cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2019 оны Формула-1
Багууд
Заубер Моторспорт баг Алфа Ромео Расинг нэрээр мэдэгдлийн нэрээ өгчээ. Ингэснээр Формула Нэгийн ДАШТ-нд 26 жил оролцсон Заубер хэмээх нэр алга болов. Гэхдээ энэхүү нэрийн өөрчлөлт нь зөвхөн ивээн тэтгэгчийн нэрийн л солио юм. Миланы автомашин үйлдвэрлэгч Алфа Ромео нь тус уралдааны жүчээний хөрөнгөнөөс эзэмшил байхгүйгээс гадна техникийн болон зохион байгуулалтын хувьд ч ямар нэгэн оролцоо байхгүй. Тиймээс энэ баг нь швейцарийн лицензээр үргэлжлүүлэн уралдаанд оролцож байна. Хөдөлгүүрийн хувьд өмнөх жилтэй адил Ферраригаас авч байгаа.
Дугуй
Өнгөрсөн жилийн олон төрлийн дугуйг цэгцлэн энэ жил ердөө л гурван төрлийн хатуулагтай дугуйтай болсон. Үүн дээр бороотой үед хэрэглэх хоёр хээтэй дугуй нэмэгдэнэ.
Багууд болон жолооч
Дараах хүснэгтэд 2019 онд уралдааны жүчээнүүдтэй гэрээ бүхий үндсэн-, туршилтын-, сэлгээний нисгэгчдийг багтаав. Өнгөрсөн жилийн зохион бүтээгчийн дэлхийн аваргад эзэлсэн байрны дарааллаар жагсаан оруулсан болно.
Уралдааны хуанли
Уралдааны хуанлийн анхны хувилбарыг 2018 оны наймдугаар сарын 31-нд ОУАХ 21 уралдаантайгаар төлөвлөсөн байв. Хятадын их шан уралдаан нь Формула 1-ийн ДАШТ-ий түүхэн дэх 1000 дахь уралдаан байв.
Эшлэл
#2019  Формула-1
2011 оны улсын наадмын бөх барилдаан
2011 оны (Ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 1024 бөх идэрийн жавхааг гайхуулан барилдсанаас Увс аймгийн Сүхбаатарын Мөнхбат харцага түрүүлж, Сэлэнгэ аймгийн Гунаажавын Эрхэмбаяр өсөх идэр начин үзүүрлэжээ.
Аравын даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Хуанди
Хуанди (, пиньинь: Huángdì, монголоор: ) гэдэг нь эзэн хаан гэсэн утгатай үг бөгөөд хятадын түүхэнд оршин тогтнож байсан төрт улсын хаадын хэрэглэж байсан цол юм. Эртний хятадын улс төрд тухайн улсыг захирагч хуанди нь Дээд Тэнгэрийн хөвгүүн, Тэнгэрийн доорхийг захирах хувьтай нэгэн хэмээх үзэл баримтлал гүн шингэсэн байдаг. Хань үндэстэний төрт улсын түүх НТӨ 2600 гаруй жилийн өмнөөс оршин тогтнож ирсэн ч, хуанди цолтой эзэн хаантай анхны төрт улс НТӨ 221 онд долоон улсыг нэгтгэсэн Цинь улс байсан. Энэ үеэс хойш бүх хятад орныг нэгтгэсэн олон улс ээлж дараалан гарч ирсээр 1912 онд манж үндэстэний Чин гүрэн мөхөж, хаант засаглал төгсгөл болсон. Хуанди хэмээх нь Европын Emperor, Монголын Хаан, Арабын Халиф (араб: خِلَافَة, [xi'laːfah]), Персийн Падишах (перс: پادشاه, pādişah) зэрэг цолтой ижил түвшиний статустай албан тушаал юм.
Энэ цол нь тухайн улсын хааны удмын зөвхөн эцгээс хөвгүүнд, зарим үед авга талын ноёдод угсаа залгамжлах байдлаар өвлөгдөж байсан. Ингэхдээ улс төрийн дээд эрх мэдлийг эдлэхээс гадна Күнз, Даогийн ёс зүйн хэм хэмжээг даган мөрдөж, эрх мэдлийн төлөөх өрсөлдөх бүлэглэл хоорондын тэмцэлийг зохицуулж, тэдгээрийн дэмжлэгтэйгээр эрх мэдлээ хэрэгжүүлдэг байсан.
Зарим нэр томьёо
Хятадын хууль дүрэмд хуандийн нэр, цолыг нь шууд хэлэхээс цээрлэж, хүндэтгэлийн нэрлэх хэв маяг түүхийн явцад бий болж тогтожээ. Жишээ нь: Хуандигийн жинхэнэ нэр алдарыг чи эсвэл та гэж хэлэлгүй Бишя (陛下, Bìxià), Хуаншан (皇上, Huángshàng; утга нь "хаан дээдэс"), Шэншан (圣上; 聖上, Shèngshàng), Ваньсуйе (万岁爷; 萬歲爺, утга: "Түмэн наст"), Тяньзи (天子,Tiānzǐ, утга: "Тэнгэрийн хөвгүүн") гэх зэргээр хүндэтгэн харьцаж байсан.
Мөн хятадын бүхий л төрт улсын хаадад няньхао (年号; 年號) буюу "оны цол", мяо хао (庙号; 廟號) буюу "өвгөдийн сүмийн тахилын нэр", шихао (谥号; 謚號, Shìhào) буюу "нэхэн өргөмжилсөн нэр" хэмээх гурван зүйл нэр цол байдаг.
Мөн үзэх
Ангилал:Цол Ангилал:Төрийн тэргүүний цол
Монголын мэдээлэл зүйн 17-р олимпиад
Энэ олимпиад 2003 оны 5-р сарын 16-19 ны хооронд УБИС болон Монгол Улсын Их Сургууль дээр багш ба сурагчдын хооронд програм зохиох уралдаан, сурагчдын бүтээлийн уралдаан гэсэн 3 төрлөөр амжилттай болж өндөрлөлөө. Энэхүү 17-р олимпиадыг зохион байгуулах ажилд Мэдээлэл Технологийн Үндэсний Парк, Монгол Транс ХХК, Компьютер Таймс сонин ивээн тэтгэж оролцлоо.
Багш
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан
Сурагчдын бүтээлийн уралдаанд Баян-Өлгий аймгийн Монгол-Туркийн хамтарсан сургуулийн сурагч Т.Мамаргуль "MTS Player" бүтээлээр оролцож 1-р байранд шалгарлаа.
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Шингэний механик
Шингэний механик нь физикийн шинжлэх ухаан дахь шингэн, хий, плазм болон тэдгээрт үйлчлэх хүчийг судалдаг салбар юм. Шингэний механик нь дотроо хөдөлгөөнгүй төлөвт буй шингэнийг судлах шингэний статик болон шингэний хөдөлгөөнд хүчний үзүүлэх нөлөөг судалдаг шингэний динамик гэсэн дэд салбаруудад хуваагддаг. Шингэний механик, үүн дотроо ялангуяа шингэний динамик нь тайлбарлагдаагүй ухагдахуун ихтэй судалгааны идэвхитэй салбар юм. Шингэний механик нь математикийн тооцооллын талаас маш цогц тоон аргачлал шаарддаг ба голцуу компьютерийн тооцоолол шаардагддаг. Шинэ нэвтэрч буй шингэний динамикийн компьютер тооцооллын хандлагаар улам шинэ бэрх тооцооллуудыг хийж байна.
Мехатроник
Мехатроник нь механик, электроник болон мэдээлэл зүйн салбар хоорондын харилцаа холбоог мехатроникийн систем дэхь эд анги дээр судлаx ухаан юм. Мехатроник (mechanical engineering/electronic engineering) нь нийлмэл үгээс бүтсэн ухагдахуун юм. Yaskawa Electric Corporation компани нь аж үйлдвэрлэлийн зориулалт бүхий роботыг үйлдвэрлэгч дэлхийн томоохон компаниудын нэг бөгөөд анx 1969 онд нарийн багаж төхөөрөмжийн техникийн үйлдвэрлэлд хэрэглэж эхэлсэн байна. Сүүлд мэдээлэл зүйн салбар нэмэгдэж орсон бөгөөд орчин үед мэдээлэл зүй чухал хэсгүүдийн нэг болсон. Орчин үеийн техник технологийг мехатроникгүйгээр төсөөлөхийн аргагүй юм. Мехатроник нь электромеханик, нарийн багаж төхөөрөмжийн техник, микросистемийн техник болон адаптрониктэй нягт холбоотой. Мехатроникийг үндсэн гурван чухал салбарт хувааж болно. Үндсэн хэсэг нь Механик дараах гол хэсэг нь электроник ба энэ хоёрыг холбох туслах салбар нь информатик буюу мэдээлэл зүй болно.
Ангилал:Мехатроник Ангилал:Электроник Ангилал:Мэдээлэл зүй
Жинтай
Жинтай ( овог нэр: Жү Чиюй; 1428-1457; 29 насалсан) — 1449-1457 онд төр барьсан Мин улсын долоодугаар хаан байв.
Ангилал:1428 онд төрсөн Ангилал:1457 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Нийтийн номын сан
Нийтийн номын сан гэж ихэвчлэн төсвийн хөрөнгөөр байгуулагдсан, олон нийтэд үйлчлэх номын санг хэлнэ. Нийтийн номын санч нь төрийн албан хаагч байх нь элбэг.
Ангилал:Номын сангийн төрөл
Мэдлэгийн менежмент
Мэдлэгийн менежмент (ММ) гэдэг нь байгууллагад хэрэгтэй чухал мэдээллүүдийг тодорхойлох, сонгох зохион байгуулах, тараан дэлгэрүүлэх, дамжуулахад нь туслах процесс бөгөөд байгууллагын цөм, байгууллага доторх бүтэцчилэгдээгүй хэлбэртэй оршин байгаа мэдлэгийг экспертийн болгох нэгээхэн хэсэг юм. Мэдлэгийг ийнхүү бүтэцчилээд ирэхээр асуудлыг хурдан бөгөөд оновчтой шийдэх, эрчимтэй суралцах, стратеги төлөвлөх, шийдвэр гаргах зэрэгт тустай. Байгууллагын дэмжсэн уур амьсгал болон орчин үеийн мэдээллийн технологи дээр тулгуурлан байгууллага нь дэлхийн хаана ч болж байгаа ямар ч цаг үеийн асуудлуудыг байгууллагын санах ой ба мэдлэгийнхээ хүчээр шийдвэрлэж чадахуйц болж байгаа юм. Мэдлэг нь асуудал хэрхэн үүссэн, тэдгээр нь хэрхэн шийдвэрлэгдэж байгааг тодорхойлох явдал мөн бөгөөд мэдлэгийн менежмент нь байгууллагын суралцах үйл явц, цаашдын мэдлэг бүтээх үйл явцыг дэмжиж байдаг үйл ажилагаа мөн. ММ үйл ажиллагаа нь ажлын сайжирсан үзүүлэлт, ашигтай хөрөнгө оруулалт, шинэчлэл, сурсан зүйлсээ хуваалцах зэрэг байгууллагын зорилтуудад чиглэгдсэн байдаг. Түүнчлэн ММ хэрэгжүүлснээр хувь хүн болон бүлгүүдэд байгууллагын үнэт мэдлэг, ойлголтуудыг хуваалцахад туслах, хэрэгцээгүй ажлыг багасгах, тодорхой нэг урьд нь хийгдсэн ажлыг хайж олж авч чадахгүй байгаагийн улмаас дахин дахин давхацсан файл үүсгэхээс сэргийлэх, шинээр орсон ажилчдын сургалтад зарцуулах хугацааг багасгах, ажилчдын орж гарах урсгал их байгаа үед оюуны капиталыг авч үлдэх, өөрчлөгдөж буй орчин, зах зээлд дасан зохицоход ихээхэн чухал үүрэгтэй.
Мэдлэгийн менежментийн стратеги
ММ нэг стратеги нь мэдлэгийг идэвхтэй удирдаж шахах стратеги юм. Үүний дагуу хүмүүс нэг талаас өөрийн мэдлэгээ мэдээллийн бааз зэрэг мэдлэгийн агуулахад ил тодоор оруулах, нөгөө талаас хэрэгтэй мэдээллээ мэдлэгийн агуулахаас олж авахыг хичээдэг. ММ өөр нэг стратеги нь хувь хүмүүс шаардлагатай мэдлэг олж авах хүсэлтээ тухайн чиглэлээр ажилладаг экспертэд гаргаж, эксперт нь шаардлагатай хүмүүст өөрийн үзэл бодлоо хэлдэг. Компаниудын ММ-дээ ашигласан стратегиудаас дурьдвал:
Мэдлэгийн менежментийг хэрэгжүүлэх
Мэдлэг нь шинэ ойлголт, санаа бодол, тогтсон журам зэргийн шинэ үе болж гарч ирж байгаа юм. Мэдлэгийг бий болгох 4 арга байдаг:
Мөн мэдлэгийг бүтээх 4 үйл ажиллагаа байдаг:
Урамшуулал
Мэдлэгийн менежментийг чармайлтыг урамшуулахдаа дараах хэд хэдэн зүйлсийг анхаарах нь чухал.
Технологи
Дээхэн үеийн ММ–ийн технологи нь экспертийг олох онлайн шар ном, бичиг баримтын удирдлагын систем байсан. Эхний шатандаа байсан хамтын ажиллагааны технологитой хамтдаа хөгжиж байсан. ММ технологи нь мэдээллийг хайх, олж авахад чиглэсэн семантик технологи э-сургалтыг хөгжүүлэх чиглэл болсон. Саяхнаас олон нийтийн бүүкмаркинг, блог, вики зэрэг арга хэрэгсэл гарснаар мэдлэгийг олж авах, бий болгох, түүний дотор олон нийтийн сүлжээний шинэ хэлбэрийн хөгжүүлэхэд илүү уян хатан бүтэцтэй өөрөө бие даан хөгжиж, экосистемийн арга хандлагыг хөгжүүлэх бололцоог олгосон. Гэхдээ энэ арга хэрэгсэл нь ихэнхдээ текст ба кодонд тулгуурласан байдаг.
Мэдлэгийн менежментийн мэдээллийн технологийг хэрэглэх нь
ММ хэрэгжүүлэх гол шалтгаан нь гадаад орчины өөрчлөлт хурдассан өөрчлөгдөж байгаагаатай холбоотой юм. Мэдлэгийн менежментийн технологи /ММТ/ нь бүтэээгдэхүүн дээр гэхээсээ илүүтэйгээр бизнесийн үйл ажиллагаанд илүү тохирдог арга юм. ММ систем нь голдуу мэдээллийн технологид тулгуурласан байгууллагад мэдээллийг бий болгох, олж авах, хадгалах, ашиглахад зориулсан мэдлэгийг удирдах систем байдаг. ММ систем гол утга санаа нь ажиллагсдын байгууллагын баримтын бааз, мэдээллийн эх үүсвэр рүү хандах бололцоог хангах явдал юм. Жнь: инженер нэг техникийн арааны дууг багасгах боломжтой металлын хольцыг мэддэг байсан гэвэл энэ мэдээллээ байгууллага дотроо бусадтай хуваалцсанаар илүү үр дүнтэй мотор юмуу тоноглол бий болгох түлхэц болж болно. ММ зорилго бол байгууллага хувь хүн болон хамт олныхоо мэдлэгийг мэддэг байх, өөрийн мэдэж байгаа мэдлэгээ мэдсэнээр түүнийгээ хамгийн үр ашигтайгаар хэрэглэхэд оршиж байгаа юм. 1 ММ систем нь ил мэдлэгийг олж авах, хадгалах, удирдах, тайлагнахад гол анхаарлаа хандуулдаг байсан. ММ систем нь орчин үеийн мэдээллийн технологийн хэрэглээг шаардаж байгаа. (Жишээ нь: internet, extranet, Lotus notes, software) Тэдгээрээр дамжуулан ММ системчлэх чанарыг нь сайжруулах, байгууллага дунд хоорондын мэдлэгийн хуримтлалыг хурдасгах зэрэгт ашиглаж байна. ММ систем нь дараах технологиудыг ашигласан байж болно. Lotus notes веб мэдээллийн бааз зэрэг баримтанд тулгуурласан, форматалсан баримтуудыг бүтээх, хуваалцах, удирдах технологи. Онотологи системчлэлд тулгуурласан систем. Хиймэл оюуны технологид тулгуурласан систем Олон нийтийг хамарсан арга хэрэгсэл ММ системийг илүү органик хандлагатай болгож байна.
Мэдлэгийн менежментийн мэдээллийн системийн зорилго
Ил мэдлэгийн менежмент, хамтын ажиллагааг дэмжих, сайн практик хуваалцах гэх мэт. Мэдээг анх бий болгох, хэрэглэх, хүрээндээ зохицож утга учиртай зохион байгуулагдсан, хуримтлагдсан, оруулж өгсөн мэдээлэл гэдэг үүднээс мэдлэгийн менежментийн систем (ММС) хардаг. MMС нь хамтын ажиллагаа, тусгайлсан болон захирах болон захирагдах шатны байгууллагын бүлэг,  нийгэмлэг, хэвлэл мэдээллийн агуулгыг удирдах үйл ажиллагаанууд, хөдөлмөрийн үйл явц болон харилцаа, төсөл, ажил, сүлжээ, хэлтэс, эрх мэдэл, үүрэг зэргээр нь шинэ мэдлэгийг бий болгох, түүнийг хөгжүүлэх, сайжруулах, харилцаа холбооны өөр өөр сувгуудыг ашиглан шинэ формат, шинэ үйлчилгээ болон сургамжуудыг оруулах зэрэг олон төрлийн зүйлүүдэд хэрэглэгддэг. ММС гэдэг нь Open Source, Software, Open standards, Open Protocols, Open knowledge лиценз, санаачлагуудад болон бодлогууд гэдэгтэй зэрэгцэн ойлгогддог. Мэдлэгийн менежментийн системийн давуу талууд Байгууллагын үнэ цэнэтэй мэдээллийг шатлан захирах ёсны дагуу хуваалцах Хийгдсэн байгаа ажлыг дахин дахин хийхээс зайлсхийх, мөн хэрэггүй зүйлүүдийг хийдэг үр дүнтэй ажлуудыг багасгах Шинэ ажилтнуудад зарцуулдаг сургалтын цагийг багасгах Ажиллагсадын орох гарах урсгал их үед оюуны капиталаа авч үлдэх.
Мэдлэгийн менежментийн системийн бүрэлдэхүүн хэсгүүд
Хэрэглэгчдийг хэрэгтэй мэдээллээ олж авахад чөлөөтэй нэвтрүүлж бие биетэйгээ харилцаж чаддаг байх ялангуяа экспертүүдтэй харилцах боломжийг олгодог и-мэйл, интренэт, корпарацийн интранет болон бусад веб-д суурилсан харилцаа холбооны хэрэгслүүд. Бүлгээр ажиллах боломжийг олгодог технологи. Компьютерийн тусламжтайгаар бүлгүүд хоорондоо харилцах, санал бодлоо уралдуулах нь мэдлэгт оруулж байгаа ихээхэн хувь нэмэр билээ. Мэдээллийн сангийн удирдах системийг ашиглан мэдлэгийг удирдах систем юм. Анх байгууллага доторх далд мэдлэгийг систем болох Group system нь электрон хэлбэрээр санал бодлоо уралдуулах, санаа бодлоо ангилах зэрэг бүлгийн ажлыг дэмждэг хэрэгсэл байсан юм. Мэдлэгийн сервер нь мэдлэгийн менежментийн гол программ хангамжийг агуулдаг бөгөөд үүнд нь мэдлэгийн агуулах, болон бусад мэдлэгүүд болох мэдээлэл, өгөгдлүүд рүү хандаж болох боломжтой. Энэ систем нь мэдлэгийн менежметийн систем рүү хандах үүд хаалга болдог. Гүйцэтгэх мэдээллийн систем, бүлгийг дэмжих систем, веб браузер мэдээллийн сангийн менежментийн системүүд дээр тулгуурлаж үндэс суурийг болгож гарч ирсэн. Энэ нь хамтын ажиллагааг хүчирхэгжүүлэхийн тулд электрон бичиг баримтуудыг бий болгож хэрэглэгчийн хүсч буй мэдээллийг веб браузер юмуу байгууллагын ашиглан гаргаж өгөх боломжтой байдаг. ММ системийн мэдлэгийг олж авах сайн арга зам юм. ММ чухал функц болох мэдлэгийг хадгалах, байгууллагын агуулахад байгаа олон янзын мэдээллүүдээс шаардлагатай материалуудыг татаж авахад чухал үүрэгтэй. ММ шийдлүүдийг бүгдийг нь нэг багцад багтаасан хэрэгсэл юм.
Мэдлэгийн менежментийг дэмждэг технологиуд
Хиймэл оюун ухаан, Оюун ухааны агент, Extensible markup language зэргүүд нь орчин үеийн ММ шинжлэх ухаан, техникийн хамгийн сүүлийн үеийн ололт амжилтанд тулгуурласан дэвшилтэт үйл ажиллагаа явуулах боломжийг бий болгож ирээдүйн ММ-ийн талбарт шинэчлэлтүүдийг гаргаж ирэх үндсэн загварыг бий болгож байна. Хиймэл оюун ухаан(Artificial intelligence) Хиймэл оюун ухааны арга зүй нь экспертийн мэдлэгийг тодорхойлох мэдлэгийг автоматаар буюу хагас автоматаар олж илрүүлэх, байгалийн хэлний үйл явцаар дамжуулан интерфэйс хийх, мөн оюун ухааны агентуудаар дамжуулан оюун ухааны хайлт хийдэг. Оюун ухааны агент (Intelligent agents) Хэрэглэгчид хэрхэн ажиллаж, мөн тэдгээрийн өдөр тутмын үүрэг даалгаварт хэрхэн тусгах талаар зориулагдсан программ хангамжийн систем юм. Жишээ нь: Энэхүү программ хангамж нь хэрэглэгч ямар мэдээлэл татаж авах хүсэлтэй байгаа тухай мэдээллийг хүлээж авангуут идэвхгүй байгаа агентууд орж ирж байгаа мэдээллүүд дунд тухайн хэрэглэгчийн сонирхож байгаа мэдээлэл байгаа эсэхийг хянан, харин идэвхтэй байгаа агеньтууд нь хэрэглэгчийг олж авахыг хүссэн мэдээллийг хайж байдаг. 2 Оюун ухааны агент нь хэрэглэгч чухам яг юу олж харахыг хүсэж байгааг болон мөн хэрэглэгчийн хэрхэн түүнийгээ зохион байгуулж байгааг гаргаж ирж, харуулж чаддаг юм. Extensible markup language( XML) Мэдээллийн бүтцийн төлөөллүүдийг стандартчилах боломжийг бий болгодог бөгөөд ингэснээр тухайн кейс бүр дээр програмчлал хийх шаардлагагүйгээр хоорондоо эрс ялгаатай системүүдийг боловсруулж болдог.
Мэдлэгийн менежментийн системийн хэрэгжүүлэлт
Ихэнх байгууллагууд, ялангуяа том менежментийн консалтинг компаниуд, тухайлбал Accenture нь өөрсдийн мэдлэгийн архитектураа дээрх гурван төрлийн технологийн багц арга хэрэгслүүд дээр тулгуурлан хөгжүүлжээ. Хамтын ажиллагааг дэмжигч тооцооллын зохицол (collaborative computing suites) болох Lotus Notes/ Domino Server нь ММ-ийн системийн олон хэрэгцээт зүйлийг хангаж өгдөг байсан.
Оптимус Прайм
оптимус прайм (орион пакс) бол hasbro студийн Transfromers цувралийн дүр бөгөөд autobot хэмээх талын толгойлогч билээ.Тэр дүрийн хувьд тууштай, хүчтэй ёс суртахууны шинж чанарыг агуулсан, маш сайн манлайлаагч,шийдвэр гаргах ур чадвар маш сайн хэмээн дүрсэлсэн бөгөөд гайхалтай цэргийн тактик,тулааны урлаг, харийн зэвсэгийг өндөр түвшинд ашигладаг байна. Optimus Prime нэр төр, бүх амьд биетийн шударга ёсыг сахиулж энх тайвны, эрх чөлөөг хамгаалах зорилготой Ангилал:Зохиолын дүр
Чөнхуа
Чөнхуа ( овог нэр: Жү Жяньшэнь; 1447-1487; 40 насалсан) — 1464-1487 онд төр барьсан Мин улсын наймдугаар хаан байв.
Ангилал:1447 онд төрсөн Ангилал:1487 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Хунжи
Хунжи ( овог нэр: Жү Ючөн; 1470-1505; 35 насалсан) — 1487-1505 онд төр барьсан Мин улсын есдүгээр хаан байв.
Ангилал:1470 онд төрсөн Ангилал:1505 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Монголын мэдээлэл зүйн 16-р олимпиад
2001-2002 хичээлийн жилд уламжлал ёсоор дунд сургуулийн багш, сурагчдын дунд улсын мэдээлэл зүйн 16-р олимпиад, оюутнуудын дунд програмчлалын 12-р олимпиад зохион байгуулагдсан юм.
Програмчлалын олимпиад
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Энэ уралдаанд УБИС-ийн КМТС, ШУТИС-ийн ХМТС, Улаанбаатар коллеж, ШУТИС-ийн КТМС-ийн 9 оюутаны 6 бүтээл оролцлоо. ШУТИС-ийн КТМС-ийн оюутан М.Алтанзүрх, Б.Өсөхбаяр нарын хамтын бүтээл "FastType-Хурдан бичих программ" 1-р байр, ШУТИС-ийн КТМС-ийн оюутан А.Баттамирын "Сүлжээний хайлт" 2-р байр, ШУТИС-ийн ХМТС-ийн оюутан Эрхэмбаатарын "WAP сайт" 3-р байр тус тус эзэллээ.
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Жөндө
Жөндө ( овог нэр: Жү Хужао; 1491-1521; 30 насалсан) — 1505-1521 онд төр барьсан Мин улсын аравдугаар хаан байв.
Ангилал:1491 онд төрсөн Ангилал:1521 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Тамга
Түүх
Хүн үүссэн үеэс хадан дээр амьтны дүрст тэмдэг үлдээсэн зүйл ажиглагддаг. Энэ нь тамга үүсэх анхны эхлэл болсон гэж үздэг. Энэ нь сүүлдээ хөгжсөөр үсэг бичиг үүссэн үед дөрвөлжин эсвэл зуувин, дугуй дүрсэн дотор үг сийлж, үлдээх замаар хамгийн анхны тамга төст дүрсийг эртний Мисир, Шүмерийн хотууд, эртний Ся, Шан улсуудын хотуудаас ваар, зураг, модон дээр сийлж үлдээсэн байдлаар олдож ирсэн. Төрт улсууд үүссэн цагаас хот улсууд, жижиг улсын хаад, ноёдын хэрэглэх тамга нь энгийн иргэний тэмдэг хоёрын зааг ялгаа үүсч эхэлсэн. Ингэхдээ төрийн тамга нь дорно дахинд дөрвөлжин хэлбэрийг олсон бол, өрнө дахинд дугуй хэлбэр бүхий тамга хэрэглэж байсан. МЭӨ III зуунаас хойш тамга нь тухайн бүс нутаг, орны авианд тааруулсан үсэг бичгээр үйлдэх болсон өнөө хүртэл тасарашгүй иржээ. Харин хувийн тэмдэг нь ямар нэгэн дүрс, билэгдэл, эзэн хүнийг илэрхийлэх бичиг сийлсэн хэдий ч, албаны тамгаас жижиг хэмжээтэй байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Глиптик
Овоолго
Дарааллын элементүүд тусгайлсан түлхүүртэй, тэр түлхүүрийн утгаар дарааллын элементүүд байршдаг бол түүнийг эрэмбэтэй дараалал гэж нэрлэдэг. Түлхүүрийн утгаар ийм дарааллыг минимум ба максимум эрэмбэтэй дараалал гэж хуваадаг. Эрэмбэтэй дарааллаас элементийг дарааллын оройгоос авдаг. Шинэ элемент нэмэхдээ ч оройгоос доош гүйлгэж зохих байрыг нь хайж олдог. Эрэмбэтэй дарааллын сонгодог жишээ бол Heap буюу Овоолго юм.
Овоолго(Heap)-ын Эрэмбэлэлт
Овоолгыг хэрэгжүүлэхдээ max эрэмбэтэй дараалыг ашиглана. Эхлээд дарааллын элементүүдийг агуулсан массивыг дээр овоолгын шинж чанартай (heapify үйлдэл) болгоход O(n) хугацаа шаардана. Тоон дарааллыг буурахаар эрэмбэлэхдээ овоолгыг хоосон болтол нь овоолгын орой дээр байгаа хамгийн их утгатай элементийг овоолгоос гарган авч шинэ дараалалд нэмэх замаар гүйцэтгэнэ.
'''Овоолгын өндөр '''
Нэгэнт овоолго нь гүйцэд хоёртын мод болохоор n зангилаатай овоолгын өндөр log2(n+1).
Жяжин
Жяжин ( овог нэр: Жү Хоуцун; 1507-1567; 60 насалсан) — 1521-1567 онд төр барьсан Мин улсын арван нэгдүгээр хаан байв.
Ангилал:1507 онд төрсөн Ангилал:1567 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Монголын мэдээлэл зүйн 15-р олимпиад
Улсын мэдээлэл зүйн XV олимпиад 2001 оны 4-р сарын 30-аас 5-р сарын 5нд УБИС, Монгол Улсын Их Сургууль дээр багш, сурагчын болон сурагчдын бүтээлийн уралдаан гэсэн 3хэлбэрээр явагдав. Сурагчдын программ зохиох уралдаанд 21аймаг, хотоос шалгарсан 32 сурагчид оролцож, хоёр өдөр тус бүр 50 оноотой нийт 6 бодлогын программыг зохион авьяас билгээ сорилоо.
Багш
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Сурагчдын бүтээлийн уралдаанд УБ хотын 11-р сургуулийн 9-р ангийн сурагч сорьсноос УБ хотын 11-р сургуулийн 9-р ангийн сурагч Б.Өсөхбаяр 160 оноогоор 1-р байр, мөн сургуулийн 8-р ангийн сурагч Х.Баттөмөр 110 оноогоор, Монгол-Туркийн сургуулийн 10-р ангийн сурагч О.Уранчимэг 100 оноогоор тус тус 2-р байр, УБ хотын 11-р сургуулийн 10-р ангийн сурагч М.Мөнх-Алдар 70 оноогоор 3-р байр эзэллээ
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Лунчин
Лунчин ( овог нэр: Жү Жайхоу; 1537-1572; 35 насалсан) — 1567-1572 онд төр барьсан Мин улсын арван хоёрдугаар хаан байв.
Ангилал:1537 онд төрсөн Ангилал:1572 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Бейдоу байршил тогтоох систем
thumb|250px|Бейдоу системын одоогийн Азийн бүсийг хамарсан хүрээ
thumb|300px|Хиймэл дагуулын байршил тогтоох системуудийн харьцуулалт
Бейдоу (хятад:北斗卫星导航系统) нь БНХАУ-ын засгийн газраас анх 2000 оноос 3 хиймэл дагуултайгаар зөвхөн нутаг дэвсгэрээ хамарсан байршил тогтоох үйлчилгээний систем байсан 2011 оноос өргөжүүлэн өөрсдийн дэлхийн байршил тогтоох систем болгохоор өргөжүүлж эхэлсэн цэрэг, иргэний зориулалттай. Нийт 35 хиймэл дагуулыг тойрог замд оруулан, одоогоор 10 хиймэл дагуултайгаар Азийн бүсэд байршлын дохиоллыг хэрэглэгчид дамжуулж байна.
Бусад үзэх
Ангилал:Хиймэл дагуулын геодези Ангилал:Хиймэл дагуулын навигац Ангилал:Хугацааны тэмдэгт дамжуулагч Ангилал:Хятадын сансрын нислэг
Утасгүй технологи
Утасгүй технологи гэж юу вэ?
Та өнөөдөр ямар төхөөрөмжөөс хаана интернэтийн сүлжээнд нэвтрэн орсон бэ? Магадгүй зөөврийн компьютероороо сургууль, ажил гээд хаа нэгтээгээс ямар нэгэн кабелийн утас ашиглалгүй орсон бол та утасгүй технологийг аль хэдийн ашиглагч болсон байна. Утасгүй сүлжээ нь агаараар өгөгдлийг дамжуулах, хүлээн авдаг ба үүндээ радио давтамжийн технологийг ашигладаг. Өнөөдөр хүн бүр өөрийн гэсэн компьютероороо утасгүй сүлжээгээр дамжуулан интернэтэд холбогдох боломжтой болжээ. Монголд гэхэд хүн амын 70 орчим хувь нь интернэт ашигладаг гэсэн судалгаа байдаг. Үүнийгээ дагаад бизнес эрхлэгчид онлайн систем рүү шилжиж үйл ажиллагаагаа онлайнаар явуулж, зар сурталчилгаа, рекламаа цахим хуудсуудад тавих хандлага нэмэгдсээр байна. Утасгүй хөдөлгөөнт сүлжээний ерөнхий зорилго нь бизнесийн худалдан авагчдын дунд өргөн хүрээтэй холболтыг бий болгох юм. Утасгүй технологийг ашиглах үнэ өртгийг тооцож болох ч, бизнесийн үнэ цэнийг тооцон харуулахад амаргүй.
Утасгүй технологийн үүсэл?
OSI reference model буюу “сүлжээний OSI загвар”, түүний 7 төвшин байдаг. Сүлжээний протокол нь хоостууд хоорондын харилцах дүрэм л гэсэн үг. Тэгж оноож тодорхойлсон цаашилбал тэр ISO гээд айхтар стандартаар нь баталсан тодорхойлолтыг протокол гээд байгаа. Энд би протоколын талаар хялбарчлан авч үзэж буй тул OSI 7 төвшин биш интернет протоколын 5 төвшинд авч үзье. Програмын төвшин – Хэрэглэгчийн програмууд харьцдаг тул (Application layer- махчилбал хэрэглээний төвшин) Энэхүү төвшинд HTTP, HTTPS, FTP, SMTP, LDAP … гэх мэт олон протоколууд хамаарна. Тэдгээр протоколууд нь програмуудад хэрэглэгддэг дээд төвшний протоколууд. Та бид програмчлалдаа энэхүү протоколууд шиг протоколууд үүсгээд програмчлах боломжтой гэсэн үг. (таны толгойд socket programming орж ирж байгаа байхаа) 1970-аад оноос Хавайн их сургуулийнхан утасгүй сүлжээг туршиж эхэлжээ. Эхэн үед практикт хэрэглэх боломжгүй байсан ч цаашид хөгжих үндэс суурийг тавьж өгсөн байна. 1979, 1980-аад онуудад хэт улаан туяаны холболт, CDMA долгион болон тархалтат радио долгион ашиглан утасгүй холболт хийж болох талаар судалгааны материалууд нийтлэгдэж, зарим туршилтууд хийгдэж байв. Эхэн үеийн утасгүй холболтын төхөөрөмжүүд нь 9600 бит/секундын модем дээр сонирхогчийн радио дамжуулагчийг холбон утасгүй холболтыг үүсгэн туршигдаж байсан бол 1985 онд Холбооны Улсын Харилцаа холбооны Зөвлөл буюу FCC (Federal Communication Committee)-ээс цэргийн бус хэрэглээнд зориулан туршилт хийх долгионы үелзэлийг суллаж өгснөөр хоёр дахь үеийн төхөөрөмжүүд хийгдэж эхэлсэн байна. IEEE 1991 онд анхны утасгүй сүлжээний чуулга уулзалтыг зохион байгуулжээ. Тухайн үед 1 Мбит/с хурдтай хэд хэдэн төхөөрөмжүүд гараад байсан бөгөөд IEEE 802.11 зөвлөл нь утасгүй сүлжээний нэгдсэн стандартыг боловсруулах ажлаа эхлээд байсан юм. 1996 он гэхэд утасгүй сүлжээг хэрхэн үр дүнтэй ажиллуулах, ямар программ хангамж, технологийг ашиглах талаар ихээхэн мэдлэгийг хуримтлуулж чадсан бөгөөд анхны IEEE 802.11 стандарт - 802.11 legacy нь 1997 онд батлагдан гарчээ.
Утасгүй сүлжээний хэлбэр 1. Ad-Hoc буюу төхөөрөмж хоорондын Төхөөрөмж хоорондын гэдэг нь сүлжээний хэрэглэгч төхөөрөмжүүд нь өөр нэмэлт төхөөрөмжгүйгээр шууд хоорондоо холболт үүсгэн мэдээлэл дамжуулдаг. 2. Infrastructure буюу дэд бүтэц Дэд бүтэц гэдэг нь утасгүй сүлжээний замчлагч (router), хандалтын цэг (access point) ашиглан утасгүй болон утастай сүлжээнд олон төхөөрөмжүүдийг нэгдсэн сүлжээнд холбодог байна. Утасгүй сүлжээний ач холбогдол: Ашиглахад хялбар: Утасгүй гэдэг утгаараа хэрэглэгч нь бараг хүссэн газраасаа сүлжээнд холбогдох боломжтой. Хөдөлгөөнт байдал: Олон нийтийн газруудад утасгүй сүлжээ түгээмэл болсноос зөвхөн ажлын байрнаасаа эсвэл гэрээсээ интернетэд холбогдолгүй зөөврийн компьютерээ ашиглан хаа явсан газраасаа холбогдох боломжтой. Сургууль, зуслан, хөдөө гэх мэт. Суурилуулалт: Утасгүй сүлжээг анх суурилуулахад цөөхөн төхөөрөмж, суурилуулалтын үеийн багахан ажиллагаа ордог. Харин утастай сүлжээ тавихад кабель татахаас эхлээд механик ажиллагаа ихтэй байдаг билээ. Өргөтгөх боломж: Утасгүй сүлжээнд илүү олон хэрэглэгчдийг шууд холбох боломжтой байдаг бол утастай сүлжээний хувьд заавал нэмж кабель, холболтын үзүүр тавих хэрэгтэй болдог. Зардал: Утасгүй сүлжээний тоног төхөөрөмж нь үнэтэй мэт боловч утастай сүлжээг суурилуулах, өргөтгөх зардал, цаг хугацаатай харьцуулахад илүү зардал биш юм.
Wi-Fi технологи Wi-Fi гэдэг нь Wireless Fidelity гэсэн үгийн товчлол бөгөөд Wi-Fi гэсэн барааны тэмдгийг 1999 онд маркетингийн Interbrand компани нь захиалгаар зохиосон байна. Wi-Fi нь ихэнх компьютер, тоглоом, зөөврийн компьютер, гар утас, хэвлэгч болон бусад тоног төхөөрөмжүүдэд дэмжигдэн ажилладаг. Wi-Fi нь өндөр хурдны утасгүй интернет бөгөөд таны компьютер, рүүтэр хоёрын хооронд өгөгдөл дамжуулахын тулд радио долгионыг ашигладаг. Компьютер нь утасгүй адаптертэй байх ёстой ба энэ нь илгээгдэж буй өгөгдлийг радио сигнал руу хөрвүүлнэ. Энэ сигнал нь тайлж унших төхөөрөмж буюу рүүтэр рүү антенны тусламжтайгаар дамжуулагдана. Сигналыг тайлж уншсаны дараа утастай Ethernet холболттой интернетээр цааш илгээгдэнэ. Нөгөө талаас компьютерийн утасгүй адаптар руу ирж байгаа өгөгдөл нь рүүтэрээр дамжин уншигдаад, радио сигнал болон очно. Хэд хэдэн төхөөрөмжүүд нь нэг рүүтэрийн тусламжтай интернет холбогдож болно.
Hotspot гэж юу вэ? Зах зээл үйлчилгээ явуулж байгаа ресторан, хоолны газар, кино театруудаар wi-fi гэсэн тэмдэг хаа сайгүй байдаг болсон. Энэ нь интернэтэд үнэгүй холбогдох бүс бөгөөд энэхүү бүсийг hotspot гэж нэрлэдэг. Hotspot бүсийг бий болгох нь одоогийн бизнесийн байгууллагуудын үйлчилгээнийх нь нэгээхэн хэсэг болж хөгжсөөр байна. Wi-fi ийн нэг дутагдал нь хэрэглэгч зөвхөн тухайн бүсэд л үүнд холбогдох боломжтой байдаг.
Wimax технологи WiMax нь технологи нь өндөр хурдаар утасгүй сүлжээ ашиглан өгөгдөл дамжуулах шинэ төрлийн дэвшилтэт технологи юм. Сүлжээ нэвтэрсэн бүх газрийн хаанаас ч холбогдох боломжтой байдаг. Нам давтамж ашигладаг бөгөөд байшингийн хана зэрэг саадуудыг нэвтлэх чадвартай нь хэрэглэгчийн төхөөрөмжинд хүрч очихдоо саад багатай. Wimax үйлчилгээний давуу тал нь интернэтэд холбогдох өндөр хурдтай, мөн интернэтэд холбогдох төхөөрөмжүүд нь авсаархан, орчин үеийн технологид суурилсан байдагт оршино. Монголд хамгийн анх wimax төрлийн технологийг Улуснэт компани нэвтрүүлэн интернэтийн үйлчилгээ үзүүлсэн байгууллага болсон. Мөн одоогоор монголд wimax төрлийн үйлчилгээг telemax communication-ий модемийн тусламжтай хүлээн авдаг.
Bluetooth Bluetooth гэсэн үг нь Данийн “Blåtand” гэсэн үгийн англижсан хэлбэр бөгөөд Blåtand нь X зууны үеийн Данийн салангид овгуудыг нэг улс болгон нэгтгэсэн, Денмарк болон Норвегийн зарим хэсгийн захирагч Harald I хааны цол, чимэг байсан үг юм. Bluetooth нь үүнтэй адил мэдээлэл харилцаа холбооний протоколуудыг нэгтгэж, нэг үндсэн стандарттай болгох үйлдлийг хийдэг. Bluetooth технологи нь утасгүй холболтын технологи бөгөөд орчин үеийн хамгийн өргөн тархсан технологи юм. Бидний хамгийн өргөн хэрэглэдэг гар утас энэхүү технологиор зураг, дуу, дүрс гэх мэт дурын файлыг дамжуулах боломжтойгоос гадна гар утсыг хооронд нь холбож тоглоом тоглох боломжтой байдаг.
Bluetooth холболтыг дэмждэг олон төрлийн төхөөрөмж бий. Дан ганц гар утас биш, чихэвч, компьютерын гар, хулгана, зургийн аппарат, видео камер, ер нь орчин үеийн ихэнх төхөөрөмжүүд энэхүү технологийг ашиглан хоорондоо холбогдох боложтой байдаг. Мөн заавал гар утсыг гар утастай, зургийн аппаратыг зургийн аппараттай холбох албагүй, зургийн аппаратыг гар утастай, гар утсыг принтертэй, гар утсыг компьютертай, комьютерыг комьютертай, чихэвчийг гар утастай эсвэл комюьтер гээд төрөл бүрийн төхөөрөмжүүдийг хооронд нь холбох боломжтой. Нэг ёсондоо утасгүйгээр төхөөрөмж холбох хамгийн өргөн дэлгэрсэн технологи юм. Энэхүү технологийг ашиглахад маш хялбар бөгөөд холбох гэж буй хоёр төхөөрөмжийн Bluetooth-ийг идэвхжүүлэх буюу асаагаад төхөөрөмжөө сонгоод л холбогдоно.
Утасгүй технологийн хамгаалалт Утасгүй сүлжээг шинж чанар, хэрэглээнээс шалтгаалан 3 янзаар хамгаалж болно. Үүнд: 1.	Хандалтын цэг дээр хамгаалах: Хандалтын цэг дээр түгээмэл ашиглагддаг энэ арга нь утасгүй сүлжээнд хандах төхөөрөмж тус бүрт давхцахгүйгээр байдаг MAC Address-г нэг бүрчлэн бүртгэн тохируулах замаар зөвшөөрөлгүй хэрэглэгч сүлжээнд нэвтрэхээс сэргийлдэг. Эсвэл утасгүй сүлжээний таних нэр буюу Service Set identifier (SSID)-г нууцлах маягаар хамгаалснаар утасгүй сүлжээг зөвшөөрөлгүй хүмүүс харах боломжгүй бөгөөд тохиргоог нэг бүрчлэн гараар тохируулах шаардлагатай болно. 2.	Хязгаарлагдмал буюу нээлттэй хандалттай: Олон нийтийн газар, нисэх онгоцны буудал, зочид буудалд түгээмэл байдаг нээлттэй байдлаас гадна зарим бизнесийн байгууллагууд өөрсдийн зочдод зориулан үндсэн сүлжээнээс тусгаарлагдан хамгаалагдсан утасгүй сүлжээгээр тодорхой хэмжээний мэдээлэл дамжуулах, интернет ашиглах боломжийг олгодог. Нээлттэй утасгүй сүлжээний хувьд үйлчлүүлэгчдийг татахын тулд хэрэглэдэг бөгөөд ихэвчлэн нууц үг, нэмэлт тохиргоогоор дурын утасгүй сүлжээний төхөөрөмж холбогдон ажилладаг. 3.	Сүлжээний цэгүүдийн хооронд нууцлалтайгаар: Утасгүй сүлжээний хамгаалалтын түгээмэлт хэлбэр бол сүлжээнд холбогдон ажиллахын тулд урьдчилан тохируулсан нууцлалын нөхцлийг зөв ханган нууц үгээр нэвтрэх бөгөөд утасгүй сүлжээний үндсэн 2 төрлийн нууцлал байдаг.
Ангилал:Дамжуулалтын технологи
Роберт Дюваль
Роберт Селден Дюваль (Robert Selden Duvall, 1931 оны нэгдүгээр сарын 5-нд Калифорни мужийн Сан-Диего хотод төрсөн) — Америкийн жүжигчин, кино найруулагч, продюсер. «Загалмайлсан эцэг» цувралын I (1972), II (1974) ангийн Том Хэген дүрээр эчнээ танигдан «Нигүүлсэлийн» гол дүрээр (1993) «Оскар», «Алтан бөмбөрцөг» гардаж байв. Тэрбээр 84 насандаа «Шүүгчийн» (2014) туслах дүрээр «Оскарын» түүхэнд хамгийн ахмад нэр дэвшигчээр тодорсон.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1931 онд төрсөн
Глонасс байршил тогтоох систем
thumb|250px|Глонассын 24 хиймэл дагуулууд дэлхийгээс 20000км зайд тойрог замд ажиллаж тасралтгүй байршлийн дохиоллыг дэлхийд дамжуулдаг
thumb|300px|Хиймэл дагуулын байршил тогтоох системуудийн харьцуулалт
Глонасс (орос: ГЛОНАСС, Глобальная навигационная спутниковая система) нь ОХУ-ын Батлан хамгаалах яамнаас хэрэгжүүлсэн цэрэг, иргэний зориулалтын байршил тогтоох систем юм. Глонассыг анх цэргийн зориулалттайгаар 1976 оноос эхлэн судалж хэрэгжүүлж эхэлсэн ба 90-ээд оноос хагас дутуу ажиллагаанд оруулж эдийн засгийн хүндрэлийн улмаас зогсонги байдалд орсон боловч 2000 оноос ОХУ-ын засгийн газраас идэвхитэй дэмжиж байгуулж 2011 оноос бүрэн ашиглалтанд оруулжээ. Нийт 24 хиймэл дагуулууд хэрэглэгчийн байршил тогтоогчид дохиолол дамжуулдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын сансрын нислэг Ангилал:Хиймэл дагуулын геодези Ангилал:Хиймэл дагуулын навигац Ангилал:Байршил тогтоогч хиймэл дагуул Ангилал:Нислэгийн навигац Ангилал:Хугацааны тэмдэгт дамжуулагч Ангилал:Товчилсон үг
Чэжү арал
Чэжү арал (солонгосоор 제주도; ) нь Өмнөд Солонгосын Чэжү муж (Чэжү өөртөө засах тусгай муж)-ид харьяалагдах, тус улсын хамгийн том арал юм. 1833.2 км² талбайг эзлэн орших тус арал нь Өмнөд Солонгосын нийт нутгийн 1.83 хувь болно. 2020 онд арлын оршин суугч гэж бүртгэгдсэн 670,000 орчим хүн байв.
Чэжү арал 2 сая жилийн өмнө далай доорх галт уул оргилсны улмаас бий болжээ.
Гобихадрос
Гобихадрос (Gobihadros) нь Доод Цэрдийн галавын үед төв Азид амьдарч байсан хадрозавр үлэг гүрвэл юм. Gobihadros mongoliensis хэмээх ганц зүйл тодорхойлогдсон. Анх Баянширээгийн судлаас чулуужсан араг яс нь олдож, судлагджээ. Ойролцоогоор 7.5 метр урттай байсан гэж таамаглаж буй.
Майнц
Майнц хот нь германы Райнланд-Пфальц муж улсын нийслэл бөгөөд нийт 204.268 оршин суугчтай томоохон хотуудын нэг юм.
Гобихадрос
Говь, хадрозавр гэсэн хоёр үгийг нийлүүлэн нэрлэжээ. Ангилал:Үлэг гүрвэлүүд
Майнц
Эртний болон дундад зууны үе
Энэ газар нутагт сүүлчийн мөстлөгийн үед буюу 20.000-25.000 жилийн өмнө анчид ан ав хийж байсан ул мөрийг 1921 онд олдсон олдворууд нотолж байгаа юм.
Майнц хотын анхны байнгын оршин суугчид нь Кельтчүүд байв. Кельтчүүд нь МЭӨ Рейн мөрний орчим нутагт ихээхэн хүчээ авч байжээ. МЭ-ний 4-р зууны дунд үед Бишофийн удирдлага дор христийн шашинтангууд бий болсон аж. Ойролцоогоор 406 оны үед Майнц хотыг Вандален, Аланен болон Зубен нар эзлэн сүйтгэжээ. Баруун Ромын Эзэнт Гүрний задран унасаны дараа тус хотын аажмаар буцаж сэргэж эхэлсэн бөгөөд 480 он гэхэд френкийн эздэд харъяалагдах болов.
782 оноос эxлэн 1244 он хүртэл энэ хотын төрийн хэргийг ромын-католик шашинтангууд, шашин төрийг хослуулан эрхэлж байв. 1244 оноос эхлэн шашны нөлөө төрийн хэрэгт зөвхөн нэр төдий болж үлдсэн аж. Үүнээс гадна иргэдийг хүчээр хөдөлмөрлүүлэхийг хориглосон бөгөөд харин хотыг хамгаалах дайн тулаанд бүгд дуудагдан орох ёстой байв.
1477 онд анхны их сургууль үүсгэн байгуулагдсан. 1450 онд Иоханнес Гутенберг нь анхны хэвлэх машиныг зохион бүтээсэн байна. 16-р зуунд энэ хотыг тойруулан бүрэн хэрэм барисан ба энэ хэрэм нь 20-р зуун хүртэл хотыг цаашид хөгжих хөгжлийн саад болж байв. Хэдийгээр ийм хэрэм байсан боловч 30 жилийн дайны үед шведийн арми Майнц хотыг ямар тэмцэлгүйгээр буулган авч байсан байна. Хэрэмтэй холбоотойгоор хүн амын тоо ч гэсэн 30.000 илүү гарч байгаагүй аж.
Орчин үеийн Майнц
20-р зууны эхээр Майнц хотын хүн амын тоо огцом өсөн 100.000 хүрч том хот болов.
Дэлхийн 1-р дайны дараа францчууд тус хотыг мэдэлдээ авсан бөгөөд энэ нь 1930 он хүртэл үргэлжлэв. Тиймээс ч 20-иод оны хөгжил цэцэглэлт энэ хотыг тойрч өнгөрсөнтэй адил байлаа. Национал социализмын эхэн үед хотын иргэд шинэ системийг дэмжихээс илүү эсэргүүцэн жагссан нь их байв. Хэдий тийм ч 3000 гаран нацист гишүүд нь тус хотын ихэнх еврей иргэдийг хөөн зайлуулсан байна.
Байрлал
thumb|right|Майнц хотын дээрээс авсан байдал, Майнц (голын зүүн гар талд)Майнц -Костхайм, Майнц-Кастел (баруун талд) thumb|right|50° өргөрөгийг тэмдэглэсэн байдал Майнц хот нь Майн голын Рейн мөрөнтэй цутгах уулзвар дээр оршиx бөгөөд Райнланд-Пфальц мужийн таван том төв хүн ам төвлөрсөн газруудын нэг юм. Үүнээс гадна Рейн мөрний нөгөө талд орших Хессен мужийн нийслэл Висбаден хоттой нийлэн муж улсууд дамнасан давхар нийслэлийг үүсгэх ба нийлээд барагцаагаар 480.000 хүн амтай болдог. Майнц хотын ойролцооx том хотуудын тоонд Майны Франкфурт, Дармштадт, Рейний Лудвигсхафен болон Манхайм ордог. Майнц нь тойроггүй хот юм.
Майнц хот нь Рейн мөрний баруун талд далайн төвшнөөс дээш 82-245 м-т өндөрт оршдог. Майнц хот дундуур газар зүйн бүсчлэлийн хойд хагасын 50°-н өргөрөг дайран өнгөрдөг. Хөрш хот болон тойрог хотын тоонд Висбаден, Гинсхайм-Густавсбург (Гросс-Герау тойрогт харъяалагдана), Майнц-Бингений тойрог (үүнд: Боденхайм, Гау-Бишофсхайм болон Харксхайм хамаарна), Цорнхайм, Доод-Олм, Дээд-Олм, Клайн-Винтерхайм, Эссенхайм, Ваккернхайм, Рейний Хайдесхайм болон Буденхайм орно.
Хотын дүүргүүд
thumb|right|Хотын дүүргүүд Майнц хот нь 15 дүүрэгт хуваагддаг.
Уур амьсгал
thumb|right|Майнц хотод орох хур тунадасны хэлбэлзэл Жилд орох хур тунадасны хэмжээ 613 мм бөгөөд хамгийн бага хур тунадастай сар нь 2-р сар бол харин хамгийн их хур тунадас ордог сард зургаадугаар сар орно. Энэ сард орох хур тунадасны хэмжээг хоёрдугаар сартай харьцуулбал 1,7 дахин их хур тунадас ордог байна.
Жилийн дундаж температур нь 10,1 °C бөгөөд үүгээр германы жилийн дундаж температураас нэлээд өндөр температур юм.
Зургийн цомог
left|900px|thumb|Хотын өмнөд хэсэгт орших гүүрээс Рейн мөрөн болон хойд зүг рүү авсан зураг left|900px|thumb|Шиллерийн талбай left|900px|thumb|Маркт талбай болон сүм left|900px|thumb|Шустерийн гудамж
Эдийн засаг болон дэд бүтэц
thumb|right|Майнц хотыг агаараас авсан байдал
Хурдны зам
Майнц хотыг баруунаас зүүн чиглэлд дайрсан хурдны зам A 60 байхаас гадна өмнө зүг рүү Кайзерслаутерн хотын чиглэлд A 63-р холбогдоно. Мөн түүнчлэн орон нутгийн замууд болох Б 9 болон Б 40 замууд нь хотыг дайран гардаг.
Хот хоорондын зорчигч тээврийн галт тэрэг
Майнцын төв галт тэрэгний буудал дээр өдөрт нийт 104 хот хоорондын галт тэрэг ирэх буюу явах бөгөөд үүгээр нийтдээ 60.000 гаруй зорчигч тээвэрлэдэг байна.
Лавлах холбоос
Ангилал:Райнланд-Пфальцын коммун Ангилал:Райнланд-Пфальцын суурин Ангилал:Райнланд-Пфальцын тойроггүй хот Ангилал:Германы мужийн нийслэл  Ангилал:Германы их сургуулийн хот Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Райн мөрний суурин Ангилал:Райнхессен Ангилал:Келт гаралтай суурингийн нэр
2020 оны Улсын Их Хурлын сонгуулиар сонгогдсон гишүүдийн жагсаалт
2020 оны УИХ-ын сонгуулийн үр дүнд сонгогдсон, Улсын Их Хурлын гишүүдийн жагсаалт.
Монголын мэдээлэл зүйн 12-р олимпиад
Мэдээлэл зүйн улсын 12дугаар олимпиад 1998 оны 4-р сарын 6-10 өдрүүдэд Улаанбаатар хотод болж өнгөрөв. Өнгөрсөн жилийн нэгэн адил санхүүгийн хүндэрлээс шалтгаалан их дээд сургуулийн оюутны дунд зохиогддог програмчлалын хоёр ангилалт тэмцээн бас явагдсангүй. Энэ удаагийн олимпиадад 20 аймаг, нийслэл хотоос олимпиадын хоёрын даваанд шалгарсан 35сурагч, 25 багш оролцлоо. Энэ удаа Говь-Алтай, Говь-Сүмбэр аймаг оролцсонгүй.
Багш
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Ваньли
Ваньли ( овог нэр: Жү Ижүнь; 1563-1620; 57 насалсан) — 1572-1620 онд төр барьсан Мин улсын арван гуравдугаар хаан байв.
Ангилал:1563 онд төрсөн Ангилал:1620 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Global Positioning System
thumb|280px|GPS-ийн 24 хиймэл дагуулууд дэлхийгээс 20000км зайд тойрог замд ажиллаж, байршлын дохиоллыг тасралтгүйгээр дэлхий рүү дамжуулдаг thumb|280px|GPS-ийн хиймэл дагуулууд дэлхийг бүрхэж тойрч дохиоллоо дамжуулах байдал, ногоон шугамыг анхааралтай ажигла thumb|300px|Хиймэл дагуулын байршил тогтоох системүүдийн харьцуулалт thumb|300px|GPS байршил тогтоогчоор хэрэглэгч замаасаа төөрөхгүй, мөн байршлаа дэлхийн уртраг, өргөргөөр нарийн тэмдэглэх боломжтой thumb|280px|GPS-ийг ашиглаж Америкийн Томохавк далавчит пуужин нь 2000км зайд байгаа байг 1м-ийн нарийвчлалтай онодог байна. GPS нь (англ. Global Positioning System) АНУ-ын Батлан Хамгаалах яамнаас хэрэгжүүлсэн цэрэг иргэний зориулалтын байршил тогтоох систем юм. Одоогоор олон нийтийн хэрэгцээнд АНУ-ын GPS ба ОХУ-ын Глонасс системүүдийг амжилттай ашиглаж байна. Эдгээр системүүд нь тус бүр 24ш хиймэл дагуулыг дэлхийгээс 20000км тойрог замд байрлуулж, байршлын дохиоллыг хэрэглэгчийн байршил тогтоогчид тасралтгүй дамжуулж ажилладаг. Мөн 2019 оноос Европын холбооны Галилео байршил тогтоох систем иргэдэд үйлчилж эхлэх болно.
GPS-ийн гол зарчим нь дэлхийн аль ч цэг дээр 4 ба түүнээс олон байршлын хиймэл дагуул хэрэглэгчид байршлын дохиоллыг дамжуулахад оршдог.
GPS-ийг анх цэргийн зориулалттайгаар 1973 оноос эхлэн судалж хэрэгжүүлж эхэлсэн ба 90-ээд оноос бага багаар иргэний хэрэгцээнд ашиглуулж эхэлжээ.
GPS хэрэглээ Монголд
Сүүлийн жилүүдэд GPS-ийн хэрэглээ монголчуудад хурдтай нэвтэрсэн. Ялангуяа ухаалаг утаснуудын GPS-ийг ашиглах ба Оллоо үйлдвэрлэгчийн GPS-ийг үндэсний хэрэглэгчид ашиглаад хэдэн жил болж байна. Монгол орны нөхцөлд малчид төөрөх осол их гардаг учир GPS-ээр малчид ба малчин хүүхдүүдийг аварч хамгаалахад GPS онцгой чухал хэрэгсэл юм.
Хэрэглэгч шинээр гар утас авахдаа утасны зааврыг нарийн шалгаж GPS эсвэл A-GPS байгаа гэсэн тэмдэглэгээтэй утас авбал өөртөө байршил тогтоох GPS-ийг хялбархан давхар утастайгаа авах юм. Гар утасны GPS нь огт долгион сүлжээ хамаарахгүйгээр Монгол орны хаа ч ажиллах болно. Харин өндөр байшингуудын дунд GPS долгион муу баригдана. Харин утсыг авсны дараа Application Market-руу орж GPS-ийг ажиллуулдаг үнэгүй програмуудыг татаж авснаар утасныхаа GPS-ийг чөлөөтэй ашиглах юм. 2011 оноос хойш бүтээгдсэн 80-90% орчим ухаалаг утаснууд GPS-тэй.
Анх Монгол улсад бидний сайн мэдэх 'Оллоо Аяллын хөтөч' ЖиПиЭс систем тусгай төхөөрөмж дээр тулгуурлагдаж, газрын зураг хийгддэг байсан бол техник технологийн хөгжлийн явцад ухаалаг гар утсанд хэрэглэгчид өөрсдөө татаж суулгах боломжтой болсон.
Дэлхийг тойроод хиймэл дагуулууд маш нарийн тойрог замаар өдөрт 2 удаа тойрдог бөгөөд дэлхий рүү дохионы мэдээллийг дамжуулж GPS хүлээн авагч нь уг мэдээллийг хүлээн аваад, гурвалсан систем ашиглан байршлыг нарийн тогтоож өгдөг. Цаг агаарын ямар ч нөхцөлд дэлхийн хаана ч 24 цагийн байнгын ажиллагаатай байдаг юм.
2010-оноос хойш ухаалаг гар утас үйлдвэрлэгч компани-ууд 'Location Service' буюу байршил тогтоох системтэй хийдэг болсноор энгийн хэрэглэгчдэд илүү ойр болсон.
- Гар утсанд зориулсан зам тооцоолох GPS
2018 оноос NaviMarket GPS Монголын зах зээлд нэвтэрсэн ба уг GPS нь Монгол хэлтэй хаяалбар зураастайгаас гадна М1:100,000 байрзүйн зургийг давхар ашигладаг мэргэжлийн газрын зуратай GPS юм.
Уг GPS-н талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.navimarket.mn вебсайтаас авах боломжтой.
Мөн Монголд ашиглах боломжтой (хотод зориулсан) CityGuide, Bgeo, Googlemaps, Geonet гэх мэт олон GPS апп байдаг.
Бусад үзэх
Ангилал:Геодези Ангилал:Зэвсэгт хүчний зэвсэг Ангилал:Кадастр ба газрын хэмжилт Ангилал:Хиймэл дагуулын геодези Ангилал:Хиймэл дагуулын навигац Ангилал:Хиймэл дагуулын ажиглалт Ангилал:Усан тээврийн байршил тогтоогч Ангилал:Геокачинг Ангилал:Навигацын хиймэл дагуул Ангилал:Outdoor
Монголын мэдээлэл зүйн 9-р олимпиад
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Тайчан
Тайчан ( овог нэр: Жү Чанлуо; 1582-1620; 38 насалсан) — 1620 онд төр барьсан Мин улсын арван дөрөвдүгээр хаан байв.
Ангилал:1582 онд төрсөн Ангилал:1620 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Саруултуяагийн Багахүү
Саруултуяагийн Багахүү нь Говь-Алтай аймгийн Бигэр сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Тяньчи
Тяньчи ( овог нэр: Жү Юшяо; 1605-1627; 22 насалсан) — 1620–1627 онд төр барьсан Мин улсын арван тавдугаар хаан байв.
Ангилал:1605 онд төрсөн Ангилал:1627 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Зохиомол хэл
Зохиомол хэл гэдэг нь авиа зүй, дүрэм, үгсийн сан нь хэл болон хэлүүдийн хөгжлийн явцаар хувьсаж буй болоогүй, харин ямар нэгэн зорилгоор тусгайлан төлөвлөж хүн зохиосон алив бүх хэлийг хэлнэ. Үүнд уран зохиолын дүр, газар орныг тодотгох үүднээс зохиосон уран зохиолын зохиомол хэл, тооцоолон бодох машины ажиллуулах зорилгоор зохиосон инженерийн хэл, хүн хоорондын хэл ярианы үүргээр зохиосон олон улсын туслах хэл зэрэг орно.
Олон улсын туслах хэлүүд
Ангилал:Хэл судлал Ангилал:Хэл зүй Ангилал:Хэл
Стив Кэрелл
Стивен Жон «Стив» Кэрелл (Steven John "Steve" Carell; 1962 оны наймдугаар сарын 16-нд Массачусетс, Конкорд) — Америкийн жүжигчин, элэгчлэгч, продюсер, зохиолч. «Офис» сериалаар «Алтан бөмбөрцөг», «Гильд» хүртэж, «Эммид» дэвшсэн юм. Драм «Үнэг авлаачын» (2014) гол дүрээр «Оскарт» дэвшсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1962 онд төрсөн
Монголын мэдээлэл зүйн 10-р олимпиад
1996 он Мэдээлэл зүйн 5-р олимпиад. Ерөнхий боловсролын дунд сургуулийн сурагчид оюутны мэдээлэл зүйн, програмчлалын олимпиадын 3-ын даваа 4-р сарын 11-16-д Улаанбаатар хотод УБИС, ТИС, МУҮИС зэрэг сургуулиуд дээр амжилттай явагдлаа. Олимпиадад 12 аймаг, 3хотын нийт 31 сурагчид оюун ухаан авьяас чадвараа сорьсноос 4 ньэмэгтэй сурагчид байлаа. Мөн олимпиадын үйл ажиллагаанд сурагчид нь шалгаран оролуож буй хот хөдөөгийн 18 багш оролцлоо. Дорноговь, Говь-Алтай, Ховд, Баян-өлгий, Сэлэнгэ, Булган зэрэг аймгийн сурагчид оролцсонгүй.
Багш
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Монголын мэдээлэл зүйн 8-р олимпиад
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Чунжэнь
Ангилал:1611 онд төрсөн Ангилал:1644 онд өнгөрсөн Ангилал:Мингийн хаан
Уилли Эрнангомес
Гильермо Густаво "Уилли" Эрнангомес Геюер (Guillermo Gustavo "Willy" Hernangómez Geuer; 1994 оны тавдугаар сарын 27-нд төрсөн) Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн Холбоо (NBA)-ны Нью Йорк Никс багт харьяалагддаг мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин. 2015 оны NBA-гийн драфтын 2-р тойргийн 35-р сонголоор сонгогдсон. Тэрээр ACB Бүх-Залуу тоглогчдын тоглолтод хоёр удаа оролцсон (2015 болон 2016).
Ангилал:Испанийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Испанийн олимпын оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Нью Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн европын аварга Ангилал:Мадридын тамирчин Ангилал:Испаничууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Бенедикт Камбербэтч
Бенедикт Тимоти Карлтон Камбербэтч (Benedict Timothy Carlton Cumberbatch, 1976 оны долоодугаар сарын 19-нд Лондон хотод төрсөн) — Их Британийн жүжигчин.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн кино жүжигчин Ангилал:Лондоны уран бүтээлч Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:Англичууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Альберт паркийн авто тойруулга
Альберт паркийн авто тойруулга нь Австралийн Мельбурн хотод орших хагас-байнгын уралдааны зам юм.
Мельбурнд болсон Формула 1-д түрүүлсэн бүх нисгэгчид
Рекорд тогтоогч Жолооч: Михаэль Шумахер (4) • Жолоочийн улс: Герман/Их Британи (9) • Зохион бүтээгч: Феррари (8) • Хөдөлгүүр үйлдвэрлэгч: Мерседес (11) • Дугуй үйлдвэрлэгч: Бриджстоун (10)
Цахим холбоос
Ангилал:Австралийн уралдааны зам Ангилал:Хотын авто тойруулга Ангилал:Формула-1 уралдааны зам Ангилал:Мельбурны спортын байгууламж