അറ്റ്‌ലാന്റിക്_മഹാസമുദ്രം
സമ്പദ്ഘടകങ്ങൾ
അധജലത്തിന്റെ ഉത്പതനത്തിലൂടെ പോഷകസമ്പന്നമാക്കപ്പെടുന്ന ധാരാളം കരയോരമേഖലകൾ അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലുണ്ട്. ന്യൂഫൌണ്ട്ലൻഡിനടുത്തുള്ള ഗ്രാന്റ്ബാങ്ക്സ്, ഐസ്ലൻഡിന്റെ കരയോരമേഖല, ദക്ഷിണ അമേരിക്കയുടെ തെക്കുകിഴക്കേ തീരക്കടൽ, പശ്ചിമാഫ്രിക്ക, ദക്ഷിണ ആഫ്രിക്ക എന്നിവയുടെ തീരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്ലവക-കലവറ (plankton boom)കൾ ഇക്കൂട്ടത്തിൽപെടുന്നു; ഇവയൊക്കെ വിവിധയിനം മത്സ്യങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിമൂലം സമ്പന്നങ്ങളുമാണ്. സസ്യപ്ലവകങ്ങളുടെ ഏറ്റവും കൂടിയ സാന്നിധ്യമുളളത് ഉത്തര അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലാണ്. ഉഷ്ണമേഖലയിലെ പ്ലവക ലഭ്യത സ്ഥായിത്വം പുലർത്തുന്നു. എന്നാൽ ഉയർന്ന അക്ഷാംശങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങുന്തോറും സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റേയും സൂര്യാതാപത്തിന്റേയും കുറവേർപ്പെടുന്നതുമൂലം പ്ലവക-കേന്ദ്രങ്ങൾ ചിതറിയമട്ടിൽ കാണപ്പെടുന്നു; ഹ്രസ്വകാലത്തേക്കുമാത്രം പൊടുന്നനെ ബഹുലമാവുന്നയിടങ്ങളും വിരളമല്ല. thumb|250px|right|ഹാഡോക് (had dock) വൈവിധ്യമാർന്ന മത്സ്യസമ്പത്തിനു പുറമേ, സ്പോഞ്ചുകൾ ഞണ്ടുവർഗങ്ങൾ, മൊളസ്ക (mollusks), കടലാമകൾ തുടങ്ങിയവയും അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിൽ സമൃദ്ധമായുണ്ട്; കരീബിയൻ കടലിൽ മാത്രമാണ് പവിഴപ്പുറ്റുകൾ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്ക് പസിഫിക്കിലേതിനോട് സാമ്യമില്ല. അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിൽ സീ അനിമോൺ (sea anemone) വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്. സമുദ്ര സസ്തനികളിൽ ഡോൾഫിനുകൾ, മനാത്തീ (Triche-chno manati), നീർനായ (harp seal) തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനാത്തീകൾ ഉഷ്ണമേഖലാഭാഗങ്ങളിലും, നീർനായകൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തടങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. ദക്ഷിണ അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലെ സമശീതോഷ്ണ-അന്റാർട്ടിക് മേഖലകളാണ് തിമിംഗിലങ്ങളുടെ കേന്ദ്രം; ഇവ ഇടയ്ക്കിടെ ആഹാരസമ്പാദനത്തിന് ഉഷ്ണമേഖലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങാറുമുണ്ട്. കടൽ ജീവികളൊക്കെത്തന്നെ വ്യാപകമായവേട്ടയാടലിനിരയായി വംശനാശത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലുള്ളത്. thumb|200px|left|കോഡ് 1950-നുമുമ്പ് ആഗോളതലത്തിൽ പിടിക്കപ്പെടുന്ന മത്സ്യത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെയും ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നത് അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലെ മത്സ്യക്കലവറകളായ ഗ്രാന്റ് ബാങ്ക്സിലും ഐസ്ലൻഡിലും മറ്റും നിന്നായിരുന്നു. അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിലെ പ്രധാന മത്സ്യങ്ങളൊക്കെ ഇപ്പോൾ വംശനാശം നേരിടുന്നു. ലോകത്തിലെ മറ്റു കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആഴക്കടൽ മീൻപിടുത്തം വികസിച്ചതായിരുന്നു മറ്റൊരു കാരണം. പ്രതിവർഷം ദശലക്ഷക്കണക്കിനു ടൺ മത്സ്യം അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിൽനിന്നു ലഭിക്കുന്നു. വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രിയമുള്ളത് ഹാഡോക് (had dock), കോഡ് (cod) എന്നിവയ്ക്കാണ്. റാൾ (lobster), അയില (mackerel), മെനാഡെൻ (Brevoortia tyrannus) എന്നിവയും വലിയ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം നേടിയിരിക്കുന്നു. മെക്സിക്കോ ഉൾക്കടലിൽ നിന്നുള്ള മത്സ്യക്കൊയ്ത്തിൽ കൂടുതൽ ലഭ്യമാവുന്നത് വാള (eel), ചിപ്പിമത്സ്യം (shellfish), ചെമ്മീൻ (shrimp) തുടങ്ങിയവയാണ്. ദക്ഷിണ അറ്റ്‌ലാന്റിക്കിൽ വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുളള ആഴക്കടൽ മീൻപിടുത്തം വ്യാപകമായി നടക്കുന്നു. ചൂര, ഹാക്, പിൽച്ചർഡ് (Sardinia pilchardus) എന്നിവയാണ് ഇതിൽ മുഖ്യം. അറ്റ്‌ലാന്റിക് തീരത്തെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ സമുദ്രാതിർത്തി (തടരേഖയിൽനിന്ന് 370 കി.മീ. വരെ)യിലുള്ള മേഖലയിൽ മത്സ്യബന്ധനത്തിനും ഇതര മാനവികവ്യാപാരങ്ങൾക്കും യുക്തമായ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. thumb|200px|right|റാൾ അറ്റ്‌ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിലെ വൻകരാ വേദികകൾ, വൻകരച്ചെരിവുകൾ എന്നിവയ്ക്കടിയിലും, സമുദ്രമധ്യത്തിലെ വരമ്പുകൾ, പീഠഭൂമികൾ എന്നിവയോടനുബന്ധിച്ചും അനുബന്ധ കടലുകളിലെ തടങ്ങളിലും പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതകം എന്നീ ധാതുക്കളുടെ വൻനിക്ഷേപങ്ങൾ അവസ്ഥിതമാണെന്നു കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഖനനസാധ്യമായ പെട്രോളിയം ധാതുക്കളുടെ വ്യാപ്തം ഭൂമുഖത്തെ മൊത്തം നിക്ഷേപങ്ങളുടെ സു. ആണെന്നു കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. യു.എസ്., യു.കെ., നോർവെ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ 1970 മുതല്ക്കുതന്നെ സമുദ്രതട ഖനനത്തിലൂടെ പെട്രോളിയവും പ്രകൃതി വാതകവും ലാഭകരമായി ഉത്പാദിപ്പിച്ചുവരുന്നു. thumb|150px|left|അയില അറ്റ്‌ലാന്റിക് തടത്തിൽ ഹൈഡ്രോകാർബൺ ഉത്പന്നങ്ങൾ ആദ്യം ഖനനം ചെയ്തു തുടങ്ങിയത് വെനെസ്വേല ആണ്. ഒന്നാംലോകയുദ്ധകാലത്ത് കരീബിയൻ കടലിന്റെ പിരിവെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന മാരക്കൈബോതടാകത്തിൽ പെട്രോളിയം ഖനനം ആരംഭിച്ചു. മെക്സിക്കോ ഉൾക്കടലിൽ 1940-കളോടെ തീരക്കടൽ ഖനനം വികസിപ്പിച്ചു. 1960-കളിൽ അമേരിക്കാതീരത്തൊട്ടാകെ പെട്രോളിയം നിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്തുവാനുള്ള ഭൂഭൌതികപര്യവേക്ഷണങ്ങൾ നടന്നു. ലുയീസിയാന, ടെക്സാസ് എന്നീ സ്റ്റേറ്റുകളിലെ സമുദ്രതടങ്ങൾ, കമ്പീച്ചീ ഉൾക്കടൽ, ന്യൂഫൌണ്ട്ലൻഡിന്റെ കി. തീരം, നോവാസ്കോഷ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പര്യവേക്ഷണങ്ങൾ വിജയകരമായിരുന്നു. ആഫ്രിക്കയുടെ മധ്യ. പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തെ തീരക്കടലുകളും പഠനവിധേയമായി. നൈജർ നദിയുടെ ഡെൽറ്റാ പ്രദേശം, ഗാബൺ, കബിൻഡാ എന്നിവയുടെ സമുദ്രതടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുളള അന്വേഷണവും ഫലസിദ്ധിയുള്ളതായി. നോർത്ത് സീയിലും വ്യാപകമായ തിരച്ചിലിലൂടെ എണ്ണനിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. ഇവിടെ ലാഭകരമായ ഉത്പാദനം സാധ്യമായിട്ടുണ്ട്. വൻകരാവേദികകളിൽ കനത്ത കല്ക്കരി നിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്താനായെങ്കിലും അവ ഖനനവിധേയമാക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. thumb|150px|right|മെനാഡെൻ വൻകരാവേദികയിൽ അടിഞ്ഞിട്ടുള്ള മണൽ, ചരൽ, കക്ക തുടങ്ങിയവ വൻതോതിൽ വാരിമാറ്റുന്നത് അറ്റ്‌ലാന്റിക് തീരങ്ങളിൽ സാധാരണമാണ്. യു.എസ്സിലും ബ്രിട്ടനിലുമാണ് ഈ രീതിയിലുള്ള ഖനനം ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടക്കുന്നത്. നിലംനികഴ്ത്തുന്നതിനും വാസ്തുനിർമ്മാണത്തിനും, കോൺക്രീറ്റുണ്ടാക്കുന്നതിനും മറ്റുപയോഗങ്ങൾക്കുമാണ് മണലും ചരലും പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നത്. ഐസ്ലൻഡിന്റെ തീരക്കടലിലും ബഹാമാ തടത്തിലും നിന്ന് കനത്തതോതിൽ കക്കയും, മറ്റു കാൽസിയമയ ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളും സംഭരിക്കുന്നു; ഇവ സിമന്റ് നിർമ്മാണത്തിനും മണ്ണിന്റെ ഗുണസംവർധനത്തിനുമാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്. യു.എസ്സിന്റെ തെ.കി. തീരം തുടങ്ങി പലയിടത്തും തീരത്തോടടുത്ത അവസാദശിലാ പടലങ്ങൾക്കിടയിൽ രത്നക്കല്ലുകളും അമൂല്യലോഹങ്ങളും പ്ളേസർനിക്ഷേപങ്ങളാ(placer deposit)യി അവസ്ഥിതമായിക്കാണുന്നു. ഇതേശിലാസ്തരങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച് ഇരുമ്പ്, തകരം, ടൈറ്റാനിയം, ക്രോമിയം എന്നീ ലോഹങ്ങളുടെ അയിർനിക്ഷേപ(Ore deposits)ങ്ങൾ സാമാന്യമായ തോതിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്ളേസർ നിക്ഷേപങ്ങൾ നിർണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് തെക്കുകിഴക്കു യു.എസ്., വെയിൽസ് (യു.കെ.), മാരിറ്റാനിയ, നമീബിയ എന്നിവയുടെ തീരത്തോടടുത്തുള്ള സമുദ്രാന്തരതടങ്ങളിലാണ്. നമീബിയായിൽ ഓറഞ്ച് നദിമുഖത്തിനു സമീപമുളള ആഴംകുറഞ്ഞ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സാമാന്യമായ തോതിൽ വജ്രം കുഴിച്ചെടുക്കുന്നുണ്ട്; മെക്സിക്കോ ഉൾക്കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽനിന്ന് ഗന്ധകവും; ലൂയീസിയാനായുടെ തീരത്തോടടുത്താണ് ഈ ധാതുവിന്റെ അവസ്ഥിതി. യു.എസ്., ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ തെക്കേ അറ്റം, തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ പാറ്റഗോണിയയ്ക്കും ഫാൾക്കൻ ദ്വീപിനുമിടയ്ക്കുള്ള ഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളിൽ തീരത്തോട് അല്പം അകന്നുമാറിയുള്ള ആഴംകുറഞ്ഞതടങ്ങളിൽ ഫോസ്ഫേറ്റ് സഞ്ചിതമായിട്ടുണ്ട്; ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കനത്ത നിക്ഷേപങ്ങൾ യു.എസ്. തീരത്താണുള്ളത്.