cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
4G Технологи
4G сүлжээ гэж юу вэ?
4G нь интернэт протокол (IP) дээр суурилдаг. ITU(International Telecommunication Union) буюу олон улсын цахилгаан холбооны нэгдэлийн зүгээс утасгүй технологуудын хөгжлийг үе үеээр ангилж үздэг ба одоо энэ хөгжил нь 4 дэгч үедээ орч байгаа билээ. 1999 онд IMT-2000 гэж анх гаргаснаар гурав дагч (3G) үеийн технологиуд гарч эхэлсэн ба анхны 3G үйлчилгээг Японд NTT DoCoMo компани 2001 онд нэвтрүүлж байжээ. Харин тэрнээс хойш яг 8 жилийн дараа Монголд 3G-г нэвтрүүлсэн юм. ITU-гийн зүгээс IMT-Advanced гэж гаргасан ба энэ нь бидний ярьж заншсанаар 4G технологи юм. 4G технологид өрсөлдөж буй технологиуд дундаас ердөө 2 технологи л давамгайлах байр суурьтай байгаа билээ. Энэ нь MobileWimax болон LTE(Long Term Evolution) хоёр юм. MobileWimax-ыг анх Aмерикд XOHM брэнд нэрээр 2008 оны 9 сард Sprint-Nextel компани албан ёсоор 4G гэж нэвтрүүлжээ. Одоогийн байдлаар MobileWimax-ыг pre-4G буюу 4G-гийн эхэн үеийн хувилбар гэж үзэж байгаа юм. Дэлхийд томоохонд тооцогдох ABI Research хэмээх технологийн судалгаа хийдэг байгууллагын гаргасан дүгнэлтээр Wimax нь 4G технологийн гол үндэс болох OFDMA болон MIMO-г амжилттай ашиглаж байгаа болохоор 4G технологи мөн болно хэмээжээ. Хэдийгээр 3G технологи анх гарч ирснээсээ хойш Монголд 8 жилийн дараа нэвтэрсэн бол 4G-гийн хувьд дэлхийн анхны хэрэгжилтээс ердөө ганцхан жилийн дараа мөн Япон улстай нэг цаг мөчид Монголд нэвтрэн хэрэглэх ховорхон боломжийг” Телемакс Коммуникэйшн” компани маань олгож байгаа билээ. Энэ нь Монгол улс мэдээлэл технологийн салбарт дэлхий нийттэй хөл нийцүүлэн алхаж чадаж байгааг бэлхнээ харуулж байгаа тод жишээ юм.
3G болон 4G харьцуулалт
Сүлжээний бүтэц: 3G:Wide area	 4G:WiFi,Bluetooth,Wide-тай хосолсон
Зурвасын давтамж: 3G:1.6-2.5GHz	 4G:2-8GHz Бүрэлдэхүүн хэсэг:3G:Optimized antenna,multi based adapter	4G:Smart antenna,SW multiband,wideband radio
Зурвасын өргөн:	 3G:5-20Mhz	 4G:100+MHz
Өгөгдөл дамжуулалт:	3G:385kbps-2Mbps	4G:20-100Mbps Ашиглах бүтэц:	   3G:WCDMA/CDMA200	4G:MC-CDMA,OFDMA
Хөдөлгөөнт хэрэглээний дээд хурд: 3G:200 км/ц 4G:200 км/ц
Зураг 1. 3G болон 4G сүлжээний хурдыг өдөр тутмын хэрэглээнд харьцуулсан зураг
Түүхчлэн харуулбал
1-р үе. wireless буюу утасгүй аналог систем *speech  *AMPS, TACS 2-р үе. Дижитал систем *CDMA, D-AMPS, DTMA, GSM, DECT, PDC 2.5 -р үе. *GPRS, EDGE 3 -р үе (IMT2000 стандарт) *EDGE  *CDMA2000 (EVDO)   *UMTS (WCDMA, HSPA+) 4-р үе (IMT Advanced стандарт) *Mobile WiMAX  *LTE
3G гэж юу вэ?
3G гэдэг нь (third generation) буюу 3 дахь үеийн Үүрэн телефоны  үйлчилгээ нь “Олон улсын Телефон харилцааны холбоо”-ны IMT-2000 стандарт дээр үндэслэсэн үүрэн телефоны шинэ технологи  юм. 3G технологийг хамгийн энгийн утгаар ойлговол ӨНДӨР ХУРД гэж ойлгож болно.
3G гарах болсон шалтгаан:
Дэлхийн цахилгаан холбооны байгууллагаас (ITU)үүрэн холбооны зурвасыг өсгөх, олон төрлийн үйлчилгээний боломжийг хөгжүүлэх үүднээс 3G буюу IMT 2000 стандартыг гаргасан. Ингэснээр дуунаас гадна, өгөгдөл дүрс зэрэг багц өгөгдлүүдийг өндөр хурдтай, чанартай дамжуулах боломжийг бий болгосон. Хөдөлгөөнгүй үед 2Мбит/с-ээс багагүй, хөдөлгөөнтэй үед 384 кбит/с-ээс багагүй хурдаар мэдээлэл дамжуулах боломжтой байдаг.
Wimax-н давуу талууд
Mobile Wimax нь 802.16d буюу Fixed Wimax технологиос дор дурдсан үзүүлэлтүүдээр давуу юм. 1. Хэрэглэгч та өөрийн хэрэгцээ шаардлагад тохируулан Mobile Wimax-г хүлээн авах 3 төрлийн модемоос сонголтоо хийх бөгөөд аль ч тохиолдолд хэрэглэгчийн талд ашиглагдах төхөөрөмж харьцангуй овор бага, авсаархан. 2. Бусад утасгүй сүлжээний технологид ашиглагддаг төхөөрөмжүүдтэй харьцуулахад 1-2 дахин хямд үнэтэй. Яагаад гэвэл энэхүү шинэ технологи нь бага зардлаар өндөр бүтээмжийг үзүүлэх боломжтой юм. 3. Энерги зарцуулалт бага учраас зөөврийн зориулалтаар ашиглахад нэн тохиромжтой буюу компьютерийн зайнд хэмнэлттэй мөн хамгийн гол нь байгаль орчинд ээлтэй “Green Technology” юм. 4. Кабель холбох шаардлагагүйгээр USB болон WiFi –р шууд компьютерт холбогддог. 5. Бүрэн хөдөлгөөнт буюу явж буй автомашин, автобус зэрэг тээврийн хэрэгслүүд дотроос интернэтэд тасалдалгүйгээр өндөр хурдаар холбогдох боломжтой. 6. Бүгд IP сүлжээн дээр суурилсан гэх мэт давуу талуудтай. “Телемакс Комуникэйшн” компани энэхүү технологийг Монголд нэвтрүүлэхдээ Mobile WiMax-ын томоохон үйлдвэрлэгч Францын ALCATEL фирмийн Wimax 802.16e стандартын дагуу шинэ технологиор бүтээгдсэн баз станцуудыг ашиглаж байна. Mobile Wimax нь одоогоор Улаанбаатар хотын бүс нутгийг хамрах бөгөөд та “Телемакс Коммуникэйшн” компаний сүлжээ орсон газруудаас хаанаас ч хүссэн үедээ интернэтэд холбогдох боломжтой юм.
LTE
LTE сүлжээ (3GPP Long Term Evolution) нь гар утасны 4G сүлжээний стандарт юм. Анхны 4G сүлжээ нь Швед ба Норвег улсуудад 2009 оны 12 сард ашиглалтанд оржээ. LTE нь гар утасны GSM/UMTS стандартаас хувьсан гарсан долгионоор тараагдах тоон мэдээллийн хурдыг сайжруулсан шинэ технологи болно. LTE-ийн татах дээд хурд нь 299.6 мегабит/секунд ба илгээх дээд хурд нь 75.4 мегабит/секунд байна. Гэхдээ энэ хурд нь цаашдаа сүлжээ хүчтэй тархах тусам их хэмжээгээр нэмэгдэх юм.
Монголд 4G технологи
Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны 2016 оны ээлжит 1 дүгээр хуралдаанаар Монгол Улсад үүрэн холбооны 4G LTE/LTE-A үйлчилгээг эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг Мобиком корпораци ХХК, Юнител ХХК, Скайтел ХХК-д, 2 дугаар хуралдаанаар Жи-Мобайл ХХК-д олголоо. 4G LTE технологи нь хэрэглэгчдэд бодит, өндөр хурдтай хөдөлгөөнт өргөн зурвасын интернетийг 4G үйлчилгээ дэмждэг гар утас, таблет болон зөөврийн компьютерээр авах боломжийг бүрдүүлнэ. 4G LTE үйлчилгээ нь одоогийн 3G үйлчилгээнээс хамгийн багадаа 5-7 дахин илүү хурдтай юм. Тус хороо хүсэлт ирүүлсэн байгууллагуудад Монгол Улсын “Харилцаа холбооны тухай” хуулийн 9.1.3, 9.1.10 дахь хэсэг, тус хорооны дүрмийн 3.2.4, 3.3 зүйл, МТШХХГ-ын Даргын 2015 оны 10 тоот тушаалаар баталсан “Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбоо (ДҮХХ)-ны системийг нэвтрүүлэхэд баримтлах бодлогын чиглэл” болон тус хорооны 2015 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрийн 68 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсад Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны системийг нэвтрүүлэх зохицуулалтын чиглэл” зэрэг баримт бичгийн дагуу зөвшөөрөл олгосон байна.
Дараа үеийн хөдөлгөөнт холбооны систем 4G LTE/LTE-A үйлчилгээнд радио давтамж ашиглах зөвшөөрлийг үүрэн холбооны үйлчилгээ эрхлэгчдэд олгосон байдал:
= Гадаад холбоосууд =
Ангилал:Интернэт Ангилал:Үүрэн холбоо
Сая долларын олз
thumb|«Сая долларын олз» зурагт зар «Сая долларын олз» — 2011 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Лавлах бичиг
Ангилал:2011 оны кино Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Өгүүлбэр
!Өгүүлбэр
Саншайн-Кост
Саншайн-Кост (Sunshine Coast - нарлаг эрэг) — Австрал улсын Квийнслэнд мужийн 251,081 хүнтэй бүс нутаг.
Лавлах бичиг
Ангилал:Квийнслэндийн газар зүй Ангилал:Эрэг (тэнгис)
4 сарын 5
4 сарын 5 нь Григорийн тооллын жилийн 95 дахь (өндөр жил бол 96 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 270 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0405 05
Зуун жилийн ганцаардал
Маркесын хамгийн алдартай бүтээл бөгөөд дэлхийн олон оронд бестселлер болж, чухам түүний нөлөөгөөр Латин америкийн уран зохиолыг дэлхийд дэлгэрсэн гэж хэлэхэд хилсдэхгүй. Маркес уг бүтээлээрээ 1982 онд Нобелийн шагнал хүртсэн бөгөөд 2002 онд Норвегийн Номын клуб "Зуун жилийн ганцаардал" романыг "Дэлхийн шилдэг 100 зохиол"-ын нэгээр нэрлэжээ.
Зохиолын тухай
Хосе Аркадио Буэндиа ба Макондо тосгон болон түүний удмынхны 100 жилийн амьдралыг харуулсан зохиол юм. Үхэл ба амьдрал, хүсэл мөрөөдөл зэргийг зохиолдоо чадмаг хослуулж, Буэндиагийн гэр бүлийнхний ганцаардмал хувь заяаг дүрслэн үзүүлжээ. Буэндиaгийнхний зургаан үеийн амьдрал ид шид, уран зөгнөл, шашны эрс тэс уур амьсгал, хэрүүл тэмцэл, ололт амжилт зэрэг амьдрал дээр байж болох бүхий л зүйлсийг энэ зохиолд тусгасан болно. Энэ удмынхны эхнийх нь модонд хүлүүлж, эцсийнх нь шоргоолжинд идүүлж үхэх эмгэнэлт хувь тавилан хүлээж байна. Хайр харуусал хүний амьдралын тааж боломгүй хувь заяаг харуулна.
Монгол орчуулга
Орчуулагч Г.Аким монгол хэл рүү орчуулан, уншигчдын хүртээл болгосон.
Дамдины Очбадрал
Дамдины Очбадрал нь Монголын анхны Дифлимпийн аварга юм. 1975 оны 11 сарын 13-нд Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд төрсөн. "Тайбэй-2009" Зуны XXI Дифлимпийн наадмын жүдо бөхийн -81 кг-ын жинд алтан медаль хүртсэн. Монгол Улсын Гавьяат тамирчин.
Спартакийн бослого
Спартакийн бослого буюу Боолуудын гуравдугаар дайн, Гладиаторуудын дайн нь Ромын Бүгд Найрамдах Улсын эсрэг гарсан хоорондоо холбоогүй, амжилтгүй болсон боолуудын бослогуудын хамгийн сүүлийнх нь бөгөөд уг бослогуудыг нийтэд нь Боолуудын дайнууд гэдэг. Капуя хот дахь Мэсчдийн сургуулийн 70 орчим боол хуйвалдаан хийхээр зэхэж Везувий галт уулын оройд гарч цэргийн хуаран байгуулагдснаас боолчуудын бослого гарчээ. Энэ бослогын удирдагч нь Спартак байжээ. Энэ бослого нь хамарсан хүрээ, зохион байгуулалтаараа түүхэнд хамгийн их нөлөөтэй бослого байсан.
Ангилал:Дайнууд
Бадамсамбуугийн Мөнх-Оргил
Бадамсамбуугийн Мөнх-Оргил нь Монголын анхны Дифлимпийн медальтнуудын нэг бөгөөд Увс аймгийн Тэс суманд 1984 оны 2 сарын 4-нд төрсөн.
Жүдо бөхийн төрлөөр "Тайбэй-2009" зуны XXI дифлимпийн -73 кг-ын жинд, "Софи-2013" зуны XXII дифлимпийн 66 кг-ийн жинд 2017 оны зуны Дифлимп|" Самсунг-2017 зуны XXIII Дифлимпийн наадамд 73кг жинд тус тус гурван хүрэл медаль хүртсэн.
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүдоч
Лос Аламосын Үндэсний Лаборатори
thumb|right|Лос Аламосын Үндэсний Лабораторийн лого Лос Аламосын Үндэсний Лаборатори (англ. Los Alamos National Laboratory) нь АНУ-ын цөмийн зэвсэг бүтээдэг хоёр гол лаборатор төв байгууламжийн нэг юм. Тус лаборатор нь Нью-Мексик мужийн Лос Аламос дүүрэгт байрладаг, 9000 үндсэн ажиллагсадтай, 120 эрчим хүчний яамны хяналтын ажиллагсадтай, 650 гэрээгээр ажиллагсадтай, жилийн төсөв нь 2,2 тэрбум доллар бүхий шинжлэх ухаан технологийн аварга цогцолбор юм. Лос Аламосын Үндэсний Лабораторид (ЛАҮЛ) үндэсний аюулгүй байдал-цөмийн технологи, сансар судлал, сэргээгдэх эрчим хүч, нанотехнологи, супер компьютерын чиглэлээр судалгаа явуулдаг. ЛАҮЛ-д их сургуулиудын эрдэмтэд ба оюутнууд олноороо ирж хамтарсан судалгааны ажил хийдэг. Үндсэн ажиллагсадынх нь 33% нь физикчид, 25% нь инженерүүд, 16% нь химичид ба материал судлаачид, үлдсэн нь математикчид, тооцоолон бодохын эрдэмтэд, биологичид, газар зүй ба бусад чиглэлийн эрдэмтэдээс бүрдэнэ.
Бичлэг
Ангилал:АНУ-ын цөмийн эрчим хүч Ангилал:Цөмийн судалгааны төв Ангилал:Нью-Мексикогийн зэвсэгт хүчний байгууламж Ангилал:Зэвсэгт хүчний цөмийн техникийн байгууламж Ангилал:Манхэттен төсөл Ангилал:Лос Аламос тойрог Ангилал:АНУ-ын эрчим хүчний яам Ангилал:Консорциум Ангилал:1943 онд байгуулагдсан Ангилал:1940-өөд онд барьсан Ангилал:Индианагийн аж ахуйн нэгж Ангилал:1996 онд байгуулагдсан Ангилал:Түүхэн дүүрэг
Рамзан Кадыров
Рамзан Ахмадович Кадыров (чеч. Къадар Ахьмат-кlант Рамзан, 1976 оны 10 сарын 5 төрсөн) нь Бүгд Найрамдах Чечень Улсын ерөнхийлөгч юм.
Баян-Өнжүүл сум
Баян-Өнжүүл сум нь Төв аймгийн сум юм. Хуучин Баянбараат сумын төв Бараат тосгон сумын төвөөс зүүн урагш 30 км зайд оршино.
Улаанбаатар хотоос 155 км байрлах ба газар нутаг нь 479,000 мянган га талбайтай. Далайн түвшнээс дээш 1450 м өндөрт байрлана. 2009 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор 197,228 мал тоолуулсан байна. Баян-Өнжүүл суманд байгалийн үзэсгэлэнт Сөдөтийн ам, Зоргол хайрхан, Морин цохио, Харийн нуур, Халзан хангай, Өнжүүл хангай зэрэг газрууд бий. Баян-Өнжүүл сумаас баруун тийш Улхын булан гэх газраар Туул гол, Бүжинхийн гол урсдаг. Цээл, Бараат, Бүрд гэсэн багуудтай. Баян-Өнжүүл сумаас олон хурдан буянгууд улсын наадамд уралдан түрүү магнайг авч байсан.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Доминик Вилкинс
Жак Доминик Вилкинс (Jacques Dominique Wilkins, 1960 оны 1 сарын 12-нд төрсөн) нь АНУ-ын мэргэжлийн сагсан бөмбөгч бөгөөд спортын замналынхаа ихэнх хугацааг Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Атланта Хоокс багт өнгөрүүлсэн тоглогч юм. Тэрээр 9 удаа НБА-гийн Бүх оддын тоглолтод шалгарч байсан, НБА-гийн түүхэн дэх шилдэг тохогчдын нэг билээ. 2006 онд Вилкинс Нейсмитийн нэрэмжит сагсан бөмбөгийн алдрын танхимд багтсан.
Ангилал:1960 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Америкчууд
Батмөнхийн Наваанжамц
Батмөнхийн Наваанжамц нь Монголын анхны Дифлимпийн медальтнуудын нэг бөгөөд 1991 оны 10 сарын 29-нд төрсөн.
Жүдо бөхийн төрлөөр "Тайбэй-2009" зуны XXI дифлимпийн -60 кг-ийн жинд, "Софи-2013" зуны XXII дифлимпийн 73 кг-ийн жинд тус тус хүрэл медаль хүртсэн.
Ангилал:1991 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүдоч
Их долоо
Их Долоо (Group of Seven, G7) буюу Долоогийн Бүлэг гэж Америкийн Нэгдсэн Улс, Герман, Их Британи, Итали, Канад, Франц, Япон гэсэн дэлхийд эдийн засгийн хувьд тэргүүлдэг улсуудаас бүрддэг албан бус бүлэг буюу клуб юм. «Их долоо» бол олон улсын байгууллага биш юм, учир нь олон улсын гэрээгээр байгуулагдаагүй өөрийн гэсэн дүрэм, байгууллагын төв, нарийн бичгийн газр байхгүй юм. «Долоо»-гийн шийдвэр заавал биелүүлэх хүчинтэй бус. Гол төлөв аливаа асуудлаар талууд өөрийн байр сууриа илэрхийлэх, саналаа нэгтгэх зэргээр хязгаарлагддаг байна.
Эдгээр улсууд нь 2021 оны байдлаар дэлхийн эдийн засгийн 62 орчим хувийг бүрдүүлдэг байна. Жил бүр эдгээр улсуудын төрийн тэргүүн, дээд албан тушаалтнууд уулзаж, дэлхийн улс төрийн бодлогыг тодорхойлдог гэж хэлж болно. 2023 оны дээд хэмжээний уулзалт Японы Хирошима хотод 5 дугаар сарын 19-21-ний өдрүүдэд болсон.
Эшлэл
Ангилал:Их найм Ангилал:Улс хоорондын комисс Ангилал:Олон улсын эдийн засгийн байгууллага Ангилал:Даяарчлал Ангилал:Товчилсон үг
Иоргос Самарас
Иоргос Самарас (Γιώργος Σαμαράς, 1985 оны хоёрдугаар сарын 21-нд Ираклион хотод төрсөн) — Грекийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн «Вест Бромвич Альбион» болон Грекийн шигшээд довтлогчоор тоглодог.
Замналын товчоон
Самарас нидерландын Херенвенд дөрвөн жил сайн тоглож, Манчестер Сититэй 2006 онд 6 сая фунтээр гэрээлж байлаа.
2008 оны нэгдүгээр сарын 29-нд Селтикт элссэн.
2014 оны наймдугаар сарын 22-нд Английн «Вест Бромвич Альбион» багтай хоёр жилээр гэрээлэв.
Шигшээ
Тэр шигшээдээ 2006 оны хоёрдугаар сарын 28-нд анхны гараагаа Беларустай нөхөрсөг тоглоход хийж, анхны ч бөмбөгөө оруулсан ажээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Грекийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Вест Бромвич Альбион багийн тоглогч Ангилал:Селтик багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Херенвен багийн тоглогч Ангилал:Грекчүүд Ангилал:1985 онд төрсөн
Азербайжанчууд
thumb|270px|Азербайжан хэлтний тархалт Азербайжа́н (өөрөөр азери) — Азербайжан улсын үндсэн хүн ам болж, Иранд бас олон саяаар байдаг түрэг угсаат ард түмэн, 30 сая хүнтэй үндэстэн. Дурдсан хоёр улсаас гадна Турк, Орос, Америк, Гүрж улсад олон мянгаар байна. Төрөлх азербайжан хэл нь алтай язгуурын түрэг салбарын огуз бүлэгт хамаардаг.
Газар нутаг
Азербайжанчууд Уулын Карабах салан тусгаарласныг эс тооцвол Азербайжан орон даяар тархан суусан.
Иран улсын баруун хойд нутгийн Өрнөд Азербайжан, Дорнод Азербайжан, Ардебиль, Занжан, Хамадан, Казвин, Маркази муж болон улсын эдийн засгийн төв болсон Тегеран, Караж, Машхад хотод олноор байна.
Орос улсын Дагестанд байна. Дагестанд Дербент, Табасаран зэрэг азербайжан нутаг бий.
Хобарт
Лавлах бичиг
Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Тасманийн суурин Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот
Азербайжанчууд
Газар нутаг
Дээр дурдсанаас гадна Гүрж, Америкийн Нэгдсэн Улс, Канад, Герман, Украин, Ирак, Казахстан, Узбекистанд цөөнгүй байна.
Хүн ам
Азербайжан үндэстэн хүн амын тоогоор Кавказ нутаг болон Азербайжандаа (91%) нэгдүгээр, Гүрж (6.5%) болон Иран (16%)-д хоёрдугаар их хувь эзэлдэг. Азербайжанд 8 сая 173 мянга, Иранд 11—15 сая хүн байна.
Орост 603 мянга, үүнээс Дагестанд 130 мянга, Гүржид 300 мянга, үүнээс Квемо-Картли мужид 225 мянга.
Шашин шүтлэг
Азербайжанчуудын 90% ислам шашны шийт дэгийг сахьдаг бол 10% мөн шашны суннит дэгийг барьдаг.
Хэл бичиг
Азербайжан хэлийг эрдэмтэд алтай язгуурын түрэг төрлийн хэл гээд турк, туркмен, гагаузын хамтаар огуз (баруун өмнөд) бүлэгт харьяалуулжээ. Азербайжан улсын хүн амын 98 хувь тус хэлээр ярьж, албан хэргээ хөтөлж байна. Иран, Иракт азербайжанаар, Азербайжан, Гүржид оросоор, Иранд персээр бас ярилцана.
Эртнээс хэлээ араб үсгээр бичиж ирсэн. XX зууны Азербайжанд латин—кирил—латин болон шилжив.
Ген
Генийн нэгэн судалгаагаар азербайжанаас J2 гаплогрупп — 30.5%, G — 18%, R1b — 11%, J1 — 11% илэрчээ.
Лавлах холбоос
Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан Ангилал:Европ дахь угсаатан Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Иран дахь угсаатан Ангилал:Оросын ард түмэн Ангилал:Гүрж дэх угсаатан Ангилал:Ирак дахь угсаатан Ангилал:Кавказ дахь угсаатан
Бүргэд
Бүргэд нь том биетэй махчин шувуу ба Харцагынхан овогт хамаарна. 60 гаруй зүйл байхаас ихэнх нь Еврази, Африкаар нутагладаг байна. Бүсээс гадуурх нь: 2 зүйл (Халзан бүргэд, Цармын бүргэд) нь АНУ, Канадад; 9 зүйл нь Төв ба Өмнөд Америкт, 3 зүйл нь Австралид байна. Бүргэд нь бусад махчин шувуудаас хүчирхэг том бие, толгой, бахим хошуугаараа ялгарна. Бахим бүргэдэй зэрэг жижиг төрөл ч гэсэн(хэмжээгээр Ойн сар болон Улаан сүүлт харцагатай ойролцоо) харьцангуй урт, өргөн далавчтай байх ба эгц, хурдан нислэг үйлдэнэ. Бүргэд нь 40см урт, 500гр жинтэй жижгээс 100см урт, 6,7кг хүртэлх жинтэй том төрөл хүртэл бий.
Зүйлүүд
ОВОГ ХАРЦАГЫНХАН
Ангилал:Орнитологи
Кундун
Кундун (Kundun) нь Мелисса Матисоны зохиолоор Мартин Скорсезегийн найруулж, 1997 онд дэлгэцнээ гаргасан кино юм. Төвөдийн улс төр, оюун санааны удирдагч Далай ламын амьдрал, сургаалийн тухай өгүүлдэг кино болно. Насанд хүрсэн Далай ламын дүрийг уг кинонд Далай ламын том ач Дэнзэн Түдэв Цэрэн тогложээ.
"Кундун" гэдэг нь төвөд хэлээр "оршихуй" гэсэн утга бүхий, Далай ламын нэг бүтээлийн нэр юм. Кундун кино нь төстэй сэдэв бүхий Төвөдөд өнгөрүүлсэн 7 жил киноны нээлтээс хэдхэн сарын дараа гарсан. Уг кино 1998 оны Оскарын шагналд 4 төрлөөр нэр дэвшиж байв.
Эшлэл
Ангилал:1997 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Түүхийн кино Ангилал:Буддын шашин кинонд
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 D хэсэг
2010 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний D хэсгийн тоглолтууд 2010 оны 6 сарын 13-нд эхэлж, 23-нд дууссан. Уг хэсэгт Герман, Австрали, Серби болон Ганын шигшээ багууд багтан өрсөлджээ. Үхлийн хэсэг гэж нэрлэсэн.
1974 оны ДАШТ-д Баруун Герман байх үедээ Австралийн шигшээтэй нэг хэсэгт (Зүүн Герман болон Чилитэй хамт) таарч, 3–0 харьцаагаар Баруун Герман хожиж байв. Үрлийн хэсгийн ширүүн тулаан Гана, Серби болон Германы хооронд өрнөсөн бөгөөд бүгд тоглотын харьцаа (1-0)-гаар өндөрлөсөн.
Тус хэсгийн ялагч Германын баг C хэсгээс 2-р байраар шалгарсан Английн багтай, тус хэсгийн 2-р байрыг эзэлсэн Ганын баг B хэсгийн ялагч Америкийн шигшээ багтай тоглох оноолт таарсан юм.
Бүх цаг Монголын цагаар (UTC+08)
Беларусьчууд
Беларусь үндэстэн - зүүн славяны ард түмний нэг хэсэг бөгөөд өнөөдрийн Беларусь улсын нутагт амьдарч байгаа славянчууд юм.
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 D хэсэг
Эшлэл
D хэсэг
Беларусьчууд
Ангилал:Европ дахь угсаатан Ангилал:Слав төрлийн хэлт угсаатан
Сакраменто Кингc
Сакраменто Кингc (Sacramento Kings) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни муж улсын Сакраменто хотноо байрлах, Хойд Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн холбоо (NBA)-ны баг юм.
Тоглогчид
Бүх цаг үеийн тоглогчид
Гадаад холбоос
Албан ёсны сайт
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Ангилал:Сакраментогийн спорт Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:Сакраментогийн байгууллага Ангилал:1945 онд байгуулагдсан
Бейрут
Бейрут (بيروت‎ Баирут, Вириттис, Beyrouth, Сири хэл: ܒܝܪܘܬ) нь Ливаны нийслэл бөгөөд хамгийн том хот нь юм. Газар дундын тэнгисийн эрэгийн жижиг хойгт орших Ливаны хамгийн чухал усан боомт юм. Энэ хотыг анх МЭӨ 15-р зууны, эртний Египетийн Телл эл Амарна бичгүүдэд дурьдсан байдаг бөгөөд үүнээс хойш хүмүүс байнга оршин суусаар байна.
Бейрутад Ливаны засгийн газрын төв орших бөгөөд эдийн засагт нь голчлох үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ хот нь мөн тухайн бүсийн соёл урлагийн амьдралд чухал байр суурь эзлэдэг бөгөөд хэвлэл, театр, урлагийн үзмэрүүдээрээ алдартай. Ливаны иргэний дайны дараа Бейрутад сэргээн засварлах үйл ажиллагаа өрнөж, дахин хийсэн хотын төв болон боомтууд, паб, шөнийн амьдралын дүүргүүд нь жуулчдыг дахин ихэд татах болжээ.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот Ангилал:Ливаны суурин Ангилал:Ливаны археологийн олдворт газар Ангилал:Саятан хот Ангилал:Финик
Абдельазиз Баррада
Абдельазиз Баррада (Abdelaziz Barrada; 1989 оны зургаадугаар сарын 19-нд Провен хотод төрсөн) — Мароккогийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Марсель» болон Мароккогийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. Лондоны олимпт оролцсон.
Замнал
2013 оны долоодугаар сарын 6-нд АНЭУ-ын «Аль Жазиратай» дөрвөн жилээр гэрээлж байсан. 2014 оны наймдугаар сарын 10-нд «Марсель» багтай дөрвөн жилээр гэрээлсэн ба ойролцоогоор 4.5 сая еврог наймаанд зарцуулсан гэжээ. Наймдугаар сарын 29-нд «Ниццагийн» эсрэг (4:0) дебютээ хийхдээ гоолдсон.
Гаднын холбоос
Ангилал:Мароккогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хетафе багийн тоглогч Ангилал:Аль-Жазира багийн тоглогч Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч Ангилал:Мароккогийн олимпын оролцогч Ангилал:Францын хүн Ангилал:Мароккочууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Бузау тойрог
Буза́у тойрог (Judeţul Buzău) — Румыны нэгдүгээр зэргийн нутаг, 432,054 хүнтэй тойрог («жудец»).
Лавлах бичиг
Ангилал:Румыны тойрог
Бизнесмен
Бизнесмен-ажил хэрэгч хүний нэрлэдэг нийтдэг нэршил. Энэ үе нь 1990 оноос эхлэн Монгол хэлэнд орж, нутагшсан англи гаралтай үг юм.
Ангилал:Татварын эрх зүй Ангилал:Эдийн засгийн хүний нэршил
Теодор Гебре Селассие
Теодор Гебре Селассие (Theodor Gebre Selassie; 1986 оны арванхоёрдугаар сарын 24) — Этиоп гаралтай Чехийн хөлбөмбөгчин, Германы «Вердер» болон Чехийн шигшээн хамгаалагч.
«Вердер» түүнтэй 2012 оны зургадугаар сарын 22-нд дөрвөн жилээр гэрээлсэн. 2012 оны наймдугаар сарын 24-нд «Боруссиа Дортмундын» эсрэг (1:2) анхны бөмбөгөө шигтгэсэн.
Чехийн шигшээ 2011 оны тавдугаар сард түүхэнд анхны Африк гаралтай тоглогчоо дуудсан нь Гебре Селассие байж, 2011 оны зургадугаар сарын 4-нд Перугийн эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд (0:0) дебют гараагаа хийсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Чехийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Высочина багийн тоглогч Ангилал:Славиа Праг багийн тоглогч Ангилал:Слован Либерец багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Чехүүд Ангилал:1986 онд төрсөн
Аялга
Аялга нь тухайн хэлний дуудлага буюу интонаци юм.
Ангилал:Социолингвистик Ангилал:Хэл шинжлэлийн төрөл Ангилал:Хэлний төрөл
4 сарын 6
4 сарын 6 нь Григорийн тооллын жилийн 96 дахь (өндөр жил бол 97 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 269 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0406 06
Солонгосын цэрэггүй бүс
Солонгосын цэрэггүй бүс (СЦБ, Korean Demilitarized Zone) — Солонгосын хойг дахь зурвас газар юм.
1953 онд Солонгосын дайныг төгсгөсөн гал зогсоох гэрээний дагуу байгуулагдсан Өмнөд Солонгос, Умард Солонгос хоёр улсын дундах хилийн шугмыг ахиулан хүрээлсэн хоёр талаас нэвтрэх хориотой газар юм. СЦБ нь Солонгосын хойгийг үндсэнд нь таллан хуваах бөгөөд 250 км урт, 4 км өргөн юм.
Байрлал
Солонгосын цэрэггүй бүс хоёр Солонгосын хилийн зурвасаас хааш хаашаа 2 км, нийт 4 км зайд байна. Энэ зурваст хоёр талын цэрэг орох хориотой бөгөөд харин зурвасын хоёр ирмэгээр маш нягт цэргийн хамгаалалт байгаа нь дэлхийн хамгийн цэрэгжсэн хамгаалалттай хилийн зурваст тооцогдоно.
Зурвасын хамгийн ойртсон хэсэг, гол нэвтрэх боомт нь Нэгдсэн хамгаалалтын газар (НХГ, Joint Security Area) юм.
Шар тэнгис дэх Умард хязгаарын шугам (УХШ, Northern Limit Line) нь хамгийн их зөрчилтэй, маргаантай хэсэг болсон.
Далбаат шон
1980 онд Өмнөд Солонгос Паньмүньжомын залгаа сууринд 97 м өндөр далбаат шон босгосонд Умард Солонгос хариуд нь 160 м өндөр далбаат шон босгожээ.
Зураг
Ангилал:Солонгосын газар зүй Ангилал:Улс төрийн хил Ангилал:Хилийн бүс нутаг Ангилал:Өмнөд Солонгос-Умард Солонгосын хоорондын хил Ангилал:Саармаг нутаг дэвсгэр
A Rush of Blood to the Head
Анх төлөвлөсөн хугацаанаасаа 2 сарын дараа буюу 2002 оны 8 сард уг цомог нь бэлэн болсон. АНУ-д Capital Records-оор уг цомог 8 сарын 27-нд цацагдсан. Capitol Records мөн A Rush of Blood to the Head цомгийн дахин шинэчилж мастерчилсан хувилбарыг "Capitol-ын агуйгаас" цомгийнхоо хэсэг болгон 2008 онд гаргасан. Энэ цомог Coldplay-н Parachutes-ээс олсон нэр хүндийг үргэлжлүүлсэн бөгөөд Колдплэй хамтлагийг дэлхийн нэртэй хамтлагуудын нэг болгож чаджээ. Гарсан даруй Их Британы шилдэг борлуулалттай цомгийн жагсаалтыг тэргүүлсэн ба 21-р зууны Их Британы шилдэг цомгийн 8 дугаарт ордог. Дэлхий даяар нийт 15 сая хувь, Их Британид 2.7 сая хувь борлогдсоноос "Британы дуу бичлэгийн үйлдвэр" цомогт 9x платинум гэрчилгээ олгосон байна. Цомгоос "In My Place", "The Scientist", "Clocks", "God Put a Smile upon Your Face" гэсэн хит синглүүд гарсан.
A Rush of Blood to the Head шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авсны зэрэгцээ 2003 оны Грэмми Авардс-д "Шилдэг алтернатив цомог" шагналыг авч өмнөх цомгийн амжилтыг үргэлжлүүлжээ. Мөн "Clocks" дуу нь 2004 оны Грэмми Авардс-д "Шилдэг бичлэг" шагналыг хүртсэн юм. 2003 онд уг цомгийг Rolling Stone сэтгүүл Бүх цаг үеийн шилдэг 500 цомгийн жагсаалтын 473-д нэрлэжээ.
Цомгийн бүтээх явц
Хамтлаг шинэ цомгийн ажилдаа 2001 оны 9-р сарын 11ний халдлагийн дараа орсон бөгөөд хамтлаг зорилгоо: "Шинэ дуунууд шинэ өнгө аясыг асуулсан,сонсогчиддоо ямар нэгэн дарамт болохгүй байх, хүн бүхэн өөрийн зорьсон зорилгодоо хүрэх ёстой." хэмээн тодорхойлжээ.Тиймээс энэхүү цомгийн ихэнх дууны үг яарсан тэвдсэн өнгө аястай байжээ.Мартин хэлэхдээ: "бидний өмнөх дуунууд хүнийг тайвшруулж сэтгэл санааг тайван байлгахад чиглэгдсэн,харин энэ цомгийн зарим дуун дээр бага зэрэг яарсан өнгө аястай байж магадгүй.Энэ нь бидний байсан газрууд болон олж авсан туршлагаас үүдэлтэй." хэмээн тайлбарлажээ.Мартин энэхүү өнгө аясыг тайбарлахдаа:'Цомгийн нэр нь "өөрийнхөө хэмнэлийг мэдрэн ямар нэгэн зүйл хий" гэсэн утгатай.' гэжээ.Энэ цомгийн хэд хэдэн дуу нь үерхэл,харилцааны тухай байдаг.Эдгээр дуунууд нь бодит байдлаас урган гарч ирсэн бөгөөд Мартин хэлэхдээ: "эдгээр дуу нь зохиомол зохиол хэлбэрээр бичигдсэн,дуунууд нь яг үлгэр шиг:'бүгд эхлэл төгсгөлтэй, төгсгөл нь гайхалтааар дуусдаг.Бодит амьдрал үүн шиг биш'" хэмээн тайлбарлажээ.
Энэхүү цомог нь ызохиол хэлбэрээр дуулагддаг акоустик гитар болон төгөлдөр хуур дээр голлон суурилагдсан дуунуудтай.U2 хамтлагийн хэв маягтай төстэй "Рок" хэв маягаар цомгийн эхний дуу "Politik" эхлэн улмаар төгөлдөр хуур дээр суурилсан "Clocks" цаашлаад чанга гитар дээр суурилсан "A Whisper" дуунуудаар үргэжилдэг нь хамтлагийн хөгмжийм цар хүрээг тэлж өгсөн хэмээн үздэг.Крис Мартин цомгийн гарчиг дуу болох 'A Rush of Blood to The Head'-г Америкийн ая зохиогч-дуучин Johnny Cash-г өөрийнхөө мэдэх шилдэг гиарчин хэмээн хүндэтгэн зохиожээ.
"Green Eyes" дуугаа Крис Мартин 2 хүнд зориулан бичжээ.Нэг нь өөрийн Америк найз,нөгөө нь хамлагийн анд Жонни Баклэнд.
Нүүр зураг
A Rush of Blood to the Head цомгийн нүүрийг зурагчин Sølve Sundsbø урласан. Тэрээр 1990ээд оны сүүлээр "Dazed & Confused" нэртэй загварын сэтгүүлд ажилдаг байсан ба өөрийгөө "технологийн мэдрэмж төрүүлэх, ямар нэгэн цагаан зураг" бүтэээдэг нэгэн гэж тайлбарлажээ. Уран бүтээлчийн хувиар Sundsbø өмнө нь хэний ч бүтээж байгаагүй дахин давтагдашгүй шинэ зүйл бүтээхийг оролджээ. Ингээд тэр 3 хэмжээст скан хийдэг машины тусламжтайгаар өөрийнхөө төсөөлсөн зургийг дардаг байжээ.
Шүүмжлэгчдийн үнэлгээ
Худалдаанд гарсан цагаасаа эхлэн A Rush of Blood to the Head цомог нь шүүмжлэгчдийн дийлэнх олонхоос нь сайн үнэлгээ авсан. Шүүмжлэгчдийн үнэлгээг нэгтгэдэг Metacritic цахим хуудсанд мэдээлснээр цомог нь мэргэжлийн 25 шүүмжлэгчийн нэгтгэсэн дүнгээр боломжит 100 онооноос 80 оноо авсан. Дийлэнх олонх шүүмжлэгч нар энэ цомгийг тэдний өмнөх цомог болон Parachutes-тэй холбон дүгнэсэн. The Guardian сэтгүүлийн Алекис Петридис хэлэхдээ: "Энэ цомогт шинэ зүйл их байна Parachutes цомгийг эндээс хайх хэрэггүй" гэсэн байна. Тэрээр цааш нь дүгнэхдээ, "Энэ цомог дэлхийг байлдан дагуулах аяндаа бэлэн болжээ. Үүндээ ч ялах болно" гэжээ.
The New York Times-н Келэфа Саннэх цомгийг өндрөөр үнэлсэн бөгөөд тэрээр хэлэхдээ "энэ жилийн шилдэг шилдэг цомгуудын нэг" гэсэн байна. Үүнийгээ тайлбарлахдаа тэрээр: "Өмнөх цомгоосоо энэ цомог илүү их цар хүрээг хамарсан, илүү их дурсагдахуйц болсон" хэмээжээ. Rolling Stone сэтгүүлийн Роб Шеффиэлд хэлэхдээ, "A Rush of Blood to the Head нь илүү их сэтгэл хөдөлгөсөн, гэнэтийн зүйлсээр дүүрэн цомог" гээд цааш нь "Parachutes нь хүлээстэй хүүхдийн болхи дэвтэр шиг байсан бол A Rush of Blood дээр хамтлагийн өөрсдийн хязгаараа шалгасан" хэмээжээ.
Борлуулалт болон Чартад эзэлсэн байр
A Rush of Blood To The Head нь худалдаанд гарсан эхний долоо хоногтоо Их Британы цомгийн Чартад бичигдэж эхэлжээ.Энэхүү цомог нь эхний долоо хоногтоо 273,924 борлуулалт хийсэн нь Чартын 1-р байранд бичигдэхэд хангалттай байлаа.Их Британы урлагийн холбоо 'A Rush of Blood to The Head' цомгийн 2,7 сая борлуулалт хийсэн учир 9 удаа 'Platinum' гэрчилгээ олгожээ.Улмаар The Scientist. Clocks цомгуудаа гаргаснаар A Rush of Blood to The Head нь чартад жил гаруй хугацаанд бичигджээ.Энэхүү цомог нь Их Британид 21-р зуунд хамгийн их борлуулагдсан цомгуудын 7-р байранд бичигддэг.2011 оны 7-р сард, A Rush of Blood to The Head нь 250-р байрнаас 44-р байранд урагшлан чартад эргэн орж ирсэн нь чартад бичигдсэн бичигдсэн 250дах долоо хоног болжээ.2012 оны 2-р сард Британы 'Music Week' сэтгүүл A Rush of Blood to The Head цомгийг Их Британид нийт 2,804,606 хувь борлуулагдаад байгааг мэдээллсэн бөгөөд энэ нь Coldplay хамтлагийн хамгийн их борлуулалтай цомог болсныг баталжээ.
Америкт, A Rush of Blood To The Head нь худалдаанд гарсан эхний долоо хоногтоо 144,000 борлуулалт хийж BillBoard чартын 5-р байранд бичигджээ.Энэ Coldplay хамтлагийн хувьд BillBoard чартын эхний 5 байранд бичигдсэн анхны цомог болсон юм.2014 оны 7-р сарын байдлаар Америкт нийт 4,925,000 хувь борлуулагдаад байгаа бөгөөд Америкийн бичлэгийн студи 4 удаа 'Platinum' гэрчилгээ олгожээ.Энэхүү цомог нь Австрали улсад 7 удаа 'Platinum' гэрчилгээ авч ойролцоогоор 490 мянган борлуулалт хийжээ.Канад улсад энэхүү цомог 4 удаа 'Platinum' гэрчилгээ авсан бөгөөд өдгөө 400 мянга гаруй борлуулалт хийгээд байгаа ажээ.
Шагнал
A Rush of Blood to the Head нь дотоодын болон гадаадын хөгжмийн олон шагналуудыг хүртсэн.2002 онд 'Q Awards'-с шилдэг цомог шагналыг авсан.Мөн Тухайн жилийнхээ Грэммийн шагналын "Шилдэг Алтернатив цомог" болон цомгийн In My Place дуугаараа "Шилдэг хамтлаг рок дуу" шагналыг тус тус хүртсэн.2003 онд A Rush of Blood to the Head "BRIT Awards"-с шилдэг Британи цомог, мөн тухайн жилийн Грэммийн наадам дээр хамтлаг өөрсдийн Clocks "Оны шилдэг бүтээл" шагналыг анх удаа хүртжээ.Ийнхүү тэд энэ цомгоороо 3 Грэммийн шагнал аваад байсан нь энэ юм.Тэдний авсан шагнал үүгээр дууссангүй 2003 оны MTV Video Music Awards-с "The Scientist" дуугаараа шилдэг хамтлаг клип, шилдэг найруулгатай клип, шилдэг шинийг сэдсэн клип гэсэн 3 шагналын эзэн болжээ.Мөн NME Awards-с оны шилдэг цомог гэсэн хүндтэй шагналыг хүртжээ.
Энэхүү цомог нь 2002 онд BillBoard сэтгүүлийн 'Шүүмжлэгчдийн сонголт'-р нэрлэгдэжээ.2012 онд RollingStone сэтгүүл бүх цагын үеийн шилдэг 500 цомгийн 466д A Rush of Blood to The Head-г нэрлэсэн.Мөн тэдний 21-р зууны эхний 10 жилийн шилдэг 100 цомгийн 21-р байранд нэрлэсэн.2007 онд Rock and Roll Hall of Fame бүх цаг үеийн шилдэг 200 цомгийн 65р байранд нэрлэгдсэн.2010 оны BRIT Awards дээр энэхүү цомог нь өнгөрсөн 30 жилийн шилдэг цомог төрөлд нэр дэвшсэн.
2013 онд "BBC" радио сонсогчдын санал асуулгаар Keane хамтлагийн Hopes and Fears, Пинк Флойд хамтлагийн Dark Side of The Moon цомгуудыг ардаа орхин бүх цаг үеийн шилдэг цомгоор сонгогджээ.
Альберто Палоски
Альберто Палоски (Alberto Paloschi, 1990 оны 1 сарын 4-нд Брешиа мужийн Киарид төрсөн) нь Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд өдгөө Сери А-гийн Киево Верона багт Милан багаас зээлээр ирж, довтлогчоор тоглодог.
Гадны холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:Италийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Италичууд
Баянхангай сум
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Даяарчлал
Даяарчлал нь дэлхийн эдийн засгийн өсөн нэмэгдэж буй нэгдсэн дэг ёсоор олон улсын худалдааны гаалийн татвар, экспортын барааны төлбөр ба импортын барааны тоо хэмжээ буурахаас хамаардаг. Гол зорилго нь бараа болон материаллаг баазыг нэмэгдүүлэх, бас хөдөлмөрийн олон улсын салбарын үйлчилгээний үр өгөөжөөр мэргэшилт нь катализид орсон. Энэ нь бүс нутгийн аж ахуй, нийгмийн соёл нь харилцаа холбоо тээвэрлэлт ба худалдааг нэгтгэн үйл явцыг нь дүрсэлдэг. Энэ үг нь эдийн засгийн даяарчлал гэдэг үгтэй төстэй утгатай үндэсний эдийн засаг нь олон улсын эдийн засагт худалдаа, гадаадын хөрөнгө оруулалт, нүүдэл суудал, технологийн цар хүрээ ба батлан хамгаалалтаар нэгдэнэ. Ямар ч байсан даяарчлал нь ихэвчлэн эдийн засгийн, технологийн, нийгмийн, улс төрийн ба байгалийн тогтолцоогоор удирдагдан явдаг. Энэ үг нь түүнчлэн хэл яриа буюу нэрд гарсан соёл, соёлын түвшингийн улс хоорондын эргэлтээс хамаарана.
Даяарчлалын түүх
Ангилал:Нийгмийн хувьсал Ангилал:Улс төрийн философи
Харри Поттэр ба Нууцат өрөө
Харри Поттер ба Нууцат өрөө (Harry Potter and the Chamber of Secrets) нь Их Британийн зохиолч Ж. К. Роулингийн бичсэн 12 настай Харри Поттерийн адал явдлуудын талаар өгүүлэх ном. Тус ном нь Харри Поттер цувралын хоёр дахь ном юм. Энэ номыг монгол хэлээр Н. Энхнаран орчуулжээ. "Харри Поттер зуны амралтаараа хамгийн онцгүй төрсөн өдрөөс эхлээд Добби хэмээх элфийн аюулын тухай анхааруулга найз Рон Уизли нь нисдэг шидэт машинаар Дарслигийнхнаас аварсан гээд олон адал явдалтай учрана. Хогвартс ид шидийн ухааны сургуулийн хоёрдугаар дамжаанд суралцахаар буцаж ирсэн Харри хоосон хонгилд цуурайтах хачирхалтай шивнээнийг олж сонсоно. Удалгүй дайралт эхэллээ. Сурагчид хөдөлгөөнгүй хөшсөн байдалтай олдох болов... Доббигийн муу ёрын зөгнөл биелж байгаа бололтой" Уг ном нь 18 бүлэгтэй.
Бичсэн түүх
Хатагтай Роулинг энэхүү номоо нэг дэхь Harry Potter and the Sorcerer's Stone ном нь алдрын оргилд гарч амжаагүй байхад бичсэн бөгөөд тэрээр энэ номоо нэг дэхь номоо дуусгасан тэр орой л бичиж эхэлсэн байна.
Роулинг хоёр дахь номоо бичиж байхдаа анх удаа өөрийн бичсэн зохиолдоо эргэлзэж, юу бичихээ мэдэхгүй болсон гэдгээ ярьжээ. Үүний тухай тэрээр ингэж ярив: "'Би ийм байдалд зөвхөн ганцхан удаа орж байсан, энэ нь Нууцат өрөөг бичиж байх явцад юм. Би анхны удаагаа олны өмнө гарч балмагдсаж, миний энэ ном тэдний сэтгэлд хүрэх болов уу хэмээн санаа зовж байсан л даа. Гэхдээ энэ нь 5 долоо хоног л үргэлжилсэн. Мэдээж энэ нь бусад зохиолчдтой харьцуулбал маш богино хугацаа юм.'"
Хатагтай Роулинг номоо 1997 оны 7 сарын сүүлээр бичиж дуусгаад шуудангаар агент руугаа явуулсан бөгөөд ийнхүү олон сарын хяналтын ажил эхэлжээ.
Гүн ухааны чулуу хэвлэгдэж амжаагүй байхад, Роулинг Нууцат өрөөг кафенд бичсээр байжээ. 1997 оны The Independent-д өгсөн ярилцлагадаа тэрээр ингэж ярьжээ: "'Нэг өдөр би, би дуртай кафендаа, хэвлэлтэнд ороход бэлэн болсон 2-р номныхоо эхийг дахин уншихаар сууж байсан юм. Жессикагаа дуртай цэцэрлэгт нь явуулах мөнгөтэй болсон болохоор би цэцэрлэгт өгчихсөн байсан юм. Би наалдамхай жигнэмэг, аяга халуун шоколад байсан бөгөөд яг тэр мөчид надад гайхалтай сайхан мэдрэмж төрсөн юм. Би өөрийгөө дэлхийн хамгийн азтай хүн гэж бодсон. Би амьдралынхаа туршид ямар ч зорилгогүй бичсэн зүйлийнхээ төлөө мөнгө авч байгаа мөн одоо гартаа барьж байгаа ном минь хэвлэгдэнэ гэж бодоход надад сайхан байсан.'"
Ном нь 1998 оны 7 сарын 2-нд хэвлэгджээ. Үүний дараа Bloomsbury цаасан хавтаст хувилбарыг 1999 оны 2 сард хэвлэжээ. Яг жилийн дараа Америкт хэвлэгдэж, 2000 оны 8 сарын 15-нд цаасан хавтаст хувилбар хэвлэгдсэн байна.
Ном гарсан даруйдаа бэстселлэр болсон бөгөөд тухайн үеийн алдартай зохиолчид болох Жеффри Арчер, Жон Гришам, Терри Пратчетт, гэх мэт зохиолчдыг бут цохижээ. Хатагтай Роулинг Англи болон Шотландын номын сан, сургууль, номын дэлгүүрүүдээр явж номныхоо нээлтийг хийхийн зэрэгцээ хүүхдүүдэд номны хэсгүүдээс уншиж өгч байжээ. Тэрээр энэ үеийг амьдралынхаа хамгийн сайхан мөчүүдийн нэг гэж хэлжээ.
Эшлэл
Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол Ангилал:Их Британийн утга зохиол Ангилал:Зөгнөлт зохиол Ангилал:Хүүхэд- ба өсвөр үеийнхний уран зохиол Н Ангилал:Жоанна Роулингийн бүтээл
Ландау-Раманужаны тогтмол
Илүү нарийвчлалтайгаар тодорхойлбол, хэрэв N(x) нь x-ээс бага, 2 бүхэл тооны квардартуудын нийлбэрээр илэрхийлэгдэх эерэг бүхэл тоонуудын тоо гэвэл,
Цахим холбоос
Ангилал:Аналитик тооны онол Ангилал:Онцгой тоо Ангилал:Шриниваса Раманужан
Монгол улсын төрийн сүлд
Монгол Улсын Төрийн сүлд нь 1992 онд үндсэн хууль хүчин төгөлдөр болсон цагаас хойш хэрэглэгдэж эхэлсэн Монгол Улсын бэлгэ тэмдэг юм. Сүлдний эх загварыг урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, зураач, яруу найрагч Цэвээндоржийн Ойдов зохиожээ.
Утага Учир
Төрийн сүлд нь ариун цагаан өнгийн бадам цэцэг суурьтай, төгсгөлгүй үргэлжлэн дэлгэрэх түмэн насан хээгээр хөвөөлсөн, мөнх тэнгэрийг бэлгэдсэн дугираг хөх дэвсгэртэй байна. Сүлдний төв хэсэгт Монгол улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, цог хийморийг илтгэсэн алтан соёмбо, эрдэнийн хүлгийг хослуулан дүрсэлсэн байна. Сүлдний хүрээний магнайн хэсэгт эрт, эдүгээ, ирээдүй гурван цагийг бэлгэдсэн хүслийг хангагч чандмань эрдэнэ, доод хэсэгт эх газрыг төлөөлсөн ногоон өнгийн уулан хээ, ашид дэвжихийн өлзий хутаг оршсон хүрдийг тус тус дүрсэлнэ. Хүрдийг хадгаар дээдлэн сүлжсэн байна.
Төрийн сүлдийг байрлуулах
Төрийн сүлдийг дараах зүйлд хэрэглэн байрлуулна
Эшлэл
сүлд Ангилал:Төрийн сүлд !Төрийн сүлд
II Эришум
II Эришум нь МЭӨ 1815 оноос МЭӨ 1809 оныг хүртэл хаан ширээнд суусан Ассирийн хаан байв. 6-хан жил хаанчилсны эцэст I Шамши-Ададад хаан ширээгээ алджээ.
Ангилал:Ассирийн хан Ангилал:МЭӨ 19-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 19-р эсвэл 18-р зуунд өнгөрсөн
Бертран Рассел
Бертран Рассел (бүтэн нэр Бертран Артур Уильям Рассел, Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell; 1872-1970) — Британийн нэрт философич, логич, нийгмийн зүтгэлтэн ба Англи-Америкийн философийн аналитик хөдөлгөөнийг үндэслэгчдийн нэг, уран зохиолын Нобелийн шагналийг хүртэгч.
Логик, эпистемологи, математикийн философид оруулсан түүний хувь нэмэр нь 20-р зууны хамгийн чухал философичдийн нэгд нэртлэгдэх шалтгаан болжээ. Философиос гадна тэрээр нэрт энх тайвны төлөөх зүтгэлтэн байсан бөгөөд нийгэм, улс төр, ёс суртахууны сэдвүүдээр олон ном зохиол, нийтлэл бичдэгээрээ олон нийт дунд алдаршчээ. Тэрээр амьдралынхаа туршид 70 гаруй ном, 2000 орчим өгүүлэл бичиж байжээ. Рассел нь дөрвөн удаа гэрлэж, олон удаагийн нийтийн санал зөрөлдөөнд оролцож, дэлхий даяар ижил хэмжээнд хүндэтгэгдэж, шүүмжлэгдэж байжээ.
Бага нас
Бертран Рассел нь 1872 оны 5-р сарын 18-нд Британийн Уэйлс улсын Монмутшир мужийн Треллек тосгонд Рэйвэнскрофт хэмээх газар төржээ. Түүний эцэг эх нь Ноён, Хатагтай Амберли гэх хүмүүс байсан бөгөөд түүний өвөг эцэг Ноён Жон Рассел нь Бедфордын 6-р гүнгийн  хамгийн бага хүү байжээ. Ноён Рассел нь Британийн ерөнхий сайдаар хоёр удаа ажилласан улс төрийн зүтгэлтэн байсан бөгөөд үүнийг үнэлэж Хатан хаан Викториа нь түүнийг язгууртны тоонд оруулж, 1-р Эрль Рассел болгожээ. Бертран Расселийн ах Фрэнк нь хүүхэдгүй нас барсанаар тэрээр 3-р Эрль Рассел болжээ.
Расселийн бага насны амьдралд олон гай зовлон тохиолдож байв. 6 нас хүрэхэд нь түүний эгч Рэйчэль, түүний эцэг эх, түүний өвөг эцэг нар бүгд нас барж, ах Фрэнкийн хамт эмэг эх дээрээ очиж амьдрах болжээ. Фрэнкийг Винчестер коллеж хэмээх язгууртны хүүхдүүдийг бэлддэг сургуульд оруулсан ч Бертранийг гэрт нь сургах болсноор хүүхэд насандаа бусад хүүхдүүдээс тусгаарлагдсан байдалтай байх болжээ. Тэрээр бага насныхаа энэ явдалд сүүлд ихээр харамсах болж байв. Багаасаа ухаалаг төрх нь мэдэгдэж математик сонирхох болсон ба 11 насандаа Евклидийн геометрийг сурсанаар нотолгоотой, баталгаатай мэдлэгийг олох боломжтойг мэдэрч, энэ ухаанд “анхны харцаар дурласан” хэмээж байжээ. Ямар ч мэдлэгийг ийнхүү ноттойгоор олох боломжтой хэмээн бодох болсон нь түүний философийн гол суурь болжээ. Өсвөр насандаа философийн анхны нийтлэлээ бичиж, спектицист үзэлтэй болж эхлэснээр эмэг эхийнхээ Христийн шашныг орхижээ.
Их Сургууль
1890 онд Рассел Кэмбрижийн Их Сургуулийн Тринити коллежид математик судлахаар элсэн орсоноор үе тэнгийнхнээсээ салангид байсан үе дуусчээ. Тэрээр Апостлууд хэмээх оюутны нууц бүлгэмд орж, тэнд танилцсан найз нөхөд нь амьдралынх нь туршид байж, дотроо тухайн үеийн хамгийн нөлөө бүхий философичдийг төрүүлжээ. Тус бүлгэмийн гишүүдтэй өрнүүлсэн яриануудынхаа дүнд Рассел нь математик суралцахаа больж, “Геометрийн суурь ойлголтын тухай эссе” хэмээх нийтлэлийг бичиж Тринитид философийг судлах тэтгэлэгийг авчээ. 1897 онд тус ажлаа бага зэрэг засаж хэвлүүлсэн нь Расселийн анхны философийн ном болжээ. Энэ нь орон зайн зөн совинг тодорхойлоход геометрийг ашиглах боломжтой хэмээх идеалист онолыг танилцуулж байсан ба 1781, 1787 онд гарсан Иммануэль Кантийн “Цэвэр оюун ухааны шүүмж” номны нэгэн үргэлжлэл маягтай байв. 1896 онд Рассел нь Германы социал ардчилал хэмээх улс төрийн анхны бүтээлээ туурвижээ. Германы социалист хөдөлгөөний шинэчлэлийг дэмжсэн маягтай байсан ч Марксизмийг ёжтой, алсын хараатай шүүмж байв. 1895 онд Алис Рирсалл Смит хэмээх анхны эхнэртэйгээ хийсэн Берлин руух аяллын дараагаар тус номоо бичиж байжээ. Берлинд байхдаа тэрээр шинжлэх ухааны философи, улс төр-нийгмийн философийн талаар хоёр цуврал ном бичих төлөвлөгөө гаргаж байжээ. Энэ үйл явдлын тухай тэрээр хожим “Одоо л би онол, практикийн хувьд ижил хэмжээнд авч үзсэн бүтээлийг Гегел мэт синтезтэйгээр гаргах болно” гэж байжээ. Рассел нь амьдралынхаа туршид өөрийн зорьсон бүх салбарын тухай бүтээл туурвисан ч гэсэн энэ төлөвлөгөөнөөс шал өөр байдалтай бичих болжээ. Геометрийн тухай номоо дуусгаад удалгүй тэрээр метафизик идеализм гэсэн өөрийн философийн тогтолцооны үндэс суурийг тавих байсан онолыг хаяжээ.
Principia Mathematica бүтээл
Рассел нь Апостлууд бүлгэмийн гишүүн, найз Жорж Эдвард Мүүрийн нөлөөллөөс үүдэж идеализмийг орхисон гэгддэг ч бодитоор бол түүнд Карл Вайэрштрасс, Георг Кантор, Ричард Дедекинд гэсэн Германы математикчид илүү ихээр нөлөөлжээ. Тэд математикийн логик суурьтай болгох бүтээлүүдийг гаргаж байсан ба тэдгээрийн ололт амжилт нь Расселийн хувьд философиос гадна математикийн хувьд асар их ач холбогдолтой байж, “Энэ цаг үеийн хамгийн том амжилт” гэж хэлж байжээ. Энэхүү бүтээлүүдтэй танилцсанаар өмнөх идеалист сэтгэлгээгээ бүтнээр хаяж, синтез биш анализ нь философийн хамгийн зөв арга гэх болж, өмнөх философичдийн “философийн тогтолцоо, систем бүтээх” аргыг буруу гэжээ. Энэ үзлээ бусдад сайтар түгээж, илэрхийлж чадсанаар англи хэлтнүүдийн аналитик философийн уламжлалд маш том нөлөөлөл болж, тус школын арга ажиллагаа, хэв маяг, өнгийг гаргажээ.
Расселийн оюуны амьдралын нэг онцлог нь тэрээр логикийн тухай улам эргэцүүлж бодох тусам логикийн ач холбогдол тийм ч чухал биш болохыг мэдэрч иржээ. Тэрээр Математикийн үндэс суурь бүтээлээс хойших өөрийн философийн хөгжлөө “Пифагороос холдсон нь” ч гэж өөрөө тайлбарлаж байв. Ингэх болсон анхны алхам нь математикийг логик системийн суурьтайгаар бүтээх гэсэн оролдлогын хамгийн суурь хэсэгт олсон нэгэн зөрчилдөөн байв – үүнийг өнөөдөр Расселийн парадокс гэдэг. Үүнийг тайлбарлавал: Зарим ангиуд нь өөрсдийнхөө гишүүн (тухайлбал бүх ангийн анги), зарим нь өөрсдийнхөө гишүүн болдоггүй (тухайлбал бүх эрэгтэйчүүд гэсэн анги нь өөрийнхөө гишүүн биш). Хэрэв ийм бол өөрсдийнхөө гишүүн биш ангиудыг багтаасан ангийг бүтээх боломжтой байх ёстой. Гэтэл “энэ нь өөрийнхөө гишүүн мөн үү” гэж асуувал зөрчилдөөн үүсч байна. Хэрэв мөн бол биш, биш бол мөн болж байна. Үүнийг энгийнхээр дүрсэлбэл, тосгоны үсчинг “өөрийнхөө үсийг засдаггүй хэн бүхний үсийг засдаг” гэж тодорхойлоод үсчин өөрийнхөө үсийг засдаг уу? гэж асуухтай төстэй.
Тус парадокс нь эхэндээ маш энгийн мэт байсан ч Рассел нь үүнийг шинжлэх тусамд асуудал илүү төвөгтэй болж, Математикийн үндэс суурь номондоо бичсэн классын тухай ойлголтод том асуудал байгаа гэж ойлгох болжээ. Фреге нь энэ асуудлын гүнг амархан ойлгож байв. Рассел түүн рүү захидал явуулж парадоксоо тайлбарлахад Фреге “арифметик гуйваж байна” гэсэн хариуг өгчээ. Фреге, Рассел нарын математикийг логик суурьтайгаар бүтээх ородлого ийнхүү нурах шиг болжээ. Фреге сэтгэлийн хямралд орсон бол Рассел нь парадоксгүй логикийн онолыг бүтээх оролдлогоо эхлүүлжээ. Гэвч ямар ч байдлаар онолоо боловсруулсан энэ парадокс гарч ирсээр байв.
Энэ нь явсаар Расселийн парадоксийг даван туулахын тулд онолоо бага багаар өөрчилсөөр өөрийн логикийн схем бүрэн өөрчлөгдөхөд хүрчээ. Түүний онолд “Пифагорын” гэх хандлагын чухал элементүүд хаягдаж, логик гэсэн юм байдаг л юм бол анги, эргэцүүлэмж гэх мэт зүйлс угтаа байдаггүй гэх дүгнэлтэд хүрчээ. Эдгээрийн оронд “Төрлүүдийн салбарласан онол” гэх маш төвөгтэй, нарийн онолыг боловсруулсан ба энэ нь Расселийн парадокс гэх мэт зөрчилдөөнөөс ангид байдаг ч өнөөг хүртэл ойлгоход маш бэрх онол байсаар байна. Алфред Норт Вайтхэдийн хамт Principia Mathematica (1910-13) номны гурван ботио дуусгахад логик системд оруулсан төрөл, бусад элементүүд нь тус ухааныг хэт төвөгтэй болгожээ. Философич, математикчдаас тус бүтээлийг бүхэлд нь ойлгож, дахин шинжилгээ хийж чадсан хүний тоо одоог хүртэл цөөхөн ч гэсэн 20-р зууны оюун ухаанд оруулсан хамгийн том ололт амжилтанд зүй ёсоор тооцогдсоор байна. Рассел нь Математикийн үндэс суурь номондоо математик бол логикийн салбар мөн гэхийг философи талаас батлах гэж оролдсон бол Principia Mathematica бүтээлдээ үүнийг математик байдлаар илэрхийлэх гэж оролджээ. Гурван боть номны дийлэнх хэсгийг эзлэдэг формаль баталгаануудыг шүүмжилсэн шүүмж бараг байдаггүй ч философийн ач холбогдол нь яг юу вэ гэсэн асуултыг хүмүүс мэтгэлцсээр байна. Математик бол логик хэмээн батлаж чадаж байна уу? Төрөлийн онолыг логикийн хувьд үнэн хэмээн үзвэл л тийм гэсэн хариуг өгч чадна. Гэтэл математик баталгаануудыг бодвол энэхүү онолыг шүүмжилсэн шүүмж илүү их бий. Түүнчлэн Курт Годелийн нэгдүгээр бүрэн бусыг теорем (1931) ёсоор математикийг бүхэлд нь гаргаж авах боломжтой цорын ганц логикийн онол байх боломжгүй гэжээ: арифметикийн нийцтэй бүх онол нь угтаа бүрэн бус гэжээ. Иймээс Principia Mathematica бол зорьсон бүхэндээ хүрч чадсан агуу бүтээл биш ч гэсэн математикийн логик, математикийн философийн хөгжилд оруулсан асар их хувь нэмэрийг нь үнэлэх зайлшгүй шаардлагатай.