cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аудит
Чанарын менежмент нь дотроо аудитын хоёр төрөл байна: Статикийн чанар шалгалтын менежментийн хэсгийн аудит нь тохирсон гэрээ хэлэлцээрийн дагуу нийлүүлэлт хийж байгааг баталгаажуулах учир шалгалтын шинж чанартай. Тиймээс энэ төрлийн аудитыг, шалгалт хийгдэх ёстой хугацаанд нэг л удаа хийнэ. Харин динамикийн чанар шалгалтын менежментэд (эсвэл чанарын менежмент) аудит нь өргөн утгаар хэрэглэгдэх ба үүнд: Энэ нь хөгжлийн чиг хандлагын бүртгэлд ашиглагдан, шинийг санаачлагчид тухайн авсан арга хэмжээ нь хэр үр дүнд хүргэсэн талаар мэдээллийг буцаан өгдөг. Үүний үр дүн нь тухайн процесст оролцсон хүмүүс, сэдэв мөн асуултуудыг солихгүйгээр олон давтаж байж гардаг.
Хаана ямар салбарт хэрэглэхээс шалтгаалан аудит нь байгаа байдлыг хянан шалгах эсвэл өмнө нь тавьсан зорилт өнөөдрийн хэр хэмжээнд хүрсэнийг хооронд нь харьцуулалт хийн дүгнэдэг. Ихэнхдээ аудитийн зорилго нь ерөнхий гарч байгаа асуудлыг асуудлыг ямар аргаар зайлуулж болох эсвэл сайжруулах шаардлага байгаа эсэхийг тогтооход оршино. Ингэж асуудлыг зайлуулах эсвэл сайжруулах арга хэмжээ авсаны дараа түүнийгээ нотлох баримтууд үйлдэх шаардлагатай юм.
Аудит нь (audit) англи хэлэнд номын шалгалт, тооцооны шалгалт гэсэн утгатай ба энэ эргээд латин хэлний audtus-аас audire = сонсох болно. Урьд номын буюу бичиг баримтын шалгалтыг амаар хийдэг байснаас уламжлалтайгаар аудит гэж хэрэглэх болжээ.
Менежмент систем
Менежментийн системийг бий болгох, сертификатжуулах, үйл ажиллагааг хэвийн байлгахад аудит чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Аудитийн төрлүүд нь хоорондоо янз бүрийн шалгуураар ялгарна. Аудитийн зүйлээр ялгавал:
Аудиторын эрхээр нь ялгах:
Ханжоу
Ханжөу ( - hángzhōu; — Хятад улс (БНХАУ)-ын Жөжян мужийн төв, 6 сая гаруй хүнтэй хот.
Мохаммед Али
Мохаммед Али (Muhammad Ali, хуучин нэр нь Бага Кассиус Марселлус Клэй Cassius Marcellus Clay, Jr.; * 1942 оны 1 сарын 17-нд төрсөн, † 2016 оны 6 сарын 3) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын боксчин, Дэлхийн хүнд жингийн аварга цолыг 3 удаа хүртэж, бүх цаг үеийн хүнд жингийн хамгийн агуу боксчин гэж нийтэд үнэлэгддэг тамирчин юм. Сонирхогчийн боксоор хичээллэдэг байх үедээ Италийн Ром хотод зохиогдсон 1960 оны зуны олимпод аваргалжээ.
Ханжоу
Ангилал:Жөжяны суурин Ангилал:Хятадын аймгийн энтэй хот  Ангилал:Хятадын урьдын нийслэл Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Мохаммед Али
Кассиус Клэй гэдэг нэртэй байсан тэрээр 1964 онд Исламын шашинд орсноор нэрээ Мохаммед Али болгон сольжээ. 1967 онд Али шашин шүтлэгийнхээ улмаас Вьетнамын дайныг эсэргүүцэн, Америкийн армид алба хаахыг татгалзсан боловч үүнийхээ төлөө баривчлагдан, боксын цол хэргэмүүдээ, тоглох эрх буюу лицензээ ч хураалгажээ. Хэдий шоронд ороогүй боловч түүний заргыг АНУ-ын Дээд Шүүхээс хүлээн авч зөвтгөх хүртэл 4 жил орчим рингэн дээр гарч чадаагүй.
"Хамгийн агуу" гэж хочлогддог байсан Али боксын түүхэнд бичигдсэн хэд хэдэн тоглолтод оролцсон. Тэрбээр мэргэжлийн боксын рингэнд нийт 61 тоглолт хийснээс 56 ялж (үүнээс 37 нь нокаутаар), 5 ялагдсан амжилт үзүүлжээ. Зодог тайлсныхаа дараа тэрбээр Паркинсоны өвчнөөр өвчилсөн. 1999 онд Алиг "Спортс Иллюстрэйтэд" сэтгүүл, Би-Би-Си телевиз Зууны шилдэг тамирчин-аар өргөмжилжээ.
Эшлэл
Ангилал:АНУ-ын боксчин Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:1960 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Боксын олимпын аварга Ангилал:Боксын дэлхийн аварга Ангилал:НҮБ-ын энх тайвны тусгай элч Ангилал:Өөрийн намтар Ангилал:Ерөнхийлөгчийн эрх чөлөөний медаль шагналтан Ангилал:Ерөнхийлөгчийн иргэний медаль шагналтан Ангилал:Иргэний эрхийн төлөө тэмцэгч Ангилал:Хүчирхийллийн эрх чөлөө Ангилал:АНУ-ын исламын хүн Ангилал:Исламын Үндэстэн Ангилал:Ирландын хүндэт иргэн Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Америкчууд Ангилал:1942 онд төрсөн Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
Гурван найз: Яасан байх нь уу?
Гурван найз: Яасан байх нь уу? (Яасан байх нь вэ?) - 2015 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Keystone films, Эмоци продакшн хамтран бүтээж, Ч.Ганзориг найруулан Эмоци продакшны жүжигчид голлон тогложээ.
Оршил
Боловсрол сувгаар 2014 онд гарсан Гурван найз ОАК үзэгчдэд таалагдсан ба үргэлжлэл болгон энэ УСК-г бүтээжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Түмэн засагт хаан
Түмэн Засагт хаан хэмээн алдаршсан, Дарайсүн Гүдэн хааны ууган хүү тэрбээр 1539 оны шаргачин гахай жилд төрсөн бөлгөө.
Түмэн Засагт хаан нь бутралын үеийн бага хаадын нэг бөгөөд Монгол гүрнийг захиран суудаг байжээ.
Улс төрийн үйл ажиллагаа
Түүнийг хаан ширээнд сууж байх хугацаанд монголчуудын эв нэгдэл дахин нэг сэргэсэн билээ. Тэрээр 1558 оноос 1592 он хүртэл хаан ширээнд суусан ба эхэн үедээ тэрээр Урианхай болон Дархадуудыг өөртөө элсүүлж чадсан бөгөөд энэ зуур түүний цусан төрлийн хамаатнууд болох Абтай хан болон Хутагтай сэцэн хунтайж нар нь Дөрвөн Ойрадыг нэгтгэсэн нь Монголын эв нэгдэл дахин нэгэн удаа бага зэрэг сэргэхэд нөлөөлсөн.
Умард Хятадыг дайлаар мордож байх үедээ Түмэн Хаан, Халх Жарудын Субухай үйзэн нарын цэрэг Ляодуны хотуудыг дайлж байсан. Үүний дүнд нэгэн үе Мин улстай худалдаа наймаа хийхэд хүргэж байжээ.
1576 оноос Алтан хан болон бусад ноёд Төвдтэй холбоо тогтоож монголчуудад Төвөд нутгийн шар малгайтны шашныг дэлгэрүүлэхийг дэмжиж энэ үед Түмэн хаан, Хөх нуурт очсоноор Говийн өмнөд хэсэгт шарын шашныг төрийн шашин болгожээ. Үүнээс улбаалаад 1580-аад оны үед Халх Монголд, 1590-1600 - аад оны үеэс Ойрад Монголд түгэн дэлгэрэхийн эхлэл суурийг тавьсан байдаг.
Түмэн хаан, засаглалынхаа үед дараах арга хэмжээг явуулжээ. Түмэн хаан нь засаг цаазыг чангалж, ёс журамыг сайжруулсан тул түүхэнд Засагт хаан гэж түүхэнд алдаршив.
Тэр 1592 оны хар луу жил тэнгэрт хальжээ.
Гэр бүл
Эцэг: Дарайсүн хаан
Хөвүүд:
Ангилал:Монголын бага хаан Ангилал:16-р зуунд төрсөн Ангилал:1592 онд өнгөрсөн
Флорес арал (Индонез)
Флорес арал нь Бага Зондын арлуудад багтах нэгэн арал юм. Индонезийн Зүүн Нуса Тенггара мужид харьяалагдана. Тус арлын нэр нь португал хэлээр цэцэг хэмээх утгатай юм. Баруун талд нь Комодо арал, Сумбава арал, зүүн талд нь Адонара арал, Ломблен арал оршино. Өмнө талаараа Сумбагийн хоолойгоор Сумба арлаас тусгаарлагдана. Хойд талд нь Флоресын тэнгис бий. Баруунаас зүүн тийш сунаж тогтсон тус арал нь засаг захиргааны 9 нэгжид хуваагддаг.
Хэд хэдэн унтарсан галт уул байдаг. 1992 оны 12 сарын 12-нд 7.0 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болж, 2000 гаруй хүн амь үрэгдэж байжээ.
Соёл
8 уугуул үндэстэн амьдардаг бөгөөд Австралонези хэлний аймагт багтах 6 янзын хэлээр ярилцана. Хүн амын 80 хувь нь католик шашинтан.
Ангилал:Индонезийн арал
Дуг Макдермотт
Дуг Макдермотт (Doug McDermott, 1992 оны нэгдүгээр сарын 3-нд Хойд Дакота мужийн Гранд Форкс хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны «Чикаго Буллз» багт жижиг довтлогчоор тоглодог.
Замнал
Макдермотт 2014 оны зургаадугаар сарын 26-нд 2014 оны НБА-гийн драфтаар «Денвер Наггетс» багт хуваарилагдсан ч тухайн өдөртөө Энтони Рэндольфийн хамт «Чикаго Буллзийн» 2014 оны 16, 19 драфтын сонголт болон 2015 оны II тойргийн драфтын эрхээр шилжжээ. 2014 оны долоодугаар сард Зуны лигт 18.0 оноо, 4.0 самбар, 2.8 дамжуулалт дунджилсан түүнтэй долоодугаар сарын 22-нд албан ёсны гэрээг нь байгуулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Чикаго Буллз багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Ордос хот
Ордос (Монгол бичиг: 15px Ордос, Хятад ханз: 鄂尔多斯) нь Өвөр Монголын баруун өмнөд хэсэгт орших, аймгийн зэрэглэлтэй хот юм. 2001 оны 2 сарын 26-нд Их Зуу аймгийн суурин дээр байгуулагдсан.
86,752 км² газар нутаг нь Ордосын цөлийн ихэнх хэсгийг эзлэн оршино. Зүүн талаараа ӨМӨЗО-ны Хөх хот, зүүн хойд талаараа Бугат, хойд талаараа Баяннуур, баруун хойд талаараа Алшаа, баруун талаараа Ухай, мөн баруун өмнө талаараа Нинься муж, өмнө талаараа Шэньси болон Шаньси мужуудтай хиллэнэ. 2004 оны эцсийн байдлаар 1.36 сая хүн амтай.
Газарзүй
Ордосын газар нутгийн зүүн хэсгээр дов толгодтой, баруун болон төв хэсгээр тэгш өндөрлөг, өмнөд болон хойд хэсгээр элсэрхэг цөл, өмнөд хэсгээр Шар мөрний хөндий оршино. Хамгийн өндөр цэг нь далайн түвшнээс дээш 2,149 метр өргөгдсөн бол хамгийн нам цэг нь д.т.дээш 850 метр юм. Жилийн хур тунадасны дундаж хэмжээ нутгийн зүүн хэсгээр 300-400 мм, баруун хэсгээр 190-350 мм болно.
Засаг захиргааны нэгжүүд
Ордос хот нь 2 дүүрэг, 7 хошуунд хуваагдана:
Ард түмэн
2000 оны хүн амын тооллогын дүнгээр:
Цахим холбоос
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Саятан хот
Шабаз Мухаммад
Шабаз Мухаммад (Shabazz Muhammad, 1992 оны арваннэгдүгээр сарын 13-нд Калифорни мужийн Лонг Бич хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд ҮСБХ-ны Миннесота Тимберволвес багийн тоглогч юм.
Сургууль
Мухаммад Невада мужийн Лас-Вегас хотын Бишоп Горман дунд сургуулийн сагсан бөмбөгийн багт анхны улиралдаа 25.1 оноо, 7.7 бөмбөг авалт дунджилж байсан ба мужийнхаа шилдэг тоглогчоор нэрлэгдэж байв.
Ахлах сургууль
Түүнд Кентакки мужийн Дьюк болон Калифорнийн их сургуулиас (УКЛА) тоглох санал ирсэн ба 2012 оны дөрөвдүгээр сарын 1-нд Калифорнийн их сургуулийн багт элсчээ.
НБА
Мухаммад 2013 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд 2013 оны драфтад өрсөлдөж байгаагаа зарлав. . Улмаар тухайн оны зургаадугаар сарын 27-нд 14 дэх сонголтоор нэрлэгдсэн Мухаммад Юта Жаз багт сонгогдсон ч тэр даруй Миннесота Тимберволвес Ютагаас 21 дэх сонголт Горгуй Дьенг болон Мухаммад нарыг Трей Бёркоор солилцсон юм.
2014 оны нэгдүгээр сарын 5-нд НБА Хөгжлийн лигийн Айова Энержи багт хуваарийн дагуу очиж дөрвөн тоглолтонд оролцоод буцаж ирсэн. Тэнд 24.5 оноо, самбарт довтлох хувь 57.1, 9.8 бөмбөг авалтыг дунджилсан байна.
Багийн нь гурван гишүүн бэртэлтэй байсан үед буюу хоёрдугаар сарын 8-нд анхны тоглолтондоо оролцож 12 оноог 117–110 харьцаагаар Портленд Трэйл Блэйзерс багт ялагдсан тоглолтонд авав. Хоёрдугаар сарын 25-нд хувийн дээд 20 оноог 110-101 харьцаагаар Финикс Санз багийг ялсан тоглолтонд авчээ.
Гэр бүл
Түүний эцэг Рон Холмс 1981-1985 оны хооронд Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн багт тоглож байв. Эгч Азиа Мухаммад нь мэргэжлийн теннисчин.
Холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Голт бор
Ангилал:Ургамал
Афганистаны хотын жагсаалт
thumb|1. [[Кабул]] thumb|2. [[Кандахар]] thumb|4. [[Мазар-и-Шариф]]
Лавлах холбоос
Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Сибирь жодоо
Сибирь жодоо (Abies sibirica) нь мөнх ногоон, шилмүүст мод бөгөөд Ижил мөрөн, Туркистан, Шинжаан, Монголд ургадаг. Энэхүү мод нь ой тайгын хүйтэн сэрүүн бүсийн уул нурууд, чийглэг хөрстэй гол нуурын сав, 1900-2400 м өндөрлөг газарт ургана.
Таних шинж
Сибирь жодоо нь жавар, сүүдэрт маш тэсвэртэй бөх мод бөгөөд ховор тохиолдолд 200 гаруй насалдаг. Танай орны нөхцөлд дунджаар 20-25 м өндөр, уграх орчин нь бүрдсэн таатай нөхцөлд 40 м хүртэл андар, 36 см бүдүүн ургадаг. Сибирь жодооны модны холтос гялгар бараан саарал, сууриасаа эхэлсэн хурц шовгор цацархуу титэмтэй. Титэм нилээд өтгөн, шовх оройтой. Шилмүүс 2,5-3 см хүртэл урт, мохоо эсвэл үзүүртэй оньтой. Шилмүүс хавтгай, мохоо шүүсэнцэр, дээд тал нь хар ногоон, доод гадаргуудаа хоёр тууш найвар ногоон өнгөтэй судалтай, анхилуун үнэртэй шилмүүстэй, хавтгайвтар зөөлөн, иш, мөчиртөө маш шигүү байрласан байдаг. Боргоцой эгц босоо, боловсрохдоо хайрс нь бутарч зөвхөн гол тэнхлэг мөчир дээр үлддэг. Шилмүүс нь 7-10 жилд нэг удаа унадаг. Боргоцой 5-9 см урт, 2-4 см өргөн, зуувиндуу бортгон хэлбэртэй. Үр нь 5-7 мм, далавч нь 8-12 мм урт, урвуу өндгөн хэлбэртэй. Цайвар хүрэн, шаргал өнгөтэй. 1000 үрийн жин нь 10-12 гр жинтэй байдаг.
Нөхөн сэргээлт
Үрээр үржинэ. Үр нь 9-10 р сард боловсорч гүйцдэг. Үр бэлтгэхдээ боловсорч гүйцхээс 7 хоногийн өмнө бэлтгэнэ. Цаашид жодоог хамгаалалтанд бүрэн авч зориудаар өсгөн үржүүлэх арга хэмжээ авах, түймрээс урьдчилан сэргийлэх бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай. Манай оронд одоогоор үрээр тарьж турших туршилт хийгдээгүй байгаа.
Санкт-Петербургийн Зенит
thumb|230px|2011/2012 оны Аваргуудын лиг
Зенит (Футбольный клуб "Зенит") — Оросын Санкт-Петербург хотод байрладаг хөлбөмбөгийн баг.
Түүх
thumb|Бразилын довтлогч [[Халк (хөлбөмбөгчин)|Халк]]
ЕХБХ-ны чансаа
2017 оны 6-р сарын 22-ны байдлаар:
thumb|Петровскийн цэнгэлдэх хүрээлэн
Санхүүжилт
2005 онд Оросын шатдаг хийн олборлолт, тээвэр, худалдааны Газпром компани тус багийг худалдан авч эзэмшсэн.
Цэнгэлдэх хүрээлэн
Багийн хуучин цэнгэлдэх хүрээлэнгийн суурин дээр Крестовскийн цэнгэлдэх хүрээлэнг барьж байгаа.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб Зенит #Санкт-Петербург Ангилал:Газпром Ангилал:1925 онд байгуулагдсан
Циркони
Циркони нь химийн элемент тэмдэглэгээ нь Zr, атомын дугаар 40, атом масс нь 91,224.
Циркони ба Гафни
Титантай хамт IV бүлгийн хажуугийн дэд бүлэгт циркони ба гафни байрладаг. 1879 онд титаныг нээхээс хэдэн жилийн өмнө М. Клапрот цирконийг нээсэн. Эрдэс цирконы нэрээр түүнийг нэрлэжээ. Циркони нь ховор бус харин "сарнимал" элемент юм. Дэлхийн царцдаст зэс, хартугалга, цайраас илүү хэмжээтэй агуулагдах боловч маш их сарнимал тархалттай учраас үйлдвэрлэхэд маш үнэтэйн улмаас удаан хугацаанд түүний хэрэгцээг хязгаарлаж байв. Өөр нэг сарнимал элемент бол гафни юм. Түүнийг голландын Дирк Костер (1889-1950) Унгарын Дьёрдь Хевеши (1885-1966) нар 1923 онд цирконын хольц байдлаар байхад нь олж нээжээ. Гафнийг анх "Дани" гэж нэрлэж байсан бөгөөд хожим нь Копенхагены эртний нэрээр гафни гэж нэрлэжээ. Циркони ба гафнийн химийн шинж ерөнхийдөө титантай төстэй боловч 2 үндсэн ялгаа бий.
Zr+4HNO3+7HF=H3ZrF7+4NO2+4H2O
Циркони болон гафни нь мөнгөлөг цагаан өнгөтэй, хатуу муу хайлдаг (1855-2220градус) Цирконыг иодтой урвалд оруулахад цирконын иодид ZrI4 гэдэг ойролцоогоор 430градуст хялбар нэрэгддэг, шар өнгөтэй, талст бодис үүсдэг. Цирконын оксид ZrO2 маш муу хайлдаг (2700градуст) ба өндөр температурт идэвхгүй. Иттрийн оксид болон кальцийг хольж түүнийг галд тэсвэртэй материал болгон хэрэглэх ба хамгаалалтын нимгэн бүрхүүл хэлбэрээр үйлдвэрт, мөн муу хайлдаг, бат бөх шил үйлдвэрлэхэд тус тус ашигладаг. Мөн цирконыг цөмийн техникт, химийн үйлдвэрт түүнчлэн мэс заслын үед хэрэглэдэг яс бэхэлдэг ялтас, боолтыг хүртэл цирконигоор хийдэг.
Эшлэл
Ангилал:5-р үеийн элемент Ангилал:Гексагональ талст систем
Хаким Олажьювон
Замнал
Тэрээр Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Хьюстон Рокетс (1984—2001) болон Торонто Рэпторс (2001—2002) багуудад тоглож байлаа. Олажьювон АНУ-ын шигшээд 1996 оны Олимпийн аварга болсон юм. НБА-гийн хоёр удаагийн аварга (1994, 1995), 1994 оны улирлын, 1994 болон 1995 оны шувтаргын тоглолтын үнэ цэнэтэй тоглогч, бүх оддын тоглолтонд 12 удаа оролцсон домогт тоглогч билээ. 1994 онд улирлын нийт 82 тоглолтонд оролцохдоо нэг тоглолтонд дунджаар 27.3 оноо, 11.9 бөмбөг авалт, хасагдах шатны тоглолт бүрт дунджаар 43.0 минут, 28.9 оноо, 11.0 бөмбөг авалт хийсэн бол 1995 онд улирлын турш 27.8 оноо, 10.8 бөмбөг авалт, хасагдах шатанд 33.0 оноо, 10.3 бөмбөг авалт дунджилж багаа НБА-д анх удаа, мөн дараалан түрүүлэхэд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн хүчирхэг төвийн тоглогч билээ. Самбарт босоо түүний оноо авалт болон самбараас бөмбөг авалт их, голдуу цагирагт тохдог, холын зайнаас шидэх нь тун бага, ер нь шидэлт төдийлөн сайн биш байжээ.
Тэр замналынхаа туршид 26946 оноо, 13747 бөмбөг авалт болон 3830 хаалт хийж, НБА-гийн түүхт тавийн нэг, Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн.
Холбоос
Ангилал:1963 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:Америкчууд Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч
Буян сэцэн хаан
Буян сэцэн хаан нь Түмэн засагт хааны ахмад хөвгүүн юм. 1555 оны хөхөгчин туулай жил дор төржээ. Тэр 1593 оны харагчин могой жил хаан ширээнд сууж энэ хугацаанд шашин төрөөр ерөнхий улсыг энхжүүлсэн гэжээ. Тайсун хааны алдсан хасбуу тамгыг олов хэмээн сурвалжид бичсэн байдаг. Энэ нь Эсэн хаанаас хүртлэх хаад [[Юань улс|Юань улсын их хааны тамгагүй, шинээр бүтээсэн тамгатай байсан гэсэн үг юм. 1603 оны харагчин туулай жил дор насан өөд болжээ.
Үр хүүхэд
Монголын түүхийн сурвалж бичгүүдэд Буян сэцэн хааныг Мангус тайжийн нэрийг онцлон бичсэн байдаг. Мангус тайж бол Лигдэн хааны аав юм. Эрдэнийн товчид Мангус тайжаас гадна Равгар тайж, Муухятад тайж хэмээх хоёр хөвгүүнтэй гэж тэмдэглэжээ. Мангус тайжийг Линдан баатар тайж, Санхаржи отгон тайж хоёр хөвгүүнтэй хэмээжээ.
Эшлэл
Ангилал:Монголын бага хаан Ангилал:Умард Юанийн ноёрхогч Ангилал:1555 онд төрсөн Ангилал:1603 онд өнгөрсөн
Сүжоу
Сү́жоу (дуудлага нь [сүү-жоу], монгол кирилээр бас Сужоу, хятадаар 苏州市 [Sūzhōu shi], англи латинаар Suzhou) — захиргааны хувьд Хятад улсын Жянсү мужийн 8,488 км² газрыг харъяалсан 10,549,100 хүнтэй аймгийн энтэй хот, энгийнээр ойлговол түүн доторх 5,454,500 хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Жянсүгийн суурин Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Ази дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Хятад дахь дэлхийн соёлын өв Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Белградын Партизан
Партизан (Фудбалски клуб Партизан; адил нэртнээс Белградын Партизан гэж ялгана) — Европын аваргуудын лигийн шигшээд нэг удаа үлдсэн (1966), социалист Югославын арван нэгэн удаагийн аварга (1947, 1949, 1961, 1962, 1963, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987), хожмын Югославын долоон удаагийн аварга (1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2002, 2003), Серб-Черногорын аварга (2005), Сербийн таван удаагийн аварга ( 2008, 2009, 2010, 2011, 2012), хоёр Югослав, Серб-Черногор, Сербийн гээд бүх цаг үеийн 9 цомын эзэн, хуучин цагт Югославын гэх, харин одоо Серби улсынх болсон Белград хотод байрладаг «Партизан» спорт нийгэмлэгийн харьяа хөлбөмбөгийн баг.
Цахим холбоос
Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Белградын спорт Ангилал:Белградын байгууллага Ангилал:Жүдогийн клуб Ангилал:Зэвсэгт хүчний спортын клуб Ангилал:1945 онд байгуулагдсан
Астеносфер
Астеносфер Asrhenosphere гэдэг нь Дэлхийн дотоод бүтцийн хэсгүүдээс харьцангуй сийрэг давхарга юм. Энэ давхаргын онцлогоос хамаарч дэлхийн хатуу гадаргуунуудад шилжилт хөдөлгөөн явагдаж гадаргын хэлбэрт өөрчлөлт гарна. Газрын гүний хөдөлгөөн буюу тектоникийн хөдөлгөөн явагдахад энэ давхарга их үүрэгтэй.
Ангилал:Манти Ангилал:Дэлхийн мандал
Эүминиз
Амьдралийн Зам
Эүминиз нь Кардиад өссөн Трайс үндэстэн байсан.Тэр Залуудаа Македоний 2-р Филип,Александр Хааны Бичгийн түшмэд байсан ба Александрыг нас барсных нь дараа Грекийн Маш олон тооны цэргүүдийг удиртлагадаа авч Александрын хүү 4-р Александрыг дэмжиж тулалдаж байсан.Эүминиз нь Зөв юм хийх гэж оролдож байсан боловч Хүчирхэг дайснууд ба өөрийхөө цэргүүдийн урвалтаас болж хийх гэж байсан зүйлс нь амжилтгүй болсон учраас орчин үеийн түүхчид түүнийг түүхэндэх Хамгийн Золгүй хүн гэж үздэг.
Стандарт загвар
Эгэл бөөмийн физикийн Стандарт загвар (Standard Model) нь цахилгаан соронзон, сул, хүчтэй харилцан үйлчлэлүүдийг нэгтгэн тайлбарласан онол бөгөөд одоогоор ажиглагдаад байгаа бүх эгэл бөөмсийг нэгтгэн системчилсэн юм. Энэ онол 20-р зууны сүүлийн хагаст олон физикчдийн шаргуу судалгааны үр дүнд хүчтэй хөгжин одоо хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэлбэртээ 1970-аад оны дундуур бүрэлдэн тогтсон байна. Уг онолын туршилтын баталгаанууд нь түүний байр суурийг бэхжүүлж физикчдийн өдөр тутамын судалгааны хэрэгслэл болсон байна. Баталгаанууд 1995 онд кваркыг нээснээр эхлэж 2000 онд τ(тау) нейтриног, 2013 онд Хиггс бозоныг нээснийг дурдаж болно. Ангилал:Эгэл бөөмийн физик Ангилал:Физикийн үндсэн ойлголт
Айзея Кэнан
Айзея Кэнан (Isaiah Canaan, 1991 оны тавдугаар сарын 21-нд Миссисипимужийн Билокси хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны «Хьюстон Рокетс» багт холбон тоглогчоор тоглодог.
Замнал
Кэнан 2013 оны НБА-гийн драфтаар №34 сонголтоор «Хьюстон Рокетс» багт элссэн ба долоодугаар сарын 15-нд гэрээгээ байгуулжээ. Рууки жилээ Хөгжлийн лигт өнгөрүүлсэн.
2014 оны хоёрдугаар сарын 3-нд Хөгжлийн лигийнхээ бүх оддын тоглолтонд сонгогдов.
Цахим холбоос
Ангилал:1991 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Хьюстон Рокетс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Шагаан-Арыг
Эшлэл
Ангилал:Оросын хот Ангилал:Тувагийн суурин
Тажикистаны хотын жагсаалт
thumb|1. [[Душанбе]] thumb|4. [[Курган-Тюбе]]
Олон хүнтэй томоохон хотууд
Ангилал:Хотын жагсаалт улс орноор
Вакцин
Вакцин нь тухайн өвчний эсрэг дархлааг сайжруулах биологийн бэлдмэл юм. Өвчин үүсгэгч организмын төлөөлөл болсон зүйлийг агуулсан, ихэндээ микробын хор, үхүүлсэн болон сулруулсан үүсгэгчийг агуулдаг. Эдгээр зүйлүүд нь гадны биетийг таних тэдгээрийг устгах, тэдгээрийг санаж, биеийн дархлааны системийг өдөөнө. Иймээс эдгээр микро организмуудыг дараа дахин биед орж ирэхэд нь, дархлааны систем таних ба устгахад илүү хялбар болдог.
Урьдчилан сэргийлэх (байгалийн буюу зэрлэг ямар нэг үүсгэгчээр ирээдүйд халдварлахыг хамгаалах болон дархлааг дээшлүүлэх гэх мэт), эмчилгээ (хорт хавдрын эсрэг вакцин нь судалгааны төвшинд явагдаж байгаа) чадвартай байдаг.
Түүх
1796 онд үхрийн цэцгийг хүнд тарьж хүний цэцгийн эсрэг хамгаалалт олгож байснаас үхрийн цэцгийн вакцин гэдэг нэршилийг Эдвард Женнер гаргажээ. Энэ нь vacca үхэр, vaccīn-us үхрээс гэсэн латин үг. Эдвард Женнерийн энэ санааг Луй Пастер хөгжүүлж галзуугийн вакциныг бүтээжээ. Улмаар 20-р зуун гэхэд сахуу, гахайн хавдар, улаан бурхан өвчний эсрэг вакцинийг амжилттай бүтээж өвчлөлийг нь таслан зогсоожээ. Гэсэн хэдий боловч хумхаа болон дархлал олдмол хомсдолын вирус зэрэг олон хор холбогдолтой өвчний эсрэг үр дүнтэй вакцинууд хийгдээгүй байна.
Төрлүүд
Үхүүлсэн вакцин
Зарим үхүүлсэн вакцин нь өмнө нь хоруу чанартай байсан боловч химийн бодисын үйлчлэл болон халаалтаар задалсан микро- организмууд юм. Ийм вакцины жишээнд: томуу, холер, тарваган тахал, галзуу, гипатит А, полимилит багтана.
Сулруулсан вакцин
Зарим вакцин нь амьд, сулруулсан микро-организмыг агуулдаг. Эдгээрийн ихэнх нь амьд вирус байх бөгөөд вирусын хоруу чанарыг нь идэвхигүй болгох нөхцөлд өсгөвөрлөсөн эсвэл ойр төрлийн гэхдээ аюулгүй боловч өргөн хэмжээний дархлааны хариу урвал үүсгэдэг: байгаль дээр зарим ийм бактери тааралддаг. Тэд ер нь бат тогтвортой дархлааны хариу урвалыг сөдөөдөг бөгөөд эрүүл насанд хүрсэн хүнд илүү тохирдог. Жишээнь: вирусын гаралтай өвчнөөс шар чичрэг, улаан бурхан,  гахайн хавдар, бактерийн гаралтай өвчнөөс хижиг хамаарна. Галмит болон Гюурин нарийн хөгжүүлж байсан амьд туберкулёзын вакцин нь халдвартай омгоор хийгээгүй боловч хоруу чанарыг нь өөрчилсөн омог агуулсан байдаг.
Хор агуулсан вакцин
Хор агуулсан вакцин нь бактериасаа илүүтэйгээр өвчин үүсгэх идэвхитэй хорыг идэвхигүйжүүлсэн нэгдэлээр хийдэг. Жишээнь: хор суурьтай вакцин нь зогсоо, сахуу хамаарна. Хор агуулсан вакциний үр ашиг тодорхой байдаг юм. Бүх хор агуулсан вакцин микро- организмд зориулагддагүй жишээнь Crotalus atrox- н хорыг хэрэглэн хоржигнуурт могойн хазалтын үед нохойд вакцинжуулахад хэрэглэдэг.
Дэд нэгжийн вакцин
Уургийн дэд нэгж- идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан микро-организмыг дархлааны системд оруулснаас (“бүтэн үүсгэгч” вакцин бүрдүүлэх) илүүтэйгээр, дархлааны хариу урвалыг үүсгэж чадах хэсэг юм. Ийм жишээнд гепатит В вирусын эсрэг дэд нэгжийн вакцин хамаарна. Вирусын зөвхөн гадаргуугын уургаас (архаг халдвартай өвчтний цусны ийлдснээс өмнө нь бэлтгэдэг байсан одоо мөөгөнцөрийн дотор вирусын генийг рекомбинантаар гаргадаг) тогтдог, хүний папиломагийн эсрэг вирус төст жижиг хэсэгтэй вакцин нь вирусын гол капсидын уургаас тогтдог, томуугийн вирусын дэд нэгж нь нейроамидаза болон гемаглютин  байдаг.
Коньюгат
Коньюгат- нь дархлаа муу төрүүлэгч тухайн бактерийн гадаргууг полисахаридаар бүрсэн байдаг. Эдгээр гадна бүрхүүлийг уурагт холбодог (хор гэх мэт), Хэрвээ полисахаридад нь  уургийн эсрэгтөрөгч холбогдсон байх юм бол үүнийг нь дархлааны систем таниж чадах болно.Энэ аргыг heamophilus influenzae B хэвшилд хэрэглэдэг.
Туршилтын шатандаа яваа вакцинууд
Шинээр хийгдэх буй вакцины тоо нь хөгжисөөр мөн хэрэглэсээр байна: Ихэнх вакцинууд нь микро- организмоос идэвхигүйжүүлсэн болон сулруулсан нэгдлийг ашиглаж хийгддэг байхад, синтетик вакцинууд нь синтетик пептидүүдийн гол болон карбогидратууд болон эсрэгтөрөгчөөр хийсэн байдаг.
Амьд сулруулсан вакцин
Энэ төрлийн вакциныг хоруу чанаргүй болсон мутант вирусээр бэлдэх тул дархлаа тогтоож, өвчин үүсгэдэггүй. Амьд вакцин дархлаа тогтоох чадвар сайтай байдаг. Харин дархлаа хомсдолтой хүмүүс, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд вакцины дараах өвчлөл үүсгэх, хөврөл ургийг халдааж болох тул болгоомжтой хэрэглэх ёстой. Амьд сулруулсан вакциныг полио-, улаан бурхан-, гахайн хавдар-, улаанууд-, varicella-, шар чичрэгийн вирусын халдварын сэргийлгэнд хэрэглэж байна.
Идэвхгүйжүүлсэн вакцин
Энэ төрлийн вакциныг бэлдэхэд вирионыг физик, химийн аргаар урьдчилан идэвхгүй болгож бэлдэх тул амьд вакцинтай харьцуулбал түр зуурын дархлаа тогтдог. Иймээс дархлааг тогтворжуулах, дэмжих зорилгоор хэд хэдэн удаагийн тунг хэрэглэнэ. Идэвхгүйжүүлсэн вакциныг influenza-, rabies-, polio- болон Японы энцефалит В-ийн вирусын халдварын эсрэг хэрэглэдэг.
Рекомбинант вакцин
Вирусын бүтцийн эсрэгтөрөгчийн шинжтэй хэсгийг рекомбинант ДНХ-ийн аргаар гарган авч, вакцины үйлдвэрлэлд ашигладаг. Уг вакциныг субвирион вакцин ч гэж нэрлэдэг. Энэ хэлбэрийн зөвшөөрөгдсөн хэрэглэгдэж буй вакцин нь гепатитийн В вирусын вакцин юм.Түүнчлэн генийн инженерийн аргаар вакциниа вирусын геномд өөр ямар нэгэн вирусын дархлаа өдөөгч бүрдлийн нуклеотидийн дарааллыг шилжүүлэн суулгаж вакцин үйлдвэрлэжээ. Уг тохиолдолд мэдрэмтгий организмд вакциниа вирусын зэрэгцээ генийг нь шилжүүлэн суулгасан вирусын эсрэг дархлаа тогтдог байна.
Дархлаа хөгжүүлэх нь
Дархлааны систем гадны биет байдлаар орж ирсэн вакцины бүрэлдэхүүнүүдийг таньж тодорхойлоод дараа нь устгаж тэдгээрийг мөн санамжиндаа санаж байдаг.
Вакцины хуваарь
Төрөл бүрийн халдварт өвчнөөс хамгаалахын тулд улс орнууд хүүхдүүдийг вакцинжуулах хөтөлбөртэй байдаг. Вакцинжуулах хөтөлбөр нь тухайн улс орны онцлог, хүүхдийн нас,  тухайн үеийн өвчин гаралтын байдал зэргээс хамаарна.
Вакцины идэвхи
Вакцин нь өвчнөөс бүрэн хамгаалж чаддаггүй. Заримдаа, энэ нь эзэн амьтны дархлааны тогтолцоо хангалттай хариу урвал үзүүлдэггүйгээс шалтгаалдаг. Энэ нь ерөнхийдөө дархлаа буурсны (чихрийн шижин, стеройдын хэрэглээ, ДОХ- ийн халдвар, нас) улмаас буюу тухайн антигений эсрэгбиеийг үүсгэх боломжтой В эс байхгүйн улмаас ийм байдалд хүрдэг.
Адювантуудыг дархлааны хариу урвалын идэвхийг эрчимжүүлэхэд хэрэглэдэг. Хөнгөн цагааныг адювант байдлаар хэрэглэх нь хамгийн түгээмэл хэрэглээ боловч загасны тос мэтийн адювантыг цөөн тохиолдолд загасны тос фосфат хавсарсан адювантыг туршиж байна. Вакцины үйлчлэл нь дор дурьдсан нилээд хэдэн хүчин зүйлээс хамаардаг:
Вакцины өөрийнх нь өвчин үүсгэлт
Өвчний үед уг өвчний эсрэг вакцин хэрэглэх нь вакцинжуулаагүйгээсээ хүнд өвчин үүсгэдэг.
Вакцины үйлдвэрлэл
Вакцины үйлдвэрлэл нь хэд хэдэн үе шаттай. Эхлээд, тухайн антигенийг гаргаж авна. Вирусээ тогтворжуулсан эсийн шугам, хүний эсийн өсгөвөр (Haemophilus influenzae гэх мэт), тахианы өндөг (томуугийн хувьд) гэх мэтийн аль нэг анхдагч эс дээр ургуулна. Бактерийг биореакторт ургуулах бөгөөд бактери болон вирусээс гаргаж авсан рекомбинант уургаа мөөгөнцөр, бактерит мөн эсийн өсгөвөр дээр гаргаж авч болно. Антигенээ гаргаж авсны дараа өсгөвөрлөсөн эсээс уг антигенээ цэвэрлэж авдаг. Тухайн вирус нь идэвхигүйжүүлсэн байх нь цаашдын цэвэршүүлэлт шаарддаггүйгээрээ ашигтай. Рекомбинант уургийн хувьд ультрафилтераци болон баганан хромотограф хийх шаардлагатай. Эцэст нь, вакцинд шаардагатай адювант, тогтворжуулагчууд, хадгалааслагч нэмснээр бий болдог. Адювант нь антигений дархлаа төрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлж, тогтворжуулагч нь дархлаа тогтох хугацааг уртасгаж, хадгалааслагч нь олон хэрэглээний тун агуулсан саванд хадгалах боломж олгодог. Антиген болон бусад агуулагдахууны хооронд харилцан үйлчлэл, үл нийцэл явагдах боломжтой учраас хавсарсан вакцинуудыг хөгжүүлэх болон үйлдвэрлэхэд хүндрэлтэй байдаг.
Вакцин үйлдвэрлэх техникүүд нь хувьсан сайжирсаар байна. Өсгөвөрлөсөн сүүгээр бойжигчидийн эс тахианы өндөг мэтийн өндөр бүтээмжтэй боловч хэд хэдэн бохирдох дутагдалтай ердийн технологуудтай харьцуулахад ихээхэн ач холбогдолтой болно гэж тооцож байгаа. Генетикийн аргаар хоргүйжүүлсэн вакцин бүтээх рекомбинагт ДНХ- ийн технологи хор нийлэгжүүлдэг бактерийн вакциныг үйлдвэрлэхэд түгээмэл болж хэрэглээ нь өснө гэж тооцож байна. Хавсарсан вакцин нь тэдгээрт агуулагдах антигений тоог бууруулснаараа өвчинтэй хамаатай сөрөг урвалуудыг бууруулахад чиглэлд хөгжинө гэж тооцож байна.
Вакцины нэмэлтүүд
Идэвхитэй вакцинд түүнээс гадна вакцин бэлдэхэд дараахи түгээмэл нэмэлт бодисуудыг хэрэглэдэг.
Чиг хандлага
Вакцины хөгжил нь дараах чиг хандлагтай байна. Дархлааны хариу урвалыг жолоодох зарчим нь автоиммуны өвчин, хорт хавдар гэх мэт олон халдваргүй өвчний эсрэг яг тохирсон вакцинууд хэрэглэгдэх болжээ. Жишээ нь CYT006-AngQbтуршилтын вакцины цусны өндөр даралтыг эмчлэх боломжийг судлаж байна.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Халдварт өвчин Ангилал:Микробиологи Ангилал:Дархлаа судлал
Биатлон
thumb|200px| Биатлон (Biathlon) гэдэг нь ерөнхийдөө 2 өөр спортын төрлийн хосолсон спортыг хэлдэг. Гэхдээ ихэнх тохиолдолд гүйлтийн цана болон буудлагын хослол спортын төрлийг ингэж нэрлэх бөгөөд биатлон гэвэл уг спортын төрөл гэж ойлгоно. Түүнээс гадна кросс гүйлт, буудлагыг хослуулсан зуны биатлон, мөн гүйлт, усанд сэлэлтийг хослуулсан орчин үеийн биатлон болон биатл зэрэг спортын төрлүүд бий. Энэ өгүүлэлд гүйлтийн цана, буудлагын хослол биатлоны тухай өгүүлэх болно.
Үүсэл
Биатлоны спорт анх Норвегийн цэргийн бэлтгэлээс үүсчээ. Анхны өвлийн олимпын хөтөлбөрт цэргийн манаа нэрээр орсон бөгөөд 1928, 1936, 1948 оны олимпуудад үзүүлэх спортын хувиар багтсан байна. Гэхдээ оролцогч орнуудын зарим нь Олон Улсын Биатлоны Холбооноос гаргасан тэмцээний дүрмийг хүлээн зөвшөөрөөгүйн улмаас албан ёсоор олимпын хөтөлбөрт багтаагүй байна. 1950-иад оны дундуур Зөвлөлт Холбоот Улс, Шведэд эрчимтэй хөгжиж, 1958 онд дэлхийн аварга шалгаруулах анхны тэмцээнээ зохиосны дараа 1960 оноос л өвлийн олимпын хөтөлбөрт албан ёсоор багтжээ. Өдгөө өвлийн олимпын хамгийн үзүүштэй спортын төрлүүдийн нэг болоод буй. 1992 оны Альбервиллийн олимпоос эхлэн эмэгтэйчүүд ч биатлоноор олимпын тавцанд өрсөлдөх болсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Буудлагын спортын төрөл Ангилал:Олон төрөлт спортын төрөл Ангилал:Өвлийн спортын төрөл Ангилал:Зэвсэгт хүчний спорт Ангилал:Олимпын спортын төрөл
Хуруут хун
Хуруут хун нь Нугасныхан овгийн усны шувуу юм. Европ болон Азиас гаралтай, ховор тохиолдолд Африкийн хойд хэсэгт өвлийн улиралд үзэгдэнэ. Монгол улсын Бөөн цагаан, Улаан нуур болон Ховд голд таарна.
Энэхүү том биетэй хун шувууны нас бие гүйцсэн нь 125-170 см урт, далавчаа дэлгэсэн нь 200-240 см, биеийн жин нь 12-15 кг байдаг. Хамгийн ойр төстэй зүйл шувуу нь гангар хун юм. Хунгийн дэгдээхэй нь цав цагаан биш байдаг, 1 нас хүртлээ хошуу нь хар сааралдуу өнгөтэй байх ба нас бие гүйцэхдээ улбар шар болно. Өдгөө дэлхий дээр нийт 500,000 хуруут хун бий гэсэн тооцоо байдаг.
Партизан
thumb|right|200px|Жим Фицпатрикийн зурсан, Че Геварагийн олонд алдаршсан хөрөг
Партиза́н (италиар Partigiano — тодорхой нэг нийгмийн бүлэг, намын талын хүн гэсэн утгатай), журамт цэрэг — нь партизаны дайнд оролцогчбөгөөд партизаны отрядын гишүүнийг хэлнэ. Партизан гэсэн үг нь засгийн газрын байнгын армийн бус бөгөөд засгийн газрын биш ямар нэг улс төрийн хүчин эсвэл олон нийтийн зохион байгуулсан орон нутгийн хүн амын дэмжлэгийг хүлээсэн зэвсэгт отрядын гишүүнийг хэлдэг байна. Хэрвээ энэ нь орон нутгийн хүн ам түүнийг дэмжихгүй байгаа бол тэр нь партизан биш дээрэмчин юм. Партизаныг тодорхойлох гол хүчин зүйл нь түүнийг орон нутаг, ард түмэн дэмжиж байгаа эсэх асуудал юм.
Партизаны хөдөлгөөний олон нийтэд танигдсан хамгийн нийтлэг төлөөлөгч нь Фидель Кастро, Эрнесто Че Гевара юм.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Хуурай газрын дайн
Алекс Родриго Диас да Коста
Алекс Родриго Диас да Коста (Alex Rodrigo Dias da Costa, 1982 оны зургаадугаар сарын 17-нд Нитерой хотод төрсөн) — Бразилын хөлбөмбөгчин бөгөөд Милан багт тоглодог.
Товчхон
Урьд нь тэр нутгийнхаа Жувентус, Сантос, Нидерландын ПСВ-д тоглож байсан ба 2004 оны зун Челситэй гурван жилээр гэрээлж байв.
Түүнийг Пари Сен-Жермен 2014 оны зургаадугаар сарын 5-нд Миланд үнэгүй элсүүлэв.
Холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:ПСВ багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Пари Сен-Жермен багийн тоглогч Ангилал:Сантос багийн тоглогч Ангилал:2003 оны Алтан цомд (КОНКАКАФ) оролцогч Ангилал:2007 оны Америкийн цомд оролцогч Ангилал:Бразилчууд
Гирин муж
«Голын дагуу» гэх утгатай Girin ula (Гирин ула) хэмээх Манж үгнээс мужийн нэр өгөгджээ. Хятад галигийн тогтолцоогоор энэ нь Jilin wula (吉林烏拉/吉林乌拉) Жилинь вула («цэцэгт ой») болно. Монголчууд Гирин гэж нэрлэсээр ирсэнээс Орос хэлэнд мөн Гирин гэдэг. Мөн одоогийн БНХАУ-ын иргэн Монголчууд Гирин муж гэж нэрлэдэг.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Хятадын муж
Белиз
Түүх
Белизийн уугуул оршин суугчид нь Майя гэж бидний нэрлэдэг төв Америкийн уугуул иргэд юм. МЭӨ 1500 он, МЭ 300-900 оны хооронд өнөөгийн Белизын нутагт Маяагийн соёл иргэншил цэцэглэн хөгжиж байв. 1638 онд анхны Европ хүмүүс болох Англичууд хүрч ирсэн байна.Белиз гэх нэр нь тус газар анх оршин суусан Британийн далайн дээрэмчин П.Уоллесын нэрнээс үүссэн гэж үздэг бөгөөд Испани хэлээр Белиз гэж дуудагдах болжээ. Өнөөдрийг хүртэл Белизэд Испани хэл өргөн хэрэглэгдэж байсан ч Испаничуудын давуу байдал бий болоогүй юм. 1770-аад оноос эхлэн Англичууд Белизээс Мод бэлтгэж, ноосны будагны түүхий эдийг үйлдвэрлэн экспортлодог байжээ. 1900 оны эхэн үе хүртэл Белизын эдийн засаг улаан зандан модны экспорт дээр тулгуурлагдаж байсан ба одоо чихрийн нишингэ, эрдэнэшиш ба цитрусын төрлийн бүтээгдэхүүнүүд, гадил жимсний үйлдвэрлэл нилээд нөлөөтэй болоод байна. 1961 онд болсон хатти хар салхи Белизэд ноцтой хохирол учруулсан байна. Белизийн далайн эрэгт орших нийслэл хот далайн түвшнээс дор оршдог байсан нь хэтэрхий аюултай байдлыг үүсгэжээ. Иймээс Британийн колони байсан тус улсын нийслэлийг эх газрын төв рүү Белмопан хотод шилүүлж, 1970-аад онд аажмаар төр, захиргааны байгууллагууд тийш бүрэн нүүж суурьшсан байна. 1964 оны 1 сард Америкийн эх газар дахь Их Британийн сүүлчийн колони Британийн Гондурас өөртөө засах эрх бүхий колонийн статустай болсон бөгөөд 1973 онд Белиз хэмээх нэртэй болжээ. Хөрш Гватемал улс Белизийн тусгаар тогтнолыг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөхгүй байсан ч тус улс Жорж Прайсын удирдлага дор 1981 оны 9 сарын 21-нд бүрэн тусгаар тогтносон байна. Гватемал улс Белизийн бүх түүхийн турш өөрийн нэг хэсэг гэж үзэн газрын зурагтаа 23 дахь мужаа болгон тэмдэглэдэг байсан. 2007 оны 3 сарыг хүртэл Их Британи, CARICOM-ын засгийн газрын тэргүүнүүд, АНУ-ын зуучлалтайгаар энэ байдлыг зохицуулахыг оролдсон боловч төдийлөн үр дүнд хүрээгүй байна. Белизийг тусгаар тогтносноос хойш тус улсын хүсэлтээр Их Британийн гарнизон байнга байрлаж байгаа билээ. Гэхдээ Белиз ба Гватемалын аль аль нь энхийн яриа хэлэлцээний замаар асуудлыг шийдэх байр суурьтай байдаг.
Төр
Белиз нь НҮБ-ын гишүүн, парламентын засаглалтай улс юм. Төрийн тэргүүн нь Их Британийн хатан хаан II Элизабет бөгөөд амбан захирагчаар төлөөлүүлэн удирддаг. Засгийн газрын тэргүүн нь Ерөнхий сайд бөгөөд алив шийдвэр гаргах амбан захирагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Сонгуулиар олонхи болсон улс төрийн нам засгийн газрын кабинетын гишүүдийг бүрдүүлдэг. Белизийн үндэсний ассемблей нь Төлөөлөгчдийн ордон ба Сенат гэсэн 2 танхимтай. Бүх нийтийн сонгуулиар Төлөөлөгчдий танхимын 21 гишүүнийг 5 жилийн хугацаатайгаар хуль тогтоох дээд байгууллага болгон сонгодог. Сенат нь ордны батлах хуулийн төслийг хэлэлцэн сайшаах буюу няцаадаг байна. Белиз нь Карибын холбооны /CARICOM/ бүрэн эрхт гишүүн юм.
Дүүргүүд
Белиз нь 6 дүүрэгт хуваагдана.
Эдгээр дүүргүүд нь дотроо нийт 31 тойрогт хуваагдана.
Газарзүй
Белиз нь Хондо болон Сарстун голын хооронд оршдог бөгөөд тус улсын нутаг дэвсгэрийн төв хэсгээр Белиз гол урсан өнгөрдөг. Хойд хэсгээрээ өтгөн шигүү ой бүхий намгархаг тэгш талтай бол Маяагийн уулсын салбар намхавтар толгодууд үргэлжилдэг. Хамгийн өндөр оргил нь далайн түвшнээс 1124 метр өндөрт орших Дойлын оргил юм. Карибын тэнгисийн хамгийн урт шүрэн хадны систем тус улсад харъяалагддаг ба 322 км урт үргэлжилдэг нь дэлхийд хэмжээгээрээ 2т ордог байна. Дэлхий бөмбөрцгийн баруун хагаст орших шүрэн хадны ¾ нь энд оршдог. Төв америкийн орнуудын дундаас Номхон далайд гарцгүй улс нь зөвхөн Белиз юм. Халуун орны уур амьсгалтай. Ерөнхийдөө маш халуун, чийглэг. Борооны улирал нь 5 сараас 11 сар хүртэл үргэлжилдэг ба энэ хугацаанд далайн хар шуурга, үер зэрэг байгалийн аюулт үзэгдлүүд олон давтагдан болдог байна. Саяхан хийсэн ургамлын бүрхэвчийн судалгаагаар Белизийн нийт газар нутгийн 60 хувь ой, 20 хувь нь эдэлбэр газар байв.
Белиз нь Төв Америкийн орнудын дундаас хамгийн өндөр ажилгүйдэлтэй улс бөгөөд CIA World factbook-д 9,4 хувьтай гэж тэмлэглэсэн байдаг. Хүн амын 33,4 хувь нь ядуу гэж тооцогддог боловч засгийн газар нь ядуурлын эсрэг ердөө 4,2 сая ам.доллар төсөвлөсөн байдаг. Хувийн өмчид тугуурласан харилцаа бүхий эдийн засагт нь ХАА, түүнд түшиглэсэн аж үйлдвэр, худалдаа, барилга, аялал жуучлал чухал үүрэгтэй. Экспортын тэн хагасаас илүү нь сахар байдаг. Мөн ажиллах хүчний олонхи нь гадил жимсний тариаланд дээр ажилладаг. Тун саяхан Кайо дүүрэгт газрын тосны орд нээсэн бөгөөд Толедо дүүрэгт мөн газрын тос байж болох магадлал илэрсэн нь байгалийн баялагийн судлагдаагүй нөөц нилээд буйг харуулж байна. 1998 оны 9 сараас явуулж эхэлсэн Засгийн газрын үр ашигтай сангийн болон мөнгөний бодлогo-ын үр нөлөөгөөр ДНБ нь 1999 онд 6,4 хувь, 2000 онд 10,5 хувь өссөн ч 2001 онд ХАА, загас олборлолт болон аялал жуучлалын салбарт хүчтэй хохирол учруулсан далайн хар салхины нөлөөгөөр дөнгөж 3 хувийн өсөлттэй байв. 2005 онд 3,8 хувьтай өсөлт гарсан нь гадаад худалдааны алдагдал болон гадаад өрийн дарамтаас шалтгаалсан байна. Тус улс ядуурлыг бууруулах явдлыг богино хугацааны гол зорилго болгон олон улсын байгууллагуудаас тусламж хүсч байгаа билээ.
Хүн ам
Тус улсад олон ялгаатай үндэстэн, угсаатнууд байдаг ба маш их холилдсон байдаг тул тэднийг ерөнхийд нь Белизчүүд гэж нэрлэдэг. Ойролцоогоор хүн амын 50 хувийг нь Местизочууд, 25 хувийг нь Креол, 11 хувь нь уугуул Маяачууд, 6 хувийг нь Гарифуна нар эзэлдэг. Маш олон үндэстнүүдийн хольмог тул хэл нь хольмог үгсийн сантай болсон байдаг. Хүн амын 80 хувь нь бичиг үсэг тайлагдсан.
Эрүүл мэнд
Белизэд төрөлтийн түвшин нь 1 жилд 1000 хүнд 25 төрөлтөөр илэрхийлэгддэг бол үхэл 6/1000 байдаг байна. Нялхсын эндэгдэл 24/1000 байгаа нь өнгөрсөн зууны хамгийн сайн үзүүлэлт юм. Хүн амын дундаж наслалт нь эрэгтэйчүүдийн хувьд 66, эмэгтэйчүүдийн хувьд 70 байна. ДОХ/ХДХВ нь үндэсний аюулгүй байдалд ноцтой аюул учруулахуйц байдалд хүрээгүй ч гэсэн Кариб, Төв Америкийн орнуудын дотроо нилээд өндөр түвшинд очоод байна.
Угсаатны бүтэц, үндэстнүүд
Хамгийн сүүлчийн хүн амын тооллогоор тус улсад 300000 орчим хүн оршин сууж байна. Маяачууд МЭӨ500-аад оноос хойш өнөөгийн Белизэд суурьшсан юм. Гэвч жинхэнэ Маяачууд ихэнх нь өвчин болон цагаан арьстнуудтай хийсэн мөргөлдөөнүүдээс болж устан үгүй болжээ. Тус оронд Юкатекчууд /Мексикийн иргэний дайнаас дүрвэн Юкатанаас ирсэн/, Мопанчууд /Белизийн уугуул оршин суугчид/, Кекчи нар /Гватемалын боолчлолоос зугтан ирэгсэд/ гэсэн Маяачуудын 3 өөр бүлэг оршин амьдарч байна. Цагаан арьстнуудаас анх 1630аад оны үед Англи, Шотландууд ирж суурьшжээ. Анхны хар арьст боолчуудыг Африк ба Карибын хаа нэгтээгээс авчирсан нь яваандаа цагаан арьстнуудтай цус холилдон Креол хүмүүсийг бий болгожээ. 1800-аад оноос хойш, Мексик болон Гватемалаас Местизо нар ирж умард нутгуудаар оршин сух болсон байна. Гарифуна нь хар арьстнууд болон уугуул иргэдийн эрлийзүүд бөгөөд Гондурасаас нүүдэллэн ирж, Белизийн өмнөд нутгуудаар суурьшжээ.1860-аад онд Зүүн Энэтхэгээс болон АНУ-ын Луйзиана мужаас нилээд олон тооны цагаан арьстнууд шилжин суурьсан байна. 1900-аад онд эх газрын Хятад, Энэтхэг, Тайвань, Солонгос, Сири, Ливан болон төв Америкаас олон тооны цагаачид хүрэлцэн ирсэн. Белиз нь маш ихээр залуужиж байгаа орон юм. Учир нь төрөлтийн түвшингээрээ дэлхийд тэргүүлдэг улс бөгөөд энэ нь цаашид ч хадгалагдах хандлагатай байна.
Соёл урлаг ба аялал жуулчлал
Белизчүүд Маяа, Креол, Местизо, зүүн Энэтхэг, Хятад, 	Гарифуна, Меннонит гэх мэт олон угсаатны соёлын өвийн огтлолцол гэдгээрээ бахархдаг. ЮНЕСКО 2001 онд Маяагийн эртний сүмүүдийн 1000 гаруй дурсгалуудыг соёлын өвд бүртгэн авсан ба Гарифуна хэлийг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч тэмдэглэн авсан. Белиз нь Төв Америкийн орнуудын дундаас Номхон далайд гарцгүй бөгөөд Англи хэлийг албан ёсных болгосон цорын ганц орон юм. Нийт газар нутгийн 37 хувь нь тусгай хамгаалалтанд байдаг. Ягуар ирвэст зориулсан тусгай хамгаалаттай газар зөвхөн Белизэд байдаг. Зөвхөн Австралийн дараа орохуйц аварга урт амьд шүрэн хадан системтэй бөгөөд энэ нь гайхамшигтай усан ертөнцийг бий болгож байдаг. Тус улс түүх дурсгал, байгалийн үзэсгэлэнт байдалдаа тулгуурлан эко-аялал жуулчлалыг хөгжүүлж байна. Колоничлол, боолчлол, цагаачлал нь Белизэд олон үндэстэн, угсаатны хольмог хэл, соёлыг бий болгосон байна. Их Британийн урт удаан хугацааны Колоничлол нь Белизийг албан ёсны Англи хэлтэй болоход нөлөөлсөн ч Креол маягийн аялгатай Испани хэл илүү өргөн тархсан байдаг онцлогтой. Гарифуна аялга нь давамгайлх биш ч чухал нөлөөтэй байдаг.
Эшлэл
Ангилал:Төв Америкийн орон Ангилал:Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн орон Ангилал:Хамтын Нөхөрлөлийн орон
Роллинг Стоунз
Роллинг Стоунз (The Rolling Stones, 1962 онд байгуулагдсан) бол Их Британийн ритм ба блюз, рок'н ролл урсгалаар тоглодог домогт хамтлаг юм. Лондон хотод байгуулагдсан энэ хамтлаг 1962 онд байгууллагдсан бөгөөд үндсэн бүрэлдэхүүн нь Брайан Жонс, Иэн Стюарт, Мик Жаггер болон Кейт Ричардс нар юм.
Роллинг Соунз хамтлаг Их Британид 22 цомог (АНУ-д 24), 8 тоглолтын цомог (АНУ-д 9) болон олон тооны түүвэр цомгууд гаргасан. 1964-2008 онуудын хооронд 32 Их Британи болон АНУ-д хит болсон дуу, 43 шилдэг цомогтой ба цомгууд нь дэлхий даяар 200 сая хувь борлогдсон байна.
2004 онд тэд Роллинг Стоун сэтгүүлээс явуулсан "Бүх Цаг Үеийн Шилдэг 100 Уран Бүтээлч"-н 4 дүгээрт бичигдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Английн хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг Ангилал:Блюз хамтлаг Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Рок-н-Роллын алдрын танхим
Шиань
Шиань ( - xī'ān) — Хятад улс (БНХАУ)-ын Шэньси мужийн төв, 3.9 сая (2010 оныхоор) хүнтэй хот. Хань ба Тан улсын үед Чанань гэж нэрлэгддэг байв.
Мөн үзэх
Ангилал:Шэньсийн суурин Ангилал:Хятадын аймгийн энтэй хот Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын урьдын нийслэл Ангилал:Хятадын засаг захиргааны нэгжийн төв суурин Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Монта Эллис
Монта Эллис (Monta Ellis, 1985 оны аравдугаар сарын 26-нд Миссисипи мужийн Жэксон хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн Даллас Маверикс багийн хамгаалагчийн байрлалд тоглодог.
2005 онд драфтын №40-өөр Голден Стэйт Уорриорз (2005—2012) багаас гараагаа эхэлжээ. 2008 оны зун багтайгаа 67 сая долларын зургаан жилийн гэрээг байгуулсан ч удалгүй өвдөгний бэртэл авч улирлын ердөө 25 тоглолтонд оролцож тоглолтын хэв маяг суларсан гэхэд болох юм. Дараагийн хоёр улирал тоглолт бүрт дунджаар 24 оноо авсан болон өөрийн хувийн дээд амжилтаа (2012 оны хоёрдугаар сарын 7-нд Оклахома Сити Тандер багт 119–116 харьцаагаар хожигдсон тоглолтонд 48 оноо (29 довтлогооны 18, 6 холын зайн шидэлтийн 3, 10 чөлөөт шидэлтийн 9-ийг тус тус оновчтой болгосон), 7 самбараас бөмбөг авалт, 2 ашигтай дамжуулалт) үзүүлж байв. 2012 оны гуравдугаар сард Милуоки Бакс багт тоглогч солилцоогоор элссэн байдаг. Харин 2013 оны долоодугаар сарын 23-нд гэрээ байгуулан Даллас Маверикс багт тоглох болсон.
Холбоос
Ангилал:1985 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч-хамгаалагч Ангилал:Даллас Маверикс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Үши
Үши ( - wúxí) — Хятад улс (БНХАУ)-ын Жянсү мужийн харъяат, 3.5 сая (2010 оныхоор) хүнтэй хот.
Мөн үзэх
Ангилал:Жянсүгийн суурин  Ангилал:Хятадын дүүрэггүй хот Ангилал:Саятан хот Ангилал:Хятадын их сургуулийн хот
Жру Холидей
Жру Рэндэлл Холидей (Jrue Randall Holiday, 1990 оны зургаадугаар сарын 12-нд Лос-Анжелес хотод төрсөн) — Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Нью-Орлеан Пеликанс багийн холбон тоглогч юм. Калифорнийн их сургуулиас драфтлагдаж арвандолоо дахь сонголтоор Филаделфиа Севентисиксерс (2009—2013) багт очжээ. Одоогийн багтаа 2013 оны долоодугаар сарын 12-нд 76 багийн хүсэлтийн дагуу тоглогч солилцоогоор очжээ.
Холбоос
Ангилал:1990 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Нью-Орлеан Хорнетс багийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Америкчууд
Юлий Цезарь
Гай Юлий Цезарь (МЭӨ 100 оны 7-р сарын 13 – МЭӨ 44 оны 3-р сарын 15, ) Эртний Ромын Бүгд Найрамдах Улсын цэрэг, улс төрийн удирдагч байсан. Тэрээр Ромын Бүгд Найрамдах Улсыг Ромын эзэнт гүрэн болгон өөрчлөхөд гол үүрэг гүйцэтгэсэн.
Гадны холбоос
Ангилал:Ромын эзэн хаан Ангилал:Ромын Бүгд Найрамдах Улсын консул Ангилал:Ромын диктатор Ангилал:Авгур Ангилал:Зохиогч Ангилал:Юлий Ангилал:Латин хэлээрх утга зохиол Ангилал:Улс төрийн утга зохиол Ангилал:Эртний түүхч Ангилал:Аллагын хохирогч Ангилал:МЭӨ 100 онд төрсөн Ангилал:МЭӨ 44 онд өнгөрсөн
Динамо Загреб
Загребын Динамо (Građanski nogometni klub Dinamo Zagreb, GNK Dinamo Zagreb) — Европын аваргуудын лигийн хэсгийн шатанд дөрвөн удаа тоглож байсан (1998/1999, 1999/2000, 2011/2012, 2012/2013), Европын цомтой багуудын цомын тэмцээний хагас шигшээд үлдэж байсан (1961), Югославын есөн удаагийн аварга (1923, 1926, 1928, 1937, 1940, 1948, 1954, 1958, 1982), Хорватын арван дөрвөн удаагийн аварга (1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023), Югославын цомын долоо, Хорватын цомын арван хоёр удаагийн эзэн, хуучин Югославынх байсан, одоо бол Хорват улсын гэх Загреб хотын хөлбөмбөгийн баг.
Фолк рок хөгжим
Фоль рок хөгжмийн урсгал нь фолк хөгжим болон рок хөгжмийн дундаас үүссэн хөгжмийн нэг урсгал юм. Энэ урсгал нь 1960-аад оноос эхлэлтэй бөгөөд Лос-Анжелесын The Byrds хамтлаг энэ хөгжмийн чиглэлээр анх тоглосон анхдагч пионер гэж нэрлэгддэг. Фолк рокийн хөгжмийн урсгалын хамгийн алдартай төлөөлөгч нь бүхний танил АББА хамтлаг юм.
Ангилал:Рок хөгжмийн урсгал Ангилал:Фолк жанр
Динамо Бухарест
Бухарестын Динамо (Fotbal Club Dinamo București, FC Dinamo București, Dinamo) — Европын аваргуудын лиг (1984) болон цомтой багуудын цомын хагас шигшээд (1990) нэг нэг удаа үлдэж байсан, Румын арван найман удаагийн аварга (1955, 1962, 1963, 1964, 1965, 1971, 1973, 1975, 1977, 1982, 1983, 1984, 1990, 1992, 2000, 2002, 2004, 2007), Румын цомын арван гурван удаагийн эзэн (1959, 1964, 1968, 1982, 1984, 1986, 1990, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2012), Румын улсын Бухарест хотын хөлбөмбөгийн баг.
Цахим холбоос
Ангилал:Бухарестын хөлбөмбөгийн клуб  Ангилал:1948 онд байгуулагдсан