cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тэнгисийн явган цэрэг
Ажиллагааны ерөнхий зорилго, зорилтыг хэрэгжүүлэхдээ бүх талын хүчин оролцоо, эсрэг талын хүчний давуу ба сул талуудыг урьдчилан тооцон үнэлэх, гэнэтийн нөхцөл байдалд дасан зохицох,байлдааны санаачлагаа алдахгүй байх зэрэг нөөц төлөвлөгөөг иж бүрнээр цогцоор түүнд хэрэгжүүлэх арга хэмжээг десант буулгах төлөвлөгөөнд тусгах.
Мөн эсрэг тал германууд Моонзундын аралуудад амжилттай десант буулгасан байна.
Зорилго,гүйцэтгэх үүрэг юун байдаг вэ?
Тэнгисийн явган цэргийн гол зорилго: «Далай тэнгисийн зүгээс явуулах цэргийн ажиллагааны явцад эргийн түшиц газрыг хяналтандаа оруулан цэргийн хөлөг онгоцнуудаас хуурай газрыг чиглэсэн гол хүчнийг иртэл хяналтын оруулсан газар орон обьектийг хамгаалах явдал».
Түүхийн талаасаа тэнгисийн явган цэргүүд далайн хөлөг онгоцонд үүрэг гүйцэтгэж баг бие бүрэлдэхүүнд байлдааны дэмжлэг үзүүлэх, боомтыг хамгаалах,эрэг орчмын газар оронд хэв журам сахиулах,офицерийн бүрэлдэхүүнийг усан цэргүүдийн зүгээс үзүүлэх болзошгүй халдлага бослогоос хамгаалах үүрэгтэй байжээ. Зөвлөлтийн тэнгисийн явган цэргүүд Тэнгисийн цэргийн флотын алсын томилолтын аянуудад байнга хамрагдсаар ирсэн. Хилийн чанадад Вьетнамын Камранид Номхон далайн флотын харъяанд,Кубын Гаванын баазуудад тусгай үүргийн томилолтоор үүрэг гүйцэтгэсэн..
Хүйтэн дайны эрин үе
Барууны орнуудын тэнгисийн явган цэргүүд ХХ зуунд болсон ихэнх бүс нутгийн дайн,мөргөлдөөнүүдэд оролцжээ.
АНУ, Их Британи,Австрали, Шинэ Зеланд Солонгосын дайнд өөрсдийн тэнгисийн явган цэргийн ангиудаа явуулжээ.
Британи, францын тэнгисийн явган цэргийн ангиуд Суэцийн сувгийн хямралд.
Америкийн тэнгисийн явган цэргүүд Вьетнамын дайн, Персийн булангийн 1,2-р дайн, Ирак, Сирийн иргэний дайнд хутгалдан оролцож ирсэн, оролцсоор байна.
Британийн ТЯЦ-үүд Фолклендийн дайны үеэр хуурай замын цэргийн үүрэг гүйцэтгэсэн.
Америкийн ТЯЦ-ийн нийт бие бүрэлдэхүүний 30 % нь Гренад дахь ажиллагаанд оролцжээ.
ТҮҮХЭЭС
Эртний грект тэнгисийн явган цэргийн үүргийг эпибатууд гэх нөхдүүд гүйцэтгэдэг байсан байх юм. Далайн байлдааны үед хөлгийн тавцан дээр бутцохигдсон дайснуудыг хуурай газар дээр үргэлжлүүлэн мөрдөн хөөх шаардлага үүсдэг байжээ. Хамгийн анх түүхийн хуудаснаа тэнгисийн явган цэргүүдийг тулалдаанд оруулсан үйл явдал Ромчууд ба Карфагенчуудын хооронд болсон Пунийн дайны үед тэмдэглэгдэн үлджээ. Хуурай газар дээр хүч давуу Ромчуудын эсрэг далай тэнгис дэх давуу талаа ашиглан байлдан тулалдах явдал бол Карфагенчуудын тоглоомын гол хөзөр байлаа.
Ромчуудын зүгээс хүнд зэвсэгтэй олон тооны легионеруудыг суулгаж дайснуудын зүгээс хөлгүүдийг нь цөм мөргөх үед нэг хөлгөөс нөгөө рүү дамжиж болохуйц дамнуурган гүүр маягаар холбох тоноглол хийцтэй таван эгнээ суудал бүхий квинквирема хэмээх нүсэр өөр хооронд нь дэгээ, гинжээр холбосон нүсэр хөлөг онгоцнуудыг хэрэглэж байв.Ромын тэнгисийн явган цэргүүд хуурай замын явган цэргүүдээс огт ялгагдахгүй байсан бөгөөд ямар нэгэн тусгай бэлтгэл хийдэггүй байв.Ердөө хөлөг онгоцны тавцан дээр сандайлсан явган цэрэг төдий байсан бол Карфагенчууд тусгайлан бэлтгэж байлаа.
Дундад зуун
Энэ үед викингүүд тэнгис далайд ноёлж байлаа. Тэд аймшиггүйгээр задгай тэнгист хэрэн хэрэн хэсч ЕвроАзи,Африк тэр бүү хэл Америк тивийг Х.Колумбаас 600 жилийн өмнө нээсэн байлаа. Тэд зөвхөн далай тэнгис төдийгүй гол мөрний урсгал даган илд галын догшин сүрээр европ дахинийг айдас хүйдсээр умбуулж байлаа. Тэдний хамгийн их олз амжилттай халдлага нь 1096 онд Нормануудын(Одоогийн хойд Францын нутаг дахь Викингүүдийн байгуулсан хаант улс) Англи руу үйлдсэн аян дайн байлаа. Викингүүдийн тэдгээр угсааныхан хуурай замын цэргээ морин ба явган цэргийн ангиудтайгаар байгуулжээ. Тэд эцэг өвгөдийнхөө дайн байлдааны номлолоос төдий л гажсангүй: « Флот —биднийг эрэгт буулгах, цэрэг дайчид бид —хуурай газар л байлдах » гэсэн уриатай байлаа.Тэгвэл Ази дорно дахинд монголчууд бидний өвөг дээдэс Хубилай хааны үед гуулин,нангиад усан цэргүүдийг нь хөлөг дээр нь үлдээн өөрсдөө тэнгисийн явган цэргийн анги болж (хяслантай нь хангалттай тоогоор нь хүлэг морьдоо багтаан авч явч чадаагүй бололтой) аралын Жийбэн-Наран ургах орныг дайлаар мордоод юу болж төгссөнийг бүгд мэдэх тул орхьё! Эргээд Европ руу сэдвээ татахад тэнгисийн явган цэргийн маягаар тэрхүү дайн байлдаанаар Газар дундын тэнгист Туркүүдтэй Италийн Венецүүд алалдаж байлаа. Эргээд Ази дорно дахинд сэдэв рүү шилжихэд XVI-XVII зууны үед Наран орныг нэгтгэсэн бичиг үсэг үл мэдэх самурай гаралт сёгун Тоёотами Хидиёши бээр Гуулин нартай тэнгис далайн эрэг дагуу хатгалдан эрэгчин эмэгчнээ үзэж байлаа.
Дарвуулт хөлгийн эрин үе
Энэ үед тэнгисийн явган цэргүүд зөвхөн эргийн хамгаалалтыг сахин хамгаалах байлаа. Тэрхүү цаг дор газарзүйн их нээлтүүд болж гол дайн байлдаанууд усан дээр болж байв...
XVII зуунд англичууд далай тэнгисийн гүрэн болж тэнгисийн явган цэргийн нэгтгэлүүдийг албан ёсоор байгуулав.
Английн цэргүүдийг энэ цаг үед “улаан дээлтнүүд” гэж цоллодог байлаа. Тухайн үед ч английн тэнгисийн явган цэргүүдэд ч улаан шинель өмсгөдөг байжээ.
1-р ангиллын хөлөг онгоцноос фрегат хүртэл хөлгүүд усан цэргүүдээс гадна тэнгисийн явган цэргийн отрядуудтай байлаа. (англ. Royal Marines Detachment). Тухайлбал 74 их буутай 3-р зэргийн шугамын хөлөг онгоц тутамд 136 тэнгисийн явган цэргийн отрядтай байв.Тэр нь сумангийн хэмжээний нэгжтэй дүйж байлаа. Даргалагчаар нь тэнгисийн явган цэргийн ахмад цолтой офицер байжээ. (англ. Captain of the Marines). Түүний доор цолны зэрэглэлээр дэслэгч, ахлах түрүүч, ба нэгээс хоёр түрүүч захирагддаг байсан байна.. Тэнгисийн явган цэргийн офицер нь хөлгийн бусад офицеруудын дунд онцгой албан тушаал байлаа. Шатлан захирагдах журмын талаар үл ойлголцол,ихэрхэл маргаан үүсгэдэг байсан юм санж. Усан цэргийн дэслэгч ба тэнгисийн явган цэргийн ахлах дэслэгч ба дэслэгч цолны хэн аль нь давуу шатлалтай эсэх талаар маргаантай талцал үүсгээд байжээ. Тэд дайны цаг үед бол энэ маргаанаас аль болох зайлсхийж байлаа. Тэд баг бүрэлдэхүүнийг буудлагын зэвсэглэлийн бэлтгэл сургуулилалтыг хариуцаж байв.
Хөлгүүдийн хэмжээ багасах тусам ТЯЦ(Тэнгисийн явган цэргийн) офицер,цэргүүдийн тоо багасч дэслэгч цолтонгууд командалдаг байж.
Хатан хааны ТЯЦ нь дарвуулт хөлгийн эрин үед хоёр үндсэн үүрэгтэй байсансанж: дайралтын бүлгийн ба хөлгийн хэв журам сахиулах цагдаагийн үүрэгтэй байв. Ойрын зайн байлдаанд боомт руу орох боломжгүй болсон үед зарим хэсэг нь дайсны дайралтыг тогтоон барих хориглон хамгаалах, нөгөө хэсэг нь мэргэн буучийн үүрэг гүйцэтгэх салаад, нэгжид хуваагдаж байв. Тэд мөн сахилгажуулах байрны хамгаалалт ба дарины агуулахын хамгаалалтыг давхар хариуцдаг байсан юм байна. Зарим хэсгүүд нь харуул хамгаалалтынхан нь зүрх зориг муутайчууд оргон зугатах, нуугдаж зайлахаас сэргийлэх зорилгоор арын хэсэгт хуваарилагддаг байлаа.Десантын ажиллагааны үеэр хөлөг онгоцноос гадуур болон десант буулгах,хорлон сүйтгэх ажиллагаанд хэзээ ч бие даан оролцдоггүй байв. Бие даан оролцох нь ихээхэн ховор байдаг ажээ. Энэ нь тэдний тоо цөөддөг байсан тул хөлгийн офицер,бага дарга, усан цэргүүдээс хүч нэмэгдүүлэн аль нэг усан цэргийн офицерийн командлал доор дайралтанд ордог байсан юмсанж. Тэнгисийн явган цэргийн офицер нь тухайн ажиллагааны туршид хөлгийн офицерийн орлогч төдий оролцдог ажээӨдөр тутмын ажил үүрэгт нь тэд хөлгийн ба бусад орчны харуул хамгаалалт, баривчлагдагсад, ялтангуудыг хуяглан харгалзах, шаардлагатай үед бослого үймээнийг дарах зэрэг багтдаг юм байна. Тэнгисийн явган цэргүүд нь багийн бусад гишүүдийн адил их бууны тавцангийн хэсэгт амардаг байсан атлаа офицерууд болон усан цэргүүдийн байрладаг хэсгүүдийн хооронд хитэгний гол хэсэгт байрладаг нь тун учиртай юм. .
Испанийн тэнгисийн явган цэргийн түүх
ӨӨРИЙН ЭРГЭЭ ХАМГААЛЖ СУРЧ БАЙЖ БУСДЫНХ РУУ Испанийн Тэнгисийн явган цэрэг (ТЯЦ) өнгөрсөн зуунд “давагдашгүй эрэг гэж байдаггүй” гэдгийг баталсан тухай түүхэнд тэмдэглэгдэн үлджээ. Дайрагч хөлөг онгоцууд тавцангийн их буугаар гал нээж эсрэг талын эргийн артиллерийг устгасны дараа тэнгисийн явган цэргүүд эрэгт десантаар бууна. Явган цэргүүд жигүүрийн хамгаалалтаа бэхжүүлж, үсэлтээр байрлал эзэлж урагшилсаар эргийн хамгаалалтыг гэтлэж, улмаар эсрэг талын бэхлэлтийг эзлэж авдаг.
Байлдааны тактикийн энэ ажиллагаа өнөөдөр ч орчин үеийн тэнгисийн цэргийн ажиллагаанд өргөн хэрэглэгдэж иржээ. Энэ ажиллагаа бол 1583 онд Испанийн алдарт адмирал Альваро де Базангийн эзэн хаан Санта Крузэд илгээсэн илтгэлд тэмдэглэгдсэн мөрүүд шүү дээ.
Төрөлх нутгаас нь алс хол орших арлыг эзлэх туршилтын ажиллагааг флотын командлал явуулахаар шийдвэрлэсэн. Урьд нь ямарч туршлага байгаагүй ч Лиссабоны баазад түшиглэн 31 худалдааны онгоцыг цэргийн ачаа тээвэрлэх зориулалтаар тоноглож, 15.000 цэргийг сургаж бэлтгэжээ. Нийтдээ 98 хөлөг онгоцоос бүрдсэн флот эргэн тойрон маш сайн бэхлэгдсэн арлыг явдлаас эзлэх ажиллагааг зохион байгуулав. Терсейр аралд Испанийн флот хөл тавихад хагас зуун жилийн туршлагатай явган цэргийн ангиуд гол үүрэг гүйцэтгэсэн гэж үздэг. Үнэндээ Терсейр арлын бэхлэлтийг дийлэгдэшгүй гэж үзэж байжээ.
Жил бүрийн 2 дугаар сарын 27-ныг Испанийн тэнгисийн явган цэргийн төрсөн өдөр хэмээн тэмдэглэж ирсэн. Энэ жил 479 дэх удаагаа тэмдэглэнэ. Испанийн өнөөгийн ТЯЦ-ийг бүтцийн хувьд дайралтын ангиуд, тэнгисийн цэргийн тусгай томилолтынхон, эргийн хамгаалалт, хүндэт харуулын салбар гэж 4 хувааж үздэг.
Эргийн хамгаалалтыг испаничууд ухаалаг зохион байгуулжээ. Тэнгисийн явган цэрэг нь эрэгт десантаар буугаад зогсохгүй, түүний хамгаалалтыг давхар хариуцуулжээ. “Төрөлх эргээ хамгаалж сурсны дараа, бусдынх руу дайрч чадна” гэсэн номлолтой. Түүнчлэн Тэнгисийн цэргийн цагдаа эрэг орчмын хотуудын аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хүлээдэг.
Испанийн тэнгисийн явган цэрэг хилийн чанадад багагүй нэр хүндтэй. 2010 онд сомалын дээрэмчдэд барьцаалагдаад байсан Францын иргэдийг чөлөөлөх ажиллагааг тэд амжилттай, ямар ч эрсдэлгүй гүйцэтгэсэн юм. Энэ ажиллагааны төлөө ТЯЦ-ийн ахмад Рафаэл Лопес болон түүний мэргэжил нэгт 5 нөхрийг Тэнгисийн загалмай одонгоор шагнажээ.
2009 онд усанд шумбагчдын отряд байгуулагдсан. Энэ отрядын бүрэлдэхүүн хөлөг онгоцыг эзлэх, барьцаалагдагсдыг чөлөөлөх үүрэг хүлээдэг юм байна. Тэднийг террористуудын эсрэг тусгай ажиллагаанд ашигладаг байна.
Францын тэнгисийн явган цэргийн түүх
Францын тэнгисийн явган цэрэг XVIII зууны францын хувьсгалаар байгуулагджээ.
Мэргэжлийн талаасаа анх эмхлэн байгуулахдахдаа армийнхан болон сайн дурынхны аль алинаас нь бүрдүүлжээ. Учир нь тухайн цаг нийгмийн үймээнээр Бурбоны угсааныхны засаглалын үеийн арми, флотын офицерийн кадр, унтер-офицерийн бүрэлдэхүүнийг үндсэнд нь устгачихсанаас шинээр бүрдүүлэхэд хүрчээ.
Энэ нь ялангуяа флотын хөлгүүдийн их буучдыг даргалах хомсдлоор асуудал бий болжээ. Тэнгисийн явган цэргийг бүрдүүлэхэд цаашид бие даан мэргэшиж, мэргэжлийн чиг баримжаа бүхий арми, флотоос тусдаа шинэ төрлийн мэргэжлийн цэргийг бий болгох цаг үеийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон байна.
Гэлээ гээд тодорхой хэрэгцээ тэр бүр шаардаад байсангүй аж. Долоон жилийн дайны үеэр Квебекийн 1759 оны 9-р сарын 13-ны өдөр болсон тулалдааны үеэр Вульфийн дараа алагдсан бригадын генерал Таунсендийн бичсэн илтгэлд:
“Би флотын адмиралд хэрвээ бидний бүхий л хүчин чармайлтын үр дүнд гаргасан байлдааны амжилтыг баталгаажуулахад тэдний зүгээс бидэнтэй зөвшилцөн тохиролцож, бодитой бөгөөд шийдвэртэй дэмжлэг үзүүлэхгүй бол би илтгэх албагүй гэж үзэж байна.”гэв.
Дэд адмирал Сондерс мөн энэ тухай :
Ер нь л бол энэ бүх ажиллагаа сунжирсан нь арми, флот хоёр харилцан ойлголцож чадах эсэхээс л шалтгаална.Хөндлөнгийн үгээр далай тэнгисээс хуурай газар руу чиглэсэн хамтарсан ажиллагаа нь бүтэц, зохион байгуулалт бүхий төрөл цэргийг эмхлэн зохион байгуулах хэрэгцээ бий болжээ хэмээн дүгнэхэд болох юм..
Америкийн тэнгисийн явган цэргийн түүх
Америкийн тэнгисийн явган цэргийн тухайд өөрийн дайчин замналаа АНУ байгуулагдахаас ч өмнө Багамын арлууд дахь дариний агуулахыг эзлэн авсанаар эхлүүлжээ. Английн тэнгисийн явган цэргүүдээс ялгаатай нь тэд цагдаагийн үүрэг гүйцэтгэдэггүй байлаа.Тэр тусмаа флот нь анх байгуулагдсан цагтаа сайн дурынхнаар эгнээгээ бүрдүүлсэн байжээ.
ДЭЛХИЙН ХОЁР ДУГААР ДАЙН
Үүнд : Номхон далайн байлдааны ажиллагааны театр, Torch ажиллагаа, Сицилийн операц ба Нормандиин десантын ажиллагаа онцгой ач холбогдолтой.
Дэлхийн хоёр дугаар дайнд десантын ажиллагаануудын ач холбогдол чухалд авч үздэг юм. Хамгийн томоохон нь Номхон далайн ба Баруун Европт явагдсан ажиллагаанууд юм. Тэнгисийн Цэргийн түүхчид дэлхийн хоёрдугаар дайны явцад далайн орон зайд ялалт байгуулсан 5 хүчин зүйл байдаг юм гэнэ.
Төрөл мэргэжлийн цэргийн бэлтгэгдсэн талаасаа тэнгисийн явган цэрэг нийтэд тогтсон ойлголтоороо хуурай газарт байлддаг хөлөг онгоцон дээр сандайлсан байлдагч төдий бус маш өндөр хэмжээнд бэлтгэгдэн мэргэшсэн тусгай мэргэжлийн цэрэг гэдэг утгаараа байлдааны ажиллагаанд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.Энэ талын мэргэжлийн сургалтын гарын авлага материал, сурах бичиг АНУ-д 1935 онд Десантын операцийн удирдан явуулах нь гэсэн нэртэй хэвлэгдэн гарч (англ. Landing Operations Manual),цэргийн ажиллагааг усан дээр хөвөх орчинд явуулахад дараах зүйлүүдийг тусгасан:
Америкийн универсал десантийн «Тарава» ангилалын хөлөг 2000 хүртэл тэнгисийн явган цэрэг тээвэрлэх стандарт журам.- (экспедицийн бүрэлдэхүүн дэх тэнгисийн явган цэрэг).
Удирдлага ба зохион байгуулалт.-Цохилтын бүлэг ба дэмжин оролцох хүчин нь хоёр хэсэгт хуваагддаг. Түүнээс гадна Тэнгисийн явган цэргийн ба (галын дэмжлэгийн, харуул хамгаалалтын болон бусад...) Флотын дэмжлэг үзүүлэх бүлэг гэх зохион байгуулалттай юм байна. Аль аль тал нь цохилтын ажиллагаа дуусч эрэг дээр түшиц-плацдарм бий болтол цохилтын бүлгийн командлалд захирагдах журмын заалтыг мөрддөг.Үүний дараа чөлөөлөгдөж тэнгисийн явган цэргийн даргалагч газар орны шуурхай удирдлагын өмнө тактикийн хувьд хариуцлага хүлээдэг. Хөлгийн галын дэмжлэгээр эсрэг талын эргийн хамгаалалтыг десант газардахын өмнө устгах, десантыг газардах үед эрэг дээр дээрх тэнгисийн явган цэргүүд байрлалаа эзэлтэл чиглүүлэгчийн дагуу хөлгөөс галын дэмжлэг үзүүлдэг журмын заалт мөрдөх. .
Нисэх хүчний дэмжлэгийг хөлгийн галын дэмжлэгийн турш үзүүлэх: Нисэх онгоц тээвэрлэгч хөлгөөс яг байлдаан явагдаж байгаа газар нь тэнгисийн явган цэргийнхэнд тохиолддог хүндрэл бэрхшээлийг нь ойлгодог, авиатор-чиглүүлэгч (наводчик) ийг тусгайлан бэлтгэх нь үр дүнтэй болохоо харуулсан.Ингэж л авиа-наводчикуудын хэрэгцээ шаардлага бий болсон.
ХӨЛГӨӨС ЭРЭГТ ГАРАХ.--- Сурах бичигт зааснаар шуурхай бөгөөд аюулгүйгээр эрэгт газардах нь амин чухал юм. Үүний тулд зохион бүтээгдсэн тусгай зориулалтын хэрэгслүүд болох десантын завь, сал, хөвөгч техник, десантын хөлөг, гатлага онгоц.
ХАНГАМЖ-. Хөлөг онгоц бүр батальоний хэрэгцээт зүйл техник, багаж хэрэгсэл тээвэрлэж болно.Түүнээс гадна байлдааны ачааны ойлголт гарч байна. Өөрөөр хэлбэл газардахад ашиглагдах хэрэгцээтэй техник, хэрэгслэл багаж зэрэг ачаа ачих.Тийм хэрэгсэл бол заавал тээврийн хэрэгслийн даацыг бүрэн хэмжээгээр ашиглах шаардлагагүйгээр десантын ажиллагааг хөнгөвчлөх ач холбогдлыг үнэлж баршгүй.
Түшиц газарт бэхжих-. Бий болгосон түшиц газраа өөрөө өөрсдийгөө хангаж чадахгүй нь галын халхалтын дор ирэх усан замын хангамжаас шалтгаалдаг байдал нь одоо хүртэл оршсоор байна..Тэнгисийн явган цэрэгт нэн шаардлагатай хангамжийг үлэмж хэмжээгээр залгуулж чадах, эрэгт хуваарилах флотын хангамжийн байгууллагатай байх шаардлага. Энэ бүхнийг галын шугамд биелүүлж чадах мэргэжилтнүүд байх хэрэгтэй....Практикт тэнгисийн явган цэргийн удирдлага дор флотоос томилогдсон бич-мастерууд гүйцэтгэсээр ирсэн. Дайны явцад тэнгисийн явган цэрэг нь дотоод бүтцийн нэгжийн зохион байгуулалтаар зөвхөн өөрөө явган цэрэг төдий биш болсон. Тэд хуягт-танкийн, артиллерийн, нисэхийн, инженер-сапёр, хорлон сүйтгэх салбар анги, нэгжүүдтэй болсон. Тэр бүү хэл шүхэрчдийн батальонтой болсон. (1944 оноос)
Өнөөгийн байдал
I MEF номхон далайн эрэгт, II MEF Атлантын далайн эрэгт Тусгай чиг үүргийн командлалаас хамгийн онцлог шинэ нь Тусгай хүчний командлал. Энэ командлалын мэдэлд ай төрлийн цэргүүдийн тусгай хүчнүүд багтдаг. Тэнгисийн цэргийн SEAL, нисэх хүчний special ops wing, тэнгисийн явган цэргийн Marine raiders, Армийн тусгай хүчний харьяанд харин бүлэглэлүүд байдаг ба тэдгээрийг ерөнхийд нь түргэн байрлах хүчин гэж нэрлэдэг. Тусгай чиг үүргийн командлалаас хамгийн онцлог шинэ нь Тусгай хүчний командлал. Энэ командлалын мэдэлд ай төрлийн цэргүүдийн тусгай хүчнүүд багтдаг. Тэнгисийн цэргийн SEAL, нисэх хүчний special ops wing, тэнгисийн явган цэргийн Marine raiders, Армийн тусгай хүчний харьяанд харин бүлэглэлүүд байдаг ба тэдгээрийг ерөнхийд нь ногоон малгайтнууд гэж нэрлэдэг.
Тэр ч утгаараа тэнгисийн явган цэргүүд мэргэжлийн үүргээ тэнгисийн десантын операцид биелүүлсээр ирсэн..
|!Зэвсэгт хүчний салбар хэсэг хүн Ангилал:Газар усны тулалдааны тактик Ангилал:Цэргийн шинжлэх ухаан Ангилал:Цэргийн онол Ангилал:Тэнгисийн дайн Ангилал:Тэнгисийн цэргийн түүх
Алексей Миллер
Алексей Борисович Миллер (1962 оны 1-р сарын 31-нд ЗХУ-ын Ленинград хотод төрсөн) -ОХУ-ын эдийн засагч, төрийн зүтгэлтэн. Оросын "Газпром" олон нийтийн хувьцаат нийгэмлэгийн Удирдлагын дарга, Захиралуудын Зөвлөлийн орлогч дарга. Эдийн засгийн ухааны доктор. 2022 онд ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн.
Намтар
Алексей Миллер 1962 оны 1-р сарын 31-нд ЗХУ-ын Ленинград хотод герман гаралтай оросын гэр бүлд төржээ. Эх нь Людмила Александровна Миллер (1936-2009), эцэг нь Борис Васильевич Миллер (1935-1986). Эцэг эх нь ЗХУ-ын нисэх онгоцны аж үйлдвэрийн яамны дэргэдэх радиоэлектроникийн эрдэм шинжилгээний газар ажиллаж байсан. А.Миллер Ленинградын Невскийн дүүргийн № 330 дунд сургууль 1979 онд төгсөөд 1984 онд Н.А.Вознесенскийн нэрэмжит Ленинградын санхүү- эдийн засгийн дээд сургууль төгссөн байна.
1984-1986 онд - Ленинградын Эрдэм шинжилгээний газрын төслийн инженер-эдийн засагч;
1987-1990 онд - Н.А.Вознесенский нэрэмжит дээд сургуулийн аспирант;
1990 онд -Ленинградын Эрдэм шинжилгээний газрын туслах эрдэм шинжилгээний ажилтан;
1990-1991 онд - Ленинград хотын зөвлөлийн Гүйцэтгэх хорооны Эдийн засгийн шинэчлэлийн хороонд ажилласан;
1991-1996 он - Санкт-Петербург хотын танхимын Гадаад харилцааны хороонд ажилласан: хэлтсийн дарга, хэлтсийн орлогч дарга, хорооны орлогч дарга (В.В.Путин хорооны дарга байсан), хөгжлийн асуудал эрхэлсэн. хотын хөрөнгө оруулалтын бүсүүд; 1996-1999 онд - Санкт-Петербург хотын "Далайн боомт" ХК-ийн хөгжил, хөрөнгө оруулалтын асуудал эрхэлсэн захирал;
1999-2000 - "Балтийн хоолойн систем" ХК-ийн ерөнхий захирал;
2000-2001 - ОХУ-ын Эрчим хүчний дэд сайд.
2001 оноос хойш - Газпром ХК-ийн Удирдах зөвлөлийн дарга. 2002 оноос хойш - "Газпром" ХК-ийн ТУЗ-ийн орлогч дарга.
2016 оны 2-р сард Миллертэй хийсэн гэрээг дахин 5 жилээр сунгах тухай мэдээлэл гарсан.
2018 оны дөрөвдүгээр сарын 6-нд В.Путинтай ойр дотны Оросын 17 албан тушаалтан, долоон бизнесменийг АНУ-ын хориг “Кремлийн жагсаалт”-д оруулсан.
2022 оны 3-р сард Орос Украин руу довтолсоны улмаас Миллер Их Британийн Засгийн газрын хориг арга хэмжээнд өртөж, хөрөнгөө битүүмжлүүлж, Их Британид оруулахыг хориглосон байна. Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их офицер) Ангилал:ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Унгар Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Австрийн Бүгд Найрамдах Улсын төлөөх гавьяаны их алтан хүндэт тэмдгийн шагналтан Ангилал:1962 онд төрсөн Ангилал:Газпром Ангилал:Оросын бизнесмен Ангилал:Оросын улс төрч
Анирлагч
«Анирлагч» — 2014 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Сахаровын шагнал
«Бодол санааны эрх чөлөөний» Сахаровын нэрэмжит шагнал (англи. Sakharov Prize for Freedom of Thought) -Европын парламентын 1988 онд бий болгож Бодол санаа болон хүний эрхийн салбарт онцгой гавьяа байгулсан хүнд жил бүр олгодог шагнал юм. Энэхүү шагналыг Зөвлөлтийн эрдэмтэн физикч, хүний эрхийг хамгаалагч, тэрс үзэлтэн Андрей Сахаровын нэрэмжит болгосон байна.
Шагналтнууд
Ангилал:1988 онд байгуулагдсан Ангилал:Андрей Дмитриевич Сахаров Ангилал:Европын шагнал Ангилал:Европын парламент
Хурлатын Төмөр
Хурлатын Төмөр (1944 оны 3-р сарын 23-нд Улаанбаатар хотноо төрж, 1995 оны намар 51 насандаа нас барсан) нь Монголын "Зууны манлай" эстрадын эрэгтэй дуучин.
1961 онд нийслэлийн арван жилийн 1-р дунд сургуулийг төгссөн. 1962-1965 онд ЗХУ-ын Москва хотын Олон Улсын Харилцааны Дээд Сургуульд суралцаж байсан. 1977-1979 онд МУИС-ийн англи хэлний ангийг төгсөж англи хэлний орчуулагч мэргэжил эзэмшсэн.
1961-1962 онд барилга трестэд (орос хэлний) орчуулагч, 1966-1969 онд Хөгжим бүжгийн дунд сургуульд хөгжмийн уран зохиолын зөвлөлтийн мэргэжилтэн багшийн туслах-ассистент багш, 1969-1977 онд Гадаад худалдааны яамны "Техникимпорт" нэгдэлд, 1979-1990-ээд оны эхэн үе хүртэл Ус цаг уурын албыг удирдах газар орчуулагч, Мэдээлэл тооцооллын төвд операторч-англи хэлний орчуулагч, МИАТ-д англи хэлний орчуулагч зэрэг ажлуудыг хийж байсан.
Хүүхэд наснаас нь түүний хөгжим тоглох, дуулах, бүжиглэх, жүжиглэх зэрэг олон талын авьяас илэрсэн байдаг. ЗХУ-д суралцаж байхдаа "Хургачин" хамтлаг байгуулж тухайн цаг үеийн хит дууг дуулдаг байжээ. Тэрбээр унаган орос хэлтэйн дээр англи дууг маш чадварлаг дуулдаг нэгэн байлаа.
Үзэх
https://www.youtube.com/watch?v=e1vm86BTBdw[10:34-18:33]
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1944 онд төрсөн Ангилал:1995 онд өнгөрсөн
Их замын эхэнд
« Их замын эхэнд » — 1978 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Үе дамжин хадгалагдаж ирсэн үнэт судар бичгийг Монгол нутагтаа байлгахын төлөө харийн түрэмгийлэгчидтэй амь өрсөн тэмцэж байгааг харуулсан кино. .
Эх сурвалж
Ангилал:1978 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Жалцангомбоцэдэн
Сартуул Сэцэн жүн ван Жалцангомбоцэдэн Насанбуянжаргалын дараа түүний хүү Жалцангомбоцэдэн 1902-1923 онуудад хорин нэгэн жил хошууг удирдахын зэрэгцээ 1913-1919 онуудад Засагт хан аймгийн чуулган даргын албыг давхар хашиж, Ховд, Улиастайн анхны монгол амбан захирагч.
1911 онд Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхаглахад тус хошууны засаг Жалцангомбоцэдэн идэвхийлэн зүтгэсэн бөгөөд Жавзандамба хутагт Богд хаанаас түүнд үе улиран Сэцэн засаг цол, жүн вангийн хэргэм шагнасан тул үүнээс хойш тус хошууг Засагт хан аймгийн Сэцэн засгийн хошуу хэмээн нэрийдэх болжээ.
Алдаанд тэсвэртэй компьютерын систем
Алдаанд тэсвэртэй компьютерын системүүд нь алдаа тэсвэртэй ойлголтууд орчны систем тогтолцоонууд төлөвлөгөө хийгддэг. Мөн чанардаа, тэдгээр алдаануудын байхад ажлын сэтгэл ханамжийн түвшинд санаанд хүртэл биелүүлэх чадвартай байдаг.
Алдаанд тэсвэртэйн нотолгоо ба баталгаа
Ихэнхдээ компьютерын систем нь хэрэгцээт дизайны алдааг багасгадаг нь мэдээж юм. Нэг ёсондоо хэрэгцээний найдвартай байдал. Энэ нь янз бүрийн гэмтэлтэй загвараар хэрэглэгдэж янз бүрийн дуурайлмал гэмтэлрүү хэрэглэдэг. Мөн хэрхэн сайн эсэргүүцэл үзүүлэхийг задлаг шинжилдэг. Эдгээр статистик загвар нв их төвөгтэй, үүнд эдгээр нь орох магадлалтай төвөгтэй бас үл хөдлөх алдааны төрөл, төвөгтэй нууц үг зэрэг иймэрхүү зүйлс байдаг. Ихэнх нийтлэг загвар бол HARP, SAVE SHARPE нь USA-ийнх бас SURF эсвэл LASS нь Европийнх юм.
Өмнөд Ци
Өмнөд Ци улс (хялбаршуулсан ханз: 南齐; уламжлалт ханз: 南齊; пиньинь: Nán Qí) нь 479-502 оны хооронд оршин тогтнож байсан хань үндэстэний Сяо овогтон Сяо Дачэний байгуулсан төрт улс юм. Сяо Дачэн бол Баруун Хань улсын анхны тэргүүн сайд Сяо Хөгийн 24-р үеийн ач юм. Сяо Дачэн 479 онд төрийн эргэлтээр Лю Сунгийн сүүлчийн хаан Лю Жүнийг огцоруулж, хуандийн сууринд заларч, Ци улсыг байгуулсан. Сяо Дачэний Ци улсыг хятадын түүхэнд Өмнөд төрийн Ци (南朝齐), Сяо Ци (萧齐) гэж бичдэг нь сунжирсаар Өмнөд Ци хэмээх нь хэвшин тогтсон.
Ангилал:Хятадын династи
Фабиан Лустенбергер
Фабиан Лустенбергер (Fabian Lustenberger; 1988|тавдугаар сарын 2-нд]] Небикон хотод төрсөн) — Швейцарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Германы «Херта» болон Швейцарын шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Гадны холбоос
Ангилал:Швейцарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Люцерн багийн тоглогч Ангилал:Херта багийн тоглогч Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Цэдэндамбын Готов
Цэдэндамбын Готов (1921.01.28 – 2012) — БНМАУ-ын төрийн зүтгэлтэн, БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн Нарийн бичгийн даргаар (1964.12.24 – 1990.03.12) 26 жил ажиллажээ.
1921 оны 1 дүгээр сарын 28-нд Монгол Улсын Түшээт хан аймаг, Дайчин вангийн хошуунд (өнөөгийн Булган аймаг, Сайхан сум) төрсөн. Эцэг нь Алтан ургийн тайж Цэдэндамба (?-1921), эх нь А.Жүгдэр. Эцэг тайж Цэдэндамба 1921 онд оросын цагаан цэргийн генерал Борис Резухин-ы цэргүүдэд алагдсан байна.
Боловсрол
Ц.Готов 1932-1935 онд Булган аймгийн төвд тэнхимд суралцсан.
1936-1941 онд ЗСБНХУ-ын Эрхүү хот дахь Монгол Рабфакийг төгсч, багшийн мэргэжил эзэмшсэн.
1946-1950 онд Эрхүү хотын Багшийн дээд сургуульд суралцаж, төгссөн.
1955-1959 онд ЗХУКН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Нийгмийн ухааны академид доцент В.В.Лезин-ий удирдлагаар “Монгол оронд үндэсний сэхээтэн бүрэлдэн буй болсон нь” сэдвээр түүхийн ухааны дэд эрдэмтний зэрэг хамгаалсан.
АЖИЛЛАСАН БАЙДАЛ
1941-1944 онд Булган аймгийн дунд сургуульд түүх-дэлхийн байдлын багш,
1944-1945 онд Гэгээрлийн яамны заах аргын хэлтэст мэргэжилтэн,
1945-1946 онд өөрийн хүсэлтээр Багшийн сургуульд түүхийн багш,
1959-1960 онд Намын дээд сургуулийн тэнхимийн эрхлэгчээр ажилласан. Тухайн үед МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, Намын дээд сургуулийн захирал Ч.Сүрэнжав түүнийг Намын дээд сургуулийн орлогч захирлаар томилуулахыг хүссэн ч Ц.Готов удирдах ажлын туршлагагүй гэдэг үндэслэлээр татгалзажээ.
1960-1961 онд МУИС- ийн декан,
1961-1964 онд МУИС-ийн эрдэм шинжилгээний ажил эрхэлсэн проректор, МУИС-ийн Намын хорооны дарга,
1964.06-12 сард МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Намын түүхийн институтын эрдэмтэн, нарийн бичгийн даргаар ажилласан.
1964 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн 10 цагт эхэлсэн Ардын Их Хурлын чуулганаар Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон. Тэрээр мөн БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн дэргэдэх Төрийн шагналын хорооны дарга, “Ардын төр” сэтгүүлийн эрхлэгчээр хавсран ажиллаж байжээ.
1990 оны 3 дугаар сард БНМАУ-ын АИХ-ын 11 удаагийн сонгуулийн 8-р чуулганаар өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөж, тэтгэвэрт гарсан.
1966-1990 онд МАХН-ын Төв Хорооны гишүүн байсан.
ШАГНАЛ
Сүхбаатарын одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон (2 удаа), Алтан гадас одонгоор шагнагдсан.
ДУРСГАЛ
2018 оны 11 дүгээр сард Булган аймгийн Булган сумын гуравдугаар сургуулийг Цэдэндамбын Готовын нэрэмжит болгожээ.
НОМ
Ц.Готовын “Туулсан зам” дурсамж нь 2004 онд хэвлэгдсэн.
Викториа Сваровски
Викториа Сваровски (Victoria Swarovski, 1993 оны наймдугаар сарын 16-нд Инсбрук хотод төрсөн) Австрийн поп дуучин ба телевизийн хөтлөгч юм.
Амьдрал ба мэргэжил
Викториа Сваровски нь Александра ба Паул Сваровскийн охин юм. Тэрбээр Паулина гэх нэртэй нэг охин дүүтэй. Түүний ээж нь сэтгүүлч мэргэжлээрээ ажилладаг бол аав нь гэр бүлийнхээ компанид ажилладаг. Викториа анх 2009 онд Германы хошин урлагийн жүжигчин Марио Бартын телевизийн шоунд оролцон, «Get Gone» хэмээх дууг дуулан тайзан дээр гарчээ. 17 настайдаа Сони Мюзик дээр бичлэг хийх гэрээнд гарын үсгээ зурж байв. 2010 оны арваннэгдүгээр сард түүний анхны сингл «One in a Million» худалдаанд гарчээ.
2010 онд үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулагч Вернер Мюрцтай харилцаатай байв. Хосууд 2017 оны тавдугаар сарын 20-нд хуримаа хийжээ.
Эшлэл
Ангилал:Австрийн поп дуучин Ангилал:Германы телевизийн нэвтрүүлэгч Ангилал:РТЛ-ийн хүн Ангилал:Австричууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Однайн Бахыт
Однайн Бахыт нь Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин
Рагчаагийн Баасан
Рагчаагийн Баасан (1943 онд Улаанбаатар хотод төрсөн)- Монгол улсын ахмад эмэгтэй дипломат, төрийн тэргүүн нарын орчуулагч.
Боловсрол: 1951-1961 онд Нийслэлийн арван жилийн нэгдүгээр дунд сургууль, 1961-1967 онд Москва хотын Гадаад хэлний дээд сургуулийг англи, орос хэлний орчуулагч-референт мэргэжлээр тус тус суралцаж төгссөн.
Намтар
Москвад сургуулиа төгсөж ирээд 1967-1969 онд НАХЯ-нд ахлах төлөөлөгч.
1969-1971 онд БНМАУ-аас Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсад суугаа ЭСЯ-нд орчуулагч,
1971-1974 онд БНЭУ-аас тус улсад суугаа ЭСЯ-нд орчуулагч,
1978-1981 онд Монгол улсаас Афганистан Улсад суугаа ЭСЯ-нд III нарийн бичгийн дарга,
1981-1983 онд ГЯЯ-ны III хэлтэст хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга,
1983-1988 онд Монгол Улсаас Энэтхэг Улсад суугаа ЭСЯ-нд гуравдугаар нарийн бичгийн дарга,
1988-1990 онд ГЯЯ-ны V, III хэлтэст хоёр, нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга,
1990-1991 онд ГЯЯ-ны Нэгдсэн бодлогын газарт нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга,
1991-1995 онд ГЯЯ-ны Европ, Америкийн газарт нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга,
1995-1997 онд ГХЯ-ны I дүгээр газарт Зөвлөх,
Тэрбээр 2001-2007 онд АНУ-ын Индианы Их сургуульд зочин судлаачаар ажиллаж 20 дугаар зууны Америк, Монголын улс төрийн харилцааны асуудлаар судалгааны ажил хийн "XX зууны Америк, Монголын улс төрийн харилцаанд Орос, Хятадын нөлөө" номыг АНУ-ын монголч эрдэмтэн Алишиа Кэмпи-ийн хамт бичиж хэвлүүлсэн.
Мөн тэрээр "Төрдөө хэл залгуулж явсан он жил минь" ном бичиж хэвлүүлжээ.
Гавъяа шагнал
Гадаад харилцааны салбарт оруулсан түүний хувь нэмрийг үнэлж Засгийн газрын хүндэт жуух бичиг, Алтан гадас одон, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугын одонгоор шагнаж, ГХЯ-наас "Түшээ"-гээс "Тэргүүн шадар" хүртэлх дипломат цолыг шат дараалан олгож, Хүндэт дипломат цолоор шагнасан байна. Р.Баасанд 2009 оны 12 сард Ардчилсан хувьсгалын 20 жилийн ойн медаль, 2011 оны 12 сард "Боловсрол-90 медаль", 2014 оны 3 сард Хүмүүнлэгийн үйлсэд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж Монголын Улаан Загалмайн нийгэмлэгийн "Нигүүлсэл" алтан медалиар шагнасан.
Ангилал:Монголчууд
Талику
Ангилал:1309 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Төмөр хааны бунхан
thumb|Төмөр хааны бунхан 2015
Төмөрийн эзэнт улсыг үндэслэгч Төмөр хааны бунхан Узбекистан улсын Самарканд хотод байна. 1403—1404 онд баригдсан. Төмөр хааны дурсгалын байгууламж нь Төв Азийн уран барилгын нөлөө бүхий дурсгалын нэг юм.
Ангилал:Узбекистан дахь бунхан Ангилал:Самаркандын барилга байгууламж Ангилал:Исламын ариун барилга
Суварган цэнхэр уулс
« Суварган цэнхэр уулс » — 1978 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Анхны томилолтоо аван хилийн заставт сурвалжлах ажлаар очсон залуу сэтгүүлч Солонгын харцаар орчин үеийн хилийн цэргийн амьдралын өдөр тутмын үйл явдлыг уянгын хэлбэрээр үзүүлжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1978 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Хайр дурлалын кино Ангилал:Зундуйн Хангал
Элли Голдинг
Елена Жэйн „Элли“ Голдинг (Elena Jane „Ellie“ Goulding, 1986 оны 12 сарын 30 төрсөн) нь Их Британын дуучин юм.
Цомгууд
Ангилал:1986 онд төрсөн
Улаан пальто
«Улаан пальто» — 2014 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уянгын уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Гарал угсаа
«Гарал угсаа» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Юйшань
Юйшань (玉山 – юй-шань – Хаш уул, Моррисон уул) — Тайвань орны хамгийн өндөр уул. Далайн түвшнээс дээш 3952 м өндөр.
Гарал угсаа
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Юйшань
Юйшань болон эргэн тойрны бусад уулс Юйшаний байгалийн цогцолборт газар болон Юйшань нуруунаа байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Тайванийн уул Ангилал:Гурван мянгат
Төрболд
Төрболд (Төрболод) нь 1481 онд Батмөнх даян хааны хатан Мандухайгаас мэндэлжээ. Түүний ихэр дүү нь Улсболд. Улс гэрээ төвхнүүлэх үед төрсөн учир ийм нэр өгчээ. Төрболд нь үр удам үгүй.
Эшлэл
Ангилал:1481 онд төрсөн Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Филипе Луис
Филипе Луис Касмирски (Filipe Luís Kasmirski; 1985|наймдугаар сарын 9]], Жарагуа-ду-Сул) — Польш гаралтай Бразилын хөлбөмбөгчин, Английн «Челси» болон Бразилын шигшээн хамгаалагч.
Уругвайн «Рентистас» багаас Испанийн «Кастилья» «Депортиво» багуудад зээлэгдээд амжилт гаргасан «Депортиводоо» 2.2 сая еврогоор жинхэлжээ. 2010 оны долдугаар сарын 23-нд «Атлетико Мадрид» түүнийг тодорхойгүй гэрээний нөхцөлөөр элсүүлэв. Чингээд 2010—2014 онд нийт 180 тоглолтонд оролцохдоо 2013/2014 онд Испанийн лиг, 2012 онд УЕФА Европа лиг, 2010, 2012 онд УЕФА Супер лиг, 2013 онд Испанийн цомд тус тус аваргалжээ.
«Челси» түүнийг 15.8 сая фунтээр элсүүлэхээр тохиролцож, 2014 оны долдугаар сарын 16-нд гэрээлжээ.
Филипе Луис бэртэлтэй байсан Марселог орлохоор 2009 оны наймдугаар сарын 7-нд Бразилын шигшээд дуудагдаж, наймдугаар сарын 12-нд Эстонийн эсрэг сэлгээнээс оролцжээ.
Амжилт
«Фигейренсе»
«Депортиво Ла-Корунья»
«Атлетико Мадрид»
«Челси»
Бразилын шигшээ
Гадны холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Фигейренсе багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид Кастилья багийн тоглогч Ангилал:Депортиво Ла Корунья багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Лян улс
Лян улс (хятадаар: 梁朝; пиньинь: Liáng Cháo) нь 502-557 оны хооронд өмнөд хятадад Умард ба Өмнөд улсуудын үед оршин тогтнож байсан төрт улс юм. Өмнөд Ци улсыг үндэслэгч Сяо Дачэний холын хамаатан. 502 онд төрийн эргэлтээр хуандийн сууринд заларч, Ци улсыг мөхөөж, Лян улсыг байгуулсан. Хятадын түүх бичлэгт өмнөд төрийн Лян (南朝梁), Сяо Лян (蕭梁), Өмнөд Лян (南梁) гэж бичдэг нь хятадын түүхэнд Лян 梁 ханзаар бичдэг хэд хэдэн улс байдаг учраас өмнөд төрийн Лян гэж бичих нь сунжирсаар Өмнөд Лян болжээ. Лян улсын Уди хаан 549 онд өөд болсны дараа хаан ширээний төлөө тэмцэл нь хурцадсаар 557 онд мөхсөн.
Эшлэл
Ангилал:Хятадын династи
Алишиа Кэмпи
Алишиа Кэмпи (англи. Alicia Campi)- АНУ-ын Жонс Хопкинс Их сургуулийн судлаач багш, монголч эрдэмтэн.
Намтар
Тэрээр 2013 оноос хойш Эдвин О.Райшауэрын нэрэмжит Зүүн Ази судлалын төвд эрдэм шинжилгээний ажилтан, Жонс Хопкинс SAIS-ийн Азийн хөтөлбөрийн хүрээнд туслах профессороор ажиллаж, “Зүүн хойд Азийн бүтээн байгуулалт” сэдвээр хичээл зааж байна.2016 онд тэрээр АНУ-ын Төрийн департаментын Гадаад харилцааны хүрээлэнгийн Зүүн хойд Азийн бүс нутгийн судлалын курсын зохицуулагч болсон. Тэрээр 1971 онд Смит коллежид Зүүн Азийн түүхийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг, 1973 онд Харвардын их сургуульд Монгол судлалын чиглэлээр Зүүн Ази судлалын магистрын зэрэг хамгаалж, Тайваньд Фү Жен их сургуульд 2 жил ажилласан.
А.Кэмпи 1987 онд Индианагийн их сургуульд Хятад судлалын бакалаврын хамт Төв Еврази ба Монгол судлалын чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалсан.
2004 оны долдугаар сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабанди “Найрамдал” одонгоор шагнаж, 2011 онд Ерөнхийлөгч Ц. Элбэгдорж "Алтан гадас" одонгоор шагнасан байна.
2007 оны есдүгээр сард МУИС- ийн хүндэт доктор цол хүртсэн.
Доктор Кэмпи Хятад, Монгол, Евразийн орчин үеийн асуудлаар 100 гаруй өгүүлэл, номын бүлгүүд хэвлүүлсэн бөгөөд Чөлөөт Азийн радиогийн Хятадын нэвтрүүлгүүдэд зочноор оролцжээ. Тэрээр Хятадын болон барууны санхүүгийн байгууллагуудад Евразийн хөрөнгө оруулалтын асуудлаар, ялангуяа уул уурхайн салбарт зөвлөгөө өгдөг. Түүний 2009 онд "Хятад, Оросын АНУ-Монголын улс төрийн харилцаанд үзүүлэх нөлөө" ном нь 2009 онд, "Ардчилсан үеийн Монголын гадаад бодлого" шинэ ном 2018 онд хэвлэгдсэн ажээ.
Дэ Поор
Дэ Поор (The Poor) нь Австралийн хард-рок- ба хэви-метал-хамтлаг бөгөөд 1986 онд Дарвин хотод байгуулагдаж байжээ.
Цомгууд
Ангилал:1986 онд байгуулагдсан Ангилал:Австралийн хамтлаг
Тнгри (кино)
«Тнгри» — 2012 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн тулаант уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Шюэшань
Шюэшань (雪山 – шюэ-шань – Цасан уул) — Тайвань орны хоёрдугаар өндөр уул. 3886 м өндөр.
Тайванийн Тайжун хотын Хөпин дүүргийн нутаг, Шюэшанийн нуруунаа байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Тайванийн уул
Тэнгэрийн муухай арилдаг
« Тэнгэрийн муухай арилдаг » — 1978 онд бүтсэн Монголын уран сайхны кино.
Агуулга
Энэ кинонд мод бэлтгэхээр ууланд гарсан хэсэг хүмүүсийн зан төлөв, бодол санааны зөрчил нь тэдний ажил хөдөлмөрийн явцад тодорч байгааг дүрслэн үзүүлжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1978 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Сэтгүүлч
Үүрэг
Сурвалжлагч гэдэг нь эх сурвалжтай мэдээлэх зорилгоор судалгаа хийдэг, бичдэг, мэдээлдэг сэтгүүлчийн төрөл буюу албан тушаал юм. Сэтгүүлч мэргэжилтэй хүний үндсэн мэргэжлээрээ ажиллах анхан шатны албан тушаалыг сурвалжлагч гэдэг. Сурвалжлагч нь сэтгүүл зүй н үүрэг болоод сэтгүүл зүйн зарчмын хүрээнд ажилладаг.
НҮБ-ын Үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөний Тусгай илтгэгчийн 2012 оны тайланд “Сэтгүүлч бол нийгмийн салбаруудад, эсвэл  нийгэмд бүхэлд нь мэдээлэл өгөхийн тулд үйл явдлыг ажиглаж,  тодорхойлон  тайлбарладаг, баримтжуулдаг,  мөн нийгэмд нөлөө үзүүлж буй үйл явдал, мэдэгдэл, бодлого, төлөвлөгөөнд шинжилгээ хийж, ийм мэдээллийг системд оруулах,  баримт сэлт цуглуулах зорилготой хүн хувь юм” гэжээ. (Глоб интернэшнл ТББ, Сэтгүүлч гэж хэн бэ?, 2019 нийтлэлээс)
Ажлын талбар
Сэтгүүлчид нь олон төрлийн хэвлэл мэдээллийн салбарт ажиллана. Үүнд: олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл болон бусад байгууллагад ажилладаг.
Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэлд
Сонин, сэтгүүл, вэб сайт, цахим сэтгүүл зүй болон телевиз, радио, подкаст, мэдээллийн агентлаг зэрэгт сурвалжлагч аар ажиллана.
Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд байнгын тогтмол болон урт, богино хугацааны томилолт авч сурвалжлагчаар ажилладаг. Үүнд:
Албан тушаалууд
Сэтгүүлч мэргэжилтэй хүн хэвлэл мэдээллийн байгууллагад ажиллахад хашдаг албан тушаалууд бий.
Аж ахуйн нэгж, байгууллагад
Аж ахуйн нэгж, төрийн байгууллага болон төрийн бус байгууллагууд ын хэвлэл мэдээллийн хэлтэст сэтгүүл зүйн мэдлэг боловсрол, ур чадварын дагууд ажилладаг. Үүнд:
Цахим холбоос
Ангилал:Хэвлэл мэдээллийн мэргэжил Ангилал:Төрийн албаны ажилтан
Өмнөд Янь
Өмнөд Янь — 398-410 онд Бохайн тэнгис дагуу оршсон өвөг монгол сяньби улс байв.
Хятад оронд тогтсон умардын арван зургаан улсын нэг юм. Сяньбийн мужун овогтон хаанчилж байсан.
Эх сурвалж
Ангилал:Арван зургаан улс Ангилал:Хятадын династи Ангилал:398 онд байгуулагдсан
2020 оны Увс аймгийн наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ын 109 жилийн ой, Ардын хувьсгал ын 99 жилийн ой, Увс аймгийн баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд \ 2020-07-11 \ улс, аймаг, цэргийн цолтон болон залуу бөх оролцсон хүчит 128 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын харцага Э.Батбаатар, Ч.Чулуунбаатар улсын начин Д.Төрмөнх, Ө.Сумъяа, Б.Эрдэнэбилэг, Ц.Баянмөнх, Л.Өлзийбаяр, Ю.Батаа, Ж.Алтансүх нар магнайлан барилдлаа.
Фёдор Ростиславич Чёрный
Фёдор Ростиславич Чёрный Theodore the Black нь ойролцоогоор 1240 төрж, 1299 нас барсан, Алтан Ордын үеийн ярославын, можайскийн ван (князь) ба смоленскийн их ван (великий князь). Оросын зарим түүхчдийн, тухайлбал Широкорадын бүтээлээс үзэхэд Чёрный гэдэг хоч нь эртний орос хэлний Чермный буюу царайлаг гэсэн утгыг илэрхийлнэ гэж дурьдсан байдаг.
Намтар
1240 оны орчимд (өөр эх сурвалжид 1233 оны 9-р сарын 1-нд) Смоленскд, смоленскийн ван Ростислав Мстиславичийн гурав дахь хүү болон төрсөн.
1260 оны үед ярославын гүнж Анастасия Васильевнатай гэрлэсэн ба тэдний дундаас 1260-аад оны эхээр хоёр охин, 1265 онд хүү Михаил төрсөн гэж домогт гардаг.
1266 онд Алтан Ордод ирж бараалхсан ба тэрээр Мөнхтөмөр хаан ба Жижэг хатанд таалагдаж, тэд охин Аннаг түүнтэй сүй тавиулжээ. Удалгүй анхны эхнэр Анастасия нас барсан. Фёдор Ярославль уруу буцах гэсэн боловч, бага настай Михаилыг Ярославын вангаар өргөмжилсөн Анастасиягийн ээж Ксения гүнж ба бусад түшмэд саад болсон түүхтэй. Фёдор Алтан Ордод үлдэж, Мөнхтөмөр хааны охин Анна гүнжтэй гэрлэсэн. Анна гүнжийн гарлын тухай энэ хувилбарыг Иоанн (Вендланд К. Н.) тод тэмдэглэсэн байдаг. Анна нь мөн алтан ургийн Ногай түмтний охин гэдэг хувилбарыг бараг орхисон байдаг. Анна гүнж нь Тогтох хааны (Мөнхтөмөр хааны хүү, Алтан ордын хаан) охин гэдэг хувилбар мөн оршдог. Хүргэн нь болсон түүнд Мөнхтөмөр хаан маш том шагнал болох 36 хотыг захирах эрхийг цолын хамт олгосон. Фёдор ба Анна хоёрын дундаас Давид ба Константин хоёр хүү төрсөн ба удалгүй түүний ууган хүү Михаил нас баржээ. Фёдор 1276 оныг хүртэл буюу 10 жил Алтан Ордод Аннагийн хамт амьдарсан.
1277-1278 онуудад Фёдор бусад вангуудын хамт Алтан ордын ясууд (одоогийн Осет) ба волгын булгарын эсрэг хийсэн аян дайнд оролцож байсан. Энэ дайны үед Дедяков хотыг эзлэсэн. Сартаг ханы хүргэн, Белозёрскийн ван Глеб Василькович мөн энэ аян дайнд оролцож байсан түүхтэй.
1278 ба 1279 онуудад түүний ах/дүү Глеб ба Михаил нас барж, Смоленскийн ванлиг Фёдорын захиргаанд шилжсэн байдаг. 1279—1281 онуудын хооронд Смоленскд, 1281—1292 онуудад Алтан Ордод байхаас гадна зүүн хойд оросын Андрей ба Дмитрий Александровичуудын хоорондын мөргөлдөөнд (1281—1293) оролцсон.
1285 түүний хамаатан Роман Глебович Смоленскийг довтолсон нь амжилтгүй болжээ.
1293 онд тэрээр ван Андрей Александрович Городецкийн хамт Алтан Ордын Тогтох хааны ах/дүү Тудан/Түдэн ноёны аян дайнд туслан оролцсон. Энэ дайны үед, Владимир, Суздаль, Юрьев, Переславль, Дмитров, Москва, Коломна, Можайск, Волок зэрэг 14 хотыг эзэлсэн.
1299 онд Фёдор ван насан нөгчиж, Чингисийн Алтан Ургийн гүнж болох Аннагаас төрсөн түүний хүү Давидад вангийн суудал шилжин очжээ.
Эхнэр Анна гүнж
Өмнөх хэсгийг орос википедиагаас орчуулсан ба оросууд Анна гүнжийн гарал үүслийн тухай ийнхүү үнэн түүхийг дурьдсан нь ховор тохиолдол юм. Тэд, Алтан Ордын үеийг Монголо-Татарское Иго буюу Монгол-Татарын дарлал гэж орчин цагийн сурвалж бичгүүддээ нэрлэдэг. Гэтэл Иго гэдэг ойлголт Оросын түүхийн эх сурвалжуудад огт дурьдагдаагүй байдаг ба энэ ойлголт нь XV зууны сүүл XVI эхэн үед Польшийн түүхийн эх сурвалжуудад бий болсон байдаг. Уг ойлголтыг анх 1479 онд Ян Длугош («iugum barbarum», «iugum servitutis») ба 1517 онд Краковсковын Их Сургуулийн профессор Матвей Меховский нар ашигласан байдаг. 1575 онд jugo Tartarico гэдэг томъоёлол Даниель гүнгийн Москва хот уруу хийсэн дипломат айлчлалынхаа тухай бичсэн бичмэлд ашиглагдсан байдаг.
Чингис хаан ба Бөртэ үжин (Хонгирад) нараас төрсөн том хүү Зүчи (Чингис хааны ууган хүү), Зүчи хан ба Ухаа үжин (Хонгирад) нараас төрсөн хүү Бат хан (Зүчийн 40 орчим хүүгийн нэг), Бат ханы хүү Тогой хан, Тогой хан ба Буха үжин (Ойрад) нараас төрсөн Мөнхтөмөр хан, Мөнхтөмөр хан ба Жишэг/Жижэг хатан нараас Анна гүнж төрсөн юм.
Үр, хойч үе
Фёдор ван ба түүний эхнэр Анна гүнж хоёроос төрсөн хоёр хүүгийн нэг Давид (Алтан Ордын Мөнхтөмөр хааны зээ) Ярославын ван/гүн болж, аавынхаа ширээг залгамжилсан. Давид 1321 онд нас нөгчсөн тухай түүхэн баримт байдаг. Давид нь түүний хоёр хөвүүн болох Ярославын ван Догшин Харцат Василий, Мологийн ван Мологийн ван Михаил нарт өөрийн захиргааны нутгийг хуваан захируулсан. Василий, Михаил нарын ээжийн тухай мэдээлэл олдоогүй ба тэр нь Монголын Алтан Ургийн гүнж байх магадлал маш өндөр.
Орос википедиад дурьдсанаар Догшин Харцат Василий 1321-1345 онуудын хооронд Ярославын ван байсан ба энэ үед Алтан ордыг Узбек хан (Мөнхтөмөр ханы ач) захирч байсан.
XIV—XV зууны хооронд оршин тогтнож байсан, Алтан Ордын үед байгуулагдсан нэгэн ванлиг болох Мологийн ванлигийг Михаил ван (Мөнхтөмөр ханы зээнцэр) захирч байсан. 1362 онд Михаил ван Донын их ван Дмитрийтэй хамт тухайн үеийн Алтан Ордын Амарт ханд хүндэтгэл үзүүлэн бараалхаж байжээ. Михаил вангийн нас барсан он (1362 оны үед гэж үздэг) тодорхойгүй ба түүнээс гурван хүү үлдсэн — Фёдор, Иван ба Лев. Тэдний ээжийн тухай баримт мөн олдоогүй. Мологийн вангийн удам болох Прозоровский, Сицкий, Ушатый овгийн гүн ба вангуудаас түүхэнд нэрээ үлдээсэн нь цөөнгүй. Англи википедиад Прозоровский овгийг Descendants of Genghis Khan буюу Чингис хааны удам ангилалд хамруулсан байдаг нь тохиолдлын зүйл биш юм.
Эх сурвалж
Ангилал:Алтан Ургийн хүргэн Ангилал:Алтан Ордын хамжлагат Ангилал:Ярославын ван Ангилал:Можайскийн ван Ангилал:Смоленскийн ван
Загастайн даваа
Загастайн даваа нь Завхан аймгийн Алдархаан сумын Чигэстэй баг дахь, Монгол орны баруун нутгийн Тарвагатайн нуруу нд байрлах хамгийн хүнд, бэрхшээлтэй нөхцөлд тооцогдох хүндрэлтэй даваа юм