cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байгууллагын хэрэглээний программуудын нэгтгэл
Үйлдвэрлэлийн менежментийн модуль / Production management
Үйлдвэрлэх гэхээр төлөвлөгөөний хэлтэсээр баталгаажуулж бүртгэгдсэн захиалгын дагуу бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, ажлын гүйцэтгэлийг сайжруулахын тулд үйлдвэрлэлийн процессыг хянах, нэгж бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд шаардагдах хүн хүч, цаг хугацаа, технологийн чадамж, сарын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн хэмжээг тооцоолох зэргийг хянан зохион байгуулах ажлыг гүйцэтгэнэ.
Борлуулалт түгээлтийн удирдлага / Sales & Distribution management
Борлуултын төлөвлөгөөнөөс захиалга, ачилт, борлуулалт хүртэлх үе шат тус бүрийг холбосон удирдлага гэж болох ба дотоодод борлуулах төдийгүй гадаад экспортлох үйл ажиллагааг зохицуулагч Offer, L/C, гааль, тээвэрлэлт болон Nego(negotiation/хэлэцээр) мэдээллүүдийг ч гэсэн зохицуулна.. Order Tracking дамжуулан захиалгын бүтээгдэхүүний нэрсийн талаар үйлдвэрлэл, худалдан авалт, нөөц болон борлуулалт хүртэл бүхий л үйл явцын гүйцэтгэлийг хянаж болно ERP ГЭЖ ЮУ ВЭ? ERP системүүд нь чадамж, хамрах цар хүрээгээрээ өөр хоорондоо ялгаатай тул энд ХБНГУ-ын Валдорф хотноо төвтэй SAP компанийн ERP шийдэл дээр үндэслэн ерөнхий шинж чанар, давуу талыг танилцуулав. ERP (Enterprise Resource Planning буюу Байгууллагын Нөөц Төлөвлөлтййн) сйстем нь байгууллагын бүх нэгж, хэсгийн үйл ажиллагаа, чиг үүрэг, ажлын урсгал, холбогдох мэдээллийг нэг системд нэгтгэж, тухайн нэгжййн үйл ажиллагааг сайжруулаад зогсохгүй хамгийн чухал нь нэгж дамнасан, нэгж хоорондын нэгдмэл ажиллагааг дээшлүүлж, тухай н компанйй н бү-тээмжйй г нэмэгдүүлэх цогц сйстем юм. ERP-г бай гууллагын мэдрэлийн систем гэж хэлж болно. Нэгдмэл ажйллагааг хангаснаар удйрдла-гын шйй двэр бай гууллагын бүх эд эсэд шуурхай хүрч хэрэгжйн, ажйлтан бүр үнэн бодйтой мэдээллйй г цаг алдалгүй сйстем-ээс авч, сйстемд оруулсaнаар өөрйй н болон бусад ажйллагсдын зүгээс тухай бүр оновч-той шйй двэр гаргах нөхцөл бүрдүүлэх юм. зах зээлд өрсөлдөх стратегйй н давуу тал-тай болж, цаашдын хөгжйл дэвшлйй нхээ суурйй г тавйна. Өөрйй н онцлог (дотоод үй л ажйллагаа, стратегй)-т тохйрсон ERP-г сонгож, турш-лагатай нэвтрүүлэгч этгээдтэй (нэвтрүү-лэх явцад, мөн дараа нь) йдэвхтэй хамтран ажйллах, зөв зүй тэй хэрэглэж сурах нь ERP -ын үр ашгйй г бүрэн дүүрэн гаргах гол хүчйн зүй л юм. Мөн өдөр тутмын ажлын хэв маяг, арга барйл цэгцэрч, бай гууллагын сое л, ажлын уялдаа холбоо сай жйрч, бай гууллага улам бүр нягтарч, нэгэн цогц болно. ERP нэвтрүүлсэн бай гууллага нь уг сйс-темд шйнгэсэн олон (улсын) шйлдэг ком-панйй н мэдлэг, туршлага, нөү-хауг нэг да-лай лтаар өөрйй н болгож авдаг. Монгол Улсын хөгжлйй г дагаад хүнйй нөөц, бусад нөөцйй н өртөг йхсэх хандла-гатай тул ERP нэвтрүүлсэн компанй нь
SAP ERP системийн үндсэн модулиуд
Ангилал:ERP программ Ангилал:Эдийн засгийн информатик Ангилал:Үйлдвэрлэлийн эдийн засаг
Базаржавын Навчаа
Базаржавын Навчаа (1970 онд төрсөн ) -Найруулагч, жүжигчин.
«Хэцүү анги» ОАК, «Рашаантын 18» УСК, «Помогите нам» гурван цуврал уран сайхны кино зэрэг бүтээлээрээ танигдсан, Монгол улсын эмэгтэй жүжигчин, продюсер, уран бүтээлч авьяастай эмэгтэй юм.
Богдан Лобонц
Богдан Ионуц Лобонц (Bogdan Lobonţ, 1978 оны нэгдүгээр сарын 18-нд Хунедоара хотод төрсөн) — Румыны хөлбөмбөгчин бөгөөд Рома болон Румыны шигшээ багийн хаалгач юм.
Зүүд
Зүүд түүний учир шалтгааныг шинжлэх ухаан тогтоож чадаагүй өдийг хүрснээс энэ тал дээр хийсвэр өнцгүүд илүүтэй давамгайлдаг. Зүүдний тайлал,зөн ёр, хоёрдахь бие,зэрэгцээ ертөнц мэтийн зүүдтэй холбодог идеал санаанууд түгээмэл. Тэгвэл зүүд гэдэг нь эдгээр хийсвэр санаануудтай ямар ч холбоогүй,идэж унтахтай адил ердөө л бие организмын салшгүй нэгэн процесс юм. Зүүд үндсэн 2 үүргийг гүйцэтгэдэг. Нэгдүгээрт гадны аюул ослоос хамгаалах, хоёрдугаарт бие организмын үйл ажиллагааг шаардлагатай үед дэмжих гэсэн энэ хоёр үүрэг нь Зүүд гэж юу вэ гэсэн асуултанд бүрэн хариулт нь болж өгнө. Ямар нэгэн сэтгэлийн түгшүүр зовинол болон баталгаатай амгалан бус орчинд унтах үед тархи энэ зүүд гэсэн программыг идэвхжүүлж ажиллуулдаг. Ингэснээр хүн дуу чимээ зэрэг гадны ямарваа нэг нөлөөллөөс богино хугацаанд сэрэх бэлэн байдалд унталт явагдана гэсэн үг. Энэ нь учруулж болзошгүй гадны эрсдэлээс бие өөрийгөө унтаж байхдаа хүртэл хамгаалах боломжийг зүүдээр олгодог. Тархины үндсэн функц амарч байх үед сонор сэрэмж өндөрсгөх,сэргэг унталтын программ гэж тодорхойлж болно.
Богдан Лобонц
Лобонц 2008 оны ЕАШТ-д оролцож байлаа.
Зүүд
Хоёрдугаарт хүн унтаж амрах үед бие организмын үйл ажиллагаа сэрүүн байх үеийнх шигээ явагдах шаардлага нэлээд тулгардаг. Ж нь: бие өвдсөн үед унтаж байсан ч дархлааны систем маань бүрэн хэмжээгээр хүчтэй ажиллах шаардлагатай, мөн унтахын өмнө их идсэн бол хоол боловсруулах систем тэр чигтээ эрчимтэй явагдаж байх хэрэгтэй болно зэрэг хэд хэдэн иймэрхүү шаардлагатай үеүд тулгардаг. Нэгэнт унтаж амарч буй тархины үйл ажиллагааны үр дүнд бие организмын идэвхжил сэрүүн байх үеийнхээс эрс буурдгаас эрчимтэй үйл ажиллагаа явуулах шаардлагыг хангадаггүй. Үүнийг хангахын тулд унтаж амарч байх үед зохиомлоор сэрүүн байх үеийн өгөгдлийг зүүдний тусламжтайгаар бий болгодог.
Хүн зүүдэндээ идэвхтэй хөдөлгөөн хийнэ, энэ мэдээллийг дархлааны болон бусад эд эрхтэний үйл ажиллагааны систем рүү илгээснээр тэдгээр нь хүний сэрүүн байх үеийнхтэй адилаар эрч хүчтэй ажиллах боломжтой болдог. Энгийнээр хэлбэл тархины үндсэн хэсгүүд амрангаа зүүд гэдэг программыг ажиллуулаад орхино. Түүгээрээ биеийн үйл ажиллагааны системүүдийг сэрүүн үеийнх мэтээр хуурч, идэвхтэй ажиллах нөхцөлөөр хангаж өгдөг байх нь. Энэ 2 үүргээр нь зүүдийг дүгнэж хэлбэл тархи амрах үед орлох туслах программ буюу хиймэл оюун санаа хэмээн тодорхойлж болно. Харин хүн юу зүүдлэх нь энд ямар ч ач холбогдолгүй. Хүний тархинд байгаа мэдээллийн сангаас зохиомжлон зүүдлэх, уран сэтгэмжээр зүүдлэх зэрэг нь хүний сэрүүн байх үедээ ч гүйцэтгэж чадах тархины үйлдэл юм. Зөнтэй зүүд,зүүд биелэх энэ тэр нь маргааш гудамжинд таньдаг хэн нэгэнтэй тааралдах уу үгүй юу гэдэгтэй л адил магадлалын зүйл. Мөн элдэв муу ёрын гэгдэх зүүд ч таны тархинд хадгалагдаж буй айдас түгшүүрийн элдэв янзын мэдээллээс урган гардаг, ач холбогдол өгч зовоод байх зүйл биш. Өмнө хэлснээр зүүд бол хүнийг зохиомлоор хөдөлгөөнд оруулах үүргээ гүйцэтгэхийн тулд тархинд буй мэдээллийн сангаас юу дуртайгаа авч зохиомжилдог.
Ангилал:Зүүдлэлт
Бүрэн засагч
Бүрэн засагч (1856–1875; 19 насалсан) – 1861–1875 онд өргөмжлөгдсөн Чин улсын аравдугаар хаан, манж хүн байв.
Намтар
Манж Чин улсын хааны ордон Бор хотод 1856 онд Түгээмэл элбэгт хаан, манжийн ехэнара овогт И хатан хоёрын хүү болж Зайчунь мэндэлжээ. Түгээмэл элбэгт хаан Халуун голд өвчнөөр нас барахад ганц амьд сэрүүн хүү Зайчунь нь 5 настайдаа хаан өргөмжлөгдөв. Оны цолыг монголоор Бүрэн засагч, манжаар Ёнинга дасан, хятадаар Тунжи хэмээдэг.
Түгээмэл элбэгт хаан хүүдээ төр барих зөвлөл Сусунь, И, Дуанхуа, Жиншоу нарын хааны төрлийн 4, Муин, Куанюань, Духань, Жяо Юин нарын 4 сайд, бүгд 8 хүнийг үлдээсэн боловч Бүрэн засагчийг төрүүлсэн Цыши хатан эх (1835–1908) Гун вангийн тусламжтай төр эргүүлж их хатан байсан Цыань хатан эхийн (1837– 1881) хамтаар төр барьсан.
Бүрэн засагч хаан 1872 онд Шулуун хөх хошууны аруд овогт Буяныг их хатан болгосон (Шяожөи их хатан). Өөр дөрвөн хатан авсан бөгөөд Цыши хатан эх бусад хатанд боломж олгохыг шаардаж хаан, их хатан хоёрыг тусад нь байлгах болов. 1873 оноос Бүрэн засагч хаан төр барих болж 1874 онд улсын сан хэцүү байхад зуны ордныг засварлана хэмээн Гун ван, Чунь ван зэрэг авга нартайгаа маргалдав. Ууртай, гөжүүд хааныг нэгэн тайган нууцаар эмсийн хүрээлэн аваачсанд хаан тэмбүү өвчин тусч 1875 оны 1 сард 19 насандаа таалал төгсчээ. Бүрэн засагч хүүхэдтэй болж амжаагүй, жирэмсэн Буян хатан 3 сард нас барсан. Цыши хатан эх үргэлжлүүлэн төр барьж 3 настай Бадаргуулт төрийг дараагийн хаанд өргөмжилжээ.
thumb|left|130px|Балчир хаан
Хатан
Ангилал:1856 онд төрсөн Ангилал:1875 онд өнгөрсөн Ангилал:Чин улсын хаан Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Айсингиоро
Командын багц
Командын багц (Instruction set) гэдэг нь компьютерын програм хангамж болон техник хангамжийн ойлголцох хэсэг юм.Програм хангамж болон техник хангамж нь ойлголцож холбогдож ажилласнаар бие биедээ хөгжих боломжийг илүү олгодог.
Гүйцэтгэх цикл
Энэ цикл нь хийж байгаа үйлдлээсээ хамаарч тодорхойлогдоно. Үйлдлийн төрлүүд нь:
Тасалдлын цикл
Команд биелүүлсний дараа тасалдалт үүссэн эсэхийг шалгана. Хэрэв үүссэн бол тухайн програмын ажиллаж байсан хэсгээ РС-д, өгөгдлөө CPU-ын регистрүүдэд хийгээд, РС-ыг тасалдалт боловсруулагч функцийг эхлүүлэхээр тохируулна. Уг тасалдалт боловсруулагч тасалдалтыг гүйцэтгэсний дараа РС, болон CPU регистрүүдээс өмнө ажиллаж байсан зүйлсээ сэргээн, тасалдсан байсан програмаа үргэлжлүүлнэ.Тухайн агшинд нэг л команд биелэгдэж байвал,энэ үед CPU бүрэн хүчин чадлаараа ашиглагдахгүй байна. Үүнийг instruction pipelining хийснээр арилгаж болдог. Энэ тохиолдолд өмнөх команд биелж дуусаагүй байхад дараагийн команд орж болдог. Энэ нь командыг урьдаар авчран, буферлэх замаар богино хугацаанд олон команд гүйцэтгэх боломж олгодог архитектур. 2 салангид үе шаттай. Нэг үед команд биелүүлж байхад, нөгөө нь санах ойн ашиглагдаагүй цикл ашиглан дараагийн командыг авчирч байдаг.
Командын урт
Командын урт нь командын утгаас хамаарч янз бүрийн урттай байж болдог. Personal computer, mainframes болон supercomputer-н процессорууд нь ихэвчлэн 8-64 битийн хооронд урттай командын багц ашигладаг. Хамгийн урт нь x86 дээрх команд багц энэ нь 15 байт буюу 120 бит юм. Харин RISC (Reduced Instruction Set Computing)-д тогтмол 4 байт буюу 32бит байдаг. Операндын хаягийн урт нь шууд хандах санах ойн хэмжээ болон хаягийг өгөх аргаас хамаардаг. Хэрэв үйлдлийн кодын уртыг 8 бит, хаягийн уртыг 14 бит гэж авбал, дээрх 4 хаяг агуулсан командын урт 64 бит болоход хүрнэ. Ийм урт командуудаас бүтсэн програмын хэмжээ ч ихсэх тул командын уртыг багасгах арга хэрэгтэй болсон. Командын уртыг регистрүүд ашиглан багасгадаг. Регистрүүд нь команд биелэгдэхэд шаардагдах хугацаа болон, програмын хэмжээг багасгах зориулалттай.
Ангилал:Компьютерын архитектур Ангилал:Программчлалын хэлний сэдэв
Зостын чуулган
Зостын чуулган нь Манж Чин улсын үеийн Өвөр Монголын нэгэн чуулганы нэр. Зостын чуулган нь өнөөгийн Ляонин мужийн баруун хэсэг Өвөр Монголын Улаанхад хотын өмнөд хэсгийг хамарч байв.
Засаг захиргааны хуваарь
Зостын чуулганд Харчин баруун гарын хошуу, Харчин зүүн гарын хошуу, Харчин дундад хошуу,Түмэд зүүн гарын хошуу, Түмэд баруун гарын хошуу зэрэг 5 хошуу харьяалагдаж байжээ. Уг 5 хошуу нь тухайн үед Түмэд баруун хошууны нутаг дахь Зост хэмээх газар чуулган чуулдаг байсан тул Зостын чуулган хэмээн нэрлэжээ. Харчин таван хошууны өвөг дээдэс болбоос Чингис хааны 9 өрлөгийн нэг Урианхайн Зэлмийн үр хойчис болно.
Хожуу үеийн түүх
Тус чуулганд 1891 оны Улаан малгайтны босогчид хятад тариачин Ян Ей Чуанаар толгойлуулж, монголчуудын эсрэг том геноцид хийсэн юм. Нангиад нар Монгол хүнийг нь алж, газрыг нь булаая! гэж уулгалан, Чин улсын засагтай сүлбээцэлдэн Харчин гурван хошуунд 48 өдөрт 150,000 монголчуудыг хяджээ.
Монголчуудыг мянга мянгаар нь бөөгнүүлж, нэг ч хүн үлдээлгүй алж байв. Нялх хүүхдийг хөлөөс нь барин савах, жадны үзүүрт өлгөх зэргээр хороож байлаа. Жирэмсэн эхийн гэдсийг хүүлж, ургийг нь харуулна. Хожим тэр хүмүүсийг оршуулах гэхэд толгой байвч бие үгүй, бие байвч толгой үгүй, бие толгой байвч мөчис үгүй гэхчлэн үзэшгүй аймшигт дүр зураг угтжээ. Маш болхи зэрлэгээр цавчилж, цохилж, тамлаж зовоож хядсан аж.
Олон монгол хүн цөс хэмхэртэл эмээж, араас улаан малгайтнууд гарч ирэх вий хэмээн Хянганыг давтал зугтаж дүрвэжээ. Сод зохиолч Инжинаш хамаг бүхнээ орхин зугтаж, Ляонинд нэгэн хуучин балгасанд орогнож нуугдаж байгаад, өвчний улмаас нас эцэслэсэн байна. Энэхүү хядлагаар Зостын чуулганы цаашид оршин тогтнох үндэс суурь ганхаж, 1911 он гэхэд нэрнээс өөр юм үлдсэнгүй.
Эшлэл
Ангилал:Манжийн үеийн Монгол Ангилал:Өвөр Монголын түүх
Шэрон Стоун
Шэрон Вонн Стоун (Sharon Vonne Stone, 1958 оны гуравдугаар сарын 10-нд, Пеннсилвани, Мидвилл) — Америкийн эмэгтэй жүжигчин.
Вүүди Аллений бүтээлийн («Дэврүүн дурсамж» (1980), багахан дүр) ачаар загвар өмсөгчийн бус жүжигчиний зам мөр хөөсөн Стоун «Бүхнийг сана» (Арнольд Шварценеггертай, 1990), «Зөнч» (Майкл Дугластай, 1992), «Мэргэжилтэнээр» (Сильвестр Сталлонетай, 1994) танигдан Мартин Скорсезе найруулагчийн «Казиногийн» (1995) гол дүрээр «Оскарт» дэвшиж, «Алтан бөмбөрцөг» гардаж байв. Түүнчлэн олонд түгсэн «Аугаа» (1998), «Антц» (1998), «Урлагийн тэнгэр» (1999), «Муур эмэгтэй» (2004), «Альфа Дог» (2006) болон «Лавлэйс» (2013) кинонуудад тогложээ.
Ай кью 148 тул тэдгээрийг бүртгэдэг «Менса» холбоонд гишүүнчлэлтэй. Стоун аутоиммун өвчин, эндометриозын улмаас хэд хэдэн удаа зулбасан бөгөөд биологийн хүүхэдгүй. Тэд 2000 онд Роан Жозеф Бронштейн хэмээх хүүг өргөж авчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Плейбой загвар өмсөгч Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Эмми шагналтан Ангилал:Пеннсилванийн хүн Ангилал:Америкчууд Ангилал:1958 онд төрсөн
Дамбарэнцэнгийн Хүрэлхүү
Дамбарэнцэнгийн Хүрэлхүү (1964-) — Монголын хошин урлагийн жүжигчин.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монголын хошин урлаг Ангилал:Баяндалайн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Леван Мчедлизе
Шигшээ
Леван Гүржийн шигшээд 2007 онд Италийн эсрэг анхны тоглолтоо хийсэн бөгөөд Шотландын хаалганд анхны бөмбөгөө оруулж байсан.
Гадны холбоос
Ангилал:Гүржийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Дила багийн тоглогч Ангилал:Палермо багийн тоглогч Ангилал:Эмполи багийн тоглогч Ангилал:Гүржүүд Ангилал:1990 онд төрсөн
Сильвестр Сталлоне
Сильвестр Гардэнцио Сталлоне (Sylvester Gardenzio Stallone, 1946 оны долдугаар сарын 6, Нью-Йорк) — Америкийн жүжигчин, найруулагч, зохиолч, продюсер. «Роккигоор» (1976) «Оскарын» 2 төрөлд дэвшсэнээр түүхэнд Чарли Чаплин, Орсон Уэллсийн удаад бичигдсэн.
Боксчин «Рокки Бальбоа», дайчин «Жон Рэмбо» нарын дүрийг «Рокки», «Рэмбо» франчайзад түүхэнд мөнхөртөл бүтээсэн Сталлоне адал явдал, тулаант жанрын олон бүтээлээр онцгой талархал хүлээсэн эрхэм. Филадельфи хотод «Роккид» зориулсан хөшөө байдгаас гадна боксын алдрын танхимд дүрийн жүжигчнийг мөнхөлсөн түүхтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:Киноны продюсер Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Сезар шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1946 онд төрсөн
Turnstile
Турникет (turnstile ) бол цоожоор блоклогдсон урсгалуудыг агуулсан бүтэц юм.Жишээ нь, тухайн үед нэг урсгал синхрончлогдсон  обьектын хувьд блоклогчтой байхад үлдсэн бусад урсгалууд блоклогчийг авахыг хичээж блоклогдох ба энэ цоожны турникетийг оруулдаг.Блоклогч авагдах үед цөм нь цоожны дараагийн эзэмшигчийн хувьд  турникетийн урсгалыг сонгодог. Синхрончлогдсон обьект бүр хамгийн багадаа нэг урсгалыг блоклох ба обьектыг блоклохын тулд өөр турникетийг( turnstile ) шаарддаг. Гэхдээ turnstile –г синхрончлогдсон обьект бүртэй холбохдоо цөмийн утас бүрт Solaris өөрийн turnstile-г өгдөг.Хэдийгээр урсгал зөвхөн нэг обьект дээр блоклогддог ч энэ нь обьект turnstile-тай байснаас илүү үр дүнтэй. Синхрончлогдсон обьект дээр блоклох эхний урсгалд зориулсан turnstile нь обьектийн өөрийнх нь turnstile болдог.Дараачийн урсгалууд нь цоож дээр блоклогдож энэ turnstile-дээр нэмэгддэг.Эхний урсгал эцсийн эцэст  блокийг чөлөөлөх үед энэ урсгал нь  цөмийн дэмжиж  буй чөлөөт turnstile-уудын жагсаалтаас шинэ turnstile-г хүлээж авдаг.
2001 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Аравын даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Үйлдвэрийн программчлал
Үйлдвэрийн программчлал, мөн үйлдвэрт байрлалтай программчлал (ҮБП) (анг. shop floor programming - SFP) нь CNC-суурь машины программчлалын нэг хэлбэр бөгөөд энэ нь үйлдвэрт ашиглаж байгаа суурь машины өгөгдлийн самбарт хялбарчилсан геометр дүрсийн зурaг болон түүнийхээ CNC-программыг өгөгдсөн хүснэгтийн дагуу оруулахыг хэлнэ. Энэ нэршил нь 1970-аад оны сүүлээс бий болсон. Диалог-удирдлагат болон циклийн удирдлагат гэдэг нэр томъёололууд нь мөн л энэ төрлийн програмчлалыг хэлдэг.
Гарал үүсэл
CNC-суурь машиныг хэрэглэж эхэлснээр программ бичиx ажил нь ажлын бэлтгэлд төвлөрсөн. Суурь машин дээр ажиллаж байгаа ажилчин (мэргэжлийн) техникийн зургийг машин дээр ажлын хөдөлгөөн болгодог байсан үүрэг нь алга болсон. Энэ хүний үүрэг бэлдэцийг машин дээр тавих, машиныг хянах л үүрэгтэй болсон.
Үйлдвэрт байрлалтай программчлалыг ашигласнаар машин дээр ажилчин өөрийн сурсан мэдлэгээ ашиглан маш богино хугацаанд ажил гүйцэтгэх, ажлын явцад ямар нэг гэмтэл гарахад засварын ажил хийх зэрэгт ажлын бэлтгэлийн хэлтэсийг дамжсанаас хамаагүй хурдан юм. Эдгээрээс гадна машин дээр ажиллаx ажилчин нь энгийн эд ангийн программыг өөрөө бичих мөн ажлын бэлтгэлээс бичсэн нарийн хийцийн программыг, машин дээр өөрчлөx, өөрчилсөн програмаа буцаан хадгалах зэрэг чадвар эзэмшсэн байдаг. Ийм маягаар үйлдвэрийн программчлалыг ашиглаxын тулд тухайн үйлдвэрт байгаа бүх төрлийн машин болон технологид нэгэн ижил программчлалын систем хэрэглэх шаардлагатай.
Алдаагүй программ үүсгэхийн тулд тухайн боловсруулалтын процессыг, машины өрөө болон багаж, ир тэдгээрийн бэхлэгдсэн байрлалыг бодит хэмжээний дагуу дүрсэлсэн дүрслэл дээр урьдчилан симуляц (дуурайлган загварчлал хийх) хийх нь машин болон сэлбэгийг гэмтлээс хамгаалах сайн талтай.
Анхны ҮБП-тай суурь машин 1989 онд зах зээлд борлуулагдаж эхэлсэн.
Эшлэл
Программчлал Ангилал:Тоон удирдлага Ангилал:Програмчлал
Батхуягийн Батзориг
Батхуягийн Батзориг нь Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Хотон нуурын тулалдаан
Хотон нуурын тулалдаан- Зүүнгар-Манжийн хооронд болсон дайны үеийн Зүүнгарын Монголчуудын ялалт байгуулсан томоохон тулалдаан. 1731 оны 3-р сард Манжийн амбан сайд Бүрдэн гэгч Ховдод ирж газар нутгийг нь байцаан үзээд, дайны түшиц уулзвар мөн болохыг таньж мэдмэгц эзэн хаандаа мэдэгдсэн байна. Манжийн Найралт төв хаан Ховдод шинэ хот байгуулж Манжийн цэргийн гол хороо байгуулахыг зарлиг буулгасан байна. 1731 оны 5-р сард 20,000 цэрэгтэй манжийн тусгай хороо Ховдод ирж байрлажээ.
Зүүнгарын Галданцэрэн хаан энэ явдлыг эрс эсэргүүцэж, манжийн хороог хөөн гаргахаар Их гүн Цэрэндондовыг 30,000 цэрэгтэй илгээжээ.
Их Цэрэндондов эхлээд 2,000 шилдэг морин цэргээр манжийг өдөөн хатгах ажиллагаа явуулжээ. Зүүнгарын 2,000 цэрэг Хүрээт даваанд урьдчилан хүрч очоод Тасархай баатар гэдэг хүнийг манжийн цэрэгт зориудаар олзлуулав. Тасархай баатар нь урьдаар хуурмаг мэдээ дамжуулж манжийг төөрөгдүүлэх зорилготой хуурмагаар олзлогдсон байна. Зүүнгарын цэрэг Хүрээт ууланд биш Хир ууланд ирсэн гэж худал мэдүүлжээ. Манжийн 20,000 цэрэг Хир уул хүртэл довтолсон боловч замд нь хэн ч тааралдсангүй, Бүрдэн сайд хууртагдсандаа хорсож, уур бухимдалтайгаар цэргээ гэдрэг татаж явтал Бархаа тэргүүтэй ойрадын 23 цэрэг бас л хуурмагаар олзлогдож “Ойрадын 2,000 цэрэг Богдын даваанд ирэх ёстой, ирсэнгүй” гэж мэдүүлжээ. Манж амбан Бүрдэн бага зэрэг тайвширч 4,000 цэргийг толгойн анги болгон Богдын даваа руу илгээгээд өөрөө 7,000 цэрэгтэйгээ араас нь хөдөлжээ.
Манжийн 4,000 цэрэг Хүрээтийн даваанд хүртэл ойрадын 2,000 цэрэг цааш зугтаасан дүр үзүүлэн Богдын даваа тийш оджээ. Энэ нь манж нарт олзлогдсон мэдээтэй таарч байсан тул цааш их бахдалтай давшжээ.
Манжийн амбан сайд Бүрдэн их цэргээ дагуулан сүр бараатайгаар урагшлан явсаар 1732-6-19-нд Богдын даваанд хүрч буудалласан байна. Маргааш өглөө нь /6-20/ сэртэл Ойрадын тоо томшгүй их цэрэг Манжийн цэргийг бүслэн хаасан байжээ. Ийнхүү Ойрадын отолтод манж цэрэг өөрөө гүйн орж ирсэн хэрэг болжээ. Ойрадын цэргүүд өглөөнөөс үд болтол маш хүчтэй довтолгоон хийснээр Манжийн цэрэг маш их хохирол хүлээж, Бүрдэн сайд үлдэгдэл цэргээ авч зугатаагаад Хотон нуурт ирж түр амсхийсэн байна. 1732-6-21-ний үүрээр Ойрадын цэрэг нэхэн хөөж ирээд Манжийн амбан сайд Бүрдэнгийн үлдэгдэл цэргийг тал талаас нь дайран орж бүслэн хиар цохижээ. Хотон нуурын дайнаар манжийн цэрэг түүхэнд байгаагүй их хохирол амсаж Ховдын зүгт зугтаах замдаа бас л Ойрадын цэрэгт хиар хядуулсаар очжээ. Бүрдэн сайд Ховд хотод ердөө 2,000 цэрэгтэй очсон гэж сурвалжид тэмдэглэгджээ.
Манжийн цэргээс дайны талбарт 7,000 цэргээ алдаж 5,000 цэргээ олзлуулж, бас хэдэн зуун цэрэг сарнин алга болжээ.
Ангилал:18-р зууны тулалдаан Ангилал:18-р зууны Монголын түүх Ангилал:Монголчуудын дайн Ангилал:Ховд аймгийн түүх Ангилал:1731 он
Рах
Нар сар хиртэлт нь байгалийн үзэгдэл боловч эрт цагт (зарим соёл иргэншилд одоо хүртэл) нар сарыг муу хүчний нөлөөнөөс болж хиртдэг гэж үздэг байв. Монголд энэ нар сар хиртэхийг Рах гэгч, бөгсгүй аврага амьтан нарыг залгиснаас үүдэн бий болдог гэх домог байдаг бөгөөд бөгсөөр нь хурдан гаргахын тулд түмпэн сав нүдэж, хүүхэд уйлуулан, нохой хуцуулж их дуу чимээ гаргадаг заншил байсан. Ангилал:Хиндү шашин
Жиримийн чуулган
Манж Чин улсын үед Өвөр Монголыг 6 чуулган, 49 хошуунд хуваан захирчээ. Тухайн үед Хорчин, Жалайд, Дөрвөд, Горлос зэрэг 4 аймгийн 10 хошуу нь Түшээт вангийн хошууны Жирим ууланд чуулган чуулдаг байсан тул Жиримийн чуулган хэмээн нэрлэжээ. Жиримийн чуулганд Хорчин аймгийг баруун гарын өмнөд, дундад, хойд хошуу хэмээн гурав хувааж, мөн зүүн гарын өмнөд, дундад, хойд гэсэн гурван хошуунд хувааж баруун гарын гурван хошууг Түшээт чин ван удирдаж, Дөрвөд хошуу, Жалайд хошууг нийлүүлсэн байна. Зүүн гарын гурван хошууг Дархан чин ван удирдаж Горлосын хоёр хошууг хавсаргасан байна. Тухайн үед түүний нутаг дэвсгэр нь өнөөгийн Өвөр Монголын Тунляо хот, Гирин мужийн Өмнөд Горлосын монгол үндэстний өөртөө засах сянь, Хармөрөн мужийн Дөрвөдийн монгол үндэстний өөртөө засах сяний нутаг дэвсгэрийг харьяалж байжээ. Жиримийн чуулганы 10 хошууны ноёд нь Хавт Хасарын үр хойчис болно.
CNC
thumb|300px|right|CNC-Өгөгдлийн самбар [[Siemens Sinumerik 1980 он]] thumb|300px|right|Siemens-ийн CNC-Өгөгдлийн самбар 1990 он thumb|300px|right|CNC-Өгөгдлийн самбар 2000 он CNC (англ. Computerized Numerical Control, орчуулбал компьютерын тоон удирдлага) гэдэг нь суурь машиныг (CNC-Машин) удирдах болон тохируулаx мэдээллийн технологийг буюу үүнд зориулсан удирдах төхөөрөмжүүдийг (компьютер) хэлнэ.
Гарал
CNC нь NC-ээс гаралтай (Numerical Control=тоон удирдлага) бөгөөд ийм удирдлагын програмыг бүтнээр нь суурь машинд уншуулах боломжгүй ба зарим хэсгийг нь нүхэн бичлэг уншуулдаг байв. Анхны CNC удирдлага нь 1960-аад оны дундуур зах зээлд гарсан байна. CNC технологи 1970-аад оны дундаас эрчимтэй хөгжсөн.
Техник хангамж
CNC нь үйлдвэрлэгчээс тусгайлан бэлдсэн аж үйлдвэрийн-PC (анг. Industrial PC) дээр ажиллах ба үүнийг автомат удирдлагын хайрцагт эсвэл шууд дэлгэцийн ард байрлуулсан байдаг. 32-бит-процессор нь GHz-хэсэгт блок-циклийн цагийг 1 мс доош байлгах боломжтой (засваргүй 3D-шугаман мөрийг бэлтгэх хугацаа). Энэ нь нэг програмын ажиллагааны явцад, програмын байрлал нь 0,1 мм зайн дарааллаар, 6 м/мин бүхий зүсэлтийн давшилтыг ямар нэг гацалтгүйгээр зогсооно гэсэн үг юм.
Програмыг програмистын ажлын байрнаас CNC рүү болон эсрэгээр нь дамжуулахын тулд дараах интерфэйс холболтуудыг хэрэглэх боломжтой: эсвэл тээвэрлэх боломжтой хадгалагч залгуур: PCMCA-карт, CompactFlash мөн USB-Stick
Ангилал:Тоон удирдлага Ангилал:Компьютерын тусламжтай инженерчлэл
Windows 8
Windows 8 нь Майкрософт компаниас гаргасан үйлдлийн систем юм.
Түүх
Windows 8 нь анх 2011 онд зарлагдаж 2011-2012 оны хооронд 3 удаа туршилтын хувилбараа гаргаж 2012 оны 10 сарын 26нд албан ёсны нээлтээ хийсэн байдаг. Windows 8 үйлдлийн систем нь Windows 95 үйлдлийн системээс хойшхи хамгийн их өөрчлөгдсөн Windows төрлийн үйдлийн систем юм.Учир нь Windows 8 нь ширээний болон зөөврийн компьютеруудаас гадна, зах зээлд эрэлт нь нэмэгдэж байгаа таблет компьютеруудад мөн зориулагджээ. Мөн Windows Phone 8 хэмээх ухаалаг утсанд зориулсан хувилбар бас бий.
Өмнөх хувилбараас сайжруулсан байдал
Windows 8 нь үзэмжнээсээ авхуулаал сайжралт нь харагдах болно. Компьютерээ асаан Windows 8 руу нэвтэрч орох үед танд хамгийн эхэнд программуудыг дөрвөлжлөн өрсөн байдлаар харуулах хэрэглэгчийн хэсэг /интерфэйс/ нь харагдана. Үүнийгээ Метро интерфэйс хэмээн нэрлэжээ. Өнгөцхөн харвал мэдэрдэг дэлгэцтэй комьютерийн төхөөрөмжүүдэд тохирсон мэт санагдаж ч магад. Үнэндээ ч энэ систем суусан таблет компьютер, ухаалаг утас зэргийг хэрэглэж байхдаа эдгээр дээр дарвал нээгдэх юм. Мэдээж та өөрийн хүссэнээр дэлгэцийн хаана юу байхаа тохируулах бүрэн боломжтой.Гэхдээ хамгийн гоё зүйл нь Windows 8 дэлгэц дээрхи программуудаа дээр доор байрлуулан зохион байгуулж тохируулахаас гадна нээсэн байгаа програм тухайн цаг мөчид хэрхэн ажиллаж байгаа талаархи мэдээллийг /real­time information/ харуулдагт оршиж байна. Бас нэгэн давуу тал бол сайжруулсан хайлтын систем Start цэсний доор байдаг хайлт хийхэд зориулагдсан талбар байхгүй болсон. Бүр билэгдэл нь болсон Start цэс ч байхгүй болсон! Энэ нь компьютерээсээ юм хайх хэрэггүй болсон гэсэн үг биш л дээ. Ямар нэгэн үг шивэхэд баруун гар талаас хайх хэсэг гарч ирэн хайлтаар илэрч байгаа үр дүнг харуулна. Үр дүнг харуулахдаа тухайн хайсан үгтэй тохирч байгаа бүх арр, файлуудыг шууд гаргаж ирнэ. Хамгийн хэрэглэгчдэд сайшаагдсан өөрчлөлт бол Windows To Go юм. Windows To Go –г ашиглан компьютерийнхээ системийн суурь бүх тохиргоо, дэлгэцийн зураг, файл болон арр­уудыг хуулбарлан USB оролттой төхөөрөмжид хуулж авах боломжийг олгож байгаа юм. Үүнийг өөр хэн нэгний компьютерт залган асаахад яг л өөрийнх дээр сууж байгаа мэт тохиргоог бүрдүүлж өгөх аж. Гайхалтай гэхээс өөр юу гэхэв. Энэ функц олон сайн талуудыг бий болгож байгаа юм. Тухайлбал, вирустсэн буюу гацсан үед файл, арр­ууд зэрэг системийн тохиргоогоо хамгийн сүүлд хадгалсан байгаа USB төхөөрөмжөө ашиглан хийж байсан зүйлээ эргэн сэргээж болох юм. Өөр Windows 8 суулгасан компьютерт ч залган хийж байсан ажлаа үргэлжлүүлэх боломжтой. Ингэснээр зүгээр л флаш зэргийн USB төхөөрөмжийг нөүтбүк чирч явахын оронд ажилдаа үр дүнтэй ашиглаж болох нь Бас нэгэн боломж нээж өгсөн Windows Live Sync юм. Windows To Go –тэй нэгэн адил Windows 8 үйлдлийн систем нь тухайн хэрэглэгч Live ID­гаа ашиглан Windows 8 бүхий дурын компьютерт нэвтрэн өөрийн дуртай тохиргоогоо гаргаж ирэх Windows Live syncing хэмээх функцийг хэрэглэх нөхцлийг бүрдүүлж өгч байна. Windows Live дансаа ашиглан компьютерт нэвтэрч орох болгонд дэлгэцийн тохиргоо нь хэзээд хэвээр хадгалагдана. Бүх л чухал гэж үзсэн тохиргоогоо sync хийсэн байхад өөр компьютер дээр очиж ажиллахад улам амар болгож байгаа юм. Гэхдээ Windows To Go функцээс хэр ялгаатай санагдаж байна? Windows To Go нь сүлжээний компьютерүүддээ нэгэн ижил тохиргоог хийхэд нь IT админуудад илүү туслахаар зориулагдсан шинжтэй бол Windows Live Syncing нь энгийн хэрэглэгчид компьютерийнхээ үндсэн тохиргоо, мэдээллийг хэрэглэхгүй удах үед ч хэвээр нь хадгалах боломжийг олгож байна. Ингээд бүрэн эхээрээ Windows 8 үйлдлийн систем худалдаанд гарах үед нь хэр гайхамшигтай болсныг мэдэрцгээе.
Windows 8.1(2-р хувилбар)
2013 оны 4 сарын 14нд Майкрософт компани албан ёсоор Windows 8-ын сайжруулсан хувилбар болох Windows 8.1-ыг танилцуулж 8-р сарын 16ны өдөр нээлтээ хийсэн. Уг сайжруулалт нь хэрэглэгчдэд Windows 8-аас илүү үнэлэгдсэн юм.
Хамгаалалт үйлчилгээ
Antivirus. Windows 8 үйлдлийн систем нь өөрийн вирусны эсрэг хамгаалалттай бөгөөд нэмэлт программын тусламжгүйгээр өөрийгөө хамгаалах бүрэн чадвартай. System Recovery. Үйлдлийн систем гэмтсэн бол засварчин дуудах гэж яаралгүй та өөрөө Refresh эсвэл Reset функцийг сонгон эвдрэхээс өмнөх, эсвэл үйлдвэрээс гарсан мэт болгон засах боломжтой. Online services. Windows 8 нь онлайн үйлчилгээнүүдийг өөртөө маш ихээр агуулсан. Жишээ нь, та Hotmail –ийнхаа хаягаар үйлдлийн системдээ нэвтэрч болох бөгөөд, интэрнэт дэх үүлэн диск (cloud storage) SkyDrive –тай шууд харилцан фото зураг, файлуудаа шууд хуулах, документуудаа шууд хадгалах боломжтой. Мөн интэрнэт хөтөчөө нээлгүйгээр Facebook –ийн мэдээллээ харах боломжтой. Дэлгэцэн дээрээ хэрэгцээтэй мэдээллүүдээ шууд харуулж байхыг хүсвэл танд Windows App (аппликэйшн) хэрэгтэй бөгөөд тэдгээрийг Windows Store –с үнэгүй, эсвэл үнэтэйгээр татан авч болно.
Internet Explorer 10
Энэхүү интэрнэт хөтөч нь хулгана ба touchscreen алинд нь зохицсон. HTML5, CSS3 зэрэг технологиудыг илүү сайн дэмждэг болсон төдийгүй, Adobe Flash Player –ийг өөртөө агуулсан ажээ.
Техник хангамжид тавигдах шаардлага
- Компьютер: x64 процессор - Санах ой: 4gb RAM - Хатуу диск: хатуу дискэн дээр 16-20 GB-ээс багагүй сул зай - График: DirectX 10 график төхөөрөмжүүд - Мэдрэгчтэй дэлгэц эсвэл мэдрэгчгүй дэлгэцүүд - Microsoft фирмийн хулгана буюу Microsoft-тэй зохицох заах байгууламж зэрэг болно.
Цахим холбоос
Ангилал:Windows үйлдлийн систем Ангилал:2012 оны програм хангамж
Толга Зенгин
Толга Зенгин (Tolga Zengin; 1983 оны аравдугаар сарын 10-нд Хопа хотод төрсөн) — Туркийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Бешикташийн» хаалгач юм.
Замнал
Туркийн шигшээд 2006 оны наймдугаар сард Люксембургийн эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд анхны гараагаа хийсэн.
2008 оны ЕАШТ-д оролцсон ба гараалаагүй.
Толга Зенгин 2011 оны наймдугаар сард УЕФА Аваргуудын лигийн хэсгийн тоглолтонд Интерийн эсрэг тун давгүй тоглолт үзүүлэв.
Гадны холбоос
Ангилал:Туркийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Трабзонспор багийн тоглогч Ангилал:Бешикташ багийн тоглогч Ангилал:Туркууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Ард түмний нэр
Аливаа улсын хүн амыг нийтээр нь нэрлэх нэрийг ард түмний нэр гэдэг. Харин этноним буюу угсаатны нэр нь зөвхөн тодорхой нэг угсаатны нэр гэдгээрээ ялгаатай.
Ангилал:Нэр судлал Ангилал:Хэрэглээний хэл шинжлэл Ангилал:Хэл шинжлэлийн ухаан Ангилал:Семантик Ангилал:Угсаатны зүй
Системийн программ
Системийн программ хангамж нь техник хангамж болон программ хангамжийн хоорондын үйл ажиллагааг зохицуулан, хэрэглэгчдэд хамгийн энгийн хэлбэрээр компьютертой харьцах боломж өгч байгаа системийн програм юм. Компьютерыг эхлүүлж, бусад хэрэглээний програм хангамжийг ажиллахад бэлэн болгодгоос гадна компьютерт өгөгдсөн командыг гүйцэтгэх хэвлэгч, гар, уян диск зэрэг төхөөрөмжүүдийг ажиллагааг зохицуулдаг. Системийн програмууд нь хэрэглээний програмын хамтаар компьютерын CPU, санах ой, оролт/гаралтын блокийг удирдахад хэрэглэгдэнэ. Хэрэглээний програм хангамж нь системийн програм хангамжгүйгээр ажилладаггүй. Дэлхий дээр Windows, UNIX, Linux, Macintosh гэх мэт үйлдлийн системүүд хэрэглэгдэж байна. Эдгээрээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг нь Windows үйлдлийн систем юм.
Компьютерын програм хангамж үндсэн 2 төрөлтэй байна.
Системийн програм хангамж 3 хэсгээс бүрдэнэ.
Булан (газар зүй)
Далай тэнгисийн эх газар руу түрж орсон хэсгийг булан гэнэ.
Ангилал:Геоморфологи !
Морган Де Санктис
Морган Де Санктис (Morgan De Sanctis, 1977 оны гуравдугаар сарын 26-нд Гуардьягреле хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Рома багийн хаалгач юм.
Наполи
2009 оны долоодугаар сарын 24-нд Наполи багт Севилья багаас дөрвөн жилийн 1.5 сая еврогоор ирж байв.
Шигшээ баг
Де Санктис Шигшээ багтайгаа 2012 оны ЕАШТ-д шувтаргын тоглолтонд шалгарч Испанийн шигшээ багт 4-0 харьцаагаар ялагдал хүлээн мөнгөн медалийн болзол хангаж байв. 2012 оноос шигшээ багаасаа зодог тайлсан.
Лонзо Болл
Лонзо "Андерсон" Болл (Lonzo "Anderson" Ball; 1997 оны аравдугаар сарын 27-нд төрсөн) Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн Холбоо (NBA)-ны Лос Анжелес Лэйкерс багт харьяалагддаг мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин. 2017 оны NBA-гын драфтын 1-р тойргийн 2-р сонголтоор сонгогдсон. 2016 Макдональдсын Бүх Америкийн Тоглолтод оролцсон. Тэрээр нэг жил UCLA Их Сургуульд суралцаж, коллежийн сагсан бөмбөгийн тэмцээнд оролцож байв. Түүний эцэг Лавар Болл түүнийг Лос Анжелес Лэйкерс багт драфтлагдахад том нөлөө үзүүлсэн. Боллын гэр бүл өөрсдийн гэсэн Big Baller Brand брэндтай. Лонзогийн нэрийн пүүз BBB брэндийх бөгөөд Лонзо1 пүүз нь 495$-оор борлуулагдаж байна.
Эшлэл
Ангилал:1997 онд төрсөн Ангилал:Лос Анжелес Лэйкерс багийн тоглогчид
Жарууд
Жарууд нь XVI-XX зууны үеийн Өмнөд Монголын нэгэн овог болон засаг захиргааны хам нэр болно. “Монголын нууц товчоон”, “Судрын чуулган” зэрэг сурвалжид энэ нэр тэмдэглэгдээгүй. Зарим эрдэмтний үзэхээр үгийн язгуурыг зар, зар тунхагтай холбон тайлбарласан байдаг. Монголын эртний овогт зарчигуд гэсэн овог байдаг. Энэ үгийн язгуур нь “Зарчи” болно. Тэгвэл “-ууд” буюу “-гууд” бол олон тооны дагавар болох юм. Бидний бодлоор зарууд буюу, зарчигууд бол язгуур нэгтэй үг бололтой. Жаруудын Дарма гүүшийн “Алтан хүрдэн мянган хигээст” гэдэг номондоо “Жаруудын Баасан Тавнан, Монголын 9 өрлөгийн нэг Зэлмийн үр үндэс” гэсэн тэмдэглэл байдаг. Үүнийг үндсэлбэл Жарууд нь Зарчигууд, Урианхантай холбоотой овог бөгөөд X зууны үеэр Онон мөрөн, Бурхан Халдун хавиар нутаглаж байсан эртний овог аймаг болно.
Түүхийн мэдээ сурвалжаас үзэхэд Жарууд нь XVI зууны үед бие даасан томоохон отог болж, Батмөнх Даян хааны үед Халх түмний нэгэн отог болж яваад сүүлдээ Алчуболдын харьяан дахь Өвөр Халхын бүрэлдэхүүнд багтаж, зүүн өмнө зүгт нүүдэллэн Мүгдэн хотын араар нутаглав. Тухайн үед Жарууд аймаг 5000 цэрэгтэй хүчирхэг аймаг байсан бөгөөд 1628 онд Манжийг дагаж Жаруудыг зүүн, баруун хоёр хошуу болгон хувааж, хошуу ноён нь төрийн бэйл, дархан бэйлийн хэргэм хүртэж Зуу Удын чуулганд харьяалуулжээ. Хожим нь Жиримийн чуулганд захируулжээ. Эдүгээ Өвөр Монголын Тунляо хотын харьяанд захирагдаж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монгол овог аймаг
Каннада хэл
Энэтхэг улсад хэлж яригдах олон хэлний нэг болох Каннада хэл (ಕನ್ನಡ ) бол Дравид хэлний язгуурын Тамил-Каннада бүлэгт ангилагдсан, өнөө цагт 44 сая хүний тээн эзэмнэж буй хэл юм. Каннада хэлээр Энэтхэгийн Карнатака муж улсынхан голчлон хэлэлцдэг. Дотроо 20 гаран ялгарах аялгуутай, бичгээсээ зөрүү ярианы хэлбэр үүсчихсэн.
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Карнатака
Системийн дуудлага интерфейс
Компьютерийн системийн дуудлага 1.Нэр томьёо: Програм хангамж болон техник хангамжийн аль аль нь үйлдлийг гүйцэтгэхдээ тасалдыг ашигладаг. Техник хангамжийн хувьд тасалдлыг хэзээд ч CPU руу дохио явуулнсаар бий болгож чаддаг. Харин програм хангамжийн хувьд тасалдлыг бий болгохдоо системийн дуудлага (system call) гэж нэрлэгдэх тусгай үйлдлийг ажиллуулдаг 2.Юунд ашиглагдах талаар: Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон CPU-наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой(shared memeory) руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.Төхөөрөмжүүдийн тохируулагч бүр нь тодорхой төрлийн төхөөрөмжүүдийг хянаж байдаг.(жишээ нь:дискний уншигч,аудио төхөөрөмж болон видео гаргагч) CPU болон төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд нь давхцан,санах ойн циклд зөрүүтэй ажилладаг.Санах ой руу дарааллан цэгцтэй хандахыг бататгахын тулд,санах ойн тохируулагч нь хэний үйл ажиллагаа нь санах ойтой зэрэгцэн хандахыг хангаж өгдөг. Компьютерт асаж эхлэхд,жишээ нь:асах үед эсвэл унтраад дахин асах үед хамгийн эхний програм ажиллаж эхэлдэг. Энэ эхний програм,эсвэл гадны тусламжгүйгээр ажиллах(bootstrap program)програм нь их энгийн халамжилдаг.Ерөнхийдөө энэ нь зөвхөн унишх санах ой(ROM) эсвэл електроникоор устгагдаг программан зөвхөн унших санах ой(EEPROM)-нууд компьютерийн техник хангамжтай хамт үйлдврээс нь суудаг жижиг програм гэгддэг.Энэ нь системийн бүх харагдах байдлуудыг суулгадаг,CPU бүртгүүрээс төхөөрөмжүүдийн тохируулагч санах ой руу хүртэлх. Програм хангамж болон техник хангамжийн аль аль нь үйлдлийг гүйцэтгэхдээ тасалдыг ашигладаг. Техник хангамжийн хувьд тасалдлыг хэзээд ч CPU руу дохио явуулнсаар бий болгож чаддаг. Харин програм хангамжийн хувьд тасалдлыг бий болгохдоо системийн дуудлага (system call) гэж нэрлэгдэх тусгай үйлдлийг ажиллуулдаг. Сүүлийн үеийн компьютерийн систем нь ерөнхийдөө нэг эсвэл олон CPU-наас болон олон тооны төхөөрөмжүүдийн тохируулагчууд,тэдгээр нь энгийн түгээгүүрээр хамтын хэрэглээний санах ой(shared memeory) руу хандаж чадах бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс тогтож байна.Төхөөрөмжүүдийн тохируулагч бүр нь тодорхой төрлийн төхөөрөмжүүдийг хянаж байдаг.
Төрийн долоон эрдэнэ
Хаан төрийн долоон эрдэнэ  хэмээх эдгээр эд зүйлсийг дөрвөн их тивийг захирсан Алтан хүрдэт Загарбардин (санскритаар Чакравартин) хаан эзэмшдэг гэж Буддын шашинд үздэг. Энэхүү хаан нь улс гүрнээ амар хялбар саадгүй захирахын тулд урьд үйлдсэн агуу их буяныхаа хүчээр эдгээр эрдэнэсийг эзэмшдэг ажээ. Харин эдгээр эрдэнэсийг бурханд өргөсөн хүн хойт төрөлдөө Загарбардын хаан болж төрөх эсвэл бурхны номыг үзэх гадаад, дотоод нөхцөл төгс бүрдсэн газар төрөх үйлийн барилдлагатай болдог гэж үзэх тул хаан төрийн долоон эрдэнийг бурханд өргөх явдал Буддын шашинтай орнууд ялангуяа Монголд ихээхэн түгээмэл байжээ.
Хүрдэн эрдэнэ
500 милийн диаметр том, 1000 хигээстэй Загарбардин хааны хөлөг унаа бөгөөд хаан болон түүний нөхөд сэлтийг гурван мянган ертөнцөд нэгэн өдрийн дотор саадгүй аваачдаг гэдэг. Энэхүү хааны эрх хүчний бэлгэдэл болсон алтан хүрдний очсон газар бүр хааны эрх мэдэлд ордогтой адил бурханы номын хүрд эргэх газар бүрт мунхаглал бүхэн дарагдах болно хэмээн бэлгэддэг.
Гармаагийн Бат-Эрдэнэ
Гармаагийн Бат-Эрдэнэ нь Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул сумын харьяат, үндэсний бөхийн аймгийн начин цолтой бөх. 1992 оны 11 сарын 26-нд төрсөн бич жилтэй. Бөхийн анхны багш нь Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул сумын сургуулийн биеийн тамирын багш З.Балдансамбуу, одоогийн багш нь улсын харцага Г.Элбэг.
Төрийн долоон эрдэнэ
Чандмань эрдэнэ
Номин эрдэнийн өнгөтөй, таван өнгийн гэрэл цацруулан 3000 ертөнцийг гийгүүлдэг. Энэ нь хаанд бүх улсаа харж хянах боломж олгодог төдийгүй гэрэл нь шөнийг өдөр, хүйтэнийг дулаан, халууныг сэрүүн болгож хувиргадаг байна. Түүнчлэн өвчин зовлон, зуурдын үхлээс сэргийлэх, хүслийг биелүүлэх увидастай хааны эрдэнэ ажээ.
Гармаагийн Бат-Эрдэнэ
Боловсрол
2014 онд Бөхийн Шонхор дээд сургууль төгссөн.
Төрийн долоон эрдэнэ
Хатан эрдэнэ
Гайхмаар үзэсгэлэнтэй, бие нь төрөлхийн анхилуун үнэртэйн дээр хүрсэн хүн болгонд таашаал хүртээдэг онцгой эрдэмтэй ажээ. Тэрээр өөрийн харъяатуудаа эхийн хайраар асардаг, зовлон бэрхшээлийг нь байнга арилгадаг ажээ.
Гармаагийн Бат-Эрдэнэ
Гэр бүл
Өвөө нь сумандаа 7 удаа түрүүлсэн Балганы Раднаа гэж бөх байсан. Аав Гармаа нь аймгийн начин цолтой.
Төрийн долоон эрдэнэ
Заан эрдэнэ
Хаан болон түүний албат нарыг нэг өдөрт гурван мянган ертөнцийг гурав тойрон зөөх мянган зааны хүч чадалтай ба зөнгөөрөө хааны дайснуудыг ямар ч саадгүй дардаг ажээ.
Түшмэл эрдэнэ
Хааны хүслийг зөн совингоороо мэдэж, түүнээс асуулгүйгээр ажил хэргийг чадварлагаар удирдан биелүүлдэг. Хаандаа үнэнч, дорд амьтныг дээрэлхэхгүй, дээдсийг хуурахгүйгээр ажил үйлсээ номын дагуу бүтээдэг ажээ.
Төгс жанжин эрдэнэ
Мөнгө, бусад эрдэнэсээр бялхуулж байдаг бөгөөд хэнийг ч зальдаж мэхэлдэггүй ажээ. Хааны албат нарт эд баялгийг авчирахдаа байнга шударга, зоригтой  байхын дээр асрал энэрэл ихтэй тул бусдад байнга хүндлэгддэг ажээ.
Морин эрдэнэ
Ангилал:Буддын шашны урлаг Ангилал:Буддын шашны урлаг ба соёл
Мешитбайн Нажикей
Барилдааны амжилт
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Улаанхусын хүн
Цээрлэх ёсон
Монголын уламжлалт цээрлэх ёсон.
Гал түлштэй холбоотой цээр
Аянчин хүн гал цогтой үнс нурмыг шороогоор булж чулуугаар дарах, халуун үнс нурманд базаж мушгирсан өвс хийж булах, айлын буурин дээр гал түлэх, асгаж дэлгэсэн ба эсвэл өөр бусдын түүж бэлтгэсэн аргалаар гал түлэхийг цээрлэнэ. Ой хээрийн түймэр гарвал ойр орчмын хүн зартай заргүй ирж унтраалцана. Хээр гал түлэх бол элсэрхэг сайр, цулгай газар, хавтгай чулуун дээр түлнэ. Сонгины хальс галд хийхийг цээрлэнэ, мал сохроно гэж үздэг.
Мод ургамалтай холбоотой цээр
Гол ус ширгэх учраас голын сав газрын модыг огтлох, зулзаган мод, хэсэг төглөөс нэгийг ч огтолж болохгүй. Нойтон модны мөчир хугалах, нялх ногоо цэцэг зулгаах, өнчин мод ба унаган мод мэтийн онцгой модыг тайрах, зэрлэг сонгиныг үр нь боловсроогүй үед үндэстэй нь түүх, жимс, эмийн ургамлыг мөчиртэй нь түүх, ургамал ба жимсийг боловсрохоос нь өмнө түүх, мөөгний хүрээг хоосортол нь түүх, хавар мод бут ногоорох үед огтлохыг хориглоно. Газрын чийгийг алдахгүйн тулд модыг тайрсны дараа хожуул дээр нь шороо асгана.
Ус голтой холбоотой цээр
Рашаан, булаг шанднаас ус авахдаа сайтар цэвэрлэсэн шанага сав ашиглана. Булаг шанд гол горхины усанд цус, сүү цагаа асгах, хиртэй юм угаах, ойролцоо газар нь бие засах, усан дахь загас жараахай, усны шавьжийг хөнөөхийг ихэд цээрлэнэ. Усны эхийн дээд талд саахалт айлаас дотогш гэр буулгах, усыг бохирдуулах, булингартуулах, хаврын урсгал усыг түүхий ус гэдэг учраас биеэ угаах, хөөтэй тогоогоор худаг уснаас ус авахыг хатуу цээрлэдэг.
Мал амьтантай холбоотой цээр
Амьтан цуглардаг хужир шороонд цус хүргэх, амьтан агнаад ноос, яс, өвдөл цөвдөлийг хамаагүй хаях, ангийн амьтны цусаар байгаль дэлхийг будах, ган зудад нэрвэгдэж нутаг ус эрж яваа амьтдыг агнах, зул сарын 25-нд мал нядлах, ан хийх, ичээндээ байгаа амьтныг агнах, өндгөө дарсан шувууг цочоож үргээх, өнчин ганц амьтан агнах, хөхүүл нялх зулзагатай амьтныг агнах, сүргийн магнай амьтанг агнах, амьтны үүр ичээг эвдэх, нүхэнд ус цутгах, утах, ханш нээснээс хойш үслэг амьтдыг агнахыг хатуу цээрлэдэг. Чонын бэлтрэгийг алах бол заавал нэгийг үлдээнэ.
Биеэ авч явах, ахуй байдалтай холбоотой цээр
Алтан гадас од, нарыг харж бие засах, малын хэвтэр, хот хороо, зэлний орчим бие засахыг цээрлэнэ. Аянганд цохиулж үхсэн мал, хүний цогцсыг тухайн газарт булна. Бэлчээр бууцыг элдэв сэг зэмээр бохирдуулах, голын эрэг, гуу жалга эвдэх, нурамтай үнс асгах, өвлийн бууцыг олон малаар гишгүүлэх, тэнгэр огторгуйг хараах, хутга мэс, хурц үзүүртэй юмаар газар сэндийлэх, газрын хөрсөнд шалзлам халуун ус, халуун шөл асгах, газрын чулууг ховхолж хөндөх,  нэг газар удаан хугацаагаар нутаглахыг цээрлэнэ. Гутлаа хаях үед улыг нь ханзалж хаяна. Нүүж суухдаа гэрийн буйрыг сайтар цэвэрлэнэ. Овоонд чулуу өргөхдөө бэлийн чулуу авчирч овоонд өргөнө. Үнсийг ариун, хогийг бузар гэж үздэг учраас хоёр өөр газарт хаяна. Чулуугаар чулууг цохиж болдоггүй бөгөөд адуунд муу гэж үздэг. Шон гадасны нүхийг булж, битүүлж үлдээдэг.
Хоол ундны цээр
Амсар нь эмтэрхий аяганд цай хийж хүнд барих, аяга шаазанг хөмөрч тавих, аягатай цай идээ барихдаа амсрыг нь хуруугаараа дарах, аяга шаазанг харшуулан дуугаргах, аяга шаазанг зориуд хагалах, аяганы үлдэгдлийг гэр дотроос гадагш цацах, аягалж өгсөн цайг амсахгүй тавих, аягандаа шавхруу үлдээх, аяганд савх хатгаж тавих, аяганд цай хийхдээ бялхаах, аягатай хоолоо зайлж уух, давсгүй хоол цай аягалах, зочинд цай аягалахдаа асгаж цутгахыг цээрлэнэ.
Богино хавирга, хүзүүг дангаар зочин гийчинд таваглан тавих, босгон дээр чөмөг таших, далыг шүдээрээ зулгаах, хуудсыг ганцаараа идэх, мөгөөрс идэх, дэлүүг хазаж идэх, дэлүүг махтай нь хаях, далны ясыг буурин дээр ил орхих, мах идэхдээ ясыг мөлжүүртэй үлдээх, ясыг үеэр нь нугалахгүй мөлжих, мах эвдэх идэхдээ ясыг гараар хугалах, сархинагны ам идэх, сүүжийг мөлжөөд гэрт хонуулах, хүүхдэд өрөөсөн бөөр, нугас самалдаг, чөмөг, баатар хуйх, хамар, аймхай мөгөөрс, эргүү малын тархи идүүлэх, их өлссөн хүнд бууз, хуушуур, банш гэх мэт битүү хоол идүүлэх, жигнэсэн битүү хоол идчихээд шууд гарч явах,  өөх мах, ямааны мах идсэний дараа хүйтэн ус уух,  амаржсан эмэгтэй сарын дотор өөх тос, давс, сэрүүн идээ идэх, хөөрүүлсэн сүү уух, бие давхар эмэгтэй тэмээний мах идэх, архи дарс уух, үхсэн малын мах, өвчтэй малын мах, хүйтэн нойтон идээ, гашуун исгэлэн үнэр амт нь хувирсан идээ идэх, хэтэрхий цадтал идэх, хэтэрхий өлсөж байгаад нэг дор идэх,  хоол шөл идэхдээ хүчтэй сорох, их чимээ гаргах, асгаж цутгах,  рашаан усыг зоргоороо уух, самрын идээг шар хальстай нь идэх, хөлдөж осгосон, хэтэрхий даарч бээрсэн хүнд халуун хоол цай өгөх,  өлөн элгэн дээрээ архи уух, тамхи татах, хүнд хоол идэх, өлссөн хүн гэнэт их хоол идэх, өөх тостой буюу царцуу хоол идэх,  хусман дээр цай хийж уух,  махны шөлийг буцламгай халуунаар уух, хэлд ороогүй хүүхдэд өндөг идүүлэхийг цээрлэнэ.
Дуутай борооны үеэр айраг бүлэх, дээж идээ таваглан засах, амсахдаа толгой нүцгэн байх, малд явахдаа мах авч явах, идээ будаагаар тоглож наадах, идэж уухын хооронд гиншиж, ёолох, эвшээх суниах, найтаах, мах шүүс тавихдаа эх толгой талыг буруу харуулах, тогоотой махыг хутгаар сүлбэн гаргах,  боорцог боов хийх гурилыг хүйтэн усаар зуурах, галд сүү дусаах, давс харамлах, давс галд хийх, задгай давсыг гараар авах ба өгөх, гуйлгачин хүнд өглөг өгөхдөө гараас гарт атгуулах, хоол ундыг голох, ямаа болон тэмээний махыг тахил шүүс өргөхөд хэрэглэх, үлдээсэн хоолыг ил задгай тавьж хонуулах,  хэвтээгээрээ юм идэх, цагаан идээ идэхдээ савх хэрэглэх, цагаан идээг ядам хуруунаас бусад хуруугаар амсах, цацал өргөх, цагаан идээг зогсоогоор явуут амсах, идэх, цай нүдэхдээ тоолох, чөмөг ташихдаа тэг дундуур нь таших, чөмгийг хувааж идэх,  яаруу сандруу идэж уухыг хориглоно. Хоол цайны үеэр чонын тухай ярьж болдоггүй бөгөөд чонын шүд хурц болж мал хорогдоно гэж үздэг.
Айлаас савтай юм аваад савыг хоосон буцааж өгөх, амандаа юм зажилж гадагш гарах, сав суулга, аяга тавган дээгүүр харайн гарах, билүүг гараар өгөх ба авах, савхаар, халбага сэрээгээр аяга таваг тогших, савхыг аяга тавагны амсар давуулан тавих, таваг долоох, хавтгай ёроолтой саванд цай хийж уух, тогоон дотор шанага хөмөрч тавих, хутга дүрэх, өрөөсөн савх хүнд өгөх, ганц савхаар хоол идэх, хоол идээд аяга шаазан тогоо шанагыг хэлхэлдүүлэн орхих, хоолны аягыг долоохгүй тавих, хүний дэргэд аяга тагш, сав суулгаа чанга тавих, цай хоол барихдаа ганц гараар өгөх авах, үүдэндээ хоосон сав суулга дээш харуулан тавих, шанагыг газарт тавих, тогооны ирмэг, тагны ирмэг дээр ташуу тавихыг цээрлэнэ.
Хүний ёсон
-Хүнд юм өгөх, хүнээс юм авахдаа хуруундаа өлгөх, гарын салаагаар авах, өгөхийг цээрлэнэ. Зөрчвөөс хишиг буянд муу гэх буюу ичгүүргүй, Ёс мэдэхгүй гэгдэнэ.
-Хүний (хар элгийн хүн) хажууд хүүхэд багачуудаа загнан зандрах, зэмлэхийг цээрлэнэ. Гаднын хүн байхад зайлшгүй анхааруулах болон зөөлөн дуугаар сануулах, тун болохгуй бол нүднийхээ харцаар зэмлэнэ. Үл хэрэгсвээс хүүхдийн зан эвдэрнэ, үг үнэгүй болно гэнэ.
-Хүний дэргэд хэхрэх, унгахыг цээрлэнэ. Зөрчвөөс болхи толхи, заваан гэгдэнэ. Басхүү жигшигдэнэ.
-Хүний дэргэд амаа халхлахгүй эвшээх, биеэ маажих, гутлаа тайлахыг цээрлэнэ. Тийн үйлдвээс бусдын ойг гутаана, өөрөө үнэ хүндээ барна.
-Хүний дэргэд өмдөө тайлах, өмнөх мөн өмдний тэлээ, товчоо тайлах, товчлох, тэлээлэхийг цээрлэнэ. Галзуу солиотой, эргүү мунхаг, эрээ цээр мэдэхгүй. бүдүүлэг хүн л тийн үйлдэх бөлгөө.
-Хүний дэргэд болон орон гэр, олны хөлийн газар нус цэрээ хаях, нусаа нийхийг цээрлэнэ. Зөрчвөөс нэр нүүр гутна, бохир балиар гэгдэнэ.
-Хүний дэргэд эр, эм хүмүүн үнсэлдэх, бие биеэ сэртэндэх, хурьцал үйлдэхийг цээрлэнэ. Зөрчвөөс адгуус малаас дор хэмээн жигшигдэнэ.
-Хүний дэргэд эм хүн хүүхдээ хөхүүлэхээс бус цагт дэлэн хөхөө ил гаргахыг цээрлэнэ. Үл хэрэгсвээс ёс журамгүй, эрээ цээргүй, савсаг шалиг хэмээгдэнэ.
-Хүний дэргэд айл гэрийн эр эм хоёр хэрэлдэх, муу муухайгаа дуудах, өвөр хоорондоо нууцыг дэлгэхийг цээрлэнэ. Тийн үйлдвээс нэр хүндээ барна, дорд үзэгдэнэ.
-Хүний дэргэд гуя хасаа ил гаргах, хүнд хөнгөнөөр гадаалахыг цээрлэнэ. Зөрчвөөс нэр нүүргүй болно.
-Хүний дэргэд хүүхэд багачууд, нохой, малаа зодохыг цээрлэнэ. Зодвоос зочин айлчиндаа дургүйцлээ, төвөгшөөлөө, ад үзлээ гэх санаа төрүүлнэ.
-Хүний дэргэд аяга тагш, сав суулгаа чанга тавих, дуугарахыг цээрлэнэ. Хэрэв тийн үйлдвээс айлчин, зочин, андын холбоотон, ахан дүүсийн хэн аль нь гэрийн эздийг уурлаж, дургүйцэж байна хэмээн ухаарна, Санаандгүй үйлдвээс заавал өршөөл уучлал гуйн цагаашруулна.
-Хүний (айлын) ширээ өрийг алгадах, дэлдэх, хумслах, хутга мэсээр сэвтээхийг цээрлэнэ. Ширээ өрийг гэрийн эзний нүүр царайтай адилтган үздэг тул тийн үйлдвээс алгадсан, зодсон, сэвтээж гэмтээснээс өөрцгүй үзэн жигшинэ.
-Хүний бие, толгой хөлд дураараа гар хүрэх, цохихыг цээрлэнэ. Хүнээс эрхэм эрдэнэ хорвоод үгүй хэмээн дээдлэх учир тийнхүү цээрлэнэ.