cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яркендын хант улс
Яркендын хант улсын оршин тогтнох сүүлийн жилүүдэд ихээхэн тогтворгүй байж, Цагаадайн удмынханы захиргаан дор Кашгар, Яркенд, Күмүл зэргээр төвлөрсөн өөр хоорондоо байлдаант улсуудад хуваагдан, энэ дайн тулаандаа Төмөрийнхөн болон Трансоксани, Халимаг, Энэтхэгийн Дели дэх ИХ Моголын захирагчаас тусламж авах ба авахыг оролдож байжээ. Үүний жишээ нь 16-р зууны эхээр Цагаадайн удмын Мирза Хайдар Курган дайнд сүйрсэн Кашгараасаа зугтан Төмөрийнхөний Ташкентад ирж өөрийн үеэл Энэтхэгийн Дэлигийн захирагчаас Кашмирын захирагч болох зөвшөөрөл авч байсныг алдарт Тарих и Рашиди бичин үлдээжээ. Энэ мэт тогтворгүй байдлаас үүдэн 17-р зуунд Цагаадайн удмынхан байр сууриа алдсан билээ. 17-р зууны сүүлчээр Нагшбандын Ага Таглык, Хара Таглык нарын хооронд засаглалын төлөөх тэмцэл өрнөн Уйгарстаныг бүхэлд нь хамарч эцсийн бүлэгт Апаг Хожа улс төр болоод шашны тэргүүнээр тодорчээ. Цагаадайн удмын сүүлчийн захирагч нь Апагийн удам Уйгарстаны захирагч Хожижантай гэрлэн, нөхрийгөө нас барсны хойно харгис хэрцгийгээрээ нэрд гарсан Ханум Паша нэрээр түүхэнд үлдсэн алтан ургийн гүнж байв. Тэрээр Уйгарстаныг өөрөө захиран байхын тулд Хожижаны болон Цагаадайн удмын өрсөлдөгчдөө хүйс тэмтэрч, Цагаадайн удмын сүүлчийн тайжийг амьдаар нь усанд үйн буцалган алж байжээ. Түүний үед Уйгарстан аллага таллага, харгислалаар дүүрэн байж эмх замбараагаа алджээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Төв Азийн түүхэн улс Ангилал:Шинжааны түүх Ангилал:16-р зуун Ангилал:17-р зуун Ангилал:Хятадын ислам Ангилал:Исламын хант улс
Динамо Москва (хөлбөмбөгийн клуб)
Москвагийн Динамо (Футбольный клуб «Динамо» Москва) — Европын цомтой багуудын цомын эзэн (1976), мөн нэг удаагийн аман хүзүү (1972), Зөвлөлтийн арван нэгэн удаагийн аварга (1936, 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976), Зөвлөлтийн цомын зургаан удаагийн эзэн (1937, 1953, 1967, 1970, 1977, 1984), Оросын АШТ-ий нэг мөнгө (1994), дөрвөн хүрэл медальт (1992, 1993, 1997, 2008), Оросын цомын эзэн (1995), ОХУ-ын Москва хотод төвхнөсөн хөлбөмбөгийн баг.
Цахим холбоос
хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб Ангилал:Москвагийн спортын клуб Ангилал:1923 онд байгуулагдсан
Мартин Петров
Мартин Петёв Петров (Мартин Петьов Петров, 1979 оны нэгдүгээр сарын 15-нд төрсөн) нь Болгарын хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Болтон Уондерерс багийн тоглогч юм.
Шагналууд
ЦСКА Софиа Серветт Атлетико Мадрид Манчестер Сити
Холбоос
Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Ботев Враца багийн тоглогч Ангилал:ЦСКА Софи багийн тоглогч Ангилал:Серветт багийн тоглогч Ангилал:Вольфсбург багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Манчестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Болгарын хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Швейцарийн хөлбөмбөгийн лигийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:2004 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Болгарчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Ази дахь дэлхийн өвийн жагсаалт
Энэ жагсаалт нь ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэгдсэн Азийн орнуудын өвүүдийн жагсаалт юм.
🇦🇿
Мөн Европт харъяалагддаг.
Мөн Европт харъяалагддаг.
🇨🇾
Мөн Европт харъяалагддаг.
Синай, 🇪🇬
Мөн Африкт харъяалагддаг.
Эгейн тэнгисийн арлууд,
Мөн Европт харъяалагддаг.
Цахим холбоос
! ! ! Ангилал:Хүрээлэн- ба байгаль орчны хамгаалагдсан газрын жагсаалт
Халаасны компьютер
thumb|[[Telefónica Europe|O2 Халаасны компьютер]]
Халаасны компьютер (англиар: Pocket PC, товчоор PPC) нь Microsoft Windows Mobile үйлдлийн систем бүхий авч явахад зориулагдсан гарын алганд багтах хэмжээтэй компьютер юм. Энэхүү төхөөрөмж нь мөн NetBSD, Linux, Android болон бусад үйлдлийн системүүдийг дэмжиж ажиллах чадвартай байдаг бөгөөд орчин үеийн персональ компьютерийн ихэнх боломжийг өөртөө агуулсан байдаг.
Одоогоор халаасны компьютерт зориулагдсан мянга мянган хэрэглээний програм байгаа бөгөөд тэдний ихэнх нь үнэгүй байдаг. Мөн эдгээр төхөөрөмжийн ихэнх нь өөртөө гар утас агуулж байдаг. Үүнээс гадна Microsoft-ийн халаасны компьютерууд нь GPS-ийн дохио хүлээн авагч, баркод уншигч, камер болон бусад төхөөрөмжүүдтэй зохицож ажилладаг.
Түүх
Халаасны компьютер нь өмнөх үеийн тооны машины хэмжээтэй компьютерээс үүсэлтэй. 1970-аад оны үед програмчилдаг товчтой тооны машин нь бизнесийн болон шинжлэх ухааны энгийн тооцооллыг хийж чаддаг болсон. 1982 онд Hewlett Packard-ын HP-75 төхөөрөмж 1 мөр текст дэлгэцтэй, тоо үсэг бичих гартай, BASIC хэлийг дэмжих боломжтой болсон. HP 200Lx цуврал нь график дэлгэц, QWERTY гартай болсон. Omnigo 100 хувилбар нь DOS-ын орчинд график дэлгэц болон үзэг хэрэглэдэг болсон боловч өргөн дэлгэрээгүй юм.
Тодорхойлолт
Microsoft: Халаасны компьютер бол "хэрэглэгчийн и-мэйл, утасны жагсаалт, төлөвлөгөө, ажлын даалгавар зэргийг хадгалах болон үзүүлэх, тоглоом, мультимедиа файлыг тоглуулах болон мессеж илгээх, хүлээж авах, вэб үзүүлэх зэрэг үүргийг гүйцэтгэдэг гарын алганд багтах хэмжээтэй төхөөрөмж юм."
"Халаасны компьютер" гэж нэрлэгдэхийн тулд гар төхөөрөмжүүд нь техникийн болон програмын хэд хэдэн шаардлагыг хангах ёстой.
Жишээлбэл, ямар нэг төхөөрөмж "Халаасны компьютер" байхын тулд дараах шаардлагыг хангах ёстой:
Гадаад холбоос
Ангилал:Windows Ангилал:Зөөврийн компьютер Ангилал:Компьютерын техник хангамж Ангилал:Үйлдлийн систем
Cep bilgisayarı
Ниншя - Хотонгийн өөртөө засах орон
Ниншя - Хотонгийн өөртөө засах орон (НХӨЗО; хятадаар 宁夏回族自治区 - níngxià huízú zìzhìqū) буюу товчоор Ниншя (宁夏 - níngxià; англиар Ningxia) — 1954 онд Ганьсү мужид нэгтгэгдсэний дараа 1958 онд буцаад салж, Хотон үндэстэнг өргөн байгуулагдсан, БНХАУ-ын харъяат өөртөө засах орон. Дорнод Шэньси, өмнө болон өрнөд Ганьсү, умард Өвөр Монгол гэх гурван нутгаар хүрээлүүлж, Хятад орны төв-умар хэсгийн харьцангуй жижиг буюу 66,461 км² газрыг эзлээд 2010 оны тооллогоор 6,301,350 хүнийг тээн оршиж байна. Ниншя бол Хятадын өөр муж, ородтой харьцуулахад хүн ам сийрэг суурьшсан, Хуанту өндөрлөг, Хатан гол (Шар мөрөн), Цагаан хэрэмээр хүрээлэгдэн, олон зуун жилийн турш тариа тариалж ирсэн газар юм.
Зураг
Ангилал:Хятад улсын өөртөө засах орон
Жанибег
Хоёр ахаа хороосны эцэст Жанибег хаанчилж эхэлжээ. Тэрбээр Оросын ванлигууд болон Литвагийн хэрэгт идэвхтэй оролцдог байснаараа алдартай. Москвагийн Их ван Симен Гордый болон II Иван Жанибегийн улс төр, цэргийн байнгын дарамтад байлаа. Орд дахь эрх мэдлээ бэхжүүлэхийн тулд Жанибег өөрийн харъяатуудаа Лалын шашинд хүчээр оруулсан юм.
Жанибег 1343 онд Крымын Каффа боомт хот руу Татарын их цэрэг толгойлон довтолжээ. 1344 оны хоёрдугаар сард Италийн нэмэлт хүч ирснээр энэхүү хотын бүслэлтийг зогсоожээ. Энд нийт 15000 Монгол цэрэг амь үрэгдэж, амьд гарагсад нь дорно зүг рүү дутаан одсон. Жанибег 1345 онд Каффад эргэн ирж хоёрдахь удаагаа бүслэн хаав. Гэвч дараа жил нь Монголчуудын дунд тарваган тахал гарч бүслэлтээ зогсоохоос аргагүй болсон.
1356 онд Жанибег Азербайжаныг дайлж Тебриз хотыг эзлэн, тэнд өөрийн захирагчийг суулгалаа. Үүнээс хойш удалгүй Тебризэд бослого гарч, Жанибегт дайсагнадаг Жалайрынхан эрх мэдлийг булаан авав.
Жанибегийн хаанчлалын үед Алтан Ордод феодалын хуваагдлын шинж тэмдэг ажиглагдаж эхэлжээ. 1357 онд Жанибег хорлогдсоноор Алтан Ордод хорь гаруй жил үргэлжилсэн улс төрийн хямралын үүд нээгдэв. 1357-1378 онд ердөө 21 жилийн хугацаанд 25 хан солигдсон байна.
Лавлах материал
Ангилал:Алтан ордны улсын хан
Васко да Гама (хөлбөмбөгийн баг)
Клуб де Регатас Васко да Гама (Club de Regatas Vasco da Gama, Васко да Гама Сэлүүрт завины баг), энгийнээр Васко да Гама буюу Васко нь Рио-де-Жанейрод байрладаг, Бразилын алдарт, уламжлалтай олон спортын баг бөгөөд 1898 оны 8 сарын 21-нд (гэхдээ хөлбөмбөгийн баг нь 1915 оны 11 сарын 5-нд байгуулагдсан ) байгуулагдсан. Португалын цагаачид байгуулсан тул өнөөг хүртэл Рио-де-Жанейрогийн Португалын коммюнитигийнхан дэмждэг, тус баг 16.5 сая гаруй хөгжөөн дэмжигчтэй, Бразилын хамгийн алдартай багуудын нэг юм.
Эшлэл
Ангилал:Бразилын хөлбөмбөгийн клуб  Ангилал:1898 онд үүсгэн байгуулагдсан
Алтан Орд
Алтан Ордны Улс нь Их Монгол Улсын бүрэлдэхүүн хэсэг байсан бөгөөд Чингис хааны ач Бат хааны удирдлага дор Дунай мөрнөөс Балхаш нуур хүртэлх нутагт оршин тогтносон, монголчуудын төрт улс юм. Чингис хаан 1206 онд Их Монгол Улсыг байгуулаад өөрийн хүүхдүүдэд газар нутгаа хуваан өгсөн бөгөөд Бат хааны эцэг Зүчи өөрийн эзэмшил харьяа нутагтаа бие даасан улс байгуулах эхлэл тавьсан нь түүхэнд Зүчийн Улс буюу Алтан Ордны Улс хэмээн нэршиж үлджээ. 1227 онд Зүчи нас барж түүний хүү Бат хаан ширээнд сууснаар Алтан Ордны Улс бий болж төлөвшиж эхэлсэн байна.
Чингисийн залгамжлагч Өгэдэйн кипчакуудыг сөнөөхөөр илгээсэн аян дайныг 1235 онд Бат хаан удирдан явсан юм. Монголчууд Урал мөрөнг 1237 онд гатлан Кипчак, Булгар, Башкир зэрэг улсуудыг эзлэн төв Русьт нэвтрээд Москва, Киев зэрэг олон хотуудыг довтлон эзэлжээ. Оросоос Монголчууд Польш, Силези, Унгарт очиж 1240 онд Люблин, Харьковыг газартай тэгшилсэн байна. Бат 1241 оны дөрөвдүгээр сард Легницийн ойролцоо Силез, Польш, Тевтоны цэргийн нэгдсэн армийг бут цохисон.
Алтан ордны улсыг яваандаа бүрмөсөн түрэгжиж түрэгийн буюу татар үндэстний улс болсон гэж үздэг ба хэдийд, хэрхэн түрэгжсэн талаар эрдэмтэд маргасаар байна. Крымын хан I Мехмед Гирей 1515 онд өөрийгөө "Бүх мугалчуудын падишах" цолд өргөмжилжээ. Мөн өөрийн харьяат татаруудыг мугал буюу монгол гэж нэрлэхийг оролдсон ч татарчуудын дийлэнх нь түрэг гаралтай тул энэ нэрийг хүлээж авсангй. Крымын ханлиг, Астраханийн ханлиг, Казанийн ханлигийн хангууд бүгд Зүчийн угсааных байв.
Лавлах холбоос
Ангилал:Азийн түүхэн улс Ангилал:Их Монгол Улс Ангилал:Еврази Ангилал:Европын түүхэн улс Ангилал:Төв Азийн түүх Ангилал:Дундад зууны улс Ангилал:Монголын түүхэн улс
Глори Алози
Глори Алози Олучи (Glory Alozie Oluchi, 1977 оны 12 сарын 30-нд төрсөн) нь Нигери гаралтай, Испанийн хөнгөн атлетикч юм. Ойрын зайн, халхалттай гүйлтэд уралддаг. Нигеригийн нэрийн өмнөөс 2000 оны Сиднейн олимпод оролцож мөнгөн медаль хүртсэн бөгөөд 2001 оны 7 сарын 6-нд Испанийн иргэншилтэй болжээ. Африкийн 2 удаагийн аварга, 100 метрийн халхалттай гүйлтийн төрлийн Африкийн дээд амжилтыг эзэмшдэг. Мөн 1998 онд тус төрөлд улирлын шилдэг амжилт үзүүлж байв.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн 100 метрийн гүйгч Ангилал:Испанийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Испанийн 100 метрийн саадтай гүйгч Ангилал:Нигерийн 100 метрийн гүйгч Ангилал:Нигерийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Нигерийн 100 метрийн саадтай гүйгч Ангилал:Нигерийн олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Нигерийн олимпын оролцогч Ангилал:Испанийн олимпын оролцогч Ангилал:Нигериэс африкийн наадамд оролцогч Ангилал:100 метрийн саадтай гүйлтийн африкийн аварга Ангилал:Хөнгөн атлетикийн африкийн наадмын аварга Ангилал:100 метрийн саадтай гүйлтийн европын аварга Ангилал:60 метрийн саадтай гүйгч Ангилал:Испанийн хүн Ангилал:Нигеричүүд Ангилал:1977 онд төрсөн
Массадио Айдара
Массадио Айдара (Massadio Haïdara; 1992 оны арванхоёрдугаар сарын 2, Трапп) — Сенегал гаралтай Францын хөлбөмбөгчин, Английн «Ньюкасл Юнайтед» багийн хамгаалагч.
Замнал
Айдараг 2013 оны нэгдүгээр сард «Ньюкасл Юнайтед» 3,5 сая еврогоор элсүүлсэнийг Sky Sports мэдээлжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Нанси багийн тоглогч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Сенегалчууд Ангилал:Францын хүн Ангилал:1992 онд төрсөн
Кеньон Мартин
Кеньон Ли Мартин (Kenyon Lee Martin, 1977 оны арванхоёрдугаар сарын 12-нд Мичиган мужийн Сагинау хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Нью-Йорк Никс багт хүчний довтлогчийн байрлалд тоглодог. 2000 оны драфтын тэргүүн сонголтоор Нью-Жерси Нетс багт элсэж байв.
Цинциннати Биэркетс
Мартины коллежид тоглож байсан баг. Охайо муж, Цинциннати хотын төв коллежийн багт тоглосон дөрөв дэх жил дээрээ 18,9 оноо, 9,7 бөмбөг авалт, 3,5 хаалт дунджилж Үндэсний хэмжээнд оны шилдэг тоглогчийн бүхий л шагналын эзэн болж байлаа. НБА-д элсэх бэлтгэлээ базаасан Мартины 4 дугаарын өмсгөлийг Цинциннати баг нь 2000 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд мөнхжүүлсэн юм. Тухайн оны НБА-гийн драфтыг тэргүүлж Нью-Жерси Нетс багт элсэв.
Шиньжян Флайн Тайгерс
Мартин 2011 оны зун өөрийн хүсэлтээр багаа орхисон юм. Энэ хооронд НБА-д ажил хаялтаас болж улирлын тоглолт хойшилсон байсан тул Мартинд Хятадын Шиньжян Флайн Тайгерс багаас лигийн түүхэнд байгаагүй өндөр үнийн санал тавин зөвшөөрүүлж амжсан байдаг.
Улаан тэнгис
Улаан тэнгис нь Африкийн зүүн хойд хэсэг болон Арабын хойгийг заагласан, Энэтхэгийн далайн нэг булан юм.
Кеньон Мартин
Лос-Анжелес Клипперс
2012 оны хоёрдугаар сарын 3-нд Лос-Анжелес Клипперс багтай гэрээ байгуулав.
Нью-Йорк Никс
2013 оны хоёрдугаар сарын 21-нд Мартин Нью-Йорк Никс багаас 10 өдрийн гэрээ байгуулах саналыг зөвшөөрч, гэрээ дуусах өдрөө үргэлжлүүлэн сунгасан юм. Никст Кармело Энтонитой андуурагдах тохиолдол байдаг.
Мартины тоглосон багууд хасагдах шатанд тогтмол шалгардаг байжээ.
Улаан тэнгис
Улаан тэнгис нь газрын хагарлын үр дүнд бий болсон тэнгис юм.
Улаан тэнгистэй хиллэдэг улсууд:
Ангилал:Дотоодын тэнгис Ангилал:Азийн газар зүй Ангилал:Азийн геологи Ангилал:Африкийн газар зүй Ангилал:Африкийн геологи  Ангилал:Энэтхэгийн далайн тэнгис Ангилал:Египет-Суданы хоорондын хил
Кульпа
Кульпа өөрийн ах Бердибегийг авч хаян гарч ирсэн бөгөөд 1359-1360 онд Алтан Ордын хан байсан. Нэг л жил хаанчилсны эцэст Кульпа 1360 онд өөрийн дүүд алуулжээ.
Лавлах материал
Ангилал:Алтан ордны улсын хан
Тим Хардуэй, бага
Тимоти Дуэйн "Тим" Хардуэй, бага (Timothy Duane "Tim" Hardaway, Jr., 1992 оны гуравдугаар сарын 16-нд Флорида мужийн Майами хотод төрсөн) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны Нью-Йорк Никс багт тоглодог. НБА-гийн нэрт тоглогч Тим Хардуэйн хүү билээ. Мичиганы их сургуулийн багт гурван жил тоглоод 2013 онд НБА-гийн драфтад оролцож, №24-өөр Нью-Йорк Никс багт элссэн юм.
Холбоос
Ангилал:1992 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн шидэгч-хамгаалагч Ангилал:Нью Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд
Москвагийн Спартак
Москвагийн Спартак (Футбольный клуб «Спартак» Москва) — Европын аваргуудын лигийн их шөвөгт нэг удаа шалгарч байсан (1991), Зөвлөлтийн арван хоёр удаагийн аварга (1936, 1938, 1939, 1952, 1953, 1956, 1958, 1962, 1969, 1979, 1987, 1989), Зөвлөлтийн цомын арван удаагийн эзэн, Оросын есөн удаагийн аварга (1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001), Оросын цомын гурван удаагийн эзэн,1922 оны 4 дүгээр сарын 18-нд анх байгуулагдсан ОХУ-ын Москва хотын мэргэжлийн хөлбөмбөгийн баг.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын хөлбөмбөгийн клуб  Спартак #Москва Ангилал:1922 онд байгуулагдсан
UTC+4:30
Стандарт цаг (жилийн турш)
UTC24.5
Нингма-ва
Нингма-ва гийн урсгал нь төвдийн бурханын шашины 5 урсгалын нэг билээ. Тэдгээр 5 урсгал бол Нингма-ва буюу нинма-ва,гарма-ва,сажа-ва,гэлүг-ва,жонан урсгалууд юм. Нинмавагийн урсгал бол хамгийн эртний ёс урсгал юм. Нимавагийн ёсыг Энэтхэгийн их тарнич,нууц тарийн хаан,2 дугаар бурхан багш хэмээх Ловон Бадамжунай-Badmasambahva үндэслэжээ.Ловон Бадамжунай бурхан нь Энэтхэг орноос Төвд оронд буддын шашиныг дэлгэрүүлсэн юм бөгөөд улаан өнгийн хувцас өмсдөг байсан тул улааны шашинтан гэж нэрлэгджээ.Одоо Төвдийн Үйзан,Амдо,Хам нутгийн Хам нутаг нь нимавагийн урсгал төвлөрч байна.Улааны урсгалын гол үзэл нь аливаа хүний биед бурхан байдаг ба бясалгал хийж гэгээрэлд хүрч чадна.Нүгэл хилэнц үйлдсэн бол бясалгал хийх замаар ариусгаж болно.Бясалгал хийх замаар өөрийгөө хөгжүүлэн  бурхантай харьцаж болно гэж үздэг.Мөн эхнэр авахыг хориглодоггүй.Улааны урсгалын язгуур гурван шүтээн нь хувраг,ядам буюу бодисадва,эм хүн буюу ханд юм. Ангилал:Нингма Ангилал:Төвөдийн буддын шашин
Өлзийтөмөр хаан
Мин улстай дайтсан нь
1408 онд хаан болсны дараа Мин улсын Юнлө хаан захидал илгээж, дагаж орохыг тулган шаардсан байдаг. Харин Буяншир хаан элчийг хороожээ. Энэ явдлаар шалтаглан 1410 онд Юнлө хаан 100,000 цэргийг илгээхэд бут цохижээ. Харин 1411-1412 онд Юнлө хаан өөрийн биеээр 500,000 их цэргийг удирдан, монгол нутагт орж ирээд харилцан байлдахад Буяншир хаан ялагдаад, цөөн цэргийн хамт Самарканд руу зугтах замдаа Батула чинсангийн цэргүүдийн гарт тэнгэр болсон. Ингээд түүнд байсан Юань улсын их хааны тамга Ойрдын Батула чинсан-гийн гарт орсон. Өлзийтөмөр хааны дараа Батула Дэлбэг хаан болгон дэмжиж, Аругтай тайшийг Хэрлэн гол хүртэл хөөн нэхэн, Мин улсын Юнлө хааны 100,000 цэрэгт Туул голын Тэрэлжийн орчим бут цохиулсан. Үүний дараа Батула чинсан Дэлбэг хааныг хороосон.
Ойрад, Зүүн Монгол хоёрын сөргөлдөөн
Зарим сурвалжид Дөрвөн Ойрадуудын дэмжиж байсан хануудыг хүлээн зөвшөөрөөгүй тул Зүүн Монголын Адай хааныг хаан ширээг залгамжлагчаар сонгосон байдаг.
Шон Дэвис
Шон Дэвис (Sean Davis, 1979 оны есдүгээр сарын 20-нд төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Премьер лигийн Болтон Уондерерс багийн хагас хамгаалагч юм.
Дэвис Болтонд 2009 оны долоодугаар сарын 1-нд Дэвис чөлөөт агентаар гурван жилийн гэрээтэйгээр иржээ.
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Фулхэм багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Портсмут багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Өмнөговь аймгийн наадам
Аймгийн наадмын түрүү, үзүүр хүртсэн бөхчүүд
Аймгийн наадамд шөвгөрсөн бөхчүүд
Батальон
Батальо́н (bataillon [] эсвэл [], бас: [] монголоор тулалдаан байлдаан гэсэн үгнээс гаралтай) — хэд хэдэн рот буюу сумангуудаас эсвэл суман, тусгай салаануудаас бүрддэг бие даасан цэргийн нэгж. Батальон нь ихэнхдээ 300-1200 хүртэл хүний бүрэлдэхүүнтэй байдаг. Батальон нь харьцангуй жижиг нэгж бөгөөд өөрийн штабтай байна. Артиллерийн цэрэгт дивизион, агаарын хүчинд эскадриль нь батальонтай адил нэгж юм.
Наурузбег
Наурузбег (Наурузбек, Науруз, Новруз, Навруз) нь Жанибегийн хүү, Хөх Ордын хан байв. Тэрбээр өөрийн ах Кульпаг алж хаан ширээг авсан бөгөөд ах нарынхаа адил дөнгөж нэг жил болоод үхжээ. Түүний үхлийн шалтгаан тодорхойгүй. Наурузбег үхсэнээр тус ордод анархи байдал ноёрхож, янз бүрийн хэсгүүдэд хорь гаруй хан гарч ирснээс олонхи нь нэгэн зэрэг гарч байв. Тиймээс тэдний хэн нь ч хаан ширээг бодитоор авч чадаагүй бөгөөд эдэн дундаа Мамай хамгийн чадалтай, нэртэй нь байв.
Лавлах материал
Ангилал:Алтан ордны улсын хан
Мэдээлэл зүй
Мэдээлэл зүй буюу Информатик нь мэдээлэл боловсруулалт болон мэдээллийн системийн инженерчлэлийг практик хэрэглээ болгодог шинжлэх ухаан юм. Энэ шинжлэх ухаан нь бүтэц, алгоритм, горим, байгалийн болон хиймэл системүүдийн ажиллагааг судалдаг. Мөн өөрийн ерөнхий болон онолын үндэслэлийг гаргахаас гадна бусад салбарын үндэслэлүүдийг ашигладаг. Компьютер үүсч бий болсноос хойш хувь хүн болон байгууллагууд тоон мэдээллийг улам ихээр боловсруулах болсон. Энэ нь танин мэдэхүйн болон нийгмийн асуудлыг мэдээллийн технологийг ашиглаж судлах информатикийн салбар үүсч хөгжихөд нөлөөлсөн.
Анагаахын информатик, биоинформатик гэх мэтээр тухайн салбарын нэртэй хамт хэрэглэх нь информатикийн тусгай төрлийг тэр салбар дахь мэдээлэл, мэдлэг, өгөдлийг боловсруулахтай холбож өгч байгаа явдал болно. Өөрөөр хэлбэл информатикийн ойлголтууд болон онолуудыг бусад салбаруудыг баяжуулахад хэрэглэж байна гэж үзэж болно.
Информатик хэмээх нэрийн учир
1962 онд Филипп Дрейфус, мөн “Информатикс Генерал АйЭнСи” компанийг үндэслэн байгуулагч Волтер Бауэр нар информатик гэдэг үгийн франц хувилбарыг мэдээллийг хадгалах, боловсруулах компьютерийн хэрэглээнд хамааруулж анх хэрэглэсэн.
Энэ нэр нь автоматаар мэдээллийг боловсруулах шинжлэх ухааныг тайлбарлахад хэрэглэгддэг. Бусад шинжлэх ухааны нэрнүүдийн авдаг “ик” дагаврыг информэшн гэдэг үг авч мэдээллийн шинжлэх ухаан болон мэдээлэл боловсруулах практик хоёрыг хамтад нь агуулсан шинжлэх ухааны нэр томьёо болсон болно. Internet
Худалдааны тэмдэгт
Informatics худалдааны тэмдэгт нь Америкийн Нэгдсэн Улсын Informatics Inc. компанийн нэр дээр байдаг. 2006 оны 10-р сард "информатик" гэдэг худалдааны тэмдэгт дангаараа (уг үг орсон хувилбар байсан) байхгүй байсан.
Бусад холбоос
Ангилал:Шинжлэх ухааны мэргэжлийн салбар
Арслан
Арслан (Panthera leo) нь мийнхэн овгийн том биет махчин амьтан юм. Одоогоор зөвхөн Африк болон Энэтхэгийн нутагт тархах боловч, цагтаа Африк, Ази, Европийн умард нутаг гэсэн өргөн уудам нутгаар тархан амьдардаг байсан. "Араатны хаан" ч гэгддэг.
Сүрэглэж амьдардаг амьтан ба нэг сүрэгт нэгээс хоёр эрэгчин, гурваас зургаан эмэгчин, бас гүегүүд байна. Гэхдээ сүрэгтэй болтлоо эрэгчин нь ганцаараа амьдарна. Эрээн тахь, нүү, анааш, одос зэргийг барьж иддэг. Хүнд халгүй гэгддэг ч, хүний аминд хүрч байсан удаатай.
Эрэгчин нь 2 ойтойдоо хүзүү орчимд нь үс ургаж сүргээсээ хөөгдөнө. Түүнээс хойш өөр сүргийг өөрийн болгож автлаа бие даан өнгөрөөх хэрэгтэй болно.
Амьтны хүрээлэнд ч гэсэн өсөж төлжих учир устаж үгүй болох аюул бага ч, төрөл болон тоо нь багассаар байгаа болно. Ховордож байгаа амьтдын IUCN ангилалд ордог. Мөн зарим улсын амьтны хүрээлэнд бартай эвцэлдүүлэн эрлийзжүүлэн барслан хэмээх амьтныг гаргаж авсан бөгөөд биеийн хэмжээгээр эцэг эхээсээ хавьгүй том, бие гүйцсэн шар үхрийн чинээ болдог ажээ.
Арслан хуурай газар дээрх том биетэй аюултай араатнуудын нэг. Хурд хүч гээд жинхэнэ аюултай мангас гэсэн үг, барыг хэдий арслангаас том биетэй гэдэг боловч энэ үзүүлэлт нь хэдхэн тооны арслан барын харьцуулалт юм. Дийлэнх үзүүлэлтээр биеийн хэмжээ бараг ойролцоо байдаг ба биеийн жин нь хурд хүчтэй шууд хамааралтай байна. Өөрөөр хэлбэл илүүдэл жинтэй байна гэдэг бол тийм ч сайн зүйл биш. Хурдтай хүчтэй бяр тэнхээ нь тэгширсэн эрэгчин арслан 250-280кг жинтэй өндөр нь 120-140см урт нь 3.2-3.5м, 8-10см урт хумс болон соёотой байна, харин бар 250-300кг жинтэй 100-120см өндөр 3.3-3.8м урт 8-10см урт хумс болон соёотой байдаг. Үүнээс үзхэд арслан барнаас богинохон биетэй харин барнаас төдий чинээ өндөр байна. Бас арслангийн нуруу хотгор хэлбэртэй харин барынх бөгтөр хэлбэртэй байдаг, биеийн араг яс муурын төрлийн амьтад бүгд ижил төстөй байдаг.
Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн
Гайхат
Гайхат бол Ил Хант улсын хан юм. Тэрээр Аргун ханы дүү байсан бөгөөд ахыгаа нас барсны дараа 1291 онд Ил хант улсын ханы сууринд суужээ. Гайхат хан Юань улсын жишгээр цаасан мөнгө хэвлэж, худалдаанд гаргасан байна. Гэвч энэ шинэчлэлт амжилт олоогүй бөгөөд цаасан мөнгөний ханш унаж, худалдаа зогсож, хотууд хоосорч эхэлсэн тул Гайхат хан цаасан мөнгө гаргахыг хориглосон зарлиг буулгажээ. 1295 онд Гайхат ханы эсрэг Ил хант улсын эмирүүд үймээн гаргав. Эмирүүд Гайхат ханыг ойр дотны хүмүүсийнх нь хамт хороожээ.
Ангилал:Ил хан
Райан Тейлор
Райан Энтони Тейлор (Ryan Anthony Taylor; 1984 оны наймдугаар сарын 19, Ливерпүүл) — Английн хөлбөмбөгчин, «Ньюкасл Юнайтед» багийн хамгаалагч. Түүнчлэн хагас хамгаалалтанд тоглодог онцлогтой.
Түүнийг 2009 оны хоёрдугаар сарын 2-нд одоогийн баг нь 4.5 жилийн гэрээгээр элсүүлсэн юм.
Амжилт
«Ньюкасл Юнайтед»
Цахим хуудас
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Транмир Роверс багийн тоглогч Ангилал:Уиган Атлетик багийн тоглогч Ангилал:Ньюкасл Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1984 онд төрсөн
Анна Ахматова
thumb|right|Анхны нөхөр [[Николай Гумилёв, хүү Лев Гумилёв нарын хамт. 1913 он]] Анна Ахматова (6 сарын 23 1889 – 1966 оны 3 сарын 5) нь Оросын утга зохиолд тод дуурсагдах эмэгтэй зохиолчдын нэг болох, модернист яруу найрагч Анна Андреевна Горенко (А́нна Андре́евна Горе́нко; А́нна Андрі́ївна Горе́нко)-гийн уран бүтээлийн нэр юм. Нобелийн уран зохиолын шагналд 1965,1966 онд нэр дэвшиж байсан.
Түүний ойр дотны хүмүүс хэлмэгдүүлэлтэд өртөж байсан: түүний анхны нөхөр Николай Гумилёв 1921 оны 7-р сард Кронштадтын хуйвалдааны хэрэгт холбогдуулан буудуулж нас барсан; гурав дахь нөхөр Николай Пунин гурван удаа баривчлагдаж, 1953 онд хуаранд нас барсан; яруу найрагч бүсгүйн цорын ганц хүү, түүхч Лев Гумилёв (1912-1992) 1930-1940-өөд он, 1940-1950-иад онд 10 гаруй жил шоронд хоригдож, 1954 онд өршөөлд хамрагдаж цагаатгагдсан.
А.Ахматова Николай Гумилёвтай 1908 онд гэрлэж, ганц хүү алдарт Лев Гумилёвыг 1910 оны 10 дугаар сарын 1-нд төрүүлсэн. 1966 оны 3-р сарын 5-нд 76 настайдаа зүрхний дутагдлаар Москвагийн Домодедово дахь «Подмосковье» сувилалын газар нас барсаны дараа шарилийг нь Ленинград руу зөөж Комарово тосгонд 3-р сарын 10-нд оршуулсан.
Эшлэл
Ангилал:Зохиогч Ангилал:20-р зууны утга зохиол Ангилал:Орос хэлээрх утга зохиол Ангилал:ЗХУ-ын утга зохиол Ангилал:Акмеизм Ангилал:Уянгын шүлэгч Ангилал:ЗХУ-ын тэрс үзэлтэн Ангилал:Оксфордын Их Сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Оросууд Ангилал:1889 онд төрсөн Ангилал:1966 онд өнгөрсөн
Найдангийн Отгонжаргал
Эмэгтэй чөлөөт бөх барилдааны 55 кг жингийн Ази тивийн аварга (2003), Монгол улсын тамирчин Найданы Отгонжаргал (өөрөөр Найдангийн Отгонжаргал) 1979 онд 11 сарын 14-нд Монгол улс (БНМАУ)-ын Архангай аймгийн Булган суманд төржээ. Отгонжаргал 2001-2004 оны хооронд ААШТ-ээс нэг алт (2003), хоёр хүрэл (2001, 2004) медаль хүртсэн. Тэрээр 2002 онд Пүсань, 2006 онд Дохад болсон Азийн наадмаас хоёулангаас мөн 55 кг жиндээ хүрэл медаль зүүж байв. 2008 оны олимпод 55 кг жиндээ барилдсан боловч эхний даваанд Канадын бөх Тони Вербеекийг давалгүй дууссан.
Цахим холбоос
Ангилал:Монголын бөх Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Булганы (Архангай) хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Экскаватор
thumb|right|250pxОрчин үеийн ердийн экскаватор: [[Caterpillar Inc.|CAT 325C]] Уул уурхай, зам, барилга, эрчим хүчний салбарт хэрэг болдог гол техник бол экскаватор (excavator) юм. Экскаватор нь хийгдэх ажилдаа хэр нийцэхээс шалтгаалж дугуйт, гинжит гэж 2 төрлийн байна. Экскаватор нь хөгжлийнхөө явцад олон шат дамжлагыг давж, жил ирэх тусам ашиглахад хялбар, үр дүн сайн гарахуйц болж ирж байна. Дэлхийн хүнд машин механизм үйлдвэрлэгч улс орнуудаас Япон, Солонгос, Америк зэрэг орнууд тэргүүлэх эгнээнд явж байна. Тэргүүлэх гэдэг маань тогтмол, сайн бүтээгдэхүүн, мөн борлуулалт зэрэг идэвхитэй явуулж буй үйл ажиллагаанаас харагдаж байгаа юм. Нэг шанагат экскаватор Нэг шанагат экскаватор нь хамгийн өргөн дэлгэрсэн газар шорооны машин юм. НШЭ-ын ажлын эрхтэн нь шанага байх бөгөөд хөрсийг эх биенээс нь ёалгаж шанагандаа хуримтлуулаад өөрийнхөө боломжтой байрлалын хүрээн дотор зөөх, овоолго хийх, ачих ажлыг гүйцэтгэнэ. НШЭ-ын онцлог, хэрэглэх хүрээг түүний ажлын төхөөрөмж нь тодорхойлдог. Түүний ажлын төхөөрөмжийг буцах болон шууд утгуурт, драглайн шанагатай гэх ба эдгээр нь үндсэн төхөөрөмж бөгөөд бусад төрлийн 50 гаруй төхөөрөмжөөр төхөөрөмжилж болдог нийцлэг ажиллагаатай машин юм. НШЭ-ыг удирдлагын системээр нь : 	Механик 	Шингэний 	Хийн удирдлагатай Хөтлүүлээр нь: 	Нэг ба олон хөдөлгүүрт 	ДШХ 	Цахилгааны 	Шингэний 	Дизель – цахилгаан гэж ангилна. Явах ангиар нь : 	Гинжит 	Хийн дугуйт 	Төмөр замын 	Хөвдөг гэж ангилна. Ажлын төхөөрөмжийг трансмисстэй холбосон байдлаар нь 	Уян буюу татлагат /канаты/ 	Хөшүүн гэж ангилна.
Нэг шанагат экскаваторын ангилал 1.	Газар шорооны карьерын                                                                       шанаганы багтаамжаар нь 	Бага чадалтай                                                                                 0.1-0.75 м3 	Дунд чадалтай                                                                                2-4 м3 	Их чадалтай                                                                                     4.5-6 м3 2.	Ашигт малтмалын карьерын экскаватор 	Дунд болон их чадлын                                                                 2-20 м3 3.	Их чадлын хөрс хуулалтын /хатуу хөрс/                                                 6-15 м3 4.	Дунд болон их чадлын алхагч драглайн                                            4-100 м3 5.	Тунелийн болон уурхайн ачигчтай                                                      0.5-1 м3 6.	Карьер болон ухмал гаргах цамхагт                                                   0.5-10 м3 7.	Хагас эргэлттэй грейфер төхөөрөмжтэй хөвөгч экскаватор         0.25-20 м3
Шуу д утгуурт шанагатай экскаватор Зогсож байгаа төвшнөөсөө дээшхи хөрсийг боловсруулхад шууд утгуурт шанагтай экскаваторийг хэрэглэнэ. Уян дүүжлүүрээр нь түлхэх механизмтай сугардаг иштэй түлхэх механизмгүй гэж ангилдаг. Түлхэх механизмтай сугардаг иштэй шууд утгуурт шанагатай экскаватор нь шанага, иш, полиспаст буюу өргөх татлага, түрэх механизмаас тогтоно. Түлхэх механизмаар сугардаг иш бүхий шууд утгуурт шанагатай экскаваторын бүдүүвч Сумыг эргэх тавцанд тулгуурын нугасаар 1 тулж, дээд талаас нь өргөх эргүүлгийн 2 хүрдэнд ороогдох татлагаар үзүүрийн дамарыг 7 ороолгон чангаана. Сумны дээд үзүүр полиспастаар, экскаваторын тавцан дахь хоёр хөлт тулгуураас дүүжлэгдэнэ. Сумны тулгуур нь үзүүрын дамрууд 7, түрэлтийн араа болон дамрын тойрч эргэх 01, 02 цэгийг үүсгэнэ. Эмээлт эргэвч 4 дээрх иш нь өргөх татлагаар түрэх механизмийн голыг тойрч эргэхийн зэрэгцээ, түрэх механизмийн үйлчлэлээр эргэлтийн холхивчоор давших хөдөлгөөн хийнэ. Ийнхүү чөлөөний хоёр зэрэгтэй механизм нь шанагийг ухалтын процессд удирдах боломжтой болно. Өргөх болон түрэх хөдөлгөөний хослолоор шанага хөрсний тодорхой гүнд нэвтэрч ухан дараа нь шилжүүлнэ. Машины ажлын мөчлөгө нь хөрсийг эх газраас нь салгах, шанагийн дүүргэх, хөрсийг зөөх, экскаваторын эргэх тавцанг эргүүлэх шанагыг буулгах ажиллагаа хослон явагдаж, мөргөцөгт тулгах, дахин ухах г.м дараалсан процессоос тогтоно. Хөрсийг асгахдаа шанаганы ёроолыг онгойлгоно. Түлхэх механизмгүй шууд утгуурт экскаваторын гүйцэтгэх механизмын хөдөлгөөнгүй мөч нь полиспастаар 5 татагдах нэмэгдэл урд тулгуур 4 юм. Түрэлтгүй шууд утгуурт шанагатай экскаваторын бүдүүвч 01, 02, 03 цэгүүдэд сумны 2 болон өргөх 3 эргүүлгийн хүрд, сумны 9, сумны полиспастын 7 дамар 6 зэрэг хөдөлгөөнт мөчүүдийн эргэх хосууд үүснэ. Сум нь хөдөлгөөнт мөч бөгөөд нугас 11 бүхий иш 12, үзүүрийн дамар 8, эргэх тавцантай нугас 1 дээрх эргэх хосуудыг үүсгэн. В цэгт шанага 13 дүүжлүүр өөд сумны үзүүрийн дамарт С цэгээр шүргэлцэн ороогдох өргөр татлагаар 10 татагдан шилжинэ.
Шууд утгуурт экскаваторын шанаганы ажлын хөдөлгөөн нь мөч 3, 2 ын эргэлтээр гүйцэтгэгдэнэ. Зүсэлтийн траектор нь өргөх татлаганы шилжилт, сумны шилжилтийн хослолоор үүснэ. Түрэлтгүй шууд утгуурыг үндсэндээ универсаль экскаваторуудад ашигладаг. Буцах утгуурт экскаватор Буцах утгуурт шанагатай экскаватор нь шанага 1, иш 13, сум 11, чангаах 2 болон өргөх 10 татлагууд, дамар 9 бүхий урд тулгуур 7, чангаах 5 болон өргөх 6 эргүүлгийн хүрднүүдээс тогтож байна /Зураг 3/. Гүйцэтгэх механизмын хөдөлгөөнгүй мөч нь хоёр хөлт болон урд тулгуур бүхий экскаватор эхгэх тавцан болно. 01, 02, 03 цэгүүдэд урд тулгуурын дамар, сум, өргөх болон чангаах эргүүлгийн хүрдны механизмуудын хөдөлгөөнт мөчийн эргэх хосууд үүснэ. Сум А ба Е цэгүүдэд иш болон чиглүүлэгч дамруудын эргэх хосуудыг үүсгэнэ. Шанага бүхий иш В ба D цэгүүдэд шанаганы дүүжлүүрийн аркийн тусламжтайгаар өргөх, чангаах татлага бүхий эргэх хосыг үүсгэнэ. Буцах шанаганы ажилын хөдөлгөөн 5, 6 мөчийн эргэлтээр гүйцэтгэгдэн. Шанаганы зүсэлтийн траектори ишний түүний сумтай нугасан бэхэлгээтэй харьцангуй эргэх хөдөлгөөн, сумны түүний суурьтай бэхэлсэн нугастай харьцангуй эргэх хөдөлгөөний хослолоор тодорхойлогдож байна. Буцах утгуурт шанагатай экскаваторыг түүний зогссон түвшингээс доод түвшиний хөрсийг боловсруулхад хэрэглэж байна. Сунасан ишээр шидэгдсэн шанага чангаах татлагаар татагдах бөгөөд ажлын төхөөрөмжийн хүндийн жингээр хөрсрүү шигдэж орно. Хөрсний гадаргуу дагуу шилжихдээ шанага хөрсөөр дүүргэгдэн дараа нь сумыг чангаана. Энэ үед шанага болон сумыг өргөх полиспастаар өргөнө. Эргэх тавцан ажилын төхөөрөмжийн хамт эргэн, буулгагдах газарт шанага хоосорч, буцан шанага бүхий иш мөргөцөгт бууна.
Драглайн экскаватор Драглайн нь ажилын үед тогтворжилтыг нь хангах тоноглол бүхий шанага 15, чангаах 1 болон өргөх 9 татлагууд, чиглүүлэх 3 ба үзүүрийн 8 дамрын төхөөрөмжүүд бүхий сум 7-оос тогтож байна. /Зураг 4/ Сумны налуугийн өнцөг экскаваторын ажлын үед өөрчлөгдөхгүй бөгөөд полиспасьаар 6 тогтоогдоно. Өргөх болон чангаах татлагууд харгалзах 4 ба 5 эргүүлгийн хүрдүүдэд ороогдоно. Ийнхүү драглайн гүйцэтгэх механизм шанаганы хөтлөх төчүүдтэй холбогдох татлага 2 уян мөчтэй болно. Механизмийн хөдөлгөөнгүй мөч нь хоёр тулгуур, сум бүхий эргэх тавцан болно. 02, 03, ба 01, 03 цэгүүдэд хөдөлгөөнт мөчүүд өргөх болон чангаах эргүүлгийн хүрдүүд, сумны үзүүрийн ба чиглүүлэгч дамрууд гэсэн эргэх хосууд үүснэ. Драглайн ажлын хөдөлгөөны механизм өргөх болон чангаах татлагуудаар гүйцэтгэгдэнэ. Драглайныг түүний зогссон түвшингээс доод түвшиний хөрсийг боловсруулхад ашигладаг. Машины ажлын мөчлөг нь шулуун шанагатай адил хөрсийг салгах, хөрсийг шанаганд оруулөх, хөрсийг шилжүүлэх, хөрсийг асгах, шанагыг бууцааж шилжүүлэх гэсэн үйлдэлүүдтэй. Шанагыг хөмөрсөн үед хөрс асгагдана.
Шингэний ажиллагаатай экскаватор Шингэний экскаваторын гүйцэтгэх механизм нь хөшүүн мөчүүдээс тогтох хөшүүрэгт нугасан системээс бүрдэнэ. Шанаганы траекторыг өөрчлөх зорилгоор зарим нэг мөчийн уртыг өөрчлөх боломжтой. Ажлын төхөөрөмжийн хийцийн онцлог нь шанага иштэй харьцангуй эргэх хөдөлгөөн хийдэг, ажлын төхөөрөмжид хөндлөн тавцан тавих, сум, ишийг тавцантай харьцангуй эргүүлэх, сумыг сунадаг болгож өөрчилсөн зэрэг нь шингэний экскаваторын нийцлэг байдалыг дээшлүүлж уян дүүжлүүрт ажлын төхөөрөмжтэй экскаваторыг бодволилүү олон ээлжийн ажлын төхөөрөмжийг ашиглах бололцоотой болгодог. Шингэний экскаваторын сумыг 3 аргаар удирдаж болдог. А бүдүүвчид үзүүлсэн дамжуулгийг дан болон хосоор эргэх тавцангийн урд ирмэгт ойролцоо байрлуулна. Сумны уг эргэх тавцангийн урд хэсэгт байрлах тул түүнийг өргөх шаардлагатай бөгөөд эргэлтийн тэнхлэг дээр байх боломжтой. Харин сумны эргэх тавцангийн хойд хэсэгт байрлах нь суурийн тогтворжилтыг дээшлүүлэх боловч шууд утгуурт экскаваторт тохиромжгүй. В бүдүүвчид үзүүлсэн хийцийг бүрэн эргэдэггүй экскаваторт хэрэглэх бөгөөд шингэний бортогийг уртасгах хэрэгтэй. Шанаганы ишийг удирдах гидроцлиндрийг ихэвчлэн суман дээр зарим тохиолдолд сумны доор байрлуулдаг. А бүдүүвчид үзүүлсэн хийцийг нь голчлон буцах утгуурт шанагат экскаваторт б бүдүүвчид үзүүлсэн хийцийг нь шууд утгуурт шанагат экскаваторт хэрэглэнэ. Шанагыг удирдах гидроцлиндр нь голчлон ишин дээрээ байрлах бөгөөд  дөрвөн мөчит /ж бүдүүвч/ болон зургаан мөчит /з бүдүүвч/ хэлбэртэй дамжуулга ашиглаж болдог. Сүүлийн хоёр хийц нь шанаганы эргэлтийн өнцөгийг ихэсгэх боломжийг олгодог.
Энтрена
Энтрена (Испаниар: Entrena) хот нь Испанийн Сориа мужид орших суурин бөгөөд 2008 оны байдлаар нийт оршин суугчид нь 1,451 байсан байна.
thumb|left|300px|Энтрена
Ангилал:Ла Риохын коммун Ангилал:Ла Риохын суурин
Хамес Родригес
Хамес Давид Родригес Рубио (James David Rodríguez Rubio, 1991 оны долоодугаар сарын 12-нд Кукута хотод төрсөн) — Колумбын хөлбөмбөгчин бөгөөд Реал Мадрид болон Колумбын шигшээд тоглодог.
Замналын товчоон
15-тайдаа гараа, 16-тайдаа гоолоо оруулан улсынхаа лигт тодорсон Родригесийг аргентины Банфилд 2008 оны нэгдүгээр сард элсэн мөн л гялалзсан. Улмаар Порто 2010 оны долоодугаар сарын 6-нд элсүүлэв. Нийт 105 тоглолтонд 32 гоол, 21 дамжуулалтаар дотоодын (2011-2013 онд гурав дараалан) болон Европы лигт аваргалсан.
Порто түүнийг 2013 оны тавдугаар сарыН 14-нд францын Монакод 45 сая еврогоор худалдсан юм.
Родригесийг 2014 оны долоодугаар сарын 22-нд Реал Мадрид 80 сая еврогоор элсүүлэн 6 жилд 7 сая еврогоор цалинжуулахаа зарлав.
Шигшээ
Анхны гараагаа Колумб, Боливын 2011 оны аравдугаар сарын 11-нд амжилттай хийсэн Родригес анхны гоолоо 2014 оны ДАШТ-ий сонгонд Перуд оруулсан. Колумб ДАШТ-2014 тэмцээнд хэсгээс (Грек, Кот Дивуар болон Японы) 9 оноотой гарахад Родригес нийт гурав гоолдсон.
Зургаадугаар сарын 28-нд Уругвайг шөвгийн 16-д ялахад (2:0) дубльдэж, улмаар шөвгийн 8-д Бразилд ялагдахад (2:1). Колумбын түүхт амжилтын түүчээ Родригес анхны ДАШТ-дээ 5 тоглоход 6 гоолдож, дамжуулалтаар 'Алтан шаахайг' хүртсэн.
Гурав
3 (Кириллээр: гурав, Монгол бичгээр:᠓) нь бодит тоо, цифр болон глиф бөгөөд 2, 4 хоёрын дундах натурал тоо юм.
Холбоос
#0003
Шар тэнгис
thumb|250px|Шар тэнгис Шар тэнгис (Хоанхай, солонгос хэл: 황해, Yellow Sea) нь Эх газрын Хятад ба Солонгосын хойгийн хооронд байх, Номхон далайн тэнгис. Шар мөрний усаар зөөгдөж ирсэн шар элснээс болж шарлаж харагддаг тул ийм нэртэй болжээ.
Дорнод Хятадын тэнгисийн нэг хэсэг гэж үздэг бөгөөд дундаж гүн нь 44м буюу харьцангуй гүехэн устай юм. Эрт дээр үед тороор загас барихад тохиромжтой гэгддэг байсан бол сүүлийн жилүүдэд Хятадын хаягдал усаар бохирдож байгаа нь сэтгэл түгшээж буй.
Цахим холбоос
Ангилал:Хятадын газар зүй Ангилал:Солонгосын газар зүй
Орхус
О́рхус (даниар Aarhus [ˈɒːhuːˀs]) — Дани улсын Төв Ютланд мужийн нутагт байрладаг далайн хот.
Ангилал:Данийн хот
Сөүл
Сөүл (хуучнаар Сеул; 서울солонгос, «нийслэл») — Өмнөд Солонгос улсын нийслэл, 10 сая хүнтэй хот юм.
Сөүл хот улсынхаа өрнө умард хэсэгт Кёнги аймгаар хүрээлэгдэн, Инчон хоттой хаяа залган оршдог. Хотын харьяалах талбай 605 км² байна. Засаг захиргааны хуваариар улсын нэгдүгээр дэсийн нутаг болох онцгой хот юм. 10 сая хүн оршин сууж байгаагаараа улсдаа тэргүүлэх бөгөөд дэлхийд 8-р байрт жагсах их хот болно. Сөүлийн эргэн тойронд хотын бөөгнөрөл бий болсон бөгөөд энэхүү Сүдугвонь бүсэд улсын тал хувь буюу 25 сая хүн оршин сууж байна.
Сөүл хотын дундуур Хань мөрөн урсдаг бөгөөд эртнээс энд суурин үүсч хөгжжээ. НТӨ 18 онд Пэгжэ улс энэ хавьд төвлөснөөс эхлээд өдгөө хүртэл улсын нийслэл болон хөгжжээ. Сөүлд ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвийн газар болох Чандог ордон, Хуасон цайз, Жунмю сүм, Намхань уулын цайз, Чусоний вангуудын бунхан зэрэг түүхийн дурсгалт газар байна. Сөүл хот Пүхань зэрэг уулсаар хүрээлэгдсэн. Хотыг харах өргөн цэцэрлэгт хүрээлэнтэй. Сөүлийн цамхаг, Тундэмүний загварын ордон, Лотте Уорлд, Сарны гэрлийн солонгот хүрхрээ зэрэг орчин үеийн үзэмж цогцолжээ. Солонгос поп, Солонгос давалгааны гол газар бөгөөд дэлхийд эхний 10-т орох тоо буюу жилд 10 сая гаран жуулчин ирж сонирхдог.
Сөүл Өмнөд Солонгос улсын эдийн засаг, санхүүгийн гол төв бөгөөд Каннам дүүрэг ихэд хөгжсөн. Самсон, ЛЖ, Хёндай-Киа зэрэг дэлхийд нэр хүндтэй олон компани энд төлөвлөжээ. Сөүлд хурдны галт тэрэг, метро байна. Сөүлийг зорьсон агаарын тээврийн гол буудал Иньчоний олон улсын нисэх буудал нь 2005-2013 онд дараалан дэлхийн шилдэг нисэх буудлаар шалгарчээ. Лотте Уорлд цамхаг 123 давхар бөгөөд хотын хамгийн өндөр байшин юм.
Сөүл 1986 оны Азийн наадам, 1988 оны зуны олимп, 2002 оны Хөлбөмбөгийн ДАШТ, 1980 оны Орчлонгийн сайхан хүүхэн, 2010 оны Их хорийн уулзалт зэрэг спорт, улс төрийн наадам, уулзалтыг хүлээн авч зохион байгуулжээ.
Нэр
Энэ газар түүхэнд олон нэрээр тэмдэглэгджээ.
Пэгжэ улсын үед Виресон (위례성) гэж байв. Түүнээс нааш Шилла улсын Ханжү (한주), Гуулин улсын Намгён (남경), Чусонь улсын Ханьсон (한성), Ханьян (한양) гэсэн нэртэй байлаа. Японы харьяаны үед Кэйжо (京城) гэгдсэн. Өдгөө солонгосоор «нийслэл» гэсэн утга бүхий «Сораболь» (서라벌) хэмээх эртний үгээс улбаалж Соүль (서울) гэж байна.
Монгол улсад орос кирилээс улбаалж Сеул гэж байснаа БНСУ-ын албан хүсэлтээр Сөүл гэх болсон.
Түүх
Өнөөгийн Сөүл байгаа Хань мөрний эрэгт НТӨ 4000 жилийн тэртээгээс суурин үүсчээ. Нийтийн тооллын эхлэх үеийн Пэгжэ улсын нийслэл Виресон энэ хавьд байсныг нь сударт тэмдэглэжээ. Сөүлийн гаднах Пүннабтусон хэмээх газар доор орсон овгор ханыг Виресоны хэрэм гэдэг. Энэ хавь Гурван улс буюу Когурё-Пэгжэ, 6-р зууны Когурё-Шиллагийн үеийн дайны талбар, чухал ач холбогдолт газар байжээ.
thumb|200px|left|19-р зуун. Кёнбуг ордны өмнөх гудамж Нэгдсэн Шиллаг залган тогтсон Гуулин улс Кэгёнд нийслэл байгуулсан ба 11-р зуунд Сөүл хавьд зуны ордон барьж өмнөд нийслэл болгосноор суурин ихэд тэлжээ. Гуулин улсыг залгасан Чусонь улс нийслэлийг Сөүлд нүүлгэсэн ба Ханьян, дараа нь Ханьсон гэж нэрийджээ. 14-р зуунд баригдсан Кёнбуг ордонд 1592 он хүртэл улсын ван заларч байв. 1405 онд баригдсан Чандуггүн ордон нь 1611-1872 онд вангийн ордон болжээ.
thumb|200px|left|Хотын захиргааны байр Франц, Америк зэрэг оронтой худалдаа хийдэг болсон ба Сөүлийн цахилгааны газар, Цахилгаан тэрэгний газар зэрэг нь Америк-Солонгосын хамтарсан өмчлөлийнх байв. Хот хөгжиж Дорнын хамгийн цэвэрхэн хот хэмээгдэх болсон.
1910 оны гэрээгээр Японы харьяанд орсны дараа хотын нэрийг солонгосоор Кёнсон, японоор Кэйжо хэмээжээ. Японы арга технологи хэрэглэгдэх болж Өрнийн хийцийн барилга баригдах болов. Дэлхийн хоёрдугаар дайны эцэст Сөүл хот Японы эзэрхийллээс чөлөөлөгдсөн.
thumb|200px|right|Нутаг дэвсгэр тэлсэн он 1945 онд нийслэлийн нэрийг өнөөгийн нэрээр буюу Сөүл хэмээн нэрийдэгдэж БНСУ байгуулагдав. 1950-1953 оны Солонгосын дайнаар Сөүл ихэд сүйрсэн. 191 мянган барилга, 55 мянган байшин, 1000 үйлдвэр сүйджээ. Улсын нийслэл түр хугацаанд Пүсаньд шилжсэн. Дайны дараа Сөүлийг чиглэсэн их нүүдэл болж байв. 1955 онд хотын хүн ам 1.5 саяд хүрсэн.
Дайны дараа Сөүл орчин үеийн хийц бүхий барилга байшинтай сэргээн босгогдсон. 1960-аад онд аж үйлдвэржиж ажиллах хүчний шилжилт Сөүл болон бусад том хотуудыг чиглэжээ. 1970-аад онд Сөүлийн хэмжээ томорч ойр орчны сууриныг хаман нэгтгэжээ.
Сөүл улсын эдийн засаг, улс төр, соёлын гол төв бөгөөд улсын хүн амын 20% амьдарч, 50% нь ойр орчимд амьдарч байна.
Газар зүй
thumb|left|200px|Дээрээс харсан зураг Сөүл хот Өмнөд Солонгос орны өрнө умард биед, далайн түвшнээс дээш 20-40 м өндөрт, улсын хилээс 50 км зайнд оршдог. Хотын дундуур Хань мөрөн урсаж хотыг өмнөд умард хоёр хэсэг болгон хуваажээ.
Хотын уламжлалт төв хэсэг нь Жунну, Чун дүүрэг бол өнөөгийн санхүүгийн төв нь Ёиду, эдийн засаг нь төв Каннам дүүрэг болсон.
Уур амьсгал
Сөүл нь Өмнөд Солонгосын бусад нутагтай ижил, чийглэг уур амьсгалтай. Учир нь Солонгосын хойг гурван талаараа далайгаар хүрээлэгдэнэ. Зундаа халуун, чийглэг, наймдугаар сард хамгийн их хална. Энэ үед дундаж температур 22-30 °C байна. Өвөлдөө дунджаар -7 °C-1 °C байна. Өвөлдөө харьцангуй хуурай байх ба жилд дунджаар 28 өдөр цас орно.
Нутгийн хуваарь
Дүүргээс газар нутгаар хамгийн том нь Сочу, хамгийн жижиг нь Чүн дүүрэг юм. Хүн амаар олон нь Сунба дүүрэг.
Хүн ам зүй
thumb|200px|left|Чүн дүүрэг, Мён хороо. Худалдааны гудамж Сөүл хот 2013 онд 10.4 сая оршин суугчтай байв. Хүн амын тоогоор дэлхийн 8-р олон хүнтэй хот болно. Сөүл хотын бөөгнөрөл Сүдугвоньд 25 сая хүнтэй байгаа нь дэлхийд Токиогийн дараа хоёрдугаарт орох их дүн юм. Хүн амын нягт суурьшилтай. Сөүлийн оршин суугчид үндсэндээ солонгос үндэстэн байна. Цөөн хувь буюу 2011 оны байдлаар 281 мянган гадаадын иргэн оршин сууж байгаагийн ихэнх нь Хятад, Японоос иржээ.
Сөүлд гэмт хэрэг маш бага. Буддын болон христийн шашин хүн амын дунд дэлгэрсэн.
Альберто Ботиа
Альберто Томас Ботиа Раваско (Alberto Tomás Botía Rabasco; 1989 оны нэгдүгээр сарын 27-нд Мурсиа хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Грекийн «Олимпиакос» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Сөүл
Ах дүү хот
{|class="wikitable collapsible" ! colspan="3"| Сөүлийн ах дүү хотын жагсаалт
Альберто Ботиа
Замнал
Грекийн «Олимпиакос» түүнийг 2 сая еврогоор элсүүлж, 2014 оны наймдугаар сарын 1-нд дөрвөн жилийн гэрээ байгуулсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Барселона багийн тоглогч Ангилал:Спортинг Хихон багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Эльче багийн тоглогч Ангилал:Олимпиакос багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Сөүл
Цахим хуудас
Ангилал:Азийн нийслэл Ангилал:Өмнөд Солонгосын суурин Ангилал:Өмнөд Солонгосын засаг захиргааны хуваарь Ангилал:Саятан хот Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот
Занданшуулсан шарил
thumb|240px|Занданшуулсан шарил. thumb|240px|[[Парисын Луврын музей дахь Египетийн занданшуулсан шарил.]]
Занданшуулсан шарил (Mummy) гэдэг бол зориудаар болон тохиолдлоор агааргүй, маш бага чийгтэй орчинд зарим тохиолдолд эрс хүйтэн орчинд химийн бодисын нөлөөгөөр арьс болон мах нь хадгалагдсан үхдэл буюу цогцос юм. Хүн болон амьтдын занданшуулсан шарил дэлхийн бүх газраас олддог бөгөөд байгалийн өвөрмөц нөхцөлийн нөлөөгөөр зарим нь соёл иргэншлийн зан үйлийн нөлөөгөөр хадгалагдсан байдаг.
Зохиомлоор занданшуулсан шарилууд
Эртний Египетэд нарийн шалтгааны улмаас хүн болон матар, муур занданшуулдаг байжээ.
Дорнод Хятадын тэнгис
Дорнод Хятадын тэнгис (Хятад хэл: Дорнод тэнгис) нь Солонгосын хоолойгоор Япон тэнгистэй холбогддог, Япон, Солонгосын хойг, Шар тэнгис, Эх газрын Хятад, Тайваниар зааглагдах, Номхон далайн тэнгис юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Номхон далайн тэнгис Ангилал:Өмнөд Солонгосын газар зүй Ангилал:Хятадын газар зүй Ангилал:Тайванийн газар зүй Ангилал:Японы газар зүй
Байду
Байду бол Ил Хаант Улсын хаан юм. Тэрээр Гайхат ханы үхлийн дараагаар 1295 онд Ил ханы сууринд суусан байна. Энэ үед Аргун ханы хүү Газан Хорасан мужид өөрийгөө Ил ханы сууринд суулгах ёслол хийв. Тэрээр Байду ханы эсрэг дайнд мордсон байна. Байду хан мөн Газаны эсрэг цэрэг дайчлан морджээ. Байду хан Газантай дайтахаар явах замдаа цэргүүдээсээ өөрийнх нь төлөө баатар зоригтой тулалдахыг олонтоо гуйж байсан хэмээн Марко Поло тэмдэглэсэн байдаг. Гэвч Байду хан Газантай тулалдах үед түүний ихэнх цэргүүд Газаны талд урваж оржээ. Байду хан энэ тулалдаанд алагджээ.
Нүүр хуудас/5
<div id="mp_search" class="mp_outerbox" margin: 0 0 0.5em; vertical-align:top; padding:0 0.5em 0 0.5em; overflow: auto; font-size: small; -moz-border-radius: 0.8em; -webkit-border-radius: 0.8em; border-radius: 0.8em;">
{| style="width: 100%; padding: 0px;margin-top:-3px;"
Ангилал:Википедиа:Нүүр хуудас
Вест Хэм Юнайтед
Вест Хэм Юнайтед (West Ham United Football Club) нь Английн хөлбөмбөгийн клуб бөгөөд Лондон хотын зүүн нутаг Ньюхэм дүүргээс гаралтай.
Түүх
Вест Хэм Юнайтед клуб нь 1895 онд Thames Ironworks F.C нэртэй анх төмрийн үйлдвэрийн ивээлээр байгуулагдсан түүхтэй ажээ. Клуб анх Вест Хэм хотын цомын аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлэн гараагаа эхлүүлсэн байна. 1896-1967 оны хооронд явагддаг байсан Лондон хотын лигийн тэмцээнд 1897 онд анхны аварга болж улмаар 1898 онд Лондонгоос хальж Өмнөдийн хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдугаар дивизэд багтаж амжилттай тоглон өрсөлдсөөр нэгдүгээр дивизэд өрсөлдөх болсон түүхтэй. 1900 оны дөрөвдүгээр сард нэгдүгээр дивизэд багтсан хоёр дахь жилээ сүүлээсээ хоёрдугаар байраар доош унах үгүйгээ Фулхэм клубтэй тоглон 5-1 харьцаагаар хожиж шийдэж байв. 1900 онд "West Ham Unted F.C" болгон клубээ нэрээ өөрчилсөн түүхтэй.
Вест Хэм Юнайтед
Нэгдүгээр дивизээс унах аюул дахин тулгарсан 1923 онд Вест Хэм Английн хөлбөмбөгийн холбооны (АХХ) цомын аваргын төлөөх тоглолтонд анх удаагаа шалгарсан байв. Харин 1932 онд хоёрдугаар дивиз рүү унаж удаан хугацаанд дээш гарч чадаагүй ажээ.
1950-1961 онд Вест Хэмийг дасгалжуулж байсан Тэд Фентоны удирдлаган дор 1958 онд хоёрдугаар дивизэд түрүүүлэн нэгдүгээр дивиз рүү дэвшиж амжилт нь тогтмолжиж Английн хөлбөмбөгийн шилдэг клубүүдийн эгнээнд бичигдэх болсон юм. 1958 онд Вест Хэмийн бүрэлдэхүүнээс Бобби Мур хамгаалагчийн байрлалд, 1959 онд Мартин Петерс хагас хамгаалалтын байрлалд, Жеффри Херст довтолгооны бүсэд гараагаа эхлүүлж байсан түүхтэй. Тэд бүгд Английн домог болсон тоглогчид бөгөөд Английн тэргүүн одонг нэгэн өдөр авсан эрхмүүд. Вест Хэмийн гурван тоглогчийг 1966 оны ДАШТ-д Англи бүрэлдэхүүндээ дуудсан бөгөөд дэлхийн аварга болоход дээрх тоглогчид онцгой гавъяа байгуулсан билээ.
1961-1974 онуудад Рон Гринвудын удирдлаган дор 1964 онд АХХ-ны цомын аварга болж, 1965 онд Европын лигүүдийн аваргууд дунд зохиогддог цомын тэмцээнд түрүүлж клубийн оргил амжилтуудаа үзүүлж байв. Хожим нь Англи мэргэжилтэн Рон Гринвуд Английн шигшээ багийг дасгалжуулж байсан билээ.