cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клаудио Монтеверди
Монтевердийн уран бүтээлд эмгэнэл шаналангийн сэдэв гол байр эзэлдэг. Түүний зохиолд сэтгэхүйд элдэв хямрал зөрчил дотроос эмгэнэлт туйлыг төгс чадварлаг дүрсэлсэн нь их бөгөөд үүгээр хүний сэтгэлийн хамаг мөн чанар илэрдэг гэж үзэж байжээ. Тэрээр, хүнийг орчин ахуйтайгаа тэмцэгч оюун ухааны ганц бүтээл гэж үзжээ. Түүний баатрууд эрэлхэг зоригтой тэмцэж, эцэст, шашин шүтлэг, хайр сэтгэлийн алинд ч аз жаргал үзэлгүй мөхөж буйгаар дүрслэгддэг. Үүнийг түүний хагас зуун жилд бичсэн бараг бүх зохиолоос, тухайлбал, амьдралынхаа эцсийн мөчийг аюумшиг ганцаардалд үдэж байгаа тухай "Санаа сэтгэл минь хаачив" мадригал, тамын оронд шаналсан Орфейн эмгэнэлт дуутай "Орфей" дуурь, хайрт хүндээ хаягдан өнчин арал дээр хоцроод далайд унан үрэгдэж буй Ариаднагийн тухай өгүүлсэн "Ариадна" дуурь, хайртай эрийнхээ гарт үрэгдэж эцсийн амьсгалаа хурааж буй Клориндийн тухай "Танкред Клоринда хоёрын тэмцэл” мадригал, үүрд хаягдаж хайр сэтгэл аз жаргалын илбэ шидтэй хагацаж буй Оттавиагийн тухай "Поппейг өргөмжилсөн нь" дуурь зэрэг түүний бүх зохиолд эмгэнэлт сэдэв байдаг. Эдгээр нь Монтевердийн бүтээлүүдийн хамгийн оргил цэг, зөрчил, туйлын өрнөлттэй сэтгэл догдлом хэсгүүд болсон билээ.
А.П.Чехов хүн төрөлхтний уй гашууг хөгжмөөс өөр яруу, хурц илэрхийлж чадах урлаг үгүй гэж бичсэн бий. Үнэхээр, эмгэнэлт бадрангуй, яруу хурц дүр сүүлийн хэдэн зууны хөгжмийн уран бүтээлд онцгой байртай байсаар байсан билээ. Харин, ертөнц дэлхийд маань ийм гайхамшигт бүтээл төрүүлж өгсөн хөгжмийн урлагийн энэ чиглэлийг Монтеверди үүсгэж анх хөгжүүлсэн гэж бараг анзаарахгүй явж ирсэн ажээ.
Сэргэн мандалтаас наашхи манай эриний хөгжмийн онцлог шинж болсон уран сайхны сэтгэлгээ Монтевердийн уран бүтээлд анх бий болжээ. Хөгжмийн урлагийн онцгой нэг чиглэл болох уянгын сэдэв чухам түүний бүтээлээс эхлээд өнөөг хүртэл хэдэн зууны турш хамгийн ноёлонгуй байртай байна.
Дуурийн урлаг анх Флоренц хотноо буй болсон гэж үзэх боловч үнэндээ Монтеверди жинхэнэ дуурийг үндэслэсэн билээ. Сонгодог эриний хөгжмийн гол төрөл байсан энэ төрөл сүүлийн зуунуудад хөгжмийн соёлд улам бүр онцлог шинж олсоор байгаа юм. Гэвч түүнийг жинхэнэ урлаг болгосон Монтевердийн гавъяа хэвээр байна. Түүний уран бүтээл дуурийн хөгжмийн оноот аяг (лейтмотив) хүртэлхи бараг бүх махбод, хэлбэр зохиомж болон орчин үеийн хөгжмийн зохиолын ихэнх төрлийн үндэс болж байдаг билээ. Нөгөө талаас, Монтевердийн уран бүтээл өнөө үед "Сэргэн мандаж '' гурван зуу гаруй жилийн дараа түүний хөгжим эгшиглэх болж байгаа нь онцын гайхалтай зүйл биш. Энэ бол гагцхүү түүний суу их билгийг хүлээн зөвшөөрсөн л хэрэг Харин классицизм буюу сонгодог болон романтизмийн үед түүний бүтээл огт ажиглагдалгуй өнгөрснийг юугаар тайлбарлах вэ? Энэ бол Монтевердийн бүтээл эрин цагаасаа түрүүлсэн, зүрх зоригтой шинэчлэл байснаар тайлбарлагдах ажээ.
Монтеверди амьд ахуйдаа хөгжмийн мэргэжлийн хүрээнд хамгийн алдартай хүн байв Ийм байх тусмаа түүнийг хэтэрхий эргэлзмээр шинэ зам гаргалаа гэж дайрах явдал дагуул мэт байлаа. Монтеверди ингэж дайран довтлогчдод хариу болгож "Миний зохиолд санаандгүй тохиолдлын зүйл огт үгүй... Миний зохиолын шинэ хэллэг зөвхөн үнэн мөнд л үндэслэсэн юм" гэж бичсэн байдаг. Чухамхүү үнэн мөнд буюу хүний сэтгэл санааны олон талыг төгс тодорхой бүрэн дүүрэн илэрхийлэх гэсэн эрмэлзлээс Монтевердийн зоригтой шинэчлэл үүссэн байна.
Монтевердийн уран бүтээлийн гол нь мадригал бөгөөд тэрээр энэ төрлөөр 200 орчим зохиол бичсэн юм. Дашрамд энэ төрлийг тайлбарлах нь зүйтэй. '''Мадригал бол гол төлөв хайр сэтгэлийн сэдэвтэй итали үндэсний уянгын дуу бөгөөд анх дан хоолойн зохиол байснаа Х1Ү зууны үес 2-3 хоолойн болж цэцэглэлтийнхээ үе буюу ХҮI зуунд ордны хөгжмийн гол төрөл болсон юм. Мөн үед Мадригал нь 4-5 хоолойд зориулсан, өргөжүүлэн хөгжүүлсэн дуулаачийн найраглал болж хувирчээ.''' ХҮII зууны үес, тухайлбал Монтевердийн мадригалууд дуурийн төрөл үүсэх нэг үндэс болсон юм. Хайдны симфонийн бэлтгэл нь дөрвөл зохиолууд байсантай адил Монтевердийн мадригалууд түүний дуурийн бэлтгэл суурь болж өгсөн юм. Ийнхүү Монтеверди, Флоренц хотноо дөнгөж үүсч байсан театрын урлагийн энэ шинэ төрөлд алдарт мадригалаасаа шилжин ирсэн билээ.
Түүний мадригалуудтай харьцуулахад дуурь, тайзны зохиолоос нь манай үед цөөн тооны зүйл хүрч иржээ. Гэвч тэр цөөн хэдэн бүтээлээр нь Монтевердийн шинэчлэгч их суу билгийг бүрнээ дүгнэж болох юм Дэлхийн дуурийн зургаа дахь бүтээлд тооцогддог түүний "Орфей"-гоос жинхэнэ дуурийн урлагийн түүх эхэлдэг билээ. Монтевердийн 75 настай байхдаа бичсэн "Поппейг өргөмжилсөн нь” сүүлчийн дуурь зөвхөн түүний урлал туурвилын манлай болоод үлдээгүй, харин ч Глюк хүртэлх хугацаанд гарсан бүх дуурийн оргил байсан юм. Энэ дуурь тэр үед ордны урлагт хэвшил хууль болсон гоозүйн зарчмаас бүрэн чөлөөлөгдсөн, хожим классицизмийн үеийн дуурийн урлагт гүн ул мөр үлдээсэн бүтээл байв. Харин энэ дуурийн театрын өвөрмөц гайхамшигт зохицол, хөгжмийн баян хэллэг, дүрслэх онцгой арга сэлтийг италийн сонгодог дуурийн урлаг анзаарч мэдэлгүй өнгөрсөн юм. Гагцхүү манай зуунд энэ дуурийн хүч чадлыг мэдэх болсон билээ. Ерөөс Монтевердийн уран бүтээлд гүнзгий хандах хандлага өнөө үед л буй болж байна. Түүний "Орфеи”, "Поппей" дуурь барууны театруудын байнгын урын санд орж найрал дууны янз бүрийн хамтлагууд түүний 4-5 хоолойн мадригалуудыг дуулах болов. Энэ бүх зохиол пянзанд бичигдэж радио нэвтрүүлгээр байнга эгшиглэх болсноос үзвэл Монтевердийн урлаг дахин амьдарч эхэлсэн ажээ. Нөгөө талаас орчин үеийн хөгжмийн зохиолчид түүний зохиолд анхаарлаа ихээхэн хандуулж байна. Хөгжмийн урлагт шинэ арга зам хайсан зарим чиглэлийнхэн түүний бүтээлээс нийцтэй бүхнийг шимтэн ашиглаж байна. Монтевердийн энэхүү сэргэн мандалт цаашид хэрхэн үргэлжлэх тухайд бол Бахын уран бүтээл хичнээн жилийн дараа сэргэн мандсантай адил болох уу, эсвэл хөгжимчдийн явцуу хүрээнд дурсагдаад өнгөрөх үү гэдэг талаар зөгнөн хэлэх зүйл одоохондоо тодорхойгүй байгаа билээ. Юутай ч гэсэн маргаангүй нэг зүйл бол олон зууны хойно "нээгдсэн" түүний өв сангаар XX зууны хөгжмийн урлаг бахархахдаа л бахархах болно. Жич: Монтевердийн бүтээлийн махбод, монгол уртын дууны хооронд төсөөтэй сонин сэжим ажиглагддагийг Английн хөгжим судлаач Андреа Никсон анхааран тэмдэглэсэн байдаг нь сонин.
ЗОХИОЛУУД
Тайзны хөгжмийн зохиол нийт 20 орчмыг бичсэнээс үрэгдсэн буюу дутуу орхисон нь их боловч "Орфей" (1607), "Улисс эгэн ирсэн нь" (1641), "Поппейг өргөмжилсөн нь" (1642), "Ариадна" (1608-үүнээс ганцхан бодрол дуу үлджээ) дууриуд үлдсэн байна. "Танкред Клоринда хоёрын тэмцэл" хөгжмийн жүжиг, бүжгийн жүжиг, найрал дуунд зориулсан концертууд, месс, мотет, канцонетүүд зэрэг зохиол, 200 орчим мадригал ...
Мөнхбаатарын Нямжаргал
Мөнхбаатарын Нямжаргал нь 100 буудалт даамын Монголын анхны эмэгтэй олон улсын их мастер юм. Нийслэлийн 1 дүгээр сургуулийн сурагч, “Ялгуусан” ХХК-ний тамирчин. 7 настайгаасаа эхлэн тоглосон, Малайзын Куала Лумпур хотноо зохиогдсон 2012 оны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн, 2010 оны Ичуний ОУТ-ний мөнгөн медальт, 2010 оны Азийн аваргын хүрэл медальт, өсвөрийн Улсын 6 удаагийн аварга, залуучуудын Улсын аварга, Улсын аваргын хүрэл медальтай. 2012 оны "Азийн хүүхдүүд" спортын наадмын хүрэл медальт
Ангилал:Монголын даамчин Ангилал:1996 онд төрсөн
Чийг бам
Уг өвчин нь жимс, ногоонд агуулагдах С витамины дутагдлаас үүсэх ба бүх бие нь сульдаж, тамирдан хүндэрвэл үхэлд хүргэдэг байна.
Ангилал:Өвчин
Сөөгөн зогдор өвс
Сөөгөн зогдор өвс  - (Clematis fruticosa), (Ломонос кустарниковый)
Ургамлын тайлбар
Бор ногоон өнгийн хальстай, хагас метр орчим урт, бие биедээ орооцолдсон иштэй сөөг ургамал. Чагтлан суусан энгийн навчтай, навчны илтэс нь хөрөөлөг шүдлэг захтай бараан туяа бүхий дөрвөн том сарьсархаг дэлбийн илтэстэй бөгөөд харин цоморлогийн илтэс үгүй байна.
Тархалт
Сайрын эрэг, хад асга, уулсын хормойн хайр чулуутай хажуу, ам хөндийн адгийн дэрсэн дотор ургана.
Аквитани
Аквитани (францаар Aquitaine [a.ki.tɛn], окситанаар Aquitània, баскаар Akitania, оросоор Аквита́ния) гэж Франц улсын өрнө өмнөд биед оршсон муж (регион) юм. 41300 км² газар нутаг, гурван сая хүнтэй. Төв нь Бордо. Дотроо таван аймаг болж хуваагдддаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын урьдын муж Ангилал:Нувел-Аквитанийн түүх Ангилал:2015 онд татан буугдсан
Цэрэнпилийн Гомбосүрэн
Боловсрол
Цэрэнпилийн Гомбосүрэн 1951-1961 онд Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын 10 жилийн дунд сургууль, 1961-1966 онд ЗХУ-ын Москва хотын Хэвлэлийн дээд сургууль, 1974-1976 онд ЗХУ-ын Коммунист Намын Төв Хорооны дэргэдэх Намын дээд сургуууль, 1978-1979 онд ЗХУ-ын Гадаад явдлын яамны дэргэдэх Дипломат Академид суралцаж тус тус төгссөн.
Ажилласан байдал
1967-1974 онд Улсын хэвлэлийн комбинатад технологич, үйлдвэрийн хэлтсийн дарга,
1976-1982 онд БНМАУ-ын ГЯЯ-нд 1 дүгээр хэлтсийн дарга,
1982-1984 онд БНМАУ-ын ГЯЯ-ны орлогч сайд,
1984-1987 онд БНМАУ-аас ЗХУ-д суугаа ЭСЯ-ны Элчин зөвлөх,
1987-1988 онд МАХН-ын Төв хороны Гадаад харилцааны хэлтсийн орлогч эрхлэгч,
1988-1996 онд БНМАУ-ын ГЯЯ-ны сайд,
1992-1996 онд УИХ-ын гишүүн зэрэг албан үүрэг гүйцэтгэж байв.
1997-2002 онд Монголын Үндэсний Үнэт Цаасны Үйлдвэрийн Захирлуудын Зөвлөлийн дарга, зөвлөх зэрэг алба хашиж байсан. Ц.Гомбосүрэн Монгол Улсыг социалист дэглэмээс ардчилсан дэглэм рүү шилжих шилжилтийн он жилүүдэд Монгол Улсын гадаад харилцааны бодлого, чиг хандлагыг удирдан залж байсан учир шинэ үеийн ардчилсан, тусгаар Монголын “Гадаад бодлогын тулгын чулууг тавигч” хэмээн үнэлэгддэг.
Гадаад бодлогыг шинэчлэх хариуцлагатай бөгөөд нэр төртэй үүргийг амжилттай гүйцэтгэж, гадаад бодлогыг үзэл сурталжсан өрөөсгөл хандлагаас ангижруулж, тэргүүлэх чиглэлүүдийг тогтоох, үндэсний эрх ашгаа дээдэлсэн, бие даасан, эвсэлд үл нэгдэх, олон тулгуурт гадаад бодлогыг боловсруулан хэрэгжүүлэх ажлыг гардан удирдаж байсан. Монгол Улсын Гадаад бодлогын Үзэл баримтлалыг боловсруулалцаж, батлуулсан.
Бүтээл, туурвил
Ц.Гомбосүрэн нь нэртэй орчуулагч-дуун хөрвүүлэгчдийн нэг юм. ШУА-ын ОУСХ-ийн хүндэт доктор, Монгол Улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн.
Оросын нэрт зохиолч В.Астафьевийн "Хаан загас", А.Рыбаковын "Арбатын хүүхдүүд", "Айдас", "Үнс чандруу", И.Ильф, Е.Петровын "12 сандал", "Алтан тугал", Ф.М.Достоевскийн "Гэм зэм", "Карамазовын хүүхдүүд", "Солиот" зэрэг 20 гаруй оросын сонгодог бүтээлүүдийг эх хэлнээ хөрвүүлжээ. 2015 онд Оросын нэрт зохиолч Юрий Трифоновийн 3 туужийг анх удаа монгол хэл рүү орчуулсан, түүнээс өмнө Ю.Трифоновийн бүтээл Монгол улсад огт хэвлэгдэж байсангүй.
Исламын шашны хөлгөн судар болох "Коран"-ыг анх монгол хэл рүү хөрвүүлсэн нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Намбарын Энхбаярын санаачилсан "Дэлхийн уран зохиолын 100 шилдэг бүтээл"-ийг эх хэлээрээ хэвлэн түгээх ажилд багтсан. Ц.Гомбосүрэн сонгодог утга зохиолын монгол орчуулгыг шинэ шатанд гаргасан хэмээн үнэлэгддэг.
Төрийн шагнал, одон медаль
"Сүхбаатар", "Алтан гадас" одонгоор шагнуулж байсан. 1991 онд "Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд" дипломат цол хүртсэн. 2005 онд Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн цол хүртсэн.
Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:БНМАУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монголын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Монголын дипломатч Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Хужиртын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1943 онд төрсөн
Позитрон
Ангилал:Лептон
Хьюстон
Хьюстон нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм. Зуун мянган гаруй хүнтэй хот юм.
Хүн ам
¹ 1920–2010 он: Хүн амын тооллогын дүн; 2018 оных багцаагаар
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот Ангилал:АНУ-ын хот Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Техасын тойргийн төв Ангилал:Техасын суурин Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Ану хатан
Ану хатан (? - 1696) нь Зүүнгарын хатан.
Тэрээр хошуудын Галдмаа баатарын отгон охин бөгөөд Зүүнгарын Сэнгэ хунтайж, дараагаар нь асрахуй ёсыг бодон, угаас бие биедээ сэтгэлтэй байсан Галдан бошигт хааны гэргий байв. Галдан бошигт хаан Манж Чин Улсад дагаар орсон Халхын ноёдтой тэмцэж яваад 1696 онд Тэрэлж голын ойролцоох Зуунмодын орчимд тулалдаж яваад бүслэгджээ. Тэрхүү тулаанд Ану хатан өөрийн эр нөхөр Галдан бошигтыг Манжийн цэргийн бүслэлтээс аварч яваад баатарлагаар амь эрсэджээ.
Уругвай
Уругвайн Дорнод Бүгд Найрамдах Улс хэмээх Уругва́й нь (Uruguay) нь Өмнөд Америкийн өмнөд хэсэгт оршдог бүрэн эрхт улс юм.
Хуурай газраар баруун талаараа Аргентин, зүүн талаараа Бразил улсуудтай хиллэдэг бол өмнөд талаараа Ла-Платын булан болон Атлантын далайд гарцтай байна. Нутгийн өрнөд хилээр Уругвай мөрөн урсана. Газар нутгийн хэмжээ 181,034 хавтгай дөрвөлжин километр байх ба 3.5 сая хүн оршин сууж байна. Хамгийн том бөгөөд нийслэл Монтевидео хотод 1.7 сая хүн оршин суудаг.
Түүхэндээ 13000 жилийн өмнө анчин түүвэрлэгчид амьдарч байсан Уругвайд Европынхон анх ирэхэд чарруа хүмүүс амьдарч байжээ. 1680 онд Португалынхан анх Сакраменто колонио байгуулсан ба 18-р зуунд Испанийнхан Монтевидеод цэргийн бэхлэлт барив. 1811, 1828 онд Португал, Испани, Аргентин, Бразилтай тус тус тэмцэлдэж Уругвай улс тусгаар тогтножээ. Хэд хэдэн эдийн засаг, улс төрийн хямралыг туулсан ба 1960-1970 оны үе зүүний үзэл, тухайлбал 1973 оны төрийн эргэлт зэргээр цэргийн дэглэм тогтжээ. Цэргийн дэглэмийн үед социалист чиг баримжаатай байсан бол 1985 оноос хойш ардчилсан үндсэн хуультай болжээ.
Өдгөө Уругвай нь Латин Америкдаа ардчилал, эрх чөлөө, цахим засаглал, авилгын бага хувь зэргээр тэргүүлж байгаа ба тивдээ эдийн засгийн эрх чөлөө, орлогын тэгш байдал, нэг хүнд ноогдох орлого зэргээрээ 2-р байрт орж байна. Шинэчлэл шинэтгэл, хүний хөгжлийн индекс, дэб бүтцээрээ тивдээ 3-рт орж байна. Хар тамхи, ижил хүйстний гэрлэлт, үр хөндөлт, биеэ үнэлэлтийг хуулиар зөвшөөрчээ. Уругвай НҮБ, Меркосур, ӨАОБ-ыг анх байгуулагдахад элсчээ.
Индиан ба колони
Уругвайд 13000 жилийн тэртээ анчин түүвэрлэгчид амьдарч байсан ба 16-р зуунд Европынхон анх очиход 9000 чарруа, 6000 чана, хэсэг гуарани хүмүүс амьдарч байв.
Англи
Их Британи Умард Ирландын Нэгдсэн Хант Улсыг бүрдүүлэгч үндсэн дөрвөн орны нэг нь Англи (England) юм. Англи орон Их Британи арлын өмнө, зүүн, төв бие дээр Шотланд, Уэльс хоёртой газраар хиллэж, Умард, Ирланд, Кельтийн хэмээх гурван тэнгисээр хүрээлүүлж оршдог. Мөн зүүн урд талаараа Ла-Маншийн хоолой (англиар English Channel - Англи суваг)-гоор Европын эх газраас тусгаарлагдан байдаг. Их Британи арлыг тойрсон 100 гаран жижиг арал Англид харьяалагдана.
Уругвай
Индиан ба колони
Европынхноос анх Португалынхан 1512 онд ирж байсан бол Испанийнхан Уругвайд анх 1516 онд ирж байсан ба нутгийн уугуул хүмүүсийн шийдмэг эсэргүүцэл болон Уругвайд алт мөнгөний нөөцгүй гэдэг шалтгаанаар колоничлохгүй байсаар байжээ. Уругвай бол Бразилыг колоничлож буй Португал, бусад газрыг колоничлож буй Испанийн тэмцлийн уулзвар бүс болжээ. Анх 1603 онд Испаничууд энд үхэр авчирсан ба 1624 онд тэд Негро голд Сориано сууринг байгуулж байв. 1669-1671 онд Португал нь Сакраменто колонийг байгуулжээ. Харин 18-р зууны эхээр Монтевидеог Испаничууд үүсгэн байгуулсан ба энэ нь Ла-Платын булангийн нөгөө талд байгаа Буэнос-Айрестаа өрсөлдөх далайн боомт болон хөгжжээ. 1806-1807 онд Напелеоны дайны хүрээнд Британийн цэрэг Буэнос-Айрес болон Монтевидео руу довтолж 1807 онд Монтевидеог эзэлжээ.
Англи
5-р зууны үед умард Германаас Герман төрлийн хэлтэй хүмүүс Английн зүүн хэсэг рүү олноор нүүн суурьшжээ. Эдгээр хүмүүс нь англи (одоогийн англиас ялгаатай буюу эртний англи), сакс, фриз, ют зэрэг олон овог, аймгийн төлөөлөл байсан хэдий ч түүхэнд Англи-Саксон (Anglo-Saxon) гэж ерөнхийлөн нэрийдэгддэг. Английн нутагт хэд хэдэн жижиг улс, гүн, вант төр зэрэгцэн оршин байсан бөгөөд 927 онд Этельстан (эртний англиар Æþelstan, Æðelstān гэж бичигдэнэ) гэгч ван "Англи-Саксоны ван" бус харин "Английн ван" (rex Anglorum - King of England) цол өргөмжлөгдсөнөөр өнөөг хүртэл Англи улс, Англи орон оршин байна гэж үздэг.
Уругвай
Тусгаар тогтнол
1811 онд Хосе Гервасио Артигас толгойлон Испанийн даргач нарын өөдөөс босч тэмцсэн ба Лас Пьедрасын тулалдаанд анхны гол ялалтаа авчээ. Монтевидео, Буэнос-Айрес зэрэг гол хотууд Испаниас тусгаарлагч хувьсгалчдын гарт орсон ба тэд Ла-Платын холбоо болон холбоолжээ. Энэ үед Уругвайг "Банда Ориентал" («Зүүн эрэг») гэдэг байв. 1816 онд Бразилаас 10 мянган цэрэг Монтевидео руу довтолж эзэлсэн ба 4 жил тэмцэлдэж байж "Цисплатина" гэсэн муж болгов. Бразилын эзэнт гүрэн 1822 онд Португалаас тусгаар тогнов. Бразил Уругвайг шууд харьяа муж болсныг эсэргүүцэж Хуан Антонио Лавельягаар удирдуулсан Гучин гурван дорнодын цэрэг 1825 онд Бразилд дайн зарлан босч Ла-Платын нэгдсэн муж (өнөөгийн Аргентин)-тай холбоолжээ. Цисплатинын дайн 500 хоног үргэлжилсний дараа Британийн дипломатич оролцон 1828 оны Монтевидеогийн хэлэлцээрээр гал зогсоож мөн Уругвай улс тусгаар тогтножээ. 8-р сарын 25-ныг тусгаар тогтнолын өдөр болгон тэмдэглэдэг ба 1830 оны 7-р сарын 30-нд анхны үндсэн хуулиа баталжээ.
Англи
1284 онд Уэльсийг Нормандаас авсан Английн вант улс нь 927-1707 оны хооронд бүрэн эрхт улс байв. 1707 онд Их Британи арал дээр байсан өөр нэг улс болох Шотландын вант улстай нэгдэж Их Британийн вант улс гэдэг шинэ улс үүсгэснээс хойш Англи нь Их Британи улсын гол, онц том бүрэлдэхүүн хэсэг байсаар байна.
Уругвай
Улаантан ба цагаантан
thumb|left|150px|Цагаантны удирдагч Мануэль Орибэ Тусгаар тогтнох үед Уругвайн хүн ам 75 мянга байв. Уругвайн улс төрд Аргентин их нөлөөтэй байв. Тухайлбал хоёр дахь ерөнхийлөгч Мануэль Орибэ нь консерватив цагаантан байсан ба анхны ерөнхийлөгч Фруктуосо Риверагаар толгойлуулсан либерал улаантнууд 1838 онд төрийн эрхийг хүчээр авснаар Орибэ Аргентины ерөнхийлөгч Мануэль де Росасын дэргэд зугтан очиж 13 жил үргэлжилсэн иргэний дайн (1839–1851) эхэлжээ. 1845 онд Британи болон Франц нь Росасын эсрэг чиглэн тус нутагт худалдааг хэвийн явуулахыг зорьжээ. Олон жилийн дайнд залхаж Росасын талд шийдэгдэж байсан бол 1851 онд улаантныг дэмжсэн Бразилын цэрэг нэвтэрснээр нөхцөл өөрчлөгдөж Орибэ ялагджээ. Уругвайн улаантны засгийн газар Бразилд талархаж Уругвайн дотоод хэрэгт оролцох эрхээр шагнажээ. Бразил, Аргентин болон Уругвайн улаантан жанжин Венансио Флорес нарын Гурвын эвсэл үүсгэн дайрч Парагвайн дайнд (1863-1870) цэг тавьж ялсан.
Англи
Өдгөө Их Британийн нутгийн 53.5% (130.4 мянган км²), хүн амын 84% (53.0 сая) нь Англид ноогддог. Монголд Англиар Их Британийг төлөөлүүлж ярих нь түгээмэл.
Уругвай
Улаантан ба цагаантан
thumb|left|150px|1925-1928 онд Өмнөд Америкийн хамгийн өндөр барилга байсан [[Паласио-Сальво]] 1867 онд Уругвайд анхны төмөр зам тавигдсан ба 1872 онд цагаантны бослогыг зогсоосон. Бослогыг зогсоохдоо 4 аймгийн эрхийг цагаантанд өгчээ. Энэхүү эрх баригч болоод сөрөг хүчний хамтран орших нь 1875, 1886 онуудад зөрчигдөж, цагаантны эрхийг 3 аймаг болгон бууруулсанд? цагаантнууд 1897 онд бослого гарган нийт 16 аймгаас 6 аймагт хяналтаа тогтоожээ. Цагаантнууд улсын хурлын 1/3-т суужээ. Энэ үед авторитар дэглэм голлож байсан ба улсыг орчин үеийн, нийгэм эдийн засгийн шилжилтэд хөтөлжээ. Үүнд шахалтын бүлгүүд (бизнесмэн, үйлдвэрлэгч, хөрөнгөтөн гэх мэт) зохион байгуулалттайгаар нөлөөлж байв. Иргэний дайны дараа Итали, Испаниас голдуу цагаачлах тоо өссөн ба 1879 оны байдлаар 480 мянган хүнтэй болжээ. Монтевидео нь Аргентин, Бразил, Парагвайгаас бараа зөөсөн худалдааны гол төв болж байв.
Англи
Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хуваарь
Англи орны нутаг дэвсгэр, хүн ард нь аймаг (regional..), хошуу (county..), сум дүүрэг (district..), баг хорооны (parish..) буюу хууль ёсны 4, хошууны (county) буюу уг ёсны 1 гэх 5 түвшинд (level) хэд хэдэн зүйл болон хуваагдаж харьяалагдана.
Уругвай
Улаантан ба цагаантан
1931 онд Габриель Терра ерөнхийлөгч болж, 1934 онд шинэ үндсэн хууль баталж ерөнхийлөгчид эрх мэдэл төвлөрөв. Уругвайд 1939 онд Герман, Британийн хөлөг онгоцууд тулж ирэхэд Уругвай төвийг сахихаа зарлажээ. 1950-аад онд дэлхий дахинд Уругвайн хүнсний бүтээгдэхүүний эрэлт багасч ажилгүйдэл нэмэгдэв. Тупамарос хэмээх зэвсэгт бүлэг 1960-аад онд үүсч банк дээрэмдэх, барьцаалах, аллага бүр төр засгийг унагах оролдлого гарчээ.
Англи
Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хуваарь
Урьд өмнө нь байгаагүй томоохон нэгж - аймаг (region) гэх засаг захиргааны зүйлийг 1994 онд үүсгэсэн. Өмнө талаас нэрлэвэл Баруун Өмнөд Англи, Зүүн Өмнөд Англи, Их Лондон, Дорнод Англи, Баруун Мидленд, Дорнод Мидленд, Йоркшир ба Хамбер, Баруун Умард Англи, Зүүн Умард Англи гэх 9 нэгж байна.
Уругвай
Цэргийн дэглэм ба ардчилал
1868 онд Хорхе Пачечо ерөнхийлөгч онц байдал зарлаж, ер нь эдийн засаг болон улс төрийн тогтворгүй үймээнд өртөөд 1973 онд Хуан Мариа Бордаберри ерөнхийлөгч улсын хурлыг болиулж цэргийн дэглэм тогтоожээ. Хэвлэл мэдээлэл хоригдож, зохиол бүтээл устгагдаж, худалдааны холбооноос гарчээ. Дэглэмийг эсэргүүцсэн хүмүүсийг шахан гадуурхаж, 1973-1985 оны цэргийн дэглэмийн үед 180 хүн алга сураггүй алга болж эсвэл алагджээ. Уругвай тэр үед нэг хүнд ноогдох улс төрийн хоригдлын тоогоор тэргүүлж байв.
Цэргийн дэглэмээс боловсруулсан 1980 оны шинэ үндсэн хууль санал хураалтаар дэмжигдээгүй ба буцаад иргэний удирдлага руу шилжихээр болж 1984 онд сонгууль явагджээ. Колорадо («улаан») намын дарга Хулио Марио Сангуинетто 1985 оноос ерөнхийлөгч байж эдийн засгийн шинэчлэл, ардчилал руу чиглэсэн өөрчлөлтүүд явуулжээ. 1985-2000 оны хооронд Уругвайд төрийн өмчийг хувьчлах, эдийн засгийн шинэтгэл, сонгуулийн тогтолцоо, нийгмийн хамгаалал, боловсруулах, бүх нийтийн аюулгүй байдал зэрэг олон чиглэлд өөрчлөлт гарч ардчилал бэхэжжээ. 2004 онд Табаре Васкес ерөнхийлөгч болжээ. Түүний үед түүхий эдийн үнэ хөөрч, эдийн засгийн хямралаас гарч, гадаадын хөрөнгө оруулалт гурав дахин өсч, ядуурал болон ажилгүйдэл буурч, засгийн газрын өр ДНБ-ын 79%-аас 60% болж буурч, инфляци тогтворжижээ. 2009 онд Хосе Мухика ерөнхийлөгчөөр сонгогдож 2012 онд үр хөндөлт, ижил хүйстэнтэй гэрлэх, хар тамхи зэрэг хуулиар зөвшөөрөгджээ. 2014 онд Табаре Васкес дахин сонгогдсон бол консерватив Үндэсний намын Алберто Лакалле Поу Уругвайн 42 дахь ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон.
Төр засаг
Уругвай улс нь төлөөллийн ардчилсан дэглэм бүхий ерөнхийлөгчийн эрх мэдэл давамгайлсан бүгд найрамдах засагтай. Засгийн газрын гишүүд 5 жилийн хугацаатай бүх нийтийн саналаар сонгоно. Төрийн байгууламжийн хувьд нэгдмэл буюу шүүх ёс, боловсрол, эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, гадаад бодлого, батлан хамгаалах салбар нь улсын хэмжээнд нэгдсэн бүтэцтэй байдаг. Гүйцэтгэх эрх мэдлийг ерөнхийлөгч тэргүүлэх ба 13 сайдтай.
Даниел Старриж
Дэниел Андре Старриж (Daniel Andre Sturridge; 1989 оны есдүгээр сарын 1, Бирмингем) — Английн хөлбөмбөгчин, «Ливерпүүл» болон Английн шигшээд тоглодог.
Уругвай
Төр засаг
Хууль тогтоох эрх мэдэл нь хоёр танхимт Ерөнхий хурал юм. 19 аймгийг төлөөлөх 99 гишүүн бүхий төлөөлөгчдийн танхим нь 5 жил тутам хувь тэнцүүлэх аргаар сонгогддог бол Сенатын танхим нь 5 жилийн хугацаатай хувь тэнцүүлэх аргаар сонгогддог 30 гишүүн болон дэд ерөнхийлөгчийг багтаан 31 гишүүнээс бүрддэг.
Англи
Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хуваарь
Лондоноос бусад найман аймаг дотроо 6 хотын хошуу (Metropolitan county), 27 хөдөөний хошуу (Non-metropolitan county/Shire county), 56 нэгдмэл нэгж (Unitary authority) болон хуваагдана. Хотын хошууд дотроо 36 хотын дүүрэг (Metropolitan borough), хөдөөний хошууд дотроо 201 сум (Non-metropolitan district) болж хуваагдана. Харин нэгдмэл нэгж сум дүүргийн түвшинд хуваагдахгүй. Хотын бөөгнөрөл болох Лондон аймаг 33 дүүрэгтэй (32 London borough, 1 City of London).
Уругвай
Төр засаг
Шүүх эрх мэдлийн дээд байгууллага нь Дээд шүүх байна. Дээд шүүхийн гишүүнийг Ерөнхий хурлаас баталдаг.
Даниел Старриж
Старрижийн ах Саймон, Дин нар мэргэжлийн хөлбөмбөгчид.
Англи
Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн хуваарь
Бүхэл Англи засаг захиргааны зорилго, эрх, үүрэггүй ч уг ёсны 48 хошуунд (county) хуваагдана. Дээр үеэс энэ хошуудад хаант төрийн томилсон амбан ноён (Lord Lieutenant - жанжин лорд) тохоон томилогдсоор ирсэн. Үүнийг одоо ч ойшоон үздэг бөгөөд засаг захиргааны хошуунаас ялгахын тулд уг ёсны, ёслолын, газарзүйн хошуу (ceremonial county - ёслолын хошуу) зэргээр нэрийддэг.
Уругвай
Төр засаг
Уругвай одоогийн үндсэн хуулиа 1967 онд баталсан ба олон заалтыг 1973 онд түдгэлзүүлсэн боловч 1985 онд дахин сэргээсэн. Швейцарийн үндсэн хуулинд тулгуурласан энэхүү үндсэн хууль нь бүх нийтийн санал асуулгаар аливаа хуулийг хүчингүй болгох, өөрчлөх боломжийг олгодог. Энэ аргыг сүүлийн 15 жилд ашиглаж цэргийн дэглэмийн үед (1973-1985) хүний эрхийг зөрчсөн цэргийн албан хаагчдыг яллахаас татгалзах тухай хуулийг батлах, нийтийн өмчит компаниудын хувьчлалыг зогсоох, тэтгэвэр авагчдын орлогыг хамгаалах, усны нөөцийг хамгаалахаар шийдвэрлэжээ.
Англи
Гадаад холбоос
Ангилал:Нэгдсэн Вант улсын бүрэлдэхүүн
7 сарын 27
7 сарын 27 нь Григорийн тооллын жилийн 208 дахь (өндөр жил бол 209 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 157 өдөр үлдэж байна.
Уругвай
Улс төр
Уругвайн улс төрийн түүхэнд Колорадо нам засгийн эрхийг голлон барьсан. Уругвай ардчилсан орон ба Дэлхийн эрх чөлөөний итгэлцүүрээр 27-р байрт жагсчээ. Авилга бага орны жагсаалтанд 21-р байранд орсон.
Даниел Старриж
Замнал
Бирмингемийн уугуул Старриж «Астон Вилла», «Ковентри Ситигийн» академийг дамжаад 13 настайдаа «Манчестер Ситид» ирсэн. 2006/2007 онд Премьер лигт дебютлэн уран дайчин тоглолтоороо онцгойрох болж, улмаар 2009 оны тавдугаар сарын 1-нд багийнхаа «Оны шилдэг залуу тоглогчоор» алдаршжээ.
Молдав
Молдав (Молдав: Republica Moldova), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Молдав Улс нь баруун талаараа Румын, бусад талаараа Украинтай хиллэдэг далайд гарцгүй зүүн Европын улс юм.
Уругвай
Газар зүй
thumb|180px|Уругвайн физик газрын зураг thumb|left|Уругвайн хөдөө газар Уругвай 176,214 хавтгай дөрвөлжин километр газартай. Өрнөд уртрагийн 53-58 градус, өмнөд өргөрөгийн 30-35 градус хооронд байрладаг. Газрын гадарга тэгш газар, бага уулс, үржил шимт эргийн нам газраас бүрдэнэ. Далайн эргийн урт нь 660 км байна. Ла-Платын булан, Уругвай мөрөн, Негро гол, Мирим булан гэсэн дөрвөн сав руу гол горхи цутгана. Үүнээс нутгийн өрнөд хилээр Уругвай мөрөн, нутгийн голоор Негро гол урсдаг. Хамгийн өндөр цэг нь нутгийн дорно өмнөд хэсэгт орших Серро-Сетадраль (д.т.д 514 м) юм.
Молдав
Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Зөвлөлт Холбоот Улсын дараах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Тусгаар Улсуудын Хамтын Нөхөрлөлийн гишүүн орон
Уругвай
Газар зүй
Монтевидео нь Канберра, Веллингтоны дараа 3-рт жагсах хамгийн өмнө зүгийн нийслэл ба Уругвайн нутаг бүхэлдээ матрын замаас өмнө зүгт байрладаг. Уругвайд 10 байгалийн цогцолборт газар байгаагаас 5 нь дорнодын намагт газар, 3 нь төвийн уулархаг нутаг, 1 нь Уругвай мөрний дагуу байна. Уругвай нь уур амьсгалын хувьд саваннын бүсэд хамаарна.
7 сарын 27
Тэмдэглэлт баярууд
0727 #27
Даниел Старриж
Замнал
Зээлээс эргэн ирээд дасгалжуулагч Андре Виллаш-Боашийн удирдлагаар гараанд гарах болжээ. «Ливерпүүл» түүнийг 12 сая фунтээр элсүүлэхээр тохиролцон 2013 оны нэгдүгээр сарын 2-нд гэрээлсэн юм.
Шигшээ
16, 17, 18, 19, 20 болон 21-ээс доош насны Английн шигшээ багуудад тоглосон тэрээр 2011 оноос эхлэн залуучуудын шигшээ багт тоглох болсон байна.
Амжилт
«Манчестер Сити»
«Челси»
Хувийн
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Уругвай
Уур амьсгал
Уругвай нь зөөлөн уур амьсгалтай, чийглэг субтропикийн уур амьсгалтай. Жилийн турш температурын ялгаа их биш. Намрын саруудад бороотой, жилд дунджаар 1000 мм хур тунадастай. Өвлийн дунд буюу 7-р сард 9-12°C, зуны дунд буюу 1-р сард 22-26°C дундаж температуртай.
Хүн ам зүй
Уругвайн хүн ам 2020 оны байдлаар 3.426 сая гэж тоологдож байна. 1900 онд хүн амын тоо 1 сая, 1960 онд 2.5 сая байсан. 2011 оны судалгаагаар үзвэл Уругвайнхан 87.7% Европ гаралтан байна. Ихэнх Европын гаралтай хүн нь 19-20-р зуунд ихэвчлэн Испани, Италиас, бага хэсэг нь Герман, Франц, Британиас нүүн ирэгсдийн үр хойч юм. Мөн эхэндээ Аргентинаас хүн суурьшжээ. Африк гаралтан бага хувийг эзлэх ба Японоос ирэгсэд байна. Ерөнхийдөө Аргентин болон Бразилын хөрш мужуудтай төстэй угсаатны бүтэцтэй юм.
1963-1985 оны хооронд 320 мянган хүн гадагш цагаачилсан байна. Гол чиглэл нь Аргентин, цаашлаад АНУ, Австрал, Канад, Испани, Итали, Франц байна. 2009 онд 44 жилийн дараа ирэгсдийн тоо явагсдын тооноос олон байжээ. 2009 онд 3825 хүнийг иргэнээр хүлээн авсан нь 2005 оны 1216-гаас хавьгүй өндөр тоо юм. Энэхүү шинэ иргэдийн 50% нь Аргентин, Бразилаас нүүн иржээ. 2008 онд батлагдсан цагаачлалын хуулиар цагаачлагч нь улсын иргэний адил эрх боломжтой байх ба сарын цалингийн доод хэмжээ адил 650$ байна гэж заажээ.
Хотжилт
Уругвайн хүн амын 90% хот суурин газар амьдардаг. Нийслэл Монтевидео орчимд хүн амын талаас илүү буюу 1.8 сая хүн оршин сууж байна. Үлдсэн хотын хүн ам 30 гаруй хот сууринд амьдардаг.
Шашин шүтлэг
Уругвай албан ёсны шашингүй. 2008 оны судалгаагаар 45.7 хувь нь христийн шашны католик урсгалыг дагадаг гэсэн бол 9% нь христийн бусад урсгалыг дагадаг гэжээ. Мөн 30% нь бурханд итгэдэг, шашин шүтдэггүй гэсэн бол 14% нь шашингүй гэсэн байна. Түүхээс ярьвал 1837 онд иргэний гэрлэлтийг хуулиар зөвшөөрч 1907 онд салалтыг зөвшөөрч 1909 онд бүх шашны сургаалыг улсын сургуулийн хичээлээс хасчээ. 1917 оны шинэ үндсэн хуулиар шашин төр хоёр тусдаа байна гэж заажээ.
Хэл
Уругвайд хөрш Аргентин шиг испани хэл улсын хэл юм. Англи хэл бизнесийн хүрээнд болон сүүлийн жилүүдэд хүүхэд залуусын дунд хэрэглээ өсч байна. Португал хэлээр Бразилтай хиллэдэг хойд нутгийн буюу хүн амын 3-15% хэлэлцдэг. Нутгийн уугуул хүмүүс байгаа боловч нутгийн уугуул хэл өдгөө үлдэж хоцроогүй. 2001 онд Уругвайн дохионы хэлийг улсын албан ёсны хэлний нэг гэж хүлээн зөвшөөрчээ.
Эдийн засаг
Уругвайн эдийн засаг нь экспортод чиглэсэн хөдөө аж ахуйн салбар, сайн боловсролтой ажиллах хүчин, нийгмийн өндөр зарлага бүхий байна. Аялал жуулчлал болон банк нь мөн чухал салбар бөгөөд Уругвай нь бүс нутгийн түвшинд олон улсын санхүү, аялал жуулчлалд гол нөлөөтэй байна. Түүхэндээ ажилтны эрхийг хамгаалахад ахисан түвшинд байж ирсэн ба 20-р зуунаас эхнээс л ажлын найман цагийг мөрдөж иржээ.
thumb|Уругвайн экспортод үхрийн мах голлоно. 2019 он Хүн амын 90% нь хотжисон ба аж үйлдвэрийн ихэнх нь, улсын хүн амын тал хувь нь нийслэл Монтевидеод тус тус төвлөжээ.
1996-1998 онд жилийн өсөлт 5% орчимд байснаа 1999-2002 онд буурсан нь хөрш Аргентин, Бразилын эдийн засгийн хямралтай холбоотой. 2001-2002 онд Аргентины иргэд Аргентинд банкны хадгаламжийг царцааснаас болоод Уругвайн банкнаас хадгаламжаа ихээр татсан нь 2002 оны Уругвайн банкны хямралыг бий болгож байв.
1959-аад онд хэдий импортыг орлох аж үйлдвэр хөгжих болсон боловч 1970-1980-аад оны нийгэм, эдийн засаг самуурч гарч түүхчдийн үздэгээр захиргаадалтын үед эдийн засаг уруудсан байна. 1990-2000-аад оны эхэн үед Колорадо намын бодлого нео-либерал байж аж үйлдвэр болон хуваариа хөдөө аж ахуйгаас санхүү, аялал жуулчлал зэрэг үйлчилгээний салбар хөгжих болжээ.
Олон улсын худалдааны холбооны дүгнэлтээр Уругвай Америк дахь хамгийн дэвшилтэт улс бөгөөд хөдөлмөрийн суурь эрх, холбоодын эрх чөлөө сайн үнэлгээтэй байна.
Хөдөө аж ахуй
Уругвайн түүхэнд экспортын гол бүтээгдэхүүн үхрийн мах, ноос хоёр юм. Үхрийн махны экспортын хувьд 1991 онд Меркосурын гэрээ байгуулагдсанаар Япон зэрэг алсын орон руу экспортлох боломжтой болсон. 2018 онд 589 мянган тонн үхрийн үйлдвэрлэжээ. Ноосны экспортын хувьд, ойрын жилүүдэд Шинэ Зеланд зэрэг өрсөлдөгчид цохигдож байна.
Мод боловсруулалт ойн аж ахуй сүүлийн жилүүдэд тэлсэн. 2018 онд улсын хэмжээнд 1.36 сая тонн цагаан будаа, 1.33 сая тонн шар буурцаг, 816 мянган тонн эрдэнэ шиш, 637 мянган тонн арвай, 440 мянган тонн улаан буудай, 350 мянган тонн чихрийн нишингэ, 106 мянган тонн жүрж, 104 мянган тонн усан үзэм, 90 мянган тонн рапс, 87 мянган тонн төмс тус тус тариалжээ.
Лиебег компани бол үхрийн мах боловсруулах хамгийн том компани бөгөөд 100 жилийн түүхтэй.
thumb|200px|Такуарембо дахь салхин сэнс
Эрчим хүч
Уругвайн эрчим хүчний эх үүсвэрээ 98% сэргээгдэх эрчим хүч болгосон байна. Үүнд нарны, салхины, усан цахилгаан орно.
Программ хангамж
Сүүлийн арванд Уругвайн программ хангамжийн салбар мэдэгдэхүйц өссөн. Педидося зэрэг олон амжилттай шинэ бизнес эхэлсэн. Уругвайн компаниудын программ аутсорсинг ижил уртрагт буюу АНУ-д хэрэглэгдэж байна. Генексус, Кодигос дель Сур, Оверактив зэрэг бусад онцлох программын компаниуд байна.
Хуванцар
1991-1997 онд Уругвайн хуванцарын экспортод гол хөрөнгө оруулалтууд орсон.
Харилцаа холбоо
Суурин холбооноос эринээс шууд ахиж Өмнө Америкт хамгийн өдөр хувь буюу 100% ард иргэд нь дижитал төхөөрөмжид шилжсэн улс юм. Хэдий салбар ноёлж байсан боловч хувьчлахыг зөвшөөрч, хувийн компаниудыг орохыг зөвшөөрчээ.
Аялал жуулчлал
2014 оны байдлаар улсын ДНБ-ийн 9.4% нь аялал жуулчлалаас бүтэж байна. Гол жуулчид нь хөрш орнуудаас байдаг ба Пунта-дел-Эсте зэрэг нутгийн барилгын дотор засал гол үзвэр болдог.
Гадаад холбоос
Ангилал:Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Өмнөд Америкийн орон Ангилал:Социалист улс
Пол Пот
Намтар
Тэрээр 1928 онд Конпонтум мужид чинээлэг тариачин эцэг Пек Салот, эх Сок Нем нарын 9 хүүхдийн 8 дахь нь болж төрсөн. Хамаатны эмэгтэй нь хааны гэр бүлийн үйлчлэгч хийдэг байсан гэгддэг.
Түүнийг 9 настай байхад нь Пномпень рүү явуулсан гэдэг. Иргэж ирээд лам болсон ч 2 жил болоод хар болсон. Сүүлд 1948 онд Пномпений Рүссэйокэ мэргэжлийн сургуульд элсэн орсон байна.
Дунд боловсролыг эх орондоо эзэмшсэний дараагаар Франц улсад сурах тэтгэлэг авч 1949 онд Францын Их сургуульд радио-цахилгааны ангид суралцах болжээ. Түүний ярьснаар бол эхний жил хичээлдээ шамдан сурч байсан боловч, найзуудынхаа нөлөөгөөр удалгүй оюутнуудын уулзалт цуглаан зэрэгт оролцож К.Марксын "Капитал"-ыг сонирхох болсон гэдэг. Тэнд л залуу оюутан марксизмын үзэл санааг сонирхож өөрийн хамтран зүтгэгч болсон Иенг Сарийн (Ieng Sary) хамт хувьсгалт бүлгэмд суралцаад 1952 онд Францын коммунист нам д (Parti communiste franсais) гишүүнээр элссэн байна. Тэр үеэр камбож оюутнуудын гаргаж байсан сэтгүүлд Салот Сарын “Хаанчлал эсвэл ардчилал” нэртэй өгүүлэл гарч тэрээр өөрийн хэт даврагч улс төрийн санаагаа цухуйлгасан байлаа. Ирээдүйн дарангуйлагч Сталин, Ленин ба Мао (Mao Zedong, 1893-1976) нарын үзэл санааг сайн судалжээ. Хэсэг хугацааны дараа өөрийн тэр үзсэн зүйл санаагаа эх орондоо хэрэгжүүлсэн билээ. Салот Сар зөвхөн улс төрийн уран зохиол сонирхоогүй тэрээр Францын сонгодог уран зохиол нэн ялангуяа Жан Жак Руссогийн (Jean-Jacques Rousseau, 1712-1778), бүтээлийг шүтэхээс гадна  Луи Арагон (Louis Aragon, 1897-1982) ба Эжен Гильвикийн (Eugиne Guillevic, 1907-1997) шүлгүүдийг чээжээр мэддэг байлаа. Улс төрийн үзэл санаа нь энэ үед төлөвшсөн гэж үздэг. Мөн 1950 онд Югославт олон улсын ажилчидтай хамт зам гүүрийн барилгын ажилд оролцож явсан түүхтэй. Улмаар Францад очсон эхний жилээсээ сурлага нь муудаж, тэтгэлэг нь цуцлагдаж эх орондоо 1953 оны 1-р сард буцаж ирж Пномпеньд том ах Лот Суонг-ийн гэрт амьдарсан байна. 1953 оны 8-р сард Салот Сар Камбожийн Ардын хувьсгалт намд элсэв. Эхлээд тэрээр олон нийтийн суртал ухуулгын хэлтэст ажиллаж эхэлсэн бөгөөд дараа нь намын боловсон хүчний сургуульд сурч эхэлсэн байна.
Салот Сар 1950-иад оноос "Пол" хэмээх нууц нэрийг ашиглаж эхэлсэн бөгөөд сүүлд 1976 оноос "Пол Пот" хэмээх нууц нэрээ бүрэн хэрэглэж эхэлсэн ажээ.
1963 оны 2-р сараас Салот Сар - Кампучийн Коммунист намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга болсон. 1960-аад оны дунд үеэс нам дахь Салот Сарын бүлэг БНХАУ-тай нягт холбоо тогтоож, намын үйл ажиллагааг "маоист" маягаар өөрчлөн байгуулж эхэлжээ.
Тэр үед тус улсад улс төрийн нөхцөл байдал ээдрээтэй, Америкийн талыг баримтлагч генерал Лон Нол ын (Lon Nol, 1913-1985) 1970 онд тогтоогдсон дэглэм ихэнхийн дэмжлэгийг алдаад байлаа. Үйлдвэрлэл, худалдаа унаж, төсвийн алдагдал өсөн авлига газар аваад байсан юм. Байлдааны гол ажиллагаа Лаос, Вьетнамын нутаг дэвсгэрт явагдаж байсан ч Хо Ши Мин ы (Hồ Chн Minh, 1890-1969)  партизануудаас “цэвэрлэх” Америкийн сүйрлийн бөмбөгдөлтөд Камбож тогтмол өртөж энгийн иргэд хохирлыг ихээр амсаж байлаа. Гэсэн ч “доллар дээр заларсан” Лон Нол нүдээ аниад л сууж байлаа. Энэ бүгдээс улбаалан тус оронд Камбожийн маоист “улаан кхмерүүдийн” (камбожчууд өөрсдийгөө кхмерүүд гэдэг) толгойлсон коммунист хөдөлгөөн алдаршиж байсанд гайхах зүйлгүй. Тэд Америкийн талыг баригч “тоглоомын” гэх дэглэмийг унагах эвлэршгүй, эргэж буцалтгүй санаатай байлаа. Тэнд партизаны дайн эхлэн жилээс жилд “улаан кхмерүүдийг ялалтад улам бүр ойртуулж байлаа. Камбожийн коммунистууд өөрийн тэмцэлдээ ганцаараа байгаагүй нь үнэн. Тэднийг Хятад, Хойд Вьетнам идэвхтэй дэмжиж байсан юм. Эх орондоо эргэж ирээд даруй улс төрийн үйл ажиллагаагаа эхэлж 1967 оноос засгийн эсрэг Улаан кхмерүүд ийн хөдөлгөөнд нэгдэж Хятадын дэмжлэгтэй партизаны дайн эхлүүлжээ. Энэтхэг-Хятадын хойгт Америкчууд өөрсдийн байр сууриа аажмаар алдан 1973 оноос тэд булаан эзэлсэн нутгаасаа цэргээ гаргаж эхэлжээ. Тэдний дэмжлэггүйгээр Лон Нол коммунистуудад эсэргүүцэл үзүүлж чадахгүй болсон учир 1975 оны дөрөвдүгээр сарын 1-нд генерал хамсаатнуудынхаа хамт нутгаа орхин дүрвэжээ. Харин дөрөвдүгээр сарын 17-ны өдөр Пномпень хотынхон танк, хуягтаар хотод орж ирсэн чөлөөлөгч “улаан кхмерүүдээ” угтан гудамжнаа гарцгаалаа. Ард түмэн дайн самуунаас ядарч, найдлагаа улаан кхмерүүдэд өгсөн байлаа. Камбож эрт дээр цагаар газар тариалангийн орон байв. Түүн дээр л “улаан кхмерүүд” өөрийн эдийн засгийг байгуулахаар шийдсэн аж. Гэсэн ч тэдний тариалангийн асар их амбицтай хийсвэр төлөвлөгөө нь бүтсэнгүй. “Улаан кхмерүүдийн” лидер Пол Пот өөрийн замаа их сургуулийн даруухан багшаар эхэлсэн гэдэг. Харин түүхэнд өнгөрсөн зууны хамгийн харгис дарангуйлагч гэж үлдсэн юм.
Үндэсний аврах фронт
Пол Потын хамсаатнуудаас олон хүн баригдан шүүгдсэн ба тэдний тоонд Пол Потын баруун гар Ардчилсан Кампучийн Гадаад хэргийн сайд Иенг Сари, Туол Сленг шоронгийн дарга, намын "Дучэ" гэдэг нэрээр алдаршсан Канг Кек Иеу (Kang Kek Iew) нар байлаа. Харин “улаан кхмерүүдийн” удирдагч хамсаатнуудынхаа хамт олон жил ширэнгэн ойд бүгж байгаад 1998 онд учир битүүлэгээр нас баржээ. Пол Пот ердийн үхлээр үхсэн үү үгүй юу гэдэг нь нууц хэвээр үлджээ. Дарангуйлагчийн цогцсыг ширэнгэн ойд автомашины дугуй шатаасан түүдэг дээр чандарлажээ. Хамтран зүтгэгчид ба найз нөхөд нь чандарлах ёслолд нь оролцоогүй гэдэг. Ямартай ч 1993 он хүртэл түүний талынхнийг БНХАУ зэр зэвсэг, санхүүгээр дэмжиж байсан гэдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Камбожийн ерөнхий сайд Ангилал:Улаан кхмерийн гишүүн Ангилал:Хувьсгалч Ангилал:Псевдоним Ангилал:Францын Коммунист Намын гишүүн Ангилал:Камбожчууд Ангилал:1928 онд төрсөн Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Поле байрлал
Поле байрлал буюу түрүү байрлал (мөн поле ч гэдэг англ. pole position, pole нь багана, гадас, шургааг, саваа) гэдэг нь моторт спортод хамгийн эхний эгнээний түрүү байрлал буюу гарааны алаг шугамд дээр байрласан оролцогчийн байрлалыг хэлдэг. Энэ байрлал нь тухайн оролцогчид тодорхой хэмжээгээр ашигтай байрлал юм. Түрүү байрлалыг тухайн тэмцээн бүрийн өмнө ихэвчлэн шалгуураар олж авах бөгөөд энэ нь жишээлбэл сорилгын болон бэлтгэл уралдаан хамгийн хурдан тойрсон тойргийн хугацаагаар нь шалгаруулна.
Үгийн гарал үүсэл
Поле байрлал гэдэг нь английн морин уралдааны спортоос гаралтай ба овал хэлбэрийн морин тойруулгын хамгийн дотор талд байх модон шургаагаар (poles) хийсэн хашлагаар хязгаарлагдана. Хэн энэ хашилтын дэргэдэх байрлалд байр эзэлсэн нь хамгийн богино замыг туулна гэсэн үг юм. Түүнээс гадагшаа байрлал эзэлсэн морин уралдаанчид нь илүү том тойрог туулах учир бага зэргийн ашиггүй байрлал эзэлсэн гэсэн үг.
Формула-1
1950-аад оноос 1970-аад он хүртэл Формула-1-ийн уралдаанд эхний эгнээнд гурваас дөрвөн тэрэг зэрэгцсэн байрлалаас хөдөлдөг байсан учир нэг их ашигтай тал байсангүй.
1970-аад оноос эхлэн эхний эгнээнд байх тэрэгний тоог хоёр болгон бууруулсан нь уралдааны өмнөх сорилго улам чухал болсноор барахгүй илүү сайн дугуй болон мотортой болох тэмцэл өрнөж эхэлжээ. Зарим тэрэгний хүндийн төвөөс шалтгаалан илүү их бензинээр цэнэглэн явах боломжтой байв. Угтаа бол эсрэгээрээ байвал явалт хурдан баймаар.
Ангилал:Моторт спорт
Болд (дуучин)
Доржсүрэнгийн Болд 1978 оны 11-р сарын 16-нд Улаанбаатар хотод төрсөн. 1986 онд Хөгжим бүжгийн коллежийн хийл хөгжмийн ангид элсэн орж 1998 онд хийлч, төгөлдөр хуурч мэргэжлээр төгссөн. 1995 онд Камертон хамтлагийг байгуулж одоо хүртэл рок поп урсгалаар уран бүтээлээ туурвиж байгаа бөгөөд 2005 оноос эхлэн бие даасан уран бүтээлийн гараагаа эхэлсэн. “Камертон” хамтлагийн гишүүд нь нэг нэг насны зөрүүтэй бөгөөд Л.Ган-Эрдэнэ 1978, Б.Эрдэнэбат 1977, Г.Мэнд-Амар 1979 онд мэндэлжээ.
Болдын өвөө нь ардын жүжигчин, төрийн соёрхолт, нэрт морин хуурч Г.Жамьян гуай бөгөөд аав нь Монголын шилдэг архитекторчдын нэг бол ээж нь дуурийн дуучин юм. Мөн ээжийнх нь дүү Ж.Батсайхан "Соёл-Эрдэнэ", хүү Б.Батчулуун нь "Никитон" хамтлагийн дуучин ажээ.
Тэрээр дуу дуулж, ая зохиохоос гадна шүлэг бичдэг бөгөөд анх "Хэн ч өгөөгүй хайр" шүлгээ дуу болгон, хамтлагийнхаа анхны "18 нас" цомогт оруулсан байдаг.
Дуучин Болд 2006 онд өөрийн B Production-г үүсгэн байгуулсан бөгөөд уг ажлын хүрээнд хэд хэдэн авъяаслаг уран бүтээлчид болох Маралжингоо, Эгшиглэн, Агиймаа, Шоо хамтлаг /Опозит/, “DZ man”, “Гурван охин” гэх мэт дуучдын цомог дээр продюсерээр ажиллаж тодорхой хэмжээнд олны танил болгож чадсан.
2011 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж Монголын язгуур урлагийг рок поп урсгалаар баяжуулж байгааг нь үнэлж Төрийн шагнал хүртээж, тэрбээр “Төрийн соёрхолт” цолтой дуучин болсон билээ.
2016 онд “Channel 11” телевизээ байгуулан олон улсын стандартад нийцсэн Английн тоног төхөөрөмжөөр тоноглож, дуу хөгжим, кино, рокестр зэрэг бүх төрлөөр бичлэг хийхээр тохижуулсан байна. Мөн "Улаанбаатар фитнесс" клубыг нээж, бэлтгэлээ хийсний дараа багшийнхаа зөвлөсөн, эрүүл хоолыг зооглох "B room" кафег ч мөн нээжээ.
2018 онд Монгол HD ТВ-р цацагдсан The Voice of Mongolia шоуны 1-р улирлын дөрвөн шүүгчийн нэгээр сонгогдон ажилласан. Мөн энэ улирлын сүлд дуу "Гуниг бүхэн баяртай" дууг зохиож, өөрөө дуулсан.
Дуучин залуу маань өдгөө эхнэр, хоёр хүү, нэг охины хамт амьдардаг. Түүний гэргий Ж.Бямбажав нь эгч Ж.Бямбасүрэнтэйгээ бага наснаасаа эхлэн Европын орнууд, Америкт гэрээгээр ажиллан, уран нугардаг байсан. Тэд ахмад циркчдийн нэг, МУГЖ Д.Жанчивдорж гуайн охид юм. Дашрамд дурдахад Болдын эхнэр Ж.Бямбажавын төрсөн эгч Ж.Бямбасүрэн Камертон хамтлагийн дуучин Эбагийн эхнэр юм.
2005: Хайрын хүч
Хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, B.A.T, Bobby D, Номинжин. Хайрын Хүч цомог нь маш амжиллтай болж "Пентатоник" хөгжмийн наадмаас "Шилдэг цомог", "Шилдэг найруулга", "Шилдэг поп дуу", "Шилдэг R&B дуу", "Шилдэг Dance дуу" зэрэг нийт 5 шагнал хүртсэн юм.
Мөн анхны бие даасан "Хайрын хүч" тоглолтоо UB Palace-н танхимд хийсэн.
2006: 440Hz
Дуучин Болдын хоёр дахь бие даасан цомог "440Hz" 14 дуутай бүтсэн. Цомогт багтсан уран бүтээлд хамтран ажилласан уран бүтээлчид: Quiza, Маралжингоо.
2007: Хайрын хүч DVD, Bold in Central Stadium DVD
"Хайрын Хүч" нэртэй бүрэн хэмжээний тоглолтын DVD хувилбар бөгөөд  "Хайрын Хүч" цомог нь хэрхэн бүтсэн талаар болон Монголын рок поп хамтлаг дуучид, уран бүтээлчдийн санал бодол, мөн клипүүд хэрхэн бүтсэн талаарх сонирхолтой баримтууд багтсан болно. On'n Off production-ийн бүтээл.
2007 оны 9 сарын 8нд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд болж өнгөрсөн хоёрдахь бие даасан тоглолт болох “Bold Central Stadium” нэртэй тоглолтоороо 50 мянган үзэгчдийг цуглуулж, их хотын нэгэн үдшийг доргиож байсан. Тоглолтынхоо дүрс бичлэгийг DVD болгон худалдаанд гаргасан.
2008: Амьдралын гол дүр, Only One
2008 оны 5-р сарын 4-нд Маралжингоо, Эгшиглэн зэрэн уран бүтээлчидтэй хамтарсан уран бүтээлүүд багтсан 15 дуутай "Амьдралын гол дүр" цомгоо дуучин Болд гаргасан. Цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд.
Түүний дараа 10-р сард "Only One" нэртэй R&B төрөл, жанрын цомгоо B.A.T, Quiza, Sho, Aniura зэрэг уран бүтээлчидтэй хамтран олон нийтэд хүргэсэн.
2009: Би чамд хайртай
Hero Entertainment, B Production нар хамтран Монгол уран сайхны "Би Чамд Хайртай" киноны хоёр дугаар ангийг бүтээж дуучин Болд гол дүрд нь тоглосон. Дуучин Оюун-Эрдэнэ, Эгшиглэн, гитарчин Өлзий-Оршин /Өөжгий/ нартай хамтран киноны хөгжмийг зохиосон бөгөөд уг бүтээлүүдээ нэгтгэн 2009 оны 9-р сарын 9-нд "Би Чамд Хайртай" цомог гарсан.
2011: My Duets, Монгол Поп
B Production-ийн уран бүтээлчид болон дуучин Номинжин, Оюун-Эрдэнэ, Шуранхай хамтлагуудтай хамтран бүтсэн уран бүтээлүүдээс бүрдсэн цомог. Цомог нийт 15 дуутай.
Дуучин Болд монголын хөгжмийн урсгалд шинэ урсгал бий болгохыг эрэлхийлж "Монгол Поп" төслийг эхэлсэн бөгөөд нийт 10 дуунаас бүрдсэн "Монгол Поп" цомгийг олон нийтэд хүргэсэн. Тус цомог гарсан даруйдаа Hi-Fi Records-н шилдэг борлуулалттай цомгийн жагсаалтыг таван долоо хоног тэргүүлсэн. Дуучин Болд "Монгол Поп" төслөөрөө шинэ урсгал гаргаж, орчин үеийн соёл урлагт үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гэж үзэн Төрийн шагналыг хүртсэн.
2012: Монгол Поп-2
"Монгол Поп" урсгал жанрын үргэлжлэл болоод уг төслийн гүн утга агуулгыг уг цомогт багтсан 7 уран бүтээлээрээ илэрхийлэхийг зорьжээ. Дуучин Болд энэхүү хоёр дахь давалгаагаа, авьяас билэг төгөлдөр өвөг дээдсийн бурхан ухааныг мөнхөд магтан дуулж, уран бүтээлээрээ сурталчлах болно хэмээн энэхүү цомгийн нүүрээ уламжлал, шинэчлэл, дорнын гүн ухааны үндэс суурь болсон арга, билгийг хослуулж өгчээ. Цомгийн нээлтээр дуучин Болд өөрийн ухаалаг утасны аппликейшнийг танилцуулсан бөгөөд уг аппликейшнийг ашиглан түүний гаргасан уран бүтээлүүдийг үнэ төлбөргүй сонсох боломжийг фенүүддээ олгосон юм.
2014: Хувцасаа тайчаад шид
"Хувцасаа тайчаад шид" цомгийн ерөнхий продюсер Д. Болд. Хамтран ажилласан уран бүтээлч Хулан. Цомог нийт 7 дуутай.
2018: BOLD
Хэсэг хугацаанд завсарласны эцэст дуучин болд дөрвөн жилийн дараа цоо шинэ өнгө төрх, хэмнэлээс бүрдсэн өөрийн нэрээр нэрлэсэн цомгоо 2018 оны 7-р сард гаргасан. Шинэ цомогт “Торгон мэдрэмж”, “Зүрхний дагина”, “Мартахаасаа өмнө”, “Даам” зэрэг 15 дуу багтжээ.
= Тоглолтууд =
Хайрын хүч
Анхны цомгоо 2005 онд "Хайрын хүч" нэртэйгээр гаргаж, цомогт орсон бүх дуу олны хүртээл болж, тухайн жилдээ цомгийнхоо нэрээр нэрлэсэн анхны тоглолтоо UB Palace-д зохион байгуулсан.
Бие даасан эхний хоёр цомгоо гаргасны дараа дуучин Болд 2007 оны 9-р сарын 8-нд үндэсний төв цэнгэлдэх хүрээлэнд "Bold Central Stadium" бие даасан хоёр дахь тоглолтоо зохион байгуулж, нийт 50 мянган үзэгчдийг цуглуулсан юм. Тоглолтын ерөнхий зохион байгуулагч B Production, Hero entertainment ажилласан бол дуугаралтыг Харанга хамтлагийн инженер Мөнхөө, B Production-ийн аудио инженер Reghu, Мөнхгэрэл хариуцаж, гэрлийн инженерээр Rolling Stones хамтлагийн гэрлийн инженер John Grey ажилласан. Тоглолтод B Production-ий уран бүтээлчид болох Маралжингоо, Эгшиглэн, DZ Man, Энхзол, Sho нараас гадна Quiza, B.A.T, Никитон хамтлагийн хөгжимчид, Улсын Циркийн жүжигчид оролцсон. Уг тоглолтын бүрэн дүрсийг тухайн жилдээ DVD болгон гаргажээ. Уг тоглолтод 50 мянга орчим хүн цугласан.
Монгол Поп
Монгол попыг үндэслэгч дуучин Д.Болдын “Монгол поп” бие даасан тоглолт 2011 оны 11 сарын 24, 25, 26 гурван өдөр UB Palace-д болсон. Тоглолт нь “Монгол поп” цомогт багтсан дуунуудаас гадна “Хайрын хүч” гэх мэт хуучин цомгуудын дуунуудаас болон шинэхэн бүтээлүүдээс бүрдсэн.