cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хоккейн спорт
Хоккей (хуучин франц хэлээр hoquet,буюу "Тахир саваа" гэсэн утгатай үг) бөгөөд нэг үзүүр нь тахир модон цохиураар, бөмбөг, шайб зэргийг цохиж эсрэг багийн хаалганд оруулж тоглодог, хамгийн өргөн хэрэглэгддэг багийн спортын тоглоомын нэг юм. Анх үүссэнээсээ эхлэн олон төрөл жанарыг бий болгож ирсэний хамгийн алдартай нь Талбайн хоккей, болон мөсөн хоккей юм. Европд талбайн хоккейг голцуу сонирхож тоглодог бол, АНУ, Канад зэрэг улсад мөсөн хоккейг маш ихээр тоглодог байна. Монголд социализмын үед мөсөн хоккей нь орж ирж дэлгэрсэн боловч хүчтэй хөгжиж чадаагүй юм.
Талбайн Хоккей
thumb|left|220px|Талбайн хоккей
Энэ төрөл нь хүмүүсийн хамгийн тоглох дуртай, Олимп-д албан ёсоор орсон спорт юм. Энэ төрлөөр олимпд хамгийн их амжилт үзүүлдэг улсууд бол Герман, Энэтхэг, Пакистан, Нидерланд, Бельги, Испани болон Австрали улсууд юм. Мөн талбайн Хоккейтэй адил Заалны Хоккей гэж байна. Энэ нь зааланд тоглох, мөн талбайн зарим нэг хэмжээний өөрчлөлтөөрөө ялгаатайгаас биш дүрмийн хувьд яг ижил байдаг байна.
Мөсөн Хоккей
Мөсөн хоккей нь таван тоглогч, нэг хаалгач нар 60м урт, 30м өргөн мөсөн талбай дээр Тэшүүрээр гулгаж тоглодог спорт юм. Мөсөн хоккей нь хамгийн хурдан багийн спортуудын нэг юм. Шайбыг хүчтэй цохих үед 190км/ц хүртэл хүрдэг байна. Мөн нэлээд их зодоон гардаг спортуудын нэг ажээ. Мөсөн хоккей нь 1840оос 1870 оны хооронд Канадад британы цэргүүд мөсөн дээр Shinty хэмээх шотландуудын модоор бөмбөг цохиж тоглодог тоглоомоос сэдэвлэн үүсчээ.
Бусад төрлүүд
Эдгээрээс гадна олон хоккейн спортууд үүсэж хөгжижээ.
Мари Пьерс
Мари Пьерс (Mary Pierce, 1975 оны 1 сарын 15-нд Монреальд төрсөн) нь Франц-Америкийн мэргэжлийн теннисчин юм. Тэрээр Франц, Канад, Америкийн Нэгдсэн Улсын иргэншилтэй ч Францын нэрийн өмнөөс тэмцээн уралдаануудад оролцдог.
Пьерс ганцаарчилсан болон хос төрлөөр тус бүр 2, нийт 4 Их Дуулга хүртэж байв. Ганцаарчилсан төрлөөр Их Дуулгын тэмцээнүүдэд нийт 6 удаа шигшээ тоглолтод шалгарч байснаас хамгийн сүүлд 2005 онд Америкийн нээлттэй тэмцээн, Францын нээлттэй тэмцээний шувтаргад шалгарч байжээ. 1995 оны Австралийн нээлттэй тэмцээн, 2000 оны Францын нээлттэй тэмцээний аварга. Мөн 2005 онд Вимблдоны холимог хосын төрөлд тэргүүлж, нийт 3 удаа Их Дуулгын шигшээд шалгарчээ. ЭТХ-ны тэмцээнүүдэд ганцаарчилсан төрлөөр 18, хос төрлөөр 10 тэмцээнд түрүүлж байв.
Эшлэл
Ангилал:Францын теннисчин Ангилал:Францын олимпын оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:Францын хүн Ангилал:Канадын хүн Ангилал:1975 онд төрсөн
Соёл иргэншил
thumb|right|200px|[[Нью-Йорк хот. Хотууд нь орчин үеийн хүний соёл иргэншлийн гол хэсэг юм.]] Соёл иргэншил гэдэг нь ёс суртахуун, шашин, боловсрол, урлаг, гүн ухаан, технологи, материаллаг баялаг болон олон зүйлийн дээд төвшин дэх нийлэмж юм.
Соёл иргэншил (civilization) гэдэг нь заримдаа янз бүрийн утгыг илэрхийлдэг үг юм. Голчлон хэрэглэгддэг утга нь хүн төрөлхтний соёл болох материал болон хэрэгслийг агуулсан технологи, шинжлэх ухаан болон хүмүүсийн бүтээсэн эд зүйлсийн бүрдэл юм. Ихэнх соёл иргэншил нь ерөнхийдөө шаталсан мөн суурин соёлтой болсон байдаг. Нэг утгаараа иргэншсэн гэдэг нь варварчууд болон зэрлэг хүмүүсээс ангид гэсэн үг ба өөр утгаараа уугуул иргэдийн эсрэг байр суурь юм. Соёл иргэншлийн хөгжлийн түвшин нь ихэнхдээ хөдөө аж ахуйн үйл явц, худалдаа арилжаа, ажил мэргэжлийн ахиц, засаглалын анги бүлэг, хотжилт зэргээр тодорхойлогддог. Мөн эдгээрээс гадна соёл иргэншил нь хоёр дагч хүчин зүйлс болох хөгжсөн тээвэрлэх систем, утга зохиол, мөнгө, гэрээт болон эрхийн хуулийн систем, соёл урлаг болон архитектур, математик, шинжлэх ухааны ойлголт, төмөрлөгийн боловсруулалт, улс төрийн бүтэц, шашин зэрэг тодорхойлно.
Үгийн гарал зүй
Civilization гэдэгүг нь латины civilis буюу иргэний, нийгмийн гэсэн утгатай. Зургаа дугаар зууны үед ByzantineEmperor Justinian нь Романы иргэний хуулийг бүтээсэн. Үүний үр дүнд Corpus Juris Civilis-ыг гаргаж ирсэн байдаг. 11-р зууны үед Bologna их сургуулийн болон баруун европын их сургулиудын профессорууд Corpus Juris Civilis-ыг дахин судлаж нийтэд гаргасан. Үүний нөлөө нь Европ даяар гарсан. 1388 онд civil гэх үг нь англи хэлэнд оршин суугчдын хамаарал гэсэн утга авсан ба 1704 онд civilization гэдэг үг нь гэмт хэргийн процессыг нийгмийн хувьд зохицуулах хууль болсон. Civilization гэдэг үг нь орчин үеийн утга болох зэрлэг хүмүүсийн эсрэг утгыг авдаггүй байсан.
Соёлын тодорхойлолт
Соёл иргэншил нь мөн цогц нийгмийн соёл, зан заншилыг илэрхийлдэг. Зөвхөн нийгэм биш, үүнд агуулагдах онцлог шинжтэй үзэл санаа, зан заншил, өөрийн шинжээр цор ганц онцгой болгож чадсан урлаг соёл зэрэг багтана. Соёл иргэншил нь зан заншилын нарийн төвөгтэй хэсэг болох уран зохиол, мэргэжлийн урлаг, архитектур, шашин шүтлэг зэргийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Нийгэм судлал Ангилал:Соёлын газар зүй
Цацаргин
Энэ нь нэгэн төрлийн цэцэг бөгөөд ботаникийн нэр нь "Nelumbo Nucifera" юм. Энэ цэцгийг бадамлянхуа цэцэг гэж нэрлэж хэвшсэн боловч энэ нь буруу нэрийдэл юм. Учир нь бадам гэдэг нь төвд хэлний цэцэг гэсэн үг, харин лянхуа гэдэг нь хятад хэлний цэцэг гэсэн үг юм.
Өмнөд Бачка тойрог
Өмнөд Бачка тойрог (Јужнобачки округ) — Серби улсын Воеводина мужийн 312 мянган хүнтэй тойрог.
Эшлэл
Ангилал:Воеводинын тойрог Ангилал:Бачка
Японы нисэх хүчин Баянтүмэн, Тамсагбулагийг бөмбөгдсөн нь
Квантуны армийн тагнуулын онгоц 1939 оны 6 дугаар сарын 23-ны үүрээр Шинжинээс шууд хөөрч Тамсагбулаг, Матад, Баянтүмэн дээгүүр тагнуулын нислэг хийгээд дүнгээ командлагч Уеда-д илтгэсэн байна.БНМАУ-ын нутагт байгаа зөвлөлтийн нисэх буудлууд нь стратегийн биш харин тактикийн объектууд тул бөмбөгдөхөд болохгүй зүйлгүй, хэрэв Ганжуур сүм, Халуунрашааныг дайрсаны хариуг өгөхгүй бол зөвлөлтийн онгоцууд “даварч” Хайлаар болон Манж-гогийн нутгийн гүнд цохилт өгч магадгүй гэж Квантуны армийн офицерүүд мэтгэлцэж байжээ. Энэхүү саналыг Квантуны армийн нисэх хүчний командлагч бөгөөд 2 ад-ийн дарга генерал гига хүчлэн тавьж, Квантуны армийн штабын орлогч дарга генерал Яно нар оролцсон зөвөлгөөнөөр Тамсагбулагт гол цохилтыг өгөхөөр шийдвэрлэж, 6дугаар сарын 23-нд Тамсагбулаг, Баянбүрд, Баянтүмэнд буй нисэх буудлыг довтлохоор тушаал гаргажээ. Японы онгоцууд 6 дугаар сарын 24, 26-нд Тамсагбулаг, Баянтүмэнийг тагнаж, тухайлбал 6 дугаар сарын 25-нд агаар муудсан байсан ч Японы онгоц Баянтүмэн дээгүүр тагнуулын нислэг үйлдэж байжээ.Дээрх тушаал нь мөргөлдөөнийг өргөжүүлэхэд хүргэнэ хэмээн байжээ. Дээрх тушаал нь мөргөлдөөнийг өргөжүүлэхэд хүргэнэ хэмээн жанжин Штаб болгоомжилж, хориглон хяналт тавих төлөөлөгчийг 6 дугаар сарын 25-нд илгээх гэж буйг мэдэгджээ. Иймд Квантуны арми энэхүү төлөөлөгч ирэхээс өмнө агаарын цохилт хийхээр яаравчилжээ.Квантуны армийн 7, 9 дүгээр агаарын бригад Тамсагбулагийг бөмбөгдөх, 12 дугаар агаарын бригадын сөнөөгч онгоцууд халхлах үүрэг хүлээжээ. 7 абр италийн “Фиат” загварын 20 хүнд бөмбөгдөгч, 9 адр “97” загварын 27 хүнд бөмбөгдөгч,”97” загварын 10 хөнгөн бөмбөгдөгч, 12 абр 80 гаруй сөнөөгч онгоцтой байв. Мөн бригад тус бүрт хэд хэдэн тагнуулын онгоц байв. Японы тал бөмбөгдөгч онгоцуудыг хайлаарт 6 дугаар сарын 25-26-нд хуралдуулжээ.Тамсагбулагийг дайрахад Японы 104 онгоц тухайлбал хөнгөн бөмбөгдөгч 9, хүнд бөмбөгдөгч 9, “Фиат” загварын хүнд бөмбөгдөгч 12 онгоц оролцсоныг 74 сөнөөгч онгоц хамгаалан дагалдсан байна.
Японы бөмбөгдөгч онгоцууд хайлаараас 6 дугаар сарын 27-ны 4.00 цагт хөөрч 5.00 цагийн үед Буйр нуур хүрээд өмнөд зүгт эргэжээ. Зөвлөлтийн материалд тэмдэглэснээр 4.50-5.00 цагийн хооронд дайсан нэгэн зэрэг хоёр бүлгээр дайрчээ. Үүнд: 23 бөмбөгдөгч, 70 хүртэлх сөнөөгч онгоц бүхий бүлэг нь 22 сөх байрласан Тамсагбулагийг, 60-70 сөнөөгч онгоц бүхий нөгөө бүлэг нь 70 сөх байрласан Баянбүрд нуурийн зангилгааг тус тус довтолсон байна. 22 сөх-ны жижүүрийн онгоцны салаа буудлын дээгүүр ирсэн Японы тагнуулын онгоцыг 4.50 цагт унагасан бөгөөд дайсны онгоцууд 4.55 цагт ирж гурван мянган метрийн өндрөөс бөмбөгджээ. Урьдчилан мэдээлэх постууд мэдээг оройтож дамжуулсан тул дайсны эхний дайралтын үед сөнөөгч онгоцууд амжин хөөрч чадаагүй байна. Гэтэл агаарт байсан жижүүрийн салаа дайсанд саад хийсэнгүй, ажиглаж байжээ. Японы онгоцууд 10-100 кг-ын 100 гаруй бөмбөг хаяжээ. Бөмбөгдөгч онгоцууд хоёр дахь дайралтаа хийхээр ойртох үед 52 онгоц амжин хөөрч тулалдсан боловч байлдаанд зохион байгуулалтгүй орсноос “дайсанд хохирол учруулж чадалгүй, зайлан нисэх” боломж олгожээ. Нисгэгчдийн мэдээлснээр, Японы 5 онгоц түүний дотор 2 бөмбөгдөгч онгоцыг сөнөөсөн байна. 22 сөх 3 онгоцоо алдаж, 2 нисгэгч алагдан, 3 нисгэгч шархаджээ. Хорооны дарга Кравченкодайсны нэг сөнөөгч онгоцыг элдсээр “Манжуурын нутагт унагасан” гэх бөгөөд буцахдаа шатахуун нь дуусаж Тамсагбулагаас 60 км-т буулт хийн онгоцоо орхин хоёр хоног төөрсний эцэст ангидаа иржээ. Тамсагбулагаас зүүн тийш 50 гаруй км-т орших Баянбүрд нуурын ойролцоох 70 сөх-ны буудлын дээр агаарын тулалдаан 5.02-5.40 цагийн хооронд 40гаруй минут үргэлжилнэ. Урьдчилан сэрэмжлэх дохио өгөх посттой холбосон холбооны утсыг хорлон сүйтгэгчид өмнө нь тасалсан байсан гэжээ. Иймд дайралтыг урьдчилан мэдээлж чадалгүй, зөвлөлтийн онгоцууд амжин өндөр авч чадалгүй нам өндрөөс тулалдаанд шууд орсноос хохирол амсжээ. Тулалдаанд 33 онгоц оролцсоноос 14 нь сөнөсөн байна. Газарт хоёр онгоц шатжээ.Хорооны комиссар Мишин нарын 8 нисгэгч алагдаж, 5 нисгэгч шархадсан байна. Тулалдааны эцэст Японы хоёр сөнөөгч онгоц үлдсэн бүлгээсээ тасран 70 сөх-ны командын байрыг пулемётоор галласан байна. Японы бөмбөгдөгч онгоцууд нь Тамсагбулагийг бөмбөгдөөд Буйрын зүгт эргэн буцаж, харин хамгаалж байсан сөнөөгч онгоцууд нь буцах замдаа 70 сөх-г довтолжээ.
57 оК-ын удирдлага Зөвлөлт –Монголын нисэх хүчнийг нэг цохилтоор устгах гэсэн Японы төлөвлөгөө амжилтгүй болж, бөмбөгдөгч онгоцны дайралт үр дүн муутай, ноцтой хохирол учруулж чадсангүй гэж дүгнэжээ.Агаарын дайралтыг урьдчилан сэрэмжлэх постын ажиллагаа хангалтгүй зохион байгуулагдсан дайсны хорлон сүйтгэх ажиллагааны улмаас (нисэх хүчний командын байрыг 70 сөх-той холбосон утсан холбоог тасалсан гэжээ) манай онгоцууд дайсны нүдэн дээр хөөрсөн, тулалдаанд хангалттай өндөр авч амжилгүй, зохион байгуулалтгүй, жижиг бүлгээр ганцаар орсон зэрэг дутагдал байсныг тэмдэглэжээ.Японцууд энэ өдөр хоёр сөнөөгч, нэг хөнгөн бөмбөгдөгч, нэг хүнд бөмбөгдөгч алдсанаа хүлээн зөвшөөрчээ.Японы бөмбөгдөгч онгоцуудын 30 хувь нь зенимийн суманд сийчүүлж, сөнөөгч онгоцуудын нилээд нь ямар нэгэн гэмтэл авсан байжээ. Бөмбөгдөгч онгоцны бүлгийн ахлагч хурандаа Микава-гийн хүнд бөмбөгдөгч онгоц гэмтэн хээр газардсаныг нөгөө бөмбөгдөгч онгоц бууж багийг нь аварчээ.Японы 6 онгоц сэг болсон ч хөөрсөөр буцаж ирсэн байна. Зөвлөлтийн нисгэгчид самгардсан байсан тул Японы зарим онгоцыг зенитчид унагасан байна. Тамсагбулагт байрласан зенитийн батарей хоёр онгоцыг сөнөөжээ. Үүнд: Тамсагаас зүүн тийш 20км-т Японы сөнөөгч онгоц унаж, нисгэгч нь шүхрээр буусныг Японы өөр сөнөөгч онгоц газардсан бас аварчээ.Улаанхудагийн зүүн талд 10 км-т хоёр суудалтай Японы онгоц унасан бөгөөд агаарын байлдаан болоогүй тул зенитийн галд сөнөөгдсөн гэж үзжээ. Японы бөмбөгдөгч онгоцууд 06.00цагт буудалдаа эргэн ирж, цэнэглэсний дараа Хайлаараас Баянтүмэнийг чиглэн хөөрчээ. Баянтүмэн 3 мянган оршин суугчидтай, Зөвлөлт, Монголын нисэх буудлууд, шатахууны агуулах, корпусын хангалтын салбарууд байрласан чухал суурин газар байв. Кущев-ээс Шапошниковт 6 дугаар сарын 27-ны 20цагт “Баянтүмэнийг 22 бөмбөгдөгч онгоц 25 сөнөөнч онгоцоор ханхлуулан бөмбөгдөв.Цохилтыг БНМАУ-ын нисэх буудал, 5мд-ийн лагерь, 8мхбр-ын хотхонд чиглүүлсэн байв. Гарнизоны хохирол: алагдсан 14, шархадсан 28, эмнэлэг болон 9 байшин, 2 И-15 онгоц, 6-10 машин байна. Япончууд 25-100 кг-ын 204 бөмбөг хаяжээ”гэж мэдээлсэн байна. Энэ нь БНХАУ-аас Кущевын илгээсэн сүүлчийн мэдээ байсан бөгөөд тэр оройдоо Зөвлөлтийн онцгой хэлтсийхэн түүнийг баривчилжээ.
6 дугаар сарын 27-ны 13.10цагт Японы онгоцууд Баянтүмэнг дайран 240 бөмбөг хаяж мөн пулемётоор галлажээ.Агаарын дайралт болох гэж буйг Баянтүмэн гарнизоны дарга бөгөөд 8 мхбр-ын дарга Мишулин урьдчилан зарласан боловч бөмбөгдөлтөөс хоргодох ажлыг зохион байгуулаагүйгээс хохирол учирчээ. Зөвлөлтийн олон тооны хүүхэд эмэгтэйчүүд хоргодох байранд оролгүй агаарын байлдааныг сонирхон ажиглаж байжээ. Цэргийн эмнэлэгт буй шархагдагсад, эмнэлгийн үйлчлэгчдыг аюулгүй газарт шилжүүлээгүй тул эмнэлгийн байранд 6 хүн алагджээ. Бөмбөгдөлтийн улмаас 18 хүн алагдаж (үүнээс монгол 3, хятад 1, зөвлөлтийн даргалах бүрэлдэхүүний гэр бүлийн 5 хүн, сувилагч 3, бүгд 8 эмэгтэй бусад нь цэргийн албан хаагчид) 31 хүн шархадсан (үүнээс монгол 5, даргалах бүрэлдэхүүний гэр бүлээс 4 эмэгтэй, 2 хүүхэд, сувилагч 3 бусад нь цэргийн албан хаагчид) байна. Бөмбөгдөлтөд 50гаруй хүн тэдгээрийн дотор 35 энгийн иргэд алагдаж, шархадсан байна. Цэргийн хотхонд 6 барилга их, бага хэмжээгээр гэмтсний дотор корпусын эмнэлэг зэрэг хоёр байшинг бөмбөг шууд оножээ.Баянтүмэнд 6 барилга гэмтсэний дотор прокурорын байшин өртжээ. Цэргийн хэрэглээний 35 машин гэмтсэний дотор 4 шатахуун зөөгч машин дэлбэрчээ. Үлэмж тооны мал үхсэн байна. Мөн 8 тонн Бензин, 6 тонн тос бүхий шатах тослох агуулах устсан байна. Гарнизоны комиссар Козлов, консул Косых нар гэр бүлээ хотоос 240 км-ийн алсад орших ойд гэр бүлээ нүүлгэн явуулсан нь дүрвэх явдлыг өдөөж бөмбөгдөлтийн дараа зөвлөлтийн гэр бүлийнхэн олноороо хотоос урсгалаар гарсан байна. Баянтүмэнг бөмбөгдөхийн өмнөхөн хотын дээгүүр ирсэн тагнуулын онгоцыг сөнөөгч онгоцны жижүүрийн салаа угтсан сөнөөсөн боловч агаарын байлдаанд нэг сөнөөгч онгоцоо алдсан байна. “Известия” сонины 1939 оны 6 дугаар сарын 28-ны дугаарт Япон-Манжуурын нисэх хүчин БНМАУ-ын нутаг дэвсгэрт Тамсагбулаг гэдэг газарт улсын хилээс 120 гаруй км-ийн гүнд цөмрөн орж, 80 гаруй сөнөөгч онгоц болон 30 гаруй бөмбөгдөгч онгоцоор дайралт хийсэн байна. Богино хугацааны тулалдааны явцад Японы 7 онгоц (үүнээс 2 бөмбөгдөгч онгоц) устгагдсан, Зөвлөлт-Монголын 6 онгоц эргэж ирээгүй… дайсны онгоцны бөмбөгдөлтөөс Баян-Түмэнд 2 байшин эвдэрч, 5 хүн шархдав гэж мэдээлжээ. БНМАУ-ын хилээс 70 гаруй км-ийн гүнд орших Тамсагбулаг, Баянтүмэн зэрэг суурин газрыг давхардсан тоогоор Японы 150 гаруй онгоц бөмбөгдсөн нь цэргийн түрэмгийлэл байв.
Ангилал:20-р зууны дайн Ангилал:1939 оны зөрчилдөөн Ангилал:Азийн дайн Ангилал:Агаарын дайн Ангилал:Дайн хоорондын үе Ангилал:Зөвлөлт Холбоот Улс дэлхийн хоёрдугаар дайнд Ангилал:ЗХУ-ын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Монгол дэлхийн хоёрдугаар дайнд Ангилал:Монголчуудын оролцсон дайн Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Хилийн мөргөлдөөн Ангилал:Японы зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Японы Хаант Улсын гадаад бодлого
Оокүбо Тошимичи
thumb|Окүбо Тошимичи Оокүбо Тошимичи (1830 оны 9 сарын 26 - 1878 оны 5 сарын 14) нь Японы улс төрч.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы Хаант Улсын дотоод хэргийн сайд Ангилал:Японы Хааны Армийн зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:Кагошимагийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1830 онд төрсөн Ангилал:1878 онд өнгөрсөн
Пабло Ибаньес
Пабло Ибаньес Тебар (Pablo Ibáñez Tébar, 1981 оны наймдугаар сарын 3-нд төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Вест Бромвич Альбион багийн төвийн хамгаалагч юм.
Пабло Испанийн шигшээ багт анхны гараагаа 2004 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд Английн эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд хийж байсан ба улмаар 2006 оны ДАШТ-д шигшээ багтаа Барселонагийн Карлес Пуйолийн хамт нэг байрлалд тоглож байв.
Холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч [[Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Испаничууд
Баруун Бачка тойрог
Баруун Бачка тойрог (Западнобачки окръг) — Серб улсын Воеводина мужийн 312 мянган хүнтэй тойрог.
Ангилал:Сербийн аймаг
Күньмин
Күньмин (昆明, Kunming) — Хятад улсын Юньнань мужийн төв, 21‌500 км² газар нутагтай. Күньмин хот Дяньчи (Lake Dianchi) нуурын эрэг дээр далайн түвшнээс 1891 метрийн өндөрт байрладаг. Тропикийн халуун бүст хамаардаг боловч зуны улиралд айхтар халдаггүй бөгөөд өвөлдөө төдийлөн хүйтэрдэггүй учраас хятадууд “Мөнхийн хаврын хот” (春城) гэж нэрлэх болжээ. 2016 оны мэдээгээр Юньнань мужийн нийт 47,3 сая хүн амын 6,6 сая нь Күньмин хотод оршин суудаг байна.
Стек
Компьютерийн шинжлэх ухаан-д Стек буюу Stack нь онцгой үүрэгтэй өгөгдлийн бүтцийн төрөл буюу цуглуулга юм. Стекийн үндсэн үйлдлүүд нь pop буюу элемент гаргах болон push буюу элемент нэмэх бөгөөд эдгээр үйлдлүүдийг стекийн орой гэх нэг төгсгөлд гүйцэтгэдэг. Стект хамгийн сүүлд орсон элемент хамгийн эхэнд гардаг учраас компьютерийн ухаанд стекийг LIFO (Last In First Out) бүтэц гэж бас нэрлэдэг. Push болон Pop аргын үндсэн шинж нь стекийн элемэнтүүдийн зүй тогтолтой байдгийг илэрхийлдэг. Стекээс элемент устгах нь нөгөө талаараа шинэ элемэнтэд орон зай бий болгож байгаа хэрэг юм. Ингэснээр хамгийн доор байгаа элемент нь хамгийн удаан оршин байх юм. Үндсэн үйлдлүүдээс гадна Peek буюу шагайх аргыг хэрэгжүүлсэн байдаг. Энэхүү арга нь хамгийн дээд талын элементийг устгалгүйгээр утгыг нь буцаадаг арга юм.
Стек нь багтаамж хязгаартай байх үед ашиглагддаг. Хэрэв стек нь дүүрэн ба дахиж элемент нэмэх зай байхгүй бол тухай стек нь overflow хэлбэрт шилжинэ. Pop арга нь стекийн хамгийн дээд талаас эхлэн элементүүдийг устгадаг ба устгасаар стекийн хамгийн доод талд ирэхэд өөр ямар нэгэн устгах элемэнтгүй болж стек нь underflow хэлбэрт шилжинэ.
Стек нь цөөхөн тооны арга ашигладаг хязгаарлагдмал өгөгдлийн бүтэц юм. Push болон Pop аргын үндсэн шинж нь стекийн элемэнтүүдийн зүй тогтолтой байдгийг илэрхийлдэг. Стекээс элемент устгах нь нөгөө талаараа шинэ элемэнтэд орон зай бий болгож байгаа хэрэг юм. Ингэснээр хамгийн доор байгаа элемент нь хамгийн удаан оршин байх юм.
Хийсвэр тодорхойлолт
Стек гэдэг нь компьютерийн шинжлэх ухааны нэгэн энгийн өгөгдлийн бүтэц бөгөөд үүнийг хийсвэр байдлаар илэрхийлэх боломжтой, эсвэл эсвэл шугаман жигсаалтын хэлбэрээр орой хэсгээсээ нэмж хасдаг байдалтайгаар тодорхойлж болно.
VDM буюу Vienna Development Method-аар стекийг тодорхойлох нь:
Function signatures: init: -> Stack push: N x Stack -> Stack top: Stack -> (N U ERROR) pop: Stack -> Stack isempty: Stack -> Boolean
(үүнд N индекс нь элемэнтийг зааж (энэ тохиолдолд натурал тоог зааж байна), U индекс нь холбоог зааж байна)
Semantics: top(init) = ERROR top(push(i,s)) = i  pop(init) = init pop(push(i, s)) = s  isempty(init) = true isempty(push(i, s)) = false
Нэмэлт арга
Стекэд Push болон Pop аргаас гадна олон төрлийн өөр аргууд байдаг. Жишээ нь: "top of stack", "peek". Эдгээр аргууд нь стекийн хамгийн дээр байгаа элемэнтийг устгалгүйгээр харах боломжийг олгодог. Push болон Pop аргаар энэхүү үйлдлийг хийх боломжтой учир эдгээр аргууд нь тийм ч хэрэгтэй арга биш юм. Стек нь Underflow буюу элементгүй хоосон хэлбэрт байхад "Stack top" болон "Pop" аргууд нь адил үр дүнг үзүүлнэ.
Хэрэгжүүлэлт
Стекийг олон аргаар нэвтрүүлж болох боловч ихэвчлэн шугаман массив, эсвэл нэг холбоост жагсаалтыг ашиглана.
Шугаман массив
Массив ашиглан зохион байгуулсан стек статикаар тодорхойлогддог.
Стекийн шаардлага
Хэдийгээр стек нь маш хязгаарлагдмал үйлдэлтэй боловч компьютерийн програмчлалд чухал үүрэгтэй өгөгдлийн бүтцүүдийн нэг юм. Тухайлбал ямар нэг ажлын явцад өөр зүйл хийхээр түр хойшлуулах, эсвэл програм бүхэлдээ ийм зарчмаар ажиллах зэрэг олон алгоритмд стек үндсэн үүрэг гүйцэтгэнэ. Жишээ нь CALL, RETURN зэрэг функцэд стекийг ашигладаг байна. Стекийг массив ашиглан нэвтрүүлэх Стекийг олон янзын аргаар нэвтрүүлж болох боловч ихэвчлэн шугаман массив, эсвэл нэг холбоост жагсаалт ашигладаг. Массив ашиглах стекийг ихэвчлэн гараар тодорхойлж өгдөг. Дараах Stack классын зарлалтаар MaxSize хэмжээтэй stack массив, стекийн оройг тодорхойлох top хувьсагч болон стекд элемент хийх push, стекээс элемэнт авах pop функц бусад туслах функцүүдийн хамт тодорхойллоо. Stack массивыг заагчаар тодорхойлсноор динамик ойгоос new операторын тусламжтайгаар MaxSize хэмжээтэй зайг Stack классын обьект зарлах үед нөөцлөн авна. Энэ нь хэдийгээр заагч ашиглаж байгаа боловч хувиарлалт хийснээс хойш түүний хэмжээ MaxSize-аас хэтрэхгүй тул статикаар тодорхойлогдож байна.
Стекийн хэрэглээ:
•	Хаалтын баланс шалгах алгоритм Стек ашиглан энэ асуудлыг шийдвэрлэх нь хамгийн тохиромжтой. Тэмдэгтүүдийн цувааны эхнээс тэмдэг бүрийг уншин, нээх хаалт тааралдах бүрд түнийг стекд хийх ба хаах хаалт таарвал стекээс нэг элемент авч харгалзах нээх хаалт эсэхийг шалган, зөв тохиолдол цааш үргэлжлүүлэн шалгана. Өөрөөр хэлбэл нээх хаалтнууд стекд орсон дарааллын эсрэг дарааллаар харгалзан хаах хаалтууд байх ёстой.
•	Арифметик илэрхийлэл Арифметикийн илэрхийлэл бодоход үйлдлийн тэмдэгүүдийн гүйцэтгэх дараарллыг баримтлах ёстой. Өөрөөр хэлбэл эхлээд хаалтан дахь үйлдлийг, дараа нь зэрэг дэвшүүлэх үйлдлийг, дараа нь үржих ба хуваах, эцэст нь нэмэх ба хасах гэсэн дарааллаар гүйцэтгэдэг. Жишээ нь: 3*(2+1)*2-8/(9-5)=2*9-8/4=16
Компьютерийн шинжлэх ухааны өгөгдөлийн бүтэцүүдийн нэг нь стек бөгөөд хийсвэрээр тодорхойлогддог мөн аргийг чөлөөтэй хэрэгжүүлдэг бөгөөд ерөнхийдөө шугаман жигсаалтын төрөл гэж тодорхойлж болох ба  pop(элемент авах) ба push( элемент хийх) гэсэн үндсэн үйлдэлүүдээс гадна бусад туслах функцуудыг стекийн орой гэх нэг төгсгөлд гүйцэтгэдэг.
функцын түлхүүр үг: init: -> Stack push: N x Stack -> Stack top: Stack -> (N U ERROR) pop: Stack -> Stack isempty: Stack -> Boolean
утгазүй: top(init) = ERROR top(push(i,s)) = i  pop(init) = init pop(push(i, s)) = s  isempty(init) = true isempty(push(i, s)) = false
Илэрхийллийн хаалтны баланс шалгах алгоритм
Алгоритмын зорилго нь: тэмдэгтүүдийн дараалалд ,{},[] гэсэн хаалтууд оролцохбөгөөд нээх (,{,[ бүрт харгалзан хаах хаалт),},] байгаа эсэхийг шалгах юм. Баланслагдсан буюу зөв хаагдсан хаалтуудын цуваа • •{}{} •({[]}[]) Баланслаагүй буюу буруу хаагдсан хаалтуудын цуваа •) •[ •{[}] Алгоритмын хэрэгжүүлэлт нь: Тэмдэгтүүдийн цувааны эхлэлээс тэмдэгт бүрийг уншин, нээх хаалт таарах бүрт түүнийг стект хийх ба хаах хаалт тааралдвал стекээс нэг элемэнт авч харгалзах нээх хаалт мөн эсэхийг шалган, зөв тохиолдолд цааш үргэлжлүүлэн шалгана. 2.Арифметик илэрхийлэл бодох Арифметик илэрхийллийг бодохдоо үйлдлийн тэмдэгүүдийн гүйцэтгэгдэх дарааллыг баримтлах ѐстой. Өөрөөр хэлбэл аливаа илэрхийллийг бодохдоо өндөр зэрэглэл бүхий үйлдлээс эхлэн гүйцэтгэж, үр дүнг нь санан дараачийн үйлдэлд ашиглах замаар алхам алхамаар гүйцэтгэдэг Илэрхийлэлд олон янзын үйлдлүүд болон давхар хаалтууд оролцохын хэрээр алхамын тоо ихэсч, засварын утга нэмэгдэнэ. Ийм илэрхийллийг бодох програмын алгоритмыг зохиох хялбар биш байдаг. Харин ийм илэрхийллийг хялбар бодох польш тэмдэглээ гэсэн арга байдаг. Үйлдлүүдийн тэмдгийг операндын эхэнд (prefix) ба хойно (postfix)бичих аргыг Польшийн математикч Лукашевич дэвшүүлсэн. Польш тэмдэглэгээний нэг онцлог бол хаалт ашигладаггүй. Ердийн бичлэгийн үед үйлдлийн гүйцэтгэгдэх дарааллыг хаалтын тусламжтай тодорхойлдог. Польш тэмдэглэгээнд хаалт байхгүй бөгөөд үйлдлийн тэмдгийн байрлалаар гүйцэтгэгдэх дараалал нь тодорхойлогддог. +AB -CD *EF /GH A+B C-D E*F G/H AB+ CD- EF* GH/ A+B*C=A+[*BC]=ABC*+ (A+B)*C=[AB+]*C=AB+C* (A+B)/(C-D)=[AB+]/[CD-]=AB+CD- Польш (prefix) тэмдэглэгээ A+B*C=A+[*BC]=+A*BC (A+B)*C=[+AB]*C=*+ABC (A+B)/(C-D)=[+AB]/[-CD]=/+AB-CD Үүний давуу тал нь аливаа илэрхийллийн завсрын утгуудыг стект хадгалан илэрхийллийг (тэмдэг бүрийг) зөвхөн нэг удаа уншин хялбархан аргаар бодож болдогт оршино.
Ангилал:Өгөгдлийн бүтэц Ангилал:Рекурси Ангилал:Програмчлал
Туркийн тусгаар тогтнолын дайн
thumb|1919 оны 5 сард хамгийн түрүүн эзлэгдсэн [[Смирнаг турк цэргүүд 1922 оны 9 сарын 9-нд чөлөөлж авчээ]]
Туркийн Османы эзэнт гүрэн Дэлхийн нэгдүгээр дайнд ялагдан Холбоотны цэргийн хүчинд эзлэгдэн бутарч арчаагаа алдсан үе 1919 – 1923 онд Туркийн тусгаар тогтнолын дайн (İstiklâl Harbi – Тусгаар тогтнолын дайн, Kurtuluş Savaşı – Чөлөөлөх дайн) өрнөн ялж, Османы эзэмшин байсан бусад нутгийг хаяж Турк орноо өөд татан хаант засгийг халж Бүгд Найрамдах Турк Улсыг байгуулжээ. Дайны нэг талд Мустафа Кемал Ататүркаар удирдуулсан Ангорын засгийн газар, нөгөө талаас Турк орныг эзлэн хянасан Грек, Армени, Франц, Их Британи, Итали, Гүрж, хаант ёсоо хадгалахыг зорьсон Константинополь дахь Османы төр байжээ.
Дайн үүсэх нөхцөл 1918 оны 10 сарын 30-наас эхэлж 11 сарын 18-нд Холбоотнууд (Антант) Османы нийслэл Константинополийг эзлэв. 1919 оны 5 сарын 15-нд Грекийн цэрэг Анатолид газардахтай зэрэгцээд Анкарад цэргийн хоёр анги бүрджээ. Тэр үед Ататюркийн удирдлаганд 35,000 цэрэг байв. Османы төр дургуйцсэн ч Туркийн хувьсгалчид улам хүчирхэгжиж дорно зүгт Арменитай, өмнө зүгт Сирийг эзэлсэн Францтай, өрнө зүгт Гректэй гээд улс орныхоо зүг бүрт харийн түрэмгийлэгчидтэй байлдаж байжээ. 1921 оны өвөл Лондон, намар нь Карст дайтахыг зогсоох талаар хэлэлцэж байсан. Хувьсгал нэгэнт дийлж өөрөө амьд байх аргагүй болсон VI Мехмед султан 1922 оны 11 сарын 17-нд Туркээс дутааж Британийн Мальта руу явжээ. 1922 онд Лозаннад эхэлсэн хэлэлцээрийн үр дүнд Османы өвийг Турк улс залгахыг Их Британи, Франц, Итали хүлээн зөвшөөрч 1923 оны 10 сарын 29-нд Бүгд Найрамдах Турк Улс үүсэн байгуулагджээ. Дайны төгсгөлд Турк 271 мянга, холбоотны талд нийтдээ 400-аад мянган цэрэгтэй байв. Дайны уршгаар тал талын 200 гаруй мянган цэрэг, армени, грек голцуу 500 мянган энгийн ард алагджээ.
Ангилал:20-р зууны дайн Ангилал:Тусгаар тогтнолын дайн Ангилал:Туркийн зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Мустафа Кемал Ататүрк Ангилал:Азийн дайн  Ангилал:Шинэ эриний Грекийн түүх
Ёшиока Юи
Юи (yui) хэмээх тайзны нэрээр уран бүтээлээ туурвидаг Ёшиока Юи нь 1987 оны 3-р сарын 26 нд Япон улсын Фүкүока хотод мэндэлжээ. Тэрээр Японы дуучин бөгөөд дууны үг бичигч, олон төрлийн хөгжмийн зэмсэг тоглодог ба кино жүжигчин юм. Тэрээр одоогоор Studio seven Recordings гэрээ хийн, авьяаслаг агентлаг болох Stardust Promotion–той хамтран ажиллаж байна. Дунд сургуулийн 3 дахь жилээс ээжийнхээ нөлөөгөөр YUI нь өдрийн тэмдэглэл хөтөлж, шүлэг бичдэг болов. Энэ түүнд их сургуульд байх үеэс дууны үг бичиж эхлэхэд нь тусалжээ. Их сургуульд байх үеэсээ сургалтын төлбөрөө төлөхийн тулд цагийн ажил хийдэг байв. Үргэлж завгүй байдаг байсан ба дуу хөгжмөөс холдож эцэст нь тэр өвчтэй болов. Эмнэлэгт байхдаа түүний хөгжимд дурлах хүсэл нь дийлж, сургууль болон дуу хөгжим хоёр зэрэгцэн орших нь түүнд хэцүү байв. Эмнэлгээс гаран явж байхдаа гудамжны амьд хамтлаг болох Bianco Nero хамтлагийн тоглолтын сүүлийн хэсэгтэй дайралдсан нь түүний дуу хөгжмийн замналд ихээхэн түлхэц өгсөн юм. Bianco Nero хамтлаг нь удалгүй YUI –д хөгжмийн хувийн сургуульд элсэн ороход зуучлан өгч, тэрээр их сургуулиа хаян, төрөлх хот Фүкүокадаа дууны үг бичин гитар тоглон шаргуу сурч эхлэв. Мэргэжлийн дуучин болох зорилго тавин, Фүкүока дахь Тэнжин метроны буудлын орох хаалганд гитар тоглон дуу дуулдаг болов. Ингэж гудамжинд дуу дуулдаг байсан нь өөрийн ичимхий зангаа дийлэхэд нь тус болов. 2004 оны 3 сараас эхлэн Sony Music Japan-д элсэн орсноор мэргэжлийн дуучин болох гараа нь эхэлжээ. Юи 2006 онд "Нарны дуу" (タイヨーのうた, Taiyō no Uta) хэмээх кинонд тогложээ.
Ангилал:Поп хөгжимчин Ангилал:Рок хөгжимчин Ангилал:Японы хөгжимчин Ангилал:Дуу зохиогч Ангилал:Дуучин Ангилал:Кино жүжигчин Ангилал:Япончууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Процесс
Процесс (processus - урсгал, явц, ахиц) — үйлдэлтэй холбоотой шинжлэх ухаан, технологийн маш өргөн ашиглагддаг ойлголт. Монгол хэлээр боловсруулалт, үйл явц гэх мэтээр бас орчуулдаг.
Сенегал
Африкийн баруун тохой, Атлантын далайн эрэгт Бүгд Найрамдах Сенегал Улс оршдог. Товчоор Сенега́л (Sénégal) (улс) гэж болно. Баруун талаараа Атлантын далайд тулж, хойгуураа Сенегал мөрнөөр зааглагдан Мавритантай, зүүнээрээ Мали, Гвиней, өмнүүрээ Гвиней-Бисау, дундуураа Гамби улстай хиллэдэг. 13 сая хүн амтай.
Эшлэл
Ангилал:Африкийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Хэрэглэгчийн график интерфейс
Хэрэглэгчийн график интерфейс (англ. Graphical User Interfaces – GUI) нь үйлдлийн системтэй холбогдон ажиллах боломжийг хэрэглэгчдэд олгодог бөгөөд зөвхөн хулганы тусламжтайгаар, график дүрслэлд үйлдлээ хийдэг. Өөрөөр хэлбэл компьютер нь үйлдлийн системийг санах ой руу ачаалж, ажиллахад бэлэн болсны дараа дэлгэц дээр янз бүрийн зураг бүхий жижиг дүрсэн тэмдгүүд (icon) гардаг. Эдгээрээс аль нэгийг нь дарснаар тухайн дүрсний цаана байгаа програмыг дуудаж ажиллуулдаг. График интерфейс нь програмын цонхнууд, дүрсэн тэмдгүүд, хулганы баруун товчлуурыг дарахад гардаг цэс, товчлуурууд, дэлгэц дээр гарсан хуудсыг дээшлүүлж, доошлуулах үүрэг бүхий сум, зураг бүхий жижиг дүрс зэргээс бүрдэнэ.
Хэрэглэгчийн интерфэйс болон харилцах загвар
Харагдах байдлыг зохиомжилж гаргах болон GUI-н материаллаг байдал нь хүн болон компьютерийн хоорондын харилцааны програм програмчлалын чухал хэсэг юм. Үүний зорилго бол үр ашгийг дээшлүүлэх болоод ашиглалт гэдгээр нь мэдэх загварын журам, хадгалагдсан програмын үндсэн логик загварыг хэрэглэхэд амар болгох явдал юм. Хэрэглэгчдэд чиглэсэн загварын аргыг загварын хувьд даалгаварт сайн нийцсэн харааны хэлээр хангахын тулд хэрэглэдэг. Програмын харагдаж буй график интерфэйсийн онцлогийг заримдаа “Chrome”, ”Gui” гэж нэрлэдэг. Ихэвчилэн, хэрэглэгч өөрсдийн олж авсан мэдээлэлтэйгээ харилцах боломжийг олгодог зохиомол харааны хэрэгслийн тусламжтайгаар мэдээлэлтэй ажилладаг. Сайн загварчлагдсан интерфэйсийн хэрэгслүүдийг хэрэглэгчийн зорилгод хүрэхэд шаардагдах үйл ажиллагаануудыг дэмжихийн тулд сонгодог. Загварын харагдацыг хянагч нь интерфэйс ямар нэг зүйлээс хараат бус болон програмд шууд бусаар холбогдсон бол уян хатан бүтцийг зөвшөөрдөг учраас GUI-г хялбархан өөрчилж болдог. Мөн хэрэглэгч хүссэнээрээ өөрөөр загварчилж, сонгож болдог ба энэ нь хэрэглэгчдэд хэрэгтэй хөгжүүлэлт хийхийн тулд интерфэйсийг өөрчилж байдаг дизайнерын ажлыг хөнгөвчилдөг. Чанартай хэрэглэгчийн интерфэйс загвар нь системийн архитектур гэхээсээ илүү хэрэглэгчтэй холбоотой байдаг. Цонх гэх мэт том хэмжээтэй хэрэгслүүд нь үргэлж вэб хуудас, и-мэйл, мессэж, зураг гэх мэт гол таниулах зүйлсийг агуулдаг ба хүрээг харуулдаг. Харин жижигүүд нь хэрэглэгчийн орох хэрэгсэл болдог. GUI-г онцгой хэрэглээний хэрэглэгчийн график интерфэйстэй босоо зах зээлийн шаардлагаар загварчилдаг ч байж магад. Онцгой хэрэглээтэй GUI-ийн жишээнүүд:
Сүүлийн үеийн гар утаснууд болон авсаархан тоглоомын системүүд програмд зориулсан мэдрэгчтэй GUI-г ажиллуулдаг. Шинэ автомашинууд жолоодлогын систем болон мултьмедиа төвийн мэдрэгч дэлгэцэндээ GUI-г хэрэглэдэг.
Жишээ
Энгийн дэлгэцний график орчин
Бүрэлдэхүүн хэсгүүд
GUI тоног төхөөрөмж болон технологийн холбоосыг мэдээлэл цуглуулж, боловсруулахад хэрэглэгчдэд боломж олгох платформоор хангахын тулд ашигладаг. Компьютерт хадгалагдсан мэдээллийг харуулахын тулд тохиромжтой харааны хэлний элементүүдийн бүлгийг хөгжүүлдэг. Энэ нь муухан компьютерийн мэдлэгтэй хүмүүст компьютерийн програм хангамжийг ашиглах, ажиллахад хялбар болгож өгдөг. GUI –ийн элементүүдийн хамгийн түгээмэл холбоос бол WIMP (цонх, тэмдэг, цэс, заагч төхөөрөмж) зарчим бөгөөд ялангуяа хувийн компьютерт. WIMP харилцах хэлбэр нь заагчийн байрлалыг хянахын тулд виртуаль оролтын төхөөрөмжийг ашигладаг ба эдгээр нь дэлгэцэн дээрх бүтэцлэгдсэн мэдээллүүдийг харуулж, тэмдэгтүүдийг заадаг. Цэсэнд байгаа мэдээллүүдийг нэгтгэж, заагч төхөөрөмжийн хийсэн дохиог үйлдэл болгодог. Цонхны удирдлага нь цонх, програмууд болон цонхны системийн хоорондох харилцааг хөнгөвчилдөг. Цонхны систем нь заагч төхөөрөмж болон график техник хангамж, мөн түүнчлэн заагчийн байрлал гэх мэт техник хангамжийн төхөөрөмжүүдийг зохицуулж байдаг. Хувийн компьютерт өгөгдөл байрлуулж болох дэлгэцийг төлөөлдөг дэлгэцийн орчин гэх зүйлийг загварчилахын тулд дэлгэцийн зүйрлэлээр бүх элементүүдийг нь  загварчилдаг. Цонхны удирдлага болон бусад програм хангамж нь бодит байдлын өөр өөр зэрэгтэй дэлгэцийн орчныг загварчилахын тулд хосолдог.
Post- WIMP интерфэйс
Ухаалаг утаснууд болон PDA зэрэг хөдөлгөөнт төхөөрөмжүүд өөр өөр нэгдсэн зүйрлэлтэй WIMP элементийг хэрэглэдэг. WIMP-д шинэ холбох төхөөрөмжүүд сайн нийцдэггүй ийн хувьд програм хангамжийг  Post- WIMP график интерфэйс гэдэг. 2011 он гэхэд Apple-ийн IOS, Android зэрэг зарим мэдрэгч дэлгэцэнд суурилсан үйлдлийн системүүд Post- WIMP гэж нэрлэгддэг GUI-ийн төрлийг хэрэглэдэг. Харилцааны эдгээр хэлбэрт дэлгэцтэй харилцахдаа чимхэх, эргүүлэх гэх мэт үйлдлийг хийхийн тулд хулгана болон заагчийг ашиглалгүйгээр нэгээс илүү хуруу ашигладаг.
Харилцаа холбоо
GUI-тай ашигтай харьцахад хүнд ашигтай интерфэйс төхөөрөмжийн хослол байдаг. Компьютерийн гар ялангуяа гарны хослолтой хамт хэрэглэгддэг. Курсор хянагч заагч төхөөрөмжүүд: хулгана, заагч саваа, мэдрэгч самбар, тракбол, жойстик Виртуаль гар Удирдах дэлгэц, харааны хэмжээнд тааруулсан тунгалаг мэдээллийн төхөөрөмжүүд Хүний үйл ажиллагаанаас гадна GUI-д үр нөлөөтэй, програмаар хийгддэг үйлдлүүд байдаг. Жишээлбэл inotify D-Bus гэх мэт програм хангамжуудын хоорондох харилцааг хөнгөвчилдөг бүрдэлүүд байдаг байна.
Прекурсор
GUI-д прекурсорыг анх Stanford-ийн судалгааны их сургуулийн Douglas Engelbart-аар удирдуулсан судалгааны баг зохиож байжээ. Тэд онлайн системд хулганаар удирдагддаг, бичвэрт суурилсан холбоосын хэрэглээг хөгжүүлсэн юм. Xerox PARC –ийн судлаач, бичвэрт суурилсан холбоосыг хөгжүүлж Xerox Alto компьютерт анхдагч интерфэйс болгон GUI-г ашигласан хүн болох Алан Кай холбоосын тухай ойлголтыг графикт улам боловсронгуй болгож дэлгэрүүлсэн юм. Тэрээр 1973 онд үүргээсээ чөлөөлөгджээ. GUI-ийн хамгийн сүүлийн үеийн ерөнхий дорилгыг энэхүү системээс гаргаж авдаг. Мөн 1963 онд скэчпайд гэж нэрлэгддэг заагчид суурилсан системийг Иван Сүфэрлайнд хөгжүүлсэн. Энэ нь инженерийн зураг дахь биетийн байгуулалт болон өөрчлөлтийг хөтлөхийн тулд гэрлэн үзэг ашигладаг юм.
PARC хэрэглэгчийн интерфэйс
PARC хэрэглэгчийн интерфэйс нь цонх, цэс, радио товч, хяналтын хайрцаг гэх мэт график элементүүдээс бүрддэг. Дүрс тэмдэгтийн тухай ухагдахууныг хожим Кай-ын удирдлаган доор хичээл дээрээ диплопын ажил бичсэн Дэвид Смит танилцуулсан юм. PARC хэрэглэгчийн интерфэйс нь заагч төхөөрөмжийг гаранд нэмэлтээр ажиллуулдаг байна. Эдгээр зүйлсийг WIMP гэсэн өвөрмөц товчилсон нэрээр онцлон тэмдэглэдэг.
Хувьсал
PARC-ийг аваад үзэх юм бол хамгийн анхны GUI-ийн төвлөрсөн компьютерийн үйл ажиллагааны загвар нь 1981 оны Xerox 8010 Star мэдээллийн систем байсан юм. Дараа нь Apple Lisa (цонх удирдлага болон цэсний мөрний тухай ухагдахууныг таниулсан) 1983, Apple Macintosh 1984, Atari ST болон Commodore Amiga 1985. IBM PC компьютерт тохиромжтой Visi On-г гаргасан боловч хэтэрхий өндөр техник хангамжийн хэрэгцээний улмаас төдийлөн алдарт гарч чадаагүй юм. Гэхдээ энэ нь Microsoft Window үйлдлийн системийн өнөөгийн хөгжилд чухал нөлөө үзүүлсэн билээ. Apple, IBM, Microsoft нь бүтээгдэхүүнээ хөгжүүлэхийн тулд Xerox-ийн олон санааг авч ашигласан ба IBM-ийн нийтлэг хэрэглэгчийн хандалт нь Microsoft Window-д анх хийгсдэн хэрэглэгчийн интерфэйсийн суурийг ашигладаг.
Түгээн дэлгэрэлт
1984 онд CBS сувгийн Super Bowl XVIII телевизийн нэвтрүүлгийн дундуур Apple Macintosh–ыг танилцуулсан телевизийн сурталчилгаагаа Apple анх гаргаж байжээ. Зарыг Жорж Овел уншиж байжээ. Сурталчилгааны зорилго нь компьютероо өмнөх бизенист чиглэсэн системүүдээс өөр, хувийн компьютерийн хувьд хэрэглэгчдэд таалалмжтай интерфэйстэй бөгөөд Apple-ийн бүтээгдэхүүнүүд нэр хүндийн илэрхийлэл болж байна гэж ойлгуулах явдал байсан. Томоохон хэмжээний маркатенгийн ажил явуулснаараа Windiw95 зах зээлд гаргахад томоохон амжилт үзүүлсэн ба богино хугацаанд хамгийн өргөн дэлгэрсэн дэлгэцийн үйлдлийн систем болж чадсан юм. Apple нь 2007 онд iPhone-тай хамт, дараа нь iPad-ын танилцуулгатай хамт олон мэдрэгч дэлгэцийн Post- WIMP хэлбэрийг дэлгэрүүлсэн ба эдгээрийг хөдөлгөөнт төхөөрөмжгийн хөгжилт дэвшилт гаргасан гэж үздэг. 2010 гэхэд ихэнх хүмүүсийн дунд танил болсон GUI нь Microsoft Windiw болон MAC OS X ба X Window System-г ширээний болон хувийн компьютерт хэрэглэдэг. Apple-ийн iOS, Android, Symbian, BlackBerry OS, Windows Phone, Palm OS / Web OS, болон Firefox OS-үүдийг гар төхөөрөмжүүдэд хэрэглэдэг.
Коммандын мөрийн интерфэйс
Командын мөрийн интерфэйст команд харагддаг болсноос хойш олон янз болсон ба үг тэмдэгт зэрэг богино дараалалаар нарийн төвөгтэй үйл ажиллагааг гүйцэлдүүлдэг. Нэг удаагийн олон командаар үр ашиг, бүтээмжийг дээшлүүлэх боломжтой. Гэвч энэ нь цаг их авдаг ба учир нь командын үгийг илрүүлэхэд хэцүү байдаг. мөн командын мөрийг хэрэглэх нь удааширалтай байдаг ба хэрэглэгч хэтэрхий урт, олон параметртэй, хэд хэдэн өөр файлын нэр агуулсан команд өгсөн үед алдаа гарах магадлалтай байдаг. Өөрөөр хэлбэл олон элемент хэрэглэгч хэрэглэснээс зарим системийг хэрэгжүүлч чадах болдог. Өөрөөр хэлбэл системд диалогийг сайн суулгаж өгөх юм уу диалогийг нэг хэсгээс нөгөө хэсэг рүү шилжүүлснээр GUI сайн ажилладаг. Бас диалог нь хэрэглэгчдийн хувьд бичихэд хэцүү байдаг. WIMP нь дэлгэцэн дээр тусгай нэг газарт түлхүүр болон товшилтын горимуудыг өргөнөөр хэрэглэдгийг байнга дахин шинэчилж байдаг. Командын мөрийн интерфэйс нь одоогийн сан болон орчны хувьсагч зэрэг цөөн хэдэн загварт л горимуудыг ашигладаг. Хамгийн сүүлийн үеийн үйлдлийн систем нь GUI  болон CLI-ийн зарим хэлбэрүүдийг ашигладаг, гэхдээ GUI нь илүү их анхаарал татдаг. Microsoft Bob, 3dwm болон File System Visualizer (FSV) гэх мэт бусад талбай байдаг хэдий ч GUI нь үргэлж WIMP-д суурилдаг. Програм хангамж бас интерфэйсээр хангадаг ба тэднийг ажиллаж байхад GUI нь  командын мөрийн хувилбарт WIMP хялбаршуулагч болдог. Програм хангамжууд Unix-like үйлдлийн системд суурилсан байх нь мөн элбэг байдаг. энэ нь загварлаг дүрс тэмдэгт болон товч гэх мэтийн нарийвчилсан интерфэйс хэрэглэлгүйгээр бүтээлийн үйл ажиллагаанд дээд зэргийн анхаарал хандуулах боломжийг олгодог. Мөн загварчлалын програм нь хэрэглэгчдэд график биш програм ашиглах боломжийг олгодог.
3 хэмжээст хэрэглэгчийн интерфэйс
Ерөнхийдөө компьютерийн дэлгэцийн хувьд гурав хэмжээст гэдэг бол буруу нэршил юм. Тэдгээрийн дэлгэц нь хоёр хэмжээст байдаг. хэдийгээр ихэнх график хэрэглэгчийн интерфэйс гурав хэмжээстийг ашигладаг хэдий ч өндөр болон өргөний хувьд бусдаас илүүгээр дэлгэцийн үелсэн, ууссан гурав хэмжээстийг санал болгодог. Энэ нь хуурмаг тод нөлөөллөөр (суурь дэлгэцэнд байгаа мэдээллийг уншиж болдог давуу талтай) дамжуулан дэлгэцэн дээр харагдуулдаг байж магадгүй. Мөн сүүдэр унагах эффект гэх мэт орчин нь үндсэн мэдээллийг нуух магадалалтай. Мөн зарим орчин нь дэлгэц рүү гурав хэмжээст хэрэглэгчийн интерфэйсийг төсөвлөхийн тулд 3D графикийн аргыг хэрэглэдэг ба энэ нь шинжлэх ухааны кинонууд дээр хэрэглэсэн байх нь харагддаг. Компьютерийн график програм хангамжийн чадал өсөхийн хэрээр хэрэглэгчийн туршлагыг адил тэгш болгох саад багасаж байгаа. Гурав хэмжээст графикыг одоо үед компьютерийн тоглоомонд их ашигладаг. Жишээлбэл : Croquet Project болон Sun's Project Looking Glass.
Технологи
Зөвхөн гурав хэмжээст л ашиглах боломжтой Ай Кэнди гэх мэт сонирхолтой интерфэйс бүтээгдсэнээс хойш гурав хэмжээст графикыг зонхилох үйлдлийн системд хэрэглэх нь ихэссээр л байгаа билээ. Жишээлбэл хэрэглэгчийн шилжилтийг хэрэглэгчийн ажлын талбар бүрийг харуулж байдаг эргэдэг шоогоор төлөөлүүлдэг. Харин цонхны удирдлагыг Windows Vista дахь Rolodex-style, эргүүлэх механизмаар төлөөлүүлдэг. Аль аль тохиолдолд үйлдлийн систем нь доторх агуулгаа шинэчилж явсаар илүү боловсронгуй болж хувирдаг. X Window System-ийн интерфэйс нь Beryl, Compiz болон AIGLX юм уу XGL-д хэрэглэгддэг KW гэх мэтийн цонхны нийлмэл удирдлагыг ашиглан хэрэглэгчийн гурав хэмжээст интерфэйсийг хэрэгжүүлсэн. Эдгээр нь дэлгэцтэй харилцах хэрэглэгчийн харилцааг хөдөлгөөнд оруулахын тулд OpenGL-г хэрэглэх шаардлагатай байдаг. гурав хэмжээст дэлгэцийн орчны өөр нэгэн хувилбар нь дэлгэцийн метапорын ахисан шат болох гурав хэмжээст GUI юм. Жишээлбэл: хэрвээ жинхэнэ хөдөлгөөн болон физиктэй дэлхий нийтийн мэдээлэл бол хэрэглэгч цонх болон мэдээллийг ажиллуулж чадах BumpTop. Томруулагч хэрэглэгчийн интерфэйс( ZUI)-ийг 3D орчны ашиг тусыг харуулах зорилготой төхөөрөмжүүдтэй холбодог. Тэгэхдээ эдгээрийн өгөгдөл халхлагддаг, чиглэлийн асуудал гэх мэтийн ашиглалтын дутагдлуудыг авч хэлэлцдэггүй юм. Энэ бол GUI-ийн логик дэвшил бөгөөд хоёр хэмжээст болон 2,5D обьекттэй гурав хэмжээстийг хольж болдог. 2006 онд хамгийн анх Хилкрэст Лайбс телевизийн хувьд томруулагч хэрэглэгчийн интерфэйсийг танилцуулсан.
Шинжлэх ухааны салбарт
Гурав хэмжээст GUI нь технологт хэрэглэж болдог болох болон түгээмэл хэрэглэгддэг болохоос өмнө шинжлэх ухааны салбарын уран зохиол болон кинонд л гардаг байсан. Жишээлбэл: 1993 онд Америкийн кино болох Jurassic Park дээр Unix-ийн үйлдлийн системд зориулсан файлын удирдлага болох Silicon Graphics-ын гурав хэмжээст файлын удирдлага болох File System Navigator гардаг байна. Мөн Minority Report гэдэг кинон дээр 3D мэдээллийн систем хэрэглэдэг цагдаагийн офицерийн тухай гардаг. Уран зохиолд гурав хэмжээст хэрэглэгчийн интерфэйсийг William Gibson's Cyberspace юм уу Neal Stephenson's Metaverse шиг усанд шумбах чадвартай гэж харуулдаг. Хэрэглэгчийн интерфэйсийн ирээдүйн олон төсөөлөл нь өгөгдөлд чиглэсэн интерфэйс, тэртусмаа өгөгдөлд чиглэсэн график хэрэглэгчийн интерфэйст тулгуурладаг
See also
•  Apple Computer, Inc. v. Microsoft Corp. •	Console user interface •	Computer icon •	Distinguishable interfaces •	Ergonomics •	General Graphics Interface (software project) •	Look and feel •	Natural user interface •	Ncurses •	Object-oriented user interface •	Organic user interface •	Rich Internet application •	Skeuomorph •	Skin (computing) •	Theme (computing) •	Text entry interface •	User interface design •	Vector-based graphical user interface
References
1.	Jump up^ "Definition of GUI at Dictionary.com". Retrieved January 2010. 2.	Jump up^ Martinez, W. L. (2011), Graphical user interfaces. WIREs Comp Stat, 3: 119–133. doi: 10.1002/wics.150 3.	^ Jump up to:a b Computerhope.com 4.	^ Jump up to:a b c d Technet.com 5.	Jump up^ "window manager Definition". PC Magazine. Ziff Davis Publishing Holdings Inc. Retrieved 12 November 2008. 6.	Jump up^ Greg Wilson (2006). "Off With Their HUDs!: Rethinking the Heads-Up Display in Console Game Design". Gamasutra. Retrieved February 14, 2006. 7.Jump up^ "GUI definition". Linux Information Project. October 1, 2004. Retrieved12 November 2008. 8.Jump up^ The Jargon Book, "Chrome" 9.Jump up^ Jakob Nielsen. "Browser and GUI Chrome". 10.Jump up^ The ViewTouch restaurant system by Giselle Bisson 11.Jump up^ IEEE.org. 12.Jump up^ Tufts.edu 13.Jump up^ Lieberman, Henry. "A Creative Programming Environment, Remixed", MIT Media Lab, Cambridge. 14.Jump up^ Salha, Nader. "Aesthetics and Art in the Early Development of Human-Computer Interfaces", October 2012. 15.Jump up^ Smith, David. "Pygmalion: A Creative Programming Environment", 1975. 16.Jump up^ The first GUIs 17.Jump up^ Xerox Star user interface demonstration, 1982.[1] 18.Jump up^ "VisiCorp Visi On". The Visi On product was apparently not intended for the home user. It was designed and priced for high end corporate workstations. The hardware it required was quite a bit for 1983. It required a minimum of 512k of ram and a hard drive (5 megs of space). 19.Jump up^ "A Windows Retrospective, PC Magazine Jan 2009". 20.Jump up^ Friedman, Ted (October 1997). "Apple's 1984: The Introduction of the Macintosh in the Cultural History of Personal Computers". Archived from the original on October 5, 1999. 21.Jump up^ Friedman, Ted (2005). "Chapter 5: 1984". Electric Dreams: Computers in American Culture. New York University Press. ISBN 0-8147-2740-9. RetrievedOctober 6, 2011. 22.Jump up^ Grote, Patrick (October 29, 2006). "Review of Pirates of Silicon Valley Movie". DotJournal.com. Archived from the original on November 7, 2006. RetrievedJanuary 24, 2014. 23.Jump up^ Washington Post (August 24, 1995). Windows "With Windows 95's Debut, Microsoft Scales Heights of Hype". Washington Post. Retrieved 11/8/2013. Check date values in: |accessdate= (help) 24.Jump up^ Mather, John. iMania, Ryerson Review of Journalism, (February 19, 2007) Retrieved February 19, 2007 25.Jump up^ "the iPad could finally spark demand for the hitherto unsuccessful tablet PC" --Eaton, Nick The iPad/tablet PC market defined?, Seattle Post-Intelligencer, 2010 26.Jump up^ Bright, Peter Ballmer (and Microsoft) still doesn't get the iPad, Ars Technica, 2010 27.Jump up^ "The iPad's victory in defining the tablet: What it means". Infoworld. 28.Jump up^ Macworld.com November 11, 2006. Dan Moren. CES Unveiled@NY ‘07: Point and click coming to set-top boxes? 29.Jump up^ Dayton, Tom. "Object-Oriented GUIs are the Future". OpenMCT Blog. Retrieved23 August 2012.
Цахим холбоос
•	Evolution of Graphical User Interface in last 50 years by Raj Lal •	The men who really invented the GUI by Clive Akass •	Graphical User Interface Gallery, screenshots of various GUIs •	Marcin Wichary's GUIdebook, Graphical User Interface gallery: over 5500 screenshots of GUI, application and icon history •	The Real History of the GUI by Mike Tuck •	In The Beginning Was The Command Line by Neal Stephenson •	3D Graphical User Interfaces (PDF) by Farid BenHajji and Erik Dybner, Department of Computer and Systems Sciences, Stockholm University
Алан Матисон Тюринг
Алан Матисон Тюринг (Alan Mathison Turing (1912 оны 6 сарын 23) — (1954 оны 6 сарын 7)) — Английн нэрт математикч, логикч, криптографч, информатикийн хөгжилд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн хүн. 1945 оны Их Британийн эзэнт гүрний медальтай, 1951 оноос Лондоны хатан хааны нийгэмлэгийн гишүүн болсон. 1936 онд түүний санал болгосон абстракт тооцоолон бодох машин «Тюринг машин» нь өргөн хүрээнд зориулсан компьютер юм. . Энэ машин нь алгоритмын ойлголтыг томьёолох болон одоо болтол янз бүрийн онолын болон хэрэглээний судалгаанд ашиглагдаж байна. Алан Тюрингийг олон нийт информатикийн болон хиймэл оюун ухааны эцэг хэмээн үздэг билээ. . Дэлхийн II дайны үед Алан Тюринг Блетчли-паркт байрлах криптоанализийн чиглэлээр ЗГ-ын код болон шифрийн сургуульд ажиллаж байв. Тэрээр Hut 8 гэх бүлгийг удирдаж байсан бөгөөд Германы усан цэргийн флотын мэдээд криптоанализ хийхэд чиглэгдэж байв. Тюринг захианы нууцлалыг эвдэх хэд хэдэн арга зохиосон бөгөөд үүн дотор Германы Энигма шифраторын нууцыг тайлахад ашиглагдаж байсан Бомбе машинд зориулсан онолын суурь бүтээл ч гэсэн орж байв.
Дайны дараа Тюринг Их Британийн физикийн үндэсний лабораторид ажиллаж байв. Энд тэрээр өөрийн төслийн дагуу дэлхийд анх удаа санах ойд хадаглагдах програмтай компьютер ACE бүтээгджээ. 1948 онд эрдэмтэн маань Манчестерийн их сургуулийн дэргэдэх Макс Ньюманы тооцоолон бодох лабораторид нэгдсэн бөгөөд тэнд Манчестерийн компьютерууд бүтээхэд туслахаар оролцсон ба дараагаар нь математик биологийн талаар сонирхож эхэлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Английн математикч Ангилал:Информатикч Ангилал:Компьютерын пионер Ангилал:Криптоаналитикч Ангилал:Логик судлаач Ангилал:Онолын биологич Ангилал:20-р зууны математикийн логик судлаач Ангилал:Хиймэл оюуны хүн Ангилал:Энигма (машин) Ангилал:Их Британийн дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Манчестер их сургуулийн багш Ангилал:Ухамсрын гүн ухааны төлөөлөгч Ангилал:Оюун ухаан судлаач Ангилал:Ижил хүйстний түүх Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн офицер Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1912 онд төрсөн Ангилал:1954 онд өнгөрсөн
Юрий Жирков
Юрий Валентинович Жирков (Ю́рий Валенти́нович Жирко́в, 1983 оны наймдугаар сарын 20-нд Тамбов хотод төрсөн) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Динамо Москва болон Оросын шигшээд тоглодог.
Замнал
Тамбов мужийн Спартак Тамбовт довтлох чиглэлийн жигүүрийн хагас хамгаалагчаар гараагаа эхэлсэн Юрий Жирков 2001-2003 оны хооронд 74 тоглолтонд 26 гоолдон анхны багаа үдэн 2004 оны нэгдүгээр сард ЦСКА Москвад элсэж байв. 2009 оны долоодугаар сарын 6-нд Жирковыг Челси Оросын түүхэнд байгаагүй 18 сая фунтээр дөрвөн жилийн хугацаатай элсүүлэв. Улмаар Италийн Милантай нөхөрсөг тоглоход анх гоолджээ.