cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стеганографик
Стеганографикын алгоритм
Энэ ойлголт нь текст,аудио,зурганд файлд нуухад ашиглагдаж байгаа арга. Энэ асуудал нь зургийн битийн түвшинд хийгддэг. Яагаад гэвэл зурганд битийн түвшинд өөрчлөлт хийвэл энэ өөрчлөлт хүний үл мэдрэгдэх өөрчлөлтийг бий болгож чаддаг. Өөрөөр хэлбэл зурганд дахь өөрчлөлт нь хүний нүдэнд мэдрэгдэхгүй өөрчлөгдөх хийх үйл явц битийн түвшин дээр яригддаг. Өнөө үед стегонаграфик+криптографик энэ аргыг ашигласнаараа мэдээллийн хамгаалалтыг улам сайжруулж өгч байгаа юм. Гэхдээ текст,аудио,зурганд зэрэг файлд нуухад нэг асуудал гарч том хэмжээний өгөгдлийг нуух боломж байхгүй учир олон удаа дамжуулах хэрэг гардаг энэ үед гаргадаг алдаа гэвэл нэг файлд олон удаа мэдээг нэг аргаар нууж дамжуулдаг. Энэ үед 3дагч этгээд тэдгээр зургууд дээр дүн шинжилгээ хийж эх зургийг гарган авч түүнийгээ зөөвөрлөгч зургуудтай харьцуулж үзэн мэдээг гарган авч дараагаар шифрлэгдсэн мэдээг тайлах гэж оролддог. Хэрхэн? Ямар аргаар? сайн алгоритм зохиох вэ гэдэг нь гол асуудал болж байна. Бидний өнөөдрийн зорилго бол тайлагдашгүй, төгс алгоритмийг бүтээх юм.
Стеганографикын төрлүүд
Хэл шинжлэлийн стеганографик нь стеганографикийн орчинд ямар нэгэн тэмдэг тэмдэглэгээ тэдгээрийг ашиглан нууцлалын аргуудыг хэрэгжүүлдэг.
Стеганографикын арга техникүүд
1.	Физик Стегонаграфик 2.	Дижитал Стегонаграфик 3.	Сүлжээний Стегонаграфик 4.	Текст Стегонаграфик 5.	Хэвлэмэл Стегонаграфик 6.	Эвлүүлэг Стегонаграфик Физик Стеганографик нь бодит төхөөрөмж хийгддэг. Тухайн төхөөрөмж дээр өгөгдлийг тараан байршуулдаг.Жишээ нь:
Номон дээр бичсэн ч харагдахгүй балаар мэдээллийн үсэгнүүдийг дугуйлж тодруулан номонд өгөгдлөө хадгалах нөгөө хүндээ бэлэглэх. Нөгөө мэдээг тайлж унших. Энэ хоёр хүн хоорондоо тохиролцсоны үр дүнд мэдээг солилцож байна. Мөн ямар нэгэн дохиог ашиглан мэдээллээ илгээх юм.
Дижитал Стеганографик Энэ нь зураг, дуу, бичлэгт өгөгдлөө нуух арга юм. Жишээ PNG format-ыг ашиглан өөрчилж болох хэсэг дээр өгөгдлөө бит битээр нуух. Энд хүний нүдэнд үл мэдрэгдэх өнгө болгон өөрчлөхыг эрмэлздэг.
Туршилтын орчин ямар нэг програмчлалын хэл тухайн зургийн, дууны, бичлэгийн форматын дагуу хийж гүйцэтгэнэ. Энд мөн маш сайн алгоритм хэрэгтэй. Алгоритм нь мөн мэдээллийн нууцлалыг улам сайжруулдаг. Давуу тал нь сүлжээн дээрх мэдээлэл маань ил явдаггүй. Гуравдагч этгээд нууц мэдээллээ дамжуулж байгаа эсэхийг мэдхэд хүнд болгож байгаа юм. Иймээс аюулд орох магадлал буурдаг. Стеганографикийн гол зорилго нь гуравдагч этгээдэд мэдээг мэдэгдэхгүй байх зорилготой.
Сүлжээний Стеганографик Сүлжээний төхөөрөмжийг ашиглан бусад хэрэглэгчдэд мэдэгдэлгүйгээр мэдээллээ дамжуулах юм. Энд сүлжээний бодит төхөөрөмжүүд ашиглагддаг. Жишээ нь:
Wireless-аар интернетэд холбогдох үед router болон тухайн хэрэглэгч хооронд хоолой үүсгэн мэдээллээ дамжуулах. Энэ үед бусад хэрэглэгчдэд мэдээлэл харагдаггүй.
Текст стеганографик Тухайн програмыг ашиглан өөрсдийн гэсэн үсгийн кодчлолыг ашиглан хоорондоо мэдээллээ дамжуулах. Үүнийг гадны этгээд сэжиглэж мэдэх ч тайлахад нилээн төвөгтэй.
Ямар нэгэн зүйлийг мэдэрдэг нүдний шил. Түүний хэрэглэж байгаа тохиолдол мэдээллийг олж хардаг.
Стеганографикийн архитектур
1.Carrier буюу Тээвэрлэгч дамжиж буй дохио,өгөгдлийн урсгал болон файлын өгөгдөлд нарийн өөрчлөлт хийж далдлах юм.Жишээ нь аудио,видео, зурган файлууд, бичиг баримт зэрэг ажиллах файлуудыг ашигладаг.Мөн тээвэрлэгч файл асуудалгүй ажиллаж байх хэрэгтэй.Энд хуучирсан програм,файлуудыг ашиглан хийх давуу талтай юм.
4. Carrier engine- Зөөгч болон тээвэрлэгч хөдөлгүүр нь стеганографикийн хэрэгслийн цөм юм. Янз бүрийн файлын хэлбэршилт нь нууцаар тэдний дотор талд мэдээллээ оруулах зорилгоор, янз бүрийн байдлаар өөрчлөгддөг. -Тарилгын буюу файлын хэмжээ гэнэт ихсэх. -Генераци буюу тээвэрлэгч файлыг сэжиглэх. -Нэмэлт мэдээлэл оруулах
Стеганоанализ
Стеганографикийн эсрэг үйлдэл буюу файл болон програм доторх нууц мэдээллийг оршин байгааг тодорхойлох ба түүнийг тайлах арга юм. Ингэхдээ дамжуулсан файлууд дээр дүн шинжилгээ хийх буюу харьцуулах аргаар энэ аргыг хэрэгжүүлдэг. Мэдээг илрүүлэхдээ ашигладаг арга нь нэг түлхүүрээр олон удаа нууцалж байгааг, зөөвөрлөгч нэг файл ашиглаж байгааг ба файлд хэрхэн өөрчлөлт орж байгааг авч үздэг. Том хэмжээний өгөгдлийг олон хэсэг болгон дамжуулдаг учир тэдгээр зургуудыг ашиглан хоорондох ялгааг олох замаар эх зургийг гарган авах мөн текстийг гарган авдаг.
Стеганоанализид тулгуурласан халдлагууд
1. Only Stego 2. Known cover attack 3. Known message attack 4. Chosen stego attack 5. Chosen message attack Only Stego халдлага нь тухайн файл болон програмд дүн шинжилгээ хийх боломжтой халдлага юм.
Known cover attack халдлага нь эх файл болон програмыг зөөвөрлөгч файл болон програмтай харьцуулах арга юм.
Known message attack халдлага нь түгээмэл ашиглагддаг үг болон өгүүлбэрүүдийг таних замаар мэдээг тайлах арга юм.
Chosen stego attack халдлага нь хэрэглэсэн файл болон програм дээр нэмэх алгоритм мэдсэн үед хийгддэг тайлалтын арга юм.
Chosen message attack халдлага эхний мэдээнд ашиглагдсан нууцлалын арга нь дараа дараагийн мэдээнд ашиглагдах үед үүсдэг халдлага юм.
LSB(Least Significant Bit) буюу Хамгийн бага битийн стеганографик
Энэ арга нь орчин үед өргөн хэрэглэгдэж байгаа  юм. Мэдээг зөөгч зургийн өнгөний хамгийн бага бит дээр өөрчлөлт оруулах аргаар хийгддэг. Ингэж байршуулснаар хүний хийсвэр сэтгэлгээнд ялгаж таньж чаддаггүй. LSB-ийн утгууд нь зургийн битийн тоог илэрхийлдэг. Зургийн байт тус бүрийн 8 дугаар бит дээр мэдээний 1 нэг битээр өөрчилж тавьдаг. Зургийн 24 бит энэ нь зургийн өнгө илэрхийлэл болох RGB (red,green,blue) улаан, ногоон, цэнхэр өнгөний битээр илэрхийлэгдэх тооны урт юм. LSB нь зургийн өнгөний 2-тын тооны цувааны хамгийн бага бит юм. LSB стеганографик мөн RSS криптографикийн алгоритм,НАSH шахалтын алгоритмыг хамт ашиглагддаг. Ингэснээрээ мэдээг илүү сайн нууцалж чаддаг.
RSA алгоритм
Энэ нь нийтийн түлхүүртэй алгоритм өөрөөр хэлбэл мэдээг нууцлахдаа нийтийн түлхүүрээр(public key) ашиглан нууцалдаг.Харин тайлж уншихдаа хувийн түлхүүр (private key) ашиглан мэдээгээ тайлж уншдаг. Нууцалсан мэдээг шифр текст(сipher text) гэж нэрлэх ба нууцлаагүй мэдээг plain text гэж нэрлэдэг.
RSA aлгоритмын анхны тоон шинжийг ашиглаж шифрлэлтээ хийдэг. Ингэснээрээ мэдээг тайлах үйл явцыг удаашруулж байгаа юм. Key generation үүсгэхдээ: n = p*q p,q гэсэн хоёр анхны тоог generator ашиглан үүсгэн түүгээрээ φ(n) тоог олно. φ(n)=(p-1)*(q-1)
энэ тоог олсны дараа gcd(φ(n),e)=1 гэсэн томьёгоор e тоог олно.Public key нь pubkey(e,n) тооны хослол.Мөн хувийн түлхүүрийг хамт үүсгэдэг.Үүнийг үүсгэхдээ: (e*d)mod(n)=1 харьцаагаар e тоо олдсон Тохиолдолд d тоог олон эргүүлэн задалж уншиж болно. Хувийн түлхүүр private key(d,n) хослолоор үүсдэг. Эргүүлж мэдээг нууцлах буюу еncryption хийхдээ: Тайлах буюу Decryption хийхдээ: Хоёр тал мэдээллээ солилцохдоо public key ашиглана. Энд баталгаажуулалт буюу хэнд итгэх вэ гэдэг асуудал гарч ирдэг. Үүнийг тоон гарын үсэг гэдэг. Энэ баталгаажуулалт RSS-ээ public кеу-ээ ашиглан хийдэг.Түлхүүрийг дамжуулахдаа:\\ 1.Шууд дамжуулах (public key хашилсан утгыг дамжуулах) 2.Серверийн баталгаажуулалтыг авах 3.Тусгай аудит байгууллагаар тухайн баталгаажуулах гэсэн 3 төрлөөр баталгаажуулалтаа хийдэг.
LSB ба RSA
Энэ аргаар нууцлахдаа эхлээд мэдээг RSA алгоритмаар оруулан нууцалж түүний дараагаар мэдээг бит битээр зөөвөрлөгч зурган тараан байршуулана.
Энэ аргаар нууцалсан үед эргүүлэн мэдээг тайлан уншихдаа зөөвөрлөгч зургийн хаана нь аль бит нь нуугдсан гэдгийг олж илрүүлэн. Зөв битүүдийг ялган авч дараалалд оруулан эргүүлэн 10-тын тооллын системд шилжүүлэн plain text гарган түүний дараагаар RSA алгоритмаар оруулан дамжуулсан мэдээг гарган авна. Ингэхдээ хүлээн авагч тал хувийн түлхүүрээ ашиглаж тайлалтыг хийдэг. RSA алгоритм болон дундын түлхүүртэй алгоритмыг өөрөөр симметрик биш алгоритм гэж нэрлэдэг. Харин нийтийн түлхүүртэй алгоритмийг симметрик алгоритм гэдэг. Бит битээр нуухдаа эхлээд зурган дээр өнгөний анализ хийнэ. Яагаад зураг эвдэгдэхгүй боломжийн дээд цэг хүртэл мэдээг нуух гэж байвал заавал зурган дээр анализ хийж нуух хэрэгтэй.
LSB стеганографикийн аргыг ашиглан програм бичих
c = imread('lena512.bmp'); message = 'This approach of image steganography is using RSA encryption' message = strtrim(message); m = length(message) * 8; AsciiCode = uint8(message); binaryString = transpose(dec2bin(AsciiCode,8));%8 heseg binaryString = binaryString;%neg neg bit bolgoj baina N = length(binaryString); b = zeros(N,1); %b is a vector of bits
Энд зурганд мэдээг нууж байгаа b list-ийн к дугаар элементэд ямар утга орсноос шалтгаалан тэдгээр утгууд зурагны өнгөний пикселийн утгуудаас модуль 2- оор авч тэдгээр утгууд b list-ийн к дугаар элементийн утгатай тэнцэж байвал шууд s гэсэн list-нд авч харин эсрэг тохиолдолд хэрвээ модулийн утга 1-тэй тэнцүү бол зурагны өнгөний пикселийн утгаас нэгийг хасч эсрэг тохиолдолд 1 гэсэн утгыг нэмж өгч зурганд мэдээг нууж байна
for k = 1:N if(binaryString(k) == '1') b(k) = 1; else b(k) = 0; end end s = c;                 height = size(c,1); width = size(c,2); k = 1; Array=[];l=1;my=1; for i = 1 : height for j = 1 : width LSB = mod(double(c(i,j)), 2);%vldegdel if (k>m || LSB == b(k)) s(i,j) = c(i,j); l=k+1; else if(LSB == 1) s(i,j) = c(i,j) - 1; else s(i,j) = c(i,j) + 1; Array(my)=l; l=l+1; my= my + 1; end k = k + 1; end end end imwrite(s, 'h.bmp');
Давуу тал нь: 1. Хүний нүдэнд үл мэдрэгдэх тийм хэмжээний өөрчлөлтыг хийж чаддаг. 2. Зурганы өнгөнд их хэмжээний мэдэгдэхүйц хэмжээний нөлөөг үзүүлддэггүй. Сул тал нь: 1. Зөвхөн нэг зөөвөрлөгч зургаар олон удаа мэдээллийг зөөвөрлөхөд халдлагад өртөх боломжтой. 2. Давхар хамгаалалт ашиглаагүй учраас тэдгээр зургууд дээр анализ хийж plain text-ийг шууд задалж унших боломжтой.
Стегонаграфикийг ашигласан authentication
Та хэн бэ гэдгийг танин баталгаажуулах нь мэдээлэл аюулгүй байдалтай шууд хамааралтай. Мэдээллийг халдагч итгээд уншихаас хамгаалж байгаа аргуудын нэг юм. Хурууны хээг авч үзэхэд нь энэ нь дахин давтагдашгүй шинж чанартай байдаг учир тэдгээр мэдээллийг авч зурганд болон өөр бусад файлд нууж түүнийгээ өгөгдлийн санд байршуулж түүгээрээ танин баталгаажуулалтыг хийх юм.
Баянговь сум
Баянговь — Баянхонгор аймгийн сум. Сумын төв нь Орог нуураас өмнө зүгт 40 орчим км, аймгийн төв Баянхонгороос 230 км, нийслэл Улаанбаатараас 850 км зайтай. Баянхонгор аймгийн Богд, Жинст, Баянлиг, Шинэжинст сумдтай, болон Өмнө-говь аймгийн Гурвантэс сумтай нутаг залгаа оршдог.
Стеганографик
Стегонаграфикийг ашигласан authentication
Интернетийн орчинд танин баталгаажуулалтыг хийхэд давхар нууцлалт,баталгаажуулалт,файлын бүрэн бүтэн байдал.
Баянговь сум
Говийг зорих жуулчид тус сумын нутагт ирэх нь олон бөгөөд сумын нутгаар нэг өдрийн аяллын маршрут бий.
Стеганографик
Стегонаграфикийг ашигласан authentication
Давхар хамгаалалт дээр симметрик биш алгорим жишээ нь: 1.RSS 2. Diffie Hellman
Баталгаажуулалт: 1.Тухайн серверийн баталгаажуулалт тоон гарын үсэг. 2.Аудит байгууллагын баталгаажуулалт. 3.Фaйлыг бүрэн бүтэн байдлыг хангахын тулд хаш функцийг ашиглах. Эдгээр аюулгүй байдлыг цогцоор хангаснаар энэ системийн аюулгүй байдал хангагдана.
Стегонаграфик ашиглан вэб сайт нь баталгаажуулалтаа хийснээр баталгаажуулах хэрэглэгчийн нэр паспорт ил харагдахгүй түүнийг агуулсан зураг файл эсвэл өөр бусад файл болон хадгалагдана. Ингэснээр гадны этгээд шууд хэрэглэгчийн баталгаажуулах зүйлүүдийг харж чадахгүй. Энэ файлыг олж авсан тайлах арга нь нилээн удаан эсвэл тайлж чадахгүй. Энэ системыг бид ашигласнаар бидний өмнө тулгарч байгаа мэдээллийн аюулгүй байдлыг нилээн сайн хангаж чадна. Файлын бүрэн бүтэн байдал, мэдээллийг шифрлэх арга нь RSS буюу симметрик биш алгоритмаар зохицуулж өгснөөр мэдээллийн тайлагдах магадллыг бууруулж өгч байгаа юм. Мөн Гуравдагч этгээд хараад шууд ойлгох боломжгүй болгож байгаа юм.
Хаш функц
Энэ аргыг ашиглан зөөвөрлөгч зургийн бүрэн бүтэн байдлыг баталгаажуулдаг. Хаш функцийн төрлүүд: 1.MD5-ын утга 128 битийн урттай,128 битийг 4 блок болгон хувааж тэдгээр хэсгүүд дээр тооцоолол   хийдэг. 2.SHA0 нь MD5-тай төстэй. 2010 онд энэ функцийн сул тал илэрч түүнийг засаж сайжруулан SHA1-г бий болгон гаргасан. 3.SHA1-ын утга 160 битийн урттай. 4.SHA2 төрлүүд нь sha384,sha512,sha512/224,sha512/256. 5.SHA3 2015 онд анх хэрэглээнд гарсан. MD5 шахалтын алгоритм нь A,B,C,D гэсэн 4 хэсэг 32 битийн урттай 16тын тооллын системд байгаа утгууд тэдгээрээс B,C,D утгуудыг доорх функуудыг дагуу үйлдлийг хийж A-ийн утга болон нууцлах гэж мэдээний утгуудтай XOR хийж гарсан үр дүнг нь баруун тийш s удаа шифтлэнэ. Үр дүнд нь D-A,B-C,C-D,B утга шифтлэж гарч ирсэн үр дүн болно. Энэ үйлдлийг n удаа давтаж хийж. Энэ зөвхөн доорх функц тус бүр дээр хийж дууссны дараа эцсийн үр дүн бий болдог. MD5-ын Функцууд:
Халдлагууд
Стегонаграфик орчин үеийн арга хэдий ч үүний эсрэг арга хэмжээнүүд их бий болж байдаг. Өнөө үед тэдгээр халдлагын төрлүүдээс Watermark, Extract, Calc PSNR, Salt Attack халдлагын аргууд түлхүү ашиглагдаж байна.
Watermark халдлага нь битийн давалгаа үүсгэж зурагны өнгөний хэддүгээр бит дээр өөрчлөлт хийсэнг олох замаар мэдээг ялгаж авдаг.Өөрөөр зөөвөрлөгч зургууд дээр анализ хийх аргаар их зурагтай төстэй зургийг гарган аргаар мэдээг тайлан уншдаг.
Extract халдлагын арга нь watermark халдлагын аргатай төстэй юм. Эх зургаас зөөвөрлөгч зургийн ялгааг олох замаар ажиллладаг.
Calc PSNR халдлага нь эх зураг болон мэдээг нуусан хооронд PSNR(Peak signal-to-noise ratio) аргаар дүн шинжилгээ хийж энд мэдээ агуулагдсан байгааг тогтоодог арга. PSNR(Peak signal-to-noise ratio) арга нь зурагны хамгийн бага өөрчлөлтыг шүүж гаргаж ирдэг.
Salt Attack тухайн зурагны орчинд ажиллах горимоо сонгон түүнийхээ дагуу зурганд мэдээний битийн эрэл хайгуул хийдэг.
Гэсэн ч стегонаграфик улам сайжран хөгжсөөр байна.
1 сарын 9
1 сарын 9 бол Григорийн тооллоор жилийн ес дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 356 өдөр үлдэнэ. Хэрвээ өндөр жил таарвал 357 өдөр үлдэнэ гэсэн үг.
Адам Лаллана
Адам Дэвид Лаллана (Adam David Lallana, 1988 оны тавдугаар сарын 10-нд Английн Сент-Олбанс хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Ливерпүүл болон Английн шигшээд тоглодог.
Товчхон
Өсвөрийн Борнмут багаас 2000 онд одоогийн баг болох Саутхемптонд ирсэн тэрээр 2006 оны долоодугаар сард насанд хүрэгчдийн багийн бүрэлдэхүүнд багтаж 2006 оны наймдугаар сарын 23-нд Йовил Таун багийг 5-2 харьцаагаар буулган авсан Лигийн цомын тоглолт анхны нь тоглолт байжээ. 2008 оны дөрөвдүгээр сарын 28-нд Лаллана Вест Бромвич Альбионы эсрэг тоглолтонд мэргэжлийн карьер дахь анхны гоолоо хийж байсан билээ.
2013 оны дөрөвдүгээр сарын 11-нд Саутхемптонтой таван жилийн гэрээг байгуулахдаа аль хэдийн багийн ахлагч болсон байсан юм.
2014 оны долоодугаар сарын 1-нд Ливерпүүлд 25 сая фунтээр элсэв.
Шигшээ
Лалланаг 2012 оны есдүгээр сарын 10-нд Английн шигшээ 2014 оны ДАШТ-ий сонгонд Украйнтай тоглоход гараалуулсан. Улмаар ДАШТ-ий хэсгийн тоглолтуудад оролцсон.
Холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Саутхемптон багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Англичууд
Рожер Жонсон
Рожер Жонсон (Roger Johnson; 1983 оны дөрөвдүгээр сарын 28-нд Ашфорд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Чарльтон Атлетик» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Тэрээр Зүүн Өмнөд Английн Бакингемшир каунтигийн Хай-Уоиком хотын «Уиком Уондерерс» багаас мэргэжлийн замналаа эхэлсэн бөгөөд 2006 оноос 2009 оныг хүртэл «Кардифф Сити» багт 275,000 фунт стерлингийн гэрээгээр тоглож байв. Улмаар энэ багт ур чадвар, нэр хүндээ өсгөсөн Жонсон «Бирмингем Сити» багтай 2009 онд 5 сая фунтийн гэрээг байгуулж тухайн жилээ багийнхныхаа хамт 12 тоглолтонд ялагдалгүйгээр тоглож 2011 оны Лигийн цомд түрүүлсэн байдаг байна.
Жонсон 7 сая фунтээр «Вулверхэмптон Уондерерст» тоглосон. 2011 оны долоодугаар сарын 11-нд дөрвөн жилийн гэрээ байгуулсан билээ. Удалгүй дасгалжуулагч Мик Маккарти Жонсоныг ахлагч болгосон юм.
Амжилт
Кардифф Сити
Бирмингем Сити
Алун Гуа
Нэрний утга
Алун гэдэг нь Ариун гэсэн гэсэн утгатай. Гоо хэмэх нь нэгд, гоо сайхан, хоёрт, ухаа зүсийг илэрхийлсэн байх магадгүй юм.
Ангилал:Монгол хатан
Дитмар Мөгэнбүрг
Дитмар Мөгэнбүрг (Dietmar Mögenburg, 1961 оны 8 сарын 15-нд Леверкузенд төрсөн) нь Баруун Герман, Германы өндрийн харайлтын тамирчин, 1984 оны зуны олимпын аварга юм.
1980 оны 5 сарын 26-нд дөнгөж 18 настайдаа Мөгэнбүрг 2.35 метр дээгүүр харайж, Польшийн Яцек Всолагийн тогтоосон дэлхийн дээд амжилтыг давтжээ. Хожим 1985 оны 2 сарын 24-нд Кёльн хотноо 2.39 метрийн амжилтаар танхимын дэлхийн дээд амжилтыг тогтоож байв. Мөгэнбүрг 1984, 1988 онд Баруун Герман, 1992 онд Германы багийн бүрэлдэхүүнд багтаж олимпын наадамд оролцож байсан тамирчин билээ.
Эшлэл
Ангилал:Германы өндрийн харайгч Ангилал:Германы олимпын оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Баруун Германы олимпын аварга Ангилал:Өндрийн харайлтын олимпын аварга Ангилал:Өндрийн харайлтын европын аварга Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Германчууд Ангилал:1961 онд төрсөн
Сайгоо Широо
Сайгоо Широо (1866 он 3 сар 20 - 1922 оны 12 сар 22) нь Мейжи эрингийн коодоокан жүдогийн мастеруудын нэг бөгөөд Коодоокангийн 4 эзэнгийн нэг. Зохиолч Томита Цүнэогийн "Сүгата Саншироо" хэмээх зохолын гол дүрийн баатар юм.
Гарал
Айзү хан аймгийн самурай Шида Тэйжироогийн 3 дахь хүү болон Вакамацүд мэндлэсэн байна. 3 настай байхад нь Бошингийн дайн эхэлж Цүгава (одоогийн Нийгата мужийн Ага хот) руу шилжин сууришсан байна. 16 настайдаа Айзү хан аймгийн эзэн Сайгоо Таномогийн өргөмөл хүү болсон.
Сайгоо Таномо нь Такеда Соокакүд Дайтоорюү Айки (Айкидогийн үндэс болсон хэмээгдэх) хэмээх жүжицүгийн тулааны урлагийг зааж байсан гэгддэг ба Таномогийн өргөмөл хүү болох Сайгоо ч бас Дайтоорюүд суралцаж байсан гэх боломж бий.
1886 онд Японы Цагдаагийн ерөнхий газрын Тулааны урлагийн тэмцээнд бүх тулааны урлагууыг ялж аврага болсноор Коодоокан жүдо нь цагдаагийн албан ёсны хичээлүүдийн нэг болж, одоогийн жүдо хөгжихөд эхлэл цэг нь болсон. Энэ тэмцээнд Сайгоо нь Тоцүкагийн Ёошинрюү урсгалын Ёшимичи Энтароог ялан аврага болсноор үнэтэй хувь нэмэр оруулсан.
Сайгоогийн хамгийн сайн хийдэг мэх нь "Яма Араши - Уулын салхи" ба багаасаа хийж ирсэн ажлын нөлөөгөөр хөл нь "Наймаалжан хөл" шиг болсон байсан ба түүнийгээ ашигласан мэх юм. Түүнээс өөр хийдэг хүн байхгүй байсан байна. Гэвч 1920 онд энэхүү мэх нь аюултай мэх хэмээгдэх хэрэглэхийг хориглосон байна.
1923 онд Каноо Жигороо Сайгоогийн хөшөөн дээр "Коодоокан жүдог үндэслэхэд туслан, хамт судалж байсан бөгөөд үндсэн мэх болох шидэх мэхийг түүн шиг сайн хийдэг хүн одоо болтол олон мянган дэвжээний алинаас нь ч төрөөгүй. Хүнд өвчнөөр шаналсны эцэст нөгөө ертөнцөд одсоныг нь дуулаад харамсаад ч баршгүй, түүнд 6-р даныг нөхөн олгож, ур чадварыг нь үнэлсүгэй" хэмээн сийлсэн байдаг.
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Фүкүшима аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1866 онд төрсөн Ангилал:1922 онд өнгөрсөн
Физик
Физик (Грек: φύσις (phúsis), "байгаль" ба φυσικῆ (phusiké), "байгалийн тухай мэдлэг" гэдгээс гаралтай) нь матери, энерги, орон зай ба цаг хугацааг захирдаг тулгуур хуулиудыг нээх болон ойлгох зорилготой шинжлэх ухаан юм. Физикт ертөнц ба түүний харилцан үйлчлэлүүдийн эгэл хэсгүүд, мөн тулгуур зарчмуудын хүрээнд сайн ойлгож болохуйц системүүдийг шинжлэх явдлыг авч үздэг.
Оршил
Физик нь «туршлагын» үр дүнг тайлбарлах онолын загвар боловсруулах, үнэн загвартаа тулгуурлан дараагийн шатны туршлагын үр дүнг тооцох маягаар шинжлэх ухааны аргыг ашиглан байгалийг таньж мэдэх оролдого хийдэг. Анх физик нь байгалийн философийн нэг хэсэг байсан ба 19-р зуунд философиос салж биеэ даасан позитив шинжлэх ухаан болон хөгжжээ. Физикчид кваркуудаас хар нүхийг хүртэл, тусгаар атомоос хэт дамжуулагч хүртэл өргөн хүрээний физик үзэгдлүүдийг судалдаг байна.
Физикийн салбарууд
Физикийн өнөөгийн судалгаанууд материаллаг ертөнцийг өөр өөрийн талаас тусгайлан судалдаг хэд хэдэн том салбарт хуваагддаг.
Дорх хүснэгтэд физикийн нилээд хэдэн салбар ба дэд салбарыг жагсааж үзүүлэв.
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Намжилын Норовбанзад
Намжилын Норовбанзад (1931.12.10-2002.12.21) нь Дундговь аймгийн Дэрэн сумын уугуул, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын жүжигчин, Төрийн шагналт уртын дуучин юм.
Тэрээр 1957 онд Москва хотноо болсон Дэлхийн оюутан, залуучуудын их наадмаас алтан медаль хүртэж дуучны гараагаа амжилттай эхлүүлжээ. 1993 онд Японы Фүкүокагийн "Азийн соёлын шагнал"-ыг хүртсэн.
Монгол уртын дууг дэлхий дахинд таниулсан түүний гавъяаг үнэлж, 1961 онд Гавьяат жүжигчин, 1969 онд Ардын жүжигчин, 1984 онд Төрийн шагнал, 1999 онд Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар цолоор шагнажээ.
Ажил, амьдрал, шагнал
Тэрээр 1931 оны 12 дугаар сарын 10-нд Дундговь аймгийн Гурван сайхан сумын Сүүдэртийн Улаан овоо гэдэг газар мэндэлжээ. Эцэг нь Дамдин гэдэг боловч тэрээр эх Намжилаар овоглодог байжээ.
1940 онд Дэлгэрцогт сумын бага сургуульд 9 настай элсэн оржээ. 1942 онд эцэг нь нас барж, 1946 онд Ардын хувьсгалын 25 жилийн ойгоор Нийслэлд ирж сайн дурын уран сайханч Норовбанзад "Идэр жинчин" гэж уртын дуу 15 настайдаа дуулж их урлагт хөл тавьсан байна.
Долоон настайгаасаа дуулж эхэлсэн
1949 онд зохиолч Намсрайн Банзрагчтай гэр бүл болж 3 хүүхэд төрүүлжээ.
1952-1954 онд аймгийн шүүхэд бичээч, аймгийн Үйлдвэрчний Эвлэлийн зөвлөлд бичээч, бичиг хэргийн эрхлэгч.
1956 онд Монголын бүх ард түмний урлагийн их наадамд алтан медаль
1957 онд Дэлхийн оюутан залуучуудын их наадам (Москва) Сэрүүн сайхан хангай дуугаар алтан медаль хүртжээ.
1957-1990 он хүртэл Улсын Ардын дуу бүжгийн чуулгад гоцлол дуучин.
1957 онд Францын Парист олон улсын ажилчин залуусын фестивалд оролцов.
1960 оны Данийн Копенхагенд Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн өдөр - Мартын наймны 50 жилийн ойд зориулсан олон улсын эмэгтэйчүүдийн уулзалтад оролцсон. Манай төлөөлөгчдийг Монголын эмэгтэйчүүдийн хорооны дарга Сүхбаатарын Янжмаа даргалжээ.
1961 оны төмөр үхэр жил Ардын хувьсгалын 40 жилийн ойн баярт "Уяхан замбутивийн наран" дуугаа дуулсан нь өндөр үнэлгээ авчээ.1961 онд Улсын Гавъяат жүжигчин цолоор шагнуулсан.
1969 онд Ардын жүжигчин хүртсэн.
1984 онд Төрийн шагнал хүртсэн
1999 онд Хөдөлмөрийн баатар цолоор шагнуулсан
2005 онд Сэрүүн сайхан хангай дуу нь түүний дуулсанаар ЮНЕСКО-ийн Аман ба соёлын биет бус өвийн шилдэг бүтээлээр тодорсон
1960-2002 онд монгол ардын уртын дууг өөрийн орондоо төдийгүй Франц, Дани, Орос, Хятад, Япон, Солонгос, Энэтхэг, Бангладеш, Герман, Итали, Чехословак, Унгар, Болгар, Польш, Югослав, АНУ зэрэг орнуудад айлчлан тоглож сурталчлан таниулж байжээ.Ялангуяа Япон улсад 1978-2002 онд олон удаа зочлон тоглож монгол ардын уртын дууны гайхамшигийг танилцуулж байв.
Уран бүтээл
Түүний репертуарт Монгол ардын уртын дууны охь болсон Сэрүүн сайхан хангай, Уяхан замбуутивийн наран, Эртний сайхан, Дөмөн, Энх мэндийн баяр, Хэрлэнгийн барьяа, Түмэн эх, Өвгөн шувуу хоёр, Дуртмал сайхан, Бор борын бялзуухай, Саруул тал зэрэг дуунаас гадна монгол ардын богино дуу Баян Монгол, Үхэрчин хүү,  Үлэмжийн чанар, Манарч байгаа шил, Ганган хар морь, Гоолингоо, Ян тайван гөөгөө зэрэг дуу түүнчлэн Дөрвөн цагийн тал зэрэг дуунуудыг дуулжээ. Сэрүүн сайхан хангай дуу нь түүний дуулсанаар ЮНЕСКО-д бүртгэгджээ.Ард түмний дунд хамгийн алдаршсан дуу нь Уяхан замбутивийн наран мөн.
Н.Норовбанзад уянгалаг цээл хоолой бүхий дуучин, монгол ардын уртын дууны давтагдашгүй уран бүтээлч төдийгүй ардын уртын дууг урлагийн тайзны урлагт хүргэн хөгжүүлэн, мөнхжүүлж өөрийн гэсэн дэг сургуулийг бий болгожээ.
Монгол ардын уртын дууны эмхтгэл нотны хамт бичсэн Талын морьтны дуу номыг 2000 онд хэвлүүлсэн
Норовбанзадын уртын болон зарим богино дууг
1959 (Зээргэнтийн шил, Москва, Апрелевский завод )
1976 (Хонгор шарга, Цэнгэлийн эгшиг Москва Мелодия)
1979 ( Musical Voices of Asia, Victor, Japan),
1981,1984 (Алтан богдын шил, Бор тойрмын бялзуухай, Уяхан замбуутивийн нар Москва Мелодия) пянз
1994-онд Уяхан замбутивийн нар CD,
Зээргэнтийн шил CD,
Гоолингоо CD
1991 онд Уртын дууны хатан хаан баримтат кино
Гүйлтийн тэшүүр
Гүйлтийн тэшүүр — Өвлийн спорт төрөлд багтдаг спортын нэгэн төрөл юм. Мөсний тэшүүрээр зууван хэлбэртэй замыг цуваа гараагаар туулж уралдана. Дотроо уламжлалт, шорт трек гэсэн хоёр ангилалтай. Өвлийн олимпийн наадмын төрөлд 1924 онд багтсан. Нидерланд, Норвеги, Канад зэрэг орнуудад гүйлтийн тэшүүрийн спорт түлхүү хөгжсөн байдаг ба дээд байгууллага нь Швейцарийн Лозанна хотод төвтэй Олон улсын тэшүүрийн холбоо юм.
Намжилын Норовбанзад
Уран бүтээл
Зээргэнтийн шил DVD
Гүйлтийн тэшүүр
Цахим холбоос
Ангилал:Олимпын спортын төрөл Ангилал:Спортын төрөл
Намжилын Норовбанзад
Уран бүтээл
Treasure of Mongolia DVD
Ангилал:Монголын дуучин Ангилал:Уртын дуучин Ангилал:XX зууны манлай Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монголчууд Ангилал:1931 онд төрсөн Ангилал:2002 онд өнгөрсөн
Балкар ястан
Балкар (карачай-балкараар алан, олон тоонд «уулынхан» гэсэн утгат аланла, бас олон тоонд Малкарлыла; оросоор Балкар, олон тоонд Балкарцы, англиар олон тоонд Balkars; туркээр олон тоонд Balkarlar) — олонх нь өөрсдийн уг язгуурын нутаг ОХУ-ын холбооны нэгж Кабардино-Балкар улс, тоймловол Ар Кавказад оршин суугаа Түрэг хэл-угсааны ард түмэн, 120 мянгуулаа байгаа ястан.
Кавказын ноён оргил Эльбрусын (балкарууд Минги таў — «мөнх уул» гэж хэлдэг) зүүн ард нь Балкар, баруун ард нь Карачай ястан байдаг. Өндөр уулсын хоёр тал, засаг захиргааны харьяаллаар салгуу бүртгэгдэж, ялган танигдаж явдгаас биш, Карачай Балкар хоёр нь ерөөс нэг хэлтэн, нэг ард түмэн юм. Тэдний Карачай-Балкар хэлийг төрөл гарлаар нь Түрэг төрлийн Өрнө-өмнөд (Кыпчак) бүлгийн Кыпчак-Куман дэд бүлэгт ангилдаг. Алс бөглүү уулын бэлчээрийн мал аж ахуйтан тэдний дунд арилжаа, шашны үйлээр араб үсэг хэдийнээ дэлгэрсэн боловч яг Карачай-Балкар гэх хэлэнд ЗХУ-ын үед л бусад ард түмний адилаар эхлээд латин (1924), дараа нь кирилл үсэгт (1936) бичгийн хэл үүсчээ.
Эшлэл
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан Ангилал:Оросын ард түмэн Ангилал:Оросын ислам Ангилал:Кабардино-Балкари Ангилал:Кавказ дахь угсаатан Ангилал:Оросын уугуул ард түмэн
Ивасаки Кёоко
Ивасаки Кёоко (岩崎恭子、いわさき きょうこ, 1978 оны 7 сарын 21 - ) нь Японы усан спортын тамирчин, Барселоны олимпийн алтан медальтан юм. Одоо спортын тайлбарлагч, Японы Олимпийн Хорооны Арга хэмжээ, Хэвлэл мэдээлэл, сурталчилгааны зөвлөлийн гишүүн, Японы Усан Спортын Холбооны усанд сэлэлтийн зөвлөлийн гишүүн, зааварлагчийн ажил эрхэлдэг.
Намтар
Тэрээр Японы Шизүока мужийн Нүмазү хотноо төрж, Нихон их сургуулийг сэтгэл судлаач мэргэжлээр төгсчээ.
Ивасаки нь 1992 оны Барселоны олимпод усанд сэлэлтээр оролцож, эмэгтэйчүүдийн 200м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 2:26.65 амжилтаар олимпийн дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ. Тэр олимпийн алтан медаль хүртэхдээ дөнгөж 14 нас 6 хоногтой байсан бөгөөд тус улсын түүхэнд олимпоос медаль хүртсэн хамгийн залуу тамирчин болжээ. Мөн холимог буухиа сэлэлтэд Японы багийн бүрэлдэхүүнд 7-р байр эзэлснээс гадна 100м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 13-р байр эзэлсэн аж.
1996 онд Атлантын олимпод оролцсон ч 200м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд 10-р байр эзэлж, 100м-ийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд урьдчилсан шатнаас хасагдах зэргээр амжилт үзүүлж чадсангүй.
Гэр бүл
Ивасаки 2009 оны 4 сард регбигийн Японы шигшээ багийн тамирчин асан Сайтоо Юүяатай гэрлэжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Японы усанд сэлэгч Ангилал:Японы олимпын аварга
Рөүд-Айленд
Рөүд-Айленд (Rhode Island), албан ёсоор Рөүд-Айленд ба Провиденсийн Плантаци (State of Rhode Island and Providence Plantations) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Зүүн Хойд хэсгийн Шинэ Английн бүсэд орших АНУ-ын нэгэн муж улс. Тус муж улс нутаг дэвсгэрээр АНУ-ын хамгийн жижиг муж улс. Рөүд-Айленд баруун талаараа Коннектикут, хойд болон зүүн талаараа Массачусеттс, баруун өмнөд талаараа далайгаар Нью-Йорк муж улсуудтай тус тус хиллэдэг.
Тус муж улсыг Рөүд-Айленд гэж нэрлэх нь түгээмэл боловч, нутаг дэвсгэрийн ихэнхи нь Хойд Америкийн эх газарт оршдог. Провиденсийн Плантаци нь эх газрыг хэлж байгаа бол, Рөүд-Айленд гэсэн нэр нь Акиднэк арлын албан ёсны нэр юм (одоо Ньюпорт, Миддлтаун, Портсмут хотуудаас бүрдэнэ).
Туйлбартай тусгаар тогтнолын түүхтэй Рөүд-Айленд Америкийн анхны арвангурван колониос хамгийн түрүүнд Британийн ноёрхлоос тусгаар тогтносноо тунхагласан бөгөөд АНУ-ын Үндсэн хуулийг хамгийн сүүлд соёрхон баталсан юм.
Рөүд-Айлендийн эх газрын нутаг дэвсгэрийн аравны нэг орчим хувь нь давстай усаар бүрхэгдсэн бөгөөд муж улсын аль ч хэсэг усны захаас автомашинаар гучин минутаас илүү явахааргүй газар оршдог тул "Далайн муж улс" гэсэн хочийг албан ёсоор авсан боловч урьд нь "Бяцхан Рөүди" гэж олон жил хочилдог байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс Ангилал:Шинэ Англи
Урлаг
thumbnail|right|300px|Монголын Үндэсний төв галерей thumb|right|300px|[[Таж Махал-хаалга, Энэтхэг]] thumb|right|300px|Монгол ардын урлагын хөгжимчид thumb|right|300px|[[Шчецин Филармоник, Польш]] Урлаг нь мэдрэмж болон сэтгэл хөдлөлийг хөндөх байдлаар элементүүдийг зориудаар байрлуулах явц буюу бүтээгдхүүн юм. Үүнд хүний төрөл бүрийн үйл ажиллагаа, бүтээл, илэрхийллийн хэлбэр, үүний дотор хөгжим, уран зохиол, кино, уран баримал, уран зураг багтаадаг. Урлагийн утгыг философийн нэгэн салбар ухаан болох гоо зүйгээр судалдаг.
Урлагийн тодорхойлолт, үнэлгээ XX зууны эхээс ялангуяа түвэгтэй болж ирсэн. Рихард Воллхайм гурван хандлагыг ялган тодорхойлсон.
Хамгийн эртний урлаг нь дүрслэх урлаг бөгөөд одоо цагт энэ нь уран зураг, баримал, хэвлэл, гэрэл зураг зэрэг олон салбар болж хөгжисөн байна.
Архитектур нь мөн зарим түвшинд дүрслэх урлагийг агуулдаг ба уран зурагийн хэлбэрийн бус илүү өөр гурван хэмжээстээр уран дүрслэлтйг олон янзаар харуулна.
Хөгжим, театр, кино, бүжиг ба бусад тоглолтын урлаг мөн утга зохиол, ба холбогдох медиа салбарууд нь өргөн урлаг гэсэн ойлголтонд хамаарна.
Түүх
Хамгийн эртний урлагийн бүтээлийн зүйл 75 000 жилийн өмнөх нүхэлсэн хясааны яснууд Өмнөд Африкаас олджээ. Мөн 100 000 жилийн өмнөх саванд хийсэн будгийн зүйл олдсон. 2014 онд эртний Хомо эрэктус төрлийн хүний хийсэн 430 000 - 540 000 жилийн өмнөх зураастай хясааны яснууд олджээ.
Ёкояма Сакүжироо
thumb|Ёкояма Сакүжироо Ёкояма Сакүжироо (横山 作次郎, 1864-1912) нь Токиод өсөж торнисон Коодооканг анх үүсэх үеийн шилдэг жүдочин, Коодоокангийн 4 эзэнгийн нэг. 173 см өндөртэй, 86кг жинтэй байсан. 8-р дантай (нас барсных нь дараа олгосон) "Савдаг Ёкояма" гэсэн нэрээр алдартай.
Гарал
Тэнжиншинёо, Китоо урсгалын жүжицүд суралцаж байсан ба Каноо Жигороод татагдан 1886 онд Коодооканд элссэн. Жүдогийн 10-р дант Мифүнэ Кюүзоогийн гарын багш байсан байна. Хамгийн чадварлаг хийдэг мэх нь "Харай-гоши".
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Токио аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1864 онд төрсөн Ангилал:1912 онд өнгөрсөн
Чүнжон ван
Чүнжон ван (солонгосоор: 충정, хятадаар: 忠定) (1338 оны 1 сарын 9 - 1352 оны 3 сарын 23) бол Гуулин улсын 30 дугаар ван юм. Төрсөн нэр нь Ван Цо (왕저, 王㫝), монгол нэр нь Чосгэндорж (미사감타아지, 迷思監朶兒只) болой. Чүнхэ вангийн Юнь овогт татвар эмээс төрсөн отгон хөвүүн. 1348-1351 онд вангийн сууринд суусан. 1351 онд 13 насандаа алуулсан. Таалал төгссөний дараа Чоннын бунханд оршуулж, Чүнжон их ван (충정대왕, 忠定大王) хэмээн нэхэн өргөмжлөв.
Намтар
1348 оны 4 сард Кёнчан Бувонгүн (경창부원군, 慶昌府院君) цол хүртэв. Тус оны 10 сард Чүнмуг ван таалал төгссөний дараа курёгийн түшмэд Кёнчан Бувонгүн, Канрин их гүн (강릉대군, 江陵大君) хоёрын аль нэгийг шинээр ван болгож өгөхийг гуйсан захидал илгээв. 1349 оны 2 сард Юань улсын Тогоонтөмөр хааны зарлигаар Кёнчан Бувонгүнийг улсын ванд өргөмжлөхөөр болов. 1349 оны 5 сард вангийн сэнтийд залах ёслол болж, вангийн сууринд залрав. Түүнийг ван болсны дараа өмнөх вангийн монгол хатан Докнён гүнж, шинэ вангийн эх Юнь овогт хатан нарын дунд улс төрийн тэмцэл өрнөж эхэлсэн гэж түүхэнд тэмдэглэжээ. Төрийн бүхий хэрэг, зарлиг шийдвэр нь улс төрд нөлөө ихтэй баян гэр бүл, сайд түшмэдийн хяналтанд байж, зөвхөн билэгдэл төдий улсын ван байсан. 1350 онд Японы далайн дээрэмчид Кёнсан мужийн эрэг хавийн тосгодыг довтлон дээрэмдэв. 1351 онд түшмэл Юнь Тэк, И Сынро нар Юань улс руу Чүнжон вангийн нас бага, төрийн хэргийг явуулах чадамжгүй тул вангийн сууринаас буулгаж, түүний авга ах Канрын их гүн Ван Ги-ийг улсын ван болгож өгөхийг гуйж захидал илгээсэн. Удалгүй Чүнжон ванг огцоруулж, Канхва арал руу цөлж, Канрын их гүн Ван Ги нь вангийн сууринд залрав. 1352 онд Чүнжон ван цөллөгний газар хор ууж нас барсан. Түүнийг таалал төгссөний дараа нэхэж цол өргөмжлөөгүй харин 1367 Юань улсаас Чүнжон их ван цолыг нэхэн соёрхожээ. Түүнийг Кэсон дахь Чоннын бунханд оршуулсан.
Гуулин улсын судар, Донгук Тонгам мэтийн солонгосын 14-15 дугаар зууны үеийн сурвалж бичигт Чүнжон вангийн зан байдлыг дараах байдлаар тэмдэглэхдээ: Жон вангийн ойрын хараа муу, сайд түшмэдийн дээл хувцас руу бэх цацаж, цохиж зодон, ёс зүйгүй авирлаж, эмс охидыг хармагц шалиглан хоргоодог зэргээр өгүүлжээ. Ийм байдлын улмаас авга ах Канрын их гүн Ван Ги-ийг түүний оронд ван болгожээ.
Гэр бүл
Ангилал:Солонгосын ван Ангилал:14-р зууны ноёрхогч Ангилал:1338 онд төрсөн Ангилал:1351 онд өнгөрсөн
Мухаммед Юнүс
Английн колоничлол дор байсан Бангладешийн өмнөд нутаг Читтагонд төрсөн. Читтагоний коллеж, Читтагоний Их Сургуульд суралцаж төгссөн. Фүлбрайтийн тэтгэлэгт хөтөлбөрөөр АНУ-д суралцах боломж олж, 1969 онд Вандэрбилт (Vanderbilt University) Их Сургуульд Эдийн Засгийн Доктор цол хамгаалжээ. Бангладеш тусгаар тогтносоны хойно 1972 онд эх нутагтаа эргэн ирж, Читтагон Их Сургуульд Эдийн Засгийн Тэнхимийн эрхлэгчээр томилогдов. 1976 онд Грамин Банкны төслийг Жобура тосгонд хэрэгжүүлж, улмаар тус банк нь Бангладешийн Хуулийн дагуу албан ёсоор 1983 онд бие даасан банк статустай болжээ.
2006 онд, тус Грамин Банк банк болон тэрээр Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:20-р зууны эдийн засагч Ангилал:21-р зууны эдийн засагч Ангилал:Бангладешийн эдийн засагч Ангилал:Сан Маркосын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Энхтайвны Нобелийн шагналтан Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:Конгрессын хүндэтгэлийн алтан медаль шагналтан Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Рамон Магсайсайн шагналтан Ангилал:Бангладешчууд Ангилал:Бенгалчууд Ангилал:1940 онд төрсөн
Мюнхен
Мюнхен (München, Minga) нь Германы Бавари мужийн нийслэл юм. Баварийн Альпийн хойд талд, Исар голын эрэгт орших тус хот нь Германдаа Берлин, Хамбургийн дараа гуравт, герман хэлтэй улсуудад дөрөвдүгээрт, Европын Холбоонд 12-рт орох том хот болно. Хотын захиргаанаас гаргасан хязгаарлалтын улмаас 1.5 сая хүн л тус хотод оршин суудаг ба Мюнхэн хотын дагуул дүүргүүдийг оролцуулаад 2,9 сая орчим хүн амта ажээ. Мөн Аугсбург, Инголштадт, Розенхайм, Ландсхут зэрэг хотуудыг оролцуулаад, Мюнхений метрополитанд 5,7 сая гаруй хүн амьдардаг.
1304 он
1304 он (Нэгэн мянга гурван зуун дөрөвдүгээр он) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1304 дугаар он, жил.
Өнгөрсөн хүн
Ангилал:Он (14-р зуун)
Мюнхен
Мюнхен хот нь эдийн засгийн хувьд маш хурдацтай өсч буй Европын хотуудын нэг бөгөөд Allianz, BMW, Linde, Munich Re, Siemens зэрэг томоохон компаниудын төв оффисууд энд байдаг. Mercer компанийн 2014 онд дэлхийн 50 том хотын дунд гаргасан судалгаагаар дэд бүтцээр хоёрдугаарт, амьдралын чанарын индексээр дөрөвдүгээрт орсон байна. Мюнхэн гэх нэр нь анх 1158 онд албан ёсоор бий болсон байна. 1255 онд Баварийн Ханхүүгийн оршин суудаг хот, 1328-1347 онд хааны оршин суудаг хот байсан бөгөөд 1506 онд Бавари мужийн нийслэлээр нэрлэгджээ. Тус хот нь улсын болон олон улсын байгууллагууд, нэртэй их дээд сургуулиуд, чухал музей театрууд, үзэсгэлэн яармагууд, спортын уралдаан тэмцээнүүд, олон улсын томоохон хурал зөвлөгөөн зохион байгуулагддаг бөгөөд Oktoberfest болон олон төрлийн үзэх газруудаараа жуулчидыг татдаг байна.
1972 оны зуны олимп зохион байгуулж байсан Мюнхен 2018 оны өвлийн олимпийг зохион байгуулахаар нэрээ дэвшүүлж байжээ.
Хотын уриа "München mag Dich" (Мюнхен чамд дуртай). 2006 оныг хүртэл "Weltstadt mit Herz" (Зүрх сэтгэлтэй космополитан хот) гэсэн уриатай байв. Хотын нэр Мюнхен München нь Хуучин Герман хэлний "лам нар" гэсэн утгатай Mönche хэмээх үгнээс гаралтай бөгөөд тус хотыг байгуулсан Бенедиктиний ордерын лам нараас улбаатай аж. Иймээс ч тус хотын сүлдэнд ламын зураг байдаг билээ. Хар, алтлаг өнгүүд нь Ариун Ромын Эзэнт Гүрний өнгө байсан бөгөөд Баварийн Людвигийн үеэс хотын өнгө болон дээдлэгдэх болсон байна.
Цахим холбоос
Мюнхен
Ангилал:Германы мужийн нийслэл Ангилал:Саятан хот Ангилал:Баварийн коммун Ангилал:Баварийн тойроггүй хот Ангилал:Германы их сургуулийн хот  Ангилал:Изар голын суурин Ангилал:Германы урьдын нийслэл
АБ-фразын жагсаалт
АБ-фраз буюу Аюулгүй байдлын фраз (S-phrases, Safety Phrases) нь ЕХ-ны 67/548/EEC директивийн IV-р хавсралт юм. Хавсралтын нэр нь "Аюултай бодис бэлдмэлүүдтэй харьцах аюулгүй байдлын заавар" (Safety advice concerning dangerous substances and preparations) юм. Жагсаалтыг 2001/59/EC, 2006/102/EC директивүүдээр шинэчилж, бусад ЕХ орнуудын хэлрүү хөрвүүлсэн.
АБ-фразыг зөвхөн ЕХ бус, олон орнууд ашиглаж байгаа бөгөөд цаашид Олон улсынх болох магадлалтай.
Мөн үзэх
Р-Фраз
Эх сурвалж
Ангилал:Олон улсын стандарт Ангилал:Хөдөлмөр хамгаалал
Ганбаатарын Одбаяр
Ганбаатарын Одбаяр (1989 оны 8 сарын 20-нд төрсөн) нь Монгол Улсын жүдоч.
Ангилал:Монголын жүдоч Ангилал:1989 онд төрсөн
8 сарын 24
8 сарын 24 нь Григорийн тооллын жилийн 236 дахь (өндөр жил бол 237 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 129 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
0824 #24
1303 он
1303 он (Нэгэн мянга гурван зуун гуравдугаар он) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1303 дугаар он, жил.
Болгарчууд
Болгарчууд — Балканы хойгийн Болгар улсын үндсэн хүн ам, өмнөд слав  хэл-угсааны ард түмэн, 7 сая гаруй хүнтэй үндэстэн.
Зүүлт
Ангилал:Европ дахь угсаатан Ангилал:Слав төрлийн хэлт угсаатан Ангилал:Болгарын нийгэм
Жибли студи
Жибли Студи нь арван есөн кино, цөөн хэдэн богино хэмжээний кино, телевизийн зар сурталчилгаа, телевизийн кино бүтээжээ. Жибли студийн 8 кино нь Японд хийгдсэн 15 өндөр үнэлгээтэй анимэ кинонд шалгаран орсон ба тэр дунд дэлхий даяар $274 сая гаруй ашиг олсон Spirited Away нь хамгийн өндөрт бичигджээ.
Жибли студийн олон анимэ нь Анимэйж Аниме Гран Пригээр шагнуулсан ба дөрөв нь Оны шилдэг анимейшн төрлөөр Японы Анимэ Академийн шагнал хүртсэн. 2002 онд Spirited Away нь Шилдэг Анимэйшн төрлөөр Алтан Баавгай болон Оскар авчээ.
Нэр
Жибли гэх нэр нь Миязаки Хаяаогийн Капрони Кa309 Жибли хэмээх нисэх онгоцны тухай бодож өгсөн нэр юм. "Ghibli" буюу “жибли” хэмээх итали үг нь Ливийн араб хэлээр “цөлийн халуун салхи” (قبلي, латин үсгээр: ghiblī) гэх утгатай үгнээс гаралтай бөгөөд "анимэ үйлдвэрийн салбарыг өөрчлөх салхи" гэсэн санааг агуулан ашиглагджээ. Энэхүү итали үг нь гибли гэж уншигддаг ч студийн нэр болох япон хэллэгтээ жибли гэж дууддаг.
Түүх
Жибли Студи нь 1984 онд Миязакигийн бичин найруулсан, Тооэй компаниар хөрөнгөжсөн Салхит хөндийн Наүшика гэх анимэйшний амжилтын дараахан үндэслэгдсэн байна. Энэхүү киноны үүсэл нь Animage сэтгүүлд хэвлэх зорилготойгоор бичигдсэн Миязакигийн [Салхит хөндийн Наүшика (манга)|цуврал манга]]наас гаралтай ажээ. Сүзүки нь мөн уг кино найруулгын багт байсан бөгөөд улмаар Такахатаг урин Жибли Студийг Миязакитай хамт байгуулжээ.
Жибли Студийн ихэнх анимэйшнийг Миязаки найруулж байсан бөгөөд хоёр дахь хамгийн бүтээл ихтэй найруулагч нь Гэрэлт цохын булш киногоороо танигдсан Такахата билээ. Бусад найруулагч нар гэвэл Кондо Ёшифүми, Морита Хироюки, Миязаки Горо нар орно. Хөгжмийн зохиолч Хисаиши Жо нь ихэнх Миязакигийн бүтээлүүдэд хөгжмийг нь зохион найруулж өгсөн ажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Токиогийн аж ахуйн нэгж Ангилал:Коганэи Ангилал:Японы хүүхэлдэйн киноны студи
1 сарын 10
1 сарын 10 бол Григорийн тооллоор жилийн арав дахь өдөр. Энэ өдрөөс хойш жил дуусахад 355 өдөр үлдэнэ. Хэрвээ өндөр жил таарвал 356 өдөр үлдэнэ.
Тэмдэглэлт өдөр
0110 #10
Жо Грийн
Жо Грийн (Joe Greene, 1967 оны 2 сарын 17-нд Охайо муж улсын Дэйтон дахь Врайт-Паттерсон Агаарын Баазад төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын уртын харайлтын тамирчин юм.
Тэрээр 1992, 1996 оны олимпоос хошой хүрэл медаль хүртжээ.
2008 оны 8 сард Грийний 1996 оны олимпын хүрэл медаль eBay дуудлага худалдааны сайтаар худалдаалагджээ.
Дарьтэмиш хатан
Дарьтэмиш (хятадаар: 答里也忒迷失, Dá lǐ yě tè míshī) (1325? – 1368) — хонгирад аймгийн монгол хүн бөгөөд 1332 онд 7 настай Ринчинбал хаантай хуримлсан боловч 40 хоноод бэлэвсэрсэн. Түүнээс хойш 32 жил амьдраад Дайду нийслэлийг алддаг 1368 онд таалал төгсчээ.
Баянлиг сум
Баянлиг — Баянхонгор аймгийн сум.
Газар нутаг
Баянлиг сум нь аймгийнхаа зүүн өмнөд захын сум бөгөөд Улаанбаатараас 870, аймгийнхаа төвөөс 240 км зайд оршдог, 119 мянган хавтгай дөрвөлжин км нутагтай.Урд талаараа Өмнөговь аймгийн Сэврэй, Гурвантэс сумдтай 270 км, баруун болон баруун хойт талаараа өөрийн аймгийн Баянговь, Богд сумдтай 180 гаруй км, зүүн хойт болон зүүн талаараа Өвөрхангай аймгийн Богд сумтай 110 гаруй км нутгаар хиллэдэг.
Энд төрсөн
Ангилал:Баянхонгор аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Балыкч
Балыкч (киргизээр Балыкчы – «загасчин» гэсэн утгатай) — Киргиз улсын Ысыккөл мужийн шууд харьяа хот. 42 мянган хүнтэй.
Газар зүй
thumb|left|200px|Жимс, айргийн худалдаа Балыкч хот Төмөрт (Иссык-Куль) нуурын баруун хойд үзүүрт оршдог.
Бишкекээс авто замаар 175 км зайтай.
Хүн ам зүй
Балыкчид 2009 оны тооллогоор 42,875 хүн оршин сууж байв.
Үүнээс 90 хувь нь киргиз, 7 хувь нь орос байна.
Түүх
Анх «Рыбачье» (Загасчны суурин) гэгдэж, 1954 онд хотын зэрэг авсан.
Лавлах бичиг
Ангилал:Ысыккөл мужийн суурин Ангилал:Киргизийн хот
Чарльз Бора
Андовер дэх Филлипс Академийг төгссөн Бора Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны АШТ-д 1926 онд 100 ярд, 1927 онд 220 ярд, 1928 онд 200 м-ийн зайд түрүүлжээ. Өмнөд Калифорнийн Их Сургуульд суралцаж байхдаа 1927 онд Америкийн Коллежуудын Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны 100, 220 ярдын зайн гүйлтийн аварга болсон. Мөн 1926, 1927 онд хоёр ч удаа Чарьли Пэддокийн тогтоосон 100 ярдын зайн дэлхийн дээд амжилт болох 9.6 секундын амжилтыг давтжээ.
Амстердамын олимпод Бора 100 м-ийн гүйлтийн 1/4 шигшээд шалгарснаас гадна 4x100 м-ийн буухиа уралдаанд 41.0 секундээр дэлхийн дээд амжилтыг давтан түрүүлсэн АНУ-ын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж, гуравдугаарт гүйжээ.
Чарльз Бора 74 насны төрсөн өдрөөсөө долоохон хоногийн өмнө Аризона муж улсын Финикс хотноо нас нөгчжээ.
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1906 онд төрсөн Ангилал:1980 онд өнгөрсөн
АпексСофт
АпексСофт Хязгаарлагдмал Хариуцлагатай Компани нь програм хангамжийн хөгжүүлэлт, үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллгааг явуулдаг компани юм. АпексСофт ХХК нь 2007 оны 12 сарын 29 нд Монгол улсын Улаанбаатар хотод байгуулагдсан. Компанийн албан ёсны вэб хуудас нь www.apexsoft.mn.
=Компанийн нэрийн утга=
Компанийн нэр нь "Апекс" болон "Софтуар" гэсэн хоёр үгийн нийлэмжээс бүтнэ. Апекс гэдэг нь Apex гэсэн конус, пирамидын оройн хэсгийг нэрлэсэн латин гаралтай үг юм. Заримдаа Апекс гэдэг үгийг уулын оргил гэдэг утгаар ч хэрэглэх нь байдаг. Харин "Софтуар" гэдэг нь software буюу монголоор орчуулбал програм хангамж гэсэн утгатай үг юм.
=Компанийн уриа=
=Бүтээгдэхүүн=
АпексСофт ХХК нь 2007-2011 онд Апекс 2011 нэртэй Санхүүгийн цогц програм хангамжийг зохион гарсан. Уг бүтээгдэхүүн нь Монгол улсын болон Олон улсын нягтлан бодох бүртгэлийн секторын стандартад нийцсэн програм хангамж бөгөөд 2010 оны 11 сард Монгол улсын Сангийн яамнаас албан ёсны гэрчилгээ авсан юм.
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж Ангилал:2007 онд байгуулагдсан
Ямашита Ёшицүгү
Ямашита Ёшицүгү (山下 義韶, やました よしつぐ, 1865 оны 3-р сарын 13 - 1935 оны 2-р сарын 26) нь Коодооканг анх үүсэх үеийн шилдэг жүдочин Коодоокангийн 4 эзэнгийн нэг. Анхны 10-р дангийн эзэн. Ямашита Ёшиаки ч гэж дууддаг байсан.
Гарал
Одавара хан аймгийн(одоогийн Канагава муж) нэгэн тулааны урлагийн багшийн гэрт мэндлэжээ. 1884 оны 8 сарын 14-нд Коодооканд элсэж дөнгөж 3 сарын дотор хар бүс 1-р данг авсан. Сайгоо Широо, Ёкояма Сакүжироо, Томита Цүнэжироо нарын дээр түүнийг оруулан Коодоокангийн 4 эзэн гэж байжээ. 1885 оны 6 сард 2-р дан, тухайн жилийн 9 сард 3-р дан, 1886 оны 5 сард 4-р дан, 1893 оны 1 сарын 15-нд 5-р дан, 1898 оны 1 сард 6-р дангийн эзэн болсон. 1902 онд Америкийн Сиатлид жүдогийн үзүүлэх тоглолт хийж, дэлхий дахинд жүдог тархахад хувь нэмрээ оруулсан байна. 1904 оны 10 сарын 23-нд 7-р дан авсан байна.
1905 оны 3 сарын 29-нд Вашингтон Д.С-д Жорж Гранд гэдэг чөлөөтийн тамирчинтай халз тэмцээн хийж цэвэр даралтаар ялсан байна. Түүний өрсөлдөгч нь илт том биетэй 2м өндөртэй, 160кг байхад Ямашита нь 162см, 68кг байжээ. Уг тэмцээнийг шимтэн үзсэн АНУ-н ерөнхийлөгч Теодор Рузвельт Ямашитагийн хүч чадлыг үнэлэн 2 жилийн хугацаатайгаар Америкийн Нэгдсэн Улсын Усан Цэргийн сургуульд багшаар урьж авчирсан байна. 1907 онд гэрээ нь дуусаж эх орондоо буцсаны дараа коодооканд мэхний арга барилын багшаар ажиллах болсон байна. 1920 оны 3-р сарын 17-нд 8-р дан, 1930 оны 4-р сарын 1-нд 9-р данг авчээ. 1935 оны 2-р сард ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлжээ. Каноо Жигороо нь түүнийг нас барсан тухайн жилийн 10 сарын 24-нд "Гадаад болон дотоод дахь жүдогийн хөгжлийн төлөө идэвх зүтгэлтэй байсныг нь үнэлж барашгүй" юм хэмээгээд Коодоокангийн түүхэнд анхных болох 10-р данг нөхөн олгосон байна.
2006 оны байдлаар жүдогийн 10-р дан нь Ямашитаг оруулаад нийтдээ 15-хан хүнд олгогдсон.
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Япончууд Ангилал:1865 онд төрсөн Ангилал:1935 онд өнгөрсөн
Магадан муж
Магадан муж (Магада́нская о́бласть) нь Оросын Холбооны Улсын Алс Дорнодын Холбооны тойрогт харьяалагдах муж юм. Мужийн төв нь Магадан хот.