cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
അർമേനിയ
പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:അർമേനിയ വർഗ്ഗം:കോക്കസസ് വർഗ്ഗം:പൂർണമായും കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:പശ്ചിമേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഒന്നിലധികം വൻകരകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ
ഒളിമ്പിക്സ് 2028 (ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്)
2028-ൽ യൂഎസ്സിലെ ലോസ് ആഞ്ചെലെസിൽ വച്ച് ഔദ്യോഗികമായി ജൂലൈ 21 മുതൽ 2028 ഓഗസ്റ്റ് 6 വരെ നടക്കുന്ന മുപ്പത്തി ഒന്നാമത്തെ ഒളിമ്പിക്സ് മത്സരങ്ങളാണ് ഒളിമ്പിക്സ് 2028 (ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. , ,
അവലംബം
വർഗ്ഗം:2028 വർഗ്ഗം:ഒളിമ്പിക്സ്‌ വർഗ്ഗം:കായികമത്സരങ്ങൾ
ബോണ്ട (മധുരപലഹാരം)
മൈദ ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടക്കുന്ന ഒരു മധുരപലഹാരമാണ് ബോണ്ട. ഉരുണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ പലഹാരം എണ്ണയിൽ പൊരിച്ചാണുണ്ടക്കുന്നത്. അതിനാൾ പുറത്ത് ഉണ്ണിയപ്പത്തിന്റെ പോലെയുള്ള നിറമാണ്. നാടൻ ചായക്കടകളിലെ, ഒരു പക്ഷേ, പ്രധാനപ്പെട്ട ഈ പലഹാരം വീടുകളിൽ ഉണ്ടാക്കിക്കാണാറില്ല. മദ്ധ്യകേരളത്തിൽ ഇത് ഉണ്ടൻപൊരി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വിഭാഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങൾ വിഭാഗം:എണ്ണപ്പലഹാരങ്ങൾ‎
ഘനജലം
ഹൈഡ്രജന്റെ ഐസോട്ടോപ്പായ ഡ്യുറ്റീരിയം കൂടിയ അളവിൽ അടങ്ങുന്ന ജലമാണ് ഘനജലം. ഡ്യുറ്റീരിയം ഓക്സൈഡ് D2O or ²H2O, ഡ്യുറ്റീരിയം പ്രോട്ടിയം ഓക്സൈഡ് , HDO അല്ലെങ്കിൽ ¹H²HO. എന്നീ രൂപങ്ങളിലാണ് ഡ്യുറ്റീരിയം ജലത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടാവുക. ഡ്യുറ്റീരിയത്തിന്റെ ആറ്റോമികഭാരം സാധാരണ ഹൈഡ്രജനെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാണ്. സാധാരണ ജലത്തിലും ഘനജലത്തിന്റെ തന്മാത്രകൾ നേരിയ അളവിൽ കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചില ആണവ റിയാക്റ്ററുകളിൽ മോഡറേറ്റർ ആയി ഘനജലമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഹൈഡ്രജന്റെ ഐസോട്ടോപ്പായ ട്രീറ്റിയം അടങ്ങിയ ജലമാണ് സൂപ്പർ-ഘനജലം (T2O). ഇത് റേഡിയോആക്റ്റീവ് ആണ്.
ഡ്യുറ്റീരിയം, ട്രീറ്റിയം എന്നിവക്കു പകരം സാധാരണ ഹൈഡ്രജനും, ഓക്സിജന്റെ ഘന ഐസോറ്റോപ്പുകളും ( 17O,18O ) ചേർന്നും ഘനജലം ഉണ്ടാകാം. പക്ഷേ അവ സാധാരണ ജലവുമായി രാസപരമായി വളരെയൊന്നും വ്യത്യസ്തത പുലർത്തുന്നില്ല.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ജലത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ആണവ വസ്തുക്കൾ വർഗ്ഗം:ആണവറിയാക്റ്ററുകളിലെ ശീതീകാരികൾ
അമൃത്‌സർ
പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തായി ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തിയോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് അമൃതസർ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ. പാകിസ്താനിലെ ലാഹോറിൽ നിന്നും അമൃതസർ 50 km ദൂരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യ പാകിസ്താൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പട്ടണമാണ് ഇത്. ഗുരു രാംദാസ് ജീ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം അമൃതസർ പട്ടണത്തിന്റെ 11 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:പഞ്ചാബിലെ നഗരങ്ങൾ വർഗ്ഗം:അമൃത്‌സർ
കാതറിൻ കോമാൻ
കാതറിൻ എല്ലിസ് കോമാൻ (ജീവിതകാലം: നവംബർ 23, 1857 - ജനുവരി 11, 1915) ഒരു അമേരിക്കൻ ചരിത്രകാരി, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞ, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രജ്ഞ, അധ്യാപിക, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തക എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധയായ വനിതയായിരുന്നു. വെല്ലസ്ലി കോളേജിൽ 35 വർഷത്തോളം അദ്ധ്യാപിക, പ്രൊഫസർ, വകുപ്പദ്ധ്യക്ഷ എന്നീ നിലകളിൽ അവർ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്തെ കടുത്ത സാമൂഹിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താമെന്ന് വിശ്വസിച്ച കോമാൻ, വിജ്ഞാനശാഖയിൽ പുതിയ കോഴ്‌സുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു. പടിഞ്ഞാറൻ അമേരിക്കയുടെ വികസനം, ബ്രിട്ടീഷ്, അമേരിക്കൻ വ്യവസായതത്‌പരത തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും അവർ പ്രാവീണ്യം നേടി. തന്റെ രചനകളിൽ അവർ മുതലാളിത്തത്തെ വിമർശിക്കുകയും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. അമേരിക്കൻ വ്യവസായത്തിന്റെ ആദ്യ ചരിത്രവും ദ അമേരിക്കൻ എക്കണോമിക് റിവ്യൂവിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യത്തെ പ്രബന്ധവും അവർ എഴുതി. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ആദ്യ വനിതാ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് പ്രൊഫസറും അമേരിക്കൻ ഇക്കണോമിക്സ് അസോസിയേഷന്റെ ഏക വനിതാ സഹസ്ഥാപകയുമായിരുന്നു അവർ. തന്റെ ജീവിതത്തിലുടനീളം സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര ഗവേഷണം നടത്താനായി അവർ വ്യാപകമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. ഒരു സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകയെന്നനിലയിൽ അവർ സെറ്റിൽമെന്റ് പ്രസ്ഥാനത്തെയും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തെയും പിന്തുണച്ചിരുന്നു. കവിയത്രി കാതറിൻ ലീ ബേറ്റ്‌സുമായി 25 വർഷത്തോളം ഒരു ഭവനം പങ്കിട്ടുതാമിസിച്ചിരുന്ന അവർ ഒരുമിച്ച് പലപ്പോഴും യാത്രകൾ ചെയ്തിരുന്നു.
ആദ്യകാലം
1857 നവംബർ 23 ന് ഒഹായോയിലെ നെവാർക്കിൽ മാർത്ത ആൻ സെയ്മൂർ കോമാൻ (ജീവിതകാലം: 1826-1911) ലെവി പാർസൺസ് കോമൻ (ജീവിതകാലം: 1826–1889) എന്നിവരുടെ പുത്രിയായി കാതറിൻ കോമൻ ജനിച്ചു. ഒരു ഒഹായോ വനിതാ സെമിനാരിയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയിരുന്ന മാതാവിന്റേയും ഹാമിൽട്ടൺ കോളേജിൽ നിന്ന് വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്ന പിതാവിന്റേയും ശിക്ഷണത്തിൽ കൂടുതലും വീട്ടിലിരുന്നാണ് കോമാൻ തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിരുന്നത്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1857-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:1915-ൽ മരിച്ചവർ
അന്താരാഷ്ട്ര സിവിൽ വ്യോമയാന സംഘടന
സമാധാനപരമായ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി അന്താരാഷ്ട്ര സിവിൽ വ്യോമയാന വികസനത്തിനുവേണ്ടി 1947-ൽ സ്ഥാപിച്ച സംഘടനയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സിവിൽ വ്യോമയാന സംഘടന (International Civil Aviation Organization(ICAO)). ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഒരു ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 2006-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഈ സംഘടനയിൽ ഇന്ത്യയുൾപ്പെടെ 189 അംഗങ്ങളുണ്ട്. കാനഡയിലെ മോൺട്രിയൽ ആണ് ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം.
ഭരണാധികാരസമിതി
ഈ സംഘടനയുടെ ഉന്നത ഭരണാധികാരസമിതി അംഗരാഷ്ട്രപ്രതിനിധികൾ അടങ്ങുന്ന അസംബ്ലിയാണ്. ഇത് സംഘടനയുടെ നിയമനിർമ്മാണ സമിതികൂടിയാണ്. 1956 വരെ എല്ലാവർഷവും അസംബ്ലി യോഗങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. 1956-നുശേഷം മൂന്നുവർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം അസംബ്ലി സമ്മേളിക്കുന്നു.
അസംബ്ലി അംഗങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന 36 രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു കൌൺസിൽ ആണ് സംഘടനയുടെ ഭരണസമിതി. സംഘടനയുടെ കീഴിൽ ഉപസമിതികൾ സ്ഥാപിക്കുക, അംഗരാഷ്ട്രങ്ങൾക്കുവേണ്ട ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുക എന്നിവ കൌൺസിലിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽപ്പെടുന്നു. പ്രസിഡന്റ്, സെക്രട്ടറിജനറൽ എന്നിവരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതും സംഘടനയുടെ പണച്ചുമതല കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതും കൌൺസിൽ തന്നെയാണ്.
പ്രവർത്തനങ്ങൾ
കൌൺസിലിന്റെ നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ എയർ നാവിഗേഷൻ കമ്മിഷനും എയർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മിറ്റിയും കമ്മിറ്റി ഓൺ ജോയിന്റ് സപ്പോർട്ട് ഒഫ് എയർ നാവിഗേഷൻ സർവീസസും ഫിനാൻസ് കമ്മിറ്റിയും ഉണ്ട്. സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്.
ഓരോ പ്രദേശത്തിനും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ഗതാഗതസേവനങ്ങളും നിർദിഷ്ടസൌകര്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രാദേശികപദ്ധതികൾ തയ്യാറാക്കുക എന്നതു സംഘടനയുടെ സാങ്കേതിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പരിധിയിൽപ്പെടുന്നു. വിമാനത്താവളം, വ്യോമഗതാഗതം, ടെലികമ്യൂണിക്കേഷൻസ്, അന്തരീക്ഷഃശാസ്ത്രം, വ്യോമഗതാഗതചാർട്ട് എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള സാങ്കേതികവിവരങ്ങൾ ഇതിൽപ്പെട്ടതാണ്. കാലാനുസൃതമായി പ്രാദേശികസമ്മേളനത്തിൽ ഇതിനെപ്പറ്റിയുള്ള പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും ഇവയിലെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ എയർ നാവിഗേഷൻ കമ്മീഷന്റെയും കൌൺസിലിന്റെയും പരിശോധനയ്ക്കും അംഗീകാരത്തിനും സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്തപാൽ, വ്യോമഗതാഗതംവഴിയുള്ള വാണിജ്യാവകാശങ്ങൾ, വിമാനത്താവളത്തിനുള്ള കൂലി നിർണയനം, വിമാനമാർഗങ്ങൾ, സ്ഥിതിവിവരകണക്കുകളുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം, വ്യോമഗതാഗതം സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ എന്നിവയെപ്പറ്റി ആലോചിച്ചു തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് എയർട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മിറ്റിയാണ്.
1969-70-ൽ വിമാനക്കൊള്ള (Hijacking) തടയാൻ വേണ്ടി ലീഗൽ സബ്കമ്മിറ്റി ഒരു കരട്-അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടി തയ്യാറാക്കുകയും വിമാനക്കൊള്ള നടത്തുന്നവരെ സംബന്ധിച്ച എക്സ്ട്രാഡിഷൻ നടപടികൾ ദ്വിപക്ഷീയ ഉടമ്പടികളിൽ (Bilateral agreements) ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിയമാനുസൃതമല്ലാത്ത വിമാനം പിടിച്ചെടുക്കൽ സംബന്ധിച്ച സാങ്കേതികവും വ്യോമയാനപരവുമായ പ്രശ്നങ്ങൾ എയർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മിറ്റിയും എയർ നാവിഗേഷൻ കമ്മിഷനും പഠിക്കുന്നു.
നിയമനിർമ്മാണം
അന്താരാഷ്ട്ര വ്യോമ ഗതാഗതത്തിൽ നിയമാനുസൃതമല്ലാതുള്ള കൈകടത്തലുകൾ തടയുന്നതിനും അവ ഒഴിവാക്കുന്നതിനുവേണ്ടി ഭാവി നടപടികൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനും 1969 ഏപ്രിലിൽ കൌൺസിൽ ഒരു കമ്മിറ്റിയെ നിയമിച്ചു. സംഘടനയുടെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഇത്തരം കുറ്റങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് 1963 സെപ്റ്റമ്പർ 14-ന് ടോക്കിയോയിൽവച്ച് ആലോചിക്കുകയും 1969 ഡിസംബർ 14-ന് ഈ നിയമങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്തുകയും ചെയ്തു.
അന്താരാഷ്ട്ര വ്യോമഗതാഗത നിയമങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതും ഈ സംഘടനയാണ്. കാനഡയിലുള്ള കേന്ദ്ര ഓഫീസിനു പുറമേ ഫ്രാൻസ്, തായ്‌ലന്റ്, ഈജിപ്റ്റ്, മെക്സിക്കോ, പെറു, സെനെഗാൾ, കെനിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ സംഘടനയ്ക്ക് പ്രത്യേകം ഓഫീസുകളുണ്ട്.
മലബാർ ചേരാച്ചിറകൻ
ചേരാചിറകൻ കുടുംബത്തിൽ ഉള്ള ഒരു സൂചിത്തുമ്പിയാണ് മലബാർ ചേരാച്ചിറകൻ. ഇന്ത്യ, ശ്രീലങ്ക എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. പച്ച ചേരാച്ചിറകൻ തുമ്പിയുമായി ഇവയ്ക്കു വളരെ രൂപസാദൃശ്യമുണ്ട്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സൂചിത്തുമ്പികൾ വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ
ഗോരഖ്പൂർ
ഉത്തർ പ്രദേശിന്റെ വടക്കു കിഴക്ക് നേപ്പാൾ രാജ്യത്തോട് തൊട്ടടുത്തുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് ഗോരഖ്പൂർ .വടക്കുകിഴക്കൻ റെയിൽവേയുടെ ആസ്ഥാനം ഇവിടെയാണ്. ഇതേ പേരിലുള്ള ജില്ലയുടെയും ,ഡിവിഷന്റെയും ആസ്ഥാനവും ഗോരഖ്പൂർ നഗരം തന്നെയാണ്.ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തിയിലുള്ള പട്ടണമായതിനാൽ ഇത് ഒരു വാണിജ്യ -വ്യവസായ കേന്ദ്രം കൂടിയാണ്.ഹിന്ദു, മുസ്ലിം, സിഖ്, ബുദ്ധ മതങ്ങളുടെ തീർത്താടന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശിലെ പട്ടണങ്ങൾ‎
ഓസ്ട്രോസോറസ്
ഏകദേശം 98 - 95 ദശ ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലത്ത് ഓസ്ട്രേലിയയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സോറാപോഡ് വംശത്തിൽ പെട്ട ദിനോസർ ആയിരുന്നു ഓസ്ട്രോസോറസ്. തെക്കൻ പല്ലി എന്നാണ് പേരിനു അർഥം.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സസ്യഭോജികളായ ദിനോസറുകൾ വർഗ്ഗം:തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലത്തെ ദിനോസറുകൾ
വരരുചി
ഉജ്ജയിനിയിലെ രാജാവായിരുന്ന വിക്രമാദിത്യന്റെ സദസ്സിലെ പണ്ഡിതശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ആയിരുന്നു വരരുചി. വിക്രമാദിത്യന്റെ രാജസദസ്സിലെ നവരത്നങ്ങളിൽ ഒരാളും ആയിരുന്നു വരരുചി. എ.ഡി. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരങ്ങളിൽ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജനനം എന്നാണ്‌ ഐതിഹ്യം. വരരുചിക്ക് പറയ സമുദായത്തിൽ‌പെട്ട ഭാര്യയിലുണ്ടായ പന്ത്രണ്ടു മക്കളാണ് പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
കേരളത്തിൽ പ്രചരിക്കുന്ന ഐതിഹ്യം അനുസരിച്ച് വരരുചിയാണ് പരൽപ്പേരിൻറെ ഉപജ്ഞാതാവ്. ക, ട, പ, യ എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ ഒന്ന് എന്ന അക്കത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടു് കടപയാദി എന്നും ഈ സമ്പ്രദായത്തിനു പേരുണ്ടു്. വരരുചിയുടെ കാലത്തെപ്പറ്റി ചരിത്രകാരന്മാർക്കു് ഏകാഭിപ്രായമില്ല. ഉള്ളൂർ "കടപയാദി സംഖ്യാക്രമത്തിലുള്ള കലിവാക്യഗണന കൊല്ലവർഷത്തിനു മുൻപ്‌ അത്യന്തം വിരളമായിരുന്നു" എന്ന് കേരളസാഹിത്യചരിത്രത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് ക്രി. പി. ഒൻപതാം ശതകത്തിനു മുമ്പു് (കൊല്ലവർഷം തുടങ്ങുന്നത് ക്രി. പി. 825-ൽ ആണു്) പരൽപ്പേരും കലിദിനസംഖ്യയും പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു എന്നു കരുതാം.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വിഭാഗം:പറയിപെറ്റ പന്തിരുകുലം
സൈന നേവാൾ
ഇന്ത്യയിലെ പ്രശസ്ത ബാഡ്മിന്റൺ‍‍ താരമാണ് ഖേൽ രത്ന  സൈന നേവാൾ (ജനനം 17 മാർച്ച് 1990, ഹിസാർ ജില്ല, ഹരിയാന). ഇന്ത്യയുടെ അയൺ ബട്ടർഫ്ലൈ എന്നാണ് സൈനയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. നിലവിൽ ലോകത്തിലെ ഒന്നാം സ്ഥാനക്കാരിയായായ ഇവർ ഒളിമ്പിക്‌സിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ബാഡ്മിന്റൺ താരമാണ്. ലോക ബാഡ്‌മിന്റൻ റാങ്കിങ്ങിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ താരം കൂടിയാണ്. ഒളിംപിക്സിൽ ബാഡ്മിന്റൻ സിംഗിൾസിൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലും സെമിഫൈനലിലും എത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ താരം, വേൾഡ് ജൂനിയർ ബാഡ്മിന്റൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് നേടിയ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കാരി എന്നീ ബഹുമതികളുമുണ്ട്. 21 ജൂൺ 2009-ൻ ജക്കാർത്തയിൽ വച്ചു നടന്ന ഇൻഡോനേഷ്യ ഓപൺ മത്സരത്തിൽ ബാഡ്മിന്റണിൽ ഉയർന്ന സ്ഥാനക്കാരിയും, ചൈനീസുകാരിയുമായ ലിൻ വാംഗിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി ചരിത്രം കുറിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യക്കരിയാണ് സൈന. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം പറ്റുന്ന വനിതാകായികതാരമെന്ന ബഹുമതിയും സൈനക്കുള്ളതാണ്. സൈനയുടെ വരവ് ഇന്ത്യയിൽ ബാഡ്മിന്റനുണ്ടാക്കിയ കുതിപ്പ് വളരെ വലുതാണ്. വനിതാ ബാഡ്മിന്റണിൽ ചൈനയുടെ അധിനിവേശത്തെ വെല്ലുവിളിച്ച സൈന ലണ്ടനിൽ വെങ്കലമെഡൽ നേടിയതോടെ ഇന്ത്യൻ സ്പോർട്സിലെ പുതിയ സൂപ്പർതാരമായി വളർന്നു. ഇതുവരെ 16 അന്താരാഷ്ട്ര കിരീടങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ജീവിതരേഖ
ഇന്ത്യയിൽ ഹരിയാനയിലുള്ള ഹിസാർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 1990 മാർച്ച് 3-ന് ജനനം. പക്ഷേ സൈന തന്റെ ഇതുവരെയുള്ള ജീവിതം ഹൈദരാബാദിലാണ് ജീവിച്ചത്. ബാഡ്മിന്റൻ ലോകത്തിലേക്കുള്ള സൈനയുടെ കടന്നു വരവിന് ഏറെ സ്വാധീനിച്ചത് പിതാവായ ഡോ. ഹൻവീർ സിംഗാണ്. ഇദ്ദേഹം ഹൈദരാബാദിലെ ഓയിൽസീഡ്സ് റിസർച്ച് എന്ന സ്ഥാപനത്തിലെ ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ്. ഉഷ നേവാൾ ആണ് സൈനയുടെ അമ്മ. ഇരുവരും ഹരിയാനയിലെ മുൻകാല ബാഡ്മിന്റൻ കളിക്കാരാണ്. സൈനയുടെ ആദ്യ പരിശീലകൻ ദ്രോണാചാര്യ പുരസ്കാരം കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുള്ള എസ്. എം. ആരിഫ് ആയിരുന്നു. 2008 ഓഗസ്റ്റ് മുതൽ സൈനയുടെ പരിശീലകൻ പ്രശസ്ത ഇന്തോനേഷ്യൻ ബാഡ്മിന്റൻ കളിക്കാരനായ അതിക് ജൗഹരിയാണ്.
ലണ്ടൻ ഒളിമ്പിക്സ് 2012
ഒളിമ്പിക്സ് മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ബാഡ്മിന്റൺ താരം എന്ന നേട്ടവും ഒളിംപിക്സിൽ ബാഡ്മിന്റൻ സിംഗിൾസിൽ സെമിഫൈനൽ എത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ താരം എന്ന നേട്ടവും ലണ്ടൻ ഒളിമ്പിക്സിൽ കൈവരിച്ചു. ക്വാർട്ടറിൽ ഡെൻമാർക്കിന്റെ ടിനെ ബൗണിനെ നേരിട്ടുള്ള സെറ്റുകൾക്കാണ് സൈന തോൽപിച്ചത്. സെമിയിൽ ചൈനയുടെ ലോക ഒന്നാം നമ്പർ യിഹാൻ വാങ്ങിനോട് തോറ്റു. സ്‌കോർ : 13-21, 13-21. ഈ വർഷം നടന്ന മലേഷ്യൻ ഓപ്പൺ, കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ലോക സൂപ്പർ സീരീസ് ഫൈനൽ, ചൈന മാസ്‌റ്റേഴ്‌സ്, ഇൻഡൊനീഷ്യൻ ഓപ്പൺ, 2010ലെ തോമസ് ആൻഡ് യൂബർ കപ്പ് എന്നിവയിലെല്ലാം സൈന വാങ്ങിനോട് പരാജയപ്പെടുകയായിരുന്നു. .
ലൂസേഴ്‌സ് ഫൈനലിൽ വെങ്കലം നേടിയതോടെ കർണം മല്ലേശ്വരിക്കു ശേഷം ഒളിമ്പിക്‌സിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ വനിത എന്ന നേട്ടത്തിന് ഉടമയായി. ലൂസേഴ്സ് ഫൈനലിൽ, രണ്ടാം ഗെയിമിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലോക രണ്ടാം റാങ്കുകാരിയായയ സിൻ വാങ് കാലിലെ പരിക്ക് മൂലം മത്സരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയതിനെ തുടർന്നാണ് സൈനയ്ക്ക് വെങ്കലം ലഭിച്ചത്. ഇതോടെ ഒളിമ്പിക്‌സിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ബാഡ്മിന്റൺ താരമായി സൈന നേവാൾ. കളിയിൽ നിന്ന് പിൻവലിയുമ്പോൾ ഒന്നാം ഗെയിം സ്വന്തമാക്കുകയും രണ്ടാം ഗെയിമിൽ ഒരു പോയിന്റിന് ലീഡ് ചെയ്യുകയുമായിരുന്നു സിൻ വാങ്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ബാഡ്മിന്റൻ കളിക്കാർ വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:അർജ്ജുന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ ജേതാക്കൾ വർഗ്ഗം:രാജീവ് ഗാന്ധി ഖേൽരത്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:1990-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഹരിയാനയിൽ നിന്നുള്ള വനിതാ കായികതാരങ്ങൾ
സൈറസ് (റിയാക്ടർ)
അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജസമിതി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള മാനദ്ണ്ഡങ്ങൾ ഈ റിയാക്ടർ പാലിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സമാധാനാവശ്യങ്ങൽക്കു വേണ്ടി മാത്രം എന്ന പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് കാനഡയും അമേരിക്കയും ഇന്ധനം വിതരണം നടത്തിയത്. എന്നിരുന്നാലും ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ആണവ പരീക്ഷണമായ പൊഖ്രാൻ-1 ന് ആവശ്യമായപ്ലൂട്ടോണിയം നൽകിയത് സൈറസ് ആയിരുന്നു. സൈറസിന് പ്രതിവർഷം 6.6–10.5 കിലോഗ്രാം പ്ലൂട്ടോണിയം ഉത്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ട്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ആണവനിലയങ്ങൾ
വയോല അലൻ
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ നാടക അഭിനേതാക്കൾ
കോവിഡ്-19
സാർസ് (SARS) വൈറസുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഒരു വൈറസ് (സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം കൊറോണ വൈറസ് 2-SARS-CoV-2) മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു പകർച്ചവ്യാധിയാണ് കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019 (COVID-19) (Corona Virus Disease -2019). 2019–20 ലെ കൊറോണ രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാൻ കാരണം ഈ സാർസ് കോവ്-2 വൈറസ് ആണ്. ചൈനയിലെ വുഹാനിലാണ് രോഗം ആദ്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. പിന്നീട് ഈ പകർച്ചവ്യാധി ലോകം മുഴുവനും പടർന്നു. രോഗം ബാധിച്ച വ്യക്തികൾ ചുമയ്ക്കുമ്പോഴോ മൂക്കുചീറ്റുമ്പോഴോ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ തുള്ളികൾ വഴിയാണ് ഇത് പ്രാഥമികമായി ആളുകൾക്കിടയിൽ പകരാൻ സാധ്യതയുള്ളത്. രോഗാണുസമ്പർക്കമുണ്ടാകുന്ന സമയം മുതൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്ന സമയം സാധാരണയായി 2 മുതൽ 14 ദിവസം വരെയാണ്. വ്യക്തിശുചിത്വം പാലിക്കുക, രോഗബാധിതരിൽ നിന്ന് അകലം പാലിക്കുക, ഹസ്തദാനം ഒഴിവാക്കുക, കൈകൾ ഇടയ്ക്കിടെ സോപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് 20 സെക്കന്റോളം നന്നായി കഴുകുക, ആൾക്കൂട്ടം ഒഴിവാക്കുക എന്നിവ രോഗപ്പകർച്ച തടയാൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ചുമയ്ക്കുമ്പോൾ മൂക്കും വായയും മൂടുന്നതിലൂടെ രോഗാണുവ്യാപനം കുറെയേറെ തടയാം.
രോഗബാധിതരിൽ പനി, ചുമ, ശ്വാസംമുട്ടൽ, തൊണ്ടവേദന എന്നീ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടാവാം. ഇത് ന്യുമോണിയക്കും ബഹു-അവയവ സ്തംഭനത്തിനും കാരണമാകാം. നിലവിൽ ഇതിന് നിർദ്ദിഷ്ട ആൻറിവൈറൽ ചികിത്സ ഇല്ല. ഈ രോഗത്തിന് 1% മുതൽ 4% വരെ മരണനിരക്ക് കണക്കാക്കുന്നു. രോഗബാധിതരുടെ പ്രായമനുസരിച്ച് മരണനിരക്ക് 15 ശതമാനം വരെയാകാം. രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ചികിത്സ, പരിചരണം, പരീക്ഷണാത്മക നടപടികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രതിരോധനടപടികളാണ് ചെയ്യാനാവുന്നത്.
അടയാളങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും
ലോകാരോഗ്യസംഘടന 2020 ആഗസ്റ്റ് 7 ന് പുറത്തിറക്കിയ ഇടക്കാല മാർഗനിർദേശത്തിലെ കേസ് നിർവചനമനുസരിച്ചുള്ള കോവിഡ്-19 രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ചുവടെ തന്നിരിക്കുന്നു.
സംശയാസ്പദ കോവിഡ് കേസ്
🎗എ) ഇതിലുൾപ്പെടുന്ന ക്ലിനിക്കൽ ക്രൈറ്റീരിയയിൽ പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന പനിയും ചുമയും അല്ലെങ്കിൽ പനി, ചുമ, പൊതുക്ഷീണം, തലവേദന, പേശീവേദന, തൊണ്ടവേദന, നാസാഗഹ്വരത്തിലെ വീക്കം, ശ്വാസംമുട്ടൽ, ഛർദ്ദി, വയറിളക്കം, മാനസികാവസ്ഥയ്ക്കുള്ള മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും മൂന്നുലക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
🎗ബി) വളരെ തീവ്രവും അക്യൂട്ടുമായ ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ ഉയർന്ന ശരീരതാപനിലയും ചുമയും ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിന് പത്തുദിവസങ്ങൾക്കുമുമ്പ് വരികയും ആശുപത്രിവാസം നിർബന്ധമാവുകയും ചെയ്യൽ.
കോവിഡ് സ്ഥിരീകരിച്ച കേസ്
എ) ക്ലിനിക്കൽ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തുതന്നെയായിരുന്നാലും ലബോറട്ടറി പരിശോധനയിൽ കോവിഡ്-19 സ്ഥിരീകരിക്കൽ.
പ്രകടമായ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ
രോഗം ബാധിച്ചവർക്ക് പനി, വരണ്ട' ചുമ ജലദോഷം, മണവും രുചിയും നഷ്ടമാവൽ, ക്ഷീണം, തലവേദന, വയറിളക്കം, ദഹനപ്രശ്നങ്ങൾ, വയർ കമ്പിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ ശ്വാസതടസ്സം വഉൾപ്പെടെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാറുണ്ട്. ഇത്തരം ലക്ഷണമില്ലാത്തവരുമുണ്ട്. വയറിളക്കം അല്ലെങ്കിൽ ശ്വാസകോശരോഗ ലക്ഷണങ്ങൾ (തുമ്മൽ, മൂക്കൊലിപ്പ്, തൊണ്ടവേദന) കാണപ്പെടാം. രോഗബാധകൾ, ന്യുമോണിയ, ഒന്നിലധികം അവയവങ്ങളുടെ പരാജയം, മരണം എന്നിവയിലേക്ക് പുരോഗമിക്കാം.
ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ നയം പ്രകാരം 1 മുതൽ 14 ദിവസം വരെ ഇൻകുബേഷൻ  കാലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇടത്തരം ഇൻകുബേഷൻ 5- 6 ദിവസമാണ്. ഒരു പഠനത്തിൽ ഇൻകുബേഷൻ കാലയളവ് 27 ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അപൂർവ്വതയും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
രോഗം സ്ഥിരീകരിച്ച കേസുകളിൻമേൽ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ അവലോകനത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന സാധാരണ ലക്ഷണങ്ങളും സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു: പനി (87.9% കേസുകൾ), വരണ്ട ചുമ (67.7%), ക്ഷീണം (38.1%), കഫം ഉത്പാദനം (33.4%), ശ്വാസം മുട്ടൽ (18.6%),  തൊണ്ടവേദന(13.9%), തലവേദന (13.6%), മയാൽജിയ (പേശീവേദന) അല്ലെങ്കിൽ അർത്രാൽജിയ (സന്ധിവേദന)  ( (14.8%), മരവിപ്പ് (11.4%), ഓക്കാനം അല്ലെങ്കിൽ ഛർദ്ദി (5.0%), മൂക്കൊലിപ്പ് (4.8%), വയറിളക്കം (3.7 %), രക്തം ചുമയ്ക്കുന്നത് (0.9%),  വൈറസ് ശരീരത്തിലെത്തിയ ആൾക്കാരിൽ 97.5% പേർക്ക് 11.5 ദിവസങ്ങൾക്കകം ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകും. ക്വാറന്റൈൻ പൂർത്തിയാക്കി  പുറത്തെത്തിയവരിൽ 10000 പേർക്ക് 101 പേർ എന്ന കണക്കിൽ വീണ്ടും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം. 19 വയസിന് താഴെയുള്ളവരിൽ 2.5 പേർ എന്ന കണക്കിനാണ് രോഗം അല്പമെങ്കിലും മൂർച്ഛിക്കുന്നത്.
ദൗലത്താബാദ്
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഔറംഗബാദ് ജില്ലയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് ദൗലത്താബാദ്. ഔറംഗബാദിന് 14.5 കി.മീ. വടക്കുപടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കോട്ടകൊത്തളങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ പട്ടണം മധ്യകാല ഘട്ടത്തിൽ ഏറെ പ്രശസ്തമായിരുന്നു. ചരിത്രപരമായും മതപരമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള പട്ടണമാണ് ദൌലത്താബാദ്.
കോവിഡ്-19
പ്രകടമായ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ
സാധ്യതയുള്ള കോവിഡ് 19 രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഗന്ധമില്ലായ്മയെയും (അനോസ്മിയ) ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ചില വ്യക്തികൾക്ക് കോവിഡ് ബാധയേറ്റാൽ രുചിയും മണവും തിരിച്ചറിയാനാകാത്തതിന്റെ പ്രാഥമിക കാരണങ്ങൾ ഹാർവാർഡ് മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. ഗന്ധമറിയാൻ സഹായിക്കുന്ന മൂക്കിനുള്ളിലെ സംവേദകോശങ്ങൾക്ക് താങ്ങായി നിൽക്കുന്ന ചില കോശങ്ങളെ കോവിഡ് 19 വൈറസ് ബാധിക്കുന്നു എന്നായിരുന്നു കണ്ടെത്തൽ. മൂക്കിൽ നിന്നും മസ്തിഷ്കത്തിലേയ്ക് ക് ഗന്ധസന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിന് ഇത്തരം സഹായകോശങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഗന്ധസന്ദേശങ്ങളെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സംവേദന്യൂറോണുകൾക്ക് ഉപാപചയപരവും ഘടനാപരവുമായ പിൻതാങ്ങ് നൽകുന്ന സസ്റ്റെന്റാക്കുലാർ കോശങ്ങളുടെ ഉപരിതലത്തിലും നശിപ്പിക്കപ്പെടാവുന്ന ഗന്ധഎപ്പിത്തീലിയ കലകളെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്ന ബേസൽ കോശങ്ങളിലും വൈറസുകളെ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്ന ACE2 (ആൻജിയോടെൻസിൻ കൺവേർട്ടിംഗ് എൻസൈം-2) സ്വീകരണികളെ അഥവാ ഗ്രാഹികളെ കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ഇത്തരം ഗ്രാഹികളെ അഥവാ സ്വീകരണികളെ ഗന്ധസന്ദേശമുണ്ടാക്കുന്ന സംവേദ ന്യൂറോൺ കോശങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല എന്നത് കൗതുകകരമായ വസ്തുതയാണ്. അതിനാൽത്തന്നെ മൂക്കിനുള്ളിലെ ഗന്ധഗ്രാഹികളായ ന്യൂറോണുകളെയല്ല, മറിച്ച് ഇത്തരം സംവേദകോശങ്ങളെ സഹായിക്കുന്ന കോശങ്ങളെയാണ് കോവിഡ് 19 വൈറസ് ബാധിക്കുന്നത് എന്ന് ഗവേഷണത്തിലൂടെ തെളിഞ്ഞു.
ദൗലത്താബാദ്
മുസ്ലീം വാസ്തുവിദ്യ
മുസ്ലിം വാസ്തുവിദ്യാ മാതൃകയിൽ നിർമിച്ച കെട്ടിടങ്ങളാണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യ ആകർഷണം. 13-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ വലിയ കോട്ടയാണ് ദൗലത്താബാദിലെ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം. സുമാർ 180 മീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ ഉയരം. 1453-ൽ നിർമിച്ച ചാന്ദ്മിനാർ എന്ന വിജയസ്തംഭം, മുഗൾ ചക്രവർത്തി ഷാജഹാൻ ധ്യാനത്തിനും വിശ്രമത്തിനും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ബറാദരി എന്ന രമ്യഹർമ്മ്യം, മുസ്ലിം-ജൈന-ഹിന്ദു മതസ്ഥരുടെ ആരാധനാലയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഈ പ്രദേശത്തിന് ഏറെ വിനോദസഞ്ചാരപ്രാധാന്യം നേടിക്കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. യാദവ രാജാവായിരുന്ന ബില്ലാമയാണ് ദൗലത്താബാദ് സ്ഥാപിച്ചത് എന്നാണ് അനുമാനം. അന്ന് ദേവഗിരി എന്ന പേരിലാണ് പട്ടണം അറിയപ്പെട്ടത്. 13-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ദേവഗിരി അലാവുദ്ദീൻ കിൽജിയുടെ ആക്രമണത്തിനു വിധേയമായി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലേക്ക് തന്റെ അധീശത്വം വ്യാപിപ്പിക്കുവാനുള്ള ആഗ്രഹവും ദേവഗിരിയുടെ അളവറ്റ സമ്പത്തുമായിരുന്നു വിന്ധ്യയ്ക്ക് തെക്കോട്ടു നീങ്ങാൻ അലാവുദ്ദീനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. 1296-ൽ അലാവുദ്ദീനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടതോടെ സന്ധിക്കു മുതിർന്ന ദേവഗിരിയിലെ രാമചന്ദ്ര രാജാവ് വർഷംതോറും ഡൽഹിക്കു കപ്പം നൽകാൻ തയ്യാറായി. എന്നാൽ, ഇതിൽ വീഴ്ചവരുത്തിയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാലിക് കഫൂറിന്റെ (അലാവുദ്ദീന്റെ സേനയുടെ ജനറൽ) നേതൃത്വത്തിലുള്ള കിൽജിസേന ദേവഗിരി ആക്രമിക്കുകയും യാദവരെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു (1307). അലാവുദ്ദീന്റെ സന്നിധിയിൽ ഹാജരാക്കപ്പെട്ട രാമചന്ദ്രനെയും കുടുംബത്തെയും സുൽത്താൻ ബഹുമാനപൂർവമാണ് സ്വീകരിച്ചത്. ദേവഗിരിയുടെ രാജപദവി അലാവുദ്ദീൻ ഇദ്ദേഹത്തിനു തിരിച്ചുനൽകിയതോടെ രാമചന്ദ്രൻ സുൽത്താന്റെ അനുഭാവിയായി മാറി. തുടർന്ന് ഡെക്കാൺ, ദക്ഷിണേന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള കിൽജികളുടെ സൈനിക പര്യടനങ്ങളിലെ ഒരു ഇടത്താവളമായി ദേവഗിരി വർത്തിച്ചു.
വാസ്തു ധ്വാനികം
right|thumb|200px|ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിലെ തത്ത്വങ്ങൾ പുരാതനകാലം മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നിരുന്നു:അമ്മാൻ നഗരത്തിലെ ഒരു പുരാതന നാടകശാലയാണ് ചിത്രത്തിൽ   ‍ അടഞ്ഞ മുറികൾക്കുള്ളിൽ, ശബ്ദതരംഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവ സവിശേഷതകളെയും വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായവിധത്തിൽ മുറിക്കുള്ളിൽ ശബ്ദസാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുവേണ്ട നിർണായക ഘടകങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളാണ് ആർക്കിടെക്ചറൽ അക്കൗസ്റ്റിക്സ് എന്ന ഈ ശാഖയിൽ പ്രധാനമായും ഉൾപ്പെടുന്നത്.
ശബ്ദത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് ശ്രവണം കൂടുതൽ വ്യക്തവും ആസ്വാദ്യവും ആക്കുന്നതിനാണ് കെട്ടിടങ്ങളിലെ ശബ്ദശാസ്ത്രം ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നത്. ഇതിൽ മനുഷ്യ ശ്രവണത്തിന്റെ പ്രത്യേകതൾക്ക് വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്. സിനിമാശാലകൾ, നാടകശാലകൾ, വിദ്യഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ കെട്ടിടങ്ങൾ രൂപകല്പന ചെയ്യുന്നതിന് ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഈ ശാഖ സഹായിക്കുന്നു.
ഈ ശാഖക്ക് ശക്തമായ ഒരു ശാസ്ത്രീയാടിത്തറ ഉണ്ടാക്കിയത് വാലസ് സബൈൻ (Wallace Savine) എന്ന ഭൂഗണിത ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ്. ഒരു മുറിയുടെ ധ്വാനികമായ അനുയോജ്യത നിർണയിക്കുന്ന ഘടകം മുറിയുടെ അനുരണന കാലം (reverberation time) ആണ് എന്ന് സബൈൻ കണ്ടെത്തി. അനുരണനകാലം കണ്ടെത്താനും പ്രവചിക്കാനും സാധിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ തത്ത്വവും ഇദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചു. തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളെ അനന്തമായ ഒരു മാധ്യമമായി കണക്കാക്കാം. അതുകൊണ്ട് ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ പ്രഭവസ്ഥാനത്തുനിന്ന് അകന്നകന്നു പോകുന്നതല്ലാതെ തിരിച്ചുവരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഒരു മുറിക്കുള്ളിലാകട്ടെ ഭിത്തികളിലും മേൽത്തട്ടിലും തട്ടി പലവട്ടം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നതിനാൽ ശബ്ദം മുറിക്കുള്ളിൽ തങ്ങിനില്ക്കുന്നു. സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ള ശബ്ദം നിലച്ചുകഴിഞ്ഞും നിലനിൽക്കുന്ന ശബ്ദത്തിന്റെ തീവ്രത അറുപത് ഡെസിബെൽ കുറയുവാൻ വേണ്ട സമയത്തെയാണ് അനുരണന സമയം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അനുരണനകാലം (RT) ഹാളിന്റെ വ്യാപ്തത്തെ(V)യും ഭിത്തികളുടെയും മേൽത്തട്ടിന്റെയും ഹാളിലെ മറ്റു വസ്തുക്കളുടെയും ശബ്ദാവശോഷണക്ഷമത(A)യെയും ആശ്രയിക്കുന്നു എന്ന് സബൈൻ തിയറം (Sabine's theorem) പറയുന്നു. അവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ്:
അനുരണനകാലം വളരെ കൂടുതലോ കുറവോ ആകാൻ പാടില്ല. അപ്പോൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഒരു വാക്കിന്റെ തീവ്രത കുറയുന്നതിന് മുൻപുതന്നെ അടുത്ത വാക്ക് പുറപ്പെടുകയും സംഭാഷണം അവ്യക്തമാകുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ ഈ സമയം തീരെ കുറവാണെങ്കിൽ ദുർബലങ്ങളായ ശബ്ദങ്ങൾ ശ്രവ്യസാധ്യമല്ലാതാവുകയും സംഗീതത്തിന്റെയും മറ്റും ശബ്ദസുഖം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഹാളിന്റെ വ്യാപ്തം കുറച്ചോ അവശോഷണം കൂട്ടിയോ അനുരണന സമയം കുറയ്ക്കാവുന്നതാണ് എന്ന് സബൈൻ സമീകരണത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ആഡിറ്റോറിയത്തിന്റെ മേൽത്തട്ട് താഴ്ത്തി വ്യാപ്തം കുറയ്ക്കാവുന്നതാണ്. അനുരണന കാലവും വ്യാപ്തവും നിശ്ചയിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ആകെ വേണ്ട അവശോഷണം നിർണയിക്കാം. ഇതനുസരിച്ച് ഭിത്തികളിൽ അവശോഷകങ്ങൾ പതിക്കുകയോ അവശോഷണാങ്കം കൂടുതലുള്ള വസ്തുക്കൾ മുറിയിൽ നിരത്തുകയോ ചെയ്യാം. മനുഷ്യന്റെ അവശോഷണാങ്കം വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇക്കാരണത്താൽ ശ്രോതാക്കളുടെ എണ്ണം അനുസരിച്ച് ഹാളിൽ അവശോഷണം കൂടുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യാം.
ഒരു ആഡിറ്റോറിയത്തിനുണ്ടായിരിക്കേണ്ട മറ്റൊരു പ്രധാന ഗുണമാണ് ഉച്ചത (amplitude). ഇതിനു ശബ്ദം പ്രതിധ്വനിക്കേണ്ടതാവശ്യമാണ്. പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന ശബ്ദത്തിന്റെ ഉച്ചത നേരിട്ടുള്ള ശബ്ദത്തെയപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലാകുമ്പോഴാണ്
ശബ്ദത്തിനു പൂർണത (fullness) ലഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ വ്യക്തത കൈവരിക്കാനാകട്ടെ പ്രതിധ്വനിയുടെ ഉച്ചത കുറവായിരിക്കുകയും വേണം. കൂടിയ അനുരണനകാലം പൂർണതയ്ക്കും കുറഞ്ഞ അനുരണനകാലം വ്യക്തതയ്ക്കും കാരണമാകുന്നു. സംഗീത-സിനിമ പ്രദർശനങ്ങൾക്ക് ശബ്ദത്തിനു പൂർണത വേണ്ടപ്പോൾ പ്രസംഗത്തിനും സംഭാഷണങ്ങൾക്കും വ്യക്തതയാണ് കൂടുതൽ ആവശ്യം.
ആഡിറ്റോറിയത്തിനുള്ളിൽ ബാഹ്യശബ്ദങ്ങളുടെ ഉപദ്രവം തടയേണ്ടതനിവാര്യമാണ്. ചെറിയ വിടവുകൾ പോലും അതിൽ പതിക്കുന്ന ശബ്ദത്തിന്റെ 90 ശ.മാ.-വും കടത്തിവിടാറുണ്ട്. ഇടയ്ക്ക് വായു നില്ക്കുന്ന ഇരട്ട ഭിത്തികൾ ബാഹ്യശബ്ദത്തെ പ്രതിരോധിക്കുവാൻ ഫലപ്രദമാണ്.
കെട്ടിടങ്ങളുടെ രൂപകല്പനയിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നതാണ് കെട്ടിടങ്ങന്റെ ശബ്ദശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകൾ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും ചില കെട്ടിടങ്ങൾ ധാരാളം ഉപയോഗങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കേണ്ടിവരുമ്പോൾ അതിന്റെ ശബ്ദശാസ്ത്രപ്രത്യേകതകൾക്ക് രൂപമാറ്റം വരുത്തേണ്ടിവരും. കട്ടിയുള്ള തിരശ്ശീല കെട്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഉച്ചഭാഷിണിയുടെ സ്ഥാനം മാറ്റിയോ ശബ്ദശാസ്ത്രപ്രത്യേകതകൾക്ക് രൂപമാറ്റം വരുത്താം.
വർഗ്ഗം:ശബ്ദശാസ്ത്രം
ദൗലത്താബാദ്
ചരിത്രം
രാമചന്ദ്രന്റെ മരണശേഷം അധികാരത്തിൽ വന്ന സിങ്കാന II-ആമൻ (രാമചന്ദ്രന്റെ പുത്രൻ) ഡൽഹിയിൽനിന്ന് സ്വാതന്ത്യം പ്രഖ്യാപിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ ദേവഗിരി ആക്രമിച്ച മാലിക് കഫൂർ ആ രാജ്യത്തെ ഡൽഹി സുൽത്താനേറ്റിന്റെ ഭാഗമാക്കി (1313). ഡൽഹിക്ക് വെല്ലുവിളി ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് 1316-ൽ ഹരപാലദേവൻ (രാമചന്ദ്രന്റെ മരുമകൻ) സ്വാതന്ത്യം പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും 1318-ൽ മുബാരക് (അലാവുദ്ദീന്റെ പുത്രൻ) ദേവഗിരി വീണ്ടെടുത്തു.
മുഹമ്മദ് ബിൻ തുഗ്ളക്ക് ഭരണ സൗകര്യത്തിനായി 1327-ൽ തലസ്ഥാനം ഡൽഹിയിൽനിന്ന് ദേവഗിരിയിലേക്കു മാറ്റിയെങ്കിലും ഡൽഹിയെ വീണ്ടും തലസ്ഥാനമാക്കി. ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു ദേവഗിരിയെ ദൌലത്താബാദ് എന്നു നാമകരണം ചെയ്തത്. തുഗ്ലക്കിന്റെ ഭരണത്തിൽ അമർഷംപൂണ്ട ഡെക്കാണിലെ പ്രഭുക്കന്മാർ ദൗലത്താബാദ്കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കുകയും സ്വതന്ത്ര ബാഹ്മനി സാമ്രാജ്യത്തിന് അടിത്തറ ഇടുകയും ചെയ്തു (1347). ദൗലത്താബാദിൽ വച്ചായിരുന്നു അലാവുദ്ദീൻ ബാഹ്മൻ ഷായുടെ (ബാഹ്മനി രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ) സ്ഥാനാരോഹണ ചടങ്ങുകൾ നടന്നത്. ഭരണ സൌകര്യത്തിനായി സാമ്രാജ്യത്തെ ദൗലത്താബാദ് ഉൾപ്പെടെ നാല് പ്രവിശ്യകളായി ഇദ്ദേഹം വിഭജിച്ചിരുന്നു.
15-ആം നൂറ്റാണ്ടോടെ ശിഥിലമായിത്തീർന്ന ബാഹ്മനി രാജ്യം ബിജാപ്പൂർ, ഗോൽക്കൊണ്ട, അഹമ്മദ്നഗർ, ബീദാർ, ബീറാർ എന്നീ അഞ്ച് സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. 1499-ൽ ദൗലത്താബാദ് അഹമ്മദ്നഗറിന്റെ സ്ഥാപകനായ മാലിക് അഹമ്മദിന്റെ അധീനതയിലായി. 1633-ൽ മുഗൾ ജനറലായിരുന്ന മഹബത് ഖാൻ ദൗലത്താബാദ് പിടിച്ചടക്കുന്നതുവരെ ഇവിടം അഹമ്മദ്നഗറിന്റെ അധീനതയിലായിരുന്നു. മുഗളർക്കുശേഷം നൈസാം (ഹൈദരാബാദ്), മറാത്തർ എന്നിവരായിരുന്നു ദൗലത്താബാദിൽ അധീശത്വം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പട്ടണങ്ങൾ
കോവിഡ്-19
രോഗം തിരിച്ചറിയൽ
2019 ഡിസംബർ 31 ന് ചൈനയിലെ ഹ്യൂബൈ പ്രവിശ്യയിലെ വുഹാൻ പട്ടണത്തിൽ നിരവധിപേരിൽ ന്യൂമോണിയ രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ രോഗബാധയുടെ കൃത്യമായ കാരണം കണ്ടെത്താനായില്ല. 2020 ജനുവരി 9 ന് ചൈനയിലെ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആന്റ് പ്രിവെൻഷൻ പുതിയ ഒരിനം കൊറോണാവൈറസ് (നോവൽ കൊറോണാവൈറസ്) ആണ് ഈ രോഗം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാൻ കാരണമെന്ന് വിശദീകരിച്ചു. അവിടെ നിന്ന് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് രോഗം സംക്രമിച്ചു. 2020 ജനുവരി 30 ന് ലോകാരോഗ്യസംഘടന 2019 (വൈറസിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ വർഷം), N (=new), coV (= കൊറോണാവൈറസ് ഫാമിലി) എന്നിവ ചേർത്ത് വൈറസിന് 2019-nCoV എന്ന പേരുനൽകി. 2020 ഫെബ്രുവരി 11 ന് ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മിറ്റി ഓൺ ടാക്സോണമി ഓഫ് വൈറസസ് (ICTV) വൈറസിനെ സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം കോറോണവൈറസ് 2 (SARS-CoV-2) എന്ന് പേരുനൽകി. തുടർന്ന് ലോകാരോഗ്യസംഘടന ഈ വൈറസ് രോഗത്തെ കോവിഡ്-19 (= Coronavirus disease 2019) എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. മനുഷ്യനെ ബാധിക്കുന്ന കൊറോണവൈറസുകളിൽ ഏഴാമത്തേതാണ് Sars-coV-2 വൈറസ്. .
കാരണം
സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം കൊറോണ വൈറസ് 2 (SARS-CoV-2) ആണ് ഈ രോഗത്തിന് കാരണം. ഇത് 2019 ലെ നോവൽ കൊറോണ വൈറസ് (2019-nCoV) ന് കാരണമായി. ചുമ, തുമ്മൽ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ശ്വസന തുള്ളികൾ വഴിയാണ് വൈറസ് പ്രാഥമികമായി ആളുകൾക്കിടയിൽ പടരുന്നത്.
പാത്തോളജി
പോസ്റ്റുമോർട്ടത്തിനായി ശേഖരിച്ച ശ്വാസകോശ സാമ്പിളുകൾ പ്രകാരം, ശ്വാസകോശ ചിത്രം പഠനവിധേയമാക്കിയപ്പോൾ കണ്ടത്, ഇത്, അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി ഡിസ്ട്രസ് സിൻഡ്രോം (ARDS) പോലെയാണ്.
രോഗനിർണയം
ലഘുചിത്രം| COVID-19 നായുള്ള സിഡിസി ലബോറട്ടറി ടെസ്റ്റ് കിറ്റ് ലോകാരോഗ്യസംഘടന ഈ രോഗത്തിനായി നിരവധി ടെസ്റ്റിംഗ് പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പരിശോധനയ്ക്ക് തത്സമയ റിവേഴ്സ് ട്രാൻസ്ക്രിപ്ഷൻ-പോളിമറേസ് ചെയിൻ റിയാക്ഷൻ (RT-PCR) ഉപയോഗിക്കുന്നു. തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് എടുത്ത സ്രവ സാമ്പിളുകളിൽ ആണ് പരിശോധന നടത്തുന്നത്. ഫലങ്ങൾ സാധാരണയായി ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ലഭ്യമാണ്. എങ്കിലും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ടെസ്റ്റിങ്ങ് ലാബുകളുടെ അപര്യാപ്തത മൂലം കൂടൂതൽ സമയം വേണ്ടിവരാറുണ്ട്. രക്തസാമ്പിളുകളിലും പരിശോധന നടത്താം, പക്ഷേ ഇവയ്ക്ക് രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ എടുത്ത രണ്ട് രക്ത സാമ്പിളുകൾ ആവശ്യമാണ്, ഫലങ്ങൾ ഉടനടി ലഭ്യമല്ല. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ലബോറട്ടറികൾക്ക് വൈറസ് ബാധയെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി പിസിആർ പരിശോധനകൾ സ്വതന്ത്രമായി വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. ന്യൂക്ലിക് ആസിഡ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ടെസ്റ്റുകളും ആന്റിബോഡി ടെസ്റ്റ് കിറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ച് COVID-19 പരിശോധന നടത്താം.
വുഹാൻ സർവകലാശാലയിലെ സോങ്‌നാൻ ഹോസ്പിറ്റൽ പുറത്തിറക്കിയ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ക്ലിനിക്കൽ സവിശേഷതകളെയും എപ്പിഡെമോളജിക്കൽ അപകടസാധ്യതയെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി അണുബാധകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചു. രോഗബാധിതപ്രദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രയുടെ ചരിത്രം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് രോഗബാധിതരായ രോഗികളുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തിയതിന്റെ ചരിത്രം എന്നിവക്കു പുറമെ പനി, ന്യുമോണിയയുടെ സാധ്യത, സാധാരണയിൽ കുറഞ്ഞ വെളുത്ത രക്താണുക്കളുടെ എണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവരെ നിരീക്ഷണവിധേയമാക്കുന്നു. ഇതുവരെ വൈറസ് ഘടകങ്ങളെ ഗർഭിണികളിൽ അമ്നിയോട്ടിക് ദ്രവത്തിലോ, മുലപ്പാലിലോ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല.
രോഗം മൂർച്ഛിക്കുന്നത്
50 ഉം അതിൽക്കൂടുതലും പ്രായമായവർക്ക് മറ്റുള്ളവരെ അപേക്ഷിച്ച് അങ്ങേയറ്റം രോഗാതുരമായ അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചേരാൻ രണ്ടരയിരട്ടി സാധ്യതയുണ്ട്. തീവ്രമായ രോഗം എന്നതുകൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കുന്നത് ശ്വാസമെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടായശേഷം മിനിറ്റിൽ മുപ്പതോ അതിലധികമോ തവണ കൃത്രിമശ്വാസം നൽകേണ്ടിവരുമ്പോഴും രക്തത്തിൽ ഓക്സിജന്റെ അളവ് വളരെ താഴുകയും 24 മുതൽ 48 മണിക്കൂറിനകം ശ്വാസകോശത്തിന്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമത 50 ശതമാനത്തിലേറെ കുറയുമ്പോഴുമാണ്. ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, പ്രമേഹം, ഹൃദയവൈകല്യങ്ങൾ എന്നിവയുള്ളവർക്ക് രോഗസാധ്യത രണ്ടുമുതൽ മൂന്നുവരെ ഇരട്ടിയാകും. ക്രോണിക് ഒബ്സ്ട്രക്ടീവ് പൾമണറി ഡിസോർഡർ ഉള്ളവർക്ക് രണ്ടര മുതൽ 11 വരെ ഇരട്ടി രോഗമൂർച്ഛാസാധ്യതയുണ്ട്. കോവിഡ് ബാധിതരുടെ രക്തം കട്ടപിടിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. കാലുകളിലെ ആഴത്തിലുള്ള സിരകളിൽ ഇത്തരം രക്തക്കട്ടകൾ ഉണ്ടാവാനും രോഗം മാറി വരുന്ന സമയത്ത് അവ ചലിച്ച് ഹൃദയം, ശ്വാസകോശം, തലച്ചോറ് തുടങ്ങിയ പ്രധാന അവയവങ്ങളിലേക്കുള്ള രക്തചംക്രമണം തടസപ്പെടുത്തുന്ന ഈ ചലിക്കുന്ന രക്തക്ക ട്ടകൾ, ഹാർട്ട് അറ്റാക്ക്, പൾ മനറി എംബോളിസം, പക്ഷാഘാതം മുതലായ സങ്കീർണ്ണ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി മരണം വരെ സംഭവിക്കുവാനിടയുണ്ട്. കൂടാതെ നെഞ്ചിലെയും വാരിയെല്ലുകൾക്കിടയിലെയും തരുണാസ്ഥികൾക്ക്‌ വീക്കം എന്ന സങ്കീർണ്ണതയും രോഗം മാറി വരുന്നവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കാം. കോവിഡ് മാറിയ ശേഷവും മാസങ്ങൾ നീണ്ടു നില്ക്കുന്ന നീണ്ട കോവിഡ് എന്ന അവസ്ഥ പലരിലും ഉണ്ട്. സന്ധിവേദന,പേശിവേദന, നെഞ്ചുവേദന, ക്ഷീണം ,ഉറക്ക സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഉല്ക്കണ്ഠ, വിഷാദം എന്നിവയൊക്കെ ലോങ്ങ്കോവിഡ് എന്ന ഈ അവസ്ഥയുടെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ചികിത്സ
മനുഷ്യരിൽ, കൊറോണ വൈറസ് അണുബാധയ്ക്ക് ചികിത്സിക്കാൻ ഒരു മരുന്നും ഇതുവരെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. ലോകമെമ്പാടും പലതരത്തിലുള്ള ചികിത്സാപദ്ധതികൾ മരുന്നുകൾ കണ്ടെത്തിവരുന്നു എങ്കിലും അവയൊന്നും കോറോണ വൈറസിനെ തുരത്താൻ ഫലപ്രദമല്ല. സാധ്യതയുള്ള ചികിത്സകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണം 2020 ജനുവരിയിൽ ആരംഭിച്ചു, നിരവധി ആൻറിവൈറൽ മരുന്നുകൾ ഇതിനകം ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളിലാണ്. പൂർണ്ണമായും പുതിയ മരുന്നുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ 2021 വരെ എടുക്കുമെങ്കിലും, പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന നിരവധി മരുന്നുകൾ മറ്റ് ആൻറിവൈറൽമരുന്നുകളുടെ വികസന സൂചനകളായി ഇതിനകം അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ആൻറിവൈറലുകളിൽ ക്ലോറോക്വിൻ, ദാറുനാവിർ, ഗാലിഡെസിവിർ, ഇന്റർഫെറോൺ ബീറ്റ,   ലീഗ്,  തുടങ്ങിയവയുണ്ട്. വൈറസിലെ ആർ.എൻഎ. ഡിപെൻഡന്റ് ആർ.എൻ.എ പോളിമെറേയ്സ് എന്ന രാസാഗ്നി (അഥവാ നോൺ-സ്ട്രക്ചറൽ പ്രോട്ടീൻ- nsp12)യാണ് വൈറസിന്റെ ആർ.എൻ.എ യെ മനുഷ്യകോശങ്ങളിൽ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുതകുന്നത്. അതിനാൽ ഈ രാസാഗ്നിയെ തടയുന്ന റെംഡെസിവിർ (remdesivir) എന്ന ആന്റിവൈറൽ മരുന്ന് കോവിഡ്-19 രോഗചികിത്സയ്ക്ക് പ്രയോഗിച്ചുവരുന്നു.
ഹൈഡ്രോക്സിക്ലോറോക്വിൻ
പ്ലാക്വിനിൽ (Plaquenil ) എന്ന വ്യാപാരനാമത്തിൽ വിൽക്കപ്പെടുന്ന ഹൈഡ്രോക്സിക്ലോറോക്വിൻ (HCQ) കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019 (COVID-19) നുള്ള പരീക്ഷണാത്മക ചികിത്സയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. വളരെയേറെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ, ഒരു ആരോഗ്യവിദഗ്ദന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രമേ ഇതുപയോഗിക്കാവൂ. കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019 ബാധിതരെ ചികിൽസിക്കുന്നതിന് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇന്റർഫെറോൺ ആൽഫ -2 ബി. ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.
പ്രതിരോധം
400px|thumb|രോഗപ്രതിരോധത്തിന് അവലംബിക്കുന്ന "ഫ്ലാറ്റൻ ദ കർവ്" എന്ന രീതി ആഗോള ആരോഗ്യ സംഘടനകൾ അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള പ്രതിരോധ നടപടികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. മറ്റ് കൊറോണ വൈറസുകൾക്കായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ശുപാർശകൾക്ക് സമാനമാണ് ഈ ശുപാർശകൾ:
ആരോഗ്യമുള്ള പൊതുജനങ്ങൾ മുഖംമൂടി ഉപയോഗിക്കുന്നത് (ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത്) ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല.
വൈറസ് നാശിനികൾ
അൾട്രാവയലറ്റ് വികിരണങ്ങൾക്കും 75 ശതമാനം വരെയുള്ള ഈഥർ, എഥനോൾ, ക്ലോറിൻ അടങ്ങിയ അണുനാശിനികൾ, പെറോക്സിഅസറ്റിക് അമ്ലം, ക്ലോറോഫോം എന്നിവയ്ക്ക് വൈറസിനെ നശിപ്പിക്കാനാകും.
മാനേജ്മെന്റ്
ഈ രോഗത്തിന് പ്രത്യേക ആൻറിവൈറൽ മരുന്നുകളൊന്നും അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. പിന്തുണാ ശ്രദ്ധയോടെയാണ് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയും ചൈനീസ് ദേശീയ ആരോഗ്യ കമ്മീഷനും ഗുരുതരമായ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി അണുബാധയുള്ള രോഗികൾക്ക് വിശദമായ ചികിത്സാ ശുപാർശകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സാധ്യമായ ചികിത്സകളുടെ ഫലപ്രാപ്തിയും സുരക്ഷയും പരിശോധിക്കുന്നതിനായി ക്രമരഹിതമായി നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലോകാരോഗ്യ സംഘടന ശുപാർശ ചെയ്തു.
വാക്സിൻ ഗവേഷണങ്ങൾ
അമേരിക്കയുടെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് (NIH), മോഡേണാ ബയോടെക്നോളജി കമ്പനിയുടെ പകർച്ചവ്യാധി നിയന്ത്രണവിഭാഗവുമായിച്ചേർന്ന് 2020 ജനുവരി 13 ന് വൈറസിനെതിരെ mRNA-1273 എന്ന വാക്സിൻ പരീക്ഷണത്തിനായി പ്രയോഗിക്കുന്നതിന് അന്തിമതീരുമാനമെടുത്തു. Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) ആണ് ഈ വാക്സിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് സാമ്പത്തികസഹായം ചെയ്യുന്നത്. മോ‍ഡേണയിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിട്യൂട്ട് ഓഫ് അലർജി ആന്റ് ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസ് (NIAID) ആണ് വാക്സിൻ ഗവേഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. ആറാഴ്ച നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഓപൺ ലേബൽ പഠനത്തിന് 45 രോഗികൾ പങ്കാളികളാകുന്നു. പൂർണമായും ഫലപ്രദമായ വാക്സിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ 12 മുതൽ 18 വരെ മാസമെടുക്കും. SARS-CoV-2 ന്റെ ജനറ്റിക് കോഡ് പകർപ്പെടുത്താണ് ഈ വാക്സിൻ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ mRNA-1273 ഘടകത്തിന്റെ സുരക്ഷയും പ്രതിരോധവൽക്കരണസാധ്യതയും അറിയാൻ 25μg, 100μg, 250μg ഡോസുകളാണ് 18 മുതൽ 55 വരെ പ്രായമുള്ള സന്നദ്ധാംഗങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നത്. 2020 മാർച്ച് 16 ന് ആദ്യപങ്കാളി (ജെന്നിഫർ ഹാലർ) വാക്സിൻ സ്വീകരിച്ചു. കോവിഡ്-19 കാൻഡിഡേറ്റ് വാക്സിനുകളുടെ ലിസ്റ്റ് ലോകാരോഗ്യസംഘടന പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ലോകത്തിലെ ആദ്യ കോവിഡ് വാക്സിൻ റഷ്യ 2020 ആഗസ്ത് 11 ന് പുറത്തിറക്കി.
കോവിഡ് വകഭേദങ്ങൾ
പലതരത്തിൽ ഉള്ള സാർസ് CoV-2 (കൊറോണ വയറസുകൾ  ) ഉണ്ട്. കോവിഡിന്റെ വർദ്ധിച്ച സംക്രമണശേഷി അല്ലെങ്കിൽ വാക്സിനുകളുടെ ഫലപ്രാപ്തി  കുറയുന്നത് ഈ വകഭേദങ്ങൾ  മൂലമാണന്ന് അഭിഒപ്രായമുണ്ട്. ഈ വകഭേദങ്ങൾ കോവിഡിന്റെ വ്യാപനത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഈ വകഭേദങ്ങളിൽ തന്നെ ഏറ്റവുംം  പ്രശ്നകാരികളായി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നവയാണ്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന അതീവജാഗ്രത നിർദ്ദേശം പുലർത്തേണ്ടവയായി ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നു.
കോവിഡ്-19 മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ
മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മറ്റ് മൃഗങ്ങളിലേക്ക് വൈറസ് പകരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബെൽജിയത്തിലെ ലിഗെയിലെ ഒരു പൂച്ച, അതിന്റെ ഉടമയേക്കാൾ ഒരാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് കോവിഡ് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ (വയറിളക്കം, ഛർദ്ദി, ശ്വാസം മുട്ടൽ) കാണിക്കുകയും ടെസ്റ്റ് പോസിറ്റീവ് ആകുകയും ചെയ്തു. ന്യൂയോർക്കിലെ ബ്രോങ്ക്സ് മൃഗശാലയിലെ കടുവകളും സിംഹങ്ങളും, വരണ്ട ചുമയും വിശപ്പില്ലായ്മയും പോലുള്ള കോവിഡ് ‑ 19 ന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുകയും വൈറസ് ടെസ്റ്റ് പോസിറ്റീവ് ആയി കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. നെതർലാൻഡിലെ രണ്ട് ഫാമുകളിലെ മിങ്കുകളും കോവിഡ്-19 പോസിറ്റീവ് ആയിട്ടുണ്ട്.
വളർത്തു മൃഗങ്ങളിൽ വൈറസ് കുത്തിവച്ച് നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ, പൂച്ചകളും ഫെററ്റുകളും ഈ രോഗത്തിന് വളരെ സാധ്യതയുള്ളവയാണെന്ന് കണ്ടെത്തി, അതേസമയം നായ്ക്കൾക്ക് വൈറൽ റെപ്ലിക്കേഷൻ കുറവായതിനാൽ, സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. അതോടൊപ്പം പന്നികൾ, താറാവുകൾ, കോഴികൾ എന്നിവയിൽ വൈറൽ റപ്ലിക്കേഷൻ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിലും ഈ പഠനം പരാജയപ്പെട്ടു.
കോവിഡ്-19 ഗവേഷണത്തിന് സിറിയൻ ഹാംസ്റ്ററുകൾ ഒരു മാതൃകാ ജീവിയാകാമെന്ന് 2020 മാർച്ചിൽ ഹോങ്കോംഗ് സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷകർ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കരിവരയൻ ചേരാച്ചിറകൻ
പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ചേരാചിറകൻ കുടുംബത്തിൽ ഉള്ള ഒരു സൂചിത്തുമ്പിയാണ് കരിവരയൻ ചേരാച്ചിറകൻ.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സൂചിത്തുമ്പികൾ വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുമ്പികൾ
യൗവനം (ചലച്ചിത്രം)
നീലായുടെ ബാനറിൽ ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി കഥയും തിരക്കഥയും എഴുതി ബാബു നന്തൻ‌കോട് സംവിധാനം ചെയ്ത് 1974-ൽ പി. സുബ്രഹ്മണ്യം നിർമ്മിച്ച്പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് യൗവനം. മധു, തിക്കുറിശ്ശി, രാഘവൻ, വിജയശ്രീ, റാണിചന്ദ്ര എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന വേഷങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ശ്രീകുമാരൻ തമ്പിയുടെവരികൾക്ക് വി ദക്ഷിണാമൂർത്തി സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചു.
ചിത്രം കാണുക
യൗവനം 1974
കോട്ടയ്ക്കൽ ചന്ദ്രശേഖരൻ
പ്രമുഖ കഥകളി കലാകാരനായിരുന്നു കോട്ടയ്ക്കൽ ചന്ദ്രശേഖരൻ (ജനനം : 15 ജനുവരി 1945 - മരണം: 4 സെപ്റ്റംബർ 2019). 2011ലെ കേരള കലാമണ്ഡലം ഫെല്ലോഷിപ്പ് നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ജീവിതരേഖ
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ നടുവട്ടത്തു(പട്ടാമ്പിക്കടുത്ത് ), എ.എം. കുമാര സ്വാമി ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെയും പി.വി. പാറുക്കുട്ടി വാരസ്യാരുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. ഒൻപതാം ക്ലാസിനു ശേഷം പി.എസ്.വി. നാട്യസംഘത്തിൽ ചേർന്നു. വാഴേങ്കട കുഞ്ചുനായരുടെയും കോട്ടയ്ക്കൽ കൃഷ്ണൻകുട്ടി നായരുടെയും ശിഷ്യനാണ്. കോട്ടയ്ക്കൽ പി.എസ്.വി. നാട്യസംഘത്തിൽ കഥകളി അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. കഥകളിയിലെ നായക-പ്രതിനായക വേഷങ്ങൾ ഒന്നുപോലെ മികവോടെ അവതരിപ്പിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. 2019 സെപ്റ്റംബർ 4-ന് 74-ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:കഥകളി കലാകാരന്മാർ വർഗ്ഗം:കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:കേരള കലാമണ്ഡലം ഫെല്ലോഷിപ്പ് നേടിയവർ
യന്ത്രഗോവണി
ഗോവണിയുടെ യന്ത്രവൽകൃത രൂപമാണ്‌ യന്ത്രഗോവണി അഥവാ എസ്കലേറ്റർ. ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ഗോവണിയാണ് ഇത്. ഒരു കെട്ടിടത്തിലെ നിലകളിലൂടെ ആളുകളെ കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു തരം കൺവേയർ ഗതാഗത (Conveyor Transport) രീതിയാണ് ഇത്. മോട്ടോർ ഉപയോഗിച്ച് കറങ്ങുന്ന ചങ്ങലയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും തിരശ്ചീനമായി നിൽക്കുന്നതുമായ കുറച്ച് ചവിട്ടുപടികളും അടങ്ങുന്നതാണ് ഈ ഗതാഗത സംവിധാനം.
വർഗ്ഗം:വൈദ്യുതോപകരണങ്ങൾ വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ
മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്
പകരം=MumbaiIndians|ലഘുചിത്രം|400x400ബിന്ദു| മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് ലഘുചിത്രം|264x264ബിന്ദു| മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്   ലോഗോ
ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ മത്സരിക്കുന്ന മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മുംബൈ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഫ്രാഞ്ചൈസി ക്രിക്കറ്റ് ടീമാണ് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്, കൂടാതെ 5 കിരീടങ്ങളുമായി ടൂർണമെന്റിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ടീമാണ്. 2008-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ ടീം, അതിന്റെ 100% അനുബന്ധ സ്ഥാപനമായ ഇന്ത്യവിൻ സ്‌പോർട്‌സ് വഴി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനിയായ റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. സ്ഥാപിതമായതു മുതൽ, മുംബൈയിലെ 33,108 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വാങ്കഡെ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ് ടീം ഹോം മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചത്.
2017-ൽ, ഐപിഎൽ ഫ്രാഞ്ചൈസികൾക്കിടയിൽ ബ്രാൻഡ് മൂല്യത്തിൽ 100 ​​മില്യൺ ഡോളർ കടന്ന ആദ്യ ഫ്രാഞ്ചൈസിയായി മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് മാറി. 2019-ൽ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിന്റെ ബ്രാൻഡ് മൂല്യം ഏകദേശം ₹809 കോടി (ഏകദേശം 115 മില്യൺ ഡോളർ) ആയിരിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷവും എല്ലാ ഐപിഎൽ ഫ്രാഞ്ചൈസികളിലും ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്.
2011 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി20 ഫൈനലിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരിനെ 31 റൺസിന് തോൽപ്പിച്ച് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് ജേതാക്കളായി. 2013-ൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്‌സിനെ ഫൈനലിൽ 23 റൺസിന് തോൽപ്പിച്ച് ടീം തങ്ങളുടെ ആദ്യ ഐപിഎൽ കിരീടം നേടി ഡബിൾ നേടി, തുടർന്ന് രാജസ്ഥാൻ റോയൽസിനെ 33 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി ആ വർഷം അവസാനം രണ്ടാം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി20 കിരീടം നേടി. 2015 മെയ് 24 ന് അവർ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്‌സിനെ 41 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി തങ്ങളുടെ രണ്ടാം ഐപിഎൽ കിരീടം നേടി, ഒന്നിലധികം ഐപിഎൽ കിരീടങ്ങൾ നേടിയ മൂന്നാമത്തെ ടീമായി. 2017 മെയ് 21 ന്, ആവേശകരമായ ഫൈനലിൽ 1 റണ്ണിന് റൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജയൻറിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി അവർ തങ്ങളുടെ മൂന്നാം ഐപിഎൽ കിരീടം നേടി, അങ്ങനെ മൂന്ന് ഐപിഎൽ കിരീടങ്ങൾ നേടുന്ന ആദ്യ ടീമായി. ടൂർണമെന്റ് കളിക്കുമ്പോൾ, അവർ തങ്ങളുടെ 100-ാം ടി20 ജയിച്ചു, അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ആദ്യ ടീമായി. 2019 മെയ് 12 ന് ഐ‌പി‌എൽ ഫൈനലിൽ സി‌എസ്‌കെയെ വെറും 1 റണ്ണിന് തോൽപ്പിച്ച് റെക്കോർഡ് തകർത്ത് നാലാമത്തെ ഐ‌പി‌എൽ കിരീടം നേടിയ അതേ നേട്ടം അവർ ആവർത്തിച്ചു. 2020 നവംബർ 10ന് ഐപിഎൽ ഫൈനലിൽ ഡൽഹി ക്യാപിറ്റൽസിനെ 5 വിക്കറ്റിന് തോൽപ്പിച്ച് അഞ്ചാം തവണയും ഐപിഎൽ കിരീടം നേടുന്ന ആദ്യ ടീമായി അവർ മാറി.
നിലവിൽ രോഹിത് ശർമ്മയാണ് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിന്റെ നായകൻ. 2017 സീസണിന് മുമ്പാണ് മഹേല ജയവർധനയെ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിന്റെ മുഖ്യ പരിശീലകനായി നിയമിച്ചത്.
2008 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ ടീമിന്റെ 100% അനുബന്ധ കമ്പനിയായ ഇന്ത്യ വിൻ സ്പോർട്സ് വഴി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനിയായ റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ്. സ്ഥാപിതമായതു മുതൽ മുംബൈയിലെ 33,108 ശേഷിയുള്ള വാങ്കഡെ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ് ടീം ഹോം മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചത്.
2017 ൽ ഐ‌പി‌എൽ ഫ്രാഞ്ചൈസികളിൽ ബ്രാൻഡ് മൂല്യത്തിൽ 100 ​​മില്യൺ ഡോളർ കടന്ന ആദ്യത്തെ ഫ്രാഞ്ചൈസിയായി മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് മാറി. [3] 2019 ൽ മുംബൈ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ബ്രാൻഡ് മൂല്യം ഏകദേശം 809 കോടി ഡോളർ (ഏകദേശം 115 മില്യൺ ഡോളർ) ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷവും എല്ലാ ഐ‌പി‌എൽ ഫ്രാഞ്ചൈസികളിലും ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്.
ഐ‌പി‌എല്ലിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ടീമാണ് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്. അവർ വിജയിച്ചു 2011 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി 20 അടിക്കുന്നത് ശേഷം റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ഫൈനലിൽ 31 റൺസിന്. ഫൈനലിൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ 23 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി 2013 ൽ ഐപിഎൽ കിരീടം നേടി ടീം ഇരട്ട ജയം നേടി, തുടർന്ന് രാജസ്ഥാൻ റോയൽസിനെ 33 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി രണ്ടാം ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 കിരീടം നേടി. അവർ 41 റൺസ് ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് പരാജയപ്പെടുത്തി 24 മേയ് 2015 തങ്ങളുടെ രണ്ടാം ഐപിഎൽ കിരീടം ഫൈനലിൽഒന്നിൽ കൂടുതൽ ഐ‌പി‌എൽ കിരീടം നേടുന്ന മൂന്നാമത്തെ ടീമായി. ആവേശകരമായ ഫൈനലിൽ റൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജിയന്റിനെ 1 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി 2017 മെയ് 21 ന് അവർ തങ്ങളുടെ മൂന്നാമത്തെ ഐപി‌എൽ കിരീടം നേടി, അങ്ങനെ മൂന്ന് ഐ‌പി‌എൽ കിരീടങ്ങൾ നേടുന്ന ആദ്യ ടീമായി. ടൂർണമെന്റ് കളിക്കുന്നതിനിടെ, അവർ തങ്ങളുടെ നൂറാമത്തെ ടി 20 നേടി, അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ആദ്യ ടീമായി. 2019 മെയ് 12 ന് ഐ‌പി‌എൽ ഫൈനലിൽ സി‌എസ്‌കെയെ ഒരു റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി നാലാം ഐ‌പി‌എൽ കിരീടം നേടിയ അതേ നേട്ടം അവർ ആവർത്തിച്ചു. ഐ‌പി‌എൽ ഫൈനലിൽ 2020 നവംബർ 10 ന് ദില്ലി ക്യാപിറ്റൽസിനെ 5 വിക്കറ്റിന് പരാജയപ്പെടുത്തി അഞ്ചാം തവണയും ഐ‌പി‌എൽ കിരീടം നേടുന്ന ആദ്യ ടീമായി അവർ മാറി.
നിലവിൽ രോഹിത് ശർമയാണ് ക്യാപ്റ്റൻ. 2017 സീസണിന് മുമ്പ് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് ഹെഡ് കോച്ചായി മഹേല ജയവർധനയെ നിയമിച്ചു. [9] ടീമിന്റെ മുൻനിര റണ്ണർ സ്‌കോറർ ശർമയാണ്. ലസിത് മലിംഗയാണ് ടീമിന്റെയും ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെയും മുൻ‌നിര വിക്കറ്റ് നേട്ടം.
ഉള്ളടക്കം 1	ഫ്രാഞ്ചൈസി ചരിത്രം 2	ടീം ചരിത്രം 2.1	2008-2009: പ്രാരംഭ സീസണുകളിലെ പോരാട്ടം 2.2	2010–2012: ശക്തമായ ടീമായി ഉയരുക 2.3	2013: ഐ‌പി‌എല്ലും സി‌എൽ‌ടി 20 ഇരട്ടയും 2.4	2014–2018 2.5	2019 - ഇന്നുവരെ 3	ഹോം ഗ്ര .ണ്ട് 4	ടീം ഐഡന്റിറ്റി 4.1	ടീമിന്റെ പേര്, മുദ്രാവാക്യം, ലോഗോ രൂപകൽപ്പന 4.2	ജേഴ്സി നിറങ്ങൾ 4.3	തീം സോംഗ് 5	കളിക്കാർ 5.1	കൈമാറ്റങ്ങൾ 6	ക്യാപ്റ്റൻമാർ 7	ഋതുക്കൾ 8	നിലവിലെ സ്ക്വാഡ് 9	അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ, സപ്പോർട്ട് സ്റ്റാഫ് 10	ഹെഡ് കോച്ച് റെക്കോർഡ് 11	കിറ്റ് നിർമ്മാതാക്കളും സ്പോൺസർമാരും 12	ചെന്നൈ സൂപ്പർ രാജാക്കന്മാരുമായുള്ള മത്സരം 13	മനുഷ്യസ്‌നേഹം 14	സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ 14.1	ഐ‌പി‌എല്ലിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഫലങ്ങൾ 14.2	എതിർപ്പിനാൽ 15	ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിൽ 16	പരാമർശങ്ങൾ 17	ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ഫ്രാഞ്ചൈസ് ചരിത്രം ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് കൺട്രോൾ ബോർഡ് (ബിസിസിഐ), 2007 ൽ ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപിച്ചു ഒരു ട്വന്റി 20 മത്സരത്തിൽ 2008 ൽ ആരംഭിക്കുന്നതിന് [10] ജനുവരി 2008, ബിസിസിഐ എട്ട് നഗരം അധിഷ്ഠിത ഫ്രാഞ്ചൈസികൾ ഉടമകൾ അനാച്ഛാദനം. മുംബൈ ഫ്രാഞ്ചൈസി 111.9 മില്യൺ ഡോളറിന് റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് ലിമിറ്റഡിന് (ആർ‌ഐ‌എൽ) വിറ്റു, ഇത് ലീഗിൽ വിൽക്കുന്ന ഏറ്റവും ചെലവേറിയ ടീമായി മാറി. [11] മുകേഷ് അംബാനിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ആർ‌ഐ‌എൽ 10 വർഷത്തേക്ക് ഫ്രാഞ്ചൈസിയുടെ അവകാശം നേടി. ഫ്രാഞ്ചൈസിയെ ഒടുവിൽ "മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്" എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു.
ടീം ചരിത്രം 2008-2009: പ്രാരംഭ സീസണുകളിലെ പോരാട്ടം ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് നാല് കളിക്കാരെ അതത് സിറ്റി ഫ്രാഞ്ചൈസികൾക്കായി ഐക്കൺ പ്ലെയറുകളായി തിരഞ്ഞെടുത്തു, ഇത് കളിക്കാരെ അവരുടെ സിറ്റി ടീം ഒഴികെയുള്ള ഏത് ടീമിനും കളിക്കാൻ ലഭ്യമല്ലാതാക്കി. മുംബൈയിലെ ഐക്കൺ പ്ലെയറായി സച്ചിൻ തെണ്ടുൽക്കറെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവരുടെ ടീമിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രതിഫലം പറ്റുന്ന കളിക്കാരനേക്കാൾ 15% കൂടുതൽ നേടാൻ ഐക്കൺ പ്ലെയറിന് അർഹതയുണ്ട്. 2008 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടന്ന ഉദ്ഘാടന ഐ‌പി‌എൽ സീസണിലെ ആദ്യ കളിക്കാരെ ലേലം ചെയ്തപ്പോൾ മുംബൈ ഫ്രാഞ്ചൈസി നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് താരങ്ങളായ സനത് ജയസൂര്യ, ഹർഭജൻ സിംഗ് , ഷോൺ പൊള്ളോക്ക് , ലസിത് മലിംഗ , റോബിൻ ഉത്തപ്പ എന്നിവരെ വാങ്ങി. [12]ഫ്രാഞ്ചൈസി സച്ചിൻ സച്ചിൻ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം ലാൽചന്ദ് രജ്പുത്തിനെ മുഖ്യ പരിശീലകനായി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, 2008 സീസൺ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സച്ചിന് പരിക്കേറ്റു, ഈ സീസണിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഹർഭജൻ സിംഗ് ക്യാപ്റ്റനായി ചുമതലയേറ്റു. സീസണിലെ മോശം തുടക്കത്തിലേക്ക് ടീം ഇറങ്ങി, ആദ്യ നാല് മത്സരങ്ങളിൽ ചില സമഗ്രമായ മാർജിനുകളിൽ തോറ്റു. 2008 ഏപ്രിൽ 20 ന് വാങ്കഡെയിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരിനോട് അഞ്ച് വിക്കറ്റ് തോൽവിയായിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യ മത്സരം. കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെതിരായ മുംബൈ ലീഗ് മത്സരത്തിനിടെ ശ്രീശാന്തിനെ മർദ്ദിച്ചെന്നാരോപിച്ച് അവരുടെ സ്റ്റാൻഡ്-ഇൻ ക്യാപ്റ്റൻ ഹർഭജനെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് സസ്‌പെൻഡ് ചെയ്തു.. ഹർഭജന്റെ സസ്പെൻഷന് ശേഷം മെയ് 24 ന് സച്ചിൻ മടങ്ങിവരുന്നതുവരെ ഷോൺ പൊള്ളോക്ക് നേതൃസ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു. പൊള്ളോക്കിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻസിയിൽ, മുംബൈ അവരുടെ അടുത്ത ആറ് കളികളിൽ ആറെണ്ണവും വിജയിച്ചു, ഇത് സെമി ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്നതിന് ശേഷിക്കുന്ന നാല് മത്സരങ്ങളിൽ രണ്ടെണ്ണം കൂടി നേടേണ്ടതുണ്ട്. അവസാന ലീഗ് മത്സരത്തിൽ വിജയിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവസാന പന്തിൽ രണ്ട് ഉൾപ്പെടെ അടുത്ത മൂന്ന് മത്സരങ്ങളിൽ മുംബൈക്ക് മൂന്ന് അവസാന ഓവർ തോൽവികൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു. പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ 7 വിജയങ്ങളും 7 തോൽവികളുമായി അവർ അഞ്ചാം സ്ഥാനത്തെത്തി, സെമി ഫൈനലിൽ ഒരു പോയിന്റ് മാത്രം നഷ്ടമായി. [13]പകരം=Mumbai Indians|ലഘുചിത്രം|264x264ബിന്ദു| Mumbai Indians 2009 സീസണിൽ അത് മൾട്ടി-ഘട്ടത്തിൽ കാരണമായി ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക കളിച്ചത് 2009 ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കാരണം ഏത് ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ പ്രവർത്തിക്കുന്നതു വിസമ്മതിച്ചു ഇന്ത്യൻ അർദ്ധസൈനിക ഐപിഎൽ സുരക്ഷ നൽകാൻ. സീസണു, മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് വ്യാപാരം റോബിൻ ഉത്തപ്പ വേണ്ടി സഹീർ ഖാൻ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ, ഒപ്പം ആശിഷ് നെഹ്റ വേണ്ടി ശിഖർ ധവാൻ കൂടെ ഡൽഹി ഡെയർ. [14]ആദ്യ സീസണിന് ശേഷം വിരമിച്ച ഷോൺ പൊള്ളോക്ക് ടീമിന്റെ മുഖ്യ പരിശീലകനായി. പരിക്ക് മൂലം കഴിഞ്ഞ സീസണിൽ വിട്ടുപോയ ലസിത് മലിംഗ ടീമിലേക്ക് മടങ്ങി. ന് പ്ലെയർ ലേലം, മുംബൈ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ താരം വാങ്ങി ഡുമിനി ബാറ്റിങ് വകുപ്പ് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്. ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെതിരായ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ വിജയിച്ച ശേഷം സീസണിൽ സ്ഥിരതയാർന്ന പ്രകടനങ്ങൾ നടത്താൻ മുംബൈ പാടുപെട്ടു. അവർ ഡുമിനി, സച്ചിന്റെ ബാറ്റിംഗ് കനത്ത ആശ്രയിച്ചിരുന്നു, ഒപ്പം മലിംഗ ന്റെ മറ്റ് താരങ്ങൾ നിന്ന് ചുരുങ്ങിയ സംഭാവനകൾ സഹിതം ബൗളിംഗ്. 14 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് അഞ്ച് വിജയങ്ങൾ മാത്രം നേടിയ മുംബൈ ലീഗ് പട്ടികയിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ്.
2010–2012: ശക്തമായ ടീമായി ഉയരുക
ഐപി‌എല്ലിന്റെ തുടക്കം മുതൽ 150 വിക്കറ്റ് നേടിയ ലസിത് മലിംഗയാണ് മുൻ‌നിര വിക്കറ്റ് നേട്ടം. [15] ചെയ്തത് 2010 താരങ്ങൾ ലേലത്തിൽ, മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് ട്രിനിഡാഡിയൻ ഓൾറൗണ്ടർ വാങ്ങി കീറോൺ പൊള്ളാർഡ് ഒരു രഹസ്യ തിഎബ്രെഅകെര് താഴെ $ 7,50,000 വേണ്ടി. ലേലത്തിന് ശേഷം അവർ പത്ത് ഇന്ത്യൻ കളിക്കാരെ സൈൻ അപ്പ് ചെയ്തു, അതിൽ ഏഴ് മുൻ ഐസി‌എൽ കളിക്കാർ. പോളക്ക് ബ bow ളിംഗ് പരിശീലകനായി ചുമതലയേറ്റതിനാൽ മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം റോബിൻ സിങ്ങിനെ ടീമിന്റെ മുഖ്യ പരിശീലകനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2011 ലെ ഐസിസി ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പിലെ ചില മത്സരങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ വാങ്കഡെ പുതുക്കിപ്പണിയുന്നതിനാൽ ഈ സീസണിൽ മുംബൈയ്ക്ക് സ്വന്തം വേദി ബ്രാബോർൺ സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്ക് മാറ്റേണ്ടി വന്നു.. മുംബൈ അവരുടെ ആദ്യ എട്ട് കളികളിൽ ഏഴെണ്ണത്തിലും വിജയിച്ചു പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി. സച്ചിൻ, മലിംഗ, ഹർഭജൻ, അംബതി റായിഡു, സൗരഭ് തിവാരി എന്നിവരുടെ ശ്രമങ്ങളാണ് അവരുടെ വിജയത്തിന് പ്രധാനമായും കാരണം. ശേഷിക്കുന്ന ആറ് ലീഗ് മത്സരങ്ങളിൽ മൂന്നെണ്ണത്തിൽ വിജയിച്ച അവർ 14 കളികളിൽ നിന്ന് 20 പോയിന്റുമായി പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. സെമി ഫൈനലിൽ അവർ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരിനെ 35 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി, പൊള്ളാർഡിന്റെ ഓൾ‌റ round ണ്ട് ശ്രമങ്ങൾക്ക് നന്ദി (13 പന്തിൽ നിന്ന് 33 *, 3/17). ഫൈനലിൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ 22 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ഫൈനലിൽ അഭിഷേക് നായറിനെ അയച്ചതുപോലുള്ള തന്ത്രപരമായ പിഴവുകളാണ് മുംബൈ ടീം മാനേജ്‌മെന്റിനെ വിമർശിച്ചത്ഹർഭജൻ യഥാക്രമം 3, 4 സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഡുമിനിയെയും പൊള്ളാർഡിനെയും 7, 8 എന്നിങ്ങനെ അയച്ചു. സീസൺ. 2010 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 യിലേക്ക് മുംബൈ യോഗ്യത നേടി, അവിടെ ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ നാല് മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് രണ്ട് വിജയങ്ങളും രണ്ട് തോൽവികളും നേടി.
ൽ 2011, ഐപിഎൽ രണ്ടു പുതിയ ടീമുകൾ അധിക ഐപിഎൽ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ ഓരോ ഫ്രാഞ്ചൈസിയിൽ 2010 ടീമിൽ നാലു കളിക്കാർ പരമാവധി നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല പ്രഖ്യാപിച്ചു, അന്താരാഷ്ട്ര താരങ്ങൾ ബാക്കി ലേലം തന്നെ. സച്ചിൻ, ഹർഭജൻ, പൊള്ളാർഡ്, മലിംഗ എന്നിവരെ 4.5 മില്യൺ ഡോളറിന് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് നിലനിർത്തി. ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ രോഹിത് ശർമയെ 2 മില്യൺ ഡോളറിനും മുൻ ഓസ്ട്രേലിയൻ ഓൾ‌റ round ണ്ടർ ആൻഡ്രൂ സൈമണ്ട്സിനും 850,000 ഡോളറിനും പേസർ മുനഫ് പട്ടേലിനും വാങ്ങിയ ലേലത്തിൽ 4.5 മില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിക്കാനുള്ള അധികാരം ഫ്രാഞ്ചൈസിക്ക് ലഭിച്ചു.700,000 ഡോളറിന്. മുംബൈ അവരുടെ ആദ്യ പത്ത് ലീഗ് മത്സരങ്ങളിൽ എട്ടിലും വിജയിച്ചു, അതിനുശേഷം അവർക്ക് ഫോം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഇത് തുടർച്ചയായ മൂന്ന് തോൽവികൾക്കും അവസാന ലീഗ് മത്സരത്തിൽ അവസാന പന്തിൽ ജയിച്ചു. 14 കളികളിൽ നിന്ന് 18 പോയിന്റുമായി അവർ പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി എലിമിനേറ്ററിന് യോഗ്യത നേടി. മുംബൈ കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിനെ നേരിട്ട വാങ്കഡെയിലാണ് എലിമിനേറ്റർ കളിച്ചത്. ടോസ് നേടി ആദ്യം പന്തെറിയാൻ തെരഞ്ഞെടുത്ത മുംബൈ കൊൽക്കത്തയെ 20 ഓവറിൽ 147 എന്ന നിലയിൽ ഒതുക്കി. 3/27 എന്ന ബ bow ളിംഗ് കണക്കുകൾക്കാണ് മുനഫ് പട്ടേൽ മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച് നേടിയത്. ഈ വിജയത്തോടെ മുംബൈ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരിനെതിരായ യോഗ്യതാ ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടി, അതിൽ വിജയിച്ചത് ഫൈനലിൽ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ കളിക്കും. ടോസ് നേടിയ മുംബൈ ക്യാപ്റ്റൻ സച്ചിൻ വീണ്ടും എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. മുംബൈയെ 186 റൺസ് ലക്ഷ്യമാക്കി. മുംബൈയുടെ ഇന്നിംഗ്സ് തുടക്കം മുതൽ കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ വിക്കറ്റ് നഷ്ടപ്പെട്ടു. 142/8 റൺസ് മാത്രമാണ് മുംബൈ നേടിയത്, 43 റൺസിന് കുറഞ്ഞു. മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് പേസർമാരായ ലസിത് മലിംഗ, മുനഫ് പട്ടേൽ എന്നിവർ യഥാക്രമം 28, 22 വിക്കറ്റുകൾ നേടി.