cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Троя
Троя хотын балгасыг 1860-аад оны сүүлээр Иохан Генрих Шлиманн (1822-1890) гэдэг Германы бизнесмэн-археологич далайн эргээс 7 км зайд байх Хисарлик толгойд малтлага хийх үеэр олдсон байна. 1998 оноос хойш ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад орсон байна. Хисарлик нь орчин үеийн Туркийн Чанаккале мужид байрладаг.
Шлиманны дараа Вильхельм Дорпфельд, Карл Блеген, Манфред Корфманн нар Хисарликт малтлага хийж, толгойн эргэн тойронд доод хотын үлдэгдлийг олж илрүүлжээ. 1988 оны томоохон малтлагаар Хомерын эрин үед хотын хүн ам зургаагаас арван мянган хүн амтай байжээ гэж тогтоосон байна. Энэ бол тухайн үед маш их хүн амтай хот байжээ. Корфманы экспедицийн мэдээлснээр доод хотын талбай нь ойролцоогоор 170 мянган м² байв.
Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Турк дэх дэлхийн соёлын өв Ангилал:Турк дэх Эртний Ойрх Дорнодын олдворт газар  Ангилал:Чанаккале аймгийн газар зүй Ангилал:Эртний хот Ангилал:Эртний Бага Азийн газар зүй
AC/DC
АС/ДС буюу Эй Си/Ди Си (AC/DC) нь Австралийн хард-рок-хамтлаг юм.
Ангилал:Блюз рок хамтлаг Ангилал:Хард рок хамтлаг Ангилал:Австралийн хамтлаг Ангилал:Эxо-Поп шагналтан Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Рок-н-Роллын алдрын танхим
Бабутай
Бабутай (манж хэл：, галиг: Babutai) (1592－1655) бол Манж Дайчин гүрний цэргийн жанжин, төрийн зүтгэлтэн. Нурхач хааны 9 хөвгүүн бөгөөд 1592 онд Жямуху гиоро овгоос гаралтай сул хатнаас төрсөн. 1625 онд Абай гүн нарын захирсан цэргийн дотор багтаж, Хурха аймгийг довтлон эзэлсэн. 1626 онд Дээд эрдэмт хааны зарлигаар Шулуун шар хошууны бичгийн түшмэл болсон. 1630 онд бэйл Аминийг дагалдан Юнпиныг сахин сууж байхад Мин улсын арми Луаньжоу руу дайрахад Мин улстай байлдаж ялагдсан шалтгаанаар ял хүртсэн. 1634 онд мэйрэний эзэн тушаалд томилогдов. Тус жилд Хожуу Алтан улсын арми Мин улс руу довтлоход Баоаньжоуг эзлэн авсан. 1632 онд 3-р дэсийн цэргийн жанжны тушаалд томилогдов. 1644 онд Ли Зичэнийг довтлон, Циньдоу хүртэл нэхэн хөөв. 1645 онд 1-р дэсийн цэргийн жанжин болж тушаал дэвшив. 1646 онд Лэкэдэхүнийг дагаж Хугуань мужийн Аньюань, Наньжан, Сифэнкоу, Гуаньванлин, Шяньян зэрэг газруудад хятадын цэргийг довтлон ялав. 1647 онд улсад туслагч гүн хэргэм хүртэв. 1649 онд Зэнчэн рүү довтлон ялсан тул улсын түшээ гүн хэргэм хүртэв. 1655 онд нас нөгчсөн тул Кэши хэмээх соёрхол нэхэн хүртээв.
Хүүхэд
Бабутай гүн гурван хөвгүүнтэй.
Ангилал:1592 онд төрсөн Ангилал:1655 онд өнгөрсөн Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Чин улсын улс төрч Ангилал:Айсингиоро
1965 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Их Британийн радио
BBC нь 50 аад оны дунд үе хүртэл телевизийн салбарт, харин 70 аад оныг хүртэл радиогийн салбарт дангаараа ноёрхож байлаа. BBC бол мэргэжлийн өндөр ур чадвар, соёлын хэмжээгээрээ дэлхий дахинд үлгэр жишээ болж хүлээн зөвшөөрөгдсөн олон нийтийн радио телевизийн байгуулага. 40-өөд оны дунд үе хүртэл BBC “Home service” буюу дотоод алба, “light” буюу “хөнгөн хөтөлбөр” гэсэн 2 сувагтай байлаа. 2-р сувгаар нь инээдмийн нэвтрүүлэг, уралдаан тэмцээн, хүүхдийн нэвтрүүлэг зохиолж байв. Энэ радиогийн 2-р суваг нь Их Британийн нийт сонсогчдийн гурваны хоёрыг нь байлдан дагуулжээ. Харин “Home service” радио сувгаар нь симфони хөгжим, радиожүжиг, мэдээллийн хөтөлбөр нэвтрүүлдэг байв.
Дэлхийн 2-р дайн дараа BBC нийгмийн элит хэсэгт зориулсан радио суваг нээжээ. Нэвтрүүлгийн сүлжээнд нь сонгодог урлаг, дэлхийн сонгодог яруу найраг, Их Британийн түүх, олон улсын харилцаа, эдийн засгийн тойм гэх мэт нэвтрүүлэг чухал байр суурь эзэлжээ. Дэлхийн радио нэвтрүүлгийн түүхэнд Их Британи улс томоохон байр суурь эзэлдэг. BBC радио телевизийн мэдээллийн албан дэлхийн хамгийн шилдэгийн тоонд зүй ёсоор багтдаг. Мэдээг дамжуулахдаа тэнцвэрт байдлыг хадгалдаг. Ямар нэгэн асуудалд сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр хандахыг зөвшөөрдөггүй. Дайн жилүүдэд Их Британий радио хамгийн үнэн бодитой хараат бус мэдээлэл дамжуулж байснаараа дэлхий дахинд өндөр нэр хүндтэй болжээ. Дайны жилүүдэд Их Британийн ерөнхий сайд Черчилль BBC радиогоор нэг бус удаа үг хэлсэн юм. Түүний уншсан энх бичвэрт “баримт нь сул учраас энэ хэсэгт дуугаа өндөрсгөх хэрэгтэй” гэх мэт тэмдэглэлгээ хийсэн байлаа. Өөрөөр хэлбэл Черчилль радиогийн онцлогийг сайн мэдэрч байжээ. Хожим олон улс төрчид Черчиллийн энэ жишээг дагах болсон юм. BBC радиогийн нэвтрүүлгийн сүлжээ нь байнга тогтмол байдаг онцлогтой. Жишээ нь “”Home Service” радио сувгаар 1932-1959 оны хооронд “Хотын шөнө” гэдэг нэвтрүүлэг явдаг байлаа. 27 жилийн дараа нэвтрүүлгийн нэрийг “Өнөөдөр хотод” гэж өөрчилжээ. Гэхдээ хөтлөгч Питер Данкэн өөрчлөгдөөгүй юм. 1960 оны 6 сарын 28 нд BBC радио “Таныг ажиллаж байхад” гэдэг хөгжмийн нэвтрүүлгийн 20 жилийн ойг тэмдэглэжээ. Энэ нэвтүүлэг өглөө 10 цагт “Home service”  сувгаар эхэлдэг. Харин үдээш хойш “Light” сувгаар нэвтрүүлэг явдаг байжээ. “Таныг ажиллаж байхад” гэдэг нэвтрүүлэг ажилчдын хөдөлмөрийн бүтээмжид эерэг нөлөө үзүүлдэг гэж үйлдвэрйин эзэд сайшаадаг байлаа. 1973 онд Парламентын шийдвэрээр зарлал сурталчилгааны орлогоор санхүүжих арилжааны радио байгуулахыг зөвшөөрсөн байна. 90-эд оны дундуур BBC радио нь таван сувгаар 24 цагийн турш нэвтрүүлэг явуулж байсан бол харин “RM classic”, “Virgin 1215”, “Talk radio UK”  гэх зэрэг хувийн радио станц үйл ажиллагаа явуулж байна.
Дэгэлэй
Дэгэлэй (манж хэл：，галиг: Degelei) (1597－1635) бол Хожуу Алтан улсын Нурхач хааны 10-р хөвгүүн, төрийн зүтгэлтэн. 1597 онд Фуча овгийн бага хатнаас төрсөн.
Намтар
1621 онд Ёто, Шото нарын хамтаар цэрэг удирдан Фэнжи цайзыг довтлон, Мин улсын жанжин Ли Бинчэний цэргийн хүчийг ялав. 1623 онд Абатайн хамтаар Хурха, Жаруд аймгийг довтлов. 1626 онд Дайшаний хамтаар Жаруд аймгийг довтлов. 1629 онд Жиргалангийн хамтаар Жиньжоуг довтлон, хотыг галдан шатаан ялалт байгуулсан тул хошой бэйл цол хүртэв. 1631 онд өрхийн яамны түшмэл болов. Тус жил Далинхөгийн тулалдаанд Мин улсын жанжин Дао Жанчүнийг бут цохив. 10 сард нь Мин улсын жанжин Зү Дашоу бууж өгсөнд, Абатайгийн хамтаар Мин улсын цэргийн хувцасыг өмсөж, Жинжоу хотод орж, хятадын цэргийг ихээр хядаж, хотыг эзлэв. 1632 онд Жиргалангийн хамтаар цэрэг удирдан Цахарын Лигдэн хаан руу довтлон Хөх хот хүртэл нэхээд, Хөх хотыг эзлээд буцав. 1633 онд Цагаан хэрмийн Лушунькоуг довтлов. 1634 онд Мин улстай байлдан ялалт байгуулан, олон монголчуудыг эзлэв. Цагаан хэрмийн Душикоуг довтлов. 1635 онд Дэгэлэй өөд болов. Түүний гашуудалд Хунтайж 3 өдөр төрийн хэрэг явуулахыг зогсоож, тахилын хөшөө босгов.
Энхтүвшиний Батмагнай
Энхтүвшиний Батмагнай нь Баянхонгор аймгийн Жинст сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Дэгэлэй
Гэр бүл
Тэрбээр 3 хөвгүүнтэй.
Ангилал:1597 онд төрсөн Ангилал:1635 онд өнгөрсөн Ангилал:Чин улсын улс төрч Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Айсингиоро
Молекулын тойрог зам
Mолекулын тойрог зам
Химийн хувьд молекулын тойрог зам (эсвэл МО) нь атомууд молекулд нэгдэх үед электронуудад юу тохиолдохыг тайлбарладаг. MO нь молекул дахь электроны долгионтой төстэй үйлдлийг тодорхойлдог математик функц юм. Функцууд нь аль ч тодорхой бүс нутагт электрон олох магадлалыг хэлж чадна. Химичид химийн болон физик шинж чанарыг урьдчилан таамаглах эсвэл тайлбарлахын тулд ийм функцийг ашигладаг.
Химичид ихэвчлэн атомын орбиталуудыг нэгтгэн молекулын тойрог замын математик загварыг бүтээдэг. Молекулын атом бүрийн эрлийз орбитал эсвэл атомын бүлгийн бусад молекул орбиталуудыг бас ашиглаж болно. Эдгээр функцууд дээр компьютер ажиллах боломжтой. Молекулын тойрог замууд нь химичүүдэд молекулуудыг судлахын тулд квант механикийг ашиглах боломжийг олгодог. Молекул дахь атомууд хоорондоо хэрхэн наалддаг тухай асуултуудад MO хариулдаг. Тойрог замын диаграмм дахь янз бүрийн бөөрөнхий хэлбэрүүд нь атомын электронууд хаана байж болохыг харуулж байна.
Зураг 1: Иж бүрэн ацетилен (H−C≡C−H) молекулын тойрог замын багц
Түүх
Орбитал гэдэг үгийг англи хэлэнд анх Роберт С.Мулликэн ашигласан. Германы физикч Эрвин Шрөдингер MOs-ийн тухай өмнө нь бичсэн байдаг. Шредингер тэднийг Eigenfunktion гэж нэрлэсэн.
Физикч Макс Борн 1926 онд молекул орбиталуудын онолыг тодорхойлсон. Өнөөдөр энэ нь Борны дүрэм гэж нэрлэгддэг бөгөөд квант механикийн Копенгагены тайлбарын нэг хэсэг юм. Энэ онолыг анх дэвшүүлэхэд Нильс Борын атомын загвартай санал нийлэхгүй байв. Борын загварт электронууд тойрог хэлбэрээр хөдөлж байхдаа цөмүүдийг "эргэдэг" гэж тодорхойлсон.
Вэнди
Сун Сын-ван (1994оны 02сарын 21) буюу Англи нэр болох Вэндигээрээ танигдсан Өмнөд Солонгосын дуучин. Тэрээр Өмнөд Солонгосын охидын хамтлаг болох Рэд Вэлвэтийнх юм.
Өмнөх амьдрал
Вэнди нь 1994оны 2сарын 21нд Сөүл хотын Сонбүк-дунд төрсөн. Тэр Жэчонд гэр бүлийн хамт амьдардагч бага сургуулийн 5дахь жилдээ тэрээр Канад руу нүүж өөрийн Англи нэр Вэнди Шон гэх нэрэн доор суралцаж ирсэн. Тэрээр Миннэсота Фарибаулт-д байх Shsttuck-Saint Mary-н хүндэт сурагч, тамирчин, олон төрлийн акедемийн шагналт, хөгжмийн авьяастан байсан юм. Тэр дараагаар нь Канадын Онтаро-д байх Richmond Hill High School-д суралцаж байсан ба суралж байхдаа сургуулийн найрал дууны Vocal Fusion байсан юм
Дэбүтээс өмнөх ба S.M. Rookies
Вэнди 5 настай байхаасаа л дуучин болохыг хусдэг байсан. Гэвч түүний эцэг эх анхндаа эсэргүүцдэг байсан ч эцэст нь шалгаруулалтанд оруулж дуучин болгосон. 2010онд тэрээр онлайн шалгаруулалт "Koreaboo: Cube Entertainment Global Auditions 2011"-д бүртгүүлэн оролцож байсан. Koreaboo Vancouver, British Columbia, Canada эдгээр орнуудаас 5000 бичлэгнээс сонгож 15хүн шалгаруулж байсанд нь Вэнди багтаж байсан бөгөөд сүүлийн шатанд ялагч болоогүй харин дуучин G.NA түрүүлж байсан. 2012онд Вэнди S.M. Entertainment-н шалгаруулалтанд S.M. Global Audition in Canada-р шалгаран S.M. Entertainment-н дэбүтээс өмнөх баг S.M. Rookies-д 2014оны 3сарын 14нд орсон гэж танилцуулагдсан. S.M. Rookies-д байхдаа Вэнди Mnet-н дарам Mimi-гийн дуу "Because I Love You"-г дуулан дүрд тоглож байсан.
2014-одоог хүртэл: Red Velvet болон ганцаарчилсан үйл ажиллагаанууд
Дэбүтээс хойш Red Velvet өөрсдийн амжилт, алдар нэрээрээ танигдсан. Дараа нь 2014онд шинэ уран бүтээлч гэх нэрээр 3удаа ялалт байгуулсан. Тэдний анхны мини-цомог Ice Cream Cake нь Hanteo Chart 2015оны эхний хагсийн шилдэг борлуулалттай цомог болж чадсан. Хэдхэн сарын дараа тэд бүрэн хэмжээний цомог The Red гаргасан ба Billboard World Albums Chart-н топ цомог болж чадсан. Тэдний цомгууд сайн борлуулалттай байсан ба тэд 6хөгжмийн нэвтрүүлэгийн цагнал олгох ёслолоос шагнал хүртсэн.( Show! Music Core, Inkigayo, Show Champion, M! Countdown,The Show, Music Bank), тэд бас Best Dance – Female, Best Dance Performance – Female Group болон 2016 Hot Performance of the Year авсан.
2014оны 7сард Вэндиг Red Velvet-н албан ёсны гишүүн гэж зарласан. 2014оны 8сарын 1нд энэ хамтлагын дижитал синглэ "Happiness"-рээ дэбүт хийсэн. Вэнди рэппэр Юүк Жи-дамтай хамтран KBS2-н Who Are You: School 2015-ын нэг дуу болох "Return"-г дуулсан. Энэ дуу нь 2015оны 6сарын 8нд анх цацагдаж Gaon Singles Chart-н 31т орсон. Тэр бас өөр дуу цацсан нь JTBC-н драма D-Day-н дуу "Let You Know"-г 10сарын 16нд цацсан. 2016оны 1сард We Got Married-н зочин болж болон King of Mask Singer-д "Space Beauty Maetel"-р оролцсон. S.M. Entertainment-н SM Station хүрээнд болсон "Spring Love" дууг Эрик Нам-н хамт 2016оны 3сарын 4нд гаргасан. Энэ дуу нь Gaon Singles Chart-н 10т орж, 7хонгийн дараа 7т орсон. 7сарын 22нд Вэнди болон түүний хамтлагын гишүүн Сылги нар KBS2-н драма Uncontrollably Fond-н "Don't Push Me"-г хамтран дуулсан.
Хувь хүний амьдрал
Вэнди төгөлдөр хуур, гитар, лимбэ, саксафон зэрэг хөгжмийн зэмсэг тоглож чаддаг. Тэр өөрийн хөгжмийн авьяасыг эцэг эхээсээ өвлөж авсан, учир нь тэд хоёулаа хөгжимд дуртай. Тэр эгчтэй ба түүнийг нь Сун Сын-хы гэдэг. Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин Ангилал:К-поп дуучин Ангилал:1994 онд төрсөн
Хатан эх
Хатан эх — зарим улсын хааны эхэд олгодог цол байв. Нэг үгээр хэлбэл азийн ард түмэн эх үрийн ачлалтай холбогдуулан хүндэтгэсэн нэрний хэлбэр юм.
Ангилал:Хатан
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography
Usage
The layout design for these subpages is at Portal:United States/Selected culture biography/Layout.
1-20
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/2
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/4
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/6
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/7
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/9
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/10
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/12
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/14
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/15
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/16
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/17
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/18
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/19
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/20
21-40
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/21
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/22
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/23
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/24
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/25
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/26
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/27
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/29
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/30
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/31
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/32
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/33
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/34
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/35
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/37
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/38
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/39
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Selected culture biography/40
Усан боомт
Усан боомт нь далайн хөлөг онгоц зогсох, буудаллахад зориулсан далай тэнгисийн эрэгт тусгайлан бэлтгэсэн зогсоол бүхий барилга байгууламж юм.
Ангилал:Ачааны усан тээвэр
France Football
France Football сэтгүүл нь 1927-1944 онд гарч байсан Францын хөлбөмбөгийн холбооны «Football» сэтгүүлийн үргэлжлэл юм. Анхны дугаар нь дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа 1946 оны 1-р сарын 8-нд гарчээ. 1977 оны 2-р сараас өнгөт нүүртэй хэвлэгдэх болсон. Францын шигшээ баг Дэлхийн хөлбөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэний дараа 1998 оны 7-р сарын 17-нд сэтгүүлийн хамгийн олон ширхэг зарагдсан дээд амжилт тогтсон ажээ (520 мянган ширхэг).
1974-1982 онд болон 1997-2013 онд долоо хоногт 2 удаа, 1978-1982 "France Foot 2", 2013 оны 4-р сараас зөвхөн мягмар гаригт гардаг байсан. 2015 оноос (№ 3587) лхагва гаригт гардаг болсон.
2008 оны 11-р сарын 3-наас сэтгүүлийн "Francefootball.fr" цахим хуудсанд өдөр бүр хөлбөмбөгийн ертөнцийн мэдээлэл гардаг болсон.
Сэтгүүлийн шагнал
Сэтгүүл "Алтан бөмбөг" шагнал гардуулдаг болсон. Шагналыг France Football сэтгүүлийн ерөнхий редактор Габриэль Ано хамтран зүтгэгчидээсээ 1956 онд Европын хамгийн шилдэг тоглогчийг нэрлэхийг хүссэнээр уг шагналын түүх эхэлжээ (анхны шагналтанаар "Блэкпул"-ын Стенли Мэтьюз тодорсон ажээ). 1959 оноос France Football сэтгүүл Францын жилийн шилдэг тоглогч, 1970 оноос «Францын шилдэг дасгалжуулагч» (Лоран Блан сүүлд шагнал хүртсэн) шагнал тус тус гардуулдаг уламжлалтай болжээ. Ангилал:Спортын сэтгүүл зүй Ангилал:Хэвлэл мэдээлэл ба xөлбөмбөг
Боомт (салаа утга)
Боомт гэдэг нь монгол хэлний тайлбар толинд саад, тотгор, бартаа гэсэн утгатай үг ба дараах байдлаар олны дунд хэрэглэгдэж болно:
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Ангилал
Дэд ангилал үзэхийн тулд [►] сонгоно уу
Неодим
Неодим (Neodymium) дэс дугаар 60, Nd тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Үелэх системийн лантаноидын бүлэгт байдаг учраас газрын ховор металлд тооцогдоно. Энэхүү элементийн нэр нь грек хэлний νέος неос ‚шинэ‘ ба δίδυμος дидимос ‚ихэр‘ (Лантаны ихэр гэдэг утгаар хэрэглэсэн) гэсэн үгнүүдээс гаралтай.
Ся улс
Ся улс бол МЭӨ 2070-1675 оны хооронд Хатан голын сав газар оршин тогтнож байсан Хятадын анхны төрт улс юм. Эртний Хятадын түүхэнд Гурван Хуан, Таван Ди-гийн үеийн домогт хаадын үе дууссаны дараа МЭӨ 2070 онд Ся овгийн Да Юй хэмээх ноён Хатан голын сав газарт суурьшсан хот балгадыг эзлэн улсаа байгуулжээ. Энэ үеийн түүх шастирыг Сыма Цяний Шижи гэх шастирт үлгэр домгийн шинжтэйгээр тэмдэглэж үлдсэн нь өнөө үед уламжлагдан ирсэн. МЭӨ 1675 онд Минтяогийн тулалдаанд Шан улсын Тан вангийн арми, Ся улсын Же вангийн цэргийн эсрэг байлдаж ялснаар Ся улс мөхсөн.
Неодим
Эшлэл
Ангилал:6-р үеийн элемент
Ся улс
Ангилал:Хятадын династи
Иван Федюнинский
Иван Иванович Федюнинский (1900 оны 7 дугаар сарын 30-нд төрж, 1977 оны 10 дугаар сарын 17-нд нас барсан) - Зөвлөлтийн цэргийн удирдагч, Армийн генерал (1955). ЗХУ-ын баатар (1939). БНМАУ-ын баатар (1975).
Намтар
1900 оны 7 дугаар сарын 30-нд Тобольск мужийн Тюмень дүүргийн Успенскийн волостын Гилёв тосгонд (одоогийн Свердловск мужийн Тугулым дүүрэг) тариачны гэр бүлд төрсөн. 1913 онд Гилёва тосгоны сургуулийг төгсөөд зураачийн дагалдангаар ажиллаж эхэлжээ.
1919 оноос хойших түүний бүх амьдрал цэргийн албатай холбоотой байв. 1919 онд тэрбээр Зөвлөлтийн Улаан армид сайн дураараа явсан. Оросын Иргэний дайны үед тэрбээр баруун фронтод энгийн цэргээр оролцож байлдаж хоёр удаа шархадсан ажээ. 1921 оны 7-р сарын 29-нд түүнийг 33-р нөөцийн дэглэмд Омск хотод шилжүүлэв. 1921 онд III Коммунист Интернационалын нэрэмжит Омскийн 24-р явган цэргийн сургуульд, Улаан армийн команд штаб - Омскийн явган цэргийн сургуульд суралцахаар явсан.
1924 онд тэрбээр Коминтерны нэрэмжит Владивостокийн явган цэргийн сургууль төгссөн байна.
Сургуулиа төгсөөд Владимирын 107-р буудлагын хорооны ангийн командлагчаар томилогдов. 1929 онд Алс Дорнодын Тусгай армийн 36-р винтов дивизийн 6-р ротын командлагч байхдаа Зүүн Хятадын төмөр замын цэргийн мөргөлдөөнд оролцсон ажээ. Эдгээр тулалдаанд хувийн эр зоригийг харуулсан авхаалж самбаа, чадварлаг манлайллын төлөө Улаан тугийн одон, хувийн гар буугаар шагнагджээ.
1930 оны 10-р сард түүнийг буудлагын командын штабын курст явуулсан. Сургуулиа онц төгсөн Алс Дорнодод буцаж ирээд батальоны захирагч, 1936 онд полкийн командлагчийн туслахаар томилогдов.
1939 онд Зөвлөлт-Монгол Улсын хил дээр ангийн захирагчийн аж ахуйн туслахаар алба хааж байжээ. Халхын голд Японы цэргүүдтэй зарлаагүй дайны эхэн үед Г.К.Жуковын санал болгосноор 24-р мотобуудлагын командлагчаар томилогдсон байна.
Баянцагааны тулалдаанд залуу командлагчийн анги танкийн хамт Японы цэргүүдийн ар тал руу нэвтэрч, дайсанд ихээхэн хохирол учруулсан. Халхын голын баруун эрэг дэх Баянцагаан уулын ойролцоо эзэлсэн гүүрэн гарцаас япончуудыг хурдан ухарч, бүр зугтахад хүргэсэн арын холбоог тасалдуулж, Федюнинскийн анги маш олон техник хэрэгсэл, хүнд их бууг олзолжээ. Япончууд гүүрэн гарцыг цэвэрлэхээс өөр аргагүйд хүрсэн. ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн 1939 оны 8-р сарын 29-ний өдрийн зарлигаар хурандаа Иван Иванович Федюнинскийг ЗХУ-ын баатар цол болон Лениний одонгоор шагнасан.
1940 оны 2-р сарын 6-нд БНМАУ-ын Баянтүмэнд (1941 оноос Чойбалсан) байрлаж байсан 82-р буудлагын дивизийг 1940 оны 3-р сарын 10 гэхэд 82-р буудлагын дивизийн командлалыг авав. 82-р мотобуудлагын дивизийн нэрээр 12000 хүнтэй мотобуудлагын дивизийн бүрэлдэхүүнд шилжсэн бөгөөд дивизээ өөрчлөн байгуулж, 1940 оны 11-р сар хүртэл 82-р мотобуудлагын дивизийг командлав.
Эх орны дайны үеэр
1940 оны 11-р сараас Аугаа их эх орны дайны эхэн үед хурандаа (1941 оны 8-р сарын 12-ноос хошууч генерал) И.И. Федюнинский Брест, Ковел мужид байрладаг 15-р зэвсэгт корпусын командлагч байв. Гурван дивизээс бүрдсэн корпус нь дайны эхэн үед бусад олон бүрэлдэхүүнээс ялгаатай нь хамгаалалтын тулалдаанд амжилттай тулалдаж, урагшилж буй Германы цэргүүд рүү хэд хэдэн бодит сөрөг довтолгоог хийсэн. Эдгээр тулалдаанд шархадсаны дараа фронтын командлагчийн заавраар түүнийг онгоцоор Москва руу эмнэлэгт хүргэв.
Абдулло Тангриев
Абдулло Тангриев (узбекээр Abdullo Tangriev, оросоор Абдулло Тангриев, 1981 онд Зөвлөлт Узбекийн Сурхандарья мужид төрсөн) — эрэгтэй жүдо барилдаанаар 2011 онд дэлхийн үнэмлэхүй аварга болсон, 2008 оны олимпийн мөнгө (2008), ДАШТ-ий гурван хүрэл (2003, 2007, 2009) медальтай, Ази тивийн таван удаагийн (2003-2011 оны хооронд) аварга, Азийн наадмын мөнгө, хүрэл медальт, Узбекистан улсын эрэгтэй жүдоч, кураш барилддаг бөх.
Эх сурвалж
Ангилал:Узбекистаны жүдоч Ангилал:Узбекистаны олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Узбекистаны олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Узбекчүүд Ангилал:1981 онд төрсөн
Иван Федюнинский
Эх орны дайны үеэр
1945 оны 6-р сарын 24-нд хурандаа генерал И.И.Федюнинский Москвад Улаан талбайд болсон Ялалтын парадад оролцов.
Дайны дараа
Дэлхийн 2-р дайны төгсгөлд тэрээр Герман дахь Зөвлөлтийн хүчний бүлгийн нэг хэсэг болсон 2-р цохилтын армийн командлагчийн албан тушаалд үлдэв. 1946 оны 4-р сараас 1947 оны 2-р сард тэрээр Архангельскийн цэргийн тойргийн цэргүүдийг командлав. 1948 онд тэрээр К.Е.Ворошиловын нэрэмжит Дээд цэргийн академийн дээд курс төгссөн.
1948 оны 4-р сараас 1951 оны 11-р сард Ар Кавказын цэргийн тойргийн 7-р нэгдсэн зэвсгийн армийн командлагч (армийн төв байр Ереван хотод байрладаг). 1951 оны 11-р сараас 1954 оны 4-р сар хүртэл Герман дахь Зөвлөлтийн хүчний бүлгийн орлогч, нэгдүгээр орлогч (1953 оны 11-р сараас) Ерөнхий командлагч байв. 1954 оны 4-р сараас 1957 оны 10-р сар хүртэл Ар Кавказын цэргийн тойргийн командлагч. 1957 оны 12-р сараас 1965 оны 12-р сард Туркестаны цэргийн тойргийн командлагч.
1955 оны наймдугаар сарын 8-нд Армийн генерал цол хүртжээ.
1965 оны арванхоёрдугаар сараас нас барах хүртлээ ЗХУ-ын Батлан ​​хамгаалах яамны Ерөнхий байцаагчдын бүлгийн цэргийн байцаагч-зөвлөхөөр ажиллаж байжээ.
БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1975 оны 7-р сарын 15-ны өдрийн зарлигаар И.И.Федюнинскийд БНМАУ-ын баатар цол олгосон байна.
1977 оны 10-р сарын 17-нд Москвад нас барсан.
Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын төв хорооны гишүүн Ангилал:ЗХУ-ын армийн генерал Ангилал:Улаан армийн командлагч Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:ЗХУ-ын баатар Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын Улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Кутузовын одон шагналтан (I зэрэг) Ангилал:Цэргийн эр зориг одон шагналтан Ангилал:Польшийн Дахин төрөлт одон шагналтан (рыцарь) Ангилал:Эх Орны Гавьяаны Алтан одон шагналтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1900 онд төрсөн Ангилал:1977 онд өнгөрсөн
Портал:Америкийн Нэгдсэн Улс/Intro
More about the United States, its history and diversity
Бабухай
Бабухай (манж хэл：, галиг: Babuhai) (1596 - 1643) бол манжийн Нурхач хааны 11-р хөвгүүн. Чин гүрний төрийн түшмэл. 1596 онд Жямуху гиоро овгийн сул хатнаас төрсөн. 1634 онд заланы занги болж тушаал дэвшсэн.
Намтар
Тэрээр урьд нэгэн удаа ах улсын түшээ гүн, цэргийн жанжин Абайгийн хамтаар сүмд мөргөхөөр явжээ. Гэвч Бабухай ахаасаа эрт ирсэн тул түрүүлж сүм тахил өргөв. Тэгэхдээ нутгийн иргэдээс үхэр худалдан авч тахилга хийхдээ үхэрний төлбөрийг хийгээгүйд ард иргэд Бабухайд зарга үүсгэж төлбөрөө нэхэхэд Бабухайд 30 мөнгөн зоос төлөх ялд унасан байв. Гэтэл Бабухай үүнийг эсэргүүцэж шүүхэд хариу зарга үүсгэсэнд нь Дээд эрдэмт хаан дүү Бабухайг эхнэрээ толгойдоо гаргасан хэмээн зэмлэн буруушаажээ. Ингээд Бабухай үхэрний үнэ хөлсийг төлсөн байна. 1639 онд хааны зарлигаар мэйрэний эзэн болж, улсын түшээ жанжны тушаалд дэвшив. 1642 онд Бабухай ял хүртэж цаазын ял сонссон ч, хааны өршөөлөөр албан тушаалаа хасуулж, амь хэлтрэв. 1643 онд Эеэр засагчийн зарлигаар өмнөх ялыг нэхэж цаазаар авав.
Гэр бүл
Бабухайн авааль эхнэр Гувалгия овогтноос Акала хэмээх нэгэн хөвгүүн төрсөн ч, 1643 онд гэр бүлийн хамтаар цаазаар авахуулсан.
Данни Латца
Цахим холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Дармштадт 98 багийн тоглогч Ангилал:Бохум багийн тоглогч Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч Ангилал:Германчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Хөрсний органик бодис
Хөрсний органик бодис (SOM) нь задралын янз бүрийн үе шатанд байгаа ургамал, амьтны үлдэгдэл, хөрсний бичил биетний эс, эд, хөрсний нянгийн нийлэгждэг бодисуудаас бүрддэг хөрсний органик бодисын бүрэлдэхүүн хэсэг юм. SOM нь хөрсний физик, химийн шинж чанар, зохицуулалтын экосистемийн үйлчилгээг үзүүлэх чадавхид олон тооны ашиг тусыг өгдөг. SOM нь хөрсний үйл ажиллагаа, чанарт онцгой ач холбогдолтой.
SOM-ийн ашиг тус нь хэд хэдэн цогц, интерактив, эдафик хүчин зүйлсийн үр дүнд бий болдог; Хөрсний үйл ажиллагаанд үзүүлэх эдгээр ашиг тусын бүрэн бус жагсаалтад хөрсний бүтэц, бөөгнөрөл, ус хадгалах, хөрсний биологийн төрөл зүйл, бохирдуулагч бодисыг шингээх, хадгалах чадвар, буферийн чадвар, ургамлын шим тэжээлийн эргэлт, хадгалалтыг сайжруулах зэрэг орно. SOM нь катион солилцооны цэгүүдийг бий болгож, ургамлын шим тэжээл, ялангуяа азот (N), фосфор (P), хүхэр (S) зэрэг микроэлементүүдийн нөөц болж, хөрсний үржил шимийг нэмэгдүүлдэг бөгөөд SOM-ийн эрдэсжилт аажмаар ялгардаг. Иймээс SOM-ийн хэмжээ болон хөрсний үржил шим нь ихээхэн хамааралтай байдаг.
SOM нь хөрсний нүүрстөрөгчийн (C) гол шингээгч, эх үүсвэр болдог. Хэдийгээр SOM-ийн C агууламж ихээхэн ялгаатай боловч SOM нь ихэвчлэн 58% C агуулдаг гэж тооцоолдог бөгөөд "хөрсний органик нүүрстөрөгч" (SOC) нь ихэвчлэн SOM-ийн ижил утгатай, хэмжсэн SOC-ийн агууламж нь ихэвчлэн SOM-ийн прокси үүрэг гүйцэтгэдэг. Хөрс нь дэлхий дээрх хамгийн том С шингээгчдийн нэг бөгөөд дэлхийн нүүрстөрөгчийн эргэлтэд чухал ач холбогдолтой бөгөөд ингэснээр уур амьсгалын өөрчлөлтийг бууруулахад чухал ач холбогдолтой юм. Тиймээс SOM/SOC-ийн динамик болон SOM менежментээр дамжуулан нүүрстөрөгчийн ялгаруулалтын экосистемийн үйлчилгээг үзүүлэх хөрсний чадавхи сүүлийн үед ихээхэн анхаарал татаж байна.
Мөсний шагай
Монголчуудын дунд тоглож асан мөсний шагайн наадгайн талаарх түүхэн баримтын хамгийн эртний мэдээ “Монголын нууц товчоон”-д дурдагдсан нь бий. Тэрхүү баримтад өгүүлэхдээ Тэмүжин, Жамуха хоёр балчир бага насандаа Онон мөрний мөсөн дээр тоглож байсан тухай мэдээгээр гардаг. Өгүүлэн буй мэдээнд “...Тэмүжин арван нэгэн настай байхад Жамуха гурын шагай Тэмүжинд өгч, Тэмүжин нүхт шагай арилжиж анд бололцож, анд хэмээлдээд Ононы мөсөнд шагалцахуйх тэнд анд болцгоов ( Цэрэнсодном 2000) гэж дурдагдсан байна. Үүнээс үзэхэд Монголчуудын дунд мөсний шагайн наадаан 12-р зууны сүүл үед бүрэн тархсан байсан нь хоёр хүүхдийн тоглож байсан мэдээнээс харагдаж байна. Өгүүлэн буй мэдээнд мөсөн дээр тоглож асан шагайн тоглоомын үндсэн хэрэглэлийг мал, амьтны шагайгаар хийж байсан мэдэгдэнэ. “Хожмоо Монголын засаг захиргааны бүтэц зохион байгуулалт аймаг хошууны тогтолцоонд шилжсэний дараа Сайн ноён хан аймгийн Зая гэгээн хутагтын хүрээнд тоглож байсан уламжлалтай байсан тухай нутгийн уугуул ардын дунд ам дамжигдан, тээгдэж ирсэн мэдээ багагүй таардаг. Түүний уламжлал Монгол улсын баруун хагас, Архангай аймагт багагүй хадгалагдсан бөгөөд энэ нь мөсний шагайн наадааны түүхэн уламжлалтай, цаг уур, газарзүйн нөхцөл байдлаас шалтгаалсан сонирхолтой тоглоом юм. Мөсний шагайн наадааны талаарх тусгайлсан судалгааны бүтээл, судалгааны эргэлтэд оруулсан бүтээлүүд төдий л их биш байна. “Мөсний шагайн наадааныг түүхэн хөгжлийнхөө хугацаанд “шагалцах”, “мөсөн шагай”, “өрөг харвах” гэж хэмээн тус тус нэрлэж байжээ. Мөсний шагайг тоглоход бод, богийн 4 ширхэг шагай, атгасан гарын хэртэй хушга, сум, онооны тооцоог тэмдэглэх үнсэн самбар зэргийг хэрэглэдэг байжээ. Хушгыг үхрийн засааны арьсыг хөндий хатааж хийдэг байсан нь орчин үед түүнийг хатуу цаас, материалыг бөөрөнхий хэлбэрт оруулан орлуулах болжээ. Сум буюу “захыг” эрт үедээ аргал угалзны ясан эвэр, эсвэл гуулиар цутгаж хийдэг байв (Бадамхатан, Цэрэнханд 2012) Орчин үед яс хэрэглэхээсээ илүү тугалга юм уу, ган, гуулиар гадна талыг нь бүрж хийсэн, хоёр талдаа ховилтой, дотроо хөндий, жижиг тугалга хийж дотор нь гүйж болохуйц, ойролцоогоор 120 орчим грамм жинтэй сум байна.
“Захыг” барих барилтын хувьд биеийн урд хэсэг рүү дагуулан харуулсан хэсэгт байх ховилд долоовор хурууг чигээр нь мордуулж дунд хурууны ар талыг хойд талынх нь ховил дээгүүл давуулж,сумны зүүн талыг эрхий хуруугаар тулж, баруун талын хажуу хэсгийг ядам хуруугаар тулж барина. “Захаа” харвахад бэлдэхдээ “зах” барьсан гараа доош нь шулуун байдалтай байлгаж, түүний эсрэг талын хөлөөр биеийн жингээ тулж, түүн дээр гараараа тулж, нөгөө талын хөлийг бага зэрэг хойш нь тавьж, нугалж, биеийг урагш тэмүүлэхэд дэм болгон түлхэхэд бэлэн болгож бага зэрэг нугалж, мөсийг бага зэрэг хонхойлгон түүнд тээглүүлэн жийж бэлдэнэ. Харвахдаа хойд хөлөө хүчтэй жийж, “зах” барьсан гараа савалттайгаа урагш нь даллаж, сумаа шиднэ. “Захыг” шидэх мөчид бие өөрийн хүндийн жингээр өөрөө урагш гулсана. “Зах” барьсан гарыг төдийлэн их нугалахгүйгээр чигээр нь байлгадаг байна. ”Захыг” шидэхдээ бага зэргийн эргэлттэй буюу хойд сумны хойд талыг тулж байгаа дунд хурууг урагш нь хүчтэй түлхэнэ. “Зах” нь өөрөө дотроо жижиг тугалгатай тул явах замдаа дотроо тийрэлттэй байдаг учраас сумны явах хурдыг эрчимжүүлдэг байна. Мөсний шагайны сум болох зах дотор тугалга хийдгийн гол шалтгаан нь тугалгын өөрийнх нь физик шинж чанарыг ашиглах явдал бөгөөд тугалгын физик шинж чанар нь байгаль дээр хатуу байдлаар олддог (Pb), агаартай харьцуулсан нягтын хэмжээ нь 11.34г/см3 байдаг учраас түүний хүндийн хэмжээг энэхүү наадаанд ашигладаг байна. Тиймээс тугалгын хүндийн хүчний нөлөөгөөр захын явах замыг туулах хугацаанд газрын татах хүчийг нэмэгдүүлж, тухайн сум буюу захын чиглэлийг алдагдуулахгүй, түүний ханын цохилтын хүчээр захыг замын чиглэлийн дагуу явуулдаг байна. “Захын” явах замыг “аваа” гэж нэрлэнэ. Аваа нь тухайн захын явах замд тохиолдох бартаа, мөсний өөг хэлэх нэр юм.
Тоглож байгаа нэг багт эрт үедээ 2-24 хүн тоглож байжээ. Харин одоо бол ихэнхдээ 2 хүний бүрэлдэхүүнтэй тоглож байгаа ажээ. Багийн 1 хүн харвахдаа 4-н удаа харваад тойрно. Харвахдаа тухайн хүнтэй нэг удаад харваж байгаа хүмүүс хэдэн хүн байна, бүгд ээлж ээлжээр харвасаар нэг хүн 4-н удаа харвана. Ингэсний дараа “өрөг”-н дээр байгаа хүмүүстэй ээлжилж тэдний оронд очиж сууна. “Өрөг” гэдэг нь захын онох хушга болон шагай байгаа газрыг нэрлэх нэр ажээ. Тухайн харваж байгаа хүмүүс хэд эргэхээ харвахын өмнө хэлэлцэж тохирно. Гол төлөв 9-н удаа тойрч тоглоно. Нэг баг болж байгаа 2 хүн ээлжлэн харвах бөгөөд харваж дууссан хүн өрөгт очиж сууна. Энэ хүн нь өөрийн багийн хүний харвасан захыг хадгалах, оносон оноог тоолох үүрэгтэй бөгөөд энэ хүнийг “зах маллагч” гэж нэрлэнэ.
Оноог тэмдэглэхдээ сүм хэлбэрийн дүрсийг хамгийн дээд талын хэсгээс нь эхэлж, нэг, нэг шугамаар тэмдэглэж оноог тэмдэглэнэ. Хамгийн их зураастай болж, сүмийн хэлбэрийг илүү гаргасан хүн/баг/ хожно. Харваж байгаа “зах”-ын зам буюу чигээ тодруулахын тулд замыг тэмдэглэж тэр чигээр шидэх бөгөөд үүнийг “шав” гэж нэрлэнэ. Харваж байгаа хүн 9 оносны дараа түүнд анхааруулах зорилгоор түүний оноог тэмдэглэсэн тэмдэглэгээний хажууд нэг цэг тавина. Нийт 25 харвачихаад оноогоо нэг тоолж, нэг тэмдэглэнэ. Хамгийн их оноотой явж байгаа хүнээ баян гэнэ. Түүний дараа, оноогоороо 2т явж байгаа хүнээ “гүзээ” гэж нэрлэнэ. Эхний 20-н сумны дараа шагайгаа хасаж, хоорондын зайг нь ойртуулна. Ингэхдээ эхний байдалд байсан хэмжээ болох нэг алд хэмжээтэй байсныг нь дэлэм болгоно. Түүний дараа шагайгаа тоолно. Тэгсэний дараа хэн хэд оноод байгааг сануулах байдлаар хэлнэ. Онох байны хувьд нийтдээ 5-н бай байна. Түүнийг нэг алд хэмжээгээр хэмжээд, хамгийн захын 2 шагайны хооронд нэг алд байхаар тооцож тавина. Өөрийнхөө эрүүний яг харалдаа доор нь хушгаа тавина. Хуучин үедээ 36 нум газарт 36-н сум тавьдаг байсан гэдэг юм. Орчин үед барагцаагаар 70-80м орчимд харваж байна. “Нэг багийн гишүүдийн өндөр настай хүнийгээ багийн нөгөө хүн нь “Дуйжаа” гэж нэрлэнэ. Дуйжаа гэдэг нь хамтрагч, нэг багийн хүн, манай талын хүн гэсэн утга бүхий хятад үг юм. Харин дуйжаа болсон хүн өөрийн багийнхаа хүний “Эх” гэж нэрлэнэ. Энэ нь тухайн харваанд эхэлж харвах хүн гэсэн утгаас ийм нэртэй болсон байж магадгүй юм. Дуйжаа, эх хоёр ээлжлэн харвасаар хамгийн сүүлийн тойрог буюу сүүлийн 4-н харвааг Дуйжаа харвах бөгөөд, энэ үеийг “Дашийн Дуйжаа” гэж нэрлэнэ (Бүдийн Далай 2013) Даш гэдэг нь монголоор “Өлзий” гэсэн утгатай түвэд үг юм. “Даш”-ыг харвах болвол түүнийг булаалдан, түрүүлж оносон нь тухайн наадаанд хождог.
Эртнээс нааш мөсөн шагайг тоглож ирсэн түүхэн уламжлалтай байгаагийн нэгэн жишээ нь мөсөн шагайн нээлт, хаалтын тоглолт болох 4, 4-н шагай харвах уламжлал юм. Намар 11 сарын дунд үед тухайн бүс нутгийн цаг уурын онцлог шинжээс хамааран голын ус бүрэн хөлддөг байна. Тэр үеийг тааруулан аль нэг өдөр мөсний шагай тоглодог хүмүүс нийлж тэр жилийнхээ мөсний шагайн харвааны нээх харвааг харвадаг байна.
Хавар голын ус хайлж эхлэх үед мөсний шагайн тухайн жилийн харвааг хаах сүүлийн харвааг харвана. Энэ харвааг ихэд чухалд тооцож, идээ цагаа засч, тэр хавийн нутгийн хүмүүс цугларч харвадаг бөгөөд энэ харвааг “найрын харваа” гэж нэрлэдэг. Тухайн найрын харваанд харваачид тус бүр 4 зах тавих бөгөөд хамгийн их харвасан хүнийг “лам” гэж нэрлэн түүнийг ихэд хүндлэн хамгийн дээд талд суулгана. Харваанд оноогоор түүний дараа 2, 3-т орсон хүмүүс түүний баруун, зүүн талаар сууна. 2-т орсон хүн “лам” хүний баруун талд, 3-т орсон хүн түүний зүүн талд сууна. Харин тухайн харваанд хамгийн бага оноо авсан хүнийг “хонь гаргагч” гэж нэрлэн, тэр хүн нь тухайн найрын харвааны мах шүүсийг төхөөрч гаргах, бусад үйлчилгээг хийх үүрэгтэй хүн болдог байна. “Лам” хүн найрын ууцыг таллаж, бусад хүмүүст хувь хүртээн, нийтээрээ идээ цагааг хүртэн найрлана. Харин намрын улиралд мөс анх хөлдөх үед нээлтийн харваа гэж болох бөгөөд тухайн өдрийг сонгох, ямар өдөр, ямар цагт нээх ёстой гэсэн тогтсон ёс, горимыг тэр бүр анхаарч үздэггүй байна. Ихэнх тохиолдолд голын ус бүрэн хөлдөж, мөс болсон үед харвааныг эхлүүлдэг байна.
Ангилал:Монголын баяр Ангилал:Монголын соёл
Илиас Илиадис
Или́ас Илиа́дис (грекээр Ηλίας Ηλιάδης, дуудлага нь [илийас илияадис], оросоор Илиас Илиадис, англи латин үсэгт хэвшсэн нь Ilias Iliadis, 1986 оны 11 сарын 10-нд Гүрж улсад ჯარჯი ზვიადაური буюу Жаржи Звиадаури нэр олон төрсөн ч Никос Илиадис хойд эцгээ дагаад Грекийн хүн болсон) — эрэгтэй жүдо барилдааны 81 кг жингийн олимпийн аварга (2008), 90 кг жингийн дэлхийн хошой аварга (2010, 2011), мөн олимп дэлхийн мөнгө хүрэл медалиудтай, Европын хошой (2004, 2011) аварга, Грек улсын жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Грекийн жүдоч Ангилал:Грекийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн олимпын аварга Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн европын аварга Ангилал:Грекийн олимпын оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Грекчүүд Ангилал:1986 онд төрсөн
Скотт Арфилд
Скотт Арфилд (Scott Arfield; 1988 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нд Ливингстон хотод төрсөн) — Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд английн «Бернли» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
2014 оны наймдугаар сарын 18, премьер лигийн нээлтийн тоглолтыг «Челсигийн» эсрэг хийж, тэр 14-р минутанд хаалгыг нь мялаасан.
Гадны холбоос
Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фалкирк багийн тоглогч Ангилал:Хаддерсфилд Таун багийн тоглогч Ангилал:Бернли багийн тоглогч Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Далайн экосистем
Далайн экосистем нь дэлхийн усны экосистемийн хамгийн том нь бөгөөд давс ихтэй усанд оршдог. Энэ систем нь давсны агууламж багатай цэнгэг усны экосистемээс ялгаатай. Далайн ус нь дэлхийн гадаргуйн 70 гаруй хувийг эзэлдэг бөгөөд дэлхийн усан хангамжийн 97 гаруй хувийг, дэлхий дээрх амьдрахад тохиромжтой орон зайн 90%-ийг эзэлдэг. Далайн усны давсжилт дунджаар мянган усны молекул тутамд 35 хувь байдаг. Бодит давсжилт далайн өөр өөр экосистемд харилцан адилгүй байдаг.
Далайн экосистемийг усны гүн, эрэг орчмын онцлогоос хамааран олон бүсэд хувааж болно. Далайн бүсэд нь халим, акул, туна зэрэг амьтад амьдардаг далайн өргөн уудам хэсэг юм. Далайн бүс нь олон сээр нуруугүй амьтад амьдардаг усан доорх субстратуудаас бүрддэг. Далайн түрлэгийн бүс нь өндөр ба нам түрлэгийн хоорондох хэсэг юм. Эргийн ойролцоох бусад бүсэд шаварлаг, далайн өвсний нуга, мангро, чулуурхаг далайн давалгааны систем, давслаг намаг, шүрэн хад, далайн эрэг зэрэг болно. Усны гүнд химосинтетик хүхрийн бактери нь хүнсний торны суурийг бүрдүүлдэг гидротермаль нүхнүүд үүсгэж болно.
Далайн экосистем нь тэдгээртэй холбоотой организмуудын биологийн нэгдэл, тэдгээрийн физик орчинд тодорхойлогддог. Далайн экосистемд байдаг организмын ангилалд хүрэн замаг, динофлагеллат, шүр, толгой хөлт, echinoderm s, акул орно.
Далайн экосистем нь дэлхийн хүн амын нэлээд хэсэгт экосистемийн үйлчилгээ нь чухал эх үүсвэр, хоол хүнс, ажлын байранд нөлөөлдөг юм. Далайн экосистемийг ашиглаж байгаа хүмүүс, далайн экосистемийн бохирдол нь эдгээр экосистемийн тогтвортой байдалд ихээхэн аюул учруулж байна. Далайн экосистемтэй холбоотой байгаль орчны асуудалд далайн нөөцийг тогтворгүй ашиглах (жишээ нь зарим зүйл загасыг хэт их загасчлал), далайн бохирдол, уур амьсгалын өөрчлөлт, эрэг орчмын газруудад барилга байгууламж барих зэрэг орно. Түүгээр ч зогсохгүй дэлхийн дулаарлыг үүсгэдэг нүүрстөрөгчийн давхар исэл болон дэлхийн дулаарлын улмаас хуримтлагдсан дулааны ихэнх хэсэг нь далайд шингэж, далайн химийн найрлага нь далайн хүчиллэгжилт зэрэг үйл явцаар өөрчлөгдөж, улмаар далайн экосистемд заналхийлж байна.
Үл гулсах нөхцөл
Шингэний динамикт, зунгааралттай шингэний урсгалтай харьцаж буй хатуу гадаргыг үл гулсах нөхцөл-тэй гэж авч үзэж болох ба хатуу гадаргын орчимд хязгаарын давхрагын дотор шингэний урсгалын хурд 0-тэй ойролцоо байна.
Бүх шингэн-хатуу хязгаар дахь шингэний хурд нь хатуу гадаргын шинж чанараас хамаарч байдаг. Төсөөлж үзвэл, хатуу гадаргын орчим байгаа шингэний молекулууд хатуу барзгар гадаргад тулж, зарим нь тэндээ хөдөлгөөнгүй эвсэл хуйлрах маягтайгаар үлдэнэ. Хязгаарын нөхцлийн шийдэл нь өгөгдсөн байрлалаас хамаарах жишээг Дричлитийн хязгаарын нөхцөл-өөс харж болно.
Физик баталгаа
Хэрэв хатуу гадаргын орчимд байх шингэний эгэл хэсгийн барьцалдалтын хүч нь таталцлын хүчээс их бол шингэний зонхилох урсгалтай хамт хөдлөхгүй хатуу гадаргын орчимд үлдэнэ. Барьцалдалтын болон таталцлйн хүчийг тайлбарлавал: Капилляр үзэгдэлд барьцалдалтын хүчний улмаас шингэний гадарга хотгор /норгох шингэн/, таталцлын хүчний улмаас гүдгэр гадарга /үл норгох шингэн/ үүсдэг. Өөрөөр хэлбэл шингэн-хатуу матерын харилцах гадаргууд, шингэн болон хатуу материйн эгэл хэсгүүдийн хоорондын барьцалдах хүч (Adhesive forces) нь шингэн хоорондын таталцлын хүчээс (Cohesive forces) их байна гэсэн үг юм. Энэ хүчнүүдийн тэнцвэргүй байдал нь шингэний хурдыг 0-рүү тэмүүлэхэд хүргэдэг.
Хүлцэлүүд
Ихэнх инженерийн ойролцоололд, үл гулсах нөхцөл нь бодит нөхцөл биш юм. Жишээлбэл, маш бага даралттай үед(тухайлбал өндөрлөг газар), тасралтгүй нөхцлийг авч үзсэн ч тэр хатуу гадаргын ойролцоо молекулууд гадаргаас ойж, тухайн зонхилох урсгалын нөлөөгөө хадгалсаар байна. Шингэний гулсалтын ердийн илэрхийлэл нь:
Үүнд n нь гадаргуу дээрх /зарим тохиолдол хана гэж нэрлэнэ/ нормаль координат ба \beta нь гулсах урт гэж нэрлэгдэнэ. Идеаль хийн хувьд, гулсах урт нь ихэвчлэн гэж ойролцоологдох ба, үүнд \ell нь чөлөөт мөрний дундаж утга юм. Зарим маш гөлгөр, шингэнд үл уусах гадаргуугын хувьд ч тэр энэ урт нь тэгээс ялгаатай байх ба нано хэмжээстэй урттай байна.
Зунгааралттай урсгалын загварчлалд үл гулсах нөхцөл ихэвчлэн хэрэглэгдэх ба зарим тохиолдолд 'үл-нэвтрэх нөхцөл'(энэ тохиолдолд ханатай нормал шингэний хурд ханатай параллел байхаар тохируулагдах боловч параллель бүхий шингэний урсгалд ямар нэгэн хязгаарлалт байхгүй) хэрэглэгдэх тохиолдол байна. Зунгааралтгүй урсгалын ердийн тохиолдолд, хязгаарын давхрага ба түүний нөлөөллийг тооцдоггүй.
Үл гулсах нөхцөл нь хүрэлцэх гадаргуу дахь зунгаараллтай шингэний асуудлыг томъёолоход хэрэглэгдэж болно.
Лавлах
Ангилал:Шингэний механик
Цэцэ (рэппер)
Намнандоржийн Цэцэнбилэг (1988 оны 4 сарын 17-нд Улаанбаатарт төрсөн) нь Монголын рэп дуучин, жүжигчин юм.
Түүний аав нь цахилгааны инженер, ээж нь орос хэлний багш мэргэжилтэй. Айлын бага, дээрээ нэг эгчтэй. 220 мянгатад бусдын адил сагс тоглож, гражин дээр гүйж хүүхэд насаа өнгөрөөсөн. "Эхлэл" хувийн сургуулийг төгсөөд 2006 онд Америк улсыг зорьж, тэнд интерьер дизайны чиглэлээр сурч, ажиллаж амьдарч байгаад 2012 оны зун Монголдоо ирсэн. Хип хоп хөгжимд дуртай, Анх Уорон Жигийн цомгийг эгч нь төрсөн өдрийн бэлэг болгон өгсөн бөгөөд тэр цагаас хип хоп хөгжимд дурласан. Тэрбээр “хип хоп дуу сонсоод алхахад зорьсон газраа арай хурдан хүрдэг. Надад эрч хүч, хэмнэл мэдрүүлдэг учраас дуртай. Түүнээс гадна би пүүзний тухай, эсвэл төрийн өндөрлөг, эх орон, ээж аав гээд юуны ч тухай дуулж болно. Уран бүтээлээрээ өөр хэн нэгнийг шүүмжилж ч чадна, энэ бүгд нь таалагдсан” хэмээн хэлжээ. 2004 оноос Vanquish хамтлагийг байгуулж хааяа нэг дуулж ирсэн. Америкт очсоноос хойш хип хопыг илүү их сонсож дуулах болсон. Анх Америкт суралцаж байхдаа ханын шүүгээндээ студи байгуулж уран бүтээлээ эхэлсэн. Пульт, микрофон, өндөр нягтралтай камер худалдаж аваад хоолойгоо бичиж, дүрсээ аваад Монгол руу явуулж клип, дуугаа гаргадаг байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын рэп дуучин Ангилал:1988 онд төрсөн
Лайта гол
Лайта гол (Leitha ; Lajta; эртний унг. Sárviz эсвэл Sár) нь 180 км урттай, Австрийн Доод Австри, Бургенланд мужууд болон Унгар Улсын нутгаар дамжин Хар тэнгист цутгах Дунай мөрний нэгэн цутгал юм. Энэ гол нь Ланценкирхений нутагт Шварца ба Питтен голууд нийлснээр Лайта гол болдог. Лайта нь Мошонмадьяроварын орчим Мошон Дунай мөрөнд (Жижиг Дунай мөрөн) цутгадаг.
Хэла
Ваньянь Хэла (хятадаар: 完顏合剌, пиньинь: Wán yán hé lá) (1119 оны 2 сарын 28 – 1150 оны 1 сарын 9) нь зүрчидийн Алтан улсыг 1135 - 1150 оны хооронд захирч байсан гуравдугаар хаан. Түүний үед Өмнөд Сүн улстай олон жил байлдаж 1141 онд гэрээ хийж хятадыг хараат улсаа болгож, Хамаг Монголын ханлигтай байлдаж байсан.
Лайта гол
Эх сурвалж
Ангилал:Европын гол мөрөн Ангилал:Доод Австрийн гол мөрөн Ангилал:Бургенландын гол мөрөн Ангилал:Унгарын гол мөрөн Ангилал:Түүхэн хилийн гол мөрөн
Хэла
Намтар
Тэрээр Агуда хааны ууган хүү Шэнгуо буюу Ваньянь Зонжюний ууган хөвүүн юм. Хэлагийн ээж нь зүрчидийн Пуча овгоос гаралтай Хуйжао хатан. 1132 онд Үчимэй хаан түүнийг хунтайжаар томилж, 1135 онд Үчимэй өөд болсны дараа хаан сууринд заларсан. 1141 оныг хүртэл Алтан улсын талаас хятадын Хэнань, Шаньси мужийн нутгийг булаацалдан дайтаж байгаад, Шаосингийн гэрээгээр Сүн улсыг татвар төлөх хараат улсаа болгосон нь 1164 он хүртэл үргэлжилсэн. Үүний дараа хойд зүгт Хамаг Монголын ханлигийн эсрэг олон удаа байлдсан ч, ялагдаж 1147 онд гэрээ байгуулахаар болсон тухай түүхийн сурвалж бичигт тэмдэглэсэн ч, цаашид мөрдсөн эсэх нь тодорхойгүй.
Хэла хааны үед зүрчидийн төрийн тогтолцоо, соёл уламжлалыг халж хятадын төрийн байгууламж, соёл уламжлалыг дэмжин нэвтэрүүлж эхэлсэн тул хятад түшмэдийн тоо олширсон. Ингэж зүрчидийн Агуда, Үчимэй хоёр хааны тогтоосон төрийн байгууламж, хуулийг халснаар дотоод тэмцэл гарсан. 1138-1139 онд Агуда хааны хөвүүн Ваньянь Зонпаны удирдсан бослого гарсан ч, бүтэлгүйтэж ялагдан цаазлуулав.
Онцлог газар
Онцлог газар гэдэг нь судлаачид болон бусад хүмүүсийн замаа олохын тулд ашигладаг, хялбархан,онцгой харагдах газарзүйн цэгийг (уул, хад, гол гэх мэт) хэлнэ.
Хэла
Гэр бүл
Эцэг эх:
Хатад хүүхэд:
Эшлэл
Ангилал:1119 онд төрсөн Ангилал:1150 онд өнгөрсөн Ангилал:Алтан улсын хаан Ангилал:12-р зууны ноёрхогч
Онцлог газар
Одоо цаг үед энэ нь хөшөө, барилга эсвэл бусад байгууламж гэх мэт амархан танигдаж болох бүх зүйлийг агуулдаг. Америкийн англи хэлэнд жуулчдын анхаарлыг үзэсгэлэнтэй хийц,том барилга эсвэл түүхийн чухал холбогдолтойгоор татдаг газрын нэршил юм. Зарим улсын онцгой газар нь албан ёсны бичиг,газрын зураг дээр байх нь бий.Британийн англи хэл дээрх тэмдэглэгээг хэн нэгэнд хаа нэгтээ очих чиглэл өгөх энгийн чиглэл өгөхөд ихэвчлэн ашигладаг. Үүнийг Америкийн англи хэл дээр бас хийдэг.[ишлэл шаардлагатай]
Америкийн англи хэлэнд энэ нь онцгой харагдахаар хийгдсэн эсвэл түүхэн ач холбогдлоос шалтгаалан жуулчдын сонирхлыг татахуйц газруудыг тодорхойлоход хэрэглэгддэг гол нэр томъёо юм. Хот,газарзүйн шинжлэх ухаанд тэмдэглэгээг танил болон танил бус орчин нөхцөлд зүг чигийг олж чиглүүлэхэд тусалдаг баримжаа юм. Тэмдэглэгээ нь ихэвчлэн аман заавар зөвлөгөөг өгдөг.(Том сүмээс зүүн тийш эргээд,гүүрний тэнд).
Ойн экологи
Ойн экологи нь ой доторх хоорондоо харилцан уялдаатай зүй тогтол, үйл явц, ургамал, амьтан, Экосистем ийн Шинжлэх ухаан ы судалгаа юм. Ойн Менежмент ийг мод үржүүлэлт, ойжуулалт, ойн менежмент гэж нэрлэдэг. Ойн экосистем гэдэг нь хүрээлэн буй орчны бүх амьд бус физик (абиотик-амьд бус) зүйлсийн хамт үйл ажиллагаагаа явуулдаг бүх ургамал, амьтан, бичил биетүүдээс (биотик- амьд бүрэлдэхүүн хэсэгүүд) бүрдсэн байгалийн ойн нэгж хэсгүүд юм.
Ач холбогдол
Ой мод дэлхийн экосистемд асар чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Ой мод нь дэлхийн хүчилтөрөгчийн 28 орчим хувийг ( дийлэнх хувийг далайн планктонууд бүтээдэг) үйлдвэрлэдэг. Мөн сая сая хүний гэр болж, тэдэнтэй ямар нэгэн байдлаар хэдэн тэрбум нь ойгоос хамааралтай байдаг. Үүний нэгэн адил дэлхийн амьтдын ихэнх хэсэг нь ойд амьдардаг. Мөн ой модыг түлээ бэлтгэх, модон бүтээгдэхүүн хийх зэрэг эдийн засгийн зориулалтаар ашигладаг. Тиймээс ойн экологи нь биосфер, түүгээр хангагдсан хүний үйл ажиллагаанд асар их нөлөө үзүүлдэг.
Арга зам
Калифорнийн хойд хэсэгт орших ойд улаан мод нь олон модыг хамгаалж, урт удаан амьдруулахын тулд удирддаг.
Накамүра Мисато
Накамүра Мисато (中村美里 - [nakamura misato]) — 1989 онд Токиод төрсөн, жүдо барилдааны 52 кг жингийн дэлхийн хошой аварга (2009, 2011), Азийн наадмын аварга (2010), олимпын хүрэл медальт (2008), Япон улсын эмэгтэй жүдоч.