cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ക്രിപ്റ്റോൺ
സം‌യുക്തങ്ങൾ
മറ്റ് ഉൽകൃഷ്ട വാതകങ്ങളേപ്പോലെതന്നെ ക്രിപ്റ്റോണും രാസപരമായി നിഷ്ക്രിയമാണ്. എന്നാൽ 1962ലെ ആദ്യ വിജയകരമായ സെനോൺ സം‌യുക്ത നിർമ്മാണത്തിനുശേഷം 1963ൽ ക്രിപ്റ്റോൺ ഡൈഫ്ലൂറൈഡ് (KrF2) കൃത്രിമമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ക്രിപ്റ്റോണിന്റെ ഏക ലഘുസംയുക്തവും ഇതാണ്. (ക്രിപ്റ്റോൺ ടെട്രാഫ്ലൂറൈഡ് (KrF4) എന്ന മറ്റൊരു ലഘുസംയുക്തത്തെപ്പറ്റി ചില ശാസ്ത്രലേഖനങ്ങളിൽ കാണാമെങ്കിലും അത് ശാസ്ത്രീയമായി ഇതുവരെ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല എന്നു മാത്രമല്ല, അതിന്റെ നിർമ്മാണം തത്ത്വപരമായിപ്പോലും ഏറ്റവും പ്രയാസമേറിയതുമാണ്.) തുടർന്ന് ഫ്ലൂറോ ഹൈഡ്രോസയനോ ക്രിപ്റ്റോൺ ഹെക്സാഫ്ലൂറോ ആന്റിമൊണേറ്റ് - HCNKrF+[SbF6]-, ക്രിപ്റ്റോൺ ഡൈ ടെഫ്ലേറ്റ് - Kr(OTeF5) 2 തുടങ്ങീ നൈട്രജൻ, ഓക്സിജൻ എന്നീ മൂലകങ്ങളുമായി സഹസംയോജകരാസബന്ധമുള്ളതും യഥാക്രമം -60oC, -90oC എന്നീ ഊഷ്മാവുകളിലും താഴെ മാത്രം സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ സം‌യുക്തങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പക്ഷെ സെനോണിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി ഓക്സീകരണനില 0, +2 എന്നിവ മാത്രമേ സംയുക്തങ്ങളിൽ ക്രിപ്റ്റോൺ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നുള്ളൂ.
ഫിൻലാന്റിലെ ഹെൽസിങ്കി സർവകലാശാലയിൽ ഓക്സീകരണനില 0 ആയ HKrF, HKrCN, HKrCCH, HKrCl എന്നിവ കൃത്രിമമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 40 കെൽവിൻ വരെ അവ സ്ഥിരതയുള്ളവയാണെന്നും തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
സൂപ്പർമാൻ കഥകളിലെ ക്രിപ്റ്റോണൈറ്റിന് മൂലകങ്ങളുടെ നാമകരണ രീതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് ക്രിപ്റ്റോണിന്റെ ഓക്സാനയോൺ ആയിരിക്കണം. ക്രിപ്റ്റോണിന്റെ ഓക്സാനയോണുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.
ഉപയോഗങ്ങൾ
കൃപ്റ്ണിന് പല ഉൽസർജ്ജന രേഖകളുള്ളതിനാൽ അയോണീകൃത ക്രിപ്റ്റോൺ വാതക ഡിസ്ചാർജ് വെള്ള നിറത്തിലുള്ളതായിരിക്കും. അതിനാൽ ക്രിപ്റ്റോൺ ഉപയോഗിക്കുന്ന ബൾബുകൾ മികച്ച ധവള പ്രകാശ സ്രോതസ്സുകളാണ്. ഈ ഗുണമുള്ളതിനാൽ അതിവേഗ ഫോട്ടോഗ്രാഫിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് ഫ്ലാഷുകളിൽ ക്രിപ്റ്റോൺ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഊർജ്ജ രക്ഷക ഫ്ലൂറസന്റ് ലാമ്പുകളിൽ ക്രിപ്റ്റോൺ ആർഗോണുമായി ചേർത്ത് നിറയ്ക്കുന്നു. ഇത് അവയുടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വോൾട്ടതയും ഊർജ്ജ ഉപഭോഗവും കുറക്കുന്നു. എന്നാൽ അതോടോപ്പംതന്നെ ലഭ്യമാകുന്ന പ്രകാശം കുറയുകയും ലാമ്പിന്റെ വില കൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. ആർഗോണിന്റെ നൂറിരട്ടിയാണ് ക്രിപ്റ്റോണിന്റെ വില. ക്രിപ്റ്റോൺ (സിനോണിനൊപ്പം) ഇൻകാന്റസെന്റ് ലാമ്പുകളിൽ ഫിലമെന്റിന്റെ ബാഷ്പീകരണം കുറക്കുന്നതിനായി നിറയ്ക്കാറുണ്ട്. സാധാരണ ഇൻകാന്റസെന്റ് ലാമ്പുകളുടെതിനേക്കാൾ നീല പ്രകാശമടങ്ങുന്ന ഉജ്ജ്വല പ്രകാശമാണ് ഇവയിൽനിന്ന് ലഭിക്കുക.
പ്രിൻസ് ഓഫ് പേർഷ്യ: ദ് സാൻഡ്സ് ഓഫ് ടൈം
യുബിസോഫ്റ്റ് പുറത്തിറക്കിയ ഒരു തേഡ് പേഴ്സൺ സാഹസിക വീഡിയോ ഗെയിമാണ് പ്രിൻസ് ഓഫ് പേർഷ്യ: ദ് സാൻഡ്സ് ഓഫ് ടൈം. 2003 നവംബറിലാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങിയത്.
സവിശേഷതകൾ
മെയ്‌വഴക്കത്തിനും ആയോധന നൈപുണ്യത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു ഗെയിമാണിത്. പ്രധാന കഥാപാത്രമായ പ്രിൻസിന്റെ മെയ്‌വഴക്കവും ആയുധാഭ്യാസവുമാണ് കളിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷത. വലിയൊരു കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിലൂടെ ഭിത്തിയിൽ നിന്ന് ഭിത്തിയിലേക്ക് ചാടിയും ഭിത്തിയിലൂടെ ഓടിയും പലതരം കെണികൾ ഒഴിവാക്കിയും വിവിധതരം ഉപകരണങ്ങളുടെ സമസ്യകൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്തിയും രണ്ട് ഭിത്തികളുടെ ഇടയിലൂടെ മുകളിലേയ്ക്ക് കയറിയും താഴേയ്ക്ക് ഇറങ്ങിയും വേണം കളിയിലൂടെ മുന്നേറാൻ. വിവിധതരം ശത്രുക്കളെ കൊന്നൊടുക്കുകയും വേണം.
ആയുധങ്ങൾ
കളിയിലെ പ്രധാന ആയുധം വാൾ ആണ്. പല തരത്തിലുള്ള വാളുകൾ കഥാഗതിയിൽ ഒന്നൊന്നായി ലഭിക്കും. കഠാരിയാണ് മറ്റൊരു ആയുധം. അത് കയ്യിലുള്ളപ്പോൾ പ്രിൻസിന് സമയത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് സാധിക്കും.
ശബ്ദം
പ്രിൻസ് ഓഫ് പേർഷ്യ: ദ് സാൻഡ്സ് ഓഫ് ടൈം ശബ്ദ ട്രാക്ക് 2003 നവംബർ മൂന്നിനാണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്.
പുറം കണ്ണികൾ
Prince of Persia
അമേരിക്കൻ സ്റ്റാഫ്ഫൊർഡ്ഷൈർ ടെറിയർ
ചരിത്രം
ആ കാലങ്ങളിൾ നിലനിന്നിരുന്ന പോരുകളിൽ പ്രധാനപെട്ട ഒന്നായിരുന്നു നായ്പോരു.ഇതിനായി അധികമായും ഉപയോഗിച്ചു വന്നതു ഇത്തരം നായ്ക്കളേയാണ്.
സ്വഭാവം
എപ്പൊഴും ഊർജ്ജസ്വലരായിരിക്കുന്ന ഇവർ തന്റെ യജമാനന്റെ കുടൂംബത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യം
ഉയർന്ന രോഗ പ്രതിരോധശേഷി, ഉറച്ച മാംസപേശികൾ എന്നിവ ഇവയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്..ആയുർദൈർഘ്യം 13 വർഷം വരെ.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ടെറിയർ
ആദ്യമവർ.......തേടിവന്നു...
“ആദ്യം അവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ തേടി വന്നു...” എന്നത് പ്രസിദ്ധ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പുരോഹിതനും നാസിവിരുദ്ധ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന ഫ്രെഡറിക് ഗുസ്താവ് എമിൽ മാർട്ടിൻ നീമൊളെറുടെ (1892 ജനുവരി 14 – 1984 മാർച്ച് 6) വരികളാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകളെക്കുറിച്ചും വരികളുടെ ഉള്ളടക്കത്തെക്കുറിച്ചും വ്യത്യസ്താഭിപ്രായങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രസംഗത്തിലെ പരാമർശമായിരുന്നുവെന്നാണ് കരുതുന്നത്. നാസിസത്തിനെതിരെയും ഹിറ്റ്ലറുടെ ആര്യൻ മേധാവിത്വ സിദ്ധാന്തത്തിനെതിരെയും നിശ്ശബ്ദത പാലിച്ച ജർമ്മനിയിലെ ബുദ്ധിജീവികൾക്കെതിരായ വിമർശനമായിട്ടും നാസികളാൽ വേട്ടയാടപ്പെടുന്നവരോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യമായിട്ടുമാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്.
ഈ വരികളുടെ യഥാർത്ഥ രുപം എങ്ങനെയായിരുന്നവെന്നതിൽ ഇന്നും തർക്കമുണ്ട്. പലതരത്തിലാണ് അവ തർജ്ജമ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും. ഈ വരികളിൽ പരമാർശിക്കുന്ന "വിവിധ വിഭാഗക്കാരിൽ" ആരെയൊക്കെ തന്റെ ആദ്യ പരാമർശത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നത് നീമൊളെർക്കുപോലും പിന്നീട് വ്യക്തമായി പറയുവാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല. എങ്കിലും താഴെകൊടുക്കുന്ന വരികൾ അദ്ദേഹം പൊതുവെ അംഗീകരിക്കുകയുണ്ടായി.
വരികൾ
ചില പാഠങ്ങളിൽ
ഞാനൊന്നും മിണ്ടിയില്ല,
കാരണം ഞാനൊരു കത്തോലിക്കനായിരുന്നില്ല "
എന്ന വരികളും ചേർത്ത് കാണാറുണ്ട്.
അവലംബം
Then They Came for Me (A New Twist)
By Stephen Rohde, a constitutional lawyer and President of the ACLU of Southern California. Adapted from the original by Rev. Martin Niemoller (1937).
http://www.rkdn.org/u-r-next.asp
വർഗ്ഗം:കവിതകൾ
Martin Niemöller
ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ
ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിനു മുൻപുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ക്യൂബ ഭരിച്ചിരുന്ന സ്വേച്ഛാധിപതിയാണ് ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ(ജനുവരി 16, 1901 – ഓഗസ്റ്റ് 6, 1973). വിപ്ലവത്തെ തുടർന്ന് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയുടെയും ചെഗുവേരയുടെയും നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിപ്ലവകാരികളാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടു.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1901-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം: 1973-ൽ മരിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ജനുവരി 16-ന് ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് മരിച്ചവർ
അമൃത അറോറ
ബോളിവുഡിലെ ചലച്ചിത്ര രംഗത്തെ ഒരു പ്രമുഖ നടിയാണ് അമൃത അറോറ. (अमृता अरोड़ा), (ജനനം: ജനുവരി 31, 1981).
സ്വകാര്യ ജീവിതം
അമൃത അറോറ ജനിച്ചത് മുംബൈയിലാണ്. അമൃത അറോറയുടെ അമ്മ ഒരു മലയാളി ആണ്. പിതാവ് ഒരു പഞ്ചാബിയും ആണ്. അമൃത അറോറയുടെ സഹോദരിയും ബോളിവുഡിലെ തന്നെ പ്രമുഖ നടിയുമാണ് മലൈക അറോറ. മലൈകയുടെ ഭർത്താവ് അർബാസ് ഖാൻ, പ്രമുഖ നടനായ സൽമാൻ ഖാനിന്റെ സഹോദരനാണ്.
സിനിമ ജീവിതം
ഫർദീൻ ഖാൻ അഭിനയിച്ച കിത്നെ ദൂർ കിത്നെ പാസ്  എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അമൃത തന്റ്റെ അഭിനയ ജീവിതം തുടങ്ങുന്നത്. പക്ഷേ തന്റെ സിനിമ ജീവിതത്തിലെ ഒരു വിജയിച്ച ചിത്രം എന്നു പറയാനായി ആദ്യ്മായി അഭിനയിച്ച ആവാര പാഗൽ ദീവാന എന്ന ചിത്രമായിരുന്നു. 2004 ൽ ഇറങ്ങിയ ഗേൾ ഫ്രണ്ട് എന്ന ചിത്രം വളരെയധികം വിവാദങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കിയിരുന്നു. രണ്ടു പെൺകുട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള പ്രേമത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ ഇഷ ഗോപികർ എന്ന നടിയോടൊപ്പമാണ് അമൃത അഭിനയിച്ചത്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1981-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ജനുവരി 31-ന് ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അവതാരകർ
കുളത്തുമ്മൽ
കേരളത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് കുളത്തുമ്മൽ.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ
ഗ്രഹണം
ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തു മറ്റൊന്നിന്റെ നിഴലിലാകുന്ന പ്രതിഭാസത്തിനാണ്‌ ഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നത്. മൂന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കൾ നേർരേഖയിൽ വരുമ്പോഴാണ്‌ ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. |ചന്ദ്രന്റെ]] നിഴലിൽ ഭൂമി വരുന്നതു വഴി സൂര്യൻ മറയുകയോ ഭൂമിയുടെ [|നിഴലിൽ]] ചന്ദ്രൻ വരുന്നതുവഴി ചന്ദ്രൻ മറയുകയോ ചെയ്യുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കാനാണ്‌ നാം സാധാരണയായി ഗ്രഹണം എന്ന വാക്കുപയോഗിക്കാറുള്ളത്. എങ്കിലും മറ്റേതെങ്കിലും ഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു നോക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉപഗ്രഹം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതു സൂചിപ്പിക്കാനും ഇരട്ടനക്ഷത്രങ്ങൾ നിരീക്ഷിതാവുമായി നേർരേഖയിൽ വരുമ്പോൾ ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ മറയ്ക്കുന്നത് സൂചിപ്പിക്കാനും ഒക്കെ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കാം.
ഭൂമിയുടേയും ചന്ദ്രന്റേയും ഭ്രമണപഥങ്ങളും ഗ്രഹണവും
thumb|200px|ഭൂമിയുടേയും ചന്ദ്രന്റേയും ഭ്രമണപഥങ്ങൾ, ഇവിടെ സൂര്യനും ഭൂമിയും ചന്ദ്രനും നേർ രേഖയിലാണെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലം ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലം വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ നേർ‌രേഖയില്ല
ഭൂമി സൂര്യനെ വലംവെയ്ക്കുന്ന പഥത്തിന്റെ അതേ തലത്തിൽ കൂടിയല്ല ചന്ദ്രൻ ഭൂമിയെ വലംവെയ്ക്കുന്നത്. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലം ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലത്തിന്‌ ‍ ഏകദേശം അഞ്ച് ഡിഗ്രി ചെരിഞ്ഞാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അത് കൊണ്ടു തന്നെ ചന്ദ്രപഥം ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലത്തെ മുറിച്ചുകടക്കുന്ന രണ്ടു ബിന്ദുക്കളിലൊന്നിൽ ചന്ദ്രൻ എത്തുമ്പോൾ ഭൂമിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഒരേ രേഖയിൽ ആണെങ്കിൽ മാത്രമേ ഭ്രമണമുണ്ടാകാറുള്ളു. ഈ ബിന്ദുക്കളെ രാഹുവും കേതുവും എന്നു പറയുന്നു. രാഹുവിൽ ചന്ദ്രഗ്രഹണവും കേതുവിൽ സൂര്യഗ്രഹണവും നടക്കുന്നു. ഗ്രഹണം തുടങ്ങുന്ന പ്രക്രിയയെ സ്പർശം എന്നും, പൂർണ്ണമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവസ്ഥക്ക് ഗ്രസനം എന്നും, പുറത്തു വരുന്ന പ്രക്രിയക്ക് മോചനം എന്നും നമ്മുടെ പൂർവ്വികർ വിളിച്ചു.
സൂര്യഗ്രഹണം
thumb|200px|left|സൂര്യഗ്രഹണം
ഭൂമിയ്ക്കും സൂര്യനും ഇടയിലായി ചന്ദ്രൻ വന്നു പെടുമ്പോൾ സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുന്നു. ഭൂമിയും ചന്ദ്രനും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും തമ്മിലുള്ള ദൂരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യാദൃച്ഛികമായ കൃത്യത മൂലം പൂർണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ സൂര്യനെ പൂർണ്ണമായി മറയ്ക്കുന്നതാണ്. അപ്പോൾ സൂര്യന്റെ അന്തരീക്ഷമായ കൊറോണ മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയാറുള്ളു. കറുത്തവാവ് ദിവസമാവും സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുക. ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ചാഞ്ചാട്ടം മൂലം ചന്ദ്രൻ രാഹുവിലെത്തുന്ന എല്ലാ വേളയിലും സൂര്യഗ്രഹണം ഉണ്ടാകാറില്ല. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ രാഹു ഭൂമിയുടേയും സൂര്യന്റേയും മധ്യത്തിൽ നിന്നും അല്പം മാറിയിരിക്കുമ്പോൾ ചന്ദ്രൻ സൂര്യനെ അല്പം മാത്രം മറയ്ക്കുന്നു. ഇതിനു ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നു.
ചന്ദ്രഗ്രഹണം
thumb|200px|ചന്ദ്രഗ്രഹണം
ചന്ദ്രനിൽ ഭൂമിയുടെ നിഴൽ പതിക്കുന്നതിനാണ് ചന്ദ്രഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നത്. ഇത്തരം സന്ദർഭത്തിൽ ഭൂമി ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഇടയിലായിരിക്കും. വെളുത്തവാവ് ദിവസമായിരിക്കും ചന്ദ്രഗ്രഹണം നടക്കുക. ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണമെന്നപോലെ ഭാഗിക ചന്ദ്രഗ്രഹണവും നടക്കാറുണ്ട്.
സാരോസ് ചക്രം
ഗ്രഹണനിരീക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു സാങ്കല്പ്പിക ചാക്രിക പ്രവർത്തനമാണ്‌ സാരോസ് ചക്രം (Saros cycle). ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഭൂമിയും പരസ്പരാപേക്ഷികമായി ഒരിക്കൽ നിന്ന സ്ഥാനത്തു തന്നെ വീണ്ടും എത്താനെടുക്കുന്ന കാലയളവാണ്‌ സരോസ് ചക്രം. 18 കൊല്ലം 11 ദിവസം 8 മണിക്കൂർ ആണു് ഒരു സരോസ് ചക്രത്തിലെ രണ്ട് ഗ്രഹണങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലയളവു്. അധിവർഷങ്ങൾ വരുന്നതനുസരിച്ച് ഈ കാലയളവ് കൃത്യമായി കണക്കാക്കാൻ കൂടുതൽ കണക്കുകൂട്ടൽ വേണ്ടിവരും. ഉദാഹരണത്തിന്‌ 18 വർഷത്തിനിടയിൽ അഞ്ച് അധിവർഷങ്ങൾ വരുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഈ കാലയളവ് 18 കൊല്ലവും 10½ ദിവസവുമായി കുറയും. ഓരോ സരോസ് ചക്രത്തിലും 43 പൂർണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണങ്ങളും 28 പൂർണ്ണ ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുമാണുണ്ടാവുക.
വാതകഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങൾ
വാതകഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളായ വ്യാഴം, ശനി, യുറാനസ്, നെപ്റ്റ്യൂൺ എന്നിവ കൂടുതൽ ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ളവയാണ് അതിനാൽ തന്നെ അവയിൽ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ഗ്രഹണങ്ങളുണ്ടാകുന്നുമുണ്ട്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംഭവിക്കുന്നത വ്യാഴത്തിന്റെ കാര്യത്തിലാണ്, അതിന് നാല് വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട് കൂടാതെ അചുതണ്ടിന്റെ ചെരിവും കുറവാണ്. ഇത് കാരണമായി ഈ വലിയ ഗ്രഹത്തിന്റെ നിഴലിലൂടെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോഴെല്ലാം ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഒരേ ഇടവേളകളിൽ സംതരണങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിലെ മേഘങ്ങളിൽ അതിന്റെ വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നത് സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ ഗലീലിയൻ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രദക്ഷിണ വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞതു മുതൽ അവ വഴിയുള്ള ഗ്രഹണങ്ങൾ കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതായിത്തീർന്നു. സൂര്യന്റെ എതിഭാഗത്ത് അകലെയായിരിക്കുമ്പോൾ ഇങ്ങനെ നടത്തുന്ന പ്രവചനം 17 മിനുട്ട് താമസിച്ചാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് 1670 കളിൽ നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് പ്രകാശം വ്യാഴത്തിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനെടുക്കുന്ന സമയം കാരണമാണെന്ന് ഓലെ റോമർ (Ole Rømer) അനുമാനിക്കുകയുണ്ടായി. പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗത നിർണ്ണയിക്കാൻ ആദ്യമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.
മറ്റ് മൂന്നു വാതകഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളുടെയും പ്രദക്ഷിണതലവും അവയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രദക്ഷിണതലവും തമ്മിലുള്ള ഉയർന്ന ചെരിവ് കാരണമായി നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ മാത്രമേ ഗ്രഹണം സംഭവിക്കാറുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന് ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റന്റെ പ്രദക്ഷിണതലം ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണതലവുമായി 1.6° ചെരിവാണുള്ളത്, കൂടാതെ ശനിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചെരിവ് 27° ഉം ആണ്. ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണതലത്തിൽ സൂര്യനുമായുള്ള നേർരേഖയിൽ രണ്ടിടങ്ങളിൽ മാത്രമേ സന്ധിക്കുന്നുള്ളൂ, ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണകാലം 29.7 വർഷം ആയതിനാൽ തന്നെ ഗ്രഹണം 15 വർഷം കൂടുമ്പോൾ മാത്രമേ സംഭവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളൂ.
നിരീക്ഷകൻ നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ രേഖാംശം കൃത്യമായി കണക്കാക്കുവാൻ ജൊവിയൻ ഗ്രഹങ്ങളിളുടെ ഗ്രഹണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും അറിയപ്പെടുന്ന രേഖാംശത്തിൽ (ഗ്രീൻവിച്ച് പോലെയുള്ളത്) ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്ന സമയം കൃത്യമായി അറിയാമെങ്കിൽ, നിരീക്ഷകന്റെ രേഖാംശത്തിൽ ഗ്രഹണം നടക്കുന്ന സമയം കൃത്യമായി നീരീക്ഷിക്കുകയാണെങ്കിൽ സമയ വ്യത്യാസം ഗണിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയും. ഭൂമധ്യരേഖയിലൂടെയുള്ള ഒരോ 15° ഉം ഒരു മണിക്കൂറിന് തുല്യമായതിനാൽ, ഗണിച്ചെടുത്ത സമയ വ്യത്യാസം നിരീക്ഷകൻ നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ രേഖാംശം കണ്ടെത്തുന്നതിൽ സഹായിക്കുന്നു. ഈ വിദ്യയാണ് ഗയോവാന്നി ഡി. കാസിനി 1679 ൽ ഫ്രാൻസിന്റെ മാപ്പ് തയ്യാറാക്കുവാന് ഉപയോഗിച്ചത്.
ചൊവ്വ
പ്രദക്ഷിണപഥത്തിന്റെ അകലവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ ചൊവ്വയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ചെറുതായതിനാൽ അവയ്ക്ക് സൂര്യനെ പൂർണ്ണമായി മറയ്ക്കാൻ സാധിക്കാത്തതിനാൽ തന്നെ ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണം മാത്രമേ സാധ്യമാകുകയുള്ളൂ. ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ചൊവ്വ മറയ്ക്കുന്നതുവഴിയുള്ള ഗ്രഹണങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്നുമാത്രമല്ല ഇടയ്ക്കിടെ സംഭവിക്കുന്നതുമാണ്, ഒരു വർഷം നൂറുകണക്കിന് തവണ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അപൂർവ്വം ചില അവസരങ്ങളിൽ ഡീമൊസിന്റെ മേൽ ഫോബോസിന്റെ നിഴൽ വഴിയും ഗ്രഹണം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നും അതിനെ ചുറ്റുന്ന പ്രദക്ഷിണപഥത്തിൽ നിന്നും ചൊവ്വയിലെ ഗ്രഹണങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്ലൂട്ടോ
വലിപ്പത്തിനു ആനുപാതികമായി ഷാരോൺ എന്ന വലിയ ഉപഗ്രഹമുള്ളതിനാൽ പ്ലൂട്ടോയിൽ കൂടുതൽ ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. 1985 നും 1990 നും ഇടയിൽ പരസ്പരമുള്ള ഗ്രഹണ പരമ്പര തന്നെ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ആ വ്യൂഹത്തിൽ ദിവസം പ്രതി നടക്കുന്ന ഗ്രഹണങ്ങൾ ആ രണ്ട് ഖഗോള വസ്തുക്കളുടേയും ഭൗതിഗുണങ്ങൾ കൃത്യമായി കണക്കാക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
ബുധനും ശുക്രനും
ഉപഗ്രഹങ്ങലില്ലാത്തതിനാൽ തന്നെ ബുധനിലും ശുക്രനിലും ഗ്രഹണം ഉണ്ടാകുകയില്ല. പക്ഷെ ഇവ രണ്ടും സൂര്യന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംതരണം ചെയ്യുന്നത് കാണെപ്പെടാറുണ്ട്. ബുധൻ ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽ 13 തവണ സംതരണം ചെയ്യുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എട്ടുവർഷത്തെ ഇടവേളയോടുകൂടിയ ജോഡികളായാൺ ശുക്രന്റെ സംതരണം. പക്ഷെ ഈ ഒരു ജോഡി സംതരണങ്ങൾ ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽ സംഭവിക്കാവുന്നതിന്റെ സാധ്യത് ഒരു തവണയിൽ കുറവാണ്.
സൗരയൂഥേതര ഗ്രഹണങ്ങൾ
പല നക്ഷത്രകൂട്ടങ്ങളിലും പരസ്പരം വലം വെയ്ക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയെ ഗ്രഹണ ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ (Eclipsing binaries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവ പലപ്പോഴും പരസ്പരം മറയ്ക്കാറുമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത്തരം ഗ്രഹണങ്ങൾ നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് ദർശിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് കന്നിരാശിയിലെ ചിത്ര നക്ഷത്രം ശരിക്കും പരസ്പരം ഭ്രമണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഗ്രഹണദ്വന്തങ്ങളായ നക്ഷത്രങ്ങളാണ്.
സംതരണം
ഒരു സ്ഥലത്തു നിന്നു നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ഏതെങ്കിലും ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തു മറ്റൊരു ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുവിന്റെ മുന്നിലൂടെയോ പിന്നിലൂടെയോ കടന്നു പോകുന്നതായി കാണുന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്രപ്രതിഭാസത്തിനാണു സംതരണം (astronomical transit) എന്നു പറയുന്നത്. ബുധൻ, ശുക്രൻ എന്നീ ഗ്രഹങ്ങളുടെ സംതരണമാണ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ദൃശ്യമാവുക. ഭൂമിക്കും സൂര്യനുമിടയിൽ നേർരേഖയിൽ ഇത്തരം ഗ്രഹങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോഴാണ് സംതരണം സംഭവിക്കുന്നത്. 2004 ജൂൺ 8 ന് രാവിലെ 10.43 മുതൽ 4.55 നായിരുന്നു ശുക്രസംതരണം ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ രീതിയിൽ കാണപ്പെട്ടത്. ഇതിൽ ഏറ്റവും മികച്ച കാഴ്ച കോഴിക്കോട്ടായിരുന്നു.
ഉപഗൂഹനം
ഉപഗൂഹനം. ഇംഗ്ലീഷ്:Occultation ഒരു ജ്യോതിർപ്രതിഭാസം. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ വലുതായി തോന്നുന്ന ഒരു ജ്യോതിർഗോളത്തെ അതിലും ചെറിയ ഒരു ഗോളം മറക്കുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് സംതരണം അഥവാ Transit. എന്നാൽ കാഴ്ചക്ക് ചെറുതായിട്ടുള്ള ഒരു ഗോളത്തെ അതിലും വലിയ ഗോളം മറക്കുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് ഉപഗൂഹനം എന്ന് പറയുന്നത്.
കൂടുതൽ അറിവിന്
വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്ര പ്രതിഭാസങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഭൗമ പ്രതിഭാസങ്ങൾ
പ്രിൻസ് ഓഫ് വെയിത്സ് ദ്വീപ് (അലാസ്ക)
പ്രിൻസ് ഓഫ് വെയിത്സ് ദ്വീപ്, അലാസ്ക പാൻഹാൻഡിലിൽ അലക്സാണ്ടർ ദ്വീപസമൂഹങ്ങളിലുൾപ്പെട്ട ഒരു ദ്വീപാണ്. ഇത് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ വലിപ്പത്തിൽ നാലാം സ്ഥാനമുള്ള ദ്വീപും (ഹവായി, കോഡിയാക് ദ്വീപ്, പ്യൂർട്ടോ റിക്കോ എന്നിവയ്ക്കു ശേഷം) ലോകത്തിലെ 97 ആമത്തെ വലിയ ദ്വീപുമാണ്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
135 മൈൽ (217 കിലോമീറ്റർ) നീളവും 45 മൈൽ (72 കിലോമീറ്റർ) വീതിയുമുള്ള ഈ ദ്വീപിന്റെ വിസ്തൃതി ഏകദേശം 2,577 ചതുരശ്ര മൈൽ (6,674 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇത് അയർലണ്ടിന്റെ ഏകദേശം 1/10 വലിപ്പവും ഡെലാവെയർ സംസ്ഥാനത്തേക്കാൾ ഒരൽപ്പം വലുതുമാണ്. ഏകദേശം 3,000 ജനങ്ങൾ ഈ ദ്വീപിൽ അധിവസിക്കുന്നുണ്ടെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ക്രെയ്ഗ് പട്ടണമാണ് ഇവിടുത്തെ വലിയ സമൂഹം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഉപ്പിലിട്ട ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ സംസ്കരിക്കുന്ന കേന്ദ്രമായി സ്ഥാപിതമായ ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ 1000 ആണ്. മത്സ്യബന്ധന വ്യവസായവുമായി വളർന്ന സുദീർഘ പാരമ്പര്യമുള്ള ഒരു ഗ്രാമമായ ക്ലാവോക്കിൽ ഏകദേശം 750 പേർ വസിക്കുന്നു. 1900 മുതൽ 1915 വരെ ഒരു വൻകിട ബസ്തനഗരമാണ് ഹൊല്ലിസ്. ഹോളിസ് 1900 മുതൽ 1915 വരെയുള്ള കാലത്ത് പെട്ടെന്നു അഭിവൃദ്ധിയിലേയ്ക്കു കുതിക്കുകയും പിന്നിടു തകർന്നടിഞ്ഞതുമായ ഖനന കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഇത് 1950 കളിൽ ഒരു ലോഗ്ഗിങ് ക്യാമ്പായി പുനസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ 100 ലധികം ജനസംഖ്യയുള്ള ഇത് ഒരു ഫെറി ടെർമിനലായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
കൊടുമുടികളിൽ 3,000 അടിവരെ (914 മീറ്റർ) ഉയരമുള്ളവ പ്ലീസ്റ്റോസീൻ ഗ്ലേസിയേഷനാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഫ്യോർഡുകളും കുത്തനെയുള്ള മലനിരകളും നിബിഡ വനങ്ങളുമടങ്ങിയതാണ് ദ്വീപിന്റെ പ്രകൃതി.
ചരിത്രം
തദ്ദേശീയരായ കൈഗാനി ഹൈഡ ജനങ്ങളുടെ സ്വദേശമാണ് പ്രിൻസ് ഓഫ് വെയിത്സ് ദ്വീപ്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:അലാസ്കയിലെ ദ്വീപുകൾ
പെഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിം
thumb|250px|right|ആദ്യ കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയ്മായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന സ്പേവാർ!-ന്റെ സ്ക്രീൻഷോട്ട്
ഒരു പെഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിം (കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിം, പിസി ഗെയിം എന്ന പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു) എന്നാൽ പെഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടറിൽ കളിക്കാവുന്ന ഒരു വീഡിയോ ഗെയിം ആണ്. വീഡിയോ ഗെയിം കൺസോളിലോ ആർക്കേഡ് യന്ത്രത്തിലോ കളിക്കാവുന്ന വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെടില്ല എന്നർത്ഥം. സ്പേസ്‌വാർ! ആണ് ആദ്യ കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിം ആയി വിശേഷിക്കപ്പെടുന്നത്. വിഷ്വൽ ഫീഡ്‌ബാക്ക് സൃഷ്‌ടിക്കാൻ ജോയ്‌സ്റ്റിക്ക്, കൺട്രോളർ, കീബോർഡ് അല്ലെങ്കിൽ മോഷൻ സെൻസിംഗ് ഉപകരണം പോലുള്ള ഒരു യൂസർ ഇന്റർഫേസ് അല്ലെങ്കിൽ ഇൻപുട്ട് ഉപകരണവുമുള്ള ഒരു ഇലക്ട്രോണിക് ഗെയിമാണാണിത് ടിവി സെറ്റ്, മോണിറ്റർ, ടച്ച്‌സ്‌ക്രീൻ അല്ലെങ്കിൽ വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി ഹെഡ്‌സെറ്റ് പോലുള്ള വീഡിയോ ഡിസ്‌പ്ലേ ഉപകരണത്തിലാണ് ഈ ഫീഡ്‌ബാക്ക് സാധാരണയായി കാണിക്കുന്നത്. ചില കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിമുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഗ്രാഫിക്സ് ഡിസ്പ്ലേയെ ആശ്രയിക്കുന്നില്ല, ഉദാഹരണത്തിന് ടെക്സ്റ്റ് അഡ്വഞ്ചർ ഗെയിമുകളും കമ്പ്യൂട്ടർ ചെസ്സും ടെലിടൈപ്പ് പ്രിന്ററുകൾ വഴി കളിക്കാം. വീഡിയോ ഗെയിമുകളിലുള്ള ശബ്ദം പലപ്പോഴും സ്പീക്കറുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ഹെഡ്‌ഫോണുകൾ വഴി കേൾക്കാൻ സാധിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ ഹാപ്‌റ്റിക് ടെക്‌നോളജി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് തരത്തിലുള്ള ഫീഡ്‌ബാക്ക് ഉപയോഗിച്ചും സൗണ്ട് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും.
ആർക്കേഡ് വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ, കൺസോൾ ഗെയിമുകൾ, പേഴ്‌സണൽ കമ്പ്യൂട്ടർ (പിസി) ഗെയിമുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വീഡിയോ ഗെയിമുകളെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്. അടുത്തിടെ, വ്യവസായം സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകൾ, ടാബ്‌ലെറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ, വെർച്വൽ, ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി സിസ്റ്റങ്ങൾ, റിമോട്ട് ക്ലൗഡ് ഗെയിമിംഗ് എന്നിവയിലൂടെ മൊബൈൽ ഗെയിമിംഗിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. വീഡിയോ ഗെയിമുകളെ അവയുടെ ഗെയിംപ്ലേയെ അത് ഏത് തരത്തിൽ പെട്ടതാണെന്നും അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി വിശാലമായ വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
1950 കളിലും 1960 കളിലും ആദ്യത്തെ വീഡിയോ ഗെയിം പ്രോട്ടോടൈപ്പുകൾ വലിയ മുറി വലിപ്പമുള്ള കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ നിന്നുള്ള വീഡിയോ പോലുള്ള ഔട്ട്പുട്ട് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഇലക്ട്രോണിക് ഗെയിമുകളുടെ ലളിതമായ വിപുലീകരണങ്ങളായിരുന്നു. 1971-ൽ ആർക്കേഡ് വീഡിയോ ഗെയിം കമ്പ്യൂട്ടർ സ്‌പേസ് ആയിരുന്നു ഉപഭോക്താൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിരുന്ന വീഡിയോ ഗെയിം. 1972-ൽ ഐക്കണിക് ഹിറ്റ് ആർക്കേഡ് ഗെയിമായ പോങ്ങും ആദ്യത്തെ ഹോം കൺസോളായ മാഗ്‌നവോക്‌സ് ഒഡീസിയും വന്നു. 1970-കളുടെ അവസാനം മുതൽ 1980-കളുടെ ആരംഭം വരെയുള്ള ആർക്കേഡ് വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ വ്യവസായം അതിവേഗം വളർന്നു, എന്നാൽ പ്രസിദ്ധീകരണ നിയന്ത്രണവും വിപണിയുടെ സാച്ചുറേഷനും നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ 1983 കാലഘട്ടത്തിൽ വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ വീഡിയോ ഗെയിം വിപണി തകർച്ച നേരിട്ടു. തകർച്ചയെത്തുടർന്ന്, ഈ വ്യവസായം പക്വത പ്രാപിച്ചു, ജാപ്പനീസ് കമ്പനികളായ നിന്റെൻഡോ, സെഗയും സോണിയും, കൂടാതെ ഭാവിയിൽ സമാനമായ തകർച്ച തടയുന്നതിന് വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ വികസനത്തിനും വിതരണത്തിനും വേണ്ടി പുതിയ രീതികൾ ആവിഷ്ക്കരിച്ചു, അവയിൽ പലതും ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇന്ന്, വീഡിയോ ഗെയിം വികസനത്തിന് ഡെവലപ്പർമാർ, പ്രസാധകർ, വിതരണക്കാർ, റീട്ടെയിലർമാർ, കൺസോൾ, മറ്റ് മൂന്നാം കക്ഷി നിർമ്മാതാക്കൾ, മറ്റ് റോളുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒരു ഗെയിം വിപണിയിലെത്തിക്കാൻ നിരവധി കാര്യങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
2000-കളിൽ, "AAA" ഗെയിമുകളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചു, അപകടസാധ്യതയുള്ളതും പരീക്ഷണാത്മകവുമായ ഗെയിമുകൾക്ക് ഇടം നൽകിയില്ല. ഇന്റർനെറ്റിന്റെയും ഡിജിറ്റൽ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷന്റെയും ലഭ്യതയ്‌ക്കൊപ്പം, 2010-ൽ പ്രാമുഖ്യം നേടുന്നതിന് വേണ്ടി സ്വതന്ത്ര വീഡിയോ ഗെയിം വികസനത്തിന് (അല്ലെങ്കിൽ ഇൻഡി ഗെയിമുകൾക്ക്) ഇടം നൽകി. അതിനുശേഷം, വീഡിയോ ഗെയിം വ്യവസായത്തിന്റെ വാണിജ്യ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഉയർന്നുവരുന്ന ഏഷ്യൻ വിപണികളും സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളിലെ മൊബൈൽ ഗെയിമുകളും കാഷ്വൽ ഗെയിമിംഗിലേക്ക് കളിക്കാരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിക്കുകയും ഗെയിമുകളെ ഒരു സേവനമായി ഉൾപ്പെടുത്തി ധനസമ്പാദനം നടത്താൻ സാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2020-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഹാർഡ്‌വെയർ, സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ, സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിലുടനീളം 159 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ വാർഷിക വരുമാനം ആഗോള വീഡിയോ ഗെയിം വിപണി കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് 2019-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ആഗോള സംഗീത വ്യവസായത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയും, ചലച്ചിത്ര വ്യവസായത്തിന്റെ നാലിരട്ടിയുമാണ്.
ഉത്ഭവം
ആദ്യകാല വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ വിവിധ ഡിസ്പ്ലേ ഫോർമാറ്റുകളുള്ള ഇന്ററാക്ടീവ് ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ആദ്യകാല ഉദാഹരണം 1947 മുതലുള്ളതാണ് - "കാഥോഡ്-റേ ട്യൂബ് അമ്യൂസ്‌മെന്റ് ഉപകരണം" 1947 ജനുവരി 25-ന് തോമസ് ടി. ഗോൾഡ്‌സ്മിത്ത് ജൂനിയറും എസ്റ്റൽ റേ മാനും ചേർന്ന് പേറ്റന്റിനായി ഫയൽ ചെയ്തു, 1948 ഡിസംബർ 14-ന് യു.എസ് പേറ്റന്റ് 2455992 കിട്ടുകയും, വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. റഡാർ ഡിസ്പ്ലേ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ഒരു അനലോഗ് ഉപകരണം ലഭ്യമാക്കി, ഇത് സ്ക്രീനിലെ ഒരു ഡോട്ടിന്റെ പരാബോളിക് ആർക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോക്താവിനെ അനുവദിക്കുന്നു, അത് അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് മിസൈൽ തൊടുത്തുവിടുന്നു, അവ സ്ക്രീനിൽ നൽകിയിട്ടുള്ള പേപ്പർ ഡ്രോയിംഗുകളാണ്. മറ്റ് ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളാണ് ക്രിസ്റ്റഫർ സ്ട്രാച്ചിയുടെ ഡ്രാഫ്റ്റ് ഗെയിം, 1951 ലെ ഫെസ്റ്റിവൽ ഓഫ് ബ്രിട്ടനിലെ നിമ്രോഡ് കമ്പ്യൂട്ടർ; ഓക്സോ(OXO), 1952-ൽ എഡ്സാക്ക്(EDSAC)-ന് വേണ്ടി അലക്സാണ്ടർ എസ്. ഡഗ്ലസിന്റെ ഒരു ടിക്-ടാക്-ടോ കമ്പ്യൂട്ടർ ഗെയിം; ടെന്നീസ് ഫോർ ടു, 1958-ൽ വില്യം ഹിഗിൻബോതം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു ഇലക്ട്രോണിക് ഇന്ററാക്ടീവ് ഗെയിം; 1961-ൽ ഡെക് പിഡിപി-1(DEC PDP-1) കമ്പ്യൂട്ടറിൽ എംഐറ്റി വിദ്യാർത്ഥികളായ മാർട്ടിൻ ഗ്രെറ്റ്‌സ്, സ്റ്റീവ് റസ്സൽ, വെയ്ൻ വൈറ്റനെൻസ് എന്നിവർ എഴുതിയ സ്പേസ് വാർ!(Spacewar!), ഓരോ ഗെയിമിനും വ്യത്യസ്തമായ പ്രദർശന മാർഗങ്ങളുണ്ട്: നിം ഗെയിം കളിക്കാൻ നിംറോഡ്(NIMROD)ന് ലൈറ്റുകൾ ഉണ്ട്, ഓക്സോയ്ക്ക് ടിക്-ടാക്-ടോ കളിക്കാൻ ഒരു ഗ്രാഫിക്കൽ ഡിസ്‌പ്ലേയുണ്ട്, ടെന്നീസ് ഫോർ ടുവിന് ഒരു ടെന്നീസ് കോർട്ടിന്റെ സൈഡ് വ്യൂ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ ഒരു ഓസിലോസ്കോപ്പ് ഉണ്ട്, സ്‌പേസ്‌വാറിൽ രണ്ട് ബഹിരാകാശ കപ്പലുകൾ പരസ്പരം പോരടിക്കാൻ ഡെക് പിഡിപി-1 ന്റെ വെക്റ്റർ ഡിസ്പ്ലേ ഉണ്ട്.
അവലംബം
Ludus computatralis
താഷ്കന്റ്
ഉസ്ബെകിസ്താന്റെ തലസ്ഥാനനഗരമാണ് താഷ്കന്റ് (Toshkent, Тошкент; Ташкент). കല്ലുകൊണ്ടൂള്ള പട്ടണം എന്നാണ് താഷ്കന്റ് എന്ന വാക്കിനർത്ഥം. താഷ്കന്റ് പ്രവിശ്യയുടെ ആസ്ഥാനം കൂടിയാണ് ഈ നഗരം. ഔദ്യോഗികകണക്കുകൾ പ്രകാരം 21 ലക്ഷമാണ് ഇവിടത്തെ ജനസംഖ്യ. നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 44.5 ലക്ഷമാണെന്ന് അനൗദ്യോഗികകണക്കുകളുണ്ട്.
ചരിത്രം
പതിനെട്ട് പത്തൊമ്പത് നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കോകന്ദ് ഖാനേറ്റിന്റെ കാലത്ത് സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നവും ജനവാസമേറിയതുമായ നഗരമായിരുന്നു താഷ്കന്റ്. അന്നുതന്നെ തുണിവ്യവസായത്തിന് പേരുകേട്ടയിടമായിരുന്നു. റഷ്യക്കാരുടെ മദ്ധ്യേഷ്യൻ ആക്രമണകാലത്ത് 1870-ൽ താഷ്കന്റിൽ ഏതാണ്ട് 1500-ലധികം നെയ്ത്തുകാരുണ്ടായിരുന്നു. റഷ്യക്കാർ മദ്ധ്യേഷ്യ കീഴടക്കിയതിനുശേഷം, താഷ്കന്റ്, തുർക്കിസ്താന്റെ തലസ്ഥാനനഗരമായി. പിന്നീട് റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റേയും സോവിയറ്റ് ശിഥിലീകരണത്തിനും ശേഷം 1991 രൂപമെടുത്ത ഉസ്ബെകിസ്താൻ രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായി.
റഷ്യൻ നിയന്ത്രണത്തിൽ
1865 ജൂൺ 27-ന് ജനറൽ മിഖായിൽ ചെർണയേവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള 2000 പേരടങ്ങിയ റഷ്യൻ സേന അൻഹാർ നദി കടക്കുകയും താഷ്കന്റ് ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. കോട്ട കെട്ടി സുരക്ഷിതമാക്കിയിരുന്ന നഗരത്തെ രണ്ടു ദിവസത്തെ കനത്ത യുദ്ധത്തിനു ശേഷം, റഷ്യക്കാർ പിടിച്ചടക്കി. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ മതിപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്, ചെർണയേവ് താഷ്കന്റിൽ ഒരു വർഷത്തേക്ക് നികുതികൾ ഒഴിവാക്കുകയും താഷ്കെന്റിന്റെ ഒരു സ്വതന്ത്രദേശമായി നിലനിർത്താൻ റഷ്യയിലെ സാർ ചക്രവർത്തിയോട് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ റഷ്യൻ ചക്രവർത്തി, ചെർണയേവിന്റെ താൽപര്യത്തിനോട് അനുകൂലമായി പ്രതികരിച്ചില്ല. പകരം 1867-ൽ ഖോകന്ദ് ഖാനേറ്റിന്റെ ബാക്കി മുഴുവനും റഷ്യ കൈവശമാക്കിയതോടെ, താഷ്കന്റിനെ തുർക്കിസ്താന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി.
ജനറൽ കോൺസ്റ്റാന്റിൻ വോൺ കോഫ്മാൻ ആയിരുന്നു ഇവിടത്തെ ആദ്യത്തെ ഗവർണർ ജനറൽ. താഷ്കന്റിലെ കോട്ടക്കു പുറത്ത് അൻഹാർ നദിക്കപ്പുറം റഷ്യക്കാർ ഒരു സൈനികകേന്ദ്രവും ജനവാസകേന്ദ്രവും സ്ഥാപിച്ചു. റഷ്യയിൽ നിന്നും കച്ചവടക്കാരും മറ്റും വൻതോതിൽ ഇവിടെ വന്ന് താമസമാരംഭിച്ചു. 1871-ൽ താഷ്കന്റിൽ ആദ്യത്തെ റഷ്യൻ ഓർത്തഡോക്സ് പള്ളി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വൻകളിയിലെ പ്രമുഖകേന്ദ്രമായി മാറിയ താഷ്കന്റ് മദ്ധ്യേഷ്യയിലെ റഷ്യൻ സൈനികനീക്കങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനമായി.
കാലാവസ്ഥ
<!---->
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഉസ്ബെകിസ്താനിലെ നഗരങ്ങൾ വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ
നല്ലെണ്ണ
എള്ളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന പ്രധാന ഉത്പന്നമാണ് നല്ലെണ്ണ. ഇതിനെ എള്ളെണ്ണ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഹൈന്ദവാചാരമനുസരിച്ച് നടത്തുന്ന അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും പ്രാർഥനകളിലും നെയ്യ് പോലെ തന്നെ പ്രാധാന്യം ഉള്ളതാണ് നല്ലെണ്ണയും. പ്രാചീനകാലം മുതൽക്കുതന്നെ പാചക - ഔഷധ ആവശ്യങ്ങൾക്കും നല്ലെണ്ണ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.
thumb|Making sesame oil at Moran Market, [[Seongnam, Gyeonggi Province, South Korea.]] thumb|Add caption here|thumb|Oil pressing at a Tamil village, India എള്ളുചെടിയെ മുറിച്ചെടുത്ത് വെയിലത്തുണക്കുമ്പോൾ പൊഴിഞ്ഞു വീഴുന്ന കായ്കളിൽ നിന്നും പൊട്ടി പുറത്തുവരുന്ന വിത്ത് നന്നായി ഉണക്കിയെടുത്തതിനുശേഷമാണ് എണ്ണയുണ്ടാക്കാൻ എടുക്കാറുള്ളത്. വിത്തിൽ എണ്ണയുടെ അംശം 37 മുതൽ 63 ശതമാനംവരെ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അപൂരിതക്കൊഴുപ്പാണ് നല്ലെണ്ണയിലെ മുഖ്യഘടകം. പൂരിതക്കൊഴുപ്പിന്റെ അളവ് ഏതാണ്ട് 20% വരും. ഇതു കൂടാതെ സെസാമിൻ (0.5-1.0%), സെസാമോലിൻ (0.3-0.5%) തുടങ്ങിയ വിശിഷ്ടവസ്തുക്കളും ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചക്കിലിട്ട് ആട്ടിയോ യന്ത്രസഹായത്തോടെയോ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന എണ്ണയ്ക്ക് സ്വർണനിറമായിരിക്കും.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യഎണ്ണകൾ
ബിഷ്ണു ഡേ
ബിഷ്ണു ഡെ ആധുനിക, ഉത്തരാധുനിക കാലഘട്ടത്തെ ഒരു പ്രശസ്ത ബംഗാളി കവിയും ഗദ്യരചയിതാവും ചലച്ചിത്ര നിരൂപകനും ആയിരുന്നു. 1971-ൽ ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സാഹിത്യ ബഹുമതിയായ ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാരം ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.
സ്മൃതി സത്യ ഭവിഷ്യത് എന്ന കവിതാ സമാഹാരത്തിനാണ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്. മാർക്സിസ്റ്റ് തത്ത്വചിന്തകളും ടി.എസ്. എലിയട്ടിന്റെ രചനാശൈലിയും ഇദ്ദേഹത്തെ വളരെയേറെ സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു. ഉർവശി ഒ ആർട്ടിമിസ് (1932), പുർബ ലേഖ് (1940), സന്ദിപർ ചാർ (1947), അനിഷ്ട (1950) തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റ് പ്രധാന കൃതികൾ. സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (1966), നെഹ്രു സ്മൃതി പുരസ്കാരം (1967) എന്നിവയും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വർഗ്ഗം:ജ്ഞാനപീഠം നേടിയ ബംഗാളി സാഹിത്യകാരന്മാർ വർഗ്ഗം:ബംഗാളി കവികൾ വർഗ്ഗം:1909-ൽ ജനിച്ചവർ
സോനം ഗ്യാറ്റ്‌സോ
1965 മെയ് 22 ന്, രണ്ടാമത്തെ സംഘമായി, സംഘത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ സോനം വാംഗ്യലിനൊപ്പം എവറസ്റ്റ് കൊടുമുടി കീഴടക്കി. ,     . നാല്പത്തിരണ്ടു കാരനായ സോനം ഗ്യാറ്റ്‌സോ ആയിരുന്നു സംഘത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ  ആൾ.
ബഹുമതികൾ
അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾക്ക് അർജുന അവാർഡും   പത്മഭൂഷൺ അവാർഡും യും ലഭിച്ചു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:എവറസ്റ്റ് കീഴടക്കിയവർ വർഗ്ഗം:എവറസ്റ്റ്‌ കൊടുമുടി വർഗ്ഗം:പർവ്വതാരോഹകർ
ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം
thumb|130px|[[ഡി.എൻ.എ.|ഡി.എ൯.എയുടെ ചിത്രം.പ്രപഞ്ചത്തിൽ ജീവന്റെ അടിസ്ഥാന കണികകൾ Nucleic അമ്ലങ്ങൾ മാത്രം ആകണമെന്നില്ല.]]
പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും പരിണാമത്തെ കുറിച്ചും വിതരണത്തെ കുറിച്ചും പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണ്‌ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം അഥവാ ആസ്ട്രോബയോളജി. എക്സോബയോളജി, എക്സോപേലിയോൺടോളജി, ബയോആസ്ട്രോണമി, ക്സീനോബയോളജി എന്നീ പേരുകളിലും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിൽ ആവാസയോഗ്യമായ അന്തരീക്ഷങ്ങളും സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്ത് ആവാസയോഗ്യമായ ഗ്രഹങ്ങളും കണ്ടെത്തുക, ജീവപൂർ‌വ രസതന്ത്രത്തിന്‌ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുക, ചൊവ്വയിലും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിലും ജീവൻ അന്വേഷിക്കുക, ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും ആദിമ പരിണാമത്തെ കുറിച്ചും ഗവേഷണം നടത്തുക എന്നിവ ഈ ശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഭൗതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ജീവശാസ്ത്രം, തന്മാത്രാ ജീവശാസ്ത്രം, പരിതഃസ്ഥിതിക ശാസ്ത്രം, ഗ്രഹശാസ്ത്രം, ഭൂമിശാസ്ത്രം, ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം, എന്നീ ശാസ്ത്ര ശാഖകളുടെ സഹായത്താൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ ഉള്ള സാധ്യതയെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ജീവമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ജീവമണ്ഡലങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പല മേഖലകളിൽ നിന്നും വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നു. ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പല തത്ത്വങ്ങളും ഇപ്പോഴും ഉഹാപോഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉള്ളവയാണ്.
ആമുഖം
thumb|150px|left|ഭൂമിയിൽ കണ്ടുവരുന്ന [[കോശം പോലുള്ള ഘടനകൾ പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനമാകുമോ എന്ന് ഇനിയും അറിവായിട്ടില്ല. ചിത്രം: ചെടികളിൽ കണ്ടു വരുന്ന Chloroplasts എന്ന  പദാർത്ഥം]] ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം ഒരു വളർന്നുവരുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണെന്നിരിക്കിലും, പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ നിലനില്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തി ഉള്ളതും ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനമുള്ളതും ആണ്. ഗ്രഹശാസ്ത്രകാരനായ ഡേവിഡ്‌ ഗ്രിൻസ്പൂൺ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു : " [ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം,] ശാസ്ത്രീയമായ ഊഹാ പോഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉള്ള ഒരു തത്ത്വചിന്തയാണ്". ഒരു കാലത്ത് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളുടെ പരിധിക്കു പുറത്തായി ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തെ കണക്കാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം ഒരു പൂർണ ഔദ്യോഗിക പഠന മേഖലയാണ്. നാസ, 1959ൽ ആദ്യത്തെ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര പ്രോജെക്റ്റിനു നേതൃത്വം നൽകുകയും, 1960ൽ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര പ്രോഗ്രാം നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. 1976ൽ വിക്ഷേപിച്ച നാസയുടെ വൈക്കിംഗ് ദൗത്യം, ചൊവ്വയിൽ ജീവന്റെ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു.1971ൽ നാസയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെർച്ച്‌ ഫോർ എക്സ്ട്രാ റ്റെറസ്ട്രിയൽ ഇന്റലിജ൯സ്(SETI) എന്ന പദ്ധതിക്ക് തുടക്കമിട്ടു. വാനം നിരീക്ഷിച്ചു, മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റു സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും വന്നേക്കാവുന്ന റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്  സെറ്റി പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. 1997ലെ മാർസ് പാത്ത്‌ഫൈ൯ഡർ പേടകം, ചൊവ്വയിലെ കല്ലുകളിൽ സൂക്ഷ്മ ജീവികളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങൾ കരുതിയിരുന്നു.
ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, നാസയുടെയും യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജ൯സിയുടെയും സൗരയൂഥ പര്യവേക്ഷണങ്ങളിൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു വരുന്നു. യൂറോപ്പിൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ പണിശാല 2001 മെയ്‌ 21 നു ഇറ്റലിയിൽ നടന്നു. ഈ പണിശാലയുടെ ഫലമാണ് അറോറ പ്രോഗ്രാം. ഇപ്പോൾ നാസയുടെ കീഴിൽ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ അമേരിക്കൻ ഐക്യ നാടുകളിലും, ബ്രിട്ടനിലും, കാനഡയിലും, അയർലണ്ട്, ഓസ്ട്രേലിയ എന്നിവിടങ്ങളിലും പല സർവകലാശാലകളും ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഗ്രാജുവേറ്റ്  ഡിഗ്രി നൽകുന്നു.
ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ഗവേഷണങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായത്, ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ ഉണ്ടോ എന്ന് പഠിക്കലാണ്‌. ചൊവ്വയിൽ മുൻപ് ജലം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകൾ കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. കാർബൺ അടിസ്ഥാനമായുള്ള ജീവന് ജലം ഒഴിച്ച് കൂടാനാവാത്ത ഒരു ഘടകമാണ്. thumb|200px|ചൊവ്വയിൽ നിന്നും വന്ന [[ഉൽക്കാശില|ഉൽക്കാശിലയായ ALH84001. ഇതിൽ സൂക്ഷ്മ ജീവികളെ പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ജീവന്റെ പ്രവൃത്തി മൂലം ഉണ്ടായതാണെന്ന് കരുതുന്നു.]]
വൈക്കിംഗ് ദൌത്യം, ബീഗിൾ-2 എന്നിവ ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്കായി പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ വാഹനങ്ങൾ ആണ്. വൈക്കിംഗ് ദൌത്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉപസംഹരിക്കപ്പെടാൻ ആവാത്തതാണ്. ബീഗിൾ-2 വിവരങ്ങൾ ഒന്നും പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തില്ല. ബീഗിൾ-2 ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ തകർന്നു വീണിട്ടുണ്ടാകും എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പ്രധാന ദൗത്യം ഒരു പക്ഷെ ജൂപിറ്റർ ഐസി മൂൺസ് ഓർബിറ്റർ ആകുമായിരുന്നിരിക്കാം, വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ പഠനം നടത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന ഈ ദൗത്യം പക്ഷേ റദ്ദാക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ അടുത്തിടെയ്ക്ക് ഫീനിക്സ് ബഹിരാകാശപേടകം ചൊവ്വയുടെ അന്തരീക്ഷത്തെ കുറിച്ചും, ജലലഭ്യതയെ കുറിച്ചും  മറ്റും പഠനങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി.
2011ൽ നാസ, മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി എന്ന പേടകം അയക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പേടകം ചൊവ്വയിൽ ജീവന് വേണ്ടിയുള്ള തിരച്ചിൽ തുടരും. യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജ൯സിയുടെ, എക്സോ മാർസ് ആസ്ട്രോബയോളജി റോവർ എന്ന പേടകം ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണ ഘട്ടത്തിലാണ്. ഈ പേടകം 2018ൽ വിക്ഷേപിക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന "കമ്മിഷൻ 51 - ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം" എന്നതിലൂടെ തുടർച്ചയായി പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്‌. കമ്മീഷൻ 51 -ബയോആസ്ട്രോണമി: സെർച്ച്‌ ഫോർ എക്സ്ട്രാ ടെറസ്ട്രിയൽ ഇന്റലിജ൯സ് എന്ന സമിതി 1982ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഇപ്പോൾ ഇത് ഹവായി സർവകലാശാലയിലെ ജ്യോതിശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പ്രയത്ന ലഘൂകരണം
മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവനെ തേടുമ്പോൾ മുൻകൂട്ടിയുള്ള ചില അനുമാനങ്ങൾ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രകാരന്റെ ജോലിഭാരം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. പ്രപഞ്ചത്തിൽ കാണുന്ന മിക്ക ജീവരൂപങ്ങളും ഭൂമിയിൽ കാണുന്നത് പോലെ കാർബൺ അടിസ്ഥാനമായുള്ളവയാണെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നതാണ് ഇതിൽ ആദ്യത്തേത്. കാർബൺ ഇതര മൂലകങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമായ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യത ഉണ്ടെന്നിരിക്കിലും മറ്റു മൂലകങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വിവിധ തരത്തിലുള്ള തന്മാത്രകൾ രൂപീകരിക്കാൻ കാർബണിനുള്ള കഴിവ് വളരെ വ്യക്തമാണ്.
ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിയിലേക്ക് നയിക്കാനും കാർബൺ തന്മാത്രകളെ സങ്കീർണമായ രീതിയിൽ ക്രമീകരിക്കാനും ജലത്തിനുള്ള കഴിവ് നിലനിർത്തി, ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനു ജലം കൂടിയേ തീരൂ എന്ന അനുമാനവും ഗുണം ചെയ്യും. അമോണിയയോ ജല-അമോണിയ മിശ്രിതമോ ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിക്കു സഹായിക്കും എന്ന് ചില ഗവേഷകർ പറയുന്നുണ്ട്.
മൂന്നാമത്തെ അനുമാനം സൂര്യനെ പോലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളാണ്. ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ നിലനില്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനം എന്ന ആശയമാണ് ഈ അനുമാനത്തിന് കാരണം. വളരെ വലിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് താരതമ്യേന ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സേ ഉണ്ടാകൂ. അതിനർത്ഥം ഇത്തരത്തിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചാലും അത് വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ജീവ രൂപങ്ങളിലേക്കു വികസിക്കാനുള്ള സമയം ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്. വളരെ ചെറിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ആകട്ടെ ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനാവശ്യമായ ചൂടും മറ്റും പകരാൻ സാധ്യമല്ല താനും. അതിനാൽ തന്നെ ചെറിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. ഇനി അഥവാ ഈ ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉണ്ടാകണമെങ്കിൽ തന്നെ ആ ഗ്രഹങ്ങൾ നക്ഷത്രത്തിനോട് വളരെ അടുത്തായിരിക്കണം. ഇങ്ങനെ നക്ഷത്രത്തിനോട് വളരെ അടുത്തായിരുന്നാൽ ആ ഗ്രഹം ആ നക്ഷത്രവുമായി ഗുരുത്വാകർഷണ ബന്ധനത്തിൽ പെട്ടിരിക്കും. അതിനർത്ഥം ഗ്രഹത്തിന്റെ ഒരു വശം മാത്രം ഇപ്പോഴും നക്ഷത്രത്തിന് നേരെയും മറു വശം എപ്പോഴും ഇരുട്ടിലും ആയിരിക്കും. ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ വളരെ കട്ടി കൂടിയ അന്തരീക്ഷം ഇല്ലാത്ത പക്ഷം ഗ്രഹത്തിന്റെ ഒരുവശം ചുട്ടു പഴുത്തും, മറു വശം തണുത്തുറഞ്ഞും നിലനിൽക്കും. 2005ൽ ഈ ആശയം വീണ്ടും ശാസ്ത്ര സഹൂഹത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നു. ഇതിനു കാരണം ചുവപ്പുകുള്ളൻമാരുടെ ആയുസ്സ് വലുതായതിനാൽ, അതിനെ വലം വയ്ക്കുന്ന കട്ടി കൂടിയ അന്തരീക്ഷം ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ പരിണമിച്ചേക്കാം എന്ന ആശയമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ ചുവപ്പുകുള്ളൻമാരുടെ എണ്ണം വളരെ കൂടുതലായതിനാൽ ഈ ആശയം വളരെ പ്രസക്തമാണ്.
നമ്മുടെ താരാപഥത്തിൽ 10% നക്ഷത്രങ്ങൾ സൂര്യനെ പോലുള്ളവയാണെന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. സൂര്യനിൽ നിന്നും 100 പ്രകാശവർഷം വരെ ഉള്ള അകലത്തിനിടയിൽ ഇത് പോലെ ഏകദേശം 1000 നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. സെറ്റി പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ ഈ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്ന റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ കൂടുതൽ നിരീക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് മനുഷ്യന് അറിയാവുന്ന ഒരേയൊരു ഗ്രഹം ഭൂമി ആയതിനാൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ അനുമാനങ്ങൾ ശരിയാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ യാതൊരു വഴിയും ഇല്ല.
ജ്യോതിശാസ്ത്രം
thumb|200px|OGLE-2005-BLG-390Lb എന്ന [[സൗരയൂഥേതരഗ്രഹം ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ]] ജ്യോതിശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മിക്ക ഗവേഷണങ്ങളും, സൗരയൂഥേതരഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്ന വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നവയാണ്. ഭൂമിയിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചെങ്കിൽ ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങളിലും ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചേക്കാം എന്ന അനുമാനമാണ് ഇതിനു അടിസ്ഥാനം. ഇക്കാരണത്താൽ തന്നെ നിരവധി ഉപകരണങ്ങളും പേടകങ്ങളും ഈ ദൗത്യത്തിനായി നിർമ്മാണ ഘട്ടത്തിലാണ്.ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ നാസയുടെ ടെറസ്ട്രിയൽ പ്ലാനെറ്റ് ഫൈ൯ഡ൪, യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയുടെ ഡാർവിൻ എന്നിവയാണ്. കൂടാതെ 2009 മാർച്ചിൽ നാസ കെപ്ലർ എന്ന പേടകം വിക്ഷേപിക്കുകയുണ്ടായി. ഫ്രഞ്ച് ബഹിരാകാശ ഏജൻസി 2006ൽ കൊറോട്ട് എന്ന ദൗത്യത്തിനു തുടക്കമിട്ടു. ഇത് കൂടാതെ ലോകത്താകമാനം നിരവധി ഭൂതല ഒബ്സേർവേറ്ററികളിൽ ഗവേഷണങ്ങൾ നടക്കുന്നു. thumb|200px|നാസയുടെ [[കെപ്ലർ (ദൗത്യം)|കെപ്ലർ ദൗത്യം സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 2009 മാർച്ചിൽ വിജയകരമായി വിക്ഷേപിച്ചു.]]
ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക മാത്രമല്ല ഈ ദൗത്യങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. മറിച്ച് ഇത്തരം ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന പ്രകാശം നേരിട്ട് പിടിച്ചെടുത്ത്, സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി എന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് പഠനം നടത്തുക എന്നത് കൂടിയാണ്. ഇങ്ങനെ പ്രകാശത്തെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിലൂടെ ആ ഗ്രഹത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷ മണ്ഡലത്തിന്റെയും ഉപരിതലത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളെ കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനും, അവിടെ ജീവൻ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയെ കുറിച്ച് പഠിക്കാനും കഴിയുന്നു. നാസയുടെ ഒരു ഗവേഷണ സംഘമായ വിർച്വൽ പ്ലാനെറ്റ് ലബോറട്ടറി കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ അന്തരീക്ഷവും ഘടനകളും നിർമ്മിച്ച്‌ പഠനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.മുകളിൽ പറഞ്ഞ  ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ പ്രവർത്തന സജ്ജമാകുമ്പോൾ അതിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഈ കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലുകൾ വച്ച് പരിശോധിച്ച് ഗവേഷണങ്ങൾ നടത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്.
നമ്മുടെ താരാപഥമായ ആകാശഗംഗയിൽ ധൈഷണിക ജീവജാലങ്ങൾ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഏകദേശ എണ്ണം ഡ്രേക്ക്  സമവാക്യം നൽകുന്നു. സമവാക്യം ഇപ്രകാരമാണ് :
ഇവിടെ, N=ആശയ വിനിമയം നടത്താൻ കഴിവുള്ള നാഗരികതകളുടെ എണ്ണം
R* = അനുയോജ്യമായ പുതുനക്ഷത്രങ്ങൾ (സൂര്യനെ പോലുള്ളവ) പിറക്കുന്നതിന്റെ തോത്. (പ്രതിവർഷത്തിൽ എത്ര നക്ഷത്രം എന്ന തോതിൽ)
ne= ഈ ഓരോ ഗ്രഹ സംഘത്തിലും ഭൂമി പോലുള്ള ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാവാൻ സാധ്യത ഉള്ള എണ്ണം
fl =ഇങ്ങനെ ഭൂമി പോലുള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.
fi= ജീവൻ ഉത്ഭവിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ വച്ച് ധൈഷണിക ജീവൻ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.
fc= ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ വൈദ്യുതകാന്തിക ആശയ വിനിമയ സാങ്കേതികത വികസിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.
L= ആശയ വിനിമയം നടത്താൻ കഴിവുള്ള നാഗരികതകളുടെ ആയുസ്സ്.
അനുബന്ധ വിഷയമായ ഫെർമിയുടെ പ്രഹേളിക പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിൽ ധൈഷണിക ജീവൻ സാധാരണമാണെങ്കിൽ  അതിനു അനുയോജ്യമായ തെളിവുകൾ ആവശ്യമാണ്‌.എന്നാൽ ഇവ ഇപ്പോൾ ലഭ്യമല്ല.ഇതിനുള്ള ഉത്തരം തേടലാണ് സെറ്റി പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്.
ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ മറ്റൊരു സജീവമായ ഗവേഷണ മേഖലയാണ് ഗ്രഹവ്യൂഹങ്ങളുടെ രൂപീകരണം. നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിലെ പ്രത്യേകതകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, വ്യാഴം ഒരു പ്രധിരോധ കവചം പോലെ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്.) ഭൂമിയിൽ ധൈഷണിക ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തിലേക്ക്‌ നയിച്ചിരിക്കാം എന്ന് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ട്. എങ്കിലും ഇതുവരെ യാതൊരുവിധ നിഗമനങ്ങളിലും ശാസ്ത്രജ്ഞർ എത്തിയിട്ടില്ല.
ജീവശാസ്ത്രം
thumb|200px|right|[[ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ മാത്രമല്ല പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും എക്സ്ട്രീമോഫൈലുകളുടെ ജീവന് സഹായകമായേക്കാം.]] thumb|200px|ഊർജ്ജമുണ്ടാക്കാൻ ഓക്സിജൻ ഉപയോഗിക്കാത്ത ലോറിസിഫെറ എന്ന ഗണത്തിൽ പെട്ട ബഹുകോശ ജീവികൾ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രകാരന്മാരുടെ ഒരു കാതലായ ഗവേഷണ മേഖല എക്സ്ട്രീമോഫൈലുകളെ (അതിരൂക്ഷമായ പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ജീവികൾ) കുറിച്ച് പഠിക്കുകയാണ്. ഇത്തരം ജീവികൾക്ക് സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും കിലോമീറ്ററുകൾക്ക് താഴെ, ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾക്ക് സമീപവും, കടുത്ത അമ്ലതയിലും ജീവിക്കാൻ സാധിക്കും
മുഖ്യമായും സൗരോർജ്ജത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവന്റെ നിലനില്പ്പെന്നു 1970കൾ  വരെ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ഭൗമോപരിതലത്തിലെ സസ്യജാലങ്ങൾ സൗരോർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് ജലത്തിൽ നിന്നും കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിൽ നിന്നും, പ്രകാശസംശ്ലേഷണം വഴി പഞ്ചസാര ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും തൽഫലമായി ഓക്സിജനെ പുറന്തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഓക്സിജൻ മറ്റു ജീവജാലങ്ങൾ ശ്വസിക്കുകയും അതുവഴി ഊർജ്ജം ഭക്ഷ്യ ശൃംഖലയിലെ മുകൾ തട്ടിലേക്ക് എത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രകാശമെത്താത്ത സമുദ്രത്തിന്റെ അഗാധ തലങ്ങളിൽ ഉള്ള ജീവജാലങ്ങൾ സമുദ്രോപരിതലത്തിൽ നിന്നും താഴേക്കു പതിക്കുന്ന പ്ലവകങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുകയോ അവയെത്തിന്നു ജീവിക്കുന്നവയെ ഭക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ 1977ൽ ആൽവിൻ എന്ന സമുദ്ര ഗവേഷണ പേടകം ഗാലപ്പഗോസ് റിഫ്റ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ, ബ്ലാക്ക് സ്മോക്കേഴ്സ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന സമുദ്രാന്തർഭാഗത്തെ അഗ്നിപർവത രന്ധ്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ജയ൯റ് ട്യൂബ് വേർമ്സ്, ചിപ്പികൾ, കടൽചീപ്പുകൾ, ചെമ്മീൻ വർഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവകളുടെ നിരവധി കൂട്ടങ്ങളുടെ ആവാസസ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ഇവ സൂര്യ പ്രകാശത്തെ അശേഷം ആശ്രയിക്കാത്തതും, വേറിട്ട ഭക്ഷ്യ ശൃംഖലയിൽപെട്ടതുമാകുന്നു. ഭൗമാന്തർഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ബഹിർഗമിക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ, ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ് എന്നീ രാസ പദാർഥങ്ങളെ ഓക്സീകരിച്ചു അവയിലെ ഊർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് നിലനിൽക്കുന്ന ബാക്റ്റീരിയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണീ ഭക്ഷ്യ ശൃംഖല. ജീവൻ സൂര്യനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചല്ല എന്ന വിപ്ലവകരമായ കണ്ടെത്തലിലേക്ക്‌ എത്താൻ രാസ സംശ്ലേഷണം ജീവശാസ്ത്രപഠനത്തെ സഹായിച്ചു. ഈ ജീവജാലങ്ങൾ ജലവും മറ്റു ഊർജ്ജവും മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. മഞ്ഞ്, തിളയ്ക്കുന്ന ജലം, അമ്ലം, ആണവ റിയാക്ടറുകളിലെ ജലം, ഉപ്പു പരലുകൾ, വിഷലിപ്തമായ വസ്തുക്കൾ തുടങ്ങി ആവാസ യോഗ്യമല്ലാത്ത അതികഠിനമായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ഇവ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇത് അന്യ ‍ഗ്രഹങ്ങളിൽ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യത പതിന്മടങ്ങ്‌ വർദ്ധിപ്പിച്ചത് വഴി ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പുതിയൊരു പാത വെട്ടിത്തുറന്നു. ഈ ജീവജാലങ്ങളുടെ സ്വഭാവ വർഗീകരണം - അവയുടെ ചുറ്റുപാടും, പരിണാമ ധാരയും - പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ ഉള്ള ജീവനെ കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ നിർണായകമായ ഘടകമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ലൈക്കൻ ഫങ്കൈ ആയ റൈസോകാർപോൻ ജിയോഗ്രഫിക്കം, സന്തോനിയ എലഗൻസ് ,ബാക്ടീരിയങ്ങളായ ബാസിലസ് സഫൻസിസ് ,ദീനോകൊക്കാസ് റേടിയോടുരൻസ്‌  ,ബാസിലസ് സബ്ടിലിസ് ,ഈസ്ടായ സാക്രോമൈസിസ് സെർവിസിയെ അരബിടോപ്സിസ് താലിയാന പോലുള്ള വിത്തുകൾ, ടാർദിഗ്രാഡ് എന്ന അകശേരുകികൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ബഹിരാകാശത്തിലെ ശൂന്യതയിലും, അണുവികിരണ മേഖലകളിലും നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കും.
2010 ഏപ്രിലിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ആഴം കൂടിയ കടൽ തട്ടിൽ, പൂർണമായും ഓക്സിജൻ മുക്തമായ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ ജീവിക്കുന്ന ലോറിസിഫെറ എന്ന ഗണത്തിൽ പെട്ട ബഹുകോശജീവികളെ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ഇവയുടെ കോശങ്ങളിൽ, ഓക്സിജനെ ഊർജ്ജമാക്കി മാറ്റുന്ന മൈറ്റൊകോൺ‍ട്രിയ എന്ന ഘടകത്തിനു പകരം ഹൈഡ്രോജനോസോം എന്നതാണ് കണ്ടെത്തിയത്. ഇവക്കു ഊർജ്ജമുണ്ടാക്കാൻ ഓക്സിജൻ ആവശ്യമില്ല. ഓക്സിജൻ ഇല്ലാത്ത ഗ്രഹങ്ങളിലും ജീവന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഈ കണ്ടെത്തലിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്.
ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള പഠനവും മറ്റൊരു ശക്തമായ ഗവേഷണ മേഖലയാണ്.ഭൂമിയുടെ ആദിമ കാലങ്ങളിൽ അജൈവമായ പദാർഥങ്ങളിൽ നിന്നും ജൈവീകമായ വസ്തുക്കൾ രൂപപ്പെടുവാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലായിരുന്നതിനാലാണ് ഇന്ന് നാം കാണുന്ന എല്ലാ വിധ ജീവജാലങ്ങളും ഉത്ഭവിച്ചതെന്നാണ്  ഒപരിനും ഹൽടനും പറയുന്നത്. ഈ മേഖലയിലുള്ള പഠനം ചെറിയ ചില മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും മേൽപ്പറഞ്ഞത്‌ പോലെയാണോ ഭൂമിയിൽ ജീവൻ ഉൽഭവിച്ചതെന്നു ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല. മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തമായ പാൻസ്പെർമിയ പറയുന്നത്, ഭൂമിയേക്കാളും കൂടുതൽ അനുയോജ്യമായ ഏതെങ്കിലും ഗ്രഹത്തിൽ ജീവൻ ഉൽഭവിച്ചിരിക്കാമെന്നും, ഉൽക്ക പോലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ സഹായത്താൽ ആ ജീവൻ ഭൂമിയിൽ എത്തിയിരിക്കാം എന്നുമാണ്. വ്യാഴ ഗ്രഹത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപ്പ, സൗരയൂഥത്തിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റൊരു ഗ്രഹമായി കണക്കാക്കുന്നു.
ആസ്ട്രോജിയോളജി
ഭൂമി ഒഴികെയുള്ള മറ്റു ഗ്രഹങ്ങൾ, ഉപഗ്രഹങ്ങൾ, ക്ഷുദ്ര ഗ്രഹങ്ങൾ, ധൂമകേതുക്കൾ, ഉൽക്കാ ശിലകൾ എന്നീ വസ്തുക്കളുടെ  ഘടന, രൂപീകരണം, ഭൗതിക സ്വഭാവം, ചലനം, ചരിത്രം, രൂപാന്തരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്ര ശാഖയാണ്‌ ആസ്ട്രോ ജിയോളജി. ഇതിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ വച്ച്, ഒരു ഗ്രഹത്തിലോ ഉപഗ്രഹത്തിലോ ജീവൻ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയെപ്പറ്റി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.
ആസ്ട്രോ ജിയോളജിയിലെ മറ്റൊരു ശാഖയാണ്‌ ഭൗമ രസതന്ത്രം. ഇതിൽ ഭൂമിയുടെയും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെയും രാസ ഘടന, പാറയുടെയും മണ്ണിന്റെയും രൂപീകരണം, അവയുടെ രാസ പ്രവർത്തനം, ജല മണ്ഡലവും അന്തരീക്ഷവും തമ്മിലുള്ള പ്രതി പ്രവർത്തനം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ച രസതന്ത്രം, ജൈവ രസതന്ത്രം, ജൈവ ഭൂരസതന്ത്രം എന്നിവ ഭൗമ രസതന്ത്രത്തിലെ വിദഗ്ദ്ധ പഠന മേഖലകളാണ്.
ഭൂമിയിലെ ആദിമ ജീവ ജാലങ്ങളെ കുറിച്ച് ഫോസിലുകൾ നമുക്ക് തെളിവുകൾ നൽകുന്നു. ഈ ഫോസിലുകൾ പഠിക്കുന്നതിലൂടെ പാലിയന്റോളജിസ്റ്റുകൾക്ക് ആദിമ കാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന ജീവികളെ കുറിച്ചും അവയുടെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറേ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ പൽബാര, അന്റാർട്ടിക്കയിലെ മാക്‌ മർഡോ ഡ്രൈ വാലികൾ എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ ഭൂമിശാസ്ത്ര പരമായി ചൊവ്വയിലെ അന്തരീക്ഷവുമായി സാമ്യത ഉള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തന്നെ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുന്നതിനു സഹായകമായേക്കാം.
സൗരയൂഥത്തിലെ ജീവൻ
thumb|200px|[[യൂറോപ്പ|യൂറോപ്പയിലെ മഞ്ഞു പാളികൾക്കടിയിൽ ജല സമുദ്രം ഉള്ളതിനാൽ അവിടെ ബാക്ടീരിയ പോലുള്ള ജീവജാലങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം.]] ഭൂമിയിലെ ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായവയിൽ ജീവിക്കുന്ന ജീവികളെ പറ്റി മനുഷ്യർ പണ്ട് മുതൽക്കേ ചിന്തിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ജൈവരസതന്ത്രം മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്ന ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ കാരണം ഈ ചിന്തകൾക്ക് പ്രസക്തിയില്ലതാവുകയാണ് പതിവ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ വലിയ അളവിൽ കാർബൺ ഉള്ളതിനാൽ, ഭൂമിയിലല്ലാതെ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും കാർബൺ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതു തന്നെ ആകണം എന്ന് കരുതുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സ്വാഭാവിക അണുക്കളിൽ മനുഷ്യന് അറിയാവുന്നിടത്തോളം കാർബണിനും സിലിക്കണിനും മാത്രമാണ് ജൈവ വിവരങ്ങൾ വഹിക്കാൻ പാകത്തിന് വലിപ്പമുള്ള കണങ്ങൾ ഉള്ളത്. ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്ന നിലയ്ക്ക് കാർബണിനു സിലിക്കണിൽ നിന്നുള്ള വ്യത്യാസം എന്തെന്നാൽ കാർബണിനു സിലികണിനെ അപേക്ഷിച്ച് എത്ര അണുക്കളോടും ചേർന്ന് സഹ സംയോജക ബന്ധത്തിൽ ഏർപെടാൻ കഴിയുന്നു എന്നതാണ്. ജീവന്റെ വ്യാപനത്തിനും വികസനത്തിനും വേണ്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇത് വളരെയധികം സഹായിക്കുന്നു.. ഹൈഡ്രജൻ, ഓക്സിജൻ, നൈട്രജൻ, ഫോസ്ഫറസ്, സൾഫർ എന്നിവയുടെ സക്രിയ കാർബണിക ഗ്രൂപ്പുകളും ഇരുമ്പ്, മാഗ്നിഷ്യം, സിങ്ക് എന്നീ ലോഹങ്ങളും ജൈവ സമൂഹത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന രാസ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉൽപ്രേരകമായിത്തീരുന്നു. മറ്റു കാർബണിക തന്മാത്രകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ സിലികൺ കുറഞ്ഞ അളവിൽ പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നവയും അതിന്റെ വലിയ തന്മാത്രകൾ നിഷ്ക്രിയമായവയും ആണ്. വ്യക്തമല്ല എങ്കിലും,ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവന്റെ നിർമ്മാണ ഘടകങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം നമ്മുടെതുമായി സാദൃശ്യമുള്ളതാവാം. ഭൂമിയിലെയും പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിലെയും ജീവൻ - അവ ഉണ്ടെങ്കിൽ - അവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ നിർമ്മാണ ഘടകങ്ങൾ ആണെങ്കിൽ കൂടിയും അവയുടെ ജൈവ രാസ ഗുണങ്ങൾ സമാനമായിരിക്കും.
ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനു സൂര്യപ്രകാശം അത്യാവശ്യമാണ് എന്ന ആശയം മൂലം, സൗരയൂഥത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉപരിതലത്തിൽ മാത്രം ആയിരിക്കും എന്നാണ് വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. സൗരയൂഥത്തിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുവാൻ ഏറ്റവും സാധ്യതയുള്ള മൂന്നിടങ്ങൾ ചൊവ്വാ ഗ്രഹവും, വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപയും, ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ റ്റൈടനും ആണ്. Than, Ker (13 September 2005)."Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon" Science.com.Retrieved 2008-10-20.] ചൊവ്വയിലും യൂറോപ്പയിലും ജലം ഉണ്ടാവാം എന്ന കണക്കു കൂട്ടലാണ് ഇതിനു കാരണം. കോശങ്ങളിൽ ലായനിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ജലം ജീവന് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് കരുതുന്നു. ചൊവ്വയിലെ ധ്രുവങ്ങളിൽ മഞ്ഞു കട്ടകളുടെ രൂപത്തിൽ വൻ തോതിൽ ജല നിക്ഷേപം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അടുത്തിടക്കു ചൊവ്വയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച തെളിവുകൾ വച്ച്, ഗ്രഹത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ദ്രാവക രൂപത്തിലും ജലം ഉണ്ടെന്നു അനുമാനിക്കുന്നു. കൂടാതെ അവിടെ ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾ കാണാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ചൊവ്വയിലെ കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദവും കുറഞ്ഞ താപനിലയും വച്ച്, അവിടുത്തെ ജലം ഉപ്പുരസം കൂടിയതാവാനാണ് സാധ്യത. യൂറോപ്പയിൽ ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള ജലം ഉപരിതലത്തിലെ മഞ്ഞു പാളികളുടെ അടിയിൽ ഉണ്ടാകണം. ഈ ജലം സ്വാഭാവികമായും സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഉള്ള അഗ്നിപർവ്വത രന്ധ്രങ്ങൾ മൂലം ചൂടാകാപ്പെട്ട് ദ്രാവക രൂപത്തിൽ ആയതായിരിക്കണം (ഭൂമിയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ വൻ തോതിൽ ജീവജാലങ്ങൾ വസിക്കുന്നതിനാൽ ഈ ആശയത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്). എങ്കിലും ജല താപനിലയുടെ പ്രധാന കാരണം അതിനു ചുറ്റും ഉള്ള മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെയും ആകർഷണത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഘർഷണ ബലങ്ങൾ ആകണം.
അന്യഗ്രഹ ജീവന് മറ്റൊരു സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹം ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ റ്റൈറ്റൻ ആണ്. ആദിമ ഭൂമിയുടെ സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ് റ്റൈറ്റനിലെ അന്തരീക്ഷം. അതിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഈതൈനിന്റെയോ മീതൈനിന്റെയോ തടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ടൈറ്റന്റെ ഉപരിതലത്തിനടിയിൽ ജലത്തിന്റെയും അമ്മോണിയയുടെയും സമുദ്രങ്ങൾ കസ്സീനീ പേടകം 2008 മാർച്ചിൽ കണ്ടെത്തി. കൂടാതെ,ശനിയുടെ മറ്റൊരു ഉപഗ്രഹമായ എൻസെലഡസിന്റെ മഞ്ഞു പാളികൾക്കടിയിൽ സമുദ്രമുണ്ടായേക്കാം.
വിമർശനങ്ങൾ
ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജാക്ക് കോഹൻ, ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഇയാൻ സ്റ്റുവർട്ട് തുടങ്ങിയവർ ക്സീനോ ബയോളജി എന്നത് ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും വിഭിന്നമാണ് എന്ന് കരുതുന്നു. ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം എന്നത് സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്തു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ജീവൻ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണെങ്കിൽ, ക്സീനോ ബയോളജി എന്നത്, കാർബൺ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതോ,ഓക്സിജൻ ശ്വസിക്കാത്തതോ അല്ലാത്ത ജീവനെ കണ്ടെത്തുക എന്നതുമാണെന്ന നിബന്ധന കോഹനും സ്റ്റുവർട്ട് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.
ഗവേഷണ ഫലങ്ങൾ
thumb|200px|ഭൂമിയിലേക്ക്‌ ജീവനെ കൊണ്ടുവന്നത് ക്ഷുദ്രഗ്രഹങ്ങൾ ആകാം.
2010 വരെ, അന്യ ഗ്രഹങ്ങളിലെ ജീവന് യാതൊരു തെളിവുകളും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. 1984ൽ അന്ടാർട്ടിക്കയിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയ ALH 84001 എന്ന ഉൽക്കാശില ചൊവ്വയിൽ നിന്നും വന്നതാണെന്ന് കരുതുന്നു. നാസയുടെ ജോൺസൺ സ്പേസ് സെന്ററിലെ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുഖ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡേവിഡ്‌ മക് കെയും മറ്റുള്ളവരും ഈ ഉൽക്കാശിലയിൽ അന്യ ജീവികളുടെ സൂക്ഷ്മ ഫോസ്സിലുകൾ ഉണ്ടെന്നു കരുതുന്നെങ്കിലും അത്തരം വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വിവാദത്തിലാണ്.
മീതെയ്ൻ
2004ൽ മാർസ് എക്സ്പ്രസ് പേടകവും ഭൂമിയിലെ ദൂരദർശിനികളും ചൊവ്വയിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മീതെയ്നിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി വഴി കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. കോസ്മിക് കിരണങ്ങളും സൂര്യ വികിരണങ്ങളും മൂലം കുറച്ചു വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ചൊവ്വയിൽ നിന്നും മീതെയ്ൻ പൂർണമായും അപ്രത്യക്ഷമാവാനാണ് സാധ്യത. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ തോതിൽ ചൊവ്വയിൽ മീതെയ്ൻ നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ അത് തുടർച്ചയായി ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം. മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി റോവർ എന്ന പേടകത്തിന്‌ ചൊവ്വയിലെ കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡിലും (CO2) മീതൈനിലും (CH4) ഉള്ള ഓക്സിജന്റെയും കാർബൺ ഐസോടോപ്പിന്റെയും അനുപാതം വളരെ സൂക്ഷ്മതയോടെ കണ്ടെത്താനും അതുവഴി ഭൗമരസതന്ത്രപരമായതും ജൈവശാസ്ത്രപരമായതുമായ ഉത്ഭവത്തിന്റെ അന്തരം നിർണ്ണയിക്കുവാനും കഴിയും.
ഗ്രഹയൂഥങ്ങൾ
നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിലെ വ്യാഴം പോലുള്ള വാതക ഭീമന്മാരിൽ ചിലതിനു ഖര ഉപരിതലവും ദ്രാവക സമുദ്രവും ഉള്ള ആവാസ യോഗ്യമായ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം. സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്തു ഇന്നേവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള മിക്ക ഗ്രഹങ്ങളും ഉയർന്ന താപനിലയിലുള്ള വാതക ഭീമന്മാരാണ്. അതിനാൽ അവ ആവാസയോഗ്യമല്ല. ശിലകൾ കൊണ്ടും ലോഹങ്ങൾ കൊണ്ടും സമ്പുഷ്ടമായ ഭൂമി ഉൾപ്പെട്ട സൗരയൂഥത്തിന് അപഭ്രംശിതമായ ഘടനയാണോ എന്ന് ഇന്നേവരെ നിർണയിച്ചിട്ടില്ല. മെച്ചപ്പെട്ട അന്വേഷണ രീതികളിലൂടെയും സുദീർഘമായ ഗവേഷണ സമയങ്ങളിലൂടെയും സൗരയൂഥത്തിന് സമാനമായ ധാരാളം ഗ്രഹയൂഥങ്ങളെ തീർച്ചയായും കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന് നാസയുടെ കെപ്ലർ ദൌത്യം നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശ രശ്മികളുടെ വക്രതയുടെ സൂക്ഷ്മ മാറ്റങ്ങൾ അപഗ്രഥിച്ചു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഇൻഫ്രാറെഡ് ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെയും സബ്മില്ലിമീറ്റർ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെയും പുരോഗതി മറ്റുള്ള നക്ഷത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ ഘടനയിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശി. വിദൂര നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ക്ഷുദ്രഗ്രഹങ്ങളുടെയും ധൂളീ പടലങ്ങളുടെയും വലയങ്ങൾ ഗ്രഹ രൂപീകരണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നതായി ഇൻഫ്രാറെഡ് ഗവേഷണങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.