cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алтанзул цэцгийн хувьсгал
Хувьсгалын өрнөл
Орой нь Киргизийн Засгийн газар хэлэлцээ хийхэд бэлэн байгаагаа тухай Ерөнхий сайд Николай Танаев мэдээлэв. Сөрөг хүчний удирдагчдын нэг Курманбек Бакиев хэлэхдээ, сөрөг хүчин ч бас хэлэлцээр хийхэд бэлэн, гэхдээ зөвхөн ерөнхийлөгч Акаевын хувийн оролцоотойгоор хийнэ гэжээ. Энэ хооронд зарим мэдээллээр Киргизийн Ерөнхийлөгч Аскар Акаев өглөө яаралтай Москва руу ниссэн тухай мэдээ гарав.
3-р сарын 21-ний өглөө Ош хотод сөрөг хүчнийхэн бүс нутаг, хотын захиргаа, бүс нутгийн дотоод хэргийн газар, үндэсний аюулгүй байдлын албаны байр руу дайран орж эзлэн авчээ. Өглөө эртлэн хотын захын хорооллын залуус төв талбайд цугларч эхэлсэн бөгөөд тэдний ихэнх нь гар хийцийн мод, төмөр арматур, чулуугаар зэвсэглэсэн байв.
Үнэн хэрэгтээ тус улс аль хэдийн хоёр хуваагдсан байдалтай болов. Сөрөг хүчин өмнөд хэсэгт, эрх баригчид Киргизийн хойд хэсгийг хянаж байлаа.
3-р сарын 22-нд Аскар Акаев сөрөг хүчний шаардлагад өгцөрч бууж өгөхгүй харин ч парламентын сонгуулийн дүнг хүчингүй болгох шаардлагын хариуд СЕХ гаргасан шийдвэрээ баталгаажуулжээ. Киргизийн сонгуулийн төв комисс өглөө 75 тойргоос 69-д нь парламентын сонгуулийн дүнг баталжээ. Үдээс хойш шинэ парламентын анхдугаар чуулган Бишкект нээгдэж, Засгийн газрын талыг баримтлагч намуудын 58 депутат оролцов. Үүний зэрэгцээ эрх баригчдыг дэмжих уриан дор эрх баригчдын зохион байгуулсан жагсаал Бишкек хотын төвд болжээ. Нийслэлийн ихэнх их, дээд сургуулиуд бүх хичээлээ цуцалж оюутнуудыг дэглэмийг дэмжих жагсаалд явуулсан байна.
Ардын хөдөлгөөний удирдагч Курманбек Бакиев ойрын өдрүүдэд Бишкект тус улсын бүх бүс нутгийн төлөөлөгчдийг оролцуулсан "их хуралдай" зохион байгуулахаар төлөвлөж байна гэж мэдэгдэв. Үймээн самуун аажмаар тус улсын хойд хэсгийг хамарч байв. Бүгд найрамдах улсын өмнөд хэсгийн хамгийн том хотууд болох Ош, Жалал-Абад хотод ийм эмх замбараагүй байдал байхгүй, гэхдээ энд сөрөг хүчин төрийн байгууллагуудыг эзлэн авч байв. Кочкор хотод (Нарын муж) 400 орчим хүн шуудан, телеграф, дүүргийн захиргааны байрыг эзлэн авчээ. Цагдаа нар үйл явдалд хөндлөнгөөс оролцохгүй байв.
3-р сарын 24-нд Киргизийн нийслэлийн Ала-Тоогийн төв талбайд 30 мянга гаруй хүн одоогийн засгийн газрыг огцруулах жагсаалд цугларсан нь тухайн үеийн Киргизийн иргэний хөдөлгөөний хамгийн том илрэл байсан юм.
Талбай дээр эрх баригч хүчнийхэн болон сөрөг хүчнийг дэмжигчдийн хоорондох сөргөлдөөн 3-4 цаг гаруй үргэлжилсний дараа цагдаа нар Төрийн ордны хашааны ард нуугдаж, хамгаалалтыг хаалттай хаалганы цаана байлгахаас өөр аргагүйд хүрчээ. Гэвч маш хурдан хугацаанд мод, гадас, арматур, чулуугаар зэвсэглэсэн олон зуун хүмүүс, ихэвчлэн залуу хүмүүс, цагдаагийн хамгаалалтын бүсийг арчиж, байшин руу нэвтэрчээ. Дотор нь бүх зүйлийг сүйтгэж, шил хагалан, бичиг баримт бүхий хавтаснуудыг цонхоор шидэж эхлэв. Богино хугацаанд ширүүн мөргөлдөөний дараа хууль сахиулах хүчнийхэн зугтахад хүрчээ. Мөргөлдөөний үр дүнд хоёр талаас, ялангуяа хууль сахиулагчдын дунд олон зуун хүн шархадсан байна. Дотоодын цэрэг, цагдаа нар хэзээ ч хүч хэрэглэх тушаал аваагүй. Аскар Акаев гэр бүл болон ойр дотны хүмүүсийн хамт жагсагчдын эсрэг хүч хэрэглэхгүй байх тушаал өгөөд халдлага болохоос хэдхэн минутын өмнө Төрийн ордноос зугтаж чадсан байна. Орой болоход сөрөг хүчний нэрт удирдагч Феликс Кулов шоронгоос суллагдаж, Киргизийн төрийн телевизээр ард түмэндээ хандан үг хэлэв. Ардын хувьсгал ялсанд нь баяр хүргээд Киргизчүүдийг тайван байхыг уриалжээ.
Шинэ удирдлагын эхний алхамууд
3-р сарын 25 Гурав дахь удаагийн Киргизийн парламент Курманбек Бакиевыг тус улсын ерөнхийлөгч бөгөөд ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгчээр томилов. Үүний дараахан Бакиев өөр нэг сөрөг хүчний зүтгэлтэн Роза Отунбаеваг Гадаад хэргийн сайдын албан тушаалд томилов. Өмнөх өдөр нь шоронгоос суллагдсан “Ар-Намыс” намын дарга Феликс Кулов Бүгд найрамдах улсын бүх хүчний байгууллагын зохицуулагч болж, Ерөнхий прокуророор - сөрөг хүчний гишүүн Азимбек Бекназаров болов. СЕХ-г тус комиссын орлогч дарга асан Тургуналы Абдраимов тэргүүлэв.
Киргизийн шинэ удирдлага Орос улстай урьдын харилцаагаа хадгалах бодолтой байгаагаа онцолж, оросын тал ч шинэ засгийн газрыг дэмжинэ гэв.
АНУ болон Узбекистан шинэ засгийн газрыг дэмжиж байгаагаа зарлав. Шинэ Засгийн газрын гол үүрэг бол ард түмний отрядууд дээрэмчидтэй тэмцэх явдал байсан. Нийслэл хотын гудамжинд дэг журам тогтооход цагдаа, ардын отрядыг нэгтгэн эвлэрүүлж чадсан Феликс Кулов энэ ажлыг гайхалтай даван туулж чаджээ. Ангилал:21-р зууны хувьсгал Ангилал:Киргизийн улс төр Ангилал:2005 оны үйл явдал
Шушары (өртөө)
thumb|220px| Шушары өртөө нь Санкт-Петербургийн метроны нэг өртөө юм. 2019 оны 10 сарын 3-нд нээгдсэн.
Цахим холбоос
Ангилал:Европын өртөө Ангилал:Санкт-Петербургийн метроны буудал
Сумъяагийн Баярт-Од
Сумъяагийн Баярт-Од нь Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Улаанбадрахын хүн
2017 оны Налайх дүүргийн наадам
Хүчит бөхийн барилдааныг аймгийн хурц арслан Ш.Мөнгөнбаатар, Ц.Бямба-Очир, К.Ханат нар магнайлан барилдлаа.
Барилдааны дүйз
Долоогийн даваа
1.а.х.а Ц.Бямба-Очир  -  с.з Л.Төртогтох
2. а.з Э.Даваажаргал - с.з Н.Ширчинхүү
Наймын даваа
1.а.х.а Ц.Бямба-Очир  - а.з Э.Даваажаргал
#
Эх сурвалж
Эх сурвалж гэдгийг олон янзаар ашигладаг.
Адриан Муту
Адриан Муту (Adrian Mutu; 1979 оны 1 сарын 8-нд төрсөн) нь Румыны хөлбөмбөгчин, дасгалжуулагч. Өдгөө 21 хүртэлх насны Румыны шигшээ багийг удирдаж буй тэрбээр довтлох чиглэлийн хагас хамгаалагч, довтлогчийн байрлалд тоглодог байв.
Муту нутагтаа 2 жил хагас тоглоод 1999-2000 оны улирлын дундуур Италийн Интернационале багт ирэв. Шинэ багтаа 10-хан тоглолтод оролцсоны дараа Верона, улмаар Парма баг руу шилжжээ. Пармад 3 жил тоглохдоо 39 гоол оруулсан. Улмаар Челси багт 22.5 сая фунт стерлингээр зарагдаж, тэр жилдээ Баллон д'Орт нэр дэвшиж байв. Гэсэн ч удалгүй мансууруулах бодисын шинжилгээнд унаж багаасаа хөөгдсөн Муту Ювентус баг руу шилжив. 2006 оны Италийн хөлбөмбөгийн дуулианы үр дүнд Ювентус баг дээд лигээс хасагдахад Муту Фиорентина руу буурь сэлгэж, тэндээ 5 жил тоглосон. Дараа нь Чезена, мөн Францын Аяччо багуудад тоглож байгаад 2014 онд нутагтаа буцан иржээ. Муту 2016 онд зодг тайлсан.
Улсынхаа шигшээ багт 2000 онд анх багтсан Муту нийт 77 тоглолтод оролцож 35 гоол оруулсан амжилтаар, Георг Хажигийн хамтаар улсынхаа мэргэн буучид тооцогддог. Муту шигшээ багийнхаа хамтаар 2000, 2008 онуудад Европын АШТ-д оролцож байв. Улсынхаа шилдэг хөлбөмбөгчнөөр 4 удаа шалгарсан түүний урд 7 удаа хүртсэн Георг Хажи, 6 удаа шалгарсан Георг Попеску нар л бичигддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:1979 онд төрсөн Ангилал:Румыны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Аржеш Питешти багийн тоглогч Ангилал:Динамо Бухарест багийн тоглогч Ангилал:Интернационале багийн тоглогч Ангилал:Хеллас Верона багийн тоглогч Ангилал:Парма багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Фиорентина багийн тоглогч Ангилал:Чезена багийн тоглогч Ангилал:Аяччо багийн тоглогч Ангилал:Петролул Плоешти багийн тоглогч Ангилал:Пүнэ Сити багийн тоглогч Ангилал:Таргу Муреш багийн тоглогч Ангилал:Сэргээш Румынд Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөлбөмбөгт Ангилал:Румыны хөлбөмбөгийн дасгалжуулагч Ангилал:Румыны хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Италийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Румыны оны шилдэг хөлбөмбөгчин
Ачаалагдсан хугацаа
Хэрэв ачаалагдсан хугацаа(Load time) нь санах ойд байгаа үйл ажиллагааны хаа нэгтээ цуглуулсан хугацааг мэдээгүй үед, дараа нь эмхлэгч,зохиогч кодыг үүсгэнэ.Энэ нөхцөлд, эцсийн холбоо саатах хүртэл хугацаа ачаалагдана. Хэрэв эхлэх хаяг өөрчлөгдөхөд,бид энэ өөрчлөгдсөн утгыг хэрэглэгчийн кодонд багтаан дахин ачаалах хэрэгтэй.
Ангилал:Үйлдлийн системийн бүрэлдэхүүн
Нямсүрэнгийн Пүрэвсүрэн
Нямсүрэнгийн Пүрэвсүрэн нь Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Бөхмөрөнгийн хүн
Потсдамын тунхаг
Потсдамын Тунхаг буюу Японы бууж өгөх нөхцөлийн тухай тунхаглал (англи. The Potsdam Declaration or the Proclamation Defining Terms for Japanese Surrender) нь 1945 оны 7-р сарын 26-нд Потсдамын бага хурлын хүрээнд Их Британи (Уинстон Черчилль), АНУ (Харри Трумэн), Бүгд Найрамдах Хятад улс (Чан Кайши) гэсэн гурван гүрний Засгийн газрын хамтран гаргасан Тунхаг бичиг юм.
Потсдамын Тунхаглалд Дэлхийн 2-р дайнд Японы арми үг дуугүй бууж өгөхийг шаардаж, татгалзсан тохиолдолд холбоотнууд Японыг "хурдан бөгөөд бүрэн устгана" (англи. prompt and utter destruction) гэж заналхийсэн баримт бичиг юм.
Энэхүү Тунхаглал гарснаас хоёр хоногийн дараа буюу 7-р сарын 28-нд Японы Засгийн газар Потсдамын тунхаглалын шаардлагыг биелүүлэхээс татгалзаж хүлээн авахгүй гэдгээ "дуугуй байх буюу тайлбар хийхгүй байх" зарчмаар илэрхийлсэн байна.
АНУ 8-р сарын 6-нд Японы Хирошима хотыг атомын бөмбөгөөр бөмбөгдөв. 8-р сарын 8-ны орой урьдчилсан нууц хэлэлцээрийн дагуу ЗХУ Потсдамын тунхагт нэгдэн Японд албан ёсоор дайн зарлаж 8-р сарын 9-ний үүрээр байлдааны ажиллагаагаа Манжуурт гурван чиглэлээр эхүүлсэн түүхтэй.
8-р сарын 9-нд АНУ Японы Нагасаки хотыг атомын бөмбөгөөр мөн бөмбөгдөв.
8-р сарын 14-нд ялагдсан Япон улс Эзэн хаан Хирохито гийн халдашгүй дархан байдлыг хангах тухай цорын ганц нөхцөлтэйгээр Потсдамын Тунхаглалын бүх нөхцлийг хүлээн зөвшөөрсөн байна.
1945 оны 8-р сарын 14-нд Эзэн хааны жанжин штаб нь Эзэн хаан Хирохитогийн зарлигаар Японы зэвсэгт хүчний командлал, Японы хяналтад гадаадад болон дотоодод байгаа цэргүүд байлдааны ажиллагааг нэн даруй зогсоож, зэвсгээ хураалгаж, одоогийн байр сууриндаа хэвээр үлдэж, АНУ, Бүгд Найрамдах Хятад Улс, Их Британийн эзэнт гүрэн, Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улсын өмнөөс ажиллаж буй командлагч нарт болзолгүйгээр бууж өгөх тушаал гаргасан байна.
Ингээд 1945 оны 9-р сарын 2-нд АНУ-ын усан цэргийн флотын "Миссури" хөлөг онгоц дээр Япон улс бууж өгөх баримт бичигт гарын үсэг зурж үндсэндээ Дэлхийн хоёрдугаар дайн эцэс болсон гэж түүх судлаачид үздэг юм. Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны үр дагавар Ангилал:1945 оны улс төр Ангилал:Хирошима ба Нагасаки дахь цөмийн бөмбөгдөлт Ангилал:Японы түүх
Раднабала гүнж
Ангилал:Боржигин Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:14-р зуунд өнгөрсөн
Анар (салаа утга)
Монгол хүний нэр
Дээрх утгыг бэлгэдэн монголчууд Анар гэх нэрийг хүүхдэдээ өгдөг.
Баянжавын Бат-Очир
Баянжавын Бат-Очир нь Увс аймгийн Тэс сумын уугуул, ьндэсний бөхийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Даваасүрэнгийн Гансүх
Даваасүрэнгийн Гансүх нь Ховд аймгийн Буянт сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Буянтын (Ховд) хүн
Хилийн делимитаци
Хилийн делимитаци буюу Хил хязгаарыг тогтоох (латин. Delimitatio "тэмдэглэгээ") - Хөрш орнуудын хоорондох улсын хилийн ерөнхий байрлал, чиглэлийг яриа хэлэлцээгээр тодорхойлохыг хэлнэ. Хилийн хязгаарыг тогтоох нь ихэвчлэн хоёр улсын хоорондын хилийг тогтоох, эсвэл өөрчлөх тухай тусгай яриа хэлэлцээний салшгүй хэсэг юм. Хязгаарлалт тогтоох явцад гэрээнд оролцогч талууд газар дээр нь ажил хийхгүйгээр газрын зураг дээр тогтсон дүрмийн дагуу хилийн зурвасыг тодорхойлж гэрээний бие даасан зүйл эсвэл тус баримт бичгийн хавсралт болгодог.
Гэрээнд заасан хилийн шугамын байршлын дагуу газар зүйн зураг дээр дүрсэлдэг. Энэ нь хил хязгаарыг тогтоох гэрээний салшгүй хэсэг бөгөөд ийм байдлаар тухайн хилийн шугамын тодорхой байршил заалт болж өгдөг.
Хил хязгаарыг тогтоох (хилийн делимитаци) материал нь хил хязгаарыг тодорхойлох дараагийн үе шатанд үндэс суурь болж өгдөг - газар дээр нь хилийн зурвас тогтоох (хилийн демаркаци).
Ангилал:Олон улсын эрх зүй Ангилал:Улс төрийн газар зүй Ангилал:Сонгуулийн тойрог Ангилал:Хил Ангилал:Газар нутгийн хуваагдал
Балжиннямын Чадраабал
Хөвсгөлийн Усан Замын газрын дарга,“Сүхбаатар” хөлөг онгоцны анхны капитан, БНМАУ-ын гавьяат тээвэрчин Балжиннямын Чадраабал 1928 онд Цэцэрлэг мандал уулын аймгийн Рашаант уулын хошууны ХЗЭ-ийн үүргийн даргаар сонгогдон ажиллаж байгаад 23 настайдаа коммуны дарга, 1931 онд Хөвсгөл аймгийн ҮЭ-ийн товчооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад 1937 онд Сүхбаатар хөлөг онгоцонд усан цэргийн алба хааж эхэлжээ. Б.Чадраабал 1938 онд уурын хөдөлгүүрийн тослогч, 1939 оноос туслах механикаар ажиллаж байгаад Эрхүүгийн Усан замын газрын нэг сарын курст суралцаж уурын хөдөлгүүрийн механикийн мэргэжил эзэмшжээ. 1952 онд Хөвсгөлийн усан замын газрын анхны дарга, усан онгоцны ахмадаар томилогдон ажилласан.
Ангилал:Монгол улсын гавьяат тээвэрчин
Невен Суботич
Невен Суботич (Невен Суботић; 1988 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд ХБНСЮУ-ын Баня Лука хотод төрсөн) — Сербийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Дортмундын «Боруссиа» болон Сербийн шигшээн төвийн хамгаалагч юм.
Багийн замнал
Суботич 2008 оны зургаадугаар сарын 4-нд германы «Боруссиа Дортмунд» багтай таван жилийн гэрээ байгуулав.
Амжилт
Багийн
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын хөлбөмбөгчин Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгийн шигшээн тоглогч Ангилал:Майнц 05 багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:1988 онд төрсөн Ангилал:Сербичүүд
Шагдарсүрэнгийн Чинтулга
Шагдарсүрэнгийн Чинтулга нь Завхан аймгийн Цэцэн-Уул сумын харъяат, Үндэсний бөх ийн аймгийн арслан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн арслан Ангилал:1991 онд төрсөн
Трафальгарын тулаан
Трафальгарын тулаан (англи. Battle of Trafalgar)- Британчууд болон франц-испаний усан цэргийн хүчний хоорондын далай дахь түүхэн том тулаан юм. Их Франц Англи руу довтлон ялахын тулд Франц өөрийн болон холбоотнуудын бүх усан цэргийг нэгтгэж, Ла-Манш сувгийг хяналтандаа авах төлөвлөгөө боловсруулжээ. Адмирал Пьер-Шарль де Вильнёвын удирдлаган дор Франц-Испанийн хамтарсан усан цэргийн флот 1805 оны 10 дугаар сарын 18-нд Испанийн өмнөд хэсэгт орших Кадиз боомт хотоос гарчээ. Тэрээр Испанийн баруун өмнөд эрэг дагуу Атлантын далайд Адмирал Нельсоны удирдлага доорх Британийн цэргийн флоттой Трафальгар хошууны ойролцоо уулзжээ. Вильнёв Британичуудтай уулзахад бэлэн биш байсан бөгөөд өөрийн цэргийн флотоо бүрэн зохион байгуулалтад оруулж амжаагүй байжээ. Нельсон харин шийдэмгий байж, Британийн флотыг хоёр эгнээ зохион байгуулж дайсны учраа олохгүй байсан шугамыг таслахаар дайрчээ. Энэхүү ширүүн тулаанд Их Британийн 27 усан онгоц Франц, Испанийн 33 усан онгоцтой тулалдаж байв. Их Британийн тэргүүлэгч хөлөг онгоцуудыг хүнд гэмтэж, Нельсоны тэргүүлэгч "HMS Victory" бараг чадваргүй болсон ч Эзэн Хааны Тэнгисийн цэргийн арвин туршлага, сургалт нь Франц, Испанийн тоогоор илүү флотыг ялсан байна.
Франц-Испанийн флот 22 усан онгоцоо алдсан бол британичууд алдагдалгүй үлджээ. Тулааны үеэр Нельсон францын мэргэн буучинд буудуулж тулаан дуусахаас өмнөхөн нас барсан бол Вильнёв тэргүүлэгч "Bucentaure" онгоцны хамт олзлогджээ. Дараа нь тэрээр Их Британид олзонд байхдаа Нельсоны оршуулганд оролцсон байдаг. Адмирал Федерико Гравина, Испанийн хэсгийн ахлах офицер, үлдсэн флотын хамт зугтаж, тулалдааны үеэр авсан шархаа даалгүй таван сарын дараа мөн нас баржээ. Энэхүү ялалт нь Их Британийн тэнгисийн цэргийн хүч илүү давуу байгаагаа батласан юм. Тухайн үед тэдний байлдааны дадлага нь дайсны талын флотууд хоорондоо нэг параллель шугамын дагуу харилцан үйлчлэлцэж, команд дамжуулах, салгах ажлыг хөнгөвчлөх, галын талбайг нэмэгдүүлэх байв. Үүний оронд Нельсон хөлөг онгоцуудаа дайсны флотын перпендикуляр шугамаар байрлуулсан тул давуу тал болж ялах боломжтой болсон гэж цэрэг дайны тулаан судлаачид үздэг ажээ.
Тулааны үр дүн
Холбоотнууд 18 хөлөг онгоцоо алдаж (нэг нь живсэн, үлдсэнийг нь олзолсон), 15 мянга орчим хүн алагдаж, шархдаж, бууж өгчээ. Британичууд нэг ч хөлөг онгоцоо алдалгүйгээр холбоотнуудын бараг бүх флотыг барьж авсан. Амиа алдсан болон шархадсан хүмүүсийн хохирол 2 мянга орчим хүн байжээ. Их Британийн олон хөлөг онгоц эвдэрч сүйрсэн, жишээлбэл, тэргүүлэгч онгоц болох "Виктория" / Ялалт/- ыг Англид хүрэхээс өмнө Гибралтарт засварлах шаардлагатай болсон (мөн Нелсоны шарилыг тэнд хүргэж өгөх болно). Гэсэн хэдий ч энэ тулааны стратегийн үр дүн илүү чухал байв. Франц, Испани хоёр далай дахь эрх мэдлээ үүрд алдаж Наполеон Англид цэрэг оруулж, Неаполын вант улс руу довтлох төлөвлөгөөгөө орхисон юм. Их Британи эцэст нь тэнгисийн эзэн статусыг олж авсан ач холбогдолтой ажээ. Ангилал:1805 оны зөрчилдөөн Ангилал:Гуравдугаар эвслийн тулалдаан Ангилал:Эвслийн дайны тулалдаанууд
Хожуу Янь
Хожуу Янь — 384-409 онд Бохайн тэнгис дагуу оршсон өвөг монгол сяньби улс байв.
Өрнөд Бенгал
Өрнө Бенгал (анг. West Bengal) — Энэтхэг улсын харьяа, нутгийн дорнод биед оршдог муж.
Хожуу Янь
407-409 онд хаанчилсан Мужун Юнийг Хожуу Янийн сүүлчийн ван бөгөөд Умард Янийн эхний ван гэдэг.
Эх сурвалж
Ангилал:Арван зургаан улс Ангилал:Хятадын династи
Өрнөд Бенгал
Газар зүй
thumb|left|180px|Гол мөрний газрын зураг Өрнө Бенгал нутаг Энэтхэг орны дорнод хэсэгт оршдог.
Орисса, Жарканд, Бихар, Сикким, Ассам муж, Балба, Бутан, Бангладеш улстай хил залгадаг. Бангладеш буюу Дорно Бенгалын хамтаар эртнээс Бенгал гэж хэлэгдэж ирсэн.
Энэтхэг улсын дорнод үзүүрийн мужуудыг их биетэй холбосон нарийн хоолой газар энэ мужийнх байна. Тэр уулархаг нутаг нь Хималайн нурууны Даржаалин хэсэг болно.
Нутгийн өмнө зүгт Бенгалын булан байх ба Ганга мөрөн садран цутгана.
Ганга мөрний нам доор газарт хамаарна. Үржил шимт хөрс шороотой.
Нутгийн 18.93%-ийг ой эзлэдэг. Ургамал, амьтнаар баян.
Хүн ам зүй
Өрнө Бенгал муж хүн амын олноор (91 сая) Энэтхэг улсын мужийн дунд 4-р байр эзэлнэ.
Хүн ард шигүү (971 хүн/км²) суудаг. Хотжилтын хувь - 28%.
Бичиг үсэгт тайлагдсан хувь - 77.1%.
Хүн амын олонх нь бенгал хэлээр хэлэлцэнэ.
Хүн ардын 70.5% хиндү, 27.0% лал шашин шүтлэгтэй.
Хот суурин
Томоохон хот (2011 оны байдлаар):
Түүх
18-р зуунд Британийн Энэтхэгийн мэдэлд орсон. Галигдаа Британийн Энэтхэгийн нийслэл, гол хот болжээ.
1947 онд колоничлолоос гарахад шашин шүтлэгийн байдлаар Бенгал нутаг хоёр хуваагдахад Өрнө Бенгал нь Энэтхэг улсын харьяанд оров. Хилээр тусгаарлагдахад лал шашин голлосон Дорно Бенгал (өнөөгийн Бангладеш) болон хиндү шашин голлосон Өрнө Бенгалын хооронд ард иргэдийн харилцан нүүдэл явагджээ.
Тайлбар
Ангилал:Энэтхэгийн муж улс
Соёл-Эрдэнэ (гитарын гоцлол)
“Соёл-Эрдэнэ” (Ж.Дорждагвын ая) гитарын гоцлолыг Монголын анхны поп-рок гитарчин ТШ, МУУГЗ хөгжмийн зохиолч Самбуугийн Баатарсүх 1969 онд цахилгаан хөгжимд найруулж гоцлон тогложээ.
Ж.Дорждагвын ая, С.Баатарсүхийн найруулга “Соёл-Эрдэнэ” гитарын гоцлол төрсөн түүх
С.Баатарсүх МУИС-ийн дэргэдэх “Оюутны цахилгаан гитарын чуулга”-ын ахлагч, гоцлол гитарчин байхдаа тус сургуулийн монгол хэл, утга зохиолын багш, Хэл утга зохиолын тэнхимийн эрхлэгч, ХЗЭ-ийн хороон дарга Жамцын Бадраагийн өгсөн үүрэг даалгаврын дагуу Н.Наваан-Юндэнгийн шүлэг, Ж.Дорждагвын ая “Соёл-Эрдэнэ” дууны аянд импровизаци хийж, цахилгаан хөгжимд зориулан найруулж, гитарын гоцлол болгон анх тогложээ.
Ж.Бадраа нь 1969 оны зун 8-р сард ЗХУ-ын Ташкент хотноо зохиогдох Монгол-Зөвлөлтийн Залуучууд Оюутны Найрамдалт 3-р их наадам (Ташкентын фестиваль)-д бүрэн бүрэлдхүүнээрээ оролцохоор шалгарсан МУИС-ийн багийг удирдаж байв. МУИС-ийн баг нь 1968-1969 оны хичээлийн жил манай орны бүх их, дээд, тусгай мэргэжлийн сургуулиудын дунд зохиогдсон Монголын Залуучууд Оюутны 3-р их наадамд түрүүлсэн тул тийнхүү багаараа улсаа төлөөлж Ташкент явж урлагийн тоглолтоо толилуулахаар болсон байжээ.
Ж.Бадраа тус сургуулийн цахилгаан хөгжмийн хамтлагийн ахлагч, оюутан С.Баатарсүхийг дуудаж "Танай хамтлаг эх орноо төлөөлж гадаад оронд явж тоглох болсон тул Монгол гэх үндэстний нүүр царай болж явах ёстой. Та нар дандаа гадаад орны хамтлаг чуулгуудын дууг дууриаж тоглоод байж болохгүй, гадаад оронд энийг чинь хүн хүлээж авахгүй. 'Соёл-Эрдэнэ' дууг чи гитараар (гоцолж) тогло " гэжээ.
Жич: Ж.Бадраа нь тус цахилгаан гитарын чуулга З.Хангалын ая, С.Баатарсүхийн найруулга "Өглөөний наран" гитарын гоцлол ыг хэрхэн тоглохыг мэдэхийн хувьд ийм үүрэг даалгавар өгсөн байна.
1968-1969 оны тэр хичээлийн жил С.Баатарсүх МУИС-ийн барилгын ангийн 3-р дамжаанд суралцаж байв. Тэрээр 1966 онд МУИС-д элсэн орж тус сургуулийн дэргэд бит бүрэлдхүүнээр хөгжимддөг Монголын цахилгаан хөгжмийн анхны хамт олон болох "Оюутны цахилгаан гитарын чуулга"-ыг байгуулж, хамтлагийн ахлагч, гоцлол гитарчнаар 1969 оны хавар Радиод дуудагдаж очих хүртлээ ажилласан байдаг.
Ж.Дорждагвын ая, С.Баатарсүхийн найруулга “Соёл-Эрдэнэ” гитарын гоцлолыг МУИС-ийн “Оюутны цахилгаан гитарын чуулга”, бөмбөрчин Чулууны Дашдаваа, аргил гитарчин Санжаагийн Цэрэнпил, хэмнэлт гитарчин н.Баясгалан (Багшийн сургуульд Нийгэм судлалын хичээл ордог байсан Норжмаа багшийн хүү), гоцлол гитарчин С.Баатарсүх гэсэн бүрэлдхүүнээр 1969 оны хавар МУИС-ийн “А” заалны тайзнаа анх тогложээ.
Жич: Тус чуулга тухайн үед, Хангамжийн баазаас авсан бөмбөр болон цагаан өнгийн ритм гитар, оюутан Р.Хашийн Германаас авчирсан улаан өнгийн соло гитар, мөн Р.Хашийн ДСП хавтан зүсэж хийсэн гар хийцийн басс гитар гээд нийт гурван цахилгаан гитартай, цахилгаан гитаруудаа киноны өсгөгчид залгаж тоглодог байсан гэж хамтлагийн ахлагч С.Баатарсүх дурссан байдаг.
Жич: Ташкентэд тус чуулга тэндхийн орос цэргийн ангийн хөгжмөөр тоглосон.
Гоцлолыг тоглосон хамтлаг чуулга, гитарчид
Ж.Дорждагвын ая, С.Баатарсүхийн найруулга “Соёл-Эрдэнэ” гитарын гоцлолыг:
Н.Наваан-Юндэнгийн шүлэг, Ж.Дорждагвын ая "Соёл-Эрдэнэ" дууны тухай
Монголын Алтан ургийн сүүлчийн хошуу ноён Их Соён гэгээрүүлэгч Н.Наваан-Юндэнгийн шүлэг, манай зууны манлай эрэгтэй уртын дуучин Ж.Дорждагвын ая, "Хайртай Монголын нутгийг харийн дайсанд алдахгүй дээ хө, зэ хө, Монголын сайхан орон оо хө" гэсэн төгсгөлтэй, монгол ардын дууны маневртай “Соёл-Эрдэнэ” дуу 1936 онд зохиогджээ.
Энэ дуу 1936 оны 1-р сард Монгол улсын дархан хил дээр халдлага гарахад эх орон газар шороо, ард түмнийхээ төлөө амь бие үл хайрлан баатарлаг эр зориг гарган тэрхүү хилийн халдлагыг таслан зогсоосон эгэл малчны хүү, цэрэг Шагдарын Гонгор "Улсын Баатар" цолоор шагнагдаж БНМАУ-ын анхны Улсын Баатар төрсөн тэрхүү түүхэн жил зохиогдсон байдаг.
1936 онд Ардын хувьсгалын 15 жилийн ой тэмдэглэх бэлтгэл ажлын хүрээнд "Жавхлант сүрэг", "Идэр жинчин", "Баянмонгол", "Үхэрчин хүү" зэрэг манай орны баялаг болох таван хошуу малын тухай дуунууд зохиогджээ. Дууч Ж.Дорждагва Н.Наваан-Юндэнд хандан нам засаг, хувьсгалт төрөө магтсан дуу зохиох хүсэлтээ хэлж, шүлгээ харин нэлээд удаан өвөртөлж явсан гэдэг. Тэрээр энэхүү анхны дуугаа зохиохдоо М.Дугаржав багшаасаа зөвөлгөө авч байжээ.
Н.Наваан-Юндэнгийн шүлэг, Ж.Дорждагвын ая “Соёл-Эрдэнэ” дуу Монгол түмний ирээдүй хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх 100 дуунд МУГЖ дуучин Ш.Даваахүүгийн дуулснаар оржээ.
Гоцлол сонсох
Гоцлол сонсох: Гоцлолын бусад сover хувилбар: Ангилал:Монголын хөгжмийн хамтлаг
Уламбаярын Барсболд
Уламбаярын Барсболд (1964 онд төрж, 2020 оны 7 сарын 4-нд нас барсан) нь 2000-2006 онд Байгаль орчны сайдаар ажиллаж байсан улс төрч.
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:2020 онд өнгөрсөн Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Монголын байгаль орчны сайд
Жигжидийн Ганзолбоо
Жигжидийн Ганзолбоо нь Булган аймгийн Дашинчилэн сумын уугуул, Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Дашинчилэнгийн хүн
Түүхэн эх сурвалж
Түүхийн эх сурвалж гэдэг нь өнгөрсөн үеийн нотолж чадахуйц бүх хэлбэрт баримт нотолгоо, археологийн олдвор, зоосон мөнгө, хэрэглэгдэхүүн, домог яриа, бичгээр болон бусад хэлбэрээр хадгалагдан ирсэн биет ба биет бус эд зүйлсийг нийтэд нь хэлдэг. Эдгээр баримт нотолгооны чанар, он цаг, бичиж тэмдэглэсэн ном зохиолын агуулга зэргээс хамаарч анхдагч эх сурвалж, хоёрдогч эх сурвалж гэж ангилна. Анхдагч эх сурвалж нь тухайн сэдвийг ойролцоо цаг үед эсвэл бага зэрэг хожуу үед бичихдээ, ойролцоо үеийн баримтад бүтээлээр нотлогдохуйц зүйлсийг багтаасан бичгийн дурсгал, тухайн цагийн эд өлгийн зүйлсийг хэлнэ. Хоёрдогч эх сурвалж ид тухайн судлаж байгаа сэдвийн цаг үеэс олон зуун жилийн дараа, анхдагч бичгийн эх сурвалж, эд өлгийн зүйлээс шууд болон дам байдлаар эшлэн хуулбарлсан ном зохиол, толь бичиг, нэвтэрхий толь, домог яриа, зарим биет өвийг багтаадаг.
Төрөл ангилал
Түүхийн эх сурвалж ийг хэлбэрээр нь
Мөн үзэх
Эх сурвалж
Ангилал:Дипломатик Ангилал:Түүхийн боловсрол Ангилал:Шинжлэх ухааны ажил Ангилал:Эх сурвалж судлал
Жанцангийн Батбаясгалан
Жанцангийн Батбаясгалан (1983 оны 7 сарын 12-нд төрсөн) Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын даргаар ажиллаж буй улстөрч юм. Эрх зүйч мэргэжилтэй, хууль зүйн ухааны магистр.
Хүүхэд нас
Ж.Батбаясгалан 1983 оны 7 дугаар сарын 12-нд Улаанбаатар хотын Октябрь дүүргийн 2 дугаар төрөх газарт, таван хүүхэдтэй айлын отгон хүүхэд болон төржээ. Түүнийг төрөх үед III, IV хорооллын эцсийн 25 дугаар байр ашиглалтад орж, тухайн байранд 33 жил амьдарсан. Хорооллын дэнж дээр дугуй түрж, тоглож өссөн талаараа тэрбээр дурсан ярьсан байдаг.
Сурагч нас:
Ж.Батбаясгалан нь 1989 онд  Москва хотын 779 дүгээр сургуульд элсчээ. Москвагийн Радиод ажиллах томилолт авсан Жанцангийн гэр бүлийг Москвад шилжин суурьших тэр үе ЗХУ-д “Престройка” буюу өөрчлөн байгуулалт ид өрнөсөн түүхэн цаг үетэй давхцдаг. Орос жаалуудтай 2 жил тохой залган суралцсан Ж.Батбаясгалан эх орондоо эргэн ирээд “Эрдмийн Ундраа” цогцолбор сургуульд (хуучнаар 54,77,78-р сургууль) бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн. Таван настайдаа сургуульд орсон тэрээр 15 настайдаа дунд сургуулиа төгсч, хуулийн сургуульд элсчээ.
Оюутан нас
1999 онд дунд сургуулиа дүүргэсэн тэрээр 2004 онд Түшээ дээд сургуулийг Эрхзүйч мэргэжлээр бакалаврын зэрэгтэй төгссөн. 2018 онд МУИС-ийн Хууль  зүйн сургуульд Эрхзүйн магистрын зэрэг хамгаалжээ.
Ажлын түүх
Ж.Батбаясгалан сургуулиа төгсөөд Улсын Их Хурлын Тамгын газарт ажиллах  болов. Улсын Их Хурлын гишүүний туслах, бие төлөөлөгчөөр  4 жил  ажилласан тэрбээр 2008-2012 онд Нутгийн өөрөө удирдах ёсны дээд байгууллага Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн Нарийн бичгийн дарга бөгөөд Ажлын албаны  даргаар  ажиллав. Нийслэлд Ардчилсан нам эрх барьж, Монгол Ардын нам хүчтэй сөрөг хүчнээр ажилласан 2012-2016 онд Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал дахь сөрөг хүчний бүлэгт Ажлын албаны дарга, 2016-2020 онуудад Нийслэлийн Засаг даргын Ногоон хөгжил, агаарын бохирдлын асуудал, хариуцсан орлогч, Нийслэлийн Засаг даргын Хөгжлийн бодлогын асуудал хариуцсан нэгдүгээр  орлогч.
Мөн 2018.12-2019.02, 2020.06-2020.10 онуудад Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагчаар ажилласан хамгийн залуу хотын дарга.
2016 оноос хойш 2 удаагийн хотын парламентад Баянгол дүүргээс иргэдээ төлөөлөн НИТХ-ын төлөөлөгчөөр ажиллаж байгаа тэрээр Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын даргаар ажиллаж байна.
·      2004-2008 он УИХ-ын Тамгын газар, УИХ-ын гишүүний бие төлөөлөгч
·      2008-2012 он Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга
·      2009-2012 он Монгол Улсын шүүхийн сахилгын хорооны гишүүн
·      2008-2012 он  Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Шашны зөвлөлийн гишүүн
·      2012-2016 он Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал дахь Монгол Ардын Намын бүлгийн Ажлын албаны дарга
·      2019-2020 он Нийслэлийн Засаг даргын Хөгжлийн бодлогын асуудал хариуцсан нэгдүгээр  орлогч,
·      2018.12-2019.02 он Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч
·      2020.06-2020.10 он Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч
·      2016 оноос Нийслэлийн Иргэдийн Хурлын  төлөөлөгч
·      2020 оны 10 сараас Нийслэлийн Иргэдийн Хурлын дарга.
Ж.Батбаясгалангийн ажил, амьдрал Нийслэлтэй  салшгүй холбоотой. Анх 2008 онд Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн нарийн бичгийн даргаар  ажиллах болсон тэрээр Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал дахь бүлгийн ажлын албаны дарга, Тэргүүлэгч, Төлөөлөгч, Нийслэлийн Засаг даргын  орлогч, Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч, Нийслэлийн Иргэдийн Хурлын дарга зэрэг хариуцлагатай албыг хашиж ирсэн. Хорь орчим  жил тасралтгүйгээр Хот гэх их айлын ажлын хүндийг нугалалцаж, Нийслэлийн Иргэдийн Хурлын хуулиар хамгаалагдсан бие даасан, хараат бус байдлыг хангахын төлөө дуу хоолойгоо хүргэж ирсэн  түүнийг “Нийслэлийн Батбаясгалан” гэж нэрлэх нь ч бий.
27 жилийн дараах хотын эрх зүйн шинэчлэл
Нийслэл Улаанбаатар хотын эрх зүйн байдлын тухай хуулийг 2021 оны 7 сарын 7-ны өдөр УИХ  шинэчлэн баталсан. Ж.Батбаясгалан даргатай 2020-2024 оны Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын энэ удаагийн бүрэлдэхүүн хуулийн шинэчлэлийг олонхиор дэмжин УИХ-аар хэлэлцүүлэн батлуулснаар Улсын нийслэл Улаанбаатар хот эрхзүйн шинэ орчинд хөгжих бодит боломж бүрдлээ. Улаанбаатар хотын “Үндсэн Хууль”-д хийсэн энэхүү хуулийн шинэчлэл үр дүнд хот өөрийн асуудлаа бие даан шийдвэрлэх эрх зүйн болоод эдийн засгийн  гарц хуулийн хүрээнд нээгдсэн юм.
Гэр бүл
Ж.Батбаясгалан нь 6 ам бүлтэй өрхийн тэргүүн бөгөөд дөрвөн  хүүтэй. Ж.Батбаясгалангийн аав  Монголын радиод 46 жил ажилласан М.Жанцан. Түүний “Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотоос ярьж байна” гэх хүдэр баргил хоолойгоор их хотын өглөө эхэлдэг байлаа. Харин ээж нь зураг төслийн инженер мэргэжилтэй. Ж.Батбаясгалангийн ээжийн зурсан зургаар баригдсан барилгууд Улаанбаатар хотод олон бий. 50 шахам жил өглөө бүхэн хотыг сэрээсэн аавын,  хотыг чимсэн олон барилгын зургийг зурж бүтээсэн ээжийн хүү гэдгээрээ тэрбээр үргэлж бахархдаг. Тэрээр удаах ахаасаа 10 нас, дунд эгчээсээ 15 нас, том эгчээсээ 17, том ахаасаа 18 насаар дүү айлын хэнз хүү. Том ах эгч нараасаа 20-иор жилийн хойно төрсөн түүнийг сургуулийн босго алхдагын өмнөх жил ах эгч нар нь Москва хот руу  эрдмийн жолоо залж байжээ.
Шагнал
2006 он Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойн медаль
2011 он Ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн медаль
2018 он Алтангадас одон
И-мэйл: batbayasgalan.j@citycouncil.mn
Вэб:khural.ulaanbaatar.mn
Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Улаанбаатарын засаг дарга Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
2022 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ
Эшлэл
#2022
Барсболд
Барсболд нь монгол эрэгтэй хүний нэр юм.
Гадаад хэсэгчлэл
Гадаад хэсэгчлэл (External fragmentation) гэх ойлголт нь тухайн компьютерийн сул санах ой тухайн програмд зориулагдсан санах ойгоор олон жижиг хэсэг болж бутарч ашиглахад хүндрэлтэй болох үзэгдлийг хэлнэ. Энэ нь програмд хэрэгцээтэй санах ойг ашигтайгаар хуваарилах үед зарим нэг санах ойд хуваарилах алгоритмуудын нэгэн том сул тал болдог. Энэ нь үндсэндээ юу вэ гэхлээр тухайн програмд хэрэглэгдэх сул санах ой нь байгаа хэдийч тэдгээр санах ойнууд нь сайн, хэмнэлттэй програмд үр ашигтай ашиглагдах боломжгүй юм учир нь тухайн санах ой нь маш нарийн жижиг жижиг хэсгүүдэд хуваагдсан байгаа учираас ийм үр дүнд хүрдэг байна.
Гадаад гэж нэрэлсний учир нь ашиглагдах боломжгүй хадгалах нөөц маань санах ойн хэсгийн гаднах хэсэгт хамаардагт оршино. Энэхүү ойлголтыг бүүр сайн ойлгохын тулд жишээ авч үзий жишээ нь програм хангамж санах ойг ашиглаж байгаад 3 нь дараалсан санах ойн сегмент блокыг ашиглалаа гэж боды хэсэг хугацааны дараа голынх нь сегментийг чөлөөлий. Санах ой хуваарилагч маань энэхүү сул гарсан сегментийг ирээдүйд ашиглаж болох хэдий ч хэрвээ хэрэг болсон програмын санах ойн хэрэгцээ нь манай сул гарсан блокоос их хэмжээтэй байвал үүнийг ашиглах боломжгүй юм.
Хэсэгчлэлтийн хувь 0% гэдэг нь бүх сул санах ашиглагдах боломжтой харин эсрэгээрээ 90% байвал 100mb файлаас зөвхөн 10mb л дахин санах ойн хуваарилтанд орох бололцоотой гэсэн үг юм.
Ангилал:Санах ойн менежмент
Монгол улсын гавьяат жүжигчин
Монгол улсын гавьяат жүжигчин — Монгол улсын хүндэт цолын нэгэн төрөл болох Монгол улсын гавьяат зүтгэлтэн цолны нэгэн зүйл юм. Монгол Улсын гавьяат жүжигчин цолыг дуучин, хөгжимчин, бүжигчин, жүжигчин гэх мэт гүйцэтгэн тоглогч нарт өгнө. МУУГЗ бол тэдний багш нар болох хөгжмийн зохиолч,балетмейстер, хормейстер, найруулагч нарт олгодог цол.
Түүх
Анхны гавьяат цол Улсын Бага хурлын Тэргүүлэгчдийн 1935 оны 41 дүгээр тогтоолоор Улсын алдарт гавьяат жүжигчин, дуучин, хөгжимчин, уран зохиолч гэсэн нэртэйгээр бий болсон бөгөөд 1941 оноос эхлэн гавьяат жүжигчин, дуучин, хөгжимчин цолыг нэгтгэж “Гавьяат жүжигчин” гэж нэрлэх болсон байна.
Анхдагч
Ардын Үндэсний Хувьсгалт Театрын 14 жил, Улсын Төв Театрын 5 жилийн ойг тохиолдуулан,
Эх сурвалж
жүжигчин
Поль Пеллио
Поль Эжен Пеллио (Пелльо, франц. Paul Eugène Pelliot; 1878 оны 5-р сарын 28-нд Парис хотод төрсөн- 1945 оны 10-р сарын 26-нд Парис хотод нас барсан) францын дорно судлаач, Хятад, даосизм болон бурханы шашины түүхийн мэргэжилтэн. Монгол хэл, соёл, түүх судлаач.
Намтар
Анх Пеллио дипломат албанд ажиллахаар төлөвлөж Дорно дахины хэлний сургууль "École des Langues Orientales Vivantesу"-д хятад хэл сурч эхэлжээ. Тус сургуульд тэрээр францын хятад судлаач Эдуард Шаванн, энэтхэг судлаач Сильвен Леви нарын анхаарлыг татаж, түүний шинжлэх ухаанд суралцах сонирхолыг эрдэмтэд дэмжиж байжээ. 1900 онд тэрээр Вьетнамд байгуулагдсан Францын Алс Дорнодын сургуулийн (École française d'Extrême-Orient) ажилтанаар томилогдон Ханойд очжээ. Улмаар Чин улсын нийслэл Бээжин рүү анх 1900 оны 7-р сард сургуулийн хэрэгцээний ном худалдаж авахаар явсан байна. 1904 онд Франц руугаа буцатлаа тэрээр хичээлийнхээ завсар зайгаар Бээжинд хэд хэд очсон байна.
1905 онд Поль Пеллио Францын Засгийн газрын санхүүжилтээр Зүүн Туркестан (өнөөгийн Шинжан-Уйгар) руу хийх экспедицийн удирдагчаар томилогдсон байна. Тэрээр өөрөө түүх, археолог, хэлний судалгааг хариуцаж, топограф, одон орны болон нийгмийн судалгааг аялалын гишүүн, цэргийн эмч Луи Вайан (Louis Vaillant), гэрэл зурагчин Шарль Нуэтт (Charles Nouette, 1869—1910) нар хамт судалгааны аялал Парисаас 1906 оны 6-р сарын 17-нд гарсан байна. Экспедиц Хятадын Туркестан руу төмөр замаар Москва, Ташкентаар дамжин Андижан хүртэл явж, тэндээс Ош руу морь, тэрэг хөлөглөн явжээ. Тэд Киргизийн өмнөд хэсгийн Алай уулсыг туулж, Талдыкын даваа, Эркештамын давааг давж Хятадыг зорьжээ. Экспедиц Дунхуанд хүрэхэд Пеллиот монгол, араб, перс, түрэг хэл, төвд, санскрит зэрэг хэлийг сурсан байсан нь Могао агуйн доторх Дунгуаны гар бичмэл ийн доторх хятад бус олон зүйлийг судалж үзэхэд үнэлж баршгүй хэрэг болж байсан юм. Пеллио 1909 оны 10-р сарын 24-нд Парист буцаж ирээд түүний болон Эдуард Шаванны эсрэг гүтгэлгийн кампанит ажилд орсон. Дунхуанд байхдаа Пеллиот олсон хамгийн үнэ цэнэтэй баримт бичгүүдийнхээ талаар дэлгэрэнгүй бичиж, Европ руу шуудангаар илгээж, тэрээр буцаж ирээд хэвлүүлжээ. Тайландаа Пеллио олон гар бичмэлийн намтар, бичвэрийн өргөн хүрээний мэдээлэл, нарийн огноог оруулсан бөгөөд тэр тус бүрийг богино хугацаанд санан бичиж байхад түүний санах ой тогтоолт их тус болж байжээ. Энэхүү ой тогтоолт үнэхээр гайхалтай байсан. Пеллиогийн гайхалтай ой санамжийг олон хүмүүс гайхан биширдэг байжээ.
Пеллио Дэлхийн 1-р дайны үед Бээжинд Францын ЭСЯ-нд цэргийн атташегаар ажиллаж байсан.
Тэрээр 1890 оноос гарсан хятад судлалын «T'oung Pao» сэтгүүлд 1920 оноос ерөнхий редактор байжээ. «Journal Asiatique» (1922 оноос) сэтгүүлийн редакцийн зөвлөлийн гишнн байжээ.
Дэлхийн 2-р дайны үеэр тэрээр Парист амьдарч францын "Эсэргүүцлийн хөдөлгөөн"-д оролцож байжээ.
1945 онд тэрээр хорт хавдраар нас барсан. Түүнийг нас барахад "Түүнгүйгээр хятад судлал /синологи/ өнчинрлөө" гэж ярьдаг байв.
Дожоогийн Цэдэв
Дожоогийн Цэдэв (1940 онд Баянхонгор аймгийн Баян-Овоо суманд төрж, 2023 онд Улаанбаатар хотод нас барсан) - Монгол улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн (2007 он), эрдэмтэн зохиолч.
Намтар
Тэрбээр Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт сумын бага сургуульд сурч байхдаа 1952 онд анхны шүлэг нь орон нутгийн сонинд хэвлэгдсэнээс хойш тэрбээр яруу найраг, шүлэг, найраглал, сонет, дууны үг бичиж, мөн үргэлжилсэн үгийн чиглэлд тууж, өгүүллэг, аян замын тэмдэглэл, эссэ зэрэг бүтээж туурвиж байсан бол эрдэм шинжилгээний чиглэлд “Монголын нууц товчоо”, зохист аялгуу, намтар судлал, уран зохиолын уламжлал шинэчлэл, утга соёлын түүх судлал зэрэгт өөрийн оюун санаа, ухаан бодлыг тасралтгүй чилээсээр иржээ.
1956-1958 онд Улаанбаатарт Багш нарыг бэлтгэх сургууль, 1958-1963 онд МУИС-д суралцан төгссөн. Хэл бичиг, утга зохиолын багш мэргэжилтэй.
1963-1966 онд ШУА-ийн Тэргүүлэгчдийн газарт Аспиртантурын зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга, 1967 оноос ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан, 1971 оноос эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, 1974 оноос Улаанбаатар хотын соёл урлагийн байгууллагуудын намын хорооны нарийн бичгийн дарга,
1977-1990 онд МЗЭ-ийн хорооны дарга, 1990 оноос Соёлын яамны Соёл урлагийн хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан,
1992 оноос Японы Токиогийн их сургууль д зочин профессор, СУИС-ийн Соёл урлаг судлалын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, 1998-2010 онд СУИС-ийн захирлаар ажилласан.
2023 оны 1-р сарын 6-нд Улаанбаатар хотноо нас барсан.
Бүтээл
Тэрээр 1971 онд “Монгол яруу найргийн уламжлал, шинэчлэл” сэдвээр дэд эрдэмтний зэрэг, 1977 онд “Монголын нууц товчооны билгэдэл зүй” сэдэвт зохиолоор шинжлэх ухааны доктор цол хамгаалсан.
Өгүүллэг яруу найргийн 8 ном гаргасан.
Зарим ном нь ОХУ, Болгар, Казакстан, Хятад зэрэг улсуудад хэвлэгджээ.
Түүний туурвисан “Тавын даваа буюу ухаа хамбан зодогт”, “Орчлонгийн хүрд” туужууд, “Шөнийн гэрэл”, “Хөндий тоосорч байна”, “Уурга”, “Дангийн даавуун майхан”, “Айргийн амт” өгүүллэгүүд, “Сэвтээ нь үгүй сэтгэл”, ”Оюутан цаг насны баясгалан”, ”Алтан намар”, ”Энх улирал”, ”Анхны хайр” дууны шүлэг, ”Зүрхний айзам” бэсрэг найраглал нь өдгөө нэгэнт Монголын их утга зохиолын алтан сан хөмрөгт хүндтэй байр суурийг эзэлсэн юм. 100 гаруй дууны үг бичсэн.
Ц.Дамдинсүрэнгийн нэрэмжит утга зохиолын шагналт.
Ангилал:Монголын зохиолч Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Баян-Овоогийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2023 онд өнгөрсөн
2016 оны Ховд аймгийн наадам
Оршил
Тулгар төрийн 2225, Их монгол улс байгуулагдсны 810 жил, Ардын хувьсгалын 95 жилийн ой, Аймгийн баяр наадам Ховд аймгийн төвд 7 дугаар сарын 18-19-нд ёслол төгөлдөр боллоо.
Аймгийн баяр наадмын Үндэсний бөхийн барилдаанд Улсын заан Ц.Мягмарсүрэн,Ч.Батзориг, Б.Пүрэвсайхан, Чандмань сумын харъяат,улсын харцага Н.Батзаяа, Б.Бат-Өлзий нараар манлайлуулсан улс, аймгийн алдар цолтой хүчит 256 бөх баяр хүч авхаалж самбаагаа сорин барилдлаа.
Барилдааны дүйз
#
С-д суурилсан програмчлалын хэлүүд
Си хэл нь 1969-өөс 1973 оны хооронд AT&T-ийн Беллийн Лабораторид Деннис Ритчи зохиосон юм. Си хэл нь бүх цаг үеийн хамгын өргөн ашиглагддаг програмчлалын хэлнүүдийн нэр бөгөөд Си хэлний хөрвүүлэгч нь ихэнх компьютерын архитектур, үйлдлийн системд бий. Си хэлнээс хойш гарч буй олон хэлнүүд Си хэл дээр суурилан бүтээгдсэн байдаг. Тэд шууд болон шууд бусаар зээлж авсан байдаг.
С хэл дээр суурьласан бусад хэлнүүд:
AMPL, C*, S-Lang, SAC, Alef, ECMAscrip, C—, Ch, D Cyclone, LSL, Squirrel, Go, OpenCL, Swift(програмчлалын хэл), AWK, BitC, LPC, Pike, Seed7, Processing, Split-C, Unified Parallel C, Ciik, Chapel, Fortress, Agora, Falcon, BCPL, B, Nim, Nemerle, ApeScript, Amiga E, Lite-C, Newsqueak, Not eXactly C (NXC), Not Quite C, Oak, PROMAL, Handel-C, Dart, CINT, Cg, nesC, R, Hack, Charm, X Sharp, Claire, Noop, Neko, Axum, Umple, TOM, Telescript, Fantom.
С болон бусад хэлүүдийн синтаксын адил талууд:
С++ бол С хэлэн дээр үндэслэсэн хэлний сонгодог жишээ бөгөөд барагл С хэлийн синтакстай бараг л адилхан юм. Доорх жишээгээр Pascal, Fortran, Scheme, С++ хэлнүүдийн арифметик фунц, оролт гаралт, функцууд параметрууд болон давталт түүний урсгалуудыг харьцуулж үзүүлнэ.
Aрифметик фунцууд Оролт гаралт
Функцууд болон параметрууд Давталт түүний урсгалууд
Ангилал:Үйлдлийн систем
Тэрбишийн Аваадорж
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Баяндэлгэрийн (Сүхбаатар) хүн
Үлэй шаньюй
Үлэй шаньюй (хятадаар: 烏累; пиньинь: Wū lèi) нь НТ 13-18 онд Хүннүгийн төрт улсыг захирч байсан. Жинхэнэ нэр нь Сянь. Үжүлюгийн дүү. Түүний засаглалын үед Шинь улсын хуанди Ван Ман, Хүннүгийн шаньюйн тамганы үгийг солих, Хүннү улсыг Ухуань зэргийн аймгаас албан татвар авч, тэдний газрыг эзэмшиж байгааг шүүмжлэх, Ван Маны ордонд барьцааны хүн болгож илгээсэн шаньюйн хоёр хүүг цаазлах, Хүннүг дотроос нь задалж 15 аймагт хувааж, тус бүрд шаньюй нарыг томилох зэргийн ноцтой зөрчлийг байнгын давтамжтай хийж байсан нь хоёр улсыг дайны нөхцөл рүү түлхжээ. Тиймээс НТ 15 оноос Шинь улсын хил рүү довтолж дээрэм хийж эхлэв. НТ 18 онд Үлэй шаньюй нас баржээ. Түүнийг дүү Юй нь Худуэрши цолтойгоор залгамжилсан.
Ангилал:Хүннүгийн шаньюй Ангилал:МЭӨ 1-р зуунд төрсөн Ангилал:18 онд өнгөрсөн
Фрейм
thumb|250px|Pagiing model of logical and physical memory Хуудас(Paging) бол санах ойн системийн процесс дахь физик хаяглалын зайд олгогдоно. Хуудсыг хэрэгжүүлэх үндсэн хэрэглүүр нь санах ойд агуулагдах үндсэн тохируулга бүхий блокуудыг фрейм гэж нэрлэнэ. Зарим хэмжээ бүхий блокуудыг хуудсууд гэж нэрлэнэ. Гадны санах байгууламжаас зарим санах ойн фреймүүдийг хуудсууд ачаалах бөгөөд процессууд үүнийг биелүүлнэ. Гадны санах байгууламжинд үндсэн хэмжээ бүхий блокуудын хуваагдалууд багтах бөгөөд зарим хэмжээ нь санах ойн фреймүүдтэй ижил байна. Төв процессорын системд бүх хаяг байрлах бөгөөд хоёр үндсэн хэсэгт хуваагдана. left|frame|250px|page number болон page offset Хуудасны дугаарлалт бол хуудасны хүснэгт доторх тоон үзүүлэлтийг хэрэглэдэг. Хуудасны хүснэгтэнд санах ойн хуудасны үндсэн хаягууд агуулагдана. Эдгээр үндсэн хаягуудыг санах ойн нэгж болгоноос санах ойн хаяг руу явуулах бөгөөд хуудасны шилжих хаяг хамт явна. Хуудасны хэмжээ бол техник хангамжийг тодорхойлдог. 512 byte – 16Mb хэмжээний хооронд хуудасны хэмжээ тодорхойлогддог.
Хүлгэн
Хүлгэн нь (1205?-1238) Чингис хааны бага хатан, Увас Мэргидийн Хулан хатнаас төрсөн ганц хүү нь юм. Тэрээр 1238 онд Кипчакийн аян дайнд Бат ханы удирдлага дор цэрэг удирдаж яваад Коломна хотын бүслэлтэд тэнэсэн суманд оногдож нас барсан.
Үр хойчис
Хүлгэн нь Хуча гэдэг хүүтэй байсан. Түүний угсаанаас Юань улсын үед Хэдун ван, Аньдин ван цолтнууд салбарлан гарсан. Хэдун ван цолыг Хучагийн хүү Угудай 1265 онд хүртэж, түүний хүү Эбүгэн нар залгамжилсан. 1287 онд Наян вангийн бослогод оролцсон тул цаазлуулж, Хэдун ван цолоо хураалгасан. Харин Аньдин ван цолоор 1313 онд Хүлгэний угсааны Тогоон нэртэй ноён хүртэж, түүний хүү Доржбан нар залгамжилсан.
Мөн үзэх
Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:1238 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Якуб Блашиковский
Якуб Блашиковский (Jakub Błaszczykowski, 1985 оны арванхоёрдугаар сарын 14-нд Трусколясы хотод төрсөн) — Дортмундын «Боруссиа» багт хагас хамгаалагч тоглодог Польшийн хөлбөмбөгчин бөгөөд шигшээн ахлагч юм. Ченстохова хотын Ракув сургуульд бэлтгэгдсэн.
Замнал
2007 оны хоёрдугаар сард Блашиковскийтэй бундеслигийн Боруссиа Дортмунд дөрвөн жилээр гэрээлсэн юм.
Амжилт
Багийн
33 дугаар сургууль
Нийслэлийн тэргүүний Баянзүрх дүүргийн 33 дугаар дунд сургууль анх 1966 онд ЗХУ-ын тусламжтайгаар баригдаж Баатар хот Москвагийн нэрэмжит сургууль нэртэйгээр нээгдэж байсан. Өнөөг хүртэл амжилттай үйл ажиллагаагаа явуулсаар байна. Тус сургууль маш олон тооны авьяас чадвартай сурагчдыг бэлтгэн гаргаж нийгэмд өөрсдийн гэсэн хувь нэмрээ оруулсаар байгаа билээ. 1980 онд Улаанбаатар хотын тэргүүний, 1985 онд Улсын тэргүүний сургууль болсон байна.
Якуб Блашиковский
Амжилт
«Висла Краков»
33 дугаар сургууль
Тус 33 дугаар сургууль нь Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 3-р хороо Сансарийн үйлчилгээний төвийн урд байралдаг. Сургуулийн барилга 3 давхар бөгөөд сүүлд 2008 онд хичээлийн 2-р байр ашиглалтанд орсон. 1-12-р ангийн 60 гаруй бүлэгт 3000 гаруй сурагч суралцдаг. Нийт 156 багш, ажилчинтай. Үүнээс:-Захиргаа аж ахуйн албан хаагч 44 байна.
Якуб Блашиковский
Амжилт
«Боруссиа Дортмунд»
33 дугаар сургууль
2017 оны 12-р сард Баатар хот Москагийн нэрэмжит, улсын тэргүүний БСШУСЯ-ны лаборатори 33 дугаар дунд сургуулийн усан бассейн, заалны нээлт болсон. Нээлтийн арга хэмжээнд Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Т.Баясах, дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч Д.Пүрэвдаваа, 33 дугаар сургуулийн захирал Н.Энхбат болон албаны бусад хүмүүс болон тус сургуулийн багш, сурагчид, эцэг эхчүүд төлөөлөл оролцсон. Усан бассейн бүхий спорт цогцолборыг улсын төсвийн санхүүжилтээр 2,8 тэрбум төгрөгийн өртөгөөр барьжээ. 25 м урттай хоёр усан замтай, 10 метрийн урттай хоёр бассейн, спорт заал, чийрэгжүүлэлтийн танхим зэргийг барьж босгосон байна.
Гадаад харилцаагаа, хамтын ажиллгаа
Якуб Блашиковский
Амжилт
Хувийн
33 дугаар сургууль
-Архангай аймгийн Өгийнүүр сумын сургууль, ОХУ-аас Монгол улсад суугаа ЭСЯ-ны дэрдэгдэх сургууль, Японы Гумна мужийн Монголын хүүхдийг дэмжих иргэдийн холбоо, Амеркийн Нэгдсэн Улсын Пенсильвани мужийн Феладельфи хотын Souderton High school, БНСУ-ын Намбу,Инчонь,Жинжү их сургуулиуд зэрэг байгууллагуудтай холбоо тогтоон ажиллаж байна.