cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бүгд Найрамдах Алтай Улс
Газар зүй
Алтайн БНУ нь Ази тивийн бараг төвд нь барагцаалвал Сибирийн тайга, Казахстаны тал, Монголын говь гурвын уулзвар нутаг юм. Нутгийн 25% ой модоор хучигдсан байдаг.
Гол ус
Алтайн БНУ-ын өмнө биеийн уулсаас эх авдаг 20 мянга гаруй гол горхи умар зүгийг чиглэн урсдаг. Нутгийн томоохон хоёр гол нь Катунь (Катунь ; алтай. Кадын ; «Хатан»), Бия (алтай. Бий) хоёр юм. Энэ хоёр нийлж Сибирийн хамгийн урт мөрөн Обь үүсдэг. Нутгийн зүүн хойд талд байдаг нутагтаа хамгийн том, гүн Телес нуур (325 м гүн; орос. Телецкое озеро ; алтай. Алтын Кӧл ; «Алтан нуур») нь Бия голын эх юм.
Уул хөвч
Нутгийн дийлэнх хувь Алтайн нуруу буюу уулархаг нутагт хамаарна. 4000м гаруй өндөр уул нурууд, мөсөн гол, голын хавцал хөндий зонхилно. Газар хөдлөлтийн идэвхтэй бүст хамаардаг. Нутгийн өмнөд хэсэгт Сибирийн хамгийн өндөр цэг Белуха уул (4,506 м) байрлана. Орос - Монголын хилийн ойролцоо Укокийн тэгш өндөрлөг байна.
Засаг захиргааны хуваарь
Одоо цагт Бүгд Найрамдах Алтай Улсын нутаг дэвсгэр нь 1 хот (городской округ - «тойрог хот» эсвэл «хотын тойрог»), 10 аймаг (район ; өмнөд-алтай. аймак) бүгд 11 нэгж болон хуваагдаж байна. Арван аймаг ахин хуваагдаж 92 нэгж болно. Оросоор сельское поселение гэж бичдэг энэ зүйл ангийг Монголоор «сум» эсвэл «хөдөө нутаг» гэж орчуулж болох юм.
Зүүлт
Ангилал:Оросын холбооны муж  Ангилал:Оросын бүгд найрамдах улс
Стюарт Даунинг
Стюарт Даунинг (Stewart Downing; 1984 оны долоодугаар сраын 22-нд Мидлсбро хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Мидлсбро» болон Английн шигшээн хагас хамгаалагч.
Замнал
Стюарт Даунинг 2011 оны долдугаар сарын 15-нд «Ливерпүүлд» барагцаагаар 20 саяар ирж байв.
2013 оны наймдугаар сарын 13-нд «Вест Хэм Юнайтед» багт 5 саяар худалдаж, 4 жилийн гэрээ байгуулав.
2015 оны долдугаар сарын 16-нд «Мидлсбродоо» дөрвөн жилийн гэрээгээр эгэн ирсэн бөгөөд 7 сая фунтээр тохиролцжээ.
Шигшээ
Даунинг Европын аварга шалгаруулах 19 болон 21 насны ангилалын тэмцээнд Английн шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтаж байсан бөгөөд залуучуудын шигшээгийн бүрэлдэхүүн дэх анхны тоглолтоо одооны клубийн цэнгэлдэх «Вилла Парктаа» Голландын шигшээгийн эсрэг хийж байв. Улмаар Даунинг 2006 оны тавдугаар сард Дэлхийн аваргын тэмцээнд оролцох Английн багийн 23 тоглогчид багтан, 2006 оны ДАШТ-ий эхний тоглолтонд багийн анд жигүүрийн довтлогч Жо Коулыг дэмжин Парагвайн шигшээн эсрэг хийсэн бол Даунинг хоёр дахь тоглолтоо Тринидад ба Тобагогийн эсрэг хийж баг нь 2-0 харьцаагаар хожиж байв.
Амжилт
Лигийн цомын 2011/12 оны аварга
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Мидлсбро багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Тигран Петросян
Тигран Вартанович Петросян (1929-1984) — 1963-19‌‌69 оны хооронд дэлхийн аварга цолыг эзэмшсэн ЗХУ-ын шатарчин.
Цахим холбоос
Ангилал:Шатрын дэлхийн аварга Ангилал:ЗХУ-ын шатарчин Ангилал:ЗХУ-ын шатрын аварга Ангилал:Хүндэт Тэмдэг одон шагналтан Ангилал:Тбилисийн хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Арменичууд Ангилал:1929 онд төрсөн Ангилал:1984 онд өнгөрсөн
Амгаагийн Өнөболд
Сэйро Такэши (青狼武士) гэх дэвжээний нэрээр барилддаг Амгаагийн Өнөболд (1988 оны 8 сарын 18-нд төрсөн) нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод төрсөн (2015 оны 7 сараас Булган аймгийн уугуул гэж дуудуулж буй), мэргэжлийн сүмогийн Шикорояма дэвжээнд харьяалагддаг бөх. Аав нь үндэсний бөхийн улсын заан Дэндэвийн Амгаа.
Амжилт
<td style="background-color:#CCC">Тэмцээн болоогүй
Ангилал:Монголын сүмоч Ангилал:1988 онд төрсөн
Тэлүгү
Телугу эсвэл Тэлүгү эсвэл Тэлигү (తెలుగు ప్రజలు) хэмээгдэх нь Дравид бүлгийн Тэлүгү хэлээр хэлэлцдэг Энэтхэг улс, тодруулвал тус улсын зүүн өмнөд биеийн Андра Прадэш (мужийн хүн амын 84.7%), Тамил Наду, Карнатака, Пондичерри, Махараштра, Чаттисгар, Орисса мужуудад голчлон амьдрах угсаатан, хэлтэн юм. Нийт 78 сая Тэлүгү хүн байдаг учраас Тэлүгү дэлхийн их тоот хэлтэн-угсаатны бүлгийн нэгэн гэгдэнэ.
Тайлбар
Ангилал:Андра Прадеш Ангилал:Энэтхэг дэх угсаатан
2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн
«2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн» (Miss World 2011) — Дэлхийн сайхан хүүхэн шалгаруулах 61-р удаагийн тэмцээн байв.
113 орны гоо бүсгүй Их Британи улсын Лондон хотноо цуглан олон шалгуураар өрсөлдөж, 2011 оны 11 сарын 6-нд дүнгээ гаргахад Венесуэл улсыг төлөөлөн оролцсон Ивиан Саркос «2011 оны Дэлхийн сайхан хүүхэн»-ээр өргөмжлөгдөж, өмнөх жилийн гоо бүсгүй Александриа Миллс титмийг өмсгөж өгчээ.
Хоёрдугаар байранд Филиппиний Гвендолин Руайс, гуравдугаар байранд Пуэрто-Рикогийн Аманда Виланова орсон.
Дүн
thumb|Тэмцээний цар хүрээ
Оролцогч
113 орноос нэжгээд сайхан хүүхэн өрсөлдөв.
Гадаад холбоос
Ангилал:Дэлхийн сайхан хүүхэн
Алаг тогоруу
Алаг тогоруу 140 см өндөр, 7.7-10 кг жинтэй. Нас бие гүйцсэн нь цагаан ба толгой дээрээ улаан судалтай байна. Бүртгэгдсэн хамгийн хүнд алаг тогоруу 15 кг жинтэй байв.
Зун болон хаврын улиралд Сибирь, Монголын зүүн хойд хэсгийн нутгаар амьдарна. 2019 онд Нөмрөгийн Дархан цаазат газарт 1 хос ирж зуссан ба тухайн намар 16 ажиглагдсан. Намар орой болоход Солонгос, Хятад, Япон, Тайвань улсын нутагт нүүдэллэдэг.
Голдуу 2 өндөг гаргаж зөвхөн 1 нь л өсөж томордог ажээ. left|thumb|200px| left|thumb|200px| Тэд жижиг хоёр нутагтан, хорхой шавьж, намаг цөөрөмд ургах ургамлаар хооллоно.
Цахим холбоос
Ангилал:Тогорууныхан
Утасгүй сүлжээний аюулгүй байдал ба халдлагын төрлүүд
Утасгүй сүлжээний аюулгүй байдал нь утасгүй сүлжээг ашиглан компьютерт зөвшөөрөлгүй нэвтрэх, гэмтээхээс сэргийлэх явдал юм. Утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлын хамгийн түгээмэл төрлүүд нь Wired Equivalent Privacy (WEP) болон Wi-Fi Protected Access (WPA) юм. WEP ын аюулгүй байдлын стандарт нь сул байдаг ба нууц үгийг хэдхэн минутын дотор энгийн зөөврийн компьютер ба өргөн хэрэглээний программын тусламжтай эвдэгдэх боломжтой. WEP нь 1999 онд хуучин IEEE 802.11 стандарт бөгөөд 2003 онд WPA буюу Wi-Fi Protected Access гарсанаар хуучирсан. WPA нь WEP-ын аюулгүй байдлыг сайжруулсан арга юм. Одоогийн стандарт WPA2 зарим тоног төхөөрөмжийг firmware шинэчлэх эсвэл солихгүйгээр дэмжих боломжгүй. WPA2 нь сүлжээг 256 битийн түлхүүрээр шифрлэх ба түлхүүрийн урт нь WEP аюулгүй байдлыг сайжруулдаг. 802.1X-ийн стандартын дагуу холбогдох төхөөрөмжийг баталгаажуулахын тулд гэрчилгээжүүлэлтэд суурилсан системийг ашиглан аюулгүй байдлыг ханган ажилладаг.
Ихэнх зөөврийн компьютерууд нь утасгүй сүлжээний картыг урьдчилан суулгасан байдаг. Мөн ухаалаг утас болон бусад төхөөрөмжүүд утасгүй сүлжээнд сүлжээнд холбогдож байгаа нь асар их ашигтай юм. Гэвч утасгүй сүлжээ нь зарим аюулгүй байдлын асуудлуудад өртөмтгий байдаг билээ. Хакерууд утасгүй сүлжээнд холбогдоход харьцангуй хялбар бөгөөд утасгүй технологийг ашиглан цаашлаад утастай сүлжээнд нэвтэрдэг. Үүний үр дүнд аж ахуйн нэгж чухал нөөцөд хууль бусаар нэвтэрхээс сэргийлэхийн тулд утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлын үр дүнтэй бодлогыг тодорхойлж өгөх нь маш чухал юм. Утасгүй сүлжээний халдлагаас урьдчилан сэргийлэх систем (WIPS) буюу утасгүй халдлага илрүүлэх систем (WIDS) нь утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлын бодлогыг хэрэгжүүлэхэд хэрэглэгддэг. Утасгүй сүлжээний үйлчилгээ илүү түгээмэл болсон тул утасгүй технологийн хэрэглэгчдэд учрах эрсдэл нь мөн нэмэгдсээр байна. Утасгүй технологийг анх нэвтрүүлэхэд харьцангуй цөөн тооны аюулын тохиолдол байсан. Хакерууд шинэ утасгүй технологийг барьж авдаггүй байсан бөгөөд утасгүй сүлжээнүүд ажлын байранд олддоггүй байв. Гэсэн хэдий ч одоогийн утасгүй сүлжээний протокол, шифрлэлтийн аргууд, хэрэглэгчийн болон компанийн мэдээллийн технологийн түвшинд байгаа хайхрамжгүй, үл тоосон байдалтай холбоотой аюулгүй байдлын олон эрсдэл байдаг. Хакердах аргууд нь утасгүй хандалтад илүү төвөгтэй, шинэлэг болсон. Жишээлбэл хэрэглэхэд хялбар Windows-эсвэл Линуксийн багаж хэрэгсэл ашиглан веб дээр үнэгүй ашиглах боломжтой болсон. Зарим байгууллагууд нь утасгүй сүлжээний хандалтын цэггүй бөгөөд утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлын асуудлуудыг шийдвэрлэх хэрэгтэй гэж үздэггүй. Гэвч 2005 онд худалдан авалт хийхээр тєлєвлєж байсан компаниудын төхөөрөмжүүдийн 95 хувь нь утасгүй картаар тоноглогдсон байна. Утасгүй сүлжээг дэмждэг зөөврийн компьютерийг корпорацийн сүлжээнд залгаснаар утасгүй сүлжээгүй байгууллагад асуудал үүсч болно.
Оршил
Хэрэв та “router” буюу чиглүүлэгч төхөөрөмжийн аюулгүй байдлыг идэвхжүүлээгүй эсвэл тохиргоог идэвхгүй болгосон бол энэ нь үнэгүй “hotspot” буюу халуун цэг үүсгэдэг. 21-р зууны хамгийн сүүлийн үеийн зөөврийн компьютерууд нь утасгүй сүлжээнд байдаг (Intel "Centrino" технологийг үзнэ үү) PCMCIA карт эсвэл "USB dongle" гэх мэт гуравдагч этгээдийн адаптер хэрэггүй. Утасны сүлжээнд суурилсан сүлжээг анхдагчаар идэвхжүүлж болох бөгөөд эзэмшигчид нь мэдэгдэлгүйгээр зөөврийн компьютерт хандах хандалтыг ойролцоох компьютерт нэвтрүүлэх боломжтой.
Линукс, macOS, эсвэл Microsoft Windows гэх мэт орчин үеийн үйлдлийн системүүд нь интернетийн холболт хуваалцах замаар утасгүй LAN-ийн "үндсэн станц" -ыг PC-ээр үүсгэх нь харьцангуй хялбар болгодог бөгөөд ингэснээр гэртээ байгаа бүх компьютерийг "base" "PC. Гэсэн хэдий ч ийм системийг зохион байгуулахад гардаг аюулгүй байдлын асуудлуудын талаарх хэрэглэгчдийн мэдлэг дутмаг заримдаа бусад холболтод хандах хандалтыг зөвшөөрч болох юм. Ийм ""piggybacking"" нь утасгүй сүлжээний операторын мэдлэггүйн улмаас ихэвчлэн үүсч болно. Хэрэв тэд компьютерийг хандалтын цэг болгон ашиглахын тулд ойролцоох нээлттэй утасгүй сүлжээг автоматаар сонговол энэ нь халдагч этгээдийн урхи байж магадгүй юм.
Аюулын байдал
Утасгүй сүлжээний аюулгүй байдал нь компьютерийн аюулгүй байдлын талбар юм. Гэсэн хэдий ч, байгууллагууд аюултай байдлын зөрчлүүдэд онцгой эмзэг байдаг. Ажилтан (итгэмжилсэн аж ахуйн нэгж) нь утасгүй сүлжээний чиглүүлэгчийг авчирч, баталгаагүй "switchport" руу залгавал бүх сүлжээг тухайг сүлжээн дотор байгаа хэн нэгэнд мэдэгдэж болно. Үүний нэгэн адил, хэрэв ажилтан нь нээлттэй "USB" порт ашиглан сүлжээнд холбогдсон компьютерт утасгүй интерфэйсийг нэмсэн бол тэдгээр нь нууц материалуудад нэвтрэх боломжийг олгодог сүлжээний аюулгүй байдлыг зөрчсөн болно. Гэсэн хэдий ч сүлжээг болон түүний агуулж буй мэдээллийг хамгаалдаг хамгаалалтын тохиргоонууд болон шилжүүлгийн тохиргооны үед нээлттэй шилжүүлэгчийн тохиргоо ба "VLAN"-ийн тохиргооны үед нээлттэй "switchports"-г идэвхгүй болгодог боловч ийм хариу үйлдэл нь бүх сүлжээний төхөөрөмжид нэгэн адил үйлчилнэ.
Агаарын интерфэйс ба түүний эрсдлүүд
Утасгүй сүлжээ нь байгууллага, хувь хүмүүст хамгийн нийтлэг технологи юм. Олон зөөврийн компьютерууд нь утасгүй сүлжээний картыг урьдчилан суулгасан байдаг. Утасгүй технологийг анх нэвтрүүлэхэд халдлагийн шинж чанартай зүйл харьцангуй цөөн тохиолдож байсан бөгөөд холбоог бэхжүүлэхэд л ихээхэн хүчин чармайлт гаргасан учир халдлагад өртөх эрсдэл нь үргэлж өндөр байдаг. Үйлчилгээ нь илүү түгээмэл болсон, технологи илүү өргөн хэрэглэгддэг болсон тул утасгүй технологийн хэрэглэгчидэд зориулсан олон төрлийн эрсдлүүд нэмэгдсээр байна. Өнөө үед утасгүй сүлжээний протокол болон шифрлэлтийн аргуудтай холбоотой аюулгүй байдлын олон эрсдлүүд нь хэрэглэгчид болон компанийн мэдээллийн технологийн түвшинд хайхрамжгүй байдал байсаар л байна. Үүнийг даган хакердах аргууд нь утасгүй сүлжээн дээр илүү шинэлэг болсон.
Зөвшөөрөлгүй хандалтын горимууд
Урьдчилан сэргийлэх зарим арга хэмжээ нь хэрэглэж буй аргуудыг дарах зорилгоор мэдэгдэж буй арга, довтолгооны аргууд болон холбогдох аргуудаас хамаардаг. Гэсэн хэдий ч, үйл ажиллагааны шинэ хэлбэр бүр аюул занал учруулах шинэ боломжуудыг бий болгоно. Тиймээс урьдчилан сэргийлэлтийг сайжруулахын тулд тогтвортой байдлыг бий болгох шаардлагатай.
Санамсаргүй холболт
Байгууллагын сүлжээний аюулгүй байдлын периметрийг зөрчих нь олон янзын арга, зорилгоос үүдэлтэй байж болно. Эдгээр аргын нэг нь "accidental association" буюу "санамсаргүй холболт" гэж нэрлэгддэг. Хэрэглэгч компьютероо асааж, хөрш компани нь давхцах сүлжээнээс утасгүй хандах цэг рүү холбогддог, үүнийгээ хэрэглэгч өөрөө мэддэггүй. Энэ нь байгууллагын мэдээллийн нууцлалыг зөрчсөн хэрэг бөгөөд нэг байгууллагаас нөгөө рүү холбох холболт тогтоосон гэсэн үг юм. Ялангуяа зөөврийн компьютер нь утастай сүлжээнд холбогдсон тохиолдолд энэ нь аюултай нөхцөлийг үүсгэж болно.
Санамсаргүй холболт гэдэг нь "mis-association буюу буруу холбоо" гэж нэрлэдэг утасгүй сүлжээний эмзэг байдлын жишээ юм. Энэ нь санамсаргүй байдлаар эсвэл санаатайгаар (жишээ нь, байгууллагын галт ханыг тойрч гарах) эсвэл халдагчийн хандалтын цэгүүд буюу "AP" рүү хэрэглэгчидийг холбохын тулд санаатайгаар оролдлого хийж болох юм.
“Ad hoc” сүлжээ
"Ad hoc" сүлжээ нь өөрөө аюулгүй байдлын эрсдэл болж болзошгүй юм. "Ad hoc" сүлжээ нь тэдгээрийн хооронд нэвтрэх цэггүй утасгүй компьютеруудын хооронд "peer to peer" сүлжээнүүд гэж тодорхойлогддог. Эдгээр төрлийн сүлжээнүүд нь ихэвчлэн хамгаалалт багатай байдаг боловч аюулгүй байдлыг хангахын тулд шифрлэлтийн аргыг ашиглаж болно.
"Ad hoc" сүлжээ ашиглаж байгаа бол аюулгүй байдлын цоорхой нь "Ad hoc" сүлжээ нь өөрөө биш юм, харин бусад сүлжээ рүү холбогдож байгаа гүүр нь юм, мөн Microsoft Windows-ийн ихэнх хувилбаруудад анхнаасаа алдаатай тохиргоонууд нь шууд идэвхгүй бол энэ боломжийг идэвхжүүлдэг байна. Энэ тохиолдолд хэрэглэгчид өөрсдийн компьютер дээрээ ажиллаж байгаа аюулгүй байдлыг үл хангасан "ad hoc" сүлжээ байгааг ч мэдэхгүй байж болох юм. Хэрэв утастай болон утасгүй сүлжээг нэгэн зэрэг ашиглаж байгаа бол тэдгээр нь найдваргүй "Ad hoc" холболтоор дамжуулан хамгаалагдаагүй сүлжээнд гүүрээр хандаж байна. Гүүрэн холболт нь 2 хэлбэртэй байдаг. Шууд гүүр, нь хоёр холболтын хооронд гүүрийг тохируулахыг шаарддаг бөгөөд хэрэглэгч хүссэнийхээ дараа л санаачлагдах юм. Шууд бус гүүр нь хэрэглэгчийн компьютер дээрх нөөцийг хуваалцах юм. Шууд бус гүүр нь хэрэглэгчийн компьютерээс "LAN" холболтуудаас хуваалцдаг тул хувийн өгөгдлүүд рүү хандаж болно, жишээ нь хуваалцсан фолдерууд эсвэл хувийн сүлжээнд хавсарсан сүлжээ. Баталгаажуулсан эсвэл хувийн холболт болон зөвшөөрөлгүй "Ad-Hoc" сүлжээнүүдийн хооронд ялгаа байхгүй юм. Энэ нь олон нийтийн эсвэл баталгаагүй "WiFi" хандалтын цэгийг ажиллуулхад аль хэдийн танигдаагүй аюул заналыг агуулдаггүй боловч муу тохируулагдсан үйлдлийн систем эсвэл дотоод тохиргоонуудын хувьд галт ханын дүрмүүдийг тойрч болзошгүй юм.
Уламжлалт бус сүлжээ
Уламжлалт бус сүлжээ нь "Bluetooth" гэх мэт төхөөрөмжүүд  хакердуулах аюултай бөгөөд аюулгүй байдлын эрсдэлд тооцогддог. Бар код уншигч, гар "PDA", утасгүй принтер, хувилах машинууд ч хамгаалагдсан байх ёстой. Эдгээр уламжлалт бус сүлжээнүүд нь зөөврийн компьютер болон хандалтын цэгүүдэд анхаарал хандуулсан "IT"-ийн ажилтнууд хялбархан хандаж болно.
"MAC spoofing" буюу "MAC"-ыг залидах
Энэ нь хакер сүлжээний урсгалыг сонсох боломжтой бөгөөд сүлжээний давуу эрхт тал бүхий компьютерийн "MAC" хаягийг олж мэддэг. Ихэнх утасгүй системүүд нь "MAC" шүүлтүүрийг зөвшөөрдөг. Ингэснээр сүлжээнд хандах, ашиглахын тулд тусгай "MAC ID"-уудтай эрх бүхий компьютерүүдийг зөвшөөрдөг. Хэдий тийм боловч, сүлжээг "шиншлэх" чадвартай программ хангамжууд байдаг. Эдгээр програмууд нь хакерын хүсч буй дурын "MAC" хаягыг түүнд өгч чадах учир хакерууд энэ бэрхшээлийг амархан тойрч чадна.
"MAC" шүүлтүүр нь зөвхөн жижигхэн "SOHO" сүлжээнүүдэд л ашиглагдана, учир нь зөвхөн утасгүй төхөөрөмж "агаарт" гарч ирэх буюу асаалттай үед. Ямар ч 802.11 стандарт төхөөрөмж "агаарт байгаа" нь 802.11 толгой хэсэгт өөрийн шифрлэгдээгүй "MAC" хаягийг чөлөөтэй дамжуулах бөгөөд үүнийг илрүүлэх тусгайлсан төхөөрөмж, програм хангамж шаарддаггүй. 802.11 стандарт хүлээн авагчтай (зөөврийн компьютер болон утасгүй адаптер) болон үнэгүй утасгүй пакет анализатор бүхий хүн 802.11 ямар ч дамжуулагчийн MAC хаягийг авч болно. Ихэнх утасгүй төхөөрөмжүүд нь идэвхтэй ажлын ээлжийн туршид "агаарт" байрладаг зохион байгуулалтын орчинд, "MAC" шүүлт нь зөвхөн аюулгүй байдлын хуурамч мэдрэмжийг хангаж байдаг бөгөөд энэ нь зөвхөн "энгийн" буюу зохион байгуулалттай дэд бүтэцтэй холболтгүй холболтуудаас эсвэл чиглэсэн халдлагаас сэргийлдэг.
"Man-in-the-middle" буюу Дундын хүн халдлага
man-in-the-middle буюу Дундын хүн халдлага нь халдагч этгээд өөрийн компьютерыг хандалтын цэг болгохыг хэлнэ. Үүнийг хийсний дараа хакерууд жинхэнэ сүлжээнд хакердсан компьютерээр дамжуулан урсгалыг байнгын хянах урсгалаар дамжуулан өөр утасгүй картын тусламжтай хандалтын цэгт холбогдоно. Ингээд хакер сүлжээний урсгалыг шиншлэнэ. Дундын хүн халдлагын нэг хэлбэр нь аюулгүй байдлын баталгаажуулалтын алдаануудын нэг болох "de-authentication attack". Энэ довтолгоонд хандалтын цэгтэй холбогдсон компьютерууд холболтоо орхиж, хакеруудын хуурамч хандалтын цэгтэй холбогдох болно (модемоос хэрэглэгчийг салгаснаар хэрэгдэгч дахин нууц үгээ ашиглан холбгодох хэрэгтэй). Дундын хүн довтолгоонууд нь "LANjack" болон "AirJack" зэрэг програм хангамжуудаар боловсруулагддаг бөгөөд энэ нь хэд хэдэн алхамыг автоматжуулж болох бөгөөд энэ нь заримдаа ур чадварыг скриптүүдээр орлуулан хийх боломжтой болсон юм. Халуун цэгүүд буюу “hot spot” нь ямар ч халдлагад өртөмтгий байдаг учир эдгээр сүлжээнд аюулгүй байна гэж бараг л байдаггүй.
"Denial of service" буюу Үйлчилгээг зогсоох
Үйлчилгээг зогсоох халдлага "DoS" халдлага нь зорилтот "AP" (хандалтын цэг) буюу сүлжээн дэх хүсэлтүүд, дутуу амжилттай холболтын зурвасууд, алдааны мэдэгдэлүүд болон / эсвэл бусад тушаалуудтай сүлжээг байнга бөмбөгдөх үед тохиолддог. Эдгээр нь хууль ёсны хэрэглэгчид сүлжээнд холбогдож чадахгүй байх, улмаар сүлжээг сүйрүүлэх шалтгаан болдог. Эдгээр халдлагууд нь Өргөтгөсөн Баталгаажуулалтын Протокол "Extensible Authentication Protocol" "EAP" зэрэг протоколын хүчирхийлэлд тулгуурладаг.
"DoS" халдлага нь сүлжээнд тасалдал, өгөгдлийн урсгалыг саатуулж, дамжуулагдахаас сэргийлж өгөгдлийг шууд бусаар хамгаалж байдаг тул "DoS" халдлага зохион байгуулалт өгөгдлийг хорлонтой халдлагад хамаардаггүй юм. "DoS" халдлага хийх ердийн шалтгаан нь утасгүй сүлжээний сэргээх ажиллагааг ажиглаж, анхны гар тохируулгын бүх кодыг бүх төхөөрөмжөөр дахин дамжуулах үед эдгээр хорлонтой халдлага нь эдгээр кодыг бүртгэх, янз бүрийн хагарлын хэрэгслүүдийг ашиглах боломжийг олгодог. аюулгүй байдлын сул талыг шинжлэх, тэдгээрийг системд зөвшөөрөлгүй нэвтрэх боломжийг ашиглах гэх мэт. Энэ нь "WEP" зэрэг нууц кодгүй шифрлэгдсэн системүүдэд хамгийн сайн ажилладаг. Сүлжээний сэргээх явцад авсан "загвар" аюулгүй байдлын түлхүүр дээр тулгуурласан "магадгүй хүлээн зөвшөөрөгдсөн" аюулгүй байдлын түлхүүрүүдийн толь загварын довтолгоог гаргаж болох хэд хэдэн хэрэгсэл байдаг.
"Network injection" буюу Сүлжээний тарилга
Сүлжээний тарилга халдлагад хакер нь шүүлтүүргүй сүлжээнд өртөх хандалтын цэгүүдийг ашиглаж болох бөгөөд ялангуяа "Spanning Tree" (802.1D), OSPF, RIP, RIP зэрэг сүлжээний урсгалыг цацаж болно. Хакерууд нь чиглүүлэгч төхөөрөмжийн, унтраалга, ухаалаг төвүүдэд нөлөөлж дахин тохируулгын командуудыг ашигладаг. Бүхэл бүтэн сүлжээ иймэрхүү байдлаар буурч болох бөгөөд ухаалаг бүх сүлжээний төхөөрөмжүүдийг дахин ачаалах буюу дахин боловсруулалт хийх шаардлагатай болно.
"Caffe Latte" халдлага
“Caffe Latte” халдлага нь "WEP"-г давж болох өөр нэг арга юм. Энэ аргыг ашиглан сүлжээгээр дамжин халдлага хийх шаардлагагүй. "Windows" утасгүй стекийг боловсруулах процессийг ашиглан алсын клиентээс "WEP" түлхүүр авах боломжтой. Шифрлэгдсэн "ARP" хүсэлтүүдийн үерийг илгээж байгаа тохиолдолд халдагч нь хуваалцсан түлхүүрийн баталгаажуулалт болон 802.11 "WEP" дахь зурвасын өөрчлөлтийг алдах давуу талыг ашиглах болно. Халдагч нь "WEP" түлхүүрийг 6 минутаас бага хугацаанд авахын тулд "ARP" хариултуудыг ашигладаг.
Нууцлагдсан утасгүй сүлжээ
Криптограф зэрэг нууцлалын стандарт аргууд нь мессежийн агуулгад бусад хэрэглэгчид хандахаас хамгаалж байдаг ч тусгай хувилбарууд дээр хэрэглэгчдэд хор хөнөөлтэй байж болох харилцааны хэвшлийг бий болгодог. Иймэрхүү тусгай хувилбаруудын шийдэл нь харилцаа холбоонд нуугдаж байгаа нууц мэдээлэл юм.
Утасгүй сүлжээний халдлагаас урьдчилан сэргийлэх ойлголтууд
Утасгүй сүлжээг хамгаалах гурван үндсэн арга зам байдаг.
Хаалттай сүлжээнүүдийн хувьд (гэрийн хэрэглэгчид, байгууллага гэх мэт) хамгийн түгээмэл арга бол хандалтын цэгүүдэд хандалтын хязгаарлалтуудыг тохируулах явдал юм. Эдгээр хязгаарлалтууд нь шифрлэх болон "MAC" хаягийн шалгалтыг агуулж болно. Энэхүү сүлжээний загварт утасгүй "LAN" аюулгүй байдлыг хангахын тулд Утасгүй Сүлжээний Халдлатаас урьдчилан сэргийлэх системийг "Wireless Intrusion Prevention System" ашиглаж болно.
Утасгүй холбоог залилан мэхлэх, компьютер, бусад аж ахуйн нэгжүүдэд утасгүй холбоогоор өгөгдөл, функцийг хамгаалахын тулд бэлэн загвар боловсруулаагүй байна. Гэсэн хэдий ч нийтлэг ойлголтоор авч үзсэн арга хэмжээнүүдийг ерөнхийд нь авч үзсэн арга хэмжээнүүдийг бүгдийг нь тэнцвэржүүлэх тогтолцоог бий болгож байна. Шаардлагад нийцсэн тогтолцоо нь ISO/IEC 15408-д тодорхойлсон олон улсын зөвшилцөл юм.
Утасгүй сүлжээний халдлагаас сэргийлэх систем
Утасгүй сүлжээний халдлагаас сэргийлэх систем Wireless Intrusion Prevention System "WIPS" нь утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлын эрсдлийг арилгах хамгийн найдвартай арга юм. Гэхдээ "WIPS" нь програм хангамжийн багц хэлбэрээр хэрэгжүүлэхэд бэлэн болсон шийдэл гэж үзэхгүй байна. "WIPS" нь одоогийн утасгүй "LAN"-ийн дэд бүтцэд давхцал байдлаар ажилладаг боловч байгууллага доторх утасгүй сүлжээний бодлогыг хэрэгжүүлэхийн тулд дангаар нь хэрэгжүүлж болох юм. 2009 оны 7-р сард утасгүй сүлжээний аюулгүй байдлыг хангахад чухал ач холбогдолтой гэж үзсэн бөгөөд Төлбөрийн картын үйлдвэрийн аюулгүй байдлын стандартуудын зөвлөл "Payment Card Industry Security Standards Council" нь утасгүй сүлжээний талаархи зөвлөмжийг PCI DSS-д зориулан гаргасан.
"SSID" нуух
Утасгүй сүлжээг хамгаалахын тулд энгийн боловч үр дүн муутай арга нь SSID (Service Set Identifier) -ийг нуух явдал юм. This provides very little protection against anything but the most casual intrusion efforts.
MAC ID Шүүлт
Хамгийн амархан техникүүдийн нэг нь мэдээж урьдчилан зөвшөөрсөн "MAC" хаягаас хандахыг зөвшөөрөх явдал юм. Ихэнх утасгүй хандалтын цэгүүд нь "only allow access" төрлийн шүүлтүүрийн төрлийг агуулсан байдаг. Гэсэн хэдий ч, халдагч нь эрх бүхий хэрэглэгчийн хаягийг spoof this address тусламжтай хөнгхөөн хуурч чадна.
Статик IP хаяглалт
Энгийн утасгүй хандалтын цэгүүд нь "DHCP"-ээр үйлчлүүлэгчдэд IP хаягийг өгдөг. Үйлчлүүлэгчиддээ өөрийн хаягийг тохируулахыг шаарддаг нь энгийн эсвэл сайжруулсан боловсронгуй халдагчд сүлжээнд нэвтрэхээс илүү төвөгтэй боловч нарийн төвөгтэй халдагчийн эсрэг бага хамгаалалт болдог.
802.11 аюулгүй байдал
IEEE 802.1X нь утасгүй "LAN"-д залгахыг хүссэн төхөөрөмжүүдэд "IEEE Standard authentication" IEEE Стандарт нэвтрэлт танилтын механизм юм.
Энгийн WEP
"Wired Equivalent Privacy" "WEP" шифрлэлтийн стандарт нь утасгүй сүлжээг шифрлэх стандарт байсан боловч 2004 оноос хойш "WPA2" -ыг баталснаар "IEEE" үүнийг "хуучирсан" гэж зарласан бөгөөд дэмждэг бол тухайн төхөөрөмж нь орчин үеийн тоног төхөөрөмж юм.
2001 оны эхээр "WEP"-ын аюулгүй байдлын талаар санаа зовниж байсан, 2005 онд Холбооны мөрдөх товчоо "FBI" ямархуу болхыг харуулсан, 2007 онд T.J. Maxx нь их хэмжээний аюулгүй байдлын алдаануудыг гаргасан бөгөөд "WEP" найдвартай биш болсон гэж үзсэн бөгөөд Төлбөрийн картын үйлдвэрлэл "Payment Card Industry" 2008 оныг хүртэл хэрэглэхийг хоригложээ. Одоогийн хэрэглээ нь 2010 оны 6-р сараас үргэлжилж байна.
WPAv1
"WEP"-тай холбоотой асуудлуудыг шийдвэрлэхийн тулд "Wi-Fi Protected Access" ("WPA" болон "WPA2") аюулгүй байдлын протоколуудыг үүсгэсэн. Хэрэв толь бичиг, богино тэмдэгт мөр гэх мэт сул нууц үгийг ашиглавал "WPA" болон "WPA2" эвдэгдэж болзошгүй. Хангалттай урттай нууц үг уртаар (жишээ нь: 14 санамсаргүй үсэг) эсвэл нэвтрэх үгнүүд (жишээ нь 5 санамсаргүй үг сонгох) нь урьдчилан хуваалцсан түлхүүр "WPA" -г тохиромжгүй болсон. "WPA"-ийн аюулгүй байдлын протоколын хоёрдахь үе "WPA2" нь 802.11 стандартын сүүлчийн IEEE 802.11i нэмэлт өөрчлөлт дээр үндэслэсэн бөгөөд FIPS 140-2-г дагаж мөрдөгдөнө. Эдгээр бүх шифрлэлтийн схемүүдээр түлхүүрүүд мэддэг бөгөөд сүлжээний бүх клиент бүх урсгалыг уншиж болно.
"Wi-Fi Protected Access" "WPA" нь "WEP"-ийн програм хангамж / "firmware" сайжруулалт болж чадсан юм. "WEP"-тэй ажиллаж байсан бүх "WLAN"-тоног төхөөрөмжүүд ердөө л шинэчлэгдэж, шинэ тоног төхөөрөмж худалдан авах шаардлагагүй юм. "WPA" нь "WEP"-г солихын тулд IEEE 802.11-ээр боловсруулсан 802.11i-ийн аюулгүй байдлын стандартыг багасгасан хувилбар болсон. TKIP-ийн шифрлэх алгоритм "WPA"-д зориулж боловсруулсан ба "WEP"-ийг сайжруулахад зориулж боловсруулсан бөгөөд 802.11 төхөөрөмжүүдэд зориулж "firmware" өргөтгөлөөр ажиллуулж болох юм. "WPA" профайл нь 802.11i болон "WPA2" дээр давуу алгоритм болох AES-CCMP алгоритмийг дэмждэг.
"WPA Enterprise" нь 802.1X-ийг ашиглан "RADIUS" дээр тулгуурласан нэвтрэлт танилтыг хангадаг. "WPA" Хувийн 8-аас эхлэн 63 тэмдэгт нэвтрэх үгийг ашиглан аюулгүй байдлыг бий болгодог ба дундын хуваалцсан түлхүүр "PSK" -ийг ашигладаг. "PSK" нь 64 тэмдэгт 16-ын тооллоор мөрөөр нэвтэрж болно. Харилцан тохиргоогоо хийсний дараа үйлчлүүлэгч дахин холбох үед "PSK" нэвтрэх үгийг сул талуудыг ашиглан толь бичгийн довтолгоонуудын тусламжтай эвдэж болно. "Aircrack-ng" гэх мэт утасгүй сүлжээний программууд нь сул нууц үгийг нэг минутаас бага хугацаанд  эвдэх боломжтой. Бусад "WEP" / "WPA" "cracker" нь "AirSnort" болон Аудиторын Аюулгүй байдлын цуглуулга "Auditor Security Collection" юм. Гэсэн хэдий ч "WPA Personal" нь 'сайн' "passphrases" буюу 64 тэмдэгтийн зургаан тэмдэгт бүхий бүтэн түлхүүрийг ашиглах үед аюул багатай байдаг.
Нэмэлт "WPAv1"
"WPA1"-д "TKIP", "WIDS" болон "EAP"-уудаас нэмж болно. Түүнчлэн, VPN сүлжээнүүд (тасралтгүй аюулгүй сүлжээний холболтууд) 802.11 стандартын дагуу тохируулагдаж болно. "VPN"-ийн шийдлүүд нь PPTP, L2TP, IPsec болон SSH юм. Гэсэн хэдий ч аюулгүй байдлын нэмэлт давхарга нь "IPSec"-холболтуудын хувьд "Anger", "Deceit" болон Ettercap зэрэг "PPTP", ike-scan, IKEProbe, ipsectrace болон IKEcrack зэрэг хэрэгслүүдээр  эвдэгдэж болно.
TKIP
Энэ нь түр зуурын үндсэн бүрэн бүтэн байдлын протокол бөгөөд товчилсон нэрийг "tee-kip" гэж дууддаг. Энэ нь IEEE 802.11i стандартын нэг хэсэг юм. "TKIP" нь багц бүрт холих системийг дахин түгжих системээр гүйцэтгэдэг бөгөөд мессежний бүрэн бүтэн байдлыг шалгах боломжтой. Эдгээр нь "WEP"-ийн асуудлаас зайлсхийдэг.
Хязгаарласан хандалтын сүлжээ
Шийдэлүүд нь утастай болон утасгүй сүлжээнд аюулгүй байдлыг сайжруулалтыг өгдөг IEEE 802.1X-ийн шинэ систем юм. Эдгээр технологиудыг багтаасан утасгүй хандалтын цэгүүд нь ихэвчлэн чиглүүлэгчид байдаг бөгөөд ингэснээр утасгүй сүлжээний гарцууд "wireless gateway" болдог.
"End-to-end" шифрлэлт
Энэ нь сүлжээний давхарга 2 болон сүлжээний давхарга 3 шифрлэлтийн аргууд нь нууц үг, хувийн имэйл зэрэг үнэ цэнэтэй өгөгдлийг хамгаалахад хангалттай сайн биш гэж үзэж болно. Эдгээр технологиуд нь шифрлэлтийг зөвхөн холбооны шугамын хэсгүүдэд нэмдэг бөгөөд тэдгээр нь утастай сүлжээнд нэвтрэх боломжтой бол хүмүүсийг тагнах боломжийг олгодог хэвээр байна. Энэхүү шийдэл нь SSL, SSH, GnuPG, PGP гэх мэт технологиудыг ашиглан програмын давхаргад шифрлэлт болон зөвшөөрөл өгч байж болох юм.
"End-to-end" аргатай холбоотой сул тал нь бүх урсгалыг хамарч чадахгүй байж болзошгүй юм. Чиглүүлэгчийн түвшин буюу "VPN" дээр шифрлэлт хийснээр ганц унтраалга бүх "UDP" болон "DNS" хайж буй бүх урсгалыг шифрлэдэг. "end-to end" шифрлэлт хийснээр үйлчилгээ бүрийг шифрлэх нь "асаалттай" байх ёстой бөгөөд ихэвчлэн холболт бүрийг тусад нь "идэвхжүүлсэн" байх ёстой. И-мэйл илгээхдээ хүлээн авагч бүр шифрлэлтийн аргыг дэмжиж, түлхүүр солилцох ёстой. Вэбийн хувьд бүх вэбсайтууд нь "https" санал болгодоггүй бөгөөд тэдгээрийг хийснийхээ дараа браузер нь IP хаягийг цэвэр текст дотор илгээдэг. Иймэрхүү хандалтыг хязгаарлахаар хайж байгаа оффисийн "LAN" эзэмшигч нь хэрэглэгч бүрийн чиглүүлэгчид өөрсдийгөө таниулж баталгаажуулах шаардлага тулгарах болно.
"RF" хамгаалалт
Зарим тохиолдолд тусгай зориулалтын ханын будаг, цонхны хальсыг өрөөнд эсвэл барилгад байрлуулж утасгүй дохионы долгионыг эрс багасгааснаар төхөөрөмжийн дохиог гадуур түгээх боломжгүй болно. Энэ нь утасгүй аюулгүй байдлыг ихээхэн сайжруулах болно. Учир нь хакерууд нь аж ахуйн нэгжийн хяналтанд байдаг талуудаас зайлсхыж бусад өөр талаас оролдлого хийдэг, тухайлбал зогсоолын дотор дохиог хүлээн авахад хэцүү байдаг гэх мэт.
"Black holing" буюу Хар нүх
"Black holing" нь "DoS" халдлагыг зогсоох нэг арга юм. Энэ бол бүх IP пакетуудыг халдагчаас хасах нөхцөл байдал юм. Энэ нь урт хугацааны стратеги биш, учир нь халдагчид өөрсдийн ахны хаягийг маш хурдан өөрчилж чадна. Энэ нь автоматаар хийгдсэн тохиолдолд сөрөг үр дагаварт хүргэж болзошгүй. Халдагч халдлагад өртөх пакетуудыг корпорацийн түншийн IP хаягаар мэдэж болно. Автомат хамгаалалт нь тухайн түншээс хууль ёсны хөдөлгөөнийг хааж, нэмэлт асуудлууд үүсгэж болзошгүй.
"Validating the handshake" буюу Гар барихыг баталгаажуулах
Гар барихыг баталгаажуулах нь хуурамч нээлтийг үүсгэх бөгөөд илгээгчийг хүлээн зөвшөөрөх хүртэл нөөц байх юм. Зарим галт хана нь "TCP" гар барихыг урьдчилан баталгаажуулах замаар "SYN"-ийн үерт өртөж болно. Энэ нь худал нээлтийг бий болгох замаар хийгддэг. "SYN" сегмент ирэхэд галт хана нь "SYN / ACK" сегментийг сервер рүү, "SYN" сегментийг дамжуулалгүйгээр илгээдэг. Галт хана нь зөвхөн "ACK"-г буцааж авдаг бөгөөд энэ нь зөвхөн хууль ёсны холболтоор хийгдэх тохиолдолд галт хана анх "SYN" сегментийг анх төлөвлөсөн сервертээ илгээх болно. Галт хана нь "SYN" сегмент ирэхэд холболт хийх нөөцийг байршуулдаггүй тул маш олон хуурамч "SYN" сегментүүдтэй ажиллах нь бага ачаалал болж байгаа юм.
"Rate limiting" буюу Хязгаарлалт тогтоох
Хязгаарлалт нь тодорхой төрлийн урсгалыг зохих хэмжээгээр харьцуулж болох хэмжээнд хүртэл бууруулахад ашиглагдаж болно. Дотоод сүлжээнд цацах боломжтой хэвээр байгаа ч зөвхөн хязгаарлагдмал түвшинд ашиглаж болно. Энэ нь илүү нарийн "DoS" халдлагад хэрэглэгдэх юм. Хэрэв халдлага нь ганц серверт чиглэсэн бол энэ нь сайн зүйл юм. Яагаад гэвэл энэ нь бусад холболтуудын хувьд наад зах нь хаалтлгүйгээр дамжуулах шугамыг хадгалдаг.
Мэдээлэл
Мэдээлэл гэдэг нь бидний сурч, мэдэж, ойлгож болох зүйл юм. Жишээ нь сонинууд ертөнцийн тухай мэдээллийг агуулдаг.
"Мэдээлэл" компьютерийн ухаанд
Компьютер хэрэглэдэг хүмүүс ихэвчлэн мэдээлэл болон өгөгдөл гэсэн ойлголтуудыг ижил утгаар хэрэглэдэг байжээ. 1970-аад болон 1980-аад оны үед байдал өөрчлөгдсөн. Тэр үед анхны компьютерийн өгөгдлийн сан үүссэн байна. Компьютерийн ухаанд өгөгдөл гэдгээр ихэвчлэн шалгагдаагүй байгаа мэдээллийг илэрхийлдэг. Энэ нь өгөгдөл - ийг өөрчлөөгүй, засварлаагүй байгаа ба түүнд тулгуурлаж болохгүй гэсэн үг. Мэдээлэл нь шалгагдсан өгөгдлийг илэрхийлэх ба юу гэдэг нь тодорхойлогдсон байна. Иймд хүн "мэдээлэл"-ийг үнэн гэдэгт итгэж болно.
Өгөгдлийг шалгах маш сайн, гүйцэд арга байвал (өгөгдлийг баталгаажуулах) мэдээлэл итгэж болохуйц үнэн байж чадах ба түүнийг хангалттай сайн гэж үзэж болно (хүлээн авах процес). Мэдээллийг хүлээн авагч нь өгөгдлийг шалгахад хэрэглэсэн дүрмүүдийг мэдэх эсвэл өгөгдлийг шалгасан хүнд итгэж байх ёстой. Эсрэг тохиолдолд хүлээн авагч нь мэдээллийг үнэн гэж хэлж чадахгүй ба түүний хувьд уг мэдээлэл нь өгөгдөл хэвээр үлдэж, түүнийг өөрөө дахин шалгах ёстой болно.
МЭДЭЭЛЭЛ
Мэдээлэл бол бидэнд мэдээллэдэг хэрэгсэл юм. Өөрөөр хэлвэл, энэ нь ямарваа нэг асуултын хариулт болж өгдөг. Түүнчлэн мэдээлэл нь өгөгдөл болон мэдлэгтэй холбогддог. Өгөгдөл нь параметрт ашиглагдсан үнэлэлтийг илэрхийлдэг бол мэдлэг нь бодит зүйл болон хийсвэр зүйлсийг илэрхийлдэг. Хамгийн чухал нь мэдээлэл бол системд учирж буй шалтгаан болон нөлөөллийн тархалт юм. Мэдээлэл нь бүх зүйлийн шууд болон шууд бус ажиглалтаар эсвэл мэдээллийн контент болж илэрдэг. Ингэж ойлгогдсон нь өөрийн зөвийн дагуу мэдээгээр байгуулагдаж болох ба энэдээс хараад үзвэл мэдээлэл нь үргэлж мэдээний контент болж илэрдэг. Мэдээлэл нь дамжуулалт болон тайлбар зэрэг олон төрлийн хэлбэрт шифрлэгддэг (жишээлбэл, мэдээлэл нь тэмдэгийн дараалалд шифрлэгдэж эсвэл дохионы дарааллаар дамжуулагддаг ). Аюулгүй хадгалалтанд болон холбоо харилцаанд зориулж мэдээллийг шифрлэж болно. Тодорхойгүй байдлыг мэдээлэл багасгадаг. Үйл явдлын тодорхойгүй байдал нь түүний тохиолдлын магадлал болон түүний урвуу харилцаагаар хэмжигддэг. Үйл явдал нь улам тодорхойгүй байх тусам, үйл явдлын тодорхойгүй байдлыг засахын тулд их мэдээлэл хэрэг болно. Бит нь мэдээллийн нэгэн нэгж, гэхдээ өөр нэгж болох нат ашиглагдаж болно. Жишээлбэл, зоосны шидэлтийн нэг талыг олох мэдээлэл нь log2(2/1) = 1 бит, хоёр зоосонд log2(4/1) = 2 бит. Мэдээлэл нь мэдээ гэдэг ойлголт нь өөр өөр нөхцөлд өөр утгатай байдаг. Тиймээс мэдээллийн ойлголт нь харилцаа холбоо, захиралт, тоо баримт, форм, боловсрол, мэдлэг, утга, ойлшолт, зүй тогтол, ухамсарлах чадвар, төлөөлөл болон энтропи кодлолтой ойр холбооой болдог.
ҮГИЙН ГАРАЛ, СУДЛАЛ
Энэхүү англи үг нь Латин язгуураас гарч ирсэн: нэр үг нь мэдээллэ гэдэг үгнээс үүдэлтэй бөгөөд сэдэл төрүүлэх, заах, сургах, сахилгажуулах гэсэн утгыг өөртөө агуулж байна. Мэдээллэ гэдэг үг нь Латин үг болох informare гэдэг үгнээс гаралтай бөгөөд энэ нь санааг төруулэх гэсэн утгатай. Түүнчлэн, Латин өөрөө утга эсвэл санаа гэсэн утгатай informatio гэдэг үгийг өөртөө агуулсан бөгөөд энэ нь тухайн үгний хөгжилд ямар цар хүрээтэйгээр нөлөөллөсөн нь тодорхойгүй байна. Бүрэлдэхүүн гэдгийг Грекээр μορφή гэж хэлдэг бөгөөд утга, хэлбэр, төрөл гэдэг утгатай εἶδος, энэхүү тулгуур үгийг Плато техникийн философит их ашиглаж байсан. Мэдээлэл гэдэг үгийг Грек хэл дээр πληροφορία гэж хэлдэг бөгөөд энэхүү үг нь утгыг бүрэн илэрхийлэх гэсэн утгатай. Ерөнхийдөө утга санааг зөв гүйцэд илэрхийлэх гэсэн утгатай. Орчин үеийн Грек хэлэнд энэхүү πληροφορία үг нь одоог хүртэл хэрэглээнд байдаг бөгөөд Англи хэл дээрх мэдээлэл гэсэн үгтэй адилхан утгатай. Үгийн гол утган дээр нэмээд, πληροφορία тэмдэг нь Аристотелийн гурвалжингийн том язгуурыг илэрхийлдэг.
МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕОРЕМИЙН АРГА ЗАМ
Гол өгүүлэл: Мэдээллийн теорем Мэдээллийн теоремийн байр сууриас үзвэл, цагаан толгойн тэмдэглэгээнүүдийн дараалал гэж мэдээлэл үздэг. Мэдээллийн процесс нь өгөгдөл-гаргалгаа гэх функцээс бүрддэг ба ямар ч дарааллыг аваад өөр нэгэн дараалал болгохыг хэлнэ. Энэхүү загварчлал нь магадлал дээр суурилсан эсвэл детерминистик байж болно. Энэ нь ой санамж эсвэл ой санамжгүй байж болно.
МЭДРЭМТГИЙ ӨГӨГДЛӨӨР
Заримдаа мэдээлэл нь ямар нэгэн систем рүү эсвэл эрхтэн рүү орох өгөгдөл гэж харж болно. Өгөгдөл нь 2 төрлийн янз: зарим өгөгдөлүүд нь бие эрхтэнүүдийн(жишээ нь хоол) үйл ажиллагаанд чухал байдаг эсвэл системд(энэрги) чухал үүрэгтэй байдаг. Дусенбери өөрийн “Sensory Ecology” гэх номондоо эднийг жирийн өгөгдөл гэжээ. Бусад өгөгдөл нь зөвхөн шалтгаант өгөгдөлтэй холбогдсон учраас мөн дараа нь шалтгаант өгөгдлийн тохиолдлыг таахад хэрэг болдог. Зарим мэдээллүүд нь шалтгаант өгөгдөлтэй холбогдсон байдаг учраас чухал байдаг. Жишээ нь, гэрэл бол ургамалын хувьд жирийн өгөгдөл гэхдээ мөн амьтадад мэдээлэл түгээдэг. Цэцэгэнд ойсон өнгийн гэрэл нь фотосинтезийн үүрэг гүйцэтгэхэд хэтэрхий сул ч гэсэн зөгийний харааны систем өнгийг илрүүлж, зөгийний мэдрэлийн систем тэрхүү мэдээлэлийг ашиглан зөгийг цэцэгэн дээр аваачдаг. ТӨСӨӨЛЛӨӨР БОЛОН ТҮВЭГТЭЙ БАЙДЛААР Танин мэдэхүйн эрдэмтэн, математикч Роналдо Виго
ТЕХНОЛОГИЙГ ХОЛБОСОН МЭДЭЭЛЭЛ
Дэлхийн мэдээлэл хадгалах технологийн чадал нь 1986 онд 2.6 байсан бол 2007 онд 295 хүртэл өссөн гэж үздэг. Энэ нь 2007 онд хүн болгонд 61 CD-ROM мэдээлэлтэй дүйцэхүйц мэдээлэл юм. 2007 онд нэг замаар мэдээллийг хүлээж авах дэлхийн нэгдмэл технологийн хүчин чадал нь хүн бүр 174 сонин өдөр бүр уншиж байгаатай адил байсан харин мэдээллийг солилцох нь өдөрт хүн 6 сонин уншиж байгаатай адил.
Төлөөлөл болон нарийн төвөгтэй байдлаар нь:
Танин мэдэхүйн эрдэмтэн, математикч Роналдо Vigo мэдээллийн тоон утга болгохын тулд наад зах нь хоёр холбогдох аж ахуйн нэгж хамарсан ойлголт юм гэж үзэж байна. Эдгээр обьектууд нь S ямар нэг хэмжээ бүхий тодорхойлсон ангилал байдаг, түүний дэд R. R S-ийн төлөөлөл. Vigo тухайн төлөөлөх үзэл баримтлалын дамжуулах мэдээлэлийг тодорхойлолтод R R-дахь объект S, дор нь "Vigo мэдээлэл" устгаж байгаа үед S төвөгтэй өөрчлөлтийн хувь болгон S-ий тухай дамжуулна гэсэн мэдээлэл, загвар, төлөөлөл болон хэмжээ нь таван үндсэн бүтэц,  шинэ математикийн хүрээнд нийтийн шинжлэх ухааны байна. Бусад зүйлсийн тогтолцоог тодорхойлох, субъектив мэдээллийг хэмжих оролдоход Shannon-Weaver мэдээлэл хязгаарыг даван туулах зорилготой юм.
Өөрчлөлтөд хүргэх нөлөөлөлөөр нь:
Мэдээлэл бол өөрчлөлтийн бүрдэлийг өөртөө шингээсэн хэв маяг юм. Энэ утгаараа ойлгож ухамсарлах нь оюун ухааны шаардлага, хэв маяг болно. Жишээ нь авч үзвэл нуклеотидуудын дэс дараалал нь ухамсарт оюун ухааны хувьд ямар ч шаардлагагүйгээр нь организм үүсэх, хөгжилд нөлөөлдөг хэв загвар юм. Энэ үед Системийн онол мэдээллийг авч үзвэл заавал ямар нэгэн ухамсарт оюун ухаан биш, хэв маяг буюу системийн эргэлтийн мэдээлэл гэж нэрлэж болно. Энэ утгаараа мэдээллийг үзэж болно. Өөрөөр хэлбэл энэ утгаар мэдээлэл ямар нэг зүйл байж болзошгүй эсвэл бий болгосон, аль нэг зорилгоор гаргаж өгөөгүй хэдий ч, төлөөлөл гэж үзэж байна гэж хэлж болно. Жишээ нь: Грегори Bateson өөрчлөлт гаргадгийг нь "ялгааны талаар" мэдээлэл гэж"тодорхойлдог. Хэрэв тийм боловч "нөлөө" гэсэн байр суурь нь ухамсарт оюун санаагаар ойлгож байгаа мэдээлэл юм, энэ замаар тайлбарлана гэсэн үг, энэ тайлбартай холбоотой тодорхой нөхцөл мэдлэг болгон мэдээллийн өөрчлөлтийг хүргэж болох юм. "Мэдээлэл" болон "мэдлэг" аль аль нь цогцолбор тодорхойлолт гэх утга, логик шинжилгээг хэцүү болгож байдаг, гэхдээ ялангуяа мэдлэгийн менежмент бизнесийн сахилга бат, мэдлэгтэй холбоотой гэж шилжих нөхцөл байдал болох мэдээллийг судалгаанд чухалчилдаг. Энэ практикт, багаж хэрэгсэл, үйл явц зэрэг алхамуудын талаар судалгааавах, шийдвэр гаргалт хийх нь мэдлэгтэй ажилтанд туслах зорилгоор ашиглаж болно: •	Мэдээллийг хянах зорилгоор үр дүнтэй үнэ цэнэ, утга учрыг олох •	Мета өгөгдлийг иш татах •	Холбогдох нөхцөл байдлыг бий болгох •	Ихэвчлэн олон боломжит нөхцөлүүдийг сонгох •	Мэдээлэл нь шинэ мэдлэг болдог •	Үр дүнд нь мэдлэг шийдвэр, зөвлөмж гаргах. Стюарт (2001) мэдлэг болгон мэдээллийн өөрчлөлт номонд орчин үеийн аж ахуйн нэгж үнэ цэнэ бий болгох, өрсөлдөх давуу тал цөм нь хэвтэж, маш чухал юм гэж үзсэн байна. Мэдээлэл нэр Данийн толь бичигт мэдээлэл зөвхөн тавьсан асуултын хариуг өгдөг гэдгийг баталжээ. Хариулт нь мэдлэг өгдөг эсэхт мэдээлэл хамаарна. Тиймээс үзэл баримтлал нь ерөнхий тодорхойлолт байх ёстой: "мэдээлэл" = тодорхой асуултад нь хариулт ".
Marshall McLuhan хэвлэл мэдээлэл, хүний соёл тэдний нөлөө ярьдаг тэр нь эргээд бидний зан үйлийг хэвшүүлэх, mindsets хэлбэр эд өлгийн бүтцийг хэлнэ. Мөн Феромон ихэвчлэн энэ утгаараа "мэдээлэл" гэж хэлсэн байна.
Физикийн өмчийн хувьд
Мэдээллийн физикийн сайн тодорхойлсон утгатай. 2003 онд J. D. Bekenstein физикийн өсөн нэмэгдэж буй чиг хандлага мэдээллийг өөрөө (бөгөөд мэдээллийг энэ аргаар тодорхойлсон байгаа) хүртэл хийсэн байна (Digital физик үзнэ үү) гэх мэт физик ертөнцийг тодорхойлж байсан гэжээ. Энэ жишээ нь квант орооцолдох, тоосонцор тэдний тусгаарлах лавлагаа, эсвэл гэрлийн хурдаар ч харилцаж чадна үзэгдлийг орно. Материал мэдээлэл нь өөрөө тэр мэдээлэл нь шууд бус замаар халдварладаг ч гэсэн гэрэл илүү хурдан явж чадахгүй. Энэ хэсгүүд нь авч мэдээллийг өөр ямар нэгэн өөр арга замаар холбогдоогүй байсан ч гэсэн, бие бялдрын доош өөр удааширч байгаа нь "орооцолдох" харилцаа нь жижиг хэсгүүдийг ажиглах бүх оролдлого хүргэж болох юм. Математикийн ертөнц таамаглал шинэ зарчмыг бараг бүх зүйл, биологийн аж ахуйн нэгж, ухамсрын дамжуулан хэсгүүд болон салбар, эхлээд multiverse өөрт нь мэдээлэл математик хэв маяг тодорхойлж болох юм байна. Нөгөө талаас, сансрын сул орон зай дахь материаллаг мэдээлэл байхгүй байна (улмаас квант хэлбэлзлээс болон оршин гарч ирэх виртуал хэсгүүд, түүнчлэн таталцлын талбайд болон хар энерги хажуу тийш нь тогтоох) нь давхардаж болно. Юу ч биш ямар ч хамаагүй, эрчим хүч, орон зай, цаг хугацаа, эсвэл мэдээллийг бусад төрлийн multiverse нь төмөр хоолойн дотор тэгш, бүтэц завсарлага (өөрөөр хэлбэл, олон талт нулимс байх болов уу, эсвэл боломжгүй байх байсан бөгөөд энэ нь байх юм нь дотор тэр болгон дараа нь ойлгож болно цооног). Өөр нэг холбоос Максвеллийн буруу бодолт туршилтаар харуулсан байна. Энэ туршилтад, мэдээлэл, өөр нэг биет эд хөрөнгө, энтропийн хооронд шууд харилцааг харуулж байна. A үр дагавар нь системийн таамаглашгүй чанарыг бүрдүүлэгч нэмэгдэж ямар мэдээллийг устгах боломжгүй байна; практик хувьд энэ нь ихэвчлэн дулаан бий болгох гэсэн үг юм. Өөр илүү гүн ухааны үр дүнд мэдээллийн эрчим хүч шиг сольж бодож болох юм. Toyabe нар туршилтаар мэдээлэл ажилд руу хөрвүүлэгдэх болно гэсэн шинж чанартай байна. Тиймээс логик дааман судалгаанд, онолын бага дааман хаалганы гаргасан дулааны эрчим хүчний үүрэг биш хаалгаар (мэдээлэл биш дааман хаалган дээр хөрвүүлсэн нь БА хаалгаар нь устгаж, зүгээр л учир) харьцуулахад өндөр байна. Физик мэдээлэл квантын компьютер онолын хувьд онцгой ач холбогдолтойюм.
Мэдээллийн Судалгааны програм
Мэдээллийн мөчлөг (бүхэлд нь, эсхүл түүний тодорхой бүрэлдэхүүн авч) мэдээллийн технологи, мэдээллийн систем, түүнчлэн мэдээлэл ухааны их санаа тавьдаг. Эдгээр талбарууд, дамжуулах кодчилол, шифрлэлт, шахалтыг, сав баглаа боодол гэх мэт танилцуулга бүх харилцаа холбооны аргуудыг эдгээр үйл явц, техник, үйлдвэрлэх, боловсруулах тооцоолон бодох боловсруулах болон бүтэц дамжуулан мэдрэгч дамжуулан мэдээллийн холбоотой хамтран ажиллахын дотор түүний нүдэнд харагдах болох дэлгэцийн арга, хадгалах жишээ нь нь соронзон болон оптик, голограмм арга гэх мэт, гэх мэт мэдээлэл, мэдээллийн онол дотор оршин эргүүлэн авах ямар ч боломж гадна мэрийцгээж авч болно зогсоох биш юм lossy шахалтыг харж, физикийн, хар нүх мэдээлэл парадокс голограмм зарчмын тусламжтайгаар шийдэж өгнө.
Зүүнгарын Алатау
Зүүнгарын Алатау (Жетісу Алатауы) — Казахстан-Хятад хоёр улсын хил болон тогтсон нуруу.
Зүүн үзүүр нь Алакөл нуур, баруун хошуу нь Или гол хүрнэ. 450 км урт, 50-90 км өргөн.
Ноён оргил нь Семёновын оргил (д.т.д. 4562 м).
Зүүнгарын Алатау дотроо Каратау, Токсанбай, Баскантау, Бежинтау гэж салбарлана.
Нуруунаас Лепсы, Тентек, Аксу, Каратал, Кора зэрэг олон гол авч урсдаг.
Зүүн урд зүгээс Тэнгэр уулын Бороохороогийн нуруу ирж нийлдэг бол ар талд нь Долоон усан байна.
Газрын зурагт
Ангилал:Азийн нуруу Ангилал:Казахстаны нуруу Ангилал:Шинжааны нуруу Ангилал:Өндөр нуруу
Сонирхогчийн радио холбооны оператор
thumb|Сонирхогчийн радио холбооны нэгэн оператор Сонирхогчийн радио холбооны оператор гэдэг нь өөр хоорондоо холбооны төхөөрөмжүүд ашиглан хуваарилагдсан долгион дээр хоёр талын холбоо тогтоодог хүмүүс юм. Сонирхогчийн радио холбооны операторууд нь эрх бүхий байгууллагаас сонирхогчийн радио станц ашиглах эрхийн бичиг авдаг. Уг эрхийн бичгийг үндэслэн дуудлага олгодог ба энэ нь тухайн хүнийг холбоо барих үед таних нэр болдог. Сонирхогчийн радио операторуудыг богино долгионч гэж мөн нэрлэдэг. Богино долгиончид морз, телефон болон дижиталын төрлүүдийг ашиглан уралдаан тэмцээн болон ердийн холбоо барьдаг ба уг барьсан холбоогоо баталгаажуулж QSL card солилцдог. Энэ картуудыг нь үндэслэн олон улсын янз бүрийн орны диплом олгодог байна. Сонирхогчийн радио холбооны оператор байхад нас, хүйсний хязгаар байхгүй ба энэ нь нэг төрлийн хобби юм. 2011 оны байдлаар дэлхийн хэижээнд 3 сая орчим сонирхогчийн радио холбооны операторууд байдаг бол Монголд дээрх зөвшөөрлүүдийг авсан 20 иргэн байдаг. Сонирхогчийн радио холбооны операторуудын дийлэнх хувь нь эрэгтэйчүүд байдаг ба морз ашиглан холбоо тогтоохдоо телеграфын кодын дагуу OM (Old man), гэрлээгүй эмэгтэйчүүд YL (Young lady), нөхөртэй эмэгтэйчүүд XYL гэж тодотгол хэрэглэдэг.
Оператор
Опел Корса
Опел Корса А (1982-1993)
Анхны Корсаг 1982 оны намар үйлдвэрээс гарсан. Энэ загварыг сүүлд Опел Корса А гэж нэрлэсэн бөгөөд анхандаа ЖМ компанийн Испани дахь салбар үйлдвэрт үйлдвэрлэж байснаа дараа нь нэмж германы Айзенаx хотод үйлдвэрлэв.
Корса А нь Опелийн үйлдвэрлэсэн анхны жижиг ангиллын автомашин юм. Энэ загварт урьд нь 1979 онд үйлдвэрлэсэн Кадетт D-тэй адил арын хөтлөгчийг урд хөтлөгчөөр солисон загварын үргэлжлэл болсон юм.
Германд 1983 оны хавраас эхлэн гурван хаалга, налсан ар талтай болон хоёр хаалга шаталсан ар талтайгаар гарсан байна.
1987 оны 2 сараас эхлэн Корсаг дизель мотортойгоор үйлдвэрлэсэн бөгөөд энэ мотор нь 1,5 литрийн багтаамжтай 50 морины хүчтэй байсныг сүүлд турбо болгон 67 м.x. болгон үйлдвэрлэжээ.
Корса А-г 1990 оноос эхлэн зөвхөн дөрвөн хаалгатай xувилбарыг үйлдвэрлэсэн.
1988 оны тавдугаар сард спорт загварын Корса GSi нь 1,6 литрийн 101 м.x. (үүнийг Ирмшер-Корса гэдэг учир нь Ирмшер Автомобилын ХХК-ны моторын удирдлагыг угсарсан) налуу артай лимузин загварыг худалдаанд гаргасан  байна.
Mотор
Бензин мотор
Опел Корса B (1982-1993)
Опел Корса B нь 1993-2000 он хүртэл Женерал Моторс болон Опел ХК-иас европод үйлдвэрлэсэн жижиг ангиллын автомашин юм. Түүний өмнөх загвар нь Опел Корса А байсан.
Загварын түүх
Өмнөх загвараа бодвол хэлбэрийн хувьд нэлээд бөөрөнхий болж ирсэн. 1993 оны гуравдугаар сараас гурван хаалгатай налуу артай анхны Корса В гарсан бол, мөн оны наймдугаар сард намсгасан С-баганатай арын хаалганы өөрчлөгдсөн загвартай болон арын гэрэл дохио нь нарийн хэлбэртэй болсон загварыг гаргав.
Эхлээд өмнөх загварт хэрэглэж байсан 1,2-1,4 литрийн багтаамжтай бензин моторыг Корса В-д ч мөн угсран гаргасан.
Техникийн үзүүлэлт
Бензин мотор
Дизель
Загварын сайжруулалт
1997 оны долдугаар сард загварын шинэчлэл хийгдсэн. Үүний хүрээнд шинээр урд болон хойд гупр, хажуу талын хамгаалагч эмжээрийг өргөтгөсөнөөс гадна хажуу талд дохионы гэрлийг бүх загвартаа стандарт болгон хийж өгөв.