cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дипломат төлөөлөгч
Монгол Улсын Дипломат цол, хэргэм
3. Элчин;
4. Хэргийг хамаарагч;
5. Байнгын төлөөлөгчийн орлогч;
Хар хувцастнууд 2
Хар хувцастнууд 2 (Men in Black 2, MIIB) нь 2002 оны Америкийн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт, тулаант инээдмийн кино юм.
Дипломат төлөөлөгч
Монгол Улсын Дипломат цол, хэргэм
6. Элчин зөвлөх;
Хар хувцастнууд 2
Холбоос
Ангилал:2002 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Шинжлэх ухаан уран зөгнөлт кино Ангилал:Инээдмийн кино Ангилал:Комиксоос сэдэвлэсэн кино Ангилал:Бадди кино Ангилал:Харь гарагийнхан кинонд Ангилал:Цуврал кино
Дипломат төлөөлөгч
Монгол Улсын Дипломат цол, хэргэм
8. Цэргийн атташе;
9. Нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга;
10. Хоёрдугаар нарийн бичгийн дарга;
11. Гуравдугаар нарийн бичгийн дарга;
12. Атташе.
Монгол Улсын Ерөнхий консулын болон консулын газрын дараахь албан тушаал дипломат албан тушаалд хамаарна:
1. Ерөнхий консул;
2. Консул;
3. Дэд консул;
4. Консулын төлөөлөгч.
Ангилал:Гааль
Сталинградын тулалдаан
Сталинградын тулаан нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед ЗХУ-ын Улаан Арми болон Гитлерийн Германы Армийн /Вермахт/ хооронд 1942 оны 7 дугаар сарын 17-ноос эхлэн 1943 оны 2 дугаар сарын 2-нд болсон томоохон тулалдаан бөгөөд уг тулалдаанд Германы арми бууж өгч дуусгавар болсон юм. Уг тулалдаан өнөөгийн ОХУ-ын Воронеж, Ростов, Волгоград хязгаарууд болон Бүгд Найрамдах Халимаг улсын нутагт орносон байна.
Тулалдаан
Сталинград (өнөөгийн Волгоград) хотыг германчууд бүслэж тулаан эхэлэхэд 500 мянга гаран хүн амтай байсан бөгөөд дайны дараа 1500 хүн амьд гарсан байна. Нийтдээ бүслэгдсэн тулалдаан төгсөхөд 1 сая 109 мянган гаруй хүн амь үрэгдсэн байдаг. Байшингаас байшин, гудамжнаас гудамж, орцноос орцны хооронд барьцалдан тулалдаж хэн хэнийх нь тэвчээр эр зоригийг сорьсон дэлхийн түүхэнд үлдэх томоохон зэвсэгт тулаан юм. Эх орон, ард түмнэээ харийн түрэмгийлэгчдээс хамгаалан тэмцсэн Зөвлөлтийн мянга мянган баатрууд амиа үл хайрлан зоригтой, тэвчээртэй байж чадсанаар ялалт байгуулсан билээ. Зөвлөлтийн арми, хотын иргэд бүслэлтэнд хамгийн хүнд нөхцөлд байсан ч эргэлт буцалтгүй давшиж 1942 оны 11-н сард байдал эсрэгээр эргэн улмаар Германы алдарт 6-р арми бүхлээрээ бүслэгджээ. 1943 оны нэгдүгээр сарын 31нд Дэлхийн хоёрдугаар дайны томоохон тулаан болох Сталинградын тулалдааны явцад германы фашистын цэрэг анх удаа бууж өгчээ. Германы генерал-фельдмаршал, өмнөдийн цэргийн бүлгийн 6-р армийн командлагч Паулюсын цэрэг армийнхаа үлдэгдэл хэсгийн хамт зөвлөлтийн цэрэгт бууж өгсөн байна. Үүнээс хойш хоёр өдрийн дараа умардын цэргийн бүлэг бууж өгсөнөөр Сталинградын тулалдаан дууссан юм. Сталинградын тулалдаан нь аугаа их эх орны дайны төдийгүй, бүхэлдээ  дэлхийн хоёрдугаар дайны явцад үндсэн эргэлт гаргах эхлэл болсон юм.
Тулалдааны өмнөх байдал
Оросууд 1942 оны хавар Москвагийн тулалдаанд ялж Ленинградын босгонд дайсныг барьж чадсан нь тэдэнд өөртөө итгэх итгэл ялалт ойрхон байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлсэн байдаг. 1942 оны хавар Ржевын мөргөцөгт хийсэн тулаан Оросуудад ашигтай байдлыг үүсгэсэнгүй. Энэ тулалдаанд нийтдээ 1942-1943 онд Германы төв бүлэг 150 мянган цэргээ алдсан бол тэдэнтэй байлдсан Калинины болон баруун фронтын хохирол 450 мянга даваад байсан ажээ.
1942 оны хавар нууц мэдээ хүргэж явсан германы онгоц Оросын талд унасан байна. Онгоцны багийн нэг гишүүн тэндээ үхсэн бол нөгөөх нь бууж өгөхийг хүссэнгүй эсэргүүцэл үзүүлсэн тул устгав. Алагдсан хошууч маш чухал мэдээ тээж явсан нь Германы 1942 оны гол зорилго өмнө зүгт Баку Грозный орчмын газрын тосны нутаг руу болохыг мэдэв. Энэ чиглэл дэх тулаанууд онцгой хүнд сорилт болох нь эхнээсээ л тодорхой байлаа. 42 оны хавар хүлээсэн Оросуудын дараалласан ялагдал нь Германы армийг Дон мөрөн хүртэл зогсоож барсангүй.
Тулалдааны эхэн үе
1942 оны 7 сарын 17-ны өдрийг Сталинградын тулалдааны эхлэл гэж оросын түүхчид үздэг. Паулюсын 6-р арми 270 мянган цэрэг 350 гаруй танк 3500 их бу 1000 гаруй онгоцтой. Эсрэг талд Тимошенкогийн мэдэлд 300 мянган цэрэг их буу хамаагүй илүүг эс тооцвол бусдаар адилавтар хүчтэй байж.
Давшиж байгаа тал ямагт давуу байдалтай байдгийг Паулюсын цэргүүд харууллаа. Оросын хориглолтын нэг цэгт хүчээ бөөгнөрүүлэн дайрч орсноор Дон мөрний баруун эрэг Германчуудын гарт шилжлээ. 7 сарын 21 нд тэргүүний ангиудаа завиар гол гатлуулж түшиц газар булаан өргөжүүлснээс Сталинград хот 60 км зайтай боллоо. Маршал Тимошенко зайлуулагдаж дэслэгч генерал Гордовыг фронтын толгойд тавьлаа. Гордов үүнээс хамаагүй хойно 46 онд Сталинын муулсан яриаг нь матаасчин ховлосноор цаазлагдсан.
Гордов ч тун удахгүй хурандаа генерал Еременкод ажлаа өгсөн байдаг. Сталинград хотоос өмнө зүгт Бакугийн чиглэлд явсан Готын танкийн 4-р арми хотыг өмнө талаас нь шахаж ирлээ. Алдарт 227 р тушаал гарсан нь олон мянган Орос цэргийг ухрах замгүй болголоо. Олон олон тулаанд Немцүүд Оросын армийг ар талын халхлах отрядтай нь давхраар нь хуу хамж байсан гэдэг. Сталинград дайсны бөмбөгдөлтөнд өртсөн эхний өдрөөсөө авахуулаад л галанд умбав. Хотын ихэнх хэсэг нь модон байшинтай байсан нь нөлөөлөв.
Ганцхан өдөрт 40 мянга орчим хүн бөмбөгдөлтөнд амь үрэгдэв. Германчууд хотын захад ирээд шууд л хот руу дайралтаа эхлүүлснээр хот доторхи тулаан оргилдоо хүрлээ. Байшин гудам бүрийн төлөө зууралдан тэмцэх Оросуудын эсэргүүцлийг дарсаар зүүн зүгт Сталинградын балгасан дундуур дайсан алхам алхмаар урагшилсаар байв. Хотын гол найдвар 62р арми байв. Армийн командлалаас Лопатиныг сольж Василий Иванович Чуйковыг 1942-09-14 нд тавилаа. Германчууд зарим талаар Волга буюу Ижил мөрөнд тулж 62-р армийг өмнөд хөрш Шумиловын 64-р армиас салгаж тун удахгүй 62-р армийг дахин 2 хувааж чадав. Хотын гол хэсгийг хамгаалж байсан 112-р дивизийн 12 мянга гаруй хүн хэдхэн хоногт 100 хүрэхгүй болсон байна. Хотын төв гол хэсэг дайсны гарт орлоо. Чуйков алгуурлалгүй яаралтай шийдвэр гаргаж хошууч генерал Родимцевын гвардийн 13-р дивизийг дайсны өөдөөс хаяв. 9 сарын 16 ны шөнөөр дивиз Волгыг гатлан давшилтанд орж мельницын 4-р гудмын төлөөх тулаанд Паулюсын цэргүүдтэй гардан тулаанд оров. Бууны жад ирлэсэн хүрзээр үзэлцсэний эцэст гудмаас дайсныг цэвэрлэлээ дараагийн атакаар төв вокзал мөн цаашлаад олон дахин атаклаж маш их хүнээ алдсан ч Мамай толгойг дайснаас булааж авсан нь уг тулааны хамгийн шийдвэрлэх мөчүүдийн нэг байлаа. Мамай толгой Сталинградын өндөрлөг цэг бөгөөд эндээс өдрийн цагт голоор гарч байгаа бүх юмыг харж их бууны хараандаа байлгаж болдог аж.
Дивиз 7 ч хонолгүй ар тал руу татагдах үед 10 гаруй мянган хүнээс 260 хүн л үлдсэн гэдэг ердөө л ар тал штаб. Яг энэ үед тэднээс хамаагүй хойд зүгт Сталинградаас ямар ч үнээр атугай дайсны хүчийг татар зорилгоор Сталинградын фронтын хойд хэсэг давшилтанд орлоо. Гумрак орчим байсан нэлээдгүй танкийг Сталинград руу явуулсангүй. Хойноос хийсэн атак тйим ч амжилт олоогүй маш олон хүнээ алдсан ч хот доторхи хамгаалагч нарын байдлыг багагүй хөнгөвчлөв. Хотод 2 талын мэргэн буучдын тэмцэл дээд цэгтээ хүрлээ. Мэргэн буучид маш аюултай мөн дайсныхаа офицеруудыг түүж бууддагаараа онцгой аюултай байсан юм.
Тулалдааны ид үе
Хэд хэдэн газраар мөрөнд хүрч бүслэгсэн ч үзэлцсээр хойд хэсэгт бүр 200 радиустай жижгэвтэр тойрог Золудаевын арал нэртэйгээр тэсэн байлдсаар байсан байна. 1942-09-27 Хотын хамгаалагч нар ширүүн тулалдаан хийсний эцэст балгас болсон 4-н давхар байшинг дайснаас булааж өөрсдөө тэнд бэхжиж авлаа. Энэ байшин хожим Павловын байшин гэж алдаршсан билээ. Зэргэлдээх 2 байшинтай тунелээр холбогдоно байшин өндөрлөг газар байрлах тул байшингийн оройдох холбоочин дайсны байрлалын мэдээг зүүн эрэгт байрлах артиллерчидад өгч байв.
Энэ байшин үзэл суртлын маш том зэвсэг байлаа. Тэнд байгаа цэргүүдийг архи хоолоор хангахын тулд ар талаас хүргэж өгөхгүй бол буудах сануулгатайгаар мэргэн буучийн овоон хараанд цэргүүдийг явуулдаг байсан ч гэдэг. Германчууд энэ байшинг бөмбөгдөх гэж үзсэн ч хэт ойрхон тулж ирсэн өөрсдийн цэргээ бөмбөгдөж мэдэх байсан учраас бөмбөгдөж чадсангүй. Шууд атак хийгээд орох гэж үзсэн ч байшинг хамгаалагч нарын шаргуу эсэргүүцлийг давж чадсангүй.
Байшинг тойруулан битүү минэжүүлсэн байсан нь бас нэгэн давхар хуяг болж өгөв. 6-р арми зууралдсан ширүүн байлдаанд олон хоног байлдаж тамирдаж хөдлөх чадвараа нэгэнт алдсан байлаа. Польшийг 28 хоногт Францыг 38 хоногт буулгаж авч байсан арми ганц нэгхэн навсгар амбаарын төлөө энэ байтугай цаг хүнээ алдчихаад байлаа. Сталинградыг эзлээд эндээс гэртээ харина гэдэгт итгэх хүн цөөрсөөр бараг байхгүй боллоо.
Тулалдааны сөрөг давшилтын үе
Оросын генералуудад тагнуулын мэдээгээр 2 жигүүртээ Румын Италийн сулхан дивизүүдийг байрлуулж гол Герман цэргүүдээ хотын гол хэсэгт өрнөж буй тулаанд түгжсэн байсан нь давшилт явуулж хотод байгаа цэргийг бүслэх талаар бодоход хүргэв.
Сталинградын фронтыг 2 хувааж хойд хэсгийг нь дэслэгч генерал Рокоссовскийн мэдэлд өгч Доны фронт гэж нэрлэв. Дайны туршлага Итали Румыны цэргүүдийн байлдах чадвар зэвсэглэл зохион байгуулалт эр зориг олон талаараа Германы цэргүүдээс дэндүү хол дутууг Оросуудад хэдийнээ тодорхой болсон байв. Манштейн тэргүүтэй олон Германы томчууд Итали Румынчуудыг цэрэг гэж огтоос тоож үздэггүй байж. Унгар цэргүүд арай илүү гэх. Чухам энэ л УРАН операцийн гол зорилгын нэг хэсэг байв. Хойд талааас довтлох давшилтыг 11-19нд Рокоссовскийн цэргүүд хийх ёстой бөгөөд түүнээс нэг өдрийн хойно өмнө талаас Сталинградын фронт хийхээр төлөвлөгөө гаргав. 1942-11-19 нд Доны фронт артиллерийн маш хүчирхэг цохилтыг Румыны дивизүүд дээр буулгав. Румыны эсэргүүцэл тэр дороо нуран унаж байрлалаа орхин ухарч эхэллээ.
Байдал бишдэж байгааг ойлгосон Германчууд Оросуудын өөдөөс танкийн 48-р дивизийг сөргүүлэн тавилаа. Нэгэнт эрчээ авсан Рокоссовскийн цэргүүд тэдний эсэргүүцлийг нуга дарж оперативын уудам зайд гарч ирлээ. Өмнө зүгээр эхэлсэн Сталинградын фронт ч бас дайсны эсэргүүцлийг даран тосон ойртож байлаа. 11-20 ны шөнө Калачийн гүүрийг манаж байсан Германы харуулууд тэдэнлүү чиглэн ирэх танкийг Оросынх гэж таних үед хэдийнээ оройтсон байлаа. Калач гацаа гүүрийг дор нь эзлэж авав. Өмнө зүгээр ирэх давшилт ч мөн хурдтайгаар дөхсөөр 11-21 нд 2 талын цэрэг Советскийн гацааны дэргэд уулзаж бүслэлтийг битүүлэв. 11-21 ний шөнө Паулюс Гитлерээс бүслэлтийг сэтлэн гарах зөвшөөрөл хүсэв. Гитлер татгалзаж 6-р армийг тун удахгүй бид аварна гэж мэдэгдсэн байна.
Оросуудын хувьд ажил жинхнээсээ ундарлаа бүслэгдсэн цэргийг маш яаралтайгаар баруунаас зүүн тийш өөрийн нутгийн гүн лүү түрж өөрсдийнхнөөс нь аль болох холдуулах зорилготой байв. Үүнийгээ ч маш хурдан хийж бүслэгдсэн цэргийг зүүн зүг нэлээдгүй хөөж чадлаа. 6-р армийг агаараас байдаг боломжоороо хангаж байгаа Германы нисэгчдийг устгах хангамжийг хүргүүлэхгүй тал дээр аль аль тал онцгой анхаарал тавьж агаарын ширүүн тулаан өрнөлөө.
Оросууд зорилгоо биетүүлж агаарын тулаанд ялж чадсанаар 6-р армийн хангамж маш хурдан эрсдэлд орж цэргүүд өлсгөлөнд автаж дагаад байлдах чадвар ялалтанд итгэх бүслэлтээс гарах морал эрс унав. Хотын байдал арай тайван болсон бол хотоос баруун зүгт бүслэлтйин зааг цасан цөл болсон нүцгэн талд үхэл амьдралын тулаанууд үргэлжилж байв. Доны орчим өрнөсөн энэ тулаан маш хүнд нөхцөлд явагдсан юм. Дайнаас залхаж айсан өөрийгөө буудсан баашилсан цэргүүдээ Германчууд арга хэмжээ Оросуудыг зогсоох үүрэгтэйгээр хаяж байв.
Өөрийгөө буудсан айсан хулчийсан улсууд жинхнээсээ торгуулын батальонд Оросуудаас хүнд байдалд орсон бөгөөд хэрвээ дайсны нэг атакийг зогсоож чадвал шархыг нь боож эм хоол өгнө. Үгүй бол тэнд нь өрөвдөх сэтгэгүйгээр нохой шиг хаядаг боллоо. Өвлийн цасан шуурга хүйтэн бүслэгдсэн цэргийн байрлалаа хадгалж өөрийнхөө иртэл тэсэх Оросуудын хувьд аль болох зүүн зүгт хол хөөх эсрэг тэсрэг сонирхол зөрчилдөн тасралтгүй байлдаан өрнөж байлаа.
Манштейны цэрэг ч сайн байлдаж бүслэгдсэн цэрэгтээ бараг л хүрсэн мэт болох үед зуны байлдааанд бүтэлгүйтэж нэр хүндээ илт алдаад байсан хурандаа генерал Малиновскийд том боломж гарсан байна. Түүний цэргийг Манштейны цэргийн өөдөөс хаяснаар Германы давшилтыг зогсоож чадав. Тэгтэл энд нэг давруу гэмээр хүсэлт гарсан нь шууд Манштейны цэргийг мөшгиж хөөсөөр Азовын тэнгис хүртэл хөөж чадвал Сталинградаас урд зүгт байгаа бүслэлтийн гадна байгаа олон тооны цэргийг хангамжаас таслах бололцоотой гэж үзэл гарч ирсэн ч Германчуудыг дутуу үнэлэхээс хэт болгоомжилж энэ төлөвлөгөөг орхисон байх юм.
Энд бас Германы 3 генералын нэр хожим нэлээн түгсэн юм. Тарж цохигдож бутарсан цэргүүдийг цуглуулж Оросуудад хэрхэвч бууж өгөхгүй гэх уриатай тэдгээр нөхөд маш их төвөг удсан байна. Тэдний талаар жич дурдахыг хичээнээ. Бүслэгдсэн цэргийн баруун талыг Рокоссовкийн фронт зүүн талыг Еременкогийн Сталинградын фронт барьж байсн бөгөөд дээд командлалын хурлаар бүх цэргийг Рокосссовкийн мэдэлд өгсөн байна.
Сталинградын тулааны хамгийн хүнд хэцүү цаг мөчийг давж гарсан Еременко эндээс зайлуулагдах үедээ бүр нулмис урсгасан гэдэг. Еременко Манштейныг баруун зүгт хөөх ажилд томилогдсон. Бүслэгдсэн цэргийн байдал найдваргүй болсон нь бүгдэд илэрхий боллоо. Өлсгөлөнд автаж сүйрсэн хот руу хөөгдсөөр өөрсдийнхнөөсөө дэндүү холдож аврагдах найдвар бараг байхгүй болов. 12 сарын өдрүүдэд тэдгээр цэргүүдэд байсан ихэнх хоол хүнс дуусаж уналга эдэлгээнд байсан 4000 гаруй морьдыг арьсыг нь хүртэл идэж дуусгахад нэг их цаг орсонгүй.
Тулалдааны төгсгөл үе
Оросуудын анхны тооцоогоор 80-90 мянган цэрэг бүслэгдсэн гэж тооцож байсан нь алдаатай болж энэ чинээгээр бүслэгдсэн цэргийг устгах ажиллагаа удаашралтай болж байв. Уутанд үнэндээ 250 мянга гаруй Герман Румын Италийн цэргүүд орсон байлаа. Бүслэгдэж ямар ч авралгүй хүнд байдалд орсон хэдий ч Германы арми бууж өгсөнгүй. Тэднийг устгаж дуусгасангүй сар хагас болж 1943 он гарлаа. Цагариг гэж нэрлэсэн операциар Германы армийг 2 хэсэг ярж хуваагаад дуусгах төлөвлөгөө боловсруулаад 1 сарын эхний 7 хоногт эхлэх байв. Энэ үед дайснуудад бууж өгөх санал тавьж үзэх санаачлага гарав. Ингээд улаан армийн ахмад нэрийг мартав хэхэ. Цагаан туг өргүүлэн дайсны тэргүүн шугам руу явуулав.
Дайснууд өөдөөс нь буудаж эсэргүүцэл үзүүлэв. Зарим генералууд одоо фашистуудыг устгах цаг болсон тэдэнтэй тоглох шаардлагагүй гэж үзэж байсан хэдий ч дахин нэг оролдож үзэхээр болсон байна. Энэ удаа Германчууд ахмадыг хүлээж авч нүдийг нь боож Паулюс дээр аваачсан байна. Бууж өгсөн тохиолдолд ядарч зүдэрсэн олон мянган цэргүүдэд нь хоол хүнс эм тариа гаргаж энэрэнгүй хандахаа амласан байна. Паулюс ахмадад бууж өгөхөөс татгалзаж байгаагаа мэдэгдэж буцаасан байна. Ийм явдал хожим Будапештын тулаанд болсон билээ.
Бүслэгдсэн дайснуудад өршөөл үзүүлж энэрэнгүй хандахаа амлаж явуулсан элч ахмад Осипенког фашистууд нуруунд нь буудаж алснаар зөвлөлтийн армийн хайр найргүй цохилтонд өртсөн байдаг. Бууж өгөхөөс татгалзсан дайснуудыг гүйцээхээр Оросын армийн дайралт эхэллээ. Бүслэгдэж юу ч гүй болсон байлдах чадвар морал навс унасан гэгдэх Германы цэргүүд ширүүн эсэргүүцэл үзүүлж 10 гаруй хоног тэссэн байдаг. Гарц байхгүйг ойлгосон Паулюс Гитлерээс бууж өгөх тушаар хүссэн байна. 1943-01-28 Гитлер хариуд нь 6-р арми эцсийн хүнээ сумаа дуустал байлдах ёстой. Бууж өгөхийг эрс хориглоно гэсэн байв. Маргааш өглөө нь Паулюсыг фельдмаршал цолоор шагнав. Германы ямар ч фельдмаршал дайсандаа бууж өгсөн түүх байдаггүй билээ. Паулюсыг амиа хорлох заавар байсан байна. Тухайн өдөр Паулюс амиа хорлоогүй бууж өгсөн юм. Паулюс бууж өгсөн байхад үлдсэн цэргүүд нь бууж өгсөнгүй эсэргүүцэл үзүүлсээр байв. Паулюсыг байцаасан Рокоссовский Воронов нар үлдсэн цэрэгтээ бууж өгөх тушаал өгөхийг шаардсан ч Паулюс би олзлогдсон хүн хойд бүлгийн командлагчид бууж өгөх шаардлага өгч чадахгүй гэж татгалзсан байдаг. Даруйхан хүчтэй артиллерийн гал нээж танк явган цэргийг давшилтанд оруулж дахин байлдаан өрнөлөө. 3 хоногийн дараагаас хойд бүлэг бууж өглөө. 22 генерал 2000 гаруй офицер нийт 91 мянган цэрэг олзлогдсон байна.
Тэдний тал нь олзлогдсоныхоо дараагийн 7 хоногт өвчин өлсгөлөнгөөр хэт дордсон бие нь дийлээгүй нас барсан байдаг. Хожим 91 мянган хүнээс 6 мянга гаруй нь нутгийн бараа харсан билээ. 2 талаас энэ тулалдааны явцад 2 сая орчим хүн байлдан үрэгдсэн тооцоо бий. Германы армийн хохирол 800 мянга давсан бөгөөд 6-р армийн эдгээр цэргүүд нь тэдний хамгийн шилмэл нэгтгэлүүдийн нэг нь байсан юм. Энэ тамаас амьд гарсан цэргүүд хожмоо Германы армийн сор болж байсан түүх бий. Тэдний орон зайг хойшид юугаар ч нөхөж чадаагүй юм.
Оросуудын ажил дуусаагүй байлаа. Хавраас өмнө дайсны 150 мянга гаруй цэргийн цогцсын тахал элдэв өвчин гарахаас өмнө цэвэрлэх ажил хүлээж байв. Германы армийг нэг магтахад бууж өгөх маш дургүй эцсээ хүртэл байлддаг талаа үүнээс ч хойш олон удаагийн тулаанд харуулсан байдаг.
Тулалдааны үед
2. Немцийн армид хэдийгээр цааш дайтах ямар ч боломж байгаагүй ч Гитлер Сталины нэртэй энэ хотыг эзлэн авна гэж ам гарсан байсандаа бантаж тэднийг үхлийн аманд хаясан байсныг ахмад дайчид дурсаж байна. Асар олон хүнтэй арми нь бүслэгдэж идэх уух, эм тарианы хангамжгүй 40 мянга гаруй немцийн шархтай цэрэг дайчид үхлээ хүлээж байсэн тэр үед Европ даяар нацистын суртал ухуулагын хэрэгслүүд гитлерчүүд Сталинградыг тун удахгүй эзлэн авах гэж байна, тэгээд дайн удахгүй дуусна гэж олон нийтийн тархийг нь угааж байсан тухай энэ аймшигтай тамаас амьд гарсан германы ахмад дайчид дурсан ярьж байна.
3. Цаашид цус асгаруулахаас зайлсхийх үүднээс зөвлөлтийн арми 1943 оны 1-р сарын 8-нд немцийн армийн командлалд бууж өгөхийг санал болгосон боловч Гитлерээс эцсийн цэрэг, сумаа дуустал байлдах тушаалыг авсан байсан генерал Паулюс зөвшөөрөөгүй ажээ. Гэвч 2 сар гаруй өлсөж хөлдөж туйлдсан немцийн дайчдын зарим нь хүний мах идэж /каннибализм/ байхад харин Паулюсын штабын офицерүүд коньяк ууж, навчин тамхи татаж шарсан мах идэж байсан тухай хожим амьд гарсан бага тушаалын офицерүүд нь дурсаж байна.
4. Гэвч үүнийг үл хэрэгсэн германы олон офицерүүд, цэргүүд бууж өгсний хүчинд эндээс амь гарсан байна. 1943 оны 1-р сарын 10-нд бүслэлтийн тогоон дотор байсан фашистын армийг утгах ажиллагаа эхэлсэн ба 2-р сарын 3-нд 100 мянга гаруйхан цэрэг Зөвлөлтийн армид бууж өгч амь гарсан байна. Удирдаж байсан цэргээсээ 200 мянган хүнийг өлсгөлөнд нэрвүүлж өвлийн хувцасгүй хөлдөөж гарцаагүй үхэл үрүү түлхснийхээ төлөө Гитлерээс фельдмаршал цолоор шагнуулсан Паулюс ч тэдний дунд бууж өгсөн ажээ.
Хохирол
Энэ тулалдааны явцад герман 32 дивизи, 3 бригадаа алджээ. Германы 1,5 сая цэрэг, офицер алагдаж, шархдаж, олзлогдсон байна. Сталинградад Зөвлөлтийн 1.129.600 цэрэг,. Дэлхий II дайнд амь үрэгдсэн 4 герман цэргийн 1 нь Сталинградад амь үрэгдсэн тооцоо ч байдаг.
Зарим баримтууд
Сталинградад байлдаж байгаад алуулсан Хоффман гэдэг Герман цэргийн өдрийн тэмдэглэлээс. - 10 сарын 10 Оросууд бидэнтэй хэтэрхий байгаа тул бид тэднийг бөмбөгдөж чадахгүй байна. Манай арми шийдвэрлэх тулаанд бэлдэж байна. Фюрер бидэнд Сталинградыг бүхэлд нь аль боло хурдан эзлэхийг даалгасан.
Дайны арга хэмжээнүүд
ЗХУ-ЫН БАТЛАН ХАМГААЛАХ АРДЫН КОМИССАРЫН ТУШААЛ Улаан Армид сахилга, дэг журам бэхжүүлэх хийгээд байлдааны байрлалыг дур мэдэн орхих явдлыг хориглох тухай
1942 оны 7 дугаар сарын 28. № 227 Москва хот
Эшлэл
Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны тулалдаан Ангилал:Герман-Зөвлөлтийн дайны зэвсэгт хүчний операци Ангилал:Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн германы зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Румыны зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Хорватын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Волгоград Ангилал:1942 оны зөрчилдөөн Ангилал:1943 оны зөрчилдөөн
Ричард Столлман
Ричард Мэттью Столлман бол Америкийн програм хангамжийн эрх чөлөөний идэвхтэн, компьютерийн програмчлагч хүн юм. 1983 оны 9-р сард тэрээр Unix-төстэй үнэгүй үйлдлийн систем бүтээх зорилгоор GNU төслийг эхлүүлсэн ба тэрхүү төслийнхөө зохион байгуулагчаар ажиллаж байв. GNU төслийг эхлүүлэхийн хажуугаар тэрээр Үнэгүй програм хангамжийн хөдөлгөөний эхлэлийг тавьжээ; 1985 онд үнэгүй програм хангамжийн санг байгуулжээ.
Кевин Гарнетт
Кевин Морис Гарнетт (Kevin Maurice Garnett, 1976 оны тавдугаар сарын 19 Өмнөд Каролина, Гринвилл) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд НБА-гийн «Миннесота Тимбервулвз» багт тоглодог.
Замнал
25 000 оноо, 10 000 самбар, 5000 дамжуулалт, 1500 хаалт болон 1500 таслалтын босго давсан олон талт тоглолттой түүнийг НБА-гийн түүхэн дэх «шилдэг 50 тоглогчид» багтаадаг ажээ.Мөн 2023 онд зодог тайлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:АНУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Миннесота Тимбервулвз багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн олимпын аварга Ангилал:Сагсан бөмбөгийн америкийн аварга Ангилал:Сагсан бөмбөгийн жижиг довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч Ангилал:Брүүклин Нетс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1976 онд төрсөн
Уолт Дисней
Түүний бүтээлүүд дотроос хамгийн алдартай нь Микки Мауз буюу Микки хулгана бөгөөд тэрээр олон жил энэ баатрынхаа дууг оруулж байв. Мөн Дональд нугас болон Микки Мауз, Плуто нохой гээд зөвхөн хүүхэд багачууд гэлтгүй томчуудын ч үзэх дуртай, хайртай хүүхэлдэйн киноны баатруудыг зохиосон болно.
Дисней Америкийн кино академийн шагналд 59 удаа нэр дэвшиж, Оскарын 26 шагнал хүртсэн нэрт уран бүтээлч байв. Тэрээр нэг жилд Оскарын дөрвөн шагнал авсан бөгөөд Оскарын хамгийн их шагналтай болон хамгийн олон удаа нэр дэвшсэн амжилтын эзэн болжээ. Үүнээс гадна долоон удаа "Эмми"-гийн шагнал хүртсэн байна. АНУ, Япон, Франц, Хятад зэрэг дэлхийн олон оронд түүний нэрээр нэрлэсэн Диснейлэнд, Уолт Дисней дэлхийн амралт зугаа цэнгээний хүрээлэн үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа билээ. Хүүхэлдэйн киноны нэрт уран бүтээлч АНУ-ын Флорида муж улсад Диснейлэнд амралт зугаа цэнгээний хүрээлэн байгуулах төслийн нээлт хийхээс хэдхэн жилийн өмнө буюу 1966 оны 12 дугаар сарын 15-нд 65 насандаа уушигны хорт хавдрын улмаас насан өөд болжээ.
Бага нас
Уолт Дисней АНУ-ын Иллиной муж улсын Чикаго хотод Юнион Пасифик төмөр замын байгуулагын ажилтан Элиас Диснейн хүү болон төржээ. Түүний эцэг 1888 онд ээж Флоратай нь гэрлэсэн байна. Тэд Калифорни мужаас нүүн суурин ажил хийхээр Канзас хотруу шилжсэн ба дараа нь ажлын шугамаар Чикагод нүүн суурьшаад байв. Уолт Дисней энэ гэр бүлийн дөрөв дэх хүүхэд байсан юм. 1906 онд түүнийг 4 настай байхад тэднийх Миссури мужруу нүүн газар тариалан эрхлэх болсон тул бага насны ихэнх цагаа тэнд өнгөрөөнө. Тариалангийн талбайн дэргэдэх төмөр замаар давхин өнгөрөх галт тэрэгний дуунд бяцхан Уолт 9 настайгаасаа л үүрийн гурван цагт босож сонин түгээдэг байсан. Арван хэдтэйдээ сурхын хажуугаар хоёр газар цагийн ажил хийдэг байсан.Ямар ч нэр алдаргүй байхдаа тэрээр өглөө сэрэнгүүт нүдээ тас аниад Холливудын хамгийн сайн кино найруулагч болсон өөрийхөө дүр төрхийг нүдэндээ харагдтал төсөөлдөг байлаа. Тэрээр багаасаа л зураг зурах дуртай байжээ. Дисней ахлах сургуульд суралцахдаа сургуулийн сонины шог зураач болжээ.
Өсвөр үе
Тэрээр 16 насандаа цэрэгт элсэхээр сургуулиасаа гарсан байна. Гэвч түүний цэрэгт татагдах нас болоогүй учир арми хүлээн аваагүй аж. Цэрэгт татагдаж чадаагүй Дисней найзын хамт Улаан загалмайн нийгэмлэгт элсэх шийдвэр гаргажээ. Үүний дараа тэрээр Дэлхийн нэгдүгээр дайны үед Францад нэг жил байжээ. Энэ хугацаанд залуу Дисней эмнэлгийн түргэн тусламжийн машины жолоочоор ажиллаж байв.
Гадаад холбоос
Ангилал:Уолт Дисней компани Ангилал:АНУ-ын бизнесмен
Рагчаагийн Анхням
Рагчаагийн Анхням — Монголын тайз, дэлгэцийн жүжигчин.
Цол, шан
Ангилал:1981 онд төрсөн Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Монголчууд
Коперници
Коперници нь (Унунби) атомын дугаар 112, атом масс нь 285 юм.
Эшлэл
Ангилал:7-р үеийн элемент
Дрон
Дрон (drone) буюу нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж (unmanned aerial vehicle) гэдэг нь нисгэгчгүй боловч өөр дээрээ самбартай навигацийн удирдлагын системтэй онгоц юм. Энэ нь хэмжээ болон зориулалтаараа маш олон төрөл байдаг. Нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж нь гол төлөв жижиг загвартай байдаг. Ийм байх нь зарим нэг осол аваар болон эд материалын сүйрлийг урьдчилан сэргийлэх туршилтыг хийж болохоороо илүү давуу талтай. Мөн нисэх онгоцний цаашдын хөгжилд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гаргахүйц оновчтой төрөл бүрийн судалгаа хийж болохоороо илүү давуу талтай юм. Нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмжийг маш олон төрлийн ажиллагаатайгаар хийж болох юм. Жишээ нь: цэрэг дайны зориулалттай нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж байна гэвэл хиймэл дагуул гэх мэт том зүйлс ашиглалгүйгээр дайсний байршлыг тогтоох болон дайсны зэр зэвсэг болон хүн хүчний хэмжээг цаг алдалгүй тодорхойлж болох юм. Ингэхийн тулд жижиг нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмжиндөө жижиг хэмжээний камер суурилуулаад үүгээрээ зураг болон видео бичлэг дамжуулах юм. Иргэний зориулалттайгаар ашиглаж, гал түймэр болон ямарваа нэг байгалийн гамшгийн үед хүний амь болон эд материалийн хохирлыг цаг алдалгүйгээр тодорхойлж болно. Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ болон зам тээвэр хот тохижилтийг хүртэл хянаж байх бүрэн бололцоотой юм.
Нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж нь янз бүрийн хэлбэр дүрс, хэмжээ, үзүүлэлттэй байдаг. Түүхийн хөгжлийн явцад анх нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмжид автомат жолоодлого гэхээр юм бараг байдаггүй байсан бөгөөд цаг хугацаа явах тусам нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмжийн автомат жолоодлого нь улам нарийсан хөгжсөөр байна. ННТ нь хоёр төрөл байдаг. Газраас жолоодох удирдлагын системтэй, нөгөө нь жолоодлогын систем дээр нислэгийн чиглэл даалгаварыг нь програмчилсан байхаар хоёр янз байдаг. Одоогийн байдлаар цэргийн зориулалттай ННТ-г тагнуул хийх явцдаа довтлох, даалгавар гүйцэтгэх байдлаар ашиглаж байна. Ангилал:Нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмж Ангилал:Роботын техник Ангилал:Радио харилцаа
Дипломат захидал бичиг
Но́от бичиг- аливаа нэг улсын Засгийн газраас нөгөө улсын Засгийн газарт хандаж буй албан ёсны дипломат баримт бичиг юм. Дипломат харилцааны нэгэн хэлбэр гэж үздэг.
Аливаа Ноот бичиг үндсэн 3 хэсгээс бүрдэнэ. 1) эхлэлийн хүндэтгэл үг; 2) үндсэн мэдээлэлийн агууллга; 3) төгсгөлийн хүндэтгэлийн үг.
Ноот бичиг нь үндсэн хоёр төрлийн байдаг.
Төлөөний ноот бичиг /Note verbale франц үгнээс гаралтай, Verbal Note-англи, Вербальная нота-орос/
Илүү их дэлгэрэнгүй хэрэглэгддэг. Төлөөний нот бичгээр харилцааны чухал, тулгуур асуудлуудын тухай бөгөөд өдөр тутмын асуудлуудыг ч хөнддөг. Ихэнх улс оронд тухайн орны сүлд бүхий тусгай ноот бичгийн хэвэлмэл хуудас дээр хэвлэж дугаар, огноотой байх бөгөөд байгууллагын тамга, тэмдэг дарж илгээгч хүн  овог, нэрнийхээ толгой үсгийг гараар тавьсан байдаг ёс бий. Ийм төрлийн ноот бичгийг ГХЯ болон Элчин сайдын яамны нэрийн өмнөөс илгээдэг журамтай.
Хувийн ноот бичиг /личная нота-орос/ Хувийн ноот бичиг нь төлөөний ноот бичгээс ач холбогдолоор арай доогуур боловч хоёр хүний хоорондох дотно харилцааны илэрхийлийн нэг үзүүлэлт юм. Мөн ноотны хэвэлмэл хуудсан дээр тухайн хувь хүний нэрийн /Гадаад хэргийн сайд, дэд сайд, ГХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Элчин сайд, ахлах дипломат г.м/ өмнөөс бичдэг бөгөөд дугаар, тамга, тэмдэг дардагүй /хувийн дардас дарсан байж болно/. Агуулгын хувьд мөн хоёр талын харилцааны чухал асуудлаар бөгөөд Гадаад хэргийн яам болон дипломат корпусын мэргэжил нэгтнүүддээ өөрийн амралтын хугацаа, түр эзгүй байх, баяр хүргэх, мэндчилгээ хүргэх, эмгэнэл илэрхийлэх зэрэг асуудлууд байдаг. Хувийн ноот бичгийг тусгай зарлагаар хүргүүлэх нь тохиромжтой. Ангилал:Утга зохиолын захидал Ангилал:Дипломат харилцаа
Лапу Лапу
Лапу Лапу буюу уугуул нутгийнхны хүндэтгэлийг хүлээсэн халиф Пулака (Lapu Lapu) нь 1491-1547 оны хооронд амьдарч байжээ. Тэрээр Филиппиний Мактан арлын уугуул оршин суугчид болох Висаянчуудын Дату буюу их жанжин, удирдагч хүн байв. Түүнийг Испаничуудын колоничлолыг эсэргүүцэн боссон анхны уугуул иргэдийн толгойлогч байсан гэж нутгийн ард түмний аман домгуудаар тэмдэглэгдсэн нь өнөө үед хадгалагдан үлджээ. Өнөө үед Лапу Лапуг Филиппиний анхны үндэсний баатар хэмээн хүндэлдэг.
1521 оны 4 сарын 27-ны өглөө хурц төмөр үзүүрт хулсан жад, өргөн ирт кампилан илдээр зэвсэглэсэн цэргүүдтэй Лапу Лапу жанжин, Португал гаралт ахмад Фернан Магелланаар удирдуулсан Испаний цэргүүдтэй халз тулалдсан байна. Түүхэнд Мактан арлын тулаан хэмээн тэмдэглэгдсэн тулааны дараа Испаничуудын удирдагч Ф.Магеллан, 2 цэргийнхээ хамт амь эрсдэн, Лапу Лапугаар удирдуулсан Висаянчууд ялалт байгуулжээ. Энэ ялалтыг нь алдаршуулан Мактан арлын хүмүүс түүнд зориулан сүм, хөшөө босгон, Опон хэмээн нэрлэгдэж байсан хотыг Лапу Лапу хот хэмээн нэрийдэх болжээ. 2005 онд БНСУ найрамдалт харилцаат байдлаа хүндэтгэн Филиппин улсад Лапу Лапугийн хөшөөг хийн бэлэг болгон дурсгасныг нийслэл Манила хотын Ризал цэцэрлэгт хүрээлэнд байрлуулсан байдаг ажээ.
Онцлох үеүд
1480 оны орчим - Магеллан төрсөн.
1521оны 4 сарын 14 - Ража Хумабон, түүний гэр бүл, дагалдагчид тэргүүтэй 800 гаруй уугуул хүмүүс Магелланы Испаничуудтай нөхөрлөн Ромын Католик шашныг хүлээн зөвшөөрч, дагав. Үүний дараа Магеллан Себугийн хүмүүсийг "Ертөнцийн эзний болон Испанийн хааны албатууд" хэмээн зарлаж, Мактан арлын Мусульман шашинт бусад уугуул иргэдийг "Сүмийн дайснууд" гэж нэрлэв.
1521 оны 4 сарын 27 - Магелланы Армада Мактан арлын эрэгт хөвөн ирж, Лапу Лапу болон түүний дайчидтай тулалдав. Энэ мөргөлдөөнийг Филиппиний түүхэнд Мактан арлын тулаан гэж тэмдэглэсэн байдаг. уг мөргөлдөөнд Магеллан болон түүний цэргүүдийн арим нь алагдан, ухарснаар нутгийн уугуул амгийнхон ялалт байгуулсан ажээ.
1522 оны 6 сарын 9 - Магелланы экспедицээс Ахмад Хуан Себастиан Элкано удирдуулсан 18 усан цэрэг бүхий "Ла Викториа" хэмээх ганц усан онгоц Молуккийн арлаар дамжин, их хэмжээний халуун ногоотойгоор Испанид эргэн иржээ. Ахмад Элкано, түүний багийн 18 гишүүн дэлхийг усан замаар тойрсон анхны хүмүүс хэмээн түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдсэн байна.
Сонирхуулахад
1971 оны 10 сарын 1- АНУ-ын Флорида мужийн Орландо хотын Дисней парк Лапу Лапугийн домгоор сэдэвлэсэн зугаа цэнгээний хэсгийг нээжээ. мөн түүний нэрээр нэрлэсэн жимсний коктейль хийх болов.
2002, Лапу Лапугийн талаарх бүрэн хэмжээний киног дахин хийв. урьд нь Лапу Лапугийн талаар 1955 онд хийгдсэн кино байдаг бөгөөд Филиппиний кино академийн шагнал хүрэтж байжээ.
Лавлах
Ангилал:Филиппиний түүхэн хүн Ангилал:16-р зууны ноёрхогч Ангилал:15-р зуунд төрсөн Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн
Саманта Райли
Саманта Линет Райли (Samantha Linette Riley, 1972 оны 11 сарын 13-нд төрсөн) нь Аборижин гаралтай, Австралийн усанд сэлэгч, мэлхий сэлэлтээр мэргэшсэн тамирчин юм. Тэрээр Брисбэн дэх Коммерсиал Усанд Сэлэлтийн Клубт Скотт Фолкерсийн удирдлага дор бэлтгэлээ хийдэг байв.
Багтраа өвчинтэйгээ тэмцэхийн тулд усанд сэлэлтээр хичээллэх болсон Саманта охин 1991 онд анх улсынхаа шигшээ багт багтан дэлхийн АШТ-д оролцож, холимог буухиа төрөлд мөнгөн медалиар энгэрээ мялаажээ. Улмаар дараа жил нь олимпоос 100 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд хүрэл медаль хүртэв.
1994 онд Канадын Викториад болсон Хамтын нөхөрлөлийн наадамд мэлхий сэлэлтийн төрлөөр 2 алтан медаль зүүж, мөн Италийн Ром хотноо зохиогдсон Дэлхийн АШТ-д уг амжилтаа давтахдаа 100 метрийн төрөлд нь 1 минут 07.69 секундээр дэлхийн дээд амжилтыг шинэчлэн тогтоожээ. Ийнхүү мөн онд Свимминг Вөрлд сэтгүүл түүнийг оны шилдэг усанд сэлэгч эмэгтэйгээр тодруулсан.
1995 онд түүний амжилт үргэлжилсэн хэдий ч Атлантын олимпод түүнийг сэргээш хэрэглэсэн байж магадгүй гэсэн хардлага дагаж байв. Тэрээр шинжилгээнд унасан бөгөөд дасгалжуулагч Скотт Фолкерс нь түүнд хориотой бодис агуулсан толгойны эм өгснөө хүлээн зөвшөөрсөн. Дарамт дор уралдсан Райли 100 метрийн мэлхий сэлэлтийн төрөлд хүрэл медаль хүртсэнээс гадна 4x100 метрийн холимог буухиад Никол Стивенсон, Сюзи О'Нил, Сара Райан нарын хамтаар мөнгөн медаль зүүжээ.
Тус олимпоос хойш Райли хувийн төрлөөр дэлхийн түвшинд өрсөлдөж чадахаа больсон хэдий ч шигшээ багтаа багтсаар байв. 2000 оны Сиднейн олимпод олон хүн түүнийг амжилт үзүүлнэ гэж найдаж байсан хэдий ч бөөрний өвчин нь түүний бэлтгэлд нөлөөлж, олимпийн сонгон шалгаруулалтыг давж чадалгүй, нүдэндээ нулимстайгаар спортын замналаа өндөрлөжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Австралийн усанд сэлэгч Ангилал:Австралийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Австралийн олимпын хүрэл медальтан Ангилал:Австраличууд
Хэрд Арал ба Макдоналд Арлууд
Хэрд Арал ба Макдоналд Арлууд (Heard Island and McDonald Islands, HIMI гэж товчилдог ) нь Өмнөд Далайд Мадагаскараас Антарктид хүртэлхи зайн гуравны хоёр орчимд, Энэтхэгийн Махараштра мужийн Ражапур хотоос өмнө зүгт 7718 км-т Баруун Австралийн Пөрт хотоос баруун зүгт ойролцоогоор 4099 км-т оршдог нүцгэн арлууд юм. Эдгээр арал нь 1947 оноос хойш Австралийн нутаг дэвсгэр болсон бөгөөд Австралийн нутаг дэвсгэр дэх хоёрхон идэвхтэй галт уулыг агуулдгийн нэг нь болох Моосон оргил (2745 м) Австралийн хамгийн өндөр уул билээ. Тус бүлэг арлын нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээ 372 км2 болно.
Фрэнки Фредерикс
Холбоос
Ангилал:200 метрийн гүйлтийн дэлхийн аварга Ангилал:100 метрийн гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:200 метрийн гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:Намибийн 100 метрийн гүйгч Ангилал:Намибийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Олон улсын олимпын хорооны гишүүн Ангилал:Намибийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Намибийн олимпын оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Намибиас африкийн наадамд оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга Ангилал:Намибичууд Ангилал:1967 онд төрсөн
Түркмен хэл
Түркмен хэл (түркменээр Türkmen dili) — Түркмен угсаатны хэл, тиймээс ч Туркменистаны албан ёсны хэл. Хэл шинжлэлийн ангиллаар Түрэг бүлгийн баруун урд хэсэг болох Огуз дэд бүлэгт харъяалагддаг. Түрэг хэлнүүдээс Түрк, Азербайжан хоёрт илүү дөхнө. Газарзүйн хувьд түркмен хэл Түркмени, Иран, Афганистан, Түрк, Сири, Тажикистан, Казахстан, Узбекистан болон ОХУ-д тархсан байдаг.
1940 оноос хойш албан ёсны баримт бичиг, дээд боловсрол, шинжлэх ухаанд орос хэл рүү шилжсэний дараа олон хүмүүс туркмен хэлийг ашиглахаа больж эхэлсэн. 1940-1991 онуудад туркмен хэлэнд орос хэлнээс асар их хэмжээний үг зээлж авсан (энэ нь эргээд сингармонизмын зарчмыг зөрчиж байна). 1991 онд ЗСБНХУ задран унасны дараа туркмен хэлийг Туркменистаны албан ёсны хэл болгон зарласан бөгөөд 2000 оноос хойш Туркменистан дахь албан ёсны бичиг баримт болон хэлний үйл ажиллагааны бусад бүх салбарыг зөвхөн туркмен хэлээр явуулж байна.
1920 оноос өмнө араб цагаан толгой ашиглаж байсан бөгөөд эхлэд латин үсэг рүү шилжээд 1930-аад оны дунд үеэс кирил үсэг ашиглаж байгаад 1993 оноос латин үсэг рүү шилжсэн байна.
Зүүлт
Ангилал:Дан ганц хэл Ангилал:Туркменистаны соёл
Мөнгөн тэмдэгтийн жагсаалт
Энэхүү жагсаалт нь түүхэн ба одоогийн бүх мөнгөний нэгжүүдийг хамруулсан болно.
М
Монгол төгрөг
Дэлгэрүүлж үзэх
!
Ширэнгийн Жорж (кино)
Ширэнгийн Жорж (George of the Jungle) нь 1997 оны Америкийн гэр бүлийн романтик адал явдалт инээдмийн кино юм.
Холбоос
Ангилал:1997 оны кино Ангилал:АНУ-ын кино Ангилал:Адал явдалт кино Ангилал:Тулаант кино
Зөвлөлтийн цэргийн гэмт хэрэг
Энд ЗХУ-ын 1917-1991 онд Төв Ази ба Зүүн Европын улсуудад үйлдсэн цэргийн гэмт хэргүүд орно.
thumb||1933 онд өлсгөлөнд нэрвэгдэж, шарилаар гудамж нь дүүрсэн Украйны Харьков хот, тэр үед бүх дэлгүүр агуулахуудыг оросын цэргүүд хоослон цөлмөсөн байна.(Харвардын их сургуулийн Вайденерийн номын сангийн архивийн зураг)
Украйн
1929 онд ЗХУ-ын цэрэг тусгаар тогтносон Украйн улсад халдан довтолж хүчээр нэгтгэсний дараа 1931 оноос Украйны дотоодын эсэргүүцлийг маш зэрлэгээр дарж, улмаар 1933-1937 онуудад иргэдийн хүнсийг орос цэргүүд хүчээр хураасны улмаас Украйнд нийтийн өлсгөлөн болж, 5-6 сая иргэн өлсгөлөнгөөр нас баржээ. Энэ гэмт хэргийг түүхэнд Голодомор (украинаар: голодомор - өлсгөлөн) гэж нэрлэжээ.
Монгол
1932 оны Тариатын хүрээний бослогоос үүдэн Монголын буддын шашны лам нарыг харгислан дарах тусгай бодлогыг ЗХУ-ын засаглал Монголын төрд тулгаж нийт 30 000 - 50 000 гаруй хүнийг буудан хороожээ.
Польш
1939-1941 онд Германтай байгуулсан нууц гэрээний дагуу ЗХУ-ын арми нь Польшид халдан довтолж, улмаар Оросын эзэмшил дэх нутгаас 1,5 сая энгийн иргэдийг дүрвүүлж, Польшийн армийн 40 000 офицерыг Хатинд зэрлэгээр хядсан гэмт хэргийг Зөвлөлтийн цэрэг арми ба ЗХУ-ын засаг төр үйлджээ.
Халимаг
1943 оны 12 сард Зөвлөлтийн цэрэг нь Халимагийн бүх халимагийг бөөнөөр нь галт тэргэнд ачиж, Сибирийн бөөнөөр хорих лагериудад цөлжээ. Сибирьт очих замд хүүхэд, хөгшид, эмэгтэйчүүд голдуу олон мянган хүн осгон нас баржээ. 1939 онд 107,315 халимаг хүн байсан ба BBC сайт 1957 онд халимагууд цөллөгөөс эргэн ирэх хүртэл тал хүн амын тал хувь нь нас барсан гэсэн бол "Депортация" сайт 97,000-98,000 хүн цөлөгдсөнөөс 1943-1950-иад онд 40,000 гаруй хүн нас барсан гэжээ. Харин "Книги памяти калмыцкого народа" (1-р боть Элстэй, 1993 он) номонд таль хувь нь амь үрэгдсэн гэж бичжээ.
Унгар
1956 онд Унгарт Зөвлөлтийн дарлалын эсрэг эрх чөлөөний хөдөлгөөн идэвхжиж, иргэд нэгдмэл байдалгүйгээр эсэргүүцэл гаргаж эхэлжээ. 11 сарын 4-нд Зөвлөлтийн 17 дивиз Унгарт цөмрөн орж, Будапешт хотыг чиглэн хөдөлсөн бөгөөд удалгүй төрийн эрх мэдлийг хүчээр булаан авчээ. Энэ халдлагаар 2500 унгар хүн алагдаж 200 000 иргэн гадаадад дүрвэжээ.
Герман
1945 - 5- 1-нд Зөвлөлтийн цэргүүд хотод орж ирсэн эхний өдөр ойролцоогоор мянган оршин суугчидтай Деммин хотынхон бөөнөөрөө амиа хорложээ. Деммин хот Пеена ба Толленс голын дунд оршдог ба Нацистуудын тушаалаар хотруу орж гардаг гүүрийг эвдэн оршин суугчид хаашаа ч гарч чадахгүй болсон үе байлаа. Орос цэргүүд хотыг эзлүүтээ агуулах дэлгүүр бүрийг дайран эзлэж эхний дайралдсан иргэдийг өршөөлгүй алж эхлэв. Удалгүй гал тавьж эхний хот шатаж эхлэхэд цаад талын хоер хотын энгийн иргэд голдуу эмэгтэйчүүд айн сандралдаж бөөнөөрөө амиа хорлон нас барцгааж байжээ. Тэдний тоо 1200-2500 орчим байв.
Чехословак
1960-аад оны эхээр Чехословакт эрх чөлөөний хөдөлгөөн идэвхжиж, Оросын дарлалаас гарч өөрсдөө бүрэн эрхт тусгаар байдалтай болохыг нийгмээрээ эрэлхийлэх болжээ. Энэ байдал 1968 он хүртэл улам идэвхжиж, ард түмний талархлыг хүлээж байтал 1968 оны 8 сарын 21-нд Зөвлөлтийн 200 000 цэрэг 2000 танктайгаар тус улсад халдан довтолж Прага хотыг орос цэргийн бүрэн мэдэлд оруулан, олон зуун эрх чөлөөний төлөө тэмцэгчийг зэрлэгээр алж хөнөөсөн юм.
thumb||ПФМ-1 явган хүн устгах зориулалттай оросын минийг Афганистанд жижиг хүүхдүүд тоглоомтой андуурч олноороо энджээ thumb||Зөвлөлтийн цэргийн устгасан Афганы тосгон
Афганистан
1979 онд Зөвлөлтийн арми Афганистан дахь коммунист хүчнийг дэмжин Афганистанд нөлөөгөө тогтоох зорилгоор тус улсад халдан довтолсоноор Афганистаны коммунист хүчин, Зөвлөлтийн цэрэг болон можахедуудын хооронд 1979-1989 он хүртэл үргэлжилсэн Зөвлөлт-Афганы дайнд 850 000 - 1 500 000 энгийн иргэн амь үрэгджээ. Rudolph Rummel-н тооцоогоор Зөвлөлтийн хүчний довтолгоонд 250,000 хүн амь үрэгдсэн байна.
Гадаад холбоос
!Зөвлөлтийн Ангилал:Улаан Арми Ангилал:Герман-Зөвлөлтийн дайн Ангилал:Албадан зайлуулалтын сэдэв Ангилал:1945 оны үйл явдал
Даллас
Даллас нь Америкийн Нэгдсэн Улсын хот юм. 1,3 сая гаруй хүнтэй хот юм.
Хамтын ажиллагаатай хотууд
Нөхөрсөг харилцаатай:
Лавлах бичиг
Ангилал:АНУ-ын их сургуулийн хот  Ангилал:Техасын суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Техасын тойргийн төв Ангилал:Хойд Америкийн суурин
Шэньси нутгийн син жун шу шэн
Шэньси нутгийн син жун шу шэн (хялбаршуулсан ханз: 陕西等处行中书省; пиньинь галиг: Shǎnxī děng chù xíng zhōng shū shěng) (Энгийнээр орчуулбал Шэньси муж) нь Юань улсын арван син шэн буюу мужийн нэг юм. 1234 онд Өгэдэй хааны үед эзэлж аваад, хуучин хэвээр нь үлдээсэн. Хубилай хааны үед дахин өөрчлөлт хийсэн. Жунтунгийн 3-р онд Сычуань син шэн нэгтгэсэн. Жи Юань-ий 3-р он, 1266 онд Лижоуд төвлөрүүлсэн. 21 дүгээр он буюу 1284 онд Сычуан нутгийн син шэнийг тусгаарласан.
Бүтэц
Төв хот нь Шиань. Уг син шэн нь 4 чөлгөө, 5 шилтгээнтэй байсан.
Ишлэл
Ангилал:Юань улс Ангилал:Хятадын түүх
Шүрэн Тэнгисийн Арлууд
Гадны холбоос
Ангилал:Австрали ба Далайн орнуудын арлын бүлэг Ангилал:Шүрэн тэнгисийн арлын бүлэг Ангилал:Эзэнгүй арлын бүлэг Ангилал:Австралийн харьяа нутаг
НКВД
Дотоод Хэргийн Ардын Комиссариат буюу НКВД (Народный комиссариат внутренних дел). ЧК, ГПУ, ОГПУ-г залгамжилсан нууц цагдаагийн залхаан цээрлүүлэх газар бөгөөд Иосиф Сталин засгийн эрхэнд байх үед улс төрийн гэмт хэрэгтнүүдийг үй олноор нь шийтгэдэг байсан. НКВД нь ЗХУ-ын замын цагдаа, гал команд, хилийн цэрэг, архивын үйл ажиллагаа хариуцсан цагдаагийн байгууллага ч гэлээ Гулагт явуулж байсан үйл ажиллагаагаараа зартай байв. Энэхүү байгууллага нь гэмт хэрэгтнүүдийг цаазаар авах, Гулагт хорьж хөдөлмөр эрхлүүлэх, эсэргүүцлийг нухчин дарах, тус улсын бүрэлдэхүүнд багтах үндэстнүүдийг хүн ам суурьшаагүй нутаг руу албадан нүүлгэх, хилийн зурвасыг хамгаалах, тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж хилийн чанадад улс төрийн аллага үйлдэх, гадаад орны засгийн газруудад нөлөөлөх, бусад улс орнуудад Сталины бодлогыг коммунист арга барилаар хүргэх зэрэг үүрэгтэй байлаа.
Түүх ба бүтэц зохион байгуулалт
1917 оны Октябрийн хувьсгалын дараа Түр Засгийн газар Хаант засаглалыг түлхэн унагаж, Ард Түмний Цагдаагийн газрыг байгуулсан. Октябрийн хувьсгалын үр дүнд засгийн эрхэнд Оросын Ажилчны Социал Демократ Нам (ОАСДН) буюу большевикуудын дэглэм тогтож, Дотоод хэргийн яамыг (ДХЯ) Ардын Комиссиарын доор хамаарах НКВД болгон байгуулжээ. Хэдий тийм ч НКВД-ийн аппарат нь ДХЯ-ны салбаруудыг хянадаг байв. Хамгаалалт сайнгүй байгааг ухаарсан ОАСДН-ын Ардын комиссарын зөвлөлөөс Феликс Держинскийгээр удирдуулсан ЧК (Чрезвычайная комиссия) хэмээх большевик залхаан цээрлүүлэх нууц цагдаагийн газрыг байгуулав. ЧК нь “хувьсгалыг хамгаалах” үүднээс гэм буруутай гэж үзсэн этгээдүүдийг ямар ч шүүх хуралдаан явуулалгүйгээр цаазаар авах ажил эрхэлнэ.
1922 онд ЧК-г шинэчлэн ГПУ (Государственное Политическое Управление) буюу Улс төрийн улсын удирдах газар болгон өөрчилснөө 1923 онд ОГПУ буюу Улс төрийн улсын нэгдсэн удирдах газар хэмээн нэрийджээ. НКВД цагдаа болон бусад салбарыг хариуцан ажиллах боллоо.
Перт
thumb|left|240px|1829 оны «Перт хотын үүсэл» зураг
НКВД
Түүх ба бүтэц зохион байгуулалт
1934 онд НКВД намын мэдлээс гарч ЗХУ-ын нэгэн чухал байгууллага болоход ОГПУ түүний харъяанд багтаж ГУГБ хэмээн нэрийдэх болов. 1946 оныг хүртэл НКВД бие даасан байгууллага болоогүй юм. Энэ үедээ баривчилгаа явуулж хөдөлмөрийн лагеруудад хоригдлуудыг цөлдөг байв. 1936 оны намраас эхлэн Николай Ежов орон нутгийн цагдаагийн байгууллагуудад цэвэрлэгээ явуулахаар тус байгууллагыг эргэн сэргээсэн бөгөөд 1939 оны 5-р сар гэхэд НКВД нь төвөөс бүгдийг хянадаг цагдаагийн байгууллага болов. 1934 оноос хойш НКВД-д зохион байгуулалтын өөрчлөлт олон болсон бөгөөд 1938-1939 оны хооронд тус байгууллагын бүтцийг гурвантаа өөрчилсөн байдаг.
Перт
thumb|left|240px|Хиймэл дагуулаас татаж харсан зураг Австрали улсын Өрнөд Австрали мужийн засаг захиргааны төв Перт (Perth; [pɜrθ] [пэйф]; Пе́рт) хотын суурь 1829 онд тавигджээ. Энэтхэгийн далайд цутгах Суон (Хунт) голын адагт үүссэн энэ сууриндаа Шотландын Перт хотын нэрийг өгсөн гэдэг.
5 мянган хүнтэй байсан 1856 оноос хот гэж нэрлэгдэн, 1832 оноос Өрнөд Австрали нутгийн төв гэдэг эрх сууриа олжээ. XIX зуунд Өрнө Австралид алтны уурхай олноор нээгдэж Австралийн дорнод эргээс ч гэсэн Перт рүү чиглэн нүүцгээж байв. Нэгэнт томорсон Пертэд XX зууны эхэнд 67,431 хүн оршин сууж байсан бол өссөөр өдгөө 1.9 сая оршин суугч бүхий Австрали улсын дөрөвдүгээр их хот болжээ. Үндсэндээ Их Британи, Ирландаас эрт болоод эдүгээ ирсэн хүмүүстэй. Итали, Хятадын цагаачид цөөнгүй.
НКВД
Түүх ба бүтэц зохион байгуулалт
1941 оны 2-р сарын 3-нд НКВД-ийн тусгай салбар Армийн сөрөг тагнуулын алба Арми болон Тэнгисийн цэргийн флотын харъяанд хамаарах болов. Энэ үеэс НКВД-ийн бүрэлдэхүүнээс ГУГБ салж НКГБ гэсэн нэртэй боллоо. Герман улс хуваагдсаны дараа 1941 оны 7-р сарын 20-нд тэд эргэн нэгдэв. 1942 оны 1-р сард Армийн сөрөг тагнуулын алба эргээд НКВД-д хамаарах болсон ч дараа жил нь Ардын комиссиаратын харъяа СМЕРШ болжээ. Яг энэ үед НКВД дахин НКГБ-ээс бие даан тусгаарлалаа.
Перт
Перт хотод II сард өдөртөө 31°C халуун, VII сард өдөртөө 18.4°C дулаан, жилийн турш 848 мм хур тунадастай байдаг. Зун нь хуурай, халуун. 5-9 сард борооны улирал таардаг.
НКВД
Түүх ба бүтэц зохион байгуулалт
1946 онд Зөвлөлт засгийн комиссиаратуудыг яам болголоо. НКВД-г Дотоод явдлын яам (ДЯЯ) гэсэн бол НКГБ-г Улсын аюулаас хамгаалах яам (УАХЯ) хэмээн нэрийдэх болов. 1996 онд цацагдсан радио нэвтрүүлэгт УАХЯ-ыг яам бус хороо болгохоор оролдож байжээ. Учир нь Зөвлөлт засгийн удирдагч нар тус яам хэлмэгдүүлэлтийг дахин сэргээх вий гэдгээс үхтлээ айдаг байв. 1953 онд Лаврентий Берияг баривчилсны дараа УАХЯ-ыг ДЯЯ-нд нэгтгэлээ. Цагдаа болон аюулаас хамгаалахынхан 1954 онд хоёр өөр байгууллага болсон нь Дотоод явдлын яам болон КГБ байв.
Перт
Австралидаа хамгийн алслагдсан том хот гэвэл Перт байна. Ойрын томоохон Аделаид гэхэд 2104 км, Дорно Тиморын Дили 2785 км, Индонезийн Жакарта 3002 км зайтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Саятан хот Ангилал:Баруун Австралийн суурин Ангилал:Австралийн их сургуулийн хот
НКВД
НКВД-ийн үйл ажиллагаа
НКВД-ийн гол үүрэг бол ЗХУ-ыг дотоодын аюулаас хамгаалах байлаа. Энэ үүргээ тун чадварлаг биелүүлдэг байсан нь тэдний үйлдсэн улс төрийн аллага, зохион байгуулалттай гэмт хэргүүдээс нь харагддаг.
Дотооддоо явуулж байсан үйл ажиллагаа
Зөвлөлтийн нууц цагдаагийн газар гэмт хэрэгтнүүдийг хэдэн зуун мянгаар нь Гулаг руу илгээж, НКВД тэднийг цаазалсан байдаг. НКВД-ийн гурвал буюу тус байгууллагыг төлөөлөх эрхтэй дарга, туслах мөрдөгч нараас бүрдсэн “гурвал” нь улсынхаа ямар ч иргэнийг шүүлгүйгээр буудан алах эрхийнхээ дагуу цаазлуулсан хүмүүсийн дийлэнхийг алж байв. Гэмт хэрэгтнийг баривчлах арга тун энгийн. Хөндлөнгийн нэгний мэдээллийн дагуу гэмт хэрэгтэн гэгчийг баривчилна. Баривчлагчдсан хүнийг эрүүдэн шүүнэ. Ингэхдээ тухайн хүнийг огт үйлдээгүй хэрэгт нь буруутгаж, тамлаж, залхаан цээрлүүлж, айлган сүрдүүлэх замаар гэмт хэрэгтэн болгодог байлаа. Гэм буруугүй хүмүүсийг ийн хороосон нь хожим баримт нотолгоогоор ил болсон билээ. НКВД цаазаар авах ялыг нууц “төлөвлөгөө”-ний дагуу гүйцэтгэж байсан нь ч ил болжээ. Энэхүү төлөвлөгөө нь “ардын дайсан” хэмээн цоллуулсан хуучны санваартан, сурвалжит язгууртнууд, нударганчуудыг цаазлах зорилготой байлаа. Эдгээр хүмүүсийн гэр бүлийн гишүүд тэр дундаа хүүхдүүд нь хүртэл НКВД-ийн 00486-р тогтоолын дагуу гэмт хэрэгтэн болдог байв.