cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ഹെറോൺ
വിവരണം
വലിയ കാലുകളും വലിയ കഴുത്തുമുള്ള വലിപ്പമേറിയതും എന്നാൽ ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ളതുമായ പക്ഷികളാണ് ഹെറോണുകൾ. വളരെ ചെറിയ ആൺ-പെൺ രൂപവ്യത്യാസം ഈ പക്ഷികളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഹെറോണുകളിൽ ഏറ്റവും വലിയ ഇനമാണ് ഗോലിയാത്ത് ഹെറോൺ (Ardea goliath). എഴുന്നേറ്റുനിൽക്കുമ്പോൾ ഇതിന് 140 സെന്റിമീറ്റർ പൊക്കമുണ്ട്. പറക്കുമ്പോൾ ഹെറോണുകളുടെ കഴുത്ത് 's' ആകൃതിയിലായി കാണപ്പെടുന്നു. വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന പക്ഷി കൂടിയാണിത്. ഹെറോണുകളുടെ തൂവലുകൾ മൃദുവാണ്. നീല, കറുപ്പ്, ബ്രൗൺ, വെള്ള, ഗ്രെ എന്നീ നിറങ്ങളിൽ ഇവ കണ്ടുവരുന്നു.
സവിശേഷതകൾ
ഹെറോണുകളുടെ കുടുംബം അന്റാർട്ടിക്ക ഒഴികെ ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിച്ചുകാണുന്നു. ഇവ കോസ്മോപൊളിറ്റൻ ഡിസ്ട്രിബൂഷനിൽപ്പെട്ടതാണ്. നീന്താനറിയാത്ത ജലപക്ഷികളായ ഇവ തടാകങ്ങളുടെയും നദികളുടെയും തീരങ്ങളിലും ചതുപ്പുകളിലും, കടൽതീരത്തും, കുളങ്ങളുടെ കരകളിലും ആണിത് കണ്ടുവരുന്നത്. സമതലപ്രദേശങ്ങളിലാണ് കൂടുതൽ കാണുന്നത് എങ്കിലും ചില വർഗ്ഗങ്ങൾ ഉയർന്ന പർവ്വതങ്ങളിലും കണ്ടുവരുന്നു. ഹെറോണുകൾ കൂടുതലും സഞ്ചാരസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. കൂടാതെ ഇതിൽ ദേശാടനപക്ഷികളും കാണപ്പെടുന്നു. ഓരോസ്ഥലങ്ങളിൽ പകുതി വീതം ദേശാടനം നടത്തുന്ന ഒരു ദേശാടനപക്ഷിയാണ് ഗ്രെ ഹെറോൺ. പകുതി ദേശാടനം ബ്രിട്ടനിലാണെങ്കിൽ ഇവ ബാക്കി പകുതി സ്കാൻഡിനാവിയയിലായിരിക്കും. ഇവ ഇരതേടുന്നതും ദേശാടനം നടത്തുന്നതും കൂട്ടമായിട്ടാണ്. ഹെറോണുകളും ബൈറ്റേണുകളും കീടഭോജികളാണ്. തണ്ണീർത്തടങ്ങളിൽ കൂട്ടമായി ജീവിക്കുന്ന ഇവ ജലത്തിൽ വളരുന്ന ജീവികളെയാണ് ഭക്ഷണമാക്കുന്നത്. യെല്ലോ-ക്രൗൺഡ് നൈറ്റ് ഹെറോണുകളുടെ ഇര ഞണ്ടുകളാണ്.
പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണി
വർഗ്ഗം:മുണ്ടികൾ
കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ കൂത്തുപറമ്പ് ബ്ലോക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് കുന്നോത്തുപറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്. ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കൊളവല്ലൂർ, പുത്തൂർ എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു, 2006-ൽ പെരിങ്ങളം നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന കുന്നോത്തുപറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്,. അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പുമുതൽ കൂത്തുപറമ്പ് നിയോജകമണ്ഡലത്തിലാണ്‌ ഉൾപ്പെടുന്നത്.
ഭൂപ്രകൃതി
ഭൂപ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പഞ്ചായത്തിനെ ഉയർന്ന സമതലം, ചരിവു പ്രദേശം,, താഴ്‌വരകൾ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നാക്കി തരം തിരിക്കാവുന്നതാണ്‌. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും 8 മുതൽ 75 മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിലായാണ് ഈ പഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ജലപ്രകൃതി
കണ്ണവം റിസർവ് വനത്തിൽപ്പെട്ട പാത്തിക്കൽ മലയിൽനിന്നും പുറപ്പെടുന്ന കൊളവല്ലൂർ പുഴയും മോഹനഗിരി എസ്റ്റേറ്റിന്റെ പടിഞ്ഞാറെ ചരിവ് ആയ ഒറ്റകൈതയിൽനിന്നും പുറപ്പെടുന്ന പുത്തൂർ പുഴയുമാണ്‌ ഈ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സുകൾ.
ചരിത്രം
അവിഭക്ത പാനൂർ പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി 1963-ലാണ്‌ കുന്നോത്തുപറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് രൂപവത്കരിച്ചത്
ഇതും കാണുക
കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക
അവലംബം
വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ
സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ ജയറാം, തിലകൻ, സിദ്ദിഖ്, സംയുക്ത വർമ്മ, കെ.പി.എ.സി. ലളിത എന്നിവർ പ്രധാനവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച് 1999-ൽ പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ. സംയുക്ത വർമ്മ അഭിനയിച്ച ആദ്യത്തെ ചിത്രമാണിത്‌. ജോൺസൺ ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീത സംവിധാനം കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഗൃഹലക്ഷ്മി പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ പി.വി. ഗംഗാധരൻ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം കൽപക ഫിലിംസ് ആണ് വിതരണം ചെയ്തത്. കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ നിർവ്വഹിച്ചത് എ.കെ. ലോഹിതദാസ് ആണ്. ലോഹിതദാസ്, ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1999-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ലോഹിതദാസ് കഥ എഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ലോഹിതദാസ് തിരക്കഥ എഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾവർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ ഗാനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:കൈതപ്രത്തിന്റെ ഗാനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ജോൺസൺ സംഗീതം പകർന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:വിപിൻമോഹൻ ഛായാഗ്രഹണം നിർവ്വഹിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:കെ രാജഗോപാൽ ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ
കല്ലിടിൽ കണ്ണമ്മാൻ
മരണ ശേഷം ദൈവമായി ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയ  ഒരു യോദ്ധാവായിരുന്ന   തെയ്യമാണ് കല്ലിടിൽ കണ്ണമ്മാൻ
ഐതിഹ്യം
കല്ലിടിൽ തറവാട്ടിലെ ഒരു യോദ്ധാവായിരുന്നു  കണ്ണൻ. കോലത്തിരിക്ക് വേണ്ടി കരിതലക്കൂട്ടത്തിനെതിരേ പടപൊരുതുമ്പോൾ പടയിൽ  കണ്ണൻ മരിച്ചു വീണു. വെള്ളാരങ്ങര ഭഗവതി യുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ  കണ്ണൻ,  കല്ലിടിൽ കണ്ണമ്മാൻ തെയ്യമായി.
വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ
ഭ്രമരം (ചലച്ചിത്രം)
ബ്ലെസ്സി സം‌വിധാനം ചെയ്ത് 2009 ജൂൺ 25-ന്‌ തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ്‌ ഭ്രമരം. മോഹൻലാൽ പ്രധാന കഥാപാത്രമായ ശിവൻ കുട്ടിയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിന്റെ കഥയും തിരക്കഥയും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് ബ്ലെസ്സി തന്നെയാണ്‌. ഭൂമിക ചൗള, സുരേഷ് മേനോൻ, മുരളി ഗോപി, ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി, ബേബി നിവേദിത തുടങ്ങിയവരും ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നു. അനിൽ പനച്ചൂരാൻ എഴുതിയ ഗാനങ്ങൾക്ക് മോഹൻ സിതാരയാണ് സംഗീതസം‌വിധാനം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നു. യൗവൻ എന്റർറ്റെയ്ൻമെന്റിന്റെ ബാനറിൽ രാജു മല്യാത്തും എ.ആർ. സുൾഫീക്കറും ചേർന്നാണ് നിർമ്മാണം നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്.
കഥ
ഒരു ഷെയർ ബ്രോക്കറായ ഉണ്ണിയുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ ഡോക്ടർ അലക്സിന്റെയും ജീവിതത്തിലേക്ക് ഹൈറേഞ്ചിൽ ജീപ്പ് ഡ്രൈവറായ ജോസ് കടന്നു വരുന്നു. എന്നാൽ അയാൾ ജോസ് അല്ലെന്നും, മറിച്ച് സ്കൂളിൽ വെച്ച് തങ്ങൾ ചെയ്ത കുറ്റത്തിനു പ്രതിയാക്കപ്പെട്ട് ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിച്ച ശിവൻ കുട്ടി ആണെന്നും അവർ മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഭാര്യയും മകളും ഉപേക്ഷിച്ച ശിവൻ കുട്ടി, തന്റെ നിരപരാധിത്വം തെളിയിക്കാനായി ഉണ്ണിയെയും അലക്സിനെയും പുളിച്ചോല എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടു പോകുന്നു. ആ യാത്രയും തുടർന്നുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയം.
ഗാനങ്ങൾ
അനിൽ പനച്ചൂരാന്റെ വരികൾക്ക് മോഹൻ സിതാരയാണ് ഈണം പകർന്നിരിക്കുന്നത്.
പുരസ്കാരങ്ങൾ
കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം
ആനുവൽ മലയാളം മൂവി അവാർഡ്സ് (അമ്മ)
അമൃത മാതൃഭൂമി ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം
സംസ്ഥാന ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡ് വനിതാ ഫിലിം അവാർഡ്സ്
കൈരളി ടി.വി. - വേൾഡ് മലയാളി കൗൺസിൽ ഫിലിം അവാർഡ്
ഫെഡറേഷൻ ഫിലിം സൊസൈറ്റീസ്
അവലംബം
വർഗ്ഗം:2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ
തുളുവീരൻ
മരണ ശേഷം ദൈവമായി ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയ  ഒരു യോദ്ധാവായിരുന്നു   തെയ്യമാണ് തുളുവീരൻ
ഐതിഹ്യം
വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ
അഗെസാൻഡർ
ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിൽ റോഡ്സിൽ ജീവിച്ചിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്ന പ്രതിമാശില്പിയാണ് അഗെസാൻഡർ. പ്ലിനിയുടെ പ്രകൃതിചരിത്രം (Natural History) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ലയക്കൂൺ (Laocoon) ശില്പത്തിന്റെ നിർമാതാവ് അഗെസാൻഡറാണെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. റോഡിയൻ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മികച്ച ഒരു സംഭാവനയാണ് ഈ ശില്പം. ടൈറ്റസ് ചക്രവർത്തിയുടെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഇതു കണ്ടതായി പ്ലിനി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പില്ക്കാലത്ത് (എ.ഡി. 1506) ടൈറ്റസ് ചക്രവർത്തിയുടെ കൊട്ടാര അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽനിന്നും ഈ പ്രതിമ കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു. അഗെസാൻഡർ, പോളിഡോറസ്, അഥിനോഡോറസ് എന്നീ മൂന്നു റോഡിയൻ ശില്പികൾ ചേർന്നാണ് ഈ പ്രതിമ നിർമിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ടു മാർബിൾ ശിലകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് അവർ ഈ പ്രതിമ കൊത്തിയെടുത്തത്. ബി.സി. ഒന്നാം ശതകത്തിലാണോ രണ്ടാം ശതകത്തിലാണോ ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത് എന്നു വ്യക്തമല്ല. ട്രോജൻപുരോഹിതനായ ലയക്കൂണും രണ്ടു പുത്രൻമാരും അഥീനാദേവി നിയോഗിച്ച രണ്ടു സർപ്പങ്ങളുടെ ബന്ധനത്തിൽ ഞെരിഞ്ഞമരുന്നതാണ് പ്രതിപാദ്യവിഷയം. കഠിനമായ വേദനയും ദുഃഖവും ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിൽ ഇതിന്റെ ശില്പികൾ വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുരുഷത്വത്തിന് അതിഭാവുകത്വം നല്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും രൂപസൗഷ്ഠവം തികഞ്ഞവയാണ് ഈ ശില്പങ്ങൾ. ഇത് മൈക്കൽ ആഞ്ജലോയെ വളരെയധികം ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി. നടുക്കുള്ള രൂപത്തിന്റെ പൊട്ടിപ്പോയ വലതുകൈ പുനഃപ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതിന് ഇദ്ദേഹം ഒരു വിഫലശ്രമം നടത്തുകയുണ്ടായി. പുരാതനപ്രതിമാനിർമ്മാണകലയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമായി ലയക്കൂൺ ശില്പത്തെ പ്ലിനി വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മെലോസ്‌‌ദ്വീപിൽനിന്നും 1820-ൽ കണ്ടെടുക്കപ്പെട്ട അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ ഒരു പ്രതിമയും അഗെസാൻഡർ നിർമിച്ചതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ പിടിയുടെ അവശിഷ്ടത്തിൽ സാൻഡർ എന്ന അക്ഷരങ്ങൾ ശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗ്രീക് കലാരീതിയുടെ പ്രത്യേകത ഈ പ്രതിമാനിർമിതിയിലും കാണാവുന്നതാണ്. ശാലീനസൗന്ദര്യത്തേക്കാളേറെ, ഉദാത്തമായ മാതൃത്വഭാവമാണ് ഈ പ്രതിമയിൽ പ്രകടമായി കാണുന്നത്.
കരീം ബെൻസിമ
ഫ്രാൻസിന്റെയും നിലവിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിന്റെയും മുന്നേറ്റനിര കളിക്കാരനാണ് കരീം ബെൻസിമ. 2006ൽ ഗ്രീസിനെതിരെയായിരുന്നു സീനിയർ ടീമിൽ അരങ്ങേറ്റം. പക്ഷെ മികച്ച കളി പുറത്തെടുക്കാനായില്ല. ഫറോദ്വീപുകൾക്കെതിരെയുള്ള കളിയിൽ രണ്ട് ഗോൾ നേടിയതോടെ 2008 യൂറോകപ്പ് ടീമിൽ സ്ഥാനമുറച്ചു. യൂറോയിലെയും ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ റൗണ്ടിലെയും മോശം കളിയും സെക്സ് വിവാദവും തിരിച്ചടിയായി. ലോകകുപ്പ് ടീമിൽ സ്ഥാനമില്ലായിരുന്നു. പുതിയ പരിശീലകൻ ലോറന്റ് ബ്ലാങ്കിനു കീഴിൽ 2012യൂറോ യോഗ്യതയിൽ നിർണ്ണായകമായ 3 ഗോളുകൾ നേടി. പക്ഷെ യൂറോ2012 ൽ മികച്ച കളി പുറത്തെടുക്കാനായില്ല.
2021 ഒക്ടോബറിൽ, മാത്യു വാൽബ്യൂണ സെക്‌സ്‌ടേപ്പ് കേസിൽ കരിം ബെൻസേമയുടെ വിചാരണയിൽ, കരിമിനെതിരെ പത്ത് മാസത്തെ സസ്‌പെൻഡ് ചെയ്ത തടവും 75,000 യൂറോ പിഴയും വിധിക്കാൻ വെർസൈൽസ് പ്രോസിക്യൂട്ടർ ഓഫീസ് ക്രിമിനൽ കോടതിയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ
സാമുവൽ ടെയ്‌ലർ കോൾറിഡ്‌ജ്
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കവിയും, സാഹിത്യനിരൂപകനും, ദാർശനികനും ആയിരുന്നു സാമുവൽ ടെയ്‌ലർ കോൾറിഡ്ജ് (ജനനം: 21 ഒക്ടോബർ1772; മരണം 25 ജൂലൈ 1834). ഉറ്റസുഹൃത്തായിരുന്ന വേഡ്സ്‌വർത്തിനൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ് കവിതയിലെ കാല്പനികപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കക്കാരിൽ ഒരാളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന കോൾറിഡ്ജ്, വേഡ്സ്‌വർത്തും റോബർട്ട് സൗത്തിയുമായി ചേർന്ന് "കായൽ കവികൾ" (Lake Poets) എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ട മൂവർ സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
കോൾറിഡ്ജ് ഏറ്റവുമധികം അറിയപ്പെടുന്നത് റൈം ഓഫ് ദ് എൻഷ്യന്റ് മാരിനർ, കുബ്ലാ ഖാൻ എന്നീ കവിതകളുടേയും, സാഹിത്യജീവചരിത്രം (Biographia Literaria) എന്ന ഗദ്യകൃതിയുടേയും പേരിലാണ്. കോൾറിഡ്ജിന്റെ നിരൂപണങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഷേക്സ്പിയറിനെക്കുറിച്ചുള്ളവ, ഏറെ സ്വാധീനം കൈവരിക്കുകയും ജർമ്മൻ ആശയവാദദർശനത്തെ ആംഗലഭാഷാലോകത്തിനു പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. "അവിശ്വാസത്തിന്റെ അവധിയെടുക്കൽ" (Suspension of Disbelief) എന്ന പ്രഖ്യാതമായ പ്രയോഗം ഉൾപ്പെടെ, സാഹിത്യചിന്തയിൽ ഏറെ പ്രചാരം കിട്ടിയ പല പ്രയോഗങ്ങളും പദങ്ങളും കോൾറിഡ്ജിന്റെ കണ്ടെത്തലുകളായുണ്ട്. എമേഴ്സൺ വഴി അദ്ദേഹം അമേരിക്കൻ പരമജ്ഞാനവാദത്തെ (transcendentalism) ഗണ്യമായി സ്വാധീനിച്ചു.
"ദുഖിതനായിരുന്ന് ലോകത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ച മനുഷ്യൻ" എന്നു കോൾറിഡ്ജിനെ വില്യം ജെ. ലോങ്ങ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സുഹൃത്ത് വേഡ്‌സ്‌വർത്തിന്റെ പ്രശാന്തജീവിതവുമായുള്ള താരതമ്യത്തിൽ ജീവിതത്തിന്റെ ഏറിയഭാഗവും കോൾറിഡ്ജിന്റെ ഓഹരിയായിരുന്നത് ദുഃഖവും പശ്ചാത്താപവും ആയിരുന്നു. തീവ്രാകാംക്ഷയും, വിഷാദരോഗവും എക്കാലവും അദ്ദേഹത്തെ വിടാതെ പിന്തുടർന്നു; അക്കാലത്ത് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ലാതിരുന്ന "ദ്വിധൃവരോഗം" (bipolar disorder) എന്ന മാനസികാവസ്ഥയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിനെന്ന് ഊഹിക്കുന്നവരുണ്ട്. ശൈശവത്തിൽ പിടിപെട്ട വാതപ്പനിയുൾപ്പെടെയുള്ള രോഗങ്ങളായിരിക്കാം പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയ അനാരോഗ്യത്തിനു കാരണമായത്. ഈ രോഗങ്ങളിൽ ആശ്വാസത്തിനായി കറുപ്പുസത്തുപയോഗിച്ചിരുന്നതു മൂലം അദ്ദേഹം പിൽക്കാലത്ത് കറുപ്പിന് അടിമയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.
ബാല്യം, വിദ്യാഭ്യാസം
thumb|170px|left|കോൾറിഡ്ജിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ ഒട്ടറിയിലെ ഒരു അനുസ്മരണഫലകം ഇടവകവികാരിയും വ്യാകരണസ്കൂൾ അദ്ധ്യാപകനുമായിരുന്ന ജോൺ കോൾറിഡ്ജായിരുന്നു സാമുവൽ ടെയ്‌ലർ കോൾറിഡ്ജിന്റെ പിതാവ്. പുരോഹിതന്റേയും അദ്ധ്യാപകന്റേയും ചുമതലകൾ തികഞ്ഞ ആത്മാർത്ഥതയോടെ നിറവേറ്റിയിരുന്ന ഒരു വിചിത്രമനുഷ്യനായിരുന്നു ജോൺ കോൾറിഡ്ജ്. എബ്രായഭാഷയിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധരണികൾ അടങ്ങിയ പള്ളി പ്രഭാഷണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം പേരെടുത്തിരുന്നു. ആ ഭാഷയെ അദ്ദേഹം പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ മൊഴിയായി കരുതി. അദ്ധ്യാപകനെന്ന നിലയിൽ, ലത്തീൻ വ്യാകരണനിയമങ്ങൾ എളുപ്പം മന:പാഠമാക്കാൻ കുട്ടികളെ സഹായിക്കുന്ന ഒരു പുസ്തകവും കോൾറിഡ്ജിന്റെ പിതാവ് രചിച്ചിരുന്നു.
ജോൺ കോൾറിഡ്ജിന്റെയും ഭാര്യ ആനി ബോഡ്വിന്റേയും പത്തു മക്കളിൽ ഏറ്റവും ഇളയവനായിരുന്നു സാമുവൽ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധി പിഞ്ചിലേ പക്വമായി. മൂന്നാം വയസ്സിൽ വായന ശീലിച്ച സാമുവൽ, അഞ്ചുവയസ്സിനകം ബൈബിളും ആയിരത്തൊന്നു രാവുകളും വായിക്കുകയും ആ കൃതികളിലെ പല ഭാഗങ്ങളും മന:പാഠമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ആറാമത്തെ വയസ്സിൽ പിതാവ് പഠിപ്പിച്ചിരുന്ന വിദ്യാലയത്തിൽ ചേർന്ന കോൾറിഡ്ജ് വിവിധവിഷയങ്ങളിൽ ഒട്ടേറെ ക്ലാസ്സിക്കുകൾ വായിച്ചു. 1779-ൽ കോൾറിഡ്ജിന് 9 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഏറെ സ്നേഹിച്ചിരുന്ന പിതാവു മരിച്ചതോടെ കുടുംബം വിഷമസ്ഥിതിയിലായി. അടുത്ത വർഷം അദ്ദേഹത്തെ ലണ്ടണിലെ ക്രൈസ്റ്റ് ആശുപത്രിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള സൗജന്യപാഠശാലയിൽ ചേർത്തു. ഇവിടെ, 7-8 വർഷക്കാലം, ഒരിക്കൽ പോലും വീടു സന്ദർശിക്കാതെ അദ്ദേഹം കഴിച്ചുകൂട്ടി. പൊതുവേ അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഒരു ദരിദ്രവിദ്യാർത്ഥിയുടെ സ്ഥിതിയായിരുന്നു ഇക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. സഹപാഠികളുടെ കളികളിലും വിനോദങ്ങളിലും നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ് പുസ്തകപ്രേമിയും സ്വപ്നജീവിയുമായി കഴിഞ്ഞ അദ്ദേഹം തന്റെ ആശ്വാസങ്ങളും വിനോദങ്ങളുമെല്ലാം സ്വയം കണ്ടെത്തി. കുടുംബാംഗങ്ങൾ തന്നെ ഒരു പുരോഹിതനാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ ഒരു ചെരുപ്പുകുത്തിയാകാനാണ് താൻ മോഹിച്ചതെന്നു പറയുന്ന കോൾറിഡ്ജ്, അതിന്റെ പേരിൽ ഹെഡ്മാസ്റ്ററുടെ പ്രഹരം വാങ്ങിയ കഥ ഇങ്ങനെ അനുസ്മരിക്കുന്നു :-
പതിമൂന്നിനടുത്ത് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു ചെരുപ്പുകുത്തിയുടെ അടുത്തു ചെന്ന്, എനിക്കു പരിശീലനം നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. നെറിവുള്ള ആ മനുഷ്യൻ എന്നെ ഉടൻ തന്നെ ഹെഡ്മാസ്റ്ററുടെ അടുത്തെത്തിച്ചു. രോഷാകുലനായ ഹെഡ്മാസ്റ്റർ എന്നെ തള്ളി നിലത്തിട്ടിട്ട് ഇങ്ങനെ വിഡ്ഢിവേഷം കെട്ടിയതെന്തിനെന്നു ചോദിച്ചു. ചെരുപ്പുകുത്തിയാകാൻ വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്നും പുരോഹിതനാകുന്നത് ഞാൻ വെറുക്കുന്നെന്നുമായിരുന്നു എന്റെ മറുപടി. "അതിനെന്തു കാരണം" എന്നു ഹെഡ്മാസ്റ്റർ വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ "സർ, നേരുപറഞ്ഞാൽ ഞാനൊരു അവിശ്വാസിയാണ്" എന്നു ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. അതു കേട്ടപാടെ, കൂടുതലൊന്നും ആലോചിക്കാതെ അദ്ദേഹം എന്നെ തല്ലിച്ചതച്ചു.
19 വയസ്സിൽ സ്കൂൾ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ മിക്കവാറും പ്രൊഫസർമാരേക്കാൾ കൂടുതൽ പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചിരുന്ന കോൾറിഡ്ജ് തുടർന്ന് ഒരു സൗജന്യവിദ്യാർത്ഥിയായി കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിലെ ജീസക് കലാലയത്തിൽ ചേർന്നു. ആരോഗ്യത്തെ എന്നേക്കുമായി അവതാളത്തിലാക്കിയ വാതപ്പനിയും മറ്റും അദ്ദേഹത്തിനു പിടിച്ചതും വേദനാസംഹാരിയെന്ന നിലയിൽ കറുപ്പു സേവ ശീലിച്ചതുമെല്ലാം ഇക്കാലത്തായിരുന്നു. മൂന്നു വർഷത്തിനു ശേഷം പെട്ടെന്ന് കോൾറിഡ്ജ് കേംബ്രിഡ്ജിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചു പോയി 'ഡ്രാഗൂണുകൾ' എന്ന സേനാവിഭാഗത്തിൽ ചേർന്നു. വീട്ടിൽ നിന്നയച്ചു കൊടുത്തിരുന്ന പണം തീർന്നു പോയതിനെ തുടർന്ന്, കടം വാങ്ങിയിരുന്നവർ ശല്യം ചെയ്യുന്നതു ഭയന്നായിരുന്നു ആ ഒളിച്ചോട്ടം. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം സഹോദരന്മാരിലൊരാൾ കോൾറിഡ്ജിനെ കണ്ടെത്തി 40 പണം കൊടുത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിടുതൽ വാങ്ങി, സർവകലാശാലയിൽ തിരികെയെത്തിച്ചു. 1794-ൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയെങ്കിലും ബിരുദമെടുക്കാതെ കോൾറിഡ്ജ് കേംബ്രിഡ്ജ് വിട്ടു.
സ്വപ്നജീവി
thumb|right|165px|കോൾറിഡ്ജ്, 1906 ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു ചിത്രം ഇക്കാലത്ത് യുവകവി റോബർട്ട് സൗത്തിയുമായി കോൾറിഡ്ജ് പരിചയത്തിലായി. ഫ്രഞ്ചു വിപ്ലവത്തിന്റെ ആശയങ്ങളിൽ ആവേശം കൊണ്ടിരുന്ന സൗത്തിയുമായി ചേർന്ന് ഒരു നവലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടിക്കുള്ള ശ്രമത്തിലായി കോൾറിഡ്ജ്. അമേരിക്കയിൽ പെൻസിൽവേനിയ സംസ്ഥാനത്ത്, സുസ്ക്യൂഹാന്നാ നദിയുടെ താഴ്വരയാണ് സമത്വസുന്ദരമായ ഈ സ്വപ്നലോകത്തിനു പറ്റിയ സ്ഥാനമായി അവർ കരുതിയത്. പൗരന്മാർ കൃഷിയെ സാഹിത്യസപര്യയുമായി സമന്വയിപ്പിച്ച്, ദിവസേന രണ്ടു മണിക്കൂർ മാത്രം അദ്ധ്വാനിച്ചു സംതൃപ്തരായി ജീവിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തെയാണ് അവർ സങ്കല്പിച്ചത്. സൗത്തിയുമായുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും പൊതുവേയുള്ള അപ്രായോഗികതയും മൂലം ഈ യൂട്ടോപ്പിയൻ പദ്ധതി ഒടുവിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. thumb|left|125px|കുബ്ലാ ഖാൻ എന്ന കവിതയുടെ കൈയെഴുത്തു പ്രതി ലണ്ടൺകാരിയായ മേരി ഇവാൻസിനെ കോൾറിഡ്ജ് പ്രണയിച്ചിരുന്നു. എങ്കിലും അവളുടെ നിലയ്ക്കൊത്ത് അവളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലാതിരുന്നതിനാൽ ആ പ്രണയം സഫലമായില്ല. ഒടുവിൽ, 1795-ൽ കോൾറിഡ്ജ് വിവാഹം ചെയ്തത് സാറാ ഫ്രിക്കറെയാണ്. സാറായുടെ സഹോദരി എഡിത്തിനെ റോബർട്ട് സൗത്തിയും അതേ വർഷം വിവാഹം കഴിച്ചു.
സാറാ ഫ്രിക്കറുമായുള്ള കോൾറിഡ്ജിന്റെ വിവാഹജീവിതം സന്തുഷ്ടമായിരുന്നില്ല. ഏതെങ്കിലും ഒരു പദ്ധതിയിലോ തൊഴിലിലോ ഉറച്ചു നിൽക്കാനൊ കോൾറിഡ്ജിനാകുമായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ വിവിധതരം അസ്ഥിരതകൾ അലട്ടി. വരുമാനമൊന്നും ഇല്ലാതിരുന്ന അദ്ദേഹം, സത്യത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു പത്രിക 'കാവൽക്കാരൻ' (The Watchman) എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തുടങ്ങിയെങ്കിലും പത്തു ലക്കങ്ങൾക്കു ശേഷം അതു നിർത്തേണ്ടി വന്നു. ഇടയ്ക്ക്, കേൾവിക്കാർ ഓരോരുത്തരിലും നിന്ന് ഒരു ഷില്ലിങ്ങ് നിരക്കിൽ വാങ്ങി കവിതയേയും കലയേയും കുറിച്ച് ലണ്ടണിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. അയാഥാസ്ഥിതികമായ തീവ്രനിലപാടുകൾ അവതരിപ്പിച്ച ഈ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ജനപ്രീതി നേടിയെങ്കിലും പ്രഭാഷകൻ പലപ്പോഴും നിശ്ചിതസമയത്ത് എത്താതിരുന്നത് കേൾവിക്കാരെ അകറ്റി. ഇതിനിടയ്ക്ക് "മോണിങ് പോസ്റ്റ്" എന്ന പത്രസ്ഥാപനം 2000 പൗണ്ടു വാർഷികവരുമാനമുള്ള ജോലി വച്ചുനീട്ടിയെങ്കിലും അദ്ദേഹം അതു സ്വീകരിച്ചില്ല. നാട്ടിൻ പുറത്ത് പഴയ കടലാസുകൾ അലസമായി വായിച്ചുള്ള ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കാൻ, 2000 പൗണ്ട് രണ്ടായിരം വട്ടം കിട്ടുമെന്നായാലും താൻ തയ്യാറല്ലെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്. 350 പൗണ്ടിൽ കവിഞ്ഞ വാർഷികാദായം തിന്മയാണെന്നും കോൾറിഡ്ജ് കരുതി.
കുബ്ലാ ഖാൻ
ഇക്കാലത്താണ് കോൾറിഡ്ജിന്റെ കുബ്ലാ ഖാൻ എന്ന പ്രഖ്യാത കവിത പിറന്നത്. 1797-ലെ വേനൽക്കാലത്തെ ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ കറുപ്പിൽ മയങ്ങിയുള്ള ഒരുറക്കത്തിൽ തനിക്കു വെളിപ്പെട്ടു കിട്ടിയതാണ് ആ കവിതയെന്ന് കോൾറിഡ്ജ് അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉണർന്ന ഉടനേ അതെഴുതാൻ തുടങ്ങിയ തനിക്ക്, 54 വരി എഴുതിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ "പോർലോക്കിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ" (A person from Porlock) സന്ദർശകനായി വന്നതിനാൽ എഴുത്തു നിർത്തേണ്ടി വന്നെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. 300-നടുത്ത് വരികൾ ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന കവിതയുടെ അവശേഷിച്ച ഭാഗം പിന്നെ മറവിയിൽ മറഞ്ഞുപോയതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് അതു പൂർത്തീകരിക്കാനായില്ല. ഒരു മണിക്കൂറിനു കഴിഞ്ഞ് സന്ദർശകൻ മടങ്ങിയപ്പോൾ മുറിയിൽ തിരിച്ചെത്തി കവിത പൂർത്തിയാക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പൊതുവായ ആശയവും ഒറ്റപ്പെട്ട അഞ്ചെട്ടു വരികളുമല്ലാതെ കവിതയുടെ ബാക്കി ഭാഗം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആരോ കല്ലെറിഞ്ഞ് ഒഴുക്കു മുറിച്ച അരുവി പോലെയായിരുന്നു അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണാതലം. എഴുതി രണ്ടു ദശകങ്ങളോളം കഴിഞ്ഞ് 1816-ൽ, യുവകാല്പനിക കവി ബൈറന്റെ പ്രോത്സാഹനത്തിലാണ് കോൾറിഡ്ജ് ഈ കവിത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.
വേഡ്സ്‌വർത്തുമാർ
വിഖ്യാത ആംഗലകവി വില്യം വേഡ്സ്‌വർത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ഡോറത്തിയുമായുള്ള കോൾറിഡ്ജിന്റെ പരിചയം അവരുടെ ജീവിതങ്ങളെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിക്കുകയും വിശ്വസാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലദായകമായ സഹകരണങ്ങളിൽ ഒന്നിലേക്കു നയിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്നേക്കാൾ രണ്ടു വയസ്സു മാത്രം മൂപ്പുണ്ടായിരുന്ന വേഡ്സ്‌വർത്തിനെ കോൾറിഡ്ജ് ആദ്യം കണ്ടു മുട്ടിയത് 1795-ലായിരുന്നു. 1797-ൽ റേസ്ഡൗണിൽ തന്നെ സന്ദർശിക്കാൻ വേഡ്സ്‌വർത്ത് കോൾറിഡ്ജിനെ ക്ഷണിച്ചു. വേഡ്സ്‌വർത്തുമാരോടൊന്നിച്ച് അവിടെ കഴിച്ചുകൂട്ടിയ മൂന്നാഴ്ചക്കാലം അവർക്കിടയിൽ തീവ്രസൗഹൃദം രൂപപ്പെട്ടു. സഹോദരന്റെ സുഹൃത്തും ആരാധികയും ആയിരുന്ന ഡോറത്തി കോൾറിഡ്ജിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ കുറവുകളും അറിഞ്ഞു സ്നേഹിച്ചു. അവർ സാഹിത്യചർച്ചകളിലും ദീർഘസവാരികളിലും പങ്കാളികളായി. മൂന്നാഴ്ചക്കാലത്തിനൊടുവിൽ, തന്നെ സന്ദർശിക്കാൻ വേഡ്സ്‌വർത്തുമാരെ കോൾറിഡ്ജ് ക്ഷണിച്ചു. വേഡ്സ്‌വർത്തുമാരുടെ റേസ്ഡൗണിലെ വീടിന്റെ ഉടമ്പടിക്കാലം അവസാനിക്കാറായിരുന്നു. ഒടുവിൽ അവർക്ക് നെഥർ സ്റ്റോവിയിലെ കോൾറിഡ്ജിന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നു നാലു മൈൽ മാത്രം ദൂരെ ആൽഫോക്സ്ഡെന്നിലെ ഒരു വീട് താമസിക്കാൻ കിട്ടി. അടുത്ത 15 മാസക്കാലം വില്യം വേഡ്സ്‌വർത്തും ഡോറത്തിയും അവിടെ താമസിച്ചു. വേഡ്സ്‌വർത്തുമാരും കോൾറിഡ്ജും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം ഇക്കാലത്ത് കൂടുതൽ ദൃഢമായി. ഭാവനയെ കൂടുതൽ വിശ്വസിക്കാൻ വേഡ്സ്‌വർത്ത് കോൾറിഡ്ജിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. കുട്ടിക്കാലം മുതലുള്ള പരന്ന വായനയുടെ പശ്ചാത്തലമുണ്ടായിരുന്ന കോൾറിഡ്ജ് തത്ത്വചിന്തകളുമായുള്ള വേഡ്സ്‌വർത്തിന്റെ പരിചയം ബലപ്പെടുത്തി.
thumb|175px|right|ഡോറത്തി വേഡ്സ്‌വർത്ത് ഇരുകവികളേയും ആരാധിച്ചിരുന്ന ഡോറത്തി അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും പ്രചോദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1798 ജനുവരി 20-നു ഡോറത്തി എഴുതിത്തുടങ്ങിയ ഡയറിയിലെ കുറിപ്പുകൾ കോൾറിഡ്ജുമായുള്ള അവരുടെ സൗഹൃദത്തിലേക്കു വെളിച്ചം വീശുന്നു:-
പ്രാചീനനാവികൻ
thumb|150px|left|"പ്രാചീനനാവികൻ", ശില്പിയുടെ ഭാവനയിൽ, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ സോമർസെറ്റിലെ വാച്ചെറ്റ് തുറമുഖത്തെ ശില്പം
1798 ജനുവരിയിൽ, പേരുകേട്ട പാത്രം നിർമ്മാതാവായിരുന്ന ജോഷിയാ വെഡ്ജ്‌വുഡിന്റെ അനന്തരാവകാശികൾ കോൾറിഡ്ജിന് 150 പൗണ്ടിന്റെ വാർഷിക അടിത്തൂൺ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി മെച്ചപ്പെട്ടു. അക്കാലത്ത് എഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്ന റൈം ഓഫ് ദ എൻഷ്യന്റെ മേരിനർ (പ്രാചീനനാവികന്റെ പാട്ട്) എന്ന പ്രഖ്യാതകവിത താമസിയാതെ പൂർത്തിയാക്കിയ കോൾറിഡ്ജ്, തങ്ങളുടെ പുതിയ കവിതകളുടെ ഒരു സംയുക്തസമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയെന്ന ആശയം വേഡ്സ്‌വർത്തിനു മുൻപിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. അതിൽ നിന്നു കിട്ടുന്ന പണം ഉപയോഗിച്ചു ജർമ്മനിയിൽ പോയി അവിടത്തെ ഭാഷ പഠിച്ച് ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകരുടെ രചനകൾ മൂലഭാഷയിൽ വായിക്കാനാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. 798 ഒക്ടോബർ 4-നു ലിറിക്കൽ ബാലഡ് എന്ന പേരിലുള്ള ആ വിഖ്യാതസമാഹാരം വെളിച്ചം കാണുന്നതിനു 19 ദിവസം മുൻപു തന്നെ കവികൾ ജർമ്മനി സന്ദർശിക്കാൻ പോയിരുന്നു.
thumb|175px|right|"പ്രാചീനനാവികൻ": കവിതയിലെ ഒരു രംഗം ഗുസ്റ്റാഫ് ഡോറിന്റെ സങ്കല്പത്തിൽ ആംഗലകവിതയിൽ കാല്പനികയുഗത്തിനു തുടക്കം കുറിച്ച "ലിറിക്കൽ ബാലഡ്സ്"-ന്റെ 117-ൽ 15 പുറങ്ങൾ നിറഞ്ഞു നിന്ന റൈം ഓഫ് ദ എൻഷ്യന്റ് മേരിനർ, അതിലെ ആദ്യത്തേതും ഏറ്റവും ദീർഘവുമായ കവിത ആയിരുന്നു. ഈ കവിതയിൽ, പ്രാചീനനാവികന്റെ കപ്പൽ കാറ്റിൽ പെട്ട് മഞ്ഞുമൂടിയ ദക്ഷിണസമുദ്രത്തിലെത്തുന്നു. കപ്പലിനെ പിന്തുടർന്നെത്തി നാവികരുമായി ചങ്ങാത്തത്തിലാവുന്ന ഒരു ആൽബട്രോസ് പക്ഷി മഞ്ഞിൽ നിന്നു രക്ഷപെടാൻ അതിനെ സഹായിക്കുന്നു. പിന്നീടുള്ള യാത്രയിൽ കപ്പലിനോടടുത്തു തുടരുന്ന പക്ഷിയെ പ്രാചീനനാവികൻ അകാരണമായും ആലോചനയില്ലാതെയും ചൂണ്ടുവില്ലെയ്തു കൊല്ലുന്നു. കവിതയുടെ, കഥാസംഗ്രഹത്തിനു വഴങ്ങാത്ത ബാക്കിഭാഗത്ത്, നരകതലങ്ങളിലൂടെയുള്ള കപ്പലിന്റെ യാത്രയിലേക്കും അതിനൊടുവിൽ നിത്യമായി അലയാനുള്ള പ്രാചീനനാവികന്റെ വിധിയിലേക്കും കവി, വായനക്കാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുന്നു.
ലിറിക്കൽ ബാലഡ്സിലെ എറ്റവും മികച്ച കവിതയായി ഇന്നു പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന മേരിനർ-ക്കും, ആ സമാഹാരത്തിനു പൊതുവേയും അന്നു ലഭിച്ചത് നല്ല സ്വീകരണം ആയിരുന്നില്ല. "അവയെ ആരും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല" എന്നാണു കോൾറിഡ്ജിന്റെ പത്നി നിരീക്ഷിച്ചത്. "പ്രാചീനനാവികൻ" സമാഹാരത്തിനു ദോഷം ചെയ്തെന്നു കരുതിയ വേഡ്സ്‌വർത്ത് ബാലഡ്സിന്റെ രണ്ടാം പതിപ്പിൽ അതിനെ ഒഴിവാക്കാൻ പോലും ആലോചിച്ചു. ഒടുവിൽ അടുത്ത പതിപ്പിൽ ആ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തിയ അദ്ദേഹം ഒപ്പം അതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ സമ്മതിക്കുകയും മേന്മകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കുറിപ്പും ചേർത്തു. "വലുതും ചെറുതുമായ എല്ലാറ്റിനേയും നന്നായി സ്നേഹിക്കുന്നവൻ നന്നായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; എന്തെന്നാൽ, നമ്മെ സ്നേഹിക്കുന്ന പ്രിയപ്പെട്ട ദൈവം തന്നെ, എല്ലാറ്റിനേയും സൃഷ്ടിച്ചു, എല്ലാറ്റിനേയും സ്നേഹിക്കുന്നു" എന്ന വരികളിൽ ഈ കവിതയുടെ സന്ദേശം കാണുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ മേരിനറെ അതിന്റെ ഗുണപാഠത്തിലൂന്നി വിലയിരുത്തുന്നതിനെ കോൾറിഡ്ജ് എതിർത്തിട്ടുണ്ട്. അതിൽ സന്ദേശമൊന്നുമില്ലെന്നു പരാതിപ്പെട്ടവർക്ക് അദ്ദേഹം കൊടുത്ത മറുപടി ആവശ്യത്തിലധികം സന്ദേശമുണ്ടെന്നതാണ് അതിന്റെ പ്രധാന ദൗർബ്ബല്യം എന്നായിരുന്നു:-
ഈന്തപ്പഴം തിന്നാൻ കിണറ്റുകരയിലിരുന്ന കച്ചവടസംഘത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറബിക്കഥയിൽ ഉള്ളതിലധികം സന്ദേശം അതിൽ ഉണ്ടാകരുതായിരുന്നു. കച്ചവടക്കാരിലൊരാൽ ഒരീന്തപ്പഴക്കുരു അലക്ഷ്യമായി ഏറിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് ഒരു ഭൂതം തലപൊക്കുന്നു. കുരു വീണ് തന്റെ കുട്ടിയുടെ കണ്ണുപൊട്ടിയതിനാൽ കച്ചവടക്കാരനെ തനിക്കു കൊല്ലണമെന്ന് ഭൂതം പറയുന്നു.
തകർച്ചകൾ
thumb|200px|left|കോൾറിഡ്ജ് 42-ആം വയസ്സിൽ, ചിത്രകാരൻ സാമുവൽ കസിൻസ് ബാലഡ്സിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണസമയത്ത് വേഡ്സ്‌വർത്തുമാർക്കൊപ്പം ജർമ്മനിയിലെത്തിയ കോൾറിഡ്ജ് ഗോട്ടിഞ്ഞൻ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം തുടങ്ങി. വേഡ്സ്‌വർത്തും ഡോറത്തിയും താമസിയാതെ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കു മടങ്ങി. ഒരു വർഷത്തോളം ജർമ്മനിയിൽ കഴിഞ്ഞ കോൾറിഡ്ജ്, ജർമ്മൻ ഭാഷ പഠിക്കാനും ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തയിൽ അവഗാഹം നേടാനും ശ്രമിച്ചു. തത്ത്വചിന്തയുടെ കെട്ടുപാടുകളിൽ, സംവേദനാശേഷിയും കല്പനാചാതുരിയും ദുർബ്ബലമായതോടെ അദ്ദേഹം കവിതയെ മിക്കവാറും ഉപേക്ഷിച്ചു. "എന്നിലെ കവി മരിച്ചു; ഒരു വരി എഴുതുന്നതെങ്ങനെയെന്ന് ഞാൻ മറന്നു" എന്ന് അദ്ദേഹം ഏറ്റുപറഞ്ഞു. ഇതിനിടെ കോൾറിഡ്ജ് പത്നി സാറായുമായി ഏറെ അകൽച്ചയിലായിരുന്നു. 1799 ജൂലൈ മാസം ഇംഗ്ലണ്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തിയ കോൾറിഡ്ജ്, പണ്ടു താൻ പ്രണയിച്ചിരുന്ന മേരി ഇവാൻസിന്റെ സഹോദരി സാറാ ഹച്ചിൻസണുമായി പ്രണയത്തിലായി. എങ്കിലും രണ്ടാമത്തെ ഈ സാറാ അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹിച്ചെങ്കിലും സ്വീകരിച്ചില്ല. കോൾറിഡ്ജിന്റെ കവിപ്രതിഭയുടെ അവസാനത്തെ പ്രകടനമായി കരുതപ്പെടുന്ന 'ഡിജക്ഷൻ' (Dejection) എന്ന കവിത, ഈ തിരസ്കാരത്തിന്റെ നൈരാശ്യത്തിൽ പിറന്നതാണ്.
1810-ൽ വേഡ്സ്‌വർത്തുമായുള്ള കോൾറിഡ്ജിന്റെ സൗഹൃദം അവസാനിച്ചു. കോൾറിഡ്ജിന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ അസ്ഥിരതയെക്കുറിച്ച് സുഹൃത്തുക്കളിൽ ചിലർക്ക് വേഡ്സ്‌വർത്ത് മുന്നറിയിപ്പു കൊടുത്തതും സാറാ ഹച്ചിൻസണുമായുള്ള തന്റെ പ്രണയത്തിന്റെ പരാജയത്തിനു കാരണം വേഡ്സ്‌വർത്തുമാരായിരുന്നു എന്ന കോൾറിഡ്ജിന്റെ വിശ്വാസവും മറ്റും ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഈ സൗഹൃദത്തിന്റെ തകർച്ചയെ സഹായിച്ചു.
ദാർശനികൻ
ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ഈ തകർച്ചകൾക്കിടയിലും കോൾറിഡ്ജ് ചിന്തയുടെ ലോകത്ത് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്നു. 1808 മുതൽ 1815 വരെ അദ്ദേഹം ബ്രിസ്റ്റളിലും ലണ്ടണിലെ റോയൽ സ്ഥാപനത്തിലും പ്രഭാസണങ്ങൾ നടത്തി. പലപ്പോഴും വിഷയത്തിൽ നിന്നകന്ന് കാടുകയറിയെങ്കിലും ഈ പ്രഭാഷണങ്ങൾ ചാൾസ് ലാമ്പിനെപോലുള്ള പ്രമുഖന്മാരുടെ പോലും മതിപ്പു നേടി. 1815-ൽ "തിയറി ഓഫ് ലൈഫ്" എന്ന കൃതിയിൽ കോൾറിഡ്ജ് മനസ്സിനെ രാസ-ഭൗതികരീതിയിൽ വിശദീകരിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളേയും ഇറാസ്മസ് ഡാർവിനെപ്പോലുള്ളവരുടെ പരിണാമവാദത്തേയും തിരസ്കരിച്ചു. 1816-ലെ "രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞന്റെ കൈപ്പുസ്തകം" (The Statesman's Manuel), 1817-ലെ "സാധാരണക്കാരന്റെ മതപ്രസംഗം" (A lay sermon) എന്നീ കൃതികളിൽ, സാമൂഹികമാറ്റങ്ങളിൽ ചാലകശക്തിയായിരിക്കേണ്ടത് ഉപരിവർഗ്ഗമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. രാഷ്ട്രനീതിയിലും മറ്റെല്ലാ മേഖലകളിലും ശരിയായ വഴി കണ്ടെത്താൻ ബൈബിളിനെയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടതെന്ന നിലപാടും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു.
ഹൈഗേറ്റിലെ യോഗി
1816-ൽ 43-ആമത്തെ വയസ്സിൽ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ തകച്ചയുടെ വക്കിലെത്തി നിന്ന കോൾറിഡ്ജിനെ ലണ്ടണിലെ ജെയിംസ് ഗിൽമാൻ എന്ന ഡോക്ടർ, ഹൈഗേറ്റിലെ തന്റെ വസതിയിൽ സ്വീകരിച്ചു. ദിവസേന ഒരു പിന്റ് അളവ് കണക്കിൽ കറുപ്പുസത്തു സേവിക്കുന്ന സ്ഥിതിയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം അക്കാലത്ത്. ഗിൽമാനും പത്നിയും കോളറിഡ്ജിനെ മരണം വരെ തീറ്റിപ്പോറ്റി പരിപാലിച്ച് ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ഗിൽമാന്റെ പരിചരണത്തിൽ കോൾറിഡ്ജിന്റെ നില ആതിശയകരമാം വിധം മെച്ചപ്പെട്ടു. തന്റെ രോഗിയുടെ മനസ്സിന്റെ ആഴവും പരപ്പും ഗിൽമാനെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. താമസിയാതെ അദ്ദേഹം കോൾറിഡ്ജിനു സന്ദർശകരെ അനുവദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ എപ്പോഴും യുക്തിഭദ്രമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും ആസ്വാദ്യമായിരുന്നു. സാമുവൽ ജോൺസന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ പോലെ അവ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഇക്കാലത്ത് കോൾറിഡ്ജിനെ സന്ദർശിച്ച ചരിത്രകാരൻ തോമസ് കാർലൈൽ അദ്ദേഹത്തെ "മനുഷ്യർക്കിടയിലെ രാജാവ്" (a king of men) എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. അതേസമയം, "പങ്കപ്പാടുകൾ നിറഞ്ഞ, ഭാരം ചുമന്നു പകുതി തകർന്ന ശേഷവും ശാരീരികവും അല്ലാത്തതുമായ എണ്ണമറ്റ പരിഭ്രാന്തികളുടെ കടലിൽ വേദനയോടെ  നീന്തുന്ന, ഒരു ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മയാണ് അദ്ദേഹം നമ്മിൽ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നത്" എന്നും കാർലൈൽ കരുതി.
മരണം
ഈ അവസാനകാലത്ത് കോൾറിഡ്ജിന്റെ വിശ്വാസങ്ങൾ കൂടുതൽ മതോന്മുഖവും യാഥാസ്ഥിതികവുമായി. രാജനീതിയിലേയും മതത്തിലേയും എല്ലാ പരിഷ്കരണങ്ങളേയും അദ്ദേഹം എതിർത്തു. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ കത്തോലിക്കർക്കെതിരെയുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കുന്നതിനും, പശ്ചിമേന്ത്യൻ ദ്വീപുകളിൽ അടിമത്തം നിരോധിക്കുന്നതിനും, ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിനെ യാഥാസ്ഥിതികമാക്കി നിർത്തിയ പ്രഭുസഭയുടെ അധികാരങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറക്കാനുദ്ദേശിച്ച 1831-ലെ പരിഷ്കാരത്തിനും എല്ലാം അദ്ദേഹം എതിരായിരുന്നു. അവസാനം അടുത്തപ്പോൾ, തന്റെ "ചിന്താവ്യവസ്ഥ" പൂർത്തിയാക്കാൻ വേണ്ട ദീർഘായുസ്സ് കിട്ടാതെ പോയതിലുള്ള നിരാശ അദ്ദേഹം മറച്ചു വച്ചില്ല. എങ്കിലും ദൈവതിരുമനസ്സ് മറിച്ചാണെന്നതിനാൽ (Visum aliter Deo) അതു നിറവേറാതെ വയ്യ എന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിനു 62 വയസ്സുണ്ടായിരുന്നു.
വിലയിരുത്തൽ
കോൾറിഡ്ജിന്റെ ദുരന്തഛായകലർന്ന വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞവരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിഭയുടെ ഉജ്ജ്വലത അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. "ക്ഷതം പറ്റിയ ദൈവദൂതൻ" എന്നാണ് ദീർഘകാലം സുഹൃത്തായിരുന്ന ചാൾസ് ലാംപ് അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിന്റെ ഗതിതിരിച്ചുവിട്ട അസാധാരണസൗഹൃദത്തിനും സാഹിത്യസഹകരണത്തിനുമൊടുവിൽ കോൾറിഡ്ജുമായി കലഹിച്ച വില്യം വേഡ്‌സ്‌വർത്ത്‌ അദ്ദേഹത്തെ, "ഞാൻ അറിഞ്ഞതിൽ ഏറ്റവും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ" എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. കവിയെന്ന നിലയിൽ രചനാസമൃദ്ധി ആദ്ദേഹത്തിന്റെ ബലമായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും "പ്രാചീനനാവികന്റെ പാട്ട്" കാല്പനികകവിതയിലേയും വിശ്വസാഹിത്യത്തിലെ തന്നെയും നായകശില്പങ്ങളിൽ ഒന്നായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. "കോൾറിഡ്ജിന്റെ ഒന്നാം കിട കവിതകൾ എല്ലാം ചേർന്നാൽ 20 പുറങ്ങളിൽ ബൈൻഡ് ചെയ്യാവുന്നതേയുള്ളു; എന്നാൽ അവ തനിത്തങ്കത്തിൽ ബൈൻഡ് ചെയ്യപ്പെടേണ്ടവയാണ്" എന്ന് ഐറിഷ് പുരോഹിതനും ലേഖകനുമായ സ്റ്റോപ്ഫോർഡ് ബ്രൂക്ക് നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ലിറിക്കൾ ബാലഡ്സിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരണത്തെ തുടർന്ന് ജർമ്മനിയിൽ ചെലവഴിച്ച കാലത്ത് തത്ത്വചിന്തക്കുവേണ്ടി കവിതയെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ കോൾറിഡ്ജ്, അവശേഷിച്ച ജീവിതകാലം ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തയുടെ പതാകവാഹകൻ എന്ന നിലയിലും ശോഭിച്ചു.
കോൾറിഡ്ജ് പലപ്പോഴും തന്റെ പരന്ന വായനയിൽ ലഭിച്ച ആശയങ്ങളും മുഴുവൻ രചനാഖണ്ഡങ്ങളും തന്നെ കടപ്പാടു കാട്ടാതെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നമുക്കറിയാവുന്നവരായുള്ള ഏറ്റവും മുന്തിയ വിജ്ഞാനദാഹികളിലും സ്വാംശീകർത്താക്കളിലും ഒരാളായിരുന്നു കോളറിഡ്ജെന്ന് ഈ സന്ദർഭത്തിൽ പറയുന്ന വിൽ-ഏരിയൽ ഡുറാന്റുമാർ തുടർന്ന് ഇങ്ങനെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു: "ആവശ്യമുള്ളപ്പോൽ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റിയ ബിംബങ്ങളുടേയും, ആശയങ്ങളുടേയും, പ്രയോഗങ്ങളുടേയും, വാദമുഖങ്ങളുടേയും, മുഴുവൻ രചനാഖണ്ഡങ്ങളുടെയും തന്നെ ശേഖരമായിരുന്നു കോൾറിഡ്ജിന്റെ ഓർമ്മ.  പലപ്പോഴും അദ്ദേഹം രചനയിൽ തന്റെ സ്രോതസ്സുകളോടു കടപ്പാടു രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഉപേക്ഷ കാണിക്കുകയോ, സൗകര്യപൂർവം അവയെ മറക്കുകയോ ചെയ്തു."
കുറിപ്പുകൾ
ജോൺ കോൾറിഡ്ജിന്റെ രണ്ടാം വിവാഹത്തിലെ പത്തു മക്കളിൽ ഇളയവനായിരുന്നു സാമുവൽ ടെയ്‌ലർ കോൾറിഡ്ജ്. പിതാവിന്റെ ആദ്യവിവാഹത്തിനെ മൂന്നു സഹോദരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിനു വേറേയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
"Because, to tell you the truth, sir, I am an infidel."
അഭികാമ്യരല്ലാത്ത സന്ദർശകരെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന "പോർലോക്കിൽ നിന്നുള്ള ആൾ" (Person from Porlock) എന്ന പ്രയോഗത്തിനു പിന്നിൽ കോൾറിഡ്ജിന്റെ ഈ അനുഭവമാണുള്ളത്.
"He prayeth best, who loveth best/All things both great and small;/For the dear God who loveth us,/He made and loveth all."
"An archangel, a little damaged".
"വല്ലപ്പോഴുമൊക്കെ സാഹിത്യചോരണം നടത്തിയവൻ" (occasional plagiarist) എന്ന് ഹാരോൾഡ് ബ്ലൂമും കോൾറിഡ്ജിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് കവികൾ
അഡോബി ഓഡിഷൻ
അഡോബി സിസ്റ്റംസിന്റെ ഒരു ഡിജിറ്റൽ ഓഡിയോ എഡിറ്റിങ് കംമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്വെയറാണ് അഡോബി ഓഡിഷൻ (പൂർവ്വനാമം: കൂൾ എഡിറ്റ് പ്രൊ). ബഹുതലവും, നോൺ-ഡിസ്ട്രക്റ്റീവ് മിക്സ്/എഡിറ്റ് എൻവയോണ്മെന്റും ഡിസ്ട്രക്റ്റീവ് രീതിയിലുള്ള തരംഗരൂപ എഡിറ്റിങ്ങ് എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകളാണ്‌.
ഉത്ഭവം
1990 ൽ മൈക്രോസോഫ്റ്റിലെ മുൻ ജീവനക്കാരായ റോബർട്ട് എല്ലിസണും ഡേവിഡ് ജോൺസ്റ്റണും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ച സിണ്ട്രിലിയം സോഫ്റ്റ്‌വേർ എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത കൂൾ എഡിറ്റ് ഒരു ക്രിപ്പിൾവെയറാട്ടായിരുന്നു ആദ്യം വിതരണം ചെയ്തിരുന്നത്. പൂർണ്ണമായ പതിപ്പ് അന്നത്തെ കാലത്ത് വളരെ ഉപയോഗപ്രദമായ ഒന്നായിരുന്നു. ശേഷം സിണ്ട്രിലിയം കൂൾ എഡിറ്റ് പ്രൊ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു, ഇതിൽ ബഹുതല ഓഡിയോ ട്രാക്കുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവിനോടൊപ്പം മറ്റു സവിശേഷതകളും ഉൾകൊള്ളിക്കപ്പെട്ടു. പക്ഷേ നശീകരണ രീതിയിലുള്ള ഓഡിയോ പ്രൊസസ്സിങ്ങായിരുന്നു അതിലുണ്ടായിരുന്നത് (അക്കാലത്തെ ഭൂരിഭാഗം കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കും തൽസമയ ഓഡിയോ പ്രൊസസ്സിങ്ങിനാവശ്യമായ ശക്തിയുള്ള പ്രൊസസ്സറോ മെമ്മറിയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല). ശേഷം പുറത്തിറങ്ങിയ കൂൾ എഡിറ്റ് പ്രൊ 2 ൽ തൽസമയവും നശീകരണ സ്വഭാവത്തിലുമല്ലാത്ത ഓഡിയോ പ്രൊസസ്സിങ്ങ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു, പിന്നീട് പതിപ്പ് 2.1 ൽ സറൗണ്ട് സൗണ്ട് മിക്സിങ്ങും ഒരേസമയം പരിധിയില്ലാത്ത എണ്ണം ട്രാക്കുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുവാനുമുള്ള സൗകര്യവും ചേർക്കപ്പെട്ടു, നോയിസ് റിഡക്ഷൻ എഫ്.എഫ്.ടി ഇക്വലൈസേഷൻ തുടങ്ങിയവയ്ക്കുള്ള പ്ലഗിനുകളും ഇതിൽ ഉൾകൊള്ളിച്ചിരുന്നു.
സൗജന്യമല്ലാത്ത പതിപ്പായ കൂൾ എഡിറ്റ് പ്രൊ 2.1 നെ സിണ്ട്രിലിയത്തിൽ നിന്നും 2003 മേയിൽ 16.5 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് അഡോബി വാങ്ങുകയും ചെയ്തു കൂടെ ലോപ്പോളജി എന്ന വലിയ ലൂപ്പ് ലൈബ്രറിയും. ശേഷം അഡോബി ഇതിന്റെ പേര് "അഡോബി ഓഡിഷൻ" എന്നാക്കുകയും ചെയ്തു.
വിഭാഗം:ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ
വാഴമറ്റം
ഈരാറ്റുപേട്ട പഞ്ചായത്തും തലപ്പലം പഞ്ചായത്തും കൂടിച്ചേരുന്ന സ്ഥലമാണ് വാഴമറ്റം. വിവിധ ജാതി മതസ്ഥർ ഏകോദര സഹോദരന്മാരെ പോലെ ജീവിക്കുന്ന സ്ഥലം. കടുവാമുഴി, പ്ലാശനാൽ, ഈലക്കയം, വട്ടക്കയം,പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം ഇവിടേക്ക് പാതകളുണ്ട്.
വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ
നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമം
നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ഇടയിലുള്ള സ്ഥലത്ത് (നക്ഷത്രാന്തരീയ ഇടം) ഉള്ള ചെറു ദ്രവകണികകളും, വാതകങ്ങളും, ധൂളീപടലങ്ങളും മറ്റുള്ള പദാർത്ഥങ്ങളെ എല്ലാം ചേർത്ത് വിളിക്കുന്ന പേരാണ് നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമം. നക്ഷത്രാന്തര മാദ്ധ്യമവും നക്ഷത്രങ്ങളും പരസ്പര ബന്ധമില്ലാത്ത വിഭിന്ന വസ്തുക്കൾ അല്ല. നക്ഷത്രങ്ങൾ ജനിക്കുകയും വളരുകയും ചെയ്യുന്നത് നക്ഷത്രാന്തര മാദ്ധ്യമത്തിൽ ആണ്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്ര വസ്തുക്കൾ വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്ര രസതന്ത്രം
തുക്പ
ടിബറ്റിന്റെ കിഴ്ക്കു ഭാഗങ്ങളിലും നേപ്പാളിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഭാഗങ്ങളിലുമായി കണ്ടുവരുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം ടിബറ്റൻ സൂപ്പാണ് തുക്പ. ഇതിന്റെ രൂപാന്തരമായ ആംഡോ തുക്പ (തെൻതുക്) ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലെ ഹിമാലയൻ ജനതക്കിടയിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. ഈ സൂപ്പ് നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലും, ഇന്ത്യയിലെ സിക്കിം, അസ്സാം, അരുണാചൽപ്രദേശ്, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ലഡാക്കിൻറെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. തുപ്കയുടെ മറ്റു രൂപാന്തരങ്ങളാണ്:
പദോത്പത്തി
നൂഡിൽസിന്റെ കൂടെ സൂപ്പോ പുഴുക്കോ ചേര്ക്കുന്നതിനെ ടിബറ്റിൽ സാധാരണയായി വിളിക്കുന്ന പേരാണ് തുക്പ." ലഘുചിത്രം|നേപ്പാളി തുക്പ
പച്ചക്കറി തുക്പ
ചേരുവകൾ:ടിബറ്റൻ നൂഡിൽ, ചീര, സവാള, വെളുത്തുള്ളി, ഇഞ്ചി, മഞ്ഞൾ, മുളകുപൊടി, ജീരകം, മുളക്, തക്കാളി, കടുകെണ്ണ, കുരുമുളകുപൊടി, സോയ സോസ്, പച്ചക്കറി ബ്രാത്ത്.
ചിക്കൻ തുക്പ
ചേരുവകൾ:ടിബറ്റൻ നൂഡിൽ, ചീര, സവാള, വെളുത്തുള്ളി, ഇഞ്ചി, മഞ്ഞൾ, മുളകുപൊടി, ജീരകം, മുളക്, തക്കാളി, കടുകെണ്ണ, കുരുമുളകുപൊടി, സോയ സോസ്, ഗ്രില്ലഡ് ചിക്കൻ നുറുക്കിയത്, ചിക്കൻ ബ്രാത്ത്.
നേപ്പാളി തുക്പ
നേപ്പാളി തുക്പയിൽ എരിവിനായി മുളകുപൊടിയും മസാലയും ചേർക്കുന്നു(സാധാരണയായി ഗരം മസാല). നേപ്പാളി തുക്പ ടിബറ്റൻ നൂഡിൽസിൽ നിന്നും തെക്കേ ഏഷ്യൻ മസാലകളിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾകൊണ്ടിട്ടുള്ള ഒരു ഇന്തോ-ടിബറ്റൻ ഭക്ഷണമാണ്.
ഇതും കാണുക
വർഗ്ഗം:സൂപ്പുകൾ
കൽപ്പാണി
കല്ലാശാരിമാരുടെ ഒരു പണിയായുധമാണ് കൽപ്പാണി. ചുമരുകളും മറ്റും സിമന്റോ ചുണ്ണാമ്പുകൂട്ടോ ഉപയോഗിച്ച് തേച്ച് മിനുസപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ദീർഘചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒരു പരന്ന മരപ്പലകയും അതിന്റെ ഒരു വശത്ത് ഒരു പിടിയും അടങ്ങുന്നതാണ് കൽപ്പാണിയുടെ ഘടന. വർഗ്ഗം:പണിയായുധങ്ങൾ
ഐപ്പള്ളി
മരണ ശേഷം ദൈവമായി ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങിയ  രാജകുടുംബാംഗമാണു    തെയ്യമാണ് ഐപ്പള്ളി
ഐതിഹ്യം
അഴീക്കോട് നാടുവാഴിയുടെ മകനായിരുന്നു  പിത്താരി. പിത്താരിയെ കോലത്തിരി രാജാവ്  വെടിവെച്ച് കൊല്ലുകയായിരുന്നു. പിത്താരിയാണു മരണശേഷം ഐപ്പള്ളി തെയ്യമായത്  എന്ന്  ഐതിഹ്യം. പിത്താരിയെ വധിക്കുന്നത്  തടഞ്ഞ  അഴീക്കോട് നാടുവാഴിയേയും  കോലത്തിരി വധിച്ചു. അഴീക്കോട് നാടുവാഴിയാണു മരണശേഷം എമ്പ്രാൻ കുരിക്കൾ തെയ്യമായത്.
വർഗ്ഗം:തെയ്യങ്ങൾ
പൂവറ്റൂർ
ഐതിഹ്യം
പൂവറ്റൂർ ദേവി പട്ടാഴി ദേവിയുടെ ഇളയ സഹോദരി ആണെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഒരിക്കൽ പൂവറ്റൂർ ദേവി തനിക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു സ്ഥലം വേണമെന്ന് പട്ടാഴി ദേവിയോട് ആവിശ്യപ്പെടുകയും അപ്പോൾ പട്ടാഴി ദേവി ഒരു കൈ നിറയെ പൂവ് നൽകിയതിനു ശേഷം പൂവ് തീരുന്ന സ്ഥലം എടുത്തുകൊള്ളാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ അവസാന പൂവ് വീണ സ്ഥലമാണ് പൂവറ്റൂർ. 'പൂവ്, അറ്റൂർ' എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് പൂവറ്റൂർ വന്നത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
പൂവറ്റൂരിനെ പ്രധാനമായും 3 കരകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവ പൂവറ്റൂർ, പൂവറ്റൂർ കിഴക്ക്, പൂവറ്റൂർ പടിഞ്ഞാറ് എന്നിവയാണ്.
സായി കുമാർ
മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവും ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റുമാണ്  സായ്കുമാർ  (ജനനം: 14 ഏപ്രിൽ 1963) 1989-ൽ റിലീസായ  റാംജി റാവു സ്പീക്കിംഗ്  എന്ന സിനിമയോടെയാണ് മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമാകുന്നത്. പിന്നീട് സ്വഭാവ നടനായും വില്ലനായും മലയാള സിനിമയിലെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി സായ്കുമാർ മാറി.
ജീവിതരേഖ
മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവും ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റുമായ സായ്കുമാർ മലയാള സിനിമയിലെ പ്രശസ്തനായ ചലച്ചിത്ര നടൻ കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായരുടേയും വിജയലക്ഷ്മിയമ്മയുടേയും മകനായി 1963 ഏപ്രിൽ 14ന് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കൊട്ടാരക്കരയിൽ ജനിച്ചു. മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രിയായ ശോഭാ മോഹൻ സഹോദരിയാണ്.
1977-ൽ റിലീസായ  വിടരുന്ന മൊട്ടുകൾ  എന്ന സിനിമയിൽ ബാലതാരമായി അഭിനയിച്ചുകൊണ്ടാണ് സായ്കുമാർ തൻ്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്.
തുടർന്ന് കുറച്ച് സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം നായകനായി അഭിനയിച്ചു. ലോ ബജറ്റ് കോമഡി സിനിമകളായിരുന്നു അവയെല്ലാമെന്നത് കൊണ്ട് തന്നെ നായക വേഷങ്ങളിൽ അധികനാൾ തുടർന്നില്ല. താമസിയാതെ അദ്ദേഹം സ്വഭാവ വേഷങ്ങളിലേക്കും വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലേക്കും ചുവട് മാറി.
1996-ലെ ഹിറ്റ്ലർ എന്ന സിനിമയിൽ വില്ലനായി അഭിനയിച്ചതോടെയാണ് സായ്കുമാർ വില്ലൻ വേഷങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്. തുടർന്ന് നിരവധി സിനിമകളിൽ വില്ലൻ വേഷം ചെയ്ത സായ്കുമാറിൻ്റെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട വില്ലൻ വേഷം 2002-ലെ കുഞ്ഞിക്കൂനൻ എന്ന സിനിമയിലെ ക്രൂരനായ ഗുണ്ടയുടേതാണ്.
2004-ൽ റിലീസായ സേതുരാമയ്യർ സി.ബി.ഐ എന്ന സിനിമയിൽ ശബ്ദ ക്രമീകരണം കൊണ്ടും ശാരീരിക ചലനങ്ങൾ കൊണ്ടും അനശ്വര നടൻ സുകുമാരനെ സായ്കുമാർ പുന:സൃഷ്ടിച്ചു. സേതുരാമയ്യർ സി.ബി.ഐ എന്ന സിനിമയിലെ ഡി.വൈ.എസ്.പി സത്യദാസ് എന്ന കഥാപാത്രം പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രീതി നേടിയ വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലൊന്നാണ് .
2007-ൽ റിലീസായ  ആനന്ദഭൈരവി  എന്ന സിനിമയിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് സായ്കുമാറിന് ലഭിച്ചു.
എക്സിക്യൂട്ടിവ് പ്രൊഡ്യൂസർ
ശബ്ദം നൽകിയ സിനിമകൾ
സ്വകാര്യ ജീവിതം
പ്രസന്നകുമാരിയാണ് ആദ്യ ഭാര്യ. 1986-ൽ വിവാഹിതരായ ഇവർ 2008-ൽ വിവാഹമോചിതരായി. ഏക മകൾ : വൈഷ്ണവി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം മലയാള ചലച്ചിത്ര നടി ബിന്ദു പണിക്കരെ 2017-ൽ വിവാഹം ചെയ്തു
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 14-ന് ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:വിവാഹമോചിതർ വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രമുഖർ
ഹെവിട്രീ ഗ്യാപ്
ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിൽ മാക്ഡൊണെൽ റേഞ്ചുകളിലെ ഒരു വാട്ടർ ഗ്യാപ്പാണ് ഹെവിട്രീ ഗ്യാപ് അഥവാ അറേൻ‌ടെ ഭാഷയിലെ എൻ‌ടാരൈപ്പ്. ആലീസ് സ്പ്രിങ്സ് നഗരത്തിലേക്കുള്ള തെക്കേ പ്രവേശന കവാടമാണിത്. ടോഡ് നദിക്ക് പുറമേ തെക്ക് പ്രധാന റോഡും റെയിൽ പ്രവേശനവും ഉണ്ട്. അറേൻ‌ടെ ജനതയ്‌ക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന പുണ്യ സ്ഥലമാണ് ഗ്യാപ്. ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിനായി സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയ ഓവർലാന്റ് ടെലിഗ്രാഫ് ലൈൻ സർവേയറായ വില്യം മിൽസാണ് ഈ ഗ്യാപ്പിന് പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഡെവോണിലെ ഹെവിട്രീയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുൻ സ്കൂളിന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഗ്യാപ്പിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ചരിത്രപരമായ ഹെവിട്രീ ഗ്യാപ് പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ഉണ്ട്.
ആൽബർട്ട് നമത്ജിറ, ഓസ്കാർ നമത്ജിറ, ബാസൽ റേഞ്ചിയ, ജോൺ ബോറാക്ക് എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി കലാകാരന്മാർ ഈ ഗ്യാപ്പ് വരച്ചിട്ടുണ്ട്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ആലീസ് സ്പ്രിങ്സ് വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ താഴ്‌വരകൾ
ലൈബീരിയ
ആഫ്രിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറേ തീരത്തുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ് ലൈബീരിയ (ഔദ്യോഗിക നാമം: റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് ലൈബീരിയ). സീറാ ലിയോൺ, ഗിനിയ, ഐവറി കോസ്റ്റ് എന്നിവയാണ് ലൈബീരിയയുടെ അതിർത്തികൾ. ലൈബീരിയ എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം "സ്വതന്ത്രരുടെ നാട്" എന്നാണ്. അമേരിക്കൻ സർക്കാരിന്റെ സഹായത്തോടെ ആയിരുന്നു ഒരു സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി ലൈബീരിയ എന്ന രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചത്. മുൻപ് അടിമകളായിരുന്ന ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കരെ (നീഗ്രോ വംശജരെ) പുനരധിവസിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു സ്ഥാപിത ലക്ഷ്യം.
1989 മുതൽ ലൈബീരിയ രണ്ട് ആഭ്യന്തര യുദ്ധങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോയി. ഒന്നാം ലൈബീരിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം (1989-1996), രണ്ടാം ലൈബീരിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം (1999 - 2003) എന്നിവയിൽ ലക്ഷക്കണക്കിനു ജനങ്ങൾ അഭയാർത്ഥികളായി. രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഈ യുദ്ധങ്ങൾ തകർത്തു.
ഭക്ഷണം
അരിയും മരച്ചീനിയുമാണ് പ്രധാന ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ സൂപ്പ്, സോസ് എന്നിവ ഇവയോടൊപ്പം കഴിക്കുന്നു. അരിയും സോസും അടങ്ങിയ വിഭവത്തെ ഫുഫു എന്നും മരച്ചീനിയും സോസും അടങ്ങിയ വിഭവത്തെ ദംബോയ് എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഇവയോടൊപ്പം ഇറച്ചിയോ മീനോ ലഭ്യതയനുസരിച്ച് കഴിക്കുന്നു. പാമോയിൽ ചേർത്താണ് മിക്ക വിഭവങ്ങളും പാചകം .ചെയ്യുന്നത്. സോഡയാണ് ജനകീയ പാനീയം. പനങ്കള്ളിനും ആരാധാകരുണ്ട്.
വർഗ്ഗം:പടിഞ്ഞാറേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:അന്താരാഷ്ട്ര ഏകകവ്യവസ്ഥ അംഗീകരിക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ലൈബീരിയ
കയ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ താലൂക്കിലെ എടവിലങ്ങ്, എടത്തിരുത്തി, എറിയാട് കൈപ്പമംഗലം, മതിലകം, പെരിഞ്ഞനം, ശ്രീനാരായണപുരം എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് കയ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം. 2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നത്. സി.പി.ഐയിലെ ഇ.ടി. ടൈസൺ മാസ്റ്ററാണ് ഈ മണ്ഡലത്തെ നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe width="300" height="300" text="കയ്പമംഗലം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat(, ?idLabel, ) as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q6348174 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"}
അവലംബം
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ
കൊടുമുടി ബാലദണ്ഡായുധപാണി കോവിൽ
തമിഴ്നാട്ടിൽ ഈറോഡ് ജില്ല യിൽ കൊടുമുടി മകുടേശ്വരക്ഷേത്രത്തിനു കിഴക്ക് കാവേരിനദിക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് അഭിമുഖമായി ബാലദണ്ഡായുധപാണി കോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഐതിഹ്യം
വളരെ പഴക്കം ഉള്ള ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ദണ്ഡായുധപാണീയുടേത്. ഇവിടെ കുറേകാലം കേവലം ഒരു 2 അടിയോളം ഉയരം വരുന്ന പീഠം മാത്രമായിരുന്നത്രേ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന വിഭൂതി സിദ്ധർ എന്ന ഒരു മഹായോഗി റെയിൽ മാർഗ്ഗം ഈ വഴിപോകുമ്പോൽ ഇവിടെ ഇറങ്ങി. ഇവിടുത്തെ ചൈതന്യവത്തായ പീഠത്തിൽ വിഗ്രഹം നിർമ്മിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇവിടുത്തെ വിഗ്രഹം നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പേ എന്തോ പ്രശ്നത്താൽ അന്നറ്റെ ക്ഷേത്രേശന്മാർ കൊണ്ടുപോയതാണെന്നും നേരെ പടിഞ്ഞാറ് കേരളത്തിൽ ഈ വിഗ്രഹം പൂജിക്കപ്പേടുന്നുണ്ടെന്നും അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ സമാധിയാകാൻ മോഹിച്ച് വിഗ്രഹത്തിനു താഴെ ഒരു വഴിയും അറയും നിർമ്മിച്ചു. ഇവിടെ ധ്യാനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തോട് ഇവിടെ ഞാൻ മാത്രം മതി എന്ന് ഭഗവാൻ അറിയിച്ചതുകാരണം പിണങ്ങി നിരാശനായി മടങ്ങി എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. വളരെ വലുതും പ്രസിദ്ധവുമായ മകുടേശ്വരനു സമീപം സിദ്ധർ ദണ്ഡായുധപാണിയെ ആണ് അന്വേഷിചെത്തിയത് എന്നത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം ആണ്.
ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി
പഴയ ഒരു കരിങ്കൽ ശ്രീകോവിൽ ആണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുരാതന മായ രൂപം. ശ്രീകോവിലിനു ഇരുവശവുമായി സിദ്ധരുടെ ശൈലിയിൽ ഗണപതിയും സർപ്പവും പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുമ്പിലായി മയിലിന്റെയും കരിങ്കൽ പ്രതിമ ഉണ്ട്. ഈ അടുത്തകാലത്ത് ഭജനമണ്ഡപവും മേൽപ്പുരയും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.
എത്തിച്ചേരാൻ
റെയിൽ- കൊടുമുടി സ്റ്റേഷൻ 500 മീറ്റർ കരമാർഗ്ഗം -
അജയ് ഭട്ട്
കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ പ്രമുഖനും യൂണിവേഴ്സൽ സീരിയൽ ബസിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കളിലൊരാളുമാണ്‌ അജയ് ഭട്ട്. യു,എസ്.ബി. കൂടാതെ ആക്സിലറേറ്റഡ് ഗ്രാഫിക്സ് പോർട്ട്, പി.സി.ഐ. എക്സ്പ്രസ്, പ്ലാറ്റ്ഫോം പവർ മാനേജ്മെന്റ് ആർക്കിടെക്‌ചർ, ചിപ്പ് എൻഹാൻസ്മെന്റുകൾ എന്നിവയും അജയ് ഭട്ടിന്റെ സംഭാവനകളായുണ്ട്. ചിപ്പ്സെറ്റ് രംഗത്തെ പ്രധാനിയായ ഇന്റെലിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അജയ്, കമ്പനിയുടെ പരസ്യങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മുൻകാലജീവിതം
ഇന്ത്യയിലെ മഹാരാജ സയാജിറാവു യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ബറോഡയിൽ നിന്ന് ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അജയ് വി. ഭട്ട് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ സിറ്റി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി.
കരിയർ
ഫോൾസോമിലെ ചിപ്‌സെറ്റ് ആർക്കിടെക്ചർ ടീമിൽ സീനിയർ സ്റ്റാഫ് ആർക്കിടെക്റ്റായി 1990-ൽ ഭട്ട് ഇന്റലിൽ ചേർന്നു. നൂറ്റിമുപ്പത്തിരണ്ട് യു.എസ്., അന്തർദേശീയ പേറ്റന്റുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ട്, കൂടാതെ മറ്റു പലതും ഫയലിംഗിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലാണ്. 1998, 2003, 2004 വർഷങ്ങളിൽ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെയും ഏഷ്യയിലെയും പ്രമുഖ സർവകലാശാലകളിൽ ഒരു വിശിഷ്ട പ്രഭാഷണ പരമ്പരയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഭട്ട് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 2002-ൽ പിസിഐ എക്സ്പ്രസ് സ്പെസിഫിക്കേഷൻ ഡെവലപ്‌മെന്റിലെ സംഭാവനയ്ക്ക് അച്ചീവ്‌മെന്റ് ഇൻ എക്‌സലൻസ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.
നടൻ സുനിൽ നർക്കർ അവതരിപ്പിച്ച 2009-ലെ ഇന്റൽ ടെലിവിഷൻ പരസ്യമാണ് ഭട്ടിനെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തത്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ
പോർട്രെയ്റ്റ് ഓഫ് ലേഡി തെരേസ ഷെർലി
ഫ്ലെമിഷ് ചിത്രകാരൻ ആന്റണി വാൻ ഡൈക് 1622-ൽ ചിത്രീകരിച്ച ഒരു ചായാചിത്രമാണ് പോർട്രെയ്റ്റ് ഓഫ് ലേഡി തെരേസ ഷെർലി.
വിവരണം
ലേഡി തെരേസ സാംപ്സോണിയ ഷെർലി ഇറാനിലെ സഫവിദ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ കുലീന സ്ത്രീയും എലിസബത്തൻ ഇംഗ്ലീഷ് സാഹസികനും പേർഷ്യയിലെ ഷായുടെ അംബാസഡറുമായിരുന്ന റോബർട്ട് ഷിർലിയുടെ ഭാര്യയായിരുന്നു. സഫവിദ് കിങ്ങിന്റെ പേരിൽ യൂറോപ്പിലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ യാത്രകളുടെയും എംബസികളുടെയും കൂടെ അവർ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. മങ്ങിയ സ്വർണ്ണം നിറമുള്ള വസ്ത്രത്തിൽ നീല, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളിൽ ചിത്രത്തയ്യൽ ചെയ്ത മേലങ്കി ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരുടെ തലയിൽ ഒരു കിരീടം ധരിച്ചിരിക്കുന്നതു കൂടാതെ ഒരു സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള ശിരോവസ്ത്രം ഇരിക്കുമ്പോൾ നിലത്തു മുട്ടി കിടക്കുന്നവിധത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ
വൺ
മമ്മൂട്ടിയെ നായകനാക്കി സന്തോഷ് വിശ്വനാഥൻ സംവിധാനം ചെയ്ത് 2021-ൽ പ്രദർശനത്തിയ ഒരു മലയാളഭാഷ രാഷ്ട്രീയ ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് വൺ.മമ്മൂട്ടി നായകനാകുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആണ് അഭിനയിച്ചത്.ഈ ചിത്രത്തിലെ മമ്മൂട്ടിയുടെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ പേര് കടയ്ക്കൽ ചന്ദ്രൻ എന്നാണ്.നിമിഷ സജയൻ,മുരളി ഗോപി,രഞ്ജിത്ത്,ജോജു ജോർജ്,മധു,സലീം കുമാർ തുടങ്ങിയവർ ഈ ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.ആന്ധ്ര മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി വൈ എസ് ആറിന്റെ വേഷത്തിൽ മമ്മൂട്ടി എത്തിയ യാത്ര എന്ന സിനിമ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായും മമ്മൂട്ടി എത്തുന്നത്.ബോബി-സഞ്ജയ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇച്ചായിസ് പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ ശ്രീലക്ഷ്മി.ആർ നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രഹണം നിർവഹിക്കുന്നത് വൈദി സോമസുന്ദരമാണ്.ഗോപി സുന്ദർ ഈ ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീത സംവിധാനം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ആൻ മെഗാ മീഡിയ ഈ ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിൽ വിതരണത്തിന് എത്തിക്കുന്നു. ഈ ചിത്രം ആദ്യം 2020 മെയ് 22 ന് റിലീസ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു.എന്നാൽ കൊറോണ വൈറസിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് മാറ്റി വെച്ചു.
കഥാസംഗ്രഹം
ഒരു ആദർശ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ രാഷ്ട്രീയവും ഭരണ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളും കടമകളും ഈ കഥയിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. കടക്കൽ ചന്ദ്രൻ (മമ്മൂട്ടി) കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയാണ്, അദ്ദേഹം ഒരു പരിവർത്തനത്തിന് വിധേയനാകുകയും അഴിമതിക്കാരായ മന്ത്രിമാർക്കെതിരെ റൈറ്റ് ടു റീകൾ (ഇന്ത്യ) ഉപകരണം കൊണ്ടുവന്ന് ജനങ്ങൾക്ക് നന്മ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. നിലവിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾക്കുള്ളിൽ "ബാധിക്കുന്ന ഉത്തരവാദിത്ത പ്രശ്നം" രാഷ്ട്രീയമായും ധാർമ്മികമായും സംവേദനക്ഷമതയോടെയും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുമോ?
നിർമ്മാണം
ചിത്രത്തിന്റെ ഷൂട്ടിംഗ് 2019 ഒക്ടോബറിൽ ആരംഭിച്ചു.തിരുവനന്തപുരത്തായിരുന്നു ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ലൊക്കേഷൻ.2019 നവംബർ 20-ന് പാളയം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസ് പരിസരത്ത് ചിത്രത്തിന്റെ ഷൂട്ടിംഗ് നടന്നു. മമ്മൂട്ടി ഷൂട്ടിംഗിനായി എത്തിയ വിവരം പരന്നതോടെ നടനെ കാണാൻ ആളുകൾ പാളയത്ത് തടിച്ചു കൂടിയതും വാർത്ത ആയിരുന്നു. ബോബി സഞ്ജയ് ആണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ രചിച്ചത്.മമ്മൂട്ടിയ്ക്ക് വേണ്ടി,ബോബി സഞ്ജയ് ആദ്യമായാണ് തിരക്കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്., രഞ്​ജിത്​, ജോജു ജോർജ്, മുരളി ഗോപി,സലിംകുമാർ, ബാലചന്ദ്ര മേനോൻ, അലൻസിയർ, ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ, മാമുക്കോയ, ശ്യാമ പ്രസാദ്, രമ്യ, സുരേഷ് കൃഷ്​ണ, സുദേവ് നായർ, സുധീർ കരമന, ഗായത്രി അരുൺ തുടങ്ങിയ വൻ താരനിര തന്നെ ഈ ചിത്രത്തിലുണ്ട്.ചിറകൊടിഞ്ഞ കിനാവുകൾ എന ചിത്രത്തിന് ശേഷം സന്തോഷ് വിശ്വനാഥൻ സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന രണ്ടാമത്തെ സിനിമയാണ് വൺ. കടക്കൽ ചന്ദ്രൻ എന്ന കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി മമ്മൂട്ടി എത്തുന്ന ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ക്യാമറ ചലിപ്പിച്ചത് വൈദി സോമസുന്ദരമാണ്. തെലുങ്കിൽ വൈഎസ് രാജശേഖര റെഡ്ഡിയായി മുഖ്യമന്ത്രി വേഷമണിഞ്ഞ മമ്മൂട്ടി കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി വേഷമിടുന്നു എന്നതാണ് വൺ എന്ന സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത.
റിലീസ്
ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് പോസ്റ്റർ 2019 നവംബർ 10-ന് പുറത്ത് വന്നു.ഖദർ വേഷമണിഞ്ഞ് രൂക്ഷഭാവത്തിൽ കസേരയിൽ ഇരിക്കുന്ന മമ്മൂട്ടിയുടെ ചിത്രമാണ് പോസ്റ്ററിലുള്ളത്. മമ്മൂട്ടിയുടെ തന്നെ ഫേസ്ബുക്ക് പേജിലൂടെയാണ് ഈ പോസ്റ്റർ പുറത്തുവന്നത്.2020 ഫെബ്രുവരി 2-നാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ടീസർ റിലീസ് ചെയ്തത്. ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ടീസർ 2020 മാർച്ച് 7-ന്‌ റീലീസ് ചെയ്തു. ഈ ചിത്രം ആദ്യം 2020 മെയ് 22 ന് റിലീസ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു.എന്നാൽ കൊറോണ വൈറസിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് മാറ്റി വെച്ചു.
ഏജ് ഓഫ് എം‌പയേഴ്സ് (വീഡിയോ ഗെയിം)
ഏജ് ഓഫ് എം‌പയേഴ്സ് ഒരു ചരിത്രാധിഷ്ഠിതമായ റിയൽ ടൈം യുദ്ധതന്ത്ര കമ്പ്യൂട്ടർ കളിയാണ്. എൻസെമ്പിൾ സ്റ്റുഡിയോസ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഈ കളി 1997-ൽ മൈക്രോസോഫ്റ്റാണ് പുറത്തിറക്കിയത്. ഏജ് ഓഫ് എം‌പയേഴ്സ് ഗെയിം പരമ്പരയിലെ ആദ്യ കളിയാണിത്. ഈ കളിയിൽ ഉപയോക്താവ് ഒരു പുരാതന നാഗരിക ജനവിഭാഗത്തെ വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലൂടെ (ശിലായുഗം, ഉപകരണയുഗം, വെങ്കലയുഗം, ഇരുമ്പുയുഗം) നയിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. 1998-ൽ ഇതിന്റെ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ പതിപ്പായ ഏജ് ഓഫ് എം‌പയേഴ്സ്: ദ റൈസ് ഓഫ് റോം പുറത്തിറങ്ങി.
10,000 വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് കളിയിലെ കാലഘട്ടം. 12 വ്യത്യസ്ത പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളേ ഉപയോഗിച്ച് ഇതിൽ കളിക്കുവനാകും. ഓരോന്നും സവിശേഷമായ പ്രത്യേകതകളുള്ളയാണ്. വിഭവങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക, പട്ടണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, സൈന്യങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുക, ആത്യന്തികമായി ശത്രുക്കളെ തോല്പ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് കളിക്കാരന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ചരിത്രാടിസ്ഥിതിമായ 5 കാമ്പെയിനുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
താരതമ്യേന മികച്ച സ്വീകരണമാണ് ഈ കളിക്ക് ലഭിച്ചത്. ഗെയിം ഓഫ് ദ ഇയർ, കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ട്രാറ്റജി ഗെയിം ഓഫ് ദ ഇയർ തുടങ്ങി പല പുരസ്കാരങ്ങളും ഇതിന് ലഭിച്ചു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ
Age of Empires
ഭാവുചാ ധക്കാ
മുംബൈയിലെ താനെ ഉൾക്കടലിൽ മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകളും യാത്രാബോട്ടുകളും അടുക്കുന്ന ഒരു ജെട്ടിയാണ് ഭാവുചാ ധക്കാ. ഫെറി വാർഫ് എന്ന പഴയ പേര് ഇന്നും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.
പേരിനു പിന്നിൽ
ലക്ഷ്മൺ ഹരി ചന്ദാർജീ അജിങ്ക്യ(1789-1858) എന്ന വ്യക്തിയാണ് ഈ കടവ് പണികഴിപ്പിച്ചത്. ഇദ്ദേഹത്തെ പ്രാദേശികർ ബഹുമാനത്തോടെ ജ്യേഷ്ഠൻ എന്നയർത്ഥത്തിൽ ‘ഭാവു’ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് മറാഠി ഭാഷയിൽ ‘ജ്യേഷ്ഠന്റെ കടവ്’ എന്ന് അർഥം വരുന്ന ‘ഭാവുചാ ധക്കാ’ എന്ന പേര് ഈ കടവിന് കൈവന്നത്.
ചരിത്രം
1835 വരെ ഈ മുംബൈയിൽ ചരക്കുകൾക്കും യാത്രക്കാർക്കുമായി സ്ഥിരം കടവുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അന്നത്തെ ഗവണ്മെന്റ് കടവുകൾ പണിയുവാനായി സ്വകാര്യവ്യക്തികൾക്ക് സ്ഥലം പാട്ടത്തിന് നൽകുകയുണ്ടായി. ഈ അവസരം ഉപയോഗിച്ച് ജെട്ടി പണിത ആദ്യത്തെ തദ്ദേശീയനാണ് ലക്ഷ്മൺ ഹരി ചന്ദാർജീ അജിങ്ക്യ. 1841-ലാണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.
ഇന്ന്
മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകളും യാത്രാബോട്ടുകളും ഇന്നും  ഭാവുചാ ധക്ക ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. മുംബൈയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മത്സ്യച്ചന്തകളിലൊന്ന് ഇതിന്റെ പരിസരത്താണ്. മോറ, രേവാസ് എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്രാബോട്ടുകളുടെ സർവീസും ഉണ്ട്.
ഹാർബർ ലൈനിലെ ഡോക്ക് യാർഡ് റോഡ് ആണ് ഏറ്റവുമടുത്ത റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ. ബെസ്റ്റ് ബസ്സുകളുടെ സർവീസും ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് ഉണ്ട്.
ചിത്രശാല
വർഗ്ഗം:മുംബൈ
താണ്ഡവം (ചലച്ചിത്രം)
ഷാജി കൈലാസിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ മോഹൻലാൽ, നെടുമുടി വേണു, സായി കുമാർ, കിരൺ റാത്തോഡ് എന്നിവർ പ്രധാനവേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച് 2002 -ൽ പ്രദർശനത്തിനിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് താണ്ഡവം. ഡിക്കിൾ സിനിമയുടെ ബാനറിൽ ജോണി സാഗരിഗ നിർമ്മിച്ച ഈ ചിത്രം വിതരണം ചെയ്തതും ജോണി സാഗരിഗ ആണ്. കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവയെല്ലാം നിർവ്വഹിച്ചത് എസ്. സുരേഷ് ബാബു ആണ്.
സംഗീതം
കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി എഴുതിയ ഗാനങ്ങൾക്ക് സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചത് എം.ജി. ശ്രീകുമാർ, പെരുമ്പാവൂർ ജി. രവീന്ദ്രനാഥ് എന്നിവരാണ്. പശ്ചാത്തലസംഗീതം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത് രാജാമണി. ഗാനങ്ങൾ വിപണനം ചെയ്തത് ജോണി സാഗരിഗ.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഷാജി കൈലാസ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ
പ്രതിഹാരർ
thumb|{{legend|#B2CC66|Extent of Pratihara, 780 C.E.}} മദ്ധ്യകാല ഇന്ത്യ ഭരിച്ചിരുന്ന രണ്ട് രാജവംശങ്ങളെ ഗുർജാര പ്രതിഹാരർ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ പിന്തുടർച്ചക്കാർ മർവ്വാറിലെ മാൻഡോർ കേന്ദ്രമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്നു (രാജസ്ഥാനിലെ ജോധ്പൂർ), ക്രി.വ. 6 മുതൽ 9 വരെ ഭരിച്ചിരുന്ന ഇവരുടെ ഭരണം പ്രധാനമായും ജന്മിമാരും നാടുവാഴിവാരും വഴിയായിരുന്നു. നാഗഭട്ടന്റെ പിന്തുടർച്ചക്കാരായ ഭരണാധികഅരികൾ 8-ആം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ 11-ആം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഉജ്ജയിനും പിന്നീട് കാനൂജും ഭരിച്ചിരുന്നു. മറ്റ് ഗുർജാര രാജവംശങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്നു, എങ്കിലും അവർ പ്രതിഹാരർ എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചിരുന്നില്ല.