cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ньюком
Түүх
Ньюком нь холбооны хэсэг инженерүүд улс оронд ардчилал, зах зээлийн эдийн засгийн шилжилт ид өрнөж байсан 1993 онд байгуулсан хувийн хэвшлийн ууган компаниудын нэг юм. Ньюком нь энэ цаг үеэс эхлэн Монголын тэргүүлэгч групп компаниудын нэг болтлоо өслөө. Салбарын суурилагдсан ихэнх технологи нь хоцрогдсон аналоги, механик ажиллагаатай байсан үед Ньюком компани үйл ажиллагаагаа эхлэж, орчин цагийн хувийн телефон сүлжээ (PABX), хөдөлгөөнт радио холбооны технологийг нэвтрүүлсэн юм. Тэр үед томоохон зочид буудлууд ч дотоод холбооны уян хатан системгүй, зардал ихтэй хотын суурин холбооны шууд шугамтай байсан билээ. Ньюком нь харилцаа холбоо болон бизнесийн үйл ажиллагааг хөнгөвчлөх зорилгоор PABX, хөдөлгөөнт радио холбоо болон электрон кассын машин зэрэг дэвшилтэт технологиудыг хамгийн анх шинээр нэвтрүүлсэн. Бид урт хугацааны стратегийн төлөвлөгөөндөө нийцүүлэн хөрөнгө оруулалтын багцын хэмжээ, чанар, төрлийг өргөтгөж, стратегийн нэн чухал бизнесийн салбаруудад хөрөнгө оруулаад байна. Үүнд: • Мэдээлэл, харилцаа холбоо • Агаарын тээвэр • Үл хөдлөх хөрөнгө • Санхүүгийн үйлчилгээ • Жижиглэн худалдаа • Эрүүл мэнд • Аялал жуулчлал Ньюком компани нь дэд бүтцийн болон стратегийн чухал ач холбогдол бүхий салбаруудын хөгжилд өөрийн хувь нэмрийг оруулахад чиглэсэн Монгол Улсын хөрөнгө оруулалтын болон хөрөнгө оруулалтын удирдлагын гол компани юм.
Изинис Эйрвэйз
Изинис Эйрвэйз компани нь 2006 онд үндэсний хөрөнгө оруулалтын тэргүүлэгч компани болох Ньюком Группийн хөрөнгө оруулалттайгаар үүсгэн байгуулагдсан. Изинис Эйрвэйз компани нь орон нутгийн 14 чиглэлд хуваарьт болон захиалгат нислэг, олон улсад БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хайлаар хот болон ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын нийслэл Улаан-Үд хотын чиглэлд хуваарьт нислэгүүдийг нийслэл Улаанбаатар хотоос Сааб 340Б, Авро Ар-Жэй 85, Бомбардир Кю-400 загварын агаарын хөлгүүдээр үйлдэж байсан. Түүнчлэн тус компани нь БНХАУ, ОХУ болон Казахстан улсууд руу олон улсын захиалгат нислэгийн үйлчилгээг үзүүлж байлаа.
Өнгөрсөн хугацаанд Изинис Эйрвэйз компани нь уналтад ороод байсан дотоодын агаарын тээврийн салбарт 4 төрлийн шинэ онгоцыг нэвтрүүлэн, нийт 9 ширхэг агаарын хөлгөөр дотоодын 14, олон улсын 2 чиглэлүүдэд, 30 мянган удаагийн нислэг үйлдэж Монголын төдийгүй гадаадын 772,000 зорчигчийг ямар ч аюул осолгүй зорьсон газарт нь тээвэрлэсэн байна. Энэ хугацаанд Изинис Эйрвэйз нь төрийн болон төрийн бус байгууллагууд, олон улсын байгууллагууд, уул уурхайн тэргүүлэгч компаниуд, аялал жуулчлалын компаниуд, билет борлуулагч агентлагууд болон олон нийтийн итгэлийг хүлээсэн, найдвартай агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлэгч болж чадсан төдийгүй дэлхийн тэргүүлэгч агаарын тээвэрлэгчид, техникийн баг бүрэлдэхүүнтэй хамтран ажилласан нь Монголын иргэний агаарын тээврийн салбарт гадаадын өндөр технологи, стандартыг нутагшуулах суурь нөхцөлийг хангаж өгсөн юм. Тухайлбал Изинис Эйрвэйз компани нь Люфтханза Техник Швейцарь болон Олл Ниппон Эйрвэйз компаниудтай урт хугацааны түншлэлийн харилцаа тогтоон ажиллаж байлаа. Гэвч өнөөгийн Монгол улсын эдийн засгийн нөхцөл, компанийн санхүүгийн байдал хүндэрч цаашид хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон тул Изинис Эйрвэйз компанийн Төлөөлөн Удирдах Зөвлөлийн шийдвэрээр 2014 оны 05 сарын 22-ны өдрөөс эхлэн үйл ажиллагааг тодорхой бус хугацаагаар түр зогсоогоод байна.
Клин Энержи
Клин Энержи ХХК нь сэргээгдэх эрчим хүчний компани бөгөөд Монголд анхны салхин цахилгаан станцыг барьж байгуулан ашиглалтанд оруулсан.
Клин Энержи ХХК нь Улаанбаатар хотоос 70 км зайд орших Салхит ууланд суурилуулсан салхины хэмжилтийн станцаас мэдээлэл цуглуулах, боловсруулах, тайлагнах, салхин станц байгуулах боломжийн талаархи судалгаа хийх, станц барихад талбайн тохиромжит байдлыг тодорхойлох зорилготойгоор 2004 оны 12-р сард Ньюком компанийн хөрөнгө оруулалтаар үүсгэн байгуулагдсан юм.
Улмаар Төвийн Бүсийн Цахилгаан Дамжуулах Сүлжээ компанитай хийсэн цахилгаан эрчим хүч худалдах, худалдан авах гэрээгээр Клин Энержи ХХК нь Монголын анхны төрийн бус бие даасан эрчим хүч үйлдвэрлэгч болоод зогсохгүй сүүлийн 30 жилийн дотор төвийн сүлжээнд холбогдсон анхны хамгийн том эрчим хүчний станцыг барьж байгуулсан.
Ньюком Проперти
“Ньюком Проперти” ХХК нь “Ньюком” группийн үл хөдлөх хөрөнгийн үйлчилгээний алба нэртэйгээр 1997 онд байгуулагдан ажиллаж байгаад 2005 оны 3-р сарын 1-нд хөрөнгө эзэмшигч, хөрөнгө оруулагч, хувь хүмүүс, аж ахуйн нэгж, албан байгууллагуудад үл хөдлөх хөрөнгийн бүх төрлийн үйлчилгээ үзүүлэх зорилготойгоор “Хөрөнгийн Менежментийн Үйлчилгээ” үзүүлэгч бие даасан компани болж байгуулагдсан билээ.
Анх компани нь 30 ажилтан албан хаагчтайгаар, 2 объекттой үйл ажиллагаагаа эхлэж байсан бол өдгөө 230 гаруй чадварлаг, мэргэшсэн баг бүхий ажилтан, албан хаагчтай, зөвхөн Ньюком Группийн компаниуд төдийгүй гадны томоохон байгууллага, объект, хувь хүмүүсийг хамарсан үл хөдлөх хөрөнгийн менежментийн болон түрээсийн иж бүрэн цогц үйлчилгээг үзүүлэгч энэ салбарынхаа тэргүүлэгч компани болтлоо өргөжин тэлсэн байна. ХӨРӨНГИЙН МЕНЕЖМЕНТ “Ньюком Проперти” ХХК нь Улаанбаатар хотын хэмжээнд нийт 60,000 м. кв талбайд хөрөнгийн менежментийн үйлчилгээ үзүүлж байгаа бөгөөд энэ нь хөрөнгийн менежментийн зах зээлийн 7 хувийг эзэлж байна. “Ньюком Проперти” ХХК нь хөрөнгийн менежментийн зах зээлд дараах үйлчилгээнүүдийг санал болгож байна. Үүнд: •          Үл хөдлөх хөрөнгийн түрээс, хөрөнгийн менежмент
•          Фитнес төв, катеринг
•          Үл хөдлөх хөрөнгийн зуучлал
•          Цэвэрлэгээ үйлчилгээ
Ньюком Майнинг Сервис
“Ньюком Майнинг Сервис” ХХК нь барилга, уул уурхайн тоног төхөөрөмж, машин механизмын худалдаа, түрээсийн компани юм. Ньюком ХХК-ийн хөрөнгө оруулалттайгаар Говийн бүсийн эдийн засаг, хөгжил, их бүтээн байгуултад хувь нэмрээ оруулах зорилгоор 2011 оны 7 дугаар сард байгуулагдсан. Тус компани нь харилцагчдын машин механизм, тоног төхөөрөмжийн хэрэгцээ шаардлагыг бүрэн тодорхойлж, түрээслэх, техникийн үйлчилгээ, операторууд болон нийлүүлэлтийн үйлчилгээг цогцоор нь үзүүлэх болно. Мөн компанийн төлөөлж буй брэндийн машин механизм, тоног төхөөрөмж, сэлбэгийн худалдааг хийнэ. Ньюком Майнинг Сервис ХХК нь Terex, Genie брэндийн Монгол дахь албан ёсны дистрибьютер бөгөөд бид кран, өргөгч болон барилгын тоног төхөөрөмжийг, мөн Vermeer брэндийн шуудуу ухагч, ил уурхайн тоног төхөөрөмжийг нийлүүлнэ. Тус компани нь 2012 оны эхний хагаст Өмнөговь аймгийн Ханхонгор сумын нутаг дэвсгэрт өөрийн гэсэн худалдаа, засвар үйлчилгээний төв болон ажилчдын байрны анхны цогцолборыг нээн үйл ажиллагаагаа бүрэн эхлүүлэх зорилготойгоор ажиллаж байна. НМС-ийн хамт олон байшин барилга, дэд бүтэц, зам, эрчим хүч, уул уурхайн салбаруудад шинэ дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлэн чанартай, өндөр зэрэглэлийн үйлчилгээг үзүүлэн харилцагчдаа бүхий л талаар дэмжин, хамтран ажиллахыг эрхэм зорилгоо болгон ажиллах болно.
Цэгц
Цэгц ХХК нь Монгол улсын “Гэрээт харуул хамгаалалтын тухай хууль”-ийн хүрээнд бүх төрлийн хөрөнгийн харуул хамгаалалтын үйлчилгээ үзүүлэх зорилгоор 4 пост, 10 гаруй харуулчдын бүрэлдэхүүнтэйгээр 2004 онд “Ньюсек” ХХК нэртэйгээр үүсгэн байгуулагдаж, өнөөг хүртэл үйл ажиллагаагаа тасралтгүй амжилттайгаар явуулсаар байна. Хурдацтай өсөн нэмэгдэж, улам бүр тэлж буй зах зээл, бизнесийн шаардлагаар 2010 онд бүтцийн өөрчлөлт хийн компаний нэрийг “Цэгц” болгон өөрчилж, үйлчлүүлэгчдийнхээ аюулгүй тайван ажиллах нөхцлийг хангах, тэдний хийж бүтээсэн баялаг, эд хөрөнгийг найдвартайгаар хамгаалах, өмнөө тавьсан зорилго, зорилтдоо хүрэхийн төлөө ажиллаж байна. Үйлчлүүлэгчдийнхээ эрэлт хэрэгцээнд нийцүүлэн 2010 онд үйл ажиллагааныхаа чиглэлийг төрөлжүүлж Монголын бие хамгаалагчдын “Шадар хамгаалалт” холбоонд нэгдсэнээр шадар хамгаалалтын үйлчилгээг үзүүлж эхэлсэн.
2011 оны эхний хагас жилийн байдлаар АНУ-ын Женерал Электрик, Япон улсын Сумитомо корпораци, Нидерланд улсын Ай-Эн-Жи банк, Англи улсын Эрнст энд Янг фирм, Германы Олон Улсын Хамтын Ажиллагааны Нийгэмлэг зэрэг томоохон нэр хүндтэй байгууллагууд байршдаг Найман зовхис барилга, мөн Мобиком корпорацийн техникийн төв, Канадын элчин сайдын яам, Сити Плаза, ХААН банкны төв байр гэх мэт 14 үйлчлүүлэгчийн 24 объектыг 60 пост, 145 ажилтны бүрэлдэхүүнтэйгээр хамгаалан ажиллаж байна.
Монгол дахь Америкийн Их Сургууль
Америкийн дээд боловсролын туршлагад тулгуурласан их сургуулийг Монгол Улсад байгуулах санаачилгыг дэмжин Ньюком Групп “Монгол дахь Америк Их Сургууль” төслийг 2010 оны 10 дугаар сараас хэрэгжүүлж байна. Энэ төслийн хүрээнд Гадаад дахь Америк Их Сургуулийн Зөвлөл (Council for American Universities Abroad-CAUA)-тэй хамтран урьдчилсан судалгааг хийж, сургууль байгуулах төлөвлөгөөг боловсруулав. Сургуулийг үе шаттайгаар байгуулах бөгөөд энэ ажлыг зохион байгуулах Шинэ Боловсролын хөгжлийн сан, хэрэгжүүлэх байгууллага- Эй-Юу-Эм компани (AUM LLC) ажиллаж байна. Их сургуулийг байгуулах санаачилгыг дэмжих хүрээнд АНУ-ын Беркли дэх Калифорнийн их сургуультай (UC Berkeley) хамтран ажиллах санамж бичгийг 2011 оны 7 дугаар сард байгуулсан юм. Үүний дүнд Гүйцэтгэх Удирдлагын Боловсролын Төвийг 2011 оны 8 дугаар сараас нээн ажиллуулж байна. Энэхүү төв нь манлайлал, бизнесийн менежмент, стратеги, гэрээ хэлцэл, харилцаа, нийгмийн бодлого, компанийн санхүү, нийгмийн хариуцлага, маркетингийн удирдлага зэрэг сэдвээр манай оронд үйл ажиллагаа явуулж буй компаниудад нэн эрэлттэй сургалтыг зохион байгуулдаг. Эдгээр сургалтыг Беркли дэх Калифорнийн Их сургууль, МакКензи (McKinsey & Company), Коффий (Coffey) зэрэг олон улсад нэр хүндтэй бизнесийн сургалтын байгууллагатай хамтран явуулж байна. Сургалтанд оролцогчид мэдлэг ур чадвараа дээшлүүлэхийн зэрэгцээ энэхүү сургалтын дүнд авсан кредитээ дараагийн сургалтанд болон олон улсын мэргэжлийн гэрчилгээ авахад тооцуулах боломжтой.
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
Нүд
Нүдний бүтэц
Хүний нүд нь дараах хэсгээс тогтдог.
Сүзүки Кэйжи
Сүзүки Кэйжи (鈴木桂治) нь Японы жүдоч юм. Коодоокан жүдогийн 5-р дантай.
9 сарын 8
Энэ өдөр нас барагсад
0908 #08
Галидаса
Галидаса (Деванагари: कालिदास) бол Энэтхэгийн төдийгүй дэлхий дахиныг баясгасан их яруу найрагч, жүжгийн зохиолч, суут сэтгэгч байжээ.
Намтар
Түүний намтар нь тэр үеийн бусад зохиолчийнхтой адил тодорхойгүй бөгөөд чухам хэдий үед байсан нь ч утга зохиол шинжлэгчдийн дунд маргаантай байна. Нэг хэсэг нь нийтийн тооллын 1-р зууны үед амьдарч байсан гэж үзэж байхад зарим нь 4-5-р зууны үед Энэтхэгийн умард хэсэгт оршиж байсан Гүпт улсын хүн гэдэг бөгөөд энэ сүүлчийн он нь илүү бодитой гэж үзэгддэг. Намтар нь зөвхөн домгийн чанартай аман яриануудад бүдэгхэн үлджээ. Энэ яриагаар бол Гүптийн нэг хаан Чандрагүнтийн үед амьдарч, тус хааны ордонд байдаг "есөн эрдэнийн нэг" нь хэмээн тооцогдож байсан ажээ. Галидасын намтрыг өгүүлсэн домогт ядуу малчны гэр бүлд төрсөн ээрүү тультраа, мулгуу тэнэг хүүхэд байснаа Гали тэнгэрийн ивээлээр ихээхэн суу билгийг олсон гэж гардаг. Галидаса гэдэг нь Галигийн боол гэсэн үг ажээ. Зохиолд нь төв Энэтхэгийн Аванта мужийн байгаль их гардаг учраас тэнд амьдарч байсан болов уу гэж судлаачид таамагладаг. Мөн Арслан тивийн сувд түүгчид, зүүн Энэтхэгийн дал модод, Гималайн цаст оргил болон хуш мод, Кашмирын тариалан зэрэг өргөн уудам нутаг, зон олных нь ахуй амьдралыг магтан дуулснаас Энэтхэг нутгаар ихээхэн аялсан, энэрэнгүй үзэлтэн, сэтгэлзүйч байсан бололтой.
Уран бүтээл
Түүний уран бүтээл тэр үеийн уран зохиолын жишгээр уламжлалт сэдвүүдээр бичигдэж байсан боловч шинэ санаагаар баяжуулж, тухайн үеийнхээ нийгмийн амьдралыг толь шиг тусган харуулж, энэрэнгүй үзэл, шударга ёсыг магтан дуулснаараа өвөрмөц болсон юм. Түүний уран бүтээлээс Манугийн удмын хаадын түүхийг өгүүлсэн 1579 бадаг шүлэгтэй 19 дуулал бүхий Рагхугийн удам, охин тэнгэр Парвати Шива тэнгэрт хайртай болсон тухай дүрсэлсэн 1096 бадаг шүлэгтэй 9 дуулал бүхий Кумарын төрсөн нь гэдэг хоёр туульсын найраглал, хайр дурлалын хүч чадлыг магтан дуулсан Үүлэн зардас, байгалийн гоо сайхан, мөн чанарыг өгүүлсэн Жилийн улирал гэдэг хоёр уянгын найраглал, Махабхаратад гардаг Душанд хааны тухай домог дээр үндэслэсэн Шагүндала, гоо үзэсгэлэнт Мальвика бүсгүй, Агнимитра хоёрын янаг дурлалын түүхийг өгүүлсэн Мальвика, Агнимитра хоёр, Ригвээдийн хайр сэтгэлийн холбогдолтой домгоос сэдэвлэсэн Урвашийг эрэлхэг зоригоор олж авсан нь гэсэн гурван жүжиг тус тус уламжлагдан үлджээ. Эдгээр бүтээлүүдээс нь Үүлэн зардас уянгын найраглал, Шагүндала жүжиг нь түүний нэрийг дэлхий нийтэд алдаршуулжээ. Үүлэн зардас найраглал 115 бадагтай, эртний Энэтхэгийн яруу найргийн тансаг сайхны илрэл болсон бүтээл юм. Найраглалд сэрэмж алдсан нэгэн ягшас Намсрай буюу Гувира тэнгэрийн зарлигаар жилийн хугацаатай цөлөгдөн алс хол суухдаа ард үлдсэн үзэсгэлэнт гэргийгээ дурсан гуниглаж, умар зүг нүүх үүлэнд хандан гэргийдээ сэтгэлийн үгээ хэлүүлэхээр цэцэг барин гуйж буй тухай, мөн тэрхүү үүлний дайрч өнгөрөх нутаг усыг зураглан гайхамшигтай урнаар өгүүлдэг. Иймд нь зарим судлаачид уг найраглалыг хүн төрөлхтний түүхэнд гарсан тэргүүн зэргийн уянгын зохиол гэж асар өндрөөр үнэлдэг. Шагүндала жүжгээ домгоос сэдэвлэж, өөрийн амьдарч байсан үеийн нийгмийн ёс суртахууныг чадварлаг тусгаж, үнэнч ариун хайр дурлалыг гайхамшигтай уран цэцэн, яруу тансгаар, гүн гүнзгий утга санаатай уялдуулан дүрсэлсэн юм.
Орчуулга
Галидасын дээрх уран бүтээлүүд дэлхийн олон хэл рүү орчуулагдсан байдгаас монгол хэл рүү Үүлэн зардас найраглалыг нь Бямбын Ринчен 1963 онд, Шагундала жүжгийг нь Н. Гэндэндарам 1989 онд орчуулж олны хүртээл болгожээ.
Ангилал:Энэтхэгийн зохиолч Ангилал:Энэтхэгийн яруу найрагч Ангилал:Энэтхэгийн жүжгийн зохиолч Ангилал:Энэтхэгчүүд Ангилал:4-р эсвэл 5-р зуунд төрсөн Ангилал:5-р эсвэл 6-р зуунд өнгөрсөн
1 сарын 19
1 сарын 19 нь Григорийн тооллын жилийн 19 дэх өдөр. Энэ өдрөөс хойш он дуусахад 346 хоног үлдэнэ. Хэрэв өндөр жил таарвал энэ тоо 347 байна. Энэ өдөр аугаа яруу найрагч, зохиолч Эдгар Аллан По мэндэлжээ. Мөн Христийн шашинтнуудын олон арван тэмдэглэлт өдөр тохиодог.
Тэмдэглэлт өдөр
0119 #19
Маршал
Монгол улс болон зарим нэг улсын зэвсэгт хүчний цэргийн дээд командын бүрэлдэхүүнд олгодог цэргийн дээд цол. Монгол улсын түүхэнд БНМАУ гэж нэрлэгдэж байх үед Гэлэгдоржийн Дэмид, Хорлоогийн Чойбалсан нарт анх энэ цолыг олгосон бөгөөд БНМАУ-ын маршал эсвэл монголоор өрлөг жанжин гэж нэрлэдэг байв. Сүүлд Юмжаагийн Цэдэнбалд энэ цолыг олгосон.
Нэрийн үүсэл ба түүх
“Маршал” гэдэг үг эртний герман хэлний “marascaih” (“marah”- адуу, “scalc”-зарц) “агтчин” гэсэн үгээс гаралтай аж. Агтчины зиндаа яваандаа дээшилж, өөрөөр хэлбэл эзэн хааны адуун сүргийг хариуцсан хүнийг ийн нэрлэх болсон байна. Францын хаан I Генрих 1060 онд ахлах агтчин цол бий болгожээ. Түүний туслахуудаар маршалууд ажиллах болж. Гэтэл 1191 оноос ахлах адуучин цолтон маань Францын армийн ерөнхийлөгч болж суга дэвшсэн тул маршалуудын үүрэг ч өндөрсөөд армийн анги, нэгтгэл командлах болжээ.Хэдийгээр бид маршал цолны тухай өгүүлэхдээ Франц улс дээр л тогтоод байгаа ч цэргийн энэ дээд хэргэмийг юм уу түүнтэй адилтгах цолыг дэлхийн олон оронд хэрэглэж ирсэн юм. Тухайлбал Австрали, Афганистан, Болгар, Бразил, Грек, Египет, Иордан, Ирак, Иран, Итали, Монгол, Непал, Орос, Португали, Перу, Польш, Румын, Умард Солонгос, Тунис, Туркменстан, Турк, Финланд, Хорват, Хятад, Энэтхэг, Югослав, Японд маршалууд байжээ. Мэдээж тус бүртээ онцлогтой. Түүхээс нь үзэхэд хаад нь л энэ цолыг хүртэж байсан.
Франц
Энэ нь тухайн үед байсан “генералиссимус” гэдэг цолтой дүйж байв. Францын түүхэнд ийм цолыг ердөө зургаан удаа хүртээсэн байдаг. Харин Францын аугаа их хувьсгалын үед буюу 1790 оны зургадугаар сарын 20-нд “Францын маршал” цолыг хүчингүй болгосон юм. Удалгүй шинэ Үндсэн хуулийн дагуу 1804 оны тавдугаар сарын 18-наас БНФранц улс байхгүй болж оронд нь Францын эзэнт улс бий бол лоо.
I Наполеоныг эзэн хаанаа болгов. Эзэнт улсын маршал хэмээх цол ч гарч ирэв. Францын эзэнт улсын их эрх мэдэлтнүүдийн дотор ийм цолтон дээрээсээ тав дахь хүн нь байх болов. Маршал цол нь тухайн хүнд эзэн хааны зүгээс онцгой итгэл хүлээлгэж буйн илрэл болдог.
Маршалууд хариуцлагатай албанд томилогдоно, хот, муж, тэр ч бүү хэл улс орныг удирдана, дипломат чухал үйлсэд оролцоно. Үндсэн хуульд зааснаар маршалыг хамгийн шилдэг генералуудынхаа дотроос эзэн хаан “төрүүлнэ”. Маршал цолыг нэхэн олгож ч байв.
Афганистан
Афганистанд хааны дэглэм унах хүртэл зэвсэгт хүчинд нь Sardar-i-Salar гэж цэргийн дээд цол байсан нь Европ дахины фельдмаршалд дүйцэх аж. Одоо бол энд ийм том цол байхгүй.
Болгар
Болгарт ийм цолтой хүн ердөө ганц байсан нь I Фердинанд хаан нь. Түүнд 1918 онд генерал фельдмаршал, маршал цолыг хоёр өдрийн зайтай хүртээсэн гэдэг. Дараа нь III Борис хааныг ширээнд заларсных нь 25 жилийн ойгоор маршал олгохоор Цэргийн дээд зөвлөл нь төлөвлөж байтал хаантан нүд аньчихаж.
Грек
Грекийн цэргийн дээд цол “стратарх” гэж байдгийг маршалтай эн зэрэгцэнэ гэж үздэг.
Ирак
Иракийн Ерөнхийлөгч агсан Саддам Хусейнд 1979 онд фельдмаршал цол олгосон аж.
Египет
Саяхан түлхүүлэн унасан Египетийн Ерөнхийлөгч асан Хосни Мубарак ч энэ албыг хашихаасаа өмнө агаарын цэргийн хүчний ерөнхий маршал болсон байсан юм билээ.
Непал ба Пакистан
Непалийн ван Махендра гэгч өөрийн улсын төдийгүй Пакистаны фельдмаршал цолтой байх юм. Ийм тохилдол тийм ч ховор биш.
Орос
Орост 1917 оноос өмнө генерал- фельдмаршал хэмээх цолыг хэрэглэж байгаад 1935 онд ЗХУ-ын маршал, 1993 онд ОХУ-ын маршал цол бий болгов. Орост их бууны, нисэх хүчний, хуягт танкийн гэх мэт төрөл цэргийн маршал цол ч бий. Сонирхуулахад ОХУ-ын түүхэн дэх цорын ганц маршал Игорь Сергеевийг нас барснаас хойш уг цолыг хэнд ч олгоогүй байна. Харин ЗХУ-ын маршал цолыг 41 хүнд олгожээ. Анхныхыг нь К.Е.Ворошилов, М.Н.Тухачевский, С.М.Будённый, А.И.Егоров, В.К.Блюхер нарт хүртээсэн байдаг. Харамсалтай нь Тухачевский, Егоров нар хэлмэгдүүлэлтэд өртөж цэргийн алдар цолоо хураалгасан төдийгүй тэднийг буудан хороосныг бид мэднэ. Блюхер нь шоронд нас барсан. 1940 оны хавар С.К.Тимошенко, Г.И.Кулик, Б.И.Шапошников нар маршал болов. Аугаа их эх орны дайны үед маршал цолыг анх 1943 оны эхээр Г.К.Жуковт хүртээсэн. Энэ онд А.М.Василевский, И.В.Сталин нар бас маршал болсон юм. 1944 онд И.С.Конев, Л.А.Говоров, К.К.Рокоссовский, Р.Я.Ма линовский, Ф.И.Толбухин, К.А.Мерецков нарт маршал цол олгосон. Дайн дууссаны дараа маршал болсон анхны хүн нь Л.П.Берия.Бидний сайн мэдэх Оросын маршал Константин Рокоссовский Польшийн бас маршал байсан.Тэгэхдээ цэргийн энэ алдарт дарга 1949-1956 онд Польшийн иргэн байсан төдийгүй Батлан хамгаалах яамыг нь толгойлж байв.
Герман дахь Зөвлөлтийн цэргийн бүлгийн ерөнхий командлагч байсан М.В.Захаровт 1959 онд энэ цолыг хүртээсэн. ЗХУ-ын сүүлчийн маршал нь Дмитрий Язов юм. Түүнд уг цолыг 1990 онд олгосон. Сүүлд нь тэрээр төрийн эргэлт хийхэд оролцож, шоронд орох дөхсөн ч маршал хэвээр үлдсэн.
Португал
Португалид бүр Дундад зуунд ийм цол байж. Анх 1382 онд хааны зарлигаар хүртээж байсан бөгөөд маршал хүн армийн материаллаг хангамжийг хариуцдаг байжээ.
Польш
Польш 1918 онд тусгаар тогтнолоо сэргээсний дараа маршал цол бий болгож коммунист дэглэмтэй байхдаа ч хүмүүст олгож байлаа. Харин 1980-аад онд төрийг нь тэргүүлж байсан Войцех Ярузельский энэ цолыг хүртээх гэж тойрон хүрээлэгчид нь зуйрганахад, маршалууд дайнд арми командалж байсан, тэгвэл би салааны захирагч л байсан гэж хэлээд зөвшөөрөөгүй гэдэг.
Аврах эгнээ
thumb|[[Түргэн тусламжийн тэрэг аврах эгнээгээр зорчиж буй байдал, Германы хурдны зам BAB 659]] thumb|Хоёр эгнээтэй зам дээр гаргасан авраx эгнээ, хурдны зам 66 Аврах эгнээ буюу аврах эгнээний зам гаргах гэдэг нь олон эгнээ бүхий зам түгжрэлтэй байх үед тухайн чиглэлийн нэг эгнээг аврах албаны тээврийн хэрэгсэл саадгүй зорчиход зориулан гаргасан замын нэг эгнээг хэлнэ. Энэхүү аврах эгнээг 1980-д он анх европын орнууд хэрэглэж эхэлсэнээр бий болжээ.
Маршал
Румын
Румыний коммунист дарангуйлагч Николае Чаушеску ч өөртөө энэ цолыг олгоогүй байдаг.
Хойт Солонгос
Умард Солонгосын Ким Ир Сен 1953 онд, Ким Чен Ир нь 1992 онд маршал болсон байна. Эднийд маршал, их маршал гэж хоёр янзын цол байдаг. Ким Ир Сенд хоёуланг нь олгожээ.
Аврах эгнээ
Ерөнхий
Хоёроос дээш эгнээтэй үед улс орнууд өөр өөрөөр хэрэглэх нь бий. Үүнд жишээлбэл гурван эгнээ бүхий замын аврах эгнээг австри германд баруун талын хоёр эгнээ баруун талдаа шахан, зүүн талын нэг эгнээ зүүн талдаа шахан зогсож зай гаргах бол чех улсад баруун талдаа нэг эгнээ, зүүн талдаа хоёр эгнээг шахан 2-3-р эгнээний дунд гаргадаг байна.
Маршал
Тайланд
Тайландад зөвхөн цэргийн дарга нарт бус хааны гэр бүлийн гишүүдэд маршал цол олгодог. Эхнийхийг нь 1888 онд V Сиама Рама хаандаа олгосон юм билээ.
Аврах эгнээ
Цахим холбоос
Ангилал:Замын хөдөлгөөн Ангилал:Аюулгүй байдлын арга хэмжээ
Маршал
Тунис
Тунист фельдмаршалтай дүйцэх мушир цолыг XIX зууны дундуур бий болгосон аж. Туркмений дарангуйлагч байсан Сапармурат Ниязов цэрэгт огт алба хаагаагүй хэрнээ 2002 онд маршал болжээ.
Турк
Туркт ийм цолыг гурваас дээш тулаанд ялалт байгуулсан генерал юм уу командлагчид олгодог байсан бөгөөд өнөөгийн Турк улсыг үндэслэгч гэж үздэг Ататюрк л түүнийг хүртжээ.
Хорват
Хорват хоёр маршалтай. Эхнийх нь Славко Кватерник.Түүнийг Батлан хамгаалахын сайд, зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч байхад нь 1941 онд олгосон бол сүүлчийнх нь 1992- 1999 онд Ерөнхийлөгч нь байсан Тужман.
Хятад
Хятадад маршал цолыг 1955 онд бий болгож нэг удаа 10 хүнд зэрэг олгосон байна. Тэдний дунд Пен Дэхуай, Линь Бяо нар бий. Харин генералиссимус цолыг Хятадын анхны Ерөнхийлөгч Юань Шикай хүртсэн байдаг. Үүнтэй дүйх их маршал цолыг хожим нь зөвхөн Мао Зэдунд зориулж бий болгосон ч түүнд олгоогүй билээ.
Югослав
Югославын ганц маршал нь Иосип Броз Тито. Дэлхийн II дайнд оролцож байсан хүн.
Япон
Японд “гэнсуй” хэмээх хүндэт цол байсан бөгөөд түүнийг маршалтай адилтгадаг.
Монгол
Монгол Улсын хувьд гурван маршалтай юм. Эхнийх нь Монголын ардын хувьсгалт армийн ерөнхий командлагч байсан Гэлэгдоржийн Дэмид (1936 оны хоёрдугаар сарын 21-нд маршал болсон). Энэ хүнийг хорлосоны дараа хилс хэргээр 1937 онд хэлмэгдүүлсэн. Хоёр дахь нь Хорлоогийн Чойбалсан. Түүнд маршал цолыг 1936 онд олгосон. Гурав дахь нь Юмжаагийн Цэдэнбал. 1979 онд маршал болсон. Маршалыг монголоор өрлөг жанжин гэдэг. Тийм болохоор Монгол Улс дэлхийд хамгийн анх өрлөг жанжин (маршал) цол бий болгосон байж мэдэх.
Яагаад гэвэл Чингис хаан есөн өрлөгтэй байсан гэдэг шүү дээ. Дашрамд сонирхуулахад Жалайрдайн гоо Мухули, Жүрчидийн Чуу мэргэн, Арладын хүлүг Боорчи, Сүлдэний Торган шар, Урианханы Зэлмэ, Бэсүдийн Зэв, Ойрадын Хар Хирү, Жүрхэний Борохул, Татарын Шихихутуг нарыг “есөн өрлөг” гэдэг байжээ. XIII зуунд монгол хэлэнд “өрлөг” (өрлүг) гэсэн үг байснаас үзэхэд энэ нь язгуур монгол үг байж таарах нь. Өвөрмонголын Цэцэнцогтын бүтээл “Монгол үгсийн язгуурын толь”-д уг үгийн хэд хэдэн утгыг заасан байна.
Түүнд бичсэнээр юуны урьд ялагдашгүй, суут мэргэн гэсэн утгатай аж. Цааш нь их гавьяа зүтгэл гаргасан баатар, цэргийн жанжны цол аж. Мөн хөхүүл эхийг “өрлөг эх” гэдэг байж.
Эцэст нь хэлэхэд Европ зүгийн орчин цагийн үгийн тайлбар толиудад үзвэл маршал гэдэг нь дэлхий дахинд цэргийн дээд цол болжээ гэж хэлж болно. Түүнээс гадна Польш зэрэг зарим улсад төрийн албан тушаалтанд ч олгодог байна. Польшид Семийн маршал гэж бий. Мөн баярын хурал, зоогийн гол дэг сахиулагчийг ийн нэрлэж байсан юм билээ.
Эшлэл
Ангилал:Түүхэн албаны нэршил Ангилал:Адуу маллагааны түүх
CRAMM
CRAMM (CCTA эрсдэлийн шинжилгээ ба менежментийн арга) нь эрсдэлийн удирдлагын аргачлалуудын нэг бөгөөд одоогоор тав дахь хувилбар болох CRAMM хувилбар 5.0 төхөөрөмж дээр эрсдэлийн шинжилгээ явуулж байна (2003 онд гаргасан). CRAMM аргачлал нь эртний эрсдлийг тооцох хэрэгсэл юм. Их Британичууд ихээр хэрэглэдэг, олон нийтийн салбарт мэдээллийн эрсдэлийн үнэлгээг тооцох гэж гаргасан. CRAMM нь бага зардлаар үнэлгээг хийдэг.
Мэдээллийн аюулгүй байдал ба Эрсдэл
Анх “Компьютерийн Аюулгүй Байдал”, “Мэдээллийн Технологийн Аюулгүй Байдал” гэсэн ойлголтууд байсан. Технологитой холбоотой аюулгүй байдлыг илэрхийлж байсан. Улмаар хүнээс хамааралтай аюул, удирдлага, зохион байгуулалттай холбоотой эрсдлүүд нэмэгдсэн учир утга нь өргөсөж “Мэдээллийн Аюулгүй Байдал” (МАБ) хэмээн нэрлэсэн байна. Мэдээллийн Аюулгүй Байдал мэдээллийн аюулгүй байдлыг хадгалан, мэдээллийн алдагдал, зөвшөөрөлгүй хуулбарлалтын эсрэг түүний хамгаалалтыг зохион байгуулах зорилгоор мэдээлийн үнэ цэнийг тодорхойлох төхөөрөмжүүдийг хэрэглэх нь орчин үед нэн чухал байна.
Аюулгүй байдлын бодлого
Аюулгүй байдлын бодлого нь сүлжээний төлөвлөлт, аюулгүй байдлын бодлого баримтлахад хэрэглэгдэнэ. Сүлжээний аюулгүй байдлын бодлого нь сүлжээнд хандах, байгууллагын сүлжээний аюулгүй байдлын орчны архитектурыг тодорхойлох зэрэгт ач холбогдолтой юм. Сүлжээний аюулгүй байдлын бодлого нь хэрэглэгчдийг аюулгүй ажиллуулах зорилготой. Бодлого бий болсноор хэрэглэгчид ямар үйлчилгээг яаж хэрэгжүүлэх, хэрхэн хийхээ ойлгосон байх ёстой. Аюулгүй байдлын бодлогыг шаталсан бүтэцтэйгээр үүсгэдэг. Аюулгүй байдлын бодлого боловсруулахад хамгйн түрүүнд ямар мэдээлэлтэй ямар үйлчилгээ үзүүлдэг, тэдгээрийн эрсдэл үзүүлэх нөлөөг тооцож үзэх шаардлагатай. МАБ-ын 4н зарчим: Зөв мэдээллийг Зөв хүнд Зөв цагт Зөв хэлбэртэй хүргэж байх Мэдээллийн салбарт үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалах үүднээс төр, иргэн, хувийн хэвшлийн мэдээллийн 1. Бүрэн бүтэн, 2. Нууцлагдсан 3. Хүртээмжтэй байдлыг баталгаажуулах тухай ойлголт багтана
'''Аюулгүй байдалын чиглэлээр нэр томьёоны утгыг нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн байдаг. Бид дараах байдлаар ашиглах болно:'''
1. (Threat)->Аюул 2. (Impact)->Үр нөлөө 3. (Аttack)->Халдлага 4. (Attacker)->Халдагч 5. (Vulnerability)->Эмзэг байдал 6. Risk->(Эрсдэл)
Аргачлал
CRAMM гурван үе шат нь дараах байдалтай байна:
2 дугаар шат
Санал болгож буй системд эрсдэлийн үнэлгээ хийн, өөр аюулгүй байдалын шаардлагыг тодорхойлох:
3 дугаар шат
Нэг асуудал CRAMM-д тулгарч болно, энэ нь шинжээчдийн мэдлэг, зөв ярилцлага  болон зардал, эрсдэл хоёрын хооронд зөв тэнцвэрийг олж авах шаардлагатай юм. Энэ нь компанид байгаа бүтээгдхүүн, бүтээгдхүүний өртөг, компаний зохион байгуулалтын зэрэг аюулгүй байдалын бодлогыг харгалзан үзнэ.
CRAMM арга нэг процесс урсгалын чиглэсэн интерфэйсийн гарын авлага
Эрсдэлийг тооцоолох
СRAMM эрсдэлээ тоооцоолж дууссаны дараа эрсдэлийн шинжилгээний үр дүнг үндэслэхдээ багц үүсгэдэг. Үүсгэсэн багцаа тодорхойлохдоо “системийн” эсвэл “сүлжээний” эрсдэл гэж тодорхойлон хариу илгээдэг. Аюулгүй байдалаа шалгахын тулд байнга Мэдээлийн аюулгүй байдалыг шалгах төхөөрөмжүүдээр шалган эрсдэлтэй эсвэл мэдээлэл аюулгүй байгаа эсэхээ харьцуулалт буюу анализ хийж байхыг зөвлөж байна. CRAMM бол байгууллагын үл хөдлөх хөрөнгийн аюулгүй байдалын эрсдэлийг тооцоолох програм хангамж юм. Эрсдэлийн аюултай байдал, эд хөрөнгийн түвшинийг тооцоолохдоо 1-ээс  7  хэмжээгээр тооцоолдог. Үүнд:
Эрсдэлд шинжилгээ хийх алхмууд
1. Шинжилгээний цар хүрээг шийднэ 2. Эрсдэлийн шинжилгээний хамрах хүрээг тодорхойлох 3. Эрсдэлийн шинжилгээний үйл явцын дүн шинжилгээ Үүнд:
CRAMM ашиглаж буй байгууллага
Байгууллагын систем, сүлжээний удирдлагын түвшин, эмзэг хэсэг, хөрөнгө оруулалт гэх мэт тоон үр дүн дээр суурилсан ямарч байгууллага CRAMM-аар эрсдэлийн үнэлгээг ашиглаж болно. Жишээ нь: Unisys корпораци нь Мэдээлэл Технологийн  үйлчилгээ, програм хангамж, техник технологийн багцыг хангадаг, Америк дахь мэдээллийн технологийн компани юм. Unisys корпораци нь аюулгүй байдал дээр CRAMM-ыг ашиглан ажиллаж байгаа. CRAMM эрсдэлийг тооцоолох төхөөрөмж нь интернэт бизнесийн сорилтуудийн эрсдэлийг тооцоолж дүн шинжилгээ хийх нь ихээр тулгарч ашиглах байгууллагууд өсөн нэмэгдэж байгаа.
Аюулгүй байдалын Мэргэжилтэн
Мэдээллийн Аюулгүй Байдлын мэргэжил нь тогтвортой бөгөөд эрэлт хэрэгцээ нь байнга өсөн нэмэгдэж буй мэргэжил болоод байна. 2014 – 2019 оны хооронд эрэлт хэрэгцээ нь жилд 11 хувиар өсөх таамаглал байна. Монгол улсад энэ чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалсан цөөн эрдэмтэн, гадаадад болон дотоодод магистрын зэрэг хамгаалсан 10 гаруй мэргэжилтэн, систем болон сүлжээний хамгааллын чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалсан цөөнгүй мэргэжилтэн ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар ШУТИС-ийн МХТС болон бусад зарим сургуульд “Системийн хамгаалал” мэргэжлээр сургалт явуулж байна. МХТС -д САБ буюу Системийн аюулгүй байдал мэргэжлээр сургаж байна.
Байршил
CRAMM НАТО-гийн Голландын зэвсэгт хүчинд ашиглагдаж байгаа. Одоогийн CRAMM Их Британийн Засгийн газрын эрсдэлийн шинжилгээнд хэрэглэгдэж байгаа арга, CRAMM мөн Их Британаас гадна олон улс оронд хэрэглэдэг. CRAMM төрийн байгууллага, аж үйлдвэр гэх мэт том байгууллагын хувьд, ялангуяа тохиромжтой. CRAMM нь Их Британи, Голландын хувилбаруудыг санал болгодог.
Дүгнэлт
МАБ-ыг хангах нь хэзээ ч үл дуусах үйл явц бөгөөд “Ямар ч хэрэм босгосон хэн нэгэн этгээд түүнийг давах, нураах зэвсгийг зохион бүтээж байдаг” учир нь орчин үеийн бүх байгууллага Мэдээллийн Аюулгүй Байдлын Удирдлагын Тогтолцоо – ISMS заавал хэрэгжүүлсэн байх шаардлага тулгарч байна. Байнгын сургалт, хөгжүүлэлт, үнэлгээ, хамгаалалт, мониторинг, илрүүлэлт, будлианы хариу үйлдэл, сэргээн ажиллуулах үйл явц, баримжуулалт, нягтлан шалгалтыг хийж байж л мэдээллийн эрин зуунд амжилттай бөгөөд аюулгүй ажиллана.
Ном зүй
Ангилал:Эрсдэлийн шинжилгээний аргачлал
Түүвэйн Дүүдэй
Түүвэйн Дүүдэй (* 1921 оны гуравдугаар сарын 1-нд Увс аймгийн Зүүнговь суманд; † 2000 онд Улаанбаатарт ) 1945 оны чөлөөлөх дайнд 8 дугаар сарын 19-21-нд Жанчхүүгийн давааны их бэхлэлтийг эзлэн авах тулалдаанд гарамгай байлдаж Монгол Улсын баатар дөрвийг /Л.Аюуш, С.Дампил, Д.Данзанваанчиг, М.Жанчив/ төрүүлсэн байна. 1985 онд Монгол Улсын баатар цол хүртээжээ.
Эшлэл
Ангилал:БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монголын цэргийн зүтгэлтэн Ангилал:1945 оны чөлөөлөх дайны хүн Ангилал:Монгол улсын баатар Ангилал:ЗХУ-ын Алдрын одон шагналтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Сүхбаатарын одон шагналтан Ангилал:Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн хүндэт медаль шагналтан Ангилал:Зүүнговийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1921 онд төрсөн Ангилал:2000 онд өнгөрсөн
Лептон
Лептон нь эгэл бөөмийн физикийн ухагдахуун бөгөөд хөнгөн масстай мөн хүчтэй харилцан үйлчлэлд ордоггүй эгэл бөөмсийг ийнхүү нэрлэнэ. Лептон цэнэг (заримдаа лептон тоо гэдэг) гэж зүйл байх ба лептон цэнэг нь 1 байх бөөмс нь лептон гэж нэрлэгдэнэ. Хэрэв лептон цэнэг нь -1 байвал энэ нь лептон бөөмийн анти бөөм нь юм. Хэрэв лептон цэнэг нь 0 бол энэ нь лептон биш юм. дээрхтэй адилаар барион цэнэг (заримдаа барион тоо гэдэг) гэж байх ба тэр нь 1 байвал барион бөөм, 0 байвал барион биш, -1 байвал барион бөөмийн анти бөөм нь юм. Кваркын тоо болон лептоны тоог ижил байна гэж үзэх ба одоогоор 6 кварк, 6 лептон нээгдээд байна.
Түүнчлэн
кварк нь цөмийг бүрдүүлэгч протон, нейтроныг бүрдүүлдэг ба u,d,c,s,b,t гэж нэрлэдэг. кваркуудын спин нь 1/2, барион тоо нь 1/3, цахилгаан цэнэг нь бутархай тоо байдаг.
Холбоос
Ангилал:Эгэл бөөмийн физик Ангилал:Квант механик
Цагаан бүс
Цагаан бүс нь жүдог эхлэн суралцагч нар бүслэх бүс юм. Анх Каноо Жигороо нь жүдогийн дантай бөхчүүдийн зүүдэг бүсийг хар болгосны улмаас цагаан бүсийг эхлэн суралцагч нар болон зэрэг бүхий жүдочин зүүдэг болсон. Дараа нь зэрэгт тамирчид нь өнгө бүхий бүс бүслэх болсоны улмаас анхан шатны тамирчид л хэрэглэх болжээ.
Ангилал:Жүдо
Самуэль Инкум
Самуэль Инкум (Inkoom, Samuel, 1989 оны зургаадугаар сарын 1-нд Секонди Такоради хотод төрсөн) — Ганын хөлбөмбөгчин бөгөөд грекийн Платаниас багт Днепр багаас зээлээр тоглож буй. Тэр Ганын шигшээд харъяалагддаг.
Шигшээ
Инкум идэрчүүдийн тив, дэлхийн аварга болж байв. Насанд хүрэгсдийн шигшээд Тунисын эсрэг 2008 оны арваннэгдүгээр сарын 20-нд анх тоглож байв.
Холбоос
Ангилал:Ганын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:2010 оны Африк үндэстний цомд оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны Африк үндэстний цомд оролцогч Ангилал:Днипро багийн тоглогч Ангилал:Швейцарын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Ганачууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Оклахома
Байгалийн хий, газрын тос, хүнсний бүтээгдхүүний томоохон үйлдвэрлэгчийн нэг Оклахома нь нисэх, эрчим хүч, цахилгаан холбоо, биотехнологийн салбар дээр тулгуурласан эдийн засагтай. АНУ-ын хамгийн хурдан өсөн нэмэгдэж буй эдийн засагтай тус муж улс нэг хүнд ногдох орлогын өсөлт болон дотоодын нийт бүтээгдхүүний өсөлтөөр дээгүүр байранд ордог. Оклахома хот болон Тулза нь Оклахомагийн эдийн засгийн гол төвүүдийн үүрэг гүйцэтгэдэг ба муж улсын нийт хүн амын 60 орчим хувь нь эдгээр хотын метрополитан бүсэд оршин суудаг. Тус муж улс эдийн засаг, эрүүл мэндийн салбарт холимог үзүүлэлттэй бөгөөд хамгийн том их сургуулиуд нь Америкийн их сургуулиудын лигт оролцдог.
Гадны холбоос
Засгийн газар
Аялал жуулчлал, чөлөөт цаг
Соёл, түүх
Газрын зураг, хүн амзүй
Ангилал:АНУ-ын холбооны муж улс
Варкрафт
World of Warcraft
Ийнхүү 5 хувилбар гарсны дараа Blizzard Entertainment World of Warcraft хэмээх massively multiplayer online role-playing game төрлийн тоглоом хийж эхлэв. Одоогоор World of Warcraft-ын 6 хувилбар байгаа бөгөөд дурдвал: -World of Warcraft (2004 он), -World of Warcraft: The Burning Crusade (2007 он), -World of Warcraft: Wrath of the Lich King (2008 он), -World of Warcraft: Cataclysm (2010 он), -World of Warcraft: Mists of Pandaria (2012 он), -World of Warcraft: Warlords of Draenor (2014 он) бөгөөд мөн Hearthstone: Heroes of Warcraft (2014 он) хэмээх digital collectible card game төрлийн тоглоом гаргаад байгаа билээ.
Тоглолт
Энэ тоглоомонд Хүмүүс(Human), Оркууд (Orc), Шөнийн элфүүд (Night Elf), Үл үхэгсэд (Undead) (Энэ хоёр бол Warcraft III: Reign of Chaos-оос эхлэн гарч ирсэн шинэ төрөл) хэмээх 4 төрөл гарах бөгөөд эдгээрээс аль нэгийг нь сонгож тоглох юм.
Тоглох горимууд
-Single Player : Campaign (Сонирхолтой үеүүд давж, тоглоомыг түүхийг мөн үзнэ), Custom Campaign (Warcraft III: The Frozen Throne-д л бий) болон Custom Game (Интернэтээс татаж авсан янз янзын газруудад ганцаараа компьютертэй тоглоно) -Local Game : LAN холболттой үед олон компьютер хоорондоо интернэтээс татаж авсан газрууддаа тоглоно -Battle.net : Battle.net-ээр интернэтээр дэлхийн хүмүүстэй холбогдож тоглоно
Цахим холбоос
Ангилал:Компьютерын цуврал тоглоом Ангилал:Activision Blizzard
Сток Сити
Хөлбөмбөгийн Сток Сити баг (Stoke City Football Club) нь Английн Стаффордшир нутгийн «Сток-он-Трент» хотоос гаралтай хөлбөмбөгийн баг юм. 1863 онд байгуулагдсан тус баг нь «дэлхийн хамгийн анхны хөлбөмбөгийн баг» гэдгээрээ Ноттс Каунти багийн дараа ордог.
Стокчүүдийн гэр 1997 онд нээгдсэн 28,384 хүний суудалтай (зориулалтын хуьвд 27,598) «Британия» цэнгэлдэх хүрээлэн бол анхны цэнгэлдэх хүрээлэн нь «Виктория Граунд» юм. Тэд энд 119 жил тогложээ. Стокчүүдийн хөгжөөн дэмжигчид Ваар урлаачид гэх хочийг өгсөн байх ба улаан-цагаан өнгөөр өмсгөлтэйгээр тоглолтонд оролцдог. Тэд английн хөлбөмбөгийн дээд лигт 1984-85 оны улирлаас хойш хорин нэгэн жилийн дараа буюу 2008 онд дэвшиж гарч ирсэн юм. Стокчүүдийн анхны томоохон тэмцээний цом нь 1972 оны «Лигийн цом» бөгөөд тэд тухайн аваргалахдаа Челси багийг 2–1 харьцаагаар хожиж байсан түүхтэй. 2006 оны тавдугаар сарын 22-нд Питер Коатс гэх эрхмийн мэдэлд очсон билээ.
Түүх
Сток Сити баг Английн хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдогч ахмад баг бөгөөд 1863 онд «Стокын цагаачид» (Stoke Ramblers) нэрийн дор Стаффордшир нутгийн Сток-он-Трент хотын «Чартерхаус» гэх сургуулийн хэсэг сурагчид байгуулсан түүхтэй.
1878 онд «Сток Викториа» гэх крикетийн багтай нэгдэж нэршлээ Хөлбөмбөгийн Сток баг болгосон байх ба тоглогчид нь улаан цагаан өнгөний хослол бүхий өмсгөлөөр ижилсэж, «Виктория Граунд» цэнгэлдэх хүрээлэнд тоглох болжээ. 1885 онд мэргэжлийн статустай болж шинэ тутам хөгжиж байсан «Английн хөлбөмбөгийн лигийн» бүрэлдэхүүнд элсэх оролдлогоо хийж эхэлсэн байна. Тэд 1888 онд элсэж, лигийн анхдагч гишүүдийн нэг болж түүхэнд нэрээ мөнхөлсөн юм. Стокчүүд 1888–89 болон 1889–90 оны улирлаар лигт тааруухан амжилттай тоглож байгаад цаашлаад тогтворжиж байсан гэдэг. 1914-1919 оны хооронд Дэлхийн нэгдүгээр дайны нөлөөгөөр лиг тэмцээн завсарласан хугацаанд Стокчүүд «Ланкаширын хөлбөмбөгийн лигт» хоёрдугаар дивизэд тоглож байсан бөгөөд «Сток-он-Трент» нь хотын статустай болсоноос хойшхи гурван жилийн дараа буюу 1928 онд Сток багийн нэр "Сток Сити" болсон юм.
1932 он, 17 настай Стенли Мэтьюз гэх хожмоо энэ багт олон олон түүхийн хуудсыг бичилцэж домог нь болсон тоглогч анхны тоглолтоо хийж байсан ба 1932–33 оны улиралд хоёрдугаар дивизэд түрүүлж, дараа нь дээд дивизэд дэвших эрхээ авсан юм.
Дэлхийн II дайны он жилүүдэд Английн хөлбөмбөг зогсонги байдалд орсон билээ. Лигийн тоглолт явагдаж эхэлсэн анхны улирал, 1946-47 оны улиралд лигийг түрүүлэгч Ливерпүүл багаас тун бага оноогоор дутуу лигийг өндөрлүүлж, Сток Ситичүүд хоёр дахь удаагаа дөрөвдүгээр байрт шалгарч нэгдүгээр дивизэд шилдэг тоглолтыг үзүүлэв. Харин 1952-53 оны улиралд доод дивиз рүү унасан бөгөөд хэд хэдэн дасгалжуулагчдын нүүр үзсээр Тони Уоддингтоны удирдлаган дор 1962-63 оны улиралд хоёрдугаар дивиздээ хоёр дахь удаагаа түрүүлэн 1963-64 оны улиралд нэгдүгээр дивизэд дэвшин гарч ирж байв. Улмаар «Лигийн цомын» шигшээ тоглолтонд анх удаагаа тунаж, Лейкестер Сити багт ялагдаж байв. Авч чадаагүй дээрх цомоо 1972 оны гуравдугаар сарын 4-нд Уэмблийн цэнгэлдэх хүрээлэнд цугласан 97,852 үзэгчидийн өмнө Стокчүүд Челси багийг 2–1 харьцаагаар хожиж авч байв.
1974-77 оны хооронд Английн домогт хаалгач Питер Шилтон тоглож байлаа. thumb|250px|left|«Британия» цэнгэлдэх хүрээлэн, 1997 он.
Лиг
Премьер лиг (1 дүгээр түвшин)
Хөлбөмбөгийн лигийн нэгдүгээр дивиз (1 дүгээр түвшин)
Лигийн АШТ (2 дугаар түвшин)
Хөлбөмбөгийн лигийн хоёрдугаар дивиз: 2 (2 дугаар түвшин)
Хөлбөмбөгийн лигийн дивиз 2: 1 (3 дугаар түвшин)
Гуравдугаар дивиз (Хойд)]]: 1 (3 дугаар түвшин)
Цомууд
Лигийн цом: 1
АХХ-ны цом
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн баг Ангилал:Премьер лигийн баг
9 сарын 9
9 сарын 9 нь Григорийн тооллын жилийн 252 дахь (өндөр жил бол 253 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 113 өдөр үлдэж байна.
Энэ өдөр нас барагсад
0909 #09
Глифосат
Гадаад холбоос
Ангилал:Гербицид
Мацүо Башо
Мацүо Башо (Япон хэл: 松尾 芭蕉, Matsuo Bashō 1644—1694 оны 11 сарын 28, жинхэнэ нэр нь Мацүо Мүнэфүса) бол Японы Эдогийн эриний алдарт яруу найрагч, японы хайкү хэмээх яруу найргийн төрлийг үндэслэгч юм. Мацүо Ига мужийн Үэн хэмээх жижигхэн хотод дунд зэргийн амьдралтай самүрайн гэр бүлд төржээ. Тэднийх засгийн зүгээс ямар ч тэтгэлэг авдаггүй байсан учир эцэг нь самүрайн хувьд шаардлага гарвал цэргийн алба хааж, амьдралын ахуйгаа залгуулахын тулд бичгийн багш л хийдэг байжээ.
Башоо бүр багаасаа шүлэг зохиол бичих сонирхолд хөтлөгдөн хайкү маягаар шүлэг туурвиж ихээхэн хөдөлмөрлөсний үр дүнд нэлээд нэрд гарч, улмаар 1672 онд уран бүтээл туурвих хамгийн боломжтой гэж тооцогддог байсан Эдо хотод ирж суурьшин өөрийн дэг сургуулийг үүсгэж, тэр үеийн Японы нэр нөлөө бүхий зохиолчидтой холбоо тогтоож ажилласан нь ирээдүйн их найрагч болох замын эхлэл болсон юм. Энэ үедээ олон шавьтай болж, Японы хайкүгийн төрлийн тэргүүн зэргийн найрагч гэж үнэлэгдэх болтлоо өссөн юм.
Харамсалтай нь тэр туйлын ядуу амьдарч, бичсэн зохиолоо зарах буюу шавь нарынхаа өгсөн мөнгөөр хоног өнгөрүүлж байсан учир амь зуухын эрхээр 1680 онд Эдогоос хүн цөөтэй, зэлүүддүү Фүкагавад ирж суурьшив. 1681 онд түүний нэг шавь Рика нь тэдний байшингийн дэргэд гадил (японоор башо гэдэг) мод суулгасан нь үр жимсээ их өгч, нөхөд нь тэдний байшинг Башо-Ан (гадилын байшин) гэж нэрлэснээр яруу найрагч өөртөө Башо гэдэг уран зохиолын нэр авсан түүхтэй. Энэ үеэс Башо зэн буддизмыг судалж эхлэсэн нь түүний хожмын уран бүтээлд үлэмж их нөлөөлсөн юм.
Башо аялалд явахдаа олон гайхамшигтай хайкү туурвиж, өдрийн тэмдэглэл хөтөлсөн нь түүний амьдралын намтар болоод зогсоогүй, сэтгэлгээ, үзэл бодол, үйл хэргийнх нь илрэл болсноороо хойч үеийнхний дунд ихээхэн үнэ цэнэтэй болж үлдсэн юм. Энэ үеийнх нь бүтээл дотор л түүний шилдэг хайкунууд бий. Тухайлбал:
Нүцгэн мөчир дээр
Ганц хэрээ сууна.
Намрын үдэш... гэх юм уу,
Хуучин цөөрөм
Мэлхий үсэрч
Ус цалгиллаа гэж өнөөдөр хүртэл "эвдэгдээгүй" хайкү төрлийн төгс төгөлдрийн бэлгэдэл болсон бүтээлүүдээ туурвисан юм.
Ангилал:Японы яруу найрагч Ангилал:17-р зууны утга зохиол Ангилал:Япон хэлээрх утга зохиол Ангилал:Уянгын шүлэгч Ангилал:Миэ аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1644 онд төрсөн Ангилал:1694 онд өнгөрсөн
Адрон
Адрон (ἁδρός) нь эгэл бөөмийн физикийн ухагдахуун бөгөөд байгалийн 4 хүчний нэг болох хүчтэй харилцан үйлчлэлд ордог бөөмсийг хэлнэ. Адрон нь барион, мезон гэсэн хоёр төрөлтэй байна. Барион нь хагас бүхэл спинтэй бөөмс, харин мезон нь бүхэл спинтэй бөөмс юм. бүх адронууд 6-н төрлийн кваркнуудаас тогтоно гэж үздэг.
Эшлэл
Ангилал:Эгэл бөөмийн физик
Хар бүс
Хар бүс нь жүдо, айкидо, карате зэрэг Японы уламжлалт тулааны урлагийн 1-с дээш дантай бөхчүүд бүслэдэг бүс юм. Күро-оби гэдэг нь японоор хар бүс гэсэн утгатай үг бөгөөд гадаадад ч энэ дуудлагаараа хэрэглэх тохиолдол байдаг. Эртнээс бүс нь айкидо, карате, жүдо зэргийн өмсгөлтэй хамт угаадаггүй байсан зэргээс удаан хэрэглэх тусам өнгө өөрчлөгдөн өөр болдог байна. Сүүл рүүгээ бүс хар өнгөтэй болж ирэн эхлэн суралцагч болон туршлагатай тамирчин хоёрын бүс нь эрс өөр өнгөтэй болдог. Энэ нь хар бүсний эхлэл болсон түүхтэй. Жүдод бол хар бүсний 6-р дангаас дээш болбол улаан бүс, улаан цагаан алаг бүсийг хэрэглэдэг. Эмэгтэй тамирчдын хар бүс нь голоороо 1/5 хэмжээний өргөнтэй цагаан зураастай байдаг. Энэ зөвхөн Японы дотоод тэмцээнүүдэд хэрэглэгддэг.
Ангилал:Жүдо
1 сарын 20
1 сарын 20 нь Григорийн тооллын жилийн 20 дахь өдөр. Энэ өдрөөс хойш он дуусахад 345 хоног үлдэнэ. Хэрэв өндөр жил таарвал 346 хоног байна. Энэ өдрийг эртний одон орончид Матрын ордоос Бумбын ордонд шилжих өдөр хэмээн үздэг байжээ. АНУ-д дөрвөн жил тутамд энэ өдөр АНУ-ын ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон эрхэм тангараг өргөдөг уламжлалтай.
Тэмдэглэлт өдөр
0120 #20
Эмиль Иёнссон
Эмиль Иёнссон (Emil Jönsson, 1985 оны наймдугаар сарын 15-нд Евлеборг тойргийн Сандвикен хотод төрсөн) — Шведийн гүйлтийн цаначин юм.
Иёнссон 2004 оноос хойш Дэлхийн цомын тэмцээнд өрсөлдөж байгаа бөгөөд 13 удаа түрүүлж байв. Ванкуверын олимпод спирнт зайд өрсөлдөж 7 дугаар байр эзлэж байсан.
Сочийн олимпод спринт төрөлд хүрэл медалийн болзол хангав.
Тэмээ (шатар)
Тэмээ (Bishop - лам, Слон - заан, ) нь шатрын дүрсүүдийн нэг юм.
Эхний байрлал
Тоглоомын эхэнд цагаан тэмээнүүд c1, f1, хар тэмээнүүд c8, f8 нүдэнд байрлана.
Онцлог
Ангилал:Шатар
Харри Поттэр ба Хагас цуст Ханхүү
Харри Поттер ба Эрлийз хунтайж  (англиар: Harry Potter and the Half-blood Prince) ном нь Английн уран зохиолч Ж.К.Роулингийн "Харри Поттер" цуврал номын 6 дахь боть юм. Энэ зохиолд Харригийн 16 насны үеийн адал явдлууд гарна. Энэхүү номыг монгол хэлнээ Н.Энхнаран орчуулжээ." Зуны тэр нэгэн шөнө Дамблдор Улаан төгөлийн гудамжинд Харри Поттерыг авахаар ирэхэд баруун гар нь харлаж хатангиршсан байсан ч тэр яагаад ийм болсноо хэлсэнгүй. Шидтэний ертөнцөд хардалт сэжиг таамаг тархахад Хогвартсийн аюулгүй байдал алдагдана. Харри Малфойд хар тамга байгаа гэдэгт итгэлтэй байсан бөгөөд Үхэл залгигчид тэдний дунд хүрэлцэн ирлээ. Волдемортийн хамгийн далд нууцыг үнэнч найз нөхдийнхөө хамт илрүүлэхэд Харрид хүчирхэг шид хэрэгтэй. Дамблдор түүнийг хувь заяатайгаа нүүр тулахад бэлтгэнэ..." Энэхүү ном нь 30 бүлэгтэй.
Энэхүү ном нь Их Британид Bloomsberry, АНУ-д Scholastic хэвлэлийн компаниудаар хэвлэгдэж, 2005 оны 7 сарын 16-нд дэлхий дахинд номын нээлт болжээ. Ном нь хэвлэгдэж гарсныхаа дараагаар маш олон шагналуудыг хүртсэн бөгөөд 2006 оны Британийн шилдэг номоор шалгарсан байна. Номын зохиолоор хийгдсэн Харри Поттэр ба Эрлийз хунтайж  кино нь 2009 онд дэлгэцнээ гарчээ.
Ангилал:21-р зууны утга зохиол Ангилал:Англи хэлээрх утга зохиол Ангилал:Их Британийн утга зохиол Ангилал:Зөгнөлт зохиол Ангилал:Харри Поттэр Ангилал:Жоанна Роулингийн бүтээл
Улаан бүс
Улаан бүс нь жүдогийн 9 юмуу 10-р дантай бөхчүүд бүслэдэг бүс. Жүдод үнэлж барашгүй хувь нэмэр оруулсан хэмээн олгодог. Нийтдээ 12 жүдочин л энэ бүсийг бүслэх эрхийг авсан байна.
Ангилал:Жүдо
Гунаажавын Батжаргал
Гунаажавын Батжаргал (* 1966 онд Дундговь аймагт төрсөн) нь Монгол Улсын дипломат юм. Тэрбээр 2013 оноос 2017 он хүртэл Австри Улсад Монгол улсыг төлөөлөн элчин сайдаар ажиллаж байсан.
Намтар
Г.Батжаргал нь 1985 оноос 1990 оныг хүртэл Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Улсын Хүрээлэнд сурч дүүргэжээ. 1995-1996 оны хооронд тэр Норвич дахь Зүүн Английн Их Сургуульд тэтгэлгээр сурчээ.
2006-2008 онд ГХЯ-ны газрын захирал байсан.
Г.Батжаргал хоёр охинтой. Тэрээр 1992-1996 онд УИХ-ын дэд дарга асан Ж.Гомбожавын хүргэн.
Англи, орос хэлтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Австри дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Словени дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Монголчууд Ангилал:1966 онд төрсөн
Эсийн биологи
thumb|right|300px|Эсийн молекул бүтэц. thumb|right|Эндотелиал эсийг томруусан байдал, эсийн цөмийг DAPI-аар хөх өнгөтэй болгож тодруулав
Хүрэн бүс
Тулааны урлагийн зэрэглэлд ихэвчлэн хэрэглэгддэг хүрэн бүс. Жүдод бол 1-4-р зэрэгт жүдочин бүслэдэг.
Ангилал:Жүдо
Эсийн биологи
Анх Английн эрдэмтэн Р.Гук 1665 онд өөрийн зохион бүтээсэн микроскопоор ургамлын үйсний нимгэн зүсмийг харж эсийг нээснээр эсийн биологийн суурь тавигдсан.
Эсийн биологи нь нэг эст бактер, протоз зэргийг судлахаас гадна олон эст хүн, ургамал зэргийг судалдаг. Эсийн дотоод бүтэцийг судлах мэдэх нь бүх төрлийн биологийн шинжлэх ухаануудад чухал байдаг. Эсийн биологи нь генетик, биохими, молекул биологи, иммунологи, хөжлийн биологитой гүн холбоотой ухаан юм.
Уургийн хөдөлгөөн
Эсийн дотоод хэсэг бүрт тодорхой өөр төрлийн уургууд агуулагдана. Эсийн биологийн чухал хэсэг нь эс дотор уураг шилжих ба эсээс уураг гадагшлах молекулын механизмыг судлахад оршдог. Ихэнх уураг нь RER дотор рибозомоор сентизэлдэг. Рибозом нь цөмийн RNA хүчлийг агуулж цааш аминхүчлүүдтэй нэгдэж уургийг бий болгодог. Эдгээр нь RER-д болон дангаараа мөн цитоплазмд агуулагддаг.
Бөөм
Бөөм нь бөөрөнхий хэлбэртэй. Эсийн доторх хамгийн том эрхтэнцэр, дунджаар 10мкм хэмжээтэй. Бөөм нь бөөмийн бүрхүүл, бөөмийн шингэн-кариоплазм, бөөмхөн гэсэн хэсгүүдээс бүрддэг. Бөөм нь эсийн удамшлын материалын ихэнх хэсгийг хадгалж, эсийн бүтэц үйл ажжиллагааг удирддаг. Бөөмийн бүрхүүл нь бөөмийн дотоод орчныг цитоплазмаас тусгаарласан хоёр давхар мембран м. Бөөмийн мембран нь эсийн плазман мембранын адил уураг өөх тосны молекулаас тогтоно.
Алшаа баруун хошуу
Алшаа баруун хошуу (мо.б. Зураг:Alaša baraɣun qosiɣu-12white.PNG alaša baraɣun qosiɣu; 阿拉善右旗 Ālāshàn Yòu Qí) — БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы Алшаа аймагт харьяалагддаг хошуу.
Алшаа баруун хошуу 75226 км² нутагтай, 2000 оны тооллогоор хошууны хүн амын тоо нь 25,281 байсан. Хошууны төв нь нутгийнхаа өмнө талд байдаг Эхэнхудаг балгас. Хошууны нутаг бүхэлдээ элсэн цөл (Говийн урд үзүүр байх) байдгаас 49,200 км² (хошууны нутгийн 71%) нь Бадайн жаран нэртэй элсэн цөл юм гэнэ.
Эндэх үржил шим багатай, Хятад хүн цөөн байж Монголчууд (Хошууд Ойрад) тэмээ малаа маллан аж төрдөг. Харин саяхнаас төмрийн хүдрийн орд нээгджээ.
Гадаад холбоос
Ангилал:Өвөр Монголын хошуу Ангилал:Алшаа
Кварк
Ангилал:Эгэл бөөм Ангилал:Цөмийн физик Ангилал:Фермион
Сальвадор Дали
Салвадор Дали (Salvador Dalí; 1904-1989)
Сэрэхээс хоромын өмнөхөн, анар жимсийг тойрох зөгийн нислэгээс үүдсэн зүүд, 1944 он
Хорь дугаар зууны хамгийн нөлөө бүхий уран бүтээлчдийн нэг Салвадор Дали нь Испаний Каталон мужийн Фигарэс хотод 1904 онд төрсөн.
Урлагийн сюрреализм урсгалыг үндэслэгчдийн нэг. 1928 онд Карнегийн олон улсын үзэсгэлэн Питсбургд болоход түүний зургуудыг дэлгэн тавьсанаар анх нэр гарчээ.
Дали эхэндээ кубизм, футуризм бас метафизикийн урсгалаар бүтээлээ туурвиж байгаад сюрреализмийг эхэлжээ. Бас дада-г ч гэсэн сонирхож туршиж байсан.
Фрэйдийн онолыг сонирхон паранойд-шүүмжлэлт аргуудыг хэрэглэн хүний ухамсаргүйгээр зүүд адил хийсвэрлэн бодох бодролуудыг тусган харуулахыг зорьсон байна. Тэрбээр гол төлөв хүмүүс, эд юмсыг гэрэл зураг адил бодитоор нягт нарийн дүрслэх хэдий ч зүүдэнд байгаа шигээр бодит бусаар дүрсэлдэг байжээ.