cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монголчуудын дунд
ХОРИНТАВДУГААР БҮЛЭГ. МОНГОЛ ДАХЬ АРХИДАЛТ
Зуны улиралд Монгол орноор аялан явахад хөтөч тань замд тааралдсан хүмүүсээс “Гүүгээ барьсан уу?” гэж асуухыг сонсож болно. Тэд хариуд нь “Үгүй“ гэж хэлбэл бага зэрэг урам хугарах бөгөөд гүүгээ барьсан айл тааралдвал ”Айраг сайхан гарсан уу?” гэдэг дараагийн асуултыг залгуулаад тавина. Айлын эзэн асуусан хүнийг гэрт орж айрагны амт үзэхийг урина. Монголчууд саахын тулд гүүг барьдаг. Яг үнэндээ гүүг биш харин унагыг нь барьдаг боловч нэг ижил зүйлийг өгүүлж байгаа хэрэг. Учир нь унагыг нь бариад уячихаар эх нь түүний дэргэдээс холддоггүй. Тэмээ, үхэр, хонь, ямаа бол үрээ орхиод бэлчиж явдаг. Харин гүү бол унагаа орхиод холдож чаддаггүй, уяатай төлийнхөө дэргэд сүүлээ шарвасаар өдрийн хагасыг тэвчээртэй гэгч нь зогссоор бардаг. Тиймээс л гүүг саахын тулд унагыг нь барьж уядаг гэж монголчууд ярьдаг юм билээ. Шөнийн цагаар болон өдөр сааль саагаагүй үед гүү унагаа дагуулан ижил сүргийнхээ хамт хээр талд дураар давхих бөгөөд унага ч эхийгээ хөхөж гэдэс гардаг. Эзэн нь саалийн цагаар унагаа уячихаад, хангалттай сүү сааль хурааж авдаг. Монголчуудын нэрлэдгээр таван хошуу мал иймэрхүү л хариулга маллагаатай аж. Монголчууд ямаа, хонь, үхэр, тэмээ, гүү гэхчилэн гарт тааралдсан болгоныг саадаг. Эдгээр амьтдын сүү амт чанарын хувьд адилгүй, өөр өөр зүйлд ашигладаг. Сүүгээр олон төрлийн идээ ундааг бэлтгэдэг боловч гүүний сүүг миний мэдэхээр ганцхан зүйлд, тодруулж хэлбэл айраг исгэх, архи нэрэхэд ашигладаг. Айраг гэдэг бол бүлж исгэсэн л сүү шүү дээ.
ХОРИНЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ. ЗУНЫ ДУНД САРЫН БАЯР
Монголчуудын шашны энэ том баяраар нийгмийн бүхий л давхаргын эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс олноороо сүм хийдүүдэд ирдэг бөгөөд бид ч очсон юм. Сүм дуганы онцлог болон орчин тойрныг илтгэдэг “Уулын горхины хийд” хэмээх нэг хийдийг бид мэднэ. Нарны гэрэлд холоос алтран гялалзаж харагддаг уг хүрээ гоёмсог чимэглэл бүхий өндөр адартай, уншлага мөргөлийн нэг том болон сүр бараа багатай, жижгэвтэр хоёр гурван дугантай, ядуувтар лам хуврагуудын суудаг эсгий гэрүүдийн захаар мяндаг тушаалтай чинээлэг лам нарын сууц болох нэлээд хэдэн байшинтай байдагсан. Сунаж тогтсон уулын энгэрт, цэнгэг устай булаг урсан гардаг толгойн оройд байрласны учир газар орныхоо нэрээр тийнхүү нэршсэн хийдийн урд гүехэн устай, тал нь ширгэсэн, бэсрэг, жинхэнэ монгол нуур байх нь шаргалтан харагдах өргөн талд чимэг нэмдэг. Нүднээ үзэгдэх барааг уул халхлах боловч нөгөө талд нь тэнгэрийн хаяа тийш цэлийх уудам талд мал сүрэг, хот айлууд, хийдийн өмнөхөн холгүй хэсэг гэрүүдээс бүрдсэн монгол суурин үзэгддэг. Бидний хөсөг зургаадугаар сарын 12-ны өдөр хийдэд хүрч очлоо. Биднийг тэнд очиход өндөр нуруутай, хүдэр том биетэй, нар салхинд борлосон царайтай эр, гэр дүүрэн бүсгүйчүүдийн хамт цайлж суусан болов уу гэлтэй айлаас гарч ирээд тод чанга дуугаар мэндэлж, намайг гэрт орж цай уухыг уриад, гаднаа буухыг зөвлөв.
ХОРИНДОЛООДУГААР БҮЛЭГ. МОНГОЛ ЖОРЛОН
Монгол эр өглөө хэвтрээсээ өндийж тулганы захад дээлээ нөмрөн нойрмогдуу сууж, галд биеэ ээж гаансаа нэрнэ. Ингэж хэсэг суусны дараа дээлийнхээ дотуур өмсдөг цамц гэлтэй зотон даавууг хувцсыг хайж эхэлнэ. Наад зах нь зургаан сарын өмнө шинээр, эсвэл угааснаас хойш биеэсээ салгалгүй өмссөн түүний эл цамц монголчуудын хувцасны талаар бага боловч ойлголттой гадныханд таагүй сэтгэгдэл төрүүлнэ. Тэдний угаал хийх нь бас л сонирхолтой. Хоногт ганц л удаа угаал үйлддэг монголчууд биеэсээ салгалгүй авч явдаг модон тагшинд ус дүүргэх эсвэл амандаа балгаад гар дээрээ багаар дусаана. Нүүр, гараа угаахаас бус хүзүү толгой, биеийн бусад хэсэгтээ ус хүргэх ёстой гэж огт үл бодно. Угаалга хийх нь муугүй боловч “хатаах” арга нь бага зэрэг хачирхалтай. Аливаа зүйлийг урьдчилж бодохдоо тааруу зангаараа монгол хүн нүүрээ угаасны дараа л түүнийгээ ямар аргаар хатаах тухай бодно. Ингээд эргэн тойрноо харахад хамгийн түрүүнд нүдэнд тусдаг “цамц” нь алчуур болж орхино. Чинээлэг монгол эр өврөөсөө алчуур гаргаж арчих боловч тэр нь түүний цамцнаас огтхон ч үл ялгарна. Ихэвчлэн охид бүсгүйчүүдийн хэрэглэдэг өөр нэг арга бол нүүрээ угаасны дараа алгуурхнаар гараараа доош шувтарч илж, гарынхаа алгыг амныхаа хавьд ирмэгц түүнд тогтсон усыг сорчихдог. Тийнхүү сорох чимээ, уг санаа нь таатай санагддаггүй ч нүүрийг арчих цэвэрхэн бөгөөд тухайн хүнд татгалзахааргүй арга юм билээ.
ХОРИННАЙМДУГААР БҮЛЭГ. МОНГОЛ ҮЛГЭРҮҮД
Намайг монгол хэл сурахад дөхөм болно гэж багшийн маань хэлж бичүүлсэн цөөн хэдэн ёгт үлгэрийг дурдъя. Зэрвэсхэн харахад эдгээр үлгэр бүгд харь холын, монголчуудын таньж мэдэхгүй улс оронд тохиолдсон үйл явдлыг дүрслэн үзүүлдэг боловч багш тэдгээрийг аль нэг ном судраас хуулсан эсвэл санаанаасаа хэлж надаар бичүүлсний дараа утгыг нь цаг ямагт өөрийнхөөрөө хэлж тайлбарладаг сан.
ХОРИНЕСДҮГЭЭР БҮЛЭГ. МОНГОЛ ӨГҮҮЛЛЭГҮҮД
Монголчууд амьдралын зорилго, сүсэг бишрэлдээ итгэл алдсан нэгнээ зоригжуулахын тулд шашныхаа олон хувилбарт домгуудын аль нэгийг нийтэд тархсан байдлаар өгүүлдгээс дор дурдсу. Бясалгал үйлдэж өөрийн биеэр Бурхан багштай уулзаж учрахаар аглаг зэлүүд ууланд гурван жил суусан нэгэн лам ядарч зүдрэн, гэртээ харьж жирийн амьдрахаар явах замдаа уулыг таслахаар хялгасаар хөрөөдөж буй хүнтэй тааралджээ. Юуны тулд ийм зүйл хийж байгааг нь ламтан асуусанд мөнөөх хүн уулыг хөрөөдөж тасална гэж хариулжээ. Хялгасаар уулыг тасална гэдэг боломжгүй биш үү гэж ламтан асуугаад “тэвчээртэй хүн тууштай чармайхад боломжгүй зүйл гэж байхгүй” гэсэн хариулт сонсож, ихэд гайхахын сацуу өөртөө гэмших сэтгэл төрж, буцаж яваад бясалгалаа үргэлжлүүлжээ. Ингэж дахин гурван жил бясалгал үйлдсэн лам мөн л урам хугарч харихаар явах замдаа нэгэн хүнтэй тааралдсан нь хаднаас дуслах борооны усыг асар том тогоонд тосож суужээ. Та юу хийж сууна вэ? хэмээн тэр хүнээс ламтан асуугаад, тогоог усаар дүүргэнэ гэж хэлэхийг сонсож гайхширсан боловч их хугацаа шаардах ч гэсэн бүтнэ гэж түүний итгэл дүүрэн хэлснийг өөртэйгөө харьцуулж бодоод мөн эргэж яваад дахин гурван жил сууж бясалгалаа үргэлжлүүлэхээр шийджээ. Гурван жилийн дараа эцэж ядарсан ламтан гэртээ харихаар уулнаас буух замдаа эцэж гуринхлаад, өтөнд бариулсан эм нохойтой тааралдаж, түүнд хэрхэн туслахаа бодож байгаад нохойг өтнөөс салгавал өт үхнэ, өттэй нь үлдээвэл нохой үхнэ. Тиймээс нохой, өт хоёрт адил туслах нь зүйтэй гэж шийдээд гуяныхаа махнаас хэсгийг тасалж хоёр хуваагаад, тэдэнд өгөхөөр шийджээ.
ГУЧДУГААР БҮЛЭГ. МОНГОЛ ЧОНО
Зарим аялагч Монгол нутагт очуут л чоно үзэгдэж эхэлдэг мэт боддог. Монголд чоно байдаг ч гэсэн Хаалганаас Хиагтын хооронд яваа аян замын хүнд харагдахгүй байж мэднэ. Чонын сураг дуулддаг ч тэр бүр харагддаггүй. Өвлийн улиралд ганцхан монгол дагуулын хамт аялж явсан гадаадын иргэний сүйх тэрэг эвдэрч, задгай тэргэнд шилжиж суусан аж. Гэтэл хөсгөө амраахаар түр зогстол ямар нэг дуу гарахад тэргэнд хөллөсөн тэмээ үргэж чихээ солбиулан хөдөлгөснөө хөтөч болон бусад хөсгөөс салаад, тэргээ чирээд давхижээ. Гэтэл гадаад эр чонын улих чимээнээр мэгдэн сандарч, тэмээ хөлдсөн голыг гатлахаар явдлаа сааруулах үед харайн буужээ. Нэг аюулаас салсан ч харанхуй ойд цор ганцаар үлдсэн хөөрхий тэр гадаад эр өөр нэг аюулын тухай, өөрөөр хэлбэл чоно дайрвал хэрхэх вэ гэж бодоход хүрчээ. Ямар нэг амьтан дөхөн ирж яваа чимээ сонсогдоход азгүй аялагч моддын завсраар чоно ирэхийг хүлээж байтал тэмээ унасан монгол эр дөхөн ирж, түүний сэтгэлийг амраав. Хулжиж одсон тэмээ тэрэгтэйгээ гэрээсээ холгүй очоод, идээшилж байсан нь олдов. Аянчин эр дэмий эмээжээ. Монголд чоно хүн рүү дайрдаггүй аж. Орост чоно хүн рүү дайрсан гэлцдэг. Шөнө хээр явж байсан чоныг биедээ хэт ойртуулж хазуулснаас шархаа даалгүй нас нөгчсөн буриад эрийг би таньдаг байсан юм. Хятадад олон хүн чононд бариулсан бас хазуулсан, бага насны хүүхдийг чоно зуугаад явчихсан гэж дуулддаг. Монгол нутгаар явж наймаа хийдэг хятадууд чононоос ихэд эмээдэг.
ГУЧИННЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ. БЭЭЖИНГИЙН МОНГОЛЧУУД
Монголчуудын хувьд Бээжин бол эзэн хаан өргөөлөн суудаг суурин газар. Эзэн хаан өргөөлдөг төдийгүй түүний засгийн газар байрладаг гэдэг утгаар хүндэтгэл хүлээж, бишрэл, айдас төрүүлдэг, дэлхийн том хот болой. Монголчууд дундаас нэлээд нь эзэн хааны төрд зүтгэхээр эсвэл сүсэг бишрэлдээ автан мөн эргэл мөргөлөөр цөөнгүй хэд нь нутаг орныхоо эд барааг үнэ хүргэж борлуулах, чанар сайтай бөс даавуу, бусад олон төрлийн эд бараа Хятадын суурин соёлоос хараат амьдардгийн учир хямд төсөр зүйлс олж авахаар эл хотод ганц боловч удаа зайлшгүй ирдэг бөлгөө. Монголчууд Бээжин рүү цор ганц хэргээр зорин ирэх нь ч бий. Мөргөлчид Чан Тан Суй сүмд мөргөхөөр ирдэг боловч тийнхүү явж ирэх чин сүсэгтэн бас ч олон биш. Ихэнх нь эргэл мөргөлөөр ирээд худалдаа наймааг ч зэрэгцүүлэх, наймааны ажлаар ирэхдээ зорьсон хэргээ бүтээчихвэл сүм хийдүүдээр амжиж ороод мөргөхийг зорино. Харин төрийн хэргээр ирэгсэд арилжаа наймаа, шашин номын аль алийг нь зэрэгцүүлчихнэ. Энэ нийслэл хотод нэг мянга таван зуу орчим монгол хүн байнга оршин суудаг бөгөөд хувилгаан лам, хуврагууд нь хэрмийн доторх болон гадна сүмүүдэд хуваагдан сууна. Тэд ихэвчлэн идэр залуудаа Бээжинд ирж, Хятад газрын хэл, хоол унд, ёс заншил гэхчлэн соёлд нь идээшиж дассан, заримдаа монгол хүн гэхэд хэцүү, Монголоос ирсэн жинчдийн хамт гудамжаар явахыг нь холоос харахад илт ялгардаг болсон байдаг.
ГУЧИНХОЁРДУГААР БҮЛЭГ. МОНГОЛЫН ХОЁР ХӨРШ- ОРОС, ХЯТАД
Төв Ази дахь Оросын түрэлт өдгөө анхаарал татаж байна. Тийм болохоор эзэнт гүрнээ тэлэх зорилгоор зэргэлдээх үндэстнүүдэд хэрхэн хандаж байгааг ажиглах нь сонирхолтой байж болох юм. Миний ажиглалт Монгол, Сибирьт чиглэсэн болохоор умард зүгт Оросын нөлөө, өмнө зүгт Хятадын нөлөө ямар үр дагавар үүсгэж буйтай харьцуулж, тэдгээр нутагт өөрийн үзсэн, сонссон зүйлсийг энэ номонд өгүүлсэн болно. Аливаа улс, үндэстний хувьд хамгаалалт гэдэг эхний бөгөөд хамгийн чухал ойлголт юм. Энэ үүднээс авч үзвэл Орос нь Хятадтай харьцуулахад үлэмж давуу талтай харагдаж байна. Хятадын захиргаан доорх монголчуудад ямар нэг хамгаалалт үгүй бололтой. Хэсэг дээрэмчин тонуулчин нийлээд авахад л энэ орон эрхшээлд нь орохоор байна. Хурдан морьтой элчийг Бээжин рүү довтолгох л төдий биз. Ойролцоох цэргийн ангийн удирдлага өөрсдийн хэрээр хөдлөх л байх. Гэвч цэргийн байгууллага гэдгээс нь удтал, магадгүй хэдэн сараар тухайн газарт хамгаалах хүч хүрч очихгүй, нутаг орон нь эзлэгдэнэ, идэгдэнэ, хүн ард нь тарж зугтана, алагдана. Бүх зүйл өнгөрсөн хойно өртөг зардал ихтэй цэргийн анги салбарууд очиж байрлаад цалин хөлс гаргуулж, хөрөнгө мөнгө дайчилж дайн тулалдаанд, ялалт амжилт олсон тайланг санаснаараа зохиож, Бээжин рүү илгээгээд суурин сууна. Энэ хооронд дээрэмчдийн бүлэг алс бөглүү нутагт ажил явуулгаа даамжруулна эсвэл аяндаа тарж замхарна гэсэн үг. Цэргийн хүч чармайлтын хорины нэг нь зохих цаг хугацаандаа хүрч, нутаг орны ихэнхийг аварч чөлөөлдөг. Энэ бол Хятадын зүй бус менежмент.
Номын зохиогчийн тухай
Уг номын зохиогчийн тухай мэдээллийг та Жеймс Гилмор үзнэ үү.
Ангилал:Монголоор бэдэрсэн гадныхан Ангилал:Жуулчдын тэмлэглэл Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:21-р зууны утга зохиол Ангилал:Цуврал ном
Регелийн шар мод
Регелийн шар мод  - (Sympegma Regelii), (Симпегма Регеля)
Ургамлын тайлбар
20-50 см өндөр ургадаг саарал өнгийн, дээд хэсгээр ихээхэн салаалсан хагас сөөг ургамал. Сарвайж ургасан саарал өнгөтэй нэг наст олон мөчрүүдтэй. Уг орчимдоо нарийхан махлаг, цэлцгэр, нүцгэн, энгийн навчтай. Навчаар ороогдмол олон тооны цэцгүүд нийлж толгой баг цэцгийг бүрдүүлнэ. Зургаадугаар сард ургаж эхлэн есдүгээр сард хагдарна. Ганг сайн тэсвэрлэнэ. Гантай үед цөөн навч гаргадаг.
Тархалт
Уул толгодын хайрга чулуутай хажуу, асга, марц, шавранцартай бэлээр ургана. Чулуу ихтэй газраар ургах дуртай, элсэд ургадаггүй.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Лионель Месси
Лионель Андрес Месси Куччиттини (испани хэлээр-Lionel Andrés Messi Cuccittini ) 1987 оны 6 дугаар сарын 24-нд Аргентин улсын Санта-Фэ мужийн Росарио хотод төрсөн Аргентины хөлбөмбөгчин юм. 2009, 2010, 2011,2012 оны ДХБХ-ны оны шилдэг хөлбөмбөгчин, 2022 оны дэлхийн аварга  тэрбээр Испанийн Барселона баг т тоглож байгаад өдгөө Францын Пари Сен-Жермен баг болон Аргентины шигшээ багийн ахлагч бөгөөд довтлогчийн байрлалд тоглож байна.
Л.Месси 13 насандаа Испани улс руу эцэг эхийн хамт нүүж ирж Барселона багийн залуучуудын шигшээд орж тоглож 2004 оны 10 дугаар сараас тус багийн үндсэн тоглогчийн гараагаа эхэлүүлсэн.
Месси одоогийн байдлаар Ла лигт 10, Аваргуудын лигт 4 түрүүлснээс 2009, 2011 оны шигшээ тоглолтуудад Английн Манчэстэр Юнайтэд багийн эсрэг гоол оруулжээ. 2011-2012 оны улиралд Аваргуудын лигт 12 гоол оруулж Марко Ван Бастен, Жиан Фер Папиний дараачаар 1 улиралд оруулсан гоолын тоогоороо бичигдэх болсон. Мөн Аваргуудын лигийн мэргэн буучийн жагсаалтыг 3 жил дараалан тэргүүлсэн анхны хөлбөмбөгч юм. Тэрбээр Иохан Круифф, Мишель Платини, Марко Ван Бастен нарын дараачаар Баллон Д'Ор шагналыг 3 удаа хүртсэн 4 дэхь хөлбөмбөгч болсон. 2012 онд тэрбээр Барселона багтайгаа Аваргуудын лигийн шөвгийн 16-д Байер Леверкузен багийг хожсон тоглолтод 5 гоол оруулж УЕФА Аваргуудын Лигийн түүхэнд 1 тоглолтод 5 гоол оруулсан анхны хөлбөмбөгч болж нэрээ мөнхөлсөн.
Месси мөн 2005 оны ФИФА Залуучуудын хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Аргентины багтай түрүүлж, шилдэг тоглогч, шилдэг мэргэн буучийн шагналыг хүртсэн. 2008 зуны олимпоос мөн Аргентины хөлбөмбөгийн багтай алтан медаль хүртэж олимпын аварга болжээ. Месси шигшээ багтайгаа нийт 151 тоглолтод оролцож 76 гоол оруулаад байна.
Тэрбээр 2010 онд UNICEF-ийн хүндэт элч төлөөлөгч болсон ба өөрийн "Leo Messi Foundation" сангаараа боловсрол болон эмчилгээний тусламж хэрэгтэй хүүхдүүдэд тусалдаг.
Намтар
Тэрээр Аргентины Санта-Фед 1987 оны 6 сарын 24-нд ган хайлшийн комбинатын ажилчин Хорге Горацио Мессигийн хүү болон мэндэлжээ. Эх нь Селия Мария Куччиттини гэрийн эзэгтэй. Мөн тэрээр Родриго, Матиас гэж хоёр ахтай бөгөөд Мария Соль хэмээх эмэгтэй дүүтэй ажээ. 5 настайдаа Месси хүү анх аавынхаа дасгалжуулдаг хүүхдийн Грандоли багт хөлбөмбөг тоглож эхэлжээ. Аргентин довтлогчийн хөлбөмбөгийн замнал 1995 онд Ньюэллс Олд Бойз багаас эхэлжээ. Гэвч 11 настайдаа Месси өсөлтийн гормоны дутагдал өвчинд нэрвэгджээ. Хэдийгээр Ривер Плэйт баг түүнийг ихээр сонирхож байсан ч хүүгийн сард 900 доллар төлөх эмчилгээний зардлыг төлөх боломжгүй байв. Харин ФЦ Барселона багийн спортын захирал Карлес Резач Мессигийн ур чадварыг анзаарч хэрвээ Барселона багт элсэхийг зөвшөөрвөл эмчилгээг нь бүрэн хариуцахаар болсон байна. Ингээд 13 настай бяцхан жаал азаа үзэж хүчээ сорихоор шийдэн Атлантын далайг гаталж эцэг эхийн хамт Барселонад ирэв. Ингээд 14 наснаас дооших хүүхдийн багт элсэн орсон байна.
Барселона
Хүүхдийн багийн нас насны түвшин бүрд Мессигийн ур чадвар ер бусын хурдаар өсөн нэмэгдсээр Барса С, Барса Б, тэр ч бүү хэл үндсэн багийн бүрэлдэхүүнд хүрэх замыг тэрбээр хамгийн богино хугацаанд туулан гарч ирсэн юм.
2003-2004 оны улиралд 16-хан насандаа 1-р багийн бүрэлдэхүүнд багтаж анхны тоглолтдоо оролцов. Энэ бол Портогийн Драгон цэнгэлдэх хүрээлэнгийн нээлтэд зориулсан нөхөрсөг тоглолт байлаа. 2004 оны 10-р сарын 16-нд Барселонагийн дэрби Эспаньолтой Олимпик цэнгэлдэх хүрээлэнд хийсэн тоглолтод оролцож албан ёсны тэмцээний гараагаа эхэлсэн бөгөөд баг нь 1-0 харьцаагаар ялсан билээ. Энэ улиралд Барселона лигтээ ялалт байгуулсан юм.
Үндсэн багийн хэд хэдэн тоглогчдын ноцтой гэмтлийн улмаас нөөц багаас цөөнгүй тоглогч дуудагдаж байсан үед Месси багийн байнгын нэг хэсэг боллоо. 2005 оны 5-р сарын 1-нд тэрээр Албакете багийн эсрэг тоглолтод гоол хийж, Барсагийн түүхэн дэх хамгийн залуудаа хаалганд бөмбөг оруулсан дээд амжилт тогтоож байв. Энэ үед тэр 17 нас 10 сар 7 хоногтой байжээ. Хожим нь энэхүү дээд амжилтыг Бояан Киркич эвдсэн юм.
2005-06 оны улирал
Месси үндсэн багийн тоглогчоор Жон Гамперын цомын тэмцээнд Ювентусийн эсрэг тоглож 2005-2006 оны улирлыг гайхалтай гүйцэтгэлтэйгээр эхэллээ. Түүнчлэн Сантьяго Бэрнабэу дэх 3-0 харьцаатай мартагдашгүй ялалт, Аваргуудын лигт Чэлсигийн эсрэг Стэнфорд Бриджэд болсон тоглолт зэрэгт чадварлаг тоглолт үзүүлжээ. Гэвч гэмтэл түүнийг улирлын сүүлийн дийлэнх үеийг талбайн гаднаас харахад хүргэсэн юм. Тэрбээр лигийн 17, Аваргуудын лигийн 6, Копа Дель Рэй-д 2 тоглолтод оролцож нийт 8 гоол хийжээ.
2006-07 оны улирал
Дараагийн улиралд Месси амжилтаа дээшлүүлж, өөрийн гоолуудаар дэлхийг дуу алдуулан алмайруулж эхэллээ. Тэдгээрийн нэг нь Эзэн Хааны Цомын төлөөх тэмцээнд Хетафегийн хаалганд хийсэн гоол юм. Уг тоглолтод тэрбээр талбайн төвөөс эсрэг багийн 5 тоглогчийг хаалгачтай нь цуг хууран нэгэн гайхамшигтай гоолыг оруулсан юм. Энэ нь мөн Аргентины алдарт хөлбөмбөгчин Диего Марадонагийн 1986 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга дээр оруулсан "Зууны гоол" гэж нэрлэгддэг гоолтой тун төстэй ба түүнийг Марадонагийн залгамжлагч гэх болов. Яг ижил зайнаас яг ижил тооны тоглогчийг хуурч мөн л төстэй байрлалаас цохисон гээд 21 жилийн өмнөх тэр гоолыг давтсан юм. Эспаньол багийг эсрэг тоглолтод гараараа гоол оруулсныг нь шүүгч үүнийг анзааралгүй тооцсон ба энэ нь түүний замналын нэгэн өвөрмөц мөч байв. Энэ нь бас л Марадонагийн "Бурхны гар" гэгддэг гоолтой төстэй байв.
Мөн Реал Мадрид багийн эсрэг Эл Класикод 3 гоол оруулж багтаа тэнцээг авчирсан юм. 2006-2007 улиралд хэдийгээр баг ямар нэг цом хүртэж чадаагүй боловч Аргентин залуу маань ЕХБХ-ны Алтан бөмбөгт 3-рт нэрлэгдлээ.
2007-08 оны улирал
2007-2008 онд ахиц дэвшил нэмэгдсээр нийт 40 тоглолтод оролцож 16 гоол, 10 оновчтой дамжуулалт өгсөн үзүүлэлттэй дуусгажээ. 3-р сарын 4-нд Аваргуудын Лигт Селтик багийн эсрэг тоглолтод хөлийн булчинд бэртэл авж 6 долоо хоног талбайд гараагүй нь түүний амжилтад нөлөөлжээ. Улирлын явцад 2007 оны 12 сард тэрбээр анхны удаагаа ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчинд нэр дэвшиж дэд байр эзэллээ. Зарим хүмүүс түүнийг энэ шагналыг авах эрхтэй байсан ч гэж хэлэлцэж байв. Мөн дэлхийн шилдэг 11-н багт нэрлэгдсэн байна.
2008-09 оны улирал
2008-2009 оны улирал түүний хувьд гайхалтай болж өнгөрлөө. Роналдиньо багаас явсны дараа тэрбээр 10 номерийг зүүх болов. Улирлын дунд үед тэр 2008 оны ДХБХ-ны оны шилдэг хөлбөмбөгчний шагналд 678 оноогоор Кристиано Рональдогийн ард 2-рт бичигдсэн юм.
Месси Барселона багтайгаа 6 цом (Аваргуудын лиг, Ла лиг, Европын супер цом, Эзэн хааны цом, Испаний супер цом, Клубүүдийн дэлхийн аварга)-ыг хүртэж Аваргуудын лигт 2 дахиа түрүүлэн мэргэн бууч, шилдэг тоглогчийн шагналыг хүртжээ. Аваргуудын лигт 9 гоол оруулсан бөгөөд шигшээд Манчэстэр Юнайтэдийн эсрэг гоолыг оруулж түрүүлэн уг тэмцээний хамгийн залуу мэргэн бууч болжээ.
2009-10 оны улирал
2009 оны 9 сарын 18-нд Месси багтайгаа 2016 он хүртэл тоглохоор болж шинэ гэрээ байгуулжээ. 250 сая еврогийн цалин авах болсноор Ла Лигийн хамгийн өндөр цалинтай хөлбөмбөгчин болсон юм. Валенсиа багийн эсрэг өөрийн талбай дээр, мөн Сарагоса багийн талбай дээр тус тус хэт-трик оруулж Ла Лигт өөрийн болон айлын талбай дээр хэт-трик оруулсан Барселонагийн анхны тамирчин болсон. 2009 оны 12-р сард Клубүүдийн дэлхийн аваргад Эстудиантес багийн эсрэг хожлын гоолыг оруулж тус тоглолтод баг нь 2-1-р хожсоноор Месси анх удаа энэ тэмцээнд түрүүлэв. Энэ улиралд мөн Ла Лигт түрүүлжээ. 2010 оны 4 сарын 16-нд Аваргуудын Лигт Арсенал багийн эсрэг 4 гоол оруулж анхныхаа покерыг буюу 1 тоглолтод 4 гоол оруулсан. Мөн ингэснээр Ривалдогийн амжилтыг эвдэж Аваргуудын Лиг дэхь Барселона багийн бүх цаг үеийн мэргэн бууч болжээ. 2009 оны 12 сарын 1-нд Лионэль Мэсси Кристиано Роналдо, Кака, Шави, Иньеста нарын өмнө гарч ФИФА оны шилдэг хөлбөмбөгч болон Баллон Д Ор шагналыг авчээ. 2009-2010 онд Месси 47 гоол оруулж Барселона багийн нэг улиралд оруулсан гоолын амжилтыг эвдэн УЕФА-н " Алтан шаахай" шагналын эзэн болсон билээ.
2010-11 оны улирал
2010-2011 оны улирал. Испанийн супер цомын тоглолтод Сэвильяг Барса 4-0 харьцаатай хожлоо. Энэ тоглолтод Месси хэт-трик буюу гурван гоол оруулсан юм. Алмериагийн эсрэг улирлын 2 дахь хет-трикээ оруулж Ла Лиг дэх 100 дахь гоолоо оруулсан юм. Ийнхүү шинэ улирлыг өнгөтэй эхлүүлсэн тэрбээр тус улиралд 53 гоол хийж, Ла Лиг, Аваргуудын Лигт түрүүлэв. 2010-11 оны Аваргуудын лигт 12 гоол оруулж мэргэн бууч болсон бөгөөд Рүүд Ван Нистелройн амжилттай зэрэгцсэн. Хагас шигшээд Реал Мадрид багийн эсрэг 2 гоолыг оруулсан бөгөөд 2 дахь тус тэмцээний шилдэг гоолуудын нэг байлаа. Шигшээ тоглолтод Манчестэр Юнайтэдын эсрэг 2 дахь гоолыг оруулж тэмцээний шилдэг тоглогчоор нэрлэгдсэн. Мөн ФИФА Баллон Д Ор шагналд багийн андууд болох Шави, Иньеста нартай нэр дэвшиж, 2011 оны 1 сарын 1-ны өдөр шагналаа авсан юм.
2011-12 оны улирал
2011-2012 оны улиралд Лео Месси Испанийн супер цом, Европын супер цом, Клубүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлжээ. Энэ улиралд ЕХБХ-ны шилдэг хөлбөмбөгчин, ФИФА Баллон Д'Ор шагналын эзэн болсон. Ийнхүү Месси Иохан Круифф, Мишель Платини, Марко Ван Бастен нарын дараачаар уг "Баллон Д'Ор" /Алтан бөмбөг/ шагналыг 3 удаа дараалан хүртсэн 4 дэх хөлбөмбөгч болсон. Улирлын эхэнд Реал Мадрид багийн эсрэг 3 гоол, 2 ашигтай дамжуулалтыг өгч Испанийн супер цомын эзэн болов. УЕФА Супер цомын тоглолтод 2 дахь гоолыг оруулж багаа ялалтад хөтөлжээ. 2012 оны 9 сард Осасуна багийн эсрэг хет-трик хийж, УЕФА Аваргуудын лигт БАТЕ багийн эсрэг 2 гоол оруулснаар Барселона багийн бүх цаг үеийн мэргэн буучийн жагсаалтад Ладислав Кубалагийн 194 гоолын амжилтыг эвдэж Цезар Родригесын ард 2-т бичигдэх болов. Мөн Атлетик Билбао, Райо Валлекано багийн эсрэг анхны гоолоо оруулжээ. 2012 оны 12-р сард Барселона багтайгаа Клубүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож нийт 4 гоол оруулж шигшээ тоглолтод Сантос багийн эсрэг 2 гоол оруулснаар тэмцээний шилдэг тоглогч болов. Мөн 1 жилд оролцсон бүх 6 тэмцээндээ гоолдсон гэсэн нэгэн шинэ амжилтыг тогтоожээ. 2012 оны 2 сарын 29-нд Валенсиа багийн эсрэг Ла Лигийн 200 дахь тоглолтдоо оролцож 4 гоол шигтгэжээ. Мөн 3 сарын 7-нд Байэр Леверкузэн багийн эсрэг 5 гоол оруулж Аваргуудын лигийн түүхэнд 1 тоглолтод 5 гоол оруулсан анхны хөлбөмбөгчин болсон юм. 2012 оны 3 сарын 7-нд Гранада багийн эсрэг 3 гоол оруулж Цезар Родригесын 232 гоолоор тогтоогоод байсан Барселона багийн бүх цаг үеийн гоолын амжилтыг эвдэж 234 дэх гоолоо оруулжээ. 2012 оны 4 сарын 3-нд Аваргуудын Лигт Милан багийн эсрэг 2 гоол оруулснаар Аваргуудын лигийн 1 улиралд 14 гоол оруулж Аваргуудын лигийн шинэ рекордыг тогтоож, Европын цомд Хосе Алтифинигийн амжилттай зэрэгцэв. 5 дугаар сарын 25-ны өдөр Испаний эзэн хааны цомын тэмцээнд гоол оруулж багтаа ялалт авчирснаар 2 дахь удаагаа уг цомыг өргөсөн юм. Мөн уг тоглолт дасгалжуулагч Гуардиолатай хийсэн сүүлийн тоглолт байсан ба Месси улирлын 73 дахь гоолоо оруулж 1 улиралд хамгийн олон гоол оруулсан гайхамшигтай шинэ амжилтын эзэн болсон. Мөн Ла Лигт 50 гоол 1 улиралд шигтгэж мөн л нэгэн дээд амжилтын эзэн болсон билээ. Месси ийнхүү уг улирлыг 73 гоол, 29 оновчтой дамжуулалтаар дуусгасан нь урьд өмнө нь ямар ч тоглогчийн гаргаж байгаагүй агуу амжилт юм.
Аргентин
Анх Аргентины нэрийн өмнөөс Нидерландад болсон 20-с доош насныхны дэлхийн аваргын тэмцээнд оролцож түрүүлээд зогсохгүй гоолоороо тэргүүлж, шилдэг тоглогчийн шагнал хүртжээ. 18 настай хүү уг дэлхийн аваргын тэмцээн дэх эрдэнэсийн нэг байлаа. Удалгүй тэрбээр шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүн дэх анхны тоглолтоо Унгарын багийн эсрэг хийсэн юм.
Улмаар Месси шигшээ багтаа байнга тоглож 2006 оны Дэлхийн Аваргын тэмцээнд оролцож, анхны гоолоо Серби-Монтенегрогийн багийн эсрэг оруулсан. Мөн 2007 оны Копа Америкад финалд хүрсэн юм. 2008 оны Бээжингийн олимпод багаа ахлан тоглож хагас шигшээд Бразилыг, шигшээ тоглолтод Нигерийг хожин аваргалж, олимпын аварга болсон.
2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Грекийн багийн эсрэг анх удаа үндсэн багийн ахлагчаар тоглосон бөгөөд багаараа шөвгийн 8-д үлджээ. 2011 оны Копа Америкад Аргентины шигшээ багтай шөвгийн 8-д үлдэж тус тэмцээний аварга Уругвайн багт торгуулийн цохилтоор ялагдсан билээ.
2012 оны 2 сарын 29-нд Швейцарын багийн эсрэг нөхөрсөг тоглолтод Аргентиний шигшээ багт анхны хет-трикээ оруулжээ.
Шигтгээ
Месси бол ер бусын тоглогч билээ. Тэрбээр маш бүтээлч, хамгаалагчдыг хялбархан хуурч гарах өндөр ур чадвартай, солгой, төв болон 2 жигүүрээр, тэр ч бүү хэл бүр төвийн довтлогчийн байрлалд ч тоглох чадвартай тал бүрийн авьяастай тоглогч юм.
Месси 169 см өндөртэй, жижиг биетэй хэдий ч хурдтай, биеийн хүч сайтай учраас өөрөөсөө өндөр биерхүү өрсөлдөгчийг давуу талаараа илүүрхэж тоглодог. Түүнчлэн итгэмээргүй хүчирхэг бөгөөд түүнийг булангийн цохилт, чөлөөт болон торгуулийн цохилтоос эцсийн цэг тавих мэргэжилтэн гэж хэлж болно.
Гуардиолагийн анхны улиралд тэрбээр өмнө яаж тоглож байсан яг л тэр янзаараа дэлхий нийтийг шагшуулсан уран тоглолт үзүүлсэн билээ.
Холбоос
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:2006 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Аргентины олимпын аварга Ангилал:ФИФА-гийн оны шилдэг хөлбөмбөгчин Ангилал:Аргентинчууд
2006 он
2006 он (Хоёр мянга зургаадугаар он) — Нийтийн он тоолол (аргын улирлын)-ын 2006 дугаар он, жил. thumb|150px|Саддам Хусейн
Энэ онд өнгөрсөн хүмүүс
#
Сибиу
Сиби́у (Sibiu []; Hermannstadt []) — Румыны Сибиу тойргийн засаг захиргааны төв, 147,245 хүнтэй хот.
Эдгар Приб
Эдгар Приб (Edgar Prib; 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 15, Якут, Нерюнгри) — Орос гаралтай Германы хөлбөмбөгчин, «Ханноверийн» хагас хамгаалагч.
Сибиу
Лавлах бичиг
Ангилал:Сибиу тойргийн суурин Ангилал:Румыны их сургуулийн хот Ангилал:Румыны хот
Эдгар Приб
«Ханновер» Прибийг 2.5 сая еврогоор элсүүлээд 2017 он хүртэл гэрээлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Гройтер багийн тоглогч Ангилал:Ханновер 96 багийн тоглогч Ангилал:Оросын Германчууд Ангилал:Германчууд Ангилал:Оросын хүн Ангилал:1989 онд төрсөн
Галсан-Ишийн Навааннамжил
Галсан-Ишийн Навааннамжил (1882-1954) — Монголын анхны сэтгүүлчдийн нэг, “Үнэн” сонины эрхлэгч, Шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн жинхэнэ гишүүн, төр, нийгмийн зүтгэлтэн.
Төв аймгийн Өндөрширээт суманд төржээ. Хушуу тамгийн газар сурах бичээч, аймгийн чуулганы даргын бичээч, Хүрээн дэх тоглоомын засгийн газрын Гадаад яаманд түшмэлийн алба хааж байв. 1921 онд Ардын хувьсгал ялмагц засгийн газрын туслах түшмэл, нарийн бичгийн даргаар дэвшин ажиллажээ. 1924 оны эхээр “Ардын эрх” сонинд хянагчаар ажиллах үеэс түүний сэтгүүлчийн үйл ажиллагаа эхэлж, 1930 он хүртэл “Үнэн” сонины эрхлэгч, нарийн бичгийн даргын ажил хийж байв. 1924 онд Улсын анхдугаар их хуралд нарийн бичгийн даргаар оролцжээ. Навааннамжил Намын IY их хурлаас МАХН-ын Төв Хорооны орлогч гишүүнээр сонгогдсон бөгөөд дараа жил нь “Үнэн” сонины эрхлэгч болжээ. “Үнэн” сонинд “Бядан явагч бялзуухай миний үгүүлэл” хэмээх хошин шог шүүмжлэлийн булан нээж, манай тогтмол хэвлэлийн хошин шог, шүүмжлэлт бичлэгийн төрөл, зүйлийг хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулжээ. Зохиол бүтээлээ гол төлөв Улаан-нүдэн хэмээх зохиомол нэрээр гаргаж байсан бөгөөд 20 гаруй томоохон ном зохиол бичсэний дотор “Өвгөн бичээчийн үгүүлэл” дурсамжийн ном онцгой байр эзэлдэг. 1942 оноос Шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн түүхийн салбарт түүх судлалаар ажиллаж, 1949 онд ШУХ-ийн жинхэнэ гишүүн болжээ. Г.Н. ардын төрийн жилүүдэд авьяас билэг нь ундарч, Монголын хувьсгалт хэвлэлийн түүхэнд нийтлэл-өгүүлэл, хошин шог төрөл, зүйлийг бий болгож хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмрээ оруулсан манай авьяас билэгт ахмад сэтгүүлч, эрдэмтэн судлаач мөн.
Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1882 онд төрсөн Ангилал:1954 онд өнгөрсөн
Алгебрын үндсэн теорем
Алгебрын үндсэн теорем (Fundamental theorem of algebra) нь "Дурын коэффиценттэй комплекс олон гишүүнт нь ядаж нэг комплекс язгууртай байна" хэмээсэн теорем юм.
Ангилал:Математик Ангилал:Теоремууд
Магалжавын Лувсанчоймбол
Магалжавын Лувсанчоймбол нь Улаанбаатар хотын Ардын Депутатын Хурлын Гүйцэтгэх (АДХГ) захиргааны дарга, Дархан хотын АДХГ захиргааны дарга, БНМАУ-ын Худалдааны яам, Хүнсний үйлдвэрийн яам, Аж үйлдвэрийн яамны сайдаар ажиллаж байсан төрийн нийгмийн зүтгэлтэн юм.
Бага нас
М. Лувсанчоймбол нь 1916 оны 8-р сарын 8-нд тухайн үеийн Нийслэл Хүрээнд (Одоогийн Сүхбаатар дүүргийн 3-р хороонд) Магалжавын том хүү болон мэндэлсэн. Түүний эцэг Магалжав нь Богд хааны адууны даамал хүн байсан. Түүний эх Цэрэндолгор нь уран оёдолчин хүн байсан ба Хүрээнийхэн уран Догоо гэж авгайлдаг байжээ. Тэрээр Дондогдулам хатны сувдан гутал, хувцсыг оёж байсан түүхтэй.
Маршал Х. Чойбалсангийн захиалгаар ЗСБНХОУ-ын Гурван удаагийн Баатар, Маршал С. М. Будённыйд жанжин загварын малгайг оёж, урлан өгч, Маршал Х. Чойбалсангаас сайшаалын үнэмлэх болон нэг шуудай гурилаар шагнуулж байжээ. Мөн Д.Сүхбаатарын гэргий Янжмаад хэд хэдэн малгай оёж өгч байсан юм. Тухайн үедээ Хүрээний нэр цуутай оёдолчид Цэрэндолгорыг жанжин загварын малгайны анхны загварыг гаргаж байсан гэдэг юм. 10 нас хүртлээ эцэг эхийн гар дээр хүмүүжиж, 11-12 нас хүртлээ эцэг,эхийн саналаар лам нэр зүүж төвд ном заалгасан. 12 настайдаа угаас монгол бичиг заалгасан учир бага сургуулийг нэг жилийн хугацаанд амжилттай суралцсан учир дунд сургуульд шилжин суралцав. Дунд сургуульд 13-15 насандаа 2 жил суралцаж бүх ангиараа багш нарыг бэлтгэх сургуульд шилжин суралцсан юм. Шилжсэн бүх хүүхдийг дунд сургууль төгссөн гэж үзэж байв.
Идэр нас
Багш нарыг бэлтгэх сургуульд 15-16 нас хүртлээ суралцаж байгаад зуны амралтаараа уул сургуульдаа очихын оронд цэргийн алба хаах явдал сайхан санагдаж өөрийн сайн дур, эхийн таньдаг хүний зөвлөснөөр 1933 оны 4-р сарын 28-нд 16 настайдаа цэргийн албыг хааж эхэлсэн болно.
Хэлмэгдүүлэлт
Хилс хэрэгт орсны дараа нь арга буюу баривчлагдахаас болгоомжлон, үнэний эцсийг үзэх гэж Сэлэнгэ аймагт оргон зайлж, төрсөн дүүгийн нэг өрөөнд гадагшаа ч гардаггүй, дүүгээсээ өөр хүнтэй уулзалддаггүй өөрөө өөрийгөө баривчилж хэдэн сарын турш нуугдаж байтал, Дотоод яаманд алдаа дутагдал гарсныг Маршал Чойбалсан өөрийн биеэр зохих арга хэмжээ авч засаж байна гэснийг сонсож бүх үнэн учраа гарган Маршал Чойбалсанд захидал бичиж нуугдахаа больж ил гарсан байна.
Цагаадсан нь
Түүний дараахан Дотоод яам дуудаж түүний тухай тодорхой асууж танилцсан юм. Дараа нь түүний гомдлын мөрөөр шалган үзээд 1939 оны 11-р сард нам, эвлэлийн төв хорооны хөөх, элсүүлэх комисс, намын төв комиссын хурлаар хэлэлцэж нам, эвлэлээс хөөх шалтгаан байсангүй гэж үзээд нам, эвлэлийн гишүүнд эргүүлэн тогтоож нам, эвлэлээс хөөсөн тогтоолыг хэрэгсэхгүй болгосон билээ. Тэрчлэн ардын цэргээс орон тоо илүүдэж цэргээс бүрмөсөн халагдсан үнэмлэхийг хүчингүй болгож 1940 оны 9-р сард бэлтгэл улс төрийн ажилтан, улс төрийн удирдагч цолтойгоор цэргээс халагдаж цагаадсан.
Нэмэлт холбоос
Лувсанчоймболын тухай Лувсанчоймболын блог
Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголын сайд Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1916 онд төрсөн Ангилал:1974 онд өнгөрсөн
Багдадын батарей
1940 онд археологич Вилгельм Кёнинг энэхүү ваарыг батарей байсан байж магадгүй хэмээн мөнгийг алтаар бүрэх зэрэгт ашиглагддаг байж болох тухай таамаглал дэвшүүлсэн. Энэхүү таамаглал хэрвээ үнэн бол 19-р зуунд Алессандро Вольтийн нээсэн электрохимийн батарейн нээлт 2000 жилээр урагшлах боломжтой. Мөн тэр жилдээ инженер Виллярд Грэй энэхүү батарейг дуурайлган хийгээд зэсийн сульфат ашиглан хагас вольтын цахилгаан гаргаж авсан. 1970 онд Арне Эггэбрэхт гэгч Египет судлаач мөн эдийг дуурайлгаж хийгээд туршилт хийжээ. Тэрбээр эрт дээр үед юу ашиглаж таарах вэ гэдгийг бодолцон усан үзмийн шүүсээр батарейгаа дүүргэжээ. үүний үр дүнд 0.87 Вольтийн хүчдэл гаргаж авч чадсан байна.
Хэдий ийм баталгаанууд байгаа боловч зарим нэг археологичид илүү нухацтай байр суурьтай байна. Учир нь туршилтын үр дүн магадгүй зөвхөн физик байдлаар боломжтой гэдгийг харуулж байна. Харин тэр үед яг энэ зорилгоороо ашигладаг байсан уу, үгүй юу гэдэг нь илүү чухал гээд цаашид сайтар судлах хэрэгтэй гэжээ. Ямар боловч Багдадын батарей гэж нэрлэгдээд байгаа энэ олдвор маань нууцлагдмал оньсого хэвээр байна.
Ангилал:Иракийн археологийн олдвор Ангилал:Парфи Ангилал:Түүхэн батарей Ангилал:Эртний Ойрх Дорнодын техник
Нугалам нуруу
Өнгөний тайлал: {{Legend|#8B1A1A|Хүзүүний нугалам (Pars cervicalis)}} {{Legend|#104E8B|Цээжний нугалам (Pars thoracica)}} {{Legend|#FFFF00|Нугалам (Pars lumbalis)}} {{Legend|#00CD00|Ууц (Os sacrum)}} {{Legend|#9A32CD|Ахар сүүл (Os coccygis)}} ]]
Нугалам нуруу нь (columna vertebralis) хорин дөрвөн үелсэн нугалам, ууц болон ахар сүүлэнд байх есөн залгааст нугаламаас бүрддэг. Дээрх хорин дөрвөн нугалам нь нугалам хоорондын дискээр тусгаарлагддаг. Багана нуруу нь нугас болон нугасны сувгийг өөртөө агуулж мөн хамгаалж байдаг.
Хялгасан дэвхэргийн цагаан
Хялгасан дэвхэргийн цагаан  - (Arenaria capillaris poir), (Песчанка волосовидная)
Ургамлын тайлбар
Иш 5-20 см өндөр, нягт дэгнүүл үүсгэдэг, нүцгэн ургамал. Yндэс орчмын навчис 3-7 (10) см урт, хялгасархуу хэлбэртэй, зах ирмэг нь эргэсэн, тод ногоон өнгөтэй. Ишний навчис 2-3,5 см урт, үзүүрээдээ зүүрхүү хурц. Цэцэг 2-3-аараа сийрэг байрлаж тал шүхэр үүсгэдэг. Шилбэ нь 10-20 мм урт. Цоморлиг зуувандуу-юлдэн, хурц, өргөсөрхүү үзүүртэй, ойролцоогоор 4 мм урт, нүцгэн. Дэлбэ нь цоморлигоосоо 1,5-2 дахин урт.
Эх сурвалж
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
5 сарын 25
5 сарын 25 нь Григорийн тооллын жилийн 145 дахь (өндөр жил бол 146 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 220 өдөр үлдэж байна.
Тыргу-Муреш
Ты́ргу-Му́реш (Târgu Mureş []; Neumarkt am Mieresch []) — Румыны Муреш тойргийн засаг захиргааны төв, 134,290 хүнтэй хот.
Лавлах бичиг
Ангилал:Муреш тойргийн суурин Ангилал:Румыны их сургуулийн хот Ангилал:Румыны хот
Марио Йепес
Марио Альберто Йепес Диас (Mario Alberto Yepes Díaz, 1976 оны нэгдүгээр сарын 13-нд Кали хотод төрсөн) — Колумбийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Депортиво Кали болон Колумбийн шигшээд тоглодог.
Товч намтар
Францын Пари Сен-Жерменд 'Супер Марио' хочоор мандсан Марио Йепес италийн Кьевод адилхан сайн тоглосон байдаг.
Фарид Мондрагонтой хоёул орчин цагийн алтан үедээ үлгэрлэж буй. Тэр 2008 онд ахлагчаар томилогдсон.
Шигшээ
Йепес 2014 оны зургаадугаар сарын 19-нд Кот-д'Ивуарын шигшээтэй 2014 оны ДАШТ-д тулахад 100 дахь гараагаа хийсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Колумбийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Депортиво Кали багийн тоглогч Ангилал:Аталанта багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Кьево багийн тоглогч Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч Ангилал:Нант багийн тоглогч Ангилал:Ривер Плейт багийн тоглогч Ангилал:2011 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Колумбичууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Кинематик
Кинематик нь (эртний грек хэлээр: κίνημα кинема ‚хөдөлгөөн‘, κινεῖν кинайн ‚хөдөлгөх‘) цэг болон биетийн орон зайн хөдөлгөөнийг судлах бөгөөд хөдөлгөөний (хүчний) шалтгааныг тооцохгүйгээр, байрлал хурд хурдатгалаар нь гэсэн хэмжээсээр тодорхойлдог. Хөдөлгөөн нь ерөнхийдөө (жишээ нь: дүүжинд тогтмол утасны уртаар) албадан нөхцөлөөр хязгаарлагдана. Иймэрхүү кинематикийн холбогдолоор биетийн орон зайд хөдлөх чөлөөт хөдөлгөөний тоог багасгадаг.
Хүчний үйлчлэлд байгаа биетийн хөдөлгөөнийг динамикт судалдаг. Кинематик болон динамик нь механикийн салбар хэсгүүд юм. Кинематикийн анализ нь хөдөлгөөний тэгшитгэлийн тооцох өмнөх үе юм. Жишээлбэл д`Алембертийн зарчмаар тооцоолоx. Шулуунаар хөдөлж байгаа биетийн хэмжээсийг байрлал, хурд болон хурдатгалаар тооцдог бол эргэж байгаа биетийн хөдөлгөөнийг өнцөг, өнцөг хурд болон өнцөг хурдатгалаар тооцно.
Цэгийн хөдөлгөөн
Цэгийн байрлалыг огторгуйд гурван координатын тэнхлэгээр тогтооно. Хатуу биетэд нэмэлтээр орон зайн гурван тэнхлэгийн эргэлтийг нэмж тооцож байж тухайн биетийн байрлалыг тогтооно.
Кинематикийн тодорхой масстай цэгийн үндсэн тэгшитгэлийг тодорхойлохдоо:
Хөдөлгөөн нь кинематикийн холбоосоор холбогдон хязгаарлагдсан бол байрлалын векторын функцийг ерөнхий координатаар илэрхийлэн \vec q(t) вектороор хамтатган бичнэ.
Хурд олоxын тулд байрлалын вектороос уламжлал авна:
дахин уламжлал авбал хурдатгал гарна:
Эндээс д´Алемберт зарчмаар кинематик холбооны тэсэх хийсвэр шилжилтийг олбол:
Харшил
Харшил нь сүүлийн үед нийгмийн хөгжилтэй холбоотой улам ихэсч байгаа эмгэг юм.
Ямар орчинд амьдарч байгаа, хүрээлэн буй орчинд хортой бодис байгаа эсэхээс хамаарч зарим төрлийн өвчин үүсч болох ба ийм өвчний тоонд харшил орно. Харшил гэдэг нь хүний дархлааны системтэй холбоотой. Хүний арьс зарим төрлийн бодист хэт мэдрэмтгий болдог.
Бронхит багтраа, тоосонцрын харшил, чонын хөрвөс, эмийн харшил, хүнсний харшил, шавжны харшил гэх мэт олон янзын зонхилон тохиолддог харшлын өвчнүүд байдаг. Энэ өвчний үеэр арьсан дээр юм гарах, загатнах, нүд улайх, нус нулимс гарах, үе үе амьсгал боогдох буюу амьсгал давчдах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрдэг. Тоосонцорын харшил нь дээр нэрлэсэн өвчнүүдийн дотроос хамгийн элбэг тохиолддог. Гол төлөв ургамлын тоосонцороос ялангуяа хог ургамал, шарилж, лууль зэрэг ургамлын тоосноос гадна гэрийн, үйлдвэрийн, номны тоосноос үүсдэг.
Хүний амьдарч буй орчин бохир байснаас эсвэл арьсанд хэт цочрол өгдөг тос, металл зүүлт, зарим хүнсний бүтээгдэхүүнээс арьсны харшил үүсч болно. Зарим харшлын өвчин нь халдварлаж, удамшиж ч болно.
Ангилал:Өвчин
Эзэн Хаан Го-Нижоо
Эзэн Хаан Го-Нижоо (後二条天皇, 1285 оны 3 сарын 9 - 1308 оны 9 сарын 10) нь Камакүра эриний үеийн, Японы 94 дэх эзэн хаан (Хаанчилсан хугацаа: 1301 оны 3 сарын 2 - 1308 оны 9 сарын 10) юм. Жинхэнэ нэр нь Күнихарү (邦治). thumb|250px|Эзэн Хаан Го-Нижоогийн булш
Ангилал:Японы эзэн хаан Ангилал:14-р зууны ноёрхогч Ангилал:Камакурагийн эрин Ангилал:1285 онд төрсөн Ангилал:1308 онд өнгөрсөн
Пржевальскийн чармай
Пржевальскийн чармай  - (Gymnocarpos Przewalskii), (Голоплодник Пржевальского)
Ургамлын тайлбар
Нутгийн хүмүүс улаан түлээ гэж нэрлэнэ. Доогуураа модожсон бөгөөд цагаан цайвар өнгийн холтостой 50 см хүртэл өндөр ургадаг сөөгөн ургамал юм. Нялх залуу мөчрүүд нь бүдэг улаан өнгөтэй, чагталж суусан, зөөлөн, захаараа шүдлэг шугаман зэв хэлбэрийн хар ногоон өнгийн навчтай. Хөвөн орой бүхий тавиур дээр задгай суусан үртэй.
Тархалт
Говьд чулуурхаг цөлөөр сайрын зах барьж ургана. Зарим үед сайрын захын том том чулуунд хавчуулан ургасан үзэгдэнэ.
Ашигласан материал
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Вилл Смит
Бага Виллард Кристофер (Willard Christopher, 1968 оны есдүгээр сарын 25-нд төрсөн) буюу Вилл" Смитт нь Америкийн Нэгдсэн Улсын кино продюсер, жүжигчин, рэп дуучин юм. 2007 оны дөрөвдүгээр сард түүнийг Newsweek сэтгүүлээс манай гаригийн хамгийн чадалтай жүжигчингээр нэрлэж байв. Смит Алтан бөмбөрцөг шагналд дөрвөн удаа, Оскарын шагналд хоёр удаа тус тус нэр дэвшиж байсан бөгөөд хэд хэдэн Грэммийн шагналтай.
Түүний гол дүрд нь тоглосон Муу залуус, Муу залуус 2, Тусгаар тогтнолын өдөр, Хар хувцастнууд, Хар хувцастнууд 2, Би робот, Аз жаргалын эрэлд, Би домог, Хэнкок, Өрнө зүгийн салхи, Төрийн дайсан, Махчин загас, Хитч болон Долоон паунд зэрэг кинонууд нь ихэнхидээ шинжлэх хүүрнэлт болон тулаант сэдэвт кинонууд юм. Түүнчлэн Алс холын зургаан уулзвар, Али болон Аз жаргалын эрэлд кинонуудад бүтээсэн дүрүүдээрээ кино шүүмжлэгчдээс томоохон сайшаалыг хүртэж, улмаар сүүлийн хоёр киногоор нь Оскарын шагналын «Шилдэг эрэгтэй дүрд» нэр дэвшиж байжээ.
Гэр бүл
Түүний эхнэр жүжигчин Жада Пинкетт Смит бөгөөд тэд Жейден Смит, Уиллоу Смит гэх урлагийн авъяастай хүү, охин хоёртой.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкийн дуучин Ангилал:Америкчууд Ангилал:1968 онд төрсөн
Мандалай
Мандалай хот бол Дээд Мьянмарын эдийн засгийн тулгуур төв бөгөөд Мьянмарын соёлын төв гэж тооцогддог. Хятадаас, ялангуяа Юннань мужаас шилжин суурьшигчид сүүлийн 20 жилд өсч байгаа нь хотын угсаатны бүтцийг ихээхэн өөрчилж, эдийн засгийн хөдөлгөгч хүч нь болж байна. Нэйпьидо хот шинээр нийслэл хот болсон хэдий ч Мандалай нь Дээд Мьянмарын худалдаа, боловсрол, эрүүл мэндийн төв хэвээр байсаар байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Мьянмарын улсуудын ба мужийн нийслэл Ангилал:Саятан хот
Оле Бишоф
Оле Бишоф (Ole Bischof, 1979 оны 8 сарын 27-нд Ройтлингенд төрсөн) нь Германы жүдоч юм. Дасгалжуулагч нь 1984 оны олимпийн аварга Франк Вьенеке.
Гадны холбоос
Ангилал:1979 онд төрсөн Ангилал:Германы жүдоч Ангилал:Германчууд Ангилал:Германы олимпын аварга Ангилал:Германы олимпын мөнгөн медальтан
Атлантын далай
Атлантын далай - Номхон далайн удаах хоёрдугаар том далай бөгөөд 91,6 сая км² талбайд, дэлхийн далайн усны 25% болох 329.7 сая км³ эзлэхүүнтэй юм. Дундаж гүн - 3736 м, гүнзгийдээ - 8742 метр (Пуэрто Рикогийн хонхор).
Грек домогийн Атлас (Аталанта) гэх дүрээс юм уу Атлантида гэх домгийн арлын нэрийн аль нэгнээс үүсэж нэрлэгджээ.
Мөн Алтантын далай нь цэвэр усны маш их нөөцтэй бөгөөд эдгээр нь уг далайд айсберг(мөсөн уул) хэлбэрээр хадгалагдана.
Тус далай нь S хэлбэрээр хойноос урагш чиглэсэн байрлалаар оршдог. Экваторын шугамаар Умард ба Өмнөд Атлантын далай болж хуваагдана. Баруун талаараа Америк тив, зүүн талаараа Европ болон Африкаар хашигдаж, Номхон далайтай хойд талаараа Умард мөсөн далайгаар, өмнө талаараа Дрейкийн гарцаар холбогдоно. Мөн Хойд ба Өмнөд Америкийн хооронд байгуулсан Панамын сувгаар Номхон далайтай холбогдоно.
Манай гаригийн гадаргуун 20%-ыг эзлэх Атлантын далай нь хэмжээгээрээ зөвхөн Номхон далайн дараа ордог. Ойролцоох тэнгисүүдийг хамруулвал 106,400,000 км², хамруулахгүй бол 82,400,000 км² талбай эзлэнэ.
Биарриц
Атлантын далайтай хиллэдэг энэ хот Бискэй булангийн хөндийд 4 км урт эрэг хавтай. Энэ хот нь хөрш зэргэлдээ Байонна хотын захын хоёр бүсийг нэгтгэсний үр дүнд үүссэн бөгөөд нэг нь газар тариалан эрхэлдэг, нөгөө нь далайн аж үйлдвэр эрхэлдэг байв. Францын анхны халим хийх боомт энд байсан юм.
Мөн үзэх
Ангилал:Далай
Иттри
Иттри (Yttrium) нь Y гэж тэмдэглэгддэг, 39 гэсэн атомын дугаар бүхий химийн элемент юм. Мөнгөлөг-металлаг шилжих металл болох тус элемент нь химийн шинж чанарынхаа хувьд лантанидуудтай төстэй бөгөөд "газрын ховор элементүүдийн" нэгд тооцогддог. Иттри нь бараг бүх тохиолдолд газрын ховор эрдэс дэх лантанидуудтай хослосон хэлбэрээр олддог бөгөөд чөлөөт элемент хэлбэрээр байгальд тохиолдохгүй. Түүний цорын ганц тогтвортой изотопи болох 89Y нь мөн байгальд орших цорын ганц изотопи юм.
1787 онд Карл Аксель Аррхениус Шведийн Иттербигийн ойролцоо шинэ эрдэс олж, түүнийгээ уг тосгоны нэрээр иттербит хэмээн нэрлэжээ. Ёхан Гадолин 1789 онд Аррхениусын олсон дээжээс иттрийн хүчлийг нээн илрүүлсэн бөгөөд Андерс Густаф Экеберг шинэ нээгдсэн хүчлийг иттриа гэж нэрлэжээ. Харин иттри элементийг 1828 онд Фридрих Вёлер ялган авч чадсан байна.
Зурагтын катодын туяат хоолой (CRT) дэлгэц болон шингэн кристал дэлгэцний улаан өнгийг гаргадаг люминофорыг хийхэд ашиглах нь иттрийн хамгийн чухал хэрэглээ юм. Түүнчлэн электрод, электролит, электрон шүүлтүүр, лазер болон хэт дамжуулагчдыг үйлдвэрлэхэд ашиглагдахаас гадна төрөл бүрийн анагаах ухааны хэрэглээ, мөн янз бүрийн материалын шинж чанарыг тодруулахад хэрэглэдэг. Иттрийн биологийн үүрэг мэдэгдээгүй байгаа бөгөөд иттрийн нэгдэлд өртөх нь хүнд уушигны өвчлөл үүсгэнэ.
Эшлэл
Ангилал:5-р үеийн элемент Ангилал:Гексагональ талст систем
Ламжавын Ванган
Ламжавын Ванган (* 1920 оны 9 сарын 1-нд Завхан аймгийн Түдэвтэй суманд; † 1968 оны 7 сарын 23-нд) БНМАУ-ын Төрийн шагналт /1959/, УГЗ /1961/, жүжгийн зохиолч, найруулагч.
Өөрийн үзэл бодлоо эсрэг баатрын хэлээр илэрхийлдэг аргаараа их алдартай. Хүчирхийллийн дэглэмийн үнэн нүүрийг илчилсэн сонин содон хэллэгийг түүний зохиолын эсрэг баатрууд хэлж, улмаар нийтэд түгсэн нь элбэг. "Шатны гишгүүрийг алгасаж гишгэдэггүйн адил нийгэм алгасан хөгжих нь бүтэлгүй зүйл" (Өглөө киноны Данзан), "Монголчуудын дагасан улс нь Орос, шилсэн зам нь хувьсгал, 100 жилийн дараа л нэг яадаг бол?" (Түмний нэг киноны герман геологич) гэхчилэнгийн хэллэг нь афоризм болсон. Монголын шинэ үеийн дэлгэц, тайзны урлагийн голлох төлөөлөгчийн нэг.
Намтар
Монголын тайз дэлгэц, киноны нэрт зүтгэлтэн, төрийн шагналт, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, зохиолч, найруулагч Ламзавын Ванган 1920 оны есдүгээр  сарын 1-нд Завхан аймгийн Түдэвтэй суманд төрсөн.
Ванганы өвөг дээдэс Засагт хан аймгийн Цэцэн Сартуулын хошууны уугуул ардууд. Баатад овогт Сэрээтэрийн хүү Долгоржав, Долгоржавын хүү Ламзав, Ламзавын хүү Ванган, эд бүгд гэрийн хүмүүжлээр  монгол, түвд бичигт тайлагдсан. Нутгийнхныхаа хувин сав, тулга, шанагыг янзлах гээд дарх мужаан эрхэлчихдэг, хөгжим тоглож, зураг зурдаг нэлээд  өндөр боловсролтойд тооцогдох хүмүүс байсан юм билээ.
Аав Ламзав нь УБХ-ын гишүүн, Шүүх яамны сайд байж байгаад 1937 онд баригдсан анхны 14 хүний нэг. Ванганы ээж нас барчихаад хоёр өнчин хүүхэдтэй гээд золоор амь гарч 10 жил шоронд суусан хүн байсан. Их сайн хүн байсан юм шүү дээ. Ванган Монгол циркийг үндэслэгчдийн нэг, дүү Л.Нацагийнхаа хамт Рабфакт сурч байхад нь “эсэргүүний хүүхэд” гэж  сургуулиас нь хөөж, нийслэлд ирээд гэртээ очтол өөр айл гэрт нь орсон  байсан юм гэнэ лээ. Жил гаруй айл айлаар тэнэж байсан гэдэг.
Тэрбээр ЗХУ-д Улаан-Үдийн монгол Рабфак, 1941 онд циркийн жүжигчдийг бэлтгэх студид суралцжээ. Эцэг баатад овогт Д.Ламжавыг нь хувьсгалын эсэргүү гэж баривчилж хэлмэгдүүлэхдээ Ванганыг “Эсэргүүний хүүхэд” хэмээн сургуулийг нь төгсгөлгүйгээр Рабфакаас эгүүлэн татаж авчирсан байна. Гэвч суралцах хүсэлдээ хөтлөгдөн ахин сургуульд явж 1946-1951 онд Москва хотноо Луначарскийн нэрэмжит театрын урлагийн дээд сургуульд суралцаж найруулагчийн мэргэжлээр төгсчээ. Суралцаж байх хугацаандаа Хятадын Хэ-Ц сонгодог бүтээл "Цагаан үст" эмэгтэй зэрэг дэлхийд нэрд гарсан жүжгийг найруулан тавьж байжээ.
1950-аад оны үед "Урагшаа" жүжгийн зохиолыг бичсэн. Л.Ванганы зохиол нь ерөнхийдөө БНМАУ-ын сэхээтэн, ажилчин ангийн амьдрал, ард түмний аз жаргалант амьдралыг үзүүлж байжээ. Түүнээс гадна хүүхэд залуучууд болон хүүхэлдэйн жүжгийг зохион туурвиж байжээ.
1941-1946 онд Улсын циркт жүжигчин, найруулагч, уран сайхны удирдагч, 1951 оноос нас бартлаа УХДТ-ын найруулагч, уран сайхны удирдагч, Соёлын яамны орлогч сайд, “Монгол кино” үйлдвэр, Улсын драмын театрын уран сайхны удирдагч зэрэг алба ажлыг тасралтгүй хашжээ. “Тожоо жолооч” /Дашнямтай хамтарч/, “Жирийн хүмүүс”, “Тамирын бэр”, “Арвайхээрийн талд”, “Эзэд”, “Худалдагчийн зүүд”, “Цагаан шилт майга бор”, “Хувиа бодогчид” зэрэг жүжиг, “Хөхөө Намжил” дууурь, “Сэрэлт”, “Түмний нэг”, “Хүний мөр” /Ч.Чимидтэй хамтарч/, “Салхины амт”, “Далайд дусал нэмэр” кино, “Эрхий Мажиг” хошин тууж, “Жож Сэрээнэн” гэхчилэн нэлээд өгүүллэг туурвин зохиожээ. Зохиол бүтээлээрээ “Урагшлах замд”, “Жирийн хүмүүс”, “Хэн хэлсэн бэ”, “Эрхий Мажиг” номууд хэвлүүлжээ. Жүжигчид, уран бүтээлчдийн хүч авьяасыг сорьж дайчилсан, үзэгчдэд юм бодуулж, шинэ сэргэг өөд хөтөлсөн зохиол, найруулсан бүтээлүүдээрээ манай тайз, дэлгэцийн урлагт шинэчлэл хийжээ.
1950-1970-аад онд соёл урлагт шийдэх асуудал, зохион байгуулах ажлын ихэнхэд гол үүрэг гүйцэтгэж байсан нь хэчнээн их цар хүрээтэй ажилладаг зүтгэлтэн байсныг илтгэнэ.
Гавьяа Шагнал
болон бусад медалиудаар шагнагдаж байжээ.
Сонгуульт ажил
Ардын Их Хурлын депутатаар болон МҮЭ-ийн Төв зөвлөлийн гишүүн, МЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн даргаар сонгогдож байжээ.
Баримт
Түүний төрсөн дүү нь БНМАУ-ын Ардын Жүжигчин циркчин Л.Нацаг юм. Мөн МУГЖ Ч.Алтан-Өлзийн үеэл ах.
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монголын жүжгийн зохиолч Ангилал:Монголын найруулагч Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналтан Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Түдэвтэйн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1920 онд төрсөн Ангилал:1968 онд өнгөрсөн