cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мандал-Овоо сум
Танилцуулга
Тус сум нь Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай, Сайхан-Овоо, Өвөрхангай аймгийн Төгрөг, Баянгол, Богд өөрийн аймгийн Булган, Ханхонгор, Цогт-Овоо сумдтай хиллэдэг. Хойноос урагш Ахарын уулнаас Ханын цагаан суварга, баруунаас зүүн тийш Бор хацавчийн амнаас Алгуй улаан цавын Оонын даваа хүртэл 6433 хавтгай дөрвөлжин км нутаг дэвсгэртэй. / 643.3 мян.га /. Ахар, Хоромсого, Ханын хэц, Алгуй улаан цав зэрэг 40-60км урт үргэлжилсэн уул,хярууд нь 1375-1695м өндөр юм. Түүхийн дурсгалт Их эзэн Чингэс хааны Тангуд улсыг дайлаар мордохдоо буудаллан өвөлжиж байсан Цоорхойн харнуудын “Элст хүрээ”, байгалийн өвөрмөц тогтоц бүхий Бурхан дэл, Овоогийн хөв, Баянхошууны ам, Их бага хүрээ, Улаан нуур, Шархулсангийн баян бүрдүүд зэрэг үзэсгэлэнт газрууд элбэг тохиолдоно. Няравын хоолой, Гэр сухайн хоолой, Улаан худгийн хоолой зэрэг газруудад 10-20м өндөр элсэн далан молцогтой 3-4 м өндөр загийн ширэнгэн ой зэрэг нь манай сумын бахархал болсон “Ханын хэцийн хүрэн “ омгийн тэмээн сүргийн идээшин бэлчээрлэхэд тааламжтай нутаг юм.
Тус сум 1941 онд 9 багтай 666 өрхтэй 2000 хүн амтай 98.0 мянган малтай томоохон сум байснаа 1947-1959 онд Ханхонгор,Булган,Цогт-Овоо сум байгуулагдахад 5 багийн 219 өрх 33.4 мянган малаа шилжүүлэн өгч нилээд цомхон болсон байна.Гэсэн хэдий ч 1954 онд “Хөдөлмөр” нэгдэл байгуулагдахад хамтын том аж ахуй зохион байгуулагдаж эдийн засгийн хувьд бэхжин 1992 оныг дуустал идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулж гишүүдийнхээ амьдралын түвшинг жигд дээшлүүлж байгаад улмаар хувьчлагдан хувийн аж ахуйд шилжсэн билээ.
Мал сүргээ олон толгойгоор өсгөсөн амжилтаар Дашын Авирмэд,Цэвэлийн Мижид нар “Улсын сайн малчин” цолоор,ХААН-ийн мал аж ахуй дээр гаргасан амжилтаараа Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар цолоор Даваасүрэнгийн Жижээ 1961 онд, Далайн Хамар 1991 онд, Дулаан эрчим хүчний салбараас Төрийн соёрхолоор Далайн Нүдэн, бусад салбараас Соёлын гавьяат зүтгэлтэн цолоор Содномын Батцэрэн, Гомбын Оргой,,Үйлчилгээний гавъяат ажилтан цолоор Г.Хайсандай, Гавъяат хуульч цолоор Ц.Рашзэвэг, тэмээн сүргээ өсгөсөн амжилтаараа Улсын аварга малчин цолоор Цэрэндашийн Батсүрэн, Өлзийхутагийн Лхагва, Монгол Улсын сайн малчин цолоор Аюушийн Батбуян, Улсын залуу аварга малчин цолоор ,Адъяагийн Эрдэнэчулуун, Даваагийн Лхамдэгмид, Цэдэнбалжирийн Цэрмаа, Жамъянгийн Сайнхүү нар шагнагдаж олон арван хүмүүс улс аймгийн болон салбарын тэргүүний ажилтан цол, төрийн дээд шагнал одон медалиар 200 шахам хүн энгэрээ мялаажээ. Манай тамирчдын дундаас У,Очирбат, А.Эрдэнэчулуун, нар спортын мастер ,Э.Гэрэлтуяа ОУХМ, Б.Манлайжав, Р.Адъяадорж нар “Аймгийн арслан” Б.Амгаланбаатар “Аймгийн заан”, Ц.Очирзав, Ш.Азжаргал, Ц.Хамар нар “Аймгийн начин”цол хүртсэн байна. Тус сум одоо 3 баг, 530 өрх, 1785 хүн амтай 60764 толгой малтай. Үүнд: тэмээ-12814, адуу-2343, үхэр-163, хонь-17300, ямаа-28144 байгаа юм.
Сумын ЗДТГазрын харъяанд ЕБС, Цэцэрлэг, Хүн эмнэлэг, Соёл, спортын төв, ”Хаан мандал” “Аргамжин цэцэг” ОНӨҮГ, “Шүтээн мандал”,“Мандал 3 хайрхан”, ”Түшиг мандал”, ”Өлзийтхонгор хайрхан”, “Ингэн тагш”, ”Олон овоот гоулд” , ”Их монгол майнинг” ХХК зэрэг олон арван аж ахуй нэгж албан газрууд үйл ажиллагаагаа идэвхитэй явуулж байна. Жилд дунджаар улс, аймаг, сумын орон нутгийн төсөвт 400-535 сая төг төвлөрүүлж 2008 оноос сум өөрийгөө бүрэн санхүүжүүлэх чадавхитай болж, сүүлийн жилүүдэд тэмээний ноос 60 тн, ямааны ноолуур 15 тн, байгалийн баялаг алт зэргийг боловсруулан гадаад, дотоодын зах зээлд борлуулж байна. Сумын дэд бүтэц эрчимтэй хөгжиж 2007 онд ЭБЦД өндөр хүчдэлийн шугамд, 2010 онд Интернетэд, 2006 онд шилэн кабельд холбогдсноор Үүрэн телефоны 5 оператор ажиллаж ,ТВ-ийн 6-18 суваг гарч хөдөөгийн өрхийн 90 хувь нь гар утас, сэргээгдэх эрчим хүч ашиглаж, телевизер үзэж байна Мандал-Овоо сумын тэмээн пологийн баг 2008, 2009 онд улсын аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль хүртэж байв!
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өмнөговь аймгийн сум
Кюстендил аймаг
Кюстенди́л аймаг (Област Кюстендил) — Болгарын хорин найман аймгийн нэг. 132,813 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Болгарын аймаг
3 сарын 16
3 сарын 16 нь Григорийн тооллын жилийн 75 дахь (өндөр жил бол 76 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 290 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0316 #16
Улаан
Улаан нь солонгын долоон өнгөний нэг юм.
Дита Фон Тийз
Дита Фон Тийз (Dita Von Teese) нь Америкийн бүрлеск модел, жүжигчин Хийдэр Рэни Свийтийн тайзны нэр юм.
Намтар
Тэрээр 1972 оны 9 сарын 28-нд Америкийн Мичиган муж улсын Рочестерт 3 охинтой айлын дундах охин болж мэндэлсэн байна. Түүний ээж гоо сайханч, харин эцэг нь бал чулуу үйлдвэрлэдэг компанид техникч хийдэг байв.
Фон Тийз 1940-өөд оны сонгодог ретро стилиэрээ алдаршсан. Түүнийг бага байхад ээж нь даашинз авч өгөх дуртай байсан байна. Ээж нь Холливүдийн алтан үеийн кинонуудад дуртай байсан тул Дитаг уг стилиэр, ялангуяа Бэтти Грэбл шиг хувцасладаг болгосон аж.
Фон Тийз багаасаа балетаар хичээллэдэг байсан бөгөөд 13 настайдаа орон нутгийн бүжгэн жүжгийн компанид гоцлол бүжигчнээр ажиллаж байв. Фон Тийз "Би 15-тайдаа хамгийн сайн байсан" гэж дурссан удаатай бөгөөд балетчин болохыг хүсдэг байжээ. Хожим тэрээр уг чадвараа бүрлеск шоуны үзүүлбэртээ чадварлагаар ашигладаг болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын бүжигчин Ангилал:АНУ-ын загвар өмсөгч Ангилал:Перформанс уран бүтээлч Ангилал:Плейбой загвар өмсөгч Ангилал:Порно киноны жүжигчин Ангилал:Псевдоним Ангилал:Америкчууд Ангилал:1972 онд төрсөн
Баавгайн манаач (одны орд)
thumb|Бүүтэсийн орд thumb|Бүүтэсийн орд Баавгайн манаач (одны орд) (Латин нэр: Bootes, Arctophylax, Custos  ) орд огторгуйн хойд бүсэд байрлана. Нэр нь грекээр малчин гэсэн утгатай. Бүүтэс нь грекийн одон оронч Птолмейн бүртгэсэн 48 ордын нэг ба орчин үеийн 88 ордын нэг юм. Энэ ордод огторгуйн хамгийн тод 4 дэх од улбар шар аврага Арктурус оршдог. Эпсилон Бүүтис буюу Изар нь одон орон сонирхогчдын дунд нэртэй. Бүүтэс ордод өөр олон тод одод бий үүнд 4-өөс дээш гэрэлтэлтэй 8 од, 5-аас дээш гэрэлтэлтэй 21 од нийт 29 одыг энгийн нүдээр ажиглаж болно.
Арктурус буюу Альфа Бүүтис нь дэлхийгээс 36,7 гэрлийн жилийн зайд оршино, гэрэлтэлт нь -0,05. Огиоргуйн экватороос хойших хамгийн тод од ба Вега ба Капеллагаас арай илүү хурц ажиглагддаг. Нэр нь грекээр баавгай маллагч гэсэн утгатай. Спектрийн ангиллаар K1.5III-ийнх, Арктурус нь хөгшин од бөгөөд дотоод устөрөгчийн түлшээ дуусгаад хөрөөд манай нарны диаметрээс 27 дахин их тэлсэн. Массаараа нартай ижил боловч нарнаас 133 дахин хурц.
Манлай сум
Манлай сум — Монгол улсын Өмнөговь аймгийн харъяат сум.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өмнөговь аймгийн сум
Албан ёсны хэлнүүдийн жагсаалт (байгууллагаар)
Энэ жагсаалт бол тодорхой бүс нутгийн болон олон улсын байгууллагуудад хэрэглэгддэг албан ёсны хэлнүүдийн жагсаалт юм. Тухайн байгууллагын онцлогоос шалтгаалж зарим үед албан ёсны хэлнээс гадна ажлын хэлийг зохион байгуулалт, харилцаанд хэрэглэх явдал байдаг.
Тив, бүс нутгийн
Дор дурьдагдсан байгууллагууд нь идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулдаг болно.
Цахим холбоос
* Ангилал:Хэлний бодлого
Навчирхаг бадаргана
Навчирхаг бударгана  - (Kalidium foliatum), (Поташник облиственный)
Ургамлын тайлбар
30-40 см өндөр ургах, салаа мөчир ихтэй, модожсон хөх ногоон иштэй сөөгөнцөр ургамал. Залуу найлзуурын угийн хэсэг моджих ба түүн дээр суурийн хэсгээр ишээ хагас ороож нударга үүсгэсэн бараг бортгон буюу өндөг хэлбэрт махлаг навчтай.
Тархалт
Давстай нуурын орчим, нам газрын шорвог элс, чийгтэй бургилсан марцтай тойром зэргээр ул хөрсний ус ойр газарт ургана.
Ашигласан материал
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Азийн бөх барилдааны аварга шалгаруулах тэмцээн
Азийн бөхийн нэгдсэн хороо (Asian Associated Wrestling Committee)-ноос жил бүр эрхлэн явуулдаг чөлөөт, сонгомол бөх барилдааны Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн 1979 оноос эхэлжээ. 1996 оноос эмэгтэй чөлөөт бөх нэмэгдсэн.
Гадаад холбоос
бөх барилдаан
Атлантис
Атлантис (, Atlantis) нь домогт гардаг сөнөсөн соёл иргэншил бөгөөд арлын нэр юм.
Ангилал:Домгийн газрууд
Түвдэндоржийн Өсөх-Ирээдүй
Түвдэндоржийн Өсөх-Ирээдүй нь Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул сумын уугуул, үндэсний бөхийн улсын харцага юм.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын харцага Ангилал:Орхонтуулын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Нисдэг тэрэг
Нисдэг тэрэг (франц. hélicoptère, орос. вертолёт) -нэг буюу хэд хэдэн моторын хүчээр их бие ийн дээд талд байрлах далавчит сэнсийг эргэлдүүлж, босоо чиглэлтэй хүч үүсгэн газраас дээшээ хөөрч, буудаг нисэх төхөөрөмж. Энэ зарчмаар ажилладаг анхны нисдэг тэрэгний загварыг дундад зууны Сэргэн мандалтын үед Италийн зураач, зохион бүтээгч Леонардо да Винчи бүтээсэн гэж үздэг боловч хэрэгжүүлж чадаагүй юм.
Нисэх онгоц шиг хөөрч буухдаа тодорхой талбай зай шаардлагагүй, эгц дээш хөөрөх боломжтой байдаг тул заавал тусгай буудалд буух шаардлагагүй байдгаараа давуу талтай. Хүн төрөлхтөн нисэх төхөөрөмж бүтээж эхэлсэн эхний хагас зуунд нисдэг тэрэг бүтээгдсэн боловч 1942 онд Игорь Сикорскийгийн загвараар бүтээсэн нидэг тэргийг олноор үйлдвэрлэж эхлэх хүртэл цөөн тоогоор үйлдвэрлэж байжээ.
1877 онд италийн зохион бүтээгч Энрико Форланини (итал. Enrico Forlanini; 1848—1930) уурын хөдөлгүүртэй нисгэгчгүй нисдэг тэрэг бүтээж байсан байна. Энэхүү нисдэг тэрэг 13 метр өндөрт хөөрч 20 орчим секунд агаарт тогтсон болсон.
Францын механик, зохион бүтээгч Поль Корню (франц. Paul Cornu; 1881-1944) 1907 оны 12-р сарын 4-нд нисгэгчээр удирдуулсан нисдэг тэрэг бүтээж агаарт анх хөөрч байжээ.
Бүх талаараа тогтвортой ниссэн анхны нисдэг тэрэг бол 1936 онд зохион бүтээсэн германы Focke FA-61 онгоц юм.
Бурмейстерын далайн гахай
Бурмейстерын далайн гахай (Phocoena spinipinnis) нь Өмнөд Америк тивийн эргийн орчимд тархсан, далайн гахайн нэг зүйл юм. Анх 1865 онд Херманн Бурмейстер тодорхойлсон бөгөөд түүний нэрээр нэрлэгджээ. Нутгийнхан marsopa espinosa (өргөст далайн гахай), chancho marino (далайн гахай) гэхчлэн нэрлэдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Халим
Ловеч аймаг
Лове́ч аймаг (Област Ловеч) — Болгарын хорин найман аймгийн нэг. 137,718 хүнтэй.
Андреас Исакссон
Андреас Исакссон (Andreas Isaksson, 1981 оны аравдугаар сарын 3-нд Треллеборг хотод төрсөн) — Шведийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Туркийн «Касымпаша» болон Шведийн шигшээд хаалгачаар тоглодог.
Гаднын холбоос
Ангилал:Шведийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Треллеборг багийн тоглогч Ангилал:Юргорден багийн тоглогч Ангилал:Ренн багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:ПСВ багийн тоглогч Ангилал:Касымпаша багийн тоглогч Ангилал:Шведийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Шведүүд Ангилал:1981 онд төрсөн
Шейн Ларкин
Дешон "Шейн" Ларкин (DeShane „Shane“ Larkin, 1992 оны аравдугаар сарын 12-нд Охайо мужийн Цинциннати хотод төрсөн) — Турк мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Нью-Йорк Никс багийн холбон тоглогч юм. 2013 оны драфтаар №18 сонголтоор Атланта Хокс багт сонгогдсон ч Даллас Маверикс багт тэр дороо шилжиж ирсэн байдаг.
Товчхон
2014 оны зургаадугаар сарын 25-нд Даллас Нью-Йорк Никсээс Тайсон Чендлер, Рэймонд Фелтоныг авахын тулд Ларкиныг Хосе Кальдерон, Самюэль Далемберт, Уэйн Эллингтон болон 2014 оны драфтын II тойргийн сонголттой илгээв.
Холбоос
Ангилал:1992 онд төрсөн Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Нью Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Анааш (одны орд)
Ордны одод
Хэдийгээр 18 дах том орд боловч сайн тод бус. Хамгийн тод од нь зөвхөн дөрвийн хэмжээнд гэрэлтэнэ. Таваас доош гэрэлтэлтийн дөрвөн одтой.
Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдсөн одны орд
3 сарын 17
3 сарын 17 нь Григорийн тооллын жилийн 76 дахь (өндөр жил бол 77 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 289 өдөр үлдэж байна.
Туяхан бадаргана
Туяхан бадаргана  - (Kalidium gracile), (Поташник стройный)
Ургамлын тайлбар
Цайвар улаан буюу цагаавтар холтос бүхий 30-50 см өндөр ургадаг салаа олонтой тахир иш бүхий сөөг ургамал. Зургаадугаар сараас эхлэн ургана. Намар хүйтрэхийн үед ногоон мөчир нь хатаж шарлан хүрэн өнгөтэй болж хадгалагдана.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Сийлбэрийн хутга (одны орд)
thumb|Каелумын орд thumb|Каелумын орд thumb|Каелумын ордод байрлах Сейферт HE0450-2958 галактик онцгой идэвхтэй биет
Сийлбэрийн хутга орд нь огторгуйн өмнөд бүсэд байрладаг. 1750 онд Николас Лиус де Лакайле анх бүртгэсэн ба орчин үеийн 88 ордын нэг юм. Нэр нь латинаар хасуур гэсэн утгатай хуучин нэр нь Каелум Скалпторум гэж байсан. Энэ орд нь хамгийн бага найм дах орд болно. Жижиг хэмжээтэй ба Тэнгэрийн заадсаас зайтай тул онцгой зүйлс цөөнтэй. Ордын хамгийн тод од нь Альфа Каели гэрэлтэлт нь 4,45 мөн Гамма Каели 5-аас арай илүү гэрэлтэлтэй. Мөн РР Каели хос од бий гаригтай ба Дельта Каели хувьсагч од энэ ордод бий. 125 хавтгай дөрвөлжин градус талбай эзэлж, 88 ордоос 81-т зэрэглэнэ. Огторгуйн өмнөд бүсэд байрлах тул умардын 41 градусын өргөргөөс урагш ажиглагдана.
Ангилал:Хүлээн зөвшөөрөгдсөн одны орд
Клавдий Птолемей
thumb|Птолмей
Клавдий Птолемей нь эртний грекийн математикч, одон оронч, газар зүйч, зурхайч, яруу найрагч юм. Тэрээр Ромын эзэнт гүрний харьяаны Египет дэх муж Александриа хотод МЭ 100-168 онд амьдарч байсан. Птолмей нь ирээдүйн соёл иргэншилд чухал нөлөө үзүүлсэн хэд хэдэн шинжлэх ухааны бүтээлийг туурвижээ. Түүний бүтээлүүд нь дараа үед Визант, Ислам, Европын шинжлэх ухааны судлагаануудад баггүй нөлөө үзүүлжээ. Анхны бүтээл нь одон орны судалгааны ном Алмагест байсан мөн анхандаа Математикийн Ухааны Судалгаа (Μαθηματικὴ Σύνταξις, Mathēmatikē Syntaxis) нэртэй байсан, удаах нь газарзүйн, гурав дах нь зурхайн судалгааны ном байжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Антикийн одон оронч Ангилал:Антикийн математикч Ангилал:Астрологич Ангилал:Антикийн газар зүйч‎ Ангилал:Антикийн зураг зүйч‎ Ангилал:Хөгжмийн онолч‎ Ангилал:1-р эсвэл 2-р зуунд төрсөн Ангилал:2-р зуунд өнгөрсөн
Мэттью Макконехи
Мэттью Макконехи (Matthew McConaughey, 1969 оны арваннэгдүгээр сарын 4-нд төрсөн) нь Оскарын шагналт Америкийн кино жүжигчин, жүжигчин, продюсер юм. Түүнийг инээдмийн төрлийн дүрүүдэд тоглосоноор нь илүү мэдэх ч XX зууны хоёр дахь арван жилийн хугацаанд тоглосон бүтээлүүдэд нь драмын дүрүүд зонхилж кино шүүмжлэгчид, хэвлэлийнхнээс тун өндөр үнэлгээ авч байв. Жишээ нь Линкольний хуульч (2011), Мад (2012), Алуурчин Жо (2011), Даллас дахь худалдан авагчидын бүлэг (2013) болон Уолл стритийн чоно (2013) кино бүтээлүүдийг дурдах нь зүй.
Макконехи Даллас дахь худалдан авагчидын бүлэг кинонд бүтээсэн гайхалтай дүрээрээ Оскарын шагналыг гол дүрийн төрөлд хүртсэн.
Холбоос
Ангилал:1969 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Америкчууд
Анхизавр
Ангилал:Үлэг гүрвэлүүд
Войцех Шенсный
Войцех Томас Шенсный (Wojciech Tomasz Szczęsny, 1990 оны дөрөвдүгээр сарын 18-нд Варшав хотод төрсөн) — Польшийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Арсенал болон Польшийн шигшээд хаалгачаар тоглодог.
Шигшээ
Шенсный Польшийн шигшээд анх 2009 оны арваннэгдүгээр сарын 18-нд Канадтай тоглоход сэлгээнээс гараалж байжээ.
Холбоос
Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Брентфорд багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Варшавын тамирчин Ангилал:Польшууд Ангилал:1990 онд төрсөн
Жалайрын улс
Жалайрын Султант улс (1335-1432) нь Ил Хаант Улс, 1335 онд задарсны дараа одоогийн Ираны баруун, баруун өмнөд, Иракийн ихэнх нутгийг багтаасан, Монголын Жалайр аймгийн ноёд, тэдгээрийн харьяат нутаг дэвсгэрт үндэслэн үүссэн улс юм. 1358 онд Ил хант улсын задралаар үүссэн Чубаны улсыг эзлэн нэгтгэж, Доголон Төмөрийн улсад эзлэгдэх хүртэл 50 гаруй жил оршиж байсан хүчирхэг улс юм. 1410 онд Төмөрийн улсын захиргаанаас гарч, 1432 онд Хар Хонины султант улсад эзлэгджээ.
Засаг захиргааны бүтэц
Жалайрын султант улсын засаг захиргааны бүтэц нь Ил хант улсыг хуулбарлан хэрэглэж, бичиг баримтыг перс, монгол, араб хэл бичгээр давхар бичигдэж байсан. Тэдний улс төрийн үзэл баримтлал, хууль дүрэм нь исламын хэв загвартай болсон ч Ил Хаант Улсын үндэс суурийг батлан хамгаалахад ихээхэн анхаарчээ.
Мөн үзэх
Ангилал:Ил Хаант Улс Ангилал:Ираны хант улс Ангилал:Монголын түүхэн улс Ангилал:Их Монгол Улс Ангилал:14-р зууны Монголын түүх Ангилал:15-р зууны Монголын түүх Ангилал:Дундад зууны Азербайжаны түүх
Ханддорж вангийн өргөө
Монгол Улсын төрийн нэрт зүтгэлтэн Эрдэн дайчин Чин ван Ханддоржийн үйл ажиллагаатай холбоотой нэгэн дурсгалт байшин Улаанбаатар хотод байдаг.
Чин ван Ханддорж 1913-1915 онд энэ байшинд амьдарч байжээ. 1915 оноос хойш энэ байшинг түүний хүү Жамбалцэрэн эзэмшиж байгаад ардын засгийн эхний жилүүдэд 1922 оныг хүртэл хичээнгүй сайд Цэрэндорж сууж байв.
1923 онд уг байшинг судар бичгийн хүрээлэнд шилжүүлсэн бөгөөд 1941-1948 онд тус улсын нутаг дэвсгэр дээрх түүх соёлын дурсгалт барилга байшинг хамгаалах, сэргээн засахтай холбогдуулж гаргасан удаа дараагийн тогтоол шийдвэрийн дагуу улсын II зэргийн хамгаалалтад авчээ. Чин ван Ханддоржийн байшин нь Монголын орон сууцны барилгын нэгэн чухал дурсгал бөгөөд төлөвлөлт, чимэглэлийн хувьд сүм дуганы барилгаас ялгаатай юм.
Байшин нь 7.5м x 16.0м-ийн хэмжээтэй, тоосго, модон ханатай, модон дээвэртэй сууцны зориулалттай хоёр давхар, байшингийн нэгдүгээр давхар нь тоосгон ханатай өвөл суухад зориулагдсан, хоёрдугаар давхар нь эргэн тойрон цонхтой зун суухад зориулагдсан ажээ. 1973 онд Дүрслэх урлагийн музейн харъяа Театрын музей болгон байгуулахаар шийдвэрлэсний дагуу 1975-1977 онд сэргээн засварласан боловч 1991 онд тухай үеийн Хүүхэд залуучуудын театрын "Саран хөхөө" гэр театр болсон.
Ангилал:Монголын уран барилга Ангилал:Монголын архитектур Ангилал:Сүхбаатар дүүрэг Ангилал:1913 онд байгуулагдсан
Флоренс Гриффит-Жойнер
Флоренс Гриффит-Жойнер (Florence Griffith-Joyner, төрөхдөө Флоренс Делорес Гриффит, Florence Delorez Griffith) гэдэг нэртэй байсан ) (1959 оны 12 сарын 21 - 1998 оны 9 сарын 21) нь Фло-Жо гэдэг хочоороо алдаршсан Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикийн тамирчин байв.
Амжилт
Гриффит 1983 онд зохиогдсон анхны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож, 200м-н төрөлд 4-р байранд орсноор дэлхийн тавцан дахь гараагаа эхэлсэн. Ирэх жил нь төрөлх Лос-Анжелест нь олимпийн наадам болоход 200м-н төрөлд мөнгөн медаль авснаасаа илүүтэйгээр, урт ургуулж будсан хумсаараа хүмүүсийн анхаарлыг татаж байв. 1985 онд Гран Пригийн шувтаргын 100м-н гүйлтэд 11.00 секундын амжилт үзүүлэв. Түүний дараа нэг хэсэг бэлтгэл хийхээ багасгасан Гриффит 1984 оны олимпийн гурвын харайлтын аварга Ал Жойнертэй 1987 онд хуримласан байна.
1987 онд ДАШТ-д буцаж ирэхдээ 200м-н гүйлтэд ахиад л мөнгөн медаль хүртсэн байна. Амжилтын оргил нь 1988 онд тохиов. АНУ-ын олимпийн сонгон шалгаруулалтын хагас шигшээд 200м-н зайд мэргэшсэн Гриффит 100м-н зайд 10.49 секундын амжилт үзүүлэн дэлхийн дээд амжилтыг шинэчилсэн нь бүх хүнийг гайхуулав. Албан ёсны протоколд тухайн үеийн салхины хурд 0.0 м/сек байсан гэж тэмдэглэгдсэн байдаг ч зарим эх сурвалжид салхины тусламжтай тогтоосон байж магадгүй гэж үздэг бөгөөд тэмцээний бусад төрлийн уралдаан явагдах үед салхины хурд 7 м/сек хүртэл байсан гэдэг. 1997 оноос Олон Улсын Хөнгөн Атлетикийн Холбооны Хөнгөн атлетикийн статистикчдын хурлаар түүний амжилтыг "Хүчтэй салхины тусламж орсон байж магадгүй, гэхдээ дэлхийн дээд амжилтаар бүртгэгдсэн" гэж бичих болжээ. Гэхдээ түүний энэ амжилтыг тооцохгүй байсан ч дараагийн үзүүлсэн амжилт болох 10.61 секунд нь тухайн үеийн дэлхийн дээд амжилт болох байв.
1988 оны Сөүлийн олимпод Фло-Жо хэмээх нэр тодоор цуурайтсан билээ. 100м-ийн гүйлтийн шувтаргад салхины хүчийг оруулаад 10.54 секундын амжилт үзүүлж түрүүлсэн нь мөнгөн медаль авсан Эвелин Ашфордоос 0.3 секундээр илүү байлаа. 200м-н бага шөвөгт дэлхийн дээд амжилтыг эвдэж, улмаар шигшээ уралдаанд 21.34 секундын амжилтаар дахин түүнийгээ шинэчилж тогтоосон байна. Тэрээр мөн АНУ-ын багт багтаж 4 x 100м, 4 x 400м-ийн буухиа уралдаанд хурд сорьж, алт, мөнгөн медаль хүртсэн бөгөөд 4 x 100м-ийн буухиад анх удаа уралдсан нь тэр байлаа. Түүний 100м-т алтан медаль авсан хором нь 2002 онд Британийн 4-р сувгаас шалгаруулсан "Спортын 100 аугаа хором" жагсаалтын 98-д нэрлэгджээ. Гриффит тухайн ондоо АНУ-ын сонирхогчдын спортын оны шилдэг тамирчны шагнал болох Жеймс Е.Салливаны шагналыг хүртсэн юм. Олимпоос тун удалгүй Гриффит-Жойнер хөнгөн атлетикаас зодог тайлсан билээ.
Харамсалтай нь 1998 оны 9 сарын 21-нд Гриффит-Жойнер гэртээ унтаж байгаад ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэн юм.
Хардлага
1989 оноос сэргээшийн хяналтыг сайжруулах асуудал шийдэгдсэн байсан үед өмнөхөн нь зодог тайлсан нь хардлагыг улам лавшруулдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:200 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:4х100 метрийн буухиа гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:АНУ-ын 100 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 200 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:АНУ-ын 4х400 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:1984 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1959 онд төрсөн Ангилал:1998 онд өнгөрсөн
Берлин
Берлин (Berlin) нь Германы нийслэл бөгөөд холбооны нэгдсэн 16 улсын нэг гэж тооцдог. 3.4 сая хүн амтай бөгөөд Германы хамгийн том хот юм. Европын холбооны хотууд дотор хүн амаараа хоёрт, суурин газруудад есөд жагсдаг. Зүүн хойд Германд байрлах бөгөөд Берлин-Бранденбург метрополи нутаг дэвсгэрт хамаарагдана. Энэ нутаг дэвсгэрт 180 гаруй орны 5 сая иргэн амьдардаг ажээ.
13-р зуунд Берлинийг анх дурьдсан байдаг бөгөөд дараалан тус тус Пруссийн Хант Улсын (1701-1918), Германы эзэнт гүрний (1871-1918), Ваймарын Бүгд Найрамдах Улсын (1919-1933), Гуравдугаар райхын (1933-1945) нийслэлүүд байжээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа Берлин нь хуваагдсан; Зүүн Берлин нь Зүүн Германы нийслэл болсон бол Баруун Берлин нь 1961-1989 он хүртэл Берлиний ханаар хашигдаж, Барууны хэсэг болсон байна. 1990 онд Герман улс эргэн нэгдсэний дараа дахин бүх Германы нийслэл болжээ.
Берлин нь улс төр, соёл урлаг, мэдээлэл, шинжлэх ухааны томоохон төвд тооцогдох дэлхийн хотуудын нэг юм. Мөн тивийнх нь агаар, төмөр замын тээвэр голчлон төвлөрдөг хотуудын нэг юм. Хотын эдийн засаг нь голдуу үйлчилгээний салбарт төвлөрдөг бөгөөд үүнд, бүтээлийн аж үйлдвэр, мэдээллийн байгууллагууд, байгаль орчны үйлчилгээ, хурал цуглаан явуулах газрууд зэрэг орно. Берлин нь ирдэг жуулчдынхаа тоогоор Европын холбоонд гуравт жагсдаг. Мөн тээврийн инженерчлэл, оптоэлектроник, мэдээллийн технологи, машины үйлдвэрлэл, эрүүлийг хамгаалах, биоэмчилгээний инженерчлэл, биотехнологи зэрэг аж үйлдвэр үйл ажиллагаагаа явуулдаг.
Берлин нь дэлхийд алдартай олон их сургууль, судалгааний институт, спортын үйл явдал, найрал хөгжим, музей, хүмүүстэй. Берлинд хотын төрх байдал, түүхийн өв уламжлал зэргээс шалтгаалж олон улсын кино бүтээл ихээр хийгддэг. Мөн фестиваль, өвөрмөц архитектур, шөнийн амьдрал, соёл урлагаараа алдартай бөгөөд чөлөөт амьдрал, шинэ үеийн сэтгэлгээ, амьдралын өртөг бага зэрэгт нь хүмүүс ихээр татагддаг.
Хотын нэр
Берлин хэмээх нэр нь магад славян хэлний br’lo буюу berlo (орч. намаг, чийглэг газар эсвэл чийглэг газарт байх хэсэгхэн хуурай газар) гэх үг болон мөн славян хэлний газар нутгийн нэрний төгсгөлд ихэнхдээ бичигдэх -in төгсгөлөөс уламжлан бий гэж үздэг.
Хотын нэр нь тус хотыг үндэслэгч Альбрехт ден Баерен болон Берлиний сүлд тэмдэгний дүрстэй огт хамаагүй (Берлин = Баер). Харин сүлдний нэр нь хотын нэрнээс гаралтай аж.
Хун тайжийн үе
thumb|right|Эртний Берлин хотын газрын зураг, 1652 он
Жак Эрбран
Жак Эрбран (Jacques Herbrand, 1908 оны 2 сарын 12 – 1931 оны 7 сарын 27) нь Францын математикч юм. Тэрээр Парист төрж, Исер мужийн Ла Берардед ууланд авирч байгаад унаж нас баржээ. Эрбран дөнгөж 23-хан насалсан боловч "залуу үеийн хамгийн агуу математикч" гэж түүнийг Хельмут Хассе, Ричард Курант нарын проффессорууд нь үнэлдэг байв.
Математик логик, талбарын ангийн онолын салбарт судалгаа хийдэг байсан тэрээр рекуррент функцийн ойлголтыг анх оруулж ирсэн юм. Эрбраны теорем гэдэг нэртэй 2 янзын теорем байдаг. Нэг нь түүний докторын зэрэг горилсон бүтээлд бичигдсэн, баталгааны онолын салбар дахь теорем бол нөгөө нь Эрбран-Рибэгийн теоремын нэг хагас нь юм. Түүнчлэн математикт гомологи алгебрт хэрэглэгддэг Эйлерийн характеристикийн нэг хэлбэрийг Эрбраны коэффициент гэж нэрлэдэг.
Цахим холбоос
Ангилал:20-р зууны математикийн логик судлаач Ангилал:20-р зууны математикч Ангилал:Францын математикч Ангилал:Францчууд Ангилал:1908 онд төрсөн Ангилал:1931 онд өнгөрсөн
Хонда Кэйсүкэ
Хонда Кэйсүкэ (1986 оны зургаадугаар сарын 13-нд Сэццү хотод төрсөн) — Японы хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Милан» болон Японы шигшээд хагас хамгаалагчаар тоглодог. 2010, 2014 оны ДАШТ-д оролцсон тэрбээр 2011 оны Азийн цомын шилдэг тоглогчоор шалгарч байлаа.
Гаднын холбоос
Ангилал:Японы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Японы олимпын оролцогч Ангилал:Японы хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Японы азийн наадамд оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Нагоя Грампус багийн тоглогч Ангилал:ВВВ-Венло багийн тоглогч Ангилал:ЦСКА Москва багийн тоглогч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн Азийн аварга Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Япончууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Тэнгэрийн заадас
thumb|Тэнгэрийн заадас галактикийн төсөөлөл зураглал thumb|Тэнгэрийн заадас галактикт манай нарны аймгийн орших байрлал thumb|250px|Тэнгэрийн заадсын төвөөс дээш ба доошоо 25000 гэрлийн жилийн хэмжээтэй сунасан ийм гамма ба рентген цацраган бөмбөлөгийг 2010 онд Харвардын их сургуулийн одон орончид нээжээ. Одоогоор эрдэмтэд энэ цацраган бөмбөлөг ямар шалтгаанаар үүссэнийг олж тогтоохыг оролдож байна. Тэнгэрийн заадас нь Нарны аймгийг агуулдаг огторгуйд одоогоор ажиглагддаг 100 тэрбум орчим галактикуудын нэг юм. Одоогоор Тэнгэрийн заадас галактикт 100-400 тэрбум орчим од байна гэж үздэг. Тэнгэрийн заадас галактикийн диаметр нь 100 000-120 000 гэрлийн жилийн хэмжээтэй, огторгуйд 600км/сек хурдтай шилждэг, 13,6 тэрбум жилийн настай болно. Манай дэлхий буюу нарны аймаг нь Тэнгэрийн заадсын төвөөс 27000 гэрлийн жилийн зайтай оршдог ба дэлхийгээс ажиглахад тэнгэрийг хуваасан маягийн зурвас мэт ажиглагддаг. Тэнгэрийн заадас галактикт 10 хэт аврага оддыг одоогоор илрүүлээд байгаа бөгөөд хамгийн сүүлд 2014 оны 3 сард одон орончид HR5171 A аврага шар одыг илрүүллээ.
Эшлэл
Ангилал:Мушгиа галактик Ангилал:Нарны аймаг Ангилал:Ажиглалтын одон орон
Ормари Ромеро
Ормари Ромеро Туркас (Ormari Romero Turcás, 1968 оны 2 сарын 22-нд Куба улсын Сантьяго-де-Куба мужийн Сегундо-Френтед төрсөн) нь Кубын Үндэсний Цувралын Сантьяго-де-Куба баг болон Кубын шигшээ багт тоглодог, бэйсболчин, баруун гараараа шиддэг шидэгч юм.
Тэрээр 1996 онд олимпийн аварга болсон боловч 1997-2005 онд дотоодын тэмцээнүүддээ амжилт муутай оролцож, шигшээ багтаа багтаагүй. 2005 онд шигшээ багтаа эргэн ирсэн Ромеро 2006 оны Вөрлд Бэйсбол Классикт оролцож, шидэгчийн хувиар 2 ялж, багаа шигшээ тоглолтод хүрэхэд хувь нэмэр оруулсан хэдий ч Японы багтай хийсэн шигшээ тоглолтод ялагдал хүлээжээ.
Бодлын тэнгис (цомог)
Харанга хамтлагийн 2000 онд гаргасан цомог. Daimler-Chrysler болон Siemens Nixdorf компаниуд спонсорлож, Австри улсад хэвлүүлжээ. Энэ цомог Unplugged гэдгээрээ онцлогтой. 12 дуутай:
Ангилал:Харангын цомог Ангилал:Рок цомог Ангилал:2000 оны цомог
Хүний нөөцийн удирдлага
Хүний нөөцийн удирдлага (ХНУ) нь хүн буюу хүн хэмээх нөөцийг байгууллагын зорилгод нэгтгэн зохион байгуулах, тасралтгүй, хэвийн ажиллуулах нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх үйл ажиллагаа юм.
Ноён сум
Ноён сум — Монгол улсын Өмнөговь аймгийн харьяат сум.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Өмнөговь аймгийн сум
Харангын Лхагваа (цомог)
Харангын Лхагваа цомог нь 2008 онд гарсан Лхагвасүрэнгийн анхны цомог юм. 12 дуутай:
Ангилал:Харангын цомог Ангилал:Рок цомог Ангилал:2008 оны цомог
Монтана аймаг
Монтана аймаг (Област Монтана) — Болгарын хорин найман аймгийн нэг. 143,662 хүнтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Болгарын аймаг
Ле Корбюзье
Ле Корбюзье (Le Corbusier, 1887 оны 10 сарын 6 - 1965 оны 8 сарын 27) нь Швейцарт төрсөн, Францад голлон бүтээлээ туурвиж ирсэн уран барилгачин юм. Жинхэнэ нэр нь Шарль Эдуард Жаннере-Гри  (Charles-Edouard Jeanneret-Gris). Фрэнк Ллойд Райт, Людвиг Мис ван дер Роэ нартай хамтран орчин үеийн уран барилгын гурван их мастер гэж нэрлэгдэж ирсэн.
Товч намтар
Швейцарын Ла-Шо-де-Фон дахь цагийн засварчин Эдвард болон төгөлдөр хуурын багш Мари нарын 2 дахь хүү болон мэндэлжээ. Аавын ажилд туслаж, ирээдүйд өвлөн авах байсан учир цаг засварт суралцахын тулд нутгийнхаа засал чимэглэл, урлалын сургуульд суралцсан. Нарийн мэргэшиж их сургуулийн боловсрол бол эзэмшээгүй нэгэн юм. Урлалын сургуульд байхад, түүний авъяасыг олж харсан сургуулийн захирал Шарл Леплатени нь гэрийн барилгын зураг хий гэж зөвлөснөөр анхныхаа бүтээл "Фаллегийн өргөө"-г Рүнэ Шапартай хамтран барижээ. 1908 онд Парист очсон тэрээр цутгамал төмөр бетон барилгын анхдагчийн нэг Огюста Перре, дараахан нь Германы зохион бүтээгчдийн холбооны гол хүмүүсийн нэг байсан Петер Беренсийн ажлыг албанд барилгын талаар суралцсан байна.
1911 оноос хагас жилийн турш Берлинээс Зүүн Европ, Турк, Грек, Италиар дамжин аялсан байна. 1914 онд цутгамал төмөр бетон ашиглан орон сууц барих "Дом-Ино" аргаа нийтэд танилцуулсан байна. 1917 онд Парисын цутгамал төмөр бетоны компанид 2 жил орчим ажиллаж байгаад 1920 оноос эхлэн пурист зураач Амеде Озанфан, яруу найрагч Паул Дермее нартай хамтран "Эспри Нуво" нэртэй сэтгүүл гаргадаг болов. Энэ үеэс л түүнийг Ле Корбюзье гэж нэрлэдэг болжээ.
1922 онд Перрегийн дор хамтран ажиллаж байсан түүний үеэл Пьер Жаннеретай хамтран барилгын зургийн газар байгуулав. 1923 онд "Эспри Нуво"д хэвлэгдэн гарсан өөрийн нийтлэлүүдээ нэгтгэн "Барилгын зүг" хэмээх номоо хэвлүүлснээр дэлхий дахинд алдар олжээ. Энэ номд нь бичсэн "Байшин гэдэг бол амьдрахын тул дахь машин юм" нь түүний архитектурын үзэл санааг илэрхийлж байгаа юм гэж судлаачид иш татдаг. 1925 онд Парисын экспод Ар-Деко маягийн чимэглэсэн байшингуудын дунд ямар ч дотоод чимэглэлгүй "Эспри Нуво өргөө" нэртэй павильон ажиллуулан олны анхаарлыг татаж байв. Тэрээр 1922 онд "Намрын салон"-д "3 сая хүнтэй орчин үеийн хот", 1925 онд Парисын гудмыг өндөр барилгуудаар солиж барих "Вуазен төсөл", 1930 онд "Гэрэлтэгч хот" төслүүдийг санаачлан нийтэд танилцуулсан байна. Энэ нь намхан жижиг байшингууд шигүү байрласнаас өндөр, эргэн тойрондоо ногоон цэцэрлэгээр хүрээлүүлсэн байвал зүгээр гэсэн санаа байсан ба тухайн үедээ хэрэгжиж чадаагүй ч дараах үеийн хот зохион байгуулалтын төслүүдэд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн санаа байсан юм.
1928 онд Орчин үеийн уран барилгачдын хуралд Вальтер Гропиус, Людвиг Мис ван дер Роэ нартай хамтран зохион байгуулж, түүнээс хойш ОҮУБХ-ын гол зохион байгуулагчдын нэг нь болж ажилласан байна. "Савой өргөө" хэмээх өөрийн гол барилгуудынхаа нэгийг 1931 онд дуусгаж олноо танилцуулсан нь Ле Корбюзьегийн баталсан "Орчин үеийн барилгын таван гол дүрэм"-д хамгийн нийцсэн барилга байсан юм. 1936 онд Лусио Коштагийн урилгаар Бразилд очиж Оскар Нимейертэй хамтран Бразилын боловсрол, эрүүл мэндийн яамны барилгын ажлын зураг төслийг хийхэд оролцжээ. Дайны дараа тэрээр Дом-Ино системдээ тулгуурлан Марсель хотод орон сууцны нэгдсэн хороолол Юните д'Хабитэшнээ бүтээн байгуулжээ. Түүний залуу байх үеээсээ бүтээн байгуулахаар зорьж ирсэн хүслийн нь биелэл байсан юм. 1951 оноос Энэтхэгийн Чандигар хотын бүтээн байгуулалтанд барилгийн зөвлөхөөр ажиллажээ.
Тэрээр өөрийн бүтээлүүддээ хамгийн функц ихтэй, бүх боломжийг ашигласан байшин гэдгийг тод гаргаж байсан ч, 1955 онд Нотр-Дам-дю-О буюу Францын Роншан хотын мөргөлийн сүм нь арай өвөрмөц барилгын зураг төслөөр баригдсан байдаг. Цутгамал төмөр бетоноо ашиглан дунгийн хясаа шиг хэлбэртэй дээврийг чадамгай бариж дүрсэлжээ. Ле Корбюзье нь 1965 онд өмнөд Францын Кап-Мартинд далайд сэлж байх үедээ зүрхний шигдээсээр таалал төгсчээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын архитектор Ангилал:Швейцарын архитектор Ангилал:Псевдоним Ангилал:Орчин үеийн архитектор Ангилал:Архитектурын онолч Ангилал:Францын хот төлөвлөгч Ангилал:Швейцарын хот төлөвлөгч Ангилал:Швейцарын уран зураач Ангилал:Францын уран зураач Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их офицер) Ангилал:АНУ-ын Урлаг ба Шинжлэх Ухааны Академийн гишүүн Ангилал:Америкийн Урлаг ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн Ангилал:Цюрихийн техникийн дээд сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Цюрих Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Кембрижийн их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Женев их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Францын хүн Ангилал:Швейцарчууд Ангилал:1887 онд төрсөн Ангилал:1965 онд өнгөрсөн
Бух мэлхий
Америк бух мэлхий (Rana catesbeiana  ) нь жинхэнэ мэлхийн овгийн, усанд амьдардаг мэлхий бөгөөд Хойд Америкт тархсан байдаг. Томоохон тогтмол устай нуур цөөрөм, намаг балчигт амьдарна. Бороотой шөнө бусад хоёр нутагтны нэг адил бух мэлхий нь газар дээр гарч ирдэг бөгөөд хөдөөний зам дээр олноороо дайралддаг. :D :))
Гадны холбоос
Ангилал:Мэлхийнүүд
Себастьян Бёниш
Себастьян Бёниш (Sebastian Boenisch, Sebastian Pniowski; 1987 оны хоёрдугаар сарын 1, Гливице) — Польшийн хөлбөмбөгчин, «Байерний» зүүн хамгаалагч.
Себастьян мэргэжлийн анхны гараагаа «Шалькегийн» өмнөөс 2006 оны хоёрдугаар сарын 11-нд леверкузенсий «Байерний» эсрэг (7:4) хийсэн байдаг. Бёниш 2007 онд «Вердерт» элссэний сацуу Германы залуучуудын шигшээд дуудагдсан юм. 2010 оны наймдугаар сард насанд хүрэгчидийн шигшээд Украйны эсрэг дебютэлсэн.
Тэр 2012 оны ЕАШТ-д оролцжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Польшийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Польшийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Польшууд Ангилал:1987 онд төрсөн
3 сарын 18
3 сарын 18 нь Григорийн тооллын жилийн 77 дахь (өндөр жил бол 78 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 288 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0318 #18
Боб Ричардс
Роберт "Боб" Евген Ричардс (Robert "Bob" Eugene Richards,1926 оны 2 сарын 20-нд Иллиной муж улсын Шампаньд төрсөн) нь эрэгтэйчүүдийн тулгууртай харайлтын төрлийн олимпын хошой аварга, АНУ-ын хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр мөн 1956 оны Мельбурны олимпод арван төрөлтөөр өрөлдөж 13-р байр эзэлж байжээ. Тулгууртай харайлтын түүхэнд 4.6 метрийн хязгаарыг давсан 2 дахь хүн бөгөөд олимпод 2 удаа түрүүлсэн цорын ганц тамирчин болно.
Хожим 1984 онд АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд, шинээр байгуулагдсан Популист намаас нэр дэвшин өрсөлдөж 66,324 санал авч байв.
Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Хөнгөн атлетикийн панамерикийн наадмын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:АНУ-ын панамерикийн наадамд оролцогч Ангилал:АНУ-ын арван төрөлтийн тамирчин Ангилал:АНУ-ын тулгууртай өндрийн харайгч Ангилал:АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Ангилал:Тулгууртай өндрийн харайлтын олимпын аварга Ангилал:1948 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1956 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1926 онд төрсөн
2012 оны бүх цэргийн наадам
Наадмын тухай
"Бүх цэргийн наадам-2012 " Монгол бөхийн өргөөнд 5 сарын 27 болж өндөрлөлөө. Энэ жилийн цэргийн наадам цэргийн арслан нэг, цэргийн харцага нэг, цэргийн начин нэг буюу гурван шинэ цолтон төрсөн наадам боллоо. Хүчний байгууллагуудын спорт хороод болох “Алдар” спорт хороо 64 бөх, “Хүч” спорт хороо 48 бөх, “Хилчин” спорт хороо 52 бөх, “Аврагч” спорт хороо 28 бөх, “Эрч” спорт хороо 20 бөх, “Сүлд” спорт хороо 44 бөх мэдүүлэгээр барилдууллаа. Түрүү бөх Б.Ганзориг а.з Б.Бадамсүрэнгээр хоёр, а.н Н.Энхжаргалаар гурав, а.а Э.Ванданцэрэнгээр дөрөв, а.а Л.Цэрэнтогтохоор тав, а.а Н.Батсууриар зургаа, а.а Б.Эрдэнэхүүгээр долоо, а.а Б.Пүрэвсайханаар найм давж цэргийн арслан цол хүртсэн юм.
Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваанд аймгийн арслан О.Баярхүү сумын заан Н.Жаргалбаярт, аймгийн арслан Ё.Эрдэнэжаргал сумын заан Н.Мустафад, аймгийн арслан Ж.Сүхбат сумын заан Х.Энхчулуунд, аймгийн арслан Ч.Баасанбат сумын заан Л.Батсайханд, аймгийн арслан Б.Бат-Эрдэнэ сумын заан Б.Цэвээнравданд, аймгийн арслан Б.Хадбаатар сумын заан Б.Анхжаргалд, аймгийн арслан Го.Отгонбаатар сумын заан Н.Мөнх-Ирээдүйд, аймгийн арслан Б.Нармандах сумын заан Д.Дарханбаатарт, аймгийн арслан Д.Тангад сумын заан О.Хангайд тус тус өвдөг шороодлоо.
Наймын даваа
#
Халхын хатан Бүүвээ баатрын домог
Халхын хатан Бүүвээ баатрын домог нь Монгол орон Манж Чин улсад эзлэгдсэн дундад зууны үед ард түмний дундаас манжийн дарлалаас гарах хүсэл эрмэлзлэлийг илэрхийлэн зохиосон домог үлгэр юм.
Тэнгэрлэг андууд (цомог)
Тэнгэрлэг андууд цомогтоо Лхагвасүрэн жүжиг, киноны дуунуудаа багтаажээ
Халхын хатан Бүүвээ баатрын домог
Домогт Манжийн үед Халх нутагт нэгэн зориг баатар хүү мэндэлж, хэрхэн манж нарын эсрэг баатарлаг тэмцсэн тухай өгүүлдэг. Халхын хатан Бүүвээ баатрын тухай олон тооны домог, үлгэрүүд байдаг бөгөөд эдгээр нь бүгд харийн дарлалын эсрэг утга агуулгатай байдгаараа онцлог
Тэнгэрлэг андууд (цомог)
Ангилал:Харангын цомог Ангилал:Рок цомог Ангилал:2011 оны цомог
Халхын хатан Бүүвээ баатрын домог
Мөн үзэх
Ангилал:Монголын утга зохиол Ангилал: Монгол ардын домог
Арсболд
Арсболд нь (Арсболод) Даян хаан, Мандухай сэцэн хатанаас 1488 онд мэндэлсэн. Түүний ихэр Барсболд хаан. Түүнд Даян хаан баруун 3 түмний Долоон Түмэд буюу 7 отог Түмэдийг өгсөн. 1517 онд Даян хаан нас барсаны дараа Монголд улс төрийн бутрал эхэлсэн. 1520-иод оноос баруун түмэн хүчирхэгжиж эхэлсэн бөгөөд 1520-1530- аад оны үед ах Барсболдын хүү Алтаны эзэмшилд орсон.
Ном
Ангилал:Боржигин
Нарыг хайрла (цомог)
Ангилал:Харангын цомог Ангилал:Рок цомог Ангилал:2011 оны цомог
Интернэт
Интернэт (англ. internetwork гэсэн үгнээс бүтсэн нийлмэл үг бөгөөд inter - “хооронд, дунд”; network - “сүлжээний алба” буюу товчоор “сүлжээ”) гэдэг нь стандарт IP протоколыг ашиглан өгөгдлийг дамжуулах боломж бүхий харилцан холбогдсон компьютеруудын сүлжээ бөгөөд энэхүү сүлжээ нь дэлхий даяар тархсан байдаг. Үндсэндээ интернэтийг "сүлжээнүүдийн сүлжээ" хэмээн нэрлэж болох ба уг сүлжээнд хот хоорондын, академик, бизнес болон засгийн газрын гэх мэт хэдэн сая сүлжээнүүд багтсан байна. Интернэт гэдэг нь дэлхийн ихэнхи улс орныг холбосон олон сая компьютерийн сүлжээ ба асар их мэдээллийн санг тодорхойлсон нэр юм. Интернэт
Түүх
Интернэт анх АНУ-ын цэрэг дайны тагнуулын зориулалтаар 1969 онд байгуулагдсан нь ARPANET сүлжээ бөгөөд 1980-аад оны үед INTERNET, MILNET хэмээн хуваагдаж, INTERNET-ийг 1990 оны үед хүйтэн дайны уур амьсгал намжсантай холбогдуулан АНУ-ын Засгийн газраас дэлхий нийтийн мэдээллийн сүлжээ болгон ашиглах шийдвэр гарсан гэдэг. Өнөөдөр интернэтийг мэдээллээ түгээх, мэдээлэл авах зорилгоор вэб сайт байрлуулах, хоорондоо харилцах зорилгоор электрон шуудангийн гэсэн хоёр үндсэн хэлбэрээр ашиглаж байна. Нэг компьютерийг өөр компьютертэй найдвартай холбож, хооронд нь мэдээлэл дамжуулах шаардлага гарсны улмаас энэ асуудлыг судалж эхэлсэн байна. Энэ үеэс л интернэтийг үүссэн гэж тооцдог аж. Энэ үед хоёр компьютерийг хооронд нь нэг дамжуулагчаар холбодог байв. Ингээд нэг компьютер нь нөгөө компьютертээ мэдээлэл дамжуулж ”ярихын” тулд эхлээд ярих зөвшөөрөл гуйсан дохио-мэдээ дамжуулна. Хэрэв нөгөө компьютер нь завгүй байвал ”Би чөлөөгүй байна. Хүлээнэ үү” гэсэнтэй ижил хариу өгнө. Хоёр компьютер дээр ижил програм ажиллаж бие биенийгээ юун тухай ярьж байгааг хоёулаа мэддэг тул компьютерээс компьютерт өгөгдөл дамжуулж болдог байв. Энэ бол хамгийн хялбар тохиолдол байсан юм. 1980 оноос эхлэн улс болон олон улсын компьютерийн сүлжээнүүдийн харилцаа холбоог “Интернэт” гэсэн нэр томъёогоор тодорхойлох болжээ.
Холболт
Холболт (Connections). Нэг хэрэглэгчийг нөгөө хэрэглэгчтэй хэрхэн холбож байгааг тодорхойлсон нэр томъёо юм. Энгийн хэрэглэгчийн хувьд найдвартай сайн холбоо байдаг гэдгийг мэдэх нь хангалттай юм. Иймд интернэтийн холболтын асуудлыг дэлгэрүүлж ярихгүй үлдээе.
Интернэт дахь хоёр компьютерийн холбоо
1990-ээд он хүртэл интернэт үндсэндээ текст буюу бичиг хадгалсан, ийм мэдээллийг ашиглуулах систем байсан. Компьютерийн техникт график, зурган мэдээлэл дүрсэлж боловсруулах чадвар сайжирсантай уялдан интернэтэд график, зураг оруулах хэрэгцээ шаардлага гарсан байна. Үүний улмаас янз бүрийн зураг, текст холилдсон баримт бичгийг гипер текст (hyper text) гэж нэрлээд ийм гипер текстийг файлд график хэлбэртэй хадгалах, түүнийг интернэтээр дамжуулах, компьютер дээр үзэж харах, програмын хэрэгсэл зохион хэрэглэх болжээ. Энэ хэрэгслийг HTML (Hyper Text Markup Language – гипер текст үүсгэх хэл) гэж товчлон нэрлэдэг. Ингээд гипер текст дамжуулах механизм –системийг World Wide Web (www - дэлхий дахины тор) буюу товчоор Web гэж нэрэлдэг болжээ. Web гэдэг нь үгчилж орчуулбал аалзны тор гэсэн үг юм. Бид цаашид Web гэдэг үгийг веб гэж кирилл үсгээр бичье. Үнэхээр орчин үед интернэт нь бүх дэлхийг хучисан аалзны шүлсэн тор лугаа адил компьютерийн сүлжээ болж хөгжсөн байна. Интернэтэд байгаа бие даасан шинжтэй нэг өгөгдөл мэдээллийг Веб сайт (web site - веб дахь байрлал) гэж нэрлэдэг. Нэг веб сайт нь ямар нэг хувь хүний оруулсан ганц HTML файл байхаас эхлээд ямар нэг компани эсвэл сургуулийн интернэтэд оруулж тавьсан олон зуун файл байж болно. Веб сайт бүр URL (Universal Resource Locator- эх сурвалжийн универсаль байр заагч) гэж нэрлэдэг интернэтийн хаягаар тодорхойлогддог. Жишээлбэл:
Интернэт дэх мэдээллийн хувьд Веб сайт гэсэн нэр томъёоноос гадна веб хуудас (web page) гэсэн нэр томъёог хэрэглэдэг. HTML –гипер текст бэлтгэх хэл дээр бичсэн компьютерийн файлыг веб хуудас гэнэ. Веб хуудсыг бидний мэддэг ердийн хэвлэсэн бичиг баримтын хуудастай адилтгаж болохгүй. Веб хуудас ямарч хэмжээтэй байж болох боловч практикт ихэнх хүмүүс энэ хэмжээг 800 багана, 400 мөрөөр тогтоож хэрэглэдэг. Эндээс аливаа Веб сайт нь веб хуудаснаас бүтсэн байдаг гэж дүгнэж болно.
Интернэт ямар хэмжээтэй вэ
Интернэтийн хэмжээг тодорхойлж хэлэхэд хэцүү юм. Яагаад гэвэл энэ нь үргэлж өөрчлөгдөж тэлж байдаг. Өөрөөр хэлбэл өдөр бүр шинэ хүмүүс, шинэ систем нэмэгдэж байдаг. Жишээлбэл 1997 онд интернэтэд 30 сая компьютер холбогдсон бөгөөд түүнд 30 сая веб хуудас мэдээлэл байсны 82% нь Англи хэл дээр бичигдсэн байжээ. Гэтэл 1999 онд 1,000 сая веб хуудас ашиглах боломжтой байгаагийн 60% нь зөвхөн англи хэлээр бичигдсэн байна. Эндээс бид энэ хоёр жилд англиас бусад хэлтэй улс орнуудад интернэт хэрэглэх хүрээ илүү тэлсэн гэж дүгнэж болно. 2003 он гэхэд дээрх тоо 50% болно гэж таамаглаж байгаа юм.
Интернэт-д холбогдох
Интернэтэд холбогдох нь хялбархан боловч доорх алхмуудыг хийх шаардлагатай. Үүнд:
Яаж интернэтэд холбогдож ажилладаг вэ?
Энэ нь маш энгийн. Гэртээ эсвэл ажлынхаа өрөөнд утас тавиулахад та цахилгаан холбоо компанитай гэрээ хийж, тэд танд утасны нэг шинэ дугаар өгч, таны утасны аппаратыг тэр дугаартай холбож өгдөгтэй адил, ISP компани таны компьютерт нэг дугаар хаяг өгсөн байдаг. Энэ дугаараар таны компьютер ISP компаний сервертэй холбогдож харьцдаг. Иймд интернэтийн ямар нэг програмыг ажиллуулах үед таны компьютер өөрийн дугаарыг эргэдэж, ISP-тэй холбогдсоноор та интернэтэд холбогдох юм.
Интернетэд хийгдэж болох үйлчилгээнүүд
Интернэтэд холбогдсон компьютерүүдийг эзэн (Hosts), Үйлчлүүлэгч (Clients) хэмээн хоёр бүлэгт хувааж ангилдаг. Интернэттэй байнгын холбоотой байж онлайн горимд (бусад компьютертэй ярихад үргэлж бэлэн) байдаг компьютер Эзэн болно. Бусад компьютерийг интернэтэд холбох, өөрийнхөө хатуу дискэн дээрх файлыг хүссэн хүнд дамжуулж өгөх замаар файлаар үйлчлэх хоёр үүрэгтэй эзэн компьютерийг сервер (Server -үйлчлэгч) компьютер гэж нэрлэдэг. Харин эзэн биш бүх компьютерийг Үйлчлүүлэгч ангид хамааруулна. Интернэтийн үйлчлүүлэгч компьютертэй хүн бүр
Э-мэйл нь ямар нэг шуудан програм ашиглан хэн нэгэнд зурвас, захиа бичих болоод түүнийг түгээх хэрэгсэл болгож интернэтийг ашиглах боломж юм. Э-мэйл нь үнэгүй сул үйлчилгээ биш ээ, түүний үнэ нь ISP-д төлж байгаа үйлчилгээний төлбөрт орсон байдаг. Таны илгээсэн захиа таны компьютерээс гарч эхлээд ISP-д очно. Тэндээс эцсийн очих хаягт газар хүртлээ олон өөр эзэн компьютерийг дамжиж болно. Нэг эзэн компьютерээс нөгөөд дамжихад шаардагдах хугацаа нь энэ үед сүлжээ хир зэрэг ачаалалтай байгаагаас хамаарч янз бүр байна.
Файл татах ба илгээх
Татах (Download) ба илгээх (Upload) гэдэг нь нэг зоосны хоёр тал шиг салшгүй ойлголт юм. Эзэн компьютерээс таны үйлчлүүлэгч компьютерт файл дамжуулж байгаа бол бид файл татаж байна гэж ярина. Харин эсрэг чиглэлд файл дамжуулахыг илгээх гэж ярина.
Bебэд хандах
Веб нь текст мэдээллийг орчин үеийн компьютерийн график (зураг) –ийн боломжтой хослуулсан хамгийн сүүлийн үеийн технологи юм. Төсөөлж болох бараг бүх сэдэвт хамаарсан мэдээлэл Веб дотор орсон байдаг. Иймд интернэтийн тусламжтай энэ мэдээллийг ашиглаж болно. ISP-д залгагдсан тэр үеэс та ажиллахад өөрөөр хэлбэл интернэтийг ашиглахад бэлэн болдог. Юунаас эхлэх вэ? Гэсэн асуулт гарч ирнэ.
Вебтэй ажилладаг програмуудыг Web Browser- веб үзүүлэгч гэж нэрлэнэ. Ийм програм нь далайн давалгаан дээр гулгаж, нэг давалгаанаас нөгөө давалгаанд шилжин очиж байгаа адил вебийн нэг байрнаас нөгөө байранд шилжиж хэрэгтэй байрлал- мэдээлэлд таныг хүргэх зориулалттай байдаг. Ийм учраас бид цаашид (давалгаан дээр гулгах адил) веб дээр гулгах гэсэн үг хэрэглэе. Вебтэй ажилладаг ямар ч програмыг ажиллуулж эхлэхэд нэг тодорхой веб хуудсыг автоматаар шууд үзүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл интернэт дэхь тодорхой нэг байранд таныг аваачдаг гэсэн үг юм. Энэ байрыг танд эсвэл таны ISP-ид зориулан тохируулж сонгож авдаг. Жишээлбэл: Та ямар нэгэн их сургуульд ажилладаг бол веб програм эхлүүлэхэд тус сургуулийн веб хуудас гардаг байхаар тохируулж болно. Веб дээр гулгах үед олон сая вебээс очих веб ээ сонгож болно. Тэгэхдээ та хэрэгтэй сайтынхаа URL хаягийг мэдэж байх ёстой. Энэ тохиолдолд тэр байранд очих ялгаатай хоёр арга байдаг.
Интернэт Монголд
1994 оноос Датаком ХХК нь Монгол улс имэйлийн үйлчилгээг эхлүүлэн сүлжээний холболтыг эхлүүлж, улмаар 1996 оны 1 сарын 17ны өдрөөс Монгол улс 24 цагийн интернэтийн сүлжээнд холбогдсон юм. Тухайн үед 500 гаруй интернэт хэрэглэгч бүртгэлтэй байсан бол өнөөдөр 2016 оны 5-р сарын байдлаар Монгол улсын хүн амын 70% гаруй хувь нь интернэт сүлжээ ашиглаж байна. Нийт интернэт хэрэглэгчдийн 81% хувь нь хөдөлгөөнт интернэт сүлжээ буюу гар утас болон зөөврийн төхөөрөмжөөс холбогдож байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Товчилсон үг
Rich Internet Application
Rich Internet application (RIA, «Баялаг Интернет хэрэглэг») нь ширээний компьютерийн хэрэглээний програмуудын ихэнх шинж чанарыг агуулсан веб хэрэглэг бөгөөд ихэвчлэн виртуал машин, JavaScript-ийн өртгөтгөсөн хэрэглээ, браузерийн плагин зэргээр биеллээ олдог юм.
Ангилал:Цахим хөгжүүлэлт Ангилал:World Wide Web
Замбатив (цомог)
Замбатив цомог нь Өвөр Монгол дуунуудаас бүрджээ. Этник өнгө аястай 11 дуу багтсан юм
Ангилал:Харангын цомог Ангилал:Рок цомог Ангилал:2011 оны цомог
Девин Харрис
Девин Ламар Ха́ррис (Devin Lamar Harris, 1983 оны хоёрдугаар сарын 27-нд Висконсин мужийн Милуоки хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Даллас Маверикс багийн тоглогч юм. Харрис 2004 оны драфтаар Вашингтон Уизардс-Даллас Маверикс багт элсчээ.
Товчхон
Харрис спортын гэр бүлд мэндэлжээ. Даллас хотын багт анхны улиралд дунджаар 15.4 минутыг талбай дээр өнгөрүүлсэн байна. Ашиг тоглолтын үзүүлэлт 14.6 байсан бөгөөд арваннэгдүгээр сарын шилдэг залуу тоглогчоор нэрлэгдэж байжээ.