cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хельмут Коль
Хельмут Йозеф Михаэль Коль (герман. Helmut Josef Michael Kohl; 1930 оны 4-р сарын 3-нд Бүгд Найрамдах Веймар улсын Рэйн дахь Людвигсхафен төрсөн- 2017 оны 6-р сарын 16-нд ХБНГУ-ын Рейн дахь Людвигсхафен нас барсан) -германы төрийн болон улс төрийн зүтгэлтэн. 1982-1998 онд ХБНГУ-ын Холбооны Канцлер. Хельмут Коль ХБНГУ-ын удирдах хугацаандаа "Хүйтэн дайн" дуусгавар болгоход болон Герман улсын Европт нэгдэхэд их үүрэг гүйцэтгэсэн. Тэрээр 1973-1998 онд Ардчилсан Христианы Холбооны дарга. Канцлерын албан тушаалд 16 жил 26 хоног болж Германы түүхэнд хамгийн урт хугацаанд Засгийн газрыг тэргүүлсэн амжилт тогтоожээ.
Ангилал:1930 онд төрсөн Ангилал:2017 онд өнгөрсөн Ангилал:Германы холбооны канцлер Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (их загалмайн тусгай хийц) Ангилал:Баден-Вюртемберг Муж Улсын Гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Гэгээн Михаил ба Георгийн одон шагналтан (их загалмайн хүндэт хүлэг баатар) Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:Марийн орны загалмай одон шагналтан (1-р зэрэг) Ангилал:Германы намын дарга Ангилал:Цагаан Бүргэд одон шагналтан Ангилал:Германы эргэн нэгдэлт
Оросын Украин руу хийсэн довтолгоо (2022)
Оросын Украин руу хийсэн довтолгоо нь 2022 оны 2-р сарын 24-нд киевийн цагаар өглөөний 5 цаг орчим эхэлсэн байна. Орос, Крым болон Беларусийн нутгаас оросын цэргүүд Украин руу дотолсон бөгөөд цэргийн ажиллагаанд Донецк ийн Бүгд Найрамдах улс (ДБНУ) болон Луханск ийн Бүгд Найрамдах улсын (ЛБНУ) цэргүүд оролцсон байна. Киевын хойд талаас, Харьковын зүүн хойноос, Донбассын зүүн урдаас болон Крым талаас гэсэн 4 үндсэн чиглэлээр оросын цэргүүд товлож эхэлсэн байна. Оросын тал үйл явдлын өмнөөс 190 мянган цэргээ орос-украины хил дээр төвлөрүүлсэний улмаас болон бусад олон зүйлээс шалтгаалан орос-украины харилцаа хямралд ороод байсан юм. 6-р сарын 4-ний байдлаар ОХУ Украины газар нутгийн 20% (Крым, Донбасс болон бусад газар нутаг) орчмыг эзлээд байгаа ажээ. Эзэлсэн нутаг дэвсгэрт "цэрэг-иргэний захиргаа" байгуулж, Украины төрийн далбааг буулгаж, Украины мөнгөн тэмдэгтийг Оросын рублиэр сольж, Оросын паспорт олгох ажлыг зохион байгуулж байна.
НҮБ-ын 6-р сарын 17-ны өдрийн мэдээгээр халдлага эхэлснээс хойш дор хаяж 4509 энгийн иргэн амиа алдаж, 5585 энгийн иргэн шархадсан бөгөөд бодит хохирол үүнээс хамаагүй өндөр байх магадлалтай байгаа юм.
Өмнөх үйл явдал
2021 оны 10-р сараас хойш оросын халдлага болох тухай олон тооны сэрэмжлүүлэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гарч байсан. Гэсэн хэдий ч Оросын дээд албан тушаалтнууд ( Засгийн газрын Хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков- 2021.11. 28, Гадаад хэгийн орлогч сайд Сергей Рябков-2022. 01.19, АНУ дахь ОХУ-ын Элчин сайд Анатолий Антонов- 2022.02.20, Чех дахь ОХУ-ын Элчин сайд Александр Змеевский- 2022.02.23) Украинтай дайн хийхгүй гэж удаа дараа мэдэгдэж байсан.
2014 оны 5-р сард Украинаас өөрийгөө салан тусгаар болсон гэж заралсан ДБНУ болон ЛБНУ-ын тусгаар тогтнолыг ОХУ 2022 оны 2-р сарын 21-нд албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч буйгаа мэдэгдээд ОХУ тус улсуудтай "Найрамдал, хамтын ажиллагаа, харилцан туслах тухай Гэрээ" байгуулжээ. Улмаар хоёрдугаар сарын 24-ний өглөө Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин “цэргийн тусгай ажиллагаа” явуулах тухай мэдэгдсэн юм.
Халдлагын үндэслэлийг Владимир Путин Украиныг неонацист улс гэж үзэж байгаа тул ДНБУ, ЛБНУ болон Орос улс өөрийгөө хамгаалах шаардлагатай гэж тайлбарлав. Орос улс Донбасст эхлээд салан тусгаарлах хөдөлгөөн үүсгэсэн бөгөөд одоо ДБНУ болон ЛБНУ-ыг хүлээн зөвшөөрч тэднийг хамгаалахыг үндэс болгон ашиглаж довтолгоо хийж байна гэж шинжээчид үзэж байв.
Дайны эхлэл
Оросын цэргүүд Украины нутаг дэвсгэрт Орос, Крым, Беларусын нутгаас өргөн фронтоор 2022 оны 2 дугаар сарын 24-ний өглөөнөөс довтлон орж ирсэн юм. Эхлээд Украины цэргийн дэд бүтэц, цэргийн нисэх онгоцны буудал, нисэх хүчин, агаарын довтолгооноос хамгаалах байгууламжид пуужин, бөмбөгний цохилт өгсөн байна. Үүний зэрэгцээ Донбасс, Луганскийн Зэвсэгт хүчин Донбассын бүх фронтын шугамын дагуу Украины Зэвсэгт хүчний эсрэг (УЗХ) байлдааны ажиллагаа явуулж, хэд хэдэн газарт довтолгоонд оржээ.
Дайн эхэлмэгц Украин Оростой дипломат харилцаагаа тасалж байгаагаа зарлав. Байлдааны ажиллагаа эхэлсэнтэй холбогдуулан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский Украины нутаг дэвсгэрт байлдааны байдал зарлаж, хоёрдугаар сарын 25-нд бүх нийтийн дайчилгааг мөн зарлав.
НҮБ-ын 3 дугаар сарын 4-ний өдрийн мэдээгээр халдлага эхэлснээс хойш наад зах нь 331 энгийн иргэн амиа алдаж, 675 хүн шархадсан бөгөөд зарим эх сурвалжийн мэдээлснээр бодит хохирол үүнээс хамаагүй өндөр байж магадгүй гэж байв. Олон зуун байшин орон сууц эвдэрсэн болон нуржээ; Волноваха хот бараг бүрэн сүйрчээ. Уг түрэмгийлэлийн улмаас хүн ардын цагаачлалын хямрал үүсгэсэн байна: НҮБ-ын мэдээлж буйгаар 3 дуугаар сарын 4-ний байдлаар 1.2 сая гаруй дүрвэгч Украиныг орхижээ. Зарим сэтгүүлчид энэхүү халдлагыг Дэлхийн 2 дугаар дайн дууссанаас хойшхи Европ дахь "хамгийн том" цэргийн мөргөлдөөн гэж нэрлээд байна.
Оросын энэ үйлдлийг дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн ихэнх улс орон, олон улсын байгууллагууд эрс буруушааж байна. Дэлхийн улс орнуудын дийлэнх олонхи нь дэмжсэн НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн ES-11/1 тогтоолд ОХУ-ын үйлдлийг буруушааж, Украины нутаг дэвсгэрээс цэргээ даруй татахыг уриалсан байна. 141 улс уг тогтоолыг дэмжиж, тав (Орос, Беларусь, Хойд Солонгос, Сири, Эритрей) эсрэг санал өгч, 35 улс (түүний дотор Хятад, Энэтхэг, Пакистан, Өмнөд Африк, Монгол зэрэг орнууд) түдгэлзсэн байна.
2022 оны 3 дугаар сарын 5-нд Путин хэлэхдээ, хэрвээ Украины засгийн газар "хийж байгаа зүйлээ үргэлжлүүлэн хийвэл тэд Украин улсын төрийг ирээдүйгүй болгоно" гэжээ.
Гуравдугаар сарын 9-нд Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский Украины Дээд Рада-гийн /парламент/ баталсан, дайны үед Оросын армийнхны амь насыг хөнөөсөн энгийн иргэдийг хариуцлагаас чөлөөлж, энэ зорилгоор цэргийн зэвсэг болон ан агнуурын зэвсгийг хоёуланг нь ашиглахыг зөвшөөрсөн хуульд гарын үсэг зурав. Гуравдугаар сарын 15-нд Украины Дотоод хэргийн сайд Денис Монастырский Украины иргэд автомат зэвсэг хүлээн авах боломжтой, Украины Дотоод хэргийн яам аль хэдийн "хэдэн арван мянган автомат зэвсэг" тараасан гэж мэдэгдэв.Дайны эхэн үед “ОХУ”-н улс дайныг түргэн хугацаанд дуусгах төлөвлөгөөтэй байсан авч Армийн хүнд суртал, авилгал зохион байгуулалтгүй удирдлагын нэгдмэл байр суурьгүйн улмаас армийн элит анги нэгтгэлүүд устгагдаж дайны байдал Украйн улсын талд эргэж дайн сунжрах талөвтэй болсон.
Нэр, томьёо
Оросын эрх баригчид энэхүү түрэмгийллийг Владимир Путин 2-р сарын 24-нд хэлсэн үгэндээ анх хэлсэнээр "цэргийн тусгай ажиллагаа" гэж нэрлэж, тус нэр томьёог ашиглахыг шаардаж байгаа юм.
Украинд "Украины Аугаа эх орны дайн" (Украйнаар: Great War of Ukraine) гэсэн нэр томьёог, тэр дундаа тус улсын удирдлага хэрэглэдэг. Украинчууд Оросын цэргийг эзлэн түрэмгийлэгчдийг "Эзлэн түрэмгийлэгчид", "фашистууд", "рашисты" /рашн+фашист гэдэг үгний нийлбэр/ гэсэн нэрээр томьёолж байна.
Зарим эх сурвалж уг түрэмгийллийг "Оросын Украины эсрэг дайн" гэж нэрлэдэг бол зарим нь "Орос-Украины дайн" гэсэн нэр томьёог 2014 оноос хойшхи улс хоорондын мөргөлдөөнийг бүхэлд нь дурдах зорилгоор ашигладаг. "Оросын Украины эсрэг түрэмгийлэл" гэсэн нэр томьёог бас ашиглаж байна (НҮБ-ын тогтоолд).
Дүрвэгсэд
Энэхүү түрэмгийлэл нь цагаачлалын томоохон хямралыг үүсгэсэн: НҮБ-ын мэдээлснээр 7.5 сая дүрвэгч Украиныг орхисон (6-р сарын 15-ны байдлаар), 8 сая орчим хүн дотоод шилжилт хөдөлгөөн хийжээ (5-р сарын 3-ны байдлаар).
НҮБ-ын 4-р сарын 20-ны өдрийн мэдээгээр дүрвэгсдийн дийлэнх нь дараах улс орнуудад байна: Польш - 2.848 сая, Румын - 0.764 сая, Орос - 0.563 сая (мөн 2-р сарын 18-наас 23-ны хооронд Донецк болон Луганскаас нүүлгэн шилжүүлсэн 0.105 сая энгийн иргэдийг хүлээн авч байна), Унгар - 0,476 сая, Молдав - 0,429 сая, Словак - 0,346 сая, Беларусь - 0,024 сая.
Хэлэлцээ
Эхний хэлэлцээ:
2022 оны 2 дугаар сарын 28-нд орон нутгийн цагаар 10:30 цагийн орчим Беларусь улсын Гомель мужид 5 цаг орчим үргэлжлэв.
Хэлэлцээнд украины талаас: Батлан ​​хамгаалахын сайд Алексей Резников, Дээд Рада дахь “Ардын зарц” бүлгийн дарга Давид Арахамия, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргын зөвлөх Михаил Подоляк нар оросын талаас ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн туслах Владимир Мединский, Батлан ​​хамгаалахын дэд сайд Александр Фомин, Гадаад хэргийн дэд сайд Андрей Руденко болон Төрийн Думын Олон улсын харилцааны хорооны дарга Леонид Слуцкий нар багтжээ.
Украины Дээд Радын Хүний эрхийн комиссар Людмила Денисоватай хүмүүнлэгийн хамтын ажиллагааны хэлэлцээр байгуулсан тухай Оросын Омбудсмен Татьяна Москальковагийн хэвлэлийн алба мэдээлэв. Сураггүй алга болсон хүмүүсийг эрэн хайх, хоригдлуудын цагдан хорих нөхцөлийг шалгахад харилцан туслалцаа үзүүлэх тухай ярьж байна. Төлөөлөгчид хэд хоногийн дараа дахин эргэж уулзахаар болов.
Ерөнхийлөг Зеленский Владимир Путинтэй хэлэлцээр хийхэд бэлэн гэдгээ мэдэгдэв. Өмнө нь Кремль хоёр ерөнхийлөгчийн уулзалт болох талаар "хэт эрт байна" гэсэн тайлбар хийж байсан байна.
Хоёр дахь хэлэлцээ:
2022 оны 3 дугаар сарын 3-нд орон нутгийн цагаар 14:00 цагт Беларусь улсын Беловеж нутагт 1,5 цаг ургэлжлэв.
Хэлэлцээнд оролцогсдын бүрэлдэхүүн хэвээрээ байсан бөгөөд энэ удаа "Хамтарсан мэдэгдэл" гаргаж түүндээ "Нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагаа явуулах бүс нутагт түр гал зогсоох" гэсэн байна. Хоёр талын төлөөлөгчид гар барьж хэлэлцээг өндөрлөсөн байна. Аюулгүй байдлаа харгалзан Хэлэлцээ хийх газрыг украины тал нууцлахад анхаарч байгаа ажээ. Мөн өдөр Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинд хандан, түүнтэй биечлэн уулзаж хэлэлцээ хийхийг уриалав.
5-р сарын 17-нд Украин болон ОХУ хэлэлцээгээ зогсоож байгаа тухай мэдэгдсэн байна.
Олон улсад
3-р сарын 2-нд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей н ES-11/1 тогтоолыг дэлхийн улс орнуудын дийлэнх олонхи нь дэмжсэн байна. ОХУ-ын үйлдлийг буруушааж, түрэмгийлэгч орон гэж үзэж Украины нутаг дэвсгэрээс цэргээ татах тухай санал хураалтад 141 орон дэмжиж, 5 улс (Орос, Белорус, Умард Солонгос, Сири,Эритрей) эсрэг санал өгч, 35 улс түдгэлзэж, 12 улс оролцоогүй байна.
Монгол Улс уг НҮБ-ын тогтоолын санал хураалтад түдгэлзсэн санал өгсөн байна.
Хэд хэдэн улс (АНУ, Канад, Япон, Европын орнууд) Оросын эсрэг хатуу эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авсан.
Франц Германы удирдагчид болох Эманюэль Макрон, Олаф Шольц нар хоёрдугаар сард дайнаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд хүчин чармайлт гаргасан. Макрон Путинтэй уулзсан ч түүнийг дайралт хийхгүй байхыг ятгаж чадаагүй байна. Шольц довтолгоо болвол хүнд хориг арга хэмжээ авах болно гэдгийг Путинд анхааруулж байжээ. Шольц мөн Зеленскийг НАТО-д элсэх хүсэл эрмэлзлээсээ татгалзаж, төвийг сахихыг тунхаглахыг гуйсан боловч Зеленский татгалзсан байна.
Ангилал:Дорнод Украин дахь дайн Ангилал:21-р зууны дайн Ангилал:2022 оны зөрчилдөөн Ангилал:Зэвсэгт мөргөлдөөн Ангилал:Европын дайн Ангилал:ЗХУ-ын дараах зөрчилдөөн
Батцагааны Дамдин
Батцагааны Дамдин нь Дундговь аймгийн Сайнцагаан суманд төрсөн, Үндэсний бөхийн аймгийн начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн начин Ангилал:Сайнцагааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Збигнев Бжезински
Збигнев Казимеж Бжезински (Zbigniew Kazimierz Brzeziński; 1928 оны 3 дугаар сарын 28-нд Польшийн Тернополийн Бережаны хотод төрж, 2017 оны 5 дугаар сарын 26-нд АНУ-ын Виржини мужийн Фолс Черч хотод нас барсан) - Польш гаралтай Америкийн улс төр судлаач, социологич, төрийн зүтгэлтэн. АНУ-ын 39 дэх Ерөнхийлөгч Жимми Картерын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөх (1977-1981). "Гурвалсан комисс"-ыг (АНУ-Баруун Европ-Япон) Дэвид Рокфеллертай хамт үүсгэн байгуулагчдын нэг бөгөөд 1973-1976 онд захирал нь байсан. Жонс Хопкинсын Их сургуулийн Стратеги, олон улсын судалгааны төвийн гишүүн, мөн тус сургуулийн Олон улсын гүнзгийрүүлсэн судлалын сургуулийн профессор. "Шатрын их хөлөг" (The Great Chessboard: American Dominance and its Geostrategic Imperatives) ном зэрэг олон бүтээлийн зохиогч. Удаан хугацааны турш АНУ-ын гадаад бодлого тодорхойлогчдын нэг байсан.
Бага нас
Албан ёсны намтарт дурдсанаар тэрбээр Польшийн язгууртан, дипломатч эцэг Тадеуш Бжезински (1896-1990), эх Роман Леония (1896-1985) нарын гэр бүлд төржээ. Эцэг Тадеуш Бжезински 1931-1935 онд Германд ажилласан байна. Ийнхүү Збигнев Бжезински амьдралынхаа эхний хэдэн жилд нацистуудын хүчирхэгжилтийн эхний үеийг өөрийн нүдээр харжээ. 1936-1938 онд Тадеуш Бжезински Иосиф Сталины их хэлмэгдүүлэлтийн үеэр Зөвлөлт Холбоот Улсад илгээгдсэн бөгөөд хожим нь еврейчүүдийг нацистуудаас аврах ажилд оролцсон гэж Израилын талархлыг хүлээсэн байна. 1938 онд дайн эхлэхийн өмнөх жил Тадеуш Бжезинскиг Канадын Монреальд Ерөнхий консулаар илгээв. Бжезинскийгийн гэр бүл Стэнлийн гудамжинд Польшийн Ерөнхий консулын газрын ойролцоо амьдардаг байсан байна. 1939 онд нацист Герман, ЗХУ "Молотов-Риббентропын гэрээ"-нд гарын үсэг зурж хоёр гүрэн Польш руу довтолж Польш орон эзлэгдсэнээр тэдний гэр бүл буцах боломжгүй болжээ. Дайн түүнд маш их нөлөө үзүүлсэн тухай тэрбээр сүүлд хэлэхдээ: «Польшийн эсрэг онцгой их хүч хэрэглэсэн нь миний ертөнцийг үзэх үзэлд нөлөөлж, дэлхийн улс төрийн нэгэн томоохон хэсэг бол гүн гүнзгий том тэмцэл юм гэж ойлгоход хүргэсэн» гэжээ.
Тэрбээр Канадад Монреалийн хөвгүүдийн католик "Лоёола коллеж" дүүргээд 1945 онд Монреалийн МакГилл Их сургуульд сурч 1949 онд Бакалавр, 1950 онд Магистрын зэрэг хүртсэн байна.
Боловсрол
Түүний магистрын ажил нь ЗХУ-ын төрөл бүрийн үндэстнүүдэд зориулагдсан байжээ. Бжезински Канад улсад дипломат карьераа эхлүүлэхийн тулд Их Британид үргэлжлүүлэн суралцах төлөвлөгөөтэй байжээ. Гэвч Их Британийн иргэдэд олгодог тэтгэлэг байсан тул түүнд боломж олдоогүй байна. Бжезински дараа нь Харвардын их сургуульд Мерле Фиенсоны удирдлага дор докторын зэрэг хамгаалахаар сурч "ЗХУ болон Октябрийн хувьсгал, Владимир Лениний төр, Иосиф Сталины үйл ажиллагааны хоорондын харилцаа"-нд анхаарлаа хандуулж 1953 онд докторын зэрэг хамгаалсан байна. Тэр жилдээ Мюнхен рүү явж "Чөлөөт Европ Радио"-гийн Польшийн салбарын тэргүүн сэтгүүлч, зохиолч Ян Новак-Ежиоранскитай уулзжээ. Тэрбээр хожим Германы улс төрийн ухааны онолын багш Карл Иоахим Фридрихтэй хамтран 1956 онд Зөвлөлтийг илүү нарийн судалж, тоталитаризмын үзэл баримтлалыг тодорхойлж, түүнийг шүүмжлэх арга хэлбэрийг боловсруулсан байна.
Үзэл бодол
Тэрбээр Харвардын профессорын хувьд Ерөнхийлөгч Дуайт Д.Эйзенхауэр, Жон Фостер Даллес нарын "төрийн удирдлагыг солих" бодлогыг эсэргүүцэж, аливаа дайсагнал нь Зүүн Европыг Зөвлөлт Холбоот Улс руу түлхэх болно гэж хэлжээ. 1956 оны 6 дугаар сарын эсэргүүцэл, Польшийн аравдугаар сарын үймээн, дараа нь 1956 оны "Унгарын хувьсгал" зэрэг нь Зүүн Европчууд Зөвлөлтийн засаглалыг аажмаар эсэргүүцэж чадна гэсэн З.Бжезинскин санааг тодорхой хэмжээгээр баталсан юм. 1957 онд тэрбээр хүүхэд байхаасаа хойш анх удаа Польшид айлчилсан бөгөөд түүний айлчлал нь Зүүн блок дахь гүн хагарлын талаарх өөрийн дэвшүүлж байсан үзэл бодлыг баталжээ. Тэрбээр "энх тайвны амлалт" гэж нэрлэсэн санаагаа боловсруулсан байна. Збигнев Бжезински 1958 онд Америкийн иргэншилтэй болсон байна.
1977-1981 онд Ерөнхийлөгч Ж.Картерын захиргаанд Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөхөөр ажиллаж байсан. Тэрбээр ЗХУ-ыг өндөр үнэтэй, анхаарал сарниулах цэргийн мөргөлдөөнд оролцуулах Тагнуулын төв газрын нууц хөтөлбөрийн идэвхтэй дэмжигч байсан бөгөөд ЗХУ-Афганистаны дайн эхэлсний дараа Ерөнхийлөгч Картерт бичсэн захиандаа: "Одоо Зөвлөлт Холбоот Улсад бидний "Вьетнамын дайн"-ыг бэлэглэх боломж гарч байна" гэж байжээ.
З.Бжезински 1978 онд БНХАУ-тай харилцаа тогтоохыг Ерөнхийлөгч Картерт зөвлөж, хоёр улсын харилцааг хэвийн болгох үндэс суурийг тавихаар Бээжинд айлчилсан юм. Энэ нь мөн АНУ-ын коммунизмын эсрэг урт хугацааны холбоотон Тайваньтай харилцаагаа албан ёсоор таслахад хүргэсэн юм.
Ерөнхийлөгч Картерын дор ажиллаж байсан Бжезински Польш дахь "Эв санааны нэгдэл"-ийг идэвхтэй дэмжиж нууцаар зөвлөж байсан гэдэг. Тэр ч байтугай шөнө дунд Пап лам II Иоанн Павелтай утсаар ярьж түүнд урьдчилан анхааруулж байсан байна. АНУ-ын хатуу байр суурь 1956 онд Унгарт, 1968 онд Чехословак улсад болсон Зөвлөлтийн өмнөх үйлдлээс өөр болгоход хүргэсэн юм.
1988 онд Бжезински Ерөнхийлөгч (том) Бушийн Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөхүүдийн бүлгийг даргалж, Бушийг ерөнхийлөгчид дэмжиж, Ардчилсан намаас салжээ. З.Бжезински тэр онд "зөнч" гэмээр ЗХУ-ын Ерөнхийлөгч Михаил Горбачевын хийсэн шинэчлэл амжилтгүй болж, хэдэн арван жилийн дараа ЗХУ задран унахыг урьдчилан таамаглаж байсан "Их уналт" (The Grand Failure) номоо хэвлүүлжээ.
Мөн 1997 онд түүний "Шатрын их хөлөг: Америкийн оройлол ба түүний геостратегийн шаардлагууд" ном хэвлэгдэж, АНУ-ын цаашдын гадаад бодлого, геополитик болон стратегийн талаар бичсэн алдартай бүтээл болсон юм.
2017 оны 5 дугаар сарын 26-ны орой эмнэлэгт 90 насандаа өөд болсон бөгөөд 6 дугаар сарын 9-нд Вашингтонд албан ёсоор оршуулжээ. Түүнийг оршуулах ёслолд гэр бүлийнхэнээс гадна АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Жимми Картер гэргий Розалин, АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга асан Мадлен Олбрайт, польшийн улс төрч Адам Ежи Белян, Латви Улсын АНУ-д суугаа Элчин сайд Андрис Тейкманис нар байлцсан байна.
Гэр бүл
Тэрбээр уран барималч Эмили Бенеш (1932 онд төрсөн), Чехословакийн Ерөнхийлөгч Эдвард Бенешийн зээ охинтой гэрлэж, тэд гурван хүүхэд төрүүлжээ: хүү Ян (1963 онд төрсөн), Марк (1965 онд төрсөн), охин Мику (1967 онд төрсөн).
Мөн тэрээр Лех Бжезински гэж дүүтэй байсан.
Хэнмэдэхийн Түвшинсанаа
Хэнмэдэхийн Түвшинсанаа нь Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Збигнев Бжезински
Гэр бүл
Ангилал:АНУ-ын улс төрч Ангилал:АНУ-ын дипломатч Ангилал:АНУ-ын зохиолч Ангилал:Харвардын их сургуулийн төгсөгч
Хэнмэдэхийн Түвшинсанаа
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Василий Шукшин
Василий Макарович Шукшин (1929 оны 7-р сарын 25-нд ЗХУ-ын Алтайн хязгаарын Бийский дүүргийн Сростки тосгонд төрсөн -1974 оны 10-р сарын 2-нд ЗХУ-ын Волгорадын мужийн Клетская хотод нас барсан) -зөвлөлтийн алдартай кино найруулагч, кино жүжигчин, кино зохиолч; ЗХОУ-ын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн (1969), Лениний шагналтан (1976 -нөхөн олгосон), ЗХУ-ын Төрийн шагнал (1971), 1955 оноос ЗХУ-ын Коммунист намын гишүүн.
Намтар
Василий Шукшин 1929 оны 7-р сарын 25-нд ЗХУ-ын Алтайн хязгаарын Сростки тосгонд тариачны гэр бүлд төржээ. Эцэг Макар Леонтьевич Шукшин (1912-1933) орос гаралтай, "Коммунизмын дөл" хамтралд ажиллаж байсан, "хамтралын эсрэг хуйвалдааны" хэргээр бусад оролцогчдын хамт эрх баригчид баривчилж буудан хороожээ. Сүүлд 1956 онд цагаатгасан байна. Эцгийн талын өвөг эцэг Шукшин Леонтий Павлович (1882-1960) гэж тариачин байжээ. Эх Мария Сергеевна (Попова; хоёр дахь гэрлэлтдээ - Куксина, 1909-1979) гэр бүлээ асран халамжилж байжээ. Эмэгтэй дүү - Наталья Макаровна Шукшина (1931-2005). Эцгийгээ баривчлагдсанаас хойш паспорт авах хүртлээ Шукшин эхийнхээ Попов гэдэг овогтой байжээ. 1943 онд Шукшин төрлөх Сростки тосгоны долоон жилийн дунд сургуулийг төгсөж, Бийск хотын автомашины коллежид элсэн орсон. Тэнд хоёр жил хагас сурсан ч сургуулиа төгсөөгүй орхисон байна. Харин 1945 онд Сростки тосгонд хамтралын /Колхоз/ фермд ороод удалгүй 1946 онд төрөлх тосгоноо орхижээ. 1947-1949 онд Шукшин "Союзпроммеханизация" трестийн Калуга дахь турбины үйлдвэр, Владимир дахь тракторын үйлдвэрт механикчаар ажиллаж байсан байна.
Шукшин 1949 онд цэргийн албанд татагдсан. 1949-1950 онд Ленинград мужийн Ломоносов хотын Сургалтын отрядын бүрэлдэхүүнд цэргийн радио оператороор алба хааж байжээ. 1950 оны 7-р сараас 1952 оны 12-р сар хүртэл Севастополь дахь Хар тэнгисийн флотын 3-р тэнгисийн радио отрядад ахлах далайчин Шукшин алба хааж байжээ. Жүжиглэх авьяас нь Тэнгисийн цэргийн флотоос эхэлсэн (Шукшин цэргийн ангийн клубын дэргэдэх драмын дугуйлангийн ажилд оролцож, сүүлийн жилдээ түүний удирдагч байсан) ба Шукшины уран зохиол бичэх үйл ажиллагаа - тэнд анх түүх бичихийг оролдсон бөгөөд тэр хамт олондоо уншиж өгдөг байжээ. 1952 оны 12-р сарын 17-нд тэрээр ходоодны шархны улмаас флотоос халагдаж, Сростки тосгондоо буцаж ирсэн ажээ. Төрлөх тосгондоо Василий Макарович эчнээгээр шалгалт өгч тосгоны залуучуудын сургуулийн Орос хэлний багш болжээ. Нэг хэсэг захиралын ажлыг хүртэл хийсэн байна.
1954 онд В.Шукшин Бүх Холбоотын Кино урлагийн дээд сургульд (ВГИК) элсэхээр Москва орох болжээ. Нийслэл орохын тулд эх нь ганц үнээгээ заржээ. Эхлээд Шукшин кино зохиолын тэнхимд өргөдөл гаргасан боловч дараа нь найруулагчийн ангид орж сураад 1960 онд төгссөн (Михаил Ромм-ийн анги). ВГИК-д сурч байхдаа Ромын зөвлөснөөр Шукшин нийслэлийн хэвлэлд бичсэн өгүүллэгүүдээ илгээж эхэлсэн байна.
Авирмэдийн Хосбаяр
Авирмэдийн Хосбаяр нь Говь-Алтай аймгийн Эрдэнэ сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх
Василий Шукшин
Намтар
Тэрээр 1964 онд 35 насандаа “Хөдөөний хүмүүс” хэмээх анхныхаа номоо хэвлэсэн төдийгүй “Тийм нэгэн залуу” киноны зохиолыг бичин өөрөө найруулж уран бүтээлчийн хувьд нэр хүнд олсон байна.
Авирмэдийн Хосбаяр
Аймгийн наадмын дэвжээнд
* Говь-Алтай аймгийн баяр наадамд 512 бөх барилдан А.Хосбаяр ес даван түрүүлж " Аймгийн арслан " цол хүртсэн ч МҮБХ-ноос шийдвэр гарган зарим бөхчүүдийн цолыг хураан давааг найм болгон шөвгөрсөн бөхчүүдийн цолыг олгосон билээ.
Василий Шукшин
Намтар
Үүнээс арван жилийн дараа тэрээр өөрийнхөө хамгийн алдартай “Улаан бүрэлзгэнэ” /Калина красная/ киног бүтээн эх орондоо төдийгүй олон улсад хэд хэдэн нэр хүндтэй шагнал хүртсэн юм. Гэвч залуугаасаа архи ихээр ууж байсны улмаас ходоодны шархлаа нь ужгирч, 1974 оны аравдугаар сард ЗХУ даяар хайрлан хүндэлдэг уран бүтээлч “Тэд эх орныхоо төлөө тулалдсан” киноны зураг авалтын үеэр "Дунай" усан онгоц дээр 45 насандаа ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэн билээ.
Авирмэдийн Хосбаяр
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Эрдэнийн (Говь-Алтай) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Василий Шукшин
Намтар
Түүний олон арван өгүүлэгүүд монгол хэл рүү орчуулагдсан юм.
Лувсанжамцын Удвал
Лувсанжамцын Удвал (1946 онд Өвөрхангай аймгийн Батхаан /өнөөгийн Бүрд/ сумын Цагаан нуур хэмээх газар төрсөн)-Монгол Улсын Элчин сайд, дипломат.
1964 онд Өвөрхангай аймагт дунд сургууль төгсөөд МУИС-д элсэн суралцаж байгаад 1967 онд Гадаад явдлын яамны нэр дээр ЗХУ-ын Москва хотын Олон улсын харилцааны сургуульд шилжин суралцаж 1972 онд төгссөн байна.
1972 оноос ГЯЯ-ны төв аппаарат болон түүний системийн байгууллагад тасралтгүй 37 жил дипломат алба хашсан.
1972-1975 онд дэд атташе, атташе, 1978-1982 онд 2-р нарийн бичгийн дарга, зөвлөх.
1991-1994 онд зөвлөх, ахлах зөвлөх,
1994-1999 онд ХБНГУ-д суугаа Элчин сайд.
Ангилал:Монголчууд
Хоёр гүүрний цаана
Киног М.Энхдалай найруулж, гол дүрд Д.Гүрсэд, Н.Цэцэнбилэг, Б.Баатархүү, А.Хандмаа нар тоглосон.
Агуулга
Английн хөлбөмбөгийн гранд дэрби болох Ливэрпүүл болон Манчестэр-Юнайтэд багуудын фанатууд нэг дор тоглолт үзэх үеэр тэдний дунд сөргөлдөөн болно. Саруул гэх залуу эсрэг багийн урт үстэй нэгэн эрэгтэй фанатыг овоо хараандаа авсан байх бөгөөд, харанхуйд бужигнаан дунд андуурч, өөр нэгэн эмэгтэй фанат охиныг /Нандиа/ үсдээд зогсч байснаа тог ирэх агшинд мэднэ. Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах байгууллагын сэтгэлзүйч залуу ийм үйлдэл хийснээ хараад нүдэндээ ч итгэсэнгүй. Харин Саруулд, хуулийн хариуцлага хүлээх үү? Эсвэл Нандиагийн гэрт очиж, адаар ааштай өвөөг нь асрах уу? Гэсэн хоёр сонголтоос аль нэгийг нь сонгох үлдэв. .
Эх сурвалж
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:2016 оны кино
Клод Моне
Оскар Клод Моне (франц:-Oscar-Claude Monet;* 1840 оны 11 сарын сарын 14-нд Парист; † 1926 оны арванхоёрдугаар сарын 5-нд Живернид, төрөхдөө Оскар-Клод Моне) -францын зураач, импрессионизмын эцгүүдийн нэг. Импрессионизмыг түүний “Сэтгэгдэл. Мандах наран” гэсэн бүтээлийн нэрнээс үүдэлтэй гэж үздэг. XIX зууны сүүлээс XX зууны Францад үүссэн импрессионизм гадаад ертөнцөөс төрсөн сэтгэгдлүүдийг тусган харуулах, орчин тойрноо байгаагаар нь бичиж, зурдгаараа онцлогтой гэж урлаг судлаачид хэлдэг. Клод Монегоос өмнө хэн ч хэзээ ч ногоон навчис дээрх гэрэл сүүдрийн тоглолт, үүлсийн гайхамшигт хэлбэр, хэн нэгний зурвасхан инээмсэглэлийг дуу алдаж, гайхмаар яг тэр агшинд нь зогсоон дүрсэлж чадаагүй юм.
Намтар
Зураач 1840 оны 11 сарын 14-нд талх баригч Клод-Адольф Моне, дуучин Луиза Жюстин Обре-гийн гэр бүлд Францын Парис хотноо мэндэлжээ. Хүүг таван настай байхад гэр бүл нь ахиу мөнгө олохоор францын умард нутгийн Нормандын Гавр (франц. Le Havre — боомт) хотноо шилжин суурьшсан байна. Тухайн үед эцэг нь хүүгээ мухлагийнх нь бизнесийг үргэлжлүүлнэ гэж бодож байсан ч Клод худалдаа сонирхсонгүй. Орон нутгийн коллежид суралцаж байхдаа шог зураг зурах хорхойтой болж. Хүү багш нараа шоглож зурсныхаа шанд таагүй байдалтай нүүр тулж байсан ч шантарсангүй. Аав, ээж нь хүүгийнхээ хүслийг хорьсонгүй, зурах дуртай нагац эгч нь хөрөнгө санхүүгээр дэмжиж байлаа. 15 насандаа тэр Гавр хотноо сайн шог зураач гэсэн алдартай болжээ.
1860 онд Моне цэрэгт татагдаж Алжир т очоод ходоодны халдварт өвчин тусч хамаатан эгчийн санхүүгийн тусламжтайгаар цэргийн албанаас чөлөөлөгдөж жилийн дараа гэртээ иргэж иржээ.
Моне их сургуульд Урлагийн факультетэд элсэн орсон боловч тэндхийн уран зургийн арга барил түүний урамыг хугалсан байна. Сургуулиа орхиод удалгүй тэрээр Чарльз Глейрийн зохион байгуулсан зургийн урланд оржээ. Студид байхдаа тэрээр Огюст Ренуар, Альфред Сислей, Фредерик Базилл зэрэг үе тэнгийн авьяаслаг уран бүтээлчидтэй танилцсан байна.
1866 онд зурсан Камилла Донсиерийн хөрөг ("Камилл, эсвэл ногоон даашинзтай эмэгтэйн хөрөг") Моне-д алдар нэр авчирсан юм. Камилла сүүлд 1870 оны 6 дугаар сарын 28-нд алдарт зураачийн эхнэр болжээ. Тэд Жан (1867), Мишель (1878 оны 3-р сарын 17) гэсэн хоёр хүү төрүүлсэн байна.
1870 онд Франц-Пруссын дайн эхэлсний дараа Моне Англи руу явж, Жон Констебль, Уильям Тернер нарын бүтээлүүдтэй танилцжээ. 1871 оны хавар Монегийн бүтээлийг Английн Хатан хааны Академийн уран зургийн үзэсгэлэнд оролцохыг зөвшөөрөөгүй байна. 1871 оны 5 дугаар сард тэрээр Нидерландын Заандам хотод амьдрахаар Лондонг орхин очиж хорин таван зураг зурсан байна.
Залуу зураач маань Эжен Луи Будентэй танилцаагүй бол хүүгийн хувь тавилан хэрхэх байсныг таахад бэрх. Хүү шог зургаа зардаг талхны газарт энэ агуу хүнтэй уулзжээ. Зурах дуртай хөвгүүнийг харсан даруйдаа дэргэд нь ирсэн агуу зураач ''«Таны зураг сонирхолтой, хөнгөхөн, ухаалаг учраас би харах дуртай. Та бол их авьяастай. Төд удалгүй та шог зургаас залхана. Байгалийг зурах хэрэгтэй. Тэнгэр, тэнгис, амьтан, хүмүүс, мод... бурхан тэднийг яаж бүтээсэн яг тэр хэвээр нь, агаар, гэрэлтэй нь зурах хэрэгтэй»'' хэмээн хэлсэн гэдэг. Тэр үед Будений гэрэл гэгээ, нарны туяагаар амилуулсан тэнгисийн зураг Клодод таалагддаггүй байв. Залуу удаан хугацааны турш байгалийн зураг зурахаас татгалзаж байсан ч багшийнхаа ятгалгаар Хавр хотынхоо зүүн хойд хэсэгт байрлах Рюэлльд очжээ. Багштайгаа өнгөрүүлсэн тэр мөчөө Клод Моне “Буден багш зургийн тавиураа байрлуулаад уран бүтээлээ туурвиж эхэллээ. Яг тэр агшинд би уран зураг гэж юу болохыг жинхэнэ утгаар нь мэдэрсэн. Буденд тэр үед л чин зүрхнээсээ талархсан шүү. Зураач болох суурийг минь тавьсан хүн дээ” гэж дурссан нь бий.
Клод Монегийн “Рюэлль руу харсан нь” гэсэн нэртэй анхны зураг нь Будений байгалийн зурагтай тун төстэй. Түүнээс хойш олон жилийн дараа Моне багшдаа “Би жинхэнэ утгаар нь байгалийг ойлгож байна. Тэр хэрээрээ дурлан, хайрлах болов. Та бол миний байгалийг харахад тусалсан, ойлгож, мэдрэхэд чиглүүлсэн анхны багш” хэмээн бичиж байж.
Моне хачирхалтай уран зөгнөлийг дүрслэхийн эсрэг байсан ч бодит байдлыг гэрэл зураг шиг /реалист/ тусгах гэж оролдодгүй байсан. Хөнгөн нарны туяа, хурц нарны гэрэл, сүүдрийн тоглоом түүний хожмын бүх бүтээлд байдаг. Тэрээр амьдралынхаа сүүлийн жилүүдийг цэцэрлэг, гүүр, цөөрөм болон хүрээлэн буй орчны бусад зүйлийг дүрслэн тосгоны байшинд өнгөрөөжээ.
Клод Моне 1926 оны 12 дугаар сарын 5-нд 86 насандаа Норманд дахь Живерни тосгонд уушгины хорт хавдраар нас барж, нутгийн сүмийн оршуулгын газарт оршуулжээ.
Оргил үе
1870-аад оныг Клод Монегийн уран бүтээлийн оргил үе байсан гэж үздэг.
1872 онд "Ражант дахь Регата", 1874 онд "Далбаат завь", 1873 онд "Ражант дахь зураачийн гүүр", 1874 онд "Ражантын гүүр" алдарт уран бүтээлүүдээ туурвижээ.
Бүтээлүүд:
1877 оноос зураач нэг сэдвээр хэсэг цуврал зурагнууд зурж эхэлсэн. Илүү алдартай цувралууд бол:
Цахим холбоос
Ангилал:Францын уран зураач Ангилал:Байгалийн уран зураач Ангилал:Импрессионизмын уран зураач Ангилал:Венецийн биенналед оролцогч Ангилал:Парисын хүн Ангилал:Францчууд Ангилал:1840 онд төрсөн Ангилал:1926 онд өнгөрсөн
Гэндэнгийн Цэдэнбал
Гэндэнгийн Цэдэнбал (1928-1998 он) нь Архангай аймгийн Өгийнуур сумын уугуул бөгөөд 1928 онд хуучнаар Сайн ноён хан аймгийн Заяын шавь /Цэцэрлэг мандалын аймгийн Орхон голын сум /1923-1931/, Архангай аймгийн Хотонт сумын 4-р баг /1931-1952//, одоогийн Архангай аймгийн Өгийнуур сумын нутаг Зэгстэй баг, "Ар дугуй /Арван гэрийн бууц/" хэмээх газарт Нонпилийн охин Даваажавын отгон хүү болон мэндэлжээ. Аймгийн арслан /өнөөгийн "Хурц, Бадрангуй" арслан/ цолтой бөх. "Монгол бөхийн нэвтэрхий толь" /2013 он/-ийн 470 дахь талд тэмдэглэснээр /"Өлзийт сумын харъяат" хэмээн ташаарсан байдаг/ тэрээр аймгийн наадамд 3 удаа түрүүлж, 1 удаа үзүүрлэж, 1 удаа 4-т үлдсэн байна. Социалист нийгмийн үед Булган, Сэлэнгэ аймгийн нутагт малын эмчээр томилогдон ажиллаж байсан ба нутгийнхан нь түүнийг "Монхор" Цэдэнбал хэмээн авгайлна.
Сонирхолтой түүх
1950-аад оны үед Сэлэнгэ аймагт зохион байгуулагдсан нэгэн наадамд дархан аварга Ш.Батсуурь (тухайн үед улсын аварга цолтой байсан), улсын арслан "Боохой" хэмээх Д.Данзан нарын тэргүүтэй алдар цуутай бөхчүүд барилджээ. Тус наадмын шөвгийн 4 бөх шалгарч үлдэхэд "Боохой" Д.Данзан арслан аймгийн арслан Г.Цэдэнбалтай барилдсан бөгөөд Г.Цэдэнбал түрж хөөхөд "Боохой" Д.Данзан арслан ард байсан засуулдаа тулав. Энэ үед Г.Цэдэнбал "салтаадаж" өргөж давсан бөгөөд үзэгчид дахин барилдуулъя гэхэд нь "Боохой" Д.Данзан арслан: "...бяртай хүн бяртай хүндээ уналаа..." гээд тахимаа өгөв. Төд удалгүй "Боохой" Д.Данзан арслан аймгийн арслан Г.Цэдэнбалыг дагуулан Ш.Батсуурь аваргын байгаа асар руу очив. Тэр үед "Боохой" Д.Данзан арслан гансаа гаргаж нэрээд монгол гутлынхаа түрий рүү хийхдээ "...энэ наадамд "төмөр дэгээ" зэвэрсээн..." гэж хэлээд босч явжээ. Тэгээд үзүүр түрүүний барилдаан эхлэхийн өмнө "Боохой" Д.Данзан арслан өөрийнхөө монгол гутлыг Г.Цэдэнбалд өмсүүлж "...за, цаадхыгаа бариад авахаар дэгээ ороогоод, гараараа эрүү рүү нь сайн түлхээд байдаг юм шүү..." гэж захижээ. Ингээд үзүүр түрүүний хоёр бөх барилдаж эхлэхэд дархан аварга Ш.Батсуурь "Боохой" Д.Данзан арслангийн хэлсэн ёсоор бариад авахад нь дэгээ ороогоод эрүү рүү нь шуугаараа түлхээд л байж. Тэгж тэгж Г.Цэдэнбал давж дархан аварга Ш.Батсуурь унах нь тэр. Дархан аварга Ш.Батсуурь босч ирээд "....энэмуу "Боохой" л зааж өгсөн дөө!..." гэж хэлсэн гэдэг. "Боохой" Д.Данзан арслан өөрийнхөө гутлыг Г.Цэдэнбалд өмсүүлсний учир нь том гутлаар дэгээ ороовол дэгээ эс мултарна гэж тооцоолсон хэрэг байжээ.
Нэмэлт мэдээлэл
Г.Цэдэнбал арслан эхээс гурвуул. Ах Г.Самбуу, эгч Г.Долгор. Төрсөн ах Г.Самбуу нь /нутгийнхан “шаадай Самбуу” гэж авгайлна/ 15 настайдаа /1930-аад оны эхэн үе бололтой/ одоогийн Батцэнгэл сумын нутагт болсон уул тайлгын наадамд барилдаж түрүүлсэн байдаг. Үзүүр түрүүнд улсын цолтой хүчтэнтэй таарч барилдан давахад нь нутгийн нэгэн хөгшин ихэд баярлан “ээ гялай, ээ гялай” хэмээн алгаа ташиж байсан юм гэдэг. Нутгийн ахмад настан “мужаан” Бадам /нутгийнхан “Бадамхай” гэх нь бий/: “... “шаадай” гуай нарын нутгийн залуус худгаас морь услаж байх үед тэрээр нэгэн хар морийг барьж авч өвчүү болон гэдэс дороос нь дээш өргөсөн юм. Тэгтэл сахь морины амнаас ус олгойдож билээ...” хэмээн дурссан байдаг. Г.Самбуу нь 1939 оны Халхын голын дайнд татагдан оролцож яваад амь үрэгдсэн байдаг.
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Малын эмч Ангилал:Өгийнуурын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1928 онд төрсөн Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Манжийн Хөвөөт хөх хошуу
Холбоотой хуудас
Ангилал:Чин улс
Монголд ургадаг мөөг
Монгол улсын нутаг дэвсгэрт өнөөгийн байдлаар 630 гаруй зүйлийн мөөг ургадгаас 116 зүйлийг нь хүнсэнд хэрэглэж болох 427 зүйлийг хүнсэнд хэрэглэдэггүй мөөг ургадаг байна.
Хортой мөөг
Хүмүүс хүнсэндээ мөөг хэрэглэдэг. Гэхдээ мөөгийг хортой эсэхийг тэр бүр сайн мэддэггүйгээсээ болж хордох тохиолдол байдаг. Тиймээс дараах мэдээлэлд анхаарлаа хандуулж, мөөгийг хортой эсэхийг таньж сураарай.
Хортой мөөгийг хордуулах байдлаар нь үндсэн гурван бүлэгт хуваадаг.
Хэдийгээр хортой мөөг идэшний мөөгнөөс цөөхөн нь ч хор уршиг нь багадахгүй. Иймээс хортой мөөгнүүдийг идэшний мөөгнөөс ялгаж сурах нь чухал. Хортой мөөг чанасан уусмалд мөнгөн халбага хийхэд харладаг. Мөөг хөгширөхөд түүнд буй бодисууд задарч эхэлдэг учир удаан хадгалсан хүнсний мөөгөнд нь ч хордож болох талтай. Мөн давсалсан, цуужуулсан мөөг хадгалсан савнаас, эсвэл мөөгийг буруу боловсруулсан зэргээс хордож болно.
Мөөгний хэрэглээ, ач тус
Монгол оронд 28 овгийн 136 төрлийн 375 зүйл мөөг ургадаг. Шинэхэн мөөг нь ус (84-92%), уураг (2-3%), тос (0.4-1.7%), нүүрс ус (эслэг 0.7-2.5%) болон тос ба усанд уусдаг аминдэм, тосны ханаагүй хүчил, фосфор, кали, кальц, төмөр, зэс, хром, цайр, иод, марганец агуулсан байгалийн бүтээгдэхүүн юм. Харин хатаасан мөөгөнд 20-30% орчим уураг агуулагдах учир хэмжээний хувьд махнаас дутуугүй уургийн эх үүсвэр болно. Мөөгийг хүнсэнд төдийгүй эмчилгээнд өргөн хэрэглэдэг. Мөөг нь цусан дахь тосны хэмжээг багасгах, даралт болон халуун бууруулах, үрэвсэл болон хавдрын эсрэг үйлчлэл бүхий биологийн идэвхт олон бодис агуулдаг. Зарим мөөгийг сүрьеэ болон бусад халдварт өвчин, мэдрэлийн тогтолцооны үйл ажиллагааны саатлыг анагаахад хэрэглэж байжээ. Гэвч зарим мөөг бие махбодийг хордуулах үйлчлэл бүхий бодис агуулдаг учир тэдгээрийг хүнсний мөөгнөөс ялгаж таньж сурах нь чухал. Судлаач Г.Уранчимэгийн "Монгол орны хүнсний мөөг" (2004) номонд мөөгний ангилал, төрөл зүйл, хэрэглээний талаар дэлгэрэнгүй өгүүлсэн байдаг. Монгол цагаан мөөг шарх анагаана.
Эшлэл
Ангилал:Монгол орны ургамал зүй Ангилал:Монгол хоол
Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбоо
Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбоо (Confederation of Mongolian Trade Unions) нь 1917 онд Монгол улсад анх байгуулагдсан гэж үздэг олон нийтийн байгууллага юм.
1921 оны Ардын хувьсгалын дараа үйл ажиллагаагаа өргөтгөж улс орныхоо иргэдийн ашиг сонирхолыг хамгаалахад МҮЭ-ийн байгууллага, гишүүд тодорхой хэвь нэмрээ оруулсан юм.
Монгол Улсын Хөдөлмөрийн харилцааны эрх зүйн орчинг шинээр бий болгох, шинэчлэн батлах, нийгмийн даатгал, хөдөлмөрийн хяналтын тогтолцоог бий болгоход чухал үүрэг гүйцэтгэсэн байна.
Нийслэл хүрээн дэх оросуудын байгуулсан “нэгдсэн хороо” нэртэй үйлдвэрчний байгууллага нь Монгол улсад үйлдвэрчний байгууллага байгуулахад чухал нөлөө үзүүлсэн. Нэгдсэн хорооны үйл ажиллагаа өргөжиж 1923 онд “Олон ястны үйлдвэрчний эвлэл” нэртэй болж орос, монгол, хятад ажилчдыг эгнээндээ нэгтгэсэн. Зөвлөлтийн ажилчин албан хаагчид “Олон ястны үйлдвэрчний эвлэл"-ээс тусгаарласан тул 1925-1926 онуудад “Худалдаа, үйлдвэрийн  үйлдвэрчний эвлэл”, “Эмнэлэг, гэгээрлийн ажилтны үйлдвэрчний эвлэл”, “Албан хаагчдын үйлдвэрчний эвлэл”, “Тээх нэвтрүүлэхийн үйлдвэрчний эвлэл” тус тус байгуулагдаж байсан түүхтэй.
Орчин үе
1990 оны МҮЭ-ийн VI бүгд хурлаар үйдвэрчний эвлэлийн бүтэц, зохион байгуулалтыг өөрчилсөн. Мөн оны 6 дугаар сарын 6-нд МҮЭ-ийн ээлжит бус XIY их хурал эхэлж, үйдвэрчний эвлэлүүдийг чөлөөт холбооны хэлбэрээр зохион байгуулсан. Тус хурлаас "Үйлдвэрчний эвлэл нь аль нэг нам, төрийн байгууллагаас үл хамааран ажилладаг, гишүүдийнхээ язгуур эрх ашгийг хамгаалан, амьжиргааны үндсэн хэрэгцээг хангахуйц баталгаат цалин хөлстэй байх, ашиг сонирхлыг хамгаалах гол үүрэгтэй хөдөлмөрчдийн байгууллага" хэмээн тодорхойлжээ.
Өнөөдөр МҮЭ-ийн холбоо нь хөдөлмөр эрхэлж буй 200 гаруй мянган гингүүн, мэргэжил үйлдвэрлэлийн 14, аймаг, нийслэлийн 22 холбоотой хамгийн өргөн олон нийтийн, нийгмийн нөлөө бүхий хүчин болон хөгжиж байна.
МҮЭ-ийн хөдөлгөөн өөрийн түүхийн хоёр дахь зуунтай золголоо. МҮЭ-ийн хөдөлгөөний өнгөрсөн түүхийг бүхэлд нь нэгтгэн дүгнэж үзвэл Монгол улсын хөгжлийн янз бүрийн шатанд тухайлбал, хувьсгалын өмнөх зурвас үед ч, хувьсгалын дараах ардчилсан хөгжлийн үед ч нийгэм журмыг байгуулах, хөрөнгөтний бус хөгжлийн замаар хөгжих, социализмыг байгуулж дуусгах зорилтуудыг хэрэгжүүлсэн он жилүүдэд ч, 1980-аад оны сүүлээс эхэлсэн ардчилсан сэргэн мандлын үед ч ажлын арга хэлбэр, үр дүн нь өөр өөр өнгө төрхтэй, ҮЭ-ийн хамгаалах үндсэн үүрэг нь бүдгэрч бас тодрох явдал байсан ч улс орныхоо хөгжил дэвшил, ард түмнийхээ аж амьдралыг дээшлүүлэхийн төлөө баялаг бүтээгч хөдөлмөрийн хүмүүсийн эрх ашгийг хамгаалахын төлөө ажиллаж, тэмцэж ирсэн түүх ажээ.
1990 оны цагаан морин жил Монголын нийгмийн амьдралын бүх хүрээг хамран өрнөсөн ардчилсан өөрчлөлт нь МҮЭ-ийг өөрийн жам ёсны үүргээ хэрэгжүүлэн зах зээл, ардчилал хөгжсөн улс орнуудын үйлдвэрчний хөдөлгөөний нийтлэг жишгээр хөгжих шинэ боломжийг бүрдүүлжээ.
Энэ үеэс МҮЭ-үүд өөрийн байгуулалт, хөгжлийн үзэл баримтлалаа шинээр авч үзэж Мөрийн хөтөлбөр, дүрмээ шинэчлэн гишүүд, хөдөлмөр эрхлэгчдийн хөдөлмөрлөх эрх, түүнтэй холбогдсон нийгэм эдийн засгийн ашиг сонирхлыг хамгаалах үндсэн үүргээ нэн тэргүүнд тавин хэрэгжүүлэх болжээ.
МҮЭ-ийн холбооны ээлжит XXII Их хурлаар 2017 оны 11-р сарын 9-нд ҮЭ-ийн Дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулан батлав.
МҮЭ-ийн Холбооны уриа: “МҮЭ-Таны  хөдөлмөрлөх эрх, хөгжлийн төлөө” юм.
Эрхэм зорилго
МҮЭ -ийн Холбооны эрхэм зорилго нь үйлдвэрчний эвлэлийн хөдөлгөөнийг эрчимтэй хөгжүүлэх замаар гишүүд, иргэдийн хөдөлмөрлөх эрх, түүнтэй холбогдсон хууль ёсны ашиг сонирхлыг тууштай хамгаалж тэдний амьдралын түвшинг байнга дээшлүүлэхэд оршино гэж Дүрмэндээ заажээ.
Монголын Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны төв хэвлэл нь - "Хөдөлмөр" сонин.
Цахим хаяг: https://www.cmtu.mn Ангилал:Монголын үйлдвэрчний эвлэл Ангилал:1927 онд Монголд байгуулагдсан
Тангуд овгийн хатан
Эшлэл
Ангилал:Монгол хатан Ангилал:Юань улсын хатан
Цэгмэдийн Бүдбазар
Цэгмэдийн Бүзбазар нь Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, зураач (1932 онд төрж 2020 оны 10 сарын 13-ний өдөр таалал төгсчээ) хүн байлаа.
Намтар
Ц.Бүдбазарын бүтээлүүд хүн байгалийн холбоо, аж байдлыг тод томруун илэрхийлдгээрээ монгол түмний соёл, зан заншил, уламжлал, байгаль ертөнцийн тухай үзэл, гүн ухааныг олон улсын хэмжээнд сурталчлан таниулахад үнэлж баршгүй хувь нэмэр оруулсан байдаг. "Буур", "Багшийн шуудан", "Хэрлэн", "Сонгуульд", "Хөвгүүний хөрөг", "Ингэ саалт", "Оторчин", "Үтрэм дээр", "Усжуулалт" зэрэг олон зуун уран зураг зурснаас олон улсын үзэсгэлэн болон музейд дэлгэгдэж байлээ. Ц.Бүдбазарын бүтээл өдгөө ОХУ-ын Москва хотын “Дорно дахины музей”-д, Г.Дмитровын хөрөг зураг Болгарын Элчин сайдын яаманд хадгалагдаж буй.
Монголын урчуудын эвлэл ийн эмгэнэлд "Зураач Ц.Бүдбазар нь сонсгол, хэл ярианы бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг амьдрал, хөдөлмөрт бэлтгэх, тэдний авьяас чадварыг нээн хөгжүүлэхэд асар их хувь нэмэр оруулсан буянтан билээ" гэжээ.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Боловсролын Тэргүүний Ажилтан Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Бат-Өлзийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1932 онд төрсөн Ангилал:2020 онд өнгөрсөн
Нишияма Дайки
Нишияма Дайки (японоор 海老沼 匡 - ebinuma masashi, англи мэтийн латин үсгээр Daiki Nishiyama - Дайки Нишияма) — жүдо барилдааны 90 кг жингийн ДАШТ-ий хошой мөнгөн (2010, 2011) медальт, Япон улсын эрэгтэй жүдоч.
Эх сурвалж
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Хирошима аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Эбинүма Масаши
Эбинүма Масаши (1990 онд төрсөн) — Японы жүдочин. Дэлхийн гурван удаагийн аварга.
Тамирчин
Эбинүма Масаши жүдо барилдааны 66 кг жингийн дэлхийн гурван удаагийн аварга (2011, 2013, 2014) юм.
Хувь хүн
Эбинүма Масаши 1990 оны 2 сарын 15-нд Япон улсын Точиги аймгийн Ояма хотод төрсөн. Ахыгаа дагаж 5 настайгаасаа жүдогоор хичээллэсэн. Аймгийнхаа Ночи дэвжээнд Такато Наохисагийн хамтаар бэлтгэгджээ. Мэйжи их сургуулийг төгссөн. 2014 онд гэрлэсэн.
Эх сурвалж
Ангилал:Японы жүдоч Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Точиги аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Рэнцэнсамбуугийн Батсүх
Рэнцэнсамбуугийн Батсүх нь Завхан аймгийн Их-Уул суманд төрсөн, Үндэсний бөх ийн аймгийн начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн начин Ангилал:Их-Уулын (Завхан) хүн
Гунгаасамбуугийн Бат-Амгалан
Гунгаасамбуугийн Бат-Амгалан нь Завхан аймгийн Их-Уул сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Мулан (1998 оны кино)
Мулан (Mulan) нь 1998 онд дэлгэцнээ гарсан, Америкийн анимаци кино бөгөөд Walt Disney Pictures бүтээж, Buena Vista Pictures кино компани 1998 оны 7 сарын 19-нд кино театруудад нээлтийг нь хийжээ. Мин-На Вэнь, Эдди Мерфи, BD Вонг, Мигель Феррер, Жуни Форай, Харви Фиерштейн, Гедде Ватанабе, Жерри Тондо, Жеймс Хонг, Удахгүй-Тек Өө, Пат Морита, Жорж Такей, Мириам Марголис, Фреда Фох Шен, Жеймс Шигета нарын уран бүтээлчид дуу оруулсан юм.
Тус киноны VHS дээрх хувилбар нь 1998 оны 2 сарын 2-нд худалдаанд гарсан.
Шүүмж
Rotten Tomatoes цахим хуудсаас 86 хувийн 'Fresh' үнэлгээг авсан бол Metacritic цахим хуудсаас 71/100 буюу 'normalized' үнэлгээг авчээ.
Холбоос
Ангилал:1998 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Хүүхэлдэйн кино
Дорнод аймаг дахь Бүсийн Оношилгоо Эмчилгээний Төв
Тус эмнэлгийн үндэс суурь нь 1926 онд Хан Хэнтий уулын аймгийн Баянтүмэн Хан-Уулын хошууны Санбэйсийн хүрээ /одоогийн Чойбалсан хот/-нд Зөвлөлт Орос улсаас уригдаж ирсэн эмч А.И.Брожок, хэлмэрч сувилагч Н.Доржсүрэнгийн хамт 4 ортой эмнэлэг байгуулагдсанаар эхэлсэн түүхтэй.
Дорнод аймаг дахь Бүсийн Оношилгоо Эмчилгээний Төв нь Бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, Сайн засаглал хөтөлбөрийн хүрээнд Засгийн газрын 2001 оны 194-р тогтоолоор аймгийн Нэгдсэн эмнэлгийн боловсон хүчин, материаллаг баазад тулгуурлан бүс нутгийн хүн амд үзүүлэх эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмжийг сайжруулах зорилгоор байгуулагдсан.
БОЭТ нь Дорнод, Сүхбаатар аймгийн төв, тэдгээрийн бүх сум, Хэнтий аймгийн Дадал, Баян-Овоо, Батноров, Норовлин, Бэрх, Баян-Адарга сумдын газар нутаг 234.0 мянган км.кв, үйлчилгээний дундаж радиус 340 километрт оршин суух 146000 гаруй хүн амд үндсэн болон төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн болон яаралтай тусламж үзүүлэх, бүс нутгийн эмнэлгүүдийн эмч мэргэжилтнүүдийн мэдлэг чадварыг дээшлүүлэх, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, анагаах ухааны судалгаа шинжилгээний ажил эрхлэх гол үүрэгтэй бөгөөд мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрлийн 05 тоот гэрчилгээтэй, ЭМЯ-ны 146/2008 тоот батламжаар магадлан итгэмжлэгдсэн төрийн өмчийн байгууллага бөгөөд 2002 оны 12 сард УИХ-ын 93 тоот тогтоолоор төрийн өмчийн хорооны харьяа байгууллага болгон өөрчлөн зохион байгуулсан.
2001 онд Япон Улсын Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар тоног төхөөрөмжийн 40 шахам хувийг шинэчлэсэн. 2003-2008 онд ЭМСХ-2 төслийн хүрээнд барилгын засвар, эмнэлгийн болон мэдээллийн технологийн тоног төхөөрөмжөөр хангах хөрөнгө оруулалт хийсэн. Люксембургийн Засгийн Газар, НҮБ-ын Хүн амын сангийн төслөөр зүрх судас болон эх нярайн алсын зайн оношилгооны кабинетуудыг байгуулан тоног төхөөрөмжөөр ханган эмч, мэргэжилтнийг сургаж бэлтгэж байна. 2008 онд Монгол Улсын Их хурал, Засгийн газар, ЭМЯ-ны санаачилга, Белгийн Вант Улсын Засгийн газрын урт хугацааны хөнгөлттэй зээлийн хөрөнгөөр тус төвийн оношилгоо эмчилгээний хүчин чадлыг бэхжүүлж, Монгол улсын хоёр дахь шатлалын загвар эмнэлэг болгон, бүс нутгийн хүн амд үзүүлэх эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмжийг сайжруулах төсөл хэрэгжүүлж байна.
МУ-ын Их Хурал, Засгийн Газраас дэвшүүлсэн зорилтын хүрээнд Бельги, Люксембургийн ЗГ, НҮБ-ын ХАС-ийн төсөл хөтөлбөр, АХБ-ны ЭМСХ2Х болон ЭМЯ-наас авч хэрэгжүүлж байгаа бодлогын үр дүнд Дорнод аймаг дахь БОЭТ-ийн чадавх ихээхэн дээшилж, хөдөөгийн хүн амд үзүүлэх эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар хүртээмж сайжирч байна. ЭМСайдын тушаалаар батлагдсан БОЭТ-д хийгдэх оношилгоо эмчилгээний жагсаалтад орсон тусламж үйлчилгээний 85.9%-ийг бие даан бүрэн үзүүлж, 8.5%-ийг 3 дахь шатлалын эмч нартай хамтран үзүүлж байна. Компьютер томограф, доплер эхограф, тархины цахилгаан бичлэг, дурангийн мэс засал, маммаграф, КТГ, зүрхний эхограф, холтер монитор, гемодиализ, дижитал рентген, микроскоп, мэдээллийн цахим технолог, алсын зайн оношилгоо зэрэг орчин үеийн оношилгоо эмчилгээний аппарат тоног төхөөрөмж ашиглалтад орсноор оношилгоо эмчилгээний олон шинэ арга нэвтэрч, аймаг дүүргийн түвшинд загвар төв болон хөгжиж байна.
Эмч, эмнэлгийн ажилтны мэдлэг, ур чадварыг тасралтгүй дээшлүүлж, ёс зүй, хариуцлагыг өндөржүүлэхэд онцгой анхаарч ажиллаж байна. ЭМЯ, ЗГХА-ЭМГ-тай хамтран төрийн болон байгууллагын зардлаар сүүлийн 4 жилд 38 эмч, 21 эмнэлгийн тусгай мэргэжилтнийг мэргэжил эзэмших болон дээшлүүлэх сургалтад хамруулж, ЭМЯ, АХБ-ны ЭМСХ2Х, Люксембург, Бельгийн ЗГ, НҮБ-ын ХАС-гийн төсөл хөтөлбөр, БНСУ-ын ECC, Герман улсын CBM, АНУ-ын Соунсангийн шугамаар нийтдээ 45 эмч эмнэлгийн мэргэжилтэн гадаад улс оронд мэргэжил дээшлүүлээд байна.
АХБ-ны төслийн шугамаар тус аймагт амьжиргааны баталгаажих түвшнээс доогуур орлоготой 1002 өрхийн 5600 хүнд эрхийн бичгээр тусламж үйлчилгээ үзүүлэх гэрээ байгуулж, 2011 онд 11 хүн хэвтэн эмчлүүлж, 14 хүнд амбулаторийн үзлэг, 1 хүнд оношлогоо, нийт 26 хүнд 2823384 төгрөгийн эмнэлгийн тусламж үзүүлж, төлбөрөөс чөлөөлсөн байна.
Тус БОЭТ нь 2017 онд 501 орон тоотой, 25 үзлэгийн кабинет, 16 тасаг нэгжтэй, 336 ортой ажиллаж, их эмч 101 үүнээс нарийн мэргэжлийн эмч 92 (91%), ерөнхий мэргэжлийн их эмч 21, үүнээс 5 эмч резиденсд суралцаж ирсэн бөгөөд сувилагч эмнэлгийн тусгай мэргэжилтэн 222 ажиллаж байна.