cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бөөрний уйланхай
Бөөр уйланхайтах өвчнүүд нь нийт бөөрний эмгэгүүдийн дотор 12-14 хувь тохиолдож бөөрний дутагдал, бөөр орлуулах эмчилгээ шаардлагатай хүмүүсийн 10 хувийг эзэлж байна. Бөөрний уйланхай үүсгэдэг удамшлын, төрөлхийн шалтгаантай олон төрлийн өвчин байдаг. Удамшлын шалтгаантай бөөрний уйланхай үүсгэх өвчнүүд нь Х хромосомоор дамжин удамших, аутосомын доминант, аутосомын рецессив хэлбэрээр дамжин удамших 33 гаруй гений мутациас үүсдэг. Эдгээр өвчнүүдээс манай оронд хамгийн элбэг тохиолддог нь “Бөөрний поликистоз өвчин” юм. Бөөрний поликистоз өвчин нь шингэн агуулсан, олон, том хэмжээний уйланхай бүхий бөөрний дутагдалд хүргэдэг удамшлын өвчин юм. Уг өвчин нь аутосомын доминант хэлбэрээр дамжин удамших AD­PKD), аутосомын рецессив хэлбэрээр дамжин удамших (ARPKD) гэсэн хоёр төрөл байдаг бөгөөд эдгээр нь хоорондоо эмнэлзүй, патоморфологийн хувьд ялгаатай хоёр өөр эмгэг юм.
Аутосомын доминант хэлбэрээр удамших бөөрний поликистоз өвчин
ADPKD нь АНУ-д 1:500-1:1000 тохиолдох ба бөөрний дутагдалд ордог өвчнүүдийн 4 хувийг эзэлдэг. Уг өвчин нь полицистин-1 уургийг кодлодог PKD1 генийн мутаци, полицистин-2 уургийг кодлодог
PKD2 генийн мутациас үүсдэг гэсэн 2 төрөл байдаг (Хүснэгт1). Полицистин-1, полицистин-2 хоёр нь хоорондоо харилцан үйлчилж цогц үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг. Эдгээр полицистин уургууд нь ургийн болон насанд хүрэгсдийн хучуур эсийн генийн транскрипци, апоптоз, ялгаран хөгжил, эс хоорондын харилцан үйлчлэлд чухал үүрэгтэй оролцдог. Эдгээр үйл явцад алдаа гарснаар эсийн туйлшрал, хучуур эсийн ялгаран хөгжил, эсийн гаднах матрицын бүтэц алдагдаж, зохицуулгагүй нөхөн төлжилт болон апоптоз болж, шингэн ихээр ялгаруулж, зарим өсөлтийн дааврыг кодлодог генийн хэвийн бус экспресс явагдана. Эрдэмтдийн судалгаагаар анхдагч сормуусны эмгэг (ciliopathy) нь ADPKD, ARPKD-ий үед уйланхай үүсэх эмгэг жамд нөлөөлдөг нь батлагджээ. Полицистин уургууд нь анхдагч сормуусанд (primary cilia) байрлаж сувганцрын шингэний урсгалыг зохицуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг гэж үзэж байна. Анхдагч сормуус нь маш жижигхэн, антенн шиг хэлбэртэй бөгөөд шээс үүсдэг бөөрний сувганцрын дотор гадаргууд байрлаж хэлбэр хэмжээг барьж байдаг. Мөн сүүлийн үед энэ анхдагч сормуус нь сувганцрын доторхи шингэний урсгал, хөдөлгөөнийг мэдэрдэг гэж үзэж байгаа юм. Эрүүл бөөрний сувгинцарт шингэний урсгал нь сормуусыг намируулж хөдөлгөснөөр полицистин уураг идэвхжиж эс рүү Са2+ орох нөхцөлийг бүрдүүлдэг. PKD1, PKD2 генийн мутациас үүссэн полицистин уургийн идэвхгүй бүрдэл нь Са2+-ий хомеостазыг алдагдуулснаар ADPKD-ий шинж тэмдэгийг үүсгэж байгаа олон эсийн өөрчлөлтийг тухайлбал, эсийн пролифераци, апоптозыг ихэсгэх, шүүрлийн шинж чанар, төлөвийг өөрчилдөг байна. уйланхай
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Дөрвөн цаг шүлгийг Дашдоржийн Нацагдорж 1929 он зохиосон.
Элон Маск
thumb|Элон Маск
Элон Рив Маск (Elon Reeve Musk, 1971 оны 6 сарын 28-нд Преториа хотод төрсөн) -Өмнөд Африкаас гаралтай АНУ, Канадын иргэн бизнесмэн, хөрөнгө оруулагч, инженер, зохион бүтээгч тэрбумтан юм. Тэрээр SpaceX-ын CEO болон CTO, мөн Тесла Моторсын CEO болон бүтээгдэхүүн загварчлалын захирал юм. SpaceX, PayPal, Tesla Motors болон Zip2 компанийг үүсгэн байгуулагч, хөрөнгө оруулагч юм. Мөн Элон Hyperloop хэмээх өндөр хурдны тээврийн систем болох дараагийн үеийн загварыг боловсруулсан онцгой нэгэн билээ. Тэрээр 2021 оны нэгдүгээр сард 185 тэрбум $ хөрөнгөтэй болж Жэфф Безос ыг гүйцэж дэлхийн хамгийн баян хүнээр тодроод байна.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
"Хавар
Элон Маск
Амьдралын эхэн үе болон боловсрол
Элон Маск 1971 онд Өмнөд Африкийн Преториа хотод Канадын иргэн загвар өмсөгч Мэй Маск болон Өмнөд Африкт төрсөн Британи гаралтай Эррол Маск нарын ууган хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр багаасаа л компьютер програмчлал ыг сонирхдог байсан ба 12 настай байхдаа л Blastar хэмээх видео тоглоом ыг бүтээж 500$-аар зардаг байжээ. 1980 онд эцэг эх хоёр нь салсны дараа Маск ихэнхдээ эцэг Эрролын хамт Өмнөд Африкт амьдарч байсан байна.
Элон Маск “Waterkloof House” хэмээх сургуульд бэлтгэл ангиа, “Pretoria” хэмээх хөвгүүдийн ахлах сургууль төгсөөд 1988 онд 17 настайдаа эхийгээ дагаж Канад руу нүүж тэндхийн иргэншил авчээ. Түүнд Өмнөд Африкаас Канад руу, Канадаас АНУ руу цагаачлах нь хялбар байсан тул тэрээр Өмнөд Африкийн цэрэг татлагаас өмнө нүүж амжсан байна.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Монголын сайхан оронд жил жил дэлгэр
Элон Маск
Амьдралын эхэн үе болон боловсрол
1992 онд Элон Канадын Кингстонд дахь Хатан хааны их сургуульд (англи. Queen's University at Kingston) 2 жил суралцаж, дараа нь Пенсильванийн их сургууль руу шилжиж физикээр бакалаврын зэрэгтэйгээр төгссөн юм. Улмаар Вартоны их сургуульд эдийн засгийн бакалаврын зэрэгтэй болохын тулд нэг жил үргэлжлүүлэн сурч, дараа нь Калифорни руу нүүн Стэнфордын их сургууль д хэрэглээний физикээр докторын зэрэг хамгаалах гэж орсон байна. Тухайн бүс нутагт интернет, сэргээгдэх эрчим хүч нэлээд хүчтэй дэлгэрч, яригдаж байсан тул бизнес эрхлэх хүсэл эрмэлзэлдээ хөтлөгдөн хоёр хоногийн дараа сургуулиа орхижээ. Харин 2002 онд тэрээр албан ёсоор АНУ-ын иргэн болсон юм.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Энх улирал ханхлахад хүний сэтгэл тэнэгэр
Элон Маск
Анхны гараа: Zip2
1995 онд Элон Маск өөрийн дүү Кимбэлтэй хамтран Zip2 хэмээх програм хангамжийн компанийг анх нээж байв. Тус компани нь сонин хэвлэлийн салбарт зориулж Интернет “шар хуудас”-ыг зохион бүтээж, зах зээлд гаргасан юм. 1999 онд Compaq компани Zip2-ийг нийт 307 сая доллараар худалдаж авсан нь тухайн үедээ хамгийн том үнийн дүнтэй хэлцлээр тодорч байв. Элон Маск 7% болох нийт 22 сая долларыг хэлцлээс олсноор доткомын саятнуудын эгнээнд нэгдсэн юм.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Холхи нар ойртож хасын цас хайлахад
Элон Маск
X.com болон PayPal
Zip2-ыг зарсны дараахан 1999 оны 3 дугаар сард Маск онлайн санхүүгийн үйлчилгээ болон и-мэйлд суурилсан төлбөр тооцооны компани болох "X.com"-г үүсгэн байгуулжээ. Нэг жилийн X.com PayPal гэх үйлчилгээг гаргаад байсан өрсөлдөгч Confinity гэх стартап компанитай хүчээ нэгтгэн PayPal нэртэйгээр үйл ажиллагаа явуулах болов. X.com болон Confinity нар хоёулаа и-мэйл дээр суурилсан төлбөр тооцооны систем буюу онлайн банк хөгжүүлж байсан юм.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Хуучин дэлхий халагдаж хамаг юм шинэднэ
Элон Маск
X.com болон PayPal
Элон Маск X.com-оос илүү PayPal үйлчилгээг илүүд үзжээ. X.com-г Paypal-ын дэд домэйн болгов. X.com болон PayPal-г нэг брэндийн нэрэнд оруулсны дараа Маск албан ёсоор X.com брендийг үгүй болгосон байна. Үүнийг дагаад удирдах зөвлөлийн гишүүн, PayPal-г үндэслэгч Питер Тьелийг түр зуурын гүйцэтгэх захирлаар томилжээ. PayPal-ын эхэн үеийн өсөлт нь Mаскийн эхлүүлсэн кампанит ажлаас ихээхэн хамааралтай байв. 2002 оны 10 сард eBay компани PayPal-ыг 1.5 тэрбум доллараар худалдаж авсан бөгөөд үүний 250 сая доллар нь Маскад оногдсон юм.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Хөрсөн мод цэцэглэж хүүхэд багачууд наадахад
Хөгшин хүн өөрийгөө залуу болсон шиг сананa
Хээрийн галуу айлчлан ирж гангар гунгар донгодоход
Гэртээ суусан малчин түүнийг чагнан уярна
Хажуу дахь ууланд горхи булаг хоржигнон урсахад
Хаяан дахь ишиг хурга майлалдан хөгжим нийлүүлнэ
Элон Маск
Мөрөөдлийн гараа: SpaceX
2002 оны 6-р сард Элон Маск өөрийн гурав дахь компани Сансрын Хайгуулын Технологи буюу SpaceX-г байгуулсан юм. Тэрээр Калифорни мужийн Хавтхорнед байрлах уг компанийн CEO болон CTO үүргийг давхар гүйцэтгэж байлаа. SpaceX пуужингийн технологийг сайжруулан хөгжүүлэхэд төвлөрөн сансрын хөлөг зохион бүтээн, үйлдвэрлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулдаг байв. Компанийн хөөргөсөн эхний хоёр пуужин Falcon1 болон Falcon9 бөгөөд анхны сансрын хөлөг нь Dragon нэртэй байсан юм. SpaceX-г сансарын пуужин, хөлөг үйлдвэрлэдэг анхны хувийн компани гэж хэлж болно.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Эрт эдүгээг бодогдуулан нуугдсан сэтгэлийг сэргээнэ
Өнөр сайхан төл баян хотыг чимэхэд
Элон Маск
Мөрөөдлийн гараа: SpaceX
2008 оны 12 сарын 23-нд SpaceX компани NASA–тай ОУСС уруу ачаа хүргэх Falcon 9 пуужингийн 12 нислэгийн гэрээ хийв. 2011 онд Олон Улсын Сансрын Төв Space Shuttle сансрын хөлөг онгоцыг акталж, оронд нь Dragon хөлөг онгоцыг ашиглахаар болов. Тухайн үед SpaceX нийт 1.6 тэрбум долларын гэрээг хийсэн аж. Falcon9 болон Dragon нь ачаа тээшийг тээвэрлэхэд зориулагдсан бол харин сансрын нисгэгч, судлаачдыг Оросын Союз хөлөг онгоцоор тээвэрлэдэг байсан юм.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Өлгийтэй бяцхан хүүхэд эцэг эхээ баясгана.
Зун
Цагийн сайхан зуны эхэнд
Элон Маск
Автомашины салбар дахь шинэ эрин үе: Тесла Моторс
Тесла Моторс компанийг анх Мартин Эберхард, Марк Тарпeннинг нар үүсгэн байгуулсан юм. Элон Маск 2004 онд тус компанид А шатны хөрөнгө оруулалт хийж компанитай холбогдсон байна. 2008 оны санхүүгийн хямралын үеэр Элон Маск компанийн CEO болон бүтээгдэхүүн загварчлалын дарга болж, компанийн бүх удирдлагыг гартаа авсан бөгөөд одоог хүртэл энэхүү үүргийг гүйцэтгэж байна. Тесла Моторс нь анх Roadster (хоёр хаалгатай, дээвэр нь онгорхой уралдааны загварын машин) хэмээх цахилгаан спорт машин үйлдвэрлэж байлаа. Харин 2012 оны 6 сард хоёр дахь машин болох седан загварын 4 хаалга бүхий Model S загвараа гаргасан билээ.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Газрын сайхан хангайн нуруунд
Элон Маск
Дэлхийн дулаарлын эсрэг: SolarCity
Элон Маск SolarCity-ийн санааг гаргаж, түүний үеэл ах Лейндрен болон Петер Райв хоёр үүсгэн байгуулж байв. Мэдээж хэрэг Маск тус компанийн хөрөнгө оруулагч болон удирдах зөвлөлийн гишүүн юм. SolarCity бол Америкийн Нэгдсэн Улсад нарны хавтан борлуулалт, суурилуулалтаараа хамгийн томд тооцогдох компани юм. SolarCity болон Теслаг үүсгэн байгуулах болсон үндсэн шалтгаанаа тэрээр дэлхийн дулааралтай тэмцэх явдал хэмээн тайлбарладаг юм.
Түүний энэ бүх амжилтууд бүгд мөрөөдлөөс нь эхтэй. Мөрөөдөлдөө хөтлөгдөн Африкаас гараагаа эхэлсэн хүү цахим төлбөр тооцоог хялбарчилж, сансар судлалыг хөгжүүлж, цахилгаан машин бүтээж бидний амьдралыг улам л хялбар болгосоор байна. Тэр бол 21-р зуунд төрөн гарсан шилдэг энтрепренерүүдийн нэг яах аргагүй мөн билээ.
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Хөхөө шувуу урьхнаа донгодох үес
Энэхүү дэлхий юутай сайхан тааламжтай
Элон Маск
Твиттер
2022 оны 3-р сарын 14-ний байдлаар Элон Маск "Twitter"-ийн 9.2 хувийг (73.48 сая ширхэг) худалдаж авсан байна. Дөрөвдүгээр сарын 1-ний ханшаар багцын үнэ 2.8 тэрбум гаруй доллар байсан бөгөөд энэ мэдээтэй холбогдуулан Twitter-ийн хувьцаанууд зах зээлд 25 гаруй хувиар өссөн юм. 2022 оны дөрөвдүгээр сарын 25-нд Твиттерийн захирлуудын зөвлөл Маскийн 44 тэрбум доллараар "Твиттер"-ийг худалдаж авах саналыг хүлээн авсан байна.
Ангилал:Автомашин үйлдвэрлэлийн бизнесмен Ангилал:Автомашины пионер Ангилал:АНУ-ын бизнесмен Ангилал:20-р зууны бизнесмен Ангилал:21-р зууны бизнесмен Ангилал:Компьютерын системийн хөгжүүлэгч Ангилал:Мэдээллийн технологийн бизнесмен Ангилал:Тесла Ангилал:Ханы Нийгэмлэгийн гишүүн Ангилал:Өмнөд Африкчууд Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Канадын хүн Ангилал:1971 онд төрсөн
Дөрвөн цаг (Нацагдоржийн шүлэг)
Шүлгийн эх
Ногооны униар огторгуй тулж зэрэглэн мяралзахад
Хүлэг морь урт янцгааж төрсөн нутгийг зүглэнэ
Цэцгийн хур дэлхийн нүүрийг угаахад
Залуу хүмүүсийн сэтгэл сэргэж бие биеэ бодно
Үзэсгэлэнт уул, тунгалаг ус зуны цагт тэгш
Эрийн гурван наадам монголын манлай баясгалан
Хүүхэд багачуудын гийнгоолох дуу хөндий талд яруу
Хурдан морины яралзан ирэх нь хүн бүхний бахдал
Уудам талд наадам цэнгэлийн аялгуу зөөлнөөр цуурайтна
Хээр хөдөөд таван хошуу мал дураараа бэлчинэ
Өрх бүрийн үүдэнд айраг сархдын үнэр сэнгэнэнэ
Ийм сайхан баясгалантай тийм сайхан жаргалтай.
Намар
Намрын шар нар над дээр, чам дээр тусна
Найган найгах улиралд нь бид бас найгана
Буга хандгай урамдаж уул усыг баясгахад
Идэр залуус алс газрыг сонирхон сурахаар одно
Тунгалаг мөрөн зөөлөн зөөлнөөр дув дуугүй урсахад
Түүний дотроо саран мишээж янагийн үлгэрийг сэмээр өгүүлнэ
Өглөөний хяруу сувдын адил гялтгана бууралтахад
Гадаа сойсон морь бүг бүг бөн бөн чичирнэ
Гэрийн эзэн эртлэн, үнэг чоныг гөрөөлөхөөр одоход
Эхнэр хүүхэд аарц нэрж, түүнийг хүлээнэ
Урьхан хонгор салхи өвс модыг намилзуулахад
Хөгшин залуу хүмүүсийн сэтгэл бөн бөн бөмбөрнө
Шарласан модны навч хоёр нэгээ унахад
Сэтгэлийн доторх уйтгарт явдал хааяа хааяа бодогдоно.
Алсын салхи жихүүхэн амьсгалаар тас няс хийхэд
Алтан дэлхийн уул тал мөнгөн хуягийг өмсөнө
Өвлийн шөнө тэнгэрийн одод оч мэт гялалзахад
Уудам талд жинчин хүний дуулах яруу
Өндөр уулын оройд будан хүдэн зугаацаад
Өргөн талын хөндий нүд гялбам мэлцийхэд
Бэлчээрт гарсан малууд соргог үсийг гялалзуулан буцахад
Идэр залуу малчин түүнийг хураан исгэрнэ
Өндөр газрын хүйтэн тасхийм тасхийм, ясхийм ясхийм
Монголын залуус нүүрээ цогтой, нүдэндээ галтай
Зургаан мичид орой дээр, зулын гэрэл хажууд
Хөгшид өвгөд галыг базаан, хуучин үгсийг ярилцана
Уул, ус, нар, сартай нөхөрлөнө
Мянга мянган жил өчүүхэн ч чөлөө завгүй"
Ангилал:Дашдоржийн Нацагдоржийн бүтээл
Динтала Пунлаб
Лавлах бичиг
Ангилал:Поп дуучин Ангилал:Тайландчууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Анхель Ди Мариа
Замнал
Нутгийнхаа Росарио Сентраль (2001-2007) багаас гараагаа эхэлж, Португалын Бенфика (2007—2010) багт байхдаа 2009, 2010 онуудад лигийн аварга болж байлаа. 2010 оны зургаадугаар сарын 28-нд 36 сая еврогийн таван жилийн гэрээг Реал Мадрид багтай байгуулан  элсчээ. 2014 оны наймдугаар сарын 26-нд «Манчестер Юнайтед» багтай таван жилээр гэрээлэв. 59,7 сая фунтээр английн наймааны үнийг хөөргөсөн ажээ.
Шигшээ
Бээжингийн олимпын аварга Анхель Ди Мариа шигшээд 2008 оны есдүгээр сарын 6-нд Парагтай тоглоход гараалсан.
2010 оны ДАШТ-д 23 тоглогчид багтан оролцсоны дараа наймдугаар сарын 11-нд Ирландтай нөхөрсөг тоглоход (1:0) шигшээдээ анх гоолдсон.
Ээлжит ДАШТ-ий шөвгийн наймд Белгитэй тоглоход (1:0) түлхүүр тоглогч Ди Мариа бэртэл авч хагас шигшээ, шувтаргын тоглолтонд оролцоогүй юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Аргентины шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Аргентины олимпын аварга Ангилал:Манчестер Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Росарио Сентраль багийн тоглогч Ангилал:Бенфика Лиссабон багийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Аргентины олимпын оролцогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн олимпын аварга Ангилал:УЕФА Аваргуудын Лигийн аварга Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Португалын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Францын хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Аргентинчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Яг түүн шиг
Яг түүн шиг бол Монгол Улсын олны танил хүмүүс дэлхийн болон Монголын оддын дүрд хувиран дуулж, жүжиглэн өөрсдийн авьяасаа сорьдог шоу юм. Энэхүү шоу нь анх Испани улсад Your Face Sound Familiar хэмээх нэртэйгээр болж байсан. Анх 2016 оны 5 сарын 8-нд Боловсрол сувгаар гарсан бөгөөд сүүлд 2017 оны 4-6 сарын хооронд 2-р улирал нь болж өндөрлөсөн. Энэхүү шоуг Цолмонбаяр, Болд нар хөтөлдөг бөгөөд эхний улиралд дугаар бүрт өөр өөр зочин шүүгч байдаг байсан бол 2 дугаар улирлаас эхлэн 2 дугаар тутамд нэг зочин шүүгчтэй байдгаараа онцлогтой.
Улиралууд
Ангилал:Монголын телевизийн нэвтрүүлэг
Монголын мэдээлэл зүйн 24-р олимпиад
2010 оны 05-р сарын 06-08-ны өдрүүдэд мэдээлэл зүйн улсын XXIV-р олимпиад Дархан хотод амжилттай явагдаж дүнгээ гаргалаа. Энэ удаагийн олимпиадад аймаг, хотоос шалгарсан 30 багш, 39 сурагч, бүтээлийн уралдаанд 19 нийт давхардсан тоогоор 88 багш сурагчид оролцлоо. Увс аймгийн Б.Цолмонхүү багш хамгийн ахмад оролцогч бөгөөд 20дах удаагаа буюу хамгийн олон удаа оролцсон, хамгийн олон буюу 8түрүүлсэн оролцогч байлаа.14 настай Дархан-уул 26-р сургуулийн сурагч Л.Баярхүү, Төв, Баянчандмань сумын Баянчандмань сургуулийн сурагч Д.Дамдинсүрэн нар хамгийн залуу сурагчид байлаа. Өнгөрсөн жилээс эхлэн багш нарын бодолтыг 2өдөр явуулдаг болсон нь бас нэгэн дэвшилттэй зүйл болж, оролцогч багш нарын талархлыг хүлээж байна. Мөн улсын олимпиадын үеэр Олон улсын онлайн олимпиад зохион байгуулагдаж манай сурагчид авьяас чадвараа сорилоо.
Багш нараас Сурагчдаас
Монгол Улсын иргэдэд тавигдах визний шаардлага
Бусад орнуудаас Монгол Улсын иргэдэд тавигдах визний шаардлагын дагуу иргэд гадаад улсад зорчино.
2022 оны 7 сарын 19-ны байдлаар Монгол Улсын иргэд дэлхийн 62 улс, нутаг дэвсгэрт визгүй зорчих буюу хил дээр нь виз шууд авах боломжтой — үүнийг дэлхийн улс орнуудын бусад паспорттой харьцуулахад аяллын эрх чөлөөгөөрөө 85-р байрт орж байна.
Эшлэл
Ангилал:Монголын гадаад бодлого Ангилал:Webarchive template wayback links Ангилал:Аливаа улсын иргэдэд тавигдах визний шаардлага
Гүршихи
Гүршихи мэргэн ноён бол Халхын зүүн гарын Абуху мэргэн ноёны ач хүү Сону дайчин хунтайжийн хүү, Мэргэн вангийн хошууны анхны засаг ноён юм. Тэрбээр өөрийн өвөө Ангаахай мэргэн ноёныг залгамжлан мэргэн ноён цолыг залгамжлан авчээ. Гүршихи мэргэн ноёны захирсан хошуунд одоогийн Дорноговь, Дундговь, Өмнөговь, Өвөрхангайн урд хэсгийн нутгууд багтаж байв. Энэ нь Түшээт хан аймгийн Чин гүрэнтэй хиллэх чухал хошуу байсан тул Энх амгалан хааны зарлигаар Гүршихид жонон цолоор шагнасан нь 1691 оны Долоннуурын чуулган хүртэл мэргэн жонон цолыг хэрэглэж байв. "Гүршихи ноёны орд өргөө нь Хөх-Борт хэмээх газар байв."
Эшлэл
Ангилал:1705 онд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Рахули далай ноён
Рахули далай ноён (1584-?) бол Абуху мэргэн ноёны Татарын Онгуй хатнаас модон бич жил буюу 1584 онд төрсөн. Тэрбээр 1646 онд Сөнидийн Тэнгис мэргэн ван өөрийн харъяат хошууны бүх ардаар манжийн төрийн эсрэг босч, Халхын нутагт зугтан ирсэн. Түүний ардаас Нурхачи баатрын 14-р агь эркэ чин ван Додо манж, монгол цэргээр Тэнгисийг нэхэж довтолсон. Тэнгисийг халхын гурван ханы цэрэг өмгөөлөн туслахаар Түшээт хан Гомбодорж тус аймгийн хоёр түмэн цэргийг Рахули далай ноёноор, Сэцэн хан Шолой 3 түмэн цэргээ Бямбаар удирдуулж манжийн их цэргийг тосгуулан хөдөлгөж, Зажи булаг хэмээх газарт Халх-Манжийн цэрэг тулалдан Халхын цэрэг ялагдсан. Рахули далай ноён хэзээ нас барсан нь тодорхойгүй. 1653 онд түүний хөвгүүд Бунтар цөөхүр тайж, Бумбажав тайж, Бамбун эрдэнэ, Жамц тайж нар албат ноёд, харъяат өрх айлуудаа авч Чин улсад дагаар орсонд, Улаанцавын чуулганд газар заан өгч Халхын баруун гарын хошууг байгуулан өгч нутаглуулав.
Үр хойчис
Рахули далай ноён "...Бунтар цөөхүр, Бумбажав цогт тайж, Бамбун эрдэнэ, Жамц тайж, Сэржи далай дайчин, Гүрү мэргэн тайж, Ринчин тайж..." гэсэн долоон хөвгүүн, "...Бадмасо, Доржимсо, Бомчо, Сүндэр, Чойсум..." таван охинтой байсан. Бунтар цөөхүр тайж ихэнх ах дүү албат ардаа дагуулан 1653 онд Манжид дагаар ороход Эеэр засагч хааны зарлигаар түүнд засаг ноён, чин ван цол соёрхож, албат ардыг нь Улаанцавын чуулганд газар таслан өгч суулгаад Халхын баруун гарын хошууг байгуулан, захируулсан. Бунтарын үр хойчис нь уг хошууны засаг ноёд болсон. Хуучин нутагтаа үлдсэн Сэржи далай дайчин ноён 1688 онд говийн өмнөш зугтаж, манжид дагаар орсон. 1690 онд албат ардууд нь цэргийн агт хулгайлсан хэргээр шийтгэгдсэн. Түүний хүү Литар тайж 1693 онд Энх амгалан хааны өршөөлөөр засаг, тэргүүн зэргийн тайж өргөмжилж, Мэргэн ван Гүршихийн хошуунаас газар таслан өгч шинэ хошуу байгуулж, зүүн гарын умард хошууг байгуулсан нь хожмын Түшээт вангийн хошуу юм. Литар тайжийн удмаас хамгийн алдартай нь тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний толгойлогчдын нэг Гадинбалын Чагдаржав билээ.
Эшлэл
Ангилал:1584 онд төрсөн Ангилал:Боржигин Ангилал:Түшээт хан аймгийн хүн
Жерар Деулофеу
Жерар Деулофеу Ласаро (Gerard Deulofeu Lázaro; 1994 оны гуравдугаар сарын 13-нд Риударенес хотод төрсөн) — Испанийн хөлбөмбөгчин, Английн «Эвертон» багийн хагас хамгаалагч.
Деулофеу 2009 оноос хойш 16, 17, 19, 20 болон 21 хүртэлх насны Испанийн шигшээ багуудад тоглосон ирээдүйн насанд хүрэгчдийн багийн бэлтгэл халаа билээ. «Барселонад» 2003 оноос эхлэн данслагдсан тэрээр 2013 онд «Эвертонд», 2014 онд «Севильяд» зээлэгдсэн.
2015 оны долдугаар сарын 1-нд «Эвертонд» элссэн ба наймаанд 4.2 сая фунт зарцуулагджээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Испанийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Испанийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Барселона багийн тоглогч Ангилал:Барселона Б багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Севилья багийн тоглогч Ангилал:Испаничууд Ангилал:1994 онд төрсөн
Балнад
Балнад (Брюшной тиф) нь гэдэсний хижиг (гэдэсний халдварт өвчин) юм.
Нарийн гэдэсний тунгалагийн тогтолцоо эмгэгшиж, цус нянгаар халдварлаж, халууран бие махбодийн ерөнхий хордлогоор илэрдэг цочмог халдварт өвчин.
Гол үүсгэгч нь сальмонелл (Salmonella)-ийн төрлийн нянгууд байна.
Нэмэлт мэдээлэл
Айраг нь ялзруулагч нян, гэдэсний савханцар, стафилококк зэрэг хөнөөлт болон сүрьеэ, хижиг, балнад, иж балнад мэт халдварт өвчний үүсгэгчийн өсөлт, үржилтийг саатуулах, гэдсэн дэх ялзралын явцыг зогсоох, гэдэсний рH–ийг хүчиллэг орчинд байлгах үйлчилгээтэй гэж үздэг.
Ангилал:Халдварт өвчин
Торстен Линдберг
Торстен Густав Адолф Линдберг (Torsten Gustav Adolf Lindberg, 1917 оны 4 сарын 14 – 2009 оны 8 сарын 31) нь Шведийн хөлбөмбөгийн тамирчин, менежер. Тоглогчийн хувиар тэрбээр 1948 оны зуны олимпод түрүүлж, 1950 оны хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль хүртэж байсан бол менежерийн хувиар 1964, 1966 онуудад Юргорден ИФ багийг улсынхаа лигийн аварга цолд хүргэжээ.
Гаднын холбоос
Ангилал:1917 онд төрсөн Ангилал:2009 онд өнгөрсөн Ангилал:Шведийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Шведийн олимпын аварга Ангилал:Өргрюте багийн тоглогч
Бөөрний сүрьеэ
Ангилал
1. Паренхимын сүрьеэ 2. Өвөрмөц папиллит
3. Каверноз туберкулёз
4. Фиброзно-каверноз туберкулёз
6. Сүрьеэгийн пионефроз
Эмгэг жам
Энэ нь бөөрний холтослог давхаргаас гэмтээж далд хэлбэрээр явагддаг.→ Сүрьеэгийн микобактери цусаар дамжин 2 бөөрөнд очно.→ Хэсэг газрын цусны эргэлтийн алдагдлын суурин дээр сүрьеэгийн үрэвслийн голомтот процесс явагдана. → Голомтонд лимфойд эсүүд, эпителиод эсүүд, гигант эсүүд хуримтлагдан хүрээгээ тэлж, бөөрний эд ихээр гэмтэн казеоз некрозыг үүсгэнэ. / сүрьеэгийн каверна / →. Кавернагийн хүрээг тойрон фибрин ширхгүүд үүссэнээр хатуу ханан бүрхүүл / фиброзжин-кавернозжих үе/ үүснэ.→ Орчны тааламжгүй х/з, бие мах бодийн урвалж чанар буурсанаар өвчин улам даамжран шээсний замыг хамарч уретрит, цистит, каликопиелитэд хүргэнэ.
Оношилгоо
Үндсэн 2 шинжилгээний аргаар оношлоно.
1. Бактериологи шинжилгээ
2. Морфологийн шинжилгээгээр гигант эс, Пирогова-Лангаханс тус тус илэрнэ. Багажийн шинжилгээ
Эмчилгээ
Эмч бүр сүрьеэгийн эсрэг бэлдмэлийг гепатотроп, нефротроп үйлчилгээтэйг анхаарч байх зүйтэй.
1. Үндсэн Бэлдмэл
2. Нөөц бэлдмэл ҮНДСЭН БЭЛДМЭЛ
сүрьеэ
Ларс Бендер
Ларс Бендер (Lars Bender; 1989 оны дөрөвдүгээр сарын 27-нд Розенхайм хотод төрсөн) — Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Байер 04» багт хагас хамгаалагчаар тоглодог. Свен Бендерийн ихэр.
Замнал
2009 оны наймдугаар сарын 18-нд «Байер 04» багтай гурван жилээр гэрээлсэн. Анхны гоолоо бундеслигт «Айнтрахт Франкфуртын» (4:0) хаалганд есдүгээр сарын 16-нд оруулсан юм.
Бендер гэрээгээ 2012 оны гуравдугаар сарын 21-нд 2018 онд дуусахаар сунгав. Улмаар 2013 оны аравдугаар сарын 31-нд 2019 онд дуусахаар дахин сунгасан.
Шигшээ
Бендерийг Евро-2012 тэмцээнд шигшээ дуудсанаар Данитай анхны тоглолтоо хийж байлаа.
2014 оны ДАШТ-ий бэлтгэлийн үеэр бэртсэнээс болж тэмцээнд оролцож чадаагүй.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Мюнхен 1860 багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Мөнгөн лаврын навч шагналтан Ангилал:Розенхаймын хүн Ангилал:Германчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Яогу
Елюй Яогу (хятадаар: 尧骨, пиньинь:Yáo gǔ; 902-947 он; 45 насалсан) — 926-947 онд төр барьсан Хидан Улсын хоёрдугаар хаан хүн байв. Их Хидан Улсын хаад нь 3 төрлийн нэр хэрэглэж байсан. Елюй гэдэг нь Киданы хааны ургийн овог, Кидан нэр нь Яогу, хятад нэр нь Дөгуан (德光), өргөсөн нэр нь Дөжин (德谨) болно.
Бага нас
Яогу 902 онд Киданулсыг үндэслэгч Абаожийн хоёрдугаар хүү болон төрсөн. Эх нь Шулюй хатан байв. 916 онд ах Туюй нь ханхүүгээр нэр заагдсан боловч 926 онд Яогу хаан болжээ. Түүнийг эх нь болон бусад ноёд дэмжсэн.
Хаан
Яогу хааны сүмийн цолыг нангиад сурвалжид Ляо Тайзун, оны цолыг Тяньшянь (927—938), Хуйтун (938—947), Датун (947) хэмээсэн. Шинэ хаан ахыгаа дөнгөж эзлээд байсан Бохайд Киданы хүүхэлдэй улс болох Дунданий вангаар тавьсан.
Яогу хаан Хожуу Танг дайлахаар ах дүүсээ явуулсан бөгөөд Хожуу Жиний Ши Жинтанд тусалж Хожуу Танг мөхөөж Янь-Юний 16 жөү хэмээх чухал газрыг Киданулс бэлэг болгон авсан. Хожуу Жинь бие даах гэхэд нь 945 онд нангиадууд руу халдаж нийслэлийг эзлэжээ. 947 онд Кайфэн хотод түүнийг Хуанди хэмээн өргөмжилсөн боловч хойд зүг рүү буцах замдаа нас баржээ.
Яогу хаан улсын нэрийг хятадаар Их Ляо хэмээн нэрийдсэн бөгөөд умард (нүүдэлчин), өмнөд (тариачин) нийслэлийг байгуулж, тус бүрд нь засаг захиргааны өөрчлөлт хийж, сайд түшмэдийг нарыг томилжээ.
Өв
Яогу хаан эцгийн үлдээсэн улсын газар нутгийг улам тэлсэн. Амьддаа ахын хүү Оюун г үлгэр жишээ хэмээн дэвшүүлсэн бөгөөд Оюун хаан ширээг нь өвлөжээ.
Гэр бүл
Ангилал:Киданы хаан Ангилал:902 онд төрсөн Ангилал:947 онд өнгөрсөн
Монголын мэдээлэл зүйн 26-р олимпиад
2012 оны 5-р сарын 05-08-ны өдрүүдэд мэдээлэл зүйн улсын 26-р олимпиад Улаанбаатар хотод амжилттай явагдаж дүнгээ гаргалаа. Энэ удаагийн олимпиадад аймаг хотоос шалгарсан 31 багш, 29 сурагч оролцлоо. Мөн улсын олимпиадын үеэр сурагчдын бүтээлийн уралдаан зохион байгуулагдаж манай сурагчид авьяас чадвараа сорилоо.
Багш
Сурагч
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Анар
Анар жимс нь дундад азид түгээмэл ургадаг антиоксидантаар баялаг супер жимс юм.
Төрөл бүрийн байдлаас (мөн хүчиллэг, чихэрлэг сорт байдаг) хамааран элсэн чихрийн хэмжээ ихээхэн өөрчлөгдөж болох бөгөөд жимсний илчлэг, чихэрлэг байдал мэдэгдэхүйц өөр өөр байдаг. Гэхдээ ерөнхийдөө ямар ч анар жимсний шүүс нь таннин, азотын бодис, флавоноид, катехин, дор хаяж 15 амин хүчил, 20% хүртэл өөх тос агуулдаг бөгөөд үүнд (буурах дарааллаар) линол, олей, пальмитик, стеарик болон бусад хүчил агуулдаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Жимснүүд
Монголын бөө мөргөл
Төв Азийн өвөрмөц соёл иргэншлийг бүрдүүлсэн нүүдэлчин монголчуудын эртний шүтлэг бол бөө мөргөл юм. Бөө мөргөл нь Мөнх хөх тэнгэр, Байгаль дэлхий, Өвөг дээдсээ дээдлэн шүтдэг. Гадаад түүхэн эх сурвалжаас авч үзвэл Хүн анх бий болохоос үүссэн байсан ба Монголын алтан ургийн сүүл хүртэл бөө мөргөл гол шүтлэг нь байсаар иржээ. Монголд Шарын шашин /Хинаян/ нэвтэрснээс хойш уламжлалт байдлаа цөөнх нь хадгалан үлдсэн ба бөөгийн зан үйлийг авч үлдэхийн тулд шарын шашны эд зүйлсийг хэрэглэх болсноор шарын бөө гэх өрөөсгөл ойлголт бий болж үүнээс үүдэн хоорондоо эрс ялгаатай болсон байна. Бөө мөргөлийг онго тэнгэр, улаач, түшээ нар авч явдаг.
Мөн үзэх
Ангилал:Монголын бөө мөргөл‎
Аммонийн тиосульфат
Аммонийн тиосульфат ((NH4)2S2O3) нь органик бус нэгдэл. Усанд хялбар уусдаг, ацетонд бага зэрэг уусдаг, этанол ба диэтилийн эфирт уусдаггүй, аммиакийн үнэртэй, хатуу/хуурай, цагаан өнгөтэй талст.
Фото зургийн бэхжүүлэгч
Аммонийн тиосульфатыг фото зургийн бэхжүүлэгч болгон ашигладаг. Түүнийг хурдан бэхжүүлэгч гэж мөн нэрлэдэг. Учир нь аммонийн сульфат нь натрийн тиосульфатаас илүү хурдан үйлчилдэг. Бэхжүүлэлт нь дараах химийн урвалаар явагддаг (мөнгөний бромидын хувьд):
Ялгах металлурги
Аммонийн тиосульфатыг мөн алт ба мөнгийг уусган баяжуулахад ашигладаг. Аммонийн тиосульфат нь зэс катализатортой үед ажиллана. Энэ процесс нь цианидын процессийн эсрэгээр хоргүй процесс юм.
Бусад
Аммонийн тиосульфат нь бордоо байдлаар ашиглагдаж болно. Зарим судалгааны үр дүнгээс, аммонийн тиосульфатыг, хаягдал шатаах зүүхны нүүрс-хаягдал холимогт нэмэлт болгон хольж, түүнээс ялгардаг маш хортой диоксинууд ба фурануудын ялгаралтыг бууруулахад ашиглаж болох юм.
Этүгэн
Этүгэн буюу этүгэн эх бол Монголын бөө мөргөл‎д байдаг газар дэлхийн охин тэнгэр юм. Монгол домогт түүнийг саарал бух унасан залуу бүсгүйгээр төсөөлдөг. Халимаг аялгуунд "үткн" гэсэн үг эмэгтэй хүний бэлэг эрхтнийг илэрхийлдэг.
Этүгэн гэсэн охин тэнгэр түрэгийн бөө мөргөлд мөн байдаг бөгөөд этүгэнийг Монголын Хангайн нуруунд оршин байдаг гэж тэд үздэг байна.
Эшлэл
Ангилал:Монголын бөө мөргөл‎ Ангилал:Монголын үлгэр домог судлал
Японы эзэн хааны тамга
Японы Эзэн Хааны тамга (天皇御璽) нь Япон улсын гол хоёр тамганы нэг юм.
Тодорхойлолт
Японы Эзэн Хааны тамга нь ойролцоогоор 9 см талт тэг дөрвөлжин, "Эзэн хааны их тамга" (天皇御璽) гэсэн 4 ханз бүхий, 4.5 кг цул алтаар урласан тамга бөгөөд дархан Абэй Рэкидо (安部井 櫟堂) ганцхан жилийн дотор сийлж 1874 онд Мэйжи эзэн хаанд барьсан байдаг.
Ашиглагдаагүй үедээ нил ягаан уутанд байдаг бөгөөд тамганы тосыг төрийн тусгай үйлдвэрт гарган авдаг.
Хэрэглээ
Японы Эзэн Хааны тамгыг шинэ хууль тогтоол, гэрээ хэлцэл, элчин сайдуудын зөвшөөрөл болон хөөлтийн бичиг, төлөөллийн бичиг сэлтэд дарж ашиглана. Мөн шинэ эзэн хаан сэнтийд залрах ёслолд ширээний урд тавиатай байдаг байна.
Түүх
Эзэн хаадын тамга Нара үеээс гарч ирдэг байна. Анхандаа зэсээр хийгддэг байжээ.
Кевин Миральяс
Кевин Антонио Жоэль Жислен Миральяс и Кастильо  (Kevin Antonio Joel Gislain Mirallas y Castillo, 1987 оны аравдугаар сарын 5-нд Льеж хотод төрсөн) — Бельгийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн Премьер лигийн Эвертон болон Бельгийн шигшээд жигүүрийн хагас хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Кевин Миральяс нутгийнхаа алдарт Стандард Льежийн өсвөрийн багт 12 настайдаа элсэж 5 жил бэлтгэгдэн Францын Лилль (2004—2008) багаас мэргэжлийн гараагаа эхэлсэн байдаг. Удаад нь мөн Францын Сент-Этьен (2008—2011), Грекийн Олимпиакос (2010—2011) багуудад тус тус тоглож байгаад 2012 оны наймдугаар сард Эвертонд 6 сая фунтээр иржээ.
Холбоос
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Францын хөлбөмбөгчин Ангилал:Бельгийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн жигүүрийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Олимпиакос багийн тоглогч Ангилал:Сент-Этьен багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Бельгичүүд
Филип Дамс
Филип Дамс (Filip Daems; 1978 оны аравдугаар сарын 31-нд Тюрнхаут хотод төрсөн) — Бельгийн хөлбөмбөгчин.
Замнал
Дамс бельгийн «Вербрудеринг Гел» багт хамгаалагчаар бэлтгэгдсэн юм. «Льерс» болон «Вестерло» зэрэг бельгийн багуудад тоглож байгаад туркийн «Генчлербирлигип» элссэн байдаг. 2005 оны нэгдүгээр сард германы «Боруссиа Мёнхенгладбахад» иржээ.
Бельгийн шигшээд багтаж долоон удаа тоглосон.
Цахим холбоос
Ангилал:Бельгийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Льерс багийн тоглогч Ангилал:Вестерло багийн тоглогч Ангилал:Генчлербирлиги Анкара багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Мёнхенгладбах багийн тоглогч Ангилал:Бельгичүүд Ангилал:1978 онд төрсөн
Эмер Топрак
Эмер Топрак (Ömer Toprak; 1989 оны долоодугаар сарын 21-нд Равенсбург хотод төрсөн) — Турк гаралтай Германы хөлбөмбөгчин бөгөөд «Байер 04» болон Туркийн шигшээд төвийн хамгаалагчаар тоглодог.
Замнал
Топрак «Равенсбург» багаас мэргэжлийн замналаа эхэлж, «Фрайбургт» 2005 оны зун элсэн бүрэн тодорсон гэхэд болно.
Шигшээ
2011 оны есдүгээр сарын 30-нд Туркийн бүрэлдэхүүнд дуудагдан Евро-2012 тэмцээний сонгонд Герман болон Азербайжентай тоглоход гараалаагүй ч оролцсон. Харин арваннэгдүгээр сарын 15-нд Хорватын эсрэг анх тоглосон.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Туркийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Фрайбург багийн тоглогч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Туркууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Пап
Пап нь Христийн шашны гол урсгал болох Католик сүмийн дээд тэргүүн бөгөөд Ромын их хамба лам юм. Ариун Библи сударт өгүүлснээр Христийн өөрийн шавь Петрт тэнгэрийн орны түлхүүрийг хадгалуулж, газар дэлхий тэнгэрийг холбохыг тушаасан гэдгээс үүдэн Гэгээн Петрийн залгамжлагч гэж үздэг бөгөөд Христийн сургаалийг газар дэлхийд түгээн дэлгэрүүлэх шашны дээд эрх мэдэлтэн юм. Анхны Ромын Папыг Гэгээн Петр гэж үздэг ба түүнээс хойш өнөөг хүртэл нийт 266 Пап байв.
Ромын Пап нь шашны тэргүүнээс гадна тусгаар тогтносон Ватикан Улсын тэргүүн юм. Монголчууд Ватикан болон Ариун Сэнтийг адил нэрлэж хэвшсэн боловч үнэндээ утга агуулга, түүхийн хувьд ялгаатай нэршлүүд юм.
Үгийн гарал үүсэл
Пап гэдэг нь өрнийн ихэнхи хэлэнд эцэг, аав гэсэн үгтэй утга нэгтэй. Ромын Пап бол шашны болон улсын тэргүүн гэсэн утгаар Ариун Эцэг, Гэгээн Эцэг гэх зэргээр дуудагдаж ирсэнтэй холбоотой. Зөвхөн Ромын католик шашнаас гадна зарим шашны урсгалууд удирдагчаа пап гэж дууддаг тул католик шашны тэргүүнийг Ромын хэмээн тодотгон нэрлэх нь зүйтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:Төрийн тэргүүн Ангилал:Шашны цол
Соёмбо (хамтлаг)
Ангилал:Монголын хамтлаг Ангилал:Жаз хамтлаг Ангилал:Рок хамтлаг Ангилал:1977 онд байгуулагдсан Ангилал:1990 онд татан буугдсан
Жэйсон Уильямс
Жэйсон "Чандлер" Уильямс (Jason Chandler Williams; 1975 оны арваннэгдүгээр сарын 18-нд төрсөн) нь Америкийн Үндэсний Сагсан бөмбөгийн Холбоо (NBA)-нд 1998-2011 онд холбон тоглогчийн байрлалд тоглодог байсан тамирчин юм. Тэрээр өмнөд Виржиниад төрсөн. Уильямс нь Флорида мужийн их сургуулийн Маршалл их сургуульд тоголсон. 1998 оны NBA-гийн драфтын 1-р тойргийн 7-р сонголтоор Сакраменто Кингc багт сонгогдсон. Түүний хоч нь White Chocolate буюу Цагаан шоколад юм. Тэрээр Мемфис Гриззлис, Майами Хийт, Орландо Мэжик багуудын төлөө тоглож байв. 2006 онд тэрээр Майами Хийт багийн бүрэлдэхүүнд ҮСБХ-ны аварга цол хүртсэн. Мөн Майами Хийт багийн бүх цаг үеийн шилдэг 25 тоглогчийн нэг болсон билээ.
Ангилал:1975 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин
Стивен Нейсмит
Стивен Жон Нейсмит (Steven John Naismith, 1986 оны есдүгэээр сарын 14-нд Эрвин хотод төрсөн) — Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Английн Премьер лигийн Эвертон болон Шотландын шигшээ багийн хагас хамгаалагч юм. 2006 онд нутгийнхаа оны шилдэг хөлбөмбөгчин болж байсан Нейсмит 2012 оны долоодугаар сарын 4-нд дөрвөн жилийн гэрээгээр Эвертонд элсчээ.
Холбоос
Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Килмарнок багийн тоглогч Ангилал:Эвертон багийн тоглогч Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Чихрийн шижингийн нефропати
Чихрийн шижингийн нефропати буюу чихрийн шижин өвчний бөөрний эмгэг нь удаан хугацааны турш чихрийн шижинтэй явсны улмаас бөөрний үйл ажиллагааг алдагдаж бөөрний архаг дутагдал болно.
Тархвар зүй
Чихрийн шижинтэй Африк гаралтай болон унаган Америкчууд, эрэгтэйчүүдэд уг нефропати үүсэх эрсдэл өндөр
Эмнэл зүй
Бөөрний хүндрэлийн эрт үе нь шээсээр альбумин алдах (микроальбуминури) шинжээр илрэх ба цаашид макроальбуминури, протейнури болж улмаар бөөрний архаг дутагдалд хүрдэг ба гемодиализ, бөөр шилжүүлэн суулгах эмчилгээ хийх шаардлагатай болдог.
Эшлэл
Ангилал:Бөөрний өвчин Ангилал:Чихрийн шижин судлал дахь өвчин
Свен Хедин
Свен Андерс Хедин (швед хэлээр Sven Anders Hedin; 1865.02.19 онд Стокгольм хотод төрсөн. 1952.11.26 тус хотод нас барсан.) Шведийн газарзүйч, топографич, судлаач, гэрэл зурагчин, аялал жуулчлалын зохиолч, өөрийн бүтээлийн зураач байсан. Тэрээр Төв Ази руу хийсэн дөрвөн экспедицийн үеэр Транс Гималайг баруунд алдаршуулж, Брахмапутра, Индус, Сутлеж мөрний эх үүсвэрийг тогтоожээ. Тэрээр мөн Лоп Нур нуур, Таримын сав газрын элсэн цөл дэх хотуудын үлдэгдэл, булшны газар, Хятадын цагаан хэрэм зэргийг зурагласан. Хедин "Från pol till pol" номондоо 1880-аад оны сүүлээс 1900-аад оны эхэн үеийн Ази, Европоор аялсан тухайгаа дүрсэлсэн байдаг. Хэдин аялж байхдаа Монгол, Турк, Кавказ, Тегеран, Ирак, Киргизийн ард түмний газар нутаг, Монгол, Оросын Алс Дорнод, Энэтхэг, Хятад, Япон зэрэг орноор айлчилжээ. Түүний Дундад Азийн газрын зураг нь нас барсны дараа хэвлэгдсэн.
Монголын мэдээлэл зүйн 25-р олимпиад
2011 оны 5-р сарын 06-08-ны өдрүүдэд мэдээлэл зүйн улсын 25 дугаар олимпиад Улаанбаатар хотод амжилттай явагдлаа. Энэ удаагийн олимпиадад аймаг, хотоос шалгарсан 34 багш, 30 сурагч оролцлоо. Энэ жилээс хувийн амжилтаар улсад орох асуудлыг бүрэн хориглосон учраас хувиар оролцох сурагчдад оролцох боломж олдсонгүй. Улсын олимпиадын үер Сурагчдын бүтээлийн уралдаан, Ази номхон далайн орнуудын  онлайн олимпиад зохион байгуулагдаж манай сурагчид авъяас чадлаа сорилоо.
Багш
Сурагч
Бүтээлийн уралдаан
Ашигласан материал
Ангилал:Монголын мэдээлэл зүйн олимпиад
Кенни Уокер
Кеннет «Скай» (Кенни) Уокер (Kenneth "Kenny" "Sky" Walker, 1964 оны наймдугаар сарын 18-нд Жоржиа мужийн Роберта хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
Замнал
Уокер 1986 оны драфтын №5-аар «Нью-Йорк Никст» хуваарилагдаж таван жилийн хугацаанд таван дасгалжуулагчийн удирдлагаар тоглож байв. 1989 оны хоёрдугаар сарын 11-нд слэм-данкийн тэмцээнд аваргалсаны удаахь гурав дахь өдөр эцэг нь насан эцэслэж байсан юм.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын шигшээ багийн сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн холбон тоглогч Ангилал:Нью-Йорк Никс багийн тоглогч Ангилал:Вашингтон Уизардс багийн тоглогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Бөөрний гаралтай цусны даралт ихсэх хам шинж
Бөөрний гаралтай цусны даралт ихсэх хам шинж
Бөөрний түүдгэнцэрийн цочмог, архаг үрэвслүүд, бөөрний завсрын эдийн эмгэгүүд, хоёрдогч нефропати, бөөрний амилоидоз, поликистоз, хавдар, гипоплази зэрэг цуллаг эдийн өвчнүүд нь бөөрний даралтын шалтгааны дийлэнх хувийг (70%) эзэлдэг.
Бөөрний артерын нарийсал, бөглөрөл, дутуу хөгжил, анхдагч артерын гипертензийн үеийн нефроангисклероз үед цусны даралт ихсэх хам шинж дангаараа илэрдэг онцлогтой. Аутоиммуны нефрит, бөөр хатангиршил, бөөрний судасны эмгэгүүд, зангилгаат периартерит, склеродермийн нефритийн үед цусны даралт ихсэх хорт хам шинж илэрдэг. Шээс дамжуулах замд саад учирснаас үүсдэг постренал гипертензи урологийн өвчний үед элбэг тохиолддог. Бөөр шээсний замын чулуу, бөөр устах, түрүү булчирхай томроход шээсний урсгал тогтонгишин бөөрний эдийг дарж ишеми үүсгэн цусны даралт ихэсдэг. Шээс дамжуулах замд үүссэн саадыг арилгахад цусны даралт буурч хэвийн болдог.
Эмгэг жам
Бөөрний эмгэгийн үед цусны даралт ихсэх нийтлэг механизм нь түүдгэнцэрийн шүүлт (фильтраци) буурч, нефроны сувганцар дээр ус натрийн эргэн шимэгдэлт ихэсч осмосын хуулиар цусны эзлэхүүн хэмжээ нэмэгдэн улмаар цусны даралт ихэсдэг. Артерын даралт ихэсгэх рениний механизмыг авч үзье.
Хэвийн үед ренин нь 0,2-2,4 мг хэмжээгээр дааварладаг авч ангиотензиназа ферментийн үйлчлэлээр задарч идэвхгүй гептапептид метаболит болдог бодис юм. Ренин идэвхжихэд нөлөөлдөг олон хүчин зүйл байдаг. Бөөрөнд цус дутаж ишеми болох, артерын цусны зохистой багтаамж багасахад рениний дааварлалт ихэсдэг. Бөөрний артерыг түр бооход артерын даралт ихсэж, харин бусад эрхтний судсыг бооход цусны даралт хэвийн байсныг туршилтаар баталсан. Бөөрний цусан хангамж минутад 1200 мл байгаа нөхцөлд ренин хэвийн хэмжээгээр ялгардаг. Бөөрний гаралтай цусны даралт ихсэх механизмыг ихэвчлэн ренин-ангиотензин- альдостероны тогтолцоогоор (РААТ) тайлбарладаг. Ангиотензины нөлөөгөөр бүх биеийн хялгасан судас нарийсдаг, үүний зэрэгцээ вазопрессины ялгарлыг ихэсгэдэг. Вазопрессин нь нефроны сувганцар дээр усны эргэн шимэгдэлтийг ихэсгэж улмаар шээсийг багасгана. Альдостерон нь нефроны сувганцар дээр натрийн эргэн шимэгдэлтийг ихэсгэдэг. Үүний улмаас судасны хананд натри хуримтлагдана. Ийнхүү РААТ-ын нөлөөгөөр бүх биеийн хялгасан судас хүчтэй агшиж, натри ус биед хуримтлагдан эсийн гаднах шингэн, цусны сийвэнгийн эзлэхүүн ихсэж цусны даралт ихсэхэд хүргэдэг. Судасны хананд натри хуралдахад барорецепторууд катехоламинд мэдрэг болж улмаар симпато-адреналины тогтолцоо идэвхжин артерын даралт ихсэлт улам нэмэгддэг.
Бөөрний депрессор (судас өргөсгөх) үйл ажиллагаа нь простагландин, калликрейн кининий тогтолцоогоор зохицуулагддаг. Одоогоор 20-иод төрлийн простагландин (ПГ) нээгдээд байгаа. Бөөрөнд простагландины нийлэгшилт, метаболизм аль аль нь явагдана. Бөөрний тархилаг эдийн завсрын бодис дааварладаг простагландинууд нь (ПГЕ2, ПГД2, ПГИ2, ПГА2) хялгасан судас артериолыг тэлж эрхтний цусан хангамжийг сайжруулан натрийг биеэс гадагшлуулах, тромбоцитийн бөөгнөрөл, цус өтгөрлөөс хамгаалдаг. Простагландин А2 нь зөвхөн бөөрний эдээс дааварладаг бөгөөд бусдаасаа илүү артерын даралтыг буулгах нөлөө үзүүлдэг. ПГА2, ПГЕ2, ПГЕ, нь цусны даралт ихдэлтийг үр дүнтэй эмчилж байсныг туршилтаар баталсан. ПГЕ2 бөөрний цусны бичил эргэлтийг сайжруулан, ус давсны шилжилт хөдөлгөөнийг зохицуулан бөөрөөр ялгарах натрийн хэмжээг нэмэгдүүлснээр цусны эзлэхүүн хэмжээг багасган артерын даралтыг бууруулдаг. Бөөрний эмгэгийн үед простагландины нийлэгшилт эрс буурч түүний угтвар бодис болох арахидоны хүчил дутмагшин судас нарийсгагч бодисыг (ренин, ангиотензин) саармагжуулах боломж алдагддаг. Нефроны тахир сувганцрын төгсгөл хэсгийн нефроцит эс, макула дензагийн ойролцоох калликрейноцит эсээс дааварласан калликрейн нь кининогентэй харилцан үйлчилсний үр дүнд кининийг нийлэгшүүлдэг. Кинин олон талын физиологийн үйлчилгээ үзүүлдэг полипептид юм. Кинин нь судас өргөсгөх үйлчилгээ үзүүлснээрээ эдийн цусан хангамжийг сайжруулан ишемийг арилган цусны даралтыг бууруулдаг.
Эмнэл зүй
Бөөрний гаралтай цусны даралт ихдэлтээр голдуу залуу насны хүмүүс өвчилдөг. Даарах, хоолой шүд өвдөх, ханиад томуу тусах өөрөөр хэлбэл ямар нэг халдвар авахад цусны даралт ихэсдэг (бөөрний гадаргын цусны даралт ихсэлт нь сэтгэлийн хөдөлгөөнтэй холбоогүй) Артерын даралт ихэссэнтэй холбоотой зовуурь шаналгаа, өвөрмөц шинж тэмдэг тун бага илэрдэг. Заримдаа өөрсдийгээ цоо эрүүл гэсэн хүмүүсийн дунд үзлэг хийхэд бөөрний гипертензи илрэх тохиолдол байдаг. Гэхдээ өвчтөнөөс сайн асууж тодруулбал толгой өвдөх, хараа муудах, ууц нуруу өвдөх, шөнө шээх гэсэн зовуурь шаналгааг илрүүлж болно. Өвчтөнийг гаднаас нь харж ажиглахад бөөрний гаралтай даралт байж болохыг төсөөлж болно. Нүүр царай арьсны өнгө нь цайвардуу, зовхи нь хавантай, артерын даралт өндөр байгаа мөртлөө өвчтөн тайван ноомойдуу харагддаг. Сэтгэлийн хөдөлгөөн, стресс, вегататив мэдрэлийн өөрчлөлт бага, артерын даралтын хэлбэлзэл, хямрал, криз ховор байдаг. Бөөрний орчим, сүвээний хонхоройд (Петийн гурвалжинд) эмзэглэлтэй Пастернацскийн шинж илрэхийн зэрэгцээ бөөр байрнаасаа хөдөлсөн доошилсон байх нь цөөнгүй тохиолдоно. Бөөрний артерын эмгэгийн үед хүйсний хоёр талд агшилтын шуугиан сонсдож болно. Зүрх зүүн тийш томорч 2-р цэгт зүрхний авиа өргөлттэй сонсогддог. Диастолийн даралт ихэсч, 2 гар дээр артерын даралт зөрүүтэй ялгаатай тодорхойлогддог. Эмнэл зүйн илрэл, явц нь өвчний тавилан төгсгөл, бусад эрхтэн системийн талаас гарах хүндрэлүүдэд ихээхэн нөлөө үзүүлдэг. Бөөрний гаралтай артерын даралт ихсэлт нь эмнэл зүйн хувьд түр зуурын ба тогтвортой байдлаар ихэсдэг.
Артерын даралт түр зуур ихсэх
Бөөрөн дэх үрэвслийн процесс сэдрэхэд цусны даралт ихсэх ба үрэвсэл намжихад артерын даралт бараг хэвийн болдог, Гэхдээ диастолийн даралт 90-100 мм.муб болж төдийлэн буурдаггүй онцлогтой. Транзитор үед артерын даралтын ихсэх хэмжээ өндөр бус 160-100 мм.муб-аас хэтрэхгүй. Артерын даралт хэдийгээр түр зуур ихсэж байгаа ч гэсэн нүдний торлог бүрхүүлийн судсанд тодорхой өөрчлөлт илэрдэг. Энэ нь нүдний угийн дурангийн шинжилгээгээр илэрдэг. Зүрхний цахилгаан бичлэгээр зүрхний зүүн ховдлын томролт, булчингийн тэжээл дутмагшлын шинжүүд залуу хүмүүст гардаг. Зүрхний цахилгаан бичлэгийн V46 дахь холболтод R шүд өндөрших Т шүд хөрвөх Гиссийн багцийн зүүн хөлийн хориг үүсэх нь цөөнгүй тохиолдоно. Нүдний торлог бүрхүүл хавагнаж, артерын судасны салаанууд нь бүдгэрэх шинж тэмдэг илэрдэг. Транзитор гипертензийн үед бөөрний үйл ажиллагаа алдагдахгүй фильтраци хэвийн хэмжээний доод хязгаарт буюу 80 мл/минут байна.
Артерын даралт тогтвортой (стабилны) ихсэх үе
Энэ үед цусны даралт тогтвортой өндөр түвшинд баригддаг. Артерын даралт 190-130 мм муб-аас дээш болж ихсэнэ. 160-170 мм муб-ын систолын даралт нь тухайн өвчтөний хувьд хэвийн хэмжээ болж хувирдаг. Үүнээс доош буулгах гэж оролдвол бөөрний фильтрац буурч хордлогын байдал ихэсдэг. Иймд артерын даралтыг эмээр зохицуулан тохиромжтой түвшинд барина.
Бөөрний үйл ажиллагаа алдагдан өвчтөн шөнийн цагаар их шээж (никатурия) шээсний хувийн жин багасдаг. Бөөрний цусан хангамж муудаж үйл ажиллагаа нь саардаг. Зимницкийн сорил, Ребергийн сорил хийж радио-изотопын ренограмм хийж бөөрний үйл ажиллагааны байдлыг үнэн зөв үнэлэх шаардлагатай.
Цаашилбал цусны даралт түргэн давшингуй ихсэж, тогтвортой өндөр түвшинд баригдан, эмчилгээ үр дүнгүй болж артерын даралт ихсэх хорт хам шинж бий болдог.
Онош
Бөөрний евчнөөр өвдөж байсан хүмүүст онош тавихад хялбар байдаг. Далд хэлбэрийн гипертензийг ялган оношлоход ихээхэн бэрхшээл учирдаг. Цусны даралт ихдэлтийг оношлох нь субъектив судалгаа, бодит судалгаа, лаборатори болон багажийн шинжилгээ гэсэн тодорхой үе шатыг дамжин хийгдэнэ. Цусны даралт ихдэлтийн шалтгааныг тогтооход зайлшгүй хийгдэх шинжилгээнүүд байдаг: