cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хакасууд
1920 онд өөртөө засах эрхийн шаардлага Орост дэлгэрсэн үед ЗХУ-ын төр тогтсоны дараа 1923 онд Хакас үндэсний тойрог байгуулагдаж, Бэлтир, Сагай, Хаас, Хойбал, Хызыл гэх хэляриа адилавтар аймгуудыг нэгтгэн "Хакас" хэмээн нэрийджээ. 1930 онд Красноярскийн хязгаарын захиргаанд Хакасын өөртөө засах муж байгуулагдаж, харин 1992 онд байр суурь дээшлэн Хакасын Бүгд Найрамдах Улс болон зохион байгуулагдаж, Хакас хэл Орос хэлний хамтаар албан ёсны хэл болжээ. Энэ нь өөрсдийн онцлог хэл, соёлоо хадгалах, сэргээхэд дэм болж байна.
Хэдийгээр Хакас орон өдрөөс өдөрт аж үйлдвэржин хотжиж байгаа хэдий ч хөдөөний Хакасууд хонь, үхэр голдуу мал маллаж амьдарсаар л байна. Тэд Монголчуудтай адил овоо босгодог, хөөмэйлдэг.
Омог, хэлний аялгуу
Яг Хакас гэвэл 1920-иод оноос тархай бутархай байсан овог аймгуудыг нэгтгэснээр үүссэн ястан юм. Цөөн тоотой, урьдын түүхэнд нэгдэн нягтраагүй, нийлээд удаагүй тул Хакасын нэгдмэл онцлог, соёлийн зүйлс харьцангуй хомс. Хакас нэр дор нийлсэн олон аймгуудын яриа нь тус бүрдээ Хакас хэлний аялгуу болно. Сагай – Орчин цагт Хакасын 70% болох зонхилох омог юм уу ястан. Сагай аялгуугаар ярилцдаг. Хаас – Хаасуудын аялгуу нь дотроо 4 аялгатай. Тэдний нэг болох Абакан аялга Хакас хэлний бичгийн үндэс болсон.
Эх сурвалж
Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Хакас
Томас Спенсер Монсон
Томас Спенсер Монсон (1927оны 8-р сарын 21)Америкийн шашны тэргүүн санаачлагч, мөн өнөөгийн "Есүс Христийн "Хожмын үеийн гэгээнтнүүдийн сүм" -ийн 16 дахь ерөнхийлөгч юм. Ерөнхийлөгч Монсон нь шашны дагалдагчиддаа, энэ дэлхий дээрх бурханы иш үзүүлэгч бошиглогч хэмээн хүндлэгдсэн хүн юм. Монсон нь амьдралынхаа ихэнхи хэсгийг сүмийн янз бүрийн удирдагчийн албан тушаалд итгэлтэйгээр үйлчилсэн.
Монсон 36 насандаа сүмийн төлөөлөгч болж байсан. 1995 оны 3 сарын 12-оос сүмийн ерөнхийлөгчийн 1-р зөвлөхөөр болон 12 төлөөлөгчийн зөвлөлд үйлчилж байсан. Дараа нь сүмийн ерөнхийлөгч болсон. Тэрээр 2008 оны 2срын 3-нд сүмийн ерөнхийлөгч Гордан Б. Хинклийг нас барсаны дараа залгамжлан авсан.
Намтар
Монсон нь Юта муж, Солт-Лейк хотод төрсөн. Түүний эцэг эх, Спенсер Монсон (1901-1979)мөн Гладис Конди (1902-1973). Монсон нь зургаан хүхдийн хоёр дахь нь бөгөөд өнөр өтгөн гэр бүлд өссөн. Ээжийн талын хамаатануудтайгаа нэг ижил гудманд амьдардаг байсан ба үргэлж аялалд явдаг байв. Энэ гудманд мөн Мексик гаралтай байнгын оршин суугчид амьдардаг байсан. Монсоны гэр бүл Мексик хөршүүдтэйгээ маш сайхан харилцаатай байсан. Монсон нь өсвөр насаа голдуу хамаатнуудын хамт Греинджер хотын фермд (Одоогийн Уэст Валли хотын хэсэг) өнгөрүүлсэн.
1940 оноос 1944 онд Монсон нь Солтлейк хотын "West high school" дунд сургуульд суралцсан. 1944 оны намар Юта мужийн их сургуульд элсэн орсон. Их сургуульд байх үедээ өөрийн ирээдүйн эхнэр Фрэнсистэй танилцсан. Түүний гэр бүл нийгмийн дээд давхаргаас гаралтай боловч түүний эцэг Франц Жоннсонтой илүү ойр дотно танилцаж холбоотой болсон. Шведэд Монсоны нагац ах түүнд баптисм хүртээсэн. 1945 онд Монсон нь Америкийн нэгдсэн улсын тэнгисийн цэрэгт элсэж, Номхон далайн фронтод дэлхийн хоёрдугаар дайнд оролцохоор татагдсан. Тэр Калифорн мужийн Сан Диего-д хуваарилагдаж дайны төгсгөлд хилийн чандруу томилогдсон. Дайн дууссаны дараа түүний алба 6 сар үргэлжилж, дараагаар нь Юта мужийн их сургуульдаа эргэн ирсэн. 1948 онд Монсон нь бизнесийн чиглэлээр бакалаврын зэрэгтэй төгссөн. Залуу байхдаа Монсон бүрэн цагийн номлолд үйлчилээгүй. 1948 оны 10 сарын 27 нд 21 настай байхдаа Фрэнсис Беверли Жоннсонтой Солт-Лейк хотын ариун сүмд гэрлэсэн. Хосууд 3 хүүхэдтэй болсон. Томас Ли, Энн Фрэнсис, мөн Кларк Спенсер. Монсон хэсэг хугацаанд Юта мужийн их сургуульд багшилж, дараа нь түүний ажлын амжилт эхэлсэн. Дезерет Ньюс сонингийн газар анх ажиллаж эхэлсэн ба удалгүй рекламны бизнест атжилт олж эхэлсэн. Мөн Монсон ерөнхийлөгч Гордон Б.Хинклитэй хамт үйлчилж байсан.
Анхны ерөнхийлөгч
1985 онд сүмийн ерөнхийлөгч Спенсер Б.Кимбалыг нас барсаны дараа Эзра Тафт Бенсон ерөнхийлөгч болсон бөгөөд түүний нэг болон хоёрдугаар зөвлөхөөр Гордон Б.Хинкли, Монсон нар дуудагдсан. 58 насандаа Монсон хамгийн залуу төлөөлөгч болсон нь 1901 онд үйлчилж байсан Антон Х.Лундтай адил юм. Төлөөлөгч Хинкли, Монсон нар Бенсоны дараагийн ерөнхийлөгч Ховард У.Хантерийн зөвлөхөөр хамт үйлчилсэн. 1995 онд Хантер нас барсаны дараа Хинкли ерөнхийлөгч болсон ба Монсон мөн түүний зөвлөхөөр үйлчилж байсан. 2008 оны 1сарын 27 нд Хинклигийн дараа Монсон сүмийн ерөнхийлөгч болсон.
Сүмийн ерөнхийлөгч
Ерөнхийлөгч Гордон Б.Хинклигийн (түүнийг нас барахаас 7 хоногийн өмнө) дараа Монсон Есүс Христийн Хожмын үеийн гэгээнтнүүдийн сүмийн 16 дахь ерөнхийлөгч болсон. Монсон өөрийн зөвлөхөөр Хенри Б.Айринг болон Дитер Ф.Угдорф нарыг сонгосон. Монсоныг төрөх үед сүм Америкийн баруун хэсгийн мужуудаар байрлаж байсан ба ойролцоогоор 650000 сүмийн гишүүдтэй байжээ. Харин ерөнхийлөгч болоход сүм дэлхий даяар 13 сая гаруй гишүүдтэй болжээ.2008 оны 10 сараас Монсон шинээр 13 ариун сүмийг барьсан. Монсон анх удаа өөрийн зөвлөхүүдийн хамт ерөнхийлөгч Жорж У.Буш Солт-лейк хотод айлчлах үеэр уулзаж байсан. Дараа ньтөлөөлөгч Даллин Г.Өүкстэй хамт сенатор Харри Ридом ерөнхийлөгч Барак Обама нартай уулзсан. Монсон уулзалтын үеэр ерөнхийлөгч Обамад, түүний гэр бүлийн түүхийн 5 боть ном бэлэглэсэн.
Ариун сүмийн ажил
Монсон Есүс Христийн Хожмын үеийн гэгээнтнүүдийн сүмийн ерөнхийлөгчийн хувьд дараах ариун сүмийг адисласан: Айдохо мужийн Рексбургийн ариун сүм, 2008 оны 10 сар; Бразилын Күритиб ариун сүм, 2008 оны 11 сарын 1,; Айдохо мужийн Твин Фоллс ариун сүм, 2008 оны 8 сарын 24; Юта мужийн Дрэйпер ариун сүм, 2009 оны 5 сарын 24; Юта мужийн Окир Маонтен ариун сүм, 2009 оны 8 сарын 21; Украйны Гилл Вэлли ариун сүм, 2010 оны 8 сарын 29. Ерөнхийлөгчийн нэгдүгээр зөвлөх байхдаа дараах ариун сүмийг адисласан: 1986 онд Бүэнос-Айрес ариун сүм болон Аргентинийн Луйсвил ариун сүм, Мексикийн Мерид ариун сүм, Кентук мужийн Рено ариун сүм, Мексикийн Виллахерм ариун сүм, Мексикийн Веракруз ариун сүм. Ерөнхийлөгч Монсон 12 төлөөлөгчийн зөвлөлд үйлчилж байхдаа өөр олон ариун сүмийн адислалд оролцсон.
Зууны мэдээ
“Зууны мэдээ” сонин
“Зууны мэдээ” -1999 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс энэ нэрээрээ гарч эхэлсэн Монголын үндэсний өдөр тутмын сонин. "Засгийн газрын мэдээ" нэртэйгээр Засгийн газрын төв хэвлэл болж анхны дугаар нь 1991 оны 9-р сарын 1-нд гарч байсан.
Сүүлд “Хэвлэл мэдээллийн чөлөөт байдлын тухай” Монгол Улсын хууль хэрэгжиж эхэлсэнтэй холбоотой урьд гарч байсан “Засгийн газрын мэдээ” сонины хамт олон “Мэдээ” ХХК болон зохион байгуулагдаж, “Зууны мэдээ” нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэх болсон байна.
Одоо Улс төрийн мэдээллийн алба, Эрэн сурвалжлах, шуурхай мэдээллийн алба, Эдийн засаг, экологийн алба, Нийгэм танин мэдэхүйн алба, Бизнес, маркетингийн алба, Компьютер, дизайн, гэрэл зургийн албатай, Үндэсний мэдээллийн төвтэй, 30 гаруй ажилтантай үйл ажиллагаа явуулдаг.
Сонины хамт олон той холбогдох бол zuuniimedee@yahoo.com, zuuniimedee@gmail.сom цахим шуудангийн хаяг руу имэйл илгээгээрэй.
“Зууны мэдээ” сонин нийтлэлийн сэдвийн хүрээ өргөн, мэдээллийн багтаамж сайтай, төр засгийн мэдээллийг түлхүү тусгахаас гадна иргэдийн амьдралд тулгамдаж буй асуудал бэрхшээл, нийгмийн асуудлуудыг гаргаж тавьдаг үндэсний хэмжээний томоохон сонин юм.
Хүмүүсийн хоцрогдсон, муу урхагтай нийгэмд түгээмэл ойлголтыг өөрчлөх “Хэвшмэл ойлголтоо өөрчилье” буландаа мэргэжил сонголтонд, ажил хийхэд, спортоор хичээллэхэд хүйс ямар ч хамааралгүй гэсэн утга агуулгаар хүмүүсийн жендерийн хэвшмэл ойлголтыг өөрчлөх материаууд цувралаар хүргэх болсон.
Мөн эмэгтэй улстөрчид, бизнес эрхлэгчид, манлайлагчдыг эрэгтэйчүүдтэй эн тэнцүү авч үзэн, тэдний бодлого, үйл ажиллагаа, зорилтын талаар адил тэгш мэдээлж байхыг эрмэлзэнэ хэмээн редакцийн бодлогодоо тусган “Эмэгтэйчүүдийн манлайлал” булантай болсон.
“Эмэгтэйчүүдийн манлайлал” буландаа 21 аймгийн болон дүүрэг цаашлаад сум, хороодын ИТХ-д эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь, бодлого тодорхойлох боломж ямар байгаад анализ хийж сониндоо нийтэлж байна. Мөн аймаг, сум, дүүрэг хорооны иргэдийн хурлын төлөөлөгчөөр сонгогдон ажиллаж байгаа эмэгтэйгээс шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоо орон нутагт хэр байгаа талаар ярилцлага авч байна.
“Зууны мэдээ” сонин дүрэм, агуулгаа шинэчилж, хүний эрхийн мэдрэмжтэй болгон сайжруулсан бол Редакцийн бодлогоо шинээр тодорхойлж, улс төр бизнес нийгмийн бүхий л давхаргад хүн амын 50 хувийг эзэлж байгаа эмэгтэйчүүдийн дуу хоолойг эрэгтэйчүүдтэй нэг адил эн тэнцүү хүргэх асуудлыг тусган уншигч захиалагчид маань хүссэн үедээ хаанаас ч уншиж болохоор QR кодтой болгон сониныхоо хоёрдугаар нүүрэнд оруулсан. Тиймээс хүссэн хүн бүр сонины редакцийн бодлогыг уншиж боломж бүрдсэн.
“Зууны мэдээ” сонин “BBC” агентлагийн “50:50” хөтөлбөрийн албан ёсны түнш болон ажиллаж байна. Дэлхийд алдартай Их Британийн “BBC” мэдээллийн агентлагтай хамтран ажиллах болсноор “Тэгш байдлын 50:50 төсөл”-ийн албан ёсны түнш болох гэрээ байгуулсан. Ингэснээр эрэгтэй, эмэгтэй эх сурвалжийнхаа тоог тэнцүүлэн 50:50 хувьд хүргэхэд анхаарч ажиллах зорилт дэвшүүлээд, өдөр тутмын ажилдаа тусган ажиллаж байна.
ПОДКАСТ: https://www.polit.mn/a?type=VIDEO
Холбоо барих:
Утас: 11-321279, 11-315589
Цахим шуудан: zuuniimedee@gmail.com, zuuniimedee@yahoo.com
Редакцийн хаяг: Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, 8-р хороо, Амарын гудамж-1, "Зууны мэдээ" сонины байр
Веб сайт: https://www.zms.mn/
https://www.polit.mn/
Ангилал:Монголын сонин
И Сын-хүнь
И Сын-хүнь (이승훈) — Өмнөд Солонгос улсын хол зайн эрэгтэй тэшүүрчин.
Ангилал:Тэшүүрийн олимпын аварга Ангилал:Тэшүүрийн дэлхийн аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын тэшүүрчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга Ангилал:Шорт трекийн универсиадын аварга Ангилал:Сөүлийн хүн Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Коммунизм
Коммунизм (commūnis, орчуулбал Эв хамтач, нийтийн үзэл)- нийгмийн тэгш байдлыг хангах үйлдвэрлэлийн хэрэгслийн нийгмийн өмчид суурилсан нийгэм, эдийн засгийн онолын тогтолцоо юм.
«Коммунизм» гэж коммунист нийгэм бий болгохыг зорилгоо болгон тунхагалдаг хэт зүүний үзэл суртлыг мөн хэлдэг байна. Энэ утгаараа марксизм, нийгмийн анархизм (анархи-коммунизм) болон бусад түүнд ойр төрлийн улс төрийн үзэл баримтлалууд багтдаг гэж үзэж болно.
Энэ үзэл 20-р зууны түүхэнд гол нөлөө үзүүлсэн (коммунист улсууд болон капиталист улсуудын хоорондох ширүүн тэмцэл, зүүнтний бүлэг болон чөлөөт дэлхийн хоорондох хүйтэн дайны үе).
Марксист онолоор, коммунизм бол тодорхой түүхэн үе шат дахь нээлтүүдэд зайлшгүй гарч ирэхэд нь, өөрт ашигтай хүч болон материалист хөрөнгөөр тэргүүлэх мөн чөлөөт харилцаа холбоонд суурилахыг зөвшөөрдөг. Коммунизмын нарийн тодорхойлолтууд нь хоорондоо ялгаатай байдаг ба энэ нь голдуу нийтлэг улс төрийн бодлогын алдаа байдаг. Марксист онолын төлөө тэмцэл: социализм бол ердөө л коммунизмд хүрэх шилжилтийн замын үе шат юм гэдэг. Ленинист пролетарийн удирдсан манлай бүлгийн үзэл санааг энэ онолд шинээр нэвтрүүлсэн бөгөөд эргэлтийн дараах улс төрийн бүх эрх мэдлийг барих, “Ажилчид” ба ажилчдын оролцоо, капитализм ба социализмын хоорондох шилжилтийн үе шат гэж тодорхойлсон.
Коммунист зөвлөл, марксист бус хувь хүний эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч коммунистууд, замбараагүй коммунистууд гэх мэт коммунистууд шилжилтийн манлай намыг эсэргүүцдэг ба коммунизмын байгуулал дахь капитализмын эхлэлийг дэмждэг. Өргөн цар хүрээний онолууд дахь тэдгээр коммунистуудын бодлоор ялгаатай эдийн засгийн хөдөлгүүрүүд (Жишээ нь хоол хүнсний хэрэглээ, боловсрол, эмнэлэг гэх мэт) байдаг гэж үздэг. Зарим коммунистууд үйлдвэрлэлийн үндсэн хүчин зүйлийг өмчлөх хувийн өмч ноёрхсон капиталист нийгэмд үйлдвэрлэлийн нийгмийн шинж хөгжлийн явцад улам бүр хөгжиж, энэ нь нийгмийн үйлдвэрлэлийн үр дүнг эзэмших хувийн эзэмшил, хувийн өмчтэй эвлэршгүй зөрчилтэй болж, эцэстээ социалист хувьсгал хийж ажилчин ангийн засаглалыг тогтоон капитализмыг устгах замаар социализмыг тогтоон коммунизмыг байгуулахад хүргэнэ. Капитализмын бүтээгдэхүүн болох пролетари анги зөвхөн өөрийнхөө хүчээр өөрийгөө чөлөөлж чадах тул энэ анги улс төрийн засгийн эрхийг байлдан авах нь түүхэн зайлшгүй шинжтэй. Капитализм бол хувийн өмч, мөлжлөгт үндэслэдэг тул шударга биш нийгэм мөн. Харин коммунизм бол төгс энэрэнгүй нийгэм байх болно гэж коммунистууд үздэг. Орчин үеийн толь бичигт социологичид ба улс төрийн тайлбарлагчид улс төрийн зонхилох чиг хандлагын талаар маргалддаг, коммунизм нь голдуу улс төрийн намуудын бодлогуудыг дурьдсан байдаг ба эдийн засгийн бодит байдлыг харгалзахгүйгээр өөрсдөө тэргүүлдэг.
Түүх
К.Маркс, Ф.Энгельс нар 1847 онд Английн Лондон хотод амьдардаг германий цагаачдын дунд “Коммунистуудын Холбоо” гэх хууль бус байгууллагыг байгуулж 1848 онд “Коммунист намын тунхаглал” -аа гаргасан байдаг ажээ.
Коммунизмын бөөнөөр устгасан хэргүүд
Коммунист дэглэмийг тогтоох үед 1917-1990 онуудад нийт 100 сая гаруй энгийн номхон иргэдийг дэлхий даяар харгислан устгажээ. Үүнээс Монгол улсад гэхэд нийт үндэстний 10% гаруй буюу 80 000 - 100 000 орчим иргэдийг 1921-1939 онуудад устгаж Монголын нийгмийг айдаст автуулж байж Коммунизмын үзэл суртлыг нийгэмд тулгасан байдаг. Украйнд 1929-1939 онуудад ЗХУ-ын Коммунист харгислалыг нийтээр өлсгөлөнд оруулах аргыг хэрэглэж 5-7 сая иргэдийг өлсгөлөнгөөр устгаж байж Коммунист дэглэмийг тогтоосон түүхтэй.
Эшлэл
Ангилал:Улс төрийн систем Ангилал:Марксизм
1969 он
Гадаад холбоос
#
Маркетинг
Маркетинг (marketing) нь Филип Котлерын тодорхойлолтоос үзвэл, "Бүтээгдэхүүн болон үнэ цэнийг (өртөг, value) бий болгон бусадтай солилцох замаар хувь хүн буюу байгууллагууд хэрэгцээтэй буюу хүсч байгаа зүйлсээ олж авахын тулд явуулах нийгэм, бизнесийн үйл явц" юм. Бусад судлаачид, байгууллагын хувьд маркетингийг янз бүрээр тодорхойлдог боловч алийг нь ч авч үзсэн маркетинг нь худалдаа арилжаа, солилцоотой холбоотой.
Өргөн тархсан ойлголт болох "Бараа үйлчилгээг худалдаалснаас олох ашгийг нэмэгдүүлэхийн тулд хэрэглэгчийн үйлдэл, сонирхлыг судлан дүн шинжилгээ хийх", "тэдгээр судалгаа, дүн шинжилгээний үр дүнд үндэслэн бараа бүтээгдэхүүний арилжааг явуулах үйл явц" гэх зэрэг утгаар хэрэглэгдэх боловч үнэндээ энэ нь маркетингийн нэг бүрэлдэхүүн ойлголт төдий бөгөөд ялангуяа эхнийхийг нь маркетингийн судалгаа хэмээн нэрлэдэг. Жишээ нь, судалгаатай холбоогүй зүйл болох арилжааны арга замыг боловсронгуй, үр ашигтай болгох замаар ашгийг нэмэгдүүлэх нь ч маркетинг юм. Маркетингийн хэлбэрүүд сэдвээс дэлгэрэнгүйг үзнэ үү.
Тухайн нөхцөл байдал, цаг үе, зах зээлээс хамааран үр ашигтай маркетингийн бодлого нь янз бүр байдаг. Орчин үед мэдээллийн технологийг маркетингад ашиглах шаардлага нэмэгдэж буй.
Маркетингийн 4P (4Пи)
Маркетингийн үндсэн 4P гэдэгт дараах ойлголтууд багтдаг:
Маркетингийн хольц
Маркетингийн хольц нь маркетингийн иж бүрдэл гэж нэрлэгддэг маркетингийн дөрвөн "Пи" гэсэн ойлголтыг хамардаг. Энэ нь англи хэлний "Пи" үсгээр эхэлсэн 4 ойлголтыг хамарсан тул "Маркетингийн 4 Пи" гэж нэрлэх нь түгээмэл байдаг. Үүнийг тайлбарлавал Product-Бүтээгдэхүүн, Price-Үнэ, Place-Хуваарилалт, Promotion-Идэвхжүүлэлт. Эдгээр бүх үйл явц нь маркетингийн үйл ажиллагааны хүрээг хамардаг байна. Эдгээр иж бүрдлүүдийг хэдийгээр тусад нь авч үздэг боловч хоорондоо нарийн уялдаа холбоотой харилцан хамааралтай ойлголт юм.
Маркетинг цогцоороо
Маркетинг цогцоороо дараах байдлаар илэрхийлэгддэг. Дөрвөн үндсэн хэсэг байдаг нь:
Улаанхус сум
Улаанхус нь Баян-Өлгий аймгийн сум юм. Анх 1923 он Шеруши хошуу нэртэй суурь нь тавигдаж байсан. 2023 он түүхт 100 ойг тэмдэглэнэ. Улаанхус сум бол Монгол улсын хамгийн хүн ам ихтэй сумдын нэгэнд зүй есоор ордог. 9000 гаруй хүн амтай. Нэг сонирхолтой нь сумын нутаг дэвсгэрт казахуудаас өөр нэг ч үндэстэн ястан амьдардаггүй юм. Монгол улсын хамгийн өндөр цэг болох Таван Богдын оргил энэ сумын нутагт оршдог. Одоогийн Улаанхус сум 1962 онд Ойгор сумыг тус суманд нэгтгэсний үр дүнд өргөжин бий болсон юм. Сумын өргөн уужим нутагт сургууль, хүүхдийн цэцэрлэг, хүний эмнэлэг тус бүр 3 бий. Тус сумын нутагт Монголд төдийгүй дэлхийд хосгүй, Ойгорын эртний сүг хадны бичээс нь 20 км талбайг эзэлж, эрдэмтэд болон жуулчдын анхаарал сонирхлыг татсаар байна.
Хүмүүс
Монгол улсын Нисэх хүчний анхны командлагч, генерал М.Зайсанов энэ сумын уугуул юм. Энэ сумын нутагт голлох Шеруши омгийн угсаа залгамжилсан ноён, Ахтайн Жылхышы, Жылхышийн Сүхэрбай,Малын Дорнод Туркестан улсын генерал-майор асан Сүхэрбайн Далелхан нарыг дурдах нь зүйтэй. Монгол улсад нэрд гарсан төр нийгмийн зүтгэлтэн, партизан Карибайн Шангишбай, аймгийн Засаг дарга нар Дүзелбайн Женисхан, Шабийн Хабдыл, Асханбайн Сарай, Ром, Хузкейн Дармен, эрдэмтэн профессор Өмирбекийн Хамбар, Асханбайн Сарай, Ануарын Ното, Абильтайн Минис, Байтазагийн Хурметбек болон Миналын Динейхан, Орайханы Шерхан, Камалашын Бихумар, Монгол Улсын Гавьяат Эмч Рамишийн Асай зэргийн дэд эрдэмтэн докторууд, алдарт дуучин Ж.Хадуу, А.Хавлааш, Ж.Хиватдолда, уран зохиолчид Б.Имашхан, К.Махфуз, Ж.Байыт, Х.Даян, М.Хабдай, П.Мурат, И.Кенес, И.Нарау, И.Еликбай, улсын начин Т.Нурхадыл, Б.Серик, аймгийн хурц арслан М.Борбан, М.Азкей, М.Нажкей, С.Бердихан нар тус сумын уугуулууд юм.
Эрүүл мэндийн төв
Тус сумын Эрүүл мэндийн төвийг 2016 оны 3 дугаар сарын 29-ний өдрийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн тэргүүлэгчдийн хурлын 26 дугаар тогтоолоор Сумын эрүүл мэндийн төвийн хамт олны саналын дагуу Монгол Улсын гавьяат эмч, клинкийн профессор, Анагаах ухааны доктор, дүрслэл оношилгооны зөвлөх зэргийн эмч Рамишийн Асайн нэрэмжит болгосон байна.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
5 сарын 22
5 сарын 22 нь Григорийн тооллын жилийн 142 дахь (өндөр жил бол 143 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 223 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0522 22
Мияшита Жүн-Ичи
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Японы усанд сэлэгч Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан
Гриззли баавгай
Гриззли баавгай ганцаараа амьдардаг амьтан боловч далайн эргийн хавиар хулд загас түрс шахах үеэр гол, горхи, нуур, цөөрмийг дагаад бөөгнөрдөг. Хоёр жил тутамд эвш 1-4 (голдуу 2) бамбарууш төрүүлдэг. Бамбарууш жижиг биетэй, дөнгөж 500 орчим г жинтэй. Эвш бамбаруушаа хамгаалдаг бөгөөд үр төлөө аюулд орсон гэж бодвол дайрч довтолдог.
Тодорхойлолт
Гриззли баавгай баавгайнхан овогтоо хамгийн томын нэгд тооцогддог. Маахай хойд хөл дээрээ босоход 3 м хүртэл өндөр босч чадна; эвш нь дунджаар 38%-иар жижиг.
Өнгө зүс нь газарзүйн бүсээ дагаад янз бүр. Шараас авахуулаад гүн хүрэн буюу улаан өнгөтэй. Мөрөн дээрээ том бөгтрөгтэй, энэ нь урт мөчөөрөө ухахад хүч өгөх булчингийн цулаас бүрдэнэ. Гэхдээ хойд хөлнүүд нь илүү хүчтэй. Хойд хөлөнд байх булчин баавгайг босож, богино зайг хойд хөл дээрээ туулах боломж өгнө. Ийнхүү хойд хөл дээрээ зогсоход орчноо илүү сайн хардаг. Толгой нь том, дугуй, хажуунаас харвал хөнхөр. Том хэмжээтэй боловч цагт 64 км хурдалж чадна. Гэхдээ мөрөн дээрх том булчингаасаа болж уруу газар өгсүүрээсээ удаан явдаг.
Гриззли баавгай бусад ихэнх хүрэн баавгайнаас харьцангуй урт савар, цагаан баавгайтай төстэй толгойн зүсэлттэй байдгаараа ялгаатай. Хойд Америкийн бусад хүрэн баавгайн дэд зүйлтэй харьцуулахад гриззли баавгай хэмжээгээр жижиг. Энэ хэмжээний ялгаа нь гриззли баавгайн далайд гарцгүй амьдрах орчинд идэш тэжээл бага байдагтай холбоотой. Сибирийн хүрэн баавгайтай (Ursus arctos collaris) хэмжээ, зүс, зан байдлаараа төстэй.
Гадны холбоос
Ангилал:Баавгайнхан
1958 он
Гадаад холбоос
#
Википедиагийн тухай шүүмжлэл
Википедиа байгуулагдсан цагаасаа хойш олон талын шүүмжлэлд өртсөөр байна.
Wikipedia-гийн нэг хөрөнгө оруулагч Ворд Каннигхэм (Ward Cunningham) : Та бүхэн одоо Википедиа-г зөвхөн уншигчид биш бас түүнийг хамтран бүтээгчид нь юм... Интернэтийн дурын хэрэглэгч Wikipedia.com-д дурын мэдээлэл оруулж бас тэнд байгаа бусад хүмүүсийн оруулсан нийтлэлүүдэд дурын засвар өөрчлөлтүүд оруулж чадна гэдэг. Ингэж зарладаг, тунхагладаг бас ийм гэж батлах гэж оролддог. (Гэвч... тэнд барууны суртал ухуулгад үл нийцэх, түүнийг эсэргүүцсэн аливаа үнэн засвар өөрчлөлт оруулбал тун удалгүй үл мэдэгдэх бүрэн эрхт редакторууд нь өөрсдийнхөөрөө “зөв” болгон засч орхидог. Хэрэв хэрэглэгч ийм оролдлогыг дахин дахин хийвэл засч өөрчлөх - edit эрхийг нь хаачихдаг... Энэ юу гэсэн үг болохыг ойлгож байна уу?) Тус сайтан дээр та бүхэн өөрийн нэр усаар эсвэл бүүр нэрээ нууцалж байгаад дурын мэдээлэл оруулж бас байгаа мэдээллийг засч өөрчилж болдог гэдэг. Тэгээд хамгийн гол нь тэрхүү мэдээллийнхээ ишлэл, лавлах эх үүсвэрүүдийг зааж өгөх, мөн шинжлэх ухаанд үндэслэсэн байх ёстой гэдэг. (Гэвч... тэнд тавьсан мэдээллүүд нь зөвхөн нэг талыг барьсан, тэдэнд “хэрэгтэй” ишлэлүүд л байдаг! ). Wikipedia аль нэг талын байр суурийг барихгүйгээр мэдээлэл тавихыг эрмэлздэг гэж тунхагладаг билээ. (Гэвч... хэрэв сайн анзаарч үнэхээр чухал, өнөөгийн ардчилсан либерал суртал ухуулагчдын гуйвуулаад байгаа, зарчмын чухал ач холбогдолтой түүхэн мэдээллүүдийн хувьд анзаарч ажиглавал хэтэрхий нэг талыг /хэний талыг барьсан гэдгийг ойлгож байна уу/ барьсан нь илт байдаг. Харин тэр түүхийн талаар тархи угаалгасан, өөр юу ч мэдэхгүй хүнд бол бүх зүйл үнэмшилтэй мэт санагддаг... )
John Seygenthaler, сэтгүүлч, зохиолч, улстөрийн зүтгэлтэн: Тийм ээ, энэ их сонирхолтой сайт. Тэнд Википедиа-д маш их мэдээлэл байдаг. Гэхдээ тэнд итгэж үнэмшихэд хэцүү мэдээлэл бас их байдаг. Та хэзээ энэ сайт уруу хандаж орж ирж байгаа цаг мөчөөс чинь мөн чухам ямар мэдээлэл тэндээс хайж байгаагаас чинь шалтгаалж тэнд байгаа, байсан мэдээллүүд нь шал өөр өөр утга агуулгатай болсныг анзаарч болно... Тэнд миний хуудсан дээр худал зүйл их бичсэн байсан учир би өөрөө засч өөрчилсөн юм. Гэтэл над уруу редакторууд нь дайрч эхэлсэн. Намайг одоо бүр Джон Кеннедиг алсан хүн гэж хүртэл тэнд бичсэн байгаа. Одоо надад тэр худал мэдээллийг засч залруулах боломж байхгүй, миний эрхийг хаасан байгаа...
....Түүхийг Википедиад шал өөр болгож бичсэн /энэ нь хэнд ашигтай гэдгийг бас таагаарай/ өчнөөн олон бодит фактууд байдаг. Үүнд, англи-америкийн колоничлолын түүх, боолчлол хүний наймааны түүх, арьсны өнгөөр ялгаварлан гадуурхаж 100 орчим сая индианчуудыг хядсан геноцидын түүх, өөр арьстан үндэстнүүдийг бөөнөөр нь хорьж тарчлааж мөн саяхныг хүртэл хар арьстнуудыг бөөнөөрөө гадуурхан зодож алж байсан (lynching, the Lynch law) бас амьдаар нь шатааж алж байсан (жишээ нь, 1920 онд Миннесотта муж улсад афроамерикчуудыг зодож дараа нь дүүжлэн хороож байсан, 1937 онд Джорджи муж улсад бөөн цагаан арьстнууд задгай гал дээр өөр хүмүүсийг олон цагийн турш шатааж алж байсан хэргүүд) олон түүхүүдийг өөрчилж гуйвуулж бичсэн, Дэлхийн I ба II дайны түүхийг бүрэн гуйвуулсан, социализмын жинхэнэ түүхийг гүтгэн гүжирдсэн, долларын ноёрхлын түүх мөн түүний эздийн адал балмад үйл ажиллагаанууд, орчин үеийн неоколоничлол боолчлолын түүх гэх мэт өчнөөн зүйлийг зориудаар гуйвуулан бичсэн байдаг. Мөн тэнд байгаа нэг мэдээлэл нь өөр өөр хэл дээр шал өөр агуулга, хандлагатай байх нь элбэг!
Интернэт орчны мэдээлэл бүр үнэн зөв байдаггүйг анхаарах хэрэгтэй болдог. Тухайлбал Википедиагийн нийт өгүүллийн 60% нь ямар нэгэн алдаатай байдаг тухай судалгаа бий. Алдаануудыг ангилж үзвэл түүхэн мэдээлэл 68.5%, огноо 37.7%, компанийн удирдлагын тухай мэдээлэл 37.4%, санхүүгийн мэдээлэл 28.8%, үг, үсгийн алдаа 21.2%, бусад төрлийн алдаанууд 35.2 хувийг тус тус эзэлдэг байна. Энэ нь мэдээллийн хамгийн том онлайн сан хэр найдваргүй болохыг харуулж байгаа хэрэг юм. Өнөөдөр сая сая хүн гэрийн даалгавараас эхлүүлээд бизнес илтгэл хийхдээ Википедиагаас цуглуулсан баримт, материалуудыг ашигладаг.
Гэвч тэдгээр мэдээллүүд олон нийтийн дэмжлэгээр бүрддэг учир хүний санамсаргүй алдаанаас гадна зориудаар бэлтгэсэн хуурамч мэдээллүүд ч орох тохиолдол бас гардаг байна. Харин сайтын удирдлагууд мэдээллийг засварлах талаархи санал, гомдлуудад хариулт өгөхөд хэт хойрго ханддаг нь алдааны хэмжээнд нөлөөлж байна гэж үзжээ. Тухайлбал Википедиа аливаа санал, гомдолд 2 - 5 хоногийн дотор хариу өгөхийг хичээдэг гэдэг ч бодит байдалд хэдэн долоо хоногийн хугацаа зарцуулдаг байна.
Америкийн Индианаполис муж улсын иргэн, 30 настай Justin Knapp 2005 оноос хойш өдөрт дунджаар 385 мэдээлэл бэлтгэж оруулсан байна.
Тэрээр өөрийн мэргэжлийн дагуу улс төр болон гүн ухааны тухай өгүүллүүдийг голчлон бэлтгэдэг бол түүний 1 сая дахь өгүүлэл Википедиаг үндэслэгч Jimmy Wales-ын тухай байжээ. Харин түүний араас 800 мянган өгүүлэл оруулсан Их Британийн иргэн Neil Edwards нэхэж явна. Википедиад мэдээлэл оруулах эрх хэний ч өмнө нээлттэй боловч одоогийн байдлаар албан ёсны бүртгэл бүхий 90 мянган бүлэг сайн дураар ажиллаж байгаа аж. Гэвч интернэт орчинд танин мэдэхүйн өгүүлэл бэлтгэх ажил нөр их хүч хөдөлмөр шаарддаг. Их бага ч бай хамаагүй 385 нэгж өгүүлэл бэлтгэхийн тулд амралтгүйгээр, өдөр бүр тасралтгүй 10 цаг ажилласан гэж тооцвол 1 өгүүлэлд дунджаар 1 минут 35 секундын хугацаа зарцуулна гэсэн тооцоо гарч байна. Википедиагийн дундаж мэдээлэл ямархуу хэмжээтэй байдгийг бид мэдэх учир ийм их хэмжээний мэдээллийг ганц хүн copy/paste-аас бусад хэлбэрээр бэлтгэх боломжтой эсэхийг төсөөлөх ч бэрх юм.
Хятад улс википедиагийн эсрэг Hudong (Baike.com) цахим толийг 2005 онд хятад хэлээр нээсэн ба одоо хүртэл википедиагийн зарим хуудсыг Хятадад блоклосон хэвээр байна. Мөн 2019 оны 4-р сарын эхээр Хятад улсын ЗГ бүх хэлээр нь хаажээ Дэлхийн 3-р дайн онлайн хэлбэрээр википедиад өрнөж байна.
Холбоос
Ангилал:Цахим хуудас
Тоон электроник
Тоон электроник буюу дижитал электроник нь дохионуудыг тасралттай, дискрет утгуудтай аналог түвшнүүдээр илэрхийлдэг электроникийн салбар.
Тоон электроник төхөөрөмж дотор талын логик элементүүдэд (схемүүдэд) өгөгдсөн хүчдэлээр зохицуулагдана. Логик элемент нь "асаалттай", "унтраалттай" (эсвэл "үнэн", "худал") гэсэн хоёр тогтвортой логик төлвийн аль нэгд оршдог. Ихэвчлэн +5В хүчдэл өгөгдсөн байвал асаалттай төлөв (гүйдэл байна), харин 0-1В хүчдэл өгөгдсөн байвал унтраалттай төлөв (гүйдэл байхгүй) гэнэ. Эдгээр төлвийг тоогоор илэрхийлдэг. Үүнд, "асаалттай" төлвийг 1, "унтраалттай" төлвийг 0-оор кодлодог.
Хэдэн үндсэн цифрийг ашиглан дурын тоог илэрхийлэх аргачлалыг тооллын систем гэдэг. 0 ба 1 гэсэн хоёрхон цифрийг ашигласан тооллын системийг хоёртын тоолол хэмээн нэрийднэ.
Тоон электроникт локик схемүүдийг ашигладаг. Логик AND, NAND, OR, XOR гэх мэт схемүүдийг түлхүү ашигладаг. Логик AND схем нь логик үржих үйлдэл ба аль нэг оролт нь 0 буюу унтраалттай байвал гаралт нь 0 болдог.
Ангилал:Электроник
Гайана
Гайана ( Англиар Guyana []), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Гайана Улс, хуучнаар Британийн Гайана нь Өмнөд Америкийн хойд эрэгт орших тусгаар тогтносон улс юм. Гайана нь хуучин Нидерланд (200 гаруй жил), мөн Британийн колони байсан. Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөлийн гишүүн орнуудаас Өмнөд Америкийн эх газар дээр орших цорын ганц улс болно. Түүнчлэн Карибын Нийгэмлэг (CARICOM)-ийн гишүүн улс бөгөөд тус байгууллагын төв нь Гайанагийн нийслэл Жоржтаунд байрладаг. Гайана улс Их Британиас 1966 оны 5 сарын 26-нд тусгаар тогтнож 1970 оны 2 сарын 23-нд бүгд найрамдах улс болжээ.
"Гайана" буюу "Гвиана" гэдэг нэр нь түүхэнд "Их усны орон" гэгддэг Амазон мөрний хойд, Ориноко голын зүүн биед орших Гвианын өндөрлөгийг нэрлэдэг нэр байв. Анх тус бүс нутагт Нидерландын гурван колони байв: Эссекибо, Демерара, Бербиче. Өнөөдөр Гайана улс нь зүүн талаараа Суринам, өмнөд болон баруун өмнөд талаараа Бразил, баруун талаараа Венесуэл улстай хиллэх бөгөөд хойд талд нь Атлантын далай байрлана.
215,000 км2 газар нутагтай Гайана улс Өмнөд Америкийн хамгийн бага газар нутагтай гурван улсын нэг юм (нөгөө хоёр нь Уругвай, Суринам). Хүн ам нь ойролцоогоор 770,000.
Эшлэл
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Өмнөд Америкийн орон
Майк Франц
Майк Франц (Mike Frantz; 1986 оны аравдугаар сарын 14, Заарбрюкен) — Германы хөлбөмбөгчин, «Фрайбург» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
2008 оны долдугаар сард «Саарбрюккенээс» «Нюрнбергт» элссэн.
2014 оны зургадугаар сарын 13-нд «Фрайбургтай» нэгдсэн. 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 4-нд «Кёльнийг» ялахад (1:0) Франц 37-р минутанд Оливер Зоргийн дамжуулалтаар хожлын цор ганц гоолыг оруулсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Саарбрюккен багийн тоглогч Ангилал:Нюрнберг багийн тоглогч Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Маркетингийн онол
Маркетингийн онол гэдэг нь зах зээл, хэрэглэгчийг судалдаг ухаан бөгөөд голчлон бараа үйлчилгээг арилжаалах, нийлүүлэгч талын хувьд зөвлөгөө болохоор мэдлэг болон үзэл бодлыг судалдаг.
Компани нь бодлого, үйл ажиллагаагаа сайжруулахад ашиглагддаг тул өргөн утгын бизнес удирдлагын ухааны нэг салбар гэж үздэг.
Судалгааны гол сэдвүүд нь:
Ашиглагдах судалгааны арга зам нь олон янз бөгөөд мониторинг, ярилцлага, анкет бөглүүлэх, статистикийн дүн шинжилгээ, ажиглалт зэргийг хослуулан судалдаг.
Их сургууль болон Зар сурталчилгааны агентлаг, Бодлого боловсруулах хэсэг зэрэг нь ихэнх судалгааг хийж гүйцэтгэдэг.
Энэхүү онолын хувьд хамгийн нэрд гарсан нь Филип Котлерын бүтээлүүд болно.
Мөн үзэх
Ангилал:Маркетинг Ангилал:Үйлдвэрийн эдийн засгийн онол
Ольхон арал
Ольхон арал (буриадаар: Ойхон) Байгал нуурын хамгийн том арал юм. Буриадын бүрэлдэхүүнд байсан уг арлыг 1937 онд Эрхүү мужид оруулжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Байгал нуур Ангилал:Азийн арал Ангилал:Нуурын арал Ангилал:Эрхүү мужийн арал
1960 он
Энэ онд болсон үйл явдлууд
-XVII-р олимп Ром хотноо зохиогджээ.
Гадаад холбоос
#
Нийгэм эдийн засгийн ухаан
Нийгэм эдийн засгийн ухаан （англи: socioeconomics）гэдэг нь эдийн засгийн үзэгдлүүд болон нийгмийн үзэгдлүүдийн хоорондын холбоог судалдаг шинжлэх ухаан юм.
Мөн үзэх
Ангилал:Дээд боловсролын хичээл
Тагтаа
Тагтаа нь Columbidae овгийн шувуу юм. Өргөн тархсан ба хамгийн их суурьшсан нь Индонез болон Австралийн бүс нутаг болно. Тагтааны 300 орчим зүйл бий.
Төрх
Тагтааны далавчны урт 20-27 см, жин нь 200-650 гр байдаг ба Евроази, Африк, Австралид өргөн тархсан байдаг. Тагтааг хүмүүс ойролцоогоор 5000-10000 жилийн өмнөөс гаршуулан тэжээж эхэлсэн гэж үздэг. Энэ хугацаанд тагтаа судлаачид өнгө, биеийн хэлбэр, зориулалтаараа өөр өөр 800 орчим төрөл зүйлийн тагтааг гарган авчээ.
Тагтаа нь нилээд удаан хугацааны турш хүмүүсийн шуудан харилцааны гол арга хэрэгсэл байсан юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Агнуурын шувуу
Ким Жан-ми
Ангилал:Буудлагын олимпын аварга Ангилал:Буудлагын азийн наадмын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын буудлагын тамирчин Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Хувьсах хүчдэл
График 2: Түүний хувьсах хүчдэлийн хэсэг]] Хувьсах хүчдэл гэдэг нь хүчдэлийн туйлууд нь тодорхой давталтаар хувьсах боловч хугацааны дундаж утга нь стандартын дагуу тэг байх цахилгааны хүчдэлийг нэрлэнэ. Энэ хүчдэлийн графикийн хэлбэр нь ямар ч хамааралгүй болоод заавал синусын функцийн графикийн дагуу байх албагүй.
Бичиглэл
Цахилгаан хүчдэлийн физик тоо хэмжээний томъёоны тэмдэг нь U; тогтмол- эсвэл холимог хүчдэлийг хооронд нь ялгах үүднээс хувьсах хүчдэлийг долгионтой зураасаар индекслэнэ (жишээлбэл: U_\sim ). 230 Вольтийн хувьсах хүчдэлийн тэмдэглэгээг дараах байдлаар бичнэ: Хэрэв хувьсах тоо хэмжээг агшин зуурын хугацааны утгаас хамааруулан бичих бол жижиг үсгээр буюу u эсвэл u(t) гэж бичнэ.
Тодорхойлолт
Хугацаанаас хамааран өөрчлөгдөх цахилгааны хүчдэлийг u(t) хувьсах хүчдэл гэж нэрлэхийн тулд дараах хоёр дүрмийг биелүүлэх ёстой. Үүнд:
Хэрэглээ
Өдөр тутмын амьдралд тааралдах хамгийн энгийн жишээ бол лаазан залгуурын цахилгаан сүлжээний хүчдэл юм. Хувьсах хүчдэл нь Омын хуулийн ерөнхий хэлбэрээр хувьсах гүйдэлтэй холбогдох учир ачаалалтай эсэргүүцэлтэй тогтмол гүйдлийн эсэргүүцэл болоод хувьсах гүйдлийн эсэргүүцэл байгаа гэж үзээд тооцоолох дүрэмтэй, комплекс хувьсах гүйдлийн тооцоог үзнэ үү.
Цахилгаан хангамжаас гадна хувьсах хүчдэлийг мэдээллийн техникт хэрэглэнэ. Үүний жишээнд микрофон орно. Микрофон нь дуу хүлээж аваад хүлээн авсан дуугаа дүрслэх хувьсах хүчдэлийг үүсгэдэг байна.
Ангилал:Цахилгаан соронзон
Чихрийн нишингэ
Чихрийн нишингэ ( Англиар Sugarcane; Оросоор Сахарный тростник) нь таксономийн системээсээ хамаараад, 6 - 37 зүйлд хуваагдана. Азийн халуун орны уур амьсгалт дулаан нутгаас гаралтай, чихрээр баялаг тус ургамал нь хоёроос зургаан метр өндөртэй байдаг. Бразил улсад дэлхийн нийт чихрийн нишингийн гуравны нэг орчмыг тариалдаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Ургамал Ангилал:Хоол хүнс
Халимаг
Халимаг (о.т. Халимагууд; халимагаар хальмг - [хальмъг], о.т. хальмгуд, хальмг улс; оросоор калмык, о.т. калмыки; англиар о.т. Kalmyk people, Kalmyks) — Монгол хэл-угсааны, Ойрадын бүлэгт багтдаг, ОХУ-ын харьяа болох монгол ард түмэн, 190 мянга орчим хүнтэй ястан.
17-р зууны эхэнд Торгуудын Хо өрлөг Эрчисийг уруудан баруунш алслаж хасаг, татар зэрэг олон улс түмэнтэй байлдан нүүсээр Ногайн улсыг мөхөөгөөд газар орныг нь эзлэн сууснаас эхлэсэн 9 хэсэг нүүдэл, 1771 оных гэх мэт Зүүнгар руу буцсан 4 нүүдлийн дараа Ижилийн хөвөөнд хоцорсон нь Халимаг болон үлджээ. Буддын шашны салбар шарын шашныг шүтдэг. Нүүдэлчин боловч одоо нилээд нь хот сууринд амьдрах болжээ. Халимаг хэлний кирилл бичгийн дүрэм ЗХУ-ын үед зохиогдож 1942 оноос кирилл үсэг хэрэглэж эхэлжээ.
1631-ээс 1771 он хүртэл «Ижилийн Ойрадын улс» (Калмыцкое ханство) тусгаар тогтнож байсан хэдий ч 1771 оноос Оросын Хаант Улсын Астрахань мужийн харьяанд 9 улс болон хуваагдаж оржээ. Хожим 1920 онд ЗХУ, түүний ЗСБНХОУ-ын доор «Халимагийн автономит муж» байгуулагдаж, 1935 онд «Зөвлөлт Социалист Автономит Бүгд Найрамдах Халимаг Улс» (1944 онд татан буугдаж, 1957 онд сэргээгдсэн) болсон ба ОХУ байгуулагдахад 1992 оноос Бүгд Найрамдах Халимаг Улс (Республика Калмыкия, Хальмг Таңһч) болжээ. Өдгөө энэхүү Халимаг орны хүн амын 57.4%-ыг 162,740 (Орос дахь бүх халимагийн 88.7%) Халимаг хүн бүрдүүлж байна.
Орос хэлний "калмыки" гэдэг оноосон нэр ЗХУ-ын бүрэлдэхүүн дэх Ойрадыг хэлэх ерөнхий нэр болсноор алс хол ч гэсэндээ Киргиз улсад байгаа 4,188 Сарт халимагийг мөн л калмыки гэж бүртгэдэг хэвээрээ байна. Орост 2010 онд 80,546 хүн Халимаг хэлтэй болохоо мэдүүлсэн нь бүртгэгдсэн 183,372 Халимагийн 43.9%-тай тэнцэнэ.
Нэр
Халимаг (хальмаг; хальмг) хэмээх нэр бол калмак гэх түрэг (татар, хасаг г.м), калмык гэх орос үгний хожмын монгол хувилбар юм. Ижил мөрөний Ойрадууд өөрсдийгөө торгууд, дөрвөд г.м-ээр овог аймгийн нэрээр тодорхойлдог байв. Оросууд тэднийг калмык гэдэг болсон нь «үлдсэн», «гээгдсэн» гэсэн утгатай калмак гэх татар тэмдэг нэрээс уламжласныг 1761 онд Оросын түшмэл В.Бакунин бичиж үлдээсэн.
Тархалт
Халимагууд одоо Астрахань мужид багтсан 10 аймаг, Ойрадын Батут, Хэрэйд, Дөрвөд, Хошууд, Харнууд, Тэлэнгэд овог, ястнууд багтсан ОХУ-ын харъяа 178000 орчим хүн амтай, өөртөө засах эрх бүхий Бүгд Найрамдах Халимаг Улсад амьдарч байна.
Түүх
Хо өрлөгөөр ахлуулсан Торгууд, Дөрвөд аймгийнханаас ихэвчлэн бүрдсэн Ойрад нь 1607 онд баруун зүг нүүдэллэн одсон бөгөөд цааш нүүсээр Ижил мөрөнд суурьшиж Халимагийн хант улсыг байгуулжээ. Тэд 1655 онд Оросын хаанд элч илгээн холбоотон нь болжээ. Халимагийн Аюук (1670-1724) I Пётр хаантай гэрээ байгуулан Оросын өмнөд хилийг Кавказынхан, Туркуудээс хамгаалах болсноор Оросын цэргийн гол холбоотон болжээ. Халимагууд Оросын харъяанд байсан жирийн нэгэн жижиг угсаатан байсангүй 1681 онд Башкирыг Орост нэгтгэхэд, 1710 онд Туркийн эсрэг дайнд, 1709 онд Шведтэй хийсэн Полтавын тулалдаанд, 1728 онд Персийн дайнд, 1786 онд Оросууд Кавказыг эзлэн авч Крымын ханлигийг бут цохиход, 1810-1814 оны Орос-Францын дайнд (Ялангуяа алдарт Бородины тулалдаанд) Оросын гол холбоотон болж оролцож байжээ. Наполеон I Бонапарт "хүн төрөлхтөн дайн байлдааны үед жигд цэмцгэр хувцас, ёслол төгөлдөр жагсаал, нижгэр бөмбөр гэх мэт цэргийн урлагийн соёлыг харуулах ёстой. Оросын армийн дунд хүн иддэг зэрлэгүүд байгаа ба тэдгээр махчидаас болж эр цэрэг ид хаваа үзүүлж чадахгүйд хүрч байна. Та тэр зэрлэгүүдийг турхирч араас нь Оросын армийн хүч чадал гэж хийрхэж буй нь инээдэмтэй хэрэг. Харин би тэр зэрлэгүүдтэй бус тантай, Оросуудтай тулалдахыг хүснэ" гэж Оросын хаан I Александрт захидал илгээж байлаа. Энэ дайнд халимагийн Түндэв, Цэрэнжав, баруун Монголоос ирсэн Жамъян, Цэвэгжав нарын удирдсан Халимаг цэргүүд Оросын армийн бүрэлдхүүнд явж Австри хүртэл тулалдаж Оросын хаанаас их шан харамж авчээ. Иймээс их яруу найрагч А.С.Пушкин өөрийн шүлэгтээ "Тал нутгийн нөхөр Халимаг" гэж онцлон тэмдэглэсэн байдаг.
1917 оны хувьсгалын дараа Халимагийн олон язгууртан, ноёд Франц, Америкийн Нэгдсэн Улс руу цагаачилсан бөгөөд Ижил мөрөндөө үлдэн өлсгөлөнд нэрвэгдсэн халимаг ах дүү нартаа 1922-1923 онд Монголын АЗГ-аас тусламж үзүүлж байсан тухай архивын мэдээ байдаг. Октябрийн хувьсгалын дараа халимагчууд бие даах зорилгын үүднээс 1917 онд ван Тундутовын удирдлагаар Халимагийн зэвсэгт бослого гаргасан ба зөвлөлтжүүлэх үйл явцын эсрэг 1930-д онд мөн зэвсэгт бослого гарган эсэргүүцэж байсныг Зөвлөлт Холбоот Улс өөрийн Улаан Армийн хүчээр цус урсган хүчээр дарж байжээ.
Л.Гумилевээс ямар ард түмнийг хамгийн их хүндэлдэг гэж асуухад халимаг болон Умард Америкийн индианчууд, учир нь тэд боол болсноос үхсэн нь дээр гэж үздэг гэж хариулжээ. Америкийн сэтгүүлч Анна-Луиза Стронг 1945 онд "Зөвлөлтийн ард түмнүүд" номондоо Берлиний сонингууд халимагуудын хэтэрхий гэмээр эрэлхэг зоригийг онцгойлон бичиж байсан гэжээ.
1943 оны арванхоёрдугаар сард И.Сталины тушаалаар халимагудыг хэлмэгдүүлж үйл олноор нь Сибирь рүү цөлж байжээ. Үүнийг Зөвлөлт засгийг олноороо эсэргүүцсэн, Улаан армийн эсрэг тэмцсэний төлөөх шийтгэлийн арга хэмжээ гэж үздэг байв. Энэхүү албадан цөлөх нь үндэсний хэмжээний сүйрэл болжээ. Цөллөгөөс эхлээд 1946 оны 4-р сар хүртэл 14343 халимагууд суурин амьдарч байжээ. Үүний зэрэгцээ халимагуудын төрөлт туйлын бага байв. 1943-1950 онд цөллөгт байсан 97-98 мянган халимагуудаас 40 мянга гаруй нь нас баржээ. Халимагуудын нийт хохирол нь түүний нийт тооны талаас илүү хувийг эзэлжээ. Халимагийн ард түмнийг цөлж авснаар үндэсний автономийг устгахад хүргэв. 1944 онд Халимагийн Автономит БНУ оршин тогтнохоо больсон. Түүний нутгийг хөрш зэргэлдээх бүс нутгуудын засаг захиргааны харьяанд хэсэгчлэн оруулсан байв. Зөвхөн 1956 онд И.Сталиныг нас барсаны дараа Халимагуудыг цагаатгагдсан байна.
Халимаг овгууд
Халимагийн үндсэн угсаатны дэд бүлгүүд байдаг: Баатууд, Дөрвөд, Хойт, Хошууд, Өөлд, Торгууд, Бузаав. Торгууд, Дөрвөдүүд тоон үзүүлэлтээрээ давамгайлж байна. Бузаавчууд бол цөөнх бөгөөд хамгийн оросжсон Халимагт тооцогддог.
Газан
Махмуд Газан буюу Газаан хаан (1271 оны 11 сарын 5 – 1304 оны 5 сарын 11) нь Ил Хаант Улсын 4 дэх хаан бөгөөд 1295-1304 онд төр барьжээ. Газан Перс дахь монголчуудыг Исламын шашинд оруулсан юм. Тэрээр монголчуудаас Мамлюкуудыг ялсан (1299) ганц жанжин боловч түүний арми Сиритэй амжилтгүй дайтсан юм. Британника нэвтэрхий тольд түүнийг Ил хангуудын дундаас хамгийн алдартай нь гэж бичсэн байдаг.
Ангилал:13-р зууны ноёрхогч Ангилал:14-р зууны ноёрхогч Ангилал:Ил хан Ангилал:Боржигин Ангилал:1271 онд төрсөн Ангилал:1304 онд өнгөрсөн
Пол Миллсэп
Пол Миллсэп (Paul Millsap, 1986 оны хоёрдугаар сарын 10-нд Луизиана мужийн Монро хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Атланта Хокс багт тоглодог. 2006 оны драфтаар Юта Жаз багт анх элсэж байсан. Коллежийн АШТ-д гурав жил дараалан самбарын шилдэг байж түүхэн амжилтын эзэн болж байлаа.
Юта Жаз
НБА-д элссэн жилдээ сэтгүүлчид шилдэг шинэ тоглогчийн шагналыг Пол Миллсэп авна хэмээн таамаглаж байсан ч аваагүй юм. Улирлын бүх тоглолтонд Миллсэп 7 оноо, 5 бөмбөг авалт дунджилсан байна. 38 минут тоглохдоо 20 оноо, 17 самбар, 4 хаалт, 4 бөмбөг таслалт, 3 дамжуулалтыг хийсэн, нийт зургаан дабл-дабл хийсэн гэх мэт магтууштай олон тоглолтуудыг үзүүлж байсантай дээрх таамаг холбоотой. 2007-2008 оны улирал эхлээд л Кливленд Кавальерс багтай тоглож байхдаа 27 оноо авч удалгүй арванхоёрдугаар сард Орландо Мэжикийн эсрэг 28 оноо авч форм сайтайгаа харуулж байлаа. Харин оноо авалтын амжилтаа 2008 оны арванхоёрдугаар сард Бостон Селтикс багийн эсрэг авсан 32 оноогоор ахиулсан. Тэр 2006 оноос тасралтгүй 194 тоглолтонд оролцож, 2008 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд Даллас Мавериксийн эсрэг тоглолтонд бэртлийн шалтгаанаар анх удаа өнжсөн байдаг.
2008-2009 оны улиралд бэртэлтэй Карлос Бүүзерийн оронд гарааны тоглогч болсоноор үзүүлэлтүүд нь эрс өсч 15.5 оноо, 9.5 бөмбөг авалт дунджилжээ. Түүнчлэн 2010 оны арваннэгдүгээр сарын 9-нд Майами Хит багт 22 оноогоор хоцорч явсан тоглолтонд Миллсэпийн авсан 46 оноо нэмэлт цаг сунгатал гайхалтай эргэн ирэлт болж чадсан юм. Цаг дуусах мөчид 116-114 харьцаагаар Хокс хүндхэн ялалт байгуулсан байдаг билээ.
Атланта Хокс
Тэрээр Юта дахь долоон жилийн замналаа өндөрлүүлж, 2013 оны долоодугаар сарын 10-нд Атланта Хокс багтай хоёр жилийн гэрээ байгуулан элссэн. 2014 онд Бүх оддын тоглолтонд оролцсон.
2014 оны гуравдугаар сарын 18-нд Торонто Рэпторсийг мөн л нэмэлт цагт 118-113 хожсон Хоксийн тоглолтонд Миллсэп анхны трипл-даблаа (19 оноо, 13 самбар болон 10 дамжуулалт) хийсэн.
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
1875 он
Гадаад холбоос
#
Зүйл (сэтгүүл зүй)
Зүйл (Виды жанра. Kinds of genres). Сэтгүүл зүйд мэдээллийн, шинжлэлт, уран сайхны, туслах гэсэн бичлэгийн дөрвөн төрөл байдаг. Төрөл бүр дотроо бие даасан олон тооны зүйлтэй байна. Тухайлбал, мэдээллийн бичлэгийн төрөлд нь мэдээ, тайлан, ярилцлага, сурвалжлага, захидал гэх мэт зүйлүүдийг өөртөө агуулдаг. Ийнхүү нэгэн төрлийн доторх ялгааг зүйл гэнэ. Зүйл болгон бичлэгийн арга, зорилго, хамрах хүрээ, зорилго, хэл найруулга, хэмжээ, үнэлэлт дүгнэлт зэрэг олон онцлог шинжээрээ нэг нь нөгөөгөөсөө ялгардаг. Гэхдээ төрлийн ерөнхий шинж чанарыг ямагт хадгалах онцлогтой юм. Тухайлбал, мэдээллийн бичлэгийн төрлүүд болж байгаа үйл явдлын талаар шуурхай мэдээлэх, шинжлэлт бичлэгийн төрлүүд тухайн үйл явдлыг задлан шинжилж, нэгтгэн дүгнэх замаар, шалтгаан, үр дагаварыг гаргаж, үнэлэлт, дүгнэлт өгөх, нийтлэл – уран сайхны бичлэгийн төрлүүд үйл явдлыг уран сайхны аргаар дүрслэн үзүүлэх зорилго тавьдаг зэрэг шинжийг хадгалдаг онцлогтой юм.
Ангилал:Сэтгүүл зүй
Цэнгэл сум
Цэнгэл сум нь Баян-Өлгий аймгийн сум юм.
Тус сум нь Монгол улсын баруун хязгаарын хилийн хамгийн захын цэг болох Алтайн нурууны эхний хэсэг Таван богд уулын Хүйтний оргилоос эхэлж баруун талдаа ОХУ, БНХАУ-тай хил залган орших бөгөөд байгаль цаг уурын хатуу ширүүн уур амьсгалтай, далайн түвшнээс дээш өргөгдсөн хамгийн өндөр цэг нь 4653 м /Хүйтний оргил/, хамгийн нам цэг нь 1873 м. Нийтдээ 646.3 мянган га газар нутагтай.
Энэ нутагт казак, тува ястан бүхий 8432 хүн ам оршин суудаг ба дийлэнх хэсэг казакууд юм. 1846 өрхтэй бөгөөд 2006 оны статистикийн мэдээгээр 170717 толгой малтай, үүнээс тэмээ-533, адуу-6412, үхэр-9730, хонь-70065, ямаа-83977 байна. Засаг захиргааны анхан шатны нэгж болох 9 багтай.
Газрын нэгдмэл сангийн үндсэн ангиллаар нь авч үзэхэд нийт нутгийн 93.4% буюу 603.7 мянган га-г хөдөө аж ахуйн, 0.07% буюу 462 га-г хот тосгон, бусад суурины газар, 0.2 % буюу 1264 га-г зам, шугам сүлжээний газар, 3.7% буюу 242 мянган га-г усны нөөц бүхий газар, 2.6% буюу 16.7 мянган га-г ойн сан бүхий газар эзэлдэг. Бүх газар нутгийн 56.7% буюу 366.8 мянган га газар Монгол Алтайн нурууны байгалийн цогцолбор газарт багтаж, улсын тусгай хамгаалалтад байдаг юм.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Баян-Өлгий аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Ибага бэхи
Ибага бэхи нь Хэрэйдийн Тоорил Ван ханы дүү Жаха Хамбугийн том охин бөгөөд эцэг нь Ибага бэхийг Чингис хаанд эхнэр болгон өгч байжээ. Гэсэн хэдий ч түүний эцэг Чингис хаанаас хэд хэдэн удаа урваснаар Чингис хаан Жаха Хамбуг дайлаар мордох болсон юм. Тэрхүү дайнд Ибагагийн эцгийг цэргийн жанжин Жүрчидэй дарж устгасан гавьяаг нь үнэлээд Чингис хаан Ибагаг түүнд өгчээ.
Ангилал:Чингис хааны хатан Ангилал:12-р зуунд төрсөн Ангилал:13-р зуунд өнгөрсөн
Баратт Жагдео
Баратт Жагдео (Bharrat Jagdeo, 1964 оны 1 сарын 23-нд төрсөн) нь 1999 оны 8 сарын 11-нээс өнөөг хүртэл Гайанагийн ерөнхийлөгчийн албыг хашиж буй улс төрч юм. Сангийн сайд байсан тэрээр өмнөх ерөнхийлөгч Жанет Жаган эрүүл мэндийн улмаас албан тушаалаасаа татгалзсаны дараа ерөнхийлөгч болж, 2001, 2006 онуудад дахин сонгогдон ажиллаж байна.
Эшлэл
Ангилал:Гайанагийн ерөнхийлөгч Ангилал:Гайанагийн ерөнхий сайд Ангилал:Гайанагийн сангийн сайд Ангилал:Пушкины Медаль шагналтан Ангилал:Гайаначууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Зураглал
Зураглал (Зарисовка. Paysade. Sketches) нь орон зай, цаг хугацааны хувьд хязгаарлагдмал хүрээнд сонгож авсан үйл явдалд зохиогч “би” баатар болон оролцох замаар тухайн мөчид төрсөн мэдрэмж, сэтгэгдэлд тулгуурлан уран сайхны аргаар дүрслэн харуулах зорилго бүхий нийтлэл-уран сайхны бичлэгийн төрлийн бие даасан зүйл юм.
Түүх
Манай тогтмол хэвлэлд зураглал 1930-аад оны үеэс гарч эхэлсэн бөгөөд энэ бичлэгийн төрлийн сонгодог жишээ бол их зохиолч Д.Нацагдоржийн “Хөдөө талын үзэсгэлэн” (1935) юм. Орчин үед зураглал зөвхөн тогтмол хэвлэл төдийгүй, радио, телевизэд тодорхой байр эзэлдэг болж, сэдэв дотоод хэлбэрийн хувьд баяжин хөгжиж буй зүйлийн нэг юм. Нийтлэл–уран сайхны элементийг оновчтой хослуулсан, уран дүрслэлээр баян, уянгын өнгө аяс нэвт шингэсэн, цаг үеийн шинэлэг асуудлыг тусгасан зураглал сонины дугаар, радио, телевизийн нэвтрүүлэгт чимэг болж, хүлээн авагчдын сэтгэл зүйд хүчтэй нөлөөлдөг.
Зураглалыг Оросын нэрт яруу найрагч Н.С.Тургенев “үргэлжилсэн үгээр бичигдсэн яруу найраг” гэсэн бол судлаач М.С.Черепахов “Энгийн үгээр хэлбэл зураглал нь бодит байдлаас хуулсан зураг юм” (207. 135) гэж тодорхойлсон байдаг. Зураглал уран зохиолын үгээр урлах, дүрслэн харуулах, дүр бүтээх, уран зургийн гадна талаас нь тод томруун харуулах, тухайн мөчийн мэдрэмжийг илэрхийлэх, нийтлэлийн бодит баримтын талаар мэдээлэх шинжийг хосолсон байдаг. Мөн бичлэгийн төрөл зүйлийн уг чанарын хувьд хоёр талын холимог төрөл юм. Нэг талаар, уран дүрслэл, уран сайхны сэтгэлгээ, нөгөө талаар, бодит баримт, нийтлэлийн өнгө аяс нэгэн зэрэг орших болно.
Зураглалын онцлог шинж нь хязгаарлагдмал хүрээнд сонгож авсан үйл явдал, үзэгдэл, баримт, задгай зохиомж, оновчтой өвөрмөц эхлэл, төгсгөл, тухайн цаг мөчийн мэдрэмж, төрсөн сэтгэгдэл, санаанд үлдэхүйц өвөрмөц зүйл (деталь), түүний оновчтой байрлал, уран бүтээлчийн өндөр мэдрэмжээр сонгогдсон үг, хэллэг, нүдэнд харагдахуйц амьд сонирхолтой дүр, дүрслэл, сэтгэл хөдөлгөм, хүний сэтгэл зүйд нөлөөлөхүйц уран яруу найруулгын өнгө аяс, амьдралын “амт”, дуу чимээ, өнгө төрхийг тэр чигээр нь буулгасан байдал зэрэг болно. Жишээлбэл, Л.Түдэвийн аян замын тэмдэглэлд “… Гэтэл онгоц маань хөөрөх талбай руу дөхөж явснаа зогсчихов. Тэгснээ удалгүй эргэж хөндлөн байрлалд оров. Ямар нэгэн саатал гарсан бололтой. Түр зуур саатаад мөдхөн нисэх биз гэж бид бодлоо. Учир нь барын зиндаанд хүрсэн орны олон улсын нислэгийн шугамд явж буй дээд зэргийн онгоц саатах ёсгүй юм шиг бат ойлгож явсан билээ. Гэвч саатдаг ажээ. Нэг цаг хүлээлээ. Гонконгийн чийглэг халуун агаар онгоцонд нэвтрэн орж давчуудаж эхлэв. Үйлчлэгч бүсгүйчүүдийн инээмсэглэл л харин зогссонгүй. Жимсний шүүс, хийжүүлсэн ус тэргүүтнээр биднийгээ аргалж дээр нь ялдамхан инээмсэглэлээ хачирласаар л байв" гэжээ.