cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нохойн зүрх
Зохиолын өрнөл
1917 оны ажилчин ангийн Октябрын коммунист хувьсгалын дараах Москва, 1924 оны 12 дугаар сар. Гайхамшигтай мэс засалч, профессор Филипп Филипович Преображенский судалгааныхаа үр дүнд хүнийг залуужуулах чиглэлд амжилтанд хүрчээ. Судалгааг үргэлжлүүлэн баталгаажуулах зорилгоор тэрээр урьд өмнө тохиолдож байгаагүй туршилт хийж, хүний ​​өнчин тархины булчирхай, төмсгийг тэнэмэл нохойд шилжүүлэн суулгах мэс ажилбар хийжээ. Энэ бүхэнд түүнд эмч Иван Арнольдович Борменталь тусалдаг юм. Санаандгүй олдсон гудамжны эрлийз нохой Шарикийг туршилтын амьтнаар сонгов. Энэхүү үйл ажиллагаа амжилт олж - Шарик аажмаар хүний ​​дүр төрхийг олж авч эхлэв. Гэвч дараа нь тэр шилжүүлэн суулгасан эрхтнүүдийн авсан люмпен Клим Чугункин шиг бүдүүлэг, архичин болсоныг ойлгожээ. Нохой хүн болж хувирсан түүх нь шар хэвлэлүүдийн хүртээл болж хувирав. Профессорын гэрт сониуч хүмүүс ирж эхэлдэг. Гэхдээ Преображенский Шарик яваандаа хэн болж хувирахыг ойлгосон тул туршилтын үр дүнд сэтгэл хангалуун бус байна. Үүний зэрэгцээ, Шарик түүнийг коммунистын идэвхтэн Швондерийн нөлөөнд автдаг бөгөөд тэр түүнийг хөрөнгөтний дарлалд шаналж буй пролетарийн хүн гэдэгт итгэж (Профессор Преображенский ба түүний туслах доктор Борменталийн дүрээр) түүнийг профессорын эсрэг чиглүүлэв. Швондер байрны хорооны даргаар ажиллаж байхдаа Шарикт Полиграф Полиграфович Шариков гэх нэрээр бичиг баримт олгож, орон гэргүй амьтдыг барих, устгах үйлчилгээнд ("цэвэрлэх" ажилд) ажиллуулахаар тохиролцов. Шариковыг өөрийн байранд албан ёсоор бүртгүүлэх. "Цэвэрлэгээ" үйлчилгээнд Шариков хурдан карьераа хийж, дарга болжээ. Швондерийн муу нөлөөн дор коммунист уран зохиолыг өнгөцхөн уншиж, "нөхцөл байдлын эзэн" мэт сэтгэгдэл төрүүлж, Шариков профессортой бүдүүлэг харьцаж, гэртээ ёс зүйгүй авирлаж, мөнгө хулгайлж, гэрийн үйлчлэгчдээ доромжилж эхэлжээ. Эцэст нь хэлэхэд Шариков профессор, доктор Борменталь хоёрыг шоолж эхэлсэн. Энэ гомдол нь зөвхөн эмчийн нөлөө бүхий өвчтөний ачаар хууль сахиулах байгууллагад хүрдэггүй. Дараа нь Преображенский, Борменталь нар Шариковыг орон сууцнаас гарахыг тушаажээ. Доктор, профессор Полиграф Полиграфовичийн үл тоомсорлолыг цаашид тэвчихгүй, нөхцөл байдал улам дордоно гэж найдаж, урвуу хагалгаа хийж, нохойн булчирхайг Шариковт шилжүүлэн суулгахаар шийдсэн бөгөөд тэр аажмаар хүн чанараа алдаж эхэлжээ. Түүний гадаад төрх, эргээд нохой болж хувирдаг юм.
Лувсанцэрэнгийн Аюуш (хийлч)
Шагнал
Л.Аюушийн сонгодог урлагийг хөгжүүлэх үйлсэд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн 1971 онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, 1976 онд Алтан гадас одон, 1981 онд Монгол Улсын Гавъяат жүжигчин цолоор тус тус шагнасан. 2009 оноос эхлэн Л.Аюуш агсны үр хүүхдүүд Монголын Хүүхдийн Ордонтой хамтран түүний нэрэмжит уралдааныг хийл хөгжим сонирхон хичээллэгч хүүхэд багачуудын дунд хоёр жил тутамд зохион байгуулж байна.
Эшлэл
Ангилал:Хийлч Ангилал:Хөгжмийн багш Ангилал:Монголын хөгжимчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Орхонтуулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1929 онд төрсөн Ангилал:1999 онд өнгөрсөн
Нохойн зүрх
Зохиолын өрнөл
Түүхийн төгсгөл нь сургамжтай юм. Преображенскийн сайн сайхан санаанууд эмгэнэл болж хувирдаг. Үүнээс гарах цорын ганц арга бол нохойг буцааж нохой болгох явдал болсон.
Кино
1988 онд оросын кино найруулагч Владимир Бортко «Ленфильм» киностудид уг зохиолоор 2 анги уран сайхны кино хийсэн.
Ангилал:Михаил Булгаковын бүтээл Ангилал:ЗХУ-ын утга зохиол Ангилал:Орос хэлээрх утга зохиол Ангилал:Утга зохиолын бүтээл Ангилал:Уран зохиолын нохой Ангилал:Повесть Ангилал:20-р зууны утга зохиол
2021 он
2021 он бол сая эхэлсэн жил юм. Он нэгдүгээр сарын 1-нд баасан гарагт эхэлсэн ба арванахоёрдугаар сарын 31-нд мөн баасан гарагт дуусна. Энэ он нь 365 хоногтой.
Цахим холбоос
#
АНУ-ын Төрийн Департамент
АНУ-ын Төрийн департамент (United States Department of State) АНУ-ын Ерөнхийлөгчид зөвлөж Гадаад хэргийн яамны үүрэг хүлээдэг, Холбооны гүйцэтгэх Засаглалын байгууллага юм. Анх 1789 оны 7 дугаар сарын 21-нд АНУ-ын Гадаад хэргийн департамент (Department of Foreign Affairs) нэртэйгээр бусад улс орнуудын Гадаад хэргийн яамны нэгэн адил үүрэг гүйцэтгэхээр байгуулагдсан юм.
АНУ-ын Төрийн департамент нь тус улсын гадаад бодлогыг хэрэгжүүлж, хилийн чанад дахь дипломат төлөөлөгчийн газруудыг удирдах, гадаадын байгууллагуудтай гэрээ, хэлэлцээр хийж НҮБ-д АНУ-ыг төлөөлдөг юм. Мөн Төрийн Департамент нь бусад улс орнуудын нийгэм, улс төрийн хөтөлбөрийг төлөөлж ажилладаг ашгийн бус байгууллагуудтай нягт хамтран ажилдаг бөгөөд АНУ-ын тусгай сангуудаас санхүүжилт авдаг байна. АНУ-ын Төрийн департаментыг Төрийн нарийн бичгийн дарга удирддаг.
Төрийн нарийн бичгийн дарга нь Төрийн Департаментыг удирдахаас гадна тус улсын гол дипломатч бөгөөд гадаад улсад өөрийн улсыг төлөөлдөг байна. Төрийн нарийн бичгийн дарга нь ёслолын эрэмбээр АНУ-ын Ерөнхийлөгч, дэд Ерөнхийлөгч, Төлөөлөгчдийн танхимын болон Сенатын дарга нарын дараа албан ёсоор ордог албан тушаалтан бөгөөд Засгийн газрын гишүүдийн дотроо хамгийн чухал гишүүн нь юм.
Бүтэц
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн даргыг АНУ-ын Ерөнхийлөгч томилж Сенат баталдаг.
Удирдлагад Төрийн нарийн бичгийн орлогч бөгөөд гүйцэтгэх нарийн бичиг, Захиргаа эрхэлсэн захирал бөгөөд газар хариуцсан 6 орлогч байдаг.
Гадаад харилцааны албаны дээд сургууль (англ. Foreign Service Institute, FSI) АНУ-ын Виржини мужийн Арлингтон хотод Ж.Щульцийн нэрэмжит Гадаад хэргийн үндэсний сургалтын төвд (англ. George P. Shultz National Foreign Affairs Training Center) байрладаг байна. 1947 оноос АНУ-ын дипломатуудыг бэлддэг үндсэн сургууль болсон юм. Түүнээс өмнө Гадаад албаны сургуульд (англ. Foreign Service School) гадаад харилцааны ажилтнуудыг 1924 оноос бэлтгэн сургадаг байжээ.
Уг Гадаад албаны сургуульд 600 орчим хичээл, түүний дотор 70 гадаад хэл заадаг байна. Хичээлүүд: Манлайлал, удирлага, мэргэжлийн хичээл, бүс нутгийн судалгаа, мэдээллийн технологийн чиглэлийн дадлага.
Жилд Төрийн департаментын болон бусад төрийн бөгөөд цэргийн 40 орчим байгууллагын 100 000 суралцагчийг бэлддэг байна. Сургууль нь Гадаад харилцааны хамгийн доод түвшний ажилтнаас эхлээд дөнгөж томилогдсон Элчин сайд нарт тал бүрийн мэргэжлийн туслалцаа үзүүлж ажилладаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Гадаад хэргийн яам гадаад хэргийн Ангилал:1789 онд байгуулагдсан
Цэрэнпилийн Балхаажав
Цэрэнпилийн Балхаажав (1928 онд Завхан аймгийн Цагаанчулуут сумын нутагт төрсөн-) хүн судлаач, доктор, профессор, шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, 1984-1990 оны хооронд МАХН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн дарга, МАХН-ын Төв хорооны Товчооны гишүүн байсан хүн.
Намтар
Ц.Балхаажав нь 1928 онд Завхан аймгийн Цагаанчулуут сумын нутагт Цахир уулын зүүн биед орших Баруун туулайтын Үүдэн цохио гэдэг газар төрсөн. Өвөг эцэг нь Бат-Очир тайжийн хүү Түвдэнсүрэн гэж язгууртан, тамгын бичээчээр он удаан жил ажилласан хүнээр хуучин бичгийн зүг чигийг анх заасан байна. Мөн Сандуйжав мээрэн гэж тухайн үеийн зуны түр сургуулийн багшаар мөн бичиг үсэг заалгасан байна.
1937 оны намар Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын нутаг дахь Цагаан оломын бага сургуульд очиж суралцсан. Нагац ах Цэрэнпил цээж тоонд сайн сургаж долоо настайгаас нь цээжээр тоо бодуулж сургасан тул тэрээр нэг саяын дотор толгой өвдөхгүй хариуг нь шууд хэлдэг байсан гэдэг.
Тэрээр 1945 онд бичиг үсгийн багш болж ажилд оржээ. Жилийн дараа нь улаан булангийн эрхлэгч, сумын бага сургуулийн захирал болсон байна.
Ингээд 1948 онд Улаанбаатарт хотноо Намын дээд сургуульд ирсэн ажээ. Энд тэр номонд дуртай болж, орос хэл сурч онц сураад Сүхбаатарын тэтгэлэгтэй болж байжээ.
1951-1956 онд Москвагийн Их сургуулийн философийн ангид таван жил сурч ирээд нийгмийн ухааны академидаа тасгийн эрхлэгчээр ажилд орсон байна.
1967 онд Москвагийн Их сургуулиьд доктор хамгаалахаар явжээ.
1972-1979 онд МАХН-ын Төв хорооны Үзэл суртлын хэлтсийн эрхлэгч болжээ.
1979-1982 онд МАХН-ын Төв хорооны Намын байгууллагын хэлтсийн эрхлэгч.
1982-1984 онд МАХН-ын Төв хорооны Гадаад харилцааны хэлтсийн эрхлэгч.
1984-1990 онд МАХН-ын Төв хорооны нарийн бичгийн дарга байсан.
1997 онд "ХХ зуун ба хүн судлал" сэдвээр философийн шинжлэх ухааны доктор хамгаалсан байна.
Ц.Балхаажав нь төр нийгмийн зүтгэлтэн хүний хувьд "Нийгмийн ухааны академи"-д суралцсан, философич, улс төр, нийгэм, хүн судлаач, багш хүн юм. Мөн Улс төрийн дээд сургууль, Москвагийн улсын их сургуулийг ч дүүргэжээ.
Тэрбээр томоохон албан тушаалууд хашиж байсан. Үүнд:
Зохиол бүтээл
1956 онд "Улсын анхдугаар их хурал БНМАУ-ын анхдугаар үндсэн хууль"
1957 онд "Манай ардын ардчилсан засаг төр бол тус оронд социализм байгуулах зэвсэг мөн"
1964 онд “Шинжлэх ухаан ба нийгмийн дэвшил”
1968 онд "Орчин үеийн Монгол орны түүхэн хөгжлийн диалектик Түүх-философийн найруулал"
1992 онд "Хүний хөгжлийн онол арга зүйн философи үндэслэл Судалгаа, ажиглалт, бясалгал, дүгнэлт"
1994 онд "The Mongols" (Англи хэлээр А6 хэмжээтэй 26 нүүр бүхий жижиг товхимол)
1995 онд "Contribution of Mongols to world civilization" (Англи хэлээр А6 хэмжээтэй 32 нүүр бүхий жижиг товхимол)
1997 онд "Хүн хорвоогийн алхаан дунд Нас дагасан хөрөг дурсамж"
1999 онд "ХХ век аналитический взгляд"
2001 онд "Хүн та хэн бэ? Хүн судлалын аналитик үзэл бодол"
2004 онд "Үүрдийн дурсгал номон хөшөө 5 боть түүвэр зохиол: Боть 1: Хүн хорвоогийн алхаан дунд, Дурсамж"
2004 онд "Үүрдийн дурсгал номон хөшөө 5 боть түүвэр зохиол: Боть 2: Хүн танаа өргөх бичиг, Үзэл бодлын цомог"
2004 онд "Үүрдийн дурсгал номон хөшөө 5 боть түүвэр зохиол: Боть 3: Миний Монголын урьд одоо ирээдүй, Хайр хүндэтгэлийн дээж"
2004 онд "Үүрдийн дурсгал номон хөшөө 5 боть түүвэр зохиол: Боть 4: Мэдлэгийн далайд цацсан оюун тусал, Онол, арга зүйн эрэл"
2004 онд "Үүрдийн дурсгал номон хөшөө 5 боть түүвэр зохиол: Боть 5: Дэврүүн идэр нас, Шүлгэн мөр"
2013 онд "Хөгжил ухаарлын учир зүй"
2014 онд "Гар бичмэл номын цомог"
Гадаад холбоос
Ангилал:Антропологич Ангилал:Зохиогч Ангилал:Монгол улсын шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Цагаанчулуутын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1928 онд төрсөн
"Түмэн эх" чуулга
"Түмэн эх" чуулга (англи. Tumen Ekh National Song and Dance Ensemble) анх 1989 онд тухайн үеийн "Хүүхдийн парк"- ийн захирал С.Лунаа-гийн санаачилгээр, эрдэмтэн зохиолч, ардын билигзүйч Соёлын Гавъяат Зүтгэлтэн Ж.Бадраа, УГЗ С.Цоодол агсаны нарын зүтгэлээр тус чуулгын үндэс суурийг нь тавьжээ.
Уламжлалт Өв Соёлын ”Түмэн Эх” чуулга нь эрхэм зорилгоо “Монгол үндэстэн угсаатны ардын язгуур урлаг, өв соёлыг нээн илрүүлж, судлан сурталчилж, хөгжүүлэх, түүний төрөл зүйлийн гайхамшгийг эх орондоо болон дэлхий дахинаа эрхэм чанартай хүргэн таниулж, ур чадвараараа манлайлан оюуны эрэлт хэрэгцээг хангахад оршино” хэмээн тодорхойлжээ. Тус чуулга нь эртний Монгол хаадын зочлол ёслолын гэр өргөөг санагдуулам урлаж чимсэн өөрийн тохилог байрандаа дуу чимээний элдэв техник, өсгөгч зэргийг ашиглалгүй анхдагч төрхөөр нь сонордуулан толилуулдаг, эрхэм заншлаар үзэгч, зочид, гийчидтэйгээ нүүр тулан уулзаж, өргөн барьдаг онцлогтой юм.
Тус чуулга нь 1989 оноос эхлэн 2022 оны байдлаар Франц, ХБНГУ, Швейцарь, Арабын Нэгдсэн Эмират, Голланд, Бельги, Испани, Их Британи, БНХАУ,Энэтхэг, Япон, ОХУ, БНСУ, БНАСАУ, Тайвань, Хонконг, Сингапур, Кувейт, Австри, Канад, АНУ зэрэг тив дэлхийн 60 гаруй улс оронд айлчилан тогложээ. Ийнхүү “Түмэн Эх” чуулга жилээс жилд өөрийн уран бүтээлээ шинэ соргогоор баяжуулахаас гадна уран бүтээлчид өөрсдийн бие даасан уран бүтээлүүдийг туурвиж, олон улсын болон өөрийн орны улсын чанартай уралдаан тэмцээн, наадамд удаа дараалан амжилттай оролцон шагнал хүртэж, гадаад орнуудад урилга, хэлэлцээр, хамтын ажиллагаа зэргээр тогтмол айлчлан тоглолт хийж ирсэн байна.
Ардын богино болон уртын дуу, үндэсний хөгжмүүд, бий биелэг, олон ястны бүжиг, цамын бүжиг, хөөмэй, язгуур урлаг, уран нугаралт зэргээс бүрдсэн арвин урын сантай, дөч орчим уран бүтээлчидтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус чуулгын үндсэн бүрэлдэхүүнээс Монгол Улсын Гавъяат Жүжигчин 3, Монгол Улсын Соёлын Тэргүүний Ажилтан 15 төрөн гарчээ.
2005 онд “Монголын үндэсний бахархалт байгууллага”, 2006 онд Монголын үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхимаас олгодог “Монголын дүр төрх байгууллага” өргөмжлөл зэрэг шагналуудаар шагнагдсан байна. Ангилал:Монголын хөгжмийн хамтлаг Ангилал:1989 онд байгуулагдсан
Ойн сар
Ойн сар (Buteo buteo) нь харцагынхан овгийн махчин шувуу бөгөөд тус овгийн Төв Европ дахь хамгийн элбэг төлөөлөгч юм. Энэ нь дунд зэргийн хэмжээтэй, өдний өнгө нь хар хүрнээс бараг цагаан хүртэл хувилбаруудтай. Түүнийг тойрог маягаар халин нисэх буюу ангуучлахаар шунгах үед нь ихэвчлэн ажиглах боломжтой. Жижиг хөхтөн амьтад идэш тэжээлийнх нь үндсэн хэсгийг бүрдүүлнэ. Амьдрах орчин нь задгай газар байх ба жишээлбэл бэлчээр газар, тариалангийн талбай, үүрээ барьсан ойн захын нуга зэрэг болно. Ойн сарын тархац нутаг нь Исланд ба Скандинавын орнуудын умард хэсгэээс бусад бүх европыг хамардаг. Зүүн зүгт Төв Ази хүртэл нутаглана. Тэд хагас нүүдлийн шувууд. Төв Европ ба Умард Африк, Ойрх Дорнод, Энэтхэгийн нутаг дэвсгэрт өвөлжинө.
Дэд зүйл болох харцага сар нь (B. b. vulpinus) гол төлөв Азид өндөглөн, Сахарын өмнөх Африкт өвөлждөг. Ойн сарын тоо толгой одоогоор ховордоогүйд тооцогддог.
Oнцлог
Ойн сар нь 51-ээс 57 сантиметр хүртэл урттай далавчаа дэлгэсэн үеийн урт нь 113-аас 128 сантиметр хүрнэ. Далавч нь харьцангуй өргөн, сүүл богинотой, сүүлний төгсгөл хэсэг дугуйрсан хэлбэртэй. Халин дүүлэх үедээ далавчаа бага зэрэг хумин ниснэ. Далавчны үзүүр хэсэг нь бүгд бараан өнгөтэй, сүүл завсаргүй сайн багцлагдсан. Цээжин хэсэг ихэнхдээ биеийн дагуу уртааш судалтай, хаа нэг цулгай цагаанаас хүрэн бор, нэг өнгөтэй байхтай тааралддаг. Бага залуу нь цээжин бие цайвар, бараан өнгийн уртааш судалтай бол нас гүйцсэн нь хөндлөн судалтай. Насанд хүрсэн эрэгчин нь дунджаар 790 г (622-1183 граммын хооронд хэлбэлзэнэ), эмэгчин нь дунджаар 990 г (782-1364 г) хүнд.
Идэш
Ойн сарын үндсэн идэш нь жижиг хөхтөн амьтад, ялангуяа төв европт бол хээрийн хулгана байдаг. Үүнээс гадна тэд шувуу, голцуу бага залуу шувуу, хэвлээр явагчид жишээлбэл гүрвэл, могой, мөн түүнчлэн хоёр нутагтан болох мэлхий, бахаар хооллодог. Мөн түүнчлэн шавж, тэдгээрийн авгалдай болон чийгийн улаан хорхойг ч бас иддэг. Ховор тохиолдолд загас болон том шувууны улайгаар бас хооллодог болох нь тогтоогджээ.
Эшлэл
Ангилал:Сарынхан
Евгений Устюгов
Евгений Романович Устюгов (1985 оны зургаадугаар сарын 4-нд Красноярск хотод төрсөн) нь 2010 болон 2014 оны олимпын аварга Оросын биатлонч юм. Устюговын хувьд хэвтээ байрлалд харьцангуй сайн бууддаг.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:Оросын биатлонч Ангилал:Оросын олимпын аварга Ангилал:Оросын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Оросууд
Мила Нитич
Мила Нитич (Людмила Сергіївна Нитичук) нь дуучин юм.
Цомог
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:Дуучин
Александр Васильевич Попов
Александр Васильевич Попов (1808—1865) - Оросын Дорно дахин судлаач, монгол судлаач.
1808 онд Оросын Эзэнт гүрний Саратов мужийн Царицын (өнөөгийн Волгоград) хотод төрсөн. Тэрбээр Астрахань мужийн сургуульд, дараа нь Астраханийн гимназид перс, татар хэл сурч судалж байжээ.
1822-1825 онуудад тэрбээр Казанийн гимназид суралцаж төгсчээ. Улмаар Казанийн Их Сургуульд үргэлжлүүлэн суралцаж, 1828 онд жинхэнэ оюутны зэрэгтэй төгсөж, Зүүн Сибирьт хуваарилагдсан байна. Тэрбээр хэдэн жилийн турш буриадуудын дунд амьдарч монгол, төвөд хэл судалсан юм.
1833 оны 6 дугаар сард Оросын Эзэн хааны Шинжлэх ухааны академид монгол уран зохиолын тусгай шалгалт өгч, Казанийн их сургуульд хуваарилагдаж ирээд, Казанийн 1-р гимназид монгол хэлний багш хийж байсан.
1835 онд түүнийг монгол хэлний тэнхимийн профессороор батлав. 1836 онд "Монгол уншигч" (2 цагийн дотор - Казань, 1836) хэвлүүлснийхээ төлөө тэрбээр 4-р зэргийн Гэгээн Станиславын одон хүртэв.
1838 онд тэрээр Халимагийн тал нутгаар аялж, монгол, халимаг гэсэн хоёр хэлний ялгааг судлав. 1844 оноос Казанийн теологийн академид монгол, халимаг хэл заажээ.
1846 оны 7 дугаар сарын 23-аас хойш Казанийн их сургуулийн жирийн профессор. 1849 онд "Халимаг хэлний дүрмийн" зохиолыг хэвлүүлсний төлөө Демидовын шагналыг хүртжээ.
1859 онд тэрбээр жинхэнэ Төрийн зөвлөх цолтой байжээ. 1860 онд Баруун Сибирийн сургуулиудын байцаагчаар томилогдсон. Ариун Синодын нэрийн өмнөөс Попов Оросын шашны номнуудын монгол хэлээрх орчуулгыг хянадаг байжээ.
Тэрбээр тэтгэвэртээ гараад Казань хотод 1865 онд нас баржээ.
Хэвлүүлсэн ажил:
Ангилал:Дорно дахин судлаач Ангилал:Монголч эрдэмтэн Ангилал:Казанийн Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Санкт-Петербургийн Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Оросууд Ангилал:1808 онд төрсөн Ангилал:1865 онд өнгөрсөн
Ойдовын Нямсүрэн
Ойдовын Нямсүрэн нь (1930 онд төрсөн) Монголын шог зургийн нэрт төлөөлөгч зураач хүн юм.
Намтар
Ойдовын Нямсүрэн зураач нь 1930 онд Төв аймгийн Баянцогт суманд төржээ. Хүүхэд байх үеэсээ дүрслэх, зураг зурах авьяастай байсан гэдэг.
О.Нямсүрэн нь зургийн дунд сургууль төгсөж, хожмоо одоогийн Санкт-Петербург буюу хуучнаар Ленинград хотын Репины нэрэмжит уран зургийн академийг дүүргэсэн.
О.Нямсүрэн зураач нь шог зургийг уран дүрслэлээс гадна ёгт санаагаар илэрхийлдэг зураач байв.
Ангилал:Монголын зураач Ангилал:Монголчууд Ангилал:1930 онд төрсөн Ангилал:Баянцогтын хүн
Төрбатын Ядамсүрэн
Төрбатын Ядамсүрэн нь Өвөрхангай аймгийн Баян-Өндөр сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Баян-Өндөрийн (Өвөрхангай) хүн
Цасны хүн
Цасны хүн (Abominable) нь 2019 онд дэлгэцнээ гарсан, Америкийн-Хятад компьютер-анимаци инээдмийн кино бөгөөд DreamWorks Animation ба Pearl Studio бүтээж, Universal Pictures кино компани 2019 оны 9 сарын 7-нд кино театруудад нээлтийг нь хийжээ. Хлое Беннет, Альберт Цай, Эдди Иззард, Сара Полсон, Цай Чин нарын уран бүтээлчид дуу оруулсан юм.
Тус киноны Blu-ray, 4K Ultra HD, DVD дээрх хувилбар нь 2019 оны 12 сарын 17-нд худалдаанд гарсан.
Шүүмж
Rotten Tomatoes цахим хуудсаас 82 хувийн 'Fresh' үнэлгээг авсан бол Metacritic цахим хуудсаас 61/100 буюу 'normalized' үнэлгээг авчээ.
Холбоос
Ангилал:2019 оны кино Ангилал:Хятадын кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Компьютероор амилуулсан кино Ангилал:Хүүхэлдэйн кино
Сэрээнэнгийн Галсан
Намтар
С.Галсан Улаанбаатарт Багшийн сургууль төгсөөд Говь-Алтай аймгийн төвийн дунд сургуульд багшилж байгаад МУИС-т элсэж сураад 1959 онд Орос хэл, утга зохиолын багш мэргэжилтэй төгссөн байна.
Тэрээр “Орос хэл үзэхэд монгол хүнд тохиолдох авиа зүйн алдаа” сэдвээр 1964 онд хэл бичгийн ухааны дэд доктор, “Орос-монгол хэлний бүтэц зүй” сэдвээр 1972 онд хэл шинжлэлийн ухааны докторын зэрэг хамгаалж байжээ.
Улсын Багшийн Дээд Сургууль (УБДС), Монгол Улсын Их Сургууль д (МУИС) багш, тэнхимийн эрхлэгч,
С.Галсан БНМАУ-ын Дээд Боловсролын Хорооны дарга, Орос хэлний Дээд сургуулийн (ОХДС) ректор, Гадаад Хэлний дээд сургуулийн (ГХДС) проректор зэрэг хариуцлагтай албыг хашсан.
1998 онд гадаад хэлний “Хэл судлаач” дээд сургуулийг үүсгэн байгуулсан. Варшав, Бээжингийн Их Сургуулиудад багшилж байлаа.
Гэр бүл
Том охин Галсангийн Хонгорзул 1988 онд төрсөн хэл судлаач мэргэжилтэй.
Бүтээлүүд
“Орос-Монгол хэлний зэрэгцүүлсэн хэлний зүй”, “Орос хэлний тайлбар толь бичиг оршивай”, “Монгол хэлний аман яриа”, “Монгол хэлийг гадаад хүн үзэх сурах бичиг” зэрэг 10 гаруй ном туурвин бичиж, 20 орчим номыг редакторлан хэвлүүлсэн нь хэл шинжлэгчид, гадаад хэл сонирхогчдын хүртээл болсон байна.
Шагнал
“Алтан гадас” одон, Ардын хувьсгалын 40, 50 жилийн ойн хүндэт медалиар шагнагджээ.
Гавъяат багш (2002-07-05.№94) цол хүртсэн. (“Хэл судлаач” дээд сургуулийн захирал байх үед).
Маамуугийн Төмөртогоо
Маамуугийн Төмөртогоо нь Дархан-Уул аймгийн Дархан сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Дарханы хүн
Домийн Төмөртогоо
Домийн Төмөртогоо (1938 онд Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын нутагт төрсөн) -Монголын Улсын Шинжлэх Ухааны гавьяат зүтгэлтэн, хэл шинжлэлийн ухааны доктор, профессор.
Намтар
1947-1951 онд Ханбогд сумын бага сургууль, 1951-1854 онд Цогтцэций сумын бүрэн бус дунд сургууль, 1954-1957 онд Өмнөговь аймгийн төвийн 10 жилийн дунд сургууль, 1957-1962 онд МУИС-ийн Монгол хэл-утга зохиолын анги төгсгөсөн.
1962 оноос Өмнөговь аймгийн 10 жилийн сургуульд багш, 1963 оноос УБДС-ийн монгол хэлний тэнхимд багш, 1971-1974 онд Энэтхэгийн Неругийн Их Сургуулийн Төв Ази-Хималайн судлалын төвд,
1975-1977 онд Японы Токио Гадаад Судлалын Их Сургуульд,
1989-1993 онд Германы Бонны их сургуулийн төв азийн хэл, соёлын хүрээлэнд,
1996-2004 онд УБДС-ийн эрдэм шинжилгээ, гадаад харилцаа эрхэлсэн проректор,
2004 оноос МУИС-ийн Монгол судлалын Төвийн эрхлэгч,
2007 оноос ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн захиралаар,
2009-2010 онд Японы Токио Гадаад Судлалын Их Сургууль зочин профессор, судлаачаар тус тус ажилласан байна.
Бүтээлүүд
“Орчин цагийн монгол-англи-япон хэлний толь”, “Монгол хэлний биеийн төлөөний нэрийн гарал, хувьсал, тогтолцоо”, “Монгол хэлний түүхэн хэлзүйн үндэс”, “Дунд үеийн монгол хэлний бичгийн дурасхалуудын харьцуулсан толь”, “Монголын нууц товчооны судлал”, зэрэг ганц сэдэвт олон зохиол бичжээ.
Кремль
Кремль гэдэг нь ихэнхдээ дундад зууны үед баригдсан голдоо бэхлэлт бүхий Оросын хотуудын захиргааны байр буюу гэгээнтний цайзыг нэрлэдэг.
Хамгийн алдартай Кремльд Оросын Холбооны Улсын ерөнхийлөгчийн ордон болох Москвагийн кремль зүй ёсоор орно.
Зургийн цомог
Ангилал:Оросын цайз
Дамдины Дамдимаа
Намтар
Өдгөөгийн Сүхбаатар аймгийн Дарьгангад төрж, Тамсагбулагт ажиллаж байсан партизан Дамдингийнд үрчлэгдэж, нийслэлд өссөн энэ эмэгтэй дүрслэх урлагийн газарт 17 настайдаа туслах ажилчнаар орж, “Цогт тайж” киног хийх үед түүний баримлыг хийж байсан УГЗ Гүрдоржийн, улмаар Д.Сүхбаатарын хөшөөг бүтээхэд УГЗ С.Чоймбол нарын уран барималчдын туслахаар ажиллаж уран барималч болох гараагаа эхэлжээ.
Уран бүтээл
Анх 1942 онд “Тагтаатай хүүхэд” гэсэн баримлыг бие даан хийсэн нь МҮЭ-ийн Төв Зөвлөлөөс зарласан уралдаанд түрүүлж шагнуулсандаа урамшин
1960 оноос хөрөг баримлаар голлон ажиллаж
Батсуурийн Бат-Эрдэнэ
Батсуурийн Бат-Эрдэнэ нь Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын харьяат. Үндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Хөвсгөлийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Дамдины Дамдимаа
Баримт
Ангилал:Монголын уран барималч Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Дарьгангын хүн Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1927 онд төрсөн Ангилал:Репиний нэрэмжит уран зургийн академи төгсөгч Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч
Банзрагчийн Даажав
Сүлдүсийн Дүүт овгийн Банзрагчийн Даажав нь 1933 онд Дархан-Уул аймгиин Дүрс нарст гэх газар төрсөн.
Намтар
1942-1952 Улаанбаатар хотын 2-р дунд сургуулийг дүүргэсэн. 1952-1953 Цахилгаан сантехникийн трест-д слесарь. 1956-1960 онд Барилгын зураг төслийн газарт зургийн техник, сантехникийн зургийн групын ахлагч. 1960-1964 Монгол Улсын Их Сургуулийн Иргэний Үйлдвэрлэлийн Барилгын Инженерийн ангийг төгссөн. 1964-1990 онд Монгол Улсын Их Сургууль, Политехникийн Төв Институтэд багш, тэнхимийн эрхлэгч. 1965-1971 онд Монголд байсан эртний хот суурин, хүрээ хийдийг судлахаар 5 удаагийн экспедиц зохион байгуулж олон мэдээ баримт цуглуулсан нь Монголын архитектурын түүх судлалд томоохон хувь нэмэр болсон юм. 1981 онд Москва хотын Архитектурын Түүх болон Онолын Төв Институтэд ‘Монгол гэрийг үүсгэгч харьцааны хуульчлал Монгол уран барилгын үндэс юм” гэсэн сэдвээр архитектурын ухааны дэд докторын зэрэг хамгаалсан. 1985 онд дэд профессор 1990-1991 Соёл Урлагийн Хүрээлэнд ардын урлагийн секторын эрхлэгч. 1991-1992 Хар Хорум Их Сургуулийг үндэслэж дэд захиралаар. 1992 онд Барилга хот байгуулалтын хүрээлэнд Архитектурын түүх онолын тасгийг үүсгэн эрхлэгчээр ажиллаж байсан. 1992-2007 Барилга-Архитектур корпорацид эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтнаар тус ажиллаж байсан. 2007-2016 Уран бүтээлийн чөлөөнд байсан.
Олон тооны бүтээл хийсэн ба нэн товч дурдвал:
Нийт 15 орчим ном сурах бичиг, 40 орчим өгүүлэл нийтлэл, 10 орчим сүм дуганы сэргээн засварлах зураг төсөл, 10 гаран усан хангамжийн зураг төсөл, Монгол гэрийн 2 стандарт зэрэг олон тооны бүтээл туурвижээ.
Ангилал:Монголын багш Ангилал:Зохиогч Ангилал:Дархан-Уулынхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1933 онд төрсөн
Нөмрөгийн дархан цаазат газар
Нөмрөгийн дархан цаазат газар – Дорнод аймгийн Халхгол сумын нутагт хилийн дагуу Хянганы нурууны баруун хэсгийн нам ба дундаж өндөр уулын ойт хээр, хээрийн мужид 582.2 мянган га талбайг эзлэн оршино. 1992 оны УБХ-ын 11 дүгээр тогтоолоор улсын тусгай хамгаалалтанд авч УИХ-ын 1995 оны 26 дугаар тогтоолоор Дархан цаазат газрын ангилалаар баталгаажуулсан. Хянганы уулархаг мужийн өвөрмөц бүтэц, тогтоцыг агуулсан Хянганы уулын эталон, түүний ойт хээрийс төв азийн хуурай хээрт шилжих шилжилтийн онцлогийг унаган төрхөөрөө хадгалсан цорын ганц нутаг болно.
Хянганы экосистем, Манжуурын амьтан, ургамлын аймгийг иж бүрдлээр нь хамгаалах зорилготой.
Ургамлын хувьд манай орны хаана ч байхгүй Манжуурын элементийг агуулна. Хөрсний язмагт давхаргын зузаан 0.5-0.7 м хүрэх бөгөөд хөрсний үржил шим сайтай тул ургамлаар маш баялаг юм. Энд 70 төрлийн 487 зүйл ургамал тэмдэглэгдсэний дотор өөр хаана ч байхгүй Валерийн тарна, Төв азийн унаган 10 зүйл ургамал байдаг.
Хянганы салбар уулс нь Монголд төдийгүй дэлхийд ховор Уссурын хандгай, Голын халиу, Халиун буга, Хүрэн баавгай, бөр гөрөөс, Зэгсний гахай, илбэнх, тоодог, Гургуул, зэрэг дархан цаазтай ховор амьтан болон жигүүртэн шувуудаар нэн баялаг. Ховор амьтдаас Хар мөрний хандгай, Дагуур зараа, Евроазийн халиу зэрэг нь Монгол Улсын улаан номонд оржээ.
Нөмрөг, Халхголын сав нутгаар нийт 263 зүйлийн шувуу бүртгэгдсэнээс 181 нь тус бүсэд өндөглөн зусдаг, Нэн ховор амьтаны жагсаалтад орсон 13 зүйлийн шувуу байдгаас Монгол Улсын Улаан номонд орсон 5 зүйлийн шувуу бүртгэгдсэн байна.
Нөмрөгийн ДЦГ -т 11 гол, түүнд цутгах булаг шанд ихтэй ба голын хөдийгөөр намаг шавар ихтэй. Нөмрөгийн гол, түүнд цутгадаг голуудад Тул, Зэвэг, Хар мөрний хадран, Хар мөрний сугас, нүцгэн варлан, Улаан живэрт, могой загас, булуу цагаан, хар мөрний цулбуурт зэрэг 24 зүйл загас байдаг.
Байгаль орчны сайдын 2006 оны 377 дугаар тушаалаар Дорнодын улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаанаас салбарлан Дорнод аймгийн Халхгол суманд Нөмрөгийн ДЦГ-ын хамгаалалтын захиргаа байгуулагджээ.
Хамгаалалтын захиргаа дарга, 2 мэргэжилтэн, 4 байгаль хамгаалагч, үйлчлэх 4 ажилтантай үйл ажиллагаа явуулж байна.
Гадны холбоос
Ангилал:Дорнод аймгийн газар зүй Ангилал:Монголын дархан цаазат газар Ангилал:Халхгол сум
Цүлтэмийн Энхжин
Цүлтэмийн Энхжин нь (1963 онд төрсөн) Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, удам дамжсан бөгөөд Ц. Мөнхжин гийн ихэр, Төрийн шагналт уран зураач хүн юм.
Монголчууд ихэр хүүхдүүдийн эхэлж төрсөн нь дүү болж үүд хаалга нээж өгдөг уламжлалын ёсоор Ц. Энхжин ах нь, Ц. Мөнхжин дүү нь ажээ.
Намтар
Монголын нэрт зураач Цүлтэмийн ихэр хөвгүүд болох Ц. Энхжин, Ц. Мөнхжин нар эрдэмд шамдан суралцсаар 10 дугаар ангиа буюу тухайн үеийн Ерөнхий Боловсролын сургуулиа хоёулаа “Алтан медаль”-тай онц төгсөж байсан түүхтэй.
Герман улсын Реклам чимэглэлийн тусгай мэргэжлийн дунд сургуульд аавын захиасаар очиж суралцжээ. Берлин хотод нэг жил суралцаад хэлний бэлтгэлээ тусгай шагналтай төгсжээ. Ингээд Берлинд нэг жил сураад дараа жилээс нь Дресдений урлагийн дээд сургуульд элсэн оржээ.
1973 онд Дресдений Урлагийн Дээд Сургуульд орж, таван жил сураад 1978 онд тусгай шагналтай төгсөж байжээ.
Цахим холбоос
Төрийн шагналт зураач Ц.Энхжин: МИНИЙ АМЬДРАЛЫН УТГА УЧИР БОЛ МОНГОЛ УЛС, МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН
Оскар де Маркос
Оскар де Маркос Арана (Óscar de Marcos Arana; 1989 оны дөрөвдүгээр сарын 14-нд Ла Гардиа хотод төрсөн) — Баскийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Атлетик Бильбао» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Де Маркос «Депортиво Алавес» багт мэргэжлийн замналаа эхлүүлсэн ба 2008 оны арванхоёрдугаар сарын 21-нд «Тенерифегийн» эсрэг анхны гараагаа хийж байв.
2009 оны долоодугаар сард Де Маркос «Атлетиктой» 4 жилээр гэрээлсэн. «Атлетикийн» эхний гараагаа 2009 оны наймдугаар сарын 6-нд УЕФА-гийн цомд швейцарийн «Янг Бойзийн» эсрэг (2:1) хийсэн. Харин наймдугаар сарын 16-нд «Барселоны» эсрэг Испанийн супер цомын тоглолтонд баск багтаа анхны гоолоо оруулсан юм.
2010 оны тавдугаар сард Маркос III дивизионы «Бильбао Атлетик» багийн төлөө ганц тоглолт хийв.
2012 оны нэгдүгээр сарын 4-нд де Маркос «Атлетиктой» гэрээгээ 2016 онд дуусахаар сунгав.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Алавес багийн тоглогч Ангилал:Бильбао Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Атлетик Бильбао багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Түмэн хот
Түмэн хот (Солонгос:도문시,Хятад:图们市) нь БНХАУ-ын Гирин мужийн Яньбянь Солонгосын Өөртөө Засах Мужийн Шяний зэрэглэлтэй хот юм. Нийт нутаг дэвсгэр 1,142.3 квадрат метр, 130 мянган хүн амтай хот юм. Ангилал:Гириний суурин
Даваасүрэнгийн Бямбацогт
Даваасүрэнгийн Бямбацогт нь Өмнөговь аймгийн Номгон сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх
Боршувуутан
Боршувуутан (Passeriformes, лат. passer, „Боршувуу“) нь ойролцоогоор 5700 зүйлийг багтаасан шувууны ангийн хамгийн том баг юм. Өөр бусад бүх шувууны багийн дээд нэршлийг (шинжлэх ухааны бус) боршувуутанбиш (Nonpasseriformes) хэмээн голцуу нэрлэдэг.
Онцлог
Боршувуутанг бусад овгийн төлөөлөгчидтэй харьцуулахад харьцангуй жижиг биетэй шувуу. Биеийн урт нь 6,5-аас (мухарсүүлт одой бялзуухай) 120 хүртэл (диваажингийн шувуу) сантиметр хүрнэ.
Карл Юнг
К.Г.Юнг 1875 оны 7-р сарын 26нд Швецарийн Кессвилд шинэчлэгч сүмийн тэргүүний гэр бүлд төрсөн. Багадаа байнга бодлогоширч, гэрийнхээ дээврийн хөндийд ганцаараа олон цаг сууж, философи, шашны уран зохиолыг уншдаг байсан аж. 1895 оны 4-р сард Базелийн их сургуульд анагаах ухааны чиглэлээр элсэн орж, амьтан судлал, биологи, археологи, түүхийг илүү их сонирхож байсан ч дараа нь сэтгэл мэдрэлийн эмч, сэтгэл судлалыг сонирхож эхэлжээ.
Сандангийн Жавзмаа
Самдангийн Жавзмаа Бүжигчин 1934 онд Сүхбаатар аймгийн Онгон суманд төрсөн. Намтар: УАДБЧ-ын гоцлол бүжигчин байхдаа МУГЖ (1969.12.29)-ээр тодорч байв. Дорнод аймгийн ХЗЭ-ийн хороо, АДХ-ын гүйцэтгэх захиргаанд бичээч, ХДТ-т бүжигчин, 1954-1983 онд УАДБЧ, 1983 оноос Хилийн ба дотоодын цэргийн дуу, бүжгийн чуулгад бүжигчин, бүжгийн багшаар ажиллаж, насны тэтгэвэрт гарсан хойноо ч "Ахмадын алдар" чуулгад бүжиглэж байжээ. Монголын уламжлалт баруун монголын биелгээ, цацал, мончого, урианхай, дөрвөд, хотон, баяд, казак бүжгийг өөрийн орны төдийгүй Европын олон орны үзэгчдэд сурталчилж газар газрын олон түмний талархлыг хүлээжээ. "Баруун монголын биелгээ", "Аягатай бүжиг", "Уран биелгээ", "Цаатан", "Буга согоо", "Шигшрэгт" гэх мэт 200 шахам бүжигт гоцлон бүжиглэж, 20-иод бүжгийг дэглэн найруулж тоглуулжээ. Ардын уламжлалт бий биелгээ, бүжгийг орчин цагийн тайзны мэргэжлийн бүжиг болгож хөгжүүлэхэд төрөлхийн авьяас билэг, ур ухаан, нөр их хөдөлмөрөө зориулсан, олон арван залуусыг бүжгийн урлагт сургаж хүмүүжүүлсэн байна. ДЗО-ны их наадмуудад бүжиглэж оролцон удаа дараа шагнуулжээ. Ардын Их хурлын депутатаар сонгогдож байжээ. "Хунгийн дэгдээхэй буюу эргэн дурсахын учир" дурдатгалын ном бичиж Улаанбаатарт 1993 онд хэвлүүлсэн байна. "Алтан гадас" одон, Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, ойн хүндэт медалиудаар шагнагджээ. УГЗ, зураач П.Балдандоржийн гэргий.
Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Цэргийн Музей
"Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Цэргийн Музей" (оросоор: Музей Войск ПВО) нь ОХУ-ын Москва мужийн Балашиха хотын Заря дүүрэгт оршдог Агаарын довтолгооноос хамгаалах хүчний түүхийг харуулсан музей. Уг музей нь Оросын Зэвсэгт Хүчний Төв Музейн салбар музейнүүдийн нэг юм.
Энэ музейг 1978 оны 1 сард ЗХУ-ын маршал П.Ф.Батицкийгийн тушаалаар байгуулсан. Музейн сан хөмрөгт 16,000 гаруй үзмэр байдгийн 400 орчим нь цэргийн техник, пуужин бүхий зэвсэг байдаг. Музейн нь нийт 3000 м2 талбайтай.
Тойм
1975 оноос ЗХУлсад Агаарын довтолгооноос хамгаалах цэргийн тэмдэглэлт өдөртэй болох, олон нийтэд үзүүлэх музей байгуулах засгийн газрын тогтоол гарсантай холбогдуулан, тус оноос музейн барилга барих, үзмэрийг бүрдүүлэх ажил хийгдэж эхлэсэн. 1978 оны 1 сард ЗХУ-ын Агаарын довтолгооноос хамгаалах цэргийн ерөнхий командлагч, маршал П.Ф.Батицкийгийн тушаалаар Агаарын Довтолгооноос Хамгаалах Цэргийн Музей (Музей Войск ПВО) нэртэйгээр байгуулсан. 1991 онд ЗХУ задарсны дараа ОХУ-ын Батлан хамгаалах яамнаас бүтцийн болон үзмэрийн өөрчлөлт хийсэн.
Бүтэц
Тус музей нь хоёр танхим, нэг ажиглалтын цамхагтай.
Цагийн хуваарь
Музей нь Лхагва гарагаас Ням гараг хүртэл өдөр бүр 10.00-13.00, 14.00-17.00 цагийн хооронд ажиллаж, Даваа, Мягмар гарагт амарна.
Тасалбарын үнэ
Харин дараах хүмүүс үнэ төлбөргүй үзэж болдог:
Зарим тэмдэглэлт, онцгой өдөр музейг үнэгүй үзэж болдог:
Эшлэл
Ангилал:Музей Ангилал:Оросын музей
Сэндэнжавын Дулам
Сэндэнжавын Дулам (1950 оны 5-р сарын 13 нд Баянхонгор аймгийн Баянбулаг сумын нутаг “Бүлээн” хэмээх газар төрсөн)- Монгол улсын Ардын багш, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор профессор.
Намтар
1958-1962 онд Баянбулаг сумын бага сургууль, 1962-1968 онд Баянхонгор аймгийн Байдрагийн дунд сургуульд тус тус сурч, 1968-1973 онд МУИС-ийн “Монгол хэл, уран зохиолын ангид сурч дүүргэжээ. 1973 оноос МУИС-д багш, тэнхимийн эрхлэгчээр 43 жил ажиллаад, тэтгэвэрт гарсны дараа СУИС-д тэргүүлэх профессороор ажиллаж байгаа. 1985-1987 онд Францын Парисын Дорно дахины хэл иргэншлийн  дээд  сургуульд монгол хэл, соёлын зочин профессороор ажилласан. Страссбургийн их сургууль, Германы Бонны Их Сургууль, Их Британий Кембрижийн Их Сургуульд уригдан лекц уншсан.
1982 онд Москвад ШУА-ийн Дорно дахины судлалын хүрээлэнд “Монгол домог зүйн дүр, утга зохиолын уламжлал” сэдвээр хэлбичгийн ухааны дэд эрдэмтний (Ph.D) зэрэг, 1997 онд “Монгол аман зохиол, утга зохиол дах бэлгэдэл зүйн тогтолцоо” сэдвээр хэл бичгийн шинжлэх ухааны докторын (Sc.D) зэрэг Буриадын нийгмийн шинжлэх ухааны институтэд хамгаалжээ.
2000-2004 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдон ажилласан.
Бүтээлүүд
“Монгол домог зүйн дүр”, “Цагаан сарын бэлгэдэл”, “Дархад бөөгийн уламжлал”, “Монгол домогзүйн бичвэр”, “Монгол нүүдлийн ёс, бэлгэдэл”,"Монгол бэлгэдэл зүй" 4 боть, "Монгол соёл иргэншлийн утга тайлал", "Чингисм хааны төрийн бэлгэдэл", "Монгол аман зохиолын онол" I, II (Г.Нандинбилигийн хамт) зэрэг нэгэн сэдэвт зохиол, “Уран зохиолын онолын үүд”, “Дорно дахины уран  зохиолын үүд”, "Монгол соёл иргэншил судлал" зэрэг сурах бичиг, гарын авлага зохиожээ.
Шагнал
1999  онд Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, 2005 онд Академич Б. Ринчений нэрэмжит шагнал, 2005 онд Монгол Улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, 2017 онд Монгол Улсын Ардын багш цолоор тус тус шагнагдсан. 2015 онд Франц Улсын "Эрдмийн дал мод" одонгоор шагнагджээ:
Бадарчийн Энхболд
Бадарчийн Энхболд (1966 онд төрсөн) нь MGLRADIO-ийн хөтлөгч юм. Тэрбээр 2017 оноос MGLRADIO-д ажиллаж эхэлсэн. Орос, англи хэлтэй. Нягтлан бодогч мэргэжилтэй. 2021 оны 3-р сарын 31-нд ажлаа хүлээлгэн өгч MGLRADIO-оос гарсан.
Хөтөлсөн нэвтрүүлгүүд
Ангилал:Монголын радиогийн хөтлөгч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1966 онд төрсөн
Адъяагийн Гүржав
Адъяагийн Гүржав буюу Цагаан дээлт Гүржав (1898 онд төрсөн) нь ардын засгийн төлөөлөгч, хошуу тамгын газрын дарга, одоогийн Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын анхны засаг дарга хийж байв.
Намтар
Адъяагийн Гүржав нь 1898 оны нохой жил Сайн ноён хан аймгийн Илдэн бэйлийн хошуунд мэндэлжээ. Тэрээр 16 наснаас хошуунд тал бичээчээр ажиллаж эхэлсэн байна. Улмаар хуучин хошуу татан буугдсаны дараа хошуу тамгын газрын дарга (ардын засгийн төлөөлөгч) хийж байв.
Одоогийн Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын засаг захиргааны суурийг тавьж, анхны засаг даргаар ажиллаж байжээ. Нутгийн ардууд бэйлийн хүрээний Цагаан дээлт хэмээн авгайлан хүндэлдэг байжээ.
Гэр бүл
Адъяагийн Гүржав нь гурван удаа гэрлэж байв. Анхны эхнэрээс дөрвөн хүүтэй, хоёр дахь эхнэрээс хоёр хүүтэй, сүүлийн эхнэр Амгалангаас нэг хүү, нэг охинтой болжээ.
Үр хүүхэд
Ууган хүү Бат-Очир, удаах хүү Жамдаан (Жамъян), гуравдугаар хүү Юндэн, дөрөв дэх хүү Дашаахүү, тав дахь хүү Сэргей, зургаа дахь хүү Алтангэрэл нар ба отгон хүү Дорж, отгон охин Нарантуяа гээд найман хүүхэдтэй байжээ.
Түүхэн үйл явдал
Хужирт сумын захиргааны дэнж (Хуучин сүмийн дэнж нэртэй байсан) дээр Сумын засаг дарга А.Гүржав, Хоршоо дарга Цэвэгжав, эмч Төмөрбаатар, сургуулийн захирал Гунгаа зэрэг албан хаагч дөрвөн айл байсан гэдэг. Энэ тухай хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн Жанчивын Очир гуайн өгүүлснийг товчхон дурьдсугай: " Би арван гуравтай байсан юм уу даа. Нэг удаа суманд ёлк болно гэж А.Гүржав даргын хүү Г.Очир надад хэлүүлснээр би Агьтаас ирж тэднийд хоносон юм. Орой нь тэр дөрвөн гэрээр орж шар айраг гэдэг чихэртэй ус ууж  билээ. Анх л бараашиг гэдэг орос айраг хийсэн нь тэр байх даа. Шөнө унтаж байсан нь А.Гүржав даргынд хэдэн хүн орж ирээд хоршоо дарга Цэвэгжав алга болчихлоо. ДХГ-ын дарга Нямзундуй, А. Гүржав даргаас баталгаа авч Цэвэгжавыг хар гэрт хорилгүй үлдээсэн байжээ."
Маршалыг тэр үедээ сумын дарга Гүржав гуай шиг нэг их угалз хээ тавьсан дөрвөн талт тоорцог тавьсан, Жандаш гуайн авгай Энэбиш гуайн наадмаар өмсдөг утсан угалзтай шар гахай ултай бээжин наамал гуталтай байдаг болов уу ? Эсвэл энэ Доржготов шиг явахад нь ул нь шажигнан дуугарсан орос шөвгөр хар гуталтай байх болов уу ... хэмээн төсөөлдөг байв.
Дүгэрийн Рэгдэл
Дүгэрийн Рэгдэл (1951 онд Говь-Алтай аймгийн Бигэр суманд төрсөн)- Монгол улсын Шинжлэх ухааны Академийн Ерөнхийлөгч.
Намтар
1976 онд ЗХУ-ын Харьковын их сургуулийг биохимич мэргэжлээр төгсөж, 1985 онд Берлиний Гумболдтын Их сургуульд доктор (Ph.D), 2001 онд “Липоксигеназууд, нийтлэг шинж, өвөрмөц онцлог” сэдвээр химийн шинжлэх ухааны доктор (Sc.D)-ын зэрэг тус тус хамгаалжээ.
2002 онд Монгол улсын Шинжлэх ухааны академийн гишүүнээр сонгогдсон байна.
Монгол Улсын Шинжлэх ухааны Академийн ээлжит Их чуулган 2016 оны 10 дугаар сарын 13-ны өдөр болж, академийн гишүүдийн олонхийн саналаар ШУА-ийн Тэргүүн дэд ерөнхийлөгч, академич Дүгэрийн Рэгдэл ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон байна.
Академич Д.Рэгдэл 1996 онд Монгол улсын Төрийн соёрхол, 2006 онд Монгол Улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн цол хүртжээ.
Жимми Нейтрон: Суут хөвгүүн
Жимми Нейтрон: Суут хөвгүүн (Jimmy Neutron: Boy Genius) нь Nickelodeon Movies, O Entertainment, DNA Productions болон Paramount Pictures кино компаниудын хамтарсан 2001 оны 3-D хөдөлгөөнт инээдмийн кино юм.
1958 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Жимми Нейтрон: Суут хөвгүүн
Холбоос
Ангилал:2001 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:3D кино Ангилал:Хүүхдийн кино Ангилал:Хүүхэлдэйн кино Ангилал:Компьютероор амилуулсан кино Ангилал:Гэр бүлийн кино
Тогтохмэндийн Сайханжаргал
Тогтохмэндийн Сайханжаргал нь Говь-Алтай аймгийн Дэлгэр сумын уугуул, үндэсний бөхийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан
Данзандаржаагийн Туяа
Данзандаржаагийн Туяа нь Монгол улсын Эрүүл мэндийн сайд аар ажиллаж байсан, байгалийн ухааны доктор, улс төрч хүн юм.
Намтар
Д.Туяа нь 1954 оны 11 сарын 19-нд Дорноговь аймгийн Сайншанд суманд Данзандаржаагийн хоёр дахь охин болж мэндэлжээ.
1972 онд Дорноговь аймгийн төвийн 10 жилийн сургуулийг төгссөн. Дунд сургуульд байхдаа онц сурч олон улсын Артек хүүхдийн зуслан д амрах эрхээр шагнуулж байжээ.
1978 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Анагаах Ухааны Дээд Сургуульд эм зүйч мэргэжлээр суралцаж төгсөв.
1993 онд ХБНГУ-ын Гумбольдтын Их сургуулийн докторантур төгсөж, байгалийн ухааны доктор цол хүртжээ.
2006-2007 онд Эрүүл мэндийн сайдаар ажиллаж байв.
2001-2008 онуудад УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан цөөн эмэгтэй улс төрчдийн нэг билээ.
Түүний нөхөр Шагдарын Отгонбилэг (2001 онд ослоор нас барсан ) бөгөөд хүү Отгонбилэгийн Содбилэг, охин Отгонбилэгийн Одмаа нар байдаг.
Орос, Англи, Герман хэлтэй.
Бизнест
Монгол ньюс групп, MN25 суваг, НИК группийн хувь эзэмшигч, амжилттай бизнес эрхлэгч.
Ажил эрхлэлт
Д.Туяагийн эрхэлсэн ажлуудаас дурдвал:
Гадаад холбоос
МУ-ын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар төрийн одон медаль гардуулав
Ангилал:Монголын эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Эм зүйч Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1954 онд төрсөн
Ибай Гомес
Ибай Гомес Перес (Ibai Gómez Pérez; 1989 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд Бильбао хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Атлетик» багийн довтлогч юм.
Замнал
Баскын лигийн «Сантучу» багийн академид бэлтгэгдсэн Ибай таван жилийн дараа «Сестао» багт нэг улирал тоглоод «Атлетиктой» холбогдон хоёр жилийн гэрээ байгуулж байв. «Атлетикийн» шинэхэн довтлогч 2010 оын аравдугаар сарын 17-нд «Сарагосын» эсрэг (2:1) Гаиска Токерог сэлгэн анхны тоглолтоо хийжээ. 2012/13 онд Ибай «Атлетикт» гялалзсан ба 2012 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд мадридын «Реалын» хаалганд анхны гоолоо шигтгэсэн түүхтэй.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сестао багийн тоглогч Ангилал:Бильбао Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Атлетик Бильбао багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Сарай (хот)
Сарай хот (Сарáй-Бату́, Сарай I, Сарай ал-Махруса — «Бурханы ивээлтэй Ордон») -дундад зууны үед Алтан Орд улсын нийслэл хот юм. Өнөөгийн ОХУ-ын Астрахань хотоос умард зүгт 130 км зайтай Астрахань мужийн Харабалин дүүргийн Селитренн тосгон орчим байдаг.
Энэ хотыг 1250-иад оны эхээр Бат хаан үүсгэн байгуулсан тухай анх 1254 онд Францискан Рубрукийн "Дорнын орнууд руу хийсэн аялал" номонд ("Бату Этили /Ижил мөрөн/ дээр барьсан шинэ хот") дурдсан байдаг.
Хуучин Сарай
Анх монгол цэргийн түшиц газар байсан бөгөөд хөгжиж тэлсээр нийслэл хот болсон гэж эрдэмтэд үздэг. "Сарай-Бату" гэж мөн нэрлэж байсан тус хот Алтан Ордны улс төрийн гол төв байсан бөгөөд яваандаа мөн эдийн засгийн төв болсон байна. Хот байгуулагдсанаас хойш 30 орчим жилийн дараа буюу 1282 оны орчимд Бат хааны ач хүү Туда-Мэнгу хааны үед зоосон мөнгө гаргасан нь үүнийг нотолж байгаа юм.
Хотын хүн ам нь олон үндэстэнээс бүрдэж байсан бөгөөд энд монгол, кипчак, алан, черкес, орос, булгар болон византчууд амьдардаг байжээ. Үндэстнүүд өөр өөрийн хороололд амьдран суурьшиж байсан бөгөөд тэр дүүрэг хороололд нь хэрэгцээтэй бүх зүйл байдаг байжээ: сургууль, муслим, үнэн алдартны, бурханы болон католик шашны сүм хийд, худалдааны зах, оршуулгын газар. Энэ хотод шаазан ваарчин, үнэт эдлэлийн дархан, шил үлээгч, ясаар сийлбэр хийдэг урлаач, төмөр хийцийн дархан болон бусад гар урчууд байжээ. Ордон, олон нийтийн барилгыг шохойн зуурмагаар хийсэн жирийн тоосгоноос, жирийн оршин суугчдын байшинг шавар тоосго, модоор барьсан байжээ.
Шинэ Сарай
Узбек хааны (султан Гийас ад-Дин Мухаммед) үед (1313-1341 онд захирч байсан) Алтан Ордны нийслэл Сарайг Ахтуба гол дээрх Шинэ Сарай руу нүүлгэсэн (одоогийн Волгоград мужийн Ленинский дүүргийн Царев тосгоны ойролцоо) байна. 1395 онд Тамерлан буюу Доголон Төмөр хуучин нийслэл хотыг эзлээд нураасан байна.
1471 онд Сарай хот Новгородын ушкуйник хэмээх дээрэмчдэд олзлогдож тонуулагдсан байна. 1502 онд Крымын хаан Менгли-Гирей тус хотыг эзлэн авсан байна.
Зүчи улсын нийслэл тухайн үеийнхээ хамгийн үзэсгэлэнтэй, том хот байсан бөгөөд европын Генуя, Милан, Парис хотуудтай зүйрлэхээр байжээ. Хотод худалдаачдын аюулгүй байдлыг хангаж, шаардлагатай дэд бүтэц болох зах, байр, агуулах, гаалийн газруудтай байж улмаар худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлж, татварын орлого нэмэгдэхэд хүргэсэн байдаг. Нийслэл Сарай ба Шинэ Сарай хотууд нь олон улсын худалдааны стратегийн зангилаа уулзвар дээр байрлаж, худалдааны төв болж байсан нь санамсаргүй хэрэг биш байжээ.
Худалдааны зам дагаад хотууд шинээр байгуулагдсан бөгөөд гар урлалын төв болж байсан байна. Сарай-Беркийн "төмөрийн үйлдвэр" нь хүрз, сүх, хөрөө, хадуур, хадаас, янз бүрийн тулалдааны зэвсгээр бүх металл бүтээгдэхүүнээр хот, хөдөөгийн аль алиных нь хэрэгцээг хангаж байв. Сарай хотод шаазан хоолойгоор хийсэн усан хангамжийн систем, модон хоолойгоор хийсэн ариутгах татуургын систем, олон тооны усан оргилуур, зүүн хотод угаалгын (халуун усны) газрууд байв.
Удалгүй хот оршин суугчгүй болж аажмаар муудаж, олон барилга нь нуржээ. Хуучин нийслэлийн барилгуудыг барьсан тоосго болон бусад материалыг бусад хотуудын барилгын ажилд ашигладаг байжээ.
Ангилал:Алтан Ордны Улсын хот Ангилал:Түүхэн хот Ангилал:Оросын түүх Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Астрахань мужийн газар зүй Ангилал:Оросын урьдын нийслэл Ангилал:Урьдын нийслэл Ангилал:1250 онд байгуулагдсан
Ганпүрэвийн Ганбаатар
Ганпүрэвийн Ганбаатар нь Булган аймгийн Сайхан сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Сайханы (Булган) хүн
Диаметр
Диаметр буюу Тойргийн голч нь дув дугуй, юмны чухам голыг тааруулан татсан чиг шугам (Диаметр).
Эшлэл
Я.Цэвэл - Монгол хэлний товч тайлбар толь Ангилал:Геометр
Батболдын Энхтүвшин
Батболдын Энхтүвшин (1952 онд Архангай аймгийн Тариат сумын "Сүүл толгой" хэмээх газар төрсөн- 2016 оны 3-р сарыйн 27-нд Улаанбаатарт нас барсан)- Монгол улсын Шинжлэх ухааны Академийн Ерөнхийлөгч, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, академич, Монгол Улсын Их Сургуулийн Удирдах зөвлөлийн гишүүн.