cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гибралтарын хоолой
Хоёр тивийн хооронд гаталгаа онгоц 35 минут зарцуулдаг байна. Хоолойн Испанийн тал нь Эль Эстрекогийн Үндэсний Цэцэрлэгт Хүрээлэнд харьяалагдаж, улсын хамгаалалтад байдаг.
Байршил
Хоолойн хойд талд Испани болон Гибралтар (Их Британийн Иберийн хойг дээрх эзэмшил нутаг), өмнө талд Марокко болон Сеута (Испанийн Хойд Африк дахь тасархай нутаг) оршино. Хоолойд Перехил арал зэрэг хэд хэдэн арал байх бөгөөд Испани, Марокко улсуудын хооронд маргаантай.
Газарзүйн онцлог байршлаасаа шалтгаалж, Гибралтарын хоолой нь Африкаас Европ уруу хууль бусаар цагаачлагчдын гол зам болон ашиглагддаг байна.
2001 он
Энэ онд болсон үйл явдлууд
9 сарын 11 - 2001 оны 9 сарын 11-ний халдлага
Энэ онд төрөгсөд
Билли Айлиш
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:2001 он #
Зээрд нугас
Зээрд нугас (Anas penelope, урьд Зээрд алаг нугас гэж байсан, нь Нугасныхан овгийн шувуу юм.
Гадаад төрх
thumb|left|Эрэгчин нь эмэгчин [[ундар шумбуурын хамт.]]
thumb|left| Хос Энэхүү нугас нь 42–50 см урт, далавчаа дэлгэхэд 71–80 см болно. Үржлийн улиралд эрэгчин нь саарал бөөр, нуруутай, далавчны уг хэсгийн үзүүрийн өднүүд нь хар ногоон, дээд хэсэгтээ тод цагаан толботой байна. Мөн ягаан цээж, цагаан гэдэстэй ба хүрэн өнгийн толгой нь оройдоо цайвар шаргал өнгөтэй юм. Үржлийн бус үед эрэгчин нь Америк нугасны эмэгчинтэй төстэй харагддаг.
Тархалт
Зээрд нугас Европ, Азийн хойд хэсгээр нутаглана. Нүүдлийн шувуу бөгөөд урт зам туулан Өмнөд Ази, Африкт өвөлжинө. Их Британи, Ирландад өвөл түгээмэл таарна. Ховор тохиолдолд АНУ-н Номхон далай болон дунд Атлантын далайн талын эрэгт өвөл ирэх нь бий.
Тэд задгай чийглэг, өвс ургамал ихтэй намгархаг газар идэшлэн бэлчдэг. Усны дэргэд газар үүрээ засаж, 7-11 өндөг гаргах ба 23-25 хоног дарна. Үржлийн улирлаас бусад үед олноор цуглаж сүрэглэн амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:нугас Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
1999 он
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:1999 он #
Зэрэг нэмэхийн өмнө
«Зэрэг нэмэхийн өмнө» — 1965 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Агуулга
Ардын шог үлгэрийн өгүүлэмжтэй энэ кинонд тайж Мижид нийслэл хүрээ орж, Богд хаанд их өргөл өргөн, зэрэг цол нэмж, шан харамж хүртэхээр явах замд Боролдой, Долдой хэмээх хоёр зарц нь уран цэцэн арга мэх хэрэглэн үргэлж түүнийг даван дийлж байгаа явдлыг инээдмийн аясаар үзүүлжээ. .
Гол дүр
Дүвчинмижидбалбигомбо зайран болон түүний хоёр сахилгагүй зарц Долдой, Боролдой гарна.
Эх сурвалж
Ангилал:1965 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Фабрисио Колоччини
Фабрисио Колоччини (Fabricio Coloccini, 1982 оны нэгдүгээр сарын 22-нд төрсөн) — Аргентины хөлбөмбөгчин бөгөөд Ньюкасл Юнайтед болон Аргентины шигшээд тоглодог.
Товчхон
Тэр Италийн гаралтай.
Холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Архентинос Хуниорс багийн тоглогч Ангилал:Бока Хуниорс багийн тоглогч Ангилал:Сан-Лоренсо багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Алавес багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Вильярреал багийн тоглогч Ангилал:Депортиво Ла Корунья багийн тоглогч Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн олимпын аварга Ангилал:Аргентины олимпын аварга Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Аляска
Аляска (Англи: Alaska Аласка) нь Хойд Америк тивийн баруун хойд хэсэгт орших Америкийн Нэгдсэн Улсын муж улс юм. 2007 оны байдлаар хүн ам 683,478 байсны ойролцоогоор 50% нь Анкориж метрополитан бүсийн дагуу оршин суудаг. Анх 1732 онд Михаил Гвоздев, Иван Фёдоров нарын удирдаж байсан оросын экспедиц нээж Америк дахь Оросын Эзэнт гүрний эзэмшилд байжээ.
Султан
Үг хэллэгийн түүх
Энэ үг нь salaṭa буюу "хатуу, хүчтэй байх" гэсэн араб, семит язгуур үгээс гаралтай. Sulṭān нэр нь эхэндээ ёс суртахууны эрх мэдэл буюу оюун санааны хүчийг (улс төрийн эрх мэдлийн эсрэг) тодорхойлдог байсан бөгөөд үүнийг Коран сударт хэд хэдэн удаа хэрэглэсэн байдаг.
Аляска
Сүүлд 1912 оны тавдугаар сарын 11-нд зохион байгуулалтай нутаг дэвсгэр болгохоос өмнө энэ нутагт засаг захиргааны хэд хэдэн өөрчлөлт хийгдсэн. 1959 оны нэгдүгээр сарын 3-нд АНУ-ын 49 дэх муж улс болжээ. Хойгийг нэрлэхэд л хэрэглэдэг байсан "Аляска" хэмээх нэрийг Оросын колоничлолын үед өгсөн бөгөөд энэ нэр нь алеут хэлний alaxsxaq ("эх газар" буюу үгчилбэл "тэнгисийн ажиллагаа чиглэдэг зүйл" гэсэн үгнээс гаралтай. Энэ муж улсыг мөн ижил үндсээс гаралтай алеут үг болох Alyeska буюу "их газар" гэсэн үгээр нэрлэдэг. 1917 оноос хойш албан ёсоор шилжүүлж авсан 10 дугаар сарын 18-ны өдрийг АНУ-д Аляскийн өдөр гэж тэмдэглэдэг байна.
Султан
Үг хэллэгийн түүх
Муслим буюу лалын ертөнцийн эхэн үед дээд эрх мэдэл, эрх мэдлийг онолын хувьд лалын шашинтнуудын удирдагч гэж үздэг байсан.
Аляска
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс  Ангилал:Эксклав
Султан
Эмэгтэй хүний хэлбэр
Барууны улсуудын хэрэглэдэг султаны эмэгтэй хэлбэрийн хувьд Султана эсвэл Султанах гэдэг бөгөөд энэ нэрийг зарим (бүх биш) лалын шашинт хаадын удмын эмэгтэйчүүд, султаны эхчүүд болон ахлах гэр бүлийн гишүүдэд хууль ёсоор ашигладаг байжээ.
Султан засаглаж байсан улсууд
Османы эзэнт гүрэн
Ромын эзэнт гүрэн
Селжукийн эзэнт гүрэн
Төмөрийн улс
Мамлюк
Орчин цагийн султант улсууд
Ангилал:Цол Ангилал:Төрийн тэргүүний цол
Александр Густав Эйфель
Александр Густав Эйфель [] (төрсөн нэр: Александр Густав Боникхаузен дит Эйфель ; * 1832 оны 12 сарын 15-нд Дижонд; † 1923 оны 12 сарын 27-нд Парист) Францын уран барилгачин, барилгын инженер юм. Франц улсын Дижонд Александр Эйфель, Катерин Эйфель нарын хүү болон мэндэлсэн. Түүний хамгийн алдартай бүтээл нь Дэлхийн Үзэсгэлэн Худалдаанд зориулан бүтээсэн цамхаг бөгөөд хожим түүний нэрээр нэрлэгдэх болсон. Мөн маш олон тооны барилга, байгууламж, гүүрний загвар төслийг зохион бүтээсэн.
Эшлэл
Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч Ангилал:Барилгын инженер Ангилал:Гүүрийн инженер Ангилал:Францын барилгын инженер Ангилал:Францчууд Ангилал:1832 онд төрсөн Ангилал:1923 онд өнгөрсөн
2013-2014 оны НБА-гийн улирал
2013-2014 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 68 дахь улирал юм.
Дорнод бүс
<ol>
Өрнөд бүс
<ol>
Тэмдэглэгээний тайлал
Холбоос
#2013/14 НБА
2002 он
Үхсэн хүн
Ангилал:2002 он #
Сэтгэлийн дуудлагаар
«Сэтгэлийн дуудлагаар» — 1965 оны монгол кино. Монгол улсын «Монгол кино» үйлдвэрт бүтээсэн.
Үйл явдал
Нам засгийн уриалгаар атар газрын С.А.А-нуудад ажилласан залуусын тухай өгүүлдэг.
Жүжигчин
Ангилал:1965 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Чойжилын Чимид
Балжиннямын Амарсайхан
Балжиннямын Амарсайхан (1977 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монгол Улсын жүжигчин.
Уран бүтээл
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1977 онд төрсөн
Цахиур бохио
Цахиур бохио (Mergellus albellus), урьд Цахиур нугас гэж байсан, нь Нугасныхан овгийн шувуу юм.
Тархалт
Тэд Европ, Азийн хойд зүгийн сэрүүн бүсийн ой тайгын загас жараахай элбэгтэй нуур, удаан урсгалтай гол мөрөнд нутаглана. Нүүдлийн шувуу тул Балтын тэнгис, Хар ба Каспийн тэнгис, Энэтхэгийн хойд, Германы хойд хэсэг болон цөөн тооны сүрэг Их Британид өвөлжинө.
Цахиур бохио 5-р сард үржилд орж 6-9 шаргал өнгөтэй өндөг гаргана. Үүрээ модны хонгил нүхэнд засах ба заримдаа тоншуул зэрэг шувууны хуучин үүрийг ашигладаг.
Гол идэш тэжээл нь дун хясаа, хавч хэлбэртэн болон загас зэрэг юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Тэнгисийн нугас ба бохио Ангилал:Монгол орны шувууд
2003 он
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:2003 он #
Серби ба Монтенегро
Серби ба Монтенегро нь Зүүн Өмнөд Европт оршиж байсан, хуучин Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улс (ХБНСЮУ)-ын хоёр бүгд найрамдах улс болох Серби, Монтенегро улсаас бүрдэх улс юм. Югославын задралын дараа 1992 онд байгуулагдахдаа Холбооны Бүгд Найрамдах Югослав Улс (FRY; Savezna Republika Jugoslavija, Савезна Република Југославија; SRJ, СРЈ) хэмээх холбооны улсын статустай байв. 2003 онд төрийн байгууллаа өөрчилж, улс төрийн холбооны бүтэцтэй болж, албан ёсны нэрээ Серби ба Монтенегрогийн Холбооны Улс (Državna Zajednica Srbija i Crna Gora, Државна Заједница Србија и Црна Гора; SCG, СЦГ) болгожээ.
Баясахын Номунгэрэл
=Намтар= Номунгэрэл 2001 онд 10 жилийн 23-р дунд сургуулийн япон хэлний ангийг дүүргэсэн. 2001-2002 онд МУИС-ийн Хэл Шинжлэлийн Сургуулийн англи хэлний ангид суралцаж байгаад 2002-2006 онд Голландын Урлагийн Роял Академийг загвар зохион бүтээгч мэргэжлээр төгссөн. Сургуулиа төгсөж ирээд хийсэн хамгийн томд тооцогдох уран бүтээл гэвэл 2008 онд болсон дуучин Ариунаагийн “Гайхамшигт үдэш” тоглолтын хувцас юм. Тэрбээр багадаа маш сониуч зантай сэргэлэн цовоо байсан бөгөөд хүний өмссөн хувцас хэрэглэлийг маш гярхай ажиглаж дүгнэлт өгөх мөн гэр орны тохижилт загварт дүгнэлт өгдөг байсан зэрэг нь ирээдүйн дизайнер болоход нь нөлөөлсөн. Мөн загвар зохион бүтээгч болоход нь нөлөөлсөн гол хүн гэвэл түүхч мэргэжилтэй аав болон өвөө нь байсан. Одоо тэрбээр өөрийн "Monalun Couture" нэртэй компанитай.
Серби ба Монтенегро
Холбооны Бүгд Найрамдах Югослав Улс нь өөрийгөө Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав Улсын хууль ёсны залгамжлагч гэж зарласан нь бусад хуучин БНУ-уудын эсэргүүцэлтэй тулгарч байв. Иймээс Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага хуучин Югославын гишүүнчлэлийг үргэлжлүүлэн тус улсад олгохоос татгалзсан байна. Гэхдээ 2000 онд ерөнхийлөгч Слободан Милошевичийг түлхэн унагасны дараа тус улс уг үзлээсээ татгалзаж, Бадинтерын Арбитрын Хорооноос гаргасан, залгамжлалыг хуваалцах тухай саналыг хүлээн авснаар 2000 оны 11 сарын 2-нд НҮБ-д гишүүнээр элсчээ.
Баясахын Номунгэрэл
= Уран бүтээл =
Серби ба Монтенегро
Серби ба Монтенегро нь ерөнхийдөө тусдаа бие даасан удирдлагатай бөгөөд батлан хамгаалах зэрэг зарим асуудлуудаар л нэгдсэн бодлоготой байв. Тэр ч бүү хэл тусдаа эдийн засгийн бодлого явуулдаг байсан тул өөр өөр мөнгөн тэмдэгт хэрэглэж байлаа (Монтенегрод Еврог хэрэглэж байв). Улмаар 2006 оны 5 сарын 21-нд Монтенегрогийн тусгаар тогтнолын санал асуулга явагдаж, 5 сарын 31-нд сонгуулийн эрхтэй иргэдийн 55.5% нь тусгаар тогтнолын төлөө санал өгснөөр хоёр улсын холбоо задарч, 2006 оны 6 сарын 3-нд Монтенегро, 6 сарын 5-нд Серби улс тусгаар тогтнолоо зарлажээ. Ийнхүү хуучин Югославаас үлдэж хоцроод байсан тус улс задарсан юм.
Эшлэл
Ангилал:Европын түүхэн улс Ангилал:Холбооны бүгд найрамдах улс Ангилал:Урьдын Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:1992 онд байгуулагдсан Ангилал:2006 онд татан буугдсан Ангилал:Урьдын Европын зөвлөлийн гишүүн
Баясахын Номунгэрэл
Ангилал:Монголын дизайнер Ангилал:1983 онд төрсөн
Тува хэл
Tува хэл (Урианхай хэл, Соёд хэл; тува нэр нь тыва дыл) — Тува (Урианхай, Соёд) ардын хэлэлцдэг бусдаасаа илүү Монгол хэлтэй найралдсан Түрэг төрлийн хэл. Одоогоор тус хэлээр ярьдаг 264 мянга орчим хүн байна.
Тува хэл орчин цагт Орос, Монгол, Хятад гурван улс, тэгэхдээ ОХУ-ын холбооны нэгж—Бүгд Найрамдах Тува Улсад хамгийн олон хүнийг хамарч дэлгэрсэн байдаг.
Онцлог
Урт эгшиг авиатай. Үгсийн сандаа Монгол (тэр тусмаа Буриад, Халх, Ойрад) нөлөөтэй.
Бичиг үсэг
Урьд цагт хэлбэрэлтгүй Урианхай хэмээгдэж байх үед Тува хэлнийх гэж өөриймсөх үсэг бичиг байсангүй. 1920-иод оны үед Зөвлөлтийн хэл шинжээч Н. Поппе Тува хэлийг Монгол үсгээр тэмдэглэж байв. Тагны Урианхай (Тува) нар Монголоор хэлээ тэмдэглэж байсан нь үнэн боловч үлдэж хоцорсон баримт ховор, далд байдаг. 1930 оноос Латин үсэг, 1943 оноос Кирилл үсгээр тэмдэглэх бичгийн Тува хэл үүсчээ.
Одоо үед
Одоогийн цор ганцаар хүчин төгөлдөр кирилл цагаан толгой нь 35 үсэгтэй.
А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ү Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
а б в г д е ё ж з и й к л м н ң о ө п р с т у ү ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
Орос цагаан толгойноос доорх гурван үсгээр илүү байдаг:
Ңң (латин - «ng», авиан үсэг - /ŋ/),
Өө (латин - «ö», авиан үсэг - /ø/),
Үү (латин - «ü», авиан үсэг - /y/).
Тувагийн улс төр, нийгмийн зүтгэлтэн Буян-Бадыргы (1892-1932) (Буянбадрах) хилс хэргээр баривчлагдсаныхаа дараа бичсэн шүлэг:
1937 оны албан бичиг баримт: Эрким сэрдэн хэлдэн 64 тугаарлиг писиктин усурун пилдивис. Ынжангаж тус улуска эрким улустан олураар пvрvн ергелиг тэллээгэ Тугарсапт ТАР чагаандан сэпшеерегнин найрал ёсупилэ таныттывые. ТАР тастык херек яамжньн ораваксь сайдь Ойдуп секретер Шоома”.
“Эрхэм газраас ирсэн 64 дугаартай бичгийн учрыг мэдэв. Ингээд тус улс дахь эрхэм улсын элчингээр бvрэн эрхэт тєлєєлєгч Дугаржавыг ТАР-ийн засгаас зєвшєєрснийг найрлын ёсоор таниулъя. БН Тува Ард Улсын гадаад хэргийн яамны орлогч сайд Ойдов нарийн бичгийн дарга Чоймаа”. Энд ТАР гэсэн товчлол, “секретарь” төвд нэрнээс бусад 26 үгний 20 нь монгол, 6 нь түрэг үг байна: сэрдэн, хэлдэн, пилдивис, олураар, чагаандан, тастык.
Цахим холбоос
Ангилал:Түрэг хэлний бүлэг Ангилал:Монголын хэл Ангилал:Тува соёл Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Тува ястан
Долли (хонь)
Долли (1996.07.05 – 2003.02.14) нэртэй хонь нь атомын шилжүүлгийн аргаар нас бие гүйцсэн амьтаны биеийн эснээс хиймэл аргаар гаргаж авсан анхны хөхтөн амьтан юм. Түүнийг Эдинбургийн Их Сургууль болон PPL Therapeutics биотехнологийн компанийн харьяа Рослин Институтийн ажилтнууд болох Йан Вилмут, Кэйт Кэмпбэл нарын хүмүүс эсийн үржлийн аргаар гаргаж авчээ. Харин санхүүжилтийг тус биотехнологийн компани болон ХАА-н яамнаас хангаж өгсөн аж. Долли нь 1996 оны 7-р сарын 5-нд төрсөн бөгөөд долоон нас хүрэхээсээ таван сарын өмнө уушигны өвчнөөр үхжээ. Тэрээр түүнийг BBC News болон Шинжлэх Ухаанч Америк сэтгүүлээс “дэлхийн хамгийн алдартай хонь” хэмээн зарлаж байсан аж.
Түүнийг бүтээх эсийг хөхний булчирхайн эсээс гаргаж авсан ба биеийн зарим нэг тусгай хэсгээс авсан эсээр дахин нэгэн амьд биеийг бүтээж болдог гэдгийг үүгээрээ баталсан юм. Түүний нэрийг Америкийн дуучин, жүжигчин, зохиолч, филантрофист Долли Патроны нэрээр нэрлэсэн.
Цэргийн хүү
«Цэргийн хүү» — 1966 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1966 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Бэннокбөрний тулалдаан
Бэннокбөрний тулалдаан (Battle of Bannockburn, шот. Blàr Allt a' Bhonnaich, 1314 оны 7 сарын 23-24) нь Шотландын тусгаар тогтнолын нэгдүгээр дайны шийдвэрлэх тулалдаануудын нэг бөгөөд Шотландын ялалтаар өндөрлөжээ.
Эшлэл
Ангилал:Шотландын тусгаар тогтнолын дайны тулалдаан Ангилал:Стирлинг (тойрог) Ангилал:1314 он Ангилал:14-р зууны тулалдаан Ангилал:14-р зууны Шотландын түүх
Бозе-Эйнштейний конденцат
Бозе-Эйнштейн конденсацийн(БЭК) квант үзэгдэл байж болохыг онолын хувьд 1924 онд Энэтхэгийн физикч Бозе, Германы физикч Альберт Эйнштейн нар дэвшүүлсэн байна. Гэхдээ Бозе зөвхөн фотоны хийд, Эйнштейн масстай харилцан үйлчлэлгүй бозоны хий (атомын хувьд) өргөтгөн авч үзжээ.
БЭК бол абсолют тэг температурт их ойрхон материйн хөлдсөн төлөв юм.
Ангилал:Физик Ангилал:Альберт Эйнштейн
Рута Мэйлутите
Рута Мейлутите (Rūta Meilutytė, 1997 оны гуравдугаар сарын 17-нд төрсөн) нь Литвын усанд сэлэгч бөгөөд 50, 100 метрийн өврөөр даллах төрөлд дэлхийн дээд амжилтыг эзэмшигч юм.
Тэрээр 15 насандаа улсынхаа рекордыг 11 удаа эвдэж улмаар 100 метрийн өврөөр даллах сэлэлтийн төрөлд 1:05.47 минутын амжилтаар 2012 онд Лондон хотноо Олимпийн аварга болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Литвын усанд сэлэгч Ангилал:Литвын олимпын аварга Ангилал:Усанд сэлэлтийн олимпын аварга Ангилал:Усанд сэлэлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Усанд сэлэлтийн европын аварга Ангилал:Литвын олимпын оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Литва Улсын төлөөх Гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Литвын оны шилдэг тамирчин Ангилал:Каунасын тамирчин Ангилал:Литвачууд Ангилал:1997 онд төрсөн
Марокко
Мароккогийн Хант Улс (المملكة المغربية‎‎ аль-Мамля́ка аль-Магриби́я; "аль-Мáгриб" гэдэг нь «өрнөд» гэх утга) гэж Африкийн баруун хойд эрэг, өрнөд умард Африкт орших улс юм. 32 сая орчим хүн амтай, 447,000 орчим км2 газар нутагтай улс юм. Нийслэл нь Рабат, харин хамгийн том хот нь Касабланка болно. Атлантын далай, Гибралтарын хоолой, Газар дундын тэнгисийн эрэгт оршино. Зүүн талаараа Алжир, хойд талаараа Испани (усан хилээс гадна Испанийн 2 бяцхан автономит хот болох Сеута, Мелильятай газраар хиллэдэг), болон өөрийн эзэмшилд байлгадаг Баруун Сахарын нутгаар дамжин өмнө талаараа Мавритан улстай хиллэнэ.
Марокко нь Африк тивд оршдог боловч Африкийн Холбооны гишүүн бус цорын ганц орон бөгөөд тус холбоонд элсэн орох сонирхолгүй. Гэхдээ тус улс нь Арабын Барилдлага, Арабын Магрибын Холбоо, Франкофони, Исламын Шашинт Улсуудын Байгууллага, Газар Дундын Тэнгисийн Уулзалтын бүлэг, 77-гийн бүлэгт гишүүнээр элсээд байгаа.
Түүх
Марокко нь Атлантын далай, Газар дундын тэнгис дэх газарзүйн байршлаараа олон арван жилийн туршид бий болсон урт түүхтэй. Финикчүүд энэ газрыг хамгийн түрүүнд захирч байсан ч Ром, Вестгот, Вандал, Византийн Грекчүүд мөн үүнийг захирч байжээ. МЭӨ VII зуунд Арабын ард түмэн тус бүс нутагт нэвтэрч, тэдний соёл иргэншил, түүнчлэн Исламын шашин цэцэглэн хөгжсөн.
Алтан ордны улсын түүхийн талаарх судалгаанд чухал байр суурь эзлэх нэгэн эрхэм бол алдарт жуулчин Ибн Баттута юм. Тэрээр Алтан ордны улсаас гадна Юан гүрний түүхийн судалгаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан билээ. Алдарт жуулчин, худалдаачин Ибн Баттута 1304 оны хоёрдугаар сарын 25 нд өнөөгийн Марокко улсын Танжер хэмээх боомт хотод шейх Абдаллах аль Лаватийн гэр бүлд төржээ. Түүний гэр бүл тухайн үеийн жирийн л нэг дундаж давхаргын айл байжээ. 1347 онд Ибн Баттута Монголын Юан гүрний зүг аян замын жолоогоо залсан юм.
Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа Мароккочууд тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэж эхэлсэн бөгөөд 1944 онд тусгаар тогтнолын төлөөх хөдөлгөөнийг удирдан чиглүүлэх зорилгоор Истиклал буюу Тусгаар тогтнолын намыг байгуулжээ. АНУ-ын Төрийн департаментын мэдээлснээр 1953 онд алдартай Султан V Мохаммед Францад цөллөгджээ. Түүнийг Мохаммед Бен Аарафа сольсон нь Мароккочуудыг тусгаар тогтнолын төлөө улам хүчтэй түлхэхэд хүргэв. 1955 онд Мохаммед V Мароккод буцаж ирэх боломжтой болж, 1956 оны 3-р сарын 2-нд тус улс тусгаар тогтнолоо олж авав.
Тусгаар тогтнолоо олж авсныхаа дараа 1956, 1958 онд Испанийн мэдэлд байсан зарим бүс нутгийг хяналтандаа авснаар Марокко өсөж, 1969 онд Испанийн өмнөд хэсэгт орших Ифни анклавыг хяналтандаа авснаар Марокко дахин өргөжин тэлжээ. Эцэст нь Марокко 1975 онд Испаничуудыг хөөн зайлуулахын тулд Мавританитай холбоотон болж Баруун Сахарын ихэнх хэсгийг эзэлжээ. Гэсэн хэдий ч Испани өнөөдөр Мароккогийн хойд хэсэгт орших далайн эргийн хоёр анклав болох Сеута, Мелилья хотыг хяналтандаа байлгасаар байна.
Газар зүй
Марокко нь газарзүйн байрлалын хувьд Хойд Африкт Атлантын далай ба Газар дундын тэнгисийн дагуу байрладаг. Энэ нь Алжир, Баруун Сахартай хиллэдэг. Энэ нь Испанийн нэг хэсэг гэж тооцогддог Сеута, Мелилла гэсэн хоёр анклавтай хиллэдэг хэвээр байна. Мароккогийн газарзүйн байрлал нь хойд эрэг, дотоод бүсүүд нь уулархаг, харин эрэг нь тус улсын газар тариалангийн ихэнх хэсэг нь явагддаг үржил шимт тэгш талтай байдаг тул газарзүйн байрлал өөр өөр байдаг. Мөн Мароккогийн уулархаг газруудын хооронд тасалдсан хөндийнүүд байдаг. Мороккогийн хамгийн өндөр цэг нь 13,665 фут (4,165 м) хүртэл өргөгдсөн Жебел Тоубкал бөгөөд хамгийн нам цэг нь далайн түвшнээс доош -193 фут (-59 м) -д орших Себха Тах юм.
Мароккогийн уур амьсгал нь газарзүйн байршилтай адил өөр өөр байдаг. Далайн эрэг дагуу энэ нь дулаан, хуурай зун, зөөлөн өвөлтэй Газар дундын тэнгис юм. Нутгаас хол байх тусам уур амьсгал эрс тэс, Сахарын цөлд ойртох тусам халуун, эрс тэс болно. Жишээлбэл, Мароккогийн нийслэл Рабат нь далайн эрэг дээр байрладаг бөгөөд 1-р сарын дундаж температур 46 хэм (8˚C), 7-р сарын дундаж температур 82 хэм (28˚C) байдаг. Үүний эсрэгээр, эх газраас хол орших Марракеш 7-р сарын дундаж температур 98 хэм (37˚C), 1-р сарын дундаж температур 43 хэм (6˚C) байна.
Төр засаг
Өнөөдөр Мароккогийн засгийн газрыг үндсэн хуульт хаант засаглал гэж үздэг. Энэ нь төрийн тэргүүн (хаан гүйцэтгэдэг албан тушаал), засгийн газрын тэргүүн (ерөнхий сайд) бүхий гүйцэтгэх засаглалтай. Марокко нь мөн хууль тогтоох салбар болох Зөвлөхүүдийн танхим, Төлөөлөгчдийн танхимаас бүрдсэн хоёр танхимтай парламенттай. Мароккогийн засгийн газрын шүүхийн салбар нь Дээд шүүхээс бүрддэг. Марокко нь орон нутгийн засаг захиргааны хувьд 12 нутагт хуваагддаг бөгөөд Исламын хууль, түүнчлэн Франц, Испанийн хууль тогтоомжид суурилсан хууль эрх зүйн тогтолцоотой.
Орон нутаг
Марокко нь Баруун Сахар орон дэвсгэрийг оруулаад 12 нутагтай. АНУ тэргүүтэй олон арван улсууд Мароккогийн Сахарын мужуудын бүрэн эрхийг хүлээн зөвшөөрсөн.
Эдийн засаг
Саяхан Марокко улс эдийн засгийн бодлогодоо хэд хэдэн өөрчлөлт хийсэн нь илүү тогтвортой болж, өсөх боломжийг олгосон. Одоогоор үйлчилгээ, аж үйлдвэрийн салбараа хөгжүүлэхээр ажиллаж байна. Өнөөдөр Мароккогийн гол салбарууд нь фосфатын чулуулаг олборлох, боловсруулах, хүнсний боловсруулалт, арьс ширэн эдлэл хийх, нэхмэл эдлэл, барилга, эрчим хүч, аялал жуулчлал юм. Аялал жуулчлал нь тус улсын томоохон салбар учраас үйлчилгээний салбар ч мөн адил. Үүнээс гадна хөдөө аж ахуй нь Мароккогийн эдийн засагт чухал үүрэг гүйцэтгэдэг бөгөөд энэ салбарын гол бүтээгдэхүүн нь арвай, улаан буудай, цитрус, усан үзэм, хүнсний ногоо, чидун, мал аж ахуй, дарс юм.
Эх сурвалж
Ангилал:Африкийн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Хаант Улс
Сэвгэр бохио
Гадаад төрх
Сэвгэр бохио усанд шумбаж сэлэн хоол тэжээл олж идэх ба голдуу жижиг загас, усны шавьж, хавч хэлбэртэн зэргээр хооллох ба заримдаа мэлхий иднэ.
Хүний мөр
«Хүний мөр» — 1965 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1965 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Ламжавын Ванган
Ардын засгийн жилүүдэд манай сэхээтнүүдийн шинэ нийгэм, шинэ амьдралыг гардан байгуулах их үйлсэд оруулсан хувь нэмрийг өгүүлэхийн зэрэгцээ Монголын нийгмийн нэгэн хар толбо болж байсан хэлмэгдлийн үеийн дүр зургийг Чимид багшийн амьдралд тохиолдсон саад бэрхшээл түүнийг хэрхэн даван туулж байгаагаар дамжуулан үзүүлжээ.
Бүтээсэн он: 1965 он Бүлгийн тоо: 12   /хар, цагаан/ Ерөнхий найруулагч: Дэжидийн Жигжид Зохиолч : Ламжавын Ванган Зураглаач : Магсарын Дүйнхэр Зураач :Пүрэвийн Цогзол Хөгжмийн зохиолч: Цэгмэдийн Намсрайжав Дууны найруулагч – Л.Найдан Нүүр хувиргагч – Б.Баяржаргал, Д.Найданжав Эвлүүлэгч – С.Баасанхүү, Ц.Цогзол Гол дүр: Чимид- Дүгэрсүрэнгийн Лхамхүү Магсар-Дамбын Дамдинсүрэн Цэрмаа- Лувсандоржийн Дуламжав Чинбат-Цэрэндэжидийн  Гантөмөр Гүрсэд-Навааны  Дугарсанжаа Дүрүүдэд: Шагдар- Данзангийн Бат-Очир Гэрэл-Батнасангийн Дашдаваа Саран- Жамсрангийн Цолмон Чулуун- Нямын агийранз Бүдүүн-Чимидгаадангийн Цэрэнннадмид Сүрьеэ-Баяндэлгэрийн Жамсран Павлов-Попов Ю.Б. Иш- Л. Лхамсүрэн
Жо Коул
Жозеф Жон (Жо) Коул (Joseph John (Joe) Cole, 1981 оны арваннэгдүгээр сарын 8-нд Лондоны Ромфорд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Астон Вилла багт тоглодог.
Замнал
Өсвөрийн тоглогч Жо Коул 1999 онд Вест Хэмтэйгээ мэргэжлийн гэрээ байгуулжээ. Ахлагч Коулыг 2003 оны наймдугаар сарын 6-нд лондоны Челси 6.6 сая фунтээр элсүүлэв. 2010 оны долоодугаар сарын 19-нд чөлөөт тоглогчийн хувиар  Ливерпүүлд элсэж, 10 дугаартайгаар 2011 оны нэгдүгээр сард Премьер лигт анх гоолжээ. Харин наймдугаар сарын 31-нд Лилльд зээлэгдлээ.
2013 оны нэгдүгээр сарын 4-нд Вест Хэмдээ эргэн ирж, 18 сарын хугацаанд Манчестер Юнайтедтай тоглоход гоолын дамжуулалтыг хоёрыг өгсөн нь онцлохоор байжээ.
2014 оны зургаадугаар сарын 10-нд чөлөөт тоглогч Жо Коулыг Астон Вилла хоёр жилээр элсүүлсэн.
Шигшээ
Английн шигшээд 2002, 2006 болон 2010 оны ДАШТ, 2004 оны ЕАШТ-д амжилттай оролцсон.
Холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Лилль багийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч
Цагаан уул цэцэг
Цагаан уул цэцэг (Edelweiss), ( Leontopodium alpinum), нь Asteraceae овгийн ургамал юм. Биологийн нэр Leontopodium нь грек хэлний leon (арслан), podion (савар) гэсэн үгнээс гаралтай ажээ.
Навч, цэцэг нь цагаан үсэрхэг бүрхүүлтэй байна. 7-9 сард 5-6 жижиг шар толгойтой од хэлбэрийн дэлбээтэй цагаан цэцэг гардаг. Энэхүү ургамал нь 3-20 см өндөр ба голдуу хад чулуурхаг ууланд 2000-2900 м өндөрлөг газар ургах нь элбэг. Хоргүй ургамал бөгөөд ардын эмчилгээнд хэрэглэх нь бий.
Цагаан уул цэцгийг Монгол, Болгар, Хорват, Швейцар, Франц, Норвеги, Итали, Малайз, Индонез, Герман, Испани , Польш , Словак , Словени , Австри , Румын зэрэг олон оронд хуулиар хамгаалсан байдаг.
Билэг тэмдэг
200px|left
Ангилал:Ургамал Ангилал:Ургамал судлал
Чинбатын Номин
Чинбатын Номин нь Монголын бизнес эрхлэгч эмэгтэй, Монгол телевизийн захирлаар ажиллаж байгаад 2021 оны 1 сарын 29-нд Соёлын сайдаар томилогджээ.
Намтар
Чинбатын Номин нь ажил хөдөлмөрийн гараагаа хувийн хэвшил, тэр тундаа үндэсний аялал жуулчлалын салбараас эхэлсэн юм. Тэрбээр Англи Улсад эдийн засаг/нягтлан бодох бүртгэл мэргэжлээр суралцсан. Тэрбээр захиргаадалтын дэглэмээс чөлөөт зах зээлийн эдийн засагт шилжиж байсан манай улсад зочдыг хүлээн авах үйлчилгээ, үйлчилгээний соёл, найрсаг байдлын дэлхийн стандартыг нэвтрүүлж, энэ салбарын суурийг Монголын анхны 5 одтой зочид буудлыг бүтээн байгуулж өөрчилсөн юм. Түүний зочид буудал нь жуулчдын заавал очдог газруудын нэг болсон төдийгүй үйл ажиллагаагаа явуулдаг тус хотхоны хамгийн том ажил олгогч бөгөөд татвар төлөгч юм. Тэрээр эдүгээ соён гэгээрүүлэх салбарт 10 гаруй жил ажилласан туршлага дээрээ үндэслэн, улсынхаа соёл урлаг, соён гэгээрлийн салбарт хувь нэмрээ оруулахаар Монгол Улсын Засгийн Газрын гишүүн, Соёлын сайдаар 2 дахь жилдээ ажиллаж байна.
Монгол ТВ
2011 оноос 2021 он хүртэл Монгол HD телевизийн захирлаар ажиллаж, Монголд анх удаа HD форматыг нэвтрүүлж, телевизийн контентын бодлого, оюуны өмчийн талаарх эрчимтэй өөрчлөлтүүдийг өөрийн телевиздээ хийн, энэ үйл явцдаа бусдыгаа ч уриалан, манлайлж байгаа тэдний арга туршлага салбарынхны анхаарлыг эрхгүй татдаг. Дотоодын төдийгүй олон улсад ч тэдний үйл хэргийг үнэлж 2013 онд Ч.Номин нь телевизийн салбар дахь Дэлхийн нөлөө бүхий 25 эмэгтэйн нэгээр шалгарсан билээ. Ажлын цагийн 10 хувь л "Тэрэлж" зочид буудалд зарцуулагдаж харин 90 хувиа "Монгол ТВ" телевизэд зарцуулж байв.
The Apprentice Mongolia бол дэлхийн олон улсад амжилттай бүтээгдэж шинэ залуу, шилдэг бизнесийн удирдагчдыг эдийн засаг бизнесийн талбарын оргилд гаргадаг бизнесийн № 1 реалити шоу нэвтрүүлэг юм.
Mongolia’s Got Talent  шоунд Монгол улсын өнцөг булан бүрээс өөрийн авьяас чадвараа харуулахыг зорьсон хүн бүр оролцох боломжтой хамгийн ардчилсан шоу нэвтрүүлэг билээ. Мөн шоуны хамгийн том онцлог бол бүх төрлийн авьяас чадвар нэгэн тайзнаа цуглаж чаддагт оршдог юм.
Шарк Танк Монгол шоу нь Дэлхийн 30 гаруй улс оронд амжилттай хийгдсэн бизнесийн #1 реалити шоу нэвтрүүлэг юм. Энэ шоу нь оргилуун их хүсэл тэмүүлэлтэй бизнес эрхлэгчдийн мөрөөдлөө биелүүлэх, санхүүжилтээ бий болгох газар боловч оролцогчид маань эхлээд шаркууд буюу хөрөнгө оруулагчдыг өөрсдийн  төлөвлөгөөндөө итгүүлэн үнэмшүүлэх хэрэгтэй болно.
Улс төрийн замнал
2021 оны 1 сарын 29-нд Ерөнхий сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийн УИХ-ын чуулганд танилцуулснаар Ч.Номин танхимын соёлын сайдаар ажиллахаар томилогджээ.
Гэр бүл
Аав Л.Чинбат нь 1998 онд “Гацуурт” ХХК-г үүсгэн байгуулж өөрийн бизнесээ эхлүүлсэн эрхэм байдаг. Нөхөр Г.Бат-Эрдэнэ нь Монгол телевизийн Стратеги, бодлого төлөвлөлт хариуцсан дэд захирал, Монголын Телевизүүдийн Холбооны ТУЗ-ийн даргын алба хашдаг. Тэд 3 хүүхдийн эцэг эх болсон.
Цахим сүлжээ
LinkedIn: https://mn.linkedin.com/in/nomin-chinbat-07903b14?trk=people-guest_people_search-card
Facebook: https://www.facebook.com/NominChinbatM
Instagram: https://www.instagram.com/nomin.chinbat/
Ангилал:Монголын соёлын сайд Ангилал:1983 онд төрсөн Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголын бизнесмен
1998 он
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:1998 он #
1997 он
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:1997 он #
Стивен Брэдбури
Стивен Жон Брэдбури (Steven John Bradbury, 1973 оны 10 сарын 14-нд Сиднейн Камдэнд төрсөн) нь Австралийн шорт-трэкийн тамирчин бөгөөд 4 олимпод оролцсоноос 2002 оны Солт-Лэйк Ситийн олимпод 1,000 м-ийн зайд бүх өрсөлдөгч нь сүүлчийн эргэлтэн дээр унаснаар алтан медаль хүртэж байсан тамирчин юм.
1992 оны олимп
1991 онд Сиднейд болсон ДАШТ-ээс 5000 м-ийн буухиад дэлхийн аварга болсон Австралийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд Брэдбури багтаж байсан бөгөөд тэд Австралидаа өвлийн спортын төрлөөр дэлхийн аварга цолыг анхлан авчирцгаасан юм.
Тэд 1992 оны олимпод дэлхийн аварга гэгдэн оролцсон боловч хагас шигшээ уралдаанд осолдсоноос болоод шигшээд шалгарч чадсангүй. Тэд хагас шигшээ уралдаанд гуравдугаар байрт явж байх үед Ричард Низьелски гишгэдэл алдаж, багийн анд Жон Каг унагааснаас болоод дөрөвт орж, шигшээд шалгарч чадаагүй юм. Тэр үед Брэдбури багийн нөөц тамирчин байсан бөгөөд хувйн уралдаанд оролцоогүй тул анхныхаа олимпод уралдааны замд гараагүй ажээ.
1994 оны олимп
1994 онд Брэдбурийг багтаасан Австралийн шорт-трэкчид 5000 метрийн буухиа уралдаанд хүрэл медаль хүртжээ. Тэд 4 баг өрсөлдсөн хагас шигшээ уралдаанд Япон, Шинэ Зеландын багийг ардаа орхиж шигшээд шалгарсан байна. Тэд шигшээ уралдаанд осолд өртөхгүйгээр барианд орж, нөгөө гурван багаа осолд орохыг хүлээх тактиктайгаар уралдав. Тэдний бодсончлоноор Канадын баг унаж хугацаа алдсанаар Австраличууд элдэв осолд өртөхгүй бол түүхэндээ анхныхаа медалийг хүртэх нь тодорхой болжээ. Уралдааны төгсгөлд Низьелски Америкийн тамирчинтай хоёрдугаар байрын төлөө өрсөлдсөн боловч 2 жилийн өмнөх олимпийн алдаагаа давтахгүйн тулд эсэргүүцэл үзүүлэлгүй болгоомжтойгоор гулгаж, хүрэл медальтайгаа эвлэрсэн. Ийнхүү Брэдбури болон Низьелски,Эндрью Мурта, Киэран Хансен нар өвлийн олимпоос медаль хүртсэн, Австралийн анхны тамирчид болцгоов.
Брэдбури 500 м болон 1,000 м-ийн хувийн уралдаанд өрсөлдөж, 500 метрт хагас шигшээ уралдаанд шалгарч, 31 тамирчнаас 8-р байр эзлэв. 1,000 м-т урьдчилсан уралдаанд Брэдбури өрсөлдөгчдөө түлхүүлж унаснаар хошуучлагчдаас 30 гаруй секундын хойно барианд орсноор дараагийн шатанд шалгарч чадаагүй бөгөөд түүнийг түлхсэн тамирчин дүрэм зөрчсөний улмаас хасагдсан байна. Гэхдээ осол ихтэй болсон тус зайд тэр 31 тамирчнаас 24-т бичигджээ.
1995 онд Монреальд болсон Дэлхийн цомын нэгэн уралдааны үеэр өөр тэшүүрчинтэй мөргөлдөж, тэшүүрний ирэнд нь баруун гуяа зүсүүлж, 4 литр цус алдсан. Брэдбуригийн зүрхний цохилт 200-д хүрсэн байсан тул маш хурдан хугацаанд их хэмжээний цус алджээ. Гуяны дөрвөн толгойт булчингаа бүгдийг зүсүүлсэн тэрээр ухаан алдвал үхнэ гэж бодсон гэдэг. Тэрээр 111 оёдол тавиулж, 3 долоо хоног мөсөн талбайдаа гарч чадаагүй бөгөөд хөл нь бүрэн эдгэхэд жил хагасын хугацаа зарцуулагджээ.
1998 оны олимп
1994 оны олимпийн медальтнууд болох Брэдбури, Низьелски, Хансен нараас гадна Ричард Герлиц нарын бүрэлдэхүүнтэй Австралийн шигшээ баг 1998 оны олимпод 4 жилийн өмнөх амжилтаа давтах найдлагатай гэгдэж байлаа. Тэд 7:11.691 гэсэн амжилт үзүүлсэн нь 1994 онд медаль хүртэх үеийн амжилтаас нь 2 секунд хурдан байсан ч шигшээ уралдаанд шалгарахад нь хангалтгүй байлаа. B шигшээд ч амжилтгүй уралдаж, оролцсон 8 багаас хомоол хамжээ.
Брэдбуригийн хувьд хувийн 500 болон 1000 метрийн зайд өөр тамирчинтай мөргөлдсөни улмаас амжилт үзүүлж чадсангүй. Тус бүр 43.766 с, 1 м 33.108 с-ын амжилтаар хэсэгтээ 3-т оржээ. Нийт дүнгээр тэр 30 тамирчнаас 500 метрийн зайд 19, 1000 метрийн зайд 21-т орсон байна.
2000 оны 9 сард тэр бэлтгэлийн үеэр осолдож, хүзүүгээ хугалсан. Өөр тамирчин түүний урд унахад Брэдбури дээгүүр нь үсэрч гарахыг оролдсон ч халтирч толгойгоороо унажээ. Түүний нугасны C4 болон C5 үе нь хугарсан байв. Тэрээр сар хагас хүзүүндээ цагаригтай явж, нуруундаа дөрвөн хадаас хадуулсан аж. Эмч нар түүнийг мөсөн дээр дахин гарах боломжгүй гэж хэлж байсан ч Брэдбури дахин олимпод оролцож, хувийн төрөлд хүссэн амжилтаа үзүүлэлгүй, осолд орж хойгуур байранд орж байснаа цайруулахыг хүсч байлаа.
2002 оны олимп
Брэдбури Солт-Лэйк Ситид болсон 2002 оны өвлийн олимпийн шорт-трэкийн 1000 метрийн зайд азтай бөгөөд гайхалтайгаар ялалт байгуулж алтан медаль хүртэн алдаршсан билээ.
Урьдчилсан уралдаанд Брэдбури 1 м 30.956 с-ын амжилт үзүүлж, дараагийн шатанд төвөггүй шалгарав. Дөрөвний нэг шигшээд тэр талбайн эздийн гол найдвар Аполо Антон Оно болон өмнөх дэлхийн аварга, Канадын Марк Ганьон нартай таарахад хэн ч түүнийг хагас шигшээд шалгарна гэж тооцоолсонгүй. Учир нь нэг хэсгээс хагас шигшээд хоёр л тамирчин шалгарах байлаа. Тэр ч ёсоор болж Брэдбури 3-рт орж ирсэн ч Ганьон өрсөлдөгчөө хашиж дүрэм зөрчсөн гэгдэж хасагдсанаар Брэдбуригийн нэр хагас шигшээд уралдах тамирчдын тоонд багтав.
Шигшээ багийн дасгалжуулагч Анн Жангтай зөвлөлдсөний эцэст тэрээр хагас шигшээд өрсөлдөгчдийнхөө ард явж, хэн нэг нь осолдохыг хүлээх тактик баримтлахаар шийдэв. Учир нь тэрээр өрсөлдөгчдийнхөө хурдыг гүйцэхээргүй байлаа. Хурдааср гүйцэхгүй өрсөлдөгч нартайгаа үзэлцэх нь унах магадлалыг нэмэгдүүлэх тул найдвартай ард нь яваад, өмнөх хүмүүс нь унахыг хүлээх нь ашигтай гэж үзжээ. Учир нь нийт оролцогчдоос насаараа 2-т орох түүний хувьд хагас шигшээд шалгарсан нь хангалттай амжилт бөгөөд сэтгэл хангалуун байснаас гадна ганцхан орой дөрвөн удаа уралдах нь түүний хувьд хэцүү гэж бодож байснаа сүүлд дэлгэсэн.
Хагас шигшээ уралдаанд медалийн төлөө өрсөлдөгчид тэргүүлж, Брэдбури ч сүүл мушгин явж байлаа. Гэсэн ч өмнөх олимпийн аварга, Өмнөд Солонгосын Ким Дон-Сүн, олимпийн хэд хэдэн медальт, Хятадын Ли Жиажун болон Канадын Матью Туркотт нар осолдож, Брэдбуриг хоёрдугаарт орж, шигшээ уралдаанд шалгарах замыг засчээ.
Шигшээ уралдаанд Брэдбури мөн л өрсөлдөгч Оно, Ан Хюн-Сү, Ли, Туркотт нараасаа 15 метрээр хоцорч явсан ч сүүлийн эргэлтэд хэний ч санаад ороогүй явдал болж, хошуучлагч дөрвөн тамирчин бүгд унажээ. Барианд ороход 50 метр дутуу байсан Брэдбури тэднийг энэ хооронд гүйцэж түрүүлэн ялалт байгуулав. Брэдбури гайхаж, өөрийн ялалтдаа үл итгэсэн байдалтайгаар гараа өргөж байсан. Шүүгчид зөвлөлдсөний эцэст уралдааны дүнг хүчинтэйд тооцсоноор дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хагаст орших улсуудаас өвлийн олимпийн анхны аварга төрлөө.
Алтан медаль хүртсэнийхээ дараа өгсөн ярилцлагадаа тэрээр өөрийн амьдралыг ч булааж магадгүй байсан 2 гэмтлийнхээ тухай дурссан байдаг. Тэрээр "Би хамгийн хурдан тамирчин байгаагүй нь ойлгомжтой. Уралдаан дуусахаас минут хагасын өмнө би өөрийгөө медаль хүртэнэ гэж төсөөлж ч байгаагүй, ялна ч гэж бодоогүй. Сүүлийн арван жилд амьдралд минь тохиолдсон хэцүү бүхнийг даван туулсны шагнал гэж ойлгож хүлээн авлаа." гэж өгүүлжээ.
Мөн:
"Би хагас шигшээ уралдаанд уралдахдаа уралдааны талбайд үлдсэн хамгийн хөгшин тамирчныхаа хувьд "түлшний сав" маань хоосон болж байгааг, дараалан 4 удаа уралдах нь хэцүүг мэдэрч байсан. Нөгөө гуравтайгаа хичээж өрсөлдсөн ч сүүлийн байрт орох нь ойлгомжтой байв. Тиймээс би хоцорсхийн явж, тэднийг унаасай гэж хүлээж байсан."
гэж ярьжээ.
Хожим тэрээр шигшээ уралдаанд бүх өрсөлдөгч нь унана гэж төсөөлөөгүй ч тэр дөрөв маш их дарамтан дор, хэт эрсдэл үүрч, түрүүлэхийн төлөө өрсөлдөж байсныг мэдэрсэн гэж өгүүлжээ. Зохион байгуулагч орны гол найдварын хувьд Оно бүх дөрвөн төрөлдөө түрүүлнэ гэсэн зорилго тавьж байсан, Лигийн хувьд олимпоос хэд хэдэн медаль хүртсэн ч хараахан түрүүлж үзээгүй байсан, Туркоттын хувьд хувийн төрөлд өрсөлдсөн ганцхан зай нь байсан тул медаль хүртэх ганц боломж нь байсан, харин Ан олимпийн үеэр ид формондоо ороод байлаа. Иймээс тэр дөрөв дөрвүүл алтан медалиас өөр зүйл хүсээгүй байсан нь ийм үр дүнд хүргэсэн гэж хэлж болох юм.
Брэдбуригийн гэнэтийн амжилт нь түүнийг "домгийн баатар" болгов. Сонингууд түүнийг шантралгүй тэмцвэл сул дорой байсан ч амжилтад хүрдгийн үлгэр болгон жишээлж байлаа. Дэлхий даяар түүний ялалтыг сонин болгон ярьж байсан юм. USA Today сонин "Австралийн түүхэн дэх анхны өвлийн олимпийн аварга тамирчин тэнгэрээс далавчаа боолгосон галуу унах мэт төрөв. Тэр дөрвөн туулайн араас мөлхөх яст мэлхийг санагдуулж байлаа" гэж бичсэн бол Boston Globe "олон тооны ослууд буруу хүн түрүүлэхэд хүргэлээ" гэж бичиж байлаа.
Австралийн хар ярианд хэний ч санаанд оромгүй, энгийн биш байдлаар амжилтад хүрэхийг илэрхийлсэн "doing a Bradbury" хэмээх хэлц үг хүртэл бий болжээ.
Түүний ялалтыг тэмдэглэж Австралийн шуудан түүний зурагтай, 45-центийн үнэтэй шуудангийн тэмдэгт хэвлүүлсэн байна. Уг шуудангийн тэмдэгт түүний ялалтаас ердөө л дөрвөн өдрийн дараа буюу 2 сарын 20-нд хэвлэгдэн гарчээ. Түүний дүрсийг ашигласныхаа төлөө шуудангаас түүнд $20,000 төлсөн аж. Тэрээр уг мөнгөөр "өөртөө машин худалдаж авна. Удаан хугацаанд машингүй байлаа." гэж хэлсэн бөгөөд хожим шуудангийн тэмдэгтийн тухайд "маш том хүндэтгэл" хэмээн өгүүлжээ. Брэдбури олимпийн бэлтгэлдээ явахдаа аав ээжээсээ $1,000 зээлж, хуучин машинаа засварласан байжээ. Түүнээс маш олон ярилцлага авч, нэвтрүүлэгтээ оролцуулан, ивээн тэтгэгчид шагнал амлаж байлаа.
Солт-Лэйк Ситид Брэдбури 1,000 м-ээс гадна өөр гурван зайд уралдсан. Буухиа уралдаанд Австралийн баг урьдчилсан шатанд 7 м 19.177 с-ын амжилтаар 3-т орж, шигшээ уралдаанд шалгарч чадаагүй бөгөөд B шигшээд хоёрт орж, эцсийн дүнгээр 7 багаас 6-д оржээ. 1,500 м-т Брэдбури урьдчилсан шатанд хэсэгтээ 3-т орон хагас шигшээд шалгарсан ч хагас шигшээд 4-т орсноор хасагдан, B шигшээд 5-д орсноор 29 тамирчнаас 10-р байр эзлэв. Харин 500 м-т урьдчилсан шатнаас хэсгээсээ 2-р байраар шалгарч, дөрөвний нэг шигшээд 3-т орсноор нийт 31 тамирчнаас 14-р байр эзэлсэн байна.
Зодог тайлсны дараа
2007 оны 1 сард Брэдбури олимпоос алтан медаль хүртсэнийхээ төлөө Австралийн одонгоор шагнуулсан байна.
Сүүлийн үед Брэдбури мотоциклийн уралдаанд хүч сорьж буй.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Австралийн тэшүүрчин Ангилал:Австралийн олимпын аварга Ангилал:Австралийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Австраличууд Ангилал:1973 онд төрсөн
Ваканохана
Ваканохана гэдэг нь дараах хүмүүсийн аль нэгийг заана:
Үер (кино)
«Үер» — 1966 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:Сономын Удвал Ангилал:Лувсанжамбын Мөрдорж Ангилал:Дэжидийн Жигжид Ангилал:Монголын кино Ангилал:Дайны кино Ангилал:Настан кинонд Ангилал:Түүхийн кино Ангилал:Усан тээвэр кинонд Ангилал:Хар цагаан кино Ангилал:1966 оны кино
Цагаантолгой ямаансүүлт
Цагаантолгой ямаансүүлт (Oxyura leucocephala), урьд Ямаан сүүлт гэж байсан, нь Нугасныхан овгийн шувуу юм.
Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь саарал, улаавтар өнгийн бие, цэнхэр хошуу, орой хэсэг нь хар том цагаан толгой, хүзүүтэй. Эмэгчин нь бор саарал бие, цагаан нүүр, хардуу хошуутай ба толгойн орой хэсэг нь хар байна.
Тэд Испани, Хойд Африк болон баруун ба төв Азид ихэнх нь нутаглана.
Цагаантолгой ямаансүүлт холимог идэштэн ба өвс ургамал түлхүү иддэг.
Барисал муж
Дотроо Баргуна, Барисал, Бхола, Жалокати, Патуакхали, Пирожпур хэмээх ‌6 аймаг болж хуваагддаг.
Хүн амыг шашин шүтлэгээр нь хуваавал 88% нь хотон (мусульман), 12% нь хиндү шашинтан.
Ангилал:Бангладешийн муж
Хавай
Хавай муж улс (State of Hawaii; Хавай хэл: Moku'āina o Hawai'i) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын эх газраас баруун өмнө зүгт, Японоос зүүн өмнө зүгт, Австралиас зүүн хойд зүгт Номхон Далайн төв хэсэгт орших АНУ-ын муж улс юм. Тус муж улс нь 1959 оны наймдугаар сарын 21-нд Холбоонд нэгдэн орсноор АНУ-ын тавьдахь муж улс болсон. Нийслэл нь Оаху арал дээр орших Хонолулу хот юм. Хүн амын хамгийн сүүлийн тооллогоор мужийн хүн ам 1,283,388 байв.
Энэ муж улс нь уртаашаа 2400 гаруй км талбайд тархсан олон зуун арлаас бүрдэх, галт уулс бүхий Хавайн арлуудыг бараг тэр чигт нь хамардаг. Ольтригийн зүүн өмнөд үзүүрт найман "гол арал" нь байдаг ба баруун хойноос, зүүн өмнөөшөө нь нэрлэвэл Нийхау, Кауай, Оаху, Молокай, Ланай, Кахоолаве, Мауй, Хавай болно. Эднээс Хавай арал хамгийн том бөгөөд муж улсын нэртэй андуурахгүйн тулд "Том арал" гэж дуудах нь элбэг байдаг. Энэ ольтриг нь физик газарзүй болон угсаатан судлалын хувьд Далайн орнуудын Полинезийн дэд бүсэд багтана.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс  Ангилал:Полинезийн арлын бүлэг Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арлын бүлэг Ангилал:Номхон далайн арлын бүлэг
Хил дээр
Ангилал:1967 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Бадрахын Сумхүү
Улаан-Үд
Улаан-Үд («улаан»+«үд», Үд гэсэн нь Үд голын нэрээс өгөгдсөн; Монголд Улаан-Үүд гэж андуурч бичих нь түгээмэл таардаг; Орост буриадаар Улаан-Үдэ; монгол бичгээр ᠣᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳ ᠡ; 1934 оноос урьдахыг кирилл монголд Дээд-Үд; кирилл буриадаар Дээдэ-Үдэ; оросоор 1775—1934 онд Верхнеудинск) — ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улс (БНБурУ)-ын нийслэл, дөрвөн бумаас олон хүнтэй хот юм. Байгал нуурын зүүн урагш 130 км зайнд Сэлэнгэ - Үд хоёрын бэлчирт байрладаг. Хотын эзлэх талбай — 347.6 км². 2011 оны байдлаар 404 мянган хүн оршин сууж байна. Орос улсын хэмжээнд харьцуулвал 45-рт орох хүн амтай хот юм.
Түүх
Эртнээс нааш Монгол угсааны нүүдэлчид оршин сууж ирсэн тус нутаг 1206 онд байгуулагдсан Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байв.
1648 онд оросууд Баргажинд анхны шивээгээ барин нутгаа тэлэх бодлого явуулсаны үр дүнд Буриад Монголыг эзэлжээ. 1666 онд Үд голын хөндийд оросууд анхныхаа цайзыг барьж босгон “Дээд Үд“ буюу Верхне-Удинск хэмээн нэрлэсэн нь хожмын Улаан-Үд хот бөгөөд тэр үеэс тус бүс нутгийн төв болсон юм. 1689 онд Манж Чин гүрэн, Хаант Оросын хооронд байгуулсан Нерчинскийн гэрээ ёсоор албан ёсоор Оросын мэдэлд шилжсэн байна.
Засаг захиргааны хуваарь
Улаан-Үд хот дотроо 3 дүүрэг (оросоор городской район) болж хуваагдана.
Хүн ам
Тайлбар: Хүн амын тооллогын мэдээ
Төгсгөл
«Төгсгөл» — 1967 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1967 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Читтагонг муж
Читтагонг (Читтагон, бенгалаар চট্টগ্রাম বিভাগ - [чоттограм]) — Бенгал улсын 33 мянган км² газар, ‍28 сая хүн бүхий муж. Засаг захиргааны төв нь Читтагонг.
Дотроо Бандарбан, Брахманбария, Комилла, Кокс-Базар, Кхаграчари, Лакшмипур, Ноакхали, Рангамати, Фени, Чандпур, Читтагонг хэмээх ‌11 аймагт хуваагддаг.
Хүн амын 52.7% бичиг үсэг мэднэ.
Өглөө (кино)
Ангилал:1968 оны кино Ангилал:Монголын кино Ангилал:Ламжавын Ванган Ангилал:Чойжилын Чимид
Улаанхүзүү шумбуур
Улаанхүзүү шумбуур (Aythya ferina) нь Нугасныхан овгийн дундаж хэмжээний шумбадаг нугас юм. left|thumb|Эрэгчин Нас бие гүйцсэн эрэгчин нь саарал судалтай урт хар хошуу, улаан толгой, хүзүү, хар цээж, саарал нуруу, улаан нүдтэй. Эмэгчин нь бор толгой, биетэй. Толгойн гурвалжиндуу хэлбэр нь онцлог юм.
Энэхүү шумбуур Европ, Азийн хойд зүгийн сэрүүн бүсийн 1 м ба түүнээс дээш гүнтэй намаг, нуур цөөрөмд амьдарна.
Улаанхүзүү шумбуур шумбаж сэлэн хоол тэжээл олж иддэг. Тэд усны ургамал, нялцгай биетэн, усны шавьж, мөн жижиг загасаар хооллоно. Үржлийн үед 6-9 өндөг гарган 24-28 хоног дардаг аж.
Цахим холбоос
Ангилал:Шумбуур Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Хастын Вандандорж
Ачит лам хэмээх Хастын Вандандорж нь 1916 он буюу 15-р жарны гал луу жилийн намрын эхэн сарын шинийн 15-нд засагт хан аймгийн Цэцэн сартуул хошуу одоогийн Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан сумын нутаг “Мөөгний хавчиг” гэдэг газар Хаст тайжийн гурав дахь хүү болон төржээ. Ачит ламын ээж нь Хөтчин отгийн Хүүхэн ламын Сэндэр хатан гэж байсан байна. Далай ламаар анх сунтаг шүүлгүүлсэн нэрийг Их хүрээнд явуулснаар наймдугаар богд Жавзандамба хутагт зарлиг болгож Хувилгаан багшийн хойд дүр мөн болохыг тогтоож “Бүрэлгүү Вандандоржийн даншүг, солдүв, сандан лхүндүв” хэмээх ном номлож Пунцаг-Осор ламаар бичүүлжээ. Вандандорж хувилгааныг 1920 он буюу төмөр бичин жил 5 настайд нь ширээнд залжээ. Ачит лам Галуутайн хүрээнд туслаа Дацантай байсан бөгөөд маш мэргэн, чадал сайтай, номд гүнзгий мэргэшсэн хувилгаан хүн байсан гэдэг. Вандандорж хувилгааныг тухайн үедээ “Урд төрлийнхөө номыг мартаагүй юм” гэж гайхан магтацгаадаг байжээ. Түүнийг 1936 оны 10-р сарын 6-нд хилс хэрэгт баривчлан хороожээ.
Ангилал:Монголын лам нар Ангилал:1916 онд төрсөн Ангилал:1936 онд өнгөрсөн
1983 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1983 оны (Ардын хувьсгалын 62 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх цуглаж бяр тэнхээгээ үзэн барилдсанаас Өвөрхангайн Дашдоржийн Цэрэнтогтох аварга түрүүлж, Төв аймгийн Дагвацэрэнгийн Хадбаатар арслан үзүүрлэжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Дакка муж
thumb|180px
Дакка (ঢাকা বিভাগ → монгол маягаар дуудвал [тхаг аа]), Дака — Бенгал улсын 30 мянган км² газар, ‍47 сая оршин суугчтай муж.
Дакка муж дотроо Газипур, Гопалганж, Дакка, Жамалпур, Кишорганж, Мадарипур, Маникганж, Мименсингх, Муншиганж, Нараянганж, Нарсингди, Нетрокона, Ражбари, Тангайл, Фаридпур, Шариатпур, Шерпур гээд 17 аймаг болж хуваагддаг. Засаг захиргааны төв нь Дакка.
Хүн амыг шашин шүтлэгээр нь хуваавал 89.5% нь хотон хүн, 9.6% нь хиндү шашинтан, 0.5% нь христэд итгэгч.
Ангилал:Бангладешийн муж
Кхулна муж
Кхулна (খুলনা বিভাগ) — Бангладешийн 22 мянган км² газар, ‍16 сая оршин суугчтай муж. Төв нь Кхулна хот. Дотроо нэр бүхий 10 аймагтай.
Ангилал:Бангладешийн муж
Дугараагийн Алтанхуяг
Дугараагийн Алтанхуяг нь балетчин Дэлхийн шилдэг найман балетчны нэг болж, Улсынхаа нэрийг дэлхийн сонгодог урлагийн тавцанд таниулж яваа балетчин Д.Алтанхуяг. Тэрбээр Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын болон АНУ-ын “Бостон балет” компанийн гоцлол бүжигчин, “Ла Скала” болон Японы Комаки балет компанийн хүндэт бүжигчин юм.
Товч намтар
1982 онд Ховд аймгийн төвд төрсөн. 1989-1993 онд Ховд аймгийн 10 жилийн дунд сургууль, 1993-2000 онд Хөгжим бүжгийн коллежийн сонгодог бүжгийн ангид суралцан төгссөн. 2000 оноос Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын гоцлол бүжигчнээр ажилласан. 2002 онд Япон улсын Асами Маки, Комаки балет компанийн бүжигчнээр,2003 оноос XX зууны шилдэг бүжиг дэглээч Роланд Пэтиттэй, 2007 оноос АНУ-ын Бостон балет компанид ажиллаж эхэлсэн. 2010 оноос Монголын балетын хөгжил санг байгуулж, тэргүүнээр ажиллаж байна.
Ажлын түүхэн замнал
2006 он- XX зууны шилдэг бүжиг дэглээч Роланд Пэтит “Дэлхийн шилдэн найман балетчин”-г сонгож, тойрон аялсан тоглолтод оролцсон.
2007 он Нэгдсэн Вант Улсын Хатан хаа Элизабета, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Бараг Обамад зориулсан тоглолтод оролцсон.
2009 оны есдүгээр сарын 23-нд “Falling For Dance” их наадмыг нээн бүжгэн жүжгийн гол дүрийг бүтээсэн
2009 он Нью-Йорк хотын Америкийн балетын театрт тоглосон тоглолтын Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж төрийн айлчлалынхаа үеэр гэргийн хамт хүрэлцэн ирж, сонирхон, Өөрийн биеэр хүлээн авч уулзсан.