cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коллаген
Коллаген (Collagen) нь байгаль дээр тохиолддог уургийн нэг төрөл юм. Гагцхүү амьтан, ялангуяа хөхтөн амьтдын булчин, холбоост агуулагддаг. It is the main component of connective tissue, and is the most abundant protein in mammals,. Биед агуулагдах уургийн 25% - 35% нь коллаген байдаг.
Коллагений тухай
Та коллаген, коллагентэй бүтээгдэхүүн, эм бэлдмэлийн тухай сонссон байх. Гэхдээ коллаген гэж чухам юу болох, юунд хэрэгтэй талаар мэдээлэл хомс авсан болов уу. Энэ нь бүх амьд амьтанд маш чухал хэрэгтэй бодис юм. Коллаген гэж юу вэ?
Коллаген нь шөрмөс мөн мөгөөрс гэх мэт зөлөөн эдийн холбоосийг бүрдүүлдэг үндсэн эд эс юм. Хүний биеийн бүтцийн 40% орчим, арьсны 75% орчимыг коллаген хэмээх энэ уураг бүрдүүлдэг. Бид хөгшрөх тусам биеэн дэх коллагены хэмжээ багасаж бие хөшинг болж, өвчин тусах магадлал өндөрсдөг. Хүний бие дэх коллагений хэмжээ багассанаар өвчин, шархны эдгэрэлт удааширдаг. Хүний биеийн болон арьсны эсийг бүрдүүлдэг зөөлөн эд коллагенд агуулагдаж байдаг. Энэ нь шархыг эдгээх гол эд эс болдог. 25-н наснаас хойш хүний биеийн коллагений хэмжээ жил бүр 1.5% багасдаг. Ингэснээр бид 40-н нас хүрэхэд залуу байх үеийнхээ коллагены хэмжээний 3-ны 1-ийг алдсан байдаг. Энэ үед бидний хөдөлгөөн тэр хэмжээгээрээ удааширж, өвчин, шархаа эдгээхдээ 1/3% илүү цаг хугацаа зарцуулна гэсэн үг. Үүний үр дүнд хүний арьсны уян хатан чанар алдагдаж арьсанд үрчлээ сууж эхэлдэг. Үүний эсрэг бид юу хийж чадах вэ?
Бид алдагдсан эрч хүч,энергиэ хоол идэн олж авдаг шиг, жил ирэх бүр багасаж буй коллагенаа сэргээн нөхөж байх хэрэгтэй. Хүмүүс энэ асуудлыг коллагентэй тос, түрхлэг түрхэх гэх мэт олон аргаар шийдэх гэж оролдож байна. Энэ нь хэрэглэж эхэлсэн яг тухайн цаг үедээ жаахан үр дүн үзүүлэх боловч зардал ихтэй цаашдаа үр дүн муутай арга. Машинаа мянга будаад түлш хийхгүй бол хөдлөхгүй ш дээ. Хамгийн үр дүнтэй арга нь хоолтой адил нэмэлт тэжээлээр авч алдагдаж буй коллагенээ дотроосоо нөхөх юм. Иймээс Америкийн эрдэмтэдийн олон жил судалсаны үр дүнд тусгайлан боловсруулсан коллагений бэлмэлийг гаргаж авсан. Энэ бэлдмэлийг тогтмол хэрэглэх нь алдагдсан коллагенаа нөхөх хамгийн хямд бөгөө үр дүнтэй арга юм. Ходоодонд боловсрогдсон коллагенийг бидний цус хаана хэрэгтэй эд эрхтэнд хүргэж өгнө. Зөвхөн арьс сайхан байснаар бид залуу болохгүй нь ойлгомжтой. Бидний бие эрхтэн бүхлээрээ дутагдсан зүйлгүй, уян хатан байснаар бид эрүүл залуу нас шигээ эрч хүчтэй болно. Коллагений бэлдмэлийг хэрэглэх нь бидэнд ямар нөлөөтэй вэ?
Хөгшрөх тусам бидний булчингийн үйл ажиллагаа муудаж, хэмжээ нь багасаж сульдаж байдаг. Энэ нь коллагений дутагдалтай холбоотой. Коллагений бэлдмэлийг хэрэглэснээр үүнийг зогсоож чадахаас гадна, таны булчин хэвийн хэмжээндэээ очино. Мөн таны үс, хумс эрүүлжиж, мэдэгдэхүйц хурдан ургахыг харна. (гэхдээ төрөлхийн халзанг эмчлэхгүй)
Ишлэл
Ангилал:Уураг Ангилал:Холбогч- ба тулгуур эдийн гистологи Ангилал:Уургийн бүлэг Ангилал:Эмийн бодис
Хосе Кальехон
Хосе Мариа Кальехон Буэно (José María Callejón Bueno; 1987 оны хоёрдугаар сарын 11-нд Мотриль хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Италийн «Наполи» багт тоглодог.
Замнал
Кальехон ихрийнхээ хамт (Хуан) «Эспаньолд» элсэхдээ дөрвөн жилээр гэрээлэв.
«Реал Мадрид» 2006—2008 онд нөөц багуудад харъяалагдаж байсан Кальехоныгоо 2011 оны долоодугаар сарын 1-нд 5.5 сая еврогоор элсүүлж, таван жилээр гэрээлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид Кастилья багийн тоглогч Ангилал:Эспаньол багийн тоглогч Ангилал:Наполи багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Тутарга
Тутарга буюу цагаан будаа нь хоол хүнсэнд хэрэглэгддэг ургамлын үр тарианы нэг төрөл юм. Дулаан газар ургах ба голчлон Ази, Африк, мөн Италийн хойд хэсэг, Хойд Америкийн баруун эргээр ургана. Тутарга нь олон оронд голлох хүнсэнд хэрэглэгдэж байна. Түүхийгээр идэхгүй, чанах, агшаах зэргээр болгож хэрэглэдэг. Зарим газар, Испани зэрэгт тутаргаа эхлээд оливын тос эсвэл цөцгийн тосонд хуураад дараа нь ус юмуу шөл хийж болгодог. Цагаан будааг Японы сакэ архи гэх мэт согтууруулах ундаа хийхэд ашиглана. Хамгийн анх эртний Хятад, Энэтхэгт ургасан гэж тооцогддог. Японд анх тутарга нэвтэрсэн нь МЭӨ 1 зуун гэгдэх бөгөөд МЭӨ 2, 3 зуунаас өргөн хэрэглэх болжээ. Энэтхэгээс өмнөд Европ болон Африкруу тархсан байна. Тутаргыг тэгш өргөн, усаар дүүргэсэн талбайд тарьж ургуулдаг. Ургацаа хураах дөхүүлээд талбайгаас усаа шавхана. Мөн цагаан будаагаар зутан хийж болно.
Тутаргын тариалалт ба зах зээл
Жилд дэлхий даяар 610 сая тонн гаруй тутарга тариалагддаг. Улаан буудай 605.9 сая тонн, эрдэнэ шиш 695 сая тонн тус бүр тариалагдах бөгөөд энэ гурав нь тариалалт болон хэрэглээгээр хамгийн эхний гуравт ордог үр тариа юм. Тутаргын 90 орчим % нь Азид тариалагдана. Тэргүүн байранд орох улсууд нь Хятад, Энэтхэг, Индонез гэх мэт. Хамгийн том экспортлогч орон нь Тайланд, түүний дараагаар АНУ, Энэтхэг, Пакистан зэрэг болно.
Гадаад холбоос
Ангилал:Амууны төрөл Ангилал:Модель организм Ангилал:Геномын дараалалтай организм
Кёнжун ван
Кёнжун (солонгосоор 경종, төрсөн нэр нь 이윤 буюу И Юнь; 1688–1724) — Чусонь улсын 20-р эзэн ван. Тэрээр эцэг Сүгжун вангийн хаан өвийг залган авч, 4 жил (1720-1724) хаанчлаад дүү Ёнин ванд залгуулжээ. Түүний үед ордны тэмцэлтэй байв.
Ангилал:1688 онд төрсөн Ангилал:1724 онд өнгөрсөн Ангилал:Чусоний ван
II Мехмед
thumb|240px|Мехмед II ([[Жентиле Беллинигийн бүтээл,1480)]] Султан II Мехмед (Fatih Sultan Mehmed, 1432 оны 3 сарын 30 - 1481 оны 5 сарын 3) нь Османы эзэнт гүрний 7 дахь султан (1444 - 1446, 1451 - 1481). Константинополь (өдгөөгийн Стамбул)-ийг эзэлж, Османы эзэнт улсын хил хязгаарыг ихээр өргөтгөсөн учраас "байлдан дагуулагч" ("Fatih") хэмээх хочоороо алдаршжээ. Зүүн Ромын эзэнт гүрнийг мөхөөсөн гэдгээрээ баруунд алдартай.
Намтар
Үүний зэрэгцээ Балканы хойгт Венецийн Бүгд Найрамдах Улс зэрэгтэй байлдаж, Пелопоннесын хойг, Сербийг хүртэл давшсан байна. Мөн Рум Сельжукийн султанатаас хойш жижиг цэргийн эрхтнүүдийн хуваан захирч, тархай бутархай болоод байсан Анатоли буюу өдгөөгийн Туркийн нутаг дэвсгэрийг бүхэлд нь нэгтгэжээ. 1475 онд Крымын хойгт орших, Их Монгол Улсын үлдэгдэл болох Крымын ханлигийг бут цохиж, Хар тэнгист ноёрхлоо тогтоожээ. Үүний үр дүнд Осман нь эзэнт гүрэн гэж нэрлэгдэхүйц болтлоо томорч хүчирхэгжсэн юм.
Тэрээр нийслэлээ Эдирнегээс Константинополь руу зөөж, муслим түрэгүүдийг тус хотод цуглуулж, мечетүүд барьж байгуулан олон зуун жилийн турш христийн шашинтнуудын мэдэлд байсан тус хотод исламын соёлыг дэлгэрүүлэхийн зэрэгцээ католик, Армений үнэн алдартны шашин болон Йудайн шашин шүтлэгтнүүдэд ч өршөөнгүй ханддаг байв.
Сүүлийн жилүүддээ Италийн Отранто руу цэрэг илгээж, Апеннины хойгийн өмнөд хэсгийн нэг хэсгийг эзэлсэн ч (Отрантогийн тулалдаан) Мехмед нас эцэслэснээр уг аян дайн дуусчээ. Түүнийг хордуулж алсан гэдэг.
II Мехмед нь перс хэлээр шүлэг зохиодог, араб хэлээр ойлгодог, исламын шашинтан байсан ч барууны соёлд шимтэж, урчуудыг цуглуулан, өөрийн хөргийг Венецийн зураач Жентиле Беллинигээр зуруулах зэргээр Исламын улсын хэв маягт баригдалгүй, космополитан гүрнийг бий болгосон юм. Отрантогийн тулааны дараа өөрийгөө Ромын эзэнт гүрний цезарь хэмээн зарлаж байсан аж.
Мөн үзэх
Ангилал:1432 онд төрсөн Ангилал:Стамбулын хүн Ангилал:Осман овог Ангилал:Османы султан Ангилал:1481 онд өнгөрсөн Ангилал:Зэвсэгт хүчний хүн
Дашийн Дамба
Дашийн Дамба (1908-1993) 1908 оны 3-р сарын 29-нд Булган аймгийн Тэшиг суманд төрсөн. Улс төрийн курс, намын шинэ хүчний дээд сургуулийг төгссөн. МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн дарга, МАХН-ын Төв Хорооны 1-р нарийн бичгийн дарга, БНМАУ-ын анхны Ардын Их Хурлын дарга, АИХ-ын Тэргүүлэгч гишүүн зэрэг албыг хашиж байлаа.
1939 оны долдугаар сард Д.Дамбыг МАХН-ын Төв Хорооны нарийн бичгийн даргаар сонгож, тэр өдрөө Намын Төв Хорооны тэргүүлэгчдийн хурлаар Улаанбаатар хотын намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар батлагдсан байна. Энэ үеэс 20 жилийн турш МАХН-ын удирдах дээд албан тушаалыг хашиж, Монгол оронд шинэ цагийн аж үйлдвэрийг бий болгох, худалдаа, тээврийн шинэ салбарыг хөгжүүлэх, халдварт өвчинд баригдсан ард түмнээ эрүүлжүүлэх, сонгуулийн системийг шинэчлэх, халхын голын дайны үед ч цэрэг дайчдад иргэдээс бэлэг цуглуулах ажлыг зохион байгуулах, улсын үйлдвэр, аж ахуйн газруудыг дэлхийн дайны үеийн нөхцөлд зохицуулан удирдах, ард түмний бэлэглэлийн Төв Комиссын ажлыг идэвхижүүлж, Зөвлөлтийн ард түмэнд туслах хөдөлгөөнийг зохион байгуулах үйлсэд авъяас чадвараа харуулж, жинтэй хувь нэмэр оруулсан  билээ.
1954 онд Д.Дамба Намын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар сонгогдсон. Өнөөгийн Монголын хөгжлийн суурийг тавих их бүтээн байгуулалтын он жилүүдэд МАН-ын төв байгууллагыг удирдаж, шинэ Монголыг бий болгох үйлсэд оройлон зүтгэж байсан хүн юм. Тухайлбал, 21 аймагт улсын авто өртөөг 180 гаруй автомашинтай байгуулжээ. Мөн Наушка-Улаанбаатарын 400 км өргөн царигтай төмөр зам тавих, гурилын үйлдвэр, мах комбинат, Зүүнбаянд нефть боловсруулах үйлдвэр байгуулах зэрэг энх цагийн бүтээн байгуулалтад гар бие оролцож явсан аж.
Түүнчлэн тухайн цаг үед Монгол Улс 700 мянган хүн амтай, дийлэнх нь нэн ядуу, бичиг үсэгт тайлагдаагүй, бэлчээрийн мал аж ахуйгаас өөр амьжиргааны эх үүсвэргүй, өвчин эмгэг бүхий,  буурай орны нэг байхад Д.Дамбын санаачилгаар Зөвлөлтөөс хүн амыг эрүүлжүүлэх болон арьс өнгө, сүрьеэ өвчнийг эмчлэх экспедиц ажиллуулан, хүн амаа эрүүлжүүлэхэд ихээхэн хувь нэмрээ оруулж байжээ.
Д.Дамба хоёр хөрш их гүрний ашиг сонирхол, хүчний нөлөөний тэнцвэрийг барьж, адил тэгш авч үзэж, харилцан ашигтай түншлэлийг эрхэмлэн, заяа төөргөөр хаяа нийлсэн ард түмнүүдийн хоорондын уламжлалт харилцаа, сайн хөршийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхийн төлөө хүчин чармайлт гаргаж байжээ. Хятадад үл итгэх баримжааг сөрж БНХАУ-тай хэвийн найрсаг харилцаа тогтоохыг эрмэлзэж, тэмүүлж байсан байдаг.
ЗХУКН-ын Төв Хорооны ХХ их хуралд оролцсон МАХН-ын Төв Хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга Д.Дамба тэргүүтэй хүмүүс Монголд ирэнгүүт 1956 оны 4 дүгээр сард МАХН-ын Төв хорооны IV бүгд хурлыг хуралдуулж, Х.Чойбалсанг шүүмжлэн, нэг хүнийг тахин шүтсэний улмаас хувьсгалт хуулийг зөрчиж байсан явдлыг нарийвчлан шалгаж илрүүлэх шийдвэр гаргасан байна.
1958 онд Д.Дамбыг МАХН-ын ТХ-ны II бүгд хурлын шийдвэрээр ажлаас нь халж, нутаг заажээ.
Төр, нийгмийн зүтгэлтэн Дашийн Дамбын мэндэлсний 90 жилийн ойг 1998 оны 7 дугаар сард Булган аймагт тэмдэглэх тухай Засгийн газрын Захирамж гарч байжээ.
Ангилал:Монгол Ардын Намын дарга Ангилал:Монгол Ардын Намын гишүүн Ангилал:Монголын улс төрч Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн Ангилал:Булганыхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1908 онд төрсөн Ангилал:1993 онд өнгөрсөн
Рио-де-Жанейро
Рио-де-Жанейро (Rio de Janeiro) нь Сан-Паологийн дараа ордог Бразилийн хоёр дахь том хот, Рио-де-Жанейро мужийн төв юм. Хотын нэр нь "Нэг сарын гол" гэсэн утгатай. Бразил улс Португалийн колони байх үед 1763 оноос 1822 он хүртэл бараг хоёр зууны туршид, тусгаар тогтносны дараа 1822 оноос 1960 он хүртэл тус улсын нийслэл байжээ. 1808 оноос 1821 он хүртэл Португалийн эзэнт гүрний де факто нийслэл байжээ. Рио-де-Жанейро нь ихэнхдээ "Рио" хэмээгддэг бөгөөд үүнээс гадна A Cidade Maravilhosa буюу "Гайхалтай хот" гэсэн хочтой.
Рио-де-Жанейро нь байгалийн үзэмж, Карнавалийн баяр, самба болон бусад хөгжим, зочид буудал олонтой жуулчдын далайн эрэг зэргээрээ дэлхийд алдартай. Далайн эргүүдээс гадна Корковадо уул дээр орших, Шинэ Дэлхийн долоон гайхамшигийн нэг "Нүгэл арилгагч Христ" (O Cristo Redentor) гэсэн Есүс Христийн аварга хөшөө, Чихрийн овооны уул, Самбидромо гэгч жил бүр Карнавалийн үеэр хэрэглэгддэг бүс, дэлхийн хөлбөмбөгийн хамгийн том цэнгэлдэх хүрээлэнгүүдийн нэг Маракана цэнгэлдэх хүрээлэн зэргээрээ бас алдартай. Рио-де-Жанейрод мөн Parque Estadual da Pedra Branca буюу Цагаан чулууны мужийн парк, Floresta da Tijuca буюу "Тижука ой" гэсэн хот доторх хамгийн том ойнууд оршдог.
Галеао - Антонио Карлос Жобим олон улсын нисэх буудал нь Рио-де-Жанейро хотыг Бразилийн болон олон улсын хотуудтай холбодог. Рио-де-Жанейро нь хэдийгээр их үзэсгэлэнтэйд тооцогддог боловч дэлхийн хамгийн догшин хотуудын нэг юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Бразилын хот Ангилал:Бразилын их сургуулийн хот Ангилал:Бразилын холбооны улсын нийслэл Ангилал:Бразилын урьдын нийслэл Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Рио-де-Жанейро мужийн суурин Ангилал:Саятан хот
Чойбалсан (хот)
Чойбалсан (, 1941 оноос өмнө Баянтүмэн) — Монгол улсын наран мандах зүгийн хязгаар Дорнод аймгийн засаг захиргааны төв, 4 түм гаруй хүн амтай хот. Энэ үзүүлэлтээр улсдаа Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт хотуудын дараа орох Монгол улсын томоохон хот. Аймгийн нийт хүн амд аймгийн төвийн хүн амыг харьцуулсан байдлаараа хамгийн томд орох бөгөөд энэ үзүүлэлт 55,9 хувьд хүрч бусад аймгаас хол тасардаг байна. Үүний шалтгаан нь, социализмын үеэс зонхилох салбараар нь Монгол улсыг 'мал аж ахуй - аж үйлдвэрийн орон' гэж байхад Дорнод аймаг ганцаараа 'аж үйлдвэр - мал аж ахуйн' аймаг гэж нэрлэгдэтлээ өндөр хөгжсөн үйлдвэрийн салбартай холбоотой. Үүний жишээ гэвэл, улсдаа том бөгөөд ховор үйлдвэр болох Мах комбинат, Хивсний үйлдвэр, Силикат тоосгоны үйлдвэр, Ноос угаах үйлдвэр зэрэг байлаа. Мөн аймгийн төвүүдээс цор ганц өөрийн гэсэн цахилгаан дулааны үйлдвэрлэгчтэй нь бөгөөд энэ үүргийг 1968 онд байгуулагдсан Чойбалсан хотын Дулааны цахилгаан станц гүйцэтгэдэг. Уг станцаас хөрш Сүхбаатар аймгийг эрчим хүчээр хангаад зогсохгүй төвийн эрчим системд ч холбогдож эрчим хүч боломжтой байгаа. Бусад аймгийн төв, сумдтай харьцуулахад зохимжгүй ч гэсэн засаг захиргаат нутгийн хувьд албан хэрэгт Хэрлэн сум гэж бичигдэнэ.
Товч түүх
Анх 1821 онд халхын Сэцэн ханы удмын Минжүүрдорж бэйсийн санаачилгаар шашин номын жасаа болон хошуу тамгын газар бүхий сууринг энд барьж байгуулсан. Богд хаант Монгол улсын үеэсбуюу 1911 оноос 1922 оныг хүртэл Ачит бэйс Тогтохын хошууны төв болж дорнод Монголын шашин, худалдаа, аж ахуйн томоохон төвүүдийн нэг байжээ. Ардын хувьсгалын дараа 1923 онд Баянтүмэн хан уулын хошууны төв, 1931 оноос Дорнод аймгийн төв суурин болжээ. Улмаар Баянтүмэн 1938 онд хотын зэрэг олж, 1941 оноос нам, төрийн тэргүүний нэрээр "Чойбалсан" хэмээн тогтсон.
Газар зүй
Чойбалсан хот улсын нийслэл Улаанбаатараас 670 км зайд, Хэрлэн гол ын хөвөөн дээр оршино. 2015 онд нийслэлтэй хурдны замаар холбогдсон.
Тээвэр
1956 онд байгуулагдсан Чойбалсан нисэх буудал (COQ/ZMCD) нь 1 нисэх зурвастай бөгөөд Улаанбаатар руу байнгын нислэгтэй.
Лавлах бичиг
Ангилал:Монголын аймгийн төв Ангилал:Монголын суурин Ангилал:Монголын хот ! Ангилал:Дорнод аймгийн суурин
2012 оны хөлбөмбөгийн Европын аварга шалгаруулах тэмцээн
Цэнгэлдэхүүд
Евро 2012-ын туршид нийт 31 тоглолт болсон бөгөөд үүнээс 16 нь Украйн, 15 нь Польш улсад зохион байгуулагдсан.
Тоглолтын бөмбөг
Адидас Танго 12 нь ЕХБХ Евро 2012 тэмцээний албан ёсны бөмбөг юм. Энэхүү бөмбөг нь Адидас Танго цувралын дор нэрлэгдсэн боловч загвар болон хийцийн хувьд бүрэн шинэчлэгдэж чадсан байна. Энэ бөмбөгний өөр төрлүүд нь Африкийн Үндэстнүүдийн Цом ба Олимпийн тоглолтод хэрэглэгдэнэ. Энэ бөмбөг нь 2010 ДХБХ Дэлхийн Цомын Aдидас Ябулани бөмбөгтэй харьцуулахад бөмбөг залах болон тоглоход илүү хялбар болсон.
D хэсэг
''Украйны баг нь Шведтэй хийсэн тоглолтын дүнгээсээ хамааран хэсэгтээ Шведийн дээр бичигдсэн. (2–1).''
Ивээн тэтгэгчид
ЕХБХ нь дэлхий дахины арван ивээн тэтгэчид болон Польш ба Украйнд үндэсний гурван ивээн тэтгэгчдийг зарласан:
Гадны холбоосууд
#2012 Ангилал:Польшийн спортын арга хэмжээ Ангилал:Украины спортын арга хэмжээ
Дениз Льюис
Дениз Льюис OBE (Denise Lewis, 1972 оны 8 сарын 27-нд Английн Вэст Бромвичид төрсөн) нь Их Британийн хөнгөн атлетикч бөгөөд долоон төрөлтөөр 2000 оны Сиднейн олимпод аваргалсан тамирчин юм.
Хувийн дээд амжилт
Энэ амжилтаараа бүх цаг үеийн шилдэг тамирчдын жагсаалтын 22-т бичигддэг бөгөөд Их Британи болон Хамтын нөхөрлөлийн орнуудын дээд амжилт юм.
Хувийн амьдрал
Льюис поп хамтлаг Олл Сэйнтсийн хуучин менежер, хошин шогийн жүжигчин Том О'Коннорын хүү Стив Финантай гэрлэж, Лорин, Райан, Кэйн хэмээх 3 хүүхэдтэй болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Их Британийн долоон төрөлтийн тамирчин Ангилал:Долоон төрөлтийн олимпын аварга Ангилал:Долоон төрөлтийн европын аварга Ангилал:Их Британийн олимпын аварга Ангилал:Их Британийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Их Британийн олимпын оролцогч Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1972 онд төрсөн
1993 он
1993 он нь Григорийн тооллоор Баасан гаригт эхэлсэн өндөр бус ердийн жил. Манай эриний 1993 дахь, хоёрдугаар мянганы 993 дахь, хорьдугаар зууны 93 дахь, хорьдугаар зууны 10 дахь арван жилийн гурав дахь, 1990-ээд оны дөрөв дэх жил.
Энэ онд нас барагсад
Ангилал:1993 он #
Компьютерын криминалистик
Компьютерын гэмт хэрэгт хийх криминалистикийн шинжилгээ
Компьютерын криминалистикийн тухай ойлголт
Компьютерын криминалистик – /англиар “Computer Forensics”, оросоор “Компьютерная форенсика”/ орчин үед хөгжиж буй криминалистикийн шинжлэх ухааны салбар юм. Компьютерын криминалистик нь криминалистикийн шинжлэх ухааны кибертехнологийн бүлэгт хамаардаг ба үүнд мөн “Мэдээллийн криминалистик” багтдаг байна.
Компьютерын криминалистик нь компьютерын гэмт хэргийн ул мөр үлдсэн мэдээлэл хадгалах төхөөрөмжүүдийг олж илрүүлэх, түүнд шинжилгээ хийх, түүнд агуулагдах баримт болон бусад дижитал нотлох баримтуудын эх сурвалжийг тодруулах зорилготой арга техник юм.
Компьютерын гэмт хэрэг
Компьютерын гэмт хэрэг гэдэг ойлголт нь олон улсын хэмжээнд зорилго, арга, халдлагын зүйл зэргээр нь олон төрлийн гэмт хэргүүдийг багтааж ойлгодог. Монгол улсын хувьд Эрүүгийн хуулийн хорин тавдугаар бүлэгт компьютерын мэдээллийн аюулгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг хэмээн тодорхойлсон бөгөөд үндсэндээ компьютерын мэдээллийг эвдэх, сүйтгэх, өөрчлөх, хууль бусаар олж авах, сүлжээнд хууль бусаар нэвтрэх, нянтай программ зохион бүтээх гэсэн үйлдлүүдийг авч үзсэн.
Олон улсын хэмжээнд компьютерын гэмт хэргүүдийг бүхэлд нь 3 бүлэгт хувааж авч үздэг: 1.	Компьютерын эсрэг чиглэсэн 2.	Нотлох баримт хадгалагдаж буй компьютерын эсрэг чиглэсэн 3.	Компьютерыг гэмт хэргийн хэрэгсэл болгож ашигласан.
Компьютерийн криминалистикийн шинжилгээ
Дээрхээс үзвэл компьютерын гэмт хэрэг нь зөвхөн нэг компьютер дээр бус хэд хэдэн компьютер хамарсан сүлжээ, цаашлаад интернэтээр дамжин хэд хэдэн улсад байрших компьютерыг хамардаг учир ихэвчлэн хийсвэр кибер орчинд хэргийн газрын үзлэг явагддаг. Шинжээчийн зүгээс зөвхөн нэг компьютер дээр шинжилгээ хийх бус сүлжээгээр дамжин хийсвэр гэмт хэргийн газарт үзлэг хийх, нотлох баримт илрүүлэх, цуглуулах, түүнд шинжилгээ хийх, нотлох баримтыг баталгаажуулах зэрэг ажиллагаануудыг явуулахыг шаарддаг.
Компьютерын криминалистикийн шинжилгээ нь үндсэндээ 2 объект дээр шинжилгээ хийдэг: 1.	Сүлжээний бус орчинд байрших компьютер, дижитал нотлох баримтанд хийх шинжилгээ 2.	Сүлжээний орчин дахь компьютер, дижитал нотлох баримтанд хийх шинжилгээ
Сүлжээний бус орчинд байршиж буй компьютер, дижитал нотлох баримтад хийх шинжилгээ нь сүлжээний орчин дахиас илүү хялбар байдаг. Учир нь хэргийн газрын хамрах хүрээ нь зөвхөн тухайн компьютер байдаг ба гаднаас тухайн компьютерт байрлах нотлох баримтыг устгах, өөрчлөх боломжгүй байдаг юм.
Харин сүлжээний орчин дахь компьютерт хийх шинжилгээ нь төвөгтэй бөгөөд нарийн мэргэшсэн шинжээчийг шаардаж байдаг. Учир нь тухайн компьютерт халдсан этгээд нь дэлхийн аль ч өнцөгт байрших боломжтой ба тухайн компьютерт халдахдаа хэд хэдэн компьютеруудыг дамжин, өөрийн ул мөрийг устгах замаар халдаж, халдлагад өртсөн компьютер дээрх хяналтын файлууд (лог файлууд)-ыг устгах, өөрчлөх замаар ул мөрөө устгасан байдаг тул шинжээчийн зүгээс халдагчийн ул мөрийг илрүүлэхийн тулд сүлжээгээр дамжин хэд хэдэн компьютерт үзлэг хийх шаардлагатай үүсдэг ба тухайн компьютер дээрх үлдсэн нотлох баримтуудыг халдагч санаатайгаар өөрчилсөн эсэх, устгасан эсэх зэргийг тогтоох ажиллагаануудыг шаарддаг нарийн төвөгтэй ажиллагаа байдаг.
Иймээс компьютерын криминалистикийн шинжээчид тавигдах гол шаардлага нь компьютерын техник эд ангиас гадна, програм хангамж, үйлдлийн систем, сүлжээний орчингийн талаар нарийн мэдлэг байдаг. Тиймдээ зарим улсуудад дээрх чиглэлээр мэргэшсэн байгууллагууд нь цагдаагийн байгууллагад хөндлөнгөөс криминалистикийн шинжилгээ хийхэд туслах зорилготой ажиллаж байдаг.
Электрон нотлох баримтанд хийх криминалистикийн шинжилгээ
Электрон нотлох баримтыг хэд хэдэн эх сурвалжаас цуглуулан авах боломжтой байдаг. Нотлох баримт нь янз бүрийн мэдээлэл дамжуулах, хадгалах технологи дээр олддог. Халдагч этгээдийн үлдээсэн ул мөрийг цуглуулахад нотлох баримтыг 3 эх сурвалжаас цуглуулдаг: 1.	Халдагчийн компьютер 2.	Халдагчийн нэвтэрсэн сервер 3.	Халдагч болон халдлагад өртсөн компьютерыг холбосон сүлжээ Уг гурван эх сурвалжаас нотлох баримтын гарал үүслийг шинжээч нь тогтоох боломжтой болно.
Электрон нотлох баримтыг цуглуулуулж хурааж авахдаа бусад нотлох баримтуудын адил маш хянуур авахыг шаарддаг. Уг электрон нотлох баримт нь нотлох баримтын чанараа алдахгүй байлгахын тулд компьютерын криминалистикт нотлох баримт хурааж авах стандартуудыг баримталдаг. Жишээ нь халдагчийн компьютерын файлуудыг хуулж авахдаа уг файлыг устгах вирус байгаа эсэхийг нягталж үзэх ба тухайн мэдээллийг хадгалж буй хэрэгсэлд соронзон орны нөлөө болон механик гэмтэл учруулахгүй байхыг шаарддаг. Нотлох баримтыг устах, гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх хэдэн алхамуудыг шинжээчээс шаардаж байдаг: 1.	Жинхэнэ нотлох баримтыг хуулбараас ялгаж өгөх 2.	Нотлох баримтыг хадгалах төхөөрмжийг нарийн сонгох 3.	Нотлох баримттай холбоотой бүхий л ажилгаагаа баримтжуулах 4.	Хувийн мэдлэгээсээ давсан ажиллагаа явуулахгүй байх
Хэрвээ эдгээр алхамуудыг дагаагүй бол жинхэнэ нотлох баримт өөрчлөгдөх, устах, эвдрэх зэргээр нотлох баримтын чанараа алддаг. Мөн шинжээчийн зүгээс цуглуулж авсан нотлох баримт нь хэрэгт холбогдолгүй, байгууллага хувь хүний нууцад холбогдох мэдээлэл байгаа эсэхийг нягталж үзэхийг шаарддаг.
Зарим тохиолдолд ганцхан компьютерт хадгалагдсан нотлох баримтуудаас гадна тухайн компьютерын хэрэглэгчээс нотлох баримтыг илрүүлэх, цуглуулах, хурааж авахад шаардалагтай мэдээллийг олж авч болдог. Хэрэглэгчийн зүгээс өгч буй мэдүүлгийг ашиглан криминалистикийн шинжээч нь компьютерын тохируулга, програм хангамж, чухал файлуудыг хаана хадгалдаг байсан, тухайн файлд нэвтрэх нууц үг, код зэргийг олж авснаар нотлох баримтанд хүрэхэд тун хялбар болж өгдөг. Халдлагад өртсөн компьютерын хэрэглэгч нь туршлагатай хэрэглэгч байсан тохиолдолд түүнээс халдагчийн талаар боломжит таамаглалуудыг цуглуулах замаар халдагчийн үлдээсэн ул мөрийг сүлжээгээр дамжуулан хайхад илүү тус дөхөм болдог. Нотлох баримтыг цуглуулах – Энэ шатанд шинжээч нь халдлагад өртсөн компьютерын эргэн тойрноос шинжилгээгээ эхлэнэ. Халдлагад өртсөн компьютертэй холбоотой мэдээлэл хадгалагч бүхий л биет багаж төхөөрөмжүүдийг хураан авч лабораторийн шинжилгээнд явуулна. Үүнд компьютерын хатуу диск, уян диск, флаш диск, компакт дискүүд орох ба эдгээрийг лабораторийн шинжилгээнд явуулах боломжгүй тохиолдолд тусгай хуулбарлагч програм хангамжуудыг ашиглан өөр мэдээлэл хадгалагч руу шилжүүлж авдаг. Жишээ нь компьютерын хатуу дискийг салгаж авахад шууд эвдэрэхээр гэмтсэн байвал түүний агуулгыг бүхэлд толин хуулбар хийгч програм ашиглан хуулбарлаж авдаг. Мөн нэг мэдээлэл хадгалагчаас нөгөө мэдээлэл хадгалагч руу шилжүүлж цуглуулж авч болох ба энэ тохиолдолд эх мэдээллийг хэзээ хуулбарлаж авсан гэдгийг тэмдэглэлд тодорхой тусгаснаар хуулбарлагдсан файлд үүссэн огноотой таарснаар нотлох баримтын хэмжээнд үнэлэгдэх юм.
Зарим түр зуурын мэдээллийг цуглуулах – Компьютерын зарим мэдээлэл хатуу дискэн дээр хадгалагдалгүй түр зуурын санах ойд хадгалагдаж байгаад өөрөө өөрийгөө устгаж байдаг. Үүний жишээ нь компьютерын шуурхай санах ой, сүүлд компьютерт нэвтэрсэн нэвтрэлтүүдийн бүртгэл зэрэг юм. Хэрэв халдлагад өртсөн компьютер унтраагүй, тэжээлээс салгагдаагүй байгаа тохиолдолд шинжээч шуурхай санах ойд хадгалагдсан мэдээллийг юуны түрүүнд хуулбарлаж авах хэрэгтэй ба ямар нэг байдлаар компьютер тэжээлээс салгагдсан тохиолдолд үнэ цэнэтэй мэдээллийг алдаж болдог.
Нотлох баримтыг баримтжуулах – энэ нь электрон нотлох баримтанд хийгдэх криминалистикийн шинжилгээний чухал үе шат юм. Хэн, хэзээ, юуг, хаана, ямар аргаар ажиллагаа явуулсныг шинжилгээний бүх шатанд баримтжуулах нь чухал. Хэр нарийвчилж шинжилгээг баримтжуулна, тэр хэрээр нотлох баримт үнэ цэнээ хадгалаж байдаг. Зарим тохиолдолд компьютерын гэмт хэрэг нь шийдэгтэл олон жил тойрох тохиолдол гардаг ба энэ тохиолдолд нотлох баримт цуглуулах ажлыг тусгай дэвтэр гарган тэмдэглэж явахыг зөвлөдөг. Уг дэвтэр наад зах нь дараах зүйлсийг тусгасан байхыг шаарддаг: -	Тухайн хэрэгт хэн шинжээчээр ажиллаж байгаа -	Албан ёсны мөрдөн байцаах ажиллагааны үнэлгээ -	Шинжилгээнд оролцож буй хүмүүсийн нэрс -	Хэргийн дугаар -	Шинжилгээ хийх болсон шалтгаан
Мөн криминалистикийн шинжилгээний доорх мэдээллүүдийг тусгаж өгнө: -	Шинжилж буй компьютерын үйлдлийн систем, түүний үзүүлэлтүүд -	Сүлжээний диаграмм -	Шинжилгээ хийгдэж байхад ажиллаж байсан бүх программууд -	Системд хэн албан ёсоор нэвтэрч орох эрхтэй байсан -	Системын удирдагчдын нэрс -	Нотлох баримт илрүүлэх, цуглуулах ажиллагааны бүх үе шатыг тэмдэглэсэн тэмдэглэл. Үүнд ажиллагаа явагдсан огноо, хугацаа, хэн явуулсан, ямар ажиллагаа явуулсан, хаана явуулсан, ажиллагааны үр дүнг тус тус тусгана. -	Хэн, хэзээ хураагдаж авсан нотлох баримтуудыг үзсэн, нэвтэрсэн тухай бүртгэл
Эдгээр ажиллагаануудыг бүрэн гүйцэт явуулснаар компьютерын гэмт хэрэгт хийх криминалистикийн шинжилгээ дуусгавар болох хэр алдаагүй, мэргэжлийн түвшинд явуулсан эсэхээс нотлох баримтын чанар нь шалтгаалж байдаг байна.
Ангилал:Криминалистик
Зөгий
Зөгий бол тоос хүртээх үүргээрээ алдартай соно, шоргоолжтой нягт холбоотой далавчтай шавж бөгөөд хамгийн алдартай зөгий төрөл болох баруун бүсийн зөгийн бал зөгийн бал үйлдвэрлэх үүрэгтэй. Зөгий нь Apoidea дээд овгийн монофилит удам юм. Одоогийн байдлаар тэдгээрийг Антофила гэж нэрлэдэг. Хүлээн зөвшөөрөгдсөн биологийн долоон гэр бүлд 16,000 гаруй төрлийн зөгий байдаг. Зөгийн бал, зөгий, хатгалтгүй зөгий зэрэг зарим зүйл нь колони хэлбэрээр амьдардаг бол ихэнх зүйл (>90%) - өрлөг зөгий, мужаан зөгий, навч зүсэгч зөгий, хөлс зөгий зэрэг нь дангаараа амьдардаг. Ангилал:Шавж
Үгэн тоглоом
Үгэн тоглоом Монголын ард түмэн мянга мянган жил хуримтлуулсан ахуй амьдрал соёл хүмүүжпийн арга туршлага, эрдэм мэдлэгийн ихэнх нь малчин олны амьдрал туршлагаар баяжигдан упамжилагдаж ирсэн боловч нэгэн хэсэг нь хуучин цагийн ном сударт, зарим хэсэг нь ардын аман зохиолд ам дамжигдан үлдэж зарим нэг нь мартагддаг байна. Нэгэн нутагт боловсорсон сайн зүйлс. эрдэм ухаан бүх ард түмний хүртээл бопж чадахгүй байсан тул ард түмэн үүнийг эрт мэдэж, олсон олопт амжилт арга туршлага эрдэм мэдлэгийнхээ эрхэм дээжсийг нэг сонсмогц ой тойнд хоногшихуйц хэвшмэл хэллэг .толгой холбон айзам тааруулан шүлэглэсэн үгс болгон цээжлүүлэн үлдээдэг байжээ .Иймхүү холбоо шүлгийн бадаг болгон хойч үедээ уламжилан үлдэадэг нэгэн сайхан арга бол ардын аман зохиолын нэгээхэн хэсэг нь болсон аман наадам буюу үгэн тоглоом гэж үзэж болно.Аман наадам нь монголын ард түмэн хойч үөэ сурган хүмүүжүүлж эрдэм мэдпэг олгох ,хэл яриаг хөгжүүлэх, авиаг зөв тод дуудаж сургах явдалд онцгой ач холбогдол гүйцэтгэж сурган хүмүүжүүлэх үйлсэд ихээхэн хувь нэмрээ оруулсаар ирсэн юм. Хүүхдийг хэлд сайн орсон наснаас нь эхлэн зугаа үг .түргэн хэллэг оньсого таалгаж тоглуулдаг бол нилэад ухаан сууж аливаа учир зүйг олох болсон үеэс эхлэж дунд хуруу олох, сүмбэр уул босгох цэц булаалдах дайралцаа үг, ес хэлэлцэх .цоллох зэрэг тоглоомоор тоглуулдаг. Манай ард түмний олон мянган жилийн турш бүтээсэн соёлын үнэт өвийн нэг бол ардын уламжпалт тоглоом наадам зүй ёсоор орно. Монгол ардын тоглоом наадам нь олон төрөлтөй бөгөед үүнд; 1 Шагайн тоглоом 2      Хөлөгт тоглоом 3   Оньсон тоглоом 4   Аман наадам 5.  Уран эадрээт гогцоо 6.  Уран зангилаа. 7.  Өрж эвлүүлдэг тогпоом гэх
зэрэг олон төрлийн арвин баялаг тоглоом наадам байдаг бөгөөд манай ард түмэн өсвөр үеэ сургаж хүмүүжүүлэх нэган чухал хэрэглүүр болгон тоглоом наадам ашигласаар ирсэн сайхан уламжпалтай билээ. Эдгээр тоглоомуудын дотроос аман наадам нь үүсэл гарал насны онцлог наадах үйл ажиллагаа зэргээсээ хамааран 1. Үгээр идэх дайралцаан тоглоом 2. Ухаанаар уралдаж давах 3. Ухаан задлах хошон бодлого 4 Таалцах–таавар 5 Дэмбээдэх 6 Асуулт-хариулт 7 Амьсгал уртасгах үг-Хул тоолох 8 Ес хэлэлцэх 9 Зугааүг хэлэлцэх 10 Оньоого 11 Ертөнцийн гурав 12 Зүйр цэцэн үг 13 Хэл зүгшрүүпэх үг.жороо үг, 14. Хуруу олох, 15. оюун ухаан задлах rэx мэтээр олон төрөп болгон ангилж болно. Ард түмний оюун билгийн гэгээн толь болсон аман зохиол нь зөвхөн үгийн урлагийн үүрэг бүхий уран сайхны зориулалтай төдий биш практик учир хопбогдолтой оюуны соёлын нэгдмэл хэлбэр нийлэг урлаг гэж судпаачид үздэг .«Монгапын ард түмний олон мянган жилийн турш бүтээсэн аман зохиолыг гагцхүү хүнийг хүмүүжүүлэх сурган хүмүүжүүлэх үүргийн талаас нь авч үзвэл оньсого таавар нь хүүхэд залуусын оюуныг хөгжүүлэх бодпого даалгавар сонирхолтой матөматик зүйр цэцэн үг нь хамгийн гүн ухааны чанартайн зэрэгцээ ардын сурган хүмүүжүүлэхийн иж бүрэн хэрэглэгдэхүүн тус тус мөн гэж хэлүүштэй»\Гаадамба 115-р тал\ Аман наадам, үгэн тоглом нь аль ч насны хүнд хамааралтай болов ч тэр дундаас хүүхэд залуусын сонирхпыг бүр их татдаг нь ардын сурган хүмүүжүүлэх зүйн хэрэглүүр болж тэдний ёс суртахууны Хүмүүжил танин мздэхүйд нөлөөлдөгтэй хопбоотой. Хүүхдийн хэл яриаг хөгжүүлэхэд чиглэгдсэн нэгэн үйлийн дасгал болох уран яруу хопбоо үгсийн бүхэл бүтэн системийг манай ард түмэн олон зууны турш боловсруулан хөгжүүлжээ Ийм үгс нь түргэн хэллэг, эздрээтэй үгс ,хэл зүгшрүүлэх үг, хэл засах үг зэрэг юм Мөн аман тоглоом нь хүүхдийн хэл яриаг хөгжүүлэхээс гадна биө бялдрыг хөгжүүлэх rap хурууны хөдөлгөөнийг хөгжүүлэх хуруу гарын тоглоом уушигны багтаамжийг дээшлүүлэх зорилгоор Гучин хоёр цагаан лонх тоолуулах оньсого. Таавар нь ухаан санааг хөгжүүлэх зүйр цэцэн үг ертөнцийн гурвууд нь ахуй амьдрал байгаль орчинтой танилцуупах зэргээр хүүхдийг бүхийл талаар хөжүүлэхэд аман наадмыг хэрэглэсээр ирсэн уламжлалтай юм. Аман наадмын өөр нэгэн онцлог бол ардын аман зохиолын нэг төрөл боловч тоглоом наадмын адилаар хүүхэд багачуудыг зугаацуулан оонирхлыг нь татаж эх хэлний нь баян тансаг байдал уран яруу найруулгатай танилцуулан хэл ярианы нь хөгжилд нөлөөпж сургамжтай дууриалтай зүйлийг өгүүлдгээрээ тэдний оюун ухаан ,ёс суртахууны хүмүүжил ,танин мэдэхүйн хөгжилд онцгой ач холбогдолтой байдаг Орхон аймаг "Авьяас хөгжлийн төв" ,Хөдөлмөрийн хэлтэс,  "авьяас чадвар" зөвлөх баг  П.Баяраа ,Г.Тунгалаг, Б.Эрдэнэчимэг  2014-06-02
ДАЙРАПЦААН
Дайралцаан бол хүүхдүүд хоорондоо хурдан сэтгах чадвар шүлэглэх авьяасаа сорилцон цэц булаалдахад зориулагдсан уран хошин харилцаа шүлэг юм Дайралцааныг хэлэхэд нэг хүн хуур хөгжим дарж түүний аялгууид хоёр хүүхэд ээлжпэн харилцан мэтгалцэж цэц булаалдсан уран хошин шүлэг хэлдэг бөгөед хэсэг бүлгээрээ талцан хуучин уламжпалт тогтсон хэллэгүүдийг ашиглахын зэрэгцээ зарим зүйлийг өөрсдөө шинээр зохион хэлдэг байна. Дайралцааны шүлэг нь зохиомжийн хувьд тусгай эхлэл ,өрнөл, төгсгөл бүхий хэсгүүдтэй байдаг Тухайлбал эхлээд; «- Зээ хүү минь тийм үү дээ Дайралцвал дайралцъя · Даалин хутгаа тавилцъя. Хэлэлцвэл хэлэлцъе. Хэт хутгаа тавилцья. Дайралцаан нь хүүхдүүдийн дунд харилцан шүлэг хэлж мэтгэлцдэг тоглоом наадмын чанартай учраас драмын элөмент бүхий жүжгийн хэлбэртэй юм. Дайралцаан нэгэнт хоёр хүүхдийн хоорондын уран үг ,сэтгэх чадварын өрсөлдөөн учраас
«- Зээ хүү минь тийм үүдээ. Зурман тааны нүхэнд нь. Зургаан салаа байна уу даа. Зулзаган чиний цээжинд нь. Зургаан шүпэг байна уу даа.
Апаг дааганы нүхэнд нь. Арван салаа байнауудаа. Анаа чиний цээжинд нь. Арван шүлэг байна уу даа.
-Ззэ хүү минь тийм үүдээ. Сарыг харваад алдвал. Саадаг бариад юу хийнэ. Чамтай хэлэлцээд гартвал. Шүлэг холбоод юу хийнэ. Мэлхий харваад алдвал. Мэргэнд ороод юу хийнэ. Мөнөөхөн чамд гартвал. Холбоо булаалдаад юу хийнэ гэх буюу эсвэлˌ « -Зээ хүү минь тийм үү дээ. Арван тавны сарыг. Ар дээр гартал хэлэпцье. Адуу үхэр хоёрыг. Бэлчээрт гартал хэлэлцье. Хорин тавны сарыг. Хойд дээр гартал хэлэлцье. Хонь ямаа хоёрыг. Бэлчээрт гартал хэлэлцье гэх зэргээр нөгөөгийнхөө урнаар шүлэглэх чадварыг сорин хэлэхэд нөгөө нь хариуд нь түүнийг няцаан шүлэглэдэг. Ер нь иймэрхүү өрсөлдөөн тэмцээн дайрч басах, хор малтах үг хэплэг нь авъяас чадпаа дайчлан өрсөлдөхөд уриалсан арга юм. Зарим үед
Зээ хүү минь тийм үүдээ. Гүү морийг унаад. Гүвээ давж чадахуудаа. Гүзээн толгойлж ирээд. Надтай халэлцэж чадахуудаа. Дааган морийг унаад Даваа давж чадахуу даа Давсан толгойлж ирээд. Надтай хэпэлцэж чадахуудаа. - Зээ хүү минь тийм үүдээ.
Гүн нуурын усанд нь. Гөлмөн үзүүр автаагүй. Гүйгээд ирсэн чамай мууд. Шүлгэн үзүүр автаагүй. Тохой тойрмын усанд нь. Тохмон үзүүр автаагүй. Тоглоомд ирсэн чамд. Шүлгэн үзүүр автаагүй  гэх  мэтээр бие биеэ үгээр дайрч басамжилсан   чанартай  хүртэл  болдог  байна.
Орхон аймаг "Авьяас хөгжлийн төв" "Авьяас чадвар" баг П.Баяраа, Г.Тунгалаг, Б.Эрдэнэчимэг 2004-06-03
Нүд л нэгээр тайлъя Хадам үгүй хүмүүн гэж Лам л хүнийг хэлдэг юм Хазаар үгүй амьтан гэж
Хар гөрөөсийг хэлдэг юм Үүл үгүй бороо гэж
Зуны шүүдрийг хэлдэг юм Сүүж үгүй хэлтэн гэж Загас нэгийг хэлдэг юм Сүүл үгүй оодон гэж Мэлхий нэгийг хэлдэг юм гэж учрыг тайлан хэлдэг Энэ хэсэг нь оньсого тааврын шинж чанартай юм. Үүгээрээ дайралцаан нь хүүхдийн үг хэллэг оюун ухааныг хөгжүүлэх төдийгүй байгаль ертөнцийн юмс үзэгдпийн шинж чанарыг танин мэдүүлэх ач холбогдолтой юм Дайралцааны энэ хэсэг нь цэц булаалдах ухаанаар уралдаж нэг нэгнээ урнаар шүлэглэх чадвар, түүх аж байдлын мэдлэгийг шалган сорьж харилцан оньсого таавар таалцах явдал юм Тухайлбал: Галбарагча зандан  мод
Газрын хаанаас ургав аа Галан дага шувуу чинь Аль л салаанд үүрлэв ээ Гурван цагаан өндгий нь Ямар хортон соров оо Гулдайгаад хэвтсэн биеийг нь Ямар богд харвав аа хэмээн нэг нь асуухад нөгөө нь: Галбарагча зандан мод Газрын хүйснээс ургаваа Галандага шувуу чинь Дунд л салаанд нь үүрлэв зэ Гурван цагаан өндгий нь Хортой мангас соров оо Гулдайгаад хэвтсэн биеийг нь Гэсэр богд харвав аа гэж хариулдаг нь ГЭСЭР, ЖАНГАР-ын тууль хэр зэрэг мэддэгийг сорьж байгаа бөгөөд нөгөө талаар энэ нь дайралцаан харилцаа шүлгийн бусад зүйлстэй харилцан нөлөөллийн холбоотой болохыг харуулж байна Дайралцаанд нэгнийхээ хэлсэн тааврыг амжилттай тааж үг дуугүй болгон мухардуулж чадсан нь ялсанд тооцогдоно. Дайралцааны төгсгөл хэсэгт
Энгэр дээрх элээ нь Ишгийг шүүрэхэд дурлав Есөн шүлэг мэдэхгүй байгаад Надтай хэлэлцэхэд дурлав Эрүү ам чинь хөшжээ Энд ирээд зогсъё Эргэж надтай уулзвал Үргэлжлүүлээд хэлэлцвэл ямар вэ ? гэж дайралцаанд Ялснаа бататган хэлдэг бол дийлдсэнээ хүлээн: Хүүдийтэйхэн үгээ .Хөдөө орхиод ирсэн юмсан Хүнийхээ тамиры г мэдсэнгүй Таартайхан үгээ. Талд тавиад ирсэн юмсан Таныхаа тамирыг мэдсэнгүй гэдэг байна.
АМЬСГАЛ УРТАСГАХ ХЭЛЛЭГ
Зөв боповсон ярихад зөвхөн авиа, үгийг зөв цэвэр дуудсанаар шаардпапа хангагдах биш,үг бүхнийг зөв тод халж амьсгалаа зөв хуваарилан түгдрэлгүй ярих нь хап ярианы хөгжил боловсон зөв харьцааны нэгэн чухал шалгуур байдаг .Иймхүү амьсгалын багтаамжийг ихэсгах түүнийг зөв хуваарилахад түргэн хэплэг багагүй нөпөөтэй боловч түүнд дангаараа зориулагдсан үг хаплэг, тогпоом наадмын чанартай зүйлс байдаг байна. Энэ нь бага насны хүүхдийг ээрч түгдрэлгүй түргэн зөв ярьдаг болгох зорипготой амьсгалын дасгал яриа юм. Амьсгал уртасгах халлэг нь уушиг цээж ба амьсгалын бусад эрхпнмй хөгжилд нөлөөлдөг .Ийм үг хэллэгийг нэг амьсгаагаар хэлж дуусгадаг бөгөөд хүүхдийг ямар нэгэн ийм үг хэллэгзэ тодорхой тогтоосон тоогоор хэлж чадвал сайн эр болно гэж урамшуулдаг байжээ. Амьсгал уртасгах хэллэгт Сайн эрийн гучин хоёр цагаан лонх, Хорин таван хул, Есөн мөнгөн бумба тоолох гэх зэрэг тогпоом наадам байдаг байна. Хорин таван хул бопон гучин хоёр цагаан лонхыг шууд эхпэн тоолохоос гадна өмнө нь хошин наргиа уран шүлэг хэлэх ч байдаг. Тухайлбал: Гучин х оёр цагаан лонх тоолохын өмнө: « Хоол гэж хонх Ходоод гэж лонх Дэсгэлгүй хоол Дэсэх модон тооно За би нэгэн сайн эр больё Гучин хоёр цагаан лонхыг нэг амьсгаагаар тоольё Нэг цагаан лонх, хоёр цагаан лонх, гурван цагаан лонх.. ..............гэх мэтээр  Гучин  нэгэн  цагаан  лонх, Гучин  хоёр цапаан  лонх  гэж   хэлдэг  бол  хорин  таван  хулыг
тоолоход: «Дэн дэн хул Дэрсэн хул Ян я н хул Ясан хул Дон дон хул Тосон хул Бөн бөн хул Бөөрөнхий хул Гон гон хул Гоёмсог хул Сайн эрийн хорин таван хул Сайхан тоолбол гучин таван хуп Муу эрийн арван таван хул Муу тоолбол таван хул Заа тоолоод гарлаа Нэг хул, хоёр хул, гурван хул ........ Хорин дөрвөн хул, хорин таван хул гэх мэтээр шүлэглэн хэлж хэдэн хул тоолбол ямар эрд тооцогдохоо урьдчилан зарладаг ажээ. Энэ уран шүлэг нь жороо үгээс ялгаатай нь эвхэх маягаар шүлэглэхгүй, ямагт нэг үгээр буюу ижил давтамжтай үгээр төгсгөх буюу өөр үг боловч түүний өргөлт цохилтыг яв цав тааруулан хэлдэг онцлогтой. Амьсгал уртасгах хэплэг нь нэг амьсгаагаар хэлэхэд зохицсон үгийн төгсгөп хэсэгт нь лонх, хуп.бумба гэхчлэн түргэлсэн, хурдан хэлэхад зориупсан байдаг. Нэг амьсгаагаар их зүйлийг хэлүүлж сургахад чиглэгдсэн хэплэг нь амьсгалын дасгал болохоос гадна түгдрэлгүй ярьж сурах тоо тоолох чадварыг хөгжүүлдэг. Хэлний болон амьсгалын дасгалыг хамгатгасан амьсгал уртасгах хэллэг нилээд байдаг. Жишээлбэп: Ийм сайхан мухар мундаг тэнэг хув хар хөх ухныг ёстой сайхан мухар мундаг мунаг тэнэг хар хөх ухна биш гээд ямар сайхан янзын мухар мундаг мунаг тэнэг хув ха р хөх ухныг ёстой сайхан мухар мундаг мунаг тэнэг хув хар хөх ухна гэх юм бэ? гэх мэт олон үгт түргэн хэллэгийг нэг амьсгалаар олон хэлэхийг шаарддаг. Мөн Тэмээ тэмээ тэнгийн допоо Долооныхон тогоруу могоруу Могорууныхан мухар галуу Галууныхан гадмын загас Загасныхан зааны нуруу Нурууныхан ногтын хээп Хээлийнхэн хэтийн монгол Монголыхон модны зэрэг Зэрэгнийхэн жигжүүхэй  гэсэн жороо  үгийг  нэг  амьсгаагаар давтан халүүлдэг нь  хүүхдийн  аман  зохиопын  бусад  төрлийг ч амьсгалын  дасгалын  зориулалтаар  ашиппаж  болдгийг  харуулж  байна.
Амьсгал уртасгах дасгалын зориулалттай эдгээр хэллэг нь эөвхөн хүүхэд залуус төдийгүй нийт хүмүүс тэр дундаа дуучин, жүжигчин, лектор , нэвтрүүлэгч нарт амьанлын зөв хуваарилалт, түгдрэлгүй ярьж үгийг тод хэлэх чадварт суралцах дасгал сургууль болдог.
Ангилал:Монгол наадгай
Трнав аймаг
Трнав (Трнава) аймаг (словакаар Trnavský kraj) — Словак улсын Трнав төвтэй аймаг (муж).
Цахим холбоос
Ангилал:Европын бүс нутаг  Ангилал:Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн статистикийн бүртгэл-3-Бүс нутаг Ангилал:Словакийн край
Эгэл сойр
Эгэл сойр (Tetrao urogallus), урьд Сойр, Ердийн сойр гэгдэж байсан, нь 100 см урт, 6.7 кг жинтэй томхон шувуу бөгөөд Европын хойд хэсэг, Азид амьдарна. Хамгийн ойр холбоотой болох Нургийн сойр нь Оросын зүүн хэсэг, Хятад, Монголын хойд хэсгээр нутагладаг.
Гадаад төрх
Эрэгчин, эмэгчин нь биеийн хэмжээ болон өнгө зүсээр ялгаатай тул төвөггүй танигдана. Эрэгчин сойр биеэр том, 74-115 см урт, 3.3-6.7 кг жинтэй ба далавчаа дэлгэхэд 1.2 м хүрнэ. Их бие нь хар саарал, хар бор ба цээжин хэсэг нь солонгорсон хар ногоондуу өнгөтэй. Гэдэс, сүүлний дотоод хэсэг нь зүйлээс шалтгаалан хар, цагаан байдаг. Эмэгчин нь жижиг, хошуунаас сүүл хүртэл 54-64 см, далавчаа дэлгэхэд 70 см ба 1.5-2.5 кг жинтэй юм. Ар нуруун хэсэг нь бор ба хар, мөнгөлөг судалтай. Өвөр хэсэг нь илүү цайвар, шаргалдуу байна.
Үржил
8 өндөг багтахаар хэмжээтэй үүрэнд 12 ба түүнээс дээш өндөг гаргана. Ховор тохиолдолд 4-5 өндөг байдаг. Өндөгнөөс хагарсан дэгдээхэй нь эрвээхэй, шоргооолж, цох болон өт, авгалдайгаар хооллодог. Хурдан өсөж томрох ба 3-4 долоо хоноод богино зайд нисэж сурдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Гургуулынхан Ангилал:Агнуурын шувуу
5 сарын 11
5 сарын 11 нь Григорийн тооллын жилийн 131 дахь (өндөр жил бол 132 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 234 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0511 11
Хотон (үндэстэн)
Хотон (аль эсвэл Хуй; Хятадын хотон, хуй хуй; Төв Азид Дунган гэгддэг; монгол бичгээр qotong - хотонг; хятадаар 回族 - huí zú, дуудлага нь хуэи зуү; англиар Hui) — БНХАУ-ын иргэн, Ислам шүтлэгт, Хятад хэл-угсааны ард түмэн, 10.6 сая хүнтэй үндэстэн. Хятадад ялган бүртгэдэг нэр бүхий 56 ард түмний дундаас 3-р олон (Хятад, Жуан хоёроос цөөн, Манжаас олон) тоотой Хотон үндэстэн БНХАУ-ын бүх хүн амын 0.79%-г эзлэж, 2000-2010 оны хоооронд 758 мянгаар нэмэгдэж 10,586,087-оор тоологджээ. Хотонгуудын төрөлх хэл нь Хятад хэл болохоор тэднийг Хятад үндэстний Ислам шашин шүтдэгээрээ ялгардаг тасархай гэж ойлгох бөгөөд Хотон Хятад гэж тодотгон хэлэхэд буруудахгүй. Тэд Хятад улсын олон муж, оронд жигд олноор тархсан. Гэхдээ өрнө-умар хэсэг буюу Ниншя - Хотонгийн өөртөө засах орон (бүх Хотон үндэстний 19% буюу 2 сая), Ганьсү муж (1.2 сая), Хөхнуур муж (760 мянга), Шинжаан - Уйгурын ӨЗО (840 мянга) болон Хэнань, Шаньдун, Хэбэй, Юньнань зэрэг мужид олон тоогоор оршин сууж байна. Уйгур, Хасаг, Дуншян, Киргиз, Тажик зэрэг Хятад дахь бусад хотон (мусульман) ард түмэн энэхүү Хотон үндэстнээс тусдаа бүртгэгддэг. Тан, Сүн, Юань улсын үеэс Араб, Перс, Дундад Азиас худалдаа, ноён, түшмэл, төрийн албатай ирсэн хүмүүс нутгийн Хятад голдуу улстай гэр бүл болон суусаар Хотон үндэстэн үүссэн гэж таадаг. Ислам шашны зан үйлийг ёсчлон дагадаг тул соёл, идээн ундаан, зан заншлын хувьд яг Хятадуудаас арай л өөр байдаг. Дундад Иргэн Улсын цэргийн эрхтний тэмцлийн үед Хөхнуур, Ганьсү, Ниншя хавийг Ма (Мухаммедийг төлөөлдөг) овогт хэд хэдэн Хотон цэргийн дарга эзэн мэдэж байжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Хятад дахь угсаатан
Скотти Пиппен
Скотти Морис Пиппен (Scottie Maurice Pippen, 1965 оны есдүгээр сарын 25-нд Арканзас мужийн Хамбург хотод төрсөн) — Зодог тайлсан америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин, НБА-д зургаан удаа (1991—1993, 1996—1998) Чикаго Буллз багт, Олимпт (1992 болон 1996) хоёр удаа АНУ-шигшээ багт түрүүлж байлаа. НБА-гийн түүхэн 50 тоглогчийн нэг.
Намтар
Скотти Пиппен — Тэр 12 хүүхэдтэй айлын хамгийн отгон нь. Төв Арканзасын коллежийн багт сагсан бөмбөг тоглож байхад нь Марти Блейк гэгч хүн олж таньж мэргэжлийн спортод хөтлөн оруулж байсан гэдэг. Майкл Жордан, Пиппен нарын хослол Буллз болон НБА-гийн түүхийн шинэ хуудсыг нээхэд хамгийн гол үүрэг гүйцэтгэсэн билээ.
21 настайдаа 1987 оны драфтаар Сиэтл Суперсоникс багт сонгогдсон ч Буллз хүчирхэг төв Олден Полинайсаар сольж эгнээндээ элсүүлсэн байдаг. Пиппенийг 6 жилийн 5 сая доллараар цалинжуулах гэрээ энэ үед байгуулжээ. 1993-1994 оны улиралд 22.0 оноо дунджилсан нь шилдэг амжилт юм.
2005 оны арванхоёрдугаар сарын 9-нд Пиппенд Чикаго Буллз багаас хүндэтгэл үзүүлж 33 дугаарыг нь мөнхлөн байршуулсан түүхтэй. Түүний дугаартай зэрэгцээд нэгэн үед хамт зүтгэж байсан 23, (Майкл Жордан), 4 (Жерри Слоан) болон 10 (Боб Лав) дугаарууд мөнхөрчээ.
2008 оны нэгдүгээр сард 42 настай Пиппенийг Финландын (ToPo) болон Шведийн  багуудад хүндэтгэлийн тоглолтууд хийж байлаа.
2010 онд Сагсан бөмбөгийн алдрын танхим Пиппенийг залжээ.
Эшлэл
Ангилал:1965 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:АНУ-ын олимпын аварга Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Герхарт Хауптманн
Герхарт Хауптманн (Gerhart Hauptmann, 1862 оны 11 сарын 15—1946 оны 6 сарын 6) нь Германы жүжгийн зохиолч, зохиолч бөгөөд 1912 оны утга зохиолын салбар дахь Нобелийн шагналтан юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохиогч Ангилал:19-р зууны утга зохиол Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Германы зохиолч Ангилал:Германы жүжгийн зохиолч Ангилал:Герман хэлээрх утга зохиол Ангилал:Германы яруу найрагч Ангилал:Утга зохиолын Нобелийн шагналтан Ангилал:Өөрийн намтар Ангилал:Германы Гавьяаны одон шагналтан (энхтайвны зэрэг) Ангилал:Байерны Максимилианы Шинжлэх Ухаан ба Урлагийн одон шагналтан Ангилал:Улаан Бүргэд одон шагналтан (4-р зэрэг) Ангилал:Австрийн шинжлэх ухаан ба урлагийн хүндэт тэмдэг шагналтан Ангилал:Коламбиа их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Гриллпарцерын шагналтан Ангилал:Лайпциг Иx Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Оксфордын Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Карлын их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Пруссийн Урлагийн Академийн гишүүн Ангилал:Америкийн Урлаг ба Утга Зохиолын Академийн гишүүн Ангилал:Вроцлавын хүндэт иргэн Ангилал:Силезийн хүн Ангилал:Радебойлын хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1862 онд төрсөн Ангилал:1946 онд өнгөрсөн Ангилал:Орлуулшгүй уран бүтээлчдийн тусгай жагсаалтын гишүүн
Санкт-Петербург
Санкт-Петербург (Санкт-Петербург) нь Оросын Холбооны Улсын хот юм. Ленинград мужийн төв бөгөөд Холбооны хотын статустай юм. Анх Нева мөрний эрэг дээр 1 дүгээр Пётр хаан 1703 онд Санкт-Петербург хотын суурийг тавьж 9 жилийн дараа буюу 1712-1918 онуудад Оросын Хаант Улсын нийслэл байсан. Хотын нэр нь "Гэгээн Петрийн хот" хэмээх утгатай. Тус хотыг байгуулсан I Пётр хааны нэрээр нэрлэгджээ. Дэлхийн нэгдүгээр дайнаас хойш (1914–1924) Петроград гэж нэрлэгдэж байгаад, Владимир Ленинийг нас барахад түүний дурсгалд зориулж Ленинград (1924–1991) гэж нэрлэж байв.Санкт-Петербург нь Европ тивийн хамгийн залуу мөн тус тивийн хамгийн олон гүүр, далайн суваг, аралтай хот юм. Энд нийт 64 гол, 48 суваг, эрэг хавийн 170 км газар, 100-аад арал, 800 гүүр бий. Орчин үед оросууд Санкт-Петербург хотоо "Умард нийслэл", "Оросын Соёлын нийслэл" гэх зэргээр нэрэлдэг байна.
Уг хот нь оросын эдийн засаг, соёлын гол төвүүдийн нэг юм. Энд соёл урлагийн алдартай үзмэрүүд байдаг: Эрмитаж, Кунсткамера, Мариинский театр, Оросын үндэсний номын сан, Оросын музей, Петропавловын цайз, Исаакиевын сүм зэрэг юм.
5,3 сая хүн амтай уг хот 2018 онд 8,5 сая жуулчин хүлээн авсан байна.
Газар зүй
ОХУ-ын баруун хэсэгт, Балтын тэнгисийн Финийн булангийн хамгийн зүүн эрэг дээр, Нева мөрний адагт оршино. Тус улсад томоохонд тооцогдох боомт хот, төмөр зам, агаарын замын чухал зангилаа бөгөөд улсдаа Москвагийн дараа хоёрдугаарт орох хот юм.
Нева мөрний бэлчир дэх арлууд болон хоёр эргээр орших тус хотод усан сувгийн сүлжээ ихэд хөгжсөн. Цагаан тэнгис, Днепр мөрөн, Ижил мөрөн хүртэл усан зам татагдсан байдаг тул Каспийн тэнгис, Урал гол, Ижил мөрнөөс Балтын тэнгист гарах гарц болдог юм. Боомтын ус 11-4 сард хөлддөг ч мөс хагалагч онгоцны тусламжтайгаар усан замаа хадгалсаар байдаг. Хотын төвөөр суваг, далан сүлжсэн байдаг, үзэсгэлэнтэй хот тул "Умардын Венец" ч гэж нэрлэдэг.
Түүх
Санкт-Петербургийг Их Петр хааны зарлигаар 1703 оны 5 сарын 27 (Григорийн тооллоор. Тухайн үед Орост мөрдөгдөж байсан Юлийн тоолол ёсоор 5 сарын 13)-д бий болсон.
Умардын их дайны явцад Шведээс булаан авсан Балтын тэнгис, Финландын булангийн эрэг дэх Ингерманландад шинэ хотыг барьжээ. Мөн хотыг хамгаалах зорилгоор Петропавловск цайзыг барьсан бөгөөд 10,000 гаруй хүний амь насны өртөгтэй боссон хот гэгддэг.