cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Найман
Түүх
Казахстаны нутаглаж байсан газар зүйн байршилд нь үндэслэн найманчууд үргэлж монгол овог аймгуудын дунд хүрээлэгдэн оршиж байсан монгол аймаг гэж бичжээ.
Тэд 1177 он хүртэл Хар Киданы харъяанд байсан. 1204 онд тэдний сүүлчийн хан Таян алагдаж, албат иргэд нь Чингис хаанд дагаар орсон бөгөөд Таян ханы хүү Хүчлүг Хар Хидан руу зугатаж очиход тэдний хаан нь найрсгаар хүлээн авч, охиноо хатан болгон өгч байжээ. Оросын түрэг судлаач Н.Аристов Монголын нууц товчооны мэдээнд үндэслэн Найманы нутаг Эрчис мөрнөөс Монголын Тамир гол хүртэлх газрыг хамарч байсан гэж үзжээ. Монголын нууц товчооны 198-р зүйлд "Найманы Хүчүлүг хан улсаа алдаад цөөн хүнтэй дутааж яваа мэргидийн Тогтоатай уулзаж, Эрчис мөрний Бүхдэрмэ гэдэг газар хамтран цэргээ засаж байжээ" гэж дурдагдсан байдаг.
Хүчлүг 1211 онд Хар Киданы хаан суудлыг булаан авч, 1218 онд Зэв жанжин Хар Кидан ыг дайлах хүртэл хаан суужээ.
Найманы ханлиг мөхсөн ч тэд Их Монгол Улсын түүхэнд тодорхой үүрэг гүйцэтгэсэн. Чингис хаан Найман аймгийг эзлэхэд Найманы нэгэн түшмэл Тататунга монголчуудад бичиг үсэг зааж өгсөн гэсэн домог байдаг. Өгэдэй хааны их хатан Дөргөнэ Найман аймгийн хүн байсан гэж үздэг. Түүнчлэн Хүлэгү Найман аймгийн Хэтбуха хэмээх жанжинтай байсан нь 1260 оны Айн Жалутын тулалдаанд амь үрэгджээ.
Одоо хасагуудын дунд дор хаяж 2 сая Найман гаралтай хүн бий. Найманчуудын зарим нь Киргиз, Узбекчуудад уусчээ. Мөн Афганистан дахь Хазара монголчууд, Монгол улсын хойд хэсгээр ч Найман гаралтай хүмүүс цөөн тоогоор байдаг. Өвөр Монголд монгол хэлний найман аялгаар ярилцдаг Найман ястан бий.
Дэлхийн хүн ам
thumb|right|300px|Дэлхийн хүн ам Дэлхийн хүн ам гэдэг нь эдүгээ дэлхий дээр амьдарч буй нийт хүмүүсийн тоог хэлнэ. 2022 оны 11 сарын 15-нд дэлхийн хүн ам 8 тэрбумд хүрч, цаашид ч өсөх хандлагатай байна. Дэлхий дээр нийт 600 гаруй угсаатан оршин байна.
Холбоос
Ангилал:Хүн ам
Найруулга зүй
Найруулга зүй (Стилистика. Stylistics). Франц хэлний stylistique – “найруулга зүй” гэсэн утгатай нэр томъёо юм.
Уламжлалт ойлголт
Найруулга зүй нь өнгө аяс, яруу хэрэглүүр, утга гэсэн нягт холбоотой гурван ойлголт байдаг. Найруулга зүйн утга гэдэг ойлголт нэлээд сүүлд яригдаж буй ойлголт юм. Энэ нь янз бүрийн хэлний ойлголт, ялангуяа үгсийн сан утга зүйн хүрээнээс хальсан өнгө аястай байхаар барахгүй найруулга зүйн мөн чанараар ижил бус байдаг. Хэлний тогтолцооны хувьд найруулга дундын хэрэглүүр нь янз бүрийн хүрээ харилцааны нөхцөлд найруулга зүйн онцгой шинж агуулалгүй хэрэглэдэг хэлний нэгж юм.
Судлаачдын тодорхойлолт
Францын найруулга зүй судлаач Ш.Балли найруулга зүйг “Хэлний тогтолцооны аливаа хэсгүүдийн яруу өнгө аяс болон хэлний дүрслэлийн хэрэглүүрийг бүрдүүлэхэд тус дөхөм болдог хэлний үзэгдлүүдийн харилцан үйлчлэлийг судалдаг” гэжээ.
Оросын судлаач М.Н.Кожина “Дан ганц хэлний яруу хэрэглүүрийн тухай биш, бас харилцааны агуулга, зорилго, нөхцөл байдал, хүрээнээс хамааран хэлний нэгжүүдийг аль болох зохистойгоор хэрэглэх явдлаас урган гарсан хэлний үйлчилгээний зүй тогтлын тухайн шинжлэх ухаан мөн” (87.88) гэж тодорхойлсон байдаг.
Найруулга зүйг үүрэг, зорилгоор нь албан бичгийн, уран зохиолын, шинжлэх ухааны, сонины нийтлэлийн, ярианы найруулга гэж ангилдаг бөгөөд эдгээр нь дотроо дэд найруулга болон салбарладаг. Энэ тухай найруулга зүй судлаач, профессор Ц.Сүхбаатар ”Монгол хэлний найруулга зүй” (УБ., 2000, х. 74-243) номдоо дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байна.
Оросын шүүмжлэгч Г.Белинский “''Үг хэлц бүхэн зохиолчийн санааг хурц тод, барим тавим илэрхийлэх тул энэ санааг гаргах өөр үг, өөр хэлц олно гэвэл бүтэхгүй байх. Гагцхүү аугаа их бичгийн хүмүүс ийм ур чадвартай болдог юм''” гэжээ.
Найруулга зүйч Р. Жеоржин “Найруулгын нууцууд” номдоо “Найруулах эрдмийн гол сүнс нь үг сонголт мөн” гэжээ.
Хөдөлмөрч эрмэлзэл
Хөдөлмөрч эрмэлзэл: Гойд сайн найруулж бичих нь хүний авъяас билигтэй холбоотой боловч хүн уйгагүй хөдөлмөрөөр ийм чадвартай болдог. Хүн өөрөө хатуу шаардлагатай оргилсон хүсэл тэмүүлэлтэй, зоримог бадрангуй байваас шилдэг бүтээл гардаг. Сэтгэл зүтгэл, мэдлэг ухаан, эрүүл мэндийн нэгдэл аливаа үйлийг бүтээх эх сурвалж болдог. Өөрийгөө маш сайн дайчлах хэрэгтэй.
Ажигламтгай
Ажигламтгай байх: Сэргэн мандалтын үеийн  нэртэй зураач, их сэтгэгч Леонарда Да Винчи нь “Уран зураг бол харах яруу найраг, Яруу найраг бол унших уран зураг” гэжээ.
Уншигч
Унших: Энэ чадварыг эзэмшихэд гүйлгэн унших арга байна.
Бүтээлч дууриалал авагч
Бүтээлч дууриалал авах: Энэ нь шууд хуулбарлана гэсэн үг биш. Зохиолын зохиомж, санаагаа гаргасан байдал, дүрслэлийг  урлан бүтээх аргыг нь дууриаж  болдог.
Бичих сэдвээ ойлгогч
Бичих сэдвээ ойлгох: Сэдвээ гүн ойлгож, түүнийгээ эргэцүүлэн ургуулан бодох хэрэгтэй. Хаанаас нь хэрхэн авах вэ, бичих вэ гэдгээ бодох хэрэгтэй. Сэдэв дээрээ  санаагаа төвлөрүүл, уншигчид миний мэдээллээс юу ойлгох вэ, ухаарах вэ гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.
Төлөвлөх: Сонгож авсан сэдвээ төлөвлөх нь зайлшгүй юм. Аливаа бүтээл нягт нямбай төлөвлөгөөний дагуу бүтдэг. Төлөвлөгөөнөөс зохиомж үүснэ. Зохиомж нь уншигч бүү хэл зохиогчийг хөтөлдөг. Зохиомж дотроо эхлэл, өрнөл, төгсгөл тайлалтай байна. Зөв эхлэх нь хамгийн чухал юм.
Сэтгэлийг хөдөлгөгч
Сэтгэлийг хөдөлгөх: Сэтгэл хөдөлгөх увдисыг олж бичих хэрэгтэй. Уншсан хүнд юм бодогдохоор сэтгэлийн гүнд нэвтрэхээр байж чадвал аливаа бүтээл амттай болдог. Бүтээлийг утга төгс, бүхэл бүтэн цогц болгох нь зохиомжийг урлах эрдэм чадвараас шалтгаална.
Үг сонгогч
Үг сонгох: Аливаа зохиол үгээр бүтдэг. Үгээр илэрхийлж болохгүй санаа бодол байдаггүй. Үгийн зөв сонголт нь хамгийн чухал юм.
Яруу хэрэглүүр ашиглагч
Яруу хэрэглүүр ашиглах: Найруулгад дүрслэх болон яруу хэрэглүүрийг зохистой ашиглах нь илэрхийлж буй санааг улам тод томруун, яруу сайхан болдог.
Мөн үзэх
Монгол хэлний найруулга зүй
Бичлэгийн төрөл зүйл
Редакторлах зүйн онол дадлага
Гадаад холбоос
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ДЭРГЭДЭХ ХЭЛНИЙ БОДЛОГЫН ҮНДЭСНИЙ ЗӨВЛӨЛ
Чадраабалын Лодойдамба
Чадраабалын Лодойдамба (* 1917 оны 8 сарын 20-нд Говь-Алтай аймагт; † 1970 оны 1 сарын 11-нд) нь БНМАУ-ын Төрийн хошой шагналт (1954, 1971) Монголын зохиолч. 1940 оноос Холбооны техникумд физикийн багш, 1941 онд Радио хороонд орлогч дарга, 1944-45 онд МУИС-ийн Номын төв сургуульд түүх, гүн ухааны багш, МЗЭ-ийн хорооны "Цог" сэтгүүлийн эрхлэгч, 1959 оноос Урлагийн хэрэг эрхлэх хорооны 1-р орлогч дарга, 1961 оноос Соёлын яамны 1-р орлогч сайд, Уран сайхны зөвлөлийн даргаар ажиллаж байсан сэхээтэн юм.
Намтар
Ч.Лодойдамба 1917 оны 8 дугаар сарын 20-нд тэр үеийн Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бишрэлт Засагт ханы хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын нутаг Сүхийн хоолойн "Янчилын ам" хэмээх газар Олхонуд отгийн ард Чадраабалын гэрт төржээ. Эцэг Цогтын Чадраабал, эх Лувсангомбын Цэрэндэжид нарынхаа гар дээр өсөн торниж, улмаар бага насандаа хонь мал хариулж, аргал түлш түүж, хурдан морь унаж, эмнэг хангал сургаж тэр үеийн хүүхэд багачуудын нэгэн адил амьдрал туулжээ. Бага наснаасаа сургууль соёлын мөр хөөж, 1924-1927 онд Гандантэгчилэн хийдэд Ганжуур хэмээх ламд шавилан сууж байгаад оргон хар болж, улмаар 1931-1935 онд Эрдэнэ сумын бага сургууль, Улаанбаатар хотын үлгэр жишээ дунд сургууль, 1935-1938 онд ЗХУ-ын Улаан-Үд хот дахь Монгол Рабфак, төмөр замын курс зэрэгт тус тус суралцжээ.
Уран бүтээл
1940 оноос уран бүтээлээ туурвиж «Алтайд», «Тунгалаг тамир » роман, «Манай сургуулийнхан» тууж, «Малгайтай чоно», «Солонго», «Дусал нулимс юу гэж хэлсэн бол» зэрэг олон арван шилдэг өгүүллэг бичсэнээс гадна «Гарын таван хуруу », «Өөрийн замаар», «Итгэж болно» драмын жүжиг, «Энэ хүүхнүүд үү » зэрэг олны танил болсон киноны зохиолыг бичжээ.
Зохиолчийн «Тунгалаг тамир», «Алтайд» роман орос, чех, румын, болгар, вьетнам, солонгос, япон зэрэг хэлнээ орчуулж хэвлэгдэж байжээ.
Ч.Лодойдамба БНМАУ-ын Төрийн шагналыг 1954 онд «Алтайд» роман болон «Манай сургуулийнхан» туужаар, 1971 онд «Тунгалаг тамир» романаар хоёр дахь удаагаа хүртсэн юм.
Лодойдамбын Тунгалаг Тамир романы (1970-1973) кино хувилбарыг киноны найруулагч Равжаагийн Доржпалам хийсэн байна.
Монголчуудын сайн мэдэх Монгол Улсын Ардын жүжигчин Ч.Долгорсүрэн нь түүний эхнэр юм.
''Лодойдамбын Тунгалаг тамир роман нь ХХ зууны Монголын шилдэг роман хэмээн үнэлсэн юм. Тэрээр мөн Жүжгийн зохиолч, утга зохиол судлаач, соёл олон нийтийн зүтгэлтэн.''
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Утга зохиол судлаач Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын жүжгийн зохиолч Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Говь-Алтайнхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1917 онд төрсөн Ангилал:1970 онд өнгөрсөн
Арабууд
Араб (Арабаар: عرب‎, араб гэсэн утгатай) нь Баруун Ази, Умард Африк, африкийн захын хэсгээр амьдардаг араб хүмүүс болон араб хэлээр ярьдаг хүмүүсийг нэрлэдэг хэт угсаатны бүлгийг хэлдэг байна. Арабууд нь эртний гарал үүсэл, шашин шүтлэг, түүхэн уг сурвалж, уламжлал болон удамшлаараа ялгаатай өөр өөр гарлын хүмүүсийн цуглуулга болсон нэгдэл юм. Арабууд нь тоогоороо дэлхийн хэмжээнд хятадын хан үндэстэний дараа хоёрдугаард ордог хэт угсаатан юм.
Утга зохиол
]]
Гадаад холбоос
Ангилал:Арабын ертөнц Ангилал:Африк дахь угсаатан Ангилал:Ази дахь угсаатан
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 Үзүүлэлтүүд
Гоолын дамжуулалт
Шилдэг 10: 2010 - 07 - 11
Холбоос
Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн Ангилал:Хөлбөмбөгийн статистик
Тул
Тул (Hucho taimen) нь Хулд овгийн загас юм. Энэ загас нь урсгал усанд амьдрах ба манай орны Сэлэнгэ, Орхон, Эг, Үүрийн гол зэрэг гол мөрөнд элбэг тохиолдох ба загасчлах сонирхол бүхий жуулчдын анхаарлыг ихэд татдаг. Гадаад байдал Тул загасны өнгө нь газарзүйн бүсээс хамааран ялгаатай байх боловч голдуу оливын ногоон өнгөтэй ба толгойноос нуруу, сүүл хүртэл улаан бордуу өнгө хосолсон байна. Яргайн овгийн загас дотор хамгийн том нь юм. Биеийн урт нь голчилон 1,5-2 метр урт байх ба биеийн жин нь 60-80 кг хүрдэг. Өдгөө бүртгэгдсэн рекорд нь 210 см урт, 105 кг жинтэй болно. Тул загас 40 хүртэл насалдаг. Бэлгийн бойжилт нь 5-7 настайдаа гүйцэх ба энэ үе дээ 55-60 см урттай, 1,5 - 3 кг жинтэй байдаг. Нэг удаа түрслэхдээ 10-34 мянган ширхэг түрс гаргадаг. Түрс нь 30-45 хоногийн дараа хагарч жаараахай болдог ба яргайн овогийн загаснуудаас хамгийн эрт хагарч жараахай болдог. Түрс нь улбар шар, ягаавтар өнгийн 4-7 мм ийн диаметртэй байдаг. Зэвэг загаснаас ялгагдах хамгийн гол онцлог нь зэвэг загасыг бодвол харьцангуй том амтай ба ам нь нүдний ар хэсгээс илүү гарсан байхад зэвэг загасны ам нүд хүртэл урт байдаггүй. Насанд хүрсэн тул нь бусад загасаар хооллох ба мөн оготно,зурам, жирэх, хэрэм зэрэг мэрэгч амьтад болон зарим шувуу болон тэднийдэгдээхэйгээр (нугас, ангир г.м.) хооллодог ажээ.
Ангилал:Загас
Уве Хюнемайер
Уве Хюнемайер (Uwe Hünemeier; 1986 оны нэгдүгээр сарын 9, Гютерсло) — Германы хөлбөмбөгчин, «Падерборн 07» багийн хамгаалагч, ахлагч.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Энерги Коттбус багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Падерборн 07 багийн тоглогч Ангилал:1986 онд төрсөн
Карлос Бүүзер
Карлос Остин Бүүзер, бага (Carlos Austin Boozer, Jr., 1981 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд ХБНГУ-ын Ашаффенбург хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны «Лос-Анжелес Лейкерс» багийн хүчний довтлогч юм.
Замнал
Бүүзер Дьюкийн их сургуулиас 2002 онд драфтын №34-өөр Кливленд Кавальерс (2002—2004) ирж байв. Түүний дараа Юта Жаз (2004—2010) багт тоглоод улмаар 2010 оны долоодугаар сарын 8-нд $13–14 сая долларын гэрээг байгуулан Чикаго Буллз багт элсчээ. НБА-гийн Бүх оддын тоглолтонд хоёр удаа (2007, 2008) оролцож байсан тэрээр шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд Олимпийн 2004 оны хүрэл, 2008 оны алтан медальтай.
2014 оны долоодугаар сарын 17-нд гэрээний нөхцөлд нийцэж тоглож чадаагүй Бүүзерийн цалинг 3.25 сая доллараар султган 13.55 саяар тоглуулахаар «Лос-Анжелес Лейкерс» тохиролцов.
Гадны холбоос
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Кливленд Кавальерс багийн тоглогч Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч Ангилал:Чикаго Буллз багийн тоглогч Ангилал:Лос-Анжелес Лейкерс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Кристиан Сапата
Кристиан Эдуардо Сапата Валенсиа (Cristián Eduardo Zapata Valencia, 1986 оны есдүгээр сарын 30-нд Падилья хотод төрсөн) — Колумбын хөлбөмбөгчин бөгөөд Милан болон Колумбын шигшээн төвийн хамгаалагч юм.
Замнал
2012 оны наймдугаар сард Миланд зээлэгдсэн Сапата удалгүй Барселонатай тулсан (2:0) Аваргуудын лигт Боатенгид гоолын дамжуулалт гараараа өгсөн байдаг.
2013 оны тавдугаар сарын 23-нд Милантай 2016 оны зун хүртэл гэрээлсэн.
Шигшээ
Кристиан Сапата Колумбын шигшээд 2007 онд дуудагджээ. 2014 оны ДАШТ-ий сонгонд Өмнөд Америкийн шилдэг Аргентинтай Колумб тулахад Гонсало Игуаинтай хамт улаан хуудсаар талбайгаас хөөгдөж байв.
File Transfer Protocol
FTP (File Transfer Protocol)- Файл дамжуулах протокол нь дэлхийн хаана ч байгаа компьютерын файлыг харах, сонирхсоноо хуулах боломж олгоно. FTP талбар нь Хост буюу интернэтэд холбогдсон компьютер бөгөөд түүнд файл хадгалагдана. FTP талбарыг коллеж, их дээд сургууль, засгийн газрын агентлаг, компани, хувь хүмүүс бүрдүүлнэ. Интернэтэд олон мянган FTP талбар бий. Зарим FTP талбар хувийнх байдаг. Ийм талбарын файлд хандахдаа нэвтрэх үгээ оруулна. Олон компани ийм талбарыг дэлхийн өнцөг булан бүрд байгаа өөрийн ажилтан, хэрэглэгчдэд мэдээлэл хүргэх зорилгоор ажиллуулдаг. Мөн нийтийн FTP талбар байх ба нийтэд зориулагдсан асар их мэдээлэл бүхий FTP талбар олон бий. Түүний файлд хандах нэвтрэх үг шаардлагагүй, хэн боловч мэдээллийг үнэгүй авч ашиглаж болно. Энэ сайтуудад холбогдохдоо User ID: anonymous, Password: и-мэйлийн хаягаа бичнэ. FTP нь терминал дээрх хэрэглэгчдэд шууд хэрэглэгдэх боломжтой боловч энэ нь үндсэндээ программуудын хэрэглээнд зориулагдсан юм. Түүнийг анх 1971 онд тодорхойлсон бөгөөд энэ хугацаанд их өөрчлөгдсөн бүрэн тодорхойлолтыг RFC 114 -с олж үзэж болно
FTP нь нэг системээс нөгөөд файл дамжуулахад хэрэглэгддэг стандарт арга юм. Түүний зорилго нь RFC 0765 -д: гэж тодорхойлсон байдаг.
FTP талбар
FTP талбарын файлууд тус тусын хавтаст хадгалагдаж байдаг. FTP талбарт PUB хэмээх их хавтас байх ба түүнд дэд хавтас, файлууд хадгалагдана. Олонх дэд хавтсын нэр нь түүнд ямар төрлийн файл хадгалагдаж байгааг илэрхийлнэ. Тухайлбал apps хавтаст хэрэглээний программ, docs хавтаст бичгийн файлууд байдаг. Сайн зохион байгуулагдсан FTP талбар нь файлын талаар тайлбар өгөх "readme" буюу "index" файлтай байдаг. Талбарын даац гэж байх бөгөөд FTP талбарт нэг зэрэг холбогдох хүний тоо хязгаартай. Хэрэв FTP талбартай холбогдоход алдааны мэдээлэл гарвал даац нь хэтэрчээ гэсэн үг. FTP талбартай ажлын бус цагаар амралтын өдрүүдэд холбогдоход түүний ачаалал бага байдаг. Зарим нийтийн хэрэгцээний FTP талбар нь өөрийн салбаруудтай байдаг. Эдгээрт үндсэн талбарт байдаг мэдээлэл бүгд байдаг ч ачаалал нь түүнийхээс бага байна. Газар зүйн хувьд хэрэглэгчдэд илүү ойрхон салбар байвал холбогдоход хялбар, найдвартай байна. Салбаруудыг үндсэн талбарын мэдээллээр байнга баяжуулан шинэчилж байдаг.
Интернэтэд зориулсан маш их мэдээллийн сантай нийтийн FTP талбар олон бий. Энэ хувийн FTP талбаруудад төрөл бүрийн программ хангамж, олон төрлийн баримтууд, сүлжээг төхируулдаг файлууд, график зураглал дүрслэлүүд, дууны үгс, MP3 төрлийн дуунууд ба бүх төрлийн мэдээллүүд хадгалагдаж байдаг. Энэ талбар нь түүн рүү нэвтэрхэд нууц үг, код асуухгүй хүн бүхэнд үнэгүйгээр хэзээ ч үйлчлэхэд бэлэн байдаг.
Зарим FTP талбар хувийнх байдаг. Ийм талбарын файлд хандахдаа нэвтрэх нууц үгээ оруулна. Олон компани ийм талбарыг дэлхийн өнцөг буланд байгаа өөрийн ажилтан, хэрэглэгчдэд мэдээлэл хүргэх зорилгоор ажиллуулдаг. Мөн электрон шуудангийн жагсаалтын архивууд мөн л хувийн FTP талбардээр хадгалагддаг.
Ажиллах зарчим
Клиент компьютер нь мэдээллийг авах хүсэлтээ уг компьютер руугаа илгээж сервер гэгдэх компьютер нь өгөгдөл программаа хянана. FTP дамжуулалт нь Клиент/Сервер орчинд явагддаг. Хүсэгч машин нь дээрх хүснэгтэд буй клиентүүдийн нэгийг эхэлдэг. Энэ нь түүний хандсан файл серверт (өөр сүлжээн дэх машин) хүсэлтийг хүргэдэг. Энэ хүсэлт нь ихэвчлэн inetd-ээр 21-р порт ру  илгээгддэг. Холболт үүсэх хооронд файл сервер нь FTP сервер хүлээгч эсвэл FTP хүлээгч ажиллуулж байх ѐстой. FTPD бол стандарт FTP сервер хүлээгч юм. Түүний үүрэг нь энгийн, Inetd-р ирүүлсэн холбогдох хүсэлтэд хариу өгч файл дамжуулалтаар хангах үүрэгтэй. Энэ хүлээгч нь unix-ийн ихэнх дискт байдаг. Доор бусад үйлдлийн системүүд дэх FTP серверүүдийг харуулав.
FTP аюулгүй байдал
Ftp протокол нь аюулгүй байдлын олон сул талтай. 1999 онд RFC 2577 зохиогчид дараах асуудлыг нь эмзэг гэж жагсаасан:
FTP протоколоор дамжуулж байгаа өгөгдлүүд шифрлэлт байхгүй. Бүх дамжуулж байгаа хэрэглэгчийн нэр, нууц үг, командууд, цэвэр текст хэлбэрээр сүлжээн дээгүүр дамждаг учраас Сүлжээнд байгаа дурын этгээд FTP гээр дамжуулж байгаа пакетуудыг барьж (packet capture (sniffing)) авахад хэрэглэгчийн мэдээлэлээ алдах боломжтой. SMTP telnet IMAP зэрэг протоколуудад бас өгөгдлөө шифрлэлтгүй дамжуулдаг.
Энэ асуудлын нийтлэг шийдэл:
FTPS
Хэрэглэгч FTPS шифрлэгдсэн хүсэлт гаргах боломжийг олгодог учраас мэдээлэл алдах боломжгүй. FTP стандартын өргөтгөл юм. Хэрэглэгчийн нэр User команд ашиглан сервер лүү илгээх ба нууц үгээ Pass команд ашиглан илгээнэ. Хэрэглэгчийн илгээсэн мэдээллийг сервер шалгаад серверээс клиент рүү хариу илгээнэ. Сервер холбогдох хүсэлтийг зөвшөөрсөн бол хэрэглэгч нэвтрэх нууц үгээрээ нэвтэрч болно, гэхдээ сервер уг хандалтыг зөвхөн хязгаарлагдмал олгоно.
Файл сервер систем
Ихэнх сүлжээ нь файл хуваалцахад зориулагдан хөгжүүлэгдсэн байдаг. Файл дамжуулах протокол (FTP) нь энэ зорилгоор ашиглагддаг. FTP протокол нь сервер дээрээс файл татах болон upload хийхэд чухал ач холбогдолтойгоор ашиглагддаг ба мөн халдлагын бай болж байдаг. Клиент компьютер (хэрэглэгч) шинээр файл бий болгох, үүсгэсэн файлыг унших, шинэчлэх болон устгах боломжийг файл системийн интерфейсээр хангаж өгдөг. FTP болон HTTP гэх мэт протокол ашиглан клиент компьютер нь өөрийн хандах эрхийн хүрээн дэх хязлаарлалтайгаар файлуудад ханддаг. Сервер нь өндөр хүчин чадалтай үйлдлийн систем шаардагдах ба энэ нь хэрэглэгчдэд нэг дор олноор үйлчлүүлэхэд хангалттай хүчин чадалтай байх хэрэгтэй, нөгөө талаас найдвартай байх шаардлагатай. Сервер нь серверийн програмуудыг суулгасан байнгын асаалттай компьютер дээр байрлах бөгөөд тухайн компьютер нь ip хаягтай байх ба түүнийг нь домэйн нэртэй холбосноор тухайн вэбсайтыг үзэх боломжтой болдог. Бүх файлуудыг нэгдсэн сервэрүүд дээр хадгалж, хэрэглэгчид өөрийн эрхийн хүрээн дэх файлуудад хандах боломжтой байдаг. Тус файлуудад эрх бүхий хэрэглэгч, админууд хандах болон тус файлд бичих эрхтэй байна. Мэдээж хэрэглээний онцлог гэх мэт зүйлсээс нь хамааруулан зөвхөн өөрөө хандах боломжтойгоор ч файлыг байршуулж болох юм.
Сүлжээнд холбогдсон компьютерууд хооронд файл дамжуулах vvрэгтэй. Энэ файл дамжуулах протокол бүхий төв нь хэрэглэгчийн тавьсан мэдээлэл агуулсан файлуудыг хадгалж байдаг. Вэб хуудсаа хийж дууссан бол түүнийг Интернэтэд байрлуулахдаа энэ тусгай зориулалтын програм хангамжаас ашигладаг. Ийм зориулалтын програм хангамжаас WsFTP, CuteFTP, FileZilla програмуудыг түгээмэл хэрэглэдэг. Өөрөөр хэлбэл, энэ 3 програм хангамжийн аль нэгийг нь компьютертоо суулгасан байхад хангалттай. Мөн файлаа байрлуулах сервэрийн нэр, зам болон хэрэглэгчийн нэр, нууц үгээ мэдэж байж програмаа ашиглан сервэртээ хандан файлаа байрлуулж чадна. Вэб хуудас зөөж байршуулдаг ийм төрлийн програм хангамжуудын хийж гүйцэтгэх зорилго нэг учраас ажиллах зарчим ерөнхийдөө адилхан, харин команд, цэсний байрлал болон харагдах цонхны байрлал өөр байх нөхцөлтэй. Дээр дурдсан WsFTP, CuteFTP, FileZilla програмууд түгээмэл ашиглагддаг файл дамжуулах програм хангамж юм. Энэ 2 програм хангамжийн аль нэгийг сонгон зааврын дагуу ажиллахад файлаа сэрверт амжилттай хуулж чадна.
FileZilla
Filezilla – Програм хангамжийг татаж, FTP-сервер файлуудыг хуулж байна. Програм хангамжийн гол онцлог Filezilla аюулгүй өөр өөр сервертэй файлыг шилжүүлэх FTPS ба SFTP протоколуудыг дэмждэг эвдэрсэн файл татаж авах, каталог нь кэш, алсын хайх гэх мэт сангуудын харьцуулах сэргээж аюулгүй холболт, талбайн менежер, дэмжлэг ордог. Програм хангамжийн FTP серверүүдтэй ажиллаж байхдаа дамжуулсан өгөгдлийг хамгаалдаг олон холболт нь галт ханаар хамтран ажилладаг. Filezilla нь бас таныг сүлжээг өөрчлөх болон зурвасын ачааллыг бууруулахын тулд хурдны хязгаарыг тогтоох боломжийг олгодог.
Үндсэн шинж чанар
Cute FTP 5.0
XP - Хэрэглэгч энэхүү програмтай ажиллахад зайлшгүй мэдэх шаардлагатай анхан шатны мэдлэгт доорх зүйл хамаарна. Үүнд:
-    CuteFTP програм хангамжтай ажиллах,
-    CuteFTP програмыг холболтонд бэлтгэж, тохируулах,
-    CuteFTP програмаар холболт хийх, файл дамжуулах,
-    CuteFTP програмын холболтоо салгах,   Татаж авах хаяг:   http://www.cuteftp.com/downloads/
WsFTP
Уг програмыг татаж авах болон суулгах процесс нь дээрх FTP програмтай зарчмын хувь адилхан юм.
-    WsFTP програм хангамжийн ерөнхий тохируулга,
-    WsFTP програмын ажлын директорыг тохируулах,
-    WsFTP програмаар холбогдох, файл дамжуулах,   Татаж авах хаяг: www.ipswitch.com
NFS, SMB
Нэг сүлжээнд байгаа хэрэглэгчид өөрсдийн файлуудыг хуваалцах боломжтой. Сүлжээнд ингэж ажиллах боломжыг Unix төрлийн үйлдлийн систем дээр NFS, харин Windows төрлийн үйлдлийн системд SMB/CIFS буюу SAMBA протоколууд тус тус олгодог. Үүнийг ашигласнаар өргөн хэрэглэгддэг өгөгдлийг нэгтгэн нэг машин дээр байрлуулж, түүнд алсаас хандах боломжтой болсноор дотоод машинууд илүү бага диск хэрэглэх болно, хэрэглэгчийн хувьд сүлжээнд байгаа машин бүр дээр тус тусдаа гэрийн сантай байх шаардлагагүй болно. Гэрийн санг нэг удаа NFS сервер дээр үүсгээд түүнийгээ сүлжээгээр дамжин хэрэглэх боломжтой гэх мэт давуу талуудтай. Network File System буюу Сүлжээний Файлын Систем буюу NFS нь сүлжээний орчинд файл болон санг бусадтай хуваалцах боломжийг олгодог. NFS-г хэрэглэн, хэрэглэгчид болон програмууд алслагдсан систем рүү дотоод файл руу хандаж байгаатай адилаар хандах боломжтой. Samba бол Microsoft® Windows® харилцагчдад файл болон хэвлэх үйлчилгээг үзүүлдэг, өргөн хэрэглэгддэг нээлттэй эхийн програм хангамжийн багц юм.
FreeBSD
File Transfer Protocol буюу Файл Дамжуулах Протокол (FTP) нь хэрэглэгчдэд  серверээс файлыг авах болон тавих хялбар замыг бий болгодог. FreeBSD үндсэн систем дотроо  сервер програм ftpd-г агуулж байдаг. Энэ нь FreeBSD дээр  серверийг босгох, удирдах ажлыг төвөггүй болгодог. File Transfer Protocol буюу Файл Дамжуулах Протокол (FTP) нь хэрэглэгчдэд  серверээс файлыг авах болон тавих хялбар замыг бий болгодог. FreeBSD үндсэн систем дотроо  сервер програм ftpd-г агуулж байдаг. Энэ нь FreeBSD дээр  серверийг босгох, удирдах ажлыг төвөггүй болгодог.
FTP ашиглах командууд
FTP комманд нь интернэтийн файл зөөх стандарт протокол юм. FTP-ийн тусламжтайгаар алслагдсан сүлжээнээс файлыг зөөж, хуулж, устгаж болно. FTP - ийн үндсэн коммандууд ! [ commad ] Энэ коммандыг ажиллууснаар ftp> гэсэн урилгыг сольж локал машин дээр ажилах боломжийг олгоно. Эргээд ftp> урилга гаргахын тулд exit-ийг бичиж орно.
Цахим холбоос
Ангилал:Интернэт-Файл дамжуулалтын протокол
Найтвиш
Nightwish нь 1996 онд Финландын Китээ хотод байгуулагдсан хамтлаг юм. Nightwish нь Symphonic Power metal-р дуулдаг. Гоцлол дуучин болох Таря Турунен 2005 хамтлагаа орхисон юм. Хамтлагийн одоогийн бүрэлдэхүүнд Флоор Янсэн (дуучин), Туомас Холопайнэн (клавишник), Марко Хиетала (басс), Эрно "Эмппу" Вуоринэн(гитарчин), Юкка "Юлиус" Нэвалайнэн (бөмбөрчин). Gathering ба Lacuna Coil (Эмэгтэй гоцлолуудтай “Symponic” метал хамтлагуудад нөлөөлсөн хүмүүс) нарын анх кэебордист гэгч Туомас Холопаинэн Найтвиш хамтлагийг 1997 онд Финландын Китээд байгуулав. Эхэндээ тэрээр акустик хөгжмийг цогцлуулах гэж оролдож байхдаа дадлагатай дуурын гоцлол дуучин Тарья Турунэнг элсүүлсэн ба удалгүй метал хамтлагийн бүрэн цогц хөгжмийн зэмсгүүдийг гитарчин Эмппу Вуоринэн, басс гитарчин Сами Ванска, мөн бөмбөрчин Юкка Нэвалаинэн зэрэг хүмүүсийн хамт хамтлагтаа нэмж авав. Хамтлагийн гишүүд Финландын бэлэг тэмдэг болсон Спаинфармтай гэрээ байгуулсан ба энэ компани 1997 оны сүүлээр тэдний „Эйнжэлс Фолл Фэрст“ (Angels Fall First) нэртэй дэбют альбомыг гаргаж өгөв. Энэ альбом нь дараа жил нь гэхэд европын бусад орноор тархсан байв. Үүний яг дараагийн цомог болох Оушэнборн (Oceanborn) нь 1998 оны сүүлээр олонд алдаршсан ба энэ цомог нь Найтвиш хамтлагийг төрөлх нутагт нь жинхэнэ хүссэн амжилтанд нь хүргэж чадсан. Энэ цомог нь Финландын TOP 5 нэг болж харин дуунууд нь TOP 10.дуунуудад багтсан байна. Хамтлаг европыг бүхэлд нь тойрч амжилтаа бататгасаар л байв. 2000 онд тэдний 3 дахь альбом нь Вишмастэр (Wishmaster) нэртэйгээр гарав. Энэ альбом нь зөвхөн Финландад алдаршаад зогссонгүй мөн хамтлагаа Америкт алдаршуулсан анхных нь альбом болов.
Цахим холбоос
Ангилал:Пауэр метал Ангилал:Симфоник метал хамтлаг Ангилал:Финландын хамтлаг Ангилал:Олон үндэстний хамтлаг Ангилал:Эxо-Поп шагналтан
Оно Такаши
Оно Такаши (小野 喬, 1931 оны 7 сарын 26-нд Акита мужийн Ноширо хотод төрсөн) нь Японы гимнастикч, 4 олимпоос нийт 13 медаль хүртсэн тамирчин юм. Мөн улсынхаа АШТ-д олон төрөлтөөр 7 удаа түрүүлжээ.
Намтар
Хуучнаар Ноширо дунд сургуулийг төгсөөд Токиогийн Боловсролын Их Сургууль, Кэйо Гижүкү Их Сургуулийг төгсчээ.
Токиогийн Боловсролын Их сургуульд байхдаа мөн хожим олимпоос медаль хүртсэн Күбота Масамитай оюутны байранд харалдаа өрөөнд амьдардаг байв. Ахлах сургуулийн багш байсан эцэг нь түүнийг 1-р курст байхад нас баржээ. 1952 онд 3-р курсийн оюутан байхдаа анх удаа олимпод эх орноо төлөөлөн оролцож харайлтын төрөлд хүрэл медаль хүртсэн нь Японы тамирчдаас гимнастикийн спортоор хүртсэн анхны медаль болжээ. Дараагийн Мельбурны олимпод савлуурын төрөлд алтан медаль хүртэж, амжилтаа ахиулсан. Ромын олимпод Японы баг анх удаа багаараа тэргүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулж, өөрөө ч савлуур, харайлтаар алтан медаль зүүж, Японы гимнастикийн спортын "алтан үе"-ийн гарамгай төлөөлөгч гэгдэн түүхэнд үлджээ. Харамсалтай нь олон төрөлтөөр Мельбурны олимпод суга савлуур, шалны төрөлд төгсгөлийн буултдаа алдаа гаргаж, ЗХУ-ын Виктор Чугаринд, Ромын олимпод мөн л ЗХУ-ын Борис Шахлинд тус бүр дөнгөж 0.05 онооны зөрүүгээр ялагдаж, хошой мөнгөн медаль хүртсэн байна (Япончуудаас олон төрөлтөөр анхны алтан медалийг Токиогийн олимпод Эндоо Юкио хүртсэн ).
1964 онд нутагтаа болсон Токиогийн олимпод Японы багийн ахлагчаар томилогдон, нээлтийн үеэр Тамирчдын тангаргийг уншжээ. Гэхдээ тус олимпод тамирчны хувьд оргил үе нь өнгөрсөн байсан бөгөөд тэмцээний өмнө мөрөө гэмтээсэн байлаа. Үзүүлбэрүүдээ гүйцэтгэхдээ өвчин намдаагч тариулж байсан тэрээр хувийн төрөлд медаль хүртэж чадаагүй бөгөөд багийн дүнгээр алтан медаль хүртжээ (Гэхдээ тэр үед багийн төрөлд ч адил, нэг л медаль өгдөг байсан тул Онод медаль оногдоогүй).
Түүний 4 олимпоос дараалан медаль хүртсэн амжилтыг Японы тамирчдаас хожим Тани Рёоко эвдсэн бөгөөд эрчүүдээс ийм амжилтад хүрсэн Япон тамирчин хараахан гараагүй байна. Мөн нийт 13 медаль хүртсэн амжилт нь хамгийн олон алтан медальт Япон тамирчин болох Катоо Саваогоос ч илүү юм. Тэрээр 1998 онд Гимнастикийн олон улсын алдрын танхимд багтжээ. Оно Каноя Биеийн Тамирын Их Сургуульд багшилж байсан бөгөөд өдгөө Японы спорт клубүүдийн холбооны хүндэт зөвлөхийн албан тушаалтай.
Эхнэр Оно Киёкотойгоо 1952 оны Японы бүх ард түмний спартакиадын үеэр танилцсан бөгөөд 1958 онд хуримласан тэд Ром, Токиогийн олимпод хамтдаа оролцсон юм. Эхнэр нь мөн Токиогийн олимпоос медаль хүртэж байв. Тэд 2 хүү, 3 охинтой.
Цахим холбоос
Ангилал:Гимнастикийн олимпын аварга Ангилал:Гимнастикийн дэлхийн аварга Ангилал:Японы гимнастикч Ангилал:Японы олимпын аварга Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1956 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Японы Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Ангилал:Акита аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1931 онд төрсөн
Боловсрол суваг
Боловсрол суваг телевиз нь бүх насныханд зориулсан энтертайнмент хөтөлбөртэй, танин мэдэхүйн анхны телевиз.
Лого
Ангилал:Монголын телевиз
5 сарын 29
5 сарын 29 нь Григорийн тооллын жилийн 149 дахь (өндөр жил бол 150 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 216 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0529 29
Кисловодск
Кисловодск (Кислово́дск) нь Оросын Холбооны Улсын Ставрополийн хязгаарын хот юм. Хойд Кавказад, Хар тэнгис болон Каспийн тэнгисийн хооронд орших тус хотод хамгийн ойр оршин нисэх онгоцны буудал нь Минералные Воды хотод байдаг. Хүн ам нь 1989 оны тооллогоор 114,414, 2002 оны тооллогоор 129,788, 2010 оны тооллогын урьдчилсан дүнгээр 128,500 байв.
Кисловодск гэдэг нь орос хэлээр "Хүчиллэг ус" гэсэн утгатай үг бөгөөд 1803 онд цэргийн бааз болон байгуулагджээ. Хотын ойр орчимд нарзан маягийн халуун рашаан элбэгтэй тул ийн нэрлэгдсэн. Кисловодск нь рашааны хот юм. 1903 онд хотын зэрэглэлтэй болжээ.
19-р зууны сүүлч, 20-р зууны эхээр Кисловодск нь Оросын язгууртнууд, хөгжимчид, уран бүтээлчдийн сэтгэлийг татсан сайхан газарт тооцогддог байв. Михаил Лермонтовын Манай үеийн баатар романы олон үйл явдал энд өрнөдөг.
Кисловодскт Нобелийн шагналт зохиолч Александр Солженицын төрсөн бөгөөд түүний мэндэлсэн гэрийг музей болгохоор төлөвлөж буй.
Ихэр, ах дүү хотууд
Кисловодск нь дараах хотуудтай ихэр хотын харилцаатай:
Эшлэл
Ангилал:Ставрополийн хязгаарын суурин Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын рашаан сувиллын суурин
2013 оны өвлийн Универсиад
2013 оны өвлийн Универсиад (2013 Winter Universiade) буюу Өвлийн XXVI Универсиад нь Словенийн Марибор хотноо болсон спортын цогц арга хэмжээ юм.
Цахим холбоос
#2013 Өвлийн универсиад Өвлийн универсиад
Пётр Козлов
Пётр Кузьмич Козлов (1863 оны 10 дугаар сарын 3-нд Смоленск мужийн Духовщина хотод төрсөн- 1935 оны 9 дүгээр сарын 26, Ленинград хотын Петергофт нас баржээ) нь Н.М.Прежевальскийн шавь бөгөөд түүний үйлсийг үргэлжлүүлэгч, Оросын Төвөд, Монгол судлаач эрдэмтэн. Тэрээр Зөвлөлт Украйны шинжлэх ухааны академийн жинхэнэ гишүүн (1928), Оросын газар зүйн нийгэмлэгийн хүндэт гишүүн байв.
Эцэг эх нь түүнийг цэргийн карьерт бэлтгэж байсан ч Козлов өөрөө Николай Пржевальский н экспедицэд нэгдэхээр шийджээ. 1881 онд Н. М. Пржевальский өөрийн Слобода эдлэн газарт ирэхэд нь Петр Кузьмич анх түүнтэй уулзсан гэдэг.
Түүний удирдагч нас барсны дараа Козлов залгамжлагч Певцов, Роборовский н хамт Ази тивээр аялсан байна. 1895 онд тэрээр экспедицийн ерөнхий удирдлагыг өвчтэй Роборовскийгээс авав. Тэрээр 1899-1901 онуудад Шар мөрний дээд хэсэг, Янцзэ, Меконг голуудыг судалж, дараа нь номондоо тайлбарлаж, 1902 онд "Константин" медаль хүртжээ.
1883 - 1926 онуудад П.Козлов Монголд зургаан удаагийн судалгааны аялалд оролцсон бөгөөд Хятадын баруун болон умард хэсэг, Төвөдийн дорнод хэсэгт хийх аяллыг тэрээр толгойлжээ. 1907 онд Өргөө хотод арван гуравдугаар Далай лам тай уулзаж байжээ. 1907-1909 онд Монгол-Сычуаний судалгааны аяллын үед тэрээр Хар хотын туурийг олж илрүүлсэн юм. Мөн 1909 оны намар Хар хот ын тууриас тангуд хэлээр бичигдсэн 2000 хуудас судар бүхий баялаг номын санг олжээ.
Пётр Козловын удирдсан Оросын Газарзүйн Нийгэмлэг ийн шинжилгээний анги 1923 оны 7 дугаар сарын 25-нд Зөвлөлт Оросын Петроград хотоос гарч 10 дугаар сарын 1-нд Нийслэл Хүрээнд иржээ. Монгол, Төвөдийг судлах шинжилгээний уг анги нь говийн элсэнд дарагдсан Хар хотын малтлагыг үргэлжлүүлэх, Цайдамд газарзүйн судалгаа хийх зорилготой байсан ч ЗСБНХУ-ын Гадаад хэргийн Ардын Комиссариатын газар олон Улс төрийн ерөнхий газраас уг судалгааны ангийг эргүүлэн татахаар шийдвэрлэсэн тул П.Козлов 1923-1926 онд Монголд үлдэн ажиллаж, Ноён уулын Хүннүгийн үеийн язгууртны булшинд (МЭӨ I зууны сүүл - МЭ I зууны эхэн) хийсэн малтлага, судалгааны ажил нь том нээлт болсон. Мөн салбар ангиуд Монгол орны олон газарт амьтан судлалаар томоохон судалгаа явуулж, археологи, палеонтологийн материал цуглуулжээ.
Өргөө хотод 1923 оны намар 11 дүгээр сард Козлов шведын аялагч Свен Андерс Гедин-тай сүүлд уулзаж байжээ.
1926 онд нутаг буцаж ирээд эрдэм шинжилгээний ажлаас холдож Ленинград хотод болон Новгород орчим тосгонд ээлжлэн амьдарч байгаад 1935 онд Петергоф дахь сувилалын газар зүрхний өвчнөөр нас баржээ.
Ангилал:19-р зууны аялагч Ангилал:Ази судлаач Ангилал:Дорно дахин судлаач Ангилал:Оросын археологич Ангилал:Оросын газар зүйч Ангилал:Украины Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академийн гишүүн Ангилал:Оросууд Ангилал:1863 онд төрсөн Ангилал:1935 онд өнгөрсөн
Үндсэн хууль
Үндсэн хууль нь (constitutio — зохицуулалт гэсэн утгатай) төр болон бусад засгийн эрх барьж байгаа байгууллагуудын үндсэн зарчим буюу тогтоосон жишиг үзүүлэлтүүд юм. Өөрөөр хэлбэл аливаа улсын үндсэн суурь болсон хууль юм.
Зарчим
Үндсэн хууль нь иргэний үндсэн эрхийн бүхий л асуудлыг үүрд мөнхийн болгон баталгаажуулж өгсөн хэм хэмжээнүүдийн оргил, ардчилсан эрх зүйт төрийн суурь зарчмуудын бүрдэл юм. Үндсэн хуульт ёсны мөн чанар парламентын дур зоргоос хүний эрх, эрх чөлөө, Үндсэн хуулийн үзэл санааг хамгаалах явдал мөн.
Цахим холбоос
Ангилал:хууль  Ангилал:Үндсэн хуулийн онол Ангилал:Эрх зүйн эх сурвалжийн онол Ангилал:Үндсэн хуульт улс
Евклидийн теорем
Евклидийн теорем - Төгсгөлгүй олон анхны тоо оршин байна.
Лукас Крузе
Лукас Крузе (Lukas Kruse; 1983 оны долдугаар сарын 9, Падерборн) — Германы хөлбөмбөгчин, «Падерборн 07» багийн хаалгач.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Падерборн 07 багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:1983 онд төрсөн
Катализаторын хор
Катализаторын хор — катализаторын идэвхийг тодорхойлж байдаг үнэт шинж чанаруудыг буруулах нөлөөллийг үзүүлэх, тухайн системд агуулагдаж буй, эсвэл агуулагдах боломжтой бодисууд. Температур, даралт, рН, г.м. зүйлүүдээс хамааран катализаторын хорны хордуулах нөлөөлөл нь ижил бус байдаг.
Эх сурвалж
Ангилал:Катализ Ангилал:Түлшний элемент
Да Винчигийн код (Кино)
Да Винчигийн код (The Da Vinci Code) нь Рон Ховардын найруулгаар 2006 онд дэлгэцнээ гарсан кино бөгөөд 2003 онд хэвлэгдсэн, зохиолч Дэн Брауны ижил нэртэй номноос сэдэвлэж бүтээсэн. Уг кинонд Католик шашин болоод Христэд итгэгч нарын бурханлаг үзэл гээчийг маш уран тодоор дүрслэн мөн шүүмжилж чадсан. Хэд хэдэн улс оронд гаргахыг хориглон нээлт хийж чадалгүй хойшилсон ба Католик сүмүүд Христийн түүхийг гуйвуулсан гэж үзэн гаргахыг хориглож байжээ.
Аммиакийн синтез
Устөрөгч ба азот нь катализаторын орчинд, өндөр температур ба даралтанд дараах урвалын дагуу аммиакийг үүсдэг:
Энэ урвал нь эргэх урвал ө.х. устөрөгч ба азот синтезд орон аммиакийг үүсгэдэг бол мөн задарч (диссоциацид орж) анх урвалд орсон бодисуудыг үүсгэдэг. Урвалын томъёололоос харахад гурван эзлэхүүн устөрөгч нэг эзлэхүүн азот нийт 4 эзлэхүүн хий урвалд орж хоёр эзлэхүүн аммиакийг үүсгэж, эзлэхүүн анхныхаас 2 дахин буурч байна. Энэ нь эзлэхүүний маш их бууралт юм. Дээрхээс гадна урвалаас маш их дулаан ялгардаг. Ле Шательегийн дүрмийн дагуу даралтыг нэмэгдүүлэн температурыг бууруулахад урвалын тэнцвэр аммиак үүсгэх тал руу шилжинэ. Температур тогтмол үед даралтыг нэмэгдүүлэхэд аммиакийн тэнцвэрт агууламж нэмэгддэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Хими Ангилал:Химийн процесс
Казино
Казино (Casino) гэдэг нь мөрийтэй тоглоомын газар юм. Казино нь ихэнхдээ зочид буудал, зоогийн газар, барааны дэлгүүр зэрэг аялал жуулчлалын зориулалттай газруудтай цуг байх буюу ойролцоо байдаг. Зарим казино нь хошин шогийн тоглолт, концерт, спортын арга хэмжээгээрээ алдартай байх нь ч бий.
Казино хэмээх үг нь итали хэлний Casa буюу байр, зуслангийн байр, зуны байшин, лаврин гэсэн утгатай үгнээс гаралтай бөгөөд яваандаа уг үг нь амралт чөлөөт цагаа өнгөрөөх байр гэсэн утгатай болжээ. Иймэрхүү байшингуудад иргэд цуглан, хөгжим сонсон, бүжиглэж, мөрийтэй тоглон чөлөөт цагаа өнгөрөөдөг, нэг ёсны Иргэдийн төвийн үүргийг гүйцэтгэдэг байв. 19-р зуунаас казино гэдэг үг хэрэглэгдэх болжээ.
Түүх
Мөрийтэй тоглоом хэдийд үүссэн талаар тодорхой баримт байдаггүй ч аль ч нийгэмд азаа үзэж, мөрий, бооцоотой тоглох явдал байсаар иржээ. МЭӨ 2300 оны үеийн Хятадын сурвалж бичигт мөрийтэй тоглоомын талаар байдаг. Эртний Грек, Ромчуудаас эхлээд Наполеоны үеийн Франц, Элизабетын үеийн Англид ч хүмүүс мөрий тавьж зугаацахаас буцдаггүй байсан билээ.
Одоогоор мэдэгдэж буй хамгийн эртний казино нь Венецид 1638 оны орчимд байгуулагдсан Казино ди Венециа бөгөөд өнөөдөр ч үйл ажиллагаагаа явуулсаар байна.
Казино ба ёс суртахуун, гэмт хэрэг
Мөрийтэй тоглоомыг ёс суртахуунгүй зүйл гэж тооцдог исламын шашинт улсууд зэрэг олон оронд казиног хориглодог бөгөөд казино байдаг улсуудад ч насны хязгаар тогтоосон байдаг. Их хэмжээний мөнгө эргэлдэж байдаг тул казиногийн аюулгүй байдал нь ямагт анхаарал татсан асуудал байдаг. Жирийн хүмүүс казино гэмт хэрэг ихсэхэд нөлөөлдөг гэж үздэг.
Казино ба Монгол улс
Монгол улсад 1990-ээд оны дундуур Казиногийн тухай хууль батлагдаж, уг хуулийн дагуу казино байгуулах эрхийн тендер зарлагдсан бөгөөд "Мон Макао" компани уг тендерт ялжээ. Гэвч өрсөлдөгчид нь тендер шударга бус болсон хэмээн заргалдсанаар эцэстээ Монгол улсын түүхэнд анх удаа Улсын Их Хурлын 3 гишүүний эрхийг түдгэлзүүлж, улмаар шүүхээс авлигын хэргээр Мон Макао компанийн захирал Байгаль болон дээрх 3 гишүүн зэрэг хэд хэдэн хүнд ял оноож байв. Ийнхүү тендер хүчингүй болж, уг хууль ч цуцлагджээ. Одоо Монгол улсад казино байгуулахыг хориглодог бөгөөд зарим УИХ-ын гишүүдээс дахин Казиногийн тухай хууль санаачлан батлуулах тухай яриа гардаг юм.
Эшлэл
Ангилал:Мөрийтэй тоглоом
Хармагнай халуу
Хармагнай халуу,  Halcyon pileata, нь Азийн халуун дулаан бүсийн Энэтхэг, Хятад, Солонгос зэрэг улсад тархан нутагладаг. Амьдрах бүсийн хойд зүгийн хэсэг нь нүүдлийн шувуу ба Шри Ланка, Тайланд, Жава зэрэг газруудаар өвөлждөг. Бусад хэсгийн шувууд нь суурин байна.
Хармагнай халуу 28 см урт, нас бие гүйцсэн нь хөх ягаандуу нуруу, хар толгой, мөр, цагаан хоолой, өвөр хэсэг нь улбар шардуу өнгөтэй. Нисэх үед далавчин дээрх том цагаан толбо нь харагдана. Эрэгчин, эмэгчин өнгө зүсээр ялгаагүй ч, бага залуу шувууд нь олон өнгө алаглаагүй байдаг.
Тэд томхон шавж, загас, мэлхий, гүрвэл зэргээр хооллоно.
Цахим холбоос
Ангилал:Шогширынхон
Хатра
Хатра (Араб хэл:الحضر‎) нь Иракийн Ал-Жазира муж болон Нинава амбан захирагчийн тойргийн хооронд орших эртний хотын туурь юм. Багдадаас баруун хойш 290 км, Мосулаас баруун урагш 110 км зайд оршдог. Хатраг Ассирчууд үндэслэсэн бөгөөд МЭӨ III зууны үеийг хүртэл Селевкид улсад харъяалагдаж байв. Парфийн эзэнт улсын үед шашин болон худалдааны төв болж байсан уг хот МЭӨ I – II зууны үед цэцэглэн хөгжжээ. Арабын хотуудын холбооны байгуулсан Арабын хаант улсын нийслэл нь Хатра болж байсан мэдээ байдаг. Парфийн хоёрдугаар дайны үед Ромын эзэнт гүрний арми олон удаа Хатрад халдан довтолж байв. Траян, Септимиус Северус нарын үед Хатрад довтолсон Ромын арми амжилт эс олж байв. 238 онд болсон Шахразуурын тулалдаанд Хатра хотынхон Персийн армид ялагдан, 241 онд Сассанид улсын хаан Шапур I эвдлэн сүйтгэжээ. Хатра хот нь Парфийн эзэнт гүрний үеийн хотын шинжийг хамгийн сайн хадгалж үлдснээрээ хосгүйд тооцогддог.
Цахим холбоос
Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Ирак дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Иракийн археологийн олдворт газар Ангилал:Иракийн суурин Ангилал:Месопотами Ангилал:Найнава муж Ангилал:Парфи Ангилал:Персийн эзэнт гүрэн Ангилал:Сүйрч буй дэлхийн өв
Таж Гибсон
Таж Жэми Гибсон (Taj Jami Gibson, 1985 оны зургаадугаар сарын 24-нд Нью-Йорк мужийн Брүүклин хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Чикаго Буллз багийн хүчний довтлогч юм. 2009 оны драфтын №26 Гибсон одоогийн багтаа элсчээ. Шигшээ багтаа дуудагдан Лондоны олимпийн бүрэлдэхүүнд багтах дөхөж байв.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Чикаго Буллз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Самарра
Самарра (Араб хэл:سامَرّاء‎) нь Иракийн хот бөгөөд Салах ал-дин амбан захирагчийн тойрог, Тигрийн дорнод эрэгт оршдог. 2003 оны байдлаар хүн ам нь 348700 байв. Уг хот нь МЭӨ 5500 – 4800 оны хооронд хамаарах хүрэл зэвсгийн үеийн Самаррын соёлын нэгэн хэсэг бөгөөд эртний Ойрх Дорнодын соёлын томоохон төлөөлөл юм. 836 онд Туркүүдийн байгуулсан Аббасид халифат улсын Турк, Армени цэргүүд буюу Мамлюкүүдэд эзлэгджээ. Улмаар Багдадаас Самарра хотод нийслэлийн эрх шилжжээ. Өнөө үед Салахуддин мужийн гол хот бөгөөд Иракийн суннитуудын чухал төв юм. Энэхүү хот нь Месопотамийн 7000 гаруй жилийн түүхийг гэрчлэх олон тооны дурсгалуудыг агуулсан гайхалтай хот билээ.
Цахим хуудас
Ангилал:Иракийн суурин Ангилал:Иракийн археологийн олдворт газар Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Ирак дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Сүйрч буй дэлхийн өв Ангилал:Исламын шашны мөргөлийн суурин Ангилал:Салах эд Дин муж
Нийслэл хүрээний сонин бичиг
“Нийслэл хүрээний сонин бичиг”.
1915 оны 9 дүгээр сарын 1-нээс Хиагт дахь Монгол, Орос, Хятад гурван улсын гэрээ байгуулагдсаны дараа нийслэл Хүрээнд гарч эхэлсэн долоо хоног тутмын сонин бөгөөд урьд гарч байгаад гэнэт тасалдсан “Шинэ толь хэмээх бичиг”-ийн (үз) уламжлалыг залган авсан хэвлэл юм. Энэ сониныг “Шинэ толь хэмээх бичиг”-ийг гаргах үед Хаант Монголын Гадаад яам, Оросын консулын хооронд байгуулсан гэрээний дагуу Хаант Оросын төлөөний сайдын хэвлэл ийн баазад түшиглэн гаргаж байсан боловч автономит Монголын аль нэг байгууллагын хэвлэл биш, улс орны гадаад, дотоод байдал, нийгэм-улс төрийн асуудлыг голлон нийтэлдэг, бие даасан, өөрийн бодол санаатай, баримталсан тодорхой байр суурьтай, улс төрийн чиглэлтэй сонин байв.
Ерөнхий агуулга
Нийслэл хүрээний сонин бичиг сонинд Монгол орны аж ахуй, эдийн засаг, соёлын асуудал, урлаг-утга зохиол, ёс суртахууны зэрэг асуудлыг тогтмол тусгадаг байснаараа улс орны дотоод амьдралыг харуулах хувьдаа “Шинэ толь”-иас арай өргөн хүрээтэй байжээ.
Онцлог шинж
Нийслэл хүрээний сонин бичиг сонин нь улс орны амьдралыг нэлээд сайн тусгаж байсан бөгөөд мэдээ, нийтлэлийг төвийн яам газруудад байлгасан өөрийн төлөөлөгчид, Хиагт, Улиастай, Ховд, Вангийн хүрээ зэрэг газарт суулгасан өөрийн байнгын сурвалжлагч даас, идэвхтэн бичигч дээс, гадаад мэдээг автономитын цахилгаан шуудан гийн хороогоор дамжуулж авдаг байсан нь өмнөх сонинтой харьцуулахад шинэлэг зүйл байв. Сонины өөр нэг онцлог шинж нь хөдөлмөрчдийн захидал, шүлэг, ёгт үлгэр, ерөөл, магтаал, хошин шог бүтээл, эсэргүүцэл, уран нийтлэл, шүүмжлэлт нийтлэл, орчуулгын бүтээлийг олноор хэвлэж байсны хамт гадаад үзэмж, хэл найруулга сайтай, бичлэгийн олон төрөл, зүйлийг чадамгай ашигласан явдал юм. “Нийслэл хүрээний сонин бичиг” улс орны дотоодын асуудал, Монголын нийгэм-улс төрийн амьдралыг бүхэлд нь үнэн зөв тусгаж, бас шинжлэх ухаан ы болоод гэгээрүүлэх чиглэлийн нийтлэлийг өргөн хэвлэж байжээ. Өнөөгийн сэтгүүл зүй н зарчмын үүднээс авч үзвэл “Нийслэл хүрээний сонин бичиг” нь тухайн нийгмийн алдаа дутагдлыг хайр найргүй шүүмжилж, хэв ёсыг сахиулдаг “сэтгүүл зүйн хоточ нохой” үүргээ сайн биелүүлдэг, зарчмын чухал асуудлаар засгийн газрынхаа эсрэг хүчтэй дуугардаг, харьцангуй чөлөөт нийтлэлтэй сонин байв.
Сэтгүүлчид
Сонины эрхлэгчээр нь Д.Бодоо, Ж.Цэвээн нар ажиллаж, сэтгүүлч Д.Бадрахбаатар, Б.Дорж, Д.Ээндэн, Н.Намсрай, Н.Жанцансамбуу, Оросын хувьсгалч М.И.Кучеренко, В.Я.Кондаков нар сонин гаргах ажилд идэвхтэй оролцож байсан. Энэ нь нийтлэлийг дайчин давшингуй, дэвшилт ардчилсан чиглэлтэй болгоход нөлөөлжээ. Нийслэл хүрээний сонин бичиг сонин нь “ард түмний эрх ашгийг хамгаалж, Монголын феодалын байгууллын хоцрогдол, ихэс дээдсийн харгис хэрцгий явдлыг хурц шүүмжилж, улс үндэстнийхээ тусгаар тогтнолыг хамгаалан бэхжүүлэх, харийн түрэмгийллийн эсрэг тууштай тэмцэх чиглэлийг баттай барьсан эх оронч дэвшилт ардчилсан хэвлэл” (29.130) байв.
Ач холбогдол
Ардын хувьсгалын өмнө гарч байсан сонин хэвлэлүүдийн дотор монголчууд өөрсдийн гараар хийж, хамгийн урт хугацаанд хамгийн олон дугаар гаргасан нь энэхүү “Нийслэл хүрээний сонин бичиг” байсан. Үндэсний чөлөөлөх хөдөлгөөний дайчин индэр болж, феодал колоничлогчдын эсрэг хандсан хурц нийтлэлээрээ монголын сэтгүүл зүйн хөгжилд зохих хувь нэмрээ оруулж, тогтмол хэвлэлийн шинэ хэв маяг, агуулгыг төлөвшүүлэхэд ач тусаа үзүүлж, сонины дэвшилт ардчилсан эх оронч уламжлалыг үлдээснээрээ томоохон ач холбогдолтой юм.
Нийслэл хүрээний сонин бичиг сонин нь 1920 оны 1 дүгээр сарын 23-нд хаагдсан бөгөөд 4 жил гаруй хугацаанд нийт 103 дугаар гарсан байна.
Ангилал:Монголын сонин Ангилал:Монгол хэлээрx сонин Ангилал:1915 онд анх хэвлэгдсэн
Маори
Маори нь Шинэ Зеаландын уугуул оршин суугч үндэстэн юм. Маоричууд нь угсаатны хувьд Полонезичуудаас гаралтай ард түмэн юм. Тэд нар МЭ 1000 оны орчимд Номхон далайн арлуудаас завиар Шинэ Зеаландын арлуудад нүүдлэн ирж суурьшсан гэж угсаатны зүйчид үздэг байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Австрали ба Далайн орнууд дахь угсаатан Ангилал:Уугуул ард түмэн
Карим Абдул Жаббар
Карим Абдул Жаббар
Нэр: Карим Абдул Жаббар төрсөн: 04/16/47 Нью Йорк Ахлах сургууль: Поуэр Меморал (Нью Йорк) Коллеж: УКЛА Драфтлагдсан: Милоуки Бакст (1969) Шилжилт: 06/16/75-нд ЛАЛ-т Өндөр: 213 см; Жин: 121 кг. Шагнал : Нэйсмитийн сагсан бөмбөгийн алдарын тэнхим (1995); НБА-гийн аварга (1971, '80, '82, '85, '87, '88); Улирлын үнэ цэнэтэй тоглогч (1971, '72, '74, '76, '77, '80); 2 удаа аваргын тоглолтын МВП: 10 удаа бүх НБА-гийн 1-р багт;5 удаа 2-р багт ; 5 удаа Нбагийн хамгаалалтын 1-р багт; 6 удаа хамгаалалтын 2- багт ; 19 удаа бүх оддын тоглогчоор шалгарч; НБА-гийн түүхэн 50 тоглогчийн нэг (1996).
ТЭрээр 1989 онд 42 насандаа зодог тайлсан юм. Одоогоор НБА-д түүн шиг олон оноо авч, хаалт тавьж мөн МВП, Бүх оддын тоглолт, улирлын тоглолтонд оролцсон хүн байхгүй. Мөн тэр 9 удаа улирлын тоглолтонд, 7 удаа бүх оддын тоглолтонд рекорд тогтоосон. Түүний даллах шидэлт нь нэрийн хуудас нь болдог.
Био
Дараа жил БАкс аваргын төлөө зүтгэхээр Cincinnati Royals /Сакраменто Кингс/ багаас 31 настай Оскар Робертсонг элсүүлж хүчээ зузаатгасан юм. 1970-71 оны улиралд Бакс лигийн шилдэг амжилт болох 66-16 үүнээс 20 -г нь дарааллаж хожиж улирлын МВП-г Жаббар 31,6 оноо 16 сам гэсэн үзүүлэлттэйгээр хүртэж ПО-т Балтимор Буллетс /Вашингтон Визардс/-г хожиж НБА-гийн аварга болж финалын МВП-г мөн Жаббар авчээ. 1971-72 оны улирал эхлэхээс өмнө Жаббар католик шашнаас ислам шашинтай болж Фердинад Льюис Алчиндор гэдэг нэрээ солиж Карим Абдул Жаббар гэдэг нэртэй болжээ. Энэ нь хүчирхэг, уужим сэтгэлтэй зарц гэсэн утгатай.