cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Далайн гүний амьтад
Энэ гүнд фотосинтез үүсэхэд хангалттай гэрэл байхгүй, бодисын солилцоо өндөртэй амьтдыг дэмжих хүчилтөрөгч хангалтгүй байдаг. Амьтад амьд үлдэхийн тулд бодисын солилцоо удааширдаг нь хүчилтөрөгч бага шаарддаг; тэд хоол хүнсгүйгээр удаан хугацаагаар амьдрах боломжтой. Ихэнх хоол хүнс нь дээрээс унасан органик материалаас эсвэл химосинтезийн (химийн энергийг хүнсний энерги болгон өөрчлөх үйл явц) дамжуулан хоол хүнсээ олж авсан бусад амьтдыг идсэнээс үүсдэг. Амьтдын тархалт сийрэг байдаг тул ямар мэгэн хүчилтөрөгч, хоол хүнс үргэлж байдаг. Түүнчлэн, эдгээр амьтад хоол хайхад эрчим хүч зарцуулахын оронд олзоо занганд оруулахын тулд тусгай чадварыг ашигладаг. Хариуд нь эдгээр амьтад газрын гадаргаас унахдаа үхсэн загас эсвэл далайн бусад хөхтөн амьтдын хэлтэрхий зэрэг хүнсний том хэсгүүдэд тулгуурладан амьдардаг. Хэдийгээр унасан хоол хүнс нь далайн гүний амьтдын популяцийг тэжээж чадах ч далайн дунд бүсийн загаснууд ёроол уруу орохоос нь өмнө хэлтэрхийг нь иддэг тул нөөцийн хомсдол байсаар байна.
Ангилал:Далай Ангилал:Далайн амьтад Ангилал:Далай тэнгис Ангилал:Загас
Холбооны канцлер
Холбооны канцлер нь дараах улсуудад байна:
Доржийн Ням-Очир
Доржийн Ням-Очир нь Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:Цэнхэрийн хүн
Лхамжавын Буянжаргал
Лхамжавын Буянжаргал нь Увс аймгийн Түргэн сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Түргэний хүн
Уилфрид Заха
Уилфрид Заха (Wilfried Zaha; 1992 оны арваннэгдүгээр сарын 10-нд Абижан хотод төрсөн), Дазе Вильфрид Армель Заа (Dazet Wilfried Armel Zaha) — Кот-д'Ивуар гаралтай Английн хөлбөмбөгчин юм. Жигүүрийн хагас хамгаалагчийн байрлалд «Кристал Пэлас» багт тоглодог.
Замнал
2013 оны нэгдүгээр сарын 26-нд «Кристал Пэласаас» «Манчестер Юнайтедад» 15 сая фунт стерлингээр худалдагдав. Түүнтэй таван жилийн гэрээ байгуулжээ.
2021 оны 12-р сард "Dark Real Estate Affair" нь Вилфрид Захагийн үүсгэн байгуулсан компанитай холбоотой бөгөөд 20,000 гаруй фунт стерлинг залилсан байна.
Амжилт
Кристал Пэлас Манчестер Юнайтед
Гадны холбоос
Ангилал:Кот-д'Ивуарын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Кардифф Сити багийн тоглогч Ангилал:Английн хүн Ангилал:Ивуарчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Хятадын шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль
Хятадын (Хятад улсын) шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль (中国科学技术大学 - Zhōngguó Kēxué Jìshù Dàxué, University of Science and Technology of China) — БНХАУ-ын Аньхуй мужйин Хөфэй хотод байгаа, 1958 онд үүсэн байгуулагдсан төрийн өмчит их сургууль.
Ангилал:Хятадын их, дээд сургууль
Алдаанд тэсвэртэй систем
Fault tolerant(алдаанд тэсвэртэй систем) Зарим системийн ажиллагаа нь хол газар эвдрэл багатай дамжуулагддаг үүнийг Fault Tolerant гэж нэрлэдэг, яагаад гэвэл тэд ямар нэг алдааг тэсэж чаддаг ба үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлдэг. Алдаанд тэсвэртэй системийн тэмдэглэлд алдаа илрүүлэх төхөөрөмж шаарддаг, оношлодог бас хэрвээ боломжтой бол засдаг. HP NonStop систем (formerly Tandem) системийн зорилго нь техник хангамж программ хангамж хоёрийг хангах үйл ажиллагааний явцад гарсан алдааг үл хамааран үргэлжлүүлдэг.
Ангилал:Програмын алдаа
Сулейман ил хан
Сулейман хан (?-1345) бол Ил Хаант Улсын Чобанид угсааны ноёдын гаргаж ирсэн тоглоомын хаан юм. Тэр бол Хүлэгү ханы 3-р хүү Ёшмутын жич хөвгүүн юм. 1339 оны 5 сард Чобанид угсааны Хасан Күчэк түүнийг ил хаанаар зарлажээ. 1340 оны 6 сард Жалайр аймгийн Хасан Бузург ноёнтой Жагатуд байлдаж ялсан. 1341 онд Сарбадарууд холбоотон болж, Хасан Күчэк ноёны хараат болохоо илэрхийлснээр Сулейманыг дагах болсон. 1343 онд Хасан Күчэк нас барсан. Үүнээс болж түүний 3 хүүгийн дунд эрх мэдлийн дайн дэгдэж, энэ үймээний үеэр Сулейман хан, Жалайр аймгийн цэрэгт ялагдан Диарбакр хот руу зугтаж, тэндээ байсаар 1345 онд амиа алдсан.
Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:1345 онд өнгөрсөн Ангилал:Ил хан
Харольд Николсон
Сэр Харольд Жорж Николсон (Sir Harold George Nicolson, 1886-1968) - Британийн алдарт дипломатч, түүхч, намтар судлаач, шүүмжлэгч, сэтгүүлч.
Түүний үйл ажиллагааг нь үнэлж Лорд цол өгч тэрээр Карнокийн лорд болсон.
Харольд Николсон 1886 оны 11-р сарын 21-нд Персийн (өнөөгийн Иран) Тегеран хотод эцэг Артур Николсон Иран дахь Британийн түр хамаарагч байхад төржээ. Түүний эцэг нь сүүлд 1916 онд Эзэн хаанаас цол хүртэж анхны Карнокийн Барон болсон түүхтэй. Эх нь Мэри Катерин Хэмильтон мөн язгууртан гаралтай эмэгтэй байжээ. Английн язгууртны гэрт өссөн Харольд хүү бага насандаа Ирланд дахь авга ах Лорд Дуфферинийхээ эдлэн газарт зочилдог байсан нь хожим түүний мэргэжилд их нөлөө үзүүлсэн байна.
Эцэг Артур Николсон нь Балкан, Ойрхи Дорнод, Марокко, Мадрид, Санкт-Петербург (Ленинград)-д Английн Элчин сайд зэрэг дипломат алба хаах үед Харольд Николсоны бага нас өнгөрсөн байна. Тэрбээр 1907 онд Оксфорд ын “Balliol” коллежийг төгсөөд 1909 оноос Английн дипломат албанд зүтгэхээр болж анх Мадридад атташегаар томилогдсон байна. 1912 оноос Константинополь д дипломат албаа үргэлжлүүлж байх үеэр буюу 1913 онд яруу найрагч Вита Саквилл-Уэсттэй /Vita Sackville-West/ гэрлэсэн байна. Түүний гэргий Лорд Саквиллийн охин байсан бөгөөд Вита амьдралынхаа туршид бусад хэд хэдэн эмэгтэйчүүдэд хайртай "ижил хүйстэн" байсан бөгөөд Харольд ч мөн ижил хүйстэн байсан ажээ.
Тэрбээр 1930 онд Оксфордод магистр цол хамгаалсан.
Дипломат хүний ​​хувьд Николсон Дэлхийн 1-р дайн ы төгсгөлд болсон “Парисын энхтайвны бага хурал”-д (1918-1920) оролцож байсан бөгөөд 1920-иод онд Ойрхи Дорнод болон Берлинд алба хааж байжээ.
Х.Николсон 1929 онд ажлаа орхиж эхнэрийнхээ хажууд байж, ном бичихээр шийдсэн байна. Тэрээр Пол Верлэйн (1921), Тэннисон (1923), Байрон: “Сүүлийн аялал” (1924), Свинбурн (1926), Бенжамин Констант (1949), Сейнт-Бив (1957) зэрэг уран зохиолын зургаан намтар бичжээ. Мөн “Амтат ус” (1921), “Нийтийн танилууд” Public Faces (1932) роман; эссэ –“Зарим хүмүүс” (1927), “Английн хошин шогийн мэдрэмж” (1947), “Сайхан зан байдал” (1955), “Ява арал руу аялсан нь” (1957), “Ухааны эрин үе” (1960), “Хаант засаглал” (1962); Керзон, "Сүүлийн үе" (1934), Дуайт Морроу (1935), Хелений цамхаг (1937); “Дипломат ажиллагаа” (1939), Венийн Конгресс (1946), “Дипломат ажиллагааны аргын хөгжил дэвшил” (1954) зэрэг түүхэн бүтээлүүд туурвисан байна.
1966-1968 онд Х.Николсоны "Харольд Николсоны өдрийн тэмдэглэлүүд 1907-1963"(The Harold Nicolson Diaries 1907–1963)-ийг түүний хүү Найжел гурван боть ном болгож хэвлүүлсэн нь мөн амжилт олсон юм. Английн тэр үеийн түүхийн чухал үйл явдлын амьд гэрч болж байсан Г.Николсоны өдөр бүрийн сонирхолтой тэмдэглэл түүх судлачидад үнэтэй судлагдахуун болдог. Тэрээр тэмдэглэлдээ "Би өөдрөг үзэлтэй маш ирээдүйтэй, хүн үхэн үхтлээ иймээрээ үлдэх болно" гэсэн байдаг.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны тухай
Увс аймгийн Тэс сумын харьяат Цэрэнгомбын Лхамаа начны нэрэмжит аймаг цэргийн цолтой 256 бөхийн барилдаан өнөөдөр /2014-12-13/ Монгол бөхийн өргөөнд боллоо. Барилдааныг нээж "Увснуур дэвжээ"-ний гүйцэтгэх захирал Б.Цэрэнсамбуу үг хэлэв. Барилдааныг үзэж сонирхохоор, Ц.Лхамаа начинд хүндэтгэл үзүүлэхээр дархан аварга Х.Баянмөнх, улсын арслан Ж.Хайдав, Н.Батсуурь, улсын харцага Г.Намсрайжав, Ө.Бат-Орших, Э.Батбаатар нарын зэрэг Увснуур дэвжээний бөхчүүд, Ц.Лхамаа начны гэр бүл, найз нөхөд, хамаатан садны хүмүүс хүрэлцэн ирцгээв.
Харольд Николсон
1941-1946 онд "Би-Би-Си"-гийн удирдах Зөвлөлийн гишүүн байсан.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны тухай
Ц.Лхамаа начны нэрэмжтит энэ сарын энэхүү аймаг цэргийн цолтнуудын барилдаанд аймгийн хурц арслан Ё.Эрдэнэжаргал, Ш.Мөнгөнбаатар, Т.Баттөмөр, С.Ариунбилэг, Н.Жаргалбаяр, Ба.Батжаргал, аймгийн арслан Т.Занданбат, О.Баярхүү, Б.Батхуяг, Б.Дэлгэрсайхан, М.Бадарч, Г.Батням, Б.Хадбаатар, Бо.Батжаргал, Б.Бат-Өлзий, Л.Нямбаяр, Т.Пүрэвсүрэн, Б.Серик, П.Мөнхбат, О.Хангай  нарын тэргүүтэй аймаг цэргийн цолтой 256 бөх зодоглож уран мэх, авхаалж самбаагаа сорин барилдав. Барилдааны түрүү  бөхөөр Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харьяат Бөхбилэгт дэвжээний бөх аймгийн арслан М.Бадарч тодорч, Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын харьяат Жавхлант дэвжээний бөх аймгийн арслан Бо.Батжаргал үзүүрлэв. Шөвгийн дөрөвт Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын харьяат Жавхлант дэвжээний бөх аймгийн хурц арслан Ш.Мөнгөнбаатар, Баянхонгор аймгийн Баянбулаг сумын харьяат Ихбогд дэвжээний бөх аймгийн арслан Б.Эрдэнэхүү нар үлдэв.
Харольд Николсон
1935-1945 онуудад тэрээр Үндэсний Лейборист намаас сонгогдож Британий парламентын гишүүн байсан. А.Хитлер ийн шахалтаар Ерөнхий сайд Н.Чемберлений 1938 онд Германтай байгуулсан “Мюнхений Пакт”-ыг эсэргүүцэж байсан. У.Черчиллийн адил диктаторуудын эсрэг үзэлтний нэгэн байсан. 1945 онд Английн Үндэсний ажилчны намаас парламентад нэр дэвшээд өвдөг шороодож, 1948 онд мөн дахин нэр дэвшиж үзээд амжилт олж чадаагүй байна.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
Гурвын даваа
Харольд Николсон
Язгууртан гаралтай тэрээр ядуу ажилчдыг бүрэн ойлгодоггүй байсан бөгөөд еврейчүүд, араб ууд, “харууд”, амеркчуудад таатай ханддаггүй байсан гэж үздэг. Эдгээр нь өөрийнхөө дутагдал гэж ойлгодог байсан боловч яаж ч чаддагүй байжээ гэж тухайн үеийнхэн нь тэмдэглэдэн үлдээсэн байна.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
1.      Ё.Эрдэнэжаргал а.х.а– О.Түмэн с.з
Харольд Николсон
Харольд Николсон эхнэрээ алдаад 6 жилийн дараа Английн Кент муж дахь өөрийн алдарт цэцэрлэгт хүрээлэнтэй Сиссингхерст цайздаа 1968 оны 5 дугаар сарын 1-нд нас баржээ.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
2.      Ш.Мөнгөнбаатар а.ха.– Д.Энхболд а.н
Харольд Николсон
Ангилал:20-р зууны улс төрч Ангилал:Британийн дипломатч Ангилал:Их Британийн Нийтийн танхимын гишүүн Ангилал:Лейбор Намын гишүүн Ангилал:Зохиогч Ангилал:Хэт барууны үзэлт байгууллагын гишүүн Ангилал:Викториа Хатан Хааны одон шагналтан (хүлэг баатрын командлагч) Ангилал:Гэгээн Михаил ба Георгийн одон шагналтан (командлагч) Ангилал:Холбооны Германы Гавьяаны Загалмай одон шагналтан (одтой) Ангилал:Америкийн Урлаг ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1886 онд төрсөн Ангилал:1968 онд өнгөрсөн
Нармандахын Наранпүрэв
Нармандахын Наранпүрэв нь Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Тосонцэнгэлийн (Хөвсгөл) хүн
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
3.      С.Ариунбилэг а.х.а – Э.Ууганбаяр а.н
5.      Ба.Батжаргал а.х.а– С.Түвшинжаргал с.з
6.      Н.Занданбат а.а – Г.Жамбал с.з
7.      Б.Батхуяг а.а – Г.Анхбаяр с.з
8.      М.Бадарч а.а– Б.Зоригтбаатар а.х
9.      Б.Хадбаатар а.а –Б.Батзориг а.з
10.  Бо.Батжаргал а.а– Ю.Пүрэвжаргал а.х
11.  Б.Бат-Өлзий а.а– Г.Болдгэрэл а.н
Өдрийн тэмдэглэл
Өдрийн тэмдэглэл нь хэн нэгэн хүний өдөр тутам, тодорхой хугацаанд тохиолдсон үйл явдал, хүн хоорондын харилцаа, үзэл бодол зэргийг дэвтэр, аудио, видео хэлбэрээр бичсэн зүйлийг хэлнэ. Өдрийн тэмдэглэлийг нэн эрт үеэс бичиж ирсэн бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам бичиж тэмдэглэх эд зүйл хувьсан өөрчлөгдсөөр ирсэн. Анх чулуун хавтан дээр сийлэх аргаар бичиж байсан нь даавуу, торго, мод, цаасан дээр будаг, бэхийг бийр, хулсан үзэг, төмөр үзэг, зэргээр бичиж байсан нь орчин үед аудио, видео, блог, подкаст гэх мэт олон төрлийн аргаар бичих нь шинэ тутам нэвтэрч байна. Уг тэмдэглэлд тухайн бичиж байгаа эзэн хүний үзэл бодол, ертөнцийг харах дотоод мөн чанар, өдөр тутмаас олж мэдсэн туршлага зэрэг өргөн хэмжээний агуулгыг багтаадаг. Өдрийн тэмдэглэлийг дан ганц хувь хүн биш төрийн болон хувийн байгууллага нэгжүүд өдөр тутмын ажлын явцаа бүртгэхдээ рапорт хэлбэрээр бүртгэж болдог. Тэдгээр рапорт, өдөр тутмын ажлын тэмдэглэл нь сар, жилийн эцэст тайлан, илтгэл болж хуримтлагддаг.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
12.  Т.Пүрэвсүрэн а.а– Д.Бямбасүрэн а.х
Өдрийн тэмдэглэл
Алдар нэрд хүрсэн хүмүүсийн намтар дурсамжаар ном туурвихад өдрийн тэмдэглэлийг нь ашиглах явдал түгээмэл байдаг тул зарим алдар цуутай хүмүүсийн тэмдэглэл нь уг хүний өнцөгөөс ертөнцийг харах, түүхийн үйл явдалд өөр өнцөгөөс дүгнэлт авч үзэх боломж олгодог тул маш их үнэ цэнтэй зүйл байдаг.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
13.  П.Мөнхбат а.а –Ч.Мөнхбат а.н
Өдрийн тэмдэглэл
Түүхэн тойм
Өдрийн тэмдэглэлийн хамгийн эртний баримт нь 4500 жилийн өмнөх эртний Египетийн Мерерийн өдрийн тэмдэглэл гэх папирус бөгөөд агуулга нь Хуфу фараоны үед Турагаас Гиза хүртэл пирамидын барилгад ашиглах шохойн чулууг тээвэрлэх явцыг дүрсэлжээ. Үүнээс хойш эртний ойрхи дорнод, зүүн ази, араб, европын бүс нутгаас цөөнгүй өдрийн тэмдэглэл орчин үед уламжлагдан ирсэн. Үүнд: Ромын эзэн хаан Маркус Аврелиусын грек хэлээр бичсэн "To Myself" (Τὰ εἰς ἑαυτόν), зүүн Хань улсын түшмэл Ма Дүбогийн (马笃伯) бичсэн "Фэнчан ижи" (封禅仪记), 9-р зууны япон хуврага Энниний бичсэн "Нитто гүхоо жүнрэйкоки" (入唐求法巡禮行記, nittō guhō junreikōki), 11-р зууны "Абу Али ибн аль Баннагийн өдрийн тэмдэглэл" зэргийг дурдаж болно.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
14.  О.Хангай а.а – Ж.Наранбаатар а.а
Өдрийн тэмдэглэл
Түүхэн тойм
Зүүн Азийн орнуудад үлдсэн өдрийн тэмдэглэлүүд нь хувь хүний өдөр тутмын тэмдэглэл, аян замын тэмдэглэл, хаадын үнэн магад тэмдэглэл гэх мэтийн хэд хэдэн төрлийг багтаасан онцлогтой.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
15.  Б.Бат-Эрдэнэ а.а– Г.Шинэзориг а.н
Өдрийн тэмдэглэл
Түүхэн тойм
Сэргэн мандалтын үеэс нийгмийн дээд, дунд давхрагын дотор бичигт тайлагдсан хүний тоо олширч, шинжлэх ухааны шинэ нээлт гарч, цаас үйлдвэрлэл нэмэгдсэн нь өдрийн тэмдэглэл бичихэд нөлөөлж, яваандаа энэ нь моод болж нийтэд дэлгэрсэн соёл болсон.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
16.  Г.Ганжад а.а– Д.Ганцоож а.н
Өдрийн тэмдэглэл
Холбоотой хуудас
Ангилал:Өдрийн тэмдэглэл Ангилал:Бичгийн хэрэглэл Ангилал:Соёл
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
17.  Х.Оргилболд а.а – Б.Энхсайхан ц.н
18.  Б.Эрдэнэхүү а.а– Ц.Отгонбат а.н
Хүлтээгийн Мөнхжаргал
Хүлтээгийн Мөнхжаргал нь Увс аймгийн Тэс сумын харьяат. Үндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
МУ-ын начин Ц.Лхамаагийн нэрэмжит
Барилдааны дүйз
19.  Б.Ганбаатар а.а – Б.Жавхлансайхан а.х
20.  Давж.Батбаяр а.а – Б.Анхжаргал а.х
21.  А.Давааням а.а– Н.Мустафа а.з
22.  Г.Түмэнжаргал а.а –М.Ганзориг а.х
23.  П.Батмөнх а.а – Н.Энхжаргал а.н
24.  Д.Амарсайхан а.а –У.Береке а.н
25.  Н.Эрдэнэчулуун а.а– Ш.Мөнх-Од а.х
26.  А.Саруулсайхан а.а –Х.Батбаяр а.х
28.  Б.Мижидсүрэн а.а– Д.Бат-Эрдэнэ а.х
29.  Б.Чимэдвандан а.а– Д.Буянт а.з
30.  Б.Эрдэнэбаяр а.з– Д.Пүрэвдорж а.х
31.  М.Даваасүрэн а.з– Б.Даваа-Очир а.н
32.  М.Баасанбат а.з –Б.Пүрэвдорж а.н
Дөрвийн даваа
1.      Ё.Эрдэнэжаргал а.х.а – Г.Анхбаяр с.з
2.      Ш.Мөнгөнбаатар а.ха.– Г.Жамбал с.з
3.      Н.Жаргалбаяр а.х.а– Э.Ууганбаяр а.н
4.      Ба.Батжаргал а.х.а – Б.Энхсайхан ц.н
5.      М.Бадарч а.а– Н.Энхжаргал а.н
6.      Б.Хадбаатар а.а – Б.Анхжаргал а.х
7.      Бо.Батжаргал а.а– Б.Жавхлансайхан а.х
8.      Б.Бат-Өлзий а.а– Х.Батбаяр а.х
9.      Т.Пүрэвсүрэн а.а – М.Баасанбат а.з
10.  П.Мөнхбат а.а – М.Даваасүрэн а.з
11.  Б.Бат-Эрдэнэ а.а– Б.Эрдэнэбаяр а.з
12.  Г.Ганжад а.а – Б.Чимэдвандан а.а
13.  Б.Эрдэнэхүү а.а –Ж.Наранбаатар а.а
14.  А.Давааням а.а– Б.Мижидсүрэн а.а
15.  Г.Түмэнжаргал а.а – Б.Хаш-Эрдэнэ а.а
16.  Д.Амарсайхан а.а – Н.Эрдэнэчулуун а.а
Тавын даваа
1.      Ш.Мөнгөнбаатар а.х.а– Г.Анхбаяр с.з
2.      Н.Жаргалбаяр а.х.а –Б.Анхжаргал а.х
3.      М.Бадарч а.а– Б.Энхсайхан ц.н
4.      Бо.Батжаргал а.а –М.Даваасүрэн а.з
5.      Б.Бат-Өлзий а.а– Б.Хаш-Эрдэнэ а.а
6.      Б.Бат-Эрдэнэ а.а –А.Давааням а.а
7.      Б.Эрдэнэхүү а.а– М.Баасанбат а.з
8.      Н.Эрдэнэчулуун а.а  - Б.Чимэдвандан а.а
Зургаагийн даваа
1.      Ш.Мөнгөнбаатар а.х.а – Б.Чимэдвандан а.а
2.      Н.Жаргалбаяр а.х.а – М.Бадарч а.а
3.      Бо.Батжаргал а.а– Б.Бат-Эрдэнэ а.а
4.      Б.Бат-Өлзий а.а – Б.Эрдэнэхүү а.а
Долоогийн даваа
2.       М.Бадарч а.а - Б.Эрдэнэхүү а.а
Наймын даваа
1.      М.Бадарч а.а– Бо.Батжаргал а.а
/түрүүлэв/                 /үзүүрлэв/ Ангилал:Үндэсний бөхийн барилдааны жагсаалт
Киотогийн конвенц
Гаалийн горимыг хялбарчилах, уялдуулах тухай олон улсын конвенц
- 1973-05-18-нд Япон Улсын Киото хотноо байгуулагдсан
- 1974-09-25-нд хүчин төгөлдөр болсон
Зогдор улалж
Зогдор улалж  - (Carex pediformis), (Осока стоповидная) Өргөн тархсан нэр нь бугын зогдор гэдэг.
Ургамлын тайлбар
Ташиж дээшээ гарсан богиносмол үндэслэг иш нь нягт өтгөн дэгнүүлийг үүсгэдэг, 30-40 см өндөр, олон наст ургамал. Дэгнүүлийн төв хэсгийн найлзуур үхэж сийрэгжиж байдгийн улмаас өвөрмөц хуурамч маягийн цагариг үүсгэдэг. Дэгнүүлийн уг нь энэ хэсэгтээ навч хэлбэртэй. Зогдор улалж ойт хээрийн бүсэд эрт ургаж эхэлдэг ургамлын тоонд ордог бөгөөд хавраас эхлээд аажим ургаж зургаадугаар сард цэцэглэж долоодугаар сарын эхээр үр нь боловсорч гүйцдэг, удаан хагдардаг ургамал юм. Навч нь бүхэл жилийн турш уналгүй хадгалагдаж өвөлжих бөгөөд түүгээр ч барахгүй бүр дараа жилийн шинэ ногоон навчтай олон тоогоор холилдон байдаг.
Тархалт
Уулын хээрийн зөөлөн хөрстэй үетэн-алаг өвст хээрт зонхилох ургамлын тоонд хослон оролцдог. Уулсын чулуутай энгэрээр үргэлж тохиолдоно. Чийг багатай хөрстэй сийрэг шинсэн бах холимог ойд орж ирэхийн хамт голын эрэг дагасан хайрган хөрстэй газраар ч ургадаг. Тэгэхдээ төдий л элбэг биш байна.
Жигжидсүрэнгийн Бямбадонид
Жигжидсүрэнгийн Бямбадонид нь Өвөрхангай аймгийн Тарагт сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Тарагтын хүн
Блумын таксономи
Таксономи ангилал зүйг боловсруулсан сурган хүмүүжүүлэгчдийн хороог удирдаж байсан Бенжамин Блум (Benjamin Bloom) сэтгэл судлаачийн нэрээр нэрлэжээ.
Түүх
1956 он д Бенжамин Блум Сургалтын үйл явцыг судалж сургалтын зорилтуудыг ангилан тогтолцоонд оруулсан байна. Ингэхдээ Бенжамин Блум сургалтыг гурван түвшинд явагддаг гэж үзсэн. Үүнд:
2001 он д Блумын таксономийг Лорин Андерсен, Дэвид Кратвол (David Krathwohl) нар өргөтгөн сайжруулж ангиллыг нэр үгээр байсныг үйл үгээр болгож гаргаж ирсэн байна.
Блумын таксономи ерөнхий агуулгыг дараах байдлаар ойлгож болох юм.
Когнитив салбар (мэдлэгт суурилсан)
Блумын Таксономи зургаан түвшин нь: Санах (Мэдлэг), Ойлгох (Ойлголт), Хэрэглэх (Хэрэглээ), Задлан шинжлэх (Задлан шинжилгээ), Үнэлэх дүгнэх (Үнэлгээ дүгнэлт), Бүтээх (Бүтээл, бүтээмж)
Мэдлэг түвшин
Мэдлэг нь асуулт шаардахгүйгээр үндсэн ойлголт, нэр томъёо, баримтыг сэргээн санах эсвэл танина.
Хичээлээс ойлгоогүй зүйл байнуу?
Ойлголт нь баримт ба санааг ойлгохын зэрэгцээ үндсэн санааг тогтоох, дүрсэлж өгөх, тайлбарлах, хөрвүүлэх, харьцуулах, зохион байгуулахыг багтаасан байдаг.
Хэрэглээ
Хэрэглээ нь шинэ нөхцөл байдалд олж авсан мэдлэгээ ашиглан, дүрэм журам, тоног төхөөрөмж, баримт өгөгдөлд тулгуурлан, асуудлыг шийдвэрлэх орно.
Задлан шинжилгээ
Задлан шинжилгээ нь бүхэл мэдээллийг судлан бүрэлдэхүүн хэсгүүдэд хуваах, тухайн хэсгүүд нь хоорондоо хэрхэн уялдаатай болохыг тодорхойлох, сэдэл, шалтгааныг олж тогтоох, хөндлөнгийн дүгнэлт хийх, ерөнхий ойлголтыг батлах нотлох баримт олох орно.
Бүтээл
Бүтээл нь янз бүрийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс загвар бий болгох эсвэл бүтэц бий болгох орно.
Мөн үзэх
Ангилал:Сурган хүмүүжүүлэхийн сэтгэл судлал
Ми-171
Миль Ми-171 (Орос: Ми-171; НАТО-ын нэршил: "Hip") хоёр турбо хөдөлгүүртэй тээврийн нисдэг тэргийг ОХУ-д 1990 онд зохион бүтээж үйлдвэрлэсэн.
Монгол Улсад ашиглагдсан байдал
2007-2008 оны үед Улаан-Үдийн нисэх үйлдвэр-ээс 2ш Миль Ми-171Е загварын тээврийн нисдэг тэргийг Монгол Улсын Нисэх Хүчин худалдан авч одоог хүртэл ашиглаж байна.
Ангилал:Нисдэг тэрэгний төрөл #:171 Ангилал:Улаан армийн зэвсэгт хүчний техник Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:ҮАА-н агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Тээврийн нисдэг тэрэг Ангилал:Анхны нислэг 1991 он
Капаган хаан
Капаган хаан (Түрэг бичиг: 𐰴𐰯𐰍𐰣:𐰴𐰍𐰣‎, галиг: Qapaγan qaγan, 664-716) бол Хожуу Түрэгийн хаант улсын хоёрдахь хаан юм. Элтэрэс хааны дүү. 693-716 оны хооронд хаан сууринд сууж байсан.
Нэр
Капаган хааны нэрийг хятадын Тан улсын түүхэнд Мочуо (хятадаар: 阿史那•默啜; пиньинь: Āshǐnà Mòchuò) гэж бичдэг бол, Түрэгийн гэрэлт хөшөөнүүдэд нэрийг нь Бөгү (Түрэг бичиг: 𐰋𐰇𐰏:𐰴𐰍𐰣‎, галиг:Bögü qaγan) гэж бичдэг. Капаган гэдэг нь Хаан сууринд суусны дараа авсан цол юм. Үгний утгийг Байлдан дагуулагч гэж тайлбарладаг.
Хаанчлал
693 онд Элтэрэс хааныг таалал төгсөхөд түүний дүү Можо, хаан орыг залгажээ. Түүний хаанчлалын үед Түрэгийн хоёр дахь хаант улсын цэрэг улс төрийн хүчин чадал туйлдаа хүрэхийн хамт бууран доройтохын эхлэл тавигджээ. Умард Хятадын цэргийн хүчин болон эргэн тойрны овог аймгууд лугаа олон удаа амжилттай дайн хийж, газар нутгаа тэлжээ,
693-706 онд Капаган хааны цэрэг Шар мөрнийг (Хуанхэ) зургаан удаа гатлан Умард Хятадын нутаг руу гүн нэвтэрч байжээ. Хятадын цэрэг Түрэгийн довтолгоог олигтой эсэргүүцэн тулалдаж чадахгүй байлаа. Хатан хаан Ү Зэтянь, Капаган хаанд их хэмжээний дайны төлбөр өгч байнга их бэлэг сэлт илгээдэг байсан нь үнэн чанартаа алба барьсан хэрэг байв.
696-697 онд Киданыг эрхэндээ оруулснаар Хятадын цэрэг зүүн хойт зүг Хянганы өмнөд биеэр давших явдлыг зогсоож, улсынхаа дорнод хил хязгаарыг төвшитгөв. Мөн баруун зүгт цэрэг зэвсгээ хандуулж 701 онд хааны дүү Тардушын шад Могилян, 16 настай дүү Күльтегиний хамт цэрэг удирдан довтолж Чүйн овгуудыг эзлэн Түрэгийн захиргаанд авчээ.
703-706 оны үес Түрэг, Хятадын хооронд найрсаг харилцаа тогтоод байхад Уйгур, Киби, Сыгэ, Хунь овгийнхон Хятадад даган орсон байна.
Энэ үеэр Могилян, Күльтегин нар Байгал орчмоор нутаглаж байсан Байыркү овгийн бослогыг даржээ. Үүгээр Хэрлэнгийн эх Байгал нуур хүртэлх нутгийг эрхэндээ оруулав. Түрэг улсын умард болон өрнөд хил хязгаар нь 699-708 оны үед Тагнын уул, Алтай, Тарвагатай орчмоор байжээ. 709 онд Түрэгийн цэрэг Енисейн эхийг зорьж, тэр нутгийн Чик Азуудыг эзлэн аваад улмаар мэргэн Тоньюкукийн удирдлагаар Кыргизийг эрхэндээ оруулав. 710-711 онд Тюргеш нарыгялан дийлж Долоон гол орчмын нутгийг эзлэв. Тоньюкук буруудан бүхий Тюргеш нарыг мөрдөн явсаар Сыр-Дарьяа мөрнийг гаталж Тохарын улсын хил хязгаарт тулж очсон байна. Гэвч Самаркандын дэргэд Арабын цэрэгтэй тулалдах үед ар талаасаа тасран салсан Түрэгийн цэрэг ихээхэн хэмжээний гарз хохирол амсаж дөнгөн данган буцаж Алтайд хүрч иржээ (713-714). Тэндээсээ Бэйтин буюу Бешбалык хотыг бүслэн байлдсан их цэрэгтэй нийлжээ. Гэвч энэ довтолгоо амжилтгүй болж Түрэгүүд зургаан удаагийн тулалдаанд ялагдан бүслэлтээ орхихоос өөр замгүйд хүрчээ.
Капаган хаан нас өтөлж зан авир нь догширч, харьяат аймгуудаа харгислан дарлах нь нэн хэтэрснээс олон овог аймаг түүнд захирагдан дагахаа больж эхлэв. Түүнчлэн дайн байлдааны азгүй явдлуудаас үүдэн, дагаж орсон олон овог аймаг босож тэмцэх болжээ. Кидан нар салан тусгаарлаж Карлукууд бослого гаргасан ба Токуз Огузийн овгууд мөн тэднийг дагалдав. Токуз Огуз нар 5 удаагийн тулалдаанд дарагдсан ч тэдний бослого үргэлжилсээр байжээ. 716 онд Байыркү аймаг босон тэмцэж Туулын хөвөөн дэх Капаган хааны орд өргөөг дайрсан ба довтолгоог няцаасан ч хаан өөрөө отолтод орж алагдсан байна.
Гэр бүл
Капаган хаан 7 хүүхэдтэй байсан.
Эшлэл
Ангилал:664 онд төрсөн Ангилал:716 онд өнгөрсөн Ангилал:Хөх Түрэгийн хаад
Мнемоник
Мнемоник (англиар Mnemonic, нимоник гэж дуудна) буюу санах ойн техник нь аливаа зүйлийг илүү сайн ойлгохын тулд хүний ой санамжинд мэдээллийг хадгалах эсвэл сэргээх (санах) зэрэгт туслах сургалтын арга техник юм.
Мнемотехник нь мэдээллийг үр дүнтэй хадгалах, сэргээх боломжийг олгодог тусгай хэрэгсэл болгон боловсруулсан кодчилол, ой санамж сэргээх дохио, дүрслэлийг ашигладаг. Мнемотехник нь анхны мэдээллийг илүү хүртээмжтэй, утга учиртай зүйлтэй холбоход тусалдаг ба энэ нь эргээд мэдээллийг илүү сайн хадгалах боломжийг олгодог. Түгээмэл тааралддаг мнемотехникийг богино шүлэг, товчилсон үг, анхдагч үг, мартагдашгүй хэллэг гэх мэт жагсаалт болон сонсголын хэлбэрээр ашигладаг боловч мнемотехникийг бусад төрлийн мэдээлэл, харааны болон кинестетик хэлбэрээр ашиглаж болно. Тэдгээрийн хэрэглээ нь хүний оюун ухаан илүү хийсвэр, хувийн бус мэдээллийн хэлбэрээс илүүтэй орон зайн, хувийн, гайхширмаар, бие махбодийн, хүйсийн харилцааны, хошигнол, эсвэл бусад "хамааралтай" мэдээллийг илүү амархан санаж байдаг гэсэн ажиглалт дээр суурилдаг.
"Мнемоник" гэдэг үг нь эртний Грекийн μνημονικός (mnēmonikos) "санах ой" эсвэл "санах ойтой холбоотой" гэсэн үгнээс гаралтай бөгөөд Грекийн домог зүйн ой тогтоолтын дарь эхийн нэр болох Mnemosyne ("дурсамж")-тай холбоотой. Энэ хоёр үг хоёулаа μνήμη (mnēmē), 'дурсамж, санах ой' гэсэн үгнээс гаралтай. Эртний үеийн мнемотехникийг ихэвчлэн санах ойн урлаг гэж нэрлэдэг зүйлийн хүрээнд авч үздэг.
Эртний Грекчүүд болон Ромчууд санах ойн хоёр төрлийг ялгаж үздэг: "байгалийн" ой санамж ба "хиймэл" ой санамж. Эхнийх нь төрөлхийн бөгөөд хүн бүр зөнгөөрөө ашигладаг. Сүүлийнх нь эсрэгээрээ олон төрлийн мнемоник арга техникийг сурч, дадлагажуулж сургаж, хөгжүүлэх ёстой.
Мнемотехник нь ой санамжийг сайжруулахад ухамсартайгаар ашигладаг арга техник, стратеги юм. Мнемотехник нь урт хугацааны санах ойд аль хэдийн хадгалагдсан мэдээллийг ашиглан цээжлэх ажлыг илүү хялбар болгоход тусалдаг. Ангилал:Ой тогтоолт
Үслэг гиш
Үслэг гиш (Vicia villosa Roth) нь буурцагтны овгийн, өвслөг, нэг наст, гишийн төрлийн нэгэн зүйл ургамал. Дийлэнх дохиолдолд гадуураа үслэг. Үслэг гишийг тэжээлийн, ногоон бордуурын, бүрхүүл ургамлын зориулалтаар тариалдаг. Англиар hairy vetch, fodder vetch, winter vetch, орсоор горошек мохнатый гэж тус тус нэрлэдэг.
Дэд зүйлүүд
Мэдэгдэж буй дэд зүйлүүд:
Азотын эх сурвалж
Үслэг гиш нь эрдэс азотын агууламжид ихээхэн хувь нэмэрийг оруулдаг. Үслэг гиш бүрхүүл ургамлын дараа тариалсан үндсэн ургамлын ургац мэдэгдэхүйц нэмэгддэг. Үслэг гиш нь нэг га талбайн хөрсөнд 100 кг азотыг, тэжээл ба ус хангалттай үед 220 кг азотыг тус тус хуримтлуулдаг
Дан гиш эсвэл гиш ба хөх тариа агуулсан бүрхүүл ургамлын багцийн дараах хаврын хөрсний чийгийн агууламж, дан хөх тариан бүрхүүлтэй эсвэл огт бүрхүүлгүй талбайгаас өндөр байдаг. Үхүүлж талбай дээр орхисон гиш нь намар ба өвлийн чийгийг хуримтлуулж, дараах тарималын ургацыг нэмэгдүүдэг.
Хөрс сайжруулагч
Үслэг гишийн үхсэн үндэсний оронд бий болсон орон зай нь хөрсний өнгөн хэсгийн сүвшлийг нэмэгдүүлж, усны шингээлтийг сайжруулж, усны гадаргуун урсалтаас хамгаалдаг (143). Гиштэй хамт тариалсан үетэн нь илүүдэл чийгийг шингээж, хөрснөөс тэжээл угаагдах рискийг бууруулдаг. Ялангуяа хошуу будаа ба үслэг гишээс тогтох бүрхүүл ургамлын багц нь хөрсний гадаргууд ус тогтохыг бууруулахаас гадна, холимог ба эслсэрхэг хөрсний гадаргууд хатсан/хатуу хучлага үүсэхээс сэргийлнэ. Энэ хос бүрхүүл ургамал нь хөрсний агрегатуудыг усны нөлөөгөөр задрах аюулаас сэргийлдэг гэж судлаачид үздэг (143).
Фосфор баригч
Кримсоны хошоонгор, улаан хошоонгор эсвэл кримсоны хошоонгор ба хөх өвс хоёрын багцаас тогтох бүрхүүл ургамлуудтай харьцуулахад, ургамал дахь фосфорын агууламж үслэг гиш ихтэй байдаг (121).
Харьцуулалт
Үслэг гиш нь элсэрхэг хөрсөнд кримсоны хошоонгортой харцуулахад илүү ургадаг (344) ч халуун тэсвэрлэх чадвараар өөрийн дэд зүйл болох ЛАНА гишд (Vicia villosa ssp. dasycarpa) хүрдэггүй.
Сономын Лувсангомбо
Сономын Лувсангомбо нь (1924 оны эцсээр БНМАУ-ын Дорноговь аймгийн Хатанбулаг суманд төрсөн)- Монголын төрийн зүтгэлтэн, 1984-1989 онд Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, 1982-1984 ондБНМАУ-ын хурандаа генерал, НАХЯ /Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам/-ны сайд байсан.
Намтар
1941 онд 17 настайдаа Сулинхээрийн хилийн отрядад ажилд орж ажлын гараагаа эхэлсэн байна.
Эцэг нь Дашням гэж хүн байсан. 1931 онд захиргааны зохион айгуулалт болж бүртгэлээр тухайн өртөө занги Соном гэж хүн байснаар сумынхан бүгд Соном гэж овогоор бүртгүүлсэн байна.
1944 онд цэргийн албанд татагдсан.
1945-1948 онд ЗХУ-ын Тамбов хотод цэргийн дунд сургуулийг онц төгссөн,
1948-1954 Москва хотод Артиллерийн инженерийн Академи сурч төгссөн, цэргийн мэргэжилтэй хүн.
1954 оноос Цэргийн сургуулийн багш.
1956 онд Намын төв хорооноос армийн удирдлага, дивиз хороодын дарга нарыг ардын аж ахуй, САА, нэгдлүүдэд даргаар хуваарилсан.
1972-1982 онд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч дарга, Барилгын архитектурын комиссын дарга, Барилга архитектур, техник хяналтын улсын хорооны даргаар хавсран ажиллаж,
1982-1984 онд НАХЯ-ны сайд,
1984-1989 онд Сайд нарын Зөвлөлийн орлогч даргын алба хашиж байгаад тэтгэвэрт гарчээ.
С.Лувсангомбо МАХН-ын XVI, XVII, XVIII, XIX их хуралд төлөөлөгчөөр оролцож, Намын Төв Хорооны гишүүн, 1982 онд МАХН-ын Төв Хорооны Улс Төрийн Товчооны орлогч гишүүнээр сонгогдож байв. Мөн БНМАУ-ын АИХ- ийн 7, 8, 9, 10 дах удаагийн сонгуулиар БНМАУ-ын АИХ- ийн депутатаар сонгогджээ. 1979-1982 онд Монгол-Вьетнам, Монгол-Лаос, 1984 оноос хойш Монгол-Унгар, Монгол-Германы Засгийн газар хоорондын Эдийн засаг, шинжлэх ухаан техникийн талаар хамтран ажиллах комиссын Монголын хэсгийн даргаар ажиллаж байв. Тэрбээр нийслэл хотын барилга, инженерийн шугам сүлжээг өргөтгөх, орон сууц үйлчилгээний барилга байгууламжийг барьж ашиглалтад оруулах талаар анхаарч нэлээд ажлыг зохион байгуулжээ.
Гэр бүл
1949 онд Москвад танилцаад орос эмэгтээтэй танилцаад 1953 оны намар бүртгүүлсэн байна. 1954 онд ууган охин Улаанбаатар хотод төрсөн. Тэтэгвэрт суугаад 1990 оноос хойш ОХУ-ын Москва хотод амьдарч байгаа.
Шагнал
Ангилал:БНМАУ-ын нийгмийг аюулаас хамгаалах яамны сайд Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын дэслэгч генерал Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга Ангилал:Цэргийн Их Сургуулийн багш Ангилал:ЗХУ-ын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:БНМАУ-ын байлдааны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Монголын Цэргийн гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Хатанбулагийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1924 онд төрсөн
Баяраагийн Төрмагнай
Баяраагийн Төрмагнай нь Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат. Үндэсний бөхийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Ануширван
Ануширван хан нь (, Anūshīrvān Khān) 1343-1356 оны хооронд Ил хаант улсын баруун хойд хэсэгт хяналтаа тогтоосон Чобан аймгийн өргөмжилсөн тоглоомын хан байжээ. Түүнийг Чобан аймгийн Малек Ашраф ноён залж, өөрөө бүх эрхийг атгаж байсан. Ануширван ханы нэртэй зоос нь 1357 он хүртэл хэрэглэж байсан тус улсын сүүлчийн зоос байжээ. Түүний намтар бүрхэг байдаг.
Ангилал:14-р зуунд төрсөн Ангилал:1356 онд өнгөрсөн Ангилал:Ил хан
Эрээхий мэргэн хан
Гэр бүл
Эрээхий мэргэн хан нь Бинт хатан, Сүн тайху , Дэлгэр бэйж гэсэн хоёр хатан, нэг бага хатантай байв. Бинт хатнаас нь Гомбодорж Түшээт хан, гурван абай (ноёны охидыг хэлэх хүндэтгэлийн нэр) төрсөн. Сүн тайхугаас Намжав дайчин ноён, Лабдар хулачи дархан ноён төржээ. Дэлгэр бэйжээс Дорж дүүргэгч ноён, нэг абай төрсөн.
Эшлэл
Ангилал:1578 онд төрсөн Ангилал:17-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллага
Зөвлөлтүүдийн орны хүн бүрний хүүхэд ахуй нас В.И. Лениний нэрээр овоглосон Бүх Холбоотын Пионерийн Байгууллагатай (БХПБ) салшгүй холбоотой.
1922 оны 5 сарын 19-нд байгуулагдсан БХПБ-аар зөвлөлтийн 200 гаруй сая хүн коммунист итгэл үнэмшил олж, хамтач нөхөрсөг үзэлтэй болж хүмүүжсэн юм. ЗХУКН-ын үйл хэрэг, Лениний гэрээслэлд чин үнэнч, социализм, коммунизмын эрхэм дээд зорилгын төлөө ухамсартай тэмцэгчдийг өсгөн хүмүүжүүлэхэд эх орон, ард түмнийхээ өмнө гавьяатай үйлс бүтээсний төлөө БХПБ нь 1924 оны 2 сарын 23-нд В. И. Лениний нэрэмжит болж, төрийн дээд шагнал Лениний одонгоор (1962, 1972 онд) хоёр удаа шагнагджээ. БХПБ нь ЗХУКН, зөвлөлт төрийн анхаарал халамж, Лениний комсомолын өдөр тутмын удирдлагаар өсвөр үеийнхний коммунист хүмүүжлийн системд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг коммунист байгууллага болтлоо өсөж бэхжсэн билээ.
Зөвлөлтүүдийн оронд пионерийн байгууллагын үүсэж хөгжихөд В.И. Ленин онцгой их анхаарч, түүний хамтран зүтгэгч Н.К. Крупская, М.И.Калинин, Ф.Э. Дзержинский, А.М. Горький, С.М. Киров, В.В. Куйбышев, А. В.Луначарский нарын зэрэг ЗХУКН, зөвлөлт төрийн олон нэрт зүтгэлтэн байнга туслан дэмжиж байв.
Иргэний дайны дараах эвдрэл сүйрэл, өлсгөлөн, өвчин тахал, өнчрөлтэй, насанд хүрэгчдийн пионерүүд хамтран тэмцэж, ахмад хувьсгалчдын үйл хэргийг залгамжлах ариун үйлсийнхээ анхны түүхийг бичсэн билээ. 1930-аад оны пионерүүд эцэг эхийнхээ хамт Магнитогорскийн барилга байгуулалт, Днеприйн усан цахилгаан станцын тулгын “чулууг тавилцаж, хүн амыг бичигт сургаж, “нударганчуудаас хамтралын хөрөнгө, талх тариаг хамгаалан тэмцэж байлаа.
Тэр үед ангийн дайсны эсрэг тэмцэлд амь үрэгдсэн эрэлхэг пионер Павлик Морозов, Кычан Жакыпов, Гриша Акопян, Коля Мяготин, Никита Сенин, Коля Яковлев нарын баатарлаг гавьяа өсвөр үеийн пионерт үлгэр дуурайл болжээ.
Зөвлөлт оронд социализм байгуулах Лениний төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд ч пионерүүд нарын баатарлаг хамтралын анхны трактор эзэмшин, нисэх загвар, радио хүлээн авагч хийж, шинэ сортын тариа, ногоо ургуулж урьдын адил зохих хувь нэмрээ оруулж байлаа. Социалист бүтээн байгуулалтад идэвхтэй оролцсон олон мянган пионер сурагчдын дотроос 13 настай Мамлакат Нахангова Лениний одонгоор, пионер Алёша Фадеев, Коля Кузьмин, Ваня Чулков, Мамед Гасанов, Ваня Вознюк, Рауза Шамжанова нар «Хүндэтгэлийн тэмдэг» одонгоор шагнагдсан юм. Аугаа их Эх орны дайны үед пионерүүд эцэг эх, ах, эгч нарынхаа хамт эх орон, төрсөн газар, бага балчир нас, аз жаргалтай ирээдүйгээ фашистын булаан эзлэгчдээс хамгаалан боссон юм. Тэр үед пионерүүд фронтод явсан аав, ээж, ах эгч нараа орлож, үйлдвэр, завод, суурь машин дээр хөлс хүч хайрлалгүй хөдөлмөрлөж байсан төдийгүй дайны фронт, партизаны отрядад тагнуулчин, холбоочин, эмнэлгийн сувилагчаар ажиллаж байв.
Болдпүрэвийн Өнөржаргал
Болдпүрэвийн Өнөржаргал нь Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
ХААН Банк
'' Энэхүү мэдээлэлд төрийн бус, арилжааны банкны талаар танилцуулав. Монгол Улсын Төв банкны талаарх мэдээллийг Монголбанк хуудсаас үзнэ үү. ''
Болдпүрэвийн Өнөржаргал
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Хархорины хүн
Гүнсэнноровын Батмөнх
Гүнсэнноровын Батмөнх нь Говь-Алтай аймгийн Хөхморьт сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
ХААН Банк
ХААН Банк нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатарт төвтэй үндэсний хэмжээний тэргүүлэгч арилжааны банк бөгөөд Монгол орны 21 аймагт байрлах 550 гаруй салбар, тооцооны төвөөрөө дамжуулан нийт айл өрхийн 80 гаруй хувьд буюу 2.7 сая харилцагчид банк санхүүгийн цогц үйлчилгээ үзүүлж байна. Мэдээллийн технологи йн дэвшилтэт шийдлүүдийг ашиглан ХААН Банк АТМ, интернэт банк, мобайл банк болон бусад олон шинэлэг бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд анхлан нэвтрүүлэн Монгол орон даяар хамгийн өргөн цахим сүлжээг бүрдүүлэн ажиллаж буй бөгөөд үүгээрээ уламжлалт банкны загварыг технологийн дэвшилд суурилсан цахим банк болгон шинэчилсэн юм. Тухайлбал,
Гүнсэнноровын Батмөнх
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Хөхморьтын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
ХААН Банк
2021 оны жилийн эцсийн байдлаар орон даяар хийгдэж буй интернэт банкны нийт гүйлгээний 73%, мобайл банкны гүйлгээний 95%, телефон банкны гүйлгээний 100%, АТМ-ийн гүйлгээний 80%, киоскын гүйлгээний 100%, ПОС машины гүйлгээний 46%-ийг ХААН Банк дангаар гүйцэтгэж байна.
ХААН Банк 1991 онд Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын банк нэртэйгээр орон даяар салбар нэгжтэй байгуулагдсан цагаасаа хойш 29 дэх жилдээ үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Энэ хугацаанд олон улсын банк, санхүүгийн шилдгийг шалгаруулдаг The Banker, Euromoney, Asiamoney, Global Finance, FinanceAsia, Global Banking and Finance Review тэргүүтэй сэтгүүлээс Монгол Улсын шилдэг банк, Шилдэг цахим банк, Шилдэг Иргэдийн банкаар тогтмол шалгарч, Европын Сэргээн Босголт ба Хөгжлийн Банк, Азийн хөгжлийн банкны худалдааны санхүүжилтийг дэмжих хөтөлбөрийн Хамгийн идэвхтэй аккредитив нээгч банк болон Шилдэг хамтрагч банкаар жил бүр нэрлэгддэг. Мөн тогтвортой хөгжил, компанийн нийгмийн хариуцлагын хүрээнд Asia Corporate Excellence and Sustainability awards-аас Нийгмийн хариуцлагыг хэрэгжүүлэгч Азийн шилдэг байгууллагаар 2019 онд шалгарсан.
Олон улсын томоохон нэр хүндтэй шагналаас гадна Монгол Улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ хамтран Монгол Улсын нийгэм, эдийн засагт үнэтэй хувь нэмэр оруулж буй 100 шилдэг аж ахуйн нэгж-ийг жил бүр шалгаруулдаг бөгөөд ХААН Банк сүүлийн 3 жил дараалан тус жагсаалтын эхний дөрөвдүгээрт эрэмбэлэгдэж ирсэн. Мөн Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар 2015 оноос хойш ХААН Банкийг Нийгмийн даатгалын шилдэг шимтгэл төлөгч, ажил олгогч байгууллагаар өргөмжилж буй бол Татварын ерөнхий газраас "Хамгийн их татвар төлсөн аж ахуйн нэгж"-ийн эхний 5 байрт тогтмол орж байсан. Тус банк 2019 оны байдлаар нийт 7,546 хүнийг ажлын байраар хангасан байна.
Түүх
ХААН Банк нь нэг шатлал бүхий улсын банкны тогтолцоо задарсан үе буюу 1991 онд орон даяар салбар нэгжтэйгээр Хөдөө Аж Ахуйн Хоршоологчдын банк нэртэйгээр байгуулагдсан. Улмаар улсын банкны хөдөө орон нутаг дахь хөрөнгө, үйл ажиллагааг өөртөө шилжүүлэн авч банк хувьчлагдсан ч бизнесийн үйл ажиллагаа нь төр засгийн хүчтэй нөлөөллөөс ангид байсангүй. Ингэснээр 1999 онд банк ашигт болон үйл ажиллагааны доголдолд орж, Монголбанкны эрх хүлээн авагчид шилжсэн байна. Үүний дараа 2000 онд Дэлхийнбанкны удирдлага дор банкийг эрүүлжүүлэх хөтөлбөрийг боловсруулж, тухайн үеийн Засгийн газраас банкийг өөрийн өмчлөлд авч, нэмэлт дахин хөрөнгөжүүлэх ажлыг хийсэн бөгөөд АНУ-ын Олон Улсын Хөгжлийн Агентлагийн тусламжтай удирдлагын шинэ баг томилогдон ажиллаж эхэлсэн. Олон улсын банк, санхүүгийн туршлагатай менежер, ноён Ж.Питер Морроу ХААН Банкны бүтэц, зохион байгуулалт, үйл ажиллагаанд оновчтой менежмент явуулж, санхүүгийн хувьд найдвартай, тогтвортой, үр ашигтай банк болгох, улмаар хувьчлалд бэлтгэх ажлыг амжилттай удирдаж зохион байгуулсны дүнд 2003 онд олон улсын тендер зарлан хувьчилсан билээ. Тухайн үед банкны 100%-ийн хувьцааг Япон улс дахь Савада Холдингс (Sawada Holdings) компани эзэмшиж байсан бөгөөд хожим нь Таван Богд Трейд (Tavan Bogd Trade) ХХК-д нийт хувьцааныхаа 40%-ийг худалдсан. Ингэснээр 2006 онд банк нэрээ өөрчлөн ХААН Банк ХХК болсон.
Үйл ажиллагаа
ХААН Банкны гадаад зах зээл өргөжин АНУ, ХБНГУ, Япон, ОХУ, БНХАУ зэрэг орны томоохон банкуудтай харилцаа холбоо тогтоож, олон улсын мөнгөн гуйвуулгын Western Union сүлжээгээр Израиль, АНУ, Герман, Унгар, Ирланд, Их Британи, Япон, Сингапур, Франц зэрэг орноос илгээсэн мөнгийг банкныхаа өргөн сүлжээг ашиглан иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд хүргүүлэх ажлыг хэрэгжүүлж буй.
ХААН Банк бүтэц, зохион байгуулалт, үйл ажиллагааны цар хүрээний хувьд ийнхүү өргөжихийн зэрэгцээ банкны бизнесийн үйл ажиллагааны цөм болсон зээлийн үйл ажиллагааг богино хугацаанд сэргээж, манай орны жижиг дунд бизнес эрхлэгчид, малчид, газар тариалан эрхлэгчид, өмчийн бүх хэвшилд ажиллагсад, нийгмийн халамж хүртэгсдийн хэрэгцээг олж харан, тэдний мөнгөний урсгалд нь тохирсон зээлийн бүтээгдэхүүнийг зах зээлд бага эрсдэлтэйгээр нийлүүлж эхэлсэн. Ингэснээр хот хөдөөгийн хүн амын амьжиргаа, орон нутгийн эдийн засгийн чадавхийг дээшлүүлэхэд түлхэц болсон. Улмаар банк нь зөв зохион байгуулалт, хяналт бүхий зээлийн багцтай болсноор өндөр үр ашигтай ажиллаж, улс орны эдийн засагт оруулах хувь нэмэр нь нэмэгдсэн билээ.
Цахим бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ
ХААН Банк технологийн дэвшилд ихээхэн хөрөнгө оруулж, цахим шилжилтэд ихээхэн анхаарал хандуулснаар банкны бараг бүх үйлчилгээг цахимаар авах боломж бүрдүүлж чадсан. Одоогийн байдлаар тус банкны харилцагчид вэбд суурилсан Интернэт банк, ухаалаг гар утсанд суурилсан Khan Bank аппликэйшн, 2G утсаар ашиглаж болох Мобайл банкаар дамжуулан бүтээгдэхүүн үйлчилгээ авдаг. Үүнээс гадна, QR кодоор төлбөр төлөх Q-Pay, сар тутмын төлөвлөгөөт төлбөрийн И-биллинг, сошиал сүлжээ болон байршлын мэдээлэл ашиглан шилжүүлэг хийх Khan Pay, Телефон банкны үйлчилгээ, Ухаалаг мэдээ санал болгож буй. Түүнчлэн ХААН Банк онлайнаар зээл авах, хадгаламж болон данс нээх үйлчилгээ нэвтрүүлж, улсын томоохон эмнэлгүүдэд цахим төлбөр тооцооны систем суурилуулан бэлэн мөнгөний хэрэглээг багасгах зорилттойгоор ажиллаж байна. Монголын Apple Store болон Play Store-оос хамгийн их татсан, эрэлттэй аппуудын жагсаалтын эхний аравдугаарт Khan Bank апп үргэлж багтдагаас эрэлт хэрэгцээ, хүртээмж нь харагдах биз ээ. Тус банк 2020 оны 7-р сарын эхээр ухаалаг хэтэвч Pass-ийг зах зээлд нэвтрүүлсэн. Pass нь төлбөрийн картуудаа апптай холбосноор ПОС төхөөрөмж дэх QR кодыг уншуулж төлбөрөө төлдөг гар утасны апп билээ. Монгол Улсад хамгийн олон картаар үйлчлэгч байгууллага буюу мерчанттай ХААН Банк нь тус аппыг гаргаснаар дотоодын цахим төлбөрийн хөгжил шинэ шатанд гарна гэж салбарынхан харж буй.
ХААН Банк 2020 оны эхээр өөрөө өөртөө үйлчлэх Киоск машиныг нийслэл болон 21 аймаг дахь салбар, тооцооны төвд 100 ширхгийг нэмж байршуулсан нь банкны салбарт дижитал шилжилт хийхэд томоохон ахиц болж чадсан. Киоск машины тусламжтайгаар харилцагч дансны хуулга цахим шуудан руу авах болон хэвлэх, өндөр дүнтэй гүйлгээ хийх, тодорхойлолт авах, зээлийн хүсэлт илгээх зэрэг үйлчилгээг хурууны хээгээ ашиглан 24 цагийн турш авах бололцоо бүрдсэн. Киоск нь харагдах байдлаараа АТМ-тэй төстэй боловч банкны ажилтантай Video Call хийж туслалцаа авах гэх мэтээр хүчин чадлын хувьд хавьгүй илүү юм. 2020 оны 7-р сард ХААН Банкны цахим сувгийн мэдээллийн үйлчилгээ буюу онлайн чат 24/7 цагаар үйлчилж эхэлсэн бөгөөд автомат хариулагч биш, банкны мэдээллийн ажилтнууд харилцагчдад үйлчилдгээрээ салбартаа шинэлэг байв.
Иргэдийн банк
Монгол орны 21 аймаг дахь 554 салбар, тооцооны төвөөрөө дамжуулан ХААН Банк харилцагчдад банк, санхүүгийн бүхий л үйлчилгээг цаг алдалгүй, найдвартай хийж гүйцэтгэх нь ХААН Банкны эрхэм зорилгуудын нэг. ХААН Банк нь банкны үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах, банк санхүүгийн үйлчилгээг харилцагчдын сэтгэл ханамжид нийцүүлэхийг зорьдог. Одоо харилцагч өөрт ойр байрлах салбартаа очих, эсвэл цахимаар авах, санал, хүсэлтээ тус банк ны Харилцагчдын мэдээллийн төвд хандан өгөх боломжтой. Тус банк дуудлага хүлээн авах шугамын хүчин чадлаа 33 хувиар нэмэгдүүлж, 2019 онд нийт 3.3 сая дуудлага хүлээн авсан аж. Мөн харилцагчдын зүгээс сайшааж байгаа бас нэгэн хичээл зүтгэл нь банкныхаа бүх салбар, тооцооны төвийг нэг ижил стандарт интериортой болгосон явдал байлаа. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь хотын төвийн харилцагчдад тав тухтай орчинд үйлчилж, алслагдмал бүсийг үл тоон, ялгаварлахгүй гэсэн энгийн ёс суртахууны илрэл юм.
ХААН Банк бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ цогцоор нь шуурхай хүргэх үүднээс 2010 онд Хувийн банк буюу Private banking үйлчилгээг бий болгож, Сигначур гэх сегмент анх нэвтрүүлжээ. Мөн жилийн дараа ХААН Приорити сегмент үүссэн. Энэхүү үйлчилгээнд нэгдсэн харилцагчдад хувийн харилцааны менежерүүд тусгайлан сэтгэлд нийцсэн банкны үйлчилгээг түргэн шуурхай байдлаар хүргэдэг. Түүнчлэн, приорити харилцагчдыг хүндэтгэлийн үйл ажиллагаанд урьж оролцуулан, онцгой урамшуулал, хөнгөлөлт эдлэх эрхийг тогтмол олгож, тусгай Приорити дебит карт болон Платинум кредит картуудыг санал болгодог байна. Харин ХААН Сигначур үйлчилгээ нь завгүй амьдралын хэв маягт тохирсон дебит болон кредит карт, сэтгэлд хүрэх хөнгөлөлт урамшуулал, бизнесийн уулзалт, арга хэмжээг санал болгосон бүтээгдэхүүн аж. Мэргэшсэн харилцааны менежерүүдтэй онлайнаар уулзалт товлож Сигначур салбараар үйлчлүүлэх зэргээр олон улсын банкны салбарын жишгийг даган хөгжиж буй.
Байгууллагын банк
ХААН Банк дотоодын барилга угсралт, худалдаа, шатахууны импорт, уул уурхай, хүнсний үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуйн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй төрийн байгууллагууд, хувийн хэвшил болон аж ахуйн нэгжүүдэд санхүүгийн цогц үйлчилгээ үзүүлдэг. Үүнд, харилцах болон хадгаламжийн данс, бизнесийн, цахим банк болон картын, гадаад төлбөр тооцооны, зээлийн болон худалдааны санхүүжилтийн үйлчилгээ багтдаг байна. Байгууллага бүр тусгайлсан харилцааны менежертэйгээ харилцаж, үйл ажиллагаандаа тохирсон олон төрлийн зээлийн бүтээгдэхүүнээс сонголтоо хийдэг.
ХААН Бизнес
ХААН Бизнес нь жижиг, дунд бизнесүүдийг бодитоор дэмжин, цар хүрээг нь тэлж, хөгжлийн шинэ шатанд хүргэх зорилготой ба хамтын оффис буюу инкубатор төв, бизнесийн зөвлөх үйлчилгээ, сургалт, тусгай арга хэмжээ, бүх төрлийн зээлийн бүтээгдэхүүн зэрэг цогц үйлчилгээг үзүүлдэг. Энэ хүрээнд Европын холбоо, Монголын менежментийн зөвлөхүүдийн институт, Европын Сэргээн Босголт ба Хөгжлийн Банктай хамтран B2B уулзалт, хэлэлцүүлгийг жил бүр зохион байгуулдаг байна. Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн дотоодын чадварлаг бизнесийн зөвлөхүүд энэхүү арга хэмжээгээр үнэ төлбөргүй зөвлөгөө өгч, салбарын мэргэжилтнүүд онцлох трэнд, удирдлагын төлөвлөлт зэрэг амин чухал сэдвүүдээр ярилцдаг аж. ХААН Банк нь бизнес эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор 2006 онд Инкубатор төвийг санаачлан байгуулж байсан бөгөөд 2018 оноос Жижиг дунд бизнесийг дэмжих төв болгон өргөжүүлсэн. Энэ нь орон нутагт үйл ажиллагаагаа өргөжүүлж буй ЖДҮ эрхлэгчдэд өрсөлдөх чадварыг нь нэмэгдүүлэхэд туслах анхны дэмжих төв байсан юм.