cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гончигийн Ундармаа
Үйл явдал
Аз жаргал, зовлон гуниг, хайр дурлал, хардалт, амжилт, бүтэлгүйтэл гээд л хар, цагаан хосолж байдаг хүний амьдралд бид төрөхдөө "Амьдралын сурах бичиг"-ээ өвөртлөөд ирдэг бол хичнээн сайхан! Өөрийн биеэр туулж байж л амьдралын зах зухаас мэдэж, сурч, туршлагажиж ухаардаг. Энэ бол "Амьдралоги" юм. Тэгвэл амьдралынхаа 2 дахь үеийн хямралд орсон гэр бүлийн хос, амжилттай яваа ч заяаны ханиа хараахан олоогүй бүсгүй, залуу халуун насныхаа алдаа, оноог дэнслүүлэн яваа оюутан охин болон киноны бусад дүрүүдийн аз жаргалын төлөөх тэмцэл болон тэдний санаанд оромгүй сонголтуудыг багтаасан кино юм.
Single Ladies 4
Уг кино 2020 оны 2 сарын 2-нд нээлтээ хийх байсан ч Ковид-19-н улмаас хойшлон 2020 оны 10 сарын 1-нд үзэгчдийн хүртээл болгохоор нээсэн.
Нийгмийн сайн үйлс
Эрүүл мэндийн байгууллага, эмнэлгийн үйлчилгээнд тав тухтай, эмх цэгцтэй, соёлтой, эрүүл орчинг бий болгоход хувь нэмрээ оруулах зорилготойгоор 2013 онд энэхүү төрийн бус байгууллагыг үүсгэн байгуулсан.
Гүйцэтгэсэн төслүүд
1. Улсын Клиникийн Нэгдүгээр Амаржих Газрын хүлээлгийн танхимыг засаж тохижуулах ажлын хүрээнд анх удаа иж бүрэн камержуулсан аавуудын өрөөг бий болгож, засал, тохижилтын ажлыг гүйцэтгэн хүлээлгэн өгсөн
2.  2013 онд УНТЭ-ийн ЯТТ-ын хүлээлгийн танхимыг засаж тохижуулах ажлын хүрээнд эмч ажилчдын амралтын өрөө, эмч нарын ажлын өрөө, иргэдийн хүлээлгийн танхим,  өвчтөний үзлэгийн өрөө, ариун цэврийн 2 өрөө бүхий нийт 220 м2 талбайг хөрөнгө оруулалтаар засаж тохижуулсан.
3. 2014 оны Эх Хүүхдийн Эрүүл Мэндийн Нэгдсэн Төвийн Хүүхдийн Зөвлөх Поликлиникийн хүлээлгийн танхимыг бүрэн засаж тохижуулсан. Хүлээн авахын нийт 200 м2 талбай буюу  хүлээн авах хэсгүүд, өвчтэй хүүхдүүд тоглох тоглоомын өрөөнүүдийг бүрэн засвар хийж тавилгажуулан засвар тохижилтын ажлыг хариуцан хийлгүүлсэн.
4.  Авъяас хүүхдийн ордны гал тогооны хэсгийн “Анун” ХХК – тай хамтран эрүүл аюулгүй орчин бүрдүүлэн засвар хийн, тавилга тоног төхөөрөмжтэй болгосон.
5.  2015 онд СХДЭМТөвийн харъяа БАЯНХОШУУ САЛБАР амбулторын хүүхдийн кабинет хүлээлгийн танхимийн 136м2 талбайг засч тохижуулсан.
6. 2016 онд Хан-уул дүүргийн нэгдсэн эмнэлэгийн Хүүхдийн тасагийн 508м2 хүүхдийн хэвтэн эмчлүүлэх өрөөнүүд, эмч сувилагчийн өрөө, ажилчдын хувцас солих өрөө, халваргүйгүйжүүлэх өрөө, ариун цэврийн өрөө, амралтын хэсэг, хүүхдийн тоглоомын хэсэг, хүлээлгийн танхим зэргийг засч тохижуулан бүрэн тавилгажуулсан.
7. МУСТА жүжигчин Г.Ундармаагийн санаачилгаар “Мишээл Групп” ХХК ивээн тэтгэж “Өнөр бүл” хүүхдийн төвийн дэргэдэх “Хүүхдийн өргөө-2” төв байрны “Бүжин” бүлгийн бүтэн болон хагас өнчин 8-10 настай хүүхдийн өрөөнүүдийг бүрэн засаж тохижуулсан.
8. СЗСҮТөв, “Итгэлийн танхим” ТББ, “Оюу Толгой” ХХК зэрэг 10 гаруй аж ахуйн нэгж, хувь хүний оролцоотойгоор хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, тэдний эцэг, эх, асран хамгаалагчид зориулсан стандартад нийцсэн, хүртээмжтэй, ээлтэй, мэргэжлийн боловсон хүчнээр хангагдсан ганцаарчилсан болон бүлгийн сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгөх танхимыг засч тохижуулан хүлээлгэн өгсөн.
9. 2020 онд Баянхонгор аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн яаралтай тусламжийн тасгийн засвар тохижилтын ажлыг гүйцэтгэв.
Шагналууд
Соёлын гавяат зүтгэлтэн
Баримтын холбоос
Ангилал:Монголын жүжигчин Ангилал:Монголын хошин урлаг Ангилал:Инээдмийн жүжигчин Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Соёл урлагийн их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Есөнбулагийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1974 онд төрсөн
Шилинь Гуанжи
Шилинь Гуанжи (хятадаар:事林廣記, пиньинь:Shì lín guǎngjì)хэмээх хятад иргэдийн өдөр тутмын амьдралын хэрэгцээт зүйлсийг багтаасан нэвтэрхий толь бичгийг Өмнөд Сүн улсын сүүл үед амьдарч байсан бичгийн эрдэмтэн Чэн Юаньлян (1200-1266) зохиосон. Чэн Юаньлян бол Сүн улсын Фужянь мужийн Чун-ань шяниас гаралтай. Шилинь Гуанжи хэмээх номыг Сүн улсын сүүл үед зохиосон ч, одоо цагт хадгалагдаж үлдсэн хамгийн эртний эх нь Монголын Юань улсын Тугтөмөр хааны Жышүний онд бичигдсэн байдаг.
Агуулга
Уг нэвтэрхий толь нийт 4 боть 43 бүлэгтэй.
Хоёрдугаар боть нь 13 бүлэгтэй.
Гуравдугаар боть нь 8 бүлэгтэй.
Дөрөвдүгээр боть нь 10 бүлэгтэй.
Хэвлэмэл эхүүд
Одоо үед дараах хэдэн эх олдоод байна.
KSHMR
Нилс Холловэлл-Дар (Niles Hollowell-Dhar, 1988 оны аравдугаар сарын 6-нд төрсөн) нь KSHMR ( "Кашмир") хэмээх тайзны нэрээрээ алдаршсан, Калифорнийн Берклигээс гаралтай, Америкийн хөгжимчин, продюсер, DJ юм. Тэр 2015 оны DJ Mag Топ 100 DJ-ээс 23-т эрэмблэгдэж байсан. 2016 онд 12-т дэвшиж, 2017 онд энэ байраа хадгалсан. 2017 оны долоодугаар сард, тэр "Dharma Worldwide" хэмээх дуу бичлэгийн компаниа үүсгэн байгуулжээ.
Ашигласан материал
Ангилал:АНУ-ын хөгжимчин Ангилал:Псевдоним Ангилал:DJ Ангилал:Хөгжмийн продюсер Ангилал:Америкчууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Апеннины хойг
Ангилал:Италийн хойг Ангилал:Европын хойг Ангилал:Газар дундын тэнгисийн хойг Ангилал:Европын бүс нутаг
Камиказэ (Монголчуудын довтолгоо)
Kамиказэ (японы 神風, үгчилбэл „бурхны салхи“) гэдэг нь 13-р зуунд Монголчуудын Япон руу хийсэн хоёр довтолгоонд саад болсон шуурганы нэршил юм.
Түүх
Чингис хааны ач хүү Хубилай хааны удирдлага дор монгол-солонгос цэргүүд 1274 онд Японы эзэн хаант улсыг эзлэх оролдлого хийсний учир нь монголчууд япончуудыг нэгдэх санал тавьсанд татгалзсанаас болжээ. Монголчууд Бүн-эйн тулалдаанд Кюүшү болон Цүшима арлуудад газардан японы хамгаалах хүчинд хүнд хохирол учруулж чадсан байна. Ингээд шөнөөр Монголчууд буцаж усан онгоцон дээрээ хоноглож байтал тайфун гарч, монголын армийн гуравны нэг буюу ойролцоогоор 10.000 цэрэг нь амь үрэгджээ.
Долоон жилийн дараа илүү том бүрэлдэхүүнтэй усан цэргийн флотыг ахин илгээв (Коаны тулалдаан). Энэ удаа мөн л Кюүшү арал дээр газардсан ч япончууд илүү бэлтгэлтэй байсан учраас Монголчуудын довтолгоог хүчтэй эсэргүүцэж байв. Гэтэл дахин тайфун гарч, монголын ихэнх цэргүүдийн (багцаагаар 100.000 гаруй) амийг авч одов. Хубилай хаан Марко Полод япончуудыг эзлэх санаагаа орхиогүй гэдгээ илэрхийлж байсан ч Хятад, Солонгост дараалан гарсан бослогуудаас шалтгаалан ахин довтлох боломж түүнд олдоогүй юм.
Энэ хоёр шуургыг Бурхны салхи буюу Камиказэ хэмээн нэрлэдэг бөгөөд япончууд тэдний газар нутгийг бурхад хамгаалдаг гэсэн сүсэг бишрэлийг бүр хүчтэй болгодог байна.
Эшлэл
Ангилал:13-р зууны байгалийн гамшиг Ангилал:Халуун орны хар салхи (Номхон далай) Ангилал:Усан онгоцны сүйрэл Ангилал:Камакурагийн эрин Ангилал:Солонгосын түүх Ангилал:Монголын зэвсэгт хүчний түүх Ангилал:Хубилай хаан Ангилал:1274 он Ангилал:1281 он Ангилал:Азийн цаг агаарын үзэгдэл
Камиказэ (салаа утга)
Камиказэ (японы 神風, үгчилбэл „бурхны салхи“) нэршилд:
Их Монгол улсын хаадын гүнж нарын жагсаалт
Эшлэл
Ангилал:Монголын хаан Ангилал:Монголын түүхэн хүн Ангилал:Ноёрхогчийн жагсаалт
Камиказэ (салаа утга)
Усан онгоцнууд ба усан онгоцны анги:
Мик Шумахер
Мик Шумахер (Mick Schumacher, 1999 оны гуравдугаар сарын 22-нд Швейцарын Вюфлан-ле-Шатод төрсөн  ) нь Германы авто уралдааны жолооч юм. Тэрбээр 2018 оны Европын Формула-3 Аварга Шалгаруулах Тэмцээн ба 2020 оны ФИА Формула-2 Аварга Шалгаруулах Тэмцээнүүдэд түрүүлжээ.
Хувийн амьдрал
thumb|right|Мик Шумахер өөрийн эцэг [[Михаэль Шумахерын Бенеттон B194-т (2017 он) ]] Мик Шумахер нь германы формула нэгийн нисгэгч асан Михаэль Шумахер ба Рэйнинг-Вестерн морь унаач Коринна Шумахер нарын хүү юм. Түүний авга ах Ральф Шумахер нь мөн л авто уралдааны жолооч бол авга ахынх нь хүү Давид Формула 3-т уралдаж байна. Мөн түүнчлэн Мик Шумахер нь аавынхаа адил сэтгүүлч Сабине Кээмийг менежерээрээ ажиллуулдаг.
Карт спорт
Мик Шумахер моторт спортын гараагаа 2008 онд карт спортоор эхлэв. Олны анхаарлыг өөр дээрээ татахгүйн тулд анхандаа Мик Беч гэх нууц нэртэй байв. Беч гэх нэр түүний ээжийнх төрсөн нэр нь аж. Германы автомашины клубийн зохион байгуулдаг «АДАК Карт Мастерс» тэмцээнд тэр 2011 онд 9-р байр, 2012 онд 7-р байрт шалгарав. 2013 оны «Германы Картын Аварга Шалгаруулах Тэмцээн»-д оролцон 3-р байрыг эзлэв. 2014 онд Мик Йуниор гэх нэрээр тэр улсын болон олон улсын өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцсон байна. 2014 оны Германы Картын АШТ болон Европын Картын АШТ-д тус тус 2-р байранд оржээ. Мик карт спортод хүчээ сорьж байхдаа Шумахер овгоо хэрэглээгүй хэдий ч түүний гаргасан амжилтыг олон улсын хэвлэлүүд нийтэлж эхэлсэн байдаг.
Формула1-ийн ДАШТ-ний статистик
Дараах статистикийн хүснэгтэд нисгэгчийн Формула-1-ийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон бүх үр дүнг жагсаав.
Нийт амжилтын тойм
Мэдээ: 2021 оны зургаадугаар сарын 6, Азербайжаны их шан уралдааны дараа
Горькийн автомашины үйлдвэр
Горькийн автомашины үйлдвэр (оросоор: Горьковский автомобильный завод буюу товчоор ГАЗ) нь Доод Новгород (урьдны Горький) хотод төвтэй Оросын автомашины концерн юм. Энэ үйлдвэр нь 1932 онд Зөвлөлт Холбоот Улсын анхны таван жилийн төлөвлөгөөний үр дүнд үүсгэн байгуулагджээ. Доод Новгород хотыг 1932 онд нэрийг нь өөрчлөн Горький болгох хүртэл тус үйлдвэр нь Нижегородын автомашины үйлдвэр (оросоор: Нижегородский автомобильный завод) хэмээн нэрлэгдэж байсан ажээ.
Олон жил энэ үйлдвэр ''В. М. Молотов'' гэсэн тодотголтой байсан нь Ардын комиссаруудын зөвлөлийн дарга Вячеслав Михайлович Молотовын нэрээр тодотгосон хэрэг байжээ. Молотов нь 1930 оноос 1941 оныг хүртэл Зөвлөлт Холбоот Улсын Засгийн газрын тэргүүн байсан ба 1939 оноос 1949 он, мөн түүнчлэн 1953 оноос 1956 он хүртэл Зөвлөлтийн Гадаад хэргийн сайд байв. Өнөөдөр ГАЗ нь ГАЗ группэд харьяалагддаг.
Түүх
1928-1932 оны Таван жилийн төлөвлөгөөний дараа тухайн үеийг хүртэл маш бага ахицтай байсан автомашины үйлдвэрт анхаарлаа хандуулсан бөгөөд энэхүү ажлын хүрээнд 1929 онд Эдийн Засгийн Дээд Зөвлөл америкийн автомашин үйлдвэрлэгч Фордоос үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж ба лиценцийг нь авч, эхний загваруудаа үйлдвэрлэв. 1930 онд АНУ-д автомашины аж үйлдвэрийн чиглэлээр сургахаар илгээсэн байсан автомашины механикч Андрей Александрович Липгарт төгсөж ирээд, 1933 оноос 1951 оныг хүртэл тус үйлдвэрийн ерөнхий зохион бүтээгчээр ажиллажээ. Тэрбээр зөвхөн техникийн бүтээлч сэтгэлгээтэй биш, харин маш сайн удирдах авьяастай нэгэн байжээ.
1930 онд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжийг суурилуулан, угсрах ажлыг эхэлсний дараа хоёр жил өнгөрсний хойно буюу 1932 оноос үйлдвэрлэлдээ оронгуутаа Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Орос Улсын автомашины хамгийн том үйлдвэрүүдийн нэг болсон юм. Дайны өмнөх жилүүдэд гол төлөв ачааны тэрэг үйлдвэрлэсэн ба үүнд жишээ нь 1,5 тоннын даацтай ГАЗ-АА, ГАЗ-ААА, ГАЗ-4 гэх мэтийн тэрэгнүүдээс гадна ГАЗ-А, ГАЗ-М1 мэтийн суудлын автомашиныг ч бас үйлдвэрлэв. Дэлхийн хоёрдугаар дайн дахь Герман-Оросын дайны үеэр ГАЗ ачааны автомашиныг зөвхөн батлан хамгаалах хүчинд зориулан үйлдвэрлэжээ. Энэ үеэр буюу 1943 оны зун тус үйлдвэр нь Горький руу хийсэн агаарын довтолгоонд хэд хэдэн удаа өртсөн бөгөөд үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа доголдоход хүрч байв. ГАЗ нь 1941 онд болон 1971 онд Лениний одонгоор, 1944 онд Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одонгоор, 1945 онд Аугаа Эх Орны Дайны одонгийн нэгдүгээр зэрэг шагналуудаар шагнуулсан байдаг.
Дайны дараа өөрийн гэсэн загваруудыг зохион бүтээсний дотор 1946 онд үйлдвэрлэгдсэн ГАЗ-М10 Победа, 1950 онд дээд ангиллын тансаг загварт орох ГАЗ-12 ЗИМ болон 1954 онд ГАЗ-69-ийн суурийг ашиглан зохион бүтээсэн газар уснаа явагч ГАЗ-46 гэх мэтийн тэрэгнүүдийг нэрлэж болно.
1952 онд зохион бүтээгч Липгарт Сталинтай санал зөрсний улмаас Уралын автомашины үйлдвэр рүү шилжүүлсэн хэдий ч 1953 онд түүнийг буцаан татаж, Москвад хөдөлгүүрийн судалгаа, хийцийн зохион бүтээгчээр авсан байна. Энд байх хугацаандаа Зөвлөлтийн Шинжлэх Ухааны Академийн жинхэнэ гишүүн, Автомашины Аж Үйлдвэрийн Яамны шинжлэх ухаан ба техникийн зөвлөлийн гишүүн гэх мэтийн нэр хүндтэй ажлуудыг гүйцэтгэж байгаад 1980 онд таалал төгссөн юм.
Ачааны автомашин
{| class="wikitable" ! style="background:#CCCCCC; text-align:center"| Нэр ! style="background:#CCCCCC; text-align:center"| Зураг
Эшлэл
Ангилал:Доод Новгородын аж ахуйн нэгж Ангилал:ЗХУ-ын аж ахуйн нэгж Ангилал:ЗХУ-ын зам тээвэр Ангилал:Оросын автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Хэрэглээний автомашин үйлдвэрлэгч Ангилал:Оросын үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж Ангилал:1932 онд байгуулагдсан
Самбуугийн Ламбаа
Самбуугийн Ламбаа (Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сум анд 1950 онд төрсөн) нь Монголын улс төрч, Монгол Улсын ерөнхийлөгчийн зөвлөх.
Намтар
С. Ламбаа МУИС-ийг инженер, эдийн засагч мэргэжлээр төгссөн. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр 1996-2000, 2004-2008, 2008-2012 онуудад гурван удаа сонгогдож байсан бөгөөд УИХ-ын Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны дарга, Эрүүл мэндийн сайд аар 2008-2012, 2016 онуудад томилогдон ажилласан. УИХ-ын даргын ахлах зөвлөх, Эрүүл мэнд спортын яамны төрийн нарийн бичгийн дарга гэх мэт хариуцлагатай албан тушаал хашиж байсан.
Шагнал
Монгол Улсын гавьяат багш Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон Алтан гадас одон
Ангилал:Монголын эрүүл мэндийн сайд Ангилал:Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн багш Ангилал:Инженер эдийн засагч Ангилал:Монголын Ардчилсан Намын гишүүн Ангилал:Монгол улсын гавьяат багш Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Өндөр-Улааны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1950 онд төрсөн
Токиогийн хааны ордон
Токиогийн хааны ордон нь Tokyo Imperial Palace (皇居) Японы эзэн хааны гол ордон юм. Энэхүү ордон нь Токиогийн Чёодо тусгай хамгаалалтын бүст байрладаг ба гол ордон 宮殿 (Kyūden), ззэн хааны гэр бүлийн амьдардаг ордны цогцолборууд болон музей, албан газрууд зэргээс бүрддэг. Ангилал:Токиогийн барилга байгууламж Ангилал:Японы аялал жуулчлал Ангилал:Японы эзэн хаант улс
Мөнхжанцангийн Анхцэцэг
Тайж овгийн Мөнхжанцангийн Анхцэцэг нь 1997 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр Улаанбаатар хотод төрсөн. Хүндийн өргөлтийн тамирчин, Дэлхийн аваргын хошой хүрэл медальт, Дэлхийн цомын аварга. Үндэсний шигшээ баг, “Алдар” спорт хорооны тамирчин Олон улсын хэмжээний мастер.
Намтар
Тэрбээр Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс Хошой хүрэл медаль хүртсэн бөгөөд энэ Монголын туйванчдын оргил амжилт юм. М.Анхцэцэг 10 настайгаасаа энэхүү спортоор хичээллэсэн бөгөөд аав ээж нь спортоор хичээллүүлэх дургүй байсан. хэмээн хэлэх дуртай.
Жил бүрийн арванхоёрдугаар сарын 3-ы өдөр Монголын хүндийн өргөлтийн спортын баярын өдөр билээ. Учир нь 2017 оны энэ өдөр алсын Амeрикт Мөнхжанцангийн Анхцэцэг хүндийн спортын түүхэнд шинэ түүх бичиж байлаа. М.Анхцэцэг ДАШТ-ээс хүрэл медаль зүүсэн тэрхүү өдрийг “Монголын хүндийн өргөгчдийн баярын өдөр гэж тэмдэглэж байхаар МХӨХ-ноос зарласан билээ.
Түүний гэр бүлийн хүн УДЭТ-ын жүжигчин Б.Золжаргал. “Драм гурав” хамтлаг болон “Царцаа Намжил, “Ромео Жульетт зэрэг жүжигт тоглож байсан мөн “Тэрбумын хэрэг” кинонд тоглосон. Хосууд удам залгах бяцхан хүүтэй.
М.Анхцэцэг 2012 оноос хойш үндэсний шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч Ц.Хосбаярын удирдлагад бэлтгэл хийн, амжилтын төлөө хамт зүтгэж явна. М.Анхцэцэг 2009 онд Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит тэмцээнээс хүрэл медаль хүртэн, анхны амжилтаа гаргажээ. 2010 онд спортын мастер, 2011 онд буюу 13 настайдаа Олон улсын хэмжээний мастер цолны болзол хангасан юм. Монгол Улсын дээд амжилтыг 70 гаруй удаа шинэчилсэн. Түүний аав Т.Мөнжанцан, ээж Д.Мөнхчимэг нар нь армийн хүмүүс. М.Анхцэцэг ч “Алдар3 спорт хороонд данстай, эх орондоо тангараг өргөсөн, цэргийн хүн. Тэрбээр айлын том охин ба 2 эмэгтэй дүү нь хүндийн өргөлтийн спортоор хичээллэдэг.
Амжилтын товчоон
Ангилал:Хүндийн өргөлтийн азийн аварга Ангилал:Монголын хүндийн өргөлтийн улсын аварга Ангилал:Монголын хүндийн өргөгч Ангилал:2016 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1997 онд төрсөн
Денис Мацуев
Денис Леонидович Мацуев (1975 оны 6 дугаар сарын 11-нд Эрхүү хотод төрсөн) нь Оросын сонгодог авьяаслаг төгөлдөр хуурч юм. 2009 онд ОХУ-ын Төрийн шагнал хүртэж, 2011 онд Ардын жүжигчин болсон байна.
Намтар
Денис Мацуев нь ЗХУ-ын Эрхүү хотод төрсөн хөгжимчин гэр бүлийн ганц хүү бөгөөд ээж нь Ирина Дмитриевна Мацуева (Гомельская) төгөлдөр хуурын багш, аав нь Леонид Викторович Мацуев төгөлдөр хуурч, хөгжмийн зохиолч юм. Денис хүү 3 настайгаасаа гэртээ төгөлдөр хуур дээр телевизээр сонссон аялгуугаа тоглож байсан нь түүнийг хөгжмийн авьяастай болохыг анх харуулжээ. Үүний дараа аав нь түүнд төгөлдөр хуур зааж эхэлсэн. 15 нас хүртлээ Мацуев Эрхүү хотод хөгжим судалжээ. 1990 онд тэрээр Эрхүү хотод болсон "Шинэ нэрсийн буяны сан" тэмцээнд тэргүүн байрын шагнал хүртэж, тус сангаас Москвагаас хөгжмийн чиглэлээр сурч, сар бүр 1000 доллар авах тэтгэлэг хүртжээ. Тус сангаас шагнагдсан Оросын авъяаслаг бусад хөгжимчдийн хамт Мацуев Европ, АНУ-д аялан тоглолт хийжээ.
1991 онд Мацуев хөгжмийн боловсролоо үргэлжлүүлэхээр эцэг эхийн хамт Москва руу нүүжээ. Москвагийн консерваторийн дэргэдэх Хөгжмийн төв сургуульд сурчээ. 1993 онд Москвагийн Консерваторид элсэн оржээ. 1994 онд тэрбээр Өмнөд Африкийн Йоханнесбург хотод болсон анхны олон улсын төгөлдөр хуурын тэмцээнд оролцож, Гран-при шагнал хүртсэн юм. Тэр жилдээ Алексей Наседкиний оюутан байхдаа Москвагийн консерваторид элсэн орсон. 1997 оноос хойш Сергей Доренскийн удирдлага дор сурчээ. Мацуев 1998 онд 23 настайдаа Чайковскийн нэрэмжит олон улсын 11-р тэмцээнд түрүүлжээ. Мацуев нь Франц улсын Аннесид зохион байгуулагддаг олон улсын "Аннеси Классик" урлагийн наадмын уран сайхны удирдагчаар Паскал Эскандегийн хамт ажилладаг. Тэрээр мөн Оросын олон улсын хоёр фестивалийн зохион байгуулагч, уран сайхны удирдагч юм. Үүний нэг нь түүний төрсөн нутаг Иркутск хотод болдог "Байгалын одод", нөгөө нь жил бүр зохион байгуулагддаг "Кресцендо" хөгжмийн наадам юм. Үүнээс гадна Мацуев нь Уралд, Пермь, Оренбург, Челябинск зэрэг бусад бүс нутгийн олон урлагийн наадмуудыг зохион байгуулахад тусалсан. Тэрбээр одоо өөрийнх урлагийн амьдралыг эхлүүлж өгсөн сангийнхаа Ерөнхийлөгчөөр ажилладаг бөгөөд Оросын алслагдсан бүс нутагт амьдардаг авьяастай хүүхдүүдийн хөгжмийн боловсролыг дэмжих чиглэлээр ажиллаж байна.
2008 оны 10-р сард хөгжмийн зохиолч Сергей Рахманиновын ач хүү Александр Борисович Рахманинов Мацуевийг "Сергей Рахманиновын сан" -гийн уран сайхны удирдагч болгохоор урилга илгээсэн. Тус сантай хамтарч ажиллах ажлын хүрээнд Мацуев Луцернийн Вилла Сенарт байгаа хөгжмийн зохиолчийн өөрийнх нь эдэлж хэрэглэж байсан төгөлдөр хуур болох Хамбургын 'D' Штейнвэй төгөлдөр хуур дээр түүний бүтээлүүдийг сэргээн тоглосон. 2013 онд - Рахманиновын мэндэлсний 140 жилийн ойг тохиолдуулж тус сан Оросын төдийгүй Европын хамгийн нэр хүндтэй концертын танхимуудад цуврал концерт зохион байгуулжээ.
2012 онд Мацуев Олон улсын "Astana Piano Passion" анхдугаар наадмын уран сайхны удирдагчаар ажилласан, 2013 онд Киевт болсон "Сбербанк дебют" олон улсын наадмын уран сайхны удирдагчаар ажилласан. 2016 оны 5-р сард Мацуев Залуу төгөлдөр хуурчдад зориулсан Олон улсын "Гранд төгөлдөр хуурын анхдугаар уралдаан"-ы уран сайхны удирдагчаар мөн ажиллажээ. Мацуев бас жазз хөгжим тоглодог бөгөөд Оскар Петерсоныг жааз тоглоход нь гол нөлөө үзүүлсэн гэж дурджээ. Мацуев Москвагийн Консерваторийн Их танхимд жааз концерт тоглосон анхны сонгодог төгөлдөр хуурч байв.
Мацуев болон Оросын бусад 80 уран бүтээлчид "Ерөнхийлөгч В.Путиний Украин, Крымын асуудлаар баримталж буй байр суурийг дэмжих" нэгдсэн бичигт гарын үсэг зурж байсан.
2014 оны хоёрдугаар сард Сочи хотод болсонXXII Олимпийн өвлийн наадамд Мацуев олимпын бамбар тээгч болж мөн хаалтын ёслолын үеэр тоглолт үзүүлжээ. 2014 оны 4-р сард ЮНЕСКО түүнийг ЮНЕСКО-гийн Сайн үйлсийн элчээр томилов.
2018 онд Мацуев ОХУ-ын дээд шагнал Хүндэтгэлийн одонгоор шагнагджээ.
Денис Мацуев өөрийн хөгжмийн үйл ажиллагаа эрхлэхдээ Юрий Темирканов, Владимир Федосеев, Валерий Гергиев, Андрей Аниханов, Юрий Башмет, Михаил Плетнёв, Иска Гиясов, Владимир Спиваков, Марис Янсонс, Лорин Маазель, Зубин Мета, Леонард Слаткин, Иван Фишер, Семён Бычков, Джанандреа Нозеда, Пааво Ярви, Чон Мён Хун, Курт Мазур, Юкка-Пекка Сарасте нарын хөгжмийн удирдаач нартай хамтран ажиллаж амжсан байна.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын хөгжимчин Ангилал:Сонгодог төгөлдөр хуурч Ангилал:Москвагийн консерваторын төгсөгч Ангилал:Төрийн шагналтан (ОХУ) Ангилал:Оросын хүндэтгэлийн одон шагналтан Ангилал:Ардын Жүжигчин (ОХУ) Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (ОХУ) Ангилал:ЮНЕСКО-гийн тусгай элч Ангилал:Оросууд Ангилал:1975 онд төрсөн
Иньяцио Абате
Замнал
Наполи, Пьяченца, Модена, Эмполи, Торинод нэг нэг жил зээлэгдсэн Абате 2009 оны зургаадугаар сарын 24-нд Миланд 2.55 сая еврогоор элсэсэн
Шигшээ
Бээжингийн олимпт оролцсон Иньяцио Абате анх 2011 оны арваннэгдүгээр сарын 11-нд насанд хүрэгчдийн шигшээд Польштой нөхөрсөг тоглоход (2:0) гараалсан. 2012 оны ЕАШТ-ий мөнгөн медаль, 2013 оны Холбоодын цомын хүрэл медальтай.
2014 оны ДАШТ-д оролцов.
Холбоос
Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Торино багийн тоглогч Ангилал:Эмполи багийн тоглогч Ангилал:Модена багийн тоглогч Ангилал:Пьяченца багийн тоглогч Ангилал:Сампдориа багийн тоглогч Ангилал:Наполи багийн тоглогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2014 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Италичууд Ангилал:1986 онд төрсөн
Херерогийн хядлага
Херерогийн хядлага нь Германы Өмнөд Африкийн Херерочуудын Германы колонийн дарлалын эсрэг гаргасан бослогыг нухчин дарах гэснээс үүдэн Германы эзэнт улс Херерочуудын хооронд 1904-1907 онуудын хооронд өнөөгийн Намиб улсын нутаг дэвсгэрт явагдсан цуст мөргөлдөөн бөгөөд энэ нь ХХ зууны анхны геноцид хэмээн түүхнээ тэмдэглэгджээ.
Европын их гүрнүүдийн Африк дахь колончилолын эрин үед өнөөгийн Намибын нутаг дэвсгэрт Их Британи улс ямарваа нэг ашиг сонирхолгүй болохоо зарласан даруй буюу 1884 оны 8-р сард Герман улс яаравчлан уг нутгийг өөрийн протекторат болохыг зарласнаар өнөөгийн Намиб улсын нутаг дэвсгэр нь тухайн үеийн Германы эзэнт улсын колони нутаг болсон бөгөөд нийт Африк дахь Германы колониудаас эдийн засгийн хувьд хамгийн чухал нутаг дэвсгэрт тооцогдож байв. Учир нь уг колонийн нутаг дэвсгэрт алмазны баялаг ордууд ихээр илрэх болжээ. Херерочууд нь өнөөгийн Намибын нутаг дэвсгэрт үхэр хариулан амьдардаг малчид байсан бөгөөд уг нутгийг Дамарлэнд гэж нэрлэдэг байв.
1904 оны 1-р сарын 12-нд херерочууд Самуэль Махарерогийн удирдлаган дор Германы колонийн захиргааны эсрэг босчээ. Германчууд уг нутгийн иргэдээс газрыг нь булаан авч, нутгийн хүн амыг боол болгож байсан нь тэднийг Германчуудын эсрэг босоход хүргэсэн юм. Босогчид 120 герман хүнийг алж, нилээд тооны фермүүдийг сүйтгэснээс гадна Окаханжа боомтыг эзлэн авч, колонийн нийслэл Виндхук орох замыг тасалсан байна.
Харин энэ үед колонийн захирагч Теодор Лютвин цэргийн нэмэлт хүч илгээхийг Берлинээс хүссэний дагуу Германы Баруун Өмнөд Африкийн цэргийн командлагчаар томилогдсон, генерал Лотар фон Трода 14,000 цэргийн хамтаар Дамарлэндэд ирлээ. Генерал Трода нь Германы эзэн хаан II Уилльямаас олгосон эрхийн дагуу зөвхөн Эзэн хаанд шууд захирагдаж байсан нь колонийн захирагч Лютвинээс хавьгүй илүү эрх мэдэлтэй байсан гэсэн үг юм. Захирагч Лютвин бослогыг дарсаны дараа хэлэлцээ хийх сонирхолтой байсан бол генерал Трота нутгийн уугуул иргэдийг дахин эсэргүүцэх тэнхэлгүй болтол нь нам дарах сонирхолтой байлаа.
Уатербейргийн тулалдааны дараа генерал фон Трода нь “Германы цэргүүдийн агуу жанжин миний бие энэхүү илгээлтийг Херерогийн хүн ардад явуулж байна. Бүх херерочууд энэхүү газрыг орхин одох ёстой бөгөөд Германи улсын нутаг дэвсгэрээс илэрсэн аливаа хереро хүнийг буутай, буугүй эсэх, үхэртэй, үхэргүй эсэхээс үл хамааран үг дуугүй буудан хороох болно. Ямар ч эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд гэсэн ялгаварлал байхгүй бөгөөд нэг бол өөрийн хүмүүстэйгээ цуг газар нутгийг чөлөөлж өгөх, эс бөгөөс та нарыг галдан шатаах болно.” гэсэн мэдэгдэлийг бүх херерочуудад хандан гаргалаа. Ингээд бослогыг дарж, дайнд бүрэн ялалт байгуулж чадахгүй байсан тул генерал Тродагийн тушаалаар герман цэргүүд баривчлагдсан эрчүүдийг цаазлах, эмэгтэйчүүд ба хүүхдүүдийг цөлөх явдал хавтгайрах болов. Энэхүү харгислалыг тэвчээгүй колонийн захирагч Теодор Лютвин генерал Тродагийн үйлдлийн талаар эзэн хаанд гомдол мэдүүлж, колонийн хууль ёсыг уландаа гишгэж, нөхцөл байдлыг тогтворжих боломжгүй болгож байна гэж мэдэгдсэн байна. Мөн тэрээр нь цааш нь “Тродагийн үйлдэл нь христийн ёс зүй болоод хүмүүнлэг ёсонд харш бөгөөд колонийн эдийн засгийг сүйрүүлэн, Германы эзэнт гүрний нэр хүндийг уландаа гишгэж байна.” гэж эзэн хаанд мэдүүлжээ.
Харин Германы эзэнт улсын хаан II Уилльям өөрийн Генералын херерочуудын эсрэг явуулж буй бодлогыг хамгаалж, “Херерочуудыг Женевийн конвенц болон бусад хэлэлцээрээр хамгаалах боломжгүй, учир нь тэд жинхэнэ хүн биш, хагас хүн юм” гэсэн байна.
Германчуудын энэхүү харгис геноцид бодлого нь нутгийн бусад омог аймгуудыг германчуудын эсрэг мөн адил босоход хүргэсэн байна. 1904 оны сүүлээр нутгийн нама хүн ам бослого гаргав. Байдлыг хяналтандаа авч чадаагүй германчууд нутгийн худаг, уснуудыг хордуулах, бөөнөөр хорих лагериудыг олноор нь байгуулах болов.
1907 оны сүүл гэхэд л Германы цэрэг нутгийн иргэдийн эсэргүүцлийг дарж, Херерогийн дайн буюу хядлага дуусчээ. Харин 1915 он гэхэд Германы тус колони нь Дэлхийн I дайны үеийн колони хоорондын мөргөлдөөнөөр Өмнөд Африкийн цэрэгт эзлэгдсэн байна.
1985 онд НҮБ Баруун Өмнөд Африк дахь Хереро болон Нама үндэстнүүдийг олноор нь хоморголон устгасан явдал нь ХХ зууны хамгийн анхны геноцид болсон хэмээн зарласан бол Германи улс 2004 онд буюу бүтэн 100 зуун жилийн дараа болсон явдалд уучлалт гуйжээ. Сонирхолтой нь 2007 онд генерал Лотар фон Тродагийн гэр бүлийнхэн нь Намибт айлчилж, Хереро омгийн ахлагчдаас өвөг дээдсийнхээ хийсэн үйлдлийнх нь төлөө уучлалт гуйжээ.
Энэхүү дайны үеэр 65,000 хереро /нийт херерочуудын 60%/, 10,000 нама /бүх намачуудын 50%/ хүмүүс, нийт 75,000 хүн алагджээ. Тус дайны үеэр учирсан хохиролд цэрэг дайны үйл ажиллагаанаас илүүгээр геноцид буюу үй олноор хоморголон устгасан явдал нь зонхилох нөлөө үзүүлсэн байна. Ангилал:Геноцид Ангилал:1904 оны зөрчилдөөн Ангилал:Германы баруун өмнөд африк Ангилал:Германы зэвсэгт хүчний түүх
Бахчисарай
Бахчисарай (украин, оросоор: Бахчисарай; крым татараар Багъчасарай, татараар утга нь Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн харш) нь Бүгд Найрамдах Өөртөө Засах Крым Улсын нэгэн хот бөгөөд Симферополь хотоос галт тэргээр нэг цаг орчмын зайтай оршдог.
Түүх
Энэхүү суурингийн талаар судар бичигт хамгийн анх 1502 онд дурдсан байх ба 1532 онд I. Сахиб Гирей ханы ордон байсан учраас Крымын ханлигийн нийслэл болно. Мөн түүнчлэн Исми Хан лалын сүмийг бас энэ хотод бүтээн босгожээ. 1783 онд болсон Орос-Туркийн дайны дараа тус хотын зэрэглэлийг буцаан суурин болгоод Оросын эзэмшилд очсон байна. Сүүлд ЗХУ-ын засаглалын үед 1926 онд буцаан хотын статустай болгосон байдаг.
"Бахчисарай" гэдэг үг цэцэрлэгт ордон гэж орчуулагддаг бөгөөд Алтан ордын нийслэл байсан Сарай гэж /Ордон/ хоттой нэрийн хувьд хамаатай болох нь ойлгомжтой юм.
Газар зүй
Бахчисарайд нэгэн үед Крымын ханлигийн хант улсыг захирч байсан хааны ордон байдаг. Энэхүү барилгын цогцыг 16-р зуунаас 18-р зуун хүртэл иран, турк, орос, украйны шилдэг барилгачид оролцон босгосон бөгөөд төрөл бүрийн барилгын хийцийг өөртөө агуулжээ. Тус харш нь нулимаст усан оргилууртай ба үүний тухай алдарт яруу найрагч Александр Пушкин магтан шүлэглэсэн байдаг. Бахчисарайн усан оргилуурын тухай оросын олон олон хөгжмийн зохиолчид дуу болгосны жишээнд Аренскийн кантата (1899 онд), Асафьевийн балетын бүтээл (1933/1934 онд) зэрэг бүтээлүүд байдаг аж.
Цахим холбоос
Ангилал:Крымын суурин Ангилал:Монголын урьдын нийслэл Ангилал:Европын урьдын нийслэл
Афро-Еврази
Афро-Еврази (өөрөөр Африк-Еврази, Еврафрази, Евроафрикази) хэмээн нэрлэгдэх супер тив нь дэлхийн хамгийн том хоорондоо холбоо бүхий хуурай газар юм.
Биогазар зүйд болоод хүмүүнлэг- ба нийгмийн шинжлэх ухаанд энэхүү эх газрын массыг хуучин дэлхий хэмээн нэрлэн хэрэглэдэг.
Ерөнхий
Афро-Еврази гэх нэр нь уг нэрэнд орсон үгүүдийн дагуу африк ба еврази (ази болон европ тив) тивүүдээс бүрдэнэ. Ойролцоогоор 85 сая километр квадрат нутаг дэвсгэрийн талбай нь дэлхийн нийт газрын гадаргын зургааны нэгийг бүрдүүлэх ба дэлхийн бүх хуурай газрын хагасаас илэрхий их газар нутгийг хамардаг. Энэхүү том тивд дэлхийн хүн амын 6,1 тэрбум хүн (мэдээ: 2013 он) буюу 87 % оршин суудаг.
Дэд хуваалт
Евразийн газар нутгийг хуваахдаа эрдэмтэд маргаантай байдагтай адил Афро-Евразийн газар нутгийг задлан хуваахдаа мөн л маргалддаг ч голчлон түүх, соёлын талаас нь харгалзан хуваадаг. Уламжлал ёсоор Суэцийн сувгийг африк, евразийн хоорондын хил гэж үздэг.
Эшлэл
Ангилал:Тив Ангилал:Африкийн газар зүй Ангилал:Азийн газар зүй Ангилал:Европын газар зүй
Гүрбазарын Амар
Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, ОХУ-ын Буриад улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагналт, Монголын Орчуулагчдын Эвлэлийн шагналт, Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагналт Харгана овогт Гүрбазарын Амар (1933-2016) нь Монголын орчин цагийн утга зохиолын орчуулгын салбарын томоохон төлөөлөгчдийн нэг юм. Монголын Зохиолчдын Хороо, Монголын Орчуулагчдын Хороо, Монголын Сэтгүүлчдийн Хорооны гишүүн.
Намтар
Гүрбазарын Амар 1933 оны 2 дугаар сарын 15-нд одоогийн Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутагт Их өвөлжөөн гэдэг уулын энгэрт малчин ард Гүрбазар, Жигмид нарын отгон хүү болон мэндэлжээ. 1935 онд одоогийн Цагаан-Овоо сумыг шинээр байгуулахад Баяндун сумаас олон өрх зааглагдан шинэ суманд харьяалагдахад Цагаан-Овоо сумын харьяат болжээ.
1942 оны намар 9 настайдаа тус сумын бага сургуулийн нэгдүгээр ангид орсноор ном, эрдмийн урт замаа эхэлсэн юм. Бага дунд сургуульд нь орос боловсролтой, эрдэмтэн багш нар эрдэм мэдлэг, шинжлэх ухааны үндсийн анхны мэдэгдэхүүнийг маш сайн олгож байжээ. 1946 онд Баян-Уул сумын дунд сургуульд шилжиж, 1949 онд төгсөөд Чойбалсан хотын дунд сургуулийн наймдугаар ангид орж суралцсан. Түүх утга зохиол, хэлний хичээлд идэвхтэй, орос хэлний хичээлд бүр ч сонирхолтой болсон нь Баян-Уулын дунд сургуульд байхад нь сургуулийн захиргаа Зөвлөлтийн цэргийн анги, Спецвоенторг гэдэг байгууллагынхнаас орос багш нарыг урьж, орос хэл заалгадаг байсны дээр орос хэл бичигтэй Ануударь зэрэг багштай салшгүй холбоотой. Чойбалсан хотод сурч байхдаа орос дэлгүүрийн лангуунд тавиастай хүнс барааны нэр хаяг, гудамжинд байх киноны зарлал, номын дэлгүүрийн тавиур дээрх орос номын нэр гэх мэтийг ямагт харж, багш нараас асууж, дэрэн доороо байнга байлгадаг орос-монгол тольдоо хардаг байжээ.
Тийнхүү 1958 онд Соёлын Яамны Хэвлэлийн нэгдсэн редакцид редактораар орсноос хойш 1991 онд тэтгэвэртээ гартлаа 33 жил энэ л албан тушаал дээр, редакторын ажлаа хийсэн ба утга зохиолын номын орчуулгын редактораар ажиллахын сацуу чөлөөт цагаараа утга зохиолын номын орчуулга хийж байсан юм. Нийт 120 гаруй номын орчуулгыг редакторлаж, 50 ном орчуулан хэвлүүлсэн. Мөн Орос, Зөвлөлт, Америк, Англи, Куба, Энэтхэг, Герман, Унгар, Чех, Болгар, Молдав, Казахстан, Кыргыз, Франц, Румын, Югослав, Австрали, Бразил, Дани, Австри, Итали, Египет, Польш, Украин, Латви, Эстон, Буриад, Якут зэрэг олон орны зохиолчдын өгүүллэг, тууж, тэмдэглэл зэргийг орчуулсан болно. Өөрийн намтар түүхийг цаг үеийнхээ түүхтэй холбон "Миний тавилан" номоо, хамт ажиллаж нэгэн үед нэгэн зорилготой явж байсан орчуулагч анд нөхдийнхөө тухай "Эгэл эрхмүүд" номоо бичиж хэвлүүлэн гаргасан юм. Монгол өв соёл уламжлалаа хадгалан үлдээхийн сацуу дэлхийн уран зохиолын сан хөмрөгийг баяжуулахаар Х.Андерсены үлгэрүүдийг "Хааны шинэ хувцас" нэрээр монгол бичгээр эмхтгэн хэвлүүлсэн билээ.
Хэвлэлийн алтан үеийнхэн болох Г.Амар болон ахмад орчуулагчид дэлхий дахины уран зохиолын бараг бүх дээжээс орчуулан, Монголынхоо уншигч олонд хүргэж, оюуны санг нь арвижуулсан билээ. Түүнээс гадна орчуулагч Г.Амар нь залуу насандаа боксын спортоор хичээллэж, хотын аваргын мөнгөн медаль хүртэж байсан түүхтэй. Г.Амар нь спортын маш том хорхойтон байсан ба монгол тамирчдаа, тэр дундаа монгол бөхчүүд, боксчид, уулчдаа халуунаар дэмждэг байсан төдийгүй, 1950-иад оноос эхлэн олон улсын ба дотоодын спортын тэмцээний ярилцлага сурвалжилга авч, нийтлэл бичиж сонинд хэвлүүлж, радиогоор цацаж байснаараа Монгол улсад спортын сэтгүүл зүйн үндсийг тавилцсан сэтгүүлчдийн нэг хэмээн зүй ёсоор нэрлэгдэх хүн мөн юм.
Орчуулсан номууд (орос хэлнээс)
Ангилал:Монгол хэл рүү орчуулагч Ангилал:Орос хэлнээс орчуулагч Ангилал:Монголын сэтгүүлч Ангилал:Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ангилал:Монгол Улсын Их Сургуулийн төгсөгч Ангилал:Баяндуны хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1933 онд төрсөн Ангилал:2016 онд өнгөрсөн
Нэймеген
Нэймеген (Nijmegen [] ) нь Нидерландын зүүн урд зүгт орших хүн амтай (мэдээ ) Гелдерланд аймгийн хот юм.
Нэр
Нэймеген гэх нэр нь латины Новиомагус гэх нэршлээс үүсэлтэй ба латин хэлний новус (novus - нидерландаар nieuw, монголоор шинэ) ба магус (magus - нидерландаар markt, монголоор худалдаа буюу худалдааны зах) үгнүүд юм. Үүгээр Нэймеген нь анхандаа шинэ худалдааны зах гэсэн нэр байв. Цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр тус нэр янз бүрээр бичигдэж байсны жишээг дурдвал Novimagus, Novomagus, Neomagus, Noviomagi болно. Их Карл хааны үед тус хотын нэрийг Нумага (Numaga) гэх нэртэй байгаад энэ нь цааш явсаар Nieumeghen, Nimmegen болжээ.
Газар зүй
Нэймеген нь Арнем хотоос өмнө зүгт 15 километрийн зайтай оршдог.
Хотын засаг захиргааны гишүүд
Хот нийт есөн дүүрэг хуваагдана:
Эшлэл
Ангилал:Гелдерландын коммун Ангилал:Гелдерландын суурин Ангилал:Дотоодын боомттой суурин Ангилал:Келт гаралтай суурингийн нэр Ангилал:Нидерландын их сургуулийн хот Ангилал:Нидерландын хот Ангилал:Чөлөөт эзэнт гүрний хот Ангилал:Ханзе хот
Тарваган тахал
Тарваган тахал дараах замаар хүнд халдварлана. •        шууд хавьтал •        дам халдвар •        агаар дусал •        хоол хүнс
Шууд хавьтлын зам. өвчтэй тарвага агнах, арьс өвчих, мах эвдэх зэрэг үйл ажиллагааны явцад арьс салстын бүтэн байдал алдагдсан үед болон өвчтөнийг асрах, сувилах, халдвартай эд, зүйлстэй хамгаалах өмсгөлгүйгээр харьцсанаас арьсны болон булчирхайн хэлбэрийн тахлаар өвчилнө. Дам халдварын зам. Мэрэгч амьтдын бөөс, бүүрэг, цус сорогч үе хөлтөн хазуулах зэрэг тохиолдлуудад халдварлана.
Дархлал: Тарваган тахлаар өвчилсний дараа дархлал тогтоох боловч тодорхой хугацааны дараа дахин өвчилж болно. Дархлаажуулалтын дараа идэвхгүй дархлаа /6 сар орчим/ тогтоно.
Ангилал:Бактерийн гаралтай хүний халдварт өвчин Ангилал:Зооноз Ангилал:Мэдэгдэх шаардлагатай өвчин Ангилал:Тахал Ангилал:Биологийн зэвсэг
Эйрлайн хаб
Аливаа агаарын тээврийн компаний байр болон онгоц, техник, хэрэгсэл төвлөрөн байрлаж буй нисэх онгоцны буудлыг тухайн агаарын тээврийн байгууллагын хаб буюу Эйрлайн хаб (Airline Hub) гэнэ. Ангилал:Агаарын тээвэр
Кристиан Аббьяти
Кристиан Аббьяти (Christian Abbiati, 1977 оны долоодугаар сарын 8-нд Аббиатеграссо хотод төрсөн) — Италийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Миланд хаалгачаар тоглодог.
Замнал
Кристиан мэргэжлийн гараагаа анх 1994 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд Монцагийн өмнөөс Сери С1-д Моденатай тоглоход (1:0) хийсэн. 1998 онд Милантай нэгдэн 1999 оны нэгдүгээр сарын 17-нд Перужатай тоглоход (2:1) сая нэг гараалж байв. 2002 онд Дида Миланд ирсэнээр Кристиан бүр 3 улирал сэлгээнд суув.
2002 оны ДАШТ-д II хаалгачаар оролцсон Аббьяти 2003 оны дөрөвдүгээр сарын 30-нд Италийн шигшээд Швейцарийн эсрэг (2:1) нөхөрсөг тоглов.
2005 онд Ювентуст Буффоны сэлгээгээр зээлэгдэв.
Холбоос
Ангилал:1977 онд төрсөн Ангилал:Италийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хаалгач Ангилал:Милан багийн тоглогч Ангилал:Атлетико Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Торино багийн тоглогч Ангилал:Ювентус багийн тоглогч Ангилал:Боргозезиа багийн тоглогч Ангилал:2000 оны хөлбөмбөгийн ЕАШТ-д оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2002 оны хөлбөмбөгийн ДАШТ-д оролцогч Ангилал:Италичууд
Сибирийн биелэг өвс
Сибирийн биелэг өвс  - (Poa sibirica), (Мятлик сибирский)
Сибирийн биелэг өвс 1 метр хүртэл өндөр ургадаг иштэй олон наст үет ургамал. Шинсэн ой, сөөгөн ширэнгэ, ойн зах, чийглэг ба намгархаг татмын нуга зэрэг газраар ургана. Өндөр уулын бүслүүрт мөн чийгтэй газраар тохиолдоно.
Ашигласан материал
Ангилал:Ургамал Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд
Бөхтөмөр
Бөхтөмөр нь 1272-1282 оны хооронд Цагадайн улсыг захирч байсан. Тэрээр 1272 он Хайду ханы тусламжтайгаар Никпей ханыг хороож, түүний орыг булаан авчээ. Гэвч төд удалгүй Алгуй болон Барак хан нарын хөвүүд, угсаатан ноёдын хуйвалдаанд өртөж 1282 онд алагдсан байна.
Ангилал:12-р эсвэл 13-р зуунд төрсөн Ангилал: 1282 онд өнгөрсөн Ангилал:Цагаадайн улсын хан
Нэнси Пелоси
Нэнси Патрисия Д’Алесандро Пелоси (англи. Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi, 1940 оны 3-р сарын 26-нд АНУ-ын Мэрилэнд мужийн Балтимор хотод төрсөн) - америкийн ардчилсан намын улс төрч, 1987 оноос хойш АНУ-ын Конгресс ын Төлөөлөгчдийн Тахимын гишүүн бөгөөд 2007-2011 он, 2019 оноос 2022 онд Төлөөлөгчдийн Танхимын дарга.
Залуу нас, боловсрол
Нэнси Пелоси Итали гаралтай. Тэрээр Мэрилэнд мужийн Балтимор хотод Аннунсиата М. "Нэнси" Д'Алесандро (уугуул овог: Ломбарди болон Томас Д'Алесандро нарын зургаан хүүхдийн хамгийн бага нь болон мэндэлжээ. Эцэг нь Мэрилэндээс Ардчилсан намын конгрессмен, Балтимор хотын дарга байсан байна. Пелосигийн ах Томас Д'Алесандро (1929-2019) мөн Ардчилсан намын гишүүн, 1967-1971 онд Балтимор хотын захирагч байсан бөгөөд дараа нь хоёр дахь удаагаа нэр дэвшихээс татгалзсан нэгэн байжээ.
Нэнси ирээдүйн нөхөр болох Пол Фрэнк Пелоси-той Тринити коллежид сурч байхдаа танилцаж, 1963 оны 9-р сарын 7-нд Балтиморт гэрлэлтээ батлуулжээ. Удалгүй хосууд Нью-Йорк руу нүүж, дараа нь 1969 онд Сан-Франциско руу нүүсэн байна. Тэнд Пелоси улс төрийн карьераа үргэлжлүүлж Калифорнийн Ардчилсан намын удирдагчдын нэг, Конгрессын гишүүн Филип Бертон той танилцсан байна.
1976 онд Пелоси Калифорни мужаас Үндсэний Ардчилсан хороонд гишүүнээр сонгогдоод 20 жил энэ албан тушаалаа хадгалж чадсан эмэгтэй юм. 1977 онд Умард Калифорни дахь Ардчилсан намын даргаар сонгогдсон юм.
Улс төр
Калифорни мужаас сонгогдсон Конгрессын гишүүн Филип Бертон 1983 онд нас барж, түүний эхнэр Зала залгамжлах болжээ. Гэвч Зала хорт хавдар туссан тул 1988 онд дахин сонгуульд нэр дэвшихгүй байхаар шийдэж Пелосиг залгамжлагчаар сонгож, Бертоныг дэмжигчдийн дэмжлэгийг амалж улмаар Нэнси 1987 онд Конгрессын гишүүн болж 10 удаа улиран сонгогдоод байгаа юм.
Гэр бүл
Нэнси Пелоси 1963 онд бизнесмен Пол Пелоси-той гэрэлсэн. Тэд Нэнси Корин, Кристин, Жаклин, Пол и Александра гэж 5 хүүхэд 9 ач, зээ нартай ажээ. Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:АНУ-ын улс төрч
Питер Фонда
Питер Фонда (Peter Fonda; 1940 оны 2 сарын 23-нд төрсөн; 2019 оны 8-р сарын 16-нд Лос-Анжелест нас барсан) — Америкийн жүжигчин, продюсер.
Цахим холбоос
Ангилал:АНУ-ын кино жүжигчин Ангилал:АНУ-ын кино зохиолч Ангилал:АНУ-ын кино найруулагч Ангилал:Алтан бөмбөрцөг шагналтан Ангилал:Америкчууд Ангилал:1940 онд төрсөн Ангилал:2019 онд өнгөрсөн
Ибрай тайш
Моголистаны он дарааллын түүх “Рашидын түүх”-нд тэмдэглэснээр энэ Ибрай тайш хэмээгдэгч нь хэрэг дээрээ Ойрадын Эсэн тайшийн ач омбол юм. Зүүн Цагаадайн хааны удмын Увэйс хаан цагтаа Халимагуудтай /Ойрадуудтай/ 61 удаа дайтаж нэгээс бусдад нь дийлэгдсэн гэдэг. Эсэн тайш тухайн үедээ Увэйс хааныг хэдэнтээ олзолж байсан боловч нэг удаад нь Увэйс хаан бол Чингис хааны хойчийн үр хэмээн хүндэтгэн тавьж, эсвэл нөгөө удаад нь охин дүүгээ түүнд буулгаж өгсөн юм хэмээн суллаж тавьдаг байжээ. Увэйс хааны охин дүү Махтум ханиму Эсэн тайшийн хүү Амасанж тайштай суусан бөгөөд Ибрахим, Иляс гэдэг хоёр хүү төрүүлжээ. Нийлж суух үеийн нөхцөл болзол нь төрсөн хүүхдүүд Исламын шүтлэгтэн болж өсч өндийх явдал байжээ. Энэ Ибрахим тайш Далан тэргүүний байлдаанд Даян хааны Монгол цэрэгт ялагдаад Хамид хүрч хороогджээ...
Ангилал:15-р зуунд төрсөн Ангилал:1533 онд өнгөрсөн
Дэргэр биелэг өвс
Дэргэр биелэг өвс  - (Poa subfastigiata), (Мятлик широкометельчатый)
Үндэслэг иштэй, шулуун босоо, 50-60 см өндөр, гөлгөр иш бүхий навч цөөнтэй олон наст үет ургамал. Том түрүүхэйтэй сагсгар залаа баг цэцэгтэй. Цэцэглэхээсээ өмнө залаа нь босоо байснаа цэцэглэх үедээ хажуу тийшээ налж дэрийдэг байна. Залаа нь 15-25 см урт. Зургаадугаар сард цэцэглэж, долоо, наймдугаар сард үр нь боловсорч гүйцнэ.
Ойт хээрт тархсан бөгөөд гол горхины эрэг, татмын намгархаг, чийглэг нуга сөөгөн ширэнгэ, чийглэг ойд ургана.
Ашигласан материал
Ангилал:Ургамал Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд
Seryoja
Цолмонгийн Мөнхбаяр (1990 онд Улаанбаатарт төрсөн) нь Монголын рэп дуучин юм.
2007 оноос эхлэн Америкийн Нэгдсэн Улсад суралцахын хажуугаар хүсэл сонирхолдоо хөтлөгдөн хип хоп дуу, хөгжим туурвиж олон нийтэд танигдаж эхэлсэн. Түүнтэй бид анх 2015 онд “Чи нэг тийм” гэсэн уран бүтээлээр нь уулзаж байсан шүү дээ. Мөн тухайн жил дуучин Укатай хамтарч гаргасан “Мангар” дуу нь үнэхээр өвөрмөц байж чадсан. Мэдээж “Адармаа”-г энд нэрлэхгүй өнгөрч яаж болох билээ.2011 онд Seriouz нэртэйгээр уран бүтээл туурвиж эхлэн, Мөрөөдөл нэртэй дуугаа цацсан. Мөн Opozit хамтлаг, реппер Dandii болон дуучин BX-тэй хамтарч Pretty Lady дууг хийсэн ба энэ нь энэ дуу нь сонсогчдод маш их хүрсэн. 2015 онд “Чи нэг тийм” гэсэн уран бүтээл гаргаж байсан. Мөн тухайн жил дуучин Укатай хамтарч гаргасан “Мангар ” дуу нь олонд таалагдсан. .Хамгийн хандалт өндөртэй дуу нь “Адармаа” бөгөөд 9.4 сая үзэлттэй.Харин 2018 онд тэрбээр “Echo”, “Guilty” зэрэг уран бүтээл гаргажээ. “Echo” дуугаа гуравдугаар сарын 1-нд цацсан бөгөөд өндөр хандалт авч байв.
Ахмад (цэргийн цол)
Ахмад нь цэргийн дунд офицерийн цол юм. Рот, батарей, түүнээс дээших албан тушаалд ажиллаж байгаа болон ахлах дэслэгч цолыг 3 буюу түүнээс дээш жил зүүсэн офицерт ахлах даргын тодорхойлолтоор ЗХЖШ-ын даргын тушаалаар ахмад цолыг олгодог. Мөн гавьяа байгуулсан офицерт ЗХЖШ-ын даргын тушаалаар хугацаанаас нь өмнө олгож болно.
Seryoja
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын рэп дуучин Ангилал:1992 онд төрсөн
Ахмад (цэргийн цол)
Ангилал:Цэргийн цол
Төрөлт гүнж
Төрөлт гүнж (1484-?) Батмөнх Даян хаан, Мандухай сэцэн хатан нарын дундаас төрсөн ганц охин болж 1484 оны хөх луу жил төрсөн. 1512 онд баруун гурван түмнийг дайлсан Даланнөмрөгийн байлдаанд онцгой гавьяа байгуулсан Халхын Жарууд отгийн Баасан ноёнд Даян хаан өөрийн ганц охиноо хатан болгон өгсөн. Зарим сурвалжид түүнийг Гэгээн гүнж хэмээн нэрийддэг.
Ах дүүс
Ангилал:1484 онд төрсөн Ангилал:16-р зуунд өнгөрсөн Ангилал:Боржигин
Алага Бэхи
Бөртэ хатан гучин насандаа Алага бэхи охиныг төрүүлжээ. Чингис хааны хайртай энэ охин Монголын тэгш өндөрлөг нутгаас гарч Хятадын суурин соёл иргэншилд Монгол удирдлагыг хэрэгжүүлсэн Боржигон аймгийн анхны хүн нь байв. Тэрээр орь залуудаа хаан эцгийн зарлигаар харийн зуун сая шахам хүний ертөнцтэй учирсан болой.
Хүнгүйн гол
Хүнгүйн гол нь Бор хярын элсэн манхнаас эх авч Эрдэнэхайрхан, Завханмандал, Ургамал сум, Увс аймгийн Завхан сумын нутгаар урсч айраг нуурт цутгадаг гол. Урт нь 200км, ай савын талбай нь 21,6мянган км/кав. Усны жилийн дунадж зарцуулалт 2,1м/сек, 3м. Муразаевын тэмдэглэснээр эрт цагт их хулсан шугуйтай байжээ. Уг гол нь эргийн дагуурх хүнхээл, элсэн толгодууд, хүнгүйн, түнгээ зэрэг байгалийн өвөрмөц тогтоцыг бүрдүүлсэн газрууд олонтой Завхан аймгийн говийн бүсийн сумдуудын тэжээгдмэл гол юм.
Алага Бэхи
Дашрамд дурдахад Бөртэ хатан Монгол уламжлалаа чанд баримтлан үр хүүхдээ өсгөх үүргийг дан биеэрээ үүрсэн бөгөөд зарц шивэгчинд даатгаагүй. Алага бэхийг мөн тийм замаар хүмүүжүүлжээ. Эр нөхрөөсөө илүүтэйгээр охиддоо улс үндэстнийхээ төлөө хүчин зүтгэх ухамсар суулгажээ. Аав нь (Чингис) охиндоо олон чухал сургаал захиас хэлсэн байдаг. “Саруул ухаанаас илүү сайн нөхөр үгүй. Хайрлах юм олон боловч халуун амийг хамгаас хайрлалтай. Энэ бие хэврэг боловч эрхэм нэр мөнх шүү” Эдгээр үнэт сургаалыг Чингис хаан охиддоо хандаж айлдсан бүлгээ. Эхийн ухаан, эцгийн сургаалыг баримтлан өсч хүмүүжсэн Алага бэхи бол Монгол үндэстэн тал нутгаа Азийн түүхэн дэх хамгийн том газар нутаг болгон өргөжүүлэн тэлсэн их байлдан дагуулалтын анхны алхмыг хийсэн түүхтэй.
Хүнгүйн гол
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Монголын гол мөрөн Ангилал:Завхан аймгийн гол мөрөн Ангилал:Увс аймгийн гол мөрөн
Алага Бэхи
Хазайхад түшиг минь
Хальтрахад тах минь
Харайхад хөл минь болохоо
Хайрт охин минь мэдтүгэй… хэмээн хэлсэн аавынхаа үгийг чандлан мөрдсөн хүн бол Алага бэхи юм.
Бөртэ хатнаас Зүчи, Цагадай, Өгөдэй, Тулуй нэрт дөрвөн хүү, Хожин бэхи, Цэцэйхэн,Алага бэхи, Түмэлүн, Алталун бэхи, хэмээх таван охин төрсний 3дахь гүнж нь Алага юм.
Бие өсч, билэг ухаан тэгшрэх насандаа цэрэг удирдан, төр захирч эцгийн сургаалыг хүндлэн дагах болсон Алага эцэгтээ элч явуулж Онгуд аймагт дэгдсэн үймээнийг даруулах, бүх зүйлийг зохицуулахад ухаан зарсны учир Онгудыг дахин хурааж Жинхүүд хан цол өргөмжлөн Онгуд аймгийг 1207 онд захируулжээ. Өөрөө ч Жинхүү хантай залган сууж тус аймгийн хүндэт эзэгтэй хэвээр үлдсэн юм. 1219 онд Чингис хаан дундад Азид морилохдоо Алага бэхи, дүү Отчигон ноён хоёрт төрийн хэргийг захируулан үлдээв.
“Өдөр бүр ном уншиж, эмэгтэйчүүд хэдэн мянган хүнээр сувилуулна. Аливаа дайн гарах ба цавчих алалдах явдлыг биеэр шийдвэрлэнэ”, “Монгол-Татарын бүрэн тэмдэглэлд” ийн дурдсанаас үзэхүл Алага бэхи нь төрийн хэрэг захирах чадвартай төдийгүй, бичиг цэргийн эрдэм хосолсон хаан угсааны эрхэмсэг гүнж байжээ. Ер нь Чингис хааны гүнж нар нь уужим тэнүүн ухаан бодолтой, эх оронч, хүнлэг энэрэнгүй, эцэг эхийнхээ сургаалыг ёсчлон дагаж байсан охид бүсгүйчүүд ажгуу.
Алага бэхи нь “Төр захирагч гүнж” хэмээн алдаршиж, түүхнээ тэмдэглэгджээ. Алага бэхийн хаант улс асар уудам нутгийг эзэлж байв. Энэ нь эдүгээгийн Өвөрмонголын нутаг аж. Түүний хаант улс нь Монгол, Түрэг, Хятадыг өөртөө багтаасан олон үндэстний орон байжээ.
Хоёр мянган жилийн турш Хятадын хойд хил орчмын түүхэнд дангаараа ноёрхож байсан Түрэг хэлтэн овог аймгуудын нэг болох Онгуудын удирдагчийн үүргийг сайтар гүйцэтгэж байснаараа Алага бэхи түүхэнд тодорхой байр эзэлдэг.
Чингис хаан говийн өмнө орших өргөн уудам соёл иргэншилт хаант улсууд руу хаяагаа улам тэлж байлаа. Энэ хүнд хүчир үйлсэд Алага бэхи монгол цэргийг бүх саад тотгороос гэтэлгэж чадсан гавьяатай хүн.
Онгуудыг захирах болсноор монгол цэргийг хоол, хүнс, сэлгээний мориор хангах, өмнө зүгийн улсуудын дайралтаас хамгаалж байлаа.