cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Израил улс дахь COVID-19-ийн нөхцөл байдал
Бүх нийтийн бэлэн байдал
3 сарын 19-нд Ерөнхий Сайд Биньямин Нетаньяху бүх нийтийн бэлэн байдал зарласан. Одоо байгаа хязгаарлалтыг цаашид хуулийн дагуу хэрэгжүүлж, хууль зөрчсөн хүмүүст торгууль ногдуулна гэж мэдэгдсэн. Шаардлагагүй бол израилчуудыг гэрээсээ гарахыг хориглосон. Нэн шаардлагатай үйлчилгээ нээлттэй хэвээр үлдсэн. Мэдээллийн үеэр олон зуун израилчууд 3 сарын 21-ний өдөр шаббатад шинээр хориг тавихыг үл тоомсорлож, наран шарлагын газар, цэцэрлэгт хүрээлэн, байгалийн үзэсгэлэнт газруудаар зочлосон нь Эрүүл мэндийн яамнаас олон нийтэд илүү хатуу хязгаарлалт хийхэд хүргэжээ.
3 сарын 25-нд Засгийн газар иргэдийн шилжилт хөдөлгөөнд илүү хатуу хязгаарлалт тогтоов. Хязгаарлалтууд:
4 сарын 1-ний өдрөөс эхлэн засгийн газраас иргэддээ урьдчилан сэргийлэх хязгаарлалтыг эрчимжүүлэхийг санал болгож, дараахь зүйлийг шаардсан: олон нийтийн бүх цугларалт, түүний дотор 10 хүний залбирлын чуулганаас татгалзах; нэг айлын хоёр хүнд зугаалгаар явахыг хязгаарлах; тэднийг олон нийтийн газар үргэлж нүүрний масктай явахыг уриалсан.
4 сарын 12-ны өдрөөс эхлэн засгийн газар бүх израилчуудыг гэрээсээ гарахдаа хамар, амаа таглахыг шаардав. Үл хамаарах зүйлд "6-аас доош насны хүүхдүүд; сэтгэл хөдлөл, сэтгэцийн болон эрүүл мэндийн өвчтэй хүмүүс; машиндаа байгаа жолооч нар; барилга дотор ганцаараа байгаа хүмүүс; тогтмол хамт ажилладаг хоёр ажилчин" орно. ДЭМБ-аас эрүүл хүмүүсийг вирусын халдвараас хамгаалах нүүрний маскын үр нөлөөг шалгасан тэр өдөр шинэ хууль батлав.
Бней-Брак хотын хаалт
4 сарын 2-ны өдөр Засгийн газрын хуралдаанаар Бней-Бракыг "хязгаарлалтын бүс" болгон зарлаж, "оршин суугчид, цагдаа, аврах алба, зайлшгүй шаардлагатай бараа материалыг авчирдаг хүмүүс, сэтгүүлчид"-ийн нэвтрэх, гарах эрхийг хязгаарласан. 200,000 хүн амтай Бней-Брак нь Израилын бүх хотуудын коронавирусын халдвараар өвчлөгсдийн тоогоор хоёрдугаарт, нэг хүнд ногдохоороо хамгийн өндөр үзүүлэлттэй байжээ. 4 сарын 10-нд оршин суугчид хотоос гарч ажилдаа явах, ойрын хамаатныхаа оршуулганд оролцох эсвэл эмнэлгийн зайлшгүй хэрэгцээтэй үед гарахыг зөвшөөрсөн.
Иерусалимын шашны хорооллуудын хөл хорио
4 сарын 12-нд засгийн газар Иерусалимын шашны хорооллуудыг хаах шийдвэр гаргаж, тус хотын коронавирусын халдварын бараг 75% -ийг эдгээр хорооллуудаас улбаалж магадгүй гэсэн Эрүүл мэндийн яамны статистик мэдээллийг иш татав. Эдгээр хорооллын оршин суугчид зөвхөн ажилдаа явах, ойрын хамаатан садныхаа оршуулгад оролцох, эмнэлгийн зайлшгүй шаардлагатай бусад газар руу явах боломжтой байв. Хөл хориог Иерусалим хотын дарга Моше Лион эсэргүүцэж, засгийн газрын гишүүдэд хандсан.
Улсын хэмжээний хэсэгчилсэн хөл хорио
4 сарын 14-өөс 16-ны хооронд Израилчууд бусад хотуудын гэр бүлд зочлох, Иерусалимын оршин суугчдыг Мимоуна баярын үеэр өөрсдийн хорооллоосоо гарахаас урьдчилан сэргийлэхийн улс даяар хэсэгчилсэн хөл хорио дахин тогтоосон.
Жижиглэнгийн худалдаа
2020 оны 4 сарын 24-ний өдөр Засгийн газар гудамжны дэлгүүр, үсчингийн газрыг нээхийг зөвшөөрч, 2020 оны 4 сарын 26-ны өдрөөс хэрэгжүүлж эхэлсэн. Худалдааны төвүүд, спорт заал, ресторанууд хаалттай хэвээр байв.
Хөл хорионы сулралт
2020 оны 5 сарын 4-ний өдөр Ерөнхий сайд Нетаньяху засгийн газраас баталсан хөл хориог аажмаар зөөлрүүлэх ажлыг танилцуулав. Яаралтай өөрчлөлтүүдэд гадаа уулзалтыг 20-оос хэтрүүлэхгүй байх, 100 метрийн хязгаарлалтыг цуцалж, гэр бүлийн гишүүд, түүний дотор өндөр настнуудтай уулзалт хийхийг зөвшөөрсөн болно. Мөн 50 хүртэлх хүнтэй хурим хийхийг зөвшөөрсөн. Хязгаарлалтыг зөөлрүүлэх нь дараахь зүйлсийн аль нэг нь тохиолдвол зогсох байсан:
Хөл хорионы нэмэлт хөнгөлөлтийг 2020 оны 5 сарын 5-нд зарласан.
2020 оны 5 сарын 19-ний өдөр хэт халалтын улмаас гадаа болон сургуулийн маск зүүх шаардлагыг долоо хоногийн турш цуцалжээ.
2020 оны 5 сарын 20-нд наран шарлагын газар, музейнүүд нээгдэж, автобусанд зорчигчдын тоог нэмэгдүүлсэн. Залбирлын байшингууд 50 хүртэлх хүн нэг дор байх боломжтойгоор дахин нээгдэв. Оролцогчид маск зүүж, хоёр метрийн зайтай байх шаардлагатай байв.
Сургуулиудын нээлт
2020 оны 5 сарын 3-нд сургуулиуд 1-ээс 3-р анги, 11-12-р ангиудад дахин нээгдэв. Хичээлүүд хязгаарлагдмал байсан, ба сурагчид маск өмсөх шаардлагатай байв. 2020 оны 5 сарын 17 гэхэд анги дүүргэлтийн хязгаарлалтыг цуцлав.
2020 оны 5 сарын 10-ны өдөр сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллагууд, цэцэрлэгүүд шинээр нээгдэж, нэг ангид ногдох хүүхдийн тоог хязгаарлаж, хагас долоо хоногийн хуваарьтай ажиллаж эхэлсэн. Ясли бүтэн долоо хоногийн хуваарийн дагуу нээсэн боловч хүүхдүүдийн зөвхөн 70%-ийг л хамруулах боломжийг олгов. Өрх толгойлсон эсвэл ажил эрхэлж буй эхчүүдийн хүүхдүүдэд давуу эрх олгосон.
2020 оны 5 сарын 17-оос 19-ний өдрүүдэд сургуулиуд бүрэн нээгдэж, зай барих тодорхой дүрэм журам мөрдөж, завсарлага, завсарлагааны үеэр сурагчдын хооронд 2 метрийн зайтай байхаар журамласан.
Засгийн газрын хариу арга хэмжээ
2020 оны 7 сарын 6-нд өдөр тутмын шинэ тохиолдлын тоо хоёр долоо хоног тасралтгүй нэмэгдсэний дараа Нетаньяху засгийн газраас баталсан хөл хорионы шинэ удирдамжийг зарлав. Үүнд:
7 сарын 17-нд нэмэлт хязгаарлалт зарласан. Үүнд:
Бизнес эрхлэгчдийн шахалтаас болж засгийн газар ресторан, усан сан, наран шарлагын газруудыг эргэж нээсэн. Амралтын өдрүүдээр худалдааны төвүүд, захуудыг хаах шийдвэр цуцлагдсан.
'Гэрлэн дохио' төлөвлөгөөнд үндэслэн хот, хорооллыг хаах
2020 оны 8 сарын 31-нд Профессор Ронни Гамзугийн танилцуулсан 'гэрлэн дохио' төлөвлөгөөг баталж, хот бүрт өнөөгийн COVID-19 түвшинг харуулсан өнгө хуваарилав. Хот бүрийн өнгийг засгийн газрын вэбсайтаас үзэх боломжтой.
2020 оны 9 сарын 6-нд засгийн газар сургуулиудыг хааж, дөчин "улаан" сууринд шөнийн цагаар хөл хорио тогтоов. Энэхүү төлөвлөгөө нь Гамзугийн арван 'улаан' хотод бүрэн хаах саналыг орлож, 9 сарын 8-ны өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн. Хорио цээрийн дэглэмд нэрвэгдсэн суурингүүд нь Израил дахь хамгийн ядуу иргэдийн тоонд багтаж байсан бөгөөд ихэнхдээ Араб болон Ортодокс хүн амтай хотууд байв. Хорио цээрийн дэглэм тогтоосон оршин суугчид нь гэрээсээ 19-ээс 5 цаг хүртэл 500 метрийн зайнаас холдох хориотой гэж тогтоосон.
Эдийн засаг
Санхүүгийн туслалцаа үзүүлэх чиглэлээр хэд хэдэн алхам хийгдсэн:
2020 оны 9 сарын 21-ний өдөр засгийн газар Кнессетийн бүх гишүүд болон засгийн газрын сайд нарын цалинг 10% бууруулахыг санал нэгтэйгээр батлав.
Гарах стратеги
2020 оны 10 сарын 18-нд Израил нь 'улаан' биш хотуудад хол хориог сулруулсан. Гарах стратегийн эхний шатанд дараахь зүйлийг багтаасан:
2020 оны 11 сарын 1-ний өдөр Израил хязгаарлалтыг улам зөөлрүүлэв:
2020 оны 11 сарын 8-нд гудамжны дэлгүүрүүд нээгдсэн. 2020 оны 11 сарын 27-нд төлөвлөгөөний дагуу 15 худалдааны төв нээгдсэн.
Орон нутгын хөл хорио
Улсын ихэнх хэсэгт хязгаарлалтыг зөөлрүүлсэн байхад тохиолдлын тоо их байсан тул дараах хотуудад орон нутгийн хөл хориог тогтоосон:
2020-2021 оны хичээлийн жил
Шашны сургуулийн хичээлийн жил 'гэрлэн дохио' төлөвлөгөө батлагдахаас өмнө 2020 оны 8 сарын 24-нд эхэлсэн. 'Улаан' биш хотуудын бусад бүх сургуулиуд 2020 оны 9 сарын 1-нд нээгдсэн. Долоо хоногийн дотор хэд хэдэн сургууль, цэцэрлэгүүдэд өвчний дэгдэлт гарч, ажилтан сурагчдыг хорио цээрийн дэглэмд оруулсан байна.
Биеийн тамирын сургууль, цэцэрлэг, ясли 3 долоо хоногийн хөл хорио эхлэхэд буюу 9 сарын 13-нд хаагдаж, хичээлүүд онлайнаар үргэлжилж эхэлсэн.
Цэцэрлэг, яслиуд 10 сарын 18-нд, тэр дундаа 'улаан' хотуудад нээгдэв.
1-4-р ангиуд 'улаан' биш хотуудад 11 сарын 1-нд дахин нээгдсэн. Ангид нэг дор 18 хүүхэд байх хязгаар тогтоогдсон. Сурагчид өдөржингөө маск зүүж, хоолоо гадаа эсвэл бие биенээсээ хол зайтай идэх ёстой байв. 5, 6-р ангиуд 11 сарын 24-нд танхимын сургалтанд эргэж ирсэн. Ахлах сургуулийн 11, 12-р ангиудын сурагчид нь 11 сарын 29-нд танхимын сургалтанд буцаж ирсэн. 12 сарын 6-нд үлдсэн 7-10 дугаар ангиудын танхимын сургалтууд нээгдсэн.
Ханукагийн дараа 'улбар шар' ба 'улаан' хотуудын 5-12-р ангийн 220,000 гаруй сурагчид онлайн сургалтанд эргэж орсон.
Эсэргүүцэл
2020 оны 7, 8-р саруудад олон эсэргүүцлийн жагсаал болж, Нетаньяхугийн засгийн газрын цар тахлын эсрэг хариу арга хэмжээнд бухимдалтай байгаагаа эсэргүүцэгчид илэрхийлэв.
9 сарын 30-нд Кнессет жагсаал цуглааныг хязгаарласан хууль баталж, сөрөг хүчний зүгээс Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяхуг авлига авсан, түүний коронавирусын хямралыг буруу удирдсантай холбогдуулан эсэргүүцлийн жагсаалыг зогсоох зорилготой гэж үзэж байсан. Хуулиар израилчууд гэрээсээ 1 км-ээс хол зайд томоохон цугларалт хийхийг хориглосон. Засгийн газар энэ арга хэмжээг COVID-19-ийн халдварыг бууруулах арга зам гэж мэдэгдсэн.
10 сарын 3-нд Израилд хол хорионы үеэр жагсаал цуглааныг хязгаарлах хууль батлагдсаны дараа Нетаньяхугийн эсрэг олон эсэргүүцлийн жагсаал болов. 'Хар туг' хөдөлгөөн Бямба гарагт Израил даяар хот, суурин газруудад Нетаньяхуг эсэргүүцсэн жагсаалд 130,000 хүн оролцсон гэж тооцоолжээ.
Гуравдугаар давлагаа
2020 оны 12-р сард тохиолдлууд тогтмол өсч, өдөр бүр 3000 гаруй тохиолдол бүртгэгдэж эхэлсэн байна. Олон улс орнууд COVID-19-ийн шинэ, илүү халдвартай омог илэрснийг зарласан; 12-р сарын сүүлчээр Израильд В.1.1.7 хэлбэрийн анхны тохиолдол илэрсэн. Өмнөд Африкийн хувилбарын анхны тохиолдлууд 2021 оны 1-р сард илэрсэн.
Аяллын хориг
2020 оны 12 сарын 20-ны өдөр Израил улс Их Британи, Өмнөд Африк, Дани улсаас ирэх бүх гадаадын аялагчдыг хилээр нэвтрэхийг хориглосон. Эдгээр улсаас буцаж ирсэн израилчууд зочид буудалд тусгаарлагдах ёстой болсон.
Улсын хэмжээний гурав дугаар хөл хорио
2020 оны 12 сарын 24-нд засгийн газар 2020 оны 12 сарын 27-ны өдрөөс эхлэн улсын хэмжээний гурав дахь хөл хориог зарлав. Хязгаарлалтууд:
Сургуулийн өмнөх насны хүүхдүүд, 4-р анги, 11-12-р анги, тусгай боловсролын сургуулиуд "улбар шар", "улаан" хотуудад ч гэсэн танхимын хичээлээ үргэлжлүүлэн хийсэн. Засгийн газрын анхны шийдвэрээс 5-10 дугаар ангиудыг алсын зайнаас суралцахыг уриалж байсан бол энэ шийдвэрийг Кнессетийн Боловсролын Комисс шинэчлэн боловсруулсан: "ногоон" ба "шар" хотуудад 5-10 дугаар ангиуд танхимын сургалтаар үргэлжлүүлэн суралцахаар болсон бол "улбар шар", "улаан" хотуудад онлайнаар суралцах болсон.
Хөл хорионы чангалалт
2021 оны 1-р сарын эхний долоо хоногт өдөрт 8000 гаруй шинэ тохиолдол бүртгэгдэж байсан. 2021 оны 1 сарын 5-нд засгийн газар 2021 оны 1 сарын 7-ны Пүрэв гарагийн шөнө дундаас эхлэн хоёр долоо хоногийн хугацаатай, хатуу түгжээг зарлав. Үүнд:
2021 оны 1 сарын 19-нд хатуу хөл хориог 1-р сарын эцэс хүртэл сунгасан. Хатуу хөл хориог эхлээд 2021 оны 2 сарын 5 хүртэл сунгаж, дараа нь 2021 оны 2 сарын 7 хүртэл сунгасан.
Бен-Гурион нисэх онгоцны буудлын хаалт
2021 оны 1 сарын 24-нд засгийн газар шинэ хувилбаруудыг Израил руу нэвтрэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор 1 сарын 25-ны даваа гарагийн шөнө дундын үеэс эхлэн ихэнх нисэх, гарах нислэгүүдэд долоо хоногийн хугацаатай хориг тавихаа мэдэгдэв. Нислэгийн хязгаарлалтыг эхлээд 2021 оны 2 сарын 5 хүртэл, дараа нь 2021 оны 2 сарын 21 хүртэл сунгасан.
Гарах стратеги
2021 оны 2 сарын 7-нд Израилын засгийн газар хөл хориог зөөлрүүлж эхлэв:
Сургуулиуд
Сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллагууд, цэцэрлэгүүд, 1-4-р ангиуд 2021 оны 2 сарын 11-ний өдөр "шар", "ногоон", мөн иргэдийн 70-аас доошгүй хувийг вакцинжуулсан "цайвар улбар шар" хэсэгт дахин нээгдэв. 5-6-р анги, 11-12-р ангиуд 2021 оны 2 сарын 21-нд "шар", "ногоон", "цайвар улбар шар" хэсгээр сургуульдаа эргэн ирэв.
Ногоон паспорт
Гурав дахь хөл хорионы үеэр олон израилчууд COVID-19-ийн эсрэг вакцин хийлгэсэн. Дараах зүйлд ногоон паспорт шаардагдана:
Ирэх долоо хоногт нэмэлт үйл ажиллагаа, байгууллагууд нээгдэх төлөвтэй байна.
Худалдан авах ажиллагаа
Израилын засгийн газар COVID-19-ийн эсрэг вакцины тунг янз бүрийн эх үүсвэрээс худалдан авч эхэлсэн:
Pfizer-ийн вакцины эхний багц 12 сарын 9-нд ирсэн. 2021 оны 1 сарын 10-нд нэмж 700,000 тун вакцин ирсэн.
Израил Pfizer-ийн вакцинд тэргүүлэх ач холбогдол өгсөн. Үүний хариуд Израил улс өөр өөр насны бүлгүүдийн вакцинжуулалтын талаархи гаж нөлөө, үр нөлөө, эсрэг биет боловсруулахад шаардагдах хугацаа зэргийг багтаасан Pfizer-д эмнэлгийн мэдээллийг илгээх үүрэг хүлээжээ. Нууцлалыг хамгаалахын тулд вакцин хийлгэсэн хүмүүсийг хэн болохыг Pfizer-д мэдээлэхгүй байхаар тохиролцов.
Вакцинжуулалт
Эрүүл Мэндийн яамнаас вакцинжуулалтын дараах тэргүүлэх журмуудыг тогтоосон:
Вакцинжуулалт 2020 оны 12 сарын 19-нд эхэлсэн. Pfizer-ийн анхны том хэмжээний вакцинаар хурдан вакцинжуулж, 3 долоо хоногийн дотор 1.5 сая орчим хүн (нийт хүн амын 16%) вакцинд хамрагджээ. Израилд COVID-19 вакциныг нэвтрүүлэх нь асуудалтай байсан боловч эхний үе шат нь хурдан бөгөөд үр дүнтэй байсан.
2021 оны 1 сарын 12-нд багш нарт болон 55 ба түүнээс дээш насны хүмүүст, 2021 оны 1 сарын 17-нд 45 ба түүнээс дээш насны хүмүүст, 2021 оны 1 сарын 19-нд 40 ба түүнээс дээш насны хүмүүст, 2021 оны 1 сарын 28-нд 35 ба түүнээс дээш насныханд тус тус вакцин хийж эхэлсэн. Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд вакцин хийлгэхийг зөвлөж, тэргүүлэх жагсаалтад 2021 оны 1 сарын 19-нд нэмж оруулсан. 2003, 2004 онд төрсөн өсвөр насныхан 2021 оны 1 сарын 23-наас вакцинжуулалтанд хамрагдаж эхэлсэн. Вакцин нь 2021 оны 2 сарын 4-ний өдрөөс эхлэн 16 ба түүнээс дээш насны бүх хүмүүс авах боломжтой болсон. Pfizer вакцин нь нас баралт, эмнэлэгт хэвтэхээс 95.8% үр дүнтэй болох нь тогтоогдсон судалгаагаар Израилд хөл хориог сулруулсан. Маск өмсөх шаардлага хэвээр үлдсэн. COVID-19-ийн эсрэг вакцины дор хаяж нэг тунг хүн амын 49% авсанаар Израил улс одоогоор дэлхийд тэргүүлж байна.
2021 оны 4 сарын 27-ны байдлаар 5.3 сая гаруй хүн (нийт хүн амын 58%) вакцины эхний тунг авсан бөгөөд 5.000.000 гаруй хүн (54%) бүрэн вакцинд хамрагдсан.
Эшлэл
Ангилал:КОВИД-19 цар тахал улс орноор Ангилал:Израилын эрүүл мэнд Ангилал:21-р зууны Израилын түүх
Умард Райн-Вестфален
Умард Райн-Вестфален (герм. Nordrhein-Westfalen) нь ХБНГУ-ын баруун зүгт орших нэгэн муж улс нь юм. Mуж улсын нийслэл нь Дюссельдорф хот бөгөөд муждаа хамгийн их хүн амтай хотод Кёльн ордог.
Майдарын Дашренчин
Дашренчин Майдарын(1880-1927). Алдарт дуучин, их аварга М.Дашринцэн нь хуучин Сэцэн хан аймгийн Сүжигт бэйсийн хошуу, одоогийн Хэнтий аймгийн Идэрмэг сумын нутаг Хүрээгийн уулын өвөрт 1880 он буюу цагаан луу жил ядуу ард Майдарын ахмад хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр Шүхэр засгийн хазгар Амбаа гэгч дуучаар маш олон дуу заалгасан гэдэг. М.Дашринцэн 7-8 наснаасаа эхлэн сур, шагайн уухай хийж, хурдан морины гийнгоо дуулж, цээл сайхан хоолойгоороо тодорч байжээ. Дуулахын зэрэгцээ тэр хуур хөгжим оролдох болов. Хошууны ноён Сүжигт бэйс Дэмчигваанжил нь өөрөө дууч, хуурч хүн байсан учир хошууныхаа дууч, хуурчдыг цуглуулан сорилт явуулдаг байлаа. М.Дашринцэн сайн барилдаж, Сэцэн хан аймгийн нэрд гарсан бөхчүүдийг хаядаг болж, Хан Хэнтий уулын их тайллага хийхэд хэд хэдэн удаа дээгүүр барилдаж сүүлдээ даншигт барилдан нэрд гарсан сайн бөх болж аварга цол хүртсэн юм(1908, 1912, 1914 оны даншигт гурван удаа түрүүлсэн). М.Дашринцэн нь жирийн нэг тэнхээлэг хоолойтой дууч байсан төдийгүй чухамдаа уртын дууны онцлог, дууны утга, дуу бүрийн өвөрмөц ялгааг сайн мэдэж, дуулах арга барилыг дуучны хоолой намбад тааруулан дуулдаг байжээ. Ардын хувьсгалын анхны жилүүдэд тэрээр хүрээнд суурьшиж дуу хуур оролдон мэргэшиж байсан юм. Шинэ монголын алдарт дууч Магсар хурцын Дугаржав нь энэхүү М.Дашринцэнгийн шавь дуучин байжээ. Тэр бол найранд нилээд хэдэн айзам дуу дуулан нарийн шуранхай хийхэд тэнд байсан эмэгтэйчүүдийн хоолой нарийн аянд нь хүрэхгүй байсан ба харин бүдүүнд нь дагах хэн бугай ч байгаагүй гэлцдэг. Төрийн их дууч М.Дашринцэнгийн гарамгай дуулдаг дуунууд олон байсан бөгөөд түүний дотроос “Түмний эх”, “Замбуутив”, “Хуурын магнай”, “Дөмөн” зэрэг дууг тэр үеийн зүүн аймгийн аялгуу, тэр дундаа ихээхэн онцлогтой гоёмсог, цэвэр хийцтэй “хардал” аялгуугаар гайхалтай дуулдаг байжээ. Д.Дашдорж, С.Цоодол нарын номоос.
Дашзэвэгийн Ишдулам
Ишдулам Дашзэвэгийн(1871-1947). БНМАУ-ын алдарт гавьяат хөгжимчин Д.Ишдулам 1871он буюу билгийн улирлын цагаагчин хонин жил тэр үеийн Нийслэл хүрээнд ядуу ард Дашзэвэгийн гэр бүлд төржээ.
Ишдулам нь хуучин цагийн хүрээний чадварлаг сайн хөгжимчдөөр шанз, ёочин заалгаж хамтран хөгжимдөж байсан нь түүний амьдралд чухал нөлөө болсон гэж үзэж болно. Түүний хүү Д. Амгалан хожим дурсахдаа: эхийн минь сэтгэлчлэн мөрөөдөж явдаг чин хүсэл 1921 оны хувьсгал ялснаар биелэгдсэн юм. Миний ээж, хувьсгал үүсэх үед тэр цагийн сайн хөгжимчдийн тоонд орж байсан бөгөөд Дарьгангын шар хуурч хэмээн алдаршсан Дамдин-Очир гэгч нэрт хөгжимчинтэй хамтран хөгжимдөж дуулцгаан дадлага сорилт хийж байжээ. Ардын хувьсгал мандсаны дараа эх маань өөрийн сайн дураар урлаг, уран сайханд оролцон, Дотоод яамны тусгай хороо, Дотоод яамны жижиг хүүхдийн сургууль, цэргийн ерөнхий сургууль, Ардын гэгээрүүлэх яамны 1,2,3-р сургууль зэрэг 20 гаруй сургуульд хөгжим зааж байжээ. Ийнхүү идэвх чармайлт гаргаж байсан тухай үнэмлэх бидэнд одоо хадгалагдаж байна гэжээ. Хөгжимч Ишдулам 1922 онд МАХН-ын Төв Хорооны дэргэдэх эмэгтэйчүүдийн хэлтсийн санаачлагаар байгуулагдсан “үндэсний хөгжмийн сайн дурын уран сайханчдын бүлгэм”-д элсэн орж байжээ. 1924 онд жанжин Сүхбаатарын нэрэмжит клуб, 1927 онд Ардын цэнгэлдэх хүрээлэн, 1931 онд Улсын төв театр зэргээр өргөжин хөгжиж байсан нийслэл хүрээний урлагийн байгууллагад хөгжмийн багш, эрхлэгчээр ажиллаж шинэ үеийн уран бүтээлчид, хөгжимчдийг бэлтгэхэд сэтгэл санаа, гар бие, эд хөрөнгөөр туслан дэмжиж(тэрээр өөрийн гэрт байсан ёочин, хуучир шанз, лимбэ, морин хуур, ятга, пипа зэрэг хөгжмийн зэмсэгүүдийг дээрх бүлгэмд бүрмөсөн шилжүүлэн өгч байжээ), зүтгэж байсан, шинэ театрын хамгийн анхны нь хөгжмийн багш юм. Д. Ишдулам 1933 онд Москвад болсон олон улсын ажилчны хувьсгалт театрын тэмцээнд оролцсон бөгөөд Улсын Бага хурал, Ардын Сайд нарын Зөвлөлийн 1935 оны 5-р сарын 11-ий 41-р тогтоолоор БНМАУ-ын алдар гавьяат хөгжимчин цол шагнагдсан манай дуу хөгжмийн нэрт зүтгэлтний нэг мөн.
2020 оны Дорноговь аймгийн наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ын 109 жилийн ой, Ардын хувьсгал ын 99 жилийн ой, Дорноговь аймгийн баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд \ 2020-07-11 \ улс, аймаг, цэргийн цолтон болон залуу бөх оролцсон хүчит 128 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Хүчит бөхийн барилдааныг улсын начин А.Хатансайхан, аймгийн хурц арслан Ё.Эрдэнэжаргал, аймгийн арслан Ц.Чинзориг, С.Алтанхуяг нар магнайлан барилдлаа.
Пагамын Нармандах
Доктор Профессор Пагамын Нармандах нь Монголын тэргүүний Палеонтологич, Геологич, Эртний яст мэлхий судлаач юм.
Science 94.1
Science FM 94.1 — Монгол Улсын хамгийн анхны шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн, их сургуулийн дэргэдэх ФМ радио юм. Тус радиогийн үйл ажиллагааг Монгол Улсын Шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль (ШУТИС) 2021 оны 10 дугаар сарын 1-ний өдөр эхэлсэн. Үйл ажиллагааны зорилго нь оюутан залуучуудад орчин үеийн шинжлэх ухаан, технологийн шинэ хандлага, ололт амжилтыг сурталчлан таниулах, бие биеэ хүндэтгэх, эх орон, эх дэлхий, эцэг эхээ хайрлах ухамсрыг төлөвшүүлэх, залуучуудын нийгмийн амьдралд оролцох оролцоог нэмэгдүүлэх, нийгмийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулах идэвхтэй иргэн болон төлөвшихөд нь дэмжлэг үзүүлэх. Мөн тус радиогийн нэвтрүүлгүүдээр ШУТИС-ийн профессор багш нарын сургалт, судалгааны ажлын үр дүн, боловсролын салбарын шинэ мэдээ, мэдээллийг сонсогчдын сонорт хүргэдэг. Радио нь Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй 15 дахь ФМ радио юм.
Хаяг
Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу-8, Шинжлэх ухаан, технологийн их сургууль, Хичээлийн 8-р байр, 205 тоот өрөө
Ангилал:Монголын радио станц
Цэрэнхандын Мөнхзориг
Цэрэнхандын Мөнхзориг нь Төв аймгийн Лүн сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Лүнгийн хүн
Ань Ба-үль
Ань Ба-үль (1994 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүдочин. Дэлхийн аварга.
Гадаад холбоос
Ангилал:Жүдогийн дэлхийн аварга Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:Жүдогийн азийн аварга Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүдоч Ангилал:Өмнөд Солонгосын олимпын оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосын азийн наадамд оролцогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Канадын хотын жагсаалт
Энэ нь Канадын хотуудын жагсаалт бөгөөд цагаан толгойн үсгийн дарааллаар болон муж, нутаг дэвсгэрээр ангилагдсан болно. Илүү дэлгэрэнгүй жагсаалтыг муж тус бүрээр харах боломжтой.
Монгол-Германы харилцаа
Монгол-Германы харилцаа гэж хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагааг бүхэлд нь хэлнэ.
Монгол, Герман үндэстний анхны харилцаа 1241 онд Легницагийн тулалдааны үеэр үүссэн гэж үздэг бөгөөд Байдарын удирдлаган дор байсан Монголчууд Польш, Морав, Германчуудын нэгдсэн хүчийг ялж байжээ.
Монгол Улс 1911 онд тусгаар тогтнолоо зарласны дараа Оросын нийслэл Санкт-Петербург дахь төлөөлөгчидөөрөө дамжуулан Германтай харилцаа тогтоох оролдлого хийж байсан боловч амжилтад хүрээгүй байдаг. 1921 оны Монголын хувьсгалын дараа Монгол Ардын Нам Герман улстай эдийн засгийн харилцаа тогтоохыг зорьж улмаар 1927 онд Монголын орчин үеийн утга зохиолыг үндэслэгч Дашдоржийн Нацагдорж тэргүүтэй 50 гаруй монгол оюутан сурагчдын анхны ээлжийг Герман, Франц руу илгээж байсан юм.
Монгол улс, Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улс хоёр 1974 оны 1-р сарын 31-ний өдөр дипломат харилцаа тогтоосон. (Хуучин үгд Найрамдах ардчилсан Герман улс хооронд 1950 оны 4-р сарын 13-нд дипломат харилцаа тогтоож байжээ).
Хоёр улс 2008 оноос эхлэн "Иж бүрэн түншлэлийн хамтын ажиллагааг" хэрэгжүүлж байна.
Хоёр талын айлчлал
Харилцан хийсэн гол айлчлалууд:
Монголын талаас:
1991 онд       - Гадаад харилцааны сайд Ц.Гомбосүрэн
1992 онд       - Ерөнхий сайд Д.Бямбасүрэн
1993 онд       - Монгол Улсын Их Хурлын дарга Н.Багабанди
2000 онд       - Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабанди
2002 онд       - Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Энхбаяр
2005 онд       - Монгол Улсын Ерөнхий сайд   Ц.Элбэгдорж
2007 онд       - УИХ-ын дарга Д.Лүндээжанцан
2009 онд       - Ерөнхий сайд С.Баяр
2010 онд       - Гадаад Харилцааны сайд Г.Занданшатар
2012 онд       -Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж /3 дугаар сард/
2012 онд       -Гадаад харилцааны сайд Л.Болд 10 дугаар сард/
2013 онд     - Шадар сайд Д.Тэрбишдагва /12 дугаар сард/
2015 он        - Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж /3 дугаар сард, ажлын айлчлал/
2015 он         - УИХ-ын дарга З.Энхболд  /3 дугаар сард албан ёсны айлчлал/
2022 он      -Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ /10 сар, албан ёсны айлчлал/
Германы талаас:
1991 онд       - Германы Бундестагийн Дэд Ерөнхийлөгч  Д.Ю.Кроненбэрг
1992 онд       - Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн сайд К.-Д. Шпрангер
1995 онд       - Германы Бундестагийн Дэд Ерөнхийлөгч Б.Хирш
1996 онд       - Гадаад хэргийн сайд бөгөөд Дэд Канцлер К.Кинкель
1998  онд      - ХБНГУ-ын Ерөнхийлөгч Роман Херцог
1999 онд       - Бундестагийн Дэд Ерөнхийлөгч А.Фоллмер
2003 онд       - Бундестагийн Дэд Ерөнхийлөгч А.Фоллмер
2006 онд       - Бундестагийн Ерөнхийлөгч Н.Ламмерт
2008 онд       - ХБНГУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Көлер
2010 онд       - Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн сайд Д.Нийбел
2010 онд       - Тээвэр, барилга хот байгуулалтын сайд П.Рамзауэр
2010 онд       - Батлан Хамгаалахын сайд К.Т.цү Гүттенберг
2011 онд       - Холбооны Канцлер А.Меркель
2013 онд       - Бундестагийн Дэд ерөнхийлөгч Э.Освальд /6 дугаар сард/
2014 онд       - Холбооны Гадаад хэргийн сайд Ф.В.Штайнмайер /7 дугаар сар/
2015 оны 10 дугаар сард  - Холбооны Ерөнхийлөгч И.Гаук
2016 оны 7 дугаар сар –Холбооны Канцлер А.Меркель Улаанбаатар хотноо болсон АСЕМ-ын дээд түвшний уулзалтад оролцов.
2022 оны 6-р сард Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Зэвсэгт хүчний (Бундесвер) Жанжин штабын дарга, генерал Эбэрхард Цорн Монгол Улсад ажлын айлчлал хийсэн.
Хамтын ажиллагааны гэрээнүүд
Гэрээ хэлэлцээрүүд:
1995 онд Монгол Улс, ХБНГУ хоорондын Харилцааны үндсийн тухай Хамтарсан тунхаглалд гарын үсэг зурж, харилцааны үндсэн зарчим, хамтын ажиллагааны чиглэлүүдийг тогтоосон /өрнөдийн орнуудаас хамгийн анх/.
2008 оны 9 дүгээр сарын 5-ны өдөр Улаанбаатар хотноо Монгол Улс, ХБНГУ хоорондын иж бүрэн түншлэлийн харилцааны тухай Хамтарсан тунхаглалд гарын үсэг зурсан.
Ашигт малтмал, аж үйлдвэр болон технологийн салбарт хамтран ажиллах тухай Монгол Улсын Засгийн газар, Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийг 2011 оны 10 дугаар сард байгуулсан.
Харилцааны тухай номнууд:
Олхонууд овогт Рагчаабазарын Жамц "Монгол-Германы харилцаа эрт, эдүүгээ" гэх ном 2003 онд хэвлүүлсэн.
Ангилал:Монгол-Германы харилцаа
Гидравлик (салаа утга)
Гидравлик бол шингэний /хий ба шингэн/ шинж чанартай холбогдсон инженерийн ухаан юм.
Гидравлик нь магадгүй дараах байдлаар хэрэглэгдэж болно:
Бэгзсүрэнгийн Цэнгэлсүрэн
Бэгзсүрэнгийн Цэнгэлсүрэн нь Завхан аймгийн Баянтэс сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Цэргийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Рикарду Карвалио
Рикарду Алберту Силвейра Карвалью (Ricardo Alberto Silveira Carvalho; 1978 оны тавдугаар сарын 18, Амаранти) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Францын «Монако» багт тоглодог.
Амжилт
Багийн
Порту
Челси
Реал Мадрид
Португалын шигшээ
Хувийн
Гадны холбоос
Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Порто багийн тоглогч Ангилал:Леса багийн тоглогч Ангилал:Виториа Сетубал багийн тоглогч Ангилал:Алверка багийн тоглогч Ангилал:Челси багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Монако багийн тоглогч Ангилал:Английн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Инфант Дом Энрике одон шагналтан (офицер) Ангилал:Португалын Гавьяаны одон шагналтан (командлагч) Ангилал:Португалчууд Ангилал:1978 онд төрсөн
Янжинлхамын Мөнхтөр
Янжинлхамын Мөнхтөр нь Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Цагаандэлгэрийн хүн
Америк-Оросын харилцаа
Америк-Оросын харилцаа гэж дэлхий нийтийн аюулгүй болон тогтвортой байдалд шууд болон шууд бусаар нөлөөлдөг цөмийн зэвсэгтэй АНУ, ОХУ-ын хоёр талын харилцаа юм.
Америкийн Нэгдсэн Улс, Оросын хаант улс анх 1807 онд албан ёсоор дипломат харилцаа тогтоосон гэж үздэг.
Цэдэндоржийн Төгсжаргал
Цэдэндоржийн Төгсжаргал нь Увс аймгийн Тэс сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
АНУ-ын Холбооны нөөцийн систем
АНУ-ын Холбооны Нөөцийн систем (англи. Federal Reserve System, ХНС, Холбооны нөөцийн сан, FED) - Төв банкны үүрэг гүйцэтгэдэг АНУ-ын арилжааны банкнуудын системуудэд төвлөрсөн хяналт тавих үүрэгтэйгээр 1913 оны 12-р дугаар сарын 23-нд тусгайлан байгуулсан бие даасан Холбооны Агентлаг юм. Төртэй ямар ч холбоогүй, өөрөө өөрийгөө зохицуулагч энэхүү систем эдүгээ дэлхийд хамгийн нөлөөтэй санхүүгийн байгууллага болж хувирчээ.
Цэдэндоржийн Төгсжаргал
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Тэсийн (Увс) хүн
АНУ-ын Холбооны нөөцийн систем
АНУ-ын хамгийн анхны банкийг 1791 онд Сангийн сайд Александр Хамильтон байгуулжээ (Хамильтоны хөрөг долларын аравтын дэвсгэр дээр байдаг). Америк Их Британиас тусгаар тогтсоноос хойш 15 жилийн дараа АНУ-д үндэсний мөнгөн дэвсгэрт гаргах эрх бүхий анхны банк бий болов. Гэхдээ энэ нь хувийн банк байсан бөгөөд төр 20 хувийг эзэмшдэг байлаа. Банкны зөвшөөрөл 1811 онд дуусч цаашид сунгасангүй.
1811-1816 онд Америкийн мужууд (тэр үед 15 мужтай байв) Төв банкгүй байсан юм. Гэвч арилжааны банкууд өөрсдийн дэвсгэртийг металл мөнгөөр солихоос татгалзаж байсан учраас Төв банктай болох хэрэг гарлаа. Хоёр дахь төв банк 1816-1836 онд оршин тогтножээ. Шинээр мөнгөн дэвсгэрт гаргаснаар 1818 онд зах зээл дэх долларын хэмжээ 67 саяас 95 сая болтол өсчээ. Барааны үнэ ч өсөв. АНУ-ын долоо дахь ерөнхийлөгч Эндрю Жэксон Төв банкны ажлыг шүүмжилж Конгрессын баталсан Банкны зөвшөөрлийг сунгах хуулийн төсөлд хориг тавив.
1836-1862 онд Америкийн мужууд банкны төвлөрсөн удирдлагагүй явж байжээ. Энэ үеийг “Чөлөөт банкнуудын эрин" гэж нэрлэдэг. Энэ хугацаанд мужийн тоо өсч 33 болов. Холбооны болон мужийн хуулийн дагуу дурын хүн банк байгуулж, дурын банк мөнгөн дэвсгэрт гаргах эрхтэй байлаа. Түүгээр барахгүй хувийн компаниуд, төмөр замын газар, дэлгүүр, тэр байтугай сүм хийдүүд хүртэл мөнгө хэвлэдэг байжээ.
Төлбөрийн хамгийн бодитой хэрэгсэл нь алт байлаа. Мөнгөн дэвсгэртүүд металл мөнгөөр баталгаажсан зээлийн баримт төдий байжээ. Олон янзын байгууллага мөнгө хэвлэдэг байсан учраас хуурамч дэвсгэртүүд гарах нь элбэг байв.
Энэ бүхнийг цэгцлэхийн тулд 1863 онд Үндэсний банкны тухай хууль баталжээ. Уг хуулиар цөөн тооны банкуудад мөнгө хэвлэх эрх өгсөн байна. Тухайн банк доллар хэвлэхийн тулд АНУ-ын Сангийн яаманд тодорхой хэмжээний мөнгийг Засгийн газрын үнэт цаас хэлбэрээр байршуулах ёстой байсан.
Гэхдээ муж болгон өөрийн гэсэн мөнгөн тэмдэгттэй байхыг зөвшөөрдөг байсан. Энэ үед Америкийн мужийн тоо өсч 45-д хүрэв. Хэдийгээр хэвлэсэн мөнгөнөөс нь 10 хувийн татвар авдаг байсан ч мужуудын мөнгөн тэмдэгт аажмаар хэрэглээнээс гарав.
Тэгээд ч энэхүү тогтолцоо төвлөрсөн бүтцийг бий болгож чадсангүй. Банкнуудын заль мэх хувь нийлүүлэгчдийн итгэлийг алдаж эхэлсэн байна. 1873, 1893, 1907 онуудад гурван удаа банкны хямрал болж иргэд хадгаламжийнхаа бүх мөнгийг банкнаас авч улмаар санхүүгийн зах зээлийг зохицуулагч гол байгууллага бий болгох шаардлага гарч иржээ.
Холбооны нөөцийн систем буюу Америкийн Төв банкны үүсэл
АНУ-ын Сенаторч Нельсон Уилмарт Олдрич Германы банкны системийг судалж үзээд тэр үеийн тэргүүлэх санхүүчдийг цуглуулан зөвлөлдөж хамтран төсөл боловсруулаад Конгресст танилцуулсан байна.
Олдричийн санаачилсан энэхүү систем өнөөдөр хүртэл ажиллаж байна. Эдүгээ Америкийн Холбооны нөөцийн систем үндэсний мөнгөн тэмдэгт гаргах эрх бүхий 12 банкаас бүрддэг. Арилжааны бүх банкууд хөрөнгийнхөө зарим хэсгийг Холбооны нөөцийн системд хадгалах ёстой. Хэдий хэмжээний хөрөнгө хадгалуулахыг Нөөцийн системийн Удирдах Зөвлөл батална. Харин Зөвлөлийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч томилдог. Зөвлөлөөс тогтоосон хувь нь АНУ дахь мөнгөний нийлүүлэлтийг тодорхойлдог бодлогын хүү болдог байна.
Бодлогын хүү өсвөл долларын ханш өсөж банкууд зээл олгох нь багасна. Бодлогын хүү буурвал мөнгөний нийлүүлэлт ихэснэ. Холбооны нөөцийн систем нь ийм байдлаар нэг бол инфляцийг барьж, нэг бол эдийн засгийн өсөлтийг дэмждэг байна.
Боргочин
Хүннүгийн үеийн борголжин овгоос үүсэлтэй гэж үздэг бөгөөд эртний Монгол овог аймаг. Ангилал:Монгол овог аймаг
АНУ-ын Холбооны нөөцийн систем
Холбооны нөөцийн систем буюу Америкийн Төв банкны үүсэл
Сонирхолтой нь Америкчуудын үлгэр авч хэрэглэсэн Германы банкны системд 1921-1923 онд хяналтгүй инфляци (гиперинфляци) нүүрлэж үнэт цаас зүгээр цаас болж гал түлэхэд хүргэжээ.
АНУ-д ч гэсэн иргэд ирээдүйн өсөлтөөс ашиг олох гэсэндээ хувьцаануудыг бөөн бөөнөөр худалдаж авснаас болж хөрөнгийн зах зээлд хөөсрөл бий болсон ажээ. 1929 оны нэгэн “нартай" өдөр хөөсөн бөмбөлөг хагарч хувьцааны үнэ навс унасан байна. "Их хямрал" эхэлж, компаниуд дампуурч, олон мянган хүн ажилгүй болов. Их хямралын шалтгааны талаар эдийн засагчид өнөөдөр ч гэсэн маргалддаг. Зарим нь алтны стандартаас болсон гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл мөнгөний хэмжээ алтнаас шалтгаалдаг байсан учраас эдийн засаг хөгжөөд ирэнгүүт мөнгөний гачигдал үүсэн үнэ огцом унаж, үйлдвэрүүд дампуурчээ.
Харин монетарист онолын эдийн засагчид Холбооны нөөцийн системийг буруутгадаг бөгөөд боломж байсан хэдий ч зах зээл дэх мөнгөний хэмжээг нэмээгүй гэж үздэг. Тиймээс банкууд мөнгөгүй болж, эдийн засгийн чухал секторууд зээл авч чадахгүй болсон гэж тайлбарладаг юм.
Даваагийн Ганболд (бөх)
Даваагийн Ганболд нь Ховд аймгийн Цэцэг сумын харьяат, Үндэсний бөх ийн улсын начин цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Улсын начин
Нямсүрэнгийн Анхбаяр
Нямсүрэнгийн Анхбаяр нь Өвөрхангай аймгийн Баруунбаян-Улаан сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Баруунбаян-Улааны хүн
2020 оны Дорнод аймгийн наадам
Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жилийн ой, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ын 109 жилийн ой, Ардын хувьсгал ын 99 жилийн ой, Дорнод аймгийн баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд \ 2020-07-11 \ улс, аймаг, цэргийн цолтон болон залуу бөх оролцсон хүчит 128 бөх уран мэх, ухаан бодол, бяр хүч, авхаалж самбааг сорин өрсөлдлөө.
Сикарам уул
Сикарам уул нь Афганистан ба Пакистан хоёр улсын хил дээр орших уул юм.
Тус ууланд 1878-1879 онд Их Британийн газар хэмжигч Жорж Батлэй Скотт Афганистанд газар хэмжих ажлаар очих үеэрээ анх авирсан байна.
Эшлэл
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Афганистаны уул Ангилал:Хайбер Пахтунхвагийн уул Ангилал:Логар аймгийн газар зүй‎ Ангилал:Нангархар аймгийн газар зүй‎
Европын Төв Банк
Удирдлага
Өнөөгийн байдлаар Гүйцэтгэх Зөвлөлд Удирдах Зөвлөлийн саналын дагуу Европын парламентаас баталдаг 6 хүнд ордог байна. Үүнд:
Цахим холбоос
Ангилал:Төв банк Ангилал:Европын Холбооны дээд байгууллага Ангилал:Майны Франкфуртын байгууллага Ангилал:Евросистем Ангилал:Майны Франкфуртын эдийн засаг Ангилал:1998 онд байгуулагдсан
Зүрхнээ сүмбэрлэх нутаг (Ж.Жаргалсайхан, С.Баатарсүх)
Шүлэг: Ж.Жаргалсайхан
Хөгжим: С.Баатарсүх
ЗҮРХНЭЭ СҮМБЭРЛЭХ НУТАГ
Хүйн голоо хөвөөлсөн зон олноо саналаа
Хүслийн алсад хөтөлсөн харгуй замаар ирлээ
Сэтгэлд минь уяатай Суварга толгой уул минь
Бодлын учиг хөвөрдсөн Баянголоо харлаа.
Дт: Миний зүрхнээ сүмбэрлэх Мандал хайрхан уул минь
Алтан нутгийн шүтээндээ залбирч явъя даа.
Хүүхэд насны инээдээ сумын төвөөс оллоо
Хайрын намуун шивнээгээ Сөгнөрөгөөсөө сонслоо
Үдлэгийн талбайг сэртэл уярч дуулж хонолоо.
Өвгөдийнхөө алтан жамыг өвлөн сахиж ирлээ
Ноён уул хайрхандаа сүслэн залбирч явна аа.
Дууны тухай
2014 оны долдугаар сард тохиох 90 жилийнхээ ойг Батсүмбэрчүүд шинэ дуутай угтжээ. МУГЖ Д.Бямбажав дууг анх дуулж сонсогч олны хүртээл болгосон байна. Дууны шүлгийг сэтгүүлч СТА Ж.Жаргалсайхан бичиж, хөгжмийг монголын анхны поп-рок гоцлол гитарчин МУУГЗ С.Баатарсүх туурвижээ.
Жич: Батсүмбэр сум нь Төв аймгийн Баянчандмань, Борнуур, Эрдэнэ, Сэлэнгийн Мандал гэдэг дөрвөн сум, Нийслэлийн Сонгинохайрхан, Сүхбаатар, Баянзүрх гэсэн гурван дүүргээр хүрээлэгдэнэ. Тус сум Мандал, Цогт-Өндөр, Баянгол, Үдлэг гэх дөрвөн багтай.
Сонсох
YouTube, 2014-05-02, Зүрхнээ сүмбэрлэх нутаг /дуучин Д.Бямбажав/
Унших
MNB, 2014-05-06, Батсүмбэр сумын шинэ сүлд дуу Ангилал:2014 оны дуу Ангилал: Монголын дуу
Сандагийн Баянмөнх
Сандагийн Баянмөнх нь Дархан-Уул аймгийн Шарынгол сумын харъяат. Үндэсний бөх ийн аймгийн заан цолтой бөх.
Аймгийн наадмын дэвжээнд
Ангилал:Аймгийн заан Ангилал:Шарынголын хүн
Дондогжалбуугийн Түдэв
Түдэв Дондогжалбуугийн (хуурч). Д.Түдэв нь билгийн улирлын 15-р жарны шороо нохой жил буюу 1898 онд хуучин Түшээт хан аймгийн Зоригт вангийн хошууны нутаг Гичгэнийн гол гэдэг газар бэйс Дондогжалбуугийн 8-р хүү болон мэндэлжээ. До бэйсийнх долоон хүүхэд нь тогтоогүй учир Түдэвийг гармагц хуучны ёсыг дагаж нутаг сэлгэн нүүж, одоогийн Булган аймгийн Дашинчилэн сумын нутагт нилээд хугацааг өнгөрөөжээ. Түдэв багаасаа эцгийгээ дагаж ийш тийш нилээд явж байсан бөгөөд 7 настайгаасаа эхлэн хуур хөгжим сонирхон оролдох болсон тул эцэг Дондогжалбуу нь хүүгийнхээ авьяас билгийг хөгжүүлэхэд анхаарал тавьж, тэр үеийн Богдын шар хуурч хэмээн алдаршсан Дамдин-Очирт шавь оруулсан ... Түдэвийн эцэг нас бармагц Түдэвийг 9 настай байхад нь гүн хэргэм олгон хошуу захируулжээ. Түдэв гүнгийн хошуу нь Булган аймгийн Дашинчилэн сум ын Үйзэн вангийн голоос Лахын уул өрхтэй зэрэг газрыг хамарсан байжээ. Түдэв багаасаа дуу, хуур сур, шагай, моринд дуртай байсан бөгөөд хошуу захирах албанд огт оролцдоггүй, уул ажлыг хошуу тамгын түшмэл Дэжид туслагч, Шагдар мээрин, Мятав захирагч нар гүйцэтгэж байсан байна. Тэрээр нэр зүүснээс өөр юмгүй байсан, зарим албат, иргэд нь Түдэв гүнгийнхээ барааг нэг олж харах юмсан гэлцдэг байжээ. Түдэв гүн ихэнхдээ Хүрээний Дарьгангын хороо хавиар суурьшин дуу хуур оролдон байжээ. Хуурч Түдэв МАХН-ын Төв Хорооны шийдвэрээр бий болсон сайн дурын уран сайханчдын бүлгэмээс эхлэн Улсын театр болж өргөжих хүртэл ажилласан ахмад зүтгэлтний нэг юм. 1933 ба 1935 онуудад бусад нөхдүүдийн хамтаар Москвад очиж бичлэг хийлгэсэн байна. Улсын Бага Хурал, Ардын Сайд нарын Зөвлөлийн гишүүдийн хамтарсан хурлын тогтоолоор Д.Түдэв нарт “улсын алдарт гавьяат хөгжимчин” хэмээх цол олгожээ. 1938 оны 5-р сард “феодал”, “японы тагнуул” хэргээр хэлмэгдэж нас барсан.
Монгол Улсын Засгийн газрын тэргүүний 1913 онд Хаант Орост хийсэн айлчлал
Монгол Улсын анхны Ерөнхий сайд Сайн Ноён Хан Т.Намнансүрэн 1913 оны аравдугаар сараас 1914 оны хоёрдугаар сар хүртэл Оросын хаант улсад айлчилсан.
Монгол Улсын Ерөнхий сайд анх удаа Оросын эзэнт улсад хийсэн Төрийн айлчлал байсан юм.
Айлчлалын зорилго
Монгол Улсын тусгаар тогтнолыг баталгаажуулах, Монголоос Оросын хаант улсад Бүрэн эрхт Элчин сайд суулгах, Оросоос эдийн засгийн тусламж, дэмжлэг авах, Ерөнхий сайдын хувьд Оросын соёл, шинжлэх ухаан, техникийн хөгжил дэвшилтэй танилцах, Монголд түүнээс нэвтрүүлэх, Өвөрмонголыг чөлөөлөх дайн болж байсан цаг үе тул зэр зэвсгийн тусламж авах зэрэг хэд хэдэн чухал зорилгыг агуулсан айлчлал байжээ.
Айлчлалын ач холбогдол
Монголоо дэлхийн их гүрнүүд Франц, АНУ, Япон, Германд таниулахыг хичээж, Богд хааны албан захидлыг гардуулж, Оросын хаант улсын төрийн 10 яамны 7 яамны сайд, дэд сайд, худалдаа, эдийн засаг, цэргийн 10 гаруй дарга, эрхтнүүдтэй ажил хэргийн уулзалт хийж чадсан юм.
Мөн Оросын сүүлчийн II Николай хаантай хоёронтоо уулзаж, Төрийн Думын хуралд хүндэт зочноор оролцож, Ерөнхий сайд, Гадаад, Дотоод, Сан, Шүүх, Цэргийн яаманд биечлэн айлчилж Монголын тусгаар тогтнолоо баталгаажуулах, цэрэг зэр зэвсгийн тусламж хүртэх, эдийн засгийн дэмжлэг, зээл авах ажпуудыг хөөцөлдсөн юм
Монгол улсын ерөнхий сайд Намнансүрэнгийн хаант Орос улсад 1913 онд хийсэн албан ёсны айлчлалын үеээр яригдсан улс төр, цэргийн зэрэг олон асуудлын дотор хоёр орны эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх асуудал чухал байр эзэлж байсан байна. Манай хүсэлтийн дагуу хаант Оросын засгийн газраас Монголын засгийн газарт 3,0 сая рублийн зээл олгохоор шийдвэрлэсэн байдаг бөгөөд үүний 2 сая рублийг 1913 оны нэгдүгээр сард авсан байдаг юм. Мөн энэ айчлалын үед Монгол улс өөрийн гэсэн үндэсний банк байгуулахад хаант Оросын засгийн газар тусламж үзүүлэх талаар өмнө тавьсан саналыг түргэтгэх хүсэлт тавьж, зарчмын тохиролцоонд хүрсний дагуу Монгол улсын засгийн газрын албан ёсны зөвшөөрлийн дагуу Монголын үндэсний банк гэдэг нэр бүхий Сибирийн худалдааны банкны салбарыг 1914 онд нийслэл Өргөө хот буюу одоогийн Улаанбаатар хотод нээн ажиллуулж байжээ. Тус банк нь монгол дахь оросын иргэд, пүүсүүдэд үйлчлэхээс гадна монголын засгийн газар хийгээд монголын феодал, ноёдуудад зээл олгож байв. Тус банк нь тухайн үедээ монголын засгийн газарт дэмжлэг үзүүлж байсан төдийгүй манай оронд санхүүзээлийн салбар үүсч хөгжихэд чухал түлхэц болсон гэж үзэх үндэстэй юм. Ангилал:1913 он Ангилал:Монгол-Оросын харилцаа Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын түүх
Чэнду чөлгөө
Чэнду чөлгөө (хятадаар:成都路; пиньинь:Chéngdū lù) бол Юань Улсын Сычуань төлөөний мужийн нэгэн чөлгөө юм. Хубилай хааны үед Сүн улсын харьяаны Чэнду фуг эзлээд Чэнду лу буюу чөлгөө болгон өөрчлөн байгуулсан. Тус чөлгөөний төв нь Чэнду сянь, Хуаян сяньд байсан. Хубилай хааны эхэн үед Сычуанийг Шаньсигийн төлөөний мужтай нэгтгэж байсан ч, 1286 онд Сычуань зэрэг газрын син жун шу шэнийг байгуулж, бие даасан субьект болгов. 1371 онд Мин улс, Сычуанийг эзлэн авсны дараа Чэнду чөлгөөг Чэнду фу болгон өөрчлөв.
Холбоотой хуудас
Ангилал:Юань улсын засаг захиргааны нэгж Ангилал:Сычуанийн суурин
Саддам Хусейн
Саддам Хусейн Иракийн удирдагч агсан бөгөөд АНУ-ын цэргийн түрэмгийлэлийн үр дүнд төрийн эрхээс түлхэгдэн унаж улмаар цаазлуулсан хүн юм.