cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Овид
Овид бүр залуугаасаа шүлэг бичиж байсан бөгөөд хайр дурлалын тухай анхны шүлгүүдээрээ таван ном гаргаснаа хожим нь Хайрын шүлгүүд нэрээр гурван дэвтэр болгон хэвлүүлсэн нь манай үед уламжлагдан ирсэн юм. Энэ номын шүлгүүд нь зарим талаар Катул, Тибул, Проперций нарын шүлгийг санагдуулах боловч хайр дурлалыг жирийн хүний амьдрал уруу, бодот хөрсөн дээр буулган, наргиан зугаатай, хошин аяс оруулж дүрсэлснээрээ эрс ялгардаг. Дараачийнхаа Эмэгтэй баатрууд (өөрөөр бас Илгээмжүүд гэж нэрлэдэг) шүлгийн номдоо "хайр сэтгэлтэй болсон яруу найрагчийн" хуучин уламжлалаас татгалзсан юм. Овид энэхүү эмхэтгэлд оруулсан шүлгүүдээ хол хөндий суугаа эр нөхөртөө, эсвэл хайр сэтгэлтэй хүндээ явуулсан грек, ромын домог үлгэрт гардаг бүсгүйчүүдийн илгээмж бичиг, захидлын хэлбэрээр бичсэн байдаг. Төлөв түвшин Пенелопа, хүсэл тачаалдаа шатаж байгаа Федра, уян зөөлөн Энона, хонзон санагч Медея, эр нөхрөөсөө аргагүйдэн хөндийрч холдсон Брисейда, хайртай хүндээ хаягдсан Дидона хатан нарын захидлаар хүний сэтгэлийн олон өнгө аяс, ааш араншинг нарийн нээн гаргасан байна.
Овид уран бүтээлийнхээ ид үед Хайрлаж дурлахын ухаан, Дурлалын эм, Хувирлууд зэрэг найраглал бичсэн нь уншигчдын сонирхлыг ихэд татсан юм. Тэрбээр зах хаязгаар нутагт амьдарч байх үеийн ганцаардал, уйтгар гуниг, гутрал цөхрөлийнхөө тухай Гутранги шүлгүүд хэмээх дөрвөн дэвтрээс бүрдэх эмгэнэлийн шүлгийн номоо бичжээ.
Овидын цэцэн цэлмэг үг хэллэг, уран тансаг найруулгатай шүлэг, найраглал нь олон үеийн турш зохиолч, уншигчдын анхаарлыг татсаар ирсэн юм. Дундад зуун, дахин сэргэлтийн үеийн яруу найрагч, уран зураач нар түүний Хувирлууд найраглал дахь домог үлгэрүүдээс бүтээл туурвилынхаа сэдэв, санааг олж авсан нь цөөнгүй.
Ангилал:Эртний утга зохиол Ангилал:Эртний Ромын зохиолч Ангилал:Зохиогч Ангилал:Латин хэлээрх утга зохиол Ангилал:Уянгын шүлэгч Ангилал:Утга зохиолын захидал Ангилал:Эртний Ромчууд Ангилал:МЭӨ 43 онд төрсөн Ангилал:1-р зуунд өнгөрсөн
Сүрьеэ
Сүрьеэ (Tuberculosis) нь Mycobacterium tuberculosis нянгаар үүсгэгддэг, янз бүрийн эрхтэн, ялангуяа уушгинд үрэвслийн голомт нухфац үүсгэдэг, амьсгалын замаар тархдаг нийгмийн халдварт өвчин юм. 1882 оны 3-р сарын 24-нд Германы эрдэмтэн Роберт Кох сүрьеэ өвчний үүсгэгчийг анх нээжээ. Кохын савханцар буюу сүрьеэгийн нян нь гадаад орчинд маш их тэсвэртэй /тоосонд 100 хоног, хөрсөнд 6 сар, усанд 150 хоног гэх мэт/, удаан хугацаанд хуваагдан үрждэг /20-24 цагт нэг удаа/ онцлогтой. Сүрьеэгийн нян нь царцамхай өөх тос ихээр агуулдаг тул физик-химийн хүчин зүйлс, хүчил, шүлтэнд тэсвэртэй байдаг. Харин буцалгахад 10 минут, чийгтэй нөхцөлд 75С хэмд 30 минут, нарны шууд гэрэл болон хэт ягаан туяанд 1 цагийн дотор устана.
Өвчин үүсэх шалтгаан
Сүрьеэ өвчин нь нэгээс нөгөөд амьсгалын замаар халдварладаг. Уушгины сүрьеэтэй хүн ярих, ханиах, найтаахад эргэн тойронд нь их хэмжээний сүрьеэгийн нян тархаж байдаг. Өвчтөнтэй ойр байсан хүмүүс уг нян агуулсан агаараар амьсгалснаар халдвар авдаг. Шинэ эзний биед нянгийн үржих тохиромжтой хэсэг нь уушги юм. Уушгинаас нян цусаар дамжин бусад эрхтэн системд очдог. Уушгины хэлбэрийн сүрьеэ нь халдвартай ба бусад эрхтэний сүрьеэ нь халдваргүй. Уушгины хэлбэрийн сүрьеэтэй өвчтөнтэй ойр байгаа хүмүүс халдвар авах боломж их байдаг. /Үүнд гэр бүлийн гишүүд, найз нөхөд, хамт ажиллагсад гэх мэт/ Сүрьеэгийн нянгийн халдвар авсан хүн болгон сүрьеэгээр өвчлөхгүй. Энэ нь хүний дархлалын систем буюу биеийн эсэргүүцэлтэй ихээхэн холбоотой. Хүмүүсийн дархлал нь өвчин үүсгэгч нянгийн идэвхжлийг зогсоон удаан хугацаагаар хяналтандаа барьж байдаг. Гэвч ямар нэг хүчин зүйлийн нөлөөгөөр дархлалын систем нь суларвал идэвхгүй байсан сүрьеэгийн нян идэвхтэй үржиж өвчнийг үүсгэнэ.
Сүрьеэ өвчин үүсэхэд: Сүрьеэ өвчин үүсэхэд биеийн эсэргүүцэл болон халдварлуулсан нянгийн харилцан нөлөөлөл Халдварлуулсан нянгийн тоо	 Өвчин үүсэх боломж	 Биеийн эсэргүүцэл Маш их	                 Боломж маш их	           Маш муу Олон	                   Болзошгүй	             Муу Цөөн	                  Боломж бага	            Сайн Маш цөөн	                 Боломж маш бага	  Маш сайн
Шинж тэмдэг
Халдвартай буюу уушигны хэлбэрийн сүрьеэгийн үед илрэх үндсэн шинж тэмдэг нь: Бусад буюу биеийн ерөнхий шинж тэмдэг:
Оношилгоо
Сүрьеэ өвчнийг оношлох аргуудыг шууд ба шууд бус гэж хуваах бөгөөд шууд гэдэг нь сүрьеэгийн нянг илрүүлэх арга юм. Харин шууд бус арга нь уг нянгаар үүсгэгдсэн эмгэг өөрчлөлтүүдийг оношлохыг хэлнэ. Шууд арга:
Шууд бус арга: Эдгээр аргаас хамгийн хямд, хурдан, хялбар арга бол түрхцийн шинжилгээ юм. Энэ нь өвчтөний сорьц /цэр, идээ, нугасны ус, плеврийн шингэн, шээс/-оос түрхэц бэлтгээд микроскопын тусламжтай сүрьеэгийн нянг илрүүлдэг шинжилгээ юм.
Эмчилгээ
Сүрьеэгийн эсрэг үндсэн эмүүд: - Изониазид (H),Рифампицин (R), Пиразинамид (Z), Стрептомицин (S), Этамбутол (E) гэсэн 5 эм байдаг.
Эдгээр эмүүд нян устгах, ариутгах, эмийн дасал үүсгэхээс сэргийлэх гэсэн үндсэн чанарыг янз бүрийн хэмжээгээр агуулсан байдаг тул эмийн үйлчилгээг нэмэгдүүлж, сайжруулах зорилгоор хавсруулан хэрэглэнэ. Сүрьеэ өвчний эмчилгээ нь эрчимт ба үргэлжлэх шат гэсэн 2 хэсгээс тогтоно. Эрчимт эмчилгээний шатанд 4 эм уух ба 2 сар үргэлжилдэг. Энэ шатанд өвчтөний зовиур, шинж тэмдэг арилдаг. Үргэлжлэх шатанд 2 эмийг 4-6 сар хэрэглэх хэрэгтэй. Учир нь эмийн ариутгах үйлчилгээний үр дүнд сүрьеэгийн үлдсэн нянг устгаж улмаар өвчин дахихаас сэргийлнэ.
Сүрьеэ өвчнийг эмчилгээг халдвар тараах байдал болон өвчний оношийг үндэслэн 1-3 эмчилгээний бүлэгт хуваадаг. Бүлэг тус бүрт тохирсон эмийн хослол хэрэглэх эмчилгээний горимтой.
Эмчилгээ амжилттай болохын гол үндэс бол өвчтөн эмчийн зааврыг дагаж мөрдөх явдал бөгөөд эмчилгээг үр дүнтэй явуулах сонгомол арга шууд хяналттай эмчилгээ юм. Эмчилгээг хянана гэдэг нь эмч, эмнэлгийн ажилтан өвчтөний эмийг харж уулгахыг хэлнэ. Сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгээд сарын дотор зовиур арилдаг. Өвчтөн зовиур арилсаныг эдгэрлээ гэж ойлгоод эмээ уухгүй орхидог. Энэ нь цаашид эмчилгээ үр дүнгүй болох,улмаар эмийн дасалтай сүрьеэ үүсэх боломжийг ихэсгэнэ. Иймээс сүрьеэгийн эмчилгээний нэг өвөрмөц онцлог бол өвчтөнийг хяналттай эмчлэх юм. Ингэснээр дээрх хор уршгаас сэргийлж чадна. Эмчилгээг хяналттай хийх нь хувь хүн төдийгүй нийгэмд ихээхэн ач тустай юм. Тиймээс ч Дэлхийн банкнаас шууд хяналттай эмчилгээ нь эдийн засгийн хамгийн үр ашигтай арга гэдгийг тодорхойлоод эмнэлгийн анхан шатны нэгжийн нэн чухал үйлчилгээний хэсэг нь сүрьеэгийн үр үнтэй эмчилгээ юм гэж дүгнэсэн. Сүрьеэгийн эмчилгээ эхэлсэн бол бүрэн төгс хийж дуусгах нь маш чухал бөгөөд эмчилгээгээ дуусгах боломжгүй үед эхлэхгүй байх нь дээр юм. Учир нь төгс бус, зэрэмдэг эмчилгээ нь эмэнд дасалтай сүрьеэгийн аюулыг нэмэгдүүлдэг.
Эмэнд дасалтай сүрьеэ
Сүрьеэгийн эсрэг эмэнд тэсвэртэй нянгаар үүсгэгдэнэ. Эмэнд дасалтай сүрьеэ нь хүний буруутай үйл ажиллагаанаас болж үүсдэг. Үүнд: Эмчилгээг бүрэн хийлгэлгүй дутуу орхих тусам эмэнд мэдрэг нянгийн тоо хэмжээ багасаж, эмэнд дасалтай нянгийн тоо хэмжээ ихсэж эмэнд дасалтай сүрьеэ үүсэх эх үндэс тавигдана. Эмчилгээгээ дутуу орхих, таслах, хяналтгүй хийх зэрэг шалтгаанаас болж эмэнд олдмол дасал үүснэ. Энэхүү олдмол эмэнд дасалтай сүрьеэтэй өвчтөн эрүүл хүнийг халдварлуулж эмэнд анхдагч дасал үүсгэдэг. Иймээс эмчилгээгээ бүрэн гүйцэд хийлгэлгүй дутуу орхисноос эмэнд дасалтай сүрьеэгээр өвчилсөн хүн бусдад халдвар тарааж байдаг нь хамгийн аюултай гамшиг юм. Эмэнд дасалтай сүрьеэгээр өвчилсөн хүн эмчилгээгээ хичнээн сайн хийлгэсэн ч өвчин үүсгэсэн нян нь эмэнд дасалтай тул эдгэрэх боломж нь багасдаг.
Эмэнд дасалтай сүрьеэг эмчлэхэд 2-р эгнээний эмүүд хэрэгтэй бөгөөд эмчилгээний хугацаа 18-24 сар хэрэглэж байгаа эм нь гаж нөлөө ихтэй.
Эмийн дасалтай сүрьеэг үүсгэхгүй байх түүнээс сэргийлэх хамгийн хямд арга зам бол шинээр өвчилсөн сүрьеэтэй өвчтөнг шууд хяналттай эмчилгээ/ДОТС/ билээ. ДОТС-ыг хэрэглэснээр сүрьеэгээр өвчилсөн хүнийг бүрэн эдгэрүүлж, өвчин архагшихыг зогсоож, эрүүл хүмүүст эмэнд дасалтай сүрьеэ халдварлах замыг тасалж чадна.
Ангилал:Амьтдын халдварт бактерийн өвчин Ангилал:Зооноз Ангилал:Микобактериоз Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин Ангилал:Мэргэжлийн өвчин
Гаутама Будда
Гаутама Будда (санскрит: गौतम बुद्ध) буюу  Гаутама нь эртний Энэтхэгийн шашны багш ба Буддын шашныг үндэслэгч байв. Буддын шашинтнууд нь түүнийг манай үеийн Дээд Будда гэж үздэг. Тэрээр Лүмбинид Сахьяа овгийн тэргүүн Сидхарта , эх Махамаяа хатны агь болон төржээ. Түүний төрсөн, нас барсан он тодорхой бус. Ихэнх түүхчид нь түүний амьдралыг ХТӨ 536 аас ХТӨ 483 хооронд байсан гэж үздэг.
Нэр
Монгол хэлний "бурхан" гэдэг үг мөн уйгур, түрэг хэлнээс дамжиж орж ирсэн энэхүү Буддха гэдэг үгнээс гаралтай гэх таамаглал байдаг. Эртний уйгур хэлэнд Энэтхэгийн санскрит хэлний Буддха гэдэг шинээр орохдоо үгийн дундхи [д] үсгүүд нь [р] болон дуудагдаж, [х] үсэг нь тодоор дуудагдсанаас [бурха] болоод дээр нь [н] дагавар нэмэгдсэнээр [бурхан] гэдэг үг үүссэн гэж тайлбарладаг.
Амьдрал
Буддагийн багын нэр нь Сидхаттха (самгардиар Сиддхартха), овог нь Готама (самгардиар Гаутама). Тэрээр Умард Энэтхэгт Христийн он тооллын өмнөх VI зууны үед амьдарч байжээ. Түүний эцэг Шуддходана нь сакья (сажа) омгийн улсын (одоогийн Балба улс) хаан байв. Ээжийг нь хатан Маяа хэмээнэ. Тухайн үеийн ёс заншлын дагуу тэрээр бага залуу 16 насандаа Ясодара хэмээх үзэсгэлэнт, залуу авхайтай гэрлэсэн бөгөөд 29 настайдаа цорын ганц хүү болох Рахуллаагаа төрсний дараахан нь тэрээр амьдралын бодит байдал, хүн төрөлхтний зовлон зүдгүүрийг нүдээр харж, хорвоогийн энэ зовлон зүдүүрийг хэрхэн яаж даван туулах арга замыг олж нээхээр сэтгэл шулуудаж, энэ бодолоо биелүүлэхээр хаант улс, баян тансаг амьдралаа бүгдийг орхин одож, даяанч болжээ.
Ийнхүү даяанч болсон Готама Ганга мөрний хөндийгөөр 6 жилийн турш хэрэн явж, шашны нэрт зүтгэлтнүүд, багш нартай уулзан учирч, тэдний номлол сургаал, арга барилыг судлан дагаж, даяанч нарын хүнд хэцүү, маш нарийн дэг журмыг хатуу сахиж байлаа. Гэсэн хэдий ч энэ бүхэн нь түүний хүсэн зорьсныг хангасангүй. Тиймээс тэрээр бүхий л хуучины уламжлалт шашин болоод тэдний арга барилыг орхин, зөвхөн өөрийн замаар явах болжээ. Ийн явж байгаад нэгэн орой Буддагаяад (одоогийн Энэтхэгийн Бихар мужийн Гаяагийн ойролцоо) Неранжана голын эрэг дээр модны ёроолд бясалгал үйлдэн сууж байгаад Гэгээрэлд хүрсэн бөгөөд тэр цагаас хойш Будда ("Сэрж сэхээрсэн" буюу "Ялж төгс гэгээрсэн") хэмээн алдаршжээ. Энэ үед Готама 35 нас хүрсэн байв.
Үүнийхээ дараа нь анхны номоо өөрийн таван даяанч нөхөддөө айлдсан ба түүнээс хойш Будда 45 жилийн турш янз бүрийн анги давхрагын хүмүүс, хаан хийгээд харц тариачин,бярман болоод тэнүүлчид, баян болоод ядуу гуйлагчид, ариун үйлстэн хийгээд тонуулч, дээрэмчин зэрэг эр, эм бүхий л хүмүүст өчүүхэн ч ялгавралан үзэлгүйгээр сургаал, номоо номлож явжээ. Тэрээр каст болон анги давхрагын ялгааг үл харгалзан үзэх бөлгөө. Буддагийн олж нээсэн сургаал, зам мөр нь үүнийг ухаарч, дагах гэсэн хэн бүхэнд нэгэн адил нээлттэй билээ. Будда 80 насандаа Кушинара тосгонд (одоогийн Уттар Прадеш мужийн хот) таалал төгсжээ.
Сэтгэлийг үзэх хандлага
Шашин үндэслэгчид дотроос зөвхөн Будда л өөрийгөө эгэл хүнээс огтхон ч ялгаж үзээгүй цор ганц багш мөн билээ. Тэрээр эгэл жирийн хүн мөнөөр үл барам өөрийгөө аливаа нэгэн гадны хүчин зүйлийн ивээл биелэл бус хэмээн үзнэ. Тэрээр өөрийн олж хүрсэн бүхнээ зөвхөн хүний чармайлт, хүний оюун ухааны үр ач хэмээн айлджээ.Ер нь хүн, зөвхөн хүн л Будда болж чадна. Хэрэвээ хичээнгүйлэн зориглож, чармайх юм бол хүн бүрт будда болох дотоод чадвар чадамж бий. Буддын сургаалд хүнийг эрхэм чухал дээд гэж үздэг. Хүн өөрийнхөө эзэн бөгөөд хувь тавилангаа шийдэхэд хүнд өөрөөс нь илүү дээд гадны хүчин зүйл гэж үгүй. Хүн өөрөө өөрийнхөө итгэл буюу аврагч мөн билээ. Өөр бусад хэн нэгэн итгэл, аврал болох билээ гэж Будда айлдсан байна. Тэрээр шавь нартаа сургамжлан өгүүлэхдээ: та нар өөрсдийнхаа аврагч байх ёстой, өөр хэнээс ч аврал бүү эр ( D II Colombo, 1929), p.62 (Mahaparinibbana- sutta )гэжээ. Өөрийн хичээл зүтгэл, оюун ухаанаараа элдэв зовлон хүлээснээс өөрийгөө ангижруулах чадал хүний дотоодод, өөрт нь байдаг тул өөрийгөө хөгжүүлж, аливаа дарамтаас өөрийгөө чөлөөлөхийн тулд хувь хүн нэг бүр чармайлт гаргахыг Ситхарта Гаутама сурган зааж, урамшуулан, хөгжөөж байв. Гаутама хэлэхдээ: " Сайн замыг л Татагата нар ( үнэнд хүрсэн буюу Үнэнийг олж нээсэн хүмүүс гэсэн утгатай ) номлон заадаг. Сайн үйлд та нар өөрсдөө л шамдагтун гэжээ.Хэрвээ Гаутамаг "аврагч" гэж нэрлэх юм бол энэ нь Будда зөвхөн зовлонгоос Чөлөөлөгдөх, Нирваанд хүрэх Зам мөрийг нээж, заасанд л оршино гэсэн утгатай. Харин бид бол тэр зам мөрийг өөрсдөө л дагаж явах учиртай билээ.
Эшлэл
Ангилал:Буддын шашны хүн Ангилал:Шашин үндэслэгч Ангилал:Дорнын гүн ухаантан Ангилал:МЭӨ 6-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 5-р зуунд өнгөрсөн
Сонирхогчийн радио холбоо
thumb|Сонирхогчийн радио станцын жишээ Сонирхогчийн радио холбоочид буюу Amateur radio operator нь холбооны орчин үеийн төхөөрөмжүүдийг ашиглан өөрийгөө хөгжүүлэх зорилгоор Олон Улсын Цахилгаан Холбооны Байгууллагаас (ITU) радио сонирхогчдод хуваарилсан давтамжууд дээр CW, SSB, Digital гэсэн төрлүүдээр холбоо барьж мөн тив, дэлхийн болон олон улсын чанартай уралдаан тэмцээнүүдийг байнга зохион явуулж, өөрсдийн радио спортын ур чадвар, радио электроникийн мэдлэг боловсролоо тогтмол дээшлүүлж байдаг хүмүүсийн нэг төрлийн сонирхолтой хобби юм. Техник технологийн хөгжлийн дагуу сонирхогчийн радио холбоочид нь Хиймэл дагуул болон Сарыг ашиглан өөр хоорондоо холбоо тогтоож байна.
Сонирхогчийн радио холбоочид хоорондоо холбоо тогтоож үүнийгээ QSL card-аар баталгаажуулж DXCC, WAZ, Chinggis Khagan гэх зэрэг маш олон диплом авах боломжтой.
Тэд байгалын гамшиг болон бусад шаардлагатай үед байгууллага иргэдийг холбоогоор хангах зэрэг нийгмийн үйлчилгээг үнэ төлбөргүй үзүүлдэг.
Сонирхогчийн радио холбоочид нь тухайн улсын эрх бүхий байгууллагаас радио сонирхогчийн давтамж ашиглах зөвшөөрөл эрхийн бичиг, дуудлага буюу нэртэй байдаг.
Уфа
Уфа (Уфа; башкираар Өфө; Үфі) — Оросын Холбооны Улсын Бүгд Найрамдах Башкортостан Улсын нийслэл, 1 сая 82 мянган хүнтэй, холбооны улсынхаа 11-р том хот.
Эшлэл
Ангилал:Башкортостаны суурин Ангилал:Европын суурин  Ангилал:Оросын ислам Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Саятан хот
Ульяновск муж
Газар зүй
Ижил мөрнөөр мужийн нутаг дэвсгэр харьцангуй өндөрт өргөгдсөн баруун хэсэг, нам дор газар болох зүүн хэсэгт хуваагдана. Хойд талаараа Татарстан, Чуваш, зүүн талаара Самара муж, өмнө талаараа Саратов муж, баруун талаараа Пенза муж, Мордоватай хиллэнэ.
1 сарын дундаж температур -13 хэм, 7 сарынх +19 хэм бөгөөд жилийн хур тунадасны дундаж хэмжээ нь 400мм.
Нутгийн 4-ний 1-г ой мод эзэлнэ. Үржил шим сайтай хөрстэй тул газар тариалан өргөн дэлгэрсэн.
Хүн ам
Орос, татар, чуваш, мордовачууд голчлон оршин сууна.
Түүх
1430-аад оноос Казанийн ханлигийн бүрэлдэхүүнд багтаж байв.
1648 онд одоогийн Ульяновск хот байгаа газарт бэхлэлт баригдан, Симбирск гэж нэрлэгдэв. 1671 онд Степан Разины удирдсан бослогын үед казак цэргүүд, Оросын армийн шийдвэрлэх тулаан энд болсон.
18-р зууны үеэс оросууд олноор суурьшиж эхлэв.
1924 онд Ленинийг нас барахад түүний дурсгалыг хүндэтгэн Симбирскийг Ульяновск гэж нэрлэх болов.
1943 оны 1 сарын 19-нд мужийн статустайгаар зохион байгуулагдсан байна. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Москва, Ленинградаас олон үйлдвэр, боловсролын байгууллагууд шилжин ирж ажиллаж байв.
Цагийн бүс
left|75px Тус муж нь Москвагийн цагийн бүст багтана. Өөрөөр хэлбэл, UTC+3 цагийн бүст багтах бөгөөд зуны цагийн үедээ UTC+4 болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын холбооны муж
Николай Рерих
Николай Константинович Рерих (1874 оны 10 сарын 9 - 1947 оны 12 сарын 13) нь герман гаралтай Оросын зураач. Урлагийн ертөнцөд төдийгүй эрх зүйн салбарт ч амжилт олсон эрдэмтэн. Санкт Петербургт чинээлэг нотариатчийн гэрт мэндэлж, дэлхийн олон оронд амьдарч байсан тэрээр Энэтхэгийн Панжабт нас эцэслэсэн юм. Америкт амьдарч байхдаа англи хэлний дуудлагад тохируулж "Николас" (Nicholas) гэж дуудуулдаг байсан тул тэр нэрээрээ алдаршжээ. Эхнэр Еленатайгаа хамтаар Агни-Йогагийн нийгэмлэгийг үндэслэсэн. Дайны үеэр түүний бүтээлүүд нь уран зургийн болон архетиктурын өвийг хамгаалахын төлөө чиглэгдэж байсан юм. Түүнийг олон удаа Нобелийн шагналд нэр дэвшүүлсэн байдаг. АНУ болон Пан Америкийн холбооны гишүүн улсууд Рерих Пактын хуулийг хэрэгжүүлж байжээ.
Эхэн үе
19-р зууны сүүлч 20-р зууны эхэнд Санкт Петербургын Рерих Санкт Петербургын Их сургууль, "Эзэнт хааны улсын урлагын хүрээлэн"-д нэгэн зэрэг элсэн оржээ. Тэрээр 1897 оноор зураач гэсэн цолыг авч, дараагийн жилдээ багтаан хуулийн зэргээ хамгаалав. "Эзэнт улсын урлагийн нийгэмлэгийг анх үндэслэж, урлагийн сургууль байгуулж, 1906-1917 оны хооронд тус сургуулиа удирдаж байсан байна. Тэр маш олон зүйлд хүч хөдөлмөрөө зарцуулж байсан ч их ажлын ачааллыг үл харгалзан Сергей Диагнавсын "Урлагийн ертөнц" нийгэмлэгт гишүүнээр элсэж, 1906-1916 онд тус нийгэмлэгтээ тэргүүнээр ажиллаж байв. Эртний Оросын зураачид түүний авъяас билгийг хөгөлж амжилтанд хүрэхэд замчилсан бол түүний насан туршийн судалж сонирхож байсан зүйл нь археологи байсан юм.
Мөн тэрээр тайз дэлгэцийн урлагийн дизайны салбарт ихээхэн амжилт олсон бөгөөд Диагнэвсийн "Ballet Russes" нь түүнийг амжилтанд хүргэсэн юм. Түүний Бородины "Ханхүү Игор" /1909 онд тавигдсан ба хожмоо дэлгэцийн бүтээл болсон/, Игор Стравинскигийн "Хаврын ёслол" /1913/ хамгийн алдартай найруулал нь юм. Тэр ихэвчлэн Орос болон Украйны сүсэг бишрэлийн газруудын эскизийг гаргадаг байсны дотор Хатан хаан Хэйвэний ордоны ханын зураг, Гэгээн Спиритийн сүмийн ивээгч Мариа Тэнишэвагийн барилга зэргийг дурьдаж болно. 1900-1910 оны эхэн хүртэл /10 жил/ Рерих дорно дахины шашин шүтлэг, үүн шиг өөр олон өвөрмөц сонин шашин шүтлэгийн зан үйл, түүний зүй тогтолыг ихэд сонирхон судлах болсон ба энд түүний эхнэр Елена ихээхэн нөлөө үзүүлсэн. Рерих эхнэрийнхээ хамтаар Багавид Гита, Рабиндранат Тагорын шүлэг яруу найраг, Вивэкнанда, Ранакрашнагийн эссений жинхэн хорхойтон байжээ. Рерих олон гайхалтай таамаглалуудыг дэвшүүлсээр байсан ба энэ нь дэлхийн 1-р дайн болон 1917 оны Оросын хувьсгалын турш Оросын олон сэхээтнүүдийн адилаар хосуудад шинэ үеийг авчирсан юм. Ведант теософи болон буддын ухаан, түүний зургийг ойлгохгүй байсан өөр олон үзэл сурталыг өөрчилж чаджээ.1907-1921 оны хооронд олон жижиг өгүүллэг болон яруу найргийг Рерих "Моръяагийн цэцэгс" номондоо багтааж гаргасан байдаг.
Хувьсгал, цагаачлал, Америк орон
1917 оны 2-р сард болсон хувьсгалын дараа Оросын их хааны дэглэм нуран унаж, Рерих Оросын урлаг соёлын өвийг хамгаалахыг улс төрийн бүлэг болон улс төрийн үзэл суртлаас дээгүүр тавин ингэхийн тулд улс төрд идэвхитэй байр суурийг илэрхийлсэн юм. Максим Горький болон Александр Бэнойс нартай хамтран "Горькийн комисс" урлагийн эвлэлд нэгдэж байв. Соёлын талаарх улс төрийн бодлого болон уран зураг архетиктурын өв соёлыг хамгаалах тал дээр түр засгийн газар болон Петроград Совет ихээхэн анхаарлаа хандуулж байсан юм. Хэдий тийм боловч энэ үед Рерихийг эх нутагтаа амьдран суух эрхийг хүчээр хасчээ. Энэ үед хэдийн Дэлхийн урлагийн нийгэмлэгээс гарч, Эзэнт улсын урлагийн хөгжлийн нийгэмлэгийг удирдахаа больсон байв. 10-р сарын хувьсгалын дахаа Лениний Болшвекуудын бүлгийн эрх мэдэл өсч, Рерихийн төсөөлж байсан Оросын хөгжил дэвшилийн талаарх урам зориг нь улам мохох болов. Ингээд 1918 оны эхээр эхнэр Елена болон Юрий, Святослав хоёр хүүгийнхээ хамт Финланд руу цагаачилжээ. Рерихийн гэр бүлийг гадаад руу дүрвэсэн талаар 2 таамаглал бий. Нэгдүгээрт Рерих 1917-1918 онд Болшвекуудын соёлыг хэлэлцэх байгууллагыг /соёлын яамтай ижил статустай/ толгойлуулах талаар олон удаа яригдаж байсан боловч тэр өөрөө энэ албан тушаалаас татгалзсан. Бэнойс комунист толгойлогчдыг цэвэрлэх бодлого баримталж байсан нь баримтан дээ үлдсэн байдаг. Урлагийн боловсролын салбарын үйл ажиллагааг Рерих маш их дэмжиж хөгжүүлж байсан нь харагддаг. 2-рт түүнийг ЗХУ-тай хэлэлцэх үед Рерих Оросын зүүний хүчнийг дэмжих болсон. Гэвч түүний гэр бүл Карельд амьдарч байх үед тэдний амьдардаг газар иргэний дайн болсон ба иймээс тэд Финланд руу нүүсэн гэж үздэг. Хэдий тийм боловч Рерихийн гэр бүл Оросын архитектурын өвийг устгаж, аймшигтэй сүйрэлд хүргэсэн Болшвекуудын дэглэмийг буруушааж, Лениний хэрцгий догшин авирыг жигшин зэвүүцэж байсан.
Энэ талаарх маш олон нотлох баримт үлдсэн байдаг. Түүний үзэл баримтлал Леонид Андрейгийн коммунистуудын эсрэг "S.O.S"-той маргасан маргаантай ижил байсан ба "Урлагийг сүйтгэгчид" /1918-1919/ нэртэй нийтлэл бичиж олон сонин сэтгүүлд гаргаж байсан юм. Рерих эртний үлгэр домгууд Оросын соёлын хувьсгалд шинэ үнэ цэнэ авчирна гэж итгэдэг байсан.
Рерихийн гэр бүлийн нэр хүндийн оргил үе
Финланд, Скандинавт хэдэн сар амьдарсаны дараа тэд 1919 оны дунд үед Лондон руу нүүв. Рерихийнхэн байнгын судалгааны ажил болон аялалдаа их мөнгө зарцуулдаг байсан тул санхүүгийн асуудалд байнга орж байсан боловч зургаа худалдах, театрын ажил зэргээсээ багагүй мөнгө олж Энэтхэг орныг зорих эртний мөрөөдлөө биелүүлэхээр аян замдаа гарчээ. Тэд Англи Уэльсийн Теосопикалын нэгэн үеийг бичилцэж явжээ. 1920 оны 3-р сард Лондонд байхдаа Рерихийн гэр бүл " Амьдрал, ёс суртахууны зүй тогтол"-г сургадаг ер бусын бодлын хүчээр амьдралыг харах "Агни Иога" нийгэмлэгийг байгуулав. Энэтхэгээр ачлах зуураа тэрээр Томс Бекансын Coven Garden Thedre -д тайзны зураачаар ажиллаж багагүй мөнгө олдог байсан боловч 1920 оны сүүлчээр түүний ажил уналтанд орж, зураг зарах болон бусад ажлаасаа олсон мөнгөөхөө төлбөр төлөөсөө бүрэн төлж чадалгүй санхүүгийн хямралд орж эхэлсэн байна. Аз болоход, түүнийг Чикагогийг урлагийн хүрээлэнгийн захирал үзэсгэлэн гаргахыг санал болгож, Нэгдсэн улсад Рерихийн гэр бүлийг урлагийн тойрон аялалд урьж буйгаа санал болгосон ба энэ нь тэдний хүнд асуудлыг шийдэх гарц нь болсон. Тэр ондоо Рерих болон түүний гэр бүл Америк орон руу усан онгоцоор чиглэсэн юм. Рерихийг амжилтанд хүрэхэд олон хүмүүс тус болж байсан ба эндээс Английн алдарт Буддист Кристиан Хампресс, философич зохиолч Х.Г. Уэлс, Нобелийн шагналт Рабиндранат Тогор /түүний ач охин Девика Рани хожим нь Рерихийн хүү Святославтай гэрлэсэн/ нарыг дурьдаж болох юм. Рерих болон түүний гэр бүл 1920 оны 10-р сараас 1923 оны 3-р сар хүртэл АНУ-д амьдарч байсан. Нэгдсэн улсад томоохон хэмжээний хэд хэдэн үзэсгэлэнгээ гаргажээ. Театрын эзэн Кристиан Бринтон болон Чикагогийн урлагийн хүрээлэнгээс түүнийг 1920 оны 12-р сараас эхлэн бусад орноор тойрон үзэсгэлэнгээ гаргахыг дэмжсэн ба энэ аялал нь Нью-Йоркоос эхлэж 1921 оны сүүлч 1922 оны эхээр Сан-Францискод дуусчээ. 1922 онд Римски -Карсаковины "Цасан царайт" бүтээлийн театрын ажлыг хийсэн ба Чикагогийн дуурийн Сапрони Мари Гарден энэ бүтээлийг ихээхэн сайшаасан байдаг.
Үзэсгэлэнгийн турш Рерихийн гэр бүл маш их цаг хугацааг Чикаго, Нью-Йорк, Мексик, Калифорнид өнгөрүүлсэн. Америкийн олон худалдааны пүүсүүд Нью-Йоркод байсан ба тэд энд байрлах үедээ олон салбарын олон хүрээлэнг үндэслэсэн бөгөөд Кор Арденс болон Короня Монде нарын хүрээлэн энд байдаг байна. Эдгээр хүрээлэнгүүд нь дэлхийн эргэн тойрон дахь зураачдыг нэгтгэх хамтын үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх зорилготой байв. Зураачдын нэгдсэн хүрээлэн нь хажуудаа зургийн сургуультай байв. Энэ сургуулийн сургалтын төлөвлөгөө нь олон талын ашигтай, онцгой сургууль байлаа.
Бас Николос Рерихийн музей болон Америкийн Агни Иогагийн нийгэмлэгийг шинээр байгуулж өгсөн юм. Тэд олон теосопикалын ухааны нийгэмлэгүүдэд нэгдсэн байсан ба энд нилээд идэвхитэй оролцон бүр удирдаж байв.
Азиар явуулсан судалгааны экспедиц /1925-1928/
Нью Иоркоор аялсаны дараа Рерих хүү Жорж болон 6 найзынхаа хамтаар 5 жилийн хугацаанд явагдсан "Рерихийн Азиар явуулсан экспедиц" гэж нэрлэгдсэн судалгаанд явсан. Рерих өөрөө " Бид Панжабаас гарч Сиккам, Кашмир, Ладах, Каракорум, Хотон, Камсгар, Куара Шар, Өрөмч, Иртин, Алтайн уулс, Монголын хязгаар нутаг Оръёот, Төв Говийн Ганьсу Цайдам, Төвөд хүртэл аялсан" гэж ярьсан байдаг ба тэд цааш үргэлжлүүлэн Сибирээс Москва хүртэл судалгааны экспедиц нь Япон, Их Британи, АНУ, ЗХУ-ын товчоо болон бусад дэлхийн олон орнуудын анхаарлын төвд байсан. 1927 оны зунаас эхлээд 1928 оны 6-р сар хүртэл ажиглагчид болон судалгааны экспедиц хоорондын харилцаа холбоо түр хугацаагаар саатсан байдаг. Учир нь тэд Төвөдийн зэвсэгт дайралтанд өртөж хэд хэдэн удаа эсэргүүцэж байсан боловч амжилт ололгүй экспедицийн гишүүд таван сарын турш Тибетүүдийн гарт байсан ба ингэхдээ тэсгэм хүйтэнд майханд байрлаж хүнс тэжээлийн хомсдолтойгоор хоргодож байв. Тэдний таван хүн нь нас баржээ. 1928 оны 3-р сард Төвөдүүд тэднийг суллахаар засгийн газартай тохиролцон ба аянчид судалгаагаа үргэлжлүүлэн Энэтхэгт түр саатан Гималайн хайгуулын хүрээлэнтэй хамтран судалгаа хийж эхэлсэн юм.
Сомалийн хойг
thumb|200px|Сомалийн хойг Сомалийн хойг буюу Африкийн эвэр (የአፍሪካ ቀንድ, القرن الأفريقي, Geeska Afrika, ቀርኒ ኣፍሪቃ) (заримдаа Зүүн хойд Африк) нь Арабын тэнгис рүү хэдэн зуун километр түрэн орсон, Адены булангийн өмнө талд орших Дорнод Африкийн хойг юм. Африк тивийн хамгийн зүүн үзүүр болно. Эрт болон дундад зууны үед Билад ал Барбар ("Берберүүдийн нутаг"),  гэгддэг байсан тус хойгт Эритрей, Жибути, Этиоп, Сомали улсуудыг хамруулан ойлгоно.
Николай Рерих
Соёлын ажил
1929 онд Николос Рерихийг Парисын их сургуулиас Нобелийн шагналд нэр дэвшүүлж байсан. 1932-1935 онд түүнийг хоёр ч удаа нэр дэвшүүлсэн байдаг. Түүнийг "Пакс Культура", "Улаан загалмай" зэрэг урлаг болон уран зургийн бүтээлүүд нь хүмүүсийн анхаарлыг ихээхэн татаад байсан юм. Түүний 1935 оны "Цагаан ордон", "Рерих Пакт" зэрэг ажлууд нь АНУ болон Пан Америкийн 12 гишүүн орнуудын бэлэг тэмдэг болсон. Рерих Пакт нь эртний олон улсын соёлын өмчийг хамгаалсан хууль юм. Нэгдсэн улсын дэд ерөнхийлөгч Хенри Валлис Рерихийн түүх дурсгалаа авч үлдэх тухай санаачилсан хуулийг боловсруулан олон удаа гарын үсэг зурж байсан. Хенри Валлисыг 1948 онд ерөнхийлөгч болох үед тоймч Вэйстбрүүк Пэглэр "Hearst" сэтгүүлд тэдний хоорондох захианаас нь иш татан нийтлэл бичсэн байдаг. Соёлын тайлбар Х.П. Ловекрант "Николос Рерихийн зурсан зураг ер бусын атлаа айдас түгшүүртэй байдаг" гэж түүний антрактидын айдсын тухай "Маднессын үүлс" номондоо бичсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Оросын уран зураач Ангилал:Оросын гүн ухаантан‎ Ангилал:Орос хэлээрх утга зохиол Ангилал:Либреттист Ангилал:Оросууд Ангилал:1874 онд төрсөн Ангилал:1947 онд өнгөрсөн
Олимпик Марсель
Олимпик Марсель (Olympique de Marseille) нь Францын зүүн өмнөд нутгийн Марсель хотод 1899 онд байгуулагдсан хөлбөмбөгийн баг бөгөөд Францын хөлбөмбөгийн дээд лигт хамгийн олон жил тогтмол амжилттай тоглож байгаа юм. Марсель баг нь «Францын аваргаар» есөн удаа, «Францын цомд» түүхэн амжилт буюу арван удаа, «УЕФА Аваргуудын Лигийн» тэмцээнд Францаасаа анх удаа болон цорын ганцаараа түрүүлсэн баг юм. 2010 онд Марсель багийнхан Францын аварга цолыг хамгаалан дотоодын лигтээ өрсөлдөж буй. Энэ багийг 1992-93 оны Аваргуудын лигийн тэмцээнд түрүүлэхэд багийн ахлагчаар оролцож байсан Дидье Дешам нь өдгөө ерөнхий дасгалжуулагчаар ажиллаж буй.
Сомалийн хойг
Эшлэл
Ангилал:Африкийн хойг Ангилал:Африкийн бүс нутаг Ангилал:Жибутийн газар зүй Ангилал:Сомалийн газар зүй Ангилал:Этиопын газар зүй Ангилал:Эритрейн газар зүй
Олимпик Марсель
Олимпик Марсель багийн Велодром цэнгэлдэх хүрээлэн нь 60,031 хүний багтаамжтай ба 1937 онд нээгджээ.
Одоогийн бүрэлдэхүүн
2010 оны долоодугаар сарын 8-ны байдлаар.
Европын Оны шилдэг хөлбөмбөгчин (Баллон д'Ор)
Баллон д'Ор шагналыг Олимпик Марсель багт тоглож байхдаа хүртсэн тоглогч:
Европын Алтан шаахай
Европын Алтан шаахай шагналыг Олимпик Марсель багт тоглож байхдаа хүртсэн тоглогч:
Холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Марселийн спортын клуб Ангилал:1899 онд үүсгэн байгуулагдсан
Давид Вилья
Жаал хочит Давид Вилья Санчес (David Villa Sánchez, 1981 оны 12 сарын 3-нд Испанийн Туйльяд төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин. Испанийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг, Испанийн лигийн Барселона багийн 7 дугаарын өмсгөлтэй довтлогч юм. Тэрээр 1991-1999 онд Лангрео хэмээх Испанийн хоёрдугаар лигийн клубт тоглож байгаад 1999-2001 оны хооронд мөн лигийн Спортинг Хихон B багт тоглож байв. 2001-2003 онд дээд лигийн Спортинг Хихон клубт дэвшин тоглосон. 2003 онд Реал Сарагоса багт очиж 2005 он хүртэл тоглосон. Давид Вилья үүнээс хойш 2010 он хүртэл Валенсиа багт тоглож байгаад 2010 онд Барселона багт 40 сая еврогийн үнэтэйгээр очсон юм. Давид Вилья 2007-2008 онд Валенси багийнхаа хамт Испаний Эзэн хааны цомын тэмцээнд (Copa del Rey) Хетафег 3-1 харьцаатайгаар буулган авч аваргалсан. Түүний рекорд нь 2008-2009 онд Валенсиад тоглож байх үедээ үзүүлж байсан ба 40 тоглолтод 30 гоол оруулсан амжилт юм. Одоо тэр дэлхийн чансааны хоёрдугаарт эрэмбэлэгдсэн Испанийн шигшээ багийн урд бүст зүтгэх гарааны довтлогч юм. Шигшээ багтаа 63 тоглолтод оролцож 43 гоол оруулж Испанийн бүх цаг үеийн мэргэнбуучдын жагсаалтын хоёрудугаарт Раулын ард бичигдэж байна. Испанийн шигшээ багт Фернандо Торрестэй хамт довтолдог. Тэрээр 2008 онд Австри болон Швейцари улсад зохион байгуулагдсан Евро 2008 буюу Европын аварга шалгаруулах тэмцээний мэргэн бууч (4 гоол) болж, 2010 онд Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад зохион байгуулагдаж буй 19 дэх удаагийн Хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Мөнгөн шаахайн эзэн (5 гоол) болсон. Испанийн шигшээ багийнхныхаа хамт дээрх хоёр тэмцээнүүдэд түрүүлсэн билээ.
Клуб
Давид Вилья 1981 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд Испанийн хойд нутаг, багахан хотхоны Туйлья нэртэй уурхай дагасан тосгонд уурхайчны хүү болон мэндэлжээ. Түүний аав зүүн өвдөгний бэртэлтэй Хосе Мануел Вилла нь идэр насандаа хөлбөмбөг тоглодог байсан нь хүүд нь нөлөөлсөн байдаг байна.
Спортинг Хихон ба Реал Сарагоса
Мэргэжлийн гараагаа Вилья Испанийн хоёрдугаар лигийн Спортинг Хихон клубээс эхлүүлсэн түүхтэй. Анхны улиралын тоглолт нь 2000-01. Хоёр улирлын туршид 25 гоол оруулсан чамгүй амжилтыг үзүүлжээ. Довтолгооны бүсийн шинэ төрөн гарч ирж буй залууг 3 сая еврогоор Реал Сарагоса клуб 2003 оны зуны наймаагаар эгнээндээ элсүүлсэн байна. Ла лигийн анхны гараа нь Депортиво Ла-Корунья клубтэй хийсэн тоглолт байсан ч баг нь 1-0 харьцаагаар хожигдов. Реал Сарагоса клубийн 17 тоглолтонд гараанд түүний Сарагоса дахь анхны гоол Реал Мурсиа клубийн эсрэг тоглосон тоглолтонд орсон байна. Өөрийн хоёр дахь гоолоо 2003 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд Атлетик Билбао клубийн хаалганд оруулсан бол гурав, дөрөв, тав дахь гоолоо 2004 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд Ла Лигийн тэргүүлэх баг Севильяклубийн хаалганд оруулжээ. Анхны хэт-трик нь энэ байлаа.
2004 оны Эзэн хааны цомын (Copa del Rey) аваргын төлөөх тоглолтонд Реал Мадрид клубийг 3-2 харьцаагаар ялахад Вилья хоёр гоол оруулсны дараахан түүнийг улсын шигшээ баг нь дуудах яриа яригдаж эхэлсэн юм. Түүний анхны европын клубүүдын хоорондох томоохон тэмцээн нь 2004-05 оны УЕФА-гийн Цомын аварга бөгөөд Реал Сарагоса шөвгийн 16-д шалгарсан түүхтэй.
2005-06
Сарагоса клуб томоохон наймаа хийж багийн төсвийг сайжруулахын тулд Испанийн шилдэгүүдийн нэг Валенси клубтэй 12 сая еврогоор наймаа хийж 2005 оны зуны солилцоогоор Вильяг шилжүүлсэн юм. Валенси клубийн өмсгөлтэй анхны гараа Интерлото цомын тэмцээний Белгийн Гент клубийн эсрэг тоглолт байв. Эхний тоглолт, багийн эхний гоол, өөрийн анхны гоол. Харин лигийн анхны гараа Реал Бетис клубийн эсрэг тоглолтонд сэлгээгээр гарч тоглосон тоглолт. Лигийн дараагийн тоглолтоо Валенси Реал Сарагоса клубтэй хийж 2-1 харьцаагаар онооны дутуу байхдаа 81 дэх минутанд Рубин Баражаг Вильягаар сэлгэж залуу довтлогч тоог тэнцүүлж чадсан нь бий. Түүний гоолын тоо тоглолт болгонд биш ч тогтмолоор өссөөр л. Тэр Валенси дахь анхны хэт-трикээ Атлетика Билбао клубтэй 2006 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд хийсэн лигийн тоглолтонд таван минутын хугацаанд оруулсан нь сонирхолтой.
2006-07
2006-07 оны улиралд хожмоо Вильягийн хамгийн сайн хамтрагч, хослон тоглогч нь болсон Фернандо Мориентес Валенсид хүчин зүтгэхээр ирсэн билээ. Реал Мадрид клубийн од тоглогч асан түүнтэй тухайн улиралд 43 гоол оруулав. Европын холбооны Аваргуудын лигийн анхны тоглолтоо ч хийв. Аваргуудын лигийн хасагдах шатны тоглолтонд Английн Челси клубтэй хоёр тоглолтын нийлбэр 3-2 харьцаагаар ялагдаж нутаг буцаж байв. 2006 оны аравдугаар сард УЕФА-гаас зарласан Европын шилдэг 50 тоглогчийн нэгээр шалгарсан байна.
2007-08
thumb|200px|right|Дави Вилья Севилья клубийн хаалганд торгуулийн цохилт амжилттай гүйцэтгэж буй нь. 2007-08 оны улиралд Вилья багийнхантайгаа ойлголцол тун тааруу болж өнгөрчээ. Дасгалжуулагч Куики Санчес Флорес түүний байрлалд Роналд Коеменг хааяа гаргах болсонтой холбоотой байв. Энэ улиралд Аваргуудын лигийн Челситэй хийсэн тоглолт хоёр дахь учраа нь байлаа. Энэ тоглолтонд хоёр багийн эхний гоолыг оруулсан ч Жое Коул, Дидиер Дрогба нар гоолдож 2-1 харьцаагаар хожигдов. Лигийн Валенсигийн 100 дахь гараа нь Леванте клубтэй хийсэн тоглолт байсан ба хэт-трик хийсэн байна.
2008-09
2008-09 оны улиралд шигшээ багийн бүрэлдэхүүний хамт УЕФА Евро-2008 тэмцээнд түрүүлж, 4 гоолоор мэргэн бууч болсон байлаа. 2007 оны УЕФА-гийн Европын Оны шилдэг тоглогч Бразилийн шигшээ баг, тухайн үеийн Италийн Милан клубийн тоглогч Кака: ''Вилья үнэхээр сайн тоглогч. Испанийн хамгийн шилдэг нь. Валенсид тоглосон түүний тоглолтууд надад мартагдашгүй юм.'' хэмээсэн байна. 2008 оны УЕФА-гийн Европын Оны шилдэг тоглогчийн жагсаалтын 7-рт эрэмбэлэгдсэн байлаа. 2009 оны нэгдүгээр сарын 12-нд шалгаруулсан 2008 оны Дэлхийн шилдэг тоглогчийн шагналын жагсаалтад шигшээ багийн анд Андре Иниестагийн ард есдүгээрт бичигдсэн байна. 2008-09 оны улиралын Атлетик Билбао клубтэй хийсэн лигийн тоглолтонд гоолдсоноор улиралын туршид 28 дахь гоолоо оруулснаар Валенси клубийн бүх цагийн үеийн нэг улиралд оруулсан гоолын тоогоор Аргентиний Марио Кемпес, Барселонагийн довтлогч Самуэль Этогийн ард бичигдэв.
2009-10
Энэ улирал түүнийг эгнээндээ элсүүлэхээр зорьж байсан Реал Мадрид, Барселона, Ливерпүүл, Челси болон Манчестер Юнайтед зэрэг Европын акул клубүүд байв. 2009 оны аравдугаар сар, арванхоёрдугаар саруудад 2009 оны УЕФА-гийн Европын Оны шилдэг тоглогч, ФИФА-гийн Дэлхийн шилдэг тоглогчийн шагналд нэрийг нь дэвшүүлсэн байлаа. 2010 оны нэгдүгээр сарын 17-ны Валенси Виллареалыг 4-1 харьцаагаар бут ниргэсэн тоглолтонд Вилья хоёр гоол оруулсан ба Валенсия дахь 100 дахь гоол гэж бичигдсэн юм. 2010 оны тавдугаар сарын 4-нд Херез клубтэй хийсэн тоглолтонд Вильяг гарааны бүрэлдэхүүнд гаргаагүй боловч сэлгээгээр гарч тоглосон нь түүний Валенси дахь хамгийн сүүлийн тоглолт байв.
Барселона
thumb|left|Давид Вилья Барселонагийн үзүүлэх тоглолтон дээр 2010 оны тавдугаар сарын 19-нд Барселона клубтэй Валенси клубийн 40 сая еврогоор үзэглэсэн гэрээ ёсоор Вилья шинэ багтаа хүрэлцэн ирсэн юм. Манчестер Юнайтед эцсийн мөч хүртэл хөөцөлдсөн ч Вильяг өөрийн болгож чадаагүй нь энэ байлаа. Вилья Барселонад дөрвөн жил зүтгэх бөгөөд улирал бүрт 7 сая еврогийн цалин авна. Түүний дуртай тоо долоо. Тэр ёсоор нь Барселона Тоттенхэм Хотсфур руу зээллэгээр очсон Эйдур Гудьонсены 7 дугаарын өмсгөлтэйгээр түүнийг 2010-11 оны улирал эхлэхээр талбайд гаргах ажээ.
2006 оны ДАШТ
Испанийн 21-ээс доошхи насныханы шигшээ багийн бүрэлдэхүүнээс дуудагдаж анхны гараа нь 2006 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьчилсан шатны 2005 оны есдүгээр сарын 9-нд Сан Марино улсын шигшээ багтай хийсэн тоглолт байв. Шигшээ багийн бүрэлдэхүүн дэх анхны гоолоо 2006 оны ДАШТ-ий урьчилсан шатны Словакийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтонд оруулж хоёр багийн тооны харьцааг тэнцүүлж байв. 2006 оны ДАШТ-д Испанийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан тэрээр Испанийн шигшээг шөвгийн 16 хүртлэх тоглолтын туршид Торресийн адил гурван гоолыг оруулж багийн мэргэн буучын нэг болжээ.
Евро-2008
2006 оны төгсгөлд Испанийн шигшээ багийн дасгалжуулагч Луис Арагонис ахлагч Раулыг орлож чадах тоглогчоор Вильяг сонгож Евро-2008 тэмцээний сонгон шалгаруулалтын тоглолтуудад гараанд гаргах болов. Вилья ч үүргээ сайн биелүүлж тоглолтуудад 6 гоол оруулж, хөлбөмбөгийн ертөнцөд багийн анд Фернандо Торрестой хослон тоглолт гэж ямар байдгийг тодоор үзүүлж байлаа. Энэ нь ч цааш үргэлжилсээр Евро-2008 тэмцээнд ч багаа түрүүлэхэд онцгой гавъяа болсон юм. Тус тэмцээний 4 тоглолтонд 4 гоол оруулсан үзүүлэлтээр Европын холбооны хамгийн том тэмцээний мэргэн буучийн шагналыг тодорхойлох Алтан шаахайн эзэн болсон билээ. Испаничууд хэсэгтээ Орос, Швед, Грекийн шигшээ багуудыг, дөрөвний нэг шигшээд Итали, хагас шигшээд Орос, аваргын төлөөх тоглолтонд Германы багийг тус тус ялахад Вилья хэсгийн 3 тоглолтонд 4 гоол оруулсан ба Оросын шигшээ багтай тоглосон тоглолтонд хэт-трик хийсэн нь Европын аварга шалгаруулах тэмцээнд анх 2000 онд Голландын Патрик Клувертээс хойш долоо дахь хэт-трик байжээ.
2009 оны Холбооны цом болон 2010 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалт
2010 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтын тоглолтуудад Вилья 5 гоол оруулсан юм. Түүний дараа Белгийн шигшээ багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд гоолдсоноор нэг жилд 12 гоол оруулснаар Раулын амжилтыг давсан юм. 2009 оны зургадугаар сарын 1-нд Испанийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд хоёр дахь хэт-трикээ Азербейжаны шигшээ багтай хийсэн нөхөрсөг тоглолтонд хийв. 2009 оны Холбооны цомын тэмцээнд гурван гоол оруулсан Вилья багийн анд Фернандо Торрисын хамтаар Хүрэл шаахайн эзэн болсон юм. Македоны шигшээ багтай хийсэн тоглолт Вильягийн шигшээ багийн 50 дахь гараа байв.
2010 оны ДАШТ
Вилья 2010 оны ДАШТ-д хэсгийн 3 тоглолтонд оролцож Уругвайн шигшээ багтай тоглосон тоглолтонд 2 гоол оруулсан ба шөвгийн 16-гийн Португалийн шигшээ багтай хийсэн тоглолтонд багийн хожлийн ганц гоолыг оруулсан юм. Дөрөвний нэг шигшээн Парагвайн багтай хийсэн тоглолтонд мөн л хожлын ганц гоолыг оруулж, багийнхныхаа хамтаар Испанийн түүхэнд онцгой гавъяа байгуулж, Дэлхийн аваргын цомыг анхны удаагаа хүртсэн билээ. Мөн ДАШТ-д тэрээр нийтдээ найман гоол оруулсан ба 2010 оны ДАШТ-ий мэргэн буучийн жагсаалтанд Томас Мюллер, Уэсли Шнайдер, Диего Форлан нарын хамт 5 гоол оруулснаараа хоёрдугаарт жагсч Мөнгөн шаахайн эзэн болсон билээ.
Хувийн амьдрал
thumb|200px|right|Давид Вилья 2003 онд Давид Вилья өөрөөсөө насаар дүү Патрик Гозалес бүсгүйтэй гэр бүл болсон. 2005 оны арванхоёрдугаар сарын 7-нд тэдний хүү Зайда нь, 2009 оны наймдугаар сарын 18-нд охин Олаяа нь мэндэлсэн байна. Вилья хүмүүнлэгийн үйлст оролцдог нэгэн билээ.
Олон улсын үзүүлэлтүүд
2010 оны аравдугаар сарын 12-ны байдлаар.
Холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Испаничууд
Хиргисүүр
Хиргисүүр буюу чулуун овоот булшны соёл нь Монголын баруун хэсгээр тархсан хүрэл зэвсгийн үе, төмөр зэвсгийн үеийн соёл юм. Энэ соёл 4000-5000 жилийн өмнөх учир киргизүүдтэй холбоогүй. Зүүн тийш Хэнтий аймгийн баруун хилд хүрнэ. Хиргисүүр нь одоогоор сайн судлагдаагүй учир нь хиргисүүр нь голдуу тахилга тайлгын зориулалттай байдагаас эд өлгийн зүйл ховор гардаг. Хиргисүүрүүд нь голдуу дөрвөлжин болон дугуй хүрээтэйгээс гадна газарт 8-9 чулууг дугуйруулан шигтгэсэн дагуул хэсгээс тоггдог. Хиргисүүрүүдийг МЭӨ II мянган жилийн сүүлчээс МЭӨ I мянган жилийн эхэнд буюу хүрэл зэвсгийн үед, гадуураа хүрээтэй нь төмөр зэвсгийн үед холбогдоно гэж үздэг. Хиргисүүрээс хонь адууны буюу халуун хошуут малын яс гардаг. Үхэр ямааны яс ерөөсөө гардаггүй. Дөрвөлжин булшны соёлд талийгаачийг зүүн зүг хандуулан оршуулдаг бол хиргисүүрийнх голдуу баруун зүг хандуулан оршуулдаг. Дөрвөлжин булшны тархсан Монголын төв хэсэгт хиргисүүр цөөн тоогоор илэрдэг.
Хиргисүүрийг цогцлон бүтээхдээ маш их хүч хөдөлмөр зарж, асар олон чулууг овоолон, том дугуй чулуун дараас үүсгэн байгуулсан байдаг учир малтан судлахад их хүч хөдөлмөр, цаг хугацаа шаардагддаг. Хоёрдугаарт хиргисүүрийн ихэнх нь тахилга тайлгын зориулалттай учир шинжилгээний хэрэглэгдэхүүн болохуйц эд өлгийн зүйлс маш ховор гардаг. Эдгээр учир шалтгааны улмаас хиргисүүрийг тэр бүр нарийвчлан судлалгүй явсаар ирсэн байна. Хиргисүүрийг үйлдэгчид нь хүрэл ба төмөр зэвсгийн түрүү үеийн нүүдэлчид байсан гэдэг нь түүний дөрвөлжин булш, буган хөшөөтэй нэг дор нэгэн цогцолбор болон оршин байдгаас илэрхий. Манай орны нутаг дэвсгэр дээр байгаа хиргисүүрүүд нь гаднах хэлбэр төрх зохион байгуулалтын хувьд янз бүр байдаг. Судлаачид Монгол орны Төв болон Баруун бүс нутаг даруй гуч орчим төрлийн хиргисүүр байгааг тэмдэглэсэн байна. Гэхдээ энэ бүгдэд зохион байгуулалтын нэгдмэл арга ажиглагддаг. Энэ нь юуны түрүүнд бүх хиргисүүрүүд том хэмжээний дугуй овгор чулуун дараастай байдагт оршино. Хиргисүүрүүд хэмжээний хувьд харилцан адилгүй байдаг бөгөөд зарим газарт 100 гаруй м голдоч бүхий хиргисүүрүүд ч таараллдаг. Одоогийн байдлаар манай орны нутаг дэвсгэрт цөөн тооны хиргисүүрийг малтан судлаад байна.
Судлаачид хиргисүүрийг МЭӨ II мянган жилийн төгсгөл МЭӨ I мянган жилийн эхэн үед (МЭӨ 1600-800/700 он) холбогдуулан авч үздэг бөгөөд бүтэц зохион байгуулалтыг нь авч үзвэл, нас барагсадаа гол төлөв баруун болон баруун хойд зүг рүү чиглүүлэн тавьдаг байсан нь тодорхой байна. Мөн ихэнх тохиолдолд булшны нүх ухалгүй газрын хөрсөн дээр хүнээ тавин чулуугаар дарж оршуулдаг байсан нь тогтоогдсон.
Гадаад холбоос
Ангилал:Археологийн мэргэжлийн нэр томьёо Ангилал:Азийн булшны барилга Ангилал:Монголын археологи Ангилал:Монголын түүх Ангилал:Хүрэл зэвсгийн үе
Шотланд
Тус улсын хоёр дахь том хот Эдинбург нь нийслэл нь бөгөөд Европын санхүүгийн томоохон төвд тооцогддог бол хамгийн том хот болох Глазго нь үйлдвэрлэлийн хөгжлөөрөө дэлхийн хотуудыг тэргүүлэгч, гурав дахь том хот Абердин нь газрын тосны нөөц баялаг ихтэй тул энэ салбарынхаа Европын төв юм. Усны нөөц баялаг нь Атлантын далай болон Хойд тэнгисээс тэтгэгддэг тул мөн адил арвин нөөцтэй орны тоонд ордог.
Шотландын хаант улс нь 854-1707 он хүртэл оршин тогтнож байсан тусгаар улс байсан. Шотландын хаан VI Яков 1603 онд Стюартуудын удмын Англи, Ирландын анхны хаан болсон түүхтэй.
Вант улсын статустай байх үедээ 1707 онд Английн Вант улстай Холбооны хууль (англи. Acts of Union) байгуулж хоёр улсын парламентаар соёрхон баталж нэгдэн Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсыг байгуулсан түүхтэй.
Balloon Fight
Balloon Fight (バルーンファイト; Агаарын бөмбөлөгт тулаан) нь 1985 оны 1 сарын 22-нд худалдаанд гарсан, Nintendo Entertainment System-д зориулсан видео тоглоом юм.
Эшлэл
Ангилал:1984 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Аркаде автоматад зориулсан тоглоом Ангилал:Game Boy Color-т зориулсан тоглоом Ангилал:Платформер Ангилал:MSX-т зориулсан тоглоом Ангилал:NES-д зориулсан тоглоом Ангилал:Nintendo Research & Development 1 Ангилал:NEC PC-8801-д зориулсан тоглоом Ангилал:Sharp-X1-д зориулсан тоглоом Ангилал:Virtual Console-д зориулсан тоглоом
Мөсөн гол
Мөсөн гол нь өндөр уулын бүст хүндийн хүч, тал газарт мөсний зузаан буюу өндрөөс хамаарах даралтаас шалтгаалан урсдаг, аварга том мөсний бөөгнөрөл юм.
Ерөнхий ойлголт
Мөсөн гол нь уулархаг, налуу газарт олон жилийн турш мөс, цас хуримтлагдан, мөнх цас нягтаршсанаас болж бий болдог. Ихэнхдээ мөстлөгийн үед үүссэн байдаг.
Дэлхийн температур, мөсөн гол хоёр нягт холбоотой бөгөөд өдгөө дэлхийн мөсөн бүрхүүл 16,330км2 буюу хуурай газрын 11 орчим хувийг эзлэн оршино.
Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн дулаарлын нөлөөгөөр мөсөн гадаргын талбай эрс багасч, олон мөсөн голууд хайлж устах аюулд ороод байгаа билээ.
Ангилал
Мөсөн голыг байршлаар нь 2 ангилж болно:
Монгол улсын нутаг дэвсгэрт Алтайн нуруу зэрэг өндөр өргөгдсөн уулсын системд мөсөн голууд бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Мөс
Кан гол
Кан нь Соёны нуруунаас хойш Красноярскийн хязгаарын урд хэсгээр 629 км газар урсан Енисейд цутгадаг гол юм.
Эшлэл
Ангилал:Енисей мөрний голын систем Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Красноярскийн хязгаарын гол мөрөн Ангилал:Зүүн Соёны нуруу
Чинагийн Галсан
Чинагийн Галсан нь герман хэлээрх зохиол бүтээлээрээ дэлхийд нэр хүндийг олсон монголын зохиолч юм.
Намтар
Галсан Баян-Өлгий  аймгийн Цэнгэл суманд малчин ард Чинагийн хөвүүн болон төржээ. Бага, бүрэн дунд сургууль төгсөөд МУИС-ын монгол хэл, уран зохиолын ангид суралцаж байгаад Герман улсын Хүмболтын их сургууль дүүргэсэн. МУИС-д герман хэлний багш болон сонин сэтгүүлийн газарт сурвалжлагч, утга зохиолын ажилтан хийж байгаад уран бүтээлээ дагнан эрхлэх болсон.
Уран бүтээл
Уран бүтээлээ дунд сургуульд байхаас эхэлсэн. Анхны зохиол нь Тува туужууд нэрээр 1981 онд герман хэлээр хэвлэгдсэн. Хожим нь Аянгат цагийн тууж, Арван сарын тэнгэр дор тууж болон, Алаг хорвоогийн гэрэл, сүүдэр аян замын тэмдэглэл, Эр хар сур яруу найргийн номуудаа монгол хэлээр хэвлүүлсэн.
Герман хэлээр
(Англи орчуулгын гарчигтай хамт)
Шагнал
тус тус хүртэж байсан.
Ангилал:1944 онд төрсөн Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын яруу найрагч Ангилал:Монголчууд Ангилал:Германы зохиолч Ангилал:Тува ястан
Свот шинжилгээ
thumb|СВОТ шинжилгээний диаграмм СВОТ шинжилгээ (SWOT Analysis) гэдэг нь байгууллагын үйл ажиллагаааг шинжлэхэд хэрэглэгддэг менежментийн шинжилгээний арга юм. Англи хэлээр S-Strength, W-Weakness, O-Opportunity, T-Threat гэсэн үгсийн товчлол. Үйл ажиллагааг шинжлэхдээ ДАВУУ ба СУЛ тал, БОЛОМЖ ба АЮУЛ ЗАНАЛыг нь илрүүлж гаргаж ирдэг арга юм. Энэ аргыг маш олон (хувь хүн, байгууллага, улс орон, үйл явдал гэх мэт) олон зүйл дээр ашиглаж болно.
Ангилал:Маркетинг
Адъяагийн Баасандорж
Таканоива Ёшимори (貴ノ岩義司) гэх дэвжээний нэрээр барилддаг байсан Адъяагийн Баасандорж (1990 оны 2 сарын 26-нд төрсөн) нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төрсөн, мэргэжлийн сүмогийн Таканохана дэвжээнд харьяалагдаж асан бөх.
Амжилт
<td style="background-color:#CCC">Тэмцээн болоогүй
Ангилал:Монголын сүмоч Ангилал:1990 онд төрсөн
Уэйн Эллингтон
бага Уэйн Роберт Эллингтон (Wayne Robert Ellington, Jr.; 1987 оны арваннэгдүгээр сарын 29, Пенсильвани, Винневүүд) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Лос-Анжелес Лейкерс» багт тоглодог.
Замнал
Ахлах сургуульдаа 21.9 оноо, 8.3 самбар, 3.2 дамжуулалт дунджилж гурваас 39%-тай шидсэн Эллингтон Хойд Каролинагийн коллежид 2006 онд уригдсан ба 2009 онд Оюутны лигт түрүүлсэн. Чингэхдээ 15.8 оноо, 4.9 самбар, 2.7 дамжуулалт 30.4 минутанд дунджилан гурваас 41.7%-тай довтолсон түүнийг «лигийн шилдэг тоглогчоор» шалгаруулсан билээ.
Эллингтонийг драфтын №28-аар «Миннесота Тимбервулвзэд» хуваарилахад анхны улиралдаа 6.6 оноо, 2.1 самбар сэлгээнээс дунджилсан. «Мемфис Гриззлис», «Кливленд Кавальерс», «Даллас Маверикс» багуудад тоглосоор 2014 оны есдүгээр сарын 22-нд «Лос-Анжелес Лейкерстэй» гэрээлсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Мемфис Гриззлис багийн тоглогч Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч Ангилал:Лос-Анжелес Лейкерс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Мишигийн Чимэддорж
Мишигийн Чимэддорж нь Монголын Эмнести Интернэшнл байгууллагын гишүүдийн анхны гишүүний нэг. Хүний эрхийг хамгаалах, үйлдвэрчний хөдөлгөөнийг хөгжүүлэн бэхжүүлэх, залуучуудыг сурган хүмүүжүүлэх үйлсэд манлайлж, хүний эрхийн хууль эрх зүйн орчинг сайжруулахад идэвхитэй оролцдог хүний эрхийг хамгаалагч зүтгэлтэн.