cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лорд
2009-2011: Карьерын эхлэл
2009 оны 5-р сард Лорд болон түүний хамтрагч Луй МкДоналд нар Belmont Intermediate School-ийн урлагийн тэмцээний ялагч болж байжээ. 2009 оны 8-р сарын 13-нд, Лорд болон Луй нар Шинэ Зеландын радиогийн нэвтрүүлэгч Жим Морагийн өдрийн ярилцлагад орох урилга авч байв. Тэд энэ нэвтрүүлгийн үеэр Пикси Лотт-ийн "Mama Do (Uh Oh, Uh Oh)" болон Kings of Leon хамтлагийн "Use Somebody" дууг коверлэж байв. МкДоналдын аав Иан тэдний гэртээ коверлож хийсэн дуунуудыг Universal Music Group-ийн агент МкЛаклан руу илгээж байсан ба 2009 онд тэд UMG-ийн академид элсэн оржээ. Мөн Лорд Belmont Intermediate School-ийн хамтлагт багтаж байсан ба тэд North Shore Battle of the Bands finals тэмцээнд гуравдугаар байр эзэлж байжээ.
2010 онд тэд "Элла & Луй" нэртэйгээр Шинэ Зеландын кафе болон нэвтрүүлгүүдэд дуулж байсан аж. Дурдвал, 8-р сарын 15-нд The Leigh Sawmill Cafe-д, 8-р сарын 20-нд Roasted Addiqtion Cafe in Kingsland-д, хамгийн том тоглолтоо Victoria Theatre-ийн The Vic Unplugged тайзан дээр хийж байжээ.
Лорд жилийн турш долоо хоногт хоёр удаа академидаа тогтмол явж байсан ба удалгүй 2011 онд UMG дасгалжуулагч Frances Dickinson-ийг халсан аж. Энэ хугацаанд тэр хэрхэн үг нийлүүлэх, дууны үг зохиох тал дээрээ анхаарч байв. Тэрээр анх удаа өөрийн зохиосон дуунуудаа олон нийтэд The Vic Unplugged II нэвтрүүлгээр цацжээ. Түүний агент МкЛаклан Лордыг продюсер, дуу зохиогч Жоел Литтлтэй танилцуулж өгснөөр түүний амжилтын гараа эхэлсэн юм. Тэд анх 5 дуутай EP-г гурван долоо хоногийн дотор зохиосон байдаг.
2012-2015: Pure Heroine ба The Hunger Games киноны дуунууд
2012 оны намар Lorde нэгэн EP-г The Love Club гэсэн гарчигтайгаар өөрийн SoundCloud хаягаар үнэгүй татаж авах боломжтой байрлуулсан байна. Тус ЕР 60,000 үнэгүй таталт хийгдсэний дараагаар UMG 2013 оны 3-р сард худалдаанд гаргажээ. Худалдаанд гарсаар удаагүй тус ЕР Шинэ Зеланд болон Австрали улсуудын чартад хоёрдугаарт бичигдэж оргил амжилтаа үзүүлж байв. Тухайн жилийн 6-р сардаа Lorde тус ЕР-ээс "Royals"-ийг сингл болгон цацсан нь Австрали, Шинэ Зеланд төдийгүй дэлхий даяар хит болж, АНУ-ын Billboard чартыг 9 долоо хоног дараалан тэргүүлж байжээ. Энэ амжилт нь түүнийг Billboard чартыг тэргүүлсэн 1987 оноос хойших хамгийн залуу дуучин болгож чаджээ. Royals сингл нь 2014 оны Грэмми- ийн шагнал гардуулах ёслолын ажиллагаанд "Оны шилдэг дуу", "Оны шилдэг поп үзүүлбэр" гэсэн хоёр төрөлд ялалт байгуулсан билээ.
2013 оны 9-р сард тэрбээр өөрийн анхны студи цомог болох Pure Heroine цомгоо гаргажээ. Энэ цомог худалдаалагдаж эхэлсэн эхний долоо хоногтоо Австрали, Шинэ Зеланд улсуудын чартыг тэргүүлэхээс гадна, Их Британи, Канад, Ирланд, Норвеги гэх зэрэг орнуудын чартын эхний 5 байранд орсон байна. Харин АНУ-ын Billboard чартын хувьд гуравдугаар байранд бичигдсэнээс гадна дэлхий даяар 2013 онд 1.5 сая хувь, 2014 онд 1.33 сая хувь тус тус борлогджээ.
Pure Heroine цомгийн амжилтын хувьд гэвэл, тус цомгоос 4 сингл цацсан ба эхний сингл "Royals" дэлхий дахины хит болж, үүний дараах сингл "Tennis Court" нь Шинэ Зеланд улсын чартыг тэргүүлсэн бол гурав дахь сингл "Team" улс болгоны чартын эхний 10-т бичигдэж байв. "Glory And Gore" нь В-side дуу (зөвхөн цомгийн Extended Version дээр байрлаж буй) "No Better"-тэй хамт тус цомгийн сүүлийн сингл болон цацагджээ. Мөн оны 9-р сард Lorde Tears for Fears хамтлагийн "Everybody Wants To Rule The World" дууг коверлон дуулсан нь The Hunger Games: Catching Fire киноны дууны цомогт багтжээ. Мөн энэ онд тэрээр зурагчин Жеймс Лов-той үерхэж эхэлсэн байна.
Мөн оны 12-р сард, Lorde 2 дахь цомгийнхоо ажилд орсон гэж мэдэгдсэн юм. Харин 2014 оны 6-р сард тэрээр хоёр дахь цомгийнхоо талаар хэлэхдээ яарахгүй байгаагаа, мөн дебют цомгоосоо шал өөр цомог болох байх гэж хэлсэн ажээ. 2014 оны эхний хагаст тэрбээр фестивалиудад оролцож эхэлсэн ба дурдвал, Сидней-н Laneway Festival, Хойд Америкийн Lollapalooza, мөн Калифорни мужид болсон Coachella наадмууд юм.
The Love Club EP болон Pure Heroine цомгуудын амжилтын дараа Lorde аялан тоглолт зарлаж эхэлжээ. Тухайлбал 2014 оны эхээр Хойд Америкт, зун Далайн орнуудаар, мөн 8-р сард дахин Хойд Америкт хийгджээ. Мөн 2014 оны 4-р сард тэрээр Нирвана хамтлагийн Рок-н-Ролл-ын алдрын танхимд бичигдэх ёслолд хамтлагийн хамтаар "All Apologies" дууг дуулсан байна.
2014 оны намар, Lorde дахин Lollapalooza наадамд оролцсон нь Чикаго хотод болжээ. Түүнийг шүүмжлэгчид өндрөөр үнэлж байсан бөгөөд Billboard тухайн наадмын шилдэг таван үзүүлбэрийн нэг хэмээн тодотгожээ.
2016-одоог хүртэл: Melodrama
2016 оны Brit Awards-ын үеэр, Lorde дуучин Девид Боуи-д хүндлэл үзүүлэхээр түүний "Life on Mars" дууг дуулсан байна. Энэ нь Billboard сэтгүүлийн дурдсанаар Lorde 2013 оны өвөл шинэ цомгийн ажил эхэлсэн гэж хэлсэнтэй холбоотой гэж үзжээ. Харин 2016 оны 8-р сард өөрийн Instagram хаягаар шинэ цомгийн тухайд гэвэл дуунууд бичигдсэн, одоо продюсерлэлтийн шатандаа явж байгааг дуулгажээ. 11-р сард нь тэрбээр өөрийн Facebook аккаунтдаа "Pure Heroine цомог бол миний өсвөр насны амьдрал, ялалт, гутрал, баясал бүгдийг илтгэж чадсан. Амьдралд олдох боломж бүрийг ашиглаж чадвал бид хэзээ ч бүтэлгүйтэхгүйг би ойлгосон. Тиймээс л би та нарт өөрийнхөө шинэ ертөнцийг нээн харуулахыг хүссэн" хэмээн бичжээ.
Үүнээс ердөө 3 сарын дараа түүний лабел Republic Records Instagram-аар дамжуулан ойрын хугацаанд цацагдах дуунуудыг танилцуулахдаа 3-р сарын 7-нд түүний шинэ дууг "Гарчиг тодорхойгүй" хэмээн зарлаад, дараа нь устгажээ. Дараа нь буюу 2017 оны 2-р сарын 26-нд Lorde өөрийнхөө шинэ дууг Шинэ Зеландад удахгүй (3-р сарын 3-нд) цацагдана хэмээн зарлажээ. Хоёр өдрийн дараа тэрээр түүний хоёр дахь цомгийн эхний сингл "Green Light" нэртэй болохыг зарласан байна. 3-р сарын 3-нд тэр дараагийн цомгийнх нь нэр Melodrama болохыг, 2017 оны 6-р сарын 16-нд худалдаалагдаж эхлэхийг мэдэгдсэн байна. Долоо хоногийн дараа Lorde Melodrama цомгийн эхний промо сингл "Liability" -г сонсогчиддоо хүргэсэн аж. Lorde "Green Light" болон "Liability" дуунуудыг 3-р сарын 11-нд Saturday Night Live нэвтрүүлэгт анх удаа олон нийтийн өмнө амьдаар дуулжээ. Мөн тэрээр цомгийнхоо 11 дууны нэрийг 5-р сард зарласан бол цомгийн хоёр дахь сингл, "Perfect Places" 2017 оны 6-р сарын 1-нд худалдаалагдаж эхэлсэн байна. Харин сүүлийн промо сингл "Sober" 6-р сарын 9-нд цацагджээ. Одоогоор цомгоос "Green Light", "Perfect Places", "Homemade Dynamite" гэсэн гурван сингл цацагдаад байна. Гурав дахь сингл "Homemade Dynamite" нь соло хувилбараас гадна дуучин Khalid, Post Malone, SZA нартай хамтарсан remix хувилбараар цацагдсан билээ. Мөн Melodrama цомог нь 2018 оны Грэммийн шагнал гардуулах ёслолд "Оны шилдэг цомог" төрөлд нэр дэвшсэн байна.
Түүнд нөлөөлсөн уран бүтээлчид
Lorde багаасаа жазз урсгалын Billie Holiday, соул хөгжмийн Sam Cooke, Etta James болон Otis Redding нарыг сонсож өсжээ. Тэрээр эцэг эхчүүдийнхээ дуртай дуучид буюу Cat Stevens, Neil Young мөн Fleetwood Mac нарыг сонсдог байжээ. Lorde Fleetwood Mac хамтлагийн Rumours цомгийг "төгс цомог" хэмээн үнэлж байсан ба тэр мөн реппер J.Cole, электроник хөгжмийн гайхалтай продюсеруудыг хүндэлдэг. Тэрбээр реп дууг таашаадаг ч үүнд ямар ч амьдралгүй, зүгээр л нэгэн баян тансаг зүйлсийн тухай дуулагддаг учраас өөрийнхөө дууны үгэн дээр түлхүү ач холбогдол өгөх болсон тухайгаа, "Би олон хип хоп дуунууд мэднэ. Гэхдээ тэдгээр дуунуудад миний болон найз нарын минь амьдралтай холбоотой нэг ч үг байгаагүйд би их гайхдаг. Би найз нартайгаа үе үе гарч, зугаацсаныхаа дараа шөнө болсон хойно ганцаараа гэрлүүгээ явган харьдаг байлаа. Энэ тухай яагаад нэг ч дуу байдаггүй юм бол оо? Яагаад би иймэрхүү дуу хийж болохгүй гэж би бодсон." хэмээн Rolling Stone сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа дурджээ. Мөн тэрээр дуучин Кэти Перри, Жастин Тимберлэйк, Бруно Марс нарыг хүндэлдэгээ Грэммийн шагнал авах үедээ илэрхийлж байжээ.
Түүний ээж нь зохиолч ба түүнийг дууны үг бичихэд нь хамгийн том туслалцаа үзүүлдэг хүн гэж тэр хэлжээ. Lorde хоёр дахь цомог, Melodrama-гаа бичиж байхдаа хөгжмийн олон акулууд болох Phil Collins, Don Henley, Tom Petty, Joni Mitchell, Leonard Cohen, and Robyn нарыг илүү сонсож, санаа авчээ. Frank Ocean-ийн 2016 онд цацагдсан цомог Blonde түүнийг дуунууддаа "анти-дахилт"-ийг тусгах санааг анх түүнийг хоёр дахь цомгоо бичүүлж байхад нь өгчээ. Тэрээр Paul Simon-ий 1986 онд цацагдсан цомог Graceland болон Рианна-ийн 2016 оны цомог Anti нарыг Нью-Йорк хотод метронд явж байхдаа, өөрийн төрөлх Акленд хотод таксинд явж байхдаа сонсож байсан нь Melodrama-г төгс болгоход их хувь нэмэр оруулсан юм.
Түүний хэв маяг
Lorde-ийн хөгжмийн хэв маяг поп, дрим поп, инди поп, электропоп, инди-электро, альтернатив урсгалтай салшгүй холбоотой. The Guardian сэтгүүлийн Пол Лестер Lorde-ийн хэв маягийг Скай Феррейра, Лана Дел Рей, Grimes нартай адилтгасан байдаг аж.
Олонд танигдсан түүх
Lorde хэмээх нэр нь түүний жинхэнэ нэр биш бөгөөд яагаад энэ нэрийг сонгосноо тайлбарлахдаа, "Би сургууль дээрээ найзуудтайгаа байхдаа, гэртээ даалгавраа хийгээд сууж байхдаа жирийн нэг дунд сургуулийн сурагч Элла, харин тайзан дээр гарахдаа Лорд болдог. Надад "Lord" гэдэг нэр эрхэмсэг хэдий ч бага зэрэг эршүүд санагддаг байсан. Би багаасаа л язгууртан угсааны зүйлс их татагддаг байсан болохоор энэ нэр надад таалагддаг. Харин арай эмэгтэйлэг болгохын тулд нэрнийхээ төгсгөлд "e" үсэг нэмчихсэн. Зарим хүмүүс үүнийг шашин шүтлэгтэй холбоотой гэж буруу ойлгодог юм шиг байна лээ." гэж хэлж байжээ. Мөн тэрээр 17 насандаа өөрийн найз залуугаас салсан бөгөөд, шалтгааныг нь тайлбарлахдаа, "Би найз залуугаасаа салчихсан. Миний анхны хайр байсан болохоор бид их дотно, бие биенийгээ дэмжигч байсан юм. Гэвч тэр намайг алдар нэрд хүрснийхээ дараа өөрийг нь тоохгүй, бусдад таалагдахыг хичээж эхэлсэн хэмээн намайг шүүмжилж, салсан. Тэр надад хүнд хэцүү зүйл тохиолдох болгонд дэмжлэг, урам зориг өгч байсан ачтан" хэмээн 2014 онд Teen Vogue сэтгүүлд өгч байсан ярилцлагандаа дурдаж байжээ.
Тэрээр тайзан дээр өөрийнхөөрөө байх дуртай ба эв хавгүй бүжгийн хөдөлгөөнөөрөө олонд танигдсан. Melodrama World Tour-д тэрээр дуунууддаа бүжгийн хөдөлгөөнүүд нэмсэн нь шүтэн бишрэгчдийнх нь сэтгэлийг ихээхэн хөдөлгөсөн байна. Тэрээр 2014 онд "Би бүжиглэхдээ тааруу. Магадгүй Girls' Generation хамтлагаар хичээл заалгуулах хэрэгтэй байх" хэмээн хэлж байжээ. Мөн Lorde К-Поп урсгалд дуртай ба "Солонгос хамтлагуудын дуунуудыг хааяа сонсоход тааламжтай, цоглог байдаг. Би нэг хамтлагт нь ч болтугай аяыг нь зохиож өгөх юм сан гэж боддог" гэж хэлж байв.
2017 оны сүүлчээр Lorde, Израил улсад болох байсан тоглолтоо Израйлын засгийн газрын улс төрийн бодлого, Палестины хүмүүст хандах хандлага зэргийг эсэргүүцэх соёлын тэмцэлд нэгдэн цуцалсан нь олон маргаан дагуулсан байдаг.
Нэр дэвшсэн шагналууд
Түүний амжилтын хажуугаар түүнд очих шагналууд ч ихэссэн юм. 2013 оны Шинэ Зеландын хөгжмийн наадмаар тэрээр 4 шагнал хүртсэн байдаг. "Royals" дуу нь 2013 онд Шинэ Зеланд улсын тухайн жилийнхээ хамгийн шилдэг дуунд олгодог ARPA Silver Scroll Awards-ыг хүртсэн байна. Тэрээр мөн Грэмми, Brit Awards, MTV Video Music Awards гэх мэт шагналуудыг хүртэж байжээ. Тэрээр 2013 онд 2 төрлөөр Грэммийн шагнал хүртсэн байдгаас "Оны шилдэг дуу", "Оны шилдэг поп соло үзүүлбэр" номинацуудыг өөрийн болгосон байна. Мөн тэрээр 2017 онд дахин нэг ARPA Silver Scroll Awards хүртсэн нь Жек Антонофф, Жоел Литтл нартай хамтран зохиосон "Green Light" дуу юм. 2017 оны ARPA Silver Scroll Awards-д эхний шатанд 20 дуу нэрлэгдэж, түүнээс шилдэг 5 дуу шалгарсны ялагч нь "Green Light" юм.
Холбооc
Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Поп дуучин Ангилал:Псевдоним Ангилал:Дуучин Ангилал:BRIT Award шагналтан Ангилал:Шинэ Зеландчууд Ангилал:Хорватчууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Түндэвийн Хандсүрэн
Түндэвийн Хандсүрэн - БНМАУ-ын Ардын Жүжигчин.
Намтар
Багаасаа ээж Буяндэлгэрээрээ хөгжим заалгаж урлаг, уран сайханд дуртай болсон тэрбээр Монголын театрын урлагийн тулгын чулууг тавилцагсдын нэг байжээ.
Бага сургууль, Марксизм-Ленинизмийн оройн дээд сургууль төгсчээ.
Дуурийн
Их зохиолч Д.Нацагдоржийн “Учиртай гурван толгой” дуурийн анхны Нансалмаа болсноороо монгол дуурийн урлагт нэрээ мөнхөлсөн нэрт дуучин, жүжигчин, уртын дууны томоохон мастер байжээ.
Гавьяа шагнал
Ангилал:Монголын кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Ардын Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1915 онд төрсөн Ангилал:1988 онд өнгөрсөн
Дэвид Мансон
Дэвид Көртисс Мансон (1884 оны 5 сарын 19 – 1953 оны 9 сарын 17) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хөнгөн атлетикч, 1904 оны зуны олимпын аварга.
Тэрээр АНУ-ын Сент-Луис хотноо зохиогдсон 1904 оны зуны олимпод 4 милийн багийн гүйлтийн төрөлд Артур Ньютон, Жорж Андервүүд, Пол Пилгрим, Ховард Валентайн нарын багийн нөхдийн хамтаар түрүүлэн алтан медаль зүүжээ.
Мансон мөн уг олимпод 1500 метрийн зайд 4, 2590 метрийн бартаат гүйлтийн төрөлд 6-р байр эзэлсэн.
Тэр Америкийн Сонирхогчдын Хөнгөн Атлетикийн Коллеж Хоорондын Холбооны гадаа талбайн 1 милийн гүйлтийн тэмцээнд 1904, 1905 онуудад дараалан түрүүлснээс гадна 1905 онд Мэдисон Сквэйр Гарденд 1.5 милийн уралдааны дэлхийн дээд амжилт тогтоож байв.
Мансон 1906 онд Корнелл их сургуулийг дүүргэсэн бөгөөд тус их сургуулийн хүндэтгэлийн нийгэмлэг болох Сфинксийн Толгой нийгэмлэгийн гишүүн юм. Мөн 1988 онд Корнелл их сургуулийн хөнгөн атлетикийн алдрын танхимд багтжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын 1500 метрийн гүйгч Ангилал:АНУ-ын халхалттай гүйгч Ангилал:АНУ-ын багаар гүйгч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:Багийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:1904 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Корнелл Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1884 онд төрсөн Ангилал:1953 онд өнгөрсөн
Майкл Каррик
Майкл Эдриен Каррик (Michael Adrian Carrick; 1981 оны долоодугаар сарын 28-нд Уоллсенд хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Манчестер Юнайтед» болон Английн шигшээд төвийн хагас хамгаалагчаар тоглодог. «Юнайтедад» «Тоттенхэм Хотспур» багаас 2006 оны зун элссэн ба шигшээд Мексикийн эсрэг 19 настайдаа анх гараалж байв.
Замнал
«Тоттенхэм Хотспурт», «Бирмингем Сити» багаас 2004 оны наймдугаар сарын 24-нд 3.5 сая фунт стерлингийн үнээр элссэн Каррикийг 2006 оны долоодугаар сарын 28-нд «Манчестер Юнайтед» ахлагч Рой Кинийгээ зодог тайлахад 18.6 сая фунт стерлингээр худалдан авчээ.
Амжилт
Вест Хэм Юнайтед
Манчестер Юнайтед
Гадны холбоос
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Суиндон Таун багийн тоглогч Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Атомын бүтэц
Атомын бүтэц
Энэхүү текст нь атомын дотоод бүтцийг хэрхэн нээж илрүүлсэн түүхэн талыг харуулдаг. Энэ зууны үеийн шинжлэх ухааны чухал нээлтүүдийн нэг нь мэдээжийн хэрэг бөгөөд би танд үүнийг уншихыг зөвлөж байна. Гэсэн хэдий ч бид атомын тухай өнөө үеийн хэтийн төлөвөөс эхлэн хэлэлцэх болно.
Бүх атомууд нь гурван дэд хэсгээс бүрддэг
® Протон, нейтрон ба электрон.
Эдгээр бөөмүүд нь дараах шинж чанартай:
Протон  +1    1.6727 x 10           -24 гр              1.007316
Нейтрон 0     1.6750 х 10           -24 гр              1.008701
Электрон -1     9.110 х 10          -28 гр               0.000549
Дээрх хүснэгтэд би массын нэгжийг атом массын нэгж (amu) гэж нэрлэдэг. Энэ нэгж нь атомын массыг тодорхойлохын тулд граммаас илүү хэрэглэхэд илүү тохиромжтой. Энэ протон ба нейтронууд нь ойролцоогоор 1 амуны масстай байхаар тодорхойлогддог. Тодорхой тодорхойлолтыг дараа нь өгнө.
Протон ба нейтронууд нь бараг ижил масстай байдаг бол электрон нь ойролцоогоор 2000 дахин хөнгөн байдаг. Протонууд, электронууд нь тэнцүү хэмжээгээр төлбөртэй байдаг, гэхдээ эсрэг заалт. Neutrons ямар ч үнэ цэнэгүй (тэд төвийг сахисан).
Протон, нейтрон, электронууд нь атомыг үүсгэхийн тулд нэгэн жигд загвараар тархсан гэж үздэг (42-р хуудасны атомын жавар кардионы загварыг үз) боловч одоо бид атомын жинхэнэ бүтцийг өөр өөр.
Протонууд ба нейтронууд нь атомын төвд ойртдог. Тэд хамтдаа атомын массыг эзэлдэг цөмийг үүсгэдэг.
Электронууд цөмийн эргэн тойронд хурдацтай хөдөлж, бараг бүхэлдээ атомын эзэлдэг. Хэдийгээр квантын механикууд нь цөмийн тухай электроникийн хөдөлгөөнийг тайлбарлахад шаардлагатай боловч атомын талаархи электронуудын тархалт нь атомын бөмбөрцөг хэлбэртэй байдаг гэж хэлж болно.
Атом нь 1-5 Å (1-р байрлал = 1 Å = 1 '10 -10 м) ба 1-300 амуны дарааллаар масштабтай байдаг.
Атомын масс ба хэмжээсийг хэтийн төлөвт дараах байдлаар ялгах хэрэгтэй. Хэрэв атом нь Охайо мужийн цэнгэлдэхийн хэмжээтэй байсан бол цөм нь зөвхөн жижиг гантиг хэмжээтэй байв. Гэсэн хэдий ч энэ гантигны масс нь 115 сая тонн байх болно.
Атом нэгддэг вэ?
Эерэг цэнэгтэй электрон нь Coulombic татах эерэг цэнэгийн цөмд татагддаг.
Протон ба нейтрон нь цөмийн хүчтэй хүчээр цөмд цуг ордог.
Атомд хэдэн этон, протон, нейтрон агуулдаг вэ?
Байгалийн төлөвт байгаа атомууд ямар ч үнэ төлбөргүй байдаггүй, тэд төвийг сахисан байдаг. Тиймээс төвийг сахисан атом дахь протон ба электронуудын тоо ижил байдаг. Энэ нөхцлийг зөрчсөн бол атом нь цэвэр цэнэгтэй ба ион гэж нэрлэгддэг.
ДНХ-ийн протонуудын тоо нь атомын тухай тодорхойлдог. Жишээ нь, нүүрстөрөгчийн бүх атомууд зургаан протон агуулдаг бөгөөд бүх алтны атомууд нь 79 протон агуулдаг ба бүх атомууд нь 82 протон агуулдаг.
Протонтой ижил тооны хоёр атом боловч янз бүрийн нейтронуудыг изотоп гэж нэрлэдэг.
Атомын бүтэц нь түүний шинж чанарт хэрхэн хамааралтай вэ?
Химийн урвалууд нь атом хоорондох электронуудыг солилцох эсвэл хуваарилах үйл ажиллагааг хамардаг. Тиймээс элементийн химийн урвал / шинж чанар нь үндсэндээ тухайн элементийн атом дахь электронуудын тооноос хамаардаг. Протон нь мөн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Учир нь атомын атомыг алдах, олз авах эсвэл хуваах хандлага нь цөмийн цэнэгээс хамаардаг.
Тиймээс бид атомын химийн урвал нь электрон ба протоны тоо, нейтронуудын тооноос хамаардаг гэж хэлж болно.
Атомын масс ба цацраг идэвхт чанар нь цөм дэх протон ба нейтронуудын тооноос хамаардаг.
Симболизм
Бүх шинжлэх ухааны салбаруудад түгээмэл хэрэглэгддэг атомуудыг дүрслэн харуулах бэлэгдэл, эсвэл товч юм
Массын дугаар (A) ® [ Протонуудын тоо ] + [тоо ширхэгийн нейтронууд]
Атом дахь протон, нейтрон, электрон тоо нь дараах тэмдгээр тодорхойлогддог
A Sy
хаана:
Sy = элементийн тэмдэглэгээ (өөрөөр хэлбэл C, N, Cr) ® протонуудын тоог тодорхойлно A = масс тоо ® [протонууд] + [# нейтронууд] C = Цэвэр цэнэг ® [протонуудын тоо] - [тооны электронууд]
Жишээ нь
Дараа нь төвийг сахисан бортопо 10 атом 10 В
Атом нь борооны атом учраас үечилсэн хүснэгтэд Z = 5 цөмд 5 протон байдаг гэж бидэнд өгүүлдэг.
Атом нь төвийг сахисан бөгөөд электронуудын тоо нь протоны тоог, 5 электроныг тэнцвэржүүлэх ёстой.
Массын тоо 10 байна. Тэгэхээр нейтронуудын тоо нь A - Z = 10 - 5 = 5 нейтрон Ангилал:физик
Зандраагийн Дашдаваа
Зандраагийн Дашдаваа (1972 оны 6-р сарын 24-ний өдөр Хэнтий аймгийн Өндөрхаан хотод төрсөн)- Авилагатай тэмцэх газрын дарга.
Намтар
Ангилал:Монголчууд
Хараагүй хүмүүсийн хөдөлмөр сургалтын үйлдвэрийн 50 жилийн ойн нэрэмжит
Барилдааны тухай
Хараагүй хүмүүсийн хөдөлмөр сургалтын үйлдвэрийн 50 жилийн ойд зориулсан аймаг цэргийн цолтой болон залуу бөхчүүдийн энэ намрын нээлтийн барилдаан Монгол бөхийн өргөөнд өнөөдөр /2014-09-07/ боллоо. Нээлтийн барилдаанд аймгийн хурц арслан Ш.Мөнгөнбаатар, Д.Цэвэлсодном, С.Ариунбилэг, Н.Жаргалбаяр, Б.Одгэрэл, аймгийн арслан Д.Батжаргал, Б.Хашбат, Б.Батхуяг, П.Баярхүү, Ж.Мөнгөн, Г.Батням, Ч.Ганзориг, С.Ерөөлт,  Л.Нямбаяр нарын тэргүүтэй аймаг цэрэг, сумын цолтой 208 бөх зодоглож уран мэхийг уралдуулан барилдлаа.
Өнөөдрийн барилдааны түрүү бөхөөр Сэлэнгэ аймгийн Жавхлант сумын харьяат Алдар спорт хороо, Таванхан дэвжээ, Доолт компаний бөх аймгийн хурц арслан Б.Одгэрэл түрүүлж, Архангай аймгийн Булган сумын харьяат Бөхбилэгт дэвжээний бөх аймгийн арслан Ч.Ганзориг үзүүрлэв. Шөвгийн дөрөвт Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын харьяат Их Монголын хүчтэн дэвжээний бөх аймгийн хурц арслан Д.Цэвэлсодном, Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын харьяат аймгийн арслан С.Ерөөлт нар шалгаран үлдлээ.
Гурвын даваа
10.  Г.Батням а.а– Х.Мөнхжаргал а.з
12.  С.Ерөөлт а.а– М.Билгүүдэй а.н
13.   Т.Пүрэвсүрэн а.а– Б.Төрмагнай а.х
14.   Б.Номиндалай а.а– Т.Юмжаргал а.н
15.  Ж.Сүхбат а.а –Д.Батсүх а.х
16.  П.Мөнхбат а.а– М.Тэгшбаяр а.н
17.  Н.Ганзориг а.а-  Д.Аззаяа а.н
18.   Н.Золбоо а.а– Х.Энхчулуун с.з
20.   А.Давааням а.а -  Г.Ганбаатар а.н
21.  З.Наранбаатар а.а– Б.Зоригтбаатар а.х
22.  Г.Түмэнжаргал а.а– Т.Дүүрэнсаран а.х
23.  Т.Сүрэнжав а.а– Х.Батбаяр а.х
24.  Д.Анар а.а -  Т.Ядамсүрэн а.н
26.  Л.Цээсүрэн а.з– М.Даваасүрэн а.з тунав
Дөрвийн даваа
1.      Ш.Мөнгөнбаатар а.х.а – Ц.Сандагдорж а.н
2.      Д.Цэвэлсодном а.х.а – Т.Ядамсүрэн а.н
4.      Д.Батжаргал а.а – Д.Бат-Эрдэнэ а.х
5.      Б.Батхуяг а.а – Э.Тулга ц.з
6.      П.Баярхүү а.а – Л.Цээсүрэн а.з
7.      Г.Батням а.а – Л.Батзориг а.з
8.      Ч.Ганзориг а.а– Т.Сүрэнжав а.а
10.  Т.Пүрэвсүрэн а.а – З.Наранбаатар а.а
11.  Б.Номиндалай а.а - А.Давааням а.а
12.  П.Мөнхбат а.а – Б.Гончигтавхай а.а
13.  Н.Ганзориг а.а – Н.Золбоо а.а
Тавын даваа
1.      Д.Цэвэлсодном а.х.а– гоц мөргөв
2.      Б.Одгэрэл а.х.а – Э.Тулга ц.з
3.      П.Баярхүү а.а– З.Наранбаатар а.а
4.      С.Ганзориг а.а– Ц.Сандагдорж а.н
5.      С.Ерөөлт а.а– Д.Бат-Эрдэнэ а.х
6.      Н.Золбоо а.а – Л.Батзориг а.з
7.      Б.Гончигтавхай а.а– А.Давааням а.а тунав
Зургаагийн даваа
1.      Д.Цэвэлсодном а.х.а – П.Баярхүү а.а
3.      Ч.Ганзориг а.а – Б.Гончигтавхай а.а
4.      С.Ерөөлт а.а – Л.Батзориг а.з тунав
Долоогийн даваа
1.      Д.Цэвэлсодном а.х.а – Б.Одгэрэл а.х.а
2.      Ч.Ганзориг а.а – С.Ерөөлт а.а тунав
Наймын даваа
1.      Б.Одгэрэл а.х.а – Ч.Ганзориг а.а
/түрүүлэв/               /үзүүрлэв/ Ангилал:Үндэсний бөхийн барилдааны жагсаалт
Таллины Техникийн Их Сургууль
Таллины Техникийн Их Сургууль (ТТИС) (Tallinna Tehnikaülikool (TalTech) - Эстони Улсын инженер-техникийн чиглэлийн ууган их сургууль. Машин бүтээх, бизнес эрхлэх болон төрийн захиргааны чиглэлийн сургалтаар тэргүүлдэг боловсролын байгууллага юм. Тус Их сургууль 1818 онд байгуулагдсан бөгөөд Эстони Улсын нийслэл Таллинд байрладаг байна.
Балтийн орнууд болон Европын холбоонд шинээр элссэн орнуудын инженерийн чиглэлээр тэргүүлэгч Их сургуулиудын нэг юм. Тус их сургуульд 14 мянга гаруй оюутан суралцаж байгаагаас дэлхийн 60 гаруй орны 600 гаруй гадаад оюутан суралцдаг байна. Факультет, судалгааны төвүүдэд 2000 орчим хүн ажилладаг бөгөөд тэдгээрийн 154 нь профессор юм. Сургалтыг эстони, англи хэл дээр явуулдаг. Таллины Техникийн Их Сургууль нь нэг кампуст нэгдсэн 15 эрдэм шинжилгээний байртай ажээ.
Эстонийн Техникийн Нийгэмлэг 1918 оны 9 дүгээр сарын 17-нд эстони хэл дээрх сургалттай тус сургуулийг үүсгэн байгуулсан байна. Үүнд: механик инженерчлэл, цахилгааны инженерчлэл, усан онгоцны үйлдвэрлэл, гидравлик инженерчлэл, барилга, архитектур зэрэг хичээлүүдийг заадаг байжээ. 1919 оны намраас эхлэн тус сургуулийг "Таллины техникум" гэж нэрлэх болсон. Агромелиорация, маркшейдер, техникийн химийн тэнхимүүд сүүлд нэмэгдэв. Мөн далайн инженер, механикийн тэнхим байгуулагдсан. Техникийн техникумд усан онгоцны механикийн сургууль мөн ажилладаг байв.
1938 оны 1 дүгээр сарын 1-ээс эхлэн тус Их сургууль нь "Таллины Техникийн Их Сургууль" нэртэй болсон бөгөөд үүнд барилга-механик, уул уурхай-химийн гэсэн хоёр факультет байгуулагдсан түүхтэй. Улмаар тус сургуульд Шинжлэх ухааны зэрэг олгож эхэлсэн байна. 1939 онд цахилгааны инженерийн мэргэжлээр элсэлт авч эхэлжээ. 1940 онд Эдийн засгийн факультет нэмж байгуулагдсан. 1958 онд Эрчим хүчний факультет, 1965 онд Автоматжуулалтын факультет тус тус нээгдэв.
1991 онд боловсролын хичээлийн тогтолцоонд шилжих үйл явц эхэлж, 1992 онд их сургуулийн боловсролын бүтцийг шинэчилсэн. 1995 оноос бакалаврын зэрэг бэлтгэж эхэлсэн. 1997 оноос магистрантурт элсэлт авч эхэлсэн. 2002 оны 9-р сараас сургалтын хөтөлбөрийн шинэ системд (бакалаврын сургалт 3 жил, магистрын сургалт 2 жил) шилжсэний дараа Европын их дээд сургуулиудын сургалтын үйл явцтай сургалтын үйл явцыг нийцүүлсэн. Бакалавр болон магистрын түвшинд олон улсын түвшний англи хэлний боловсрол олгох ажлыг эхлүүлсэн. Бүх хөтөлбөрүүд магадлан итгэмжлэгдсэн байна.
2014 оны 8 дугаар сарын 1-нээс Таллины Техникийн Их Сургуулийн бүрэлдэхүүнд Эстонийн далайн Академи нэгдэж орсон.
2015 оноос орос хэл дээрх сургалтыг зогсоосон.
Цахим холбоос
Ангилал:Эстонийн их сургууль Ангилал:Техникийн их сургууль Ангилал:Таллины боловсрол Ангилал:1918 онд байгуулагдсан
Уртнасангийн Сүхбаатар
Уртнасангийн Сүхбаатар нь Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Цэргийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин Ангилал:Монголчууд
Хээрийн шивлээ
Шивлээ  - (Equisetum arvense), (Хвощ полевой)
40см хүртэл өндөр ургадаг, үндэслэг ишт олон наст өвслөг ургамал, хаврын салаалаагүй бор өнгийн иш спортой, зуны ногоон өнгийн иш салаалсан найлзуурхайтай.
Зарим судлагчдын бичиж байгаагаас үзвэл энэ ургамалд эквизитен гэдэг алкалоидтай байдгийн учир нь уг ургамал мөөгөнцрөөр бохирлогдсонтой холбоотой гэж үздэг.
Хээрийн шивлээд адуу, гахай хорддог байна.
ашигласан материал
Г.Эрдэнэжав, Г.Балдандорж, С.Тусивахын - БНМАУ-ын тэжээлийн голлох ургамлын өнгөт альбом 1 - 1974 - хуудас 12
Ангилал:Ургамал Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд
Батчулууны Анхбат
Батчулууны Анхбат нь Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын харьяат. Үндэсний бөхийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Улаанбадрахын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:20-р зуунд төрсөн
Дипломат харилцааны тухай Венийн Конвенц
Дипломат харилцааны тухай Венийн Конвенц (Vienna Convention on Diplomatic Relations) — Дипломат эрх зүйн талаарх олон улсын үндсэн гэрээ юм. Энэхүү гэрээг 1961 оны 3 дугаар сарын 2-ноос 4 дүгээр сарын 14-ний хооронд Вена хотод болсон Олон улсын хурлын үеэр буюу 1961 оны 4 дүгээр сарын 18-нд баталсан юм. Уг Олон улсын хуралд 81 улс оролцож 40 улс уг Конвенцыг хүлээн зөвшөөрсөн байдаг юм. Энэхүү Хэлэлцээрээр дипломат албаны үндсэн эрх зүйн байдлыг зохицуулдаг байна. Үүний дотор Дипломат төлөөлөгчийн газрын эрх зүй, түүний үйл ажиллагаа, ДТГ-ын тэргүүнийг томилох үйл ажиллагаа, дипломат эрх ямба, дархан эрх зэргийг зохицуулдаг байна.
Уг Конвенцын 51 дүгээр зүйлийн дагуу НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргад соёрхон баталсан баримт бичгийг хадгалуулснаас хойш 30 дахь өдөр буюу 1964 оны 4 дүгээр сарын 24-ний өдөр хүчин төгөлдөр болсон.
2018 оны 10 сарын байдлаар тус Конвенцыг дэлхийн 192 орон соёрхон батлаад байна.
Энэ Конвенц 53 зүйлээс бүрддэг.
Монгол Улс энэхүү Конвенцод 1966 оны 11 дүгээр сарын 24-нд нэгдэн орсон байна.
Ангилал:Венийн түүх Ангилал:Дипломат эрх зүй Ангилал:Олон улсын эрх зүйн гэрээ Ангилал:Улс төрийн түүх Ангилал:1961 оны улс төр Ангилал:20-р зууны гэрээ
Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэл
1921 оны 8 дугаар сарын 25-нд “Бошгыг халах залуучуудын эвлэл” нэртэйгээр анх байгуулагдсан Монголын залуучуудын байгууллага.
Түүх
Уг нь 1921 оны дундуур нийслэл хүрээнд одоогийн 10-р хорооны нутагт байдаг Ц.Гүрсэд хэмээх айлын хашаанд Д.Сүхбаатар, Х.Чойболсан тэргүүтэй арав гаруй залуус цугларан Монголд залуучуудын байгууллага байгуулахаар анх шийдсэн гэдэг. Түүнийгээ “Бошгыг Халах Залуучуудын Эвлэл” гэж нэрлэхээр тогтож тамга тэмдэгээ сийлүүлэхээр болсон байна. Энэ хурлаар Эвлэлийн ерөнхий хороог байгуулж тэргүүлэгчээр Х.Чойбалсанг сонгожээ. Тэд залуучуудын байгууллагаа яг нам шигээ “технологоор” байгуулсан нь илт байна.
1921 оны 9 дүгээр сараас “Бошгыг халах залуучуудын эвлэл”-ийн 5 үүрийг Их Хүрээнд нэг жилийн дотор байгуулж амжжээ. Улмаар 1922 оны 7-р сарын 17-нд МХЗЭ-ийн анхдугаар их хурал хуралдаж, 600-аад гишүүд 30 шахам үүрийг төлөөлсөн төлөөлөгчид оролцжээ. Анхдугаар Их Хурлаасаа өмнө үүрүүд байгуулаад байсан аж.
Энэ Их Хурлаар С.Буяннэмэх Эвлэлийн Төв Хорооны даргаар сонгогдож, мөн ондоо Москвад болсон Алс дорнодын олон улсын ардын төлөөлөгчдийн анхдугаар их хуралд оролцож, В.И.Ленинтэй уулзжээ. Ингэж Монголын нэн шинэ түүхэнд асар их гавъяа байгуулсан МХЗЭ байгуулагдсан юм. Гэвч би МХЗЭ-ийн түүхэн гавъяаг биш, түүний өсөлт торнилтын эхэн үеийн “нялхсын өвчний” тухай өгүүлэх гэсэн юм. Анхандаа Залуучуудын байгууллагыг Оросын комсомолыг дуурайж байгуулсан боловч яг байгуулсан хойноо яаж ажиллах, ажиллуулахыг нам нь ч, эвлэл нь ч мэдэхгүй байсан нь түүхэн сурвалжаас илт харагддаг. Ерөнхийдөө бол нэг зорилготой атлаа нэг нь дунд болон ахмадын, нөгөө нь залуучуудын гэсэн адил эрхтэй нам гэж ойлгож байсан нь бараг эргэлзээгүй мэт.
Шинэ тутам байгуулагдсан хувьсгалт засагт асар их эрч хүч, идэвхи чармайлт хэрэгтэй байв. Залуучуудын байгууллага үүнд яг тохирох хэрэгсэл байлаа. Энэ нь ч зүй ёсны хэрэг юм. Олон зуун жил ноёрхож хэвшин тогтсон феодал-хамжлагын харилцааг халж, бүх юмыг шинээр хийх шиг тамтай юм тэр үед байгаагүй юм.
Эхэн үедээ нам болон эвлэлийн зохион байгуулалтын бүтэц тун ойролцоо байсан юм. Намын Төв Хороо, Эвлэлийн Төв Хороо, адилхан уу, адилхан. Даргатай юу, даргатай. Зорилго бол бүр ч адилхан. Хийх ажил тун төстэй. Цагаа тулбал ухуулга сурталчилгаа хийх, жүжиг ший тавих, олон нийтийн ажил зохиох зэрэгт эвлэл нь түрүүнд нь явдаг байв. Одоо ч гэсэн намын шинжтэй хар бор ажлыг залуучууд нь нугалдаг биз дээ. Энэ бол мөнхийн зүй тогтол юм.
Тухайн үед нам, төр, эвлэл, арми гэсэн дөрвөн байгууллага л монголын улс төрийг тодорхойлж байсан гэж дүгнэж бүрнээ болно. Тоотой хэдэн хөгшчүүдийг эс тооцвол нам нь өөрөө дандаа шижигнэсэн залуучууд байлаа. Тэгэхлээр эвлэл нь түүний бараг л үе тэнгийн нөхдүүд байж таараад байгаа юм. Арми бол ярих юм байхгүй нил залуучууд байсан. Ингэхлээр төрөө нам, эвлэл хоёр нийлж барих шаардлага үүсч байгаа юм.
Хийрхсэн залуус
Түүнээс гадна Хятадаас Жан Зо лин дайрах гэж байна гэсэн цуурхал их гарч, түүний довтолгооноос хамгаалах цэргийн бэлтгэл хийдэг байв. Наад зах нь эвлэлийн гишүүд “хөл гарын” (жагсаалын) сургууль тогтмол хийдэг байсан. Зарим дарга нарт нь гар буу хүртэл тараадаг байжээ.
Тэр үед үсээ тайрч, халимаг тавьсан, нударгагүй дээл өмсөж, шөвгөр хар (хромон гутлыг монголчууд тэгж хэлдэг байсан-Х.Д.Г. ) жийж, ташаандаа гар буутай, энгэртээ эвлэлийн тэмдэгтэй, бас КИМ-ийн тэмдэгтэй (Дэлхийн Залуучуудын Интернационалын товчилсон нэр-Х.Д.Г.) залуу хүн бол одоогийнхоор бол Харвард буюу Баруунд төгссөн хүнээс дутахааргүй мундаг хүн байсан юм.
Хэрэв тэр нөхөр бичиг үсэгтэй бол шууд дарга, мөн КУТВ (Дорно Дахины Коммунист Их Сургууль) төгссөн бол шууд л нам, төрийн удирдах албанд очдог байв.
Хэт хувьсгалчирхах явдал ихээхэн газар авсан учир Цэргийн Яамны тэргүүн сайд, Бүх цэргийн жанжин Д.Сүхбаатар тэсэхээ байгаад ухуулах бичиг гарган: “Ардын эрхт хэмжээт цаазат ёсыг эндүүрэн ухаж, ёс суртлыг зоргоор гээгдүүлэн балмадлан түрэмгийлж явагчдад бүрэн учрыг тайлбарлан ухуулсан бичиг” хүртэл гаргаж, түүнийгээ 1922 оны 3 дугаар сард Ардын Засгийн Газрын тогтоол болгон гаргасан байна. (Улсын Түүхийн Төв архив. Д.Сүхбаатарын фонд. 2 дугаар бүлэг.)
Ингээд үзэхээр байдал тун хэцүү байсан бололтой. Яг одооны Монгол Улс шиг эрх чөлөөгөө эдлэх нэрээр дураараа дургиж байж. Намд ч гэсэн үзэл бодлын ч зөрчил гарч түүнийгээ зохицуулахыг оролдож байжээ. Даанч хүссэн зоргоор нь болоогүй юм: “Бидний намаас улсын засгийн хэргийг уг зорилгын ёсоор удирдан явуулахыг ихэд хичээн гүйцэтгэх нь чухал тул эдүгээ төв газрын ба орон нутгийн олон албаны газруудад байх гишүүдийг дүрмийн ёсоор фракци хэмээх анги болон байгуулбаас зохих явдлыг тухайлан заавар гаргаж гүйцэтгүүлбээс зохино” (МАХН-ны Төв Хорооны 1925 оны 3 дугаар сарын Бүгд Хурлын тогтоолоос. “Ардын эрх” сонин.) Эндээс үзэхэд МАХН эхэн үедээ фракцийг хүртэл хүлээн зөвшөөрдөг байж. Фракци гэсэн үг МАХН-ын түүхэн баримт бичиг тун цөөн гардаг юм.
Ингээд 1920-иод оны дунд хүртэл нам, эвлэл хоёр зэрэгцээд ажлаа хийгээд болоод байж. Гэтэл нам дотор улс төрийн тэмцэл хурцдахад тэр нь эвлэлд халдварлах нь мэдээж хэрэг.
Намын эхэн үеийн их хурлуудад нам, эвлэлийн гишүүд нэг их ялгаваргүй суудаг байж. Бодвол бүгдээрээ шахам залуу учраас давхар яваад байсан байх. Лав л нам төр, эвлэлийн албан тушаал давхар хаших нь түгээмэл үзэгдэл байсан. Манай суут зохиолч Д.Нацагдоржийн намтраас энэ нь их тод харагдана. Д.Нацагдорж 1922 оны 4 дүгээр сараас Намын Төв Хороонд туслах түшмэлээр ажилд орж, зохион байгуулах хэлтэст ажиллаж байгаад уг хэлтсийн эрхлэгч болжээ. 1922 оны 8 дугаар сараас НТХ-ны нарийн бичгийн даргын туслах болж, мөн оны 10 дугаар сараас цэргийн сурган боловсруулах хэлтсийн сурган гэгээрүүлэх тасгийн даргыг хавсарч байв.
1923 оны 3 дугаар сард НТХ-ны Бүгд Хурлаар НТХ-ны орлогч гишүүн, мөн оны 6 дугаар сард НТХ-ны 11 дүгээр бүгд хурлаар НТХ-ны нарийн бичгийн даргаар сонгогджээ. 1923 оны 7 дугаар сард МАН-ын II их хурлаар НТХ-ны гишүүн, тэргүүлэгч гишүүн бөгөөд НТХ-ны нарийн бичгийн даргаар сонгогджээ. Мөн “Тус улсын цэргийн дээд эрхийг барих газар”-т Бүх цэргийн зөвлөлийн нарийн бичгийн даргаар 1924-25 онуудад ажиллаж байв. 1924 оны 8 дугаар сард хуралдсан МАН-ын III их хурлаас НТХ-ны бүрэлдэхүүнд орж, улмаар НТХ-ны Тэргүүлэгчдийн орлогч гишүүнээр сонгогдон, засгийн газрын нарийн бичгийн даргаар хавсран ажиллаж байв.
Тэр 1923 оны 9 дүгээр сараас 1924 оны 4 дүгээр сар хүртэл Дотоодыг хамгаалах газар комиссар, 1925 оны 1 дүгээр сараас Цэргийн сурган боловсруулах хэлтсийн дарга зэрэг олон хариуцлагатай албан тушаалыг хавсран гүйцэтгэж байжээ. 1925 онд Монголын пионерийн байгуулагыг үүсгэн байгуулалцаж, товчооны анхны даргаар нь ажиллаж байв.
Үүнээс гадна Д.Нацагдорж Эвлэлийн гишүүн байж, ямар нэг албан тушаалтай байсан нь мэдэгддэг юм. Учир нь Д.Нацагдорж, Баваасан хоёрыг эвлэлийн гишүүдийн хөл гарын сургуульд оролцсонгүй гэж шүүмжилсэн баримт архивт байсантай би тааралдаж байсан юм. Д.Нацагдорж нь их “зальтай” эвлэлийн үүртээ “их ажилтай тул чөлөө өгнө үү” гэхчлэн бичиг өгч аргалаад байжээ. Харин Засгийн Газрын нарийн бичгийн дарга, Нам, Эвлэлийн Төв хорооны гишүүн Баваасан болохоор “нам төрийн их ажилтай” гэчихээд эвлэлдээ томроод загначихаад яваад байж. Энэ нь хожим түүний амь насанд хүрсэн бөгөөд 1924 онд Данзантай хамт буудуулсан билээ.
Толгой дээр гарсан залуус
Тэр үед нам эвлэлийн онцын ялгаа байсангүй. Сүүлдээ эвлэл нь намтайгаа эн зэрэгцэж, түүний үйл ажиллагаанд шууд хутгалдан оролцох болов. Монголд бодлогоо тулган хүлээлгэх гэж буй Коминтернд энэ нь тун завшаантай хэрэг байлаа. Амьдралын ухаан сууж, юмны цаадах наадахыг ойлгодог, үндэсний ардчилсан үзэл буюу “хуучнаасаа” салж чадахгүй намын “хөгшчүүлтэй” ярьж байхын оронд “цэвэр цаас” шиг залуучуудаар хувьсгалын үйл хэргийг гардан гүйцэлдүүлэх нь хамгийн хялбар зам байсан юм. Ингээд МХЗЭ МАХН-ыг дарамтлах хамгийн хүчтэй зэвсэг болон хувирсан юм.
Хэрэв Та бүхэн “капиталист биш хөгжлийн зам”-ын асуудлыг шийдсэн 1924 оны МАХН-ын III Их Хурлын дэлгэрэнгүй тэмдэглэлийг (стенограмм) унших юм бол эл зөрчил дурайтал тодроод ирнэ. Гэвч би энэ тухай дэлгэрүүлж ярихгүй. Учир нь би түүхээ мэдэхгүй МАН-ынханд “намын түүхийг” нь заах үүрэг хүлээгээгүй.
Эвлэлийн гишүүд намын Их Хурлын гадаа жагсаал хийх, хурал дотор орж ирэх, буутайгаа хуралд суух, мэдэгдэл гаргах, дуудахад нь ирэхгүй байх, сүрдүүлэх зэргээр намаа дарамталсан жишээ тэнд асар олон буй. Энэ нь тэр үеийн нам төрийн зөрчил, будлиант байдлыг тод харуулдаг. Ингээд намын ажилд хэт оролцсон, бас “эсэргүү нартай” нийлсний учир МХЗЭ-ийн Төв Хорооны гишүүн Баваасан Данзангийн хамт цаазлуулж, МХЗЭ-ийн Төв Хорооны дарга С.Буяннэмэх баривчлагдсан юм. Бас эвлэлээс нэлээд олон хүн хэлмэгдсэн.
Үүний дараа ухаан орж, нам эвлэлийн харьцааны асуудлыг анхаарч эхэлсэн юм. Жишээ нь: 1925 онд хуралдсан МАХН-ын IY Их Хурлын тогтоолд “Нам ба залуучуудын эвлэлийн тухай” гэсэн тусгай бүлэг оруулсан бөгөөд үүнд: “Нам ба залуучуудын эвлэл нь харилцан хэлхээ холбоогоо улмаар зузаатгах хэргийг нэгэн саналаар явуулахыг чухал болгохын дээр залуучуудын эвлэлийг үзэл суртлын хувиар удирдах явдлыг сайжруулахыг тус Хурлаас Төв Хороонд даалгана” гэж заажээ.
Энд асуудлыг огт шийдэж чадаагүй, нам нь хичээгээд хичээгээд “үзэл суртлын хувиар удирдана” гэсэн ганцхан санаа оруулж чадсан байна. Эвлэлээ дийлсэнгүй. Дийлэх ч үндэс байхгүй байв. Хувьсгалт шинэчлэл хийхэд залуучуудгүй бол юусан билээ ?! Нам хүссэн хүсээгүй залуучуудын байгууллагаа дэмжихээс өөр арга байгаагүй юм. Хувьсгал хийхэд залуу хүн л хэрэгтэй байдаг аж. Ингээд 1928 он болж баруунтны нугалааг бут цохих улс төрийн их тэмцэл эхлэв. Түүний тэргүүн эгнээнд залуучууд явсан юм. “Намын зүүн ангийн этгээдийн баримтлах санал” бол үндсэндээ Орост КУТВ төгссөн болон Намын сургуулийн залуучууд байсан юм. Одооныхоор бол Харвард болон Барууны дээд сургууль төгссөн нөхдүүд гэсэн үг л дээ.
Ингээд МХЗЭ асар их эрх мэдэлтэй болов: “Хувьсгалт залуучуудын Эвлэл бол ядуу ба дунд ардын залуучуудыг эвлэлдүүлсэн улс төрийн биеийг даасан эвлэл болох тул зохион байгуулах явдлыг өөртөө бүрэн эрхтэй гүйцэтгэх бөгөөд ардын хувьсгалт намын соёлын удирдлагаар явж, улс төрийн тухай идэвхтэйгээр оролцох санал хүчнийг гаргуулан хөгжүүлж, намаас тогтоосон аливаа хэргүүдэд туслан гүйцэтгэлцвэл зохино.” (МАХН-ын YII Их Хурлын товч тогтоолоос. 1928 он.)
“Тус улсын доторхи идэрчүүдийн хүчийг нэгтгэсэн хувьсгалт залуучуудын эвлэл бол намын зохион байгуулалтын хувиар буюу намд хандсан намын нэгэн идэр хүчин болохын талаар ямар үүргүүдэд бэлтгэгдэх зорилготой ба мөн намын соёлын удирдлагат аливаа гүйцэтгэх ажил хийгээд мөн нэгэнтэйгүүр биеэ дааж, нам ба улс төрийн элдэв хэрэг явууллагад санаачлах, сэдэвлэх, биелүүлэх зэрэг хэрэгт нэгэн чухал хүчин болж оролцох бүрэн эрх бүхий үүргийг хүлээсэн газар болж, холбогдохын учрыг илэрхийлэх” (МАХН-ын YIII Их Хурлын товч тогтоолоос. 1930 он.)
Энд МХЗЭ бол “улс төрийн бие даасан эвлэл”, “өөртөө зохион байгуулах”, “өөрийн бүрэн эрхтэй” гэдгийг тов тодорхой зааж өгсөн байна.
1932 оны 6 дугаар сард МАХН-ын Төв Хороо, Намын Төв Хянан Байцаах Комиссийн хамтарсан Онц III Бүгд Хурал болов. Энэ Хурлын тогтоолд: “…Намын өмнө зогсож буй зорилго лугаа тохируулан нийлүүлж, Монгол Ардын Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэлийн үүргийг тодорхойлох нь: Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэл бол намын дор захирагдах бөгөөд намын соёлын шууд удирдлагаар ажиллах байгуулалт мөн гэж үзнэ. Хувьсгалт Залуучуудын Эвлэлийн зорилго нь тус орны ажилчин ардын залуучуудыг эвлэлдүүлэх ба хүмүүжүүлэх, намын зорилго ба тогтоолд нийлүүлж, намын залгамжлалыг бэлтгэж хүмүүжүүлэх, намын заавар ба даалгасан зүйлийг гүйцэтгэх явдал мөн гэж үзнэ.” (МАХН-ын Төв Хороо, Намын Төв Хянан Байцаах Комиссийн хамтарсан Онц III Бүгд Хурлын тогтоолоос. 1932 он.)
Ангилал:БНМАУ Ангилал:Монгол Ардын Нам
Агдаш
Агдаш (Ağdaş) — Азербайжаны Агдаш районы засаг захиргааны төв, 30 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Азербайжаны хот
Акна
thumb|300px|left|Акна нуур (Акна лич) Акна (Ակնա), Канчгёль — Армени улсын төв хэсэг, далайн түвшнээс дээш 3030 метр өндөрт, Гегам нурууны Лчайн галт уулын хонхорт тогтсон 0.5 км² талбай бүхий нуур. Ёроолын гүн нь 15 м. Ойролцоох онцлог Аждаак уулаас 6 км зайтай.
Зүүлт
Ангилал:Арменийн нуур Ангилал:Азийн нуур
Астара
Астара (Astara) — Азербайжаны Астара аймгийн засаг захиргааны төв, 17 мянган хүнтэй хот.
Ангилал:Азербайжаны хот
Ишдоржийн Ганбаатар
Ишдоржийн Ганбаатар нь Өвөрхангай аймгийн Баянгол сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Ичинхорлоогийн Жүгдэрнамжил
Ичинхорлоогийн Жүгдэрнамжил нь Говь-Алтай аймгийн Бугат сумын харьяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн харцага цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Бугатын (Говь-Алтай) хүн
Роттердам Ахой
Rotterdam Ahoy — нь Нидерландын Роттердам хотод байрладаг хурлын болон олон-талт төв юм. 1950 онд нээгдсэн уг төв нь арга хэмжээний танхим, конгресс ба хурлын төв, Ахой Арена гэсэн гурван үндсэн гурван талбайгаас бүрддэг. Ahoy Arena (1971 оноос 2016 он хүртэл "Sportpaleis" гэж нэрлэгдэж байсан) 1971 оны 1 сарын 15-нд нээгдсэн бөгөөд 2019 онд багтаамжийг 16,426 суудалтай болгон нэмэгдүүлсэн.
Сев
Сев (Սեւ - «хар»), Севлич (Սեւ լիճ, хар нуур), Карагёль — Армени, Уулын Карабах хоёр орны хил дээр байдаг нуур.
Лавлах бичиг
Ангилал:Арменийн нуур Ангилал:Азербайжаны нуур Ангилал:Азийн нуур
Морин зээргэнэ
Морин зээргэнэ  - (Ephendra equisetina), (Хвойник хвощевый)
1,5 мерт хүртэл өндөр бүдүүн модлог иштэй, ишнээс салаалсан эгц босоо ногоон мөчиртэй, тэр нь гөлгөр бөгөөд ховилтой, үелсэн байна. Үений хоорондын зай 2см-т хүрнэ. Навч нь хувирч хальсархаг гурвалжин хэлбэртэй, угаараа нийлж хосоор байрласан байна.
6 - 7-р сард цэцэглэж, 8 сард үр нь боловсорно. Мөнх ногоон бут.
Говь, цөлд толгодын хажуу, налуу ар, өврөөр хайрга, хад асганд ургадаг.
Бямбаагийн Батбаяр
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн харцага Ангилал:Сүхбаатарын (Сэлэнгэ) хүн
Морин зээргэнэ
Морин зээргэнэд эфедрин, псевдоэфедрин гэдэг хоёр алкалиод ямагт хамт агуулагддаг.
Морин зээргэнийг ердийн нөхцөлд мал идэхгүй боловч хааяа ямаа идэж хордох тохиолдол байдаг.
Ашигласан материал
Г.Эрдэнэжав, Г.Балдандорж, С.Тусивахын - БНМАУ-ын тэжээлийн голлох ургамлын өнгөт альбом 1 - 1974 - хуудас 13
Ангилал:Ургамал Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд
Фил Жонс
Филип Энтони Жонс (Philip Anthony Jones; 1992 оны хоёрдугаар сарын 21-нд Престон хотод төрсөн), Фил Жонс (Phil Jones) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Манчестер Юнайтед» болон Английн шигшээд хамгаалагчаар тоглодог. «Блэкберн Роверс» багаас тодорсон.
Замнал
2011 оны зургаадугаар сарын 13-нд «Блэкберн Роверс» багийн хамгаалалтын багана Жонстой «Манчестер Юнайтед» таван жилээр гэрээлсэн ба 16.5 орчим сая фунт стерлингийг хуучин багт нь төлсөн гэжээ.
Шигшээ
2011 оны аравдугаар сарын 7-нд Английн шигшээ Монтенегротой 2012 оны ЕАШТ-ий сонгонд тоглоход (2:2) Фил Жонс анх гараалсан.
Амжилт
Багийн
Манчестер Юнайтед
Гадны холбоос
Ангилал:Английн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1992 онд төрсөн
Хайдавын Алтанхуяаг
Намтар
Х.Алтанхуягийг таван настай байхад тэдний гэр бүл Улаанбаатар хотод нүүж ирээд Усны гудамжинд (Одоогийн Циркийн орчим. “ТЦ”) суурьшиж тэр бага насаа энд өнгөрөөсөн байна.