cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Владимир Путин
Ерөнхийлөгчийн хоёрдахь хугацаа (2004-2008)
2007 оны 2 дугаар сарын 10-нд ОХУ ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Германы Мюнхен хотод аюулгүй байдлын асуудлаар болсон олон улсын хуралд оролцохдоо АНУ-ын гадаад бодлогыг эрс шүүмжилжээ. АНУ дэлхийд дангаар ноёрхох гэсэн “нэг туйлт” бодлого хэрэгжүүлж байна. ЗХУ задарсанаас хойш анх удаа сүүлийн жилүүдэд олон улсын харилцаа түвэгтэй боллоо. АНУ-ын засгийн газар Польш, Чехийн нутаг дэвсгэр дээр пуужингийн довтолгооноос сэргийлэх радар, цэргийн тоног төхөөрөмж байрлуулах гэж байгаа нь олон улсын харилцааг тогтворгүй болгох гэсэн өдөөн хатгалга гэж Путин хатуухан хэлжээ. Мюнхен хотод Путин энэ үгийг хэлсэний дараа дахин “хүйтэн дайн” эргэж ирэх нь гэсэн болгоомжлол төрж байлаа. Үүний дараахан ОХУ ын жанжин штабын тэргүүн Юрий Балуевский “Хэрвээ АНУ-ын засгийн газар Чех, Польшийн нутагт пуужингийн довтолгооноос сэргийлэх, эсэргүүцэн хамгаалах төхөөрөмж байрлуулах төлөвлөгөөнөөсөө татгалзахгүй бол бид (ОХУ) бага болон дундын тусгалтай пуужинг хориглох тухай АНУ-Оросын гэрээнээс гарч магадгүй” гэж албан ёсоор мэдэгдсэн байна. 2007 оны 4 сарын 23-нд ОХУ ын анхны ерөнхийлөгч Борис Ельцин нас баржээ. Путин түүнийг орос орны төлөө ажилласан шудрага, зоригтой хүн байсан гэж дүгнэжээ. 4 дүгээр сарын 25-нд ОХУ-д гашуудал зарлав. ЗХУ задарсанаас хойш анх удаа Оросын түүхэнд томоохон улс төрч нас барсантай холбогдуулан гашуудал зарласан нь энэ байлаа.
2007 оны 4 дүгээр сарын 27-нд Эстоний Таллин хотын төвд байдаг Зөвлөлтийн цэргийн хүрэл хөшөөг нүүлгэж, хотын захын оршуулгийн газар байрлуулах болжээ. Үүнийг Эстонид амьдардаг оросын иргэд, ахмад дайчид эсэргүүцэж олныг хамарсан үймээн дэгдээсэн юм. Энэ үймээн самууны үеэр ОХУ ын иргэн Дмитрий Ганин амиа алджээ. Таллинд болсон үйл явдалд Путин харамсаж байгаагаа илэрхийлээд, Эстоний түүхчид дэлхийн 2-р дайнд зөвлөлтийн цэргүүдийн гүйцэтгэсэн үүргийг өөр өнцөгөөр дүгнэх болсон дургүйцлээ илэрхийлсэн байна. Бас Украин, Эстони, Латви улсад орос үндэстнүүд эх хэлээрээ сурч боловсрол эрхээ алдаж байгааг шүүмжилжээ. 2006 оны 12 сарын 16-нд Оросын экс ерөнхий сайд, оросын Ардчилсан намын дарга Михаил Касьянов, шатрын спортын дэлхийн аварга Гарри Гаспаров, үндэсний большевик намын лидер Эдуард Лимонов, нарын сөрөг хүчнийхэн Москва болон Санкт-Петербург хотод “Үл зөвшөөрөгчдийн марш” гэдэг цуглаан зохион байгуулжээ. Хотын захиргаанаас зөвшөөрөл авалгүй жагсаал хийсэн оросын сөрөг хүчний гишүүд, дэмжигчид цагдаа нарын хооронд мөргөлдөөн болж байсан юм. 2007 оны 5 сард Путин Казахстан, Туркменстаны төрийн тэргүүн нартай уулзаж Касптийн тэнгисийн доогуур байгалийн хий дамжуулах шугам хоолой барих гэрээг үзэглэсэн байна. Энэ нь дундад азийн орнуудыг байгалийн хийгээр хангах шинэ боломж бүрдүүлсэн юм. Бас Турменстан улс Европын орнууд руу байгалийн хий нийлүүлэхдээ Каспийн тэнгисийг тойрох бус, шууд ероолоор нь барьсан шугам хоолойг ашиглах боломж гарч ирж байгаа юм. 2007 оны 6 сарын 6-8-нд Германы Хайлигендамм хотод “Их 8-ийн” бүлгийн ээлжит уулзалтын үеэр Путин хэрвээ АНУ-ын засгийн газар пуужингийн довтолгооноос сэргийлэх, радар, эсэргүүцэн хамгаалах төхөөрөмжийг Чех, Польшийн нутагт байрлуулах төлөвлөгөөнөөсөө татгалзахгүй бол ОХУ өөрийн пуужингаа Европын орнууд руу онилно гэж сүрдүүлсэн байна.
Чех Польшид АНУ-ын пуужин, цэргийн бааз, радар байрласнаар уралын нуруу хүртэлх Оросын агаарын орон зайг америкчууд хянадаг болох юм. Энэ нь ОХУ-ын эрх ашигт нийцэхгүй нь ойлгомжтой. Чех Польшийн нутагт пуужингийн довтолгооноос сэргийлэх радарыг америкчууд байрлуулах болсон нь Иран улс Европын орнууд руу гэнэтийн халдлага хийхээс сэргийлсэн хэрэг. Харин Оросын эсрэг чиглэсэн алхам биш гэж тайлбарлаж байгаа. Путиний сүрдүүлгийн хариуд АНУ-ын ерөнхийлөгч Жорж Буш “Орос орон ардчилсан өөрчлөлтийн замаас аль гарсан байна.” гэж хэлжээ. Хайлигендамын чуулганд оролцохоор ирсэн европын орнуудын төрийн тэргүүн нар шинэ хүмүүс байлаа. Өмнө нь Путинтай найрсаг харилцаатай байсан германы канцлер Герхард Шредер, италийн ерөнхий сайд Сильвио Берлускони, францын ерөнхийлөгч Жак Ширак нарын бүрэн эрхийн хугацаа дуусчихсан байлаа. Чех, Польшид пуужингийн довтолгооноос сэргийлэх радар, эсэргүүцэн хамгаалах төхөөрөмж байрлуулахаас АНУ татгалзах нь үр дүньэй. Чех, Польшид шинээр цэргийн бааз нээж байснаар Азарбайжаны Габалад байдаг Оросын мэдлийн цэргийн бааз, радарыг хамтран ашиглаж Ираны агаарын орон зайг түвэггүй хянаж болно гэж Путин Жорж Бушт санал болгожээ. Энэ нь америкчуудын хувьд гэнэтийн санал байлаа. Сербийн бүрэлдэхүүнд байдаг Косовогийн хязгаарын тусгаар тогтнолыг дэмжихийг Францын шинээр сонгогдсон ерөнхийлөгч Николя Саркози Хайлигендамын “Их 8-ийн бүлгийн” чуулганы үеэр Путинд хэлжээ. Гэвч Саркози Путинийг ятгаж дөнгөөгүй юм. Владимир Путин Косовогийн хязгаарын асуудлаар байр сууриа хатуу хадгалжээ. Өнөөг хүртэл ОХУ Косовогийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрөөгүй байгаа. 2007 оны 7 сарын эхээр Путин АНУ-д айлчилж Мэн мужийн Кеннекбанкпорт хотод байдаг эцэг Жорж Бушын эдлэнд очжээ. АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүн нар Чех, Польшид байрлуулах гэж байгаа пуужингийн довтолгооноос эсэргүүцэн хамгаалах радарын талаар яриагаа үргэлжлүүлжээ. Азербайжанд байдаг радараас гадна Армавирт барьж байгаа радарыг хамтран ашиглах, пуужин харваж байгааг мэдээлдэг байх системтэй болох санал тавьжээ. Путиний энэ саналыг Жорж Буш судлаж үзэх болно гэж амласан ч Чех, Польшид цэргийн баазтай болох төлөвлөгөөнөөсөө ч татгалзах бодолгүй байна гэж хариулжээ. 2001 оноос эхлэн Путин жил бүр ард түмэнтэйгээ телевиз, радио, интернэтээр шууд харилцдаг болжээ.
9 сарын 12-нд Михаил Фрадковын засгийн газар огцорсон байна. Улс оронд сонгууль болох гэж байгаа, ерөнхийлөгчид боловсон хүчний асуудлаа чөлөөтэй шийдэх боломж олгох үүднээс Фрадков огцорч байна гэж мэдэгджээ. Энэ үед Путин залгамжлагчаа олчихсон. Сергей Иванов ерөнхий сайд болно гэж таамаглав. Гэвч Путин санхүүгийн мониторингийн газрын даргаар ажиллаж байсан Виктор Зубковыг ерөнхий сайдаар томилжээ. 9 сарын 14-нд Төрийн ДУМ Зубковын тэргүүлсэн засгийн газрыг батлав. Үүнээс өмнө Зубков ерөнхийлөгчийн сонгуульд ч нэрээ дэвшүүлэх боломжтой гэж мэдэгдэл хийгээд амжсан байна. 2007 оны Төрийн ДУМ-ын сонгуульд Путин “Нэгдсэн Орос” намын нэр дэвшигчдийн жагсаалтыг тэргүүлэхээ зөвшөөрсөн байна. Хэрвээ “Нэгдсэн Орос” нам Төрийн ДУМ-ын сонгуульд ялалт байгуулах юм бол Путин ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаад ерөнхий сайдаар ажиллах бололцоотой гэдгээ зарласан байна. 2007 оны 12 сарын 2-нд ОХУ-д парламентын сонгууль бол “Нэгдсэн Орос” нам 64,30 хувь буюу төрийн ДУМ-д 315 суудал авсан байна. ОХУ-ын Коммунист нам 11,57 хувь-57 суудал, Либерал Ардчилсан нам 8,14 хувь – 40 суудал, "Шудрага Орос " нам - 7,74 хувь – 38 суудал авчээ. Сонгуульд өрсөлдсөн бусад намууд парламентын танхимд төлөөлөл авах 7 хувийн барьерийг давж чадаагүй байна. Сонгуулийн албан ёсны дүнг зарласанаас хойш 2 өдрийн дараа ОХУ ын ерөнхийлөгч Путин өөрийн залгамжлагчаа зарласан байна. Өөрөөр хэлбэл 12 сарын 10-нд Дмитрий Медведевийг ОХУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр “Нэгдсэн Орос” намаас нэр дэвшүүлжээ. Оросын “Шудрага Орос”, “Иргэний хүч”, “Хөдөө аж ахуйн нам” Дмитрий Медведевийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн байна. Хэрвээ би сонгуульд ялж ерөнхийлөгчөөр сонгогдвол Путинд ОХУ-ын ерөнхий сайдаар ажиллаач гэсэн хүсэлт тавьна гэж Дмитрий Медведев сонгуулийн сурталчилгааны үед мэдэгдэж байлаа. 12 сарын 17-нд Путин Медведевийн саналыг хүлээн авч байгаагаа зарлажээ. 2008 оны 3 сарын 2-нд ОХУ-д ерөнхийлөгчийн сонгууль болж Дмитрий Медведев 70,28 хувийн саналаар сонгогдсон юм. 2008 оны эхээр Путин Оросын засгийн газрын “цагаан байшинд” ирж, ерөнхий сайдын ажлаа хүлээн авсан байна. 2008 оны 4 сарын 15-нд Нэгдсэн Орос намын их хурал болж Путин тус намын дарга болоход татгалзахгүй гэж мэдэгдсэн байна. 2008 оны 5 сарын 7-нд Дмитрий Медведев ерөнхийлөгчийн тангараг өргөжээ.
Ерөнхий сайд байсан үе
2008 оны 5 дугаар сарын 8-нд Төрийн Думын ээлжит бус хурал болж Путинийг ОХУ ын ерөнхий сайдаар томилсныг баталгаажуулсан байна. ОХУ-д ерөнхийлөгч олны анхаарлын төвд илүү өртдөг байсан юм. Путин ерөнхий сайд болсноор олны анхаарлыг өөртөө татах болжээ. Харин шинэ ерөнхийлөгч Дмитрий Медведев бодит байдал дээр “2-р хүн” болжээ. Жишээ нь ерөнхий сайд Путин чухал салбарын сайд нартай тусгай зөвлөгөөн хийдэг болжээ. Тэр өмнө нь ерөнхийлөгч байхдаа ч ийм зөвлөгөөнийг засгийн газрын гишүүдтэй хийдэг байлаа. Харин Дмитрий Медведев ийм зөвлөгөөн хийдэггүй байна. Үүнийг гярхай ажигласан “The Wall Street Journal” сонин орост хоёр ерөнхийлөгч бий гэж хошигнож байлаа.
Гүржийн ерөнхийлөгч Михаил Саакашвили “Намайг Оросын төрийн тэргүүн Дмитрий Медведевтэй ярихаар залгах үед Кремлийн холбоочид Путинтай холбоод байх юм” гэж хошигнон хэлж байжээ. Хэдийгээр Оросын ерөнхийлөгч Медведев болсон ч бодит эрх мэдэл Путинд байна гэж барууны хэвлэлээр шуугиж байлаа. Дмитрий Медведев 2008 оны зун анх удаа олон улсын чанартай уулзалтанд оролцжээ. (Орос-Европын холбооны чуулган Ханты-Мансийск хотод, удаах нь Японд "Их 8-ийн уулзалт"). Гадаад бодлогын хувьд Медведев Путинээс ялгарахгүй нь гэж барууны хэвлэлээр бичиж байлаа. 2008 оны 8 сарын эхээр Гүржийн өөртөө засах орон Өмнөд Осетийн Цхинвали хотын орчимд нөхцөл байдал хурцадсан байна. 2008 оны 8 сарын 8-нд Гүржийн ерөнхийлөгч Өмнөд Осетийн Цхинвали хот руу гал нээжээ. Энэ үед Путин Бээжингийн зуны олимпийн нээлтийг үзэж байсан юм. Кавказын нөхцөл байдаг хурцадсаныг мэдсэн Путин Владикавказ хотод иржээ. Өмнөд Осетийн эсрэг Гүрж улс түрэмгийлэл хийсэн гэж Путин үзээд 8 сарын 9-нд Оросын зэвсэгт хүчний анги нэгтгэлийг хөдөлгөжээ. Гэхдээ ингэх болсон шалтгаанаа Өмнөд Осет дахь ОХУ-ын иргэншилтэй хүмүүсийг хамгаалах зорилготой гэж тайлбарласан байна. Өмнөд Осетэд оросын танк, нисэх хүчнийхэн оржээ. Оросын зэвсэгт хүчин Гүржийн цэргийн байгууламж руу гал нээсэн байна. 2008 оны 8 дугаар сарын 11-нд "Өмнөд Осетэд энхийг тогтоох" тусгай ажиллагаа ажилттай дууссан тухай ОХУ-ын ерөнхийлөгч Медведев мэдэгдэж, Гүржийн нутгаас цэргээ эргүүлэн татах тушаал өгсөн байна.
ОХУ ын Засгийн газар Өмнөд Осетийг сэргээн босгоход 10 тэрбум рубль, хохирсон хүмүүст зориулан 500 сая рубль зарцуулах болжээ. Орос, Гүржийн зэвсэгт мөргөлдөөнийг зохицуулах жуучлагчаар Францын ерөнхийлөгч Николя Саркозиг Европын холбоо томилсон байна. Саркозигийн оролцоотойгоор энхийг тогтоох гэрээ байгуулжээ. Гэхдээ хожим нь гэрээний заалтыг талууд өөр өөрсдийнхөөрөө тайлбарлаж, гэрээг сахин биелүүлээгүй гэж Орос Гүржийн дипломатууд харилцан мэдэгдэл хийж байлаа. 2008 оны 8 дугаар сарын 26-нд ОХУ ын ерөнхийлөгч Дмитрий Медведев Өмнөд Осет, Абхазийн тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрч байгааг албан ёсоор зарласан байна. 2008 оны 9 дүгээр сард Путин "Vanity Fair" сэтгүүлийн гаргасан манай гаригийн хамгийн нөлөө бүхий хүний жагсаалтыг тэргүүлсэн байна. Дэлхийн зах зээлд газрын тос олборлогч орнуудын байгуулага ОПЕК байдаг шиг байгалийн хий олборлогч, нийлүүлэгч орнуудын байгуулага үүсэх талаар Орос, Иран, Катарын ерөнхий сайд нар тохиролцсон нь Путиний том амжилт байлаа. ИЙм байгуулагатай болохыг Путин бүр 2002 онд Турксменстаны ерөнхийлөгч Сапармурат Ниязовтой уулзахдаа санал болгож байсан юм. Гэвч Туркмений тал энэ саналыг дэмждэггүй байжээ. 2008 оны 11 дүгээр сарын 12-нд ОХУ ын ерөнхийлөгч Дмитрий Медведев Үндсэн хуулинд өөрчлөлт хийж, ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг 6 жил болгож сунгах, Төрийн Думын гишүүдийн бүрэн эрхийн хугацааг 5 жил болгох санал тавьжээ. Үндсэн хуулийн энэ өөрчлөлт нь Медведев хугацаанаасаа өмнө огцорч, Путин дахин ерөнхийлөгч болох замыг нээж байгаа хэрэг гэж барууны ажиглагчид үзэж байв. Гэвч Медведев бүрэн эрхийн хугацаанаасаа өмнө огцрохгүй гэж мэдэгджээ. Путин ерөнхийлөгч байхдаа тогтмол телевизийн шууд нэвтрүүлэг хийдэг байлаа. Тэгвэл ерөнхий сайдын хувиар тэр анх удаа 2008 оны 12 дугаар сарын 4-нд ард түмнийхээ асуултанд хариулжээ. Үүгээрээ Путин улс орны эзэн нь хэвээр байгаа гэдгээ нотолсон гэж ажиглагчид үздэг.
2014 оны онд Украйн эсрэг дайн эхэлсэн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын ерөнхийлөгч Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн Ангилал:Оросын ерөнхий сайд Ангилал:Оросын тагнуулч Ангилал:Оросын жүдоч Ангилал:Украины дайны хүн Ангилал:Чеченийн дайны хүн Ангилал:ОХУ-ын хурандаа Ангилал:Самбын тэргүүн Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай) Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Хүндэт Тэмдэг одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Карлын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Хосе Марти одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Андрей одон шагналтан Ангилал:Эрдэнийн Очир одон шагналтан Ангилал:Афины их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Белград их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Ереван Улсын Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Улсыг Аюулаас Хамгаалах Хорооны хүн Ангилал:Эдийн засгийн гэмт хэрэг Ангилал:Санкт-Петербургийн хүндэт иргэн Ангилал:Москвагийн хүн Ангилал:Дресдений хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1952 онд төрсөн
Том толгойт яст мэлхий
Ангилал:Яст мэлхий
Рахим Стерлинг
Рахим Шакил Стерлинг (Raheem Shaquille Sterling; 1994 оны арванхоёрдугаар сарын 8, Кингстон) — Английн хөлбөмбөгчин, «Манчестер Сити» болон Английн шигшээн хагас хамгаалагч.
«Манчестер Сити» 2015 оны долдугаар сарын 12-нд 49 сая фунтээр түүнийг элсүүлэхээр «Ливерпүүлтэй» тохиролцов. Улмаар Стерлинг долдугаар сарын 14-нд таван жилээр гэрээлэв.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Чанарын менежмент
Чанарын менежмент гэдэг нь аливаа бүтээгдхүүний чанарыг дээшлүүлэхийн тулд хийгдэж байгаа ажилчдын арга барил, ажлын процессийн чанарын сайжруулалт зэрэг бүхий зохион байгуулалтын арга хэмжээг хэлнэ. Ажил гэдэг томъёолол нь чанарын менежментэд үйлчилгээний ажил гэж хэрэглэгдэх ба энэ хэрэглээнээсээ илүү дотоод зохион байгуулалтын үйлчилгээ гэсэн ухагдхуунаар явна. Чанарын менежмент нь менежментийн үндсэн гүйцэтгэх үүрэг юм. Агаарын- болон сансрын тээвэр, автомашины үйлдвэрлэл, эмнэлгийн техник, эрүүл мэндийн ханган нийлүүлэлтийн салбарын зарим хэсэг, эмийн- болон хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд чанарын менежментийг зайлшгүй хэрэглэхийг заасан байдаг.
Хэрэглээ
Агуулгын хувьд харилцааны бүтцийг сайжруулах, мэргэжлийн шийдлийн стратеги, хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг хадгалж авч үлдэх эсвэл дээшлүүлэх, ажилчидаа урамшуулах, тодорхой ажлын процесс болон гар ажиллагааг стандартжуулах, бүтээгдэхүүн болон үйлчилгээнд зориулсан стандартыг бий болгох, баримтжуулах, мэргэжил дээшлүүлэх сургалт, ажлын байрны тохижилт болон хэрэгцээт тоноглол зэрэг орно.
Ажлын дэс дарааллын бүтэц зохион байгуулалтанд чанарын менежмент нь тухайн ажлын байранд хийгдэж байгаа ажлын чанар нь тогтвортой байлгах хянах үүрэгтэй. Чанар нь зах зээлд гаргаж байгаа бүтээгдэхүүн болон ажил үйлчилгээгээр зогсохгүй мөн тухайн байгууллага өөрийн дотоод процесст тогтоож өгсөн дүрмийн дагуу хийгдэж байгаа бүтээгдэхүүний чанар болон хийж байгаа ажлын процессын чанарыг ч хамааруулан авч үзэх ёстой юм. Эдгээр шаардлагуудыг тусад нь тодорхойлж өгч болохоос гадна урьдчилсан хүсэлт маягаар оруулж өгч бас болно.
Чанарын менежмент нь тэгэхээр албадан өндөр чанартай үр дүнг бий болгох бус харин өгөгдсөн буюу захиалсан чанарыг баталгаатай хийж гүйцэтгэх юм. Мөн ямар нэг хямдхан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн процесс хүртэл тодорхой чанарын менежментийн хатуу шаардлагыг биелүүлэх ёстой байж болдог. Тиймээс ISO гэх мэт чанарын сертификатууд нь үргэлж тухайн бүтээгдэхүүний чанарын үнэлэмжийн талаар биш харин зөвхөн үйлдвэрлэлийн процессийн чанарын менежментэд зориулсан сертификат байж болдог.
Чанарын менежментийн үндсэн багаж
Чанарын менежментийн загваруудаас хамгийн ихээр мэдэх загварт EFQM-загвар (англиар: European Foundation for Quality Management, орчуулбал европын чанарын менежментийн байгууллага) мөн ISO-9001 ордог.
Ангилал:Тохируулгын менежмент Ангилал:Төлөвлөлт болон зохион байгуулалт
Америкийн хар баавгай
Америкийн хар баавгай (Ursus americanus) - Хойд Америк дахь хамгийн түгээмэл баавгайн зүйл. Тивийн ихээхэн хэсэгт тархсан, тухайлбал хойд Аляскаас өмнө зүгт Мексик хүртэл, Атлантын Далайгаас Номхон Далай хүртэл тархжээ. АНУ-ын 50 муж улсаас 41-д нь, Канадын Принс Эдвард Арлаас бусад бүх мужид, Мексикийн зарим муж улсад тархсан. АНУ-ын өмнөд хэсгийн популяц үндэсний парк, дархан цаазтай газрын уул, ой модоор үлдсэн бөгөөд хааяа парк, дархан цаазтай газрын хил хязгаараас гарч, шинэ нутаг дэвсгэр тогтоодог. Сүүлийн жилүүдэд хүн ам өсөхийн хирээр зарим тохиолдолд хотожсон бүсийн зах хавиар орж ирдэг. Евразиас гаралтай хүрэн баавгайнаас ялгаатай нь, хар баавгай Хойд Америкт 2 сая жилийн өмнө үүссэн. Балар эртний үед араатны өрсөлдөөн ширүүн байсан Хойд Америкт үүссэн учраас хар баавгай, хүрэн баавгайг бодвол нутаг орчинд илүү дасан зохицомтгой гэж шинжээчид үздэг. Америкийн хар баавгай Азийн хар баавгайтай ойрын төрөл бөгөөд энэ хоёрын өвөг нь Европоос гаралтай байсан гэж үздэг.
Тодорхойлолт
Америкийн хар баавгай 150-180 см урт, сэрвээгээрээ 76-91 см өндөр. Хойд хоёр хөл дээрээ зогсвол 2.12 м болно. Эвш нь маахайнаасаа 33%-иар жижиг. Эвш нь 40-180 кг жинтэй бол маахай нь 115-275 кг жинтэй. Бие гүйцсэн хар баавгай 300 кг жин хүрч болно. Зэрлэг байгальд бүртгэгдсэн хамгийн том маахай 240 см урт, 365 кг жинтэй байв. Хамгийн жижиг эвш 37 кг, хамгийн жижиг маахай 49 кг байж болно. Бамбарууш нь төрөхдөө 200-450 г жинтэй байна. Бие гүйцсэн баавгай жижиг нүдтэй, дугуй чихтэй, урт хоншоортой, том биетэй, богино сүүлтэй. Үнэрлэх чадвар сайн. Голдуу сэгсгэр хар үстэй боловч, арьс нь цагаанаас эхлээд шоколадан бор, шаргал хүрэн, шар (голдуу Миссиссиппи голоос баруун тийш тааралдана), зүүн зүгт хар хүртэл (Канадад Манитоба, Онтарио мужийн хил хавиар) янз бүр. Заримдаа цээжиндээ V хэлбэртэй зураастай. Сүүл нь 12.12 см урт.
Гадны холбоос
Ангилал:Баавгайнхан
Луол Денг
Луол Майкл Денг (Luol Michael Deng, 1985 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд Өмнөд Судан улсын Вау хотод төрсөн) — Их Британы сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Майами Хит болон Их Британы шигшээ багийн жижиг довтлогч юм.
Товчхон
Денг НБА-гийн шилдэг тамирчны шагналыг хүртсэн (2007) анхны гадаад тоглогч бөгөөд Дьюкийн коллежоос 2004 онд драфтлагдаж №7-гоор Финикс Санз багт хуваарилагдсан ч Чикаго Буллз багийн хөөцөлдлөгөөгөөр ирж арван жил зүтгэсэний эцэст баг нь түүнийг 2014 оны нэгдүгээр сарын 7-нд Эндрю Байнамаар сольж Кливленд Кавальерс баг руу 2015, 2016 оны драфтын сонголтыг авах эрхтэйгээр илгээсэн юм.
Денг 2014 оны долоодугаар сарын 15-нд Майами Хиттэй гэрээлсэн.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Их Британийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Майами Хийт багийн тоглогч Ангилал:Их Британийн хүн Ангилал:Өмнөд Суданчууд
Плевен
Пле́вен (болгараар Плевен) — Болгарын Плевен аймгийн төв, 104,416 хүнтэй хот.
Лавлах бичиг
Ангилал:Плевен аймгийн суурин Ангилал:Болгарын их сургуулийн хот
Эрдэнэцагаан сум
Эрдэнэцагаан нь Сүхбаатар аймгийн сум юм.
Түүх
1924 оны 4 дүгээр сард Улсын бага хурлын шийдвэрээр Эрдэнэцагаан уулын хошуу нэртэйгээр анх байгуулагджээ. Аймгийнхаа хамгийн зүүн өмнөд хязгаарт, 17,3 мянган х.д. км газар нутагтай.
Газар зүй
Газар нутаг нь тал хээрийн бүст багтана. Дархан цаазат Лхачинвандад уул, Зотол хаан, Уртын цагаан овоо, Норов уул, Бяруутын баян цагаан, Чандмань уул зэрэг уулстай. Хөндлөн Хайлааст, Хэцүүгийн ам, Яам хад, Баян хайлс, Мойлтын өндөр зэрэг үзэсгэлэнт газар олонтой. Хонгор, Жаргалант, Хад, Могойн гол, Усан хөл, Чоно гол зэрэг 20 гаруй булаг, горхитой. Рашаан Цайдам, Далай булаг зэрэг рашаан устай.
Амьтан ургамал
Хүрэн, цайвар хөрстэй. Тал хээрийн өвс ургамлаас гадна сөд өвс, царван, бонго зэрэг эмийн ургамал ургадаг. Буга, бор гөрөөс, цагаан зээр, тарвага, үнэг, чоно, мануул байхаас гадна цөөн тооны илбэнх, хар сүүлт, шилүүс байдаг.
137,6 мянган малтай. Илүү нугаламт үзэмчин үүлдрийн хонь өсгөн үржүүлдэг. Тоо толгой нь жар гаруй мянгад хүрээд байна.
Xүн ам
Төвлөрсөн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 15 ортой эмнэлгийн барилга барьж байна. Сумын төвд хилийн цэргийн хороо байрладаг. Өвөрмонголын Шилийн гол аймгийн зүүн үзэмчин хошуутай харьцдаг Бичигтийн хилийн боомтой. Хөдөлмөрийн баатар уурхайчин Л.Сундай, эрдэмтэн Г.Пагва, Ц.Өлзийхутаг, Н.Маньбазар, Ц.Сүхбаатар, Ж.Ваанчиг нар тус сумаас төрөн гарчээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Сүхбаатар аймгийн сум
Янник Феррейра Карраско
Янник Феррейра Карраско (Yannick Ferreira Carrasco; 1993 оны есдүгээр сарын 4-нд Иксель хотод төрсөн) — Бельгийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Монако» болон Бельгийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Олон Улсын Славяны Суваг
Олон Улсын Славяны Суваг нь Украины телевизийн суваг юм. 24 цагийн турш нэвтрүүлгээ цацдаг Украины анхны телевиз.
Янник Феррейра Карраско
Замнал
Тэрээр Бельгийн «Генкийн» академиэс Францын «Монакод» 2010 онд элссэн. 2012 оны долоодугаар сарын 30-нд II лигт «Туртай» тоглоход мэргэжлийн гараагаа хийжээ. Дээд лигийн анхны гоолоо 2013 оны аравдугаар сарын 5-нд «Сент-Этьений» эсрэг (2:1) Хамес Родригесийн дамжуулалтаар гоолдов.
Олон Улсын Славяны Суваг
Тус телевиз нь 1994 оны 12 сарын 14-нд байгуулагдсан, Украин улсад үйл ажиллагаагаа явуулдаг телевиз.
Янник Феррейра Карраско
Замнал
2014 оны аравдугаар сарын 19-нд лигийн тоглолтод «Эвианы» эсрэг Рикардо Карвальюгийн дамжуулалтаар гоолдов.
Олон Улсын Славяны Суваг
Гаднын холбоос
Ангилал:Украины телевизийн суваг Ангилал:Украины аж ахуйн нэгж Ангилал:Украин хэлээрх телевизийн суваг
Янник Феррейра Карраско
Амжилт
«Монако»
Цахим холбоос
Ангилал:Бельгийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Монако багийн тоглогч Ангилал:Бельгийн хүн Ангилал:Испанийн хүн Ангилал:Португалчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Валерий Люкин
Валерий Викторович Люкин (Валерий Викторович Люкин, 1966 оны 12 сарын 17-нд ЗСБНКазахстан Улсын Актюбинскт төрсөн) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын спортын гимнастикийн тамирчин юм. Тэрээр багийн болон хувийн савлуурын төрөлд 1988 оны олимпийн аварга болсон бөгөөд олон төрөлт болон суга савлуурын төрөлд мөнгөн медаль зүүжээ. Люкин өдгөө дасгалжуулагчаар ажилладаг.
Люкин нь чөлөөт дасгалын төрөлд араараа гурав эргэсэн, савлуурын төрөлд Ткачев, бүтэн эргэлттэй Жэгер үзүүлбэрийг гүйцэтгэсэн анхны хүн юм.
Тэрээр 2000 онд АНУ-ын иргэншилтэй болжээ. Люкин уран сайхны гимнастикийн дэлхийн аварга Анна Кочневатай гэрлэсэн бөгөөд 2008 оны олимпийн аварга Настя Люкиний аав бөгөөд дасгалжуулагч нь билээ. Тэрээр Евгений Марченкотой хамтдаа Дэлхийн Олимпийн Гимнастикийн Академийг эзэмшдэг.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1966 онд төрсөн Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга Ангилал:ЗХУ-ын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:ЗХУ-ын гимнастикч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд
Татвар
Татварын түүхээс................. Татварууд нь хэн бүхний хувьд асуудал болдог нухацтай хандахад хүргэдэг зүйл юм.Гайхалтай биш ч гэсэн эртний түүхүүдэд татвартай холбоотой асуудлууд бичигдэн үүлджээ. Асаассшоррг
Грек улс:
Дайны үед Афинд ноогдуулсан татварыг eisphora хэмээдэг байв. Хэн ч энэ татвараас чөлөөлөгддөггүй байсан ба энэхүү татвар нь дайны үеийн тусгай зардлуудад зарцуулагддаг байжээ. Грекийн олон нийт дайны аюул арилсан гэж үзсэн тохиолдолд энэ татварыг хүчингүй болгох эрхтэй байсан байна. Дайн хийж ялж улмаар ашиг хонжоо олсон бол энэхүү нэмэлт эх үүсвэрийг татвар төлсөн иргэдэд буцаан олгодог байсан. Афинчууд мөн түүнчлэн гадаадын иргэд болон эцэг эх нь хоёулаа афин биш хүмүүст хүн амын татвар ноогдуулдаг байсан ба энэ нь нэг эрэгтэй бүрт нэг драхма, эмэгтэйд хагас драхма байжээ. Энэ татварыг metoikion гэж нэрлэдэг байлаа.
Ромын эзэнт гүрэн:
Ромын эртний татварын хэллэг нь portoria гэж байсан бөгөөд энэ нь экспорт,импортод ноогдуулдаг гаалийн татвар байжээ.Цезар Августус Ромын эзэнт гүүрний татварын ихэнх ухаалаг бодлогыг санаачилсан хүн юм. Түүний хаанчлалын үед publicani буюу татвар хураагч хэмээн нэрийдсэн албан хаагчид төв засгийн газарт байлаа. Энэ цаг үед хотуудын захиргааны нэг үүрэг нь татвар хураах явдал болжээ. Цезар Августус өв залгамжлалын татварыг бий болгож үүнээс бүрдсэн санг цэргийн тэтгэвэр, тэтгэмж олгоход зарцуулж байлаа. Англи болон Герман нь Августусын үндэслэсэн энэхүү өв залгамжлалын татвар дээр суурилан өөрсдийн өв залгамжлалын татварыг бий болгосон түүхтэй. Юлий Цезарийн үед борлуулалтын татварыг дүнгийн 1 хувиар тогтоодог болсон бөгөөд энэ нь Цезарь Августусын үед боолын борлуулалтанд 4хувь бусад бүх худалдаанд 1 хувь байдаг байжээ. Манай эриний 60-аад онд Зүүн Английн хатан хаан Boedicea нь Британийн арлан авилгалд идэгдсэн татвар хураагчдын эсрэг гарсан бослогыг тэргүүлсэн. Баталгаатай биш боловч энэ бослогоор Лондон түүний эргэн тойрон дахь 150 км газарт байсан Ромын бүх цэргүүдийг устгасан гэдэг. Хатан хаан өөрийн армийг 230 000 цэрэгт хүргэж өсгөж нэр нөлөөгөө өргөтгөсөн боловч захирагч Неро энэ бослогыг дарж шинэ засаг захиргааг Британийн аралд тогтоожээ.
Хатагтай Годива:
Хатагтай Годива нь 11-р зууны үед Англид амьдарч байсан англо саксон гаралтай бүсгүй юм. Домогт өгүүлснээр түүний нөхөр Леофрикт ноогдуулсан өндөр татварыг багасгахыг шаардаж Ковентри хотын гудамжаар нүцгэн давхисан гэдэг. Англи болон Франц улсуудын хооронд болсон 100 жилийн дайн 1337 онд эхэлж 1453 онд дууссан. 1369 онд шинэ давшилт эхлүүлэхээр төлөвлөж байх үед гарсан эцэргүүсэл бослогын гол шалтгаан нь Хар хунтайж хэмээгдэх Эдвардын харгис ширүүн татварын бодлого байлаа. 14-р зууны үед татварын хэмжээ итгэмээргүй өсөж байсны нэг жишээ нь Ланкестер хотын энгийн ядуу тариачинд ноогдуулсан хүн амын татварыг 520 дахин авч байсан явдал юм. I Карл хаан урван тэрсэлсэн хүмүүсийн балгаар баригдаж цаазлагджээ. Түүний гол асуудал нь парламенттай холбоотой зөрчилдөөн байсан бөгөөд татвар ноогдуулах эрхийг хаанд өгөх үү, парламентад байх уу гэдгээс үүдэлтэй байдаг байна.
Колоний үеийн Америк:
Колони орон гадаадын бурам, элсэн чихэр болон бусад өргөн хэрэглээний барааны импортын татварыг багтааж 1764 онд шинэчлэн баталсан Molasses Act-ийн хүрээнд татвар төлдөг байсан. Энэ хууль нь одоо Sugar Act болж өөрчлөгдөн мөрдөгдөж байгаа. Sugar Act нь орлогын хэмжээг хангалттай өсгөж чадахгүй байсан тул Stamp Act-ийг 1765 онд нэмж баталсан. Энэ хуулиар колони оронд хэвлэгдсэн бүх сонин хэвлэлд шууд татвар ноогдуулах болсон.
1930-аад оны үе:
1930-аад оны үед холбооны хувийн орлогын албан татвар нь Үндэсний нийт бүтээгдэхүүний 1.4 хувиас хэзээ ч дээш гарч байсангүй. Компанийн орлогын албан татвар нь Үндэсний нийт бүтээгдэхүүний 1.6 хувиас хэзээ ч дээш гарч байсангүй.
Азийн хар баавгай
Азийн хар баавгай (Ursus thibetanus буюу Selenarctos thibetanus) буюу Түвдийн хар баавгай, Хималайн хар баавгай, Сарны баавгай дунд зэргийн биетэй, хурц савартай, хар зүстэй, цээжиндээ өвөрмөц цагаан буюу цайвар шар өнгийн "V" хэлбэрийн тэмдэгтэй баавгайн зүйл. Америкийн хар баавгайтай ойрын төрөл бөгөөд энэ хоёрын өвөг нь Европоос гаралтай байсан гэж үздэг.
Хэмжээ
Азийн хар баавгай 130-190 см урт. Маахай нь 100-218 кг жинтэй, эвш нь 50-125 кг жинтэй. Сүүл нь 4.4 инч урт. Ойролцоогоор 25 жил насална.
Тархац
Азийн хар баавгай Ази тивийн зүүнээс баруун хүртэл өргөн уудам нутагт тархсан. Зүүн Ази, Өмнөд Ази, үүний дотор Өмнөд Солонгос, Хойд Солонгос, Афганистан, Пакистан, Бангладеш, хойд Энэтхэг, Балба, Сикким (Энэтхэгийн муж улс), Бутан, Мьянмар, Вьетнам, Оросын өмнөд Сибирь, зүүн хойд Хятад, Тайвань, Японд уулархаг нутгийн ой модонд тархсан. Далайн түвшнээс дээш 4700 м өндөр газарт тархсаны зэрэгцээ нам дор газар ч тааралдана. Тархацын зарим хэсэгт Азийн хар баавгайн нутаг том, хүчирхэг хүрэн баавгайтай (Ursus arctos) давхацдаг. Гэхдээ жижиг хар баавгай өрсөлдөгчөөсөө давуу талтай. Тухайлбал авирах чадвар сайтай тул модны жимс, самрыг идэж чаддаг. Түүнчлэн Хятадын Волонгийн дархан цаазтай газарт Азийн хар баавгай аварга хулсны баавгайтай зэрэгцэн амьдардаг ба холын төрлийнхөө дуртай хоол болох хулсаар хааяа хооллодог. Азийн хар баавгайн Тайваньд байдаг дэд зүйлийг Формозын хар баавгай (U. thibetanus formosanus) гэдэг.
Гадны холбоос
Ангилал:Баавгайнхан
Геродот
Түүхийн эцэг хэмээн олноо алдаршсан Геродот нь МЭӨ 484 он орчимд Галикарнассуст буюу өнөөгийн Туркийн Бодрум хотын ойролцоо мэндэлжээ. Тэрээр Персийн эзэнт улсын ноёрхлын эсрэг хуйвалдаанд оролцсон тул МЭӨ 457 онд Галикарнассусыг арга буюу орхин гарчээ. Энэ явдал нь түүнийг Самос арлаар дайран, Бага Ази, Египет, Грекийг хөдлөн гулд аялж, Газар дундын тэнгис орчмын улс, үндэстнүүдийн талаарх үнэлж баршгүй эх сурвалжуудыг тэмдэглэн үлдээхэд нь түлхэц өгчээ. Тэрээр МЭӨ 447 онд Грекийн урлаг соёлын төв Афинд очсон бөгөөд Афины улс төрч Периклийн дараа орохуйц асар нэр хүндтэй болсон байлаа. Гэвч тэрээр Афинд удсангүй, МЭӨ 443 онд өмнөд Италид орших Грекийн колони Фурид очиж амьдарсан байна. Тэрээр үлдсэн амьдарлаа тэнд өнгөрүүлж, “Түүх” хэмээн нэрлэсэн алдарт бүтээлээ туурьвижээ.
Түүх ном
Түүх ном нь 9 бүлэгтэй. Эхний бүлгүүдэд нь эртний дэлхийн Лиди, Скиф, Медес, Перс, Ассир, Египетийн ард түмнүүдийн зан заншил, домог, түүхийн талаар өгүүлсэн байдаг. Төгсгөлийн 3 бүлэг нь МЭӨ V зууны эхээр болсон өрнө, дорнын соёлын манлай төвүүд болж байсан Герег-Персийн дайны аймшигт харгис байдлын талаар өгүүлсэн байдаг.
Геродот мэдээллийнхээ нилээд хэсгийг өмнөх үеийн хүмүүсийн уламжлан үлдээсэн баримтуудыг ашиглсан бөгөөд үүн дээрээ өөрийн аяллын үеэр нүдээр үзсэн баримтуудаараа баяжуулан бичсэн байдаг. Хэдийгээр түүний зарим баримтууд нь алдаатай байдаг ч ерөнхийдөө хэн нэгнийг магтан дуулсан байдалтай бус, ангид бичигдсэн байдгаараа сайшаалтай юм.
Түүний “Түүх” ном нь одоогоор мэдэгдэж байгаа хамгийн анхны үргэлжилсэн үгийн зохиол хэмээн үздэг. Эртний болон орчин үеийн шүүмжлэгчдийн аль аль нь цэх шулуун, ухаалаг, ойлгомжтой, тааламжтай хөгжилтэй хэлбэрээр бичигдсэн бүтээлүүдийн охь манлай нь Геродотын “Түүх” зохиол хэмээн дээдлэн хүндэтгэдэг билээ. Геродот “Алив хүмүүнд мөнхөд байх зүйл үгүй, хорвоо ертөнцийг хувь заяа, боломж хоёрын удирддаг” хэмээн үздэг байв. Ёс суртахууны ямар чухал болохыг сургасан байдаг нь Грек, Ромын түүх бичигчдыг гол зарчим, үндэс нь болж өгсөн байна.
Онлайн орчуулгууд
Ангилал:Эртний түүхч Ангилал:Зохиогч Ангилал:Эртний Грекчүүд Ангилал:Эртний Грекийн утга зохиол Ангилал:Кари Ангилал:Угсаатан судлаач Ангилал:МЭӨ 5-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 5-р зуунд өнгөрсөн
Бангладеш
Бангладеш (বাংলাদেশ «бенгал орон»), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Бангладеш Ард Улс нь Өмнөд Азийн улс юм. Урдуураа Бенгалын булантай нийлж, эргэн тойрондоо Энэтхэг, зүүн урд талдаа багахан зурвасаар Мьянмар улстай тус тус хил залгадаг. Бангладеш улс (Зүүн Бенгал) нь Энэтхэг улсын Баруун Бенгал мужтай нийлж, Бенгалын бүс нутаг хэмээгдэнэ.
1947 онд Бенгал, Энэтхэг салж шинээр байгуулагдсан Пакистан улсын зүүн хэсэг болох үед өнөөгийн Бангладеш улсын хил хязгаар тогтоогджээ. Харин энэ нь баруун хэсгээс нь Энэтхэгээр 1,600 км газраар тусгаарлагдаж байв. Улс төр, хэл ярианы ялгаварлан гадуурхал, мөн эдийн засгийн хайхрамжгүй байдал зэргээс болж тусгаар тогтнолын төлөөх дайн болж, 1971 онд тусгаарлажээ. Гэвч шинээр байгуулагдсан Бангладеш улс нь хоолны хомсдол, байгалийн гамшиг, ядуурал, улс төрийн үймээн самуун, цэрэг армийн эхлүүлсэн төрийн эргэлт зэрэг үйл явдлууд олноор тохиолдох болов. 1991 онд ардчилсан тогтолцоог сэргээснээр харьцангуй тогтвортой байдал, эдийн засгийн хөгжил дагалдаж байна.
Бангладеш нь дэлхийд хүн амын нягтралаараа маш өндөрт бичигддэг бөгөөд ядуурлын түвшин нь ч өндөр. Газар зүйн хувьд Ганга мөрний бэлчирийн хоёр талд орших бөгөөд жил болгон улирлын борооны үер, хар салхи тохиолдоно. Засаглалын хэлбэр нь парламентийн засаглалтай ардчилал боловч 2007 оны 1 сарын 11-нээс онцгой байдал зарлан ард түмний засаглалыг түр зогсоосон байгаа. Бангладеш нь Үндэстнүүдийн Хамтын Нөхөрлөл, Өмнөд Азийн Хамтын Ажиллагааны Байгууллага (South Asian Association for Regional Cooperation), Бенгалын Буланд Бүх Секторын Техник, Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагааг Дээшлүүлэх Санаачлага (Bay of Bengal Initiative for MultiSectoral Technical and Economic Cooperation), Исламын шашинт улсуудын байгууллага (Organization of the Islamic Conference), Хөгжиж буй 8 орон (Developing 8, D8) зэрэг байгууллагуудын гишүүн орон юм. Дэлхийн Банкны 2005 оны 7 сарын судалгаагаар Бангладеш улс нь бичиг үсэгт тайлагдах байдал, сургуулиудад хүйсийн тэгш байдал, хүн амын өсөлтийн сааруулалт зэрэгт ихээхэн ахиц дэвшил гаргажээ.
Төр улс
thumb|145px|left|IV зуунд баригдсан буддын [[Сомапура Махавихара|Сомапура сүм]] thumb|145px|left|Султант үеийн «[[Жаран бөмбөгөр оройт сүм»]]
Эрт дээр үе
Европын худалдаачид Ганга мөрний адаг Бенгалыг баян чинээлэг гэж санаархаж байв. Анх Португалын худалдаачид Читтагонгт ирж суугаад 1577 онд Акбар хаанаас зөвшөөрөл аван байнгын суурин үүсгэжээ. Европынхон байр сууриа бэхжүүлсээр Палаши гэдэг газар 1757 онд шийдвэрлэх ялалт байгуулснаар Бенгал нутаг Британийн Дорно Энэтхэгт хамаарчээ. 1857 оны их бослого нэг жил үргэлжлээд дарагдсан. Бослогын дараа Британийн хаан Энэтхэгийг (тухайн үеийн Бенгал бас орно) шууд өөрийн мэдэлд авч чангалаад урлаг соёлын хүчтэй нөлөө үзүүлэв. Рам Мохан Рой (1775–1833) гэгээнээс эхлээд Рабиндранат Таагүр (1861–1941) яруу найрагчаар дуустал олон сэхээтэн төрснийг Бенгалын сэргэн мандалт гэдэг.
Орчин үе
1905 онд Бенгалыг хоёр хуваав. 1911 онд буцаад нэгдэв. Британиас 1947 онд тусгаар тогтноход урьдын адил хуваагдлаа. Хинду шашин давамгайлдаг баруун хэсэг нь Энэтхэгт нийлж, ислам шүтлэгтэй Дорно Бенгал нь Пакистанд нийлж 1956 оноос Дорно Пакистан гэгджээ. Эхний жилээс л ялгаа мэдрэгдсэн. Эдийн засаг, хүн амын тоогоор дорнод илүү жин дарж, улс төрийн эрх, цэрэг зэвсгээр өрнөд ноёлж байв. 1952 онд Даккын оюутнууд урду хэлээр хөтөлж буй албан хэргийг бенгал хэлээр хөтлөхийг шаардан жагсч байсан. 1949 онд байгуулагдсан «Авами лиг» (Ардын холбоо) нам одоо ч улс төрийн гол хүчин байсаар байгаа. 1966 онд намын тэргүүн Мужибур Рахман зургаан заалтат шаардлагынхаа гайгаар шоронд хоригдсон ч олны тэмцлээр 1969 онд суллагдаад хожим Бангладешийн анхны ерөнхийлөгч болжээ. Дорно Пакистанд Пакистаны арми орсон 1971 оны III сарын 26-ны орой Бангладеш тусгаар тогтнолоо зарлан дайтав. Үхэж үрэгдсэн ч тоймгүй. Өвөл нь Бангладеш-Энэтхэгийн холбоот цэрэг нийслэлийг эргүүлэн авч XII сарын 16-нд ᠌Пакистан бууж өгчээ.
Тусгаар тогтносон Бангладеш 1975–1990 оны хооронд цэргийн эрхтний гарт байв. Бие биенийгээ авч чулуудсаар 1982 оны Хуссейн Мохаммад Эршадын үед овоо тогтож 1990 оны коммунизмын уналтын нөлөөгөөр ардчилсан зам руу орсон. 1991 онд Халеда Зиа ерөнхий сайд болжээ. Түүнтэй ээлж халаа солилцсон бас нэгэн эмэгтэй бол нөгөө анхны ерөнхийлөгчийн охин Шейх Хасина юм.
Өнөөдөр Бангладеш нэгдмэл төрийн байгууламж, парламентийн эрх давуу бүгд найрамдах засаг бүхий төрийн хэлбэр, ардчилсан дэглэмтэй улс юм. Төрийн тэргүүн нь ерөнхийлөгч боловч ерөнхий сайд хамаг ажлыг нугалдаг. 5 жил тутам сонгодог нэг танхимийн 350 суудал (50 эмэгтэй байх)-тай «Жатио Шонгшод» (Үндэсний Хурал) гэдэг улсын хуралтай.
Орон нутаг
Бангладешийн нутаг дэвсгэр 7 «бипхага» (муж), дотроо 64 «зила» (тойрог), 483 «упазила» (дэд тойрог)-д хуваагддаг. thumb|140px|left|Долоон муж
Хүн ам зүй
lang=mn|thumb|133x133px|left|Нас хүйсний бүтэц Бангладеш улсад 2011 онд 142,316,000 хүн байна гэж тоологдсон. Үүнээс олон буюу 150-170 сая хүн байгаа гэж үзэх нь ч бий. Хүн амын олноор дэлхийд 8-рт, хүн амын нягтшилаар 11-д зогсдог. Бага газартай орнуудыг үл тооцвол нэгдүгээр байр эзлэхээр шигүү суудаг гэж ойлгож болно. 1960-1970-аад онд Бангладешийнхан 65 саяаас 110 сая хүрч огцом олширсон. Ингээд 1980-аад оноос төрөлтийг хязгаарласнаар арай саарсан. Гэвч хүн амын өндөр өсөлттэй (жилд 1.59%) хэвээр байна. Хүн ам харьцангуй залуу, 15 хүртэлх насны хүүхэд 34 хувийг бүрдүүлдэг. Хүн амын 98% нь бенгал үндэстэн. Түүнээс тэдний төрөлх энэтхэг-ари салбарын бенгал хэл (бангла [банла]) улсын албанд хэрэглэгдэнэ. Нэгэн зүйлийн үет үсэг болох бенгал үсгээр бичдэг. Уламжлалт хэрэглээтэй учраас англи хэлийг бусад харь хэлнээс илүү сайн мэднэ. Шашин шүтлэгээр үзвэл бүх ард түмний 90.4% ислам, 8.2% хинду шашны шүтлэгтэй. Ислам шашинтан (хотон) нь үндсэндээ суннит дэгийг дагадаг. 1972 оны үндсэн хуульдаа төр шашин хоорондоо хамаагүйг цаазлан тогтоожээ.
Хот суурин
Бангладешийн хүн амын 27% хот газар суудаг. 30 мянгаас олон хүнтэй 200 гаруй хот байгаа. Томоохон нь:
Хүний хөгжил
Бангладешт бичиг үсэг тайлагдалтын хувь бага байна. Эрэгтэйд 61.3%, эмэгтэйд 52.2%. Бага, дунд, ахлах сургууль, зарим хувийн дунд сургуулийг төрөөс санхүүжүүлдэг. Ерөнхий мэдлэгт 12 жил боловсорно. Их дээд сургууль гурван янзаар санхүүжнэ. Улсын сургууль (төр санхүүжүүлнэ), хувийн сургууль (хувийн хэвшлийн), олон улсын (олон улсын байгууллага, сангаас). Улсын өмчит их дээд сургууль 34, хувийн 64, олон улсын 2 сургууль одоо байгаа. Хамгийн том нь Бангладеш улсын их сургууль (1992 онд байгуулагдсан) бол хамгийн нэртэй нь Даккын их сургууль (1921 оноос) юм.
Бангладешт эрүүл мэндийн байдал муу, эмнэлгийн хангамж тэр бүр хүрэлцдэггүй. 10,000 хүний дунд эмнэлгийн 4 ор ноогдоно. Хүн амын 26% хоол тэжээл, хүүхдийн 46% жингийн дутагдалтай. Хүнсний хангамж хүрэлцдэггүйгээс өлсгөлөн, өлөн зэлмүүн байдал хавтгай. ДНБ-ийн 3.35% эрүүл мэндийн салбарт зарцуулагдаж байгаа.
Урлаг соёл
thumb|160px|Бангладешийн «биряни» Бенгал нутгаас Кази Назрул Ислам, Рабиндранат Таагүр, Сарат Чандра гээд зохиолч, яруу найрагч олон төрсөн. Бенгал яруу найргийн эх нь VIII зууны Чарьяпада байж магадгүй. Бенгал аман зохиолын сан арвин баян. Бангладешийн нийслэл Даккад 1956 оноос кино хийж эхэлсэн. Далливүүд гэх энэ газраас жилд 80-100 орчим кино төрж байна. Гэхдээ телевизээр ихэвчлэн Энэтхэгийн кино гардаг. Гамбхира, бхатиала гэх мэт энэ нутгийн дуулах өвөрмөц хэв маяг, урсгал гэж бий. Эктара (нэг чавхдаст) гэдэг хөгжмийн зэмсэг байна.
Хоолондоо цагаан будаа, загас, хүнсний ногоо, халуун ногоо, өндөг хийдэг. «Биряни», «панта бхат», «рашгула» зэрэг хоол байна.
Эмэгтэйчүүд сари өмсдөг бол эрэгтэйчүүд европ хувцас их өмсөнө. Курта гэдэг хослол, лунги гэх богино өмд бас өмсдөг.
Бангладешийн хүүхэд залуус хөлбөмбөг, крикет, каббади тоглодог. Бангладеш Олимпийн наадмаас медаль хүртэж амжаагүй.
Гадаад холбоос
Ангилал:Азийн орон Ангилал:Буурай хөгжилтэй орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон
Капитализм
Өмчит журам буюу Капитализм (Англи: Capitalism) гэдэг нь Өрнийн ертөнцөөс эхэлж, дэлхий даяар дэлгэрсэн эдийн засгийн журам, байгуулал, тогтолцоо юм. Яг таг тодорхойлолт үгүй, ихэвчлэн түүхэн цаг хугацаанд тайлбарлана.
Хөрөнгө өмчлөх эрх, ашгийн төлөө бараа, үйлчилгээ бий болгох, өрсөлдөөнт зах зээл, цалинт хөдөлмөр зэрэг нь өмчит журмын чухал махбодууд болохыг ихэвчлэн хүлээн зөвшөөрнө. Түүхэн үйл явц, газар орон, улс төр, соёлын ялгаатай хэв шинжээс шалтгаалж янз бүрээр тэмдэглэгдэж байсан.
Өмчит журам гэдэг бол "Хүмүүс (ажилчин) өмчгүй учир хөдөлмөрөө хөрөнгөтөнд худалдаж, бүтээгдэхүүн бий болгоно. Хөрөнгөтөн бүтээгдэхүүнийг арилжиж, өмчийн хөрөнгөө арвижуулдаг (нэмүү өртөг) горимыг хэлнэ" гэж К. Маркс бусдаас өөрөөр санал дэвшүүлсэн бол Л. Мизес, А. Рэнд, М. Фридман, М. Ротбард нарын тодорхойлолт янз бүр хэдий ч юун түрүүнд чөлөөт зах зээл, төрийн оролцоогүй байх журамтай гэдэгт нэгддэг.
Эдийн засагчид, улс төрийн засагчид, түүхчид нь өмчит журамд өөр өөрөөр ханддаг. Эдийн засагчид ихэвчлэн засгийн газрын хяналтгүй зах зээл, өмчлөх эрхийг нь онцолдог. Харин дийлэнх улс төрийн эдийн засагчид хувийн өмч, талуудын харилцаа, цалинт хөдөлмөр, ангийн байгуулал, түүхэн цаг хугацаан дахь уялдааг чухалчилдаг.
Капитализмын талаар өгүүлэх нь:
Капитализм буюу ЗЗЭЗ-ийн гол үзэл санаа нь хэн чадалтай, хүчтэй, овсгоотой нь хөрөнгөтний давхаргыг бүрдүүлж нийгмийг авч явах ёстой гэдэг. Капитализмын үед хүмүүст өмч гэх зүйл байх бөгөөд үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулан өөрөө хөгжихийн хэрээр нийгмээ бас хөгжүүлж байдаг. Хүмүүс эрх чөлөөтэй сайхан амьдрах хүсэл капитализмын шахалт шаардлагаар гарч байна.
Үйлдвэрлэлд юу хэрэгтэй вэ? Зах зээл дээр бид юуг худалдаж, юуг худалдан авдаг вэ? Эдгээр бол газар, хөдөлмөр, капитал гурав юм. Эдгээрийг үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлс гэдэг. Энэ үйлдвэрлэлийн хүчин зvйлс нь капитализмыг бий болгожээ.
Капитализмын гол үндэс нь болж байсан хүмүүс нь урьдын феодалын үлдэгдлүүд юм (газрын эзэд, худалдаачид, фермер аж үйлдвэрлэгчид, дунд ангийн төлөөлөгчид гэх мэт).
Капитализмд бvгд тэгш эрхтэй. Баяжих, шударгаар хөрөнгө хуримтлуулах эрх нь ч нээлттэй. Энэ эрхийг нь төр хамгаална. Иргэн хүн хариуд нь татвар төлнө. Учир нь үнэгvй юм гэж үгүй. Капитализмд аливаа хүн ажиллахгvй байх эрхтэй. Хүн хямд ажлаас татгалзах боломжтой. Хэн ч түүнийг албадахгүй. Гэвч зах зээл өөрөө ямар ч хүнийг xүмүүжүүлдэг гэх.
Үйлдвэрлэлийн хүчин зүйл үүссэнээр, газар, хөдөлмөр, капитал эдийн засгийн эргэлтэд орсноор техникийн дэвшил, технологийн хөгжил эрс хурдсах боломж бүрэлдэн бий болсон. Гэхдээ капитализмын нэг том дутагдал нь баталгаа, найдварын хомсдол юм. Феодалын нийгмийн үед бол хамжлага ардад хичнээн хэцүү үе ч гэсэн эзэн ноёноосоо бага хэмжээний өл залгуулах хүнс авах эрхтэй байж. Харин капитализмд ажилчин хүний амьдралын баталгаа тун хэврэг. Өнөөдөр ажилтай байна, харин маргааш энэ хэвээрээ байх уу үгүй юу гэдэг дээр ямар ч баталгаа байхгүй, өөрөө өөртөө л найдна. Капитализмыг устгах нэг хүчин зүйл нь ядуурал юм.
Эшлэл
Ангилал:Улс төрийн философи Ангилал:Улс төрийн шинжлэх ухаан Ангилал:Макро эдийн засаг Ангилал:Макро эдийн засгийн онол
Харри Реднапп
Генри Жеймс «Харри» Реднапп (Henry James "Harry" Redknapp; 1947 оны гуравдугаар сарын 2-нд Лондон хотод төрсөн) — Английн зодог тайлсан хөлбөмбөгчин бөгөөд хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч. «Ливерпүүлийн» ахлагч асан хагас хамгаалагч Жейми Реднаппын эцэг, «Челсигээр» овоглосон Фрэнк Лэмпардын нагац ах.
Замнал
2007 оны арваннэгдүгээр сарын 28-нд Реднапп тоглолт наймаалцсан хэргээр саатуулагдаж байлаа.
Харри Реднапп 2012 оны арваннэгдүгээр сарын 24-нд «Куинз Парк Рейнжерс» багийн ахлах дасгалжуулагчаар томилогдсон.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Борнмут багийн тоглогч Ангилал:Брентфорд багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн дасгалжуулагч Ангилал:Портсмут багийн дасгалжуулагч Ангилал:Саутхемптон багийн дасгалжуулагч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн дасгалжуулагч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн дасгалжуулагч Ангилал:Лондоны тамирчин Ангилал:Англичууд Ангилал:1947 онд төрсөн
Абель Агилар
Абель Энрике Агилар Тапиас (Abel Enrique Aguilar Tapias, 1985 оны нэгдүгээр сарын 6-нд Богота хотод төрсөн) — Колумбын хөлбөмбөгчин бөгөөд францын Тулуза болон Колумбын шигшээд тоглодог.
Шигшээ
Агилар 2004 оны Холбоодын цомд оролцох Колумбын шигшээн бүрэлдэхүүнд анх багтаж, хоёр гоол оруулсан байдаг.
2014 оны зургаадугаар сарын 14-нд ээлжит ДАШТ-д Грекийг ялахад (3:0) 50 дахиа гараалжээ.
Холбоос
Ангилал:Колумбийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Тулуз багийн тоглогч Ангилал:Депортиво Ла Корунья багийн тоглогч Ангилал:Эркулес багийн тоглогч Ангилал:Реал Сарагоса багийн тоглогч Ангилал:Херес багийн тоглогч Ангилал:Асколи багийн тоглогч Ангилал:Удинезе багийн тоглогч Ангилал:Депортиво Кали багийн тоглогч Ангилал:2004 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:2005 оны Алтан цомд (КОНКАКАФ) оролцогч Ангилал:2011 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Колумбичууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Жи-Драгон
1992-2009: Big Bang-аас өмнөх амьдрал болон Big Bang
Өмнөд Солонгост өсч, том болсон тэрээр 8 настайдаа бяцхан "Roora" хамтлагийн гишүүнээр ажлаа эхлүүлж байв. Дараа нь "Christmas" цомгоо гаргасны дараагаар тэдний дуу бичлэгийн студээс Квонийг (G-Dragon-ийг) "цочирдмоор" хэмээн дүгнэж гэрээгээ цуцалсан байна. Үүнээс болж тэр ээждээ ахиж дуучин болохгүй, үүнийг хийхгүй гэж хэлсэн ч гэр бүлтэйгээ гулгахаар явж байхдаа YG Entertainment-ынхны хараанд өртсөнөөр энэ энтертайнмэнтэд 5 жилийн турш бүжиглэх тал дээр илүү суурилан бэлтгэгдэж эхлэв. 3-р ангид байхдаа Америкийн Wu-Tang Clan хамтлагтай найзаараа дамжуулан танилцсан. Тэдний хөгжим нь түүнд урам зориг өгсөн ба, тэдэнд реп хийх сонирхолтойгоо илтгэн, 12 наснаасаа мөн бэлтгэгдэж эхэлсэн. Ийнхүү 2001 онд тэрээр хип хоп "Flex" цомгийн ажилд оролцсон. Цомогт зориулан дууны үг бичиж байсан ч, түүний англи хэл дорой муу байснаас ердөө л "I'm young, but I'm the best" гэсэн агуулгаар л бичиж байлаа. 14 настайдаа YG Entertainment-ын Жи Нү-сёны анхааралд өртөж, энэ энтертайнментийн захирал Ян Хён-согтой танилцсан. Энэ энтертайнменттай гэрээ байгуулсныхаа дараах 1 жилд нь ердөө л бичлэгийн студийг цэвэрлэх, бусад уран бүтээлчдийнх нь бүжгийн бэлтгэлийн үеэр ус авчирч өгөх мэтийн ажил хийж байлаа. Харин дараа нь энтертайнментийнхаа бас нэгэн дадлагажигч Дун Ён-бэтэй танилцсан. Квон өөрийнхөө тайзны нэрийг G-Dragon хэмээн нэрлэхээр болж тэр 2 хамтран GDYB нэршлийг зохиож байсан. 6 жилийн бэлтгэлийн дараа "GDYB" нэрээрээ Дун Ён-бэтэй хамтран бусад уран бүтээлчдийн цомог дээр ажиллаж эхэлсэн. Ийнхүү 2006 оноос Дун Ён-бэтэй нийлж, шинээр гарч байгаа Big Bang хамтлагийн 5 гишүүний 2 нь болж орсон. (Ён-бэгийн одоогийн тайзны нэр нь Тэ-ян) Хамтлагийн үүсэх үеийг телевизээр гарган баримтжуулж байсан ч тухайн үедээ 6 гишүүн байсны 1 нь хамтлагт шалгаран орж чадаагүй юм. Тэдний амжилтын гараа нь шударгаар хэлэхэд үнэхээр амжилттай байсан ба анхны альбум 40,000 хувь борлогдож нилээн ашигтай ажиллаж байлаа. "We Belong Together", "LaLaLa" зэрэг синглүүд нь радиогоор цацагдан явж байсан ба эхний энэ цомогтоо G-Dragon Америкын альтернатив рок хамтлаг болох Maroon5-ын This Love дууны коверийг багтаасан. Энэ цомогт түүний өөрөө зохиосон "Lies" дуу нь багтсан. Үүнээс гадна түүний хэд хэдэн дуу байгаа. "Lies" дуу бол тэдний хамгийн анхны хит дуу болсноороо нилээд онцлогтой. Дараа нь гарсан "Last Farewell","Haru Haru" зэрэг синглүүд нь чаартын топд жагсах болж байлаа.
Олны өмнөх дүр төрх
Хамтлагтаа хамгийн загварлаг гэгддэг ба, "Өмнөд Солонгост загварын чиг хандлагыг тодорхойлж байна" хэмээн дүгнэгдэж, 2008 онд "2008 оны загварын билэг тэмдэг" шагналын эзэн болсон. Мөн тус онд "2008 оны хамгийн нөлөөтэй эрэгтэй" шагналыг Arena сэтгүүлийн зүгээс тус тус авсан. Загварын билэг тэмдэг Kang Dong Wan түүнийг үнэлж, G-Dragon-ыг "Fashionista" хэмээн нэрлэх болжээ. Анхны соло цомгийн үеэр үсээ цайвраар будуулсан нь 2009 оны топ үсний стиль болсон. Үүнээс гадна тэр байнга спортын гурвалжин ороолтнууд зүүдэг нь өсвөр насныхны хувьд загварынх нь чиг хандлага болж, мөн "Big Bang scarves" нэр авч байсан. Өөрийн нөлөөллийг үл хамааран, хөгжмийн зохиолчийнхоо ажилдаа өөрийн яаж хоолойныхоо өнгөөр бусад зарим нэг зүйлсийг өөрчилснөө дурьдсан хэлсэн бөгөөд, учир нь тэр бусдын өмнө ажиллахдаа биеэ баримтгай болчихдог байсан. Олны өмнөх өөрийн төрхийг ямар байгааг мэдэх нь чухал бөгөөд, тэрээр дурьдахдаа "миний хийснээс олон нийт буруу санаа авсан бол миний буруу" гэжээ. Мөн тэрээр дуучдыг энтертайнмент үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүн гэж үзэх үзлийн эсрэг хатуу зогсдог.
Марихуаны хэрэглээ
2011 оны 10 сарын 5-нд түүнийг марихуан татсан гэх шалгалтаар хэрэглээгүй нь мэдээлэгдсэн. Түүний шээсний шинжилгээгээр сөрөг үр дүн гаран боловч, үснээс нь авсан шинжилгээгээр бага зэрэг эерэг үр дүн гарсан байна. Шинжилгээг 6 сарын эхээр авсан боловч, хариу нь 7 сард гарсан. Хариу гарахад, хэдийгээр эхлээд бага хэмжээний хэрэглэсэн байх зөрчил илэрч, түүнийг яллах заалт гарсан ч, тэр яллагдаагүй. Түүний хэлж буйгаар тэрээр 5 сард Японд эргэн ирснийхээ үдэшлэгийн үеэр фэнийхээ санал болгосон тамхийг татсан хэмээн мэдэгдсэн. Мөн тэр хэн нэгний санал болгосон тэр тамхийг татсан гэдгээ хүлээж, мөн богино хугацааны дараа жир бус тамхи болохыг анзаарч, хаясан гэдгээ хэлсэн. Дуулиан тарьсан хэргээс болж промошин ажлаа түр зогсоож, YG-гаас түүнийг юу хийснээ тунгаахад нь цаг хугацаа хэрэгтэйг хэлэв. Удалгүй Big Bang хамтлагаараа MTV Европын хөгжмийн шагнал гардуулах ёслолоос шагнал авснаар олны өмнө эргэн гарж ирсэн билээ.