cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
മന്ത്രവാദം
അതിപുരാതനവും ഗോത്രീയവും രഹസ്യവും വ്യക്തമായ നിർവ്വചനവും നൽകാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ക്രിയയാണ് മന്ത്രവാദം. മന്ത്രവാദം അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു ഗോത്രാചാരമാണ്. ഇത് ഉൽഭവിച്ചത് പ്രാകൃതദിശയിലായതുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും അതിന്റെ സ്ഥാനഭാവം പ്രാകൃതമായിതന്നെയിരിക്കുന്നത്. ഐശ്വര്യത്തിന് വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതും മതപരമായിട്ടും ആയിട്ടും മന്ത്രവാദം നടത്താറുണ്ടെങ്കിലും  അവയെ പൊതുവേ ദുർമന്ത്രവാദമായി കണക്കാക്കാറില്ല. ലോകത്തിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും മന്ത്രവാദം ഉണ്ടായിരുന്നു. അറബിമാന്ത്രികം,ചൈനീസ് മന്ത്രികം തുടങ്ങിയവ ഒക്കെ ഇതിന്‌ ഉദാഹരണമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "ബ്ലാക്ക് മാജിക്‌ (Black Magic)" എന്ന വാക്ക് ദുർമന്ത്രവാദത്തെ കുറിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ്.
ഉദ്ഭവം
അതിപ്രചീനകാലം മുതൽ തന്നെ മന്ത്രവാദം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു. ആദിമവർഗക്കാരുടെയിടയിലാണ് ഇത് ഉൽഭവിച്ചെതെന്ന് തോന്നുന്നു.
മന്ത്രവാദം ഭാരതത്തിൽ
നാലാമത്തെ വേദമായ അഥർവ വേദത്തിൽ മന്ത്രവാദത്തെപ്പറ്റിയുള്ള പ്രസ്താവം കാണാം. ഇരുപത് കാണ്ഡങ്ങളും നൂറ്റിയെട്ട് അനുപാദങ്ങളും എഴുനൂറ്റിമുപ്പത്തൊന്ന് സൂക്തങ്ങളുമുള്ള ഈ അഥർവ വേദത്തിൽ ആയിരത്തിയിരുനൂറിൽപ്പരം യന്ത്രങ്ങളെപ്പറ്റിയും കൃത്തികബലി, ഖർഗരാവണബലി മുതലായ ഒട്ടനവധി ആഭിചാരകർമ്മങ്ങളെകുറിപ്പറ്റിയും മാരണം, സ്തംഭനം, ഉച്ചാടനം, വശീകരണം, മുതലായ നിരവധി ക്രിയകളെപ്പറ്റിയും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ദുർമന്ത്രവാദശാഖ അഥർവ വേദത്തോട് വളരെയധികം കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കൌശികസൂത്രമാണ് മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ടകൃതി.
കാലഘട്ടം
ബി.സി.4000നും 5000നും ഇടക്കാണ് വൈദികകാലമെന്നുപറയാം. ഇക്കാലം മുതൽക്കെ മന്ത്രവാദത്തിനും മറ്റഭിചാരകർമ്മങ്ങൾക്കും പ്രചാരമുണ്ടായിരുന്നു എന്നു വേണം കരുതാൻ. വൈദ്യവും മന്ത്രവാദവും ഒരുമിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്ന അഥർവ വേദ സമ്പ്രദായം തന്നെയാണ് മലയാളത്തിലെ മിക്ക മന്ത്രവാദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പിന്തുണർന്നിട്ടുള്ളത്. പുരാണേതിഹാസങ്ങളിലും മന്ത്രവാദത്തെപ്പറ്റി പ്രസ്താവം കാ‍ണാം. കാശിരാജാവായ പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് കൃത്തികയെ അയച്ചതായും അയോധ്യയിലെ മറ്റൊരു രാജാവാ‍യിരുന്ന അംബരീഷന്റെ നേർക്ക് ദുർവ്വാസാവു മഹർഷി കൃത്തികയെ വിട്ടതായും സുദർശനചക്രം ഉപയോഗിച്ച് അംബരീഷൻ അതിനെ തടഞ്ഞതായും പുരാണങ്ങളിൽ കാണുന്നു.
(ഭഗവത് ഗീത)
സാത്വിക ചിന്തയുള്ള ജനങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും രാജസശ്രദ്ധയുള്ള ജനങ്ങൾ യക്ഷന്മാരെയും രക്ഷസുകളെയും പൂജിക്കുന്നു. താമസശ്രദ്ധയുള്ള ജനങ്ങൾ ആകട്ടേ പ്രേതങ്ങളെയും ഭൂതഗണങ്ങളെയും പൂജിക്കുന്നു.
വേദം തൊട്ടുള്ള ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളുടെ സഹകരണത്തോടെ അതൊരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രതിരോധ ചികിത്സാപദ്ധതിയായി വളർന്നിട്ടും കരിങ്കുട്ടി, കുട്ടിച്ചാ‍ത്തൻ, ചുടലഭദ്രകാളി, ബാലപ്രദക്ഷിണി, രന്തുകാമൻ, ഹന്തുകാമൻ, ആകാശയക്ഷി, ഗന്ധർവൻ, എരിക്കമ മോഹിനി, രക്തചാമുണ്ഡി, കാലഭൈരവി, യോനിമർദ്ദിനി, പറക്കുട്ടി, മാടൻ, മറുത, അറുകൊല എന്നീ മൂർത്തികളുടെ വിഹാരരംഗമായും മാട്ട്, മാരണം, ഒടി, കൊല, ചതി, എന്നീ ആഭിചാര-ക്ഷുദ്ര കർമങ്ങളുടെ പ്രയോക്താക്കളായും മാത്രം മന്ത്രവാദവും മാന്ത്രികരും അറിയപ്പെടുന്നു.
കേരളത്തിൽ
കല്ലടിക്കോട് നീലി മധ്യകേരളത്തിലെ മുഴുവൻ ആദിമനിവാസികളുടെയും കുലദേവതയാകുന്നു. വള്ളുവനാട്ടിലെയും നെടുങ്ങനാട്ടിലെയും ഏറനാട്ടിലെയും ആദിമവിഭാഗം കല്ലടിക്കോടൻ മലകയറി മുത്തിക്കുളത്തിൽ കുളിച്ചു എളമ്പുലാവ് ചാരിനിന്നു തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച്‌ നീലിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി മന്ത്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. ഇവർ ശൈവരായതിനാൽ ശിവരാത്രിക്ക് മല്ലീശ്വരൻ മുടിയിൽ കയറി വിളക്കുവച്ചുവന്നു. കരുളായി ചൂണ്ടി ഏറനാട്ടിലെയും, കാച്ചിനിക്കാട്ട് മുത്തൻ വള്ളുവനാട്ടിലെയും, മൂത്തോര ശങ്കര മുത്തൻ നെടുങ്ങനാട്ടിലെയും നീലിയെ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന സിദ്ധരാകുന്നു.
വാൽഹൌസ് എന്ന ഇംഗ്ലീഷുകാരൻ എഴുതിയ (1879) ഒരു ലേഖനത്തിൽ ഏറ്റവും ശക്തിയുള്ള ഭൂതപ്രേതപിശാ‍ചുക്കൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലമായി മലബാറിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ജ്യോതിഷത്തിൽ ജനങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ശത്രുക്കൾ മന്ത്രവാദം നടത്തുന്നു എന്നു സ്ഥിതീകരിക്കാനുള്ള ഒരുപാധിയായി വർത്തിച്ചുട്ടൂണ്ടെന്ന വസ്തുത നിഷേദിക്കാൻ വയ്യ. കേരളത്തിൽ ആറ് സദ്മന്ത്രവാദികളും ആറ് ദുർമന്ത്രവാദികളും ഉണ്ടായിരുന്നതായി വില്യം ലോഗൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മലബാർ മാന്വൽ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്. പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിൽ കാണുന്നതുപോലെ സമൂഹമോ രാഷ്ട്രമോ മന്ത്രവാദികളെ വേട്ടയാടിയ ചരിത്രം കേരളത്തിലില്ല. പുരുഷന്മാർ മാത്രമായിരുന്നു മന്ത്രവാദകർമ്മങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നത്. അവരിൽ പ്രമുഖരെ രാജാക്കന്മാർ പോലും തങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളെ നിർന്മാർജ്ജനം ചെയ്യാൻ വേണ്ടി വിനിയോഗിച്ചിരുന്നുവത്രെ. നായ കടിക്കുക, പാമ്പുകടിക്കുക, ഭ്രാന്തു പിടിക്കുക, രക്തം ഛർദിക്കുക, ശ്വാസം മുട്ടി മരിക്കുക, വസൂരി തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ പിടിപ്പെടുക, കള്ളന്മാരെ നശിപ്പിക്കുക, വശീകരണം, ഒടിക്കുക, കല്ല്യാണം മുടക്കുക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ആണ് ശത്രുക്കളെ അടിപ്പെടുത്താൻ മന്ത്രവാദികൾ ശ്രമിച്ചിരുന്നത്.
ദുർമന്ത്രവാദം
ആദിമവാസികളുടെ കയ്യിൽ മന്ത്രവാദവും പ്രാകൃതമായിരുന്നു. താമസിക മൂർത്തികളെ ചിലപ്പോൾ മദ്യം, മാംസം, രക്തം എന്നിവ നൽകി ആരാധിച്ചു. ദ്രാവിഡാചാരങ്ങളിലും അതിനെ പിൻപറ്റി വളർന്ന ശാക്തേയപൂജയിലും മത്സ്യം, മാംസം, മദ്യം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുകയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് ദുർമന്ത്രവാദത്തിന്റെ ഭാഗമായല്ല, ശാക്തേയ മതക്കാരുടെ ആചാരങ്ങൾ മാത്രമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ തുടങ്ങിയ ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും മറ്റും മത്സ്യവും മദ്യവും പൂജക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും മറ്റും ഉദാഹരണമാണ്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ പലയിടത്തും ദുർമന്ത്രവാദം രഹസ്യമായി ഇന്നും നടത്താറുണ്ട് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നഗ്നപൂജ, നരഹത്യ മുതലായവ നടത്തി നിധി കിട്ടുന്നതിനും വശികരണത്തിനും മറ്റുമായിട്ടാണിത് നടത്തുന്നത്. ബലിപെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ചു ഇസ്ലാം മതവിശ്വാസികളും, ചില ഹൈന്ദവരും  ഭക്ഷണത്തിനായി മൃഗബലിയും കോഴിബലിയും നടത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതൊന്നും ദുർമന്ത്രവാദത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടല്ല മറിച്ചു മതാചാരമായിട്ടാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ദുർമന്ത്രവാദി പലപ്പോഴും താമസികഭാവം കൈകൊള്ളാറുണ്ട്. അപ്പോൾ കർമിയും മദ്യപാനവും രക്തപാനവും മാംസാഹാരം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മിക്കപ്പോഴും പ്രത്യാക്രമണമാണ് ദുർമന്ത്രവാദിയുടെ രീതി. വശ്യം, മാട്ട്, മാരണം, അറബി മാന്ത്രികം എന്നിവയാണ് പൊതുവേ ഇവർ ചെയ്യുന്നത്. കുടുംബകലഹം, അനാരോഗ്യം, ധനനാശം, ബന്ധുനാശം(ഒടുവിൽ മരണം) എന്നിവക്കായി ദുർമന്ത്രവാദികൾ മാട്ടും മാരണവും നടത്തുന്നു.
ചിലപ്പോൾ മന്ത്രവാദം ഏകവസ്ത്രമായോ നിർവസ്ത്രമായോ വേണം ചെയ്യാൻ, മന്ത്രവാദി മാത്രമല്ല, പ്രതിയും നഗ്നരാകണം. ഈ പ്രമാണത്തിന്റെ പിന്നിലും ഒരു പ്രാകൃത മനോഭാവമാണല്ലോ കുടികൊള്ളുന്നത്. പ്രകടനമാണ് ദുർമന്ത്രവാദത്തിലെ മുഖ്യഘടകം. കർമി വെളിച്ചപ്പാടിനെ പോലെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളൂകയും പ്രതിയെ പിടികൂടിയുള്ള മൂർത്തികളെക്കുറിച്ചും അവരുടെ ഉപദ്രവശാന്തിക്കായി ചെയ്യേണ്ട കർമങ്ങളെക്കുറിച്ചും വെളിപാടുപോലെ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനൊന്നും ശാസ്ത്രീയമായി യാതൊരു തെളിവുമില്ല എന്നുള്ളതാണ് വസ്തുത. പ്രാചീന ജനതയുടെ ജീവിതപ്രാരാബ്ധങ്ങൾ ആവാം അവരെ ഇത്തരം ആചാരങ്ങളിലേക്കും വിശ്വാസങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഇതും കാണുക
ഹൈന്ദവാചാരപ്രകാരം പ്രധാനമായും വൈഷ്‌ണവം, ശാക്തേയം, ശൈവം എന്നീ മന്ത്രവാദരീതികളാണ്‌ നിലവിലുളളത്‌. ഈ രീതികളിലൂടെ താഴെപ്പറയുന്ന ഷഡ്‌കർമ്മങ്ങളാണ്‌ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നത്‌.
പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ആചാരങ്ങൾ വർഗ്ഗം:മന്ത്രവാദം
സ്പാർട്ടക്കസ്
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ, അടിമളെ സ്വത്തായി വച്ചിരുന്ന ഉപരിവർഗ്ഗത്തിനെതിരായുള്ള സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ സമരം, അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരമെന്ന നിലയിൽ എഴുത്തുകാരന്മാരേയും കലാകാരന്മാരേയും ഏറെ ആകർഷിച്ചുവരുന്നു. ആധുനികകാലത്തെ സാഹിത്യ-രാഷ്ടീയലേഖകന്മാരിൽ പലർക്കും പ്രചോദനമായത്, ജനസംസ്കൃതിയിലെ വീരനായകനെന്ന പരിവേഷം സ്പാർട്ടക്കസിന് നേടിക്കൊടുത്തു.
സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ പശ്ചാത്തലം
സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തെക്കുറിച്ച് പുരാതനലേഖകന്മാർ ഏറെക്കുറെ ഏകാഭിപ്രായക്കാരാണ്. അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു നടന്ന ത്രാസിയക്കാരിൽ പെട്ടവനാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് എന്ന് പ്ലൂട്ടാർക്ക് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സ്വഭാവത്തിൽ ത്രാസിയക്കാരൻ എന്നതിനേക്കാൾ അയാൾ യവനനായിരുന്നെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. സ്പാർട്ടക്കസിനെ, ധൈര്യവും, മനോബലവും ഉള്ളവനായും ബുദ്ധിയിലും സ്വഭാവമേന്മയിലും മികവു കാട്ടിയവനായും പ്ലൂട്ടാർക്ക് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അപ്പിയൻ പറയുന്നത് ത്രാസിയക്കാരനായി ജനിച്ച് റോമൻ സൈന്യത്തിൽ സേവനം അനുഷ്ടിച്ച ശേഷം തടവുകാരനാക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് മല്ലയോദ്ധാവായി വിൽക്കപ്പെട്ടവനാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് എന്നാണ്. ത്രാസിയൻ കൂലിപ്പട്ടാളക്കാരനായിരുന്ന ശേഷം റോമൻ പടയാളിയും, പട്ടാളത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടിയ ശേഷം കള്ളനും, പിന്നെ ശരീരശേഷി മൂലം മല്ലയോദ്ധാവും ആയിത്തീർന്നവനായി സ്പാർട്ടക്കസിനെ ഫ്ലോറസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ വടക്കു കിഴക്കൻ ഗ്രീസിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ബൽഗേറിയയ്ക്കും സമമായ പഴയ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ത്രാസിൽ കാണപ്പെട്ടിരുന്ന മയേദി എന്ന ത്രാസിയൻ ഗോത്രവുമായി ചില എഴുത്തുകാർ സ്പാർട്ടക്കസിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. അതേ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ട ഒരു പ്രവാചിക ആയിരുന്ന സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ പത്നിയും അയാളോടൊപ്പം അടിമയാക്കപ്പെട്ടതായി പ്ലൂട്ടാർക്ക് പറയുന്നു. സ്പാർട്ടക്കസ് എന്ന പേര് കരിംകടൽ പ്രദേശത്തെ ത്രാസിയക്കാരുടെ ഇടയിൽ നടപ്പുണ്ടായിരുന്ന പേരായിരുന്നു എന്നും തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: സിമ്മേറിയൻ ബോസ്പോറസിലെ രാജാക്കന്മാരും‍ പൊണ്ടസിലെ രാജാക്കന്മാരും ആ നാമം വഹിച്ചിരുന്നു. ഒരു ത്രാസിക്കാരൻ സ്പാർട്ടക്കസ് അഥവാ "സ്പാറഡോക്കോസ്", ഓഡ്രീസേയിലെ രാജാവായ സെവൂത്തസ് ഒന്നാമന്റെ പിതാവ് എന്ന നിലയിലും അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.
യുദ്ധത്തിലേയ്ക്ക് നയിച്ച കലാപം
thumb|225px|right|വെസൂവിയസ് അഗ്നിപർവതത്തിന്റെ മുഖം ഇന്ന് - വിമാനത്തിൽ നിന്നെടുത്ത ചിത്രം - സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ കലാപത്തിന്റെ ആദ്യകേന്ദ്രം വെസൂവിയസിന്റെ മുടിയായിരുന്നു.
കപ്പുവയ്ക്കടുത്തുള്ള ലെന്റുലസ് ബറ്റിയാറ്റസിന്റെ മല്ലയുദ്ധപാഠശാലയിലാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. ഉപരിവർഗ്ഗത്തിന്റേയും പൗരജനങ്ങളുടേയും വിനോദത്തിനുവേണ്ടി, തമ്മിൽ തമ്മിലോ മൃഗങ്ങളുമായോ പൊരുതി കൊല്ലുകയോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ചെയ്യാനായിരുന്നു അവർക്കു കിട്ടിയിരുന്ന പരിശീലനം. ക്രി.മുൻപ് 73-ൽ സ്പാർട്ടക്കസ് എഴുപതോളം അനുയായികൾക്കൊപ്പം പാഠശാലയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ടു. അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന ഭക്ഷണക്കടയിൽ നിന്നു കിട്ടിയ കത്തികളും ഒരു വണ്ടി നിറയെ ആയുധങ്ങളുമായി അവർ ഇന്നത്തെ നേപ്പിൾസ് പട്ടണത്തിനടുത്ത് വെസൂവിയസ് അഗ്നിപർവതമുടിയിലെ ഗർത്തിലേയ്ക്ക് ഓടി. അവിടെ, ഒളിച്ചുനടക്കുകയായിരുന്ന വേറെ അടിമകളും നാട്ടിൻപുറത്തെ മറ്റടിമകളും അവർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. ഇറ്റലിമുഴുവനുമുള്ള അടിമകളോട് സ്പാർട്ടക്കസ് അടിമത്തത്തിന്റെ നുകം വലിച്ചെറിയാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളുടെ എണ്ണം എഴുപതിനായിരത്തോളമായി.
റോമിൽ, പൗരന്മാരേക്കാൾ സംഖ്യാബലം അടിമകൾക്കായിരുന്നു. പോരാഞ്ഞ്, പോം‌പി ഹിസ്പാനിയയിൽ ക്വിന്റസ് സെർട്ടോറിയസിനെ കലാപത്തെ നേരിടുകയായിരുന്നു. അവശേഷിച്ച റോമൻ സൈന്യവിഭാഗങ്ങളെയാകട്ടെ, മിത്രിഡേറ്റസ് ആറാമനെതിരെയുള്ള മൂന്നാം മിത്രിദിക യുദ്ധത്തിനായി കോൺസൽ ലക്കുല്ലസ് നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. റോമൻ സേനാവിഭാഗങ്ങൾ രണ്ടു മുന്നണികളിൽ ഭീഷണി നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന അവസരത്തിൽ നടന്ന ഈ ലഹളക്കെതിരെ നീങ്ങുന്നതിൽ റോം വൈകി. യുദ്ധപരിചയമുള്ള സേനാവ്യൂഹങ്ങളുടെ അഭാവത്തിൽ, ക്ലാഡിയസ് ഗ്ലാബറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മൂവ്വായിരം പേർ വരുന്ന ഒരു സംഘത്തെ റോം അടിമകൾക്കെതിരെ നിയോഗിച്ചു. അവർ അടിമകളെ വെസൂവിയസിന്റെ മുടിയിലെ ഗർത്തത്തിനുള്ളിൽ രക്ഷാമാർഗ്ഗങ്ങളെല്ലാം അടച്ച് ഉപരോധിച്ചു. എന്നാൽ മുന്തിരിവള്ളികൾ കൊണ്ടുള്ള വടങ്ങൾ കരുതിയിരുന്ന സ്പാർട്ടക്കസ് അവയുപയോഗിച്ച് അനുയായികളോടൊപ്പം ‍ശിഖരത്തിന്റെ മറുഭാഗം വഴി താഴെയിറങ്ങി റോമൻ സൈന്യത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത് മിന്നലാക്രമണം നടത്തി. മിക്കവാറും പടയാളികൾ ഇത്തരമൊരാക്രമണം പ്രതീക്ഷിക്കാതെ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നതിനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഈ വിജയത്തെ തുടർന്ന്, ഒളിച്ചുനടന്നിരുന്ന ഒട്ടേറെ അടിമകൾ കലാപകാരികളോടു ചേർന്ന് അവരുടെ സംഖ്യ ഒരുലക്ഷത്തി ഇരുപതിനായിരമായി. അതിലും വലിയ സൈന്യത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുക ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നതിനാൽ സ്പാർട്ടക്കസിന്, കൂടുതൽ ആളുകളെ തന്റെ സേനയിൽ ചേർക്കുന്നത് നിർത്തി.
വിജയങ്ങൾ
പടയാളിയെന്ന നിലയിൽ നേരത്തേ അനുഭവസ്ഥനായിരുന്ന സ്പാർട്ടക്കസ് ഒന്നാം തരം യുദ്ധതന്ത്രജ്ഞനും എതിരിടേണ്ടിവന്നവർക്ക് കനത്ത വെല്ലുവിളിയും ആയിരുന്നെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പമുണ്ടായിർന്നവർ മിക്കവരും, കായികാദ്ധ്വാനം മാത്രം പരിശീലിച്ചിരുന്ന സാധാരണ അടിമകളായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് നിർജ്ജീവമായി കാടുപിടിച്ചു കിടന്നിരുന്ന വെസൂവിയസിന്റെ മുടിയിലെ ഗർത്തത്തിൽ അഭയം കണ്ടെത്തിയ അവർ റോമുമായി നടക്കാനിരുന്ന യുദ്ധത്തിന് പരിശീലനം നേടി.
ഗ്ലാബറുടെ സൈന്യത്തിന്റെ പരാജയത്തിനു ശേഷം, പബ്ലിയസ് വരീനിയസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രണ്ടു വ്യൂഹങ്ങൾ കലാപകാരികൾക്കെതിരെ നീങ്ങി. വരീനിയസിന്റെ രണ്ടാമൻ ലൂസിയസ് ഫ്യൂരിയസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആദ്യം മുന്നേറി വന്ന രണ്ടായിരം പേരുടെ ഒരു വ്യൂഹത്തെ സ്പാർട്ടക്കസ് എതിരിട്ട് നശിപ്പിച്ചു. വെസൂവിയസ് വിട്ട് മുന്നേറിയ സ്പാർട്ടക്കസ്, കൊസ്സീനിയസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഹെർക്യൂലിയാനത്തിനടുത്തു കണ്ട മറ്റൊരു സേനാവ്യൂഹത്തേയും നശിപ്പിച്ചു. കൂടുതൽ തെക്ക്, ലുക്കാനിയയിലേയ്ക്കു നീങ്ങിയ അവർ, വരീനിയസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നാലായിരം വരുന്ന വ്യൂഹത്തെ നേരിടാൻ സമരനിര ഒരുക്കി തയ്യാറായി. സ്വന്തം സൈനികരിൽ ചിലർ മുന്നോട്ടുപോകാൻ വിസമ്മതിച്ചെങ്കിലും വരീനിയസ് മുന്നേറി. ഗുരുതരമായ പരുക്കുകളേറ്റ അയാൾക്ക് രക്ഷപെടാനായെങ്കിലും അയാളുടെ വ്യൂഹത്തിന്റെ കൊടിയും ഛിഹ്നങ്ങളും നഷ്ടമായി. നാലായിരം റോമൻ തടവുകാരെ കലാപകാരികൾ, മല്ലയോദ്ധാക്കളെപ്പോലെ പരസ്പരം പോരടിച്ചുമരിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുകയോ ആഘോഷപൂർവം കുരിശിലേറ്റുകയോ ചെയ്തു.
വസന്തകാലമായപ്പോൾ കമ്പാനിയ പിടിച്ചടക്കിയും ഗൈയസ് തൊറാനിയസിന്റെ സേനാവിഭാഗത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തിയും കലാപകാരികൾ ഗോളിലേയ്ക്ക് നീങ്ങി. വടക്കോട്ടുള്ള പ്രയാണം തുടരാനാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് ആഗ്രഹിച്ചതെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്ന ക്രിക്സസ് റോം ആക്രമിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. മുപ്പതിനായിരം പേർക്കൊപ്പം അയാൾ അപൂലിയാ പ്രദേശത്തേയ്ക്ക് നീങ്ങി. ഒടുവിൽ കലാപത്തെ ഗൗരവമായെടുത്ത്, ലൂസിയസ് ഗെല്ലിയസ് പബ്ലിക്കോളയും ഗ്നായസ് കൊർനേലിയസ് ലെന്റുലസ് ക്ലോദിയാനസും, സ്പെയിൻ, ഗോൾ, ജർമ്മനി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരികെ വരുത്തിയ നാലു സേനാവ്യൂഹങ്ങൾക്കൊപ്പം കലാപകാരികൾക്കെതിരെ നീങ്ങി. വടക്ക് സ്പാർട്ടക്കസിനെ ലെന്റിലസ് തടഞ്ഞപ്പോൾ, ക്വിന്റിയസ് ആരിയസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രണ്ടു വ്യൂഹങ്ങൾ അപ്പൂലിയക്കടുത്തുവച്ച് ക്രിക്സസ് നയിച്ചിരുന്ന കലാപകാരികളെ എതിരിട്ടു പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ക്രിക്സസിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് രണ്ടുവ്യൂഹങ്ങളും അവയ്ക്കിടയിൽ സ്പാർട്ടക്കസിനെ കുടുക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ട് മുന്നേറി. എന്നാൽ സ്പാർട്ടക്കസ് ലെന്റുലസിനെതിരെ നീങ്ങി അയാളുടെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് തനിക്കെതിരെ വന്ന ഗെല്ലിയസിന്റെ സൈന്യത്തേയും സ്പാർട്ടക്കസ് പരാജയപ്പെടുത്തി.
അൽപ്സ് പർവതത്തിന്റെ താഴ്വരയിലുള്ള മ്യൂറ്റിനായിലെ ഗവർണ്ണർ ഗൈയസ് കാസ്സിയസ് പതിനായിരം പേർ വരുന്ന ഒരു സൈന്യവുമായ കലാപകാരികളെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ അടിമകൾക്കും ഗോളിനുമിടയിൽ പ്രതിബന്ധമൊന്നും ഇല്ലെന്നായി. റോമിന്റെ സം‌രക്ഷണത്തിന് സേനകളൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു എന്നത് അതിലും അപകടകരമായി സ്ഥിതിവിശേഷം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഇറ്റലിയിൽ തങ്ങുന്നു
ഇറ്റലിയിൽ നിന്ന് മുന്നേറി ഇന്നത്തെ ബെൽജിയവും, സ്വിറ്റ്സർലൻഡും, ഫ്രാൻസും ഉൾപ്പെടുന്ന ഗോളിലേയ്ക്കും സ്പെയിനിലേയ്ക്കു തന്നെയും പോകാനാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. സ്പെയിനിൽ റോമൻ സൈന്യത്തിനെതിരെ കലാപമുയർത്തിയിരുന്ന ക്വിന്റിയസ് സെർട്ടോറിയസിനോട് ചേരാൻ അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നിരിക്കണം. സെർട്ടോറിയസ് കലാപകാരികളുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തിയിരുന്നെവെന്നതിന് തെളിവുകളുണ്ട്. എന്നാൽ അനുയായികളുടെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ മനസ്സുമാറ്റി. ഇറ്റലിയിൽ തങ്ങുവാനുള്ള ഈ തീരുമാനം, കലാപകാരികളുടെ ഒരു വലിയ പിഴയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആൽപ്സ് കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞ അടിമകളിൽ ചിലർക്ക് തങ്ങളുടെ ജന്മദേശങ്ങളിൽ എത്തിപ്പെടാനായതായി പറയപ്പെടുന്നു.
ഇറ്റലിയാകെയുള്ള അടിമകളിൽ പകുതിയിലധികം കലാപത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. തലസ്ഥാനത്തു തന്നെ ഒരാൾക്കും തന്റെ തന്നെ വീട്ടിൽ കലാപക്കൊടി ഉയരുക എന്നാണെന്ന് നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. അടിമകളുടെ അദ്ധ്വാനം നൽകിയ സുഖഭോഗങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചിരുന്ന ആ സമൂഹം ഒന്നാകെ സൗകര്യങ്ങൾ നഷ്ടമാകുന്നതോർത്ത് ഞെട്ടി. സെനറ്റർമാരും കോടീശ്വരന്മാരുമെല്ലാം നല്ല സേനാനായകന്മാർക്കുവേണ്ടി മുറവിളി കൂട്ടാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറായി ആരും സ്വയം മുന്നോട്ടുവന്നില്ല. ഒടുവിൽ അതിന് മുന്നോട്ടുവന്ന റോമിലെ ഏറ്റവും വലിയ ധനവാനായിരുന്ന ലൂസിയസ് ക്രാസ്സസിനെ സെനറ്റ് സർവസൈന്യാധിപനായി നിയമിച്ചു. ചിതറിപ്പോയ വ്യൂഹങ്ങളെ പുതിയ പുതുതായി രൂപപ്പെടുത്തിയ വിഭാഗങ്ങളോട് ചേർത്ത് അദ്ദേഹം ശക്തിപ്പെടുത്തി. സ്പാർട്ടക്കസ് പിസീനത്തിലൂടെ കടന്നുപോവുകയാണെന്ന വാർത്ത കേട്ട ക്രാസ്സസ്, തന്റെ സഹായിയായ മമ്മിയസിനെ രണ്ടു വ്യൂഹങ്ങളുമായി സ്പാർട്ടക്കസിന് പിന്നിലെത്താനും എന്നാൽ നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒഴിവാക്കാനും നിർദ്ദേശിച്ചയച്ചു. എന്നാൽ സ്പാർട്ടക്കസിനെ അപ്രതീക്ഷിതമായി നേരിടാമെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ മമ്മിയസ് ആക്രമിച്ചു. തുടർന്ന് നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ റോമൻ വ്യൂഹങ്ങൾ ചിതറി പലായനം ചെയ്തു. വ്യൂഹങ്ങളിലെ സൈനികരിൽ ഭീരുത്വം കാട്ടിയതായി സംശയിക്കപ്പെട്ട 500 പേരെ കൊല്ലാൻ ക്രാസ്സസ് ഉത്തരവിട്ടു. പത്തിലൊരാളെ വച്ച് നറുക്കിട്ട് കൊല്ലുകയായിരുന്നു. അവശേഷിച്ച സൈന്യങ്ങളെ വീണ്ടും ആയുധം ധരിപ്പിച്ചു. ഒടുവിൽ എട്ടു വ്യൂഹങ്ങളായി നാല്പതിനായിരം വരുന്ന സേനയെ സ്വയം നയിച്ച ക്രാസ്സസ് സ്പാർട്ടക്കസിനെ പിന്തുടർന്ന് തെക്കോട്ടോടിച്ചു. ക്രി.മു. 72 ആയപ്പോൾ, സ്പാർട്ടക്കസ് മെസ്സിനാ ഉൾക്കടലിനടുത്തുള്ള റീജിനത്തിൽ കുടുങ്ങിയ അവസ്ഥയായി.
തങ്ങളെ സിസിലിയിലേയ്ക്കു കൊണ്ടുപോകാനായി സ്പാർട്ടക്കസ് അവിടത്തെ കടൽക്കൊള്ളക്കാരുമായി ഒരു കരാറിലേർപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പറഞ്ഞൊത്ത പണം വാങ്ങിയശേഷം കൊള്ളക്കാർ അവരെ കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. തുടർന്ന് ക്രാസ്സസ് ഉപദ്വീപിനുകുറുകെ തടിയും കല്ലും കൊണ്ട് 32 മൈൽ നീളമുള്ള ഒരു ഭിത്തി 15 അടി വീതിയുള്ള ഒരു കിടങ്ങിനൊപ്പം നിർമ്മിച്ച് കലാപകാരികളെ ഒറ്റപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ശൈത്യകാലം സമീപിക്കുകയും അവശ്യവസ്തുക്കളുടെ ശേഖരം തീരുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നതിനാൽ, ഉപരോധത്തെ ശക്തിപൂർവം അതിക്രമിച്ചുകടക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയല്ലാതെ സ്പാർട്ടക്കസിന് വേറെ വഴിയില്ലായിരുന്നു. ഒരു ശീതക്കൊടുങ്കാറ്റിന്റെ അവസരത്തിൽ കാസ്സിയസിന്റെ നിരകൾ ഭേദിച്ച് സ്പാർട്ടക്കസ് ബ്രിൻഡിസൈയിലെത്തി. കലാപകാരികൾ വീണ്ടും സ്വതന്ത്രരായതോടെ റോം അങ്കലാപ്പിലായി. പോം‌പിയെ സ്പെയിനിൽ നിന്നും ലക്കുലസിനെ മാസിദോനിയയിൽ നിന്നും സെനറ്റ് തിരികെ വിളിച്ചു.
അന്തിമയുദ്ധം
സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് ഗ്രാമങ്ങളും ഉന്നതവസതികളും കൊള്ളയടിക്കാൻ പോയ ഗാനിക്കസിന്റേയും സെസ്റ്റസിന്റേയും കൂട്ടങ്ങളെ ക്രാസ്സസ് നേരിട്ടു. രക്ഷപെടാൻ വഴിയൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു തടാകത്തിന്റെ തീരത്ത് പെട്ടുപോയ അവരിൽ 12,000 പേർ, സ്പാർട്ടക്കസ് രക്ഷിക്കാനെത്തും മുൻപ് കൊല്ലപ്പെട്ടു. റോമൻ സൈന്യം തുരത്തിയപ്പോൾ കലാപകാരികൾ പെറ്റേലിയയിലെ മലകളിലേയ്ക്കു പോയി. കലാപകാരികളെ അനേകം റോമൻ വ്യൂഹങ്ങൾ പിന്നിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കുകയായിരുന്നെങ്കിലും അവയിൽ പലതിനേയും സ്പാർട്ടക്കസ് തോല്പിച്ചു. ലക്കുലസ് ബ്രിൻഡിസൈയിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, താരതമ്യേന ദുർബ്ബലമായിരുന്ന ക്രാസ്സസിന്റെ സൈന്യത്തെ നേരിടാൻ സ്പാർട്ടക്കസ് തീരുമാനിച്ചു. ലുക്കാനിയയിൽ സിലാരസ് നദിയുടെ കരയിൽ വച്ച് സ്പാർട്ടക്കസ് ക്രാസ്സസുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. സംഖ്യാബലത്തിൽ തനിക്കുണ്ടായിരുന്ന മികവുകൊണ്ട് സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്താനാണ് സ്പാർട്ടക്കസ് അവിടെ ശ്രമിച്ചത്. എന്നാൽ കലാപകാരികൾ പരാജയപ്പെടുകയും രക്ഷപെട്ടവർ പലായനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഈ തോൽവിയിൽ സ്പാർട്ടക്കസ് കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു. "അവസാനം കൂട്ടാളികളെല്ലാം ഓടിപ്പോയ ശേഷവും, ശത്രുക്കളുടെ ആൾക്കൂട്ടത്തിനു നടുവിൽ നിന്ന് സ്പാർട്ടക്കസ് വെട്ടേറ്റുവീഴുന്നതുവരെ ഒറ്റയ്ക്ക് പൊരുതി" എന്ന് പ്ലൂട്ടാർക്ക് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ അന്തിമയുദ്ധത്തിൽ രണ്ടു റോമൻ ശതാധിപന്മാരെ തന്നെ അദ്ദേഹം വധിച്ചു. "തുടയിൽ കുന്തമുനയേറ്റ സ്പാർട്ടക്കസ് മുട്ടിലിരുന്നു പോയെങ്കിലും പരിചകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചവരെ ചെറുത്തെന്നും" അപ്പിയൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഏറെ കഷണങ്ങളായി കൊത്തിനുറുക്കപ്പെട്ട സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടുകിട്ടിയില്ല.
റോമിന്റെ പ്രതികാരം
യുദ്ധത്തിനു ശേഷം അപകടമൊന്നും സംഭവിക്കാതിരുന്ന 3000 റോമൻ തടവുകാരെ സൈന്യം കണ്ടെത്തി രക്ഷപെടുത്തി. ബ്രിഡിസൈ മുതൽ റോം വരെ നീളുന്ന അപ്പിയൻ വഴി നീളെ സ്പാർട്ടക്കസിന്റെ അനുയായികളിൽ 6600 പേരെ കുരിശിൽ തറച്ചു. കുരിശിൽ തറക്കപ്പെട്ടവരുടെ ശവങ്ങൾ താഴെയിറക്കാൻ ക്രാസ്സസ് ഉത്തരവിടാതിരുന്നതു മൂലം, യുദ്ധം സമാപിച്ച് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞും യാത്രക്കാർക്ക് അവ കാണേണ്ടി വന്നു. യജമാനന്മാർക്ക് ആശ്വാസം പകരാനും, അടിമകൾക്ക് പാഠമാകാനും വേണ്ടിയാണ് കലാപകാരികളുടെ ശവങ്ങളെ അങ്ങനെ നിർത്തിയത്.
ഏതാണ്ട് 5000-ത്തോളം അടിമകൾ പിടികൊടുക്കപ്പെടാതെ രക്ഷപെട്ടിരുന്നു. യുദ്ധം ജയിച്ചെങ്കിലും ക്രാസ്സസിന്റെ സൈന്യത്തെ അത് ദുർബ്ബലമാക്കിയിരുന്നതു കൊണ്ട്, രക്ഷപെട്ടോടിയവരെ പിന്തുടരാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെ വടക്കോട്ട് രക്ഷപെട്ട അടിമകളെ, അപ്പോഴേക്ക് സ്പെയിനിൽ നിന്നു തിരികെ വന്നിരുന്ന പോം‌പി നശിപ്പിച്ചു. കലാപകാരികളെ ഇറ്റലിയിൽ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം പിന്തുടർന്ന് വേട്ടയാടി. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിച്ചതിന്റെ നേട്ടം അവകാശപ്പെടാൻ ഇത് പോം‌പിക്ക് വഴിയൊരുക്കി. റോമിൽ പോം‌പി വീരോചിതമായി സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആഘോഷങ്ങളിൽ ക്രാസ്സസിന് വലിയ സ്ഥാനമൊന്നും ലഭിച്ചില്ല.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:പ്രാചീന റോം
ചിരഞ്ജീവി (നടൻ)
തെലുങ്കിലെ പ്രമുഖ ചലച്ചിത്രനടനാണ് ചിരഞ്ജീവി എന്ന കൊനിഡെല ശിവശങ്കര വരപ്രസാദ് (ജനനം: ഓഗസ്റ്റ് 22, 1955). മെഗാ സ്റ്റാർ എന്ന വിശേഷണത്തിലാണ് ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് ഭാരതസർക്കാർ ഇദ്ദേഹത്തിന് പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം നല്കി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അഭിനയജീവിതം
1978-ൽ പുനാദി രല്ലു എന്ന ചിത്രത്തിനുവേണ്ടി ആദ്യമായി ക്യാമറയ്ക്കു മുന്നിലെത്തി. എന്നാൽ ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയ ചിത്രം കെ. വാസു സംവിധാനം ചെയ്ത പ്രണാം ഖരീദു ആയിരുന്നു. തുടർന്നുള്ള അഞ്ചുവർഷങ്ങളിൽ 60-ഓളം സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും അവയിലെല്ലാം പ്രധാനപ്പെട്ട വേഷങ്ങളായിരുന്നില്ല. എ. കോദണ്ഡരാമി റെഡ്ഡിയുടെ സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഖൈദിയാണ് ചിരഞ്ജീവിയുടെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ നാഴികക്കല്ലായത്. പിന്നീട് 1987-ൽ പശിവടി പ്രണാം എന്ന ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ സൂപ്പർ സ്റ്റാർ പദവിയിലേക്കുയർന്നു.
1988ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കെ.എസ്. രാമറാവുവിന്റെ മറന്ന മൃദംഗം എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിനുശേഷമാണ് മെഗാസ്റ്റാർ എന്ന വിശേഷണം ചിരഞ്ജീവിക്ക് ലഭിക്കുന്നത്. അതേവർഷംതന്നെ പുറത്തിറങ്ങിയ കെ. ബാലചന്ദറിന്റെ രുദ്രവീണയിലെ അഭിനയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന് നർഗീസ് ദത്ത് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.
ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ എരെ ശ്രദ്ധേയനാണ് ചിരഞ്ജീവി. ഇദ്ദേഹം ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ എത്തുന്നത് 1990ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രമായ പ്രതിബന്ത് എന്ന സിനിമയാണ് ആദ്യമായി ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. ഈ സിനിമയിൽ ഇദ്ദേഹം കൂടാതെ ജൂഹി ചൗളയ്ക്കൊപ്പമാണ് ഇദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചത്. പിന്നീട് തെലുങ്ക് സിനിമകൾകൊപ്പം ബോളിവുഡ് ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുകയായിരുന്നു. 1992ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രമായ ആജ് കാ ഗുണ്ട രാജ് എന്ന സിനിമയിൽ മീനാക്ഷി ശേഷാദ്രിക്കൊപ്പം ഇദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുകയും. ഈ സിനിമയ്ക്ക് വൻ വിജയം ആയിരുന്നു ലഭിച്ചത്. ഈ സിനിമ ഇദ്ദേഹം തന്നെ അഭിനയിച്ച തെലുങ്ക് ചലച്ചിത്രമായ ഗാംഗ് ലീഡർ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രീമേക്ക് ആയിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം അവസാനമായി ബോളിവുഡിൽ അഭിനയിക്കുന്നത് 1994ൽ മഹേഷ് ഭട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത് ഗീത ആർട്ടസിൻ്റെ ബാനറിൽ അല്ലു അരവിന്ദിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ റീലീസ് ചെയ്ത ദ ജെൻ്റിൽമാൻ എന്ന സിനിമയിൽ ജൂഹി ചൗള, പരേഷ് റാവൽ എന്നിവർക്കൊപ്പമാണ് ഇദ്ദേഹം അവസാനമായി അഭിനയിച്ചത്. ഈ സിനിമ 1993 എസ്. ശങ്കരിൻ്റെ സംവിധാനത്തിലും, കെ.ടി. കുഞുമോൻ്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ, എ.ആർ. റഹ്മാന്റെ സംഗീതത്തിൽ അർജുൻ സർജ അഭിനയിച്ച ജെൻ്റിൽമാൻ എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിൻ്റെ റീമേക്കാണീത്.
രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക്
2012 ൽ രാജ്യസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2012 ൽ സ്വതന്ത്രചുമതലയുള്ള ടൂറിസംവകുപ്പ്  സഹമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു.
വ്യക്തിജീവിതം
1980-ലാണ് ചിരഞ്ജീവി വിവാഹം കഴിച്ചത്. പ്രമുഖ ഹാസ്യതാരമായ അല്ലു രാമ ലിങ്കയ്യയുടെ മകളായ സുരേഖയാണ് ഭാര്യ. സുഷ്മിത, റാം ചരൺ തേജ, ശ്രീജ എന്നീ മൂന്നു മക്കളാണുള്ളത്.
ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ
ഒന്നാം ആംഗ്ലോ-അഫ്ഗാൻ യുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും പകരം ഷാ ഷൂജയെ കാബൂളിൽ അധികാരത്തിലേറ്റുകയും ചെയ്തെങ്കിലും അധികം താമസിയാതെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ നിന്നും പിന്മാറാൻ നിർബന്ധിതരാകുകയും ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനെ വീണ്ടും അമീർ സ്ഥാനത്ത് വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇസ്ലാമിന്റെ പേരിൽ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ആദ്യത്തെ അഫ്ഗാൻ ഭരണാധികാരിയാണ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്. ഇദ്ദേഹം രാജ്യത്ത് ഇസ്ലാമികനിയമങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുകയും, വിശ്വാസികളുടെ പടനായകൻ എന്ന അർത്ഥമുള്ള അമീർ എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്നത്തെ രീതിയിലുള്ള അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ നിർമ്മാണത്തിനു പിന്നിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യക്തികളിലൊരാളായും ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ജീവചരിത്രം
പഷ്തൂണുകളിലെ ബാരക്സായ് വംശത്തിലെ മുഹമ്മദ്സായ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, ബാരക്സായ് നേതാവായിരുന്ന സർദാർ പയിന്ദ ഖാന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെ പുത്രനും, ഹജ്ജി ജമാൽ ഖാന്റെ പൗത്രനുമാണ്. പിതാവും മുത്തച്ഛനും, യഥാക്രമം മുൻ ദുറാനി ചക്രവർത്തിമാരായിരുന്ന സമാൻ ഷായുടേയും, അഹ്മദ് ഷാ അബ്ദാലിയുടേയും ഉപദേഷ്ടാക്കളായിരുന്നു. പിതാവായിരുന്ന പയിന്ദ ഖാനെ, 1799-ൽ ദുറാനി ചക്രവർത്തി, സമാൻ ഷാ കൊലപ്പെടുത്തിയിരുന്നു
അധികാരത്തിലേക്ക്
ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഫത് ഖാൻ മറ്റൊരു ദുറാനി ചക്രവർത്തിയായ മഹ്മൂദ് ഷായുടെ വലംകൈയ്യായിരുന്നു. എങ്കിലും പിതാവിനെപ്പോലെത്തന്നെ ഫത് ഖാനേയും 1818-ൽ മഹ്മൂദ് ഷാ കൊലപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു. ഫത് ഖാന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം ബാരക്സായ് സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ഒന്നിക്കുകയും മഹ്മൂദ് ഷായെ ഭരണത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് കാബൂളിൽ വിവിധ സാദോസായ്/ദുറാനി വംശജരെ ഭരണമേല്പ്പിക്കാൻ ബാരക്സായ് സഹോദരന്മാർ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ഫലം കണ്ടില്ല. ഇക്കാലത്ത് കാബൂളിന്റെ നിയന്ത്രണം, ബാരക്സായ് സഹോദരന്മാരിൽ രണ്ടാമനായിരുന്ന മുഹമ്മദ് അസിം ഖാനായിരുന്നു. 1823-ലെ നൗഷേറ യുദ്ധത്തിൽ സിഖുകാരോട് പരാജയപ്പെട്ട അസിം ഖാൻ താമസിയാതെ മരണപ്പെട്ടു. അസിം ഖാന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം 1826-ൽ സഹോദരന്മാരിൽ ഇളയവനായ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ, കാബൂളിൽ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു.
പയിന്ദ ഖാന്, 1729-ൽ ഒരു പേർഷ്യൻ ഖ്വിസിൽബാഷ് സ്ത്രീയിൽ ജനിച്ച ഏറ്റവും ഇളയ പുത്രനാണ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ. തന്റെ സഹോദരന്മാർ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനെ അംഗീകരിക്കാൻ വിമുഖത കാണിച്ചെങ്കിലും കാബൂളിൽ അധികാരത്തിലേറുമ്പോൾ, നഗരത്തിൽ ശക്തരായിരുന്ന ഷിയാക്കളുടേയും പേർഷ്യൻ ഭാഷികളുടേയും പിന്തുണ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനുണ്ടായിരുന്നു. ഇതിനുപുറമേ ഇദ്ദേഹം വിവാഹം ചെയ്തിരുന്നത് ഒരു ഖ്വിസിൽബാഷ് വനിതയെയായിരുന്നു എന്നതും ഒരു അനുകൂലഘടകമായി. അങ്ങനെ പഷ്തൂണുകളുടേയും നഗരവാസികളായ ഖ്വിസിൽബാഷുകളുടേയും ഒരുമിച്ചുള്ള പിന്തുണ ലഭിച്ചിരുന്നതിനാൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന് ഭരണത്തിലേറുന്നത് താരതമ്യേന എളുപ്പമായി. ചെറുപ്പത്തിൽ, ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, തന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഫത് ഖാന്റെ സന്തതസഹചാരിയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ചെറുപ്രായത്തിൽത്തന്നെ യുദ്ധനിപുണനായി മാറിയെങ്കിലും കാബൂളിൽ അധികാരമേൽക്കുമ്പോൾ അക്ഷരാഭ്യാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഷാ ഷൂജക്കെതിരെയുള്ള വിജയവും സിഖുകാർക്കെതിരെയുള്ള ആക്രമണവും
1834-ൽ, മുൻ ദുറാനി ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ഷാ ഷൂജ, സിഖുകാരുടേയും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടേയും പിന്തുണയോടെ കന്ദഹാർ പിടിച്ചെടുത്തു. എങ്കിലും ഈ വർഷം അവസാനത്തോടെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ സൈന്യം ഇദ്ദേഹത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. ഇതായിരുന്നു ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട സൈനികവിജയം. ഇതുമൂലം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു.
1837-ൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ മകൻ മുഹമ്മദ് അക്ബർ ഖാൻ‍, ഖൈബർ ചുരത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കവാടമായ ജാമ്രുണ്ടിൽ വച്ച് സിഖുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ സിഖുകാരുടേയും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളായിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാരുടേയും ശക്തി ഭയന്ന് അഫ്ഗാനികൾ പെഷവാറിലേക്ക് തുടർന്ന് മുന്നേറിയില്ല.
ബ്രിട്ടണുമായുള്ള യുദ്ധം
1836-ൽ സിഖുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിന് ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കാൻ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ പുതിയതായി അധികാരമേറ്റ ഗവർണർ ജനറൽ ഓക്ലന്റ് പ്രഭുവിനെ അഭിനന്ദിച്ചുകൊണ്ട് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് 1836-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു കത്തെഴുതി. സിഖുകാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശവും ഇതിൽ ആരാഞ്ഞിരുന്നു. ഈ കത്താണ് മദ്ധ്യേഷ്യയിലേക്കുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന് വഴിമരുന്നിട്ടത്. ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ എഴുത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകാതിരുന്ന ഓക്ലന്റ് പ്രഭു, മറ്റ് സ്വതന്ത്രരാജ്യങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇടപെടില്ലെന്ന് സിഖുകാരുടെ പരാമർശത്തിന്റെ മറുപടി നൽകുകയും, സിന്ധൂ തടത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവികസനത്തിനുള്ള പദ്ധതിയെക്കുറീച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാൻ പ്രതിനിധിയെ അയക്കാം എന്നും അറിയിച്ചു.
സിഖുകാരുമായുള്ള ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാന്റെ സംഘർഷങ്ങളും, പെഷവാർ പിടിച്ചടക്കുന്നതിനുള്ള അഫ്ഗാനികളുടെ ശ്രമങ്ങളും കണ്ട് സിഖുകാരുമായി സഖ്യത്തിലായിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഒരു അനുരഞ്ജനത്തിന് ശ്രമം നടത്തി. ഇതിനായി 1837-ൽ ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന ഓക്ലന്റ് പ്രഭു, അലക്സാണ്ടർ ബർണസ് എന്ന ദൂതനെ കാബൂളിലേക്കയച്ചിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ വ്യാപാരാവശ്യങ്ങളായിരുന്നു ബർണസിന്റെ യാത്രയുടെ ഉദ്ദേശ്യമെങ്കിലും പിന്നീട് അത് രാഷ്ട്രീയമായി മാറുകയായിരുന്നു. ബർണസുമായി ചർച്ചകൾ നടന്നെങ്കിലും പെഷവാറിനു മേലുള്ള അവകാശവാദം കൈവിടാൻ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല.
ഇതിനിടെ റഷ്യൻ സഹായത്തോടെ പേർഷ്യക്കാരും 1837-ൽ പടിഞ്ഞാറൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ആക്രമണം നടത്തുകയും ഹെറാത്തും കന്ദഹാറും അവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനു പുറമേ പെഷവാറിന്റെ കാര്യത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കു മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നതിന് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ, ക്യാപ്റ്റൻ ഇവാൻ വിക്റ്റൊറോവിച്ച് വിറ്റ്കോവിച്ച് എന്ന ഒരു റഷ്യൻ ദൂതനെ കാബൂളിൽ സ്വീകരിക്കുകയും ചർച്ചകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു.
ഇതോടെ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്ക് റഷ്യൻ സ്വാധീനം വ്യാപിക്കാതിരിക്കുന്നതിന് കാബൂളിൽ തങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണമുള്ള ഒരു ഭരണാധികാരിയെ വാഴിക്കുമെന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, മുൻ ദുറാനി ചക്രവർത്തിയായ ഷാ ഷൂജയെ അവർ ഇതിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1839-ൽ ഷാ ഷൂജയെ മുൻ നിർത്തി ബ്രിട്ടീഷുകാർ അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് ആക്രമണം നടത്തി. 1839 ഏപ്രിൽ 25-ന് കന്ദഹാറും, ഓഗസ്റ്റ് 7-ആം തിയതി കാബൂളും ബ്രിട്ടീഷ് സേന പിടിച്ചടക്കുകയും ഷാ ഷൂജയെ കാബൂളിലെ ഭരണാധികാരിയാക്കുകയും ചെയ്തു.
പലായനം
ബ്രിട്ടീഷുകാരുടേയും ഷാ ഷൂജയുടേയും ആഗമനത്തോടെ, കാബൂളിൽ നിന്നും രക്ഷപെട്ട ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ, താഷ്ഖുർഗാനിലെ ഉസ്ബെക് നേതാവ്, മിർ വാലിയോട് സഹായാഭ്യർത്ഥന നടത്തി. ഇതിൽ ഫലം കാണാതെ അദ്ദേഹം ബുഖാറയിലെ അമീർ, നാസർ അള്ളായുടെ (ഭരണകാലം 1827-60) സമീപമെത്തി. ഇവിടെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദും രണ്ടു മക്കളായിരുന്ന അഫ്സലും അക്ബറും ഏതാണ്ട് തടവുകാരെപ്പോലെ കഴിഞ്ഞു.
1840-ൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ, ബുഖാറയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ട് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെത്തി. മുൻപ് തന്നോട് സഹകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച താഷ്ഖുർഗാനിലെ മിർ വാലിയുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയത്. മിർ വാലിയുടെ സൈന്യത്തോടൊത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാരെ നേരിട്ടെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ 18-ന് ബാമിയാനിൽ വച്ച് പരാജയപ്പെട്ടു. കാബൂളിന് വടക്കുള്ള കോഹിസ്താനികളുടെ സഹായത്തോടെ നവംബർ 2-ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ കാബൂൾ നഗരത്തിനടുത്തുള്ള പാർവാനിൽ വച്ച് ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന് വിജയം കൈവരിക്കാനായെങ്കിലും തുടർന്ന് നിൽക്കക്കളിയില്ലാതെ 1840 നവംബർ 4-ന് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികത്താവളത്തിലെത്തി അവർക്കു മുമ്പാകെ കീഴടങ്ങി. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെ ബ്രിട്ടീഷ് ആശ്രിതനായി തുടരുകയും ചെയ്തു.
വീണ്ടും അധികാരത്തിൽ
1841, ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ പരാജയത്തിന്റെ കാലമായിരുന്നു. കാബൂളിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ തദ്ദേശീയരുടെ കലാപങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. മുൻപ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനൊപ്പം ബുഖാറയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്ത പുത്രൻ മുഹമ്മദ് അക്ബർ ഖാൻ, 1841 നവംബറിൽ കാബൂളിൽ മടങ്ങിയെത്തുകയും ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധരുടെ നേതൃനിരയിലെത്തുകയും ചെയ്തു. ഇവരുടെ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് 1842-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം രാജ്യത്തു നിന്ന് പിന്മാറി, പകരം ഷാ ഷൂജയുടെ പുത്രനായ ഷാപൂറിനെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അധികാരമേൽപ്പിച്ചു. ഷാപൂറിനെ അട്ടിമറിച്ച് മുഹമ്മദ് അക്ബർ ഖാൻ അധികാരത്തിലെത്തിയെങ്കിലും രാജ്യത്തെ സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ വഷളായി.
ഇതോടെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനു മാത്രമേ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ഒരു നിയന്ത്രണം ഉണ്ടാക്കാനും അതുവഴി റഷ്യക്കാരെ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിൽ നിന്നും തടയാനാകുകയുള്ളൂ എന്നും ബ്രിട്ടീഷുകാർ മനസ്സിലാക്കുകയും ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനെ അഫ്ഗാനിസ്താനിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. കാബൂളിലെത്തിയ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, അവിടെ മുഹമ്മദ്സായ് ഭരണം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.
മുഹമ്മദ് അക്ബർ ഖാനുമായുള്ള സ്പർദ്ധകൾ
എന്നാൽ 1847-ൽ തന്റെ 29-ആം വയസിൽ മുഹമ്മദ് അക്ബർ ഖാൻ മരണമടഞ്ഞു. ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് തന്നെ ഇയാളെ വിഷം കൊടുത്ത് കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്ന് കിംവദന്തികൾ പ്രചരിച്ചിരുന്നു.
സാമ്രാജ്യവികസനനടപടികൾ
1849-ൽ, ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ ഒരു പുത്രനായിരുന്ന മുഹമ്മദ് അക്രം ഖാന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബൽഖ് പിടിച്ചടക്കി. അക്രം ഖാൻ അവിടെ പ്രതിനിധിയായി ഭരണം നടത്തി. 1852-ൽ അക്രം ഖാൻ മരണമടഞ്ഞതിനു ശേഷം അയാളുടെ അർദ്ധസഹോദരൻ മുഹമ്മദ് അഫ്സൽ ഖാൻ ഈ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. കാബൂളിൽ നിന്നുള്ള നിയന്ത്രണം ക്രമേണ വടക്കുഭാഗം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു. 1863-ൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് മരണമടയുമ്പോൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള മായ്മതയും വടക്കുകിഴക്കുള്ള ബദാഖ്ശാനും മാത്രമേ സ്വതന്ത്രമായിരുന്നുള്ളൂ.
1855-ൽ തന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരായിരുന്ന മിഹ്ര്ദിൽ ഖാൻ, കൊഹാൻ‌ദിൽ ഖാൻ എന്നിവരുടെ മരണത്തിനു ശേഷം ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് അതുവരെ അവർ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന കന്ദഹാറും സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. കന്ദഹാറിന് വടക്കുകിഴക്ക് വസിച്ചിരുന്ന ഹോതകി, തോഖി എന്നീ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ട് ഘൽജി വംശജരേയും ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് തന്റെ പക്ഷം ചേർത്തു. പ്രവിശ്യകളിൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് തന്റെ മക്കളെ പ്രതിനിധികളായി ഭരണച്ചുമതലയേൽപ്പിക്കുകയും അവർക്ക് ഫലത്തിൽ സ്വതന്ത്രഭരണം നടത്തുന്നതിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്തു.
ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധവും പേർഷ്യൻ ആക്രമണവും
right|thumb|ഗുലാം ഹൈദർ ഖാൻ -ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ പുത്രൻ ദോസ്ത് മുഹമ്മറ്ദിന്റെ രണ്ടാം ഭരണകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായുള്ള ബന്ധം കാര്യമായി മെച്ചപ്പെട്ടു. 1849-ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ, സിഖുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി പെഷവാർ പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ നിലവിലുള്ള അതിർത്തിയെ ബ്രിട്ടീഷുകാരും അഫ്ഗാനികളും പരസ്പരം അംഗീകരിച്ചു. 1855 മാർച്ച് 30-ന് ഇത് ഒരു ഉടമ്പടിയാക്കി മാറ്റി. ആംഗ്ലോ അഫ്ഗാൻ ഉടമ്പടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇതിൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ പുത്രൻ ഗുലാം ഹൈദറും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചാബിന്റെ ചീഫ് കമ്മീഷണറുമായിരുന്ന ജോൺ ലോറൻസുമാണ് ഒപ്പുവച്ചത്.
1857 ജനുവരി 26-ന് ബ്രിട്ടീഷുകാരും അഫ്ഗാനികളും തമ്മിൽ ആംഗ്ലോ-അഫ്ഗാൻ സൗഹൃദ ഉടമ്പടി എന്ന മറ്റൊരു ഉടമ്പടിയിൽ കൂടി ഒപ്പുവച്ച് ബന്ധം സുദൃഢമാക്കി. ഈ കരാർ പ്രകാരം അഫ്ഗാനികൾക്ക് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ആയുധങ്ങളും ധനസഹായവും നൽകാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. പകരം കന്ദഹാറിൽ‍ മേജർ എച്ച്.ബി. ലംസ്ഡെൻ-ന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഒരു സൈനികത്താവളം ആരംഭിക്കാനും സാധിച്ചു.
ഇറാനിൽ നിന്നുള്ള ഭീഷണിയാണ് ഇരുകൂട്ടരേയും ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സന്ധി ഒപ്പുവക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചത്. 1856-ൽ നസിർ അൽ ദീൻ ഷായുടെ (ഭരണകാലം:1848-96) നേതൃത്വത്തിൽ പേർഷ്യക്കാർ, ഹെറാത്ത് ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കിയിരുന്നു. കാബൂളിൽ നിന്ന്‌ കാര്യമായ നിയന്ത്രണമൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു അഫ്ഗാൻ ഭരണാധികാരിയാണ് ഹെറാത്ത് അതുവരെ ഭരിച്ചിരുന്നത്. ഹെറാത്തിലെ പേർഷ്യൻ അധിനിവേശം, ബ്രിട്ടീഷുകാരും പേർഷ്യക്കാരുമായുള്ള മൂന്നുമാസം നീണ്ട ഒരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. തുടർന്ന് ഹെറാത്തിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ മരുമകനായിരുന്ന ബാരക്സായ് ഭരണാധികാരി, പേർഷ്യയിലെ ഷായെ തന്റെ മേലധികാരിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. എങ്കിലും 1857-ലെ ഇന്ത്യയിലെ ലഹള മൂലം ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഇവിടെ കാര്യമായൊന്നും ചെയ്യാനായില്ല. 1860 വരെയും പേർഷ്യക്കാർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമായി തുടർന്നു. എന്നാൽ ഈ വർഷം മാർവിലെ ടെക്കെ തുർക്ക്മെനും മായ്മാതയും പിടിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട പേർഷ്യക്കാർ സാവധാനം പിന്മാറാൻ തുടങ്ങി. 1863-ൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഇവിടേക്കെത്തുകയും മേയ് 27-ന് ഹെറാത്ത് നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
അന്ത്യം
ലഘു|ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയപുത്രനും ഹെറാത്ത് പിടിച്ചടക്കിയതിന് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം അതായത് 1863 ജൂൺ 9-ന് ഹെറാത്തിൽ വച്ചുതന്നെ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് മരണമടഞ്ഞു. ഹെറാത്തിലെ ഗസീർഗാഹിനടുത്താണ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദിനെ അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ പുത്രന്മാരിലൊരാളായ ഷേർ അലി ഖാൻ, അമീർ ആയി സ്ഥാനമേറ്റു.
പ്രാധാന്യം
1826-ൽ തന്റെ സാമ്രാജ്യം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സ്ഥാപിച്ചതിനു ശേഷം 1973-ൽ അവസാനത്തെ രാജാവായ സഹീർ ഷാ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നതുവരെയുള്ള ഒന്നരനൂറ്റാണ്ടുകാലം നിലനിന്ന ബാരക്സായ് ആധിപത്യത്തിന് തുടക്കമിടാൻ സാധിച്ച വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ രീതിയിലുള്ള അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ നിർമ്മാണത്തിനു പിന്നിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യക്തികളിലൊരാളായും ഇദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ മരണശേഷം പല പ്രദേശങ്ങളും അന്യാധീനപ്പെട്ടെങ്കിലും 1880-ൽ ദോസ്ത് മുഹമ്മദിന്റെ പൗത്രൻ അമീർ അബ്ദുർറഹ്മാൻ ഖാൻ, തന്റെ മുത്തച്ഛന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന് അഫ്ഗാനികളുടെ രാജ്യത്തെ വീണ്ടും ഏകീകരിച്ചു.
മതത്തിന്റെ ഉപയോഗം
1836-ൽ സിഖുകൾക്കെതിരെ ഒരു യുദ്ധത്തിന് തയാറെടുക്കവേയാണ് ദോസ്ത് മുഹമ്മദ് ഖാൻ, ആമിർ അൽ മുമിനിൻ എന്ന സ്ഥാനപ്പേര് സ്വീകരിച്ചത്. വിശ്വാസികളുടെ പടനായകൻ എന്നാണ് ഈ പേരിനർത്ഥം. തന്റെ പ്രജകളെ മതത്തിന്റെ പേരിൽ ഒന്നിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു ഇതിന്റെ പിന്നിൽ. ദോസ്ത് മുഹമ്മദ്, 1830 മുതലേ ഇസ്ലാമികനിയമങ്ങൾ കാബൂളിൽ നടപ്പാക്കാൻ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. മദ്യത്തിന്റെ ഉപയോഗം തടഞ്ഞതിലൂടെ നിരവധി ജൂതരേയും അർമേനിയരേയും നഗരത്തിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യിച്ചു.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ അമീർമാർ
ചേർത്തല
കേരളത്തിലെ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് ചേർത്തല. ചേർത്തല താലൂക്കിന്റെ ആസ്ഥാനവുമാണ് ഈ പട്ടണം. ദേശിയ പാത-66 ൽ ആലപ്പുഴയ്ക്കും കൊച്ചിക്കും നടുവിൽ ചേർത്തല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ആലപ്പുഴയിൽ നിന്നു 22 കി.മീ. ദൂരെ, കൊച്ചിയിൽ നിന്നും 36 കി.മീ. അകലെയായിട്ടാണ് ചേർത്തലയുടെ കിടപ്പ്‌.
ചരിത്രം
കടലിനും കായലിനും മദ്ധ്യേ ഏതാണ്ട്‌ 12-15 കിലോമീറ്റർ മാത്രം വീതിയിലുള്ള, മൂന്നുവശവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ പ്രദേശം കരപ്പുറം എന്ന പേരിലായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്‌. ടിപ്പുവിന്റെ പടയോട്ടത്തിനു മുന്നേ വരെ കൊച്ചിരാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഈ തലയ്ക്കൽ പ്രദേശം ഒരു സംരക്ഷണ ധാരണാപ്രകാരം തിരുവിതാംകൂറിലേയ്ക്ക്‌ ചേർത്തു. ഇങ്ങനെ ചേർത്ത തലയാണത്രേ ചേർത്തല. ഈയിടെ ഇവിടെ തൈക്കൽ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്ന് (കടലിൽ നിന്ന് 4 കിലോമീറ്ററോളം കിഴക്ക്, ഇന്ന് കരയായ ഭാഗത്ത്) കിട്ടിയ കപ്പലിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ചില വിചിത്രമായ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. പാശ്ച്യാത്യരുടേതിൽ നിന്ന് ഏഴു നൂറ്റാണ്ടെങ്കിലും പഴയതും (ക്രിസ്ത്വബ്ദം പത്താം നൂറ്റാണ്ട്) (കാർബൺ ഡേറ്റിങ്ങ്‌ പ്രകാരം) എന്നാൽ സാങ്കേതിക മേന്മ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു കപ്പൽപ്പണിയാണ്‌ ഇതിൽ കണ്ടത്‌. മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ടുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും ചേർത്തലയെ കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ടായിരുന്നു. മുല്ലപ്പെരിയാർ കരാർ ഒപ്പിടുന്ന സമയത്ത് തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഉപാധികളിൽ ഒന്ന് ബ്രിട്ടന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിലായിരുന്ന ചേർത്തല താലൂക്കിലെ സർക്കാർ പാട്ടം നിലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 51 ഏക്കർ സ്ഥലം തിരുവിതാംകൂറിന് വിട്ടുകൊടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ ചേർത്തലയിലെ പാട്ടം നിലങ്ങൾ വിട്ടുകൊടുക്കാനാവില്ലെന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ആദ്യമേ തന്നെ പറഞ്ഞു.
ആരാധനാലയങ്ങൾ
ഈ വരദേവൻ പാഴൂർ മനയുടെ പരദേവനായിരുന്നു. ഇവിടുത്തെ വടക്കില്ലം ഇല്ലക്കാർ ജന്മസ്ഥാനീയതകൊണ്ട് ദർശനം നടത്താൻ കഴിയാത്ത ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താവിന് പകരം ആരാധിച്ചുവരുന്നത് നെയാണ്. ശബരിമല ക്ഷേത്രത്തോളം തന്നെ പഴക്കം വെള്ളിമുറ്റത്തിനും ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ചേന്നം പള്ളിപ്പുറം കരയിലെ കരനാഥന്മാരായിരുന്ന പൊക്കണാരിൽ കുടുംബക്കാർ പാഴൂർ മനയിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രസംരക്ഷണഭാരം ഏറ്റെടുത്തിരുന്നു. മഹിഷിയെ നിഗ്രഹിയ്ക്കുകയും വാവരെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ധർമ്മശാസ്താവ്ശസ്ത്രാസ്ത്ര വിദ്യകളിൽ അഗ്രഗണ്യനായിരുന്നു എന്നാണല്ലോ പുരാണം.കരയിലെ കളരി നാഥന്മാരായിരുന്ന പൊക്കണാരിൽ കുടുംബക്കാരുടെ ആയോധനാപരിശീലനക്കളരി തൊട്ടടുത്തുതന്നെ നാമാവശേഷമായ നിലയിലെങ്കിലും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നതിൽനിന്ന് നാടിന്റെ രക്ഷയ്ക്ക് കുടിയിരുത്തി ആരാധിച്ചുവന്ന ദേശദേവതയായിരുന്നു ഈ ധർമ്മശാസ്താവെന്ന് അനുമാനിയ്ക്കാം.ക്ഷത്രത്തോട് ചേർന്ന് മഠത്തിൽ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ചോറ്റാനിക്കര ദേവി യാണെന്നു പറയുന്നു ഒരിക്കൽ പോക്കനാരിൽ കുടുംബക്കാർ അതി ശക്തനും മദ്രാവാദിയുമായ ഒരു ബ്രഹ്‍മാണനെ പൂജക്ക് കൊണ്ട് വന്നു അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഉപാസന മൂർത്തിയായ ദേവി വിഗ്രഹവും കൂടെ കൊണ്ടുപോന്നു ഈ നാട്ടിൽ തന്നെ സ്ഥിര തമാസമാകുകയും നായർ തറവാടായ ഇടമുറ്റം തറവാട്ടിലെ കാക്കപറമ്പിൽ വീട്ടിലെ ഒരു സ്ത്രീയെ സമന്ദം കഴിച്ചു  ദേവി വിഗ്രഹം മoത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
ദേവീക്ഷേത്രം ഇവിടുത്നവരാത്രി ഉൽസവം വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. അനവധി ഹൈന്ദവ ക്ഷേത്രങ്ങളും ക്രിസ്ത്യൻ - മുസ്ലിം പള്ളികളും ഇവിടെ ഉണ്ട്. ചേർത്തല കാർത്ത്യായനി ക്ഷേത്രം, വേളോർവട്ടം ശ്രീ മഹാദേവക്ഷേത്രം, മരുത്തോർവട്ടം ശ്രീധന്വന്തരിക്ഷേത്രം, മരുത്തോർവട്ടം ദേവി, ഇലഞ്ഞാംകുളങ്ങര ക്ഷേത്രം, തിരുവിഴ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം,ഇവിടുത്തെ മരുന്ന് സേവാ ലോകപ്രശസ്തമാണ്. ലോക പ്രശസ്തരായ പലരും ഇവിടേ വന്ന് മരുന്ന് കഴിച്ച് പോയിട്ടുണ്ട് കണിച്ചുകുളങ്ങര ദേവി ക്ഷേത്രം, വാരനാട് ദേവീക്ഷേത്രം, കടമ്പനാട് ദേവീക്ഷേത്രം, കണ്ടമംഗംലം ദേവീക്ഷേത്രം, തിരുനാഗംകുളങ്ങര ശ്രീമഹാദേവക്ഷേത്രം, മാരാരിക്കുളം ശിവ ക്ഷേത്രം മുതലായ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പ്രശസ്തമാണ്. ശ്രീനാരായണഗുരു കണ്ണാടി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ കളവംകോടം ക്ഷേത്രം ഇവിടെ ആണ് ഉള്ളത്. നരസിംഹ മൂർത്തി പ്രതിഷ്ഠയുള്ള തുറവൂർ മഹാക്ഷേത്രം ഏറെ പ്രശസ്തമാണ്. ഇവിടത്തെ ദാരുശില്പങ്ങൾ അപൂർവ്വസുന്ദരമായ കാഴ്ചയാണ്. ശ്രീധരമേനോന്റെ കേരള സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ ശില്പങ്ങളെ കുറിച്ചു പരാമർശമുണ്ട്.
മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രത്തിലെ കർക്കിടക വാവ് വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. ഇവിടുത്തെ മുക്കിടി നേദ്യം ഉദരരോഗത്തിനു വളരെ നല്ലതാണ് എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതു നടത്തുവാനായി വളരെ ദൂരെ നിന്നു പോലും വിശ്വാസികൾ എത്തിചേരുന്നു. മേടമാസത്തിലെ ചോതി മുതൽ തിരുവോണം വരെ ആണ് ഇവിടുത്തെ ഉൽസവം. ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെ കളമെഴുത്തും പാട്ടും, നവരാത്രിയും മറ്റും ഇതുപോലെ പ്രസിദ്ധമാണ്.
കണിച്ചുകുളങ്ങര ദേവി ക്ഷേത്രം ദേശിയപാതയിൽ നിന്നും ഒരു കി.മി. ഉള്ളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പണ്ട് കാലം മുതലേ വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ഭദ്രകാളി ദേവി ക്ഷേത്രം ആണ് കണിച്ചുകുളങ്ങര. കണിച്ചുകുളങ്ങരയും കണ്ടമംഗലവും  കൊടുങ്ങല്ലൂരും ഒരേ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രങ്ങളായിരുന്നത്രെ! ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അബ്രാഹ്മണർ ആയിരുന്നു പൂജ കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചിരുന്നത്. ഇന്നും അവ തുടർന്ന് പോരുന്നു. കണിച്ചുകുളങ്ങര ദേവിയും കണ്ടമംഗലത്തമ്മയും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതിയും സഹോദരിമാരായി പഴമക്കാർ വാഴ്ത്തുന്നു. അറവുകാട്ടമ്മ അറിഞ്ഞു വന്നു  കണ്ടോങ്ങലത്തമ്മ കണ്ടു  വന്നു  കളിച്ചുകുളങ്ങര ദേവി കളിച്ചു വന്നു എന്ന ചൊല്ലിൽ നിന്നും കണ്ടമംഗലം പണ്ട് കണ്ടോങ്ങലം എന്നും കണിച്ചുകുളങ്ങര  കളിച്ചുകുളങ്ങര ആയിരുന്നു എന്നും കാണാം. കണിച്ചുകുളങ്ങര ദേവി ക്ഷേത്ര മഹോത്സവം ദക്ഷിണഭാരതത്തിലെ കുംഭമേള എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ജനത്തിരക്ക് കൊണ്ടും വിശ്വാസം കൊണ്ടും പ്രതാപം കൊണ്ടും ഈ വിശേഷണം അനുയോജ്യമാണ്.
കണ്ടമംഗലം രാജരാജേശ്വരി ക്ഷേത്രം ചേർത്തല എറണാകുളം ദേശിയപാതയിൽ തങ്കി കവലയിൽ നിന്നും ഏകദേശം ഒരു ഫർലോംഗ് പടിഞ്ഞാറ് മാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ബുദ്ധമതകേന്ദ്രമായിരുന്നു ഇവിടം എന്നാണ് ചരിത്ര പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായം. കൊല്ലാട്ട് ഇട്ടി അച്യുതൻ വൈദ്യർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു അവകാശി ആരുന്നു. ഈഴവ, നായർ, നമ്പൂതിരി, ക്രിസ്ത്യൻ, മുസ്ലിം, പുലയ, വേലൻ സമുദായങ്ങളിൽപ്പെട്ട വിവിധ കുടുംബങ്ങൾക്ക് പുറമേ ഇടപ്പള്ളി രാജാവിനും ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു. തിരിപിടിത്തം, ചിക്കര, കൂത്ത്‌ തുടങ്ങിയവ ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന ബുദ്ധ ആശ്രമത്തിൽ നിന്നും തുടർന്ന് വന്ന ആചാരങ്ങൾ ആയി കരുതുന്നു. ഇടക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്വത്തുവകകൾ കൈവിട്ടു പോകുകയും ക്ഷേത്രഭരണം സർക്കാർ നിയോഗിച്ച റിസീവറിന്റെ കീഴിലാവുകയും ചെയ്തു. ഇതോടുകൂടി നിത്യപൂജയ്ക് പോലും വകയില്ലാതെ വരികയും ചെയ്തു. പിന്നീടു ക്ഷേത്രഭരണം പ്രദേശത്തെ ഈഴവരുടെ കൈയിൽ ആവുകയണുണ്ടായത്. കാലാനന്തരം ക്ഷേത്രം പൂർവനിലയിൽ കീർത്തിനേടുകയും കണിച്ചുകുളങ്ങര, വാരനാട് എന്നീ ദേവിക്ഷേത്രങ്ങളിലേത് പോലെ ചിട്ടയുള്ള ഒരു മഹാക്ഷേത്രമായി ഉയരുകയും ചെയ്തു. ഇന്ന് കരപ്പുറത്തെ ഏറ്റവും വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കണ്ടമംഗലം ദേവി ക്ഷേത്രം..
യേശുവിന്റെ കുരിശാരോഹണത്തിനു 19 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യൻ വിശുദ്ധ തോമാശ്ലീഹ (സെൻറ് തോമസ്) സ്ഥാപിച്ച ഏഴര പക്ഷികളിലൊന്നായ കോക്കോതമംഗലം മാർതോമ്മാ തീർഥാടന കേന്ദ്രം, കേരളത്തിലെ പുരാതന ദേവാലയങ്ങളിലൊന്നായി പരിഗണിച്ചു വരുന്ന പള്ളിപ്പുറം ഫൊറോനാ പള്ളി, ചേർത്തല മുട്ടം ഫെറോന പള്ളി, ചാരമംഗലം ലൂർദ്ദ് പളളി, തങ്കി പള്ളി, പോർച്ചുഗീസുകാരാൽ സ്ഥാപിതമായ അർത്തുങ്കൽ വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ പള്ളിയും ഇവിടെ തന്നെ. പ്രാചീന കാലത്തു ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ഒരു വലിയ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ചേർത്തല. thumb|right|250px| വയലാർ രാമവർമ്മ സ്മൃതി മണ്ഡപം thumb|250px|അർത്തുങ്കൽ വി.ആൻഡ്രൂസ് പള്ളി thumb|right|250px|വയലാർ രക്തസാക്ഷി മണ്ഡപം
പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ
'ചന്തിരൂർ ദിവാകരൻ - കവിയും പ്രഭാഷകനും...°° ps karthikeyan -former aroor MLA സി
ബാങ്കുകൾ
SYNDECATE BANK,SOUTH OF TD TEMPLE,TD ROAD, CHERTHALA 688524
BANK OF INDIA, ADITHI BUILDING,TD ROAD,CHERTHALA,688524.
STATE BANK OF TRAVENCORE,SOUTH OF GOVT BOYS SCHOOL,CHERTHALA.
KSFE,2ND BRANCH,NEAR PADAYANY BRIDGE, CHERTHALA.
KSFE EVANING BRANCH,SOUTH OF TD TEMPLE,CHERTHALA.688524.
CENTRAL BANK OF INDIA,NORTH OF PRIVATE BUS STAND.CANALROAD CHERTHALA 688524.
ISAF BANK NORTH OF X-RAY BYPASS JN. AC ROAD CHERTHALA 688524
UJJIVAN BANK NORTH OF X-RAY BYPASS JN. AC ROAD CHERTHALA 688524
STATE BANK OF INDIA PERSONALIZED BANKING BRANCH GIMS TOWER SOUTH OF TELEPHONE BHAVAN AC ROAD CHRRTHALA
BANK OF BARODA IRON BRIDGE CHERTHALA 688524
പ്രധാന വ്യവസായശാലകൾ
പി.എസ് കവലക്ക് വടക്ക് വശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഫോൺ.9496829130 കൊക്കോ ടഫ്,കയർ പാർക്ക്, തിരിവിഴ,ചേർത്തല
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ
ക്രിയാനാമം
ക്രിയയെ കുറിക്കുന്ന നാമമാണ് ക്രിയാനാമം. ഉദാ:- ഓട്ടം, ചാട്ടം, ചിരി, കരച്ചിൽ, നടത്തം
കണ്ണൂർ ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം
കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തളിപ്പറമ്പ്, ഇരിക്കൂർ, അഴീക്കോട്, കണ്ണൂർ,മട്ടന്നൂർ,ധർമ്മടം,പേരാവൂർ എന്നീ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്‌ കണ്ണൂർ ലോകസഭാനിയോജകമണ്ഡലം. മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിനു മുമ്പ്‌ ഇരിക്കൂർ, അഴീക്കോട്,കണ്ണൂർ,എടക്കാട്‍, കൂത്തുപറമ്പ്, പേരാവൂർ നോർത്ത് വയനാട് എന്നീ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളായിരുന്നു കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്.
പ്രതിനിധികൾ
കേരളം തിരു-കൊച്ചി
ഭൗമകേന്ദ്ര മാതൃക
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വന്ന സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയാണ് ഭൗമകേന്ദ്ര മാതൃക. ഈ മാതൃക പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ കേന്ദ്രം ഭൂമിയാണെന്നും നിശ്ചലമായി നിൽക്കുന്ന ഭൂമിയെ പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റെല്ലാ വസ്തുക്കളും വലം വയ്ക്കുന്നു എന്നും കരുതിയിരുന്നു. പുരാതന ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരം പോലെ പല പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളുടെയും പ്രാപഞ്ചിക വീക്ഷണങ്ങളിലെ ആദ്യ മതൃകയായി ഇതു നിലകൊണ്ടു. ഗ്രീക്ക് തത്ത്വ ചിന്തകരായിരുന്ന അരിസ്റ്റോട്ടിൽ ടോളമി മുതലായവർ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റ് നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ സാധിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളും ഭൂമിക്കു ചുറ്റും വലം വയ്ക്കുന്നു എന്നു കരുതിയിരുന്നു.
ദശാധ്യായി
ഒരു ജ്യോതിഷ വ്യാഖ്യാനഗ്രന്ഥമാണ് ദശാധ്യായി. തലക്കുളത്തു ഗോവിന്ദഭട്ടതിരിയാണ് രചയിതാവ്. വരാഹമിഹിരാചാര്യരുടെ ബൃഹജ്ജാതകം എന്ന ജ്യോതിഷ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനമാണിത്. ജ്യോതിഷത്തിലെ ഫലഭാഗത്തിന് പ്രധാന്യമുള്ള ബൃഹജ്ജാതകത്തിന് ഇരുപത്തിയാറ് അധ്യായങ്ങളുണ്ട്. അതിന്റെ ആദ്യത്തെ പത്ത് അധ്യായങ്ങൾക്കാണ് ഭട്ടതിരി വ്യാഖ്യാനം രചിച്ചത്. അതിനാലാണ് ദശാധ്യായി എന്ന പേര് നൽകിയത്.
വരാഹമിഹിരന്റെ ഹോരാ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രസക്തഭാഗം ശിഷ്യാവബോധാർഥം സംക്ഷേപിച്ചു പറയുന്നു എന്ന് ദശാധ്യായിയുടെ ആമുഖത്തിൽ ഭട്ടതിരി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പത്ത് അധ്യായങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പിന്നീടുള്ള അധ്യായങ്ങളിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളെല്ലാംതന്നെ പ്രതിപാദിച്ചുകഴിഞ്ഞതിനാലാണ് ബാക്കി അധ്യായങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനിക്കാതിരുന്നത് എന്നു കരുതുന്നു. അത്രത്തോളം സമഗ്രവും വ്യക്തവുമാണ് വ്യാഖ്യാനം. ഗോവിന്ദഭട്ടതിരി മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളിലും തികഞ്ഞ പണ്ഡിതനായിരുന്നു എന്ന് ഈ വ്യാഖ്യാനം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മറ്റ് അനേകം ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽനിന്ന് സന്ദർഭങ്ങളും പ്രമാണങ്ങളും ഇതിൽ ഉദ്ധൃതമായിട്ടുണ്ട്. പനയ്ക്കാട്ടു നമ്പൂതിരിയുടെ പ്രശ്നമാർഗ്ഗം എന്ന പ്രസിദ്ധ ജ്യോതിഷഗ്രന്ഥത്തിൽ ദശാധ്യായിയുടെ മഹത്ത്വത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നു:
അദൃഷ്ട്വാ യോ ദശാധ്യായീം ഫലമാദേഷ്ടുമിച്ഛതി സമിച്ഛതി സമുദ്രസ്യ തരണം സ പ്ലവം വിനാ
(ദശാധ്യായി പഠിക്കാതെ ഫലഭാഗനിർണയത്തിനൊരുങ്ങുന്ന ജ്യോതിഷകാരൻ നൗക കൂടാതെ സമുദ്രം തരണം ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്നതിനു സമാനമാണ്.) മുഹൂർത്തരത്നം തുടങ്ങിയ വേറെയും പ്രധാന ജ്യോതിഷഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഭട്ടതിരി രചിച്ചതായി പ്രസ്താവമുണ്ട്. എന്നാൽ, മുഹൂർത്തരത്നത്തിന്റെയും ആര്യഭടീയ വ്യാഖ്യാനത്തിന്റെയും രചയിതാവ് ഗോവിന്ദസ്വാമി എന്നുകൂടി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മറ്റൊരു ഗോവിന്ദനാണ് എന്നു മതഭേദമുണ്ട്.
പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയം
ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പദ്ധതി അത് വരുന്നപ്രദേശത്ത് സൃഷ്ടിക്കാവുന്ന ഗുണകരവും ദോഷകരവുമായ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങളുടെ പഠനവും, നിർണ്ണയവുമാണ് പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയം( environmental impact assessment,EIA) എന്നത്കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പരിസ്ഥിതി, സമൂഹം, സാമ്പത്തികം എന്നീ മൂന്നു മേഖലകളിലും ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പദ്ധതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെ അവലോകനം ചെയ്യുന്നു.
ഇത് നിർദ്ദിഷ്ട പദ്ധതിയുമായ് മുന്നോട്ടുപോകണമോ അതോ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിക്കണമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ തീർപ്പുണ്ടാക്കാൻ ഉപകരിക്കുന്നു. പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര ആഘാത നിർണ്ണയ സമിതി(International Association for Impact Assessment ,IAIA) നൽകിയിട്ടുള്ള നിർവചനം ഇപ്രകാരമാണ് : ഒരു വികസന പദ്ധതിയെ സംബന്ധിച്ച സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുകയും പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നയതിനു മുൻപേ, അത് പരിസ്ഥിതി, സമൂഹം എന്നിവയിൽ  സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ആഘാതങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിയലും, പ്രവചനവും, മൂല്യനിർണ്ണയവും, ആ ആഘാതം ലഘൂകരിക്കാനുള്ള മാർഗനിർദ്ദേശ്ശങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രക്രിയയാണ് 'പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയം'.
പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയം ഇന്ത്യയിൽ
ഇന്ത്യയിൽ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത നിർണ്ണയതിന് ചുക്കാൻപിടിക്കുന്നത് കേന്ദ്ര വനം പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയമാണ്. 1974-ലെ ജലനിയമം, 1972ലെ ഭാരതീയ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമം, 1986ലെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണനിയമം, 1981-ലെ വായുമലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമം എന്നിവ ഭാരത സർക്കാർ പുറത്തിറക്കിയ പ്രധാന പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണനിയമങ്ങളാണ്.
ദശോപചാരങ്ങൾ
ഭാരതീയ ധർമശാസ്ത്ര പ്രകാരം അതിഥിക്കു നൽകേണ്ട പത്തുവിധം ഉപചാരങ്ങളാണ് ദശോപചാരങ്ങൾ. ആതിഥ്യമര്യാദയ്ക്കായി പ്രധാനമായും സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് പത്ത് ചടങ്ങുകളെയാണ്.
ഉപചാരങ്ങൾ പതിനാറെണ്ണമുണ്ട് എന്നൊരു പക്ഷവുമുണ്ട്. ഇവയ്ക്ക് ഷോഡശോപചാരങ്ങൾ എന്നാണ് പറയാറുള്ളത്.
ആസനം പാദ്യമർഘ്യം ച സ്നാനീയം ചാനുലേപനം ധൂപം ദീപം ച നൈവേദ്യം താംബൂലം ശീതളം ജലം വസനം ഭൂഷണം മാല്യം ഗന്ധമാചമനീയകം മനോഹരം സുതല്പം ച ദേയാന്യേതാനി ഷോഡശ
വോഡാഫോൺ
ഇരുപത്തിയഞ്ചോളം രാജ്യങ്ങളിലായി വാർത്താവിനിമയ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനിയാണ് വോഡാഫോൺ. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ന്യൂബറി ആണ്‌ ആസ്ഥാനം ."വോയിസ്‌", "ഡാറ്റാ", "ഫോൺ" എന്നീ ആംഗലേയ പദങ്ങളുടെ ആദ്യാക്ഷരങ്ങൾ ചേർത്താണ്‌ വോഡാഫോൺ എന്ന പേര്‌ സൃഷ്ടിച്ചത്‌. ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ്, ഓഷ്യാനിയ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും സേവനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.
ലോകത്ത് ഏറ്റവുമധികം അറ്റാദായമുള്ള മൊബൈൽ ഫോൺ സേവനദാതാവാണ്‌ വോഡാഫോൺ, ഉപഭോക്താക്കളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നാലാം സ്ഥാനത്താണ് .2023 ജനുവരി വരെ, വോഡഫോൺ 21 രാജ്യങ്ങളിൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ സ്വന്തമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, 47 രാജ്യങ്ങളിൽ മറ്റ് പങ്കാളികളുമായി യോജിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ ഉണ്ട്. അതിന്റെ വോഡഫോൺ ഗ്ലോബൽ എന്റർപ്രൈസ് ഡിവിഷൻ 150 രാജ്യങ്ങളിലെ കോർപ്പറേറ്റ് ക്ലയന്റുകൾക്ക് ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷനും ഐടി സേവനങ്ങളും നൽകുന്നു.
വോഡഫോണിന് ലണ്ടൻ സ്റ്റോക്ക് എക്‌സ്‌ചേഞ്ചിൽ ഒരു പ്രാഥമിക ലിസ്റ്റിംഗ് ഉണ്ട് കൂടാതെ ഫൂട്സി (FTSE) 100 ഇൻഡക്‌സിന്റെ ഒരു ഘടകവുമാണ്. കമ്പനിക്ക് നാസ്ഡാക്കിൽ ഒരു സെക്കണ്ടറി ലിസ്റ്റിംഗ് ഉണ്ട്.
പുറം കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഫോൺ സേവനദാതാക്കൾ വർഗ്ഗം:യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ബ്രാൻഡുകൾ
അൻവറുദ്ദീൻ ഖാൻ
കർണാട്ടിക്കിലെ നവാബായിരുന്നു അൻവറുദ്ദീൻ ഖാൻ (ഇംഗ്ലീഷ്:Anwaruddin Muhammed Khan, 1672–1749). ഹൈദരാബാദ് നൈസാം (നൈസാമുൽമുൽക്ക്) തന്റെ സേവകൻമാരിൽ ഒരാളായിരുന്ന അൻവറുദ്ദീൻ ഖാനെ 1743-ൽ കർണാട്ടിക്കിലെ നവാബായി വാഴിച്ചു. ആർകാട്ടായിരുന്നു നവാബിന്റെ ആസ്ഥാനം.
പിന്തുടർച്ചാവകാശ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം
ഇക്കാലത്തു യൂറോപ്പിൽ ആസ്ട്രിയൻ പിന്തുടർച്ചാവകാശയുദ്ധം (1740-48) ആരംഭിച്ചതിനാൽ, അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം കർണാട്ടിക്കിലുമുണ്ടായി. ഫ്രഞ്ചുകാരും ഇംഗ്ലീഷുകാരും തമ്മിലുള്ള മത്സരം കർണാട്ടിക്കിന്റെ പല ഭാഗത്തും വ്യാപിച്ചു. ഇരുകൂട്ടരും അൻവറുദ്ദീന്റെ പരമാധികാരത്തെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. ഫ്രഞ്ചുകാർ മദ്രാസ് പിടിച്ചടക്കിയപ്പോൾ (1746) ഇംഗ്ലീഷുകാരുടെ അഭ്യർഥനപ്രകാരം മദ്രാസ് വിട്ടുകൊടുക്കണമെന്ന് നവാബ് ഫ്രഞ്ചുകാരോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. അവർ അതു നിരസിച്ചതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ നവാബിന്റെ വമ്പിച്ച സേനയെ, എണ്ണത്തിൽ കുറവായിരുന്ന ഡ്യൂപ്ലേ (1696-1763)യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഫ്രഞ്ചുസേന തോല്പിച്ചു. ഏഴുവർഷം സത്താറാ ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ചന്ദാസാഹിബ് സ്വതന്ത്രനായി, നഷ്ടപ്പെട്ട സിംഹാസനം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി തന്റെ മകൻ റാസാ സാഹിബിനെ പോണ്ടിച്ചേരിയിൽ അയച്ച് ഡ്യൂപ്ലേയുമായി സന്ധിയുണ്ടാക്കി. അതനുസരിച്ച് ഡ്യൂപ്ലേയുടെയും ചന്ദാസാഹിബിന്റെയും സംയുക്ത സൈന്യം അൻവറുദ്ദീനെ എതിർത്തു. വെല്ലൂരിനു തെക്കുകിഴക്കുള്ള അമ്പൂരിൽ വച്ച് 1749 ആഗസ്റ്റ് 3-ന് നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ അൻവറുദ്ദീൻ ഖാൻ വധിക്കപ്പെട്ടു.
തെന്മല
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള പ്രകൃതി രമണീയമായ ഒരു മലയോര ഗ്രാമപ്രദേശം. ഇത് സഹ്യപർവതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ അരികിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ഇക്കോ ടൂറിസം പദ്ധതി ആണ്‌ ഇത്. സാന്ദ്രഹരിതമായ സസ്യപ്രകൃതിയും ജൈവവൈവിധ്യവും തെന്മലയുടെ സവിശേഷതകളാണ്. മലനിരകളും പുഴകളും അരുവികളും നിറഞ്ഞതാണ് ഭൂപ്രകൃതി. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലസേചന പദ്ധതിയായ കല്ലട പദ്ധതിയും ചെന്തുരുണി (ശെന്തുരുണി) വന്യമൃഗസംരക്ഷണകേന്ദ്രവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
അൻവറുദ്ദീൻ ഖാൻ
പുറംകണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം
തെന്മല
ഭരണസംവിധാനം
പുനലുർ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെട്ട അഞ്ചൽ ബ്ലോക്കിലാണ് തെന്മല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇടമൺ, തെന്മല (ഭാഗികം), പിറവന്തൂർ (ഭാഗികം) എന്നീ വില്ലേജുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന തെന്മല പഞ്ചായത്തിന് 162.34 ച.കി.മീ. വിസ്തൃതിയുണ്ട്. വാർഡുകളുടെ എണ്ണം 16.അതിരുകൾ: കിഴക്ക് ആര്യങ്കാവ്, കുളത്തൂപ്പുഴ എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ; തെക്ക് കല്ലടയാറ് (ഏരൂർ മുതൽ കുളത്തൂപ്പുഴ വരെ); പടിഞ്ഞാറ് പുനലൂർ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും പിറവന്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും; വടക്ക് അമ്പനാർ അരുവിയും പിറവന്തൂർ-ആര്യങ്കാവ് പഞ്ചായത്തുകളും. 1963-ൽ നിലവിൽവന്ന തെന്മല പഞ്ചായത്തിൽ ആര്യങ്കാവ് പഞ്ചായത്തുകൂടി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1969-ൽ തെന്മല പഞ്ചായത്തിനെ തെന്മല, ആര്യങ്കാവ് എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളായി വിഭജിച്ചു.