cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карл Ландштайнер
Намтар
1908 онд Венийн Их сургуульд эмгэг судлалын доктор болсон. 1916 онд Хэлэн Властотой гэрлэж 1 хүүтэй болсон. Дэлхийн нэгдүгээр дайны улмаас Нидерланд руу нүүсэн байна.
1922 онд Нью-Йоркын Рокфеллерийн судалгааны газарт орж 1939 онд тэтгэвэрт гарсан ч амьдралынхаа эцсийн мөч хүртэл судалгаандаа үнэнчээр зүтгэж байжээ. Тэнд байх хугацаандаа Америкийн иргэншил олж авсан. Зүрхний шигдээсээр туршлагынхаа өрөөндөө насан эцэслэсэн байна.
Тэрээр 1909 онд одоогийн цусны бүлэг дэх ангиллын системийг анхлан нээж, 1930 онд Биологийн салбарт Нобелийн шагнал хүртсэн.
Батолит
Батолит (Грек гаралтай: bathos, гүн + lithos, чулуу) гэдэг нь 5-30 км гүнд аажим хөрж, талсжсан томоохон хэмжээний интрузив биет юм. Хэмжээний хувьд 100 км2- хэдэн мянган км2 талбай эзлэж бoлох бөгөөд түүнийг хучиж байсан чулуулаг элэгдэлд орох үед томоохон хэмжээний уул нуруунууд үүссэн бий болдог.
Цахим холбоос
Ангилал:Петрологи Ангилал:Магмын чулуулаг
Шивэр хөөндэй
Шивэр хөөндэй мөн Сибирийн хөөндэй (Zoothera sibirica) нь Хөөндэйн овгийн нэгэн зүйл шувуу юм.
Сибирийн тайгаар тархжээ. Өвлийн улиралд Зүүн Өмнөд Ази уруу нүүдэллэдэг байна. Баруун Европт тун цөөн тоогоор бий.
Дууч хөөндэйтэй хэмжээгээр тун ойролцоо. Өт хорхой, шавжнаас эхлээд үр жимс хүртэл олон янзын зүйлээр хооллодог.
Шивэр хөөндэйн эрэгчин нь дээд, доод хэсгээрээ бараан хөх-саарал өнгөтэй бөгөөд нүднийхээ дээр цагаан судалтай байна. Харин хэвлий, бөөрөөрөө цагаан өнгөтэй. Эмэгчин нь бор өнгөтэй, нүднийхээ дээр бор шаргал судалтай байдаг.
Эшлэл
Ангилал:Хөөндэйнхэн
Тирич Мир
Тирич Мир нь Пакистаны хойд хэсэгт орших Хиндүкүшийн уулсын ноён оргил юм. Далайн түвшнээс дээш өндөртэй бөгөөд дэлхийд 33-т орно. Харин бэлээс нь дээш хэмжвэл өндөр (дэлхийд 30-д) юм. Хэдийгээр Пакистаны хяналтад байдаг Кашмирт түүнээс өндөр оргилууд байдаг боловч Энэтхэгийн талтай маргаантай тул албан ёсоор Пакистаны хамгийн өндөр цэгт тооцогддог.
Тирич Мир гэдэг үг нь Вахи хэлээр "Харанхуйн хаан", "Сүүдрийн хаан" гэсэн утгатай. Учир нь Тирич Мирийн сүүдэр ваханы талыг бүрхдэг ажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн уул Ангилал:Хайбер Пахтунхвагийн уул Ангилал:Хиндүкүшийн нурууны уул
Сфорцеско цайз
thumb|200px|Сфорцеско цайз
Сфорцеско цайз буюу Сфорца цайз (итали:Castello Sforzesco) нь Италийн Милан хотноо орших цайз. Өдгөө уран зургийн галерей ажилладаг.
1450 онд Миланы хунтайж Франческо Сфорца хуучин Висконти овгийнхны сууцыг засварлаж, өнөөгийн төрхөнд нь оруулжээ. Дотор нь Микеланжелогийн сүүлчийн бүтээл "Пьета" баримал тавигдсан байдаг.
* *
Уфа гол
Уфа гол нь Оросын Холбооны Улсын Челябинск муж, Свердловск муж болон Бүгд Найрамдах Башкортостан Улсын нутгаар урсдаг гол. Цагаан гол (Белая гол)-д цутгадаг. Урт нь 918 км. Ай сав нь 53,100 км2. 10 сарын сүүлчээс 12 сарын эх хүртэл хөлдөж, 4 сараас 5 сард хайлдаг.
Цахим холбоос
Ангилал:Белая голын систем Ангилал:Челябинск мужийн гол мөрөн Ангилал:Башкортостаны гол мөрөн Ангилал:Свердловск мужийн гол мөрөн
И На-ён
150px|left| И На-ён (이나영; 1979 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
И Наён 1998 онд телевизийн сурталчилгаанд, 1999 онд кинонд тоглож урлагт хөл тавьсан.
2002 онд «Англи хэл сурсан нь» инээдмийн кинонд тоглож байсан бол 2004 оны «Миний мэдэх тэр» кинонд бэйсболчны шаргуу шүтэн бишрэгчийн дүрийг бүтээж Хөх луу кино шагналаас шилдэг эмэгтэй жүжигчний шан олжээ.
Гэр бүл
И На-ён 2012 оноос үерхсэн жүжигчин Вонь Биньтэй 2015 онд гэрлэжээ.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
Блез Паскаль
Блез Паскаль (* 1623 оны 6 сарын 19-нд Клермон-Ферранд; † 1662 он ы 8 сарын 19-нд Парист) нь Францын математикч, физикч, теологич байв.
Намтар
Тэрээр Францын Клермон-Ферран хотод төржээ. Балчир наснаасаа эхлэн онцгой хүүхэд гэдэг нь тодорхой байжээ. Эцэг Етин Паскаль нь өмгөөлөгч, мөн математик сонирхдог байсан.
Түүнийг гурван настай байхад нь ээж нь нас барсан бөгөөд 1632 онд Паскалийн гэр бүлийнхэн Парис руу нүүн иржээ. Түүний аав хуучныг баримтлагч байсан тул Паскальд өөрөө гэрээр боловсрол олгох нь зөв гэж үзжээ.
Тэр 12 настайдаа ааваасаа геометр гэж юу болохыг, юу судалдгийг асуужээ. Аав нь түүнд “ зөв талбайд биетүүд зурж, тэдний хоорондох уялдааг судалдаг” гэж хариулжээ. Үүнээс үндэслэн баталгаа хийж эхэлсэн бөгөөд аав нь ч түүнд Евклидийн “Эхлэл”, Аполлогийн “Конус” номыг өгчээ. Тэгээд математикийн хичээлд сууж эхэлсэн бөгөөд Парисын Академи дахь хичээлд оролцдог болжээ.
Эцэг нь математикаар хичээллэхийг хориглосон боловч нууцаар геометр үзэж эхэлсэн бөгөөд татварын албаны байцаагч аавынхаа ажлыг хөнгөвчлөхийн тулд тооны машиныг зохиожээ.
Паскаль 1639 онд 16 нас хүрэхээсээ өмнө хамгийн гайхалтай геометрийн нотолгоогоо хийжээ. 19-р зуунд амьдарч байсан нэрт математикч Силвестр, Паскалийн уг теоромыг “муурын өлгий” гэж нэрлэжээ. 11 настайдаа дуу чимээний тухай бүтээл туурвисан бөгөөд 16 настайдаа конусын талаар бичсэн нь Декартыг хүртэл гайхшруулж байлаа. 18 настайдаа одоо Парисын музейд хадгалагдаж байгаа тооны машиныг зохион бүтээжээ. Физик дэх агаарын хүнд, хийн нягт даралт зэрэг өөрийн нэрээр нэрлэгдсэн хуулиудыг нээжээ.
Апполо болон бусад эрдэмтдийн судалгаанд дүгнэлт хийсэн 400 гаруй бүтээл туурвижээ. Эдгээрийг хэвлээгүй байсан тул одоо алга болсон байна. Харин Лейбниц энэ бүтээлийн хувийг олж үзэж, судалсан байдаг. Энэ нь метрийн систем дэх бус геометрийн проекц байсан байна. Аристо математикийг “олонлогийн ойлголт” гэж тодорхойлж байсан бол Паскалийн геометрт олонлог байхгүй байв.
17 настайгаасаа эхлээд 39 насандаа нас барах хүртлээ амар тайван, зовлон зүдгүүргүй өдрийг үзсэнгүй. Хоол шингэхгүй байх, гэдэсний өвчин, нойргүйдэл, энэ бүхнээс үүссэн хар дарсан зүүд зэрэг нь түүнийг дуусгажээ. Хэдий тийм боловч энэ бүхний дунд зогсолгүйгээр ажилласаар байлаа.
23 насандаа охин дүүгийнхээ шахалт, шаардлагаар христосын шашинд орж зарим нэг урсгалыг нь дагажээ. Энэ талаар их зүйлийг туулсан ч мөн л математикаа орхисонгүй. Хасарваанийн мод мэт оройгоосоо эхлэн хатаж эхэллээ. Тэр жилдээ хоол боловсруулах эрхтэн нь муудан, тахир дутуу болсон нь тун их шаналгаатай байлаа. Тийм боловч бүтээлээ туурвисаар байв.
1648 онд Торричеллийн (1608-1647) бүтээлийг судлан түүнийг даван гарч өндөр газар даралт өөрчлөгддөгийг баталжээ. Декарт Паскальтай олон сэдвээр ялангуяа барометрийн талаар ярилцахаар ирсэн боловч хоёр эрдэмтний зан байдал нь таарсангүй. Декарт 16 настай хүүхэд конусын талаар бичсэнд итгэснээ ил хүлээн зөвшөөрөөгүй юм. Мөн барометрийн туршилтуудаа Мерсеннийн судалгаанаас авсан байх хэмээн таамаглаж байлаа. Тэдний үл ойлголцох байдлын гурав дахь шалтгаан нь шашны талаарх үзэл байв. Гэвч дүү охиных нь дурссанаар тэр хоёр бие биедээ атаархдаг байсан бөгөөд дээр дурдсан уулзалт, зочлолт нь хүйтэн, хөндий болжээ. Декарт залуу анддаа хэдэн зөвлөгөө өгсөн ч Паскаль үүнийг нь тоосонгүй. 1658 оны нэгэн орой унтаж чадахгүй, шүдний өвчнөөр шаналж байсан Паскаль зөвхөн бахиар авхуулсны дараа зүгээр болох, аймшигтай өвчнийг мартахын тулд хэд хэдэн нэртэй математикчидийн оролдож байсан гайхалтай тооны цувралыг судалж эхэлжээ. Хамаг бие нь өвдөхөө больж, өвчнөө мартсан нь хэтэрхий махруу оролдсоноос нь болсон ч байж болох юм. Найман өдрийн туршид зогсолтгүй ажиллажээ. Энэ тойрогтой холбоотой бодлогуудыг бодож эхлэв. Эдгээр нээлтийн заримыг нь Франц, Английн математикчидыг урамшуулахын тулд Амос Детонвилл нэрээр хэвлүүлжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Зохион бүтээгч Ангилал:17-р зууны математикч Ангилал:17-р зууны физикч Ангилал:Логик судлаач Ангилал:Францын математикч Ангилал:Шинэ эриний өмнөх гүн ухаантан Ангилал:17-р зууны гүн ухаантан Ангилал:Христийн шашны гүн ухаантан Ангилал:Янсенизмын хүн Ангилал:Урсгалын механикч Ангилал:Афорист Ангилал:Францчууд Ангилал:1623 онд төрсөн Ангилал:1662 онд өнгөрсөн
Монгол-Төвөдийн гэрээ
Монгол-Төвөдийн гэрээ (蒙古西蔵条約, 蒙蔵条約) нь 1913 оны 1 сарын 11-нд Монголын Өргөөд Богд Хаант Монгол Улс, Төвөдийн засгийн газрын хооронд байгуулагдсан гэрээ.
1911 оны 10 сарын 10-нд эхэлсэн цагаагчин гахай жилийн хувьсгалын үр дүнд Манж Чин улс мөхөн, түүний нутаг дэвсгэр дээр Хятад, Монгол, Төвөд хэмээх гурван улс үүссэн.
Хятад нь Манж Чин улсын нийт газар нутгийг өөрийн харьяаных гэж зарласан бол Монгол, Төвөд нь үүний эсрэг, Манжийн харьяанд байснаас бус Хятадын харьяанд байгаагүй, өдгөө Манж улс үгүй болсон тул 3 улс эв найрамдалтайгаар зэрэгцэн орших ёстой хэмээж байв.
Монгол, Төвөдийн шинэ засгийн газрууд олон улсын дэмжлэгийг олж авах гэж олон янзаар оролдож байсны нэг нь хоорондоо байгуулсан энэхүү гэрээ юм.
9 зүйл бүхий тус гэрээнд Монгол, Төвөд хоёр улсын засгийн газрууд эрх чөлөөт, тусгаар улс болохоо харилцан хүлээн зөвшөөрч, уламжлал, шашнаа хүндэтгэн найрамдалтайгаар зэрэгцэн оршихоор тунхаглажээ.
Эшлэл
Ангилал:Монголын гэрээ Ангилал:Олноо Өргөгдсөн Монгол Улсын гэрээ Ангилал:Төвөдийн түүх Ангилал:Монголын эрх зүй Ангилал:Эвсэл Ангилал:1913 оны улс төр
Леонардо да Винчи
Леонардо ди сэр Пиэро да Винчи (Leonardo di ser Piero da Vinci, 1452 оны 4 сарын 15 - 1519 оны 5 сарын 2) нь Италийн эрдэмтэн, математикч, инженер, зохион бүтээгч, анатомич, зураач, сийлбэрч, уран барималч, архитектор, хөгжимчин, ба зохиолч байв.
Намтар
Леонардо да Винчи нь Итали улсын Флоренц хотын ойролцоо Винчи гэдэг газар 1452 онд нотариатч Пьеро да Винчийн гэр бүлд мэндэлжээ. Леонардо Да Винчи-гийн эх нь Катерина гэдэг тариачин бүсгүй байсан гэж зарим судлаачид үздэг байна. Леонардо Да Винчигийн насыг яв цав мэддэггүй байна.
Леонардо орчин үеийн утгаар овоггүй байсан; "Да Винчи" гэдэг нь "Винчи хотоос гаралтай" гэсэн утгатай. Түүний бүтэн нэр нь италиар:-Leonardo di ser Piero da Vinci гэх, өөрөөр хэлбэл "Винчигийн ноён Пьерогийн хүү Леонардо" гэдэг байжээ.
Тэр бага наснаасаа ажил хөдөлмөр эрхэлж 15 нас хүрэх үедээ уншиж, бичиж сурч, бага зэрэг арифметикийн ухаан сурчээ. Түүнийг 15 настай байхад нь аав нь Андрео Верокио гэдэг нэгэн авъяас билигтний туслах болгосон нь Леонардод амьдралын чухал алхам болжээ. Леонардо түүнээс маш ихийг сурчээ. Ганц зураг ч биш янз бүрийн хөдөлгүүр, механик техникийн тухай ч мэдлэгтэй болов. Хожим түүний нээлт хийсэн бүхний үндсийг энд л сурсан гэж болно. Тэрээр Андрей Вероклогийн хөрш Полаяла Анатоли хэмээх амьд биеийг судлагчид ч мөн тусалдаг байсан бөгөөд тэр үед төдий л хөгжөөгүй анатомийн шинжлэх ухаан Леонардогийн сонирхолыг онцгой татаж байв. Дараа нь энэ талаар анатомийн олон зурлага хийх болов. Тэр үед Леонардогийн зургийн их авъяас нь тодорч Флоренцийн зураачдын нийгэмлэгт орсон боловч Верокиогийн дэргэд дахин 5 жил байжээ.
Леонардо маш нарийн мэдрэмжтэй, зургийн сайн багш болж болох байсан боловч зургийн багштайгаа хамт зургаа зурсаар, түүнд тусалсаар байв. Тэр багшийнхаа зурж дуусаагүй зургийг үргэлжлүүлэн зурж сайн үнэлэлт авах нь их байжээ. Ингээд олон жилийн "сурагчийн" амьдралаа үдэж Миланд очиж хотын захирагчийн удирдлагад ажиллах болов. Тэр зөвхөн урлаг биш мөн шинжлэх, ухаан боловсролын салбарт анхаарлаа хандуулах болов.
Тэр маш их хөдөлмөрлөдөг байв. Түүний хувьд харах мэдрэмж хамгийн чухал юм. Тэрээр бүх юмыг ажиглаж, тэр бүхнийгээ зурж, тэмдэглэдэг байсан. Ном их уншин, уншсан ном бүрийнхээ төгсгөлд өөрийн санал бодлоо бичдэг байжээ. Түүний бичиж тэмдэглэсэн нь асар их бөгөөд мянга мянган хуудас боловч бидэнд зөвхөн 31 дэвтэр л уламжлагджээ. Түүний бичиж, зурж, тэмдэглэсэн энэ дэвтрүүд нь олон орны музейд хадгалагдаж байна. Тэр бусдаас огт өөрөөр бичиж тэмдэглэдэг нь сонирхолтой. Өөрөөр хэлбэл тэр эсрэг чиглэлээр бичдэг, мөн бичиж зурахыг хослуулдаг байжээ. Түүний дэвтрүүдэд зургийг бичгээр, бичгийг зургаар гүйцэлдүүлж тайлбарласнаас ихэнх хэсэгт зураг байна. Тиймээс түүнийг шинжлэх ухааны тайлбарт зургийн "эцэг" гэж болно.
Эс
thumb|right|300px|Эс. [[Кератин (улаан) ба ДНХ (ногоон)]] Эс (cella, жижиг өрөө гэсэн утгатай латин үгээс гаралтай) нь бүх мэдэгдэж буй амьд биесийн биологийн бүтэц, үйл ажиллагааны үндсэн нэгж юм. Эс бол амьдралын хамгийн жижиг нэгж. Эсийг ихэвчлэн "амьдралын тоосго" гэж нэрлэдэг. Эсийн талаар судалдаг биологийн салбарыг эсийн биологи буюу цитологи гэж нэрлэдэг. Эс бол мембран ба түүн дотор байрлах цитоплазм аас бүрддэг ба үүнд уураг, нуклейн хүчил зэрэг олон биомолекулууд байдаг. Ихэнх ургамал, амьтны эсүүд нь зөвхөн дуранбайгаар (микроскоп) л харагддаг ба хэмжээ нь 1-100 микрометрийн хооронд байдаг. Амьд биеийг нэг эстэн (бактери гэх мэт нэг эсээс бүрдэх) эсвэл олон эстэн (ургамал, амьтан орно) гэж ангилж болно. Ихэнх нэг эстэн махбодыг бичил биетэн гэж ангилдаг. Эсийг 1665 онд Роберт Гук нээсэн бөгөөд үүний дараагаар 1839 онд анх Матиас Якоб Шлейден, Теодор Шван нар эсийн онолыг боловсруулсан. Эсийн онол нь бүх амьд бие махбодь нэг буюу хэд хэдэн эсээс бүрддэг, эсүүд нь бүх амьд бие дэх бүтэц, үйл ажиллагааны үндсэн нэгж бөгөөд бүх эсүүд эсүүдээсээ үүсдэг гэж мэдэгджээ.
Леонардо да Винчи
Намтар
1500-гаад оны үед Францчууд Миланыг эзлэх үеэр Леонардо Флоренц руу буцжээ. Тэрээр аялан явах дуртай, явсан газрынхаа зургийг тоймлон зурж явдаг байв. Тэр алдарт "Мона Лиза"-г энэ үед л бүтээсэн гэдэг.
Эс
Эсийн төрөл
Эсийг хоёр төрөл болгон үздэг:
Леонардо да Винчи
Намтар
Леонардо эрдэм шинжилгээний ажлаа зогсолтгүй үргэлжлүүлж, Санта Мария Нуво эмнэлэгт хүний биеийн судалгаа хийж байв. Нисэх нь хүн төрөлхтний нэн эртний агуу том хүсэл мөрөөдлийн нэг. Леонардо ч үүнийг хүсч байв. Тэр шувууд хэрхэн нисдгийг судалжээ. Леонардо хүн болон шувууны бие харьцуулан судалж, зураг төсөл гаргажээ.
Эс
Язгуур бөөмөрхөг эс
Гурван дээд аймгийн хоёр нь болох бактери ба ужуур нян (архэй) нь язгуур бөөмөрхөг эс болно. Язгуур бөөмөрхөг эс дэлхий дээрх амьдралын анхдагч хэлбэр байсан нь түүний дотор явагдах биологийн чухал үйл явц болох эсийн харилцаа холбоогоор батлагддаг. Эдгээр эсүүд жинхэнэ бөөмтөн эсээс хавь бие жижиг, цөм гэгч нь ялгагдашгүй, эсийн эрхтэнцрүүд эсийн арьстайгаа нягт бэхлэгдсэн буй. Язгуур бөөмөрхөг эстний хүчилтөрөгч үгүйдүүлэх бөөм хүчил нь дан цагариг бүхий өнгөт бие дээр оршдог, эсийн дотоод орчинтой шууд харилцдаг. Хамгийн бяцханаас үлэмж язгуур бөөмөрхөг эсийн хэмжээ нь өчүүхэн.
Леонардо да Винчи
Намтар
Түүний олон сайхан уран бүтээл цаг хугацааны эрхээр үрэгдэж, бас тэр олон бүтээлээ дуусгаж чадсангүй. Түүнийх гэгддэг 17 зураг байдаг бөгөөд "Ангхиарын дайн", "Леда" зэрэг зургийнх нь зөвхөн хуулбар нь олджээ. Гэсэн ч эдгээр зургууд түүний ямар их авъяастайг батлахад хангалттай. Түүний гол авъяас чадвар нь зурах. Тэрээр зургаа улам амьд, улам дөхөмтэй, улам сайн болгохын тулд л анатоми, техник технологийн салбарыг судалдаг байжээ. Тэр гайхалтай хөдөлмөрч байсан.
Эс
Дотоод үйл ажиллагаа
Эсийн дотоод үйл ажиллагаа нь одоо ч сонирхол татсан хэвээр байна. Тэр дундаа эсийн энергийн үйлдвэрлэл ба эс дэх бодис зөөвөрлөлт, бодис задрах ба нэгдэх урвалууд, эсийн бодис хуримтлуулах механизм зэрэг нь анхаарлийн төвд оршиж байна. Эс дэх бодисийн эргэлт хэзээ ч тохиолдлын чанартай явагддаггүй харин ч гайхалтай эмх цэгцтэй, дэс дараатайгаар хамгийн бага зардлаар хамгийн ихийг бүтээж байдаг. Өөрөөр хэлбэл эсийн биомолекулуудын дунд “шүтэн захирах ёс” оршин, үйл ажиллагааг нь зохицуулна. Жишээ нь бидний хоол тэжээлээрээ авсан уургын бодис хэзээ ч тэр хэлбэрээрээ шингэдэггүй. Эхлээд бүтцийнхээ хамгийн жижиг нэгж амин хүчил болтлоо задардаг.Энэ аминхүчлээс биед хэрэгтэй шинэ уураг нийлэгжин бий болно. Өөрөөр хэлбэл жижиг молекулуудаас том молекул үүсэж байна. Хэрэв шаардлагатай бол цаашаа дахин макро бүтэц байгуулалтад шилжиж болно.
Леонардо да Винчи
Намтар
Леонардо уран барималч мөн. Түүний уран баримлын бүтээл нь өвлөгдөж ирсэнгүй нь маш харамсалтай. Ердөө хоёр бүтээлийнх нь ерөнхий зураг төсөл олджээ. Гэхдээ бас эндээс түүний хэр зэрэг барималч болохыг мэдэх бололцоотой. Төсөлд байгаа морьдын зураг хэмжээ, биеийн булчин шөрмөсийг хэрхэн үзүүлснээс бүхнийг мэдэж болно. Бас энд нэг юм байна. Леонардо энэ аварга бүтээлээ нэг дор цутгахаар төлөвлөжээ. Энэ нь түүний амьдарч байсан эрин үетэй харьцуулахад боломжгүй байсан боловч тэр болох боломжтой гэдгийг мэдэрч ухаарч, тооцоолж, алсыг харж зоригтой байсны баталгаа болно.
Эс
Дотоод үйл ажиллагаа
Аливаа үйл хөдөлгөөнд зайлшгүй шаардлагатай нэг зүйл нь энергийн эх үүсвэр юм. Эс өөрөө термодинамик систем учир гадаад орчинтойгоо бодис, энергийн солилцоог байнга явуулдаг нээлттэй систем юм. Хэрэв ийм харилцаа байдаггүй байсан бол эсийн амьдралын тухай ярих ч аргагүй байсан биз ээ. Эс гадаад орчноос авсан бодисоо химийн энерги болгон хувиргаж тэр нь эсийн дотоод үйл ажиллагаа, молекул зөөвөрлөлт, булчингийн ажиллагааг хангах химийн урвалуудын явцад зарцуулагдана. Иймээс эсийг “химийн мотор” гэж нэрлэж болмоор. Нарны энергээс бусад шаардлагатай бүх энергийг биомакромолекулууд бий болгодог. Өөрөөр хэлбэл биомолекулийн задралаар их хэмжээний энерги ялгардаг. Жишээ нь глюкоз нүүрсхүчлийн хий ба ус болон задрах явцдаа ялгарсан энерги нь хадгалагдан, улмаар хэрэгцээ гарахад ашигладаг байна. Энергийн ийнхүү хадгалагдахад хамгийн гол үүргийг аденозин 3 фосфорын хүчил (ГФА) хэмээх молекул гүйцэтгэдэг. Хадгалагдсан энергээ зарцуулахад ГФА нь 1 фосфороо алдаж хоёр фосфорын хүчил улмаар нэг фосфорын хүчил болж хувирдаг.
Леонардо да Винчи
Намтар
1490-ээд оны үед Миланд нэгэн бяцхан ном гаргаж түүндээ механикийн салбарт хийсэн нээлтүүдийн тухай бичжээ. Өнөөгийн бидний хэрэглэдэг шүхэр,нисдэг тэрэг, танк, оёдлын машины зураг төслийг хийж бэлтгэжээ. Тэр амьдарч байсан үеэсээ дэндүү хол ирээдүйг харж байсан юм. Леонардогийн олон зураг, төсөл хэрэгжихэд 20-р зуун зайлшгүй хэрэгтэй байсан бөгөөд харин түүний үед зөвхөн л цаасан дээр хийсэн юм. Ижилгүй энэ авъяастан машины ажиллах зарчмыг хүний биеийн хөдөлгөөнтэй харьцуулж байгалийн хамгийн дэвшилттэй машин нь хүн гэдгийг баталж, хөдөлгөөнийг үүсгэгч нь нь хүч гэдгийг нотолжээ.
Эс
Урвалын өөрийгөө хянах систем
Аливаа зүйлийн адил урвалд ч мөн хяналт шаардлагатай.Эсийн доторх энэхүү хяналтын систем дээд зэрэглэлийн компьютерээс ч илүү хариуцлагатай, сайн ажилладаг. Жишээ нь эсийн нэг хэсэгт аминхүчлүүдээс уураг нийлэгжиж байхад нөгөө хэсгүүдэд зэрэгцэн хэдэн мянган өөр уургууд нийлэгжинэ. Гэтэл энэ бүхнийг хамгийн шилдэг лабораторид хамгийн өндөр мэдлэгтэй эрдэмтэд хийхэд тийм ч хялбар байхгүй. Лабораторид явуулж буй урвал бүрт тохирсон дулаан, даралт гэх мэт тусгай нөхцөлүүд шаардагддаг. Мөн цаг хугацаа их авдаг тул эс дэх адил урвалуудаас бүх үзүүлэлтээр доогуур бөгөөд үр дүн муутай байдаг.
Леонардо да Винчи
Намтар
1519 онд агуу их сэтгэгч Леонардо да Винчи таалал төгсчээ. Түүний олон загвар туршилтууд дуусалгүй үлджээ. Леонардогийн үнэнч туслах, дотны шавь Францеско Мелзи түүний ажил үйлсийг үргэлжлүүлсэн гэдэг. Түүнийг оршуулсан бунхан нураад шарилыг олох боломжгүй болжээ. Гэтэл түүний суут бүтээлүүд нь хүн нэг насандаа ямар их юм бүтээж болдгийн үлгэр дуурайл болж байна. Леонардо шинжлэх ухаанд түүний дотор соёл урлаг, механик техникийн шинжлэх ухаанд байнга нээлт хийсээр амьдарчээ. Тэр дүрслэх урлагийг эрдэмтэй хослуулсан агуу их өмч хөрөнгийн эзэн байлаа. Тиймээ тэр бол сэргэн мандалтын үеийн хамгийн агуу суутны нэг мөн. 1952 онд хүн төрөлхтөн түүний мэндэлсний 500 жилийн ойг ёслон тэмдэглэсэн билээ.
Эс
Урвалын өөрийгөө хянах систем
Эсийн урвалын тогтолцоонд “эргэх–саатуулга“ хэлбэрийн хяналт үйлчилдэг. Үүнд эсэд хэрэгтэй бодис хангалттай хэмжээнд хүрсэн тохиолдолд урвалыг нь хурдасгагч ферментийн нийлэгжилт зогсдог. Учир нь эс өөрөө эдийн засгийн хэмнэлт гаргах үүднээс урвалын бодисын солилцоог зохицуулах чадвартай байдаг. Хэдий дээрх жишээ тайлбарууд эсийн үйл ажилгааны өчүүхэн хэсэг боловч бидний биеийн 75-100 триллион эсийн дотор хором мөч бүрт дээрх урвал явагдаж байдагт та итгэх үү? Тэгвэл энэ “аугаа” үйлийг 10-120 микрометр хэмжээтэй бяцхан эс явуулж байгааг бодохоор байгаль дэлхийн гайхамшиг гэдэг хүмүүн бидний төсөөлж үл чадах, гүн бат нууц гэлтэй.
Мөн үзэх
Ангилал:Эсийн биологи Ангилал:Генетик Ангилал:Эд судлал
Леонардо да Винчи
Цахим холбоос
Ангилал:Италийн уран зураач Ангилал:Италийн зохиолч Ангилал:Италийн сэргэн мандалтын үеийн уран зураач Ангилал:Миланы ордны уран зураач Ангилал:Сэргэн мандалтын үеийн архитектор Ангилал:Италийн архитектор Ангилал:Инженер, шинийг нээгч, зохион бүтээгч Ангилал:Баллистикч Ангилал:15-р зууны зураг зүйч Ангилал:Зэвсэгт хүчний инженер Ангилал:Флоренцын дүрслэх урлагийн уран бүтээлч Ангилал:Италийн түүхэн хүн Ангилал:1452 онд төрсөн Ангилал:1519 онд өнгөрсөн
Скотт Данн
Скотт Данн (Scott Dann, 1987 оны хоёрдугаар сарын 14-нд Ливерпүүл хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Кристал Пэласт тоглодог.
Бирмингем Сити 2009 оны зургаадугаар сарын 12-нд сая стерлингээр Данныг элсүүлж байлаа.
2014 оны нэгдүгээр сарын 31-нд Кристал Пэластай 3.5 жилийн гэрээ байгуулав. Хоёрдугаар сарын 8-нд Уэст Бромвич Альбионтой тоглоход (3–1) гараалсан.
Холбоос
Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Блэкберн Роверс багийн тоглогч Ангилал:Бирмингем Сити багийн тоглогч Ангилал:Ковентри Сити багийн тоглогч Ангилал:Уолсолл багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Англичууд
Конденсатор
Конденсатор нь хоорондоо ойрхон байрласан дамжуулагч хоёр ялтасны хооронд мужид энерги хадгалдаг электрон элемент юм.
Конденсаторт цахилгаан цэнэг болон цахилгаан энерги хуримтлагддаг. Энэ утгаараа цахилгаан техник ба электроникт чухал элемент болж хэрэглэгддэг. Хамгийн энгийн конденсатор бол хавтгай ялтсаар тогтох хавтгай конденсатор юм. Хэрэв хавтгай конденсаторын хоёр ялтсын хооронд q цэнэг шилжүүлсэн гэвэл хийгдэх ажил нь нэг талаас, цэнэгт цахилгаан орноос үйлчлэх qE хүчийг конденсаторын ялтсын потенциалын ялгавар буюу V хүчдэлээр үржүүлсэнтэй тэнцүү байна.
A=q∙E∙d=q∙V Эндээс үзвэл хавтгай конденсаторын хүчдэл нь орны хүчлэгийг ялтсын хоорондох зайгаар үржүүлсэнтэй тэнцүү байна. V=Ed Энд хавтгай конденсаторын хувьд 〖E=〗_(ε_0)^σ=q/(ε_0 s) болохыг тооцож конденсаторын цэнэгийг олбол, 〖q=〗_d^(ε_0 S) v→q~V Конденсаторын цэнэг нь ялтсуудын хоорондын хүчдэлд шууд пропорционал байна. Энд пропорционалын коэффициент тавьж тэнцүүлбэл, q=C∙V (Конденсаторын томьёо) C коэффициентийг цахилгаан багтаамж гэдэг. Конденсаторын цахилгаан багтаамж нь конденсатор дээрх хуримтлагдсан цэнэгийг конденсаторын хүчдэлд харьцуулсантай тэнцүү байна. Конденсатор багтаамж нь тодорхой нэг хүчдэлд ялтсууд хичнээн хэмжээний цэнэгийг хадгалж чадахыг илэрхийлнэ. Цахилгаан багтаамжийн нэгж нь нэг фарад. 1Ф=1Кл/В. Фарад нь маш том нэгж учир плактикт пикофарад (1пФ=10-12Ф), нанофарад (1нФ=10-9 Ф), микрофарад (1мкФ=10-6 Ф) зэрэг жижгэрүүлсэн нэгжүүдийг хэрэглэдэг. Конденсаторын ялтсын завсарт цэнэг шилжихээс хамгаалж тусгаарлагч материал хийдэг. Тусгаарлаг туйлширсны улмаас цахилгаан орон нь ε дахин сулардаг. Үүнийг тооцвол хавтгай конденсаторын цахилгаан багтаамж C=ε∙ε_0∙〗_d^S
Зэрэгцээ холболт
Конденсаторуудын хүчдэл нь ижил байна. q1=C1V q2=C2V Конденсаторуудын нэг талын ялтсын цэнэгийн нийлбэр нь системийн нийт цэнэгийн хэмжээг илэрхийлнэ. q=q1+q2=CV C=C1+C2 (зэрэгцээ холболт)
Цуваа холболт
Конденсаторуудын дотоод ялтсуудын цэнэгийн нийлбэр тэг буюу цахилгаан саармаг байна. Иймд конденсаторуудын цэнэг тэнцүү байна. Харин конденсаторуудын хүчдэлүүдийн нийлбэр нь ерөнхий хүчдэл болно. q=C1V1 q=C2V2 q=C(V1+V2) 1/C=1/C_1 +1/C_2 (цуваа холболт)
И Минь-ху
150px|left И Минь-ху (이민호 ~ [ий минуу]; 1987 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүжигчин.
LEE MIN HO танилцуулга
Нэр: LEE MIN HO (이민호)
-Хятад нэр: Ли Мин Хо (李敏 镐)
-Төрсөн өдөр: 1987 оны 6-р сарын 22
-Орд: Мэлхий
-Төрсөн газар: Өмнөд Солонгос, Сөүл, Донжак-гу, Хэксок-донг
-Өндөр: 187 см (6’2 ″)
-Жин: 71 кг (156 фунт)
-Цусны бүлэг: A
-Twitter: @actorleeminho
-Instagram: @actorleeminho
-Facebook: OfficialLeeMinho
- Тэрээр БНСУ-ын Сөүл, Донжак-гу, Хэксок-донг хотод төрсөн.
-Тэрээр MYM Entertainment (Өмнөд Солонгос), IMX Inc. (Япон), Huayi Brothers (Хятад) -ын удирдлага дор ажилладаг.
- Бага байхдаа тэрээр мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болохыг хүсдэг байв.
- Бага сургуулийн 5-р ангид байхдаа авсан бэртлийн улмаас мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болох мөрөөдлөө орхих хэрэгтэй болсон.
- Ахлах сургуулийн хоёр дахь жилдээ тэрээр жүжиглэх урлагт шилжсэн.
- Боловсрол: Конкукийн их сургууль (Кино Урлаг).
- Фэйсбүүк, Твиттер хаягаа нээснийхээ дараа англи хэл хичнээн чухал болохыг ойлгосон гэж хэлээд түүнийг судалж эхэлсэн.
- Түүний анхны хайр нь 20 настайдаа кампусынх нь найз байсан.
- Тэр бол Леонардо Ди Каприогийн том шүтэн бишрэгч тул Холливудын кинонд тоглохыг мөрөөддөг байв.
- ‘Personal Taste’ драмын дүрд тоглосныхоо төлөө түүнд 60 сая вон төлжээ.
- Тэрбээр найз нөхөдтэйгээ зугаацах бүртээ боулинг тоглох, тоглоом тоглох дуртай.
- LEE MIN HO унтаж байхдаа юм ярьдаг зуршилтай.
- Тэрээр 2 стакан архи, 4 пивоны аяга сөжү ууж чаддаг.
- 2015 оны 3-р сард тэрээр Bae Suzy-тэй үерхэж байгаа нь ил болсон.
- LEE MIN HO, Bae Suzy нар 2017 оны 11-р сард салсан.
- LEE MIN HO-гийн ideal type бол хэт өндөр биш (өөрөө өндөр болохоор), цайвар арьстай эмэгтэй (жаахан бор арьстай болохоор). Тэрээр Song Hye Kyo-г өөрийн ideal type хэмээн дурджээ.
Lee Min-Ho драмууд:
-The King: Monarch of Eternity (Deo King: Youngwonui Gunjoo) – 2020 (SBS) – Lee Gon
-The Legend of the Blue Sea (Pooreun Badaui Junsul) – 2016 (SBS) – Heo Joon-Jae / Dam Ryung
-The Heirs (Sangsokjadeul) – 2013 (SBS) – Kim Tan
-Faith (Shinui) – 2012 (SBS) – General Choi Young
-City Hunter (Siti Hyunteo) – 2011 (SBS) – Lee Yun-Seong
-Personal Taste (Gaeinui Chwihyang) – 2010 (MBC) – Jeon Jin-Ho
-Boys Over Flowers – 2009 (KBS2) – Koo Jun-Pyo
-But I Don’t Know too – 2008 (MBC) – Min Wook Gi
-I am Sam (Ayi em saem) – 2007 (KBS2) – Heo Mo-Se
-Mackerel Run (Dalryeora Godeungeo) – 2007 (SBS) – Cha Gong-Chan
-Secret Campus (Bimilui Kyojeong) – 2006 (EBS) – Park Doo Hyun
-Recipe of Love – 2005 (MBC)
-Sharp 1 – 2003 (KBS2)
Lee Min-Ho бүрэн хэмжээний кино:
Bounty Hunters (2016) – Yi-San
Gangnam Blues (Gangnam 1970) – 2015 – Kim Jong-Dae
Our School’s E.T. (Woolhakgyo ET) – 2008 – Oh Sang-Hoon
Lee Min-Ho-ийн шагналууд:
-2015 (36 дахь) Blue Dragon Film Awards - 2015 оны 11-р сарын 26 - Шилдэг шагнал
-2015 (52 дахь) Daejong Film Awards - 2015 оны 11-р сарын 20 - Шилдэг шинэ жүжигчин ("Gangnam Blues")
-2015 (51 дэх) PaekSang урлагийн шагнал гардуулах ёслол - 2015 оны 5-р сарын 26 - Хамгийн алдартай жүжигчин ("Gangnam Blues")
-2013 оны SBS Drama Awards - 2013 оны 12-р сарын 31 - Шилдэг эрэгтэй жүжигчин (“The Heirs”)
-Ten Star Award ("The Heirs")
- Шилдэг Netizen шагнал ("The Heirs")
- Шилдэг хувцасны шагнал ("The Heirs")
- Шилдэг хосын шагнал ("The Heirs")
-12 дахь удаагийн Хятадын загварын шагнал гардуулах ёслол ~2013 оны 1-р сарын 18 - "Шилдэг алдартай Азийн жүжигчний шагнал"
- Ten Star Award ("Faith")
-2011 оны SBS Drama Awards - 2011 оны 12-р сарын 31 - Шилдэг эрэгтэй жүжигчин (тусгай драмa) ("City Hunter")
- Шилдэг Netizen шагнал ("City Hunter")
- Ten Star Award ("City Hunter") Ангилал:1987 онд төрсөн Ангилал:Өмнөд Солонгосын жүжигчин
Енисей мөрөн
Горлог мөрөн буюу Енисей мөрөн (Горлог мүрэн, Енисе́й) нь Оросын Холбооны Улсын нутгаар урсдаг мөрөн юм. Умард мөсөн далайд цутгадаг хамгийн том усны систем бөгөөд дэлхийд уртаараа 5-д орно. Монгол улсын Хөвсгөл аймгийн нутгаас эх авч, умард зүгийг чиглэн Сибирийн төв хэсгийг нэвтлэн урсч, Енисейн булангаар дамжин Хойд мөсөн далайн Карын тэнгист цутгадаг. Енисей хэмээх нэр нь эвэнк хэлний "Ионесси" буюу их мөрөн хэмээх үгнээс гаралтай.
thumbnail|300px|Енисей мөрний ай сав
Эхэн хэсэгтээ түргэн урсгалтай, их үерлэдэг, ай саваар нь хүн амын нягтшил маш бага. Мөрний дунд хэсэгт хэд хэдэн аварга том усан цахилгаан станцын далан байх бөгөөд ОХУ-ын олборлох аж ахуйн амин чухал түшиг тулгуур болж байдаг юм. Тэдгээр далангийн зарим нь Зөвлөлт Холбоот Улсын үе дэх албадан хөдөлмөрөөр бий болсон. Тайгын бүсээр урсах замдаа олон цутгалуудыг нийлүүлсний дараа жилийн хагас нь мөсөөр хучигдсан байдаг тундрын бүсээр урсч, эцэст нь Карын тэнгист цутгана. Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн дулаарлын улмаас мөнх цэвдэг хайлж байгаагаас мөрний урсац нэмэгдэх хандлагатай байгаа.
Енисей мөрөн нь 2 гол эхтэй, Их Енисей буюу Бий-Хем гол нь Бүгд Найрамдах Тува Улсын зүүн хэсгийн Саяны нурууны өмнөд суга, Тагна уулын хойд хэсгээс эх авдаг бол Бага Енисей буюу Каа-Хем гол нь Хөвсгөл аймгийн Дархадын хотгороос эх авна. Дархадын хотгорын нарийн амсар нь мөсөн голоор хашигдсан байсан бөгөөд ойролцоо орших Хөвсгөл нууртай хэмжээгээрээ зэрэгцэхүйц мөсөн нуур байсан бөгөөд тэр нь хайлсны улмаас Бага Енисей үүссэн болох нь сүүлийн үеийн судалгаагаар тодорхой болжээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Красноярскийн хязгаарын гол мөрөн Ангилал:Хакасын гол мөрөн Ангилал:Тува орны гол мөрөн
Паг Ши-ёнь
150px|left Паг Ши-ёнь (박시연) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын кино жүжигчин Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1979 онд төрсөн
И Ёнь-хи
150px|left И Ёнь-хи (이연희 ~ [ий ёний]; 1988 онд төрсөн) — Өмнө Солонгосын жүжигчин.
Жүжигчин
И Ёнь-хи 2002 онд S.M. Entertainment-аар зуучлуулан ажиллахаар гэрээ байгуулсан бөгөөд тус агентлагийн хамтлаг, дуучдын дууны дүрсэнд ордог болсон.
2004 онд анхныхаа кинондоо тоглосон Ёнь-хи нэг хэсэг Сунёшидэ хамтлагт орохоор бэлтгэж байсан гэдэг. Гэвч жүжигчнээр ажиллах замыг сонгожээ. 2006 онд «Саятны анхны хайр» уран сайхны кинонд Хёнь Биньтэй хамтран тоглосон. 2009 онд «Эдений дорно зүг» олон ангит кинонд Сун Сын-хоньтой хослон тоглосноор MBC телевизийн оны шагналаас шан хүртэж байв.
Нуклейн хүчлийн дараалал
Нуклейний хүчлийн дараалал гэдэг нь, нуклейн хүчлийн молекул дахь нуклеотидуудийн дарааллыг тэдгээрийн нэрний эхний үсгээр тэмдэглэхийг хэлнэ. ДНХ-ийн хувьд ГАЦТ (гуанин - Г, аденин - А, цитозин - Ц, тимин - Т) бол РНХ-ийн хувьд ГАЦУ (тиминий оронд урацил - У) байдаг. Конвенцийн дагуу, дарааллыг 5' төгсгөлөөс 3' төгсгөл уруу явуулдаг.
И Ён-э
150px|left И Ён-э (이영애 ~ [ий ён ээ]; 1971 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын жүжигчин.
«Тэ Жангым» ОАК-ны Жангым отчийн дүрээр олон улсад алдаршив
Жүжигчин
И Ён-э 1991 онд зар сурталчилгаанд тоглож урлагт орсноос хойш олон кинонд тоглосон. Дэлхий дахинд Солонгосыг сурталчлах үзвэр болсон 2004 оны алдарт «Тэ Жангым» ОАК-ны Жангым отчийн дүрийг бүтээсэн.
Гэр бүл
2009 онд Америкийн үйлдвэр худалдаа эрхлэгч Чон Ху-ёнтой гэрлэжээ. 2011 онд ихэр хүү, охинтой болсон.
Обь мөрөн
Обь мөрөн (Обь) нь Оросын Холбооны Улсын баруун Сибирийн нам дор газраар урсдаг мөрөн юм. Алтайн нуруунаас эх авах Эрчис мөрөн нь Казахстаны нутгаар урсан, Обь мөрөнд цутгадаг. Обь мөрөн нь Обийн булангаар дамжин Карын тэнгист цутгана.
Обь мөрний урт нь Эрчис мөрнийг оролцуулбал 5570 км, Катунь голоос эх авсан гэж үзвэл 3650 км болно. Ай сав нь 2,430,000км² орчим. Эрчис мөрнийг оролцуулан хэмжсэн 5570 км хэмээх хэмжээ нь дэлхийд 5-д орох урт бөгөөд ай савын талбайгаараа дэлхийд 7-д орох том мөрөн болно.
Нэр
Обь мөрөн нь ханты хэлээр Ас, Яг, Колта, Ема гэгддэг бол ненецүүд Колта, Куай, татарууд Умар, Омар гэж нэрийддэг.
Пирс Броснан
thumb|200px Пирс Брендан Броснан (Pierce Brendan Brosnan, Piaras Breandán Ó Brosnacháin, Пьярас Брэндаань оо Броснахаань, 1953 оны 5 сарын 16-нд төрсөн) нь Ирландын жүжигчин, кино продюсер, байгаль орчныг хамгаалахын төлөө тэмцэгч бөгөөд Ирландаас гадна Америкийн Нэгдсэн Улсын иргэншилтэй.
Броснан нууц тагнуулын ажилтан Жеймс Бондын дүрийг GoldenEye, Tomorrow Never Dies, The World Is Not Enough ба Die Another Day кинонуудад бүтээжээ.
Обь мөрөн
Газарзүй
Обийн хамгийн том цутгал болох Эрчис мөрөн нь Обь мөрнөөсөө урт юм.
Пирс Броснан
Ангилал:Ирландын жүжигчин Ангилал:АНУ-ын жүжигчин Ангилал:Ирландчууд
Обь мөрөн
Газарзүй
Бусад омоохон цутгалуудыг нь дурьдвал баруун талаас Томь, Чулым, Кеть, Тым, Вах, зүүн талаас Васюган, Тура, Тавда, Алей, Сосва гол болно.
Обь мөрөн нь тал, хагас цөл, тайга, намаг, тундрын бүсийг дайрч өнгөрдөг.
Обь мөрөн нь Барнаулын орчимд 11-4 сард, Салехардын орчимд 10-6 сард хөлдөнө.
И Сү-мань
И Сү-мань (이수만, Lee Soo-man; 1952 онд төрсөн) — Өмнөд Солонгосын урлагийн компанийн эзэн бизнесмен.
И Сү-маний байгуулсан «S.M. Entertainment» компани олон хамтлаг, дуучин, жүжигчнийг урлагт хөл тавиулсан. Түүний байгуулсан компани улсынхаа энэ салбарт тэргүүлдэг бөгөөд 200.1 тэрбум вониор үнэлэгджээ.
1972–1980 он: Дуучин
И овогт 1972-1980 онд дуучин байсан. "Happiness", "One piece of Dream" зэрэг сайн дуу гаргасан ба дуулахын хажуугаар телевизийн нэвтрүүлэг хөтлөх болжээ.
1985 оноос хойш: Продюсер
1985 онд эх орондоо, дуу хөгжмийн салбартаа эргэн ирж дуулах, телеизээр хөтлөх, радио хөтлөх, ди-жей хийх, ресторан ажиллуулж явсаар 1989 онд 200 сая вонийн хөрөнгөөр «S.M. Entertainment» компаний үүсгэн байгуулж 1995 онд хувьцаат компани болгожээ. 1996 оны «H.O.T.» хөвүүдийн хамтлагийг продюсэлснээс эхлээд их амжилтанд хүрч салбартаа тэргүүлэх компани болсон.
Гэр бүл
И Сү-маний эхнэр Ким Ынь-жинь 2014 онд хорт хавдар тусаж нас барсан. Хоёр хүү нь Америкт суралцаж байгаа.
Ангилал:Өмнөд Солонгосын бизнесмен Ангилал:Өмнөд Солонгосын дуучин Ангилал:Сөүлийн хүн Ангилал:Өмнөд Солонгосчууд Ангилал:1952 онд төрсөн
Сибирь
Сибирь (Сибирь) нь Оросын Холбооны Улсын харьяаны, Уралын нуруунаас зүүн тийш орших Хойд Азийн өргөн уудам бүс нутгийн нэр юм.
Нийтлэг тохиолдолд Япон тэнгис, Агнуурын тэнгисийн эрэг хавийн нутгууд хамаардаггүй боловч өргөн утгаараа тус бүс нутгийг оруулж заах тохиолдол бий. Өтгөн шигүү ой тайга, намгаас үнэртэх шивтрээс нь болж Монголчууд Шивэр хэмээн нэрлэж байсан уламжлалтай бөгөөд одоо ч ОХУ дахь Буриадууд Шэбэр хэмээж байна. Екатеринбург, Омск, Новосибирск, Красноярск, Эрхүү зэрэг томоохон хотууд бий. Өргөн утгаарх Сибирь нь түүнчлэн Хабаровск, Владивостокийг агуулна.
Засаг захиргааны нэгжүүд
Уралын Холбооны тойрог, Сибирийн Холбооны тойрог, Алс Дорнодын Холбооны тойрогт хуваагдана. ОХУ-ыг бүрдүүлдэг 7 холбооны тойргийн 3 нь ийнхүү (өргөн утгаарх) Сибирьт харьяалагдана.
Газарзүй, байгаль
Устах аюулд ороод буй Амурын бараас эхлээд олон төрлийн амьтад нутаглана.
Обь, Енисей, Лена зэрэг 3 том мөрөн хойд зүгийг чиглэн урсч Умард мөсөн далайд цутгана. Эдгээр нь зуны улиралд усан тээвэр хийхэд тохиромжтой боловч өвөл хөлддөг.
Мөн Сибирьт дэлхийн өвд бүртгэгдсэн, цэнгэг устай хамгийн гүн нуур болох Байгал нуур оршино.
Түүх
Сибирь нь Монголын хойд хэсэгт орших тул түүхийн салшгүй холбоотой нутаг юм. Монголчууд хүч суларсан үедээ Хятадын довтолгооноос зугтан Сибирь лүү оддог байснаас эзлэгдэж байсан удаагүй, морь хөлөглөсөн Монголчуудад Сибирийн тайга нь сайхан түшиц газар болдог байв. Одоо ч Сибирийн урд үзүүрт Монголчуудын хамгийн хойд анги болох буриад ардууд оршин суудаг билээ.
Анх Оросоос Сибирьт нэвтэрсэн нь арвин баялаг ангийн арьс, үсний эрэлд гарсан Строгановын удмын худалдаачдын хөлсний цэргүүд байлаа. Сибирийн төв хэсэгт хагас нүүдлийн байдалтай тогтнож байсан Сибирийн ханлиг 1572 онд ангийн арьсаар татвар төлөхөөс татгалзсан тул Оросууд Сибирийг эзлэхээр цэрэг хөдөлгөх нь тодорхой болсон юм. Оросын хөлсний арми болох козакуудын атаман Ермакийн удирдлагаар Сибирийг Оросын мэдэлд оруулсан юм. Ермак 1578 оны 10 сард зүүн зүгийг чиглэсэн аянаа эхэлсэн бөгөөд Сибирийн ханлигийг бут цохих тулалдааны үеэр Ермак өөрөө алагдсан ч эцэст нь 1598 онд Сибирийн ханлиг мөхсөн юм. Ийнхүү Оросууд цааш ахисаар 1636 онд Агнуурын тэнгист хүрч, бүх Сибирийг өөрийн болгож колоничилсон аж.
Сибирийг эзэмшсэн Орос улс нь Манж Чин улстай шууд хиллэх болсон юм. Тэд Албазин, Нерчинск цайзуудыг байгуулсан боловч Энх-Амгалан хаан үүнийг нь эсэргүүцэж 1685 онд цэрэг илгээн Албазиныг сүйтгэсэн байна. Хүч тэнцүү хоёр гүрэн сөргөөцөлдөх нь зохисгүй гэж үзсэн 2 тал 1689 онд Нерчинскийн гэрээг байгуулан хилийн заагаа Становын нуруу буюу Гадаад Хянганы нуруугаар тогтоосон юм. Ийнхүү хойд талаараа оросуудаар хашигдсан нь монголчуудыг Манж Чин улсад эзлэгдэхэд хүргэсэн байж болох талтай.
19-р зуунд Манж Чин улсын хүч суларсан тул 1858 нд Айгуны гэрээ ёсоор Амур мөрний хойд эрэг, 1860 оны Бээжингийн гэрээгээр Уссурь голын зүүн эргийн Приморьег Орос улс өөрийн болгож, эзэмшил нутгаа тэлсээр байлаа.
1917 онд гарсан Октябрийн хувьсгалын дараа Оросоос хараат Алс Дорнодын Бүгд Найрамдах Улс, Приморийн Бүгд Найрамдах Улс хэмээх тоглоомын улсууд байгуулагдсан ч удалгүй Зөвлөлт Холбоот Улс байгуулагдахад бүрэлдэхүүнд нь орсон байна.
Учир нь 1918-1922 онд Япон, АНУ, Их Британи зэрэг улсууд Сибирьт цэрэг илгээж, коммунист хувьсгалыг дарах оролдлого хийсэн юм. Дэлгэрэнгүйг Сибирийн интервенц өгүүллээс үзнэ үү.
20-р зуунд Африк, Азийн колони орнууд ээлж дараалан тусгаар тогтнолоо олцгоосон ч Сибирьт тусгаар улс байгуулагдсангүй.
Гэхдээ эдийн засгийн хурдтай өсөлттэй, мөн уугуул оршин суугчид цөөнх болж, оросууд ихэнх хувийг эзлэх болсон зэргээс үүдэн салан тусгаарлах хөдөлгөөн өрнөхгүй гэж үздэг.
Нэмэр
Ангилал:Умард Ази Ангилал:Оросын газар зүй
Японы засаг захиргааны хуваарь
Японы засаг захиргааны хуваарь болно.
Дифракц
thumb|right|300px|Квадрат нүхнээс үүссэн дифракцын дэлгэцэн дээр буусан эрчимийн дүрс. thumb|300px|Дифракц thumb|300px|Зарим анализын дагуу [[Аалзны тор|аалзны торон дээр харагдаж буй өнгөнүүд нь зарим талаар дифракцаас үүдэлтэй.]]
Дифракц - долгион саадыг (биет) нэвтлэх эсвэл нүхээр нэвтрэн гарах үед, муруйх, тархах, интерференц үүсгэх зэргээр гажихтай холбоотой долгион тархах үзэгдлүүдийг багтаасан ойлголт. Дифракцыг ямар ч төрлийн долгион дээр ажиглаж болно. Тухайлбал дууны долгион, усны долгион, цахилгаан соронзон долгион болох үзэгдэх гэрэл, рентген туяа, радио долгион г.м.. Дифракц нь мөн матери дээр ажиглагддаг. Квант механикийн зарчмуудаар бол аливаа физик бие долгионлог шинж чанарыг агуулж байдаг. Дифракцын үзэгдэл нь байгаль дээр байнга тааралдах боловч ерөнхийдөө долгионы урт нь тухайн саад эсвэл нүхний хэмжээтэй ойролцоо үед дифракцын эффект нь илүү тод ажиглагдана. Дифракцлагдсан долгионы эрчмийн ярвигтай хэлбэр нь тухайн ажиглагчид олон замаар туулж очсон долгионы өөр өөр хэсгүүдийн дундаас үүссэн интерференцийн үр дүн юм.
Өдөр тутмын амьдралд тааралдах дифракцын жишээнүүд
Дифракцын үзэгдлийг өдөр тутмын амьдралд олон харж болно. Хамгийн тод жишээ бол гэрлээс үүдсэн дифракцууд юм. Тухайлбал, CD болон DVD-ний гадаргуу дээр тун ойрхон байрласан зурвасууд нь дифракцын тор шиг нөлөө үзүүлж диск рүү харахад солонгорч харагддаг.
Ангилал:Оптик
Шимизү Хироясү
Шимизү Хироясү (, しみずひろやす, 1974 оны 2 сарын 27-нд Японы Хоккайдо арлын Обихиро хотод төрсөн) нь Японы тэшүүрчин, 1998 оны олимпийн алтан медальт. 500 метрийн зайн дэлхийн дээд амжилтыг (34.32 секунд) эзэмшдэг байсан бөгөөд хожим мөн Японы тамирчин Като Жоожи түүнийг нь эвджээ. Өдгөө тэрээр 100 метрийн зайн төрөлд дэлхийн дээд амжилтыг (9.43 секунд) эзэмшдэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Японы тэшүүрчин Ангилал:Японы олимпын аварга Ангилал:Японы олимпын мөнгөн медальтан Ангилал:Японы олимпын хүрэл медальтан Ангилал:1974 онд төрсөн
Хималайн бөднө
Хималайн бөднө (Himalayan Quail, Ophrysia superciliosa) нь Гургуулынхны овогт багтах, дунд зэргийн хэмжээтэй бөднө шувууны нэг зүйл юм. Хамгийн сүүлд 1876 онд үзэгдсэн бөгөөд устсан байж болзошгүй.
Цахим холбоос
Ангилал:Гургуулынхан
Дэн Линьлинь
Дэн Линьлинь ( 1992 оны 4 сарын 21-нд Аньхүй мужийн Фүянд төрсөн) нь Хятадын гимнастикч юм. Тэрээр нутагтаа буюу Бээжинд зохиогдсон 2008 оны зуны олимпод түрүүлсэн Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын багт багтаж алтан медаль зүүсэн бөгөөд дэлхийн цомын 3 удаагийн аварга. Мөн 2009 онд тэнцвэрийн төрлөөр дэлхийн аварга цол хүртжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:1992 онд төрсөн Ангилал:Хятадын гимнастикч Ангилал:Хятадын олимпын аварга Ангилал:Хятадууд
Китанофүжи Кацүаки
Китанофүжи Кацүаки (北の富士勝昭, きたのふじ かつあき, 1942 оны 3 сарын 28-нд төрсөн) нь Японы Хоккайдо мужийн Асахикава хотод (хуучнаар Абашири тойрог, Михоро) төрсөн, Коконоэ дэвжээнд (анх орохдоо Дэваноүми дэвжээ) харьяалагдаж байсан мэргэжлийн сүмо бөх, 52 дахь ёкозүна юм. Жинхэнэ нэр нь Такэзава Кацүаки (竹澤勝昭). Ид үедээ 185 см өндөр, 135 кг жинтэй байв. Одоо NHK телевизийн сүмогийн тайлбарлагчийн ажил эрхэлдэг.
Зүүлт
Ангилал:Японы сүмоч Ангилал:Ёкозүна Ангилал:Хоккайдо аймгийн хүн Ангилал:Япончууд Ангилал:1942 онд төрсөн
Чихрийн шижин
Шалтгаан
Энэ бүлгийн эхэнд дурдсаны дагуу сүүлийн үед хүмүүс маш их таргалж, ямарч дасгал хөдөлгөөн хийхгүй байгаагийн улмаас чихрийн шижинтэй хүмүүсийн тоо нэмэгдэж байгаа билээ. Яаг үнэндээ сүүлийн үед 2-р төрлийн чихрийн шижинтэй хүүхдүүдийн тоо маш их нэмэгдэж байна. Мөн 2-р төрлийн чихрийн шижин нь үе удмаар дамжин илэрдэг бөгөөд хүмүүс удам судараа мэдэж байх нь чухал хэрэг. Гэхдээ чихрийн шижиний гол буруу нь нойр булчирхайнд байгаа бета эснүүдэд биш юм. Чихрийн шижин нь голдуу хүний биеийн зарим хэсэгт байршилж байдаг инсилун хүртэхүйгээс болж бий болдог, ялангуяа булчингийн эснүүдэд. Энэ тохиолдолд цусанд байгаа глюкоз эснүүдэд очихоо больж цусан дахь глюкозны хэмжээ ихсэдэг. Хэдийгээр нойр булчирхай нь үүнтэй тэмцэхийн тулд инсулин гаргадаг боловч хязгаарлалттай ажилдаг. Иймээс тухайн өвчиний үеэр хэдийгээр хангалттай инсилуны хэмжээ биенд байгаа боловч цусан дахь глюкозны хэмжээ хэт их байдаг. Ингээд аажмаар нойр булчирхай нь инсулин гаргахаа больж эхэлдэг. Ер нь бол 2-р төрлийн шижинтэй хүмүүсийн үе удам таргалахаас сэргийлж, өөх тос ихтэй мах бага идэж, байнга дасгал хийж байвал сайн. Мөн цусан дахь гомосистений түвшинг тогтвортой байлгахын тулд витамин Б-6, фолат болон витамин Б-12 хангалттай хэрэглэж байвал сайн. (Гомосистений талаар дэлгэрэнгүй мэлэхийг хүсвэл 10-р бүлгийг харна уу)
2-р төрлийн чихрийн шижиний 80 гаруй % нь таргалалттай холбоотой байдаг (Ялангуяа гэдэсний таргалалт). Гэхдээ цусан дахь чихрийн хэмжээний ихсэлт шууд таргалалтаас болдоггүй. Гэхдээ туранхай ч хүн 2-р төрлийн шижинтэй болдог. Таргалсанаар ердөө л инсулины эсрэг тэмцлийг биен дахь өөх тосны хэмжээ нэмсэн байна.
Таргалалттай холбоотой 2-р төрлийн чихрийн шижин нь турсанаар алга болдог, учир нь өөх тосоо хайлуулсанаар инсулины эсрэг тэмцдэг амьтны тосны эснүүд нь жижигэрч хүний биенд хэрэгтэй гормон гаргаж эхэлдэг. Энэ гормон нь глюкозны эсрэг инсулины үйл ажиллагаанд тус үзүүлдэг аж. Иймээс чихрийн шижинтэй хүмүүс турах л хэрэгтэй. Мөн амаар эм уух нь өвчинг намдаахад үр дүн үзүүлнэ. Жишээлбэл элэгний глюкоз боловсруулдаг үйл ажиллагааг багасагдаг эмнүүд байна.
Эмчилгээ
1-р хэлбэрийн ЧШ-ийн эмчилгээ энэ үед идэвхитэй хөдөлгөөн, хоол эмчилгээ, сургалт инсулин эмчилгээг хавсран явуулна. хоол эмчилгээний ерөнхий зарчим: хурдан шингэцтэй хоолийг хориглоно.(нүүрс ус агуулсан хүнснүүд жишээ нь элсэн чихэр зөгийн бал, чихэрлэг ундаа, бялуу, жигнэмэг) хоногийн илчлэгийг
Хүндрэл
Хурц хүндрэл гэдэг нь
Судасны хүндрэлийн улмаас хөлөө тайруулах, зүрхний шигдээс болон зэрэг хүндрэлүүд үүсдэг.
Бусад
Жил бүрийн 11 сарын 14-ний өдрийг 1991 оноос эхлэн дэлхий даяар чихрийн шижин өвчинтэй тэмцэх өдөр болгон зарласан.
Цахим холбоос
Ангилал:Чихрийн шижин судлал дахь өвчин Ангилал:Аутоиммун өвчин Ангилал:Уургийн буруу эвхрээнээс үүдэлтэй өвчин Ангилал:Эндокринологийн өвчин
Тайвань арал
Тайвань арал (Ханз: 臺灣 / 台灣) нь зүүн өмнөд aзид Япон, Филиппин улсуудын хооронд байрладаг томоохон арал юм. Тайвань нь Хятадын эх газраас Тайванийн хоолойгоор зааглагддаг бөгөөд нутаг дэвсгэрийн хэмжээ нь 36 мянган хавтгай дөрвөлжин км, уртаашаа 394 км, өргөөшөө 144 км бөгөөд хойноосоо урагшаа үргэлжилсэн тогтоцтой. Тайвань бол Австронезийн ард түмний өлгий нутаг бөгөөд түүхэндээ Нидерланд, Манж, Япон улсууд захирч байжээ. Эдүгээ Бүгд Найрамдах Хятад Улсын засгийн газрын мэдэлд байна.
Мөн үзэх
Ангилал:Азийн арал  Ангилал:Өмнөд Хятадын тэнгисийн арал ! Ангилал:Маргаантай нутаг дэвсгэр
Жигмэдгэсэрнамжил Ванчиг
Жигмэдгэсэрнамжил Ванчиг (འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱ) — Бутаны тавдугаар буюу одоо төр барьж буй ван.
Бага нас
Жигмэдгэсэрнамжил 1980 онд өмнөх ван Жигмэдсэнгэ Ванчигийн ахмад хүү болон гуравдугаар хатан Цэрэн-Ядамаас нь төржээ. Эцэг эх нэгтэй Дэчин-Янжин, Жигмэддорж хоёроос гадна эх өөр долоон дүүтэй. Бутандаа дунд сургууль дүүргэж, Америкийн Филиппс, Кашинг, Витонг зэрэг дээд сургууль, Их Британийн Оксфордын Их Сургуульд номын дуу сонсчээ.
Тайз үе
Тайз байхдаа 2002 онд НҮБ-ийн Ерөнхий ассемблейд үг хэлж, 2006 онд Тайландын вангийн 60 насны ойд оролцжээ.
Улсын ван
2005 онд Жигмэдсэнгэ Ванчиг өөрийн хаан ширээг ахмад хүүдээ 2008 онд шилжүүлэхээ мэдэгдсэн. 2006 онд төрийн хэргийг Жигмэдгэсэрнамжил Ванчигт шилжүүлсэн бөгөөд хаан ширээнд залах ёслол 2008 онд болжээ.
Гэр бүл
1990 онд Тхимпхуд төрсөн Жавзанбадамтай 2011 онд гэрлэсэн.
Лавлах холбоос
Ангилал:Бутаны хан Ангилал:Одооны төрийн тэргүүн Ангилал:Калькутта их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Кэйо их сургуулийн хүндэт доктор Ангилал:Бутанчууд Ангилал:1980 онд төрсөн
Коломбо
Коломбо (лат-га. Colombo; син. කොළඹ; கொழும்பு) — Шри Ланка улсын хуучин нийслэл, хамгийн том хот.
Нэр
«Коломбо» нэр нь португал латин үсгээр 1505 онд Colombo гэж бичсэнээс олон улсад тархсан. Португал нэрийг Шри Ланка нутгийн синхал хэлний කොලොන් තොට колон тхота (Келани голын боомт) гэсэн үгнээс гаралтай гэдэг.
Ерөнхий
2001 оны байдлаар хүн ам нь 642,163. (Дагуул хотуудтайгаа нийлээд 2,234,289). Цейлон арлын баруун өмнөд хэсэгт, хойд өргөргийн 6°54' (6.90), дорнод уртрагийн 79°50' (79.8333)-д оршино. Химийн үйлдвэр, Шилний үйлдвэр, Арьсан бүтээгдэхүүн, гэрийн тавилга, эрдэнийн чулуу зэрэг Шри Ланкын томоохон компаниудын ихэнх нь Коломбод төвлөрдөг.
Коломбо нь 2000 жилийн өмнөөс Ром болон араб, хятадтай худалдааны харилцаатай байв. Муслим худалдаачид 8-р зуунд олноор суурьшиж, Сингалын вант улсын гадаад худалдааны ихэнхийг атгаж байлаа. 16-р зуунд португалчууд ирж, халуун ногооны худалдаа эрхлэхийн тулд цайз босгосон боловч 17-р зуунд нидерландчуудад эзлэгдсэн. 1802 онд Английн колони Цейлоны нийслэл болжээ.
Коломбод Коломбогийн Их Сургууль зэрэг олон их сургууль, институтууд, уран зургийн галерей, олон тооны Христос, Ислам, Будда болон Хинду шашны сүм хийдүүд байдаг. Мөн Азидаа томоохонд орох усан боомттой, Өмнөд Азидаа дэд бүтэц өндөр хөгжсөн хотуудын нэг юм.
Талх
Талх нь гурил буюу хөх тарианы гурил зэргийг ус, исгэгч, давс зэрэгтэй хольж зуурсан хөрөнгийг исгэж, барьсан хүнсний бүтээгдэхүүн юм. Мөн жигнэх, шарах зэрэг аргаар талх барьж болдог. Түүнчлэн үзэм, самар зэргийг хөрөнгөндөө хольж, ороож, дээр нь тавьж барих боломжтой. Хөрөнгөө нимгэн түрхэж барьдаг, хоолны сода хольж барьдаг талх нь исгэгч хэрэглэлгүйгээр хийж болдог байна. Талх нь хүн төрөлхтний гол хоолны нэг юм.
Түүх
Эртний хүмүүс буудайг үр тариа чигээр нь хүнсэндээ хэрэглэдэг байсан бөгөөд улмаар чулуун дээр тавьж, чулуугаар нүдэн бяцлаад устай хольж чанан, зутан хэлбэртэй болгон идэж эхэлсэн байна. Түүнийг шарвал амт чанараа удаан хадгалдаг болохыг мэдэж, шарах болсон нь анхны талх гэгддэг бөгөөд эртний Месопотамид МЭӨ 6000 жилийн үеэс буудай тариалдаг байсан тул тэр үед талх үүссэн бололтой. Тэр үеийн талханд исгэгч мөөгөнцөр нэмдэггүй байсан тул хөвсгөр биш, хавтгай, хатуу зүйл байсан гэж үздэг.
Зутанг тэр чигээр нь хэдэн өдөр байлгавал, исгэгч мөөгөнцөр болон сүүн хүчлийн нян наалдан, аяндаа исч、гашуун амттай хөрөнгө бий болно. Түүнийг анх муудсан зүйл хэмээн үзэж хаядаг байсан боловч хаялгүй шарсан нь идэж болохоор үл барам хөвсгөр зөөлөн болохыг олж мэдсэнээр иссэн талх бий болжээ. Эртний Египтэд МЭӨ 2000 оны үед аль хэдийн иссэн талхыг мэддэг байв.
Талхыг анх овъёосоор хийдэг байсан боловч улаан буудайн талх нь илүү амттай учир аажмаар ихэнх талхыг улаан буудайн гурилаар хийдэг болжээ. Мөн исэлдлийг түргэсгэхийн тулд исгэгчийг нэмж өгөх болсон байна.