cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Занги
Занги (монгол: ; манж:, галиг: zhanggin; хятад: 章京, пиньинь: Zhāng jīng) нь манжийн Чин гүрний цэргийн албан тушаалтны түшмэлийн цол мөн. Нэрний үүсэл гарлыг хятадын жанжин (將軍) үгнээс гаралтай гэж үздэг. Чин гүрний үед занги буюу жангин нар нь хэд хэдэн төрөл бүхий албан тушаалтаны орон тоотой байсан. Эдгээр албан тушаалыг Чин гүрний эхэн үед олон хятад түшмэд дагаар орж байсан тул манж нэрийг нь монгол, хятад хэл рүү орчуулах эсвэл хятадын хуучин албан тушаалтай дүйцүүлэн хэрэглэж эхэлсэн. 19-р зууны сүүл үед манж нар хятад соёлд дасч, хятаджиж эхэлснээр жангин гэх нэр нь ёс төдий үлдэж өдөр тутамд хятад нэрийг нь хэрэглэх болсон. Харин ар монголд занги хэмээх үг нь хэвээр хэрэглэсээр 1921 он хүрчээ.
Линз
Энгийн линзийн алдаа
Орчин үеийн фото болон оптик техникт дүрсний чанарт маш өндөр шаардлага тавигддаг. Энгийн линзээр үүсгэсэн дүрс нь энгийн линзийн алдаануудаас шалтгаалан, орчин үеийн техникт тавигддаг шаардлагыг хангадаггүй. Хэд хэдэн линзийг сонгон, төвлөсөн линзийн системийг бүрдүүлдэг ба ингэснээр ихэнх алдааг үгүй болгож чаддаг. Ийм системийг объектив гэж нэрлэдэг. Оптик системийн алдааг абберац гэдэг ба тэр нь хэд хэдэн төрөлд хуваагддаг:
Занги
Эшлэл
Ангилал:Цол
Линз
Эх сурвалж
Ангилал:Оптик
Израилын умард дүүрэг
Умард дүүрэг (еврей. מחוז הצפון; араб. منطقة الشمال) нь Израил улсын 7 дүүргийн нэг юм. Хойд дүүрэг нь 4478 км2 газар нутагтай. Дүүргийн нийслэл нь Ноф-ха-Галиль бөгөөд хамгийн том хот нь Назарет юм.
Хүн ам
Израилын статистикийн төв товчооны мэдээллээр дүүргийн хүн амын тоо 2018 онд 1,425,700 хүн байна:
Хувь:
Шашин шүтлэг:
Дүүргийн хүн амын нягтрал 265 хүн/км² байна.
Хойд дүүрэг нь хүн амын дийлэнх хувийг арабууд эзэлдэг цорын ганц дүүрэг юм.
Дэд дүүргүүд
Хойд дүүрэг нь дараахь дэд дүүргүүдэд хуваагддаг:
Захиргаанууд
Ангилал:Израилын дүүрэг Ангилал:Израилын Умард дүүрэг
Да лам
Да лам гэдэг тодорхойлолт нь Шарын шашны хурлын захиргааны хэргийг эрхэлсэн албан тушаалтны хэргэм зэргийн хэлнэ.
Ангилал:Буддын шашин Ангилал:Цол
Хархасун
Хархасун нь (1257-1308) Чингис хааны амийг аварч, дархан цолоор шагнуулж байсан Уряут-Килингут овгийн Хишилиг дарханы ач хүү нь юм. Тэрээр 1272 онд хишигтэн цэрэгт орж, зуутын дарга болж, тус ондоо эцгийнхээ Дархан цолыг залгамжилсан. Үүнээс эхлэн түүхэнд Дархан чинсан гэж бичигдэх болсон. Олонхи тохиолдолд Дархан цолоор нь хүндэтгэж нэрлэж байжээ. =Албан тушаал= Гэвч удалгүй Өгэдэйн угсааны Тула ноёныг Юэ ван өргөмжилөх асуудлын эсрэг байж, хаантай сөргөөцөлдөж, хааны үрэлгэн занг удаа дараа шүүмжилснээр Хархорум мужийн зүүн гарын чинсангийн тушаалд цөлөгдөж, Монгол газар ирсэн.
=Нас барсан нь= 1308 онд өвчнөөр Хархорум хотноо нас эцэслэжээ. Нас сүүдэр 52 хүрчээ. Энэ явдлын дараа түүнд Да Жан Рю Чин ван цол, Тайши, Кайфу Итун Сансы хэргэм, Шаньжугуо зэрэг, Шүньдө ван цолоор нэхэн өргөмжилжээ.
=Үр удам= Нэг хүүтэй. Нэр нь Тогоон (1291-1328). Эцгийнхээ дархан цолыг залгамжилсан. Мөн Юй Ши Тай яамны жун чэн түшмэл, Юй Ши Да Фу түшмэл, Жянань мужийн Синтай түшмэл, Жяньжэ мужийн зүүн гарын чинсан, пинжан түшмэл, сюань жэнь юань яамны түшмэл зэрэг тушаалд томилогдож байсан. Жи Хэгийн 1-р он буюу 1328 онд 37 насандаа нас барсан.
=Ишлэл=
Ангилал:1257 онд төрсөн Ангилал:1308 онд өнгөрсөн Ангилал:Юань улс
Рикардо Ваш Те
Рикардо Жоржи Ваш Те (Ricardo Jorge Vaz Tê, 1986 оны аравдугаар сарын 1-нд Лиссабон хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Вест Хэм Юнайтед багт довтлогчоор тоглодог.
Замнал
Ваш Те Португалын Лиссабон хотод мэндэлж, Гвиней-Бисауд торниод 11 настайдаа нутагтаа эгэн Фаренсе академид хөлбөмбөгийн спортод суралцах болжээ.
Болтон Уондерерс
Фаренсен сурагч Ваш Те английн дээд лигийн Болтоны сорилгод тэнцэн 2003 онд гурван жилийн гэрээгээр элсэж байв. Болтон үндсэн бүрэлдэхүүндээ түүнийг 2004 оны нэгдүгээр сард Английн цомд Транмир Роверстой тэнцэхэд сориод, хоёр сарын дараа нь премьер лигт Мидлсбротой тоглоход (2:0) гараалуулав. Арванхоёрдугаар сард Манчестер Юнайтедийн талбайд зочлоход Ваш Те бүтэн гараалав.
Паниониос
Халл Ситид зээлэгдсэн Ваш Те 2010 оны зургаадугаар сарын 30-нд грекийн супер лигийн Паниониост худалдагдав.
Хайберниан
Түүнийг Шотландын Премьер лигийн Хайберниан 2011 оны хоёрдугаар сарын 28-нд эгнээндээ элсүүлэв. Улмаар гуравдугаар сарын 5-нд Сент-Жонстонтой тоглоход (1:1) анхлан гараалж, Харттай дербидэхэд (2:2) гоолдсон.
Барнсли
Английн II лигийн Барнслитай 2011 оны долоодугаар сард гэрээлсэн.
Вест Хэм Юнайтед
Ваш Те Вест Хэм Юнайтедтай 2012 оны нэгдүгээр сарын 31-нд гурван жилийн гэрээг тодорхойгүй үнээр байгуулсан. Хоёрдугаар сарын 4-нд Миллуоллтой тоглоход (2:1) Карлтон Коулыг сэлгэн анх гараалж, хоёрдугаар сарын 21-нд Блэкпултэй тоглоход (4:1) гоолджээ.
Шигшээ
Рикардо Португалын өсвөрийн шигшээд 2003-2008 онд тоглохдоо ЕАШТ-д оролцсон.
Холбоос
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Португалын хөлбөмбөгчин Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Барнсли багийн тоглогч Ангилал:Хайберниан багийн тоглогч Ангилал:Паниониос багийн тоглогч Ангилал:Халл Сити багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Шотландын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Португалчууд
1976 он
1976 он (Нэгэн мянга есөн зуун далан зургаадугаар он) — Нийтийн он тоолол (аргын тоолол)-ын 1976-р он, Луу жил.
Нас барсан хүн
#
Илбасан
Илбасан хан нь 1315-1320 оны хооронд Цагаан ордны улсыг захирч байсан. Түүний засаглалын үед хот тосгод байгуулагдаж, тэдгээрийн гар урлал, худалдаа наймаа эрчимтэй хөгжиж, улс орны хүч чадал тогтвортой хөгжиж байлаа. Мөн тухайн үеийн Өзбег ханы нөлөөгөөр Исламын шашин хүчтэй нөлөөлж ирсэн. Энэ нь яваандаа бөө мөргөлтөн хуучин монгол ноёд, исламжсан монгол, түрэг ноёдын дунд Цагаан Ордны Улс болоод Алтан Ордны Улсын дотоодын тэмцэлийг хурцатгах үндэс суурь болсон юм.
Эшлэл
Ангилал:Цагаан ордны хан Ангилал:14-р зууны ноёрхогч Ангилал:Боржигин Ангилал:13-р зуунд төрсөн Ангилал:1320 онд өнгөрсөн
Казанийн Холбооны Их Сургууль
Казанийн Холбооны Их Сургууль (Казанский (Приволжский) федеральный университет, тат. Казан (Идел буе) федераль университеты) нь Оросын Казань хотын дээд боловсролын байгууллага, Оросын хамгийн эртний их сургуулиудын нэг (1804 онд байгуулагдсан), холбооны арван их сургуулийн нэг (2010 оноос хойш). 2019 онд тус их сургууль нь гадаад оюутны тоогоор ОХУ-д хоёрдугаарт бичигджээ.
1833 онд Европт дахь анхны монгол хэлний тэнхим тус их сургуульд байгуулагдсан гэдгээрээ онцлог юм.
Нэр
Тус их сургуулийг «Казанский университет» буюу Казанийн Их Сургууль гэдгээр хүмүүс мэддэг. 1804 онд Оросын эзэн хаан Александр I байгуулснаас 1917 оны оны 2-р сарын хувьсгал хүртэл «Эзэн хааны Казанийн Их Сургууль», нэртэй байгаад сүүлд товчоор Казанийн Их Сургууль гэгдэх болсон. 1918 онд тус сургуулийн нэрийг өөрчилж «Казанийн Улсын Их Сургууль» болоод В.Ленин нас барсаны дараа 1924 оны 1-р сарын 26-наас түүний нэрэмжит их сургууль болжээ.
Их сургуулийн тухай
Казанийн Холбооны Их Сургууль нь 223,360,9 м² сургалт, лабораторийн талбай, 699,272,82 м² үл хөдлөх хөрөнгийн цогцолбор (614 объект), 364,3 га газрын цогцолбор талбай (76 хэсэг)-тай юм.
Их сургуулийн боловсрол, шинжлэх ухааны цогцолбор нь шинжлэх ухааны номын сан, хими, математик, механикийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, 7 музей, ботаникийн цэцэрлэг, одон орны ажиглалтын газар, мэдээллийн технологийн төв, хэвлэлийн газар, үйл ажиллагааны хэвлэлийн төв, лаборатори, соёлын төвөөс бүрдэнэ.
Мөн спорт цогцолбор, спорт, амралт зугаалгын төв бааз болон бусад нэгжүүд байдаг байна. 2012 онд тус их сургууль нь 36,676 оюутан (22,535 өдрийн ангийн оюутан, 337 гадаадаас ирсэн оюутан), 1,197 магистрант (үүний 34 нь гадаадын иргэн) суралцаж байна. Тус их сургуульд 6615 ажилтан, түүний дотор 3000 гаруй шинжлэх ухаан, сурган хүмүүжүүлэх ажилтан (үүний 1880 нь эрдмийн зэрэгтэй, 409 нь шинжлэх ухааны доктор) ажилладаг байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын их сургууль Ангилал:Казанийн байгууллага Ангилал:1804 онд үүсгэн байгуулагдсан
Явган алхалтын тэмдэглэгээний Чех систем
Чехийн явган аяллын тэмдэглэгээний стандарт нь бусад өрсөлдөгч стандартуудтай харьцуулвал илүү олон оронд хэрэглэгддэг аялал жуулчлалын замд зориулсан явган аяллын тэмдэглэгээний олон улсын систем юм. Тэмдэг, тэмдэглэгээг байгальд болон хот сууринд ашиглах боломжтой.
Явган аяллын үндсэн тэмдэглэгээ
Зам нь ихэвчлэн очих газруудын нэр, километрыг заасан мэдээлэл бүхий суман тэмдгээр эхэлдэг. Цаашид зам, жим бүрийг дээр доороосоо цагаан өнгөөр хашигдсан суман дунд өнгөөр ялгаж, тодорхой жимд өгөгдсөн өнгөөр жим дагуух тогтмол объектууд (мод, хад, цахилгааны шон, хана) дээр харагдац сайтай байхаар тэмдэглэсэн байна.
Нэмэлт функцууд
Замын дагуу будган тэмдэглэгээн дээр нэмээд өөр тэмдгүүдийн ашиглаж болно. Гэхдээ эдгээр нэмэлт функцууд нь системийн үндсэн үйл ажиллагаанд онц шаардлагагүй.
Хэрэглээ ба цар хүрээ
Энэхүү зам тэмдэглэх арга нь Төв болон Зүүн Европын ихэнх орнуудад ( Балкан, Кавказыг оролцуулаад) өргөн хэрэглэгддэг бөгөөд Латин Америк, Азийн зарим хэсэгт ч бас загвар болон ашиглагдаж байна. Энэхүү системийг Чехийн явган аялалын клуб 1888 оноос хойш ашиглаж байна. Бүгд Найрамдах Чех улсын нутаг дэвсгэр дээрх замууд бүхэлдээ тэмдэглэгээтэй бөгөөд нарийвчилсан газрын зургийг нийтэлж, өргөнөөр ашиглах боломжтой. Чех улсад 70,000 гаруй км явган аяллын замыг ингэж тэмдэглэсэн байдаг. Үүнээс 39,816 км нь 2008 онд тэмдэглэгдсэн. Нэмэлт 31,104 км дугуйн зам, 387 км цанын зам, 1300 км морь унах замыг бас тэмдэглэжээ. 1938 онд энэ нь дэлхийн хамгийн урт систем байсан бол одоо хамгийн нягт сүлжээ болжээ.
Явган аяллын жимүүдийн газрын зураг нь гар утсанд зориулсан Apple болон Android үйлдлийн системд хувирч ажиллах аппликейшнууд, Google Maps, Чехийн "Mapy.cz" (мөн түүний "WindyMaps" нэртэй гадаадын иргэдэд зориулсан хувилбар) вэбсайт руу хувиргагдсан байна.
Чех тэмдэглэгээний стандарт
Энэ систем нь гурван эгнээ ашигладаг - ихэвчлэн хоёр цагаан эгнээний хооронд нэг өнгө байх бөгөөд, тэдгээр нь өөр хоорондоо ялгаатай утгыг илэрхийлсэн байна. Үүнд:
Эдгээр тэмдгийг модон хавтан эсвэл металл хавтан дээр байрлуулж болно. Гол замын тэмдэглэгээ нь дөрвөлжин, 10х10 см хэмжээтэй байна. Эдгээр замыг тэмдэглэдэг сайн дурынхан тэмдэглэгээг ижил хэмжээтэй байлгахын тулд ихэвчлэн металл эсвэл картон хавтан бэлтгэдэг. Чиглэлийн өөрчлөлтийг ижил өнгөтэй, ижил төстэй загвартай сумаар тэмдэглэнэ.
Уг системийг ихэвчлэн газрын зурагтай хослуулан ашиглах ба мөрүүдийг харгалзах өнгөөр, зураасаар харуулдаг. Гэсэн хэдий ч системд заавал газрын зураг шаардлагагүй, учир нь алхагч нар тэмдэглэгээнээс тэмдэглэгээний хооронд зам дагаад явах боломжтой.
Дэлхий даяарх Чех тэмдэглэгээнүүд
Хэрэглэхэд харьцангуй хялбар, өртөг багатай тул уг систем нь бусад олон оронд тархсан бөгөөд ихэнхдээ Чех хүмүүс тэмдэглэсэн байдаг. Анх Чех улсад хэрэглэгдэж байсан уг систем нь Төв Европ, Зүүн Европоор дамжин Европоос бусад орнуудад хүртэл тархсан. Ойролцоох Австри, Польш зэрэг орнуудад бараг ижил системтэй байдаг.
Перу Филиппин - Негрос арлын Канлаон галт ууланд системийг харуулах зорилгоор гурван шинэ замыг Чехийн Элчин сайдын яамтай хамтран Менделийн их сургуулийн чех сайн дурын ажилтнууд тэмдэглэсэн. 2017 онд нэмэлт шинэ, илүү өргөн хүрээтэй замуудыг тэмдэглэсэн; Польш - эдгээр тэмдэглэгээ нь ялангуяа Чех, Словакийн хилийн ойролцоох зам дээр түгээмэл байдаг. Энэхүү систем нь Чехийн загварыг бага зэрэг өргөтгөсөн хэлбэр бөгөөд чех тэмдэглэгээнд ашигласан дөрвөн өнгө дээр хар өнгө нэмсэн. Румын - Банат бүс дэх Чехийн жуулчны клубын тэмдэглэсэн 300-400 км зам, түүнчлэн 360 км уулын зам Словакаас Украиныг дамнан Румын руу чиглэнэ. Словак тэмдэглэгдсэн зам, нарийвчилсан газрын зургаар бүрэн бүрхэгдсэн Швейцарь уулын жимүүдийг цэнхэр тэмдэглэгээгээр өөрчилсөн хэлбэрийг ашигладаг бөгөөд энэ нь улаан замаас илүү бартаатай замыг заана. Украин, ялангуяа Субкарпатын Украин , Крымд 700 км зам 2011 онд тэмдэглэгдсэн. БНЧУ-ын Гадаад хэргийн яамнаас хэрэгжүүлдэг хөтөлбөрийн хүрээнд Чех болон Украйн, Польшийн сайн дурынхны тасралтгүй хүчин чармайлт хэрэгжсээр байна. Тэмдэглэгдсэн жимүүдийн газрын зургууд бий.
<section rel="cx:Section" id="cxTargetSection27" data-mw-cx-source="Google"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection28"> <section rel="cx:Placeholder" id="cxTargetSection29"> Ангилал:Outdoor Ангилал:Явган аялал
Соусе шаньюй
Соусе шаньюй (хятадаар: 搜諧) нь НТӨ 20-12 онд Хүннү улсыг захирч байв. Хуханье шаньюйн хүү. Тэрээр НТӨ 31 онд зүүн гарын Жүки вангаар сонгогдож, НТӨ 20 онд Фүжүлэй-роди шаньюй тэнгэрт хальсны дараа Соусе цолтойгоор шаньюй болсон. Уугуул нэр нь Жюмисю. Соусе шаньюй их сууринд суугаад хүү Хэйлюхоу-г Хань улсад данж болгож илгээв. НТӨ 12 онд дүү Чемочө нь шаньюй болжээ.
Холбоотой өгүүлэл
Ангилал:Хүннүгийн шаньюй Ангилал:МЭӨ 1-р зуунд төрсөн Ангилал:МЭӨ 12 онд өнгөрсөн
Чойжилжавын Гунгаасүх
Чойжилжавын Гунгаасүх - Монгол Улсын Ардын Зураач.
Пүрэвсүрэнгийн Наранбаяр
Улс төрд
Наранбаяр 2020 оны 1 сард улс төрд орж, Хөдөлмөрийн Үндэсний Намын бодлого хариуцсан нарийн бичгийн даргаар томилогдов. Улмаар 2020 оны УИХ-ын сонгуульд Баянзүрх дүүргийн 2 мандаттай 22-р тойрогт "Зөв хүн, электорат" эвслээс нэр дэвшиж 23,479 санал буюу 28,7%-ийн санал авсан ч нийт дүнгээр 3-рт орсноор сонгогдож чадаагүй. Сонгуулийн дараа, мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан "Сайн сургуулийг таны дэргэд" ТББ-ыг үүсгэн байгуулаад ажиллаж байна.
Чойжилжавын Гунгаасүх
Намтар
1965 онд Барилгын техникумын зураг төслийн анги, 1971 онд ОХУ-ын Санкт-Петербург хотын театр, кино, хөгжмийн дээд сургуулийг тайзны зураач мэргэжлээр тус тус төгссөн.
Пүрэвсүрэнгийн Наранбаяр
Улс төрд
2020 оны 8-р сарын 14-нд, ХҮН-аас мэдэгдэл хийж, 10-р сард явагдах орон нутгийн сонгуульд тус нам нийслэлд ялбал Наранбаярыг хотын дарга болгохоо зарласан.
Чойжилжавын Гунгаасүх
Намтар
1965 оноос УДБЭТ-д зураач, ерөнхий зураач, зөвлөх зураачаар ажиллаж байна.
Дэлхийн залуучууд оюутны их наадам, ОХУ, Польш, Герман зэрэг улсад болсон Монголын соёлын өдрүүдийн концерт, төрийн олон концертуудад зураачаар ажилласан.
Гавьяа Шагнал
Ангилал:Монголын уран зураач Ангилал:Тайзны зураач Ангилал:Монгол улсын ардын зураач Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Угтаалцайдамын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1944 онд төрсөн
Хүүхдийн баяр
Хүүхдийн баяр бол жил бүр хүүхдүүдийн хүндэтгэлд зориулж тэмдэглэдэг баяр юм, улс орон бүрт тэмдэглэдэг өдөр нь өөр өөр байдаг. 1925 онд Женевт Хүүхдийн сайн сайхны төлөөх дэлхийн бага хурлын үеэр Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийг анх тунхагласан. 1950 оноос хойш коммунист болон пост-коммунист орнуудад 6-р сарын 1-нд тэмдэглэдэг байна. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей 1959 оны 11-р сарын 20-ны өдрийн Хүүхдийн эрхийн тунхаглалыг тэмдэглэх зорилгоор Дэлхийн хүүхдийн өдрийг 11-р сарын 20-нд тэмдэглэдэг. Зарим оронд Хүүхдийн баяр биш Хүүхдийн долоо хоног байдаг.
Монгол улсад Хүүхдийн эрхийг хамгаалдаг хуулиуд
Монгол Улсын Үндсэн хууль /1992/, Хүүхдийн эрхийн тухай /2016/, Иргэний хууль /2002/, Гэр бүлийн тухай /1999, 2020/, Хүүхэд хамгааллын тухай /2016/ хуулиуд УИХ-аар батлан хэрэгжүүлж байна.
Цахим холбоос
Ангилал:НҮБ-ын Хүүхдийн Сан Ангилал:Үйл ажиллагааны өдөр Ангилал:Хүүхэд нас ба нийгэм
Натрийн этилксантат
Натрийн этилксантат эсвэл натрийн этилксантогенат (Sodium ethyl xanthate буюу SEX) нь CH3CH2OCS2Na томъёо бүхий хүхэрт органик нэгдэл. Эвгүй үнэртэй бүтээгдэхүүнийг ялгаруулан гидролизод (задардаг) ордог бараан-шар өнгөтэй нунтаг. НЭК нь ихэвчлэн уул уурхайн салбарт флотацийн агент байдлаар ашиглагддаг.
Үйлдвэрлэл
Нүүрстөрөгчийн дисульфидийг металлын алкоксидоор үйлчлэн ксантатуудыг гарган авдаг:
Шинж чанар
Натрийн этилксантат нь шар өнгийн нунтаг юм. НЭК нь өндөр рН-д харьцангуй тогтвортой, рН<9 үед ба 25 °С-д хурдацтай гидролизод орно. НЭК нь үл мэдэгдэх хүчтэй хүчлийн pKa 1.6-тай коньюгат суурь ба коньюгат суурийн pKb нь 12.4 гэж тооцоологдсон. НЭК нь хатуу сульфидүүдийн гадаргуу дээр хялбар абсорбчлогддог.
Усанд задрах нь
НЭК-ийн усан дахь задрал нь рН буурах ба температур өсөх тусам нэмэгддэг. Энэ нь гурван аргаар яваггддаг:
A. Эхлээд ксантатлаг хүчил, дараа нь нүүрсхүчлийн дисульфид ба спирт болон диссоциацлагдана.
Б. Диксантоген болон исэлдэнэ.
В. Гидролитик задрал
А ба Б урвалууд нь бага тохиолдох ба хүчиллэг орчныг шаарддаг. В урвал саармаг эсвэл шүлтлэг орчинд явагдах ба өөрөө хурдсагч юм. Учир нь, урвалаас үүсэх спирт нь урвалын хурдасгагч (катализатор) болдог. Энэ урвалын задралын зэрэг урвалжуудын концентраци ба температур өсөхөд нэмэгдэнэ. Жишээ нь, 10 хувийн pH=10 уусмалын хувьд 20 °C-д 1.1%/хоног байснаа 40 °C-д 4.6%/хоног болж өснө. рН 10-с 6,5 болон буурахад задралын зэрэг 1.1%/хоног-с 16%/хоног болон өснө. Зэс, төмөр, хар тугалга, цайр зэрэг металлууд урвалыг мөн хурдасгана (катализатор болдог).
Аюулгүй байдал
НЭК нь амьтанд амаар ба арьсаар дунд зэргийн хордлого үүсгэхээс гадна нүд ба арьсыг цочруулдаг. НЭК нь усны амьралд онцгой хортой тул түүний устгал өндөр хяналттай байдаг. Дундаж үхлийн тун (эр цагаан хулгана, амаар, 10% уусмал, pH~11) нь 730 mg/kg биеийн жин. Үхэл эхний хоногт тохиолддог ба мэдрэлийн систем, элэг ба дэлүү илүүтэй өртсөн байсан.
НЭК-тай ажиллах тохиолдолд рискийн R15 R21 R22 R29 R36 R38, аюулгүй байдлын S3 S9 S35 S36 S37 S38 S39 S16 S23 S51 фразуудыг хэрэгжүүлж/баримтлахыг шаардана.
Библиограф
Ангилал:Амьсгалсан тохиолдолд эрүүл мэндэд хортой бодис Ангилал:Байгаль орчинд хортой бодис Ангилал:Галын аюултай бодис Ангилал:Залгих тохиолдолд эрүүл мэндэд хортой бодис Ангилал:Идэмхий бодис Ангилал:Натрийн нэгдэл Ангилал:Хорт бодис Ангилал:Хүхэрт органик нэгдэл Ангилал:Тиокарбонатын нэгдэл Ангилал:Эрхтнийг гэмтээх магадлалтай бодис
Антананариву
Антананариву [антананари́ву], Антананариво ( малагасаар [antaˈnanaˈrivʷ]) — Мадагаскар улсын нийслэл, 2,075,000 хүнтэй хот.
Жиргалан
Жиргалан (манж хэл:, галиг:Jirgalang; хятадаар: 濟爾哈朗, пиньинь: jì ěr hā lǎng) (1599 оны 11 сарын 19 - 1655 оны 6 сарын 11) нь Манж Дайчин гүрний чин ван, улс төрийн зүтгэлтэн, цэргийн жанжин хүн юм. Айсингиоро овгийн Шурхач бэйлийн 6-р хөвүүн, Хошой үжэн чин ван (, 和硕郑亲王) цолтой. 1643-1647 оны хооронд Эеэр засагч хааны өмнөөс чин ван Доргоны хамтаар төрийн хэргийг хариуцан удирдан чиглүүлж байсан. Түүний байгуулсан гавьяа зүтгэл, улс төрд нэр нөлөөтэй байсны улбаагаар хошой чин ван цол хүртэж үр хойч нь үе залгамжилсан 12 төмөр малгайт вангийн нэгд орох болжээ.
Made in Ulaanbaatar (кино)
Киноны дуу
Ангилал:21-р зууны монгол кино Ангилал:Монгол кинонууд Ангилал:Уран сайхны кино
Жиргалан
Намтар
Тэрбээр Манжийн Нурхач хааны дүү Шурхач бэйлийн 6-р хөвүүн. 1627 онд манж нар Чосонь улс руу анхны довтолгоон хийхэд ах Амин бэйлийн удирдлага доор байлдаж, оролцсон. 1630 онд Амин бэйлийн удирдсан хөвөөт хөх хошууны цэргүүд Мин улстай хийсэн тулалдаанд ялагдсанд, Хунтайжийн зарлигаар хэргэм зэргийг нь хураан авч, шоронд хийгээд, дүү Жиргаланд нь Хөвөөт хөх хошууг захируулжээ. 1632-1635 оны хооронд Мин улс, Монголын эсрэг хийсэн дайн тулалдаанд их бага гавьяа байгуулсанд, 1636 онд үе улиран залгамжлах хошой жөн чин ван (, 和硕郑亲王) цол соёрхжээ. 1642 онд түүний удирдсан цэргийн хүч Мин улсын Ляодунгийн хойгт үлдсэн цөөхөн чухал хотын нэг Жиньжоуг бүслэн байлдаж 1 жилийн дараа эзлэн авсан.
1643 онд Дээд эрдэмт хаан гэнэт өөд болсны дараа Чин улсын язгууртны дотор хаан суурины төлөөх тэмцэл өрнөсний эцэст ноёдын эцсийн саналаар 6 настай Фулинийг шинэ хаанаар сонгож, балчир хаанд төр засгийн хэргийг явуулахад туслах сайдаар Доргон, Жиргалан хоёрыг томилсон байдаг. Гэвч 1644 оны 1-2 сарын үед Доргоны талын ноёд түшмэд төрд зонхилох болсноор Жиргалангийн онцгой эрх мэдлийг Доргонд шилжүүлсэн бололтой. 1647 онд Доргоны шахалтаар түүний төр баригч сайдын эрх мэдлийг хураан авч, чин ван цолыг жүн ван болгон бууруулж шийтгэв. Гэсэн хэдий ч 1647-1649 оны хооронд түүний удирдсан цэрэг Өмнөд Мин улс, Ли Зичэнгийн цэргийн үлдэгдэл хүчийг устгах дайнд идэвхтэй оролцож ялалт байгуулж байв.
1650 оны 12 сарын 30-нд Доргон чин ван нас барсны дараа Чин гүрний төрд Жиргалангийн тэргүүлсэн ноёдын фракц бэхжиж, хэлмэгдсэн ноёд түшмэдийг цагаатгаж, Доргоны талын ноёд вангуудыг зайлуулснаар 1655 онд Жиргалан ван Чин улсын төрд дангаар ноёлсон.
Өв залгамжлал
1655 оны 6 сарын 11-нд Жиргалан ван өвчнөөр нас барсны дараа дэд хөвүүн Жиду нь угсаа залгамжлан жөн чин ван болсон. Ингэхдээ Жөн (鄭) гэх үгийг Жянь (簡) болгон өөрчилсөн. 1778 онд Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны зарлигаар буцааж Жөн чин ван болгож, Манжийн хаадын өвгөдийн сүмд алдар гавьяаг нь сийлсэн гэрэлт хөшөө босгожээ.
Жиргалангийн 13-р үеийн ач Жөн чин ван Дуаньхуа, дүү Сүшүний хамтаар Түгээмэл элбэгт хааны зарлигаар төрийн хэргийг баригч найман сайдын нэгд сонгогдож байсан. Гэвч 1861 онд Цыши хатан, Гун чин ван нарын удирдсан хуйвалдаанд баригдан алуулсан.
Гэр бүл
Хатад хөвүүд, охид:
Мөн үзэх
Ангилал:1599 онд төрсөн Ангилал:1655 онд өнгөрсөн Ангилал:Чин улсын улс төрч Ангилал:Манж үндэстэн Ангилал:Цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:Чин улсын жанжин Ангилал:Айсингиоро
Тэжу ван
Тэжү ван нь 1392-1398 он хүртэл Чусонь улсыг удирдаж байсан. Мөн тэрээр Курё улсыг мөхөөж, Чусонь улсыг үндэслэн байгуулагч.
Ангилал:Чусоний ван
Өршөөл
Өршөөл үзүүлэх (хууль эрх зүйн ойлголт) гэдэг нь ялтанг оногдуулсан эсвэл дараа нь оноож болох ялаас бүрэн буюу хэсэгчлэн чөлөөлөх, эсхүл шүүхээс оноосон ялыг хөнгөрүүлсэн дээд эрх мэдэл бүхий хуулийн этгээдийн (ихэвчлэн төрийн тэргүүн) үйлдэл юм. Өршөөлийн хуулиар урьд өмнө ял эдэлж байсан хүмүүсийн ял шийтгэлийг хасч болдог. Өршөөл үзүүлэх тухай акт нь тодорхой нэг хүн эсвэл хэсэг тодорхой хүмүүст хамааралтай байдаг.
Уучлал өршөөл бол төрийн эрх мэдэл, шударга ёсны тогтолцоотой нэгэн зэрэг бий болсон эрүүгийн хуулийн хамгийн эртний зүйлүүдийн нэг юм. Үүнийг олон мянган жилийн туршид Хаад өргөн хэрэглэж ирсэн. Өршөөл үзүүлэх эрхийг Хаад ихэвчлэн хэт өргөн хэрэглэдэг байсан тул энэ нь ихэвчлэн шүүхтэй ойр холбоотой гэмт хэрэгтнүүд их ашигладаг байв. Тиймээс гэгээрлийн эрин үед өршөөл үзүүлэх эрхийг олон алдарт сэтгэгчид (жишээлбэл, Кант, Вольтер) шүүмжилдэг байжээ.
Эдгээр үзэл бодол нь анхны хөрөнгөтний эрүүгийн хуулийг (Францын 1791 оны Эрүүгийн хууль) батлахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд үүнд өршөөл үзүүлэх институтийг иргэдийн тэгш эрхийн зарчимд харшлахгүй гэж үздэг байжээ.
Гол төлөв тухайн улсын Үндсэн хуулиар төрийн тэргүүн нь өршөөл үзүүлэх эрхийг эзэмшдэг боловч зарим Холбооны улсуудад холбооны субьектийн (бүс нутгийн, мужийн) тэргүүн (жишээлбэл, АНУ -д дор дурдсан гэмт хэрэг үйлдсэн тохиолдолд) эзэмшдэг. муж улсын харьяалал, холбогдох мужийн захирагч өршөөл үзүүлэх эрхтэй байдаг байна). Швейцар Улсад Үндсэн хуулийнхаа дагуу Өршөөлийг зөвхөн тус улсын парламент шийдвэрлэж үзүүлдэг байна.
Монгол Улсад
Өршөөл үзүүлэх эрх Эртний Хүннү бөгөөд Их Монгол улсын үед гарч ирсэн бөгөөд Манжийн дарангуйлалд болон Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын (гол төлөв Улс байгуулагдсан тэгш ойгоор) үед ч мөн хэрэглэж байсан байна.
Монгол Улсын өнөөгийн мөрдөж буй Үндсэн хуулийн Хорин тавдугаар зүйлд өршөөл үзүүлэх шийдвэр гаргах онцгой бүрэн эрх зөвхөн УИХ-д хадгалагдана хэмээн заасан байдаг.
Монгол Улсад 1990 оны Ардчилсан хувьсгалаас хойш "Өршөөл үзүүлэх тухай" 1991 оны 6 дугаар сарын 21-ний өдрийн хууль, 1996 оны 8 дугаар сарын 22-ны өдрийн хууль, 2000 оны 7 дугаар сарын 7-ны өдрийн хууль, 2006 оны 6 дугаар сарын 23-ны өдрийн хууль, 2009 оны 7 дугаар сарын 9-ний өдрийн хууль, 2015 оны 8 дугаар сарын 11-ний өдрийн "Анхны ардчилсан сонгууль болж байнгын ажиллагаатай парламент байгуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан өршөөл үзүүлэх тухай хууль" баталж байжээ.
Хамгийн сүүлд 2021 оны 7 дугаар сарын 2-нд Өршөөл үзүүлэх тухай хуулийг УИХ баталжээ. Энэ хуулийн зорилт нь Тулгар төр байгуулагдсаны 2230 жил, Их Монгол Улсын 815 жил, Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойг тохиолдуулан хүмүүнлэг, энэрэнгүй ёсны зарчмыг удирдлага болгон коронавируст халдвар /КОВИД-19/-ын цар тахлын нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах зорилгоор зарим гэмт хэрэг, зөрчил үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг эрүүгийн хариуцлага, зөрчлийн шийтгэлээс нэг удаа өршөөн хэлтрүүлэх, чөлөөлөх, хасах, ялын төрлийг солихтой холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино гэжээ.
Энэ удаагийн Өршөөлийн хууль батлах даа Олон улсын санхүүгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх байгууллага /ФАТФ/, Европын холбооны өмнө Монгол Улсын хүлээсэн үүргийн дагуу мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх, үй олноор хөнөөх зэвсэг дэлгэрүүлэх, татвар төлөхөөс зайлсхийх, хулгайлах, дээрэмдэх, залилах, хөрөнгө завших, хүрээлэн байгаа орчны эсрэг гэмт хэргийг өршөөлд хамруулаагүй байна. Түүнчлэн хүчиндэх, авлига албан тушаалын гэмт хэрэг болон нийгмийн анхаарлыг татаж байгаа олон зарим төрлийн гэмт хэргийг өршөөлийн хуулиас хассан байна.
Ангилал:Эрүүгийн эрх зүй Ангилал:Эрх зүйн бодлого
Жамъянгийн Чулуун
Жамъянгийн Чулуун - Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, Монголын хөгжмийн театрыг үндэслэгчдийн нэг, удирдаач, хийлч, хөгжмийн зохиолч.
Намтар
Нэрт удирдаач, хөгжмийн зохиолч, хөгжимчин Ж.Чулуун 1928 оны хоёрдугаар сарын 10-нд Ховд аймгийн Жаргалант сумын нутагт төрсөн. Эцэг Жамъян өнчин ядуугийн эрхээр айлд зарцлагдаж, жин тээж явсан бөгөөд нөгөөтэйгүүр орос, хасаг, хятад хэлтэй сэхээтэн маягийн хүн байжээ. Тэрээр хувьсгал ялсны дараагаас аймгийн захиргаа, дотоодыг хамгаалах газарт хэлмэрч, Ховдын клубын хөгжмийн эрхлэгч /багш/, хөгжимчин байв. Тэдний төрөл төрөгсдийн дунд урлаг, хөгжмийн авьяастан олон хүн байсан нь Чулууны урлагийн авъяас нээгдэхэд их нөлөөлжээ.
Ж.Чулуун эцгээсээ өвлөсөн энэ авъяасаа хөгжүүлж Ховдын клубт “Солгой” хэмээх Баяр хуурчаар 9 наснаас ёочин заалган, 1938 онд эцэг нь нас барсны учир Улаанбаатар хотноо иржээ. 1939 онд Улсын театрт сайн дураар сурагч-хөгжимчнөөр орж алдарт хөгжимчин О.Дашдэлэг, Оросын мэргэжилтэн Б.Ф.Смирнов, А.Белоусов нарт шавь оржээ. Энэ үеэс Чулуун ёочин, бөмбөр цан, царгил /ксилофон/ зэрэг цохивор хөгжмийн зэмсгүүдийг чадварлаг эзэмшсэн юм. Улмаар 1941 оноос Н.И.Моториноор хийл хөгжим заалгаж “Баян Монгол” дууны найруулгыг Зөвлөлт Буриадын найрал хөгжимтэй анх хөгжимдөж, тэр цагаас тод авъяастай хөгжимчин гэж үнэлэгдэх болсон юм.
1950-1960 онд ХБДС-ийн хийл хөгжмийн ангийн багш, удирдаачаар ажилласан ба энэ хугацаанд хийл болоод үндэсний хөгжмөөр Прага, Будапешт, Берлин, Бухарест хотноо ДЗО-ны их наадмуудад шалгаран оролцож IV их наадмын хүрэл медаль хүртжээ. Энэ үеэс Ж.Чулуун уран авъяаслаг хөгжимдөхийн зэрэгцээ, хөгжмийн зохиол туурвихад биеэ зориулж, ялангуяа өөрийн хайртай хийл хөгжмийн бүтээлүүдээ зохиов. Энэ бол 1949 онд бичсэн “Хийлийн хоршил”, 1951 онд бичиж өөрөө хөгжимдсөн “Ардын хоёр дууны сэдэвт хувилбар аялгуу” хэмээх хийлийн гоцлол, “Аялгуу” хэмээх хийлийн чуулга зэрэг шилдэг бүтээл юм. Хийлийн “Хувилбар аялгуу”-г 1973 онд Алма-Ата хотноо болсон “Азийн хөгжмийн индэр”-ээс дэлхийд заавал сурталчилбал зохих Монгол хөгжмийн шилдэг бүтээлийн жагсаалтад бүртгэн авсан нь энэ зохиолыг хир зэрэг үнэлсний баталгаа болох юм.
Хөгжмийн зохиол бичсэн 20 гаруй жилийн туршлага найрал хөгжмийн ухааныг сайтар эзэмшсэн туршлагадаа тулгуурлаж 1973 онд бүтээсэн “Уран хас” бүжгийн жүжиг нь Ж.Чулууны авъяас билгийг тал бүрээс нь нээсэн онцгой бүтээл болсон юм.
Энэ бүтээл нь ардын домогт үндэслэж ард түмний мэргэн сэцэн ухаан, шинийг хүсэн тэмүүлэгч, хуучныг шүтэн бишрэгч хоёрын тэмцлийг хурцаар ёгтлон харуулж, үндэсний хөгжмийн аяс намбыг түшиглэсэн сонирхолтой арга дүрслэлтэй, хөгжим бүжгийн эвлэг сайхан нийцэл зохицлоор бүтсэн зохиол болсон юм. “Уран хас” нь чадварлаг сайтар найралжуулгатай, аялгуу хөгжүүлэхэд их анхаарч эерэг сөрөг дүр бүрийн онцлог илэрхийлэх хөгжмийн хэллэгийг чадварлаг ашигласан энгийн яруу бичлэгийн аргатайгаараа онцлог юм. Тус бүжгийн жүжиг манай хөгжмийн театрын санд хандив болон орсон шилдэг бүтээлд тооцогдож 1974 онд БНМАУ-ын Соёлын яамны шагнал хүртжээ. Ж.Чулуун уран яруу хөгжимддөгөөрөө алдаршсан анхны манай нэрт хөгжмийн зохиолч төдийгүй, улсын дуурь бүжгийн театрыг үүсгэн байгуулалцсан анхны гарамгай удирдаач юм.
Суралцсан байдал
Ж.Чулуун 1959-1960, 1966-1967 онуудад Прагийн хөгжмийн академид мэргэшил дээшлүүлэх дээд курст суралцаж профессор И.Рохан, И.Церемуга, Р.Брок нарыг удирдаачийн эрдэм, онол зүйгээр дагалдан ажиллаж амжилттай төгсчээ. 1960-1988 онд УДБТ-ын ерөнхий удирдаач, 1988-1995 онд Улсын филармонийн ерөнхий удирдаач, уран сайхны удирдагчаар ажиллаж байв.
Гавьяа шагнал
Ж.Чулууны, орчин үеийн монголын хөгжмийн соёл урлагт оруулсан их хувь нэмрийг төрөөс үнэлж
Симфони бүтээл
Түүнчлэн Ж.Чулуун, дэлхийн сонгодог болон үндэсний 40 гаруй дуурь, балет; 80 шахам симфони бүтээлийг удирдан тоглуулжээ.
Ангилал:Киноны хөгжмийн зохиолч Ангилал:Монголын удирдаач Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Ховдын (хот) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1928 онд төрсөн Ангилал:1996 онд өнгөрсөн
Чонжун ван
Чонжун ван нь 1398-1400 он хүртэл Чусонь улсыг удирдаж байсан. Тэрээр төрийн эргэлт гаргаж төрсөн эцгээ хаан ширээнээс нь түлхэн унагаж өөрөө хаан ширээнд заларсан. Гэвч 1400 онд дүү И Пань Вон буюу ирээдүйн Тэжун ванд алуулжээ.
Сэтгүүл
Сэтгүүл нь гялгар болон шохойтой цаасан дээр, эсвэл электорон хэлбэрээр хэвлэгддэг (заримдаа цахим сэтгүүл гэж нэрлэдэг) тогтмол хэвлэл юм. Сэтгүүлүүд олон төрлийн агуулгаар гардаг бөгөөд ерөнхийдөө тогтмол хуваарийн дагуу хэвлэгдэж байдаг. Сэтгүүл нь ерөнхийдөө зар сурталчилгаа, худалдан авалт, урьдчилсан захиалга, эсвэл энэ гурвыг хосолсон хэлбэрээр санхүүждэг.
Гэрэл зургийн агууламж өндөр бөгөөд гэрэл зургийн чанар өндөр байхыг шаарддаг хэвлэл юм.
Төрөл ангилал
Судлаачид сэтгүүлийг олон янзаар ангилсан байдаг.
Мөн үзэх
Монголын сэтгүүлүүдийн жагсаалт
Цахим холбоос
Ангилал:Хэвлэл мэдээллийн бүтээгдэхүүн
Феодализм
Феодализм гэдэг нь 19-р зуунаас хэрэглээнд нэвтэрсэн нэршил бөгөөд, уг нэршлээр дундад зууны Европд 9-р зуунаас 15-р зууны хооронд цэцэглэн хөгжиж байсан нийгмийн зохион байгуулалтыг тайлбарладаг байна. Феодал нийгмийн хүчинд Европын цайз хэрэм, хүлэг баатруудын туульс цаашлаад сэргэн мандалтын үе, хөрөнгөтний хувьсгал төрсөн.
Феодал нийгэм
Феодал нийгэм нь газрын эзэн болон түүний хараат албат хоорондын харилцаан дээр тулгуурлан оршдог. Өөрөөр хэлбэл газрын эзэн өөрийн эзэмшил нутгаа хараат албатдаа даатган захируулахад, албат хүлээн авсан эрх мэдлээрээ тухайн нутгийг хөгжүүлж, газрын эзэндээ үнэнч байхаа тангараглдаг байна. Хэрэв албат хүсвэл доороо ахин жижиг албат авч, газар даатгуулж болно. Ийм байдлаар шатрын дүрсүүд шиг шатласан Феодал нийгэм бүрддэг байна. Дайны цагт Феодал ноёд нь өөрийн ардыг удирдан хааны туг дор тулалдах ба Феодал ноёд бүгд хүлэг баатрын шатласан хэргэм зэрэг зүүнэ.
Дундад зуунд газрын эзнийг “Лорд” (Англи. Lord, Landlord, Overlord) гэх бол газар дааж авсан иргэнийг “Албат” (Англи. Vassal) гэдэг байв. Харин тэдний харилцаанд оролцох газар нутгийг “Эдлэн” (Англи. Fief) гэнэ.
Францын хааны хувьд бол Франц улс түүний эзэмшил нутаг. Тэрээр тухайн нутгаасаа Нормандыг захируулахаар нэгэн ноёныг томливол тухайн ноён нь Норманд газрын эзэн болж “Нормандын Гүн” болно. Дундад зууны дээд үед Европын ихэнхийг хаад эсвэл сүмийн байгууллагууд хуваан эзэмшдэг байв. Энэхүү уудам газар нутгийг хаан ганцаар захирч хүчрэхгүй учир хэсэг газраа өөрөөс доошхи хараат ноёнд хариуцуулна. Нүсэр газрын эзэн болсон ноён газрыг ахин хувааж өөрийн доорх албатууддаа даатгуулна. Албатууд мөн ахин хуваагдана гэх мэт байдлаар цааш үргэлжилнэ. Хэрэв хэргэм зэрэг, газар нутгийг нь дээрээс хураагаагүй л бол энэхүү эзэмшил өвлүүлэн шилжих боломжтой. Ийнхүү угсаа залгах байдлаар өөрсдийн сүлдтэй язгууртан овгууд Европд бий болсон ба чухам энэ үеэс эхлэн Европын язгууртан давхрага бүрэлдэн тогтсон.
Албат болох нь
Хаан эсвэл ноёд газар олгохын өмнө тухайн иргэнд хүлэг баатрын хэргэм зэрэг өгч өөрийн албат болгодог ёстой. Хэргэм зэргийг тусгай ёслолоор олгоно. Ёслол дээр албат болох иргэн ноёныхоо өмнө үнэнч байх тангараг өргөнө. Дараагаар нь тэд гэрээ үзэглэх ба гэрээнд албат дайны цагт ноёны талд бэлэн байхаар тусгасан байна. Хэдийгээр газрын эзэн болох нь сайхан амьдралын баталгаа болдог байсан ч эрх мэдэлтэй зэрэгцэн асар их үүрэг хариуцлага дагалдан ирдэг байв. Язгууртнуудын эдлэнгийн цар хүрээнээс шалтгаалан харъяат ардын тоо ихэснэ. Зөвхөн ардын аюулгүй байдал төдийгүй тэдний эдийг засгийг хамгаалах үүргийг жижиг газрын эзэд нь том язгууртны өмнө, том язгууртнууд нь хааныхаа өмнө хүлээдэг байв. Феодал нийгмийн нүүр царай бол Цайз. Язгууртнууд өөрсдийн бүс нутаг дахь эрх мэдлээ баталгаажуулахын тулд чулуун цайз хэрмийг босгодог байв. Анхандаа хамгаалалтын зориулалттай байсан ч дундад зууны сүүл үеэс эхлэн цайзууд нь зориулалт гэхээсээ илүү сүр хүч, хөрөнгийн илэрхийлэл болжээ.  Ангилал:Нийгмийн систем Ангилал:Эдийн засгийн системүүд Ангилал:Улс төрийн систем
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
2017 оны (Ардын хувьсгалын 96 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх бяр чадлаа сорин, уран мэхийг уралдуулан барилдсанаас Хөвсгөл аймгийн Тосонцэнгэл сумын Цэдэвийн Содномдорж улсын харцага түрүүлж, Увс аймгийн Улаангом сумын харъяат Өлзийтогтохын Бат-Оршихын улсын харцага үзүүрлэжээ.
Шөвгөрсөн арван зургаан бөх
Шинээр цол, чимэг хүртсэн бөхчүүд
Барилдааны тов
Монгол түмний их цэнгэл Тулгар төрийн 2226 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 811 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадам 2017 оны долдугаар сарын арван нэгнээс арван хоёрны өдрүүдэд Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн зүлэг ногоон дэвжээнээ зохион байгуулагдна.
Барилдаанд оролцогчид
Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой, Их Монгол улс байгуулагдсаны 811 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадамд улсын алдар цолтой дархан аварга, улсын аварга, улсын арслан, улсын гарьд, улсын заан, улсын харцага, улсын начин цолтнууд аймаг, цэргийн цолтой аймаг, цэргийн арслан, аймаг, цэргийн заан, аймаг цэргийн харцага, аймаг цэргийн начин цолтнууд мөн сумын цолтон болон залуу бөхчүүд оролцон барилдна.
Бөхийн тоо
Улсын баяр наадам, Ардын хувьсгалын ойн наадамд тэгш тооны бөхчүүд барилдуулах журамтай бөгөөд энэ нь даваа бүрт бөх сондгойруулахгүй зохицуулга юм. Ихэвчлэн таван зуун арван хоёр бөх барилдах бөгөөд Ардын хувьсгалын тэгш ойн жил мөн Их Монгол улс байгуулагдсаны ойн жилүүдэд мянга хорин дөрвөн бөх барилдуулж байна.
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Гэндэндоржийн Цэрэндондог нь Монгол Улсын Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн, Алтан гадаст уран зураач.
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Бөхийн тоо
Улсын баяр наадмын түүхэнд 1955 онд хоёр зуун тавин зургаан бөх сугалаагаар барилдуулж байсан нь улсын наадамд барилдсан хамгийн цөөхөн бөхтэй жил юм.
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Намтар
Г.Цэрэндондог нь 1930 онд Баянхонгор аймгийн Өлзийт суманд төрсөн. 1950 онд Дүрслэх урлагийн дунд сургууль дүүргэн улмаар УБДС-ийн уран зургийн анги, Ленинградын И.Е.Репиний нэрэмжит Уран Зургийн Академи, Марксизм-Ленинизмийн оройн дээд сургуулиудыг дүүргэжээ. 1957-1992 он ЗХУ, Австри, Алжир, Финлянд, БНАГУ, Чехословак, Япон, Солонгос, Польш, Болгар, Унгар, БНХАУ зэрэг орнуудад уран бүтээлийн болон албан томилолтоор ажиллаж байв. Түүний “Адуун сүрэг”, “Эрчмийн нуруу”, “Асгатын ам”, “Бага нуур”, “Хөх сэрхийн нуруу”, “Зээрэнгийн тал” зэрэг шилдэг бүтээл нь Монголын Уран Зургийн Галерейн алтан сан хөмрөгт хадгалагдаж байна.
Г.Цэрэндондог нь Монголын дүрслэх урлагийн салбарт 60 гаруй жил ажилласан юм.
Гавьяа Шагнал
1957 он “Адуучин” бүтээлээрээ ДЗО-ны VI наадамд зориулсан уран бүтээлийн уралдааны II байр
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Улсын цол, чимэг
Харин 1024 бөх барилдсан тохиолдолд " Улсын арслан " цолноос бага цолтой бөх ес давсан тохиолдолд Үзүүр, түрүүний барилдаан эхэлхээс өмнө " Улсын арслан " цолыг олгож улмаар арав давж түрүүлбэл " Улсын аварга " цолыг олгоно.
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Гавьяа Шагнал
1959 он “Эрчмийн нуруу” бүтээлээрээ Австри улсад болсон ДЗО-ны VII фестивалиас Хүндэт диплом, мөн энэ онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль
1962 он “Алтан гадас” одон
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Бөхийн бүрэлдэхүүн
Их Монгол улсын 811 жилийн ой, Ардын хувьсгалын 96 жилийн ой үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаан дархан аварга Г.Өсөхбаяр, улсын аварга О.Балжинням, Г.Эрхэмбаяр, Ч.Санжаадамба, С.Мөнхбат нараар магнайлуулсан улсын арслан цолтон найм, улсын гарьд цолтон зургаа, улсын заан цолтон ес, улсын харцага цолтон хорин хоёр, улсын өсөх идэр начин цолтон дөрөв, улсын начин цолтон дөчин нэг тэргүүтэй нийт ерэн таван улсын цолтонтой хүчит таван зуун арван хоёр бөх хүч чадал, уран мэхийг уралдуулан барилдлаа.
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Гавьяа Шагнал
1972 он “Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан туг”-ийн одон
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Нэгийн даваа
Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваанд улсын цолтонгуудаас Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харъяат улсын начин Э.Даш Увс аймгийн Улаангом сумын харъяат залуу бөх Сайнбуянгийн Төрмөнхөд өвдөг шороодсон бол аймгийн цолтнуудаас Өмнөговь аймгийн Номгон сумын харъяат аймгийн арслан Д.Бямбацогт Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харъяат сумын заан Эрдэнэдалайн Сосорбарамд, Сүхбаатар аймгийн Баяндэлгэр сумын харъяат аймгийн заан Т.Аваадорж Өвөрхангай аймгийн Нарийнтээл сумын харъяат сумын заан Даваадоржийн Төмөрхүлэгт, Ховд аймгийн Буянт сумын харъяат аймгийн заан Д.Гансүх Говь-Алтай аймгийн Баян-Уул сумын харъяат сумын заан Бишээгийн Эрдэнэсүхэд, Архангай аймгийн Цэнхэр сумын харъяат аймгийн заан Б.Баатарсүрэн Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан сумын харъяат сумын заан Бунддоржийн Жанчивдоржид, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харъяат аймгийн заан Б.Баярмөнх Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын харъяат сумын заан Сумаагийн Хишигдалайд, Баянхонгор аймгийн Эрдэнэцогт сумын харъяат аймгийн харцага Б.Мөнхбат Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын харъяат сумын заан Машбатын Ралдийжамцад, Өмнөговь аймгийн Номгон сумын харъяат аймгийн харцага Ц.Анхбаяр Увс аймгийн Тэс сумын харъяат сумын заан Сэмжидийн Бат-Өлзийд, Увс аймгийн Зүүнговь сумын харъяат аймгийн харцага Т.Баасанжав Булган аймгийн Булган сумын харъяат сумын заан Цогтбаатарын Цолмонбаатарт, Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын харъяат аймгийн харцага Г.Өсөхбаяр Төв аймгийн Сэргэлэн сумын харъяат сумын заан Сүхбатын Хангайд тус тус өвдөг шорооджээ.Нэгийн давааны төгсгөлд гучин зургаан аймгийн начин цолтон хоорондоо оноолт тааран барилджээ.
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Гавьяа Шагнал
1982 он Монголын Урчуудын Эвлэл ийн хорооны “Тэргүүний ажилтан”
2017 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Есийн даваа
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Гэндэндоржийн Цэрэндондог
Гавьяа Шагнал
1989 он МУЭ-ийн хорооны “Нэрэмжит шагналтан”
1991 он Монгол Улсын “Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн” цол тус тус хүртсэн. Ангилал:Монголчууд Ангилал:Монголын зураач Ангилал:1930 онд төрсөн Ангилал:Өлзийтийн (Баянхонгор) хүн Ангилал:Монгол улсын урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан
Сити Чесс
Сити Чесс нь ерөнхийдөө шатрын арга хэмжээг зохион явуулахад ашигладаг барилгын цогц бөгөөд Халимаг Улсын нийслэл Элст хотод байрладаг. Энэхүү барилгын цогцыг дэлхийн шатрын холбооны ерөнхийлөгч бөгөөд Халимагийн ерөнхийлөгч Үлэмжийн Хярсангийн санаачилгаар барин, 1998 оны есдүгээр сарын 30-нд ашиглалтад оруулжээ.
Эшлэл
Ангилал:Оросын шатар Ангилал:Элст Ангилал:Халимагийн спорт Ангилал:Халимагийн барилгын бүтээл
Туамасина
Туамасина, Тоамасина («давст» хэмээх утгатай уг нутгийн үг) — Мадагаскар улсын 206 мянган хүнтэй (хоёрдугаар том) хот.
Зүүлт, тайлбар
Ангилал:Африкийн суурин Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Ацинананагийн суурин
Чулуун Шастир ТББ
Чулуун Шастир ТББ байгууллага 2016 онд байгуулагдсан нийгэмд тустай, ашгийн бус олон нийтийн байгууллага юм. [[Файл:Chuluun Shastir NGO's logo.jpg|alt=П.Цагаан, Балар болон Өнө эртний судлалын Олон улсын нийгэмлэгийн гишүүн (UISPP), доктор Д.Цэвээндорж, ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэн, доктор, профессор Г.Батсүх, Оюутолгой ХК-ийн ТУЗ-ийн дарга  С.Чулуун, ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэнгийн захирал, доктор  Д.Цахилгаан, Дэлхийн монголчуудын чуулганы ЕНБД, доктор, профессор  Н.Батболд, ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэнгийн судлаач, доктор  Д.Сүхбаатар, Монголын үндэсний музейн захирал, доктор   Б.Булганбаяр, Хадны зураг сонирхогч Б.Мөнххүж, Мэргэн нум ТББ-ын тэргүүн, хадны зураг сонирхогч  Б.Баяр, Сэмүүн студийн захирал, найруулагч  М.Сүхбаатар, Хадны зураг сонирхогч |thumb|Чулуун Шастир ТББ-ыг хадны зураг сонирхон судлаачид хамтран үүсгэн байгуулсан. Үүсгэн байгуулагчид:
]] Анхны Ерөнхийлөгчөөр нь Пунцагийн Цагаан ажилласан.
Хаданд мөнхөлсөн урлаг: Түүх, ойллого, ярилцаан
Эртний нүүдэлчдийн оюун санааны хувьсал, тухайн цагийн нийгэм, соёл, аж ахуйн бодит байдлыг тусгасан дурсгал бол хадны зураг билээ. Монгол орон хадны сийлмэл зургийн дурсгалаар баялаг орны нэг төдийгүй тэдгээрийн агуулга, зохиомж, түүх соёлын үнэ цэнэ зэргээрээ дэлхий дахины анхаарлыг зүй ёсоор татдаг юм.
Төслийн хүрээнд “Хаданд мөнхөлсөн урлаг: Түүх, ойллого, ярилцаан” сэдэвт олон улсын эрдэм шинжилгээний бага хурлыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, ЮНЕСКО-ийн ивээл дор зохион байгуулж байна. Хуралд гадаадын 15, дотоодын 10 эрдэмтэд, 60 гаруй судлаач, сонирхогчид оролцож, дэлхийн өв болсон хадны зургийг судлах арга зүй, түүнийг тайлан тайлбарлах, хадгалж хамгаалах талаар бусад улс орнуудад явуулж байгаа туршлагаас хуваалцах бөгөөд Монгол орны нутаг дэвсгэрт байгаа хадны зургийг судлах, тайлах чиглэлээр явуулж байгаа эрдэм шинжилгээний ажлын үр дүнг хэлэлцэх юм. Энэхүү эрдэм шинжилгээний бага хурал нь Монголын хадны зургийг судлах ажилд дорвитой хувь нэмэр болж, улмаар олон улсын хүрээг хамарсан, ЮНЕСКО-гийн төсөл болгох зорилгын эхний алхам юм. Манай орны санаачилж буй энэ төслийг олон улсын байгууллагууд, тухайлбал, ЮНЕСКО, Олон улсын Философи, Хүмүүнлэгийн ухааны холбоо зэрэг байгууллагууд онцгой анхаарч байна. Бага хурлыг зохион байгуулахад санхүүгийн болон текник, зохион байгуулалтын туслалцаа үзүүлсэн “Соёлын харилцаа-нэгдмэл ертөнц” олон улсын сан, ШУТИС, Чулуун Шастир, Мэргэн нум зэрэг төрийн бус байгууллага, Монголын Үндэсний музей, Монголын үндэсний олон нийтийн телевиз, Малчин телевиз, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр, Соёл Урлагийн их сургууль болон санаачилгыг дэмжигч олон түмэнд гүн талархал илэрхийлье. “Хаданд мөнхөлсөн урлаг: Түүх, ойллого, ярилцаан” сэдэвт бага хурал олон орны эрдэмтдийн цаашдын хамтын ажиллагааг өргөтгөх, дэлхийн соёлын өв болсон хадны зургийн талаарх судалгааг улам гүнзгийрүүлэхэд дорвитой хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна.
Төслийн удирдагч Пунцагийн Цагаан,
Хурлын хөтөлбөрийг дараах холбоосоор үзнэ үү: https://content.ikon.mn/raw/2016/5/23/4746/Hutulbur_mongol.pdf
Эх сурвалж
Ангилал:2016 онд байгуулагдсан Ангилал:Монголын төрийн бус байгууллага
Бага Богд уул
Бага Богд уул нь Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан сумаас бага зэрэг зүүн урд зүгт, Баянхонгор аймгийн Богд сумаас зүүн урд зүгт, хоёр сумын хилийг дамнан оршдог хөвч уулс бөгөөд түүний ноён оргил нь Мянган Ямаат уул (далайн түвшнээс дээш ) юм.
Эшлэл
Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Монголын нуруу Ангилал:Говь Алтайн нуруу Ангилал:Алтайн нурууны уул Ангилал:Монголын уул Ангилал:Алтайн нурууны нурууд Ангилал:Өвөрхангай аймгийн газар зүй Ангилал:Баянхонгор аймгийн газар зүй Ангилал:Их Богдын нуруу
Цэгмидийн Намсрайжав
Цэгмидийн Намсрайжав - Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, Монголын хөгжмийн театрыг үндэслэгчдийн нэг, удирдаач, хөгжмийн зохиолч.
Намтар
1927-6-15-нд Архангай аймгийн Тариат сумын нутаг Дархан-Уул гэдэг газар төрсөн. 10 настайдаа “Бөмбөгөр ногоон” театрт дагалдан хөгжимчнөөр орсон цагаас 50 гаруй жил их урлагийг хөгжүүлэх үйлсэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан, манай нэрт удирдаач, гарамгай зохион байгуулагч, хөгжмийн зохиолч хүн билээ.
1949-1952 онд УТТ-т хөгжимчнөөр ажиллаж, А.Белоусовын удирдлага дор симфони хөгжмийг найруулан тоглуулах хөгжмийн зохиолчийн анхны мэдлэгийг олж авчээ.
Хуучир хөгжмөөр уран бүтээлийхээ замналаа эхлэн, улмаар валторн хөгжмийг чадварлаг эзэмшиж, монголдоо симфони найрал хөгжмийн анхны бүтээл болох “Хувьсгалт баатарлаг марш”-ийг туурвин бүтээж, 1951 онд Гавъяат жүжигчин цол хүртсэн юм.
Ц.Намсрайжав 1952 онд Москва хотын П.И.Чайковскийн нэрэмжит Хөгжмийн дээд сургуулийн удирдаачийн ангид элсэн орж, амжилттай төгсөн, эх орондоо Симфони найрал хөгжмийг үндэслэн байгуулсан анхны дээд боловсролтой удирдаач бөгөөд 30 гаруй жил байгууллагын дарга, уран сайхны удирдагч, ерөнхий удирдаачаар ажиллаж байсан.
Хөгжмийн зохиолч
Хөгжмийн зохиолчийн хувьд ард түмний хүртээл болсон
Тэрээр хөгжмийн дан зохиол, вальс, хөгжмийн дүрслэл, бүжгийн хөгжим, зохиомж зэрэг 20 гаруй бүтээл, хүүхдэд зориулан бичсэн
Гавьяа Шагнал
Ц.Намсрайжавын сонгодог урлагийг хөгжүүлэх, ард түмэнд сурталчлах үйлсэд оруулсан гавъяа зүтгэлийг нь үнэлэн,
Ангилал:Монголын хөгжмийн зохиолч Ангилал:Монголын удирдаач Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монгол Улсын Төрийн шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Тариатын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1926 онд төрсөн Ангилал:1987 онд өнгөрсөн
Санах ойн хаягийн регистр
Компьютер дахь санах ойн хаягийн регистр (Memory address register буюу MAR) бол төв процессорын регистр юм. Энэ нь ямар өгөгдлийг төв процессорлуу дуудах вэ гэдгийг санах ойн хаягт нөөцөлж өгдөг эсвэл илгээх болон хадгалах гэж байгаа өгөгдлийн хаягийг нөөцөлж байдаг.
Санах ойн хаягийн регистр нь микропрограм болон компьютерийн санах ой хоёрын хооронд орших жижиг интерфейсын хагас нь юм. Үлдсэн хагасд нь санах ойн өгөгдлийн регистер байна.
Өөр олон илүү сайн санах ойн интерфейс гарсан хэдий ч одоогоор ажиллаж байгаа нь энэ юм.
Хаяг, шинэ утгыг бичих/хадгалах
Ангилал:Үйлдлийн систем Ангилал:Компьютерын техник хангамж
Кхмер хэл
Газар зүйн тархалт ба аялга
Газар нутгийн байршлаас шалтгаалж Кхмер хэл янз бүрийн аялгаар ярьдаг. Албан ёсны хэл болох Камбожийн 13 сая орчим хүн кхмер хэлээр ярьдаг. Энэ нь мөн тэнд байгаа цөөнх бүлгүүд болон уугуул овог аймгуудын хувьд хоёр дахь хэл юм. Нэмж дурдахад 1999 оны байдлаар Вьетнамын өмнөд нутагт орших кхмер хэлээр ярьдаг нэг сая хүн байдаг гэсэн тооцоо бий. Харин 2006 оны дүн мэдээгээр Тайландын зүүн хойд хэсэгт 1,4 сая хүн кхмер хэлээр ярьж байна гэжээ.
Кхмер хэлний бичиг нь эртний хэлний нэг юм. Эрдэмтдийн олж тогтоосон Кхмер дэх хамгийн эртний бичээс VI зуун ы үеэс эхтэй. Кхмер аялгуу нь хэдийгээр харилцан ойлгомжтой боловч заримдаа нэлээд ялгаатай байх тохиолдлууд байдаг аж.
Ангилал:Мон-кхмер хэлнүүд Ангилал:Камбожийн хэл