cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шууман шонхор
Үржил
Шууман шонхор хэрээ зэрэг шувуудын хуучин үүрэнд үүрлэж 2-4 өндөг гаргана. Эмэгчин нь өндгөө даран, эрэгчин нь анд гарч идэш тэжээл зөөнө. 28 хоноод өндөг хагаран ангаахай гарах ба 1 сар орчмын дараа бие даан амьдардаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Шонхорынхон
Policy-based routing
Яагаад PBR-г ашиглах хэрэгтэй вэ ?
Нэг нь өндөр зурвасын өргөн, бага сааталтай зардал өндөртэй нөгөө нь бага зурвасын өргөн, их сааталтай зардал багатай хоёр холбоос бүхий компанийг авч үзье.Уламжлалт замчлалын протокол ашиглахад траффикийг зэрэгцээ дамжуулсан үед зурвасын өргөн их шаардаж энэ нь зурвасын өргөн эсвэл сааталын характеристкуудын холбоосыг олж авахын тулд метрикуудыг хадгалах дээр суурилсан байдаг.PBR нь өндөр зурвасын өргөн/бага сааталтай сувгаар траффикийг илүү эрхтэйгээр замчлааад харин бага зурвасын өргөн/их сааталтай сувгаар бусад бүх траффикийг дамжуулахийг зөвшөөрдөг.Зарим бодлогод суурилсан замчлалын программыг доор жагсаав:
Equal-Access and Source-Sensitive Routing
Энэ топологид HR network & Mgmt network сүлжээнээс ISP1-рүү траффик явдаг байхаар тохируулж, Eng networксүлжээнээс ISP2-луу траффик явдаг байхаар тохируулсан.Иймээс policy based routing нь сүлжээний админд equal-access and source-sensitive routing-ийг хангах боломжийг олгодог.
Quality of Service
Policy based routing нь пакетуудыг таглана, сүлжээний администраторууд нь сүлжээний траффикийг ангилж болдог мөн сүлжээний периметрийг үйлчилгээний төрлөөр нь ангилж эдгээр үйлчилгээг core сүлжээ ашиглан хэрэгжүүлдэг.Энэ тохиргоо нь WAN интерфейс дээрх тодорхой  урсгалыг ангилдаг сүлжээний үйл ажиллагааг сайжруулдаг сүлжээний гол цөм юм.
Cost Saving
Байгууллага нь их зурвасын өргөнийг их үнэтэйгээр богино хугацаанд ашиглаж ихэнх траффикийг дамжуулдаг эсвэл богино хугацаанд бага зурвасын өргөнийг зардал багатай ашиглаж интерактив траффикийг тодорхойлдог.
Policy based routing гэж юу вэ?
Policy-Based Routing ( Бодлогод суурилсан замчлал) Компьютеийн сүлжээний хувьд Policy-based routing гэдэг нь сүлжээний админы бодлогон дээр суурилсан замчлал хийдэг арга юм.Томоохон сүжээний хувьд рөүтэр төгсгөлийн төхөөрөмжөөс пакетийг хүлээж авах явцад замчлалащын хүснэгт үүсч байдаг.Энэ нь пакетуудыг forward хийх явцад сүлжээний шаардлагыг хангахгүй байх талтай.Иймээс сүлжээний админ нь сүлэжжний шаардлагуудыг хангахын тулд эх үүсгүүрээс нь чиглүүлэлтийг оновчтой хийх ёстой.Замчлалын хүснэгтийг бүрдүүлсний дараа дамжуулагч болон хүлээн авагчийн IP хаяг, портын  дугаар , протокол зэрэг параметрүүдэд үндэслэн NEXT-HOP-ыг тодорхойлохыг хэлнэ.. Policy-Based Routing зөв чиглүүлснээр дараах ач холбогдолтой.
PBR тохируулах
PBR-г тохируулахын тулд эхлээд global configuration горимд шилжиж дараах коммандыг ашиглана.
Local PBR гэж юу вэ?
• IPv6 PBR програм хангамж дэмжигдсэн байдаг.
• IPv6 PBR рекурсив нэкст хоп дэмждэг байна.
PBR Recursive Next Hop
PBR Recursive Next Hop –ийн онцлог нь бодлогод суурилсан замчлалыг ашиглаад recursive next-hop IP хаягийг тохируулахын тулд Route map-ийг сайжруулсан.Recursive next-hop IP хаяг нь шууд холболттойгоор замчлалын хүснэгтэд орж ирдэг.Recursive next-hop IP хаяг ашиглах боломжгүй болсон тохиолдолд default замчлалын ашиглана.PBR Recursive next hop нь IPv6 –д зориулсан шууд бус холболттой next hop-ьийг дэмждэг.Recursive next hop -д хостын хаяг болон subnet хаягийг тодорхойлж өгдөг.Recursive next-hop нь route map-ийг дэмждэг.
Recursive next-hop IP хаяг тохируулах
1 Next-hop
2 Next-hop recursive
3 Interface
4 Default next-hop
5 Default interface
PBR-ын ажиллагааны зарчим
•	Directly connected network (interface ip address and subnet mask AND no shut).
•	Dynamic (Network NetID
ACL-ийн тусламжтайгаар PBR-ийг тодорхойлох
•	Зөвхөн дамжуулагчийн IP хаяг (Standart ACL)
•	Дамжуулагч болон хүлээн авагчийн IP хаяг, портын дугаар, протокол (Extended ACL)
Route Map configuration
1. Route-map үүсгэх Router(config)# route-map map-tag [permit| deny] [sequence-number]
2. ACL-ыг холбох Router(config-route-map)#match ip address [access-list-number | name]
3. Next-hop-ыг зааж өгөх Router(config-route-map)#set ip next-hop [ip-address] [... ip-address]
4. Оролтын интерфейст холбох Router(config-if)#ip policy route-map [map-tag]
PBR-ын хязгаарлалт:
PFC болон ямарч DFCs нь дараах техник хангамжуудыг дэмжин ажилладаг.
IPv4 –ийн PBR комманд :
– match ip address
– match length
– set ip next-hop(2,000 instances)
– set ip default next-hop
– set interface null0
– set default interface null0
– set ip vrf
– set ip default vrf
Бодлого дээр суурилж замчлалын мэдээллийг түгээх
Энэ загварын гол зорилго нь тодорхой урсгалаар бодлогод суурилсан замчлалын мэдээллийг түгээх юм.Энэ нь сүлжээний нөөцийг тодорхой зүйлд ашиглаж байна уу гэдэгт хяналт хийдэг.Сүлжээний Administrative Domain түвшинд macroscopic бодлогыг биелүүлдэг.
Сүлжээний түвшин хоорондох интерфейсээр NSFNET –р бодлогод суурилсан замчлалын мэдээллийг түгээдэг.NSFNET интерфейсээр замчлалын мэдээллийн баталгаажуулалтыг дөрвөн аргаар хянадаг:
1.Source address дээр суурилсан хэрэглэгчийн баталгаажуулалт
2.Administrative домайны адилтган танилтын баталгаажуулах(EGP Autonomous системийн дугаар)
3.Интернэт сүлжээний дугаарыг баталгаажуулах
4.Routing policy data base үнэлгээг хянах интернэт сүлжээний дугаарыг зарлах NSFNET үндсэн зам нь түүнчлэн бага зэргийн замаар боломж олгодог.
Бодлого дээр суурилсан пакетийг filter болон forward хийх
Бодлого дээр суурилсан пакетийг filter болон forward хийх аргын гол зорилго нь пакетад суурилсан сүлжээний урсгалын хэрэгжилтийг зөвшөөрөх.Сүлжээний админ хэн хэн сүлжээний нөөцийг тодорхой ашиглаж буйг хянадаг.Систем дээрх төгсгөлийн хэрэглэгч микроскофик бодлогыг хэрэгжүүлдэг.Энэ аргын энгийн ойлголт нь Бодлого дээр суурилсан пакетийг filter болон forward хийх нь пакетийн траффикийг хувиарлахад маш хэцүү.Энэ аргын ашиг тус нь төгсгөлийн систем дээрх төгсгөлийн хэрэглэгчдэд нөөцийн хувиарлалтыг гүйцэт ашиглах боломжтой.
Бодлого дээр суурилсан сүлжээний нөөцийг хувиарлах
Бодлого дээр суурилсан сүлжээний нөөцийг хувиарлах аргын гол зорилго нь одоогийн нөхцөл байдалд тулгуурлан сүлжээний нөөцөд тулгуурлан эдийн засгийн хувиарлалт хийдэг.Сүлжээний Administrative Domain түвшин бодлогыг тодрохойлдог.Энэ нь бас нөөцийг зохицуулах бодлогыг боловсруулах боломжтой урсгалыг өөр өөр төрлөөр нь хувиарлана.(Жишээ нь Telnet ,FTP)
Ашигласан материал
https://dadlaga321.files.wordpress.com/2014/09/seminar_6_pbr1.pdf
http://www.cisco.com/en/US/products/ps6599/products_white_paper09186a00800a4409.shtml
http://www.cisco.com/c/en/us/td/docs/ios/12_2/qos/configuration/guide/fqos_c/qcfpbr.html
http://www.cisco.com/c/en/us/td/docs/switches/lan/catalyst4500/12-2/25sg/configuration/guide/conf/pbroute.pdf
https://www.pluralsight.com/blog/it-ops/pbr-policy-based-routing
http://www.cisco.com/c/en/us/td/docs/switches/lan/catalyst6500/ios/15-0SY/configuration/guide/15_0_sy_swcg/policy_based_routing_pbr.html
http://www.cisco.com/c/en/us/td/docs/ios/12_0s/feature/guide/12s_pbr.html
http://www.cisco.com/c/en/us/td/docs/ios-xml/ios/iproute_pi/configuration/xe-3s/iri-xe-3s-book/iri-pbr-rec-next-hop-support.html
Гадаад холбоос
https://tools.ietf.org/html/rfc1104
http://www.thefengs.com/wuchang/work/courses/cse5xx_OGI/cse581_winter2002/papers/lakshman98highspeed.pdf
Дарьганга сум
Дарьганга сум нь хурдан морьдийн өлгий нутаг бөгөөд, дарьгангын жижиг зээрднүүдийн удам угшил өнөө цагийн хурдан морины өнгийг тодорхойлж байна.
Policy-based routing
Гадаад холбоос
Ангилал:Routing Ангилал:Сүлжээний архитектур
Дарьганга сум
Дарьганга сум — Монгол улсын Сүхбаатар аймгийн харъяат сум.
Түүх
1925 онд 17 багтайгаар Дарьганга сумыг байгуулжээ. 4,5 мянган х.д. км нутаг дэвсгэртэй. Феодалын нийгмийн хөгжлийн замд тохиолддог тархай байдал XVll зууны үеэс нэн даамжирч, их хааны захиргаа суларсан  үед хөрш зарим орнууд монголын аль нэг хэсгийг алгуур татах, эсвэл эзлэн дагуулах бодлого ил далд явуулах болсны улмаас Монгол улсын дотоод нэгдэл алдагдаж, харь гүрнүүдийн идэш болсон тул оршин тогтнохоо больж, Манж Чин, хаант Орос зэрэг улсуудын захиргаанд орсон билээ. Тэгэхэд Өмнөд Монгол буюу Өвөр Монгол 1636 онд, Ар Монгол буюу Халх Монгол 1691 онд Манжийн захиргаанд тус тус орж Монголын тусгаар тогтнолын сүүлчийн голомт нь Ойрд буюу Баруун Монгол болж, тэнд шинэ мандсан Зүүнгарын хант улс XVlll зууны хоёрдугаар хагас хүртэл тусгаар байдлаа хамгаалан Манжийн түрэмгийлэгчидтэй тэмцэж байгаад давуу хүчинд цохигдон эзлэгдэхэд, Орос улс Монголчуудаас Манжийн эсрэг хийж байгаа тэмцэл ялангуяа Ойрадын Галдан бошогтыг зарим талаар дэмжих дүр үзүүлэн Монголын хойд хэсэг Буриад болон Ойрадын үлдэгдлээс өөртөө нэгтгэхийг хичээж байлаа. Манж нар Зүүн Монголын өмнөд хэсгийг буюу Өвөр Монголыг дотоод 6 чуулган, Ар Монголыг дөрвөн чуулган болгох зэргээр засаг захиргааны хувьд монголчуудыг бутаргасан зохион байгуулалт хийж байлаа. Түүний нэг жишээ бол Чин улсын эзэн хааны зарлигаар 1697 онд Дарьгангад анх цэргийн зориулалттай адуун сүргийг байгуулсан явдал юм. Сүргийг анхлан байгуулахдаа Халхын дорно замын дундад дахь зүүн этгээдийн xошуу /одоогийн Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан, Уулбаян сумын нутаг, Түмэнцогтын зүүн хэсэг, Хэнтий аймгийн Батноров, Баян-Овоо, Норовлин сумдын нутгийн хагас/, Халхын дорно замын дундад дахь адгийн хошуу /одоогийн Хэнтий аймгийн Галшар, Буянт зэрэг сумдын багахан хэсэг/, Халхын дорно замын баруун гарын өмнөд хошуу ( Одоогийн Дорноговь аймгийн Сайхандулаан, Улаанбадрах, Хатанбулаг, Хөвсгөл сумуудын нутаг), Өвөр Монголын Авга, Сөнөд хошуунаас таслан авч байгуулсан ажээ. Дарьганга зөвхөн адуу мал адгуулан өсгөдөг газар байсангүй, Зүүн гарын улстай хийж байсан олон жилийн дайны туршид газар газраас татсан цэргийг хураан цуглуулах, бэлтгэх, цэрэг болвсруулан сургаж өнгөрүүлдэг чухал бааз, дамжлага газар болж байв. Дарьганга өмнөд талаараа Шилийн голын чуулганы баруун, зүүн Сөнөд ба баруун, зүүн Авга хошуудтай, зүүн талаараа Түшээт хан аймгийн Мэргэн вангийн засгийн хошуу, хойд талаараа Сэцэн хан аймгийн Эрх засаг, Ёст засаг, Хурц засгийн хошуудтай тус тус зах нийлж байжээ.
Таван гар тус бүрийн бэлчээр нутгийн байдлыг одоогийн сумд ба газрын нэртэй харьцуулж гаргавал:
1.    Баруун гар адуучны сүрэг нь Бухын Ширээгээс Харцав хүртэл буюу Онгон, Халзан сумдын нутгийн зааг Ноёны хөндий, Логийн чулуу
2.    Зүүн гарын адуучны сүрэг нь Хуандайн Салаанаас Харгилтай хүртэл буюу Асгат, Дарьганга, Халзан сумын нутаг, Орлой, Гурван зээрд
4.    Зүүн гар тэмээчний сүрэг нь Сэхүүл, Баянбулагаас Жингэр, Цагаан тэмээт, Өөш, Морин хошууны говь буюу одоогийн Халзан, Баяндэлгэр, Онгон, Түвшинширээ, Уулбаян сумдын зааг нутагт байгаа говирхог бэлчээр.
5.    Хоньчины сүрэг Их уулаас Дарьганга, Молцог, Онгон элс, Баруун булаг, Шардат, Тавантолгой, Бударын чулуу зэрэг одоогийн Дарьганга, Онгон, Наран сумдад болон Баян дэлгэр сумын Хонгор, Дөхөмийн бригадын нутгийг хамарч байсан бололтой.
Хүн амын үндсэн хэсэг нь гурван төрөл малын 198 сүргийг захирах, адуулж маллах ба бусад үйлчилгээний хүмүүсээс бүрдэл болж байв. Тэдгээр албаны хүмүүсийн эхнэр хүүхэд, эцэг эх болон албанд өртдөггүй хүмүүсийг “Сул хар” гэдэг. Нийт хүн ам нь шарын шашныг шүтдэг. Дарьгангад бүгд 13 сүм хийд хурал байсны дотроос гол сүм нь овоон сүм байлаа. Сүм бүрт хамбо ахлан, банди нарыг да лам тэргүүлэн, дэмч нар тусгайлан захирдаг. Хурлыг Хамбо, гэвхий нар тэргүүлдэг. 1912 оны байдлаар зөвхөн хонин сүргийн гарт гурван сүм байв. Чин улсын ноёрхолын жилүүдэд Дарьгангад ганц ч сургууль байсангүй. Монголын уламжлалт гэрийн сургалтаар авхаалж самбаатай залуучууд Монгол Манж хэл бичиг, тоо бодлого зэргийг сурдаг байжээ.
Олноо Өргөгдсөн Монгол улс 1911 онд байгуулагдсны дараа 1912 онд Дарьгангын сүргийнхэн бусад нутгийн монголчуудын адил тусгаар улсыг хүлээн зөвшөөрч захирагдах болсноос хойш Дотоод Хэргийг Бүгд Захирах Шийтгэгч Яам ны шууд мэдэлд аанай л бүгдийн тэргүүний захиргаатай таван гар хэвээрээ байлаа. Ардын Засаг тогтсоны дараа ч гэсэн Дотоод Яамны харъяанд байснаа засаг захиргааны шинэ хуваариар 1925 оноос Дарьгангын хошуу гэгдэх болоход гарууд нь сумын зохион байгуулалтад шилжиж Хан Хэнтий уулын аймагт харьяалагдах болов. 1931 онд Дорнод аймагт захируулан Асгат, Баяндэлгэр, Дарьганга, Молцог,Онгон, Халзан, Хонгор сумд болгосон байна. 1942 онд Жавхлант Шарга ( Сүхбаатар) аймагт харъяалагдах болжээ.
Газар зүй
2,8 мянган хүн амтай, 86,9 мянган толгой малтай. Сумын төв нь аймгийн төвөөс 180 км, Улаанбаатараас 780 км хол зайтай.
Нутгийн ихэнхийг далайн түвшнээс дээш 1100-1778 м өндєр өргөгдсөн эртний сөнөсөн 200 гаруй галт уул болон хүрмэн чулуун гадаргатай цав толгод эзэлдэг. Алдарт Шилийн Богд уул, ард түмний бишрэлт хайрхан Алтан Дарь овоо, элсэн манхан хөвөөлсөн Ганга, Дуут, Холбоо, Уянгын цагаан нуур, Дагшин булаг гээд байгалийн үзэмж төгс нутагтай. Молцог элс 40 гаруй км үргэлжлэнэ.
Амьтан ургамал
Хар хүрэн, хужир мараат, элсэрхэг хөрстэй, тал хээрийн өвс ургамал зонхилон ургадаг. Цагаан зээр, үнэг, чоно, хярс, тарвага, мануул зэрэг ан амьтантай, тогоруу, хун, галуу, нугас зэрэг нүүдлийн шувуу ирж зусдаг.
Аялал жуулчлал
Эртний түүхийг хүүрнэсэн 20 гаруй хүн чулуу, Талын агуй, мөнгөний дархцуул, мөнгөн урлалаараа алдартай Дарьганга нутаг нь аялал жуулчлал хөгжүүлэхэд хамгийн таатай нутаг юм. Хүүхдийн зуслан, "Дагшин" амралтын газар ажилладаг.
10 сарын 3
10 сарын 3 нь Григорийн тооллын жилийн 276 дахь (өндөр жил бол 277 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 89 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
araso
Энэ өдөр нас барагсад
1003 #03
Баянхутаг хатан
Намтар
Баянхутаг хатан хонгирад аймгийн монгол хүн байв. 1335 оны эсэргүүний гэмт хэрэгт холбогдон Данашир хатан ордноос хөөгдөхөд сайд түшмэд зөвлөлдөн 1337 оны 3-р сард Баянхутагийг их хатан өргөмжилжээ. 28 жил ордонд байсан ч үр хүүхэд төрүүлээгүй тул төрийн хэрэгт нөлөө багатай хүн байлаа. 1365 оны 9-р сард 41 насандаа таалал төгсчээ.
Сурвалж тайлбар.
Ангилал:Монгол хатан Ангилал:Юань улсын хатан Ангилал:1324 онд төрсөн Ангилал:1365 онд өнгөрсөн Ангилал:Хонгирад
Монгол Олон Улсын Дээд Сургууль
“Эм Ай Ю” Дээд сургууль нь 2002 онд байгуулагдсан бөгөөд Олон улсын түвшинд өрсөлдөхүйц өндөр мэдлэг боловсролтой, чадварлаг, шилдэг удирдагчдыг бэлтгэн гаргах зорилготой ажиллаж байна. Байгуулагдсанаасаа хойш 10-аад жилийн хугацаанд Төв Азидаа англи хэл дээр өндөр боловсрол олгож буй дээд сургууль гэдгээрээ олны танил болжээ. Энэхүү эрдмийн их өргөөнд эдүгээ дэлхийн 7 орны 600 гаруй оюутан суралцаж байна.
Бид нийгмийн хөгжлөө дагаад орчин үеийн өндөр технологи, эрчим хүчний нөөц, байгаль орчин хамгаалал, хүнс судлалын чиглэлээр явуулсан судалгаа шинжилгээнд тулгуурлан сургалтаа явуулж XXI зууны удирдагчдыг бэлтгэсээр байна.
Мэргэжлийн чиглэл
Менежмент, Олон Улсын худалдаа, Бизнес, Компьютер программ хангамж, Биологи, биотехнологи, Багш, англи хэлний, Хувцас загвар, Олон улсын худалдаа, Интернэт бизнес, Cэргээгдэх эрчим хүч гэсэн 8 мэргэжлээр бакалаврын, Англи хэлний багш, Менежмент төрийн захиргаа
Англи хэлний бэлтгэл анги
Хэлний Институт нь “Эм Ай Ю” Дээд Сургуульд суралцах хүсэлтэй оюутнуудад Англи хэлний суурь боловсрол олгодог бөгөөд гадаад хэлний мэдлэгээ сайжруулахыг хүссэн хүн бүрийн өмнө нээлттэй. Хичээлийн хөтөлбөр нь суралцагсдад англи хэлээр унших, бичих, сонсох, ярих чадвар олгоход чиглэсэн байдаг ба суралцагсдын нэг жилийн хугацаанд сурсан мэдлэг, чадвар “Эм Ай Ю” Дээд Сургуульд элсэн, улмаар амжилттай суралцах суурь болдог.
Англи хэлний зуны сургалт
Англи хэлний богино хугацааны зуны 2 удаагийн сургалтыг 6 сараас 8 сар хүртэл хичээллүүлдэг. Эхний ээлж нь 3 долоо хоногийн хугацаатайгаар Наадам хүртэл, дараагийн ээлж нь Наадмын дараагийн долоо хоногоос эхлэн хичээллэдэг. Хичээлийн хөтөлбөрт дүрэм, уншлага, сонсгол, бичгийн, ярианы хичээлүүд орохоос гадна долоо хоног бүр идэвхжүүлэлтийн хичээл багтдаг.
Англи хэлний өвлийн сургалт
Хэлний Институт нь өвлийн амралтын хугацаанд 3 долоо хоногийн өвлийн сургалтыг зохион байгуулдаг. Хичээлийн хөтөлбөрт дүрэм, уншлага, сонсгол, бичгийн, ярианы хичээлүүд орохоос гадна долоо хоног бүр идэвхжүүлэлтийн хичээл багтдаг.
Цахим холбоос
Олон Улсын Дээд Сургууль Олон Улсын Дээд Сургууль Ангилал:2002 онд байгуулагдсан
Пхонг Нха-Ке Банг
Пхонг Нха – Ке Банг (Вьетнам хэл:Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng) нь умард Вьетнамын Куан Бинь мужийн Бо Трак болон Минь Хоа д орших үндэсний хүрээлэн бөгөөд 2003 онд ЮНЕСКО-ын дэлхийн өвд багтжээ. Уг хүрээлэн нь баруун талаараа Лаосын Хин Намно дархан газартай хил залгах ба зүүн талаараа Өмнөд Хятадын тэнгисээс 42 км алслагдсан байдаг. Хүрээлэнгийн талбайн хэмжээ 2000 км² байдаг ба дэлхийн хамгийн том шохойн чулуун бөөгнөрлийн нэг хэмээн тооцогддог. Энд 300 гаруй агуй, хонгилууд байдгаас гадна Аннамитын нурууны ойн экосистемийн ихэнх нь багтаж, хамгаалагдсан байдаг.
300 гаруй агуйн зөвхөн хорийг нь судлахад нийт урт нь 70 орчим км хэмээн тооцоглогдсон байдаг бол Пхонг Нха агуй нь дэлхийн хамгийн урт газар доорхи гол агуулдгаараа ихэд алдаршжээ. Энэ хүрээлэн нь Зүүн өмнөд Азийн хамгийн гайхалтай шохойн чулуун агуйнуудыг агуулдгаараа дэлхийн өвийн viii шинжүүрийн хангажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Ази дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Азийн байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Вьетнам дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Вьетнамын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Куанг Бинь
Цахар баруун гарын дундад хошуу
Цахар баруун гарын дундад хошуу (монгол бичгээр чахар барагун гарун думдаду хошигу, хятадаар 察哈尔右翼中旗) — Хятад улсын Өвөр Монгол орны аймгийн энтэй Улаанцав хотын харьяат хошуу. Өөрөөр хэлбэл Хятад үндэстэн голлосон улсад, Монгол үндэстний өөртөө засах орны аймагт, Цахар ястан нутаглан суусан газар юм. Засгийн ордон нь Ховор балгаснаа байдаг.
Нутгийн хуваарь
Тус хошуу дотроо 5 балгас, 4 шян, 2 сум болон хуваагддаг.
Зураг
Ангилал:Өвөр Монголын суурин Ангилал:Хятадын хошуу ба тойрог
Жон Кьюзак
Жон Пол Кьюзак (John Paul Cusack, 1966 оны 6 сарын 28-нд төрсөн) нь Америкийн кино жүжигчин, кино зохиолч юм. Тэрээр 1990 онд Ямар нэг юм хэлээч... киногоороо Чикагогийн Кино Шүүмжлэгчдийн Холбооны шагналыг хамгийн ирээдүйтэй жүжигчин, 1998 онд Кон Эйр киногоороо Блокбастер Энтертэйнмэнт Шагналыг шилдэг туслах дүрийн жүжигчний шагналыг хүртжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1966 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Америкчууд
Гэр
thumb|right|Монгол гэр thumb|right|Дундад зууны үеийн тоонотой гэр thumb|right|Дундад зууны үеийн тоонотой гэрийн дотоод унь, багана, тоонын холбоосны бүтэц thumb|right|Монгол гэрийн доторх модон хийц thumb|right|Монгол гэрийн доторх модон хийц
Хятад үсэг
Хятад үсэг нь логограм буюу дүрсэнд дулдуйдаж зохиосон Хятадын бичиг үсэг болно. Хятадын баримжаа аялгуунд (Фу тун хуа эсвэл мандарин) Hanzi (хялбаршуулсан: 汉字; уламжлалт: 漢字) буюу монгол хэлээр Ханз хэмээнэ. Мөн хятад үсэг нь өдгөө хүртэл хэрэглэж байгаа бичиг үсгүүдийн дундаас хамгийн эртнийх нь болно. Хятад үсгийг өөрсдийн хэл аялгуунд тааруулж дуудлага, зурлага зэргийг өөрчлөн бичгийн тогтолцоондоо ашигладаг хэлүүд байх бөгөөд Япон хэлэнд Канжи, Солонгос хэлэнд Ханжа, Вьетнам хэлэнд Чү хань хэмээн нэрлэж заншжээ.
Гэр
Монгол гэр бол Төв Азийн нүүдэлчин ард түмний уламжлалт гэр сууц юм. Монгол гэр 3000 орчим жилийн тэртээгээс одоогийн ерөнхий хэв шинж нь бүрэлдэн, нүүдэлчин хүний амьдралын гол оромж хэрэгцээ болсоор өнөө цагт иржээ. Нүүдэллэн аж төрөхөд хамгийн сайн зохицсон гэр сууц нь бүтэц зохиомжийнхоо хувьд ихээхэн сонирхол татдаг билээ. Нүүж суухад хөнгөн, авсаархан, удаан эдлэгддэг, архитектурын онцгой шийдэлтэй, агаарын солилцоо сайтай, халуунд сэрүүхэн, хүйтэнд дулаахан гэх мэт олон тодотголыг гэрт өгсөн байдаг.
Хятад үсэг
Хятад үсгийн онцлог
Латин үсгийн онцлог нь нэг авиа бүрийг тэмдэглэх онцлогтой байдаг бол ханз үсэг нь авиа, үг, хэлбэрийг бүхэлд нь нэг болгож дүрсээр илэрхийлдэгээрээ онцлогтой. Гэвч орчин цагийн хятад хэлний дан үг нь хамгийн ихдээ хоёр ба түүнээс дээш ханзны нийлэмжээр нэг утгыг илэрхийлдэг болжээ. Мөн хятад үсгийн онцлог, уламжлалт үсэгзүйн зарчмаар хятад үсэг нь хэлбэр, дуудлага, утга гэсэн гурван хэлбэрийг өөртөө шингээсэн байдаг.
Гэр
XIII зууны монголчуудын гэр тэрэг хэмээх нэгэн сууцны тухай дундад зууны жуулчдын тэмдэглэлд "гэр тэрэгтэй нүүдэл нь их хот нүүж яваа мэт сүртэй" харагддаг тухай тэмдэглэсэн нь бий. Байнгын хэрэгцээний гэр сууцыг хийц, гадаад хэлбэрээр нь монгол, түрэг гэр гэсэн хоёр үндсэн ангилалд хамруулна. Монгол гэрийг халх, ойрад, буриад гэж ялган үздэг.
Хятад үсэг
Хятад үсгийг зээлдэн авсан улс орнууд ба одоо хэрэглэх нөхцөл байдал
Эртний хятад улсуудад алба гувчуур өгдөг байсан Чёсон буюу Солонгос, Рюкү вант улс, Вьетнам улс нь эртний хятадаас бичиг үсгийг нь зээлдэн авч хэрэглэсэн байна. Япон улс Хятадын нөлөөнд байгаагүй ч Эх газрын соёлын нөлөөнд орсноор хятад үсгийг авч хэрэглэсэн байдаг. Мөн Сингапур, Малайз зэрэг улсуудад цагаач хятадууд олноороо суурьшсаны улмаас зарим бүс нутгуудад хятад хэлээр хэлэлцэх, хятад үсгийг хэрэглэх явдал бий болжээ.
Гэр
Монгол гэрийн төрөл
Монгол нутагт эртнээс нааш нүүдэлчин овог аймгууд оршин амьдрах хугацаандаа тухайн цагийн байдлаас шалтгаалж олон төрлийн хэлбэр загвар бүхий гэрт амьдран суусаар ирсэн.
Хятад үсэг
Хятад үсгийг зээлдэн авсан улс орнууд ба одоо хэрэглэх нөхцөл байдал
Өдгөө хятад үсгийг Хятад, Тайвань, Япон, Өмнөд Солонгос, Сингапур зэрэг улсууд бичгийн хэлээ тэмдэглэхийн тулд ашигласаар байна. Гэвч ойрын хэдэн жилүүдэд улс орнуудын засгийн газрын бодлогоор хятад үсгийг хялбаршуулан хэрэглэх болсноор одоо тэдгээр улсуудын хятад үсгийн нэгдмэл байдал үгүй болжээ. Японд кана үсэг, Солонгос улсад хангыл үсгийг хэрэглэснээр хятад үсгийн нөлөө аажмаар багасах хандлагатай болсон боловч бүр мөсөн алга болсонгүй. Map-Chinese Characters.png, Макао, Хон Кон) Ногоон - Хялбаршуулсан болон уламжлалт бичиглэлтэй хятад үсгийг зэрэгцүүлэн хэрэглэж буй орон (Сингапур, Малайз)
Гэр
Монгол гэрийн төрөл
Үүнд:
Харин Монгол гэрийг аймаг угсаатны онцлогтой төрлөөр нь Монгол нүүдэлчдийн тайлбар тольд дараах байдлаар хувааж байна.
Хятад үсэг
Хятад үсгийг зээлдэн авсан улс орнууд ба одоо хэрэглэх нөхцөл байдал
Бүдэг ногоон - Ханз болон өөрийн үндэсний бичиг үсгийг хольж болон зэрэгцүүлэн хэрэглэж буй орон (Өмнөд Солонгос ба Япон)
Шар - Түүхэндээ албан ёсны хэрэглээгээр түр болон урт хугацаагаар хэрэглэж байсан орон (Монгол, Хойд Солонгос, Вьетнам) ]]
Гэр
Монгол гэрийн хээ угалз
Монгол гэрийн хээ угалз чимэгт эрт үеэс уламжлагдан иржээ. Монгол гэрийн хананаас бусдыг төрөл бүрийн хээгээр чимэглэдэг. Монгол гэрийн модон хэсгүүд модон хээ чимэгтэй, хээ чимэггүй болон будгаар будсан, ямар ч чимэг будаггүй энгийн гэсэн 3 янз байдаг. Эрт дээр үеэс Монголчууд өнгөний нөлөөг сайн судалж улаан, улбар өнгө бол нарны дулаан орчинг гэрийн дотор бүрдүүлнэ гэж үзжээ. Тоононы улаан өнгөтэй холилдсон нарны гэрлийг гэрийн дотор хэт хурц байлгахгүйн үүднээс уньны цээжийг ногоон өнгөөр тайвшруулан гэрийн дотор бусад өнгөний зохицлыг бүрдүүлдэг онцлогтой. Монгол хээ маш олон янз байна. Монгол гэрийн модыг хээ уралзаар чимэглэх үед цаад дэвсгэр нь ихэнх нь улаан ба улаан хүрэн (тооно, багана, унь, хаалга), харин зөвхөн унины цээж хэсэг ногоон байдаг байна.
Хятад үсэг
Хятад үсгийг зээлдэн авсан улс орнууд ба одоо хэрэглэх нөхцөл байдал
Мөн Хойд Солонгос болон Вьетнам улс нь хятад үсгийг албан ёсоор халсан улсууд болно. Гэвч хятад үсгийг хэрэглэхгүй ч гэсэн хятад үсгээр дамжин орж ирсэн үгс үгийн сангийн нэлээдгүй хувийг эзэлсээр байна. Хятад үсгийн дуудлага он цагийн эрхээр өөрчлөгдөж, бүс нутаг тус бүрт өөр өөр дуудлагатай болжээ.
Гэр
Монгол гэрийн хээ угалз
Монгол хээ дүрслэлийн шинж чанар бол угалзлах, тасралтгүй үргэлжлэл хоёр байдаг. Угалз эврээс санаа авсан дүрсийг угалзруулан урлах нь Монгол хээ угалзны дүрслэлд хамгийн түгээмэл тохиолддог. Эдгээрт эвэр угалз, дан угалз, давхар угалз, хамар угалз, буга эвэр, аргаль эвэр, сүлжээ угалз, үүлэн угалз гэх мэт маш олон ангилалд хуваана. Байгалийн юмс, ус, үүл, уул, амьтан зэргийг угалзруулан дүрсэлж, үүлэн хээ, усан хээ гэх мэт олон хээг бий болгосон байдаг. Харин өнцөгт хэлбэрээр дүрслэгддэг хээ олон байна. Монгол хээ дүрслэлийн том хэсэг бол өнцөгт хээ юм. Монголын алдартай өлзий хээ, алхан хээ, хатан сүйх зэрэг хээнүүд үүнд орно. Эдгээрээс гадна дүрслэл, бэлгэдэл, шашин зэрэгтэй холбоотой олон зуу мянган Монгол хээ байна.
Хятад үсэг
Хятад үсгийн тоо
Цаг хугацааны өөрчлөлтөөр үсгийн хэлбэр өөрчлөгдөх, дуудлага ижил үсэг, утга ижил ч хэлбэр өөр үсэг, бүс нутгийн ялгаанаас бий болсон үсэг зэргийг нэгтгэн үзвэл нэг түм гаруй ханз цугларах ажээ. Гэвч түүхэн хэлбэр, цаг хугацааны уртад үлдэж тунагдсан гээд бүгдий нь нэгтгээд 1994 онд хэвлэгдсэн "Хятад үсгийн далай" хэмээх номонд 85,568 дүрс үсэг бий гэж тэмдэглэсэн байна. Одоо ч шинэ ханз зохиогдсоор байгаа учраас өдгөө хүртэл яг хэчнээн хятад үсэг буйг гүйцэд хэлэх боломжгүй ажээ.
Гэр
Монгол гэрийн бүтэц
Гэр нь яс мод болон туурга бүрээс гэсэн хоёр үндсэн хэсгээс бүрдэнэ. Эрт үед гэр сууцаа дан модоор хийж байсны улмаас модон гэр гэж нэрлэх болсон. Хожим мод, эсгий бүрээс зэргээс бүтсэн гэр үүсэхэд эсгий гэр буюу эсгий туургатнууд хэмээн гэр сууцаар нь онцгойлон нэрлэсэн түүхтэй билээ. Гэрийн мод нь унь, тооно, хана, хаалганаас бүрдэнэ. Эсгийгээр бүрж, малын хялгасаар томсон дээсээр оосор бүч, хошлон хийдэг бөгөөд хаяавч, шалтай эсвэл эсгий дэвсгэртэй байна. Эсгий бүрээс нь өрх, дээвэр, туурга, үүд зэрэг байна.
Хятад үсэг
Тиг
Бичиг үсэг нь бичгийн хэрэгсэл, бичих хурд, бичих арга техник зэргээр хэлбэр нь тогтож, өөрчлөгддөг билээ. Тэдгээрийг нийтэд нь хятад үсгийн тиг (фонт) хэмээнэ. Одоо хэрэглэж буй хятад үсэг нь ясан, их гор, бага гор, засварын, хичээнгүй, таталган гэсэн тигүүдээс бүрдэж байна. Эдгээр тигүүд нь түүхийн явцад олон шалтгаанаар үүсэн бий болжээ.
Гэр
Монгол гэрийн бүтэц
Монгол гэрийн бүтцэд орох хийц ба эдүүд угсардаг оньсон байдаг. Тэд бүгд нэг нэгнээсээ салдаг, барьж явахад хөнгөн, нүүж суухад маш тохиромжтой хийгддэг. Ямар ч орон сууцны босоо тэнхлэг дэхь зай багтаамж хананаас хамааралтай. Монгол гэрийн ханыг байшингийнх шиг бүхэл хавтгай хийвэл нүүдэл хийх ямар ч боломжгүй. Нүүдэл хийх үед жижигхэн болчихдог, харин гэрийн хана болон зогсохдоо хэд дахин том болдог зүйлийг эртний хүмүүс эрж хайжээ. Үүнээс эвхдэг сараалж шиг аргаар гэрийн ханыг бий болгон цаашид олон үеийнхэнд уламжилжээ. Гэрийн хэмжээ том, жижиг байхаас хамаарч бүтцийн хэмжээнүүд өөрчлөрдөнө. Жирийн гэрийг хэдхэн минутанд барьж болно. Харин хаад ноёдын том гэрийг нэгээс хоёр цагийн дотор барьдаг байсан байна. Монгол гэрийн бүтэц нь гэрийн хэлбэрийг бий болгогч гэрийн мод ба бүрж битүүлэх зөөлөн эд бүрээс гэсэн хоёр хэсэг болон ангилагдана.
Хятад үсэг
Бүрдэл
Хятад үсгийн бүрдэл нь дусал, зүүн багана, баруун багана болно. Ямар нэгэн хятад үсэг нь өөр хятад үсэгтэй нийлж нэг шинэ ханз бүтсэнийг хятад үсгийн бүрдэл гэнэ.
Гэр
Монгол гэрийн бүтэц
Үүнээс гадна эдгээр хэсгүүдийг хооронд нь уяж бэхэлдэг бүдүүн нарийн, урт богино оосор бүчнүүд нэмэгдэнэ. Гэр бол геометрийн огтлолцол бүхий конус хэлбэртэй. Гэрийн бүтэц дэх хэсгүүд хоорондоо угсралтын нарийн дүрэмтэй байна. Тухайн гэрийн хэмжээнээс хамаарч хэсгүүдийг хийх тогтсон хэмжээ өгөгдсөн байдаг. Энэ хэмжээгээр хийгдсэн хэсгүүдийг хооронд нь зөв угсарч гэрийг барьж босгоно. Угсралтын үед ханын толгойг буруу (доош) харуулж, гэрийн тооныг буруу харуулан барих гэх мэт явдал гадаадын хүмүүст болон Монгол хүмүүст ч тохиолдоно.
Хятад үсэг
Бүтэц
Хятад үсэг нь зурлага, бичих дараалал болон түлхүүр үсгээс бүтнэ. Түлхүүр үсэг тухайн үг, утга, хятад үсгийн язгуур болж өгдөг.Ангилал:Хэл шинжлэл Ангилал:Бичиг үсэг Ангилал:Хятад үсэг
Гэр
Тэрэм (хана)
Гэрийн том жижиг, дугуй хэлбэртэй байхыг гэрийн хана гүйцэтгэнэ. Гэрийн хэмжээ янз бүр байна. Монгол гэр ханын тоо (4, 5, 6, 8, 10, 12) ширхгээс хамаарч нэрлэгдэнэ. Жишээ нь, таван ханатай гэр, найман ханатай гэр, их таван ханатай гэр, бага таван ханат гэр гэх мэт. Монгол гэрт хатавчны хана ба хатавчны биш гэж байна. Нэг хана хоёр захаараа нөгөө хануудтай холбогддог ханыг хатавчны биш хана гэнэ. Харин нэг захаараа ханатай нөгөө захаараа хаалгатай холбогддог ханыг хатавчны хана гэнэ. Гэрийн хаалгатай холбогддог хатавчны хана нь хатавчны биш хананаасаа арай богино байна. Ханын толгойд нь унь өлгөх, дээвэр туурга зэргийн уулзвар тохой болдог учир сайхан мөлгөр шовх үзүүртэй байдаг. Ханыг хооронд нь дээсээр холбож бэхлдэг. Унийг сагалдаргаар ханатай холбодог байна.
Хаалга
Эртнээс эсгий гэрт хүн орж гарахдаа унжуулсан ширмэл эсгий хаалтыг дээш сөхөж орж гардаг байсан бөгөөд энэ нь гэрийн үүд юм. Орчин үед буюу 18,19-р зуунаас модон хаалга хэрэглэх болжээ. Гэрийн модон хаалга ханатай адил гэрийн дээд хэсгээс ирэх ачааллыг дааж байдаг. Бас хаалга байнгын онгойж хаагдах хөдөлгөөнөөс үүсэх хүчний үйлдэлд оршино. Иймээс хаалгыг бат бөх хийдэг ба жин хүндэвтэр болдог. Гэрийн модон хэсгүүдээс хамгийн хүнд жинтэйд хаалга тооцогдож болно. Хаалганы хийцийн хувьд дан ба давхар ястай хийнэ. Давхар хийгддэг учир бол хүйтний улиралд хүйтнээс идэвхтэй тусгаарлах зориулалтай. Монгол гэрийн хаалга олон янзын гоёл чимэглэлтэй байдаг. Монгол хээ угалзыг зурж буюу сийлбэрдэж үзүүлдэг.
Монгол гэрийн хэмжээ
Монгол гэрийн том багыг ханаар нь хэмжээлэх хийгээд малчин ардын дунд одоо хамгийн өргөн дэлгэр хэрэглэгддэг нь 5, 6 ханат гэр болно. Тэгэхдээ нэг хэмжээний гэр дотроо гурван янз байдаг ба бага, дунд, их таван ханат гэх мэт байх бөгөөд бага таван ханат нь ихээсээ арваад униар цөөн байдаг. XIX зууны эцэс үед жирийн малчны гэр нь дөрвөн ханатай, чинээлэг баячуудын гэр нь 5 ханатай, мөн 8-10 ханатай гэрийг аймгийн хан, хошуу тамгын газар барьж байжээ. Жишээ нь: Их 5 ханатай гэрийн Талбайн хэмжээ: 31,15мкв Голч: 5,8м байдаг.Тооно 150см, унь 2,4м байдаг.
Монгол гэр цагийн үүрэг гүйцэтгэх нь
Малчид үнээ малаа саах, хонь бэлчээх, хотлуулах зэрэгт гэрийнхээ тооноор туссан нарны тусгалаар цагийг баримжаалдаг заншилтай юм. Геометрийн харьцааг практикаар сайн мэддэг ардын гар урчууд угсрахад тохирох нарийн тогтоосон хэмжээтэйгээр гэрийн мод зохион хийжээ. Гэрийн тоононы углуургын тэнхлэгийн хоорондох зай тогтмол байх учраас бариастай гэрийн хананы толгойны хоорондох зай, толгойны тэнхлэгийн хоорондох нумны урт, түүнд харьцангуй тогтмол байдаг байна. Ер нь гэрийн голчийг тоононы голчид, унины уртыг тоононы радиуст, баганы өндрийг хаалганы өндөрт харьцуулсан харьцаагаар гэрийн хэлбэрийг зохицуулдаг.
Зүүн урагш хандуулан барьсан дөрвөн ханатай (тотгон дээрээ дөрвөн уньтай), 60 уньтай гэрийн хоёр унины хоорондох зай зургаан хэмийн өнцөгтэй нь орчин үеийн цагийн хуваарьтай нь яг тохирдог гэж эрдэмтэд үздэг.
Гэрийн хананы толгой, унь, тоононы хүрээнд гаргасан нүх бүрийг 60 жилийн нэрээр нэрлэж, гэрийг дөрвөн зүг, найман зовхисоор тэнцүү хэсэгт хуваан, цагийн зүүний эргэлтийн дагуу хулгана, үхэр, бар, туулай, луу, могой, морь, хонь, бич, тахиа, нохой, гахай гэсэн 12 цагаар тэмдэглэдэг. Энэ мэтээр малчин Монголчууд нар, сар, од гаригийн үзэгдлийн зүй тогтлын талаар хуримтлуулсан туршлагаа орон сууцандаа тусгаж цагийн зайг тодорхойлдог байжээ.
Монгол гэрийн доторх горим ёс
Гэрийн доторх зайг хоймор тал, үүдэн тал, гэрийн эзэгтэйн тал, гэрийн эзний тал гэж ялгах нь гэрийн дотор баримтлах ёс ба зай талбайн журмыг тогтоосон хэв ёс байжээ. Монголчууд гэрийнхээ гол дунд гал голомт тулгаа байрлуулдаг. Түүнийг тойрсон орон зайн баруун тал нь эрэгтэй хүний эд зүйл, зүүн талд эмэгтэй хүний эд зүйлийг байрлуулдагаас уламжлан эзэгтэй тал, эрэгтэй хүний тал хэмээх болсон. Гэрийн доторх орон зайг 12 жилээр хуваан нэрлэх, зүг чиг заах, өнгөөр ялган гэрийн наран цагийн хуваарийг бий болгосон нь гэртэй холбоотой ардын мэдлэгийн нэгэн өв байв.
Монгол гэрийг барих, буулгах
Монгол гэрийг барих, буулгах нь нарийн дэс дараалалтай. Тухайлбал, шал тавих, хаалга босгох, хана дугуйлах, дотуур бүслүүр татах, тооно, багана босгох, унь өлгөх, дотуур бүрээс тавих, туурга нөмөргөх, цаваг тавих, дээвэр тавих, гадуур бүрээс нөмөргөх, бүслүүр татах, өрх тавих, хатавч татах, оосор бүч бэхлэх зэрэг дараалалтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Архитектур  Ангилал:Монголын архитектур Ангилал:Суурьшлын газар зүй Ангилал:Монголын биет бус соёлын өв
Бреде Хангеланд
Бреде Паулсен Хангеланд (Brede Paulsen Hangeland; 1981 оны зургаадугаар сарын 20-нд Америкийн Хьюстон хотод төрсөн) — Норвегийн хөлбөмбөгчин бөгөөд «Кристал Пэлас» болон Норвегийн шигшээд хамгаалагчаар тоглодог. Шигшээн ахлагч. Нуруулаг учраас стандарт цохилтоос мөргөх нь олонтаа.
Замнал
«Фулхэмийн» шилдэг тоглогч, ахлагч Хангеланд 2014 оны наймдугаар сарын 1-нд «Кристал Пэласт» үнэгүй наймаагаар элссэн. Наймдугаар сарын 16, Премьер лигийн нээлт болон Хангеландын эхний гараа Арсеналын эсрэг болж, булангийн цохилтоор ирсэн бөмбөгийг мөргөн гоолдсон. Гэвч «Кристал Пэлас» ялагдсан (2:1).
Гадны холбоос
Ангилал:Норвегийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Викинг багийн тоглогч Ангилал:Копенхаген багийн тоглогч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Норвегичууд Ангилал:1981 онд төрсөн
Лантан
Лантан [] нь дэс дугаар 57, La тэмдэглэгээтэй химийн элемент юм. Лантан нь шилжилтийн металлуудад болон газрын ховор элементүүдийн тоонд багтдаг, үелэх системийн 6-р үе, гуравдугаар хажуугийн бүлэг буюу 3-р IUPAC-бүлэг эсвэл скандигийн бүлэгт байрлана. Ихэнхдээ лантаноидын бүлэгт оруулдаг ч, лантаноидын бүлгийн элементүүдээс f-давхраандаа электронгүйгээрээ ялгаатай юм.
Түүх
Лантаныг (грекээр λανθάνειν, лантанейн, „далд байх“, „нуугдмал“) 1839 онд шведийн химич бөгөөд мэс засалч Карл Густав Мосандер анх нээжээ. Тэрбээр цэвэр церигийн нитрат гэж бодсон нэгдлээ задлан талстжуулсны дараагаар лантаны сульфатыг гаргаж авчээ.
Тархац
Лантан нь зөвхөн химийн нэгдлээр бусад лантаноидын хамт юм уу төрөл бүрийн эрдэст байна. Үүнд ихэвчлэн: орно.
Гаргаж авах
Түүнийг дагалдагч нэгдлүүдээс нь ихээхэн ажиллагаа шаардах аргаар салгасны дараа оксидыг нь фторт устөрөгчөөр лантаны флоридыг гаргаж авна. Дараа нь түүнээ кальцитай нэгдэлд оруулахад кальцийн флорид үүсэн лантаныг ангижруулна. Ангижруулсан лантанаас кальцийн үлдэгдэл ба өөр бусад шаарыг вакуумд дахин хайлуулах аргаар ялгадаг.
Эшлэл
Ангилал:6-р үеийн элемент
10 сарын 4
10 сарын 4 нь Григорийн тооллын жилийн 277 дахь (өндөр жил бол 278 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 88 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
1004 #04
Элвис Ману
Элвис Ману (Elvis Manu; 1993 оны наймдугаар сарын 13-нд Дордрехт хотод төрсөн) — Нидерландын хөлбөмбөнчин бөгөөд «Фейеноорд» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Андерсен 2014 оны аравдугаар сарын 2-нд Европа лигийн хэсэгт Бельгийн «Стандард Льежийг» ялахад (2:1) юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Нидерландын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фейеноорд багийн тоглогч Ангилал:Эксельсиор багийн тоглогч Ангилал:Камбюр багийн тоглогч Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1993 онд төрсөн
I Конишики Ясокичи
Конишики Ясокичи|thumb Конишики Ясокичи (小錦八十吉, 1866 оны 11 сарын 21 - 1914 оны 10 сарын 22) нь Мэйжи эриний дунд үед барилдаж байсан, мэргэжлийн сүмогийн 17 дахь ёкозүна юм. Ид үедээ 168 см өндөр, 143 кг жинтэй байв. Казүса мужийн Мүша тойрог, өдгөөгийн Чиба мужийн Самбү тойрог, Ёкошиба Хикаригийн уугуул. Жинхэнэ нэр нь Ивай Ясокичи (岩井八十吉). Макүүчи буюу дээд зиндаанд 26 башод барилдаж, 119 ялж, 24 ялагдаж, 9 тэнцэж, 7 хойшилж, 101 өнжсөн, ялалтын хувь 0.832. Түрүүлсэнтэй дүйцэхүйц амжилтыг 7 удаа үзүүлжээ.
人物・逸話
Газрын сүмогийн оозэки байсан эцэг нь хүүгээ сүмоч болгохыг хүсдэг байсан бөгөөд Сакүрад үзүүлэх барилдаан хийхээр очоод байсан Такамиямаг гуйж, Такасаго дэвжээнд оруулжээ. Гэвч тэрээр бэлтгэлийн хатуу хөтүүгээс шантран нэг бус удаа оргож байсан гэдэг.
Хурдан шаламгай хөдөлгөөнтэй түүнийг "Галзуу цагаан заан" гэж хочилдог байжээ.
Цагаан царайтай, хүүхдэрхүү төрхтэй Конишики тухайн үедээ маш их алдартай байсан бөгөөд түүний торгон зураг нь тэр дороо зарагдаж дуусдаг байжээ.
1888 оны 5 сарын тэмцээнээс дээд зиндаанд дэвшсэнээс хойш 4 жилийн хугацаанд 39 дараалж ялсан тэрээр 1896 онд ёкозүна болохдоо оргил үе нь өнгөрсөн байснаас тэр үү, ёкозүна цолтой байхдаа түрүүлсэнтэй дүйцэхүйц амжилт үзүүлж чадаагүй ажээ. Гэхдээ багш Такасаго нь түүнийг ёкозүна болсны дараахан тархины өвчин тусч, Конишики багшаа асарч тойлж байсан нь нөлөөлсөн байж магадгүй гэлцдэг. Түүний Оозүцүд унаж, ялсан Оозүцү инээсэн байдалтай гэрэл зураг үлдэж хоцорсон байдаг.
Түүнийг хүндэтгэж, хожим хэд хэдэн бөх Конишики Ясокичи хэмээх нэрээр барилдаж байснаас 1990-ээд онд барилдаж байсан, Хавайн арлаас гаралтай, "махан бөмбөг" хэмээх оозэки Конишикиг монголчууд сайн мэдэх билээ.
Ангилал:1866 онд төрсөн Ангилал:1917 онд өнгөрсөн Ангилал:Японы сүмоч Ангилал:Ёкозүна
10 сарын 5
10 сарын 5 нь Григорийн тооллын жилийн 278 дахь (өндөр жил бол 279 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 87 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
1005 #05
Александр Кержаков
Александр Анатольевич Кержаков (Алекса́ндр Анато́льевич Кержако́в, 1982 оны арваннэгдүгээр сарын 27-нд ЗСБНХУ-ын Кингисепп хотод төрсөн) — Оросын хөлбөмбөгчин бөгөөд Зенит болон Оросын шигшээн довтлогч юм.
Холбоос
Ангилал:Оросын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Зенит Санкт-Петербург багийн тоглогч Ангилал:Динамо Москва багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Светогорец багийн тоглогч Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Оросууд Ангилал:1982 онд төрсөн
Цахар баруун гарын өмнөд хошуу
Цахар баруун гарын өмнөд хошуу (монгол бичгээр чахар барагун гарун эмүнэдү хошигу, хятадаар 察哈尔右翼中旗) — Хятад улсын Өвөр Монгол орны аймгийн энтэй Улаанцав хотын харъяат хошуу. Өөрөөр хэлбэл Хятад үндэстэн голлосон улсад, Монгол үндэстний өөртөө засах орны аймагт, Цахар ястан нутаглан суусан газар юм. Засгийн ордон нь Дугуй-Уул балгаснаа байдаг.
Нутгийн хуваарь
Тус хошуу дотроо 5 балгас, 3 шян болон хуваагддаг.
Эрдэнэбулган сум
Эрдэнэбулган сум нь Хөвсгөл аймгийн нэгэн сум.
Газарзүй
469,4 мянган га нутагтай, төв нь Улаанбаатар хотоос 710 км зайтай оршдог. Нутгийн ихэнх нь Хөвсгөл орчмын бэсрэг уулс, Бадар, Дуургын нуруудын хоорондох Эг-Үүрийн голын дагуух нутаг, газар нутгийн 89.2 орчим хувь нь ой модоор бүрхэгдсэн тайгын бүс юм.
Хөвсгөл нуураас эх авсан цорын ганц Эгийн гол нутгийн төв хэсгээр баруунаас зүүн тийш урсан өнгөрч, Монголын уулын том голын нэг Үүрийн голтой нийлэн Сэлэнгэ мөрөнд цутгадаг. Үүнээс гадна Чичин, Бургалтай, Буурал, Зэрлэг, Удган зэрэг олон арван гол горхи, рашаан булагтай, хүн малын ундны ус арвинтай нутаг юм.
Хамгийн өндөр цэг Зэрлэгийн голын урд нурууны “Хөөгийн асга” нь далайн түвшнээс дээш 2024,2 м, хамгийн нам цэг болох сумын төв 1151,4 м, эх газрын эрс тэс уур амьсгалтай, өвлийн улиралд хасах 40 хэм хүртэл хүйтэрч, зуны улиралд нэмэх 34 хэм хүртэл халж, өвлийн дундаж тунадас 218 мм, өвөл зуны үргэлжлэх хугацаа төвийн нутгуудтай ижил байна. Чулуун нүүрс, алт, шар ногоон хаш, гантиг, шохой зэрэг өнгөт металлын болон ашигт малтмалын нөөцтэй, төмөр зэвсгийн үеийн томоохон булш элбэгтэй.
Ой хөвчийн бүхий л модлог бутлаг ургамлууд, эдгээр дотроос хаа ч ховор хуш, нарс, гацуур модны зохих нөөцтэй, төрөл бүрийн жимс, эмийн ургамал элбэгтэй. Бүх төрлийн мэрэгчид, гахай, буга, хандгай, гөрөөс, хүдэр, чоно, үнэг, хэрэм зэрэг тайгын амьтдын нөөц ховордож байгаа ч устаж үгүй болоогүй. Томоохон голуудад тул, зэвэг, гутаарь зэрэг загастай.
Албан байгууллага
Тус суманд Эрүүл мэндийн төв, 12 жилийн ахлах сургууль, цэцэрлэг, соёлын төвтэй, 34 аж ахуйн нэгж, 40 худалдааны цэгтэй, арилжааны 2 банк, хилийн хээрийн застав, жуулчны 5 отогтой байна.
Түүх
Хөвсгөлийн хязгаар нутаг нь 13-р зууны үед Монголын эзэнт улсын хувь эзэмшил буюу Чингис хааны ууган хүү Зүчийн харьяалал Дайчин Мэргэд аймагт, 14,15-р зуунд өрнөд Халхад, 16-р зууны дунд үеэс Батмөнх Даян хааны отгон хүү Гэсрэнз жалайр хун тайжийн захиргаанд хамрагдаж, Манжийн ноёрхлын үед (1691-1911 он) халх дөрвөн аймаг шавь таван газар байгуулагдахад Засагт хан аймаг, Сайн ноён хан аймгуудад харьяалагдах болжээ.
Богд хаант Монгол Улсын үед Өвөр ширхтэн Урианхайн бүгд буюу Жавзандамба хутагтын бага шавьд захирагдан байсан бөгөөд Ардын хувьсгал ялсны дараа 1923 онд Засгийн газраас аймаг хошуудыг эмхэлж, хошуу нутгийг үе улиран өмчлөн захирч байсан засаг ноёдын эрх мэдлийг халах, шинэ хошуу сум байгуулах, орон нутгийн засаг захиргааны байгууллагын тухай хууль батлан гаргаснаар засаг ноёдынх нь хэргэм зэргээр нэрлэдэг байсан аймаг хошууг орон нутгийн томоохон уул, ус, газрын нэрээр нэрлэх болжээ.
1925 онд Их шавийг халахад Хөвсгөлд Наранжаргалант, Хөвсгөл далай-Дэлгэрхаан–Уул, Рашаант, Дэлгэрхаан–Уул гэсэн 4 хошуу бий болсон.
1928 онд хуралдсан улсын V их хурал орон нутгийн Засаг захиргааг шинэчлэн байгуулах бодлогыг чухалчлан боловсруулсантай холбоотойгоор тус сум нь Цэцэрлэг мандал уулын аймгийн Хөвсгөл далай Дэлгэрхан уулын хошууны Сант-Өндөр сум нэртэйгээр зохион байгуулагдаж, даргаар нь Зуны голоор нутагтай Жамьян гэдэг хүн томилогдон, удалгүй нэрээ өөрчлөн Эрдэнэбулган гэх болж, даргаар нь Намдагийн Нанзад, Жамсран хурц зэрэг хүмүүс ажиллаж байжээ.
БНМАУ-ын Бага хурлын Тэргүүлэгчдийн 1931 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн хуучин хошуудын захиргааг 1931 оны 04 дүгээр сарын 05-ны дотор татан буулгаж, мөн сарын 10-ны дотор шинээр зохион байгуулах тухай 5 дугаар тогтоолыг баримтлан, Хөвсгөл аймгийг байгуулах түр хорооноос 1931 оны 04 дүгээр сарын 11-30-ны өдрүүдэд Хатгалд Хөвсгөл аймгийн анхдугаар их хурлыг хуралдуулж, БНМАУ-ын 16 дугаар бага хурлын шийдвэр, үндэстэн ястан, аймаг нутгийн зохион байгуулалт, шинэ захиргаа удирдлагыг сонгох зэрэг асуудлыг хэлэлцэж, Цэцэрлэг мандал-Уул, Хантайшир уулын аймгийн 5 хошуу 55 сумыг нэгтгэн, Хөвсгөл аймгийг 24 сум, 439 хоринтой, 69201 хүн, 17431 өрх, 1 сая гаруй мал, 106,2 мянган хавтгай дөрвөлжин километр нутагтай байхаар тогтоол гарган баталсан байна.
Ийнхүү 1931 онд Монгол Улсын нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны шинэчилсэн зохион байгуулалтаар тус суманд Намнан-Уулын хошуунаас гөрөөчин отгийг нийлүүлэн Эрдэнэбулган сум байгуулагдан, сумын анхны хурлыг удирдуулахаар Хурган гэдэг хүн томилогдон ирж, сумын анхны даргаар Нямын Готовыг томилон, сумын төвийг одоогийн оршин байгаа Булган талын эх, Эгийн голын хөвөө, Бургастайн тохойн ард суурьшуулж, сум одоогийн өнгө төрхөө олон хөгжиж иржээ.
Сум байгуулагдах үедээ 9 багтай байснаа 1948 онд Хужирбулан, Шөөл, Тэрхэнийг Түнэл суманд шилжүүлж өгснөөр 7 багтай болж, хилийн дээс одоогийнхоо хэв маягаар тогтжээ.
1950-аад оны дундуур Энхтайван нэгдэл, 1959 онд Эг-Үүрийн сангийн аж ахуй байгуулагдаж, 1990 он хүртэл оршин тогтнож байв. Энэ хугацаанд 2 удаа татан буугдаж, Цагаан-Үүр, Тариалан сумтай нийлж байсан хэдий ч 1985 оноос хойш Эрдэнэбулган нэрээрээ засаг захиргааны зохион байгуулалтад орсон байна.
Эдийн засаг
2004 оны байдлаар ойролцоогоор 47,000 толгой мал тус суманд тоологдсоны 16,000 нь хонь, 15,000 нь ямаа, 11,000 нь үхэр буюу сарлаг, 5,300 нь адуу, 5 нь тэмээ байв. Өдгөө 2733 хүн амтай, 784 өрхтэй, 55423 толгой малтай, үүнээс хонь 18877, ямаа 18753, адуу 4319, үхэр 14474 мянга байна.
Ном зүй
М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.219
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Хөвсгөл аймгийн сум
Тина Мазе
Тина Мазе (Tina Maze, 1983 оны тавдугаар сарын 2-нд Словень Градец хотод төрсөн) — Словенийн уулын цаначин бөгөөд 2014 оны олимп, 2011 болон 2013 оны дэлхийн аварга тамирчин юм. 2012-2013 оны улиралд дэлхийн цомын 11 гараанд ялалт байгуулж 2414 (тэмцээний түүхэн амжилт) оноо цуглуулан тэргүүлэхийн сацуу улсынхаа түүхэнд энэ спортын төрлөөр эх орондоо олимпын алтан медаль авчирсан 2005, 2010, 2011 болон 2013 оны Словенийн шилдэг тамирчин билээ.
Холбоос
Ангилал:Словенийн уулын цаначин Ангилал:Словенийн олимпын аварга Ангилал:Словенийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Словенийн олимпын оролцогч Ангилал:2002 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2006 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2010 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:2014 оны өвлийн олимпод оролцогч Ангилал:Уулын цанын дэлхийн аварга Ангилал:Уулын цанын олимпын аварга Ангилал:Словенийн уулын цанын улсын аварга Ангилал:Словенийн оны шилдэг тамирчин Ангилал:Словеничүүд Ангилал:Югославчууд Ангилал:1983 онд төрсөн
Баграт цогчин дуган
Баграт цогчин дуган буюу Кутаиси цогчин дуган (Гүрж хэл:ბაგრატი; ბაგრატის ტაძარი) нь Гүржийн Имерети мужийн Кутайси хот дахь XI зууны үед баригдсан барилга юм. Өнөөдөр уг дуганаас зөвхөн туурь л үлджээ.
Кутайсигийн гол чимэг нэрийн хуудам болсон уг барилга нь Укмерионы толгойн орой дээр байрладаг. Уг дуганыг Баграт III хаан байгуулж эхэлсэн тул Баграт цогчин дуган хэмээн нэрлэх болсон гэдэг. Уг уран барилгын шалан дээр тэмдэглэснээс үзвэл 1003 онд баригдаж дууссан байдаг. 1692 онд Оттоманы цэргүүд Багратыг эвдлэн сүйтгэж байв. Үүний улмаас дуганы тааз нурж, өнөөг хүртэл хэвээрээ байгаа ажээ. 1952 оноос археологийн судалгааны баг ажиллах болж, газар доорхи нууц замыг нь нээжээ. Удалгүй сэргээн засварлах ажлууд хийгдэж эхэлсэн байна. 2001 онд Гүржийн үнэн алдартны сүмийнхэн сэргээн засварлах ажлыг хийсэн юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Гүрж дэх дэлхийн өв Ангилал:Гүржийн сүмийн барилга Ангилал:11-р зуунд барьсан Ангилал:Сүмийн туурь Ангилал:Үнэн алдартны цогчин дуган Ангилал:Кутаиси Ангилал:Гүржийн үнэн алдартны сүмийн барилга Ангилал:Азийн сүмийн барилга
Шарга сум
Түүх
Манжийн дарлалын үед Зүүнгарын хаант улсаас орж ирсэн Дөрвөн ойрадын Хойд аймгийн язгууртан Лувсан тайжын удмын ноёд тус хошууг захирч ирсэн бөгөөд сүүлийн тэргүүн зэргийн тайж, засаг ноён Цэрэнчагдаржав нь тэр үедээ зохих боловсролтой нэгэн байсан тул Ховдын жасаа залган Улиастай хотод алба барьж байгаад сураггүй алга болсон байна. Мөн Засагт ханы тайж, ноёдын хуралдааныг Сүжигт гүн ахлан зохион байгуулдаг байсан бөгөөд Ховдыг манжийн ноёрхолоос чөлөөлөхөд аймгийнхаа цэргийн бие бүрэлдэхүүнийг тэрбээр удирдан оролцож, Монгол улсыг манжийн дарлалаас чөлөөлөхөд амь биеэр зүтгэсэн гавьяат нэгэн юм. Цэрэнчагдаржав засаг ноён нь нутаг усны сүүлчийн угсаа залгамжилсан ноён байж 1922 оны 11 сарын 20-ний өдөр 17 настайдаа МАН-д элсэж, удирдах хорооний тэргүүлэгчээр сонгогдож байжээ.