cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мөрөн гол
Мөрөн гол нь Хэнтийн нуруунаас эх авч урсан Хэрлэн голд цутгадаг жижиг гол юм. Сүүлийн жилүүдэд урсац нь муудсаар ширгэх аюулд өртөөд байна.
Хэнтий аймгийн Мөрөн сум нь тус голын нэрээр нэрлэгджээ.
Ангилал:Хэнтий аймгийн гол мөрөн
Набатей
Набатэй (Англи хэл: Nabataeans буюу Nabateans; Араб хэл: الأنباط‎, al-ʾAnbāṭ) нь өмнө Йордан, Канаан, Арабын хойгийн хойд хэсэгт нүүж сууж байсан хагас нүүдэлчний амьдралтай эртний ард түмэн байжээ. Ёсэфусын үед (МЭӨ 37 – МЭ 100) тэдний цөл дэх баян бүрдийн суурьшил нь Сири, Арабын хойг хоёрын хооронд, Евфрат мөрнөөс Улаан тэнгис рүү байж, алдаршив.
Набатейчуудын Арабын хойгоос гаралтай. Персийн эзэнт гүрний үеийн төгсгөл болон Эллиний үеийн эхлэлээр Негевийн цөлд анх гарч ирсэн. Набатейчууд цөлийн дундуур эд бараа тээвэрлэж, хожим Грек мөн Ромын зах зээл рүү худалдаа арилжаа эрхлэх болсон. Йемен, Сомалиас утлага, Энэтхэгээс амтлагч, бас давс, дэлбэг нэхмэл даавуу, хөлөг онгоц битүүмжлэхийн тулд хэрэглэх барагшинг (асфальт) ихэнхдээ худалдаалж байв.
Ангилал:Aзийн түүхэн угсаатан Ангилал:Библийн ард түмэн Ангилал:Негев
Морган Фримен
Морган Фримен (Morgan Freeman, 1937 оны зургаадугаар сарын 1-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин юм. Тэр 2005 онд Оскарын шагналыг Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд Сая долларын эмэгтэй кинонд бүтээсэн дүрээрээ хүртжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Лондоны хүндэт иргэн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1937 онд төрсөн
Ислом Каримов
Ислом Абдуганиевич Каримов ( Узбекээр Ислом Абдуғаниевич Каримов; Оросоор Ислам Абдуганиевич Каримов, 1938 оны 1 сарын 30 - 2016 оны 9 сарын 2) нь Узбекистаны анхны ерөнхийлөгч бөгөөд 1990 оноос 2016 онд нас эцэслэх хүртлээ тус албан тушаалыг хашсан хүн юм.
Ангилал:Узбекистаны ерөнхийлөгч Ангилал:Узбекистаны улс төрч Ангилал:Намын дарга Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын улс төрийн товчооны гишүүн Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ) Ангилал:Бүгд Найрамдах Польшийн Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй) Ангилал:Гурван Одод одон шагналтан (их загалмай одонгийн гинжтэй) Ангилал:Их Витаутасын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Цэцэн Ярослав вангийн одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Стара планина одон шагналтан Ангилал:Васэда их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Сөүлийн хүндэт иргэн Ангилал:ЗСБН Узбекистаны хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Узбекчүүд Ангилал:1938 онд төрсөн Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
Сэрээтэрийн Цэрэн
Сэрээтэрийн Цэрэн (1937 - 1992) нь Булган аймгийн Сайхан сумын харьяат, үндэсний бөхийн даян аварга цолтой бөх юм. Үндэсний ардчилсан хувьсгалын тэгш тоотой ойн жилүүдэд одтой барилддаг, ганцхан удаа түрүүлсэн хэрнээ даян аварга цол хүртсэн "Их ойн одтой бөх" гэлцдэг. Түүнийг мөн монгол бөхийн 33 шинж бүрдсэн гэж ярилцдаг байв.
Амжилт
Ангилал:Даян аварга Ангилал:Булганыхан Ангилал:Сайханы хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1937 онд төрсөн Ангилал:1992 онд өнгөрсөн
1961 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Медалийн хүснэгт
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Диего Коста
Диего да Силва Коста (Diego da Silva Costa, 1988 оны аравдугаар сарын 7-нд Сержипи мужийн Лагарту хотод төрсөн) — Бразил гаралтай Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Челси болон Испанийн шигшээд довтлогчоор тоглодог. Бразилын шигшээд хоёр тоглолтонд оролцсон байсан.
Замнал
Диего да Силва Коста Сан-Пауло мужид хөлбөмбөгт суралцаад 2006 оны хоёрдугаар сард португалийн Брагатай мэргэжлийн анхны гэрээгээ байгуулж байсан. Зундаа Пенафиелд зээлэгдээд арванхоёрдугаар сард Атлетико Мадридад 1,5 сая еврод хүрчээ. Мөн л Брага, Сельта болон Альбасетед зээллэгээр тоглоод 2009 оны долоодугаар сарын 8-нд Реал Вальядолидид Серхио Асенхогоор тулагдсан байдаг. Коста дараа жилдээ Атлетикод ирээд 2011 оны долоодугаар бэртэж, хурдхан шиг формоо олсон. 2013-2014 онд Атлетико европ даяар мандахад Костагийн 96 тоглолтонд 56 гоолдсон үр дүн нэн чухал байлаа.
2014 оны долоодугаар сарын 1-нд Челсид Диего Костаг 38 сая еврогоор зарав.
Шигшээ
Диего Коста 2013 оны гуравдугаар сарын 4-нд Бразилын шигшээд дуудагдан Итали болон Оростой нөхөрсөг тоглоход бүрэлдэхүүнд багтан Италитай тоглоход (2:2) сэлгээнээс тоглосон байдаг. Тухайн оны аравдугаар сард бразилтай тохиролцсоны үндсэн дээр Испанийн шигшээд тоглох санал тавихад Коста талархалтай хүлээн авсан юм.
2014 оны тавдугаар сарын 31-нд түүнийг 2014 оны ДАШТ-д оролцуулахаа испани зарласан.
Холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Райо Вальекано багийн тоглогч Ангилал:Реал Вальядолид багийн тоглогч Ангилал:Альбасете багийн тоглогч Ангилал:Сельта багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Брага багийн тоглогч Ангилал:Пенафиел багийн тоглогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Испанийн хүн Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Хакан Чалханоглу
Хакан Чалханоглу (Hakan Çalhanoğlu, 1994 оны хоёрдугаар сарын 8-нд Мангейм хотод төрсөн) — Туркийн хөлбөмбөгчин бөгөөд германы Байер Леверкузен болон Туркийн шигшээд тоглодог.
Замнал
Чалханоглу Карлсруэгээс Хамбургт 2012 оны зун дөрвөн жилээр элссэн. 2014 оны долоодугаар сарын 4-нд Байер Леверкузенд 14.5 сая еврогоор элсэж, таван жилийн гэрээ байгуулжээ.
Пергам хот, эртний Грек хот
Пергам нь эртний Грекийн Аэлос хотын Аэган далайн Цайсус голын хойд хошуунаас 26км- ийн зайд байрлана..Өнөөдөр, Пэргамын гол хэсэг нь одоо үеийн Туркийн Бергам хотод байрлана.Зарим эртний зохиолчид Пергам нь Аркадиануудын колон байсан гэж үздэг.Эртний Грекийн түүхчид Тэүтраниагийн түүхтэй холбогдуулан бүхэл түүхийг нь дахин боловсруулжээ.Хэллэснтикийн үеэр Пэргамийн хаант улс болж Атталидын династ болох 281–133 МЭ үед хамрагддаг.
Түүх
Пергамыг хамгийн анх Кснепон дурдсан бөгөөд түүний дараа МЭ 399 онд Персүүдэд баригдсан юм. МЭ 309 онд Трэйс хааны үед түүний орлогч Пилетаурус хотыг томсгосон бөгөөд Атталидын үе болох Трэйс хааны үе дууссаны дараа энэхүү хот нь МЭ 281 онд Пиетаурусын байгуулсан Пергамын шинэ хот болсон юм. Attalids Hellenistic дэлхийн Ромын хамгийн үнэнч дэмжигчдийн дунд байсан юм. Attalus I (241-197 он) дор тэд Гуравдугаарт Македон дайны үед Македонийн Perseus эсрэг эхний болон хоёр дахь хэл Македон дайны үед, дахин Eumenes II (197-158 он)-ийн дагуу, Македоны Филип V эсрэг Ромын эвсэлдэн нэгдсэн. Seleucids эсрэг дэмжлэгийн хувьд Attalids Бага Ази дахь бүх хуучин Seleucid домэйн шагнагдсан байна.
Ром
Пергамон нь Хүн бүр Ромын дүрмийг хүлээн зөвшөөрсөн юм. Attalus " ах, түүнчлэн Eumenes II хүү өмнө нь хаан байх ёстой гэж хэн Aristonicus , Blossius тусламжтайгаар доод ангийн дунд зэвсэгт бослогыг тэргүүлсэн байна. Бослого 129 МЭӨ доош тавьж байсан ба Пергамон Ром, Понт , болон Каппадок дунд хуваагдсан байна.
Нийслэл Ефес уруу шилжихээс өмнө Пергамон товчхон Азийн Ромын мужийн нийслэл юм.
Дундад зуун
Manzikert тулалдаанд нь Византийн армийн ялагдлын нь, Сельчукийн Түрэг Анатоли бүх хяналт тавих нь үр дүнтэй байсан, гэхдээ тэд чуулгын нь султант, тэдний ашиг нэгтгэж төв болон зүүн Анатоли нь буцаан татаж, мөн Пергамон Византийн хяналт эргэж ирсэн юм. Сүүл 12-р зууны чуулгын нь султант бууралт Анатолийн beyliks үүсэх хараад, Византийн эзэнт гүрний байнга сул дорой байдал, болон beyliks өргөжүүлэх нь Пергамон 1336 гэхэд Karasids / Karası нь baylik шингээж байна. 1357 онд - Оттоман эзэнт гүрний бэлэг тэмдэг бөгөөд анхдагчид - bayliks дунд өрсөлдөөн Османы Эмират гэхэд Karasids / Karası нь baylik-ийн хувьцааны болсон.
Heading text
Агуу Пергамын сүм нь одоогоор Берлинийн Пергамоны сүмд байрладаг.Сүмийн суурь нь Акраполисийн дээд хэсэгт багтана. Энэхүү сүм нь магадгүй Зэүсд зориулж барьсан байна. Сүмийн ханан дахь мөнгөн дээрх сийлбэр нь Хиреклийн хүү, Пергамын үүсгэгч Телефүсийг дүрсэлсэн байдаг. Бусад Акрополисын дээд хэсэгт байрлах онцлох барилгуудаас дурдвал: театр 10,000 хүний суудалтайЭртний түүхийн хамгийн их суудалтай театр. сүм Пергамын музей Пергамын номын сан- Эртний түүхийн номын сангуудаас 2т орох том номын сан Хааны гэр бүлийн газар Хэровн- Эртний Пергамын хаадуудын сүсэглэн биширч байсан сүм Дионисын сүм Дээд Агора Ромын усан саны цогц Диодорус Паспарос Арсэналс
Доод Акрополис
Акрополосийн доод хэсэгт байрлах барилгууд Гимназын дээд хэсэг Гимназын дунд хэсэг Гимназын доод хэсэг Деиетрийн сүм Хэрагийн сүм Атталусын сүм Агорагийн доод хэсэг Эүмүнүсийн хаалга
Акрополсын доод хэсэг
Асклепиусын сүм Акрополсоос хойд хэсэгт 3 км- ийн зайд орших (39 7' 9" N, 27 9' 56" E) Анхагаахын охин тэнгэр Асклепусын сүм музей байрлана.Асклепиум нь 820 м урт багануудаас бүрдэнэ.Энэхүү газарт өвчтэй хүмүүс усанд орж тэдний мөрөөдөлд Асклепиус гарч ирэн тэдэнд өвчнөөсөө хэрхэн салах талаар зааж өгдөг байжээ.Архилогчид энэ газраас маш олон бэлэг сэлт болох терракот зэрэг олдсон ба энэ нь юу эмчилж байсныг харуулж байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй юм. Гален, Ромын түүхэн дэх хамгийн алдартай эмч нарын нэг нь Аскэлпиумдолон жил ажиллаж байсан байна.
Асклепионы план зураг
Аскэлпиумд байрлах өөр барилгуудаас дурдвал: Ром театр Хойд Стоа Өмнөд Стоа Аскдепиусын сүм Тойрог хэлбэрт эмчилгээний газар / Телеспорус гэж зарим номонд нэрлэгдсэн байдаг./ Эмчилгэний халуун усан сан Хонгилын зам Номын сан
Австралийн хотын жагсаалт
Лавлах бичиг
Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Йозеф Шмидт
Йозеф Шмидт (Józef Szmidt, 1935 оны 3 сарын 28-нд төрсөн) нь олимпын хошой аварга, Польшийн хөнгөн атлетикч юм. Герман угсаатай түүний нэрийг Герман маягаар Jozef Schmidt гэж бичсэн байх нь бий.
Механикч мэргэжилтэй Шмидт 1960-аад оны эхээр дэлхийд тэргүүлэх гурвын харайлтын тамирчин байсан бөгөөд түүхэнд 17 метрийн босгыг давсан анхны хүн болж тэмдэглэгдэн үлдсэн билээ. Тэр 1960, 1964 онуудад олимпын наадамд түрүүлсэн бөгөөд тухайн жилдээ Польшийн шилдэг тамирчнаар шалгарч байсан. 1960 оны 8 сарын 5-нд 17.03 метр харайж дэлхийн дээд амжилт тогтоосон нь 1968 оны 10 сарын 16-ныг хүртэл хадгалагджээ.
Тэрээр 1975 онд Баруун Германд суурьшиж, Польшид ардчилал ялсны дараа 1992 онд нутагтаа буцаж очсон байна. Түүний ах Эдвард нь мөн 1956 оны олимпод оролцож байжээ.
Эшлэл
Ангилал:Гурвын харайлтын олимпын аварга Ангилал:Гурвын харайлтын европын аварга Ангилал:Польшийн гурвын харайгч Ангилал:Польшийн олимпын аварга Ангилал:Польшийн олимпын оролцогч Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1964 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1968 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Польшийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Бытомын хүн Ангилал:Польшийн хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1935 онд төрсөн
Хинди хэл
Хинди (дев. हिन्दी) — Энэтхэгт хамгийн түгээмэл тархсан хэл. Улсын төв болон умард нутгаар тархсан Энэтхэг-Ари хэлний бүлгийн хэд хэдэн ижилэвтэр хэл аялгууг хамтатган ийн нэрийддэг. Урдү болон Хинди хэлнүүдийн хооронд ижил талууд их байдаг.
Албан ёсны зэргэмж
Энэтхэгийн 1950 оны үндсэн хуулиар Деванагари үсгээр бичих Хинди хэлийг Энэтхэгийн холбооны төрийн албан ёсны хэл гэж баталжээ. Гэхдээ урьд нь хэрэглэгдэж байсан Англи хэл Хиндитэй хамт цаашид бас албан ёсны хэл байхаар заасныг дурдахгүй байж болохгүй.
Зүүлт
Ангилал:Урдү хэл Ангилал:Дан ганц хэл
Ан-2
Зориулалт
Ан-2 анх зохион бүтээгдэхдээ тагнуулын хөнгөн бөмбөгдөгч /тэр дундаа артиллерийн галыг чиглүүлэх/, цэргийн тээврийн буюу хорлон сүйтгэх-десантын жижиг бүлгийг дайсны ар талд хаях, шархтан зөөвөрлөх зориулалттайгаар боловсруулагдаж анх 1941 онд ЗХУ-ын цэргийн аж үйлдвэрийн комисст төсөл нь танилцуулагдсан боловч 300 км/ц-аас бага хурдтай тул зенитийн гал болон сөнөөгч онгоцны дайралтанд хялбархан өртөх бай болно гэсэн шалтгаанаар хассан байна. 1947 онд зохион бүтээгдсэнээс хойш үйлдвэрлэгдсэн тоогоор рекорд амжилт тогтоогдсон онгоц юм.
1947 оны 8-р сарын 31-нд туршилтын нисгэгч П.Н.Володин анх СХА нэртэй анхны Ан-2-ыг тэнгэрт хөөргөсөн байна. Онгоц 1200 метрийн өндөрт хоёр том тойрог хийж, 30 минут ниссэний дараа газарджээ.
Ар хударга
«Ар хударга» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн драм төрлийн уран сайхны кино.
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Эрвин Шрёдингер
1887—1961 оны хооронд 74 жил амьдарсан Австрийн онолч, нэрт физикч, квант механикийг үндэслэгчийн нэг Эрвин Шрёдингер (Erwin Schrödinger) Вена хотод төржээ. Математикч болох авьяас билэг нь багаасаа тодорсон Э. Шрёдингер Венийн их сургуулийг төгсөөд 1900—1938 онд Вена, Йен, Бреслау, Цюрихийн их сургууль, Штутгартын техникийн дээд сургуулийн профессор болж, 1927—1938 онд Берлин, Оксфорд, Грацийн их сургуульд багшилж, 1941—1955 онд Дублин дахь тулгуур судалгааны хүрээлэнг удирдаж байв.
Эрвин Шрёдингерийн эрдэм шинжилгээний гол бүтээлүүд нь статистик физик, квант онол, квант механик, харьцангуйн ерөнхий онолын салбарт хамаарагддаг. 1926 онд Де Бройлийн электрон бол долгионы ба корпускул чанартай гэсэн санаан дээр тулгуурлан квант механикийн математик үндэс болсон дифференциал тэгшитгэлийг гаргажээ. Энэ тэгшитгэлийг «Шрёдингерийн тэгшитгэл» гэдэг. Микро биетийн төлөвийг тайлбарлахдаа Э. Шрёдингер долгионы функц гэдэг ойлголтыг физикт анх удаа оруулсан нь сонгодог механикт Ньютоны хуулиудын гүйцэтгэсэн үүрэг шиг атомын зүй тогтлыг тайлбарлахад чухал нөлөө үзүүлсэн билээ.
Э. Шрёдингер төрөлх Австридаа залуу насаа, амьдралынхаа сүүлийн 4 жилийг өнгөрүүлсэн бөгөөд бусад хугацаанд Герман, Швейцар, Англи зэрэг гадаад оронд байжээ. Тэрээр харьцангуйн ерөнхий онолын зарим асуудлыг боловсруулснаас гадна физик орны тухай нэгдмэл онол бий болгох замыг эрж олохыг оролдож байв. Мөн мезоны онол, термодинамик, элекродинамикийн асуудлаар судалгаа явуулж үр дүнд хүрчээ.
Атомын онолыг хөгжүүлж, долгионы буюу квант механикийн үндсийг тавилцсаны учир Э. Шрёдингерт 1933 онд Нобелийн шагнал олгожээ.
Эх сурвалж
Ангилал:20-р зууны физикч Ангилал:Австрийн физикч Ангилал:Физикийн Нобелийн шагналтан Ангилал:Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн багш Ангилал:Вена их сургуулийн багш Ангилал:Вроцлавын их сургуулийн багш Ангилал:Грац их сургуулийн багш Ангилал:Йена их сургуулийн багш Ангилал:Штутгарт их сургуулийн багш Ангилал:Цюрих их сургуулийн багш Ангилал:Оксфордын Их Сургуулийн багш Ангилал:Нацизмын үед Германы эзэнт гүрнээс дүрвэгч Ангилал:Вена их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Байерны Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Пруссийн Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Зүүн Германы Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гадаадын гишүүн Ангилал:Оросын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Австрийн шинжлэх ухаан ба урлагийн хүндэт тэмдэг шагналтан Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (энхтайвны зэрэг) Ангилал:Макс Планк медаль шагналтан Ангилал:Папын Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Америкийн Физикийн Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Цислейтанийн хүн Ангилал:Австричууд Ангилал:1887 онд төрсөн Ангилал:1961 онд өнгөрсөн
Накажима Ки-27
Накажима Ки-27 буюу  ЗХУ-аас И-97, Хожим АНУ, Их Британичууд Nate хэмээн нэрлэж байлдааны нисэх онгоц (九七式戦闘機 Kyūnana-shiki sentōki) Японы Эзэн Хааны Армийн зэвсэглэлд 1940 он хүртэл ашиглаж байсан байлдааны сөнөөгч онгоц юм. Японы талаас Япон-Хятадын 2 дугаар дайн болон Халхын голын байлдаанд Зөвлөлтийн И-15, И-153, И-16 сөнөөгч онгоцуудын эсрэг агаарын халз тулалдаанд ашиглагдсан онгоц юм байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Японы Хаант Улсын армийн зэвсэгт хүчний тоног төхөөрөмж Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1930-1939 он) Ангилал:Анхны нислэг 1936 он
Лхамсүрэнгийн Шагдарсүрэн
Лхамсүрэнгийн Шагдарсүрэн (19 -  -  ) нь Хэнтий аймгийн Мөрөн суманд төрсөн, үндэсний бөхийн аймгийн начин юм. Хан Хэнтий Аварга дэвжээний бөх.
Түүний тухай
Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын 2-р багийн иргэн Лхамсүрэнгийн ууган хүү бөгөөд Хэнтий аймгийн аварга шалгаруулах, Босоо хэмээх Самдан аваргын нэрэмжит барилдаанд барилдаж аймгийн начин цол хүртсэн бөгөөд ид барилдах насандаа маш хүнд бэртэл авсанаар бөхийн спортыг орхисон. Өдгөө Хэнтий аймгийн Мөрөн сумынхаа Засаг даргын үүрэгт ажлаа гүйцэтгэж байна. Лхамсүрэнгийн Шагдарсүрэнгийн хурц, дайчин, шаламгай барилдааныг нутгийн ард түмэн ихэд үнэлдэг бөгөөд бэртэл аваагүй байсан бол аймгийн арслан байтугай улсын цол авах чадалтай байсан гэж ярилцдаг.
Амжилт
Ангилал:Аймгийн начин Ангилал:Мөрөнгийн (Хэнтий) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Нобелийн шагнал
Нобелийн шагнал (Nobelpriset, Nobelprisen, Nobel Prize) нь динамитыг нээсэн эрдэмтэн Альфред Нобелийн гэрээслэлийн дагуу 1901 оноос жил тутам олгож эхэлсэн олон улсын хамгийн нэр хүндтэй шагнал юм.
Альфред Нобель 1833 оны 10 дугаар сарын 21 Швед Улс ын Стокгольм хотод инженер гэр бүлд төрсөн. Тэрээр химич, инженер болон зохион бүтээгч байсан. 1894 году А.Нобель "Бофорс" хэмээх төмөрлөгийн концерн худалаж авч улмаар тус үйлдвэр зэвсэгийн том үйлдвэр болсон. Амьдралынхаа турш А.Нобель өөрийн 355 шинэ зохион бүтээлүүдээрээ маш их хөрөнгө хуримтлуулж чаджээ. Түүний үлдээсэн гэрээслэлийн дагуу Нобелийн шагналыг физик, хими, биологи, физиологи анагаахын шинжлэх ухаан, уран зохиол, энхтайваны үйлст гаргасан том ололт амжилт, агуу нээлт, томоохон хувь нэмрээ оруулсан хүмүүст олгодог болсон юм.
2020 оны байдлаар нийт 923 хүнд болон 27 байгууллагад (зөвхөн энхтайвны төлөө шагналыг байгууллагад олгодог) олгоод байна. Шагналын хэмжээ нь 2020 оны байдлаар 9 сая швед крон буюу 1 сая гаруй америк доллар орчим байдаг байна.
Монгол улсаас химийн зэвсгийн шинжээч хурандаа, доктор Д.Эрдэнэцогт тус шагналыг 2013 онд хүртсэн. 2013 оны Нобелийн Энх тайвны салбарын шагналыг Нэгдсэн үндэсний байгууллагын дэргэдэх Химийн зэвсгийн хориглох байгууллагад олгосон. НҮБ-аас Сирийн химийн дайны зогсоохоор 23 химийн зэвсгийн шинжээч Сири улсыг зорьсоны нэг нь Монгол хүн байжээ. Хэдийгээр байгууллагын шагнал байсан ч Сирийн дайныг зогсоосон гавьяаг нь үнэлж тус химийн шинжээчдийн багийн гишүүд Нобелийн шагналын сертфикат шагналын тэмдгээр шагнуулсан байна.
Нобелийн шагналыг нэг хүнд нэг л удаа өгдөг зарчимтай болов ч 4 хүн Нобелийн хошой шагналтан болж байсан түүхтэй.
Шагнал олгодог салбарууд
Дээрх 6 салбарт олгодог шагнал нь тухайн салбарынхаа хувьд хамгийн нэр хүндтэй шагнал болдог. Сүүлийн жилүүдэд генетик хими зэрэг биологи-анагаах ухаан болон химийн салбарын аль алинд нь хамаарах шинжлэх ухааны салбарууд олширч байгаа.
Сонгон шалгаруулалт
Физик, хими, эдийн засгийн салбарын шагналыг Шведийн шинжлэх ухааны академи, биологи-анагаах ухааны салбарын шагналыг Каролинскагийн институт, энхтайвны салбарын шагналыг Норвегийн парламент, уран зохиолын шагналыг Шведийн академи тус тус шалгаруулдаг.
Шагнал хүртэгсдэд өгөх мөнгөн шагнал нь Альфред Нобелийн үлдээсэн хөрөнгөнд үндэслэж байгуулагдсан Нобелийн сангаас олгогдоно. Гэхдээ эдийн засгийн салбарын шагнал нь 1968 онд бий болж, 1969 оноос олгогдож эхэлсэн бөгөөд шагналыг Шведийн төв банкны сан гаргадаг байна. Эдийн засгийн салбарын шагналын албан ёсны нэр нь "Эдийн засгийн салбар дахь Альфред Нобелийн дурсгалын шагнал" бөгөөд нарийн утгаараа Нобелийн шагнал биш болно.
Нобелийн шагналын сонгон шалгаруулалт нь нийтэд ил зарлагддаггүй. Иймээс албан ёсоор Нобелийн шагналд нэр дэвшигч гэсэн ойлголт байхгүй, харин олон нийтийн дунд Нобелийн шагналд ойрхон хүн гэх зэргээр яригдах тохиолдлууд бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Шведийн шинжлэх ухаан Ангилал:Шведийн шагнал Ангилал:1901 онд анх гардуулсан шагнал
Эдо
thumb|200px|1840-өөд оны үеийн Эдогийн газрын зураг thumb|200px|Мэйрэкигийн их түймрийг дүрсэлсэн хуйлаас зураг thumb|200px|[[Зоожоожи сүмд Шоогүнүүдийг чандарладаг байв]] thumb|200px|Эдогийн Нихонбаши, [[Хирошигэгийн зурсан үкиё-э]] Эдо (江戸) (Утга нь "булангийн үүд") буюу Едо нь Японы нийслэл Токиогийн хуучин нэр бөгөөд Токүгава шоогүний засаглал Эдогоос Японыг 1603 - 1868 онд удирдаж байсан билээ. Тухайн үедээ дэлхийн хамгийн том хотуудын нэг байсан Эдогийн хөл хөдөлгөөнтэй хотын соёлын төв нь "үкиё" буюу "хөвөгч ертөнц" хэмээх үзэгдэл байв.
Түүх
Токүгава бакүфү Эдод төвлөрч байгуулагдахад Киото хот Японы албан ёсны нийслэл хэвээр үлдсэн юм. Гэхдээ улс төрийн жинхэнэ хүчний төв нь Эдо байсан тул де-факто нийслэл байв. Ийнхүү 1457 онд байгуулагдсан загасчны жижигхэн тосгон хурдацтай томорч, 1721 он гэхэд 1,000,000 хүнтэй болж, тэр үеийн дэлхийн хамгийн том хот болжээ.
Эдо нь байнга гал түймэрт нэрвэгддэг байв. Тэднээс хамгийн их хохирол учруулсан 1657 оны Мэйрэкигийн их түймэр 100,000 хүний амь насыг авч одсон гэдэг. Ер нь Эдо хот Эдо эриний үед 100 орчим удаа гал түймэрт нэрвэгдсэний ихэнх тохиолдолд шалтгаан нь тус хотод бөөр нийлэн орших, мачия гэгдэх модон байшингуудыг оршин суугчид нь нүүрсээр галлаж халаахдаа гал алдсанаас үүдэлтэй. 1600 - 1945 онд Эдо/Токио нь 25–50 жил тутамд гал түймэр, газар хөдлөлт, цунами, галт уулын дэлбэрэлт, дайн дажинд нэрвэгдэж байжээ.
1868 онд шоогүний засаглал унаж, эзэн хаан Эдод нүүж ирэн зүүн нийслэл гэсэн утга бүхий "Токио" хэмээх нэртэй болгожээ. Ийнхүү Эдо буюу Токио нь албан ёсны нийслэл болж, тус хотын шинэ үе эхэлсэн билээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Токио
Бешбармак
Киргиз зоогийн нэг бол бешбармак (киргизээр/оросоор бешбармак, башкираар бишбармаҡ, татараар бишбармак – таван хуруу) юм. Энэ хоолны нэр "беш" буюу "тав", "бармак" буюу "хуруу" гэсэн үгнээс бүтсэн бөгөөд "таван хуруу" гэсэн утгатай. Учир нь халбага, сэрээ, савх хэрэглэхгүй, таван хуруугаараа авч иддэг заншилтай. Мөн Шинжаанд "нарин", Туркэд "бешпармак" гэж нэрлэдэг байна.
Бэлтгэх
Зоогийг хонь, адуу, үхрийн махаар бэлтгэж болно. Чанахад бэлтгэж, угаасан махыг хүйтэн устай тогоонд хийж буцалгаад, дээгүүр хөвсөн нитгийг хамж аваад, зөөлөн гал дээр болтол нь чанана.
Чанахдаа давс, лаврын навч, бүтэн бөөрөнхий сонгино, нухаагүй хар чинжүүгээр амтална. Мөн хальсалсан төмсийг махтайгаа хамт чанана.
Үүний зэрэгцээ гурил зуурч, 30-40 минут амраагаад томоор нь хавтгайлан илдэж, 0,2х30 см өргөн дөрвөлжин хэрчинэ.
Шөлийг тусад нь аягалж өгдөг.
Ангилал:Махан хоол Ангилал:Мах нийлүүлэгч адуу Ангилал:Казахстаны хоол ба унд Ангилал:Киргизийн хоол ба унд Ангилал:Оросын хоол ба унд Ангилал:Төв Ази
Хар сувдны нууц
«Хар сувдны нууц» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн уран сайхны кино.
Киноны дуу
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
1965 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
1965 оны жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь 1965 оны 10 сарын 14-нөөс 17-нд Бразилын Рио-де-Жанейро хотноо зохиогдсон. Тамирчид анх удаа жингийн ангилалд хуваагдан өрсөлджээ.
Медалийн хүснэгт
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн
Ванкуверын олимп
Өвлийн Олимпын XXI Наадам (XXI Olympic Winter Games) буюу Ванкуверын олимп нь 2010 оны 2 сарын 12-ноос 28-нд Канадын Ванкувер хотод зохиогдсон өвлийн олимп юм.
Монгол улс Ванкуверын олимпод
Ангилал:2010 оны спортын арга хэмжээ өвлийн олимп #2010
Нэнси Либерман
"Шидэт хатагтай" (Lady Magic) хочтой Нэнси Элизабет Либерман (Nancy Elizabeth Lieberman, 1958 оны 7 сарын 1-нд Нью-Йорк хотын Брүклин дүүрэгт төрсөн) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын сагсан бөмбөгч юм.
Либерман нь эмэгтэй сагсан бөмбөгийн түүхэн дэх шилдэг тоглогчдын нэгд тооцогддог.
2000 онд тэрээр Нассау Тойргийн Спортын Алдрын Танхимд багтжээ. Либерман мөн Сагсөн Бөмбөгийн Алдрын Танхим, Эмэгтэйчүүдийн Сагсан Бөмбөгийн Алдрын Танхим, Виржинигийн Спортын Алдрын Танхимын гишүүн юм.
Эшлэл
Ангилал:1958 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Америкчууд
Бөх (2008 оны кино)
Бөх нь (The Wrestler) нь 2008 онд бүтээгдсэн Америийн кино юм. Кино зохиолыг Роберт Сигел бичиж, Даррен Аронофски найруулан тавьсан уг кинонд жүжигчин Микки Рүрк, Мариса Томей, Эван Рэйчел Вуд, Эрнест Миллер нар гол дүрд нь тогложээ. Фокс Сөөрчлайт Пикчерз кино компани 2008 оны нэгдүгээр сард Америкт зураг авалтыг эхэлж, 2008 оны арванхоёрдугаар сарын 17 болон 2009 оны нэгдүгээр сарын 23-нд тус тус нээлтээ хийсэн юм.
Жүжигчин Рүрк нэгэн 1980-аад онд алдар нэрээ цууриатуулж байсан "Эрэг" хочит Рэнди Робинсон гэх хожмоо зүрхний архаг өвчтэй болсоноо мэдээд спортоосоо хөндийрөх үгүйгээ шийдэж буй болон гэр бүлийн төвөгтэй асуудалдаа хэрхэн хандах учираа олохгүй яваа нэгэн мэргэжлийн бөхийн зодоончын дүрийг бүтээж, уг дүрээрээ БАФТА, Алтан бөмбөрцөг болон «Индие төрлийн кино бүтээлийн дээд шагнал» зэрэг шагналуудыг "Шилдэг эрэгтэй жүжигчин" номинациар хүртэж, Оскарын шагналд нэр дэвшсэн юм.
2008 оны наймдугаар сард Венецийн кино наадамд нээлтээ хийж, Рожер Эберт тэргүүтэй кино шүүмлэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан шилдэг бүтээл юм.
Дүрүүдэд
Түүнчлэн нэр бүхий бусад мэргэжлийн бөхчүүд.
Холбоос
Ангилал:2008 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Францын кино
Казань
Казань (Казань ; тат. Казан) бол эртнээс түүхтэй, одоогийн Оросын холбооны улсын бүрэлдэхүүн ордог—Бүгд Найрамдах Татарстан Улсын нийслэл, саятан хот юм.
Ижил мөрөн, Казань гол хоёрын бэлчирт 425.3 км² газар эзлэн байршсан Казаньд 2010 онд 1.16 сая хүн оршин сууж байсан. Тиймээс Орост 8-р олон, Ижилийн эдийн засгийн бүст 2-р олон (Самарын ард) хүнтэй хот юм байна. Энэ хотынхноос Орос (48,6 %), Татар (47,6 %) хүмүүс тэнцүүхэн тоотой байдаг бол өөр зуу гаран ястан үндэстний төлөөлөл цөөн хувийг нь нөхдөг.
Нэр
Монгол хэлнээ Казань, Казан гэж 2 янз бичигдэнэ. Татар (н≠ң), Англи хэлний бичиг (n≠ng) шиг /n/ /ŋ/ хоёр авиа ялгаатай тэмдэглэгддэг худам монгол бичигт Казан (сүүл «н»-тэй) гэж бичнэ. Харин дээрх ялгаагүйгээрээ орос бичиг шиг тул кирилл монголоор оростой адил Казань гэж бичнэ. Орост Каза́нь гэх учир (а́=аа) монголоор Казаань (монг-бичигт Казаан) гэж дуудна.
Түүх
Казань хотыг 1005 онд Ижилийн Булгарчууд үүсгэн байгуулжээ. 13-р зуунд Алтан Ордны Улс тус хотыг эзлэн авснаар Ижилийн Булгарчууд тусгаар тогтнолоо алдав. Монголчуудын ноёрхол унаснаар 1393 оноос эхлэн Казанийн ханлиг (ойролцоогоор 1437-1552 он) үүсэх нөхцлийг бүрдүүлэв. Исламын ханлигийн нийслэл учраас Казань нь 15-р зууны дундуур чухал худалдаа ба гар урчуудын төв болон хөгжив.
Олон арван жил үргэлжилсэн Москва-Казанийн дайн 1552 онд оросын их гүн Догшин Иван тус хотыг эзэлснээр дуусгавар болов. Казань нь Хаант Орос гүрний анхны орос биш хот болон нэгджээ. Үүгээр Казань нь оросын олон үндэстний улсын эхлэл цэг болжээ.
Эш татсан холбоос
Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Ижил мөрний суурин  Ангилал:Оросын ислам Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Татарстаны суурин Ангилал:Саятан хот
Анчид
«Анчид» — 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн инээдмийн уран сайхны кино.
Киноны дуу
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
DOZ entertainment COMPANY
“ДОЗ”энтертайнмент студи нь 2005 онд байгуулагдан одоог хүртэл тасралтгүй 6 жил үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Тус студи нь дэлгэц, тайзны бүтээл, телевизийн нэвтрүүлэг гэсэн чиглэлээр дагнан ажилладаг ба найруулагч, жүжигчид, техникийн болон туслах ажилтан гэсэн нийт 6 хүний бүрэлдэхүүнтэй үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд гүйцэтгэх ажлын хамрах хүрээнээс шалтгаалан нэмэлт ажилтнуудтай гэрээ байгуулан хамтран ажилладаг юм.
Энэ хугацаанд тус студи нь энтертайнмент чиглэлээр ажиллахдаа олон төсөл дээр амжилттай ажилласан бөгөөд тус студийн хийсэн бүтээлүүд үзэгчдийн таашаалийг хүртэж Монгол улсад өөрийн гэсэн байр суурийг үзэгчдийн дунд хүртэж чадсан юм.”ДОЗ” энтертайнмент студийн нэрний утга нь ХЭМ ХЭМЖЭЭ гэсэн утгийг агуулдаг бөгөөд нэрний үсгийн далд утга нь тус студийг үүсгэн байгуулагч Доржсүрэн Мөнгөнзул нарын нэрний эхний үсгүүд орсон бэлэгдэл болно. ”ДОЗ” энтертайнмент нь эхний үед драмын жүжгүүд, инээдмийн чиглэлийн шоу тоглолтуудыг тайзан дээр бие даан гүйцэтгэдэг байсан бол сүүлийн үед дэлгэцийн чиглэлээр илүүтэй ажилладаг болоод байна. ”ДОЗ”энтертайнмент байгуулагдахаас өмнө үүсгэн байгуулагчид Драмын театр, Х-ТҮЦ хамтлагт жүжигчинээр ажиллаж байсан ба тухайн үед тавигдаж байсан шилдэг уран бүтээлүүдэд оролцож гол болон туслах дүрүүдийг бүтээж байсан. “ДОЗ”энтертайнментийн хийсэн уран бүтээлүүд цаг хугацааны шалгуураар шүүгдэж үзэгчдийн сэтгэл зүрхэнд хүрсэн бүтээлүүд нь одоо ч хүмүүсийн үзэх дуртай бүтээлүүд хэвээр байгаа билээ.
DOZ entertainment студийн хийх ажлын хүрээ:
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж Ангилал:Монголын хошин урлаг
Консепшон
Консепшон (Concepción) нь Чилийн хот юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Чилийн мужийн төв Ангилал:Чилийн хот Ангилал:Чилийн урьдын нийслэл Ангилал:Өмнөд Америкийн суурин Ангилал:Чилийн коммун Ангилал:1550 онд байгуулагдсан
Саймон Пегг
Саймон Жон Бэкингем (Simon John Beckingham, 1970 оны хоёрдугаар сарын 14-нд төрсөн) буюу нь Саймон Пегг (Simon Pegg) нь Английн тайз дэлгэцийн хошин шогийн жүжигчин юм.
Холбоос
Ангилал:1970 онд төрсөн Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Кино зохиолч Ангилал:Их Британичууд
Зүүнбаян-Улаан сум
Монгол улсын Өвөрхангай аймгийн арван есөн сумын нэгийг Зүүнбаян-Улаан сум юм. Улсын нийслэлээс баруун урагш 447 км, аймгийн төв Арвайхээр хотоос баруун хойш 47 км давхиж байж сумын төвд хүрдэг. Хангай говь хосолсон уур амьсгалтай бөгөөд байгалийн үзэсгэлэнт газар, мөн түүх соёлын ач холбогдол бүхий газар олонтой.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өвөрхангай аймгийн сум
Содномзундуйн Эрдэнэ
Содномзундуйн Эрдэнэ нь 1963 онд Улаанбаатар хот од төрсөн, Улс төрч, Хуульч, Удирдахуйн ухааны доктор.
Бага нас, боловсрол
Содномзундуйн Эрдэнэ нь Улаанбаатар хотод Содномзундуй, Цэнд-Аюуш нарын гэрт 1963 оны 7 дугаар сарын 28-нд том хүү нь болон мэндэлжээ.
Монголын Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Ерөнхийлөгч болсон нь
Түүний аав Дашнямын Содномзундуй нь Сагсан бөмбөгийн нэрт зүтгэлтэн, Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн юм. Д.Содномзундуй нь Улсын Багшийн Дээд Сургуульд Биеийн тамирын анги анх нээгдэхэд элсч, дөрвөн жил суралцаад, биеийн тамирын дасгалжуулагч мэргэжлээр төгссөн. Одоогоор Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын хороонд зааварлагч, Анагаах Ухааны Дээд Сургуульд (АШУИС) биеийн тамирын багш, биеийн тамирын тэнхимийн эрхлэгчээр ажиллав. 1980 оноос 2003 он хүртэл Нийслэлийн Биеийн тамир, спортын хороонд даргаар ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарчээ. Мөн дотоодын тэмцээн уралдаан, Монголын сагсан бөмбөгчдийг олон улсын тэмцээн уралдаанд оруулах зэрэг ажлыг зохион байгуулдаг байжээ. Өөрийн ухамсарт амьдралаа спортын төлөө, тэр тусмаа сагсан бөмбөгийн хөгжлийн төлөө зориулсан хүн байлаа. Тиймээс аавынхаа амьдралаа зориулсан спортыг хөгжүүлэхэд хувь нэмэр оруулан Монголын Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн холбоог үүсгэн байгуулж Ерөнхийлөгчөөр нь ажиллаж байна.
Санаачилсан хууль, УИХ-ын бусад шийдвэрийн төсөл
Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэ нь 3 удаа (2009 он, 2012он, 2016 он) сонгогдохдоо Иргэдийнхээ хуулиар хамгаалагдаж чадаагүй олон эрхийг баталгаажуулах, Монгол хүний хөгжлийг хангаж амьдралын чанарыг дээшлүүлэх, хүн ам, нийгмийн хамгааллын салбарт шаардлагатай бодлого, стратегийг батлуулж, хэрэгжүүлэх, төсвийг үр ашигтай зарцуулах, өгөөжийг нэмэгдүүлэхэд анхаарч ажилладаг юм.
Өнгөрсөн хугацаанд Улсын Их Хурлын гишүүдтэй хамтран 160 гаруй тогтоол шийдвэрийн төслийг боловсрууллаа. Мөн 56 хуулийг санаачлан боловсруулсны 31-ийг буюу 60 хувийг Улсын Их Хурлын чуулган аар хэлэлцүүлж, 2 хуулийн төслийг санаачлагчийн хүсэлтээр буцан татаж, ахин 2 төслийг санаачлан боловсруулсан байна.
2012-2016 онд
2012-2016 онд Засгийн газрын гишүүн, Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын сайдаар ажиллахдаа бодлогын үр шимийг хүртэх иргэд, олон нийтийн санаа бодлыг сонсох явдал нь бодлого боловсруулах суурь зарчим учраас хүн ам, зорилтод бүлгүүдийн санал бодлыг сонсох ажлыг 2012-2013 онд хэрэгжүүлж, хүүхэд өсвөр үе, залуучууд, эмэгтэйчүүд, эрэгтэйчүүд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд зэрэг хүн амын бүлгүүд, гэр бүлийн асуудлаар "Үндэсний хэмжээний чуулган зөвлөгөө"-үүдийг хийсэн.
Зөвлөгөөний үеэр иргэд олон нийт, төрийн болон төрийн бус байгууллагын төлөөллийн саналыг сонсож, тулгамдсан асуудлуудыг тодорхойлж, боловсруулсан баримт бичгийн төслийг хэлэлцүүлж байсан нь цаашдын бодлого, стратеги боловсруулж хэрэгжүүлэх ажлын эхлэл болж байлаа.
Хүн амын бүлгүүдийн хөгжлийн асуудал, салбар дундын бодлогын уялдаа холбоог бий болгож, үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулах, чиг удирдлагаар хангах үүрэг бүхий бүтцийг бий болгон Хүн амын бүлгүүдийн эрхийг хамгаалах, хөгжлийг хангах эрх зүйн орчинг сайжрууллаа.
Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хуулийг санаачлан боловсруулж Улсын Их Хурлаас 2012 онд батлуулж хэрэгжүүлснээр Улсын хэмжээнд нийт 646 мянган иргэлийн ажилласан хугацааг 5-11 жилээр нөхөн тооцсон нь нийгмийн хамгааллын томоохон арга хэмжээ боллоо.
Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг санаачлан боловсруулж даатгуулагч чанартай, аюулгүй эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг хүртээмжтэй авах эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний зардлаа Эрүүл мэндийн даатгалын цахим картаар шууд төлөх, төлбөрт хяналт тавих зэрэг эрхийг хуулиар тогтоолоо.
Хамтын тэтгэврийн тухай хуулийг санаачлан батлуулсан нь ахмад настны амьдралын чанарыг сайжруулах, гэр бүлийн үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой хууль болсон.
2016-2020 он хүртэл
=Олон улсын Парламентын бүлэг= Олон Улсын Парламентын Холбооны үйл ажиллагаанд Монгол Улсын Их Хурлын зүгээс харилцаа, хамтын ажиллагааг дэмжиж ажиллах зорилго бүхий Монгол Улсын Их Хуралд байгуулагдсан үндэсний бүлгэм бөгөөд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүдийн сайн дурын олон нийтийн байгууллага болох Монголын Парламентын Бүлгэм юм. Монгол Улсын Их Хурал болон гадаад орны хууль тогтоох байгууллагууд хоорондын харилцаа хамтын ажиллагааг өргөжүүлэн хөгжүүлэх зорилгоор Улсын Их Хурал д хоёр талын парламентын бүлгүүд байгуулагдан ажилладаг. Тус бүлэгт Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэ нь Монголын Парламентын хорооны гүйцэтгэх хорооны дэд дарга бөгөөд дараах парламентын бүлгүүдэд гишүүнээр ажилладаг.
=Ардчилсан Намын дарга =
Санал хураалтыг Монгол орон даяар явуулж, Намын даргын сонгуулийн хороо ирцийн мэдээллийг 2 цаг тутам хүлээн авч, сонгуулийн нэгдсэн дүнг хэвлэл мэдээллийн байгууллага, олон нийтэд нээлттэй ил тод байдлаар зохион байгуулав.
Энэхүү сонгуульд Ардчилсан Намын шинэчилсэн бүртгэлд хамрагдсан саналын эрхтэй 120,703 гишүүдийн 85,939 нь санал өгч ирц 71,2 хувьтайгаар дүнг гаргалаа.
Монгол Улсын төрийн түүхэнд намын даргаа бүх гишүүдийнхээ саналаар тодруулж, сонгуулийн нэгдсэн дүнг онооны системээр тооцсон нь Монголын улс төрд шинэ жишиг тогтоосон, шинэлэг зүйл боллоо.
Нэр дэвшигчид нийт 8350 онооноос хамгийн их оноог цуглуулахын төлөө өрсөлдөж нийлбэр дүнгээр
Ингэснээр нэр дэвшигч С. Эрдэнэ намын гишүүдийн итгэлийг хүлээж намын дарга болох болзлыг хангаж Ардчилсан Намын дарга болов.
Эшлэл
Ангилал:Монголын хөдөлмөр ба нийгмийн хамгааллын сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Ардчилсан Намын дарга Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Монголчууд Ангилал:1963 онд төрсөн
Цэрэнсамбуугийн Батцоож
Цэрэнсамбуугийн Батцоож нь Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх юм. Хан Хэнтий Аварга дэвжээний бөх.
Түүний тухай
Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын 2-р багийн иргэн Цэрэнсамбуугийн отгон хүү. Аймгийн начин Л.Шагдарсүрэнгийн эцэг Лхамсүрэн болон Батцоожийн эцэг Цэрэнсамбуу нар төрсөн эгч дүүсийн хүүхдүүд бөгөөд Зуун наст овгийн удам дагасан хүчтэнүүд юм. Батцоож Босоо хэмээх Самдан аваргын нэрэмжит аймгийн аварга шалгаруулах барилдаанд барилдаж анх аймгийн заан цол хүртсэн бөгөөд Хэнтий аймгийн баяр наадамд 2005 онд үзүүрлэж аймгийн заан цолоо баталсан юм. Үүнээс хойш Босоо Самдан аваргын нэрэмжит барилдаанд түрүүлэн аймгийн арслан цолны болзол хангасан бөгөөд үүнээс хойш хэд хэдэн удаа түрүүлж, үзүүрлээд буй Хэнтий аймгийн арслан юм.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Мөрөнгийн (Хэнтий) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
2 сарын 28
2 сарын 28 нь Григорийн тооллын жилийн 59 дэх өдөр бөгөөд сүүлээсээ 306 дахь (өндөр жил бол 307 дахь) өдөр юм. Ердийн жилд 2 сарын сүүлчийн өдөр болно.
Тэмдэгдэлт өдөр
0228 #28
Астрахань
Оросын холбооны нэгж—Астрахань мужийн төв Астрахань (Астархань; А́страхань; Әстерхан; Астрақан) хот Москвагаас зүүн урд зүгт 1500 км зайнд Ижил мөрөн Каспийн тэнгист садран цутгах адагт байрладаг.
Эшлэл
Ангилал:Астрахань мужийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Ижил мөрний суурин Ангилал:Оросын боомт Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Оросын хот
Бүгд унтаж байхад (жүжиг)
Бүгд унтаж байхад нь Английн зохиолч Рэй Күүнигийн зохиосон жүжиг юм.
Монголд 2007 онд анх удаа хошин урлагийн Шинэ үе продакшн найруулагч Найдангийн Ганхуягийн найруулгаар тогложээ. Уг жүжигт жүжигчин Н.Ариунболд, Д.Хүрэлхүү нараас гадна Р.Анхням, Монгол улсын гавьяат жүжигчин Б.Батзаяа нар тоглосон юм. Жүжгийн дууны шүлгийг Найдангийн Ганхуяг бичиж, аяыг Монгол улсын гавьяат жүжигчин Ц.Энхманлай хийжээ.
Ангилал:Жүжиг
Гол дүрийн амрагууд (жүжиг)
Үйл явдал
Америкийн Пеннсилвани муж улсын Йорк хотын баян авхай Флоренс Снайдер нас сүүдэр өндөр болж өв залгамжлагчдаа олохыг хүснэ. Олон жилийн өмнө ганц эгч нь өвөг дээдсийнхээ нутаг Англи орохоор хөлөг онгоцонд сууж далайн их манан дунд уусан одсоноос хойш төдөлгүй сураг ажиг тасарч, холбоо харилцаагүй болсон аж. Өтөл өндөр насанд гарсан Снайдер авхайтан төрсөн ганц эгчийнхээ хоёр охиныг олж өв хөрөнгө эзэмшүүлэхийг хүсч сонинд зар нийтлүүлжээ. Тэр цагийн хэрмэл жүжигчид Лео, Жэк хоёр мэх зохиож Снайдер авхайн дүүгийн охидын дүрээр очно. Авьяаслаг, ухаалаг хоёр залуу аж амьдралаа олж хүн шиг амьдрах, эдлэн газартай, орох орон, оочих аягатай болохыг хүснэ. Гэхдээ тэд яадгаа алдсан, ичих эрээлэхээ умартсан луйварчид бас биш. Жүжгийн бас нэгэн эсрэг дүр бол Йорк хотын ламтан Дункан хэмээх буянтны дүртэй, шуналтай, харамч, бас их санаатай илүү хүсэлтэй нэгэн байдаг. Буянтын дүртэй нүгэлийн сэтгэлтэн бас нэгэн хүн бол тэр хотын эмч байдаг. Снайдер ахайтны үеэл охин Мэг хэмээх ухаалаг, үзэсгэлэнт бүсгүй, эрдэм ном сурахын тулд коллежид орж суралцах чин эрмэлзэлтэй, сайхан сэтгэлт Одри бүсгүй болон бас бус хүмүүс аж төрдөг. Тэд энэ хотын ирээдүйн сайн сайхны бэлгэдэл болдог. Уг жүжгийн үйл явдал нь өнгөрсөн зууны дунд үеийн үйл явдал боловч Н.Гоголийн Байцаагч түшмэл жүжгийн үеийн Орос орон, өнөөдрийн Монголын аж байдал, амьдрал ахуй, сэтгэлгээ мэт бүтээгджээ.
Кастинг
Жүжигт Г.Амгаланбаатар Леогийн дүрд, С.Болд-Эрдэнэ Жэкийн дүрд, Д.Ганцэцэг, Т.Хулан нар тоглосон бөгөөд эдгээр жүжигчид нь бүгд 2009 оны Гэгээн Муза наадмын "шилдэг гол дүрийн эрэгтэй жүжигчин", "шилдэг гол дүрийн эмэгтэй жүжигчин", "шилдэг туслах дүрийн эмэгтэй жүжигчин" номинациудад нэр дэвшсэн байна. Мөн найруулагч Найдангийн Ганхуяг "шилдэг найруулагч" номинацид нэр дэвшжээ.
Ангилал:Жүжиг
Дэндэвийн Пүрэвдорж
Дэндэвийн Пүрэвдорж (1933 оны 10 сарын 15 - 2009 оны 3 сарын 20) нь Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын уугуул, Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн шагналт, Ардын Уран Зохиолч цолтой яруу найрагч, "Болор цом" наадмын анхны тэргүүн шагналтан (1983) юм.
Намтар
Дэндэвийн Пүрэвдорж 1933 оны 10-р сарын 15-нд Өвөрхангай аймгийн Бүрд суманд төржээ. Тэрбээр бага дунд сургуулиа төгсөөд 1953 оноос Улсын хөгжимт драмын театрт ажиллаж 1957 онд Улаанбаатар хотын намын хорооны дэргэдэх Марксизм-Ленинизмын оройн их сургууль, 1965 онд Москва хотноо М.Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургууль тус тус төгссөн. Дунд сургуульд багшилж байв. "Тоншуул" сэтгүүлийн газарт ажиллаж байгаад Улсын Төв Театрын утга зохиолын эрхлэгчээр ажиллаж байсан. МЗЭ-ийн хороонд Цог сэтгүүлийн эрхлэгч, яруу найргийн зөвлөлийн эрхлэгч зэрэг ажлуудыг хийж байв "Монгол Уран Зохиол" хэвлэлийн газрын захирлаар 1990-1993 хүртэл ажиллаж байв. 1950 оноос эхлэн уран зохиол бичих болcон.
Бүтээлүүд
Яруу найргийн олон ном хэвлүүлснээс гадна "Шивээ Хиагт", "Нүцгэн ноён" зэрэг дуурийн цомнол бичсэн. Түүний бичсэн “Чингис”, “Тусгаар тогтнол”, “Хөх даалимбан тэрлэг”,“Хар цас”, “Сэгс цагаан Богд” зэрэг бүтээлүүд нь уншигчид, ард түмний дунд ихээхэн түгжээ.
Хувийн амьдрал
Түүний анхны гэргий нь бөөрний эмч Янжин хэмээх эмэгтэй байсан талаар Д.Пүрэвдорж дурсамждаа өгүүлсэн бий. Анхны гэргийгээсээ хөндийрсний дараа тэрбээр 1971 онд Улаанбаатарт болсон Ази, Африкийн зохиолчдын их хурлын гадаад төлөөлөгчдөд үйлчилж байхдаа тухайн үеийн ГХЯ-ны ажилтан Г.Чанцал хэмээх бүсгүйтэй дотносон улмаар гэр бүл болжээ. Гомбосүрэнгийн Чанцал нь Өвөрхангай аймгийн Бүрд сумын уугуул, өөрөөр хэлбэл Д.Пүрэвдоржтой нэг нутгийн, франц хэлний орчуулагч мэргэжилтэй бөгөөд насаараа дипломат албанд ажилласан. Уг албаны шугамаар тэд хамгийн сүүлд гэр бүлээрээ Бээжин дэх ЭСЯ-нд ажиллаж амьдарч байв.
Шагнал
Уран зохиолын шилдэг бүтээлүүд "Хар цас" найраглалаараа 1969 онд МЗЭ-ийн шагнал, "Хөх даалимбан тэрлэг" "Хар цас" "Сэгс цагаан богд" Найраглалаараа 1981 онд Төрийн шагнал, 1996 онд Ардын уран зохиолч, Монголын утга зохиолын хөгжил бэхжилтэд онцгой хувь нэмэр оруулсны учир 2009 онд Хөдөлмөрийн баатар цол хүртсэн байна.
Түүний “Хар цас”, “Гэргий”, “Сэгс цагаан Богд”, “Хөх даалимбан тэрлэг” гээд олон найраглал нь монгол найргийн сор бүтээл төдийгүй, найраглалын төрөлд шинэчлэл хийсэн гэж судлаачид үздэг. Их найрагчийн “Алтан шар зам”, “Сайн нөхрийн ерөөл” зэрэг олон дуу нь монгол түмний дунд ардын дуу мэт өргөн тархжээ. Мөн түүний анхлан бичсэн "Талын туяа" найраглал монгол уншигчдын дунд зүрх сэтгххэлд ихэд хоногшин үлдсэн байна. Д.Пүрэвдорж Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон болон бусад ойн медалиар шагнагдсан юм. Түүнчлэн Төрийн шагналт, Ардын уран зохиолч, яруу найрагч Дэндэвийн Пүрэвдорж агсны мэндэлсний 80 жилийн ойд зориулан 2013 онд “Пүдо” сан түүний төрсөн нутаг Өвөрхангай аймгийн ЗДТГ-тай хамтран Д.Пүрэвдоржийн нэрэмжит цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулж, сэрэг дүрийг нь босгожээ. Хөшөөг төрийн шагналт, УГЗ, барималч Л.Болд урласан бөгөөд тус аймгийн Хүүхдийн төлөө төвийн урд талбайг их зохиолчийн нэрэмжит хүрээлэн болгосон байна.
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын яруу найрагч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол улсын ардын уран зохиолч Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналтан Ангилал:М. Горькийн нэрэмжит утга зохиолын дээд сургуулийн төгсөгч Ангилал:Бүрдийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1933 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Манай ангийн нууц (жүжиг)
Хошин урлагийн Шинэ үе продакшны бүтээл Оросын зохиолч Разумскаягийн Манай ангийн нууц (2011) жүжгийг Найдангийн Ганхуяг найруулан тавьжээ. Уг жүжигт жүжигчин Н.Ариунболд, Б.Ганбаяр нарын жүжигчид тоглосон юм. Дууны шүлгийн Н.Ариунболд бичиж, дуучин Б.Хаянхярваа дууг дуулжээ. Ангилал:Жүжиг
Агваансамдангийн Сүхбат
Агваансамдангийн Сүхбат (1971-06-30 ) нь Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харьяат, үндэсний бөхийн дархан аварга, сонирхогчдын сүмо бөхийн дэлхийн хошой аварга, Монгол Улсын гавьяат тамирчин цолтой бөх, мөн 2016 оны УИХ-ын сонгуульд МАН-аас нэр дэвшин сонгогдон ажиллаж байв.
Тэрээр Монголын үндэсний бөхийн барилдаадн "6 залуу заан" хэмээх нэгэн үеийг эзэлсэн, үзэгчдийг шуугиулж барилдаж байсан 6 бөхийн нэг бөгөөд эдгээр заануудаасаа анх удаа Улсын наадамд түрүүлж Монгол улсын Арслан болж байсан.
2001 оны наадамд 10 даван түрүүлсэн ба ингэхдээ тухайн үеийн 12 удаа Төрийн баяр наадамд түрүүлсэн Б.Бат-Эрдэнэ аваргаар давж аварга болж байв. 2001 оны наадамд 9-ийн даваанд барилдахдаа тухайн үеийн Монгол улсын заан Г.Өсөхбаярт барилдааны дараа тийрүүлэн өшиглүүлж наадмыг 2 цаг хэртэй удаашруулж байв. Энэ нь улсын наадамд хоёр бөх хоорондоо барилдаад танхайн үйлдэл гаргасан анхны тохиолдол байв.
2014 оны наадамд Дархан аварга цолтойгоор барилдан Г.Өсөхбаяр аваргатай "Зүүний магнай" булаацалдан улмаар маргаан үүсэж Зүүний магнайд А.Сүхбат гарснаар эрэмбээ батлан протоколд тэмдэглүүлэн үлджээ. Тухайн наадмын 3-ын даваанд А.Сүхбат нь Г.Өсөхбаярыг амласан явдал нь Дархан аварга Дархан аварга цолтноо амласан анхны тохиолдол болж байв. Тус барилдаанд тэрээр барилдалгүй тахимаа тайлж өгсөн.
2015 оны наадамд дахин барилдана гэдгээ хэвлэл мэдээллээр зарласан боловч түүнд Зүүний магнайг өгөхгүй гэх эсэргүүцэл Бөхийн холбоо, Наадмын бөхийн хороонд байсан тул барилдаагүй болно.
Уг маргаан нь Монгол бөхийн дүрэм нь бөөрөнхий, тойруу утгаараа яаж ч тайлбарлаж болох гэдгийг харуулсан явдал болсон юм.
2022 оны Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойгоор мөн л Зүүний магнайд гарах гэсэн боловч Г.Өсөхбаяр түрүүлэн гарч тэрээр зүлэг ногоон дэвжээнд хүндэтгэл үзүүлэн барилдалгүй өнжив.
Сонирхогчдын сүмо бөх
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 2 удаа түрүүлсэн.
Холбоос
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Дархан аварга Ангилал:Монголын бөх Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин Ангилал:Сэргэлэнгийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1971 онд төрсөн
Паписс Сиссе
Паписс Демба Сиссе (Papiss Demba Cissé, 1985 оны зургаадугаар сарын 3-нд Сенегалын Дакар хотод төрсөн) — Сенегалийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Ньюкасл Юнайтед болон Сенегалийн шигшээд тоглодог.
Замнал
Сиссе нутгийнхаа «Женерэйшн Фүүт» гэх хөлбөмбөгийн багаас 2005 оны зун Францын Мец багт очиж байв. 2005-06 оны улиралд «Шербур» багт зээллэгээр тоглож, улиралын 26 тоглолтын туршид 11 гоол оруулж байжээ. Дараахь улиралд нь Мец багтаа эргэн ирж хоёр жил тоглосон ба 2008 оны нэгдүгээр сард Шатору багт зээллэгээр богино хугацаанд тоглоод мөн л Мецдээ эргэн ирж 2009 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд одоогийн Фрайбург багтайгаа гэрээ байгуулах хүртэл тоглож байв. .
Шигшээ
Паписс Демба Сиссе нь анхны Сенегал баг дахь анхны гараагаа 2009 оны наймдугаар сарын 12-нд Конгогийн шигшээгийн эсрэг хийж хоёр гоолыг оруулсан ба баг нь өрсөлдөгчөө таван онооны илүүлгээр ялж байсан байх юм. Тэрээр тоглолт бүртээ гоолдсон амжилттай яваа.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Сенегалын хөлбөмбөгчин Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:2012 оны Африк үндэстний цомд оролцогч Ангилал:Сенегалчууд
Лонгтхань олон улсын нисэх онгоцны буудал
Лонгтхань олон улсын нисэх онгоцны буудал (Вьетнам хэл: Sân bay quốc tế Long Thành, Cảng hàng không quốc tế Long Thành) нь Вьетнамын Хошимин хотын дэргэд байх нисэх онгоцны буудал. Тус буудал нь Вьетнамын хамгийн том нисэх онгоцны буудал юм. Вьетнамын агаарын тээврийн компаниуд болох Вьетнам Эйрвэйс, Jetstar Pacific нь тус олон улсын нисэх онгоцны буудлыг голчлон ашигладаг.
Ангилал:Вьетнамын нисэх онгоцны буудал Ангилал:Азийн нисэх онгоцны буудал Ангилал:Хошимин
Дензел Вашингтон
Дензел Хэйс Вашингтон, бага (Denzel Hayes Washington, Jr., 1954 оны арванхоёрдугаар сарын 28-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин кино продюсер юм.
Вашингтон нь Алтан бөмбөрцөг болон Тониг хоёр удаа, Оскарыг хоёр удаа (Шилдэг эрэгтэй туслах дүрийн төрөлд Ялалт (1989) киногоор, Бэлтгэлийн өдөр (2001) киногоор Шилдэг эрэгтэй гол дүрийн төрөлд) тус тус хүртжээ.