cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кайл Лафферти
Цахим холбоос
Ангилал:Умард Ирландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Бернли багийн тоглогч Ангилал:Дарлингтон багийн тоглогч Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Сьон багийн тоглогч Ангилал:Палермо багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Ризеспор багийн тоглогч Ангилал:Шотландын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Умард Ирландчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Алессандро Флоренци
Алессандро Флоренци (Alessandro Florenzi; 1991 оны гуравдугаар сарын 11-нд Ром хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Рома» болон Италийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Италийн шигшээд анх 2012 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд Францын эсрэг гараалсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Рома багийн тоглогч Ангилал:Кротоне багийн тоглогч Ангилал:Валенсиа багийн тоглогч Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Увс нуур
Увс нуур (Успа-Хөл/Uspa höl) нь Увс аймгийн зүүн хойд хэсэгт оршдог, Их нууруудын хотгорын хойд захад байх Монгол улсын хамгийн том нуур юм. Нуурын хойд үзүүр ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Тува Улсад байрладаг. Олон мянган жилийн өмнө оршиж байсан асар том давст тэнгисийн үлдэгдэл ажээ.
Увс нуурт Тэс, Нарийн, Түргэн, Хархираа, Хөндлөн, Сагил, Боршоо, Хандгайт, Торхилог зэрэг их бага 38 гол цутгана.
Экологи
Увс нуур нь давслаг ихтэй (далайн усныхаас хоёр дахь бага, 18.8 ppt) бөгөөд энэ нь сульфат, натрийн ионуудаас үүдэнэ. Тус нуур нь 10 сараас 5 сар хүртэл хөлдөх бөгөөд зуны цагт гадаргын температур 25°C, ёроолын температур 19°C байдаг.
Увс нуурт ногтруу, галуу, хошуу галуу, бор галуу, ангидаг, шар алаг нугас, улаан хүзүүт болон шунхан шумбуур, гэзэгт шумбуур, 362 төрлийн нүүдлийн шувууд дулааны улиралд ирнэ. Увс нуурын сав газарт 72 төрлийн хөхтөн амьтан байгааг эрдэмтэд тогтоожээ. 29 төрлийн загас байх бөгөөд үүний дотор алтайн сугас (Oreoleuciscus potanini) загас орно.
Увс нуурын ай сав
Увс нуурын ай сав нь Сибирь, Төв Азийн газарзүй-уур амьсгалын зааг дээр байрладаг тул температурын маш их хэлбэлзэлтэй: өвөл −58°C хүрч байхад зун 47°C байх жишээтэй.
Увс аймгийн нутаг дэвсгэр дэх, байгалийн өвөрмөц тогтоц, үзэсгэлэнт газар нутаг болох Түргэний уул, Цагаан шувуут, Торхилог, Тэсийн голын адаг, Алтан элс гэсэн экологийн орчин байгалийн цогцолборын хувьд ялгаатай боловч бие биеэнээсээ төдий л алслагдаагүй газар нутгийг хэсэгчлэн хамарсан 679,6 мянган га газар нутгийг УИХ-ын шийдвэрийг үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газрын 1994 оны есдүгээр тогтоолоор Увс нуурын ай савын дархан цаазат газар болгосон.
Топографийн зургууд
Ангилал:Азийн нуур Ангилал:Азийн шим мандлын нөөц Ангилал:Ази дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Монголын нуур Ангилал:Монгол-Оросын хоорондын хил Ангилал:Оросын нуур Ангилал:Орос дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Увс аймгийн нуур  Ангилал:Монгол дахь Рамсарын ус, намгархаг газар Ангилал:Монголын тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Монгол дахь дэлхийн байгалийн өв
Михаил Булгаков
Михаил Афанасьевич Булгаков (1891 оны 5 сарын 15 -нд Киев хотод төрсөн 1940 оны 3 дугаар сарын 10-нд Москвад нас барсан) нь 20-р зууны эхэн үеийн Оросын үргэлжилсэн үгийн зохиолч, театрын найруулагч юм. Түүний "Мастер Маргарита хоёр" романыг Английн "Таймс" сонин 20-р зууны шилдэг романаар тодруулсан бөгөөд уг зохиолоор хэд хэдэн кино хийсэн байдаг.
Намтар
Михаил Булгаков 1891 оны 5 сарын 15-нд (хуучин тооллоор) тэр үеийн Оросын Хаант Улс, одоогийн Украин улсын Киев хотод Киевийн Шашин Судлалын Академийн профессор Афанасий Иванович Булгаковын (1859—1907) эх гимназийн багш Варвара Михайловна Покровская (1869—1922) нарын ууган хүү болон мэндэлжээ.
9 сарын 28
9 сарын 28 нь Григорийн тооллын жилийн 271 дахь (өндөр жил бол 272 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 94 өдөр үлдэж байна.
Михаил Булгаков
Намтар
Михаил хүү 1901-1904 оны хооронд Киевийн анхны гимназид элсэж, Орос болон Европын уран зохиол, театрыг ихээхэн сонирхож эхэлсэн байна.
1909 онд Михаил Булгаков Киевын нэгдүгээр гимнази төгсөөд Киевын Их сургуулийн анагаах ухааны ангид элссэн байна.
Дэлхийн 1-р дайн дэгдэх үеэр Булгаков Улаан Загалмайн Нийгэмлэгт сайн дураар ажиллаж эмч хийж байлаа. 1913 онд Татьяана Лаппа (1892—1982) гэдэг бүсгүйтэй гэрлэжээ. 1916 онд Киев хотын Их Сургуулийн анагаах ухааны салбарыг онц дүнтэй төгсөж эмч мэргэжилтэй болсон хэдий ч мэргэжлээрээ удаан ажиллаагүй юм. Дараа нь Украйны Цэргийн Армид элсэж, армид эмчээр ажиллаж байгаад Кавказад үлдэн тэндээ сэтгүүлчээр ажиллах болсон байна. 1918 онд Киев хот руу буцаж ирээд арс өнгөний хувийн эмчээр ажилласан байна.
1930 онд Михаил Булгаков Ажилчин залуучуудын төв театрын найруулагчаар ажилласан бөгөөд 1930-1936 онд түүнийг МХАТ буюу Москвагийн урлагийн академик театрт туслах найруулагчаар авч ажлуулсан байна.
1931 онд Булгаков 3 дахь удаагаа Елена Сергеевна Шиловская (1893—1970) гэдэг бүсгүйтэй гэрлэлээ. Түүний 3 дахь эхнэр Елена Шиловская нь түүний алдарт роман болох Мастер Маргарита хоёрын Маргаритагийн дүр гэж үздэг. Амьдарлынхаа сүүлийн 10 жилд Булгаков Мастер Маргарита хоёр роман дээрээ ажилласаар байсан юм. Энэхүү романыг зохиолчыг нас барсаны 26 жилийн дараа 1966 онд анх "Москва" сэтгүүлд хэвлэгдэж түнд алдар нэр авчирсан юм.
Булгаков ЗХУ-ын улс төрийн дэглэмийг хэзээ ч дэмждэгүй байсан.
1940 оны 3 дугаар сарын 10-нд Михаил Булгаков бөөрний удамшлын өвчнөөр таалал төгссөн юм. Түүнийг оршуулах ажиллагаа Зөвлөлтийн зохиолчдын хорооны байранд болсон байна. Түүний бунхан Москва хотын Новодевичье-н оршуулгын газар байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:Либреттист Ангилал:20-р зууны эмч Ангилал:Зэвсэгт хүчний эмч Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Орос хэлээрх утга зохиол Ангилал:ЗХУ-ын утга зохиол Ангилал:Зөвлөлтийн зохиолч Ангилал:Уран зөгнөлт зохиол Ангилал:Шинжлэх ухааны уран зөгнөлт зохиол Ангилал:Драм Ангилал:Өгүүллэг Ангилал:Роман Ангилал:Элэглэл Ангилал:Яруу найрагч эмч Ангилал:Тарас Шевченкогийн нэрэмжит Киевийн Үндэсний Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Москвагийн зохиолч Ангилал:Киевийн уран бүтээлч Ангилал:Оросын Хаант Улсын хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1891 онд төрсөн Ангилал:1940 онд өнгөрсөн
Вопли Видоплясова
Вопли Видоплясова (Воплі Відоплясова) нь Украины рок-хамтлаг юм бөгөөд 1986 онд Киев хотод байгуулагдаж байжээ.
Өмнөх гишүүд
Ангилал:Украины хамтлаг
Узбекистаны хотын жагсаалт
thumb|1. [[Ташкент]] thumb|7. [[Харш (хот)|Харш]]
Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Арианна Фонтана
Арианна Фонтана (Arianna Fontana, 1990 оны дөрөвдүгээр сарын 14-нд Сондрио хотод төрсөн) — Италиийн эмэгтэй шорт трекчин бөгөөд эх орондоо зохиогдсон 2006 оны олимпт 3000 метрийн буухиа уралдаанд хүрэл медаль хүртэж байв. Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний таван мөнгө, гурван хүрэл медальтай.
Холбоос
Ангилал:Италийн шорт трекчин Ангилал:Италийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Италийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2018 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Италийн олимпын оролцогч Ангилал:Шорт трекийн олимпын аварга Ангилал:Шорт трекийн европын аварга Ангилал:Италийн Бүгд Найрамдах Улсын Гавьяаны одон шагналтан (рыцарь) Ангилал:Италичууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Шер Али Хан
Шер Али Хан (1825–1879 оны 2 сарын 21) нь 1863-1866, мөн 1868-1879 он хүртэл төр барьсан, Афганистаны эмир юм. Тэрээр Афганистаны Баракзайн династиг үүсгэсэн Дост Мухаммед Ханы 3 дахь хүү байв.
Тэрээр эцгээ нас барахад хаан ширээг нь залгамжилсан боловч удалгүй ах Мухаммед Афзал Хан нь түүнийг зайлуулж, өөрөө эмир болжээ. Хаан ширээний төлөө тэмцэл эцэстээ Шер Алигийн ялалтаар дуусч, тэрээр 1868 онд буцаж эмирийн суудалд суув. Түүний засаглалын жилүүдэд Афганистан нь Их Британи болон Орос улсуудын зөрчилдөөний талбар болж, аль аль нь нөлөөгөө Афганистанд тогтоохыг хичээж байсан бөгөөд Афганистан улс уг зөрчилдөөнд төвийг сахиж байлаа. Гэвч байдал хурцадсаар 1878 онд Англи-Афганы хоёрдугаар дайн гарав. Британийн хүч Кабулд орж ирэхэд Шер Али Хан нийслэлээ орхин, Орос улс руу дүрвэжээ. Тэрээр хаан ширээгээ өөрийн хүү Мухаммед Якуб Ханaд үлдээгээд Мазар-е Шарифт нас барсан юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Афганистаны эмир Ангилал:19-р зууны ноёрхогч Ангилал:Англи-Афганы хоёрдугаар дайны хүн Ангилал:Афганчууд Ангилал:1825 онд төрсөн Ангилал:1879 онд өнгөрсөн
Баян-Уул сум (Говь-Алтай)
Баян-Уул нь Говь-Алтай аймгийн сум юм. БАЯН-УУЛ СУМ: Говь-Алтай аймгийн Баян-Уул сум 1924 онд байгуулагдсан. Хуучнаар Засагт хан аймгийн Баатар засгийн хошуунд харъяалагдаж байжээ. Засаг захиргааны Алтан гадас, Баянговь, Баянбогд, Баянхайрхан Хүйсийн говь, Чандмана хайрхан гэсэн 6 багтай. Аймгийн баруун хойд хэсэгт, төвөөс 146 км Улаанбаатар хотоос 1147 км зайд байрладаг. Шарга, Жаргалан, Дарви, Хөхморьт сум, Завхан аймгийн Дөрвөлжин, Ховд аймгийн Дарви сумдтай хиллэдэг. Далайн түвшнээс дээш 1500-3000 м өргөгдсөн. Физик газар зүйн хувьд Ургамал газарзүйн мужлалаар Евроазийн хээрийн мужийн Монгол-Алтайн уул хээр, их нууруудын хотгорын цөлөрхөг хээрийн тойрогт хамаарна. Сумын нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ толгод бүхий тал хээр, мал аж ахуй эрхлэхэд тохиромжтой. Хуурайдуу сэрүүн зунтай, өвөлдөө цас ихтэй. Сумын төвд байрлах хөшөө дурсгал: Шадар сайд, баатар жанжин, чин ван Базарвааны түүхэн хөшөөг 2010 онд Улаанбаатар хот дахь нутгийн зөвлөл, сумын иргэдийн хандив хөрөнгөөр залж, хар тугны тахилга үйлдсэн.
Тус сумаас төрсөн алдар цуутнууд
Ангилал:Говь-Алтай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Алтан улсын судар
Алтан улсын судар бол Зүрчид үндэстний байгуулсан Алтан улсын түүхийг багтаасан эмхэтгэл юм. Уг сурвалж бичгийг анх Хубилай хааны эхэн үед Алтан улс, Ляо улсын түүхийг бичих санаачилга гарч байсан. Гэвч Сүн улстай өрнүүлсэн дайн, Ли Таний бослого, Хайду зэрэг монгол ноёдын хаан ширээний төлөөх тэмцэлдээнээс шалтгаалж, удаан хугацаагаар хойшилжээ. Харин Тогоонтөмөр хааны засаглалын тайван жилүүдэд Алтан улс, Ляо улс, Сүн улсын албан түүхийг бичих ажил өрнүүлсэн. Ингээд 1343 онд Тогтох чинсан тэргүүтэй хааны бичгийн хүрээлэнгийн олон бичээч нарын удаан хугацааны ажил нь дууссан.
Бүтэц
Алтан улсын судар нь нийт 135 дэвтэрээс бүрдэх юм. Үүнд:
Холбоотой сэдэв
Ангилал:Монголын түүхийн сурвалж бичиг
Нацагийн Пэрэнлэй
Нацагийн Пэрэнлэй нь БНМАУ-ын АИХ-ын депутат, Сайхан сум, Номгоны сангийн аж ахуйн даргаар ажиллаж байв.МАХН-ын ТХ, БНМАУ-ын СнЗ-ийн тусгай хэвлэл Үнэн сонины сурвалжлагч байв. 1939 онд Дундговь аймгийн Буянт суманд төрсөн. Бага, дунд сургууль, техникум, Намын дээд сургууль төгсчээ.
Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Өлзийтийн (Дундговь) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1939 онд төрсөн
Оскар (1991 оны хөлбөмбөгчин)
Оскар дос Сантос Эмбоаба Жуниор (Oscar dos Santos Emboaba Júnior, 1991 оны есдүгээр сарын 9-нд Сан Пауло мужийн Американа хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Челси болон Бразилын шигшээд тоглодог.
Оскар Бразилын бүрэлдэхүүнд Лондоны олимпод мөнгөн медаль хүртэж байлаа.
Холбоос
Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Сан-Паулу багийн тоглогч Ангилал:Интернасьонал багийн тоглогч Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2013 оны Холбоодын цомд оролцогч Ангилал:Бразилын олимпын оролцогч Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1991 онд төрсөн
Өндөг
Өндөг нь зуйван дугуй хэлбэртэй. Өндөгний шар нь угтаа бол өндөг өөрөө юм. Түнийг бүрхсэн үр хөврөлийн давхаргаас ураг бойждог ажээ. Энэхүү шар нь тэжээл, усны нөөц болно. Өндөг нь өндгөвчөөр дамжихдаа уурган бүрхүүлтэй болж, тэр нь элдэв механик гэмтлээс хамгаалж, бойжиж буй үр хөврөлд нь тэжээлийн болон усны нөөц болж, дараа нь шохойн хальсан доторх зөөлөн давхаргаар бүрхэгддэг. Үүний дараа л шохойн хальс тогтож хатуурна. Хатуу хальс нь нүдэнд үл үзэгдэх нүх сүвээр дүүрэн байдаг тул дотор нь бойжиж буй ураг түүгээр "амьсгалж" байдаг. Хүн төрөлхтөн хоол хүнсэндээ өндгийг өргөнөөр хэрэглэдэг. Нийтлэг хэрэглэгдэх нь гол төлөв шувууны өндөг юм. Тахиа, галуу, нугасны гээд олон төрөл ба бөднө шувууных хамгийн тансаг хэрэглээнд тооцогдох аж. Хамгийн том нь тэмээн хяруулын өндөг. Хэвлээр явагчид болох матар, могой, яст мэлхийн өндөг шувууныхтай найрлагаараа онцын ялгаагүй байдаг ч хүнсэнд хэрэглэхэд оновчтой биш. Өндөгний өнгө, ялангуяа зэрлэг шувууных янз бүр байх ба энэ нь ихэвчлэн өнгөлөн далдлах үүрэгтэй.
Загас, хоёр нутагтан
Эм шувуу өндөг гаргана. Төрөл зүйлээс хамаарч ялгаатай хугацаанд өндгийг дардаг. Нэг өндгөөс нэг дэгдээхий гарна. Нэг удаа гаргах тоо харилцан адилгүй (Кондор 1, саарал алаг 17). Тахиа зэрэг зарим шувуу үр тогтоогүй байсан ч өндөг гаргадаг.
Хальс
Шувууны өндөгний хальс олон янз байдаг. Жишээлбэл:
Өвөгт хар галууных барзгар, шохойжсон байдаг бол тинаму шувууных гялалзсан толигор, нугасных тослог, ус нэвчдэггүй, Казуар шувууных маш олон нүх сүвтэй байна. Шувууны өндөгний хальсан дахь жижиг нүх сүв нь үр хөврөлийг амьсгалах боломжийг олгодог. Тэжээвэр тахианы өндөг 7000 орчим нүх сүвтэй байдаг. Шувууны өндөгний хальс нь кальцийн карбонатыг агуулах бөгөөд энэхүү кальцит бүрхүүл нь өндөг дарах инкубаторын явцад хальсанд ан цав үүсэхээс хамгаалдаг.
Хэлбэр
Шувууны ихэнх өндөг зууван хэлбэртэй, нэг үзүүр нь илүү шовх, нэг нь илүү бөөрөнхий. Энэ нь шувууны булчин нь өндөгний сувгийг агшааж, шовх үзүүр нь ар талдаа үүсч шахаж гаргадагтай холбоотой. Шувууны нисэх чадвар хэлбэрт нөлөөлсөн. Өндөр цохионд үүрлэдэг шувууны өндөг конус маягийн хэлбэртэй бол нүхэнд үүрлэдэг шувууных бараг бөмбөрцөг шахуу байна.
Ангууч
Олон амьтан өндгөөр хооллодог. Жишээлбэл, хар хясаа баригчийн өндгөөр элбэнх, усны булга, далайн халиу, цахлай, хэрээ, үнэг хооллодог. Үен харин нугасны өндөг хулгайлдаг бол могой өндгөөр хооллоход мэргэшсэн. Хөхөө мэтийн зарим шувуу өөр шувууны үүрэнд өндөглөж, өсгүүлэхээр орхидог.
Өндөгний найрлага
Өндөгний химийн найрлагыг авч үзвэл 73,6% нь ус, 13% нь уураг, 12% нь өөх тос, 0.60% нь нүүрс ус, 1% нь кальци, фосфор зэрэг эрдэс бодис байдаг. Өндөгний хамгийн үнэ цэнэтэй зүйл бол шар уураг. Үүнд уураг, өөх тос, эрдэс зэргээс гадна А, В, Е, D аминдэмүүд агуулагдана. Мэдрэлийн болон уураг тархины эд, эсийг лецитин хэмээх чухал бодисоор хангаж өгдөг гол зүйл бол өндөг юм. Чанаж, шарж, бас түүхийгээр хэрэглэсэн ч шингэц сайтай байдаг. Мөн өндөгний уурагт агуулагдах лицозин хэмээх бодис нь хүний бие дэх хортой бичил организмыг устгаж сөнөөдөг.
Үл орлогдох тосны хүчил Омега-3 нь судас хатуурах, зүрхний шигдээс өвчнөөс сэргийлж, хорт хавдарын өсөлтийг сармагжуулах, хорт хавдараас сэргийлэх үйлчилгээ үзүүлж, цусан дах холестрины хэмжээг буруулж, цусны даралтыг тогтворжуулан, мэдрэлийн тогтолцооны хэвийн ажиллагааг хангахад ихээхэн дэмжлэг үзүүлдэг нь эмнэл зүйн судалгаагаар тогтоогдсон байна. Өндөгний холин нь элэг өөхлөхөөс сэргийлэх маш хүчтэй үйлчилгээ үзүүлдэг амин дэмтэй төстэй бодис юм. Холин бие махбодын бодисын солилцоо ялангуяа тосны солилцоонд онцгой ач холбогдолтой. Холин дутагдвал бие махбодид холестрины хуримтлал нэмэгдэх, цусны даралт ихсэх, чихрийн шижин өвчний явж эрчимжих зэрэг сөрөг үр дагавар үүсдэг байна. Өндөг мэдээж их хэмжээний уураг агуулна. Агуулагдах уургийн хэмжээгээрээ 40гр үхрийн мах, 200гр сүүтэй нэг өндөг тэнцэнэ. Гэхдээ давуу тал нь сүү, маханд ихээр агуулагддаг холестрин өндөгөнд байдаггүй юм байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Үржил Ангилал:Амьтны гаралтай бүтээгдэхүүн
Монгол Улсын Ерөнхий Сайдын жагсаалт
Монгол Улсын Ерөнхий Сайд нарын жагсаалт.
Жагсаалт
- Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгч
Гадаад холбоос
Ангилал:Засгийн газрын тэргүүний жагсаалт
Михаил Сергеевич Горбачёв
Михаил Сергеевич Горбачёв (1931 оны 3-р сарын 2-ны өдөр ЗХУ-ын Ставрополийн хязгаарын Привольное тосгонд төрсөн ба 2022 оны 8-р сарын 30 нд Москва хотод нас барсан) -Зөвлөлтийн, Оросын улс төрийн зүтгэлтэн. ЗХУ-ын анхны бөгөөд сүүлчийн Ерөнхийлөгч байсан юм.
Намтар
Эцэг Сергей Андреевич Горбачёв (08.10.1909—22.02.1976) орос, эх Мария Пантелеевна Гопкало (02.04.1911—14.04.1995) украин гаралтай тариачид байжээ. Өвөг эцэг Андрей Моисеевич Горбачёв (1890—1962) 1934 онд хэлмэгдэж Эрхүү муж ид 2 жил цөлөгдөж байсан. Мөн эхийн талын өвөг эцэг Пантелей Ефимович Гопкало (1894—1953) мөн хэлмэгдэж явжээ.
Тэрээр 1950 онд дунд сургуулиа мөнгөн медальтай төгсөж М.Ломоносовын нэрэмжит Москвагийн Их Сургуулийн хуулийн ангид элсээд 1955 онд төгссөн. 1952 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын Коммунист Намын гишүүн болсон. 1955 оноос Коммунист Залуучуудын Эвлэлийн (Комсомол) ажилд идэвхтэй оролцох болжээ. Оюутан ахуйдаа 1953 оны 9 дүгээр сарын 25-нд Москвагийн Их сургуулийн философийн ангийн оюутан Раиса Максимовна (Титоренко, 1932-1999)-тай гэрлэсэн. М.Горбачёв сүүлд 1967 онд Ставрополийн Хөдөө Аж ахуйн дээд сургуулийг “хөдөө аж ахуйн эдийн засагч” мэргэжлээр эчнээгээр сурч дүүргэсэн байна.
Улс төрд
Москвагийн Их Сургуулийг төгсөөд төрөлх Ставрополь хотынхоо Коммунист залуучуудын Эвлэлийн хороонд 1955-1962 онд хэлтийн даргаас нарийн бичгийн дарга хүртэл дэвшиж ажиллажээ. 1962 онд Ставрополийн хязгаарын хамтралын ЗХУКН-ын үүрийн дарга, 1966 оны 9-р сард Ставрополь хотын ЗХУ-ын Коммунист Намын нэгдүгээр нарийн бичгийн даргын албан тушаал хаших болжээ. 1970 онд ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн гишүүнээр сонгогджээ. 1971-1991 онуудад ЗХУ-ын Коммунист Намын Төв Хорооны гишүүн байв. 1978 оны 11 сараас ЗХУ-ын Коммунист Намын Хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн нарийн бичгийн даргын сонгуульт ажил эрхлэх болж нийслэл хот Москвад гэр бүлээрээ амьдрах болов. 1980 оны 10-р сараас 1991 оны 8-р сар хүртэл ЗХУ-ын Коммунист Намын Төв Хорооны гишүүн байв.
1981 онд МАХН-ын 18 дугаар их хуралд ЗХУКН-ын Төв Хорооны гишүүн, нарийн бичгийн дарга М.Горбачёв Зөвлөлтийн төлөөлөгчдийг тэргүүлж Монгол Улсад /БНМАУ/ айлчилж байсан байдаг. Гурван жилийн дараа Ю.Цэдэнбалыг албан тушаалаас зайлуулах ажиллагааны гол хүний нэг гэж үздэг.
ЗХУ-ын удирдагч К.У.Черненко нас барсаны дараа 1985 оны 3-р сарын 11-ний өдөр Коммунист намын ээлжит бус чуулганаар ЗХУ-ын Коммунист намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон.
Зөвлөлт Холбоот Улсын ерөнхийлөгч
1985-1988 онуудад М.Горбачёв дотооддоо "Ил тод байдал" (гласность), "Өөрчлөн байгуулалт" (перестройка) эхлүүлж, гадаад бодлогод эрс өөрчлөлтийг хийж эхэлсэн бөгөөд Афганистанаас цэргээ гаргасан юм. ЗХУ-ын Коммунист Намын 27-р хурлын үеэр 2000 он гэхэд Цөмийн зэвсэггүй нийгэм бүтээн байгуулах Зөвлөлт Оросын хөтөлбөрийг албан ёсоор зарласан байна. Тэрбээр 1988 оны 10-р сарын 1-ний өдөр ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн Тэргүүлэгчдийн Даргаар сонгогдов. 1989 оны 5-р сарын 25-аас 1990 оны 3-р сар хүртэл ЗХУ-ын Дээд Зөвлөлийн даргаар ажиллав. Тэрээр 1990 оны 3-р сарын 15-ны өдөр ЗХУ-ын анхны Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ. М.Горбачёв ЗХУ-ын хамгийн анхны, бас хамгийн сүүлчийн ерөнхийлөгч байлаа. М.Горбачёв "олон ургалт үзлийг" хөгжүүлэх бодлого явуулсны үр дүнд 1990 онд Орост Түүний үед хэвлэл мэдээллийн салбарт төрийн зүгээс хяналт-цензур тогтоохыг хориглосон хууль батлагдсан юм. Түүнчлэн Горбачев Социалист нийгмийн үед улс төрийн шалтганаар хэлмэгдсэн хүмүүсийг цагаатгах нүсэр ажлыг эхлүүлсэн юм.
Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас огцорсон нь
1991 оны 4-р сард Михаил Горбачёв Оросын бүрэлдэхүүнд байсан 10 Бүгд найрамдах орны удирдагчидтай цаашид ЗХУ-ын газар нутгийг хэвээр хадгалан үлдээх Тунхаглалд гарын үсэг зурах тухай зөвшилцөлд гарын үсэг зурсан байна. Уг зөвшилцлийн дагуу 1991 оны 8-р сарын 20-ний өдөр Тунхаглалд гарын үсэг зурах байв. Гэтэл болзсон өдрөөс нэг хоногийн өмнө (1991 оны 8-р сарын 19) М.Горбачёвын хүрээллийн хэд хэдэн сайд улс орон даяар онц байдал (ГКЧП) тогтоож, Горбачёвыг ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхээсээ татгалзаж, өөрийн бүх эрх мэдлээ дэд ерөнхийлөгч Г. Янаевт шилжүүлэхийг шаардав. Улс оронд онц байдал тогтоох шаардлага тавьсан сайд нарын дотор хүчний байгууллагын сайд багтаж байв. М.Горбачев энэ үед Крым дахь "Форос" зусландаа амарч байсан бөгөөд “эсэргүү” сайд нар түүнийг "өвчтэй" байгаа тул "ажил үүргээ биелүүлэх чадамжгүй болсон" гэж зарласан ч Горбачёв албан тушаалаа өгөх шаардлагыг хүлээн авалгүй байсаар 8-р сарын 21-ний өдөр Москвад эргэн ирлээ. 1991 оны 8-р сарын 24-нд М.Горбачёв ЗХУ-ын Коммунист намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын албан тушаалаасаа огцорлоо.
1991 оны 12-р сарын 8-ны өдөр Беларусь дахь Беловежийн Тунхаглалд гарын үсэг зурсны дараа мөн сарын 25-нд М.Горбачёв ЗХУ-ын анхны Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас огцрох шийдвэр гаргаснаа ард түмэндээ телевизээр зарлаж, Оросын Ерөнхийлөгч Борис Ельцинд бүх эрх мэдлээ шилжүүлж ЗХУ-ын Төрийн далбааг Кремлийн оройгоос буулгаж ОХУ-ын далбааг мандуулсан юм.
Төрийн албан тушаалыг орхиод Михаил Горбачёв 1992 оны 1 сард “Горбачёв сан” гэдэг олон нийтийн байгуулага үүсгэв. Горбачёв 1996 оны 4-р сарын 27-ний өдөр “Иргэний хэлэлцүүлэг” хэмээх улс төр олон нийтийн хөдөлгөөний тэргүүнээр сонгогджээ. 1993 онд Горбачёв “Ногоон загалмай” хэмээх олон улсын экологийн байгуулагын даргаар ажиллажээ.
2000 оны 3-р сараас Оросын Социал Демократ намын тэргүүний албан тушаалыг хашив. Үүний зэрэгцээ 2000 оны 5-р сараас "НТВ телевиз" компанийн олон нийтийн зөвлөлийн тэргүүлэгчээр ажиллав.
М.Гобачёв 2017 оны 12-р дугаар сарын 6-нд "РИА Новости"-д өгсөн ярицлагдаа «Владимир Путин өнөөдөр ард түмний дэмжлэг хүлээж буй жинхэнэ удирдагч юм, үүнийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй, тэгээд ч ард түмний санаа бодлыг дагах ёстой" гэжээ.
Зөвлөлтийн, оросын болон гадаадын олон улс төрчид, сэтгүүлчид М.Горбачёвын шинэчлэл, ардчилал, ил тод байдал, хүйтэн дайны төгсгөл, Герман улсыг нэгтгэсэн зэрэгт талархалтай байдаг.
Шагнал
Хоёр Герман нэгдсэний 30 жилийн ойгоор 2020 оны 10 дугаар сарын 3-нд Горбачёвт зориулж Дессау-Рослау хотод (Германы Саксон-Анхальт муж) хөшөө босгосон байна. Уран барималч нь Бернд Гебель.
Бүтээл
Михаил Сергеевич Горбачёв “Өөрчлөн байгуулалт, шинэ сэтгэлгээ манай орон болон дэлхий дахинд” гэдэг ном бичсэн байна.
2014 оны 11 дүгээр сард М.Горбачёвын "Кремлийн дараах амьдрал" нэртэй ном гарчээ.
Хувийн амьдрал
Михаил Горбачёвын гэргий Раиса Макимовна 1999 оны 9-р сарын 20 өдөр Германы Мюнстер хотын эмнэлэгт эмчилгээ хийлгэж байгаад нас баржээ. Горбачёв нэг охин, хоёр зээ охинтой.
Цахим холбоос
Ангилал:ЗХУ-ын намын дарга Ангилал:ЗХУ-ын төрийн тэргүүн Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын улс төрийн товчооны гишүүн Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын төв хорооны нарийн бичгийн дарга Ангилал:ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн Ангилал:Энхтайвны Нобелийн шагналтан Ангилал:Гэгээн Андрей одон шагналтан Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (ЗХУ) Ангилал:Лениний одон шагналтан Ангилал:Октябрийн хувьсгалын одон шагналтан Ангилал:Хүндэт Тэмдэг одон шагналтан Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (их загалмайн тусгай зэрэглэл) Ангилал:Францын Урлаг ба Утга Зохиолын одон шагналтан‎ (командлагч)‎ Ангилал:Цагаан Арслан одон шагналтан Ангилал:Эрх чөлөөний одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Вилхелмийн нэрэмжит Вестфалены Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Мадридын автономит их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Берлиний хүндэт иргэн Ангилал:Дублины хүндэт иргэн Ангилал:Абердины хүндэт иргэн Ангилал:Германы эргэн нэгдэлтийн хүн Ангилал:Зөвлөлтийн улс төрч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1931 онд төрсөн Ангилал:2022 онд өнгөрсөн
9 сарын 29
9 сарын 29 нь Григорийн тооллын жилийн 272 дахь (өндөр жил бол 273 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 93 өдөр үлдэж байна.
Тагнын нуруу
Тагнын нуруу нь Тува, Монголын хилийн дагуу байдаг нуруу юм. Зүүн, баруун хоёр хэсгээс бүрдэнэ. Тагнын нурууны уулсын дундаж өндөр нь 2500- байна. Урт нь ойролцоогоор 300 км.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Оросын нуруу Ангилал:Монгол-Оросын хоорондын хил
Бээжин
Сүүлийн жилүүдэд Бээжин хотын хүн амын тоо огцом өсч байгаа. 1953 онд 2.8 сая, 1982 онд 9.2 сая, 2000 онд 13.6 сая хүн амтай байсан бол 2010 онд 19.6 сая, 2020 оны БНХАУ-ын 7 дахь үндэсний тооллогоор 21.893 сая оршин суугчтай болоод байгаа ажээ. Энэ нь улсдаа Шанхайн дараа, дэлхийд эхний 10-т багтах үзүүлэлт юм.
Нэр
Дээрх орчин цагийн нэрийг олохоосоо өмнө олон нэртэй байсан. Улсын нийслэл болсон X зуунаас эхлэн тоочъё. 938 оноос Кидан Улсын 南京 Нань-жин «өмнөд нийслэл», 1122 оноос цөөхөн жил Сүн улсын 燕山 Янь-шан, 1153 оноос Алтан улсын 中都 Жүндү «дунд нийслэл», 1271 оноос Юань улсын 大都 Да-ду «их балгас/нийслэл» (монголчуудын хувьд Дайду ). Энэ үед алдарт аялагч Марко Поло хотын нэрийг Cambuluc (магадгүй «хан балгас») гэж тэмдэглэсэн байдаг. Дээрх нэрс цөм хятад ханзынх тул шууд үнэмшихэд бас л бэрх юм. 1368 оноос 北平 Бэй-пин «умардын амар түвшин», 1403 оноос одоогийнхоо нэрийг Мин улс, Чин улсын үеийг дамжин, 1928 оноос ДИУ-ын үед дахин Бэйпин нэртэй болсон бол эцэстээ 1949 оноос БНХАУ байгуулагдахад одоогийнхоо Бээжин нэрийг эргэн авсан байна.
Төмөр зам
Бээжин мэдээж Хятадын төмөр замын сүлжээний зангилгаа юм. Бээжингээс Шанхай, Гуанжоу, Хонконг, Харбин, Өвөр Монголын Бугат, Циньхуандао, Чэндэ, Юаньпин хүрэх 8 үндсэн чиглэл байдаг. Мөн саяхнаас хурдны төмөр замтай болсон. 2011 онд Бээжин-Шанхай, 2008 онд Бээжин-Тяньжин чиглэл нээгджээ.
Бээжин хотод төмөр замын 40 өртөө байна. 2010 онд 7 сард төв өртөөнд (1959 онд баригдсан) нь өдөртөө 173, баруун өртөөнд (1996 оных) 232 галт тэрэг, хурдны замын өмнөд өртөөнд (2008 оных) 163 галт тэрэг хүлээн авсан байна. 1909 онд баригдаж, 2009 онд өргөтгөгдсөн умард өртөөнд энэ тоо харин 22 байна.
Бээжингээс төмөр замаар дотоодын томоохон ямар ч хот руу очих боломжтой. Монгол, Орос, Вьетнам, Умард Солонгос руу зорчих олон улсын зорчигч тээврийн үйлчилгээ бий. Зорчигчийн тоо чиглэлээсээ хамаараад янз бүр байдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Хятадын төрд шууд захирагдах хот Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Гитар
Гитар (Guitar) бол нэгэн төрлийн хөгжмийн зэмсэг бөгөөд эрт цагаас өдийг хүртэл өөрчлөгдөн уламжлагдаж ирсэн бөгөөд хөгжмийн олон хэлбэрийг бий болгосоон. Гитар нь ерөнхийдөө 6 утастай байдаг боловч 4, 7, 10, 12 утастай гитарын төрлүүд бий.
Гитар хөгжмийг блюз, каунтри, фламэнко, рок болон попын олон урсгалаас олж сонсож, таньж болно. 20-р зуунд цахилгаан гитар бүтээсэн нь хөгжмийн урлагийн түүхэн асар том хувьсал шинэчлэл хийсэн гэж үздэг. Тийм ч утгаараа 20-р зууны хамгийн шилдэг хөгжмийн зэмсэг болж чадсан бизээ.
Уламжлалт буюу жинхэнэ гитар маань дараах хэсгүүдээс бүтдэг. Нилээд хэдэн төрлийн мод, амьтны ходоодоор хийсэн утас, эсвэл нийлэг, металл утаснуудаас бүрддэг. Гитар хөгжмийг хийх, засах нь тун амархан.
Цахилгаан гитар гарч ирэхээс өмнө гитарыг нийлэг материалаар хийдэг байсан. Мөн төвөгтэй том хүзүү, модон нүүр, модон ар, хурц ирмэг, их бие нь ерөнхийдөө хотгор барихад эвгүй байдаг байсан. Гитар болон түүнтэй төстэй хөгжмийн зэмсэгүүдийг ойролцоогоор 5000 жилийн настай гэж үздэг. 6 утастай буюу сонгодог гитарыг анх Испанид үүссэн гэдэг боловч үүнтэй төстэй олон түүх өдийг хүртэл оршин тогтносоор байна. Хамгийн гол нь Испанид үүссэн хэмээх түүх өдийг хүртэлх түүхүүдээс үнэнд илүү ойртох түүх болохоор энэхүү нэр хүндтэй нэрийг өөрийн болгож чадсан юм. Европын бусад бүхий л утаст хөгжмийн зэмсэгүүдэд гитарын ул мөр хадгалагдсаар ирсэн байдаг. Мөн дундад ази, Энэтхэг зэрэг улсуудын эртний хөгжмийн зэмсэгүүдээс гитар хөгжмийн олон төст талыг олж болдог юм. Мөн Иранчуудын гитартай төстэй хөгжмийн зэмсэгийг сэтар гэж нэрлэдэг бол мөн Энэтхэгийн хөгжмийн зэмсэгийг Ситар хэмээн нэрлэдэг байна. Орчин цагийн гитар хэмээх үг нь Англи нэр бөгөөд Испанийн guitarra хэмээх үгнээс гаралтай бөгөөд энэхүү үг нь арабын qitara, Латин хэлний cithara хэмээн үгнүүдээс гаралтай. Зарим тохиолдолд грекын kithara, Персын sihtar хэмээх үгнээс үүсэлтэй ч гэж үздэг. Sihtar гэдэг нь Энэтхэгийн уламжлал эртний хөгжмийн зэмсэгүүдийн нэг юм. 9-р зууны үеийн Каролингиан Псалтэр хэмээх зурган дээр гитартай тун төстэй хөгжмийн зэмсэг барьсан байдаг. Испанид 15-16-р зууны үед гитар хөгжим үүссэн гэж үздэг. Түүнтэй нэгэн адилаар гитартай төстэй олон хөгмжийн зэмсэгүүд үүссэн байдаг. Гитар хөгжим өдийг хүртэл тэднээс хэлбэр дүрс, дугаралтын онцлогоороо ялгаран үлдэж чадсан юм. Пийпаа хэмээх хөгжмийн зэмсэг нь хэлбэрийн хувьд гитартай тун төстэй. Энэ зэмсэг нь орчин цагийн гитартай тун адилхан бөгөөд зарим хүмүүс гитар байна гэж андуурдаг. Испаний 1576 оны нэгэн хэвлэлд гитар хэмээх хөгжмийн зэмсэг үүссэн талаар бичсэн нь олдсон байна. Гитар нь Испани үндэсний хөгжим гэж хэлэхэд тун хэцүү. Яагаад гэвэл Европын болон Арабын зарим улсуудын үндэсний хөгжмийн зэмсэгүүдээс ялгараад байх том онцлог байдаггүй. Тэхээр гитар хэмээх хөгжим тодорхой өөрийн гэсэн үүссэн нутаггүй байх нь. Магадгүй гитар хөгжим бусад олон утаст хөгжмийн зэмсэгүүдийн нэгдэл болж олон улс даяар мэддэг болсон хамгийн гайхалтай хөгжмийн зэмсэг ч байж болох юм
Ангилал:Ардын хөгжим  Ангилал:Чавхдаст хөгжмийн зэмсэг Ангилал:Татах хөгжмийн зэмсэг
Thread
Thread нь CPU ашиглалтын суурь нэг нэгж нь юм. Энэ нь Thread ID, Program counter, регистерүүд, болон стак-аас бүрддэг. Thread нь мөн адилхан процессд хуваарьлагдсан Thread –үүдтэйгээ код-ын хэсгээ, өгөгдлийн хэсэг ба бусад үйлдлийн системын нөөцүүдийг(Жишээ нь: Файлыг нээх болон сигнал) дундаа хэрэглэн ажилладаг. Уламжлалт процесс нь удирдлагын ганц thread-ээс бүрддэг. Tf процесс нь олон тооны удирдлагын thread –ээс бүрддэг бөгөөд энэ нь нэгээс илүү үйлдлийг тухайн мөчид гүйцэтгэж чаддаг. Зураг 4.1д уламжлалт 1 thread-тэй процесс болон олон thread бүхий процессын ялгааг харуулав.
Санаа Орчин үеийн desktop PC –н дээр ажиллаж байгаа олон програм хангамжийн багц нь олон thread –тэй. Аппликэйшн нь ихэвчилэн тусдаа процессууд хэд хэдэн удирлагын thread –ээс бүрдсэн хэлбэртэй хэвшүүлэгдсэн байдаг. Вэб хөтчөөр жишээ авбал үүний нэг thread нь текст эсвэл зургыг дэлгэцэн дээр харуулах харин тэр үед нөгөө thread нь сүлжээнээс өгөгдлийг хүлээн авдаг байж болно. Үгийг харуулж буй процесс нь график дүрсийг харуулж байгаа нэг процесс өөр ба хэрэглэгчийн оруулсан товчлуур дарагдах үед хариу өгөх нэг thread мөн 3 дахь thread нь үсэглэлт болон дүрмийн алдааг шалгах шалгалтыг цаана нь явуулах бүтэцтэй бас байж болно.
Ерөнхий ойлголт
Thread нь CPU ашиглалтын суурь нэг нэгж нь юм. Энэ нь Thread ID, Program counter, регистерүүд, болон стак-аас бүрддэг. Thread нь мөн адилхан процессд хуваарьлагдсан Thread –үүдтэйгээ код-ын хэсгээ, өгөгдлийн хэсэг ба бусад үйлдлийн системын нөөцүүдийг(Жишээ нь: Файлыг нээх болон сигнал) дундаа хэрэглэн ажилладаг. Уламжлалт процесс нь удирдлагын ганц thread-ээс бүрддэг. Tf процесс нь олон тооны удирдлагын thread –ээс бүрддэг бөгөөд энэ нь нэгээс илүү үйлдлийг тухайн мөчид гүйцэтгэж чаддаг. Зураг 4.1д уламжлалт 1 thread-тэй процесс болон олон thread бүхий процессын ялгааг харуулав.
Орчин үеийн desktop PC –н дээр ажиллаж байгаа олон програм хангамжийн багц нь олон thread –тэй. Аппликэйшн нь ихэвчилэн тусдаа процессууд хэд хэдэн удирлагын thread –ээс бүрдсэн хэлбэртэй хэвшүүлэгдсэн байдаг. Вэб хөтчөөр жишээ авбал үүний нэг thread нь текст эсвэл зургыг дэлгэцэн дээр харуулах харин тэр үед нөгөө thread нь сүлжээнээс өгөгдлийг хүлээн авдаг байж болно. Үгийг харуулж буй процесс нь график дүрсийг харуулж байгаа нэг процесс өөр ба хэрэглэгчийн оруулсан товчлуур дарагдах үед хариу өгөх нэг thread мөн 3 дахь thread нь үсэглэлт болон дүрмийн алдааг шалгах шалгалтыг цаана нь явуулах бүтэцтэй бас байж болно.
Тодорхой нөхцөл байдлуудад нэг аппликэйшн нэг ажлыг хэд хэдэн удаа гүйцэтгэх шаардлагатай байж болно. Жишээ нь: Вэб сэрвэр нь хэрэглэгчийн web хуудас, зурагнууд, дуу, гэх мэт зүйлүүдийг үзэхийг хүссэн хүсэлтэнд зөвшөөрөх гэх мэт. Завгүй вэб сервэрүүд нь магад хэд хэдэн хэрэглэгчид зэрэг үүнлүү хандаж байж болно. Хэрэв энэ үед вэб сервер нь уламжлалт нэг thread-тэй процесс ашиглаж байвал энэ нь тухайн агшинд зөвхөн нэг л хэрэглэчид үйлчилж чадна. Бусад хэрэглэгчдийн хүсэлтийнхээ үйлчилгээг авах хугацаа үүнээс хамаараад маш их байж болно.
Нэг шийдэх арга нь тусдаа нэг зөвхөн хүсэлт авдаг процесс сервер дээр байлгах шийдэл байна. Хэрэв сервер нь хүсэлт хүлээн авсан тохиолдолд, сервер нь энэ хүсэлтэд тусдаа бие даасан процесс бий болгож байна гэсэн үг. Үнэндээ энэ процесс үүсгэлт нь Thread түгээмэл хэрэглэгдэж эхлэхээс өмнө нийтлэг байсан зүйл. Процесс бий болгох нь хугацаа зарцуулалт болон нөөц хэрэглэлтийн хувьд өндөр. Хэрэв шинэ процесс нь өмнө нь байсан процесс-тойгоо адил зүйлийг хийдэг бол яагаад заавал энэ бүх тогтмол зардалыг (нөөц, хугацаа) байлгах хэрэгтэй гэж? Үүнээс нэг процесс нь олон thread ашигладаг бол илүү үр дүнтэй, ашигтай гэсэн ойлголт гарч ирсэн. Энэ хандлага нь вэб серверийн процессыг мультитрэйд болгоно. Сервер нь тусдаа хэрэглэгчийн хүсэлтүүдийг сонгох thread –ыг бий болгох ба хэрэв хүсэлт хийгдсэн тохиолдолд өөр процесс үүсгэж байснаас илүүтэйгээр сервер нь энэ хүсэлтэд үйлчлэх шинэ thread бий болгоно гэсэн үг.
Thread нь мөн зайн дуудлагын техникт (Remote procedure call (RPC)-д чухал үүрэгтэй. RPC нь дотоод процессуудын харилцааг бий болгох боломжийг энгийн функц эсвэл горимын дуудлагуудтай адил харилцааны механизмын тусламжтай хангадаг.
Ерөнхийдөө RPC серверүүд нь multithread байдаг. Хэрэв сервер нь мессеж хүлээн авсан тохиолдолд энэ нь мессежүүдэд тусдаа thread үүсгэн үйлчилдэг. Энэ нь серверийг хэд хэдэн хүсэлтэд нэгэн зэрэг үйлчлэх боломжийг олгодог. JAVA RMI систем нь бас төстэй ажилладаг.
Эцэст нь олон үйлдлийн системүүдийн кернелүүд нь одоо multithread хэлбэртэй болсон. Хэд хэдэн thread –үүд нь kernel-д үйл ажиллагаагаа явуулдаг ба thread болгон тодорхой үйлдлийг гүйцэтгэж байдаг. Жишээ нь төхөөрөмжийн зохицуулалт болон тасалдлын зохицуулалт зэрэг. Жишээ нь : Solaris нь тодорхой хүрээний thread –үүдийг тасалдлыг зохицуулахад бий болгодог. Linux нь системийн чөлөөтэй санах ойг удирдахын тулд кернел thread –ын хэрэглэдэг.
Ашиг тус
Multithread бүхий програмчлалыг ашигласнаар бий болох давуу талыг 4 том ангилалуудад хувааж болдог.
1. Хариу үйлдэл. Multithread-ыг зохицож ажиллах програмд ашигласнаар энэ нь программын нэг хэсэг нь блоклогдсон эсвэл ямар нэгэн урт үйлдлийг гүйцэтгэж байвал үргэлжлүүлэн ажиллуулах боломжийг олгодог. Ингэснээр хэрэглэчид үзүүлэх хариу үйдлийг хурдасгаж байна. Жишээ нь: Multithread бүхий web browser нь хэрэглэгчийн харилцан үйлчлэлийг нэг thread биелүүлж байх үед зураг нь өөр thread –д хуулагдаж байх боломжийг олгож чадна.
2.  Нөөц хуваарилалт. Default үедээ, thread –үүд нь санах ой болон нөөцөө аль процессд хуваарилагдсан түүнтэйгээ хуваан дундаа хэрэглэдэг. Код болон өгөгдлийг хуваалцаж дундаа хэрэглэхийн ашигтай тал нь аппликэйшныг хэд хэдэн Thread үүдийг үйл ажиллагаагаа адилхан хаягын зайнд биелүүлэх боломжийг олгодог.
3.  Хэмнэлт.  Санах ой болон нөөц ашиглалтыг бодож үзвэл олон тооны процессыг даах чадвартай PC –тэй байхын тулд мөнгө өртөг их үрэх шаардлагатай болно. Thread –ын хувьд энэ нь зөвхөн аль процессд хуваарилагдсан байна тэр процесстойгоо нөөцөө хуваан эзэмшдэг.Thread үүсгэх болон хооронд нь шилжих нь илүү хэмнэлттэй. Нэмэлт зардлуудыг хооронд ялгааг тийм их байхгүй ч процесс бий болгох үйл явц нь thread үүсгэснээс илүү тэй цаг үрсэн асуудал. Жишээ нь : Solaris –ын хувьд Процесс үүсгэх нь thread үүсгэснээс 30 хувь удаан байдаг. Утга солилцох нь ойролцоогоор 5 дахин удаан байдаг.
4.  Multi процессор архитектурын хэрэглээ. Multithread-ын давуу тал тухайн хэрэглэж байгаа систем нь Multiprocessor архитектуртай бол үүний бүтээмж илүү ихэснэ. Процессууд дээр паралеллаар thread үүд нь зэрэг ажиллаж болох болохоор ийм боломжийг олгодог. 1 thread –тэй процесс нь CPU-ны тооноос үл хамааран зөвхөн нэг CPU н дээр ачааллагдаж чадна. Олон CPU-тэй системд Multi-Thread хэрэглэх нь бүтээмжийг ихэсгэнэ.
Multi-Thread моделууд
Бидний одоог хүртэл Thread –ын ярилцсан сэдэв нь ерөнхий ойлголтуудыг зөвхөн ярьсан. Гэвч thread –ын дэмжлэгийн түвшин хэрэглэгчийн түвшинд буюу хэрэглэгчийн thread аль эсвэл кернел-ийн дэмжлэг буюу кернел thread гэж байдаг. Хэрэглэгчийн кернел нь кернелийн дээд түвшинд дэмжигдэж ажилладаг ба кернелийн тусламжгүй удирдагдаж байдаг бол Кернел thread нь шууд үйлдлийн системээр удирдагдаж байдаг. Өнөө үеийн үйлдлийн системүүд болох Windows XP, Linux, Mac OS X, Solaris болон Tru64 UNIX(хуучраан Digital UNIX) гэх мэт үйлдлийн системүүд нь кернел thread –үүдийн дэмжин ажилладаг.
Эцсийн дүнд хэрэглэгчийн кернел thread болн кернелийн thread –ын хооронд харилцаа заавал байх ёстойг анхаарах хэрэгтэй. Энэ хэсэгт бид энэ холбоог тогтоож болох нийтлэг 3 аргуудаас үзнэ.
Олноос нэгрүү модел
Олноос нэгрүү моделд (Зураг 4,2)  олон хэрэглэгчийн түвшиний thread –үүд нэг кернелрүү гэсэн зураглалыг харуулсан байна. Thread удирдлага нь хэрэглийн хэсэгт байгаа сангаар удирдагдана. Тийм учраас энэ нь үр дүнтэй; Гэвч хэрэв thread блок хийх үйлдэл гүйцэтгэвэл процесс бүхэлдээ блоклогдоно.
Мөн тухайн агшинд зөвхөн нэг л thread кернелрүү хандалт хийж чадна, олон thread –үүд multiprocess –ын үед паралелль-аар зэрэг гүйцэтгэгдэж чадахгүй. Green threads – Solaris-д энэ моделыг хэрэглэдэг ийм сан идэвхитэй байдаг. GNU-ын хувьд Portable threads.
1-ээс 1 рүү модел
Зураг 4.3т хэрэглэгчийн thread болгон кернел thread тэй холбогдосон байгааг харж болж байна. Энэ нь илүү зэрэг гүйцэтгэх боложийг нэг thread нь блок үйлдлийг гүйцэтгэж байхад нөгөө thread гүйцэгтэх боломжтой учир өмнөх олноос нэгрүү гэсэн моделыг бодвол олгож байна. Энэ нь мөн Multiprocessor үед thread –үүдийг параллелиар ажиллах боломжийг олгож байна.
Энэ моделын нэг дутагдалтай гэж хэлж болохор тал нь хэрэглэгчийн thread үүсэхдээ заавал кернелийн thread тэй харгалзаж байх ёстой. Яагаад гээвэл кернелийн thread үүсгэх нь програмын ажиллагаанд ачаалал үүсгэх боломжтой. Ихэнхидээ энэ моделыг суурьлуулахдаа үйлдлийн систем дэмжиж байгаа thread үүдээр хязгаарлагддаг. Linux болон Windows үйлдлийн системүүд нь энэ нэгээс нэг моделыг хэрэгжүүлдэг.
Олноос олон модел
Зураг 4.4 дээр олон хэрэглэгчийн түвшиний thread –үүдийг жижиглэн эсвэл кернелийн thread –үүдийн тоотой адил болгож мультиплекс хийж байна. Кернелийн thread –үүдийн тоонууд нь тодорхой програм болон тодорхой системийн хувьд тодорхойлон заагдсан байж болдог. Програм нь магадгүй multiprocessor үед uniprocess үеэсээ илүү олон kernel thread болгон хуваарилагдсан байж болно. Олноос нэгрүү гэсэн модел нь хөгжүүлэгчийг өөрийн хүссэнэээрээ хэдэн ч хэрэлэгчийн thread үүсгэж болж байсан ба энэ үед жинхэнэ зэрэг ажиллагаа биелэгдээгүй. Учир нь Кернел нь тухайн агшинд нэгхэн thread хуваарилаж чадна. Харин нэгээс нэг гэсэн модел нь илүү зэрэг ажиллаж боломжийг бий болгодог боловч хөгжүүлэгч хэтэрхий их thread програмд үүсгэхгүй байх тал дээр анхаарах ёстой (магадгүй зарим тохиолдолд хэдийг бий болгож тал дээр хязгаар байдаг). Олноос олон модел нь эдгээр сул талуудын алийг нь ч агуулаагүй ба хөгжүүлэгч нь шаардлагатай хэдэн ч хэрэглэгийн thread үүсгэж болно нэмээд холбоотой thread kernel нь multiprocessor-т паралеллиар ажиллаж чадна. Үүнчлэн thread нь блок систем үйлдэл хийсэн тохиолдолд кернел нь өөр thread –ийг ажиллахаар хуваарилаж чадна.
Мөн хэрэглэгчийн түвшиний thread үүдийг кернелрүү multiplex хийдэг энэ нөхцөлийг хааяаа 2 түвшинт модел гэж тодорхойлж болдог ба үйлдлийн системээр дэмжигддэг IRIX, HP-UX мөн TRU64 UNIX гэх мэт. Solaris нь Solaris –өөс өмнөх үеүүдэд 2 түвшинд дэмждэг. Гэвч Solaris 9өөс эхлэн үйлдлийн систем нь 1-ээс 1 моделыг ашигладаг болсон.
Thread сангууд
Thread сан нь програмчид thread –ыг үүсгэх болон удирдахад зориулсан API –аар хангадаг. Thread сан суурьшуулах 2 гол замууд байдаг. Эхний арга зам нь санг хэрэглэгчийн зайд ямар ч кернелийн дэмжлэггүй олгох. Бүх код болон өгөгдлийн бүтэц нь хэрэглэгчийн хэсэгт байгаа санд зориулагдсан. Энэ нь юу гэсэн үг гэхээр сангаас функц дуудах нь хэрэглэгийн хэсгээс дотоод функц дуудна гэсэн үг тэгэхээр системээс дуудалт хийхгүй гэсэн үг.
2 дахь арга нь үйлдлийн системээр шууд дэмжигддэг кернелийн түвшиний сан суурьлуулах. Энэ нөхцөлд сангын код болон өгөгдлийн бүтцүүд нь кернелийн зайнд байрлана гэсэн үг. API –д байгаа санд зориулсан фунзц дуудалт нь ерөнхийдөө кернелрүү систем дуудлага хийж таардаг.
3 гол өнөө үед хэрэглэгдэж байгаа thread сангууд : 1. POSIX Pthreads, 2. Wind32, болон 3. Java. Pthreads буюу POSIX стандартын thread өргөтгөл хэрэглэгч болон кернел түвшиний сангуудад түгээгдсэн байдаг. Win32 thread нь кернел түвшиний Windows үйлдлийн систем дээр хэрэглэгддэг сан. Java thread API нь thread үүсгэлт болон удирдлага, тохируулгыг шууд жава програмаас хий боломжийг олгодог. Гэвч ихэнхидээ JVM нь хостын үйлдлийн систем дээр ажилладаг болохоор Java thread API нь ерөнхийдөө хостын системд байгаа байгаа thread сангуудыг ашиглан суурьлагддаг. Энэ нь Windows системд, java thread –үүд нь Win32 ашиглаж суурьлагдана гэсэн үг unix болон linux нь голцуу Pthreads- ыг ашигладаг.
Энэ хэсгийн үлдсэн хэсэгт энэ гурван thread сангууд дээрхи ерөнхий thread үүсгэлтийн талаар бичигдэх болно. Бид дүрстэй жишээгээр бидний мэдэх нэмэх функцаар сөрөг биш тоог thread үүдэд яаж хувааж хийдгийг харцгаая
Жишээ нь. Хэрэв N=5 байсан бол энэ функц нь 0 –оос 5 хүртэлх тооны нийлбэрийг илэрхийлнэ гэсэн үг ба энэ 15 гэсэн үг. Эдгээр 3 програм нь аль аль нь коммандын мөрийн дээд талд хэрэгжинэ гэсэн үг цаашлаад хэрэв хэрэглэгч 8 гэж оруувбал 0-оос 8 хүртэлх тооны нийлбэр нь гаралтанд гарна гэсэн үг.
Pthreads
Pthreads нь POSIX стандартыг илэрхийлж байгаа ба (IEE 1003.1c) API-г thread үүсгэх болон синхрончилж байгаа гэдгийг тодорхойлж байгаа. Энэ нь thread –ын шинж чанарыг тодорхойлж байгаа ба суурьлуулалт бол биш. Үйлдлийн системийн хийх ч нь өөрөө шинж чанарыг өөрийн хүссэнээрээ суурьлуулж болно. Олон тооны системүүд Pthreads –ын шинж чанарыг хэрэглэдэг. Жишээ нь Solaris, Linux, Mac OS, мөн Tru64UNIX. Shareware суурьлуулалт нь windows үйлдлийн системүүдэд зориулагдан public domain үүд дээр мөн байдаг.
4.6 зураг дээр байгаа С прорам нь ерөнхий Pthreads API-г ашиглан эерэг бүхэл тоон нийлбэрийг тусдаа thread дээр олдог multithread програмыг хэрхэн хийх талаар харуулсан байна. Pthread прогамд тусдаа thread үүд нь тодорхой функцээр эхэлдэг. Зураг 4,6д энэ бол Runner функц. Энэ прорам нь эхлэх үед удирдлагын нэг thread нь main д эхлэнэ. Хэсэг суурьлуулалтын дараа Main0 нь runner функц дээр байгаа удирдлагыг эхлүүлэх 2дахь thread ыг үүсгэнэ. Thread үүд нь глобал өгөгдөл нэмэгдэлтийг ашиглана.
int sum; /* this data is shared by the thread(s) */
void *runner(void *param); /* the thread */
int main(int argc, char *argv[])
{
pthread.attr_t attr; /* set of thread attributes */
if (argc != 2) {
fprintf(stderr,"usage: a.out \n");
return -1;
}
fprintf(stderr,"%d must be >= 0\n",atoi(argv[1]));
/* get the default attributes */
/* create the thread */
pthread^create(&tid,&attr,runner,argv[1]);
/* wait for the thread to exit */
pthread_join (tid, NULL) ;
printf("sum = %d\n",sum);
/* The thread will begin control in this function */
void *runner(void *param)
sum = 0;
for (i = 1; i <= upper; i
sum += i;
pthread_exit (0) ;
Figure 4.6 Multithreaded C program using the Pthreads API.
Энэ програмыг илүү дотроос нь харж үзье. Бүх PThreads программууд нь pthreads.h гэсэн толгой файлд агуулагдаж байх ёстой. Pthread.t гэсэн илэрхийлэл нь бидний үүсгэх гэж байгаа thread ын шинж тэмдэгийг зарлаж өгч байна. Thread бүр нь өөрийн гэсэн онцлогтой, stack хэмжээ болон хуваарийн мэдээлэл гэх мэт. Pthread_attr_t attr гэсэн зарлалт нь thread –ын онцлогыг зарлаж байна. Бид онцлог шинж чанарыг нь pthread_attr_initC&attr гэсэн функц зааж өгнө. Яагаад гэвэл бид ямар ч шинж чанарыг тодорхой байдлаар зааж өгөөгүй ба бид цаанаасаа өгсөн default утгыг нь хэрэглэж байгаа. 5-р бүлэгт бид Pthreads ын API –аар өгөгдсөн зарим нэг шинж чанарыг хуваарьлалтыг үзэх болно. Тусдаа thread нь pthread_create гэсэн функцд үүснэ. Нэмээд thread-ын тодорхойлолтыг дамжуулах thread ын шинж чанар мэдээллийг дамжуулахад хэрэглэнэ. Runner дээр нэмээд шинэ thread ачааллаж эхлэх функцын нэрийг тодорхойлж өгнө. Эцэст нь бид command line дээр өгөгдсөн бүхэл тоон утгыг дамжуулна.
Энэ нөхцөлд програм нь 2 thread –тэй байна эхний (эцэг) thread нь main дотор нэмэгч thread (хүү) нь нэмэх үйлдлээ runner функц дотор биелүүлж байна. Нэмэгч thread ыг үүсгэсний дараа эцэг thread нь нэмэгч thread –ыг үйлдлээ хийж дуусахыг pthread_join функцыг дуудсанаар хүлээнэ. Нэмэгч thread нь pthreads.exit функцыг дуудсан үепээ биелэгдэж дуусна. Нэмэгч thread биелэгдэж дууссаны дараа буцаж ирэх үед эцэг thread нь өгөгдлийн нийлбэрийг гаралтанд гаргана.
==Win32 thread=
Win32 ашиглаж thread үүсгэх аргагчлал нь pthread аргачлалтай хэд хэдэн замаараа адилхан. Бид C програм дээр Win32 thread API –г зураг 4,7д харуулна.
Бид windows.h гэсэн толгой файлыг Win32 API ашиглаж байгаа тохиолдолд зарлах ёстойг санах ёстой.
4.6 Зурагт харуулсан Pthread –ын хувилбартай адил өгөгдөл нь тусдаа thread үүд дээр shared буюу хамтран эзэмшиж байна энэ нөхцөлд Sum нь глобалаар зарлагдана (DWORD өгөгдлийн төрөл нь unsigned 32-bit integer урттай). Бид мөн өөр thread дээр гүйцэтгэгдэж байгаа Summation функцыг тодорхойлж өгнө. Энэ функц нь pointer –оос void руу дамжуулагдсан. Win32 үүнийг LPVOID гэж тодорхойлдог. Энэ функцыг гүйцэтгэж байгаа thread нь глобал өгөгдлийн Sum –ын утгаыг 0-оос summation0 руу дамжигдсан ирсэн параметр хүртэлх тооны нийлбэрээр тодорхойлогдоно.
Win32 API дээр үүсгэгдсэн thread үүд нь Pthreads-тэй адилхан CreateThreadO функцыг ашигладаг ба thread –ын бүлэг өгөгдлүүд нь энэ функцыг ашиглан дамжуулагдана. Энэ өгөгдлүүд буюу шинж чанар дотор нь хамгаалалтын мэдээ, stack –ын хэмжээ мөн thread нь зогсоо төлвөөс эхлэхийг илэрхийлсэн битүүдээс тогтоно. Энэ програмд бид эдгээр өгөгдлүүдийг default утгуудыг хэрэглэх ба энэ нь thread –ын зогсоо төлвөөс эхлүүлэхээр тохируулагдааагүй ба үүний оронд CPU дараалал дээр ачааллагдаж болдог байхаар тохируулагдсан байдаг. Нэмэгч thread нь нэгэнт үүссэн тохиолдолд эцэг Sum –ын өгөгдлийг гаргахаас өмнө үүнийг биелэж дуустал заавал хүлээх ёстой. 4.6 зурагт байсан pthread программыг эргэн санацгаая. Үүний эцэг thread нь Summation thread –ыг pthread_join нөхцөлийг ашиглаж хүлээж байсан. Бид үүнтэй адилаар Wind32 API д гүйцэтгэнэ гэхдээ WaitForSingleObject гэсэн функцыг ашиглах ба энэ нь summation thread нь дуусах хүртэл thread үүсгэлтийг блоклодог.
Код
DWORD Sum; /* data is shared by the thread(s) */
DWORD WINAPI Summation(LPVOID Param)
DWORD Upper = *(DWORD*)Param;
for (DWORD i = 0; i <= Upper; i++)
Sum += i;
return 0;
int main(int argc, char *argv[])
{
DWORD Threadld;
HANDLE ThreadHandle;
int Param;
/* perform some basic error checking */
if (argc != 2) {
fprintf(stderr,"An integer parameter is required\n");
return -1;
}
Param = atoi(argv[l]);
if (Param < 0) {
fprintf(stderr,"An integer >= 0 is required\n");
// create the thread
ThreadHandle = CreateThread(
0, // default stack size