cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чех
Урьдын түүхэнд Бохеми, Морави, Чехийн Силези хэмээх гурван нутаг байсан бөгөөд Их Моравийн хүрээнд 9-р зуунд Бохемийн бэйст улс байгуулагдсан нь анхны чех улс байв. 1002 оноос Ариун Ромын Эзэнт Гүрний бүрэлдэхүүнд орж, 14-р зууны үед газар нутгаа ихээр тэлж, 14-17-р зуунд Ариун Ромын Эзэнт Гүрний нийслэл нь Бохемийн Праг хот байв. Хабсбургийн ураг төрийн эрхэнд гарч герман хэл соёл дэлгэрч байв. 1806-1867 онд Австри-Унгарын Эзэнт Улс, 1867-1918 онд Австри-Унгарын эзэнт улсын мэдэлд орсон. Чех хэл соёлоо гэсэн үндэсний хөдөлгөөн 19-р зуунаас эхэлсэн ба дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа Чехословак улс байгуулагдахад аж үйлдвэр илүү хөгжсөн тал нь Чехийн нутаг байв. Хоёр дайны хооронд Чехословак ардчилсан дэглэмтэй байсан ба Нацист Германд Чехийн нутаг эзлэгдэж, зэргэлдээх Словак нь хүүхэлдэй улс хэлбэрт оржээ. 1945 онд Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакийг чөлөөлснөөр энэ улс эв хамт дэглэмтэй, нэг намын тогтолцоотой улс болсон. 1968 онд Прагийн хавар хэмээх хөдөлгөөн өрнөж, 1989 оны тайван хувьсгалаар Зөвлөлтийн нөлөөнөөс салж ардчилсан дэглэм, зах зээлийн эдийн засагт шилжжээ. 1993 онд Чехословак дайн дажингүйгээр Чех, Словак хэмээх хоёр улс болж тусгаар тогтносон.
Эрүүл мэнд, боловсролын талаар Европт жишиг үзүүлж, хүний хөгжлийн илтгэлцүүрээр дэлхийд 15-р эрэмбэлэгдэж байна.
Чех улс батлан хамгаалах зорилгоор НАТО эвсэлд 1999 онд нэгдсэн ба эдийн засгийн хүрээнд Европын холбоонд 2004 онд нэгджээ.
Эртний үе
НТӨ 3-р зуунд кельтийн нүүдлээр Бой аймаг Бохемид төвлөсөн. Бойчууд өнөөгийн Прагт төвлөж байсан туурь бий. 2000 оны Семиногийн ДНХ судалгаагаар чех эрэгтэйчүүдийн 35.6%-д кельт болон слав угсаатанд түгээмэл байдаг R1b гаплогрупп илэрчээ. НТ 1-р зуунд марконни, куади зэрэг герман угсаатан нүүн суурьшсан. Тэр үед Бохемд Марободус хэмээх удирдагч байсан нь судар бичигт тэмдэглэгджээ. 5-р зууны их нүүдлээр герман аймгууд өрнө зүгт одов. Чехийн гол усны нэрэнд эртний герман, кельт хэлний гаралтай нэрс их байдаг.
Хар тэнгис, Карпатын нуруу хавиар нутаглаж байсан слав угсаатан өрнө зүгт нүүн суурьшиж Бохеми, Моравид ихэнх нь, Австри, Германд зарим нь суурьшжээ. Тэдний суурьшилт Сибирээс өрнөш нүүсэн хүн, авар, булгар, мажар зэргийн түрэлтээр үүсч байв.
7-р зуунд авартай байлдсан славчуудыг франк гаралтай Само удирдсан нь эдгээр славын анхны удирдагч болон түүхэнд тэмдэглэгджээ. 8-р зуунд Моймирын ургийнхан удирдсан Их Моравийн гүнт улс оршин тогтнов. 9-р зуунд I Сватоплукийн үед газар нутгаа ихээр тэлж, франкийн нөлөөнөөс гарчээ. Их Моравийн улс Кирилл Мефодий хоёрын нөлөөгөөр христийн шашинд оржээ. Мөн эртний славон хэлээ глаголитийн үсгээр тэмдэглэх болов.
Бохеми
9-р зуунд Премислийн ургийн толгойлсон Бохемийн бэйст улс оршин тогтнов. 10-р зуунд I Болеслав бэйс Морави, Силезийг эзлэн газар нутгаа өргөтгөв. 1198 онд Бохем вант улс болж дэвшсэн ба 1002-1806 онд Ариун Ромын Эзэнт Гүрний нэгэн хэсэг байв.
14-р зуунаас Бохемид үндсэн чех хүн амаас гадна германчууд орж суурьшив. II Отакар ван цэргийн хүч, эд баялаг их байж, Австри, Штири, Каринти, Карниолаг эзэлж Бохемийн вангийн эзэмшил Адриатын тэнгист тулжээ. Түүний хүү II Венцеслав Польшийн вангийн титэм зүүж, хүү нь Унгарын эзэн болжээ. Эзэнт гүрэн нь Дунайгаас Балтын тэнгис хүрэв. 1306 онд Премислийн ургийн сүүлчийн ван III Венцеслав Оломоуцд амарч байхдаа алуулжээ. Ороо бусгаа дайны үеийн дараа Люксембургийн ураг Бохемийн вангийн сэнтийг залгамжлав.
14-р зуунд Бохемийн IV Чарльз ван хүчтэй байж, 1346-1354 онд Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан болсон. 1348 онд Чарльзын их сургууль Прагт нээгдэж, Гэгээн Витусын сүм зэрэг уран барилга баригджээ. IV Чарльз Бранденбург, Лусат, Силезийг Бохемийн мэдэлд оруулав. 1346-1437 онд Праг хот эзэнт гүрний нийслэл байв.
1402 онд Ян Хус шашны шинэтгэлийг эхлүүлсэн ч 1415 онд католик шашны шүүхээр орж цаазаар аваачигдав. Хусын залгамжлагчид Ян Жижка, Агуу Прокоп зэрэг цэргийн жанждаар удирдуулан Ариун Ромын эзэнт гүрний хаан Сигисмундтай шашны хагарлаас болж дайтжээ. Бохеми, Моравийнхны 90% нь Хусыг дэмжсэн ба Подебради нь Хусын ван болов. Хусууд Лютеранизмыг дэмжиж байв.
1526 онос Бохемийг Хабсбургийн ураг эзэн мэдэх болж 1583-1611 онд Праг дахин Ариун Ромын эзэнт гүрний нийслэл болж байжээ. 1618 оны Прагийн сэргэлт хэмээх Хабсбургийн эсрэг бослого нь Төв Европын олон орныг хамарсан Гучин жилийн дайны эхлэл байв. 1620 онд Цагаан уулын тулалдаан болсон. 1621 онд босогчид цаазаар авахуулж, протестантууд католикт шилжих эсвэл дүрвэн гарцгаасан. Түүнээс хойших 1620 оноос 18-р зууны төгсгөлийг «Харанхуй үе» гэдэг. 1757 онд Пруссийн II Фредрик ван Прагийг эзэлж сүйтгэжээ. 1770 онд их өлсгөлөн болж чехийн хүн амын 10% үрэгдсэн гэдэг. Наполеоны дайн болон Австрийн эзэнт улсын цэргийн явдалд чех дайчлагдаж байв. 1806 оноос Австри-Унгарын Эзэнт Улсад, 1867 оноос Австри-Унгарын Эзэнт Улсад харьяалагдсан. 19-р зуунд чехийн үндэсний ухамсар сэргэж, чех хэл соёл, үндэсний онцлогоо тодлохоор оролджээ. 1848 оны бослогын үр дүнгээр Бохемийн ван өөртөө засах эрхтэй болсон. Бохемид намууд үүсч, Прагийн энх тайванч Берта фон Шютнер 1905 онд Нобелийн шагнал хүртэв.
Чехословак
Дэлхийн нэгдүгээр дайнд 1,4 сая чех цэрэг оролцож, 150.000 нь алагджээ. Дайны үр дүнд Австри-Унгар задарч, ялсан эвсэлтэй нэгдсэн Томаш Масарик ерөнхийлөгчтэй Чехословак улс үүсэн байгуулагдсан. Үүнд Бохемийн вангийн нутаг (Бохеми, Морави, Силези), Унгарын вангийн хэсэг (Словак, Карпатын Русь) болох таван газар нэгджээ.
Энэхүү Анхдугаар Чехословакийн Бүгд Найрамдах Улс нь хуучин Австри-Унгарын хүн амын 27% эзлэх боловч, аж үйлдвэрийн 80% төвлөрсөн байлаа. 1929 онд 1913 онд харьцуулахад дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээ 52% өссөн байв. 1938 оны байдлаар дэлхийд аж үйлдвэрийн хөгжлөөр 10-р байрт байсан. Дэлхийн хоёр дайны хооронд Европт оршин байсан цор ганц ардчилсан дэглэм (Швейцараас гадна) бүхий улс байжээ.
Нацист Герман Чехословак дахь германчуудыг өдөөж, улсыг задалж байсан ба Чехословак Францтай эвсэл болжээ. Унгар улс Словак талын зарим хэсэг болон Карпатын Русийг эзэлж авав. Хитлерийн Германд Чехийн хэсэг эзлэгдэж Бохеми ба Моравийн ивээлт улс болов. Энэ үед Словакийн үлдсэн хэсэг нь хүүхэлдэй улс хэлбэртэй байсан. Чехословакийн 345.000 иргэн, түүний дотор 277.000 еврей дайны үеэр алагджээ. Германы эсрэг бослого гарснаас Чехословакийг Хитлерийн зарлигаар чангатгаж байв.
1945 онд Зөвлөлтийн цэрэг Чехословакийг чөлөөлж, 1945-1946 оны хооронд герман хэлт 3 сая гаруй хүн Чехийг орхин гарч, Герман болон Австри руу дүрвэжээ. Зөвлөлтийн найруулгаар Карпатын Русь Зөвлөлт Украины бүрэлдэхүүнд орж, үлдсэн хэсэг дахин улс болж Бүгд Найрамдах Социалист Чехословак Улс (БНСЧУ) байгуулагджээ. Чехословакийн коммунист нам төрийн эрхэнд гарсан ч гэсэн Чехословак нь Европт Өрнө-Дорныг холбосон гүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байв. Коммунист Чехословакийн үед эдийн засгийн өсөлт харьцангуй саарч хөрш Австриас хоцорч, 1980-аад онд Грек, Португалаас ч доор нэг хүнд ноогдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнтэй болжээ.
1968 оны «Прагийн хавар»-аар улс төрийн олон талт үзлийг авчрав. 1977 онд эсэргүүцлийн шинэ давалгаа үүсэв. 1948-1989 онд 250.000 хүн улс төрийн шалтгаанаар шоронд хоригдож, 400.000 хүн дүрвэн гарчээ.
Чех Улс
1989 онд Чехословак Вацлав Хавелийн удирдсан «тайван хувьсгал»-аар ардчилсан дэглэмд эргэн оржээ. Словакийн үндэсний эрмэлзэл хүчтэй байж, 1993 оны 1 сарын 1-ээс хоёр улс энх тайвнаар салж, «Бүгд Найрамдах Чех Улс (БНЧУ)» тусгаар улс болжээ.
Чех Улс үүнээс эдийн засгийн шинэтгэл, төрийн өмчийн хувьчлал зэрэг арга хэмжээг авч зах зээлийн эдийн засагт орсон ба амжилттай байж, 2006 онд Дэлхийн банк Чехийг «хөгжингүй орон» хэмээн ангилсан. 2009 онд хүний хөгжлийн илтгэцүүрээр онц сайн гэж эрэмбэлэгдсэн.
Чех нь Висеградын бүлэг (1993), Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа ба Хөгжлийн Байгууллага (1995), НАТО (1999), Европын холбоо (2004) зэрэг эдийн засаг, улс төрийн олон улсын байгууллагын гишүүн юм. 2007 он хүртэл Шенгений орон болсон. Социал демократ (Милош Земан, Владимир Спидла гэх мэт), Либерал консерватив (Вацлав Клаус нар) намууд төрийн эрх барьсаар байгаа.
Газар зүй
Чех улс Европын төв хэсэгт, далайд гарцгүйгээр, хойд өргөргийн 48°—51°, зүүн уртрагийн 12°—19° градусын хооронд оршдог.
Өрнөд талын Бохеми нутаг нь Эльба, Влтава голын сав газар бөгөөд Крконосе, Судет зэрэг багахан уулын нуруу бий.
Өндөр оргил нь д.т.д. өргөгдсөн Снежка юм.
Нутгийн дорнод хэсгийн Морави нутаг намхан уулст, тал нутаг байна. Морави, Одер зэрэг гол мөрөн урсдаг.
Нутгийн гол мөрд Хойд тэнгис, Балтын тэнгис, Хар тэнгисийн гэж гурван ай савд хамаардаг.
Герман улсын Хамбург хот дахь Влтава гол дээрх Молдахафен боомтыг 99 жилийн хугацаатай түрээслэж, далайн гарц болгон ашигладаг.
Ой мод их. Крконосе, Сумава, Подыжи, Бохемийн Швейцар хэмээх дөрвөн байгалийн цогцолбор газартай.
Түүхэн төвлөрсөн нутаг нь гол мөрний сав газар байсан. Бохемид Эльба ба Влтава, Моравид Моравийн, Силезид Одерын сав газрууд бий.
Намжилын Бямбацогт
Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Намжилын Бямбацогт  1934 онд Хөвсгөл аймгийн Эрдэнэбулган суманд төржээ. Хөвсгөл аймгийн Тариалангийн САА-д 1949 онд дагалдан тракторчноор орж хөдөлмөрийн гараагаа эхлээд 1955 онд Сэлэнгэ аймгийн Ерөөгийн САА байгуулагдахад очиж ажиллаад тракторч-комбайнч байхдаа 1958-02-18 «Хөдөлмөрийн баатар» болсон байдаг.
Чех
Төр засаг
Чех улс олон намын тогтолцоотой, парламентат, төлөөллийн ардчилсан дэглэмтэй улс юм. Улсын тэргүүн нь ерөнхийлөгч, засгийн газрын тэргүүн нь ерөнхий сайд байна. Хууль тогтоох байгууллага буюу парламент нь хоёр танхимтай. Төлөөлөгчдийн танхим (200 гишүүн), Сенат (81 гишүүн) хоёр танхимаас бүрдэнэ.
Намжилын Бямбацогт
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын комбайнч Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Тариалангийн (Хөвсгөл) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1934 онд төрсөн
Чех
Төр засаг
Чех улсын үндсэн хуулийн дагуу хэрэгжүүлэх эрх мэдэл засгийн газарт байна. Ерөнхий сайд, ерөнхий сайдын орлогч, бусад сайдаас засгийн газар бүрддэг. Засгийн газар Төлөөлөгчдийн танхимын өмнө хариуцлага хүлээнэ. Ерөнхий сайд нь засгийн газрын тэргүүн бөгөөд дотоод, гадаад бодлого хэрэгжүүлэх, сайд нарыг сонгох эрх мэдэлтэй. Одоогийн ерөнхий сайд Андрей Бабиш 2017 онд ажлаа хүлээн авчээ.
Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүн дөрвөн жилийн хугацаатай, 5% санал авсан байх босго бүхий пропорциональ системээр сонгогддог. Засаг захиргааны хуваарьтай холбож, сонгуулийн 14 тойрог болгожээ. Сенатын гишүүн зургаан жилийн хугацаатай, нэг удаа суух, хоёр шаттай санал асуулгаар жил болгоны намар шинэ элсэлт авагдахаар сонгогддог.
Эрх зүй
Чех улс нь эх газрын загвар бүхий иргэний хуулийн тогтолцоотой, нэгдмэл төрийн байгууламжтай улс юм. Суурь хууль болох үндсэн хуулиа 1993 онд баталсан. Эрүүгийн хууль нь 2010 оноос шинэчлэн мөрдөгдөж байгаа. Иргэний шинэ хууль нь 2014 оноос эхэлсэн. Шүүх тогтолцоо нь дүүрэг, аймаг, дээд шүүх гэх ба иргэний, эрүүгийн, захиргааны гэж хуваагддаг. Үндсэн хуулийн цэц нь 15 гишүүнээс бүрдэх ба Засгийн газрыг үндсэн хууль зөрчсөн эсэхэд хяналт тавина. Дээд шүүх нь 67 шүүгчээс бүрддэг бөгөөд эцсийн шүүн таслах шийдвэр гаргадаг. Захиргааны дээд шүүх нь Дээд шүүхийн хамтаар Брнод байрладаг.
Засаг захиргааны хуваарь
2000 оноос эхлэн Чех улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд 13 муж (чехээр kraj) болон нийслэл Праг хот болон хуваагдсан. Край болгон өөрийн нутгийн сонгуульт хурал (krajské zastupitelstvo) болон засаг дарга (hejtman)-тай. Праг хотод хурал болон ерөнхийлөгчийн эрхийг хотын зөвлөл болон хотын дарга гүйцэтгэдэг. Край нь дотроо 76 тойрог (okresy) болон хуваагддаг.
Эдийн засаг
Чех улс нь хөгжингүй, өндөр орлоготой орон бөгөөд Европт үлгэр жишээ болсон үйлчилгээ, аж үйлдвэр, технологийн шинэчлэлд суурилсан, экспортод чиглэсэн эдийн засагтай орон юм. Европын Холбооны гишүүн орны хувьд европын нэгдмэл зах зээлд оролцдог боловч евро мөнгөн тэмдэгтийн оронд чех кроноо хэрэглэсээр байна. ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон бөгөөд Европын Холбооны дундаж орчимд нэг хүнд ноогдох ДНБ нь байна. Хүний хөгжлийн илтгэцүүрээр дэлхийд 15-р байранд (Их Британи, Францын хойно) орж байна.
2018 оны байдлаар нэг хүнд ноогдох нэрлэсэн ДНБ нь $22850, худалдан авах чадвараар тэгшитгэсэн ДНБ нь $37370 (Итали, Словенитэй ойр) байна. 2017 оны жилийн ДНБ-ийн өсөлт 4.5% байсан нь Европын холбоонд 1-р өндөр нь байв. 2016 онд ажилгүйдлийн түвшин 2.4% байсан бол ядуурлын хувь нь ЭЗХАХБ-ын дотор 2-р бага (Данийн дараа) байв. Эдийн засгийн эрх чөлөөний индексээр 24-т, Инновацийн индексээр 29-т гэх мэтээр өндөр байранд жагсдаг. Эдийн засгийн 37.5% нь аж үйлдвэр, 60% нь үйлчилгээ, 2.5% нь хөдөө аж ахуйд бүтээгдсэн. Экспортын гол түнш нь Герман зэрэг ЕХ-ны бусад улс орон байна. 2004 оны 5-р сараас хөрш улсуудад (Герман, Австри, Польш, Словак) саадгүй орж гарах Шенгений бүст нэгджээ. 1995 онд ДХБ-ын гишүүн болсон.
Аж үйлдвэр
2018 онд орлогын хэмжээгээр хамгийн том компани нь: автомашин үйлдвэрлэгч Škoda Auto (Шкода Авто), дулааны, эрчим хүчний ČEZ.
Эх үүсвэр
Ангилал:Далайд гарцгүй орон Ангилал:Европын орон Ангилал:Европын зөвлөлийн гишүүн Ангилал:Европын Холбооны гишүүн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:ЭЗХАХБ-ын гишүүн орон
Монгол улсын аймаг, нийслэл
Өнөөгийн (1992 оноос хойших) Монгол Улсын I дэсийн 22 нутгийг зэрэгцүүлэн жагсаав: thumb|510px|right|Хорин нэгэн аймаг, нэг нийслэлийг өнгөөр ялгасан Монгол Улсын газрын зураг
Зүүлтийн холбоос
аймаг, нийслэл
Астара аймаг
Астара (Astara rayonu) — Азербайжан улсын 9 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Астара хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Хорчин
Хорчин бол Хавт Хасарын угсааны Монгол аймаг билээ. Хорчины ноёд нь цөм Хавт Хасарын үр хойчис болох учраас бусад аймгууд Хорчиныг хүндэтгэж зарим үед бас Авга Хорчин гэж дуудаж байв.
Түүхэн тойм
Умард Юань улсын үед Хорчин түмэн их хааны ноёрхлыг дэмжиж хааны эсрэг явуулсан янз бүрийн хямрал бослогыг дарахад идэвхтэй оролцож Монгол улсын эв нэгдлийг бататгахад чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.
Хорчин аймаг 1626 онд хожуу Алтан улсад дагаар орсны дараа Жиримийн чуулганд нийт 10 хошуу байгуулсан. Тэдгээр нь Хорчины баруун гарт баруун гарын өмнөд, дундад, хойд хошуу, Дөрвөд хошуу, Жалайд хошуу; зүүн гарт зүүн гарын хойд, дундад, өмнөд хошуу, Горлосын хоёр хошуу болой.
Үүнээс хорчины зургаан хошуу нь дараах ноёдын удмаас бүрдэж байв.
1. Хорчин баруун гарын дунд хошуу: Түшээт чин ван Уубагийн удам
3. Хорчин баруун гарын хойд хошуу: Зоригт чин ван Огшааны удам
4. Хорчин зүүн гарын хойд хошуу: Түшээ гүн Мянган дархан баатарын хүү Донгор түшээ гүний хошуу (хожим Бодлоготой чин ван болж өөрчлөгдсөн)
5. Хорчин зүүн гарын дунд хошуу: Дархан чин ван Манзуширийн удам
6. Хорчин зүүн гарын өмнөд хошуу: Бинт чин ван Хонгорын удам
Мөн Зуу Удын чуулганд Ар Хорчин хошуу байв. Хорчин монголчууд бол өвөрлөгч ястны дотор хүн амаар хамгийн олонд тооцогдох бөгөөд бүрэн бус бүртгэлээр нэг сая найман зуун мянга гаруй хүн байгаа бөгөөд Өвөр Монголын Тунляо хот, Хянган аймагт төвлөрөн суухаас гадна олонх хошуу нутгаар тархан сууж байна.
Алдартай хүмүүс
Ангилал:Монгол овог аймаг
1992–93 оны Премьер лиг
1992-93 оны Премьер лиг (1992–93 FA Premier League) нь Английн хөлбөмбөгийн спортын тэргүүн лиг Английн Премьер лигийн эхний улирал байв. 1888 оноос эхлэлтэй Хөлбөмбөгийн лигийн нэгдүгээр дивизээс 22 багийг оролцуулсан ба Английн BSkyB телевизтэй 305 сая фунт стерлингийн гэрээ байгуулан лигийн тоглолтуудыг дамжуулан хүргэсэн түүхтэй. Энэ үеэс эхлэн Английн хөлбөмбөгийн лигийн нэгдүгээр дивизийг «Премьер лиг» хэмээн нэр, статусыг нь өөрчилсөн байдаг байна.
Бүрэлдэхүүн болон өмсгөлүүд
Тэмдэглэл: Гүйцэд биш
Лигийн хүснэгт
Т = Тоглолт; Х = Хожил; Тц = Тэнцээ; Хд = Хожигдол; ОГ = Оруулсан гоол; АГ = Алдсан гоол; ГЗ = Гоолын зөрүү; О = Оноо. Source: Soccerbase
Олон гоол оруулсан тоглогчид
Энэ удаагийн Премьер лигийн мэргэн буучаар Тедди Шерингем шалгарсан бөгөөд 21 гоолыг Тоттенхэм Хотспур багт тоглохдоо хийсэн бол Ноттингем Форест багт тоглохдоо 1 гоол хийсэн юм.
Холбоос
# Премьер лиг
Шагдарын Нанзад
Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Шагдарын Нанзад  1921 онд өнөөгийнхөөр Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул суманд төржээ. Хөвсгөл аймгийн Бүрэнхаан сумын “Жаргалант” нэгдлийн хоньчин байхдаа 1961-10-06-нд «Хөдөлмөрийн баатар» болсон юм.
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын малчин Ангилал:Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Цагаан-Уулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1921 онд төрсөн
Барде аймаг
Барде (Bərdə rayonu), Барда — Азербайжан улсын 14 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Барде хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Агсу (район)
Агсу (Ağsu rayonu), Ахсу — Азербайжан улсын 7 түмэн хүнтэй район. Засаг захиргааны төв нь Агсу.
Ангилал:Азербайжаны засаг захиргааны дүүрэг
Түдэвийн Гэлэгжамц
Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар Түдэвийн Гэлэгжамц (1918-1986) өнөөгийнхөөр Хөвсгөл аймгийн нутагт төржээ. 1938 оноос автомашины жолоо мушгиж, Архангай аймгийн авто тээврийн VI баазын жолооч байхдаа 1964-12-10-нд «Хөдөлмөрийн баатар» болсон байна. Мөн «Сүхбаатарын одон», «Алтан гадас» одонгоор тус бүр хоёр удаа, бусад медалиудаар шагнагдаж байв.
Лавлах бичиг
Ангилал:Тээврийн хүн Ангилал:БНМАУ-ын хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Хөвсгөлийнхөн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1918 онд төрсөн Ангилал:1986 онд өнгөрсөн
Бейлеган аймаг
Бейлеган (Bərdə rayonu), Бейлаган — Азербайжан улсын 8 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Бейлеган хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Тринидад ба Тобаго
Тринидад ба Тобагогийн Бүгд Найрамдах Улс (Republic of Trinidad and Tobago, Тринидад ба Тобаго) Карибын тэнгисийн өмнөд хэсэгт орших Тринидад, Тобаго хэмээх хоёр арал дээр орших улс юм.
Нэршил
Албан ёсны нэр нь Тринидад ба Тобагогийн Бүгд Найрамдах Улс, Republic of Trinidad and Tobago, бөгөөд товчоор Тринидад ба Тобаго гэж нэрлэгддэг. Тус улсын нэр нь гол хоёр арлын нэрнээс үүдэлтэй.
Тринидад арал дээр байх гурван уул нь Христийн шашны Тринити (ертөнцийн эзэн, Есүс Христ, ариун сүнс гурав) хэмээх сургаалийг бэлгэдэж, испаничуудын өгсөн нэр юм.
Тобаго арлын нэршил нь уугуул иргэд нь тамхи татдаг байснаас үүдэлтэй.
Улс төр
Бүгд Найрамдах засаглалтай, хоёр танхим бүхий парламенттай.
Засаг захиргааны нэгж
Тринидад ба Тобаго нь 8 муж, 30 дүүрэгт хуваагддаг.
Газарзүй
Тринидад арал нь 4827км2 талбайтай, уулархаг арал бөгөөд хамгийн өндөр цэг нь д.т.дээш 981м өргөгдсөн Арибо уул юм. Тус арал нь Венесуэлийн эргээс 11-хэн км-ийн зайд оршдог. Тобаго арал нь Тринидад арлаас зүүн хойш ойролцоогоор 34км зайд орших, 301км2 талбайтай, мөн л уулархаг арал юм.
Нийслэл Порт-оф-Спейн нь Тринидад арлын баруун хэсэгт Париагийн булангийн эрэг дээр оршино.
Эдийн засаг
Вест Индийн арлууд дундаас газрын тос, шатдаг хийн арвин нөөцтэйгээрээ ялгардаг. Газрын тос, байгалийн хий экспортлогч орнуудын нэг юм.
Эшлэл
* Ангилал:Арлын орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Төв Америкийн орон
Балакен аймаг
Балакен (Balakən rayonu), Белокан, Балакан — Азербайжан улсын 9 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Балакен хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Кременчук
Кременчук (Кременчу́к) нь төв Украины Полтава мужийн аж үйлдвэрийн чухал ач холбогдолтой хот юм. Кременчуг тойргийн засаг захиргааны төв болох тус хот нь Днепр мөрний эрэг дээр оршино.
Эшлэл
Ангилал:Полтава мужийн суурин Ангилал:Днепр мөрний суурин Ангилал:Украины их сургуулийн хот
Агжабеди (хот)
Агжабеди (Ağcabədi) — Азербайжан улсын Агжабеди аймгийн төв, 40 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Агжабеди район Ангилал:Азербайжаны хот
Донбасс дахь дайн
Донбасс дахь дайн (Війна на Донбасі) — 2014 онд Украины зүүн нутагт болж байгаа, украйны орос гаралтай иргэд болон украйны армийн хооронд болж байгаа дайн. Энэ иргэний дайны галд украйн цэргийн 1200, орос үндэстний 15000 орчим иргэн амь үрэгдсэн юм.
Нөхцөл байдал
2014 оны 3 сард Орсууд Украйны Крымыг булаан авсан нь дэлхий нийтийн дургүйцэл эсэргүүцлийг төрүүлж, барууны улсууд Оросын эсрэг хориг арга хэмжээ авахад хүргэсэн юм. Дараа нь оросууд Украины Зүүн бүс нутгийг довтолж Харьков, Донецк, Славянск гэсэн гол хотуудад салан тусгаарлах үймээнүүдийг системтэйгээр зохион байгуулж, хэдэн мянган иргэний аминд хүрээд байна. Орос улс зүүн Украйнд террорист байгууллага «Шинэ Орос-ыг» үүсгэн байгуулсан байна. Шинэ Орос гэгч байгууллага нь Украйны эсрэг террорист үйл ажиллагааг янз бүрийн хэлбэрээр явуулж байна.
Эдийн засгийн дайн
ОХУ-ын Украйнд өрнүүлж байгаа террорист дайны эсрэг Европын холбоо эдийн засгийн шат дараалсан хориг арга хэмжээнүүд авч эхэлсэн юм. 2014 оны зунаас ОХУ нь Украйны бүх төрлийн хөдөө аж ахуйн бараанд хориг тавьснаас болж хоёр талд маш олон төрлийн эдийн засгийн хүндрэлүүд үүсч эхэлжээ. 2014 оны 7 сард Европын хориг эхэлсний дараахан Орост хэд хэдэн томоохон аялал жуулчлалын компани ба авиа компани дампуурлаа. Мөн ОХУ зөрүүлээд 10 тэрбум орчим еврогийн барууны хүнсний бараанд хориг тавьжээ.
Европын хоригийн хамгийн том хохирогчоор тодорсон ОХУ-ын Роснефть компани шууд санхүүгийн хүндрэлд орж улсынхаа Баялгийн сангаас 1,5 их наяд рубль (42 тэрбум ам.дол) нэхсэн боловч засгийн газар нь татгалзжээ. Роснефть компани нь ОХУ-ын газрын тосны нийт үйлдвэрлэлийн 40%-ийг нийлүүлдэг.
2014 оны дундаас дэлхийн газрын тосны үнэ хурдтай унаж, түүнтэй уялдан Орос рублийн ханш огцом унаж эхэлж 12 сарын эхээр нийт оны дүнгээрээ рубль нь ам.долларын эсрэг 45% унажээ. Мөн 12 сард Оросын төв банк гол хүүг 10%-аас огцом өсгөж 17%-д хүргэж рублийн ханш уналтыг сааруулах арга хэмжээ авчээ.
Эшлэл
Ангилал:Дорнод Украин дахь дайн Ангилал:2014 оны зөрчилдөөн Ангилал:2015 оны зөрчилдөөн Ангилал:Зэвсэгт мөргөлдөөн Ангилал:21-р зууны дайн Ангилал:Европын дайн Ангилал:ЗХУ-ын дараах зөрчилдөөн Ангилал:Төлөөллийн дайн
Стронци
Стронци нь цагаан өнгөтэй, газрын шүлтийн металл ба  нилээд  зөөлхөн. Шинж байдал  нь  кальци,  магни,  баритай  төсөөтэй. Агаарт амархан  исэлддэг  ба  устай  хялбар  урвалд  ордог,  мөн  олон  элементүүдтэй  нэгдэл  үүсгэдэг.
Стронцийг пиротехник, дохио,  гэрэлтүүлэгийн багаж  төхөөрөмж,   залуурт    пуужин,   сум,  бусад  зэвсэг,  кинотехник,  янз  бүрийн,  тухайлбал  эмнэлэг  болон  оптикийн  шилний  үйлдвэр,  телевизийн  экран,  шилэн  мяндас,  керамикийн  үйлдвэр,  паалангийн  үйлдвэр,  цахилгаан  техник,  электронник,  радиотехник,  лак – будгийн  үйлдвэрт  өргөн  хэрэглэдэг.
Эшлэл
Ангилал:5-р үеийн элемент
Уйгурууд
Уйгур нь Зүүн болон Төв Азид оршин суудаг, түрэг угсааны үндэстэн юм. Өнөөдөр уйгурууд ихэвчлэн Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Шинжаан-Уйгурын Өөртөө Засах Оронд оршин суудаг. Шинжянгийн уйгуруудын 80% нь баруун өмнөд хэсгийн Таримын хотгорт амьдардаг байна.
Хятад дахь, Шинжаанаас гадна уйгуруудын төвлөрсөн газар бол Хүнань мужийн өмнө-төв хэсэгт орших Таоюань шянь болно. Хятадаас гадна Казахстан, Киргиз, Узбекистан зэрэг Төв Азийн орнуудад уйгурууд олноор оршин суудаг. Түүнчлэн Афганистан, Пакистан, Туркт цөөн тоогоор амьдардаг байна.
Нэр
Уйгур гэдэг үгийг уйгурууд  /uː.iˈɡʊər/ гэж дууддаг. Анх англи хэлтнүүдэд /ˈwiːɡər/ гэж хятадын буруу дуудлагаар танигдсан. Сүүлийн жилүүдэд эрдэмтэд болон уйгурууд тэдний нэрний зөв англи дуудлага нь /uː.iˈɡʊər/ байх ёстой гэж онцлох болсон. Мөн латин үсгээр "Uyghur" гэж бичих ёстойг ч сануулсан.
Монгол хэлнээ "Уйгур", "Уйгар" гэж хоёр ялгаатай байдлаар дууддаг. Учир нь монгол бичгийн уламжлалаа дагавал "Уйгур" гэх нь зөв боловч кирилл үсэг дэх эгшгийн зохицлоос үүдэж "Уйгар" гэж дууддаг. Мөн бичгийн хэлнээ "Уйгур" гэдэг хувилбарыг түлхүү хэрэглэдэг.
Уйгур гэдэг үгний утга нь одоогоор тодорхойгүй. Өвөг Түрэг хэлний сурвалжийг үзвэл уяхур,
Түүх
Токуз огузын гол аймгуудын нэг. Тэдний угсаа гарвалын тухай домог, түүхүүд хятад, перс хэлний сурвалжид үлдсэн байдаг. Ертөнцийг байлдан дагуулагчийн түүхдээ Жувейн, уйгурууд Хархорумын Орхон голын хөвөөнд эртнээс нутаглаж Буку ханыг хүртэл таван зуун оныг үдсэн, Туул, Сэлэнгийн завсарт байдаг довноос шидтэй хүүхдүүд төрсөн, тэднийг нэг Буку-г хан сууринд залсан домгийг дурдсан. Ж.Маркварт 1912 онд Уйгурын домгийн Буку-г бодит хүн, Харбалгасын бичээст гардаг хаан мөн гэсэн. П.Пеллио 1930 онд Buku бол Bügü нэрийн хувилбар юм гэжээ. Уйгурын түүхэнд Бөгү (Бёгю) нэртэй хаан тус улсыг 759 оноос эхлэн хорин жил захирсан гэж гардаг. Судрын чуулганд бас Уйгурын түүх бий. Уйгур улсад байдаг нэг том уулын хажууд нэг газар 10, нөгөө газарт 9 гол байдаг. Арван голоор нутаглагчдыг Он-уйгур, есөн голоор нутаглагчдыг Токуз-уйгур гэдэг, тэдний ураг зуугаад жил хаанчилсан гэжээ. Вэй улсын судрын 103-р бүлэгт Хүннүгийн шаньюй үзэсгэлэнт хоёр охиноо нутгийнхаа хойд хэсэгт хүн амьтангүй газарт суулгасан. Нэг охин нь чонотой гэрлэж хүү төрүүлсэн ба хожим түүний ураг олширсон. Энэ улсын хүн ард чоно улихтай адил урт үргэлжилсэн дуу дуулах дуртай гэж бий. Зарим нь уйгур хаадын эмэг эх Хүннүгийн шаньюйн охиноос гаралтай гэж ярилцдаг тухай дурджээ. Уйгур аймаг эртнээс Токуз Огуз аймгууд дунд тэргүүлэх байр суурьтай явж ирсэн. Жужаны үед холбогдох эртний хятад бичгийн сурвалжид өндөр тэрэгтэнд Юаньхэ (Юаньгэ, 袁紇 < *wən-γət) овог байгаа нь Уйгурын тухай анх дурдсан хэрэг. Хятадын Сүй улсын (581-618) үед Вэйхэ (韋紇 < wuj-γət эсвэл *ui-γət) гэж нэрлэх болжээ. Тангийн үед (618-906) Хуйхэ (迴紇 < γuɑi-γət) гэж нэрлэх болжээ. Дуло (Туул) голын ард Пугу, Тунло, Вэйгэ (Уйгур), Баегу, Фуло, Мэнчэнь, Туругэ, Сызе, Хунь, Хусэ зэрэг овог, аймаг нутагладаг, нийт бараг хоёр түм цэрэгтэй гэж Сүй улсын түүхэнд дурдсан байдаг. Тан улсын хуучин сударт Удэ (618-626)-гийн эхэн хүрэхэд Сеяньто, Циби, Хуйхэ, Дубо, Гулигань, Доланьгэ, Пугу, Баегу, Тунло, Хунь, Сызе, Хусэ, Си (Кумоси), Аде, Байси аймгууд говийн араар тархжээ гэж тэмдэглэжээ.
Уйгурт дараах овгууд байсан гэжээ. Үүнд:
839 оны үед хурцадсан дотоодын хямралын улмаас Уйгурын сайд Гюелоу (Цзюэлоу) 839 онд Шато аймгийн цэргийг дагуулж Са тегин хааныг алж Хэса тегинийг хаан болгов. Эдиз аймгийн эзэн Гюйлу мохэ (Цзюйлу мохэ) Киргизтэй нэгдэж 1 буман цэрэг дагуулж Гюелоу, хаан нарыг довтолж алаад ордонг шатаав. Хааны ургийн Пан тегинийг Сачжи сайд авч 15 овог дагуулан Куча руу нүүв. Эзний гол Алаша руу хэсэг уйгур нарыг Яглакар овгийн яззгууртан толгойлж нүүж очжээ. Үлдсэн 13 овог, зуугаад мянган хүн Уцзе (Өгэ) хааныг дагаж Цагаан хэрмийн ард Хөх хот, Цахар хавиар суух болжээ. Энэ уйгуруудыг 848 он хүртэл Өгэ хаан захирч байв. Түүнийг үхсэний дараа эл бүлэг уйгурууд Ганьчжоу руу зугтаж очжээ. Хожим эдгээр уйгурууд 860-900 оны үед Ганьжоугийн Уйгурын хант улс байгуулж 1028-1036 онд Тангудад эзлэгдэх хүртэл оршин тогтнож байжээ. 840 оны орчим Куча руу нүүсэн Пан тегиний зуугаад мянган хүнтэй уйгурууд бараг тэр даруй бэсрэг хант улс байгуулжээ. Кучагийн хант улсыг 866 оны орчим Турфан, Бешбалыкт нүүж ирсэн 200-аад мянган хүнтэй Буку Чиний токуз огузууд эзлэн авсан гэдэг.
Уйгуруудыг Хар Хиданууд эзлэн авч, мөн Их Монгол Улс мандан бадарсны дараа Чингис хаанд дагаар оржээ. Цагаадайн Улсын хожуу үед Уйгур, Моголистанын ноёд язгууртнуудыг хамтад нь исламжуулж, улмаар 1514-1705 онд Яркендын хант улсыг байгуулжээ. Манжийн үед "цагаан малгайтны бослого" дарагдсаны дараа 1884 онд Уйгуруудыг Шинжаан мужид оруулсан оруулсан.
Орчин үе
Уйгуруудын үзэж буйгаар 1949 оны Зүүн Туркестаны 1,820,000 км2 газраас Цинхай, Ганьсуд зарим нутаг нь орсон байна. Тэд Ганьсуд 120,000 гаруй км2 газар алдсан гэж үздэг. Одоо Шинжаан орон 1,664,900 км2 нутагтай. Уйгурууд нь Төв болон Зүүн Азид амьдардаг Туркийн салбар ястан юм. Өнөөдрийн байдлаар, Уйгурууд БНХАУ-ын Шинжаан Уйгурын Өөртөө Засах Улсад голчлон амьдарч байгаа бөгөөд БНХАУ дахь албан ёсны бүртгэлтэй 55 үндэстний цөөнхийн нэг.
Царайны хувьд Ислам төрхтэй ч Кавказ болон Монголжуу төрхтэй ястан юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Шинжаан дахь угсаатан Ангилал:Хүнань дахь угсаатан Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан Ангилал:Хятадын ислам Ангилал:Турк-Хятадын харилцаа
Трбовле
Трбовле (Trbovlje) нь Словенийн засаг захиргаа төвлөрсөн хотуудын нэг юм.
Холбоос
Ангилал:Словенийн коммун Ангилал:Словенийн суурин
Trbovlje
Коста Куфос
Коста Куфос (Κώστας Κουφός; 1989 оны хоёрдугаар сарын 14-нд Охайо мужийн Кантон хотод төрсөн) — Грек-Америкийнйн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Мемфис Гриззлис» багийн төвд тоглодог.
Замнал
Куфос 2011 оны хоёрдугаар сарын 22-нд Кармело Энтонид суурилсан наймааны хомрогоор «Денвер Наггетст» элссэн юм.
2012 оны нэгдүгээр сарын 25-нд «Наггетстайгаа» гэрээгээ 9 сая доллараар гурван жилээр сунгасан юм. Тухайн жилдээ Куфос 81 удаа гараанд 22.4 минут тоглохдоо 8.0 оноо, 6.9 самбар дунджилсан билээ.
2013 оны зургаадугаар сарын 27-нд «Мемфис Гриззлис» рүү Даррелл Артур, 2013 оны драфтын №55 Жоффре Ловерноор солигдон элсчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:1989 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Грекийн шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Юта Жаз багийн тоглогч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Денвер Наггетс багийн тоглогч Ангилал:Мемфис Гриззлис багийн тоглогч Ангилал:Грекчүүд
Акстафа (хот)
Акстафа (Ağstafa) — Азербайжан улсын Акстафа районы төв, 13 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Акстафа район Ангилал:Азербайжаны хот
Мишо Бречко
Мишо Бречко (Mišo Brečko; 1984 оны тавдугаар сарын 1, Трбовле) — Словенийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» болон Словенийн шигшээн хамгаалагч.
Словенийн «Рудар Трбовле», «Фактор Любляна», «Смартно» багуудад тоглоод 2004 оны долдугаар сард Германы «Хамбургт» элсэж, 2008 он хүртэл тогложээ. Улмаар 2008 оны зун «Кёльний» бүрэлдэхүүнд үнэгүй наймаагаар багтжээ.
Бречко шигшээн дебют тоглолтоо 2004 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд Трнава хотод Словакын эсрэг нөхөрсөг тоглоход хийжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Словенийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Интерблок багийн тоглогч Ангилал:Смартно багийн тоглогч Ангилал:Хамбург багийн тоглогч Ангилал:Ханза Росток багийн тоглогч Ангилал:Эрцгебирге Ауэ багийн тоглогч Ангилал:Кёльн багийн тоглогч Ангилал:Словеничүүд Ангилал:Югославчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Игорь Гиркин
Игорь Всеволодович Гиркин (Гиркин Игорь Всеволодович, Арванхоёрдугаар сарын 17, 1970, Москва  -) буюу Игорь Стрелков (Игорь Иванович Стрелков) - ОХУ-ын террорист, Холбооны аюулгүй хурандаа. Террорист байгууллага "Донецк Ардын Бүгд Найрамдах Улсын" батлан хамгаалахын сайд. "Шинэ Оросын" ахлагч, Украйн эсрэг тэмцэх.
Эшлэл
Ангилал:Чеченийн дайны хүн Ангилал:Украины дайны хүн Ангилал:Бүгд Найрамдах Донецк Ард Улс Ангилал:ОХУ-ын зэвсэгт хүчний хүн Ангилал:ОХУ-ын Тагнуулын Ерөнхий Газрын хүн Ангилал:Оросын сэтгүүлч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1970 онд төрсөн
Агсу (хот)
Агсу (Ağsu), Ахсу — Азербайжан улсын Агсу районы төв, 20 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Агсу район Ангилал:Азербайжаны хот
Танжер
Танжер (Амазигх: Tanja, эртний Бербер нэр: Tinji, араб: طنجة) нь хойд Мароккогийн хот бөгөөд 700,000 орчим оршин суугчтай (2008 оны тооллого). Газар дундын тэнгис Атлантын далайн уулзвар болох Гибралтарын хоолойн баруун үзүүрийн Хойд Африк талын эрэгт орших Спартел хошуунд оршино. Танжер-Тетуан бүсийн төв болно.
Манай эриний өмнөх 5-р зуунаас эхлэн олон соёл иргэншил, соёлтой харьцаж ирсэн тус хот нь нэн баялаг түүхтэй билээ. Финикийн суурингаас эхлээд 1950-иад оны тусгаар бүс нутаг хүртэл, Танжер нь олон соёлын огтлолцох газар байж ирсэн юм. Гэхдээ 1923 онд Танжерыг гадаадын колоничлогч хүчнүүдийн нөлөөгөөр олон улсын хотын статустай болгосны дараа Европ болон Америк, Энэтхэг зэрэг бусад тивийнхэн олноор шилжин суурьших болжээ.
Сүүлийн жилүүдэд тус хот хурдацтайгаар орчин үежиж, хөгжиж байна. Далайн эрэг дэх 5 одтой шинэ зочид буудлууд бүхий, Танжер хотын төв гэгдэх бизнес дүүрэг, мөн шинэ нисэх онгоцны буудал, хөлбөмбөгийн цэнгэлдэх хүрээлэн зэргүүд сүндэрлэн босч байна. Танжерын эдийн засагт шинээр байгуулагдсан Танжер-мед боомт томоохон нөлөө үзүүлэх нь дамжиггүй.
Цахим холбоос
Ангилал:Африкийн археологийн олдворт газар Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Kарфагений суурин Ангилал:Мароккогийн археологийн олдворт газар Ангилал:Мароккогийн суурин Ангилал:Мароккогийн мужийн төв  Ангилал:Танжер-Тетуан-Эль Хосейма Ангилал:Эртний Мароккогийн түүх
Барде хот
Барде (Bərdə), Барда — Азербайжан улсын Барде аймгийн төв, 39 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Азербайжаны хот
Куинси Пондекстер
Куинси Кой Пондекстер (Quincy Coe Pondexter; 1988 оны гуравдугаар сарын 10-нд Калифорни мужийн Фресно хотод төрсөн) — Америкийнйн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Мемфис Гриззлис» багт тоглодог. Тэрээр бэртэл гэмтэлд өртөмхий нэгэн.
Замнал
Пондекстер Вашингтоны коллежийн дөрвөн жилд 136 тоглолтонд 13.1 оноо, 5.6 самбар, 1.7 дамжуулалтыг 27.3 минутанд дунджилж Номхон далайн бүсээс шилдэгээр нэрлэгдэж Бүх Америкийн шигшээд багтаж байсан оюутан байв. Улмаар 2010 оны драфтаар №26-гаар «Оклахома-Сити Тандерт» хуваарилагдаж, тухайн өдрөө «Нью-Орлеан Хорнетст» худалдагдаж байв.
2011 оны арванхоёрдугаар сарын 24-нд «Мемфис Гриззлист» Грейвис Васкесын оронд очжээ.
2013 оны аравдугаар сарын 31-нд гэрээгээ дөрвөн жилээр сунгасан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Мемфис Гриззлис багийн тоглогч Ангилал:1988 онд төрсөн
Бейлеган хот
Бейлеган (Beyləqan), Бейлаган — Азербайжан улсын Бейлеган аймгийн төв, 16 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Азербайжаны хот
Давос
right|250px|thumb|Агаараас авсан зураг right|250px|thumb|Давос нуур Давос ( эсвэл ) нь Швейцар улсын Граубюнден мужид орших хот. Алдартай улс төрчид, бизнесменүүд, эрдэмтэд жил бүр цугларч, дэлхий дахинд тулгараад буй асуудлуудын талаар хэлэлцдэг "Дэлхийн эдийн засгийн форум" ("Давосын чуулган" гэж нэрлэгддэг, World Economic Forum) 1971 оноос хойш болдгоороо алдартай.
Мөн жуулчид их очдог газар юм.
Хүн ам нь 2003 оны байдлаар 10,998. Д.т.дээш 1560 метрийн өндөрт, 254.48км2 талбайг эзлэн оршино.
Өвлийн улиралд цанын бааз ажилладаг тул аялагчид олноор ирдэг. Мөн өндөр уулын цэвэр тунгалаг агаар нь сүрьеэгээр өвдсөн хүмүүст сайн гэгдэн сувиллын газар ажилладаг байжээ. Томас Манны "Шидэт уул" зохиолын үйл явдал уг сувиллын газарт өрнөдөг.
Аялал жуулчлал
Давосын Кирхнерийн музей (The Kirchner Museum Davos) - Экспрессионизмын төлөөлөгч, Германы зураач Эрнст Людвиг Кирхнер (Ernst Ludwig Kirchner) Фашист Германы хавчлагаас зугтан, энд суурьшиж уран бүтээлээ туурвиж байсан гэдэг. Түүний урлангийн орчим баригдсан музейд түүний олон алдартай бүтээлүүд байдаг.
Эшлэл
Ангилал:Граубюнден кантоны суурин Ангилал:Швейцарын коммун Ангилал:Швейцарын өвлийн спортын газар Ангилал:Швейцарын рашаан сувилалтай суурин Ангилал:Вальзер
Алтан хан
Намтар
Түүний ах Гүнбилиг нь Ордосыг захирч байжээ. Ах нь 1542 онд нас нөгчсөний дараа Алтан Баруун түмэнг ерөнхийд нь удирдах болж, "Түшээт сэцэн хан" цолтой болсон байна.
Тэрээр одоогийн Өвөр Монголын нийслэл Хөх хотыг үндэслэн байгуулсан юм. Мөн тэрээр Төвөдийн Буддын шашныг Монголд нэвтрэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэснээрээ Монголын түүхэнд үлдсэн. Монголын анхны Буддын сүм хийд болох Тэгчин Чонхорыг Хөх хотод чухам Алтан хан байгуулсан аж. Мөн 1586 онд Абтай сайн ханы дэмжлэгтэйгээр хуучин Их Монгол Улсын нийслэл Хархорумын ойролцоо Эрдэнэ-Зуу хийдийг байгуулжээ.
Цэрэг зэвсгийн хувьд Алтан хан нь Мин улсыг сандаргах хүчтэй байв. Тэрээр 1529, 1530, 1542 онуудад Хятад руу довтолж ихээхэн олзтой буцаж байсан бөгөөд 1550 онд Цагаан хэрмийг давж, Бээжинд нэвтэрч зарим дүүргүүдийг шатааж тухайн үед хориотой хотодоо суугаа хаанд нь бичиг хүргүүлж буулт хийлгэж тохиролцоонд хүрч байжээ.Өөрийн харьят харьцангуй цөөн цэргийг удирдан Нангиадуутай байлдах бүртээ ялалт байгуулж байсныг нь бодоход цэрэг дайны эрдэмд гаргууд нэгэн байжээ. Түүний цэрэг тухайн үеийн нийт монголын цэргийн хүчний дөрөвний нэгд ч хүрэхгүй байсан билээ. Алтан хаан бээжинг эзэлсэн боловч тохиролцоонд сайн хүрээгүй мөртлөө нутгийн зүг жолоо залсан нь одоо хүртэл тодорхойгүй байдаг. Магадгүй өөрийн цөөн цэргээр уран аргаар ялалт байгуулсан болхоор хэт цөөхөн цэрэгтэйгээ мэдэгдэхээс болгоомжилж мөн давуу талаа удаан хадгалж чадахгүйгээ өөрөө сайн мэдэж байсан болхоор тийм шийдвэр гаргасан байх. Хятадын хаан 1571 онд түүнтэй найрамдлын гэрээ байгуулж, адуугаар торго дурдан сольж авах наймааг зөвшөөрч байсан түүхтэй. Түүний хийсэн удаа дараагийн амжилттай довтолгоо нь цаашид Мин улсыг уналтанд хүргэж, Манж нарт ялагдах гол урьдаж нөхцөлийг бүрдүүлжээ.
1582 онд Алтан хан таалал төгсөхөд түүнийг хүү Сэнгэ Дүүрэн нь залгамжилжээ. Мөн ач хүү Ёндонжамц нь 4-р Далай ламаар тодорч байсан түүхтэй.
Эшлэл
Ангилал:Боржигин Ангилал:Монголын хангууд Ангилал:Төвөдийн буддын шашин Ангилал:Монголын хаант засаг
Балакен хот
Балакен (Balakən), Белокан, Балакан — Азербайжан улсын Балакен аймгийн төв, нэг түмэн хүнтэй хот.
Ангилал:Азербайжаны хот
Компанийн нийгмийн хариуцлага
Дэлхий дахинаа компанийн нийгмийн хариуцлага (КНХ) гэх нэр томъёог хэрэглээд 30 гаруй жил болжээ. Харин энэ талаарх ойлголт манайд ердөө эхлэл төдий гэхэд болно. Хэдийгээр сүүлийн жилүүдэд Монголын компаниудын зүгээс үүнд ихээхэн анхаарах болсон ч гурил, будаа тарааж, асрамжийн газарт ганц удаа тусламж үзүүлээд өөрсдийгөө нийгмийн хариуцлагыг хэрэгжүүлэгч мэтээр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сурталчилсаар байгаа. Гэтэл тогтвортой хөгжилд оруулж буй хувь нэмрийг компанийн нийгмийн хариуцлага гэж нэрийддэг байна. Өөрөөр хэлбэл, татвараа цаг хугацаанд нь төлөх, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн нь байгаль орчинд ээлтэй, ажлын байран дахь цахилгаан, дулаанаа хэмнэдэг, ажилчдаа эрүүл мэндийн даатгалд хамруулдаг, хог хаягдлын хэмжээгээ бууруулдаг байх зэргийг ингэж хэлээд буй хэрэг.
Нөгөөтэйгүүр, олон нийтийн зүгээс боломжийн үйл ажиллагаа явуулж буй нэгэн дээр очиж зовлон тоочиж мөнгө нэхдэг, өгөхгүй гэснийг нь хариуцлагагүй гэж цоллох нь бий. Ашгийн төлөө ажилладаг аж ахуйн нэгжүүд царайчилсан болгонд туслах боломжгүй. Бас алба ч үгүй. КНХ гэдэг нь буяны өглөг, хандив биш болохыг МҮХАҮТ-ын Нэгдсэн бодлого төлөвлөлт зохицуулалтын газрын дарга Ч.Нэргүй хэлж байв. КНХ буюу Corporate Social Responsibility (CSR)-ийг Монголд хөгжүүлэхийн тулд МҮХАҮТ-аас тодорхой үйл ажиллагааг зохион байгуулж, холбогдох судалгааг явуулдаг байна. Тус байгууллагын энэ оны зургадугаар сард гаргасан судалгаанд нийт 256 компани, хувь хүн оролцжээ. Тэдний зүгээс хамтран ажиллагсад, түншдээ чиглэсэн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх нь чухал хэмээн 33.3 нь үзсэн бол 16.6 хувь нь хэрэглэгчдэдээ чиглэсэн арга хэмжээ авах ёстой гэж хариулсан байна. Мөн ажиллагсад, олон ний тийн боловсролыг дээшлүүлэхэд илүү анхаардаг гэжээ.
Харин хариуцлагаа хэрэгжүүлж байна гээд хамаг мөнгөө төлөвлөгөөгүйгээр цацвал үр дүнгүй болох нь тодорхой. Монгол Улсын хувьд "АПУ" Хувьцаат Компани, “Мобиком” корпорац, “Эрдэнэт” үйлдвэр, “Хаан банк” зэрэг цөөн тооны байгууллага нийгмийн хариуцлагын төлөвлөгөөтэй ажилладаг юм байна. Зөвхөн томууд биш, ямар чиглэлд үйл ажиллагаа явуулж буйгаас хамаарахгүйгээр аж ахуйн нэгжүүд нийгэмд хүлээсэн хариуцлагаа хэрэгжүүлэх ёстойг мэргэжилтнүүд ярьж байна. Тусгайлан мөнгө зарцуулахгүй ч өөрийн үйл ажиллагааг шударгаар, хэрэглэгч, байгаль орчинд хохирол учруулахгүйгээр эрхэлж байвал хариуцлагаа тодорхой хэмжээгээр хэрэгжүүлж байна гэсэн үг аж. КНХ-ийг хэрэгжүүлэх ажил тухайн байгууллагын удирдлагаас ихээхэн хамаарах нь тодорхой. Товчхондоо, КНХ нь доороос гарсан санаачилгаар бус, дээрээс гарсан шийдвэрээр хэрэгжинэ гэсэн үг. Иймээс КНХ-ын зөвлөлөөс компанийн захирлуудад зориулсан сургалтыг зохион байгуулдаг юм билээ. Түүнчлэн Олон улсын стандартын байгууллагаас КНХ-ын стандарт (ISO-26000) батлан гаргасныг монгол хэлнээ хөрвүүлэхээр төлөвлөжээ.
Монголын компаниуд НҮБ-ын Даян дэлхийн гэрээ (Global compact), Дэлхийн эдийн засгийн форумын Авилгалын эсрэг түншлэл зэрэг гэрээ хэлцэлд энэ оны дөрөвдүгээр сараас нэгдэх болоод буй. Одоогийн байдлаар Монголын 192 компани Даян дэлхийн гэрээнд, 158 компани Авилгалын эсрэг түншлэлд нэгдээд буй. Гэрээнд гарын үсэг зурна гэдэг нэг хэрэг. Харин хэрэгжүүлнэ гэдэг амаргүй даваа. Эдгээр компаниуд хоёр жил тутамд үйл ажиллагааныхаа тайланг гаргаж өгөх үүрэгтэй. Хэрэв хариуцлагаа хангалттай хэрэгж үүлж чадвал НҮБ-ын globalcompact.org ца хим хуудсанд мэдээллээ байршуулж, үйл ажиллагаагаа олон улсад сурталчлах боломжтой болох гэнэ. Монгол Улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ-аас хамтран жил бүр шалгаруулдаг ТОП-100 шалгаруулалтын нэг үзүүлэлт нь мөнөөх л КНХ. Аж ахуйн нэгжүүдийг шалгаруулахдаа олон улсын хэмжээнд харгалзан үздэг байгаль орчинд хэр ээлтэй үйл ажиллагаа явуулдаг, ядуурлыг бууруулах, боловсролын салбарт хэрхэн анхаарч буй зэрэг шалгуураар эрэмбэлдэг байна.
Шалгаруулалтад компанийн нийгмийн хариуцлагын эзлэх хувь 2002 онд ердөө тав байсан бол энэ онд 20 болтлоо өсчээ. Ирэх жил үүнээс ч нэмэгдэж магадгүй байгааг захирлуудад дуулгая. Дахин хэлэхэд, КНХ гэдэг бол одоогийнх шиг тэтгэлэг, өглөг, хандив өгч түүнийгээ сурталчилгааны PR болгон ашиглах тухай асуудал биш юм. Тогтвортой хөгжилд чиглэсэн үйл ажиллагаа эрхлэх нь нийгэмдээ оруулж буй байгууллагын хувь нэмэр болно. Ажлын байрныхаа гэрлийн чийдэн, компьютерийг хар даа. Эрчим хүчинд хэмнэлттэй байж чадаж байна уу. Тийм бол та хариуцлагаа ухамсарлаж чадаж байна гэсэн үг. КНХ бага ч гэлээ ийм л зүйлээс эхэлнэ. Ангилал:Хэрэглээний ёс зүй Ангилал:Эдийн засгийн ёс зүй Ангилал:Тогтвортой хөгжил Ангилал:Ёс зүйн кодекс Ангилал:Нийгмийн ёс зүй Ангилал:Ажлын- ба байгууллагын сэтгэл судлал
Билесувар аймаг
Билесувар (Biləsuvar rayonu), Билясувар, Биласувар — Азербайжан улсын 95 мянган хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Билесувар хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Шайа Лабаф
Шайа Саид Лабаф (Shia Saide LaBeouf, 1986 оны зургаадугаар сарын 11-нд төрсөн) нь Америкийн жүжигчин бөгөөд Дисней сувгийн 2000 оны бүтээл Стивенсийхэн хүүхдийн телесериалаар олонд танигдаж байсан бол анхны бүрэн хэмжээний уран сайнхны кино нь Сигурни Уивер, Жон Войт нарын тоглосон Нүх (2003) юм. 2007 онд Шайа аймшгийн төрлийн Солиорол болон шинжлэх ухааны уран зөгнөлт Трансформерс зэрэг кинонуудад тоглож Холливүүдийн замналаа эхлүүлсэн юм.
Түүнчлэн Стивен Спилбергийн Индиана Жонс ба Болор гавлын эзэнт гүрэн, Майкл Бэйн Трансформерс: Фоллены өшөө авалт, Оливер Стоуны Уолл Стрит: Мөнгө хэзээ ч унтдаггүй (2010) болон Трансформерс: Сарны нууц (2011) зэрэг кинонуудын гол дүрд тоглож Teen Choice Awards буюу кино урлагийн 13-19 насны өсвөрийн жүжигчдэд олгодог шагнал, Никелодеон телевизийн нэрэмжит Багачуудын хайртай дүр шагнал бол MTV Кино авардс зэрэг шагналуудад тус тус нэр дэвшиж байв.
Шайа жүжигчин, реппер Вилл Смитийн гол дүрд нь тоглосон Би робот кинонд Дэл Спунерийн хөгжилтэй залуу найзын дүрд тоглож байсныг кино сонирхогчид сайн мэдэх билээ.
Холбоос
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Лос-Анжелесын хүн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:БАФТА шагналтан Ангилал:Америкчууд
Зүүнхэмчиг хошуу
thumb|300px|Чөөн-Хемчик («Зүүн Хэмчиг») хошууны байршил Чөөн-Хемчик («Зүүн Хэмчиг») хошуу (Дзун-Хемчикский кожуун ; Чөөн-Хемчик кожуун) болбоос ОХУ-ын холбооны нэгж Бүгд Найрамдах Тува Улсын 17 хошууны нэг нь юм. Тус хошуу 6,484.56 км² нутагтай, 1989 онд 22,748 хүнтэй байсан бол 2010 он болоход 21,170 хүн оршин сууж байна (Хошуудаас хүн амын тоогоор 2-р олон). Үүнээс хошууны төв Чадаана (оросоор Чадан) хот/балгасанд 45.4% нь суудаг.
Засаг захиргааны хуваарь
Зүүн Хэмчиг хошуу дотроо 1 хот (эсвэл балгас; город), 11 сум (орос. сельское поселение буюу сумон; сомон) болж хуваагдана.
Лавлах холбоос
Ангилал:Тува орны хошуу
Сабины цахлай
Сабины цахлай нь жижиг биетэй цахлай юм. Ангилал зүйн хувьд маргаантай; зарим эрдэмтэд түүнийг Xema төрлийн цорын ганц зүйл Xema sabini гэдэг бол бусад нь цахлайнхан овогт багтах Larus sabini гэж үздэг. Арктикт тархсан бөгөөд Хойд Америк, Евразийн хойд хэсгийн ихэнх нутгаар тохиолдоно. Намар өмнө зүг рүү нүүдэллэж, ихэнх нь Номхон далайн үзүүрийн, Өмнөд Америкийн баруун эрэг орчмын хүйтэн урсгал болох Хумбольдтын урсгалын хавьцаа өвөлждөг бол Гренланд, зүүн Канадын шувууд нь Атлантын далайг гаталж, Европын баруун үзүүр, баруун өмнөд Африкийн хүйтэн урсгал болох Бенгелагийн урсгал хавьд өвөлжинө. Заримдаа АНУ-ын баруун хойд эрэг, зүүн Европ зэрэгт намрын шуурганд уруудан очсон ганц нэг Сабины цахлай тааралдах нь бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Цахлайнхан
Жалилабад аймаг
Жалилабад (Cəlilabad rayonu) — Азербайжан улсын 19 түмэн хүнтэй аймаг. Засаг захиргааны төв нь Жалилабад хот.
Ангилал:Азербайжаны аймаг
Ёхан Ремен Эвенсен
Ёхан Ремен Эвенсен (Johan Remen Evensen, 1985 оны 9 сарын 16-нд төрсөн) нь Норвегийн цанын харайлтын тамирчин юм. Харьцангуй орой тодорч гарч ирсэн Эвенсен дэлхийн цомын цувралд анх 2008–09 оны улиралд буюу 23 настайдаа оролцож эхэлсэн бөгөөд 2008 оны 12 сарын 14-нд анх шагналын тавцанд гарсан байна.
Мэжик Жонсон
Бага Ирвин Эффей "Мэжик" Жонсон (Earvin Effay "Magic" Johnson, Jr., 1959 оны наймдугаар сарын 14-нд Мичиган мужийн Лэнсинг хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Лос-Анжелес Лейкерс багт 13 жил "" мөртлөө холбон тоглогчийн байрлалд гайхалтай тоглодог байсан билээ.
Товч намтар
1979 онд драфтыг манлайлан Лейкерст оноогдож, баг нь 5 түрүү (1980, 1982, 1985, 1987, 1988) авсан жилүүдэд 3 удаа улирлын (1987, 1989, 1990) болон шувтаргын тоглолтод (1980, 1982, 1987) үнэтэй хувь нэмрээ оруулсан гавьяатай. Бүх оддын тоглолтод 12 удаа оролцохдоо 2 удаа шилдгээр (1990, 1992), бэлгэдлийн багт 10 удаа нэрлэгдэж, улмаар АНУ-ын шигшээд 1992 оны олимпийн аварга болж байв.
Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооноос Мэжик Жонсоныг 1996 онд домогт 50 тоглогчид, 2002 онд Алдрын танхимын алдартан байх ёстой хэмээн хүндэтгэхийн сацуу спортын нэр хүндтэй ESPN телевиз түүхэн дэх хамгийн онцгой холбон тоглогч юм гэжээ. Бостон Селтикс багийн Ларри Бёрд, Жонсон нарын өрсөлдөөнийг НБА дахь "хамгийн агуу тэмцэл" байлаа гэлцдэг. 1991 онд өөрийгөө Дархлалын олдмол хомсдол (ДОХ)-ын халдвар авсанаа нийтэд зарлаж, нийгмийн сайн санааны үйлсийг дэмжих сан байгуулан өөрийн нэрээр дэлхий даяар алдаршуулж, спортын тавцанд олсон унаган нэр мэт "Шидэт" (Magic) гэх тодотгол нь өвчнөө бүрэн анагаасантай нь ч холбогдох мэт. Мөн тэрбээр сайн бизнесмэн.
Рэйчел Макадамс
Рэйчел Энн МакАдамс (Rachel Anne McAdams, 1978 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд төрсөн) нь Канадын жүжигчин юм.
Йоркын их сургуулийг театр, дэлгэцийн урлагийн чиглэлээр 2001 онд төгсөж 2004 оныг хүртэл тайзны урлагт ажиллаж байгаад Линдсей Лохантай хамтран тоглосон Хөгжилтэй охид инээдмийн кинонд туслах, Райан Гослингтой хамтран тоглосон Өдрийн тэмдэглэл романтик кинонд гол дүр тус тус бүтээж дэлгэцийн урлагийн замналаа эхлүүлсэн байдаг. Харин Рэйчел 2005 онд Оуэн Уилсон, Винс Вон, Кристофер Уокен нарын инээдмийн киноны нэрт мастеруудтай хамт Урилгагүй зочид, Ирландын нэрт жүжигчин Киллиан Мёрфитой хамт аймшгийн төрлийн Улаан нүд, Сара Жессика Паркер, Клэр Дэйнс, Дайан Китон, Люк Уилсон нарын хамт инээдмийн Гэр бүлийн чулуу зэрэг кинонуудад тоглож олон олон драмын кинонуудаараа алдаршсан Жулия Робертсын залгамжлагч хэмээн кино урлагийнхан болон сонирхогчидоор үнэлүүлсэн юм.
Түүний авъяас чадвар нь илэрхий тодорч байсан энэ үед гэр бүлийн тодорхойгүй шалтгааны улмаас 2008 оныг хүртэл жүжигчиний замналаасаа түр хөндийрсөн ба 2006 оны шилдэг бүтээлүүд болох загварын чиг хандлагыг илэрхийлсэн Прада өмссөн чөтгөр болон тагнуулч Жэймс Бондын ээлжит цуврал Казино Рояль кинонуудад тоглох байсан ч тоглоогүй гэдэг.
2009 онд Макадамс Бен Аффлек, Рассел Кроу нартай Тоглоомын Вант улс, Эрик Банатай Цаг хугацаагаар аялагчын эхнэр, Роберт Дауни, Жүүд Лоу нартай Шерлок Холмс зэрэг кинонуудад тоглож урлагтаа эргэн ирсэн гэдгээ нотлосон юм. 2010 оны инээдмийн Өглөөний мэнд Нью-Жерси кинонд Рэйчел гол дүрийн сэтгүүлч эмэгтэйн дүрийг бүтээсэн бөгөөд Харрисон Форд болон Дайан Китон нар туслах дүрүүдэд тогложээ. Одоо тэр нэрт найруулагч Вүүди Аллений зохиолыг нь бичиж, найруулсан Парисын шөнө кинонд тэрээр тоглоод буй.