cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уулын цана
Уулын цанын ангилал
§ Freestyle – фрийстайл үзүүлбэрийн цана нь тусгайлан бэлдсэн талбайд акробатийн дасгал хийхэд зориулагдсан юм. Ийм цанын сүүл хэсэг нь нэлээд дээшээ матийсан, дугуйрсан байдаг нь цаначин үсрэлтээс арагшаа харж газардах үед тэнцвэртэй байдлыг хангахад зориулагдсан байна. Ийм цанаар ямар ч налуугаар сонирхогчид гулгасан ч тохирно.
§ Твинтипы
§ скитура – д зориулсан цана
Ангилал
Дээрхээс гадна цаныг бас ангилдаг.
§ А ангийн – Дэлхийн цомын уралдаанд зориулагдсан (racing) хэт – зузаан загвар. Эгц хажуу ирмэгтэй, давхарласан мушгиа хайрцаг маягийн хийц нь Жан Клод Киллийн үеэс хойш бараг өөрчлөгдөөгүй. Ийм цана нь алдааг мэдэрдэг, хүч их шаарддаг, бэлтгэгдсэн тамирчдад зориулагдсан байна.
§ В, С ангийн цана нь өргөн олонд зориулагдсан байна.
§ D ангийн цана нь бэлдсэн талбайд бага шиг хурдтай гулгахад зориулагдсан, энгийн хийцтэй, хямд байна.
Цанын үзүүлэлт
Доргио намдаагч (чичиргээ намдаагч) - Гулгах үед цана жижиг цохилтууд авч, улмаар бага зэрэг доргиж чичирч эхлэдэг. Ийм чичиргээний үед цастай харьцалт байхгүй болж, цанын жолоодлого муудна. чичиргээ намдаах чадвараас нь хамаарч цанаар их болон дунд зэрэг хурдлах үед явалт нь өөр өөр байна: чичиргээг сайн намдаадаг бол нумарсан эргэлтийг зөв хийж, хатуурч дагтаршсан цас руу бүх ирмэгээрээ шигдэж орсноор их хурдлахад тогтвортой байдаг. Чичиргээ намдаах нь спортын болон дээд түвшний цананд тулгардаг асуудлын нэг мөн. Харин эхлэн суралцагчдад зориулсан хямдхан цананд чичиргээ харьцангуй их үүсдэг.
Нарийхан цана – хатуурч, мөсдсөн налуу зам дээр илүү “амьд”, эргэлт хийх боломжтой байдаг нь хажуу хавиргаар нь тулахад бага хүч ордогоос болдог. Илүү хөнгөн, доворхог налуу руу гулгахад хялбар байдаг.
Өргөн цана – гүнзгий болон хөвсгөр цасанд тохиромжтой, “шигддэггүй”, жолоодлого нь тогтвортой байдаг.
Цанын хошуу – хошуу нь өргөн байх тусмаа цана эргэлт хийхэд амар байдаг. Өргөн хошуутай уулын цанаар карвингийн гулгалт хийдэг. Хошуу нь дээшээ марийсан байх тусам бэлтгээгүй замд тохиромжтой болдог. Хавтгай хошуутай цана нь тусгайлан бэлдсэн зам дээр карвинг хийхэд, спортын зам дээр слалом гулгахад тохиромжтой.
Цанын их бие - өргөн их биетэй цана нь бэлтгэгдээгүй зам дээр, янз бүрийн цасанд шигдэхгүйгээр гулгахад тохиромжтой. Их бие нь өргөсөх тусмаа эргэлт хийхэд хялбар болдог.
Сүүл хэсгийн өргөн – сүүл хэсэг өргөсөх тусмаа эргэлтийн төгсгөлд нумыг гүнзгий үүсгэж чадна. Өргөн сүүлтэй уулын цаныг карвингад хэрэглэдэг.
Цанын эргэлтийн радиус (R) буюу Цанын хажуугийн ухаадас - R үсгээр тэмдэглэх буюу зүгээр л 8- аас 40 хүртэл тоогоор илэрхийлнэ. Цанын эргэлтийн радиус гэдэг нь тухайн цанаар зөв хийж болох эргэлтийн хамгийн бага радиусыг метрээр илэрхийлсэн тоо юм. Жишээлбэл, цанан дээр R=22 гэж бичигдсэн байвал та ойролцоогоор 25-26 метр орчим радиустай нумыг цанаар үүсгэж чадна. Тэгсэн тохиолдолд цанын явах налуу замын өргөн нь 26+26=52 метр болно. Цанын радиусын сонгож авдаг хоёр зарчим байдаг. Таны гулгах гэж байгаа налууд, эсвэл таны гулгах арга барилд тохируулах. Радиус багатай цанаар байнга л эргэлт хийж, та дорхноо л налуу руу өгсөх болно. Энэ нь хэцүү бас залхаана. Их радиустай цана нь бараг шулуунаар их хурдтай гулгана, эргэлт хийх нь цөөн, гэвч таны хөдөлгөөн хязгаарлагдана. Гэхдээ сэвсгэр цасан дээр цанын радиус нөлөөлөхгүй, шал өөр барил шаардагдана гэдгийг санууштай. Бага радиустай бүх цана ихэвчлэн богинохон байдаг тул хадгалах, зөөхөд хялбар байна. Фрийрайдын цананд их радиустай, бага зэргийн ухаадас гаргаж өгсөн байдаг.
Урт цана – хурдлах үед тогтвортой, тэнцвэртэй. Хөвсгөр цасанд гулгахад амархан. Ийм цана нь “том” уултай, өргөн урт замтай үед тохиромжтой.
Бонигохон цана – илүү авсаархан, налуу дээр эргэлт хийхэд хялбархан, хатуурч мөсдсөн замаар гулгахад илүү, доворхог замд ч илүү гулгадаг. Ийм цанаар богинохон замд гулгахад тохиромжтой.
Хөшүүн чанар
Сонголт хийхэд дөхүүг бодож зөөлөн(soft), дунд зэрэг(medium), хөшүүн(hard) гэсэн баримжааг авч үздэг.
Зөөлөн цана – эхлэн суралцагчдад дээр байна.Ийм цана нь бага хурдтай үед зөв “ажиллаж” замын хотгор гүдгэрийг сайн гаргаж, зөөлөвчилж өгдөг. Зөөлөн цана нь сэвсгэр цасанд сайн гулгана. Зөөлөн цанаар эхлэн суралцагчдаас гадна сэвсгэр цасанд фрийрайд үзүүлбэр хийхэд гулгана.
Хөшүүн цана – спортын зориулалтаар болон бэлтгэгдсэн замаар карвингийн гулгалт хийнэ. Ийм цана нь хатуу, мөсдөн налуу дээгүүр “төмөр замаар явж байгаа” адил гулгадаг. Хөшүүн цанаар эргэлт хийхэд эхэндээ хэцүү ч эргэлтийн төгсгөлд хуримтлуулсан бүх эрчээ “буудах” мэт өгдөг. Ийм цанаар гулгахад цаначнаас бие махболийн болон арга барилын өндөр чадвар шаарддагийг санах ёстой.
§ Уртааш хөшүүн чанар – гулзайхгүй хөшүүн чанар юм. Цанын дунд хэсэгт гараараа дарж, харьцуулж үзэж болно. Цаначны жин хөнгөн байх тусам зөөлөн загвар тохирно. Гэхдээ зөв ачаалалтай цана хатуурсан цастай налуу дээр дунд хэсгээрээ илүү найдвартай тогтдог гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. aagii naagii hoer jimsend yvav ih shan bjee
Бэхлэгээ
Цанаа гуталдаа бэхэлгээгээр бэхлэнэ.
Бэхэлгээ нь хоёр янзын тохируулгатай байна. Мултлах хүч ба тохируулах уруулын зай болно.
Мултлах хүч - бэхлэгээн дээр ирэх хүчийг хэтрэхэд гутлыг цананаас мултлах ёстой хязгаарын хүч юм. Энэ хүчийг тохируулахын тулд бэхэлгээний урд болон хойд талд хуваарь байдаг. Хуваарь нь тоотой байна. Тоонууд нь болгон нь 10 килограммтай дүйнэ. Ихэвчлэн мултлах хүчийг цаначны жингээс 10-20 килограмм бага байхаар тооцож тохируулдаг. Гутлын хоншоор болон өсгийний тохиргоо нь тус тусдаа хийгдэнэ. Гэвч гулгаж сурч байгаа үедээ ижилхэн тохируулаад, тодорхой дадлага болон өөрийн гэсэн арга барилтай болохоороо өөрчилж болно. Мултлах хүчийг тохируулахадаа зөвхөн өөрийн жингээс гадна хөлийн булчингийн хөгжилөө давхар бодолцоно. Бэхэлгээ мултрах нь энэ булчин, шөрмөсийг л чухамдаа хамгаалдаг юм. Тэгээд ч эдгээр шөрмөс болон булчингийн хөгжил нь биеийн жинтэй хамааралгүй байх нь элбэг. Иймд та хэрвээ эхлэн суралцагч бол өөрийн биеийн жинд тохируулаад тохиргоог хэт чангалахаар яарах нь хөлөө эрсдэлд оруулж болзошгүй...
Тохируулах уруулын зай – бүх бэхэлгээн дээр байдаггүй, зөвхөн гайгүйхэнд л байна. Гутал элэгддсэн үед, багассан хэвийг нь бэхэлгээнд тохируулж өгснөөр хөлийн байрлалыг тэгшлэх боломж олгоно.
Цана сонгоход зөвлөгөө
Цана нь механик үзүүлэлтээрээ ялгаатай: урт, өргөн, хэлбэр, мушгиралтын хөшүүн чанар, уртааш хөшүүн чанар, чичиргээ намдаах чанар гм.
Эхлэн суралцагч анхны үед, өөрт нь хямдхан цана хангалттай гэж бодох нь тааралддаг. Нөгөөтэйгүүр эхлэн суралцагч маань ганц сарын дотор бүх арга барилыг эзэмшээд сайн цана руу дэвших нь бий. Тэгэхээр сайнаас нь сонгох боломж байвал алдахгүй нь зөв юм.
Цанын уртыг тохируулах аргуудын нэг нь цанаа босгож бариад, өөрийнхөө хамартай чацуулах юм. Хэрвээ таны жин хэвийнхээс бага бол цанаа ялимгүй богинохон сонгоно. Харин хэвийнхээс илүү бол ялимгүй уртыг сонгоно. Гэхдээ аль ч тохиолдолд духнаас чинь өндөр байж болохгүй.
Цанын уртыг жингээсээ хамааруулж сонгох өөр ч арга байна. Жин, кг	47	48 - 52	53 - 58	59 - 65	66 - 73	74 - 82	> 83 Биеийн өндөр	145	150	155	160	165	170	175 Нөгөөтэйгүүр уулын цанын төрөлд, слаломдд бүх эрэгтэй тамирчид 165 см урттай цанаар гулгадаг юм. Иймээс ч уулын цанын холбооноос 165 см- аас богинохон цанаар уралдахыг зөвшөөрдөггүй.
Ийм маягаар цаныг өөрийн биедээ (өндөр, жин, нас) биш харин гулгах хэв маягтаа тохируулах нь зүйтэй. Бага зайд эргэлт хийгээд удаахан гулгамаар байвал 11-14 метр радиусын ухаадастай 155-165 см урт цана сонго.
Том радиустай алгуур эргэлт хийгээд хурдтай гулгамаар байгаа бол 16-22 метр радиусын 170-185 см урт цана сонгоно.
Цаначны урт болон жин нь цанын сонголтод нөлөөлөхгүй. Цана үйлдвэрлэгч нэг ч компани нь бусдаасаа илт давуу үзүүлэлтээр ялгардаггүй байна.
Цана нь наалтны ул мөртэй байж болохгүй (цанын хажууг сайтар үз)
1.	Хажуу доод талын төмөр хавирга нь хурц ирмэгтэй байна, бас их биенээсээ завсартай байж болохгүй. Хэрэв ийм завсар байвал нь цанын бүх уртын дагууд жигд байгаа эсэхийг шалгана.
2.	Цанын ул нь гөлгөр жигд, хөндлөнгөөр нь сайн харах юм бол үл мэдэг төвгөр байх ёстой. Хэрвээ овон товонтой, их хонхойсон байвал цанын улыг хуурайдсан гэсэн үг бөгөөд энэ нь муу юм. Ийм сэжиг төрвөл шугам тавьж гүйлгэж шалгаж болно.
3.	Цанын ул нь ховилтой байх нь маш хуучны гэдгийг илтгэнэ. Сүүлийн үед ийм цана үйлдвэрлэхээ больсон юм.
4.	Цанаа хосоор нь өөд өөдөөс нь улаар нь нийлүүлбэл тэгш хэмтэй дүрс үүсгэх ёстой.
5.	Цанаа улаар нь нийлүүлж тавиад, нийлж байгаа хэсгийг нь сайн харж авна. Дараа нь хооронд нь ойртуулж зөөлөн шахахад цанын нийлж байгаа хэсэг нь дунд хэсэг рүү бараг шилжихгүй байх ёстой. Хэрвээ ингэж илэрхий шилжиж байвал цанын ул “ядарсан”, ажиллах ёстойгоороо ажиллахгүй гэсэн үг юм.
6.	Цанын улыг нэвт өрөмдсөн эсэхийг шалгана. Өрөмдсөн байвал гулгалт нь муудна.
7. Худалдан авагч заримдаа илэрхий зүйлийг ч анзаардаггүй тул хажуудаа өөр хүн дагуулах нь зүйтэй.  Ангилал:Олимпын спортын төрөл
Хатанбаатар (кино)
«Хатанбаатар» — 1981 онд Монгол Улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино. Эх орныхоо тусгаар тогтнол, зон олныхоо эрх чөлөөний төлөөх тэмцэлд тодрон гарсан Монгол цэргийн домогт жанжин Хатанбаатар Магсаржавын түүхэн үйл амьдралд тулгуурлан бүтээсэн, түүх хувьсгалын сэдэвтэй туульсийн кино роман. Сандагдоржийн Магсаржав нь Булган аймгийн Хутаг сумын Өвөр цагаан бургас гэдэг газар (1878-1927) онд төрсөн. 1905-1911 онд Ховд аймаг дахь Халх жасаанд түшмэлээр томилогдон ажиллаж байв. Манж Хятадын дарлалыг эсэргүүцсэн Монголын ард түмний 1911-1912 оны үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнд оролцож, 1912 оны 7-р сард Ховд хотыг чөлөөлөх байлдааныг Манлай баатар Дамдинсүрэнгийн хамт удирдаж, манжийн амбаныг Монголын баруун хязгаараас хөөн гаргажээ. Богд хаант Монгол Улсын засгийн газар уг гавьяаг үнэлж Хатанбаатар цолоор шагнажээ. 1922 оноос цэргийн яамны дэд сайд, жинхэнэ сайд, Намын төв хорооны тэргүүлэгч, орлогч, Бүгд хурлын гишүүн, Улсын бага хурлын гишүүнээр сонгогдож байжээ.
Кино багийнхан
Түүхийн зөвлөхөөр Х.Нямбуу ажиллажээ.
Уран бүтээлчид
Найруулагч: Г.Жигжидсүрэн
Зураглаач: Л.Шаравдорж, Г.Цэрэн
Зохиолч: С.Удвал, Г.Жигжидсүрэн
Хөгжмийн зохиолч: З.Хангал
Дууны найруулагч – Б.Самбуу
Нүүр хувиргагч – Д.Бадамцэрэн
Эвлүүлэгч – Д.Түмэнбаяр, Д.Дэжид, Т.Наранцэцэг
Гол дүрүүд
Киноны гол дүр Хатанбаатар Магсаржавын дүрийг ард олны сэтгэл зүрхэнд хүргэхүйцээр Лхагвын Эрдэнэбулган агсан бүтээсэн билээ.
Магсаржав- Л.Эрдэнэбулган
Дамдинсүрэн, Лам Авар- П.Цэрэндагва
Сүхбаатар- Р.Доржбат
Бакич- С.Анатолий
Барон Унгерн- Анатолий Ткалыч
Фрунзе- Х.Роман
Жав- Б.Дамчаа
Гадаад холбоос
Хатанбаатар МУСК I анги
Хатанбаатар МУСК II анги
Хатанбаатар Монгол кино
Үүр цайхын өмнө
«Үүр цайхын өмнө» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:Монгол кинонууд
Нури Шахин
Нури Шахин (Nuri Kazım Şahin, 1988 оны есдүгээр сарын 5-нд Баруун Германы Люденшайд хотод төрсөн) — Туркийн хөлбөмбөгчин бөгөөд Боруссиа Дортмунд болон Туркийн шигшээд тоглодог.
Замнал
Шахин 2005 оны наймдугаар сарын 6-нд 16 нас 334 хоногтойдоо Бундеслигийн түүхэн залуу тоглогч болон Боруссиагийн өмнөөс тоглосон байдаг. Арваннэгдүгээр сарын 25-нд Нюрнбергтэй тоглоход мөн л Бундеслигийн хамгийн залуу гоолдогч болсон түүхтэй. Нидерландын Фейеноордыг Берт ван Марвейк дасгалжуулахаар явахдаа Боруссиагаас Шахиныг 2007 оны долоодугаар сарын 5-нд нэг жилийн зээлийн гэрээгээр авч явав.
'Сэлгээ Шахиныг' Ливерпүүлд 2012 оны наймдугаар сарын 25-нд зээлэв. 4 дугаартайгаар есдүгээр сарын 2-нд Премьер лигт Арсеналд ялагдахад (2:0) гараалаад есдүгээр сарын 26-нд лигийн цомд Вест Бромвичийг ялахад (2:1) гоолджээ.
2013 оны нэгдүгээр сарын 14-нд Боруссиад зээлээр эгээд байр сууриа батжуулж чадсан тул 2014 оны дөрөвдүгээр сарын 10-нд Реалд 7 сая евро төлөн бүрэн элсүүлсэн юм.
Шигшээ
2005 оны Залуучуудын хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий хүрэл бөмбөгийн шагналт Шахин Туркийн шигшээд анх мэндэлсэн Германтайгаа тоглоход гараалсан байдаг.
Холбоос
Ангилал:Туркийн шигшээ багийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Хөлбөмбөгийн хагас хамгаалагч Ангилал:Боруссиа Дортмунд багийн тоглогч Ангилал:Реал Мадрид багийн тоглогч Ангилал:Ливерпүүл багийн тоглогч Ангилал:Фейеноорд багийн тоглогч Ангилал:Германы Бундеслигийн тоглогч Ангилал:Ла Лигийн тоглогч Ангилал:Премьер лигийн тоглогч Ангилал:Нидерландын лигийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Германы хүн Ангилал:Туркууд Ангилал:1988 онд төрсөн
Тужвааны Цэвээн
Шарнууд овогт Тужвааны Цэвээн нь Монгол улсын гавьяат эдийн засагч хүн юм.
Тэрээр 1931 оны 1 сарын 20-нд Увс аймгийн Зүүнговь сумын нутагт Нарийн гол хэмээх газар Тужваагийн 3-р хүү болон мэндэлжээ.
Ангилал:1931 онд төрсөн Ангилал:Монгол улсын гавьяат эдийн засагч Ангилал:Монголчууд
Константинополийн уналт
Константинополийн уналт гэдэг нь Византын эзэнт гүрний нийслэлийг Султан II Мехмедээр удирдуулсан Османы эзэнт гүрний цэргүүд бүсэлсний эцэст эзэлж авсан үйл явдлыг хэлнэ. Бүслэлт 1453 оны 4 сарын 5-ны Пүрэв гаригаас 1453 оны 5 сарын 29-ний Мягмар гариг хүртэл (Юлийн тооллоор) үргэлжилжээ. Константинополийг Эзэн Хаан XI Константины арми хамгаалж байв. Энэхүү үйл явдал нь аль хэдийн хэд хэдэн Грекийн вант улсуудад хуваагдаад байсан Ромын Эзэнт гүрний үргэлжлэл байсан мянганы настай Византын Эзэнт Улсын улс төрийн тусгаар тогтнолд цэг тавьсан билээ.
Мехмед Османы эзэнт гүрний хаан ширээнд залармагц Дарданеллын хоолойн дагуу бэхлэлт барьж, Константинопольд шахалт үзүүлж эхэлсэн. 4 сарын 5-нд тэрээр Константинополийг 80,000 - 200,000 хүнтэй армиараа бүсэлжээ. Хотыг дөнгөж 7,000 хүнтэй арми хамгаалж байсны 2,000 нь гадаадын хөлсний цэргүүд байв. Бүслэлтийн эхэнд Османы артиллерын шуурган гал хотын ханыг шүршиж, тэр хооронд Османы бяцхан хүч Византчуудын түшиц газрын үлдсэн хэсгийг эзлэн авчээ. Гэхдээ Османчууд хотыг бүрэн бүслэн авч, Алтан Эвэр лүү Христийн шашинтнуудын 4 хөлөг онгоц орж ирэхийг хориглож чадаагүй байна. Гэхдээ урвагчдын тусламжтайгаар Мехмед өөрийн хөлөг онгоцуудыг Алтан Эвэрт оруулж чадсан бөгөөд Византууд тэдний хөлөг онгоцуудыг сөнөөж чадалгүй, санаачилгыг алджээ.
Түрэгийн тэргүүн шугамын довтолгоонууд амжилтгүй болж, хотын ханаас буцаагдаж байлаа. Мехмед хотыг чөлөөлж өгвөл бүслэлтээ зогсооно гэж санал тавьсан ч татгалзсан хариу авсан байна. Гэсэн ч 5 сарын 22-нд сар хиртэж, хотын уналтыг зөгнөсөн бөгөөд хэдэн өдрийн дараа Константин Венецийн флот тэдэнд туслахаар ирэхгүй гэдэг мэдээг сонссон аж. 29-ний шөнөөс Османы арми ханыг довтолж эхлэв. Эхний дайралтыг гэдрэг буцааж чадсан ч Түрэгүүдийн хоёр дахь дайралтаар Блахернайгийн хэсгийг алдсан байна. Хотыг хамгаалагчид түрэгдэн ухарч, Султаны элит Еинчерүүдтэй тулсан. Уг тулалдааны үеэр Женоагийн командлагч Жованни Жюстиниани хүнд шархдаж, цэргүүд болон хөлөг онгоцны хамтаар буцжээ. Түрэгүүд цоожгүй хаалга олж, хотод урсан орж ирэх хүртэл Эзэн хаан ба түүний цэргүүд Түрэгүүдийг тогтоон барьсан юм. Константин хаан тулааны үеэр амь үрэгдсэн гэдэг ч түүний цогцос олдоогүй. Сүүлчийн хамгаалагчид эзлэгдэн, Түрэгүүд хотыг цөлмөн тоножээ.
Ийнхүү 1,100 жилийн настай эзэнт гүрэн унасан нь Христийн ертөнцөд хүнд цохилт болж томоохон дуулиан тарив. Ромын Пап V Николас даруй сөрөг довтолгоо хийхийг тушаасан ч удалгүй нас нөгчсөнөөр уг төлөвлөгөө бүтээгүй юм. Улмаар Мехмед Константинополийг нийслэлээ болгож, Византын улсуудаас үлдсэн Морейн гүнлиг, Требизондын эзэнт улсыг эзлэн авав. Олон Грекчүүд хотоо орхиж, Европ, ялангуяа Италид дүрвэн суурьшсан ажээ. Энэхүү шилжилт хөдөлгөөн нь Сэргэн Мандлын Үеийг эхлүүлэхэд томоохон нөлөө үзүүлсэн гэгддэг. Константинополийн уналтыг зарим судлаач Дундад зууны төгсгөлийг авчирсан түүхийн мөлөг чухал үйл явдлуудын нэг гэж үздэг.
Константинополыг эзлэн авснаар Османы Эзэнт гүрэнд том газар нутаг авчираагүй боловч улс төийн маш том ач холбогдолтой болсон юм. Бага Ази, Балканы Византийн эзэнт гүрний хуучин бараг бүх нутаг дэвсгэрийг хэдийнэ хяналтандаа байлгаж байжээ. Византийн оршин тогтнолыг эцэс болгосноор Мехмед тус боомт дээр Османы эзэнт гүрнийг нэгтгэж, Османы Эзэнт гүрний нутаг дэвсгэрийн нэгдмэл байдлыг бэхжүүлж, сүр хүчээ нэмж, шашин хоорондын тэмцлийг шийдэж Европ, Азийн хэсгүүдийн хоорондын харилцааг ихээхэн хөнгөвчилжээ.
Ахейн холбоо
250 px|right|thumb|Ахейн холбооны хил хязгаар МЭӨ 200 оны орчим. Ахейн холбоо нь (Англи хэл:Achaean League; Грек хэл:Ἀχαϊκὴ Συμμαχία эсвэл Ἀχαϊκὴ Συμπολιτεία) МЭӨ III зуунд эртний Грекийн умард Пелопоннест оршиж байсан Ахейчуудын жижиг хотуудын эвсэл. Энэ холбоонд 12 хот багтдаг байсан бөгөөд далайн дээрэмчидтэй хамтран тэмцэхээр МЭӨ IV зууны үед байгуулагдсан боловч уг холбоо Аугаа Александрын үхлийн дараа бутран алга болжээ. МЭӨ 280 онд 10 хот нэгдэн дахин сэргээсэн бөгөөд хожим нь Ахейчуудын бус хотуудыг өөртөө нэгтгэн эхэндээ Македон, дараа нь Спарт, эцэст нь Ромтой тэмцэн өөрсдийгөө хамгаалж байв. МЭӨ 146 онд Ромчуудад ялагдсны дараа уг холбоо задарчээ. Хожим нь Ромын эзэнт улсын захиргаанд байхдаа жижиг хэмжээтэй холбооны хэлбэр оршсоор байв.
Цахим холбоос
Ангилал:Эртний Грекийн Холбооны Улс Ангилал:Хотуудын холбоо Ангилал:Эртний ертөнцийн байгууллага
Боб Петтит
Роберт Ли «Боб» Петтит (Robert E. Lee "Bob" Pettit, 1932 оны арванхоёрдугаар сарын 12-нд Луизиана мужийн Батон Руж хотод төрсөн) — Америкийн зодог тайлсан мэргэжлийн сагсан бөмбөгчин бөгөөд «Милуоки/Сент-Луис Хоукс» багт 1954-1965 онд тоглож байлаа.
Замнал
1958 онд НБА-гийн аваргаар, 1956 болон 1959 онд НБА-гийн улирлын MVP-гээр, НБА-гийн бүх оддын шигшээд 11 удаа (1955—1964 — I, 1965 — II), НБА-гийн бүх оддын тоглолтонд 11 удаа оролцохдоо түүхэнд хамгийн олон буюу дөрвөн удаа шилдэгээр шалгарч байв. НБА-гийн домогт 50 тоглогч тэрбээр 1996 онд сагсан бөмбөгийн алдрын танхимд залагдсан түүхтэй. Петтит замналынхаа туршид түүхэнд хоёрдугаарт буюу 12,849 самбараас бөмбөг авалт 16.2 самбар дунджилж түүхэнд Уилт Чемберлен, Билл Расселлийн удаад эрэмбэлэгддэг.
Гадны холбоос
Ангилал:АНУ-ын сагсан бөмбөгчин Ангилал:НБА-гийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн хүчний довтлогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн төвийн тоглогч Ангилал:Атланта Хокс багийн тоглогч Ангилал:Сагсан бөмбөгийн алдрын танхимын гишүүн Ангилал:Бүх оддын тоглолтонд оролцогч Ангилал:Америкчууд Ангилал:1932 онд төрсөн
Соёл
Соёл гэж хүний байнгын, идэвхтэй, чөлөөт үйл ажиллагааны үр дүнд бий болж уламжлагдаж байдаг хэм хэмжээ, итгэл үнэмшил, бэлгэ тэмдэг, үнэт зүйлсийн цогц, хүний хөгжсөн түвшин юм. Өөрөөр хэлбэл соёл нь хүний ололт амжилтын цогцол юм.
Соёл нь хүний ​​нийгэм дэх нийгмийн зан үйл, хэм хэмжээ юм. Соёл нь хүний ​​нийгэмд суралцах замаар дамжин тархдаг үзэгдлийн цар хүрээг хамарсан антропологийн үндсэн ойлголт юм. Соёлын ертөнцийг бүх хүн төрөлхтөнд олж авдаг. Үүнд багаж, хөгжим, зан заншил, шашин шүтлэг, технологийг ашиглах, хоол хийх, орон байр, хувцас гэх мэт таашаал авах хэлбэрүүд багтдаг. Материаллаг соёлын үзэл баримтлал нь технологи, архитектур, уран гэх мэт соёлын биет илэрхийлэлийг хамардаг бол нийгмийн байгууллагын зарчмууд (улс төрийн зохион байгуулалт, нийгмийн институциональ үйл ажиллагаа гэх мэт), домог, философи, уран зохиол бичгээр болон амаар), шинжлэх ухаан нь нийгмийн биет бус соёлын өв юм.
Хүмүүнлэгийн хувьд соёлын нэг мэдрэмж хувь хүний ​​шинж чанар гэж үзэхэд урлаг, шинжлэх ухаан, боловсрол, ёс зүй гэх мэт нарийн түвшний боловсронгуй түвшинг бий болгосон түвшин юм. Соёлын нарийн төвөгтэй байдал нь заримдаа бага төвөгтэй нийгмээс соёл иргэншлийг ялгахад хүргэдэг. Соёлын талаарх ийм шаталсан хэтийн төлөв нь нийгмийн элитүүдийн өндөр соёл, соёл, соёл, соёл, капиталын капитал зэрэг давхаргад түшиглэсэн ардын соёл, соёлын ялгаа, соёлын ялгаатай зэрэглэлд суурилдаг. Нийтлэг талбарын хувьд соёл нь ихэвчлэн угсаатны бүлгүүд бие биенээсээ бие биенээсээ ялгагдах ялгааг илэрхийлэхэд ашигладаг. Олон нийтийн соёл нь 20-р зууны үед бий болсон өргөн хэрэглээний болон олон нийтэд тулгуурласан хэрэглээний соёлын олон хэлбэрийг хэлдэг. Марксизм, чухал онол гэх мэтийн философийн зарим сургуулиуд соёл нь улс төрийн хувьд ихэвчлэн доод ангиудыг удирдаж, буруу ухамсар үүсгэхийн тулд элитүүдийн хэрэгсэл болгон ашигладаг гэж үздэг бөгөөд ийм үзэл баримтлал нь соёлын судалгаанд нийтлэг байдаг. Нийгмийн өргөн хүрээтэй нийгмийн шинжлэх ухаанд соёлын материализмын онолын үзэл баримтлал нь хүн төрөлхтний амьдралын материаллаг нөхцөл байдлаас үүсдэг. Хүн төрөлхтний бие махбодийн эсэн мэнд амьдрах нөхцлийг бий болгож, соёлын үндэс суурь нь биологийн хэвшлийг бий болгосон гэж үздэг.
Хэл тоо гэдэг утгаараа "соёл" гэдэг нь угсаатны бүлэг, үндэстэн зэрэг нийгэм эсвэл олон нийтийн ёс заншил, зан заншил, үнэт зүйлсийн багц юм. Соёл бол цаг хугацааны туршид олж авсан мэдлэг юм. Энэ утгаараа олон үндэстний соёл иргэншил нь нэг гариг ​​дээр амьдарч буй янз бүрийн соёлын хооронд энх тайвнаар зэрэгцэн орших, харилцан хүндэтгэхийг эрхэмлэдэг. Заримдаа "соёл" гэдэг нь нийгэмлэгийн дэд бүлгийн (ж.нь: "соёл иргэншлийн"), эсвэл социалист нийгэмлэг дэх өвөрмөц үйл ажиллагааг тодорхойлдог. Соёлын антропологийн хүрээнд соёлын харьцангуйн үзэл суртал, үзэл суртлын байр суурь нь соёл ёс заншилд үнэлэгдэж, үнэлэгддэггүй учраас аливаа үнэлгээ нь тухайн соёлын үнэ цэнийн тогтолцоонд Соёл бол хүн төрөлхтний түүхэнд бүтээгдэж буй болоод цаг хугацаа орон зайг туулан шалгарч үлдсэн үнэт зүйлсийн тогтолцоо юм.
Роберт Кочарян
Роберт Седраки Кочарян (Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան, 1954 оны 8 сарын 31-нд төрсөн) нь Армени улсын ерөнхийлөгчөөр 1998 - 2008 онд ажилласан улс төрч юм. Ерөнхийлөгч болохоосоо өмнө Уулын Карабахын ерөнхийлөгчөөр 1994 - 1997, Арменийн ерөнхий сайдаар 1997 - 1998 онд ажиллажээ.
Цахим холбоос
Ангилал:Арменийн ерөнхийлөгч Ангилал:Арменийн ерөнхий сайд Ангилал:Уулын Карабахын ерөнхийлөгч Ангилал:Уулын Карабахын ерөнхий сайд Ангилал:Цагаан Бүргэд одон шагналтан Ангилал:Хуш одон шагналтан Ангилал:Аврагч одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Их Витаутасын одон шагналтан (их загалмай) Ангилал:Хүндэт легионы гишүүн (их загалмай) Ангилал:Арцахын баатар Ангилал:Тбилисийн хүндэт иргэн Ангилал:Зөвлөлтийн иргэн Ангилал:Арменичууд Ангилал:1954 онд төрсөн
Гарын таван хуруу (кино)
thumb|250px|«Гарын таван хуруу» киноны эхлэл «Гарын таван хуруу» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Агуулга
Зохиолч Ч.Лодойдамбын “Гарын таван хуруу ”жүжгийн зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн. Энэхүү кинонд ээж нь нас барснаар гэр бүлийн тэргүүлэгчээр том охин Сүрэн үлдэж, дөрвөн өнчин дүүгээ хүний зэрэгт хүргэхийн төлөө амьдралын ээдрээт замыг хэрхэн туулж жаргал зовлон амсан түүнийхээ хэрээр ухаажин ихийг бүтээж, сурч хөдөлмөрлөж байгаа болон эцэг Шагдар нь Хорлоотой зугаалж яваа, тэднийг хангалуун амьдарч байгаа зэргийг зэрэгцүүлэн харуулжээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1983 оны кино Ангилал:Бэгзийн Балжинням Ангилал:Ичинхорлоогийн Нямгаваа Ангилал:Нацагийн Жанцанноров Ангилал:Чадраабалын Лодойдамбын бүтээл Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монголын кино
Орчон
Орчон (монгол бичгээр orčon, orčun, хятадаар 鄂伦春族 [Èlún Chūn Zú]) буюу Орчоон — Хятад улсын зүүн хойд орноор оршин суудаг, Хамниган хэл-угсааны маш цөөн тоот ард түмэн, 8,659 хүнтэй омог. БНХАУ-д нэр заан бүртгэдэг тавин зургаан ард түмний нэг бөгөөд нэг түмэн хүрэхгүй тоотой зургаан бүлгийнх нь нэг юмсанжээ. 2000 оны байдлаар Орчон хүмүүсийн 44.54% нь Өвөр Монголын ӨЗО-д, 51.52% нь Хармөрөн мужид суурьшиж байна. Анчин, гөрөөчин аж байдалтай байснаа болиод суурин амьдарч эхэлжээ. Тодруулбал хүмүүс нь голдуу ан агнуурын аж ахуй буюу түүвэрлэх, загас агнуур эрхэлдэг. Тэдний уламжлалт хоол нь голчлон зэрлэг амьтдын мах болон загас юм. Тэд өдөр тутумдаа ихэвчлэн бор гөрөөсний мах, уулнаас түүсэн зэрлэг ногоонуудыг хэрэглэдэг байна.
Тэдний Орчон хэл нь Хамниган хэлний бүлэгт харъяалагддаг, үсэг бичиггүй. Эвэнх хэлтэй 70% ойролцоо гэдэг. Цөөн учраас түргэн Хятаджиж байгаагийн нэг илрэл нь 2002 онд тооцоолсноор 1200 хүн л (14.6%) төрөлх хэлээ мэддэг гэжээ. Бөөгийн шашин шүтдэг.
Тайлбар
Ангилал:Бээжин дэх угсаатан Ангилал:Гирин дэх угсаатан Ангилал:Ляонин дахь угсаатан Ангилал:Манж-Тунгус угсаатан Ангилал:Өвөр Монгол дахь угсаатан Ангилал:Хармөрөн дахь угсаатан Ангилал:Хэбэй дэх угсаатан Ангилал:Шаньдун дахь угсаатан
Чуранди Мартина
Чуранди Мартина (Churandy Martina, 1984 оны долоодугаар сарын 3-нд төрсөн) нь Голландын гүйгч юм. Тэрээр 100 метрийн зайд үзүүлсэн хувийн дээд амжилтаа 9.91 секундээр буюу Лондоны олимпийн наадмын хагас шигшээд үзүүлж Голландын дээд амжилтыг тогтоож байв. 200 метрийн зайд 19.85 секундын амжилт үзүүлж байсан ба энэ нь мөн улсын дээд амжилт нь ажээ.
Мартини 2012 онд Европын, 2007 онд Пан Америкийн аварга тус тус болж байв.
Холбоос
Ангилал:1984 онд төрсөн Ангилал:Нидерландын хөнгөн атлетикчид
Мөнхбаатарын Бундмаа
Ангилал:Монголын жүдоч Ангилал:2008 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:2012 оны зуны олимпод оролцогч Ангилал:Монголын олимпын оролцогч Ангилал:Жүдогийн азийн наадмын аварга Ангилал:Жүдогийн универсиадын аварга Ангилал:Хархорины хүн Ангилал:1985 онд төрсөн
Байдраг гол
Байдраг нь Монгол Улсын Баянхонгор аймгийн нутгаар урсдаг гол.
Тус гол нь Хангайн нурууны өмнөд хажуугаас эх авч говийн Бөөнцагаан, Адгийн цагаан хоёр нуурт усаа нийлүүлдэг. Нийт урт нь Бөөнцагаан хүртэл 295 км, Адгийн цагаан нуур хүртэл 310 км урсана. Байдраг голын эхэнд баруун гар талаас Загийн гол (80 км), зүүн гар талаас Өлзийтийн гол (135 км) зэрэг 99 гол горхи цутгадаг.
Байдраг гол Хангайн өмнөд уулсын нарийхан хавцал дундуур урсана. Хөндийн хажуу эгц, хад асга ихтэйн дээр хээр, говийн тачир ургамалшилтай юм. Энэ хэсэгт гол нэг гольдролоор урсах бөгөөд гольдролын өргөн 20-40 м, зонхилох гүн 0.3-1.5 м, урсгалын хурд 1-1.5 м/с хүрнэ.
Ардын уран зохиолч Тангадын Галсангийн "Байдраг" шүлэгт:
"Зуун гол нийлж мөрөн болдог юм гэдэг Зуур замдаа сааталгүй далайд хүрдэг юм гэдэг Зуун гол цутгасан өргөн мөрөн болоход ганцхан гол дутсан Энэ нь таны эмгэнэл юм гэдэг. Алдар суу тань Алтан товчид ч бий Авсаархан хөрөг чинь газрын зурагт ч бий Энэ нь таны бахархал юм гэдэг"
...гэсэн байдаг.
Ангилал:Азийн гол мөрөн Ангилал:Монголын гол мөрөн Ангилал:Баянхонгор аймгийн гол мөрөн
1988 оны улсын наадмын бөх барилдаан
Эх сурвалж
Ангилал:Улсын наадмын барилдаан
Моссын шатлал
Моссын шатлал (Эрдсийн хатуулаг тодорхойлох Моссын шатлал) нь эрдсийн харьцангуй хатуулгийг тодорхойлоход хэрэглэгддэг ангилал юм. Уг шатлалыг Германы эрдэс судлаач Фредрих Мосс 1812 онд зохиожээ.
Нэг эрдсийг нөгөө эрдсээр зурахад, хатуу эрдэс нь зөөлөн эрдсээ зурах бөгөөд энэ үзэгдэл дээр үндэслэн уг ангилалыг хийсэн болно. Жишээлбэл, ямар нэгэн материал апатитаар зурагдаад, харин хайлуур жоншоор зурагдахгүй байвал, уг материалын хатуулаг Моссын шатлалаар 4 ба 5-ийн хооронд байна.
Харандааны балны хатуулаг Моссын шатлалаар - 1; хүний хумс - 2.5; зэс зоос - ойролцоогоор 3.5; хутганы төмөр - 5.5; цонхны шил - 5.5; төмрийн хуурай - 6.5 байдаг байна. Эдгээр гарын доорхи материалыг ашиглан эрдсийн хатуулгийг хялбарханаар тодорхойлж болно.
Ашигласан хэвлэл
Ангилал:Эрдэс судлал
Härte
Георгий Плеханов
Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеэр Плеханов Антантын хүчийг Германы эсрэг чиглүүлэхийн төлөө ажиллаж байсан бөгөөд 1917 оны хоёрдугаар сарын хувьсгалын дараа Оростоо буцаж иржээ. Плеханов Владимир Ильич Лениний удирдсан Большевик Нам, 1917 оны намар төрийн эрхэнд гарсан Зөвлөлт засаглалыг эсэргүүцдэг байсан бөгөөд 1918 онд сүрьеэгийн улмаас нас нөгчжээ. Тэрээр Лениний улс төрийн намыг шүүмжилж үг хэлж байсан боловч түүнийг нас барсны дараа Оросын Коммунист Нам түүнийг Оросын Марксизмын эцэг гэж алдаршуулах болсон юм.
Цахим холбоос
Ангилал:Оросын түүхч Ангилал:Оросын Хаант Улсын сэтгүүлч Ангилал:Марксист онолч Ангилал:Меньшевикийн гишүүн Ангилал:Оросын гүн ухаантан Ангилал:Оросын цагаач Ангилал:1917 оны Оросын хувьсгалын хүн Ангилал:Оросууд Ангилал:1857 онд төрсөн Ангилал:1918 онд өнгөрсөн
Газарчин (кино)
Ангилал:1983 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Предраг Жоржевич
Предраг Жоржевич (Предраг Ђорђевић; 1972 оны 8 сарын 4-нд ХБНСЮУ-ын Крагуевацад төрсөн) нь Сербийн хөлбөмбөгчин асан. Чөлөөт цохилтыг сайн гүйцэтгэдгээрээ алдартай байв. Серби, Грекийн иргэншилтэй.
Амжилт
Олимпиакос
Эшлэл
Ангилал:1972 онд төрсөн Ангилал:Сербийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Серби ба Монтенегрогийн хөлбөмбөгчин Ангилал:Югославын хөлбөмбөгчин Ангилал:Сербичүүд
Ономжавын Аюур
Ономжавын Аюур (1900 оны орчим төрсөн) нь Өвөрхангай аймгийн Сант сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын арслан юм.
Амжилт
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Сантын (Өвөрхангай) хүн Ангилал:Өвөрхангайнхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1900 онд төрсөн Ангилал:20-р зуунд өнгөрсөн
Машхад
Машхед, Мешхед, Машхад (персээр ‎ [машхайд]) — Иран улсын хот.
Гадаад холбоос
Ангилал:Ираны суурин
Бирмингем
Бирмингем [би́рмингем] (англиар Birmingham [ˈbɝːmɪŋəm] [ˈbɝːmɪŋɡəm]) — Их Британи улсын Англи орны Өрнө Мидлендс мужийн төв, 1 сая 7 түмэн хүнтэй, 103 км² газар эзлэсэн хот. Улсдаа хүн амын олноор Лондоны дараах хот гэдэг.
Гадаад холбоос
Ангилал:Английн суурин  Ангилал:Баруун Мидлендийн (метропол гүнлиг) суурин Ангилал:Английн хот Ангилал:Саятан хот Ангилал:Баруун Мидлендийн боро Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хот
Баясахын Банзар
Баясахын Банзар (1898 - 1979) нь Архангай аймгийн Өлзийт сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын арслан юм.
Амжилт
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1898 онд төрсөн Ангилал:1979 онд өнгөрсөн Ангилал:Өлзийтийн (Архангай) хүн
Эгейн соёл иргэншил
Эгейн соёл иргэншил (Англи хэл:Aegean civilizations) Эгейн тэнгисийн эрэг орчмын бүс нутагт ойролцоогоор МЭӨ 3000-1000 оны орчимд үүсч, цэцэглэн хөгжиж байсан хүрлийн үеийн соёл иргэншил. Үүнд Крит, Цикладын бүлэг арлууд, Фессалиас урагших өмнөд Грекийн эх газар, Пелопоннес, Македон, Фраки ба Баруун Анатоли багтдаг. Минойны болон Микений соёл нь онцгой байр суурь эзэлдэг байна. Зарим тохиолдолд тус бүс нутагт ойролцоогоор МЭӨ 7000-3000 оны орчимд цэцэглэж байсан шинэ чулууны соёлыг хамааруулдаг байна.
Гадаад холбоос
Ангилал:Археологийн хуучирсан онол Ангилал:Газар дундын тэнгисийн бүс нутгийн түүх Ангилал:Эртний соёлын түүх
Ингэх гээд байсан юм
«Ингэх гээд байсан юм» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Уран бүтээлчид
Ангилал:1983 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Эрариум
Цахим холбоос
Ангилал:Эртний Ромын эдийн засаг Ангилал:Татварын эрх зүйн түүх
Актиумын тулалдаан
Актиумын тулалдаан (Ναυμαχία του Ακτίου Bellum Actiarum) (МЭӨ 31 он) нь Октавиан (хожмын Август), Марк Антони нарын хооронд Грекийн Акарнанид болсон тэнгисийн тулалдаан юм. 500 хөлөг, 70,000 явган цэрэг бүхий Антони Ионий тэнгис болон Амбракийн булангийн хоорондох Актиумд байрлахад 400 хөлөг, 80,000 явган цэрэг бүхий Октавиан тэдний харилцааны шугамыг хойд зүгээс таслав. Антонигийн цэргийн хангамж тасалдан, холбоотнууд нь орхин явжээ. Хуурай газар дээр залилагдсан Антони Клеопатрагийн зөвлөгөөгөөр Октавиан руу тэнгисээс дайрав. Антонигийн аварга флотод Клеопатрагийн хөлгүүд багтаж байв. Тулалдааны оргил үед Клеопатра өөрийн хөлгүүдийг аван зугтахад Антони цөөн хөлөгтэйгээр түүнийг дагаж тулалдааны талбарыг орхин оджээ. Түүний флот тэр даруй бууж өгч, арми нь долоо хоногийн дараа ялагдснаа хүлээжээ. Октавианы ялалт нь түүнд Ромын ертөнцөд маргаангүйгээр эзэн хаан болох боломжийг бий болгосон юм.
Гийнгоо (кино)
«Гийнгоо» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Агуулга
Уг киноны зохиогчийг Өмнөговь аймгийн Баян-Овоо суманд ажиллаж байхад нэгдлийн дарга нь “Манай сумын хүүхдүүд зуны амралтаараа эмнэг даага сургаад, сургасан даагаараа хичээлийн шинэ жилийн нээлтээр уралддаг даалгавартай” гэж ярьснаас сэдэвлэн энэ киноны өгүүлэмжийг гаргажээ. .
Эх сурвалж
Ангилал:1983 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Монгол кинонууд
Үндэсний соёл амралтын хүрээлэн
Үндэсний соёл амралтын хүрээлэн нь анх 1965 оны 11-р сарын 10-ны өдрийн шийдвэрээр Нийслэл Улаанбаатар хотын хүүхэд, залуучуудын дунд соёл хүмүүжлийн ажлыг өргөн зохион, тэдний чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрөөж байх зорилгоор “Хотын Соёл Амралтын Парк” нэртэйгээр байгуулсан. Хүүхдийн парк нь хотын төвд дунд байрладаг, 35 га дэвсгэр нутагтай, үүнээс 25 га талбайг нь ногоон байгууламж, 1,8 га газрыг нуур цөөрөм,  5,6 га нь тоглоом тоног төхөөрөмж, соёлын төвүүдийн болон аж ахуйн зориулалттай барилгажсан талбай юм.
Түүх
Паркийн анхны даргаар С.Дашдэндэвийг 1965-1971 он хүртэл томилон ажиллуулж байжээ. Паркийг барьж байгуулахад 70 гаруй мянган хүн өдрийн ажил хийж, 10 шахам сая төгрөгийн барилга, байгууламж барьж босгосны 50 шахам хувийг дан залуучууд, олон нийтийн хүчээр барьсан байдаг юм байна. Паркийг 1966 онд нээгээд өргөтгөж бүтээн байгуулах ажил 1969 он хүртэл үргэлжлэн хийгдсэн байна
Паркийг 1966 онд анх нээх үед 37 га талбайд 6000 мод бут, 60 гаруй мянган м2 зүлэгжсэн талбай, 2,8 км зам МХЗЭ, пионерийн хүндэтгэлийн талбай, бага оврын морин тойруулга, дүрст тойруулга, алсыг харагч, микропоезд, гинжит тойруулга, пуужин, савлуур, хүүхдийн машин, дугуй, угсаатны зүйн музей, үлгэрийн гэр, кино театр, тунгалаг уст жижиг нуур, завь, Алтанхүү баатар, хүч сорих, мэргэн буудах, тоглоом, хийн буудлага, теннис, биллиард футбол зэрэг 27 цэг, нэгж ашиглалтад орж нээгдсэн байна.
1979 оны намраас 1,8 га талбай бүхий том нуурыг барьж байгуулах ажилд орж 1980 онд ашиглалтад оруулсны дээр, улсын хөрөнгө оруулалтаар 1981-1983 онд ЗХУ-аас захиалан шинээр алсыг харагч, Сюрприз, уран жолоодлогын машинууд, гэрлэн дохиот, микро автобус, хөгжөөнт аялалын галт тэрэг, далайчин зэрэг 124,0 мянган төгрөгний  үнэтэй 7 төрлийн том талбайн аттракцион, 129,3 мянган төгрөгийн үнэ бүхий том хүний зориулалттай 16, хүүхдийн зориулалттай 8 бүгд 24 төрлийн автомат тоглоомыг ЗХУ-аас худалдан авч ашиглалтад оруулж, хөдөлмөрчид, хүүхэд залуучуудад үйлчилдэг болсон байна.
1991 оноос “Монголын Үндэсний Соёл Амралтын Хүрээлэн” гэдэг нэртэй болсон байна.
Үндэсний Соёл Амралтын Хүрээлэнг Нийслэлийн Засаг Даргын 2005 оны 09-р сарын 26-ны өдрийн 397 дугаар захирамжаар татан буулгасан байна.
2005 онд “Үндэсний Соёл Амралтын Хүрээлэн” ХХК болон нэр нь өөрчлөгдсөн.
Захиралууд
Үндэсний Соёл Амралтын дарга, захирлаар дараах хүмүүс ажиллаж байсан. Үүнд:
Паркийн даргаар:
МҮСАХүрээлэнгийн захирлаар:
Шинэчлэл
Улаанбаатар хотын төвд байрлах Үндэсний Соёл амралтын хүрээлэнгийн шинэчлэгдэх үйл явц нь нийт 3 үе шатаас бүрдэж байгаа бөгөөд, эхний ээлжинд Паркийг олон улсын үйлчилгээ, үйл ажиллагааны стандартад нийцсэн амралт зугаалгын цогцолбор төв болгон цогцлоон бүтээх зорилготойгоор ажиллаж байна.
Одоогоор Үндэсний Соёл Амралтын Хүрээлэн нь 21 төрлийн аттракцион тоглоом, Хөгжөөнт тоглоомын төвүүд болох Бонгын Ертөнц тоглоомын төв, Автомат тоглоомын төв, Боулинг, орчин үеийн дэвшилтэт технологид суурилсан видео тоглоомын төвүүдтэйгээс гадна үйлчилгээний стандартыг бүрэн хангасан тав тухтай орчин, найрсаг түргэн шуурхай үйлчилгээг үзүүлдэг, өөр өөрийн онцлогийг агуулсан 6 ресторантайгаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Ардын язгуур урлагийн “Түмэн Эх” чуулга нь өдөр бүр өөрийн байрандаа ардын дуу, бүжиг, хөгжмийн тоглолт үзүүлдэг.
Гадаад холбоос
ҮСАХ-н цахим сүлжээ
Ангилал:Монголын аж ахуйн нэгж
2008-2009 оны НБА-гийн улирал
2008-2009 оны НБА-гийн улирал — Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбооны 63 дахь улирал юм. Тухайн лиг нь 2008 оны аравдугаар сарын 28-нд эхэлж 2009 оны зургаадугаар сарын 14-нд өндөрлөжээ.
Хасагдах шатны тоглолт
* — тухайн дивизионоо тэргүүлсэн багууд
Йорданы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг
Йорданы хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг (المنتخب الاردني لكرة القدم) (хөгжөөн дэмжигчиддээ النشامى Ал-Нашама гэж алдаршсан) нь Йордан улсыг төлөөлдөг хөлбөмбөгийн баг юм. Йорданы Хөлбөмбөгийн Холбоо удирдан зохион байгуулдаг бөгөөд өөрийн талбай дахь тоглолтоо Амманы олон улсын цэнгэлдэх хүрээлэнд хийдэг. Йордан Дэлхийн АШТ-д оролцож байсан удаагүй ч Азийн АШТ-д 2 удаа оролцохдоо хоёуланд нь хэсгээсээ шалгарчээ. Тэд Пан Арабын наадмын 2 удаагийн аварга.
Цахим холбоос
Ангилал:Азийн хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг  Хөлбөмбөг
Барселон
Барселон (Barcelona, Barcelona ) — Испани улсын Каталони орны засаг захиргааны төв, 1 сая 600 мянган хүнтэй, 100 км² газар нутагтай хот. Барселон хотыг агуулсан Барселон аймаг хотоосоо 70 дахин том газар, 3 дахин олон оршин суугчтай. Үүнээс 3 сая нь Барселон ба түүний эргэн тойронд буюу Барселон хотын бөөгнөрөлд оршин суудаг.
Хөлбөмбөгийн «Барселона», «Эспаньол», сагсан бөмбөгийн «Барселона» зэрэг баг хотынхоо нэрийг өндөрт өргөж явдаг. Мөн 1992 оны зуны олимпын XXV наадам Барселонд болж, 170 орны 9356 тамирчин 286 багц медалийн төлөө өрсөлдөж байжээ.
Аялал жуулчлал
Барселон хот нь зуны олимп зохион байгуулснаас хойш дэлхийн аялал жуулчлалын хараанд өртөж 1990 онд 1,7 сая ирдэг байсан гадны жуулчид 2012 онд 7,4 саяд хүрч хотын хүн амаас 5 дахин давжээ. Аялал жуулчлал Барселонд багагүй орлогын эх үүсвэр болж хотын хөгжилд нэмэр болсон боловч сүүлийн жилүүдэд ялангуяа Европын жуулчид хотын иргэдийн амгалан тайван байдлыг алдагдуулан архидах, танхайрах, хог тарих байдал газар авч иргэдийн дургүйцлийг төрүүлэх болсон байна. 2014 оны зун хэсэг итали жуулчин залуус хотоор нүцгэн огт хувцасгүй явж танхайрсан нь Барселончуудын тэвчээрийг зад тавихад хүргэж иргэд олон зуугаараа босч жагсжээ. Мөн Европын Жуулчлалын байгууллагаас гаргасан анхааруулгаар Барселон хот нь европын хамгийн их халаасны хулгайтай хотоор 2012 онд тодорчээ. Барселоны дараа Парис, Лондон хотууд халаасны хулгайн гэмт хэргээрээ жагсчээ.
Эшлэл
Ангилал:Далайн боомттой суурин Ангилал:Испанийн аймгийн төв Ангилал:Испанийн хот Ангилал:Испанийн их сургуулийн хот Ангилал:Испанийн мужийн нийслэл Ангилал:Каталонийн коммун Ангилал:Каталонийн суурин Ангилал:Саятан хот
Казы
Казы (қазы) бол казах болон түрэг гаралтай бусад ард түмнүүдийн уламжлалт зоогийн нэг юм. Баярын дастарханыг (хүндэтгэлийн зоогийн ширээ) казыгүйгээр төсөөлшгүй.
Хийх арга
Адууны хавиргыг махтай нь авч 5-7 цаг цусыг нь сэврээнэ. Адууны гэдсийг сайтар угаагаад давстай усанд 1-2 цаг сойдог. Хавирганы махыг давсалж, чинжүүгээр амталж, сармис нэмээд, 2-3 цаг даавуунд ороож тавина. Ингэсний дараа махыг гэдсэнд хийж, хоёр үзүүрийг уяж бооно. Ингэж бэлтгэсэн казыг утаж болно, эсвэл нартай, салхи савартай газар өлгөж, долоо хоног борцолно. Утахдаа 50-60 хэмийн өтгөн утаагаар 12-18 цаг утдаг.
Идэхийн өмнө зөөлөн гал дээр 2 цаг чанана. Болсон казыг 1 см зузаан хэрчиж, дугуй хэрчсэн сонгино, ногоон амтлагч ногоогоор чимдэг.
Ангилал:Казахстаны хоол Ангилал:Зайдас
Санжмятавын Шагж
Амжилт
Ангилал:Улсын арслан Ангилал:Тосонцэнгэлийн (Завхан) хүн Ангилал:Завханыхан Ангилал:Монголчууд Ангилал:1897 онд төрсөн Ангилал:1932 онд өнгөрсөн
Багын найз
«Багын найз» — 1983 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1983 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино
Оптик
thumb|right|300px|Оптикийн хүснэгт, 1728 [[Циклопедиа]]
Оптик (ὀπτική гэдэг нь Эртний Грекээр харагдах байдал эсвэл харах гэсэн утгатай) нь физикийн нэг салбар бөгөөд гэрлийн шинж чанар, гэрэл болон материйн харилцан үйлчлэлийг судалдаг юм. Оптик нь оптик үзэгдэлүүдийг тайлбарладаг.
Оптикт үзэгдэх гэрэл, инфра улаан туяа, ультра ягаан туяа зэрэгүүдийн шинж чанарыг судалдаг. Гэхдээ гэрэл нь нь цахилгаан соронзон долгион учираас рентген туяа, богино долгион, радио долгион болон бусад төрлийн цахилгаан соронзон цацралууд дээр оптикт судлагддаг үзэгдлүүдтэй ижил үзэгдлүүд ажиглагддаг. Тиймээс оптикийг цахилгаан соронзонгийн нэг салбар сэдэвт тооцдог. Зарим оптикийн үзэгдлүүд нь гэрэлийн квант чанараас хамаардаг тул оптикийн зарим хэсэг нь квант механикт багтдаг. Дадал дээр оптик үзэгдлүүдийн ихэнхийг нь Максвеллийн тэгшитгэлд тодорхойлсоноор гэрлийн цахилгаан соронзон чанар дээр үндэслэн тайлбарладаг.
Оптик багажууд
Зураглал боловсруулах
Анхны оптик багажууд нь холын биетүүдийг өсгөж харахад ашиглагддаг телескопууд болон маш жижиг зүйлүүдийг өсгөж харах зориулалттай микроскопууд байсан. Галилей, Ван Лиювенхёк нарын үеээс эхлэн эдгээр багажуудыг асар хурдацтай хөгжүүлж эхэлсэн бөгөөд цахилгаан соронзон туяаны тодорхой хэсэгт хүртэл өргөтгөжээ. Дуранг хоёр нүдэнд тохируулан хөдөлгөөнт орчинд ашиглах зорилгоор бүтээсэн. Камер нь зураг хадгалах зориулалттай оптик багажуудын нэг төрөлд тооцогддог.
Шинжилгээ
Өөр нэгэн ангилалын оптик багажууд нь гэрлийн шинж чанар болон оптик материалуудыг шинжилэхэд хэрэглэгддэг. Тухайлбал:
Ангилал:Оптик төхөөрөмжүүд
Модем
Модемын боломжууд
Модемыг дотор нь software мөн hardware гэж 2 ангилдаг. Модем нь модуляци, демодуляци хийхээс гадна алдааг шалгаж засах, компресс хийх зэрэг vйлдлvүдийг гvйцэтгэдэг ба Hardware модем нь энэ бvгдийг дагнан хийдэг. Харин software модем нь бие дааж бvх vйлдлийг хийх боломжгvй бөгөөд vүнийгээ процессортой хамтран гvйцэтгэдэг. Ийм учраас процессорын хурд сайн байх шаардлагатай. US Robotics буюу 3Com -н Winmodem нь модуляци, демодуляцийг өөрөө гvйцэтгээд алдаа шалгаж засах (Hardware error correction), компресс хийх (Hardware compression) vйлдлийг нь процессор гvйцэтгэдэг. Энэ модем нь ихэвчлэн шинэ компьютертэй дагалдаж ирдэг. HSP (Host Signal Processing) модемын хувьд дээрх 2 vйлдлийг бие дааж хийх боломжгvй зөвхөн процессор нь гvйцэтгэдэг тул Pentium II 300Mhz -с дээш хурдтай байх шаардлагатай байдаг.
Модемын стандарт протоколууд
Модемыг өгөгдөл дамжуулах горимоор нь asynchronous, synchronous гэж 2 ангилдаг.
Модем-ийг сонгох нь
Дамжуулалтын хурд: Ихэнхи модемууд нь энгийн стандарт телефоны шугамыг ашигладаг. Өгөгдлийг дамжуулж буй модемийн хурд нь дамжуулах хурдад нөлөөлнө. Хурдтай модем нь телефоны шугамын ашиглалтыг багасгана. Өгөгдлийн хурдыг bps (bit per second); kbps гэх мэтээр тодорхойлно. Удаан: 1200, 2400, 4800 Дунд зэрэг: 9600, 14400 (факс ийм хурдаар илгээгддэг) Хурдан: 28800, 56000 (56kbps) Статик утасны шугам нь модемийн дамжуулах хурдыг сааруулдаг. Иймд модемийн бусад төрөл болох ISDN, DSL, cable-TV хэрэглэж байна.
Модемын төрлvүд
Модем нь компьютерт суухдаа COM порт болон IRQ эзэлдэг. Мэдээллийг хvлээн авах дамжуулах vйлдлийг зэрэг гvйцэтгэж чадахуйц модемыг full-duplex vйлдэлтэй гэнэ. Харин хvлээн аваад дараа нь дамжуулах эсвэл дамжуулчихаад хvлээн авах боломжтой модемыг half-duplex vйлдэлтэй модем гэдэг.
Бусад модемууд
Модем vйлдвэрлэдэг гол том компаниуд нь 3com, Motorola мөн Rockwell юм.
Гадаад холбоос
Ангилал:Мэдээллийн технологи‎
Ард Аюуш (кино)
«Ард Аюуш» — 1984 онд Монгол улсад монгол хэлээр бүтсэн уран сайхны кино.
Ангилал:1984 оны кино Ангилал:20-р зууны монгол кино Ангилал:Уран сайхны кино Ангилал:Бямбасүрэнгийн Шарав
Ноттингем
Ноттингем (Nottingham) нь Английн Дорнод Мидлендийн Ноттингемшир тойрогт орших хот юм.
Ноттингем хот нь Робин Хүүдийн домогтой холбоотой, мөн аж үйлдвэрийн хувьсгалын үед торон нэхмэл эдлэл үйлдвэрлэл, дугуй, тамхины аж үйлдвэрээрээ дэлхийд хүлээн зөвшөөрөгдсөн алдартай хот билээ. МЭ 600 оны үеэс улбаатай тус хот 1897 онд Хатан хаан Викториагийн хаан ширээнд заларсны 60 жилийн ойгоор хотын зэрэглэлтэй болжээ.
Гадны холбоосууд
Ангилал:Дорнод Мидлендийн боро Ангилал:Дорнод Мидлендийн суурин Ангилал:Английн хот Ангилал:Их Британийн их сургуулийн хот
Гепатит С
Гепатит С (hepatitis C virus буюу HCV)  Элэгний C вирусаар (HCV) үүсгэгддэг, шууд элгэнд нөлөөлөн халдварладаг халдварт өвчин юм. Халдварын эхэн үед ямар нэгэн шинж тэмдэггүй байна. Хааяа халуурах, өтгөн бараандуу өнгийн шээс, хэвлийгээр өвдөх, арьс шарлах шинж тэмдэг илэрнэ. Халдварлалтын эхэн үед вирусын 75-85% нь элгэнд байршина. Архаг халдварын эхэн үед ямар нэгэн шинж тэмдэг илрэхгүй бөгөөд удаан хугацааны туршид элгийг өвчүүлсээр байх ба заримдаа церроз үүсгэнэ. Зарим тохиолдолд церроз нь элэгний дутмагшил, элэгний хорт хавдар эсвэл амь насанд аюултай улаан хоолой, ходоод ны судасны бүдүүрлийг үүсгэнэ.
Хүний С вирус нь голчлон цуснаас цусанд гэсэн замаар халдварлах бөгөөд энэ нь судсаар эм тариа хэрэглэх, дутуу ариутгасан эмнэлэгийн тоног төхөөрөмж, мөн цусны донороор халдварлана.
Гепатит С-ийн эсрэг вакцин байхгүй. Халдварласан вируcын 85% нь элгэнд оршдог. Энэ халдварлалтыг эмчилж чадах бөгөөд гол стандарт эмчилгээний арга нь Интерферон болон Рибавирин ийг хослуулсан арга юм. Зарим тохиолдолд Босепревир юмуу Телапревир ийг нэмэлтээр хэрэглэж эмчилнэ. Ерөнхийдөө нийт хүмүүсийн 50-80% эмчилгээ нь ур дүнтэй болж эдгэрдэг байна. Цирроз эсвэл элэгний хорт хавдар болтлоо хүндэрсэн тохиолдолд элэг шилжүүлэн суулгах шаардлагатай. Гепатит С-тэй байгаад элэг шилжүүлэн суулгасан тохиолдолд шилжүүлэн суулгасны дараа ихэнхдээ гепатит С дахин идэвхждэг.
2011 оны байдлаар дэлхий дээр 130-200 сая гепатит С вирусын халдвартай байна. 1970 онд гепатит С нь А болон Б гепатит биш байдаг гэдгийг тогтоосон бөгөөд 1989 онд баталгаажуулсан. Гепатит С нь зөвхөн хүн болон шампанзед халдварладаг.
Хурц халдварлалтын шинж
Нийт тохиолдлын 15% нь хурц халдварын шинжтэй байх бөгөөд шинж тэмдэг нь тодорхой биш, жишээ нь хоолны дуршил буурах, ядрах, дотор муухайрах, булчингийн холбогч эд өвдөх, биеийн жин алдагдах бөгөөд ховор тохиолдолд элэг ажиллагаагүй болоход хүрнэ. Хурц халдварын ихэнх тохиолдол нь шар өвчин үүсгэхгүй. Нийт тохиолдлын 10-50%  нь аяндаа эдгэрэх бөгөөд гэвч энэ нь хүүхэд болон эмэгтэйчүүдэд ихэвчлэн тохиолдоно.
Архаг халдварлалтын шинж
Гепатит С вирусаар халдварласан тохиолдолд  халдварлалтын 80 орчим % нь архаг халдвар болно. 10 Ихэнх тохиолдолд халдварын эхний 10-30 жилд маш бага юмуу ямар нэгэн шинж тэмдэг ажиглагдахгүй байх 11 бөгөөд гепатит С-ийн үед бие организт ядрах хандлагатай 12. Нилээд хэдэн жилийн дараа гепатит С нь церроз болон элэгний хорт хавдар 5 болдно. Ойролцоогоор нийт өвчтний 10-30% нь 30 гаруй жилийн дараанаас церроз болдог 57. Гепатит Б эсвэл Хүний дархлал хомсдолын вирустай хавсарсан мөн архичин, ялангуяа эр хүйстний хувьд халдвар хялбар цирроз болдог. Цирроз болсон тохиолдолд элэгний хорт хавдарын нэгэн төрөл болох hepatocellular carcinoma -ыг тусах магадлал 20 дахин нэмэгдэх бөгөөд жил бүр 1-3%-аар 57 өсөж байна. Төн архи хэтрүүлэн хэрэглэгчидийн хувьд эрсдлийн магадлал 100% дахин өснө 13 .Дэлхий дахинд церрозын 27%, элэгний эсийн хорт хавдрын 25% нь гепатит С-ийн нөлөөгөөр үүсэж байна 14. Элэгний церроз нь захын судасны цусны даралт ихсэх өвчин, хэвлийн хөндийд ус хуримтлагдах, амархан судас хагарах, цус алдах, судасны хэвийн бус тэлэлт (төвийн венийн судас ялангуяа ходоод улаан хоолойны вен), шар өвчин, hepatic encephalopathy гэж нэрлэдэг таних чадвараа алдах зэрэг эмгэгт хүргэнэ. Эдгээр тохиолдлууд нь зайлшгүй элэг шилжүүлэн суулгах шаардлагатай. 15.