cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жеймс Мэдисон
Намтар
Тэрээр 1769 онд шотланд боловсролд түлхүү анхаардаг Нью-Жерси муж дахь Принстоны Их сургуульд (тухайн үед албан ёсоор "Нью-Жерсигийн Коллеж" нэртэй байсан) баклаврын зэрэгт суралцахаар эсэн орсон байна. Мэдисон эрчимжсэн шахуу хөтөлбөрийн дагуу суралцаад 1771 онд бакалаврын зэрэг аваад сүмийн лам болох эсвэл хуульч болох гэсэн сонголт байсан боловч тэрээр Принстонд үлдэж сургуулийн Ерөнхийлөгч /захирал/ Жон Уизерспуны удирдлага дор иврит хэл, улс төрийн гүн ухаан үзэхээр болжээ. 1772 онд төгсөөд тэрээр бүх насаараа иргэний болон улс төрийн эрх чөлөөг эрхэмлэх үзэл бодолтой болжээ.
Фердинанд Оссендовский
Фердинанд Антони Оссендовски (польш. Ferdynand Antoni Ossendowski; 1878 оны 5-р сарын 27-нд Люцин хотод төрсөн-1945 оны 1-р сарын 3-нд Польшийн Жулвин (Мазовецк воеводство) нас барсан) польшийн аялагч, сэтгүүлч, нийтлэгч, нийгмийн зүтгэлтэн, коммунизмын эсрэг үзэлтэн.
1921 онд "Хүн, араатан, бурхан" ном бичиж хэвлүүлсэн.
Оскар Мамен
Оскар Мамен (англи. Oscar Mamen, 1885 оны 6-р сард Норвегийн Норби Вестред төрсөн-1955 онд нас барсан)- Монгол, Хятад, Орос улсаар 30 орчим жил аялсан норвегийн аялагч, бизнесмен.
Тэрээр 1930 1-р сард Этэль Жон Линдгрен (Ethel John Lindgren, 1905 –1988) гэж эрдэмтэн бүсгүйтэй гэрэлсэн.
1911 онд Мамен өөрийн үеэл Альфред Рустадын урьж санал болгосоноор "Британи-Америкийн тамхины" (англи. British American Tobacco Company) компанийн салбарыг байгуулахад туслах зорилгоор Монголд анх очжээ. Мамен адал явдал, эд баялаг хайхаар Монгол руу аялж байсан. Гэвч тэрээр тухайн газар нутгийн байгаль орчин, соёлд дурлаж тэдгээрийг гэрэл зураг, баримт бичгээр баримтжуулсан хүн юм. Мамен хэзээ ч маркшейдер, газарзүйч, антропологич мэргэжилгүй байсан боловч Монголоор аялахдаа, эдгээр мэргэжлийн олон арга техник, дадлыг эзэмшсэн бөгөөд бусад судлаачдад тусалж байжээ.
Оскар Мамен монгол хэл сурах, монголчуудын өдөр тутмын амьдрал, баяр ёслолын арга хэмжээг судлах, мэдрэх зэрэг бусад зүйлд хангалттай цаг гаргажээ. Тэрээр хэд хэдэн хэл сурч, Монголын элит болон олон улсын эрх ашгийн төлөө орон нутгийн хөтөч, зөвлөхөөр ажилласан. Оскар Мамен зэрлэг амьтад, соёлын арга хэмжээ, угсаатны зүйг хоёуланг нь сонирходог байв. Тэрээр аялалдаа орчин үеийн гэрэл зургийн камер авчирч зураг авч байжээ. Монголоос авсан гэрэл зургуудын ихэнх нь 1911-1923 оны хооронд авсан нь Монголын түүхэнд онцгой арван жилийн зураг юм.
Оскар Мамен 1955 онд автомашины ослоор нас барахдаа гэрэл зургийн баялаг цуглуулга, хэвлэгдээгүй гар бичмэл, аяллын тэмдэглэл, угсаатны зүйн 500 гаруй эд зүйл үлдээжээ. Докторын судалгааны ажилтан Мария Картвейт уг цуглуулгад антропологийн судалгаа хийж байгаа бөгөөд уг цуглуулгад угсаатны зүй, нумизматик, сонгодог археологи, их сургуулийн түүхийн (DENCAUH) тэнхимийн Гро Вин, Ослогийн их сургуулийн Нийгмийн антропологийн тэнхимийн Ингжерд Хёем нар удирдан явуулж байна.
О.Мамены аялалын гэрэл зургийн үзэсгэлэн
2017 онд Оскар Мамены үр ач нар аяллынх нь цуглуулгыг Осло хотын Соёлын түүхийн музейд хандивласан. Тус цуглуулга 8000 гэрэл зураг, 500 эд зүйл, өдрийн тэмдэглэл, захидал, аяллын баримт бичиг, гар бичмэлээс бүрдэнэ. Гэрэл зургуудыг цахимжуулж, музейн мэдээллийн санд оруулсан ажээ.
Оскар Мамены “Зүүнш зорчсон нь” хэмээх гар бичмэлийг ном болгон Монгол Улсын Их Сургуулиас 2022 оны 3-р сарын 31-нд Улаанбаатар хотод гаргасан билээ. Норвегийн Осло хотын Соёлын түүхийн музейн докторын судалгааны ажилтан Мариа Картвейт МУИС-ийн Монгол судлалын хүрээлэнгийн Эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, доктор Жадамбын Лхагвадэмчигтэй тус гар бичмэлийг хэвлүүлэхэд хамтран ажиллажээ.
2020 оны 1-р сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга Норвеги улсад төрийн айлчлал хийсэн. Ерөнхийлөгч энэхүү Монголын цуглуулгыг Соёлын түүхийн музейг онцгой сонирхож үзсэн. Ерөнхийлөгч Баттулга Мариа Картвейтэд Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит судалгааны тэтгэлэг болон Оскар Мамен ба Монголын талаарх судалгааг дэмжихээ илэрхийлэв.
Биехэм хошуу
thumb|Туран хот — Орос улс (ОХУ)-ын Тува орон (БНТувУ)-ы арван долоон хошууны нэг.
Газар зүй
Биехэм хошуу Тува орны умард хэсэгт 9200 км² газар эзлэн оршдог. Туран-Уюкийн хотгорт, Туран голын эрэгт байна.
Кызылаас баруун хойш 74 км явж хошууны төвд хүрнэ.
Хүн ам
Хүн амын тал нь Туран хотод байна. Хошууны хүн амын 63 хувь нь тува, 34 хувь нь орос.
Нутгийн хуваарь
Аржаан (рашаан), Севи, Сесерлиг (цэцэрлэг), Сушь, Тарлаг, Уюк, Хадан (хус) гэсэн долоон сум болон хошууны төв Туран хот гэж найман нутаг болж хуваагддаг. Хошууны нутагт бүгд 14 суурин газар бий.
Түүх
Туранд 1885 оноос хойш оросууд оршин суусан. Түүнээс Биехэм нь Тувагийн хамгийн их хувь орос хүнтэй хошуу болно.
Зам тээвэр
Абакан—Кызыл чиглэлийн улсын чанартай «М54» цардмал зам хошууны нутгаар дайрна.
Ангилал:Тува орны хошуу
Гүлжан Иссанова
Гүлжа́н Исса́нова — 1983 онд Зөвлөлт Казахстан улсын Караганда хотод төрсөн, эмэгтэй жүдо барилдааны Ази тивийн аварга (2009), ААШТ-ээс бүгд долоон медаль (2006-2012) хүртсэн Казахстан улсын хүнд жингийн эмэгтэй жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Казахстаны жүдоч Ангилал:Казахууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Тэмээн уралдаан
Тэмээн уралдаан буюу Тэмээ ний уралдаан нь Баруун Ази, Хойд Африк, Сомалийн хойг, Пакистан, Монгол, Австрали улсад түгээмэл хэрэглэгддэг спорт юм.
Мэргэжлийн тэмээний уралдаан нь морин уралдааны нэгэн адил бооцоо тавих, жуулчдыг татах зориулттай үйл ажиллагаа юм. Тэмээ богино гүйлтээр 65 км/ц (18 м/с; 40 миль/цаг) хурдалж, нэг цагийн турш 40 км/ц (11 м/с; 25 миль) хурдлах чадвартай. Тэмээг ихэвчлэн хурдан морь унаач (уралдаанч) хүүхдүүд унаж уралддаг ч хүний эрх, хүүхдийн эрх зөрчигдөж байна гэсэн үндэслэлээр Арабын Нэгдсэн Эмират Улс болон Катар улсад насанд хүрээгүй хүүхдийг тэмээ унуулахыг улсын хэмжээнд хориглосон байна. Орчин үеийн тэмээний уралдаанд тэмээг алсын удирдлагатай роботоор (алсын удирдлагатай робот ташуур)-аар удирддаг болжээ.
Австралийн хамгийн том шагналын сантай тэмээний уралдаан бол Квинслэнд эд 500,000 австрали долларын сантай "The Boulia Desert Sands" уралдаан юм.
Түүхэн тойм
Тэмээний уралдаан нь Дундад зуун ы үеэс Ойрх Дорнод ын уламжлалт спорт болон хөгжиж ирсэн олон зуун жилийн түүхтэй уралдаан юм. Энэ нь наад зах нь НТ 7-р зуун ы Арабын хойг оос улбаатай бөгөөд энэ нь олон нийтийн цугларалт, баяр ёслолын үеэр хийдэг ард ын спорт байсан юм.
Унаач хүүхдүүд
Хөнгөн жинтэй тул хүүхдүүд ихэвчлэн унаач болгож уралдуулдаг. Афганистан, Бангладеш, Иран, Пакистан, Судан зэрэг улсаас олон мянган хүүхдүүдийг (зарим нь 2 настай байсан гэдэг мэдээ бий) Персийн булангийн Арабын орнуудад тэмээний уралдаанд унаач хүүхэд болгохын тулд худалддаг гэж мэдээлэл байдаг. 2005 онд сайн дурын тусламжийн ажилтнууд Персийн булан гийн бүсэд 5,000-40,000 тэмээчин хүүхэд байна гэж тооцоо гаргажээ.
Маш олон унаач хүүхэд тэмээнээс унаж хүнд бэртэж гэмтдэг. Унаач (уралдаанч) хүүхдүүд уралдааны замын ойролцоох хуаранд ("ousbah" гэж нэрлэдэг) амьдардаг бөгөөд ихэнх нь хүчирхийлэлд өртдөг байжээ. Оман, Катар, АНЭУ-ын тэмээний фермээс олон зуун хүүхдийг аварч, төрөлх гэрт нь хүргэж эсвэл хамгаалах байранд байлгасан байна. Ихэнх нь Өмнөд Ази эсвэл Судан д байгаа эцэг эх, гэр бүлээ тодорхойлж өгөх боломжгүй байдаг байжээ. Зарим улс оронд унаач хүүхдүүдийг худалдсан этгээдэд торгууль ногдуулж, хүүхдүүдийг эх оронд нь буцаах хариуцлагыг эзэмшигчдэд нь тушаажээ. Гэсэн хэдий ч ихэнх тохиолдолд аврагдсан хүүхдүүд нь мөнгө, эсвэл гадаадад ажилд орохын тулд эцэг эхдээ зарагдсан хүүхдүүд байсан гэсэн мэдээлэл бий. Хэрвээ буцаагаад өгчихвөл дахиад л адилхан зорилгоор хүүхдүүдээ зарах байсан гэж үздэг. Бусад хүүхдүүд нь төрөлх хэлээрээ ярьдаггүй, эсвэл тэмээний фермээс гадуур хэрхэн амьдрахаа мэддэггүй байжээ.
Хориглосон нь
Арабын Нэгдсэн Эмират Улс 2002 оны 7 сарын 29-нд Шейх Хамдан бин Зайед Аль Нахайян 15-аас доош насны хүүхдийг хурдан морь унаач болгохыг хориглосон анхны улс болжээ.
2009 онд АНЭУ 879 хурдан морь унаачдад нөхөн олговор олгосон байна. Арабын Нэгдсэн Эмират улс хүүхдийг унаач болгон ашиглаж байгаа хүмүүст торгууль ногдуулдаг гэж мэдэгдэж байсан. Гэсэн хэдий боловч 2010 онд "Anti-Slavery International" буюу "Олон улсын боочлолын эсрэг" байгууллагын сайн дурын ажилтнууд хоригийг зөрчсөн тухай гэрэл зургийг авч баримтжуулсан байдаг.
Мөн үзэх
Морины уралдаан
Тэмээн поло
Хурдан морины уралдаан
Цахим холбоос
Өмнөговь аймаг Хурдан тэмээний уралдаан 2021
"Тэмээний уралдаан -2021"-д 13 сумын тэмээчид, иргэд оролцлоо
Александр Извольский
Намтар
Төрийн албан хаагч сүүлд Курск, Екатеринослав, Эрхүү зэрэг мужуудын амбан захирагч болсон Петр Александрович Извольский түүний эцэг юм. Эх нь Евдокия Григорьевна, төрөхдөө Гежелинская ажээ.
1875 онд тэрээр Александровын лицей төгссөн. Гадаад хэргийн яамны төв аппаратад ажиллаж байгаад Түрк -д суугаа Элчин сайд, гүн А.Б.Лобанов-Ростовский-гийн дор ажилласан байна.
1882 оноос Румын дахь Оросын дипломат төлөөлөгчийн газар 1-р нарийн бичгийн дарга, дараа нь Вашингтон дахь Төлөлөгчийн газар мөн албан тушаалтай ажилласан байна.
1894—1897 онд Ватикан д Элчин зөвлөх, 1897 онд Белград дахь түр хамаарагч, 1897—1899 онд Мюнхенд, 1899—1903 онд Токиод, 1903—1906 онуудад Копенхагенд тус тус Элчин сайдаар ажилласан байна.
Тэрээр 1906-1910 онуудад Оросын хаант улсын Гадаад хэргийн сайд байхдаа II Николай хааны дэмжлэгийг ихэд хүлээдэг байжээ. А.Извольский Гадаад хэргийн яаманд томоохон өөрчлөлт хийх ёстой гэдгийг сайтар ойлгож байсан бөгөөд тул тэрээр итгэлт хүмүүс болох Константин Губастов, Николай Чарыков, Сергей Сазонов нараар дараалан тэргүүлүүлсэн өөрчлөлт хийх тусгай комисс байгуулсан ажээ.
Гадаад хэргийн сайдын албан тушаалаа өгсөний дараа 1910 онд А.Извольский Парис дахь Элчин сайдаар томилогдоод 1917 оны 5 сар хүртэл алба хаасан. Дараа нь Францад байхдаа хилийн чанд дахь "Цагааны хөдөлгөөнийг" ихэд дэмжиж байсан.
Японы олон улсын хамтын ажиллагааны банк
Японы олон улсын хамтын ажиллагааны банк (англи. Japan Bank for International Cooperation, JBIC) 1999 оны 10-р сарын 1-нд байгуулагдсан Японы төрийн санхүүгийн байгууллага.
Японы экспорт-импорт банка (JEXIM) болон Олон улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны Сан (OECF) гэсэн хоёр байгууллага нэгдэг энэхүү банкийг байгуулсан түүхтэй.
Банк бүрэн Японы Засгийн газарт харьяалагддаг бөгөөд төсөв, гүйлгээнүүд тус банкны хууль дүрмээр зохицуулагддаг ажээ. Банкны төв байр Токио хотод байралдаг бөгөөд дэлхийн 18 улсад 21 салбартай ажээ.
Банкны гол зорилго нь гадаадад хөрөнгө оруулах эх үүсвэрээр хангаж олон улсын худалдааг дэмжих замаар Япон улсын гадаад улс орнуудтай эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд оршдог байна.
Япон улсын уг Банк нь хөгжиж буй орнуудад албан ёсны тусламж үзүүлэх нэг чухал суваг болдог байна.
Кишими Ичиро
Кишими Ичиро (англи. Ichiro Kishimi, 1956 онд Киото хотод төрсөн-) Японы орчин үеийн Адлерийн сэтгэл судлаач, англи, герман хэлний орчуулагч. Гүн ухаан судлаач.
Намтар
Киотогийн их сургуулийн философийн магистр. Японы Адлерийн сэтгэл судлалын нийгэмлэгийн захирал. Киото дахь Маэда клиникийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан бөгөөд Киотогийн Боловсролын их сургууль, Нара эмэгтэйчүүдийн их сургууль зэрэг янз бүрийн байгууллагуудад гүн ухаан, эртний Грек хэл заадаг. Тэрээр одоо Осакагийн Суита дахь Дорно дахины анагаах ухааны Мэйжи сургуульд боловсролын сэтгэл судлал, эмнэлзүйн сэтгэл судлалын чиглэлээр хичээл заадаг. Кишими одоо Киотогийн Камеока хотод хувийн зөвлөгөө өгөх газартай бөгөөд Адлерийн сэтгэл зүй, хүүхдийн боловсролын талаар лекц уншихад цаг заваа зориулдаг. Тэрээр саяхан сэтгэл судлал, философийн шинэ номоо бичиж дуусгажээ.
Киотогийн Их сургууль д сурч магистр хамгаалсан. Түүний "Ад үзэгдэх зориг" хэмээх ном нь олон улсад бестселлэр болж 6 сая хувь зарагдаад байгаа ажээ.
Хадаасгана
Хадаасгана цэцэг нь (анг: Centaurium) нэг болон олон наст өвслөг, энгийн юмуу хуурамч ацан салаалт бүхий иштэй, дэлбээ нь хадаасархуу 20 зүйл төрөл бүхий цэцэг юм.
Тархац нутаг
Евроази, Хойд ба Өмнөд Америк, Австралид тархсан байдаг. Монгол орны марзлаг нуга булгийн эрэг хөвөөгөөр гоо хадаасгана (C.pulchellum) тааралдана. Хадаасгана цэцгийг XIII зуун ы үеэс л эмийн ургамлаар ашиглаж иржээ.
Анагаахын шинжлэх ухаанд Хадаасгана цэцгийн идээшмэл хандыг хоолны дуршил сайжруулах, цөс хөөх, ходоод, элэг цөс, бөөрний өвчин болон цагаан хорхой хөөх эмчилгээнд хэрэглэдэг. Мөн түүнчлэн Хадаасгана цэцэгт ургамлыг булчингийн суналт, өвдөлт, суулгалт, төрсний дараах умайн агшилт, арьсны өвчин, сарын тэмдгийн алдагдал зэрэгт байнга хэрэглэсээр ирсэн байна.
Төрөл зүйл
Гоо хадаасгана
Сэндэр цэцэг
Хэрэглээ
Хадаасгана цэцгийг эмчилгээний зорилгоор хэрэглэх аргуудаас:
1.Хоёр цайны халбага жижиглэсэн Хадаасгана цэцэг, өвсний хатаамал дээр 2 шилэн аяга буцалсан халуун ус нэмж, 1 цаг идээшүүлээд, шүүж шахаад ½ шилэн аягаар өдөрт 4 удаа хоол идэхээс 30 минутын өмнө бүлээсгэж ууна.
2. Нэг цайны халбага жижиглэсэн Хадаасгана цэцгийн ургамал дээр 1 шилэн аяга буцалсан халуун ус хийж таглан 15 минут идээшүүлж шүүнэ. ½ шилэн аягаар өдөрт 2 удаа хоол идэх үед хэрэглэнэ.
Цахим холбоос
Хадаасгана Ангилал:Ургамал Ангилал:Ургамал судлал Ангилал:Эмийн ургамал
Балчинжавын Долгион
Балчинжавын Долгион (1957 онд Уланбаатар хотод төрсөн) -Монголын хөгжмийн зохиолч, продюссер, телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөгч, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн.
Намтар
Тэрээр 1956 онд Улаанбаатар хотод төрсөн, түүний эцэг Балчинжав гэж малчин ардын гэр бүлд төрж өссөн, сэхээтэн хүн байжээ. Балчинжав нь үндэсний үзэлтэй, түүгээрээ буруутгагдаж явсан байна.
1962 онд эцэг нь томилолтоор ЗХУ-д явахад тэрээр Москвад дунд сургуулийн 1-р ангид элсэн орж сурч байсан.
Долгион тавдугаар ангидаа гитар хөгжимд автаад бүр сургуулиа хаяж байсан гэдэг. “Соёл эрдэнэ” хамтлагийн гавьяат Дэмчигдоржийн Галсанбат агсан түүнтэй нэг ангид сурч байжээ. Тэр хоёр нийлээд гитар хөөж хичээлээ сар тасалчихаад байтал эцэг нь мэдэж, түүнийг чихдээд сургуульд нь эргүүлээд явуулжээ. Сургуульд байхдаа сэтгүүлч болох хүсэлтэй байсан байна. Үүнийхээ дагуу эцэстээ сэтгүүлч болж цаг заваараа хөгжим хөөсөөр сүүлдээ хөгжим рүү бүрэн орсон гэж тэр нэгэн ярилцлагадаа хэлсэн байна.
Уран бүтээл
Ангилал:Монголчууд
Гуравдагч хөршийн бодлого
Гуравдагч хөршийн бодлого нь Монгол Улсын гадаад бодлогын нэгэн илэрхийлэл бөгөөд ОХУ, БНХАУ улсаас бусад хөгжингүй улс орнуудтай түншлэлийн харилцаа, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх бодлого.
Улсын Их Хурлын 2011 оны 2 дугаар сарын 10-ны өдрийн тогтоолоор шинэчлэн батлагдсан Монгол Улсын Гадаад бодлогын үзэл баримтлалд Монгол Улсын улс төрийн гадаад бодлогын нэг хэсэг нь “АНУ, Япон, Европын холбоо, Энэтхэг, БНСУ, Турк зэрэг өрнө, дорнын улс, холбоотой “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогын хүрээнд түншлэлийн харилцаа, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэн хөгжүүлэх” гэж заасан байдаг.
Гуравдагч хөрш
ОХУ, БНХАУ-аас бусад түншлэлийн харилцаатай улс орнууд
Эшлэл
Ангилал:Монголын гадаад бодлого
Финикс
Финикс (грекээс хөрвүүлсэн нь Φοίνιξ, латин хэлээр phoenix) нь дараах утгатай:
Биологи:
Бусад суурингууд:
Айдын Смагулов
Айды́н Смагу́лов (Айдын Смағұлов, Айдын Смагулов) — 1976 онд Зөвлөлт Казахстаны Усть-Каменогорск хотод төрсөн, 2000 оны намар Киргиз улсын нэрээр олимпоос хүрэл, хавар нь ААШТ-ээс мөнгөн медаль хүртсэнээрээ сайн танигдах, бусад жилүүдэд төрөлх Казахстан улсынхаа нэрээр олон улсын хэдэн тэмцээнд амжилтгүй оролцсон жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Казахстаны жүдоч Ангилал:Киргизийн жүдоч Ангилал:Киргизийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Киргизийн олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Киргизийн хүн Ангилал:Казахууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Тагнын хошуу
— Орос улс (ОХУ)-ын Тува орон (БНТувУ)-ы арван долоон хошууны нэг.
Хошууны хүн ам — 13 мянга. Засаг захиргааны төв — 3.5 мянган хүнтэй Бай-Хаак суурин.
Газар зүй
Тагнын хошуу Тува орны төв хэсэгт 5.1 мянган км² газар эзлэн оршдог.
Тагнын нурууны араар Тувагийн хотгорт байна. Чагытай (Цагаадай), Дус-Холь (Давст нуур), Хадын (Хуст) зэрэг нуур бий. Хошууны нутгаар Енисей мөрний цутгал Элегест гол урсдаг.
Нутгийн хуваарь
Арыг-Бажин (Арагбайшин), Бай-Хаак, Балгазын (Балгасан), Дурген (Дөргөн), Кочетово, Межегей, Успенка гэсэн долоон сумтай. Хошууны нутагт 13 суурин газар бий.
Ангилал:Тува орны хошуу
Буудлагын спорт Монголд
Буудлагын спорт Монголд
Түүх
Дэлхийн II дайны дараа “социалист” гэгдэж байсан орнуудад эх орноо батлан хамгаалахад туслах сайн дурын нийгэмлэгүүд байгуулагдаж эдгээр байгууллагуудын дунд явагддаг олон улсын тэмцээнд Монголын баг тамирчид 1955 онд анх удаа Бээжин хотод зохиогдсон тэмцээний урилга заавар биеийн тамирын хэрэг эрхлэх газарт ирсэн тул НАХЯ-нд шилжүүлснээр явуулах баг тамирчдыг бүрдүүлэхийн тулд Улаанхуарангийн хойд энгэрт Хилийн болон дотоодын цэрэг, НАХЯ, Нисэх хүчин, энгийн байгууллагуудын дунд буудлагын тэмцээнийг явуулж тэдгээрээс 27 хүмүүсийг сонгон армийн зэвсэглэлд байсан армийн винтов “наган” зэрэг буугаар оролцон анхны гараагаа эхэлжээ.
Манай баг тамирчдад ЗХУ, Польш улсын дасгалжуулагч, тамирчид чин сэтгэлээсээ туслан Хятадын спорт клуб спортын зориулалтаар үйлдвэрлэгдсэн буунуудыг хэрэглүүлсэн нь манай баг тамирчдад содон шинэлэг мэдлэгийг олгосон байна. Энэ тэмцээнд Нисэхийн офицер Б.Оюун хэвтээ байдлаас 60 сум бууддаг дасгалд ангийн ТОЗ-8 буугаар 566 онон хуучин ЗХУ-ын зэргийн нэгдсэн ангиллын I зэргийн нормоос 6 оноо давуулж багаараа 51 оноо авч 7-р байр эзэлсэн. 1958 оны 11-р сарын 5-нд Ардын цэрэгт туслах сайн дурын нийгэмлэгийн дэргэд ОХУ-ын буудлагын спортын мастер И.Н.Шабановын туслалцаатайгаар одоогийн 1 дүгээр арван жилийн дунд сургуулийн подволд 25 метрийн зайд Халтархүү /дарга/, дасгалжуулагч Ш.Шадавцоодол, Г.Дэнсмаа нарын гурван орон тоотойгоор буудлагын спортын клуб анх байгуулагджээ. 1964 онд тус клуб нь нэг ээджинд 5 хүн буудах битүү тиртэй болж орон тооны шигшээ багтай болж ОХУ-ын мэргэжилтэн В.Курилов урилгаар ирж ажиллажээ. 1967 онд Батлан хамгаалах хөдөлмөр нийгэмлэгийн урилгаар ОХУ-ын спортын мастер, гавъяат дасгалжуулагч Л.М.Ванштейн багш ирж ажилласан нь манай тамирчдын амжилтыг олон улсын түвшинд ойртуулсан юм.
1980 онд тэр үеийн Герман улсын “Спорт-Техник” нийгэмлэгийн тусламжтайгаар буудлага спортыг иж бүрэн цогцолбор төв байгуулагдаж ашиглалтанд орсноор материаллаг баазтай болсон. Энэ төвийг барьж байгуулах ажилд БХТН-ийн Төв зөвлөлийн дарга БНМАУ-ын Хөдөлмөрийн баатар хошууч генерал Ж.Жамъянгийн оруулсан хувь нэмэр асар их билээ. Манай баг тамирчид 1986 оноос эхлэн 44-50 дахь Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 1964-2012 онуудад болсон 18-30 дахь удаагийн Олимпийн тоглолт, Ази тивийн 1974-2010 оны 9 удаагийн тоглолтууд, 1987-2012 онуудад зохиогдсон 8 удаагийн Ази Тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн, 35 удаагийн Дэлхийн цомын тэмцээнүүдэд эх орныхоо нэрийг Дэлхийд дуурсган мандуулж байна. Одоо буудлага спорт эгнээндээ олон арван мянган тамирчдыг багтаасан үе үеийн буудлага спортыг хөгжүүлж байгаа ахмад, залуу үеийн буудагчид тив дэлхий Олимпийн тавцанд Монгол улсын нэрийн өмнөөс амжилтаараа өрсөлдөн, өөрийн оронд буудлага спортыг түлхү хөгжүүлж Монгол улсын топ 4 төрлийн спортуудын эгнээнд бичигдэж Дэлхийд данстай тамирчдыг эгнээнээсээ төрүүлэн гаргаж чадсан спорт болтлоо хөгжсөөр нийгмийн шинэчлэлт, өөрчлөлттэй уялдан эдийн засгийн боломж зах зээлийн үе дэх спортын байгууллагуудтай эн зэрэгцэн хөгжсөөр байна.
Лактоз үл тэвчих
Лактоз үл тэвчих (лактозыг задалж боловсруулах шинж чанар) гэдэг нь лактозыг шингээх чадваргүй байдлыг хэлдэг. Лактоз үл тэвчилтэй хүмүүсийн биед лактаза фермент хангалтгүй байдаг нь лактозыг боловсруулахад хүндрэл учруулдаг бөгөөд улмаар гэдэс дүүрэх, суулгалт өгөх, дотор муухайрах, бөөлжих зэрэг шинж тэмдгээр илэрдэг. Лактаза фермент нь лактоз буюу сүүний нүүрс усыг глюкоз, галактоз гэх 2 энгийн нүүрс ус болгон задлах үүрэг гүйцэтгэдэг ба бие организмд нийлэгжих лактаза ферментийн хэмжээ нь хүний ген, насжилт, биеийн онцлог, амьдралын хэв маягаас хамааран харилцан адилгүй байдаг.
Дэлхий дээр гурван хүн тутмын нэг нь сүүн дэх нүүрс усыг задалж чаддаггүй буюу лактоз үл тэвчих эмгэгтэй байдаг.
Лактозгүй сүү
Лактоз нь үнээний сүүнд байдаг байгалийн нэгэн төрлийн нүүрс ус юм. Үнээний сүүний лактозыг задалж, хүний биед амархан шингэх хэлбэрт оруулах зорилгоор  лактаза  ферментийг сүүн дээр нэмж Лактозгүй сүүг гарган авдаг. Ангилал:Сүү Ангилал:Эмгэг
Их Шавь
Жавзандамба хутагтын харьяат ардын нэрийдэл
1640 онд Халхын Түшээт хан Гомбодоржийн хөвгүүн Занабазарыг 5 настайд нь Халхын шарын шашны тэргүүнээр өргөмжлөхөд Түшээт хан өөрийн хамжлагаас 7-8 насны 108 бандийг шавь болгон өргөснөөс үүдэн шавь нарын давхарга анх үүссэн ба Богд Жавзандамба хутагтын шавь нарыг бусдаас ялгахын тулд богдын шавь буюу Их шавь хэмээн нэрлэжээ. Халхын 4 аймгийн хан, ноёд, тайж лам нараас I-VIII дүрийн Жавзандамба хутагтад олон цөөнөөр нь шавь болгон өргөсөөр сүүлдээ нэг бүхэл бүтэн аймаг болж засаг захиргааны бие даасан нэгжийн хэмжээнд хүрчээ.
Их шавийн засаг захиргааны дээд байгууллага нь Эрдэнэ шанзудбын яам байсан ба 1723 онд байгуулагджээ.
Их шавийнхан засаг захиргааны хувьд отог болон хуваагдаж их төлөв Түшээт хан, Сэцэн хан хоёр аймгийн нутагт оршиж байжээ. Их шавьд эхлээд 12, дараа нь 17 отог байгуулагдаж улам олширсоор сүүлдээ 200 орчим болжээ. Шавийн отог бүр дарга, дэмч, шүүлэнгэтэй байжээ.
1822 онд Их шавийн захиргааны Эрдэнэ шанзудбаг улаан шугамтай цаас хэрэглэх болгож чуулган даргын нэгэн адил эрхтэй болгожээ. Их шавь нь цэрэг харуул, өртөөний албанаас чөлөөлөгдөж, Богдуудыг тодруулах, залах, хутагтын орд, сүм хийдийн хурал номын зардал, даншиг өргөх, бурхан, суврага бүтээх ба орон нутгийн засаг захиргааны алба залгуулж байсан нь сум ардын албан татвараас арай хөнгөн байжээ.
XIX зууны хоёрдугаар хагасаас тайж нар шавь болох явдал нэмэгдсэн нь тайж нарыг Манжийн төрд улсын алба төлүүлэх болсонтой холбоотой.
1837 онд Манжийн эрх баригчдаас ноёд тайж нар тэдний хамжлага нар, жинхэнэ сумны эрийг шавь болгохыг хориглож зөвхөн гэрийн хүмүүс, боол, хамжлага, насанд хүрээгүй хөвгүүдийг шавь болохыг зөвшөөрчээ.
1911 онд Монгол улс Манжаас тусгаарлаж Богд хаант Монгол улс байгуулсан үеэс Халхын хан, ноёд, тайж нараас Жибзундамба хутагтад шавь өргөх нь нэмэгджээ.
1929 онд БНМАУ-ын Засгийн газраас тогтоол гаргаж Богд Жавзандамба ба бусад хутагт нарын “хойт дүрийг тодруулах” журмыг хүчингүй болгосноор шавь өргөх явдал эцэс болжээ. (С.Цолмон)
Эшлэл
Ангилал:Буддын шашин
Дэмчигдоржийн Галсанбат
Тэрбээр Хөгжим Бүжгийн Дунд Сургуульд суралцаж байсан. 1971 онд УАДБЧ-ын дэргэд Соёл-Эрдэнэ хамтлагийг байгуулалцаж хэмнэлт ба гоцлол гитарчнаар ажиллаж ирсний зэрэгцээ зуун дамжигдан дуулагдаж ирсэн олон сайхан дууны ая зохиосон авъяаслаг уран бүтээлч.
Тэрээр тус чуулгад ажиллах хугацаандаа МҮОНРТ-ийн цаг агаарын мэдээгээр хоёр зуун дамжин хагас зуун илүү эгшиглэсэн, Монголын цахилгаан хөгжмийн дан хөгжмийн анхны бүтээл "Цэнхэр залаа" (1969) хөгжмийг төрүүлсэн өөрийн багш, монголын анхны поп-рок (гоцлол) гитарчин, өдгөө ТШ (2019), МУУГЗ (2008) хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн 1969-1972 онд зохиосон "Оддын дуулал" ("Долоон бурхан"), "Сансрын хөлөг", "Хөгжилтэй залуус", "Золжаргал", "Залуусын дуу", мөн түүний цахилгаан хөгжимд анх найруулсан З.Хангалын ая "Өглөөний наран", Ж.Дорждагвын ая "Соёл-Эрдэнэ" зэрэг гитарын гоцлолуудыг гадаад дотоод, хот хөдөө орон нутгийн тайз дэлгэцнээ (cover) тоглож иржээ.
Д.Галсанбатын цахилгаан гитараар гоцолж Улсын Филармонийн эстрадын "Соёл-Эрдэнэ" чуулга хөгжимдсөн С.Баатарсүхийн хөгжим "Сансрын хөлөг" гитарын гоцлол 1970-аад онд Монголын Радиод бичигдэж Радиогийн Алтан Фондод хадгалагдан үлдсэн байдаг байна.
Улсын Филармонийн эстрадын "Соёл-Эрдэнэ" чуулга 1973 онд БНАГУ-ын Берлин хотноо зохиогдсон Дэлхийн Залуучууд Оюутны Х их наадамд оролцож "Залуучууд их наадамдаа", "Хүүш Дамдин" дуу, С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа" гитарын гоцлолын 'ятгын cover'-оор оролцож Монголын цахилгаан хөгжмийн тоглолтыг дэлхийн түвшинд анх удаа толилуулахад Д.Галсанбат гоцлол болон хэмнэлт гитар тогложээ.
1994 оны 11-р сарын 4-нд Соёлын Төв Өргөөнд болсон хөгжмийн зохиолч С.Баатарсүхийн "Цэнхэр залаа-25" бие даасан уран бүтээлийн анхны тоглолт дээр багш шавь хоёр нэгэн тайзнаа зэрэгцэн гарч Д.Галсанбат С.Баатарсүхийн хөгжим "Сансрын хөлөг" гитарын гоцлолыг тоглосон бол С.Баатарсүх өөрийн зохиосон "Долоон бурхан", Английн "Шедуос", Оросын "Поющие гитары" ВИА хамтлагуудын урын сангийн уран бүтээл болох "Уянгалан дуулагч гитар" гитарын гоцлолуудаа тоглож хүрэлцэн ирсэн үзэгч олонд толилуулжээ.
Д.Галсанбат авьяаслаг гитар хөгжимчин төдийгүй "Ангийн хоёр анддаа" (Ч.Пүрэвдоржийн шүлэг), "Ханийн дуу" (Л.Гаваасүрэнгийн шүлэг), "Миний аз жаргалын дуу" (Л.Дагвадоржийн шүлэг), "Тэмээн жингийн цуваа" (Д.Рэнцэндоржийн шүлэг), “Бүсгүй минь чи инээмсэглэж яваарай” (Д.Рэнцэндоржийн шүлэг), "Сайхан үйлсийн төлөө" (Ц.Бүдхандын шүлэг), “Үйлчин бүсгүй” (Шараагийн шүлэг), "Нартай бороо", “Элбэрлийн орон”, "Гучин-Усны говь минь" зэрэг олон сайхан дуу зохиож “Дүүриймаа”, “Мээнэг мээнэг” зэрэг монгол ардын олон дууг хөнгөн хөгжимд найруулж тоглуулжээ.
“Моторын дуу”, “Хөдөөгийн баясгалан”, “Мартагдашгүй намар” зэрэг 30 гаруй киноны хөгжмийг тоглосон байдаг. Алма-Атагийн “Азийн дуу хоолой” олон улсын наадмаас III, Токиогийн олон улсын даралтат хөгжмийн наадмын шагналт байр эзэлж, ДЗО-ны болон олон улсын уралдаан, их наадмуудад удаа дараа амжилттай оролцож Монголын эстрад урлаг хэр хөгжиж байгааг олон улсад таниулахад хувь нэмрээ оруулсан ажээ.
Шагнал
Ардын хувьсгалын 70 жилийн ойн хүндэт медалиар шагнагджээ. Монголын цахилгаан хөгжмийн хөгжилд оруулсан түүний хөдөлмөр зүтгэлийг төр засгаас өндрөөр үнэлж 1992 онд МУГЖ цол хүртээжээ. Д.Галсанбат нь Монголын эстрад урлаг, Монголын поп-рок ертөнцөөс төрсөн анхны гавьяат, анхны гоцлол гитар хөгжимчин юм.
Монголын эстрад урлаг, цахилгаан хөгжмийн хөгжилд оруулсан хувь нэмрийг үнэлж түүний мэндэлсний 60 жилийн ойгоор Д.Галсанбат агсны амьдарч байсан, анхны хүүгээ өлгийдөн авч гал голомтоо бадраасан XII хорооллын 56-р байрны ханан дээр "Дурсгалын самбар" байрлуулж, түүний зохиосон дууны уран бүтээлээр "Бүсгүй минь чи инээмсэглэж яваарай" цомог гаргаж, Өвөрхангай аймгийн Гучин-Ус сумын "Соёлын төв"-ийг 2012 онд МУГЖ Д.Галсанбатын нэрэмжит болгожээ.
2022 оны эхээр Урлаг судлаач Д.Мягмарсүрэн "Зургаан чавхдаст гитар буюу Галсанбат минь" дурсамжиндаа түүний тухай өгүүлснийг энд дарж уншина уу. http://undesten.mn/136920.html
Ангилал:Соёл-Эрдэнэ хамтлаг Ангилал:Монголын хөгжимчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монголчууд Ангилал:1952 онд төрсөн Ангилал:2001 онд өнгөрсөн Ангилал:Улаанбаатарын хүн
Сун Минь-Ху
Сун Минь-ху (Song Min-ho, 1993 оны 3сарын 30-нд төрсөн) буюу Мино  (Mino) нь Өмнө Солонгосын рэппэр, YG Entertainment-д харьяалагддаг Winner хамтлагийн гишүүн юм.
Карьер
Сун Өмнөд Солонгосын Ёнгин аймагт төрсөн. Түүний дүү Дан-а нь New F.O хамтлагийн гишүүн юм. Тэр Ханьлим урлагийн ахлах сургуулийг төгссөний дараагаар 2011 онд Y2Y Contents Company-ийн баллад хамтлаг BoM-д рэппер байсан ч уг хамтлаг 2 жилийн дараа татан буугдсан.
Тэрбээр Мино, мөн Хьюжбой Мино гэсэн нэртэйгээр Block B хамтлагийн P.O, Zico нартай дадлагажигчаар бэлтгэгдэж байсан бөгөөд Block B хамтлагт дэбют хийх зорилготойгоор бэлтгэгдэж байсан ч хамтлагийн дэбютээс өмнө хувийн шалтгаанаар орхиж байжээ. Мөн Royal Class нэртэй бүлэгт SPEED хамтлагийн Taewoon, MIB хамтлагийн SIMS нартай хамт гишүүд байсан. 2012 оны 3 сард K-POP Extreme survival хэмээх олон ангит киногоор жүжигчний карьераа эхлүүлсэн. 2013 онд YG энтэртэйнментийн хаалттай шалгаруулалтад тэнцэж бэлтгэгчээр орсон байна.
Лавлах бичиг
Ангилал:К-поп Ангилал:Өмнөд Солонгосын поп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосын рэп дуучин Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
Кайфү Тошики
Кайфү Тошики (япон. 海部 俊樹 Кайфү Тошики, 1931 оны 1-р сарын 2-нд Японы Айчи аймгийн Ичиномия хотод төрж, 2022 оны 1-р сарын 9-нд нас барсан) Японы төр, нийгмийн зүтгэлтэн. 1989-1991 онуудад Японы Ерөнхий сайдаар сонгогдон ажилласан.
Намтар
Т.Кайфү гэрэл зурагчны гэрт төрсөн. Токио дахь Васэда Их сургуулийг 1954 онд төгсөөд хувийн хэвшилд ажилласан. Энэ үед Японы Либерал-Ардчилсан намд элсэж улс төрийн үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн байна. Хэсэг хугацаанд парламентын гишүүний туслахаар ажилласан байна.
1960 онд тэрээр анх парламентад сонгогдож, Төлөөлөгчдийн танхимын хамгийн залуу гишүүн болж байжээ. Түүнээс хойш парламентын гишүүнээр тасралтгүй сонгогдсон юм. Ерөнхий сайд асан Мики Такэогийн дэмжлэгийг хүлээдэг байсан. Парламентын хороодод янз бүрийн албан тушаал хашиж байсан Кайфү Либерал-Ардчилсан намын аппаратын гишүүн байхдаа намын залуучуудын бодлогыг хариуцаж байсан ажээ.
1989 онд Либерал-Ардчилсан намын дээд албан тушаалтнууд авлигын хэрэгт холбогдсоны дараа Кайфү Тошики намын болон Төр, засгийн удирдах албан тушаалд дэвшжээ. Тэрээр 1989 оны наймдугаар сард Намын даргаар сонгогдож, тус улсын Ерөнхий сайдаар батламжлагдав.
Т.Кайфу Монголд
Ангилал:Японы ерөнхий сайд Ангилал:1931 онд төрсөн Ангилал:2022 онд өнгөрсөн
Ридли Скотт
Сэр Ридли Скотт (Ridley Scott, 1937 оны 11 сарын 30-нд Английн Өмнөд Шилдст төрсөн) Их Британийн кино найруулагч, продюсер юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:Их Британийн кино найруулагч Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Рыцарь бакалавр Ангилал:Уран зөгнөлт зохиолын алдрын танхим Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1937 онд төрсөн
Абдерахман Бенамади
Абдерахман Бенамади (англи латин үсгээр Abderahmane Benamadi) — 1985 онд төрсөн, 2005 оны ДАШТ-ий мөнгөн медальт, Африкийн наадам (2011) болон Африк тивийн (2011) аварга, Алжир улсын эрэгтэй жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Алжирын жүдоч Ангилал:Алжирчууд
A Head Full of Dreams
Энэ цомог нь шүүмжлэгч нараас дундаж үнэлгээ авсан. Борлуулалтын хувьд, A Head Full of Dreams цомог Британы цомгийн жагсаалтыг тэргүүлж, АНУ, Австрали, Канад болон Итали улсуудад 2-р байранд бичигдсэн. Тухайн улсуудад Adele-н 25 тэргүүн байраа хадгалж үлдсэн. 2016 оны BRIT Awards-т шилдэг Британи цомог төрөлд нэр дэвшсэн. Энэхүү цомог нь 2015 онд дэлхий даяар 1,9 сая борлуулагдсан нь 2015 оны хамгийн их борлуулалттай цомгуудын 8-р байранд нэрлэгдсэн. Улмаар энэ цомог нь 2016 онд 1,4 сая борлуулалт хийсэн. 2017 оны 11-р сарын байдлаар дэлхий даяар 6 сая борлуулагдсан. A Head Full of Dreams цомгоос 5 сингл төрөн гарсан. Эдгээр нь "Adventure of a Lifetime", "Hymn for the Weekend", "Up & Up", "A Head Full of Dreams", болон "Everglow" юм. 2016 оны 9-р сарын 23-нд цомгийн 5.1 Surround Blu-Ray хувилбар худалдаанд гарсан. Цомог A Head Full of Dreams Tour аялан тоглолтоор дамжуулан сурталчилагдсан ба энэхүү тоглолт 2 жил үргэлжилсэн.
Дүр зураг
Coldplay хамтлаг 2014 оны зун өөрсдийн Ghost Stories цомгоо сурталчлах хэд хэдэн тоглолт хийх явцдаа нэгэн ярилцлагандаа: "Бид 7-р сард Royal Albert Hall-д хийх тоглолтоо дуусгаад шинэ цомгийн ажилдаа орно." хэмээн хэлснээр шинэ цомгийн хүлээлт эхэлсэн байдаг.2014 оны 12-р сард Жонни Баклэнд Гай Бэрримэн нар BBC телевизийн ярилцлаганд орох үеэр Jo Whiley тэднээс шинэ цомгийн ялгааг асуухад Жонни хариуд нь "Шинэ цомог бидний өмнөх цомог Ghost Stories-с өдөр шөнө шиг ялгаатай өөрөөр хэлбэл Ghost Stories цомгоос илүү өөдрөг дуунуудаас бүрдсэн" гэж тайлбарласан. Хамтлагийн ахлагч дуучин Крис Мартин шинэ цомгоороо илүү гэгээлэг аз жаргалтай дуунууд бүтээхийг зорьж байгаагаа хэлсэн байдаг.
2015 оны 9-р сарын 26нд Coldplay Global Citizen хөгжмийн фестивалд оролцож "Amazing Day" хэмээх шинэ дуугаа дуулсан. Удалгүй Coldplay хамтлагийн продюсер Рик Симпсон энэхүү дууг тэдний удахгүй гарах "A Head Full of Dreams" цомог багтснийг мэдэгджээ. 2015 оны 10-р сарын 29нд Рик Симпсон Coldplay хамтлагийн шинэ цомгийг 2015 оны 12-р сарын 4нд гарах болсныг мэдээлжээ.
Цомог бүтээгдэх үйл явц
3 удаагийн Грэммийн шагналын эзэн Phil Tan 7-р сарын 22нд "Full Sail University" нэвтрүүлэгт оролцох үеэрээ Coldplay хамтлагийн шинэ цомог дээр ажиллаж байгаагаа мэдэгдсэн. Тэрээр Rihanna, Usher, Jay-Z, Justin Bieber, Katy Perry гэх мэт уран бүтээлчдтэй хамтран ажиллаж байжээ.
Норвегийн хөгжмийн продюсерийн хослол Stargare мөн Coldplay хамталгийн шинэ цомог дээр ажиллаж байгаагаа мэдэгдсэн бөгөөд тэд өмнө нь Coldplay хамтлагийн "Miracles" дуун дээр хамтран ажиллаж байжээ. Энэхүү дуу нь 2014 оны 12-р сард Анжелина Жоли-н найруулсан "Unbroken" киноны албан ёсны дуу нь болон багтжээ.
Аялан тоглолт
Өмнөх цомог болох Ghost Stories цомогтой харьцуулахад A Head Full of Dreams цомгийг сурталчилах томоохон аялан тоглолтууд зарлагдаад байна. Аялан тоглолт Өмнөх Америк тивээс эхлэж улмаар Европ тивийн томоохон цэнгэлдэх хүрээлэнгүүдэд тоглолтоо хийхээр төлөвлөгдсөн бөгөөд Coldplay хамтлаг түүхэндээ анх удаа Хойд Америкт их хүний багтаамжтай цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглолтоо хийхээр болсон нь тэдний өмнөх аялан тоглолтуудаас онцлог болж байна. Тэд 2016 оны 4-р сарын 5нд Перу улсад анх удаа тоглолтоо хийх гэж байна. Мөн Coldplay аялан тоглолтынхоо хүрээн Их Британийн хөгжмийн Гластонбури фестивалыг 2016 оны 6-р сарын 25нд 4 дэх удаагаа манлайлан оролцоно. Тэд өмнө нь 2002,2005,2011 онуудад манлайлан оролцож байсан бөгөөд Гластонбури фестивалын түүхэнд анх удаа 4 удаа фестивалыг манлайлсан уран бүтээлч болж байна. Энэ фестивал нь Coldplay хамтлагийн хувьд 2016 онд хийгдэх цорын ганц хөгжмийн фестивал байхыг Coldplay хамтлаг өөрсдийнхөө цахим хуудсаар мэдэгдсэн.
Постер
2015 оны 10-р сарын 30 орчим нэгэн үл мэдэгдэх постер Лондон хотын метроны буудалд ажиглагдаж эхэлжээ. Энэхүү постер дээр геометр дүрсүүдийн огтлолцол дүрс болон доор нь 12-р сарын 4 гэсэн бичигтэй байжээ. Энэхүү постер дээрх дүрсийг Coldplay-н фэнүүд 9-р сарын 26нд болсон Global Citizen фестивалд Coldplay хамтлагийн дуучин Крис Мартины футволк дээр байсныг олж анзааржээ. Улмаар 11-р сарын 2нд Coldplay өөрсдийн цахим хуудсаараа тэрхүү постертой ижил төстэй нэгэн хөдөлгөөнт зургийг цацсанаар нь энэ постерийн нууц тайлагджээ.
Тоглолтууд
Coldplay Global Citizen Festival-д оролцохдоо 6 дуугаа дуулсан бөгөөд эдгээрт удахгүй гарах шинэ цомгийн 'Amazing Day' дуу багтжээ. Тэд дараа нь энэ дуугаа TFI Friday телевизийн нэвтрүүлгээр цомгийн өөр нэгэн дуу болох Adventure of a Lifetime-тай хамт дуулжээ. Мөн тэд өөрсдийн цахим хуудсаараа дамжуулан удахгүй гарах цомгийнхоо дуу бүрийн 10-15 секундийг нийтэд танилцуулжээ.
Синглүүд
Шинэ цомгийн эхний сингл "Adventure of A Lifetime" GMT цагын бүсийн 07:45 минутанд дэлхий даяар цацагджээ. 2016 оны 1-р сарын 25нд "Hymn For The Weekend" цомгийн 2 дахь сингл болж худалдаанд гарсан. Улмаар 3-р сарын 4-нд Британийн синглийн жагсаалтын 7-р байранд бичигдсэн. Гэвч "Hymn For The Weekend" Америкт албан ёсоор худалдаанд гараагүй байсаар 2016 оны сарын 10-нд Америкийн радио сувгуудаар цацагдаж эхэлсэн.
2016 оны 4-р сарын 22-нд цомгийн 3 дахь синглээр "Up&Up" дуу нэрлэгдэж худалдаанд гарсан.
2016 оны 8-р сарын 19нд цомгийн 4 дэхь синглээр "A Head Full of Dreams" дуу нэрлэгдэж худалдаанд гарсан.
2016 оны 11-р сарын 11нд цомгийн 5 дахь синглээр "Everglow" дуу нэрлэгдэж худалдаанд гарсан.
Нэмэлт синглүүд
Цомогт багтсан "Everglow" бүтээл цомгийн анхны нэмэлт сингл болж 2015 оны 11-р сарын 28нд цацагдаж улмаар 2015 оны 12-р сарын 2-нд албан ёсны клип нь тавигдсан. Цомгийн өөр нэг дуу болох "Birds" 2016 оны 1-р сарын 3нд цомгийн 2 дахь нэмэлт сингл болж YouTube хуудас дээр албан ёсны клип нь тавигдсан.
Шүүмж
A Head Full of Dreams цомог хөгжмийн шүүмжлэгчдээс магтаал/шүүмжлэл хамтад нь хүртсэн. Metacritic цахим хуудас мэргэжлийн 27 хөгжмийн шүүмчлэгч нарын үнэлгээ болон уншигчдын шүүмжийг нэгтгэн боломжит 100-с онооноос 60 оноо өгсөн.
Сайшаал
NME сэтгүүл A Head Full of Dreams цомгийг 2015 оны шилдэг цомгийн 35т нэрлэсэн.
Борлуулалтын амжилт
2015 оны 12-р сарын 11нд A Head Full of Dreams Ирландийн цомгийн жагсаалтад 3-р байранд бичигдсэн. Энэ нь Coldplay хамтлагийн хувьд 2000 оны Parachutes цомгоос хойших хамгийн доогуур үзүүлэлт болсон. Мөн энэ өдөр Их Британийн цомгийн жагсаалтанд 235,975 борлуулалт хийснээрээ 2-р байранд бичигдсэн. Дуучин Adele-н 25 цомог Coldplay-г 7 дараалсан Британийн цомгийн жагсаалтыг тэргүүлэх боломжийг хаасан. Гэвч Coldplay Их Британид 2008 оны Viva la Vida цомгоос хойших хамгийн өндөр борлуулалтаа хийгээд байлаа. Хэрэв A Head Full of Dreams цомог Британийн цомгийн жагсаалтыг тэргүүлсэн бол Oasis хамтлагийн эхний 7 цомгоороо жагсаалтыг тэргүүлсэн амжилтыг давтах байлаа.
A Head Full of Dreams Австрали, Канад, Итали, Нидерланд улсуудад мөн 2-р байранд бичигдсэн бөгөөд дийлэнх улсад нь борлуулалтаараа Adele-н 3 дахь цомог 25-г давж чадаагүй.
2016 оны 2-р сарын 12нд, Coldplay "Супер Боул 50" шоунд оролцсоны нөлөөгөөр Британийн цомгийн жагсаалтыг тэргүүлж чаджээ. Ингэснээрээ Coldplay хамтлаг Битлз хамтлагийн эхний 7 цомгоороо Британийн цомгийн жагсаалтыг тэргүүлсэн амжилтыг давтсан. Мөн тэд энэ амжилтаараа 21-р зуунд хамгийн олон цомгоороо Британийн цомгийн жагсаалтыг тэргүүлсэн хамтлагаар нэрлэгдэж байна. 2017 оны 11-р сарын байдлаар A Head Full of Dreams цомог дэлхий даяар 6 сая хувь борлуулагдаад байна.
Энэ цомог Coldplay-н хамгийн амжилттай синглүүдтэй цомог болж чадсан. Цомгийн "Adventure of A Lifetime" болон "Hymn for the Weekend" дуунууд 2016 оны жилийн эцсийн Billboard чартад 95 болон 75-р байранд бичигдсэн нь "A Head Full of Dreams" нь жилийн эцсийн чартад 1-с дээш сингл нь бичигдсэн Coldplay-н анхны цомог болсон.
Цомогт багтсан хүмүүс
A Head Full of Dreams цомгоос үндэслэн жагсаав.
Ангилал:Coldplay Ангилал:2015 оны цомог
Галактикийн байршлын систем
thumb|Тэнгэрийн заадас галактикт манай нарны аймгийн орших байрлал
Галактикийн байршлийн систем нь Нарыг төв болгож, Тэнгэрийн Заадсын төвийг ерөнхий чиглэлээ болгосон огторгуйд биетүүдийн байршлыг тодорхойлогч тойргон байрлалаар тооцоологч систем юм. Энэ систем нь баруун гарын дүрмийг баримталдаг ба хойд болон зүүн чиглэлд эерэг тооллыг тооцдог.
1958 онд Олон Улсын Одон Орны Холбооноос галактикийн координатын системийг галактикт элбэг орших идэвхгүй устөрөгчөөс цацрах 21см-ийн радио цацаргалт дээр тулгуурлаж шинээр тогтоож хуучин 1932 оны системийг халсан юм.
Галактикийн уртраг ба өргөрөг
Уртраг нь (l жижиг латин л) галактикийн экваторын дагуу галактикийн төвөөс зүүн тийш зайг хэмжинэ, нэгж нь градус байна. Өргөрөг нь (b) экваторт перпендикуляр зайг хэмжиж хойд зүгт эерэг ба өмнөд зүгт сөрөг хэмжээг заана. Галактикийн хойд туйл нь +90° байна.
Одны ордоор экваторыг тогтоох
Галактикийн экватор нь дараах ордуудаар дайрдаг:
Эшлэл
Ангилал:Одон орны координатын систем Ангилал:Бөмбөрцгөн одон орон
Отгонбаярын Энэрэл
Отгонбаярын Энэрэл (English: Enerel Otgonbayar; born 11 December 1989) нь бизнес эрхлэгч, эрхзүйч, хувийн стилист эмэгтэй юм. Тэрээр "Эновстайл" ХХК (INNOVSTYLE LLC)-ийн үүсгэн байгуулагч, Ерөнхий захирал, "Оюуны Ундраа Групп" ХХК-ийн Үл хөдлөх хөрөнгө хариуцсан захирал, "Бүтээлч менежмент хөгжлийн төв" ТББ-ын үүсгэн байгуулагч, Төслийн менежментийн зөвлөх, "INNOV style" сэтгүүлийн ерөнхий редактор, "Хувийн стилист", "Female Hustlerz" номын зохиогч, хувцас загварын зах зээлийн томоохон төлөөл, манлайлагч бизнес хатагтай нарын нэг юм.
Ерөнхий мэдээлэл
О. Энэрэл 1989 онд Улаанбаатар хотод төрсөн.
Мэн Видаут Хэтс
Гишүүд
Ангилал:Поп хамтлаг Ангилал:Канадын хамтлаг Ангилал:Нью вэйв хамтлаг Ангилал:Синт поп хамтлаг
Отгонбаярын Энэрэл
Боловсрол
Тэрээр Английн Вэбстер Их сургуулийг Маркетинг менежмент, Монгол Улсын Их Сургуулийг Эрхзүйч мэргэжлээр тус тус төгссөн.
Үйл ажиллагаа
2012 оноос хойш бизнесийн салбарт хөл тавьж эмэгтэйчүүдийн манлайллыг дэмжигч, НҮБ-ийн хөгжлийн хөтөлбөрийн хүүхдийн эрхийн төлөө хөтөлбөрийн дэмжигч, Харвардын Бизнесийн сургуулиас санаачлан хэрэгжүүлдэг HarvardManageMentor хөтөлбөрийн төгсөгч, Бизнесийн удирдлагын зөвлөгч юм.
Аюушийн Түмэнсайхан
Аюушийн Түмэнсайхан (1939 оны 2 сарын 17-нд Улаанбаатарт төрсөн) нь Монгол Улсын хамгийн анхны босоо ятга (Арфа) хөгжмийн хөгжимчин, Монгол Улсын соёлын тэргүүний ажилтан юм.
Дурсамж
"Миний бие Улаанбаатар хотын 1-р төрөхөд төрсөн. Дээр үеийн хүүхдүүдийн нэгэн адил аав ээжийнхээ гар дээр өссөн. Миний үед чинь үзэж харах юмаар дулихан, гудамжныхаа нэг айлын эгч дүү 2 охин /хүүхэд их цөөн байсан цаг/ - той тоглож, олдсон чихрээ хувааж, шороон дээр бужигнаж тоглоод зодуулна.
Харин манай ээж их зарчимч тэр үеийн өөдрөг үзэлтэй эмэгтэйчүүдийн нэг байжээ. Би 1947 онд 8 настайдаа ээжээрээ үүрүүлж 1-р ангидаа очиж байлаа, хүүхдүүд шоолоод сүйд болсон. Ээж минь юм сайн сурахыг л байнга шахаж шаарддаг байсан. Охиноо захиралтай зөрөн байж уран сайханд явуулахгүй ээ. Гэвч би хөөрхөн дуулдаг, олон нийтийн болон пионерийн ажилд идэвхийлэн оролцдог, сэргэлэн царайлаг нэгэн болон өслөө. Ер нь сайн, онц л сурна.
1957 онд 10жилийн 5 дугаар дунд сургуулийн 10-р ангийг “Сайн” дүнтэй төгсөж тэр үеийн ЗХУ-ын Хөгжмийн дээд сургуульд сонсголоо шалгуулаад явахаар боллоо. Өчүүхэн авьяасаа түшиглэсэн хэрэг. Гэвч ээж аав дургүйцэж эмч болгоно гэдэг юм байна, би айлын ганц охин өөрийн дураар шийдсэндээ одоо хүртэл харамсдаг, ер нь ахмадаас үг сонсох нь туйлын зөв байжээ. Тэгээд дээд сургууль минь “Нот” мэдэхгүй учир дунд болон хувирч амьдрал орвонгоороо эргэсэндээ. Яахавдээ харин одоо хэдэн хүүхдийнхээ буянд дал хол давсанч хорвоог дөмөгхөн туулсандаа баярладагдаа. Бэрхшээл саадгүй амьдрал гэж юу байхав миний амьдрал харин ч гайгүйвтэр өнгөрчээ.
Нилээд ухаалаг охин байснаас Москва хотын хөгжмийн дунд сургуулиа “Сайн” дүнтэй төгссөн. Миний багш тэр үеийн Грузин улсын гавьяат зүтгэлтэн байсан, миний арфа хөгжимд голдуу охид байдаг учир багш минь онцгой, их шаардлагатай, сургууль хийж ирээгүйг андахгүй, дэрээрээ цохиж биднийг хөөгөөд гаргана. Хөгжимчин хүн байж сургууль, дасгал хийхгүй бол тун болохгүй хүнд хэцүү нарийн мэргэжил. Москва хотын хавар маш гоё гэвч гадаа зугаалах гэхгүй сургуулиа хийж сууна. Би 1 жил том охиноо гаргахаар нутагтаа ирж хөөгдөх дөхөж байлаа. Багш минь элчин сайд агсан Лувсан гуайд дахиад 2 жил сургаж дээд дипломтой явуулья гэсэн боловч нутгаас зөвшөөрөл өгөлгүй ирсэн. Ирээд соёлын яамны тушаалаар 1963 оны 7-р сарын 1нээс улсын симфоны найрал хөгжимд хөгжимчнөөр орлоо.
Намайг ороход найрал хөгжимчид БНХАУ-д айлчлан тоглолт хийхээр сургуулилж байлаа. Надад аз тохиож дэлхийн алдартай “Хос эрвээхэй” хийл найрал хөгжмийн концерт тоглох болж УГЖ Цэрэндолгор агсантай хоеулаа тоглосон. Яг тайзан дээр гарахын өмнө их тэвдэж, гар хөлөрч, дотор чичирч байсан ч биесээ тайвшруулж амжилттай тоглолт хийсэн юм. Энэ дурсамж мартагдашгүй, таатай санагддаг.
Симфони найрал хөгжим маань байгуулагдаад удаагүй цор ганц, миний арфа хөгжим бас анхных, цор ганцаараа байсан болохоор сонин содон байсан нь хөгжмийн зохиолчдын анхаарлыг ихэд татаж хамтран бичсэн зохиолууд нилээдгүй байдаг. Жишээ нь: Ардын жүжигчин, Төрийн шагналт хөгжмийн зохиолч Ц.Намсрайжав агсны “Говь гурван сайхан” симфони найраглал, Д.Жигжидсүрэнгийн “Чавхдаст хөгжимтэй босоо ятгын гоцлол” г.м.
Тэр үеийн киноны болон бүжгийн жүжгийн хөгжмүүд тухайлбал: Лео.Делибийн “Цэнхэр нүдэн бүсгүй”, П.И.Чайковскийн “Франческа да Римини” Н.А.Римский-Корсаковын “Шехерезада”, Ш.Гуногийн “Вальпургийн шөнө”, Р.Глиэрийн “Эсмеральда”, Б.В.Асафьевын “Парисын дөл”, С.Гончигсумлаагийн “Хошуу наадам” зэрэг бүтээлүүдэд бүгдэд нь гоцлон тоглосон. Арфа хөгжим тоглох болгондоо гоцлодогоороо ялгаатай ч хэцүү хөгжим.
47 утастай, миний үед бүдүүн өнгийг дан төмрөөр хийдэг байсан, одоо бол малын өлөнгөөр хийдэг болсон байналээ. До нот улаан, фа нот цэнхэр өнгөөр ялгагдана. Миний хөгжмийг байрнаас нь хөдөлгөх бүрд хөг нь алдагдана. Мөн байрлах газрын халуун хүйтэн, тээвэрлэх нөхцөл их чухал. Гэтэл өвлийн хүйтэнд ачааны машин дээр ачаад Кино үйлдвэр лүү зөөвөрлөнө. Хүйтэнд царцаад ормогц шууд тоглох боломжгүй. Бүх хөгийг нь сэргээх шаардлагатай.
Ямар ч тоглолтын сургуулилт эхлэх цагаас 10 хурууны өндөг эвэршиж хатуурсан байхгүй бол хөгжмийнхөө хөгийг гүйцэд гаргаж чаддаггүй учраас олон хүүхэдтэй надад бэрхшээл их гардаг байсан ч, адилхан хөгжимчин хүн болохоороо хань минь их түшиг болж, хүүхдүүдийнхээ угаалга, арчилгаа, хоол ундаа тэр минь л хийж, миний гарыг хүртэл өндгөнд минь ус хүргэхгүйгээр угааж өгдөг байлаа. Олон хүүхэдтэй гэснээс хүүхэд гаргаж ажил их хийдүүллээ гээд би байнга шийтгэлтэй, дандаа дагалдан хөгжимчин болж тушаал буурна, хагас цалин авна. Гэсэн ч ажлаа цалгардуулалгүй оркестортоо ганц байдаг уран аялгуут, сэтгэл хөглөсөн сайхан хөгжмөө тоглосоор радио бичлэг, төрийн концерт, баримтат болон уран сайхны конины хөгжмүүдэд алгасалгүй дуугарсаар явсан билээ. УГЖ Цэрэндолгор агсантай хуучрын гоцлол төрийн концертод, морин хийлч Дорж, хийлч Мөнхжаргал нартай “Уран хас” бүжгийн жүжгийн трио гурвал хөгжмийн гоцлол тоглож радиод бичүүлсэн гэх мэт ярих юм, хийсэн бүтээсэн минь их бий.
Би 18 жил хөгжимдөөд баруун гарын өвдөлтөөс хөгжимөө орхиж МҮОНРТ-д хөгжмийн найруулагчаар 13 жил ажиллаад өндөр насны тэтгэвэрт гарсан. Анхны хүн учраас дуустал нь явж чадаагүйдээ харамсдаг. Сайд агсан Ч.Лодойдамба гуайтай ярилцаж, бид хоёр урлагийн сургуульд арфа хөгжмийн анги нээхээр хөөцөлдсөн боловч санхүүгийн боломжгүй гээд бүтээгүй юм.
Одоо симфони найрал хөгжмийн ахмадын харьяанд оруулдаггүй болохоор их гомддог. Харин урлагийн холбооны дарга, жүжигчин Тунгалаг даргад их баярлаж явдаг намайг дэмжиж соёлын тэргүүний ажилтан болгосон. Би МАН-н ахмад гишүүн-90 жилийн ойн медаль, хүндэт медальтай, МҮОНРТ-ийн тэргүүний ажилтан, ахмадын алдар медальтай, хэд хэдэн баярын бичиг жуух бий."
Гавьяа шагнал
Ангилал:Ардын хөгжимчин Ангилал:Босоо ятгачин Ангилал:Монголын хөгжимчин Ангилал:Ятгачин Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1939 онд төрсөн
Одон орны координатын систем
Одон орны координатын систем нь огторгуйд ажиглагдах бүх биет үзэгдлүүдийн байршлыг тогтоох зориулалттай. Байршлыг гурван хэмжээсээр тогтооно, эсвэл чухал бус үед тухайн биетийн чиглэлд ерөнхий байршлыг тооцдог. Байршлыг тойргон эсвэл дөрвөлжин тооцооллын аргаар хэмжинэ.
Цахим холбоос
Ангилал:Бөмбөрцгөн одон орон
Нирван
Нирван гэдэг нь Нирвана гэх Самгард үг бөгөөд гаслангаас тонилох, зовлонгоос гэтлэх гэсэн утгатай үг юм. Энэ нь Буддизмын эрхэм гол зорилгын нэг бөгөөд Бурхан багш зовлонгийн шалтгаан болсон 84000 муу сэтгэлийн ерөндөг болгож 84000 цогц өөр өөр аргуудыг агуулсан 84000 цогц ном айлдсан гэдэг. Дашрамд дурдахад тэдгээр 84000 цогц номоос эдүүгээ Гаанжуурын 108 боть ном нь цагийн уртад усталгүй үлдсэн гэж Буддистууд үздэг байна. Нирвааныг бурханы шашинд ерөнхийдөө хоёр ангилдаг байна.
1. Их хөлгөний нирваан буюу Үл орших нирваан
2. Бага хөлгөний нирваан гэж ангилна.
Бага хөлгөний нирвааныг дотор нь бас хоёр ангилдаг. Тэр нь
1. Үлдэгдэлтэй нирваан
2. Үлдэгдэлгүй нирваан хэмээн ангилдаг гэжээ.
Нийтдээ нирваан нь гурван янз байгаа гэж ойлгож болох юм.