cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сэргэн мандалтын үе
Уран зохиол
Сэргэн мандалтын үеийн уран зохиолын эхлэлийг анхлан тавьсан зохиолч болох Данте Алигери (1265—-1321) нь тэр үеийн хүмүүсийн байдлыг “Туульс” (сүүлд “Тэнгэрлэг туульс” гэж нэрлэгдэх болсон) хэмээх жүжигтээ тодорхой өгүүлсэн байдаг. Сүр жавхлант Дантег бүтээсэн уг нэрээр үр хойч нь хүндэтгэл бишрэлээ илэрхийлжээ. Сэргэн мандалтын үеийн уран зохиолд уг бүх талаараа хөгжсөн буюу чөлөөтэй, уран, бүтээлч мөн тэр үеийн хүмүүнлэг шинжүүд илэрч байлаа. Франческо Петраркийн (1304—1374) хайрын сонетууд хүний дотоод ертөнцийн гүнийг нээж, хүний сэтгэлийн илрэлийн баялгийг нээж өгөв. XIV—XVI зуунуудад Италийн уран зохиол хөгжин цэцэглэж Петраркийн шүлгүүд, Жованни Боккаччогийн (1313—1375) өгүүллэгүүд, Никколо Макиавеллигийн (1469—1527) нийгмийн тухай эрдэм шинжилгээний бүтээл, Лудовико Ариостогийн (1474—1533) мөн Торквато Тассогийн (1544—1595) зохиолууд бусад орнуудад түгэн тарж, эртний Грек, Ромын уран зохиолууд буюу сонгодог уран зохиолын тоонд багтжээ.
Дуу хөгжим
Сэргэн мандалтын үед мэргэжлийн дуу хөгжим нь сүмийн соёл урлагийн шинжээ бүрмөсөн гээж, ардын хөгжимд илүү нөлөөлж байжээ. XIV зуунд «Арс Нова» («Шинэ урлаг») бүтээлүүд болох хоолойн ба хоолойн-хөгжмийн олон төрлийн дуу авианы урлаг дээд түвшинд хүртлээ Английн (XV зуунд), Голландын (XV—XVI зуунд), Ромын, Венециийн, Францын, Германы, Польшийн, Чехийн (XVI зуунд) болон бусад сургуулиудад судлагдан хөгжжээ. Шашны бус маш олон төрлийн хөгжмийн урлагийн төрлүүд бий болж байлаа: Италид — фроттол ба вилланел, Испанид - вильянсико, Англид -баллад, мадригал буюу Италид үүссэн (Лука Маренцио, Якоб Аркадельт, Жезуальдо да Веноза) боловч Францын найрал дуу болсон дуу зэрэг юм. Хамгийн гол нь энэхүү зохиолуудыг бүтээсэн хүмүүс алуулсан юм.
Шинжлэх ухаан
XIV—XVI зуунд ертөнц болон ертөнцөд хүний эзлэх байр суурийг төсөөлөн бодох хүний төсөөллөлд боловсролын хөгжил их нөлөөлжээ. Эртний судалгааны ажлууд олдож, мөн хэвлэл бий болсон нь сурах үйл явцыг ардчилж, санаагаа нийтэд хүртээмжтэй болгоход дөхөм болгожээ.
1492 онд Христофер Колумб Америк тивийг нээсэн нь Птолмей (геометр), Гален (анагаах ухаан) зэрэг эртний эрдэмтдийн ертөнцийг үзэх сонгодог онол амьдралд үл нийцэж буйг тодорхой болгох эхлэл болжээ. Тийм ч учраас энэ үеийг шинжлэх ухааны хувьсгалын үе буюу орчин үеийн шинжлэх ухааны эхлэл гэдэг. Галилео Галилей, Тихо Брахе, Иоханнэс Кеплер нар шинжлэх ухаанд дэвшил авчирсан нээлтүүдийг чухам энэ л үед хийжээ. Шинэ шинжлэх ухаанч аргууд одон орон, физик, биологи, анатомийн салбарын хөгжилд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан билээ.
Газарзүйн агуу нээлтүүд, Николай Коперникийн ертөнцийн нар төвтэй систем зэрэг нь хүмүүсийн Дэлхийн хэмжээний болон Галактикт орших Дэлхийн байрлалын тухай хүмүүсийн төсөөллийг өөрчилжээ. Харин Парацельс болон Везалиус нар анх удаа хүний биеийн бүтэц, үйл ажиллагаа, түүнд болж буй үйл явцуудыг судалж анагаах ухаан, анатомийн шинжлэх ухааныг судлах эхлэлийг тавьжээ.
Нийгмийн ухааны шинжлэх ухаанд томоохон өөрчлөлтүүд гарчээ. Жан Боден болон Никколо Макиавеллигийн судалсан түүхэн ба нийгмийн үйл явцууд нь анх янз бүрийн бүлгийн хүмүүсийн хоорондоо болон тэдний сонирхлуудын хоорондоо харилцан үйлчилж буй хүчийн үр дүн гэж судлагдах болсон байна. Энэ үед “төгс” нийгмийн харилцааг бий болгох оролдлогыг хийж байсан (Томас Морын "Утопи арал", Томмазо Кампанеллагийн "Нарны хот").
Эртний соёл урлагийг судлах болсны ачаар эртний олон судар ном дахин бичигдэж, бараг бүх хүмүүнлэг ёсыг судлагчид сонгодог латин болон эртний грек хэлийг судалдаг болсон. Ерөнхийдөө, энэ үеийн бурханд итгүүлэн мэхлэн төөрөгдүүлэх зан үйл шинжлэх ухааны ололт болон хөгжилд муу нөлөө үзүүлж байлаа. Шинжлэх ухааны ололт амжилт, XVII зууны Шинжлэх ухааны хувьсгал нь Сэргэн мандалтын Реформац (шашны шинэчлэлт)-тай холбоотой.
Шашин
Сэргэн мандалт нь хүн ба Бурханы хоорондын харилцааг хүмүүст ойлгуулах замаар орчин үеийн шашин судлалд хүчтэй нөлөө үзүүлсэн.
Гүн ухаан
XV зуунд (1459) Флоренцид Карежи тосгон дахь Платоны академи байгуулагдсан. Сэргэн мандалтын үеийн философичид:
Тархалт
20-p зуунаас эрдэмтэд сэргэн мандалтыг бүс нутаг, үндэсний хөдөлгөөн тус бүрээр хуваан авч үзэх болсон.
Италийн Сэргэн мандалт 1450 он хүртэл бусад орнуудад бараг нөлөөлдөггүй байв. 1500 оноос хойш уг хэв маяг нь тив даяар тархжээ. Гэхдээ Барокын эрин эхэлтэл ихэнх хожуу үеийн готик нөлөө байр сууриа алдаагүй байсаар байв. Голланд, Герман, Францын нутаг дэвсгэрт Италийн сэргэн мандалтаас хэд хэдэн шинжээр ялгаатай өөр хэв маягийн урсгал бий болсон ба түүнийг “Хойд зүгийн орнуудын Сэргэн мандалт” гэж нэрлэжээ. Ялангуяа уран зургийн хэв маяг Италийнхаас ялгагдаж байлаа: уран зургуудад готик урлагийн уламжлал ба ур чадварыг голчлон анхаарч, эртний уламжлал мөн хүний биеийн бүтцийн мэдлэгт анхаарал бага хандуулж байжээ. Энэ үеийн алдартай уран бүтээлчид - Альбрехт Дюрер, Бага Ханс Хольбайн, Том Лукас Кранах, Том Питер Брюгель нар байжээ. Хожуу үеийн готик хэв маягаар уран бүтээл туурвидаг Ян ван Эйк, Ханс Мемлинг нарын зарим бүтээлд мөн Сэргэн мандалтын өмнөх үеийн хэв маяг илэрч байв.
Англи
Англид Элизабетын эриний үед Уильям Шекспир, Кристофер Марлоу, Эдмунд Спенсер зэрэг зохиолчдын бүтээлүүд Английн сэргэн мандалтын эхлэлийг тавьсан билээ.
Эшлэл
Ангилал:Түүхийн эринүүд Ангилал:Италийн түүх
Домэйн нэр
Домэйн нэр (Domain name, жишээ нь: mn.wikipedia.org) нь интернэт сүлжээн дэх тухайн серверийн тоон хаяг (IP хаяг)-ийг жирийн хэрэглэгч нарт ойлгомжтой уншиж тогтооход хялбар болгож, ихэвчлэн англи цагаан толгойн A-Z болон 0-9 тоон тэмдэгтүүдээр бүтээсэн үгийн бүрдэл юм.
Домэйн нэр нь Domain Name System (DNS) буюу домайн нэрийн системийн дүрэм журмаар зохицуулагдаж зөвхөн түрүүлж бүртгүүлж, төлбөрөө төлсөн нь эзэмших эрхтэй байдаг үйлчилгээ юм. Домэйн нэр нь өөр яг ижил нэртэй давхардахгүй цорын ганц бөгөөд домэйн нэр бүртгүүлж ашиглахад аливаа хэлбэрээр арьс өнгө шашин шүтлэг, бусад хэлбэрээр ялгаварлалгүйгээр ижил тэгш эрхтэй байна. Монгол улсын хувьд .mn домэйн нэрийг 1996 оноос эхлэн ICANN олон улсын интернэт хаягжилтын байгууллагын зохицуулдаг дүрэм журмын дагуу .MN өргөтгөлтэй домэйн нэр авах, бүртгэх үйлчилгээг Датаком ХХК явуулж байна.
Домэйн нэрийн орон зай
Домэйн нэрийн орон зай нь домэйн нэрийн модноос тогтоно. Модны зангилаа эсвэл навч бүр нь 0 эсвэл илүү баялаг бичилттэй. Эдгээр нь домэйн нэртэй хамааралтай мэдээллийг агуулдаг. Модны дэд хуваалтын бүс нь үндсэн бүсээс (root zone) эхэлдэг. DNS бүс нь зөвхөн нэг домайнээс бүтэж болно эсвэл олон домайн мөн дэд домайнуудээс бүтэж болдог бөгөөд эдгээр нь удирдлагын менежерийн итгэмжлэлийн баталгаажилтаас хамаардаг. Шаталсан домайн нэрийн систем, бүсүүдэд хуваагдсан зохион байгуулагдсан бүгд нэрийн серверээр үйлчлүүлж байна. Удирдлага болон хариуцлагатай байдалтайгаар ямар ч бүсийг нэрийн сервер болон удирдлагын хэсгийн баталгаажуулалт нь хуучин мужийн итгэмжлэлийн хэсэг болдог.
Тop level domain (TLD)
Анх 1980-аад оны үес бүртгэж эхэлсэн домайн ба үүнд .net, .com, .edu, .gov, .mil домэйнууд ордог. Эндээс зөвхөн .com, .net, .org домэйнийг худалдаалж болдог ба бусдыг нь зөвхөн зориулалтаар нь ашиглах тохиолдолд зөвшөөрөл олгодог. 2001 оноос .info, .biz, .name, зэрэг шинэ зэрэг шинэ top level домайнуудыг бүртгэж эхэлсэн. Мөн ccTLD (country code Top level Domain) домэйн гэж байдаг. Энэ нь тусгаар тогтносон улс бүр өөрийн гэсэн домэйн нэр байдаг бөгөөд энэ нь монгол улсын хувьд .mn америкийн хувьд .us гэх мэ
Third level domain
Энэ нь энгийнээр бол subdomain юм. Хэрэв second level domain-тай бол хостоосоо хамаарч subdomain-г хязгааргүй нээж болдог. Жишээ нь maps.google.com
Домэйны нийт уртыг 255 тэмдэгт байж болох ба хэсэг тус бүр нь нь 63 тэмдэгт байх боломжтой.
DNS Delegation: Энэ нь өөр дээрээ харъяалалтай subdomain-г өөр нэрийн сервер лүү зааж өгөхийг хэлдэг ба энэ нь удирдлагыг төвлөрүүлэхгүй гэсэн шалтгаанаас гарч ирсэн.
Домайн нэрийн бүтэц
RFC 1035 ,  RFC 1123, болон  RFC 2181  -д домайн нэрийн хэлбэрийн шийдвэрлэх тодорхойлолтууд байгаа. домайн нэр нь нэг эсвэл олон хэсгээс бүрддэг бөгөөд техникийн нэршил нь хаяг тэмдэглэгээ (label) гэж нэрлэгддэг. Энэ нь нийтлэг хэрэглэгддэг ар араасаа хэлхэлдэн залгагдсан мөн цэгээр тусгаарлагдсан байдаг.
Жишээлбэл: cexample.com
Англиас өөр тэмдэгт хэрэглэх домэйн нэр
DNS -ийн нэрийн зөвшөөрөгдсөн тэмдэгтийн багц нь төрөл бүрийн хэлнүүд тэдгээр өөрсдийнхөө улсын үндсэн цагаан толгой эсвэл бичгээр домайн нэрийг дүрслэхээс сэргийлсэн байдаг. ICANN нь Internationalizing Domain Names in Applications (IDNA) системийг баталсан. Энэ нь Unicode тэмдэгтийг боломжит DNS -ийн багц руу хийдэг бөгөөд ингэхдээ Punycode ашигладаг. 2009 онд ICANN Улсын дээд түвшний домайнүүд IDN ийн суурилуулалтанд баталгаажсан. Нэмж хэлэхэд дээд түвшний маш олон үүссэн бүртгэлүүд нь IDNA -гийн эзэмшилд орсон. Монгол улсын хувьд IDN -д протоколын дагууд 2012 оноос эхлэн www.mon.mn хаяг дээр бүртгэл үйлчилгээг хийж байгаа.
Нэрийн серверүүд
Домайн нэрийн систем нь хуваарилагдсан өгөгдлийн сангаар дэмжигдэж үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд энэ нь клиент сервер загварыг хэрэглэдэг. Энэ өгөгдлийн сангийн зангилаа (node)-үүд нь нэрийн серверүүд юм. домайн бүр дор хаяж нэг баталгаажуулалтын сервертэй байх бөгөөд энэ сервер нь бүхий л түвшний домайний нэрийн сервер болон болон домайний мэдээллүүдийг хэвлэж байдаг. Шаталсан бүтцийн хамгийн дээд талд нь үндсэн нэрийн серверүүд (root name server) ажилладаг бөгөөд энэ серверүүд нь дээд түвшний домайнийг хайхад хэрэглэгддэг.
Цахим холбоос
Ангилал:Интернэт хэрэглээний протокол
Йелловстоун үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн
thumb|right|Кастле гейзэр Йелловстоун үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн буюу Йелловстоун байгалийн цогцолборт газар (Yellowstone National Park) нь 1872 оны гуравдугаар сарын 1-нд үүсгэн байгуулсан америкийн үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн юм. Үүгээр тус цэцэрлэгт хүрээлэн нь дэлхийн хамгийн эртний цэцэрлэгт хүрээлэнд ордог. Энэ хүрээлэнгийн нэр нь Йелловстоун голын нэрийг авсан ба энэ гол нь тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамгийн чухал гол юм. Энэ цэцэрлэгт хүрээлэн нь түүний геотермийн эх үүсвэрүүд болох гейзэр болон буцлам халуун булаг мөн зэрлэг ан амьтан болох бизон (америк сарлаг), гриззли баавгай болон чоно элбэгээрээ алдартай юм. 1978 онд энэ цэцэрлэгт хүрээлэнг ЮНЕСКО дэлхийн өвд бүртгэн авчээ.
Түүх
11.000 жилийн тэртээгээс индианчууд энэ нутагт суурьшин амьдарч байсан ул мөр олджээ. 1807 оны үед Жон Колтер хэмээх анчин тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн орчим газар нутагт хөл тавьсан магадгүй анхны цагаан арьстан байсан байна. 1810 онд Жон Колтер буцаж ирээд энэ газрын тухай мэдээлсэн боловч түүний яриаг хэн ч сонирхсонгүй. Дараа нь хоёр ч анчин болон алтны хайгуулчид тус нутгаар дайрч өнгөрсөн тухай мэдээ өгөхөд бас л хэн ч тоосонгүй. Харин геологич Фердинанд Вандевеер Гайден 1857 онд Бриджер болон Рейнолдсын удирдлага дор нэгэн экспедиц гарган явжээ. Гэвч Йелловстоунд хүрэхийн өмнөхөн өвөл болсоноор тэд очиж чадаагүй юм. Ингээд сүүлд америкийн иргэний дайны дараа дараагийн аялалаа хийсэн байдаг. Тус аялал амжилттай болсоны дараа Монтанагийн ерөнхий байцаагч энэ газрыг ихэд сонирхов.
Энэ хооронд цагаан арьстангууд баруун зүг рүү улам ихээр нэмэгдэн суурьшсанаар зөвхөн индианчуудыг газар нутгаас нь хөөх бус тус нутгийн амьтан ургамалд ч сөргөөр нөлөөлж эхлэв. Индиануудын хувьд сүүлчийн орогдох газар нь Рокки Моунтайнс л үлдсэн байлаа. Байгаль орчныг хамгаалагчид нь амьтан ургамлыг хадгалан авч үлдэх үүднээс хамгаалалтанд авахыг шаардах болов. Йелловстоунд хийсэн судалгааны экспедицүүдийн аялалын мэдээ, баримт болон зургуудад нийт 10.000 гаруй халуун булаг, үүний 3000 гаран нь гейзэр буюу оргилох булаг байгаа нь засгийн газрын гишүүдийг ихээхэн өндөр сэтгэгдэл төрүүлсэн учраас 1872 онд цэцэрлэгт хүрээлэнгийн орчим газарт алт хайх, ан хийх болон шилжин суурьшихийг хориглосон байна. Ингээд 1872 оны гуравдугаар сарын 1-нд тухайн үеийн америкийн ерөнхийлөгч Улисс С. Грант гарын үсэг зурсанаар дэлхийн хамгийн анхны цэцэрлэгт хүрээлэн бий болжээ.
Газар зүй ба геологи
Йелловстоун үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн газар нутгийн 96 хувь нь америкийн холбооны муж улс Вайомингэд орших ба 3% нь Монтанад, 1% нь Айдаход оршино. Нийт 8987 км2 талбайгаараа америкийн хамгийн том цэцэрлэгт хүрээлэнд тооцогдоно. Энэ талбай нь ойролцоогоор Корсикагийн газар нутагтай адилхан гэсэн үг юм. Йелловстоун үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн нь Рокки Моунтайнсийн нэг хэсэг нь бөгөөд далайн төвшнөөс дээш дунджаар 2.440 метрт оршдог. Мөн хамгийн өндөр цэг нь д.т.д 3.462 метрт, хамгийн нам дор хэсэг нь 1.620 метр байна. Талбайн хэмжээ нь хойноос өмнө зүгт 102 километр, баруунаас зүүн зүгт 87 км.
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ихэнх газар нь багцаагаар 640.000 жилийн өмнө бий болсон Йелловстоун галт уулын тогоон дээр оршдог. Энэ галт уулын тогоон доор 8 км-ийн гүнд магма агуулах давхарга байх ба түүний урт нь 80 км, өргөн нь 10-40 км хооронд байгаа нь асар том хэмжээтэй юм. Тиймээс Йелловстоун цэцэрлэгт хүрээлэнгийн энэхүү галт уул нь супер галт уулын тоонд орох ба америк тив дээрх хамгийн том супер галт уул юм.
Тус хүрээлэнд байх халуун булаг нь дэлхийн дээрx бүх халуун булгийн 62%-ийг эзэлнэ. Энэ нь 10.000 гаран булаг гэсэн үг ба үүнээс 300 гаран нь оргилох булаг. Үүнээс хоёр бараг тогтмол хугацаанд буюу 60-аас 90 минутанд оргилон гарч ирдэг учраас жуулчдыг ихээр татдаг байна. Тус цэцэрлэг хүрээлэнд Стеамбоат-Геизер хэмээх нэртэй оргилох булаг байгаа нь өнөөдөр дэлхий дээрx xамгийн том идэвхтэй оргилуун булагт тооцогддог.
Гүний усны ийнхүү оргилон гарч ирж буй шалтгаан нь түүний дор байх магма давхаргаас шалтгаалах ба уулнаас бууж ирэх лаавын чулуу хөрсөнд нэвчсэн усыг халаана. Халсан ус нь халуун булаг эвэл намагтай хэсгийн нүх сүвээр буцаад газрын гадаргуу дээр оргилон гарч ирдэг байна.
Бидний өмнөх үед буюу 630.000-70.000 жилийн өмнө олон жижиг галт уулын дэлбэрэлт явагдсаны үр дүнд калдера нь бараг бүтэн лаавын чулуугуур дүүрсэн аж. Үүний үр дүнд өнөөдөр тус өндөрлөг газар нь 2400 метрийн өндөрт орших ба түүнийг тойрсон Рокки Моунтайн голд ерөнхийдөө тусгаарлагдсан байдаг.
Сүүлийн 300.000 жилийн хугацаанд тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн гадаргуу нь мөстлөгийн үеэс шалтгаалсан мөсөн бүрхүүл ихээр тогтсон байдаг. Энэ хооронд нийт гурван удаа хүйтний үе бий болсоноор өнөөдрийн цэцэрлэгт хүрээлэнгийн төв хэсэгт нэлээд том мөсөн бүрхүүл тогтсон байна.
Цаг уур
Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн орчмын цаг уур нь Рокки Моунтайнсийн байршилтай нягт хамааралтай. Өвөлдөө дунджаар -13 °С, зуны улиралд дунджаар 27 °С хүрнэ. Цаг уурын гэнэтийн өөрчлөлт жилийн турш гарах боломжтой. 1936 онд хамгийн халуун температурыг хэмжсэн нь 37  °С байсан бол 1933 онд хамгийн хүйтэндээ -54  °С хүрч байжээ.
Жилдээ дундажаар 183 см цас орох ба өндөрлөг хэсгүүдээр тал газраа бодвол харьцангуй илүү цастай байна. Хавар намрын улиралд үе үе цас орох нь ердийн л үзэгдэл. Жилийн дундаж хур тунадасны хэмжээ 26 см-аас эхлээд цэцэрлэгт хүрээлэнгийн баруун урд хэсэгт 206 см хүртэл хэмжээтэй хур тунадас буудаг.
Йелловстоун үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд хуй салхи гарах нь төдийлөн их биш. Хамгийн хүчтэй хуй салхийг 1987 оны долоодугаар сарын 21-нд хэмжсэн байна. Энэ хэмжилтээр салхины хурд нь 333-аас 418 км/цаг хүрсэн ба Фужита-Скала дээр Ф4 шатлалд орж байжээ.
2005 онд судлаачид Маммот Хот Спрингсийн ойролцоо 1500 орчим жилийн настай, одоо ч ургаж буй арцны мод мөн бараг 2000 жилийн настай нарс мод тус хүрээлэнд байгааг олжээ. Эдгээр модыг одоогоор судалж байгаа бөгөөд тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн сүүлийн хоёр мянган жилд болсон цаг уурын байдлыг тогтоох боломжтой байх хэмээн эрдэмтэд ихээхэн найдвар тавьж байгаа аж.
Ургамал
Тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн 80 гаруй хувийг шилмүүст ой эзэлдэг бол үлдсэн талбайг ногоон нуга (ойролцоогоор 15 хувь) болон ус (5 хувь) хувааж эзэлнэ. Шилмүүст ой нь ялангуяа калдера буюу галт уулын тогоон дотор шигүү ургасан байна. Энэ ойн дөрөвний гурвыг далайн эргийн нарс бүрдүүлэхээс гадна олон төрлийн гацуур болон улиас тархан ургадаг. Галт уулын хөрстэй бүсэд нь Энгэлманн гацуур их хэмжээгээр ургасан байдаг. Өндөрлөг газруудаар цагаан үндэст нарс ихэнх хувийг эзлэх бол нам дор хэсгээр нь дуглас гацуур элбэг.
Нийт 186 төрлийн хаг болон багцаагаар 2000 орчим ургамлын төрөл зүйл тус цэцэрлэгт байх бөгөөд үүн дотор 12 төрлийн мод, 60 гаруй зэрлэг цэцгийн төрөл (үүнээс 12 нь цахирмаа цэцгийн төрөл) байна.
Халуун булагнууд нь тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ургамалд ихээхэн нөлөөлнө. Ихэнх ургамалд силикатын агуулга бүхий халуун устай харьцах тохиолдолд хөнөөх аюултай. Үлдсэн ургамлуудын өсөлтийн хэмнэлд өөрчлөлт оруулдаг байна.
Амьтан
Энэ цэцэрлэгт хүрээлэн нь олон төрлийн ховордсон амьтны өлгий нутаг болдог ба үүнд жишээлбэл америкийн бизон болон сэрээ эвэрт гөрөөс орно.
Эшлэл
Ангилал:Википедиа:Онцлох өгүүлэл Ангилал:Йелловстоун байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Рокки Маунтенс Ангилал:Хойд Америкийн байгалийн цогцолборт газар Ангилал:АНУ-ын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Галт уул Ангилал:АНУ дахь дэлхийн байгалийн өв Ангилал:Америк дахь дэлхийн байгалийн өв
Версалийн гэрээ
Версалийн гэрээ (Treaty of Versailles) нь Дэлхийн нэгдүгээр дайныг дуусгавар болгосон энхтайвны гэрээнүүдийн нэг юм. Уг гэрээ нь Герман ба Холбоотнуудын хоорондын дайны байдлыг зогсоожээ. 1919 оны 6 сарын 28-нд буюу дайны галыг өрдсөн, хунтайж Франц Фердинандын аллагаас яг 5 жилийн дараа Версалийн гэрээнд талууд гарын үсэг зурсан билээ. Төвийн хүчнийхэн буюу Германы холбоотон болох бусад орнууд тус тусдаа энхтайвны гэрээнүүдийг үйлдсэн юм. Хэдийгээр 1918 оны 11 сарын 11-нээс хойш сөргөлдөгч талууд гал зогсоож, дайны гал намжаад байсан ч Парисын энхтайвны хэлэлцээр энэхүү үр дүнг авчрахын тулд бүхэл бүтэн хагас жил зарцуулагджээ.
Гэрээ ёсоор Германы тал дайны бүх хариуцлагыг хүлээж, зэвсэггүй орон болох, тодорхой орнуудад нөхөн төлбөр өгөх зэрэг заалтууд орсон бөгөөд Герман улсын төлөх ёстой нөхөн төлбөрийн нийт хэмжээ 1921 онд 132 тэрбум марк (31,5 тэрбум ам.доллар) байв.
Гэхдээ уг гэрээнд Холбоотны талын бүх орон өөрсдийн хүссэн шаардлагыг оруулж чадаагүй бөгөөд Герман улсыг сулруулж, цэрэг зэвсгийн хувьд аюулгүй болгох оролдлого нь бүтээгүй төдийгүй энэхүү гэрээнээс болж ялагч орнуудын хоорондын өрсөлдөөн, зөрчил гүнзгийрсэн гэж хэлэхэд болно. 1930-аад онд Герман улс Версалийн гэрээнээс гарч, дахин дэлхийн хэмжээний дайн эхлүүлсэн билээ.
Цахим холбоос
Ангилал:1919 оны Парисын энхтайвны хэлэлцээр Ангилал:1919 оны улс төр Ангилал:Дэлхийн нэгдүгээр дайны улс төр Ангилал:Европын улс төрийн түүх Ангилал:Энхтайвны гэрээ Ангилал:20-р зууны Германы түүx Ангилал:20-р зууны Польшийн түүх Ангилал:20-р зууны эрх зүйн эх сурвалж Ангилал:Германы гэрээ Ангилал:Францын гэрээ Ангилал:Түүхэн баримт Ангилал:Дайны төлбөр Ангилал:Версаль
Политеизм
Политеизм гэдэг нь олон бурханд сүсэглэн бишрэх Бурханы орон нь олон дарь эх, охин тэнгэр бусад бурхдаас тогтдог гэж үздэг үзэл юм. Политеизмын эсрэг цорын ганц Бурхан байдаг гэх үзлийг монотеизм гэнэ.
Политеизм бол Хүрлийн үе,Төмрийн үеийн туршид нийтлэг шашны үзэл байсан бөгөөд цаашлаад тэнхлэгийн үеээс эхлэн Монотеизм Паптеизм болон Атеизм болон хөгжсөн. Энэ нь сонгодог эртний түүхэн дэх шашинууд ялангуяа Грекийн Политеизм, Ромын Политеизмийг тодорхойлоход хэрэглэгддэг. Политеизм нь бурханыг шүтэх үзлийн нэг төрөл юм. Бурханыг шүтэх үзлийн дотроос Монотеизм нь ганцхан бурханд итгэдэгээрээ ялгардаг. Политеизм хэргийн тусгайлсан нэг сахиусан бурхан ивээн тэтгэж байдаг бол Политеизм бэлэн катенотестүүд өөр өөр ажил үйлсийн сахиусууд өөр өөр цаг үед хариуцна гэж үздэг. Еврей,христийн,лалын шашнууд нь монотеист шашин бөгөөд түүхийн үе дэх бусад шашнууд нь политеист юм. Олон бурханыг нэг дээд бурхан эсвэл хүчирхэг бурхадаас бүрдэх жижиг бүлэг ноёрхдог. Бурхад тэнгэрийн, далайн гэх мэт байгалийн сүр хүчнээс эсвэл хайр, дайн, гэрлэлт, урлаг зэрэг хүний болон нийгэмийн үүргийг хүлээсэн хийсвэр төсөөллөөс бий болдог. Олон шашинд тэнгэр бурхан нь маш хүчирхэг бөгөөд бүхнийг мэдэгч байдаг ба газар шорооны охин тэнгэр төрөлт болон үржил шимт байдалтай холбоотой байдаг гэж үздэг. Үхэл болон тамын бурхад мөн чухал үүрэгтэй байдаг.
Түүхэн политеизмийн тоонд Шумерийн бурхадууд, Египетийн бурхадууд, эртний Грекийн шашны бурхад, Ромын бурхад орно. Хожмын сонгодог политеизмийн тоонд Герман,Скандиновын шашин, Аесир ба Ванер, Африкийн Еруба шашин, уугуул Америкчуудын Аутекүүдийн бурхад гэх мэт болон өөр олон жишээг дурдаж болно. Өнөө үед политеист шашныг ихээр сонирхон судлах болж, Өрнийн соёл иргэншил, домог судлал, түүх судлалын салшгүй нэг хэсэг болжээ. Домог судлалд бурхныг дүрслэхдээ зөрчилдөж байсан баримтууд олддог бөгөөд эдгээрт домог ба бодит ертөнцийн зүйлсийг хольж дүрслэн зурсан нь онцлог юм. Энэтхэг-Европын өмнөх шашны гол санаа нь Энэтхэг-Европын шашинтай гарал нэгтэй ба энэ шашны гол санаа нь байгалийн бурхдыг шүтэх байсантай мөн холбоотой. Политеизмийг үндсэн 2 үед хуваан үечилдэг. 1. Хүрлийн үеээс сонгодог эртний үе -Эртний Ойрх Дорнодын шашинууд -Эртний Египетийн шашин -Семитийн шашин(Ойрхи дорнод, Хойд Америк) -Энэтхэгийн Ведийн шашин 2.-Эртний Грекийн шашин -Эртний Ромын шашин -Кельтийн политеизм
Ангилал:Шашны гүн ухаан
Заарбрюкен
Заарбрюкен нь ХБНГУ-ын Заарланд мужийн нийслэл хот юм. Энэ хот нь тус мужид байх цорын ганц том хот бөгөөд 1909 онд гурван тусдаа бие даасан хотууд нэгдсэнээр үүссэн юм. Мөн энэ хот нь заарланд болон лотрингийн бүс нутагтаа томоохон төвийн тоонд ордог ч улсынхаа том хотуудын жагсаалтанд 42-р байрт бүртгэгддэг байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Германы мужийн нийслэл  Ангилал:Заарландын коммун Ангилал:Германы их сургуулийн хот
Зээрд дэглий
Зээрд дэглий (Ardea purpurea) нь Дэглийнхэн овгийн ус гатлагч шувуу юм. Тэд Африк, Европ, Азид тархан нутагладаг. Европын шувууд нь өвлийн улиралд Африкийг зорин нүүдэллэнэ.
Гадаад төрх
Зээрд дэглий нь 80-90 см өндөр, далавчаа дэлгэхэд 120-150 см томхон шувуу юм. Гэвч нарийн биетэй тул дөнгөж 0.5-1.3 кг жинтэй ажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Дэглийнхэн Ангилал:Евразийн шувууд
Сэргэлэн сум (Төв)
Сэргэлэн сум нь Төв аймгийн сум юм. Тус сумын нутаг Хөшигийн хөндийд Улаанбаатар хотын олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудал баригдаж 2021 онд ашиглалтад орсон.
Улаанбаатар хотоос 62 км, Төв аймгийн төв Зуунмод хотоос 18 км зайд байрладаг.
Нийт хүн амын 46 хувь нь сумын төвд амьдардаг. Сумын хүн амын 60 хувь нь залуу болон дунд насныхан, 25 хувь нь хүүхэд, 15 хувь нь хөгшид байна.
Сумын Засаг дарга Л.Төмөрчөдөр.
Эш баримт
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Уго Алмейда
Уго Мигел Перейра ди Алмейда (Hugo Miguel Pereira de Almeida, 1984 оны тавдугаар сарын 23-нд Фигейра да Фош хотод төрсөн) — Португалын хөлбөмбөгчин бөгөөд Бешикташ болон Португалын шигшээд тоглодог.
Замнал
Фигейра да Фош хотын уугуул Алмейда Навал, Портогийн академид суралцжээ. Мэргэжлийн гараагаа Униан Лейриад зээлээр эхэлж, 2003 онд Портотой албан ёсоор гэрээлсэн байдаг.Мирослав Клозег Баварид алдсан Вердер Бремен Портогоос довтлогч Алмейдаг 4 сая еврогоор элсүүлсэн юм. Тэр 2007-2008 онд лигт 16-11 бөмбөг оруулахдаа аварга дахин горилогч Штутгартын хаалганд дубльдэв. Дараа жил, мөн 16 бөмбөг оруулав. 2009-2010 онд сэлгээнээс тоглож хоёр оронтой бөмбөг оруулсаны 3 нь УЕФА Аваргуудын лигийн сонгонд оржээ.
Шигшээ
2004 оны хоёрдугаар сарын 18, Португал болон Английн нөхөрсөг тоглолтод Алмейда эхний гараагаа хийсэн юм.
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Португалын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Боавишта багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Бешикташ багийн тоглогч Ангилал:Порто багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2010 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:Португалчууд
Леонардо Ди Каприо
Леонардо Вильгельм Ди Каприо Leonardo Wilhelm DiCaprio, 1974 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд төрсөн) нь Америкйн жүжигчин, продюсер юм. Алтан бөмбөрцөгт найман удаа нэр дэвшиж байсанаас Нисгэгч (2004) кинонд онгоцны нэрт загвар зохион бүтээгч Ховард Хьюзийн дүрийг бүтээж хүртэж байв. Мөн Оскарын шагнал болон БАФТА-д нэр дэвшиж байв. 2016 онд Ревенант кинонд бүтээсэн дүрээрээ анхны Оскарын шагналаа хүртсэн.
Ди Каприо 1984-1993 оны хооронд Америкчуудыг байлдан дагуулж байсан Санта Барбара болон Өсөлтийн өвчин телесериалуудад тоглож жүжигчиний замналаа эхлүүлсэн бөгөөд Хүүгийн амьдрал (1993) киногоороо нилээд алдаршсан байдаг байна. Түүний дараа туслах дүрийг Гилберт Грэйпийнхэн (1993) болон Марвины өрөө (1996), гол дүрийг Сагсан бөмбөгийн өврийн дэвтэр (1995) болон Ромео + Жульетта (1996) кинонуудад тус тус бүтээж улмаар Жэймс Камероны Титаник (1997) кинонд тоглож дэлхий дахинд нэр алдар нь түгсэн юм.
2000 оноос хойшхи жилүүдэд Ди Каприо Чаддаг юм бол бариарай (2002), Нью-Йоркийн дээрэмчид (2002), Нисгэгч, Цуст алмааз (2006),  Тэрсүүд үзэлтэн (2006) болон Өөрчлөлтийн зам (2008) кинонуудын гол дүрд тогложээ. Сүүлд тэрээр Хараагдсан арал (2010) болон Оршил (2010) зэрэг тайлагдашгүй нууцад нэвтэрсэн сэтгэхүйн аймшгийн кинонуудад тоглосон билээ.
Тоби Магуайр, Кевин Коннолли, Лукас Хаас зэрэг жүжигчид нь балчир наснаасаа уран бүтээлээрээ Ди Каприотой холбогдож байсан дотны найзууд нь гэдэг. Титаник болон Өөрчлөлтийн зам кинонуудад хамтран тоглож байсан гэдгээрээ Кэйт Уинслет мөн түүний найз.
Эшлэл
Ангилал:1974 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:Оскарын шагналтан Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:SАG-Award шагналтан Ангилал:Лос-Анжелесын хүн Ангилал:Америкчууд
Сергей Лавров
Сергей Викторович Лавров (1950 оны 3 дугаар сарын 21-нд ЗХУ-ын Москвад төрсөн) — Оросын улс төрийн зүтгэлтэн, дипломат, 2004 оны 3 дугаар сарын 9-ний өдрөөс хойш Оросын Холбооны Улсын Гадаад хэргийн сайд. 2020 онд Оросын хөдөлмөрийн баатар хүртсэн.
Оросын 2021 оны парламентын сонгуулийн "Нэгдсэн Орос" намын Холбооны нэрсийн жагсаалыг тэргүүлэгчдийн нэг.
Боловсрол
Сергей Лавров Москвагийн хязгаарын Ногинск хотын №2 дунд сургуульд сурч байгаад сүүлд Москва хотын англи хэлний гүнзгийрүүлсэн сургалттай №607 дунд сургуулийг 1966 онд мөнгөн медальтай төгссөн байна.
1972 онд ЗХУ-ын ГХЯ-ны дэргэдэх Москвагийн Олон улсын харилцааны дээд сургуулийн Дорно чиглэлийн тэнхимд сурч төгссөн. Англи, франц, синхал хэлтэй.
Шагнал
Оросын "Эх орны гавьяаны" I, II, III, IV зэргийн бүх одон болон бусад одон медалиар шагнуулсан болно.
Гадаад орнуудын олон одон медалиар шагнуулсан.
1992 онд ОХУ-ын Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд цол хүртсэн.
Бүтээл
"Өнгөрсөн ирээдүй хоёрын дунд. Өөрчлөгдөж буй дэлхийд Оросын дипломат ажиллагаа" /Между прошлым и будущим. Российская дипломатия в меняющемся мире/ (2011), "Бид- эелдэг хүмүүс! Гадаад бодлогын тухай бодол" /Мы - вежливые люди! Размышления о внешней политике/ (2017) зэрэг өгүүлэл бичсэн.
Чөлөөт цагаараа гитар хөгжим тоглож, шүлэг бичдэг.
Гэр бүл
Эхнэр, охинтой.
Эхнэр Мария Александровна Лаврова, хэл зүйч буюу орос хэл, уран зохиолын багш, НҮБ-ын дэргэд суугаа Байнгын төлөөлөгчийн газрын номын санд ажилласан.
Охин Екатерина Сергеевна Винокурова, 1982 онд Нью-Йорк хотод төрсөн. 2005 онд Колумбын Их сургуулийг улс төр судлал мэргэжлээр төгссөн.
Хүргэн Александр Винокуровтай 2008 онд охин Екатерина нь гэрлэсэн. А.Винокуров Оросын "Альфа групп", "Марафон групп"-ын топ менежер.
2010 онд Леонид гэж зээ хүүтэй болсон.
Лавровын эцэг нь Калантаров гэж овогтой Тбилиси хотын армен үндэстэн гэдэг. Гэвч ОХУ-ын Гадаад хэргийн яамны албан ёсны цахим хуудас дээр Лавров — орос үндэстэн гэсэн байдаг. Эх нь ЗХУ-ын Гадаад хуладааны яамны ажилтан байсан гэдэг.
Ангилал:Украины дайны хүн Ангилал:ОХУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Нэгдсэн Орос Намын гишүүн Ангилал:Оросын дипломатч Ангилал:Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Улсын Хүрээлэнгийн төгсөгч Ангилал:НҮБ дахь Оросын байнгын төлөөлөгч Ангилал:Оросын аугаа эх орны гавьяаны одон шагналтан Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:ОХУ-ын Хөдөлмөрийн баатар Ангилал:Перугийн Нарны одон шагналтан Ангилал:Москвагийн хүн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Оросууд Ангилал:1950 онд төрсөн
Влад Кирикеш
Влад Юлиан Кирикеш (Vlad Iulian Chiricheș, 1989 оны арваннэгдүгээр сарын 14-нд төрсөн) нь Румыны хөлбөмбөгчин бөгөөд Тоттенхэм Хотспур болон Румын шигшээ багийн хамгаалагч юм.
Холбоос
Ангилал:Румыны шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Интернационал Аржес багийн тоглогч Ангилал:Пандурий багийн тоглогч Ангилал:Стяуа багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Румыны хөлбөмбөгийн улсын аварга Ангилал:Румынчууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей
Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей нь Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотод байрладаг музей юм.
Түүхэн тойм
1966 оны долоодугаар сарын 23-ны өдөр нээгдэн, орчин үеийн дүрслэх урлагийн бүтээл болон эрт үеэс нааш уламжлагдан ирсэн эртний дүрслэх урлагийн ховор бүтээлүүдийг ард түмэнд үзүүлэн сурталчилж эхэлсэн.
Музей анх 300 гаруй үзмэртэй байсан бөгөөд жил бүр үзмэрээ баяжуулан өргөтгөсөөр ирсэн юм.
1989 онд орчин үеийн нэг хэсэг нь Уран Зургийн Галерей нэртэйгээр биеэ даасан музей болон тусгаарлажээ. Энэ музейд Өндөр Гэгээн Занабазарын өөрийн мутраар урлан бүтээсэн Цагаан дарь эх, Язгуурын таван бурханы дөрөв, Бодь суварга зэрэг алдарт уран баримлууд хадгалагддаг. Тиймээс 1995 оноос Г.Занабазар ын нэрэмжит болсон. Г.Занабазарын алдарт бүтээлүүдээс гадна XIX-XX зууны үеийн нэрт мастеруудын бүтээсэн ардын урлагийн бүтээлүүд, шүрэн баг, есөн эрдэнэ, шороон будгаар өнгө хослуулан бүтээсэн бурхадын хөрөг, Б.Шаравын "Монголын нэг өдөр", "Гүүний үрс гаргалт" зэрэг хосгүй бүтээлүүдийг  үзэгч олонд таниулан сурталчилж байна.
Үзмэр ба танхим
Доод палеолитийн үеэс XX зууны эхэн үеийг хамарсан 20000 гаруй үзмэр бүхий сан хөмрөгөөс түүвэрлэн үзүүлсэн үзүүллэгийн 12 танхимтай. Г.Занабазарын музей нь уран бүтээлчид олон нийттэй байнга хамтран ажиллаж байдаг. Музейн түр үзэсгэлэнгийн танхимд уран бүтээлчдийн үзэсгэлэнг зохион байгуулдаг.
2004 оноос эхлэн тус музейд ЮНЕСКО-н "Музейг хөгжүүлэх, нүүдэлчдийн соёлын өвийг хамгаалах" төсөл амжилттай хэрэгжиж байгаа бөгөөд төслийн хүрээнд үзмэрийн бүртгэл картжуулалт, сан хөмрөгийн  хадгалалт хамгаалалт, ажилтнуудад зориулсан сургалт зохион байгуулж байгаа юм.
Алан Хаттон
Алан Хаттон (Alan Hutton; 1984 оны арваннэгдүгээр сарын 30-нд Глазго хотод төрсөн) — Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд «Астон Вилла» багт хамгаалагчаар тоглодог.
Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музей
Гадны холбоос
Ангилал:Улаанбаатарын музей
Алан Хаттон
Гадны холбоос
Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Рейнжерс багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Сандерленд багийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Ноттингем Форест багийн тоглогч Ангилал:Мальорка багийн тоглогч Ангилал:Болтон Уондерерс багийн тоглогч Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1984 онд төрсөн
1989-1990 оны НБА-гийн улирал
1989-1990 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 44 дэх улирал юм.
Эшлэл
#1989/90 НБА
Мурманск муж
Мурманск муж (Мурманская область) нь Оросын Холбооны Улсын Баруун Хойд Холбооны тойрогт багтах муж юм. Мужийн төв нь Мурманск хот.
Газарзүй
4 улсын нутгийг хамрах Лапланд бүсийн зүүн хэсэгт, Колийн хойгийг бүхлээр нь эзлэн оршино. Баруун талаараа Норвеги, Финланд улсуудтай хиллэх бөгөөд ОХУ дотор өмнө талаараа Карельтай хиллэнэ. Мөн Цагаан тэнгис, Баренцын тэнгисээр хүрээлэгдэнэ.
Гол мөрөн, нуур цөөрөм элбэгтэй. Хамгийн том нуур нь Имандра.
Нутгийн ихэнх хэсэг нь Тундр, ойт тундрын бүст хамаарах бөгөөд өмнөд хэсгээр нь тайга бий.
Цагийн бүс
Москвагийн цагийн бүс буюу UTC+3 цагийн бүст хамаарах бөгөөд зуны цагийн үедээ UTC+4 болно.
Хүн ам
Хүн амын ихэнх нь оросууд боловч сами үндэстэн цөөн тоотой амьдарна. Самичуудын хувьд Мурманск муж нь түүхэн холбоотой нутаг юм. Мурманск Санкт-Петербургийг холбосон төмөр замын дагуух нутгуудад хүн ам нь төвлөрсөн байдаг.
Аж үйлдвэр
Загас агнуур ихэд хөгжсөн. Апатит, төмрийн хүдэр, зэс, никель зэрэг ашигт малтмалуудтай. Мөн Баренцын тэнгисээс газрын тос олборлодог.
Эшлэл
Ангилал:Оросын холбооны муж
Рой Хибберт
Рой Дензил Хибберт (Roy Denzil Hibbert, 1986 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд Нью-Йорк мужийн Куинс хотод төрсөн) — Ямайка гаралтай Америкийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд Үндэсний Сагсан Бөмбөгийн Холбооны Индиана Пэйсерс багийн төвийн тоглогч юм. Жоржтауних сургуулиас 2008 оны драфтын арвандолоодугаараар Торонто Рэпторс багт сонгогдсон ч Индиана Пэйсерс баг тоглогч болон сонгосон багтай нь шууд тохиролцоо хийсний үндсэн дээр Хиббертийг 1.2 сая долларын гэрээгээр элсүүлсэн байдаг байна. Америкийн шигшээ багт 2007 онд дуудагдаж Пан Америкийн нэг тоглолтонд оролцож байсан ч Ямайкын шигшээ багт хүсэлтээрээ тоглох болсон юм.
Холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Ямайкын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Индиана Пэйсерс багийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын хүн Ангилал:Ямайкачууд Ангилал:1986 онд төрсөн
(G)I-DLE
(G)I-DLE нь 2018 онд Cube Entertainment-ын дор үүсгэн байгуулагдсан Өмнөд Солонгосын охидын хамтлаг юм. Таван гишүүний бүрэлдэхүүнтэй: Миён, Минни, Суён, Үги, Шюхуа. Сүжин 2021 оны 14нд хамтлгаас гарсан. Тэд 2018 оны 5 сарын 2нд I Am нэртэй анхны мини цомгоо гаргаж, дэбютээ хийсэн.
Вьетнам Улсын Зэвсэгт хүчин
Эшлэл
Ангилал:Азийн зэвсэгт хүчин Ангилал:Вьетнамын байгууллага
(G)I-DLE
Дэбютээс өмнө
Хамтлагийн гишүүн Soyeon өмнө нь Mnet-н Produce 101 нэвтрүүлэгт оролцож байсан. 5-р дугаар дээр 10-р байранд жагсаж амжилттай явж байсан, гэсэн хэдий ч сүүлийн дугаар дээр 20-р байранд орж, ялагч хамтлагийн нэг хэсэг болох боломжгүй болсон юм. Soyeon мөн Unpretty Rapstar өрсөлдөөнт реалити шоуны 3-р улиралд оролцож, 3-р байранд жагссан. Дараа нь тэрээр соло дуучнаар дэбютээ хийж, хоёр дижитал дуу гаргасан: Jelly болон Idle Song.
Miyeon 2010 оноос 2015 оны хооронд YG Entertainment-ын бэлтгэгч байсан. BLACKPINK-д дэбют хийх ёстой байсан ч хувийн шалтгаанаар YG-аас гарсан.
Харин Soojin 2015 онд DN Entertainment-ын бэлтгэгчээр суралцаж байсан. Тэрээр VIVIDIVA нэртэй хамтлагт дэбютээ хийхээр бэлтгэж байсан ч хамтлагийн албан ёсны дэбютийн өмнөхөн хамтлагаас гарсан юм. Түүний тайзны нэр N.Na байсан. Мөн Soojin нь 2021 онд хувийн шалтгаанаар хамтлагаасаа гарсан.
Minnie, Yuqi болон Shuhua нар 2017 оны 6 сард Rising Star Cosmetic-ын зар сурталчилгааны бичлэгт тоглосон ба дараа нь Shuhua 2017 оны 9сард 10cm-ын Pet дууны MVд тоглосон байна. Харин Minnie 2017 оны 11сард гарсан Line Friends-ын Dance Party цомогт оролцсон. 2018 оны 2сараас 2018 оны 3сарын хооронд Miyeon, Minnie хоёр Dingo Music Youtube Channel-д 4 ковер бичлэг хийсэн,   Yuqi мөн Dingo Music-т богино видео оруулж танилцуулагдсан.
2018 оны 3 сарын 22нд Cube Entertainment-аас 2018 оны эхний хагаст шинэ охидын хамтлаг гаргана гэж зарлаж, 4 сарын 5нд нь хамтлагийн лого болон (G)I-DLE гэсэн нэрийг танилцуулсан байна. Удалгүй 4 сарын 8нд эхний хоёр гишүүн болох Miyeon, Yuqi нарыг, 4 сарын 10нд Soojin, Shuhua нарыг, 4 сарын 12нд Minnie, Soyeon нарыг тус тус танилцуулсан.
2018: Дэбют болон "I Am"
5 сарын 2нд албан ёсоор I Am нэртэй дэбют мини цомгоо гол дуу LATATA-н хамт гаргаж дэбютээ хийсэн байна. Дараа өдөр нь Mnet-ын M!Countdown хөгжмийн нэвтрүүлэгт өөрсдийн анхны дэбют үзүүлбэрээ үзүүлсэн. Тэдний LATATA MV нь гарсанаас хоёр өдрийн дотор 2,2 сая хандалт авсан. Мини-альбом нь Gaon Albums Chart-дээр 13аар байр эзэлсэн. Мөн тэд Korea Brand Awards дээр Best New Female Group гэх шагнал хүртсэн.
5р сарын 14нд анхны эргэн ирэлтээ <Hann> цомогтой хийж 24 цагийн дотор гол дууны видео бичлэг Youtube-дээр 4,9 сая хандалт авсан. Тус миницомог нь солонгосын хөгжмийн чартуудийг тэргүүлж мөн Billboardийн 2р байрт жагссан. 9 сард (G)I-DLE KCON Thailand анхны удаа оролцож байсан.
Албан ёсны холбоос
Ангилал:Охидын хамтлаг Ангилал:Өмнөд Солонгосын хамтлаг
Ихтамир сум
Ихтамир сум нь Архангай аймгийн сум юм. Тамирын гол тус сумын нутгаар урсан өнгөрнө.
Цахим холбоос
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Милош Йойич
Милош Йойич (Miloš Jojić; 1992 оны гуравдугаар сарын 19, Стара-Пазова) — Сербийн хөлбөмбөгчин, Германы «Кёльн» багийн хагас хамгаалагч.
2012 оны есдүгээр сарын 15-нд Сербийн «Партизаны» өмнөөс «Хайдук Кулагийн» эсрэг мэргэжлийн дебют тоглолтоо хийж байжээ. «Боруссиа Дортмунд» түүнтэй 2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд 4.5 жилээр гэрээлэхдээ 2 сая фунт зарцуулжээ. 2014 оны хоёрдугаар сарын 15-нд «Боруссиагийн» анхны бөмбөгөө «Айнтрахт Франкфуртын» эсрэг хийсэн юм.
Йойичийг Себрийн шигшээ 2013 оны аравдугаар сарын 11-нд Японтой нөхөрсөг тоглохдоо анх сойж, бас гоолдуулжээ.
Амжилт
Багийн
«Партизан»
«Боруссиа Дортмунд»
Гадны холбоос
Ангилал:Сербийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Телеоптик багийн тоглогч Ангилал:Партизан Белград багийн тоглогч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Кёльн багийн тоглогч Ангилал:Сербичүүд Ангилал:1992 онд төрсөн
Сүмбэр сум (Төв)
Сүмбэр сум нь Төв аймгийн сум юм. Сумын төв нь Жавхлант.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Жаргалант сум (Архангай)
Жаргалант (монгол бичгээр Зураг:Jirɣalangtu.png жиргалангту) нь Архангай аймгийн сум юм.
Жаргалант сум нь 5 багаас бүрддэг: Эрдэнэ-Уул, Хоолт, Зуслан, Асайт, Баянцагаан. Дулаанхан уулын хормойд орших сумын төвийн дундуур Улиастайн гол урсдаг. Чулуутын гол тус сумын нутгаар дайран өнгөрдөг. Сумын хамгийн өндөр уул нь Пэрэнлэйлхүндэв.
Нийслэл Улаанбаатар хотоос 562-д км-ийн алсад оршдог тус ум нь ур ухаан, уран гартны өлгий нутаг гэгддэг бөгөөд, цагаан модон эмээлээрээ алдартай нутаг юм. Самар, жимс элбэгтэй. Байгалын үзэсгэлэнт газар, түүх дурсгалын олдвор, түрэгийн үеийн хүн чулуу, хадны сүг зураг, ан амьтан араатан жигүүртэн ховор эмийн ургамалтай сүрлэг сайхан уул усаар хүрээлэгдсэн сум юм.
Түүхэн замнал
Сайн ноён хан аймгийн эетэй засгийн хошууны үүсгэл, нутаг дэвсгэр:   Суут Богд Чингис Тэмүжин хааны арван дөрөвдүгээр үеийн үр Батмөнх Даян хаан хөвгүүддээ нутаг дэвсгэрээ хуваан өмчлөн захируулахад отгон хөвгүүн Гэрсэнзэд Халх түмэн ногджээ. Гэрсэнзийн эцэг нь алтан ургийн боржигин овогт хаан, эх нь Жалайр аймгийн хатан байсан тул Монголын түүхийн сурвалж бичгүүдэд түүнийг Гэрсэнз жалайр хун тайж хэмээн тэмдэглэдэг. Гэрсэнз 1513 онд төрж, 1549 онд 36 настайдаа нас нөгчжээ. Гэрсэнзийн үед Халхын нутаг дэвсгэр нь зүүн зүг Хянганы нуруунаас баруун зүг Алтай уул, өмнө зүг элсэн говиос хойд зүг Орос улсын хил хүрч байв. Гэрсэнзийг нас нөгчсөний дараа түүний их хатан Хатунгай Халхыг долоон хөвгүүнд нь хуваан захируулснаар “Халх долоох хошуу” үүсчээ. Халхыг хуваан захируулахад гуравдугаар хөвгүүн Онохуйд Горлос, Хэрэгүүд отог ногджээ. Горлос нь язгуурын монголчуудын Дарлигины бүлэгт багтаж байсан эртний аймаг. ХII зууны үед Горлос нь Хянганы нуруугаар нутаглаж, Хамаг Монголын Хадаан баатар, Хотула хаан нарын эзэмшил байгаад 1203 онд Тэмүүжиний эрхшээлд орсон.
1206 онд Их монгол Улс байгуулагдахад Горлос нь Өүлэн эх, Хавт Хасарын эзэмшилд очиж, зарим нь баруун тийш нүүдэллэж Узбекийн холбоонд багтсан. Өүлэн эхийн эзэмшилд очсон Горлос нар нь Монголын хаадын үр хойчист захирагдан явсаар ХҮI зууны дундуур Халхын долоон отгийн бүрэлдэхүүнд багтаж, ХҮII зууны сүүл үеэс Хэрэгүүд нарын хамт Түшээт хан аймгийн бүрдүүлжээ. ХҮI –ХҮII зууны үед Горлосын гол хэсэг нь Хангайн нуруунаас Хэрлэн гол хүртэл Орхон, Туулын бэлчирээр нутаглаж байсан. Хавт Хасарын эзэмшилд очсон Горлос нар нь түүний удмын ноёдод захирагдаж явсаар Өвөр монголын Жиримийн чуулганы Горлос хоёр хошуу болсон. Хэрэгүүд нь Хиргис гаралтай эртний овог. Енисей мөрний эхэн урсгалаар нутаглаж явсан Хиргис нар нь IХ зууны дунд үед Монгол нутагт түрэн орж ирж төр улс байгуулан 50 орчим жил монгол нутагт ноёрхож байсан. ХIII зууны эхээр Хиргис нар монголын эзэнт гүрний захиргаанд орж, хожим хэдэн зуун жил болоход халхжиж ХҮI зуунд Хэрэгүүд нь Ар халхын 13 отгийн нэг болсон. Ар Халхын долоон хошуу нь дотроо баруун, зүүн гар болон хуваагддаг. Зүүн гар нь Гэрсэнзийн гуравдугаар хөвгүүн Онохуй үйзэн, дөрөвдүгээр хөвгүүн Аминдурал, тавдугаар хөвгүүн Дарь нарын эзэмшлээс бүрдэнэ. Дарь тайж үргүй тул түүний хувь эзэмшил Аминдуралд шилжжээ. Зүүн гарын нутаг дэвсгэр нь Хангайн уулсаас Халх гол хүртэлх нутгийг хамарч Онохуй үйзэн, Аминдурал нарын эзэмшил нутаг нь Хэрлэн голоор зааглагдаж байв. Онохуй үйзэн ноёны орд өргөө нь Туул гол, Эрдэнэзуу орчмын газарт байрлаж байжээ.
Онохуй үйзэн ноёны дөрөвдүгээр хөвгүүн нь Түмэнхан Хөндлөн ноён болно. Түмэнхан хөндлөн ноёны арван гурван хөвгүүдийн Харъяат нар нь Сайн ноён хан аймгийн эх үүсвэрийг тавьжээ. Түмэнхан ноён, түүний хөвгүүдийн орд өргөө нь Онгийн голын Гуюрихын газарт байжээ.
Түмэнхан Хөндлөн ноён улааны шашны урсгалын эсрэг шарын шашны урсгалыг дэмжсэн учир Банчин богдоос “Сайн ноён” цол хүртжээ. Тэрбээр ХҮII зууны эхээр Төвдөд гарсан улаан, шар малгайтын хоёр урсгалын тэмцэлдээний үеэр шар малгайтанд туслахаар Лхаст хүрэлцэн ирж, Баруун зууд Далай Блама-гийн шарилын сүм бүтээх зэргээр ихээхэн эргэл мөргөл үйлдэж, өргөл барьц өгсөний учир Банчин Богдоос “Номун хаан, Хөндлөн цөхүр” цол, мөнгөн тамгаар шагнагджээ. Түмэнхэний зүтгэл чармайлт, нэр сүрийг алдаршуулж, түүний ач хүү Данзан лам гэгч нь Халхын феодалуудын дотроос анх удаа өвөг эцгийнхээ “Номун хаан” хэмээх шашны цолыг залгамжлан авч, улмаар Онохуй үйзэн ноёны эзэмшлээс салж, тусгай биеэ даасан эзэмшил болжээ. Түмэнхэний суурийг тавьж,Данзан ламын тэтгэсэн шарын шашны үйл ажиллагаа нь яван явсаар их хүч нөлөө орж, хожим нь Халхын гурван аймгаас “Сайн ноён” аймаг салбарлан гарахын нэгэн шалтгаан болжээ. 1691 онд Манж Чин Улс Халх Монголыг албан ёсоор нэгтгэх ёслол хийсэн Долоннуурын чуулганаар Халхын хошуудыг олшруулан 34 хошуу болгоход Түшээт ханд 9, Сэцэн ханд 11, Засагт ханд 7, Сайн ноёнд 7 хошуу байгуулжээ. Долоннуурын чуулганаар Сайн ноёны 7 хошууг Түшээт ханд захируулсан боловч, хожим 1725 онд тусгай аймаг болгосон.
1911 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдөр буулгасан Богд хаантаны Хишиг тархаах зарлигаар Сайн ноён Төгс-Очирын Намнансүрэнд үе улиран хан, ногоон жууз, шар хүрэм, улбар шар жолоо, Итгэмжит Эетэй дайчин цол шагнан хүртээснээр Халх монгол нь 4 хантай болж, Сайн ноён аймаг нь Сайн ноён хан аймаг хэмээн нэрлэгдэх болсон.
Түмэнхан Хөндлөн ноёны арванхоёрдугаар хөвгүүний нэр Хүүхэн, цол нь Базар, түүний хөвгүүн Цэдэн, цол нь Цогт хэмээмүй. Цэдэн цогтын хөвгүүн Зинамид Цогт ахай нь хожмын Сайн ноён хан аймгийн Эетэй засгийн хошууны анхны засаг ноён болно. Эетэй засгийн хошууг анх итгэмжит Эетэй эрх дайчин хошой чин ван Шамбын хошуунд хавсаргаж байгаад, Энх-Амгалангийн 48 дугаар онд /1709 он/ Зинамидыг засаг тэргүүн зэрэг тайж өргөмжилж, өөр нэгэн хошуу болгожээ. Ийнхүү Сайн ноён хан аймгийн Эетэй засгийн хошууны эх үүсгэл тавигдсан.
Сумын дарга нар
Сум, нэгдлийн дарга нар
Сумын засаг дарга нар
= Бидний бахархал = 1.Саятан жолооч Лувсанпунцагийн Самбуу-Ёндон -1971 он
2.Ямаачин Дандарын Банзрагч – 1976 он
3.Хоньчин Ваанчигийн Лүндэн-Очир – 1989 он
Монгол улсын гавъяат алдартан:
1.Шинжлэх ухааны гавъяат зүтгэлтэн Дамдинрагчаагийн Цэрэндорж – 2001 он
2.Гавъяат багш Төгсцогтын Нямдорж – 1989 он
3.Үйлчилгээний гавъяат ажилтан Батсүрэнгийн Долгоржав – 1986 он
4.Гавъяат нэгдэлчин Гомбын Балдан – 1991 он
5.Аж үйлдвэрийн гавъяат ажилтан Бямбын Жигжид – 2005 он
6.Гавъяат багш Лундаагийн Батмөнх – 2006 он
7.Гавъяат барилгачин Данзангийн Цэрэнбат – 1981 он
9.Соёлын гавъяат зүтгэлтэн Гомбын Дэлгэр – 2002 он
Эрдэмтэн мэргэд:
1.Эрдэнэ мэргэн бандид ханчин хамба Сүрэнхорын Жамъянгарав – 1906 он
3.Шинжлэх ухааны доктор профессор Чагнаагийн Пүрэвдорж /Асайт/– 1982 он
4.Түүхийн ухааны дэд эрдэмтэн Пүрэвийн Пэрэнлэй /Асайт/ – 1980 он
6.Техникийн ухааны дэд эрдэмтэн Ринчингийн Лхагвасүрэн – 1991 он
7.Физик математикийн ухааны дэд эрдэмтэн Лундаагийн Батмөнх – 1989 он
8.Техникийн ухааны дэд эрдэмтэн профессор Ринчиндоржийн Бүүвэйбаатар – 1991 он
9.Газар зүйн ухааны дэд эрдэмтэн Нямсүрэнгийн Батнасан – 1998 он
10.Цэргийн ухааны доктор, профессор Пүрэвдоржийн Алгаа – 2003 он
11.Боловсролын ухааны доктор Самбалхүндэвийн Хаш-Эрдэнэ – 2003 он
12.Химийн ухааны доктор дэд профессор Намжилпунцагийн Гүрдагва – 2004 он
13.Анагаах ухааны доктор Бүүвэйбаатарын Болормаа – 2005 он
14.Техникийн ухааны доктор, МУ-ын зөвлөх инженер Долгорын Даваадорж – 2006 он
15.Түүхийн ухааны доктор, профессор Цэрэндагвын Энхээ – 2008 он
16.Анагаах ухааны доктор Тайванхүүгийн Тэрбиш – 2008 /Зуслан/
17.Байгалийн ухааны доктор, профессор Ланжаагийн Баясгалан – 2008 он Асайт
18.Биологийн ухааны доктор Ишваанжилын Баярбат -2009 он Асайт
20.Удирдахуйн ухааны доктор Батмөнхийн Батбаатар – 2010 он /Баянцагаан/
21.Эдийн засгийн ухааны доктор Буяндалайн Цацралт – 2010 он /Асайт/
22.Төрийн захиргааны менежментийн доктор Цэрэндагвын Наранцэцэг – 2011 он /Эрдэнэ-Уул/
23.Химийн ухааны доктор Цогтбаатарын Ганзориг – 2010 он /Баянцагаан/
Хувьсгалт тэмцлийн ахмад зүтгэлтэн:
1.Чойнарангийн Жүгдэрнамжил
2.Чүлтэмийн Үл-Олдох
Улсын цолтой бөхчүүд:
1.Монгол улсын арслан Баатарын Төрбат – 1938 он
2.Монгол улсын начин, харцага Арцын Гончиг – 1951, 2004 он
3.Монгол улсын начин Готовын Баасан – 1945 он