cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
തെക്കേ അമേരിക്ക
പൂർവ-കൊളംബിയൻ നാഗരികത
പൂർവ-കൊളംബിയൻ നാഗരികതകളിൽ ഇക്വഡോറിന്റെ ദക്ഷിണ-മദ്ധ്യഭാഗത്ത് നിലവിലിരുന്ന കനാറിസ്, പെറുവിന്റെ വടക്കൻ തീരത്ത് നിലവിലിരുന്ന ചിമു സാമ്രാജ്യം (1300–1470), വടക്കൻ പെറുവിലെ ആമസോണാസ് മേഖലയിലെ ചാചപോയ സംസ്കാരം, ബൊളീവിയ, ദക്ഷിണ പെറു എന്നിവിടങ്ങളിൽ  നിലവിലിരുന്ന അയ്‌മാരൻ  (1000–1450) എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശം
thumb|A representation of a Mestizo, in a "Pintura de [[Castas" in the Colonial era. "From Spaniard and Amerindian woman, begets Mestizo".]]
ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു യൂറോപ്യർ ആദ്യം തെക്കേ അമേരിക്കയിലെത്തിയത് (1498). 1502-ൽ വീണ്ടും കൊളംബസ് ഈ വൻകര സന്ദർശിച്ചു. ട്രിനിഡാഡിൽ എത്തിച്ചേർന്ന ഇദ്ദേഹം ഓറിനാക്കോ നദീമുഖംവരെ യാത്ര ചെയ്തു. തുടർന്ന് അലോൻസൊ ദെ ഒജീഡ, റൊഡ്റിഗോ ദെ ബാസ്റ്റിദസ്, ജുവാൻ ദെ ലാകോസ, വിൻസന്റ് പിൻഡൻ തുടങ്ങിയ സ്പെയിൻകാരും തെക്കേ അമേരിക്കയിലേക്കു നാവികപര്യടനങ്ങൾ നടത്തി പുതിയ ഭൂഭാഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.
പോർച്ചുഗീസ് ആധിപത്യം ആരംഭിച്ചത് 1500-ൽ പെദ്രോ അൽവാരിസ് കബ്രാൾ ബ്രസീൽ അധീനപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ്. വൻകരയെ ചുറ്റി തെക്കേ അറ്റത്തുകൂടി യാത്ര ചെയ്ത ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ ഫെർഡിനാന്റ് മഗല്ലൻ (1521) ആയിരുന്നു. പോർച്ചുഗീസുകാർ കിഴക്ക്നിന്നും പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കു നീങ്ങി. സവോ വിസെന്റേ (1532), ഒലിന്ത (1535), സവോ പോളോ (1554) എന്നീ നഗരങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസുകാരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്.
സ്വർണം, വെള്ളി തുടങ്ങിയ അമൂല്യലോഹങ്ങളുടെ സുലഭതയും മറ്റു വ്യാപാരസാധ്യതകളും യൂറോപ്യൻമാരെ തെക്കേ അമേരിക്കയിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു; ഗതാഗതയോഗ്യമായ നദികളും അസംസ്കൃതവിഭവങ്ങളുടെ ബാഹുല്യവും അധിനിവേശം ഉറപ്പിക്കുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഡച്ചുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും ഇംഗ്ലീഷുകാരും ഇങ്ങനെ വന്നെത്തിയവരാണ്. ഡച്ചുകാർ തെക്കേ അമേരിക്കയിലെത്തിയത് 1616-ലാണ്. ഫ്രഞ്ചുകാർ 1635-ലും. ഇംഗ്ലീഷുകാർ 1651-ൽ സുരിനാമിൽ തങ്ങളുടെ കോളനി സ്ഥാപിച്ചു; എന്നാൽ 1664-ലെ ഉടമ്പടി പ്രകാരം ഈ പ്രദേശം വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിനു പകരമായി ഡച്ചുകാർക്കു കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 1796-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഗയാന ഇംഗ്ലണ്ട് കൈവശപ്പെടുത്തി. നെപ്പോളിയന്റെ കാലത്തു ഫ്രഞ്ച് ഗയാന പോർച്ചുഗീസുകാർ പിടിച്ചെടുത്തെങ്കിലും 1817-ൽ ഫ്രാൻസിനു മടക്കിക്കൊടുത്തു.
സ്പെയിൻകാർ സ്ഥിരമായി പാർപ്പുറപ്പിച്ചതോടെയാണു വൻകരയിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനു പ്രചാരമുണ്ടായത്. അവർ തദ്ദേശീയരെ മതപരിവർത്തനം ചെയ്യിക്കുകയും അമേരിന്ത്യൻ പെൺകുട്ടികളുമായി വിവാഹബന്ധത്തിലേർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഒരു സങ്കരവർഗം തന്നെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. യൂറോപ്യൻ വംശജരായ ഇക്കൂട്ടരെ ക്രിയോൾ (Creole) എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ കോളനികളിൽ സ്വാതന്ത്ര്യവാഞ്ഛ ആദ്യകാലം മുതല്ക്കുതന്നെ നിലവിലിരുന്നു. വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് കോളനികൾ സായുധസമരങ്ങളിലൂടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ സ്ഥാപിച്ചതും ഫ്രാൻസിൽ ഏകാധിപത്യത്തിനും നാടുവാഴിത്തത്തിനും എതിരായ വിപ്ലവം സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട് ജനാധിപത്യവ്യവസ്ഥിതി നിലവിൽ വന്നതും സ്വാതന്ത്ര്യദാഹം വർധിപ്പിക്കുവാൻ ഇടയാക്കി.
എ.ഡി. 1700 മുതല്ക്കേ ക്രിയോൾ ജനത സംഘടിതമായി ഭരണച്ചുമതലകളിലെ പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി വാദിച്ചുതുടങ്ങി 19-ആം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ തദ്ദേശീയരുമായി കൂട്ടുചേർന്നു യൂറോപ്യൻമാർക്കെതിരെ വിപ്ലവം സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. വെനിസ്വേലയിലാണ് ആദ്യമായി സ്വാതന്ത്ര്യസമരം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. സ്പാനിഷ് സേനയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ക്രിയോൾ വിഭാഗക്കാരനുമായ ഫ്രാൻസിസ്കോ മിരാൻഡ 1806-ൽ നയിച്ച സായുധവിപ്ളവം പരാജയപ്പെട്ടു ; 1810-ൽ വിപ്ളവം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും അത് മിരാൻഡയുടെ വധത്തിൽ കലാശിക്കയാണുണ്ടായത്. എന്നാൽ സൈമൺ ബൊളീവർ തുടർന്നും സമരം ചെയ്തു വെനിസ്വേലയെ സ്വതന്ത്രമാക്കി. ജോസ് ദെ സാൻ മാർട്ടിൻ നേതൃത്വം നല്കിയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ ഇക്വഡോർ, അർജന്റീന, ചിലി എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ സ്പാനിഷ് ആധിപത്യത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചു. ചിലിയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരനേതാവായിരുന്ന ബെർണാഡോ ഒ. ഹിഗ്ഗിൻസും സ്മരണീയനാണ്. 1824-ലെ അയാക്കൂച്ചോ യുദ്ധത്തോടുകൂടി സ്പെയിൻകാരുടെ ശക്തി പൂർണമായും ക്ഷയിപ്പിക്കുവാൻ സൈമൺ ബൊളിവർക്കു കഴിഞ്ഞു. 1822-ൽ ബ്രസീലിൽ സ്വതന്ത്ര-രാജകീയഭരണം നിലവിൽവന്നു. 1830 ആയപ്പോഴേക്കും സ്പെയിൻകാരും പോർച്ചുഗീസുകാരും വൻകരയിൽനിന്നു പൂർണമായി നിഷ്കാസിതരായി. തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ സ്പാനിഷ് കോളനികൾ സ്വതന്ത്ര റിപ്പബ്ലിക്കുകളായിത്തീർന്നു. 1889-ൽ ബ്രസീൽ സ്വതന്ത്ര റിപ്പബ്ളിക്കായി.
എലിസബത്ത് ഷൂ
എലിസബത്ത് ജഡ്സൺ ഷൂ (ജനനം: ഒക്ടോബർ 6, 1963) ദ കരാട്ടെ കിഡ് (1984), അഡ്വഞ്ചേഴ്സ് ഇൻ ബേബി സിറ്റിംഗ് (1987), കോക്ക്‌ടെയിൽ (1988), ബാക്ക് ടു ദി ഫ്യൂച്ചർ പാർട്ട് II ( 1989), ബാക്ക് ടു ദി ഫ്യൂച്ചർ പാർട്ട് III (1990), സോപ്പ്ഡിഷ് (1991), ലീവിംഗ് ലാസ് വെഗാസ് (1995), ദി സെയ്ന്റ് (1997), ഹോളോ മാൻ (2000), പിരാന 3D (2010) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ താര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ നടിയാണ്. അഭിനയരംഗത്ത് നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ അവർ അക്കാദമി അവാർഡ്, ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ്, ബാഫ്റ്റ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായി നാമനിർദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സിബിഎസ് നെറ്റ്‍വർക്കിന്റെ ഫോറൻസിക് ക്രൈം നാടക പരമ്പരയായ സി‌എസ്‌ഐ: ക്രൈം സീൻ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷനിൽ 2012 മുതൽ 2015 വരെ ജൂലി ഫിൻ‌ലി എന്ന കഥാപാത്രമായി അഭിനയിച്ചു. സമീപകാലത്ത് ബാറ്റിൽ ഓഫ് ദി സെക്‌സസ് (2017), ഡെത്ത് വിഷ് (2018) എന്നീ ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആമസോൺ പരമ്പരയായ ദ ബോയ്സിന്റെ (2019) ആദ്യ സീസണിലെ ഒരു പതിവു കഥാപാത്രംകൂടിയായിരുന്നു അവർ.
തെക്കേ അമേരിക്ക
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
thumb|[[Guayaquil conference, between José de San Martín and Simón Bolívar.]] ഒന്നാം ലോകയുദ്ധക്കാലത്തു തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചു. എന്നാൽ രണ്ടാംലോകയുദ്ധത്തിൽ ഈ റിപ്പബ്ളിക്കുകൾ അച്ചുതണ്ടു കക്ഷികൾക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ബ്രസീൽസേന സജീവമായി പങ്കുചേർന്നു.
എലിസബത്ത് ഷൂ
ആദ്യകാലം
ഡെലവെയറിലെ വിൽമിംഗ്ടണിൽ ആൻ ബ്രൂവ്സ്റ്റർ (മുമ്പ്, വെൽസ്; ജനനം: 1938), ഒരു തവണ കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർത്ഥി, അഭിഭാഷകൻ, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഡവലപ്പർ, ഇന്റർനാഷണൽ ഫുഡ് ആൻഡ് ബിവറേജ് കോർപ്പറേഷന്റെ പ്രസിഡന്റ് എന്നീ നിലകളിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ജെയിംസ് വില്യം ഷൂ (ജീവിതകാലം: 1936–2013) എന്നിവരുടെ പുത്രിയായി എലിസബത്ത് ഷൂ ജനിച്ചു. കെമിക്കൽ ബാങ്കിംഗ് കോർപ്പറേഷന്റെ സ്വകാര്യ ബാങ്കിംഗ് വിഭാഗത്തിൽ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു അവരുടെ മാതാവ്. ന്യൂ ജേഴ്സിയിലെ സൗത്ത് ഓറഞ്ചിലാണ് എലിസബത്ത് ഷൂ വളർന്നത്. അവൾക്ക് ഒൻപത് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ വിവാഹമോചനം നേടി. പ്ലിമത്തിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട പിൽഗ്രിം നേതാവ് വില്യം ബ്രൂസ്റ്ററിന്റെ പിൻഗാമിയാണ് ഷൂവിന്റെ മാതാവ്. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പിതാവിന്റെ കുടുംബം ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് പെൻസിൽവാനിയയിലേക്ക് കുടിയേറിയവരാണ്. മൂന്ന് സഹോദരന്മാർക്കൊപ്പം (വില്യം, ആൻഡ്രൂ, ജോൺ) ബാല്യകാലം ചെലവഴിച്ച ഷൂ അവരുമായി വളരെ അടുത്തയാളായിരുന്നു. ഒരു നടൻ കൂടിയായ അവളുടെ ഇളയ സഹോദരൻ ആൻഡ്രൂ, മെൽറോസ് പ്ലേസ് എന്ന ഫോക്സ് പരമ്പരയിലെ ബില്ലി കാമ്പ്‌ബെൽ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ പ്രശസ്തനാണ്. ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ മാപ്പിൾവുഡിലുള്ള കൊളംബിയ ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ഷൂവും ആൻഡ്രൂവും 1994 ൽ സ്കൂളിന്റെ ഹാൾ ഓഫ് ഫെയിമിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പിതാവിന്റെ പുനർവിവാഹത്തിൽ നിന്ന് ജെന്ന, ഹാർവി ഷ്യൂ എന്നിങ്ങനെ അവർക്ക് രണ്ട് അർദ്ധസഹോദരങ്ങളുമുണ്ട്.
തെക്കേ അമേരിക്ക
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള തെക്കേ അമേരിക്കൻ യുദ്ധങ്ങളുടെ വിജയത്തോടെ സ്പെയിനിന്റെ കോളനികൾ മിക്കവയും പത്തൊമ്പതാം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യദശകങ്ങളിൽത്തന്നെ സ്വതന്ത്രമായി. ഈ സമരങ്ങളുടെ മുഖ്യ നേതാവായിരുന്ന സൈമൺ ബൊളിവർ സ്പാനിഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന വൻകരയെ രാഷ്ട്രീയ ഐക്യത്തിൽ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അത് വിജയിച്ചില്ല. വിവിധ സ്വതന്ത്രരാഷ്ട്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, പുതിയ സ്വാതന്ത്ര്യയുദ്ധങ്ങളുമുണ്ടായി.
എലിസബത്ത് ഷൂ
ആദ്യകാലം
ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഷൂ വെല്ലസ്ലി കോളേജിൽ തുടർപഠനത്തിനു ചേർന്നു. പിന്നീട് 1985 ൽ ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലേക്ക് മാറുകയും, അവിടെ നിന്ന് അഭിനയജീവിതം തുടരാനുള്ള അഭിവാഞ്ജയിൽ ബിരുദം നേടുന്നതിന് ഒരു സെമസ്റ്റർ കുറവുള്ളപ്പോൾ അവൾ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചു (കോളേജിന് പണം നൽകാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ഒരു സുഹൃത്തിൽനിന്ന് അവൾ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു). ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം അവൾ ഹാർവാഡിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി 2000ൽ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ തന്റെ ബി.എ. പഠനം പൂർത്തിയാക്കി.
തെക്കേ അമേരിക്ക
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ പല രാഷ്ട്രങ്ങളും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയില്ല. ക്യൂബ 1902-ൽ സ്പെയിനിൽ നിന്നും, ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ 1962-ലും, ഗയാന 1966-ലും ബ്രിട്ടനിൽ നിന്നും, സുരിനാം 1975-ൽ നെതർലഡ്സിൽ നിന്നുമാണ് സ്വതന്ത്രമായത് ഫ്രഞ്ചുഗയാനാ ഫ്രാൻസിന്റെ 'വിദേശ വകുപ്പാ'യി തുടരുന്നു.
എലിസബത്ത് ഷൂ
സ്വകാര്യജീവിതം
1994 ൽ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ ഡേവിസ് ഗുഗ്ഗൻഹൈമിനെ അവർ വിവാഹം കഴിച്ചു. മൈൽസ് വില്യം (1997), സ്റ്റെല്ല സ്ട്രീറ്റ് (2001), ആഗ്നസ് ചാൾസ് (2006) എന്നിങ്ങനെ ദമ്പതികൾക്ക് മൂന്ന് കുട്ടികളുണ്ട്.
തെക്കേ അമേരിക്ക
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
1959-ലെ ക്യൂബൻ വിപ്ളവം ദക്ഷിണ അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഗതിയെ വളരെയേറെ സ്വാധീനിച്ചു. 20ആം ശതകത്തിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മറ്റുപല ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലുമെന്നപോലെ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയും ശീതസമരത്തിന്റെ രണഭൂമിയായി. അറുപതുകളിലും എഴുപതുകളിലും, ബ്രസിൽ, അർജന്റീന, ഉറുഗ്വേ, ചിലി തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ അവിടത്തെ സൈനിക നേതൃത്വങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ പിന്തുണയോടെ ഗവൺമെന്റുകളെ മാറ്റുകയോ അധികാരം പിടിച്ചടക്കുകയോ ചെയ്തു. ഈ സ്വേച്ഛാധിപത്യഭരണകൂടങ്ങൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും അവരിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
എലിസബത്ത് ഷൂ
അവലംബം
വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ
തെക്കേ അമേരിക്ക
സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ
ഈ രാഷ്ട്രങ്ങൾ നവ ലിബറൽ സാമ്പത്തിക നയങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങി അമേരിക്കൻ മുതലാളിത്തത്തെ വളർത്തി. ആഭ്യന്തര അട്ടിമറിയെപ്പറ്റിയുള്ള അമേരിക്കയുടെ ശീതസമരദേശീയസുരക്ഷാ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിലായിരുന്നു ഇവിടത്തെ ഗവൺമെന്റുകളുടെ പ്രവർത്തനം. ഈ വലതുപക്ഷ സ്വേച്ഛാധിപത്യങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനങ്ങളും വളർന്നു.
എൺപതുകളുടെ അവസാനമായപ്പോഴേക്കും ഈ പ്രദേശത്തെല്ലാം ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയ ശക്തമായി, ഇന്ന് ജനാധിപത്യഭരണം വ്യാപകമാണ്.
ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിൽ പല ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രങ്ങളിലും ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാരായ നേതാക്കളും കക്ഷികളും അധികാരത്തിൽ വന്നു. ചിലിയിലും, ബൊളീവിയയിലും, ബ്രസിലിലും, അർജന്റീനയിലും, വെനിസ്വേലയിലുമൊക്കെ നവലിബറൽ നയങ്ങൾ തിരസ്കരിക്കപ്പെട്ടു. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ അത്തരം നയങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടു. ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ വിഭവങ്ങൾ വിദേശ രാഷ്ട്രങ്ങളും ബഹുരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷനുകളും ചൂഷണം ചെയ്യുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ച് അവയെ ആ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ദാരിദ്യ്രനിർമാർജ്ജനത്തിന് ഉപയോഗിക്കണമെന്നത് ഈ രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ വിശ്വാസ പ്രമാണമായി മാറി. വെനിസ്വേല ദക്ഷിണ അമേരിക്കയ്ക്കു നൽകുന്ന നേതൃത്വം ആ പ്രദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ ദിശ നിർണയിക്കുന്നതിൽ ഗണ്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.
2009-ൽ ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ അൻപതാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കപ്പെടും. ഏതാണ്ട് അഞ്ചു ദശകങ്ങളായി അമേരിക്ക ക്യൂബക്കെതിരെ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മുമ്പെന്നെത്തെക്കാൾ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ ക്യൂബയുടെ നിലപാടിന് അംഗീകാരമുണ്ട്.
ഭാഷകൾ
thumb|Romance languages in Latin America: {{legend|#338000|Spanish}}{{legend|#ff8e18|Portuguese}}{{legend|#2a7fff|French}} ഏതാണ്ടു നൂറോളം തദ്ദേശീയഭാഷകൾ തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ഇവയിൽ നാല്പതോളം ഭാഷകളുടെ മാത്രമേ ശാസ്ത്രീയപഠനം നിർവഹിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളു. ദേശീയഭാഷകളുടെ തായ്‌വഴിക്രമമനുസരിച്ചുള്ള വിഭജനം നടത്തുവാൻ പല ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. എ.എഫ്. ചേംബർലിൻ (1913), പാൾ റിവൈറ്റ് (1924), സെസറ്റ്മിർ ലോകോട്ക (1935), ജെ.ആൽഡെൽ മേസൻ (1950) എന്നിവരുടെ വിഭജനക്രമങ്ങൾ ഏറെക്കുറെ അംഗീകാരം നേടിയവയാണ്. ഇവയെ ആധാരമാക്കിയുള്ള പഠനങ്ങൾ വഴി ജോസഫ് ഗ്രീൻബെർഗ് (1956) തെക്കേ അമേരിക്കൻ ദേശീയഭാഷകളെ മൊത്തത്തിൽ മൂന്നു തായ്‌വഴികളായി വിഭജിക്കുകയുണ്ടായി. മാക്രോ-ചിബ്ചൻ (ചിബ്ചൻ ഉൾപ്പെടെ), ആൻഡിയൻ-ഇക്വറ്റോറിയൽ (അരോകാനിയൻ, അരവാക്, അയ്മാരാ, ചോൻ, കെച്വാ, തൂപീ-ഗ്വാരനീ തുടങ്ങിയവ), ഗേ-പാനോ-കരീബ് (കരീബ്, ഗേ, ഗ്വായ്കുരൻ, പെനോവൻ തുടങ്ങിയവ) എന്നിവയാണ് ഈ തായ്‌വഴികൾ. കെച്വാ ഭാഷ ഇക്വഡോർ, പെറു, ചിലി, അർജന്റീന,ബൊളീവിയ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗ്വാരനീ ഭാഷ പരാഗ്വേയിലും ബൊളീവിയയിലെ ചുരുക്കം സ്ഥലങ്ങളിലും അയ്മാരാ ഭാഷ ബൊളീവിയ, പെറു, ചിലിയിലെ ചില സ്ഥലങ്ങളിലും സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു, ഈ മൂന്നു ഭാഷകളും സ്പാനിഷിനോടൊപ്പം ദേശീയഭാഷകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആൾക്കാർ സംസാരിക്കുന്നത് ബ്രസീലിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷയായ പോർച്ചുഗീസ് (193,197,164) സ്പാനിഷ് (193,243,411)Based on recent estimates, as of 2010. Sources by country: Argentina ; Bolivia ; Colombia ; Ecuador ; Paraguay ; Peru Instituto Nacional de Estadística e Informática (INEI) del Perú INEI. Retrieved on June 10, 2010; Uruguay എന്നിവയാണ്. ഹിന്ദി സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഏറെയുള്ള സുരിനാമിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ ഡച്ചും, അയൽ‌രാജ്യമായ ഗയാനയിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ ഇംഗ്ലീഷും, ഫ്രെഞ്ച്‌ ഗയാനയിലെ ഔദ്യോഗികഭാഷ ഫ്രെഞ്ചുമാണ്‌.
സാമ്പത്തികം
തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലും പണക്കാരും പാവപ്പെട്ടവരും തമ്മിൽ സമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ വലിയ വ്യത്യാസമാണുള്ളത്‌ - ഏറ്റവും സമ്പന്നരായ 20% ആൾക്കാർ ആകെ സമ്പത്തിന്റെ 60% കൈയടക്കിവച്ചിരിക്കുമ്പോൾ പാവപ്പെട്ട 20% ആൾക്കാരുടെ ഓഹരി വെറും 5% മാത്രമാണ്‌.
വൻകിട വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പ്രയോജനപ്രദമായ അസംസ്കൃത പദാർഥങ്ങൾ, കൃഷിക്കനുയോജ്യമായ വളക്കൂറുള്ള മണ്ണിന്റെ ലഭ്യത, ഊർജ ഉത്പാദനത്തിനുള്ള നൈസർഗിക സൌകര്യങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അനുഗൃഹീതമാണ് തെക്കേ അമേരിക്ക. എന്നാൽ വൻകരയിലെ ചുരുക്കം ചില രാജ്യങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭ്യമായ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളെയും സൌകര്യങ്ങളെയും വേണ്ടത്ര ചൂഷണവിധേയമാക്കിയിട്ടുള്ളൂ. അർജന്റീന, ബ്രസീൽ, വെനിസ്വേല എന്നിവയാണ് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ വികസിത രാഷ്ട്രങ്ങൾ; മറ്റുള്ളവ വികസ്വരരാഷ്ട്രങ്ങളും. ആധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യയും യന്ത്രസാമഗ്രികളും ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടുള്ള വൻകിട വ്യവസായങ്ങളാണ് വികസിതരാജ്യങ്ങളുടെ മുഖമുദ്ര. കയറ്റുമതിയിലും ഈ രാജ്യങ്ങൾ മുന്നിൽത്തന്നെ. എന്നാൽ ഉത്പാദനത്തിലും കാർഷിക-ഖനിജ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിയിലും വികസ്വരരാഷ്ട്രങ്ങൾ പിന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. മാത്രമല്ല ഇവ വർധിച്ചതോതിൽ ഇന്ധനം, വിവിധയിനം ഉത്പന്ന ചരക്കുകൾ, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യോത്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ ജി.എൻ.പിയും താരതമ്യേന കുറവാകുന്നു.
രാഷ്ട്രീയം
thumb|[[United Nations geoscheme|Scheme for geographic regions and subregions used by the United Nations Statistics Division.]] thumb| ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യശതകത്തിൽ തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് മാറുകയുണ്ടായി, ചിലി, ഉറുഗ്വായ്, ബ്രസീൽ, അർജന്റീന, ഇക്വഡോർ, ബൊളീവിയ, പരാഗ്വേ, വെനിസ്വേല തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ സോഷ്യലിസ് രാഷ്ട്രനേതാക്കൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതോടെയാണിത് സംഭവിച്ചത്. ഇടതുപക്ഷ ചിന്താഗതി നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും കൂടുതലും സ്വന്തന്ത്രവിപണിയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നവയാണ്‌ ഭൂരിഭാഗവും.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
thumb|250px|right|തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ ഉപഗ്രഹചിത്രം.
പുതിയ ലോകം എന്നു യൂറോപ്പുകാർ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന അമേരിക്കയുടെ പ്രധാനമായും തെക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭൂവിഭാഗത്തെയാണു തെക്കേ അമേരിക്ക എന്നു വിളിക്കുന്നത്‌. പനാമ കനാലിനു തെക്കും പടിഞ്ഞാറുമായാണു ഈ വൻകര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയമായി പനാമ രാജ്യം മുഴുവൽ വടക്കെ അമേരിക്കയിലാണ്‌ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത്‌. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വടക്കും തെക്കും അമേരിക്കകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പനാമ കടലിടുക്ക്‌ ഉരുത്തിരിഞ്ഞിട്ടു ഏകദേശം 30 ലക്ഷം വർഷമേ ആയിട്ടുള്ളൂ. താരതമ്യേന പ്രായം കുറഞ്ഞതും ഭൂകമ്പമേഖലയുമായ ആൻഡീസ്‌ പർവ്വതമേഖല ഈ വൻകരയുടെ പടിഞ്ഞാറെ അറ്റത്താണു കിടക്കുന്നത്‌. ആൻഡീസിന്റെ കിഴക്കു ഭാഗത്തായി മഴക്കാടുകളും ആമസോൺ നദീതടവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇതിനു കൂടാതെ വരണ്ട കിഴക്കൻ പാറ്റഗോണിയയും അറ്റക്കാമ മരുഭൂമിയും ഈ വൻകരയിലാണു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ വെള്ളച്ചാട്ടമായ വെനിസ്യൂലയിലെ എയ്ഞ്ചൽ വെള്ളച്ചാട്ടം, ഏറ്റവും നീരൊഴുക്കുള്ള നദിയായ ആമസോൺ, ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമുള്ള പർവതനിരകളായ ആൻഡീസ്‌, ഏറ്റവും വരണ്ട മരുഭൂമിയായ അറ്റകാമ, ഏറ്റവും വലിയ മഴക്കാടുകളായ ആമസോൺമഴക്കാടുകൾ തുടങ്ങിയവ തെക്കെ അമേരിക്കയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ചെമ്പ്‌, ഇരുമ്പ്‌, എണ്ണ എന്നിവയുടെ നിക്ഷേപങ്ങൾ തെക്കേ അമേരിക്കയിലുണ്ട്‌.
ഭൂവിജ്ഞാനീയം
കാർബോണിഫറസ്, പ്ലീസ്റ്റോസീൻ യുഗങ്ങളിലുണ്ടായ ഹിമാതിക്രമണം തെക്കേ അമേരിക്കയിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരുന്നു. കാർബോണിഫറസ് യുഗത്തിൽ ബ്രസീലിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗത്തോളം ഹിമാവരണത്തിനു വിധേയമായിരുന്നതിനു തെളിവുകളുണ്ട്. പ്ളീസ്റ്റോസീൻ യുഗത്തിൽ ഇത്രത്തോളം വ്യാപിച്ചിരുന്നില്ല. പാറ്റഗോണിയയുടെ തെക്കരികിലുള്ള ഉച്ചാക്ഷാംശപ്രദേശങ്ങൾ സ്ഥിരഹിമപ്രദേശങ്ങളാണ്.
തടരേഖ
വൻകരയോരങ്ങളുടെ അഭാവം തെക്കേ അമേരിക്കൻ തടരേഖയുടെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. പശ്ചിമതീരത്താണു വൻകരയോരം നന്നേ വീതികുറഞ്ഞു കാണുന്നത്. കുത്തിറക്കങ്ങളായിക്കാണുന്ന തടരേഖകളും തീരത്തിനു സമാന്തരമായുള്ള നിരവധി കിടങ്ങുകളും (deeps) ഈ ഭാഗത്തെ സവിശേഷതകളാണ്. ദക്ഷിണഅക്ഷാംശം 5° മുതൽ 35° വരെ ഇത്തരം നിരവധി കിടങ്ങുകൾ കാണാം. ദക്ഷിണഅക്ഷാംശം 26°-യിൽ കരയിൽനിന്ന് 80 കി.മീ. ദൂരെയുള്ള റിച്ചാർഡ് കിടങ്ങിന്റെ ആഴം 7,620 മീ.-ലേറെയാണ്. പാറ്റഗോണിയയ്ക്കു വടക്കുള്ള പസിഫിക് തീരത്ത് നൈസർഗിക സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും തുറമുഖങ്ങൾ ഇല്ലാതിരിക്കുന്നതിന് ഇതൊരു കാരണമാണ്. തെക്കോട്ടു പോകുന്തോറും ഈ സ്ഥിതി അല്പം മെച്ചപ്പെട്ടു കാണുന്നു. ദക്ഷിണഅക്ഷാംശം 41° മുതൽ കേപ്ഹോൺ വരെയുള്ള തീരം ദ്വീപുകളും ഫിയോഡുകളും(fiord) കായൽ തോടുകളും നിറഞ്ഞ് സങ്കീർണമായിക്കാണുന്നു. ആൻഡീസ് നിരകൾക്കും കടലിനുമിടയ്ക്ക് 65-80 കി.മീ. വിതീയിലാണ് ഇവയുടെ കിടപ്പ്. ചിലി തീരത്ത് കടലിനോടുരുമ്മി നില്ക്കുന്ന ഒരു സമാന്തര മലനിരയും കാണാം. ഇതിന്റെ ഉയരം വടക്ക് നിന്നു തെക്കോട്ടു കുറഞ്ഞുകാണുന്നു. ഈ നിരകൾക്കും ആൻഡീസുനുമിടയ്ക്കുള്ള താഴ്വര വടക്കൻ ചിലിയിൽ നിമ്നോന്നതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളായി മാറുന്നു. വടക്കൻ പെറു, ഇക്വഡോർ, കൊളംബിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഈ മലനിര എഴുന്നുകാണുന്നില്ല.
പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തിൽനിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഭൂപ്രകൃതിയാണ് കിഴക്കൻ തീരത്തിലുള്ളത്. ബ്രസീൽ പീഠഭൂമിയുടെ തുടർച്ചയായി വടക്കുകിഴക്കൻ തീരങ്ങളിൽ സാമാന്യം വിസ്തൃതമായ വൻകരയോരമുണ്ട്. സവോറോക് മുനമ്പിനും റയോഗ്രാന്റേദോസുലിനുമിടയ്ക്കു വലയാകാരങ്ങളായ അനേകം ഉടവുകൾ ഈ തീരത്തുണ്ട്. ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രമുഖങ്ങളായ നൈസർഗിക തുറമുഖങ്ങൾ ഇവിടെയാണുള്ളത്. റീസീഫ്, സാൽവഡോർ, വിറ്റോറിയ, റയോ ദെ ജനീറോ, ഫ്ളോറിയനോപോളിസ് തുടങ്ങിയവയൊക്കെയും ഈ ഭാഗത്താണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. റയോ ദെ ലാപ്ലാറ്റ, പരാനാ, ഉറുഗ്വേ എന്നീ നദീവ്യൂഹങ്ങളുടെ പതനസ്ഥാനങ്ങളും ഇവിടെ തന്നെ. ഇവിടെയും ഒന്നാംതരം തുറമുഖ സൗകര്യം ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനു തെക്ക് പാറ്റഗോണിയൻ തീരത്തു തുറമുഖങ്ങൾ അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ധാരാളം ഭാഗങ്ങളിൽ കടൽ ഉള്ളിലേക്കു കയറിക്കിടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും തടരേഖയിലെ സങ്കീർണമായ ഭൂപ്രകൃതിയും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും തുറമുഖവികസനത്തിനു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
കിഴക്കൻ തീരത്തു ദ്വീപുകളുടെ എണ്ണം താരതമ്യേന കുറവാണ്; ഉള്ളവ നന്നെ ചെറുതും. ആമസോൺ മുഖത്തുള്ള മരാജോയും വെനിസ്വേലയ്ക്കു വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ട്രിനിഡാഡും ആണ് പ്രധാനദ്വീപുകൾ. ട്രിനിഡാഡിനും വൻകരയ്ക്കുമിടയ്ക്കുള്ള കടൽഭാഗത്തിനെ പാരിയാ ഉൾക്കടൽ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഭൂവിജ്ഞാനീയപരമായി വെനിസ്വേലയിലെ കുമാനാനിരകളുടെ തുടർച്ചയാണ് ഈ ദ്വീപെന്നു കരുതുന്നു. ട്രിനിഡാഡിനു വടക്ക് പടിഞ്ഞാറായി കിടക്കുന്ന ടോബാഗോ, മാർഗരീതാ തുടങ്ങിയ ദ്വീപുകളുടെ ശൃംഖല വാണിജ്യപ്രാധാന്യമുള്ളവയാണ്. സവോറോക് മുനമ്പിനു 370 കി.മീ. അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഫെർണാണ്ടോ ദെ നൊറോണ നന്നേ വിസ്തൃതി കുറഞ്ഞ അഗ്നിപർവതദ്വീപുകളാണ്. ഈ ദ്വീപുകൾക്കും വൻകരയ്ക്കുമിടയ്ക്ക് 3,960 മീ. ആഴത്തിലുള്ള ഒരു കടൽച്ചാലുണ്ട്. ദക്ഷിണഅക്ഷാംശം 51° യിലുള്ള ഫാക്ലൻഡ് ദ്വീപുകളും ഫർണാണ്ടോ ദേ നൊറോണയും വൻകരയുടെ സമുദ്രാക്രമണവിധേയമായ ഭാഗങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഫാക്ലൻഡ് ദ്വീപുകളിലെ സസ്യജന്തുജാലങ്ങൾ ഇതിനു തെളിവു നല്കുന്നു. ഈ ദ്വീപുകൾക്കും വൻകരയ്ക്കുമിടയ്ക്കുള്ള കടലിന്റെ ആഴം നന്നേ കുറവാണ്. പടിഞ്ഞാറേ തീരത്തുള്ള ദ്വീപുകളിൽ പ്രധാനമായവ ജോൻ ഫെർണാണ്ടസ്, ഗുവാനോ, ഗാലപഗോസ് എന്നിവയാകുന്നു.
സ്ഥലരൂപങ്ങൾ
ആൻഡീസ് പർവതശൃംഖലയാണ് പ്രമുഖമായ സ്ഥലരൂപം. കിഴക്ക് ഗയാന, ബ്രസീൽ എന്നീ ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളും തെക്ക് പാറ്റഗോണിയ ഉന്നതപ്രദേശവും കിടക്കുന്നു. ഈ ഭൂഭാഗങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്ന സമതലപ്രദേശങ്ങളാണ് ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ; ഓറിനാക്കോ സമതലം, ആമസോൺതടം, പരാഗ്വേതടം, പാംപസ് എന്നിവയാണവ.
ഹിമാലയം കഴിഞ്ഞാൽ ശരാശരി ഉയരത്തിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്നുനില്ക്കുന്ന ആൻഡീസ് പർവതനിരകളുടെ നീളം 7,200 കി.മീ. വരും. വൻകരയുടെ തെക്കേ അറ്റത്ത് ഈ ശൃംഖല അവിച്ഛിന്നമായി കാണുന്നു. 28&de g; വടക്ക് ഇവയ്ക്കു സങ്കീർണമായ സംരചനയാണുള്ളത്. ബൊളീവിയയിൽ ഏതാണ്ടൊരു പീഠഭൂമിയായിത്തീരുന്ന ഈ പർവതനിര പെറുവിൽ സമാന്തരനിരകളുടെ ഒരു ശൃംഖലയായും ഇക്വഡോറിൽ രണ്ടു നിരകളായും കാണപ്പെടുന്നു. മിക്ക മേഖലകളിലും അഗ്നിപർവതപ്രക്രിയ സജീവമാണ്. ഗയാനയിലെ ഉന്നതപ്രദേശങ്ങളും ബ്രസീൽ പ്രദേശവും ചേർന്നതാണ് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ പുരാതനഭൂഭാഗം. ആമസോൺ നദി ഇതിനെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു. ഈ പീഠപ്രദേശങ്ങൾ അരുവികളും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും കൊണ്ട് സമൃദ്ധമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരംകൂടിയ (980 മീ.) വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നായ ആൻജെൻ ഗയാനയിലാണ്. ബ്രസീലിൽ സവോ ഫ്രാൻസിസ്കോ നദിയിലെ അഫോൻസോ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് വൈദ്യുതി ഉത്പാദനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കുംഭാകൃതിയിലുള്ള ശിലകൾ ഈ പ്രദേശത്തു സാധാരണമാണ്. റയോ ദെ ജനീറോയിൽ ഉൾക്കടലിലേക്കുന്തിനില്ക്കുന്ന ഷുഗർലോഫ് ആണ് ഇവയിൽ പ്രമുഖം. ഗയാനയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാഗം മൌണ്ട് റൊറെയ്മ (2,774 മീ.) ആണ്. ബ്രസീലിലെ പികോ ദാ ബന്ദെയ്രായുടെ ഉയരം 2,896 മീ. ആണ്. ശുഷ്കകാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്ന പാറ്റഗോണിയ പീഠപ്രദേശത്ത് മണൽക്കല്ലും ലാവാ അട്ടികളും ചേർന്നുള്ള ശിലാസഞ്ചയമാണുള്ളത്.
നിരന്നപ്രദേശങ്ങൾ അധികവും വൻകരയുടെ ഉൾഭാഗത്താണ് കാണപ്പെടുന്നത്. കടൽത്തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ അവ വളരെയൊന്നും വിസ്തൃതമല്ല. ആമസോൺ, റയോ ദെ ലാപ്ലാറ്റ എന്നീ നദീമുഖങ്ങളോടടുത്ത് കടലോരസമതലങ്ങൾ കാണാം. ഉള്ളിലോട്ടു പോകുന്തോറും ഇവയുടെ വിസ്തീർണം വർധിക്കുന്നു.
ആൻഡീസ് നിരകൾക്കും ഗയാനാ ഉന്നതതടത്തിനും ഇടയ്ക്കായുള്ള താഴ്വരപ്രദേശമാണ് ലാനോസ് ദെൽ ഓറിനാക്കോ. ഇതിന്റെ വലത്തെ അറ്റത്തുകൂടിയാണ് ഓറിനാക്കോനദി ഒഴുകുന്നത്. ആൻഡീസിൽനിന്നും ഒലിച്ചിറങ്ങുന്ന മണ്ണും നദീജന്യനിക്ഷേപങ്ങളും ഇടകലർന്നുള്ള എക്കൽഭൂമിയാണിവിടം.
പരാനാ-പരാഗ്വേ നദീവ്യൂഹങ്ങളുടെ പ്രഭവസ്ഥാനങ്ങൾ പൊതുവേ ചതുപ്പുനിലങ്ങളാണ്. ചരിവുമാനത്തിന്റെ കുറവുമൂലം ജലനിർഗമനം തടസ്സപ്പെടുന്നതാണിതിനു കാരണം. കൂടുതൽ തെക്കോട്ട് പാംപസ് സമതലപ്രദേശമാണ്.
മണ്ണിനങ്ങൾ
അർജന്റീന, ഉറുഗ്വേ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ 'പാംപസ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രയറിപ്രദേശത്ത് ഉർവരത കൂടിയ എക്കൽ കരിമണ്ണാണ് ഉള്ളത്. ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. പരാനാനദീതടത്തിലെ 'റ്റെറാറോസ്സാ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചെമ്മണ്ണും വളക്കൂറിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഒട്ടും പിന്നിലല്ല. ആഗ്നേയശിലകൾ കാറ്റിന്റെ അപരദനത്തിന് വിധേയമാകുന്നതിന്റെ ഫലമായി പൊടിഞ്ഞുണ്ടായ മണ്ണിനമാണ് റ്റെറാറോസ്സാ. കാപ്പിക്കൃഷിക്കു ഇത് വളരെ പറ്റിയതാണ്. കൊളംബിയയിലെ ആൻഡീസ് പ്രദേശവും കാപ്പിക്കൃഷിക്കു വിശേഷമാണ്. ഇവിടെ അഗ്നിപർവതജന്യമായ ലാവാ മണ്ണാണുള്ളത്. ഇത്രതന്നെ വിസ്തൃതങ്ങളല്ലെങ്കിലും, വളക്കൂറുള്ള ധാരാളം പ്രദേശങ്ങൾ വൻകരയിൽ അങ്ങിങ്ങായി ഉണ്ട്. ആൻഡീസിലെയും പടിഞ്ഞാറ് തീരത്തെയും താഴ്വരപ്രദേശങ്ങൾ, ഇക്വഡോറിലെ ഗയാസ് താഴ്വര, കൊളംബിയയിലെ കൊക്കോ താഴ്വര എന്നിവ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. ചിലിയിൽ തെക്ക് വടക്കായി രാജ്യത്തുടനീളം നീണ്ടുകാണുന്ന താഴ്വരപ്രദേശം ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാമാണ്യമുള്ളതാണ്.
ആമസോൺ തടപ്രദേശത്ത് പൊതുവേ വളക്കൂറു കുറഞ്ഞ മണ്ണാണുള്ളത്. വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളുടെ ഫലമായി ഏറിയ ഭാഗവും ചെളികെട്ടുന്ന ഈ സമതലങ്ങളിലെ മണ്ണ് ക്ഷാരഗുണം കുറഞ്ഞതായതിനാൽ കൃഷിക്ക് ഉത്തമമല്ല. ചുണ്ണാമ്പും രാസവളങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഇവിടത്തെ ഉർവരത വർധിപ്പിക്കുവാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു.
ജലസമ്പത്ത്
ആമസോൺ, റയോ ദെ ലാപ്ലാറ്റ, മഗ്ഡലെന-കൗക, ഓറിനോക്കോ, സാവോഫ്രാൻസിസ്കോ എന്നീ നദീവ്യൂഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ ജലസമ്പത്ത്. 70,00,000 ച.കി.മീ. നീർവാർച്ചാ വിസ്തൃതിയുള്ള ആമസോൺ നദിക്ക് 6437 കി.മീ. ദൈർഘ്യമുണ്ട്. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും വിസ്തൃതിയേറിയ നീർവാർച്ചാതടം ആമസോൺ നദിയുടേതാണ്. (70,00,000 ച.കി.മീ.) ദൈർഘ്യത്തിൽ ആഫ്രിക്കയിലെ നൈൽ ആണ് ആമസോണിനെക്കാൾ മുന്നിൽ. ഭൂമുഖത്തെ മൊത്തം ശുദ്ധജലസ്രോതസ്സിന്റെ അഞ്ചിൽ ഒരുഭാഗം ആമസോൺ വഹിക്കുന്നു. പെറുവിൽ ആൻഡീസിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ആമസോൺ അത്‌ലാന്തിക് സമുദ്രത്തിലാണ് നിപതിക്കുന്നത്.
പരാന, പരാഗ്വേ, ഉറുഗ്വേ നദികൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ രണ്ടാമത്തെ നദീവ്യൂഹമായ റയോ ദെ ലാപ്ലാറ്റ. തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ തെക്ക് കിഴക്കൻ തീരത്ത് ചോർപ്പിന്റെ ആകൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന റെയോ ദെ ലാപ്ലാറ്റ തടാകത്തിലേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്ന ഈ നദീവ്യൂഹം അർജന്റീന, ബൊളീവിയ, ബ്രസീൽ, പരാഗ്വേ, ഉറുഗ്വേ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ ഉൾനാടൻ ഗതാഗത സൗകര്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
തെക്കേ അമേരിക്കയിലൂടെ വടക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന പ്രധാന നദികളാണ് മഗ്ഡലെന, കൗക എന്നിവ. മഗ്ഡലെനയുടെ പ്രധാനപോഷക നദിയാണ് കൗക. കാസ്പിയൻ കടലാണ് മഗ്ഡലെനയുടെ പതനസ്ഥാനം.
ആമസോണിനെപ്പോലെ ആൻഡീസ് പർവതത്തിൽ നിന്നും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന മറ്റൊരു നദിയാണ് ഓറിനാക്കോ. വെനിസ്വേലയിലൂടെ അത് ലാന്തിക്കിലേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്ന ഈ നദി കുറച്ചുദൂരം കൊളംബിയും വെനിസ്വേലയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. വെനിസ്വേലയിലെ നദീമുഖതുറമുഖമായ സിയുഡാഡ്ഗയാനയിൽ വൻ കപ്പലുകൾക്ക് അടുക്കുവാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്.
വടക്ക് കിഴക്കൻ ബ്രസീലിലൂടെ ഉദ്ദേശം 3200 കി.മീ. ദൈർഘ്യത്തിൽ പ്രവഹിക്കുന്ന നദിയാണ് സാവോ ഫ്രാൻസിസ്കോ. തുടക്കത്തിൽ ഒരു മരുപ്രദേശത്തിലൂടെ വടക്കോട്ടൊഴുകുന്ന ഈ നദി തുടർന്ന് തെക്ക് കിഴക്ക് ദിശയിൽ ഒഴുകി അത് ലാന്തിക്കിൽ നിപതിക്കുന്നു. 1400 കി.മീറ്ററോളം ഈ നദി ഗതാഗതയോഗ്യമാണ്. നിരവധി വൻകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ഈ നദിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
ആൻഡീസ് പർവത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ടിറ്റിക്കാക്കയാണ് വൻകരയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന തടാകം. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗതാഗതയോഗ്യമായ തടാകമാണ് ടിറ്റിക്കാക്ക. ബൊളീവിയയുടെയും പെറുവിന്റെയും അതിർത്തിയിൽ സു. 3812 കി.മീ. ഉയരത്തിലാണ് ഈ തടാകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പൂപോയാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന തടാകം.
കാലാവസ്ഥയിലെ വൈവിധ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങളുടെയും നദീവ്യൂഹങ്ങളുടെയും സ്വഭാവവും പ്രകൃതിയും വ്യത്യസ്തമായി കാണുന്നു. ആൻഡീസ് മേഖലയിൽ ഭൂപ്രകൃതിയിലെ നിമ്നോന്നതാവസ്ഥ മൂലം നദികൾ ജലസമൃദ്ധമാണെങ്കിൽപ്പോലും ഗതാഗതക്ഷമമല്ല. മഗ്ഡലെന നദി മാത്രമാണ് സഞ്ചാരയോഗ്യം. ടിറ്റിക്കാക്ക തടാകവും ഗതാഗതയോഗ്യമത്രെ. ചിലിയിലും അർജന്റീനയിലുമുള്ള തടാകങ്ങളിലും ജലയാനം സാധ്യമാണ്. ആമസോൺ നദീവ്യൂഹത്തിൽ മൊത്തം 12,875 കി.മീ. ഗതാഗതസൗകര്യമാണുള്ളത്.
ജലവൈദ്യുതി കുറഞ്ഞ തോതിലേ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു. ആമസോൺ വ്യൂഹത്തിലെ നദികൾ ഏറിയ ദൂരവും നിരപ്പായ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നവയാണ്. തന്മൂലം വൈദ്യുതോത്പാദനത്തിനുള്ള സാധ്യത പ്രായേണ കുറവായിരിക്കുന്നു. സവോപൌലോയ്ക്കു സമീപം നദീജലത്തെ സെറാ ദോ മാറിനു മുകളിലൂടെ ഗതിമാറ്റിയൊഴുക്കി വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു. വടക്ക് കിഴക്ക്  ബ്രസീലിലെ ഒട്ടുമുക്കാലും പ്രദേശങ്ങളിൽ ജലവൈദ്യുതി ലഭ്യമാണ്. പൗലോ അഫോൺസോ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഇവിടെ വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ബ്രസീലിലെ പീഠപ്രദേശത്തു ധാരാളം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ജലവൈദ്യുതി ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യതകൾ ധാരാളമാണ്. മൊത്തത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ആൻഡീസ് മേഖലയിലും താഴ്വര പ്രദേശങ്ങളിലും ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ധാരാളം സൌകര്യങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും അതിലേക്കുള്ള പദ്ധതികൾ ഇനിയും പ്രാവർത്തികമാക്കേണ്ടതായാണിരിക്കുന്നത്. പെറുവിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം മുതൽ പാറ്റഗോണിയ വരേക്കും ജലസേചനവ്യവസ്ഥകൾ വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കാലാവസ്ഥ
ആമസോൺ മേഖലയിലെ ശരാശരി താപനില 27 °C ആണ്. ഋതുഭേദം താപനിലയിൽ ഗണ്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നില്ല. എന്നാൽ ആൻഡീസ് ഉന്നതതടങ്ങളിലെ സ്ഥിതി ഇതിൽനിന്നു തുലോം വിഭിന്നമാണ്. മധ്യരേഖയ്ക്കടുത്തുള്ള ക്വിറ്റോ (2,852 മീ.) യിലെ ശരാശരി താപനില 13 °C ആണ്. താപനിലയിലെ അന്തരം തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ വർധിച്ചുവരും. പാറ്റഗോണിയയുടെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗങ്ങളിൽ ശൈത്യകാലത്തെ താപനില ഗ്രീഷ്മകാലത്തേതിനെക്കാൾ 18 °C കുറവായിരിക്കുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് ഇവിടെ വെള്ളം ഉറയുക സാധാരണമാണ്; ചിലിയിലും അർജന്റീനയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും താപനില 0 °C-ൽ താഴെയാകുന്നു.
പെറുവിന്റെ തീരത്തുകൂടി വടക്കോട്ടൊഴുകുന്ന ഹംബോൾട്ട് പ്രവാഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം മൂലം മധ്യരേഖവരെമുള്ള പടിഞ്ഞാറ് തീരങ്ങളിലെ താപനില സമീകൃതമാകുന്നു. ഇതേ രീതിയിലുള്ള സ്വാധീനം അർജന്റീന തീരങ്ങളിൽ ഫാക്ലൻഡ് പ്രവാഹവും ചെലുത്തുന്നു. വൻകരയുടെ ശേഷം തീരങ്ങൾ ഉഷ്ണജലപ്രവാഹങ്ങളുടെ പ്രഭാവത്തിനു വിധേയമാണ്.
മഴയുടെ വിതരണം വാതസഞ്ചരണത്തിനനുസൃതമാണ്. ആൻഡീസിനു കിഴക്കുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാപ്രദേശത്ത് വടക്ക് കിഴക്ക്, കിഴക്ക് , തെക്ക് കിഴക്ക് എന്നീ ദിശകളിൽനിന്നുള്ള സ്ഥിരവാതങ്ങളാണു വീശുന്നത്. നീരാവിനിറഞ്ഞ ഈ കാറ്റുകൾ സംവഹനരീതിയിലുള്ള മഴയ്ക്കു കാരണമാകുന്നു. ആമസോൺ നദീതടങ്ങളിലും ഗയാനയുടെ തീരപ്രദേശത്തും ശരാശരി 200-300 സെ.മീ. മഴ ലഭിക്കുന്നു. ബ്രസീലിന്റെ തെക്ക് ഭാഗങ്ങൾ പൊതുവേ വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളാണ്. താപനിലയും ഇവിടെ വളരെക്കൂടുതലാകുന്നു. ലാനോസ്ഡെൽ ഓറിനാക്കോയിലും ഗയാന പീഠപ്രദേശത്തും ഉഷ്ണകാലത്തു സാമാന്യമായി മഴ ലഭിക്കുന്നു. വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് പ്രദേശങ്ങളിൽ പൊതുവേ മഴ കൂടുതലുള്ള രണ്ടു കാലങ്ങളോടെ ഗ്രീഷ്മകാലത്തുടനീളം വർഷപാതമുള്ള ഉഷ്ണകാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. കൊളംബിയയുടെ പടിഞ്ഞാറ് തീരങ്ങളും ഇക്വഡോറിന്റെ വടക്ക് ഭാഗങ്ങളും കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ്. അറ്റക്കാമാ മരുഭൂമി ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നാണ്. പസിഫിക് തീരത്തിന് തെക്ക് അക്ഷാ. 33° ക്കു തെക്ക് സാമാന്യമായി മഴ ലഭിക്കുന്നു; 38° ക്കും തെക്ക്  കനത്ത മഴ ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ്. ചിലിയുടെ മധ്യഭാഗങ്ങൾ മുതൽ തെക്കോട്ടു ചക്രവാതങ്ങളിൽനിന്ന് വർഷത്തിൽ ശരാശരി  265 സെ. മീ. മഴ ലഭിക്കുന്നു. ആൻഡീസിനു കിഴക്കുള്ള പാറ്റഗോണിയ മരുഭൂമി ഒരു മഴനിഴൽ പ്രദേശം ആണ്. ഇവിടെ പ്രാദേശിക വ്യതിയാനങ്ങൾമൂലം അല്പമായി മഴ കിട്ടിയെങ്കിലായി. ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്റ്റെപ്പ് മാതൃകയിലുള്ള സസ്യജാലങ്ങൾ കാണാം. അർജന്റീനയിലെ പുൽപ്രദേശങ്ങൾ, ഉറുഗ്വേ, ബ്രസീലിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളിൽ മിതവും സാമാന്യവുമായ മഴ ലഭിക്കുന്നു (65-125 സെ.മീ.). പരാഗ്വേയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്തു മഴക്കൂടുതലുണ്ട് (125-190 സെ.മീ.).
ജനസംഖ്യാവിവരം
thumb|250px|right|തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ രാഷ്ട്രീയഭൂപടം.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ വർഗ്ഗം:തെക്കേ അമേരിക്ക വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ വർഗ്ഗം:അമേരിക്കകൾ വർഗ്ഗം:ലാറ്റിനമേരിക്ക
ആന്തിസ്
തെക്കേ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പർവ്വതനിരയാണ്‌ ആന്തിസ്. പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തിനു സമാന്തരമായി ഉയർന്ന ഭൂമേഖലകളുടെ ശൃംഖലകളായാണ്‌ ഇത് നിലകൊള്ളുന്നത്. 7000 കി.മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ നീളമുണ്ട് ഇതിന്‌, 200 കിമീ മുതൽ 700 കി.മീ. വരെ വീതിയും ഇതിനുണ്ട്. ശരാശരി ഉയരം 4000 മീറ്ററാണ്‌ (13,000 അടി). ഭൗമോപരിതലത്തിലുള്ള ഏറ്റവും നീളം കൂടീയ പർവ്വതനിരയാണ്‌ ആന്തിസ്.
ഏഷ്യയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള ഉയരം കൂടിയ പരവ്വതനിരയാണ്‌ ആന്തിസ്. ഇതിലുള്ള ഉയരം കൂടിയ കൊടുമുടിയായ അകൊൻകാഗ്വയ്ക്ക് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 6,962 മീ ഉയരമുണ്ട്. ഇക്വഡോറിലെ ആന്തിസിലുള്ള ചിംബോറാസോ കൊടുമുടിയുടെ മേലഗ്രമാണ്‌ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽവെച്ച് കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും ഉപരിതലത്തിലെ ഏറ്റവും അകലെയുള്ള ഭാഗം, ഭൂമധ്യരേഖ ഭാഗം തള്ളി നിൽക്കുന്നതാണിതിനു കാരണം.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
thumb| ആന്തിസിനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം: അർജന്റീന ചിലി എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ദക്ഷിണ ആന്തിസ്; ചിലിയിലേയും പെറുവിലേയും പർവ്വതശിഖരങ്ങളും ബൊളീവിയയുടേ ഭാഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന മധ്യ ആന്തിസ്; വെനസ്വേല, കൊളംബിയ, ഉത്തര ഇക്വഡോർ എന്നിവടങ്ങളിലുള്ള രണ്ട സമാന്തര നിരകളോടുകൂടിയ ഉത്തര ആന്തിസ്, കോർഡിലെറ ഓക്സിഡെന്റൽ, കോർഡിലെറ ഓറിയെന്റൽ ഇവയാണ്‌ രണ്ട് സമാന്തര നിരകൾ. കൊളംബിയയിൽ ഇക്വഡോറിന്റെ വടക്കൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്ന് ഭാഗത്ത് ആന്തിസ് പടിഞ്ഞാറൻ, മധ്യം, കിഴക്കൻ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് സമാന്തര നിരകളായി നിലകൊള്ളുന്നു. കിഴക്കൻ നിര മാത്രമേ വെൻസ്വേല വരെ നീണ്ടു കിടക്കുന്നുള്ളൂ. പാശം (കയർ) എന്നർത്ഥം വരുന്ന സ്പാനിഷ് വാക്കിൽ നിന്നാണ്‌ കോർഡിലെറ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉൽഭവം. ബൊളീവിയയിലെ വളവിലൊഴികെ ഒരറ്റം മുതൽ മറ്റേ അറ്റം വരെ ഏകദേശം 200 കി.മീ. വീതിയുണ്ട് ആന്തിസിന്‌, ബൊളീവിയൻ ഭാഗത്ത് 640 കി.മീ. ആണ് വീതി.
ഭൂവിജ്ഞാനീയം.
വിവർത്തനിക (tectonic) പ്രക്രിയയുടെ ഫലമായി രൂപംകൊള്ളുന്ന പർവതനിരയാണ് ആൻഡീസ്. ആൻഡീസ് നിരകൾ വിവർത്തനിക പ്രക്രിയകളിലൂടെ മടക്കി ഉയർത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്നെ സമീപസ്ഥങ്ങളായ സമുദ്രതടപ്രദേശം ഭൂഭ്രംശത്തിനു വിധേയമായി അടിഞ്ഞുതാണതാണ് ആൻഡീസിന്റെ താരതമ്യേനയുള്ള ഉയരക്കൂടുതലിനു കാരണമെന്ന് ഭൂവിജ്ഞാനികൾ കരുതുന്നു.
പൊതുവേ നോക്കുമ്പോൾ മടക്കുപർവതങ്ങളാണെങ്കിലും ആൻഡീസിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങൾതമ്മിൽ സംരചനാപരമായി പ്രകടമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. എല്ലാഭാഗത്തും തന്നെ നിർജീവഅഗ്നിപർവതങ്ങൾ കാണാം. പഴക്കംചെന്ന പ്രീകാമ്പ്രിയൻ ശിലാസമൂഹങ്ങൾക്കു മുകളിലാണ് ആഗ്നേയശിലകളും അവസാദശിലകളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നൂതന ശിലാക്രമങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടിട്ടുള്ളത്.
ആൻഡീസ് പർവതനം (orogeny) ആരംഭിച്ചത് ക്രിട്ടേഷ്യസ് യുഗത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെയാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വൻകരയുടെ പശ്ചിമതീരം ഒന്നാകെത്തന്നെ പ്രോത്ഥാനവിധേയമാവുകയും മടക്കുപർവതങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള സീനോസോയിക് യുഗത്തിൽ വ്യാപകമായ അപരദനംമൂലം, ഈ മടക്കുപർവതങ്ങളുടെ എല്ലാഭാഗത്തും തന്നെ വിശിഷ്യാ മധ്യഭാഗങ്ങളിൽ സമതലങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടു. സീനോസോയിക് യുഗത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ പ്രോത്ഥാനപ്രക്രിയകൾ വീണ്ടും സജീവമായി, മേല്പറഞ്ഞ സമതലങ്ങൾ 1,000-2,500 മീ. ഉയർത്തപ്പെട്ടു. പ്ലയോസീൻ-പ്ലീസ്റ്റോസീൻ കാലഘട്ടങ്ങളിലും വലനം (folding) മൂലം ആൻഡീസിലെ പല ഭാഗങ്ങളും മടങ്ങി ഉയർന്നു. ഇപ്പോഴും ഒരു ഭൂകമ്പമേഖലയായി തുടരുന്ന ആൻഡീസ് പ്രദേശത്ത് പർവതനപ്രക്രിയകൾ തീർത്തും അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നു വിചാരിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.
പ്രാദേശിക ഭൂമിശാസ്ത്രം.
ആൻഡീസ് മേഖലയെ പാറ്റഗോണിയാ പ്രദേശം, ദക്ഷിണ ചിലിപ്രദേശം, പ്യൂണാ ദെ അറ്റക്കാമ, മധ്യ ആൻഡീസ്, ഉത്തര ആൻഡീസ് എന്നീ ഉപമേഖലകളായി വിഭജിക്കാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി നോക്കുമ്പോൾ ദക്ഷിണ-മധ്യ-ഉത്തര മേഖലകളായി തിരിക്കുകയാണ് സൗകര്യപ്രദം.
ദക്ഷിണമേഖല.
ദക്ഷിണ അക്ഷാശം 30oമുതൽ വൻകരയുടെ തെക്കേ അറ്റം വരെയുള്ള പർവതപ്രദേശം ഈ മേഖലയിൽ​പ്പെടുന്നു. അവിച്ഛിന്നമായി ഒരേ പർവതപംക്തിയായി കാണുന്നുവെന്നതാണ് ഈ ഭാഗത്തിന്റെ സവിശേഷത. ആൻഡീസിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്നതും നന്നേ താണതുമായ ഭാഗങ്ങളെ ഉൾ​ക്കൊള്ളുന്നതും ഈ മേഖലതന്നെ. ഇതിന്റെ തെക്കേ അറ്റം ഹിമബാധയ്ക്കു വിധേയമാണ്. ഹിമാനീകൃതതടാകങ്ങളും മഞ്ഞുമൂടിയ പർവതശിഖരങ്ങളും സമുദ്രതീരത്തോളം തുടർന്നുകാണുന്ന ഹിമാനികളുമൊക്കെച്ചേർന്ന ഈ ഭൂവിഭാഗം ഒരു വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്. എന്നാൽ, പരിഷ്കൃതജനപദങ്ങളിൽ നിന്നും വളരെയകലത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ സന്ദർശകരുടെ സംഖ്യ തുലോം കുറവായിരിക്കുന്നു.
പാറ്റഗോണിയാ പ്രദേശത്തുദ്ഭവിച്ച് പസിഫിക്കിലേക്കൊഴുകുന്ന അനേകം ചെറു നദികളുണ്ട്. ചിലിക്കും അർജന്റീനയ്ക്കുമിടയ്ക്കുള്ള ഉസ്പലാതാ മലമ്പാതയും (4,230 മീ.), പ്രസ്തുത രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന അതിർത്തിപ്രശ്ന പരിഹാരാർഥം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ആൻഡീസിലെ ക്രിസ്തുരൂപവും (Christ of the Andes-സ്ഥാപനം 1904 മാ. 13) ഈ മേഖലയിലാണ്. ബ്യൂനസ് അയർസും വാൽപറൈസോയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റെയിൽപ്പാത ഈ മേഖലയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ജനസാന്ദ്രത വളരെ കുറവായ ഒരു പ്രദേശമാണിത്.
മധ്യമേഖല
പശ്ചിമ ആൻഡീസ്, ആൾട്ടിപ്ലെനോ, പ്യൂണാ ദെ അറ്റക്കാമ, പെറു, ഇക്വഡോർ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ പാംപസ് ഉന്നത തടം, പെറുവിലെ മധ്യപർവതപ്രദേശം, പൂർവപർവത പ്രദേശം എന്നിവിടങ്ങളാണ് മധ്യമേഖല ഉൾ​ക്കൊള്ളുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഗതാഗതയോഗ്യമായ ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന (3,800 മീ.)ടിറ്റിക്കാക്ക തടാകം ഇവിടെയാണ്. മേഖലയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള ആൾട്ടിപ്ലെനോ ഉന്നതതടത്തിന്റെ ഇരുവശത്തുമായി നീളുന്ന ഉയർന്ന മലനിരകൾ ടിറ്റിക്കാക്ക തടാകത്തോളം നീണ്ടു കാണുന്നു. തടാകത്തിന്റെ മറുകരയിലുള്ള മൂന്നു മലനിരകൾ മധ്യപെറുവിൽ സന്ധിച്ച് വീണ്ടും പിരിയുകയും, ഇക്വഡോറിന്റെ തെക്കരികാവുമ്പോൾ വീണ്ടും ഒന്നുചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനും വ. രണ്ടു സമാന്തര മലനിരകളും അവയ്ക്കിടയ്ക്കായി വിസ്തൃത പീഠപ്രദേശവുമാണുള്ളത്; കൊളംബിയയുടെ തെക്കൻഭാഗത്ത് ഇവ വീണ്ടും കൂടിച്ചേരുന്നു.
ഉത്തരമേഖല.
പശ്ചിമ-മധ്യ-പൂർവ പ്രദേശങ്ങളായി വേർതിരിക്കാവുന്ന പർവതമേഖലയാണിത്. ഇവയിൽ പശ്ചിമഘട്ടം മധ്യഭാഗത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഉയരം കുറഞ്ഞതാണ്. ഇവയ്ക്കിടയിലാണ് കാക്കാ താഴ്വര; മധ്യ-പൂർവഘട്ടങ്ങൾക്കിടയ്ക്കുള്ള താഴ്വര മഗ്ദലെന എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പൂർവഘട്ടവും മധ്യഘട്ടത്തെ അപേക്ഷിച്ച് പൊക്കം കുറഞ്ഞതാണ്.
കൊളംബിയയിലെ ആൻഡീസ് പ്രദേശം പുരാതന ചിബ്ക്കൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. സ്പാനിഷ് അധിനിവേശത്തോടെ ഈ സംസ്കാരം നാമാവശേഷമായി. ഈ പ്രദേശത്ത് ഇപ്പോഴുള്ളത് സങ്കരവിഭാഗമായ മെസ്റ്റിസോകളും, ചിബ്ക്കൻ വംശജരും അപൂർവമായി യൂറോപ്യൻമാരുമാണ്. ഇവിടെ കാപ്പിക്കൃഷി വികസിച്ചിട്ടുണ്ട്. താരതമ്യേന ഉയരംകുറഞ്ഞ ഈ മേഖല, ആൻഡീസിന്റെ മറ്റുഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഗതാഗതക്ഷമവും കൃഷിയോഗ്യവുമാണ്. തൻമൂലം ജനവാസം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കാലാവസ്ഥ
thumb|മധ്യ ആന്തിസ് സ്ഥാനം, അക്ഷാംശം, കടലുമായുള്ള അകലം എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ആന്തിസിലെ കാലാവസ്ഥയിൽ വലിയ വ്യതിയാനം കാണപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണ ആന്തിസ് മഴപെയ്യുന്നതും തണുത്തതുമാണ്‌, മധ്യ ആന്തിസ് വരണ്ടതാണ്‌, ഉത്തര ആന്തിസ് ചൂടുള്ളതും മഴപെയ്യുന്നതുമാണ്‌, കൊളംബിയയിലെ ശരാശരി താപനില 18 ° സെൽഷ്യസാണ്‌. ചെറിയ ദൂരങ്ങൾക്കിടയിൽ തന്നെ കാലാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റം കാണപ്പെടാറുണ്ട്. കോട്ടോപാക്സി എന്ന മഞ്ഞുമൂടിയ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് മൈലുകൾക്കകലെ മഴക്കാടുകൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അടുത്തുള്ള മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ പർവ്വതങ്ങൾ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്. മഞ്ഞു രേഖ സ്ഥനത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നു. ഉഷമേഖലകളായ ഇക്വഡോർ, കൊളംബിയ, വെനസ്വേല, ഉത്തര പെറു എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആന്തിസിൽ മഞ്ഞു രേഖ 4,500-4,800 മീറ്ററുകൾക്കിടയിലാണ്‌, ദക്ഷിണ പെറു മുതൽ ഉത്തര ചിലിയിൽ 30° ദക്ഷിണ അക്ഷാംശം വരെയുള്ള ആന്തിസിൽ ഇത് 4,800-5,200 മീറ്ററുകൾക്കിടയിലായി ഉയരുന്നു, അതിനുശേഷം ദക്ഷിണഭാഗത്ത് ഇതു താഴുന്നു 32° ദക്ഷിണ അക്ഷാംശത്തിലുള്ള അകൊൻകാഗ്വയിൽ ഇത് 4,500 മീറ്ററും, 40°S യിൽ 2,000 മീറ്ററും, 50°S ൽ 500 മീറ്ററിലും, 55°S ൽ ഉള്ള ടിയെറ ദെൽ ഫ്യൂഗോവിൽ വെറും 300 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുമാണ്‌, 50°S നു ശേഷം ഏതാനു വലിയ ഹിമാനികൾ സമുദ്രനിരപ്പ് വരെ താഴ്ന്നു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുണ്ട്.
ചിലിയിലും അർജന്റീനയിലുമുള്ള ആന്തിസിനെ വരണ്ട ആന്തിസ്, ആർദ്ര ആന്തിസ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് കാലാവസ്ഥ മേഖലകളായി വിഭജിക്കവുന്നതാണ്‌.
സസ്യജാലം
ഏതാണ്ട് 65o വരുന്ന അക്ഷാംശമേഖലയിലായി നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ആൻഡീസ് പ്രദേശത്തെ നൈസർഗിക സസ്യജാലം വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥാപ്രകാരങ്ങൾക്കനുസൃതമായ വൈവിധ്യം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. ഉയരത്തിലുള്ള ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളും, മലഞ്ചരിവുകളുടെ വാതാനുകൂലവും വാതപ്രതിമുഖവുമായ സ്ഥിതിയും, സസ്യപ്രകൃതിയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.
പെറുവിന്റെ കിഴക്കൻഭാഗത്തുള്ള പർവതങ്ങളിൽ സസ്യപ്രകൃതി ഉയരം അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെട്ടു കാണുന്നു. കിഴക്കൻ ചരിവുകളിൽ 1,200 മീ. ഉയരത്തോളം സെൽവാ മാതൃകയിലുള്ള മഴക്കാടുകളാണുള്ളത്. അതിനുമുകളിൽ ഉപോഷ്ണമേഖലാവനങ്ങളും വീണ്ടും ഉയരത്തേക്കു പോകുമ്പോൾ യഥാക്രമം പൊക്കംകുറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളുള്ള തുറന്ന കാടുകൾ, കുറ്റിക്കാടുകൾ, പുൽമേടുകൾ, ആൽപ്സ് മാതൃകാ സസ്യങ്ങൾ എന്നിവയും കാണാം. ഹിമരേഖയ്ക്കു മുകളിൽ എഴുന്ന പർവതശിഖരങ്ങൾ സദാ മഞ്ഞുമൂടിക്കിടക്കുന്നു.
വാതാനുകൂലവശങ്ങളിൽ ഉഷ്ണമേഖലാമാതൃകയിലുള്ള മഴക്കാടുകൾ വളരുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തെ മഴയില്ലാത്ത ചരിവുകൾ കള്ളിച്ചെടികൾ മാത്രം അപൂർവമായി വളരുന്ന മരുപ്രദേശങ്ങളുമാണ്.
ചിലിയിലെ ആൻഡീസ് പ്രദേശത്ത് സമശീതോഷ്ണവനങ്ങളും പുൽമേടുകളും കാണാം. കൊളംബിയയിലും ഇക്വഡോറിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തുമുള്ള ആൻഡീസ് മേഖലയുടെ കിഴക്കേച്ചരിവുകളിൽ മധ്യരേഖാമാതൃകയിലുള്ള മഴക്കാടുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
പുകയില, ഉരുളക്കിഴങ്ങ് എന്നിവയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായ ഇവിടെ സിങ്കോണ വംശത്തിൽപ്പെട്ട സസ്യങ്ങളും കാണാൻ കഴിയും.
ജന്തുജാലം
അറൂനൂറോളം ഇനങ്ങളിലുള്ള സസ്തനികളും 17000 - ലേറെ പക്ഷിവർഗങ്ങളും 400 - ലധികം മത്സ്യയിനങ്ങളും അറൂനൂറോളം വ്യത്യസ്ത ഉരഗങ്ങളും ആയിരത്തോളം ഉഭയജീവികളും ആൻഡീസ് പ്രദേശത്ത് കാണപ്പെടുന്നു. പെറു, ബൊളീവിയ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ലാമകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
ധാതുസമ്പത്ത്.
വ്യാപകമായ പർവതനപ്രക്രിയ ഈ പ്രദേശത്ത് വിവിധ ധാതുക്കളുടെ സമ്പന്ന നിക്ഷേപങ്ങൾ രൂപംകൊള്ളുന്നതിനു സഹായകമായി. ലോഹനിക്ഷേപങ്ങളാണ് അധികമായുള്ളത്. താരതമ്യേന പ്രായം കുറഞ്ഞ അഗ്നിപർവതശിലകൾ ഉപരിതലത്തിനുനോടടുത്തു തന്നെ ഗന്ധകം, ബോറാക്സ് തുടങ്ങിയവയുടെ അവസ്ഥിതിക്കു കളമൊരുക്കിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ലോഹഅയിരുകൾ സിരാരൂപത്തിൽ, അഗാധതയിലാകയാൽ അവയുടെ ഖനനം സുകരമല്ല.
പുരാതനകാലത്ത് ഇങ്കാകൾ ചെമ്പുപകരണങ്ങളും, സ്വർണവും വെള്ളിയുംകൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ബൊളീവിയയിലെ പൊഡോസി പ്രദേശത്തെ വെള്ളിയുത്പാദനം 1545 മുതൽ അഭംഗുരം തുടർന്നുപോരുന്നു. ചെമ്പും തകരവുമാണ് ഏറ്റവുമധികം ഖനനം ചെയ്തുവരുന്നത്. പെറുവിന്റെ മധ്യഭാഗം, ബൊളീവിയയുടെ മധ്യത്തും പൂർവഭാഗത്തുമുള്ള പർവതപ്രദേശങ്ങൾ, ചിലിയുടെ വ. പ. ഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളാണ് ഖനനമേഖലകൾ.
കൽക്കരിയുടെ അഭാവം സുഗമമായ ഖനനത്തിനു തടസ്സം നില്ക്കുന്നു. മിക്ക ധാതുസഞ്ചയങ്ങളും വൃക്ഷരഹിതമായ ഉന്നതതടങ്ങളിലോ മരുപ്രദേശങ്ങളിലോ അവസ്ഥിതമായിരിക്കുക നിമിത്തം മരക്കരിയുടെ ഉപഭോഗവും സാധ്യമല്ലാതായിരിക്കുന്നു; ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങളും കുറവാണ്. വിദേശീയവിദഗ്ദ്ധൻമാരുടെ സഹകരണത്തോടെ വൻകിടനിക്ഷേപമുള്ള കമ്പനികളാണ് ഖനനം നടത്തിവരുന്നത്. ചരക്കുകൾ കയറ്റിയിറക്കുന്നതിന് ചില ഖനികൾ വിമാനങ്ങളെപ്പോലും ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്.
തകരം, വെള്ളി, ചെമ്പ്, ടങ്സ്റ്റൺ, ആന്റിമണി, കറുത്തീയം, നാകം, ബിസ്മത് തുടങ്ങി സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള പല ധാതുക്കളും ആൻഡീസ് പ്രദേശത്തുനിന്നു ലഭ്യമാണ്. ചിലിയിലെ നൈട്രേറ്റ്, ഇരുമ്പ് എന്നിവയുടെ കനത്ത നിക്ഷേപങ്ങൾ (ആൻഡീസ് അതിർത്തിക്കു പുറത്താണെങ്കിലും) രൂപംകൊള്ളുന്നതിനു പ്രധാന നിദാനം ആൻഡീസ് പർവതനം തന്നെയാണ്. അർജന്റീനയിലെ ആൻഡീസ് മേഖലയിലും ധാതുനിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവുനിമിത്തം ഖനനം അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടിട്ടില്ല. വെള്ളി, ബിസ്മത്, വനേഡിയം, ചെമ്പ് എന്നിവ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിൽ പെറു ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ മുൻപന്തിയിലാണ്. ഇവിടത്തെ സെറോ ദെ പാസ്കോ, മീനാ റാഗ്ര എന്നീ പ്രധാന ഖനികൾ 5,000 മീറ്ററോളം ഉയരത്തിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇക്വഡോർ, കൊളംബിയ, വെനിസ്വേല എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്പന്നം പെട്രോളിയമാണ്; വിവിധ ലോഹങ്ങളും ഖനനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. കൊളംബിയയിലെ പ്രധാന ഉത്പന്നം മരതകം (emerald) ആണ്. വൻകരയിലെ തെക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലും ആൻഡീസ്മേഖലയുടെ പൂർവഭാഗത്തും പെട്രോളിയം നിക്ഷേപങ്ങളുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
കൊടുമുടികൾ
ആന്തിസ് പർവ്വതനിരയിലുള്ള പ്രധാന കൊടുമുടികൾ താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളത അർജന്റീനയിലെ അകൊൻകാഗ്വയാണ്‌.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:പർവ്വതനിരകൾ വർഗ്ഗം:ആന്തിസ് വർഗ്ഗം:തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ വർഗ്ഗം:മഹാവൈവിധ്യപ്രദേശങ്ങൾ
ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി (അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ)
ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ രണ്ടു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികളിൽ ഒന്നാണ്. ഇപ്പോഴത്തെ അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിന്റെ (115-‌ാമത് കോൺഗ്രസ്) സെനറ്റിൽ ഭൂരിപക്ഷ പാർട്ടിയുമാണ് ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി. എന്നാൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ജനപ്രതിനിധി സഭയിലും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഗവർണർ സ്ഥാനത്തിലും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പ്രതിനിധി സഭകളിലും പാർട്ടി ന്യൂനപക്ഷമാണ്.
1830കളിലാണ് “ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി” എന്ന പേര് പ്രയോഗത്തിൽ വന്നു തുടങ്ങിയതെങ്കിലും പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന ദശകത്തിൽ തോമസ് ജെഫേഴ്സൺ സ്ഥാപിച്ച ഡെമോക്രാറ്റിക്-റിപബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ പിന്തുടർച്ചയാണ് തങ്ങളെന്ന് ഡെമോക്രാറ്റുകൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. 1896-ൽ വില്യം ജെന്നിങ്സ് ബ്രയാൻ നേതൃസ്ഥാനത്തെത്തിയതു മുതൽ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിലും മറ്റും റിപബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടേതിനേക്കാൾ ഇടതുപക്ഷ നിലപാടാണ് ഡെമോക്രാറ്റുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റിന്റെ നേതൃകാലത്താണ് പാർട്ടി മുറുകെപ്പിടിക്കുന്ന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവാദം, തൊഴിൽ‌വർഗ്ഗാഭിമുഖ്യം തുടങ്ങിയ നിലപാടുകൾ സ്വാംശീകരിക്കപ്പെട്ടത്. 1960കളിലെ പൗരാവകാശ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അനുരണനങ്ങളും പാർട്ടി നയങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ വിയറ്റ്നാം യുദ്ധകാലം മുതൽ വിദേശ സൈനിക ഇടപെടലുകളുടെ കാര്യത്തിൽ പാർട്ടി രണ്ടു തട്ടിലാണ്. ബിൽ ക്ലിന്റൺ നേതൃത്വത്തിലെത്തിയ 1990കൾ മുതലിങ്ങോട്ട് രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വസംഹിതകളിൽ കടും‌പിടുത്തം കാട്ടാത്ത മധ്യവർത്തി നയമാണ് പാർട്ടി പൊതുവേ പിന്തുടരുന്നത്.
സംഘടനാ സംവിധാനം
ദേശീയ സമിതി കൂടാതെ പ്രതിനിധി സഭ, സെനറ്റ്, സംസ്ഥാന നിയമനിർമ്മാണ സഭകൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാനും വ്യത്യസ്ത സമിതികളുണ്ട്. യുവാക്കൾക്കായി യംഗ് ഡെമോക്രാറ്റ്സ് ഓഫ് അമേരികഡെമോക്രാറ്റ്സ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പോഷകസംഘടനകൾ പാർട്ടിക്കുണ്ട്.
ആശയ സംഹിതകളും ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളും
1890കൾ മുതൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി ലിബറൽ നിലപാടുകളോടാണ് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്നത്. കർഷകർ, തൊഴിലാളികൾ, തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ, മത-വംശീയ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ എന്നിവരോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്ന പാർട്ടി നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് എതിരാണ്. 1930കൾ മുതൽ സാധുജനങ്ങൾക്കായുള്ള ക്ഷേമപദ്ധതികൾക്കുവേണ്ടി പാർട്ടി വാദിക്കുന്നുണ്ട്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ തൊഴിൽ സംഘടനകളായിരുന്നു പാർട്ടി നയങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നത്. 1960കളിൽ ശക്തിപ്പെട്ട ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ വിഭാഗവും 1970കൾക്കു ശേഷം സജീവമായ പരിസ്ഥിതി വാദികളും പാർട്ടിയുടെ ആശയ സംഹിതകളിൽ കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്.
പൗരസ്വാതന്ത്ര്യം, സാമൂഹിക സ്വാതന്ത്ര്യം, തുല്യാവകാശം, ഉത്തരവാദിത്ത സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ, സർക്കാർ ഇടപെടലുകൾക്കു സാധ്യതയുള്ള വാണിജ്യനയം എന്നിവയാണ് സമീപ ദശകങ്ങളിൽ പാർട്ടി ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന ആശയങ്ങൾ. അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉയർന്ന വരുമാനക്കാരിൽ നിന്നും കൂടുതൽ നികുതി ഈടാക്കി ദാരിദ്ര്യവും സാമൂഹിക അസന്തുലിതാവസ്ഥയും ഇല്ലാതാക്കുക സർക്കാരിന്റെ ധർമ്മമാണെന്നും പാർട്ടി പൊതുവേ വിശ്വസിക്കുന്നു.
പഴയ കോൺഫെഡറസിയിൽ അംഗങ്ങളായിരുന്ന തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായിരുന്നു ഒരുകാലത്ത് ഡെമോക്രാറ്റുകളുടെ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങൾ. എന്നാൽ ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും പിന്നീട് റിപബ്ലിക്കന്മാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. നിലവിൽ വടക്കു കിഴക്ക്, കാലിഫോർണിയ ഉൾപ്പെടുന്ന പസഫിക് തീരം, ഗ്രേറ്റ് ലേക്ക്സ് പ്രദേശങ്ങൾ, മധ്യ-പശ്ചിമ സംസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് പാർട്ടിയുടെ അടിത്തറ ശക്തമായിട്ടുള്ളത്. സമീപകാലത്ത് വിർജീനിയ, അർക്കൻസാസ്, ഫ്ലോറിഡ എന്നീ തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും, കൊളറാഡോ, മൊണ്ടാന എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പാർട്ടി നിലമെച്ചപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ന്യൂയോർക്ക് നഗരം, ലൊസ് ഏഞ്ചലസ്, ഷിക്കാഗോ, ഫിലാഡെൽഫിയ, ഡിട്രോയിറ്റ്, സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ, ഡാലസ്, ബോസ്റ്റൺ തുടങ്ങിയ മഹാനഗരങ്ങൾ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെ ശക്തിദുർഗ്ഗങ്ങളാണെന്നു പറയാം.
വഴിച്ചാൽ
വർഗ്ഗം:ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ
ബൾഗേറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം
വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|Sofia University വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|New Bulgarian University campus വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|A school in Sofia ബൾഗേറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതും ബൾഗേറിയയിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ശാസ്ത്രത്തിനുമുള്ള വകുപ്പാണ്. 2012 മുതൽ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസം രണ്ടു വർഷത്തെ പ്രീ സ്കൂൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, രണ്ടു വർഷത്തെ  പ്രീസ്കൂൾ കഴിഞ്ഞ്, (5 വയസുമുതൽ തുടങ്ങുന്നു.)പ്രാഥമിക പാഠശാലകളിൽ പോകുന്നതു 16 വയസ്സുEducation is compulsory until  age of 16. Education at state-owned schools is free of charge, except for the higher education schools, colleges and universities.
വർഗ്ഗം:വിദ്യാഭ്യാസം രാജ്യം തിരിച്ച്
ഈഡിപ്പസ്
ഈഡിപ്പസ് ഗ്രീക്ക് പുരാണത്തിലെ ഥീബ്സ് രാജ്യത്തിലെ രാജാവായിരുന്നു. തന്റെ അച്ചനെ വധിക്കുമെന്നും, അമ്മയെ പരിണയിക്കുമെന്നും, തന്റെ നഗരത്തെ ദുരിതത്തിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുമെന്നുമുള്ള പ്രവചനത്തെ പൂർത്തീകരിച്ച ഇതിഹാസ കഥാപാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഈ ഇതിഹാസത്തെ പല രീതിയിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു. പ്രസ്തുത കഥാപാത്രത്തെ അവലംബമാക്കിക്കൊണ്ടാണ് സിഗ്മണ്ട് ഫ്രോയിഡ് ഈഡിപ്പസ് കോംപ്ലക്സ് എന്ന തത്ത്വം ആവിഷ്ക്കരിച്ചത്. right|thumb|200px|Oedipus explains the riddle of the Sphinx, by [[Jean Auguste Dominique Ingres, c. 1805]]
ഇതിഹാസം
ഈഡിപ്പസ് ഥീബ്സ് രാജവായിരുന്ന ലൈയ്സ് രാജവിന്റെയും ജൊകാസ്ത റാണിയുടെയും പുത്രനായിരുന്നു.
പ്രവചനം
വിവാഹത്തിനുശേഷം ദീർഘകാലം കുട്ടികളില്ലാതിരുന്ന ഥീബ്സ് രാജാവ് ഡെൽഫിയിലെ അപ്പോളൊ ദേവനെ സമീപിച്ചു. ജൊകാസ്തക്കു മകനുണ്ടാവുമെങ്കിൽ അവൻ തന്റെ പിതാവിനെ വധിക്കുമെന്നും മാതാവിനെ വിവാഹം ചെയ്യുമെന്നും അപ്പോളോ ദേവൻ പ്രവചിച്ചു. പ്രവചനം സത്യമാകാതിരിക്കാൻ അവർക്കു പിറന്ന കുട്ടിയെ അടുത്തുള്ള കിഥറോൺ മലയിൽ കൊണ്ടുപോയി കൊന്നുകളയാനായി ഒരു ഭൃത്യനെ ഏൽപ്പിച്ചു. ദയ തോന്നിയ ഭൃത്യൻ കുട്ടിയെ രഹസ്യമായി കോരിന്ദ് രാജ്യത്തിലെ ഒരു ഇടയനു കൈമാറി.
കോരിന്ദിൽ
thumb|left|175px|ശിശുവായിരിക്കെ മാതാപിതാക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ച [[ഈഡിപ്പസ്|ഈഡിപ്പസിനെ ആട്ടിടയൻ ഫോർബാസ് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നു]]
കോരിന്ദിലെ ഇടയൻ മുഖേന രാജകൊട്ടാരത്തിലെത്തിയ കുട്ടി (ഈഡിപ്പസ്) കോരിന്ദ് രാജാവായ പോളിബസ് രാജാവിന്റെയും, മിറൊപ് റാണിയുടെയും പുത്രനായി വളർന്നു. വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം താൻ പോളിബസ് രാജാവിന്റെ മകനല്ലായെന്നു കേട്ട ഈഡിപ്പസ് തന്റെ മാതാപിതാക്കളോട് കേട്ട വാർത്തയെക്കുറിച്ചന്വഷിച്ചു. അവർ വാർത്ത സത്യമല്ല എന്നു പറഞ്ഞു. ആ മറുപടികൊണ്ടു തൃപ്തനാകാത്ത ഈഡിപസ് ഡൽഫിയിലെ പ്രവാചകനോട് കാര്യമാരാഞ്ഞു. പ്രവാചകൻ ഈഡിപ്പസ്സിന്റെ പിതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചു വെളിപ്പെടുത്താൻ തയ്യാറായില്ല, ഇത്രമാത്രം പറഞ്ഞു,
പിതാവിനെ വധിക്കുന്നു
ഥീബ്സിലേക്കുള്ള യാത്രാ മധ്യേ   മൂന്നു പാതകൾ സന്ധിക്കുന്ന ദൗലിയ എന്ന സ്ഥലത്തിയപ്പോൾ എതിർദിശയിൽ നിന്നും രഥത്തിൽ വന്ന ലൈയ്സ് രാജാവുമായി ആരാദ്യം കടന്നു പോകും എന്നതിനെക്കുറിച്ചു തർക്കമുണ്ടായി. തുടർന്നുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ലൈയ്സ് രാജാവു കൊല്ലപ്പെട്ടു. പ്രവചനത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഫലിച്ചു-"ഈഡിപ്പസ് തന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചു". അപ്പോഴും ഈഡിപ്പസ് താൻ വധിച്ചതു ലൈയ്സ് രാജാവിനെയാണെന്ന് അറിയുന്നില്ല. ഈഡിപ്പസ്സും ലൈയ്സ് രാജാവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനു "ഒരേയൊരു" സാക്ഷിയുണ്ടായിരുന്നു-അതുവഴി കടന്നുപോയ ഒരു "അടിമ".
ഥീബ്സിനെ രക്ഷിക്കുന്നു
right|thumb|200px|Ancient Greek sphinx from Delphi
ഥീബ്സിലേക്കുള്ളയാത്രയിൽ ഈഡിപ്പസിനു സ്ഫിങ്സിനെ നേരിടേണ്ടിവന്നു. ഥീബ്സിന്റെ കവാടത്തിൽ ചോദ്യങ്ങളുമായി യാത്രക്കാരെ നേരിടുന്ന സിംഹരൂപിണിയായ രാക്ഷസിയായിരുന്നു സ്ഫിങ്സ്. അവളുടെ ചോദ്യത്തിനു ശരിയായ മറുപടി കൊടുത്തില്ലായെങ്കിൽ അവൾ യാത്രക്കാരെ കൊന്നു തിന്നുമായിരുന്നു. സ്ഫിങ്സിന്റെ ചോദ്യത്തിനു ശരിയായ മറുപടി നൽകുന്നവർക്കു മാത്രമേ യാത്ര തുടരാനാകൂ. സ്ഫിങ്സിന്റെ ഈ ചെയ്തികൾ ഥീബ്സിൽ വല്ലാത്ത ഭീതി ജനിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. സ്ഫിങ്സ് ഈഡിപ്പസിനോട് പ്രഭാതത്തിൽ നാലുകാലിലും മധ്യാഹ്നത്തിൽ രണ്ടു കാലിലും രാത്രിയിൽ മൂന്നു കാലിലും നടക്കുന്ന ജീവിയേത്? എന്ന ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ശൈശവത്തിൽ നാലു കാലിലിഴയുന്ന മുതിരുമ്പോൾ ഇരുകാലിൽ നടക്കുന്ന വാർദ്ധക്യത്തിൽ വടിയെന്ന മൂന്നാം കാലിനെക്കൂടി ആശ്രയിക്കുന്ന ജീവി മനുഷ്യൻ ആണു എന്ന ഉത്തരം ഈഡിപ്പസ് നൽകി. ശരിയായ ഉത്തരം കേട്ട സ്ഫിങ്സ് സ്വയം വധിക്കപ്പെട്ടു കടലിൽ പതിച്ചു. സ്ഫിങ്സിറെ ദുഷ്-ചെയ്തികളിൽ നിന്നും ഥീബ്സ് സ്വതന്ത്രമായി. അങ്ങനെ പ്രവചനത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗവും സത്യമായി.
മാതാവിനെ പരിണയിക്കുന്നു
സ്ഫിങ്സിന്റെ ഈ ചെയ്തികളിൽ നിന്നും രക്ഷപെട്ട ഥീബ്സ് ജനത രക്ഷകനായ ഈഡിപ്പസിനെ രാജാവായി അവരോധിച്ചു. തുടർന്നു ഈഡിപ്പസ് വിധവയായ ജൊകാസ്ത റാണിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഈഡിപ്പസ്-ജൊകാസ്ത ദമ്പതിമാർക്കു നാലു മക്കൾ; "ആണ്മക്കൾ-ഇട്യോക്ലെദസ്, പൊളീനിസെസ്, പെണ്മക്കൾ-ആന്റിഗെൺ, ഇസ്മേൻ". അങ്ങനെ പ്രവചനത്തിന്റെ മൂന്നാം ഭാഗവും സത്യമായിത്തീർന്നു.
ഥീബ്സ് ദുരിതത്തിൽ
ഈഡിപ്പസിന്റെയും ജൊകാസ്തയുടെയും വിവാഹത്തിനു ശേഷം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു ഥീബ്സ് രാജ്യം വലിയ ഒരു ദുരിതം നേരിട്ടു. കതിരുകൾ വിളയുന്നില്ല, വിളഞ്ഞാൽ വിളവെടുക്കുന്നതിനു മുന്നേ കരിയുന്നു... കുട്ടികൾ ജനിക്കുന്നില്ല, അഥവാ ജനിച്ചാൽ ജനിക്കുന്ന കുട്ടികൽ ചാപിള്ളകൾ... നാടാകെ വരൾച്ചയും പട്ടിണിയും കെടുതികളും... പ്രജാ‌-ക്ഷേമം ഉറപ്പു വരുത്താനാകാതെ നിരാശനായ ഈഡിപ്പസ് രാജാവ് പ്രജകൾക്കു മുന്നിൽ പരിഹാസ്യനാകുന്നു. അദ്ദേഹം ജൊകാസ്തയുടെ സഹോദരനായ ക്രയോണിനെ ദുരിതത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപെടാനുള്ള ഉപായം കണ്ടെത്താൻ ഡൽഫിയിലേക്കയച്ചു.
ജനന രഹസ്യം അറിയുന്നു
പഴയ രാജാവായിരുന്ന ലൈയ്സിന്റെ ഘാതകനെ കണ്ടെത്തി തക്ക ശിക്ഷനൽകിയാൽ ഥീബ്സ് ദുരിതത്തിൽനിന്നും രക്ഷനേടാമെന്നും ഈഡിപ്പസ് അറിയുന്നു. ഈഡിപ്പസ് ക്രയോണിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പഴയ രാജാവായിരുന്ന ലൈയ്സിന്റെ ഘാതകനെ കണ്ടെത്താൻ ഡൽഫിയിലെ അന്ധനായ പ്രവാചകൻ തെരേഷ്യാസിനെ കണ്ടു.
തെരേഷ്യാസിന്റെ പ്രതികരണം
കോപാകുലനായ തെരേഷ്യാസ് ലൈയ്സ് രാജാവിന്റെ ഘാതകനെ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന "നിനക്ക്", ഈഡിപ്പസ്സിനു നല്ലതല്ലായെന്ന താക്കീതു നൽകി. നിന്റെ (ഈഡിപ്പസിന്റെ) ശരിയായ മാതാ-പിതാക്കളെക്കുറിച്ചറിയാതെ ഇങ്ങനെ ജീവിക്കാൻ ലജ്ജയില്ലേയെന്നു വർദ്ദിത-കോപത്തോടെ ചൊദിച്ചു നിർത്തി. തെരേഷ്യാസിന്റെ സംഭാഷണങ്ങൾ ഈഡിപ്പസിനെ സംശയത്തിന്റെ നിഴലിൽ നിർത്തുന്ന തരത്തിലുള്ളവയായിരുന്നു. മടങ്ങിയെത്തിയ ഈഡിപ്പസ് അക്കാരണം പറഞ്ഞു ക്രയോണുമായി ജൊകസ്തയുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ വഴക്കടിച്ചു.
ജൊകാസ്തയുടെ ആത്മഹത്യ
അതേ സമയം കോരിന്ദിൽ നിന്നുള്ള ദൂതൻ വന്നു പോളിബസ് രാജാവിന്റെ ചരമ വാർത്ത അറിയിച്ചു. ദുഖിതനായ ഈഡിപ്പസ് പിതാവിന്റെ മരണം തന്റെ തന്റെ കൈകൊണ്ടായില്ലല്ലോ എന്നാശ്വസിച്ചു. ഒപ്പം തന്റെ പിതാവിനെ വധിക്കുമെന്നും മാതാവിനെ വിവാഹം ചെയ്യുമെന്നുമുള്ള ഒരു പ്രവചനമുണ്ടായിരുന്നെന്നും അതിപ്പോൾ അസത്യമായി തീർന്നിരിക്കുന്നുവെന്നും പറഞ്ഞു. ഇത്രയും കേട്ടപ്പോൾതന്നെ എല്ലാം മനസ്സിലായ ജൊകാസ്ത തന്റെ കിടപ്പറയിലേക്കു പോയി ആത്മഹത്യ ചെയ്തു.
ഈഡിപ്പസ് രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്നു
പണ്ടു ഈഡിപ്പസ്സിനെ കിഥറൊൺ മലയിൽ കൊണ്ടുപോയി വധിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഭൃത്യനും ആ ഭൃത്യനിൽ നിന്നുംകുട്ടിയെ ഏറ്റെടുത്ത് പോളിബസ് രാജവിനു സമ്മാനിച്ചയാളും (കോരിന്ദിൽ നിന്നുള്ള ദൂതൻ) ചേർന്നു കാര്യങ്ങളുടെ നിജസ്ഥിതി ഈഡിപ്പസിനു മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുത്തു.
ജൊകാസ്തയെ തേടി കിടപ്പറയിലെത്തിയ ഈഡിപ്പസ് തന്റെ ഭാര്യ/മാതാവ് ആത്മഹത്യ ചെയ്യപ്പെട്ടതായി കാണുന്നു. തുടർന്നു ഈഡിപ്പസ് രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണു കുത്തിപ്പൊട്ടിച്ചു കളഞ്ഞു.
വർഗ്ഗം:ഗ്രീക്ക് ഇതിഹാസ കഥാപാത്രങ്ങൾ
ബുക്ക് ബൈൻഡിംഗ്
അച്ചടിച്ചതോ, വരയിട്ടതോ വരയിടാത്തതോ ആയ കടലാസുകൾ വായിക്കാനോ എഴുതാനോ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ കുത്തികെട്ടി പുറംചട്ടയിടുന്നതിനെ ബുക്ക് ബൈൻഡിംഗ് (Book binding) എന്ന് പറയുന്നു.
ബൈൻഡിംഗിനെ പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു .
സ്റ്റേഷനറി ബൈൻഡിംഗ്
എഴുതുവാനുപയോഗിക്കുന്ന ബുക്കുകളുടെ നിർമ്മാണം ഈ വിഭാഗത്തില് ഉൾപ്പെടുന്നു. കണക്ക് ബുക്ക്, രസീത് ബുക്ക്, പലവിധ രജിസ്റ്ററുകൾ എന്നിവ ഈ വിഭാഗത്തില് ഉൾപ്പെടുന്നു.
എ-സീരീസ്
ഇത് പ്രധാനമായും അച്ചടിക്കും എഴുതുവാനിള്ള പുസ്തകങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു
ബി-സരീസ്
ഭൂപടങ്ങൾ പോസ്റ്ററുകൾ തുടങ്ങിയവ അച്ചടിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
സി- സീരീസ്.
ലെറ്റർ പ്രസ്, സ്റ്റേഷ്നറി എന്നിവയ്ക്ക് ഉപയോഗി്ക്കുന്നു
കാർഡ്..
പുസ്തകത്തിൻറെ കവർ, ഫോൾഡർ, ഫയലുകൾ എന്നിവയ്ക്കും വിവിധ രീതികളിലുള്ള ആശംസകൾ അച്ചടിക്കുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു