cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дастин Педроиа
Ангилал:АНУ-ын бэйсболчин Ангилал:Америкчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Реюньон
Энэтхэгийн далай дахь Францын эзэмшил нутаг Реюньон (La Réunion) нь 2,512 км² талбайтай, 839 мянган (2011) хүн амтай. Оршин суугчдын олонх нь креол ба франц, энэтхэг, араб, африкаас ирж суурьшигчдын удам юм. Засаг захиргааны төв Сен-Денид 142 мянган хүн оршин суудаг. Реюньоныг XVI зууны эхээр Португалийн далайчид нээжээ. XVII зууны II хагаст Францын колони болж, 1946 онд далайн чанадын эзэмшил нутаг хэмээн зарлагджээ. Реюньоны эдийн засгийн гол нь газар тариалан. Боловсруулсан талбайн 70 гаруй хувьд чихрийн нишингэ, мөн үнэртэн хийхэд ордог тарлан цэцэг, унаган хөл цэцэг бага хэмжээгээр тарина.
Газар зүй
Реюньон нь Мадагаскар Улсаас зүүн зүгт ойролцоогоор 700 километрийн зайд оршино. Мөн түүнчлэн 1511 онд аялагч Педро ди Машкареньяшийн нээсэн 200 км-ийн зайтай орших Маврики, Родригес зэрэг арлуудын хамт Маскарений арлуудын бүлэгт хамаарна.
Эшлэл
Ангилал:Францын муж Ангилал:Францын департамент Ангилал:Африкийн арал Ангилал:Францын арал Ангилал:Энэтхэгийн далайн арал Ангилал:Францын далайн чанад дахь бүс нутаг
Итгэл бишрэл
Итгэл, мэдлэг ба танин мэдэхүйн онол
Итгэл болоод мэдлэг гэсэн нэр томьёо философид өөр өөрөөр хэрэглэгддэг. Танин мэдэхүйн онол нь мэдлэг болон итгэлийн тухай гүн ухаанч сургалт судалгаа юм. Танин мэдэхүйн үндсэн зарчим нь үнэн мэдлэгийг олж авахын тулд, бидэнд яг юу хэрэгтэй вэ гэдэг асуудал болой.
Хожмын Танин мэдэхүйн онолчид болох Геттиер (1963), Гоүлдман (1967) нар "үндэслэлтэй үнэн итгэл"-ийн тодорхойлолтыг дахин авч үзжээ.
Итгэлийн тухай сэтгэл зүйн онол
Сэтгэл судлалын голлох чиг хандлага болон холбогдох зарчимууд нь уламжлал ёсоор итгэл үнэмшлийг, оюуны ухааны ердийн төлөөлөл мэтээр, ухамсарт сэтгэл бодлын хэсэг, хэлтэрхий гэж үзэж иржээ.
Ангилал:Мэдрэмж Ангилал:Оюун ухаан судлал
Бүслэлт
Зохиолч, яруу найрагч Ороолонгийн Элбэгтөгс “Чимээгүй хот” яруу найргийн (2008 он), “Хөх мэдрэхүй, шүлгийн цоморлиг” хамтын (2010 он), “Эмгэнэлийн үр хөврөл” яруу найргийн (2012 он), “Чөлөөт шувуу” яруу найргийн (2015 он) номтой бөгөөд хүүрнэл зохиолын төрлөөр гаргасан анхны ном нь “Бүслэлт” (2015) өгүүллэгийн түүвэр юм. Мөнхүү түүвэрт зохиолчийн "Дотно байшин", "Адрын зураг", "Хурандаагийн сүүлчийн тулаан", "Лусын дагинын өдрийн тэмдэглэл", "Бүргэдийн өд", "Диваадад", "Хүрмэн нарсны дууль", "Бүслэлт", "Насангэрэл" зэрэг олон сонирхолтой өгүүллэг багтжээ.
Хэвлэгдсэн огноо: 2015
Хуудасны тоо: 96 Номын нүүр Зураач Баярцэнгэл Бусдын заасан замаар Редактор: Цагаанчулуугийн Дэлгэрмаа ("Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм)
ISBN: 978-99973-3-236-3
Хэвлэлийн компани: Жиком Пресс
Номын төрөл: Өгүүллэг
Номын хэл: Монгол
Ангилал:Ном
Крейг Гарднер
Крейг Гарднер (Craig Gardner; 1986 оны арваннэгдүгээр сарын 25, Солихалл) — Английн хөлбөмбөгчин, «Вест Бромвич Альбион» багийн хагас хамгаалагч. Дүү — Гари Гарднер хөлбөмбөгчин.
«Ноттингем Форест» академийн төгсөгч Гарднер мэргэжлийн анхны гараагаа «Астон Виллагаас» 2005 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд хийж байв.
«Сандерлендад» 6 сая фунтээр элсэж, 2011 оны зургадугаар сарын 30-нд гурван жилээр гэрээлэв. 2014 оны тавдугаар сарын 20-нд «Вест Бромвич Альбионтой» гурван жилийн гэрээ байгуулсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Сонгино сум
Сонгино нь Завхан аймгийн сум юм. 1931 онд Завхан аймгийн Сонгино сум нэртэйгээр тэр үеийн Хантайшир уулын аймгийн Сэцэн Сарт Уулын хошуунаас салбарлан байгуулагдсан. Энэ хошуу нь Манжийн эрхшээлийн үед Халхын өрнө замын Зүүнгарын этгээдийн хошуу, Богд Хаант Монгол Улсын үед Засагт хан аймгийн Cэцэн засгийн хошуу нэртэй байжээ.
Эдүгээ тус сум нь өөрийн аймгийн Тэс, Баянхайрхан, Асгат, Түдэвтэй, Цэцэн-Уул, Сантмаргац, Увс аймгийн Зүүнхангай сумдтай хиллэн, Хангайн нурууны төгсгөл хэсэгт оршиж байна. Нийт 248,953 га нутагтай, сумын төв нь Цавдан, аймгийн төвөөс 230 км зайд оршдог. Айраг нуур, Шар нуруу, Тариат, Баян-Айраг, Бор-Өндөр зэрэг 5 баг, 498 өрх, 1600 хүн амтай, 115,000 малтай сум болно. Ард түмнийх нь шүтлэгт уул бол Сонгино хайрхан юм.
Ангилал:Завхан аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Ороолонгийн Элбэгтөгс
Зохиолч яруу найрагч Өөлд овогт Ороолонгийн Элбэгтөгс 1986 оны 3 сарын 5-нд Сүхбаатар аймгийн Онгон суманд төрсөн. 2004 онд Дундговь аймгийн ЭДЦС-ийг төгсөж, 2008 онд МУБИС-ийн МоСС-ийг Сэтгүүлч-Утга зохиолын ажилтан мэргэжлээр дүүргэсэн. Утга зохиолын Хөх мэдрэхүй бүлгэмийн гишүүн.
2002 оноос уран бүтээлээ туурвиж эхэлсэн.
“Алтан үе” яруу найргийн (2003)
"Чимээгүй хот" яруу найргийн (2008)
"Хөх мэдрэхүй-шүлгийн цоморлиг" хамтын (2010)
"Эмгэнэлийн үр хөврөл" яруу найргийн (2012)
"Чөлөөт шувуу" яруу найргийн (2015)
"Бүслэлт" өгүүллэгийн (2015)
"Тэнцвэр" яруу найргийн (2019) номууд хэвлүүлсэн.
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Хөх мэдрэхүй
Далайн морь
Далайн морь (Odobenus rosmarus) нь том биет сэлүүр хөлтэй, далайн хөхтөн амьтан юм. Умард мөсөн далай болон дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын далай, тэнгист тархан амьдардаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Өмнөд Холбооны тойрог
Одоогийн Ерөнхийлөгчийн элчээр ОХУ-ын Хууль зүйн сайд асан Владимир Устинов ажиллаж байна.
Эрт цагт тус бүс нутагт скифчүүд оршин сууж байв. Мөн хазарууд оршин суудаг байсан бөгөөд Астрахань нь хазар хэлээр Рас Тархан гэж нэрлэгддэг байжээ. Дон мөрөн, Ижил мөрний өмнөд адаг, Кубань голууд урсана.
Өмнөд Холбооны тойргийг бүрдүүлэгч субъектуудыг засаг захиргааны төвүүдийн нь хамт дор жагсаав. Бүгд Найрамдах Улсуудыг одоор тэмдэглэсэн болно.
left|250px|
Цахим холбоос
Ангилал:ОХУ-ын Холбооны тойрог
Ченнинг Фрай
Ченнинг Томас Фрай (Channing Thomas Frye; 1983 оны тавдугаар сарын 17-нд Нью-Йорк мужийн Уайт Плейнс хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Орландо Мэжик» багт довтолгоо, төвийн байрлалд тоглодог.
Замнал
Фрай замналын дээд 30 оноо (18 довтолгооноо 14–ийг, 2 чөлөөт шидэлтээс 2-ыг амжилттай болгосон), 7 самбар, 2 хаалт, 1 дамжуулалт хийж 2005 оны НБА-гийн драфтынхаа тэргүүн сонголт Эндрю Богутын хамтаар гялалзав. Нэгдүгээр сарын 6-нд Вашингтон Уизардсын эсрэг будагтай талбайгаа 13 довтолсоноос 11–ийг, чөлөөт шидэлтээс 8-аас 7-г амжилттай гүйцэтгэсэн Фрай 'рууки чансаагаа' ахиулав. 2006 оны гуравдугаар сарын 21-нд зүүн өвдөгөө «Торонто Рэпторсын» эсрэг бэртээсэнээр 2005/2006 онд өнжихөөр болов.
2009 оны долоодугаар сарын 14-нд «Финикс Санзтай» хоёр жилээр 3.8 сая доллараар байгуулжээ.
Фрай 2014 оны долоодугаар сарын 14-нд «Орландо Мэжик» багтай дөрвөн жилийн гэрээг 32 сая доллараар байгуулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Портленд Трэйл Блэйзерс багийн тоглогч Ангилал:Финикс Санс багийн тоглогч Ангилал:Нью Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Наран шаршуу
Наран шаршуу (Eophona migratoria), урьд Шаршуу болжмор гэж байсан, нь Бужиргынхан овгийн шувуу юм.
Тэд дараах улсын нутгуудад таарна: Хятад, Монгол, Хонконг, Япон, Умард Солонгос, Өмнөд Солонгос, Лаос, Мьянмар, Орос, Тайвань, Тайланд, Вьетнам.
Гадаад төрх
Биеийн урт 19 см бөгөөд бүдүүн шар хошуутай.
Цахим холбоос
Ангилал:Бужиргынхан Ангилал:Монгол орны шувууд
Тоормослолтын удаашралт
Тоормослолтын удаашралт (сөрөг хурдатгал гэж бас нэрлэдэг) гэдэг нь тухайн тээврийн хэрэгсэл хэр зэрэг хүчтэй тоормослохыг хэлнэ. Тээврийн хэрэгслийн тоормослолтын удаашралт өгөгдсөн байрлалд хүрч чадах эсэх нь явах замын гадарга эсвэл төмөр замын үрэлт болон өгсүүр эсвэл уруудалтаас хамааралтай. Тоормослолтын удаашралтын нэгж нь м/сек.
Үүнийг эхний хурд v2 болон үлдэгдэл хурд v1-ээр илэрхийлбэл:
Жишээ: анхны хурд v2 = 20 м/сек, үлдэгдэл хурд v1 = 10 м/сек, тоормосны зам нь s = 100 м бол
Ангилал:Автомашины техник Ангилал:Тоормос
Чөлөөт шувуу
Зохиолч, яруу найрагч Ороолонгийн Элбэгтөгс “Чимээгүй хот” яруу найргийн (2008 он), “Хөх мэдрэхүй, шүлгийн цоморлиг” хамтын (2010 он), “Эмгэнэлийн үр хөврөл” яруу найргийн (2012), хүүрнэл зохиолын төрлөөр гаргасан анхны ном нь “Бүслэлт” (2015) номууд хэвлүүлсэн бөгөөд "Чөлөөт шувуу" түүвэр нь түүний яруу найргийн төрлөөр гаргасан гуравдахь ном юм.
Хэвлэгдсэн огноо: 2015
Редактор: Ядамсүрэнгийн Баяраа ("Хөх мэдрэхүй" утга зохиолын бүлгэм)
ISBN:
Хэвлэлийн компани: Жиком Пресс
Номын төрөл: Яруу найраг
Номын хэл: Монгол
Ангилал:Ном
Сэлүүр хөлтөн
Сэлүүр хөлтөн нь 3 том овгийг багтаасан далай тэнгисийн хөхтөн амьтан юм. Эдгээр нь: Далайн морь (Odobenidae), Чихт далайн хав (Otariidae) (далайн арслан болон үслэг далайн хав), Чихгүй далайн хав (Phocidae)гэсэн гурван овог болно.
Биеийн бүтэц
Сэлүүр хөлтөн нь голдуу гөлгөр, торх хэлбэрийн томдуу биетэй байдаг. Эдгээр амьтад нь амьдралынхаа ихэнх хэсгийг усанд өнгөрөөх ба сайтар дасан зохицсон байдаг. Дөрвөн мөч нь богино, хавтгай, өргөн сэлүүр болж хувьсч хөгжжээ. Хамгийн жижиг сэлүүр хөлтөн болох Галапагос далайн хав нь 30 кг жинтэй, 1.2 м урт бол хамгийн том зүйл болох Өмнөдийн далайн заан эр нь 4 м гаруй урт, 2200 кг жинтэй байдаг. Чихгүй далайн хавын овог нь хойд сэлүүр нь сүүл мэт бүтэцтэй тул хуурай газар алхаж чадахгүй юм.
Otariidae
Чихтэй далайн хав, мөн алхдаг далайн хав гэгдэх энэ овогт далайн арслан, үслэг далайн хав зэрэг багтана. Хуурай газар илү дасан зохицсон байдаг ба сэлүүрийнхээ үзүүрээр хөдлөн явж чаддаг. Чих нь ил харагдан гадна байрласан тул ингэж дуудагдах болсон ба чихгүй далайн хавтай харьцуулахад нохойтой илүү төстэй хоншоортой байна.
Phocidae
Чихгүй далайн хав, мөн жинхэнэ далайн хав гэгдэх энэ овогт хамгийн олон янзын, хамгийн өргөн тархсан сэлүүр хөлтөн амьтад орно. Чих нь далд байрлах ба чихтэй далайн хавтай харьцуулахад усанд илүү сайн зохицсон, илүү шувтан хоншоортой. Биеийн бүтэц зэргээс шалтгаалан гүнд шумбан, илүү хол зайг туулан нүүдэллэдэг байна. Гэхдээ эсрэгээр энэ хөхтөн амьтад нь хуурай газар алхаж хөдлөхдөө тун тааруу юм.
Odobenidae
Умард туйлд амьдардаг ганц зүйл далайн морь багтана. Тэднийг урт соёо, нүсэр том биеэр нь төвөггүй танина.
Идэш тэжээл
Бүх сэлүүр хөлтөн нь загас, арваалж, наймаалж, далайн нялцгай биетэн зэргээр хооллодог мах идэштэн юм. Ихэнх нь янз бүрийн зүйлээр хооллох ч ганц төрлийн хоол тэжээл дагнан иддэг сэлүүр хөлтөн амьтад бий. Россын далайн хав, Өмнөдийн далайн заан нь голдуу арваалж иддэг бол Хавч идэгч далайн хав нь сам хорхойгоор хооллодог.
Далайн ирвэс нь сэлүүр хөлтөний дотор хамгийн махчин бөгөөд оцон шувуугаар зогсохгүй россын далайн хав, хавч идэгч зэргийг барьж иддэг байна. Өмнөд Америкийн далайн арслан нь оцон шувуу, зарим нисдэг шувуудаас гадна Өмнөд Америкийн далайн хавын зулзагыг агнан иддэг ажээ.
Сэлүүр хөлтөн нь алуурчин халим, аврага загасны идэш хоол нь болдог. Хойд туйлын зүйлүүд нь цагаан баавгайн гол идэш нь юм.
7 сарын 4
7 сарын 4 нь Григорийн тооллын жилийн 185 дахь (өндөр жил бол 186 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 180 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0704 #04
Өлзийтогтохын Бат-Орших
Өлзийтогтохын Бат-Орших (1985 онд төрсөн) — Монголын бөх.
Увс аймгийн Улаангом сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын гарьд цолтой.
Амжилт
Ангилал:Улсын гарьд Ангилал:Улаангомын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Мягмарсүрэнгийн Хангал
Зохиолч, яруу найрагч Олхонод овогт Мягмарсүрэнгийн Хангал нь 1987 оны 2 сарын 8-нд Орхон аймгийн Жаргалант суманд төрсөн. Утга зохиолын "Хөх мэдрэхүй" бүлгэмийн гишүүн. “Уран Өд” дугуйлан д бойжсон. "Бороо орохын өмнөх өдөр” яруу найргийн (2008) "Хөх мэдрэхүй-шүлгийн цоморлиг" хамтын (2010) "III бүлэг, IV үзэгдэл" өгүүллэг, жүжгийн (2011) номууд хэвлүүлсэн. Зохиолч, яруу найрагч Жаргалсайханы Оргил ын хамтаар “Валентиний захидал” УСК-ны (2012) зохиол бичсэн.
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Хөх мэдрэхүй
Т-72
Т-72 нь ЗХУ-д 1971 оноос эхлэн үйлдвэрлэгдсэн, хоёр дахь үеийн танк бөгөөд одоогоор дэлхийн 40 орчим улс, тэдний дотор ОХУ-ын хуурай замын хүчинд идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэдэг юм. Т-72 танк өмнөх үеийн танкнаас илүү хүчирхэг 125 мм-ийн их буу, илүү сайн хөдөлгүүртэй хийгдсэн.
ОХУ-ын зэвсэгт хүчинд 5000 орчим янз бүрийн загварын Т-72 танк идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэдэг гэсэн мэдээ бий. Т-72 хэд хэдэн дайн, тулаанд оролцсоны дотор, Чечений дайн багтаж байв. Өнөөдөр Т-72 нь Сирийн иргэний дайнд засгийн газрын хүчний давуу байдлыг хадгалахад чухал үүрэг гүйцэтгэж байна.
Гэхдээ Т-72-т ЗХУ-д үйлдвэрлэсэн өмнөх үеийн танкуудын нэг дутагдал хэвээрээ гэдгийг мэргэжилтнүүд онцолжээ. Тулалдааны практикаас үзэхэд, Т-72 нь РПГ болон бусад төрлийн танк эсэргүүцэгч жижиг пуужинд эмзэг юм. Энэ нь танкийн сум, галт хэрэгсэл нь тусгаарласан тасалгаанд бус, харин цамхагт багийн хүмүүстэйгээ нэг дор байх тул, сум буюу пуужин онож, хуягийг нь нэвтлэх үед галт хэрэгсэл тэсэрч, багийнхан нь амь үрэгдэх магадлал ихтэй.
Сирийн иргэний дайны туршлага дээр үндэслэн Т-72 танкийг хотын тулаанд зориулан сайжруулсан ажээ. Мөн, оросууд Т-72-ын дараах үеийн танк, Т-90-ийг сайжруулахдаа, дээрх дутагдлыг зохих хэмжээнд зассан ба Т-90 танк нь сум, галт хэрэгслийг тусгаарлах тасалгаа, нэмэлт хамгаалалттай болжээ.
Монгол Улсад ашиглагдсан байдал
2012 оны зун Монголын зэвсэгт хүчинд Төв аймгийн Сэргэлэн суманд байрладаг Зэвсэгт хүчний XXX дугаар ангид Т-72А хэмээх 1979 оноос үйлдвэрлэж эхэлсэн, 50 хүртэлх тооны танк хүлээлгэж өгсөн.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:Зөвлөлтийн зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Оросын зэвсэгт хүчний тээврийн хэрэгсэл Ангилал:ҮАА-н техник ба зэвсэг Ангилал:Байлдааны танк Ангилал:Гинжит тээврийн хэрэгсэл
Хүний бие
Хүний бие нь толгой, хүзүү, их бие (цээжний хэнхэрцэг болон хэвлийг оруулан ойлгоно), гар болон сарвуу, хөл болон тавхайнаас бүрдсэн бие махбодийн тогтолцоо юм. Хүний биеийн бүх хэсэг янз бүрийн хэлбэр, шинж чанар бүхий эсүүдээс бүрэлдэн тогтдог.
Насанд хүрсэн хүний биед дунджаар 37,2 триллион эс байх бөгөөд энэ тоог хүний биеийн бүх эрхтнүүдэд байх эсийн тоог гарган нийлүүлж тооцоолдог. Хүний бие нь бүтэц найрлагын хувьд нүүрс төрөгч, кальц, фосфор гэх мэт тодорхой тооны элементүүдээс тогтдог.
Хүний биеийн судалгаа нь анатоми, физиологи хоёрын хүрээнд явагддаг. Анатоми нь хүний биеийг паталогийн бус түвшинд судалдаг бол физиологи нь хүний биеийн тогтолцоонууд, эрхтэнүүд болон тэдгээрийн үүргүүдийн түвшинд судалдаг. Хүний биеийг бүрдүүлэгч тогтолцоонууд хоорондын нягт уялдаа бүхий үйл ажиллагаа нь гомеостазыг бүрдүүлдэг.
Бүтэц
Араг ясны бүтэц нь хүний биеийн ерөнхий хэлбэрийн тодорхойлох бөгөөд тухайнх хүний амьдралын туршид төдийлөн өөрчлөгддөггүй. Булчингууд болон өөхөн эдийн тархалт мөн янз бүрийн дааврын үйлчлэл нь эрэгтэй, эмэгтэй хүний ерөнхий биеийн хэлбэрийг тодорхойлдог. Насанд хүрсэн эрэгтэй хүний дундаж Хүний биеийн өндөр нь (хөгжингүй орнуудад) 1,7-1,8 м бол насанд хүрсэн эмэгтэйчүүдийнх 1,6-1,7 м байдаг. Хүний биеийн өндөр нь ген болон идэж буй хоол хүнсний онцлогоос ихээхэн хамаардаг. Харин биеийн хэлбэр, бүтэц нь генетик, хоол хүнс, дасгал хөдөлгөөн зэрэг хүчин зүйлсүүд нөлөөллөөс хамаарч тодорхойлогддог.
Хүний бие нь хэд хэдэн хөндийтэй бөгөөд хамгийн том нь хэвлий аарцагны хөндий юм. Эдгээр хөндийнүүд нь хүний биеийн дотор эрхтнүүдийг өөртөө агуулж байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хүн судлал
7 сарын 5
7 сарын 5 нь Григорийн тооллын жилийн 186 дахь (өндөр жил бол 187 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 179 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0705 #05
Ноёндарь жонон
Ноёндара жонон бол （1522－1572） Гүнбилэг жононгийн ахмад хөвүүн юм. 1542 (1551 )-1572 оны хооронд жонон цолыг залгамжилжээ. Ордосын Дөрвөн хороо отогийг захиран суусан.
Эшлэл
Ангилал:Жонон Ангилал:1522 онд төрсөн Ангилал:1572 онд өнгөрсөн
Фуллерен
оршил
Өнөө үед нанотехнологийг ХХI зууны шинжлэх ухаан, техникийн дэвшлийг тодорхойлогч, тэргүүлэх салбар гэж нийтээр хүлээн зөвшөөрөөд байна. Нанотехнологи нь улс орнуудын хөгжлийн үндэс болсон өндөр технологийн түлхүүр бүрэлдэхүүн хэсэг болох тул өргөн олон нийтийн анхаарлыг улам улам ихээр татах болж байна. Энэ бяцхан өгүүлэлд бид нанотехнологийн өнөөгийн төлөв байдал, материал судлалтай хэрхэн холбогдох талаар товч авч үзэх болно.1985 онд Х. Крото, Р.Смоли нар нүүрстөрөгчийн алмаз бал чулууны дараах гуравдагч төрөл болох 60 атомаас тогтсон хөндий бөөрөнхий молекул байдгийг нээсэн. Үүнийг С60 буюу Америкийн уран барилгач Р.Бакиминстер-Фуллерийн нэрээр бакибол, бакиминстрбол, фуллерен гэх мэтчилэн янз янзаар нэрлэх болсон. Ингэж нэрлэдэг нь  С60 нь 1 нм  диаметртэй хөл бөмбөгтэй төстэй байдагтай холбоотой. Фуллерен нь нэн содон хэлбэртэй төдийгүй олон гоц шинж чанартай материал болохыг эрдэмтэд судлаж нээсээр байна. Түүнийг олон зүйлд хэрэглэж болохоос заримыг нь нэрлэвэл: ¨    Маш бөх бат учир зэвсэглэлд хэрэглэж болно. ¨    Лазерын туяанд эвдэрдэггүй учир хуяг дуулганд хэрэглэж болно. ¨    ДОХ өвчнийг үүсгэгч вирустэй тэмцэхэд хэрэглэж боно. ¨    Өөр нэгдэлүүдтэй нэгдээд төрөл бүрийн шинж чанартай материалуудыг үүсгэдэг. ¨    Дараагийн шатны материал болох нүүрс төрөгчийн наногуурсыг бүтээхэд ашиглаж болно.
Гэсэн ч нүүрстөрөгчийн араг ясан бүтцийн олон хэлбэрүүд дуусаагүй л байна. 1991 онд Японы профессор Сумио Лижима наногуурс хэмээх нэр авсан урт нүүрстөрөгчийн цилиндрийг нээсэн. Наногуурс-диамметр нь ойролцоогоор нанометрээр, урт нь хэдэн арван микрон хэмжээтэй хоолой болох нүүрстөрөгчийн сая гаруй атомаас тогтсон молекул юм. Хоолойн ханан дахь нүүрстөрөгчийн атомууд зөв зургаан өнцөгтийн оройнуудад байрладаг. СNT-ны хоёр тал нь задгай байж болох ч хагас бакиболоор битүүлжлэгдэж болох бөгөөд урт нь хэдэн 10 нм–ээс нилээд хэдэн мкм хүрдэг. Хэдэн 6 өнцөгтийг хамарч хуйлав гэдгээс шалтгаалан 2,5-аас 30 нм-ийн диаметртэй байдаг. Анх С.Лижимагийн нээсэн хоолой олон давхар ханатай байсан бол хожим нь дан ханатай СNT-г нээсэн. Фуллерен тэсрэлт Шунгитып анагаах чадлыг олон зууны тэртээгээс євєг дээдэс мэддэг ч, нууцыг нь эрдэмтэд саяхнаас нлрvvлжээ. Уг эрдэсийн агууламж доторх "фуллерен"-туяа цацруулагч дэлхийг гайхуулж байна. Фуллерен бол нvvрс-тєрєгчийн молекулын онцгой хэлбэр юм. Английн хатан хааны алдарт Букминстр ордны цогцолборыг бvтээсэв нэрт уран барилгач Фуллерен яг ийм бvтцийг ордны хvнхэр оройт зохион бутээлдээ ашигласан байна. Тиймээс тэр алдартны нэрээр уг эрдэсийг нэрлэжээ.
Америкийн эрдэмтэд 1997онд боржин чулууваас нийлэгжvvлсэн хиймэл фуллерен гаргав авч, Нобелнйн шагнал хvртэж байжээ. Єсгєгчийн дуран авайн дор фуллерев тав зургаан талтаас бvтсэн яг бяцхан хєл бємбєгтэй адил харагддаг. Гадаргын нйм бvтэд маш тогтвортой, бат бохийн шинж юм. Vvнээс хойш хэдхэн жилийн дараа Оросын эрдэмтэн Семен Цилурскнй Карелийн шунгит/ эрдэс чулуу/-ын фуллерен цацруулах чадалтайг илрvvлсэн нь чухамдаа эрдэмтдийн ертєнцийг гайхуулжээ. Нийлэгжvvлсэн бус, цэвэр байгалийн тєрхєєр нь илрvvлснээрээ гайхамшигтай.
Тийм ч учраас фуллерен илрvvлснийг эрдэмтэд Америк тивийг анх нээсэнтэй жишихуйц vйл явдал гэж vзэж банка. Фуллерен ер бусын уян чанартайгаас гадна Менделеевын vелэх системийн атомын бодисын тэн хагасыг єєртєє агуулж чадах чадвартай ажээ. Энэхvv нэн ховор чадвараараа XXI зуунд хамгийн ирээдvйтэй эрдэс бодисын шинэ бvлэгт тооцогдох боллоо. Фуллереныг аж vйлдвэрийн бvхvй салбарт, пуужин, электрон vйлдвэрлэл, анагаах ухаан зэрэг олон салбарт vр бvтээлтэй ашиглах бvрэн боломжтой юм.
Фуллереныг тєрvvлэгч шунгит анагаах чадвараараа vнэлж баршгvй агаад хэрэгцээ асар єсєх нь мэдээж юм. Харьковын эрдэмтэн Гокгорий Авдреевский усны бvтцэд фуллерев бий болгож чадсан байна. Усны фуллерены анагаах чадвар гаргууд юм. Фуллерев хордлого єгєхгvй, эрvvл эсийг хєнддєггvй, тэр ч бvv хэл бие махбодийн бvхий л биологийн эрхтэн тогтолцоо идэвхтэй ажиллахад тусладаг, хамгийн хvчирхэг хор тайлагч бодис юм. Вирусын болов харшлийн чанартай бvх тєрлийн vрэвсэл, тухайлбал, багтраа, томуу, шархлаа, тvлэнхий vргvйдэл зэрэг эмгэгийг илааршуулна.
Амьтанд хийсэн саяхны туршлагын vр дvнгээс vзэхэд шунгитийн бэлдмэл ой санамжийн дутагдлыг арилгаж, хорт хавдрын хєгжлийг зогсоосон байна. Хорт хавдраар халдваржуулсан харх, хулганы євчний хvрээ 3040 хувь хумигдаж, хоёр дахин урт наслажээ.
Ийнхvv анагаах ухаанд фуллеренийг лазерийн техникээс дутахгvй ашиглах ирээдvй нээгдэж байна. Биеийн тамир эмчилгээний болон томуу тєст євчнийг судлах анагаах ухааны институт фуллерен ашиглан вирусын халдвар, хавдрын эсрэг туршилт хийж, химийн эмчилгээнээс илvvтэй нєлєє бvхий арга барил эзэмшлээ. Бас фуллерены тусламжтай плазм сэлбэх, цэвэрлэх арга нээжээ Гурван хэмжээст тетраэдр бүтэцтэй. Нүүрстөрөгчийн атом болгон бусад дөрөвтэйгөө ковалентаар холбогддог. Кристал тор дотор бүх атом бие биеэсээ адилхан зай /154 нм/-д байрладаг. Атом тус бүр нь бусадтайгаа шууд ковалент холбоосоор холбогдож ямар ч хэмжээтэй кристалл дотор нэг асар том макромолекулын үүсгэдэг. Өндөр энергитэй С-С ковалент холбооны ачаар алмаз дээд зэргийн бат бөх байдаг учир ба зөвхөн эрдэнийн чулуу маягаар төдийгүй бас металлыг зүсэх, өнгөлгөөний багажийг бэлтгэхэд түүхий эд болгож ашигладаг. Фуллерен нь уран барилгад төсөөтэй бүтцийг ашиглахыг бодож олсон архитекторч бакминситер Фуллерийн дурсгалд ингэж нэрлэгдэх болсон /ийм учраас тэдгээрийг бас бакибол гэж нэрлэдэг/. Фуллерен нь уран тав ба зургаан өнцөгтийн хэлбэртэй “зүйлт”-ээс тогтдог хөл бөмбөгтэй маш төсөөтэй араг ясан бүтэцтэй байдаг. Хэрвээ энэ олон талтын оройнуудад нүүрстөрөгчийн атом байрладаг гэж төсөөлбөл, бид хамгийн тогтвортой фуллерен С60 –ийг гарган авна. С60 молекул илүү танигдсан. Бас фуллерены гэр бүлийн хамгийн тэгш хэмтэй төлөөлөгч бөгөөд зургаан талуудын тоо нь 20. Энэ үед таван өнцөгт болгон зөвхөн зургаан өнцөгтэй хиллэдэг, харин зургаан өнцөгт болгон зургаан өнцөгт болон таван өнцөгтэй гурав гурван ерөнхий талтай байдаг. Ийм нүүрстөрөгчийн “бөмбөг”-ний доторх нь хөндий байдаг нь фуллерений молекулын бүтцийг сонирхолтой болгодог ба энэ хөндийд каппилляр шинж чанарын үрээр өөр бодисын атом молекулыг оруулж болдог. Энэ нь жишээлбэл: зарим бодисыг аюулгүй тээвэрлэх боломж олгодог. Яваандаа 36-540 хүртэл нүүрстөрөгчийн атомын өөр өөр тоотой молекулын бүхий фуллеренуудыг синтезлэн судалсан. Ангилал:Шинээр хөгжиж буй технологи Ангилал:Нүүрстөрөгч
Монголын Шүхрийн спортын нийгэмлэг
Монголын Шүхрийн спортын нийгэмлэг Шүхрийн спортын төрлүүдийг хөгжүүлэх, сурталчлах, ур чадвартай баг тамирчид бэлтгэх, сургалт явуулах, олон улсын тэмцээнд оролцуулах, Хаяг:ХУД, Чингисийн өргөн чөлөө, Монголын Үндэсний Олимпийн Хороо, 103 тоот УБ 1. Нийгэмлэгийн тэргүүн: Д.Намсрай
Нийгэмлэгийн Удирдах зөвлөлийн гишүүд: 2. Т.Далхаасүрэн 3. Н.Баярмагнай 4. Я.Эрдэнэбилэг 5. П.Цэцэгмаа 6. Ц.Мэнд-Энх 7. Б.Ганхуяг 8. Г.Ганбаатар 9. П.Бат 10. А.Оюунсүрэн Ангилал:Монголын спортын клуб
Гунгаажавын Батсүх
Гунгаажавын Батсүх (1911-1990) нь БНМАУ-ын анхны Ардын Багш юм. Г. Батсүх 1911 онд Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутаг Сэвсүүлийн хоолой гэдэг газар төржээ.
Суралцсан байдал
1921-1926 онуудад Улаанбаатар хотын бага сургууль, бэлтгэл дунд сургууль, 1926-1930 онуудад Герман улсад дунд сургууль, 1949-1952 онуудад Марксизм-Ленинизмийн оройн дээд сургууль, 1960-1963 онуудад Улсын Багшийн Дээд Сургуульд (УБДС) суралцан дүүргэжээ.
Ажилласан байдал
Г. Батсүх 1930-1931 онуудад Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Ардын Гэгээрлийн Яаманд бичээч, 1931-1937 онуудад 1-р дунд сургууль, 1941-1942 онуудад Шинэ Хүчний Дээд сургууль, 1942-1947 онуудад Багшийн сургуульд багш, 1947-1956 онуудад Ардын Гэгээрлийн Яаманд Заах аргын хэлтсийн дарга, 1956-1967 онуудад Улсын Багшийн Дээд Сургуулийн багш, 1967-1969 онуудад Зөвлөлт Холбоот Улсын Москва хотын Сонгодог Бүжгийн Дунд Сургуульд монгол сурагчдын хүмүүжүүлэгч багш, 1969 оноос УБДС-ийн Газар зүйн тэнхимийн багш, эрхлэгчээр ажиллаж байгаад 1982 онд өндөр насны тэтгэвэрт гарсан байна. 1936 онд Монгол Ардын Хувьсгалт Намын (МАХН) гишүүнээр элссэн бөгөөд Улсын Бага Хурлын гишүүн, МАХН-ын XIII, XVIII их хурлын төлөөлөгч, Монголын Багш нарын III, IV, V хуралд төлөөлөгчөөр сонгогдож байлаа.
Гавьяа Шагнал
Түүний гавьяаг төр засаг өндөрөөр үнэлж БНМАУ-ын Гавьяат Багш (1946 он), Ардын Багш (1981 он), доцент цол хүртээж Сүхбаатарын одон, Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон, Алтан гадас одон бусад медалиудаар шагнасан.
Бүтээлүүд
Ерөнхий физик газар зүйн дасгал, дадлага явуулах арга барил, дунд сургуульд физик газар зүйн заах арга сэдвээр сурах бичиг зөвлөмжүүд зохиож байжээ.
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Газар зүйн багш Ангилал:Зохиогч Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монгол улсын ардын багш Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Сэргэлэнгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1911 онд төрсөн Ангилал:1990 онд өнгөрсөн
Хэвлий аарцагны хөндий
Хэвлий аарцагны хөндий нь хэвлийн хөндий болон аарцагны хөндий хоёроос бүрддэг. Энэ хөндий нь ходоод, элэг, нойр булчирхай, дэлүү, цөсний хүүдий, бөөр, болон бүдүүн болон нарийн гэдэсний ихэнх хэсгийг өөртөө агуулж байдаг. Энд мөн давсаг болон дотор нөхөн үржихүйн эрхтнүүд агуулагддаг. Ангилал:Биеийн хэсэг
Автокран
Автокран (Mobile crane, crane truck) — Өргөх төхөөрөмжийн бүхээг нь жолоочийн бүхээгнээс тусдаа суурилагдсан, хол газар өргөлт засвар үйлчилгээгээр явах боломжтой краныг хэлнэ.
Ангилал:Кран
Нильс Бор
Нильс Хенрик Дэвид Бор (Дани хэл: Niels Henrik David Bohr, 1885 оны 10 сарын 7 - 1962 оны 11 сарын 18) нь Данийн онолын физикч, цөмийн онолын эцэг гэгддэг бөгөөд цөмийн эрчим хүчний шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан агуу эрдэмтэн юм.
Намтар
Тэрээр 1903 онд Копенхагены их сургуульд элсэн орж, 1911 онд Англид очиж суралцсан бөгөөд тэр үедээ Манчестерийн их сургуульд Эрнест Резерфордын удирдлаган дор цөмийн загварын судалгаанд оролцож байв. Копенхагены их сургуульдаа буцаж ирээд Макс Планкын таамаглалыг Резерфордын цөмийн загварт хэрэглэж, 1913 онд Борын цөмийн загварыг гаргаж авсан байна. 1921 онд Копенхагенд Онолын физикийн судалгааны хүрээлэнг байгуулж, гадаадын физикчдийг урьж, Копенхагены дэг сургууль гээч зүйлийг бий болгожээ. Цөмийн физикт оруулсан түүний хувь нэмрийг үнэлж 1922 онд Нобелийн шагнал олгосон байна.
Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхэлж, Нацист Герман Европт түрэмгийллээ эхлэхэд Борын эх еврей хүн байсан тул Англиар дамжин Америкийн Нэгдсэн Улс руу дүрвэхээс өөр зам байгаагүй ажээ.
1939 онд Борын нээсэн цөмийн задралын тухай таамаглал нь цөмийн бөмбөгийн нээлтэд чухал үндэслэл нь болсон юм. Цөмийн эрчим хүчийг цэргийн зорилгоор ашиглах нь маш аюултай гэдгийг мэдэж байсан Бор барууны орнууд болон ЗХУ-ыг оролцуулсан олон улсын хэм хэмжээг бий болгохыг чармайж байсан ч амжилтад хүрээгүй юм.
Данийн вант улсын 500 кроны мөнгөн дэвсгэрт дээр түүний хөрөг байсан.
Мөн 1997 онд нээгдсэн 107 дахь элементийг Борын дурсгалыг хүндэтгэж "Бори" гэж нэрлэжээ.
Түүний хүү Оге Нильс Бор нь мөн 1975 онд Нобелийн шагналыг физикийн салбараар хүртсэн юм.
Мөн эцэг Кристиан Бор нь Борын үйлчлэлээр алдаршсан физиологич байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан Ангилал:Физикийн химич Ангилал:Цөмийн физикч Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:20-р зууны химич Ангилал:Копенхаген их сургуулийн багш Ангилал:Манчестерийн их сургуулийн багш Ангилал:Данийн Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн ерөнхийлөгч Ангилал:Нидерландын Ханы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Байерны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Зүүн Германы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Гөттингений Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:20-р зууны Леопольдинагийн гишүүн Ангилал:Унгарын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн Ангилал:Польшийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (энхтайвны зэрэг) Ангилал:Копли медаль шагналтан Ангилал:Заан одон шагналтан Ангилал:Шонхрын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Папын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Үндэсний Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Данийн Техникийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Данийн эсэргүүцлийн хүн (1940-1945) Ангилал:Манхэттен төслийн хүн Ангилал:Даничууд Ангилал:1885 онд төрсөн Ангилал:1962 онд өнгөрсөн
Арслангийн Бямбажав
Арслангийн Бямбажав нь Увс аймгийн Сагил сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн улсын харцага юм.
Цэргийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага Ангилал:Сагилын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
7 сарын 6
7 сарын 6 нь Григорийн тооллын жилийн 187 дахь (өндөр жил бол 188 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 178 өдөр үлдэж байна.
Шерешевский - Тернерийн хам шинж
Шерешевский - Тернерийн хам шинж гэдэг нь төрөлхийн бүтцийн эмгэг өөрчлөлтөөс хамаарсан өндгөвчний ажилгааны дутагдлын улмаас охидод бэлгийн бойжилтын шинжүүд илрэхгүй өндгөвчний анхдагч дутагдал юм.
Давтамж: 10000-д нэг
7 сарын 6
Тэмдэглэлт баярууд
0706 #06
Шерешевский - Тернерийн хам шинж
Эмнэлзүйн шинжүүд
Ангилал:Эмгэг
Талархлын баяр
Түүх
хар Энэ баяр нь Ургац хураалтын дараа бүх шашин шүтлэгтэнгүүд талархал өргөж залбирдгаараа онцлогтой. Өмнөд Америкын Талархлын баярын өдрийн түүх нь англи ёс заншил уламжлалаас үндэслэгдсэн. Хэдийгээр Шинэ Англи (АНУ-ын нэг бүс)-ийн ургац нь орчин үеийн талархлын баярын өдрөөс өмнө сайн гардаг ч одоо талархлын өдөр нь ургацын баярын илэрхийлэл байдаг. Англи ёс заншил, уламжлалд католик хуанлид олон шашин шүтлэгийн өдөр байсантай холбогдуулан талархлын баярын өдөр нь английн өөрчлөлт болон Хенригийн VIII зууны үед маш ихээр чухалчлагдаж үзсэн гэдэг. 1536 оноос өмнө христийн сүмүүд 95 баярт өдрүүдтэй, түүгээр ч зогсохгүй ням гаргуудад 52 баяр, зарим тохиолдолд мөнгө төлж баяр ёслолд оролцдог байв. 1536 онд болсон энэ өөрчлөлтүүд сүм цуглааны баярт өдрүүдийг 27 хүртэл багасгаж, гэхдээ зарим пуритан хүмүүс энэ бүх баяруудыг арилгахыг хүссэн (христмас буюу Есүс Христ мэндэлсэний болон дахин амилсаны баярыг оруулсан). Энэ баярын өдрүүдийг талархлын өдөр бас мацаг барилтын өдрөөр орлуулахыг хүссэн. Хүсээгүй болон гэнэтийн гамшиг сүйрэл болох үед мацаг барилт нь ивээл ерөөлийг дагуулдаг, харин бурханаас ирсэн гэж болох баярт явдал тохиож ивээл ерөөл ирэхэд талархлын баярын өдрийг тэмдэглэдэг болсон. Жишээлбэл, 1611 онд болсон ган гачиг, 1613 онд болсон үер, 1604 он болон 1622 онд болсон тахал ядуу тарчиг байдалд нэрвэгдсэн хүмүүс Мацаг барилтын өдрийг тэмдэглэж, мацаг барьсан. 1588 онд Испанийн агаарын цэргийн хүчин ялахад, мөн 1705 онд Аннаг хатан болгоход Талархлын баярын өдрийг тэмдэглэсэн билээ.
Канадад
Хэдийгээр олон судлаачид Канадын анхны талархлын баярын өдрийг яг нарийн сайн тодорхойлох боломжгүй гэж үздэг ч, Канадын талархлын баярын өдрийг 1578 он болон жуулчин Мартин Фробишертой холбон авч үздэг. Фробишер нь Номхон далайд хүрэх хойд гарцыг эрэн хайх явцдаа Талархлын баярын өдрийг хийсэн гэдэг. Энэ нь ургац хураасандаа бус харин аялалын явцад англиас олон мөсөн уул, аюултай цасан шуурганаас эсэн мэнд, амьд гарсандаа баярлан талархлын баяр хийсэн гэдэг. Канадын талархлын баяр нь мөн аялагч жуулчин Самуэл Чамплинтай хамт францын нүүн суурьшигчид Шинэ Францад ирээд 17-р зуунд Талархлын баярыг тэмдэглэсэнтэй холбогдуулан авч үздэг. Францын нүүн суурьшигчид ургацын улирлын дараахан талархлын баярын өдрийг бүтэн өвлийн туршид тэмдэглэж, мөн тэр хавьд амьдардаг уугуул иргэдтэй хоол хүнсээ хуваалцаж байсан. Америкийн талархлын баярын гол бэлэг тэмдэг, илэрхийлэл бол цацагт хяруул эсвэл мадгаскараас гаралтай гүйнпөвл (цацагт хяруултай төстэй нэгэн төрлийн шувуу) зэрэг юм. Эдгээр гол бэлэг тэмдэг гэгдэх цацагт хяруул болон гүйнпөвл нь нэгдсэн хаант улсыг дэмжигчид америкийн хувьсгалын үеээр канад руу зугтах үеээр дэлгэрсэн. Талархлын баяр бол одоо ханхүү Эдвардын арал, Ньюпондланд ба Лабрадор, Шинэ Брансвик болон Нова Скотыг эс тооцвол олон олон харьяат нутгуудад хуулиар тогтоогдсон баяр болсон.
АНУ-д
Сүүлийн үед Нэгдсэн улсад талархлын баяр нь олон нийтийг хамарсан үндэсний том баярын нэг болсон. Гэхдээ энэхүү талархлын баярыг дэлхийн бүх улс орон тэмдэглэдэггүй. Талархлын баярын талаар 1621 онд Массачусетстын Плэймоутад тэмдэглэгдсэнээр бэлгийн өдөр гэсэн байдаг. Өөрөөр мөн арвин их ургац авсан жилд талархлын баярыг тэмдэглэдэг гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Түүнээс хойш хэдэн жилийн дараа хотын удирдлагууд буюу засаг захиргааны удирдлагууд шашны шинжтэй баяр болгон тэмдэглэж байхаар зарласан. Энэ нь 1623 оны сүүл үе байсан юм. 1660 оны сүүл үе хүртэл энэхүү ургацын баяр нь Шинэ Англид жил бүр тогтмол тэвдэглэгддэг баяр хараахан болоогүй байсан. 1620-1630 он хүртэл Пилгрим ба Пуритан гэх 2 урсгалынхан хуучны английн үндэсний харуул хамгаалалтын өдөр, талархлын баярын өдрийг шинэ англид тэмдэглэж таниулж эхэлсэн. Тухайн үед Шинэ Английн түүхэнд 1621, 1623онд Плэймоутад Пилгрим урсгалын нөлөөгөөр анхны талархлын баярууд, 1631 онд Бостонд Пуритан урсгалын нөлөөгөөр тэмдэглэж байсан гэж тэмдэглэгджээ. 1682 он хүртэл Шинэ Анлид талархлын баярын уриа буюу тунхаглалыг христийн сүм цуглааны ахлагч удирдагч нар хийдэг байсан ба энэ нь АНУ-ын хувьсгал хүртэл үргэлжилсэн. Хувьсгалын үед засаг захиргааны удирдлагын зохион байгуулалтын нөлөөгөөр талархлын баярын тунхаглал уриа нь олон нийтийн хэвлэл мэдээллээр тархаж олонд хүрч эхэлсэн. Жон Хангкок, ерөнхийлөгч Жорж Вашингтон эх газрын конгрессийн гишүүд тунхаглалыг өөр өөрийнхөөрөө тайлбарлаж гаргаж байсан. Бурханы өгсөн зүйлд талархах баярын үйл ажиллагаа гэж өөр өөрийнхөөрөө тайлбарлаж байсан. Хамгийн анх талархлын баярыг (үндэсний хэмжээний) Нэгдсэн улсын ерөнхийлөгч Жорж Вашингтон 1789 оны 10 сарын 26-ны өдөр дэмжиж тусалдаг бурхандаа олон нийтийн талархлын буюу бурханаас авсан ивээл ерөөл, тусламж дэмжлэгээ санаж ухаарч чин сэтгэлээсээ талархаж, ёсыг бодож ачийг хариулах залбирлын өдрийг тэмдэглэж байя гэж тунхагласан. Палгримийн музейн захирал түүхч Жереми Бангс 1574 онд буюу Лейдений бүслэлтийн үед талархлын баярыг хүмүүсийг тайвшруулж хөгжөөх зорилгоор хийдэг байсан нь түүнд ихэд нөлөөлж сэтгэлийг нь хөдөлгөсөн бөгөөд тухайн үед Пилгрим нь Лейденд амьдардаг байжээ.
Анхны баярын өдрийн тухай хэлэцүүлэг
Талархлын баярын анхны тэмдэглэлт үйл явдал нь АНУ-д болсон ба Талархлын баяр нь америкчуудын дунд талархлын баяр болон талархлын шашны баяр гэж хоорондоо андуурагддаг байжээ. Флоридагийн их сургуулийн Робин Жиоа, Майкл Ганнон нар хамгийн анхны талархлын баярыг тэмдэглэж ирсэн газрыг Испаничуудаар 1565 оны 9 сарын 8 ны өдөр америкт тэмдэглэж байсан гэж маргалдацгаадаг ба энэ нь одоогийн Флорида Сайнт Августинд тэмдэглэдэг юм байна. Талархлын баяр нь анх 1619 онд Вержинагийн Чарлез хотод хууль тогтоомжинд орсон байна. Зохиолч Жемес Бакер хэлэхдээ ямар ч баярт тэмдэглэлүүд манай одоогийн орчин үеийн амралтын баяраас илүү байж чадахгүй гэсэн ба Америкийн баярын анхны тэмдэглэлт газар нь Жинэ Англид Калвинист талархлын баяр гэж тэмдэглэгдэж байсан.
Амралтын өдрийг зохицуулах нь
Канадад талархлын баяр эрт бодог шалтгаан нь ихэвчлэн хойд хэсгийн өвлийн эхэн сард тэмдэглэдэг юм байна. Канадад талархлын баярын өдрийг 19-р зуун хүртэл тогтсон өдөрт хийж байгаагүй ба ихэвчлэн ард иргэд нь болон засгийн газар нь өөрсдийнхөө боломжит өдрийг гарган тэмдэглэдэг байсан байна. Канадын хамгийн анхны талархлын баярын тогтсон өдөр нь 1872 оны 4 сарын 15 болсон ба энэ нь Вэйлсийн хунтайж хүнд өвчнөөсөө эдгэрсэн өдөрийг тохиолдуулан болсон байна. 19-р зууны сүүл үеээс эхлэн талархлын баярыг 11сарын 6-ны өдөр тэмдэглэдэг байсн ч дэлхийн нэгдүгээр дайн дууссаны дараа “Эвлэрлийн буюу зэвсэг хураалтын өдөр” гэх баяр нь ихэвчлэн талархлын баяр болдог долоо хоногт давхар болдог байжээ. Энэ 2 баярын өдрийг зохицуулахын тулд 1957 онд Канадын засгийн газраас талархлын баярыг 10 сарын хоёр дахь долоо хоногийн нэг дэх өдөр буюу даваа гарагт тэмдэглэдэг болгохоор тогтсон байна.
Ангилал:АНУ-ын тэмдэглэлт-, баярт-, үйл явдалт өдөр Ангилал:Канадын тэмдэглэлт-, баярт-, үйл явдалт өдөр Ангилал:Арваннэгдүгээр сарын баяр ёслолын өдөр Ангилал:Ургац хураалт
Юссуф Мулумбу
Юссуф Мулумбу (Youssouf Mulumbu; 1987 оны хоёрдугаар сарын 25, Заир, Киншаса) — Конгогийн хөлбөмбөгчин, Английн «Норвич Сити» болон Конгогийн шигшээн хагас хамгаалагч.
Замнал
Францын «Пари Сен-Жермен» багт бэлтгэгдээд 2006—2009 онд тоглож байв. «Амьен» багт 2007/08 онд зээлэгдсэн. «Вест Бромвич Альбион» түүнийг жилийн 175,000 фунтээр цалинжуулахаар тохиролцон 2009 оны хоёрдугаар сарын эхээр гэрээлсэн билээ. Түүнээс хойш гараанд тогтмол амжилттай тоглосон Мулумбу гэрээгээ удаа дараалан сунгасан. 2015 оны долдугаар сарын 1-нд «Норвич Сититэй» гэрээлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Киншасагийн хүн Ангилал:БНА Конгогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч Ангилал:Амьен багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Конгочууд (Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс) Ангилал:Францын хүн
Хажимурат Гацалов
Хажимурат Гацалов (оросоор Хаджимурат Солтанович Гацалов. 1982 онд төрсөн ) — Оросын чөлөөт бөх, осет ястан.
ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний ахмад цолтой. Афины Олимпийн тоглолтын чөлөөт бөхийн аварга, дэлхийн 5 удаагийн аварга, Европын 3 удаагийн аварга, Оросын спортын гавьяат мастер.
Ангилал:Бөхийн олимпын аварга Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Оросууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Батсуурийн Баясгалан
Батсуурийн Баясгалан (1986 онд Говь-Алтай аймгийн Бугат суманд төрсөн) бичгийн орчуулагч. Утга зохиолын “Хөх мэдрэхүй” бүлгэмийн гишүүн.
2009 онд “Арвангуравдугаар сарын бороо” яруу найргийн түүвэр 2010 онд “Хөх Мэдрэхүй-шүлгийн цоморлиг” хамтын бүтээл 2013 онд “Аз жаргалтай төгсгөлүүд-Өрнө Дорнын шилмэл өгүүллэгийн түүвэр” 2014 онд "Аварга том далавчай өвгөн-Өрнө Дорнын шилмэл өгүүллэгийн түүвэр" 2015 онд Нобелийн шагналт зохиолч Орхан Памукийн "Цас роман" - орчуулгын бүтээлүүдээ тус тус хэвлүүлсэн.
Мөн тэрээр “Хөх Судар” хэвлэлийн газраас эрхлэн гаргаж буй Хүүхдийн сонгодог зохиолын 108 цувралд Энэтхэгийн их хөлгөн туульс “Махабхарата” тэргүүтэй долоон зохиол орчуулсан бол Монсудар ХХК-ийн захиалгаар “Дэлхийн түүхийг бүтээсэн 100 хүн” 2011, Английн зохиолч Майкл Морпүргогийн “Дайны хүлэг” роман 2012, Америкийн зохиолч Эрин Моргенштэйрнийн “Шөнийн цирк” роман 2013 зэрэг ном орчуулжээ. Мөн та түүний бичвэрүүдийг урлаг гоо зүйн Гоодаль сэтгүүл ийн дугаар бүрээс унших боломжтой.
Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч Ангилал:Хөх мэдрэхүй Ангилал:1986 онд төрсөн
Өмнөдийн далайн заан
Өмнөдийн далайн заан (Mirounga leonina) нь далайн зааны 2 зүйлийн нэг юм. Мах идэштэн багийн томхон төлөөлөгч болно. 19-p зуунд хэтэрхий олноор нь агнаснаас устах аюулд ороод байсан ч, өдгөө эргэж өсөн нийт 650000-д хүрээд байна.
Гадаад төрх
Өмнөдийн далайн заан нь Умардын далайн заанаас аварга том бие болон илүү өргөн хамар хоншоороор ялгарна. Эр, эмийн биеийн хэмжээ маш ялгаатай. Эм далайн заан 400-900 кг, 2.6-3 м урт бол эр нь 2200-4000 кг, 4.2-5 м урт байдаг. 1913 онд бүртгэгдсэн хамгийн том далайн заан 5000 кг, 6.9 м урт байжээ. Хамгийн том эм нь 1000 кг, 3.5 м урт байв.
Өмнөдийн далайн заан хар өнгийн том дугуй нүдтэй. Зулзага нь үстэй төрөх ба хар өнгөтэй байдаг. Энэ нь хүйтэнд биеийн дулаанаа алдахаас хамгаална. Нас бие гүйцэн энэ үс нь гуужиж, саарал эсвэл бор болдог.
Идэш тэжээл
Энэхүү хөхтөн амьтан нь загас, арваалжаар хооллох бөгөөд ан хийхдээ 20 минутын турш 400-1000 м гүнд шумбадаг байна. Дээд амжилт нь 2 цаг орчим хугацаатай 1400 м гаруй гүнд шумбасан бүртгэл бий. Тэд мөн далайн нялцгай биетэн, сам хорхой, замаг зэргээр хооллодог. Тэдний гол дайсан нь алуурчин халим бөгөөд голдуу зулзагыг нь дайрж барьдаг байна.
Үржил
Өмнөдийн далайн заан нь бусад сэлүүp хөлтөн дотор хамгийн удаан хуурай газар байж чаддаг байна.
Дөнгөж төрсөн зулзага нь эхийгээ хөхөх ба 23 өдөр үргэлжлэнэ. Төрөх үед 40 кг байсан зулзага 120-130 кг болж томордог ба эх нь их турж жин алддаг. Сүргийн ахлагч эр хэдэн арван эм далайн заантай эвцэлдэх ба түүний доох зиндааны эр нь цөөн толгойтой үржилд ордог.
Галлерей
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Буянбаатар хунтайж
Буянбаатар хунтайж нь Барсболд хааны хөвүүн Гүнбилэг жононгийн ач хүү юм. 1572 онд жонон болоод, 1574 онд Ойрадын Хойд аймгийн Эсэлбэй сайн хиатай дайтаж, найман мянган хойд аймгийг олзолсны дараа, Эсэлбэй сайн хиа Гэрчэбагын гол дээр Буянбаатар хунтайжийг гэнэдүүлэн барьж хороож, Ойрад руу зугтан одсон. Жонон цолыг нь хүү Бошигт жонон залгамжилсан.
Гэр бүл
Эцэг:Ноёндара жонон
Эшлэл
Ангилал:16-р зууны ноёрхогч Ангилал:Жонон Ангилал:Монголчууд Ангилал:16-р зуунд төрсөн Ангилал:1573 онд өнгөрсөн
Аз жаргалтай төгсгөлүүд-Өрнө Дорнын шилмэл өгүүллэгийн түүвэр
Хэвлэгдсэн огноо: 2013
Хуудасны тоо: 168
Хэвлэлийн компани: Тагтаа Паблишинг
Номын төрөл: Өгүүллэг
Номын хэл: Монгол
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл
Мохамед Рашван
Мохамед Али Рашван (محمد علي رشوان, b1956 оны 1 сарын 16-нд төрсөн) нь Египетийн жүдоч юм. Тэрээр 1984 оны зуны олимпоос үнэмлэхүй ангилалд мөнгөн медаль хүртсэн.
Тус олимпийн шигшээ барилдаанд Японы Ямашита Ясүхиротой барилдсан бөгөөд Ямашита өмнөх барилдаандаа зүүн хөлөө гэмтээгээд байсан. Гэвч Рашван Ямашитагийн зүүн талыг нь огт хөндөлгүй барилдсан нь Япон, Египетэд түүнийг алдаршуулж, улмаар 1984 оны Олон улсын шударга тоглолтын шагналыг хүртжээ.
Тэрээр 1982, 1983 онд хүнд жин болон нээлттэй ангилалд Африкийн аварга болсон.
Анх 1972 онд Чехословакт болсон олон улсын тэмцээнд оролцож, гараагаа эхэлж байсан Рашван 1992 онд зодог тайлсан бөгөөд өдгөө Египетийн Жүдогийн Холбооны гишүүн, олон улсын шүүгч цолтой. Бээжингийн олимпод шүүгчээр оролцсон.
Эшлэл
http://www.sis.gov.eg/VR/figures/english/html/Heif2.htm
Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:Египетийн жүдоч Ангилал:Египетийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Египетчүүд
7 сарын 7
7 сарын 7 нь Григорийн тооллын жилийн 188 дахь (өндөр жил бол 189 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 177 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0707 #07
Аварга том далавчай өвгөн-Өрнө Дорнын шилмэл өгүүллэгийн түүвэр
Орчуулагч Батсуурийн Баясгалан 2013 онд "Аз жаргалтай төгсгөлүүд" нэрт Өрнө, Дорнын шилмэл өгүүллэгүүдийн түүвэрээ уншигчдад хүргэсэн. "Аварга том далавчтай өвгөн" орчуулгын бие даасан хоёрдахь ном юм. Энэхүү номд Нобелийн шагналт зохиолчид болох Исаак Башевич Зингер, Кавабата Ясүнари, Габриель Гарсиа Маркес, Нагиб Махфуз, Мо Яан, Элис Мүнро, Америкийн орчин цагийн үргэлжилсэн үгийн мастер Курт Вонненгут, Жон Чивер, японы зохиолч Харуки Мураками зэрэг орчин цагийн үргэлжилсэн үгийн 13 нэрт мастеруудын 20 гаруй өгүүллэг багтсан болно.
Хэвлэгдсэн огноо: 2014
Хуудасны тоо: 160
ISBN: 9789997390967
Номын төрөл: Утга зохиол ,Өгүүллэг
Ангилал:Утга зохиолын бүтээл
Жан Дюжарден
Жан Дюжарден (Jean Dujardin, 1972 оны зургаадугаар сарын 19-нд төрсөн) нь Францын жүжигчин юм.
Найруулагч Мишель Хазанавичусын Жүжигчин кинонд жүжигчин мэргэжилтэй Жорж Валентины дүрийг бүтээж Алтан бөмбөрцөгийн Хөгжимт болон Инээдмийн төрлийн Шилдэг жүжигчин, БАФТА-гийн Шилдэг эрэгтэй дүр, Каннын кино наадмын Шилдэг жүжигчин болон Оскарын Шилдэг гол дүрийн шагнал зэргийг 2012 онд тус тус хүртжээ. Франц жүжигчдээс Оскарын Шилдэг гол дүрийн шагналыг анх удаа хүртсэн юм.
Холбоос
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Британийн кино болон телевизийн урлагийн дээд шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Францын жүжигчин
Хянган аймаг
Хятад улс (БНХАУ)-ын Өвөр Монгол орны (ӨМӨЗО-ы) харъяат арван хоёр нутгийн нэг нь Хянган (Зураг:Kingɣan.PNG– kingɣan, хингган) аймаг юм. Хянган аймаг өөртөө засах орныхоо дорно умард биед өргөргийн дагуу 320 км, уртрагийн дагуу 380 км сунасан 59,806 км² газар нутаг эзлэж, орны дотоодод Хөлөнбуйр, Тунляо, Шилийнгол, улсынхаа дотоодод Хармөрөн, Гирин хоёр мужийн нутагтай хаяа залгажээ. Мөн БНХАУ-г төлөөлж Монгол улсын Дорнод аймагтай 126 км зурвасаар хиллэдэг. Их Хянганы нурууг бодож «Хянган» гэдэг монгол нэртэй болсон. Үүнээс хятадаар «兴安» (Xīng'ān, [шиэнъаань]) гэж нэрийджээ. Хянган аймаг одоогоор гурван өөр зүйлийн зургаан нутагт хуваагддагийн нэг нь аймгийн төв Улаан хот юм. Төмөр зам, авто зам аль хэдийнэ баригдсан. Аймгийн Рашаан хотын халуун рашааныг түшиглэн аялал жуулчлал хөгжиж байгаа. 2000 оны тооллогоор Хянганд 1.6 гаруй сая хүн оршин сууж байсны 53.67% нь Хятад үндэстэн, 41.06% нь Монгол үндэстэн байж, үлдсэн хувь нь хориод яс үндэсний хүмүүс болж таарсан. Өвөр Монголын доорх арван хоёр нутгийг харьцуулахад Тунляогийн дараа хэлэгдэхээр их хувьт (41%) Монголчууд байгаа нь энэ юмсанжээ.
Хүн ам
2000 онд 1,588,787 оршин суугчтай гэж тоологджээ.
Засаг захиргааны хуваарь
Хянган аймаг дотроо 2 хот, 1 шянь, 3 хошуу болж хуваагддаг. Зургаан нутаг нь дотроо сум, шян, дүүргийн түвшний 75 газар, цаашилбал гацаа тосгоны шинжтэй 853 газар болно. Эдэнд хамаардаггүй бэлчээр 10, ойн газар 1 бий.
Цас (роман)
Цас (2002) нь Нобелийн шагналт зохиолч Орхан Памук ийн өөрийнх нь тодорхойлсноор амьдралдаа бичсэн цорын ганц "улс төрийн" роман. Олон улсын уншигчдын гарт хүрмэгцээ маш олон тооны хэлэлцүүлэг, яриа, маргаан мэтгэлцээний бай болсон уг романд даяаршлын эрин зуунд хөл нийлүүлэн хөгжихийн сацуу дангаар шинжээ хадгалж үлдэх гэсэн жижиг улсуудын туулж буй бэрхшээлүүд, үзэл санааны хуваагдал, үнэт зүйлсийн зөрчилдөөнийг тусган харуулахын ялдамд ерөөс үндэстнийг үндэстэн болгож байдаг язгуур үнэт зүйлс рүү уншигчдаа ултайхан бодолд хөтлөх учиг холбоосыг зангидаж өгчээ.
Ка хэмээх цөлөгдсөн яруу найрагч Түрэгт эргэн ирээд Карс гээч алсын бөглүү хотыг зорино. Чингэхдээ шашиндаа үнэн сүсэгтэйн учир гэзэг үсээ алчуураар халхалж явдаг охидын гэнэтийн их амиа хорлолтыг сурвалжлах гэсэн хуурмаг шалтгаар түрий барьжээ. Гэвч Каг нөхрөөсөө саяхан салчихаад буй сураг дуулдах, эрт дээрийн сэтгэлт бүсгүй Ипекийнх нь гэрэл гэгээ л тийш ховсдон дуудсан юмсанж.
Тасралтгүй орох их цас, алдалгүй мөшгөх хардлага сэрдлэгийн дундуур туучин явахдаа Ка нэг л мэдэхнээ Ипекийн хуучин нөхрөөс эхлээд ихээхэн харизматик алан хядагч хүртэл олон хүний онцгой эрх ашгийн төв болчихсон яваагаа сүүлд ухаарна. Дарагдаж удсан авьяас билиг гэнэтийн их баяр хөөртэй хамт сэргэн ирнэ. Театрын үдэшлэг аллага хядлага болохдоо тулна. Бурхныг оллоо гэтэл төлөөсөнд нь бүх зүйлээ алдаж таарна. Ерөөс сэтгэл уярам, егөөтэй, оюун санааны түгшүүр зовнилоор нөр цуурайлсан, Цас роман нь бидний бүгдийнх нь эдүгээ ахуйтай асар их хамаатай зохиол юм.
Зохиолч яруу найрагч орчуулагч Батсуурийн Баясгалан гийн бие даасан гуравдахь орчуулгын бүтээл (2015 он).
Ангилал:Туркийн утга зохиол Ангилал:2002 он
Умардын далайн заан
Гадаад төрх
Эр далайн заан 4 м урт, 2300 кг жинтэй, эм нь 3 м, 640 кг жинтэй байдаг. Том хар өнгийн дугуй нүдтэй.