cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ചെ ഗെവാറ
കോംഗോ
സ്വാർത്ഥരായ ചില വെള്ളക്കാർ കോംഗോ നാഷണൽ ആർമിയുമായി ചേർന്ന് ചെ ഗെവാറയുടെ നീക്കത്തെ എതിർക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയായ സി.ഐ.എ ഇവർക്ക് എല്ലാവിധ സഹായങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. ഫിസി ഗ്രാമത്തിനടുത്തുള്ള മലനിരകളിൽ വെച്ച് ചെഗെവാറയുടെ ഒരു പദ്ധതി ഈ സംഘം തകർക്കുകയുണ്ടായി. ചെ ഗെവാറയുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും അവർ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ ഗെവാറക്കുള്ള സാധനലഭ്യതാ മാർഗ്ഗം അവർ അടച്ചു. ഇത് ചെ ഗെവാറയുടെ വല്ലാതെ കുരുക്കിലാക്കി. ചെ ഗെവാറ തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ഒളിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയെങ്കിലും അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ചെ യുടെ എല്ലാ നീക്കങ്ങളും രഹസ്യമായി അറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചെ യുടെ എല്ലാ ആശയവിനിമയവും ചോർത്തിയെടുക്കാനായി അമേരിക്ക ഇന്ത്യൻ ഓഷ്യനിൽ സദാ റോന്തുചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു യുദ്ധക്കപ്പൽ അയച്ചിരുന്നു. യു.എസ്.എൻ.എസ് പ്രൈവറ്റ് ഹൊസെ എഫ്.വാൽഡെസ് എന്നായിരുന്നു ഈ കപ്പലിന്റെ പേര്. .
thumb|കോംഗോ കാടുകളിൽ റേഡിയോ ശ്രവിക്കുന്നു
ഫോക്കോ തിയറിയും, ഗറില്ലായുദ്ധതന്ത്രങ്ങളും എല്ലാം ഉപയോഗിച്ച് വിപ്ലവം ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാൻ ചെ ഗെവാറ കഠിനമായി പ്രയത്നിച്ചു. പക്ഷെ കോംഗോയിൽ അദ്ദേഹത്തിനു വിജയിക്കാനായില്ല. അവിടുത്തെ ആളുകളുടെ കഴിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ച് കോംഗോ ഡയറി എന്ന തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ അദ്ദേഹം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ കടുത്ത ആസ്മയും, ഡിസന്റ്റി എന്ന അസുഖവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തി. . അപ്പോഴേക്കും തന്റെ സംഘാംങ്ങളിലെ ആറു പേർ യുദ്ധത്തിൽ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂടെയുള്ള ആറുപേരെയും കൂട്ടി അക്കൊല്ലം അവസാനം നവംബർ 20, 1965 ൽ ചെഗെവാറ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നു തിരിച്ചുപോയി. ഒരു വേള മുറിവേറ്റവരെ ക്യൂബയിലേക്ക് അയച്ചിട്ട് മരണം വരെ യുദ്ധം തുടരാൻ ചെ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഫിഡൽ പ്രത്യേക ദൂതനെ വിട്ട് ചെ ഗെവാറയോട് മടങ്ങിപ്പോരാൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് ചെ വളരെ നിരാശനായിരുന്നു. യുദ്ധം ചെയ്യാൻ താല്പര്യമില്ലാത്ത ഒരു ജനത എന്നാണ് കോംഗോയിലെ ജനങ്ങളെ ചെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. മാനുഷികഘടങ്ങൾ തോറ്റു, യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള മനസ്സില്ലായിരുന്നു ആർക്കും, നേതാക്കൾക്ക് അഴിമതിയിലായിരുന്നു താല്പര്യം, അവിടെ ഒന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിൽ എഴുതിയത്. . ഇത് ഒരു പരാജയത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ് എന്നാണ് കോംഗോ ഡയറി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ ചെ എഴുതിവെച്ചത്. .
തിരിച്ചു ക്യൂബയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ചെ ഗെവാറക്ക് ഒട്ടും തന്നെ ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനു പ്രധാനകാരണം തന്റെ വിടവാങ്ങൽ കത്ത് ഫിഡൽ പൊതുജനങ്ങളെ കാണിച്ചു എന്നതായിരുന്നു. അത് തന്റെ മരണശേഷം മാത്രമേ പുറത്തു കാണിക്കാവു എന്ന് ഫിഡലിനോടു പറഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിലും ഫിഡൽ അത് അനുസരിച്ചില്ലായിരുന്നു. അടുത്ത ഒമ്പതുമാസക്കാലം, ചെ ടാൻസാനിയയിലുള്ള ഡാർ-എസ്-സെലാം എന്ന സ്ഥലത്തും, ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പ്രേഗിലുമായി ഒളിവുതാമസത്തിലായിരുന്നു. തന്റെ കോംഗോ അനുഭവങ്ങൾ ക്രോഡീകരിച്ച് രണ്ട് പുസ്തകങ്ങൾ ചെ ഇവിടെ വെച്ച് എഴുതുകയുണ്ടായി. ഒന്ന് സാമ്പത്തികവും, മറ്റൊന്നും തത്ത്വചിന്തയുമായിരുന്നു വിഷയങ്ങൾ. .
ഇതിനിടെ ചെ പല പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു. ആഫിക്കയിലേക്ക് യാത്രയായപ്പോൾ ക്യൂബൻ ഇന്റലിജൻസ് സൃഷ്ടിച്ച തന്റെ കപടവ്യക്തിത്വം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് അറിയാൻ കൂടിയായിരുന്നു ഈ യാത്രകൾ. ഈ സമയത്തെല്ലാം ചെ ബൊളീവിയക്കു വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കുക കൂടിയായിരുന്നു. പലപ്പോഴായി ഫിഡലിനെയും തന്റെ ഭാര്യയെയും കാണാനായി ചെ ക്യൂബയിലേക്ക് രഹസ്യയാത്രകൾ നടത്തി. തന്റെ മരണശേഷം വായിക്കാനായി തന്റെ അഞ്ച് മക്കൾക്കും എഴുത്തുകൾ എഴുതിവെച്ചു. ആ എഴുത്തുകൾ അവസാനിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.
ബൊളീവിയ
1966 അവസാനം പോലും ചെ ഗെവാറയുടെ താവളം എവിടെയെന്ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നില്ല. പക്ഷെ മൊസാമ്പിക്കിന്റെ ഇൻഡിപെന്റൻസ് മൂവ്മെന്റ് സംഘടനയായ ഫ്രെലിമോ തങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെ ടാൻസാനിയക്കടുത്തുള്ള ഡാർ-എസ്-സെലാമിൽ വച്ചു കണ്ടു എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അവിടെ വെച്ച് ചെ ഗെവാറ തങ്ങളുടെ വിപ്ലവപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള താല്പര്യം അറിയിച്ചെങ്കിലും തങ്ങൾ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞു എന്നു പുറംലോകത്തോട് പറയുകയുണ്ടായി. . 1967ലെ അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിലാളി ദിനത്തിലെ ഒരു പ്രസംഗത്തിൽ ക്യൂബയുടെ സൈനികവിഭാഗ മന്ത്രിയായ ജുവാൻ അൽമൈദ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു ചെ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെവിടെയോ വിപ്ലവപരിപാടികളുമായി തിരക്കിലാണ്.
ബൊളീവിയയിലേക്ക് തിരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ചെ ശാരീരികമായി മാറി. തന്റെ താടി അദ്ദേഹം വടിച്ചു കളഞ്ഞു. കൂടാെത തലമുടിയിൽ കുറച്ചു ഭാഗവും. തലമുടി ചാരനിറത്തിലുള്ള ചായംപൂശി. ഇത്തരത്തിൽ താൻ ചെ ഗെവാറയാണെന്ന് ലോകം അറിയാതിരിക്കാനുള്ള എല്ലാ കരുതലും അദ്ദേഹം എടുത്തു. 1966 നവംബർ മൂന്നിന് അഡോൾഫോ മെനാ ഗോൺസാൽവസ് എന്ന ഉറുഗ്വേൻ വ്യാപാരിയായി അദ്ദേഹം ലാ പാസ് വിമാനത്താവളത്തിൽ വന്നിറങ്ങി.
thumb|ബൊളീവിയൻ ഗ്രാമത്തിൽ, മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള കാലം. (1967).
ചെ ഗെവാറയുടെ ആദ്യത്തെ താവളം, നങ്കാഹുവാ എന്ന വിദൂര ഗ്രാമത്തിലുള്ള മൊണ്ടേൻ ഡ്രൈ ഫോറസ്റ്റ് ആയിരുന്നു. ഒരു ഗറില്ലാ സൈന്യം വാർത്തെടുക്കാനുള്ള യാതൊരു സാഹചര്യവും ആ താഴ്വരയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. തുടക്കം മുതൽ തന്നെ ആ ദൗത്യം ഒരു വിഷമമേറിയതായിരുന്നു. അർജന്റീനയിൽ ജനിച്ച ജർമ്മനിക്കാരിയായ ടാമര ബങ്കെ എന്ന യുവതിയായിരുന്നു ലാ പാസിലെ ചെ യുടെ പ്രധാന സഹചാരി. .
ഏതാണ്ട് അമ്പത് പേരടങ്ങുന്ന ഒരു ചെറിയ സൈന്യമായിരുന്നു ചെ ഗെവാറക്ക് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത്. . നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ആർമി ഓഫ് ബൊളീവിയ എന്ന പേരിലാണ് ഈ ഗറില്ലാ സൈന്യം അറിയപ്പെട്ടത്. കാമിറി പ്രദേശത്ത് ഈ സൈന്യം വളരെ വിലപ്പെട്ട ചില വിജയങ്ങൾ നേടുകയുണ്ടായി. 1967 ലെ വിവിധ കാലങ്ങളിൽ ചെ യുടെ സൈന്യം ബൊളീവിയൻ സേനക്കെതിരേ കടുത്ത ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി വിജയിച്ചു. ഇത്തരം തുടരെയുള്ള വിജയങ്ങൾ കണ്ട് ബൊളീവിയൻസർക്കാർ ഈ സൈന്യത്തിന്റെ വലിപ്പം വളരെ വലുതായിരിക്കുമെന്നുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണക്കടിമപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ആ സെപ്തംബറിൽ സേന, രണ്ട് ഗറില്ലാ ഗ്രൂപ്പുകളെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചു. അവരുടെ നേതാക്കളെ ക്രൂരമായി വധിച്ചു. .
ചരിത്ര ഗവേഷകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ബൊളീവിയയിൽ ചെ ഗെവാറക്ക് വിജയിക്കാനാവാഞ്ഞത്.
ഇതു കൂടാതെ പ്രാദേശികനേതാക്കളും, സംഘങ്ങളുമായി ഒരു സമവായത്തിനു ശ്രമിക്കാതെ, അവരുമായി ഏറ്റുമുട്ടാനാണ് ചെ ഗെവാറ പലപ്പോഴും ശ്രമിച്ചത്. ഇത് അദ്ദേഹം പ്രതീക്ഷിച്ച സഹകരണം കിട്ടാതിരിക്കാൻ ഇടയാക്കി. കോംഗോയിലും ഇതു തന്നെ സംഭവിച്ചു. ക്യൂബയിലും ഇത് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും തക്ക സമയത്ത് ഫിഡൽ ഇടപെട്ട് അതെല്ലാം പരിഹരിച്ചിരുന്നു. .
ബൊളീവിയയിൽ തന്റെ സേനയിൽ ചേരാൻ പ്രദേശവാസികളെ അദ്ദേഹത്തിനു കിട്ടിയില്ല. ബൊളീവിയയിലെ അവസാനകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയറിയിൽ ചെ ഗെവാറ ഇങ്ങനെ എഴുതി. കർഷകർ യാതൊരു സഹായവും ഞങ്ങൾക്കു നല്കിയില്ല, എന്നുമാത്രമല്ല അവർ ഒറ്റുകാരായി മാറുകയും ചെയ്തു
വധശിക്ഷ
ഫെലിക്സ് റോഡ്രിഗ്സ് എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ചെ ഗെവാറയെ പിടിക്കാനുള്ള സെന്റ്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസിയുടെ സേനയുടെ തലവനായിരുന്നത്. ബൊളീവിയൻ കാടുകളിൽ ചെ ഗെവാറയെ ഏതുവിധേനയും പിടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ദൗത്യം. നാസി യുദ്ധ കുറ്റവാളിയായിരുന്ന ക്ലോസ് ബാർബി എന്നയാളായിരുന്നു അവസാനം ചെ ഗെവാറയെ പിടിക്കാനായി ഈ സേനയെ സഹായിച്ചത്. ഇയാൾക്ക് രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത്, ഗറില്ലായുദ്ധമുറകളിൽ പരിചയം നേടിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. . thumb|right|വല്ലെഗ്രാൻഡ്, ബൊളീവിയ. 1967 ഒക്ടോബർ 7ന്, ഒരു ഒറ്റുകാരൻ ബൊളീവിയൻ പ്രത്യേക സേനയെ ചെ ഗെവാറയുടെ ഒളിത്താവളത്തിലേക്കു നയിച്ചു. . ഒക്ടോബർ 8ന് ഏതാണ്ട് 1,800 ഓളം വരുന്ന പട്ടാളക്കാർ ചെ ഗെവാറയുടെ ഒളിസങ്കേതം വളഞ്ഞു. ബൊളീവിയൻ പട്ടാളമേധാവി ബെർനാർദിനോ ഹുൻകാ യുടെ വാക്കുകൾ ചെ ഗെവാറയുടെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജോൺ ലീ ആൻഡേഴ്സൺ ഇങ്ങനെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. മുറിവേറ്റു, തോക്കുപയോഗിക്കാൻ കഴിയാതെയായ ചെ പട്ടാളക്കാരെ കണ്ട് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു  ഞാൻ ചെ ഗെവാറയാണ്, എന്നെ കൊല്ലാതെ ജീവനോടെ പിടിക്കുന്നതാണ് നിങ്ങൾ കൂടുതൽ നല്ലത്
അന്നു രാത്രിതന്നെ ചെ ഗെവാറയെ ബന്ധിച്ച് തൊട്ടടുത്ത ഗ്രാമമായ ലാ ഹിഗ്വേരയിലെ ഒരു പൊളിഞ്ഞ മണ്ണു കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സ്കൂളിലേക്ക് എത്തിച്ചു. അടുത്ത ദിവസം, ബൊളീവിയൻ മേധാവികളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്കു മറുപടി പറയാൻ ചെ തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ സൈനികാംഗങ്ങളോട് പതിഞ്ഞ ഭാഷയിൽ സംസാരിച്ചു. ബൊളീവിയൻ സേനാംഗമായ ഗുസ്മാന്റെ വാക്കുകളിൽ ആ സമയത്തെല്ലാം ചെ, അക്ഷ്യോഭ്യനായി കാണപ്പെട്ടു. ഗുസ്മാന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ ചെ ഗെവാറെ പിടിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതു കാൽവണ്ണയിൽ വെടിയേറ്റ മുറിവുണ്ടായിരുന്നു, മുടി പൊടികൊണ്ട് കട്ടപിടിച്ചിരുന്നു, വസ്ത്രങ്ങൾ കീറിപ്പറിഞ്ഞിരുന്നു, ഒരു പഴയ പാദരക്ഷകളാണ് കാലിൽ ധരിച്ചിരുന്നത്. എങ്കിലും അദ്ദേഹം, തല ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്  എല്ലാവരുടേയും കണ്ണുകളിൽ നോക്കി ആണ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. ദയ തോന്നിയ ആ പട്ടാളക്കാരൻ അദ്ദേഹത്തിന് സിഗററ്റ് നൽകി. അതു സ്വീകരിച്ച ചെ, ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ നന്ദി പറഞ്ഞു. . ചെ ഗെവാറ പുകവലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പൈപ്പ് വായിൽ നിന്നെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ച എസ്പിനോസ എന്ന ബൊളീവിയൻ പട്ടാളക്കാരനെ ചെ ചവിട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയും കാലും കെട്ടിയിരുന്നിട്ടുപോലും. വെടിവെച്ചുകൊല്ലുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ്, അഡ്മിറൽ ഉഗാർത്തെയുടെ മുഖത്ത് ചെ ധിക്കാരത്തോടെ തുപ്പുകയുണ്ടായി. .
പിറ്റേ ദിവസം രാവിലെ, ചെ ആ ഗ്രാമത്തിലെ സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയെ കാണണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 22 കാരിയായ ജൂലിയ കോർട്ടസ് ഈ സംഭവത്തെ പിന്നീട് ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ നോക്കാൻ എനിക്കാവുമായിരുന്നില്ല, തുളച്ചു കയറുന്ന ഒരു തീക്ഷ്ണമായ ഒരു നോട്ടമായിരുന്നു. ഇമകൾ അനങ്ങാതെ നിന്ന പ്രശാന്തമായ നോട്ടം. . സ്കൂളിന്റെ ശോചനീയാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ചെ ജൂലിയയോട് സംസാരിച്ചു. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആഡംബര കാറുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഈ സ്കൂൾ ഇങ്ങനെ കിടക്കുന്നത് ഒരു ശരിയായ രീതിയല്ലെന്ന് ചെ പറയുകയുണ്ടായി. ഇതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഈ വ്യവസ്ഥിതിക്കെതിരായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതെന്നും കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. .
ഒക്ടോബർ 9ന്റെ പ്രഭാതത്തിൽ ബൊളീവിയൻ പ്രസിഡന്റ് റെനെ ചെഗെവാറയെ വധിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. മാരിയോ തെരാൻ എന്ന പട്ടാളക്കാരനാണ് ചെ ഗെവാറയെ വധിക്കാനായി മുന്നോട്ടു വന്നത്. ചെ ഗെവാറയെ കൊല്ലാനുള്ള അധികാരം അയാൾ ചോദിച്ചു വാങ്ങുകയായിരുന്നു. അയാളുടെ മൂന്നു സുഹൃത്തുക്കുൾ മുമ്പ് ചെ ഗെവാറയുടെ ഗറില്ലാസംഘവുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുള്ള വിരോധമായിരുന്നു, ഈ തീരുമാനമെടുക്കാൻ കാരണം. ചെ ഗെവാറ കൊല്ലപ്പെട്ടത് ഒരു ഏറ്റുമുട്ടലിലൂടെയാണെന്ന് ലോകത്തോടു വെളിവാക്കാനായി മുറിവുകളുടെ എണ്ണം പൊരുത്തമുള്ളവയായിരിക്കണമെന്ന് ഫെലിക്സ് റോഡ്രിഗ്സ് ആ പട്ടാളക്കാരനോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. യാതൊരുവിധേനെയും ചെ രക്ഷപ്പെടാതിരിക്കാനായാണ് ബൊളീവിയൻ പ്രസിഡന്റ് ആ കൃത്യം വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെയാക്കിയത്. കൂടാതെ വിചാരണ ഒഴിവാക്കാൻ ഈ തീരുമാനം കൊണ്ട് അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. .
വധിക്കപ്പെടുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ് നിന്റെ അറിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ചു നീ ചിന്തിക്കുന്നുവോ എന്ന് പട്ടാളക്കാരൻ ചെ ഗെവാറയോട് ചോദിച്ചു. ഉറച്ച മറുപടി വന്നു ഇല്ല, ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത് വിപ്ലവത്തിന്റെ അമരത്വത്തെക്കുറിച്ചാണ്. തെരാൻ തന്നെ വധിക്കുവാൻ കുടിലിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ ചെ അയാളോട് പറഞ്ഞു '' എനിക്കറിയാം നീ എന്നെ കൊല്ലാനാണ് വന്നിരിക്കുന്നതെന്ന്, നിറയൊഴിക്കൂ, ഭീരു. നീ ഒരു മനുഷ്യനെമാത്രമാണ് കൊല്ലാൻ പോകുന്നത്''. തെരാൻ ഒന്നു പതറിയെങ്കിലും തന്റെ യന്ത്രത്തോക്കുകൊണ്ട് ചെ ഗെവാറക്കു നേരെ നിറയൊഴിച്ചു. കൈകളിലും കാലിലും വെടിവെച്ചു. ചെ നിലത്തു വീണു പിടഞ്ഞു. കരയാതിരിക്കാനായി തന്റെ കൈയ്യിൽ ചെ കടിച്ചു പിടിച്ചു. തെരാൻ പിന്നീട് തുരുതുരാ നിറയൊഴിച്ചു. നെഞ്ചിലുൾപ്പടെ ഒമ്പതുപ്രാവശ്യം തെരാൻ ചെ ഗെവാറക്കു നേരെ നിറയൊഴിച്ചു. അഞ്ചു പ്രാവശ്യം കാലുകളിലായിരുന്നു. രണ്ടെണ്ണം യഥാക്രമം വലതുതോളിലും കൈയ്യിലും. ഒരെണ്ണം നെഞ്ചിലും, അവസാനത്തേത് കണ്ഠനാളത്തിലുമായിരുന്നു വെടിയേറ്റത്.
മരണശേഷം, ഓർമ്മകൾ
17px
മരണശേഷം ചെ ഗെവാറയുടെ ശവശരീരം ഒരു ഹെലികോപ്ടറിന്റെ വശത്ത് കെട്ടിവച്ച നിലയിലാണ് കൊണ്ടുപോയത്. വല്ലൈഗ്രാൻഡയിലുള്ള ഒരു ആശുപത്രിയിലെ അലക്കുമുറിയിൽ ആണ് ചെ ഗെവാറയുടെ മൃതശരീരം കിടത്തിയിരുന്നത്. മരിച്ചത് ചെ ഗെവാറ തന്നെയെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനായി ധാരാളം ദൃക്സാക്ഷികളെ കൊണ്ടുവന്ന് ശരീരം കാണിച്ചിരുന്നു. അതിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് പത്രലേഖകനായിരുന്ന റിച്ചാർഡ് ഗോട്ട്, ഇദ്ദേഹമാണ് ജീവനോടെ ചെ ഗെവാറയെ കണ്ട ഏക സാക്ഷി എന്നും പറയപ്പെടുന്നു. .
മരിച്ചു കിടന്ന ചെ ഗെവാറയെ അവിടുത്തെ ആളുകൾ ഒരു വിശുദ്ധനെപ്പോലെയാണ് നോക്കിക്കണ്ടത്. ഇംഗ്ലീഷ് നിരൂപകനായ ജോൺ ബെർഗർ, ചെ ഗെവാറയുടെ പോസ്റ്റ്മോർട്ടത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങളെ വിശ്വവിഖ്യാതമായ രണ്ടു ചിത്രങ്ങളോടാണ് ഉപമിച്ചത്. അതിൽ ഒന്ന് ക്രിസ്തുവിന്റെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ആൻഡ്രിയ മാന്റെഗ്ന വരച്ച ഒരു ലോകപ്രശസ്ത്ര ചിത്രം കൂടിയായിരുന്നു. .
ചെ ഗെവാറയെ കൊല്ലാനുള്ള തീരുമാനത്തെ വിഡ്ഢിത്തം എന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ 36ാമത്തെ പ്രസിഡണ്ടായിരുന്ന ലിൻഡൻ.ബി.ജോൺസൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ബൊളീവിയയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുനോക്കിയാൽ ശരിയും എന്നദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. . ചെ ഗെവാറയുടെ കൊലപാതകശേഷം അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പല വസ്തുക്കളും റോഡ്രിഗ്സ് തന്റേതാക്കുകയുണ്ടായി. അതിലൊന്നായിരുന്നു ചെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന റോളക്സ് ജി.എം.ടി.മാസ്റ്റർ വാച്ച്. . അയാൾ അത് കുറേക്കാലം കൈയ്യിൽ തുടർച്ചയായി അണിഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നീട് ഈ വക വസ്തുക്കളെല്ലാം സി.ഐ.എ യുടെ പക്കൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ഒരു സൈനിക ഡോക്ടർ ചെ ഗെവാറയുടെ കൈകൾ ഛേദിച്ചെടുത്തു. അതിനുശേഷം ബൊളീവിയൻ സൈനികർ മൃതശരീരം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരിടത്തേക്ക് മാറ്റി. മൃതശരീരം കത്തിച്ചോ, മറവുചെയ്തോ എന്നുപോലും അവർ പുറത്തു പറഞ്ഞില്ല. മുറിച്ചെടുത്ത കരങ്ങൾ വിരലടയാളപരിശേധനക്കായി ബ്യൂനസ് ഐറിസിലേക്ക് അയച്ചു. അവിടെ അർജന്റീന പോലീസിന്റെ കയ്യിൽ ചെ ഗെവാറയുടെ വിരലടയാളം സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.
ഒക്ടോബർ 15ന് ഫിഡൽ ഔദ്യോഗികമായി ചെ ഗെവാറയുടെ മരണം പ്രഖ്യാപിച്ചു കൂടാതെ മൂന്നു ദിവസത്തെ ദുഃഖാചരണവും ക്യൂബയിലെങ്ങും അചരിക്കാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. ഹവാനയിലെ ജനങ്ങളെ അഭിവാദ്യംചെയ്ത് ഫിഡൽ ചെ ഗെവാറയെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
thumb|[[പ്ലാസ ദെ റെവല്യൂഷൻ]] ചെ ഗെവാറയോടൊപ്പം പിടിയിലായ റെജിസ് ഡിബ്രേ പിന്നീടി ജയിലിൽ നിന്നു നൽകിയ ഒരഭിമുഖത്തിൽ ചെ ഗെവാറയും മറ്റു ഗറില്ലകളും കാട്ടിലനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും വേദനകളുടെയും യഥാർത്ഥ ചിത്രം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ വരച്ചു കാട്ടുന്നു. അവർ കാടിന്റെ ഇരകളായിരുന്നു, കാടു തന്നെ അവരെ ഭക്ഷിച്ചു. . ചെ ഗെവാറയുടെ സംഘം, ദിവസങ്ങളോളം, ഭക്ഷണവും, വെള്ളവും, പാദരക്ഷകളും ഇല്ലാതെ കാട്ടിലൂടെ അലയുകയായിരുന്നു. കൂടാതെ വിവിധ രോഗങ്ങളും അവരെ തളർത്തിയിരുന്നു. ആ നാളുകളിൽ പോലും ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയുടെ നല്ല ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ചെ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസമുള്ളവനായിരുന്നു.
1995കളുടെ അവസാനത്തിൽ വിരമിച്ച ബൊളീവിയൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന മാരിയോ വാർഗാസ്, ചെ യുടെ ജീവചരിത്രകാരനായ ലീ ആൻഡേഴ്സണോട് പറയുകയുണ്ടായി, പിന്നീട് ചെ ഗെവാറയുടെ ശരീരം വല്ലാഗ്രാൻഡാ വ്യോമതാവളത്തിനടുത്തു നിന്നും അവർ കണ്ടെടുത്തു എന്ന്. ചെ ഗെവാറയുടെ ശരീരത്തിനായ ഏതാണ്ട് ഒരുകൊല്ലക്കാലം നീണ്ടു നിന്ന തിരച്ചിലിനൊടുവിലാണ് ക്യൂബയുടെ ഫോറൻസിക് വിദഗ്ദരും മറ്റുമടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം ഏഴു മൃതശരീരങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു മറവുചെയ്തിരുന്ന രണ്ട് വലിയ ശവക്കുഴികൾ കണ്ടെത്തിയത്. അതിൽ ഒന്നിന്റെ കൈകൾ ചെ ഗെവാറയെപ്പോലെ ഛേദിച്ചിരുന്നു. ക്യൂബൻ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരും, ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയവും ഈ മൃതശരീരം ചെ ഗെവാറയുടെ തന്നെയാണ് എന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു. മൃതശരീരത്തിന്റെ ജാക്കറ്റിനുള്ളിൽ ഒരു ചെറിയ പോക്കറ്റിൽ ഒരു കെട്ട് പുകയില നിരീക്ഷകർ കണ്ടെത്തി. ഗുസ്മാൻ എന്ന ബൊളീവിയൻ പട്ടാളക്കാരൻ ചെ ഗെവാറക്ക് അവസാനമായി കൊടുത്തതായിരുന്നു അത്. ഗുസ്മാൻ ഇതിനെക്കുറിച്ചു ഇങ്ങനെ അനുസ്മരിക്കുന്നു. ക്യൂബക്കാർ ഏതെങ്കിലും ഒരു പഴയ അസ്ഥിക്കഷണം കണ്ടെടുത്ത് ഇത് ചെ ആണെന്ന് പറയുമെന്ന് എനിക്കു സംശയമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ പുകയിലക്കെട്ട് കണ്ടെടുത്തതോടെ എനിക്കുറപ്പായി അത് ചെ ഗെവാറ തന്നെയാണെന്ന്. .
1997ൽ ചെ ഗെവാറയെയും തന്റെ ആറു സംഘാംഗങ്ങളേയും, സാന്റാക്ലാരയിലുള്ള ഒരു മ്യുസോളിയത്തിൽ പൂർണ്ണ സൈനികബഹുമതികളോടെ അടക്കി. സാന്റാക്ലാരയിലായിരുന്നു മഹത്തായ ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ വിജയാഘോഷം ചെ നടത്തിയത്. .
റാംപാർട്ട്സ് മാഗസിൻ ബൊളീവിയൻ ഡയറി ഉടനടി തന്നെ മൊഴിമാറ്റം നടത്തി, ലോകമെമ്പാടും വിതരണം ചെയ്തു. 2008 ൽ ബൊളീവിയൻ സർക്കാർ, ചെഗെവാറയുടെ മറ്റു ചില നോട്ടുപുസ്തകങ്ങളും, ബ്ലാക്ക് ആന്റ് വൈറ്റ് ചിത്രങ്ങളും കണ്ടെടുത്തു. കൈയെഴുത്തു പ്രതികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുമെന്ന് സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. .
പ്രശംസ
thumb|left|പതാകയിലുള്ള ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രം "ചെ ഗെവാറ ജീവിക്കുന്നു" എന്നെഴുതിയിരിക്കുന്നു. മരണത്തിനു 40 കൊല്ലങ്ങൾക്കു ശേഷവും, ചെ ഗെവാറയുടെ ജീവിതം വിവാദപൂർണ്ണമായി തന്നെ തുടരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം അദ്ദേഹത്തെ ഇന്നും പിടികിട്ടാത്ത ഒരു പ്രത്യേക തരം വ്യക്തിത്വമായി നിലനിർത്തുന്നു. ക്യൂബയിലെ ഏറ്റവും സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ജനപ്രിയനായകനായി ചെ മാറി. സ്കൂൾ കുട്ടികൾ "'ഞങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെപ്പോലെ ആകും"' എന്ന് എല്ലാ ദിവസവും പ്രതിജ്ഞ എടുക്കുന്നു. . അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ അർജന്റീനയിൽ ചെ ഗെവാറയുടെ പേരിൽ വിദ്യാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ചെ ഗെവാറയുടെ ജന്മനാടായ റൊസാരിയോയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെമ്പിൽ തീർത്ത 12 അടി നീളമുള്ള പൂർണ്ണകായ പ്രതിമ ഉണ്ട്. ബൊളീവിയയിലെ ചില കർഷക ഗോത്രങ്ങൾ ചെ ഗെവാറയെ വിശുദ്ധനായി കാണുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തിനു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. .
പ്രശസ്തരായ പല ലോക നേതാക്കളും ചെ ഗെവാറയെ വാഴ്തത്തി പറയാറുണ്ട്. .നെൽസൺ മണ്ടേല സമാധാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു മനുഷ്യനുമുള്ള പ്രചോദനം. ഷോൺ പോൾ സാർത്ര് നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ച ഒരു പരിപൂർണ്ണനായ മനുഷ്യൻ. ഗ്രഹാം ഗ്രീനി സാഹസികതയെയും, ശൗര്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിച്ച മനുഷ്യൻ. സ്റ്റോക്ക്ലി കർമിഷെൽ ചെ ഗെവാറ മരിച്ചിട്ടില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ നമ്മോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നു. ആൽബർട്ടോ ഗ്രനേഡോ (അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ യാത്രയിലെ സുഹൃത്ത്) ചെ ഗെവാറ എന്തുചെയ്യുമെന്നാണോ പറഞ്ഞിരുന്നത്, അത് ചെയ്തു.അതുകൊണ്ടു തന്നെ ചെ ഇപ്പോഴും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ ''ചെ ഗെവാറ, ലോകത്തിലും, ലാറ്റിനമേരിക്കയിലും സാമൂഹ്യബോധത്തിന്റെ വിത്തുകൾ പാകി. തണ്ടിൽ നിന്നും പാകമാകുന്നതിനു മുമ്പ് മുറിച്ചെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു പൂവായിരുന്നു ചെ.''.
വിമർശനം
മറുവശത്ത് ചെ ഗെവാറയുടെ നയങ്ങളെയും അദ്ദേഹത്തിനെത്തന്നെയും ശക്തിയായി വെറുക്കുന്ന ചിലരുമുണ്ടായിരുന്നു. ജേക്കബ് മാക്കോവർ എന്ന ക്യൂബയിൽ നിന്നും സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ട ഒരു നേതാവ് പറഞ്ഞത്. ചെ ഗെവാറ നിഷ്ഠൂരനായിരുന്ന ഒരു ആരാച്ചാരായിരുന്നു എന്നാണ്. പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പു നിരോധനം, സിനിമയുടെ നിരോധനം, സംഗീതം നിറുത്തലാക്കൽ എന്നിവ ചെ ഗെവാറക്ക് ശത്രുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു. . വിചാരണകൾ കൂടാതെ തടവുകാരെ നിഷ്കരുണം വധിക്കാനായി ചെ ഗെവാറ കല്പിക്കുമായിരുന്നു. ചെ ഗെവാറ സ്റ്റാലിന്റെ ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു എന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശത്രുക്കൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. ചെഗെവാറ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മദ്യത്തിനും മയക്കുമരുന്നിനും അടിമ ആയിരിന്നു, എപ്പോഴും മദ്യകുപ്പികളും ,ചുരുട്ടും ,കഞ്ചാവു ബാഗിൽ കൊണ്ടാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. വ്യക്തിയാണ് ഒരു സമൂഹത്തിൽ പ്രധാനം എന്ന തത്ത്വത്തിനെതിരായിരുന്നു ചെ ഗെവാറ. യുവതലമുറ യാതൊരു ചോദ്യങ്ങളും ഉപാധികളും കൂടാതെ സർക്കാരിനെ അനുസരിക്കണം എന്ന ചെ ഗെവാറയുടെ നിലപാട് ധാരാളം ശത്രുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു. ക്യൂബയിലെ പഴയ ഒരു ജയിൽപുള്ളിയായിരുന്ന അർമാണ്ടോ പറയുന്നത്, യാതൊരു കുറ്റവും ചെയ്യാത്തവരെ പോലും ചെ വിചാരണപോലും ചെയ്യാതെ തൂക്കിലേറ്റി എന്നാണ്.
ക്യൂബൻ സർക്കാർ സംഗീതത്തെ സാമ്രാജ്യവിരുദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തി. ക്യൂബയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു സംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു പാക്വിറ്റോ റിവേറ ചെ ഗെവാറയുമായുള്ള ഒരു സംഭാഷണത്തിനുശേഷം താൻ ക്യൂബ വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്നു വ്യക്തമാക്കി. നിരൂപകർ പറയുന്നത്, ക്യൂബയിലുണ്ടായ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധിയിൽ റഷ്യയിൽ നിന്നും ആണവ മിസ്സൈലുകൾ ക്യൂബയിലേക്ക് വരുത്തുക വഴി, ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ അല്ല, പകരം ഒരു യുദ്ധക്കൊതിയനെയാണ് ചെ ഗെവാറയിൽ കാണാനായത് എന്നാണ്. . ഇംഗ്ലീഷ് പത്രപ്രവർത്തകനായിരുന്ന ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിച്ചൻസിന്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരം, ഒരാൾക്ക് ഒരേ സമയം തന്നെ വിപ്ലവകാരിയും, മിസ്സൈലിന്റെ സ്വിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും ആയിരിക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല എന്നാണ്. ഏതെങ്കിലും ഒന്നേ ആകാൻ പറ്റു. ക്യൂബയിൽ നിന്നും നാടുകടത്തപ്പെട്ടവരുടെ ഇടയിലും, അമേരിക്കക്കാരുടെ ഇടയിലും ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രം വളരെ ക്രൂരവും പൈശാചികവും ആയിരുന്നു. ചെ ഗെവാറയുടെ ആശയങ്ങൾ പിന്തുടർന്നവരെല്ലാം പിന്നീട് വിജയപാതയിലേക്കെത്തിയില്ല എന്ന് അവർ ഉദാഹരണസഹിതം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ശീതരക്തത്തോടുകൂടിയ ഒരു കൊലപാതക യന്ത്രം എന്നുവരെ അദ്ദേഹത്തെ അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ക്യൂബൻ അമേരിക്കൻ സമൂഹം ചെ ഗെവാറയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ് ലാ കാബാനയിലെ കശാപ്പുകാരൻ.
അൽവാറോ വാർഗാസ് ലിയോസ എന്ന രാഷ്ട്രീയ നിരൂപകൻ പറയുന്നതിൻ പ്രകാരം, ചെ ഗെവാറ വ്യവസായമന്ത്രിയും, ദേശീയബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റും ആയിരിക്കുന്ന സമയത്ത് ക്യൂബ വളരെ മോശമായ രീതിയിലുള്ള വ്യാവസായിക അധഃപതനം നേരിടുകയായിരുന്നു. പഞ്ചസാരയുടെ ഉല്പാദനം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. വ്യാവസായിക വളർച്ച താഴോട്ടായി. ഏണസ്റ്റോ ബെതാൻകോർട്ട് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ചെ ഗെവാറക്ക് അത്യാവശ്യം വേണ്ട, അടിസ്ഥാനപരമായ പല സാമ്പത്തിക തത്ത്വങ്ങളും അറിയില്ലായിരുന്നു.
ചിത്രം
1968 ൽ ‌ഐറിഷ് ചിത്രകാരനായ ജിംഫിറ്റ്സ്പാട്രിക് വരച്ച ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രമാണ് പിന്നീട് ലോകത്തിലെമ്പാടും പ്രചരിച്ച, ലോകം ഏറ്റവും ശ്രദ്ധിച്ച ചിത്രമായി മാറിയത്. തൊപ്പികളിലും, ഷർട്ടുകളിലും, പോസ്റ്ററുകളിലും എല്ലാം പിന്നീട് എണ്ണമില്ലാത്തവണ്ണം ഈ ചിത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. വിമർശനങ്ങൾ എന്തു തന്നെയുണ്ടായിരുന്നാലും, യുവത്വത്തിന്റെ ഒളിമങ്ങാത്ത ഒരു ബിംബം ആണ് ചെ ഗെവാറ. .
പോളണ്ട് സർക്കാർ ലെനിന്റെയും ട്രോട്സ്ക്കിയുടേയും ചിത്രങ്ങൾ നിരോധിച്ചപോലെ തന്നെ ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രങ്ങളും പോളണ്ടിൽ നിരോധിച്ചു. ചെ ഗെവാറയുടെ ചിത്രങ്ങൾ ഏതു തരത്തിലും അത് വസ്ത്രങ്ങളിലായാലും ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു പ്രചാരണം പോളണ്ട് നടത്തി. .
കൃതികൾ
'''ചെ ഗെവാറ, സ്പാനിഷ് ഭാഷയിൽ എഴുതിയത്. പിന്നീടവ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം നടത്തി'''
കുറിപ്പുകൾ
രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ജനനത്തീയതി [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/78/Ernesto_Guevara_Acta_de_Nacimiento.jpg അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനസർട്ടിഫിക്കറ്റ്] 1928 ജൂൺ 14 ആണ്. എന്നാൽ ചെ യുടെ ജനനം ആക്കൊല്ലം മെയ് 14 ആണെന്നും ചില സ്രോതസ്സുകളെ ഉദ്ധരിച്ചു പറയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ വിവാഹം കഴിയുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ചെ ഗെവാറയെ ഗർഭം ധരിച്ചിരുന്നുവത്രെ. ഇത് ഒരു അജ്ഞാതനായ ജ്യോതിഷിയിൽ നിന്നും അറിഞ്ഞതാണ് (ആൻഡേഴ്സൺ1997, pp. 3, 769.)
The various sound clips on this site of international Spanish speakers: Forvo.com pronounce the G in the name "Guevara" as or  depending on how carefully they enunciate. When the names are spoken together, it is ; when enunciated separately,.
ഹ്യൂഗോ ഡിഗ്ലർ
ജർമൻ തത്ത്വചിന്തകനായ ഹ്യൂഗോ ഡിഗ്ലർ കോൺടിനെന്റൽ ഓപ്പറേഷനിസ (Continental Operationism)ത്തിന്റെ പ്രധാന വക്താവായിരുന്നു. ഗ്രുൺട് ലാഗൻ ഫോർഷുങ്ങ് (Grund lagen forsehung)ൽ അഥവാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അടിത്തറ പാകുവാനുള്ള ഗവേഷണത്തിൽ ഡിംഗ്ലർ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. എർലാങ്ഗൻ (Erlangen), മ്യൂണിച്ച് (Munich), ഗ്യോട്ടിങ്ഗൻ (Gottingen) എന്നീ സർവകലാശാലകളിലായി ഡേവിഡ് ഹിൽബർട്ട് (David Hilbert), എഡ്മണ്ട് ഹസ്സൾ (Edmund Husserl), ഫെലിക്സ് ക്ലൈൻ (Felix Klein), ഹെർമൻ മിൻകൊവ്സ്കി (Herman Minkowski), വിൽഹെം റോയെന്റ്ജൻ (Wilhelm Roentgen), വോൾഡെമർ ഫോയ്ഗ്റ്റ് (Woldemar Voigt) എന്നീ പ്രസിദ്ധ ചിന്തകന്മാരുടെ കീഴിൽ ഇദ്ദേഹം പഠനം നടത്തിയിരുന്നു.
പഠനവും ജോലിയും
1906-ൽ ഇദ്ദേഹത്തിന് ഗണിതശാസ്ത്രം, ഭൗതികശാസ്ത്രം, ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രം എന്നിവയെ സമന്വയിപ്പിച്ചുനടത്തിയ ഗവേഷണത്തെ ആസ്പദമാക്കി പിഎച്ച്. ഡി. ബിരുദം ലഭിച്ചു. 1920-ൽ മ്യൂണിച്ച് സർവകലാശാലയിൽ പ്രൊഫസർ ആയി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. 1932-ൽ ഡാംസ്റ്റഡ് (Darmstadt)ലെ സാങ്കേതിക വിദ്യാലയത്തിൽ പ്രൊഫസർ പദവി ലഭിച്ചു. 1934-ൽ ഇദ്ദേഹം പ്രസ്തുത പദവികളിൽ നിന്നും നിഷ്കാസിതനായി. യഹുദരോട് അനുകൂലമനോഭാവം പുലർത്തി എന്നതായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലുണ്ടായ പ്രധാന ആരോപണം. ചെറിയൊരു ഇടവേളയ്ക്കുശേഷം ഇദ്ദേഹം അധ്യാപനം പുനരാരംഭിച്ചുവെങ്കിലും വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ അരാജകത്വത്തെ എതിർക്കുവാൻ സന്നദ്ധനായി. അതിനാൽ ഇദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി ഒരു ഗെസ്റ്റപൊ (gestapo) ഏജന്റിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിലായിരുന്നു. പോസിറ്റീവിസം, നവകാന്റിയനിസം തുടങ്ങിയ തത്ത്വചിന്താ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും വേറിട്ടു നിൽക്കുന്ന വീക്ഷണങ്ങളായിരുന്നു ഹ്യൂഗോയുടേത്.
യഥാർഥശാസ്ത്രം ഉണ്ടാകുന്നതെങ്ങനെ?
ഒരു യഥാർഥശാസ്ത്രം ഉണ്ടാകുന്നതെങ്ങനെ എന്നതായിരുന്നു ഹ്യൂഗോയുടെ മനസ്സിനെ മഥിച്ച ചോദ്യം. ഗണിതശാസ്ത്രത്തേയും ജ്യാമിതിയേയും മെക്കാനിക്സിനേയും മറ്റും യഥാർഥ ശാസ്ത്രങ്ങളായാണ് ഇദ്ദേഹം കണ്ടത്.
ഓരോ ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സിദ്ധാന്തത്തിന്റെയും രൂപീകരണം ആരംഭിക്കേണ്ടത് ശൂന്യതയിൽ നിന്നായിരിക്കണം എന്ന് ഇദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഈ ശൂന്യതയെ ഇദ്ദേഹം ഉൺബെറ്യൂർട്ടെ (das Unberuhrte) അഥവാ അവികലവും സ്പർശമേൽക്കാത്തതും എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഈ ശൂന്യതയിൽ നിന്നും ആശയങ്ങളുന്നയിച്ച് പടിപ്പടിയായി ശാസ്ത്രങ്ങൾ രൂപംകൊള്ളുന്നു എന്നാണ് ഹ്യൂഗോയുടെ നിഗമനം.
പ്രധാനകൃതികൾ
എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനകൃതികൾ.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകർ വർഗ്ഗം:1881-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:1954-ൽ മരിച്ചവർ
ശക്തി കപൂർ
ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്ര രംഗത്തെ ഒരു നടനാണ് ശക്തി കപൂർ. (ജനനം: സെപ്റ്റംബർ 3, 1958). പ്രധാനമായും ഹാസ്യവേഷങ്ങളിലും, വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലുമാണ് ശക്തി കപൂർ അഭിനയിച്ചിട്ടുള്ളത്. മറ്റൊരു നടനായ കാദർ ഖാൻ ജോഡിയായി 100 ലധികം ചിത്രങ്ങളിൽ ശക്തി കപൂർ അഭിനയിച്ചിട്ടൂണ്ട്.
നദീതടസംസ്കാരം
നദീതടങ്ങളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിത്തുടങ്ങിയ പ്രാചീന മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത സവിശേഷ സംസ്കാരങ്ങളാണ് നദീതട സംസ്കാരങ്ങൾ. ലോകത്തെ ഒട്ടുമിക്ക സംസ്കാരങ്ങളുടെയും ഈറ്റില്ലം നദീതടങ്ങളായിരുന്നു എന്നാണു കരുതപ്പെടുന്നത്. ഗോത്രജീവിതത്തിൽ നിന്നും ആസൂത്രിതമായ ഒരു നാഗരിക ജീവിതത്തിലേക്കും മൗലികമായ സാംസ്കാരികധാരകളിലേക്കും മാനവസമൂഹം വഴിമാറിയതും നദീതടങ്ങളിൽ വച്ചായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവ 'വിശ്വനാഗരികതയുടെ കളിത്തൊട്ടിൽ' (cradle of world civilization) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
ശക്തി കപൂർ
ശക്തി കപൂർ ജനിച്ചത് മുംബൈയിലാണ്.
അഭിനയ ജീവിതം
1972 ലാണ് ശക്തി കപൂർ തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം തുടങ്ങിയത്. മികച്ച ഹാസ്യനടനുള്ള പുരസ്കാരത്തിന് പല തവണ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ഈയിടെ ശക്തി കപൂർ സംവിധായകനായ പ്രിയദർശന്റെ ചിത്രങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി അഭിനയിച്ചിരുന്നു.
നദീതടസംസ്കാരം
ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും
ഏതാണ്ടു പത്തുലക്ഷം സംവത്സരക്കാലം മനുഷ്യൻ, വേട്ടക്കാരൻ എന്ന നിലയിലാണു കഴിഞ്ഞുകൂടിയിരുന്നത്. അക്കാലത്ത് അവൻ ഒരിടത്തും ഉറയ്ക്കാതെ നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. മനുഷ്യൻ അവന്റെ സ്വാഭാവിക പരിതഃസ്ഥിതിയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ആരംഭിച്ചതോടെയാണ് ഒരിടത്ത് സ്ഥിരമായി കഴിയാൻ തുടങ്ങിയത്.
ശക്തി കപൂർ
വിവാദങ്ങൾ
2005 ൽ ഒരു മാധ്യമങ്ങളുടെ രഹസ്യ പ്രവർത്തനത്തിൽ ശക്തി കപൂർ പെൺകുട്ടികളെ വശീകരിച്ച അഭിനയ രംഗത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു. ഇതു മൂലം മാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്നും സിനിമ അഭിനയത്തിൽ നിന്നും കുറെ കാലത്തേക്ക് അദ്ദേഹം മാറി നിന്നു.
നദീതടസംസ്കാരം
ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും
നവീനശിലായുഗ കാലഘട്ടത്തിൽത്തന്നെ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും അധിവാസഗ്രാമങ്ങൾ തുറന്നിരുന്നു. ആ കാലഘട്ടം അവസാനിക്കും മുമ്പ് ദേവാലയങ്ങൾ, ശവകുടീരങ്ങൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുമുണ്ടായിരുന്നു.
ശക്തി കപൂർ
സ്വകാര്യ ജീവിതം
ശക്തി കപൂർ വിവാഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് ശിവാംഗിയെ ആണ്. ഇവർക്ക് രണ്ട് മക്കളുണ്ട്. മറാത്തി നടീയായ പദ്മിനി കോലാപുരി ഭാര്യാസഹോദരിയാണ്.
നദീതടസംസ്കാരം
ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും
നവീനശിലായുഗത്തിൽ നാഗരികതയുടെ പൊടിപ്പുകൾ കാണാമെങ്കിലും ഒരു സംസ്കാരപ്പിറവി നമുക്ക് ആദ്യമായി കണ്ടെത്താനാകുന്നത് വെങ്കലയുഗത്തിലാണ്.
ശക്തി കപൂർ
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1958-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 3-ന് ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടന്മാർ വർഗ്ഗം:മികച്ച ഹാസ്യനടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഡെൽഹി സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ
നദീതടസംസ്കാരം
ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും
ഇക്കാലത്ത് സംഘടിത സമൂഹങ്ങളായിട്ടായിരുന്നു മനുഷ്യൻ ജീവിച്ചിരുന്നത്. വെങ്കലയുഗത്തിലാണ് ആധുനികസംസ്കാരത്തിന്റെ സൃഷ്ടിഘടകങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയെല്ലാം വ്യക്തമായി രൂപംകൊണ്ടതും.
തന്റെ പരിതഃസ്ഥിതികളെ തനിക്ക് അനുകൂലമാക്കിത്തീർക്കുവാനുള്ള മനുഷ്യപ്രയത്നത്തിന്റെ വിജയങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത് നവീനശിലായുഗത്തിലാണ്. അഗ്നിയെ നിയന്ത്രിച്ച്, അഭയസ്ഥാനങ്ങളും ഉടയാടകളും ഉപയോഗിച്ച്, സ്വന്തമായി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, അവർക്ക് അക്കാലത്ത് ഒരു പരിധിവരെ പ്രകൃതിയുടെ വെല്ലുവിളികളെ അതിജീവിക്കുവാൻ കഴിഞ്ഞു. ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ താനേ വിളഞ്ഞിരുന്ന ഇടങ്ങളിൽ കഴിയുന്നതിനുപകരം മനുഷ്യർ തങ്ങൾ താമസിക്കുന്നിടത്ത് ഭക്ഷണം ഉത്പാദിപ്പിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. എങ്കിലും നവീനശിലായുഗമനുഷ്യർ ജീവിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി ഏറെ യത്നിക്കേണ്ടിവന്നിരുന്നു. അവരുടെ മുഴുവൻ സമയവും ഓജസ്സും, നിലനില്പിനുവേണ്ടിയുള്ള യത്നത്തിനായി ചെലവഴിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. അത് നാഗരികതയിലേക്കുള്ള പ്രയാണത്തിന് ഒരു പ്രതിബന്ധം തന്നെയായിരുന്നു.
നാഗരികത നേടുന്നതിനുള്ള ആദ്യത്തെ ഉപാധി എളുപ്പത്തിൽ ജോലിചെയ്യുവാൻ കഴിയുന്ന, വിസ്തൃതവും ഫലഭൂയിഷ്ഠവുമായ ഭൂമിയാണ്. അത്തരം സ്ഥലങ്ങളിൽ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണുമാത്രമല്ല കൊല്ലംമുഴുവൻ പുറത്തു ജോലി ചെയ്യുവാൻ അനുവദിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥയും അനിവാര്യമായിരുന്നു. ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണ് കണ്ടെത്താനായെങ്കിലും കാലാവസ്ഥയുടെ കാര്യത്തിൽ പ്രതിസന്ധി തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു. ആറുമാസക്കാലം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തു വിളവുണ്ടാക്കിയാലും ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പല സ്ഥലങ്ങളിലും വർഷത്തിന്റെ അവശേഷിക്കുന്ന നാളുകൾ അവരെ ചലനരഹിതരാക്കുംവിധമുള്ള തണുപ്പാർന്നതായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അനുയോജ്യമായ മണ്ണ്; കൊല്ലം മുഴുവൻ അനുയോജ്യമായ കാലാവസ്ഥ ഇവ രണ്ടുമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ, മനുഷ്യൻ തേടിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു.
അങ്ങനെയിരിക്കെ ഒരേ കാലഘട്ടത്തിൽ രണ്ടു പുത്തൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു. തങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് എക്കലും കൊണ്ട് പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടലിലേക്ക് യൂഫ്രട്ടീസ്, ടൈഗ്രീസ് നദികൾ കടന്നുപോയ, അതിവിസ്തൃതമായ ചതുപ്പുനിലം ക്രമേണ വെള്ളം വറ്റി ഉറയ്ക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് ഒരു പ്രദേശം പിറന്നത്. മറ്റൊന്ന് മനുഷ്യാധിവാസയോഗ്യമായി മാറിയ ഈജിപ്തിലെ ഡെൽറ്റാ പ്രദേശമായിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരുന്ന വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങൾ, തീരഭൂമിയുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠതയ്ക്ക് മാറ്റുകൂട്ടുന്നതായി മാറിയതാണ് അവിടെയുണ്ടായ പരിവർത്തനത്തിന് പ്രധാനകാരണം. ചെറുതും ഒറ്റതിരിഞ്ഞതുമായ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങൾക്കുപകരം മനുഷ്യർ അതിവിസ്തൃതമായ ഈ പുത്തൻപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ചേക്കേറുവാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് നദീതടസംസ്കാരങ്ങളുടെ പിറവിയുടെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. അവിടങ്ങളിൽ ഇതിനുമുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ലാത്ത വിധമുള്ള സങ്കീർണസ്വഭാവത്തോടുകൂടിയ രാഷ്ട്രീയാസ്തിത്വങ്ങൾ ഉദയം ചെയ്തു; തൊഴിലുകൾ വിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലുകളായി; വാണിജ്യം സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു; എഴുത്തുവിദ്യ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടു; നവീന ശിലായുഗത്തിലെ അലങ്കാരപ്രധാനമായ കല പ്രതീകാത്മക കലയിലേക്ക് വഴിമാറി.
പ്രചോദനവും അതിൽനിന്നുടലെടുത്ത വിപ്ലവവും ഒന്നുതന്നെ ആയിരുന്നെങ്കിലും നൈൽനദീതടത്തിലും യൂഫ്രട്ടീസ്, ടൈഗ്രീസ് നദീതടങ്ങളിലും സംഭവിച്ച പരിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനക്രമം പ്രധാനകാര്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം രാഷ്ട്രീയസംവിധാനത്തിലുണ്ടായ വ്യത്യാസമാണ്. മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ വ്യത്യസ്ത കേന്ദ്രങ്ങളിലായി പരിഷ്കൃതസമൂഹങ്ങൾ രൂപപ്പെടുകയും ആ നഗരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണാവകാശം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഓരോ രാജ്യങ്ങളായി രൂപപ്പെടുകയുമായിരുന്നു. നൈൽ നദീതടത്തിലാകട്ടെ രാജാവിന്റെ കീഴിൽ അത് ഒറ്റ രാജ്യമായി രൂപപ്പെട്ടു.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലെ 'പുതുഭൂമി' രണ്ടു വ്യത്യസ്ത ജനസമൂഹങ്ങൾക്കായി വിഭജിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു - സുമറും അക്കാദും. ക്രമേണ അവിടങ്ങളിൽ സുമേറിയൻ സംസ്കാരവും അക്കാദിയൻ സംസ്കാരവും പിറന്നു. ക്രി.മു. 3000-മാണ്ടോടെയാണ് ഇവ രൂപപ്പെട്ടത്. ബാബിലോണിയൻ, അസീറിയൻ സംസ്കാരങ്ങളുടെ ഈറ്റില്ലവും മെസപ്പൊട്ടേമിയയായിരുന്നു.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയ്ക്കു തൊട്ടുപിന്നാലെ വന്ന നൈൽനദീ തടസംസ്കാരം പിറന്ന ഭൂപ്രദേശത്ത് ആധുനിക ബേഹലൊമാലി വംശജരുടെ പ്രപിതാക്കന്മാരായിരുന്ന കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ജനങ്ങളുടെ വർഗത്തിൽപ്പെട്ടവരായിരുന്നു ആദിമജനത. ജലവിതാനം താഴ്ന്ന്, ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ പുത്തൻ തടം ഉണ്ടായതോടുകൂടി അയൽരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് കുടിയേറ്റമുണ്ടായി. ലിബിയക്കാർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറു നിന്നെത്തി; സെമൈറ്റുകൾ കിഴക്കുനിന്നെത്തി. തെക്കും തെക്കുപടിഞ്ഞാറുനിന്നുമായി നുബിയർ തുടങ്ങിയവരുമെത്തി. ക്രി.പി.സു. നാലാം സഹസ്രാബ്ദത്തിന്റെ രണ്ടാം പാദത്തോടെ നൈൽ നദീതടം ഇങ്ങനെ ഒരു സമ്മിശ്രജനസമൂഹത്താൽ നിറഞ്ഞു. നാലാം ശ.-ത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ശാരീരികമായ പ്രത്യേകതകൾ പോലും മനസ്സിലാക്കാനാവാത്ത വിധം അവർ ഇടകലർന്നു കഴിഞ്ഞുതുടങ്ങി. അങ്ങനെ ഉണ്ടായ ഒരു ഐക്യവംശം തനതായ സ്വഭാവങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാനും, തങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ അനുകൂലസാഹചര്യങ്ങൾ ചൂഷണം ചെയ്യുവാനും തുടങ്ങിയതോടെയാണ് സവിശേഷമായ നൈൽനദീതട സംസ്കാരം യാഥാർഥ്യമായത്.
പ്രധാന നദീതടസംസ്കാരങ്ങൾ
പ്രധാനമായും നാല് നദീതടസംസ്കൃതികളാണ് ലോകത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റിമറിക്കുന്നതിന് നിമിത്തമായത്. അവ ചുവടെ ചേർക്കുന്നു.
ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രധാന സംസ്കാരങ്ങളോരോന്നിന്റെയും മുഖ്യ സവിശേഷതകൾ പട്ടിക 1-ൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.
അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങൾ
പ്രധാനമായും എട്ട് സവിശേഷതകൾ കൂടിച്ചേരുമ്പോഴാണ് നാഗരികത രൂപപ്പെടുന്നത്. ആസൂത്രിത നഗരങ്ങൾ, സുസംഘടിതമായ ഭരണസംവിധാനം, ബഹുമതങ്ങൾ, വിദഗ്ദ്ധ തൊഴിൽ, വ്യത്യസ്ത സാമൂഹ്യവിഭാഗങ്ങൾ, കലയും വാസ്തുവിദ്യയും, പൊതുമരാമത്ത്, എഴുത്ത് (രചന) എന്നിവയാണ് അവ.
നഗരങ്ങളാണ് നാഗരികതയുടെ മുഖ്യ സവിശേഷത. നദീതീരങ്ങളിൽ കൃഷിഭൂമി കണ്ടെത്തുകയും അവിടെ കൃഷിയിറക്കുകയും ചെയ്തതോടെ പുതിയ ഒരു സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുകയും ഇത് ജനസംഖ്യാവളർച്ചയ്ക്കും ഗ്രാമങ്ങളുടെ നഗരവത്കരണത്തിനും കാരണമാകയും ചെയ്തു. ഇത്തരം നഗരങ്ങളാണ് പില്ക്കാലത്ത് യൂഫ്രട്ടീസിന്റെയും ടൈഗ്രീസിന്റെയും തീരങ്ങളിൽ രൂപപ്പെട്ടത്.
ആദ്യകാലത്ത് മതപുരോഹിതർ തന്നെയായിരുന്നു അധികാരികൾ. പിന്നീട് പോരാളികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ ആഗമനത്തോടെ അവർ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കുകയും അധികാരം തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അവർ നിയമവ്യവസ്ഥയും നികുതി വ്യവസ്ഥയും നടപ്പിലാക്കി. ഇതിനായി ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിക്കുകയുംകൂടി ചെയ്തതോടെ സമൂഹത്തിൽ സുസംഘടിതമായ ഒരു ഭരണസംവിധാനം നിലവിൽവന്നു. തങ്ങൾക്ക് അധികാരം ലഭിച്ചത് ദൈവത്തിൽ നിന്നാണെന്ന വാദം ഇവർ ഉയർത്തിയതോടെ മതത്തിനുമേലുള്ള അധികാരവും ഇവർക്കുകൈവന്നു.
ശിലായുഗത്തിലേതുപോലെ ഇവരും ബഹുദൈവാരാധകരായിരുന്നു. സൂര്യദേവനെയും ജലദേവതകളെയും മറ്റു പ്രകൃതി ശക്തികളെയുമായിരുന്നു ഇവർ ആരാധിച്ചിരുന്നത്.
രാഷ്ട്രസംവിധാനം
ജനവർഗങ്ങൾ രാഷ്ട്രജീവിതത്തിലേക്കു പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ നദീതീരങ്ങളിൽ രൂപംകൊണ്ട രാഷ്ട്രങ്ങൾ വളരെ ചെറുതായിരുന്നു. നാലായിരം വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ഗംഗാനദിക്കരയിൽ മഗധ, കാശി, അവന്തി, വത്സലം, വിദർഭ, വിദേഹം, പാഞ്ചാലം തുടങ്ങിയ അനേകം കൊച്ചു രാഷ്ട്രങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ ഇടം തേടിയിട്ടുണ്ട്. കാലാന്തരത്തിൽ ഇത്തരം കൊച്ചുരാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സമരങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഈ സമരങ്ങളിൽ ശക്തരായ രാഷ്ട്രങ്ങൾ സമീപത്തുള്ള ദുർബലരാഷ്ട്രങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി; സാമ്രാജ്യങ്ങൾ പിറന്നു. ഈജിപ്ത്, സുമേറിയ തുടങ്ങിയവയായിരുന്നു ആദ്യകാലനദീതട സാമ്രാജ്യങ്ങൾ. ബി.സി. 753-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടെമ്പർ നദീതീരത്തു നിലവിൽവന്ന റോം എന്ന കൊച്ചു രാഷ്ട്രം എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തിൽ റോമാ സാമ്രാജ്യമായിമാറി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ തുംഗഭദ്രാ നദീതീരത്ത് ഹരിഹരൻ, ബുക്കൻ എന്നീ സഹോദരന്മാർ ചേർന്നു രൂപീകരിച്ച വിജയനഗരം എന്ന ചെറിയ രാഷ്ട്രം പില്ക്കാലത്ത് വിജയനഗര സാമ്രാജ്യമായിമാറി. പരമ്പരാഗതമായി അധികാരത്തിൽവന്ന ചക്രവർത്തിമാരായിരുന്നു ഇത്തരം സാമ്രാജ്യങ്ങളിലെ ഭരണാധികാരികൾ. ഭരണപരവും മതപരവും ആയ അധികാരങ്ങൾ അവരിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു. ചക്രവർത്തി നിർമിച്ചതും മതങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചിരുന്നവയും ആയിരുന്നു അക്കാലത്തെ സാമ്രാജ്യത്തിലെ നിയമങ്ങൾ. സാമ്രാജ്യത്തിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന പ്രജകൾക്ക് ഭരണാധികാരിയെ അനുസരിക്കുകയെന്ന ചുമതലമാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. അവർ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായിരുന്നില്ല. തങ്ങളുടെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന വമ്പിച്ച സമ്പത്തും, സൈനികബലവുംകൊണ്ട് ഈ ചക്രവർത്തിമാർ പ്രജകളെ അടക്കിഭരിച്ചു. അപൂർവം ചില ഭരണാധികാരികൾ മാത്രം പ്രജാക്ഷേമത്തിൽ തത്പരരായിരുന്ന ദയാലുക്കളായ സ്വേച്ഛാധിപതികൾ ആയിരുന്നു. ഈ ചക്രവർത്തിമാർ ദയാലുക്കളായി മാറിയത് പ്രജകളിൽ നിന്നുമുള്ള സമ്മർദംകൊണ്ടല്ല, പ്രത്യുത തങ്ങളുടെ ഇച്ഛകൊണ്ടുമാത്രമായിരുന്നു. ചക്രവർത്തിമാർ അയൽരാഷ്ട്രങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കുക പതിവായിരുന്നതിനാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട ജനങ്ങൾ സംഘടിച്ച് വിപ്ലവം നടത്തുന്ന പതിവ് അക്കാലത്തുണ്ടായിരുന്നു. പുരാതന റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഇസ്രായേലി യഹൂദന്മാർ സംഘടിച്ച് റോമൻ പട്ടാളക്കാർക്കെതിരെ പോരാടിയിരുന്ന കാര്യം ബൈബിളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പല പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗങ്ങളെയും ഒരുമിച്ചുകൂട്ടിയായിരുന്നു പുരാതന നദീതടസാമ്രാജ്യങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നത്. അതിനാൽ ഇത്തരം സാമ്രാജ്യങ്ങളിലെ ജനങ്ങളിൽ ഐകമത്യമനോഭാവവും ദേശീയബോധവും കുറവായിരുന്നുവെന്നുവേണം കരുതാൻ. പലപ്പോഴും ഭരണാധികാരിയും വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ നികുതിപിരിവിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്നു. പല സാമ്രാജ്യങ്ങളിലും പിൻതുടർച്ചാവകാശത്തെ സംബന്ധിച്ച വ്യക്തമായ നിയമങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഒരു സമ്രാട്ടു മരിക്കുമ്പോൾ അവകാശികൾ തമ്മിൽ അധികാരത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള മത്സരങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു.
ഓരോ നദീതട സാമ്രാജ്യവും വളരെ സമ്പന്നമായിരുന്നു. ധനവും സൈനികബലവും ആയിരുന്നു സമ്രാട്ടിന്റെ അധികാരത്തിനാധാരം. രാഷ്ട്രത്തിലെ സമ്പത്തിന്റെ അധികഭാഗവും ചക്രവർത്തിയുടെയും കുറെ പ്രഭുക്കന്മാരുടെയും കൈകളിലാണു കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. സമ്പന്നർ കൂടുതൽ ശക്തിയാർജിച്ചു. സാമ്രാജ്യപ്രഭുക്കന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭൂസംബന്ധങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി സാധാരണ കർഷകരിൽ നിന്ന് വളരെയേറെ നികുതികൾ പിരിച്ചെടുത്തിരുന്നു. രാജ്യങ്ങളുടെ ക്ഷേമം സംരക്ഷിക്കുന്നതിലല്ല, പ്രത്യുത പ്രജകളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിലായിരുന്നു സമ്രാട്ടിന്റെയും പ്രഭുക്കന്മാരുടെയും ശ്രദ്ധ.
സാമൂഹിക ഘടന
ഓരോ നാഗരികതയിലും അതിന്റെ സാമൂഹിക ഘടന രൂപംകൊണ്ടിരുന്നത് അവിടത്തെ തൊഴിലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു. എന്നാൽ രാജ്യത്തെ സൈനികർ, പുരോഹിതർ എന്നീ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സമൂഹത്തിൽ പ്രത്യേക പദവി നല്കിയിരുന്നതായി മിക്കവാറും എല്ലാ നാഗരികതകളിലും കാണാനാവും.
പ്രാചീന രാജവംശങ്ങളുടെ കാലത്ത് ഈജിപ്തിൽ പ്രധാനമായും രണ്ടു വിഭാഗം ആളുകളാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഭരണകർത്താക്കളും ഭരണീയരും. ഫറോവമാരായിരുന്നു ഇവിടത്തെ ഭരണാധികാരികൾ. ഭരണീയരിൽ രാജാവിന്റെ ഭടന്മാർ, പുരോഹിതർ, രാജാവിന്റെ കുടിയാന്മാർ, മറ്റു തൊഴിലാളികൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള തട്ടുകളാണുണ്ടായിരുന്നത്. പ്രഭുക്കളെയും അടിമകളെയും ഈ വിഭജനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലെ സാമൂഹിക ഘടനയ്ക്ക് ആധുനിക വ്യവസ്ഥിതിയുമായി ഏറെ സാമ്യമുണ്ട്. അവിടെ പ്രഭു, അഭിജാതൻ, മുഷ്കേനുകൾ എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു സമൂഹവിഭജനം. പ്രഭുക്കൾ സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതരും ഭരണാധികാരികളും ഭൂവുടമകളുമായിരുന്നു. അഭിജാതർ മധ്യവർഗ സമൂഹം. രാജ്യത്തെ ഗുമസ്തന്മാരായിരുന്നു അവർ. മുഷ്കേനുകൾ അഥവാ ഭാഗികമായി സ്വതന്ത്രരായ സാധാരണക്കാർ സമൂഹത്തിൽ ഏറ്റവും കീഴ്ത്തട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്നവരായിരുന്നു. ഇവരിൽ അധികവും അടിമകളായിരുന്നു; അവർക്കും അടിമകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മിക്കവാറും എല്ലാ നദീതടസംസ്കാരങ്ങളിലും അടിമസമ്പ്രദായം നിലനിന്നിരുന്നതായി കാണാം. അവിടുത്തെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ സുസ്ഥിരത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിൽ ഇതിന് കാര്യമായ പങ്കുമുണ്ടായിരുന്നു.
നൈൽനദീതീരങ്ങളിലെ തദ്ദേശീയരധികവും അടിമകളായിരുന്നു. വിദേശികളായ യുദ്ധത്തടവുകാരായിരുന്നു മറ്റ് അടിമകൾ. സുഡാൻ, ലിബിയ, സിറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ളവരായിരുന്നു അവരിലധികവും. അടിമകളിൽ ചിലരെ ഫറോവ തന്റെ ആസ്ഥാന സദസ്യർക്ക് ദാനം ചെയ്യുകയും അവർ തങ്ങളോടൊപ്പം ജോലിചെയ്യുന്ന ഈജിപ്തുകാരുമായി മിശ്രവിവാഹത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ അടിമ വെറും ക്രയവിക്രയ വിധേയമായ ഒരു ചരക്കും യജമാനന്റെ സ്വകാര്യസ്വത്തും നിയമപരമായ യാതൊരു അവകാശവുമില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു.
ഭദ്രമായ സാമൂഹികഘടന ഉറപ്പുവരുത്താൻ മിക്കവാറും എല്ലാ നാഗരികതകളിലും നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി വിവിധ പഠനങ്ങളിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാം. എന്നാൽ ഒരു സംഹിതയുടെ രൂപത്തിലുള്ള പ്രാമാണിക സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ അഭാവത്തിൽ അതിന്റെ യഥാർഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. നദീതടസംസ്കാരങ്ങളിലെ സാമൂഹിക ഘടനയിൽ നിർണായകസ്ഥാനം സൈന്യത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. തങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത തനതു സംസ്കാരം അധിനിവേശങ്ങളിലൂടെ നാമാവശേഷമാകാതിരിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്കാണ് പട്ടാളം വഹിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ഈജിപ്തിൽ മതാധിഷ്ഠിത നിയമഘടനയാണ് നിലനിന്നിരുന്നതെങ്കിലും ഇവിടെ എല്ലാ നിയമങ്ങളും പിറവിയെടുത്തതും നിലനിന്നിരുന്നതും ഫറോവയുടെ ഇച്ഛയ്ക്കു വിധേയമായിട്ടായിരുന്നു. നിയമത്തിന്റെ പരമാധികാരം ഫറോവയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രിമാരിലും നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു.
പ്രാചീന സുമേറിയയിലെ നീതിന്യായ ഭരണം പുരോഹിതന്മാരുടെ പ്രത്യേക അവകാശമായിരുന്നു.
ശാസ്ത്രം
ശാസ്ത്രവിജ്ഞാനരംഗത്ത് നാഗരിക ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ വളർച്ച പരിമിതമായിരുന്നുവെങ്കിലും ശാസ്ത്രചരിത്രത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലുകളായ നിരവധി നേട്ടങ്ങൾ അവർക്ക് കൈവരിക്കാനായിട്ടുണ്ട്. ചുറ്റുപാടുകളെ സമൂലം മാറ്റാൻ കഴിവുള്ള വസ്തുതകൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിലേറെ അവർക്കു താത്പര്യം തങ്ങളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച വസ്തുതകൾ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിലായിരുന്നു. ഉദാഹരണമായി, കൃഷിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയോടുകൂടിയ ഏതു ജനതയ്ക്കും വ്യത്യസ്ത കാലാവസ്ഥകളെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതുണ്ട്. കൃഷിക്കാരന് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൃത്യമായി ആസൂത്രണം ചെയ്യേണ്ടതിനാൽ അയാൾക്ക് കാലാവസ്ഥാവ്യതിയാനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് മുന്നറിയിപ്പു നല്കുന്ന ഒരു കലണ്ടർ ആവശ്യമായിരുന്നു. വിവിധ നാഗരിക സമൂഹങ്ങൾ ഇതിനായി വിവിധ രീതിയിലുള്ള കലണ്ടറുകൾ ആവിഷ്കരിച്ചതായി കാണാനാകും. സിറിയസ് നക്ഷത്രത്തിന്റെ ഉദയവും നൈൽനദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വച്ചുകൊണ്ട് ഈജിപ്തുകാർ ഒരു വർഷത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം 365 ദിവസമാണെന്നു നിർണയിക്കുകയുണ്ടായി.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ ആദ്യകാലത്ത് ചന്ദ്രനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അവിടുത്തെ പുരോഹിതന്മാർ ഒരു കലണ്ടർ നിർമിച്ചു. എന്നാൽ ബാബിലോണിയർ ക്രമേണ സൌരവർഷ കലണ്ടർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഈജിപ്തിൽ ഫറോവ കാലഘട്ടത്തിലും ചൈനയിൽ ഷാങ് രാജവംശ കാലത്തും കലണ്ടറുകൾ ഗണിച്ചതായി വിവിധ ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കലണ്ടറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ, കലണ്ടർ നിർമാതാക്കൾക്ക് സഹായകരമായിത്തീർന്നത് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രപരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളാണെന്നു കാണാം. ഈ അന്വേഷണം എത്തിനില്ക്കുന്നത് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ നാഗരിക സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ള ഗണ്യമായ അറിവിലാണ്. ഇവർ ഗ്രഹണങ്ങൾ വരെ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിച്ചിരുന്നു. ബാബിലോണിയൻ ജനതയാണ് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽ കൂടുതൽ സംഭാവനകൾ നടത്തിയത്.
നാഗരിക സമൂഹം ശാസ്ത്രവിജ്ഞാനത്തിൽ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ച മറ്റ് രണ്ട് പ്രധാന മേഖലകൾ ഗണിതശാസ്ത്രവും വൈദ്യശാസ്ത്രവുമായിരുന്നു ഈജിപ്തിൽ തങ്ങളുടെ പിരമിഡുകൾ അവർ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും പണിയുകയും ചെയ്തത് അളവിന്റെയും കണക്കുകൂട്ടലിന്റെയും കാര്യത്തിൽ പറയത്തക്ക അബദ്ധങ്ങൾ ഇല്ലാതെയാണ്. വിസ്തീർണവും വലിപ്പവുമെല്ലാം കൃത്യമായി കണക്കുകൂട്ടാൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞുവെന്നത്, ജ്യാമിതിയുടെ വളർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അങ്കഗണിതത്തിലും അവർക്ക് സ്വന്തം രീതികളുണ്ടായിരുന്നു. അക്കങ്ങൾക്കെല്ലാം പ്രത്യേകം ചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മൊസൊപ്പൊട്ടേമിയക്കാർ അങ്കഗണിതത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ബീജഗണിതത്തിലൂടെയാണ് ഗണിതശാസ്ത്രത്തെ സമീപിച്ചത്.
വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തും ഔഷധ നിർമ്മാണരംഗത്തും സുമേറിയൻ നാഗരിക സമൂഹം ഏറെ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചതായി കാണാം.
സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ
നവീനശിലായുഗത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം ആളുകളുടെയും മുഖ്യതൊഴിൽ കൃഷിയായതിനാൽ കാർഷിക രംഗത്താണ് കൂടുതലായും സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ പരീക്ഷിച്ചത്. കൃഷി സ്ഥലത്തേക്കാവശ്യമായ വെള്ളമെത്തിക്കുന്നതിനുള്ള വിവിധ ജലസേചന പദ്ധതികളായിരുന്നു ഇതിൽ മുഖ്യം. മിക്കവാറും എല്ലാ നദീതടസംസ്കാര ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കും ഇതിൽ സമാനസ്വഭാവമാണ് കാണാൻ കഴിയുന്നത്. മണ്ണിൽ കോലുകൊണ്ടുകുത്തി കുഴിയുണ്ടാക്കി അതിൽ വിത്തുകൾ ഓരോന്നായിട്ട് മുളപ്പിക്കുന്നതിനുപകരം ചാലുകൾ കീറി വിത്തുകൾ എറിഞ്ഞു വിതക്കുന്ന രീതി ആദ്യമായി അവലംബിച്ചത് യൂഫ്രട്ടീസ് നദീതീരത്താണ്. കലപ്പപോലുള്ള കാർഷിക യന്ത്രങ്ങളുടെ കണ്ടുപിടിത്തം കൂടുതൽ വിസ്തൃതിയിൽ കൃഷി ചെയ്യാൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കി. നിലം ഉഴുന്നതോടുകൂടിത്തന്നെ വിതകൂടി നടത്താൻ സൗകര്യപ്പെടുത്തത്തക്കവണ്ണം കലപ്പയോട് ചേർത്ത് തുളയുള്ള ഒരു ഉപകരണം കൂടി ഘടിപ്പിച്ച് അതിൽ ആവശ്യമുള്ള വിത്ത് നിറയ്ക്കാനും സംവിധാനമുണ്ടായിരുന്നു.
ഭവനനിർമ്മാണത്തിനും മറ്റുമായി ഇഷ്ടിക നിർമിച്ചതാണ് സാങ്കേതിക രംഗത്തെ ഇവരുടെ മറ്റൊരു സംഭാവന. ചൂളയിൽ ചുട്ടെടുത്ത ഇഷ്ടികകൾ ആദ്യമായി നിർമിച്ചത് സുമേറിയക്കാരാണെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈജിപ്തിൽ രാജവാഴ്ച അവസാനിക്കുന്നതിനു തൊട്ടുമുൻപാണ് ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉടലെടുത്തത്. അതുവരെ ചുള്ളിക്കമ്പുകൾ പിണച്ചു ചെളിതേച്ചുള്ള പണിയാണ് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്. മോഹൻജോദരൊയിലും ഹാരപ്പയിലുമെല്ലാം കണ്ടെടുത്ത അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ ഇടതടവില്ലാതെയുള്ള ഇഷ്ടികപ്പണികൾ കാണാൻ കഴിയും.
ഈജിപ്തുകാർ കളിമൺപാത്ര നിർമ്മാണത്തിലെന്നപോലെ സ്ഫടിക നിർമ്മാണത്തിലും വിദഗ്ദ്ധരായിരുന്നു ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ പിന്നീട് ഇറ്റലിയിലേക്കും മറ്റ് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും ഇന്ത്യയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. ചൈനയിൽ നിന്നും ലഭിച്ചിട്ടുള്ള ചില അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നും ഇത് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈജിപ്തിലെ ശില്പികൾ ശിലാപാത്ര നിർമ്മാണത്തിലും വൈദഗ്ദ്ധ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. നദീതടങ്ങളിൽ ലോഹനിർമ്മാണ ശാസ്ത്രവും വളർന്നുതുടങ്ങിയിരുന്നു. ചെമ്പ് ചുട്ടുപഴുപ്പിച്ച് പതംവരുത്തുന്ന ലോഹസംസ്കരണപ്രക്രിയയാണ് അവയിൽ ആദ്യത്തേത്.
തുണി നിർമ്മാണരംഗത്ത് ഏറെ മുന്നിട്ടുനിന്ന ഈജിപ്തിൽ നെയ്ത്ത് ഒരു വ്യവസായമായി വളർന്നിരുന്നു. സിറിയയിലും മൊസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലും കമ്പിളി ഉത്പാദനമായിരുന്നു ഏറിയ പങ്കും.
സമ്പദ്ഘടന
നദീതട നാഗരിക ജനങ്ങളുടെ സമ്പദ്ഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനസ്രോതസ്സ് കാർഷിക വിളകളുടെ വ്യാപാരം തന്നെയായിരുന്നു. വ്യാപാരത്തോട് വിവിധ രാജ്യങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത സമീപനമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ആഭ്യന്തര വ്യാപാരം ഈജിപ്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഫറോവയുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തായിരുന്നു. ഇവിടെ നിന്നും വിദേശ വ്യാപാരം കൂടുതലും നടന്നിരുന്നത് സിറിയയിലേക്കായിരുന്നു. എന്നാൽ, മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ പൂർണ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടുകൂടി ഒരു വ്യാപാരിക്ക് തന്റെ ജോലി നിർവഹിക്കാമായിരുന്നു. നിയമത്തിന്റെ പരിധിക്കകത്തുനിന്നുകൊണ്ടും പൊതുതാത്പര്യത്തിന്റെ പേരിൽ രാഷ്ട്രം ചുമത്തുന്ന നികുതി വ്യവസ്ഥകൾക്കു വിധേയമായും മാത്രമായിരിക്കണം എന്നു മാത്രം.
മെസപ്പൊട്ടേമിയയിൽ ന്യായമായ കച്ചവടം ഉറപ്പുവരുത്താൻ പ്രത്യേക സേനയെ നിയോഗിച്ചിരുന്നു. വിദേശ വ്യാപാരാഭിവൃദ്ധിക്കുവേണ്ടി വിപുലവും വിശുദ്ധവുമായ ചട്ടങ്ങൾ ഇവിടെ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. വ്യാപാരാവശ്യങ്ങൾക്കായുള്ള ഗതാഗതരീതികളും പല രാജ്യങ്ങളിലും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. കരമാർഗ്ഗമുള്ള യാത്ര ദുഷ്കരമായിരുന്നു. മെസപ്പൊട്ടേമിയക്കാർ ഉരുചക്രവാഹനങ്ങൾ നേരത്തെതന്നെ വികസിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ദീർഘയാത്ര അസാധ്യമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലും ഈജിപ്തിലുമെല്ലാം കരമാർഗ്ഗമുള്ള ചരക്കുഗതാഗതത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് കഴുതകളെയും ഒട്ടകങ്ങളെയുമായിരുന്നു.
ജലഗതാഗതം ചെലവുകുറഞ്ഞതായതിനാൽ സാധ്യമായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കെല്ലാം ചരക്കുകൾ കടത്തിയിരുന്നത് ജലമാർഗ്ഗമായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളിൽ ഉടനീളം രണ്ടു മഹാനദികൾ ഒഴുകിയിരുന്നുവെന്നുള്ളതും അനറ്റോളിയുടെ കിഴക്കൻ പകുതി മുഴുവനും സിറിയയുടെ ഉത്തരഭാഗവും സ്പർശിക്കുന്ന ഒരു സമ്പൂർണ ജലഗതാഗതമാർഗ്ഗം തങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്നുള്ളതും സുമേറിയക്കാർക്കും ബാബിലോണിയക്കാർക്കും വലിയ അനുഗ്രഹമായിരുന്നു.
എഴുത്തുസമ്പ്രദായങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവും
എഴുത്തുസമ്പ്രദായമെന്നു വിളിക്കാവുന്ന ഒന്ന് ആദ്യമായി രൂപപ്പെടുത്തിയത് സുമേറിയക്കാർ ആയിരുന്നു. സ്വത്തവകാശത്തിന്റെ ഉറപ്പിനായുള്ള അന്വേഷണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് എഴുത്തുവിദ്യ പിറന്നത്. ചിത്രവേല ചെയ്യപ്പെട്ട വ്യക്തിപരമായ മുദ്രകളായിട്ടായിരുന്നു അതിന്റെ തുടക്കം. വിവിധതരം സംഭരണികളിലെ അടപ്പ്, ഭാണ്ഡങ്ങളിലെ കുടുക്കിന്റെ പ്രത്യേകത എന്നിവ ആദ്യം ഉടമസ്ഥനെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള അടയാളങ്ങളായി. പിന്നീട് ഉടമസ്ഥാവകാശം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി കളിമണ്ണുകൊണ്ട് പൂശിയ ചില അടയാളങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. അത് വംശീയമായ പ്രതീകങ്ങളുടെ പിറവിക്ക് വഴിതെളിച്ചു. ചിത്രമായ അത്തരം പ്രതിനിധീകരണങ്ങളിൽ നിന്ന് ചിത്രലിപിയും തുടർന്ന് എഴുത്തുകലയും ആരംഭിക്കുകയായിരുന്നു. തെക്കൻ മെസപ്പൊട്ടേമിയയിലായിരുന്നു എഴുത്തുകല ബീജാവാപം ചെയ്തതെന്നാണ് ചരിത്രപണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായം. നോ: അക്ഷരകല
സുമേറിയയിലും ഈജിപ്തിലും നിലവിൽ വന്ന അതിവിപുലമായ എഴുത്തുകല അതു ചെയ്യുന്നതിനുള്ള വിദഗ്ദ്ധപരിശീലനം നേടുകയെന്നത് ഒരു അനിവാര്യതയാക്കി. എഴുത്തുകലയുടെ ആദ്യപ്രായോജകർ പുരോഹിതരായിരുന്നു. അവരിൽ നിന്ന് അതു പഠിക്കുന്നതിനു വിശേഷപരിശീലനവും, ഗുരുകുല രീതിയിലുള്ള പ്രായോഗിക പരിശീലനവും ആവശ്യമായി വന്നു. അങ്ങനെ പുരോഹിത വർഗത്തോടൊപ്പം എഴുത്തുജോലിക്കാർ എന്നൊരു വിഭാഗവും ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസ കുത്തക പുരോഹിതന്മാരുടെ കൈയിലായി. നോ: വിദ്യാഭ്യാസം
മതവിശ്വാസങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും
ഓരോ നദീതടസംസ്കാരത്തിലും നിലനിന്നിരുന്ന സാമൂഹികഘടനയാണ് അവിടത്തെ മതപരമായ ആശയങ്ങളെ ഏറിയകൂറും രൂപപ്പെടുത്തിയത്.
ഈജിപ്തുകാരുടെ ആദ്യകാല മതസങ്കല്പം വളരെ സങ്കീർണമായിരുന്നു. ദുർജ്ഞേയമായ പ്രപഞ്ചരഹസ്യങ്ങൾക്കൊക്കെ അവർ ദൈവികത്വം നല്കി. രാജാവ് പ്രധാനദൈവമായ ഹോറസിന്റെ പ്രതിപുരുഷനായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. പില്ക്കാലത്ത് അവർ ഏകമതവിശ്വാസത്തിലേക്ക് എത്തുകയുണ്ടായി.
ഈശ്വരൻ എല്ലാറ്റിലുമുണ്ടെന്നും എല്ലാം ഈശ്വരമയമാണെന്നുമുള്ള വിശ്വദേവതാവാദികളായിരുന്നു സുമേറിയൻ ജനത. പ്രപഞ്ച പരിപാലനത്തിനു നാല് ദൈവങ്ങളെ അവർ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. അനു (ആകാശം), കി (ഭൂമിദേവി), എൻലിൽ (വായുഭഗവാൻ) എങ്കി (ജലദേവത) ഇങ്ങനെയായിരുന്നു ദൈവസങ്കല്പം. ഓരോ നഗരവും ഓരോ ദൈവത്തിന്റെ പരിരക്ഷയിലായിരുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളെല്ലാം ദൈവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് അവർ നല്കിയിരുന്നത്. ദുമു-സി (സംഹാരമൂർത്തി) ഇനന്ന ദേവിയെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നതോടെ ശൈത്യകാലം തുടങ്ങും. ജനങ്ങൾക്കും ഭൂമിക്കും സമൃദ്ധിയുടേതാണ് ഇക്കാലം. ദേവിയെ (ഇനന്ന) പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ദുമു-സിക്ക് കഴിയാതെ വരുന്നു. ഇതോടെ ദേവി കോപിഷ്ടയും അസംതൃപ്തയുമായി ഭർത്താവിനോട് കുറച്ചുകാലം (ആറ്മാസം) പാതാളത്തിലേക്ക് പോകാൻ കല്പിക്കുന്നു. ഇക്കാലം വേനൽക്കാലമാകും.
സിന്ധുനദീതടസംസ്കാരത്തിൽ ദൈവിക സങ്കല്പങ്ങൾക്ക് മുന്തിയ പ്രാധാന്യമാണുണ്ടായിരുന്നത്. മൂന്ന് തലകളുണ്ടായിരുന്ന പശുപതി(ശിവൻ)യായിരുന്നു പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തി. മരങ്ങളെയും മൃഗങ്ങളെയും ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായവും നിലനിന്നിരുന്നു. ആൽമരങ്ങൾ, പാലമരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മരങ്ങളും ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ലിംഗപൂജയും നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു.
ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിലെ മതചിന്തകളുടെ ആവിർഭാവം പിതൃപൂജയിൽ തുടങ്ങുന്നു എന്നാണു നിഗമനം. ഒരാളുടെ യഥാർഥ ശക്തി ആരംഭിക്കുന്നത് അയാളുടെ മരണാനന്തരമാണെന്ന വിശ്വാസമായിരുന്നു അതിനടിസ്ഥാനം. അങ്ങനെ പരേതാരാധനയും പരേതർക്കായുള്ള ബലിതർപ്പണങ്ങളും നിലവിൽ വന്നു. മറ്റൊരു സംസ്കാരത്തിനും അവകാശപ്പെടാനാവാത്തവിധമുള്ള പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയും രാഷ്ട്രീയവിസ്ഫോടനങ്ങൾക്കെതിരായ ദൃഢപ്രതിജ്ഞയും ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിന് സമ്മാനിച്ചത് പരേതാരാധനയിലൂന്നി വികസിച്ച ഈ മതസമ്പ്രദായമാണെന്നു വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കലയും സാഹിത്യവും
പ്രയോജനക്ഷമതയ്ക്ക് മുൻതൂക്കം നല്കുന്ന, അഥവാ പ്രയോജനകരമായ പദാർഥങ്ങളെ മോടിപിടിപ്പിക്കുന്നതരം, പ്രയുക്തകലയിൽ നിന്ന് സുന്ദരകലയിലേക്കുള്ള പരിണാമമാണ് നദീതടസംസ്കാരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ച കലാപരമായ അടിസ്ഥാന സംഭാവന.
ചുണ്ണാമ്പുകല്ലിൽത്തീർത്ത മെസപ്പൊട്ടേമിയൻ പൂപ്പാത്രങ്ങൾ, മാടമ്പിമാരുടെ ശവക്കല്ലറകൾക്കായിത്തീർത്ത ഈജിപ്ഷ്യൻ പ്രതിമകൾ, വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിലെ ദേവാലയ ചിത്ര-ശില്പവേലകൾ, ചമയപ്പെട്ടികൾ, കരണ്ടിപ്പിടികൾ, ചഷകങ്ങൾ എന്നിവയിലെ കൊത്തുപണികൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ നദീതടസംസ്കാരങ്ങളിലെ കലാവൈവിധ്യത്തിനു നിദർശനമായിരുന്നു.
ഈജിപ്തിനും മെസപ്പൊട്ടേമിയയ്ക്കും പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ സുകുമാര കലാമാതൃകകളാണ് ക്രീറ്റിലുണ്ടായിരുന്നത്. അവിടെ നിന്നും ലഭ്യമായിട്ടുള്ള ദന്ത-ലോഹശില്പങ്ങളിലും ചുവർചിത്രങ്ങളിലും ആധ്യാത്മികഭാവങ്ങൾക്ക് ലവലേശം ഊന്നൽ കൊടുക്കാത്ത, ദേശസംസ്കാര ബാഹ്യമായ ഒരു ആത്മബോധത്തിൽ നിന്നും പിറന്ന കലാശൈലി കാണാം.
പില്ക്കാല ദ്രാവിഡകലയുടെ ഉദയത്തിനു വഴിതെളിച്ച ഒരു വിശിഷ്ട പ്രതിഭാസമായിരുന്നു ഹാരപ്പാകല. ചൈനീസ് കലയുടെ സവിശേഷത അതിന്റെ സാങ്കേതികമികവായിരുന്നു.
മാരിക്കൊട്ടാരത്തിലെ ചുവർചിത്രങ്ങൾ മെസപ്പൊട്ടേമിയൻ ചിത്രകലയുടെ ശൈലി സങ്കീർണമായിരുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശിലാശില്പങ്ങൾ, കളിമൺവിഗ്രഹങ്ങൾ, ഫലകങ്ങളിലെ കൊത്തുപണികൾ എന്നിവയാണ് സുമേറിയൻകലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് ലഭ്യമാതൃകകൾ.
സംഗീതകലയുടെ രംഗത്തുണ്ടായിരുന്ന കുതിപ്പുകളെക്കുറിച്ചും ധാരാളം സൂചനകൾ ഇവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മറ്റിടങ്ങളിൽ സ്വരപഞ്ചക സമ്പ്രദായം നിലവിലിരുന്നപ്പോൾ, ഇവിടങ്ങളിൽ സപ്തസ്വരസമ്പ്രദായം നിലവിൽ വന്നിരുന്നു എന്നാണ് അനുമാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. വിവിധ നദീതടസംസ്കാരങ്ങളിലെ സമ്പന്നമായ സംഗീതപാരമ്പര്യത്തിനു നിദർശനമായി നിരവധി വാദ്യോപകരണങ്ങൾ ലഭ്യമായിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ ഇലത്താളം, പലതരം ചെണ്ടകൾ, പടഹം, പെരുമ്പറ, ഗഞ്ചിറ, ഓടക്കുഴൽ, വിവിധതരം കുഴലുകൾ, കാഹളങ്ങൾ, കൊമ്പുകൾ, സാരംഗി, വീണ, ഹാർവ്, ലയർ, ലൂട്ട് തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വെങ്കലയുഗകാലത്ത് ഈജിപ്തിനും മെസപ്പൊട്ടേമിയയ്ക്കും ലഭിച്ച മുഖ്യസാഹിത്യരചനകൾ പ്രാചീനേതിഹാസങ്ങളായിരുന്നു. ഓർത്തുവയ്ക്കാൻ എളുപ്പമായതിനാൽ പദ്യരചനകളായിരുന്നു ധാരാളമായി ഉണ്ടായിരുന്നതെന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പദ്യരചനകളിൽ ഈരടികളും ചതുഷ്പദികളും കാണാം.
പതനം
സമ്പദ്സമൃദ്ധങ്ങളായിരുന്ന ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ അന്യരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ അസൂയയ്ക്കു പാത്രമായി. അതിന്റെ ഫലമായി ഓരോ സാമ്രാജ്യത്തിനും നിരവധി വിദേശീയാക്രമണങ്ങളെ നേരിടേണ്ടിവന്നു. സാമ്രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധങ്ങളും ഇക്കാലത്തുണ്ടായി. ഒരു യുദ്ധത്തിൽ വിജയിക്കുന്ന സാമ്രാജ്യം മറ്റൊരുഘട്ടത്തിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സാമ്രാജ്യത്തോടു പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. സാമ്രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധങ്ങളുടെ ഫലമായി അവ ഓരോന്നും തകർന്നുതുടങ്ങി. ചില സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ആഭ്യന്തര കലാപങ്ങൾകൊണ്ടും തകർന്നിട്ടുണ്ട്. അമിത സമൃദ്ധി പലപ്പോഴും ജനതയുടെ ജാഗ്രതയും ഉന്മേഷവും അധ്വാനശീലവും നഷ്ടമാക്കിയതും തകർച്ചകൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്.
ഓരോ പുരാതന നദീതടസാമ്രാജ്യവും തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് ഭൂപ്രദേശത്ത് വീണ്ടും ചെറിയ ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിലും ചൈനയിലുംമാത്രം സാമ്രാജ്യശക്തികൾ തുടർന്നും നിലനിന്നു, ഉദാഹരണമായി ഇന്ത്യയിൽ മൗര്യസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധഃപതനത്തിനുശേഷം കനിഷ്കന്റെ കുശാന സാമ്രാജ്യം, ഗുപ്ത സാമ്രാജ്യം, ഹർഷവർധനന്റെ സാമ്രാജ്യം തുടങ്ങിയവ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് അധികാരത്തിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. ചൈനയിലും ഇതുപോലുള്ള സാമ്രാജ്യങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നിരുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ ശാസ്ത്രീയവിജ്ഞാനത്തിന്റെ വളർച്ചയെത്തുടർന്ന് പുരാതന നദീതട സംസ്കാരങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞു. ഉദാഹരണമായി വിദ്യുച്ഛക്തി കണ്ടുപിടിച്ചതോടുകൂടി വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾ നദീതീരങ്ങളിൽ നിന്നും മറ്റുസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു മാറ്റിത്തുടങ്ങി. റെയിൽവേ ഗതാഗതവും വ്യോമഗതാഗതവും വ്യാപിച്ചതോടുകൂടി നദികളിൽക്കൂടിയുള്ള ഗതാഗതവും ഏറെക്കുറഞ്ഞു. അതിന്റെ ഫലമായി നദീതടസംസ്കാരങ്ങൾ മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിലെ സംസ്കാരത്തിനു സമാനമായി മാറി.