сарын 25-нд Ливерпүүлд мэндэлжээ. Ээж нь хүүхдүүдээ бүх талаас нь дэмждэг, дуртай зүйлээ хийж аз жаргалтай байхыг хүсч урамшуулдаг байв. Жорж Ливердпүүлийн хөвгүүдийн ахлах сургуульд сурсан, гэхдээ сургууль нь хөгжмийн хичээлтэй ч гитар байгаагүй нь түүнд таалагдаагүй. 1956 онд Элвис Преслигийн "Heartbreak Hotel" дууг сонсоод рок н’ Ролл хөгжимд татагдаж, аав нь хүүдээ акустик гитар авч өгч, аавынх нь найз гитар хэрхэн тоглохыг зааж өгчээ. Ингээд ах Петер, найз Артур Келлитэй “Ребелс” нэртэй хамтлаг байгуулаад удалгүй сургуулийн автобусанд Пол МакКартнитай танилцсан нь сонирхол нэгт хөвгүүдийг найзууд болгож удалгүй 1957 онд Жон Леннон, Пол Маккартни нар түүнийг The Quarrymen хамтлагтаа урьснаар эхэлсэн аж. Хожим нь The Quarrymen хамтлаг дэлхий дахинаа алдаршсан The Beatles болсон. Хамтлагийн соло-гитарчин Жорж Харрисоныг хамтлагийн хамгийн эвсэл сайтай нь гэх бөгөөд түүний зохиосон шилдэг дуунуудаас дурдвал: "Here comes the sun", "Taxman", "Something", "Long, long, long", "I, me, mine", хамгийн алдартай бүтээлийн нэг нь "Still my guitar gently weeps".
АСЕАН
АСЕАН-ны Үндсэн баримт бичгүүд:
·        1976 оны “Найрамдал хамтын ажиллагааны тухай Гэрээ” Бүс нутгийн дайн дуусч буй болсон шинэ нөхцөлд улс орнууд тусгаар тогтнолоо харилцан хүндлэх, тэгш эрхтэй байх, газар нутгийн бүрэн бүтэн байдлыг хүндэтгэх, нэг нэгнийхээ дотоод хэрэгт үл оролцож асуудлын энхийн замаар шийдвэрлэж байх зарчмууд тусгагдсан.
Жорж Харрисон
Намтар
Жорж Харрисон 1968-1987 онд ганцаарчилсан уран бүтээл хийж 20иод цомог, 35 сингл гаргасан, 40-өөд жил хөгжмийн салбарт уран бүтээл туурвиж, хэдэн жил кинон дээр ажилласан бөгөөд Битлзын цомог бүрийн хит дуунуудын 2-г Жорж Харрисон зохиосноос хамгийн алдартай нь “Something” дуу бөгөөд Битлзын хамгийн их коверлосон дууны 2-т ордог байна.
АСЕАН
АСЕАН-ны Үндсэн баримт бичгүүд:
·        1995 онд  “Цөмийн зэвсэггүй бүсийн тухай Зүүн Өмнөд Азийн Гэрээ”-нд гарын үсэг зурсан. 1971 оны Куала-Лумпурын Тунхаглалын үргэлжлэл гэж үзэж болно.
·        2001 онд Брунейд байгуулсан “Терроризмтай хамтран тэмцэх тухай Тунхаглал”.
Жорж Харрисон
Намтар
Энэтхэгийн Хинду соёл, Энэтхэг дуу хөгжимд тэр дундаа сонгодог төрөлд нь дуртай, бясалгал хийдэг нь аяндаа Европ рок, Энэтхэг хөгжмийг хослуулсан уран бүтээл гаргасан нь бусдаас ялгарч, шинийг санаачлагч /бүр мантра-дуу зохиосон/ болгож чадсан.
АСЕАН
АСЕАН-ны Үндсэн баримт бичгүүд:
·        2007 онд Сингапурт АСЕАН-ны дээд хэмжээний уулзалтын үеэр “АСЕАН-ны Дүрэм”-д гарын үсэг зурсан.
Жорж Харрисон
Намтар
Битлзын “A Hard Day’s Night” киноны зураг авалтын үеэр танилцсан 19 настай загвар өмсөгч Пэтти /Патрисия/ Бойдтой 1966 онд гэрлэсэн ч 8 жилийн дараа салалтаар төгсчээ. Энэ гэрлэлт 20-р зууны хамгийн алдартай дурлалын гурвалжин гэгддэг /Пэтти Жоржоос салаад 1978 онд түүний дотны анд Эрик Клэптонтой гэрлэхэд сүйт залуугийн жолооч нь Жорж Харрисон байсан гэлцдэг/. Салалтынхаа дараа гаргасан “All Things Must Pass” цомгийн “My Sweet Lord” нь хамгийн алдартай нь.
Харрисон өөрийн нэр алдар, хөрөнгө мөнгө, авьяасаа хүмүүнлэгийн үйлст зориулсан эхний тоглолт нь 1971 онд “Concert for Bangladesh” байсан бол үүнээс хойш олон ч хандив тусламжийн тоглолтонд оролцсоор байлаа. 1978 онд “Dark Horse Records”-ын нарийн бичиг Оливиа Тринидад Ариастай гэрлэн, Даани /Dhani/ гэдэг хүүтэй болов. Тэдний гэр бүл Хенли-он-Темс /Henley-on-Thames/ гэдэг жижигхэн хотод 36 акр эдлэн /10 ажилтантай/ газартаа гэр бүлдээ анхааран амьдарч, уран бүтээлээсээ бага багаар хөндийрч эхэлжээ. Гэхдээ 1980-аад оны сүүлээр “The Traveling Wilburys” нэртэй хамтлаг байгуулж, 2 ч цомог гаргасан ч хамтлагийн 1 гишүүн таалал төгссөнөөр таржээ.
1994 онд Жорж Харрисон, Пол МакКартни, Ринго Стар нар 1970 онд тарснаасаа хойш нэгдэж “Free as a Bird”, “Real Love” гэдэг 2 дуу гаргаад /Жоржийн хүсэлтээр тарсан/, Ринго Старын “Vertical Man” цомог дээр ажилласан нь сүүлийн удаа хамт бүтээл гаргасан нь байв.
1997 онд хоолойны хорт хавдартай нь оношлогдсон, 1999 онд гэрт нь халдсан этгээд Жоржийг /40 гаруй удаа хутгалсан/ гэмтээсэн ч эдгэрч чадсан, гэтэл уушгинаасаа хорт хавдрын ургац авхуулж, Швейцарт тархины хавдрын мэс засалд орсон гээд эрүүл мэндийн хувьд таагүй байсаар 2001 оны 11 сарын 29-нд 58 насандаа хорт хавдраар таалал төгсчээ. /Пол МакКартни, Ринго Стар 2 түүний амьдралын сүүлийн 3 долоо хоногт хамт байсан/. Өөрийнх нь хүсэлтээр Жоржийг Хинду уламжлалаар хөдөөлүүлж, чандрыг нь Ганга, Ямуна мөрөнд цацжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн дуучин Ангилал:гитарчин Ангилал:Их Британийн хөгжимчин Ангилал:Киноны хөгжмийн зохиолч Ангилал:Рок дуучин Ангилал:The Beatles Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Рок-н-Роллын алдрын танхим Ангилал:Member des Order of the British Empire Ангилал:Ливерпүүлийн хүндэт иргэн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1943 онд төрсөн Ангилал:2001 онд өнгөрсөн
Их Морави
thumb|180px|Сватоплукийн үе (871-894)-ийн хамгийн том газар нутагтай байсан Их Морави thumb|180px|right|Гэгээн [[Кириллийн хөшөө. Моравийн Оломоуц хот]]
Их Морави (Чех хэл: Veľkomoravská ríša) нь 9-өөс 10-р зууны эхэн үед хөгжин цэцэглэж байсан, славуудын байгуулсан хаант улс юм. Одоогийн Словак, Чех улсын Моравийг захирч байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Морави Ангилал:Европын түүхэн улс Ангилал:Словакийн түүх Ангилал:Унгарын Хант Улс Ангилал:Чехийн түүх
1991-1992 оны НБА-гийн улирал
1991-1992 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 46 дахь улирал юм.
Эшлэл
#1991/92 НБА
Убаши
Убаши (1744-1774) нь 1762-1771 оны хооронд Халимагийг удирдаж байсан сүүлчийн хан юм. 1771 онд Торгуудын 5 айимгийн нийт 250000 хүнийг авч эх нутаг Зүүнгарын зүг хөдөлсөн урт аянаа эхлүүлсэн бөгөөд нутагтаа ирээд ердөө 20000 хүрэхгүй хүнтэй үлдэж, улмаар Манжид дагаар орсон.
Ангилал:1744 онд төрсөн Ангилал:1774 онд өнгөрсөн Ангилал:Хан Ангилал:Халимагийн хан
Ринго Старр
Ринго Старр (Ringo Starr) хэмээх тайзны нэрээрээ алдаршсан Ричард Старки (Richard Starkey, 1940 оны 7 сарын 7-нд Ливэрпүүл хотноо төрcөн) нь Битлз хамтлагийн бөмбөрчин байсан хүн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:Рыцарь бакалавр  Ангилал:The Beatles Ангилал:Их Британийн хөгжимчин Ангилал:Псевдоним Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Рок-н-Роллын алдрын танхим Ангилал:Поп хөгжимчин Ангилал:Рок бөмбөрчин Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Member des Order of the British Empire Ангилал:Ливерпүүлийн хүндэт иргэн Ангилал:Их Британичууд
Програмчлал
Програмчлал буюу компьютерын програмчлал гэдэг нь компьютер програм зохион бүтээх үйл явц юм.
Програмчлалд алгоритм сэдэх, алгоритмын гүйцэтгэлийг шалгах, алгоритмыг аливаа програмчлалын хэлд буулган бичих (үүнийг мөн кодчлол буюу coding гэдэг) зэрэг үйлдлүүд багтдаг. Програмын эх кодыг хүний ойлгох дээд төвшний программчлалын хэлээр бичдэг байхад энэ кодыг машин код болгож хувиргаснаар компютерийн төв процессор ойлгож ажиллуулна. Програмчиллах хүнийг программист гэнэ.
Програмчлалын гол зорилго нь ямарваа үйлдлийг автоматжуулж компьютераас гүйцэтгүүлэх - иймд программист нь програм хэрэгжүүлэх гэж буй салбарын мэдлэг, нарийвчилсан алгоритм, математик логик зэрэг хэд хэдэн сэдэвт мэргэшсэн байх ёстой.
Програмчлалтай холбоотойгоор шалгах (тестлэх буюу testing), алдаа засах (дебаг буюу debugging), сахих (maintenance), build систем бүтээх, програмтай холбоотой өгөгдлийг удирдах зэрэг үйлдлүүд байдаг ба эдгээрийг бүхэлд нь програм хангамж хөгжүүлэлт ч гэдэг. Үүнтэй холбоотойгоор инженерчлэлийн аргазүйг ашиглан програм хангамж хөгжүүлэхийг програм хангамжийн инженерчлэл гэнэ.
Хурган шунгуур
Хурган шунгуур (Tachybaptus ruficollis), нь Шунгуурынхан овгийн усны шувуу юм.
Гадаад төрх
Хурган шунгуур нь шовх үзүүртэй хошуутай жижиг усны шувуу ба биеийн урт 23-29 см юм. Нас бие гүйцсэн шувуу нь зуны улиралд хар бараандуу өнгөтэй, хүзүү, хажуу бөөр нь улаан хүрэн байдаг. Залуу шувуудын энэ хэсэг нь бор сааралдуу байна. Мөн тэдний хошуу нь шар, үзүүр нь хар өнгөтэй.
Дэд зүйлүүд
Хурган шунгуурын 9 дэд зүйл бий бөгөөд хэмжээ, өнгө зүсээр нь ялгажээ.
Зан авир
Тэд маш сайн сэлж шумбах ба усан доор загас болон усны элдэв хорхой шавьж хөөн барьж иддэг. Алхаж явахдаа тийм сайнгүй. Голдуу 4-7 өндөг гаргадаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Шунгуурынхан Ангилал:Евразийн шувууд
Монгол цаазын бичиг
Ангилал:Манжийн үеийн Монгол
Memcached
Эшлэл
Ангилал:Санах ойн менежмент Ангилал:Чөлөөт прокси программ хангамж Ангилал:Чөлөөт өгөгдлийн сангийн менежментийн систем
Нилмар
Нилмар Онорату да Силва (Nilmar Honorato da Silva, 1984 оны долоодугаар сарын 14-нд Бразилын Парана мужийн Бандейрантис хотод төрсөн) буюу Нилмар (Nilmar) нь Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд одоо Испанийн Ла Лигийн Вильярреал тоглож буй.
Тэрээр Бразилын өсвөрийн Интернасьонал багаас 1999 онд хөлбөмбөгийн замналаа эхлүүлсэн бөгөөд хөлбөмбөгийн ногоон талбайд довтлогчийн байрлалд өдгөөг хүртэл нутгийнхаа Интернасьонал, Коринтианс, Францын Лион зэрэг багуудад тоглосоор 2009 оны долоодугаар сарын 25-нд Испанийн Вильярреал багт ирсэн юм.
Шигшээ баг
Дөрвөн жилийн дараа буюу 2008 наймдугаар сарын 29-нд шигшээ багийн дасгалжуулагч Дунга Нилмарыг Рафэль Сябизийн орны тоглогчоор дуудаж, тэрээр 2010 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын Чили, Боливийн шигшээ багуудын эсрэг тоглолтуудад оролцсон байх юм. 2009 оны тавдугаар сарын 21-нд Өмнөд Африк улсад зохиогдсон Олон Улсын Хөлбөмбөгийн холбооноос зохион байгуулдаг «Холбоодын цомын» тэмцээнд оролцох багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, тэмцээнд түрүүлж байв.
2009 оны есдүгээр сарын 9-нд анхны «хэт-трикээ» Нилмар Чилийн шигшээтэй хийсэн тоглолтонд оруулжээ. Түүнчлэн 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд Английн шигшээтэй хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд хожлын цорын ганц гоолыг толгойгоороо мөргөж оруулсан юм. Нилмар Өмнөд Африкт зохион байгуулагдсан 2010 оны ДАШТ-д оролцох шигшээ багийн 23 тоглогчийн нэг болж сэлгээнд сууж байлаа.
Шагналууд
Интернасьонал
Лион
Коринтианс
Бразил
Хувийн
Клуб
2010 оны аравдугаар сарын 3-ны байдлаар
110||43||20||4||colspan=2|–||18||9||148||56 32||2||0||0||1||0||9||4||42||6 39||16||2||0||colspan=2| ||11||3||52||19 180||61||23||4||1||0||38||16||242||81
Холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Вильярреал багийн тоглогч Ангилал:Интернасьонал багийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Олимпик Лион багийн тоглогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
2017 оны Монгол улсын ерөнхийлөгчийн сонгууль
2017 оны Монгол улсын ерөнхийлөгчийн сонгууль 6 сарын 26-нд зохион байгуулагдсан. 2009, 2013 онд 2 удаа сонгогдоод байсан тухайн үеийн ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдорж Үндсэн хуульд заасны дагуу тус сонгуульд нэр дэвших эрхгүй байв. Тус сонгуульд эрх баригч Монгол Ардын Намаас тус намын дарга Миеэгомбын Энхболд, Ардчилсан Намаас Халтмаагийн Баттулга, Монгол Ардын Хувьсгалт Намаас намын дэд дарга Сайнхүүгийн Ганбаатар нар нэр дэвшиж өрсөлдсөн бөгөөд нэр дэвшигчдийн хэн нь ч дийлэнх олонхийн санал аваагүй тул Монгол Улсын түүхэнд анх удаа ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хоёрдугаар шатны санал хураалтыг мөн оны 7 сарын 7-нд зохион байгуулж, түүний үр дүнд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Халтмаагийн Баттулга 7 сарын 9-нд тангараг өргөжээ.
Сонгуулийн дүн
Саналын хоосон хуудас хүчинтэйд тооцогддог тул Баттулга 50%-ийн босгыг дөнгөж 7,333 саналаар давжээ (50.61%).
Эшлэл
# Монгол Улс
Виний гүүр
Энэ нь тогтмол хүчдэл өгөхөд синусан дохио үүсгэдэг дохионы үүсгүүр юм. RC генератор нь хэдхэн герц давтамжаас хэдэн мянга хүртлэхийг үүсгэж чаддаг.
Ерөнхийдөө RC генератор нь фазын зөрөө үүсгэх зориулалт бүхий RC хэлхээ, түүнийг нь өсгөгчтэй холбосон хэлхээнээс бүрддэг.
Ангилал:Хэмжилтийн гүүрэн холболт Ангилал:Цахилгааны осциллятор
VII Александр (Ромын пап)
VII Александр (Alexander VII, 1599 оны 2 сарын 13 - 1667 оны 5 сарын 22) нь 1655-1667 оны Ромын пап юм. Жинхэнэ нэр нь Фабио Кижи (Fabio Chigi). Урлагт их дуртай байсан тэрээр Жан Лоренцо Берниниг ивээлдээ авч, бүтээл туурвилыг нь дэмждэг байв. Мөн Жансенизмтай тэмцэж, Есүсийн нийгэмлэгийг хамгаалж, Францтай сөргөлдөж байсан гэдгээрээ түүхэнд үлдсэн юм.
Тайлбар
Ангилал:Пап Ангилал:Кардиналын төрийн нарийн бичгийн дарга Ангилал:17-р зууны кардинал Ангилал:1599 онд төрсөн Ангилал:1667 онд өнгөрсөн
Ян Вертонген
Холбоос
Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Аякс багийн тоглогч Ангилал:Валвейк багийн тоглогч Ангилал:Нидерландын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Бельгийн олимпын оролцогч Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Нидерландын оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Бельгичүүд Ангилал:1987 онд төрсөн
Констанца тойрог
Лавлах бичиг
Ангилал:Румыны тойрог
Аюук хан
Аюук нь 1672-1724 оны хооронд Халимагийг удирдаж байсан. Түүний нэрийг зарим ном товхимолд Аюка, Аюук гэх мэтээр янз бүрээр бичсэн байдаг. Тэрээр Халимагийн хангууд дотроос алдар цуугаа мандуулсан хамгийн алдартай хан байсан.
Ангилал:1642 онд төрсөн Ангилал:1724 онд өнгөрсөн Ангилал:Хан Ангилал:Халимагийн хан Ангилал:Умардын их дайны хүн
Санкт Пөлтен
Санкт Пөлтен (Sankt Pölten []) Австри улсын Доод Австри мужийн төв, 52 мянган хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Австрийн хот Ангилал:Доод Австрийн коммун Ангилал:Австрийн онцгой статустай хот  Ангилал:Австрийн дүүрэг Ангилал:Австрийн мужийн нийслэл Ангилал:Австрийн их сургуулийн хот Ангилал:Австрийн дүүргийн төв
Изет Хайрович
Изет Хайрович (Izet Hajrović; 1991 оны наймдугаар сарын 4, Бругг) — Босни хөлбөмбөгчин, Германы «Вердер» болон Босни ба Херцеговинагийн шигшээн хагас хамгаалагч.
Влёра
Влёра (албаниар Vlorа, грекээр Αυλώνας — Авалона) — Албани улсын Влёра хошууны төв, 124 мянган хүнтэй хот.
Изет Хайрович
2014 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Туркийн «Галатасарайд» 3.5 сая еврогоор элсэж, 4.5 жилээр гэрээлжээ. 2014 оны ДАШТ-д анзаарагдсан «Галатасарайн» Хайровичийг 2014 оны долдугаар сарын 10-нд «Вердер» элсүүлжээ.
Влёра
Ангилал:Албанийн хот
Изет Хайрович
2012 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд Швейцарийн өмнөөс Тунисийн эсрэг дебют тоглолтоо хийсэн бол 2013 оны есдүгээр сарын 13-нд Босни ба Херцеговинагийн өмнөөс Словакийн эсрэг дебют тоглолтондоо гоолдсон юм.
Амжилт
«Грассхоппер» «Галатасарай»
Гадны холбоос
Ангилал:Босни ба Херцеговинын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Грассхоппер багийн тоглогч Ангилал:Галатасарай багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Босничууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Намуу цэцэг
Намуу цэцэг (Papaver rhoeas) нь 20-80 см хүртэл ургадаг, Намуу цэцгийнхэн овгийн нэг наст ургамал. Мөчирлөж ургадаг, тэгш иштэй. Үндэс орчмын навч нь урт шилбэтэй, өдлөг хэрчлээстэй, ишний навч ээлжилж ургасан, гол төлөв иштэйгээ наалдсан, гурвалсан, өдлөг хэрчлээстэй байдаг. Навч, иш, үрийг таслахад сүү шиг шүүс ялгардаг.
10-25 см урт мөчир, ишний үзүүрт нэг нэгээрээ ургадаг том цэцэгтэй. Цоморлигууд нь хагддаг, дэлгэрэхийнхээ өмнө 2.5 см хэмжээнд хүрнэ. 6-10 см хүрдэг 4 том зууван хэлбэртэй дэлбээнээс бүрддэг цоморлиг нь тод улаан, ягаан, цагаан өнгөтэй, суурь орчимдоо том хар толботой. Намуу цэцгийн цоморлигийг анхааралтай ажих юм бол 2 дэлбээ нь гадна талдаа, хоёр нь дотор талдаа байрлах агаад дотор талын дэлбээ нь арай бага хэмжээтэй байна. Урт хөх ягаан утас шиг, үзүүртээ шар тоосонцор бүхий хар хөх өнгийн тоосонцрын гэртэй олон тооны дохиуртай. Ургамлаар тоос тараана. 1-1.2 см урт өндгөн хэлбэртэй үрэвчид жижигхэн, маш олон үртэй.
Эмчилгээний түүхий эд бэлдэх
Ургуулах газраа үрээр нь тарьдаг. Тарьснаас хойш 2-2.5 сар болж байж цэцэглэнэ. Дэлбээг 6-9 сард, үрийг 9-10 сард түүнэ. Дэлбээг заавал сүүдэрт, маш нимгэн үеэр дэлгэж хатаахгүй бол наалдаж харладаг.
Намуу цэцэг Монголд
Ардын хувьсгалаас өмнө болон түүний эхний жилүүдэд Эхийн гол буюу Баянхонгор аймгийн Шинэ жинст сумын нутагт орших Эхийн голын баянбүрдэд хятадууд намуу цэцгийг тариалан түүнээс хар тамхи гарган авч байсан тухай түүх байдаг.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Намуу цэцгийнхэн Ангилал:Цэцэрлэгийн ургамлууд Ангилал:Эмийн ургамал Ангилал:Ургамал Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд
Ранди Миллер
Ранди Миллер (Randi Miller, 1983 оны 11 сарын 3-нд төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсыг төлөөлөн 2008 оны зуны олимпод оролцож, чөлөөт бөхийн эмэгтэйчүүдийн 63 кг-ын жинд хүрэл медаль хүртсэн тамирчин юм. Өдгөө тэрээр холимог тулааны урлагийн тамирчин.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын бөх Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Корча
Ангилал:Албанийн хот
Эзэн Хаан Коонин
Эзэн хаан Коонин (光仁天皇, 709 оны 11 сарын 18 – 782 оны 1 сарын 11) нь Японы уламжлалт тооллоор тус улсын 49 дэх эзэн хаан.
Тэрээр 770-аас 781 он хүртэл төр барьжээ.
Эшлэл
Ангилал:Японы эзэн хаан Ангилал:709 онд төрсөн Ангилал:782 онд өнгөрсөн
Оран
Оран (Ора́н, арабаар وهران  — Wahran) — Алжир улсын Оран мужийн төв, 85 түмэн хүнтэй хот.
Ангилал:Алжирын хот
Заамар сум
Заамар сум нь Төв аймгийн сум юм. Төв аймгийн Заамар сумын нутагт нийт 7500 өрх 37500 хүн ам суурьшсан 2900 ам км нутаг дэвсгэртэй Монгол орны томоохон сумдын нэг юм. Анх 1959 онд байгуулагдсан сумын төвийн Бат-Өлзийт суурин 2008 оны байдлаар 5800 хүн амтай. Ган зуд тохиодоггүй тул Тосон Заамар хэмээн алдаршсан байсан боловч сүүлийн үед алтны уурхай зохисгүй эрхэлснээс сумын нутаг ихэд бохирдсон гэсэн ойлголт түгээмэл байдаг.
Газар зүй
Заамар сумын нутаг дэвсгэрийн ихэнхийг эзлэн орших Заамарын нуруу нь Их Хэнтийн нурууны үргэлжлэл бөгөөд хус, улиас, хар мод ургадаг. Саарал чоно, халиун буга, үнэг, хярс, цагаан зээр, бор гөрөөс, тарвага гээд олон янзын амьтад амьдрах бөгөөд тэр ч бүү хэл Наймганы нуруунд аргаль бий.
Эдийн засаг
1980, 90-ээд онуудад улсын тэргүүний газар тариалангийн бүс нутаг байлаа. Малын тоо 2011 оны байдлаар 400 гаруй мянгад хүрээд байгаа бөгөөд 25 мянгат малчинтай. Нэг өрхөд ногдох малын тоогоор аймагтаа тэргүүлж, улсад 9-т бичигдэж байгаа юм.
Тус суманд нэг 12 жилийн сургууль, нэг 10 жилийн сургууль, 2 цэцэрлэг, нэг МСҮТ, бүс дундын цагдаагийн газар, 2 хүн эмнэлэг, 150 сурагчийн багтаамжтай дотуур байр, 10 халуун ус, сауны газар, спорт болон урлаг заал тус тус 3, дэлгүүр 40, супермаркет 4, талх нарийн боовны цех болон оёдлын цех тус тус 2, 2 цахилгаан уурын зуух үйл ажиллагаа явуулж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Индонезийн ард түмэн
Индонезийн 242 сая хүн нэгэн төрлийнх биш, харин 300 гаруй төрлийн ард түмэн юм. Бүх хүн амыг 95%-ийг угаасаа Индонезийнх гэгдэх ард түмэн, 5%-ийг нь Хятад, Араб гэх мэт цагаач, гадаадын гэж хэлэгддэг ард түмэн эзэлнэ.
Хүн амын олноор тэргүүлэх Индонезийн хүн амын 41%-тай тэнцэх 86 сая хүнт Жава үндэстэн гэж байдаг. Түүний араас Сунда, Малай, Мадура, Батак гэх мэт хэдэн сая хүнтэй нь ч байдаг бол Калимантан арал, Папуа нутагт хэдхэн зуун хүнтэй овог отог ч бий. Уугуул Индонезийнханы хэл яриа үндсэндээ Австронез хэлний язгуурт хамаардаг. Харин Папуад дээрхээс ялгаатай буюу Папуа төрлийнхөөр ярилцдаг ард түмэн олон. Нэг ястныг нөгөөхөөс нь шууд ялгах бас хэцүү. Өөр хоорондоо хутгалдан найралдсан соёл түүхээс шалтгаалаад Бантен ястан, Чиребон ястныг Жава үндэстэн гэх, Бадуй ястныг Сунда үндэстэнтэй адил гэх мэт үзэл ойлголт байдаг. Олон яс үндэстний холимог болцорсон Бетави ястан ч гэж бий. Ард түмэн нь Жава, Суматра гэх мэт өрнөд арлуудад харьцангуй нэгдэж томорсон нь үнэн бол Сулавеси, Шинэ Гвиней гэх мэт дорно зүгийн арлуудад үйрмэг тархай бутархай цөөн тооны байдаг нь бас үнэн.
Индонезэд гадаадаас ирсэн нь тодорхой Хятад, Араб, Индо (Индонезийн уугуул Европын эрлийз хурлийз өвөг дээдэстэй), Япон гэх мэт ард түмэн байна. Хятадууд XV зуунаас эхлэн ирсэн, XVIII-XIX зуунд бүр ихээр нүүдэллэн ирсэн байдаг. Ихэвчлэн хот газар амьдардаг. Одоо Индонезийн хүн амын 3.7% (7.7 сая)-ийг эзлэдэг. Араб хүмүүс бас олон тоотой байна. Бас л ихэвчлэн хот газар амьдардаг. Урьдын түүхэнд Араб худалдаачид Индонезэд Ислам шашныг түгээж дэлгэрүүлж байлаа.
2000 оны хүн амын тооллогийн дүнгээр доорх ард түмэн хүн амын олонхийг бүрдүүлж байна.
Эх сурвалж
Ангилал:Ард түмний жагсаалт
Богд хаан
Богд Жавзандамба Агваанлувсанчойжинямданзанванчүг (* 1869 онд Лхаст; † 1924 оны 5 сарын 20-нд Нийслэл хүрээнд) нь 8-р Богд, Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын шашин, төрийн тэргүүн байсан, манай "ХХ зууны манлай шашны зүтгэлтэн". 1911 оны 12 сарын 29 Монгол Манж гүрнээс салж тусгаар тогтнолоо зарласны дараа 8-р Богд Жавзандамба Хутагтыг Монголын эзэн хаанаар өргөмжилсөн. Хутагтын дээр зөвхөн Далай лам болон Бодисадва оршино. Тэрээр Монгол дахь Төвөдийн Буддын шашны шарын урсгалын тэргүүн юм. Түүний эхнэр Шаравын Дондогдулам нь Төвөдийн Буддын шашны шарын урсгалын сүсэгтнүүдийн хувьд "Эх дагина"-ы хойд дүр гэж тооцогддог байсан.
Амьдрал
thumb|right|Залуу богд хаан Түүнийг хоёр настайд нь Ар Монголын шарын шашны тэргүүн Жавзандамба хутагтын VIII дүрээр тодруулж, 1874 онд Их Хүрээнээ залж Богд гэгээний сэнтийд өргөмжилжээ. Тэрбээр багаасаа шашны эрдэм ухаанд суралцахын хамт монгол хэл заалгаж, монгол амьдрал, ахуй соёлд ээнэгшин дасаж, монгол ухамсар сэтгэлгээтэй болжээ.
Богд Жавзандамба хутагт XIX, XX зууны зааг үеэс Монгол орныхоо тусгаар тогтнолын төлөө санаа тавих болсон бөгөөд 1900 онд Да лам Бадамдорж нарыг Петербургт илгээж, 1905 онд Хүрээнээ ирсэн Далай ламтай уулзахдаа Монгол, Төвөд хоёр хүчээ нэгтгэн тусгаар тогтнолынхоо төлөө тэмцэх санаа сэдэл гаргаж байсан мэдээ байдаг.
1911 оны намраас Чин ван Ханддорж, Да лам Цэрэнчимэд нарын хүмүүс Монголын тусгаар тогтнолыг сэргээх тухай Богд гэгээнтэй зөвлөн хэлэлцэж, улмаар түүний удирдлага заавраар тусгаар тогтнолын тэмцлийг эрчимжүүлэн, Халхын Хүрээний Бүх Хэргийг Түр Ерөнхийлөн Шийтгэх Газарыг байгуулж, 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалыг ялалтанд хүргэв. 1911 оны 12 дугаар сарын 29-нд Богд гэгээнийг Монгол Улсын эзэн хааны ширээнээ залж, тусгаар тогтнолоо тунхаглан төрийн их ёслолыг явуулсан. Богд хааны засгийн газар Ар, Өвөр Монгол, Баргыг нэгтгэсэн нэгдсэн Монгол Улс байгуулахыг зорьж, 1912 онд Ховд хотыг манж, хятад цэргээс чөлөөлж, 1913 онд Өвөр Монголыг чөлөөлөх дайныг явуулж байв. Үүний зэрэгцээгээр улс орныхоо улс төр, нийгэм эдийн засаг, соёлыг хөгжүүлэхэд чиглэсэн бодлогыг явуулж байв. Гэвч 1915 оны Хиагтын гурван улсын гэрээгээр Монголын тусгаар тогтнолыг цуцалж, автономит эрхтэй болгосон юм.
1919 онд Хятадын цэрэг Монголд орж ирсний дараа Богд хаан нь гэрийн хорионд орсон боловч удалгүй 1921 Барон Унгерн фон Штернбергийн хүчний ачаар суллагдан, өмнөх байр сууриндаа заларчээ. Богд хаантны зарлиг заавраар олон янзын ном гүрэм уншиж, сор залж байсны дотор 1920 оны 9 сарын 3-наас эхлэн шашин төрийн тухай Эрдэм Итгэмжит сүмийн газар “житга бөндөг” хэмээх олон сор залах их гүрмийг олон лам нараар 7 хоног бүтээн уншуулж, соруудыг залж, хуучин үхэр бууг цаасан сумаар цэнэглэн буудаж, галын наадам гарган пуужингуудыг харвасан нь ихээхэн дуу чимээ гаргаж Хүрээний хятад цэргүүд Монголын хувьсгал дэгдэж, цэрэг хөдлөв үү хэмээн айн сандарч, шөнийн цагт зүг зүг явган, морьтой сарнин үймэлдэхэд хүргэж байсан нь тэмдэглэгдэн үлджээ. Ийнхүү Монголын ноёд, лам нарын хамт Монголын автономит эрхийг хадгалан хамгаалах, сэргээхэд чиглэгдсэн өргөн цар хүрээтэй тэмцлийг явуулж, түүнд Богд хаан удирдан чиглүүлж, зохион байгуулах үүрэгтэй оролцож байжээ.
1919, 1920 оны үеийн Монголын улс төрийн хоёр дахь бүлэглэл болох Монгол Ардын Нам буюу Консулын бүлгийнхэн Богд хаантай шууд харилцаж байсангүй, гагцхүү түшмэдийн намтай нэгдсэнээс хойш хамтын үйл ажиллагааны хүрээнд Богд хаантай харилцаж байжээ.
Түшмэдийн нам буюу Хүрээний бүлгийнхэн уг бүлгэм үүсэн тэрлэж эхлэх үеэсээ Богд хаантай харилцаж, үйл ажиллагаагаа зохицуулж байжээ. Тус бүлгэм болон МАН-аас Богд хаантай харилцах харилцаа нь Хаант Орос улсын консул Орлов, ЗОУ-тай харилцахад тусламжийн бичигт Богд хаантны соёрхлыг олж, тамга даруулан баталгаажуулах хүрээнд ихэвчлэн явагдаж байв.
Ардын түр засгийн газар 1921 оны 7 дугаар сарын 6-нд Нийслэл Хүрээнд ирж, Богд хаанд мандал өргөжээ. Богд хааны зарлигаар 7 дугаар сарын 10-нд засгийн эрхийг Ардын түр засгийн газарт тайван замаар шилжүүлж, Богд гэгээнийг хэмжээт эрхт хаанаар өргөмжилжээ. Ардын засгийн газар 1921 оны 11 дүгээр сарын 1-нд Богд хаантай “Тангарагийн гэрээ” байгуулав. Энэ гэрээгээр Богд хаан улс төрийн хэрэгт оролцохгүй харин шашны бүх хэргийг удирдах болсон. Хувьсгалын дараа тэрээр хаан ширээндээ үлдсэн хэдий ч 1924 онд таалал төгсчээ.
Богд хаан 1924 оны 5 дугаар сарын 20-нд жанч халсан. Ардын засгийн газрын шийдвэрээр Богд хаан таалал төгссөн тухайд яам, албан газрууд гурав хоногийн гашуудал зарлаж, улс орон даяар 21 хоног бэлбэсрэх ёсыг гүйцэтгэж, хааны тамга, өргөмжлөлийг Засгийн газарт шилжүүлжээ.
Түүний үхлийн дараа Коммунист засаг нь Богд хааны хойд дүр ахиж олдоогүй гэж зарласан (Бүгд найрамдах засаг). Гэвч төд удалгүй Жавзандамба Хутагтын хойд дүр нь Монголын хойд хэсэгт олдсон боловч цааш мэдээ сонсогдоогүй. Энэ нь Далай лам залбирлынхаа явцад Жавзандамба Хутагтын 9 дэх төрөл нь Лхаст төрсөн гэж үзсэнтэй холбоотой. 13-р Далай лам нь 1933 онд таалал төгсчээ. 14-р Далай лам нь 9 дэх Жавзандамба Хутагтыг Улаанбаатарт залж, ширээнд нь суулгажээ.
Богд хэмээх нэрийн учир
Богд гэдэг үг бол Будда гэсэн утга бүхий Монголчуудын дунд ариун дээд шүтээн болсон хүн, эсвэл өндөр дээд шүтлэгт уул хайрхныг нэрлэхэд хэрэглэдэг үг. Энэ үгийн уг гарвалыг эрдэмтэд Монгол хэлэнд Уйгур хэлээр дамжин орсон үг гэж үздэг бөгөөд уг нь Санскрит хэлний Бурхан гэсэн утгатай Буддха гэдэг үг Уйгур хэлнээ орохдоо тухайн хэлний онцлог байдлаас болж Бугдха болон хувирсан гэж үздэг байна. Уйгур хэлэнд Буддха хэмээхийг эхний <да> гийгүүлэгч <га> болж, хэлний угийн сул дуудлагатай <дха> гийгүүлэгч Уйгур хэлний шүдний <да> гийгүүлэгч болон дуудагдснаас Бугда болон хувирсан нь Монгол хэлэнд буухдаа Богда/Богд гэсэн үг болж хувирсан гэж үздэг байна. Тиймээс Богд гэдэг үгийг Бурхан гэж ухан ойлгох болж, улмаар богд хүн, богд сургаал, богд лам, "Богд уул" гэсэн нэрс үүсэн бий болжээ.
Богд гэдэг нь бурхан мэт онцгой тодорсон содон, гэгээрсэн, цэцэн, мэргэн, дээдийн дээд гэсэн утгыг илэрхийлдэг. Чингис хааныг бурхантай адил дээдлэн шүтэх болсноор Эзэн Богд Чингис Хаан гэх болсон бол Монголын анхны хувилгаан Живзундамба хутагтын анхдугаар дүр Өндөр Гэгээн Занабазарыгаа бурхан мэт ховор лам хэмээн Богд гэж нэрлэж, 1911 онд Манжаас туурга тусгаар улс болохдоо 8-р Богд Живзундамбыг хаан ширээнд залж, Олноо өргөгдсөн Богд хаан гэж хэмээн өргөмжилж, төр улсаа Олноо Өргөгдсөн Богд Хаант Монгол Улс гэж тунхаглан зарлаж байсан билээ.
Богдын лүндэн
thumb|180px|Богд хааны эхнэр Шаравын [[Дондогдулам ]]
Мөн үзэх
Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын хаан Ангилал:Буддын хувилгаан Ангилал:Монголын түүхэн хүн Ангилал:Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч Ангилал:Монголын буддын шашин Ангилал:Монголын ардын хувьсгал Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Төвөдүүд Ангилал:Хятадын хүн Ангилал:Монголын хүн Ангилал:1869 онд төрсөн Ангилал:1924 онд өнгөрсөн
Диего Тарделли
Диего Тарделли Мартинс (Diego Tardelli Martins; 1985 оны тавдугаар сарын 10-нд Санта Барбара д'Уэсти хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Атлетико Минейро» болон Бразилын шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Замнал
2011 оны гуравдугаар сарын 8-нд Оросын «Анжи» багтай дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав. Түүнийг 7.5 сая еврогоор элсүүлсэн аж.
2013 оны хоёрдугаар сарын 2-нд «Атлетико Минейродоо» €5.25 саяар эгэсэн (2009—2011 онд тоглосон) юм.
Шигшээ
Тарделли Бразилын шигшээд анх Дунгаг байхад 2009 оны долоодугаар сарын 28-нд Эстонын талбайд гараалж байлаа. 2010 оны тавдугаар сарын 11-нд 2010 оны ДАШТ-д оролцох нөөц бүрэлдэхүүнд нэрлэгдэв.
2014 оны аравдугаар сарын 11-нд Аргентинтай нөхөрсөг тоглоход (2:0) тэр хоёронтоо гоолдсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Атлетико Минейро багийн тоглогч Ангилал:Реал Бетис багийн тоглогч Ангилал:Сан Каэтано багийн тоглогч Ангилал:Сан-Паулу багийн тоглогч Ангилал:ПСВ багийн тоглогч Ангилал:Фламенго багийн тоглогч Ангилал:Анжи багийн тоглогч Ангилал:Аль Гарафа багийн тоглогч Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Мөнгөн тэмдэгт
Мөнгөн тэмдэгт (Англи: Currency; Орос: Валюта) гэж аливаа орны эдийн засаг, бараа таваарийг солилцохдоо өгдөг мөнгөн харилцааны нэгжийг хэлнэ. Одоо дэлхий дээр мөнгөн тэмдэгт 2 хувилбартай байгаа бөгөөд цаасан мөнгө, зоосон мөнгө гэсэн 2 мөнгөн нэгж гүйлгээнд ашиглагдаж байна. Хүлээн зөвшөөрөгдсөн улсыг далбаа, төрийн дуулал, мөнгөн тэмдэгт нь илэрхийлж байдаг. Аливаа орон мөнгөн тэмдэгтээ өөрсдийн нэршилээр нэрлэдэг. Жишээ нь: Доллар, Юань, Иен, Төгрөг, Шекель, Евро, Фунт гэх мэт.
Мөнгөн тэмдэгтийн түүх
Хүн төрөлхтөн түүхэн хөгжлийнхөө олон арван мянган жилийн турш мөнгөн тэмдэгт гэгчийг огт мэдэхгүй, түүнийг хэрэглэж ч байгаагүй үе байжээ. Цаг хугацаа улиран өнгөрөх тутам байгалийн бэлэн зүйлээр амьдрах боломж багассаны улмаас хүмүүсийн нэг хэсэг нь газар хагалж тариа тарих, нөгөө хэсэг нь мал маллах эсвэл уран дархан, ан агнуур хийх зэргээр бие биенээсээ ялгаатай олон янзын хөдөлмөр эрхлэх болжээ. Энэ явцад жишээ нь малчин хүн хонио тогоо буудайгаар, дархан хүн модон анижисаа ямаагаар солих зэргээр хэрэгцээгээ харилцан хангадаг байв. Улмаар энэ нь цааш хөгжсөөр хэрэгцээт эд бараагаа арилжин авч болдог тийм зүйл (эквивалент) тодорхой газар нутгийн хүрээнд бий болов. Тэр нь эртний Грек, Ром, Славянд мал; Скандинавын орнуудад арьс; Номхон далайн орнуудад үнэт хавч; Хятад, Абиссинд давс; Монголд цай болж байжээ. Гэтэл тодорхой нэг нутаг оронд бүх таваарыг сольж авч чаддаг эквивалент байсан таваар (өрийн хэрэгцээнээс илүү гарган арилжиж худалдахын тулд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн) нөгөө нэг нутаг оронд тэр чанараа хадгалж чадахгүй байв. Таваарын үйлдвэрлэл, арилжаа солилцооны цаашдын хөгжлийн явцад нэг төрлийн, хувааж жижиглэж, удаан хадгалж болдог, эвдэрч хуучрах нь бага чанар өөртөө агуулсан металл (тухайлбал зэс, хүрэл, мөнгө, алт) эквивалентын үүрэг гүйцэтгэх болжээ.
Монгол улсын мөнгөн тэмдэгт
Монгол оронд дээр үед бог мал, хонь, дараа нь цай, хадаг эквивалент таваарын үүрэг гүйцэтгэж байв. Хадаг нь хэмжээгээр бага, хөнгөн жинтэй их бага олон янз байсан нь гүйлгээнд хэрэглэхэд бод мал, хонь, цайнаас илүү тохиромжтой байв. Аажимдаа монголчуудын таваарын солилцоонд эхлээд зэс зоос, хожим нь цагаан мөнгө хэрэглэгдэх болжээ. Дэнс мөнгө, 1, 2, 5, 10, 50 лангийн ембүү мөнгө (нэг лан 37 граммтай тэнцэнэ), зоос гэдэг гурван төрлийн мөнгө монголын зах зээлийн гүйлгээнд хэрэглэгдэж байжээ. Эквивалентын үүрэг гүйцэтгэхийн хувьд цаасан тэмдэгт хамгийн тохиромжтой учраас орчин үед хүн төрөлхтөн үүнийг түгээмэл хэрэглэж байгаа билээ. 1925 оны 12 сарын 9-нд засгийн газраас үндэсний мөнгөн тэмдэгт—төгрөгийг гүйлгээнд гаргаж, 900 сорьцын 18 грамм жинтэй цагаан мөнгөн зоосыг "нэг төгрөг" гэж нэрлэх болов. Ийнхүү манай улсын үндэсний мөнгөн тэмдэгт анх бий болсон билээ. Төгрөг бий болгох хүртэл манай улсын зах зээлд гадаадын янз бүрийн орны (хятад, орос, мексик гэх мэт) цаасан болон зоосон тэмдэгт янчаан, бие мөнгө, цай, арьс шир нэгэн зэрэг худалдаа арилжаанд төлбөрийн хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэж байлаа. 1928 он гэхэд манай улсын албан байгууллага, ард иргэдийн болон улсын мөнгөн тооцоонд төгрөг хэрэглэж, үндэсний зах зээлд зөвхөн төгрөгөөр гүйлгээ хийх болжээ.
Валютын ханш
Нэг улсын мөнгөн тэмдэгтийн нэгжийн нөгөө улсын мөнгөн тэмдэгтийн нэгжээр илэрхийлэгдэх харьцааг валютын ханш гэдэг. Валютын хашийг тогтоохдоо валют тус бүрийн алтан баталгааг үндэс болгоно. Тухайн улсын мөнгөний нэгжид агуулагдаж байгаа алтны хэмжээб олон алтны албан ёсны үнийг үндэслэн валютын алтан баталгааг тогтоодог. Төгрөгийн алтан баталгааг үндэслэн түүний ханшийг ямар ч улсын валюттай харьцуулан тогтоож болно. Валютын ханшийг дотор нь албан (худалдааны) ба албан бус (худалдааны бус) гэж ангилдаг. Худалдааны бус валют нь худалдааны биш шинж чанартай дипломат төлөөлөгч солилцох, албан томилолт, жуулчлалаар харилцан зорчих, шуудан холбоо, тээврийн үйлчилгээний төлбөр төлөлцөх зэрэг харилцааны холбогдсон төлбөрийн тооцоонд хэрэглэгдэнэ. Тус улсын үйлдвэрлэл, үйлчилгээний бүх төрлийн төлбөр тооцоо зөвхөн улсын банкаар дамжин үндэсний валютын төгрөгөөр хийгддэг.
Валютын зах
Форекс бол эдгээр валютын ханшийг өөрчлөх замаар ашиг олох зорилгоор валют худалдах, худалдан авах гүйлгээ хийдэг зах зээл юм. Форекс бол дэлхийн хамгийн том санхүүгийн зах зээл бөгөөд түүний эргэлт нь хувьцааны болон бусад зах зээлийн эргэлтээс ихээхэн давдаг.
Триполи
Хотын нэр нь МЭӨ 7-р зуунд Карфагенчуудын байгуулсан 3 хотод финикчүүд суурьшиж, грек хэлний "3 хот" гэсэн утга бүхий Tripolis хэмээн нэрлэснээс үүдэлтэй. Араб хэлээр Тарабулус (طرابلس Tarābulus) гэгддэг ба Ливанд байдаг ижил нэртэй Триполи хотоос ялгахын тулд "Баруун Триполи" (Тарабулус ал-Гарб, طرابلس الغرب Tarābulus al-Gharb) гэж нэрлэх нь бий.
Түүх
Вандалын хаант улсын үед Ливи нутгийн төв болон цэцэглэж, 645 онд Исламын эзэнт гүрний харьяанд орсон бөгөөд хожим Сицилийн вант улсад түр эзлэгдэж байсныг эс тооцвол Тунис болон Египет зэрэг муслим улсуудын захиргаанд оршиж байв.
1510 онд Испанийн довтолгоонд нэрвэгдэж, 1530 оноос Мальтын ордены захиргаанд орсон боловч 1551 онд Османы эзэнт гүрэнд эзлэгдэж, тус улсын Баруун Триполи мужийн төв болсон байна. Баруун Триполи муж нь 1911 онд Италид эзлэгдэх хүртэл оршжээ.
Италийн колони болсон тус бүс нутаг дэлхийн хоёрдугаар дайны үед буюу 1943 онд Английн армид эзлэгдэж, 1951 онд тусгаар тогтносон Ливи улсын нийслэл болсноор тус улсын улс төр, эдийн засаг, соёлын төв болон хөгжиж байна. 1986 онд Ливийн ерөнхийлөгч Муаммар Каддафиг хөнөөхөөр АНУ-ын агаарын болон тэнгисийн цэргийн хүчнүүд тус хотыг бөмбөгдсөн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Африкийн нийслэл Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Ливийн суурин Ангилал:Ливийн тойргийн төв Ангилал:Саятан хот  Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Блида
Блида (Бли́да, арабаар البليدة ) — Алжир улсын Блида мужийн төв, 33 түмэн хүнтэй хот.
Ангилал:Алжирын хот
Хасар
Жочи Хасар буюу Хавт Хасар (1164-1227?) нь Есүхэй баатрын хатан Өэлүн үжинээс 1164 оны орчимд төрсөн. Түүний жинхэнэ нэрийг Жочи гэдэг бөгөөд Хасар гэдэг нь түүний хоч юм.
Ягуар
Ягуар (Panthera onca) Хуучин ертөнцийн бар, арслан, цоохор ирвэсийн хамт Panthera төрлийг бүрдүүлдэг дөрвөн том муурын нэг, Шинэ ертөнцийн зүйл юм. Шинэ ертөнцийн цорын ганц Panthera. Ягуар бар, арсланы дараа орох гуравдахь том мий бөгөөд Ертөнцийн баруун хагасын хамгийн том, хүчирхэг мий. Ягуар өдгөө Мексикээс эхлээд Төв Америкийн ихээхэн хэсгийг оруулаад, өмнө зүгт Парагвай, хойд Аргентин хүртэл тархсан. Аризонд Таксоноос баруун өмнөд зүгт байх үржлийн нэг популяцийг эс тооцвол ягуар АНУ-д 1900-гаад оны эхнээс устсан. Гэхдээ өмнөд Аризон, Нью-Мексико, тэр байтугай Техаст хүртэл судлагдаагүй бүс нутгаар ягуарын популяцууд байх өндөр магадлалтай.
Хасар
Бага нас
Жочи Хасар нь Чингис хааны эх эцэг нэгтэй дөрвөн дүүгийн нэг байсан. Тэрээр нум сум харвахдаа чадварлаг сайн байсан учраас түүнийг мөн Хавт Хасар гэж нэрлэдэг байсан. Хасарыг хүүхэд байхад нь тайчуудын ноён Таргудай Хирилтуг гэр бүлийнх нь хамт Боржигон овгоос хөөж явуулсан. Хоол хүнс ховор байсан бөгөөд түүний эцэг нэгтэй ах Бэxтэр хүнс хулгайлсан учраас Хасар, ах Тэмүжингийн хамт Бэхтэрийг шарга агттан найман адуугаа хариулж байхад нь хоёр талаас нь угтаж харван алсан юм.
Идэр нас
Тэрээр 1179 оноос эхлээд Чингис хааныг их улсаа төвшитгөн, нэгтгэх хүртэл хорь гаруй жилийн туршид хүчин зүтгэж байсан. 1203 онд хаан ахтайгаа эв түнжин хагарч сарнисан үед, Хархалзан элээт хэмээх газар Монгол, Хэрэйдийн цэргийн хүчин хоорондоо байлдаж, Чингис хан зүүнш ухарсны дараа Хасар тэргүүтэй Монгол өрхүүдийг Хэрэйдийн их цэрэг хураан авсан. Чингис, Хасар нар дахин нэгдэж Ван хааныг Туулын Хар Түнийн шугуйд бүхүйд нь хумин авч довтлоод эзлэн авчээ.
Ягуар
Ягуар ховордох дөхсөн зүйл бөгөөд тоо толгой нь буурсаар байгаа юм. Амьдрах орчин хумигдаж, хуваагдаж тусгаарлагдах аюул учирсаар байгаа ажээ. Ягуарын эд эрхтний худалдааг олон улсын түвшинд хориглосон боловч ялангуяа Өмнөд Америкт фермер, ранчер алж устгах явдал байнга гардаг. Тоо толгой нь багассан ч угаасаа өргөн тархсан байсан тул тархац нь их хэвээр байгаа. Ягуар Америкийн уугуул ард түмэн, тэр дундаа Маяа, Ацтекийн домог ярианд их орсон байдаг.
Хасар
Залгамжлагчид
Хасарыг Судрын чуулганд 40 орчим үр хүүхэдтэй гэж бичсэн байдаг.
Ягуар
Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн
Хасар
Залгамжлагчид
Хасар, Хачиун, Тэмүгэ зэрэг ноёдын удам нь Жалайр, Хонгирад, Ихэрэс, Үжээд, Мангууд зэрэг таван хүчирхэг аймагтай ижил хэмжээнд очиж, зарим үед тэдгээрийг өөрсдийн харъяанд багтааж байв. Эдгээр удамынхныг ихэвчлэн Тэмүгэгийн удмын ноёдууд удирддаг. Аригбөх хааны тэмцэлийн үеэр энэхүү гурван ноёдын удам Тэмүгэгийн ач хүү Тачарын удирдлага дор Хубилайг (Чингис хааны ач хүү) дэмжсэн.Түүнийг нас барсны хойно Егү залгамжилжээ. Түүний дараа Хасарын ноёдын дунд гурав дахь гэр бүлийн тэргүүн Есүнгэг Хубилай хаан сонгож баталгаажуулсан байна. Тэрээр Хасарын хүү бөгөөд ах Егүгээ залгамжласан. Тэрээр Есүнгэгийн бичээсийн (хуучин чингисийн чулуу гэдэгээрээ алдартай) баатар юм. Энэхүү ноёдын удамыг Есүнгэгийн хүү Эсэн Эмүгэн залгамжласан бөгөөд дараа нь Эмүгэний хүү Шидур залгамжласан. Хэдийгээр Шидур Тэмүгэгийн ачинцар Наянгын удирдсан Хубилайн эсрэг бослогод оролцсон боловч энэхүү ноёдын овог ямар нэгэн самуунгүйгээр үлдэж чадсан. Зургаа дахь тэргүүн Бабушад 1307 онд Хайсан Хүлүг Хаан Чи ван цол хүртээсэн. Эх сурвалжаас харахад Хасарын удамын ноёд эзэнт гүрэн Хятадаас гарсаны дараа ч гэсэн энэхүү цолыг хадгалсаар ирсэн. Хасарын үр удам Монголын Эзэнт Гүрний бусад хэсэгт ч гэсэн хүчэрхэг хэвээр байсан.
Жишээ нь: Хасарын удмын Тугайтөмөр, XIV зууны дунд үед Ил хааны улсын хаан ширээний төлөө өрсөлдөгчдийн хамгийн сүүлчийн хүчирхэг нэгэн байсан.
Хасарын удмын Томулху баатар Мин улсын цэргүүдээс хамгийн сүүлчийн Их хаан Тогоонтөмөрийг хамгаалах гэж яваад алагдсан гэж мөн нотолдог. Монголчууд Хятадаас ухарсаны улмаас үүссэн үймээн самуунаас бол Юань гүрний сүүл үеэс параа зууны дунд үе хүртэлх Хасарын удмын ноёдод юу тохиолдсон нь тодорхойгүй байдаг. 15-р зуунаас 16-р зууны эхэн үе хүртэл эмхэтгэсэн Монголын он тоололын бичигт Хасарын үр удамын талаарх зарим нэг тэмдэглэл байдаг боловч тэдгээрийг түүхчид ихэвчлэн түүхийн үүднээс буруу ташаа мэдээлэл гэж үздэг. Ялангуяа Мэргэн гэгээний зохиосон Алтан Товч (Лувсанданзангийн Алтан товчтой андуурч болохгүй) Хасарын удмын ноёдын нөлөөг дөвийлгөсөн байдаг. Учир нь үүнийг зохиогч нь өөрөө Хасарын удам юм. Өнөболдын тухай өөр нэг алдартай түүхэнд тэрээр Мандуул хааны бэлэвсэн эхнэр Мандухай хатанд гэрлэх санал тавьсан боловч Мандухай түүний оронд Чингис хааны удмын балчир хүү Батмөнхыг (Даян Хаан) сонгосон гэдэг.
Хасарын угсааныхны эзэмшил
Болунай, Хорчин Монголчуудыг удирдаж Хянганаас зүүн тийшхи нутгийг захирч байсан. Түүний үр удам Манж Чин гүрний захиргааны Жиримийн чуулганы Хорчин, Жалайд, Дөрвөд, Горлос, Зуу Үд чуулганы Ар хорчин, Улаан Цав чуулганы Дөрвөн Хүүхэд, Муу Мянган, Урад хошуудыг хамарч байсан. Тэдний дундаас Хорчин ы ноёд Манжийн сүр хүч нэмэгдэж байсаны эхний үед эзэн хаан Айсин Гиорогийн гэр бүлтэй ураг төрлийн холбоо тогтоож Чин гүрэний ноёрхолын туршид дээд түвшиний ноёдын цол хэргэмтэй байсан. Хармөрөн мужийн Дөрвөн аймаг 1624 онд Чин гүрэнд дагаар орж Хасарын үр удамынханы удирддаг Жиримийн чуулганы нэг туг болж зохион байгуулагдсан.
Эшлэл
Ангилал:Боржигин Ангилал:Чингис хааны гэр бүлийнхэн Ангилал:Их Монгол Улсын хүн Ангилал:1164 онд төрсөн Ангилал:1227 онд өнгөрсөн
Соларис (үйлдлийн систем)
Соларис (Solaris) бол Sun Microsystems компаниар хөгжүүлэгдэж, UNIX-ээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн үйлдлийн систем юм.
Ерөнхий
Solaris анх Sun Microsystems – ийн боловсруулсан Unix үйлдлийн систем юм. 2010 оны нэгдүгээр сард Sun болон Oracle – ийг хамттан худалдан авснаас хойш Oracle корпорациийн мэдэлд байна. Solaris нь SPARC систем дээр голлон ажилладаг. Solaris нь SPARC-base, x86-base ажлын машин, Oracle cервер болон бусад автомат машиныг дэмждэг. 2005 оны зун, Sun Microsystems нь CDDL – ийн тусгай зөвшаарлйн дагуу basecode гаргасан, мөн нээлттэй эх төсөл байгуулагдсан. OpenSolaris нь Sun програм хангамжийн эргэн тойрондох хөгжүүлэгч болон хэрэглэчийн хамтын нийгэмлэг байгуулахыг хүссэн.
Түүх
2010 оны нэгдүнээр сард Sun Microsystems-ийн худалдан авалтын дараа, Oracle OpenSolaris –ийн тархалт болон хөгжүүлэлтийн загварыг зогсоох шийдвэр гаргасан. Oracle, Solaris – ийн цөм дэх эх кодын олон нийтийн шинэчлэллийг харгалзан зогсоосон, харин үр дүнд нь Solaris 11 гарч тэр нь эзэмшигчийн хаалттай хувийн үйлдлийн систем болон гарсан. 2000-аад он 2005 онд Sun Microsystems (Сана Микросистемс) компани Solaris (Соларис) системийн (UNIX System V Цуврал 4-д суурилсан) ихэнх кодоо OpenSolaris (Опен Соларис) гэдэг нээлттэй эхийн төсөл болгов. Шинэ Sun OS технологиуд (ялангуяа ZFS файлын систем) нь OpenSolaris төслөөрөө анх гарсан. Удалгүй OpenSolaris-ийн Sun компанийн бус тархацууд гарсан. 2010 онд Oracle (Оракел) компани Sun-ийг өөрийн болгоход OpenSolaris төсөл зогссон боловч бусад тархацууд нь хөгжигдсөөр байгаа.
Ирээдүйн хөгжүүлэлт
2038 он Unix нь системийн цагийг "Unix-н Эрин" (Unix Epoch) буюу 1970 оны 1-р сарын 1-ны 00:00 цагаас эхлэн секундээр тоологдох "signed long" буюу тэмдэгтэй урт бүхэл тоон төрлөөр тодорхойлогдсон time_t төрлийн хувьсагчид хадгалдаг. 2038 оны 1-р сарын 19-нд 32 бит Unix системийн цаг нь 0-ийн хойноос 31 нэг (0x7FFFFFFF) байснаас 1-ийн хойноос 31 тэг (0x80000000) болох буюу тэмдгийн битийг өөрчилснөөр он нь 1901 юм уу 1970 болно. 1970-н оноос өмнөх цагийг цөөн хэрэглэгдэнэ гэж үзвэл time_t төрлийг "тэмдэггүй 32 бит бүхэл тоо"-н төрлөөр өөрчилж болно. Гэхдээ дээрх алдааг зөвхөн 2106 оны 2-р сарын 7 хүртэл л хойшлуулахаас хэтрэхгүй бөгөөд програмуудын цагийн форматын зөрөөнөөс янз бүрийн алдаа гарч болно. Зарим Unix-ийн хувилбарууд уг алдааг тооцсон байдаг. Жишээ нь 64 битийн Solaris, Linux хоёр time_t-г 64 битийн урт бүхэл тоогоор тодорхойлсон байдаг нь үйлдлийн систем болон 64 битийн програмууд нь 292 тэрбум жилийг зөв илэрхийлж чадах юм. 32 бит time_t-г хэрэглэдэг 32 битийн програмууд нь 64 бит Solaris системд хэвийн ажиллах ч 2038 оны алдаа нь хэвээрээ байна.
Бүтцийн дэмжлэгүүд
Solaris нь платформуудын хувьд нийтлэг кодын суурийг ашигладаг: SPARC болон i86pc (x86 болон x86-64 аль аль нь орно). Solaris нь тэгш хэмтэй олон үйлдлийг боловсруулахад тохиромжтой, олон тооны CPU – г дэмждэг. Sun SPARC урьд нь найдвартай цогц төхөөрөмж байсан, (үүнд 64 – битийн SPARC нь Solaris 7 програмуудыг дэмждэг байсан), харин одоо бол зах зээлд нэгдсэн багц хэлбэрээр байна. Энэ системийг удирдахад илүү найдвартай, гэхдээ компьютерийн тоног төхөөрөмжийн түүхий эдтэй харьцуулахад зардал нь илүү нэмэгддэг. Гэсэн хэдий ч, x86 нь Solaris 2.1 хойш мөн 64 – битийн x86 нь Solaris 10 хойш системүүдийн програмыг дэмждэг. Sun нь АMD Opteron ба Intel Xeon дээр суурилсан өөрсдийн “x64” ажлын машин болон серверд ашиглах процессоруудыг зах зээлд эрчимтэйгээр нийлүүлсэн, мөн “x86” системийг үйлдвэрлэсэн компаниудын нь Dell, Hewlett-Packard болон IBM зэрэг байна. Суурилуулах болон хэрэглээ Solaris – д бие даасан систем суулгах шаардлагагүй.(MySQL, Apache гэх мэт нэмэлт програм хангамж) Мөн Sunfreeware болон OpenCSW нь багцалсан хэлбэрээр мөн суулгаж болно. Solaris cуулгах нь физик зөөвөрлөгч болон ширээний компьютер эсвэл серверийн сүлжээгээр суулгаж болно.
Бусад платформ
Solaris 2.5.1 PowerPC платформийн дэмжлэг орсон, гэвч дараан Solaris 2.6 хувилбар дээр портыг цуцалсан. 2006 онд Blastwave дээр хөгжүүлэгчид олон нийтэд Polaris нэртэй PowerPC порт дээр ажиллаж эхэлсэн. 2008 оны 10 cард Sirius – ийн туршилтын хувилбарыг гаргасан, энэ тэр үедээ Linux – ийн Z нэгдсэн санг ашиглах эрхтэй байсан. Solaris нь Linux платформын хоёртын интерфэйсийг дэмждэг, Solaris нь Linux – ийн хоёртын x86 системийг ажиллуулахыг зөвшөөрсөн. Дэлгэцийн харагдах
Гадны холбоос
Ангилал:Freeware  Ангилал:Sun Microsystems Ангилал:Unix үйлдлийн систем
Кэлэраши тойрог
Кэлэраши тойрог (Judeţul Călăraşi []; ) — Румыны дөчин нэгэн тойргийн нэг. 306.691 хүнтэй.
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Боржигин
Боржигин нь Их Монгол Улсын хаадыг төрүүлэн гаргасан, Монголын нэгэн овог аймаг юм.
12-р зууны үед Монголын тал хээрийн зүүн хойд хэсгээр нутаглаж байсан монгол аймгуудын нэг хүчирхэг овог нь Бодончар үүдэлтэй, Боржигин овог байсан юм. Тэдний дундаас Хамаг Монголын хан Хабул зэрэг алдартай хүмүүс төрөн гарч, Монгол аймгуудыг захирч ирсэн аж. Улмаар Боржигин овгийн Чингис хаан монгол угсаатнуудыг нэгтгэж, Их Монгол Улсыг байгуулсан юм.
Боржигин гэдэг үгийн язгуур нь “бор, бүри, бөртэ” гэх мэт чоныг заасан үг, “жигин” гэдэг нь “тигин” хэмээх үгийн хувилбар, Боржигины дээдэс чоно онгонтой байсан тул ийнхүү нэрлэв гэж үздэг. Бас зарим бичигт бор буюу цэнхэр бор нүдтэй гэсэн үг хэмээн тайлбарласан байдаг.
Боржигин овгийн үүсэл
Монголын нууц товчоонд бичигдсэнээр, Бөртэ чоно, гэргий Гуа маралын хамт тэнгис далайг гатлан ирж, Онон голын орчимд нутаглах болсон бөгөөд түүний 11 дэх үеийн удам Добу мэргэний бэлэвсэн гэргий Алун Гуа нөхрөө нас барсны дараа тэнгэрийн тааллаар 3 хүүтэй болсны бага нь Бодончар мунхаг бөгөөд тэр Боржигин овгийн өвөг болсон юм. Тиймээс Боржигин овог нь эртний сурвалжит Барга, Чонос овгоос салбарлан үүссэн овог болох нь батлагдана. Ийнхүү Монголын нууц товчоонд Боржигин овгийг тэнгэр язгууртай хэмээн дүрсэлсэн байдаг.
Боржигин овгийн Хабул хаан монголчуудыг захирч байсан үед тэд хүчирхэгжиж байсан боловч түүний дараа хаан болсон, Хабулын хаяал Амбагай татаруудад баригдан Алтан улсад хүргэгдэн цаазлагдах зэргээр хөрш улс, овог аймгуудын түрэмгийлэлд өртөж байжээ. Хожим Хабул хааны үр сад Хиад Боржигин гэгдэх болж, Онон голын эхээр нутаглах болсон бол Амбагай хааны үр сад нь Тайчууд гэгдэх болжээ.
Их Монгол улсаас хойших үед
Их Монгол Улсад Чингис хаан болон түүний 3 дүү болох Хасар, Хачиун, Тэмүгэ Отчигин нарын үр удам нь "Алтан ураг" хэмээн нэрлэгдэж байв.
Юань гүрэн мөхөж, монголчууд умард нутаг руугаа шахагдсаны дараа нэг хэсэг Боржигин овгийнхны эрх мэдэл суларч ирсэн ч Даян хааны үед Боржигинчуудын удирдлаган дор Монгол үндэстэн дахин нэгдэж, тэр үеэс хойш 20-р зууны эхэн хүртэл, Манжийн эрхшээлд байх үед ч Боржигин овогтнууд төрд чухал үүрэг гүйцэтгэсээр иржээ.
Орчин үед
Монгол улсад социализмын үед хэрэглэгдэхээ больсон овгийн нэрийг ардчилал ялсны дараа сэргээх хөдөлгөөн өрнөж, иргэний үнэмлэхт овгийн нэрийг бичдэг болсон. Тэр үед Боржигин овогтой хэмээн зохиомлоор бүртгүүлсэн хүн маш олон гарчээ. Боржигин овгийнхон 1000-аад жил монголын гол овог буюу ноёрхох овог байсан ба хүн ам олонтой байсан байна. Одоогийн Монгол улс Өвөр Монголын олон ястны дунд түгээмэл тархаж байна.
Ангилал:Монгол овог аймаг
Баясгалангийн Гарьдмагнай
Баясгалангийн Гарьдмагнай (Улаанбаатар хотод 1985 оны 9 сарын 17нд төрсөн) нь Монголын хөлбөмбөгчин бөгөөд Эрчим клубт тоглодог. Тэр 1.88 см өндөр. Хүчтэй цохилттой, дамжуулалт сайн өгдөг.
Тэрээр мөн Улаанбаатар хотын Дэрэн Сумида хэмээх хүүхдийн клубын дасгалжуулагчаар ажилладаг. Уран гоё дамжуулалтаараа алдартай бөгөөд Монголын Шави хэмээх хочыг фанатуудаасаа авсан билээ. Эрчим клубтэй хамт 2012 онд Ерөнхийлөгчийн цом тэмцээнд өрсөлдөөд нутагтаа эргэн ирсэн.