cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баясгалангийн Гарьдмагнай
Шигшээ баг
Тэрээр 2003 оноос Монголын хөлбөмбөгийн шигшээ багт хүчин зүтгэж эхэлсэн бөгөөд түүнээс хойш багийн лидэр тоглогчийн үүргийг гүйцэтгэж байгаа. Тэрээр улсаа төлөөлөн дэлхийн аваргын урьдчилсан шатны 4 тоглолтод оролцож байсан юм.
Ангилал:Монголын хөлбөмбөгчин Ангилал:Монголын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Монголчууд Ангилал:1985 онд төрсөн
Батна
Батна (арабаар باتنة ) — Алжир улсын Батна мужийн төв, 29 түмэн хүнтэй хот.
Ангилал:Алжирын хот
Левин Озтунали
Левин Мете Озтунали (Levin Mete Öztunalı; 1996 оны гуравдугаар сарын 15, Хамбург) — Германы хөлбөмбөгчин, «Вердерийн» хагас хамгаалагч.
Турк эцэг, Герман эхтэй Озтуналиг «Хамбургийн» академид сайтар бэлтгэжээ. Бундеслигийн солилцоо наймааны 2014/2015 оны өвлийн цонхоор «Вердертэй» 2016 он хүртэл гэрээ байгуулжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Германы хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Байер 04 багийн тоглогч Ангилал:Вердер Бремен багийн тоглогч Ангилал:Германы хүн Ангилал:Туркууд Ангилал:1996 онд төрсөн
Хустайн байгалийн цогцолборт газар
Түүх
УИХ-ын 1993 оны 11-р сарын 12-ны өдрийн 83 дугаар тогтоолоор Хустайн нурууг байгалийн нөөц газрын зэрэглэлээр анх улсын тусгай хамгаалалтад авч, 1998 онд зэрэглэлийг ахиулан байгалийн цогцолборт газар болгожээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Монголын байгалийн цогцолборт газар Ангилал:Төв аймгийн газар зүй Ангилал:Монголын тусгай хамгаалалттай газар нутаг Ангилал:Тахь
Монголын Каратэ-Догийн Холбоо
thumb|200px|Монголын Каратэ Догийн Холбоо Монгол улсад каратэгийн спортыг хөгжүүлэх, дэлгэрүүлэх, зохион байгуулах ажлыг Монголын Каратэ-Догийн Холбоо удирдан зохион байгуулдаг.
Монголын Каратэ-Догийн Холбоо (МКДХ) бол Монгол улсын Каратэ-Догийн спортын төрлүүд болох Шито-рюү, Вадорюү, Гожүрюү, Шотокан болон бусад нээлттэй стиль урсгалуудаар хичээллэгчид сонирхогчдыг нэгтгэсэн байгууллага бөгөөд Монгол улсын Каратэ-Догийн спортыг зохион байгуулах, хөгжүүлэх зорилгоор байгуулагдсан гишүүддээ үйлчилдэг төрийн бус байгууллага юм.
МКДХ нь Монгол улсын Каратэ-Догийн спортын бүх төрлүүдийн тэмцээнүүдийг хянаж, МКДХ-ны дүрэмд заагдсан Каратэ-Догийн спортын тэмцээнүүдийн зөвшөөрлийг олгоно.
Гадаад холбоос
Ангилал:Каратэ Ангилал:Монголын клуб
Батцэнгэл сум
Батцэнгэл — Монгол улсын Архангай аймгийн сум.
Хошуу үүссэн түүх
Манж чин улсын цэрэг Халхын ноёд дайчдын оролцоотойгоор Ойрадын Галдан Бошгот хааны цэргийг 1696 онд дарахад Түмэнхэн сайн ноёны угсааны Тоба тайжийн хөвгүүн Намжил тайж гавьяа байгуулсны учир Энх-Амгалан хаанаас түүнийг тэргүүн зэрэг тайжид өргөмжилж, Түшээт хан аймгийн Ачит гүн Ядамын нутгаас газар таслан шинээр хошуу байгуулж засаг ноёноор соёрхож шагнал үзүүлсэн ажээ. Хожим Түмэнхэн Сайн ноёны удмын ноён Манжийн нэрийн өмнөөс Ойрадын хүчтэй тулалдаж сайн зүтгэснийг үнэлэн түшээт хан аймгийн нутгаас 19 хошууг таслан бүтэн аймаг байгуулж, Халхын 4 дэх Сайн ноён хан аймаг байгуулж, 1725 онд үүсгэсэн түүхтэй.
Баримтын холбоос
Ангилал:Архангай аймгийн сум Ангилал:Монголын сум
Санте Гайардони
Санте Гайардони (Sante Gaiardoni, 1939 оны 6 сарын 29-нд төрсөн) нь Италийн дугуйчин юм. Тэрээр 1960 онд Ром хотноо зохион байгуулагдсан зуны олимпоос 1000 метрийн цуваа гараатай уралдаан болон 1000 метрийн спринтийн төрөлд алтан медаль хүртсэн. Мөн 1958-1970 оны хооронд дугуйн тойрог замын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс нийт 2 алт, 4 мөнгө, 2 хүрэл медаль хүртжээ.
1971 онд зодог тайлснаасаа хойш Миланы Лорентежьод дугуйн дэлгүүр ажиллуулж байв. Хожим 2000-аад онд улс төрд оролцох болж, 2006 оны Италийн орон нутгийн сонгуульд нэр дэвшин өрсөлдсөн удаатай. 2010 онд сэтгүүлч Франческо Лодигийн хамтаар өөрийн өсвөр насны амьдралын тухай өгүүлдэг Quando la Rabbia si trasforma in Vittoria ("Уур хилэн ялалт болон хувирах үе") хэмээх ном хэвлүүлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:1939 онд төрсөн Ангилал:Италийн дугуйчин Ангилал:Италийн олимпын аварга
Квадрат
Квадрат нь дөрвөн тал нь тэнцүү тэгш өнцөгт дөрвөлжин дүрсийг хэлнэ.
Ангилал:Олон өнцөгт Ангилал:Дөрвөн өнцөгт
Winner
Хамтлаг 2014 оны 8р сарын 12нд анхны дуунаа гарган албан ёсны дебютээ 8р сарын 17ны өдөр хийсэн. 2014оны 8сарын 15нд '2014 YG Family Concert'-д оролцон, өөрсдийн Солонгос дахь анхны тоглолтоо хийсэн. Тэдний анхны нэвтрүүлэг нь 8сарын 17нд Inkigayo дээр байсан юм. 9сарын 10нд хамтлаг Японд дэбютээ хийсэн. Тэдний гаргасан дэбютийг 2014оны хамгийн шилдэг Кпоп дэбют байсан гэж үздэг.
Бэлтгэл
Анх 2010онд хамтлагийн ахлагч Kang Seungyoon (Yoon), Superstar K2 дуулах тэмцээнд оролцож эцсийн дөрөвт багтсан. Дараа жил нь тэр YG Entertainment -тай гарын үсэг зурж, анх удаагаа High Kick: Revenge of the Short Legged. олон ангит драманд тоглосон. Тэрээр хэлэхдээ миний хувьд олон энтэртаймент дуучин болооч гэж байсан ч YG намайг бэлтгэгч бол гэж хэлсэн нь ихэд сонирхол татаж би гарын үсэгээ зуралцсан. Хэрвээ би энд ороогүй бол хамаагүй эрт дебвтээ хийх байсан гэж ээ. 2013 онд тэр "It Rains" гэх мэт олон дуу гаргаж, соло дэбютээ хийсэн. Мөн түүнээс хойш хэд хэд драманд тоголсон ба үүний нэг нь 2016 онд хамтлагийн гишүүн Жинүтэй хамтран тоголж гол дүр бүтээсэн "Love for thousand more" гэх вэб драма юм. Yoon YG stage-д мөн давхар харьялагддаг.
Lee Seunghoon (Hoony) 2012онд K-Pop Star 1 реалити дууны шоунд оролцож байсан ба дөрөвдүгээр байранд орж, түүний рэп чадвараас гадна бүжиг дэглэх чадвар нь ихэд үнэлэгдэж 5сарын 16нд YG Entertainment-тай гарын үсэг зурсан гэж мэдэгдсэн байна. Тэрээр Ян үахиралтай хамтлагаас хамгийн ойр байдаг нь ба компаний орлогч дарга гэдэг нэртэй.
Song Minho (Mino) underground rapper "Mino" нэрийн дор өөрийн хөгжмийн гараагаа эхлүүлж, Block B-ын Zico, Kyung, P.O болон SPEED-ын Taewoon нартай хамтран ажиллаж эхэлсэн. Анхандаа тэр Block B-д дэбют хийх зорилготой байсан ч хувийн шалтгаанаар дэбютээс өмнө хамтлагийг орхисон. 2011 онд тэрээр BoM хамтлагийн нэг хэсэг болох Y2Y Contents Company-ы дор дэбютээ хийсэн ч BoM-г хоёр жилийн дараа татан буулгаж, дараа нь 2013оны сонгон шалгаруулалтаар YG Entertainment-д орсон.
Kim Jinwoo (Jinu), YG-д орохоосоо өмнө Joy Dance Plug-ын бүжгийн академид байсан ба тэр үед Big Bang-ийн Seungri түүнийг харж агентлагтаа авчирч, 2010оноос эхлэн бэлтгэгдэж эхэлсэн. Тэрээр анх орохдоо наймуулаа байсан ч бүгд нэг нэгээрээ шантарсаар ганцаараа үлдсэн ба YG entertainment-н хамгийн удаан бэлтгэгдсэн дуучин билээ. Түүний дуулалтаас гадна нүүр царай нь ихэд танигдсан ба 2016 онд "The Little Prince" жүжигт тоголсоор тайзны урлагийн дэбвтээ хийсэн билээ.Дэбютээс хойш хэд хэд драманд тоголсон ба тэндээс "The Magic Cellphone" гэх вэб драманд шол дүр бүтээсэн ба мөн 2016 онд хамтлагийн ахлагч гишүүн Ёоонтэй хамтран тоголсон "Love for thousand more" гэх вэб драма юм. Jinu YG stage-д мөн давхар харьялагддаг.
Харин Nam Taehyun 2011оны сонгон шалгаруулалтаар агентлагт элсэн орсон. Анх тэрээр Jinwoo-тай хамт 2011оны 'YG Family Concert' дээр арын бүжигчин хийдэг байсан. Түүнийг бэлтгэгч байхад хүмүүс яаж орж ирсэнг нь ихэд гайхдаг байсан ба энэ нь түүний дуулах арга барил YGE-с тэс өөр намуухан байсантай холбоотой байжээ. 2016 онд хамтлагаас гарч өөрийн бие даасан амьд хөгжмийн хамтлагийг байгуулж "South Buyers Club" хэмээх агентлагийг албан ёсоор 2017 оны 3р сарын 30нд байгуулж хамтлагтаа South Club хэмээх нэр өгчээ.
2013-2014 он WIN: Who Is Next болон дэбют
Хамтлаг 2013оны 10сарын 25ны пиналын ангийн үеэр Team A түрүүлж, "WINNER" нэрийн дор дэбютээ хийх нь зарлагдаж, 10сарын 28нд хоёр дуу гаргаж мөн 11сарын 15нд Big Bang-ийн Япон дахь dome тоглолтын нээлтийг гүйцэтгэсэн юм. 11сарын 9нд хамтлагийн гишүүд Taeyang-ийн "Ringa Linga" дууны клипэнд арын бүжигчидээр тоглож, 12сарын 13нд Mnet-дээр цацагдах арван ангитай реалити шоу WINNER TV-г эхлүүлсэн.
2014онд Seungyoon болон Mino нар Yoon Jong Shin-ын March project-д хамтран ажилласан. Winner-ын албан ёсны дэбют 2014 S/S цомогтойгоор 8сарын 12нд гарсан юм. Энэ өдөр YG Entertainment-ийн хувьцааны үнэ 6.57% -иар өссөн байна. Тэд 8сарын 17нд Inkigayo дээр анхны үзүүлбэрээ үзүүлж, дараа нь M! Countdown дээр цомын эзэн болж, хамгийн хурдан ялалт байгуулсан эрэгтэй хамтлаг болсон юм. Мөн хамтлагийн албан ёсны фен клубын нэр 'Inner Circle' гэж мэдэгдсэн байна. Цомог гарсаны дараа "Color Ring", "Empty"(Team B-ын B.I хамтран зохиосон) дуунуудаа MV-ны хамт гаргасан  бөгөөд цомог нь Billboard  World Albums чартын нэгт орсон юм. 8сарын 30нд Mino-ийн соло дуу "I'm Him" MV-ны хамт гарж, 9сарын 10нд хамтлагийн 2014 S/S: Japan Collection болох Япон дах промошн эхэлсэн ба 9сарын 11нд анх удаа Японд соло тоглолтоо эхлүүлж , 10сарын 11нд Токиод аялан тоглолтоо амжилттай дуусгасан. 2014оны 12сарын 9нд Fuse телевизийн зүгээс '13 Top Breakout Artists of 2014' жагсаалтыг зарласан бөгөөд Winner #11т жагссан нь уг жагсаалтанд Өмнөд Солонгосын ганцхан уран бүтээлч байсан тэд юм. 12сарын 17нд Dazed Digital-ын 'top 20 K-pop tracks of 2014' жагсаалтанд "Color Ring" 10т багтсан байна.
2015оноос одоо: соло үйл ажиллагаа болон EXIT
2015онд хамтлагийн гишүүд соло үйл ажиллагаагаа идэвхижүүлж, хамтлагийн үйл ажиллагаа түр завсарласан. Taehyun хэд хэдэн кинонд тоглож , Seungyoon мөн вэб драманд дүр бүтээсэн  , Jinwoo Хятад-Солонгосын драманд тоглосон , мөн Mino Mnet-ын рэп тэмцээн Show Me the Money-д оролцсон. Тэмцээний үеэрх "Fear" дуу нь амжилттай байсан ба сая гаруй дижитал борлуулалт болон шоуны хамгийн их татагдсан дуу болсон.
2016онд хамтлагийн анхны хувилбар "Pricked (사랑가시)" нэртэй Mino болон Taehyun нарын 'warm-up' дуэт байсан юм. Энэ нь промошн биш хэдий ч Сингапур, Тайланд болон Бруней зэрэг есөн орны чартын MelOn дээр #2, iTunes дээр #1т жагссан. Хамтлагийн албан ёсны эргэн ирэлтийн тийсэр Lee Hi, Zion.T, Epik High, Taeyang, G-Dragon зэрэг уран бүтээлчидтэй хамтарсан нь онцлог байсан юм. Мини цомог EXIT : E 2сарын 1нд нээлтээ хийсэн ба тэдний дэбютээс хойш 18 сарын завсарлагааны дараах эргэн ирэлт нь энэ байсан. "Exit Movement" цувралын эхний цомгийн "Baby Baby" "Sentimental" дуунуудаар хамтлаг промошноо хийсэн. "Exit Movement" цуврал хөтөлбөр нь EXIT : X, EXIT : I, EXIT : T зэрэг нэртэйгээр энэ жилийн турш гарах төлөвтэй байна. Промошны үеэр Taehyun Actor's School нэртэй Park Shin-yang-ын хөтөлдөг телевизийн нэвтрүүлэгт оролцож, 4сард Winner хамтлагаараа JTBC-ын Half-Moon Friends шоунд оролцсон.
Fate Number For /444/
Хамтлагаас гол хоолой Taehyun гарсаны дараагаар хүмүүсийн дундах хүлээлт улам ихсэн гол хоолойгүй хамтлагийн шинэ дуу ямар байх тухай ихээхэн хүлээлт үүсээд байсан ба үүнтэй зэрэгцэн тэдний эргэн ирэлт хийх мэдээлэл цацагдсан юм. Фэнүүдийн хувьд нэг жил 2сарын дараах иргэн ирэлт нь ихээхэн ач холбогдолтой байсан ба Winner 4р сарын 4ны өдрийн 4н цагт 444 гэсэн тоог агуулан 'Really Really' 'Fool' хэмээх хоёр дуутайгаар эргэн ирсэн билээ. Хоёр дууг хамтлагийн ахлагч Yoon зохиосон ба Fool хэмээх дуу нь өмнөх гишүүд Taehyun-д зориулагдсан хэмээн мэдээлэлжээ мөн тэд шинээр эхлэхээ бэлэгдэн реппэр Mino-с бусад нь нэрээ өөрчлөн гарч ирсэн. Really Really дууны хувьд цоо шинэ урсгал байсан ба уянгын дуу гаргадаг хамтлагийн хувьд ийм дуу ихээхэн шинэчлэлд болсон. Цацагдсанаас хойших 24н цагийн дотор Really Really дуу 24н улсын iTunes-д нэгт бичигдэн хамгийн олон оронд 1т бичигдсэн жагсаалтын 2т орсон байна. Мөн тус дуугаараа 5н удаагийн шагналыг Inkigayo болон Melon-c авчээ.
Өргөтгөсөн
EXIT : E (2016)
Асуаны далан
Асуаны далан нь Египет улсын өмнө зүгт, Асуан хотоос ойролцоогоор 13 км урд Нил мөрнийг асар том усан сан болгодог далан юм. Голыг хөндлөн хаасан шинэ Асуан Өндөр Далан ба хуучин Асуан Нам Далан гэж хоёр далан байдаг. Жил болгоны зун зүүн Африкаас ус цутган ирж үерлэдэг байв. Эдгээр үерүүд нь шим тэжээлтэй минериаллаг бодисыг Нилийн хөндийд авчирж аж ахуйд тохиромжтой хөрсийг бий болгосон. Голын дагуух хүн ам өсөхийн хэрээр хөвөн даавуун тариалан болон аж ахуйгаа үерийн уснаас хамгаалахын тулд үерийн усыг удирдах хэрэгтэй болсон. Их устай жилүүдэд бүхий л ургацаа алдах, харин бага устай жилүүдэд олныг хамарсан өлсгөлөн ган гачиг тохиодог байв. Энэ усны сангийн төсөл нь үерийн аюулыг арилгах, цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэх, хөдөө аж ахуйг усаар хангах зорилготой.
Цахим холбоос
Ангилал:Египетийн усан цахилгаан станц Ангилал:1970-аад онд барьсан Ангилал:1900-аад онд барьсан Ангилал:Асуан муж Ангилал:Египет-Оросын харилцаа Ангилал:Египетийн боомт (далан)
Минут
Минут нь цаг хугацааны нэгжүүдийн нэг юм.
1 минут нь цагийн 1/60 буюу 60 секундтэй тэнцэнэ. Ангилал:Цаг хугацааны нэгж Ангилал:СИ-системийн нэгж
Агаарын чийгшил
Агаарын чийгшил буюу богиноор агаарын чийг гэдэг нь дэлхийн агаар мандал болон тасалгаан доторx хийн холимог агуулагдах усны уурын хэсгийг нэрлэдэг. Агаар мандалд орших усны хэлбэрүүдийг агаарын чийг гэнэ. Энэ хэмжээ нь тогтмол биш боловч саяхан бороо орсон, бид тэнгисийн ойролцоо байгаа, ургамал байгаа гэх мэт янз бүрийн хүчин зүйлээс хамаарна. Энэ нь бас агаарын температураас хамаарна. Агаарын температур буурах тусам усны уур бага байна. Агаар нь усны уураар ханасан үед ус дахин шингэн болно. Цөлийн агаар нь туйлын агаараас илүү чийгийг хадгалах чадвартай. Учир нь халуун агаар нь усны уураар маш хурдан ханадаггүй бөгөөд шингэн усгүйгээр илүү их хэмжээгээр агуулагдах чадвартай байдаг.
Ерөнхий
Дэлхийн газрын гадаргын 71%-ыг эзлэх далай тэнгис, нуур гол мөрний гадарга болон газрын хөрс ургамлаас ус ууршин агаар мандалд гарч байдаг. Газрын гадаргад ирж байгаа нарны цацаргийн 15% нь далай тэнгис, нуур гол мөрөн эх газрын гадаргаас ус ууршихад зарцуулагдана. Өөрөөр хэлбэл 1 гр усыг ууршуулахад 600 кЖ дулаан зарцууулагдана. Дэлхийн усны балансын тооцооноос үзвэл нэг жилд дэлхийн гадаргаас 520.000 км3 ус ууршдаг ба түүний 450.000 км3 нь далайн гадаргаас, үлдсэн хувь нь эх газрын гадаргаас ууршиж байна. Ууршиж байгаа усны зарим хэсэг нь хур бороо болж дэлхийн гадаргад эргэн унах ба үүнийг усны бага эргэлт гэнэ. Харин агаарын орчил урсгалын нөлөөгөөр далайн гадаргаас их хэмжээний усны уурыг эх газарт зөөхөд далайн гадрагаас чийг ирж тэнд хур тунадас орно. Тэр хур тунадас нь газрын гүнд нэвчин хөрсний чийг болон гүний усыг тэжээхэд зарцуулагдаж байхад нөгөө хэсэг нь гадаргын урсацыг бүрдүүлж, голоор дамжин далайд цутгаж байдаг. Энэ процессыг усны их эргэлт гэнэ. Цаг уурын ухаан үзэхдээ ус ууршиж агаар мандалд гарч конденсацлагдаад буцаж хур тунадас хэлбэрээр газарт буух бүхэл бүтэн цикл процессыг агаар мандлын чийгийн эргэлт гэнэ. Агаар мандлын доод давхаргад усны уурын ихэнх нь уур байдалтай оршино. Усны уурын хэмжээ газрын гадаргаас дээшлэх тутам багасаар дунд мандалд усны уур бараг байхгүй болдог. Агаар мандалд агуулагдаж байгаа усны уур нь агаарын чийгшлийн хэмжээгээр тодорхойлогдоно. Цаг уурын станцад агаарын чийгшлийг тодорхойлохын тулд хэд хэдэн хэмжигдэхүүнийг ашиглана. Үүнд:
Цахим холбоос
Ангилал:Метеорологийн тоо хэмжээ Ангилал:Ус (гидрологи) Ангилал:Нислэгийн цаг уур Ангилал:Уур амьсгал судлал
Кайл Нотон
Кайл Нотон (Kyle Naughton, 1988 оны арваннэгдүгээр сарын 17-нд төрсөн) нь Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Тоттенхэм Хотспур багийн хамгаалагч юм.
Холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хамгаалагч Ангилал:Шеффилд Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Гретна багийн тоглогч Ангилал:Мидлсбро багийн тоглогч Ангилал:Лестер Сити багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Тоттенхэм Хотспур багийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Каратэ
Каратэ-До (空手道, からてどう, Кара - хоосон, Тэ - гар гэсэн 2 ханзнаас бүтдэг буюу "Зэвсэггүй гар", "Нүцгэн гар" гэсэн утгыг, харин До нь "Зам" буюу урлаг, гүн ухааны талаасаа амьдралын зам гэсэн санааг илэрхийлдэг) нь японы тулааны урлагийн нэг хэлбэр юм. Каратэгийн түүх 19-р зууны үед Окинавагаас эхлэлтэй гэж үздэг. Каратэ нь анх биеэ хамгаалах гардан тулаан байжээ. Энэ үед Окинавагийн уламжлалт тулааны урлаг нь Хятадын Шаолинь күнфү болон Японы Явара, Корю Жүүжүцү, Бүжүцү зэрэг тулааны урлагуудын нөлөөнд бий болсон. 20 дугаар зууны эхэн үеэс Окинавагаас Японы эх газарт дэлгэрэх суурь нь тавигдаж улмаар Дэлхийн 2-р дайны дараагаас дэлхий дахинд түгэн дэлгэрч эхэлсэн. Юуны өмнө каратэ нь гараар цохих, хөлөөр өшиглөх, хамах болон хаалтын техникүүдээр тодорхойлогддог ба эдгээр нь ч бэлтгэл сургуулилтынх нь цөмийг бүрдүүлдэг. Үндсэн техникүүдээ бүрэн эзэмшсэн үед өчих болон шидэлтийн техникүүд төдийгүй тодорхой түвшний бэлтгэл сургуулилтын хүрээнд боолт болон мэдрэлийн цэгийн цохилтуудыг дадлагажуулдаг. Хэдийгээр каратэгийн нэг хэсэг биш ч зарим тохиолдолд Кобүдогийн зэвсэгтэй хоршсон техникүүдийг хийдэг. Энэ нь Кобүдогийн зэвсэгтэй техникийн зогсолтууд болон хөдөлгөөний зарим онцлог шинжүүд нь каратэгийнхтэй төстэй байдаг нь сургалтанд туслах хэлбэрээр ашиглахад хэрэг болдог.
Түүх
Карате 19 дүгээр зууны төгсгөлд Окинава арлаас эхээ авч Японд дэлгэрсэн. Окинава нь нэгэн үе Хятад, Японтой худалдааны нягт харилцаатай байсан бие даасан Рюкю вант улсын төв байв. 17 дугаар зуунд Рюкюгийн хаант улсыг Сацума ноёдын самурай эзлэн авч, түүний вассал буюу боол улс болжээ. Одоогийн байдлаар Окинавагийн оршин суугчид Японы түрэмгийлэгчдийн эсрэг тэмцэл хийж, каратегийн урлагийг бий болгосон гэж барууны уран зохиолд өргөн тархсан байдаг. Энэхүү хувилбарыг шүүмжлэгчид арлын гурван зуун мянган хүн амтай, Японы гарнизоны ердөө хэдэн арван хоёр арван самурай тэнд байрладаг байсан нь Окинавачуудын үнэнч байдлыг илтгэдэг гэж маргадаг. Арал дээр тулааны урлагийг голчлон Хятадаас цагаачилж ирсэн хүмүүсийн удам угсааны дунд хийдэг байсан бөгөөд тэд аажмаар бусад оршин суугчдад зааж өгчээ.
19 дүгээр зууны сүүлчээр Японд болсон засаг захиргааны шинэчлэлийн үеэр Рюкюгийн хараат улсын статусыг хасч, Окинава Японы эзэнт гүрний нэг муж болжээ. Цэрэгт татах үеэр эмч нар Окинавагаас олон тооны хугацаат цэргийн албан хаагчид бие бялдрын хувьд сайн хөгжсөн байдгаараа ялгагддаг болохыг анзаарчээ. Тэд орон нутгийн гар тулааны урлагаар хичээллэдэг байсан нь тогтоогджээ. Энэ нь Окинаваны сургуулийн бага ангийн сургалтын хөтөлбөрт биеийн тамирын хичээл оруулах шалтаг болж, өргөн тархсан болно. Энэ үйл явцын сул тал нь карате тулааны урлагийн онцлог шинж чанараа алдаж, хагас цэргийн гимнастик болон хувирсан явдал байв. 20 дугаар зууны эхэн үед каратэ нь Японы армийн бие бүрэлдэхүүн бэлтгэх хөтөлбөрт хамрагдсан байсан бөгөөд карате-гийн үнэ цэнийг ойлгож хэрэгтэй гэдгийг 1905 оны Орос-Японы дайн баталсан юм. Зууны эхэн үед Гичин Фунакоши ижил хамтрагч нарын хамт каратэ-г эхлээд Окинава, дараа нь Японд сурталчилж эхлэв. 1924 онд тэрээр Токио Кэйо Их Сургуульд анх удаа олон нийтийн каратэ-гийн Клуб нээсэн байна.
1945 онд Япон дайнд ялагдсаны дараа Америкийн эзлэн түрэмгийлэгчид хятадын гимнастикийн нэг төрөл гэгддэг каратэгээс бусад бүх Японы тулааны урлагийг хориглосон юм. 1948 онд Фунакоши тэргүүтэй Японы Каратэ-гийн Холбоо (JKA) байгуулагдсан бөгөөд энэ төрлийн тулааны урлагийн тэргүүлэх мэргэжилтнүүдийг нэгтгэв. Тэр цагаас хойш каратэ өөрийгөө хамгаалах урлаг болон спорт хэлбэрээр хөгжиж эхэлсэн. Цаг хугацаа өнгөрөхөд каратэ дэлхий даяар улам бүр түгээмэл болж, спорт, уламжлалт чиглэлд хуваагдах нь улам бүр ихсэж байна.
1957 онд "Бүх Японы каратэ-до холбоо", 1959 онд Европын каратэ-гийн холбоо, 1970 онд Дэлхийн каратэгийн нэгдсэн байгууллага байгуулагдсан байна. 1990 онд Олон улсын олимпийн хороонд каратегийн эрх ашгийг төлөөлдөг Дэлхийн каратегийн холбоонд хэд хэдэн байгууллага нэгджээ. Одоогийн байдлаар дэлхийн өнцөг булан бүрт 20 сая гаруй хүн каратэ-гээр хичээллэж байна. Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 1970 оноос, Европын аварга шалгаруулах тэмцээн 1971 оноос зохион байгуулагдаж ирсэн.
Монгол дахь каратэ
Монгол улсад каратэгийн спортыг хөгжүүлэх, дэлгэрүүлэх, зохион байгуулах ажлыг Монголын Каратэ-Догийн Холбоо удирдан зохион байгуулдаг. Каратэ нь 2020 оны Токиогийн Олимпийн хөтөлбөрт анх удаа орсон.
Цахим холбоос
Ангилал:Тулааны спортын төрөл Ангилал:Тулааны урлагийн хэлбэр Ангилал:Окинава аймаг
Сувд
thumb|200px|right Сувд нь хясаанаас гардаг эрдэнийн чулуу юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Гоёлын чулуу
1990 оны улсын наадмын бөх барилдаан
1990 оны (Ардын хувьсгалын 69 жилийн ойн) улсын наадамд газар газрын 512 бөх идэрийн жавхааг гайхуулан барилдсанаас Хэнтийн Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ аварга түрүүлж, Өвөрхангайн Дашдоржийн Цэрэнтогтох аварга үзүүрлэжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Дуайт Гейл
Дуайт Девон Бойд Гейл (Dwight Devon Boyd Gayle; 1989 оны аравдугаар сарын 20-нд Уолтемстоу хотод төрсөн) — Английн хөлбөмбөгчин бөгөөд Лондоны «Кристал Пэлас» багт довтлогчоор тоглодог.
Замнал
2013 оны долоодугаар сарын 3-нд «Кристал Пэластай» 4 жилээр гэрээлсэн. Гейлийн анхны хет-трик 2014 оны наймдугаар сарын 26-нд Лигийн цомд «Уолсоллын» хаалганд орсон юм.
Гадны холбоос
Ангилал:Английн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Арсенал багийн тоглогч Ангилал:Дагенем энд Редбриж багийн тоглогч Ангилал:Питерборо Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Кристал Пэлас багийн тоглогч Ангилал:Англичууд Ангилал:1989 онд төрсөн
Пума
Пума (Puma concolor), түүнчлэн кугар, уулын арслан, пантер гэгддэг мийнхэн овгийн энэ зүйл Америк тивүүдэд тархсан мийнхэн Хайваннар. Энэ том, ганц ганцаараа амьдардаг муур Ертөнцийн баруун хагасын хуурай газрын хөхтөн амьтад дундаа хамгийн өргөн тархсан зүйл. Тухайлбал Канадын Юконоос авахуулаад Өмнөд Америкийн Андын нуруу хүртэл тархсан. Дасан зохицох чадвартай пума Америк тивүүдийн экологийн гол гол бүсүүдэд тааралдана. Америкийн тивүүдэд ягуарын дараа хоёрт орох хүнд жинтэй муур бөгөөд дэлхийд бар, арслан, ягуарын, цоохор ирвэстэй, ирвэстэй дараа алта орох ойролцоо жинтэй. Гэхдээ мийнхэн овгийн жижиг биетэй мийн дэд овогт хамгийн ойр төрөл.
Мөшгөж, отохдоо чадамгай пума олон янзын амьтан барина. Голдуу буга, хандгай, аргалиас гадна үхэр, адуу, хонь зэрэг мал барьдаг. Мөн шавьж, мэрэгч мэтийн жижиг амьтдыг ч иддэг. Пума мөшгөхөд тохиромжтой өтгөн бут сөөг, чулуутай газрыг эрхэмлэх боловч задгай газар ч амьдарч чадна. Пума нутаг дэвсгэр тогтоон амьдардаг бөгөөд тоо толгойн нягтшилыг бага байлгадаг. Нэг пумад ногдох нутаг дэвсгэрийн хэмжээ тухайн газар орны байдал, ургамал, амьтан хэр элбэгээс шалтгаална. Том махчин боловч, тархалтынхаа хүрээнд үргэлж зонхилох махчин байж чаддаггүй. Тухайлбал ягуар, саарал чоно, Америкийн хар баавгай, гриззли баавгайтай хоолоо булаалддаг. Хүнээс дөлдөг. Хүнд халдах нь ховор боловч сүүлийн үед ийм тохиолдол өсч байна.
Европчууд Америк тивүүдийг колоничилсны дараа пумаг алж, устган, пумагийн нутаг дэвсгэрийг хүмүүс хөгжүүлсээр байгаагийн уршгаар тоо толгой нь ихэнх нутагт буурсан. Ялангуяа Хойд Америкийн зүүн хэсгээр Флорида дахь субпопуляцийг эс тооцвол пума орон нутгийн чанартай устсан. Гэхдээ зүүн хэсгийн нутаг дэвсгэрт пума дахин тархаж эхэлж байж болно. Пума өргөн уудам нутагт тархсан учраас олон янзын нэртэйгээс гадна уугуул иргэдийн домог, орчин үеийн соёл урлагт янз бүрийн байдалтай туссан.
Гадны холбоос
Ангилал:Мийнхэн
Шотокан
Шотокан (松濤館, しょうとうかん, зөв дуудлага нь Шоотоокан) каратэ нь Каратэ-Догийн үндсэн 4 том стилийн нэг юм.
Шотокан стилийг үндэслэгч нь Фүнакоши Гичин. Түүний стиль нь Мацүмүрагийн ШОРИН-РЮҮ стильд суурилсан байсан ба 1935 онд өөрийн сургуулиа ШОТОКАН гэж нэрлэснээр энэхүү нэр өнөөг хүртэл стилийн нэр болж ирсэн. Шотокан урсгал нь Каратэ-Догийн дэлхийд хамгийн их тархсан урсгал. Стилийн хувьд нилээн нам зогсолттой бөгөөд хүчтэй техникүүдтэй гэдгээрээ бусад стиль урсгалуудаас ялгардаг. Нам зогсолт нь юуны өмнө үндсэн сургууль КИХОН болон КАТА мөн КИХОН КҮМИТЭ-гийн сургуулилтад хэрэглэгддэг. Нам зогсолтын үед бүх булчингийн систем болон шөрмөс дээд зэргийн сунасан байдалд оршдогоос гадна КҮМИТЭ-гийн үед хол зайнаас довтлох боломжоор хангахад төхөмтэй. КҮМИТЭ-ШИХАЙ болон ЖИЮҮ-КҮМИТЭ-гийн үед бол чөлөөтэй харьцангуй өндөр зогсолттой. Шотокан стилийн гол шинж бол тулааны үед өрсөлдөгчөөсөө хол зайнд байж довтолгоо хийдэг боловч ойрын зайны тулааны буюу бие хамгаалах техникүүдийг орхигдуулдаггүй.
Монгол улсад Шотокан Каратэг хөгжүүлж дэлгэрүүлэх, зохион байгуулах ажлыг Монголын Шотокан Каратэ-Догийн Холбоо удирддаг. Монголын Шотокан Каратэ-Догийн Холбоо нь Монголын Каратэ-Догийн Холбооны гишүүн байгууллага.
Ангилал:Каратэ
Шито-рюү
Шито-рюү (糸東流, しとうりゅう) каратэ нь Карат -Догийн үндсэн 4 том стилийн нэг юм.
Ангилал:Каратэ
Франсиско Карбахал
'''Франсиско С. Карбахал''' (1870 оны 12 сарын 9– 1932 оны 9 сарын 20) нь Мексикийн хуульч, улс төрч бөгөөд 1914 онд богинохон хугацаанд тус улсын ерөнхийлөгчөөр ажилласан хүн юм. Викториано Уэртагийн засаглалын үед Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байгаад, түүнийг огцроход ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ.
Огцорсныхоо дараа Карбахал АНУ руу гарч, Нью-Орлеанст байхдаа Луиз Мартинтай танилцан гэрлэжээ. Тэд 1918 оны 10 сарын 19-нд Франсиско хэмээх хүүтэй болсон байна. Карбахал 1922 онд Мехикод эргэн ирж, хуулийн мэргэжлээрээ ажиллаж байгаад 1932 онд нас нөгчжээ.
External links
Ангилал:1870 онд төрсөн Ангилал:Мексикчүүд Ангилал:Мексикийн улс төрч Ангилал:Мексикийн ерөнхийлөгч
Тайнин харуул
Тайнин харуул (хятадаар:泰宁卫) бол Мин улсын үед байгуулагдсан Урианхайн гурван харуулын нэг юм. Уг харуулын захиргааг 1389 онд Мин улсад бууж өгсөн Жалайрын Нагачу чинсангийн Тоорын голын сав газар дахь харьяат ард иргэд Урианхай аймгийн хүмүүсээр бүрдүүлсэн. Юань Улсын үед Данин хотын хэлтэс болон Тэмүгэ отчигины удмын харьяат газар байсан. Шюаньдө, Жөнтунгийн үед Монгол аймгуудын дайралтад их өртсөнөөс өмнө зүг шилжиж, одоогийн Ляонин мужийн Жиньжоу, И сянь, Бэйжэнь зэрэг сянь, Лууха голын баруун талаар нүүдэллэн ирсэн. 16-р зууны дунд үеэс Өвөр Халхын Хурхачи Хасар ноёны харьяанд орж, Тайнин харуул оршин тогтнохоо больжээ.
Холбоотой мэдээлэл
Ангилал:Мин улс Ангилал:Монголын түүх
Юрий Билоног
Юрий Билоног (Юрій Білоног, 1974 оны 3 сарын 9) нь Украины бөөрөнцөг түлхэгч юм. Хувийн дээд амжилт нь 21.81 м болно.
Сумы мужийн Билоппяд төрсөн тэрээр нутгийнхаа Хүүхэд Залуучуудын Спортын Сургуульд хөнгөн атлетикаар хичээллэж эхэлсэн бөгөөд түүний анхны багш нь Владимир Беликов юм. Билоног 2000 оны Сиднейн олимпод оролцож 5-р байр эзэлсэн бөгөөд 4 жилийн дараа Афины олимпоос алтан медаль хүртжээ. Тэрээр 2002 онд Европын аварга болжээ. Билоног өдгөө Одессад амьдардаг. Тэр 200 см өндөртэй бөгөөд 132 кг жинтэй.
Цахим холбоос
Ангилал:ЗХУ-ын бөөрөнцөг түлхэгч Ангилал:Украины бөөрөнцөг түлхэгч Ангилал:Украины зээрэнцэг шидэгч Ангилал:ЗХУ-ын зээрэнцэг шидэгч Ангилал:Бөөрөнцөг түлхэлтийн европын аварга Ангилал:Украины олимпын оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2004 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Хөнгөн атлетикийн универсиадын аварга Ангилал:Сэргээшийн тохиолдол хөнгөн атлетикт Ангилал:Сэргээш Украинд Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Украинчууд Ангилал:1974 онд төрсөн
Тиесто
Тиесто (Tiësto) нь Нидерландын Бреда хотноо 1969 оны 1 сарын 17-нд төрсөн. Түүний жинхэнэ нэр нь Тейс Михил Вервест (Tijs Michiel Verwest) юм. Тэрээр 8 настайгаасаа эхэлж хөгжимд сонирхолтой болж улмаар цаг хугацаа өнгөрч өнөө цаг ирэхэд электро хөгжмийг сонгож, түүгээрээ мэргэшин жинхэнэ амьд домог болсон дэлхийн номер нэг DJ юм. Тиестогийн хувьд хөгжим бол амьдралын нь нэг хэсэг болсон ба үүнийгээ бусдад мэдрүүлэхийг хүсдэг. Tэрээр 80-аад оны сүүлээр төрөлх нутаг болох Бредагийн “Spock” хэмээх жижиг клубт анх өөрийн микс сетээ тавиж эхэлcэн байна. “Spock”-т ажиллаж байх хугацаандаа тэрээр ихэнхдээ шинэлэг Beat, Acid House болон Мадоннагийн зарим дуунуудийг тоглодог байсан бөгөөд Мадоннагийн Vogue хэмээх дууг “Spock” клубт тэрээр хит болгож чадсан байна.
Тиесто нь электро, электро хаус, транс, прогрессив хаус, вокал зэрэг электроник хөгжмийн маш олон төрлөөр уран бүтээлээ туурвидаг. Түүний Flight 643, Lethal Industry, Urban / Suburban Train, In My Memory, Traffic, Dance for life гэх мэт уран бүтээлүүд нь түүнийг одоогийн шилдэг Dj хэмээн нэрлэгдэхэд хүргэсэн алдартай бүтээлүүд юм.
Эшлэл
Ангилал:Нидерландын хөгжимчин Ангилал:Транс хөгжмийн продюсер Ангилал:DJ Ангилал:Грэммийн шагналтан Ангилал:Орани-Нассау одон шагналтан (офицер) Ангилал:Псевдоним Ангилал:Бредагийн хүн Ангилал:Нидерландчууд Ангилал:1969 онд төрсөн
Laureus World Sports Awards/Дэлхийн оны шилдэг тамирчин
Энэ жагсаалтанд Laureus World Sports Awards буюу „Дэлхийн оны шилдэг тамирчинд“ нэр дэвшсэн бүх тамирчдыг оруулсан болно. Ялагчийг тодруулан тэмдэглэв.
Цахим хуудас
Спортын оны дэлхийн шилдэг эрэгтэй тамирчин
Хөлбөмбөгийн ДАШТ-2010 E хэсэг
Япон - Камерун
The win for Япон was their first World Cup win away from home soil, and it was also the first time Камерун was defeated in a World Cup opening match.
Нидерланд - Япон
The first clear chance of the game came from midfielder Wesley Sneijder when he shot over the bar from long-range from a free-kick. When Япон broke up the Нидерланд' passing, midfielder Daisuke Matsui was positive; helping a move that set Yuto Nagatomo up for a shot that he hit wide. The Нидерланд became frustrated, as they struggled to incorporate forward Robin van Persie. Towards the end of the first half, Япон had two chances: defender Tulio Tanaka heading wide and Matsui with a powerful shot at the goalkeeper.
Throughout the second half, Van Persie managed to break free twice. In the 52 minute, as the ball came into the penalty area, Van Persie moved the ball towards Sneijder, who shot the ball powerfully towards the goal, scoring via a deflection from the goalkeeper, Eiji Kawashima. Substitute Shunsuke Nakamura later managed to make a cross into the six-yard box, which was cleared by Van Persie. Dutch substitute Eljero Elia, managed to set up Ibrahim Afellay with a one-on-one with goalkeeper Kawashima, but Kawashima prevented him from scoring a goal. One minute before the end of the game, Shinji Okazaki missed a shot from 10 yard; shooting over the bar. Soon after this, Yuto Nagatomo went down in the penalty area claiming a penalty, from a challenge by Dutch Nigel de Jong, but the referee gave no penalty.
The result, which was the Нидерланд' second win, meant they would progress past the group stages regardless of their final match.
Дани - Япон
Япон opened the scoring in the 17th minute on a direct free kick taken by Keisuke Honda, only the second goal scored on a free kick so far in the tournament. Honda, standing to Danish keeper Thomas Sørensen's left, kicked the ball with great force. Sørensen initially moved to his left, and as the ball sailed past the wall, he shifted direction, but could not recover in time to make the save. Япон's second goal, coming thirteen minutes later, also was on a direct free kick, this time by Yasuhito Endō. Standing outside the penalty area directly in front of the Danish goal, he curled the ball around the wall. Sørensen had been standing on the right side of his goal and could not move to his left fast enough. Endō almost scored on yet another free kick early in the second half. This time, Sørensen appeared to have difficulty judging the path of the ball, and was only able to palm it away at the last second, where it caromed off the goalpost.
Дани needed to win this game in order to advance and increased their attacks accordingly. Late in the second half, Christian Eriksen put his shot over the goal and Søren Larsen hit the goalpost. They were finally able to score in the 82nd minute. When Makoto Hasebe was adjudged to have fouled Daniel Agger inside the penalty area, Дани were awarded a penalty kick. Jon Dahl Tomasson took the shot, which was saved by Eiji Kawashima; the goalkeeper, however, was unable to control the rebound, which fell to Tomasson, and he was able to put it in the goal. Япон scored their final goal in the 87th minute. Honda dribbled into the penalty area, forcing Sørensen to attempt to block a potential shot, but Honda passed it to substitute Shinji Okazaki, who merely had to put the ball into an empty net.
The victory was Япон's second World Cup tournament victory on foreign soil, and only their second against a European team. Япон finished group play in second place with six points, and advanced to the knockout round for the second time in their history, and the first time on foreign soil. Дани ended in third with three points.
Эшлэл
E хэсэг
Лүн сум
Лүн сум нь Төв аймгийн баруун хэсэгт Улаанбаатар хотоос 130км аймгын төвөөс 175 км зайд тал хээрийн бүсэд оршдог. Нийт 252955га Газар нутагтай. 1924 онд байгуулагдсан.2700 гаруй хүн ам суурьшдаг жижигхэн сум юм. Сумын төвийн баруун талаар Туул гол урсан өнгөрнө.
Эшлэл
Ангилал:Монголын сум Ангилал:Төв аймгийн сум
Тажикууд
Эх сурвалж
Ангилал:Ази дахь угсаатан Ангилал:Шинжаан дахь угсаатан Ангилал:Афганистан дахь угсаатан Ангилал:Иран хэлт угсаатан Ангилал:Персийн эзэнт гүрэн
Христофер Колумб
Христофор Колумб (Cristoforo Colombo, Cristóbal Colón, Christophorus Columbus, 1451 оны орчим - 1506 оны 5 сарын 20) нь Италийн Женова хотоос гаралтай испаний далайн аялагч, худалдаачин бөгөөд Америк тивийг 1492 онд анх нээж, колоничлолын эринийг эхлүүлсэн хүн юм.
Намтар
Христофор Колумб 1451 онд Италийн Женова хотод төрсөн. Эцэг нь Доменико Колумб (итал. Domenico Colombo), эх нь Сузанна Фонтанаросса (итал. Susanna Fontanarossa) гэж генуяагийн хүмүүс байжээ. Испани хэлээр түүний нэрийг -Кристобаль Колон, гэж дууддаг боловч европын зарим хэлээр түүнийг Христофор Колумб (Christophor гэдэг нь грек Χριστόφορος гэсэн нэрнээс буулгасан байна).
Италийн Пави хотын Их сургуульд сурч байсан бөгөөд 1470 он орчим донна Филипе Мониш Перештрелу-тай гэрэлсэн байна. 1472 оноос өмнө Колумб Генуя хотод амьдарч байгаад 1472 онд Савон хот руу нүүж амьдарсан байна. 1470-аад онд далайн худалдааны аялалд оролцож байжээ. Улмаар усан онгоцны шилдэг ахмад, туршлагатай усан зам заагч болжээ. 1476 онд Колумб Португал руу нүүж, тэнд есөн жил амьдарсан. 1477 онд Колумб Англи, Ирланд, Исландад очиж, баруун зүгийн /америк тив/ газар нутгийн талаарх Исландчуудын мэдээлэлтэй танилцаж байсан бололтой. Үүнээс хойш тэрээр шинэ газар нээх аялалд явах санаагаа олон эрх баригч нарт хэлж санхүүжилт авах оролдлого хийж байжээ.
Түүний удирдсан усан онгоцууд 1492 оны наймдугаар сарын 3-ний едөр замд гарч эхний удаа Африк тивийн хавьд Канарын арлуудад буудаллаж дараа нь есдүгээр сарын 6-нд баруун зүгийг барин хөдөлжээ. Удаан үргэлжилсэн энэ аяллын үед усан цэргүүд зах хязгаар нь үл харагдах далайн дунд амиа алдах гэх зэргээр олон хэцүү төвөгтэй үйл явдал болж байсан ч Колумб нугаршгүй итгэл өөдрөг тэмүүллээр бүгдийг зоригжуулж явсаар тэд хүн төрөлхтөний соёл иргэншлийн түүхэнд эгнэгт мөнхөрсөн 1492 оны аравдугаар сарын 12-ны өдөр эх газар сая олж харж бөөн баяр хөөрөнд умбажээ. Дараа оны гуравдугаар сард Х.Колумбыг Испанид буцан ирэхэд түүний нэр Европ даяар алдаршсан байлаа. Гэвч Х.Колумб Ази тив орох дөт зам оллоо гэж бодсоор байсан нь гайхалтай. Үүнээс хойш Атлантын далайг гаталж Хятад, Япон орох шууд зам олох гэж гурван ч удаа аялал хийгээд үр дүнд хүрээгүй байна.
1503 онд “Novus Mundus” (“Шинэ Тив”) нэртэй ном хэвлэгджээ. Энэ номын зохиогч, далайчин Америго Веспуччи, Колумбын очсон газар бол Novus Mundus юм аа гэдгийг анх хүн төрөлхтөнд ойлгуулжээ. Тиймээс энэ шинэ тивийг Веспуччийн нэрээр Америк хэмээн нэрийджээ.
Колумб нийтдээ Америкийн эрэг рүү 4 удаа аялжээ.
Анхны аялал (1492 оны 8-р сарын 3-наас 1493 оны 3-р сарын 15).
Хоёр дахь аялал (1493 оны 9-р сарын 25-наас 1496 оны 6-р сарын 11).
Антарктид
Антарктид нь Дэлхийн хамгийн өмнөд хэсэгт байрлах тив (Өмнөд туйл) бөгөөд Өмнөд мөсөн далайгаар хүрээлэгдэнэ. Нийт талбай нь 14.4 сая км² бөгөөд нийт талбайн хэмжээгээр Ази, Африк, Хойд Америк, болон Өмнөд Америкийн дараа орно. Антарктидын гадаргуугийн 98% нь мөсөөр бүрхэгдсэн бөгөөд мөсний дундаж зузаан нь 1.6 км орчим.
Антаркид нь хамгийн хүйтэн, хуурай, хүчтэй салхилдаг, далайн түвшнээс дээш хамгийн их өргөгдсөн тив болно. Эрэг орчмын нутгийг эс тооцвол маш бага хэмжээний хур тунадас унадаг бөгөөд тивийн үндсэн хэсэг нь цөл юм. Уг тивд уугуул оршин суугчид байхгүй бөгөөд цөөн төрлийн хүйтэнд тэсвэртэй оцон шувуу, далайн хав, хөвд, хаг, замаг зэрэг амьтан, ургамалтай.
Антарктид гэдэг үг нь ανταρκτικός гэсэн ("Арктикийн эсрэг" гэсэн утгатай) Грек үгнээс гаралтай.
Христофер Колумб
Намтар
Дөрөв дэх аялал (1502 оны 5-р сарын 9-нөөс 1504 оны 11-р сарын 7).
Антарктид
Антарктидыг судалсан нь
Антарктидын судалгааг дөрвөн үе болгон хуваадаг. Эхний гурван үед аливаа нэг улс орны шинжилгээний ангиуд өөрсдийн сонирхлоор явж судалгаа хийж байжээ. Дөрөв дэх үеийн судалгаа нь олон улсын хэмжээний хөтөлбөртэй явагдаж, Антарктидын эх газрын байгалийн байдалд тодорхой дүгнэлтийг өгч байна.
Христофер Колумб
Мөн үзэх
Ангилал:Италийн аялагч Ангилал:Далайчин Ангилал:15-р зууны аялагч Ангилал:16-р зууны аялагч Ангилал:Америкийн нээлт Ангилал:Женовагийн хүн Ангилал:15-р зуунд төрсөн Ангилал:1506 онд өнгөрсөн
Антарктид
Антарктидыг судалсан нь
Эхний (XVI зуунаас XIX зууны эх) үед Дэлхийн өмнөд этгээдэд эх газар байгааг тодорхойлон зарим арлуудыг нээж, газрын зурагт тэмдэглэжээ. 1501-1502онд Италийн Америго Веспуччи, Өмнөд Георг арал, 1739-1772 онд Францчууд Буве, Кергелен арлыг нээжээ. 1772-1775 онд Английн Ж.Кукын шинжилгээний анги Антарктидыг тойрон Өмнөд Георгийн аралд ойртон, Сандвичийн газар, Өмнөд Тулегийн арлыг, Английн У.Смит Өмнөд Шетланд арлыг нээсэн.
-Дараах (XIX зуун) үед Антарктидын эх газрыг нээж, нэлээд олон эрдэм шинжилгээний ангиуд судалгаа хийжээ. Оросын далайчин Ф.Ф.Беллинсгаузен, М.П.Лазерев нар "Восток", "Мирний" хэмээх хөлөг онгоцоор 1819 онд Георг аралд хүрч, шинэ шинэ газар нээж I Петрийн арал, I Александрын газар гэх зэргээр нэрлээд, 1820 оны 1 сарын 16-нд Антарктидын эх газрыг хүн төрөлхтөний түүхэнд анх удаа нээв. 1820-1821 онд Англи, Америкийн ан олзворын хөлөг онгоцууд Антарктидын орчмоор аялж байснаас гадна 1831-1833 онд Английн Ж.Биско Антарктидыг тойронаялж, хэд хэдэн арал нээжээ. 1838-1842 онд Франц, Америк, Английн шинжилгээний гурван анги нэлээд газар нутгийг нээж, өмнөд соронзон туйлын байршлыг тодорхойлохыг оролджээ. Дараачийн 50 жилд ямар ч шинжилгээний анги очсонгүй. XIX зууны сүүлчээс эхлэн эндхийн хүйтэн тэнгист Шотланд, Норвеги, Бельги зэрэг орны хөлөг онгоцууд халим агнах болсон.
-Гуравдахь (1900-1955 он) үед Антарктидын эрэг орчмын нутгийг судалснаас гадна газарзүйн өмнөд туйлд хүрсэн байна. Асар бэрхшээлтэй энэ зорилтыг Норвегийн Р.Амундсен, Английн Р.Скотт нар гүйцэтгэсэн юм. Р.Амундсен 1911 оны 12 сарын 14-нд Өмнөд туйлд хүрчээ. Р.Скотт Р.Амундсенээс 34 хоногийн дараа буюу 1912 оны 1 сарын 17-нд Өмнөд туйл хүрээд буцах замдаа амь үрэгджээ. 1928 онд Америкийн нисэх онгоц Антарктид хүрч, 1929-1950-д онд АНУ, Английн хэд хэдэн шинжилгээний ангиуд судалгаа хийж, мөсний тодорхойлолт гаргаж, зарим газраар уул нуруу нээжээ.
-Дөрөвдэх (1955 оноос хойших) үеэс эхлэн олон улсын геофизикийн судалгаа хийгдэж 11 орны 57 станц Антарктид, түүний эрэг орчмын арлууд дээр байгуулагдан нутаг даяар иж бүрэн судалгаа ажиглалт хийх боломж бүрдүүлжээ. Эдгээр судалгааны баазууд дээр эрдэм шинжилгээний ангиуд ээлжлэн очиж судалгаа хийж байна.
ЗХУ, одоогийн ОХУ тэнд "Мирный", "Оазис", "Пионерская", "Восток", "Комсомольская" станц байгуулж, тогтмол судалгаа хийж иж бүрэн хайгуул шинжилгээний ангиуд ажиллаж байна.1972-1973, мөн 1983-1984 онд ажилласан Өмнөд туйлыг судлах XVIII, XXVIII хайгуул эрдэм шинжилгээний ангиудад БНМАУ-ын мэргэжилтэн Ж.Цэрэндэлэг, Д.Чулуунбат нар оролцон, Антарктидад очиж судалгаа, шинжилгээний ажил хийсэн билээ. Орчин үеийн судалгааны явцад Антарктидын эх газрын тогтоц, гадарга, ашигт малтмал, мөсөн хучлагын байгуулалт, уур амьсгал, ургамал, амьтны аймаг судлагдаж, байгалийн орчин, хүний бие махбодод хэрхэн нөлөөлөх зэрэг олон асуудал шийдвэрлэгдэж байна.
Газарзүй
Тивийн 15 сая 820 мянган км2 талбайтай, 24 сая м3 хэмжээтэй мөс хучжээ.Мөсний зузаан дунджаар 2 мянган м, төв хэсэгтээ 4 мянган м, захаараа 100 орчим м байна. Энэхүү мөсөн "малгай" зарим хэсэгтээ эх газраасаа хальж далай руу хэдэн зуун километр түрж оржээ. Тухайлбал: Россын тэнгист орсон мөс нь 950 км хүрнэ. Эх газрын эргээс хальсан мөс аажимдаа гулсан далайд орохдоо мөсөн уул (айсберг) үүсгэдэг. Антарктидын мөсөнд нь дэлхийн цэнгэг усны 90 хувь агуулагддаг. Түүнийг хучиж байгаа мөсний зузааныг оролцуулбал Антарктид дундаж өндрөөрөө дэлхийн хамгийн өндөр тив юм. Антарктидын эх газрын мөсөн доорх гадаргыг ерөнхийд нь хоёр ангилдаг. Баруун хэсэг нь (Антарктидын хойгоос Россын тэнгис хүртэл) уулархаг гадаргатай. Үүнийг Антарктидын Анд гэх бөгөөд 3000-4000м, оргилууд нь 5000м өргөгдсөн Элсуэртийн газарт байгаа 5140 м оргил эндхийн хамгийн өндөр цэг юм. Нутгийн зүүн хэсэг нь тавцан маягийн тогтоцтой, харьцангуй талархаг гадаргатай байна.
Антарктид дэлхийн хамгийн хүйтэн уур амьсгалтай нутаг юм. 1961 оны 8 сард ЗХУ-ын <Восток> станцад -83,2℃ тэмдэглэгдсэн нь дэлхийн хүйтний туйл байв. гэвч 2014 оны байдлаар Японы эрдэмтэд - 91,2℃ хүртэл хүйтэрч байгааг тогтоожээ. ЗХУ-ын <Пионерская> станцад 7 сарын дундаж температур -20℃ тэмдэглэгджээ. Жилд 340 хоног хүртэл цасан шуурга болж салхины хурд 90м/сек хүрнэ.
Антарктид тив ургамал, амьтны аймгаар бие даасан нэгэн муж болдог. Энд байгаа ургамлын зүйлс хаг, хөвдөөс бүрдэх бөгөөд 300 зүйл хаг, 75 зүйл хөвд тодорхойлогджээ. Өмнөд өргөргийн 64℃-аас цааш цэцэг буюу дээд ургамлын зүйлүүд байхгүй. Хойгийн хойд Кергелений аралд байцааны нэгэн зүйл, мөн 10 орчим зүйлийн өвслөг, үет ургамал тодорхойлогджээ.
Хуурай газрын амьтан байхгүй. Хүрээлэн байгаа далай тэнгисүүдээр усны амьтад бий. Хөхтөн, сэлүүр хөлтөн, халимны зүйлүүд нэлээд элбэг. Сэлүүр хөлтний гол төлөөлөгч нь далайн хав юм. Далайн хав хөвөгч мөсөн дээр гарч хэвтэж нарлана. Далай, тэнгисийн усанд загас, хавч хэлбэртэн элбэгтэй. Эх газрын эргээр амьдрах ганц төрлийн амьтан нь оцон шувуу юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Тив  Ангилал:Антарктик
Марамуреш тойрог
Мараму́реш тойрог (Judeţul Maramureş [] ) — Румыны дөчин нэгэн тойргийн нэг. 478.659 хүнтэй.
Эх сурвалж
Ангилал:Румыны тойрог
Москвагийн тулалдаан
Москвагийн тулалдаан (Битва за Москву, Schlacht um Moskau) Москвагийн төлөө тулалдаан, мөн Москвагийн дэргэдэх тулалдаан гэж өөр өөр нэрлэдэг энэхүү тулалдаан нь Дэлхийн хоёрдугаар дайны явцад эргэлт гаргасан гэж Зөвлөлтийн түүхчид үздэг тулалдаан юм. Москвагийн тулалдаанд 1941 оны 9 дүгээр сарын 30-аас-1942 оны 4 дүгээр сарын 20 хүртэл хугацаанд зөвлөлт-германы эцргийн москвагийн чиглэлд хийсэн байлдааны ажиллагааг хамруулан үздэг байна. Зөвлөлтийн цэргийн түүхчид энэхүү тулалдааныг 2 үед хувааж үздэг. Хориглох тулаан:1941 оны 9 дүгээр сарын 30-аас 1941 оны 12 дугаар сарын 4 хүртэл, Давшилтын тулаан: 1941 оны 12 дугаар сарын 5-аас 1942 оны 4 дүгээр сарын 20. Давших тулааныг сөрөг давшилт болон давшилтын үе гэж бас хувааж үздэг байна. Зарим түүхчид Смоленскийн стратегийн хориглолтын операцийг Москвагийн тулалдааны өмнөх салшгүй хэсэг гэж үздэг байна. Харин герман болон баруун европын цэргийн түүхэнд бүхэлд нь «Тайфун ажиллагаа» гэж нэрлэн судалдаг байна.
Тулалдаанй өмнө, талуудын байршил
Германы командлал 1941 оны 9 дүгээр сард Москваг эзлэх “Тайфун” төлөвлөгөө боловсруулж, фельдмаршал фон Бокын мэдэлд армийн хүчирхэг “Төв” бүлэглэл байгуулав. Энэхүү “Төв” бүлэглэл танкийн 3 бүлэглэл, хээрийн 3 армийн хүчээр Улаан Армийн хамгаалалтыг сэтэлж, түүнийг Вязьма, Брянскийн районд бүслэн устгах төлөвлөгөөтэй байв. Дараа нь Москваг хойт, өмнө хоёр талаас нь бүсэлж эзлэн авах ёстой байв. Энэхүү давших ажиллагааг өвлийн хүйт орохоос өмнө дуусгахаар тооцжээ. Армийн “Төв” бүлэглэлийн бүрэлдэхүүнд 1 сая гаруй цэрэг офицер, 14 мянга илүү их буу, миномёт, 1600 танк, 950 танк байлаа. Харин Москвагийн хамгаалалтын шугам түүнийг баруун талаас нь 120-130 километр зайтай хүрээлсэн, олон эгнээт Можайскийн шугам байлаа. Энэ хэсгийг ардын сайн дурынхнаас бүрдсэн, тус бүр нь 40 мянга илүү хүн бүхий 3 арми хамгаалж байв. Ардын сайн дурынхан бол үндсэндээ цэрэгт татагдсан энгийн хүмүүс юм. Ухаандаа ардын сайн дурын 18-р дивиз гэхэд л 6904 хүнтэй, түүний зэвсэглэлд 21 пулемёт, 295 винтов, 135 гар буу, 3216 гранат, 1680 шатаагч шингэнтэй лонх байсан юм. Учир нь гол гол нэгтгэлүүд баруун хэсэгт цохиулсан учир армийн том бүлэглэлүүдийг эмхлэж амжихгүй байжээ. Нийтдээ Германы давшилтыг Зөвлөлтийн гурван фронтын 15 арми сөрөн зогсож байлаа. Энэ бол И.С. Коневын Баруун, С.М.Будённыйн Нөөц, А.И.Еременкогийн Брянскийн фронтууд байсан юм. Эдгээрт 1,2 сая хүн байсан ба тэд 9600 их буу миномёт, 1400 танк, 700 орчим онгоцтой байжээ.
Энэ нь тухайн үеийн Улаан армийн мэдэлд буй бүх буудлагын дивизийн 40%, танкийн нэгтгэлийн 35%, их буу нисэх онгоцны 44% болж байжээ.
Дайны эхний өдрүүдээс Москвад сөнөөгч батальонууд байгуулагдав. Эдгээр нь дайсны десантыг устгах, хотод дэг журам сахиулах, стратегийн объектыг хамгаалах, гал түймэртэй тэмцэх ажил хийдэг байв.
Тулалдааны эхлэл, явц, үр дүн
Ингээд 9 дүгээр сарын 30-нд “Тайфун” операци эхлэв. Хэдхэн хоноод 10 дугаар сарын 6 гэхэд германууд Брянскийн фронтыг “хоёр тогоонд” бүслэн авчээ. Германы командлал Москваг хойд болон өмнөд талаар тойрон бүсэлж устгах зорилгоор хойд чиглэлд буюу Калинин хотын чиглэлээр Гот, өмнөд буюу Тула хотын чиглэлээр Гудерианы танкийн бүлгийн хүчээо цохилт хийж улмаар түүнийгээ өргөжүүлэн оперативын зайд гарах зорилгоор цохилтоо үргэжлүүлсэн байна. Зөвлөлтийн Баруун фронтын командлал хурандаа генерал Коневын удирдлага доор өөрийн цэргийг жигд тараан байрлуулж, дайсны цохилтыг урьдчилан таамагласан хэр нь ямар нэг сөрөг арга ихэмжээ аван бэлтгэл хийгээгүй бөгөөд дайсны давшилт эхэлсэний дараа нөөц бүлэглэл байгуулан сөрөг цохилт хийх оролдлого гарган фронт командлагчийн орлогч Болдинд энэ асуудлыг хариуцуулсан байна. 10 дугаар сарын 17-нд Брянскийн фронт бүрэн нурж, бүслэлтээс ердөө л бие бүрэлдэхүүний 10% хүрэхтэй үгүй нь гарч, 50 мянга гаруй цэрэг офицер олзлогдов. Дараа нь Вязьмийн районд хамгаалалт хийсэн боловч 10 дугаар сарын 8-нд зөвлөлтийн таван арми бүслэлтэд оржээ.
Энэ өдөр Дээд Ерөнхий Командлалын Газраас Баруун фронтын штабт Иосиф Сталины бичсэн цахилгааныг дамжуулсан ба түүнд: “Бүслэгдсэн цэргийг Москва руу гарган ирүүлж чадахгүйн улмаас Москваг юугаар ч, яаж ч хамгаалах боломжгүй болоод байна. Давтан хэлье: юугаар ч, яаж ч.” гэжээ. Үүний хариуд Баруун фронтын штаб бүслэгдсэн анги нэгтгэлүүдэд: “Цэргийг Вязьмагаас гарга. Үүнээс өөрөөр бол сүйрэл болно. Өдөр шөнөгүй яв. Хоногт 70 км хурдтай яв. Та нар Москвагийн хамгаалалтад хэрэгтэй байна”.