cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өгийнуур сум
Нуур, рашаан, худаг
Нуур нь далайтай нийлдэггүй, далайгаас хол орших, бүхэлдээ газраар хүрээлэгдсэн их ус юм. Өгий нуур баруун талаасаа Хөгшин Орхоны усаар тэжээгдэж, баруун хойшоо Хоолойн гол гарч Орхон голд цутгадаг. Өгий нуурын морфометрийн шинж чанар талархаг газрын нуурын мужид хамаарагддаг. Үнэмлэхүй өндөр-1337 км, талбай- 25 км, урт-7.4 км, өргөн-5.3 км, эргийн шугамын урт-24.7 км юм.
Gears of War 2
Дайн тоноглолууд 2 (Gears of War 2) нь 2008 оны 11 сарын 7-нд худалдаанд гарсан, Xbox 360-т зориулсан видео тоглоом юм.
Өгийнуур сум
Нуур, рашаан, худаг
Газрын гүний эрдсийг шингээсэн өвчин эмгэгийг илааршуулахад тустай байгалийн ундарга усыг рашаан гэж нэрлэнэ. Өгийнуур сум нь цахир хүчилтэй халуун рашааны мужид багтдаг бөгөөд Сарлагийн, Цац толгойн, Тамирын улаан хошууны рашаан зэрэг рашаантай. Кали, натри, магни, гидрокарбонат зонхилсон найрлагатай, нутгийн хүмүүс ходоод гэдэс дотрын өвчинд ууж сувилдаг.
Gears of War 2
Ангилал:2008 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Гуравдугаар хүн мэргэн бууч Ангилал:Xbox 360-д зориулсан тоглоом Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом
Өгийнуур сум
Хөрсний хэв шинж
Өгийнуур сум нь Бага Дүүхээ Орхон Тамирын бэлчрээс урагшаа нугын давсархаг, нунтаг карбонатлаг хүрэн хөрс, зүүн өмнө хэсгээр нунтаг карбонатлаг хүрэн, Хотонт сумтай хиллэж буй хэсгээр нугын давсархаг, сумын төв орчим нунтаг карбонатлаг хүрэн харин нуурын орчим нугын давсархаг, баруун нугын хээршсэн хөрс тархсан байна.
Цөлжилт
Цөлжилтийг зэрэглэлээр нь доройтоогүй, сул, дунд хүчтэй, нэн хүчтэй гэж ангилдаг. Өгийнуур сумын нутаг дэвсгэрийн ихэнх  хэсэг  нь  сул зэрэглэлтэй, сумын  төв  хэсгээр доройтол илрээгүй,  зүүн хойд хэсгийн багахан хэсгээр нэн хүчтэй зэрэглэлд багтаж байна.
Өгий нуур
Өгий нуур нь олон сая жилийн өмнө хөрсний цөмрөлтийн улмаас тогтсон байгалийн үзэсгэлэнт нуур агаад манай улсын томоохон нууруудын нэг. Загас агнуурын баялагтай, түүхэн домог ч арвин. Өгийнуур нь 25 ам.км талбайтай, 7,4 км урт, 5,3 км өргөн, эргийн шугамын урт нь 24,7км, дунджаар 10м гүн, хамгийн гүн газраа 15,3м, эзэлхүүн нь 147,9 сая шоо метр, 12 дугаар сараас хадаалж баримтаглан 1-2 дугаар сард 1.0-1,3м зузаан хөлддөг. Хүхэрт устөрөгчөөр баялаг, наанга шавар тунадаг, эргийн дагуу элс хайрагтай, гүехэн хэсэгт нь усны ургамал замаг ургадаг. Орхоны хөндийн сав газрын экосистемийг судлах төслийнхний судалгаагаар 14 зүйл загас, 27 зүйл хөвөгч ургамал, 45 зүйл хөвөгч амьтантай нь тогтоогдсон бөгөөд нуурын орчим сав газраар 95 зүйл шувуу намаржин, зарим нь нүүдэллэн дайрч өнгөрдөгөөс гадна монгол бах, гүрвэл, могой, туулай, дорго, чоно, зараа, сарьсан багваахай зэрэг амьтад байгааг судлан бүртгэсэн. Түүнчлэн Орхон гол дээр 1960 онд анх баригдсан модон гүүрийг барих ажилд "Буур" хэмээх Жамъян аварга биечлэн оролцож найман алд бүдүүн гуалинг гүүрний тууш нуруун дээр тавьсан бөгөөд тус гуалангийн хажуу талд ""Буур" хэмээх Жамъян аварга өргөж тавилаа" хэмээн сийлсэн бичиг одоо хүртэл буй.
Хүннүгийн булш
Тамирын Улаан хошуу хэмээх газар Өгийнуур сумын төвөөс хойд зүгт 24 км зайтай оршино. Уг оршуулгын газрыг 2000 онд археологч З.Батсайхан нээн илрүүлж малтлага судалгаа хийжээ. 2002, 2004 онуудад археологч Ц. Төрбат малтлага судалгаа хийж дэвсгэр зураг үйлдэн 370 булштай хүннүгийн жирийн иргэдийн томоохон оршуулгын газар хэмээн тэмдэглэсэн байна. Ареологчид тус газар жил дараалан малтлага судалгаа хийж цөгцөн ёроолт хүрэл тогоо, төрөл бүрийн ваар сав, хүрэл толь, эрдэнийн чулуун сувс зэрэг олон сонирхолтой олдвор олжээ.
Чилэн балгас
Өгийнуур сумын “Өгий” багийн нутагт Чилэн хэмээх эртний хотын үлдэц оршино. Уг балгасыг 2002, 2003 онуудад археологчид судалгаа хийж дэвсгэр зураг үйлджээ. Уг хотын үлдэцийг нутгийнхан одоо Чилэн, Чилэн балгас, Чилэн хангай хэмээн нэрийддэг байна. Чилэн нь Орхон гол дээрх Өгийн гүүрийн өмнө этгээдэд 2.5 км зайд, Орхон, Хөгшин Орхон хоёр голын хоорондох уудам цалгай хөндийн умард үзүүрт оршино. Чилэн нь зузаан шороо үелэн дагтаршуулж үйлдсэн залгаа хоёр хэрмээс бүрдсэн хот ажээ. Үндсэн хэрэм нь хойд зүгтээ байрласан бөгөөд нэг хэрмээс нь нөгөөд шууд орж гардаг хаалгатай. Одоогийн байдлаар, хойд талын гол хэрмийн үлдэц нь өндөр бөгөөд зузаан ажээ. Гол хэрмийн өндөр 59 м, хэрэм сууриараа 26 м өргөн, дээгүүрээ 4-6 м өргөн байна. Энэ хэрэм зүүн хойд хэсгээрээ хамгийн өндөр бөгөөд тэр нь гадна талаас 18 м өндөр юм. Уг балгасыг судлаачид 1900-аад үны эхээр анх нээн илрүүлж зохиол бүтээлдээ тэмдэглэсэн байдаг. В.В.Радлов, Д.Д.Букинич, С.В.Киселев, А.Очир нарын судлаачид тусгайлан судалсан байдаг. Тэд уг балгасыг Монгол нутагт ноёрхолоо тогтоож байсан Уйгар (МЭ VIII зуун-МЭ IX зуун), болон Кидан (МЭ IX-зуун- МЭ-XII зуун) улсын үед холбогдоно гэж үзжээ.
Өгөөдэй хааны "Гэгээн цагаан орд" буюу Дойтын балгас
Уг балгас нь Архангай аймгийн Өгийнуур, Хотонт сумын зааг нутаг Дойтын Цагаан нуурын өмнөд этгээдэд нуурын гадаргаас дээш 50 метрт “Дойтын толгой” хэмээх жижиг уулан дээр оршино. Энэхүү дурсгалт газрын төвд уртаараа 60 м, өргөнөөрөө 50 м, өндрөөрөө 1,5 м суурь, түүнийг тойроод өмнө талаас нь бусад хэсэгт тус бүр 20х10 м таван жижиг барилга байна. Нийт талбай нь хойноос урагш 150 м, зүүнээс баруун тийш 250 м. Тус дурсгалт газарт анх Оросын шинжилгээний анги 19-р зууны сүүлээр хайгуул судалгаа хийж схемчилсэн дэвсгэр зураг хэвлүүлжээ. Түүний дараа монголын нэрт эрдэмтэн Х.Пэрлээ, Ширайши Нориюи нар судалсан байдаг ба эл балгас нь Персийн алдарт түүхч Ала-Дин Ата-Мелик Жувейнийн “Дэлхийг байлдан дагуулагчийн түүх” хэмээх сурвалжид тэмдэглэж үлдээсэн Өгөөдэй хааны 1237 онд босгосон хаврын орд болох “Гэгээн цагаан орд” байсан нь археологи болон сурвалжийн баримтаар нотлогдож байна.
Өгөөдэй хааны "Шар орд"
Өгийнуур сумын Тамирын голын орчимд Чингис хааны 2-р хөвүүн Өгөөдэй хааны зуны орд болох “Шар орд” байсан тухай түүхэн сурвалж бичгүүдэд тэмдэглэгдсэн байдаг. Өгөөдэй хааныг насан өөд болоход залгамжлах хаанаар түүний ахмад хөвүүн Гүегийг хаан ширээнд залах хуралдааныг Өгөөдэй хааны их хатан Туракина удирдан 1246 онд “Шар орд”-нд  хийлгэсэн гэдэг.
Оромбын хүрээ
1845 онд Оромбо гэгээн 4 дацан, 4 дуган, 4 жастай нэгэн хүрээ бариулсан бөгөөд түүнд голдуу Түвд лам нар суудаг байжээ. Уг хийдийн турь одоо Өгийнуурын умардад Баясгалант уулын өвөрт оршдог. Нутгийн зон олон тус хүрээг "Оромбын хүрээ" хэмээн нэршсээр ирсэн.
Мөн Өгийнуур сумын нутагт "Хорчиг гүнийн хурал" хэмээх хийд байсан гэх мэдээлэл байдаг боловч чухам хаана байсан нь тодорхойгүй байна.
Ургамал
Хээрийн ургамалшил нь хойноосоо урагшаа нугын хээр, жинхэнэ хээр, цөлжүү хээр гэсэн дарааллаар солигдон тархжээ. Өвс ургамал нь нутгийн алаг хиаг, хялгана, жижиг дэнлүүрт, үет хялгана бургас, шугуйн алаг өвс ургах боловч говь хээрийн бүсэд ургадаг ургамал, цэцэгтэй эмийн ургамлаас говийн ганга, Өгий нуурын зүүн, зүүн өмнөд тал нутгаар цагаан түрүү, зээргэнэ, Зэгэстэйн баруун, зүүн урд талын нутгаар хүнсний зориулалтад хэрэглэх гоньд жууцай, Орхон голын сав газарт мэхээр ургана.
Харин Өлзийт сумтай хиллэж буй хэсгээр-сөөг, чулуусаг алаг өвс ба ботуульт бүлгэмдэл, Хашаат сумтай хиллэж буй болон Өгий нуурын орчим-сөөгт ба жижиг бутлаг  үетэн,  өмнө хэсгээр-сөөг,  баруун хэсгээр-жижиг бутлаг үетэн  хялганат, сөөг, чулуусаг алаг  өвс ба ботуульт бүлгэмдэл тархана. Алаг өвс-хялганат бэлчээр нь уулын хээрийн хар хүрэн хөрс дагаж уулын энгэр бэл, хормой, ухаа гүвээ ам хөндийгөөр тархана.
Түгээмэл мэрэгчид
Монгол орны нутаг дэвсгэр байгалийн газарзүйн хувьд нэн өвөрмөц онцлогтой учир бүс, бүслүүр үүсэж үүнд зохицон амьдрах амьтны аймаг нь ихээхэн баялаг бүрэлдэхүүнтэй юм. Иймд тус оронд өндөр уулын тагийн бүслүүрээс авахуулаад цөлийн бүс хүртэлх бүхэл бүс, бүслүүрийн  амьтад  амьдрах  нөхцөл бүрджээ. Өгийнуур сумын хөхтөн амьтан үлийн цагаан оготно жилийн турш байдаг. Зүүн өмнө хэсгээр- оготно, баруун хойд хэсгээр- монгол огдой байна. Үлийн цагаан оготно их байх нь бэлчээрийг ихээр сүйтгэдэг.
Шувуу
Тус сумын нутагт улаан номонд орсон хар тогоруу Орхон голын сав, Тамирын адгаар зусдаг. Баруун хэсгээр ойт хээрийн шувуу-цагаан дэглий, бор галуу ангир, алаг шунгаач, сохор элээ, намгийн цагаан элээ, шилийн сар, цармын бүргэд, идлэг шонхор, хайргын хөгчүү, харин хойд, өмнө зүүн  хэсгээр уулын хээрийн шувууд болох хилэн омруут ахууна, тураг гогой, ангир, алаг шунгаач, сохор элээ, намгийн цагаан элэгт, цармын бүргэд, ѐл, эдлэг шонхор, хайргын хөгчүү зэрэг шувуудтай.
Загас
Манай орны уулархаг нутгийн гол мөрөн, нуур, говийн шорвог давст нуурт 11 овог, 36 төрөлд хамаарах 75 зүйлийн загас байна. Нуур,  голуудын  газарзүйн  байршил, хэв шинж,  амьдрах орчны онцлогоос хамааран загасны зүйлийн бүрдэл харилцан адилгүй байх бөгөөд улаан нүдэн, цурхай, зэвэг, алгана, тул гутаар, бэс загас, мөнгөлөг хэлтэг, цурхай зэрэг Орхон голын савд 14 зүйл загас байдаг.
Өгийнуур сум нь Умард мөсөн далайн ай савд багтдаг тул гол, нуур нь Сибир хилэм, тул, зэвэг, цагаан загас, пельд, омоль, Сибир хадран, балиус, цурхай, улаан нүдэн, нуурын жараа, нүцгэн  жараа,  мөнгөлөг  хэлтэг,  булуу цагаан  сахалт  эрээлж,  сибирын  нусган  жараахай, цулбуурт, алгана, сибирын шанаган загас зэрэг олон төрөл зүйлийн загастай.
Ерөнхий мэдээлэл
Өгийнуур сум 2014 оны байдлаар 3073 хүн амтай байсан ба үүнээс Өгий баг 539, Орхон 618, Тоглох 695, Зэгстэй 603, Дойт 618 хүн амтай байжээ.
2007 оны байдлаар 1 км2 нутаг дэвсгэрт 1-5 хүн ногдож байсан.
Спортын Алдартнууд
/Архангай аймгийн өсвөрийн хөнгөн атлетикийн 100метрийн гүйлтийн төрлийн рекордыг шинэчлэн тогтоосон/ 2018 /Идэрчүүдийн хөнгөн атлетикын 100'200 метрийн гүйлтийн улсын аварга/ 2018 /Улсын шигшээ багийн тоглогч/ 2017 /Клубын аварга болон цомын аварга шалгаруулах тэмцээнүүдээс 10 гаран удаа шилдэг тоглогчоор шалгарсан/
Баримтын холбоос
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Металл биш элемент
Металл бус элементэд бидний сайн мэдэх давс, гөлтгөнөөс эхлээд химийн янз бүрийн нэгдлүүд, өнгөлгөөний чулуу хүртэл хамрагддаг. Металл бус ашигт малтмалыг ихэвчлэн байгальд байгаа хэвээр нь олборлон ашигладаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Үелэх системийн бүлэг Төрөл төрлийн төлвийн төлөөлөгчид байдаг. Жишээ нь:Хүхэр-хатуу, Бром-шингэн, Хлор-хий. Бүгд нягт багатай. Хатуу чанаргүй(Алмазаас бусад). Хэврэг, Бутрамтгай. Уян хатан чанар байхгүй. Цахилгаан муу дамжуулна ,Дулаан дамжуулахгүй чанартай.
Роберто Ди Маттео
Роберто Ди Маттео (Roberto Di Matteo; 1970 оны 5 сарын 29-нд төрсөн) нь Италийн хөлбөмбөгчин асан, өдгөө Челси багийн менежерээр ажилладаг хүн юм.
Тамирчин ахуйдаа хагас хамгаалагчийн байрлалд тоглодог байсан тэрээр Швейцарийн Шаффхаузен, Цюрих, Аарау, Италийн Лацио, Английн Челси багуудад тоглож байв. Ди Маттео Италийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд 34 тоглолтод оролцож, 2 гоол оруулсан бөгөөд Евро 1996, 1998 оны Дэлхийн АШТ-д эх орноо төлөөлөн оролцож байжээ. Тэрээр 2002 оны 2 сард, 31-хэн настайдаа гэмтлийн улмаас зодог тайлсан. Түүнээс хойш Милтон Кейнс Донс, Вест Бромвич Альбион багуудыг удирдаж байгаад одоо Челси багийн менежерээр ажиллаж буй. Челсигийн менежерийн хувиар тэрээр 2012 оны ХХ-ны цомын эзэн болсноос гадна багийн түүхэнд анхны ЕХБХ-ны Аваргуудын Лигийн түрүүг авчирчээ.
Эх сурвалж
Ангилал:1970 онд төрсөн Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Италичууд
Илрэл
Илрэл гэдэгт геологийн судалгаагаар шинээр нээгдсэн, олборлоход эдийн засгийн хувьд үр ашигтай эсэх нь тогтоодоогүй байгаа аливаа хүдрийн хуримтлалыг хамруулан ойлгодог. Зарим илрэл нь геологийн судалгааны явцад хүдрийн нөөц хэмжээгээрээ эдийн засгийн үр ашиг өгөхүйц орд болдог бол зарим нь ашигт компонентийн хувьд ядуу агуулгатай, эдийн засгийн үр ашиг өгөх нөөцгүй болох нь батлагддаг.Тийм илрэлийг судлаачид минералогийн хувьд сонирхолтой илрэл гэж нэрлэдэг. Ангилал: Геологи Ангилал: Ашигт малтмалын геологи Ангилал: Геологийн нэр томъёо
Кельвин
Кельвин гэдэг нь Олон улсын нэгжийн системийн температурыг хэмжих үндсэн нэгж (хэмжээс) юм. Тэмдэглэгээ нь К.
Кельвиний буюу термодинамикийн температурын хэмжээсийн хамгийн бага хэм нь 0К буюу абсолют тэг хэм юм. 1 К нь усны гурвалсан цэгийн температурын 1⁄273.16 хэсэг юм. Кельвины хэмжээс нь ахуйн амьдралд хэрэглэгддэггүй ч физикийн шинжлэх ухаанд их хэрэглэгддэг.
Бусад түгээмэл хэрэглэгддэг нэгжүүд лүү шилжүүлэх томъёо
Ангилал:СИ-системийн нэгж Ангилал:Температурын нэгж
Цахир сум
Цахир сум нь аймгийн баруун захад орших ба хойд талаараа Хөвсгөл, урд талаараа Баянхонгор, баруун талаараа Завхан аймгуудтай хиллэх бөгөөд аймаг дотроо зүүн хойд талаараа Тариат сум, зүүн өмнө талаараа Хангай сумтай хаяа залгана. 1931 онд Чандмань-Өлзийт Далайн хошуунаас байгуулагдаж, 1966 онд татан буугдаж Тариат, Хангай суманд нийлээд 1993 онд дахин байгуулагдсан. Хан-Уул, Баянгол, Цахир хэмээх 3 багтай.
Сумын засаг даргын тамгын газар, Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, хүн, мал эмнэлэг, цэцэрлэг, соёлын төв, 9 жилийн дунд сургууль зэрэг албан байгууллагууд, худалдаа үйлчилгээний олон салбартай, дэд бүтэц эрчимтэй хөгжиж байгаа, хавтгай тэнхлэгийн зам дайран өнгөрдөг, эрчим хүч, интернет, үүрэн телефоны Мобиком, Жи-Мобайл, Юнителийн харилцаа холбоотой, 661 өрх, 2266 хүн амтай, 66229 толгой малтай 12011 оны байдлаар/ сум болон хөгжиж, Улаанбаатар хотоос 714 км, Цэцэрлэг хотоос 246 км алсад оршиж байна.
Засаг захиргааны хуваарь
Цахир сум нь Хан-Уул, Баянгол, Цахир гэсэн 3 багтай.
Баянгол баг
Тус баг нь 2010 оны байдлаар 175 өрх, 615 хүн амтай, 24117 толгой малтай, сумын төвөөс 70 км, Цэцэрлэг хотоос 310 км зайтай оршдог. Орон нутгийн шүтээн нь Очирхайрхан уул.
Цахир баг
Цахир баг нь 2010 оны байдлаар 248 өрх, 822 хүн амтай, 20430 толгой малтай. Багийн төв нь сумын төвдөө байрладаг.
Хан-Уул баг
Тус баг нь 2010 оны байдлаар 238 өрх, 829 хүн амтай, 28618 толгой малтай, Багийн төв нь сумаас 30 км, Цэцэрлэг хотоос 270 км алсад оршдог. Багийн нутагт “Өвгөн Гэсэр ламын шарил”, “Гүн жалгын рашаан” зэрэг сум орон нутгийн хамгаалалттай газрууд бий.
Бусад алдартнууд
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Калгарийн олимп
Өвлийн Олимпын XV Наадам (XV Olympic Winter Games) буюу Калгарийн олимп нь 1988 оны 2 сарын 13-наас 28-нд Канадын Калгари хотноо зохиогдсон өвлийн олимп юм.
Медалийн хүснэгт
right|300px|thumb|Калгарийн [[Пенгрот Сэддлдомп тавигдсан, тус олимпын наадмын медалийн цуглуулга.]]
Эгэл хараалай
Эгэл хараалай (Sterna hirundo) нь Sternidae овгийн шувуу юм. Энэхүү шувуу нь Европ, Азийн сэрүүн бүс болон зүүн ба төв Хойд Америкт амьдарна.
Гадаад төрх
Эгэл хараалай 34-37 см урт, далавчаа дэлгэхэд  70-80 см юм. Нарийн, хурц хошуу нь улаан ба үзүүр нь хар байна. Уртавтар хөл нь мөн улаан өнгөтэй.
Идэш тэжээл
Голдуу загасаар хооллох ба гол нуур, тэнгисийн усанд шунган орж барьдаг байна.
Үржил
Тэд үржлийн үедээ олноор сүрэглэн гол усны эрэг хөвөөнд өвс зэргээр үүр засаж, 2-4 өндөг гаргана. Энэ үедээ өөрийн үүр болон дэгдээхэйгээ хамгаалан ойртож очсон хүн, амьтанруу дайрдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Хараалай
Шүхэрч Гэлэнхүү
Шүхэрч Гэлэнхүү гэж алдаршсан Хайнзангийн Гэлэнхүү нь Монголын лам юм.
Домог
Сайн ноён хан аймгийн Далай Чойнхор вангийн хошууны ядуу ард Хайнзангийнд нэгэн хүү мэндэлжээ. Хар багаасаа ой ухаан гоц сэргэлэн, цовоо шалмаг, ажилч хичээнгүй тэр хүү үлгэр домог сонсон сэтгэлийнхээ дуудлагаар “үүлтэй тэнгэрээс доогуур, үзүүртэй модноос дээгүүр” жигүүрт хурдан хөлгөөр дүүлэх мөрөөдөлд хөтлөгджээ. Тэр хүүхэд ахуйдаа үнэн сүсэгт эцэг эхийн хүслийг дагаж Агьтын хүрээ, дараа нь Мандахын хүрээнд шавилан суужээ. Сүм хийдийн нэгэн хэвийн уйтгарт амьдрал, учир үл мэдэх номын үсгээс төдөлгүй зугтаж, төрсөн нутгийнхаа уул нуруу хэсэн ан гөрөөний мөр хөөж явлаа. Түүнд ан хийж амьдрахад сайн буу хэрэгтэй болов. Хар багаасаа эцгийн дөш түшиж гарын уртай болсон нь хэрэг болжээ.
Гэлэнхүү хийдээс оргож гэнэ гэсэн яриа түймрийн гал мэт түгжээ. Гэвч газар авсангүй.
Гэлэнхүү Идэрийн гол, Дэвүүрийн горхийг холбохоор суваг татаж эхэлжээ. Суваг ухагдсаар бага Хэцүүгийн ханан хаданд тулж иржээ. Гэлэнхүү хад чулуу их халуунд халж, хүйтэнд хөрч агшдагийг гярхай ажиглан мэджээ. Ханан хадны ёроолд гал өрдөж гэнэт хүйтэн ус цацахад хад тас няс хийн шажигнан үйрнэ. Ийнхүү ухсаар том агуй болов. Гэлэнхүүгийн энэ ажлыг дэмжих хүн олдсонгүй. Гэвч тэр зүгээр суусангүй. Төмөр нүдэж буу, хутга, галын шилээвэр хийж ойр хавийнхаа айлд худалдав. Гэлэнхүүгийн урлан бүтээх авьяас нэмэгдсээр байлаа. Тэр сониуч сэтгэлдээ хөтлөгдөн нэг бөөд шавь оржээ. Түүнтэй хошуу нутаг хэсэн бөөлөхийг сурчээ. Бөөгийн ид шид гэгч нь хүний нүд хуурах өнгөц төдийхөн арга байсныг мэдэрчээ. Гэлэнхүү бөө гэдэгт ямар ч ид шид алга, ёстой залхуу хүний ажил хэмээн бат итгээд багшаасаа салж одохдоо хайран хоёр жилдээ харамсав.
Гэлэнхүү төдөлгүй ур ухаанаа уралдуулж жирийн цахиур буунд хүхээг хийж хоёр үсэрдэг болгожээ. Түүний хоёр үсэрдэг цахиур бууны тухай яриа жалга жалгаар тарж, хүмүүс шохоорхон үзэж гайхацгаадаг байлаа. Түүний ур ухаанаа уралдуулж хийсэн бууг нутгийн нэг залуу шохоорхон үзэж байгаад сум алдаж, эхнэрийг нь гэмтээжээ. Дэмий юм хийж саваагүйтлээ гэж эхнэртээ зэмлүүлсэн авч нөгөө л буу, хутга, модон сийлбэрээ урласаар байв.
Суврага босгосон нь
Гэлэнхүү нэгэн өдөр үхэр тэрэг хөтлөн гарч шавар чулуу зөөж Хэцүүгийн хөтөл дээр овоолж эхэлжээ. Нүгэл их хийлээ. Буян хийж нүглээ наминчлах маанийн суврага босгохоор шийджээ. Төдөлгүй олны хөлийн газар Хэцүүгийн хөтөл дээр суврага босгож маанийн зургаан үсгийг томоор урласан нь Гэлэнхүүгийн суврага гэж алдаршжээ энэ нь хэцүүгийн дөрөлж юм эрт дээр үед тэр газар муу муухай сүнс чөтгөр тийрэнгүүдэр дүүрэн байсан тийм ч учраас хэцүүгийн даваа гэж нэрийдэх болсон гэлэнхүү суврага босгол хошуудынхаа сайн лам нараар ном уншуулж муу муухай зүйлийг арилгасан гэлцдэг.
Шүхэрч Гэлэнхүү
Гэлэнхүү бас юм бүхнийг сонирхож, хийж бүтээх хүсэлдээ хөтлөгдсөөр байв. нисэх онгоц харсан нь түүнийг нисэх тухай бодоход хүргэсэн байна. Шувууны жигүүр олж ирэн өд бүрээр нь салгаж дахин эвлүүлж янзалсныг эхнэр Норов, найз Цэрэн нараас нь өөр хэн ч мэдсэнгүй. Тэр шувуу нисэхийг ажиглан харж зогсдог байв. Сүүлийн үед сармай илэг, цавуу, бүргэдийн далавч зэрэг зүйл хажуу дахь агуйдаа аваачин нууц зүйл хийх болжээ. Нэг өдөр тэр Дүнтэрийн цохионы дэргэд охиноороо хонь хураалган хиймэл жигүүрээ дэлгээд хоёр гараа өргөн ухасхийхэд хүйтэн сэрүүн агаарт аажуухан хөөрөх шиг болов. Гараа алдлан хиймэл далавчаараа дэвсээр бөөгнөрч хурсан хонин дунд буужээ. Хайнзангийн Гэлэнхүү Дүнтэрийн цохионы оройгоос ниссэн тухай үлгэр домог шиг яриа төдөхнөө түгжээ.
Малчин сум
Малчин нь Увс аймгийн сум юм. Аймгийн төв Улаангомоос 100 км зайтай оршдог бөгөөд хангай говь тал хээр хосолсон Монгол улсын үзэсгэлэнт газрын нэг билээ. Малчин сум нь Баянмандал, Цалгар, Баянхайрхан, Баян-Эрдэнэ гэсэн 4-н багтай ба Баяд ястан голлон аж төрнө.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Увс аймгийн сум
Кристофер Нолан
Кристофер Жонатан Жеймс Нолан (Christopher Jonathan James Nolan, 1970 оны долоодугаар сарын 30-нд төрсөн) нь Британи гаралтай Америкийн кино найруулагч, зохиолч, продюсер юм.
Нолан нь триллер киноны томоохон төлөөлөгч гэгддэг бөгөөд супер баатар Бэтмэний Хорьдугаар зууны цувралууд болох Бэтмэний эхлэл (2005), Харанхуйн хүлэг баатар (2008) кинонуудыг найруулж, улмаар зүүдний ертөнцийг тусгай эффектээр харуулсан Оршил (2010) киногоор алдартай.
Түүний найруулсан кинонууд:
4 сарын 17
4 сарын 17 нь Григорийн тооллын жилийн 107 дахь (өндөр жил бол 108 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 258 өдөр үлдэж байна. Билгийн тооллоор "Усан бар" жилийн хаврын адаг сарын буюу Луу сарын 16-ны өдөр.
Нэгдсэн Орос
Нэгдсэн Орос нам (Оросоор: Единая Россия) бол Оросын улс төрийн намуудын цөм бөгөөд тус улсын хамгийн том нам нь, одоогоор Төрийн Думын 450 суудлаас 238 суудлыг эзэлж байна. Тус нам 2001 оны 12 сард Нэгдэл болон Эх орон-Бүх Орос намууд нэгдсэний үндсэнд байгуулагдсан. Үзэл сурталаараа Оросын консерватив нам өөрөө нэгдсэн нь ерөнхийлөгчийн удирдлага бүхий бодлогоор дэмжигдсэн. Тус нам одоогийн Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд асан Владимир Путинтай ойр холбоотой,тэрээр намын өмнөх тэргүүн байсан ба одоо Нэгдсэн Орос намын Удирдах зөвлөлд багтдаг, тус намын амжилтын түлхүүр нь байж, эдийн засгийн өсөлтөд намын оролцоог (Путины дэмжлэгтэйгээр) бий болгосон. Хэдийгээр намын алдар нэр 2007 оны Думын сонгуульд 64.4% санал авч оргил цэгтээ хүрч байсан ч 2011 оны сонгуульд 49.32% болж буурсан, үүний дүнд улс орондоо хамгийн олон нийтийг хамарсан намаас хөндийрч, Коммунист нам (19.19%) мөн толгойлох болсон. Оросын одоогийн ерөнхий сайд, ерөнхийлөгч асан Дмитрий Медведев 2012 оны 5-р сарын 26-наас Нэгдсэн Орос намын, 2011 оны 9-р сарын 24-нөөс Төрийн Дум дахь Нэгдсэн Орос намын тэргүүнээр ажиллаж байна.
Кристофер Нолан
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч  Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн командлагч Ангилал:Лондоны хүн Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1970 онд төрсөн
4 сарын 17
Тэмдэглэлт өдөр
0417 17
Нэгдсэн Орос
Үүсэл
Нэгдсэн Орос нам үүсэх урьдач нөхцөл нь Нэгдэлд тулгамдсан саад байсан ба энэ нь Юрий Лужковоор удирдуулсан Эх орон-Бүх Орос (OVR) намын давамгай амжилтаас сэргийлэх үүднээс 1999 оны 12 сарын Думын сонгууль болохоос 3 сарын өмнө байгуулагдсан. Кремлийн гишүүдийн эрчимтэй дэмжлэгээр байгуулагдсан нь OVR-ийн гарцаагүй ялалт шиг харагдахаас сэргийлсэнд оршино. Тэд Ерөнхийлөгч Борис Ельциний үед нам нь олон нийтийг хамарч чадаагүй, Ерөнхий сайд Владимир Путины нэр алдар өсөөгүй байснаар Нэгдэл амжилтыг өөрчлөн гэж таамаглаж байгаагүй. Тус шинэ нам OVR-ийн мөрийн хөтөлбөрийг дууриаж эрх мэдэл болон прагматизмд түлхүү ач холбогдол өгснөөрөө бүтэлгүйтсэн. Онцгой байдлын сайд Сергей Шойгу намын тэргүүнээр томилогдсон.
1999 оны намар Ерөнхий сайд Путины олонхиор хүлээн зөвшөөрөгдөх байдал эрчимтэй өссөн явдал нь тэр Дагестаны Чеченүүдийн халдлага, Москва болон бусад хотуудад хийж буй террорист бөмбөгдөлтийн хариу болгон Чечений Бүгд найрамдах улсын тэрслүү бослогын эсрэг шийдвэртэйгээр цэрэг илгээсэнтэй холбоотой юм. Путины уг тэмцэлт бодлогыг ард олон болоод Борис Березовскийн өмчлөлтэй OРT телевиз болон төрийн өмчлөлтэй RTR телевизүүд эерэгээр илэрхийлэн дэмжиж байсан.
1999 оны Төрийн Думын сонгууль
Үүсгэн байгуулагчийн төсөөлж байснаас эсрэгээр, Нэгдэлийн сонгуулийн кампанит ажил асар их амжилттай ажиллаж, нийт саналын 23.3% ийн санал авч, OVRийн авсан 13.3%-ийн саналаас харьцангуй давуу байж, 24.3%-ийн санал авсан Коммунист намтай энэ зэрэгцэх болсон. Ерөнхий сайдын нэр хүнд Нэгдэлийн ялалтад эргэлзээгүй нөлөөлсөн. Сонгуулийн үр дүн мөн 2000 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Путин цэвэр ялахад хүргэж, Ю.Лужков, Евгений Примаков нарыг ялагдал хүлээхэд хүргэсэн. Б.Ельцин мөн Путиныг дэмжин 1999 оны 12-р сарын 31-нд эрх мэдлээ шилжүүлэн өгсөн юм.
Гадаад холбоос
Албан ёсны цахим хуудас Төрийн Дум дахь намын бүлгийн цахим хуудас Намын залуучуудын жигүүр Намын дэмжигчдийн хэлэлцүүлэг
Эшлэл
Ангилал:Оросын нам Ангилал:Владимир Путин Ангилал:Москвагийн байгууллага Ангилал:Консерватив нам Ангилал:Үндсэрхэг үзэлт нам Ангилал:2001 онд байгуулагдсан
Доминик Ландертингер
Доминик Ландертингер (Dominik Landertinger, 1988 оны гуравдугаар сарын 13-нд Браунау на Инне хотод төрсөн) нь Австрийн биатлонч юм.
Тэрээр 2010 оны Ванкуверын олимпын буухиа төрөлд мөнгө, 2014 оны Сочийн олимпощ 10 километрийн спринт төрөлд мөнгө, буухиа уралдаанд хүрэл медаль хүртэж байсан дэлхийн аварга тамирчин билээ.
Холбоос
Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Австрийн биатлонч Ангилал:Австрийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Австрийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Австричууд
Чулууны Хулан
Чулууны Хулан (1985 оны тавдугаар сарын 30 - Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрсөн) нь 2007 онд бүтээгдсэн оросын "Монгол " кинонд Чингис хааны их хатан Бөртэ -гийн дүрд тоглосон болно. Мэргэжлийн жүжигчин бус, оюутан байсан.
1985 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрсөн Чулууны Хулан хоёр эгчтэй, айлын бага охин. Түүний аав  жолооны багш мэргэжилтэй,  ээж нь инженер мэргэжилтэй хүн аж.
Тэрээр бага ангид  байхдаа уран нугаралтаар чармайн хичээллэдэг, ер нь л спортод дуртай охин байж. Гар бөмбөг, сагсан бөмбөг, таеквондо гээд хэд хэдэн спортын төрлөөр хичээллэж байсан гэсэн. Харин одоо бол иог, усанд сэлэлтээр хичээллэж байгаа юм билээ. Монгол нутгийн охин тэрээр байгальд хайртай. Ан амьтанд хайртай. Тэрдундаа  морь,  нохойнд их хайртай, аялал зугаалгаар явах, байгалийн сайхныг бишрэх дуртай аж.
Ч.Хулан зөвхөн жүжигчин биш. Найруулагч болохоор шамдаж байгаа юм билээ. Тэр 2008-2009 онд  “Cinema Hotel Corporation” компани, найруулагч Ануар Райбае-ын “ Лаве” кинонд найруулагчийн туслахаар ажилласан бол 2010 онд  “Kazakhfilm” & “Alemstudio”  компаниудын хамтарсан, найруулагч Асиа Сулеева болон Ануар Райбае-ын “Женіс семсері” кинонд найруулагчийн туслахаар ажиллажээ. Мөн  “Kazakhfilm” & “Office 111-t” film компаниудын хамтарсан, найруулагч Ермек Турсунов-н “Далады дары із” кинонд найруулагчийн туслахаар ажилласан байна.
Мөн Ч.Хулан гадаад хэл сурах сонирхолтой. Тэр одоогоор  орос, англи,  казах хэл сураад байна.
"Монгол" кино
“Монгол” уран сайхны киноны зураг авалт  2005-2007 оны хооронд үргэлжилсэн байдаг. “Eurasia”, “CTB”, Andrey’s banner”, “X-Filme Creative Pool” “Kinofabrika Gmbh”, “Picturehouse” film компаниудын хамтын бүтээл юм.
Монгол киноны зураг авалтын багийн төлөөлөгч Гука Омаров Улаанбаатар хот дахь Хятадын элчин сайдын яамны үүдэнд визний мэдүүлэг өгөхөөр зогсож байх үедээ түүнтэй тааралдаж, түүнийг зураг авалтанд шалгуулахыг зөвлөсөн байдаг. Найруулагч Сергей Бодров хэлэхдээ түүнтэй уулзсаны дараа "мэргэжлийн бус жүжигчнийг яагаад кинонд тоглуулж болохгүй гэж" гэсэн бодол надад төрсөн, эрсдэлтэй байж болох байсан ч дараа нь би харамсаагүй гэжээ.
Хувийн амьдрал
Монгол кинонд тоглож байх явцдаа, Сергей Бодровын туслах Нарын Игилик /Naryn Igilik/ хэмээх казах залуутай хайр сэтгэлийн холбоотой болж гэрлэсэн ба сүүлд олдсон мэдээллээр нөхрийн хамт Казахстан улсын Алматын ойролцоох хотод амьдарч буй.
Эшлэл
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Казахстаны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Батлагдсан нөөц
Илрэл дээр явуулсан геологи хайгуулын судалгаагаар цаашид орд болох, эс болох эсэхийг шийдвэрлэдэг. Хайгуулын шатанд илрэлээс орд болох нь 1000-д нэг байдаг бөгөөд хайгуулын салбар эрсдэл ихтэй салбар юм. Хайгуулын шатанд тогтоогдсон ашигт малтмалын хэмжээг нөөц гэх бөгөөд ордын цар хэмжээг тодорхойлогч ашигт малтмалын хүдэр ба агуулагч чулуулгийн контакт хэсэгт агуулагдаж байгаа ашигт компонентийн тоон хэмжээг хэлнэ. Нөөцийг эдийн засгийн үр ашгаар нь балансийн ба балансийн бус гэж ялгадаг. Балансийн нөөцөнд хүдрээс ашигт компонентийг үйлдвэрийн аргаар ялган авахад эдийн засгийн хувьд ашигтай байх нөөцийг хамруулдаг. Эдийн засгийн тодорхой ашиггүй бол тийм нөөцийг балансийн бус гэдэг. Нөөцийг Баялаг, Таамаг нөөц, Батлагдсан нөөц гэж гурав хуваан үздэг.Баялаг гэдэг газар доор хэр хэмжээтэй байгааг мэдэхгүй боловч байгаа гэдгийг мэдэж байгаа үед хэлэгддэг. Таамаг нөөц гэдэг судлаачид тойм баримжаагаар тэр хавьцаа хэмжээний ашигт малтмал бий гэж үзэж байгаа үед хэлэгддэг. Таамаг нөөцийн дараа хайгуулын ажил явагдаж батлагдсан нөөц гардаг. Энэ илүү нарийн аргаар тооцож гаргасан байдаг бөгөөд таамаг нөөц нь ихсэх юм уу, багасдаг байна. Батлагдсан нөөцийг Монгол улсын эрдэс баялгийн зөвлөлөөр оруулж батлуулдаг. Ангилал:Геологи Ангилал:Ашигт малтмалын геологи Ангилал:Нөөцийн зэрэг
RADIUS
ver хоорондын холболт нь сүлжээгээр хэзээ ч илгээгддэггүй shared secret-н хэрэглээгээр баталгааждаг. Мөн хэрэглэгчийн нууц үг нь хэн нэгэн дундаас нь хэрэглэгчийн нууц үгийг авахаас сэргийлэн RADIUS сервер болон хэрэглэгчийн хооронд хөрвүүлэгдэн дамжуулагддаг. IANA (Internet Assigned Number Authority)-аас албан ёсоор RADIUS баталгаажуулалтад UDP порт 1812 –г, RADIUS бүртгэлд UDP порт 1813 –г тохируулсан байдаг. Гэхдээ үүнээс өмнө 1645 болон 1646 –р портыг хэрэглэдэг байсан ч “datametrics”-тэй давхцсан учраас ашиглахаа больсон. Ихэнх Cisco төхөөрөмж болон програмууд нь эдгээр портын дугаарын аль алийг нь дэмждэг. RADIUS сервер нь ихэвчлэн юникс болон виндоус сервер дээр ажилладаг процесс юм.
Шаньси муж
Шаньси (хятадаар 山西 ) гэж Хятад улсын төв хэсэгт Хэбэй, Хэнань, Шэньси, Өвөр Монгол гэх дөрвөн муж орноор хүрээлүүлж 165 мянган хавтгай дөрвөлжин километр газар эзлэж оршсон 36 сая хүнтэй муж байдаг. Тайхан нурууны Алдарт Утай уулын умард оргил (д.т.д. 3058 м) харьцангуй уулархаг, өндөрлөг энэ нутгийн хамгийн өндөр цэг юмсанжээ. Мужийн засаг захиргааны төв Тайюань хотоос гадна Датун, Чанжи, Янчуань зэрэг томоохон хотууд бий. Шэньси мужаас Шар мөрнөөр (Хатан голоор), Өвөр Монголоос Цагаан хэрмээр зааглагддаг. Хүн амын 99.7% нь Хятад. Дотроо аймгийн энтэй 11 хот болж хуваагддаг.
RADIUS
Протоколын бүрэлдэхүүн хэсгүүд
RADIUS сервер нь үндсэн гурван функцтай:
Шаньси муж
Гадаад холбоос
Ангилал:Хятадын муж
RADIUS
Authentication ба Authorization (Баталгаажуулалт болон Зөвшөөрөл) – RFC 2865
Хэрэглэгч нь хандалтын мэдээллийг ашиглан тодорхой сүлжээний нөөцөд хандах хандалтыг олж авахад Network Access Server (NAS)-д хүсэлт илгээдэг. NAS нь RADIUS серверийнн клинт болон ажилладаг бөгөөд ерөнхийдөө рүтэр, свич, утасгүй AP, файрвол зэрэг төхөөрөмжүүд байдаг. Клинт нь тодорхойлсон RADIUS серверлүү хэрэглэгчийн мэдээллийг илгээх боломжтой байх ба буцааж байгаа хариулт дээр ажилладаг. NAS нь RADIUS серверлүү RADIUS Access-Request (хандалтыг хүсэлт) –ийг илгээж RADIUS протоколоор хандалтыг олгох зөвшөөрлийг хүсдэг. Хэрэв ямар нэг хариу буцаж ирэхгүй бол хүсэлтийг дахин илгээнэ. Хүсэлтийн хэлбэр нь хэрэглэгчийн хүлээн авахыг хүсч байгаа холболтын төрлийн тухай мэдээллийг агуулдаг. Энэ хүсэлт нь хэрэглэгчийн нэр болон нууц үг буюу хэрэглэгчээр олгогдсон аюулгүй байдлын сертификат хэлбэртэй хандалтын мэдээллийг агуулдаг. Нууц үг нь RSA Message Digest Algorithm MD5 дээр суурилсан аргыг хэрэглэн нууцлагддаг. Мөн хүсэлт нь NAS-д холбогдсон хэрэглэгчийн физик цэгийн мэдээлэл, түүний сүлжээний хаяг болон утасны дугаар гэх мэт хэрэглэгчийн тухай NAS-н мэдэх бусад мэдээллийг агуулж болно. RADIUS сервер нь дотоод өгөгдлийн сандаа хэрэглэгчийн мэдээллийг хадгалаад шалгадаг. Сүүлийн үеийн RADIUS серверүүд хэрэглэгчийн мэдээллийг шалгахдаа SQL, Kerberos, LDAP, Active Directory зэрэг гадаад эх нөөцүүдэд хандах боломжтой болсон. RADIUS сервер нь NAS-аас ирсэн хүсэлтийн хариуд Зураг 1-д үзүүлсэн доорх гурван хариултын нэгийг нь буцаадаг:
•	Access-Reject (Хандалтыг цуцлах) – Хэрэглэгчийн сүлжээний нөөцөд хандах хандалтыг зөвшөөрөхгүй. Хэрэв хэрэглэгчийн нэр өгөгдлийн санд байхгүй бол RADIUS сервер Access-Reject мессежийг илгээнэ. Энэ Access-Reject мессеж нь татгалзах шалтгааныг заасан текст мессежтэй хамт илгээгдэх боломжтой. •	Access-Challenge (Хандалтад эргэлзэх) – Хэрэглэгчээс хоёр дахь нууц үг, PIN, кард гэх мэт нэмэлт мэдээллийг хүсдэг. Access-Challenge нь мөн NAS-аас хандалтын мэдээлэл нууцлагдаж ирдэг RADIUS сервер болон хэрэглэгчийн машин хоёрын хооронд аюулгүй тунель үүсдэг комплекс баталгаажуулалтад хэрэглэгддэг. •	Access-Accept (Хандалтыг зөвшөөрөх) – Хэрэглэгчийн хандалт зөвшөөрөгднө. Эхлээд хэрэглэгчийг баталгаажуулна, RADIUS сервер нь хүссэн сүлжээний үйлчилгээгээ хэрэглэхэд хэрэглэгчийг зөвшөөрөх эсэхийг шалгадаг. Хэрэв хэрэглэгчийн нэр олдвол мөн нууц үг нь зөв бол RADIUS сервер Access-Accept хариуг илгээдэг. Энэ нь энэ холболтод хэрэглэгдэх параметрүүдийг тодорхойлдог attribute-value хослолын жагсаалтыг агуулдаг. Ерөнхий параметрүүд нь үйлчилгээний төрөл, протоколын төрөл, хэрэлэгчид олгох IP хаяг (статик болон динамик) зэргийг агуулдаг. Authorization буюу зөвшөөрлийн параметрүүд нь NAS-руу тодорхой тохиролцсон нэр томъёогоор зөвшөөрсөн мэдээллийг дамжуулдаг. Жишээ нь, доорх зөвшөөрлийн параметрүүд нь Access-Accept (хандалтыг зөвшөөрөх) –д агуулагдаж болно. •	Хэрэглэгчийн IP хаяг •	Сонгогдсон хэрэглэгчидийн IP хаягийн хүрээ •	Хэрэглэгчийн холбоотой байх хамгийн их хугацаа •	Хэрэглэгчийн хандалт дахь хандалтын жагсаалт, дарааллын дугаар(эрх) болон бусад хязгаарлалт •	L2TP параметрүүд •	VLAN параметрүүд •	QoS параметрүүд
Эдгээр RADIUS хариултууд тус бүр нь зөвшөөрөхгүй байх шалтгаан, эргэлзэж байвал мэдээлэл оруулах талбар, зөвшөөрвөл welcome гэсэн мэдээллийг өгдөг Reply-Message-г агуулдаг байж болно. Attribute дахь энэ текст нь хэрэглэгчрүү дамжуулагдах вэб хуудсанд байна.
Accounting (Бүртгэл) – RFC 2866
RADIUS протоколын accounting онцлог нь RADIUS баталгаа болон зөвшөөрлөөс тусдаа хэрэглэгдэх боломжтой. RADIUS accounting функц нь холболтыг эхлүүлэх болон дуусгахад илгээх өгөгдлийг зөвшөөрдөг, холболтын үеэр хэрэглэгдэх нөөцийн хэмжээг (хугацаа, пакет болон бусад) заадаг. Ихэнх ISP нь RADIUS access control болон accounting програм хангамжийг аюулгүй байдал болон billing-д хэрэглэдэг. Ихэнх Cisco төхөөрөмж дэх RADIUS-н accounting порт нь 1646 байдаг. Гэхдээ энэ нь 1813 байж болно. Хэрэглэгч NAS-аар сүлжээнд хандахыг зөвшөөрөгдсөн үед хэрэглэгчийн сүлжээний хандалт эхэлснийг мэдэгдэх Accounting Start (RADIUS Accounting Request пакет нь “start” утгатай Acct-Status-Type парамерийг агуулдаг) мэдээлэл NAS-аар RADIUS серверлүү илгээгднэ. “Start” бичлэг нь ерөнхийдөө хэрэглэгчийн таних тэмдэг, сүлжээний хаяг, холбогдох цэг болон үүссэн session-ы танигч зэрэг мэдээллийг агуулдаг.
Тогтмол хугацаатайгаар, Interim Update бичлэг (RADIUS Accounting Request пакет нь “interim-update” утгатай Acct-Status-Type attribute-г агуулдаг) идэвхитэй холболтын төлөв дээрх тухайн бичлэгийг шинэчлэхэд NAS-аар RADIUS серверлүү илгээгддэг. “Interim” бичлэг нь ерөнхийдөө одоо хэрэглэж байгаа өгөгдөл дээрх мэдээлэл болон холболтын үргэлжилж байгаа хугацааг дамжуулдаг. Зураг 2-т accounting процессыг үзүүлсэн байна. Эцэст нь, хэрэглэгчийн сүлжээний хандалтыг хаахад, NAS нь RADIUS серверлүү эцсийн Accounting Stop бичлэгээр хугацаа, дамжуулагдсан пакет, дамжуулагдсан өгөгдөл, холболт салгах шалтгаан зэрэг хэрэглэгчийн хандалттай холбоотой бусад мэддэллийг илгээдэг. Ерөнхийдөө, клинт нь зарим үед Accounting-Response хариултыг иртэл retry interval-г ашиглан Accounting-Request-г илгээсээр байдаг. Энэ өгөгдлийн гол зорилго нь хэрэглэгч төлбөрөө хийх боломжтой байх ба мөн өгөгдөл нь статистик зорилгоор болон ерөнхий сүлжээний хяналт хийхэд хэрэглэгддэг.
Пакетын бүтэц
Зураг 3-т RADIUS пакетын өгөгдлийн хэлбэрийг үзүүллээ. Талбарууд нь зүүнээс баруун тийш дамжуулагддаг, код, тодорхойлогч, урт, байталгаажуулагч болон attribute-ууд байна.
AVP (attribute-value pair)
RADIUS attribute-ууд нь хүсэлт болон хариун дахь тодорхой баталгаа, зөвшөөрөл, мэдээлэл болон тохиргооны дэлгэрэнгүйг авч явдаг. Attribute-уудыг жагсаалтын төгсгөл нь RADIUS пакетын уртаар хэмжигддэг. Зураг 4-т AVP-н бүтцийг үзүүллээ.
Нэг октет урттай. 192-223 утгууд нь туршилтын хэрэглээнд нөөцлөгдсөн, 224-240 нь тодорхой гүйцэтгэлийн хэрэглээнд нөөцлөгдсөн, 241-255 нь нөөцлөгдсөн ба хэрэглэгдэхгүй. RADIUS server болон клинт нь мэдэхгүй төрөлтэй attribute-г хэрэгсэхгүй болгодог. Length талбар нь нэг октет, ба төрөл, урт, утга талбаруудыг агуулж байгаа энэ attribute-н уртыг заадаг. Хэрэв attribute нь Access-Request –д, гэхдээ буруу урттай хүлээн авагдсан бол Access-Reject дамжуулагдна. Хэрэв attribute нь Access-Accept, Access-Reject болон Access-Challenge –д, гэхдээ буруу урттай хүлээн авагдсан бол, пакет нь Access-Reject болох ба эсвэл чимээгүй устгагддаг. Value талбар нь тэг /0/ эсвэл олон октет байж болох ба attribute-г тодорхойлох мэдээллийг агуулдаг. Value талбарын хэлбэр болон урт нь төрөл болон урт талбаруудаар тодорхойлогдно. Энэ талбарын утга нь таван өгөгдлийн төрлийн нэг байна [1]. -	текст -	тэмдэгт мөр -	хаяг (32 бит утга) -	бүхэл тоо (32 бит утга) -	хугацаа (32 бит утга)
FreeRADIUS
FreeRADIUS нь хамгийн өргөн ашиглагддаг, линукс систем дээрх өндөр гүйцэтгэлтэй, өндөр тохируулах боломжтой нээлттэй эх бүхий RADIUS сервер юм. Энэ нь flat-text файл, SQL, LDAP, Perl, Python гэх мэт олон back-end (ар талд үүрэг гүйцэтгэдэг програм) өгөгдлийн санг дэмждэг. Мөн PAP, CHAP, MS-CHAP(v2), HTTP Digest болон EAP (EAP-MD5, EAP-TLS, PEAP, EAP-TTLS, EAP-SIM) гэх мэт олон баталгаажуулалтын протоколуудыг дэмждэг. Хувилбар 2 нь Cisco-ийн VLAN Query Protocol буюу VMPS –г дэмждэг [8]. FreeRADIUS сервер нь сүлжээний хандалтын баталгаажуулалт болон бүртгэлд хэрэглэгддэг RADIUS протокол серверийг тохируулах боломжтой ба юникс болон юникс төрлийн үйлдлийн системүүд дээр daemon байдлаар ажилладаг. Серверийг хэрэглэхэд түүний холбогдох клинтийг зөв тохируулсан байх шаардлагатай.
FreeRadius-н пакежууд
FreeRadius –н гол rpm пакеж нь “freeradius” нэртэй ба мөн “freeradius-xxx” нэртэй хэд хэдэн дэд package-ууд байдаг. Жишээ нь, MySQL өгөгдлийн сантай хамтран ажиллахад “freearadius-mysql” package шаардлагатай. FreeRadius –г суулгах хамгийн хялбар бөгөөд тохиромжтой арга нь yum rpm package manager –г ашиглах юм. Хэрэв rpm package аль хэдийн суусан бол install командын оронд upgrade командыг ашиглана.
Тохиргооны файлууд
Radiusd хэд хэдэн тохиргооны файлыг хэрэглэдэг. Тохиргооны файлууд нь ихэвчлэн /etc/raddb директорт хадгалагддаг. Файл бүр өөрийн man хуудсандаа файлынхаа форматыг тодорхойлсон байна. Эдгээр файлууд нь: Администраторын тохируулсан зүйлүүд байдаг үндсэн тохиргооны файл. Энд сервер аль порт, ямар хаяг дээр, аль интерфэйсээрээ, ямар төрлийн пакетыг сонсох гэх мэт үндсэн тохиргоог хийж өгдөг. Энэ файл нь ихэвчлэн статик байдаг. Энэ нь бусад тохиргооны файлд хэрэглэгддэг боломжит бүх RADIUS attribute-уудыг тодорхойлдог. Үүнийг өөрчлөх хэрэггүй. Энэ нь тухайн директор дахь бусад dictionary файлуудыг агуулдаг. Серверт холбогдохыг хүсч байгаа клинт бүрийн IP хаяг болон нууц түлхүүрийг агуулдаг. RADIUS клинтийг тохируулах 2 арга байдаг. IP subnet-ээр нь NAS-г групплэх боломжтой эсвэл hostname болон IP хаягаар нь NAS-г тодорхойлох боломжтой. Хандалтын серверээр илгээсэн хэрэглэгчийн нэвтрэх нэр болон бусад параметрүүд дээр үндэслэн RADIUS серверлүү тодорхой сануулгуудыг (hints) тодорхойлдог. Энэ нь мөн хэрэглэгчийн нэрийг хөрвүүлдэг (Pusername → username гэх мэт). Huntgroups-үүдийг тодорхойлдог ба тодорхой хэрэглэгчидийн тодорхой huntgroup-үүдэд хандах хандалтыг хязгаарладаг.
Ангилал:Сүлжээний протокол ашиглалтын давхаргаар
Шинэ толь хэмээх бичиг
Шинэ толь хэмээх бичиг сонин нь Монгол Улсын Гадаад Явдлын Яам, Хаант Оросын Монгол дахь төлөөний газрын хооронд 1913 оны эхээр байгуулсан хэлэлцээний дагуу 1913 оны 3 дугаар сарын 6-нд анхны дугаар нь гарчээ. Сонин Оросоос Монголд суугаа төлөөний сайдын ивээлд гарч байсан нь хоёр талын эрх ашигт нийцэж байв. Монголын дэвшилт сэхээтнүүд Оросын хэвлэлийн баазыг ашиглан тогтмол хэвлэл гаргахыг зорьж байсан бол Оросууд уг хэвлэлд өөрийн бодлогыг шургуулах эрмэлзэлтэй байв. Тус сонины эхний дөрвөн дугаар нь 23*15 см хэмжээтэй 50-60 хуудастай сэтгүүлийн маягаар, дараах 16 дугаар нь 34*26 см хэмжээтэй 6-10 нүүр бүхий сонины хэлбэрээр, нийт 20 дугаар гарсан юм. Нэг дугаар нь 500 хувиар гарч, Гадаад Монголын төрийн байгууллагуудад үнэгүй тараагдаж, хөдөлмөрчдөд сонин худалдах цэгээр дамжин тардаг байв. Жамсрангийн Цэвээн гэдэг хүн маш их хувь нэмэр оруулсан агийн Буриад юм.
Мөн үзэх
Сонин
Нийслэлийн шинэ сонин
Дорнод хязгаарын амьдрал
Ангилал:Монголын сонин
Александр Ткачёв
Александр Васильевич Ткачёв (Алекса́ндр Васи́льевич Ткачёв) (1957 оны 10 сарын 4-нд ЗСБНХОУ-ын Воронеж мужийн Семилукид төрсөн) нь олимпийн хошой аварга, Зөвлөлт/Оросын гимнастикч юм. Тэрээр Воронеж хотын Динамо нийгэмлэгт харьяалагддаг байв. Түүний 1977 онд савлуурын төрлөөр анх удаа гүйцэтгэсэн элемент нь хожим түүний нэрээр Ткачёв гэгдэх болсон бөгөөд өдгөө олон улсын тэмцээнүүдэд байнга харагддаг үзүүштэй элементүүдийн нэг болсон билээ.
Ткачёв 1977 онд Воронежийн Улсын Багшийн Дээд Сургуулийг дүүргэсэн. Тэрээр өдгөө Францад дасгалжуулагчаар ажиллаж байна.
Ангилал:1957 онд төрсөн Ангилал:ЗХУ-ын гимнастикч Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга Ангилал:ЗХУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд
Силвестре Варела
Силвестре Мануэл Гонсалвиш Варела (Silvestre Manuel Gonçalves Varela; 1985 оны хоёрдугаар сарын 2, Алмада) — Португалын хөлбөмбөгчин, «Порту» болон Португалын шигшээн хагас хамгаалагч. Одоогоор Италийн «Пармад» зээлээр тоглож буй.
Замнал
«Пашкадориш», лиссабоны «Спортингид» бэлтгэгдсэн Варела 2004 оноос «Каза Пиа», «Виториа» болон «Рекреативод» багуудад зээлээр тогложээ. 2008 онд түүнийг «Спортинг» «Эштрелад» шилжүүлжээ. Энд 32 тоглолтод 7 бөмбөг оруулан гялалзсан Варелаг «Порту» 2009 оны гуравдугаар сарын 3-нд таван жилээр элсүүлсэн. Тэндээсээ Английн «Вест Бромвич Альбионд» ганц улирал зээлэгдээд 2015 оны нэгдүгээр сарын 20-нд Италийн «Пармад» зээлэгдсэн билээ.
Шигшээ
Варела Португалын шигшээд 2010 оны гуравдугаар сарын 3-нд анхны гараагаа Хятадтай нөхөрсөг тоглоход хийсэн. 2012 онд ЕАШТ-д Данийн хаалганд хожлын (3:2) бөмбөгийг оруулсан удаатай.
Гаднын холбоос
Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Спортинг Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:Каса Пиа багийн тоглогч Ангилал:Виториа Сетубал багийн тоглогч Ангилал:Рекреативо багийн тоглогч Ангилал:Эштрела Амадора багийн тоглогч Ангилал:Порто багийн тоглогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Парма багийн тоглогч Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Gears of War 3
Дайн тоноглолууд 3 (Gears of War 3) нь 2011 оны 9 сарын 20-нд худалдаанд гарсан, Xbox 360-т зориулсан видео тоглоом юм.
Эшлэл
Ангилал:2011 оны компьютерын тоглоом Ангилал:Гуравдугаар хүн мэргэн бууч Ангилал:Xbox 360-д зориулсан тоглоом Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт компьютерын тоглоом
Их Монгол улс болон Юань гүрний үеийн дайн тулаан
Дундад бага азид дайлан дагуулсан нь өнөөгийн Шинжаан, Зүүнгар, Киргиз, Казакстаны зүүн хэсэгт Тарвагатайгаас Кашгар, Хамигаас Чүй голын завсар Хар Кидан оршиж Хипчак, Их Монгол, Тангуд, Хорезмтой хиллэж байв. 1 сая орчим хүн, 3 түм цэрэгтэй, төмөрлөг эдлэл хөгжсөн орон байв. Гүр хаан нь Хүчүлүгийг дэргэд байлган эцэст нь өөрөө алагдаж, 1211 онд Хүчүлүг төрийн эрхийг гартаа булааж, Сартуултай холбоо тогтоогоод Монголын вассал Харлугт довтолсонд Чингис довтолхоор шийджээ. Их Монгол улс байгуулагдмагц, Мэргид, Найманы ихэнх нь зугтаж гарсан. Баруун хилээ төвшитгөхөөр Хар Киданд Зэв, Хубилай, Ойн иргэд рүү Зүчийг илгээжээ.
13 дугаар зууны эхэн гэхэд Хорезмийн шах Мухаммед одоогийн Казакстан, Киргизийн баруун өмнөд хэсэг, Ираны хагас, Узбекистан, Туркменистан, Таджик, Афганы нутгийг хамарсан, өрнөөс дорно, орос- энэтхэгийг худалдааны зангилаа, эртний соёлт хагас суурьшмал орон байсан. Эх Туракина Ургенчид, өөрөө Самаркандад тус бүр засагласан, тариачид нь өндөр татвараас залхсан, Дундад азийн Хүчүлүг, Бага азийн Халифтай эв эвдэрсэн орон байв. 20 сая хүн 20 түм цэрэг Амударья, Сырдаръя мөрөн Тяньшань уул, Кызыл-Кумын цөл зэрэг байгалийн саад бэрхшээлтэй байжээ.
Мухаммед худалдааны замын нөгөө тал дахь хятадыг эзлэх зорилготой байхад Чингис түрүүлж эзэлээд өөрийн элч худалдаачин илгээжээ. Энэ элчээр Чингис хаан өөрийгөө дорнын, шахтай эв найртайгаар худалдаа хийхийг санал болгож Элчээр бэлэг хүргүүлжээ. Тэр үүнийг зөвшөөрч Чингис 450 мусульман явуулсныг 1218 он Отрар хотын Иналчуг шахыг шахамдуулан хороожээ. Гэвч Чингис хаан тэвчиж дахин Элч зархад тэднийг доромжлон буцаасан байна. Ийнхүү Чингисийн өшөө хорсол, мөн худалдааны замыг авах гэсэн сонирхол нь давхцан дайнд бэлдэж эхэлжээ. Ингээд 1219 оны 4-р сард Чингис гол хүчээ аван Алтайг даван Эрчист очиж зусжээ. Нийт 12-15 түмэн цэрэг байсан гэдэг. Монголчууд Хар Киданаас очсон Зэвийн цэргийг Ферганаас давшуулж, гол чиглэлээ нуухын зэрэгцээ Сартуулын гол хүчийг тийш татаж, гол цохилтыг Кызыл-Кумын цөлөөс хийх, гол бэхлэлт байгаа Самаркандад Зэв, Цагаадай, Чингисийн 3 арми нийлэх бодлого барьжээ. Дайн: •	Дундуа Азид дайлсан нь //1219-1221 •	Өмнөд Азид дайлсан нь /1221/ •	Желал Аддиныг сөнөөж, Чурмаганы цэрэг Персэд цөмөрсөн нь /1231/1220 онд Отрарыг Өгөөдэй, Цагаадай, мөн ондоо бүх цэргийн хүчээр Самаркандыг, 1221 онд Ургенчийг эзлэв. 1220 олнд Мухаммед султан Каспийн зүүн булангийн Мазандеран аралд уушигны хатгалгаар, эх Туракина нь 1233 онд монголд өөд болов. Ингэж Дундад азид хийсэн дайн дуусав. Сартуулын үлдэгдэл Желал Аддины мөрөөр Иран, Афган, Пакистан руу цөмөрч өмнөд азид дайтав.
1225 онд Чингис хаан нутагтаа иргэн ирэв. Энэ нь Тангудаас Алтан улстай хийсэн дайнаа зогсоож, Тангуд тэрсэлсэн, Мухулай Алтан улсын давшилт хориглолт орсон, Желал Аддиныг эс тооцвол Сартуул улс бүрэн мөхсөн зэрэгтэй холбоотой. Сартуулд 2 засаглал тогтсон. Мухаммед нь лалынхны дунд нэрээ алдсан, монголчуудыг хотод байлдаж чадахгүй гэж эндүүрсэн, армиа тарааж байрлуулсан, нийслэлээ орхин зугтсан зэрэг ялагдлын шалтгаан байна. Энэ дайны үрээр монголчууд газар нутгаа тэлж, Алтан улсыг дайлахад ар талаа бэхжүүлж, худалдааны зангилааг гартаа авч чадав. Мөн 5000-6000 метр өндөр уулаар аялж 600 км өргөн цөлийг гаталсан нь хүний түүхэнд гараагүй юм. Ургенчийг автуулах гэж Амударъягийн голдрилыг өөрчилснөөр 16-р зуун хүртэл энэ мөрөн Аралд биш Каспид цутгаж байжээ.
Бага Ази бол 3 тивийг холбосон уулзвар эдийн засаг,цэрэг, стратегийн чухал орон зай байв. Энд ноёрхлоо тогтоосноор цааш Перс рүү дайтах нөхцөл бүрдэх байв. Иймээс Кавказ дахь Гүрж түүний вассал Армянийг 1221-1245 онд 3 удаагийн довтолгооноор, 1242-1243 онд Ромыг тус тус нэгтгэсэн байна.
Перс оронд Желал Аддиныг мөшгөн ирсэн монголчууд энэ оронтой анх танилцжээ. Персэд довтлох нь Хорезмын үлдэгдлийг устгах, лалын ертөнцөд байр сууриа бататгах Бага, Дундад Ази, Европ Энэтхэгийн худалдааны замыг эзэмших явдал байлаа. Ингээд 1220 онд Зэв, Сүбээдэй нар Эльбрусын нурууны зарим хэсгийг •	1231 онд Чурмаган Өмнөд Азебайжаныг •	1253 онд Хэтбуха Кукистаныг •	1256 онд Хүлэг бөх Персийг дагуулжээ.
Хүлэг жанжин цэрэг, дипломатын аргыг хослуулан, эсвэл Чурмаган, Бачу нар Армян, Гүржид хэрэгжүүлсний нэгэн адил гол гол төвүүдийг нь олон замын цэргээр зэрэг цохих зорилготой байв. Үүний эсрэг Ираны Хур шах Зэв, Сүбээдэй, Чурмаган, Бачу нарын цэргийг Ираны өндөрлөгт байлгаж хүйтнээс дайжуулах бодлого барив. Мөн аль болох цаг нөхцөөж монголчуудыг залхаахыг зорив. Гэвч Хүлэг өвлийн хүйтэн, цайз бэхлэлтийг үл тоон тэвчсээр эцэст нь бага багаар сэтгэхүйн дайралт хийж Хур шахыг буулгаж аваад бусад хотууд руу нь бууж өгөх тушаал буулгуулснаар цэргийн хохирол багатай өнгөрчээ. Цэргийн хоол хүнсийг Гүрж, Армян улсуудаас татаж байв. Нийслэл Аламутыг нь эзэлснээр 172 жил /1084-1256/ оршин тогтносон Исмайлитын улсыг ниргэж Армян, Гүржид төвтэй Ил хаант улсыг байгуулав. Ингэж лалын дайсныг дарж, Иракыг эзлэхэд ар талаа бататгаж чаджээ. Исмайлит лалын ертөнцдөө ганцаардаж, дотроо хагаралдаж, худалдааны замыг тонодог байснаас бусдын дургүйцлийг төрүүлж байсан учраас хялбар ялагдсан юм. Энэ дайны үеэр Хүлэг хан Азид төдийгүй Европт алдаршжээ. Хүлэгийг Багдадын Халифт /Ирак/ очиход Африк, Европ дахь эзэмшил нутгаа алдсан Рум, Перс, Керман зэрэг вассал нь Монголын мэдэлд орсон, Халиф нь зоргоороо, сайдтайгаа зөрчилддөг, самуун ихтэй орон байв. Персийг дайлахад холбоотноор оролцоогүй гэдгээр шалтаглан 1257 онд тус муж улс руу довтлов. Үнэн хэрэгтээ монголчууд хилээ Сахар хүртэл өргөтгөх бодлого нь Халифтайгаа таарамжгүй Алхамия сайдын Халифаа унагах гэсэн хүсэлтэй давхцаж байв. Хүлэг лалын нийслэл Багдадын хүчийг их гэж бодон, олон тагнуул суулга, мөн Алхамия түүнд улсын зэр зэвсэг, эдийн засгийн талаар мэдээлэл өгснөөр өөртөө итгэн давшжээ. 1258 оны 2-р сард Багдадыг нэгмөсөн эзэлж, Халифийг садангуудынх нь хамт хороож ингэснээр несториан-христ шашинтныг 600 гаруй жил дарлаж байсан Арабын эзэнт улсыг мөхөөж, Загалмайтнуудаас талархалыг хүлээжээ. Буцах замдаа Азербайжаныг чичрүүлж, хүч сэлбэн 40 түм цэрэгтэй болжээ.