cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дензел Вашингтон
Намтар
Бага Дензел Хейс Вашингтон 1954 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд АНУ-ын Нью-Йорк мужийн Маунт Вернон хотод төржээ. Хүүг лам аавынх нь нэрээр нэрлэжээ. Дензел нь гэр бүлийн гурван хүүхдийн дундах хүүхэд байсан бөгөөд түүний ээж Леннис "Линн" ( Лоу, 1924 онд төрсөн) Жоржиа мужаас гаралтай байжээ.
Сургуулийн дараа тэрээр Нью-Йоркийн Фордхамын их сургуульд орж, анх анагаах ухаан, дараа нь биологийн чиглэлээр суралцаж байгаад сэтгүүл зүйг сонирхож, эцэст нь театрт сонирхолтой болжээ. 1977 онд сэтгүүлч мэргэжлээр бакалаврын зэрэгтэй төгссөн. Дараа нь Д.Вашингтон Сан Франциско хот дахь Америкийн консерваторид элсэн орсон. Жилийн дараа тэрээр Нью-Йорк руу нүүж, телевизийн кинонд тоглож, Консерваторид суралцахаа больжээ.
Ян Вэньи
Ян Вэньи (1972 оны 1 сарын 11-нд Шанхайд төрсөн) нь олимпийн аварга, Хятадын усанд сэлэлтийн тамирчин юм.
Тэрээр 50 метрийн чөлөөт сэлэлтийн төрөлд 25-секундын босгыг давсан анхны эмэгтэй тамирчин билээ.
Зодог тайлсныхаа дараа "Жиньи Спортс Промошн ХХК"-г байгуулж, спортын тэмцээн уралдаан зохион байгуулах болсноос гадна Шанхайд "Ян Вэньигийн усанд сэлэлтийн клуб" ажиллуулдаг.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Хятадын усанд сэлэгч Ангилал:Хятадын олимпын аварга Ангилал:Хятадын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хятадууд
Жэк Блэк
Томас Жэйкоб Блэк, бага (Thomas Jacob "Jack" Black, 1969 оны наймдугаар сарын 28-нд төрсөн) нь Америкийн инээдмийн жүжигчин, хөгжимчин юм. Шударга байдал, Рок хөгжмийн сургууль, Кинг Конг (2005), Гайхамшигт Начо, Бүтэлгүй цэргүүд, Берни болон Кунг-Фу Панда кинонуудад тоглосоноор нь эчнээ мэдэх билээ.
Тэр Tenacious D гэх рок хамтлагийн гишүүн бөгөөд Алтан бөмбөрцөгт хоёр удаа (2004, 2013) нэр дэвшиж байв.
Холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Рок дуучин Ангилал:Дуу оруулагч Ангилал:Тинэйшес Ди Ангилал:Америкчууд
Жамир Нельсон
Жамир Нельсон (Jameer Nelson, 1982 оны хоёрдугаар сарын 9-нд Пенсильвани мужийн Честер хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Даллас Маверикс багийн холбон тоглогч юм.
Товчхон
Сент-Жозефсийн (2000—2004) коллежоос 2004 оны драфтын №20 болж Денвер Наггетс багт сонгогдсон ч Орландо багт шууд шилжин ирсэн байдаг. Анхны шинэ улиралдаа шилдэг тоглолтын үзүүлсэн Нельсон Оскар Робертсон, Адольф Рапп, Жон Вудений нэрэмжит "Оны шилдэг залуу тоглогчид" олгодог бүхий л шагналыг хүртэж байв. 2004 оны НБА-гийн хоёр дахь шинэ баг, 2009 оны Бүх оддын багт нэрлэгдсэн. 2011 оны гуравдугаар сарын 18-нд Денвер Наггетс багийн эсрэг тоглолтонд цаг дуусах мөчид 85-82 харьцаагаар ялалт байгуулахад хожлын гурван оноог Нельсон авч байсан түүхтэй.
2014 оны зургаадугаар сарын 30-нд Мэжикээ халагдсан Нельсон долоодугаар сарын 14-нд Даллас Маверикст элссэн.
Холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
1993 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
1993 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь 1993 оны 9 сарын 30-наас 10 сарын 3-нд Канадын Онтарио мужийн Хамильтон хотод зохиогдсон, 18 дахь удаагийн жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн юм.
Медалийн хүснэгт
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Симон Рольфес
Симон Рольфес (Simon Rolfes, 1982 оны нэгдүгээр сарын 22-нд Иббенбюрен хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд Байер Леверкузенд хагас хамгаалагчаар тоглодог. Мөн багийн ахлагч.
Замнал
Вердерт гурван жил харъяалалтай байсан ч Бундеслигт тоглож байсангүй. Алеманниа Ахенд 2005 онд II лигт 37 тоглолтонд оролцсон Рольфесийг Байер Леверкузен 2005 онд элсүүлсэн.
Шигшээ
Үндэсний шигшээд анх 2007 оны гуравдугаар сарын 28-нд Данитай тоглоход гараалсан Рольфес 2008 оны есдүгээр сарын 6-нд 2010 оны ДАШТ-ий сонгонд тэй тоглоход (6–0) гоолдсон.
Евро-2008 тэмцээнд оролцож байв.
Холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Алеманиа багийн тоглогч Ангилал:Ройтлинген багийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Германчууд
Монгол Улсын Засгийн Газар
Ерөнхий Сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийн тэргүүлж буй Монгол Улсын Засгийн Газрын өнөөгийн бүрэлдэхүүн нь 2020 оны Улсын Их Хурлын сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан У. Хүрэлсүхийн засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорсны дараа 2021 оны 1 сарын 27-нд Ерөнхий сайд УИХ-ын чуулганаар томилогдож, 1 сарын 29-нд танхимын сайд нарыг УИХ-д танилцуулснаар тангараг өргөж үүрэгт ажилдаа орсон.
Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар 2022 оны 1 сард Эдийн засаг, хөгжлийн яам болон Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамыг шинээр байгуулжээ.
2022 оны 1 сарын 17-ны өдрийн Засгийн Газрын хуралдаанаар Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Нямжавын Уртнасанг огцруулахаар болж, 1 сарын 18-нд түүний оронд Бат-Өлзийн Бат-Эрдэнийг УИХ-ын чуулганд танилцуулж, сайдаар томилов.
2022 оны 8 сард Үндсэн Хуулийн Цэц Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн тодорхой заалтыг хүчингүй болгосонтой холбогдуулан Засгийн Газрын тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, ингэснээр 2022 оны 8 сарын 30-нд УИХ-ын нэр бүхий гишүүд шинээр сайдын албанд томилогдов. Гэсэн ч Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдаар шинээр томилогдсон Даваажанцангийн Сарангэрэл "Халамжаас хөдөлмөрт" хэлэлцүүлгийн үеэр хэлсэн үгэндээ ороогдож огцрох хүсэлт гаргасныг ерөнхий сайд ёсоор болгож, оронд нь 10 сарын 21-нд Төмөрбаатарын Аюурсайханыг томилоод байна.
Улмаар 2023 оны 1 сарын 5-нд УИХ-ын гишүүн бус 2 сайдаа УИХ-ын гишүүдээр сольж, мөн Боомтын сэргэлтийн сайдыг томилсноор засгийн газар бүрдэв.
Бүрэн эрх
Монгол Улсын Засгийн Газар төрийн хуулийг биелүүлж, аж ахуй, нийгэм, соёлын байгуулалтыг удирдах нийтлэг чиг үүргийн дагуу дараах үндсэн бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ.
Цахим холбоос
засгийн газар Ангилал:Улсын Засгийн газар *
ДМЮ спорт клуб
Дөчин мянгат Юнайтед спорт клуб нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатарт байрлах, Чингэлтэй дүүргийн 24 дүгээр сургууль дээр түшиглэн үйл ажиллагаа явуулдаг хөлбөмбөгийн клуб юм. 2006 оноос эрчимтэй үйл ажиллагаа явуулсны дүнд өдгөө Монголын хөлбөмбөгийн өсвөрийн шилдэг багийн нэг болж чадсан бөгөөд томоохон амжилтаас нь дурдвал МХБХ-ны өсвөр үеийнхний УАШТ-ээс гурван алт, футзалын УАШТ-ээс нэг алт, гурван мөнгө, гурван хүрэл, Улаанбаатар хотын аварга шалгаруулах "Дуулиан-2020" футзалын тэмцээнээс зургаан алт, хоёр мөнгө, дөрвөн хүрэл (Энэ амжилтаараа бүх цаг үеийн жагсаалтыг тэргүүлдэг) хүрэл медаль хүртсэн. "ДМЮ" зөвхөн дотоодын хэмжээнд өрсөлдөөд байсангүй 2012 онд БНХАУ-ын Эрээн хотод болсон олон улсын тэмцээнээс алтан медаль хүртэж, 2013 онд БНСУ-ын Инчён, 2014 онд БНСУ-ын Хвасон хотод болсон Азийн өсвөрийн хөлбөмбөгчдийн Фестивальд амжилттай оролцсон билээ.
Түүх
Улаанбаатар хотын Чингэлтэй дүүргийн II хороо, II Дөчин мянгатын хүүхэд залуус 2002 онд БНСУ, Японд болсон хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий дараагаас 24 дүгээр сургуулийн хөлбөмбөгийн талбайд цугларч тоглох болсон нь энэ клубийн үүсэл байлаа. Эдгээр хүүхэд залуус 2002 оноос МХБХ-ны "Од", Чингэлтэй дүүргийн аварга шалгаруулах тэмцээн, сонирхогчдын лиг зэрэгт оролцдог байсан ч Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дорх "Дуулиан-2020" футзалын тэмцээний анхны буюу 2006-2007 оны улиралд оролцохоор 24 дүгээр сургуулийн хөлбөмбөгийн шигшээ багийг байгуулснаар тогтмол үйл ажиллагаа явуулах болсон. Эхэндээ тэмцээн уралдаан бүрт 24 дүгээр сургууль, Чингэлтэй дүүргийн шигшээ багийн нэрээр оролцдог байсан. Харин МХБХ-ны клуб болох шаардлагын дагуу 2010 онд "ДМЮ спорт клуб" болж өргөжсөн. Гэхдээ ЕБС-ийн статустай тэмцээнд нийт тоглогчийнх нь 90 гаруй хувь нь суралцдаг 24 дүгээр сургууль, дүүргийн шигшээ багийн статустай тэмцээнд Чингэлтэй дүүргийн нэрийн өмнөөс оролцсон хэвээр. Өдгөө "ДМЮ" клүбийн хөвгүүдийн ес, 11, 13, 15, 17 хүртэлх насны ангиллын багт 100 гаруй хүүхэд хамрагдан хичээллэж байна.
2006-2007 оны улирал
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дорх "Дуулиан-2020" футзалын тэмцээний анхны буюу 2006-2007 оны улирал хөвгүүдийн ахлах (1989-1990 онд төрсөн тоглогчид), дунд (1991-1994 онд төрсөн), бага (1995 оноос хойш төрсөн) гэсэн гурван насны ангилалд болсон түүхтэй. Хөлбөмбөгийн дугуйлантай тав, 20, 52 дугаар сургууль, "Оюуны ундраа" цогцолбор сургуулийн багууд бусдыгаа яалт ч үгүй илт илүүрхэж байлаа. Манай ахлах насны баг хэсэгтээ Х.Цэнд-Аюуш тэргүүтэй зургадугаар сургуулийнг багтай таарч, өөрийн талбайд 1:9, эсрэг багийн талбайд 4:17-гоор дийлдсэн нь өрсөлдөөн жигд биш байсныг илтгэнэ. Харин хөлбөмбөгөөр өмнө нь тодорхой хэмжээнд хичээллэж байсан дунд насны баг маань "Хоромхон" клүбийн тоглогчдоос бүрдсэн зургадугаар сургуулийн хүчирхэг багтай тэнцүүхэн өрсөлдлөж, 1:2, 6:7-гоор хожигдсон нь сайн үр дүн байв. Зургадугаар сургуулийн дунд насны баг явсаар мөнгөн медаль хүртсэн билээ. "Дуулиан-2020" тэмцээний анхны улиралд 24 дүгээр сургуулийн гурван баг бүгд хэсгээс шалгарч, улмаар шөвгийн 32-т таарсан өрсөлдөгчдөө хоёр тоглолтын нийлбэр дүнгээр илүүрхэж шилдэг 16 багт багтсан нь муугүй амжилт байсан юм. Гэхдээ медаль биднээс дэндүү хол байсан бөгөөд бага насны баг шөвгийн 16-д, ахлах насны баг шөвгийн наймд тус бүр тавдугаар сургуулийн багт, хамгийн их итгэл хүлээлгэж байсан дунд насны баг шөвгийн 16-д "Ирээдүй" цогцолбор сургуулийн багт хожигдсоноор тэмцээнээ өндөрлүүлсэн. МХБХ-ны футзалын УАШТ-д 18 (1989-1991 он), 13 хүртэлх (1994 оноос хойш) насны ангилалд өрсөлдсөн ч аль аль нь хэсгээсээ шалгарч чадаагүй. Бидэнд ур чадвар, туршлага илт дутагдаж буй нь мэдрэгдэж байлаа. "Дуулиан-2020" тэмцээнд оролцсон Б.Жанчивдорж, Б.Нямдорж тэргүүтэй тоглогчид УАШТ-д өөрсдийн харьаялагддаг "Хоромхон" клүбийн өмнөөс тоглосон тул манайхаас дунд насны баг оролцоогүй юм. Тухайн үед "Хараацай", "Мазаалай", "Хангарьд" зэрэг олон хүчтэй клүб байсан ч "Хоромхон", "Сэлэнгэпресс" илүү ноёрхох хандлагатай болсон байв.
2007 оны дөрөвдүгээр Монголын хүүхдийн спортын III их наадмын Чингэлтэй дүүргийн аварга шалгаруулах тэмцээн гурван насны ангилалд болоход дунд насны баг тавдугаар сургуулийн нэгдүгээр багт 11 метрийн торгуулийн цохилтоор хожигдож мөнгө, ахлах, дунд насны баг тус бүр хүрэл медаль хүртсэнээр байгууллагын дүнгээр хоёрдугаар байр эзэлсэн юм. Анхны медаль тоглогчдод урам зориг хайрлаж, цаашид хөлбөмбөгөөр хичээллэх хүслийг нь бадрааж өгсөн билээ. Энэ эрчээрээ 1994-өөс хойш оныхон хавар, зун, намаржин "Тайванийн төв"-ийн хашаан доторх цементен талбайд бэлтгэл хийснээр овоо дөр суусан. Өвөл нь 24 дүгээр сургуулийн ард мөсөн гулгуурын талбай ажилуулсан хүмүүс талбайгаа янзлалгүй орхиж явснаас болж бэлтгэл хийх ямар ч нөхцөлгүй болоод байсан юм.
Монгол Улсын өсвөрийн шигшээ багт уригдсан тоглогчид
Ямар ч тоглогчийн хувьд улсынхаа шигшээ багт уригдана гэдэг асар их нэр төрийн хэрэг билээ. "ДМЮ" клубийн суурь болсон 24 дүгээр сургуулийн хөлбөмбөгийн дугуйлан 2006 оны арваннэгдүгээр сард байгуулагдсан ч үүнээс гуравхан сарын дараа бүрэлдсэн Монгол Улсын 13 хүртэлх насны шигшээ багт хоёр тоглогчоо багтаасан нь том амжилт байлаа. М.Мөнхдэлгэрэх, Ө.Цогт нар шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, 2007 оны дөрөвдүгээр сард БНХАУ-ын Бээжин хотод болсон АХБХ-ны Фестивальд оролцсон юм. "ДМЮ"-ын тоглогч 2008 оны 14, 2009 оны 13, 2010 оны 14 хүртэлх насны шигшээ багт багтаагүй нь дотооддоо хүчтэй өрсөлдөгч болж чадаагүй байсантай холбоотой. Харин Б.Түвшинтөгс, Ө.Төрбилэгт нар 2011 онд Монгол Улсын 13 хүртэлх насны шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, АХБХ-ны Фестивальд оролцсон нь бидний хүчтэй өрсөлдөгч болж эхэлсний нотолгоо байлаа. Ө.Төрбилэгт дараа жил нь 14 хүртэлх насны шигшээ баг багтсанаар АХБХ-ны Фестивальд хоёр дахиа оролцсон манай клүбийн анхны тоглогч болсон юм. Тэрбээр энэхүү тэмцээнд 2007 онд оролцсон Ө.Цогтын төрсөн дүү билээ.
АХБХ-ноос Фестивалийг 13, 14 хүртэлх насныхны дунд зохион байгуулдаг уламжлалтай. Гэхдээ 2014 оныхыгоо Фестиваль биш 14 хүртэлх насныхны аварга шалгаруулах тэмцээн болгож, эрхийн төлөөх тэмцээнийг нь өмнөх жил нь 13 хүртэлх насныхны дунд зохион байгуулсан билээ. Спортын мастер Л.Донтор, Д.Батболд нарын удирдсан 2013 оны шигшээ багт манай клүбээс таван тоглогч багтсан нь манай 2000-2001 оныхны багийн бодит үнэлгээ байлаа. "Дуулиан-2020" тэмцээний шилдгийн шилдэг тоглогч А.Мөнх-Оргил шигшээ багийн ахлагчийн үүрэг гүйцэтгэж, Т.Анхбаяр түүнтэй довтлох чиглэлийн хагас хамгаалагчийн байрлалд хамтарч, Г.Мөнх-Оргил үндсэн хаалгачаар тоглож, А.Баттулга, Б.Чойжилсүрэн нар хамгаалагчийн үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Монгол Улсын шигшээ баг хэсгийн эхний учраа Макаугийн шигшээ багийг 7:0-ээр хожиход багийн ахлагч А.Мөнх-Оргил хаалганаас 30 гаруй метрийн зайнаас цохиж, гайхамшигтай гоол хийснийг тухайн үед хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд мэдээлж байлаа. Монгол Улсын нас насны өсвөрийн шигшээ баг 2013 оноос хойш олон улсын хэмжээний тэмцээн уралдаанд оролцоогүй. Харин 2015 онд 14 хүртэлх насны шигшээ баг АХБХ-ны Фестивальд, 15 хүртэлх насны шигшээ баг 2016 оны ААШТ-ий эрхийн төлөөх тэмцээнд өрсөлдөх мэдээлэл байна.
Оны шилдэг хаалгач
Оны шилдэг хаалгачаар хоёр удаа шалгарсан цорын ганц тоглогч бол Б.Ариунбаяр юм. Харин Б.Эрдэнэбат түүнтэй адил дөрвөн жил дараалан эхний хоёр байрт шалгарчээ. Х.Билэгдэмбэрэл шилдэг хаалгач ч гэсэн оны шилдгээр шалгарч чадаагүй байна.
Оны шилдэг хамгаалагч
Ц.Отгонтэнгэр, А.Баттулга нар оны шилдэг хамгаалагчаар тус бүр хоёр удаа шалгараад байна. А.Баттулга 2011, 2012 онд оны шилдэг хамгаалагчийн төлөөх шалгаруулалтын сүүлчийн шатанд үлдсэн ч тухай бүрт нь Ц.Отгонтэнгэрт ялагдаж гуравдугаар байрт орж байв. Харин 2013 онд ялагч болж, шагнал гардаж байх мөчдөө "Би Отгоо ахад олон удаа даруулсан. Харин үүнээс хойш дарж байх болно" гэж хэлж байлаа. А.Баттулга хэлсэн амандаа хүрч, 2014 онд ч цолоо хамгаалж чадсан юм. "ДМЮ"-ын шилдэг тоглогч агсан Г.Анхбаярын дурсгалыг мөнхжүүлэх зорилгоор гэр бүлийнхэн нь 2014 оноос эхлэн оны шилдэг хамгаалагчийн шагналыг хүүгийнхээ нэрэмжит болгож, мөнгөн шагнал дагалдуулах болсон юм.
Оны шилдэг хагас хамгаалагч
Оны шилдэг хагас хамгаалагчаар шалгарах нь шилдэг тоглогч болсноос ч дутуугүй зүйл. Учир нь энэхүү номинацид хамгийн ширүүн өрсөлдөөн өрнөдөг юм. Байрлал бүрийн оны шилдгийн төлөөх шалгаруулалтын сүүлчийн шатанд гурван тоглогч үлддэг уламжлалтай байсан. Харин хагас хамгаалагчид гурвын тоонд багталцахгүй болсноор 2013 оноос нэгийг нэмж дөрвийг үлдээх боллоо. Ө.Төрбилэгт 2010, 2012, Ц.Мөнхтулга 2008, Б.Түвшинтөгс 2011, Б.Чойжилсүрэн 2014 онд оны шилдэг хагас хамгаалагчийн шагналыг шилдэг тоглогчийнхтой хамт хүртэж, "давхар цохилт" хийж байв. Т.Анхбаяр 2010, 2011 онд шилдэг хагас хамгаалагчийн төлөөх шалгаруулалтын сүүлчийн шатанд үлдсэн ч "Төрка"-гийн хослолд дийлдсэн ч 2013 онд Б.Түвшинтөгс, Ө.Төрбилэгт нараас хариугаа авч, ардаа оруулж чадсан билээ.
Оны шилдэг довтлогч
Оны шилдэг довтлогчоор хоёр удаа шалгарсан ганц тоглогч нь А.Мөнх-Оргил юм. Тэрбээр энэхүү шагналыг дөрвөн жил дараалан хүртэх боломж байсан ч 2011 онд С.Тэмүүлэнтэй, 2012 онд Б.Энхжаргалтай оноо тэнцэж, туслах оноогоор ялагдаж байв.
Билэгдлийн шигшээ баг
2007 он (4-4-2): Б.Улсболд, Б.Тулга, Б.Давааням, Д.Зоригтбаатар, Б.Мөнхтулга, Э.Тэнгис, Ө.Цогт, Б.Лхагвасүмбэрэл, Ц.Мөнхтулга, М.Мөнхдэлгэрэх, Ш.Тэмүүлэн
2008 он (4-4-2): Б.Ариунбаяр, Э.Тэлмүүн, Б.Тулга, Б.Эрдэнэбат, Д.Зоригтбаатар, Ө.Цогт, О.Баасанжаргал, Ц.Мөнхтулга, С.Гансүх, М.Мөнхдэлгэрэх, Ш.Тэмүүлэн
2009 он (4-2-3-1): Б.Ариунбаяр, Ч.Цолмон, Б.Эрдэнэбат, Б.Нацагдорж, Э.Тэлмүүн, Э.Төгөлдөр, Т.Баярболд, Б.Мөнхбилэг, Ц.Мөнхтулга, С.Гансүх, Х.Лхагвадорж
2010 он (4-2-3-1): Б.Отгонзул, Ц.Отгонтэнгэр, Б.Балжинням, Б.Мөнх-Эрдэнэ, Б.Билгүүн, Б.Түвшинтөгс, Ө.Төрбилэгт, Б.Дашдорж, Т.Анхбаяр, А.Мөнх-Оргил, С.Тэмүүлэн
2011 он (4-2-3-1): Б.Мөнх-Эрдэнэ, Б.Батбаяр, А.Баттулга, Ц.Отгонтэнгэр, Б.Билгүүн, Т.Анхбаяр, Ө.Төрбилэгт, Б.Энхжаргал, Б.Түвшинтөгс, А.Мөнх-Оргил, С.Тэмүүлэн
2012 он (4-2-3-1): Б.Эрдэнэбат, Б.Батбаяр, Г.Анхбаяр, Ц.Отгонтэнгэр, А.Баттулга, Б.Түвшинтөгс, Ц.Түвшиндалай, Б.Энхжаргал, Ө.Төрбилэгт, А.Мөнх-Оргил, М.Энхтүвшин
2013 он (4-2-3-1): Г.Мөнх-Оргил, Б.Батбаяр, А.Баттулга, Ц.Отгонтэнгэр, Б.Оджаргал, Б.Түвшинтөгс, Ө.Төрбилэгт, Б.Энхжаргал, Т.Анхбаяр, А.Мөнх-Оргил, Ц.Бат-Эрдэнэ
2014 он (4-2-3-1): Б.Чингүүн, С.Жамбалбавуу, Ц.Отгонтэнгэр, А.Баттулга, У.Анхбаяр, Б.Оджаргал, С.Уламмандах, М.Энхтүвшин, Б.Чойжилсүрэн, Ө.Төрбилэгт, Э.Энххүслэн
Дотоодын амжилт
Дүүргийн шигшээ багуудын аварга шалгаруулах футзалын тэмцээн: ХХ зууны манлай дасгалжуулагч Г.Сумъяасүрэнгийн нэрэмжит "Арьсан бөмбөг" тэмцээн:
Лувсандоржийн Цэрэндорж
Лувсандоржийн Цэрэндорж нь (1908 онд төрж, 1989 онд нас барсан) - БНМАУ-ын анхны Гавьяат Жүжигчин, лимбэ ч юм. "Үхэрчин хүү Цэрэндорж" хэмээх дуунд нэр нь мөнхөрсөн.
Намтар
1935 оны 10 сарын 1-нд шинэ тулгар Монгол улсын түүхэнд анх удаа Улсын төв театрын жүжигчин, хөгжимчин 4 хүн гавъяат жүжигчин цол хүртсэний нэг нь Л.Цэрэндорж байв.
1908 онд Л.Цэрэндорж нь одоогийн Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутагт төржээ.
1925 онд бага сургууль төгсөөд Дэлгэрэх уулын аймгийн яам, Ардыг Гэгээрүүлэх яам, Монгол транс, Монгол банкинд бичээчээр ажиллаж, цэргийн албыг хаажээ.
1930-1937 онд онд Ардын цэнгэлдэх хүрээлэн, Улсын төв театр, Улсын цирк, УАДБЧуулгад хөгжимчнөөр ажиллав.
1928 онд Ленинград хотод, 1933-1935 онд моквад очиж монгол ардын дуунуудыг алдарт хуурч Д.Түдэв, М.Дугаржав, Ж.Дорждагва нарын хамтаар лимбэдэж пянзанд бичүүлсэн.
1947-1948 онд Хөгжимт Драматик сургуулийн (одоогийн Монгол Улсын Консерватори) захирлаар ажиллаж байв.
Ур чадвар
Битүү амьсгаагаар лимбэдэхийн гайхамшгийг төгс эзэмшсэн энэ алдарт хөгжимчин нь лимбэ, шанзны сурах бичиг зохиосон нь хөгжим сонирхогчдын гарын авлага болж байдаг юм. Эх орондоо хувьсгалт шинэ соёлыг үүсгэхээс эхлээд 60 орчим жилийн бүтээлч хөдөлмөр, авъяас билэг, оюун ухаанаа соёл урлагийг хөгжүүлэх, үндэсний боловсон хүчнийг бэлтгэх үйл хэрэгт зориулсан алдартай уран бүтээлч, ахмад сурган хүмүүжүүлэгч байв.
1938 онд хэлмэгдүүлэлтийн хар шуурга түүнийг тойроогүй ба шоронд хорьж байцаан тамлаж байжээ.
1958 онд Л.Цэрэндорж лимбэчийг цагаатгагджээ.
Хэмжилт
Хэмжилт (эртны Франц хэлээр mesurement) бол аливаа объект болон үйл явдлыг тоогоор илэрхийлж буй хэрэг юм. Энэ нь байгалийн шинжлэх ухаан, технологи, эдийн засаг ба тоон судалгаа шинжилгээ зэрэг олон шинжлэх ухааны тулгын чулуу болдог.
Лувсандоржийн Цэрэндорж
Гавьяа Шагнал
Монголын шинэ урлаг соёлыг хөгжүүлэх их үйлсэд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлэн
Хэмжилт
Аливаа хэмжилт нь хэмжилтийн зэрэг, хэмжигдэхүүн (нэгж) болон хэмжилтийн алдаа зэрэг дээд-хэмжилтийн шалгуур үзүүлэлтүүдийн дагуу үнэлэгддэг. Мөн өөр өөр хэмжилтүүдийг хооронд нь харьцуулж алдааг бууруулдаг. Ихэвчлэн хэмжилтийн алдааг бууруулж цэвэр хэмжилтйиг гаргаж авахын тулд энэ аргыг ашигладаг. Жишээлбэл: өнгүүдийг гэрлийн долгионы урт болон тоо хэмжээн дээр тулгуурлаж тодорхойлдоггүй байсан үед ногоон болон хөх өнгүүдийг өөр өөр хүмүүс өөр өөрсдийнхөөрөө ойлгож байсан. Хэмжилтын энэ шинжлэх ухааныг Метрологи гэж нэрлэдэг.
Лувсандоржийн Цэрэндорж
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын лимбэчин Ангилал:Хэлмэгдэгч Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Монголчууд Ангилал:1908 онд төрсөн Ангилал:1989 онд өнгөрсөн
Хэмжилт
Стандартууд
Хэмжилт ерөнхийдөө СИ системийн дагуу хийгдэх ба СИ систем нь килограмм, метр, кандела, секунд, ампер, кельвин, моль гэсэн долоон үндсэн нэгжтэй байдаг. Үүнээс зургаа нь чөлөөт стандарт нэгж (ямар нэгэн нэмэлт тайлбар тодорхойлолт шаардлагагүйгээр объектын физик шинжийг илэрхийлдэг) ба үлдсэн нэг нэгж болох килограмм нь одоо болтол чөлөөт бус ба бусад шигээ хэвшмэл болж чадаагүй байна.
Чөлөөт стандарт нэгж гэдэг нь физик тогтмолууд болон байгаль дээрх хувирашгүй тогтмол үзэгдлүүдтэй холбоотой нарийн тодорхойлогдсон хэмжилтүүдийн утга юм. Эсрэгээрээ чөлөөт бус гэдэг нь ямар нэгэн алдаатай эсвэл цаг хугацааны явцад аажим өөрчлөгддөг утга бүхий нэгж юм. Тиймээс хэмжилтийн нэгжийн тогтмол байдлыг хадгалахын тулд нарийвчлалыг сайжруулах хэрэгтэй.
Эхний СИ системийн үндсэн нэгжийн туршилтын, үл хамаарах тодорхойлолтыг Charles Sanders Peirce (1839–1914) метрийг долгионы уртаар тодорхойлосон. Энэ нь Michelson–Morley-ийн туршилтаар шахаанд орсон ба Michelson, Morley хоёр түүнээс санаа авч түүний аргыг улам хөгжүүлсэн байна.
Монгол уламжлалт хэмжүүр
Монголчууд уртыг хэмжихдээ хүний бие, гар хөлийн хэмжээг ашиглах, малын биеийн хэмжээтэй дүйлгэх, хүн, малын тодорхой хугацаанд явах замтай харьцуулах, өдөр тутмын амьдралд хэрэглэдэг эд зүйлтэй жиших үндсэн аргыг хэрэглэж байжээ. Монгол хүний биеийн дундаж өндрийг 165-170 см буюу 168 см гэж үзэж, гар, хөлийн уртаар хэмжих нэгжийг тогтоожээ. Үүнээс дурдвал,
Монголчууд дэнс, тавган жин, морин жин ашиглаж хүндийг хэмждэг байв. Хүндийг хэмжих нэгжийг килограммтай харьцуулбал:
Ангилал:Хэмжил зүй
Лиа Томпсон
Лиа Кэтрин Томпсон (Lea Kathleen Thompson, 1961 оны тавдугаар сарын 31-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин кино найруулагч юм. Түүнийг Ирээдүй рүү буцсан нь гурамсан киноны Лоррейн Бейнсийн дүрээр эчнээ мэдэх билээ.
Холбоос
Ангилал:1961 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкчууд
Содура
«Содура» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн драм төрлийн уран сайхны кино.
С.Сумъяа, О.Эрдэнэ нарын зохиолоор Б.Жаргалсайхан найруулж Л.Балхжав ерөнхий продюсерээр ажилласан UBS телевизийн хамт олны бүтээл “Содура” бүрэн хэмжээний уран сайхны кино юм. Монголын кино урлагт урд өмнө уран сайхны бүтээлийн тухайтад ор хөндөгдөөгүй их тайгын цаатан ардын аж амьдрал, зан заншил, соёл суртахуун төдийгүй тэдний өмнө өнөөдөр тулгамдаж буй хурц эгзэгтэй асуудлыг анхлан харуулсан бүтээл болжээ.
Киноны дуу
Ангилал:2015 оны кино Ангилал:Монголын кино
Есөнзүйл сум
Есөнзүйл нь Өвөрхангай аймгийн сум юм. Анхдугаар Богд Өндөр Гэгээн Занабазарын өлгий нутаг Өвөрхангай аймгийн Есөнзүйл сум билээ.
Түүх
Анх энэхүү сумыг 1932 оны хоёрдугаар сарын 7-ны өдрийн БНМАУ-ын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн 5 дугаар тогтоолоор Цэцэрлэг-Мандал аймгийн Арвайхээр уулын хошуунаас тасалж Есөнзүйлийн гол Тахилганы дэнжид 'Есөн зүйл' нэртэй анх байгуулжээ. 1933 онд 5 баг, 382 өрх, 1600 хүнтэй байлаа. 1952 онд Есөнзүйл суманд Хөгжил нэгдэл байгуулагдсан. 1950иад оны дунд үеэс одоогийн байгаа Зүүн хайрхан уулын ар Мөнхбулагт төвлөрсөн. 1959-1960 онд багийг бригад болгон томсгож, сум, нэгдлийн гэсэн хоёр хуралтай болж өөрчлөгдөн зохион байгуулагджээ.
Газарзүй
Есөнзүйл сум газар зүйн хувьд хээрийн бүсэд, далайн түвшнээс дээш 1750-4107м өргөгдсөн 221.1 мянган кв.км нутагтай. Өргөрөгийн 46*41', уртрагийн 103*32'-д байршилтай. Монгол улсын нийслэл Улаанбаатараас 360 км, аймгийн төв Арвайхээрээс 96 км, Монгол улсын төв цэгээс 20км зайтай. Эртний нийслэл Хархорумаас 80км-т, Бүрд, Баян-Өндөр, Сант, Өлзийт, Хужирт сумтай хил зааглан оршдог. Төв замаас 11Км зайтай, өндөр хүчдлийн нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон.
Ургамал, амьтны аймаг
Сумын нутагт халиун буга, бор гөрөөс, аргаль, чоно, үнэг, хярс, цагаан бор тарвага зэрэг ан амьтад, нинж нагва, юмдүүжин, эгэл марал, бамбай, цээнэ, монгол туйплан, банздоо, алтан гагнуур, сөд өвс, нохойн хошуу зэрэг эмийн, зэрлэг сонгино уулын төмс, таана, хөмүүл, жууцай, гоньд, бираага, зэрэг хүнсий ургамал элбэг ургадаг.
Усны судалбар, гол горхи, нуурууд
Хавцгайт, Модот, Тахилга, Зүүн гол, Марзат, Шургуулга, Олон түрүү, Шувуутын голуудын ундрага болсон Мөнхбулаг, Улаанчулуу, Тогоот, Чуван, Бумба, Цагаанхад, Сэрүүнбулаг, Дүрваат, Бага булаг, Өндөр эргэ, Цахиурт зэрэг олон булаг рашаантай. Алаг дэлийн бүрд, Дэнхэр, Толгой, Цагаан нуур, Хөх бүрд, Цайдам, зэрэг нуурууд нь өвөлждөг болон усны 40 гаруй төрлийн шувууд цэнгэж байдаг.
Дурсгалт газар
Домогт буурлын хөшөө, Бугат дэл, Нарантолгойн хадны сүг зураг,, Жонон вангийн хэрэмний туурь, нэн эртний түүхийн дурсгалт чулуун хөшөөнүүд Хүннү Түрэг, Уйгурын дурсгалт хирэгсуурүүд Сэнгэ цохио, Далай гүний хүрээний туурь, XVII-XVIII зууны үед амьдарч байсан халхын Жонон ван Дэмчиг угшил сайт хурдан хүлгийг алсаас авчирч Манжийн ноёрхлын үеэс эрийн гурван наадмын морины түрүүг авахаар Манж нараас морио нууж уях гэж байгуулсан домог бүхий хэрэмний туурь зэрэг түүх соёлын дурсгалт газрууд бий.
Барнаул
Эш татсан холбоос
Ангилал:Алтайн хязгаарын суурин  Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Оросын их сургуулийн хот
Есөнзүйл сум
Дурсгалт газар
Улиаст өндөр, Ногоон тохой, Гацаан хүрэн чулуу, Бумбын хад, Баян-Үйлст, Хаалгын даваа, Сархайрхан, Нурамт, өвтийн сархиа зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт газруудтай.
Эртний домогт Хүүхэн хутагт Буурлын хөшөө сумын нутгийн зүүн урд хэсэсгт оршдог.
Хүн ам
Байгуулагдсаны дараахан 1933 онд 5 багийн 382 өрх, 1600 хүнтэй байсан бол өдгөө (2011 оны байдлаар) 4 багийн 970 өрх ,3422 хүн амтай ба тэдгээрээс 700 орчим сургуулийн насны хүүхдүүд байдаг байна. Сумын нийт өрхийн 80 орчим хувийг малчин өрх эзэлдэг.
Өндөр Гэгээн Занабазар
Халх монголын анх дугаар Богд, шашин төр, соёлын нэрт зүтгэлтэн, уран барималч, яруу найрагч, их соён гэгээрүүлэгч Түшээт хан Гомбодоржийн Занабазар тус сумын нутаг Есөнзүйл (Усанзүйл)-д төрсөн.
Төр нийгмийн зүтгэлтнүүд, улсын аваргууд
Есөнзүйл сумаас Эх орноо хамгаалах, хөгжүүлэхэд эрхэм гавъяа байгуулсан Хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн, Хөгжил нэгдлийн анхны дарга Ж.Гүнд, ахмад дайчин С.Нагван, Улсын сайн малчин Ж.Санжаажав, П.Сугар, Улсын аварга тууварчин Д.Сумъяа, Улсын аварга тариаланч Д.Төмөрсүх, Улсын аварга анчин Б.Готов, Улсын алдарт уяач И.Дулам, АИХ-ын депутат Н.Ханджав нар төрөн гарсан түүхтэй.
Эрдэмтэд, гавьяатууд
Тус сумын уугуул иргэдээс Математикийн шинжлэх ухааны доктор, Монгол улсын гавьяат багш Ц.Дашдорж, Монгол улсын гавьяат багш Г.Балдан, Монгол улсын хүний гавьяат эмч Ц.Дамдинсүрэн, Анагаах ухааны доктор Ш.Содномпил, Д.Баярмаа, байгаль нийгэм хэл шинжлэлийн ухааны дэд доктор, газарзүйн шинжлэх ухааны доктор Н.Жамсансүрэн, техникийн ухааны доктор Б.Дампил, философийн ухааны доктор Гомбын Цэрэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор Э.Чинбат, хууль эрхзүйн ухааны доктор Д.Дүгэржав, биологийн ухааны доктор Д.Ууганбаяр, ардын дуу судлаач, хөгжимчин, дуучин, ая зохиогч Р.Оюунбат, зураач Б.Батсүх, яруу найрагч О.Цэрэндаш, Д.Алтангэрэл нарын эрдэмтэн гавьяатнууд төржээ. Мөн тус сумаас эрдэмийн аяны гараагаа эхэлсэн хэл шинжлэлийн ухааны доктор О.Адъяа, Б.Томтогтох, анагаах ухааны доктор Т.Дорж, З.Мэндсайхан, Хими боилогийн шинжлэх ухааны доктор З.Ичинхорлоо, Б.Мяхдадаг, техникийн шинжлэх ухааны доктор Д.Пунцаг, ХАА, ЭЗ-ийн шинжлэх ухааны доктор Ч.Бямбадорж, Б.Ганбаатар нарын эрдэмтэд бий.
Тамирчид
Монгол улсын начин Майдаржавын Баатар, Хөдөлмөрийн Гавьяаны улаан тугийн одонт, улсын начин Мижиддоржийн Жамъянпүрэв, олон улсын хэмжээний мастер П.Баяржаргал М.Баярсайхан, Т.Ундрах, спортын мастер Б.Баярбат, Г.Чихэнбэ, Г.Батбаяр, Б.Гунгаа, Армийн аваргын алт хүрэл медальт Д.Отгонбаяр зэрэг олон алдартай тамирчид төрөн гарсан.
Аварга малчид
Сум орон нутгийн үе үеийн сум, аймгийн олон аврага малчид төрөн гарсан бөгөөд тэдгээрийн залгамж өдгөө П.Сугар, Г.Маам, Д.Ганбат, Д.Хүнмэдэхгүй, Ж.Адьяа, З.Цацрал, Н.Батмандах, М.Батболд, Б.Адьяадорж, Д.Чулуунбат нарын мянгат малчид төрөн гараад байна. Мөн 2011 онд ажил үйлс, мал маллагааны үр шимээрээ тус сумын 1 дүгээр багийн малчин Ж.Адьяа, З.Цацрал нар аймгийн аврага малчинаар тодроод байгаа билээ.
Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, аж ахуй нэгжүүд
Сумын иргэд уламжлалт мал аж ахуйг голлон эрхэлж МАА-н бүтээгдэхүүнийг борлуулж ирсний дээр 1960иад оноос газар тариалан эрхэлж, 3000 гаруй га эргэлтийн талбайд үр тариа, малын тэжээл, хүнсний ногоо тариалж, энэ талаар аймагтаа төдийгүй улсад алдаршин амт чанар сайтай айраг, арвайн гурил нь Зүйлийн хэмээн алдаршсан нэрийн бүтээгдэхүүн байв.
Одоогоор 700 орчим сурагчидтай 11 жилийн дунд сургууль, 70 хүүхдийн цэцэрлэг, эх барих, эмэгтэйчүүд, мэс заслын блоктой 20 ор бүхий Сум дундын эмнэлэг, ХААН банк, Хадгаламж Банк, Цахилгаан Холбоо ХХК-ний салбар, Шуудан холбоо, Цахилгаан Шугам Сүлжээ, НИК, МТ ойл ХХК харъяа ШТС-ын салбар , Соёл, Худалдаа үйлчилгээний төвүүд зэрэг үйлчилгээний байгууллагууд, Үйлдвэрлэл худалдааны 4 ХХК, 2 хоршоо, 8 малчны бүлэг бүхий, Арвайхээр-Есөнзүйл маршрутаар өдөр бүр, Есөнзүйл - Улааанбаатарын хооронд 7 хоногт 2 удаа зорчигч тээврийн байнгын үйлчилгээтэй, дэд бүтцийн хөгжил сайтай зүүн бүсиийн сумдын төв болон хөгжиж байгаа юм.
Шашин,сүсэглэлийн газар
Есөнзүйл суманд Өндөр Гэгээн Г.Занабазарын хүйг дарсан газарт анх босгосон ”Өвгөн суврага” Дашгунгаадэжид хийд байдаг бөгөөд 1994-1995 онд сэргээсэн билээ. Энэхүү суврага дуганыг сэргээхэд сүмийн захирагч гиег Чимэддорж агсаны хань Д.Батдэлгэр зээ хүү Ч.Ганхүү нар санаачлан өөрсдийн өвлөн хадгалж ирсэн бурхан шашины эд өглөгт тулгуурлан хөрөнгө мөнгөөр санхүүжүүлсэн юм. Өндөр гэгээний живхний үнс асгасан Цагаан толгой Өвгөн суврагны зүүн урд цайран харагддаг билээ. Мөн сумын төвд Гандан Чойнпилин хийд сүсэгтэн олонд үйл ажиллагаа явуулж байна.
Холбоод
Ийнхүү тус сумын уугуул иргэд, хөдөлмөрчид улс эх орныхоо хөгжилтэй хөл нийлүүлэн сум орноон дэгжээн хөгжүүлэх, үйлсэд хүч хөдөлмөрөө зориулан ажиллаж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өвөрхангай аймгийн сум
Алессандро Дель Пьеро
Пинтуриччо хочтой Алессандро Дель Пьеро (Alessandro Del Piero) Ufficiale OMRI (1974 оны 11 сарын 9-нд Венето мужийн Конельянод төрсөн) нь 2006 оны дэлхийн аварга, Серие А-гийн Ювентус багт тоглодог, Италийн хөлбөмбөгчин юм. Тэрээр ФИФА-гийн 100 жилийн ойн үеэр Пелегийн нэрлэсэн, амьд сэрүүн байгаа 125 шилдэг хөлбөмбөгчний ФИФА 100 жагсаалтад багтсан. Түүнчлэн УЕФА-гийн зохион байгуулсан санал асуулгаар Европын сүүлийн 50 жилийн шилдэг хөлбөмбөгчдийн нэг болсон. 2000-аад онд Дел Пьеро цалин, урамшуулал, сурталчилгааны орлогоороо дэлхийд тэргүүлэх хөлбөмбөгчдийн нэг байлаа.
Эшлэл
Ангилал:1974 онд төрсөн Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Италичууд
Паксе
Паксе (магадгүй Багсе) — Лаос улсын хоёрдугаар их хот.
Цахим хуудас
Ангилал:Лаосын аймгийн төв Ангилал:Чампасакийн суурин Ангилал:Чампасакийн Вант Улс
Чөтгөрийн анчин Ёоко
Чөтгөрийн анчин Ёоко (魔物ハンター妖子) нь Японы анимэ юм. 1990 оны 12 сарын 1-ноос 1995 оны 7 сарын 1 хүртэл OVA (оригинал видео анимаци) хувилбараар гарчээ. Toho, Madhouse, A.D. Vision-ы бүтээл.
Дүрүүд
Дуу оруулсан: Хисакава Аяа
Холбоос
Ангилал:Анимэ
Нина Добрев
Нина Добрев (Добрева Нина Константинова, Nina Dobrev, 1989 онд 1 сарын 9 төрсөн) нь канад болгарын жүжигчин модел юм. Түүнийг тоглосон The Next Generation (2006-2009) Mia Jones-ийн дүр болон The Vampire Diaries(2009-2015) Elena Gilbert дүрүүдээр хүмүүс илүү мэднэ. Тэрээр цус сорогчийн өдрийн тэмдэглэл кинонд тоглосоноор нийт 16 шагнал авчээ. Цус сорогчийн өдрийн тэмдэглэл киноны 6-р бүлгээс гарч, 8-р бүлгээс эргэн ирж байгаа. Гэвч 8-р бүлэг бол тус киноны сүүлчийн бүлэг бөгөөд Нина маань TVD-ээс салаалан гарсан The Original кинонд Katharine-ийн дүрээр нилээн хэдэн ангид тоглосон байна.
Хувийн Амьдрал
Тэр The Vampire Diaries киноны жүжигчин Ian Somerhalder 2010-2013 хүртэл болзож байсан. 2015 оны 7 сараас 2016 оны 2 сар хүртэл Austin Stowell болзож байсан. Сэлфи хийх зурагт үзэх дургүй. Харилцааны солилцооч мэргэжилтэй. Тэрээр Victorious киноны од болох Victoria Justice тай тун адилхан.
Цахим холбоос
Ангилал:Канадын жүжигчин Ангилал:Болгарын жүжигчин Ангилал:Канадын хүн Ангилал:Болгарчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Фриц Хабер
Фриц Хабер (Fritz Haber, 1868 оны 12 сарын 9 – 1934 оны 1 сарын 29) нь Германы химич, бордоо, тэсрэх бодис хийхэд чухал үүрэгтэй аммиакын нэгдэл гаргаж авах аргыг нээснээрээ 1918 онд химийн салбар дахь Нобелийн шагнал хүртсэн эрдэмтэн юм. Түүнчлэн ионлог хатуу биетийн торон энергийг хэмжих арга буюу Борн-Хаберын циклийг Макс Борнтой хамтран нээжээ. Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед хлор болон бусад хорт хийг гаргаж авах ажлыг хийж байсан тул "Химийн зэвсгийн эцэг" гэгддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Химийн Нобелийн шагналтан Ангилал:Германы химич Ангилал:20-р зууны химич Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:Кайзер Вилхелм Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн багш Ангилал:Карлсруэгийн Технологийн Хүрээлэнгийн багш Ангилал:Вилхелм Экснер Медаль шагналтан Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Байерны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Германы эзэнт гүрний дэлхийн нэгдүгээр дайны хүн Ангилал:Нацизмын үед Германы эзэнт гүрнээс дүрвэгч Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн Ангилал:Гехаймрат Ангилал:Вроцлавын хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1868 онд төрсөн Ангилал:1934 онд өнгөрсөн
Хедо Туркоглу
Хидайет "Хедо" Туркоглу (Hidayet "Hedo" Türkoğlu, 1979 оны гуравдугаар сарын 19-нд Стамбул хотод төрсөн) — Туркийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Лос Анжелес Клипперс багийн хүчний довтлогч юм. Туркийн Эфес Пилсен (1996—2000) багаас 2000 оны драфтад оролцож №16-гаар Сакраменто Кингc (2000—2003) багт сонгогдон НБА-гийн гараагаа анхны Турк гаралтай тоглогч болон эхлүүлж байв. Сан Антонио Спарс (2003—2004), Орландо Мэжик (2004—2009), Торонто Рэпторс (2009—2010), Финикс Санс (2010) багуудад тоглож байгаад Орландод 2010 онд эргэн ирсэн байдаг. Орландод хоёр ч удаа 39 оноо авсан нь дээд үзүүлэлт нь юм. 2014 оны нэгдүгээр сарын 16-нд Лос Анжелес Клипперс багт чөлөөт наймаагаар элссэн. 2001 оны НБА-гийн хоёр дахь шинэ багийн бүрэлдэхүүн, 2009 оны НБА-гийн оны ахисан тоглогчоор тус тус нэрлэгдэж байсан Туркоглу Туркийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 2001 оны Европын мөнгө, 2010 оны Дэлхийн мөнгөн медаль хүртэж байв.
Холбоос
Ангилал:1979 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Туркийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч Ангилал:Лос Анжелес Клипперс багийн тоглогч Ангилал:Туркууд
Щурците
Щурците (дуудлага Штурцитэ) нь Болгарын хард рок, поп рок, прогрессив рок хамтлаг юм 1967 онд Софи хотод байгуулагдаж байжээ.
Цомгууд
Ангилал:Болгарын хамтлаг Ангилал:Хард рок хамтлаг
Рашаант сум
Рашаант сум нь дараах утгуудын аль нэгийг заана.
Дора Бүүтби
Пенелоп Дора Харви Бүүтби (Penelope Dora Harvey Boothby, 1881 оны 8 сарын 2 – 1970 оны 2 сарын 22) нь Английн теннисчин юм. Тэрээр Миддлсексийн Финчлид төржээ. Бүүтби 1909 оны Вимблдоны аварга бөгөөд 1908 оны Лондоны олимпоос мөнгөн медаль хүртжээ. Дора Лондоны Хаммерсмитэд 1970 онд нас нөгчсөн ажээ.
Ялсан (1)
1Энэ нь 1908 оны аварга Шарлотт Күүпер Стерритэй тоглох өрсөлдөгчийг шалгаруулах шувтаргын тоглолт байсан бөгөөд тэр үед өмнөх жилийн аварга нь шигшээ тэмцээнд шууд шалгардаг байв. Гэвч Стерри аваргаа хамгаалахаар ирээгүй тул Бүүтби аварга болжээ.
Ялагдсан (2)
Ангилал:Английн теннисчин Ангилал:Их Британийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1881 онд төрсөн Ангилал:1970 онд өнгөрсөн
Дивергенци (биологи)
Шинэ хэлбэр үүсэж бий болох нь экологийн ба тухайн газар орны нөхцөлд зохицох явдалтай ямагт холбоотой. Шалгарлын замаар бие махбодийн шинж тэмдгүүд салж холдох процессыг дивергенци гэнэ. Энэ нь конвергенцийн эсрэг үзэгдэл болно. Дивергенци нь тухайн газар орны нөхцөл өөр байсантай холбоотой явагдана. Дивергенциэр бие махбодийн шинэ бүлгийг үүсгэх эх үүсвэр болно. Дивергенци зөвхөн зүйлд бус төрөл, овог, багийн хэмжээнд байгалийн шалгарлын замаар явагдана. Жишээлбэл, мэрэгчдийн багийн амьтад янз бүрийн амьдрах орчноос биеийн хэлбэр, бүтэц өөр өөр болсон: хэрэм, олби, зурам, тарвага, хулгана, алагдаага, минж гэх мэт.
Ангилал:Эволюци
Чампасак аймаг
Чампасак — Лаос улсын өмнөд биеийн аймаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Лаосын аймаг
Умард Солонгос
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс (БНАСАУ) буюу Умард Солонгос — дорнод Азийн Солонгосын хойгийн Умард хагасыг эзэлсэн бүрэн эрхт улс юм. Умард талаараа Хятадтай (ихэнх), Оростой (багахан), өмнөд талаараа Өмнөд Солонгостой Солонгосын цэрэггүй бүсээр хиллэдэг. Өрнө зүгт Шар тэнгис, дорно зүгт Япон тэнгист тулна.
Кужусониос эхтэй солонгос улс 8-р зуунаас нэгдмэл болж Солонгосын хойгт багтан тогтсон. 1910-1945 оны хооронд Японы хараат орон болсон. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа хоёр хэсэгт хуваагдаж, Зөвлөлт Холбоот улсыг баримталсан Солонгосын умард хэсэгт 1948 онд Ким Ил Сон тэргүүтэй БНАСАУ-ыг байгуулжээ. 1950 онд Умард Солонгос өмнөд нутаг руу дайрч нэгтгэх гэсэн боловч АНУ, НҮБ-ийн цэргийг дийлэлгүй 1953 онд дайн өндөрлөсөн. 1991 онд хоёр улс НҮБ-д бүрэн эрхт гишүүнээр элссэн. Одоо ч Өмнөд Солонгосыг өөртөө нэгтгэх бодолго баримталдаг хаалттай хату дэглэмтэй орон. БНАСАУ байгуулагдсан цагаас нь Монгол улс хүлээн зөвшөөрч, 1948 оны 10-р сарын 15-нд манай дипломат харилцаа тогтоосон хоёр дахь улс болж байсан юм.
Умард Солонгос улс төрийн эв хамт дэглэм, нийгэм журамт эдийн засаг, нэгдмэл төрийн байгууламжтай, нам төвт нэг намын ноёрхолт тогтолцоотой. Ким Ил Соний байгуулсан улсыг өдгөө ач хөвүүн Ким Жон-өнь нь удирдаж байна. Олон улсад БНАСАУ-г хэт дарангуй дэглэмтэй гэж тодорхойлдог. "Чүчэ" болон "Соньгүнь" зэрэг үзэл баримтлалтай.
Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас 2014 онд явуулсан мөдлөгөөр Умард Солонгосыг "орчин цагийн дэлхий дээр өөр хаана ч байхгүй жин, хэмжээ, тогтоц бүхий хүний эрхийн ноцтой зөрчилтэй" хэмээн дүгнэсэн байдаг.
Нэр
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс (조선민주주의인민공화국 — чусонь миньжү жүи иньминь гунхуагүг)-ын оноосон нэрийг монголоор хэд хэдэн янзаар товчилж байна. Үсгээр товчилж БНАСАУ, угтвараар нь Ардчилсан Солонгос, байрлалаар нь Умард Солонгос, Хойд Солонгос гэдэг. "Солонгос" гэсэн нь монгол үг. Харин солонгос хэлээр улс, үндсээ умард улсад нь "Чусонь" (조선), өмнөд улсад нь "Хань" (한) хэмээж байна.
Газар зүй
Умард Солонгос 120,540 хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай, Малавигаас арай том буюу дэлхийн 98-р том орон юм. thumb|200px|left|Аймаг, хотын замын сүлжээний газрын зураг
Байрлал
Хойд өргөргийн 37° — 43°, зүүн уртрагийн 124° —131° дотор Ази тивийн дорнод зах Солонгосын хойгийн Умард хагасыг эзлэн оршдог. Хойд талын Түмэн гол, Пэгдү уул, Ялу голоор зааглагдсан 1416 км зурвасаар Хятад улстай, өмнөд талын 238 км Солонгосын цэрэггүй бүсээр зааглагдаж Өмнөд Солонгостой, зүүн хойд талын 17.5 км зурвасаар Орос улстай хиллэдэг. Хилийн нийт урт — 1671.5 км.
Уул усан
Умард Солонгос орон далайн түвшнээс дээш дунджаар 400 м өндөр. Нутгийн 80 хувь уул нуруу бүхий өндөрлөг газар. 50 гаран өндөр уул байна. Зүүн болон төв биеэр уулархаг, баруун талдаа нам доор газар байна.
Хамгийн өндөр цэг нь Солонгосын хойгт нэгдүгээр, далайн түвшнээс дээш 2744 м өндөр Пэгдү галт уул. Хөвч нуруудаас тоочвол зүүн дорно Умардын Хамгён нуруу, Умард-төв хэсгийн Нанним нуруу, Умард хилийн дагуух Каннам нуруу гээд үргэлжилнэ. Хоёр Солонгосыг дамжсан Тэбэг нурууны Көмган уул (1638 м) үзэмж сайхнаараа зартай. Эдгээрт Мантаб-сань (2205 м), Мюхян-сань (1909 м), Матэ-сань (1745 м), Мэбу-сань (1578 м) зэрэг өндөр уулс бий. 40 километрээс хол урсдаг 138 гол горхи байна. Гол мөрнөөс 790 км урсдаг Умард хилийн Ялу гол хамгийн урт нь юм. Түмэн гол 521 км, Пёнъянгаар дайрдаг Тэдун 397 км, өмнөд хилийн Имжинь гол 273 км урттай.
Нам доор тал газар байна. Пёнъян, Чэрёнгийн хоёр бусдаасаа эн их.
Тариалангийн нутаг 14.4 хувь буюу маш бага, ой мод 61 хувь байна.
Газар хөдлөлийн идэвхтэй, халуун рашааны 124 газар байгаа.
Уур амьсгал
Умард Солонгост дөрвөн улирал, эх газрын болон тэнгисийн уур амьсгал солигдож байдаг. Бороотой дулаан зун, хуурай хүйтэн өвөлтэй. Агаарын температур I сард −3 — −13 °C, VIII сард 20 °C  — 29 °C байна. Жилийн хур тунадасны 60 хувь VI—IX сард унадаг.
Ашигт малтмал
Нүүрс, хар тугалга, гянт болд, цайр, бал, төмөр, зэс, алт, давсны нөөцтэй.
Хүн ам зүй
thumb|Кымсүсаний дурсгалын ордны өмнө зургаа авахуулагсад thumb|Эмнэлгийн шүдний эмчийн өрөө Умард Солонгос улс 2011 онд 24,451,285 хүнтэй байв. Дэлхийн 194 улсаас хүн амын олноор 48-р байрт байна. Дайны дараа хүн амын тоо огцом өсч байсан бол удааширч 2014 он болоход 0.5%-д хүрсэн. Мянган хүн тутамд 15 төрж, 9 нас нөхцдөг. Хоол тэжээлийн хүртээмжгүй байдал, өлсгөлөн хүн амын өсөлтөд сөргөөр нөлөөлдөг. Гэрлэлт цуцлах нь бараг байхгүй.
Хүн амын 22 хувь 0–14 насны багачууд, 69% нь 15–64 насны хөдөлмөрийн чадвартан, 9% нь 65-ээс дээш өндөр настан байна. Хүн амын нягт — 198.3 хүн/км², хүйсийн харьцаа жигд, бичиг үсэг тайлагдалт — 99%, дундаж наслалт — 63 жил.
Ард түмэн
Умард Солонгос нэг үндэстэн, нэгэн төрлийн ард түмний орон. Бараг 100 хувь солонгос үндэстэн. Цөөн тооны хятад, япон байна.
Зарим талаар алтай язгуурт багтах, зарим талаар өнчин бүрэлдсэн хэмээх солонгос хэл улсын албан ёсны хэл бөгөөд солонгос үсгээр (энд чусонь-гыль гэнэ) бичнэ. Хамгён, Пёньян нутгийн аялгуу гэж байна. Пёньяны аялгуу хэвлэл мэдээлэл, албан хэргийн «мүньхуа-о» (Сөүлийнхэд суурилсан)-гоос ялгаатай. Өмнөдийнхтэй харьцуулахад зээлдмэл үг бага. Оросоос зээлдсэн үгс бий.
Шашны зан үйл, баяр байдаг ч коммунист орны жишгээр шашинд дургүй. Судалгаанаас үзвэл хүн амын 64 хувь шашин шүтдэггүй, 16 хувь солонгос бөө мөргөлтөн, 13.5% чоньдогю (күнзийн суртал голлосон холимог үзлийн шинэ шашин), 4.5% буддын шашин, 1.7% христийг шүтдэг. Ойрын үзэл суртлыг эс тооцвол буддын болон күнзийн олон зууны өв уламжлалтай.
Хот суурин
thumb|right|200px|[[Воньсань хот]] 1987 оны онд мэдээлснээр хүн амын 59 хувь хотод суудаг. Нутгийн баруун биеийн нам доор газар олноороо байна.
Урлаг спорт
Солонгосын уламжлалт урлаг соёлоос гадна БНАСАУ-д орчин үеийн соёл дэлгэрсэн. Өмнөдтэй харьцуулахад тэс өөр чигтэй.
Уран зураг, дуу хөгжим, кино гээд бүх зүйлд коммунист үзэл, суртал ухуулга шингэсэн байдаг. Үүнд Ким Ир Сен Японы дарлалын эсрэг тэмцэж байсан, Хөдөлмөрийн намын алдар цуу, нийгмийн сайн сайхнаа магтсан бүтээлүүд голлоно. Хувьсгалын дуурь гэж бүр тогтсон төрөл байна. Киног хүүхэд залуусыг төлөвшүүлэхэд чиглүүлдэг.
thumb|200px|2012 оны Арирангийн зураг
Умард Солонгосын орчин цагийн барилгын хийцийг гурав ангилдаг. 1) уламжлалт солонгос хийцээс оруулсан (Морьт хөшөө, Ялалтын хаалга, Чүчэ цамхаг), 2) уламжлалт солонгос дээвэртэй (соёлын ордон, төв номын сан, Олон улсын найрамдлын үзэсгэлэн), 3) уламжлалт хийцгүй олон давхар барилга (Рёгён зочид буудал, Курё зочид буудал) байна.
1964–2014 оны хооронд Олимпийн наадамд тамирчдаа илгээснээс буудлага, бокс, гимнастик, бөх барилдаан, хүндийн өргөлт, жүдо, тэшүүр, ширээний теннис зэрэг спортоор 14 алт, 13 мөнгө, 22 хүрэл медаль хүртсэн. Ким Иль бөх олимпийн хошой аварга бол, Ке Сүнь-хи жүдоч олимпийн гурван медальтай. Хөлбөмбөгийн шигшээ баг нь 1966 оны ДАШТ-д шөвгийн наймд үлдэж байсан.
Хүний эрх боолт
Умард Солонгос хүний эрхийг хааж боодгоороо ардчилсан төдийгүй бусад коммунист улсаас хол илүү. Амьдрах газраа өөрөө сонгох эрхгүй, ажиллах шаардлагатай газар дээрээс томилдог. Улсаас гарч орох чанд хяналтын доор цөөн хүнд олддог. Нам, төрийг шүүмжлэх эрх байхгүй. Бүх хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл төрийн мэдэлд байдаг. Нэг хүнийг тахин шүтэх үзлээр ухуулдаг. Эмнести олон улсын байгууллагын хэлснээр 15–20 шоронд 200,000 хүн улс төрийн хэргээр хоригдож байна.
Төр нь үүргээ биелүүлээгүйгээс өлсгөлөнгөөр, мөн албадан хөдөлмөр, эсэргүү нэр зүүж 1–2 сая хүн зуурдаар хорвоог орхисон гэсэн таамаг бий.
Эртний улс
Кужусонийг залгаж нийтийн он тооллын эхэнд Пүё улс, Угжо, Тунъе, Самхань зэрэг овог аймгийн холбоод оршин байж байгаад гурван улсын үетэй золгожээ. Өмнөд этгээдийн Пэгжэ, Шилла, Умардын Когурё гэх гурван улс болж, нэг улс үндэстэнд дөхөж хэдэн зууныг үдсэний эцэст Тан улстай холбоолсон Шилла 676 онд бусад хоёрыг мөхөөж газар нутгийг нь эрхшээж нэгдсэн Шилла улс болжээ.
Дараах үед яруу найраг, дүрслэх урлаг, буддын соёл дэлгэрэн хөгжив. Шилла (Солонгос) - Тан (Хятад) найрамдалтай байв. 10-р зуунд Шилла дотоодын хямралаас сулран Гуулин улсаар солигджээ. Манжуурт Кугурёгийн өвийг залгасан Пальхэ улс оршиж байгаад 926 онд Кидан д мөхөөгджээ.
Гуулин, Чусонь
thumb|right|150px|Гуулин улс. 1374 он. 936 онд солонгос үндэстний Курё буюу Гуулин улсыг Ван Гонь үүсгэн байгуулав. Энэ улсад Шиллагийн адилаар суурин соёл урлаг, эрдэм сэхээрэл лавшран тогтсон. Тухайлбал 1377 онд буддын «Чигжи» номыг төмрөөр барласан нь дэлхийн анхны төмөр бар байжээ. 13-р зуунд Гуулин улс Их Монгол Улсын довтолгоонд өртөж байв. 30 жил дайтсны эцэст хараат, үнэнч холбоотон нь болжээ.
Юань улс мөхөхөд Курёгийн гадаад бодлого зөрчилдөж, хятадын Минтэй байлдахаар мордсон И Сонге жанжин цэргээ Ялу голоос нийслэл рүү буцаан довтолгож 1388 онд Ү ванг унагаад 1392 онд төр эргүүлэн улсын ван болж, Чусонь улсыг (1392-1897) үндэслэжээ.
1870-аад оноос Япон Солонгост нөлөөлж эхэлсэн ба 1895 онд Чусоний хатны амийг хорлож 1897 оноос Солонгосын эзэнт улс болгов. Солонгос 1905 онд Японы ивээлт орон (протекторат) болж, 1910-1945 оны хооронд харьяа нутаг нь болж эзлэгдэв. Дэлхийн II дайны төгсгөлд Японоос Солонгосыг чөлөөлөхдөө Америк Зөвлөлт хоёр уралдан, таллан хуваажээ.
БНАСАУ
thumb|200px|right|Газрын зурагт Солонгосын цэрэггүй бүсийг зааж буй цэрэг 20-р зуунд ЗХУ ойр орших улсуудаа эв хамт (коммунист) дэглэмээр замнуулахыг хүсч, нөгөө талаас АНУ коммунист орнууд олшроход тээг учруулах гэж зорьж байлаа. Дэлхий хоёр туйлт улс төрийн дэглэмд хуваагдаж байв. Тиймээс ч дэлхийн хоёрдугаар дайныг дуусгахаар дээрх хоёр гүрэн Японы эсрэг 1945 онд дайтахдаа өөрсдийн хамгаалан буй дэглэмээр замнуулахаар уралдан Солонгосыг Японоос чөлөөлжээ. НҮБ-ийн шийдвэрээр Солонгосыг 38-р өргөргөөр хоёр хуваан дээрх хоёр орны хяналтанд сахиулжээ. Зөвлөлтийн хянаж буй хойд хагаст 1948 онд коммунист дэглэмээр замнах Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс (БНАСАУ) байгуулагдсан. Улсын тэргүүнээр Манжуурт байрлан Солонгосын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэж явсан, Зөвлөлтийн холбоотон Ким Ир Сен /Ким Ил Сон/ сонгогджээ.
1950 оны 6-р сард Умард Солонгос Өмнөд Солонгос руу цэргийн довтолгоон хийж Солонгосын дайн (1950-1953) эхэлсэн. Солонгосын дайн Зөвлөлт-Америкийн тэрсэлдээн буюу Хүйтэн дайны анхны том дайн байв. Дайн Америк, НҮБ, БНХАУ-ын цэргийг хамарсан томоохон дайн болсон ба 1953 оны 7-р сард дайнаас өмнөх хилтэй адил буюу хойгийн таллан хуваасан Солонгосын цэрэггүй бүсээр хил татаж, гал зогсоох гэрээ байгуулжээ. Дайнд хоёр талаас 1 сая цэрэг, энгийн иргэд алагдсан. Хот, барилга ихээр сүйдэж, эдийн засаг уналтанд орсон байна.
thumb|200px|left|1989 оны Пёнъян 1956 онд Зөвлөлтийн удирдагч Никита Хрущёв ын оролцоотой Ким Ир Сенийг түлхэн унагах оролдлого гарсан ч бүтэлгүйтсэн. Умард Солонгос Зөвлөлт, Хятадтай холбоотон хэвээр үлдсэн боловч зай барьдаг болж «Чүчэ» (дотоодын үйлдвэрлэлээр хэрэгцээгээ бие дааж хангах) үзэл баримтлалыг хөгжүүлсэн. 1960-аад он хүртэл Умардын эдийн засгийн өсөлт Өмнөдийнхөөс илүү байсан. 1976 онд хоёр солонгосын нэг хүнд ноогдох ДНБ адил байсан боловч түүнээс хойш Умардын эдийн засаг улам бүр хоцорч иржээ. 1992 оноос Зөвлөлтийн өргөн тал бүрийн тусламж үгүй болсон.