cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нидерланд
Улс төрийн тогтолцоо
Нидерландын хаан албан ёсоор төрийн тэргүүн боловч Засгийн газарт буюу Сайд нарын танхимд эрх мэдлээ шилжүүлдэг. Хаан- төрийн тэргүүний хувьд олон чиг үүрэгтэй. Үүнд:- жил бүр Парламентын жилийн чуулганы эхэнд хааны айлддаг үг байдаг ( 9 дүгээр сарын 3 дахь мягмар гарагт тохиодог). Хаан ширээнээс тавьсан илтгэлд засгийн газрын ирэх оны төлөвлөгөөг танилцуулдаг байна. Хаан засгийн газар байгуулахад мөн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Сонгуулийн дараа төрийн тэргүүн фракцуудын удирдагчид, Парламентын хоёр Танхимын дарга нар, Төрийн зөвлөлийн дэд даргатай зөвлөлддөг. Тэдний зөвлөмжийн дагуу Хаан Засгийн газрын тэргүүнийг томилж болно. Өнөөг хүртэл нэг нам үнэмлэхүй олонх болсон тохиолдол нэг ч хараахан гараагүй байна. Аль намууд хамтарч хэлэлцээр явуулж эвсэл болон засгийн газар байгуулах тохиролцож гэрээ байгуулдаг байна. Энэхүү гэрээ нь эвслийн засгийн газрын ирэх дөрвөн жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөг тодорхойлдог байна. Энэхүү тохиролцоонд хүрсний дараа Хаан нь кабинет байгуулах үүрэг бүхий "тэргүүлэгч" томилдог. Ихэнх тохиолдолд "тэргүүлэгч" нь шинэ Засгийн газрын ерөнхий сайд болдог. Шинэ сайд нарыг хааны зарлигаар томилж, хаан тангараг өргүүлдэг байна.
Хууль тогтоох эрх мэдлийг хаан (нэр төдий), парламент, бага хэмжээгээр засгийн газарт олгодог. Парламент нь эхний (75 суудал), хоёр дахь (150 суудал) гэсэн хоёр танхимаас бүрдэнэ. Гол эрх мэдэлтэй хоёр дахь танхимыг бүх нийтийн шууд сонгуулийн эрхээр 4 жилийн хугацаатай сонгодог байна.
Гүйцэтгэх эрх мэдэл нь засгийн газрын гарт төвлөрдөг. Засгийн газар томоохон шийдвэрийг парламенттай зөвшилцөх үүрэгтэй тул парламентын олонхын үндсэн дээр байгуулагдана. Нидерландын сүүлийн үеийн түүхэн дэх аль ч нам парламентад үнэмлэхүй олонх болж байгаагүй тул засгийн газрууд үргэлж эвсэж бүрдүүлж ирсэн байсан.
Хүн ам
2021 оны 4 дүгээр сарын байдлаар 17 483 864 хүн амтай байна. Европын бусад орнуудтай харьцуулахад Нидерланд сүүлийн зуунд ихээхэн өссөн байна: 1850 онд 3 сая хүн амтай, 1900 онд 5 сая хүн амтай, 2000 онд 16 сая хүн амтай болж өссөн байна.
Нидерландад уугуул иргэд болох голланд, фризчууд бөгөөд олон тооны цагаачид амьдардаг. Хүн амын угсаатны бүрэлдэхүүн хэсэг: 80.7% - Холланд, 2.4% - Герман, 2.4% - Индонез, 2.2% - Турк, 2% - Суринам, 2% - Мароккочууд, 1.5% - Энэтхэгчүүд, 0, 8% нь Антилианчууд ба Арубанчууд, 6.0% нь бусад угсаатны бүлгүүд байна. Хүн амын шашин шүтлэг: 33% - протестант шашинтнууд, 31.27% - католик шашинтнууд, 6% - мусульманчууд, 0.6% - Хинду шашинтнууд, 0.5% нь Буддын шашинтнууд, 2.2% нь бусад шашныг шүтдэг. Нидерландын хүн ам нь дэлхийн хамгийн өндөр хүмүүс гэдэг: насанд хүрсэн эрчүүдийн дундаж өндөр 182.5 см, насанд хүрсэн эмэгтэйчүүдийн дундаж өндөр 168.7 см байна.
Нидерландад 16-аас доош насны хүүхдэд үнэ төлбөргүй боловсрол олгодог хуультай. Бага сургуульд 5-аас (мөн 4-ээс дээш насны эцэг эхийн хүсэлтээр) 12 хүртэлх насны хүүхдүүд суралцдаг. Энэ нь олон төрлийн боловсролын хөтөлбөрөөр ялгагдана. 12-16 насны хүүхэд бүрт заавал байх ёстой ерөнхий боловсролын сургууль нь сургалтын үйл явцад илүү жигд байдаг. Дээд боловсролыг коллеж, их сургууль эсвэл нээлттэй их сургуулиас (оройн болон эчнээ) авах боломжтой. Тус улсад 14 их сургууль байдаг (Нидерландын хамгийн эртний их сургууль нь Лейден, 1575 онд байгуулагдсан) ба насанд хүрэгчдэд зориулсан нээлттэй их сургууль байдаг байна. Дээд боловсрол нь ихэвчлэн зургаан жилийн сургалттай.
Бастнезит
Бастнезит - церийн бүлгийн болон европий агуулсан ГХЭ-ийг гаргаж авах үндсэн эх үүсвэр болох эрдэс. Е.И Семеновын /7/ тодорхойлсноор түүний химийн найрлага нь: 57% ГХЭ ; 2.6% AL203; 8.3% Fe203; 1.8%-P205; 2.8% ThO2; 2.1% -SiO2; 2.8%-CaO; 0.1% - MgO; 6.9% -F. Химийн томъёо нь (Ce, La,...)[CO3]F.
Ангилал:Химийн нэгдэл Ангилал:Ашигт малтмал
Байгаа барилгын арга хэмжээ
right|thumb|225px|[[Хеппенхайм хотын түүхэн дурсгалт захиргааны байр]]
Федерико Фасио
Федерико Хулиан Фасио (Federico Julián Fazio; 1987 оны гуравдугаар сарын 17, Буэнос-Айрес) — Аргентины хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» болон Аргентины шигшээн хамгаалагч. «Тоттенхэм Хотспур» 8 сая фунтээр элсүүлж, 2014 оны наймдугаар сарын 26-нд дөрвөн жилээр гэрээлсэн байна.
Гаднын холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Ферро Каррил Оэсте багийн тоглогч Ангилал:Севилья Атлетико багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Кадми
Зэсийн кадмитай  хайлшийг  телеграф,  телефон,  троллейбусны  цахилгаан  дамжуулах  утас  хийхэд  хэрэглэдэг. Кадмийг зэвсэг  болон  холбооны  багаж  хэрэгслийн  ган  эдлэл  бүрэхэд,  мөн  хиймэл  дагуулын  фотоэлемент,  нарны  элементүүд,  инфра улаан  туяаны  багажууд,  люминофор  хийхэд  ашигладаг.
Байгаа барилгын арга хэмжээ
Мөн барилгын шинэчлэл, хуучин барилгын сэргээн засварлалт, барилгын шилжүүлэлт нь энэ ойлголтод хамаарна.
Нэмж унших
Hrsg.: Bundesarbeitskreis Altbauerneuerung e. V. (BAKA). Vom Institut für Bauforschung e. V. (IFB): Bauen im Bestand. Schäden, Maßnahmen und Bauteile. Katalog für die Altbauerneuerung. 2. Auflage 2009. Verlagsgesellschaft Rudolf Müller, Köln. ISBN 978-3-481-02430-7.
Ангилал:Барилгын салбар Ангилал:Барилгын засвар
Линьотто
thumb|Хуучин Фиат- үйлдвэрийн барилгын харагдах байдал. thumb|Тус барилга 1928 оны байдлаар
Линьотто нь Турин хотын нэгэн хороолол ба 1916 онд энэ хороололд Фиат концерн автомашины үйлдвэрээ байгуулжээ. 1923 онд долоон жилийн дараа уг үйлдвэр ашиглалтанд орсон байна. Тухайн үедээ үйдвэрлэлийн тоноглол нь хамгийн томд тооцогдож байсан ба үүнээс гадна дээвэр дээрээ 1 км урт туршилтын замтай байсан. Бэлэн болсон автомашинууд нь үйлдвэрлэлээс гармагцаа дээвэр дээр шалгагддаг байв. 1970-аад он хүртэл 80-аад загварын машин үйлдвэрлэжээ. 1982 онд уг үйлдвэр бүрэн хаагдав.
Уг хороолол нилээд уналтанд орсоны улмаас уг үйлдвэрийн газрын талбайг сайжруулахыг иргэдийн зүгээс хүссэн байна. Олон удаагийн иргэдийн цуглааны дараа захиргаанаас уг талбайг шинэчлэн засварлах архитектурын уралдаан зарлажээ. Уг уралдаанд Ренцо Пианогийн төсөл шалгарсан ба концертын заалтай урлаг- үзэсгэлэнгийн төв, мультиплекс кинотеатр, 5 одтой Le Meridien зочид буудал, худалдааны төв ба уг байгууламжийн төрхийг хадгалсан дээвэр дээр нь Pinacoteca Giovanni e Marella Agnelli урлагийн музей байгуулсан байна. 1989 онд уг барилгын өөрчлөлт дуусав.
Гадаад холбоос
Ангилал:Турин Ангилал:Фиат
Ард түмэн
Ойролцоо - Ард олон, улсын иргэд
Доорх хүн ардын бүлэг бүрийг илэрхийлж чадах холбоо үг.
Эрэмбэ, дараа
Ангилал:Ардын урлаг судлал Ангилал:Нийгэм судлал Ангилал:Үндсэн хуулийн эрх зүй Ангилал:Олон улсын эрх зүй Ангилал:Угсаатны зүй
Кино (хамтлаг)
Кино хамтлаг нь 1982 онд Ленинград хотод байгуулагдсан хамтлаг юм. Виктор Цой '''кино хамтлагийг үүсгэн байгуулж, ахлаж, хамтлагийн бүх дууны үг хөгжмийг бичсэн юм. Кино хамтлаг студийн 7 цомог ба хэд хэдэн цуглуулга цомог гээд 90 гаруй дуу гаргасан. 1990 онд Виктор Цой-ийг нас барсны дараа хамтлаг сүүлчийн альбомоо гарган тарсан юм.'''
2019 онд үлдсэн гишүүд эргэн нэгдэж, 2021 оноос концертоо дахин хийж эхлэсэн юм.
1981 онд хамтлаг Палат №6 гэх нэртэйгээр байгуулагдав. Удалгүй хамтлаг Алексей Толстой-ийн зохиолоос сэдэвлэн хамтлагийн нэрийг Гарин и Гиперболоиды гэж солив. Хамтлаг Виктор Цой, гитарчин Алексей Рыбин, бөмбөрчин Олег Валинский гэх хүмүүсээр бүрдсэн байв. Тэд хөгжмөө тоглож эхэлсэн ч, Олег Валинский цэрэгт татагдав. 1982 оны хавар тэд Ленинградын рок клубт тоглож эхлэн, тэр үедээ дуучин Борис Гребенщиковтой танилцав. Энэ үеэр хамтлагийн нэрийг илүү дуудахад, цээжлэхэд амархан болгохын тулд Кино гэж өөрчлөв.
1982 онд Кино хамтлаг анхны цомог болох "45" цомгоо гаргав. Хамтлаг ердөө хоёр гишүүнтэй байсан тул Ангилал:1981 онд байгуулагдсан Ангилал:Оросын хөгжмийн хамтлаг
Ховд (салаа утга)
Ховд нь дараах утгуудын алийг ч зааж болно:
Мартелл Уэбстер
Холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Авлига
Ангилал:Монголын эрүүгийн эрх зүй Ангилал:Эдийн засгийн гэмт хэрэг
Марчин Гортат
Марчин Януш Гортат (Marcin Janusz Gortat, 1984 оны хоёрдугаар сарын 17-нд Лозь хотод төрсөн) — Польшийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Вашингтон Уизардс багийн төвийн тоглогч юм. Гортат драфтад оролцож 55-аар шалгарсан ч (Финикс Санс) Америкт очоогүй бөгөөд хоёр жилийн дараа буюу 2007 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд НБА-гийн хөгжлийн лигийн Анахайм Арсенал багийн хүсэлтээр ирсэн юм. НБА-гийн анхны тоглолтоо Орландо Мэжик багийн бүрэлдэхүүнд багтан 2008 оны гуравдугаар сарын 1-нд Нью Йорк Никс багийн эсрэг хийж байв. 2007–08 оны улирлын эцэс гэхэд тэрээр 14 тоглолтонд оролцоод зогсохгүй плей-оффын найман тоглолтонд оролцжээ. 2009 оны дөрөвдүгээр сард нэг тоглолтонд 43 минут тоглохдоо 18 самбараас бөмбөг авалт, 10 оноо авсан нь Гортатын хувьд хамгийн их самбараас бөмбөг авалт хийсэн үзүүлэлт байсан юм. Түүнчлэн тухайн жилдээ НБА-гийн шувтаргын тоглолтонд шалгарсан анхны Польш тоглогч билээ. 2010 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд Финикс Санс баг руу Винс Картер, Микаель Пьетрус нарын хамтаар худалдагдан очсон юм. Вашингтон хотын багт 2013 оны аравдугаар сарын 25-нд элсчээ. Түүний эцэг Януш Гортат нь 1972 оны Мюнхений болон 1976 оны Монреалийн олимпийн боксын төрөлд хүрэл медаль хүртэж байсан бол эх нь волейболын тамирчин, дүү нь боксчин бөгөөд Гортат өөрөө өндрийн харайлт, хөлбөмбөгт авъяастай байв.
2012 оны сүүлээр Польшийн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан билээ.
Монацит
Монацит: Химийн томъёо нь (Ce, La,...)PO4, Монацит нь ГХЭ ба торийн фосфат юм. Энэ нь эдгээр элементийг үйлдвэрлэх үйлдвэрийн үндсэн түүхий эд болдог. Үндсэн нөөц нь Энэтхэг, Бразил, Австали, Малайз зэрэг далайгаар хүрээлэгдсэн бусад орнууд болон далайн эрэг хавийн элсэрхэг хурдаст бөөгнөрсөн байдаг. Монацит нь ерөнхийдөө торийн ислийг 50-70 хувь, ураны ислийг 0.1-0.4 хувь агуулдаг. Монацитын баяжмалын найрлага орон болгонд харилцан адилгүй байдаг. Энэ эрдэс дэх ГХЭ-ийн ихэнхи хувь нь церийн бүлгийн элементүүд байна. Иттрийн бүлгийн элементүүдийн концентрат нь 1 хувиас хэтэрдэггүй ба зарим тохиолдолд 5-6 хувь хүрдэг. Байгальд монацит нь ильменит, рутил, циркон, гранат, магнетит, турмалинтай хамт тохиолддог. Техникийн хэрэглэж болохуйц уурхай нь 0.1-5 хувийн монацит агуулсан байна.
Марчин Гортат
Холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Польшийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч Ангилал:Польшууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Монацит
Ангилал:Химийн нэгдэл Ангилал:Ашигт малтмал
Ховд сум (Увс)
Ховд нь Увс аймгийн сум юм. Аймгийн төв Улаангомоос 200 км зайтай оршдог бөгөөд Бугат, Шивэр, Ховд, Ачит гэсэн 4 багтай.
Түүх
1924 онд Ховд баруун гол сум нэртэйгээр байгуулагдсан манай улсын ууган сумдын нэг бөгөөд тус сумаас 1956 онд одоогийн Ховд аймгийн Мянгад сум руу Чацарганат багийг, Увс аймгийн Өмнөговь сум руу Улиастай, Баянгол багийг тус тус шилжүүлжээ. Харин Увс аймгийн Бөхмөрөн сумаас Ачит багийг тус суманд шилжүүлсэн байна.
Шилжихээс өмнөх Чацарганат багийн буюу тэр үеийн Ховд сумын 8-р багийн иргэдээс МУ-ын гавьяат багш, ШУ-ны доктор Гун-Аажив, МУ-ын гавьяат жүжигчин М.Бадам, Уулын спортын ОУХМ Г.Цэрэннадмид, Улиастай, Баянгол буюу тэр үеийн Ховд сумын 7,9-р багийн иргэдээс Төрийн сайд, генерал Б.Дэжид, төрийн шагналт, доктор Х.Цагаан, МУ-ын гавьяат эдийн засагч, төрийн сайд, доктор Э.Бямбажав, төрийн сайд, доктор Б.Эрдэнэсүрэн, ШУ-ны доктор Х.Цоохүү, төрийн сайд А.Пүрэвжав, доктор Б.Насанжаргал, Ц.Даш нарын алдартнууд төрөн гарч Ховд сумаараа овоглож байжээ.
Газарзүй
Аймгийнхаа баруун хэсэгт Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур, Баяннуур, Алтанцөгц, өөрийн аймгийн Өмнөговь, Тариалан, Улаангом, Бөхмөрөн сумуудтай хиллэн оршдог. Сумын төв нь Ховд голынхоо эрэг дээр оршдог бөгөөд зуны улиралд 50 км нүүж Нуурын булаг хэмээх газар зусдаг онцлогтой. Байгалийн үзэсгэлэнт газар ихтэй, Ховд голоо дагасан бургас, улиас, хусан шугуйтай, Алтайн салбар уулс болох Хархираа-Түргэний уулсдаа хар модон ойтой, мөнх цаст уулстай, Ховд, Шивэр, Нуурын булгын голуудтай, Ачит, Шаазгай нууртай, Бугат багийн нутагт 108 ширхэг 5 өнгийн нуур байдаг. 18 метрийн өндрөөс унах Гоожуурын хүрхрээ энэ нутагт бий. Увс нуурын ай сав дэлхийн өвд бүртгэгдсэнтэй холбоотойгоор энэ сумын зуслангийн газар нутаг тусгай хамгаалалттай болсон. Янгир, ирвэс, зэрлэг гахай, хойлог, алтангургалдай, тарвага зэрэг ховордож буй амьтад энэ нутагт бий.
Хүмүүс
Тус сумын бахархалт хүмүүс, үр хойчис:
Хөдөлмөрийн баатар Р.Пүрвээ, төрийн соёрхолт уурхайчин Ц.Дорж, төрийн соёрхолт, МУ-ын ХАА-н гавьяат, доктор, дэд профессор Б.Балган, МУ-ын СГЗ Ө.Нарангэрэл, МУГБагш П.Батаа, МУ-ын Ардын багш, МУГБагш, ШУ-ны доктор, профессор, хурандаа Г.Мягмаржав, Гавьяат механикжуулагч Доржийн Батаа, МУ-ын гавьяат хуульч, УМБГ болон НЦГ-ын дарга асан хурандаа Ж.Бумнанжид, ХТАЗүтгэлтэн, төрийн зүтгэлтэн Цулдган, Төрийн сайд, ШУ-ны доктор Ж.Чогдон, Төрийн сайд, ОББЭЭСайд Д.Ёндон, ОББЭЭСайд Б.Лочин, "тэргүүн шадар" дипломатич Б.Нацагдорж, НАХЯ-ны тусгай газрын дарга, чекист, хурандаа Ч.Эрдэнэ, МУ-ын хошууч генерал, ОБЕГ-ын дарга Г.Ариунбуян, МУ-ын аварга малчин, улсын сайн малчин Б.Загиржав, Цэрэнчимэд, Баатаржав, Өлзийбат, А.Дансран, Ц.Нянгар, Д.Пүрэв, Д.Шавганц, О.Минжин, Б.Янжив, Б.Маням, Т.Дамба, Балжинням, Буянжаргал, А.Гантулга, С.Түмэн-Өлзий, Б.Хөөхуяг, Улсын харцага Г.Намсрайжав, улсын начин Ж.Гэлэг, Улсын начин, доктор Г.Даваасамбуу, БОЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга, МНН-ыг үүсгэн байгуулагч анхны дарга, доктор Д.Басандорж, доктор Е.Моголцог, Д.Пүрэв, Г.Даваасамбуу, Г.Эрдэнэчимэг, М.Баярпүрэв, Б.Цоггэрэл, Увс аймгийн дарга Хөхнүдэн, Увс аймгийн орлогч дарга М.Пунцаг, М.Батжаргал,Чөлөөт бөхийн Ази тивийн аварга, МУ-ын 5 удаагийн аварга, аймгийн арслан, ОУХМ Н.Баярмагнай, Самбо бөхийн Ази тивийн аварга, самбо бөхийн улсын аварга, ОУХМ Д.Цэрэндулам, Жүдо бөхийн МУ-ын 2 удаагийн аварга, Жүдо бөхийн дэлхийн цомын 2 хүрэл медальт, ОУХМ, Сумо бөхийн дэлхийн аварга, Самбо бөхийн дэлхийн аваргын хүрэл медальт, Монгол Улсын даян аварга Н.Батсуурь, аймгийн арслан А.Тэсхүү, Ж.Отгон, Л.Энхсаруул, СТА, Нисванис хамтлагийн ахлагч Л.Энх-Амгалан, Увс аймгийн Боловсролын хэлтсийн дарга, нийслэлийн 33-р сургуулийн захирал И.Ноосгой, цэргийн хэлтсийн дарга Б.Сааралдай, санхүү хэлтсийн дарга, Монголбанкны захирал М.Саарал, Архангай, Увс, Дархан-Уул аймгийн Цагдаагийн газрын дарга хурандаа Ц.Намсрайжав, ТЭХЯ-ны хэлтсийн дарга, МУ-ын зөвлөх инженер Ж.Цээлэйсүрэн, ТЕГ-ын хэлтсийн дарга Э.Гүнчин, МХЗЭ-ийн Төв хороо, ЭМЯ-ны газар, хэлтсийн дарга Р.Гомбожав, УБЕХорооны(одоогийн Монголбанк) хэлтсийн дарга С.Булган, Сангийн яамны газрын дарга, Эдийн засаг хөгжлийн яамны газрын дарга И.Батхүү, аймгийн Боловсролын газрын дарга С.Дашням, аймгийн Нийгмийн бодлогын хэлтсийн дарга Д.Баяраа, аймгийн Цаг уурын дарга Б.Пүрэвсүрэн, Шуудан илгээмжийн гаалийн газрын дарга Б.Даваасүрэн, нийслэлийн 14-р сургуулийн захирал Э.Гунгаажав, 59, 130, 89 сургуулийн захирал Р.Энхбаяр. Тус сумаас цэрэг, цагдаа, тагнуулын 29 хурандаа төрсөн онцлогтой сум.
Сумын өнөөгийн байдал
Зах зээлийн нийгэмд шилжсэнээс хойш улс орон даяар бий болсон төвийн бүс рүү шилжих ба Ховд сумынхан нь "Шаазгайн нуур" гэх хавь луу шилшиж ба их нүүдэл тус сумыг мөн л дайрч тус сумын иргэд Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт хотууд болон Төв, Сэлэнгэ аймгийн сумдад олноороо шилжин суурьшаад байна. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд сумын хөгжилд ахиц гарч, 24 цагийн эрчим хүчтэй, гар утасны дэд бүтэц, шилэн кабель орсон, сум орон нутгийн барилгуудыг шинэчилж засварласан, төр засгаас алслагдсан бүс нутагт зөв бодлого барьж ажиллаж эхэлсэн нь нүүдлийг сааруулж байна. Мал сүрэг өсч, эсгийний, загасны гэх мэт жижиг үйлдвэрүүд бий болж, чацаргана, хүнсний ногоо тарьдаг өрхийн тоо эрс ихэсч байна.
Сум маань 2011 онд улсын тэргүүний сумаар, Соёлын төв 2012 онд улсын тэргүүний соёлын төвөөр шалгарч, төрөлх нутагтаа буй Ховдчууд сэтгэл санаа өөдрөгөөр ажиллаж, амьдарцгааж байна.
Бат-Өлзий сум
Монгол улсын Өвөрхангай аймгийн хойд захаар Хангайн нуруунд оршдог, арван есөн сумынх нэг бол Бат-Өлзий сум юм. Байгалийн үзэсгэлэнт газрууд болох Улаан цутгалан, Найман нуурын сав газар, Орхоны хөндий зэрэг олон үзэсгэлэнт газруудтай. Улсын нийслэлээс баруун урагш 452 км, аймгийн төв Арвайхээр хотоос баруун урагш 124 км давхиж байж сумын төвд хүрдэг.
Улаан цутгалан
Улаан цутгалан нь Өвөрхангай аймгийн Хархорин хотоос 132 км зайтай, Орхон голын баруун биед цутгах Улаан голд үүссэн 20 гаруй метр өндрөөс буух 10 орчим метр өргөн хүрхрээ юм. Орхон гол нь Гятрууны нуруунаас Хархорин сум хүртэлх 130 километр газарт галт уулын хүрмэн чулуун дундуур урсдаг. Дөрөвдөгч галавын үед Хангайн нуруунаас эх авах Цагаан азарга голын эхэнд галт уул дэлбэрэн оргилж түүний халуун хайлмал бодис нь Орхоны хөндийг уруудан урсаж хэдэн арван км зузаан хүрмэн чулуун хучлага  үүсгэжээ. Тэр хүрмэн чулуун хучлагыг Орхон гол хөрөөдөж урссаар таслан өнөөгийн энэ хавцлыг үүсгэсэн ажээ. Хүрхрээгээс баруун хойшоо Бага хүрхрээ гэж нэг боргио бий.
Төвхөн хийд
Төвхөн  хийд нь Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий  сумын  нутаг далайн төвшнөөс  дээш 2300 м  өндөрт өргөгдсөн Төвхөн  ширээт  уулын оройд  оршдог. Төвхөн хийдийг анхдугаар Богд Өндөр Гэгээн Занабазар 19 насандаа буюу 1654 онд  үүсгэн  байгуулжээ. Хийд нь нямба, бясалгалд зориулан алслагдсан зайтай, битүү ой модоор хүрээлэгдсэн уулын оройд байгалийн сайхан газарт бүтээгдсэнээрээ онцлог юм. Хийдийн баруун талд шүтээний хэсэг, зүүн  талд нь жас байрлана.
Онцлог
Өвөрхангай аймгийн байгалийн цогцолбор болоод түүхэн цогцолбор байдаг. Өвөрхангайн олон алдартнуудын нутаг.
Шүүмж
Дэд бүтэц хөгжөөгүй буюу засмал, асфальтан зам харгуй байхгүй. Тохь тухтай орчин үеийн зочид буудал, ариун цэврийн байгууламжгүй.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өвөрхангай аймгийн сум
Жэймс Корсон
Жэймс Хант "Жим" Корсон (James Hunt "Jim" Corson; 1906 оны 1 сарын 14 - 1981 оны 11 сарын 12) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч.
Корсон Номхон Далайн Их Сургуулийг бакалавр, Өмнөд Калифорнийн Их Сургуулийг магистр зэрэгтэйгээр дүүргэжээ. Тэрээр оюутан байхдаа Нидерландын нийслэл Амстердамд зохиогдсон 1928 оны зуны олимпод оролцож, зээрэнцэг шидэлтийн төрөлд 47.10 метрийн амжилтаар хувийн дээд амжилтаа тогтоосон хэдий ч хүрэл медаль хүртсэн.
Корсон хожим Номхон Далайн Их Сургуульдаа хөнгөн атлетик, америк хөлбөмбөгийн дасгалжуулагчаар ажиллаж байсан бөгөөд 1972-73 онд Вилламетт Их Сургуулийн түр ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байжээ. Тэрээр уг хоёр их сургуулиас хүндэт доктор цол хүртсэн.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын зээрэнцэг шидэгч Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1928 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1906 онд төрсөн Ангилал:1981 онд өнгөрсөн‎
Берат хошуу
Берат хошуу (Qarku i Beratit) — Берат хотод төвлөсөн, Албани улсын 141944 хүнтэй хошуу.
Ангилал:Албанийн хошуу
Ксенотим
Химийн томъёо нь YPO4. Энэ нь иттри ба бусад ГХЭ-ийн фосфат ба иттрийг гарган авах гол түүхий эд юм. Энэ эрдэс нь иттрийгээс гадна их биш хэмжээгээр ГХЭ /голлон иттрийн бүлгийн элементүүд / мөн цирконы исэл, цагаан тугалганы исэл, цахиурын исэл, торийн ислийг агуулдаг.
Иттрийн агуулга нь 63.1 хувь хүрдэг. Харин баялаг хүдэр нь 25-35 хувийн иттрийн ислийг агуулдаг. Ксенотим нь монациттай адил фосфат юм.
Ангилал:Химийн нэгдэл Ангилал:Ашигт малтмал
Шугам зураг
Шугам зураг гэдэг нь инженерчлэгдсэн биетүүдийг тодорхойлон зурдаг, техникийн зургийн нэг салбар юм. Түүний тухай ерөнхий ойлголтыг анх Каспор Монж дэлгэрүүлсэн.Шугам зураг бол техникийн хэл мөн
Ангилал:Шугам зураг
Кэтрин Зета-Жонс
Кэтрин Зета-Жонс (Catherine Zeta-Jones, CBE, 1969 оны есдүгээр сарын 25-нд төрсөн) нь Уэльсийн жүжигчин, дуучин юм.
Замнал
Тайзны замналаа бага наснаасаа эхэлсэн тэрээр Британий болон Америкийн телевизийн ба уран сайхны олон олон кинонд гол болон туслах дүрүүд бүтээж байсан бөгөөд Холливүүдийн замналаа 1998 онд Зоррогийн баг тулаант кино, 1999 онд Ан гэмт хэргийн триллер кинонуудад тоглож эхэлж байв. Харин 2000 онд Майкл Дуглас, Бенисио дель Торо, Дон Чидл, Сальма Хайек зэрэг ансамблей жүжигчидийн тоглосон Траффик киноны Хелена Айалагийн дүрээр Алтан бөмбөрцөгийн Шилдэг эмэгтэй туслах дүрийн шагналд анх удаа нэр дэвшиж амжилт олж байв.
Зета-Жонс алдарт Бродвейн Чигаго хөгжимт жүжгээс сэдэвлэн 2002 онд Роб Маршаллын найруулсан хөгжимт драмын төрлийн Чигаго кинонд Велма Келлигийн дүрийг бүтээж Оскар, БАФТА, Гилдийн шагналыг тус тус хүртэж улмаар Алтан бөмбөрцөгийн хөгжимт инээдмийн киноны Шилдэг эмэгтэй дүрийн номинацид нэр дэвшиж байв. Оскар хүртсэн тэрээр түүний дараа 2003 онд Жорж Клуни, Жеффри Раш, Билли Боб Торнтон нарын Оскартнуудтай романтик, инээдмийн төрлийн Тэсэшгүй араншин кинонд, 2004 онд гэмт хэргийн сэдэвтэй инээдмийн төрлийн Оушений арванхоёр найз кинонд Жорж Клуни, Брэд Питт, Мэтт Дэймон, Энди Гарсиа, Венсан Кассель, Жулия Робертс нарын ансамблейтай хамт, Том Хэнксийн гол дүрд нь тоглосон Нисэх онгоцны буудал кинонд онгоцны үйлчлэгч Амелиа Уоррений дүрд тус тус тоглосон билээ.
Доун Фрэнч болон Женнифер Саундерс нарын Британий алдартай элэглэгч нарын Фрэнч ба Саундерс теле шоунд Зета-Жонсыг Кэтрин Спартак-Зета-Дуглас-Жонс нэртэйгээр ээлжит цувралаараа элэглэсэн нь шоу нэвтрүүлгийн нэрийг ихэд өргөж өгсөн гэдэг. Дэлгэрүүлбэл Зета-Жонсын хадам аавын нь тоглосон (Спартак киноны үйл явдлаар зохиомжилж Америк, Уэльс аялгыг хэт хатуулаг болгон ярилцдаг болоор Фрэнч, Саундерс нар элэглэн тоглодог билээ.
Түүнчлэн Зета-Жонсын зургийг Allure, Harper's Bazaar, W, Vanity Fair болон Vogue зэрэг маш олон сэтгүүл, хэвлэл нүүр, гол гол хуудсууддаа тавьж байсан бөгөөд People сэтгүүлийн "1998 оны Хамгийн дур булаам хүмүүс" санал асуулгын 68-д, FHM ' сэтгүүлийн "2005 оны дэлхийн хамгийн сэтгэл татам 100 эмэгтэй" жагсаалтын 82-т, VH1 ' сэтгүүлийн "Халуунаас халуухан 100 бүсгүй" жагсаалтын 50-д тус тус эрэмбэлэгдэж байжээ.
Хувийн амьдрал
Зета-Жонс нөхөр Майкл Дугластайгаа 1999 оны гуравдугаар сараас эхлэн үерхэж байгаад 2000 оны арваннэгдүгээр сарын 18-нд Нью-Йорк хот дахь Плаза зочид буудалд сүр дуулиантайхан гэрлэжээ. Тэд хоёр хүүхэдтэй ба хүү Дилан Майкл Дуглас нь (хожим нь Дилан Томас болсон) 2000 оны наймдугаар сарын 8-нд мэндэлсэн ба анхны хүүхдээ тээж явахдаа Траффик кинонд тоглож байжээ. Охин Кэрис Зета-Дуглас нь 2003 оны дөрөвдүгээр сарын 20-нд мэндэлсэн бөгөөд одоо гэр бүлээрээ Нью-Йоркт амьдарцгаадаг ч дэлхийг тойрон аялан болон суурьшин амьдардагаараа онцлогтой гэр бүл юм. Мөн түүнчлэн Барбадос, Бермуд, Манхэттен, Аспен, Кэбэк, Мальорка зэрэг арал улс, Франц, Канадын мужуудад үнэт цаасны томоохон хувьцаа эзэмшихийн сацуу бүгдэд нь гэр, эдлэн газруудтай гэдэг.
Холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Европын кино академийн шагналтан Ангилал:Тони шагналтан Ангилал:Уэльсийн жүжигчин Ангилал:Дуу оруулагч Ангилал:Уэльсчүүд Ангилал:Их Британийн хүн
Жиньдандаогийн хядлага
Улаан малгайтны бослого (англи:Jingdandao incident) нь 1891 онд Хятад тариачин Ян Ей Чуан удирдсан, хятад тариачдын самуун дэгдэж, Өмнөд Монголын 49 хошууны Зостын чуулган, Зуу Удын чуулган ы нутгийг хамарсан. Нийт 150,000 - 500,000 гаруй монголчуудыг хядсан нь монголчууд ын түүхэнд монгол үндэстний эсрэг хамгийн том геноцидүүдийн нэг болсон юм. Дараа нь энэхүү алан хядлагыг бослого хэмээн Хятадууд нэрлэж өөрсдийгөө өмөөрсөн юм.
Бослого гарсан нь
Нангиад нар “Монгол хүнийг нь алж, газрыг нь булаая!” гэж уулгалан, Чин улс ын засаг захиргааны түшмэдтэй хуйвалдаж, Зостын чуулган д (одоогийн Улаанхад), Харчин гурван хошуу, Зуу Удын чуулганы Аохан хошуу, Баарин хоёр хошуу зэрэг олон хошуу нутгийг хамарч, 48 өдөрт 150,000 - 500,000 гаруй монголчуудыг хяджээ.
Монголчуудыг мянга мянгаар нь бөөгнүүлж, нэг ч хүн үлдээлгүй алж байв. Нялх хүүхдийг хөлөөс нь барин савах, жадны үзүүрт өлгөх зэргээр хороож байлаа. Жирэмсэн эхийн гэдсийг хүүлж, ургийг нь харуулна. Хожим тэр хүмүүсийг оршуулах гэхэд толгой байвч бие үгүй, бие байвч толгой үгүй, бие толгой байвч мөчис үгүй гэхчлэн үзэшгүй аймшигт дүр зураг угтжээ. Маш болхи зэрлэгээр цавчилж, цохилж, тамлаж зовоож хядсан аж.
Үр дүн
Тус хядлага болж өнгөрсөнөөр дараах үр гарсан.
Судлагдсан байдал
Хятад ын улс төрийн үзэл сурталд дарагдаж ирсэн нь бүрэн сайтар судлахад саад болж байгаа юм. Өвөр монголчууд энэ асуудлыг сөхөхөд хятадууд ''“Танай Монголын байлдан дагуулагчид 30 сая хятад хүнийг алсан. Түүний л хариу байгаа биз”'' гээд тоодоггүй аж.
Монгол эрдэмтэдийн зүгээс тавьдаг санал нь дараах зүйл дээр төвлөрч байдаг. Энэхүү улаан малгайтны (улаан алчууртны) урвалгаан нь хожмын улаан алчууртны буюу Шударга нударгын (Ихэтуаний) бослогын эх үүсвэр болсон гэж үздэг.
Эшлэл
Ангилал:Монголын түүх
Зураг төсөл
Зураг төслийн үндэс Францын эрдэмтэн Гаспар Монжийн (1746-1818) бүтээлүүдэд тусгалаа олсон нь техникийн зураг зүйн шинжлэх ухааны эхлэл болжээ. Проекц дүрслэл байгуулах анхны оролдлого манай эриний өмнөх үеэс эхэлсэн бөгөөд XIV-XVII зууны эцэс гэхэд проекц дүрслэл байгуулах төгс аргууд хэдийн бий болжээ. Эдгээр аргуудыг Францын эрдэмтэн Гаспар Монж анх нэгтгэн дүгнэснээр дүрслэх геометрийн шинжлэх ухаан үүссэн түүхтэй.
Ангилал:Зураг зүй
Влёра хошуу
Влёра хошуу (Qarku i Vlorës) — Влёра хотод төвлөсөн, Албани улсын 175640 хүнтэй хошуу.
Ангилал:Албанийн хошуу
1981 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1981 оны (Ардын хувьсгалын 60 жилийн ойн) улсын баяр наадмын торгон ногоон дэвжээнээ 512 бөх үнэн хүчийг үзэн барилдсанаас Увсын Хорлоогийн Баянмөнх аварга түрүүлж, Өвөрхангайн Дашдоржийн Цэрэнтогтох аварга үзүүрлэжээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
2014-2015 оны НБА-гийн улирал
2014-2015 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 69 дэх улирал юм.
Тэмцээн 2014 оны аравдугаар сарын 28-нд эхэлж, 2015 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд өндөрлөнө.
Дорнод бүс
<ol>
Өрнөд бүс
Тэмдэглэгээний тайлал
Гадны холбоос
#2014/15 НБА
Миэ
Миэ аймаг нь умраас өмнө рүү 170 км, дорноос өрнө тийш 80 км үргэлжилсэн, газар орны байдлын хувьд уул, тал, хөндий, элсэн эрэг бүхий далай тэнгисийн эрэг хосломол нутагтай.
Газар зүй
Нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр 5.776.56 га агаад аймгууд дотроо 25-д ордог, Хоншюү арлын төв дунд хэсгийн ихээхэн тохиромжтой байрлалтай. Тоокёогоос 2,5, Кёотогоос 2, Оосака, Нарагаас 1 цаг явж хүрдэг. Миэ аймаг хэдэн мянганы тэртээгээс “Умашикү күни” буюу гоо сайхны эх орон гэдгээрээ алдаршсан нь гагцхүү байгалийн үзэсгэлэнтэй нь төдийгүй зартай сайхан хоол хүнстэй нь холбоотой ажээ.
Түүх
Энд хүмүүс анх 10 мянган жилийн тэртээ суурьшсан ба VII зууны эцсээр, Кофүны үеийн дараа энд эзэн хаан Саикүгийн ордонг барьж босгосон нь одоогийн Мэива хот болно. Эдогийн үед өдгөөгийн мужийн нутаг дэвсгэрийг феодалын хэд хэдэн эзэмшилд хуваасан агаад Күваны болон Аноцү боомтыг барьсан, тээврийн гол судас нь Тоокайдо болон Исэг зорих мөргөлчдийн зам тус мужаар дамждаг.
Эдийн засаг
Аймгийн сүлд тэмдгэн дээр Хирагана цагаан толгойн “ми” үеийг урнаар угалзлуулан дүрсэлсэн нь мужийн нэрний эхний үе болно. Сум хэлбэрийн гурвалжин нь хөгжил дэвшлийг, дугуй хэсэг нь алдарт сувдны үйлдвэрлэлийг бэлгэднэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Японы аймаг
Хрисопий Деветзи
Хрисопий "Пиги" Деветзи (Χρυσοπηγή Δεβετζή, 1975 оны 10 сарын 2-нд төрсөн) нь Грекийн хөнгөн атлетикч, гурвын харайлт, уртын харайлтын тамирчин юм.
Деветзи шигшээ тэмцээнд урьдчилсан шатнаасаа илүү муу харайх нь олон байдаг тул дэлхийн шилдэг гурвын харайгчдын нэг боловч томоохон тэмцээнүүдээс алтан медаль хүртэж байгаагүй билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Грекийн гурвын харайгч Ангилал:Грекийн уртын харайгч Ангилал:Грекийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Грекийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Грект Ангилал:Грекчүүд Ангилал:1976 онд төрсөн
Гирокастра хошуу
Гирокастра хошуу (Qarku i Gjirokastrës) — Албани улсын хошуу. Төв нь Гирокастра хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Балучистан
Пакистан улсын дөрвөн мужийн өрнө өмнө талынхыг нь Балучистан (بلوچستان; Balochistan; Белуджистан) гэдэг. Улсын газар нутгийн 44% нь болдог.
Пакистаны Балучистан мужтай яг залгаад хойд ба баруун талаар нь Афганистанд Балучистан гэж нэрлэгдэх нутаг, Иранд Систан-Балучистан муж байдаг. Эдгээр газар нь түүхэн хугацааны турш хамтдаа "Балучистан" («Балуч орон» гэх утгатай) гэж нэрлэгдсээр ирсэн. Үндсэн хүн ард нь Балуч гэдэг нэрээр бусад угсаатнаас ялгардаг учраас тэр юм. Дэлхийд 9 сая орчим Балуч хүн байдгаас 6.2 сая нь Пакистанд суурьшдаг. Балучуудын ярилцах Балуч хэл Иран хэлний бүлэгт багтдаг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Пакистаны засаг захиргааны гишүүнчлэл
Дибра хошуу
Дибра хошуу (Qarku i Dibrës) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌᠋Пешкопия хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Шакил О'Нил
Шакил Рашоун О'Нил (Shaquille Rashaun O'Neal, 1972 оны гуравдугаар сарын 6-нд Нью-Жерси мужийн Ньюарк хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн алдартай сагсан бөмбөгчин юм. Орландо Мэжик, Лос-Анжелес Лейкерс, Майами Хит, Финикс Санз, Кливленд Кавальерс, Бостон Селтикс багуудад тоглож байлаа. Сагсан бөмбөгийн спортоор мэргэжлийн тамирчдын мөрөөдөөд хүрч болох бүхий л шагналуудыг хүртэж чадсан түүнийг Лейкерс багаас өмсгөлийн нь 34 дугаарыг мөнхөлсөн байдаг билээ. Тодруулбал, тэр довтлогч Коби Брайанттай 1996–2004 оны хооронд сэргэн мандалтын давалтгааг бий болгосон үлэмж биет. О'Нил авъяаслаг сэтгүүлч, рэппер тэрбээр одоо спортын TNT сувгийн хөтлөгч-тайлбарлагчаар ажиллаж буй.
Догсомын Бодоо
Ардын намыг үүсгэн байгуулалцсан нь
1919 оны намар Хятадын генерал Сю Шүжан Монголын автономитыг унагах үед Бодоо нь Консулын дэнжийн нууц бүлгэмийг хэсэг нөхдийн хамт үүсгэн байгуулжээ. Уг бүлгийн цөм нь Бодоогоос гадна түүний орос хэлний орчуулагч байсан Хорлоогийн Чойбалсан, лам Дамбын Чагдаржав нар байжээ. Улмаар Сангийн яамны түшмэл Жамьян, залуу лам Д.Лосол, Жигмиддорж зэрэг хүмүүс ч нэгдсэн байсан байна. Мөн яг энэ үед Гаалийн хорооны түшмэл Солийн Данзан Зүүн хүрээний нууц бүлгэм гэгчийг үүсгэн байгуулсан ба уг бүлэгт Цэргийн яамны түшмэл Дансранбилэгийн Догсом, Магсаржав хурцын Дугаржав, тухайн үед хэвлэлийн үйлдвэрийн үсэг өрөгч байсан Дамдины Сүхбаатар, Галсан, Тогтох, Даш, буриад Балсанов зэрэг хүмүүс уг бүлэгт багтаж байжээ. 1920 оны эхээр уг хоёр бүлгэм нэгдэж Хятадын дарангуйллыг буруушаасан ухуулах хуудсууд тараах, Их Хүрээн дэх Үндэсний Хувьсгалт Арми цэргийг хүч, байрлалыг судлах, Богд хаан болон бусад томоохон ноёд язгууртнуудын үзэл бодлыг тандах зэрэг ажлуудыг хийж байжээ. Бодоогийн холбоо тогтоосон большевик оросуудаар дамжуулан уулзсан Коминтерны хэсэг төлөөлөгчид нууц бүлгэмийнхэнд Зөвлөлт Орос Улс руу очиж тусламж хүсэхийг зөвлөсөн байна. 1920 оны 6 дугаар сарын 25-ны хурлаас Монгол Ардын Нам гэж нэрийдэх болжээ.
1920 оны 7 дугаар сарын эхээр Данзан, Чойбалсан нар Оросын зүг хөдөлсөн ба уг сарын дундуур Бодоо, Чагдаржав нар араас нь хөдөлжээ. Бүлгэмийн үлдсэн гишүүд хятадын түрэмгийллийн эсрэг Зөвлөлт Орос Улсаас тусламж хүссэн Богд хааны тамгатай бичгийг Да Лам Пунцагдоржийн тусламжтайгаар олж аван Сүхбаатар, Лосол, Догсом нар 7-р сарын эцсээр Орос руу явжээ. Чухам Ардын намын тамгатай бичиг үү, Богдын тамгатай бичиг үү гэдэг дээр нууц бүлгүүдийн тэргүүлэгч нар санал зөрөлджээ. Большевизмын нөлөөнд илүү орсон байсан Бодоо Ардын намын тамга хангалттай гэж үзсэн бол түшмэлүүдийн төлөөлөл болж байсан Зүүн Хүрээний бүлгийн удирдагч Данзан Богдын тамга зайлшгүй чухал гэж үзжээ. Бодоо голдоо Соёмбо тэмдэг бүхий Монгол ардын намын тамгыг анх сийлсэн гэдэг. 1920 оны 8 сард Ардын намын төлөөлөгчид бүгд Эрхүү хотод очиж Зөвлөлт засгийн төлөөлөгч нартай уулзсан байна. 9-р сарын эхээр Данзан, Лосол, Чагдаржав нар Москва руу явж, Сүхбаатар, Чойбалсан нар Эрхүүд үлдэн, харин Бодоо, Догсом нар Их Хүрээ руу буцжээ.
1920 оны эцсээр Барон Унгерн фон Штернбергийн удирдсан Оросын цагаан армийн Азийн морин дивиз Монголд орж ирэн 1921 оны 2-р сард Хятадын гамин цэргийг бут цохин Их Хүрээг эзэлсэн байна. Энэ үед Бодоо Барон Унгерний цэрэгт элсэн орж тагнаж, тэдний нэг гол зорилго нь Монголын хүчийг ашиглан Зөвлөлт Оростой тэмцэх явдал гэдгийг олж тогтоон намын нөхдөдөө мэдээлж байжээ.
1921 оны 3-р сарын 1-нд Дээд Шивээд эхэлсэн хуралдаанаар Монгол Ардын Намыг албан ёсоор байгуулж намын даргаар Данзан, Түр засгийн газрын ерөнхий сайдаар Чагдаржав, гадаад хэргийн сайдаар Бодоо, бүх цэргийн жанжнаар Сүхбаатар томилогдсон байна.
Ардын хувьсгалд
Ардын засгийн газрыг эмхлэн байгуулахад Бодоо голлох үүргийг гүйцэтгэн тухайн үеийн Монголын төр засгийн бодлогыг боловсруулах, тулгамдсан зорилтуудыг гарган тавьж шийдвэрлэх алхмуудыг хийж байжээ. Ардын засгийн газраас 1921 оны 9-р сарын 14-нд гадаад олон улсуудад Монгол улс тусгаар тогтносон тухай зарлан мэдэгдсэн тунхаг бичиг болон худалдаа эдийн засгийн харилцаа тогтоох уриалгыг гарган илгээхэд Ерөнхий сайд ба Гадаад хэргийн сайд Догсомын Бодоо гарын үсэг зуржээ. 1921 оны 9 дүгээр сараас Данзаны хамт Зөвлөлт Орос Улстай найрамдлын гэрээ байгуулах төлөөлөгчөөр ажилласан.
Тэрбээр 1922 оны 1 сарын 7-ыг хүртэл Монгол Ардын түр ба байнгын засгийн газрыг тэргүүлэхдээ улс орноо харийн түрэмгийллээс бүрмөсөн чөлөөлж, тусгаар тогтнолоо дэлхий дахинаа хүлээн зөвшөөрүүлж Зөвлөлт Холбоот Улс, Хятад, Америкийн Нэгдсэн Улстай (АНУ) найрсаг эрх тэгш харилцаатай байхыг тэргүүлэх зорилт болгож түүнийгээ хэрэгжүүлэхийн тулд нэлээд бодитой ажил сэдэж зохих үр дүнд хүрч байсан билээ. Америкийн Нэгдсэн Улсын консултай уулзаж ярилцан Хятад Улсаар Монголын тусгаар тогтнолыг зөвшөөрүүлэх талаар туслалцаа хүсч байсан ба мөн ижил хүсэлтийг Зөвлөлт Орос Улсаас хүсч байжээ.
Эрх мэдлийн зөрчил, цаазаар авахуулсан нь
Богд хаан хэвээр үлдсэн боловч хязгаарлагдмал эрхтэй буюу зөвхөн шашны хэргийг мэдэх болж төрийн үйл хэргийг Монгол ардын нам, ардын засгийн газар шийдэх болжээ. Намын дарга байсан Солийн Данзан 1921 оны намар намын даргаасаа чөлөөлөгдөн, Сангийн сайдаар ажиллах болжээ. Бодоо Ерөнхий сайдын хажуугаар Намын даргын үүргийн 1921 оны 11 сарын 22 хүртэл гүйцэтгэж байсан ба энэ үед Сүхбаатар Цэргийн яамны сайдаар ажиллаж байсан байна. Данзан түүнтэй таарамжгүй байсан ба Бодоог хурц ааштай, богино бодолтой, тулхгүй хүн хэмээн шүүмжилдэг байжээ. Сүхбаатарын хувьд тэрээр Данзангийн талыг барьж байсан байна.
1921 оны эцсээр Бодоо Бошгыг Халах Залуучуудын Эвлэлийн шугамаар шинэчлэлийн хэт зүүний бодлого явуулан эмэгтэйчүүдийн үсийг тайрах, дээлийн нударга тайрах зэрэг компанит ажлууд явуулж байсан байна. Мөн энэ үед буюу 1921 оны 12 сард хувьсгалын эсэргүү Саж ламын хэрэг гэгч гарч 48 хүнийг буудан цаазаар хороосон байна.
Бодоог АНУ, Хятад зэрэг улсуудтай сүлбэлдсэн, хувьсгалын үйл хэргийн эсэргүү бодлого явуулсан гэж буруутгасны дараагаар тэрээр эрүүл мэндийн шалтгаан зааж ажлаасаа огцрох хүсэлт гарган 1922 оны 1 сарын 7-нд бүх албан тушаалаасаа өөрчлөгдсөн байна. Улс төрийн тавцангаас гарсан хэдий ч Бодоог зүгээр орхилгүй мөрдөн байцааж, улмаар 1922 оны 8 сарын 31-нд Догсомын Бодоод эх орноосоо урвасан хэрэгт хилсээр ял тулган цаазалжээ. Мөн Дотоод яамны сайд асан Да Лам Пунцагдорж, Түр засгийн газрын ерөнхий сайд асан Чагдаржав нарыг хамтруулан хилс хэрэгт хэлмэгдүүлэн цаазалжээ.
Бодоог хэлмэгдүүлэн зайлуулах ажиллагаанд чухам Данзан, Сүхбаатар, Чойбалсан, Элбэгдорж Ринчино нарын хэн нь ямар хэмжээтэй оролцсон нь маргаантай. Данзан Бодоотой улс төрийн үзэл баримтлал, цаашдын хөгжлийн чиг хандлагын хувьд санаа нийлдэггүй байсан тул Бодоогийн хэрэг гэгчийг үүсгэн түүнийг зайлуулсан гэж олон судлаачид үздэг боловч Элбэгдорж Ренчино Данзан, Сүхбаатар нарыг ашиглан Бодоог зайлуулсан гэдэг ч онол байдаг. Бодоогийн дараа Жалханз хутагт Содномын Дамдинбазар Ерөнхий Сайд болсон боловч тун удалгүй нас барсан байна.
Улс төрийн хэлмэгдүүлэлт, цагаатгал
1922-оос 1989 онуудад Догсомын Бодоогийн нэр эх орноосоо урвагч, хувьсгалын эсэргүү гэсэн тодотголын доор явж ирсэн бөгөөд түүний тухай үнэн бодитойгоор үг хэлэх, бичих нь коммунист үзэл суртлын хувьд тэрс, эсэргүүд тооцогдож байсан.
Д. Сүхбаатар гэдэг цэргийн жанжин, Монгол ардын намын хоёр Ерөнхий сайдыг, тодруулбал Ардын намын түр засгийн Ерөнхий сайд Д. Чагдаржав, Ардын намын анхны Ерөнхий сайд Д. Бодоо нарыг баривчлан эрүү шүүлт тулган цаазалжээ. Д.Сүхбаатар өөрийн гарын үсэг зурсан цаазаар аваачих ялыг гүйцэтгэсэн хөлсний цэргүүддээ 10 төгрөгөөр шагнасан түүхэн баримт энэ байна. Ардын намын анхны Ерөнхий сайд Д. Бодоо, Д. Чагдаржав нарыг Д. Сүхбаатар цаазлахдаа Бароны Засгийн газрын Ерөнхий сайд Манзушир хутагт Цэрэндоржийн Цэргийн яамны сайд Цэвээн тэргүүн, Гүн Тогтох, Тайж Дэндэв нарын 15 хүний хамт 1922 оны наймдугаар сарын 31-ний үүрээр Шар хаданд аваачиж бууджээ. Ардын намын анхны Засгийн газрын Ерөнхий сайд Д. Бодоо, шадар сайд Д.Чагдаржав нарыгаа Засгийн газрын кабинетын гишүүн Цэргийн яамны сайд нь өөрөө тушаал гарган баривчилж өөрийн тушаалаар гүйцэтгэсэн түүхэн баримт байна.
Монгол Улсын Дээд Шүүхийн 1997 оны 6 сарын 11-ны өдрийн 236 тоот тогтоолоор Догсомын Бодоод ногдуулсан хэргийг хэрэгсэхгүй болгон нэр төрийг нь цагаатгасан байна.
Утга зохиол, урлагт
Социализмын үеийн утга зохиол, кино урлагт мөн Бодоог хувьсгалын эсэргүү, урвагч байдлаар дүрслэн харуулан Консулын бүлэг, улмаар Ардын Намыг үүсгэн байгуулах, Зөвлөлт Орос Улстай холбоо тогтоох, Ардын Засгийг эмхлэн байгуулах, төр засгийн бодлогыг тодорхойлох, гадаад бодлого явуулах үйл хэргүүдэд гаргасан гавьяа зүтгэлүүдийг нь Ардын хувьсгалыг цэрэг армийн талаас нь удирдаж байсан Сүхбаатар, тухайн үедээ нэр, нөлөө багатай байсан Чойбалсан нарт ноогдуулан улс төрийн үзэл суртлын пропаганда явуулж ард олны тархийг угааж байжээ.
Дурсгал
Түүний уугуул нутаг болох Төв аймгийн Зуунмод хотын цэцэрлэгт хүрээлэнд Монгол Улсын төрийн зүтгэлтэн, эх оронч, зохиолч, нийтлэлч Догсомын Бодоогийн хөшөөг босгож мөнхжүүлжээ.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга Ангилал:Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Дарангуйллын хэлмэгдэгч Ангилал:Хэлмэгдэгч Ангилал:1921 он Ангилал:Монголын цаазлагдсан хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1885 онд төрсөн Ангилал:1922 онд өнгөрсөн
Хонгоодор
Хонгоодор Буриадууд өнөөгийн ОХУ-ын Буриад Улсын Тунхэн, Ах, Захаамин аймаг, Эрхүү мужийн Алайр, Баяндай нутаг, Монгол Улсын Хөвсгөл аймгийн Ханх, Цагаан-Үүр, Эг-Үүр, Булган аймгийн Тэшиг сумдаар тархан амьдарч байгаа юм. Тэдний хэл яриа нь бусад Буриад овогтноос өвөрмөц ялгаатай зарим тохиолдолд өөр хоорондоо ойлголцохгүй хэмжээнд ялгаатай үгс хэрэглэдэг.
Тэдний ардын дуу өвөрмөц аялгатай, ёохор бүжиг нь хөл дээрээ урагш хойш баруун зүүн тийш найгасан онцлог хөдөлгөөнтэй байдаг нь бусад Буриад зон аймгуудаасаа өвөрмөц юм.
Хонгоодор Буриад зон хашаа байшин барих дарх мужаан хийх, өвс хадлан авах, ан гөрөө хийх, зэрэг ажилд гавшгай хөдөлмөрч ард түмэн юм.
Хонгоодор Буриадын зоны олонд нэртэй олон хүмүүс байдаг.
Дэлхийн 2-р дайнд Германы 320 цэрэг офицерыг устагасан ЗХУ-ын баатар, мэргэн буудагч Ишийн Жамбал (Жамбыл Ешеевич Тулаев) /ОХУ-ын Буриад Улсын Тунхэн аймгийн улус Амаргол тосгон/
Ангилал:Буриад ястан
Начин шонхор
Начин шонхор (Falco tinnunculus) нь Шонхорынхон овгийн махчин шувуу юм. Энэхүү шувуу нь өргөн газар нутагт тархан амьдарна. Тэд Европ, Ази, Африк, мөн зарим үед Хойд Америкийн зүүн эрэг зэрэгт таардаг.
Гадаад төрх
Начин шонхор нь толгойноос сүүл хүртэл 32–39 см, далавчаа дэлгэхэд 65-82 см байна. Эмэгчин нь биеэр том, нас бие гүйцсэн эрэгчин 136-252 гр, дундажаар 155 гр бол; нас бие гүйцсэн эмэгчин 154-314 гр, дундажаар 184 гр жинтэй. Тэд бусад шонхорын адил урт далавч, сүүлтэй.
Өд сөд нь цайвардуу хүрэн бор өнгө голлож, нуруун хэсгээр хар толбуудтай. Өвөр хэсэг нь бор шаргал ба богино хардуу судлуудтай юм. Далавчны үзүүрийн өдүүд нь харавтар байна. Мөн эрэгчин шонхор нь толбо, судал цөөнтэй байх ба толгойн орой, ар болон сүүл нь цэнхэр саарал юм. Эмэгчин шонхорын сүүл нь бор бөгөөд хар хөндлөн судалтай.
Хөлийн сарвуу, нүдийг тойрсон хэсэг нь тод шар бол нүдний цөцгий, хошуу, хумс нь хар бараан. Залуу шувууд нь эмэгчинтэй төстэй. Ангаахай байхдаа цагаан өд сөдөөр бүрхэгдсэн байдаг ба өсөж бойжихын хирээр гуужин, бор шаргалдуу өдөөр солигдох ажээ.
Идэш тэжээл
Тэд ан хийхдээ 10–20 м өндөрт элин халиж байгаад олзоо олж хармагц шунган барьж авдаг.
Начин шонхор ихэвчлэн хулганы хэмжээт хөхтөн: ялангуяа оготно барьж иднэ, мөн заримдаа сохор номин, хулгана зэрэг авладаг. Далай тэнгисийн эрэг болон арлуудад (хөхтөн амьтан ховор үед), жижиг шувуу; голдуу боршувуу зэрэг иднэ. Бусад идэш тэжээл гэвэл сарьсан багваахай, мэлхий, гүрвэл гэх мэт. Мөн улирлын чанартайгаар томхон шавьж, тэмээн аалз, чийгийн улаан, цох зэргээр хооллодог байна.
F. tinnunculus өдөрт 4-8 оготно идэх аж. Барьсан олзоо дараа идэхээр нөөцлөх байдал ажиглагдсан.
Үржил
Тэд хавар үржилд орно. Евразийн сэрүүн бүсэд 4, 5-р сард бол заримдаа Африкийн өмнөд хэсэг болон халуун дулаан бүсийн шувууд нь 8-12 сард үржлийн улирал болно. Начин шонхор хад цохион, мод, байшин барилгын нүхэнд үүр засах ба хэрээний хуучин үүрийг хэрэглэх нь олонтаа.
Бор шаргалдуу өнгийн бор цоохор 3-6 өндөг гаргана. 28-31 хоног зөвхөн эмэгчин нь дардаг. Эрэгчин нь хоол тэжээл зөөн авчрах бөгөөд өндөгнөөс ангаахай гарсны дараа эцэг эх хоёул анд гарна. 4-5 долоо хоног ангаахайн өд сөд ургатал тэжээдэг. Үүний дараа гэр бүл 1 сар орчим хамт байж, энэ хугацаанд хэрхэн ан хийх талаар зааж сургах аж. Дараагийн үржлийн улирал гэхэд залуу шонхор нас бие гүйцсэн байдаг.
Дэд зүйлүүд
Начин шонхорын хэд хэдэн дэд зүйл мэдэгдээд буй юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Шонхорынхон Ангилал:Монгол орны шувууд Ангилал:Евразийн шувууд
Дуррес хошуу
Дуррес хошуу (Qarku i Durrësit) — Албани улсын хошуу. Төв нь ᠌᠋Дуррес хот.
Ангилал:Албанийн хошуу
Дарви сум (Ховд)
Түүх
Олхонууд, Бэсүд голлосон овгуудын нутаг Засагт хан аймгийн Эрдэнэ бэйсийн хошууг 1921 онд Хантайшир уулын аймгийн Сутай уулын хошуу хэмээн нэрлэжээ. Улсын анхдугаар их хурлын шийдвэрийн үндсэн дээр орон нутгийн засаг, захиргааны зохион байгуулалтад өөрчлөлт хийж Сутай уулын хошууг Дарви сум болгон нэрийдэж, 1927 онд сумын анхны бага сургуулийг байгуулжээ.
Дарви сумаас 1931 онд Хайрхан сум тасарч, 1932 онд Дарви, Хайрхан сумууд нийлж, 1934 онд дахин салж Мөнгөн аяга хэмээх газар төвлөрөх, 1938 онд дахин нэгдэх зэргээр явсаар 1940 онд 18 багтай 1100 гаруй өрхтэй, 150 мянга орчим малтай Дарви сум суурин айл болж, 1932 онд хүн эмнэлэг, 1936 онд мал эмнэлэг, 1957 онд телефон харилцаа үүсэн байгуулагджээ.
Газарзүй
Дарви сум 549 мянга гаруй га газар нутагтайн 336 мянган га нь тариалангийнх, 54.0 га нь хадлангийнх, 6,4 мянган га нь ой мод, бусад ихэнх нутаг нь уул тал, говь хосолсон бэлчээр нутаг юм.
Далайн түвшнээс 4000 гаруй метр хүрэх Сутай, түүний салбар Хүрэн өндөр, Өлзийт, Жинстийн тасархай уул, Бумбат хайрхан, Музан Хөшөөтийн тасаг, тасаг салбар уулс, Хүйс, Тунгалаг, Дөргөн, Далан түрүүний тал, Буянт, Дэлгэр, Улаанбулагийн гол горхи байна.
Улаан номд орсон хар сүүлт, бөхөн, зэгсний гахай, ирвэс, суусар, нүүдлийн 9 зүйл, суурин 26 төрлийн жигүүртэн амьдарна. Дарвийн Чулуутын нурууны булш, Долоотын давааны долоон чулуу, хүрэл үеийн хадны сүг зураг, Алтан гадас, Суврага хайрханы оромж зэрэг түүхийн ба өнө эртний дурсгалтай газрууд домог бий.
Хүмүүс
Монгол улсын баатар Пунцагийн Чогдон, Ховд аймгийн анхны поркурор Д.Түдэвдорж, партизан Базарын Очир, Д.Дэлэг, Д.Даваа, Б.Пүрэв, П.Пүрэвжав, Л.Түндэв, Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, төрийн шагналт хоньчин С.Цогтгэрэл, С.Лхагважав, Б.Гэндэнпил, Б.Галсандорж, Ш.Лхагва нарын хоньчин баатрууд, 100 шахам улс, аймгийн аварга цолтнууд, Монгол улсын ардын жүжигчин, хөгжмийн зохиолч Д.Мяасүрэн, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, төрийн шагналт Э.Чойдог, самбо бөхийн дэлхийн аварга, жүдо бөхийн олимпын хүрэл медальт, самбо, жүдо бөхийн улсынхаа 21 удаагийн аварга Р.Даваадалай, гавьяат жүжигчин Д.Найдан, З.Галсанданзан, З.Пүрвээ, гавьяат нэгдэлчин И.Даваа, гавьяат хуульч Б.Дагвадорж, хуульч/прокурор Шажинбат овогтой Чадраабалын Чунтсүрэн, гавьяат багш М.Цэрэнханд, гавьяат эмч Д.Самбуупүрэв, Б.Жав, Т.Эрхэмбаатар, худалдааны гавьяат ажилтан З.Цагаан, гавьяат уурхайчин Ц.Намжил, шинжлэх ухааны доктор Л.Дорж, Б.Цэрэндаш, Д.Жамбал, Н.Нямдаваа, Д.Данзан, С.Норовсамбуу зэрэг олон эрдэмтэн мэргэд төрөн гарчээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Ховд аймгийн сум
Гривна
Гривна (гривня) бол Украин улсын мөнгөний нэгж юм. Тэмдэглэгээ ₴, мөнгөний код (UAH). 1996 оны 9 сарын 2-ноос эхлэн гүйлгээнд гарч эхэлсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Зоосон мөнгө Ангилал:Европын мөнгөн тэмдэгтийн нэгж Ангилал:Украины эдийн засаг
Райан Мейсон
Райан Глен Мейсон (Ryan Glen Mason; 1991 оны зургадугаар сарын 13, Лондон) — Английн хөлбөмбөгчин, «Тоттенхэм Хотспур» болон Английн шигшээн хагас хамгаалагч.
«Тоттенхэмийн» анхны тоглолтоо 2015 оны есдүгээр сарын 27-нд «Арсеналын» эсрэг хийжээ
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Йовил Таун багийн тоглогч Ангилал:Донкастер Роверс багийн тоглогч Ангилал:Миллуолл багийн тоглогч Ангилал:Лорьян багийн тоглогч Ангилал:Суиндон Таун багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Баянгол сум (Өвөрхангай)
Монгол улсын Өвөрхангай аймгийн харьяаны арван есөн сумын нэгийг Баянгол сум гэнэ. Улсын нийслэлээс баруун урагш 412 км, аймгийн төв Арвайхээр хотоос зүүн урагш 80 км давхиж байж сумын төвд хүрдэг.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өвөрхангай аймгийн сум
Халимагийн хант улс
Халимагийн хант улс нь 1630 онд Ижил мөрөнд байгуулагдсан халимагийн улс юм. Халимаг нэгэн цагт Оросын Хаант Улсын вассал байсан.
Түүх
Ойрад хэт томорсноос болоод бэлчээрийн хүрэлцээ дутагдан торгууд нар өөр бэлчээр сайтай нутаг хайж эхэлсэн болов уу. Торгуудууд XVII зууны эхээр л шинэ соргог бэлчээрийн эрэлд гарсан нь түүхэн бичиглэлд үлджээ. Тэд Сибирийн нутаг бэлчээрийг хараандаа авч, 1613 онд дөрвөн мянган хүнээс бүрдсэн хайгуулын ангийг Урал гол тийш илгээжээ. Тэд цаашилсаар Алтан Ордын үед хэсэг хугацаанд төр барьж байсан Нохойн удмынхан болох ногайчуудын нутагладаг Ижил мөрөн хүрчээ. Торгуудууд ногайчуудыг нутгаас нь хүчээр шахсан тул цаадуул нь Азовын тэнгис хүрч хорогдоод, хожим нь бас л Алтан Ордын нэг тасархай Крымын хаанаас хамгаалал хүсчээ.
1630 оноос торгуудын толгойлогч Хо өрлөг нутгийн олноо дагуулан Ижил мөрөн тийш нүүв. Ямар шалтгаантай байсан талаар хэд хэдэн янз тайлбар байдаг. Халимагийн хураангуй түүх-д бичсэнээр Дөрвөн Ойрадын самуурал болсонд Торгуудын тайш болсон Хо өрлөг: Ингэж бие биесээ хядаж албатаа алдаж байхаар алс холын газар одож, харийн улсын хажууд ойрхон хүрч суугаад, тэдэнтэй дайтаж, дайны олз омгоор амь зуусан нь дээр.
Хо өрлөг 1618 онд Каспийн тэнгис тийш тэргүүн ангийн явуулж тэндхийн газар эзэнгүйг мэдсэнээр 1628 онд өөрийн таван түмэн харьяат иргэдээ зургаан хүүгийн хамт дагуулаад тийш нүүдэллэжээ. Тэд эрт урьдын Алтан Ордын задралаас үүссэн Ураал мөрний чанад дахь татааруудыг дайлж дийлээд цаашлан ногай, кипчак нарыг дайлан дагуулсаар 1630 онд Ижил мөрөнд хүрчээ.