cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пол Пирс
Товчхон
2014 оны долоодугаар сарын 17-нд Пирс чөлөөт тоглогчийн хувиар Вашингтон Уизардстай гэрээлэв.
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Магсарын Жанчив
Магсарын Жанчив Монгол Улсын баатар цолтон. Жанчив нь Хантайшир уулын аймгийн Сүжигт Гүний хошуу, одоогийн Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын нутагт Зах гэдэг газар 1923 онд төржээ.
Намтар
Жанчив Монголын ардын армийн мотомеханикжуулсан хуягт VII бригадын холбооны тасгийн дарга, ахлах түрүүч цолтойгоор 1945 оны чөлөөлөх дайнд оролцож Жанчхүүгийн давааны их бэхлэлтийг эзлэн авах ширүүн байлдааны үед хэдэн удаа шархадсан боловч дайсныг устгасаар, тэргүүн анги, үндсэн хүчний хоорондын холбооны тасарсан утсыг амандаа зууж харилцааг залгуулсаар амь үрэгджээ. 1975 онд Монгол Улсын баатар цолоор нэхэн шагнасан.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Монгол улсын баатар Ангилал:Шаргын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1923 онд төрсөн Ангилал:1945 онд өнгөрсөн
Эммануэль Агеманг-Баду
Эммануэль Агеманг-Баду (Emmanuel Agyemang-Badu, 1990 оны арванхоёрдугаар сарын 2-нд Берекум хотод төрсөн) — Ганын хөлбөмбөгчин бөгөөд Удинезе болон Ганын шигшээгийн хагас хамгаалагч юм.
Замнал
Эммануэль 2008 онд шигшээд элсэж, анхны гараагаа Лесотогийн шигшээгийн эсрэг хийсэн байна.
Холбоос
Ангилал:Ганачууд
Николай Солодухин
Тэрээр 14 настайдаа самбогоор хичээллэж эхлэн, дараагийн жил нь Курск муж, Железногорск хотын өсвөрийн аварга цолыг хүртэж амжжээ. Гэвч жүдо руу урваж, М.Г.Скрыповын удирдлага дор бэлтгэл сургуулилалт хийх болж, 1975 онд ЗХУ-ын Бүх ард түмний спартакиадын аварга болсон байна.
Солодухин Курскийн политехникийн дээд сургуулийг дүүргэсэн бөгөөд тус хотын хүндэт иргэн юм. Тэрээр Улс түмний найрамдлын одон, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одонгоор шагнуулжээ.
Өдгөө тэрээр Курск хотод өөрийн жүдогийн сургуулийг хичээллүүлдэг бөгөөд Железногорск хотод түүний нэрэмжит жүдогийн тэмцээн жил бүр зохиогддог аж.
Гадны холбоос
Ангилал:ЗХУ-ын жүдоч Ангилал:ЗХУ-ын олимпын аварга Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1955 онд төрсөн
Гомбын Цэнд
Гомбын Цэнд Монгол Улсын баатар цолтон.
Намтар
Цэнд орон нутагтаа сумын ХЗЭ-ийн нарийн бичгийн дарга, сумын дарга зэрэг алба ажлыг хашиж байгаад хамтралын даргаар ажиллаж байх үед нь 1932 онд гарсан хувьсгалын эсэргүүчүүдийн харгислал, дээрэм тонуулын эсрэг эрэлхэгээр тэмцэж яваад дайсанд баригдаж тамлагдсан боловч хувьсгалт үйл хэргээсээ няцалгүй үнэнч баатарлагаар амь үрэгджээ. 1974 онд Монгол Улсын баатар цолоор нэхэн шагнагдсан
Гэгээн дурсгал
Ангилал:1895 онд төрсөн Ангилал:1932 онд өнгөрсөн Ангилал:Монгол улсын баатар
Аргон
Аргон нь химийн элемент, атомын дугаар нь 18, химийн тэмдэглэгээ нь Ar. Аргон нь үелэх системийн 18-р бүлэг буюу инертийн хийн бүлгийн гуравдахь элемент бөгөөд дэлхийн агаар мандлын 0.93%-ийг эзлэнэ. Дэлхий дээр хамгийн өргөн тархалттай инерт хий юм. Аргоны электрон үүлний хамгийн гадна орбит электроноор бүрэн дүүргэгдсэн байдаг тул хамгийн тогтвортой, өөр элементүүдтэй химийн холбоо үүсгэдэггүй болно.
Химийн шинж чанар
Аргон нь хүчилтөрөгчийн хийтэй ойролцоо хэмжээтэй, харин азотоос 2.5 дахин ихээр усанд уусна. Аргон нь өнгө, үнэр, амтгүй. Хий болон шингэн төлөвт хоргүй элемент. Аргон нь ямарч нөхцөлд инерт шинжтэй, өрөөний температурт тогтвортой нэгдэл үүсгэхгүй.
Аргон нь хэдийгээр инерт хий боловч, Хелсинкийн Их сургуулийн лабораторид аргоныг фтор ба устөрөгчтэй нэгдүүлэн аргон гидрофлюорид (HArF) метастэбл нэгдлийг гарган авсан байна. Хэвийн нөхцөлд аргон нь HArF нэгдэл үүсгэхгүй боловч, аргон нь мөн усны молекулийн латиссд (lattice) урхилагдан клатрат үүсгэж болно. Аргон агуулсан ионууд болон өдөөгдсөн төвшний комплексууд, жишээлбэл ArH+, ArF байдгийг тогтоосон байна. Онолын тооцооллоор хэд хэдэн төрлийн аргон агуулсан тогтвортой нэгдлүүд байж болох боловч, одоогоор эдгээр нэгдлүүдийг гарган авч чадаагүй байна.
Түүх
Аргоныг (Грек гаралтай, "идэвхигүй" гэдэг утгатай үгнээс гаралтай ба химийн хувьд идэвхигүй гэдэг утгыг агуулна)  анх 1785 онд Хенри Кавендиш агаарт  агуулагдаж магадгүйг таамаглаж байсан боловч 1894 онд Лорд Рэлей, Уильям Рамзай  нар агаарын дээжээс хүчилтөрөгч, азотыг зайлуулах туршилтаараа нээсэн байна. Тэд агаар дахь азот нь, азот агуулсан химийн нэгдлээс ялган авсан азотоос 50% хүнд болохыг тогтоож, хэдэн сарын дараа агаарт, азоттой хамт өөр хий байна гэсэн дүгнэлтэнд хүрсэн байна. 1882 онд Х.Ф.Невал, В.Н.Хартлей нар биенээсээ үл хамааран хийсэн туршилтаараа агаарын өнгөний спектрээс нэг шинэ шугам тодорхойлсон боловч энэхүү шугамд тохирох элементийг тодорхойлж чадаагүй байна. Аргон нь инерт хийнүүээс хамгийн түрүүнд нээгдсэн болно. Аргоны одоогийн химийн тэмдэглэгээ болох Ar-ыг 1957 онд тогтсон ба үүнээс өмнө A гэж тэмдэглэж байжээ.
Тархалт
|thumb|left|Аргон ба [[мөнгөнусны уур бүхий хоолой]] Аргон нь дэлхийн агаар мандлын эзэлхүүний 0.934%, массын 1.29% эзлэх тул агаар нь аргоныг ялган авах гол түүхий эд болно. Цэвэр Аргоныг, азот, хүчилтөрөгч, неон, криптон, ксенонтой адил, маш бага температурт фракцийн нэрлэг хийх замаар ялган авдаг байна.
Ангараг гаригийн агаар мандал 40Ar-ыг 1.6%, 36Ar-г 5 ппм (ppm) хэмжээтэй агуулна. Буд гаригийн нимгэн агаар мандал нь 70% Аргоноос тогтдог байна. 2005 онд Санчир гаригийн хамгийн том сар болох Титан дээр Аргон байгааг нээжээ.
Изотопууд
Дэлхий дээрхи хамгийн өргөн тархалттай изотопууд нь 40Ar (99.6%), 36Ar (0.34%) ба 38Ar (0.06%) юм. Байгаль дээр тааралдах 40K (хагас задралын хугацаа нь 1.25X109 жил) нь 40Ar (11.2%) ба 40Ca (88.8%) болон хувирна. Уг элементүүдийн харьцаан дээр тулгуурлан чулуулгийн үнэмлэхүй насыг тогтооно.
Дэлхийн агаар мандалд 39Ar нь сансрын туяаны нөлөөгөөр, Дэлхийн газрын гадаргуу орчимд (газрын гүнд) 39K-ийн задралаар үүснэ. 37Ar нь 40Ca задралаар цөмийн бөмбөгийн туршилтийн үед үүсдэг байна. 37Ar-ны хагас задралын хугацаа нь 35 өдөр байна
Найрлага
Аргоны электроны "s" ба "p" орбит нь электроноор дүүргэгдсэн байдагаас болж аргон нь маш тогтвортой, бусад элементүүдтэй химийн холбоо үүсгэдэггүй байна. 2000 онд Хельсинкийн Их Сургуулийн эрдэмтэд анхны аргон өөр элементтэй нэгдсэн нэгдлийг (аргон гидрофлюорид буюу HArF) гарган авсан байна. Уг нэгдлийг маш бага хэмжээний устөрөгч ба фтор агуулсан хөлдүү аргоныг хэт ягаан туяагаар шарах замаар синтезлэсэн байна Уг нэгдэл нь 40 К буюу −233 °C хүртэлх температурт тогтвортой байна.
2003 онд аргон дифлюоридыг (ArF2) нээснийг зарласан боловч батлагдаагүй байна. 250px|thumb|Аргон мөс хайлж байгаа нь
Аргон гарган авах
Азотын буцлах температур 77.3K, aргоных 87.3 K, хүчилтөрөгчийнх 90.2 K байдаг тул энэ чанарыг нь ашиглан үйлдвэрийн нөхцөлд шингэрүүлсэн агаарыг нэрэх замаар эдгээр элементүүдийг гарган авна. Жилд Дэлхийн хэмжээнд 700 000 тонн аргоныг үйлдвэрлэдэг байна
Цацраг идэвхит задралаар
40Ar нь хамгийн өргөн тархалттай изотопи бөгөөд 40Кали задралаар (хагас задралын хугацаа нь 1.25X109 жил) үүснэ.
Хэрэглээ
thumb|left|180px|Гал унтраахад зориулсан аргон хий бүхий баллон. Аргон нь цахилгаан хэрэгслийг гэмтээхгүй Аргоны хэд хэдэн чухал шинж нь түүний хэрэглээг тодорхойлно:
Бусад инерт хийнүүдийг ашиглаж болох боловч аргон нь хамгийн элбэг, хамгийн хямд инерт хий юм. Аргон нь харьцангуй хямд өртөгтэй. Учир нь их хэмжээгээр хэрэглэгддэг хүчилтөрөгч, азотыг үйлдвэрлэх үед дагалдах бүтээгдэхүүн болж гардаг. Хэдийгээр бусад инерт хийнүүдий мөн дагалдах бүтээгдэхүүн болж гарах боловч аргон нь агаарт хамгийн их хэмжээгээр агуулагддаг байна.
Аргоныг доорхи зорилгоор хэрэглэнэ. Үүнд:
Дараагийн нэг чухал хэрэглээ нь аргоны дулаан дамжуулалт бага байдаг дээр үндэслэнэ. Цонхонд дулааны алдаглыг багасгах зорилгоор ашиглана. Усанд шумбагчдын хувцасыг аргоноор дүүргэнэ. Учир нь аргон инерт бас дулаан бага дамжуулна.
Аргоны ионжих ба гэрэлтэх чанарыг ашиглана. Физикийн туршилтуудад калориметр, плазм ламп болгон хэрэглэнэ. Хөх аргон лазерийг нүд, артерийн судас зэргийн хагалгаанд хэрэглэнэ.
Эдгээрээс гадна Аргон-39 (хагас задралын хугацаа 269 жил) газрын доорхи ус ба мөсний үнэмлэхүй нас, кали-аргоны арга нь магмын чулуулгийн үнэмлэхүй нас тогтооход хэрэглэгдэнэ.
Сөрөг нөлөө
Аргон нь хэдийгээр хоргүй боловч агаарт их хэмжээгээр агуулагдах үед хүн өөрт шаардлагатай хүчилтөрөгчийг авч чадахгүйд хүрч болно. АНУ-ын Флоридад аргон хадгалдаг танкнаас аргон алдагдан хэд хэдэн хүн амь насаа алдсан байна.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл  Ангилал:Инерт хий Ангилал:Химийн элемент Ангилал:3-р үеийн элемент Ангилал:Гал унтраагч бодис Ангилал:Хүнсний нэмэлт бодис Ангилал:Сэргээш
Владимир Крамник
Зураг
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин Ангилал:Оросын шатарчин Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Чаби хатан
Чаби хатан (1216–1281) бол Юань улсын Хубилай сэцэн хааны их хатан.
Намтар
Чаби хатны төрсөн он тодорхойгүй. Хонгирад аймгийн Анчин ноёны охин, Хубилайн хоёрдугаар хатан байв.
1273 онд хааны зарлигаар Чаби хатанд Ёсонд бат, богдод таалагдсан, тэнгэрийн санаатай эелдсэн, бичигт мэргэн, гэгээн заяат төрийн их хатан (贞懿昭圣顺天睿文光应皇后 - Zhēn yì zhāo shèng shùn tiān ruì wén guāng yīng huánghòu) цол хүртээж, навчит өргөмжлөл, хаш тамга соёрхож, улсын их хатанд өргөмжлөв.
Чаби хатан хаанд зөвлөдөг, төрийн нөлөөтэй нэгэн байсан бөгөөд сайд нар хатанд таалагдаж байж алба хашдаг болов.
Хатны олон гавъяа зүтгэлээс цөөнийг бичвээс: "Монголчуудын малгай урьд саравч гэж байхгүй байв. Хаан бээр нум сум харваж намнахуйд нүд нь гялбах учир түүнийгээ хатанд хэлсэнд хатан дэр даруй, малгайд нь саравч тааруулан оёж өгчээ. Үүнд хаан ихэд баясаж даруй малгайгаа өмсөх болов. Хатан бас нэг зүйлийн хувцас хийв. Тэр нь өмнөө хормойтой атал энгэргүй, ар хормой нь урд хормойгоосоо урт, хоолойвч ханцуйгүй, хоёр шилбэ хадаад нэгийг нь Бига хэмээв. Морин дээрээс харваж намнахад эвтэйхэн тул тэр цагт цөмөөрөө үлгэрлэн хийж өмсөв" гэснээс үзвэл тухайн үеийн монголын дээл хувцас, малгайд өөрчлөлт шинэчлэлт хийжээ. Энд өгүүлэх саравчит малгай нь Юань улсын монгол хаадын хөрөгт зурагдсан малгай юм. 1276 онд Сүн улсын бэлэвсэн хатан Цюань овогт, Ся овогт болон бяцхан хааныг монголчууд олзлоход өрөвдөж, хүний өөрийн гэсэн сэтгэл гаргалгүй туслан тэтгэж байв. Чаби 1281 оны 3-р сард тэнгэрт хальсан ба 1294 онд ач хүү Төмөр нь хаан болж "Гэгээн хурц эергүү богд хатан" (昭睿顺圣皇后-Rао Рүй Шэн Хуанху) хэмээн нэхэн өргөмжилжээ. Өвгөдийн сүмд Хубилай хааны тахилгын харшид хөргийг нь байрлуулан тахьсан.
Гэр бүл
Чаби хатан бол Хонгирад аймгийн Анчин ноёны охин. Юань улсын судрын 114-р дэвтэр хатадын шастирт ганц Чингим хунтайжийн нэрийг бичсэн байдаг. Бас Судрын чуулганд Чабун хатан Дорж, Жимхим, Минхлухан, Нумуган хэмээн нэр зааж бичснээр хятад судрын дутууг перс хэлээр бичигдсэн монгол сурвалж бичиг нөхөж өгсөн.
Эшлэл
Ангилал:Юань улсын хатан Ангилал:Хубилай хааны хатан Ангилал:1227 онд төрсөн Ангилал:1281 онд өнгөрсөн
1 сарын 29
1 сарын 29 нь Григорийн тооллын жилийн 29 дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш он дуусахад 336 хоног үлдэнэ. Хэрэв өндөр жил таарвал энэ тоо 337 байна. Дэлхийн богино өгүүллэгийн мастер Антон П.Чехов мэндэлжээ.
Эзэн Хаан Го-Момозоно
Эзэн Хаан Го-Момозоно (後桃園天皇, 1758 оны 8 сарын 5 - 1779 оны 12 сарын 6) нь Эдо эриний үед хаанчилж байсан, Японы 118 дахь эзэн хаан (засагласан хугацаа: 1770 оны 5 сарын 23 - 1779 оны 12 сарын 16). Жинхэнэ нэр нь Хидэхито (英仁).
21-хэн насандаа нас барсан тул түүний залгамжлагч тодорхой биш байсны улмаас нас барснаас нь 10 хоногийн дараа л нийтэд зарласан байдаг. Иймд түүний засаглал нас барснаас нь 10 хоногийн хойно дууссан гэж үздэг.
Ангилал:Японы эзэн хаан Ангилал:1758 онд төрсөн Ангилал:1779 онд өнгөрсөн
Шон Уайт
Шон Рожэр Уайт (англи Shaun Roger White; 1986 оны 9 сарын 3-нд төрсөн) — Сноубордоор (Туринын олимп 2006, Ванкуверын олимп 2010) аварга болсон Америк улсын сноубордын тамирчин.
Цоодолын Хулан
Цоодолын Хулан (1968 онд Улаанбаатар хотод төрсөн) нь Монголын яруу найрагч бүсгүй юм. Тэрбээр 1986 оноос уран бүтээлээ эхлэн, хоёронтоо Болор цомын эзэн болж байсан. Түүний аав Дөнгөтийн Цоодол нь мөн нэртэй яруу найрагч юм.
Ажилласан байдал
1996-1997 онд "Ням гариг", "Билгүүн судар" сонинуудад хариуцлагатай эрхлэгч, ерөнхий редактор, эрхлэгч.
1997-1999 онд "Хөдөлмөр" сонины ерөнхий эрхлэгчээр тус тус ажиллаж байв. Сүүлийн үед Улсын хүүхэлдэйн театрын захирлаар ажиллаж байна.
2023 оны 1-р сард Эрүүгийн хуулийн 19.4 дүгээр зүйл буюу Гадаадын тагнуулын алба, байгууллага, иргэнтэй хууль бусаар хамтран ажилласан гэдэг зүйл ангиар баривчлагдаж 7-р сарын 25-ны шүүх хурлаар 9,5 жилийн ял сонсжээ.
Жинст сум
Жинст нь Баянхонгор аймгийн сум юм.
Газар зүй
Баянхонгор аймгийн Жинст сум нь д.т.д 1407 метрийн өндөрт, Х.Ө 45°24'39.21", З.У 100°34'36.05"E солбицолд оршдог. Хамгийн өндөр цэг Их Богд уул 3957 м, хамгийн нам дор цэг Хөнөгийн ширгийн худаг 1246 м-т оршино. Аймагтаа 5-д орох хэмжээний 531,2 кв.км газар нутагтай бөгөөд үүнээс 98% ХАА-н эдэлбэр газар, 2% (70 га) нь хадлангийн  талбай эзэлнэ.
Жинст сум Улаанбаатар хотоос баруун урагш 780 км зайтай, Баянхонгор аймгийн төвөөс зүүн урагш 100 км зайд оршдог. Зүүн ба хойд талаараа Өлзийт, зүүн талаараа Богд, урд талаараа Баянговь, баруун өмнө талаараа Баянцагаан, баруун ба баруун хойд талаараа Баацагаан, Баян-Овоо сумдтай тус тус хиллэнэ.
Жинст сум нь говь-хангай хослосон өвөрмөц онцлогтой, хойд ба зүүн хэсэг нь талархаг бөгөөд Түйн гол урсан өнгөрдөг бол баруун өмнөд хэсэг нь уулархаг ба Говь-Алтайн нурууны салбар Их Богдын нуруу,  Нарийн харын нуруу, мөн хоорондох хотгор нууруудын хөндий зэрэгцэн оршино. Их Богдын уулс нь зуны улиралд нам доороо халуу шатаж байхад бэлээс дээших бүсэд сэрүү татан үүл гаран хур бороо орж байдаг.
Ашигт малтмалын нөөц баялгаас чулуун нүүрс, зэс молибден, алт, мөн Хөнөг, Хүйс, Цагаан голын хужир давс, барилгын шавар элсний арвин нөөцтөй. Мөн Зостын хоолойн зос, Бодийн шанаа барилгын шавар, Нарийн харын сүүлийн шороон будгийн нөөцтэй, Болор чулуун илэрцүүд, ардын эмнэлэгт хэрэглэдэг жуваан, шөрмөсөн чулуу зэрэг ховор эрдсүүд байдаг. Газрын тосны хайгуул хийгдэж байгаа. Сарын гэзэгт зэс, молибдены орд, Сэвсүүлд ураны  хайгуул хийгдэж нөөц нь тогтоогдож  байгаа. Орон нутгийн түгээмэл ашигт малтмал, элс хайрга тоосгоны шавар, зос, шороон будаг, хужир эрдсийн арвин нөөцтэй.
Уур амьсгал
Жинст сумын 2000-2020 оны хоорондох жилийн дундаж хур тунадасны хэмжээ 105 мм, 1-р сарын дундаж температур - 16, 7-р сарын дундаж температур 18, 120‐130 өдөр нь хүйтэн жаваргүй байна. 4-р сард салхины хамгийн их дундаж хурд 5 м/с байдаг. Жинст суманд хамгийн ойр орших Баянхонгор аймгийн цаг уурын станцын (Жинстээс хойш 100 км зайд) ажиглалтын мэдээнээс харахад  дундаж температур 50 жилийн хугацаанд 5-аас дээш хэмээр өссөн нь улсын дундаж температурын (3.61) өсөлттэй харьцуулахад харьцангуй өндөр байна. Агаарын хэм өвөл 30-40 градус хүйтэн, зун 30-40 градус дулаан, хавар нэлээд шуурга тавьдаг, жилд дунджаар 10-15 мм хур тунадас унадаг.
Аж үйлдвэр, дэд бүтэц
2007 онд Эрдэнэт-Булганы цахилгаан дамжуулах 35 квт-ын агаарын шугамд холбогдон байнгын цахилгаан эрчим хүчтэй болсон. А бүсдээ 160 квт-ын, Б бүсдээ 150 квт-ын трансформатор болгож 2013 онд өргөтгөл хийгдсэн, 2009 оноос шилэн кабелийн шугам тавигдаж интернэтэд холбогдсон. Скайтел, Юнител, Ж-Мобайл, Мобикомын үүрэн телефоны сүлжээтэй. 2009, 2010 онд төв цэцэрлэг байгуулагдсан. 2019 оны байдлаар сумын төвд хувийн 1 ШТС-тай бөгөөд А92, А80, бензин, дизель шатахуун, тос маслоор үйлчилдэг. Бага зэрэглэлийн 2 зочид буудал, халуун ус, ахуйн үйлчилгээ, хүнс барааны 10-аад дэлгүүртэй. Эсгийн цех, модон тавилгын цех, оёдлын цех, хэвлэлийн цехтэй. 2013 онд иргэний танхим, спортын ордон, 2, 3, 5 р багийн төв, халуун ус, ахуйн үйлчилгээ, спорт заал зэрэг барилга байгууламж баригдаж ард иргэддээ үйлчилж байна. 2020 онд сумын шинэ сургууль, дотуур байр ашиглалтад орсон. Сумын төвөөс Зүүн хонгорын чиглэлд 20 км-т, Хөвсгөлөөс Шивээ хүрэн хүртэл босоо тэнхлэгийн засмал замд холбогдохоор төлөвлөгдсөн.
Эшлэл
Ангилал:Баянхонгор аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Костанай
Костанай (Қостанай, Qostanay; 1997 оноос өмнө Кустанай түүнээс хойш Костанай) — Казахстаны Костанай мужийн төв, 21 түмэн хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Костанай мужийн суурин
Токо арвас хошуут
Токо арвас хошуут (Ramphastos toco) нь хамгийн том, мөн хамгийн сайн танигдсан арвас хошуут юм. Энэ шувуу нь Өмнөд Америкийн төв ба зүүн хэсгээр тархан амьдардаг.
Гадаад төрх
Бие нь хар, хоолой цээж нь цагаан, сүүлний дээд хэсгийн өд нь улаан өнгөтэй байна. Нүдний цөцгий нь цэнхэр өнгийн нимгэн хальсаар бүрхэгдсэн байдгаас цэнхэр харагдана. Токо арвас хошуутын хамгийн гол онцлог нь улбар шардуу өнгийн, үзүүр хэсэгтээ толботой том махир хошуу нь юм. Хошуу нь хүнд мэт харагдах ч бусад арвас хошуутын адилаар голдоо хөндий ба хөнгөн ажээ. Тэдний биеийн урт нь 20 см урт хошууг оруулаад 55-65 см ба 500-860 гр жинтэй.
Тархалт
Токо арвас хошуут хойд болон зүүн Боливи, зүүн өмнөд Перу, хойд Аргентин, зүүн ба төв Парагвай, зүүн өмнөд Бразилд таарна. Энэ зүйл нь бусад Ramphastos төрлийн арвас хошуутаас ялгаатай нь гүн ой шугуйд бус, задгайдуу ил тал газар, бага зэргийн модтой, саванна болон нам дор газар амьдардаг байна.
Цахим холбоос
Ангилал:арвас хошуут
Ханбалиг
Ханбалиг (монгол бичиг:) (мөн Хаанбалгас, Ханбалуг, Даду) буюу Дайду (монголоор: ; хятадаар:大都) нь Юань улсын нийслэл хот бөгөөд тухайн үед  их хаан Хубилай хятадад суурин амьдарч байсан учир тэнд байгуулсан аж. Зүрчидийн Алтан улсын үед Жунду буюу Дундад нийслэл нэртэй байсан хотыг Чингис хааны үед Монголчууд эзлэн, галдан шатааж газрын хөрстэй тэгшилсэн ч, сүүлд ач хүү Хубилай буцаан сэргээн босгосон юм.
Түүх
Чингис хааны отгон хүү Тулуйн хөвгүүн Хубилай, хаан суудалд суугаад 1260 онд улсын нийслэлийг Хархорумаас Шанду руу шилжүүлсэн юм. 1267 онд дахин зарлигдаж, урьдын Алтан улсын Дунд нийслэл буюу өнөөгийн Бээжин хотыг улсын нийслэлээр тунхагласан бөгөөд 1272 онд Хаанбалгас хэмээх алдар хайрласан нь Их нийслэл гэсэн утгатай Дайду хэмээх хятад нэрийн хамтаар цагийн уртад хэрэглэгдсээр иржээ.
Марко Поло гийн "Орчлонгийн элдэв сонин" номонд дурьдахдаа:
хэмээн өгүүлсэн байдаг.
Хубилай хааны шууд удирдлага дор Юань улсын Төв засгийн газрын шадар сайд Лю Бинжун гэгч шинэ хотыг барьж байгуулах ажлыг ерөнхийлөн удирдаж, араб угсаатан Еэхэдир гэгч хааны гол гол орд харшийн зураг төслийг төлөвлөн үйлдсэн байдаг. Хятад эрдэмтэн Гуо Шоузин тэргүүлэн их хотын усан хангамж, ус сувгийн бүтээн байгуулалтыг удирдаж, Хаанбалгасаас өмнөд Хятадын Тунжоу хүртэлх хэдэн мянганы урттай Их суваг хэмээх хиймэл голыг барьж байгуулах ажлыг эхлүүлсэн юм. 1285 он гэхэд Хаанбалгас-Дайдугийн гол гол орд харш, өнөөгийн Бээжин хотын төвд орших Бэйхай цэцэрлэгийн орчимд оршиж асан хааны ордон, тэр үед Тай-еэчи, өнөөдөр Бэйхай гэх болсон хиймэл нуур цөөрмийн баруун эрэгт орших Лонфу гун хэмээх хунтайж Чингим ба бусад хан хөвгүүд, ноёд, хатад, гүнж нарын суух орд харшийг барьж дуусгажээ. Түүнчлэн төрийн гол яамд, албан байгууллагуудын ордон өргөө, Түчэн буюу Шороон хэрэм гэж нэрлэгддэг хотын бэхлэлт хэрэм, Хэнгэрэгт асар, Хонхот асар, Түмэн амгалант сүм буюу өнөөгийн Хубилай хааны Цагаан суваргат сүм зэрэг гол гол барилга байгууламжуудыг барьж дуусгасан юм.
Ингээд тэр ондоо хаан бээр зарлиг болж, урьдын Алтан улсын Дунд нийслэлийн оршин суугчдыг шинэ нийслэл хотод шилжин суурьшихыг зарлан мэдүүлсэн байна. Дараах хэдэн жилийн туршид хотын доторх орд хар, сүм хийд, Их сувгийн салаа урсгалууд, үр тарианы агуулах зэргийг гүйцээн бариулжээ. Харин 1300-гаад оны эхээр Төрийн хөвгүүдийн сургууль, Күнзийн сүм, Дээдсийн тахилгын сүм, бурхны шашны хэд хэдэн сүм хийд нэмэгдсэн юм. Түүхийн эх сурвалжуудад тэмдэглэгдэн үлдсэн мэдээ баримтаар бол Дайду-Хаанбалгаст нэг зуу гаруй томоохон барилга байгууламж байсан агаад өнөөдөр тэдгээрээс 40 гаруйг нь хаана оршиж байсныг нь тогтоосон бол бас 30 шахам нь бараг бүрэн бүтнээрээ ба дахин сэргээгдсэн байдалтай сүндэрлэж байна.
Хотын бүтэц, зохион байгуулалт
Дайду хотын хэрэм нь өмнөөсөө хойд үзүүрээ хүртэл 7.6 км, баруунаасаа зүүн үзүүрээ хүртэл 6.7 км урт, тэгш дөрвөлжин хэлбэртэй байсан бөгөөд эргэн тойрны нийт хэмжээ нь 28.6 км агаад сууриараа 15 м өргөн, дээд хэсгээрээ 3 м өргөн, өндөр нь 10 м байжээ.
“Юань улсын судар: Газар зүйн тэмдэглэл”-д: гэсэн байдаг. Хотын хэрмийн дөрвөн өнцөгт өндөр харуулын цамхаг байсан бөгөөд 85-140 м тутамд нэг харуул хамгаалалтын асар байжээ. Хэрмийн 11 хаалга нь бүгд чулуу, тоосгоор хийгдсэн, харин хана хэрэм нь элс шороон хэрэм байсан учраас бороо цасанд урсан нурахаас нь сэргийлж зэгсэн чийрсээр хучдаг байв.
Марко Пологийн аяллын тэмдэглэлдээ:
гэсэн байдаг.
Үлдсэн өв соёл
Өнөөдөр Бээжин хотын Хайдэнь, Чао-ян дүүрэгт тус тус гурван газарт хэрмийн үлдэгдэл 12 км урт хэсэг үлдсэн байдаг нь Дайду нийслэлийн үеийн хэрмийн тэн хагас нь гэсэн үг бөгөөд Бээжингийн баруун дүүрэгт орших Сижимэн хэмээх хаалгын орчимд орших Сюэ-юаньлу гудамжнаас хойш чиглэн Вазин гудамжны Зинмэн хаалга хүрч зүүн эргэн, Хятад-Японы найрамдал эмнэлгийн орчимд хүрч, түүний зүүн талаар урагш эргэн, Дунжимэн хаалга хүрдэг.
Уг хэрэм нь чулуу, тоосгон биш, харин модон хүрээ зангидан гадуур нь шороо түрэн овоолж дагтаршуулсан хэрэм юм. Яагаад бусад улсын нийслэл хотуудын хэрэм шиг чулуу юм уу, тоосгон хэрэм байгуулаагүй вэ? гэвэл тэр үед нийслэл хотыг барьж байгуулахад асар их хөрөнгө мөнгө гаргасан байсан тул энэхүү хэрмийг барих хөрөнгө хомсодсоноос ийнхүү шороон хэрэм босгожээ. Өнөөдөр энд тус хэрмийн үлдцийг түшиглэн “Юань улсын их нийслэл Дайду хотын цэцэрлэгт хүрээлэн” хэмээх Бээжин хотын хамгийн том түүх соёл, амралт зугаалгын газрыг байгуулжээ.
Эшлэл
Ангилал:Бээжингийн түүх Ангилал:Марко Поло Ангилал:Суурингийн нэр Ангилал:Хубилай хаан Ангилал:Монголын урьдын нийслэл Ангилал:Юань улс Ангилал:Дундад зууны Монголын түүх
Жейсон Эуэл
Жейсон Иосиф Эуэл (Jason Joseph Euell, 1977 оны хоёрдугаар сарын 6-нд төрсөн) нь Ямайка-Англи хөлбөмбөгчин юм. Тэр Блэкпүүл багт довтлогч болон хагас хамгаалагчийн байрлалд тус тус тоглодог.
Товч намтар
Лондон хотын Ламбет хотод төрж өссөн Эуэл хотын зүүн өмнөд хэсгийн Уимблдон хотын хөлбөмбөгийн Уимблдон багт 1995–2001 оны хооронд тоглож байв. Дараа нь мөн Лондоны Чарльтон дүүргийн Чарльтон Атлетик багт таван улирал тоглоод, 2006-07 оны улиралд Мидлсбро хотын Мидлсбро багт харъяалагдаж байв. Хэмпшир тойргийн Саутхемптон хотын Саутхемптон багт хоёр улирал тоглоод 2009 оны долоодугаар сарын 19-нд Блэкпүүл багийг Лигийн АШТ-д тоглож байхад нь гэрээ байгуулан эгнээнд нь элсэж байв. 2009 оны наймдугаар сарын 8-нд тус баг дахь анхны гараагаа хийхдээ багийн ахлагчаар томилогджээ.
Эуэлийн эцэг нь Ямайка хүн байсантай холбогдон Ямайкын шигшээ багийн нэрийн өмнөөс 2004 оны долоодугаар сараас 2005 оныг хүртэл тоглож байсан ба түүнээс өмнө Английн шигшээ багийн 21-ээс доош насны багт 1996-1998 оны хооронд тоглож байв.
Эуэлийн зүүн чих нь сонсголгүй гэдэг.
Клубүүдэд үзүүлэсэн үзүүлэлтүүд
391||84||28||4||26||5||447||93
Шагналууд
Блэкпүүл
Монголын удирдагч Ю.Цэдэнбалыг зайлуулах ажиллагаа
Монголын удирдагч Ю.Цэдэнбалыг зайлуулах ажиллагаа- ЗХУ-ын удирдагч М.Горбачёвын өгсөн зааврын дагуу ЗХУ-ын Нийгмийн аюулаас хамгаалах яамны зохион байгуулж, БНМАУ-ын удирдагын зарим хэсгээр хийлгэсэн тусгай үйл ажиллагаа юм. Зарим судлаач нар төрийн тайван эргэлт гэж үздэг.
Ю. Цэдэнбалыг нам, төрийн удирдлагаас зайлуулах болсон шалтгаан
ЗХУ-ын удирдагч Михаил Сергеевич Горбачёвыг удирдлагад гарч ирэхэд БНМАУ, БНСРУ, БНАГУ зэрэг социалист улсуудын нам, төрийн тэргүүнүүд нь тасралтгүй 30-40 жил ажилласан Ю. Цэдэнбал, Николае Чаушеску, Эрих Хоннеккер зэрэг олон жил төрийн удирдагч хийсэн ахмадууд байсан бөгөөд тэд нар Леонид Брежневийн үеийн аядуу социализмыг талархагч нар байсан нь үзэл бодол, зарчмын хувьд Горбачёвтай зөрчилдөж байжээ.
БНМАУ-д Ю.Цэдэнбал 40 жилийн турш нам, төрийн тэргүүний үүргийг гүйцэтгэжээ. Социализмын үед монголчууд түүнийг оройн дээд шүтээнээ болгон хүндэтгэж байв. БНМАУ-ын удирдагч Ю. Цэдэнбал нь социалист улсууд болон Дэлхийн олон улсуудад нэр хүнд бүхий удирдагч байсан бөгөөд социализмын нэг онолч гэсэн тодотголтой байсан зэрэг нь Горбачёвын хувьд тэр бүр үл тоомсорлож болохгүй хүчин болж ойлгогдсон бололтой байдаг.
Түүнээс гадна Цэдэнбалын эхнэр Анастасия Иванована Филатова нь нөхрийнхөө өмнөөс Монголын удирдлагын асуудлуудад оролцон асар их нөлөө үзүүлж байснаас эсрэг үзэл санаа бүрэлдэн аажмаар энэ нь зөвлөлтийн эсрэг үзэл бодлыг үүсгэн хөгжүүлэгч хүч болж байсан байна. Мөн Монголын удирдагчдын зарим хэсэг болох БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн дарга Жамбын Батмөнх, Улс төрийн товчооны гишүүн Д. Моломжамц нарын хэсэг зөвлөлт-Монголын хооронд байгуулсан эдийн засгийн гэрээ, хэлцлүүд нь Зөвлөлтийн талыг хэт барьсан Монголын талд эдийн засгийн үр ашиггүй дээрмийн шинж чанартай байгааг удаа дараа гарган эдгээрийг шинэчлэх тухай асуудлыг дэвшүүлж эхэлсэн байна. тухайлбал: Эрдэнэтийн уулын баяжуулах үйлдвэрийн ашгийн асуудал, монголоос ЗХУ-д нийлүүлж байгаа уул уурхайн болон мал аж ахуйн түүхий эдийн үнэ нь дэлхийн нийтийн жишгээс хэт доогуур байхад ЗХу-аас нийлүүлж байгаа өргөн хэрэглээний барааны чанар муу хэрнээ зах зээлийн үнээс хэт өндөр байсан, зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдын зарим хэсэг нь монголын мэргэжилтнээс доогуур мэдлэг, чадвартай байсан зэрэг асуудлууд юм. Тэр үеийн нөхцөл байдлаас уламжлан Ю.цэдэнбалыг зайлуулах шаардлага нь дараах үндсэн шалтгаантай байжээ. Үүнд:
Цэдэнбалыг зайлуулах нөхцлийг бүрдүүлсэн нь
1983 оноос эхлэн БНМАУ-ын удирдагч нарын дунд Филатоваг аргадан долигногч нарын буюу Сайд нарын зөвлөлийн орлогч Д.Майдар тэргүүтэй хэсэг болон Ж.Батмөнх. Д.Моломжамц тэргүүтэй "Эдийн засгийн шинэчлэгч" Бүлгийн хоорондын зөрчилдөөн эрс хурцдаж эхэлсэн байна. Ю.Цэдэнбал энэ үед дундыг баримталж байсан боловч аажимдаа эхнэр Филатовагийн нөлөөгөөр Д.Майдар тэргүүтэй хэсгийг дэмжиж эхэлсэн байна. Гэвч түүний биеийн байдал тархины судасны хатуурлаас болж эрс муудаж эхэлсэн байна. Энэ тааламжтай үеийг ашиглан ЗХУ-ын удирдлага БНМАУ-ын удирдлагад эрс өөрчлөлт хийхээр шийджээ. Юуны өмнө Цэдэнбалын нөлөөнд орсон БНМАУ-д ЗХУ-аас суугаа онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд Смирновыг С.П.Павловоор солисон байна. Мөн БНМАУ дах ЗХУ-ын НАХЯ буюу КГБ-ын төлөөлөгчөөр маш их туршлагатай генерал Всеволод Радченког томилон ирүүлжээ. Филатова Цэдэнбалын биеийн байдал муудаж байгаагаас шалтгаалан эрх мэдлээ алдахаас айж, Монголын бүх салбарын ажилд хутгалдан оролцохоо эрс нэмэгдүүлсэн бөгөөд Хятадын талыг баримтлагч гэдэг нэрээр Монголын зарим удирдагч нарыг албан тушаалаас нь зайлуулахад өөрийн нөхөртөө нөлөөлөх нөлөөг ашиглаж чаджээ. Ж: Жагварал, Базарын Ширэндэв нарыг албан тушаалаас нь огцруулсан асуудлууд. Түүнээс гадна 1984 оны 8-р сард хийхээр товлосон МАХН-ын Төв хорооны Бүгд хурлаар Улс төрийн товчооны "Эдийн засгийн шинэчлэгч" бүлгийг бут ниргэн толгойлогч нарыг нь албан тушаалаас огцруулахаар урьдчилан төлөвлөж байсан байна. Энэ талаар хангалттай мэдээллийг КГБ-ын төлөөлөгч генерал Радченко авсан байна. Иймд 1984 оны 2 сард ЗХУ-ын гол удирдагч нарын нэг болох А.Громыко даргатай ЗХУКН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны Олон улсын асуудал хариуцсан комисс хуралдаж монголын асуудлыг хэлэлцжээ. Хуралд А.Громыко, Батлан хамгаалах яамны сайд Д.Устинов, КГБ-ын дарга Чебриков, Төв хорооны нарийн бичгийн дарга Чебриков, КГБ-ын орлогч, Тагнуулын албаны дарга Крючков, Элчин сайд Павлов, КГБ-ын монгол дах төлөөлөгч Радченко нар оролцжээ. Тэд нар монголын удирдлагыг эрүүлжүүлэх хүч монголд өөрт нь байгаа эсэх дээр санал солилцсоны үндсэн дээр нэмэлт мэдээлэл цуглуулах шийдвэр гаргасан байна.
Энэ үед Цэдэнбал Москвад ирж шинжилгээ хийлгэсний үр дүн тун тааруу гарчээ. А.Громыко тэргүүтэй комисс дахин хуралдаж эрс шийдэмгий арга хэмжээ буюу БНМАУ-ын нам, төрийн удирдлагаас Цэдэнбалыг зайлуулах тухай шийдвэрийг гаргасан бөгөөд энэ тухай төлөвлөгөөг зохион хэрэгжүүлэхийг Төв хорооны холбогдох хэлтэс, ГХЯ,КГБ-д үүрэг болгосон байна.
Цэдэнбал-Филатоваг байцаасан байцаалт
БНМАУ-ын Прокурорын газрын хэлтсийн прокурор Бат-Эрдэнэ би, Улсын прокурорын орлогч Б.Хатанбаатарын хамт БНМАУ-аас ЗСБНХУ-д суугаа Элчин сайдын яамны ажилтан Б.Балданг албан ёсны орчуулагчаар оролцуулан, эрх үүргийг нь тайлбарлан өгч доорхи нэр бүхий хүнийг байцаасан протокол. Москва хот. Элчин сайдын Яаманд. 1990-6-28 БИЕИЙН БАЙЦААЛТ АНАСТАСИЯ ИВАНОВНА ЦЭДЭНБАЛ-ФИЛАТОВА 1920 онд төрсөн, ЗСБНХУ-ын иргэн, эмэгтэй, одоо 70 настай, тэтгэвэрт суух, ам бүл -4, нөхөр Ю.Цэдэнбал, хүү Ц.Владислав-Цэдэнбалович-40 настай -ЭЗХТЗ-ийн харъяа Москва дахь Институтэд эрдэм шинжилгээний ажилтан, хүү Ц.Зориг-Цэдэнбалович-34 настай – ЗСБНХУ-ын Шинжлэх Ухааны Академийн дэргэдэх Могамоловын нэрэмжит институтэд байгаль хамгаалах асуудлаар эрдэм шинжилгээний ажилтан, гэрийн хаяг-Москва хот, Алексей Толстойн гудамжны 12-р байр, 23, 24 тоотод оршин сууж байгаа.
Ном зүй
Ангилал: Монголын түүх Ангилал: БНМАУ-ын түүх Ангилал: Монголын улс төрийн түүх
Заг сум
Заг нь Баянхонгор аймгийн сум юм. Сумын төв Заг нь Хангайн нурууны өвөр Загийн голын эрэг дээр, Баянхонгор аймгийн төвөөс 188 км зайтай оршино. Тус суманд Заг, Байдраг голын уулзвар буюу МНТ-нд "Чингисийн хүрэн бэлчир" гэж тэмдэглэгдсэн сайхан газар бий.
Дүгэрийн Гуулин
Дүгэрийн Гуулин (1917 онд Говь-Алтай аймгийн Цогт суманд төрсөн — 1994 онд нас барсан) Монгол Улсын баатар цолтон.
Намтар
Гуулин 1937 оноос ардын армид алба хааж Халхын голын дайны үед Сүмбэрийн 7 дугаар заставт пулемётчин байхдаа 100 гаруй дайсныг устган, хүч тэнцвэргүй тулалдаануудад гарамгай байлдаж олон удаагийн бүслэлтээс ангиа пулемётынхоо галаар халхлан гаргасан бөгөөд наймдугаар сарын шийдвэрлэх тулалдаанд хүндээр шархаджээ. 1973 онд Монгол Улсын баатар цолоор шагнасан.
Эшлэл
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Халхын голын дайны хүн Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Засагт хан аймгийн хүн Ангилал:Говь-Алтайнхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1917 онд төрсөн Ангилал:1994 онд өнгөрсөн
Эрхбаярын Дөлгөөн
Араваши Цүёши (荒鷲毅) хэмээх дэвжээний нэрээр барилддаг Эрхбаярын Дөлгөөн (1986 оны 8 сарын 21-нд Улаанбаатарт төрсөн) нь Минэзаки дэвжээнд харьяалагддаг, Монголын сүмоч юм. Түүний аав Лодойн Эрхбаяр нь үндэсний бөхөөр улсын начин цолтой, мөн чөлөөт бөхөөр Дэлхийн АШТ-ээс хүрэл медаль хүртэж байсан бөх билээ. 2020 оны 1-р сарын 24-нд зодог тайлж буйгаа зарласан.
Амжилт
<td style="background-color:#CCC">Тэмцээн болоогүй
Ангилал:Монголын сүмоч Ангилал:1986 онд төрсөн
Төрийн банк
Төрийн банк нь Монгол Улсын Засгийн Газрын 2009 оны 11 дүгээр сарын 19-ны өдрийн хурлын тогтоолоор 100 хувь төрийн өмчит банк болон байгуулагдсан арилжааны банк юм.
Түүх
Тус банкийг Зоос банкны буурин дээр байгуулсан бөгөөд 2013 оны 7-р сард Хадгаламж банкийг мөн Төрийн банкинд нэгтгэжээ.
Санхүүгийн үзүүлэлт
Ангилал:Монголын банк Ангилал:2009 онд байгуулагдсан
Бэрс
Бэрс (Queen, ) нь шатрын дүрсүүдийн нэг юм.
Анхны байрлал
Тоглоомын эхэнд цагаан бэрс d1, хар бэрс d8 нүдэнд байна.
Үнэлгээ
Ангилал:Шатар
Карл-Хайнц Лук
Карл-Хайнц Лук (Karl-Heinz Luck, 1945 оны 1 сарын 28-нд Тюринген мужийн Унтершёнауд төрсөн) нь Зүүн Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин юм. Тэрээр Саппород зохиогдсон 1972 оны өвлийн олимпоос хувийн төрөлд хүрэл медаль зүүжээ. Мөн 1970 оны Холменколлен цанын наадамд цанын хоёр төрөлтөөр тэргүүлж байв.
Лук 1973 онд зодог тайлжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Зүүн Германы цанын хоёр төрөлтийн тамирчин Ангилал:Зүүн Германы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Зүүн Германы олимпын оролцогч Ангилал:Зүүн Германы цанын хоёр төрөлтийн улсын аварга Ангилал:1968 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:1972 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Зүүн Германы иргэн Ангилал:Германчууд Ангилал:1945 онд төрсөн
Жакарижа Коне
Жакарижа Коне (Djakaridja Koné; 1986 оны долоодугаар сарын 22-нд Кот-д'Ивуар улсын Абижан хотод төрсөн) — Буркина-Фасогийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Эвиан» болон Буркина-Фасогийн шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Амжилт
«Динамо Бухарест»
Гадны холбоос
Ангилал:Кот-д'Ивуарын хөлбөмбөгчин Ангилал:Буркина Фасогийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хапоэль Петах-Тиква багийн тоглогч Ангилал:Хапоэль Хайфа багийн тоглогч Ангилал:Динамо Бухарест багийн тоглогч Ангилал:Эвиан багийн тоглогч Ангилал:Буркиначууд Ангилал:Абижаны хүн Ангилал:1986 онд төрсөн
1 сарын 30
Нэгдүгээр сарын гучин нь Григорийн тооллын жилийн 30 дахь өдөр юм. Мөн он дуустал 335 өдөр (өндөр жил бол 336 өдөр) үлдэж байна. Энэ өдөр АНУ-ын 32 дахь ерөнхий сайд Франклин Д.Рүүзвельт мэндэлсэн бол Нисэх онгоц зохион бүтээсэн Орвиль Врайт насан эцэслэж байсан юм.
Тэмдэглэлт өдөр
0130 #30
Сэрүүн шаахай
right|thumb|200px|Өндөр өсгийт сэрүүн шаахай right|thumb|200px|Эрэгтэй сэрүүн шаахай Сэрүүн шаахай, сандааль (Англи: sandal; Орос: сандалии) нь улыг хурууны араар бүслэж, шагайны дээгүүр чагтлан тогтоосон оосорнуудтай их төлөв онгорхой байх хийцт гутал юм.
Ангилал:Гутал
Вишванатан Ананд
Вишванатан Ананд (тамилаар விசுவநாதன் ஆனந்த்; 1969 онд төрж, Мадраст өссөн) — 2007 оноос хойш дэлхийн аварга цолыг эзэмшиж байгаа их мастер, Энэтхэгийн шатарчин. Ананд маш түргэн боддог, сайн хамгаалдаг. Тиймдээ ч шатрын бүх төрлөөр дэлхийн аварга болжээ. 2008 онд Крамник, 2010 онд Топалов, 2012 онд Гельфандтай халз тоглож аваргаа хамгаалсан.
Цахим холбоос
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга Ангилал:Энэтхэгийн шатарчин Ангилал:Ражив Ганди Кхел Ратна шагналтан Ангилал:Аржуна шагналтан Ангилал:Падма Вибхушан одон шагналтан Ангилал:Падма Шри шагналтан Ангилал:Найрамдлын одон шагналтан Ангилал:Ченнайн хүн Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:1969 онд төрсөн
Урт хошуут хөөндэй
Урт хошуут хөөндэй (Zoothera monticola) нь Turdidae овгийн нэг зүйл шувуу юм. Тэд Бангладеш, Бутан, Энэтхэг, Мьянмар, Непал, Вьетнам улсын нутагт дулаан бүсийн чийглэг ой модонд амьдарна.
Ангилал:Хөөндэйнхэн
Ред Булл Расинг
Ред Булл Расинг нь Формула-1 тэмцээний оролцогч баг бөгөөд компанийн төв нь Их Британийн Милтон Кинсд байдаг. Тус баг нь австрийн лицензээр Формула 1-д оролцдог ба Энержи-Дринк-үйлдвэрлэгч Ред Булл компанийн эзэмшилд байдаг. Тус багийг эзэмшигч нь компанийг үндэслэгч Дийтрих Матешитц юм. Ред Булл Расинг нь 2004 оны сүүлээр Формула 1 тэмцээнээс гарсан их британийн баг Ягуар Расингийг автомашин үйлдвэрлэгч Форд компаниас худалдаж авснаар эхэлсэн түүхтэй. Формула 1-д оролцож эхэлснээс хойш зургаан жилийн дараа 2010 онд анхныхаа дэлхийн аварга цолд хүрэхдээ зохион бүтээгчийн- болон жолоочийн дэлхийн аварга цолын аль алиныг Себастиан Феттелээр авчээ. Энэ амжилтаа тус баг нь 2011, 2012 болон 2013 онуудад давтсан байна. Үүнээс гадна тус баг нь 2011 оны улирлын тэмцээнээс хойш 19-уралдаанд 18 удаа поле байрлалаас (94,7 хувь) уралдсан рекордыг тогтоосон баг юм.
2013 оноос хойш тус багийг Инфинити ивээн тэтгэх болсон учир багийн нэрээ Инфинити Ред Булл Расинг болгон өөрчилжээ.
Ред Булл ивээн тэтгэгчээр
Ред Булл 1995 онд Швейцарын Заубер багийн ивээн тэтгэгчээр Формула-1-д оржээ. Сүүлд нь Ред Булл Заубер багийн хувьцаанаас эзэмших болсон ба нэг хэсэг бүр хувьцааных нь ихэнх хувийг эзэмшиж байжээ. Тус уралдааны жүчээ энэ хугацаанд Ред Булл Заубер Петронас гэсэн нэрийн дор бүртгүүлсэн байна. 2002 онд Ред Булл өөрийн эзэмшиж байсан хувьцаагаа Швейцарийн Кредит Суисс банканд худалдсан учир Заубер баг нэрээ өөрчлөн Заубер Петронас болгов. Дараагийн гурван жилийн хугацаанд Заубер багийн «туслах» ивээн тэтгэгч байсан.
Формула-1-ийн статистик
Мэдээ: 2021 оны Монакогийн их шан
Ред Буллын бүх нисгэгчдийн Формула-1-д гаргасан амжилт
Мэдээ: 2021 оны Монакогийн их шан уралдааны дараа Одоо идэвхтэй уралдаж буй жолооч нарыг шар дэвсгэр өнгөөр тэмдэглэв
Эшлэл
Ангилал:Формула-1-баг
Хоккайдо чоно
Хоккайдо чоно, Японоор Эзо чоно (エゾオオカミ（蝦夷狼）), нь хуучин Япон чоно гэж нэрлэгддэг байсан, Саарал чонын мөхсөн 2 дэд зүйлийн нэг юм. Нөгөө нь Хоншүү чоно.
Зөвхөн Хоккайдод амьдардаг байсан тус чоно арлын бүх нутагт тархсан байсан бөгөөд Хоншүү чонотой харьцуулахад биеэр том, жирийн саарал чонотой илүү төстэй байв.
Мэйжийн шинэчлэлийн үед засгийн газраас чоно агнасан хүнд шагнал өгөхөөр амлаж, мөн хортой өгөөш хаяж өгөх зэргээр агнаж байсан нь устахад нөлөөлсөн гэж үздэг. Шагнал амлаж эхэлсэн 1876 оноос 1888 оны хооронд 1539 толгой (орон нутгийн захиргаанаас устгасныг оролцуулбал 2000-3000 орчим) чоно агнагдсан аж. Хамгийн сүүлд 1896 онд Хакодатэд Хоккайдо чонын арьс зарагдсан тухай тэмдэглэгдэж үлдсэн нь түүхэн дэх хамгийн сүүлчийн баримт юм.
Эшлэл
Ангилал:Чонынхон Ангилал:Шинэ эринд устсан хөхтөн амьтан
Далайн ирвэс
Далайн ирвэс (Hydrurga leptonyx) нь Антарктидад Өмнөдийн далайн зааны дараа хоёрт орох том сэлүүр хөлтөн юм. Тэд чихгүй далайн хав овог ба Hydrurga төрлийн ганц зүйл юм. Hydrurga гэдэг нь "усны ажилчин" гэсэн утгатай ба leptonyx нь Грек хэлээр "жижиг саварт" гэсэн үг юм.
Гадаад төрх
Далайн ирвэс нь хар саарал өнгийн булчинлаг том нуруун хэсэг, цайвар саарал гэдэс хэвлийтэй. Хоолой хэсэг нь хар толбонуудтай тул ирвэс гэгджээ. Эмэгчин нь эрэгчингээс биеэр ялимгүй том байна. Тэдний биеийн урт 2.5-3.2 м, жин нь 200-453 кг ба эмэгчин нь 2.4-3.4 м урт, 225-591 кг жинтэй юм.
Идэш тэжээл
Тэд гүехэн усанд шумбан хол тэжээл хайна. Бусад далайн хав, тухайлбал Россын далайн хав, далайн заан зэрэг нь хэдэн зуун метр гүнд шумбан арваалж зэрэг идэш хайдаг бол далайн ирвэс нь гүн шумбадгүй байна. Нас бие гүйцсэн томхон далайн ирвэс нь хаан оцон шувуу, император оцон шувуу зэргээр хооллох ба заримдаа хавч идэгч далайн хав барьж иддэг. Мөн сам хорхой, арваалж, загас иднэ. Оцон шувуу авлахдаа эргийн мөсний доор нуугдан отож байгаад шувууг далайд орж ирхэд нь дайран хурц шүдээрээ зуун барьдаг байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Дуламдоржийн Самдан
Дуламдоржийн Самдан Монгол Улсын баатар цолтон.
Намтар
Самдан Мотобуудлагын дивизийн 22 дугаар мотобуудлагын хороонд пулемётчин байхдаа анги руугаа халдсан дайсны довтолгоог пулемётынхоо галаар хааж ангиа байрлал солих бололцоогоор ханган баатарлагаар тулалдаж амь үрэгджээ. Сум нь дууссан учир пулемётынхоо гол төмрөөр 12 дайсныг цохин устгажээ. 1973 онд Монгол Улсын баатар цолоор нэхэн шагнагдсан
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Халхын голын дайны хүн Ангилал:БНМАУ-ын баатар Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн Ангилал:Төвийнхөн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1916 онд төрсөн Ангилал:1939 онд өнгөрсөн
Андре Айю
Андре Айю (André Ayew; 1989 оны арванхоёрдугаар сарын 17Франц, Секлен) — Ганын хөлбөмбөгчин.
Эцэг — Африкийн домог Абеди Пеле; дүү — Жордан Айю.
Замнал
2011 оны дөрөвдүгээр сарын 28-нд Францын лигт «Ниццагийн» хаалганд Айю гурван бөмбөг оруулж байв.
2010 оны нэгдүгээр сарын 19-нд Африк үндэстний цомын Буркина-Фасогийн хаалганд шигшээгийн анхны бөмбөгөө оруулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Ганын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Олимпик Марсель багийн тоглогч Ангилал:Лорьян багийн тоглогч Ангилал:Арль-Авиньон багийн тоглогч Ангилал:Суонси Сити багийн тоглогч Ангилал:Ганачууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Ус
thumb|right|Усны гурван төлөв: шингэн, хатуу (мөс), хий (агаар дахь). Ус (H20 гэсэн химийн томьёогоор илэрхийлэгдэх)- устөрөгч, хүчилтөрөгчийн нэгдэл бодис юм. Ердийн нөхцөлд өнгө, үнэр, амтгүй шингэн байдаг. Бага зэрэг хөх ногоон туяа бүхий тунгалаг, шингэн төлөвтэй. Харин цельсийн -1C хэмд хатуу (мөс), 100°C хэмд хийн (уур) төлөвт орно. Дэлхий дээрх амьд организмуудын амьдралд чухал үүрэгтэй. Хүний биеийн ихэнх хэсгийг буюу 70%-г ус бүрдүүлдэг. Амьдралыг тэтгэгч рашаан булаг, чандмань эрдэнэ юм.
Усны үнэ цэнэ
ймлээр хийж, гаргаж авч чадаж байна. Английн эрдэмтэд Долли хонь, Өмнөд Солонгосын эрдэмтэд нохойг эсийн аргаар гаргаж авсан байдаг. Тэр ч байтугай хүн хүртэл гаргаж болохыг нээгээд байна. Тэгвэл энд нэг л зүйлийг хүн төрөлхтөн гаргаж авч чадахгүй бөгөөд тэр нь УС. Хүн төрөлхтөний ганц гаргаж авч чадаагүй зүйл бол УС гэдгийг дахиад дурдая. Өдөр ирэх тусам дэлхийн дулаан, хуурай болж цэвэр усны нөөц багасаж хүний тоо, хэрэглээ хурдацтай өсөж байгаа энэ эрин үед бид усаа хэмнэхгүй бол усны хэрэглээний хязгаартай учирч ус 90-ээд оны картын бараа шиг болох аюул бий. Иймд та бүхэн усны үр ашиггүй хэрэглээгээ багасгаснаар хойч үе, үр хүүхэддээ цэвэр усаа үлдээж чадна.
Хүмүүс уснаас ихээхэн хамааралтай байдагт байгалийн эгдүүтэй егөөдөл оршин байдаг билээ. Онолын хувьд усны нөөц шавхагдашгүй юм.Учир нь зохистой ашигласан нөхцөлд чийгний эргэлтийн үрээр цаг ямагт сэргэж байдаг. Гэвч усны хэрэглээ асар хурдан өсөж байгаагаас олон оронд хүрэлцэхгүй байдал мэдрэгдэж байна.Мөн усны бохирдол ихээхэн аюул нүүрлэх боллоо. Усны урсгал 1000 жилд, секундын долиор дэлхийн эргэлтийг удаашруулдаг ажээ.
Бодит жишээ дурдая: АНУ-н нэгэн хот өдөрт зөвхөн 3 цаг устай амьдарч сурч байна. Зүүн өмнөд мужуудад тохиолдсон ган Атланта, Чатанүүга гэх мэт томоохон хотуудыг айлгаж байгаа бөгөөд Орме хот аль хэдийн дусал ч усгүй болжээ. Усыг одоо цистернээр л зөөж түгээж байна. Ус 9-13 цагийн хооронд ирж энэ үед амьдрал ид цэцэглэж хүмүүс усанд орохоор оочерлож, угаалын машинууд хүнгэнэж, хүмүүс аяга тавгаа угаана. Үүнээс хойш эсрэг процес эхэлж ус таслагдаж хотын хүн ам усгүй болох ба тэд энд тэнд цуглуулсан усаа дусал дуслыг нь гамнан цай уух гэх мэт зүйлүүдийг хийнэ. Бүхэл насаараа устай амьдарсан 55 настай Элизабет Тейн “Энэ зүйлд хэзээ ч дасахын аргагүй” гэж хэлж байна тэрээр цааш нь энэ 3 цагийн хугацаанд “пижигнэхгүй” бол болдогүйг хэлж байна. Гялс усанд ороод, хоолоо хийгээд, аяга тавгаа угаагаад, угаалгын машинаа ажиллуулна. Мөн өөр нэгэн иргэн хэлэхдээ “Энэ нь цаг хугацаа хойшоо ухарсантай адил байна” гэжээ. Мөн хотын захирагчын хэлснээр энэ хот одоо зөвхөн усандаа хотын төсвийнхөө 75%-ийг зардаг болсон ба тус хотын хүн ам эрс багасах хандлагатай болсон байна.
Ус хэмнэх энгийн аргууд
Гал тогоондоо ус хэмнэх аргууд: Аяга таваг, тогоо шанагаа угаахдаа сайтар зүлгэхдээ усаа хааж бай. Дараа нь цэвэр усаар зайлж бай. Хүнс ногоогоо гоожиж буй усаар бус дүүргэсэн саванд цэвэрлээд дараа цэвэр усаар зайл.Хүнс ногоо угаасан усаа битгий асга, түүгээр гэрийнхээ цэцэг ногоог усла. Хүн бүр өөрийн гэсэн аягатай болсоноор танай гэр бүл байнга аяга таваг угааж ус гарздахгүй.
Шүдээ угаах, сахлаа хусахдаа крантаа хааж бай. Хаахгүйгээр нэг удаа шүдээ угаах нь 20 литр ус үр ашиггүй зарцуулдаг. Мөн стаканд ус хийж шүдээ угааснаар бид усаа хэмнэж чадна.Ариун цэврийн цаасаа жорлонд биш хогийн саванд хаяж бай. Энэ нь ус хэмнэхээс гадна жорлон бөглөрөхөөс урьдчилан сэргийлнэ. Усныхаа халуун хүйтнээ тохируулахдаа бүлээн ус хэрэгтэй бол хүйтэн усаа ихэсгэхийн оронд халуун усаа багасгах нь зөв. Ус хэмнэлттэй зарцуулдаг жорлонтой бол та жорлонгийн ус хураагууртаа хэмнэх төхөөрөмж суурилуулснаар нэг ус таталтаараа 3 литр хүртэл ус хэмнэх боломжтой.
Ангилал:Устөрөгчийн нэгдэл Ангилал:Хүчилтөрөгчийн нэгдэл Ангилал:Түүхий эд
Харри Маркополос
Харри Маркополос (Harry M. Markopolos, 1956-10-22-нд төрсөн) нь АНУ-ын санхүүгийн шинжээч ба санхүүгийн гэмт хэргийг мөрдөгч бие даасан шинжээч юм. Харри нь АНУ-ын санхүүгийн түүхэнд хамгийн том үнэт цаасны нарийн пирамид луйвар болох Берни Мадофын удирддаг санг илрүүлж, 2000-2005 онуудад 5 удаа АНУ-ын Үнэт Цаасны Хороонд (SEC) хандаж гэмт хэргийг илрүүлснээ мэдээлсэн боловч гэмт хэргийг баталсан хариуг авч чадалгүйгээр АНУ-ын болон олон улсын 16500 иргэн байгууллагын хадгаламжийг 20-иод жил луйвардсан 65 тэрбум долларын гэмт хэргийг илрүүлж чадсан шинжээч юм. Энэ том луйврын хохирогсдын дунд АНУ-ын Холливудын одод ба алдарт кино найруулагч Стивен Спилберг хүртэл орсон байна.
Бичлэг
Харри Маркополосын ярилцлага.
Эшлэл
Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын санхүүгийн шинжээч
Эрх зүйн судалгааны төв
Үйл ажиллагаа
Тус байгууллага нь хүний эрхийг, ялангуяа эрх зүйн аливаа зөрчлийн улмаас хохирсон хохирогчийн эрхийг хангах, хамгаалах асуудлаар хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, уялдаа, үр нөлөөг шинжлэх ухааны үндэстэй судалж, холбогдох асуудлаар дүгнэлт, санал, зөвлөмж гарган хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх, нийтэд сурталчилах, төрийн болон төрийн бус байгууллагын захиалгаар, мөн иргэдэд зориулсан сургалт зохион байгуулах, өөрийн үндсэн зорилгын хүрээнд мэдээллийн сан бий болгох, холбогдох хууль тогтоомжийн системчлэлийг тогтмол хийж, сурталчлах ажлыг зохион байгуулж эрхэлнэ.
Хаяг
Ангилал:Монголын төрийн бус байгууллага
Урт сүүлт хөөндэй
Урт сүүлт хөөндэй (Zoothera dixoni) нь Turdidae овгийн шувуу юм. Энэхүү шувуу нь Бутан, Хятад, Энэтхэг, Лаос, Мьянмар, Непал, Тайланд, болон Вьетнам улсын дулаан бүсийн чийглэг ой мод, өндөрлөг бут сөөгт газар амьдарна.
Неста Картер
Неста Картер (Nesta Carter, 1985 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд төрсөн) нь Ямайкын гүйгч бөгөөд 100, 200 метрийн зайн төрөлд өрсөлддөг. 2010 оны наймдугаар сард 100 метрт 9.8 секундээс дотогш буюу 9.78 гүйж түүхэнд Усэйн Болт, Йохан Блэйк, Асафа Пауэлл болон Тайсон Гэй нарын тав дахь тамирчнаар тодорч байв.
Картер 4 x 100 метрийн буухиад Ямайкын багт гүйж дэлхий болон олимпын дээд амжилтуудыг Лондон, Бээжингийн олимпод оролцохдоо эвдэж байв.
Түүний хувийн дээд амжилт нь 9.78 секунд.
Цахим холбоос
Ангилал:Ямайкын 100 метрийн гүйгч Ангилал:Ямайкын 200 метрийн гүйгч Ангилал:Ямайкын 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:Ямайкын олимпын аварга Ангилал:Ямайкын олимпын оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Ямайкачууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Веселин Топалов
Веселин Александров Топалов (1975 онд төрсөн) — Болгарын шатарчин, их мастер.
Франсиско Хенто
Франсиско "Пако" Хенто Лопес (Francisco "Paco" Gento López, 1933 оны 10 сарын 21-нд Кантабриагийн Гуарницод төрсөн) нь Испанийн хөлбөмбөгчин юм.
Намтар
Тэрээр Испанийн Примера Дивизион-д анх 1952–53 оны улиралд Рэсинг Сантандер багийн бүрэлдэхүүнд багтан гарч тогложээ. Дараагийн жил нь Реал Мадрид клубтай гэрээ байгуулсан Хенто 11 дугаартай тоглох болж, клубийнхаа домогт тоглогч болон түүхэнд үлдсэн билээ.
Galerna del Cantábrico (Кантабрийн тэнгисийн шуурга) гэгддэг байсан тэрээр зүүн жигүүрт тоглодог байсан бөгөөд гайхалтай хурд төдийгүй бөмбөг эзэмших чадвар, дундын зайнаас гоол оруулах чадвараараа шагшигдсан тоглогч байлаа.
Хенто Реал Мадрид багтайгаа Европын цомд 6 удаа түрүүлж, Европын цомын 89 тоглолтод 30 гоол оруулсан амжилт нь өөр ямар ч тамирчны хүрээгүй дээд амжилт билээ. Тэрээр мөн Испанийн шигшээ багт багтан 1955 - 1969 оны хооронд 43 тоглолтод оролцон, 5 гоол оруулсан.
Тэрээр Европын цомын шигшээ тоглолтод 8 удаа оролцсон (6–2) бөгөөд AC Миланы Паоло Мальдини (5-3) л түүнтэй зэрэгцдэг юм. Хентогийн багийн анд, домогт Альфредо Ди Стефано (5–2) 7 удаа оролцсон үзүүлэлтээр удаалдаг байна.
Хенто 1971 онд зодог тайлж, дасгалжуулагч болжээ. Тэрээр Кастилья, Кастельон, Паленсиа, Гранада зэрэг доод лигийн хэд хэдэн багийг дасгалжуулж байгаад Реал Мадрид багаа Европт төлөөлөх элчин сайдын албыг хаших саналыг хүлээн авсан.
Хентогийн 2 дүү Хулио (1939 онд төрсөн), Антонио (1940 онд төрсөн) нар мөн Реал Мадрид багт тоглож байсан хөлбөмбөгчид боловч ах Франсиско шигээ амжилтад хүрч чадаагүй юм.
Клуб
438||128||73||20||511||148 438||128||73||20||511||148