cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цагаадайн Улс
Нийгмийн давхрага
Цагадайн улсын нийгмийн бүтцийг бүхэлд нь авч үзэхэд нийгмийн дээд давхаргад Цагадайн удмынхан багтаж байв. Удаах байранд монгол түрэг угсааны түмний болон мянганы ноёд. Эдгээр ноёдын адил давуу эрх эдэлж байсан лалын шашны хутагт хувилгаад энд бас хамаарна. Удаах байранд монгол түрэг угсааны нүүдлийн болон суурьшмал хэсгийн сурвалжит язгууртнууд. Тэгээд худалдаачид гар урчууд, тэдний дараа тариачид орж байв. Нийгмийн давхаргын доод хэсэгт боолчууд орж байв. ХIV зууны 20-иод онд Монголын эзэнт гүрний хэмжээнд улс төрийн байдал ерөнхийдээ төгтворжиж эдийн засаг, олон улсын худалдаа хөгжих таатай нөхцөл бүрдэв. Энэ үед пап ламын засгийн газар нь Алтан Ордны улс болон Цагадайн улсад худалдааны болон шашны үйл ажиллагаа өрнуулах тухай стратеги төлөвлөгөө боловсруулжээ. Уг төлөвлөгөөнд Тана-Сарай-Ургенч-Ханбалык гэсэн Алтан Ордны улс, Цагадайн улсын нутгаар дайран өнгөрч Европ Хятадыг холбосон олон улсын төв замд гол анхаарлаа хандуулсан байна. Учир нь энэ замыг шаардлагатай үед Энэтхэг орох нөөц зам болгон ашиглах боломжтой гэж тооцоолж байжээ. [После Марко Поло 1968:106].ХIҮ зууны 20-иод онд Ил хаадын улсад сууж байсан Венеци улсын консул Марко да Молин засгийн газартаа мэдээлэхдээ Иранд худалдаа зогсонги байдалд ороод байна, Ираны зам харгуй төдийлөн аюулгүй бус байна тэр байтугай Тебризд гадаадын худалдаачдад халдаж байгаа тухай өгүүлсэн байна. [После Марко Поло 1968:106].Венецийн худалдаачид Энэтхэг, Хятад руу Персийн нутгаар бус Цагадайн улс, Памир болон Гиндукушийн нуруугаар явах зам эрэлхийлэх болсон аж. Ингээд папын засгийн газар болон Европын худалдаачид энэ үеээс эхлэн Цагадайн улсыг эдийн засаг, шашны талаас ихэд сонирхож эхэлсэн байна. Энэ үед Цагадайн улсад Дува хааны хөвгүүд Элжигдэй болон Дурратөмөр нар (1326-1329) төр төр барьж байв. [Бартольд 1964 a:76]. Бусад улсуудыг бодвол Цагадайн улсын дотоод байдал төдийлөн тайван байсангүй. Мавереннахр болон Долоон голын нутгийн феодал ноёд өвөр хоорондоо байнга дайсагнаж тус улсын “бараг нийслэл” Алмалигт үе үе ордны эргэлт болж байлаа. [После Марко Поло1968:119].
Шашин шүтлэг
Алмалиг хот улс төрийн амьдралын гол төвд оршиж байсан учир 1339 онд болсон ээлжит үймээний хөлд лам нар амь үрэгджээ. Цагадайн улсын хан ширээнд санаархаж байсан Өгэдэйн удмын Али-султан Джэнкши ханыг хан ширээнээс унагаж амь насанд нь хортойгоор халдав. Төрийн эргэлт хийх энэ үед загалмайт шашны хамба Ришар тэргүүтэй гэлэн, лам нарыг бүгдийг нь хүйс тэмтэрсэн эмгэнэлт хэрэг гарчээ. Пасхалий ламтан энэ аймшигт үйл явдлын өмнөхөн пап ламд Цагадайн улс болон Алтан Ордны улсын талаар сонирхолтой мэдээ агуулсан захидал илгээсэн байжээ. Гэвч 1339 оны төрийн эргэлт нь төдөлгүй дарагдаж Али-султаныг хан ширээнээс зайлуулж дараа жил нь Алмалигт ирсэн Мариньолли ламтан шашны төвөө бүрэн сэргээж чадав. 1338 оны 5-р сарын 31-нд Тогоонтөмөр хааны төлөөлөгчид Авиньон хотноо хүрэлцэн ирэхэд тэд нарыг пап лам ХII Бенедикт (1334-1342) хүлээн авч уулзжээ. Их хааны хүсэлтийн дагуу пап лам Ханбалык руу францискан гэлэн ёсны ламтан Джовани Мариньолли тэргүүтэй шашны төлөөлөгчдийг илгээхээр тогтжээ. Эдгээр төлөөлөгчдийн зорилго нь гагцхүү Ханбалык хүрэх төдийгүй зам зуураа Алтан ордны хан Узбек (1312-1341), Цагадайн улсын хан болон түүний загалмайт шашинт хоёр зөвлөх (Карасмон, Юханон) нарт захидал дамжуулж өгөхөд оршиж байлаа. Мариньолли ламтан эдгээр бүх зорилгоо амжилттай биелүүлээд 1353 онд Европ руу буцжээ. Иймд, Эл хант улсын улс төрийн дотоод байдал тогтворгүй болоход папын засгийн газар Хятад хүрэх худалдааны нөөц замыг Цагадайн улсын нутгаар өртөөлөн өнгөрөөх арга замыг эрэлхийлэн тус улсад элч төлөөлөгч илгээж байжээ. Гэвч Цагадайн улсад XIV зууны дунд үед улс төрийн зөрчил тэмцэл дэгдэж папын засгийн газар тэрхүү санаачилгаа орхиход хүрчээ.
=Мөн үзэх=
=Эшлэл=
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Монголын түүхэн улс Ангилал:Киргизийн түүх Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс Ангилал:Узбекистаны түүх Ангилал:Хант улс Ангилал:Их Монгол Улс
Тарантогийн булан
3 талаараа эх газраар хүрээлэгдсэн бөгөөд зүүн талд нь Салентогийн хойг (Пулиа муж), баруун талд нь Калабрийн хойг (Калабриа муж) оршино. Ойролцоогоор 140км2 талбайтай. Тус буланд Керади арлууд оршино.
Тарантогийн булангийн эрэг хавийн нутаг нь эрт цагт Их Грек гэгддэг байсан бөгөөд грекчүүд олноороо оршин сууж өөрсдийн хот-улсаа байгуулан амьдарч байсан түүхтэй. Тарантум буюу одоогийн Таранто хотоос эхлэн Кротонус (одоогийн Кротоне) зэрэг олон колони хот-улсууд хөгжин цэцэглэж байсан юм.
Ангилал:Италийн булан Ангилал:Европын булан Ангилал:Ионы тэнгисийн булан Ангилал:Апулийн газар зүй Ангилал:Газар дундын тэнгисийн эргийн бүс нутаг
Аль-Жазира (хөлбөмбөгийн баг)
Аль-Жазира Спорт, Соёлын Клуб (Аль-Жазира Клуб, Арабаар: نادي الجزيرة) нь Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Абу-Дабид төвтэй хөлбөмбөгийн баг юм. Тэд АНЭУ-ын Про-Лигт тоглодог.
Түүх
Аль-Жазира нь 1974 онд Халидияа, Аль-Батийн багууд нэгдсэнээр бий болсон түүхтэй.
Бусад спорт
Хөлбөмбөгөөс гадна тус клубийн харьяанд волейбол, гандбол, сагсан бөмбөгийн багууд байдаг.
Цахим холбоос
Жазира Жазира
Агуулга ба хэлбэрийн нэгдэл
Агуулга хэлбэрийн нэгдэл ( Единство содержания и формы. Contents and form compound). Агуулгагүй хэлбэр, хэлбэргүй агуулга орших боломжгүй гэдгийг шинжлэх ухаан онолын хувьд, нийгмийн амьдрал туршлагын үүднээс баталсан байдаг. Тийм учраас сэтгүүл зүйн онолд нийтлэл, нэвтрүүлгийн аливаа төрөл агуулга хэлбэрийн нэгдэл төдийгүй сэтгүүлчийн ур чадварын шалгуур гэж үздэг.
Сэтгүүл зүйн үйл ажиллагаанд
Сэтгүүлч сонгож авсан сэдвийн хүрээнд агуулгыг илэрхийлэхийн тулд ямар нэгэн хэлбэрийг урлан бүтээсний үндсэн дээр нийтлэл, эсвэл нэвтрүүлэг төрдөг. Ийм бүтээл агуулга хэлбэрийн үл салах нэгдлийн үр дүн болдог онцлогтой. Агуулга, хэлбэр салшгүй нэгдмэл бөгөөд агуулга нь хэлбэрийн хувьд гол зүйл боловч хэлбэрийг идэвхгүйд тооцож бас болохгүй. Хэлбэр нь агуулгынхаа хөгжлийг түргэсгэх буюу удаашруулах замаар идэвхтэй нөлөөлнө. Агуулга хэлбэртэйгээ, хэлбэр агуулгатайгаа зөрчилдөх явдал ч гарна. Ийм тохиолддолд хэлбэрийг хаяж, агуулгыг голлох шаардлагатай.
Агуулга ихэнх тохиолдолд хэлбэрээс түрүүлж хөгжих зүй тогтолтой. Бүрэн төгс агуулгатай сайн нийтлэл бичихийн хөрс суурь нь баримтыг (амьдралыг) нарийн тодорхой судлах явдал юм. Хэлбэрийг хэт шохоорхсоноос агуулга нь орхигдож болохын дээр бас агуулгыг голлоод тохирох хэлбэрийг олоогүйгээс үлбэгэр нийтлэл гардаг. Энэ бол ур чадвар мөхсийн илрэл юм.
Нөлөөлөх хүчин зүйлс
Агуулга, хэлбэрт нөлөөлөх өөр олон хүчин зүйл бий. Энэ нь:
Уран сайхны байгууламж
Нийтлэлийн агуулга, хэлбэрийн нэгдлийг хангахад анхаарах нэг гол зүйл бол уг нийтлэлийн уран сайхны байгууламж юм. Томоохон хэмжээний нийтлэл нь өөрийн эхлэл, зангилаа, өрнөлт, туйл, төгсгөлтэй байна. Нийтлэлийг "яаж эхлэх вэ" гэдэг том урлаг юм. Оновчтой зөв эхлэл уншигчийг шууд хөтөлдөг. Ингэж хөтөлж эс чадвал уул нийтлэлийг цааш уншихгүй. Нийтлэлийн байгууламжийн гол ноён нуруу болж буй баримтыг амьдрал дундаас сонгож олох, заримыг нь орхиж гээх, товчлон цомхотгох, хэсэглэн бүлэглэх, дэс дарааллыг нь олж тунг нь тааруулах, харилцан шүтэлцээг нь тогтооход их анхаарах ёстой. Ингэхийн тулд баримтыг төстэйгээр нь бүлэглэх, харьцуулан жишиж үзэх, задлан шинжлэх, нэгтгэн дүгнэх, тодотгох, загварчлах аргыг чадмаг хэрэглэж сурах шаардлагатай юм. Энэ бүхнээс үзэхэд сэтгүүлчийн ур чадвар гэдэг нь уйгагүй хөдөлмөр, нарийн чимхлүүр ажлын үр дүн юм.
Ангилал:Гүн ухаан Ангилал:Сэтгүүл зүй Ангилал:Хэвлэл Ангилал:Нийтлэл
Сайшаалт ерөөлт
Сайшаалт ерөөлт (1760–1820; 60 насалсан) – 1796–1820 онд төр барьсан Чин улсын долоодугаар хаан, манж үндэстэн.
Бага нас
1760 онд Бээжин дэх хааны зуны ордонд Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны 15 дахь хүү болон төржээ. Эх нь Лин бага хатан хэмээх Вэй овогт хятад хүн (хожим нь 1765 онд Шяоичунь хатан өргөмжлөгдсөн) байв. Жинхэнэ нэр нь Айсингиоро Юнянь. Өмнөх хоёр хан хүү үхсэний дараа Тэнгэрийн Тэтгэсэн хаан 1773 онд Юнъяныг залгамжлагчаа хэмээн бодсон гэх ба 1789 оноос Жя чин ван цол хэргэм хүртээсэн..
Эзэн хаан
1796 онд Тэнгэр тэтгэгч 60 жил хаан суусны эцэст Энх амгалан хаан өвгийн дээр гарахгүй хэмээн амьд ахуйдаа хаан ширээгээ Жя чин ванд шилжүүлжээ. 36 настайдаа хаан өргөмжлөгдөж, Сайшаалт ерөөлт хэмээх оны цол хэрэглэж эхэлсэн (манжаар Сайчунга фэнсэн, хятадаар Жячин - Jiaqing) боловч эцгийгээ нас бартал эцгийнхээ заавраар улсыг удирдаж байлаа. 1799 онд эцэг нь өөд болсны дараа жинхэнээсээ төр барьсан.
Гэсэн ч Сайшаалт ерөөлтийн үеэс Чин улсын хүчин чадал доройтож хээл хахууль, байгалийн гамшиг, бослого хөдөлгөөнд нэрвэгдэв. Хятадын Цагаан лянхуа (1796–1804), Мяо ардын бослого (1795–1806)-той тэмцсэн ба Европын худалдаачдын оруулж ирсэн хар тамхины балгаар эдийн засаг сульджээ. Мөн христийн шашин дэлгэрэхийг эсэргүүцэж байсан.
Ордны тэмцэл
1803, 1813 онд хааны гэр бүлээс хааныг хороохыг хоёр удаа завдсан ч бүтээгүй.
thumb|Номын өрөөнд
Төгсгөл
Сайшаалт ерөөлт хаан 1820 онд 60 насандаа Халуун голд зусч байхдаа зуурдаар нас барсан. Шалтгаан тодорхойгүй. Аяганд ниргүүлсэн, цус харвасан зэрэг таамаг байдаг бөгөөд хааныг Чингийн баруун бунханд оршуулжээ. Дараачаар нь хоёрдугаар хүү Мяньнин нь хаан сууж, Төр гэрэлт гэх оны цол хэрэглэх болсон.
Хайме Эскаланте
Хайме Алфонсо Эскаланте Гутьерес (Jaime Alfonso Escalante Gutierrez, 1930 оны 12 сарын 31 - 2010 оны 3 сарын 30) бол математикийн багш, профессор юм. Тэрээр бага насны хүүхдүүдэд тооны сонгон суралцах хичээл заадаг байсан ба тэр нь одоогийнхоор IQ-сэтгэхүй хөгжүүлэх хичээл, хошин бодлого заадаг　байв.
Ажил хөдөлмөрийн байдал
Хайме Эскаланте Боливийн нийслэл Ла-Паст төрсөн. Тэр нутагтаа физик математикийн багшаар 14 жил ажиллаад, 1964 онд Америкийн Нэгдсэн Улс руу шилжихээр шийдсэн. Түүний хамгийн анхны зогсоол нь Пуэрто-Рикогийн их сургууль байсан. Тэрээр Байгалийн ухааны болон математикийн хэд хэдэн курст суусан. Дараа нь Пуэрто-Рикогоос Калифорни руу очход тэр англи хэл мэдэхгүй учраас багшилж чадахгүй гэдгээ мэдсэн. Энэ байдал нь түүнд маш их саад бэрхшээл болж байсныг мэдээд Пасадена хотын коллежид багшлах эрхийн зэрэг олж авхаар дахин сурсан. Тэрээр өдөр нь ажиллаад, оройгоор нь үргэлжлүүлэн сурч математикийн багшаар ажиллах эрхээ олж авсан.
1976 оноос Лос Анжелсын Garfield – ын дунд сургуульд багшлаж эхэлсэн. Тэр өдөр болгон танхай, дээрэнгүү, сахилагүй хүүхдүүдтэй ажиллаж байсан. Энэ байдал нь Garfield – ын жинхэн дүр төрх байлаа. Энэ байдлын үл харгалзан Escalante сурагчидыг мэдлэг чадвартай болгох сонирхолдоо хөтлөгдөн хэдхэн сурагчидтай анги нээсэн ба тэдэнд хошин бодлого, IQ буюу сэтгэхүй хөгжүүлэх бодлого заадаг байсан. 1981 онд AP (Advanced Placement calculus exam) шалгалтанд 15 нь сурагч ороод 14 нь тэнцсэн. Үүнд боловсролын үнэлгээний төвийхөн итгээгүй, тэднийг хуулсан гэж үзэн дахин шалгалт авсан тэд тэнцсэн. 1982 онд 18 сурагч шалгалт өгсөн тэд тэнцсэн. Энэ үедээ Escalante багш улсынхаа хэмжээнд танигдах болсон. 1983 онд шалгалт өгөх сурагчидын тоо 2 гаруй дахин нэмэгдэж 33 сурагч шалгалт өгч 30 амжилттай өгч байсан. 1991 онд математикийн хичээлээр шалгалт өгөх Garfield  сургуулын сурагчидын тоо 570 хүртлээ нэмэгдсэн. Тэр жилээ хүмүүсийн дарамт шахалтаас болоод Escalante сургуулиасаа явсан. Түүнийг тэр дор нь Sacramento сургууль хөлсөлж ажлуулсан. Түүний тусгай програмд нь зориулсан тоног төхөөрөмж болон санхүүжилтыг үндэсний шинжлэх ухааны сан болон Atlantic Richfield компани гаргаж дэмжин ажилсан. Түүний ажил хөдөлмөрийн талаарх кино 1988 онд дэлгэцнээ гарсан ба тэр кино тийм ч олны танил болж чадаагүй ч түүний мэргэжил нэгт хүмүүс нь ихээхэн бахархалтайгаар энэхүү киног хүлээнэ авсан юм. Stand and Deliver нэртэй энэ киног хийхдээ ихээхэн зүтгэл болон хүчин чармайлт гаргаж байж хийсэн уг кино ихээхэн амжилт олж чадсан юм. Түүний дүрд Edward James Olmos тоголсон. Энэ кино бол амеркийн боловсролын тухай сонгодог бүтээл болж чадсан. Энэ киноны 90% нь Escalante – ын амьдрал байсан бол 10% нь драм байсан.
Гадаад холбоос
Ангилал:Багш Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Боливичууд Ангилал:1930 онд төрсөн Ангилал:2010 онд өнгөрсөн
Сэжун
Сэжун (세종시; Sejong City) — Өмнө Солонгос улсын өөртөө засах онцгой хот.
465 км² газар нутагтай, 206 мянган хүнтэй. Хот суурин, хөдөө хээрийг багтаасан нутаг юм.
Урьдын Ёньги хошууг ирээдүйн нийслэл болгохоор 2007 онд шийдэж, 2012 онд Сэжун хот хэмээсэн.
Одоо энд Өмнө Солонгос улсын засгийн газрын зарим яам, агентлаг шилжин байрлаад байна.
Нэр
Солонгос үсгийг зохиосон Чусонь улсын «Сэжун» вангийн нэрээр хотыг нэрийдсэн.
Түүнээс өмнө «Ёньги» (연기 - «утаа, үзүүлбэр») нэртэй хошуу нутаг байв.
Газар зүй
Сэжун Сөүлээс өмнө зүгт 121 км зайтай.
Тэжонь, Чонань, Чонжү гурван хотыг холбох уулзварт байдаг.
Хотын үзэмж
2007 онд шийдвэр гарсанаас хойш хоосон байсан газар барилга байшин шинээр барьж байна. Засгийн газрын байруудаас гадна зоогийн газар, сургууль, хүнсний зах барьсан. 2015 оны байдлаар эмнэлэг баригдаагүй байна.
Түүх
2004 онд Өмнө Солонгос улсын ерөнхийлөгч Ну Мүхёнь улсын нийслэлийг Сөүлээс Чүнчонд шилжүүлэх төлөвлөгөө боловсруулсан. Еньги-Кунжү, Кунжү-Нуньсаньд гэсэн хоёр санал гарсан. Хотыг 500000 хүнтэй байхаар төлөвлөсөн.
Улсын хурлаар төлөвлөгөөг хэлэлцэхэд ширүүн маргаан болжээ. И Мёньбаг ерөнхийлөгч төслийг эхлүүлсэн. Одоогийн ерөнхийлөгч Паг Гыньхе улс төрийн сөрөг хүчин байхдаа эсэргүүцэж байсан. Анх хотыг нийслэл хэмээсэн ч, дээд шүүх үүнийг хууль бус хэмээжээ.
Өмнө Чүнчон аймгийн Ёньги хошууг бүхэлд нь, Кунжү хошууны гурван сум, Чонвонь хошууны нэг сумтай нийлүүлж 2012 онд Сэжун хотыг албан ёсоор үүсгэн байгуулав.
Хүн ам зүй
Сэжунгийн хүн амын тоо 2015 онд 206,044 байна. 2020 онд 300000, 2050 онд 500000 хүрэх төлөвлөгөөтэй.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын суурин Ангилал:Төлөвлөсөн хот
Шарль де Голль
Шарль де Голль (франц. Charles André Joseph Marie de Gaulle; 1890 оны 11 сарын 22 – 1970 оны 11 сарын 9) Францийн нэрт төрийн зүтгэлтэн, генерал, Ерөнхийлөгч байсан. Дэлхийн орчин үеийн түүхийн хамгийн эгзэгтэй үе болох Хүйтэн дайны үед Франц улсыг удирдан залж хэнээс ч хараат бус одоогийн франц улсын байр сууринд, дэлхийн Их Найм (G8) орны нэг болох замд хөтөлсөн хүн юм.
Намтар
Шарль де Голль 1890 оны арваннэгдүгээр сарын 22-нд эх оронч католик шашинтай гэр бүлд төржээ. Хэдийгээр де Голлийн гэр бүл язгууртан байжээ. Шарль өөрийн гурван ах Ксавье, Жан, Пьер, эгч Мари-Агнес нар шиг Лилль хотод эмээгийнхээ гэрт төрсөн боловч эхийн хамт Парис т амьдардаг байжээ. Тэрээр гэр бүлдээ гурав дахь хүүхэд байв. Түүний эцэг Анри де Голль (1848-1932) шашны сургуулийн гүн ухаан, уран зохиолын профессор байсан байна. Шарлийн эх Жанна Майлот Лилль хотын нэхмэлийн үйлдвэрлэгч хөрөнгөтний гэр бүлээс гаралтай байжээ. Шарль хүү бага наснаасаа унших дуртай байсан. Түүх түүнд маш их сэтгэгдэл төрүүлсэн тул төрлөх Францад үйлчлэх сэтгэхүй багаасаа суужээ.
Хүүхэд байхаасаа тэрээр цэргийн үйл хэргийг их сонирхож байв. Парисын Станислас коллежид нэг жил бэлтгэл сургуулилт хийсний эцэст Сент-Сир дахь тусгай цэргийн сургуульд элсэв. Тэрээр явган цэргийг цэргийн төрөлийг сонгожээ: байлдааны ажиллагаанд хамгийн ойр байдаг тул энэ нь илүү "цэргийн" юм. 1912 онд Сент-Сир сургуулийг сургуулиасаа 13-т (300 хүнээс) төгссөний дараа де Голль маш сайн гэрчилгээ авсан: "Тэр гайхалтай чадвартай, эрч хүч, хичээл зүтгэл, урам зориг, бие даасан байдал, шийдэмгий зан чанартай. Гайхалтай офицер болж чадна" гэж түүний дүгнэлтэнд бичжээ.
1914 оны 8-р сарын 12-нд Дэлхийн нэгдүгээр дай н эхэлснээс хойш дэслэгч де Голль зүүн хойд хэсэгт байрлах Шарль Ланрезакийн 5-р армийн бүрэлдэхүүнд байлдааны ажиллагаанд оролцож байжээ. 8-р сарын 15-нд Динан хотод тэрээр анхны шархаа авч, 10-р сард эмчилгээ хийлгэсний дараа үүрэгт ажилдаа буцаж ирэв. 1916 оны 3-р сарын 10-нд Месниль-лес-Хурлусын тулалдаанд тэрээр хоёр дахь удаагаа шархаджээ. Ахлагч цолтой 33-р ангид буцаж ирээд ротын захирагч болжээ. 1916 онд Дуамонт тосгоны ойролцоох Вердун тулалдаанд тэрээр гурав дахь удаагаа шархаджээ. Дайны талбарт үлдсэн тэрээр (нас барсан гэж үзсэн) Хүндэт Легионы одонгоор шагнагджээ. Гэсэн хэдий ч Чарльз амьд ухаангүй байдалд, Германчуудад баригдсан; Тэрээр Майенна эмнэлэгт эмчлүүлж, янз бүрийн цайзууд дамжижсан байна. Де Голль зургаан удаа зугтахыг оролдсон. Инголштадтаас бүтэлгүй оргосны дараа түүнийг Розенберг рүү шилжүүлж, тэндээс хоёр удаа зугтахыг оролдсоны дараа баригдаж Пассау дахь цэргийн шоронд хоригдов. Дараа нь тэднийг дахин Инголштадт, дараа нь Вюрцбург руу шилжүүлэв; Де Голль зугтах гэж дахин хоёр удаа амжилтгүй оролдлого хийв. Эцэст нь де Голль Зүүн Германы Магдебург хотод иржээ.
Инголштадтын цайзад олзлогдож байхдаа тэрээр ЗХУ-ын ирээдүйн маршал М.Н.Тухачевскийтэй нэг өрөөнд удаан хугацаагаар амьдарч, түүний тусламжтайгаар орос хэл сурахыг хүртэл оролдсон; Тэдний хооронд харилцаа холбоо, түүний дотор цэрэг-онолын сэдвээр яриа болж байжээ. Олзлогдож байхдаа де Голль Германы зохиолчдыг уншиж, Германы талаар илүү ихийг олж мэдсэн бөгөөд энэ нь түүнд сүүлд цэргийн командлалд ихээхэн хэрэг болжээ. Тэр үед тэрээр анхны номоо "Дайсны хуаран дахь зөрчилдөөн" (1924 онд хэвлэгдсэн) бичжээ.
Де Голль 32 сар олзлогдож, 1918 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд эвлэрлийн гэрээ байгуулсны дараа л суллагдан эх орондоо иржээ. 1919-1921 онд де Голль Польшид байхдаа Варшавын ойролцоох Рембертов дахь эзэн хааны гвардийн хуучин сургуульд тактикийн онолыг зааж, 1920 оны 7-8-р сард ЗХУ-ын фронтод богино хугацаанд тулалдаж байв. 1919-1921 оны Польшийн дайн хошууч цолтой. Польшийн армид байнгын албан тушаал хаших саналаас татгалзаж, эх орондоо буцаж ирээд 1921 оны 4-р сарын 6-нд Ивонна Вандрутай гэрлэжээ. 1921 оны 12-р сарын 28-нд хүү Филипп мэндэлжээ. 1924 оны 5-р сарын 15-нд охин Элизабет, 1928 онд бага охин Анна мэндэлжээ.
1930-аад онд дэд хурандаа, дараа нь хурандаа де Голль “Мэргэжлийн армийн төлөө”, “Сэлмийн ирмэг дээр”, “Франц ба түүний арми” зэрэг цэрэг-онолын бүтээлийн зохиолч гэдгээрээ олны танил болсон. Ялангуяа де Голль өөрийн номондоо ирээдүйн дайны гол зэвсэг болох танкийн хүчийг цогцоор нь хөгжүүлэх шаардлагатай байгааг онцлон тэмдэглэсэн байдаг.
Тэрээр 1932-1936 онд Батлан ​​хамгаалахын дээд зөвлөлийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга байсан. 1937 онд тэрээр офицер бэлтгэх сургуульд багшилж, улмаар Мец дэх 507-р танкийн ангийн командлагчаар томилогдов. 1937-1939 онд танкийн ангийн командлагч байсан.
Дэлхийн 2-р дайны эхэн үед де Голль хурандаа цолтой байв. Дайн эхлэхийн өмнөх өдөр (1939 оны 8-р сарын 31) түүнийг франц-германы хил орчмын Саар хот дахь танкийн цэргийн командлагчаар томилов. 1940 оны зургадугаар сарын 1-нээс бригадын генералаар түр ажилласан. 6-р сарын 6-нд Ерөнхий сайд Пол Рейно Де Голлийг Цэргийн дэд сайдаар томилов.
"Би-Би-Си" 1940 оны 6-р сарын 18-нд Францын Эсэргүүцлийг бий болгохыг уриалсан генерал де Голлийн хэлсэн үгийг радиогоор дамжуулав.
1941-1942 онуудад эзлэгдсэн Франц дахь партизан хөдөлгөөний сүлжээ мөн өргөжсөн. 1941 оны 10-р сараас эхлэн Германчууд барьцаалагдсан хүмүүсийг анх удаа бөөнөөр нь цаазласны дараа де Голль бүх францчуудыг бүрэн ажил хаялт, дуулгаваргүй байдлын олон нийтийн үйл ажиллагаанд уриалжээ.
1944 оны 6-р сарын 4-нд де Голлийг Британий Ерөнхий сайд У.Черчилль Лондонд дуудаж уулзсан байна. Их Британийн Ерөнхий сайд холбоотны цэргүүд Нормандид удахгүй буух гэж байгаа тухай хэлж, үүнтэй зэрэгцэн АНУ-ын Рузвельтийн шугамыг бүрэн дэмжиж байгаагаа мэдэгдэв. Де Голльд түүнд шаардлагагүй гэдгийг ойлгуулахыг хичээжээ. Генерал Дуайт Эйзенхауэрын бичсэн уриалгын төсөлд Францын ард түмэн "хууль ёсны эрх баригчдыг сонгох хүртэл" Холбоотны командлалын бүх зааврыг дагаж мөрдөхийг тушаажээ. Генерал де Голль үүнтэй санал нийлээгүй байна.
1944 оны 6-р сарын 6-нд Холбоотны цэргүүд Нормандид амжилттай газардсанаар Баруун Европ т "хоёр дахь фронт"-ыг нээв. Генерал де Голль Францын чөлөөлөгдсөн газар нутагт богино хугацаанд байж, Түр засгийн газар байгуулсны дараа ерөнхийлөгч Рузвельттэй хэлэлцээ хийхээр Вашингтон руу дахин очсон бөгөөд зорилго нь Францын тусгаар тогтнол, агуу байдлыг сэргээх зорилготой байв.
1944 оны 8-р сараас де Голль Францын Сайд нарын Зөвлөлийн (Түр засгийн газар) даргаар ажиллаж байв. Дараа нь тэрээр энэ албан тушаалд богино хугацаанд, нэг жил хагасын хугацаанд хийсэн үйл ажиллагаагаа "аврал" гэж тодорхойлдог. Францыг Англи-Америкийн блокийн төлөвлөгөөнөөс "аврах" шаардлагатай байв: Германыг хэсэгчлэн дахин цэрэгжүүлэх, Францыг агуу гүрнүүдийн эгнээнээс хасагдах байжээ.
Генерал 1944 оны арванхоёрдугаар сарын 2-ноос 10-ны хооронд ЗХУ-д анх айлчилж, Бакугаар дамжин Москвад иржээ. Энэ айлчлалын сүүлийн өдөр Кремльд Сталин, де Голль нар "Эвсэлт болон цэргийн тусламжийн тухай" гэрээнд гарын үсэг зурав. Энэ үйлдлийн ач холбогдол нь юуны түрүүнд Францыг агуу гүрний статус руу эргүүлэн авчирч, ялсан улсуудын дунд хүлээн зөвшөөрөгдсөн явдал байв.
Дайны дараа
Францад дайны дараа амьжиргааны түвшин доогуур хэвээр, ажилгүйдэл нэмэгдэв. Улс орныхоо улс төрийн бүтцийг ч зөв тодорхойлох боломжгүй байсан. Үүсгэн байгуулалтын хурлын сонгууль (1945 оны 9-р сарын 21) аль ч намд давуу байдал олгосонгүй (коммунистууд харьцангуй олонхи болж, Морис Торез дэд ерөнхий сайд болсон), Үндсэн хуулийн төслийг удаа дараа няцаасан, Францын банк, дөрвөн том банк 1945 оны 12-р сарын 2-нд улсын мэдэлд авав. Цэргийн төсвийг өргөжүүлэхтэй холбоотой дараагийн зөрчилдөөний нэгний дараа де Голль 1946 оны 1-р сарын 20-нд Засгийн газрын тэргүүний албан тушаалаа орхисон.
1958 оны 6-р сарын 1-нд де Голлийг 329 саналаар Сайд нарын зөвлөлийн даргаар батлав. Де Голлийн засгийн эрхэнд гарахын шийдвэртэй эсэргүүцэгчид нь Мендес-Франс тэргүүтэй радикалууд, зүүний үзэлтнүүд (ирээдүйн ерөнхийлөгч Франсуа Миттераныг оролцуулаад) болон Морис Торез, Дюкло тэргүүтэй коммунистууд байв. Тэд төрийн ардчилсан үндсийг ямар нэг болзолгүй дагаж мөрдөхийг шаардаж байсан бөгөөд де Голль үүнийг аль болох хурдан засахыг хүсч байв.
1958 оны 9-р сарын 28-нд болсон Үндсэн хуулийн бүх нийтийн санал асуулга IV Бүгд Найрамдах Улсын арван хоёр жилийн түүхийг дуусгаж, Францын ард түмэн 79 гаруй хувийн саналаар Үндсэн хуулийг дэмжсэн юм. Энэ нь генерал де Голльд шууд итгэл хүлээлгэсэн санал байлаа.
1961 оны 9-р сарын 8-нд де Голлийн амь насанд халдах 15 оролдлогын эхнийх нь болсон нь баруун жигүүрийн "Нууц армийн байгууллага" (Organization de l'Armée Secrète) зохион байгуулжээ.
Де Голлийн долоон жилийн ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 1965 оны сүүлээр дууссан. Бүгд Найрамдах 5-р улсын Үндсэн хуульд зааснаар шинэ сонгуулийг томсгосон сонгуулийн коллеж явуулах ёстой байв. Харин хоёр дахь удаагаа нэр дэвших гэж байсан ерөнхийлөгч төрийн тэргүүнээ ард түмний саналаар сонгохыг шаардав.
5-р сарын 30-нд Елисейн ордонд де Голль өөр нэг радиогоор илтгэл уншиж байна. Тэрээр албан тушаалаа орхихгүй гэдгээ мэдэгдэж, Үндэсний ассамблейг тарааж, ээлжит бус сонгууль зарлаж байна. Де Голль амьдралынхаа сүүлчийн удаа "бослого"-ыг хатуу гараар таслан зогсоох боломжийг ашиглаж байна. УИХ-ын сонгуулийг тэрээр итгэл хүлээлгэж буй хэрэг гэж үзэж байгаа. 1968 оны 6-р сарын 23-30-ны хооронд болсон сонгуулиар Голлистууд (UNR, "Бүгд найрамдах улсын холбоо") Үндэсний ассемблейн суудлын 73.8 хувийг авчирчээ. Энэ нь анх удаа нэг нам доод танхимд үнэмлэхүй олонхи болж, францчуудын дийлэнх олонх нь генерал де Голльд итгэж байгаагаа илэрхийлсэн гэсэн үг.
1969 оны 4-р сарын 28-нд огцорсныхоо дараа де Голль эхнэрийнхээ хамт Ирланд руу явж, дараа нь Испанид амарч, Коломб хотод "Найдварын дурсамж" дээр ажиллажээ. Тэрээр шинэ эрх баригчдыг Францын агуу байдлыг "дуусгалаа" гэж шүүмжилжээ.
Де Голль огцорч, нас барсны дараа түүний түр зуурын нэр хүндгүй байдал түүх болж өнгөрсөн бөгөөд түүнийг юуны түрүүнд Наполеон I зэрэг хүмүүстэй эн зэрэгцэхүйц францын түүхэн томоохон хүн, үндэсний удирдагч гэж хүлээн зөвшөөрдөг ажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын ерөнхийлөгч Ангилал:Францын ерөнхий сайд Ангилал:Францын батлан хамгаалахын сайд Ангилал:Францын бригадын генерал Ангилал:Паневропын холбооны гишүүн Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай) Ангилал:Францын Үндэсний Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Викториа Хатан Хааны Гинж одон шагналтан Ангилал:Аллагын хохирогч Ангилал:Герман-Францын харилцаа Ангилал:Дайны олзлогдогч Ангилал:Францын дэлхийн нэгдүгээр дайны хүн Ангилал:Францын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Цаазлуулах ялтай хүн Ангилал:Францчууд Ангилал:1890 онд төрсөн Ангилал:1970 онд өнгөрсөн
Гай Батлер
Гай Монтагу Батлер (Guy Montagu Butler, 1899 оны 8 сарын 25 – 1981 оны 2 сарын 22) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч, 1920 оны Антверпены олимпийн 4x400 м-ийн буухиагийн аварга тамирчин юм.
Төв Жава
Өрнө Жава (индонезээр Jawa Tengah) - Индонез улсын 34 мужийн нэг. Жава аралд байрладаг, 30.4 сая хүнтэй. Төв нь Семаран ( Semarang) хот. Хүн амын 98% нь Жава үндэстэн.
Гай Батлер
Батлер Лондон хотын Харроу дүүргийн Миддлсекст төрж, Харроугийн дунд сургуульд суралцаж төгсчээ. Британийн хөнгөн атлетикчдын дунд олимпоос хамгийн олон буюу 4 медаль хүртсэн амжилтыг Батлер болон Себастьян Коэ нар эзэмшдэг юм.
1920 онд Антверпенд болсон зуны олимпод Батлер хувийн дүнгээр 400 метрийн гүйлтэд мөнгөн медаль зүүснээс гадна Британийн баг 4x400 метрийн буухиа гүйлтэд 3:22.2 амжилтаар түрүүлэхэд төгсгөлийн гүйгчийн үүргийг гүйцэтгэжээ.
Төв Жава
Цахим холбоос
Ангилал:Индонезийн аймаг
Гай Батлер
4 жилийн дараа Парисын олимпод оролцож, дээрх хоёр төрөлдөө хоёуланд нь хүрэл медаль зүүсэн бөгөөд 4x400 м-ийн буухиа гүйлтэд Британийн баг 3:17.4 гэсэн амжилт үзүүлсэн байна. Батлер 1928 онд Амстердамын олимпод оролцож, 200 метрийн гүйлтийн 1/4 шигшээд шалгарсан байна.
Гай Батлер 80 насандаа Хантингдонширийн Сент-Неотст нас нөгчжээ.
Эшлэл
Ангилал:Их Британийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Их Британийн 400 метрийн гүйгч Ангилал:4х400 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:Их Британийн олимпын аварга Ангилал:Их Британийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Их Британийн сэтгүүлч Ангилал:Спортын сэтгүүлч Ангилал:1920 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1924 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1899 онд төрсөн Ангилал:1981 онд өнгөрсөн
Муур
Муур (Felis catus) буюу гэрийн муур хортон мэрэгч, могой, хилэнцэт хорхой зэрэг гэрийн хортныг агнах чадвар, хүнд дасах чадвараараа хүнд үнэлэгддэг махан идэшт хөхтөн. Муур дор хаяж 9500 жилийн өмнө хүнтэй холбоотой болсон.
Чадварлаг махчин муур 1000 орчим зүйлийн амьтан барьж хооллодог. Энгийн команд сургаж болно. Муур хаалганы бариул доош дарж онгойлгох зэрэг энгийн механизмыг өөрөө эзэмшиж сурдаг. Муур янз бүрийн дуу авиагаар харилцдагаас гадна, биеийн хөдөлгөөнөөр харилцдаг. Муур дэлхий дээр хамгийн түгээмэл гэрийн амьтан байх магадлалтай. Нийт 600 сая гаруй муур дэлхий даяар тархсан. Бүртгэлтэй цэвэр үүлдрийн муур тэжээдэг хүмүүс олон бий.
Муурыг шүтээнээ болгосон эртний Египетэд муурыг анх гэршүүлсэн гэж саяхан болтол үздэг байв. Гэвч 2007 оны судалгаагаар гэрийн бүх муур МЭӨ 8000 жилийн өмнө Ойрхи Дорнодод гэршсэн тав хүртэл тооны Африкийн цоохондойгоос (Felis silvestris lybica) гаралтайг тогтоожээ.
Анатоми
Муур нь 2.5-7кг жинтэй, зарим үүлдэр, тухайлбал Maine Coon зэрэг нь 11.3 кг хүрдэг. Мөн маш жижигхэн 1.8кг орчим төрөл бас бий. Дэлхийн хамгийн том рекорд тогтоосон муур 21кг 297гр ба хамгийн жижиг нь 1кг 36гр байна. Муурын дундаж өндөр 23-25см, урт 46см (толгой, бие) ба сүүлний урт 30см байдаг. Үе мөч, булчин, шөрмөс нь тун зөөлөн, уян хатан тул толгойныхоо эргэн тойрноос бусад бараг бүх биеийнхээ хэсгийг долоож чадна. Мөн өндөр үсрэх чадвар сайн бөгөөд биеийн өндрөөсөө 5 дахин илүү 1.5м орчим үсэрч чаддаг. Цагт 60км орчим хурдлах чадвартай хэмээгдэх ба эгшин зуур богино зайд өндөр хурд гаргах боловч хол давхихгүй.
Нүд
Нүүрнийх нь хэмжээтэй харьцуулахад нилээн том нүдтэй. Харааны хувьд хөдөлгөөнт зүйлийг олж тогтоохдоо тун сайн ч, хөдөлгөөнгүй болон удаан хөдөлж буй зүйлийг олж харахдаа тийм сайн биш. 2-6м доторхийг тод сайн харах ба түүнээс ойр эсвэл хол зүйлийг харахдаа сайн биш гэж тооцогддог. Хүүхэн хараа нь хүнийхээс өөр, босоо нарийн байдаг нь хэмжээгээ хурдан өөрчлөхөд давуу талтай аж. Гэгээтэй газар нарийн босоо, бүдэг харанхуй орчинд хүүхэн хараа нь нүд дүүрэн нээгдэж гэрлийн нүдэнд тусах хэмжээг ихэсгэх ба сайн хардаг. Өнгөний үндсэн 3 эх болох хөх, улаан, ногооныг ялгах боловч улаан өнгийг бүдэг ягаан болгож хардаг байна. Ерөнхийдөө юмс үзэгдлийг хар, цагаанаар харна.
Чих
Муурын 5 мэдрэхүй дотроос хамгийн сайн нь сонсгол аж. 60 герц-65 килогерц хүртэл гэж тооцогддог. (Нохой 40гц-47кгц, Хүн 20гц-20кгц) Энэ нь хулгана зэрэг амьтдын гаргах чимээг олж сонсоход зориулагдсан. Мөн чихээ нэг нэгээр нь 2 өөр зүгт хөдөлгөн тэр зүгийнхээ дуу чимээг ялгаж сонсож чаддаг ба хаана яг аль зайд гарч буйг нь маш нарийн тогтоодог байна. Эдгээр нь шөнөөр ан хийхдээ олзоо хүлээн мярааж, гэтэж байгаад авлахад зохицон хөгжсөн чадвар юм.
Сүүл
Сүүл нь биеийн урттай ойролцоо байна. Зарим үүлдрийн муур маш богино эсвэл сүүлгүй байх нь бий. Гүйх, харайх, үсрэх зэрэгт хөдөлгөөний тэнцвэрээ олоход хэрэглэгдэх ба мөн юу илэрхийлж байгааг мэдэж болно.
Хуруу
Урд хөл нь 5, хойд хөл нь 4 хуруутай байдаг. Гэвч зарим гажигаас болоод урд хөл нь 6, эсвэл хойд хөл нь 5 хуруутай муур цөөнгүй бий. Гиннесийн номд хойд, урд хөлөндөө тус бүр 7 хуруутай, нийт 28 хуруутай муур тэмдэглэгдсэн байдаг.
Мал эмнэлгийн холбогдолтой
Ангилал:Мийнхэн  Ангилал:Гэршүүлсэн амьтан Ангилал:Геномын дараалалтай организм
Сэлаж тойрог
Сэла́ж тойрог (Judeţul Sălaj []) — Румыны нэгдүгээр зэргийн тойрог, 691.106 хүнтэй «жудец». Сэлаж тойргийн төв нь Залэу.
Газар зүй
Тус тойрог нь нийт 3864 км² газар нутагтай ба энэ нь Румын улсын нийт газар нутгийн 1,62 %-тай тэнцэх нутаг юм. Сэлаж тойргийн зүүн хойд хэсэг нь Сомешийн талд орших бол үлдсэн нутаг нь Апусенийн нурууны ард оршдог. Томоохон голуудын тоонд Сомеш, Баркэу, Алмаш, Залэу, Сэлаж зэрэг орно.
Сату Маре ба Марамуреш тойргуудтой умард талаараа, Бихор тойрогтой баруун ба баруун урд талаараа, Клуж тойрогтой зүүн ба өмнөд талаараа хиллэнэ.
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Шороо (махбод)
Шороон махбод Таван махбодын нэг, аливаа юмсын бүтэцийн суурь шүтээн болж байдаг үндсэн махбод.
Ангилал:Монголын анагаах ухаан
Эмилиано Вивиано
Замнал
2012 оны нэгдүгээр сарын 13-нд «Палермо» багтай 2016 оны зургаадугаар сарын 30 хүртэл гэрээлэв.
Гадны холбоос
Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Чезена багийн тоглогч Ангилал:Брешиа багийн тоглогч Ангилал:Болонья багийн тоглогч Ангилал:Палермо багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Тоглоомын онол
1944 онд Жон фон Нойманн, Оскар Моргенштерн нарын "Тоглоомын онол ба эдийн засгийн үйл ажиллагаа" хэмээх номонд энэхүү онолыг тодорхойлсон гэж үздэг.
Тоглоомын онолд авч үздэг тоглоом гэдэг нь ерөнхийдөө дараах шинж чанарыг агуулсан хийсвэр загварыг хэлдэг.
Ийм шинж чанар бүхий загварын жишээ гэвэл, Шатар, Даам зэрэг 2 тоглогч тодорхой хэлбэржсэн（өөрөөр хэлбэл, математикийн аргаар илэрхийлэх боломжтой）дүрмийн дагуу тодорхой зорилго биелүүлэхийг зорьж тоглох тоглоомууд болно. Иймээс энэ онолыг "Тоглоомын онол" гэж нэрлэсэн ажээ.
Энэхүү хийсвэр загвар нь дараах хэлбэрээр дүн шинжилгээ, судалгаанд ашиглагддаг.
Ном зүй
Ангилал:Математикийн салбар Ангилал:Хүний зан араншин Ангилал:Шийдвэрийн онол
Цэнхэр сум
Цэнхэр сум нь Архангай аймгийн сум юм.
Газарзүй
Монгол орны төв хэсэгт Өргөн уудам нутгийг эзэлж байсан Заяын шавийн өмнөд хязгаар нь одоогийн Цэнхэр сумын нутаг байсан бөгөөд сумын ард иргэдийн дийлэнх нь Ачит гүний хошууныхан, Зоригт гүний хошууныхан байжээ. Цэнхэр сумыг анх байгуулахдаа Ачит гүний хошуунаас гадна бусад хошууны ард иргэдийг тус сумын бүрэлдэхүүнд оруулсан бөгөөд зүүн талаараа Илдэн бээлийн хошуу,  зүүн хойт талаар нь Луу гүний хошуу цөөн тооны айл байсан бололтой. Сумын иргэдийн гол цөм нь яах аргагүй Ачит гүний хошууныхан, Зоригт гүний хошууныхан байсан бололтой. 1923 онд ардын засгийн тогтоолоор Нутаг дэвсгэрийн шинэчилсэн хуваарь хийж, хошуудын хуучин нэрийг халж Цэцэрлэг мандал уулын аймаг байгуулсан Сайн Ноён Хан аймгийн чуулганыг одоогийн Цэнхэр сумын нутаг Цэцэрлэгийн голын баруун сав Мандал толгойн орчимд хийдэг болсноор Цэцэрлэг мандал аймаг гэдэг нэр анх үүссэн учиртай юм. Цэнхэр сум нь Хангайн уулархаг муж хийгээд Орхон, Тамирын хөндийд оршдог бөгөөд баруун хойд талаараа Булган сум, хойд талаараа Эрдэнэбулган, Батцэнгэл сумтай баруун, баруун урд талаараа Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт, өмнөд талаараа Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сум, зүүн өмнө зүүн талаараа өөрийн аймгийн Төвшрүүлэх, Хотонт сумтай хиллэн оршино. Нутаг дэвсгэр нь 332.8 мянган га
Түүх
1923 онд Зоригт гүний хошууг Цагаан сүм уулын хошуу, Ачит гүний хошууг Цэцэрлэг голын хошуу болгон өрчилж энэ хоёр хошууны газар нутаг баруун урд талаараа Тамч, Эрхэтийн гол урд талаараа Орхон гол Улаан ам, зүүн урд талаараа Агуйт, Жаргалант, хойд талаараа Сангийн толгой, баруун талаараа одоогийн Төвшрүүлэх сумын ихэнх нутагийг хамарч байв. 1925 онд Цэцэрлэг голын хошуу, Цагаан сүм уулын хошууг нэгтгэж Цэцэрлэг голын хошуу гэж нэрлэх болжээ. 1931 онд орон нутгийн засаг захиргааны зохион байгуулалтыг өөрчлөн засаг захиргааны үндсэн нэгж байсан хошууг халж, тэр үед байсан 5 аймаг, 72 хошуу, 525 сумыг газар нутаг, хүн амын талаар тэгшитгэн 12 аймаг, 324 сум болгон зохион байгуулжээ. Энэ үед Архангай аймгийн Цэнхэр сум нэртэйгээр байгуулжээ. үүнээс хойш 1961 онд Цэнхэр сум, Урд тамир сумыг нэгтгэж байжээ.
Хүн ам
Цэнхэр сум 1934 оны байдлаар 7 багтай байв. Үүнд 1-р баг нь Цэцэрлэгийн голын эхэн биеийн нутаг, 2-р баг нь Цагаансүм, 3-р баг нь Орхон, 4-р баг нь Цэнхэрийн голын дагуу нутаг, 5-р баг нь Могойн голын орчим, 6-р баг нь Цэцэрлэгийн голын доод биеийн хойт хэсэг, 7-р баг нь Цэцэрлэгийн голын доод биеийн өмнө хэсэг буюу одоогийн Төвшрүүлэх сумын ихэнх нутгийг хамарч байв. Тус сум энэ үед 780 өрх, 3312 хүн ам, 6207 адуу, 10828 үхэр, 29787 хонь, 2088 ямаатай байсан байна. Харин 2020 оны байдлаар Цэнхэр сумын нийт хүн ам 6144, үүнээс эр 3090, эмэгтэй 3054, нийт өрх 1782, шинэ төрсөн хүүхэд 144, нас барсан хүн 46, шилжиж ирсэн 68, шилжиж явсан 127, өрх толгойлслон эмэгтэй 392, тахир дутуу иргэн 229, өндөр настан 368, өндөр настай ганц бие өрх 102 байна
Түүхийн дурсгалууд
Архангай аймгийн Цэнхэр сумын нутагт эрт дээр үеэс хүн оршин амьдарч байсан тухай ул мөр түүхийн дурсгалт зүйлсийн үлдэц үлдэгдэл хадгалагдан байгаа билээ.
Сумын төвөөс 3 км орчим газар Цэцэрлэгийн голын хойт биед Хөшөөтийн ам хэмээх нутагт буй эртний хүрэл зэвсгийн үеийн дурсгал, “Буган хөшөө” нь эрт үеэс тус сумын нутагт хүн амьдарч байсны нэгэн тодорхой жишээ болно. Эл буган хөшөө нь 2 метр өндөр 0.5 метр зузаан юм байна. Хөшөөний нүүрэн талын өргөн хавтгайн дээд хэсэгт нар, их биенд буга загварчилан дүрслэж, доогуур нь өргөн бүс татжээ. Зүүн хажуугийн нарийн хавтгайд 3 буга, арын өргөн хавтгайн дээд хэсэгт нар, их биед 2 буга, бүсний дээхэн талд бамбай сийлжээ. Дээрхийн ижил хоёр буган чулуун хөшөө нь хүрэл ба төмөр зэвсгийн түрүү үед оршин сууж байсан овог аймгийн түүх соёлын гайхамшигтай дурсгалын нэг юм.
Цэнхэр сумын төвийн баруухан талд Цэцэрлэгийн голын хөвөөнд байдаг эртний булш, Бүрд багийн Майхан хэмээх уулын өмнө үзүүрт байх эртний Түрэгийн үеийн бололтой дөрвөлжин булш, Цэнхэрийн голын “Дээд тээг” хэмээх газрын эхэнд хоёр том цохионы дунд байх нэгэн сонин булш, Хужирын амны морь татдаг, Буйлан багийн Хайрхан уулын зүүн бэл зэрэг газруудад Хүрлийн үеийн том хэмжээтэй хиргисүүрүүд байдаг ажээ. Хүрэл ба төмөр зэвсгийн түрүү үед хамаарах хадны сийлмэл зураг, тамга тэмдгийн зүйлс тус сумын Бүрд багийн нутаг Ширдэгийн гол хэмээх газар байдаг юм байна.
XIII зууны үед холбогдох түүхийн дурсгалт зүйлсийн үлдэгдэл тус сумын нутагт нэлээд байдаг. Тухайлбал, Цагаан сүмийн голын хойт биед, Хөшөөтийн ам хэмээх газрын урд, Цагаан сүмийн рашааны баруухан талд эртний барилгын үлдэц ором байдаг бөгөөд гадуураа хэрэмтэй байсан болов уу гэж үзэж болохоор байдаг аж. Үүнийг Өгөөдэй хааны орд байсан тухай цухас мэдээ байдаг болой. Өгөөдэй хаан Хархоринд туурьшиж байсан бол түүнтэй тун ойролцоо байх Цагаан сзмийн рашаанд биеэ сувилж амрах зорилгоор юмуу, өөр ямар нэг зорилгоор ийнхүү орд харш бариулж суурьшиж байсан байж болох талтай. Нөгөө талаар эрдэмтэн О. Намнандорж гуай Цагаан сүмийн рашааныг XIII зууны үед тохижуулж ашиглаж байсан тухай бичсэн байдаг. Мөн цагаан сүмийн голын эхэнд нэгэн барилгын үлдэц ором байдгийг “Цагаан сүм” хэмээн нэрлэдэг болой. Эл сүмийг нэлээд эрт дээр үед магадгүй монгол нутаг дээр байсан эртний улсуудын үед ч хамаарч болох юм хэмээн эрдэмтэд үздэг бололтой юм.
Орхон голын бүр эхэнд “Жаран цөнгөрөг” хэмээх овгор хотгор ихтэй эдгэрч эрүүлшсэн газар байдаг аж. Эл газрыг ШУА-ийн гишүүн, доктор Х. Пэрлээ гуай эрт цагийн барилгын үлдэгдэл байж болох юм хэмээн тэмдэглэсэн байна. “Жаран цөнгөрөг” нэртэй бас иймэрхүү газар Цэцэрлэгийн голын эхэнд байдаг. Орхон голын зөв талын цутгаланд “Тээлийн амны дөрвөлжин газар” гэдгийг тэрбээр эртний хот барилгын үлдэгдэл хэмээсэн байдаг. Алтан-Овоо багийн нутагт Өгөөдэй хааны бор өргөө хэмээх хотын туурь, мөн Сайрын Бүрдний дэнж дээр Манжийн үеийн хотын туурь байдаг юм байна. Энэ мэт түүхийн дурсгалт зүйлс тус сумын нутагт элбэг байдаг бөгөөд гагцхүү түүнийг эрэн сурвалжилж илрүүлэх, шинжлэн судалж тодруулах явдал нэн чухал байгааг дурдах юун.
Албан байгууллагууд
ИТХ, ЗДТГ
1992 оноос хойш тус сумын Засаг даргаар 1992-1996 он Д.Бадрах, 1996-2000 он А.Баярбат, 2000-2001 он Д.Шаравсамбуу 2001 он Б.Ранжил, 2003-2004 он Л.Хүрэлбаатар, 2004-2008 он З.Болдбаатар, 2008-2017 он Б.Батжаргал, 2017-2020 он М.Ганболд, 2020 оноос Д.Галхүү нар ажиллаж байна. ИТХ-ын даргаар Бараанасан, Галбадрах, А. Баярбат, Т.Цолмон, М.Ганболд, Ж.Эрдэнэцогт, 2020 оноос С.Ууганбат нар ажиллаж байна. ЗДТГ-ын даргаар Д.Шаравсамбуу, Б.Батсуурь, Э.Болорцэцэг нар ажиллаж байна.
Хүн эмнэлэг
Тус сумын хүн эмнэлэг нь 1938 онд анх байгуулагдсан байна. 1959 онд анх төрөх тасаг нээгдэж анхны эх баригчаар Д. Чулуунжав ажилласан байна. Энэ эмнэлэг нь 1975 онд их эмчийн салбар болон өргөжиж анхны их эмчээр Цэдэн, Бат-Өлзий, Содномпил, Санжханд, Сэндогом, Ц. Пүрэвсүрэн, Оюунцэцэг нар ажиллаж байв. 1982 оноос хойш тус эмнэлэгийн эрхлэгчээр Б.Мижидсүрэн, Н.Энхтуяа, Б.Оюунтүвшин, Б.Амаржаргал, Ө.Мөнхшүр нар ажиллаж байсан ба ажиллаж байна.
Хүүхдийн цэцэрлэг
81972 онд байгуулагдсан бөгөөд 1975 онд 2 бүлэг, 50 хүүхдийн төлөвлөгөөтэй 8 ажилчинтай ажиллаж байжээ. 1982 онд 3 бүлэг, 75 хүүхэд, 15 ажилчинтай болж хүүхдийг насаар нь ангилан хүмүүжил сургалтын ажлаа явуулах болсон байна. 1975-1990 онд 400-500 хүүхдийг сургуульд бэлтгэн өөрийн байртай болсон байна. Хамт олны дотроос таван жилийн гавшгайч, үлгэр жишээ заах арга зүйч тэргүүний хүмүүс шалгаран шагнагдаж байсны дээр тус цэцэрлэг хамт олноороо бэлтгэл шатны сургууль болтлоо хөгжиж иржээ. 1990-1997 онд сургуулийн өмнөх насны 200-250 хүүхдийг сургуульд бэлтгэж өгчээ. Төсөл хэрэгжүүлэх замаар цэцэрлэгтэй тоглоом, хивс, приставк, өнгөт телевизор, хөгжимтэй болов. 2002 онд 2 бүлэг, 6 ажилчинтай, 6,5 сая төгрөгийн төсөвтэй, 50 хүүхэдтэй ажиллаж байсан байна. Тус цэцэрлэгийн эрхлэгчээр Баасанжав, Найм, Гүнсмаа, С. Аюушжав, Ц. Дэлгэр, Г.Хоролсүрэн нар ажиллаж байсан ба ажиллаж байна.
Сургууль
1923 оны 1дүгээр сард Цагаан сүм уулын хошуунд орон нутгийн зардлаар анхны бага сургууль байгуулагджээ. Тус сургууль нь 16 хүүхэдтэй байсан бөгөөд анхны захирал нь Д.Эрдэнэ-Очир. Мөн 1925 онд Цэцэрлэгийн голын баруун талд орон нутгийн хөрөнгөөр нэгэн сургууль байгуулж зуны улиралд хичээллэж захирлаар Сэддорж ажиллаж байсан байна. Харин улсын хөрөнгөөр байгуулсан анхны бага сургууль 1940 онд Ардын тэнхим нэртэй 3 багш, 45 сурагч, 3 гэртэй байгуулагдаж байв. Анхны захирлаар Чойжинхүү, Цэрэндаш багшаар Д.Намсрайжав, Жүрмэд нар ажиллаж байсан бөгөөд 1951 онд Цагаан сүмийн хөшгийн үзүүрт нэгэн бага сургууль нээгдэж цөөн жил ажиллаад сумын сургуульд нэгдсэн билээ. 1995-2006 оны хооронд Орхон багт бага сургууль ажиллаж байгаад сумын сургуульд нэгдсэн байна. Цэнхэр сумын төвийн сургууль нь 1970 онд 8 жилийн, 1991 онд 10 жилийн сургууль болон өргөжиж байжээ.Тус сумын бага сургуулийн захирлаар Д.Эрдэнэ-Очир, Сэддорж, Чойжинхүү, Цэрэндаш, Барамсайдорж, Б.Чоймбий, Ц.Нарангэрэл нар 8-н жилийн сургуулийн захирлаар М.Дамбий, Д.Цэдэнсодном, Б.Баасанхүү, С.Бумандорж нар 10-н жилийн сургуулийн захирлаар С.Бумандорж, Т.Цолмон, Д.Доржравдан, Должинсүрэн, Д.Бэрххүү, Т.Мөнхбат нар ажиллаж байсан байна.
Бөхчүүд
Цэнхэр сумын Улсын цолтой бөхчүүд Аймгийн наадамд түрүүлж үрүүрлэсэн бөхчүүд
1.    Улсын заан  Шаравын Гомбосүрэн 1925 онд үзүүрлэсэн
2.    Улсын заан  Шаравын Гомбосүрэн 1926 онд үзүүрлэсэн
3.   Улсын заан Шаравын Гомбосүрэн 1927 онд түрүүлсэн
4.    Улсын заан  Шаравын Гомбосүрэн 1928 онд үзүүрлэсэн
5.    Улсын заан Шаравын Гомбосүрэн 1929 онд түрүүлсэн
6.   Аймгийн арслан Жамбал 1943 онд 20-н жилийн ойн баяр наадамд түрүүлж хурц арслан цол хүртсэн.
7.   Улсын начин Дашпунцагын Пүрэв 1945 онд түрүүлсэн
8.   Улсын начин Дашпунцагын Пүрэв 1952 онд түрүүлсэн
9.   Аймгийн арслан Чойндонгийн Дашравдан 1953 онд 30-н жилийн ойн баяр наадамд түрүүлж хурц арслан цол хүртсэн.
10. Аймгийн заан Хумбаан 1955 онд үзүүрлэсэн
11. Улсын начин Дашпунцагын Пүрэв 1956 онд үзүүрлэсэн
12. Аймгийн арслан Бавага 1962 онд түрүүлсэн
13. Улсын начин Доржготовын Дашцэрэн 1996 онд үзүүрлэсэн
14. Улсын начин Цэрэндоржийн Нямдорж 2004 онд үзүүрлэсэн
15. Улсын начин Цэрэндоржийн Нямдорж 2006 онд түрүүлсэн
16. Улсын начин Эрдэнэцогтын Ванданцэрэн 2011 түрүүлсэн
17. Улсын арслан Мягмарын Бадарч  2012 онд түрүүлсэн
18. Аймгийн заан Бямбасүрэнгийн Баатарсүрэн 2014 онд үзүүрлэсэн
19.  Аймгийн арслан Цэнд-аюушын Цогтэрдэнэ 2015 онд түрүүлсэн.
20. Аймгийн арслан Доржийн Ням-очир 2019 онд түрүүлсэн.
22 Аймгийн арслан Будаагийн Батсайхан 2021 онд түрүүлсэн
Өөр аймгуудын наадамд түрүүлж үзүүрлэсэн бөхчүүд
1. Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харьяат аймгийн арслан Сэрээнэнгийн Намхай 1982 онд Дундговь аймагт түрүүлсэн
3. Архангай аймгийн Цэнхэр харъяат аймгийн арслан Самбуугийн Даваасүрэн 1995 оны Орхон аймгийн наадамд түрүүлсэн
4. Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харьяат улсын начин Цэрэндоржийн Нямдорж 2010 онд Хэнтий аймаг үзүүрлэж байсан байна
1998 оны бүх цэргийн наадамд улсын начин Цэрэндаваагийн Цэрэнчимид түрүүлсэн
2016 оны бүх цэргийн наадамд улсын харцага Мягмарын Бадарч үзүүрлэж байсан  бөгөөд бусад цол олгох барилдаан спартикаадаар болон түрүүлж үзүүрлээгүй ч олон жил шөвгөрсөн бөхчүүдэд аймгийн арслан, заан цол олгосон байдаг үүнд аймгийн арслан Г.Буньбадар, Л.Самбуу, Цэрэн, Ж.Зундуй,  аймгийн заан Ж.Дагдан, Ш.Дамдиа, Ө.Дашзэвэг, Д.Батмөнх, Түмэндэмбэрэл, Д.Отгонпүрэв, Зундуй, М.Цэнд-аюуш Д.Сумъяа цэргийн заан  С.Парчаа мөн аймгийн баяр наадамд шөвгөрч аймгийн цол авсан аймгийн харцага  Л.Төртогтох,  аймгийн начин Пүрэврэнцэн, Д.Сампил, Д.Долгорсүрэн, Ж.Эрдэнэдалай, Ц.Баасандорж Д.Батмөнх нар суманд түрүүлж сумын заан болсон  Б.Биндэръяа, Нанжид, Гүрсэд, О.Дагвасүмбэрэл, Саандар, Р.Дөөвөл, Д.Санжаа, Н.Цэрэндорж, Н.Лувсандарж, Дамдиагийн Дагвадорж, Д.Бямбасүрэн, Д.Мөнхтөр, Л.Баярмөнх,Гандаш, Ц.Дорждэрэм, Ж.Баатар, М.Нямдорж, Г.Орхонбаяр, Г.Алтангинж, Г.Цэдэндамба, С.Эрдэнэболд, Г.Түвшинжаргал, Б.Батчулуун С.Буман-эрдэнэ,Т.Гэрэлтод, Д.Алтангэрэл, Х.Очирхуяг,  Ц.Цэндсүрэн, Б.Сумъяадорж, Ч.Оюунбаатар, Г.Ширнэн, Б.Дашрэнцэн, С.Батэрдэнэ, М.Мандахбаяр, Д.Доржравдан нарын бөхчүүд төрөн гарсан байна.
Баримт, эшлэл
Үндэсний төв архив, О.Намнандорж "Монгол орны газар зүйн гайхамшиг" 1967 он, Сономдагва "БНМАУ-ын орон нутгийн засаг захиргааны өөрчлөлт" 1969 он, Архангай аймгийн засаг захиргааны зохион байгуулалт түүхийн товч 1988 он, Ш.Нацагдорж "Халхын түүх" 196-172 дахь тал, Х.Магсаржав "Цэнхэр сум" 1974 он, Х.Магсаржав "Архангай аймгийн Цэнхэр сум" 1993 он, Архангайн улсын архив /АУА/ ф. 1,д, хн. 122 Монгол бөхийн гайхимшиг 2018 он Цэнхэр сумын холбоотой вэб сайт сойшил,
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Усан
Аливаа юмсын бүтэцийн хувьд ус чийг болж, хэсгүүдийн хоорондоо барьцалдах үндэс суурь болж өгдөг махбод.
Ангилал:Монголын анагаах ухаан
Телеорман тойрог
Телеорма́н аймаг (Judeţul Teleorman) — Румыны дөчин нэгэн аймгийн нэг. 360,178 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Румын улсын аймаг
4 сарын 28
Тэмдэглэлт өдөр
0428 28
Хань ванлиг
Хань ванлиг улс нь хятадын байлдаант улсын Жинь ванлигийн задралын үр дүнд үүссэн юм. Уг ванлиг нь одооогийн Хэнань, Шэньси мужийн нутагт оршиж байсан. Баруун этгээдэд Цинь ванлиг, умардад Вэйгийн ванлиг улс, Зүүн Жоугийн нутаг, өмнөд этгээдэд Чу улстай тус тус хаяа залган оршиж байсан. МЭӨ 230 онд Цинь ванлигт эзлэгдэн мөхсөн.
Ангилал:Хятадын түүхэн улс Ангилал:Жоу улс
Бадган
Бадган нь Монголын уламжлалт анагаах ухааны нэр томьёо бөгөөд Монгол анагаах ухааны үндсэн онол болох Гурван гэм буюу хий шар бадган гурвын нэг болно. Санскритаар pitta түвдээр pad kan араб перс хэлээр palgam гэдэг. Утгачилвал шүлс гэсэн үг.
Шороо усан махбодтой. Бие махбодын шороо усан махбодтой холбоотой үйл ажилгааг хариуцан явуулдаг гэж үздэг. Таван зүйлийн бадган байдаг. 1. Ялзлагч бадган ходоодонд оршиж хоол ундыг ялзлах шингээх үйлдэлтэй
2. Шүтүүлэгч бадган өвчүүнд оршиж шороо усан махбодын шүтэх үйлдэл буюу биемахбодын эд эсүүдийн хоорондоо зууралдан барилдах үйлдэлийг гүйцэтгэдэг
3. Амтлагч бадган аманд оршиж хоол ундыг амтлах үүргийг гүйцэтгэнэ
4. Цэнгүүлэгч бадган тархинд оршиж ямарваа нэг үйлдэлд баярлах, сэтгэл ханах хариу үйлдэлийн хийнэ
5. Барилдуулагч бадган үесийн хооронд оршин яс үесийг хооронд нь барилдуулах үений хооронд зөөлөвч жийрэг болдог үений шингэнийг ялгаруулах үүргийг гүйцэтгэж байдаг.
Ангилал:Монголын анагаах ухаан
Жакарта
Жакарта
Индонез улсын нийслэл, улсынхаа хамгийн том, 10.2 сая хүнтэй хот. Жакарта хотын бөөгнөрлийг янз бүрээр тооцдогоос албан ёсных буюу 6,682.8 км² нутгийг хамрах "Жаботедабекжур" нутагт 2010 онд 28.3 сая хүн байна гэж тоологджээ.
Жакартын газарт 4-р зууны үед суурин байсан. Түүхэндээ МЭӨ 397–1527 оны үеийг нь "Сунда Келапа" (Sunda Kelapa), 1527–1619 оныхыг "Жаякарта" (Jayakarta), 1619-1942 оныхыг "Батавиа" (Batavia) зэргээр нэрийдэж байв. Колонийн үеийн Батавиаг халсан "Жакарта" гэх нэр нь өмнөх Жаякарта гэдэг үгний хураагдсан хэллэг юмсанжээ.
Зураг
thumb|750px|center|
Зүүлт тайлбар
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Азийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Индонезийн аймаг Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Жавагийн суурин  Ангилал:Саятан хот
Энейн дуулал
270px|thumb|Пьер-Нарсис Граны бүтээл "Тройн уналтын тухай Дидонад ярьж өгч буй Эней" Энейн дуулал ( Латинаар Aeneis) нь Эртний Ромын яруу найрагч Вергилийн зохиол юм. Трой хотын уналтын дараах Эней (Aeneas, ) баатрын адал явдлыг харуулсан тууль болно. Вергилийн хамгийн сүүлийн, хамгийн том бүтээл бөгөөд латин уран зохиолын дээд оргил нь гэгддэг. Вергилий энэ зохиолоо бичихийн тулд 11 жил зарцуулсан ч харамсалтай нь дуусгаж чадалгүй насан өөд болсон юм.