cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ренчиний Чойном
Намтар
1956 онд нийслэл Улаанбаатар хотноо нүүж ирээд Хотын Урчуудын Эвлэлийн Хороонд дагалдан барималчнаар ажилласан,
1957 онд БНМАУ-ын Урчуудын Эвлэлийн Хорооны зургийн тасагт зураачаар ажилласан,
1958 онд Ясны сүрьеэгийн больницод 2 жил орчим хэвтэж эмчлүүлсэн,
1960 онд Хотын Соёлын ордонд зураачаар ажилласан мөн ондоо Монголын эрдэм дэлгэрүүлэх нийгэмлэгт, “Шинжлэх ухаан амьдрал” сэтгүүлийн хэвлэх газар зураачаар ажилласан.
Чойном 1969 оны 8-р сарын 6-нд Нийгмийг Аюулаас Хамгаалах Яам (НАХЯ)-нд дайчлагдан баривчлагдаж мөрдөгдсөн. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын засаг төрийг бусниулан доройтуулах буюу сулруулах зорилгоор төрийн эсрэг чиглэсэн шүлгүүдийг зориуд бичиж харалсан гэдэг нэрийдлээр баривчлагдан шийтгэгдэж, Дорноговь аймгийн Хажуу-Улаан дахь засан хүмүүжүүлэх хөдөлмөрийн колонид 4-н жил хорих ял эдэлжээ.
1973 онд суллагдаад 1976 он хүртэл Хэнтий аймгийн Батноров суманд нутаг заагдсан.
1976-1979 онд Улаанбаатар хот руу орох зөвшөөрөл авч, найз нөхдийн гэр орноор амьдарч байжээ.
1979 оны 4-р сарын 24-нд 43 настай байхдаа Дэмбэрэл гэж зураачийн гэрт сүрьеэ өвчнөөр зуурдаар нас баржээ.
А.Далхжавын дурсамж
Ренчиний бутач хөвүүн ямбатнуудтай үзэлцэхээр гэрээ орхихдоо дөнгөж 23-тай байлаа. 1959 оны намрын халуун өдрүүд. Сургуулийн оюутан сурагчид цугларч Улаанбаатар хот хөл хөдөлгөөнд дарагдаж энд тэндгүй хүүхэд багачуудын хөгжилтэй дуун цангинаж байсан цаг.
Би Архангай аймгаас ХААДС-д суралцахаар нийслэлд ирээд Шар ажаа хэмээн энхрийлдэг Доржпалам эгчийндээ түр амьдарч байв. Шар ажаагийнх ам бүл олуулаа ч бид хоёр (би авгайтайгаа хамт ирсэн)-ыг тээршаахгүй, байгаагаа хуваан идэж, багталцахаараа бор хоногийг өнгөрүүлж байлаа. Шар ажаагийн хоёр том хүү нь эхнэр хүүхэдтэй боловч орон байргүй, бас л нэг дороо амьдарч бужигналдана. Тэднийх "100 айл"-ын нийтийн орон сууцны ганц өрөөнд багтаж ядан байх. "100 айл"-ын орон сууцыг хятад ажилчид барьж дуусгаад ашиглалтад ороход энэ байрыг хуваарилан өгсөн аж.
1950-аад оны сүүлчээр хятад ажилчид ёстой л гамин цэрэг шиг орж ирж манай орны хөдөө аж ахуйн нэгдэл, сангийн аж ахуй, хаана л бол хаана шоргоолж мэт үймсэн. Удалгүй 1960 он гэхэд тар нь танигдаж түнжин хагараад буцацгаасан түүхтэй. Тэдний нэг хэсэг барилгачид одоогоор бол хороолол маягийн "100 айл"-ын сууцыг тэнд барьсан хэрэг.
Шар банди их хөгжилтэй, аливаа юмыг ярихдаа ногоон нүдээ гурвалжлуулан инээж байгаад "ёстой үзүүлнэ ээ" л гэх. Тэгээд шүлгээ уншина даа. Түүний шүлэг найраг нь хайр сэтгэл, тэмцлээр бялхан цалгиж байдагсан. Нэг өдөр намайг дуудаж байна. Гэрт нь орвол чи ингээд сууж бай. Би зурна гээд "Акварель" усан будаг, бийрээ бариад зурж эхлэв. Барагцаалбал 10 гаруй минут болсон санагдана. Үнэхээр адилхан зурж билээ. Энэ зургийг 1975 он хүртэл нандигнан хадгалсан боловч өөрийн гэх орох оронгүй, хот тойроод олон удаа нүүж явахдаа "40 мянгат"-ын байрын нэг айлынд хоёр шуудай номтойгоо орхисон санагдана. Би ном цуглуулах өвчтэй байв. Гэвч амьдралын бэрхшээлд хавчигдан номоо авч явах арга ухаанаа олохгүй, айл айлын хашаа байшинд авдар саваар нь орхисоор хоосорсон. Ядуугийн зовлон, тарчигхан улсын иргэн ийм байдаг хойно доо яая гэхэв. Тэр зургийг алга болгосондоо их харамсаж халаглах юмаа. Зургийн зүүн доод өнцөгт Р.Чойном гэж мутрын үсгээ зурсан нь надад дахиад олдохгүй дурсгал, түүх өгүүлсэн таталбар байсныг хожуу сэхээрлээ.
Р.Чойном үерхэхэд их эелдэг, ааш зан нийтлэг, алиа хошин ярих дуртай, дэлдэн чихтэй, ёстой л "Шар банди" байсансан. Монхордуу агаад унжуу хамрын дорх эрээн бараан алагласан живэр сахал нь түүний махлаг бус гонзгойвтор царайг улам ч чимнэ. Бидний үерхэл богинохон хугацаанд гал дөл шиг маналзаад өнгөрсөн. Удалгүй хичээл эхэлж ихэнх оюутнууд нөгөө муу хадаастай модон хайрцгаа чирээд нэгдэл, сангийн аж ахуйд тариа ногоо хураах, хадлан дарш бэлтгэхээр явцгааж, би Max комбинатын мал нядалгааны ажилд гарснаас гадна Зайсан толгойн зүүн талд дан бүрээстэй, шалгүй бор гэр барьж оюутан амьдралын хүнд бэрх хэдий ч хөгжилтэй сайхан дөрвөн жилийг даван туулах гараагаа эхэлсэн юм.
Р.Чойном бид хоёр мартагдашгүй тэр намрын нар шарсан аагим халуун өдрүүд, уйтан бороо зүсэрч манан будан хөвөрсөн сэрүүн өдрүүд, "100 айл"-ын шавар намгийн дунд нэгэн зуур шүлгээ бичиж, уншиж, зургаа зурж, сайхан үерхээд аадрын цахилгаан мэт газар тэнгэрийн савслагаар атиралдан зурайсаар алсын алсад одсон. Тэртээх он жилүүдэд бороо зүсрэн хэд хоногоор орж шавар шавхай шагай татаж, муу үг бардаг байсан бол өдгөө уй салхитай ширүүн аадар дүрсхийгээд өнгөрдөг гажиг цаг уур илт мэдрэгддэг болжээ.
"Эхийн сэтгэл үрд, үрийн сэтгэл ууланд" гэгчээр Шар банди ч ямбатнуудтай үзэлцэнэ ээ гээд бачимдаж явахдаа дөнгөж 23 настай байж дээ. Харгис хатуу цагийн мөрдлөг хавчлагад өртөж, үнэн үг, шулуун шударга ухаан бодлоороо өөнтөглүүлэн байцаагдаж "сууж" байсан үе. Бас хайр дурлалдаа шатаж явсан нас. Ээж нь болохоор миний хүү цай хоолоо идэж уу гээд айдас хүйдэс, дарамт дарангуйлалд хальширч харшсан ёлтгор нүдээ анивчиж суудагсан. Р.Чойном нь "Буриад" найраглалын зарим хэсгийг, аль 1950 оны сүүлчээр биччихсэн уншиж байсан юм шүү дээ.
"Самрын боргоцой ч арай дэндэж байна аа, сарлагийн торой гэвэл үнэнд ойртох байлгүй" гээд инээлдэнэ.
гээд улам хөгжөөж байснаа больчихоод одоогийнхоор бол улс төржиж эхэлнэ.
гээд нүд нь цог шиг гялалзаж, rap нь агаарт цацлан онгод хийморь нь дүрэлздэг ийм л Шар банди миний сэтгэл зүрхэнд үлдсэн. Анд нөхөр минь хүйтэн жадны үзүүрийг сөрөн зогсож, шүлэг найргаа тэрлэж, үг үзгээ хурцалж гэрэлт ирээдүй рүү тэмүүлсээр хөх тэнгэрийн уудамд халин шунгасныг санахуйяа бэрх.
"100 айл" зуун жилийн дараа цэцэглэн хөгжсөн хятад хороолол буюу вант улс болж Шар банди буюу Р.Чойномын сураг алдарч амьдран сууж, зохиол бүтээл туурвиж байсан цагаан байшингаас нүдэнд өртөх хагархай тоосго ч үгүй болсон байхаас эмээн зүрхшээж энэ дурсамжийг бичиж сууна.
Гэвч цаг үеэс түрүүлэн цацал цацлаар өргөсөн сүүн бүтээлээрээ, шударга үнэний дуу хоолойгоороо хойч үеэ сэрээсэн алдар нэр нь Онон, Хэрлэн лугаа омог их Монгол орондоо мөнхөрсөн бөлгөө. Сэтгэл амирлъяюу. Р.Чойням нь Монголын утга зохиолын томоохон тэсрэлт хийсэн, оюуны цараа нь давсан яруу найрагч билээ.
Гэр бүл
Лхагважав гэж эмэгтэйтэй анх сууж Эрдэмном гэж охинтой болсон.
Нина гэж эмэгтэйтэй дэр нийлүүлж Хулан гэдэг охинтой болжээ.
Сүүлд Туул гэдэг хүнтэй суугаад Ч.Мөнхтэмүүлэн гэж охинтой болсон байна. Зохиолчийн зээ хүү О.Энх-Амгалан гэдэг байна.
Гадны холбоос
Сүмтэй бударын чулуу - elibrary.mn
УТ-1
Яковлев УТ-1 нь Зөвлөлт Холбоот Улсын 1930-аад оноос 1940-оод оны хооронд гүнзгийрүүлсэн сургалтад ашиглаж байсан нисэх онгоц юм. Үйлдвэрийн нэршил нь улс төрч Алексей Иванович Рыковын нэрээр буюу АИР-14, дотоод нэршил нь [Яковлев]]ын зохион бүтээх товчооны нэр болох Я-14 юм.
Эшлэл
Ангилал:Иргэний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Анхны нислэг 1936 он
Чулууны Батжаргал
Нордов дайчин овогт Чулууны Батжаргал ( 1946 оны 10 дугаар сарын 15-нд Монгол Улсын Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын Хадан-Ус хэмээх газар төрсөн- 2021 оны 11-р сарын 15-нд нас барсан) Монгол улсын Төрийн ёслолын албаны анхны дарга асан, Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин.
1946 оны намар малчин Өнөөхүүгийн Чулуун, эх Насан-Очирын Сосор нарын гэрт 6 дахь хүү болж төржээ. Эцэг нь сумын худалдааны агент, юм юмны захтай "Ганган Чулуун" гэдэг хүн байжээ.
Боловсрол
Ч.Батжаргал 1956-1966 онд Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын бага сургууль, аймгийн төвийн дунд сургуулийг дүүргэж,
1966-1967 онд Улсын Багшийн дээд сургуулийн орос хэлний ангид суралцаад
1967-1972 онд Москва хотын Олон улсын харилцааны дээд сургуульд сурч төгссөн.
Ажилласан байдал
2021 оны 11 дүгээр сарын 15-нд өвчний /Ковид/ улмаас нас барсан.
Бүтээл
Итали, орос, англи хэлний мэдлэгтэй.
Ч.Батжаргал  Монгол Улсын Төрийн ёслолын албыг үүсгэн байгуулж, 14 жил удирдан ажиллахдаа монголын уламжлалт ёс жаягийг хүн төрөлхтний сонгодог ёслолтой уялдуулан монгол үндэсний өнгө төрхтэй орчин цагийн уян хатан ёслолыг буй болгоход ихээхэн бүтээлчээр хандаж, ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийн заалт, үзэл баримтлалд Монгол төрийн ёс, ёслол хүндэтгэлийн үйл ажиллагааг нийцүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан байна.
-"Эрхэм төрийн ёс-хүнд эевэрхүү хүний жудаг-их" ном бичиж 2020 онд дөрөв дахь удаагаа хэвлэгдсэн.
Шагнал
Ангилал:Монголын дипломатч Ангилал:Зохиогч Ангилал:Итали дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Москвагийн Олон Улсын Харилцааны Улсын Хүрээлэнгийн төгсөгч Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Цогтцэцийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1946 онд төрсөн Ангилал:2021 онд өнгөрсөн
Баруун Австрали
Баруун Австрали нь Австрали тивийн баруун хэсэг буюу гуравны нэгийг тэр чигт нь багтаасан Австралийн нэгэн муж улс юм. Тус муж улс нутаг дэвсгэрээрээ Австралидаа хамгийн том, дэлхийд хоёрт орох засаг захиргааны нэгж ажээ. Баруун Австралид 2.1 сая оршин суугч (улсын нийт хүн амын 10%) байдгийн 85% нь муж улсын баруун өмнөд буланд нутагладаг. Тус муж улсын хүн амыг мужийн нийслэл Перт хавийн элсэн манханд байдаг шавьжны нэрээр элс тэмтчигчид гэж хочилдог.
Газарзүй
Баруун Австрали зүүн талаараа Өмнөд Австрали, Хойд Нутаг Дэвсгэртэй хил залгадаг бөгөөд баруун болон хойд талаараа Энэтхэгийн Далайгаар хүрээлэгдсэн. Тус тивээс өмнө зүгт орших усыг Олон улсын ус зүйн байгууллагаас албан ёсоор тодорхойлсны дагуу Энэтхэгийн Далайд багтаадаг боловч Австралид албан ёсоор Өмнөд Далай гэдэг. Тус муж улсын зүүн хилийн нийт урт нь 1,862 км, бөгөөд эргийн шугамын нийт урт нь 12,889 км. Баруун Австралийн нийт хуурай газрын нутаг дэвсгэр 2.5 сая км2.
Цахим холбоос
Ангилал:Австралийн холбооны улс буюу холбооны нутаг дэвсгэр
Гүрсэдийн Доржсамбуу
Гүрсэдийн Доржсамбуу (1949 оны 3-р сарын 22-нд Булган аймгийн Хутаг-Өндөр суманд төрсөн-1994 онд нас барсан) — Монголын жүжигчин, урлагийн найруулагч.
Найруулагч Г.Доржсамбуу 1949 он Д.Жамъянгийн хүү болон мэндэлээд Арнайн Гүрсэд хэмээх нутгийн айлд үрчлэгджээ. Сүүлд Гүрсэд нь “Тоншуул” сэтгүүлийн зураач, урлагийн гавьяат зүтгэлтэн болсон байна. Бага насаа уран бүтээлийн жаргал зовлон хосолсон орчинд өнгөрөөсөн нь түүнийг ирээдүйн мэргэжлээ сонгож, өөрийн гэсэн үзэл бодолтой болон төлөвшихөд ихээхэн нөлөөлсөн гэдэг.
Харин төрсөн эцэг Жамьянгийн эцэг нь Дамдинсүрэн гэж Хатан баатар Магсаржавын бичээч, туслах хийж явсан хүн гэдэг. Ардын хувьсгалаас хойш Хутаг-Өндөрийн сумын анхны даргаар ажиллаж явсан байна.
1966 онд театрт хөл тавьж, дагалдан жүжигчнээр ажиллаж байгаад цэргийн алба хаахаар морджээ. Цэргээс халагдсаны дараа ажилдаа эргэн орж, 1971 оны дөрөвдүгээр сарын 19-нд УДЭТ-ын үндсэн жүжигчин болж, уран бүтээлийнхээ гарааг эхлэв. Тэрбээр 1973 онд Д.Мягмарын “Нандин эрдэнэ” жүжгийн Жанцан, 1974 онд Армяны зохиолч А.Папаяны “Цаг өөр болжээ” жүжгийн Эдуард, 1975 онд төрийн шагналт, зохиолч Ч.Чимидийн “Маш нууц” жүжгийн Жамьяндоод тогложээ.
Тэрээр 1975 онд ЗХУ-ын Украины Киев хотын Театр урлагийн дээд сургуульд суралцаж 1980 онд төгсөж ирсэн байна.
1980-1985 онд УБДС-д багш, 1985-1994 онд Драмын театрт ерөнхий найруулагчаар ажилласан.
"Найрын ширээний ууц""Нора""Болд хэрхэн хатаагдсан нь""Нийгмийн санаа""Хөхөлдэй хүүгийн үлгэр""Халуун газар" зэрэг 20 гаруй жүжиг найруулан тавьжээ.
УРАН БҮТЭЭЛ НАЙРУУЛГА
Г.Доржсамбуу жүжигчнээс дүр нэхдэг найруулагч байсан. Тэрбээр сургуулилалтын явцад юу ч хэлэхгүй хэрнээ жүжигчдийг алсуур хөтөлсөөр өөрийнхөө санаанд буй дүрийг гаргуулдаг байв. Ардын жүжигчин Д.Мэндбаяр “Намайг “Найрын ширээний ууц” жүжигт Ханджавын дүр бүтээлгэхээр сонгосон юм. Тухайн үед “Миний тоглох дүрийг өөр хүнд өгчихөөд надад ийм дүр өглөө” гэж дотроо голонгуй дурамжхан л байсан. Тэгтэл насан туршдаа тоглох дүр өгснийг ойлгохгүй, гомдож явснаа хожим ухаарсан. Хүн залуугаараа үргэлж амьдрахгүй. Гэтэл би өнөөг хүртэл Ханджавынхаа дүрд тоглосоор байна. Энэ жүжиг театрын тайзан дээр олон жил амьдарч буй уран бүтээл. Үзэгчид эхнээс нь дуустал инээдэг байсан. Тэр үед надад “Театрын хана хүртэл инээдэг болов уу” гэсэн бодол төрдөг байв” хэмээн хуучилсан Ардын жүжигчин Н.Мягмарнаран “Надад Самдангийн дүр өглөө. Сургуулилалтын явцад “За Дорж оо, би тоглож чадахгүй нь. Чи З.Пүрэвээ гуайд энэ дүрээ өгчих. Хошин дүрд тоглож байгаагүй надад тохирохгүй” гэхэд “Битгий солиор, чи Самданг гаргана. Би харчихсан гэж зүтгэж билээ. Тэрбээр “Хоёроос гурван дүр нэг жүжгээс төрөх юм бол би өөрийгөө агуу жүжиг хийчихлээ гэж бодъё” гэж ярьдаг байсан.
Найруулагчийн хувьд эхлээд зохиолоо жүжиг болгож харчихаад жүжигчидтэйгээ ажилладаг агуу хүн байлаа. Намайг инээдмийн төрөлд нээсэн хүн бол Г.Доржсамбуу. Энэ жүжиг тайзнаа 20 жил тасралтгүй тоглолоо” хэмээн өгүүлсэн юм. Жүжигчин Ц.Төмөрхуяг “Намайг гуравдугаар курсэд байхад Г.Доржсамбуу багш “Найрын ширээний ууц” жүжгийн зохиол өгөөд унш гэлээ. Уншсаны дараа “За чамд ямар санагдав” гэхэд “Ерөөсөө инээдтэй санагдсангүй. Сонин зүйл ер алга” гэхэд “Чи харж байгаарай, би үүгээр инээдмийн жүжиг хийнэ” гэж байна. Тун удалгүй жүжгийн нээлт боллоо. Би үзсэнийхээ дараа инээгээд, бүр гадаа гарч дэвхэцсэн. Дараа нь багш надтай тааралдаад ёжтойгоор “За сэтгэгдэл ямар байна” гэхэд “Хачин юм даа, би зохиолыг нь уншаад ойлгоогүй л байж дээ. Та яаж ингэж хийж чадав. Намайг уншихад инээдтэй санагдаагүй л юм даа” гэхэд “Харин инээх юм байдаг байхг үй юу, үүнийг л олж хараад, сурах хэрэгтэй” гэж билээ.
Гэр бүл
Гүрсэдийн Доржсамбуугийн 1971 онд Ц.Цолмонтой гэрлэж /Хүүхэд, залуучуудын театрт жүжигчин байсан/, 1972 онд охин Д.Сувд төрж, 1973 хүү Д.Амар /театрын найруулагч/, 1975 онд хүү, телевизийн найруулагч, зураач мэргэжилтэй Д.Цогт нар төржээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын кино жүжигчин Ангилал:Монголын кино найруулагч Ангилал:Улсын Багшийн Их Сургуулийн багш Ангилал:Украины их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Хутаг-Өндөрийн хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1949 онд төрсөн Ангилал:1994 онд өнгөрсөн
Шар хорс
Шар хорс  - (Aconitum barbatum), (Агонит бородатый)
Ургамлын тайлбар
Сарвуулаг цуулбарлагдсан үлэмж том навч бүхий, 80-100 см өндөр, эгц босоо иштэй олон наст ургамал. Зөв биш, конус хэлбэртэй шар өнгийн цэцэгтэй байна. Зургаагаас наймдугаар сард цэцэглэж, долоо наймдугаар сард үр нь боловсорно.
Тархалт
Ойн зах% цоорхой, холимог өвст нуга, хусан төгөл, холимог ойн зах, сөөгт ширэнгэт уулын хажуу энгэр газарт ургадаг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Зургаан өнцөгт
Зургаан өнцөгт (hexagon) буюу Зургаалжин гэдэг нь 6 тал, оройноос тогтох олон өнцөгтийн ерөнхий нэр юм.
Зөв зургаан өнцөгт
right|thumb|Гортиг, шугам ашиглан зөв зургаан өнцөгтийг байгуулах нь Зөв зургаан өнцөгт гэдэг нь бүх талын урт нь ижил, бүх дотоод өнцөг нь ижил 120ﾟ хэмжээтэй зургаан өнцөгт юм. Зөв зургаан өнцөгтийн талын уртыг a\,\! гэвэл периметр нь 6a\,\!, багтаасан тойргийн нь диаметр 2a\,\!, багтсан тойргийн нь диаметр бөгөөд талбай нь доорх томъёогоор бодогдоно:
Зөв зургаан өнцөгтүүдийг тодорхой дүрмээр байрлуулан, хавтгайг бүрхэх боломжтой. Ийм бүтэц зөгийн үүр буюу сархинаг зэрэгт ажиглагддаг. Мөн барилга байгууламжид зөв зургаан өнцөгтөөс тогтох хавтгай торыг бэхжүүлэгчийн үүргээр ашигладаг.
Мөн 6 ширхэг зөв гурвалжинг эвлүүлэн, зөв зургаан өнцөгтийг үүсгэж болно.
Зургаан өнцөгттэй холбоотой зүйлс
thumb|200px|Зөгийн сархинаг
Ангилал:Олон өнцөгт
Хүхэр
Хүхэр нь S-ээр тэмдэглэгддэг, атомын дугаар нь 16, өргөн тархалттай, амтгүй, металл бус химийн элемент юм. Байгаль дээр дангаар (шар өнгөтэй, талст байдлаар) тохиолдохоос гадна, сульфид, сульфатын эрдэс байдлаар тааралдана. Хүхэр нь амьд организмын салшгүй, чухал хэсэг болно. Хүхрийг бордоо болгон хэрэглэхээс гадна, сумны дарь, шүдэнз, шавьжны хор зэрэгт өргөнөөр ашиглана. Хүхэр нь нийт 18 изотопитойгоос 4 нь тогтвортой изотопи: 32S (95.02%), 33S (0.75%), 34S (4.21%), ба 36S (0.02%) тархалттай байна. Бусад изотопиуд нь тогтворгүй изотопиуд болно.
Maнай дэлхийн хүхрийн үйлдвэрлэлийн 50% орчмыг хүхрийн хүчил гаргахад, 10-15%-ийг хөдөө аж ахуйн хортон шавьж устгахад, үлдэх хувийг резин үйлдвэрлэл, хиймэл торго, тэсрэх бодис, органик нийлэгжүүлэлтэд хэрэглэдэг.
Эшлэл
Ангилал:3-р үеийн элемент Ангилал:ATC-D10 Ангилал:Металл биш элемент Ангилал:Нөөц бодис Ангилал:Орторомбын талст систем Ангилал:Халькоген Ангилал:Химийн элемент Ангилал:Цочроогч бодис Ангилал:Эмийн бодис Ангилал:Эрдэс Ангилал:Эрдсийн ангиллын элемент Ангилал:Эрүүл мэндэд хортой бодис
Цэрэнбямбын Отгонбилэг
Цэрэнбямбын Отгонбилэг (18.03.1997), спортын дэд мастер, 15 настай, “Эхлэл” сургуулийн сурагч. 7 настайгаасаа тоглож эхэлсэн, 2007 оны Азийн өсвөрийн аварга, 2012 оны өсвөрийн Улсын аварга, өсвөрийн УАШТ-ий мөнгө, хүрэл медальт, 2011 оны залуучуудын УАШТ-ний мөнгөн медаль, Golden Horse Cup 2010 тэмцээний 12-р байр, 2011 оны өсвөрийн ДАШТ-ний 9-р байр, 2011 залуучуудын ДАШТ-ний 23-р байр, дэлхийн аварга, их мастер болох хүсэлтэй.
http://www.shuud.mn/content/read/100064.htm
Ангилал:1997 онд төрсөн Ангилал:Монголын даамчин
7 сарын 24
7 сарын 24 нь Григорийн тооллын жилийн 205 дахь (өндөр жил бол 206 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 160 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0724 #24
УТ-2
Яковлев УТ-2 (НАТО-код нэр: Mink) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын сургалтад ашиглаж байсан нисэх онгоц юм. Түүнийг дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Поликарпов-2-той хамт сургалтын зориулалтаар Зөвлөлт Холбоот Улсын агаарын зэвсэгт хүчин болон өөр бусад олон агаарын клубүүдэд хэрэглэж байв. УТ гэсэн товчлол нь Учебно-тренировочный буюу сургалт-дадлага гэсэн үг юм.
Эшлэл
Ангилал:Иргэний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Анхны нислэг 1935 он
Порту Алегри
Порту Алегри (португалаар Porto Alegre, оросоор По́рту-Але́гри) — Бразил улсын Риу Гранди ду Сул мужийн төв, 1.4 сая хүнтэй хот.
Цахим холбоос
Ангилал:Бразилын хот Ангилал:Бразилын холбооны улсын нийслэл Ангилал:Бразилын их сургуулийн хот Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Риу Гранди ду Сулын суурин Ангилал:Саятан хот Ангилал:Риу Гранди ду Сулын коммун Ангилал:1772 онд байгуулагдсан
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эрэгтэйчүүдийн тулгууртай харайлт
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эрэгтэйчүүдийн тулгууртай харайлтын төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 10-12-ны хооронд явагдана.
Цай
Цай нь цайны ургамлын Camellia sinensis навч, нахиа, ишийг олон янзын аргаар бэлтгэн боловсруулсан хүнсний бүтээгдэхүүн юм. Мөн цай нь энэхүү ургамлын боловсруулсан навчыг халуун болон буцалсан усанд хийж хандлан бэлтгэдэг анхилуун үнэр, аагтай ундааг хэлнэ. Дэлхийд хамгийн өргөн тархсан ундаа нь усны дараагаар цай юм. Цагаан, шар, ногоон, хар гээд хэд хэдэн төрлийн өнгө, үнэр, амт аагтай байна.
Цайны ургамал нь зүүн өмнөд Ази, тэр дундаа зүүн хойд Энэтхэг, хойд Бирм, баруун өмнөд Хятад, Төвөд орчмоос гаралтай ба өдгөө 52 гаруй улс оронд тархжээ. Хятадад МЭӨ 2 зууны үеийн цайны хэрэглээтэй холбоотой бүртгэл байгаа нь хамгийн эртнийх болно. Японд 589-618 оны үед буддын шашинтай лам нараар дамжин түгсэн аж.
Цайны түүх
Цайны эх орон бол Хятад. Хятадууд цайны ид шидийг эртнээс мэдэж, цай үйлдвэрлэлийг төрийн хяналтад хатуу чанга барьж иржээ. Хятадтай хийсэн худалдаанаас бусад улс орнууд их хэмжээний алдагдал хүлээж ирсэн нь энэхүү цайтай холбоотой. Худалдааны төлбөрт их хэмжээний алт, мөнгийг Хятадад цутгаж оронд нь дэлхийн хаана ч тарьж ургуулж чадаагүй цайны бутнаас л авдаг навчийг худалдан авахад хүрдэг болохоор тэр. Цай өөрөө хар, цагаан, шар, ногоон, бор, улаан гээд олон өнгөтэй, төрөл бүрийн амттай боловч энэ нь нэг л зүйлийн бутнаас гаргаж авдаг агаад хуурах, жигнэх, исгэх зэрэг олон аргаас хамаарч олон янз байдалтай болдог ажээ.
Хятадаас цайны бутыг эвтэйхэн салгаж чадсан хүмүүс бол япончууд. Тэд 8-р зуунд буддизмын лам нараар дамжуулан цайны бутыг олж аван тарималжуулсан юм. Эхэндээ япончууд монголчууд эдүгээ хүртэл өргөн дэлгэр хэрэглэдэг шиг хэвд оруулан шахсан туо-ча-г хэрэглэдэг байв. Харин 12-р зуунд Японд зэн буддизм дэлгэрснээр ногоон цайг өргөн дэлгэр уух болжээ. Өрнө дахин цайны амтанд орж, дэлхийн хүчирхэг гүрэн болсон англичууд цайг өргөн дэлгэр хэрэглэх болсон үед хилээ хаачихсан, гадаад худалдаа эрхэлдэггүй байсан тул Японоос цайны бут гадагш гарсангүй.
Хятадууд цай ургадаг нутагт гадаад иргэнийг оруулдаггүй, цай үйлдвэрлэх технологийг байнга нуусаар ирсэн учир англичууд хар, ногоон цай үнэндээ нэг л зүйлийн Camellia sinensis хэмээх бутны навч гэдгийг 1840-өөд он гарч байж мэдсэн гэдэг. Роберт Форчүүн хэмээх ботаникийн мэргэжилтэн 1844 онд Хятадын цай тариалдаг хориотой нутагт нууцаар нэвтрэн орсон тухай сонирхолтой түүхийг Laura C.Martin "Tea-The Drink That Changed the World", Tuttle Publishing, 2007 хэмээх номоос харж болно. Роберт хятад хэлийг богино хугацаанд төгс сурч, манж маягаар гэзэг тавин хятад хүн болон зүс хувилгаад цайны нутагт нэвтрэн орж, ботаникийн нарийн судалгаа хийсэн төдийгүй 1848, 1853 онуудад дахин очиж, цайны үрийг хулгайгаар авч, 20 мянган бутыг Английн колони Энэтхэгт илгээснээр алдарт Даржээлин цай үүсчээ. 1880-аад он гэхэд Энэтхэгийн Ассам нутаг дахь цайны үйлдвэрлэл Хятадыг хэдийн давж, зах зээлээ олсон байв.
Хятадын Пү-ар буюу бор цай богшоод ирэхээрээ хар өнгөтэй болдог. үүнийг бас туйвантай цай гэж ч нэрлэх нь бий. Хийдэг технологи нь их өвөрмөц. Олон жилийн настай цайны бутнаас навчийг түүн тусгай бактериар исгэсний дараа хуурч болгодог. Алс замд зөөх зорилгоор хэв оруулан нягтруулан шахсаныг нь монголчууд Төвдөөс дамжуулан хунз хунзаар нь тэмээн жингээр оруулж ирдэг байжээ. Бор цайнаас гадна бидний өвөг дээдэс Туо-ча буюу хар, ногоон цайг нийлүүлэн хуурч, цайны шинэ навч хийн исгэж, хэвэнд шахсан цайг өргөн дэлгэр хэрэглэдэг байжээ. Уг цайг монголчууд Хятадаас зөөж, Орост хүртэл экспортолдог болсноор цайны зам хэмээн нэрлэгдсэн Азийн эх газрын худалдааны нэг томоохон маршрут үүссэн түүхтэй. Оросын хаанд цайг анх хүргүүлж, амтыг нь мэдүүлсэн хүн бол Хотгойдын Алтан хаан Омбо-Эрдэнэ болохыг түүх өгүүлдэг.
19-р зууны сүүл үед Шотландын наймаачин Жэймс Марр гэдэг хүн Гүржид анх цайны бут оруулж тарималжуулсныг социализмын үеэс ууж дассан гүрж ногоон цайгаараа дамжуулан мэдэх болсон билээ. Гүрж цай хэдийгээр ногоон цай гэх тодотголтой ч өнөөгийн япон, солонгос, хятадын уудаг ногоон цайнаас тэс ондоо агаад дээр дурдсан туо-ча-тай адил зүйл.
Цахим холбоос
Ангилал:Халуун унд
Цагаанцоожийн Энхцэцэг
Цагаанцоожийн Энхцэцэг, спортын мастер, 17 настай, нийслэлийн 33 дугаар сургуулийн 10 дугаар ангийн сурагч. 12 настайгаасаа эхэлж тоглосон, Улсын аваргын мөнгөн медальт, өсвөрийн болон залуучуудын Улсын аваргын мөнгө, хүрэл медальт, ОУ-ын их мастер болох хүсэлтэй. Сагс тоглох хоббитой, “No pain, no gain”.
http://www.shuud.mn/content/read/100064.htm
Ангилал:1995 онд төрсөн Ангилал:Монголын даамчин
Шарлот Рамплинг
Холбоос
Ангилал:Их Британийн кино жүжигчин Ангилал:Театрын жүжигчин Ангилал:Их Британийн уран бүтээлч Ангилал:Их Британийн поп дуучин Ангилал:Загвар өмсөгч Ангилал:Плейбой загвар өмсөгч Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (рыцарь) Ангилал:Их Британийн эзэнт гүрэн одонгийн офицер Ангилал:Европын кино академийн шагналтан Ангилал:Их Британичууд Ангилал:1946 онд төрсөн
Зэвэгийн Дүвчин
Зэвэгийн Дүвчин (1954 оны 2-р сарын 7-нд Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрсөн ) -Үндэсний бөхийн улсын заан, чөлөөт бөхийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний мөнгөн медальт бөх, Монгол улсын Гавьяат Тамирчин (1984), Монгол Улсын Гавьяат Дасгалжуулагч, (2010 оны 9 сарын 15), Ардын багш /2021/ юм. Өдгөө Монголын эмэгтэй чөлөөт бөхийн шигшээ багийн дасгалжуулагчийн ажил эрхэлдэг.
Тэрээр Хөдөлмөрийн баатар С.Батцэцэг, ДАШТ-ий мөнгөн медальт Э.Сумъяа, ДАШТ-ий хүрэл медальт Э.Гантуяа, Азийн наадмын аварга Г.Наранчимэг, улсын аваргын олон түрүүтэй, Ш.Түмэнцэцэг, үндэсний бөхийн улсын аварга Ч.Санжаадамба, улсын харцага Ш.Пүрэвгарьд нарын олон шилдгийн багш нь юм.
Намтар
З.Дүвчин Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрж бусдын адил хурга, ишигтэй хөөцөлдөж айлын хүүхдүүдтэй дээлээ урж ноцолдсон нэгэн байж. Баянхонгорын Барилгын ТМС-т сурдаг ах З.Ойдов нь өсвөр үе, идэрчүүдийн улсын аварга болж улмаар Хархорин сумынхаа наадамд барилдаад түрүүлчихсэн. Энэ нь дүү Дүвчингийн хор шарыг хөдөлгөж л дээ.
Тэрээр ахынхаа араас ТМС-д очжээ. Төгсөөд Хужиртын барилгын ангид хуваарь авчээ. Гэтэл Дүвчинг барилга барих биш барилдах тухай бодол л эзэмдэж байснаас ахдаа хэлж. Удахгүй Улаанбаатарт шилжин ирж “Хөдөдмөр” нийгэмлэгт дасгалжуулагч Х.Намшир багшийн секцэнд орсноор их бодол тээж явсан толгой нь хөнгөрөх шиг болсон байна. Гэвч 1970-1975 онд барилгаа барьсаар, бас барилдсаар байж. Дараа нь гутлын үйлдвэрт ажилчин болж тэндхийн үндсэн хүнээр 16 жил ажиллав. Энэ үедээ буюу 1977 онд улсын өсөх идэр начин цол хүртсэн байдаг.
1987 онд М. Мөнгөн арслангаар долоо давж улсын заан болжээ.
Чөлөөт бөх
Тэрээр 3 олимпод оролцсон бөгөөд 1980 оны Москвагийн олимпод Монголын багийн тугчийн үүргийг гүйцэтгэж байв.
Гэр бүл
Төрсөн ах Зэвэгийн Ойдов нь олимпын мөнгөн медальт, дэлхийн хошой аварга бөх бөгөөд гавьяат тамирчин, хөдөлмөрийн баатар юм. Түүний эхнэр Доржийн Солонго (1957-07-10) нь Гар бөмбөгийн спортын Олон Улсын хэмжээний мастер (1981) цолтой тамирчин. Хүү Д.Лхагваа (1984-07-25) нь мэргэжлийн сумод барилддаг.
Ангилал:Бөхийн азийн наадмын аварга Ангилал:Улсын заан Ангилал:Монголын бөх Ангилал:Монгол улсын гавьяат тамирчин Ангилал:Монголын дасгалжуулагч Ангилал:Гавьяат Дасгалжуулагч Ангилал:Хархорины хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1956 онд төрсөн
Як-7
Эшлэл
Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1940-1949 он) Ангилал:Анхны нислэг 1940 он
7 сарын 25
Тэмдэглэлт баярууд
0725 #25
Дейв Коуэнс
Дэвид Уильям «Дейв» Коуэнс (David William "Dave" Cowens; 1948 оны аравдугаар сарын 25, Кентакки, Ньюпорт) — Америкийн мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин.
Замнал
17.0 оноо, 15.0 самбар дунджилсан Жефф Петритэй хамт НБА-гийн «Оны шинэ тоглогчоор» шалгарсан.
1973 онд 20.5 оноо, 16.2 самбар дунджилж, 68:14 харьцаатай багаа хасагдах шатанд шалгаруулахад гавъяа байгуулсан Коуэнс «улирлын» болоод «Бүх оддын тоглолтын үнэ цэнэтэй тоглогчоор» тус тус шалгарч алдаршсан. 1974, 1976 онд аваргалсан.
Цахим холбоос
Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Бостон Селтикс багийн тоглогч Ангилал:Милуоки Бакс багийн тоглогч Ангилал:Бостон Селтикс багийн дасгалжуулагч Ангилал:Нью-Орлеан Хорнетс багийн дасгалжуулагч Ангилал:Голден Стэйт Уорриорз багийн дасгалжуулагч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1948 онд төрсөн
Мижгээгийн Хишигбаяр
Мижгээгийн Хишигбаяр, спортын мастер, 48 настай, Хуульч, мөрдөн байцаагч мэргэжилтэй. 1977 оноос тоглож эхэлсэн, ОХУ-д болсон ОУ-ын тэмцээний мөнгөн медальт, “Улаанбаатар-95” ОУТ-ийн мөнгөн медальт,  Улаанбаатар хотын 6 удаагийн аварга, Улсын 3 удаагийн аварга, УАШТ-ий 2 мөнгө, 1 хүрэл медальт, МБАТ-ний спартакиадын мөнгөн медальт, Олон Улсын Мастер болох хүсэлтэй. Яруу найраг унших хоббитой, “Санаа зөв бол заяа зөв” гэж хэлэх дуртай.
http://www.shuud.mn/content/read/100064.htm
Ангилал:1964 онд төрсөн Ангилал:Монголын даамчин
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн – Эмэгтэйчүүдийн тулгууртай харайлт
2013 оны хөнгөн атлетикийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний  Эмэгтэйчүүдийн тулгууртай харайлтын төрөл Лужники цэнгэлдэх хүрээлэнд 2013 оны 8 сарын 11-13-ны хооронд явагдана.
Өлзийн Тулгаа
Өлзийн Тулгаа (1956 - 2010) нь Увс аймгийн Малчин сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын заан юм.
Амжилт
Ангилал:Улсын заан Ангилал:Малчины хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1956 онд төрсөн
Хөх яргуй
' Хөх яргуй ' - (Pulsatilla ambigua), (Прострел сомнительный)
Ургамлын тайлбар
10-15 см өндөр, эгц доошоо орсон үндэслэг иштэй, олон наст өвслөг ургамал. Ишний уг орчмын навчнууд нь цэцэгтэйгээ нэгэн зэрэг гардаг. Хос бус өдлөгөөр цуулбарлагдсан навчнууд нь өдлөг салангий хэсэгтэй. Хонх хэлбэртэй хөх ягаан цэцэгтэй байдаг. Тавдугаар сарын эхээр цэцэглэдэг бэлчээрийн хамгийн эрт ургаж хөгждөг ургамал. Зургаадугаар сарын дунд үе гэхэд цэцэглэж дуусаад үр суух үе рүүгээ шилждэг боловч хөгжлийн найлзуур нь ургаж хөгжсөөр есдүгээр сар гарахад хагдарч эхэлдэг.
Тархалт
Хөх яргуй ойт хээрийн бүсэд тархсан ургамал.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Эгэл бөөм
Эгэл бөөмийн физикт эгэл бөөм буюу тулгуур бөөмийг тодорхойгүй дотоод бүтэцтэй бөөм гэж тодорхойлдог бөгөөд өөрөөр хэлбэл энэ бөөм нь жижиг бөөмсөөс тогтсон эсэх нь тодорхойгүй байдаг гэсэн үг юм. Хэрэв аливаа эгэл бөөм нь үнэхээр дотоод бүтэцгүй бол энэ нь ертөнцийн гол бүтээгч тулгуур болох бөгөөд бусад бөөмс үүнээс бүрэлдэн тогтоно. Стандарт загварт кварк, лептон, илрүүлэгч бозон зэрэг бөөмс нь эгэл бөөмс юм.
Түүхийн явцад адронууд (протон, нейтрон болох мезон болон барионууд) болон бүр бүтэн атом хүртэл нэгэн цагт эгэл бөөмд тооцогдож байсан. Эгэл бөөмийн онон дахь гол онцлог нь 20-р зууны эхэн үед гарч ирсэн "квантын" санаа юм. Энэ нь цахилгаан соронзон цацралын ойлголтод хувьсгал хийсэн бөгөөд квант механикийг бий болгосон юм.
Тойм
Бүх эгэл бөөмс нь (өөрийнхөө спинээс хамааран) нэг бол бозон буюу спин нь бүхэл, эсвэл фермион буюу спин нь хагас бүхэл байдаг. Квант статистикийн фермионуудыг бозонуудаас ялгасан үр дүнг спин-статистик теоремын тусламжтай таньж болдог. Энэ аргачлалаар бол материтай холбогдсон хагас бүхэл спинтэй бөөмсийг фермионууд гэдэг. Харин тулгуур хүчнүүдтэй холбогдсон бүхэл спинтэй бөөмсийг бозонууд гэдэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Эгэл бөөмийн физик Ангилал:Квант механик
7 сарын 26
7 сарын 26 нь Григорийн тооллын жилийн 207 дахь (өндөр жил бол 208 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 158 өдөр үлдэж байна.
Үйл явдлууд
7 сарын 25 нь Григорийн тооллын жилийн 206 дахь (өндөр жил бол 207 дэх) өдөр юм. Мөн он дуустал 159 өдөр үлдэж байна.
Тэмдэглэлт баярууд
0726 #26
Цэрэнбямбын Энхзаяа
Цэрэнбямбын Энхзаяа - спортын мастер, 26 настай, нягтлан бодогч мэргэжилтэй, MCS APB ХХК-ний тамирчин. 1997 оноос эхэлж тоглосон, Азийн хүүхдийн II их наадмын мөнгөн медальт, Улсын хошой аварга, өсвөр болон залуучуудын Улсын аварга, Улсын аваргын мөнгөн медальт, ОУ-ын их мастер болох хүсэлтэй. Ном унших хоббитой
Гауссын хууль
Физик болон Математик анализад Гауссын хууль нь ерөнхий Гауссын теоремын цахилгаан статик дахь хэрэглээ юм. Энэ нь ямар нэгэн битүү гадаргуугаар урсан гарч буй шингэн, цахилгаан эсвэл гравитацын урсгал болон цахилгаан цэнэг эсвэл масс зэрэг битүү гадаргуу дотор буй үүсгүүрийн хоорондын харилцан хамааралыг харуулдаг. Энэ хуулийг анх Карл Фридрих Гаусс хөгжүүлжээ. Дивергенцийн теорем ёсоор бол ерөнхий Гауссын хууль нь аливаа урвуу-квадратын хууль биелдэг үзэгдлүүдэд хэрэглэгддэг. Цахилгаан статик болон Ньютоны гравитац хоёр бол үүний жишээ юм. Максвеллын тэгшитгэлүүдийн диффренциал хэлбэр нь цахилгаан соронзон онолыг хөгжүүлж өгсөн.
Цэрэнбямбын Энхзаяа
http://www.shuud.mn/content/read/100064.htm
Як-9
Як-9 сөнөөгч онгоц нь ЗХУ-ын дэлхийн 2-р дайны үед үйлдвэрлэгдсэн хамгийн шилдэг сөнөөгч онгоцнуудын нэгд тооцогддог бөгөөд Евразийн коммунист дэглэмийн бараг бүх орнуудын зэвсэглэлд байв. Түүний дотор Монгол улс гэхэд 1945 оны 6 дугаар сарын сүүлээр 34 ширхэг Як-9 сөнөөгч онгоц хүлээн авчээ.
Цэрэнбямбын Энхзаяа
Ангилал:1986 онд төрсөн Ангилал:Монголын даамчин
Гауссын хууль
Интеграл хэлбэр
Энэ хуулийн интеграл хэлбэр нь:
Як-9
Цахим холбоос
Ангилал:Нэг хөдөлгүүрт нисэх онгоц Ангилал:Зэвсэгт хүчний нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Александр Сергеевич Яковлев Ангилал:ЗХУ-ын дэлхийн хоёрдугаар дайны нисэх онгоцны төрөл Ангилал:Солонгосын дайны агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Сөнөөгч онгоц (1940-1949 он) Ангилал:Болгарын зэвсэгт хүчний агаарын тээврийн хэрэгсэл Ангилал:Анхны нислэг 1942 он
Гауссын хууль
Интеграл хэлбэр
энд \Phi нь цахилгаан урсгал, \mathbf{E} нь цахилгаан орон, бол S гадаргуу дээрх түүнд перпендикуляр гадагшаа байрлаж чиглэл бүхий талбайн элемент юм. нь битүү гадаргуу дотор буй цэнэг, \rho нь V цэг дээрх цэнэгийн нягт бөгөөд нь вакуум дахь диэлектрик нэвтрүүлэх чадвар юм. \oint_S нь V эзэлхүүнтэй S гадаргуу дээр авсан интеграл болно.
Ангилал:Цахилгаан соронзон
Нацагдоржийн Батцэцэг
Нацагдоржийн Батцэцэг (1957 оны 5 дугаар сарын 10-нд Улаанбаатар хотод төрсөн) — Монголын кино жүжигчин.
Намтар
Нацагдоржийн Батцэцэг 1957 онд Улаанбаатар хотод төрөөд 6 дугаар дунд сургууль 1974 онд төгсөсний дараа МУИС-ийн Орос хэлний орчуулагч мэргэжлээр 1979 онд төгссөн байна.
Эцэг Ц.Нацагдорж нь 1930 онд Төв аймгийн Өндөрширээт суманд төрсөн. Эдийн засгийн дээд сургууль, ЗХУ-ын Коммунист намын дээд сургууль төгссөн өндөр боловсролтой сэ­хээ­тэн. Тэрээр Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэлийн төв хороонд заа­варлагч, нарийн бичгийн дарга, Дарханы Нэхий эдлэлийн үйлдвэрийн дарга, Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотын дарга, Увс аймгийн Сагил сумын нэгдлийн дарга зэрэг ажлуудыг хийж явжээ. хойд эцэг Ц.Хасбаатар нь хэл бичгийн ухааны доктор, СГЗ орчуулагч хүн.
Эх Б.Цэрэнлхам нь 1933 онд Завхан аймгийн Нөмрөг суманд төрсөн. Эдийн засгийн дээд сургууль, ЗХУ-ын Комсомолын дээд сургуулийг дүүргэсэн чадварлаг удирдагч. Улсын их дэлгүүрийн эвлэлийн хорооны дарга, худалдааны дарга зэрэг ажлуудыг хийсээр гавьяаны амралтандаа гарсан байна. Эх нь залуудаа Драмын театрын жүжигчин байсан гэдэг. Зургаан жил ажиллахдаа “Кремлийн цаг”, “Эмч нар”, “Тожоо жолооч”, “Санасан ёсоор болтугай” зэрэг жүжгийн гол дүрийг бүтээжээ.
1979 оноос Монгол Кино үйлдвэрт дагалдан жүжигчнээр орж 1982 онд мэрэгжлийн жүжигчин болсон байна.
1991 он хүртэл Цирк болон Кино үйлдвэрт ажиллаж байгаад “Өргөө” циркийн бүрэлдэхүүнд багтан Герман, Польш улсад таван жил ажиллаад 1996 онд нутагтаа буцаж ирсэн юм
2000 оноос “Монголжин” хувийн театр байгуулж захирлаар нь ажилласан.
О.Машбатын гэр бүл арваад жил АНУ-д амьдарсан. Тэд уран бүтээлээ хийхийн зэрэгцээ Америк дахь монголчууддаа зориулан “Үгүйлэн санана”, “Америк дахь монголчууд” нэртэй телевизийн цуврал нэвтрүүлэг хийж байжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Монголын кино жүжигчин Ангилал:Гавьяат Жүжигчин (Монгол) Ангилал:Монгол улсын соёлын тэргүүний ажилтан Ангилал:Алтан гадас одон шагналтан Ангилал:Хөдөлмөрийн Гавьяаны Улаан Тугийн одон шагналтан (Монгол) Ангилал:Улаанбаатарын хүн Ангилал:Монголчууд Ангилал:1957 онд төрсөн
Мангалын Дүгэрсүрэн
Мангалын Дүгэрсүрэн (1922 оны 2 сарын 15 -нд Сайн ноён хан аймгийн Дашдоо гүнгийн хошуунд /өнөөгийн Баянхонгор аймгийн Галуут сум/ төрсөн- † 2002 оны 7 сарын 27) Монголын Төрийн зүтгэлтэн, анхны мэргэжлийн дипломатчдын нэг, Гадаад явдлын яамны сайд.
Намтар
Сайн ноён хан аймгийн Цогтой гүний хошуу, одоогийн Баянхонгор аймгийн Галуут суманд “Бор үзүүр” гэдэг газар ард Мангалын 6 дахь хүү болон төржээ.
1932-1935 онд Баянхонгор аймгийн бага сургууль, 1935-1938 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотын дунд сургуулийг дүүргэж 1938-1940 онд Улаанбаатар хотод анх байгуулагдсан дээд сургуулийн бэлтгэл ангид орж суралцсан.
1940-1941 онд ЗХУ-ын Эрхүү хотын Багшийн дээд сургууль. 1941 онд Улаан-Үд хотын Монгол Рабфакт суралцсан байна.
1941-1942 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотын дунд сургуульд багшаар ажилласан. 1942-1944 онд Улаанбаатар хотын Багшийн сургуулийн багш.
1944-1946 онд МУИС-д элсэн орж тоо-физикийн ангид суралцаж байгаад 1946 оны намар ЗХУ-ын Москва хотын Олон улсын харилцааны сургуульд суралцахаар явжээ.
Монгол Улсын гадаад бодлогыг үзэл суртлаас чөлөөлөх, нээлттэй болгох хөрс суурийг тавилцсан хүн гэж үздэг.
1951 оноос МАХН-ын Төв Хорооны гишүүн.
Улс эх орныхоо өмнө түүний байгуулсан гавъяа зүтгэлийг үнэлж Сүхбаатарын одон, Хөдөлмөрийн гавъяаны улаан тугийн одон, Алтан гадас одон болон ойн медалуудаар шагнажээ. Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд дипломат цол 1963 онд хүртсэн.
1982 онд ЗХУ-ын "Ард түмнүүдийн Найрамдал" одонгоор шагнуулсан.
М.Дүгэрсүрэн, О.Хосбаярын хамт 1998 онд “Дипломат ажиллагаа, дипломат албаны үндэс”, 2000 онд “Олон улсын эрх зүй” ном туурвиж хэвлүүлсэн.
Тэрээр 2002 оны 7-р сарын 27-нд Улаанбаатар хотод нас барсан.
Дурсгал
ГЯЯ-ны орлогч сайд агсан Дарамын Ёндон:-"-М.Дүгэрсүрэн нь 1982 он хүртэл Элчин сайд, НҮБ, түүний Женев дэх салбарын дэргэдэх Байнгын төлөөлөгч, ГЯЯ-ны орлогч, жинхэнэ сайдаар олон жил ажилласнаас гадна 1962 оноос НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн чуулганд 20 удаа оролцохдоо монголын төлөөлөгчдийг 10 удаа тэргүүлсэн, туршлагатай, олон улсын харилцааны мэдлэг сайнтай, өөртөө болон өрөөл бусдад хатуу шаардлага тавьж ажилладаг мэргэжлийн дипломатч байв. Тэрбээр тушаал зиндаа нэгтэй нөхдийн дотроос сайд шиг сайд байсан юм. Түүнийг яхир хатуу зантай гэх бөгөөд удирдах дээд дарга нарт ая тал засах гэдэггүй, ажил төрөл, зарчмын асуудлаар хэлэх гэснээ шулуухан хэлдэг нэгэн байв." гэж номондоо дурссан байдаг.
2022 оны 11-р сард МУИС-ын Олон улсын харилцаа, Нийтийн удирдлагын сургуулийг анхны мэргэжлийн дипломатчдын нэг, Гадаад яамны сайд агсан Мангалын Дүгэрсүрэнгийн нэрэмжит болгосон. Олон улсын харилцаа, Нийтийн удирдлагын сургуулийг Мангалын Дүгэрсүрэнгийн нэрэмжит болгох хүндэтгэлийн үйл ажиллагаанд Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, УИХ-ын гишүүн  Ц.Мөнх-Оргил, ГХЯ-ны дэд сайд Г.Амартүвшин, ГХЯ-ны ТНБД Н.Анхбаяр, МУИС-ийн доктор Д.Бадарч, Гадаад хэргийн сайд асан Л.Эрдэнэчулуун, Ц.Гомбосүрэн,  Онц бөгөөд Бүрэн Эрхт Элчин сайд, дипломатч Ж.Энхсайхан,  Х.Бэхбат тэргүүтэй хүндэт зочид М.Дүгэрсүрэнгийн гэр бүл, үр хүүхдүүд  МУИС, ОУХНУС-ийн хамт олон 50 гаруй зочид төлөөлөгчид оролцов.
"ХХ зууны Монголын манлай дипломатч М.Дүгэрсүрэн" ном "Адмон принт"ХХК, 2022 онд хэвлэн гарсан.
Зүүлт тайлбар
Ангилал:БНМАУ-ын төрийн зүтгэлтэн Ангилал:Монголын элчин сайд Ангилал:БНМАУ-ын гадаад хэргийн сайд Ангилал:Балба дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Мьянмар дахь Монголын элчин сайд Ангилал:Энэтхэг дэх Монголын элчин сайд Ангилал:Оросын их сургуулийн төгсөгч Ангилал:Монголчууд Ангилал:1922 онд төрсөн Ангилал:2002 онд өнгөрсөн Ангилал:Галуутын хүн
I Константин
I Константин (272–337) — 306–337 оны Ромын хаан.
130px|left
Ангилал:4-р зууны гэгээнтэн Ангилал:Византын хаан Ангилал:Ромын эзэн хаан Ангилал:Константины эзэнт улс Ангилал:3-р зуунд төрсөн Ангилал:337 онд өнгөрсөн
Харлуг
Харлуг нь эртний түрэг угсааны нүүдэлчи угсаатны нэг юм. Харлуг хэмээх үгний тухайд авч үзэхэд, ажнай хүлэг гэсэн утгатай түрэг үг гэдэг юм. Харин Судрын чуулганд Харлуг аймгийн тухай дурдахдаа "Өгүүлэн инү, Огуз Хор, Хористан мужаас хуучин нутаг руугаа буцаж явахад замд нь том уул хөндөлсөн нүдгүй шуурсны харгаагаар хэдэн өрх ард хоцорсон юмсанж, Огуз үүнд дургүйцэж, өгүүлрүүн: "Цасаар шалтаглан үлдэж хэн зүрхлэв? гэжээ. Тэрвээр тэр хэдэн өрхийг qarluq гэж нэрлэсэн нь цас гэсэн үг ажгуу. Бүх Харлуг энэ бөлгөөс угшилтай" гэсэн байдаг нь Эхний утга нь ажнай худрдан хүлэг, хоёр дахьд цас гэсэн утга илэрхийлсэн байгаа нь их эргэлзээтэй юм.
Түүх
Харлуг нар нь Балхаш нуурын зүүн өмнө хэсэг дэх Алмалиг орчимд аж төрж байсан бололтой. Тэдний талаар анх Тан улсын үеэс бичигдэж эхэлсэн байх бөгөөд, Түрэгийн Күлтегиний гэрэлт хөшөөнд нэр дурдагдаж байгаа нь нэн эртний овог аймаг болох нь илэрхий юм. Тан улсын түүхэнд Гэ Ло Лу гэж тэмдэглэсэн бол, Ляо улсын түүхэнд Арслан Уйгур гэж нэрлэсэн. Сүүлд 1211 онд Арслан хан Баржуг Арт Тегин бээр Чингис хаанд дагаар орсон. Чингис хаан түүнд өөрийн охин Алалтун бэхи охиноо сүйлсэн боловч, ураглаж чадахгүй байсаар 1227 онд эзэн хаан таалал төгсөж, удалгүй Баржуг Арт Тегин мөн нас барсан байдаг. Өгэдэй, хаан суугаад түүний хөвүүнд Алалтун бэхийг ураглуулсний дараа түүний нөхөр мөн удалгүй үхсэн. Ингэснээр дахин ураглах болоход Алалтун бэхи наснаас нөгчисний хойно Өгэдэй хаан өөрийн охин Алажин бэхи охиноо Баржуг Арт Тегиний ач хөвүүн Хундарт өгчээ.
Юань улсын дунд үед болоход Харлуг нь Цагадайн улсын мэдэлд очиж, Өгэдэйн угсааныхны харъяат аймаг болсон. Тогоонтөмөр хааны эх Маалайдай нь уг аймгийн Баржуг арт тегиний удмын хүн болох юм.
Эшлэл
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Түрэг хэлт угсаатан
Клаудио Монтеверди
КЛАУДИО МОНТЕВЕРДИ 1567-1643
Италийн хөгжмийн зохиолч Клаудио Монтеверди 1567 оны Ү сарын 15-нд (?) Кремон хотноо төрж 1643 оны XI сарын 29-нд Венец хотноо нас нөгчжээ. К.Монтеверди нь суут их шинэчлэгч хөгжмийн зохиолч төдийгүй хийлч, дууч, удирдаач хүн байсан билээ.Тэрээр 1590 онд Ром дахь Санта Чечилийн академийн гишүүн цол хүртэж байжээ. Мөн оноосоо Мантуя хотноо гүн Гонзагийн ордонд эхлээд хийлч, дуучин, зохиолчоор алба хааж 1601 оноос ордны найрал хөгжмийн удирдаач, уран сайхны удирдагчаар 1608 он хүртэл ажилласан байна.
1595 онд Мажар, 1599 онд Фландри орнуудаар аялсан бөгөөд 1608 оноос 1613 онд Мантуя хоттой холбоогоо таслалгүйгээр Кремон, Ром, Флоренц, Милан хотноо амьдарч бүтээж байв. 1613 онд италид тэр үед хамгийн алдар хүндтэй байсан Венецийн I Марк хутагтын сүмийн найрал дууны удирдаачаар уригдан очиж насны эцсээ хүртэл ажиллажээ. Тэрээр 1637 онд дуурийн анхны театрын нээлтэд оролцсон байна.
Монтеверди италийн хөгжмийн түүхэнд онцгой байр эзэлдэг бөгөөд мадригалын их ур чадвартан, италийн дуурийн анхны сонгодог зохиолч, хөгжмийн реалист жүжгийг үндэслэгч, шинэчлэгч, ялангуяа зохирлын ухаан, найралжуулга зүйд шинэчлэл хийсэн суут хүн билээ. Тэрээр дуурьт анх удаа дуурийн удиртгал хөгжмийг буй болгосон юм.
Монтеверди нь Шекспир, Тассо, Рубенс болон Караважо нарын үед амьдарч бүтээсэн хүн билээ. Рубенс, Тассо хоёртой Гонзагийн ордонд хамт алба хааж ойр дотно ажиллаж байв. Түүний мадригалууд Тассогийн уянгын найрагтай нягт холбоотой бөгөөд харин дуурийн урлал нь Шекспирийн эмгэнэлт жүжгийн үзэл санаанд их ойртсон байв. Ерөөс түүний уран бүтээл ХҮ, ХҮI зууны урлагийн агуу их хүмүүсийн бүтээл туурвилтай аль нэг талаараа холбоотой байсан юм. Монтевердийн шинэчлэл, түүний эхлүүлсэн шинэ замын аугаа их ач холбогдлыг үнэлж баршгүй. Монтеверди зөрчил тэмцэл хурцадсан, түвэгтэй ээдрээтэй шилжилтийн үед бүтээж шинэчилж байсан нь бидний мэдэх эртний хөгжмийн түүхэнд ердөө ганцаараа сод байсан билээ.
Хөгжмийн урлагт аугаа их Сэргэн Мандалт зөвхөн ХҮI зуунд ирсэн юм. Энэ үед бусад урлагт аль хэдийнээ бодит үнэн байдал болж хөгжсөн хүнлэг орь хүслэнт үзэл нь  хөгжимд дөнгөж эхлэл төдий байв. Ингэхдээ уран зураг, баримал, уран барилга, яруу найраг, жүжгийн урлагийн нэг адил эртний грек, ромын сонгодог урлагийг сэргээн давтах ганц эрмэлзлээр дүүрэн байв. Хүнлэг үзлийн энэ онол хөгжимд гарсан их хувьсал өөрчлөлттэй нийцэж байв. Тухайлбал эртний олон хоолойн зүй ХҮI зуунд найрал дууны урлагт цэцэглэлдээ хүрсэн билээ. Чухамдаа энэ үед олон зуунаар хөгжин бэхэжсэн сүмийн хөгжмийн хүчирхэг урлагтай ордны хүрээнд үүссэн хөгжмийн соёл ширүүн тэмцэл хийхэд хүрсэн юм.
Энэ үеэс хөгжмийн урлаг эвлэршгүй дайсагнагч хоёр тал болж хувираад хөгжмийн урлаг дахь сэргэн мандалтыг хяхан хавчихад шашин сүмийн зүгээс хамаг байдгаа зориулж байв. Ийм байдалд хөгжмийн шинэ эхлэл хөгжих үү, мөхөх үү гэдэг даваан дээр гараад байлаа. Сүмийн хөгжмийнхэн шинэ хөгжмийг энгүүн жирийн хэлбэр, жинхэнэ үнэн урлагаас гуйвсан гэж шүүмжилж, доромжилж байв. Үүний эсрэг шинэ хөгжмийн талынхан өөрийн чиглэлийг хамгаалан тэмцэхдээ ордны урлагийн академүүдийг хүрээлэн тойрч сэргэн мандалтын хүнлэг үзэл санааг тунхаглан зарлаж үүний ач холбогдлыг амьдрал дээр улам бүр баталсаар байв. Эртний урлагийг сэргээн мандуулах энэ ширүүн тэмцлийн дунд залуу Монтеверди уран бүтээлээ эхэлсэн билээ. Түүний суут их гавъяа бол цаг үеийнхнийхээ туйлын хийсвэр төөрөлдсөн үзэл санааг бут цохиж, тулгарсан амин чухал асуудлыг төгс шийдвэрлэж өгсөнд оршино. Түүний уран бүтээл хөгжмийн ирээдүй аль нэг ганц урсгалтай ямар ч холбогдолгүй болохыг харуулж харин ч сэргэн мандалтын эриний соёлын хамгийн дэвшилт сайн сайхныг шингээсэн амьдрах чадалтай шинэ бүхэнтэй холбоотой гэдгийг баталж байв.
Урлагийн бусад салбарыг бодвол хөгжмийн сэргэн мандалт нь эртний сонгодог урлагийг сэргээснээр бус, харин хүний сэтгэлийн дотоод ертөнцийг нээгдүүлэхэд зориулагдсан шинэ агуулга сэдэв төрж гарсантай холбоотойг Монтеверди нотлов.
Монтевердийн үед хөгжмөөр хүний сэтгэлийн дотоод их ертөнцийг илэрхийлнэ гэдэг үгийг огт үзэгдэж дуулдаагүй зүйл, ямар нэг хувьсгал мэт ойлгож байв.
Хүний сэтгэхүйг хөгжмөөр илэрхийлж болохгүй гэсэн мянга мянган жилийн хэвшсэн онол энэ үеэс хүчгүй болж хүний дотоод ертөнц анх удаа хөгжмийн зохиолчдын уран бүтээлийн агуулга болсон билээ.
Монтеверди нас нөгчихөөсөө өмнөхөн энэ үзлийг дахин нотолсон юм Тэрээр өөрийгөө "догдлонгуй арга барилыг үндэслэгч" гээд түүнээс өмнөх хөгжим бол "амгалан дөлгөөн" байсан гэж үнэлжээ.
Монтеверди үхэл мөхөл, хүсэл цөхрөл, тэмцэл тулаан зэрэг зөрчилт сэтгэлгээ мэдрэхүйг илэрхийлж чадах хөгжмийн арга хэрэгслийг баяжуулах өргөжүүлэхийг эрмэлзэж байв. Энэ бүхэн түүний хөгжмийн зөрчил өрнөл, байнгын хөдөлгөөний үндсэн зарчим болж байв.
Монтеверди хөгжмийн илэрхийлэл дүрслэх чадварын талаар баримталсан үзэл бодлынхоо тухай бичиж үлдээсэн онол байхгүй ч гэсэн түүний зохиолууд энэ зарчим, зорилгыг нь аяндаа тодорхойлдог юм.
Монтеверди хүний сэтгэлийн ертөнцөд гүн нэвтэрч түүний зөрчил хөдөлгөөнийг уран сайхны аргаар олон талаас нь туйлын үнэн дүрслэхэд өөрийн бүх бүтээлийг зориулсан юм.
Монтевердийн үед хөгжмийн уран бүтээлд язгууртны соёл ахуйтай холбогдон үүссэн нэгэн чиглэл гарч ирсэн юм. Энэ бол гол төлөв хөгжмийн театрт хамаарах бөгөөд миф үлгэрийн сэдэвт тулгуурласан явцуу хүрээ өрөөсгөл талтай урлаг байлаа. Үүнчлэн тэр хүрээнд гоё ганганыг эрхэмлэсэн цөөхүүл хөгжмийн салбар ч шуурхай хөгжих болсон билээ. Гэвч ордны эдгээр хөгжим сэтгэлийн хөдөлгөөн, үнэнийг дүрслэх аргаас хол байв.
Монтеверди, хэдийгээр ордны нөхцөлд үүссэн хөгжмийн төрөл хэлбэрийг ашигласан боловч уран сайхны зорилогодоо нийцүүлэн бодот амьдралыг тодорхой дүр, дотоод зөрчил хямралтай нь илэрхийлэх арга болгож чадсан байна Түүний бүтээлийн өвөрмөц бас нэг чанар хөгжмийн хойч үед онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Энэ бол Тассогийн найрагт тулгуурлан хөтөлбөрт хөгжмийн үндсийг тавьсан явдал юм. Хөтөлбөрт хөгжмийн энэ үндэс түүнээс хойшхи гурван зуун жилийн турш хөгжмийн уран бүтээлийн нэг салаа замыг гэрэлтүүлсээр ирсэн билээ.