cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дэлхийн Инновацын Илтгэцүүр (Корнеллын их сургууль, Дэлхийн Оюуны Өмчийн Байгууллага)
Шалгаруулалт 2012 он, 141 орон
Notes:
Гадаад холбоос
Ангилал:Макро эдийн засгийн үзүүлэлт
Авьнай
Авьнай
1752 онд Дөрвөн ойрадоос салсан Захчин хошууны анхны ноён Жанваг нь өөрийн үр хүүхэдгүй байсан тул төрсөн дүү Авин-гаар элгэн(овог, элкэн)-г толгойлуулж Авин овог үүсэв. Ноёны дүү Авин нь Хамар хэмээх ганц хүүтэй байсан бөгөөд Хамар нь Чогчин, Дамба хэмээх хоёр хүүтэй байсан. Авин овог түүхэн хугацаандаа авиа зүйн өөрчлөлтөд орж Авьнай, Тавьнай гэх зэргээр хэрэглэгдэж ирсэн. Тэдний хойч удам одоог хүртэл төрөлх нутаг Захчин хошуу, одоогийн Ховд аймгийн Манхан суманд нутаглаж байгаа. Авин овог нь Шонтлой овгийнхонтой ойр дотно явж ирсэн түүх бий. Жанваг ноёны уг гарлыг мөшгивөл Киргиз гаралтай гэх аман яриа бий.
Ангилал:Монгол овог аймаг
Хусандай
Хусандай (Leccinum scabrum), мөн Барзгар таахай гэгддэг энэ мөөг нь идэж болох хүнсний ургамал юм. Дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагас, Европт өргөн тархан ургах ба зөвхөн хус модон ойд таардаг.
Гадаад төрх
Элгэн тал: Цагаан саарал өнгөтэй, зарим үед хүрэнтолботой. Гуурснуудын амсар шигүү.
Шилбэ нь 5-15 см урт, 1-3.5 см өргөн, цайвар саарал өнгөтэй, шулуун, доошоо аажим бүдүүрнэ. Гадаргуудаа бараан хайрстай.
Махлаг эд: Цагаан юмуу цайвар, огтлоход өнгө нь хувирдаггүй.
Ургах газар: Хусан ой, улиангаран ой, хааяа холимог ойд ургана.
Боловсруулж хэрэглэх
Шинээр нь чанаж, шарах юмуу цуужуулж, давсалж хэрэглэнэ.
Өвс
Өвс гэдэг нь мод, бутаас бусад аливаа нарийн ногоон иш бүхий ургамлын ерөнхий нэр юм.
Ангилал:Ургамлын төрөл Ангилал:Ургамал
11 сарын 26
11 сарын 26 нь Григорийн тооллын жилийн 330 дахь (өндөр жил бол 331 дэх) өдөр юм.
Тэмдэглэлт баярууд
1126 #26
Владо Горески
Владо Горески  (1958), нь Македонийн зураач, график зураач юм.
Орог тэсэг
Ургамлын тайлбар
Доороос эхлэн салаалсан иш бүхий нэг метр өндөр хагас сөөг бөгөөд заримдаа намхан хагас метр ч хүрэхгүй ургана. Суурь өөдөө нарийссан өндгөн зэв буюу зэв хэлбэрийн энгийн навчтай. Навчны илтэс захаараа доош бага зэрэг хумьсан байх ба ишийн нэгэн адил өтгөн цагаан саарал үсээр хучигдсан байна. Цэцгүүд нь ишнийхээ үзүүрт цацаг хэлбэрээр байрлана. 7-р сарын сүүлч 8-р сарын эхээр цэцэглэнэ. Ганг сайн тэсвэрлэх ба өвөл сайн хагдран хадгалагдана.
Владо Горески
Тэр Битолад төрсөн, Югослав, өнөөдөр Македон улс. Дүрслэх урлагийн академид сурч байсан - Любляна, Словени болон урлагийн түүхийн факультет Скопье дахь,Македон улс, , , ,. Тэрээр уран сайхны захирал - Битолад - Олон улсын Графикийн
Орог тэсэг
Тархалт
Хайрга чулуутай хуурай энгэр, нимгэн үелсэн элс, сайртай газар, тойрмын зах, сайруудын адаг эхээр элбэг ургана. Ер нь цөл, заримдаг цөлийн бүсэд сөөг-хялганат хуурай хээрт элсэнцэр хүрэн хөрстэй газраар ихээхэн тархсан ургамал.
Гадаад холбоос
Ангилал:Монгол оронд ургадаг ургамлууд Ангилал:Ургамал Ангилал:Азийн ургамлын аймаг
Владо Горески
Тэрээр зуу гаруй бүлгийн урлагийн үзэсгэлэнд оролцжээ Бүгд Найрамдах Словен Улс, , Хорват улс , Франц , Их Британи ,Итали , Мексик , Польш , Оросын Холбооны Улс, Япон...
Тэрээр олон улсын хорь гаруй шагнал хүртсэн бүтээлч урлагийн ололт амжилтыг нь.
Эшлэл
Ангилал:Умард Македоны уран зураач‎ Ангилал:Урлаг шүүмжлэгч Ангилал:Умард Македончууд Ангилал:1958 онд төрсөн
Аланчууд
Аланууд бол Дорнод Европт оршин сууж байсан нүүдэлчин аймаг юм. Дорнод Европын тал нутагт сууж байсан сарматууд готуудад бут цохиулсаны дараа Сарматын удам болох аланууд нь түүхийн тавцанд гарч иржээ. Аланууд Готын хараат аймаг байв. Төв Ази, Уралын нурууны орчмоос нүүж ирсэн гунну нар алануудыг цохин эрхшээлдээ оруулсан ба улмаар тэдний хамтарсан хүчин готуудыг бут цохижээ. Харин готуудын зарим хэсэг (цаашид вестготууд гэгдэх болсон) гунну нараас зугтан нүүхэд нэлээд олон аланууд хамт явсан байна. Тэд вестготуудын хамт Испанид очиж суужээ. Зарим аланууд тэндээсээ вандалуудын хамт Умард Африкт очсон болой. Нутагтаа үлдсэн аланууд нь Гуннугийн захиргаанд байж байгаад Аттила хаан нас барсны дараа Гуннугийн эзэнт улс задрахад тусгаар тогтнож, томоохон хэсэг нь Кавказын хойд талд нутаглан суув. XIII зууны үед Монголын байлдан дагуулалтын үед Монголын эзэнт гүрэнд эзлэгдэж, Алтан Ордны Улсын захиргаанд оржээ. Алануудын зарим хэсгийг Монгол руу илгээсэн бөгөөд тэд Өвөр Монголын Асуд аймгийн өвөг дээдэс болжээ. Нутагтаа үлдсэн аланууд нь осетин үндэстний өвөг дээдэс болсон байна.
Жонатан Чик
Жонатан Чик (戚其義; Jonathan Chik) нь Хонконгийн TVB телевизийн продюсер юм.
Бүтээлүүд
Ангилал:Хонконгийн телевизийн продюсерууд
Хужир
Хужир гэдэг нь хээр газарт ургадаг, цагаан өнгөтэй шүлтэрхэг талст бодисын ерөнхий нэршил юм. Хужир нь олон янз байх бөгөөд ерөнхийд нь хүнсний, малын гэж хоёр ангилна.
Ангилал:Усны ургамал Ангилал:Бодис
Сара Бернар
Сара Бернар (Sarah Bernhardt, жинхэнэ нэр нь Sara-Marie-Henriette Rosine Bernardt; 1844 оны 10 сарын 22 – 1923 оны 3 сарын 26) нь Францын тайзны урлагийн жүжигчин.
Товч амьдрал
Сара Бернар нь Парист төржээ. Жинхэнэ нэр нь Анриет-Розин Бернар. “Youle” хэмээх нэрээр алдаршсан Голланд еврей бие үнэлэгч Judith van Hard-ын хамгийн урт насласан хүүхэд нь юм. Түүний аав нь Франц өмгөөлөгч Edouard Bernard байсан гэж яригддаг. Францын Католик сүмд боловсрол олсон тэрээр амьдрахын эрхээр жүжигчин, биеэ үнэлэгчийн ажил хийж байсан.(Тухайн үед энэхүү 2 ажил нь бараг ижилхэн шахуу нэр хүнд муутай байжээ) Сара тайзны жүжиглэлээр хичээллэхийн тулд тухайн үеийн хааны удмын улс төрч Де Морнигийн тусламжтайгаар Conservatoire de Musique et Déclamation хэмээх урлагийн сургуульд элсэн оржээ. Түүний тайзны урлагийн гараагаа хошин шог, ёгт жүжгүүдэд тоглосноор эхэлжээ. 1870-аад оны үед Европын тайзны урлагт нэрд гарч тун удалгүй түүний нэр Америкт ч гэсэн түгэв. Түүний хичээнгүй авьяаслаг жүжиглэлт нь "Гэгээн Сара" хэмээгдэх алдрыг түүнд авчирчээ. Тэрээр 19-р зууны хамгийн нэрд гарсан жүжигчин эмэгтэй байсан гэдэгт хэн ч маргахгүй болов уу. Тайзны урлагаас гадна хэд хэдэн дууны пянз, уран уншлагын бичлэгүүд хийж үлдээжээ. Маш олон янзын авьяастай байсан нь түүний үлдээсэн бүтээлүүдээс харж болно. Тосон зураг, уран баримлын модель болон өөрийнхөө амьдралаас сэдэвлэсэн ном хүртэл хэвлүүлж байжээ. Түүний хувийн амьдрал ч гэсэн тун идэвхтэй өнгөрсөн байна. Тэрээр Бельгийн хааны удмын түшмэл Charles-Joseph-Eugene-Henri-тай хайр сэтгэлийн холбоотой байжээ. Тэдний дундаас 1864 онд зохиолч Морис Бернар төржээ. Дараа дараагийн амрагуудын дунд урлагийн, жүжгийн томчуул цөөнгүй бий. Сара 1882 онд Грекийн жүжигчин Aristides Damala (aka Jacques Damala)-тай гэрлэжээ. Албан ёсоор бол Дамалаг 1889 онд нас барах хүртэл гэрлэсэн нэртэй байсан ч Дамалагийн хар тамхины донгоос болж тус тусдаа амьдарч байжээ. Мөн тэрээр 1900 онд Хамлет эмгэнэлт жүжигт бүтээсэн дүрээр дуугүй ший жүжгийн хамгийн анхны эмэгтэй жүжигчин пионер болсон юм.
1905 онд Өмнөд Америкийн аялан тоглолтын үед Рио Де Жанейрод баруун өвдгөндөө хүнд гэмтэл авчээ. 1915 онд гэмтэл авсан баруун хөлөө тайруулж хэдэн сар тэргэнцэр дээр өнгөрүүлжээ. Тэгсэн ч гэсэн тэрээр хиймэл модон хөл хэрэглэн ажлаа үргэлжлүүлж байгаад 1923 онд хүү Морисын гар дээр ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлжээ.
Гадны холбоос
Ангилал:Францын жүжигчин
Бидэрт сархиаг
Гадаад төрх
Малгай: Голчоороо 5—13см. ягаан, улаавтар ягаан өнгөтэй. голдоо гүн биш хонхортой. хунисан ирмэгтэй, хилэнлэг гадаргуутай, хөгшрөх үед цагираг нь улайдаг.
Салбан: Цайвар шаргал, эсвэл цагаан, улбар шар өнгөтэй, шилбээ дагаж доошоо нийлж ургасан байна.
Шилбэ: Хөндий, цайвар юмуу улбар шар өнгөтэй.
Махлаг эд: Нягт, цагаан, эсвэл ягаавтар. давирхайрхуу үнэртэй, гашуун амттай, огтолж үзэхэд цайвар ягаан шүүс ялгарна.
Хэрэглээ
Финланд, Орост болон Хойд Европын орнуудад сайтар чанаж болгох, даршлах зэргээр иддэг. Норвегид хуураад кофенд хийж хэрэглэдэг байна. Ангилал:Мөөгний аймаг Ангилал:Хоол хүнс
Бэрх (тосгон)
Бэрх — Хэнтий аймгийн Батноров сумын нутагт байх тосгон.
Хүн ам
2006 оны байдлаар 3,890 оршин суугчтай.
Эдийн засаг
Бэрх нь жоншны уурхайг түшиглэн байгуулагдсан. 2006 оны байдлаар 42,000 орчим толгой малтай бөгөөд бэлчээрийн хомсдол ажиглагдаж буй.
Хэнтий аймгийн Бэрх нь Уурхайн тосгон юм. 1954 онд анх байгуулагдсан. Энэ уурхай нь эдүгээ 61 дэхь жилээ ажиллаж байгаагаа хуучны уурхайнуудын нэг юм. Бэрхийн уурхай нь Монголын эдийн засгийн идэвхитэй хэдэн уурхайн нэг бөгөөд одоогоор хотжиж эхэлсэн томоохон суурин юм.
Эх сурвалж
Ангилал:Хэнтий аймгийн суурин Ангилал:Монголын суурин
Ханасан ураны сум
Ханасан уран (DU, Q-metal, D-38) нь тугалганаас 68% илүү нягт байдаг учир цэргийн салбарт хуяг нэвтлэх суманд ашигладаг. Ханасан ураныг мөн иргэний салбарт онгцоны тэнцвэржүүлэгч, цацрагийн эмчилгээний төхөөрөмжинд цацрагнаас хамгаалагч, цацрагны хамгаалалттай төмөр контейнер савнуудад ашигладаг.
Ихэнх ханасан урантай сум 30мм-ын калибрийн сумнууд юм. АНУ-ын зэвсэглэлд 30мм-ын PGU-14/B гэдэг хуяг нэвтлэгч шатдаг их бууны суманд, 25мм-ын M242 гэдэг байлдааны хөлгийн буунд ашигладаг.
Мөн кинетик энергийн хуяг нэвтлэгчийн зориулалтаар Абрамс танкны саманд ашиглагддаг.
Ханасан ураны сумны үзүүр хуягны гадна хүрэхэд бутарч дараагийн хэсэг нь шовх болдог тэгээд бага багаар хуягыг цөмөлж дотогш нэвтэрхэд шаталт үүсч танк ба машины доторхыг шатаадаг. 1993 оны Иракын цэргийн ажиллагаанд НАТО-ын хүчин 1000 тонн гаруй ханасан урантай сумыг ашиглажээ.
Одоогоор 17-20 орны зэвгсэлэлд энэ сумыг ашигладаг.
Цацрагийн бохирдол
Ханасан урантай сумыг хэрэглэсний дараа байгаль орчинд маш их хэмжээний хортой цацрагийн бохирдол үлддэг. 2003 оноос хойш Иракт хийсэн НАТО-ийн дайний уршигаар ураны сумны цацрагын бохирдлоос маш олон мянган цацрагийн хордолтын гажигтай хүүхдүүд төрсөн юм. Иракт нийт 350 гаруй хот суурингууд хансан ураны сумны цацрагийн бохирдлоор сүйтгэгджээ.
Эшлэл
Ангилал:Цөмийн түлшний техник
Ио (дагуул)
Ио нь Бархасбадь гаргийн дагуул саруудын нэг бөгөөд 3642 км-ийн диаметртэй юм. Тус дагуул нь манай нарны аймгийн хамгийн томд тооцогдох дагуул буюу сарны нэг бөгөөд хэмжээгээрээ дөрөвдүгээрт бичигддэг. Иог эртний Грекийн Зевс бурхны хатан Хераг дагалдагч удган Иогийн нэрээр нэрлэжээ.
Тус дагуулын гадаргууд 400 гаруй галт уул оршдог тул манай нарны аймаг дахь геологийн хамгийн идэвхтэй биетэд тооцогддог. Геологийн энэхүү идэвхжил нь Бархасбадь болон түүний бусад дагуулууд болох Европ, Ганимед болон Каллист хоорондын таталцлаас улбаатай. Ио дээрх хэд хэдэн галт уулаас хүхэр болон хүхрийн давхар исэл ялгарч зарим нөхцөлд газрын газаргаас 500 км хүртэлх зайд хөөрдөг. Ио нь хэд хэдэн өндөр уулстай бөгөөд тэдгээрийн зарим нь Эвэрэстээс өндөр. Галт уулын идэвхжилээс үүдэн хүхэр их хэмжээгээр цацагддаг тул түүний өнгө нь шар ногоон өнгөтэй байдаг.
Ио нь 17 болон 18 дугаар зуунд одон орон судлал шинжлэх ухааны хөгжилд томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн. Иог анх 1610 онд Галилео Галилей бусад Галилейн дагуулуудтай хамт нээжээ. Уг нээлт нь Коперникийн нарны аймгийн загварыг хүлээн зөвшөөрөхөд тус дөхөм болж гэрлийн хурдыг анх удаа хэмжихэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн байна.
ангилал:Бархасбадь гарагийн дагуул
Шивэр гүрвэл
Шивэр гүлмэр (Salamandrella keyserlingii) бол зүүн хойд Азиар тархсан нэгэн зүйл 2 нутагтан юм. Энэ нь дийлэнхдээ сибирийн нойтон мод, голын шугуйгаар төвлөрдөг бөгөөд Казахстан, Монгол улсуудын умард, Хятадын зүүн хойд нутгууд, Солонгосын хойгт бас тааралдана.
Ангилал:Гүрвэлүүд
2 сарын 24
2 сарын 24 нь Григорийн тооллын жилийн 55 дахь өдөр бөгөөд жилийн эцэс хүртэл 310 өдөр (өндөр жил бол 311 өдөр) үлдэж байна.
Тэмдэглэлт өдөр
0224 #24
Липецк
Липецк (Ли́пецк) нь Оросын Холбооны Улсын Липецк мужийн төв бөгөөд Дон мөрний цутгал Воронеж голын эрэгт, Москвагаас зүүн өмнө зүгт 438 км зайд оршино.
Эшлэл
Ангилал:Липецк мужийн суурин Ангилал:Оросын хот Ангилал:Оросын их сургуулийн хот Ангилал:Оросын холбооны мужийн нийслэл Ангилал:Эдийн засгийн онцгой бүс Ангилал:1703 онд байгуулагдсан
Мотиваци
Мотиваци (movēre) гэдэг бол хүн өөрийн болон байгууллагынхаа нэгдмэл зорилгод хүрэхийн тулд өөрийгөө болон бусдыг өдөөн түлхэх үйл ажиллагаа юм. Харин хүнийг үйл ажиллагаанд өдөөн түлхэгч сэтгэлийн дотоод хүч, сэдлийг мотив гэнэ. Аливаа удирдагч хүн байгууллагынхаа зорилгоо тодорхойлсоны дараа энэ зорилгодоо хүрэхийн тулд юуг, хэнээр, яаж, хэдийд, ямар хугацаагаар хэрхэн гүйцэтгүүлэхээ сайн бодох хэрэгтэй болдог. Зорилгодоо хүрэхийн тулд удирдагч хүнээс өөрөөс нь болон гүйцэтгэгчээс асар их хүчин чармайлт гарна. Ийм үед удирдагч хүн гүйцэтгэгчдийн үйл ажиллагааг зорилгын зүг байнга чиглүүлж идэвхжүүлж байх хэрэгтэй болдог.
Хүмүүсийг өдөөн түлхэх олон арга байдаг бөгөөд хүн төрөлхтөний түүхэнд олон зууны турш хүмүүсийг хөдөлмөрт идэвхжүүлэхэд албадлагын арга түгээмэл хэрэглэгддэг байсан. Үүнийг ташуур гамбирын арга гэж нэрлэдэг.
Гэвч мотивацид ташуур гамбирын арга хэрэглэх нь өнөө үед хүсэн хүлээсэн үр дүнг авчрахгүй ба айдас албадлагаар хүмүүсийг ажиллуулдаг цаг үе нэгэнт өнгөрсөн учраас өнөөдөр менежментийн шинжлэх ухаанд хүмүүсийн сэтгэл зүйд нөлөөлөх аргыг хэрэглэх болсон байна.
Хүмүүсийг урамшуулахын тулд хүний хэрэгцээ, сонирхолыг харгалзах нь чухал. Хүн зорилгодоо хүрэх замаар өөрийн хэрэгцээгээ хангах, улмаар дараагийн шинэ хэрэгцээгээ илрүүлэн цаашид хүрэх зорилгоо тодорхойлох маягаар тасралтгүй оргилт үйл ажиллагаа явуулж байдаг.
Сонирхол
Хүн аливаа юмс үзэгдэлтэй учрахдаа юуны өмнө түүнийг танин мэдэх, өөртөө ашигтай эсэх, зорилгодоо хүрэхийн тулд түүнийг ашиглаж болох эсэхийг тодруулахыг хичээдэг. Сэтгэлзүйн ухааны үүднээс энэ нь хүний танин мэдэхүйн үйл явц юм. Хүний сонирхол түр зуурын ба тогтвортой гэсэн хоёр янзын байж болно. Сонирхлын энэ хоёр янзын байдал нь хоорондоо харилцан шүтэлцээтэй байх бөгөөд түр зуурын сонирхлоос байнгын тогтвортой сонирхол бий болно. Гэхдээ хүн бүр бүх юмс үзэгдэлд хандах хандлага буюу сонирхлоороо адилгүй юм.
Хэрэгцээ
Хүн өөрийн бие ба физиологи, оюун санааны хувьд дутагдаж байгаа зүйлээ мэдрэхийг хэрэгцээ гэнэ. Хэдийгээр хэрэгцээ мэдрэгдэж байх ёстой боловч, зарим үед үл мэдрэгдсэн, нуугдмал байдалтай байж болно. Энэ үүднээс авч үзвэл сонирхол хэрэгцээ хоёр харилцан холбоотой ойлголтууд юм. Ер нь хүнд байнга, тогтвортой ухамсарлагдсан сонирхлыг хэрэгцээ гэж тодорхойлж болно. 1
Урамшуулал
Энэ бол удирдлагын идэвхижүүлэлтийн нөлөөллийн нэг арга хэрэгсэл бөгөөд мотивацитай шууд холбоотой ойлголт юм. Хүмүүсийн мотивийг танин мэдсэний үдсэн дээр тэдэнд урамшууллын нөлөөлөл хэрэглэнэ. Урамшуулал, урам гэдэг ойлголтуудыг ялгах хэрэгтэй. Урамшуулал гэдэг бол удирдлагын зүгээс хүмүүст нөлөөлж байгаа тодорхой нөлөөлөл.
Харин урам гэдэг бол удирдлагын тэрхүү нөлөөлөлийг хүмүүс хэрхэн хүлээн авсан байдал, урамшуулалын нөлөөллийн хүссэн үр дүн юм. Удирдлагын практикт урамшуулал, урам хоёр тэр бүр тохирохгүй байх нь ажиглагддаг. Энэ нь удирдлагаас хүмүүсийн мотивийг танин мэдэхгүйгээр урамшууллын нөлөөлөл хэрэглэж байгаатай холбоотой. Хүмүүсийн мотивийг мэдэхгүйгээр хэрэглэсэн урамшуулал урам болохгүй, харин ч эсрэг сөрөг нөлөө үзүүлж болох талтай байдаг. Хүмүүсийн хэрэгцээ олон янз байх бөгөөд түүнд нөлөөлж буй олон хүчин зүйлүүдээс (нас, хүйс,боловсрол,нийгмийн байдал, шашин шүтлэг) энэ нь хамаардаг. Иймээс хэрэгцээгээр дамжуулан бүлэг хамт олны нэгдмэл үйл ажиллагааг удирдан байгууллагыг зорилгод нь хүргэх нь удирдлагаас өндөр ур чадвар шаарддаг.
Мотивацийн орчин үеийн онол
Орчин үеийн мотивацийн олон хандлагуудыг ерөнхийд нь: Агуулгын онол нь хүний дотоод хэрэгцээнд тулгуурлан мотивацийг тайлбарладаг. Гол төлөөлөгчид нь Абрахам Маслоу, Дэвид Маклеленда, Фрэдрих Герцберг нар юм. Процессийн онол гэдэг нь хүний танин мэдэхүй аливаа үзэгдэл үйл явц, гадны нөлөөлөлийг хүлээн авах байдалд тулгуурлан тайлбарладаг. Уг онолын гол төлөөлөгч нь Портер Лоулер юм.
Мотивацийн агуулгын онолууд
Мотивацийн агуулгын онолуудад хүний хэрэгцээг ерөнхийд нь 2 ангилдаг.
Маслоугийн хэрэгцээний шатлал
Тэрээр хүнд маш олон янзын хэрэгцээ байдаг бөгөөд эдгээр нь эрэмбэлэгдсэн шаталсан хэлбэртэй байдаг 5 хэрэгцээ юм гэж үзсэн.
Маслоугийн хэрэгцээний шатлал: Америкийн эрдэмтэн судлаач А.Маслоу 1940-өөд оны хэрэгцээний шатлалын онолоо боловсруулан гаргажээ. Хүний олон янзын хэрэгцээг 5 үндсэн ангилалд хувааж авч үзсэн. Үүнд:
Хүн хөгжихийн хирээр хүний хэрэгцээ улам өсдөг. Хүний анхдагч буюу биологийн хэрэгцээ маш хүчтэй хэрэгцээ байдаг. 1975 онд Америкийн Андын нуруунд осол болж онгоцны сүйрэлээс амьд үлдсэн хүмүүс аврал иртэл амьд байхын тулд үхсэн нөхдийнхөө махыг идэж үхлээс мултарч байсан ба энэ нь хүний анхдагч хэрэгцээ буюу физиологийн хэрэгцээг ямар хүчтэй болохыг харуулж байгаа юм. Маслоугийн онолын гол ач холбогдол нь хүний үйл ажиллагааны тодорхой тэмүүлэлийн эх сурвалж нь хэрэгцээ гэж үзсэнээс гадна байгууллагын удирдлага нь хүмүүсийн хэрэгцээг мэдсэнээр түүнд тохируулан идэвхижүүлэлтийн арга хэрэгслээ сонгож, ингэснээр тэднийг хүчтэй идэвхжүүлэх нөлөөтэй болохыг харуулсанд байгаа юм. Наба
МакКлелландагийн хэрэгцээний онол
Дээд шатны хэрэгцээнд тулгуурлсан мотивацийн онолын өөр нэг загвар бол Дэвид Маклелендын онол юм. Тэрээр дээд шатны дараах 3 хэрэгцээ байдаг гэж үзсэн.
Эрх мэдэлтэй байх хэрэгцээ нь бусдад нөлөөлөх хүсэлээр илэрхийлэгддэг. Маслоугийн хэрэгцээний шатлалын хүрээнд ийм хэрэгцээ байхгүй ч гэсэн энэ нь хүндлүүлэх ба өөрийгөө илэрхийлэх хэрэгцээтэй холбоотойгоор илэрдэг. Амьдрал дээр эрх мэдлийн хэрэгцээ хүчтэй илэрсэн хүн ихэвчлэн удирдлагын хүрээнд ажилладаг байна. Тэд өөрийн бололцоогоо нээн илрүүлэх хэрэгжүүлэх талаар бусдаас давуу ба тэд дур зоргоороо захирах бус өөөрийн нөлөөг илэрхийлэх чанар давамгайлсан, аливаа сөргөлдөөнөөс үл шантран өөрийн байр суурин дээр хатуу зогсдог байна.
Бүтээмжтэй байх хэрэгцээ энэ нь хүндлүүлэх ба өөрийгөө илэрхийлэх хэрэгцээнүүдийн завсарт байдаг байна. Хүний амжилтыг тунхагласанаар энэ хэрэгцээ хангагдахгүй харин амжилттай дуусгах үйл явцаар хангагддаг. Бүтээмжтэй байх хэрэгцээ хүчтэй илэрдэг хүмүүс эрсдэлд аядуу ханддаг асуудлыг шийдэх хувийн хариуцлага өндөртэй эгзэгтэй үед бие даан шийдэл эрж хайх сонирхолтой байдаг. Хүрсэн бодитой үр дүнгээрээ тохирсон шагнал урамшуулалд хүртэх сонирхолтой байдаг. Иймд хүмүүсийн хөдөлмөрийг тухай бүр үнэлж, урамшуулж байвал бүтээмжтэй байх хэрэгцээтэй хүмүүсийг үр дүнтэй ажиллуулж болно. Хамаарлын хэрэгцээ энэ хэрэгцээ нь хүмүүс танил нөхөдтэй байхь танилын харьцаа тогтохь бусдад тусламж үзүүлэх сонирхлоор илэрдэг. Энэ хэрэгцээг заримдаа холбогдох хүчин зүйлийн хэрэгцээч гэж бас нэрлэдэг. Хамаарлын хэрэгцээ ихтэй хүмүүсийг идэвхижүүлэхийн тулд тэдэнд нийгэм, олон нийтийн чанартай ажил үүрэг, эрх мэдлийг санал болгох хэрэгтэй. Мөн удирдлагын зүгээс байгууллагын доторхи хувь хүн хоорондын харьцааг нээлттэй чөлөөтэй байлгах тал дээр анхаарвал зохино.
Герцбергийн хоёр хүчин зүйлийн онол
1950-иад оны үед Америкийн судлаач Фредерик Герцберг өөрийн ажилтануудынхаа хамт өөр нэг загварыг гаргасан байна. Тэд нэг томоохон чий будгийн пүүсийн 200 инженер, конторын албан хаагчдаас “ажил үүргээ биелүүлсэний дараа хэдийд сэтгэл санаа тань амар болдог тухайгаа дэлгэрэнгүй бичнэ үү”, “ажил үүргээ гүйцэтгэсэний дараа хэдийд сэтгэл санаа тань тавгүй болдог тухайгаа бичнэ үү” гэсэн асуултуудад хариулахыг хүссэн байна. Герцберг судалгааны үр дүндээ тулгуурлан “Эрүүл ахуйн хүчин зүйлс”, “мотиваци” гэсэн хоёр ойлголтыг тодорхойлсон байна. Эрүүл ахуйн хүчин зүйл нь ажил хийж байгаа орчин харин мотиваци бол уг ажлын шинж чанар агуулгатай холбоотой гэж тодорхойлжээ.
Герцбергийн тодорхойлсоноор эрүүл ахуйн хүчин зүйл байхгүй эсвэл хангалтта түвшинд байхгүй бол хүн ажилдаа сэтгэл ханамжгүй байх болно. Ингэснээр хүний мотивийг бууруулна гэж үзсэн.
Эрүүл ахуйн хүчин зүйлүүд	Идэвхижүүлэгч •	Байгууллагын бодлого •	Ажлын нөхцөл •	Цалин хөлс •	Дарга хамтран ажиллагч, бусад хүмүүстэй харьцах харьцаа •	Ажлын хяналт •	Албан тушаал ахих •	Ажлын үр дүнг сайшаах •	Өндөр хариуцлага хүлээлгэх •	Бүтээлч, ажил хэрэгч •	Өсөх боломжууд Идэвхижүүлэгч хүчин зүйлүүдийг хэрэглэснээр ажилтууд урамшиж, үйл ажиллагаа нь идэвхиждэг. Энэ нь байгууллагын үр ашгийг нэмэгдүүлж чадах юм гэж үзсэн.
Хүлээлтийн онол
Энэ онолын гол төлөөлөгч нь Виктор Врум юм. Тэрээр хүний үйл явцын мотив нь зөвхөн хэрэгцээ биш гэж үзээд хүн үйл ажиллагаанд нь тодорхой зүйлийг хүсэн хүлээж оролцдог гэж үздэг. Хүлээлт гэдэг нь болж байгаа үйл явцын үр дүнг урьдчилан таамаглаж өөртөө ямар нөлөөтэй болохыг тодорхойлохыг хичээх үйл явц. Үүнийг хүлээлт гэж ойлгодог.
Жишээ нь: оюутнууд сургуулиа амжилттай дүүргээд аль нэг газар сайн ажиллаж амьдралаа төвхнүүлэхийг хүсдэг.
Хүлээлтийн онолоор дараах 3 харьцааг авч үзсэн. Урамшуулал-урамын хэлхээг валентность буюу эн тэнцүү чанар гэж нэрлэдэг. Хөдөлмөр зарцуулалт үр дүнгийн харьцааны хувьд хүлээлт нь гаргасан хүчин чармайлт, үр дүн хоёр тохирч байх явдал юм. Ө.х гаргах хүчин чармайлт бүр илүү үр дүнд хүрч байхыг хүсэн хүлээнэ гэсэн үг юм. Хэрвээ энэ шүтэлцээ биелэхгүй бол мотив буурна. Үр дүн урамшуулалын харьцааны хувьд гаргасан амжилт, хүрсэн үр дүн бүрийг удирдлагын зүгээс урамшуулж байхыг хүлээдэг гэсэн үзэл баримтлал юм. Урамшуулал-урамын харьцаа: Удирдлагын урамшуулалын нөлөөг тухайн хүн яаж хүлээн авч байгааг илтгэх үзүүлэлт юм. Удирдлагын зүгээс хэрэгжүүлж байгаа урамшуулалын нөлөө бүр ажиллагсдад урам болон хүрч байвал энэ зарчим биелэгдэнэ.
Шударга ёсны онол
Энэ онолоор хүмүүс зорилгодоо хүрэхийн тулд хүчин чармайлтаа хэрхэн хуваарилах, чиглүүлэхийг хуваарилдаг. Шударга ёсны онолоор хүмүүс гаргасан хүчин чармайлтынхаа төлөө хүртсэн урамшууллаа бусад хүмүүстэйгээ харьцуулдаг ба харьцуулалтаар хэрэв тэгш бус байдал илэрвэл сэтгэл ханамжгүй байдалд ордог гэж үздэг. Сэтгэл ханамжгүй байдалд орсон хүн тэрхүү тэнцвэргүй байдлыг арилгахын тулд нэг бол урамшууллыг өөрчлөхийг хүснэ, эсвэл тухайн урамшууллын хэмжээнд тохируулан үйл ажиллагааныхаа эрчмийг сулруулж болно. Уг онолын гол агуулга нь хүмүүс урамшуулал шагналыг өөрийн хөдөлмөрийн бодит үр дүнд багадсан гэж үзвэл үйл ажиллагааныхаа эрчмийг сулруулдаг гэсэн дүгнэлт юм.
Портер Лоулерийн загвар
Дээрх хоёр онолын элементүүдийг багтаасан мотивацийн процессын иж бүрдэл шинжтэй загваруудыг Портер, Лоулер нар боловсруулжээ. Энэ загвар нь үр дүнтэй хөдөлмөрөөр хэрэгцээ хангагдана гэж үздэг. Энэ загварт зарцуулсан хүчин чармайлт, ойлголт хүрсэн үр дүн, урамшуулал ханамжийн түвшин гэсэн 5 хувьсагч байна. Портер Лоулерын онолоор бол хүрсэн үр дүнд ажилтны хүчин чармайлт түүний авъяас чадвар зан чанарын онцлог өөрийн үүрэг ролио ухамсарласан байдал нөлөөлнө гэж үздэг.
Мотиваци ба урамшуулал
Урамшууллыг материаллаг ба материаллаг бус гэж 2 ангилна. Материаллаг урамшуулал нь нэг талаас хүний гачигдаж байгаа материаллаг хэрэгцээг хангах, нөгөө талаас материаллаг эд зүйлсээр дамжуулан хүний сэтгэл санаанд нөлөөлж сэтгэл зүйн ханамж өгдөгөөрөө онцлог байдаг. Материаллаг урамшуулал нь хүний хөдөлмөрийн амжилтыг үнэлэн мөнгө болон бусад эд зүйлийг өгөх замаар хүний ажиллагааг идэвхижүүлэх нөлөөллийн арга хэрэгсэл юм.
Материаллаг бус урамшуулал нь хүнд сэтгэл санааны хувьд урам хайрлах, дэм өгөх үйлчлэл бүхий удирдлагын нөлөөлөл юм.
Мөнгөн шагнал нь материаллаг урамшууллын түгээмэл хэлбэр юм. Энэ нь хүнд мөнгөн хэрэглээ байнга гарч байдаг, нөгөө талаас удирдлага тэр бүр материаллаг эд зүйлсээр хүмүүсийн хэрэгцээнд таарулан онож шагнаж чаддаггүй. Мөнгөөр шагнагдсан хүн өөртөө хэрэгцээтэй зүйлээ авч материаллаг хэрэгцээгээ хангах замаар сэтгэл зүйн ханамж авна.
Эдийн засгийн үүрэг Үйлдвэрлэн гаргаж буй бүтээгдэхүүний тоо чанар, нэмэгдэж, хөдөлмөрийн бүтээмж өндөр болсоноор үйлдвэрлэлийн үр ашиг нэмэгдэнэ.
Нийгмийн үүрэг Хүмүүс ажиллаж хөдөлмөрлөсөнөөр тодорхой орлоготой болж, өөрсдийн гэр бүлйин гишүүдийн хэрэгцээг хангадаг.
Ёс суртахууны үүрэг Хувь хүмүүс нийгэмд өндөр ёс суртахуунтай, амьдралын ивэвхитэй байр суурь эзлэх байдлаар энэ нь илэрнэ.
Шагнал урамшууллыг хамт олонд олгохдоо байгууллагын ашигт ажиллагаа, бизнесийн хөгжилт, амжилтад хамт олноос оруулсан бодит хувь нэмэрийг нь үндэслэн ажлын гүйцэтгэлийг сайжруулах хөшүүрэг болгон ашиглах нь зүйтэй.
Урамшуулал нь дараах хэд хэдэн зарчимтай. Үүнд: 1.	Урамшуулал нь хүний хүрсэн амжилт, гаргасан үр дүнд тохирч байх ёстой 2.	Шагналыг урьдчилгаа маягаар олгож болохгүй 3.	Шагналыг оройтуулбал түүний урамшуулагч нөлөө буурна 4.	Материаллаг болон материаллаг бус урамшууллыг хослуулах 5.	урамшууллын зэрэгцэн нөлөөллийн зарчим хангагдаж байх ёстой.Ө.х хувь хүнд чиглэсэн урамшуулал хамт олон, бүлэгт нөлөөлж байх, хамт олон бүлэгт чиглэсэн урамшуулал түүний гишүүн бүрт нөлөөтэй байх гэсэн зарчим биелэгдэж байх ёстой.
Мотиваци Ангилал:Мотиваци
Маржори Жэксон
Маржори Жэксон-Нельсон, AC, CVO, MBE (Marjorie Jackson-Nelson, 1931 оны 9 сарын 13-нд төрсөн) нь Өмнөд Австралийн захирагч асан, Австралийн хөнгөн атлетикч юм. Тэрээр спортын замналдаа олимпийн хошой, Хамтын нөхөрлөлийн наадмын 7 алтан медаль хүртэж, 10 дэлхийн амжилт тогтоожээ.
Намтар
1950 онд Британийн Эзэнт Гүрний наадмаас дөрвөн алтан медаль зүүсэн Жэксон Хельсинкид зохиогдох 1952 оны зуны олимпийн гол найдваруудын нэгд тооцогдож байлаа. Тэрээр итгэл алдсангүй, 100 метрт дэлхийн дээд амжилт 11.5-г давтан түрүүлснээс гадна 200 метрт ч хамгийн хурдан нь байж, Австраличуудаас 1896 онд Эдвин Флэк хөнгөн атлетикаар хошой алтан медаль зүүснээс хойш гараагүй байсан гарамгай амжилтыг үзүүлэв. Австралийн эмэгтэйчүүд 4 x 100 метрийн буухиа төрөлд ч түрүүлэх магадлал өндөртэй гэгдэж байсан ч алдаа гаргаж, гурав дахь алтан медалиа зүүж чадаагүй. Уг төрөлд Катерин Хардигаар ахлуулсан Америкийн бүсгүйчүүд 45.9 секундээр дэлхийн дээд амжилт тогтоон түрүүлжээ. 1952 оны сүүлээр буюу 10 сарын 4-нд Японы Гифүд Жэксон 100 метрийн дэлхийн дээд амжилтыг 11.4 болгосон.
1953 онд Жэксон олимпод оролцож явсан дугуйчин Питер Нельсонтой гэрлэсэн. Хожим 1977 онд нөхрөө лейкоз өвчнөөр алдсаны дараа тэрээр Питер Нельсоны лейкозын судалгааны нөхөрлөлийг үүсгэн байгуулжээ.
Маржори Жэксон-Нельсон Сидней хотноо зохиогдсон 2000 оны зуны олимпийн нээлтийн ёслолын үеэр олимпийн далбааг мандуулсан 8 тугчийн нэг нь байв.
2001 оны сүүлчээр Маржори Жэксон-Нельсон Өмнөд Австралийн захирагчаар томилогдож, 2007 оны 7 сарын 31-нийг хүртэл ажиллажээ.
Сидней хотын олимпийн цэцэрлэгт хүрээлэнд түүний нэрэмжит зам бий.
Цахим холбоос
Ангилал:Австралийн 100 метрийн гүйгч Ангилал:Австралийн 200 метрийн гүйгч Ангилал:Австралийн 4х100 метрийн буухиа гүйгч Ангилал:100 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:200 метрийн гүйлтийн олимпын аварга Ангилал:Австралийн олимпын аварга Ангилал:Австралийн олимпын оролцогч Ангилал:1952 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Өмнөд Австралийн захирагч Ангилал:Викториа Хатан Хааны одон шагналтан (командлагч) Ангилал:Австралийн одон шагналтан (компаньон) Ангилал:Member des Order of the British Empire Ангилал:Лондоны хүндэт иргэн Ангилал:Австраличууд Ангилал:1931 онд төрсөн
Гэршүүлэлт
Гэршүүлэлт гэдэг бол зэрлэг амьтан ургамлыг удаан хугацааны туршид хүний оролцоо нөлөөгөөр амьдруулж, ургуулахыг хэлнэ. Хэрэв хүн удаан хугацааны туршид зэрлэг амьтныг өөрийн хэрэгцээндээ зориулан, өөрийн хамгаалалт арчилгаан дор өсгөж үржүүлбэл хэсэг хугацааны дараа уг зэрлэг амьтан ургамлын шинж чанаруудыг өөрчилдөг. Энэ үйл явцыг амьтдын хувьд гэршүүлэх буюу гаршуулах, ургамлын хувьд тарималжуулах гэдэг. Урт удаан хугацаанд зориудын шалгарлын хэмээн биологичдын нэрлэдэг, хүний удирдан явуулдаг шалгарлын нөлөөгөөр уг амьтан өөрчлөгдөж, хүний хэрэгцээг хангах чиглэлд илүү дэвшилтэй болж, хөгжлийн зарим чухал байгалийн шалгарлыг давах зохицолоо гээдэг. Хөдөө аж ахуйн зорилгоор олон ургамлыг тарималжуулжсан бөгөөд үүнийг дагалдан хонь, ямаа, үхэр, гахайг гэршүүлжээ. Хүний гэршүүлсэн анхны амьтан бол нохой юм.
Нохойн гарал үүсэл
Хэдэн арван мянган жилийн өмнөөс саарал чоныг дасган тэжээх замаар нохойг гэрүүлжээ. Эхэн үедээ гэршүүлсэн нохой нь бие хамгаалах, ан ангуурт туслах үүрэгтэй байсан нь одоо ч хэвээр байгаа билээ. Археологийн шинжилгээгээр хамгийн анхны гэршүүлэлт ойролцоогоор МЭӨ 30000 оны орчим гэж таамагладаг бөгөөд МЭӨ 7000 оны үед гэршүүлэлт явагдсан байсан нь баттай нотлогддог. and with certainty at 7,000 BC. Бусад баримт нотолгоонууд нохой анх зүүн Азид гаршуулан тэжээгдэж байжээ гэж нотолдог. Нохой гэрүүлсэн тухай хамгийн эртний тодорхой баталгаа нь Палестинаас олсон, 12000 жилийн өмнөх үед хамаарах, хүнтэй хамт оршуулсан нохойн олдвор юм.
Бусад амьтан
Муур мөн л нэлээд эрт гэрийн тэжээвэр болжээ. Газар тариалан эрхэлж эхлэх цаг үед хонь, ямааг, арай сүүлд үхэр, гахайг гэршүүлжээ. Тэмээ, адуу, илжигийг ч мөн нэлээд эрт гэршүүлсэн бөгөөд харин туулай саяхан гэрийн тэжээвэр болжээ.
Таримал ургамал
Анхны үр тарианы ургамлыг МЭА 9000 оны орчим Ойрх Дорнодод тарималжуулжээ.
Эх сурвалж
Ангилал:Aмьтны аж ахуйн түүх Ангилал:Археозоологи Ангилал:Үржүүлэг
Махарбек Хадарцев
Махарбек Хадарцев (Махарбек Хазбиевич Хадарцев) - олимпын хошой, дэлхийн тав, Европын дөрөв, улсынхаа олон удаагийн аварга иддээ Зөвлөлт Холбоот Улсын, хожмоо Оросын Холбооны Улсын нэрийн өмнөөс барилдаж байгаад зодог тайлсан чөлөөт бөхийн тамирчин.
Бөхийн амжилт
Зөвлөлтийн бөх Махарбек Хадарцев 1986-1993 онуудад чөлөөт бөхийн 90 кг жинд дэлхийд босоо байлаа. Энэ үед олимпод хошой (1988, 1992), дэлхийд таван (1986—1989, 1990, 1991) удаа аваргалсан. Дараа нь Оросын бөх Хадарцев олимпоос нэг мөнгө (1996), ДАШТ-аас хоёр мөнгө (1994, 1995), нэг хүрэл медаль (1993) хүртэж байв. 2000 онд эргэн ирж, Оросоос орж чадахгүй болохоор Узбекистаны нэрийн өмнөөс олимпын наадамд дөрөв дэх удаагаа барилдсан боловч медальт байранд шалгарч чадаагүй.
Хувийн намтар
Махарбек Хадарцев October 2, 1964-нд ЗХУ-ын ЗСБНХОУ-ын харьяа Умард Осетийн өөртөө засах улсын Алагир районы нутаг Суадаг сууринд төржээ. Түүний төрсөн ах мөн л ЗХУ-ын шигшээ багийн тамирчин, гурван удаагийн дэлхийд аварга бөх Аслан Хадарцев (1961—1990) 1990 онд автын ослоор тэнгэрт хальжээ. Махарбек Хадарцев 1986 онд ЗХУ-ын гавьяат тамирчин цолоор шагнагдсан. 1993 оноос «Дарьял» шар сийрэг, хийжүүлсэн ундааны үйлдвэрийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байгаа. Анх 1995—1999 оны хооронд Хадарцев Умард Осетийн хурлын төлөөлөгчөөр сонгогдож байсан бол одоо бүр дэвшиж «Нэгдмэл Орос» намын гишүүн, Оросын Холбооны Улсын Төрийн Думын гишүүн (2011 оны 12 сарын 21-нээс) болжээ.
Эшлэл
Ангилал:ЗХУ-ын бөх Ангилал:Оросын бөх Ангилал:Узбекистаны бөх Ангилал:Бөхийн олимпын аварга Ангилал:Бөхийн дэлхийн аварга Ангилал:Бөхийн европын аварга Ангилал:ЗХУ-ын олимпын оролцогч Ангилал:ТУХН-ийн олимпын оролцогч Ангилал:Узбекистаны олимпын оролцогч Ангилал:1988 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1992 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:1996 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2000 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Осетчууд Ангилал:1964 онд төрсөн
Монгол хулан
Монгол хулан (Equus hemionus hemionus) хулангийн дэд зүйл. Говийн хулан буюу Зиггетай (Equus hemionus luteus) хэмээх нэртэй ижил утга илтгэнэ. Монгол болон хойд Хятадад тархсан, ан авын улмаас устахаасаа өмнө Казахстанд хүртэл тархаж байсан.
Нийт тархалтын 67 хувь нь Дорноговь, 20 хувь нь Өмнөговь, 13 хувь нь Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор аймгийн нутагт байна гэж үздэг. Харин сүүлийн 2-3 жилд хулангийн нөөц, байршил эрс хомсдож байгаа юм. Худалдаж ашиг хонжоо олох зорилгоор хуланг агнах явдал нэмэгдсээр байна.Хулгайн ан, малтай бэлчээр булаацалддаг зэргээс шалтгаалж Монгол хулангийн тоо толгой буурсаар байгаа бөгөөд одоо эмзэг зэрэглэлтэй болсон. 1953 оноос хойш Монголд хуланг дархан цаазтай амьтан болгосон. Хулан нь дэлхийд төдийгүй Монгол орны нэн ховор амьтны болон Зэрлэг амьтан, ургамлын ховордсон зүйлийг олон улсын хэмжээнд худалдаалах тухай конвенц /CITES/-ийн нэгдүгээр хавсралтад бүртгэгдсэн агнахыг хуулиар хориглосон амьтан юм.
Эшлэл
Ангилал:Адууныхан Ангилал:Монгол орны хөхтөн амьтад
Узбекистан улс Олимпод
Узбекистан улс тусгаар тогтносон улсын хувиар Олимпын наадамд анх 1994 онд оролцсон бөгөөд түүнэс хойш бүх олимпод тамирчдаа илгээж байна.
Узбекистан нь Зөвлөлт Холбоот Улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсны хувьд 1952 - 1988 онд Узбекийн тамирчид Зөвлөлт Холбоот Улсын багт орон өрсөлддөг байсан. Мөн Зөвлөлт Холбоот Улсын задралын дараа 1992 онд ТУХН-ийн орнуудын хамт Нэгдсэн баг бүрдүүлж оролцжээ.
Узбекчууд одоогийн байдлаар зуны олимпоос 17 медаль хүртээд байгаагийн ихэнхийг бөх, боксоор хүртсэн бол өвлийн олимпоос нэг медаль хүртээд байна.
Узбекистаны Үндэсний Олимпын Хороо 1992 онд байгуулагдаж, дараагийн жил нь Олон Улсын Олимпын Хороогоор хүлээн зөвшөөрөгджээ.
Спортын төрлүүдээр
Ангилал:Олимпын түүх
Роберт Снодграсс
Роберт Снодграсс (Robert Snodgrass, 1987 оны есдүгээр сарын 7-нд Глазго хотод төрсөн) нь Шотландын хөлбөмбөгчин бөгөөд Норвич Сити болон Шотландын шигшээ багийн жигүүрийн довтлогч юм. Роберт Снодграсс Шотландын Ливингстон (2004—2008), Стерлинг Альбион (2007), Английн Лидс Юнайтед (2008—2012) багуудад тоглож байгаад 2012 оны долоодугаар сарын 27-нд Норвич Сити багт гурван жилийн гэрээгээр иржээ.
19, 20, 21 насны Шотландын өсвөрийн шигшээ багуудад тоглож байгаад 2011 оны 2 сарын 9-нд шигшээ багийн анхны тоглолтоо Хойд Ирландын шигшээ багийн эсрэг "2011 оны Үндэстнүүдийн цомын тэмцээний" тоглолтонд хийж байлаа.
Холбоос
Ангилал:Шотландын шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн довтлогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Астон Вилла багийн тоглогч Ангилал:Вест Хэм Юнайтед багийн тоглогч Ангилал:Норвич Сити багийн тоглогч Ангилал:Халл Сити багийн тоглогч Ангилал:Глазгогийн хүн Ангилал:Их Британичууд Ангилал:Шотландчууд Ангилал:1987 онд төрсөн
Ян Моравек
Ян Моравек (Jan Morávek; 1989 оны арваннэгдүгээр сарын 11, Прага) — Чехийн хөлбөмбөгчин, Германы «Аугсбургийн» хагас хамгаалагч.
Тэрээр 2009 оны долдугаар сарын 1-нд Германы «Шальке 04» багт 2.5 сая еврогоор элсээд 2010 оны зун «Кайзерслаутернд» бүтэн улирал зээлэгдсэн юм. Германы супер цомыг 2011 онд өргөж үзэв. Эгэж ирээд «Аугсбургт» зээлэгдэхээр тохиролцон тун удалгүй жинхэлсэн.
Чехийн шигшээд 2010 оны гуравдугаар сарын 3-нд Шотландын эсрэг нөхөрсөг тоглолтонд Ярослав Плашилийг II хагаст сэлгэн Моравек анхны гараагаа хийж байлаа.
Гадны холбоос
Ангилал:Чехийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Чехийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Богемианс 1905 багийн тоглогч Ангилал:Шальке 04 багийн тоглогч Ангилал:Кайзерслаутерн багийн тоглогч Ангилал:Аугсбург багийн тоглогч Ангилал:Чехүүд Ангилал:1989 онд төрсөн
Дартс
Дартс (Darts) гэдэг нь хананд өлгөж байрлуулсан бай (Дартсын самбар)-г сум шидэн онож өрсөлддөг спортын төрөл юм. Эрт цагт төрөл бүрийн бай ашиглан тоглодог байсан бол одоо дартс гэвэл тодорхой дизайн бүхий бай, мөн тодорхой дүрэм бүхий стандартчилагдсан тоглоомыг хэлнэ. Мэргэжлийн дартсчид байхаас гадна Их Британи (Дартсыг спорт гэж хүлээн зөвшөөрсөн анхны улс), түүний хамтын нөхөрлөлийн орнууд, Нидерланд, Ирланд, Скандинавын орнууд, Америкийн Нэгдсэн Улс, Канад зэрэг улсуудад пабд хүмүүс чөлөөт цагаа өнгөрөөх тоглоом хэлбэрээр их дэлгэрсэн.
Дартсын самбар
right|250px Эрт цагт пластилинаар хийсэн, хурц үнэртэй дартсын самбар ашигладаг байсныг Нодор компани 1932 онд орчин үед ашиглаж буй илгэн самбарыг бүтээснээр халжээ (Нодор компаний нэр нь No-odor буюу үнэргүй гэсэн үгнээс гаралтай). Орчин үед дартсын самбарыг олсны ширхгээр хийдэг бөгөөд чанар муутай самбарууд заримдаа цаасны ороомгоор хийгдсэн байх нь бий.
Дүрэм ёсоор дартсын самбар нь 45.08см (17¾") диаметр бүхий, 20 хэсэгт хуваагдсан дугуй хэлбэртэй байдаг. Тэдгээр хэсгийг металл утсаар зааглаж өгдөг. Зааглагч металл утас нь маш нарийн байх тусам сум түүнийг онох магадлал багасах учир сайн чанартай самбар гэж хэлж болно. Онооны хэсгүүдийг заах тоонуудыг ч мөн адил ихэнхдээ металл утсаар хийдэг боловч хааяа самбар дээрээ шууд хэвлэсэн байх нь бий.
Өндөр, зай
Бухын нүд буюу дартсын самбарын гол цэг нь шалнаас 1.727м буюу 5 фут 8 инч зайд байрлах ёстой. Энэ нь 6 фут өндөртэй хүний нүдний харалдаа байхаар бодож гаргасан тоо аж. Тоглогчийн зогсох шугам нь дартсын самбарын нүүрнээс 2.369м буюу 7 фут 9¼ инч зайд байрлана. Үүнийг Дэлхий Дартсын Холбооны дүрэмд зааж өгсөн байдаг. Заримдаа самбарын нүүрнээс биш, хананаас эхэлж хэмжих гэх мэт хэмжилтийн алдаанаас болж энэ зай алдагдах тохиолдол бий.
Түүх
Дартс нь 14-р зуунд Англид үүсч бий болжээ. Сарнайн дайны үед цэргүүд виноны торх руу сум шидэж зугаацдаг байснаас үүдэлтэй. Одоогийн онооны систем нь дөнгөж 1896 онд л бий болсон гэдэг. Анхандаа виноны торх ашигладаг байгаад, дараа нь модны хөндлөн огтлолыг ашиглах болж, тэгэхдээ сумаа амархан зоогддог болгохын тулд усанд норгодог байсан нь удаан хэрэглэх тусам үнэр орж мууддаг байв.
Онооны систем
Дартсын самбар нь 1-20 оноогоор дугаарлагдсан 20 хэсэгт хуваагдсан байх бөгөөд тэднийг оноог 2, 3 дахин үржүүлж авах боломжтой нарийн зурвасууд хувааж байрлана.
3 сумаар авах боломжит хамгийн өндөр оноо нь 180 юм (3 удаа гурвал 20 онооны хэсэгт онох).
Дүрэм
Дартсын спортод 2 тоглогч ээлжлэн 3, 3 сум тавьж өрсөлдөх бөгөөд 501 юм уу 301-ээс эхэлж оноог тоолоод, авсан оноог нь хасч явсаар хэн түрүүлж 0 оноотой болсон нь хождог. Гэхдээ 0 оноонд хүрэх сүүлийн сумаа заавал бухын нүд, эсвэл 2 дахин үржүүлж авах нарийн хэсэгт онож, яг 0 оноотой болж дуусах ёстой. Хэрэв оноо нь 0-с бага болбол сүүлийн ээлжиндээ авсан оноог нь хүчингүй болгоно. 1 оноотой болбол хожих боломжгүй болох тул мөн адилаар тэр ээлжинд авсан оноог нь хүчингүй болгодог.
Хэн нь эхэлж шидсэнээс хамааралгүйгээр 0 болсон нь тухайн үед хождог тул теннист давуулж буй хүн нь давуу талтай байдгийн адилаар дартст эхэлж шидэж буй хүн давуу талтай.
Цахим холбоос
Ангилал:Цэц мэргэний спортын төрөл
Цагаригт далайн хав
Цагаригт далайн хав (Pusa hispida), нь хойд зүгийн далайн эрэг, арлаар тархан нутаглах чихгүй далайн хав юм.
Амьдрал
Эмэгчин далайн хав нь 5-7 насандаа үржилд орох нас бие гүйцэх ба эрэгчин нь 6-8 настайд ажээ. Голдуу 3-4 сард зулзагалана. Тэдний байгаль дахь гол махчин амьтад нь алуурчин халим, цагаан баавгай, чоно, нохой зээх зэрэг юм.
Идэш тэжээл
Тэд голдуу жижиг загас болон сам хорхой зэргээр хооллоно.
Гадаад холбоос
Ангилал:Сэлүүр хөлтөн
Мянгад
Мянгад бол ойрадын Хойд аймгаас үүссэн бөгөөд Хойд аймгийн нэгэн том овог юм. Мөн Хотгойдын дунд олон байдаг овог болно. Одоогийн мянгадууд нь хотгойдуудтай илүү холбоотой бөгөөд манж нар Чингүнжавын бослогыг дарсаны дараа Хотгойдын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан Мянгадуудыг Ховдод суулгасанаас үүсчээ. Орчин үед мянгад нь Ховдын олон ястны нэг гэж тооцогддог юм. Ихэнх овог нь монгол гаралтай.
ᠮᠢᠩᠭᠠᠳ Мянгадчууд Хөвсгөлийн Хотгойдоос 1766 онд нүүж ирсэн үеэсээ эдүгээ хүртэл идээшин дассан Алтан хөхийн өвөрт Хар-ус нуур, Ховд голын хөвөөгөөр нутаглаж байна.
Түүх болон Нэр
2010 оны хүн амын тооллогоор 6592 иргэд бүртгэгджээ. Мянгадууд нь Монгол угсааны бөгөөд тэдний овгийн бүрэлдэхүүнд түрэг овог тааралддаг. XYI зуунаас эхлэн мянгад гэдэг нэр тэмдэглэгдсэн бөгөөд тэдний дунд мянгад, басигид, хиргис гэсэн гурван үндсэн яс зонхилно. Эдүгээ мянгадууд Ховд аймгийн Мянгад сумын нутагт Ховд голын адаг, Алтан Хөхий уул орчмоор нутаглаж, цөөн хэсэг нь Эрдэнэбүрэн суманд Өөлд, Дөргөн суманд Дөрвөдтэй хамт суурьшдаг. Мянгадын өвөг дээдэс нь Тагнын нуруу, Соёны уулсын ой тайгаар нутаглан ан гөрөө хийж амьдардаг байсан Туваачудын дунд Тува хэлтэн болсон, Мянгад овог нь Башкир ,Узбекийн дунд таардаг билээ. Тэд Монгол, Түрэг угсааны олон аймагт харъяалагдаж явсан тул бүрэлдэхүүнд нь уг удмын олон яс овгууд холилджээ. Мянгад нь Дөрвөн Ойрадын үед 8 мянган хойд, 2 их мянганаас бүрэлдсэн нэг түмэн болж байв. Ховдын Мянгад нь XYII зууны эхээр Ойрадын холбооноос салж Увс, Хөвсгөл нуур, Сэлэнгэ мөрний эхээр нутаглах болсон Хотогойд болон Зүүнгарын хаант улсад багтаж яваад салсан Хойд мянгад овогтноос гаралтай ажээ. Тэдгээр хойдууд нь XYI зууны үед Халхын захиргаанд орж халхажсан Хойдын залгамж болжээ. Мянгад хошуу нь Манжийн үеийн Гадаад Монголын засаг захиргааны нэгэн үндсэн нэгж байсан бөгөөд Ховдын амбанаас томилдог Үкэр да (Бүгдийн дарга) буюу мянгадуудын монголчилсноор хошууны “Да” захирагч захирч байжээ. Чингүнжаваар удирдуулсан хотогойдууд Манжийг эсэргүүцсэн 1755-1757 оны зэвсэгт тэмцэлд идэвхтэй оролцсон учир Манжийн хаан Чингүнжавыг цаазалж түүний албат, ард иргэдийг тархаан суурьшуулжээ. Хожим мянгадууд 1764 онд Засагт хан аймгийн Далай засгийн хошууны гүн Доржцэрэнтэй заргалдан “харьяат биднийг хяхан гадуурхаж байна” хэмээсэнд Улиастайн жанжин тэднийг Ховд голын хөвөөнд суулгаж хошуу байгуулсан ажээ. Тэрхүү үйл явдлаа мянгадууд хошуу ноёд угсаа залгамжилж ард олныг дарлан мөлждөг ёсны эсрэг явуулсан тэмцлийн ялалт хэмээн бахархдаг. Мянгад гэдэг нэрийн гарлын тухай олон янзын домог байдаг ажээ. Үүнд: Мянган хүн хотогойдын голын эхээс нүүж гарсан, Сартай залан яг мянган цэрэг удирдаж явсан гэх зэргээр ярьдаг. Түүнээс гадна Ховдод нүүж очоод нутаг заалган суугаад нэг хошуу болно гэхэд мянган эр тоолуулах ёстой болжээ. Тэгтэл эрчүүд нь мянга хүрээгүй тул сэвгэрүүдээсээ эр хүний хувцас хунар өмсгөн тоолуулж байж хошуу болгосон хэмээн хэлэлцэх нь бий. Өөр нэгэн домогт, Эрт цагт тал нутгийн ард түмэн уудам газар нутгаа харийн дайснаас хамгаалах зорилгоор цэрэг эрсээ аравт, зуут, мянгат болгон зохион байгуулжээ. Гэтэл баруун хязгаарын нэгэн овогт яаж ч тоолоод цэрэг эрс нь мянга хүрэхгүй нэг дутаад байжээ. Тэр овогт ухаан билэг, уран үйлээрээ алдартай нэгэн бүсгүй байжээ. Тэрээр овгийн ахлагчийнд ирж цэрэгт явах хүсэлтэй буйгаа илэрхийлсэн боловч овгийн ахлагч зөвшөөрсөнгүй гэнэ. Ингээд цэргээ бүрдүүлж чадалгүй дутуу хэвээр нь дайнд мордуулсан боловч чин зоригт бүсгүй овгийн ахлагчийн хутгыг хулгайлан нууцаар мянган цэргийн тоонд орж нутаг усаа хамгаалан тэмцжээ. Ийм учраас овгийг “мянгад” гэж нэрлэсэн бөгөөд тэр бүсгүйн хатан зоригийг үеийн үед дурсаж явах үүднээс мянгад бүсгүйчүүд бүсэндээ хэт хутга зүүдэг заншилтай болсон гэх ажээ. Ангилал:Ойрад Ангилал:Монгол овог аймаг
Төвөнх
Төвөнх (латин. prominentia laryngea) бол хүний цагаан хоолойн дээд хэсэг юм. Төвөнх нь эм хүн болон бага насны хүүхдээс илүүтэйгээр насанд хүрсэн эрэгтэй хүнд тод харагддаг. Залгиур ба мөгөөрсөн хоолойг төвөнхийн мөгөөрс холбодог. Түүний хөндийд дууны хөвч байдаг. Төвөнх нь агаар дамжуулах, дуу авиа үүсгэх үүрэгтэй.
Ангилал:Эрхтэн
Птеродаустро
Птеродаустро (Pterodaustro) нь Цэрдийн галавын үед буюу 105 сая жилийн өмнө Өмнөд Америк тивд амьдарч байсан птерозавр юм. thumb|left|Pterodaustro guinazui-гийн дүрийг сэргээн харуулсан байдал
Ангилал:Птерозаврууд
Улсын их хурлын сонгууль
Улсын Их Хурлын сонгууль гэдэг нь Монгол улсын төрийн эрх барих дээд байгууллагыг сонгох, дөрвөн жилд нэг удаа явагддаг үйл ажиллагаа юм. Сонгуулийг улс орон даяар зохион байгуулах онцгой эрхийг Сонгуулийн Ерөнхий Хороо эдлэдэг. Одоогийн үндсэн хуулийн дагуу Монгол Улсын Их Хуралд 76 гишүүнийг дөрвөн жилийн хугацаатай сонгож байгаа. Энэ хуулийн дагуу Монгол Улсад 7 удаа Улсын их хурлын сонгууль явагдаад байна.
1996 оны сонгууль
Жижигсгэсэн мажоритар систем буюу 76 тойрог тус бүрээс 1 хүн сонгогдсон 1996 оны УИХ-ын сонгуульд МҮАН, МСДН-ын "Ардчилсан Холбоо" эвсэл 50 суудал авснаар засгийн газраа бүрдүүлэх эрхтэй болсон. Харин МАХН түүхэндээ анх удаа сөрөг хүчин болсон тус сонгуулиар 25 суудал авч, үлдсэн нэг суудлыг МУНН (Очирбатын Дашбалбар) эзэлжээ.
2000 оны сонгууль
Сонгуулийн тогтолцоо өмнөхтэйгээ ижил байсан бөгөөд МАХН 72 суудал авч үнэмлэхүй олонхи болж, МҮАН, МШАН-ын "Ардчилсан Холбоо" эвсэл, ИЗН, Ногоон Намын "Иргэний Зориг-Ногоон Нам" эвсэл, Эх Орон-МАШСН тус бүр 1 суудал авч, бие даагч 1 хүн (Ламжавын Гүндалай) сонгогджээ.
2008 оны сонгууль
МАХН 45, Ардчилсан Нам 28, Ногоон Нам, Иргэний Хөдөлгөөний Намын "Иргэний эвсэл" 1, ИЗН 1, бие даагч 1 (Зоригийн Алтай) сонгогдсон.
2012 оны сонгууль
Ардчилсан Нам 34, МАН 26, МАХН-МҮАН-ы Шударга ёс эвсэл 11, Иргэний Зориг Ногоон Нам 2 суудал авч, 3 бие даагч сонгогдсон.
2016 оны сонгууль
МАН 65, АН 9, МАХН 1 суудал авч, 1 бие даагч сонгогдсон.
Нөхөн сонгуулиуд
1992-1996 онд хэрэгжиж байсан хуулиар УИХ-ын гишүүний орон гарахад нөхөн сонгууль болдоггүй, үндсэн сонгуульд дараагийн санал авсан хүн шууд сонгогддог байв. Мөн бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад 1 жилээс бага хугацаа үлдсэн бол орных нь хүнийг сонгох сонгууль болдоггүй.
1996-2000
Н.Багабанди ерөнхийлөгчөөр сонгогдож, С.Гончиг, М.Чимидцэрэн, С.Зориг нар нас барсны улмаас нөхөн сонгуулиуд болсон. Үүнд Н.Энхбаяр, Ц.Өөлд, Д.Цэвээнжав, С.Оюун нар сонгогдсон бол О.Дашбалбар нас барахад бүрэн эрхийн хугацаа 1 жилээс бага үлдсэн байсан тул нөхөн сонгууль болоогүй.
2000-2004
Л.Энэбиш, М.Зэнээ нар өөд болсны улмаас нөхөн сонгууль явагдахад Б.Өвгөнхүү, Су.Батболд нар сонгогдсон.
2008-2012
Ц.Элбэгдорж ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон тул нөхөн сонгууль болж, Даш.Зоригт сонгогджээ.
Улсын их хурлын сонгуулийн хууль
Монгол Улсын анхны их хурлын сонгуулийн ардчилсан хууль нь 1992 онд батлагдсан. Түүнээс хойш олон удаа засвар өөрчлөлт орж байсан бөгөөд хамгийн сүүлд 2016 онд одоогийн хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа хууль батлагдсан.
Сонгуулийн кампанит ажил
Сонгуулийн сурталчилгааны кампанит ажил сонгуулийн шинэ батлагдсан хуулийн дагуу сонгууль болохоос 18 хоногийн өмнө эхэлж, 1 хоногийн өмнө дууссан байх ёстой.
Сонгуулийн санал авах үйл ажиллагаа
Монгол улсад иргэд сонгуульд нэр дэвшигчид өгөх саналаа нууцаар өгдөг. Давхардуулан санал өгөх явдлаас сэргийлэхийн тулд сонгуулийн санал авах байр бүрт иргэний үнэмлэх шалгаж, хуруун дээр нь тусгай бэхээр тэмдэглэл тавьдаг.
Сонгууль  Ангилал:Монголын сонгууль
Цэгэн зураг
Цэгэн зураг бол дижитал урлагийн төрөл ба растер графикс прогамм хангамж буюу зургийг цэгийн түвшинд янзлагддаг програмуудаар бүтээдэг. Эхэн үеийн компьютер, видео тоглоомууд, график тооны машины болон гар утасны олон төрлийн тоглоомууд цэгэн зургаар хийгдсан байдаг.
Түүх
Цэгэн зураг гэсэн ойлголтыг анх Зирокс Рало Алто судалгааны төвийн Адэйл Голдберт ба Роберт Флэгал нар 1982 онд үүсгэсэн байдаг. Үүнээс 10 орчим жилийн өмнө ч хэрэглэгдэж байсан тохиолдол бий гэдэг: 1972 онд Ричард Шоупийн SuperPaint систем болон Xerox PARC.
Зарим нэг шигтгэмэл оёдол, шигтгэмэл зураг зэрэг эртний зургийн төрлүүд зургийг жижиг жижиг өнгөт хэсүүдээр хийдгээрээ одоо үеийн цэгэн зурагтай зарим талаараа адил төстэй байдаг.
Тодорхойлолт
Цэгэн зураг нь бусад төрлийн дижитал урлагуудаас гар ажиллагаа ихээхэн шаарддаг болон цэгийн түвшинд зургийг янзалдгаараа ялгаатай (ямар нэг шүүлтүүр буюу эффект, автомат анти-алайз хийдэг программ эсвэл онцгой рендэргүйгээр). Дижитал урлагийн энэ төрөлд хүссэн үр дүндээ хүрэхэд "цэг болгоныг зөв байрлуулах нь" чухал байдаг.
Жинхэнэ цэгэн зураачид цэгэн зургийг зөвхөн цэг л зурдаг хэрэглүүрээр (жишээ нь 'pencil' програм) зурах ёстой ба аливаа тахир шулуун, дугуй болон дөрвөлжингүүдийг хэрэглэхгүй байх гэсэн дүрмийг баримталдаг байна. Харин зүгээр шулуун болон bucket-fill ашиглах нь таны цагийг бас хэмнэдэг сайн талтай.
Энэ дүрмээс үүдэн зурганд эффэкт өгөгчид буюу филтер (жишээ нь бүрэлзүүлэгч эсвэл альфа-бленд) эсвэл автомат анти-алайз хийгч хэрэглүүрүүд нь ерөнхийдөө цэгэн зурагт тохиромжтой хэрэглүүрүүдэд тооцогддог.
Эшлэл
Ангилал:Компьютерын урлаг
Бор-Өндөр сум
Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сум нь 1981 онд Хэрлэн хороо гэж байгуулагдаж, газар нутгийн харъяалал нь хуучнаар Хэнтий аймгийн Дархан сумын 5-р баг байсан. УИХ-ын 2012 оны 02 сарын 09 ний өдрийн 15-р тогтоолоор Бор-Өндөр сум болон өөрчлөгдөж, 2012 оны 12 дугаар сараас эхлэн сумын бүтэц зохион байгуулалтад орсон.
Засаг захиргааны хувьд 1-р баг /Бор-Өндөр/, 2-р баг /Холбоо/, 3-р баг /Бумбат/, 4-р баг /Уурхайчин/, 5-р баг /Хүйх/, 6-р баг /Өлгий/ гэсэн 6 багтай.