cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чацаргана
Ногоон мөчрийн үржүүлэг
Хүлэмжийн температур 24 – 29 хэм байвал сайн. Үүнээс илүү нэмэгдвэл хүлэмжиндээ салхи агаар оруулж хэмийг бууруулж байх хэрэгтэй. Хоёр сарын дараа хучлагыг авч суулгацаа хэвийн нөхцөлд дасгана. Долоогоос арав хоногтоо нэг удаа мананжуулах усалгаа хийж, тарьцаа өлчиржүүлж, хасах хэмтэй болоод ирэх үед суулгацаа үртэс, өвсөөр хучна. Хавар агаарын дулаан нэмэх хэмтэй болох үед хучлагыг аван арчилгаа, усалгааг хийнэ.
Чацарганыг үндсээр үржүүлэх
Чацарганын модыг үндсээр нь үржүүлэх нь ажиллагаа багатай хялбар арга. Чацарганын мод нь ганц үрнээсээ хэдэн арван метр, км үргэлжлэх бичил төглийг зөвхөн үндэснээсээ салаалан үүсгэдэг өвөрмөц онцлогтой ургамал юм.
Үүний тулд чацарганын бутыг элсэрхэг хөнгөн хөрсөнд суулгаад хөрсний өнгөн хэсгийг зөөллөж, боловсруулан услахад олон суулгац бэлтгэх боломжтой болдог. Үндэснээс салаалан суулгасан суулгац арчилгаа сайн хийвэл жилд 50 – 60 см өндөр ургаж чадна.
Чацарганын мөчрийг залгаж үржүүлэх
Энэ арга нь амт чанар сайтай арвин их чацаргана жимс хураах шинэ сортыг гаргаж авахад хамгийн тохиромжтой арга. Үүний тулд үндэсний хүзүүвч хэсгээр 5 - 10 мм бүдүүнтэй, нэг настай, 50 – 60 см мөчиртэй суулгацыг сонгон авах хэрэгтэй. Гурван настай мөчрийг тайван байдалд орсон үед нь бэлтгээд залгалтыг тавдугаар сард хийдэг. Үндэснийхээ хүзүүвчээс 8 - 10 см зайд залгалт хийж полиэтелины лентээр чанга ороож бэхжүүлнэ.
Бордогч мод ба хөрс сайжруулагч
Чацаргана нь азотыг тогтоох бактеритэй хамтын амьдралыг (симбиоз) үүсгэдэг. Тариалснаас хойш 120 хоногийн дараа хэмжихэд, найлзуурт хуримтлагтдсан азотын 21-70 хувийг агаарын гаралтай азот эзэлж байсан. Чацаргана нь мөн нэг га талбайн хөрсөнд 25-261 кг азотыг хуримтлуулдаг. Иймд түүнийг мод хоорондын тариалангийн (Alley cropping) үед нэг эгнээгээр тарьж ашигладаг. Энэ тохиолдолд чацаргана нь хөрс сайжруулагчийн (бордогч мод) ба салхины хамгаалалтын үүргүүдийг давхар гүйцэтгэнэ.
Уламжлалт анагаах ухаанд
Эмийн шинж чанар нь чацарганын жимс, навч, үрэнд нь байдаг. Өвөл болж хүйтэрсэн ч жимс нь анагаах чанараа алддаггүй онцлогтой юм. Чацарганын жимсийг хураах хамгийн тохиромжтой үе нь өглөө, оройдоо агаарын температур -15 хэмээс доогуур байх үед гэнэ. Харин нартай үед жимсийг хураах тохиромжгүй байдаг. Учир нь амархан нялцайдаг юм. Хөлдөөсөн байдлаар жимсийг хагас жил хадгалах боломжтой.
Чацарганын жимсэнд С, А, Е, К, В1, В2, ВЗ, В4, В5, В6, В9, Д, Р аминдэмүүдээс гадна алимны хүчил, каротин, тос бопон төмөр, кали гээд олон бичил элементүүд агуулагддаг. Үүнээс гадна биофлавонойд хэмээх биологийн идэвхит бодис нь дахин боловсруулсны дараа ч сайн хадгалагдаж үлддэг байна.
Ардын уламжлалт анагаах ухаанд чацарганын навчаар үе мөчний өвчнийг анагаадаг бол аминдэмийн дутагдлын өвчний үед чацарганын шүүс, сироп, тосыг эмчилгээнд хэрэглэдэг. Мөн чацарганын тос, чацаргана нь зүрх судасны өвчин, улаан хоолойн шарх, арьсны хөлдөлт, түлэгдэл, үрэвсэл, ходоодны хүчил багадах, гэдэс булчингийн хөдөлгөөний идэвхижүүлэлт, ходоодны болон бусад шархыг анагаах, цацраг идэвхит туяа, химийн хордолт, биеийн чалх буурах зэрэг гуч гаруй төрлийн өвчнийг анагаах чадвартай байдаг.
Чацарганы цэвэр тосноос гарган авсан ОМЕГА 3 6 9 7
Омега-3, 6, 9 нь уураг тархины үйл ажиллагааг дэмжин, холестрины хэмжээг бууруулж, судасны хананы уян хатан чанарыг сайжруулж, цус харвалт, зүрхний шигдээсээс урьдчилан сэргийлж, зүрх судасны хэвийн үйл ажиллагааг хангана. Омега-7 нь үс, хумс, арьсны эрүүл толигор байдлыг ханган, нүдний эрүүл мэндэд ашиг тустай. Омега 3, 6 нь хүний биед үл нийлэгжих ханаагүй тосны хүчил тул эдгээрийг зөвхөн хоол хүнсээр нөхөх боломжтой.
ОМЕГА 3 6 9 7
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Жимс Ангилал:Эмийн ургамал Ангилал:Бордогч мод
Даниэл Дефо
Даниэл Дефо (Daniel Defoe 1660 – 1731 оны 4 сарын 21) нь "Робинзон Крузо" зохиолоороо алдаршсан Английн зохиолч, сэтгүүлч юм.
Амьдрал
Даниэл Дефо Лондон хотноо махны худалдаачин Жеймс Фогийн хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр зохиолуудаа хэвлүүлэхдээ язгууртнуудын нэрэнд ордог "Де"-г нэрэндээ оруулан бичдэг байсан бөгөөд тэр нэрээрээ алдаршжээ.
Шашны номлогч болох гэж үзээд бүтэхгүй болохоор нь наймаачин болохоор шийдсэн боловч ашиг олохоосоо илүү өр зээлд баригдаж мөн л бүтэлгүйтсэн аж. Харин дөч хүрсэн хойноо сэтгүүлчийн хөдөлмөрт хүчээ сорьсон нь түүний нуугдмал авьяасыг илрүүлэн олны танил болгосон хэмээдэг билээ. Бийр бэхтэй нөхөрлүүлсэн энэ ажил нь түүнд яг тохирч байсан бөгөөд сэтгүүлчээс зохиолч болсон тэрээр жинхэнэ нэрээ нуухын тулд сурвалжит язгууртны байдалтай Де Фо хэмээсэн нэрээр зохиол бүтээлээ хэвлүүлж байжээ.
Английн католик сүм болон Тори нам тэр үед католик шүтлэгтэн биш хүмүүсийг устгах бодлого барьж байсныг шүүмжилж, "The Shortest Way with Dissenters" хэмээх зурагт хуудас хэвлүүлсэн нь түүнийг баривчлахад хүргэжээ. 1703 оны 7 сарын 31-нд түүнийг дөнгөлөх ялаар шийтгэсэн юм. Уг явдлын дараа "Дөнгөний магтуу" (Hymn to the Pillory)-гаа хэвлүүлсэн юм.
Далан нэг наслахдаа улс төр, эдийн засаг, далайн аялал зэрэг олон төрөл зүйлээр нийт 250 гаруй зохиол бүтээл бичиж туурвисан асар хөдөлмөрч энэ зохиолч хэзээ ч жуулчин байгаагүй юм. Харин бараг 60 шүргэх насандаа дэлхийн сонгодог утга зохиолын түүхэнд Робинзон Крузо хэмээх алдарт бүтээлээ бэлэглэж нэрээ үүрд мөнхөлсөн энэ эрхмийг Английн тагнуулын байгуулагын удирдагч байсан тухай нь тэр бүрий уншигчид мэддэггүй билээ.
Англи орныг бүхэлд нь тор мэт сүлжсэн нарийн нягт туршуулын сүлжээ бүхий тагнуулын байгууллага байгуулж тэргүүнээр нь олон жилийн туршид чадварлаг ажиллаж байсан түүний энэхүү нууц намтар нь хэдэн арван жилийн дараа л нийтэд ил болсон билээ. Тэрээр зөвхөн английн дотоодод төдийгүй хилийн чанадад, тэр дундаа Парис, Тулон зэрэг хотуудад мэдээлэл цуглуулах төв байгуулан амжилттай ажиллуулж байжээ.
Тэрээр английн тусгай албыг 10 шахам жил гайхмаар чадварлаг удирдаж байсан бөгөөд 70 гарсан хойноо ч тэр тагнуулчийн авьяас билэг, мэргэжлийн ур чадвараа ашиглан татварын албанаас бултаж ор сураггүй алга болж байсан тухай Кембриджийн их сургуулийн доктор, тагнуулын түүх судлаач Кристофер Эндрю Английн тагнуулын алба үүсэн байгуулагдсан түүх номдоо тэмдэглэсэн байдаг.
Бесик Кудухов
Бесик Кудухов (Бесик Серадинович Кудухов; Къудухты Серодины фырт Бесик) - August 15, 1986-нд ЗХУ-ын ЗСБНГУ-ын харьяа Өвөр Осетийн өөртөө засах мужийн Цхилон гацаанд төрж, 2013 оны 12 сарын 29-нд нас барсан осет хүн, олимпын мөнгө (2012), хүрэл (2011) медальтан, дэлхийн дөрвөн удаагийн (2007, 2009, 2010, 2011) аварга, ДАШТ-ий мөнгөн медальт Оросын Холбооны Улсын чөлөөт бөхийн 55, 60 кг жингийн тамирчин.
Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Оросын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Оросын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Оросын олимпын оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Осетчууд Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:2013 онд өнгөрсөн
Хэзээ? Хаана? Юу?
'''Хэзээ? Хаана? Юу?''' (Что? Где? Когда?) нь Оросын Холбооны Улсын телевизийн нэвтрүүлэг юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Телевизийн тоглоом Ангилал:Оросын телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:1970-аад оны телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:1980-аад оны телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:1990-ээд оны телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:2000-аад оны телевизийн нэвтрүүлэг Ангилал:2010-аад оны телевизийн нэвтрүүлэг
Егор Гайдар
Егор Гайдар (Его́р Тиму́рович Гайда́р; 1956—2009) гэж Оросын улс төрч, эдийн засагч хүн байв.
Намтар
Егор Гайдарын эцэг Тимур Гайдар цэргийн сэтгүүлч хүн байсан ба Егорын багад Югослав, Куба, Афган зэрэг гадаад улсаар их явсан. Егор 1978 онд Москвагийн их сургуулийг эдийн засагч мэргэжлээр сурж төгссөн.
Кино театр
Кино театр бол кино үзэхэд зориулагдсан газар (ихэвчлэн барилга) юм. Кино театр бол дэлгэцэнд тусгаж нийтэд харуулах зориулалттай ба хөдөлгөөнт дүрс бүхий бүтээлийг үзэгчдэд үзүүлдэг байгууламж юм.
Егор Гайдар
Намтар
Егор Гайдар 1980—1991 онд эрдэм шинжилгээний ажилтан байсан.
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 G хэсэг
Эшлэл
G хэсэг
Егор Гайдар
Намтар
1991 оноос ОХУ зах зээлийн засагт шилжихэд Егор Гайдар Сангийн сайдаар ажиллаж, өмч хувьчлал зэрэг хямралт эдийн засгийн шинэчлэл, хямралын хариуцлагыг хүлээжээ. 1992 оны 6-р сараас 12-р сар хүртэл эзгүй Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэсэн.
1993–1994 онд Ерөнхий сайдын нэгдүгээр орлогчоос халагдаж хувийн бизнес, хожим эрчим хүчний төрийн өмчит хувьцаат компанид удирдах ажил хийгээд 2009 онд 53 насандаа өвчний улмаас нас барсан. Тэр үед Михаил Ходорковский, Владимир Путин, Дмитрий Медведев зэрэг төрийн удирдлагаас эхлээд арван мянган хүн гашуудан дурсжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын ерөнхий сайд Ангилал:Оросын эдийн засагч Ангилал:ЗХУ-ын сангийн сайд Ангилал:ОХУ-ын сангийн сайд Ангилал:Оросууд Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:1956 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн
Улаанбадрах сум
Улаанбадрах — Монгол улсын Дорноговь аймгийн харъяат сум.
Сум байгуулагдсан түүх
Монгол туургатны олон зууны туршид идээшин дасаж, түүх, соёлоо бүтээж, он цагийг элээж ирсэн говь нутгийн нэгээнхэн хэсэг нь Улаанбадрах сум билээ.
1924 оноос орон нутаг засаг захиргааг шинэчлэн байгуулах тухай Засгийн газрын шийдвэрийн дагуу Мэргэн вангийн хошууны ардын төлөөлөгчдийн хурлаар 4 сум, 12 баг, 59 аравт, 6107 хүн амтай Хутаг уулын хошууг зохион байгуулжээ. Тэр үед Улаанбадрах сумын айл өрхүүд нь Өлзийт баг нэртэйгээр Хутаг уулын хошууны Цээл суманд харьяалагдаж байжээ.Улмаар нэг жилийн дараа шинээр сум байгуулах санаачилга гарган хөдөлмөрчдийн хурлыг 1925 онд хийж, Цээл сумаас тасран Улаанбадрах сум нь Өлзийбадрах нэртэйгээр үүсгэн байгуулагдсан түүхтэй.
Тус суманд 1941 онд Өргөнцэцэрлэг сумаас 50-иад өрх, Эрдэнэ сумаас 30 өрх, 1950-иад оны дунд үед Өргөнцэцэрлэг сумаас 60-иад өрх, Сайхандулаан сумаас 32 өрх шилжин ирснээр 1958 онд 6 баг, 432 өрх, 1400 хүн ам, 46,5 мянган малтай эдийн засгийн хувьд аймагтаа дунд зэргийн болсон байв.
Хөдөлмөрчид хувийн аж ахуйтныг хоршооллох нам, засгийн бодлогыг дэмжиж 1957 оны 3, 8 дугаар саруудад “Оргил”, “Ялалт” нэгдлүүд байгуулагджээ.
Нэгдэл бүр сум болж зохион байгуулагдах болсноор 1959 онд Улаанбадрах сумын харъяалалд “Ялалт” нэгдэл үлдэж, “Оргил” нэгдлийг түшиглэн Аргалант сум байгуулагдсан байна.
Улаанбадрах сум Бяруугийн Харцав, дараа нь хоньчид төвлөрч, Аргалант сум Аргалантад түр төвлөрч  байгаад хөдөлмөрчдийн хүсэлтээр 1960 оны 4 дүгээр сард хоёр сум нэгдэл нийлэн Улаанбадрах сум “Оргил” нэгдэл болж  Рашаантын Нүдэнд төвлөрсөн.
Улаанбадрах сумын амжилтын цуваа
1969 он улсад  3-р байр
1969 он аймагт 2-р байр
1975 он аймагт 1-р байр
1975 он Нэгдлийн холбооны дээд зөвлөлийн болзолт уралдаанд 2-р байр
1975 он Улсын хэмжээний социалист уралдаанд шалгарч шилжин явах туг, диплом, мөнгөн шагналаар
1975 он Хагас түмэн тэмээтэй болж диплом, мөнгөн буйлаар
1976 он Аймагт 1-р байр
1977 он мөн аймагт 1-р байр
1978 он аймагт 3-р байр
1984 он аймагт 1-р байр
1989 онд улсад 3-р байрыг тус тус эзэлж байжээ.
Өнөөгийн Улаанбадрах сум нь Сангийн далай, Баянбогд, Аргалант, Нүдэн гэсэн  засаг захиргааны 4 баг,  472 өрх 1524 хүн амтай.
Байршил, нутаг дэвсгэрийн бүтэц, бүрэлдэхүүн
Улаанбадрах сум нь 1137092 га нутаг дэвсгэртэй,  нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр аймагт хоёрдугаарт ордог. Баруун, баруун хойд хэсгээрээ Хөвсгөл, Мандах, Сайхандулаан, зүүн, зүүн хойд, зүүн өмнөд хэсгээрээ Эрдэнэ, Өргөн, Сайншанд, урд талаараа БНХАУ-тай 60 км-ээр хиллэдэг өргөн уудам нутаг дэвсгэртэй.
Цагийн бүсийн хувьд Улаанбаатар НЗНЦ+8
Газрын гадарга
Улаанбадрах сумын нутаг дэвсгэр нь аймгийн нийт нутаг дэвсгэрийн 4.6 хувийг эзэлдэг, хяр хадархаг болон элсэрхэг, элсэн манхан голлосон хөрстэй. Байгалийн тогтоц нуур цөөрөм, урсгал гол горхи байхгүй, урсгал булаг шанд, даацууд олон бий.
Байгалийн баялаг, ашигт малтмалын хувьд нефьт, чулуун нүүрс, гөлтгөнө, жонш, төмрийн хүдэр, шохойн чулуу, уран, зэс,  давс, хужир, жуган зэрэг эрдэс бодис баялагтай.
Түүхэн дурсгалт хөшөө, хадны бичээс, булш хиргисүүр, сүм хийдийн туурь, плантелогийн олдвор болон байгалийн үзэсгэлэнт бүхий түүх соёлын өв уламжлалыг хадгалсан олон арван газруудтай.
Ан амьтан, өвс ургамал
Сумын нутагт үнэг, чоно, хярс, шилүүс, аргал, дорго, мануул, туулай, цагаан зээр, хар сүүлт зээр, хулан гэх мэт зэрлэг ан амьтан нутагшсан. Жигүүртэн шувуудаас элээ, ногтруу, шар шувуу элбэг, хун, галуу, нугас, тогоруу шувуунууд урин дулааны улиралд нүүдэллэн ирдэг.
Ургамлын бүлгэмдлийн хувьд сийрэг, тачирдуу боловч олон төрлийн бутлаг, буурцагт, үет ургамал болон шүүслэг агь гашуун, божмог, таана, хөмүүл, бударгана, хялгана, шар мод, багалуур зэрэг шим тэжээлт ургамал бүхий бэлчээртэй. Түүнчлэн ард иргэдийн олон жилийн туршид амьдрал ахуйдаа хүнс тэжээл, эмчилгээний зориулалтаар ашиглаж ирсэн цулхир, шарилж, бажуун, тэмээн хөх, алтан гагнуур, зээргэнэ зэрэг ургамлууд элбэг ургадаг.
Байгалийн нөөц, баялаг
Байгалийн баялаг, ашигт малтмалын хувьд нефьт, чулуун нүүрс, гөлтгөнө, жонш, төмрийн хүдэр, шохойн чулуу, уран, зэс,  давс, хужир, жуган зэрэг эрдэс бодис баялагтай.
Засаг даргын тамгын газар
Засаг даргын Тамгын газрын албан хаагчдыг боловсролын түвшингээр нь авч үзвэл: Дээд боловсролтой-20 буюу 69%,  бүрэн дунд -1 буюу 3.4%, бүрэн бус дунд -8 буюу 27.6% байна.
Тус байгууллагад төрийн удирдлагаар мэргэшсэн -3, Нийгмийн удирдлагаар мэргэшсэн -1 албан хаагч ажиллаж байна.
Нийт ажиллагсдын 23 буюу 79.3% нь орон нутгийн боловсон хүчин, 15 буюу 51.7% -ийг 18-35 насны залуучууд, 14 буюу 48.3%-ийг бусад насныхан эзэлж байна.
Манай хамт олны дунд Алтан гадас одонт-1, Төрийн албаны Тэргүүний ажилтан -1, Санхүү банкны Тэргүүний ажилтан -3, Худалдааны Тэргүүний ажилтан -3, Статистикийн Тэргүүний ажилтан -1, Нийтийн аж ахуйн Тэргүүний ажилтан -1 зэрэг салбар салбарын Тэргүүний ажилчид ажиллаж байна
Хүүхдийн цэцэрлэг
Улаанбадрах сумын Хүүхдийн цэцэрлэг нь 1964 онд Нүдэн хэмээх газарт эсгий гэрт “Оргил” нэгдлийн харьяа  1 бүлэг, 15 хүүхэд, 1 багш, тогооч, үйлчлэгч гэсэн 3 орон тоотойгоор байгуулагдан өнөөг хүртэл үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулсаар  2008 оны 10 сард Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 75 хүүхдийн хүчин чадалтай шинэ барилга хүлээн авч одоогоор дунд бүлгийн 2-3 хүртэлх насны 28 хүүхэд, ахлах бүлгийн 4 хүртэлх насны 27 хүүхэд, бэлтгэл бүлгийн 5 хүртэлх насны 19 хүүхэд,  нийт 3 бүлгийн нийт 74 хүүхэд, эрхлэгч, бүлгийн багш-3, туслах багш-3, тогооч, туслах тогооч, нярав галч гэсэн 13 ажилтантай үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Мэргэжлийн багш бэлтгэх ажлын хүрээнд мэргэжлийн багшаар 100% хангагдсан.
Ерөнхий боловсролын сургууль
Тус сургууль нь анх 1940 оны 4-р сард “Сайн дурын сургууль” нэртэйгээр “Овоон шавагтай” гэдэг газар 1 багш, 24 сурагч, 1 ажилчин, 4 гэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд анхны багш нь Жамбарайн Цэвээндорж гэдэг хүн байлаа. 1941 онд Улсын бага сургууль болон өргөжиж эрхлэгчээр нь Гомбосүрэн, багшаар нь Гунгаа ажиллаж байсан байна.
1942 онд сурагчдын тоо нэмэгдэн 4 ангитай болон мөн аж ахуйн талаар ч бэхжин хичээлийн 2 тасалгаатай модон байшинтай болж 1943 онд 4 тасалгаатай коридор бүхий туйпуун байшинтай болсон байна. 1945 онд дахин 1 байшин ижилсүүлэн барьж түүндээ багш нарын контор, пионерийн танхим зэргийг байрлуулах болсон байна.
Тус сургуулиас эрдмийн гараагаа анх эхэлсэн олон арван сурагчдын дотроос  Монгол улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, академич, доктор, профессор Г.Лувсанцэрэн, техникийн ухааны доктор Ж.Батсуурь, дэд эрдэмтэн Ц.Басанжав, МУ-ын гавьяат жүжигчин Д.Банди, Л.Нарантуяа, гавьяат нэвтрүүлэгч Н.Гунгаа, улсын начин, спортын мастер Я.Одсүрэн, спортын мастер Ч.Чулуунбанди, улсын аварга малчин Зоригтбаатар, Т.Мөнхбаяр, Ж.Баатарсуурь зэрэг олон арван алдартнууд төрөн гарсан.Тус сургуулийн багш сурган хүмүүжүүлэгчдийн ажлын үр дүн байнгын өндөр түвшинд байж аймгийн анхны соёлч нөхөрлөлийн анги, монголын пионер сурагчдын спартакиадын анхны цомыг тус тус гардан авч байсан.
Анхны пионерийн бүлгэм 1942 онд байгуулагдаж анхны пионерийн зөвлөлийн дарга нь Л.Гончиг байлаа.
1979 онд 50 ортой дотуур байр 2, 1984 онд 160 хүүхдийн суудалтай хичээлийн байр тус тус ашиглалтад орж байсан. 1978-1979 оны хичээлийн жилд 8-н жилийн сургууль болж өргөжсөн.
Манай сургууль 2013-2014 оны хичээлийн жилд 177 суралцагч, 17 багш 7 ажилчинтайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 1-9 дүгээр ангийн 9 бүлэгтэй. Мэргэжлийн зэрэгтэй 8 багш ажиллаж байна. Сургуулийн захирлаар 2001 оноос өнөөг хүртэл Ц.Наташа, сургалтын менежерээр Ц.Нарантунгалаг 2003 оноос өнөөг хүртэл, нийгмийн ажилтнаар Д.Батсайхан 2003 оноос өнөөг хүртэл тус тус ажиллаж байна.
-          2004 онд хүүхдийн оролцооны байгууллагын ажлаар “Ерөнхий сайдын хүрэл өргөмжлөл”
-          2005 онд Аймгийн хүүхдийн байгууллагын “Алтан цом”
-          2006 онд “Аймгийн эрүүл мэндийг дэмжигч сургууль”
-          2007 онд “Аймгийн тэргүүний сургууль” батламж
-          2010 онд МУ-ын Шилдэг менежменттэй ТОП сургуулиар шалгарсан.
-          2003 оноос 2011 онд 8 жил дараалан 9 жилийн сургуулиудаас аймагтаа 1-р байранд шалгарсан.
-          2012, 2013 онд аймагт суурь, бүрэн дунд сургуулиудын түвшинд 1-р байранд шалгарсан
Хичээлийн төрлийн дуу хөгжмийн, гадаад хэлний, бага ангийн, монгол хэл, уранзохиолын, АББ-ын гэгээрэл төв, биеийн тамирын олимп, компьютерийн, түүхийн, математикийн, технологийн гэсэн 10 кабинеттай. Хичээлийн төрлийн 12 дугуйлан хичээллэж байна. Үүнд: Математик, дуу, хөгжим, монгол бичиг, физик, түүх, хими, мэдээлэл зүй, IQ, шатар, даам, гадаад хэлний дугуйлангууд, сагс, волейболын секцүүд тус тус хичээллэдэг.
Манай сургуульд төрийн дээд шагнал “Алтан гадас” одонтой 2 багш, БТА 5, СТА 1, МЗХ-ны тэргүүний залуу алтан медаль болон хөдөлмөрийн алдар медальт багш 5,  аймаг, сумын тэргүүний ажилтан багш 6 ажиллаж байна.
Эрүүл мэндийн үйлчилгээ
1969 онд сумын бага эмчийн салбар нь 10 ортой  төрөх ,  халдварт, хүүхэд, дотор  гэсэн  тасагтай хүний их эмчийн салбар болон өргөжиж, анхны их эмчээр Даланжаргалан сумын харьяат Банди ажиллав. Анхны их эмчийн салбарт бага эмчээр Н.Очирсүх, Ж.Баатар, Т.Хэнмэдэхэв сувилагчаар Ишгэнсүрэн, Цагаанхүү, Цэен, Ц.Тогоо, Пүрэвжав, аж ахуйгаар Дамдинжав, асрагчаар Долгор, Давааням, Чойнодмаа, угаагчаар Дэчин нар ажиллаж байв. Их эмчийн салбар болон өргөжиж анхны түргэн тусламжийн машинтай болов. Анхны түргэн тусламжийн машины жолоочоор Доной ажиллаж байв. Их эмчийн салбар байгуулагдсанаар түргэн тусламжийг хүн ардад богино хугацаанд үзүүлэх нөхцөл бололцоогоор хангагдаж хүн амын өвчлөл ялангуяа халдварт өвчин буурч 0-3 насны хүүхэд жирэмсэн эхчүүдийг хяналтандаа бүрэн авчээ.
Сумын их эмчийн салбар 1992 оноос сумын эрүүл мэндийн төв  2000 оноос сумын Хүн эмнэлэг болон өргөжиж 2012 оноос Эрүүл мэндийн төв нэртэйгээр  сумын  хүн амд нийгмийн эрүүл мэндийн болон эмнэлгийн анхан шатны   тусламж үйлчилгээг үзүүлж байна. 1993 онд зориулалтын эмнэлгийн шинэ барилга ашиглалтад орсноос хойш амбулатори, хэвтэн эмчлүүлэх хэсэг, угаалга, ариутгал, гал тогоо, захиргаа, аж ахуйн хэсэг гэсэн ажлын таван хэсэгт  14 хүний бүтэц орон тоотойгоор үйл ажиллагаа явуулж байна.
Үүнд: Их эмч -1, Багийн эмч -3, Сувилагч -2, Тогооч  -1, Асрагч -2, Нярав -1, Нягтлан -1, Жолооч -1, Галч-3  ажиллаж сумын 1524 хүн амд  нийгмийн эрүүл мэндийн болон эмнэлгийн тусламж үйлчилгээг үзүүлж байна. Санхүүгийн хувьд төсвөөс эрүүл мэндийн даатгалаас санхүүждэг байсан бол  2006 оноос хойш 100 хувь улсын төсвөөс санхүүждэг болсон.
Хөдөөгийн хүн амд  эрүүл мэндийн анхан шатны шатлалын  тусламжийг үзүүлэхдээ хараа хамгаалах, НҮЭМ-ийн дархлаажуулалтын, лабораторийн, чийрэгжүүлэлтийн зэрэг шинэ үйлчилгээтэй кабинетуудыг шинээр байгуулан ажиллаж зарим нэгэн нарийн мэргэжлийн  тусламж үйлчилгээг цаг алдалгүй хүргэж үйлчилж байна.
Сүүлийн 3 жилд дархлаажуулалтын хамралтыг 100 хувьд хүргэж  халдварт  өвчин бүртгэгдээгүй эх нярай, 0-5 насны хүүхдийн эндэгдэлгүй,  гэрийн төрөлт гаргаагүй амжилттай ажиллаж байна.
Соёлын төв
Тус сумын Соёлын төв нь сумын Намын –Үүрийн мэдэлд 1930-аад оны эцсээр байгуулагдсан улаан гэр соёлын байгууллагын суурийг тавьж Өмнөговь аймгийн Т.Жанчив ажиллан хөгжлийнхөө явцад 1947 онд Улаанбулан болж эрхлэгч З.Ваанчиг нь тухайн нөхцөл дэх материаллаг баазад түшиглэн сайн дурын уран сайханчдын эгнээг бүрдүүлэн концерт, жүжг тоглож, номоор иргэд малчдад үйлчилж байсан. Тус суманд 1957 онд үүссэн кино цэг нь эхэн үед тэмээн хөсгөөр айл өрхөд, сүүлийн жилүүдэд трактороор бригадын өдөрлөг багийн нийтийн хурлын үед малчид, хөдөлмөрчдөд үйлчилдэг болсон. Киног хөдөөгийн хөдөлмөрчдөд ялангуяа өрх суурьт тэмээн хөсгөөр хүргэж үйлчлэхэд кино механикч Ц.Дагва санаачилгатай ажиллаж байсан. Сумын Соёл урлагийн 3 хоног аймгийн төв Сайншандад 1965-1981 онд зохиогдож хөдөлмөрчдөөс өндөр үнэлэлт авч байсан. Клуб нь 1991 оны 05 сарын 17-ны өдрөөс эхлэн Соёлын төв болон нэр нь өөрчлөгдсөн. Улаанбадрахчуудаас Дорноговь аймгийн Саранхөхөө театрын дуучин МУГЖ Л.Нарантуяа, Улсын Тэргүүний уран сайханч Б.Бат-Орших, Х.Хатанхуяг, Д.Батсайхан зэрэг авьяастнууд тодрон гарч байсан. Сумын Клубын эрхлэгчээр Од, Цэдэв, Батсүх, Ц.Зоригт, Сумьяа, Д.Батсайхан, Дугарсүрэн, Ч.Цэцэгмаа нар, Номын санчаар Г.Рина, Д.Цэцэгээ Өнөрцэцэг, Г.Хоролмаа, Д.Адьяа нар Үйлчлэгчээр: Ц.Уранчимэг, О.Оюунчимэг, О.Өнөрбаяр О.Уранчимэг нар идэвх зүтгэл, үр бүтээлтэй ажиллаж байсан. Өнөө үед Соёлын төв нь соёл урлагийн олон төрлийн ажил зохион байгуулж иргэд хөдөлмөрчдийн талархал хүлээн ажиллаж байна.Соёлын төв нь 2007-2012 онуудад үйл ажиллагаагаараа аймагтаа 2-р байрт шалгарсан амжилттай  ажиллаж байна.
Сумын хөгжлийн зарим үзүүлэлт
Сумын нийгэм, эдийн хөгжлийн зарим үзүүлэлтүүдийг  авч үзвэл дараах байдалтай байна.
Үүнд: а. Ерөнхий мэдээлэл Хүн амын хандлагын судалгаа: Мал аж ахуйн салбарын хөгжлийн үзүүлэлтүүдийн хандлага: Газар тариалангийн салбарын хөгжлийн үзүүлэлтүүдийн хандлага: Сумын эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлтийн өсөлт: Орон нутгийн төсөв, сая төгрөг:
Улаанбадрахын цаг уурын харуул
Улаанбадрах харуул нь Сайншанд хотоос урд зүгт 138 км зайд 109031/ уртраг, 44042/ өргөрөгт, далайн түвшнээс дээш 986 метр өндөрт байрладаг. Тус харуулд бусад харуулын жишгээр анх талбай модон хашаатай байснаа 1970 аад оны дунд үеэс төмөр торон хашаатай болж хөнгөн самбарт флюгер, тунадас хэмжүүр, агаар, хөрсний температур хэмжигч термометрүүдийг байрлуулан шинжилгээний ажлыг хоногт 3 удаа хийж, мэдээг төвд хугацаанд нь дамжуулж иржээ.
Тус харуулын ажиглагчаар Тогоомаам, Бормаам, Энхжаргал, О.Одончимэг, Ч.Оюунцэцэг нар ажиллаж байсан бөгөөд 1970 аад оны дунд үеэс Замын-Үүд станцад ажиглагч мэргэшил эзэмшээд ажиллаж байсан П.Чилхаасүрэн 2009 оныг хүртэл он удаан жил, тогтвор суурьшилтай ажиллаж байлаа.
Улаанбадрах сумын бэлчээрийн ургамлын ашиглалтыг төлөөлөх ургамлуудаар 4-10 дугаар сард суурин ба явуулын судалгааны аргаар хийж, хөдөө аж ахуйн цаг уурын тойм мэдээг арав хоног бүр тогтмол бичиж сумын удирдлагуудаар хүргэж, сар, улирлын цаг агаарын урьдчилсан мэдээ, төлөв, тойм мэдээгээр шуурхай үйлчилж байдаг.Харуулын ажиглагч П.Чилхаасүрэнгийн удаан жил үр бүтээлтэй ажилласныг үнэлж Хөдөлмөрийн Хүндэт медаль, Ардын Хувьсгалын 70,80 жилийн ойн медалиудаар шагнуулсан байна.
Аялал жуулчлал
Тус суманд аймаг сумын тусгай хамгаалалттай байгалийн үзэсгэлэнт Баянбогд, Аргалант, Тахиат, Харангад уулнууд, Хар заг, Гурван бяруугийн хөндий, Майхан цавын улааны жугана, Өвөр цайдмын шүү болон түүхэн дурсгалт хадны бичээс, цэргийн шивээ зэрэг олон газрууд байдаг. Энэхүү байгалийн үзэсгэлэнт болон түүхэн дурсгалт газар нутгуудыг түшиглэн аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой.
Тус сумын нутаг Бор нуруу хэмээх газарт 30 га газарт дэлхийд ховорт тооцогдох Үзсэнээр гэтэлгэгч Хас цагаан сүм суварга 2011 оноос эхлэн баригдаж байна. Энэхүү сүм суварга баригдаж ашиглалтад орсноор Хүслийн уул, Хамрын хийдийн маршрутад орж аялал жуулчлал цогц утгаараа хөгжих боломж бүрдэнэ.
Өнөөгийн Улаанбадрах сум нь Сангийн далай, Баянбогд, Аргалант, Нүдэн гэсэн засаг захиргааны 4 баг,  472 өрх, 1482 хүн амтай.
Цахим холбоос
dornogovi.gov.mn
Эх сурвалж
Ангилал:Дорноговь аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Фотосинтез
Нарнаас 150 сая километр замыг туулан ирэх гэрлийн энергийг ургамлын хлоропласт болон бусад фото синтезлегч организм нүүрс ус, бусад органик нэгдэл хэлбэрээр нөөцлөгдөх химийн энерги болгон хувиргадаг. Энэ үйлийг фотосинтез (Грекийн phōs (φῶς), "гэрэл", sunthesis (σύνθεσις), "нийлүүлэх" гэсэн утга бүхүй) буюу гэрлээр нийлэгжихүй хэмээнэ. Их төлөв хүчилтөрөгч нь фотосинтезийн хаягдал байдлаар ялгардаг. Бараг бүх ургамал автотрофоор хооллох агаад тэд орчноосоо ердөө ус, эрдэс, нүүрсхүчлийн хий авах шаардлагатай. Цаашилбал, ургамал бол фотоавтотроф (гэрлээр өвсөөн тэжээгч) буюу нарны гэрлийн энергийн эх үүсвэр болгож, органик бодис нийлэгжүүлдэг организм мөн. Замаг, бактери    зэрэг зарим нэгэн жинхэнэ ба узуур бөөмтөн (эукарьёт ба прокарьётууд) фотосинтез явуулдаг.
Товч мэдээлэл
Бүх гэрлээр нийлэгжүүлэгч организмууд нүүрсхүчлийн хийг ашигладаггүй. Дээр дурдсанчлан хүхэрт устөрөгч, азот мэт бодисууд байж ч болно.
Корнелис Ван Ньелийн томьёоллоор дараах байдлаар урвал явагдмуй:
Хүчилтөрөгчийн фотосинтезийн үед ус электрон өгөгч тул урвал дараах байдлаар бичигдмүй:
Гэрэл хамааралт, гэрэл үл хамааралт урвал цөм явагдаад, урвалын эхэн ба бүтээгдэхүүн бодисыг жигнэн бичвэл:
Зарим бичил организмууд арсенитыг арсенат болгон хувиргана:
Гэрлээр нийлэгжихүй нь хоёр шатаас бүрдэнэ: гэрэл хамааралт урвал ба гэрэл үл хамааралт урвал эдгээр болой. Гэрэл хамааралт урвалын буюу гэрлийн урвалын дүнд нарнаас ирсэн гэрлийн энергийг цуглуулан, энерги нөөцлөгч ГФА ба НАДФН бодис руу хувиргана. Харин гэрэл үл хамааралт урвалын буюу гэрэлгүй урвалын явцад үүссэн ГФА НАДФН-ийг ашиглаж нүүрсхүчлийн хийг ангижруулмуй.
Ихэнх хүчилтөрөгчийн фотосинтезтэй организмуудад нил улаан гэрэл чухал боловч, үзэгдэх гэрлийг гэрлийг урвалдаа ашиглачихдаг байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Нарны эрчим хүч Ангилал:Ургамлын тэжээл
Сибиу тойрог
Сиби́у тойрог (Judeţul Sibiu) — Румыны дөчин нэгэн тойргийн нэг. 397.322 хүнтэй.
Эрдэнэ сум (Дорноговь)
Эрдэнэ — Монгол улсын Дорноговь аймгийн харъяат сум.
Эрдэнэ сум нь 9600 кв.км нутагтай. Сумын төв Улаан-Уул нь аймгийн төвөөс 100 км, Улаанбаатар хотоос 600 км алслагдсан, төмөр зам дагуу оршдог. Төвийн эрчим хүчний цахилгаан дамжуулах шугамд холбогдсон. Шилэн кабелид холбогдож, үүрэн телефон болон интернет үйлчилгээ нэвтэрсэн. Нийт 5 багтай, хүн ам 2573, үүнээс 1384 эрэгтэй, 1198 эмэгтэй, 0-14 насны 740 хүүхэд байна. Төрийн байгууллага 5, аж ахуйн нэгж 13, төмөр замын 5 байгууллага, хилийн хороо 1, төмөр замын 9 зөрлөг, хэсгүүд үйл ажиллагаа явуулдаг. Сумын эдийн засгийн гол салбар нь мал аж ахуй зонхилдог бөгөөд нийт 69003 толгой мал тоолуулж, 2008 онтой харьцуулахад 24446 толгой малаар өссөн. Сумын зарим аж ахуйн нэгж, иргэд бага хэмжээний газарт хүнсний ногоо тариалж, сум, орон нутгийн хүнсний ногооны хэрэгцээг хангаж байна. Сумын ЗДТГ нь үйл ажиллагааны үр дүнгээрээ аймгийн хэмжээнд 2010 онд гутгаар байр, 2011 онд дөрөвдүгээр байр, сумын ЕБС нь 2010-2011 оны хичээлийн жилд аймагтаа 3-р байр, сургуулийн дотуур байр 2-р байр, Соёлын төв нь 2009-2010 онд 3-р байр эзэлж, Шинэ Дорноговь мөрийн хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлж ажиллалаа. 2009-2012 онд тус сумаас аймгийн тэргүүний ажилтан-2, аймгийн аварга болон сайн малчин -2, аймгийн алдарч уяач -1, салбарын тэргүүний ажилтан – 9, Монгол Улсын тэргүүний ардын авьяастан-1, Алтан гадас одонгоор 4 хүн тус тус шагнагдсан.
Эх сурвалж
Ангилал:Дорноговь аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Сучава тойрог
Суча́ва аймаг (Judeţul Suceava) — Румыны дөчин нэгэн аймгийн нэг. 614,451 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Румын улсын аймаг
Артур Нюман
Шигшээ баг
Нюман АНУ-д болсон 1994 оны ДАШТ-д шигшээ багийнхаа бүрэлдэхүүнд багтсан ч гарааны бүрэлдэхүүнд огт ороогүй бөгөөд Ирландтай хийсэн тоглолтын 75 дахь минутад сэлгээгээр талбайд орж ирэн, анхны тоглолтоо хийсэн. Тэрээр мөн Евро 1996-д дуудагдсан ч гарааны бүрэлдэхүүнд багтаагүй.
Гэхдээ Нюман шигшээ багийнхаа ахлагчаар сонгогдож, 1998 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулах тоглолтуудын ихэнхэд оролцжээ. Улмаар Францад болсон тус ДАШТ-ий хэсгийн бүх тоглолтод оролцсон ч Аргентинтай хийсэн шөвгийн наймын тоглолтод 2 шар хуудас аван талбайг чөлөөлснөөр хагас шигшээд тус тэмцээний аварга болсон Бразилтай тоглосон тоглолтод оролцож чадаагүй. Хүрэл медалийн төлөө Хорватын багтай тоглосон тоглолтод оролцсон ч багаа медальд хүргэж чадаагүй юм.
Тэрээр Өмнөд Солонгос, Японд болсон 2002 оны ДАШТ-ий сонгон шалгаруулалтад менежер Луй ван Гаалиар удирдуулан оролцож байсан ч 2001 оны сүүлээр Ирландад 1–0 харьцаагаар хожигдсоноор оролцох эрхээ авч чадаагүй. Нюман хамгийн сүүлд 2002 оны 5 сарын 19-нд АНУ-ын шигшээ багийг 2–0 харьцаагаар хожсон тоглолтод оролцоод шигшээ багаасаа зодог тайлжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Нидерландчууд
Үндэсний Фашист Нам
Үндэсний Фашист Нам (Partito Nazionale Fascista; PNF) нь Бенито Муссолинигийн үндэслэсэн, Италийн улс төрийн нам бөгөөд фашизмыг үндсэн үзэл баримтлалаа болгосон нам байв (Фаши; мөн Италийн фашизм өгүүллийг үзнэ үү). Тус нам Италийн засгийн эрхийг 1922-оос 1943 он хүртэл авторитари, тоталитари дэглэмтэйгээр барьсан билээ.
1921 оны 11 сарын 9-нд байгуулагдаж, 1943 оны 7 сарын 27-нд татан буугдсан.
Өдгөө Италийн үндсэн хуульд шинэчлэн зохион байгуулахыг нь хориглосон байдаг цорын ганц нам болно: "Татан буугдсан фашист намыг ямар ч хэлбэрээр дахин зохион байгуулахыг хориглоно" ("Transitory and Final Provisions", Disposition XII). Энэхүү заалт нь мөн Бүгд Найрамдах Фашист Намын тухайд мөн адил үйлчилдэг.
Эшлэл
Ангилал:Италийн фашист байгууллага Ангилал:Италийн түүхэн нам Ангилал:Ромын түүхэн байгууллага Ангилал:Хориглосон нам Ангилал:Фашизм Ангилал:Фашист нам Ангилал:1921 онд байгуулагдсан Ангилал:1943 онд татан буугдсан
Борис Диав
Борис Бабакар Дьяо-Риффиод (Boris Babacar Diaw-Riffiod, 1982 оны дөрөвдүгээр сарын 16-нд Кормей-ан-Паризи хотод төрсөн) — Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Сан Антонио Спёрс багийн төв, довтолгоо, холбон тоглогчын байрлалд тоглодог Францын сагсан бөмбөгчин юм.
Товчхон
Дьяо 2003 оны драфтаар 21-ээр нэрлэгдэн Францын По-Ортез багаас Атланта Хокс багт хуваарилагдаж байв. Францын шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд сайн тоглодог байсан тэрээр 2005 оны Европын АШТ-ий хүрэл медальтай.
2013-2014 онд Майами Хитийг шувтаргын цувралд ялахад (4:1) гараалахдаа дамжуулалт (29), самбар (43) оноо авалтаар (50) хангалттай тусалсан Дьяотой 2014 оны долоодугаар сарын 15-нд Спёрстой гэрээгээ гурван жилээр 22 сая доллараар сунгасан.
Холбоос
Ангилал:1982 онд төрсөн Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Францын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн довтлогч Ангилал:Сан-Антонио Спёрс багийн тоглогч Ангилал:Францчууд
Лос Анжелес Лэйкерс
Лос Анжелес Лэйкерс (Los Angeles Lakers) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Калифорни муж улсын Лос-Анжелес хотноо байрлах, Хойд Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн холбоо (NBA)-ны баг юм.
Ордон
Staples center
Шагналууд
Шигшээд үлдсэн:   31
Аварга:    16   (1949, 1950, 1952, 1953, 1954,1972, 1980, 1982, 1985, 1987,1988, 2000, 2001, 2002, 2009, 2010)
Бүсийн аварга:    15   (1959, 1962, 1963, 1965, 1966, 1968, 1969, 1970, 1973, 1983, 1984, 1989, 1991, 2004, 2008)
Гадаад холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Лейкерс Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:1946 онд байгуулагдсан
Монгол улс Мюнхений олимпод
Монгол Улс Баруун Германы Мюнхен хотноо зохиогдсон 1972 оны зуны олимпын 20-р наадам буюу Мюнхений олимпод оролцсон. 1 мөнгөн медаль хүртсэн амжилтаар 33-р байранд оржээ.
30px Байт харваа
Эрэгтэй
30px Бокс
Монгол улс боксын спортоор анх удаа олимпийн дэвжээнд өрсөлдөв.
30px Буудлага
Эрэгтэй
30px Жүдо
Монгол Улс жүдогийн төрлөөр олимпын наадамд анх удаа оролцсон. Хөнгөн жинд хүч сорьсон Бахааваагийн Буядаа мөнгөн медаль зүүсэн хэдий ч тэмцээний дараах сэргээшийн шинжилгээгээр кофейн илэрч, медалиа хураалгасан байна.
30px Хөнгөн атлетик
Эрэгтэй
30px Хүндийн өргөлт
Монгол улс хүндийн өргөлтийн төрлөөр анх удаа олимпийн наадамд оролцлоо.
Цахим холбоос
Ангилал:1972 оны зуны олимпод оролцогч улсуудын багийн бүрэлдэхүүн зуны олимп 1972
Сандро Кордейро
Сандро 2009 оны наймдугаар сард «Тоттенхэм Хотспурт»14 сая фунтээр элссэн юм. 2014 оны есдүгээр сарын 1-нд «Куинз Парк Рейнжерстэй» тодорхойгүй үнийн наймаагаар нэгджээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бразилын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Бразилын олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Интернасьонал багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Куинз Парк Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Бразилчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Капампанган хэл
Пампанган хэл, Пампанго буюу Капампанган (Kapampangan) нь Филиппиний голлох хэлнүүдийн нэг юм. Пампанга муж, Тарлак мужийн өмнөд хагас болон Батааны хойд хэсгээр оршин суугчид ярилцдаг. Мөн Булакан, Нуэва Эчихагийн зарим суурин болон Замбалесын Айтачууд буюу Аэта нар Капампанганаар ойлгодог. Уг хэлээр ярилцагчид заримдаа Капампанганыг "эх хэл" хэмээх утга бүхий Аманунг Сисуан (Amanung Sisuan) гэж нэрлэх нь бий.
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Малай-Полинезийн хэлнүүд
Километр
Километр (Тэмдэглэгээ: км, km) нь олон улсын нэгжийн систем (SI)-ийн уртын хэмжүүр бөгөөд 103 (1000) метртэй тэнцүү.
Тэмдэглэгээ
Олон улсын хэмжээнд km гэж тэмдэглэнэ. Юникодод км-г 1 тэмдэгтээр илэрхийлж болдог (339E).
Мөн үзэх
Ангилал:Хэмжилтийн нэгж
Орландо Мэжик
Орландо Мэжик (Orlando Magic}) нь Америкийн Флорида муж улсын Орландо хотын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн баг юм. Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Дорно бүсийн Зүүн Өмнөд харьяалагддаг. Багийн нэр нь Орландо хотод байдаг Дисней Уорлд паркийн уриа болох "Ид шидийн ертөнцөд тавтай морилно уу!" гэдгээс гаралтай.
Багийн амжилт
!Нийт || 752 || 774 || .493 || || !Плэй-офф || 31 || 43 || .419 || ||
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгийн клуб Ангилал:Орландогийн спортын клуб Ангилал:Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбоо Ангилал:1989 онд байгуулагдсан
Филиппин-Америкийн дайн
Филиппин-Америкийн дайн, Филиппиний тусгаар тогтнолын дайн буюу Филиппиний самуун (1899–1902), нь Америкийн Нэгдсэн Улс болон Филиппиний хувьсгалчдын хооронд гарсан зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
Филиппиний Анхдугаар Бүгд Найрамдах Улсыг Америкийн Нэгдсэн Улс бүрэлдэхүүндээ оруулсны дараа тусгаар тогтнолоо эргүүлэн олж авах гэсэн зорилго нь мөргөлдөөнд хүргэжээ. Уг дайн нь Филиппиний тусгаар тогтнолын төлөө тэмцлийн хүрээнд, Филиппиний хувьсгал, Испани-Америкийн дайны дараа гарсан юм.
АНУ болон Филиппиний хувьсгалт хүчний хоорондын зэвсэгт мөргөлдөөн 1899 оны 2 сарын 4-нөөс эхэлж, богино хугацаанд 1899 оны Манилын тулалдаан болон өргөжжээ. 1899 оны 6 сарын 2-нд Филиппиний Анхдугаар Бүгд Найрамдах Улс албан ёсоор АНУ-ын эсрэг дайн зарлав. Дайн албан ёсоор бол 1902 оны 7 сарын 4-нд дууссан. Гэсэн ч Катипунанчууд Америкийн хүчний эсрэг тэмцлээ үргэлжлүүлсээр байв. Тэдний дунд Катипунаны ахмад гишүүн, генерал Макарио Сакай байсан бөгөөд ерөнхийлөгч Агуйнальдог олзлогдсоны дараа 1902 онд тунхагласан Бүгд Найрамдах Тагалог Улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байв. Морочууд, Пулаханчууд зэрэг бусад бүлгүүд 1913 оны 6 сарын 15-нд Буд Багсакийн тулалдаанд ялагдах хүртлээ дайны ажиллагаагаа үргэлжлүүлсээр байсан юм.
Империализмын Эсрэг Лиг 1898 оны 6 сарын 15-нд байгуулагдаж, АНУ-ын засгийн газрыг цэрэг дайны ажиллагаа явуулахын эсрэг тэмцэл өрнүүлж байсан түүхтэй. Уг дайн, түүний дараах АНУ-ын эзэрхийлэл нь Филиппиний соёлыг эрс өөрчилсөн юм. Ойролцоогоор 34,000–1,000,000 хүнээ алдсан тус улсад Католик сүм төрийн шашин байхаа больж (АНУ шашны эрх чөлөөг хүлээн зөвшөөрсөн), засгийн газар болон бизнест англи хэл голлох хэл болжээ. 1916 онд АНУ филиппинчүүдэд өөртөө засах эрх амласныгаа 1935 онд л тодорхой хэмжээгээр биелүүлсэн. 1946 онд, дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа АНУ Манилын гэрээний дагуу Филиппиний тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрсөн билээ.
Эх сурвалж
Ангилал:1899 оны зөрчилдөөн Ангилал:1900-д он Ангилал:19-р зууны дайн Ангилал:20-р зууны дайн Ангилал:Азийн дайн Ангилал:Азийн колоничлолын түүх Ангилал:Колоничлолын дайн Ангилал:Нэгдсэн Улсын дайн Ангилал:АНУ-ын түүх (1865–1918 он) Ангилал:Тусгаар тогтнолын дайн
4 сарын 26
4 сарын 26 нь Григорийн тооллын жилийн 116 дахь (өндөр жил бол 117 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 249 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0426 26
Навал Эл Мутавакел
Навал Эл Мутавакел (نوال المتوكل, Касабланкад 1962 оны 4 сарын 15-нд төрсөн) нь Мароккогийн хөнгөн атлетикч, 1984 оны зуны олимпод эмэгтэйчүүдийн 400 метрийн халхалттай гүйлтийн төрөл анх удаа багтахад түрүүлж алтан медаль хүртсэн, мөн Африк тивд төрсөн Муслим эмэгтэйчүүдээс анх удаа олимпын аварга болсон тамирчин юм. 2007 онд Эл Мутавакел Мароккогийн Спортын сайдаар томилогджээ.
Муслим болон Араб гаралтай эмэгтэйчүүд хөнгөн атлетикаар амжилт үзүүлж чадахгүй гэсэн хэвшсэн ойлголтыг тэрээр эвдэж чадсан гавъяатай юм.
1995 онд Эл Мутавакел Олон Улсын Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Холбоо (IAAF)-ны гишүүн болж, улмаар 1998 онд Олон Улсын Олимпын Хорооны гишүүнээр сонгогджээ.
Тэрээр 2012 болон 2016 оны зуны олимпын наадмуудыг зохион байгуулах хотуудыг сонгон шалгаруулах үнэлгээний комиссыг тэргүүлэн ажиллажээ.
2006 онд Италийн Турин хотноо зохиогдсон 2006 оны өвлийн олимпын нээлтийн ёслолын үеэр олимпын далбааг мандуулсан найман хүний нэг нь Эл Мутавакел байв.
Цахим холбоос
Ангилал:400 метрийн саадтай гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:200 метрийн гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:100 метрийн саадтай гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:400 метрийн саадтай гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:Мароккогийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Мароккогийн 100 метрийн саадтай гүйгч Ангилал:Мароккогийн 400 метрийн саадтай гүйгч Ангилал:Мароккогийн олимпын аварга Ангилал:Мароккогийн олимпын оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Мароккогийн улс төрч Ангилал:Олон улсын олимпын хорооны гишүүн Ангилал:Касабланкагийн хүн Ангилал:Мароккочууд Ангилал:1962 онд төрсөн
Эрэлт нийлүүлэлтийн мэдрэмж
Мэдрэмж нь хоорондоо хамааралтай хоёр хүчин зүйлийн нэгийх нь өөрчлөлт нөгөөдөө хэрхэн нөлөөлөхийг харуулдаг. =Эрэлтийн мэдрэмж=
Эрэлтийн мэдрэмж нь тухайн бүтээгдэхүүн, үйлчлилгээний эрэлтэд нөлөөлөгч хүчин зүйлсийн өөрчлөлт нь тухайн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний эрэлтэд хэрхэн нөлөөлж буйг харуулдаг.
Эрэлтийн үнийн мэдрэмж
Энд: E_{d(p)} – эрэлтийн үнийн мэдрэмж, – бүтээгдэхүүн, үйлчлилгээний эрэлтийн тоо хэмжээний өөрчлөлт (хувиар), – үнийн өөрчлөлт (хувиар).
Эрэлтийн солбисон мэдрэмж
=Нийлүүлэлтийн мэдрэмж=
Нийлүүлэлтийн мэдрэмж нь тухайн бүтээгдэхүүн, үйлчлилгээний үнийн түвшний өөрчлөлтийг нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хэрхэн, яаж мэдэрч буйг харуулна.
Тим Райс-Оксли
Тимоти Жэймс Райс-Оксли (Timothy James Rice-Oxley, 1976 оны 6 сарын 2-нд төрсөн) бол Английн хөгжимчин бөгөөд Keane хамтлагийн үүсгэн байгуулагч, төгөлдөр хуурч, дуучин юм.
Амьдрал болон карьер
Тэрээр Английн төв хэсэг байдаг Оксфорд хотод Чарльз Патрик болон Маргарет Райс-Оксли нарын гэр бүлд мэндэлжээ. Тонбрижийн дунд сургуульд Ричард Хьюз, Том Чаплин зэрэг найзуудтайгаа сурдаг байсан юм. Райс-Оксли болон Чаплиний ээжүүд нэг нэгнээ таньдаг найзууд байсан учраас хүүхдүүд нь танилцаж дотносоход дөхөм болсон юм. Райс-Окслигийн дүү мөн Том нэртэй бөгөөд Чаплинаас нэг сарын зайтай хорвоод мэндэлсэн юм.
Бага байхдаа төгөлдөр хуурын хичээл заалгадаг байсан боловч үргэлж сонгодог ая тоглохоос залхдаг байсан тухайгаа хожим өгүүлсэн байдаг. Эцэг эх нь хөгжмийн бэлтгэлийг нь зогсоосон нь ч тэрээр өөрийнхөө сонирхлоор хөгжмийн чадвараа үргэлжлүүлэн хөгжүүлж The Beatles-ийн дуунуудыг тоглох дуртай байлаа. Мөн Чаплинд төгөлдөр хуур зааж өгсөн байна.
1994 оноос Райс-Оксли сонгодог урлагийн чиглэлээр Лондоны их сургуулийн коллежид суралцаж эхэлсэн бөгөөд Хьюз тэнд газарзүйгээр сурдаг байлаа.
Удалгүй түүний найз, гитарчин Доминик Скотт хамтлаг байгуулах санал тавьснаар ирээдүйн Keane хамтлагийн эхлэл тавигдсан юм. Дараа нь Хьюзийг бөмбөрчнөөр эгнээндээ нэгтгэлээ.
Тухайн үед Coldplay хамтлагтай хамтран ажиллаж байсан Крис Мартин түүнийг цуг ажиллахыг урьсан боловч Keane болон найзууддаа үнэнч үлдэхээр шийдсэн гэдэг.
Тим 2005 оны 2 сард Жэйн Райс-Окслитэй гэрлэж 2007 оны 9 сарын 22-нд Лилач хэмээх охинтой болсон. Тэр одоогоор Английн Зүүн Сассексийн Льюесs хотод амьдарч байгаа.
Keane
1997 онд Райс-Оксли Скотт болон Хьюзийг ятгаж байж Чаплиныг хамтлагтаа элсүүлсэн гэдэг. Мөн тэр жилдээ хамтлагийнхаа нэрийг Keane болгон өөрчилсөн юм.
Лондонд хөгжмийн бэлтгэл хийж байх үеэрээ Райс-Оксли Чаплинтай хамт Стоук Нэвингтон дүүрэгт өрөө хөлсөлж амьдардаг байлаа. Мөн цагийн ажил хийдэг байсан юм. 2001 оны 7 сард Скоттыг хамтлагаас гарсны дараа тэрээр төгөлдөр хуур тоглож эхэлжээ. Мөн аргил гитар тоглодог бөгөөд амьд тоглолтын үеэр аль нэгийг нь урьдчилан бичүүлдэг аж.
2004 онд Райс-Оксли Ivor Novello Awards-ийн оны шилдэг хөгжмийн зохиолчоор тодорсон билээ. 2006 онд тэрээр Гвен Стефанигийн The Sweet Escape цомгийн "Early Winter," болон "The Girl Inside" (цацагдаагүй) дуунуудад хамтран ажилласан.
Улмаар 2009 онд Кайли Миноугийн 11 дэх студийн альбом Aphrodite-гийн "Everything Is Beautiful" дуун дээр ажилласан байна.
2010 оны эхээр Райс-Оксли хамтлагийнхаа гишүүн Жэссе Күиний хамтаар Mt. Desolation хэмээх Альт-кантри хамтлагийн төсөлд хамтран ажиллаж багагүй амжилтад хүрсэн юм.
Одоогоор Райс-Оксли Keane хамтлагийнхаа туслах дуучнаар ажиллаж байгаа. "Sunshine", "This Is the Last Time" зэргээс бусад бүх дуунд тэрээр дуу хоолойгоо шингээсэн. Мөн Your Love болон Under the Iron Sea DVD, Perfect Symmetry дэмог өөрөө дуулжээ.
Цоохондой
Цоохондой (Felis silvestris) Европ, Ази, Африкт тархсан жижиг мий. Жижиг хөхтөн, шувуу, бусад ойролцоо хэмжээтэй амьтан барьж иддэг. Өөр өөр бүсэд хэд хэдэн дэд зүйл тархсан. Заримдаа гэрийн муурыг (Felis silvestris catus) энэ зүйлд багтаадаг. Гэрийн муур хүн амьдарч байгаа бүх тив, ихэнх томоохон аралд тархсан бөгөөд олон газар зэрлэгшсэн муур тааралддаг.
Тим Райс-Оксли
Тоног төхөөрөмжийн жагсаалт
Ангилал:Английн хөгжмийн зохиолч Ангилал:Английн хөгжимчин Ангилал:Аргил гитарчин Ангилал:Англичууд Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Цоохондой
Цоохондой янз бүрийн орчинд дасамтгай. Тухайлал саванна, задгай ой, тал хээрт тархсан. Гэршүүлсэн үүлдэр нь өнгө зүс, хэлбэр төрхөөрөө олон янз боловч, зэрлэг дэд зүйлүүд нь хар судалтай хүрэндүү өнгөтэй, 45-80 см урт, 3-8 кг жинтэй. Өндөр нь мөрөөрөө 35 см, сүүлний урт 30 см. Африкийн дэд зүйл нь жижгэвтэр, цайвардуу хүрэн зүстэй.
Үндэсний хорт хавдрын хүрээлэнгийн судалгаанаас үзэхэд орчин үеийн бүх муур 10000 жилийн өмнө Ойрх Дорнодын хавьд өөрөө гэршсэн хэсэг цоохондойгоос гаралтай ажээ. Цоохондой хамгийн ойр төрөл нь Элсний муур (Felis margarita) юм.
Шинж тэмдэг
Биеийн хэмжээ, галбир гэрийн мууртай төстэй. Бие 59 см, сүүл 34 см урт. Зоо нурууны дагуу өргөн бараан хүрэвтэр, боровтор судалтай. Биеийн хажуугийн цайвар бор, хөхөвтөр саарал дэвсгэр өнгөн дээр хөндлөн эгнэсэн бараан, бор, хүрэвтэр толбонуудтай. Хэвэл, мөчдийн дотор тал цайвар. Сүүлний үзүүр байраан, түүнээс дээш 4-5 тод бөгжилсэн бараан бүслүүртэй. Чихний үзүүрт 3 см шахам урт, бийр шиг цацаг үс бий.
Байршил нутаг
Африк, Энэтхэг, Төв Азийн цөл хээрийг хамарсан өргөн уудам нутагт тархана. Монголын цөл, цөлөрхөг хээрийн бүсэд тархацын зүүн хойд зах хамаарна. Шаргын говь, Захуйн баян бүрдээс олдож, Зүүнгарын говь, Алтайн өвөр говь, Өмнөговьд алаг цоог тархсан. Хармаг, заг, сухай бүхий элсэн довцог, баянбүрд, булаг шанд, шал тойрмын захын заг, сухай, харгана, дэрс бүхий газар довцог элс, манхан, хадархаг дов толгод, уулын бэлийн сайрт амьдардаг.
Амьдралын онцлог
III сарын дундуур бие гүйцсэн эмэгчиний хээлэнд 5 мий байжээ. Элсэн дов сондуул, заг, сухайн бут доогуур нүх малтаж үүрээ засна. Жижиг мэрэгч, шувуугаар хооллоно. Захуйн говьд цоохондой мий өвлийн идэш тэжээлийн 92 хүртэл хувийг ногтруу, тагтаа, согсоот болжмор, Шоорон алаг болжмор, оронгийн болон хээрийн боршувуу зэрэг шувууд шар чичүүлээр хооллодог байна. Голдуу харуй бүрийгээр идэшлэнэ. Их нуугдамхай амьтан юм.
Идэш хоол
Бүх мийн нэгэн адил жинхэнэ махчин бөгөөд барьсан амьтныхаа бараг бүх эд эрхтэнг иддэг. Барьсан амьтных нь арьс үс хивэг болж, яс нь кальци өгдөг бол мах нь үлдсэн бүх шим тэжээлийг өгдөг ажээ. Үнэндээ маханд байх усны агуулга их учраас бараг юм уудаггүй. Цоохондой гэдсэндээ шимэгч хорхой тээдэг тул, түүнийгээ цэвэрлэхийн тулд, мөн магадгүй маханд байдаггүй шаардлагатай хүчлийг олж авахын тулд өвс иддэг.
Хомсдох шалтгаан
Монголд бага судлагдсан. Шар үнэг, хярс үнэг, шилүүс мий зэрэг амьтдад тавьсан хавханд орж агнуулна. Зөвхөн Захуйн говьд 1995-1997 онд 4-5 цоохондой анчдын хавханд орж үхсэн байна. Захуй, Зарман, Эхийн гол зэрэг хүн ам суурьшсан баян бүрдүүдийн орчмоор гэрийн мууртай эрлийзжих болсон нь удмын санг алдагдуулж болзошгүй. Цөл, хээрт идэш тэжээл ховор үед саарал чоно, бүргэд, хааяа нохойд бариулна. Нутгийн хүмүүс тохиолдлоор агнана.
Дэд зүйлүүд
2007 оны ДНХ-ийн судалгаагаар 5 дэд зүйл л байдгийг тогтоосон:
Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн