cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
താജ് മഹൽ
പുറമേയുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾ
താഴത്തെ ചുമരുകളിൽ സസ്യങ്ങളുടെയും പൂക്കളുടെയും കൊത്തുപണികളാണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഈ കൊത്തുപണികൾ ചെയ്തിരിക്കുന്ന മാർബിളുകൾ നന്നായി മിനുക്കിയിരിക്കുന്നു. വെള്ള മാർബിളുകളിൽ തുരന്ന് പല നിറത്തിലുള്ള മാർബിളുകൾ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് സസ്യലതാദികളുടെ കൊത്തുപണികൾ. വെള്ള മാർബിൾ തുരന്ന് അകത്ത് കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന കല്ലുകൾ മാർബിൾ, ജാസ്പർ, ജേഡ് എന്നിവയാണ്. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തുരന്ന് കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്ന രീതിയിലാണെന്ന് തോന്നാത്ത രീതിയിൽ ചുമരിന്റെ അതേ നിരപ്പിൽ തന്നെയാണ് ഈ കൊത്തുപണികൾ. ആ പൂർണ്ണത അതിൽ കാണാവുന്നതാണ്.
അകത്തെ അലങ്കാരങ്ങൾ
thumb|right|150px|മൃതദേഹം അടക്കം ചെയ്തതിനെ മറക്കുന്ന ജാലി യവനിക അഥവ മൂടാപ്പ് thumb|right|150px| [[ഷാജഹാൻ, മുംതാസ് മഹൽ എന്നിവരുടെ യഥാർഥ ശവകുടീരം ]] thumb|right|150px|മൃതദേഹം അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്ന അകത്തളങ്ങൾ
മഹലിന്റെ അകത്തളത്തിലെ കൊത്തുപണികൾ പുറമേ ചെയ്തിരിക്കുന്ന തുരന്നുള്ള പണികളേക്കാൾ ഉന്നതമായ കൽകൊത്തുപണികളാണ്. ഇത് വളരെ വിലപ്പെട്ട കല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. അകത്തെ അറ എട്ട് വശങ്ങളുള്ള ഒരു അറയാണ്. ഇതിന്റെ എല്ലാ വശങ്ങളിൽ നിന്നും ഇതിലേക്കുള്ള പ്രവേശനമുണ്ട്. പക്ഷേ, തെക്കെ വശത്തെ ഉദ്യാനത്തിലേക്ക് തുറക്കുന്ന വാതിൽ മാത്രമേ ഇവിടെ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളു. അകത്തെ അറയുടെ ചുവരുകൾക്ക് 25 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലായി സൂര്യാകൃതിയിലുള്ള ഒരു സ്തൂപം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അകത്തേ അറയുടെ നാലു വശത്തായി നാലു ആർച്ചുകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മുകളിലത്തെ നിലയിൽ നിന്നും താഴത്തെ അറ കാണാവുന്നതാണ്. അകത്തെ ഓരോ അറകളും വളരെ ഉന്നതമായ രീതിയിൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ തുരന്നുള്ള കൊത്തുപണികളും പുറത്തേ അകത്തളത്തിലുള്ള പോലെ കൈയെഴുത്ത് കൊത്തുപണികളും, വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലിലുള്ള കൊത്തു പണികളും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായി ഷാജഹാന്റേയും മുംതാസ് മഹലിന്റേയും ശവകുടീരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ ശവകുടീരങ്ങളെ മറച്ചു കൊണ്ട് മാർബിൾ ജാലികൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ മാർബിൾ ജാലികൾ എട്ട് വശങ്ങളുള്ള ഒരു മാർബിൾ അറയാണ്. ഓരോ വശങ്ങളും സമാനമായ കൊത്തു പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനു താഴെയുള്ള തറ ഭാഗം വിലപ്പെട്ട കല്ലുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ കല്ലുകളിൽ സസ്യലതാദികളുടേയും വള്ളികളുടേയും ഫലങ്ങളുടേയും പുഷ്പങ്ങളുടേയും രൂപങ്ങൾ കൊത്തിയിരിക്കുന്നു.
മുസ്ലീം ആചാരമനുസരിച്ച് ശവകുടീരങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നത് നിഷേധകരമായ ഒരു കാര്യമായതിനാൽ ഷാജഹാൻ, മുംതാസ് മഹൽ എന്നിവരുടെ ശവകുടീരങ്ങൾ അകത്തേ അറയുടെ താഴെ തികച്ചും സമതലമായ ഒരു തറയിലാണ് ചെയ്യുന്നത്. അവരുടെ തലകൾ പുണ്യ നഗരമായ മെക്കയുടെ വശത്തിലേക്കാണ് തിരിച്ചു വച്ചിരിക്കുന്നത്. മുംതാസ് മഹലിന്റെ ശവകല്ലറ അകത്തളത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായിട്ടാ‍ണ് വച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം 1.5 മീ x 2.5 മീ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള മാർബിൽ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ മാർബിൾ ഫലകങ്ങളുടെ ചുറ്റിലും വിലപ്പെട്ട കല്ലുകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതു കൂടാതെ മുംതാസിനെ പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ടുള്ള കൈയെഴുത്ത് കൊത്തു പണികളും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഷാജഹാന്റെ ശവക്കല്ലറ മുംതാസിന്റെ കല്ലറയുടെ അടുത്തായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് മാത്രമാണ് ഈ മൊത്തം കെട്ടിടത്തിൽ അസമതലമായി അഥവാ അസിമട്റിക് ആയി കാണാവുന്ന ഒന്ന്. മുംതാസിനേക്കാൾ അല്പം വലിപ്പം കൂടിയതാണ് ഷാജഹാന്റെ കല്ലറ. മുംതാസിന്റെ കല്ലറയുടെ പോലെ തന്നെ മാർബിൾ കൊണ്ടുള്ള ഒരു അറ ഇതിനും തീർത്തിരിക്കുന്നു. വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലുകൾ കൊണ്ടും കൈയെഴുത്ത് കൊത്തു പണികളും കൊണ്ട് ഇതിനേയും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. കൈയെഴുത്ത് കൊത്തുപണികൾ ഷാജഹാനെ കുറിച്ചും അദ്ദേഹത്തെ പുകഴ്ത്തി കൊണ്ട് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. ഈ അറയുടെ മുകളിലായി ഒരു പേനയുടെ ചെപ്പ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മുഗൾ വംശജരുടെ ആചാരമനുസരിച്ച് ശവക്കല്ലറകളിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഇതു കൂടാതെ ദൈവത്തിന്റെ പത്തൊൻപത് പേരുകൾ ഇവിടെ കൊത്തി എഴുതിയിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ കൊത്തു പണികളിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരിക്കുന്നു, (ഇംഗ്ലീഷിൽ:) "O Noble, O Magnificent, O Majestic, O Unique, O Eternal, O Glorious... ". ഷാജഹാന്റെ കുടീരത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇങ്ങനെ കൊത്തി എഴുതിയിരിക്കുന്നു, (ഇംഗ്ലീഷിൽ:) ; "He traveled from this world to the banquet-hall of Eternity on the night of the twenty-sixth of the month of Rajab, in the year 1076 Hijri."
ഉദ്യാനം
700px|thumb|center|ചഹർ ബാഗ് ഉദ്യാനത്തിന്റെ 360° പനോരമ ദൃശ്യം താജ് മഹലിന്റെ ചുറ്റിലും ഏകദേശം 300 സ്ക്വകയർ മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ പരന്നു കിടക്കുന്ന ഉദ്യാനമാണ് ചാർ ബാഗ് ഉദ്യാനം. ഇത് ഒരു യഥാർഥ മുഗൾ ഉദ്യാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഉദ്യാനത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ ഉയർത്തിയ വഴികൾ കൊണ്ട് ഉദ്യാനത്തിന്റെ നാലു ഭാഗങ്ങളായും 16 പൂത്തടങ്ങളായും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ നടുക്കായി മാർബിളിൽ ഉയർത്തി പണിതിരിക്കുന്ന വെള്ള ടാങ്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. താജ് കുടീരത്തിന്റേയും പ്രധാന തെക്കേ വാതിലിന്റേയും ഏകദേശം പകുതി വഴിയിലായിട്ടാണ് ഈ മാർബിൾ ടാങ്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ മാർബിൾ ടാങ്കിലെ വെള്ളത്തിൽ താജ് മഹലിന്റെ പ്രതിഫലനം (തെക്ക് വടക്ക് ഭാഗത്തായി) കാ‍ണാവുന്നതാണ്. മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ ഉദ്യാനം പലവിധ മരങ്ങൾ കൊണ്ടും ചെറിയ ഫൗണ്ടനുകൾ കൊണ്ടും അലങ്കൃതമാണ്. . ഉയർത്തി പണിതിരിക്കുന്ന ഈ മാർബിൾ വെള്ള ടാങ്ക്  അൽ ഹവ്‌ദ് അൽ-കവ്‌താർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. . പേർഷ്യൻ ഉദ്യാനങ്ങളുടെ മാതൃകയിൽ നിന്നും പ്രചോദനം കൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ് ചാർബാഗ് ഉദ്യാനം. ഈ രീതി ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ ബാബർ ആയിരുന്നു.
thumb|right| താജ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഫൗണ്ടനുകൾക്ക് അരികിലൂടെയുള്ള പാതകൾ സാധാരണ മുഗൾ ഉദ്യാനങ്ങളിൽ ഉദ്യാനത്തിന്റെ നടുക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുടീരം ഉദ്യാനത്തിന്റെ അറ്റത്തായിട്ടാണ് ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഉദ്യാനം നിലാവിന്റെ ഉദ്യാനം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. . ഈ ഉദ്യാനത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യകൾ, ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം, ഇഷ്ടികകൾ വിരിച്ചിരിക്കുന്ന രീതികൾ, ഫൗണ്ടനുകൾ, മാർബിൾ നടപ്പാതകൾ, ജ്യാമീതീയ പൂത്തടങ്ങൾ എന്നിവ ജമ്മു കശ്മീരിലെ ഷാലിമാർ ഉദ്യാനവുമായി സാമ്യമുള്ളതിനാൽ രണ്ടിന്റെയും രൂപകല്പന ഷാലിമാർ ഉദ്യാനം രൂപകല്പന ചെയ്ത അലി മർദാൻ തന്നെ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആദ്യകാല കണക്കനുസരിച്ച് ഇവിടെ റോസ്, ഡാഫോഡിൽ‌സ്, ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവ ധാരാളമായി നില നിന്നിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. മുഗൾ വംശത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ പിന്നീട് വന്ന  ബ്രിട്ടീഷുകാർ  ഇതിന്റെ രൂപം ലണ്ടനിലെ ഉദ്യാനങ്ങളുടെ മാതൃകയിലാക്കുകയായിരുന്നു.
ചുറ്റുമുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ
thumb|പ്രധാന കവാടമായ ദർവാസ-ഇ റൌസ - ഗേറ്റ്വേ ടു താജ് മഹൽ താജ് മഹൽ കെട്ടിട സമുച്ചയം ചുറ്റിലും ചെത്തി ഭംഗി വരുത്തിയിരിക്കുന്ന ചെങ്കൽ കൊണ്ടും ചുമരുകൾ കൊണ്ടും മറച്ചിരിക്കുന്നു. മൂന്നു വശങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ മറച്ചിരിക്കുകയും യമുന നദിയുടെ ഭാഗം തുറന്നിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്‌നു. ഈ ചുമരുകൾക്ക് ചുറ്റിലും കുറെ അധികം ശവകുടീരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ ഷാജഹാന്റെ മറ്റു ഭാര്യമാരുടെയും മുംതാസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ദാസിയുടെയും ശവകുടീരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ സമുച്ചയങ്ങളെല്ലാം ചെങ്കല്ല് കൊണ്ട് നിർമ്മിതമാണ്. ഇത് സാധാരണ മുഗൾ കെട്ടിടങ്ങൾ പോലെ തന്നെയാണ്. ഉദ്യാനങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ കെട്ടിടങ്ങളുടെ രൂപം സാധാരണ ഹിന്ദു അമ്പലങ്ങളുടെ പോലെയായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇതിനു മുകളിൽ ഒരു മോസ്ക് സ്ഥാപിക്കുകയും ഇതിന്റെ രൂപഭാവം മുസ്ലീം മോസ്ക് പോലെ ആക്കുകയായിരുന്നു. താജ് മഹലിന്റെ പോലെ മുകളിൽ ചത്രികളും ഇതിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ കെട്ടിടം ഇപ്പോൾ ഒരു മ്യൂസിയം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു. താജ് മഹൽ കോംപ്ലക്സിന്റെ വാതിൽ (ദർവാസ)  മാർബിൾ, ചെങ്കല്ല് എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമായിട്ടാണ് പണിതിരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ കമാനാകൃതിയിലുള്ള വാതിൽ മുഗൾ വംശജരുടെ സ്ഥായിയായ വാസ്തു രൂപമാണ്. ഇതിന്റെ മുകളിലും കൈയെഴുത്ത് കൊത്തു പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതു കൂടാതെ പുഷ്പ അലങ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ട് തുരന്ന കൊത്തു പണികളും ഇതിൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ മുകളിൽ കമാനാകൃതമായ മേൽത്തട്ട്, ചുമർ എന്നിവയിൽ സമാനാകൃതമായ ജ്യാമീതീയ രൂപങ്ങൾ കൊണ്ട് കൊത്തു പണികൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
താജ് മഹൽ കെട്ടിട സമുച്ചയത്തിന്റെ രണ്ട് അറ്റങ്ങളിലായി ചെങ്കല്ല് കൊണ്ട് പണി തീർത്ത ഓരോ വലിയ കെട്ടിടങ്ങൾ കുടീരത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു കൊണ്ട് നില നിൽക്കുന്നു. ഇത് പടിഞ്ഞാറ്, കിഴക്ക് വശങ്ങളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ രണ്ട് കെട്ടിടങ്ങൾ എല്ലാ രീതിയിലും ഒരേ പോലെയാണ്. പടിഞ്ഞാ‍റെ വശത്തെ കെട്ടിടം മോസ്ക് ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു. കിഴക്ക് വശത്തെ കെട്ടിടം ജവാബ് (ഉത്തരം) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രധാനമായും മറുവശത്തെ കെട്ടിടത്തിന് സമീകരണമെന്ന നിലയിൽ നിർമിച്ചതിണെന്ന് കരുതുന്നു. ഇത് മുൻപ് ഒരു അതിഥി മന്ദിരമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു .പടിഞ്ഞാറെ മോസ്ക് കെട്ടിടത്തിന്റെ തറയിൽ 569 പ്രാർഥന ഫലകങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മോസ്കിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപകല്പന ഷാജഹാൻ പണി കഴിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന മറ്റു കെട്ടിടങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെയാണ്. ഇതിന്റെ രൂപകല്പന ഡെൽഹിയിലെ ജുമാ മസ്ജിദ് പോലെ തന്നെയാണ്. ഈ കൂടെയുള്ള കെട്ടിടങ്ങൾ 1643 ഓടെ പൂർത്തീകരിച്ചു എന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
നിർമ്മാണം
thumb|upright|തറയുടെ സ്ഥാന നിർണ്ണയ രൂപകല്പന താജ് മഹൽ പണിതീർത്തിരിക്കുന്നത് ചുവരുകളുടെ നഗരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആഗ്ര നഗരത്തിന്റെ തെക്ക് ഭാഗത്ത് യമുന നദിയുടെ തീരത്താണ്. മഹാരാജ ജയ് സിംഗിൽ നിന്നും വാങ്ങിയ ഭൂമിയായിരുന്നു ഇത്. പകരമായി ഷാജഹാൻ മഹാരാജ ജയ് സിങിന് ഒരു കൊട്ടാരം നൽകി എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. മൂന്ന് ഏക്കറോളം വരുന്ന ഭൂമി ആദ്യം നിരപ്പാക്കി എടുക്കുകയും പിന്നീട് യമുന നദിയുടെ നിരപ്പിൽ നിന്നും 50 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിൽ നിരത്തി എടുക്കുകയുമായിരുന്നു. കുടീരം പണിത ഭാഗങ്ങളിൽ ആഴത്തിൽ കിണറുകൾ പോലെ പണിത് അതിൽ കല്ലും മറ്റു ഖരപദാർഥങ്ങളും നിറച്ച് അടിത്തറയാക്കി. മുളകൾ കൊണ്ട് ചട്ടക്കൂട് തീർക്കുന്നതിനു പകരം കുടീരം പണിയുന്നതിനായി തൊഴിലാളികൾ ഇഷ്ടികകൾ കൊണ്ടുള്ള ഭീമാകാരമായ ചട്ടക്കൂട് കുടീരത്തിന്റെ അതേ വലിപ്പത്തിൽ തീർത്തു. അതിനുശേഷമാണ് കുടീരത്തിന്റെ പണി തുടങ്ങിയത്. ഇത്ര വലിയ ഒരു ചട്ടക്കൂട് പൊളിക്കാൻ കാലങ്ങൾ എടുക്കുമെന്ന് ഇതിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാർ കണക്കാക്കിയിരുന്നു. പക്ഷേ ചക്രവർത്തി ഷാജഹാൻ, ചട്ടക്കൂടിന് ഉപയോഗിച്ച ഇഷ്ടികകൾ ആർക്കും കൊണ്ടുപോകാമെന്ന് ഉത്തരവിറക്കി.അതോടെ ഒറ്റ രാത്രി കൊണ്ട് ഈ ഭീമാകാരമായ ചട്ടക്കൂട് ഗ്രാമീണരും കർഷകരും പൊളിച്ചു കൊണ്ട്പോയി. 15 കി. മീ. നീളമുള്ള ഒരു ഭൂഗർഭ പാത മാർബിളുകൾ കൊണ്ട് വരാനായി നിർമ്മിച്ചു. 20 മുതൽ മുപ്പത് വരെയുള്ള പണിക്കാർ ചേർന്നാണ് ഓരോ മാർബിൾ ഫലകങ്ങളും പണി സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നത്. ഇത് പ്രത്യേകം പണി തീർത്ത വണ്ടികളിലാണ് എത്തിച്ചിരുന്നത്. വിപുലീകരിച്ച കപ്പികൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ചാണ് വലിയ മാർബിൾ ഫലകങ്ങൾ മുകളിലേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നത്. ആവശ്യത്തിനുള്ള വെള്ളം എത്തിച്ചിരുന്നത് യമുന നദിയിൽ നിന്നും മൃഗങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ച് വലിച്ചിരുന്ന ടാങ്കുകളിലായിരുന്നു. ഒരു പ്രധാന സംഭരണിയും അതിന്റെ അനുബന്ധമായി ചെറിയ സംഭരണികളും വെള്ളത്തിന്റെ വിതരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അതിനു ശേഷം പൈപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അത് പണി സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തിക്കുകയായിരുന്നു.
താജ് മഹൽ പണിയുന്നതിനായി ഏഷ്യയുടെ വിവിധഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും സാധന സാമഗ്രികൾ എത്തിച്ചു. ആയിരത്തിലധികം ആനകളെ സാധനങ്ങൾ പണി സ്ഥലത്തേക്കെത്തിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിച്ചു. മാർബിൾ രാജസ്ഥാനിൽ നിന്നും ജാസ്‌പർ കല്ലുകൾ പഞ്ചാബിൽ നിന്നും, ജേഡ്, ക്രിസ്റ്റൽ എന്നിവ ചൈനയിൽ നിന്നുമാണ് കൊണ്ട് വന്നത്. ഇതു കൂടാ‍തെ തിബെത്ത്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ശ്രീലങ്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും പലതരം കല്ലുകൾ കൊണ്ടു വന്നിരുന്നു. കൂടാതെ അറേബ്യയിൽ നിന്നും വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലുകൾ കൊണ്ടു വന്നിരുന്നു. വെള്ള മാർബിളുകളിൽ ഏഷ്യയുടെ വിവിധ മേഖലകളിൽ നിന്നും കൊണ്ടു വന്ന 28 തരത്തിലുള്ള വില പിടിപ്പുള്ള കല്ലുകൾ പിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. വെള്ള മാർബിൾ ജയ്പൂരിലെ ഒരു ഹിന്ദു രാജാവാണ്‌ നൽകിയത്.
thumb|upright|കലാകാരന്റെ ഭാവനയിൽ താജ് മഹൽ [[സ്മിത്‌സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റുസ്റ്റ്യൂഷനിൽ നിന്നും]] താജ് മഹലിന്റെ പണിക്കു വേണ്ടി ഇരുപതിനായിരത്തിലധികം തൊഴിലാളികളെ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കൊണ്ടു വന്നു. ബുക്കാറയിൽ നിന്നും കാരുകന്മാരേയും, സിറിയ, പേർഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കൈയെഴുത്ത്/കൊത്തു പണിക്കാരെയും, തെക്കെ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് കല്ലിൽ തുരന്ന് കൊത്തുപണി നടത്തുന്നവരേയും, ബലൂചിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് മാർബിൾ മുറിയ്ക്കുന്നവരേയും കൊണ്ടു വന്നു. ഈ വിദഗ്ദ്ധ പണിക്കാർ അടങ്ങുന്ന 37 അംഗ സംഘമാണ് താജ് മഹലിന്റെ മൊത്തം കൊത്തു പണി, അലങ്കാര പണികൾ തീർത്തത്.
താജ് മഹലിന്റെ പണികളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ചില പണിക്കാർ:
ചരിത്രം
thumb|left| [[സാമുവൽ ബോൺ, 1860 ൽ എടുത്ത താജ് മഹൽ ചിത്രം.]] thumb|left|യുദ്ധകാലത്തെ താൽക്കാലിക സംരക്ഷണ ചട്ടക്കൂട് താജ് മഹലിന്റെ നിർമാ‍ണത്തിനു ശേഷം ഷാജഹാന്റെ മകനായ ഔറംഗസീബ് അദ്ദേഹത്തെ ആഗ്ര കോട്ടയിൽ തടങ്കലിലാക്കുകയും, പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണ ശേഷം ഭാര്യയുടെ അടുത്ത് തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ അടക്കുകയും ചെയ്തു.
19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ താജ് മഹലിന്റെ ഒരു ഭാഗം വളരെയധികം ജീർണ്ണാ‍വസ്ഥയിലായി. 1857 ലെ ഒന്നാം ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികളും, ഭടന്മാരും ചേർന്ന് താജ് മഹലിന്റെ ചുവരുകളിൽ നിന്ന് വിലപിടിപ്പുള്ള കല്ലുകളും രത്നങ്ങളും കവർന്നെടുത്തു. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് വൈസ്രോയി താജ് മഹലിന്റെ പുനരുദ്ധാരണത്തിനുള്ള ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്തരവനുസരിച്ച് നടന്ന പുനരുദ്ധാരണം 1908 ൽ അവസാനിച്ചു. അതോടനുബന്ധിച്ച് അകത്തെ അറയിൽ ഒരു വലിയ ദീപസ്തംഭം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സമയത്താണ് ഉദ്യാനം ബ്രിട്ടീഷ് രീതിയിൽ ഇന്ന് കാണുന്ന പോലെ പുനർനവീകരിച്ചത്.
1942-ൽ രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ കാലഘട്ടത്തിൽ  ജർമ്മനിയുടെ  വ്യോമാക്രമണം ഭയന്ന് അന്നത്തെ ഗവണ്മെന്റ് താജ് മഹലിന് മുകളിൽ  അതിനെ മറക്കുന്നതിനായി ഒരു താൽക്കാലിക ചട്ടക്കൂട് നിർമ്മിക്കുകയുണ്ടായി.ഇത്തരത്തിലുള്ള താൽക്കാലിക ചട്ടക്കൂട് പിന്നീട് 1965ലും 1971 ലും ഇന്ത്യ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധക്കാ‍ലഘട്ടങ്ങളിൽ  വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി. അടുത്ത കാലങ്ങളിൽ താജ് മഹൽ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം മൂലം വളരെയധികം ഭീഷണി നേരിടുന്നുണ്ട്. മഥുര എണ്ണ കമ്പനികളുടെയും യമുന നദിയിലെ മലിനീകരണം മൂലമുള്ള ആസിഡ് മഴ പ്രഭാവം കൊണ്ടും വെള്ള മാർബിളുകളുടെ നിറം മങ്ങുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. താജ് മഹലിന്റെ നിറം മങ്ങുന്നതിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കാൻ കേന്ദ്ര ടൂറിസം മന്ത്രാലയം മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരുതരം സംരക്ഷണമാർഗ്ഗം അവലംബിക്കുന്നുണ്ട്. മൾട്ടാണി മിട്ടി എന്ന പ്രത്യേക തരം മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ നവീകരണം നടത്തുന്നത്. 1994, 2001, 2008 വർഷങ്ങളിൽ ഇത് ചെയ്തിരുന്നു.
വിനോദസഞ്ചാരം
താജ് മഹൽ വർഷം തോറും 2 മുതൽ 4 ദശലക്ഷം ആളുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നതായിട്ടാണ് കണക്ക്. ഇതിൽ 200,000 ലധികം വിദേശികളാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ എത്തുന്നത് തണുപ്പുകാ‍ലമായ ഒക്ടോബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ്. പുക വമിപ്പിക്കുന്ന മലിനീകരണ വാഹനങ്ങൾക്ക് താജ് മഹലിന്റെ അടുത്ത് പ്രവേശനമില്ല. സന്ദർശകർ നടന്നു എത്തുകയോ, സൈക്കിൾ റിക്ഷ മുതലായ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിന് കാരണമല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചോ എത്തണം. താജ് മഹലിന് തെക്ക് ഭാഗത്തുള്ള ചെറിയ പട്ടണം താജ് ഗഞ്ച് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മുംതാസ്ബാദ് എന്നും പറയാറുണ്ട്. മുഗൾ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരു ചന്തയായി പണി തീർത്ത ഇവിടം ഇന്നും അങ്ങനെ തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ലോകത്തിലെ ഏഴ് മഹാത്ഭുതങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ താജ് മഹൽ സ്ഥാനം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഈയിടെ പ്രഖ്യാപിച്ച പുതിയ ഏഴ് മഹാത്ഭുതങ്ങളിലും താജ് മഹൽ സ്ഥാ‍നം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
സന്ദർശന സമയം രാവിലെ 6 മണി മുതൽ വൈകുന്നേരം 7മണി വരെയാണ്. വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ മുസ്ലിം പ്രാർത്ഥന സമയത്ത് അടച്ചിടാറുണ്ട്. (ഉച്ചക്ക് 12 മണി മുതൽ 2 മണി വരെ). പൗർണ്ണമി നാളുകളിലും അതിനും മുൻപും പിൻപുമായി രണ്ടു ദിവസങ്ങൾ ചേർത്ത് മൊത്തം മാസത്തിൽ അഞ്ച് ദിവസങ്ങൾ രാത്രി താജ് മഹൽ തുറക്കാറുണ്ട്. (വെള്ളിയാഴ്ചകൾ അവധിയായിരിക്കും.). റംസാൻ മാസങ്ങളിൽ രാത്രി സന്ദർശനം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതല്ല. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ താജ് മഹലിനകത്തേക്ക് വെള്ളം, ചെറിയ ക്യാമറകൾ, മൊബൈൽ ഫോണുകൾ, ചെറിയ പഴ്സുകൾ എന്നിവ മാത്രമേ കടത്തി വിടുകയുള്ളൂ.
എത്തിച്ചേരാൻ
ആഗ്രയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാൻ ഏറ്റവും എളുപ്പ മാർഗ്ഗം ഡെൽഹിയിൽ നിന്ന് റോഡ്, റെയിൽ മാർഗ്ഗമാണ്. ഡെൽഹി സരായി കാലേ ഖാൻ അന്തർ‌ദേശീയ ബസ് ടെർമിനലിൽ നിന്നും ബസ്സുകൾ ഉണ്ട്. ഇതു കൂടാതെ ന്യൂ ഡെൽഹി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും വിവിധ ട്രെയിനുകളും ഉണ്ട്.
ആഗ്രയിൽ സഞ്ചാരത്തിന് സാധാരണ നിലയിൽ ടാക്സികളും, ഓട്ടോറിക്ഷകളും ലഭ്യമാണ്. ഇതു കൂടാതെ കുതിരവണ്ടികളും ഇവിടെ സാധാരണമാണ്.
പഴങ്കഥകൾ
താജ് മഹൽ കെട്ടിട സമുച്ചയം സംസ്കാരികവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായി വളരെയധികം പ്രാധാ‍ന്യമുള്ള ഒന്നായതു കൊണ്ട് ഇതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ഒരു പാട് വ്യക്തിപരവും വൈകാരികവുമാ‍യ പഴങ്കഥകൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വന്നിട്ടുണ്ട്. right|thumb|upright|[[ജീൻ-ബാപ്‌റ്റിസ്റ്റ് ടാവനിയർ, ആദ്യകാല താജ് മഹൽ സന്ദർശിച്ച യൂറോപ്യന്മാരിൽ പ്രധാനി ]] താജ് മഹൽ പണിതതിനു ശേഷം ഷാജഹാ‍ൻ ഒരു കറുത്ത താജ് മഹൽ യമുനയുടെ അക്കരെ ഇപ്പോഴത്തെ താജ് മഹലിന് എതിരായി പണിയാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു എന്നത് നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു കഥയാണ്. ഈ ആശയം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, 1665 ൽ ആഗ്ര സന്ദർശിച്ച യുറോപ്യൻ സന്ദർശകനും ജീൻ-ബാപ്‌റ്റിസ്റ്റ് ടാവനിയർ എന്ന എഴുത്തുകാരന്റെ ഭാവനയിൽ നിന്നാണ്. കറുത്ത താജ് മഹൽ പണിയുന്നതിനു മുൻപ് ഷാജഹാനെ മകനായ ഔറംഗസേബ് തടവിലാക്കിയതിനാൽ ഇത് നടന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം എഴുതി. യമുന നദിയുടെ എതിർഭാഗത്ത് മൂൺലൈറ്റ് ഉദ്യാനത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കറുത്ത മാർബിൾ കല്ലുകൾ ഇതിനെ താങ്ങുന്ന തെളിവുകളായിരുന്നു. പക്ഷേ 1990-കളിൽ നടത്തിയ ഗവേഷണങ്ങളിൽ ഇത് തെറ്റാണെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും,ഇവ വെള്ള മാർബിളിന്റെ കഷണങ്ങൾ കാലപ്പഴക്കത്താൽ കറുത്തതായി തീർന്നതാണെന്നും കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.
കറുത്ത താജ് പണിയുന്നതിന്റെ കഥ തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന ഒരു പരീക്ഷണം 2006ൽ പുരാവസ്തുഗവേഷകർ നടത്തി. മൂൺ‌ലൈറ്റ് ഉദ്യാനത്തിൽ ഒരു ചെറിയ കുളം ഇപ്പോഴത്തെ താജ് മഹലിൽ ഉള്ളതിന്റെ അതേ അളവുകളിൽ പണിയുകയും അതിൽ വെള്ള കുടീരത്തിന്റെ കറുത്ത പ്രതിഫലനം കാണുകയും ചെയ്തു. ഇതായിരിക്കാം കറുത്ത താജ് എന്ന മിത്ത് രൂപപ്പെടുത്തിയത്
ഇതിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രധാന വാസ്തുശിൽപ്പികളെ, പണി തീർന്നതിനുശേഷം ഷാജഹാൻ കൊല്ലുകയോ, അംഗഭംഗം വരുത്തുകയോ ചെയ്തു എന്നത്  മറ്റൊരു കഥയായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റുചില കഥകൾ പ്രകാ‍രം ഇതിൽ നിർമ്മാണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന വാസ്തുശിൽപ്പികൾ താജ് മഹലിന്റെ പോലെയോ, ഇതിന്റെ ഭാഗങ്ങളുടെയോ പോലെയുള്ള ഒരു വാസ്തുവിദ്യകളും ചെയ്യില്ല എന്ന ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പു വച്ചു എന്നും പറയുന്നു. പക്ഷേ, ഇതിന് സ്ഥായിയായ ഒരു തെളിവും ഇല്ല. അതുപോലേ, 1830 ൽ ഇന്ത്യ ഗവണ്മെന്റ് ഗവർണ്ണറായിരുന്ന വില്യം ബെനഡിക്ട് പ്രഭു, താജ് മഹൽ പൊളിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുകയും, ഇതിലെ മാർബിൾ ലേലം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തതായി പറയുന്നു. പക്ഷേ, ഇതിനും വ്യക്തമായ തെളിവുകളില്ല. ബെനടിക്ട് പ്രഭുവിന്റെ ജീവചരിത്രകാരനായ ജോൺ റോസല്ലി, ബെനഡിക്ട് പ്രഭു, ധനസംഭരണത്തിനു വേണ്ടി ആഗ്ര കോട്ടയിൽ പണിയിൽ ബാക്കി വന്ന മാർബിൾ വിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതിൽ നിന്നുണ്ടായ കഥയാണ് ഇതെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
2000-ൽ പി. എൻ. ഓക്ക് നൽകിയ ഒരു അപേക്ഷ പ്രകാരം ഒരു ഹിന്ദു രാജാവാണ് താജ് മഹൽ പണിതത് എന്ന അവകാശ വാദം സുപ്രീം കോടതി തള്ളി. ഓക്ക് തന്റെ അപേക്ഷയിൽ പറയുന്നതു പ്രകാരം, മറ്റ് ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ പോലെ താജ് മഹലും മുസ്ലീം സുൽത്താന്മാരുടെ പേരിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, പക്ഷേ അത് പണിതത് ഒരു ഹിന്ദു രാജാവാണെന്നുമാണ്. രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഉന്നം വെച്ചുള്ള ഈ വാദങ്ങൾ സുപ്രീം കോടതി തള്ളുകയായിരുന്നു
കുറിപ്പുകൾ
വർഗ്ഗം:ലോകമഹാത്ഭുതങ്ങൾ വർഗ്ഗം:മുഗൾ വാസ്തുകല വർഗ്ഗം:ഉത്തർപ്രദേശിലെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ
വെസ്സന്തര ജാതക
ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|Vessantara Jataka mural, 19th century, Wat Suwannaram, Thonburi district, [[ബാങ്കോക്ക്|Bangkok, Thailand]] ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു|Vessantara Jataka mural, Wat Phnom, [[നോം പെൻ|Phnom Penh, Cambodia. The girl Amittada is beaten up by the village girls, humiliated she goes to complain to her old husband.]] വെസ്സന്തര ജാതകThe Vessantara Jātaka (ဝေဿန္တရာ ဇာတ်တော်, Wethandaya Zatdaw; มหาเวสสันดรชาดก, Maha Wetsandon Chadok; វេស្សន្ដរជាតក, "Vesondor Cheadok") എന്നത് തെരവാദ ബുദ്ധമതത്തിലെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന അപദാനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ  വീരകഥകൾ ആണ്. വെസ്സന്തര ജാതകThe Vessantara Jātaka കഥകളിൽ ബുദ്ധന്റെ മുജ്ജന്മകഥകളിൽ ഒന്നത്രേ പറയുന്നത്. സുന്ദരിയായ വെസ്സന്തര (വസുന്ധര ആകാം) അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന തന്റെ കുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്വത്തെല്ലാം കൊണ്ടുപോയി. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം തന്റെ ദാനധർമ്മം മുഴുവനാക്കി. ഈ പ്രവൃത്തിയെ മഹത്തായ ജനനചടങ്ങ് എന്നു പറയുന്നു. ഈ കഥയെ ഏഷ്യയുടെ മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപത്തിലും പേരിലുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ജിനപുത്ര അർഥസിദ്ധി സൂത്ര എന്നു ടിബറ്റിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. രാജകുമാരനെ അർത്ഥസിദ്ധി എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. ചൈനീസിൽ ടൈസി സുദനുവോ എന്നു വിളിക്കുന്നു. സുദൈന തൈഷി എന്നു ജപ്പാനീസിൽ വിളിക്കുന്നു. .
കംബോഡിയ, ശ്രീലങ്ക, മ്യാന്മാർ, ലാവോസ്, തായ്‌ലന്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വസുന്ധര രാജകുമാരിയുടെ കഥ വാർഷിക ആഘോഷമായി ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.
വെസ്സന്തരയുടെ ജനനവും യവ്വനവും
സിവിരത്തയിലെ രാജാവായ സഞ്ചയ യുടെ മകനായി ബോധിസത്വൻ എന്ന പേരായി ജാതുത്തര എന്ന തലസ്ഥാനനഗരിയിൽ ജനിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാവ് പാരമ്പര്യപ്രകാരം, ബുദ്ധമതത്തിനു വലിയ സഹായം ച്യ്ത ഒരു രാജകുമാരി ആയിരുന്നുവത്രെ. അവർ ബുദ്ധനായിത്തീരുന്ന അടുത്ത ബോധിസത്ത്വന്റെ അമ്മയാകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അവർ തന്റെ മരണശേഷം സ്വർഗ്ഗരാജ്യത്തെത്തുകയും അവിടത്തെ രാജാവായ ഇന്ദ്രന്റെ ഒരു പട്ടമഹിഷിയായിത്തീരുകയുമുണ്ടായി. അവർ അവിടെ തന്റെ മനുഷ്യനായുള്ള പുനർജന്മദിനം വരെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു. ഇന്ദ്രൻ അവർക്ക് പത്തു വരങ്ങൾ നൽകി. അതിലൊന്ന്, അടുത്ത ജന്മത്തിൽ ജ്ഞാനോദയം നേടുന്ന ബുദ്ധനാകുന്ന ബോധിസത്വന്റെ മാതാവായി ജനിക്കാനുള്ള വരമായിരുന്നു നൽകിയത്. അവൾ ഒരു രാജാവിന്റെ മകളായി കൊട്ടാരത്തിൽ ജനിക്കുകയും പിന്നീട്, സഞ്ജയ രാജാവിനെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്തു.
അവളുടെ ഗർഭാവസ്ഥയുടെ അവസാനദിനം, രാജ്ഞി തലസ്ഥാനനഗരി സന്ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ചു. അവളുടെ ഭർത്താവ് ആ ആഗ്രഹം അനുവദിച്ചുകൊടുത്തു. അവൾ അനേകം ജില്ലകൾ സന്ദർശിച്ചു. ജനങ്ങൾ രാജ്ഞിയെക്കണ്ട് ആഹ്ലാദിച്ചു. കച്ചവടക്കാരുടെ ഭാഗത്ത് വച്ച് ആ പട്ടണത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തെ ബസാറിൽ അവൾ പെട്ടെന്ന് ഒരു കുട്ടിക്കു ജന്മം നൽകി. അതിനാൽ, ജനിച്ച കുഞ്ഞിനു വെസ്സന്തര എന്നു പേരിട്ടു. ഇതിനർത്ഥം, കച്ചവടക്കാരുടെ സ്ഥലത്തു ജനിച്ചയാൾ എന്നാണ്. ആ കുഞ്ഞു ജനിച്ചയുടനേ കണ്ണുതുറന്ന് പാവങ്ങളായ പ്രജകൾക്ക് പണം നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്രേ. ആ ദിവസം തന്നെ, ഒരു പിടിയാനയും അന്നു തന്നെ ജനിച്ച തന്റെ കുഞ്ഞിനെ രാജകീയ കൊട്ടാരത്തിലെത്തിച്ചു. ആ ആനക്കുട്ടി മുഴുവൻ വെളുത്തതായിരുന്നു.
വെസ്സന്തര വളർന്നുവന്നപ്പോൾ, വളരെ ദയാവാനായി. അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വത്ത് മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകിവന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ, ആ കുട്ടിയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ സന്തോഷമുള്ളവരാകുകയും അവന്റെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തികളെ വിലമതിക്കുകയും ചെയ്തുവന്നു. വെസ്സന്തര മഡ്ഡി രാജകുമാരിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർക്ക് രണ്ടു കുട്ടികൾ ജനിച്ചു. ജാലി രാജകുമാരനും കൻഹാജിന രാജകുമാരിയും. സഞയ വിരമിക്കുകയും വെസ്സന്തര രാജാവാകുകയും ചെയ്തു.
ഉപേക്ഷിക്കലും സന്യാസജീവിതവും
ഒരു ദിവസം വെസ്സന്താര തന്റെ രാജ്യത്തു മഴയെത്തിച്ച ആ മാന്ത്രിക ആനയെ വരൾച്ച കൊണ്ടു പൊറുതിമുട്ടിയ കലിംഗം എന്ന അയൽരാജ്യത്തിനു സമ്മാനിച്ചു. ആ ആനയുടെ നഷ്ടം മൂലം തങ്ങളുടെ രാജ്യത്ത് വരൾചയുണ്ടാകുമോ എന്ന് ജനങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടു. അതിനാൽ, അവർ സഞ്ചയ രാജാവിനെ സമിപിച്ച്, ആനയെ കൊടുത്തുവിട്ട വെസ്സന്താരയെ ഉപേക്ഷിച്ച് രാജ്യഭാരം സ്വയം ഏറ്റെടുക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
എന്നാൽ വെസ്സന്തരയാകട്ടെ തന്റെ രാജ്യം തന്റെ പിതാവിനു തന്നെ നൽകി. തന്റെ ഭാര്യയായ മഡ്ഡി രാജ്ഞിയും രണ്ടു കുട്ടികളുമായി കാട്ടിൽ താമസിക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. വിട്ടുപൊകുന്നതിനുമുമ്പ് അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വത്തൊക്കെ ദാനംചെയ്തു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിസ്വസ്തനായ ഒരു സഭാവാസിയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം വംക പർവ്വതത്തിൽ താമസിക്കാൻ തിരുമാനിച്ചു. നാലു കുതിരകളെ കെട്ടിയ ഒരു രഥത്തിലാണവർ പട്ടണം വിട്ടത്. വഴിയിൽ വെസ്സന്തര വണ്ടിയിൽ നിന്നും കുതിരകളെ അഴിച്ചുമാറ്റി. അപ്പോൾ നാലു ദേവതകൾ മാനിന്റെ രുപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ആ വണ്ടിയെ വലിച്ചു. പിന്നെ അദ്ദേഹം ആ രഥം ഉപേക്ഷിച്ചു. ആ കുടുംബം കാട്ടിലൂടെ നടന്നു. കുഞ്ഞു രാജകുമാരനും രാജകുമാരിയും കാട്ടുമരങ്ങലുടെ ഉയരമുള്ള കൊമ്പിൽ കാട്ടുപഴങ്ങൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നതുകണ്ടു. പക്ഷെ, അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് അവ പരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ദിവ്യാത്ഭുതം പോലെ, എല്ലാ മരങ്ങലും തങ്ങളുടെ ചില്ലകൾ അവർക്കു വേണ്ടി താഴ്ത്തിക്കൊടുത്തു.
ആ കുടുംബം അടുത്ത രാജ്യമായ കെറ്റയിലെത്തി. കെറ്റ രാജ്യത്തെ രാജാവ് അവർ വരുന്നതറിഞ്ഞ് അവരെ സ്വീകരിക്കാനായി തിടുക്കം കൂട്ടി. അദ്ദേഹം അവരുടെ കഥകേട്ട് തന്റെ കിരീടം അവർക്കായി സമർപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ ഇതറിഞ്ഞ അവർ അത് നിരസിച്ചു. ആ കൊട്ടാരത്തിൽ താംസമാക്കുന്നതിലും അവർക്കു താത്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. കെറ്റ രാജാവ് അവരുടെ വംക പർവ്വതത്തിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിൽ അവരെ ആരും ഉപദ്രവിക്കാതിരിക്കാനായി തന്റെ ഒരു വേട്ടക്കാരനെ അവരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി അയച്ചു.
ഈ സമയം, ജുജക എന്ന ഭിക്ഷക്കാരനായ ദുരാഗ്രഹിയായ ബ്രാഹ്മണൻ, യുവതിയും കഠിനാദ്ധ്വാനിയും സുന്ദരിയുമായ തന്റെ ഭാര്യയായ അമിത്തദയുടെ കൂടെ താമസിച്ചുവന്നിരുന്നു. വരൾച്ചാസമയത്ത്, തന്റെ വൃദ്ധനായ ഭർത്താവിനായി കിണറിൽ നിന്നും വെള്ളം കൊണ്ടുക്കൊടുത്തുവന്നിരുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ അവളെ ഒരു മാതൃകാഭാര്യയായി ഉദാഹരിച്ചിരുന്നു. ഒരു ദിവസം, അസൂയമൂത്ത ആ ഗ്രാമത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ഗ്രാമക്കിണറിനടുത്ത് ഒത്തുകൂടി ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ യുവതിയായ ഭാര്യയെ മർദ്ദിച്ച് അവളുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ വലിച്ചുകീറി. വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|In Chapter 11, the children are cared for while Jujaka sleeps. This painting is from the 19th century, Thailand. In the collection of the Walters Art Museum ആ ദിനംതൊട്ട് ആ പെൺകുട്ടി, ആ കിണറിനടുത്ത് ഇനിമുതൽ പോകില്ല എന്ന് കുഞ്ഞുങ്ങളെപ്പോലെ ശാഠ്യം പിടിച്ചു. അമിത്തദ തന്റെ ഭർത്താവിനോട് തനിക്കു ജോലിക്കായി വേലക്കാരെ വേണമെന്നും ശഠിച്ചു. അവൾക്ക് കൂടുതൽ അപമാനകരമായ കാര്യങ്ങളിലെർപ്പെടാനുള്ള സമയത്തിനായാണത്രെ അവൾ അവൾക്ക് ജോലിക്കാർ വേണമെന്ന് ഭർത്താവായ ജുലകനോട് ശഠിച്ചത്. അവൾ തന്റെ ഭർത്താവിന് ഒരു സ്വസ്ഥതയും നൽകിയില്ല.
ആഘോഷങ്ങളും കലയും
വെസ്സന്തര ജാതക തെത് മഹാചത് Thet Mahachat (เทศน์มหาชาติ)എന്ന പെരിൽ തായ് ലന്റിലും, മഹാ ജതി എന്നപേരിൽ Maha Jati or "Great Birth", in മദ്ധ്യ തായ്‌ലന്റിലും, ബവുൺ ഫാ വെറ്റ് എന്ന പേരിൽ ലാവോസിലും ബൺ ഫാവെറ്റ്(ബൺ ഫ്രാ വെസ്), ബൺ ദ്വാൻ സിയി (Merit-making of the fourth month) or തെറ്റ് ഫാവെറ്റ് എന്നീ പെരുകളിൽ ഇസാനിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. കംബോഡിയയിലെയും, ബർമ്മയിലേയും ശ്രീലങ്കയിലേയും പ്രധാന ആഘോഷമാണിത്.
ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്
ഭാരത സർക്കാരിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള എണ്ണക്കമ്പനികളിൽ ഒന്നാണ് മുംബൈ ആസ്ഥാനമായുള്ള  ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് (എച്ച്പിസിഎൽ).
ഇന്ത്യയിലെ പൊതുമേഖലാ കമ്പനികളിൽ 25% വിപണി പങ്കാളിത്തവും ശക്തമായ മാർക്കറ്റിങ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറും ഈ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്. എച്ച്പിസിഎല്ലിന്റെ 51.11% ഓഹരികളും ഓയിൽ ആൻഡ് നാച്വറൽ ഗ്യാസ് കോർപ്പറേഷന്റെ കൈവശമാണ്. ഫോർച്യൂൺ 2016ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ പട്ടികയിൽ 367ആം സ്ഥാനത്താണ് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം.
റിഫൈനറികൾ
ലഘുചിത്രം| [[വിശാഖപട്ടണം|വിശാഖപട്ടണത്തുള്ള HPCL എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ ശാല ]] ഇന്ത്യയിൽ നിരവധി എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലകൾ എച്ച്പിസിഎല്ലിനുണ്ട്. അതിൽ ചിലത് ചുവടെ നൽകുന്നു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ എണ്ണക്കമ്പനികൾ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ബ്രാൻഡുകൾ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്പനികൾ വർഗ്ഗം:ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ വർഗ്ഗം:നാഷണൽ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ
1994
ഗ്രിഗോറിയൻ കാലഗണനാരീതി പ്രകാരമുള്ള, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം വർഷമായിരുന്നു 1994.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1994 വർഗ്ഗം:വർഷങ്ങൾ
കാലിഫോർണിയ
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് പെസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തോടു ചേർന്നു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് കാലിഫോർണിയ. അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവുമധികം ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനമാണിത്. വിസ്തൃതിയിൽ മൂന്നാമത്തേതും. തെക്കൻ കാലിഫോർണിയിലുള്ള ലോസ് ആൻജെലസ് ആണ് സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും ജനത്തിരക്കുള്ള നഗരം, അതുപോലെതന്നെ ന്യൂയോർക്ക് നഗരം കഴിഞ്ഞാൽ രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ ജനസാന്ദ്രതയേറിയ നഗരവുമാണ് ലോസ് ആൻജലസ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി അമേരിക്കയുടെ പശ്ചിമഭാഗത്താണ് കാലിഫോർണിയ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാനം. മറ്റ് യു.എസ് സ്റ്റേറ്റുകളായ ഒറിഗോൺ വടക്കു ഭാഗത്തായും നെവാഡ കിഴക്കു ഭാഗത്തായും അരിസോണ തെക്കുകിഴക്കായും അതിരിടുന്നു. തെക്കുഭാഗത്തായ മെക്സിക്കൻ സംസ്ഥാനമായ ബാഹാ കാലിഫോർണിയയുമായി കാലിഫോർണിയ സംസ്ഥാനത്തിന് അന്താരാഷ്ട അതിർത്തിയുമുണ്ട്. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പസിഫിക് സമുദ്രമാണ് അതിരിടുന്നത്. സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ സക്രമെന്റോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വടക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കാലിഫോർണിയ സംസ്ഥാനത്തെ കൂടുതൽ നഗരങ്ങളും ഒന്നുകിൽ സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ ഉൾക്കടൽ ഭാഗത്തോ അല്ലെങ്കിൽ വടക്കൻ കാലിഫോർണിയയിലെ സക്രമെന്റോ മെട്രോപോളിറ്റൻ ഭാഗം, ലോസ് ആൻജലസ് ഏരിയ, സാൻ ബെർനാർഡൊ നദീതീരം, ഉൾനാടൻ ഭൂഭാഗം, ദക്ഷിണ കാലിഫോർണിയയിലെ സാന്റിയാഗോ  പ്രദേശത്തോ ഒക്കെ ആകുന്നു.
അമേരിക്കയിലെ ഒട്ടുമിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഉഷ്ണമേഖലായാണ് കാലിഫോർണിയ. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എട്ടാമത്തെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണ് കാലിഫോർണിയയുടേത്. ഷെവ്റോൺ, ആപ്പിൾ, മൿകെസ്സൊൺ എന്നങ്ങനെ സാമ്പത്തികമായി ഉന്നതിയിൽ നില്കുന്ന ലോകത്തെ മൂന്നു വലിയ കമ്പനികളുടെ ആസ്ഥാനം കാലിഫോർണിയ സംസ്ഥാനത്താണ്. അമേരിക്കയുടെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉല്പാദനത്തിൽ പതിമൂന്നു ശതമാനവും ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്. കാലിഫോർണിയ അമേരിക്കയിലെ ഫിലിം വ്യവസായത്തിന്റെ തൊട്ടിലാണെന്നു പറയാം. ഹോളിവുഡ് (വിനോദം), സിലികൺ വാലി (ഐ.ടി), കാലിഫോർണിയ സെൻ‌ട്രൽ വാലി(കൃഷി) എന്നിങ്ങനെ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖലകൾക്കും പ്രസിദ്ധമാണീ സംസ്ഥാനം.
തലസ്ഥാനം സാക്രമെന്റോ യും ലൊസ് ആഞ്ചെലസ് ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുമാണ്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
അലാസ്കയ്ക്കും ടെക്സസിനും ശേഷം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സംസ്ഥാനമാണ് കാലിഫോർണിയ. കാലിഫോർണിയയെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി തെക്കേ അറ്റത്തായി 10 കൌണ്ടികളുൾപ്പെട്ട തെക്കൻ കാലിഫോർണിയ, 48 വടക്കൻ കൌണ്ടികൾ ഉൾപ്പെട്ട വടക്കൻ കാലിഫോർണിയ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. വടക്ക് ഒറിഗൺ, കിഴക്കും വടക്ക് കിഴക്കും നെവാഡ, തെക്കുകിഴക്ക് അരിസോണ, പടിഞ്ഞാറ് പസഫിക് മഹാസമുദ്രം എന്നിവ അതിർത്തികളായുള്ള ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്ക് മെക്സിക്കൻ സംസ്ഥാനമായ ബാഹ കാലിഫോർണിയയുമായി അന്തർദേശീയ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.
നദികൾ
Main article: List of rivers of California
സെൻട്രൽ വാലി പ്രൊജക്ട്, കാലിഫോർണിയ സ്റ്റേറ്റ് വാട്ടർ പ്രൊജക്ട് എന്നീ രണ്ടു ജല പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി കാലിഫോർണിയയിലെ മിക്ക നദികളിലും അണക്കെട്ടുകൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഈ പദ്ധതികൾ വഴി സെൻട്രൽ വാലിയിലെ കാർഷികമേഖലയിലും വടക്കേ കാലിഫോർണിയയിൽ നിന്നു തെക്കൻ കാലിഫോർണിയയിലെ ജലലഭ്യത കുറഞ്ഞ ഭാഗത്തേയ്ക്കും വെള്ളമെത്തിക്കുന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തീരങ്ങൾ, നദികൾ മറ്റു ജലസ്രോതസ്സുകള് എന്നിവ കാലിഫോർണിയ കോസ്റ്റൽ കമ്മീഷന്റെ കീഴിലാണ്.
സംസ്ഥാനത്തെ രണ്ടു പ്രധാന നദികൾ സക്രമെന്റോ നദി യും സാൻ ജോവ്ക്വിൻ നദി യുമാണ്. അവ സെൻട്രൽ വാലിയിലൂടെയും സിയാറ നിവാഡയുടെ പടിഞ്ഞാറെ മലഞ്ചെരുവുകളിലൂടെയും ഒഴുകി സാൻഫ്രാൻസിസ്കോ ഉൾക്കടലിലൂടെ പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പതിക്കുന്നു. സമുദ്രത്തിലെത്തുന്നതിനു മുമ്പ് അനേകം പോഷക നദികൾ ഈ രണ്ടു നദികളിലും ചേരുന്നുണ്ട്. ഈ പോഷകനദികളിൽ പ്രധാനം പിറ്റ് നദി, ട്യൂലുമ്നേ നദി, ഫെദർ നദി എന്നിവയാണ്. മറ്റു പ്രധാന നദികൾ ഈൽ നദി, സലിനാസ് നദി എന്നിവയാകുന്നു. ഇവയിൽ ഈൽ നദിയാണ് സംസ്ഥാനത്തെ വലുതും അണക്കെട്ടുകൾ ഇല്ലാത്തുതും. മൊജാവാ നദി മൊജാവാ മരുഭൂമി യിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. സാന്റാ അന നദി ട്രാൻസ് വേഴ്സ് മലനിരകളെ തഴുകി ഒഴുകി ദക്ഷിണ കാലിഫോർണിയെ രണ്ടായി പകുത്തുകൊണ്ട് പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പതിക്കുന്നു. ക്ലാമത്ത് നദി, ട്രിനിറ്റ നദി എന്നിവ വടക്കെ അതിർത്തിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. മറ്റൊരു പ്രധാന നദിയായ കൊളറാഡൊ നദി അരിസോണയുടെ തെക്കുകിഴക്കായി ഒഴുകുന്നു.
ദുർഗ്ഗ
ആദികാലങ്ങളിൽ മാതൃദായക്കാരായ ദ്രാവിഡരുടെയും പിൽക്കാലത്ത് ശാക്തേയരുടെയും ഒടുവിൽ ഹിന്ദുക്കളുടെയും ആരാധനാമൂർത്തിയായി തീർന്ന മാതൃദൈവമാണ് ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി അഥവാ ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരി. ശക്തി സ്വരൂപിണിയാണ് ദുർഗ്ഗാദേവി എന്നാണ് സങ്കല്പം. 'സർവ്വ മംഗളമാംഗല്യേ' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന പ്രസിദ്ധമായ സ്തുതി ഭഗവതിയെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്. പ്രാചീന കാലത്തെ അമ്മദൈവ ആരാധനയുടെ പിന്തുടർച്ച ആയാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിച്ചത്. സ്ത്രീ മേൽക്കൈ നേടിയ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ദൈവസങ്കല്പം എന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഭഗവതിയെ കണക്കാക്കുന്നത്. പുരാതന കാലത്ത് അമ്മ ദൈവത്തെയാണ് ഗോത്ര ജനത കൂടുതലായി ആരാധിച്ചിരുന്നത്. മാതൃദായക്രമം പിന്തുടരുന്ന ആളുകളിലാണ് ഇത് കൂടുതലായി കണ്ടു വന്നിരുന്നത്. ഊർവ്വരത, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം എന്നിവയുമായി ഇത് ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു. സ്ത്രീയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ ആദിപരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചതെങ്കിലും ശൈവമതത്തിന്റെ വളർച്ചയോടെ അത് ശ്രീ പാർവതിയുടെ പര്യായമായി തീരുകയായിരുന്നു.
ശാക്തേയ സമ്പ്രദായമനുസരിച്ചു ദേവി ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂർത്തരൂപമാണ് ദുർഗ്ഗ. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം ശക്തി, വീര്യം, വിജയം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ് ദുർഗ. ദു:ഖങ്ങളിൽനിന്നും ദുർഗതികളിൽ നിന്നും  രക്ഷിക്കുന്നവളാകയാൽ ദേവിക്ക് ദുർഗ്ഗാ എന്നു നാമം ലഭിച്ചു എന്ന് ഒരു വിശ്വാസം. ഭക്തരുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കുന്നവളാണ് ദുർഗാ ഭഗവതി എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ദുർഗ്ഗ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഒരു കവചമാണ്, സുരക്ഷിതമായ ഒരിടമാണ്, ഭയത്തിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, കടുത്ത ദുരിതങ്ങളെ തരണം ചെയ്യാൻ ശക്തി നൽകുന്നവളാണ്, സമ്പദ് സമൃദ്ധി നൽകുന്നവളാണ്, മോക്ഷദായിനിയാണ് എന്നെല്ലാം ദേവി പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം. 'സർവ്വസ്വരൂപേ സർവേശേ, സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ, ഭയേഭ്യസ്ത്രാഹിനോ ദേവി, ദുർഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ' എന്ന ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതിയിൽ ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ത്രിമൂർത്തികളുടെ സൃഷ്ടാവും അവർക്ക് ശക്തി നൽകുന്നതും ഭഗവതി ആണെന്ന് പുരാണങ്ങളിൽ കാണാം.
ശൈവവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ശിവപത്നിയായ ശ്രീപാർവ്വതിയുടെ യഥാർത്ഥ രൂപമാണ് ദുർഗ്ഗ. ദുർഗ്ഗമാസുരനെ വധിക്കാൻ വേണ്ടി അവതാരം എടുത്തതെന്ന് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ഭഗവതിക്ക് ദുർഗ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ഹരിതവർണ്ണമായ പച്ചയാണ് ഈ ഭഗവതിയുടെ നിറം. മഹിഷാസുരൻ, ശുംഭനിശുംഭൻമാർ തുടങ്ങി അനേകരെ ദുർഗ വധിക്കുന്നതായി ദേവീ മാഹാത്മ്യത്തിൽ കാണാം. അതിനാൽ മഹിഷാസുരമർദ്ദിനിയായും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ദുഷ്ടന്മാരുടെ നേർക്ക് ചണ്ഡകോപം കാട്ടുന്നതിനാൽ ചണ്ഡിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്കന്ദ പുരാണം അനുസരിച്ച് ശ്രീ പാർവതി ആണ് മഹിഷാസുരൻ, സുംഭനിസുംഭൻ, ചാണ്ഡമുണ്ഡൻ, രക്തബീജൻ എന്നിവരെ വധിച്ചത്. പതിനാറ് കൈകൾ ഉള്ളതും സിംഹത്തിന്റെ പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതും ശക്തിയുടെ പ്രതീകവുമായിട്ടാണ് ദുർഗ്ഗയെ കണക്കാക്കുന്നത്. സർവദേവതകളും ദുർഗ്ഗയിൽ കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. ദുഖനാശിനിയും ദുർഗതിപ്രശമനിയുമാണ് ദുർഗ്ഗാഭഗവതി എന്ന് ദേവിഭാഗവതം പറയുന്നു. വനശൈലാദ്രിവാസിനിയായ ഭഗവതി വന ദുർഗ്ഗ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. മഴ, വെയിൽ തുടങ്ങിയ പ്രകൃതി പ്രതിഭാസങ്ങളെല്ലാം നേരിട്ടു പതിക്കത്തക്ക രീതിയിൽ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്ത ശ്രീകോവിൽ ആണ് പൊതുവേ വനദുർഗ്ഗ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത.
"മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി" എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാനഭാവങ്ങളും ഭഗവതിക്കുണ്ട്. കർമം ചെയ്യാനുള്ള ഇച്ഛാശക്തി, ക്രിയാശക്തി, ജ്ഞാനശക്തി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായാണ് ഈ മൂന്ന് രൂപങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. നവരാത്രികാലത്ത് ഒൻപത് ഭാവങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിക്കാറുണ്ട്. ഇതാണ് "നവദുർഗ്ഗ". പിന്നേയും പത്ത് രൂപങ്ങളിൽ ഭഗവതിയെ സങ്കല്പിക്കാറുണ്ട്. ഇവരാണ് "ദശമഹാവിദ്യമാർ". കൂടാതെ, വേറെ ഏഴു ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കാറുണ്ട്. ഇതാണ് "സപ്തമാതാക്കൾ". ദുർഗ്ഗയുടെ പുരികക്കൊടിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച കാളിയാണ് ചാമുണ്ഡി എന്ന് ദേവി മഹാത്മ്യം പറയുന്നു. ദേവീ മാഹാത്മ്യം, ദേവീ ഭാഗവതം തുടങ്ങിയവ ഈ ഭഗവതിയെ സ്തുതിക്കുന്ന പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ആകുന്നു. ദേവീമാഹാത്മ്യം പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായത്തിൽ ദുർഗ്ഗയുടെ ഉഗ്രരൂപമായി ഭദ്രകാളിയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവളാണ് ഭദ്രകാളി എന്നാണ് 'ജ്വാലാകരാളാമത്യുഗ്രാം' എന്ന് തുടങ്ങുന്ന സ്തോത്രത്തിൽ പറയുന്നത്. ഇതേ അദ്ധ്യായത്തിൽ ഭീതികളെ അകറ്റുന്ന ഭുവനേശ്വരിയായും, സൗമ്യ സുന്ദരാകാരമുള്ള കാർത്യായനിയായും ഭഗവതിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. അതിനാൽ പല ഭാവങ്ങളും പേരുകളും ഉള്ള ഒരു ഭഗവതിയായി ദുർഗ്ഗയെ കണക്കാക്കാം.
പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ
നവരാത്രി പ്രത്യേകിച്ച് ദുർഗാഷ്ടമി, തൃക്കാർത്തിക, പൗർണമി, മകര പൊങ്കൽ തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ ഭഗവതിക്ക് അതിവിശേഷം. ആഴ്ചയിലെ ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ പ്രധാനം. ചൊവ്വാഴ്ച ദിവസം ദുരിത ശാന്തിക്കും വെള്ളിയാഴ്ച ഐശ്വര്യത്തിനും ഉത്തമം എന്ന് വിശ്വാസം. തിങ്കളാഴ്ച, പൗർണമി തുടങ്ങിയവ ദുർഗാ ഭഗവതിക്ക് സവിശേഷ പ്രാധാന്യം ഉള്ള ദിവസങ്ങളാണ്. ചിലർ ജന്മ നക്ഷത്രം തോറുമോ അല്ലെങ്കിൽ പൗർണമി ദിവസമോ ദേവി പൂജ നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണുന്നു. ഭുവനേശ്വരി പ്രധാനമായ ദിവസമായതിനാൽ ഞായറാഴ്ചയും പ്രധാനമാണ്.
നവദുർഗമാർ
ദുർഗയുടെ ഒൻപത് അവതാരങ്ങൾ ആണിവ. നവദുർഗ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശൈലപുത്രി, ബ്രഹ്മചാരിണി, ചന്ദ്രഘണ്ഡാ, കുഷ്മാണ്ഡ, സ്കന്ദമാതാ, കാർത്യായനി, മഹാകാളി (കാലരാത്രി), മഹാഗൗരി, സിദ്ധിദാത്രി എന്നിവയാണ് നവദുർഗമാർ.
വിവിധ നാമങ്ങൾ
ആദിപരാശക്തി, മഹാശക്തി, മഹാമായ, ഭുവനേശ്വരി, ജഗദംബ, ചണ്ഡിക, ചാമുണ്ഡേശ്വരി, മഹാകാളി, ഭദ്രകാളി, ഭഗവതി, അന്നപൂർണേശ്വരി, നാരായണി, പ്രകൃതി, കുണ്ഡലിനി, ലളിത, പരമേശ്വരി, കാത്യായനി, ത്രിപുരസുന്ദരി, മംഗളാദേവി, രാജരാജേശ്വരി, കുരുംമ്പ, മാരിയമ്മൻ, ശ്രീപാർവതി, വീര്യലക്ഷ്മി, വിജയലക്ഷ്മി തുടങ്ങി പല പേരുകളിലും ദുർഗ്ഗ അറിയപ്പെടുന്നു.
ദുർഗ്ഗോൽപ്പത്തി
രുരുവിന്റെ പുത്രനായി ദുർഗ്ഗമൻ എന്നൊരു അസുരനുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ചിന്തിച്ചു. ദേവന്മാർക്ക് ആശ്രയം വേദമാണ്. വേദത്തിനു നാശമുണ്ടായാൽ യജ്ഞങ്ങൾക്കും ധർമ്മത്തിനും നാശമുണ്ടാകും. അതോടെ ദേവന്മാർ മുടിയും. ഈ ചിന്തയോടെ ദുർഗ്ഗമൻ ബ്രഹ്‌മാവിനെ തപസ്സു ചെയ്തു പ്രത്യക്ഷനാക്കി വരം ചോദിച്ചു. മടിയോടെയെങ്കിലും ബ്രഹ്‌മാവ്‌ ദുർഗ്ഗമന് ഇഷ്ടവരം നൽകി. അസുരൻ വേദങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങിയതോടെ മഹർഷിമാർ മന്ത്രം മറന്നു. സ്നാനം ജപം തർപ്പണം ഹോമം തപം എന്നിവയെല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമായി. അധർമ്മം നടമാടിയതോടെ അസുരന്മാർ മഹാബലവാന്മാരും ദേവന്മാർ ദുർബലരുമായിത്തീർന്നു. ലോകത്തെല്ലാം അരാജകത്വവും മഹാക്ഷാമവും പിടികൂടി. ദേവന്മാർ ഗുഹകളിൽ ഓടിയൊളിച്ചു. ഭൂമി കരിഞ്ഞുണങ്ങി. വൃക്ഷലതാദികൾ നശിച്ചു. നൂറുകൊല്ലം മഴയില്ലാതിരുന്നു. പക്ഷി -മൃഗാദികളും മനുഷ്യരും ചത്തു വീണു. കുളം, കൂപം, തടാകങ്ങൾ,പുഴകൾ എന്നിവ വറ്റി വരണ്ടു. വേനലിൽ നീറി നീറി ഭൂമി നൂറ്റാണ്ടുകൾ നിന്നു.
ലോകം ഇത്തരത്തിലായപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഹിമാലയസാനുക്കളിലെത്തി ആദിപരാശക്തിയെ സ്തുതിച്ചു. ഒടുവിൽ ജഗദംബ ശ്രീ പാർവതി നീലനിറത്തിലുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകളോടും തൃക്കയ്യിൽ വില്ലും ശരങ്ങളും ധരിച്ചുകൊണ്ടും വൃക്ഷലതാദികളുടെ വർണ്ണമായ  പച്ചനിറത്തോടുകൂടി ദേവന്മാർക്കു പ്രത്യക്ഷയായി. തുടർന്നു ഭഗവതി മനോഹരമായ ആയിരം കണ്ണുള്ളവളായി മനോഹരമായ കണ്ണുകളിൽ നിന്നും അമൃതമയമായ ജലം വർഷിച്ചു തുടങ്ങി. ദേവി വർഷിച്ച ജലത്താൽ ഭൂമിയിൽ സസ്യങ്ങൾ കിളിർക്കുകയും ലോകത്തിലെ ചരാചരങ്ങൾ സുഖം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് കാരണം പരാശക്തിക്ക് ശക്താക്ഷി എന്ന് പേരുണ്ടായി. തുടർന്ന് തന്റെ കയ്യിലുള്ള അക്ഷയമായ ഫലമൂലങ്ങൾ നൽകി ദേവി ജീവികളുടെ വിശപ്പ് തീർത്തു, പ്രാണരക്ഷ ചെയ്തു. ഇത്തരത്തിൽ ശാകം (ഫലമൂലങ്ങൾ ) നൽകി ഭരിക്കുകയാൽ മഹാദേവിക്ക് ശാകംഭരി എന്നും പേരുണ്ടായി.
ദുർഗ്ഗമൻ ഇതറിഞ്ഞു അവിടെയെത്തി. തുടർന്ന് ദേവി അസുരന്മാരുമായി യുദ്ധമാരംഭിച്ചു. ഘോരമായ യുദ്ധത്തിൽ ദുർഗ്ഗമനെ നിഗ്രഹിച്ചു. വേദങ്ങളെ വീണ്ടെടുത്ത് ദേവന്മാർക്കും മുനിമാർക്കും നല്കിയനുഗ്രഹിച്ചു. ദുർഗ്ഗമനെ വധിക്കുകയാൽ ദേവിക്ക് ദുർഗ്ഗ എന്നു പേരുണ്ടായി. അത് കൂടാതെ ഗണേശ ജനനിയായ  ദുർഗാ എന്നാണ് ദേവി ഭാഗവതത്തിൽ പഞ്ച ദേവിമാരിൽ ശ്രീ ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതിയെ സംബോധന ചെയ്യുന്നത്.
അതിനു ശേഷം മഹാമായ വേദങ്ങൾ തന്റെ ശരീരമാണെന്നും അതിനാൽ അവയെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിച്ചു കൊള്ളണമെന്നും മുനിമാർക്കു നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ട് അപ്രത്യക്ഷയായി .[ദേവീ ഭാഗവതം, സപ്തമസ്കന്ധം , അദ്ധ്യായം 28].
പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ
ജ്ഞാനിനാമപി ചേതാംസി ദേവീ ഭഗവതി ഹി സാ ബലാദാകൃഷ്യ മോഹായ മഹാമായാ പ്രയച്ഛതി (1)
ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ (2)
സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ (3)
സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോ ദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ (5)
രോഗാന ശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി (6)
സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം (7)
108 ദുർഗ്ഗാലയങ്ങൾ
ഗോകർണ്ണം മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ അറുപത്തിനാല് ഗ്രാമങ്ങളിൽ പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്തു എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന നൂറ്റിയെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങൾ, പകുതി ഇന്നത്തെ കർണാടകയിലും പകുതി കേരളത്തിലുമായാണ്. ഇരുപത് ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രങ്ങൾ തൃശൂർ ഉണ്ട്. ആറ്റുകാൽ, കൊടുങ്ങല്ലൂർ, ചക്കുളത്തു ഭഗവതി, ചെട്ടികുളങ്ങര മുതലായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ നൂറ്റിയെട്ടിൽ ഇല്ല. പരശുരാമനാൽ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്ത ക്ഷേത്രങ്ങൾ മാത്രമെ 108 ൽ ഉണ്ടാകൂ.
നൂറ്റിയെട്ട് ദുർഗ്ഗാലയങ്ങൾ:
1) ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം
2) കുമാരനെല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കോട്ടയം
3) കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, മലപ്പുറം
4) കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, കർണാടക
5) കന്യാകുമാരി ബാലാംബിക ദേവി ക്ഷേത്രം
6) ആവണംകോട് സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, ആലുവ, എറണാകുളം
7) ചെങ്ങന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം (ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം), ആലപ്പുഴ ജില്ല
8) തേക്കടി മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം, ഇടുക്കി
1995
ഗ്രിഗോറിയൻ കാലഗണനാരീതി പ്രകാരമുള്ള, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തൊണ്ണൂറ്റിഅഞ്ചാം വർഷമായിരുന്നു 1995.
ദുർഗ്ഗ
108 ദുർഗ്ഗാലയങ്ങൾ
9) ചെറുകുന്ന് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ
1995
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1995 വർഗ്ഗം:വർഷങ്ങൾ
ദുർഗ്ഗ
108 ദുർഗ്ഗാലയങ്ങൾ
10) പാലാരിവട്ടം രാജരാജേശ്വരി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം
12) വെളുത്താട്ട് വടക്കൻ ചൊവ്വാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ, എറണാകുളം
13) ചെങ്ങണംകോട്ട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പട്ടാമ്പി, പാലക്കാട്
14) ചെങ്ങളത്തുകാവ് ദേവിക്ഷേത്രം, കോട്ടയം
15) വടക്കേ ഏഴിലക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
16) ചേർപ്പ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
17) ചാത്തന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
18) ചേർത്തല കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, ആലപ്പുഴ
19) ചിറ്റണ്ട കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
21) ചൂരക്കോട്ടുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
22) എടക്കുന്നി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
23) ഇടപ്പളളി അഞ്ചുമന ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം
24) എടലേപ്പിള്ളി ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം, നന്ദിപുരം, തൃശൂർ
25) എടയന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
26) എളുപ്പാറ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
28) ഇരിങ്ങോൾക്കാവ്, പെരുമ്പാവൂർ, എറണാകുളം
29) കടലശേരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
30) കടലുണ്ടി ദേവിക്ഷേത്രം
31) കടമ്പേരി ചുഴലി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
32) അയ്യന്തോൾ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
33) കടപ്പൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
34) കാമേക്ഷി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
35) കണ്ണന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
36) അയിരൂർ പിഷാരിക്കൽ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം, എറണാകുളം
37) കാരമുക്ക് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
38) കാരയിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
39) മയിൽപ്പുറം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
40) കരുവലയം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
42) കടലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
43) കാട്ടൂർ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
44) വേങ്ങൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
46) കീഴഡൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
47) വിളപ്പായ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
48) കൊരട്ടി ചിറങ്ങര ദേവി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
49) വയക്കൽ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
51) കോതകുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
53) കുറിഞ്ഞിക്കാവ് ദുർഗക്ഷേത്രം
54) കുട്ടനെല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
55) മാങ്ങാട്ടുക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
56) വിരണ്ടത്തൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
57) മടിപ്പെട്ട ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
58) അഴിയൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
59) മാണിക്യമംഗലം കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, കാലടി, എറണാകുളം
60) മറവഞ്ചേരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
61) മരുതൂർ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
62) മേഴക്കുന്നത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
63) ആറ്റൂർ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം, മുള്ളൂർക്കര, തൃശൂർ
64) മുക്കോല ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
65) നെല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
66) നെല്ലുവായിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
67) ഞാങ്ങാട്ടിരി ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, പാലക്കാട്
69) പന്നിയങ്കര ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
70) പന്തല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
71) പത്തിയൂർ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം ,ആലപ്പുഴ
72) ചേരനെല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
73) പേരൂർക്കാവ് ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
74 പേരണ്ടിയൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
75) പിഷാരിക്കൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
76) പോത്തന്നൂർ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
77) പുന്നാരിയമ്മ ക്ഷേത്രം
78) പുതുക്കോട് അന്നപൂർണ്ണേശ്വരി ക്ഷേത്രം
79) പുതൂർ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
80) പൂവത്തശ്ശേരി ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
81) ഋണനാരായണം ദേവിക്ഷേത്രം
82) ഭക്തിശാല ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
83) ശിരസിൽ ദേവി ക്ഷേത്രം
84) തൈക്കാട്ടുശ്ശേരി ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
85) തത്തപ്പള്ളി ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
86) തെച്ചിക്കോട്ടുക്കാവ് ദുർഗ്ഗ
88) തിരുക്കുളം ദേവി ക്ഷേത്രം
89) തിരുവല്ലത്തൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
90) തോട്ടപ്പള്ളി ദേവി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
91) തൊഴുവന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
92) തൃച്ചമ്പരം ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ
93) തൃക്കണ്ടിക്കാവ് ഭഗവതി
94) തൃക്കാവ് ദുർഗ്ഗ
95) തൃപ്പേരി ഭഗവതി
96) ഉളിയന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
97) ഉണ്ണന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
98) ഊരകത്തമ്മ തിരുവടി ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ
99) ഉഴലൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
101) വള്ളൂർ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
102) വരക്കൽ ദുർഗ്ഗ ക്ഷേത്രം
103) കിഴക്കാണിക്കാട് ദേവിക്ഷേത്രം
104) വെളിയന്നൂർ ദേവി ക്ഷേത്രം
105) ഭക്തിശാല ക്ഷേത്രം
106) വെളളികുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
107) വലിയപുരം ദേവി ക്ഷേത്രം
108) കുരിങ്ങാച്ചിറ ദേവി ക്ഷേത്രം
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവദൈവങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ദേവിഭാഗവതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ
ചുവപ്പുഭീമൻ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വലിപ്പമനുസരിച്ച്‌, ചില നക്ഷത്രങ്ങൾ ഇന്ധനം തീർന്നു കഴിഞ്ഞാൽ കാമ്പ് ചുരുങ്ങാൻ തുടങ്ങും. ഇതാവട്ടെ അൽപം ബാക്കി വന്ന ഹൈഡ്രജൻ, ഹീലിയം ആക്കി മാറ്റുന്നു. റേഡിയേഷൻ മൂലമുള്ള മർദ്ദം പുറം ഭാഗത്തെ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ താരതമ്യേന തണുത്ത അവസ്ഥയിലായിരിക്കുമിത്‌. വികസിക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥ സൂര്യന്റെ 10 ഇരട്ടി മുതൽ 1000 ഇരട്ടിവരെ മടങ്ങ്‌ വലിപ്പം വയ്ക്കാവുന്നതാണ്‌. നക്ഷത്ര പരിണാമത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിനാണു ചുവപ്പു ഭീമൻ എന്നു പറയുന്നത്. സൂര്യൻ ആണിങ്ങനെ വലുതാവുന്നതെങ്കിൽ അത്‌ ഭൂമിയുടെ അടുത്ത്‌ വരികയും തിളക്കം 2000 ഇരട്ടി അധികമാവുകയും ചെയ്യും. സൂര്യന്റെ 500 ഇരട്ടി അമിത ഭാരമുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ ഇതിനേക്കാൾ അനേകമടങ്ങായി വികസിക്കാവുന്നതാണ്‌.
വേട്ടക്കാരൻ നക്ഷത്രഗണത്തിലെ തിരുവാതിര നക്ഷത്രം ഒരു ചുവപ്പുഭീമനാണ്.
ഇതും കാണുക
ചുവപ്പുഭീമൻ നക്ഷത്രങ്ങൾ
അവലംബം
വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രതരങ്ങൾ
1996
ഗ്രിഗോറിയൻ കാലഗണനാരീതി പ്രകാരമുള്ള, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തൊണ്ണൂറ്റിആറാം വർഷമായിരുന്നു 1996.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1996 വർഗ്ഗം:വർഷങ്ങൾ
മാർട്ടിൻ സ്കോസെസി
ഒരു അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനും തിരക്കഥാകൃത്തും നിർമ്മാതാവും അഭിനേതാവും ചലച്ചിത്ര ചരിത്രകാരനുമാണ് മാർട്ടിൻ സ്കോസെസി എന്നറിയപ്പെടുന്ന മാർട്ടിൻ ചാൾസ് സ്കോസെസി (ജനനം: 1942 നവംബർ 17). ഹോളിവുഡ് നവതരംഗസിനിമയുടെ ഭാഗമായ സ്കോസെസി ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിലെ സ്വാധീനമേറിയും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ സംവിധായകരിൽ ഒരാളായി കരുതപ്പെടുന്നു. ചലച്ചിത്ര സംരക്ഷണത്തിനായി സ്കോസെസി 1990ൽ ദ ഫിലിം ഫൗണ്ടേഷൻ എന്ന സംഘടനയും 2007ൽ വേൾഡ് സിനിമ ഫൗണ്ടേഷൻ എന്ന സംഘടനയും സ്ഥാപിച്ചു. അക്കാദമി, ബാഫ്ത, ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ സ്കോസെസി നേടിയിട്ടുണ്ട്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ
മലവിരിഞ്ഞി
കേരളത്തിലെ നനവാർന്ന വനങ്ങളിലും ഈർപ്പ വനങ്ങളിലും വളരെ അപൂർവ്വമായിക്കാണുന്ന ചെറിയ മരമാണ് മലവിരിഞ്ഞി. ഈയോളി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇവ ധാരാളമുണ്ട്‌. ഇതൊരു നിത്യഹരിതവൃക്ഷമാണ്. വിത്തിൽ 48.4% കൊഴുപ്പുണ്ട്‌. ഈ കൊഴുപ്പിൽ 96% ട്രൈലാറൈൻ ആണ്‌. പനന്തേങ്ങ, തേങ്ങ എന്നിവയിൽ നിന്നു കിട്ടുന്നതിലധികം ലോറിക്‌ അമ്ലം ഇതിന്റെ പരിപ്പിൽ നിന്നു കിട്ടും. Actinodaphne madraspatana Bedd. ex Hook.f. എന്ന മരത്തിനെയും മലവിരിഞ്ഞി എന്നു വിളിക്കാറുണ്ട്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ സസ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ലോറേസീ
റോബെർട്ടോ അയാള
റോബെർട്ടോ ഫാബിയൻ "എൽ റാറ്റൊൺ" അയാള (ജനനം:ഏപ്രിൽ 14, 1973 പറാന, അർജന്റീന) ഒരു അർജന്റീൻ ഫുട്ബോൾ താരമാണ്. സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബായ റയൽ സർഗോസക്ക് വേണ്ടിയാണ് ഇദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ കളിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച മദ്ധ്യനിര പ്രതിരോധകരിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. ഏറ്റവുമധികം കളികളിൽ അർജന്റീന ദേശീയ ടീമിന്റെ നായകനായിട്ടുള്ളത് ഇദ്ദേഹമാണ്. 63 തവണ ദേശീയ ടീഇനെ നയിച്ച ഇദ്ദേഹം മൂന്ന് ലോകകപ്പുകളിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. അയാള 115 അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങളിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. അർജന്റീനക്കായി ഇതിലധികം മത്സരങ്ങളിൽ ഇറങ്ങിയിട്ടുള്ളത് ഹവിയർ സെനറ്റി മാത്രമാണ്.
വർഗ്ഗം:ജീവചരിത്രം വർഗ്ഗം:അർജന്റീനൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ
വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം
കേരളത്തിലെ തലസ്ഥാന ജില്ലയായ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം. തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് നിയമസഭാമണ്ഡലം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലം പുനഃസംഘടയോടെയാണ് വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലമായത്. <mapframe width="300" height="300" text="വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat(, ?idLabel, ) as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13114513 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"}
പ്രദേശങ്ങൾ
തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന കുടപ്പനക്കുന്ന്, വട്ടിയൂർക്കാവ് എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും; തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ 13, 15 മുതൽ 25 വരെയും 31 മുതൽ 36 വരേയുമുള്ള വാർഡുകളും അടങ്ങിയതായിരുന്നു ഈ മണ്ഡലം. പിന്നീട് രണ്ട് പഞ്ചായത്തുകളും നഗരസഭയിൽ ലയിച്ചു. അതോടെ 22 വാർഡുകൾ മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമായി. മണ്ഡല പുനഃസംഘടനയ്ക്ക് മുൻപ് ഉള്ളൂർ, കടകംപള്ളി എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ മാറി; പകരം, തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ ഭാഗങ്ങളായിരുന്ന ശാസ്തമംഗലം, കുന്നുകുഴി, പാങ്ങോടിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ പുതിയതായി ചേർന്നു. തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്‌  വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാ നിയോജക മണ്ഡലം.
സമ്മതിദാനം
ആകെ 140 പോളിങ് സ്റ്റേഷനുകളിലായി 171904 വോട്ടർമാരാണ് 2011 നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിലുള്ളത്. അതിൽ 89524 സ്ത്രീ വോട്ടർമാരും 82380 പുരുഷവോട്ടർമാരും ആണ് ഉള്ളത്. 2019 ഒക്ടോബർ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വി കെ പ്രശാന്ത് 14465 വോട്ടിനു ജയിച്ചു
അവലംബം
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ
പനീർ
പേർഷ്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഭക്ഷണവസ്തുവാണ്‌ പനീർ- ഹിന്ദി: पनीर പേർഷ്യൻ: پنير. തിളക്കുന്ന പാലിനെ നാരങ്ങാനീരോ മറ്റു ഭക്ഷ്യ അമ്‌ളങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ച് പിരിച്ചാണ്‌ പനീർ നിർമ്മിക്കുന്നത്. പനീറിൽ ഉപ്പ് ചേർക്കുന്നില്ല എന്ന ഒരു കാര്യം മാത്രമാണ്‌ മെക്സിക്കൻ ഭക്ഷണമായ ക്വെസോ ബ്ലാങ്കൊ-യിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്.
പിരിഞ്ഞ പാലിനെ ഭാരത്തിനടിയിൽ വച്ച് ഞെക്കി അതിലെ ജലാംശം മുഴുവൻ കളയുന്നു. എന്നിട്ട് ചെറിയ കട്ടകളായി മുറിച്ചെടുക്കുന്നു. പനീർ ഒരു തനത് ദക്ഷിണേഷ്യൻ ഭക്ഷണമാണ്‌. പനീർ ഒരു ശുദ്ധ സസ്യാഹാരമാണ്‌. സസ്യാഹാരം മാത്രം കഴിക്കുന്നവർക്ക് പനീർ ഒരു പ്രോട്ടീൻ കലവറയാണ്‌. എന്നാൽ, ഇത് വേഗൻ ഭക്ഷണശൈലി പാലിക്കുന്നവർ എതിർക്കുന്ന ഒരു ഭക്ഷണമാണ്‌. മലേഷ്യൻ ഭക്ഷണമായ തൊഫുകട്ടിയായിക്കഴിഞ്ഞാൽ പനീറിന്റെ അതേ സ്വഭാവമാണ്‌. അതിനാൽ തന്നെ പനീറിനു പകരം തൊഫു ഉപയോഗിക്കാറും ഉണ്ട്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചീസുകൾ
എതിരാളികൾ
1982 ഏപ്രിൽ നാലിനു ജോസഫ് മടപ്പള്ളി കഥയും തിരക്കഥയും എഴുതി ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത് സൈനബ ഹസ്സൻ നിർമ്മിച്ച ചലച്ചിത്രമാണ്എതിരാളികൾ .ശ്രീവിദ്യ, സുകുമാരൻ, ജഗതി ശ്രീകുമാർ, അംബിക തുടങ്ങിയവർ പ്രമുഖ വേഷമിട്ട ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതം എ.ടി. ഉമ്മർ നിർവ്വഹിച്ചു. ചിറയിൻകീഴ് രാമകൃഷ്ണൻ നായരും പൂവച്ചൽ ഖാദറും ചേർന്നാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചത്.
ഗാനങ്ങൾ
പാട്ടുകൾ പൂവച്ചൽ ഖാദർ, ചിറയിൻകീഴ് രാമകൃഷ്ണൻ നായർ എന്നിവരുടെ വരികൾക്ക് സംഗീതം എ.ടി. ഉമ്മർ നിർവ്വഹിച്ചു
ചിത്രം കാണൂക
എതിരാളികൾ 1982
വർഗ്ഗം:1982-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:എം.ജി. സോമൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ജേസി സംവിധാനം ചെയ്ത മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:പൂവച്ചൽ ഖാദറിന്റെ ഗാനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:സുകുമാരൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:സുകുമാരൻ-അംബിക ജോഡി വർഗ്ഗം:അംബിക അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഖാദർ-ഉമ്മർ ഗാനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ചിറയിൻകീഴ് - ഉമ്മർ ഗാനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ശ്രീവിദ്യ അഭിനയിച്ച മലയാള ചിത്രങ്ങൾ
എമിറേറ്റ്സ്
ഐക്യ അറബ് എമിറേറ്റുകളിലെ ദുബൈ ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിമാന കമ്പനിയാണ്‌ എമിറേറ്റ്സ് < (അറബി: طيران الإماراتTayarān al-Imārāt - തയ്യറാൻ അൽ ഇമറാത്ത്. ഇത് മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിമാന കമ്പനിയാണ്. ജൂലൈ-2012 സ്ഥിതി അനുസരിച്ച് എമിറേറ്റ്സ് 74 രാജ്യങ്ങളിലെ 124 നഗരങ്ങളിലേക്ക് ആഴ്ചയിൽ മൊത്തമായി 2500 സർവീസുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്. എമിറേറ്റ്സിന്റെ ഉടമസ്ഥത വഹിക്കുന്ന എമിറേറ്റ്സ് ഗ്രൂപ്പിൽ അമ്പതിലേറെ ബ്രാൻഡുകൾ വഹിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത കമ്പനികളിൽ അറുപത്തിരണ്ടായിരത്തോളം പേർ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. 2011 - 2012 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ എമിറേറ്റ്സ് എയർലൈനിന്റെ മാത്രം വരുമാനം 87,201 കോടി രൂപയാണ്.