cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дай Сэцэн
Их Монгол улсын улс төрийн зүтгэлтэн. Дай Сэцэн нь Хонгирад аймгийн ахлагч, Чингис хааны хадам эцэг болно. Тэрээр Монголын Хонгирад аймгийн Босгуур овгийн хүн ба Чингис хааны Монголыг нэгтгэх үйлсийг идэвхитэй дэмжиж өөрийн бие, гэр бүл, үр хүүхдийн хамт хүчин зүтгэж явжээ. Хонгирад аймаг бол Хэрлэн мөрний сав газар Чигчир, Чихургугийн хооронд нутаглаж байсан язгуурын Монгол аймаг болно. Эртнээсээ Монгол аймагтай эв найртай харилцаж худ ураг барилдан нөхөрсөг харьцаж иржээ. 1170 оны үеэр Есүхэй баатар 9 настай хөвгүүн Тэмүжинг дагуулан Өэлүн эхийн төрхөм Олхонуд аймгаас бэр гуйхаар явж байгаад замдаа Дай Сэцэнтэй учирчээ. Дай Сэцэн Есүхэй баатрыг шууд худ хэмээн дотночлон дуудаж хөвгүүн Тэмүжинг нь нүүрэндээ галтай, нүдэндээ цогтой хэмээн магтаж, гэр орондоо буухыг урьсан бөгөөд Хонгирад аймаг бол эртнээсээ төр улстай тэмцэлддэггүй, зээгийн зүс, охидын өнгөөр худ ураг бололцож, эвтэй найртай байхыг эрхэмлэдэг хүмүүс гэдгээ Есүхэй баатарт танилцуулжээ. Есүхэй баатар Дай Сэцэний урилгаар гэрт нь морилж Тэмүжинээс нэг эгч Бөртэ охиныг ч үзэж тоогоод хөвгүүндээ бэр гуйв. Дай Сэцэн охиноо өгөхийг зөвшөөрч Тэмүжинг хүргэнээр үлдээгээд явахыг Есүхэй баатраас хүсчээ. Ургийн явдал бүтсэнд Есүхэй баатар ихэд баярлаж, хөтөлгөө морины бэлэг өгч, хүүгээ тэднийд орхиод нутаг буцсан байна. Есүхэй баатар буцах замдаа Чигчирийн Шар хээр хэмээх газар Татар аймгийн хуримтай таарч, тэр хуриманд буусан байна. Татар иргэн Есүхэй баатрыг таньж ундаан дотор хор хольж өгчээ. Есүхэй баатар дөнгөж гэртээ ирээд насан өөд болов. Нас барахынхаа урьд Чирха өвгөний хүү Мэнлигт Тэмүжинг түргэн буцааж авчрахыг гэрээсэлжээ. Дай Сэцэнийхээс Тэмүжин буцаж ирээд нилээн хэдэн жил хүнд хатуу амьдралыг туулсан байна. 1178 оны үеэр Тэмүжин сүйгээ нэхэж Бэлгүдэй дүүгийнхээ хамт Дай Сэцэнийд ирэв. Дай Сэцэн маш их баярлаж хурим найр үүсгэн охиноо өөрийн биеэр үдэж Хэрлэнгийн Ураг цөл нуга хэмээх газарт хүрч бие өвдсөний шалтгаанаар гэрлүүгээ буцжээ. Эхнэр Цотон нь охиноо хүргэж Хүрэлхү-гийн доторх Сэнгүр горхинд бүхий Тэмүжиний гэрт хүргэн иржээ. Хонгирад аймаг тухайн үед ер нь төвийг сахисан байдалтай байжээ. 1201 оны тахиа жил Хатагин, Салжиуд тэргүүтэй олон аймгууд нийлж Алахуй булаг хэмээх газар чуулган болж, Жамухаг Гүр хаанд өргөмжлөн Чингис хаан болон Ван ханыг дайлахаар бэлтгэж байв. Дай Сэцэн энэ чимээг олмогц Чингис хаанд элч илгээж мэдээ хүргүүлсэн билээ. 1203 онд Чингис хаан Зүрчидэй, Урууд нарыг томилж Хонгирад аймгийг элсүүлэн авсан байна. Үүнээс хойш тэдний харилцаа холбоо улам бат бөх болжээ. Дай Сэцэний хөвгүүн Анчин ноён Чингис хааныг дагалдаж их бага 32 удаагийн байлдаанд оролцож Тангуд, Хорезмын хот сууринг эзлэхэд үлэмж их гавьяа байгуулжээ. Ийнхүү 1227 онд Анчин ноёнд улсын нагац цол олгосон бөгөөд 1232 онд Өгэдэй хааны үед мөнгөн тамга соёрхож Хашин ван(Хэйшин ван) өргөмжилж өөрийн харьяат Хонгирад аймгаа үе удам захиран суух онцгой эрх олгожээ.
Хятадын гран-при
Хятадын их шан (UBS Cinese Grand Prix) нь 2004 оны улирлаас хойш Формула-1 уралдааны хуанлийн бүрэлдэхүүнд багтах болсон. Уралдаан 2004 онд ашиглалтад авсан Хятадын Шанхай хот дахь олон улсын авто тойруулга дээр явагддаг. Энэхүү замын хэлбэр нь хятадын шан 上 (хамгийн дээд, өндөр, „Шанхай“-н „шан“) гэх ханзны тэмдгийн хэлбэрээр хийгджээ.
Өмнөд Солонгосын төрийн сүлд
Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын төрийн сүлдийг тэгиг гэдэг бөгөөд 1963 онд батласан. Цэцгийн таван дэлбээ түүнийг тойрсон тууз (туузан дээр "Өмнөд Солонгос" гэж бичсэн), голд нь үндэсний далбаан дээр байдаг taegeuk дүрсэлсэн. Taegeuk нь амар тайван, эв нэгдлийг илэрхийлдэг.
Цахим холбоос
Төрийн сүлд Солонгос, Өмнөд
Кевин Клайн
Кевин Делани Клайн (Kevin Delaney Kline; 1947 оны аравдугаар сарын 24; Миссури, Сент-Луис) — Америкийн киноакадемийн «Оскарын» шагналт, Америкийн жүжигчин.
Уильям Шекспирийн «IV Хенри» Бродвейн жүжигт Фальстафт хувилсанд «Драма Деск» гардахын сацуу «Америкийн театр урлагийн алдрын танхимд» мөнхөрсөн билээ. Клайн инээдэм драм «Ванда нэртэй загасны» (1988) туслах дүрээр «Оскар» гардсан ба «Алтан бөмбөрцөгт» тав, «БАФТА-д» хоёр дэвшсэн.
Эхнэр — Фиби Кейтс жүжигчин (1989—).
Лавлах холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Тони шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Жулиардын Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Сент-Луисын хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1947 онд төрсөн
Доржпүрэвийн Энхтайван
Доржпүрэвийн Энхтайван нь Төв аймгийн Гачуурт сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
2030 оны өвлийн олимп
2030 оны өвлийн олимп (2030 Winter Olympics, Jeux Olympiques d'été de 2030), албан ёсоор Өвлийн олимпын XXVI наадам нь 2030 онд зохиогдох өвлийн олимп юм. Уг наадмыг зохион явуулах албан ёсны хүсэлтээ хотууд 2021 он гэхэд ОУОХ-нд ирүүлэх ёстой бөгөөд 2023 онд болох ОУОХ-ны чуулганаар олимп болох хотыг сонгох юм.
Доржпүрэвийн Энхтайван
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Гачууртын хүн Ангилал:Аймгийн арслан
2030 оны өвлийн олимп
Эшлэл
Ангилал:Олимп
Брисбэний олимп
2032 оны зуны олимп (2032 Summer Olympics, Jeux Olympiques d'été de 2032), албан ёсоор Зуны олимпын XXXV наадам нь 2032 онд Австралийн Брисбэн хотод зохиогдох зуны олимп юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Олимп
Бат-Эрдэнийн Хаш-Эрдэнэ
Бат-Эрдэнийн Хаш-Эрдэнэ нь Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Крис Хой
Хой дэлхийн аваргаар арван нэгэн удаа, олимпын аваргаар зургаан удаа шалгарч, олимпын түүхэнд бүх цаг үеийн шилдэг дугуйчнаар нэрлэгдсэн байдаг.
Холбоос
Ангилал:Шотландын дугуйчин Ангилал:Их Британийн авто уралдаанч Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Дугуйн спортын олимпын аварга Ангилал:Дугуйн спортын дэлхийн аварга Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орнуудын наадмын дугуйн спортын аварга Ангилал:Их Британийн дугуйн спортын улсын аварга Ангилал:Ле Маны 24-цагийн уралдааны нисгэгч Ангилал:Тойруу замын дугуйчин Ангилал:Их Британийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Member des Order of the British Empire Ангилал:Рыцарь бакалавр Ангилал:Эдинбургийн хүн Ангилал:Шотландчууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Роуэн Аткинсон
Роуэн Себастьян Аткинсон (Rowan Sebastian Atkinson; 1955 оны нэгдүгээр сарын 6 ; Их Британи, Дарем, Консетт) — «БАФТА» шагналт Английн жүжигчин, элэглэгч. «Мистер Бин», «Хар загалмайт могой» инээдэм сериалаар алдартай.
Цахим холбоос
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Их Британийн уран бүтээлч Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1955 онд төрсөн
2006 оны аймгуудын наадам
Аймаг, цэргийн цол хүртсэн бөхчүүдээс цолоо ахиулан Улсын цол хүртсэн амжилтыг нь хүснэгтлэвэл:
#
Батсүхийн Уугандаваа
Батсүхийн Уугандаваа нь Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын харьяат, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Альваро Мората
Замнал
2014 оны долоодугаар сарын 19-нд «Ювентус» Моратаг 20 сая еврогоор элсүүлсэнээ зарлаж, таван жилээр гэрээллээ.
Амжилт
Реал Мадрид Кастилья
Реал Мадрид
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Реал Мадрид Кастилья багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Чанши
Чанши нь Цагадайн улсыг 1335-1338 оны хооронд тус улсыг захирч байсан. Тэрээр Дува ханы хүү Эбүгэн вангийн хүү юм. Чанши хан нь Христийн шашинтан байсан бөгөөд хан сууринд заларсны дараа ч гэсэн Исламын шашинтаны эсрэг үйл ажиллагааа явуулж байсан. 1338 онд алуулсан.
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Есөнтөмөр хан
Есөнтөмөр нь өмнөх Чанши ханы дүү. Түүнийг нас барсны дараа хан сууж, 1338-1342 оны хооронд Цагадайн улсыг удирдаж байсан. Гэвч тэрээр засаглалынхаа жилүүдэд архи дарсанд орж самуурсаар төрийн хэрэг эзгүйрсэн. 1342 онд түүнийг Өгэдэй хааны удмын ноён Али султан хороож Хан болсон.
Усан тээвэр
Усан тээвэр гэж усны тээврийн хэрэгслийг ашиглан эх газрын дотор (жишээ нь: гол, мөрөн, нуур) болон далай, тэнгист төрөл бүрийн зорилгоор тээвэр хийх буюу ялангуяа хүн болон ачаа барааг бизнесийн зорилгоор тээвэрлэлт хийхийг хэлдэг.
Түүх
Гол усыг гатлах шаардлагын улмаас хүн төрөлхтөн маш эрт дээр үеэс эхлэн төрөл бүрийн хөвөx эдлэлийг зохион бүтээсээр иржээ. Сал болон ухаадсан завь зэрэг нь магадгүй хамгийн эртний усны тээврийн хэрэгсэл байсан байна. Эдгээрийн ачаар саад болж байсан гол ус нь тээврийн зам болон хувирчээ. Усан тээвэр нь шинээр газар орон нээх боломж мөн худалдаа наймаа хийх боломжийг олгосон юм. Энэ нь нэг талаас эд бараа, шинэ санаа оноогоо солилцох бололцоог бий болгосон ч, нөгөө талаас газар нутаг, эдийн засаг, цэрэг дайны сонирхлын үүднээс бий болсон зөрчилдөөнийг ч бас авчирсан байна. Цаг хугацааны эргэлтэд усан тээвэр ч бас хөгжин, иргэний болон зэвсэгт хүчний салбарт ялгарсан. Мөн загасчлал болон түүний худалдаа, мөн түүнчлэн усан тээвэртэй холбоотойгоор усан боомтын үйлчилгээ, навигац, усан онгоцны үйлдвэрлэлийн салбарууд ч бий болов.
Усан тээврийн гүйцэтгэх үүрэг
Усан тээврийн тусламжтайгаар усыг тээврийн зам болгон ашиглах эсвэл усан доор байгаа байгалийн нөөцийг олборлох боломжтой болов. Энэ нөөцийг өөрийн мэдэлд авахын тулд том гүрнүүд зэвсэгт хүчний усан тээврийг хөгжүүлэн ирсэн. Орчин үед усыг жуулчлалын зорилготойгоор ашиглах нь нэлээд газар авч байна.
Далайн тээвэр
Ус бол ашиглалтын чадал хамгийн өндөртэй тээвэрлэлтийн зам юм. Хүн төрөлхтний бүтээн босгосон хамгийн том хөдөлгөөнт бүтээл нь яах аргагүй усан онгоц юм. Усан онгоц нь их хэмжээний бараа бүтээгдэхүүнийг цөөн тооны ажиллах хүч болон бага зардлаар тээвэрлэдэг. Ашиглалтын чадал өндөртэй далайн тээвэр нь даяарчлалын эх суурь юм.
Усан тээвэр нь далайгаар тээвэрлэлт хийхдээ төрөл бүрийн бараагаар төрөлжсөн байна:
Дамбын Тангад
Дамбын Тангад нь Говь-Алтай аймгийн Цээл сумын уугуул, Аймгийн хурц арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Даниел Субашич
Даниел Субашич (Danijel Subašić, 1984 оны аравдугаар сарын 27-нд ХБНСЮУ-ын Задар хотод төрсөн) — Хорватын хөлбөмбөгчин бөгөөд Монако болон Хорватын шигшээн хаалгач юм.
Клуб
Даниел Субашич унаган хотынхоо Задар багт 2003—2008 оны хооронд тоглохдоо эхний гурван улирал дээд лигт тоглоод сүүлийн хоёр улиралд нь доод лигт тоглож байсан ба улсынхаа нэр хүндтэй баг болох Хайдук Сплитэд 2009 онд элссэн юм. Түүний хувьд 2010 онд лигийн 28 тоглолтонд оролцож Европын лигийн урьдчилсан шатны болон Хорватын цомд амжилттай тоглоход сайн тоглосон байдаг.
2012 оны нэгдгээр сард Францын түүхэн багуудын нэг Монако Субашичийг эгнээндээ элсүүлсэн билээ. Тухайн үед Монако хоёрдугаар лигт тоглож байсан ч 2013 онд түрүүлж дээд лигт дэвшсэн юм.
Шигшээ баг
Субашич 2009 онд Хорватын шигшээ багт 2009 онд дуудагдаж тухайн оныхоо арваннэгдүгээр сарын 14-нд Лихтенштейний шигшээ багийн эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд хаалгандаа бөмбөг алдалгүй 90 минутыг өнгөрүүлсэн. Тухайн тоглолтонд Хорватын хожлоор өндөрлөж байв.
Амжилт
Хайдук Сплит
🇲🇨 Монако
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Хорватын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хорватын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин
Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Монако багийн тоглогч Ангилал:Хайдук Сплит багийн тоглогч
Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Хорватчууд
Вангийн цагаан уул
Вангийн цагаан уул нь Дорнод аймгийн Халхгол сумын нутагт улсын хилийн наахна оршдог уул. Далайн түвшнээс дээш 1,099 метр өндөрт орших эртний тахилгат уул. Их талын дунд орших уул учраас бараа нь 40-150 километрийн алсаас харагддаг. Вангийн цагаан уулын эргэн тойронд Зүрхийн цагаан хоолой, Цагаан овоо, Сангийн далай нуур зэрэг газрууд байх бөгөөд Халхын мэргэн ван Тогтохтөр ардуудтайгаа нутаглан амьдарч байжээ. Уулын тахилгыг 1937 онд хааж 1990 онд буцааж сэргээсэн бөгөөд өдгөө 3 жил тутамд нэг тахидаг.
Вангийн цагаан уул Дорнод аймгийн Халхгол сумын нутагт улсын хилээс 36 км-т оршдог бөгөөд эртнээс тахиж ирсэн тахилгатай уул юм.
Домог
Монгол улс Манжийн дарлалд байх хүнд хэцүү цаг үед Манжийн нэгэн түшмэл эзэн хаандаа ажил хэрэгч, ухаалаг түшмэл болж харагдах гэж ихэд хичээдэг байжээ.
Жалтаны Галбадрах
Жалтаны Галбадрах нь 1982 онд Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул суманд төрсөн. Үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Вангийн цагаан уул
Домог
Их зант түшмэл Монгол нутгийн Цагаан уулыг өөрийн эзэмшил газраа хэмээн өмчлөхөөр улайрч гэнэ. Үүнд эгдүүцсэн Халхын мэргэн То ван ийн хэлжээ. “Энэ уул яг нэг үхрийн ширний хэмжээтэй. Үхрийн ширний хэмжээнээс илүү гарсныг нь та ав даа, харин танай манай хоёр айл хөрш болон амьдрах болбол манай нохой идүүртэй хоолноосоо танай нохойд долоолгохгүй байх шүү” гэжээ. Далд утгатай энэ үгийг тайлж эс чадсан манж түшмэл “хичнээн том үхрийн шир байлаа ч бүхэл бүтэн уулнаас юу хороож чадах билээ, ийм тэнэг хүн яаж яваад вангийн зэрэгт хүрсэн юм бол хөөрхий, манай ихэс дээдэс ийм тэнэг монголчуудын юунаас нь тэгтлээ айн болгоомжилдог байна, өнөөх айхтар эр зориг цэцэн цэлмэг ухаан нь тэгээд энэ үү, би энэ уулыг гартаа оруулах нь тодорхой боллоо. Тэр цагт хаан эзэн миний хичээл зүтгэлийг үнэлэх буй за” гэж хэлээд, “за тохирлоо шүү, ам алдвал барьж болдоггүй, агт алдвал барьж болдог гэж танайхан ярьдгийг та юу эс андах билээ, энэ уулнаас ердөө нэг үхрийн ширний хэмжээтэй нь танай газар нутаг, илүү гарсан нь бүгд минийх болно шүү” гэв. Ингээд гурав хоногийн дараа уулзаж Цагаан уулыг хувааж авахаар болжээ. Мэргэн То Ван том эр үхрийн ширийг тойруулан хурц хутгаар утас шиг нарийхан болгон зүсүүлж маш урт сур бэлдэж, хатаж агшихаас нь сэргийлэн усанд хийн хадгалжээ. Ингээд болзсон өдөр ирэхэд То ван манж түшмэлд хандаж, “За сайн харж байгаарай” гээд урт сураа хөврүүлсээр Цагаан уулыг битүү цагираглан хүрээлэхэд хоёр алд хэртэй үзүүр илүү гарчээ. Тэгээд То ван “манай уулнаас нилээд хэсгийг нь хулгайч авсан байна. Олон жилийн өмнө аав минь эзэн хаанд бэлэглэхээр зэхсэн алтаа энэ ууланд нуусан гэдэг. Гэтэл алт нуусан яг тэр хэсэг нь алга болсон байна, та тэр алтыг хулгайлж аваад дахин алт олох гэж шунахайрч байгаа юм байна. Энэ уулыг манай уул гэж зарга үүсгээд байсан учрыг чинь оллоо. Би таны тухай эзэн хаанд зарга мэдүүлэх болно” гэж их л ширүүхэн хэлж гэнэ.
Жалтаны Галбадрах
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Орхонтуулын хүн Ангилал:1982 онд төрсөн
Вангийн цагаан уул
Домог
Гавъяа шагнал битгий хэл ял шийтгэлд ч унаж магадгүй болсон манж түшмэл сандран, “үгүй дээ тэнгэр угсаат түшмэл минь, би юу дутсан гэж хулгай хийх билээ, тэр алтыг лав өөр муу хүн авсан байх, тэр хулгайчийг барих хэрэгтэй шүү” гээд То ванд мөнгөн ембүү хоёрыг бариад яарч сандран буцжээ.
Мэргэн То ван эр зориг гарган ухаан сийлж нутгийн уулаа харийн түшмэлд алдалгүй авч үлдэж чадсан учир тэр уулыг Мэргэн То вангийн цагаан уул гэж нэрлэх болжээ. Он цаг улирах хэрээр Мэргэн То нь орхигдон Вангийн цагаан уул болон үлджээ.
Грей (нэгж)
Грей нь СИ системийн нэгж жоуль болон килограммаас уламжлагдсан нэгж юм. Энэ нь ионжсон цацрагаас шалтгаалсан шингээх тунгийн хэмжээг бөгөөд жин тутамд шингэсэн энергийг тодорхойлдог. Мөн Кермаг бас грейгээр хэмждэг.
Эрнанес
Андерсон Эрнанес ди Карвальо Виана Лима (Anderson Hernanes de Carvalho Viana Lima; 1985 оны тавдугаар сарын 29-нд Алианса хотод төрсөн), Эрнанес (Hernanes) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Интернационале» болон Бразилын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Али султан
Али султан нь 1342 онд Есөнтөмөр ханыг хороож Цагадайн улсын хан болсон. Тэрээр Хайду ханы хүү Чапарын хүү юм. Гэвч тэрээр удалгүй эрх мэдлээ алдаж Муххамед Пуладад байр сууриа алдаж амиа алдсан.
Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Грей (нэгж)
Энэхүү нэгжийг ихэвчлэн анагаах ухааны салбарт хэрэглэх ба хэрэглэсэн цацраг туяаны тунг илэрхийлэх эсвэл цөмийн анагаах ухааны эмчилгээнд хэрэглэгдэнэ.
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Цөмийн хими Ангилал:Радиометрийн нэгж
Эрнанес
Замнал
Эрнанес — Хөлбөмбөгийн «Сан-Пауло» академийг дүүргээд, 2001 онд өсвөрийн эгнээнд ялгарах болсон. 2005 онд үндсэн шигшээд дэвшээд, 2006 онд «Санто-Андред» зээлэгдсэн. 2008 онд Эрнанесийг Бразилын лигийн шилдэг тоглогчоор алдаршуулав.
2009 оны нэгдүгээр сард «The Times» хэвлэлийн газраас түүнийг дэлхийд цахиур хагалж яваа бразил тоглогч хэмээн онцолсон.
2014 оны наймдугаар сарын 6-нд 5 жилийн гэрээг Италийн «Лациотой» байгуулав. Тэр хоёр дахь тоглолтоо «Болоньятай» хийхдээ эхний бөмбөгөө оруулжээ.
Эрнанес 2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд миланы «Интернационале» багт элсэв.
Гадны холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Сан-Паулу багийн тоглогч Ангилал:Санто Андре багийн тоглогч Ангилал:Лацио багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Есөн цагааны алба
Ангилал:Манжийн үеийн Монгол Ангилал:17-р зууны Монголын түүхАнгилал:19-р зууны Монголын түүх Ангилал:1-р зууны Монголын түүх
Ниа Лонг
Нитара Карлинн «Ниа» Лонг (Nitara Carlynn «Nia» Long; 1970 оны аравдугаар сарын 10; Нью-Йорк, Брүүклин) — Америкийн эмэгтэй жүжигчин.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Жүжигчин хүүхэд Ангилал:Брүүклиний хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Дэл уулын хадны зураг
Дэл уулын хадны зураг нь Дундговь аймгийн Өлзийт сумын Тагт багийн нутагт оршино.
Баруунаас зүүн тийш 17 км, хойноосоо урагш 8 км орчим сунаж тогтсон жижиг жижиг дэл маягийн хаднуудаас бүрдэх бөгөөд урд хэсгээрээ Хөнжлийн уул, хойд хэсгээрээ Цагаан суваргатай хил залган оршино.
Дэл ууланд хүрлийн үед холбогдох 3000 орчим хадны сүг зураг, эртний хүмүүсийн оромж бүхий хавтгай чулуун хашлага, 20 орчим дөрвөлжин булш, руни бичгийн дөрвөн дурсгал, Тан улсын үед холбогдох Монгол болон Хятад бичээс зэргийг нээн илрүүлсэн байна.
Судалгаа, арчилгаа
Анх 1960 онд Монгол, Зөвлөлтийн эрдэмтэд хамтран уг газрыг илрүүлэн зарим нэг дурсгалыг шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулж байсан байна. Үүнээс хойш хэд хэдэн эрдэмтэд очиж судалгаа шинжилгээ хийж байсан юм. Монгол улсын Засгийн газрын 1998 оны 235 дугаар тогтоолоор Улсын тусгай хамгаалалтанд авагдсан мөн 2008 оны 175 дугаар тогтоолоор дахин жагсаалтанд орж батлагдсан.
Дэл уулын түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалт зүйлийг хамгаалах, аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор тус газарт байгаа сүг зураг, буган чулуу, булш, хиргисүүр, руни бичгийн дурсгалыг нэг бүрчлэн бүртгэн, зурагжуулах, карт, дугаар, таних тэмдэгтэй болгон сүг зураг бүхий хадан дэлүүдэд тээврийн хэрэгсэл хэт ойртохоос хамгаалж хаалт, хашлага хийсэн.
Ангилал:Монголын сүг зураг Ангилал:Дундговь аймгийн газар зүй
Харри Эдвард Стайлис
Харри Эдвард Стайлис (Harry Edward Styles) нь 1994 оны 2 сарын 1 нд төрсөн. Английн поп дуучин,дуу зохиогч,one direction хамтлагийн дуучин гэдгээр нь бид сайн мэддэг.Тэрээр анхныхаа гарааг White Eskimo хамтлагт дуучнаар эхэлж байсан.Стайлис 2010онд ТҮ-н цуврал шоу болох X Factor-д соло уран бүтээлчээр орж хамтлагийн бүрэлдэхүүнтэй болсон нь одоогийн One Direction хамтлаг юм. Holmes Chapel-н унаган хүү Стайлис хотынхоо ЕБС-д явж чөлөөт цагаараа тэнд байрлах нарийн боовны дэлгүүрт цагийн ажил хийдэг байжээ.Түүний амжилтын эхлэл нь сургуулиа төгссөн тэр үеэс хэлсэн юм. Стайлис багаасаа л дуулах дуртай байсан бөгөөд авьясын тэмцээнүүдэд орж, хурим дээр дуулдаг байжээ.Мөн тэрээр ТВ-н шоунуудаар гарч эхэлсэн. Дараа нь хамтлаг тоглолтоо хийсэн.Үүнээс хойш хамтлагийн гишүүд болох Niall Horan. Zayn Malik. Liam Payne. Louis Tomlinson нар 4 албомоо гаргаад, дэлхий даяар тоглолтоо зохион байгуулж, хэд хэдэн шагналын эзэн болоод байгаа юм. Шагналаас дурдвал: Brit awards. MTV. Teen Choice awards. American Music Awards. NME awards
Ангилал:Английн поп хөгжимчин Ангилал:1994 онд төрсөн
Нацагдоржийн Баатархүү
Нацагдоржийн Баатархүү нь Хэнтий аймгийн Баянхутаг сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Баянхутагийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Зиверт (нэгж)
Зиверт нь (шведийн эмч бөгөөд физикч Рольф Зивертийн нэрээр нэрлэгдсэн) СИ системийн нэгж ба энэ нь ионжсон цацраг дахь төрөл бүрийн үнэлэмж бүхий цацрагийн тунгийн хэмжилтийн нэгж юм.
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Радио биологи Ангилал:Радиометрийн нэгж
Рагчаагийн Раднаа
Тэрээр 1933 онд Ховд аймгийн Буянт сумын Харцохио багийн нутаг Халиун морьт гэдэг газар мэндэлжээ. Аймгийн баяр наадамд 3 удаа түрүүлж, 1 удаа үзүүрлэж, улсын баяр наадмаар 4 давж улсын цолтны даваанд тулж хүч үзэж явсан цуутай бөх байлаа. Р.Раднаа 1952-1989 онуудад Ховд аймгийн Чандмань, Зэрэг суманд малын эмч, Био комбинатад цехийн эрхлэгч эмч, Унгар улсад мэргэжилтэн бэлтгэх сургуульд захирал зэрэг ажлыг нэр төртэй гүйцэтгэж байсан байна.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:1933 онд төрсөн Ангилал:2016 онд өнгөрсөн Ангилал:Аймгийн арслан
Такси (кино)
Такси — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн,	адал явдалт уран сайхны кино.
Киноны дуу
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Жереми Тулалан
Жереми Тулалан (Jérémy Toulalan, 1983 оны есдүгээр сарын 10-нд Нант хотод төрсөн) — Францын хөлбөмбөгчин бөгөөд Монако болон Францын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. Түүний хувьд төвийн хамгаалалтын байрлалд чадварлаг тоглодог.
Замнал
Тулалан Нант багийн анхны мэргэжлийн гараагаа 2002 оны гуравдугаар сард хийж байв. Түүнчлэн 2005 онд Францын лигийн шилдэг залуу тоглогч болон бэлгэдлийн багт нэрлэгдэж байв. Тэрээр 2006 оны тавдугаар сард Лион багт дөрвөн жилийн гэрээгээр элсэж амжилт нь зогсоод байсан багаа 2007, 2008 онуудад лигт түрүүлгэхэд хувь нэмрээ оруулсан билээ. 2011 оны зургаадугаар сард Испанийн Малага багт элсэж 2013 оныг хүртэл тоглохдоо лигийн 44 тоглолтонд оролцож 3 гоол оруулсан амжилтыг үзүүлжээ. 2013 оны долоодугаар сарын 6-нд Монако баг түүнийг элсүүлсэнээ зарлаж байв. He signed a two-year contract.
Тулаланыг Францын шигшээ 2006 онд дуудаж байсан ба 2008 оны ЕАШТ, 2008 оны ДАШТ зэрэг хоёр том тэмцээнд гарааны бүрэлдэхүүнд багтааж байсан билээ.
Амжилт
Багийн Лион
Холбоос
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Францын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Монако багийн тоглогч
Пүрэвдоржийн Батсүх
Пүрэвдоржийн Батсүх нь Завхан аймгийн Алдархаан сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Алдархааны хүн
Умард Солонгосын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Зарим тоглогчид
Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг  Хөлбөмбөг
Соронзонболдын Батболд
Танилцуулга.
Хүүхдийн элч хөгжмийн зохиолч, Монголын хөгжмийн зохиолчдын холбооны нэрэмжит шагналт, Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх инситутийн зөвлөх, МУГБагш Соронзонболдын Батболд нь Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд 1958 оны 2-р сарын 13-ний өдөр төржээ. С.Батболд нь 1978 онд Багшийн сургуулийг хөгжмийн багш мэргэжлээр төгсөж 1978-1981 онд СЭЗДС, 1981-1983 онд нийслэлийн Баянгол дүүргийн 47 дугаар сургууль, 1984-1994 онд Монголын Хүүхдийн Ордонд хөгжмийн багш, 1994-2011 онуудад чөлөөт уран бүтээлч, 2012-2018 онд Багшийн мэргэжил дээшлүүлэх институтид хөгжмийн боловсролын арга зүйчээр ажиллаж байгаад гавьяаныхаа амралтанд суусан.
БГД-ийн 47-р сургуульд дуу хөгжмийн багш. /1981-1983 он/ Тус сургуульд ажиллаж байхдаа “Жавхаа” хамтлагыг үүсгэн байгуулж тус хамтлагт "Харанга" хамтлагийн дуучин Х.Лхагвасүрэн 6-8-р ангидаа дуучин, бөмбөрчин байжээ. МХОрдонд найрал дуу цахилгаан хөгжмийн багшаар ажиллаж байх үеэсээ /1984-1994/ он уран бүтээлийнхээ замыг эхэлжээ. МУГБ С.Батболдын байгуулсан "Цэцэг" хамтлаг нь одоо хирнээ ард түмний дунд үгүйлэгдэн дурсагдаж Монголын радиогийн алтан фондонд байгаа тус хамтлагийн дуунууд нь хүүхэд багачуудын сонсох дуртай дуунууд хэвээр байна.
Монголын хүүхдийн дууны урын санг баяжуулан хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж буй цөөхөн хөгжмийн зохиолчын нэг юм. МУГБ, хөгжмийн зохиолч С.Батболдын зохиосон гурван зууд хүүхдийн дуунуудаас “Дэлхийгээ би мэднэ”, “Цасхан”, “Олуулаа”,  “Бага ангийн багшдаа баярлалаа”, “Миний ээж”, “Миний дотны найзууд”, “Говийн өглөө”, “Багачуудын ордон”, ”Анхны хайр”, “Гүзээлзгэнэ”, “Дээс дээс”, “Би зурах дуртай”, “Цаатан хүүгийн дуу”, “Би дуучин”, "Цасан доор жимс ургана"... зэрэг олон дуунууд нь FM, радио, телевизээр эгшиглэн үе үеийн хүүхэд багачуудын дуулах дуртай дуунууд болсоор байна.
Залуу дуучин Өнөдэлгэрийн дуулсан "Анхны хайр" киноны дуу нь одоо хүүхэд залуусын хамгийн сонсох дуртай дууны жагсаалтын тэргүүнд бичигдэж байна. Тэрээр уран бүтээл туурьвахын зэрэгцээ олон авьяаслаг хүүхдүүдийн авьяас билгийг нээн хөгжүүлж урлагийн ертөнцөд гаргаж ирсэн бөгөөд одоо ч түүний шавь нар нэмэгдсээр л байна. "Харанга" хамталгийн дуучин Төрийн шагналт, МУГЖ Х.Лхагвасүрэн Гитарчин Өөжгий буюу Д.Өлзий-Орших, Чингэс хаан хамлагын гитарчин Д.Саруулсайхан," Хөсөгтөн" хамтлагийн ахлагч МУГЗ Д.Ариунболд, "Хар сарнай" хамтлагийн дуучин Маадай буюу Б.Баяржаргал, "Никитон" хатлагын хөгжимчин Б.Цогтбаяр, Г.Золбоо, "Маршал" хамтлагийн ахлагч, хөгжмийн найруулагч Ц.Уянга, гитарчин Нармандах, дуучин Л.Байзада, Ч.Батболд, Ч.Мөнхчулуун, Батдэлгэр... гээд олон авьяаслаг дуучид ,хөгжимчдийг Монголын урлагийн ертөнцөд бэлтгэн гаргаж ирсэн нөр их хөдөлмөрч, чадварлаг, жинхэнэ багш хүн билээ.
Хөгжмийн зохиолч, МУГБагш С.Батболд нь Монголын өсвөр үеийнхний хөгжмийн боловсролыг дээшлүүлэх үйлст үнэтэй хувь нэмэр оруулж байгаа нэгэн билээ. БСШУЯ-ны Ерөнхий боловсорлын сургуулийн хөгжмийн боловсорлын хичээлийн сурах бичгүүдийг зохиох багийн ахлагчаар ажилласан юм. 2006 онд 1-3-р ангийн сурах бичиг, 2009 онд 8-9-р ангийн сурах бичиг, 2011 онд 4-р ангийн хөгжмийн хичээлийн сурах бичгийг зохиох  зохиогчийн багийн ахлагчаар ажилласан. С.Батболд багш Монголын үндэсний телевизийн Мазаахай нэвтрүүлгийн дуу “Би Мазаахай байна”, “Дасгалаа хийгээрэй дагаад хийгээрэй 1,2,3,4. "Том ахын аялал" хүүхдийн танин мэдэхүйн нэвтрүүлгийн дууг зохиожээ. Хөгжмийн зохиолч, гавьяат багш С.Батболд нь авьяаслаг өсвөр багачуудад, хөгжмийн багш нарт, хөгжимлөг гэр бүлд зориулан өөрийн зохиосон хүүхдийн дуунуудаараа зургаан түүвэр ном болгон гаргаад байна. Бидний дуулах дуртай дуу” /1993 он/, Бага ангийн багшдаа баярлалаа” /1999 он/, "Миний дотны найзууд” CD-ний хамт /2008он/ Тус ном нь БСШУЯ-ны шилдэг номоор шалгарсан. "Аяны шувууд ирлээ” /2011 он/  Тус ном нь БСШУЯ-ны шилдэг номоор шалгарсан. "Дэгдээхэйн дуу” /2012 он/, Өөрийн зохиосон 100 дуутай "Уярлын долоон эгшиг" түүвэр ном. /2016 он /. Эдгээр номууд нь хөгжмийн багш нарын хичээлдээ ашиглах гол номууд болсоор байгаа билээ. С.Батболд нь хүүхдэд зориулсан зургаан CD,DVD гаргасан ба 2021 онд "Монгол хүүхэд" шинэ цомгоо гаргасан. Түүний эмхэтгэсэн "Монголын хүүхдийн шилдэг дууны түүвэр" ном нь Монголын хүүхдийн үе үеийн шилдэг 176 дуунаас бүрдсэн бөгөөд энэхүү нилээн хөдөлмөр судалгаа шаардсан ном 2009 оны БСШУЯ-ны шилдэг ном болсон. Монголын биеийн тамирын спортын хорооны захиалгаар 2008 оны Олимпийн дуу болох О.Сундуйн шүлэг “Олимпийн дэвжээнд босоо Монгол” дуу клип нь Бээжингийн олимпод оролцсон манай тамирчдад их урам зориг, эрч хүч өгсөн сайхан дуу болсныг Монголын олимпийн хороо, тамирчид Таван цагираг сониндоо магтан ярилцлага өгсөн байдаг.
Сүүлийн үед хийсэн томоохон уран бүтээлээс нь дурьдвал 2011 онд нэрт кино найруулагч Г.Жигжидсүрэнгийн найруулсан”Хурдан том болохсон” хүүхдийн уран сайхны киноны дууг, Найруулагч Мандахын найруулсан “Анхны хайр” киноны хөгжим, дууг бичсэн билээ. “Гэгээн Муза 2011” наадмаас “Солгой харандаа” хүүхдийн дуулалт жүжгээрээ “Шилдэг хөгжмийн зохиолч”-оор шалгарсан. 2020 онд хүүхдийн зохиолч Н.Мандалын зохиол “Миний хөөрхөн шүдний аялал” хүүхэлдэйн дуулалт жүжгийн хөгжмийг бичсэн бөгөөд Хүүхэлдэйн театрт тоглогдож байна. Одоо энэ дуулалт жүжиг MNB телевизээр “Шүдний аялал” цуврал коментууд болон хүүхдүүдэд хүрч байна. Хүүхдийн дууны төрөлд авьяас билэг оюун ур чадвараа дайчилан ажиллаж байгаа хуруу дарам цөөхөн уран бүтээлчийн нэг билээ. Орчин цагийн болосвролын салбар үүсэж хөгжсөний 100 жилийн ойгоор Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн 2021 оны 11-р сарын 11-ний өдрийн 81-р  зарилгаар МУГБагш цол хүртсэн.
Хаммам
"Хүний биед үйлчилгээ үзүүлэхийг хүсвэл эхлээд тэр хүнээ хүндэтгэх хэрэгтэй"
Туркуудын амьдралд хамаам нь зөвхөн угаалга үйлдэх газар бус, үүнээс илүүтэйгээр эрүүл мэнд, олон нийт, соёлын арга хэмжээг зохион байгуулдаг нэгэн төв юм. Хүн төрөлхтөн усыг эрүүл мэнд, эмчилгээ сувилалд ашиглаж эхэлсэн тэр цагаас хойш хамаам, рашаан сувиллын газруудыг хийж бүтээж эхэлсэн байна. Эдгээрийн нэгэн төрөл болох хамаам нь хүмүүсийн хамгийн ихээр угаалга үйлдэж, ариусах хэрэгцээг хангасаар иржээ.
Хамаам; Араб хэлний Hammam = Банн гэдэг үгнээс үүсчээ. Хамаамыг бие махбодь, сэтгэл зүрхээрээ ариусах гэж ойлгож болно.
Угаалга үйлдэх нь аливаа өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх болон тухайн өвчнийг анагаахад нэн тустай маш олон зуун жилийн түүхтэй арга барил юм. МЭӨ 4-р зууны тэртээ Ромд халуун усны банн нь бие махбодын арчилгаа болон сувиллын байгууламж гэдэг утгаар хэрэглэгддэг байжээ. Тэр үеийн Ромын халуун усны банн нь угаалга үйлдэхийн хажуугаар мөн төрөл бүрийн спорт, соёлын үйл ажиллагааны төв болж байсан юм. Турк хамаамын барилгын хийц нь Ромын халуун усны газраас сэдэвлэсэн боловч жинхэнэ хэв маягаа Исламын барилгын загвараас авсан гэж үздэг байна. Ангилал:Туркийн соёл Ангилал:Эрүүл ахуй
Лааганы Найдан
Намтар
Монгол орны алс баруун хязгаар Ховд аймгийн Буянт сум Бөхийн алдар цуутны өлгий, уран барилдаанч бөхчүүдээрээ улс даяар алдаршсан нутаг.
Энэхүү гайхалтай хувь тохиолтой газарт 1936 оны гал үхэржилийн хаврын адаг сарын яргуй нүдлэх цагаар Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга асан Лосолын Лааганыд нэгэн хүү мэндэлсэн нь аймгийн хурц арслан Найдан байв.Аавынхаа 49, ээжийнхээ 42настайд нь төрсөн айлын отгон хүү болох Найданг дөнгөж 5 сартай байхад аавыг нь хэлмэгдлийн хар шуурга дайран авч явсан байдаг.Хар бага наснаасаа амьдралын хүнд хүчрийг мэдэрч, хар бор ажилд нухлагдан, ээждээ тусалж байсан нь түүний бие болон сэтгэлийн хатыг нь хөгжүүлж, бөх болох замналыг нээжээ.
Тэрбээр 1953 онд аймгийнхаа наадамд 17 настайдаа анх барилдаж нэг даваад хоёрындаваанд Эрдэнэбүрэн сумын харьяат аймгийн начин н.Чанарав гэдэг хүнд унажээ.Энэ наадмаас хойш хаана л наадам болж байнабайнга л очоод зогсчихдог бөхийн хорхойтон болсон бөгөөд нагац ах а/а Б.Самдан, нутгийн ах нар болох а/а М.Аюуш, Д.Лувсан, Д.Дамбий, Н.Пүрэвдорж нарын бөхчүүд ирээдүйд бөх болно доо гэж урам нэмдэг байв. Мөн1954 онд Ховд аймгийн Хөдөө аж ахуйн техникумд элсэн орж, өөртэй нь ижил бөхөд сонирхолтой, хожим нь Баян-өлгий аймгийн хурц арслан болсон Е.Дагыстай нэг ангид сурах болсон нь түүнд барилдах бяр, ур чадвар суулгаж, сонирхлыг нь улам нэмэгдүүлж өгсөн гэдэг.
Арслан маань 1957 оны наадмын өмнөхөн сургуулиа малын бага эмч мэргэжлээр төгсөж, Өмнөговь аймгийн Хүрмэн суманд малын эмчээр ажиллахаар хуваарилагджээ.Аймгийн цол авчих санаатай бага сага шалтаг тоочиж байж аймгийнхаа наадамд зодоглохоор болжээ.Аймгийнхаа наадамд гурав давж, дөрвийн даваанд өмнөх жилийн наадмын түрүү бөх Р.Раднаа арслантай нар жаргатал барилдаад, хаялцалгүй маргааш нь үргэлжлүүлэн барилдаж өвдөг шорооджээ.
Найдан гуай 2001 онд Ардын хувьсгалын 80 жилийн ой, Ховд аймаг байгуулагдсаны 70 жилийн ойн баяр наадмаар Улаанбаатараас төрсөн нутгаа зорин очиж, бөхийн гараагаа эхэлсэн торгон ногоон дэвжээ, нутгийн ах дүүсээ хүндэтгэн 44 дэх жилдээ зодоглож, уран гоё гараа дэвээгээрээ наадамчин олноо баясган, 65 насандаа зодог тайлжээ.
Дармаагийн Тамир
Дармаагийн Тамир нь Булган аймгийн Бүрэгхангай сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх.
Улсын наадмын дэвжээнд
1. Шөвгөрсөн амжилт 2. Дөрөв давсан амжилт
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Стефан де Врей
Стефан де Врей (Stefan de Vrij; 1992 оны хоёрдугаар сарын 5-нд Аудеркерк ан ден Эйсел хотод төрсөн) — Нидерландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Лацио» болон Нидерландын шигшээд хамгаалагчаар тоглодог. 2014 оны ДАШТ-ий хүрэл медальтай.
Замнал
2009 оны долоодугаар сарын 17-нд ахиж дэвшсэн «Фейеноордтойгоо» мэргэжлийн анхны гэрээгээ байгуулж байсан.
2014 оны долоодугаар сард Италийн «Лацио» багтай дөрвөн жилийн гэрээ байгуулав.
Шигшээ
2014 оны ДАШТ-д Испанийн эсрэг шигшээн анхны бөмбөгөө оруулж байв.
Гадны холбоос
Ангилал:Нидерландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Фейеноорд багийн тоглогч Ангилал:Лацио багийн тоглогч Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Уильям Жеймс Сидис
Хамгийн өндөр IQ-тай хүн
Уильям Жеймс Сидис
Хүн төрөлхтний түүхэнд хамгийн өндөр IQ-тай гэж тэмдэглэгдсэн хүн бол Украйны цагаач еврей гэр бүлээс гаралтай Уильям Жеймс Сидис (1898 онд төрсөн) юм. Түүний эцэг эх хоёр нь өөрсдийн ажилладаг салбарт шилдэг мэргэжилтнүүд гэж тооцогддог байсан тул Уильям маш ухаалаг төрсөнд гайхах явдалгүй.
Хамгийн өндөр IQ-тай хүнЭцэг Борис Сидис нь америкийн алдартай сэтгэл судлаач эрдэмтэн, Харвардын Их сургуулийн сэтгэл судлалын тэнхимийн багш, харин эх Сара нь Бостон хотын Анагаах ухааны Их сургуулийг төгссөн боловч хүүгээ сод ухаантан болгож хүмүүжүүлэхийн тулд ажлаа орхисон гэдэг. Эхнэр нөхөр хоёр өөрсдийн бодож боловсруулсан шинэлэг арга барилаар хүүдээ боловсрол эзэмшүүлж эхэлжээ. Үүний үр дүнд бяцхан Уильям 18 сартайдаа (1 нас хагастай) «Нью-Йорк Таймс» сонинг уншдаг болсон гэнэ. 6 настайдаа өөрөө бүрэн ухамсарласны үндсэн дээр шашингүй үзэлтэн болжээ. 8 хүрээгүй байхдаа 4 ном бичиж, 11 нас хүрмэгц Харвардын Их сургуулийн оюутан болов. Түүний бүтээлүүд шинжлэх ухааны олон салбарт үнэтэй хувь нэмэр оруулсны дотор Америкийн түүх, сэтгэл судлал, сансар судлал ч багтана.
Уильям галт тэрэгний билет цуглуулдаг өвөрмөгц хоббитой байсан гэнэ. Ер нь төмөр замын системийг ихэд сонирхож, төмөр замын тээврийн сүлжээний хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх арга барилыг тодорхойлж байжээ. Харин энэ санаанууд нь дөнгөж одоо л зохих хүмүүсийн анхаарлыг татаж буй нь хачирхалтай. Уильям 1930 онд өндөр жилүүдийг алдалгүй тооцоолсон төгсгөлгүй хуанлийг зохион бүтээж патент авчээ. Түүний ер бусын авьяас чадвар үүгээр хязгаарлагдсангүй. Зарим эх сурвалж түүнийг 40 хэл мэддэг гэдэг ч, зарим нь 200 гэж баталдаг. Тэрээр хэлийг зүгээр нэг мэдээд зогсохгүй ямар ч сэдвээр чөлөөтэй орчуулдаг байлаа. Vendergood гэдэг нэртэй шинэ хэлийг ч зохиосон юм. Сонирхолтой нь, Уильям 8 настайдаа өөрийн 2 дахь ном болох «Book of Vendergood»-дээ энэ хэлээрээ бичжээ. Шинэ хэлний суурь нь латин, грек, франц, герман болон бусад ром язгуурын хэлнүүд гэнэ.
Гэвч Сидис нийгмийн амьдралд тун идэвхгүй хойрго нэгэн байлаа. Бүр залуу байхдаа оюуны хөдөлмөрт өөрийгөө зориулахаар шийдэж сексээс татгалзсан гэдэг. Насан туршдаа Сидис жирийн нягтлан бодогчоор ажиллаж, бусдаас онцгойрч ялгарахыг огт хүсдэггүй байв. Түүний суут ухаан мэдэгдээд ирмэгц ажлаасаа халагддаг байсан гэнэ. Энэ гайхалтай хүн 1944 онд, дөнгөж 46 настай байхдаа тархины доторх цус алдалтын улмаас Бостон хотод нас баржээ.
Уильям Жеймс Сидис бол манай гарагийн хамгийн авьяаслаг хүн байсан юм. Түүн шиг 1,5 настайдаа уншиж, бичиж, 4 настайдаа Гомерийг эх хэл дээр нь уншиж, 6 настайдаа Аристотелийн гүн ухааныг судалж, 7-тойдоо Харвардын анагаах ухааны сургуулийн шалгалтыг өгч, 8 нас хүрэгүй байхдаа 4 ном бичиж, 8 хэл мэддэг байсан, 16 настайдаа Харвардын Их сургуулийг онц дүнтэй төгссөн хүн одоогоор гараагүй байгаа юм.
Хоймор өнжих нар
«Хоймор өнжих нар» — 2015 онд монгол хэлээр бүтэж, МҮОНТ-ээр цацагдсан олон (50) бүлэгт кино.
Сэдэв
Гэр бүлийн олон талт харилцаа, өнөөгийн нийгмийн өнгө төрхийг шингээж өгчээ.
Дөрвөн гэр бүл, түүнийг тойроод долоон гэр бүлийн амьдрал гарч байгаа.
Эх сурвалж
Ангилал:2010-аад оны телевизийн цуврал кино Ангилал:Гэр бүлийн телевизийн цуврал Ангилал:Монголын телевизийн цуврал
Есү
Юань улс ын эцэс үеийн улс төрийн зүтгэлтэн, цэргийн жанжин. Есү анхандаа Хуайнань-ы салбар шумиюань-ы дэд сайд (淮南行樞密院副使), Шумиюань-ы хэргийг бүхнийг мэдэгч (同知樞密院事) зэрэг алба хашиж байв. 1354 онд Тогтох чэнсянг дагалдан Сюйчжоу (徐州)-д улаан алчууртны бослогын нэгэн толгойлогч Чжи Мали (芝麻李)-г дарсны учир Жунжэнюань-ы хэргийг бүхнийг мэдэгч (同知中政院事) тушаал хүртэв. Түүнчлэн Хуайси, Хуайнань-ыг дайлж, Хуайнань-ы салбар шумиюань-ы дэд сайд (淮南行樞密院副使), Шумиюань-ы хэргийг бүхнийг мэдэгч (同知樞密院事) болов. Түүнээс хойш Хэбэй, Шаньси, Ляодун зэрэг газрын улаан алчууртны бослогыг дарж, 1362 онд Ляоян салбар муж ийн зүүн этгээдийн чинсан (遼陽行省左丞相) болов. 1364 онд Шумиюань-ы хэргийг мэдэгч (知樞密院事) болжээ. 1365 онд Хөхтөмөр тэй хүч хавсран Бортөмөрийг бутцохив. 1367 онд Төв бичгийн мужийн баруун этгээдийн чинсангаар томилогдож, цэргийн хамт Шаньдунд суужээ. 1368 онд Мин улсын цэрэг Мочжоу (莫州)-г довтлоход Есү ялагдаж, умар зүгт ухарчээ. Тогоонтөмөр хаан 1368 оны 11-р сард Есү-г Лян ван (梁王) өргөмжилж, тайбао (太保) цол шагнажээ. 1369 оны хавар хааны зарлигаар Есү 4 түмэн цэрэг авч Тунчжоуг довтолсон боловч эзэлж чадсангүй. Түүнээс хойш Есү Хунло ууланд сууж Шанду хотыг хамгаалж байв. 1370 оны 6-р сард Мин улсын цэрэг Хунло уулан дахь монгол цэргийг довтолж, улмаар Шанду хотыг эзлэн авсанд Есү чинсан, Аюушридарагийн хамт Хархорум руу одоод, 1372 онд нас баржээ.
Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:1372 онд өнгөрсөн Ангилал:Юань улсын жанжин Ангилал:Юань улс
Чөлөөт Хэвлэл Сан
Чөлөөт Хэвлэл Сан (ЧХС сонины хэвлэх үйлдвэр) – Монгол улсын хэвлэлийн томоохон үйлдвэрүүдийн нэг. Монгол улсыг ардчилсан чөлөөт тогтолцоо, нээлттэй зах зээлд шилжсэнтэй холбогдуулан Дани улсын Засгийн газраас үзүүлсэн буцалтгүй тусламжийн санхүүжилтээр “Монгол дахь чөлөөт, хараат бус хэвлэл” төслийн хүрээнд 1996 онд байгуулагдсан. Монголд чөлөөт хэвлэлийн тогтолцоо бүрэлдэн хөл дээрээ баттай зогсоход энэ үйлдвэрийн гүйцэтгэсэн үүрэг үнэлж баршгүй гэдгийг судлаачид тэмдэглэдэг. Монголын сонины үйлдвэрлэлийн салбарт технологийн болон программ хангамжийн шинэчлэлээр олон жил тэргүүлж байв. 1996-2005 онд үндэсний хэмжээнд хэвлэгдэн гардаг сонины нэрийн дүнгээр 90 гаруй хувийг дангаараа үйлдвэрлэж байсан бол 2016 оны байдлаар 60 шахам хувийг хэвлэж байна.
Түүх
1991 оны 10 дугаар сард Улаанбаатар хотноо болсон НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн донор орнуудын бага хурал дээр Дани улс Монгол улс дахь ардчиллын үйл явцад дэмжлэг үзүүлэх сонирхолтойгоо илэрхийлэв. Улмаар Засгийн газраасаа хэрэгжүүлдэг “Шилжилтийн орнуудын тусламжийн хөтөлбөр”-төө Монголыг хамруулсан юм. Данийн олон улсын тусламжийн байгуулага ДАНИДА-гийн шугамаар Монголын хөдөө аж ахуй, эрчим хүч, байгаль орчин хамгаалах, боловсрол, хэвлэл болон хүмүүнлэгийн салбарт хэд хэдэн төслийг хэрэгжүүлж эхлүүлсэн бөгөөд эдгээрийн нэг нь “Монгол дахь чөлөөт, хараат бус хэвлэл” төсөл байв. “Чөлөөт хэвлэл” төсөл нь Данийн тусламжаар санхүүжүүлсэн төслүүдээс өнөө хэр хамгийн үр дүнтэй хэрэгжсэн төслийн нэгэнд тооцогддог. Сонин хэвлэх үйлдвэрийг байгуулахад Данийн Засгийн газар гурван сая 725 мянган дани кроны хөрөнгө оруулалт хийж, Монголын Засгийн газар 925 мянган кронтой тэнцэх төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгө хандивласан юм.
Үүсгэн байгуулагдсан нь
Пунцагийн Жасрайн толгойлж байсан Монгол улсын Засгийн газраас 1993 оны 11 дүгээр сарын 18-нд “Дани улсын буцалтгүй тусламжийг ашиглах талаар авах арга хэмжээний тухай” 169 тоот тогтоол гаргаж, "Монголын хэвлэлийн хүрээлэн, Сонины хэвлэх үйлдвэр байгуулах" төслийг хэрэгжүүлэх ажлыг зохицуулан удирдах Монголын талын Байнгын хороог батлав. Уг тогтоолын дагуу, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүрэгт улсын төсвийн болон зээлийн хөрөнгөөр баригдаж байсан Хүүхэд, залуучуудын хэвлэлийн үйлдвэрийн барилгын "Б" корпусыг, шинээр байгуулах Монголын хэвлэлийн хүрээлэн, Сонины хэвлэх үйлдвэрт шилжүүлэн ашиглуулахаар болжээ. Мөн Хэвлэлийн хүрээлэн, Сонины хэвлэх үйлдвэрийн ашиглалтын өмнөх захиргааг байгуулан, Хүүхэд, залуучуудын хэвлэлийн үйлдвэрийн барилгыг барихад зориулж "Монгол хэвлэл" компани, "Монгол даатгал" банкнаас авсан зээлийг хүүгийн хамт албан ёсоор түүнд шилжүүлэхийн хамт хэвлэх үйлдвэр, хүрээлэнг төсөлд заасан графикт хугацаанд нь ажиллуулж эхлэхийг төслийн Монголын талын хорооны даргад даалгав. Энэ хорооны даргаар тухайн үед Соёлын сайд байсан Намбарын Энхбаяр томилогджээ. Байнгын хорооны гишүүд нь Монгол улсын шадар сайдын туслах Н.Энхболд, Монголын чөлөөт ардчилсан сэтгүүлчдийн холбооны ерөнхийлөгч Ц.Дашдондов, Монголын сэтгүүлчдийн холбооны ерөнхийлөгч С.Цэрэндорж, Үндэсний хөгжлийн газрын хэлтсийн дарга Т.Баавай, Данийн Сэтгүүл зүй н сургуулийн ректор Ким Минке нар байв.
1990-ээд он
1993 оны 12 дугаар сард байгуулагдсан Л.Пүрэвсүрэн захиралтай Ашиглалтын өмнөх захиргаа “Монгол хэвлэл” компанийн 8 тоот өрөөг түрээслэн үйл ажиллагаагаа эхлэхийн хамт Сонины хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг Барилгын цэргийн 012 дугаар анги, архитекторч Ө.Ганболдын шинэчилсэн зургаар барьж эхлэв.
1994 оны наймдугаар сард “Чөлөөт хэвлэл” сонины анхны дугаарыг төслийн менежер Майкл Соммервиль, төслийн туслах Л.Сэлэнгэ нар Дани улсад хэвлүүлэн авчирсныг нийтийн хүртээл болгожээ. Мөн оны 10 дугаар сард үйлдвэрийн ерөнхий инженерээр Б.Галсандорж томилогдсон бол 1995 оны нэгдүгээр сард үйлдвэрийн анхны захирлаар Х.Наранжаргал ыг томилов.
1995 он ы дөрөвдүгээр сард Монголын хэвлэлийн хүрээлэн, Сонины хэвлэх үйлдвэрийн барилгыг улсын комисс хүлээн авав. Зургадугаар сард ДАНИДА-гийн нэрийн өмнөөс төслийг Монголд хэрэгжүүлэгч байгууллагаар Данийн Сэтгүүл зүйн сургууль ажиллаж эхэллээ. Мөн оны есдүгээр сард Сонины хэвлэх үйлдвэр Монголын хэвлэн нийтлэгчдийн сангийн статусаар албан ёсоор улсад бүртгүүлж, Хууль зүйн яамнаас гэрчилгээ авав. 1996 оны нэгдүгээр сард Дани улсаас хэвлэлийн тоног төхөөрөмж, сонины цаас, түүхий эд материал бүхий 18 контейнер илгээсэн нь Монголын хилээр орж ирэв. Нэгдүгээр сарын 31-нд хэвлэлийн машин техникийн суурилуулт эхэлж, хоёрдугаар сарын есөнд бүх технологиор анхны туршилтыг амжилттай хийн, хоёрдугаар сарын 27-нд албан ёсоор үйлдвэрлэлээ эхэлжээ. Ингэхдээ Монголын үндэсний чөлөөт хэвлэл "Ил товчоо" сониныг А3-8 нүүр, 7000 хувиар хэвлэв. Үүнээс хойш дөрвөн сарын дараа, парламентын сонгуульд өрсөлдөгч гол хоёр намын сурталчилгааны хоёр сониныг нийт 320 мянган хувиар хэвлэжээ.
1998 оны нэгдүгээр сард Бельгийн “Agfa”(en) компанийн Дани дахь салбартай хийсэн гэрээний дагуу, өнгө ялгах “Imagesetter Avantra 25Е” болон бусад тоног төхөөрөмжийг хүлээн авч Данийн мэргэжилтнүүдийн тусламжтайгаар суурилуулан өнгөт сонины үйлдвэрлэл эхлэх бэлтгэл хангав. Хоёрдугаар сард анхны өнгөт сонин “Чиний зураг” хэвлэгдэв. Тавдугаар сард “Цэнхэр дэлгэц” сониныг дөрвөн өнгөөр 20 мянган хувь хэвлэжээ. Захирлуудын зөвлөлийн хурлаар Чөлөөт Хэвлэл Сангийн дүрмийг батлав.
2010-аад он
Сангийн гүйцэтгэх захирлаар Н.Болормаа томилогдов. 2012 онд Япон улсын “Dainnipon Screen” компанитай байгуулсан Хөрөнгө оруулалтын гэрээний дагуу PT-R 8600 NS шинэ технологийг хүлээн авч суурилуулав. 2013 оны тавдугаар сард Өмнөд Солонгосын ILJIN PMS компанитай байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээний дагуу Японы “Komori” корпорацийн оффсет хэвлэлийн таван өнгийн машиныг хүлээн авч суурилуулан ном сэтгүүлийн шинэ шугам ажилд оруулав. 2014 онд Өмнөд Солонгосын “Myoung Shin Industry”, "Hanil", GMP, БНХАУ-ын “HGPM Hongkong International” компаниудаас нугалаа, огтлоо, наалт, үдээний тоног төхөөрөмж худалдан авч суурилуулсанаар хэвлэлийн дараах үйлчилгээний дамжлагатай болов. Анхны брэнд бүтээгдэхүүн болох Өрхийн орлого зарлага, Бизнесийн орлого зарлагын дэвтрүүд хэвлэгдэв. 2015 онд хавтан боловсруулах дамжлагын өртгийн менежментийг боловсронгуй болгох чиглэлээр хөрөнгө оруулалт хийж, “ZacPlus” төхөөрөмжийг худалдан авч үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэв. 2016 онд Сан үүсгэн байгуулагдсаны 20 жилийн ойд зориулан “Чөлөөт хэвлэлийн урсгал” нэртэй, байгууллагын сүлд дуутай боллоо. 20 жилийн ойн ёслолын арга хэмжээнд “Монгол дахь чөлөөт хараат бус хэвлэл” төслийг анх ивээлдээ авсан Монгол улсын анхны ерөнхийлөгч П.Очирбат; төслийн менежер, Данийн Сэтгүүл зүйн сургуулийн Гадаад харилцааны хэлтсийн дарга Йорген Ринггаард; УИХ-ын гишүүн, Сангийн анхны Захирлуудын зөвлөлийн гишүүн Н.Энхболд; Сангийн анхны ерөнхий инженер, гүйцэтгэх захирал асан Б.Галсандорж нарын хүмүүс хүндэт зочноор уригдан оролцов.
Статус
Нийгэмд үйлчилдэг, ашгийн бус, гишүүнчлэлгүй төрийн бус байгууллага.
Удирдах зөвлөл
Эрх барих дээд байгууллага нь Сангийн Ажилтнуудын болон Үйлчлүүлэгчдийн чуулганаас сонгогдсон гишүүдийн төлөөллөөс бүрдэх Удирдах зөвлөл юм. Удирдах зөвлөл нь долоон хүний бүрэлдэхүүнтэй. Гишүүд нь тус бүр дүрэмд заасан бүрэн эрхийн хугацаагаар ажиллаж, жил бүр сэлгэгдэх зарчмаар ажилладаг. Удирдах зөвлөлийг хоёр чуулганаас тус бүр гурван хүн нэр дэвшүүлэн сонгоно. Уг чуулганууд нь жилд нэг удаа хуралдаж, гишүүдийнхээ эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг мэргэжлийн үүднээс төлөөлүүлэхээр, Удирдах зөвлөлд гишүүн сонгох, эргүүлэн татах эрх бүхий бүтэц юм. Зөвлөлийн даргыг, зөвлөлийн гишүүдийн нууц санал хураалтаар, гурван жилийн хугацаагаар сонгоно.
Ажилтнуудын чуулган
Ажилтнуудын чуулган нь Удирдах зөвлөлийн сонгуулийн өмнөх сарын эхний өдрийн байдлаар Санд ажиллаж буй орон тооны ажилтнуудаас бүрдэнэ. Чуулганаас Удирдах зөвлөлийн долоон гишүүний гурвыг сонгодог. Гишүүдийнх нь 50-иас дээш хувь оролцсон нөхцөлд Ажилтнуудын чуулганыг хүчин төгөлдөр гэж үзнэ. Ажиллагсад өөрсдийн ашиг сонирхлыг төлөөлөх мэдлэг туршлага бүхий гаднын хүмүүсийг сонгож болдог.
Үйлчлүүлэгчдийн чуулган
Зургаан сараас доошгүй хугацаанд тогтвортой хамтран ажиллах (үйлчлүүлэх) гэрээтэй этгээд Сангийн Үйлчлүүлэгчдийн чуулганы гишүүнд тооцогдоно. Чуулганаас Удирдах зөвлөлийн долоон гишүүний гурвыг сонгодог. Ингэхдээ хэвлэн нийтлэгчид өөрсдөө бус, харин хэвлэн нийтлэгчдийн нийтлэг ашиг сонирхлыг хамгаалах тал дээр мэдлэг туршлага бүхий мэргэжлийн хүмүүс, тухайлбал, хуульч, эдийн засагч эсвэл бусад чиглэлээр мэргэшсэн хүмүүсийг сонгодог байна.
Гишүүд
Удирдах зөвлөлийн дарга: Удирдах зөвлөлийн гишүүд:
Боловсон хүчин
Нийт ажилтны тоо 40. Үүнээс захиргаа, маркетинг 4; санхүү, аж ахуй 11; үйлдвэрлэл, инженер техникийн 25 ажилтантай. (2016 оны байдлаар)
Техник, тоног төхөөрөмж
1996 он д үйлдвэрлэлийн үндсэн техник технологио суурилуулсан. Хөрөнгө оруулалтын бодлогоор тухай бүр өргөтгөл шинэчлэл хийж, хэвлэлийн тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэл, худалдаагаар дэлхийд тэргүүлэгч Дани, Швед, Герман, Англи, Япон улсуудын дэвшилтэт технологиор үйлдвэрээ бүрэн тоноглосон. 1998 оноос эхлэн хэвлэлтийн өмнөх үйлдвэрлэлийн процесст OPI, CtF, CtP гурван үеийн технологийг Монголд улсад анх удаа шат дараалан нэвтрүүлж, өнгөт сонин үйлдвэрлэх бололцоог бүрдүүлэн сонины үйлдвэрлэл, өнгө салгалтын үйлчилгээний хурд, чанарыг шинэ шатанд гаргажээ.
2001 он д хэвлэлийн зургаан секцтэй “Solna” хэвлэх машин суурилуулан Монголын хэвлэлийн үйлдвэрийн салбарт хамгийн олон өнгөтэй, олон нүүртэй сонин хэвлэх боломжийг бүрдүүлэв. Энэхүү машин нь төрөл бүрийн форматын 50 хүртэлх нэрийн сониныг өдөрт нь багтаан өндөр тоо хэмжээгээр хэвлэн гаргах хүчин чадалтай. 2007 онд 18 секц бүхий номын цуглуулгын "Harris" шугам, гурван тал огтлооны орчин үеийн төхөөрөмж суурилуулсан нь  мөн хамгийн олон нүүртэй, хамгийн олон тоотой номыг богино хугацаанд түргэн шуурхай хэвлэж, цуглуулж хавтаслах хүчин чадалтай. 2012 онд хэвлэлтийн өмнөх үйлдвэрлэлийн процесст дараа үеийн технологийг амжилттай нэвтрүүлснээр эх бэлтгэлийн үйл ажиллагааг хялбарчилж, үйлдвэрлэлийн хурд, чанарыг нэмэгдүүлсэн.