cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളും
ആർട്ടിക്
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ആർട്ടിക് മേഖലയിൽ ഏറ്റവും നാടകീയമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ താപനിലയുടെ ഇരട്ടി വർധിക്കുന്നു. തൽഫലമായി, ഈ പ്രദേശത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന തദ്ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങൾ അഭൂതപൂർവമായ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നു. ആഗോള കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ഉദ്‌വമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, ആർട്ടിക് പ്രദേശത്തെ തദ്ദേശവാസികൾ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സംഭാവനകൾക്ക് ഉത്തരവാദികളാണ്. 15% അമേരിക്കയും 7% ഇന്ത്യയും 5% റഷ്യയും ഉത്തരവാദികളാണ്. However, the eight Arctic nations എന്നിരുന്നാലും, മൊത്തം എട്ട് ആർട്ടിക് രാജ്യങ്ങൾ [കുറിപ്പ് 1] മൊത്തം ആഗോള കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിന്റെ 22% ഉത്തരവാദികളാണ്. ഈ ആർട്ടിക് രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ തദ്ദേശവാസികൾ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, പുറന്തള്ളുന്നത് പ്രധാനമായും എണ്ണ, വാതക കമ്പനികളിൽ നിന്നും മറ്റ് തദ്ദേശീയരല്ലാത്ത പ്രവർത്തകരിൽ നിന്നുമാണ്. ആർട്ടിക് പ്രദേശത്തെ തദ്ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം വരുത്തുന്നതിൽ ചെറിയ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്ക് പ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനാവില്ല. നേറ്റീവ് മൂവ്‌മെന്റ്, എൻവയോൺമെന്റൽ ജസ്റ്റിസ് ഫൗണ്ടേഷൻ തുടങ്ങിയ പാരിസ്ഥിതിക നീതിക്ക് വേണ്ടി വാദിക്കുന്ന പല സംഘടനകളും ഈ അസമത്വത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന് കൂടുതൽ ഉത്തരവാദികളായ രാജ്യങ്ങളും കോർപ്പറേഷനുകളും നിലവിലുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികവും ധാർമ്മികവുമായ ബാധ്യത ഏറ്റെടുക്കണമെന്ന് വാദിക്കുന്നു.
ശാന്ത സിൻഹ
എം.വി. ഫൗണ്ടേഷൻ എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന മാമിദി പുടി വെങ്കടരംഗിയ ഫൌണ്ടേഷന്റെ (മുത്തച്ഛൻ മാമിദിപുടി വെങ്കടരാംഗ്യയുടെ ഓർമയ്ക്കായി നൽകിയിരിക്കുന്ന പേര്) സ്ഥാപകയായ '''പ്രൊഫ. ശാന്ത സിൻഹ''' (ജനനം: ജനുവരി 7, 1950) അന്തർദേശീയ ബഹുമതി്യുള്ള ഒരു ബാലവേലവിരുദ്ധ പ്രവർത്തകയാണ്. ഹൈദരാബാദ് സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ ഡിപ്പാർട്ട്മെൻറിലെ ഒരു പ്രൊഫസർ ആണ്. രണ്ടു തവണ തുടർച്ചയായി ചൈൽഡ് അവകാശ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ അധ്യക്ഷസ്ഥാനം വഹിച്ചു.(3 years each). കുട്ടികളുടെ അവകാശ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള ദേശീയ കമ്മീഷൻ (എൻസി പി ആർ സി) 2007 മാർച്ചിൽ ചൈൽഡ് റൈറ്റ്സ് ആക്റ്റ്, 2005, പാർലമെന്റ് ആക്റ്റ് പ്രകാരം നിലവിൽ വന്നു. പ്രൊഫസർ സിൻഹ ആദ്യ ചെയർപേഴ്സൺ ആയിരുന്നു. 1998-ൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് പത്മശ്രീ ബഹുമതി നല്കി ആദരിച്ചു.
പുറം കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രമുഖർ വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യപ്രവർത്തനത്തിന് പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:മാഗ്സസെ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വനിതാ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ
ചാന്ദ്ര ദൗത്യം
ആദ്യകാല സോവിയറ്റ് അൺ ക്രൂഡ് ചാന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങൾ (1958-1965)
1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം, സോവിയറ്റ് ചാന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ കണക്ക് പരാമർശിക്കുന്ന ചരിത്രരേഖകൾ പുറത്തിറങ്ങി. ഒരു വിക്ഷേപണത്തിന് മുമ്പ് തന്നെ ദൗത്യത്തിന് പ്രത്യേകം പേര് നൽകുന്ന യുഎസ് പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഒരു വിക്ഷേപണത്തിന്റെ ഫലമായി ഒരു ബഹിരാകാശ പേടകം ഭൗമ ഭ്രമണപഥത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് പോകുകയാണെങ്കിൽ മാത്രമേ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ദൗത്യത്തിന് ഒരു പൊതു "ലൂണ" ദൗത്യ നമ്പർ നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ. സോവിയറ്റ് ചാന്ദ്ര ദൗത്യത്തിന്റെ പരാജയങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഈ നയം ഉണ്ടായത്. ചന്ദ്രനിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടാൽ, അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം മറയ്ക്കാൻ അതിന് പലപ്പോഴും (എന്നാൽ എല്ലായ്‌പ്പോഴും അല്ല) "സ്പുട്‌നിക്" അല്ലെങ്കിൽ "കോസ്മോസ്" എന്ന പേരിൽ ഭൗമ-ഭ്രമണപഥ ദൗത്യ നമ്പർ നൽകിയിരുന്നു. വിക്ഷേപണ സമയത്തെ സ്ഫോടനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും പരാമർശിക്കുന്നേയില്ല.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളും
ആർട്ടിക്
കായ ഐഡന്റിറ്റി അനുസരിച്ച്, കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിന്റെ മൊത്തം ആഗോള ഉദ്വമന നിലയെ നാല് ഘടകങ്ങൾ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഈ ഘടകങ്ങൾ ആഗോള ജനസംഖ്യ, മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം (ജിഡിപി) പ്രതിശീർഷ, ഊർജ്ജ തീവ്രത, കാർബൺ തീവ്രത എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.[34][35] COVID-19 ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ആഗോള ജനസംഖ്യ, പ്രതിശീർഷ ജിഡിപി, കാർബൺ തീവ്രത എന്നിവയെല്ലാം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അതേസമയം ഊർജ്ജ തീവ്രത ഗണ്യമായി കുറയുകയും കാർബൺ ഡൈ ഓക്‌സൈഡിന്റെ ആഗോള ഉദ്‌വമന അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, COVID-19 കാർബൺ തീവ്രതയിലും ആളോഹരി ജിഡിപിയിലും കുറവുണ്ടാക്കി. 2020-ൽ കാർബൺ ബഹിർഗമനം കുറഞ്ഞെങ്കിലും, ഊർജ്ജ ദക്ഷതയിൽ കാര്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായില്ലെങ്കിൽ അന്തരീക്ഷത്തിലെ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് സാന്ദ്രതയുടെ വർദ്ധനവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള സമഗ്രമായ ദീർഘകാല പ്രഭാവം വളരെ കുറവാണ്.
കടൽ ഹിമത്തിന്റെ കുറവ് നിലവിൽ ആഗോള താപനിലയെയും കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയെയും മാത്രമല്ല ബാധിക്കുന്നത്. അഭൂതപൂർവമായ വിധത്തിൽ ഇത് തദ്ദേശീയ രാജ്യങ്ങളെ ഗണ്യമായി ദ്രോഹിക്കുന്നു. കാനഡ, ഗ്രീൻലാൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, നോർവേ, റഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന തദ്ദേശവാസികൾ ആർട്ടിക്കിലെ തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാനഡയിൽ, ഒമ്പത് പ്രധാന ഇൻയൂട്ട് ഗ്രൂപ്പുകളുണ്ട്. അവ ലാബ്രഡോർമിയട്ട് (ലാബ്രഡോർ ഇൻയൂട്ട്), നുനവിമ്മിയൂട്ട് (നുനാവിക് ഇൻയൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ഉൻഗാവ ഇൻയൂട്ട്), നുനാറ്റ്സിയാർമ്യൂട്ട് (ബാഫിൻ ഐലൻഡ് ഇൻയൂട്ട്), ഇഗ്ലുലിംഗ്മ്യൂട്ട് (ഇഗ്ലുലിക് ഇൻയൂട്ട്), കിവല്ലിർമിയൂട്ട് (കാരിബൗ ഇൻയൂട്ട്), നെറ്റ്‌സിലിംഗ്മിയൂട്ട് (സിപെരിറ്റ്മിയുട്ട്), ഇനോപ്യുനെറ്റ്‌സ് സാനികിലുവാക്ക് ഇൻയൂട്ട്), ഇനുവിയാലൂയിറ്റ് (പടിഞ്ഞാറൻ ആർട്ടിക് ഇൻയൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ മക്കെൻസി ഡെൽറ്റ ഇൻയൂട്ട്). എണ്ണത്തിൽ കുറവാണെങ്കിലും, കാനഡയുടെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ക്രീ, ഡെനെ, ഇന്നു ജനവിഭാഗങ്ങൾ പോലെയുള്ള നോൺ-ഇനുയിറ്റ് തദ്ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങളുണ്ട്. ഗ്രീൻലാൻഡിൽ, തദ്ദേശീയരായ ആളുകൾ ഇൻയൂട്ട് ആണ്. ദ്വീപിലെ ജനസംഖ്യയുടെ ഭൂരിഭാഗവും അവർ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ, ആർട്ടിക് തദ്ദേശവാസികൾ അലാസ്കയിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. അവയെ വർഗ്ഗീകരിക്കാൻ പല വഴികളും ഉണ്ടെങ്കിലും, അവ പലപ്പോഴും പ്രാദേശികമായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.  തെക്ക്, യുപിക് (കപ്പിക്), ഇയാക്ക്, ഹൈദ, ത്ലിംഗിറ്റ്, സിംഷിയൻ ജനതകൾ ഉണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് സെന്റ് ലോറൻസ് ദ്വീപ് യുപിക്, ഇനുപിയറ്റ് എന്നീ ജനവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. അലാസ്കയുടെ ഉൾഭാഗം അത്തബാസ്കൻ ജനതയുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. അലൂഷ്യൻ ദ്വീപുകളിലും തെക്ക്-മധ്യ അലാസ്കയിലുമാണ് അലൂട്ടിക്ക്, അലൂട്ട് (ഉനംഗക്സ്) ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്നത്. സാമി ജനത നോർവേ, ഫിൻലാൻഡ്, സ്വീഡൻ, റഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ ഏക തദ്ദേശീയ വിഭാഗമാണിത്. നിലവിൽ റഷ്യ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭൂമിയിൽ 180-ലധികം തദ്ദേശവാസികൾ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയിൽ ബുറിയാറ്റുകൾ, എനെറ്റ്‌സ്, ഈവൻക്‌സ്, ഖകാസ്, കോമി, ഒറോക്‌സ്, നെനെറ്റ്‌സ്, യാകുട്ട്‌സ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. തദ്ദേശീയ രാഷ്ട്രങ്ങളില്ലാത്ത ഏക ആർട്ടിക് രാജ്യമാണ് ഐസ്‌ലാൻഡ്. കാരണം അതിന്റെ പൗരന്മാർ കൂടുതലും വടക്കൻ യൂറോപ്യന്മാരിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. മഞ്ഞ് ഉരുകൽ, സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരൽ, വർദ്ധിച്ച മണ്ണൊലിപ്പ്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലം പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണം നഷ്ടപ്പെടൽ, വേട്ടയാടൽ എന്നിവ കാരണം, ഈ തദ്ദേശീയ വിഭാഗങ്ങളെല്ലാം വലിയ അപകടത്തിലാണ്.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യ നീതി
ചാന്ദ്ര ദൗത്യം
ആദ്യകാല യുഎസ് അൺക്രൂഡ് ചാന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങൾ (1958-1965)
ലഘുചിത്രം| ഇടിച്ചിറങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ഒരു റേഞ്ചർ ബഹിരാകാശവാഹനത്തിന്റെ ആർട്ടിസ്റ്റിന്റെ ചിത്രീകരണം ലഘുചിത്രം| ഇടിച്ചിറങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് റേഞ്ചർ 8 പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത ചന്ദ്രന്റെ അവസാന ഫോട്ടോകളിൽ ഒന്ന് 1959-ലെ സോവിയറ്റ് ചാന്ദ്ര പര്യവേക്ഷണ വിജയങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പയനിയർ, റേഞ്ചർ പ്രോഗ്രാമുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ചന്ദ്രനിലെത്താനുള്ള യുഎസിന്റെ പ്രാരംഭ ശ്രമങ്ങൾ ആദ്യം വിജയിച്ചില്ല. 1958 മുതൽ 1964 വരെയുള്ള ആറ് വർഷ കാലയളവിൽ തുടർച്ചയായി 15 യുഎസ് ചാന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങൾ അവരുടെ പ്രാഥമിക ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് ദൗത്യങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെട്ടു; എന്നിരുന്നാലും, റേഞ്ചേഴ്‌സ് 4 ഉം 6 ഉം തങ്ങളുടെ ദ്വിതീയ ദൗത്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി സോവിയറ്റ് നടത്തിയതുപോലെ ചന്ദ്രനിൽ ഇടിച്ചിറക്കുന്നത് വിജയകരമായി ആവർത്തിച്ചു.
പയനിയർ ദൗത്യങ്ങൾ
പയനിയർ ചാന്ദ്ര പേടകങ്ങളുടെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത രൂപകല്പനകൾ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത പരിഷ്കരിച്ച ഐസിബിഎമ്മുകളിൽ പറത്തി. എബിബിൾ അപ്പർ സ്റ്റേജ് ഉപയോഗിച്ച് പരിഷ്കരിച്ച തോർ ബൂസ്റ്ററിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ പേടകത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലം പഠിക്കാൻ 1 മില്ലിറേഡിയൻ റെസല്യൂഷനുള്ള ഇൻഫ്രാറെഡ് ഇമേജ് സ്കാനിംഗ് ടെലിവിഷൻ സംവിധാനം, ബഹിരാകാശ വികിരണം അളക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു അയോണൈസേഷൻ ചേംബർ, മൈക്രോമെറ്റോറൈറ്റുകൾ കണ്ടുപിടിക്കാൻ ഒരു ഡയഫ്രം/മൈക്രോഫോൺ അസംബ്ലി മാഗ്നെറ്റോമീറ്റർ, ബഹിരാകാശവാഹനത്തിന്റെ ആന്തരിക താപ അവസ്ഥകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ടെമ്പറേച്ചർ-വേരിയബിൾ റെസിസ്റ്ററുകൾ എന്നിവ വഹിച്ചിരുന്നു. ആദ്യത്തേത് ആയ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്സ് നിയന്ത്രിച്ച ഒരു ദൗത്യം, വിക്ഷേപണത്തിനിടെ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു; തുടർന്നുള്ള എല്ലാ പയനിയർ ചാന്ദ്ര ഫ്ലൈറ്റുകളിലും ലീഡ് മാനേജ്മെന്റ് ഓർഗനൈസേഷനായി നാസ ഉണ്ടായിരുന്നു. അടുത്ത രണ്ടെണ്ണം ഏകദേശം 110,000 km പരമാവധി ഉയരത്തിൽ എത്തിയ ശേഷം അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ കത്തിനശിച്ചു.
നാസ പിന്നീട് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ആർമിയുടെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ഏജൻസിയുമായി സഹകരിച്ച് ജൂണോ ഐസിബിഎമ്മിൽ രണ്ട് വളരെ ചെറിയ കോൺ ആകൃതിയിലുള്ള പേടകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. അതിൽ, ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശം വഴി പ്രചോദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഫോട്ടോസെല്ലുകളും ഒരു [[ഗീഗർ-മുള്ളർ ട്യൂബ്] ഡിറ്റക്ടർ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചാന്ദ്ര വികിരണ പരിസ്ഥിതി പരീക്ഷണ ഉപകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് ഏകദേശം 100000 km ഉയരത്തിൽ എത്തി, ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വാൻ അലൻ റേഡിയേഷൻ ബെൽറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം തെളിയിച്ച ഡാറ്റ യാദൃശ്ചികമായി ശേഖരിച്ചു. രണ്ടാമത്തേത് 60000 km അകലെ കൂടി ചന്ദ്രനെ കടന്നുപോയി. എന്നിട്ടും സൗര ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തുന്ന ആദ്യത്തെ യുഎസ് പേടകം ആയിരുന്നു ഇത്.
അവസാന പയനിയർ ലൂണാർ പ്രോബ് രൂപകൽപ്പനയിൽ ഒരു മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള ഗോളാകൃതിയിലുള്ള സ്പിൻ-സ്റ്റെബിലൈസ്ഡ് ബഹിരാകാശ പേടക ബോഡിയിൽ നിന്ന് നീളുന്ന നാല് "പാഡിൽ വീൽ" സോളാർ പാനലുകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ടെലിവിഷൻ പോലുള്ള സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് ചന്ദ്ര ഉപരിതലത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കാനും ചന്ദ്രന്റെ പിണ്ഡവും ഭൂപ്രകൃതിയും കണക്കാക്കാനും സജ്ജീകരിച്ചതാണിത്. ധ്രുവങ്ങൾ, മൈക്രോമെറ്റോറൈറ്റുകളുടെ വിതരണവും വേഗതയും രേഖപ്പെടുത്തുക, വികിരണം പഠിക്കുക, കാന്തിക മണ്ഡലങ്ങൾ അളക്കുക, ബഹിരാകാശത്ത് കുറഞ്ഞ ആവൃത്തിയിലുള്ള വൈദ്യുതകാന്തിക തരംഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക, കൂടാതെ ഭ്രമണപഥം ഘടിപ്പിക്കുന്നതിനും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും ഒരു സങ്കീർണ്ണ സംയോജിത പ്രൊപ്പൽഷൻ സിസ്റ്റം ഉപയോഗിക്കുക എന്നിവയും ഇതിൻ്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പേടക പരമ്പരയിൽ നിർമ്മിച്ച നാല് ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളിലൊന്നു പോലും ലക്ഷ്യം കണ്ടില്ല.
പരാജയപ്പെട്ട അറ്റ്ലസ്-ഏബിൾ പയനിയർ പേടകങ്ങളെ തുടർന്ന്, നാസയുടെ ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൽഷൻ ലബോറട്ടറി, ചാന്ദ്ര, ഗ്രഹാന്തര പര്യവേക്ഷണ ദൗത്യങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ മോഡുലാർ ഡിസൈൻ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു അൺക്രൂഡ് ബഹിരാകാശ വാഹന വികസന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു. ഗ്രഹാന്തര പതിപ്പുകൾ മറൈനേഴ്സ് എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്; ചാന്ദ്ര പതിപ്പുകളിലുള്ളവ റേഞ്ചർസ് എന്ന് ആയിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടത്. റേഞ്ചർ ചാന്ദ്ര പേടകങ്ങളുടെ മൂന്ന് പതിപ്പുകൾ JPL വിഭാവനം ചെയ്‌തു: ബ്ലോക്ക് I പ്രോട്ടോടൈപ്പുകൾ, ഇത് പരീക്ഷണ പറക്കലുകളിൽ വിവിധ റേഡിയേഷൻ ഡിറ്റക്ടറുകൾ ചന്ദ്രനു സമീപത്തൊന്നും വരാത്ത വളരെ ഉയർന്ന ഭൗമ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും; ബ്ലോക്ക് II, ഒരു സീസ്മോമീറ്റർ പാക്കേജ് ഹാർഡ് ലാൻഡിംഗ് വഴി ചന്ദ്രന്റെ ആദ്യത്തെ ലാൻഡിംഗ് പൂർത്തിയാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; കൂടാതെ ബ്ലോക്ക് III, അവരുടെ ഇറക്കത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ വളരെ ഉയർന്ന റെസല്യൂഷനുള്ള വൈഡ് ഏരിയ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ എടുക്കുമ്പോൾ ബ്രേക്കിംഗ് റോക്കറ്റുകളൊന്നുമില്ലാതെ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ പതിക്കും.
റേഞ്ചർ ദൗത്യങ്ങൾ
റേഞ്ചർ 1, 2 ബ്ലോക്ക് I ദൗത്യങ്ങൾ ഫലത്തിൽ സമാനമാണ്. ബഹിരാകാശ പേടക പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഒരു ലൈമാൻ-ആൽഫ ദൂരദർശിനി, ഒരു റൂബിഡിയം- വേപ്പർ മാഗ്നെറ്റോമീറ്റർ, ഇലക്ട്രോസ്റ്റാറ്റിക് അനലൈസറുകൾ, മീഡിയം എനർജി-റേഞ്ച് കണികാ ഡിറ്റക്ടറുകൾ, രണ്ട് ട്രിപ്പിൾ കോയിൻസിഡൻസ് ദൂരദർശിനികൾ, ഒരു കോസ്മിക്-റേ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന അയോണൈസേഷൻ ചേമ്പർ, കോസ്മിക് ഡസ്റ്റ് ഡിറ്റക്ടറുകൾ, സിന്റിലേഷൻ കൗണ്ടറുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ബ്ലോക്ക് I ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ 110000 km ഉയരത്തിൽ 60,000 കിലോമീറ്റർ പെരിഗ്രീ വരുന്ന വളരെ ഉയർന്ന ഭൗമ ഭ്രമണപഥത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
ആ ഉയരത്തിൽ നിന്ന്, ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് മാസങ്ങളോളം മാഗ്നറ്റോസ്ഫിഫിയറിൻ്റെ നേരിട്ടുള്ള അളവുകൾ നടത്താൻ കഴിയും, അതേസമയം എഞ്ചിനീയർമാർ അത്തരം വലിയ ദൂരങ്ങളിൽ ബഹിരാകാശ പേടകവുമായി പതിവായി ട്രാക്കുചെയ്യാനും ആശയവിനിമയം നടത്താനും പുതിയ രീതികൾ പരിപൂർണ്ണമാക്കി. തുടർന്നുള്ള ബ്ലോക്ക് II, ബ്ലോക്ക് III ചാന്ദ്ര പേടകങ്ങളെ വൺ ഷോട്ട് പതിനഞ്ച് മിനിറ്റ് സമയത്തിൽ ചന്ദ്രനിൽ നിന്നുള്ള ഉയർന്ന ബാൻഡ്‌വിഡ്ത്ത് ടെലിവിഷൻ സംപ്രേക്ഷണം ക്യാപ്‌ചർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉറപ്പ് ലഭിക്കുന്നതിന് അത്തരം പരീക്ഷണം വളരെ പ്രധാനമാണ്. രണ്ട് ബ്ലോക്ക് I ദൗത്യങ്ങളും അജീന അപ്പർ സ്റ്റേജിൽ പരാജയം നേരിട്ടു, വിക്ഷേപണത്തിന് ശേഷം ലോ എർത്ത് പാർക്കിംഗ് ഭ്രമണപഥം വിട്ടൊഴിഞ്ഞില്ല; കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് രണ്ടും കത്തിനശിച്ചു.
1962-ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പറത്തിയ റേഞ്ചേഴ്‌സ് 3, 4, 5 ദൗത്യങ്ങളിലാണ് മൂൺ ലാൻഡിംഗ് നടത്താനുള്ള ആദ്യ ശ്രമങ്ങൾ നടന്നത്. മൂന്ന് ബ്ലോക്ക് II ദൗത്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന വാഹനങ്ങളും 3.1 മീറ്റർ ഉയരമുള്ളതും ഒരു ബൽസ വുഡ് ഇംപാക്ട്-ലിമിറ്റർ കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ ഒരു ചാന്ദ്ര കാപ്‌സ്യൂൾ, ഒരു മോണോ-പ്രൊപ്പല്ലന്റ് മിഡ്-കോഴ്സ് മോട്ടോർ, 5050 lbf ത്രസ്റ്റ് ഉള്ള ഒരു റിട്രോറോക്കറ്റ്, കൂടാതെ സ്വർണ്ണവും ക്രോമും പൂശിയ ഷഡ്ഭുജ അടിത്തറ എന്നിവ ഉള്ളതായിരുന്നു.
ഈ പേലോഡിൽ അൻപത് മില്ലിവാട്ട് റേഡിയോ ട്രാൻസ്മിറ്റർ പവർ ചെയ്യാനുള്ള ആറ് സിൽവർ- കാഡ്മിയം ബാറ്ററികൾ, ചന്ദ്രോപരിതല താപനില അളക്കുന്നതിനുള്ള ടെമ്പറേച്ചർ സെൻസിറ്റീവ് വോൾട്ടേജ് കൺട്രോൾഡ് ഓസിലേറ്റർ,ചന്ദ്രന്റെ എതിർവശത്തുള്ള 5 lb ന്റെ ഉൽക്കാപതന ആഘാതം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നത്ര ഉയർന്ന സംവേദനക്ഷമതയോടെ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു സീസ്മോമീറ്റർ എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു. പേലോഡ് സ്‌ഫിയറിൽ ഭാരം വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ ബാഹ്യ ലാൻഡിംഗ് സ്‌ഫിയറിന്റെ അന്തിമ ഓറിയന്റേഷൻ എന്തുതന്നെയായാലും സീസ്‌മോമീറ്ററിനെ നേരേയുള്ളതും പ്രവർത്തനക്ഷമവുമായ ഒരു സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് കഴിയും. ലാൻഡിംഗിന് ശേഷം, ഫ്രിയോണിനെ ബാഷ്പീകരിക്കാനും പേലോഡ് ഗോളം ലാൻഡിംഗ് ഗോളവുമായി നേരിട്ട് സമ്പർക്കം പുലർത്താനും അനുവദിക്കുന്ന പ്ലഗുകൾ തുറക്കണം. പേലോഡ് സ്‌ഫിയറിനായി മൂന്ന് മാസം വരെ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന തരത്തിലായിരുന്നു ബാറ്ററികൾ.
റേഞ്ചർ ലാൻഡറുകൾ ക്യാമറകളൊന്നും വഹിച്ചിരുന്നില്ല, അതിനാൽ ദൗത്യത്തിനിടെ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ചിത്രങ്ങളൊന്നും പകർത്തിയില്ല. പകരം, 3.1 m റേഞ്ചർ ബ്ലോക്ക് II മദർ ഷിപ്പിൽ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലേക്കുള്ള ഫ്രീ-ഫാൾ ഇറക്കത്തിൽ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്താൻ 200-സ്കാൻ-ലൈൻ ടെലിവിഷൻ ക്യാമറ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഓരോ 10 സെക്കൻഡിലും ഒരു ചിത്രം കൈമാറുന്ന തരത്തിലാണ് ക്യാമറ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ചന്ദ്രനിൽ പതിക്കുന്നതിന് സെക്കൻഡുകൾക്ക് മുമ്പ്, 5 and 0.6 km ഉയരത്തിൽ നിന്ന്, റേഞ്ചർ മദർ ഷിപ്പുകൾ ചിത്രങ്ങളെടുത്തു (അത് ഇവിടെ കാണാം).
സോവിയറ്റ് അൺ ക്രൂവഡ് സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിങുകൾ (1966-1976)
ലഘുചിത്രം| ലൂണ 16 ചന്ദ്രന്റെ മണ്ണിന്റെ സാമ്പിൾ ശേഖരിച്ച റിട്ടേൺ ലാൻഡറിന്റെ മാതൃക ലഘുചിത്രം| സോവിയറ്റ് ലുനോഖോഡ് ഓട്ടോമാറ്റിക് മൂൺ റോവറിന്റെ മാതൃക സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ വിക്ഷേപിച്ച ലൂണ 9 പേടകം 1966 ഫെബ്രുവരി 3 ന് ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ സോഫ്റ്റ് മൂൺ ലാൻഡിംഗ് നടത്തി. എയർബാഗുകൾ അതിന്റെ 99 kg ഭാരം സംരക്ഷിച്ചു, അതിൻ്റെ പുറന്തള്ളാവുന്ന കാപ്‌സ്യൂൾ 15 m/s ആഘാതവേഗത്തെ അതിജീവിച്ചു. 1966 ഡിസംബർ 24-ന് സമാനമായി ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയതോടെ ലൂണ 13 ഈ നേട്ടം ആവർത്തിച്ചു. രണ്ട് ദൗത്യങ്ങളും ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ പനോരമിക് ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ പകർത്തി.
1970 സെപ്റ്റംബർ 24-ന് അൺക്രൂഡ് ലൂണ 16 പേടകം ഉപയോഗിച്ച് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ആദ്യമായി ചന്ദ്രനിലെ മണ്ണിന്റെ സാമ്പിൾ ശേഖരിച്ചു. 1972ലും 1976ലും യഥാക്രമം ലൂണ 20 ഉം ലൂണ 24 ഉം ഉപയോഗിച്ച് ഇത് തുടർന്നു. 1969-ലെ ലൂണോഖഡ് വിക്ഷേപണത്തിലെ പരാജയത്തെ തുടർന്ന് വന്ന ലൂണ ഇ-8 നമ്പർ.201, ലൂണ 17, ലൂണ 21 എന്നിവ വിജയകരമായ ലൂണാർ റോവർ ദൗത്യങ്ങളായിരുന്നു.
1970-ലും 1973-ലും രണ്ട് ലുനോഖോഡ് ("മൂൺവാക്കർ") റോബോട്ടിക് ലൂണാർ റോവറുകൾ ചന്ദ്രനിലേക്ക് എത്തിച്ചു, അവ യഥാക്രമം 10, 4 മാസങ്ങൾ വിജയകരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഈ റോവർ ദൗത്യങ്ങൾ മൂൺ ഫ്ലൈബൈ, ഓർബിറ്റർ, ലാൻഡിംഗ് ദൗത്യങ്ങളുടെ സോണ്ട്, ലൂണ പരമ്പരകൾക്കൊപ്പം ഒരേസമയം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.
യുഎസ് ക്രൂവഡ് സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിങുകൾ (1966-1968)
ലഘുചിത്രം| സർവേയർ 1 ന്റെ സമാരംഭം ലഘുചിത്രം| [[അപ്പോളോ 12 ന്റെ കമാൻഡറായ പീറ്റ് കോൺറാഡ് സർവേയർ 3 ലാൻഡറിന് അടുത്തായി നിൽക്കുന്നു. പശ്ചാത്തലത്തിൽ അപ്പോളോ 12 ലാൻഡർ, ഇൻട്രെപിഡ്.]] മനുഷ്യർക്ക് ഇറങ്ങുന്നതിനായി ചന്ദ്രനിൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരു സ്ഥലം കണ്ടെത്തുന്നതിനും ചന്ദ്രനിൽ ഒരു യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രിത ടച്ച്ഡൌൺ നടത്താൻ ആവശ്യമായ റഡാറും ലാൻഡിംഗ് സംവിധാനങ്ങളും പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു യുഎസ് റോബോട്ടിക് സർവേയർ പ്രോഗ്രാം. സർവേയറുടെ ഏഴ് ദൗത്യങ്ങളിൽ അഞ്ചെണ്ണം അൺ ക്രൂവഡ് മൂൺ ലാൻഡിംഗുകൾ നടത്തി. അപ്പോളോ 12-ന്റെ ജീവനക്കാർ ചന്ദ്രനിലിറങ്ങി രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം സർവേയർ 3 സന്ദർശിച്ചു. ചന്ദ്രന്റെ പരിതസ്ഥിതിയിൽ ദീർഘകാലമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കാൻ അവർ ഭൂമിയിലെ പരിശോധനയ്ക്കായി അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തു.
ഡയറക്റ്റ് അസൻ്റ് ലാൻഡിംഗുകളിൽ നിന്ന് ചന്ദ്ര ഓർബിറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റം
1966-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സും പരസ്പരം നാല് മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ക്രൂവില്ലാത്ത ബഹിരാകാശ പേടകം ഉപയോഗിച്ച് വിജയകരമായി ചന്ദ്രനിലിറങ്ങൽ നടത്തി. സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് ഇരു രാജ്യങ്ങളും ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നുള്ള ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് ചിത്രങ്ങൾ തിരികെ നൽകിക്കൊണ്ട് ഏകദേശം തുല്യമായ സാങ്കേതിക കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു. വരാനിരിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ ചന്ദ്രനിലിറക്കുന്ന ക്രൂവ്ഡ് ലാൻഡറുകളെ കൂടുതൽ ഭാരമുള്ള ചന്ദ്ര മണ്ണ് പിന്തുണയ്ക്കുമോ ഇല്ലയോ എന്ന നിർണായക ചോദ്യത്തിന് ഈ ചിത്രങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന ഉത്തരം നൽകി.
ലൂണ 9 ഉം സർവേയർ 1 ഉം പ്രധാന ദേശീയ നേട്ടങ്ങളാണെങ്കിലും, സർവേയർ 1 മാത്രമാണ് ക്രൂവ്ഡ് ഫ്ലൈറ്റിന് ആവശ്യമായ പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് ലാൻഡിംഗ് സൈറ്റിൽ എത്തിയത്. അങ്ങനെ, 1966-ന്റെ മധ്യത്തോടെ, ഒരു മനുഷ്യനെ ചന്ദ്രനിൽ ഇറക്കാനുള്ള സ്പേസ് റേസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മത്സരത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ പിന്നിലാക്കി അമേരിക്ക മുന്നേറാൻ തുടങ്ങി. ലഘുചിത്രം| 1957-നും 1975-നും ഇടയിലുള്ള സ്പേസ് റേസിൻ്റെ ഒരു ടൈംലൈൻ, യു.എസ്., യു.എസ്.എസ്.ആർ. ക്രൂവ്ഡ് ബഹിരാകാശ വാഹനങ്ങൾ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മറ്റ് മേഖലകളിൽ മുന്നേറ്റം ആവശ്യമായിരുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ഫ്ലൈറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള വൈദഗ്ധ്യം വികസിപ്പിക്കുക എന്നത് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. റേഞ്ചർ, സർവേയർ, പ്രാരംഭ ലൂണ മൂൺ ലാൻഡിംഗ് ശ്രമങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥം കൂടാതെ നേരിട്ട് ഉപരിതലത്തിലേക്ക് പറന്നു. അത്തരം നേരിട്ടുള്ള കയറ്റങ്ങൾ ഒരു വൺ-വേ യാത്രയിൽ ക്രൂവില്ലാത്ത ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ അളവിൽ ഇന്ധനം ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയാണ്.
നേരെമറിച്ച്, ക്രൂവ്ഡ് വാഹനങ്ങൾക്ക് ചാന്ദ്ര ലാൻഡിംഗിന് ശേഷം വാഹത്തിലെ ക്രൂവിന് ഭൂമിയിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്ര സാധ്യമാക്കുന്നതിന് അധിക ഇന്ധനം ആവശ്യമാണ്. അത്തരം ഇന്ധനം ചന്ദ്ര ഉപരിതലത്തിൽ എത്തിക്കുന്നതിന് പകരം ചന്ദ്ര ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിലനിർത്തുന്നതാണ് കൂടുതൽ നല്ലതെന്ന നിഗമനത്തിൽ എത്തി.
1966-ന്റെ മധ്യത്തോടെ, യുഎസും സോവിയറ്റ് യൂണിയനും ഒരു ക്രൂഡ് മൂൺ ലാൻഡിംഗിന് സ്വാഭാവികമായും ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ നിലയുറപ്പിക്കുന്നത് ഒരു മുൻവ്യവസ്ഥയാക്കുന്ന സാങ്കേതികയിൽ പുരോഗമിച്ചു. ക്രൂഡ് ലാൻഡിംഗ് സൈറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനും സോവിയറ്റുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭാവിയിലെ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗുകളിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന റേഡിയോ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് ഗിയറുകളുടെ ചെക്ക്ഔട്ടിനുമായി മുഴുവൻ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെയും വിപുലമായ ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് മാപ്പിംഗ് ആയിരുന്നു ഈ പ്രാരംഭ അൺക്രൂവ്ഡ് ഓർബിറ്ററുകളുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
സോവിയറ്റ് ചാന്ദ്ര ഭ്രമണപഥ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ (1966-1974)
1966 ഏപ്രിൽ 3-ന് ചന്ദ്രനെ ചുറ്റുന്ന ആദ്യത്തെ ബഹിരാകാശ പേടകമായി ലൂണ 10 മാറി.
സോവിയറ്റ് സർക്കംലൂണാർ ലൂപ്പ് ഫ്ലൈറ്റുകൾ (1967-1970)
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അയക്കുന്ന ഒരു ബഹിരാകാശ പേടകം ചന്ദ്രനെ ചുറ്റുകയും ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ പ്രവേശിക്കാതെ തന്നെ ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നത് സാധ്യമാണ്, ഫ്രീ റിട്ടേൺ ട്രാക്ടറി എന്ന് ഇത് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കുന്ന ദൗത്യങ്ങളേക്കാൾ ലളിതമാണ് ഇത്തരം സർക്കം ലൂണാർ ലൂപ്പ് ദൗത്യങ്ങൾ, കാരണം ചാന്ദ്ര ഭ്രമണപഥം മുറിച്ചുകടക്കുന്നതിനും തിരിച്ച് ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനും റോക്കറ്റുകൾ ആവശ്യമില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഒരു ക്രൂഡ് സർക്കുലുനാർ ലൂപ്പ് ട്രിപ്പ് ഒരു ക്രൂഡ് ലോ-എർത്ത്-ഓർബിറ്റ് മിഷനിൽ ഉള്ളതിനേക്കാൾ കാര്യമായ വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഇത് ക്രൂഡ് മൂൺ ലാൻഡിംഗിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിൽ വിലപ്പെട്ട പാഠങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുന്നത് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം.
സ്‌പേസ് ഷട്ടിൽ പോലുള്ള ആളുകൾ ഉള്ള ഭൂമിയെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്ന വാഹനങ്ങൾ ഏകദേശം 27000 km/h വേഗതയിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു ഗുരുത്വാകർഷണത്തിന്റെ സ്വാധീനം കാരണം, ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് മടങ്ങുന്ന ഒരു വാഹനം ഏകദേശം 40000 km/h വേഗതയിൽ ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. തത്ഫലമായുണ്ടാകുന്ന ഡീസിലറേഷൻ സമയത്ത് ബഹിരാകാശയാത്രികരുടെ ജി-ലോഡിംഗ്  മനുഷ്യന്റെ എൻ ഡ്യൂറൻസ്  പരിധിയിലായിരിക്കും. ചന്ദ്രനിൽ നിന്നുള്ള തിരിച്ചുവരവിലെ വാഹനത്തിന്റെ ഫ്ലൈറ്റ് പാതയിലും റീഎൻട്രി ആംഗിളിലുമുള്ള ചെറിയ വ്യതിയാനങ്ങൾ മാരകമായ തോതിൽ വേഗത കുറയ്ക്കാൻ ഇടയാക്കും.
1960-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, സോവിയറ്റ് വോസ്റ്റോക്ക്, യുഎസ് മെർക്കുറി പ്രോഗ്രാമുകൾ മനുഷ്യനെ ഭൂമിയുടെ ലോ എർത്ത് ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തിച്ചു. വോസ്‌കോഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വോസ്റ്റോക്ക് പ്രോഗ്രാമിന്റെ രണ്ട്-ഫ്ലൈറ്റ് എക്‌സ്‌റ്റൻഷൻ, ബഹിരാകാശ നടത്തം ചെയ്യുന്നതിന്, അവയുടെ എജക്ഷൻ സീറ്റുകൾ നീക്കം ചെയ്‌ത വോസ്റ്റോക്ക് ക്യാപ്‌സ്യൂളുകൾ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിച്ചു. മുമ്പത്തെ മെർക്കുറിയുമായി വളരെ സാമ്യമുള്ള ഒരു പുതിയ രണ്ടാം തലമുറ ബഹിരാകാശ പേടക രൂപകൽപ്പന ഉപയോഗിച്ച് പിന്നീട് 1965-ലും 1966-ലും നടന്ന പത്ത് ജെമിനി ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റ് ദൗത്യങ്ങൾ യുഎസ് നടത്തി. ഈ ജെമിനി ദൗത്യങ്ങൾ ഒരു ക്രൂഡ് ലൂണാർ ലാൻഡിംഗ് മിഷൻ പ്രൊഫൈലിൽ നിർണ്ണായകമായ പരിക്രമണ സംഗമത്തിനും ഡോക്കിങ്ങിനുമുള്ള സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ തെളിയിച്ചു.
ജെമിനി പ്രോഗ്രാമിന്റെ അവസാനത്തിനുശേഷം, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ അവരുടെ രണ്ടാം തലമുറ സോണ്ട് ക്രൂഡ് ബഹിരാകാശ പേടകം, 1967-ൽ ചന്ദ്രനുചുറ്റും ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനെ വലയം ചെയ്ത് അവനെ അല്ലെങ്കിൽ അവളെ ഉടൻ തന്നെ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരിക എന്ന ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യത്തോടെ അയക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടു T. നൂതന N-1 ബൂസ്റ്ററിന്റെ വികസനം ആവശ്യമായ മൂന്നാം തലമുറ സോയൂസ് ബഹിരാകാശ പേടകത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അക്കാലത്ത് നടന്നിരുന്ന സമാന്തര സോവിയറ്റ് ഹ്യൂമൻ മൂൺ ലാൻഡിംഗ് ശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ലളിതവും ഇതിനകം പ്രവർത്തനക്ഷമവുമായ പ്രോട്ടോൺ വിക്ഷേപണ റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ചാണ് സോണ്ട് ബഹിരാകാശ പേടകം വിക്ഷേപിച്ചത്. അങ്ങനെ സോവിയറ്റുകൾ യുഎസ് മനുഷ്യ ചന്ദ്ര ലാൻഡിംഗിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു ക്രൂഡ് സോണ്ട് സർക്കുലുനാർ ഫ്ലൈറ്റ് നേടാമെന്നും അങ്ങനെ പ്രചാരണ വിജയം നേടാമെന്നും വിശ്വസിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, കാര്യമായ വികസന പ്രശ്നങ്ങൾ സോണ്ട് പ്രോഗ്രാമിന് കാലതാമസം വരുത്തി, തുടർന്നുള്ള യുഎസ് അപ്പോളോ ലൂണാർ ലാൻഡിംഗ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ വിജയം സോണ്ട് പ്രോഗ്രാം അവസാനിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. സ്പേസ് റേസിന്റെ അവസാന ലാപ്പിന് തുടക്കമിട്ടുകൊണ്ട്, ആമകൾ, പ്രാണികൾ, സസ്യങ്ങൾ, ബാക്ടീരിയകൾ എന്നിവയുടെ പേലോഡുമായി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രന്റെ സമീപത്തേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് മടങ്ങിയ ആദ്യത്തെ ബഹിരാകാശ പേടകമാണ് സോണ്ട് 5. അവസാന നിമിഷങ്ങളിൽ പരാജയം നേരിട്ടെങ്കിലും, സോണ്ട് 6 ദൗത്യം വിജയകരമാണെന്ന് സോവിയറ്റ് മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ലോകമെമ്പാടും ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടങ്ങളായി വാഴ്ത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഈ രണ്ട് സോണ്ട് ദൗത്യങ്ങളും മനുഷ്യ ദൌത്യം സാദ്ധ്യമാക്കാൻ കെൽപ്പുള്ളതായിരുന്നില്ല.
തൽഫലമായി, മനുഷ്യ ദൌത്യം പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനുള്ള അവരുടെ വിശ്വാസ്യത തെളിയിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ അൺ ക്രൂഡ് സോണ്ട് ടെസ്റ്റുകൾ തുടരാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ രഹസ്യമായി പദ്ധതിയിട്ടു. എന്നിരുന്നാലും, ലൂണാർ മൊഡ്യൂൾ സംബന്ധിച്ച നാസയുടെ തുടർച്ചയായ പ്രശ്‌നങ്ങൾ കാരണവും, 1968-ന്റെ അവസാനത്തിൽ സോവിയറ്റ് ക്രൂഡ് സർക്കുലുനാർ ഫ്ലൈറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള CIA റിപ്പോർട്ടുകൾ കാരണവും, നാസ അപ്പോളോ 8 ന്റെ ഫ്ലൈറ്റ് പ്ലാൻ ഏർത്ത് -ഓർബിറ്റ് ലൂണാർ മൊഡ്യൂൾ പരീക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്ര പരിക്രമണ ദൗത്യത്തിലേക്ക് മാറ്റി, 1968 ഡിസംബർ അവസാനം ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തു.
യുഎസ് തന്ത്രം
ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| യുഎസ് [[സാറ്റേൺ V ഉം സോവിയറ്റ് N1 ഉം]] ഐസനോവർ ഭരണകാലത്ത് മനുഷ്യ ചന്ദ്ര പര്യവേക്ഷണത്തിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചു. 1950-കളുടെ മധ്യത്തിൽ കോളിയേഴ്‌സ് മാസികയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ, വേൺഹെർ വോൺ ബ്രൗൺ ഒരു ചാന്ദ്ര താവളം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ക്രൂവ്ഡ് പര്യവേഷണം എന്ന ആശയം ജനകീയമാക്കിയിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഒരു മനുഷ്യനെ ചന്ദ്രനിൽ ഇറക്കുക എന്നത് യുഎസിനും സോവിയറ്റ് യൂണിയനും നിരവധി സാങ്കേതിക വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തി. മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിനും ഭാര പരിപാലനത്തിനും പുറമെ, അമിത ചൂടാക്കൽ ഇല്ലാതെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് റീ-എൻട്രി നടത്തുക ഒരു പ്രധാന തടസ്സമായിരുന്നു. സോവിയറ്റുകൾ സ്പുട്നിക് വിക്ഷേപിച്ചതിന് ശേഷം, 1965-ഓടെ ഒരു ചാന്ദ്ര സൈനിക ഔട്ട്‌പോസ്റ്റ് സ്ഥാപിക്കാനുള്ള യുഎസ് ആർമിയുടെ പദ്ധതി വോൺ ബ്രൗൺ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
ആദ്യകാല സോവിയറ്റ് വിജയങ്ങൾക്ക് ശേഷം, പ്രത്യേകിച്ച് യൂറി ഗഗാറിന്റെ ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരത്തിന് ശേഷം, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി പൊതുജനങ്ങളുടെ ഭാവനയെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതിക്കായി ശ്രമിച്ചു. യുഎസിന്റെ ലോകനേതൃത്വം തെളിയിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ ശ്രമത്തെക്കുറിച്ച് ശുപാർശകൾ നൽകാൻ അദ്ദേഹം വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ലിൻഡൺ ജോൺസനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. മൂന്നാം ലോകത്തിന് പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നതിനായി ബൃഹത്തായ ജലസേചന പദ്ധതികൾ പോലെയുള്ള നോൺ-സ്പേസ് ഓപ്ഷനുകളും ആ നിർദ്ദേശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് സോവിയറ്റുകൾക്ക് യുഎസിനേക്കാൾ ശക്തമായ റോക്കറ്റുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അത് ചിലതരം ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളിൽ അവർക്ക് നേട്ടമുണ്ടാക്കി.
യുഎസ് ആണവായുധ സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ പുരോഗതി ചെറുതും ഭാരം കുറഞ്ഞതുമായ പോർമുനകളുടെ വികാശത്തിലേക്ക് നയിച്ചു; സോവിയറ്റു ആയുദ്ധങ്ങള്ക്ക് കൂടുതൽ ഭാരമുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ അവ വഹിക്കാൻ ശക്തമായ R-7 റോക്കറ്റ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ചന്ദ്രനുചുറ്റും പറക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലെ ഒരു സ്പേസ് ലാബ് (രണ്ടും കെന്നഡി വോൺ ബ്രൗണിന് നിർദ്ദേശിച്ചതാണ്) പോലെയുള്ള കൂടുതൽ എളിമയുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ സോവിയറ്റുകൾക്ക് വളരെയധികം നേട്ടമുണ്ടാക്കി; എന്നിരുന്നാലും ലാൻഡിംഗ്, ലോകത്തിന്റെ ഭാവനയെ പിടിച്ചെടുക്കും എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു. ലഘുചിത്രം| അപ്പോളോ ലാൻഡിംഗ് സൈറ്റുകൾ സ്പുട്നിക് മുതൽ ഉള്ള യുഎസ് മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രാ പദ്ധതിയിൽ ജോൺസൺ പങ്കാളിയായിരുന്നു. 1961-ൽ കെന്നഡി സോവിയറ്റുകളുടെ മുന്നേറ്റത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച നേട്ടം ഏതെന്ന് പറയാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഒരു മനുഷ്യനെ ചന്ദ്രനിൽ ഇറക്കുന്നതിൽ കുറഞ്ഞതൊന്നും സോവിയറ്റ് മുന്നേറ്റത്തിന് പകരമാവില്ലെന്ന് ജോൺസൺ പ്രതികരിച്ചു. ബഹിരാകാശ ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശക്തിപകരാൻ 1963-ലെ നികുതിയിളവിൽ നിന്ന് ബഹിരാകാശ ചെലവ് സംരക്ഷിക്കുകയും, നാസയുടെ മറ്റ് ശാസ്ത്ര പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് പണം വകമാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഈ വഴിതിരിച്ചുവിടലുകൾ നാസയുടെ നേതാവ് ജെയിംസ് ഇ വെബ്ബിനെ നിരാശപ്പെടുത്തി, അദ്ദേഹം ശാസ്ത്ര സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് നാസയുടെ പിന്തുണയുടെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി.
മൂൺ ലാൻഡിംഗിന് വലിയ സാറ്റേൺ V ലോഞ്ച് വെഹിക്കിളിന്റെ വികസനം ആവശ്യമായിരുന്നു. പതിമൂന്ന് വിക്ഷേപണങ്ങളിൽ, കാറ്റസ്റ്റ്രൊഫിക് പരാജയങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ലോഞ്ച് വെഹിക്കിൾ കാരണമായ മിഷൻ പരാജയങ്ങൾ ഒന്നുപോലും ഇല്ലാതെ ഒരു മികച്ച റെക്കോർഡ് നേടി.
സോവിയറ്റ് തന്ത്രം
സോവിയറ്റ് നേതാവ് നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് 1963 ഒക്ടോബറിൽ പറഞ്ഞു, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ഓട്ടത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയിട്ടില്ലെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, "നിലവിൽ ബഹിരാകാശയാത്രികർ ചന്ദ്രനിലേക്കുള്ള യാത്ര ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നില്ല" എന്ന് പറഞ്ഞു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം മാത്രമാണ് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചന്ദ്രനിൽ ഇറങ്ങാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ പൂർണ്ണമായും പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരായത്, എന്നിരുന്നാലും അത് ആത്യന്തികമായി പരാജയപ്പെട്ടു.
അതേസമയം, സോവിയറ്റ്, യുഎസ് ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരികൾ ഒരുമിച്ച് ചന്ദ്രനിൽ ഇറങ്ങാനുള്ള സാധ്യതയും മികച്ച കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ വികസനവും ഉൾപ്പെടെ വിവിധ സംയുക്ത പരിപാടികൾ കെന്നഡി നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു, അത് ഒടുവിൽ അപ്പോളോ-സോയൂസ് ദൗത്യത്തിൽ കലാശിച്ചു. റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യ മോഷ്ടിക്കാനുള്ള കെന്നഡിയുടെ ശ്രമം മനസ്സിലാക്കിയ ക്രൂഷ്ചേവ് ആദ്യം ഈ ആശയം നിരസിച്ചുകൊണ്ട് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ചന്ദ്രനിലേക്ക് പോയാൽ ഒറ്റയ്ക്ക് പോകും എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ക്രൂഷ്ചേവ് ഒടുവിൽ ഈ ആശയം അംഗീകരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, കെന്നഡിയുടെ കൊലപാതകം ചന്ദ്രനിലിറങ്ങുന്നതിന്റെ സംയുക്ത പരിപാടികളുടെ സാക്ഷാത്കാരത്തെ ഇല്ലാതാക്കി.
സോവിയറ്റ് ബഹിരാകാശ പദ്ധതിയുടെ ചീഫ് ഡിസൈനറായ സെർജി കൊറോലെവ് തന്റെ സോയൂസ് ക്രാഫ്റ്റും മനുഷ്യനെ ചന്ദ്രനിലിറക്കാനുള്ള ശേഷിയുള്ള N1 ലോഞ്ചർ റോക്കറ്റും പ്രമോട്ട് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. നിലവിലുള്ള വോസ്റ്റോക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ കൂടുതൽ ബഹിരാകാശ സൗകര്യങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കാൻ ക്രൂഷ്ചേവ് കൊറോലെവിന്റെ ഡിസൈൻ ബ്യൂറോയ്ക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി, അതിനൊപ്പം തന്നെ മറ്റൊരു ടീമിനെ മനുഷ്യ സിസ്‌ലൂണാർ ഫ്ലൈറ്റിനായി ഒരു പുതിയ ലോഞ്ചറും ക്രാഫ്റ്റും പ്രോട്ടോൺ ബൂസ്റ്ററും സോണ്ടും നിർമ്മിക്കാൻ നിയമിച്ചു. 1964-ൽ പുതിയ സോവിയറ്റ് നേതൃത്വം കൊറോലെവിന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങാനുള്ള ശ്രമത്തിന് പിന്തുണ നൽകുകയും എല്ലാ ക്രൂഡ് പ്രോജക്റ്റുകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു.
കൊറോലെവിന്റെ മരണത്തോടെയും 1967-ലെ ആദ്യത്തെ സോയൂസ് വിമാനത്തിന്റെ പരാജയത്തോടെയും സോവിയറ്റ് മൂൺ ലാൻഡിംഗ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഏകോപനം പെട്ടെന്ന് അവസാനിപ്പിച്ചു. സോവിയറ്റുകൾ ഒരു ലാൻഡിംഗ് ക്രാഫ്റ്റ് നിർമ്മിക്കുകയും ഒരു ദൗത്യത്തിനായി ബഹിരാകാശയാത്രികരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു, വിജയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അത് ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ അലക്സി ലിയോനോവിനെ എത്തിക്കുമായിരുന്നു, എന്നാൽ 1969-ൽ N1 ബൂസ്റ്ററിന്റെ തുടർച്ചയായ വിക്ഷേപണ പരാജയങ്ങൾ മൂലം, ഒരു ക്രൂവ്ഡ് ലാൻഡിംഗിനുള്ള പദ്ധതികൾ ആദ്യം കാലതാമസം നേരിടുകയും പിന്നീട് റദ്ദാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
1970 സെപ്റ്റംബർ 24-ന് അൺക്രൂഡ് ലൂണ 16 പേടകം ഉപയോഗിച്ച് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ആദ്യമായി ചന്ദ്രനിലെ മണ്ണിന്റെ സാമ്പിൾ ശേഖരിച്ചു. 1972ലും 1976ലും യഥാക്രമം ലൂണ 20 ഉം ലൂണ 24 ഉം ഉപയോഗിച്ച് ഇത് തുടർന്നു. 1969-ലെ ലൂണോഖഡ് വിക്ഷേപണത്തിലെ പരാജയത്തെ തുടർന്ന് വന്ന ലൂണ ഇ-8 നമ്പർ.201, ലൂണ 17, ലൂണ 21 എന്നിവ വിജയകരമായ ലൂണാർ റോവർ ദൗത്യങ്ങളായിരുന്നു.
അപ്പോളോ ദൗത്യങ്ങൾ
ലഘുചിത്രം| ആദ്യത്തെ ചാന്ദ്ര ലാൻഡിംഗ് ദൗത്യത്തിന്റെ ലൂണാർ മോഡ്യൂൾ പൈലറ്റായ [[എഡ്വിൻ ആൾഡ്രിൻ, ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ അപ്പോളോ 11 എക്സ്ട്രാ വെഹിക്കുലാർ ആക്റ്റിവിറ്റി (ഇവിഎ) സമയത്ത് വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ദേശീയപതാകയ്ക്ക് അരികിൽ ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നു.]] മൊത്തത്തിൽ, ഇരുപത്തിനാല് യുഎസ് ബഹിരാകാശയാത്രികർ ചന്ദ്രനിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. മൂന്ന് പേർ രണ്ട് തവണ യാത്ര ചെയ്തു, പന്ത്രണ്ട് പേർ ചന്ദ്ര ഉപരിതലത്തിൽ നടന്നു. അപ്പോളോ 8 ഒരു ചാന്ദ്ര ഭ്രമണപഥസഞ്ചാരത്തിന് മാത്രമുള്ള ഒരു ദൗത്യമായിരുന്നു, അപ്പോളോ 10-ൽ അൺഡോക്കിംഗും ഡിസന്റ് ഓർബിറ്റ് ഇൻസേർഷനും (DOI) ഉണ്ടായിരുന്നു, തുടർന്ന് വന്ന അപ്പോളോ 13, ഒരു ലാൻഡിംഗ് ആയി ആദ്യം ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്‌തുവെങ്കിലും ഫ്രീ റിട്ടേൺ ട്രജക്റ്ററി വഴി അത് ലൂണാർ ഫ്ലൈ-ബൈ ആയി അവസാനിച്ചു. അതിനാൽ, ഈ ദൗത്യങ്ങളൊന്നും ലാൻഡിംഗ് നടത്തിയില്ല. അപ്പോളോ 7, അപ്പോളോ 9 എന്നിവ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് മാത്രമുള്ള ദൗത്യങ്ങളായിരുന്നു. ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരി അലൻ ബീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അപ്പോളോ 13-ൽ കണ്ടതുപോലെ, ക്രൂഡ് മൂൺ പര്യവേഷണങ്ങളുടെ അപകട ഘടകങ്ങൾ കൂടാതെ, അവ നിർത്തലാക്കാനുള്ള ഒരു കാരണം അത് സർക്കാർ സബ്‌സിഡിയിൽ ചുമത്തുന്ന ചെലവാണ്.
വിജയകരമായ അപ്പോളോ ലാൻഡിംഗുകളുടെ മറ്റ് വശങ്ങൾ
ലഘുചിത്രം| [[നീൽ ആംസ്ട്രോങ്|നീൽ ആംസ്ട്രോങ്ങും എഡ്വിൻ ആൽഡ്രിനും 1969 ജൂലൈ 20 ന് ചന്ദ്രനിൽ ആദ്യത്തെ അപ്പോളോ ലൂണാർ മോഡ്യൂൾ ഇറക്കി. ആറ് അപ്പോളോ പ്രോഗ്രാം ചാന്ദ്ര ലാൻഡിംഗുകളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് അപ്പോളോ 11.]] ആംസ്‌ട്രോങ്ങും ആൽഡ്രിനും ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയി അവരെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നാൽ, അവരുടെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കാൻ ഒരു അനുശോചന പ്രസംഗം തയ്യാറാക്കി നല്കാൻ പോലും പ്രസംഗകനായ വില്യം സഫീറിനോട് പ്രസിഡന്റ് റിച്ചാർഡ് നിക്‌സൺ പറഞ്ഞിരുന്നു.
2006 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന്, അപ്പോളോ 11 മൂൺ വാക്കിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ലോ-സ്കാൻ ടെലിവിഷൻ ടേപ്പുകൾ (പരമ്പരാഗത ടിവിക്കായി സ്കാൻ പരിവർത്തനത്തിന് മുമ്പ് നിർമ്മിച്ചത്) നാസയ്ക്ക് നഷ്ടമായതായി അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ SSTV ടേപ്പുകൾ കണ്ടെത്തിയതായി ചില വാർത്താ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ തെറ്റായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ ആ ടേപ്പുകൾ അപ്പോളോ 11 ആദ്യകാല അപ്പോളോ ഉപരിതല പരീക്ഷണ പാക്കേജിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റയുടെ റെക്കോർഡിംഗ് മാത്രമായിരുന്നു. ടേപ്പുകൾ 2008 ൽ കണ്ടെത്തി, ലാൻഡിംഗിന്റെ 50-ാം വാർഷികത്തിനായി 2019 ലെ ലേലത്തിൽ അവ വിറ്റു.
ബഹിരാകാശയാത്രികർ സ്ഥാപിച്ച ആറ് അമേരിക്കൻ പതാകകൾ 40 വർഷത്തിലേറെയായി സൗരവികിരണവുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിനാൽ ബ്ലീച്ച് ചെയ്ത് വെളുത്തു പോയിരിക്കാം എന്നു ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശ്വസിക്കുന്നു. സ്ഥാപിച്ച ആറ് അമേരിക്കൻ പതാകകളിൽ, അപ്പോളോ 11 ൽ പോയവര് സ്ഥാപിച്ചത് ഒഴികെയുള്ള അഞ്ചെണ്ണം ഇപ്പോഴും നിലകൊള്ളുകയും നിഴൽ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അപ്പോളോ 11 ലിഫ്റ്റ്ഓഫ് ചെയ്യുന്നതിനിടെ എഞ്ചിനിൽ നിന്നുള്ള എക്‌സ്‌ഹോസ്റ്റ് മൂലം സ്ഥാപിച്ച പതാക നശിച്ചതായി ബഹിരാകാശയാത്രികൻ ആൽഡ്രിൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
ഹിറ്റെൻ (ജപ്പാൻ)
1990 ജനുവരി 24-ന് അയച്ച ജാപ്പനീസ് ചാന്ദ്ര ഓർബിറ്റർ ഹിറ്റൻ, അതിന്റെ ദൗത്യത്തിനൊടുവിൽ, 1993 ഏപ്രിൽ 10 ന് ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇടിച്ചു തകർന്നു.
ലൂണാർ പ്രോസ്പെക്ടർ (യുഎസ്)
1998 ജനുവരി 7 നാണ് ലൂണാർ പ്രോസ്പെക്ടർ വിക്ഷേപിച്ചത്. 1999 ജൂലായ് 31-ന്, ജല ഹിമത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം വിജയകരമായി കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന്, ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിനടുത്തുള്ള ഒരു ഗർത്തത്തിൽ ഓർബിറ്റർ ബോധപൂർവ്വം ഇടിപ്പിച്ചപ്പോൾ ദൗത്യം അവസാനിച്ചു.
സ്മാർട്ട്-1 (ESA)
27 സെപ്റ്റംബർ 2003 നു ഫ്രഞ്ച് ഗയാനയിലെ കൗറോവിലുള്ള ഗയാന ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് വിക്ഷേപിച്ച യൂറോപ്യൻ സ്പേസ് ഏജൻസിയുടെ ചാന്ദ്ര ഓർബിറ്റർ SMART-1 അതിന്റെ ദൗത്യത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, 2006 സെപ്‌റ്റംബർ 3 നു ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇടിച്ചിറക്കി.
ചന്ദ്രയാൻ-1 (ഇന്ത്യ)
22 ഒക്ടോബർ 2008 നു വിക്ഷേപിച്ച ചന്ദ്രയാൻ-1 ദൗത്യത്തിലെ ഉപകരണമായ മൂൺ ഇംപാക്ട് പ്രോബ് എന്ന ഇംപാക്ടർ, 2008 നവംബർ 14 ന് ചന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലുള്ള ഷാക്കിൾടൺ ഗർത്തത്തിന് സമീപം ഇടിച്ചിറക്കി.
ഷാലോ ഫൗണ്ടേഷൻ
ആഴം കുറഞ്ഞ അസ്തിവാരങ്ങളാണ്  ഷാലോ ഫൗണ്ടേഷനുകൾ(Shallow foundation). ഇവയ്ക്ക് വീതിയെ അപേക്ഷിച്ച് ആഴം അധികമുണ്ടാവില്ല. ഏറ്റവും അധികം കണ്ടുവരുന്ന അസ്തിവാരങ്ങകളായ ഇവ മണ്ണിന് വേണ്ടത്ര ഉറപ്പുള്ളസ്ഥലങ്ങളിലാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ചാന്ദ്ര ദൗത്യം
ചാങ്'ഇ 1 (ചൈന)
24 ഒക്ടോബർ 2007 ന് വിക്ഷേപിച്ച ചൈനീസ് ചാന്ദ്ര ഓർബിറ്റർ ചാങ്'ഇ 1 16 മാസത്തെ ദൗത്യത്തിന് ശേഷം 2009 മാർച്ച് 1 ന് ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഒരു നിയന്ത്രിത ക്രാഷ് ലാൻഡിങ് നടത്തി.
സെലെൻ (ജപ്പാൻ)
2007 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് അയച്ച SELENE അല്ലെങ്കിൽ Kaguya ഒരു വർഷവും എട്ട് മാസവും വിജയകരമായി ചന്ദ്രനെ പരിക്രമണം ചെയ്തതിന് ശേഷം, 2009 ജൂൺ 10 ന് ഗില്ലിന് സമീപമുള്ള ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇടിച്ചിറക്കി.
ഗ്രെയ്ൽ (യുഎസ്)
ഗ്രെയിൽ ദൗത്യത്തിൽ ഗ്രെയ്ൽ A (എബ്ബ്), ഗ്രെയ്ൽ B (ഫ്ലോ) എന്നീ രണ്ട് ചെറിയ ബഹിരാകാശ വാഹനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2011 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് ഡെൽറ്റ II റോക്കറ്റിൽ അവ വിക്ഷേപിച്ചു. വിക്ഷേപണത്തിന് ഏകദേശം ഒമ്പത് മിനിറ്റിന് ശേഷം ഗ്രെയ്ൽ A റോക്കറ്റിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടു, ഏകദേശം എട്ട് മിനിറ്റിന് ശേഷം ഗ്രെയ്ൽ B യും. ആദ്യത്തെ പേടകം 2011 ഡിസംബർ 31-നും രണ്ടാമത്തേത് 2012 ജനുവരി 1-നും ഭ്രമണപഥത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. രണ്ട് ബഹിരാകാശവാഹനങ്ങളും 2012 ഡിസംബർ 17-ന് ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ ഇടിച്ചിറങ്ങി.
ലേഡി (യുഎസ്)
LADEE ദൌത്യം 2013 സെപ്റ്റംബർ 7-ന് ആരംഭിച്ചു. 2014 ഏപ്രിൽ 18-ന്, ബഹിരാകാശ പേടകത്തിന്റെ കൺട്രോളറുകൾ മനഃപൂർവ്വം LADEE-യെ ചന്ദ്രന്റെ ഭൂയ്ക്ക് എതിരായുള്ള വശത്തേക്ക് ഇടിച്ചിറക്കിയതോടെ ദൗത്യം അവസാനിച്ചു,   ഇടിച്ചിറങ്ങിയത് സൺഡ്മാൻ V ഗർത്തത്തിന്റെ കിഴക്കൻ വരമ്പിന് സമീപമാണെന്ന് പിന്നീട് നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടു.
മാൻഫ്രെഡ് മെമ്മോറിയൽ മൂൺ മിഷൻ (ലക്സംബർഗ്)
2014 ഒക്ടോബർ 23-നാണ് മാൻഫ്രെഡ് മെമ്മോറിയൽ മൂൺ മിഷൻ ആരംഭിച്ചത്. ഇത് ഒരു ചാന്ദ്ര ഫ്ലൈബൈ നടത്തി, പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും നാലിരട്ടി ദൈർഘ്യത്തിൽ 19 ദിവസം പ്രവർത്തിച്ചു. മാൻഫ്രെഡ് മെമ്മോറിയൽ മൂൺ മിഷൻ അതിന്റെ വിക്ഷേപണ വാഹനത്തിന്റെ (CZ-3C/E) മുകളിലെ ഘട്ടത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. 2022 മാർച്ച് 4 ന് ബഹിരാകാശ പേടകം അതിന്റെ മുകൾ ഘട്ടത്തോടൊപ്പം ചന്ദ്രനിൽ ഇടിച്ചിറക്കി.
ചാങ്'ഇ 3 (ചൈന)
14 ഡിസംബർ 2013 ന് 13:12 UTC ചാങ്'ഇ 3 ചന്ദ്രനിൽ ഒരു റോവർ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡ് ചെയ്തു. മറ്റൊരു ആകാശഗോളത്തിൽ ചൈന നടത്തിയ ആദ്യത്തെ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗും, 1976 ഓഗസ്റ്റ് 22 ന് നടത്തിയ ലൂണ 24 ന് ശേഷം ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചാന്ദ്ര സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗുമായിരുന്നു ഇത്. 2013 ഡിസംബർ 1 നാണ് ദൗത്യം ആരംഭിച്ചത്. വിജയകരമായ ലാൻഡിംഗിന് ശേഷം, ലാൻഡർ യുട്ടു റോവർ പുറത്തിറക്കി, അത് സിസ്റ്റം തകരാർ കാരണം നിശ്ചലമാകുന്നതിന് മുമ്പ് 114 മീറ്റർ നീങ്ങി. എന്നാൽ 2016 ജൂലൈ വരെ റോവർ പ്രവർത്തനക്ഷമമായിരുന്നു.
ചാങ്'ഇ 4 (ചൈന)
പകരം=Chang'e 4 lander on the surface of far side of the Moon.|ലഘുചിത്രം| ചന്ദ്രന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ചൈനീസ് ചാങ് 4 ലാൻഡർ പകരം=Yutu-2 rover deployed by Chang'e 4 lander.|ലഘുചിത്രം| ചാങ്'ഇ 4 ലാൻഡർ വിന്യസിച്ച Yutu-2 റോവർ 2019 ജനുവരി 3 ന് ചൈനയുടെ ചാങ്'ഇ 4 ചന്ദ്രന്റെ ഭൂമിക്ക് എതിരായുള്ള ഭാഗത്ത് ഇറങ്ങുന്ന ആദ്യത്തെ ബഹിരാകാശ വാഹനമായി മാറി. ചാങ്'ഇ 4 യഥാർത്ഥത്തിൽ ചാങ്'ഇ 3-ന്റെ ബാക്കപ്പ് ആയി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതായിരുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭൂമിക്ക് എതിരായുള്ള ഭാഗത്തേക്കുള്ള ഒരു ദൗത്യമായി പിന്നീട് ഇത് ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടു. വോൺ കർമാൻ ഗർത്തത്തിനുള്ളിൽ വിജയകരമായി ലാൻഡിംഗ് നടത്തിയ ശേഷം, ചാങ്'ഇ 4 ലാൻഡർ 140 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള Yutu-2 റോവർ വിന്യസിക്കുകയും ചന്ദ്രന്റെ ഭൂമിക്ക് എതിരായുള്ള വശത്തിലെ മനുഷ്യന്റെ ആദ്യത്തെ അടുത്ത പര്യവേക്ഷണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. ഭൂമിക്ക് എതിരായുള്ള വശത്തുനിന്നും ഭൂമിയിലേയ്ക്കുള്ള ആശയവിനിമയത്തെ ചന്ദ്രൻ തടയുന്നതിനാൽ, ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്നതിന് ലാൻഡിംഗിന് കുറച്ച് മാസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ക്യൂക്യാവോ എന്ന റിലേ ഉപഗ്രഹം എർത്ത്-മൂൺ എൽ 2 ലഗ്രാൻഷെ പോയിന്റിലേക്ക് വിക്ഷേപിച്ചു.
ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള രണ്ടാമത്തെ ചാന്ദ്ര റോവറായ Yutu-2 ൽ, പനോരമിക് ക്യാമറ, ലൂണാർ പെനിട്രേറ്റിംഗ് റഡാർ, ഇൻഫ്രാറെഡ് ഇമേജിംഗ് സ്പെക്ട്രോമീറ്റർ, ന്യൂട്രലുകൾക്കായുള്ള അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്മോൾ അനലൈസർ എന്നിവ സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. 2022 ജൂലൈയിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഇത് ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ 1000 ദിവസത്തിലധികം അതിജീവിച്ചു, 1200 മീറ്ററിലധികം യാത്രാ ദൂരത്തിൽ ഇപ്പോഴും ഡ്രൈവ് ചെയ്യുന്നു.
ചന്ദ്രയാൻ 2 (ഇന്ത്യ)
ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയായ ഐഎസ്ആർഒ 2019 ജൂലൈ 22 ന് ചന്ദ്രയാൻ-2 വിക്ഷേപിച്ചു  ഇതിന് ഓർബിറ്റർ, ലാൻഡർ, റോവർ എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്രധാന മൊഡ്യൂളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ മൊഡ്യൂളുകളിൽ ഓരോന്നിനും ഇന്ത്യയിലെയും യുഎസിലെയും ശാസ്ത്ര ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. 2019 സെപ്റ്റംബർ 7 ന് 2.1 km ഉയരത്തിൽ വെച്ച് വിക്രം ലാൻഡറുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെട്ടു. വിക്രം ഇടിച്ചു തകർന്നതായി പിന്നീട് സ്ഥിരീകരിച്ചു.
ചാങ്'ഇ 5 (ചൈന)
പകരം=Rendering of Chang'e 4 lander and ascender on lunar surface.|ലഘുചിത്രം| ചാങ്'ഇ 4 ലാൻഡറിന്റെ റെൻഡറിംഗ്. ലഘുചിത്രം| ചാന്ദ്ര സാമ്പിളുമായി വന്ന ചാങ്'ഇ 5 റിട്ടേണർ തിരികെ CAST- ലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചു. 2020 ഡിസംബർ 6-ന് ചാങ്'ഇ 5 ചന്ദ്രനിൽ ലാൻഡ് ചെയ്‌ത്, 40 വർഷത്തിനുശേഷം ചാന്ദ്ര മണ്ണിന്റെ സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിക്കുകയും തുടർന്ന് സാമ്പിളുകൾ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരികെ അയക്കുകയും ചെയ്തു. ലാൻഡർ, അസെൻഡർ, ഓർബിറ്റർ, റിട്ടേണർ എന്നിവ അടങ്ങുന്ന 8.2 ടി സ്റ്റാക്ക് നവംബർ 24 ന് ലോംഗ് മാർച്ച് 5 റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് വിക്ഷേപിച്ചു. ഓഷ്യാനസ് പ്രോസെല്ലാറത്തിലെ മോൺസ് റംകറിന് സമീപം ലാൻഡിംഗ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ലാൻഡർ-അസെൻഡർ കോമ്പിനേഷൻ ഓർബിറ്ററും റിട്ടേണറും ഉപയോഗിച്ച് വേർപെടുത്തി. അസെന്റർ പിന്നീട് ലാൻഡർ ശേഖരിച്ച സാമ്പിളുകൾ വഹിച്ചുകൊണ്ട് ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് തിരികെ പോയി റോബോട്ടിക് കൂടിച്ചേരലും ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ഡോക്കിംഗും പൂർത്തിയാക്കി. സാമ്പിൾ കണ്ടെയ്‌നർ റിട്ടേണറിലേക്ക് മാറ്റി, അത് 2020 ഡിസംബർ 16 ന് ഇന്നർ മംഗോളിയയിൽ വിജയകരമായി ലാൻഡ് ചെയ്തു, ചൈനയുടെ ആദ്യത്തെ അന്യഗ്രഹ സാമ്പിൾ റിട്ടേൺ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി.
മറ്റ് സൗരയൂഥ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ ഇറങ്ങൽ
ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണത്തിലെ പുരോഗതി സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റ് ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മൂൺ ലാൻഡിംഗ് എന്ന പദപ്രയോഗം അടുത്തിടെ വിപുലീകരിച്ചു. ശനിയിലേക്കുള്ള കാസ്സിനി-ഹ്യൂജൻസ് ദൗത്യത്തിനായുള്ള ഹ്യൂജൻസ് പേടകം 2005-ൽ ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റനിൽ വിജയകരമായി ഇറങ്ങി. അതുപോലെ, സോവിയറ്റ് പ്രോബ് ഫോബോസ് 2 120 mi ൽ എത്തി 1989-ൽ ചൊവ്വയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ഫോബോസിൽ ലാൻഡിംഗ് നടത്തിയപ്പോൾ ആ ലാൻഡറുമായുള്ള റേഡിയോ ബന്ധം പെട്ടെന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ടു. സമാനമായ റഷ്യൻ സാമ്പിൾ റിട്ടേൺ ദൗത്യം ഫോബോസ് ഗ്രണ്ട് (റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ "ഗ്രണ്ട്" എന്നാൽ "മണ്ണ്" എന്നാണ്) 2011 നവംബറിൽ വിക്ഷേപിച്ചത്, പക്ഷേ ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റിൽ സ്തംഭിച്ചു. വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപ്പയിൽ ഭാവിയിൽ ലാൻഡിംഗ് നടത്താൻ വ്യാപകമായ താൽപ്പര്യമുണ്ട്, അതിന്റെ മഞ്ഞുമൂടിയ പ്രതലത്തിന് താഴെയുള്ള ദ്രാവക ജല സമുദ്രം തുരന്ന് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
ഭാവി ദൗത്യങ്ങൾ
ചന്ദ്രയാൻ -2 ന്റെ വിക്രം ലാൻഡറിന്റെ പരാജയത്തിന് ശേഷം, മൂന്നാമത്തെ ചാന്ദ്ര പര്യവേക്ഷണ ദൗത്യമായ ചന്ദ്രയാൻ-3 ഉപയോഗിച്ച് സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ് പുനരാരംഭിക്കാൻ ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ (ഐഎസ്ആർഒ) പദ്ധതിയിട്ടു. 2022 ന്റെ മൂന്നാം പാദത്തിൽ ഇത് സമാരംഭിക്കാൻ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്‌തിരുന്നു, എന്നാൽ 2023 ജൂലൈ 14 നാണ് ഇത് നടന്നത്.
2025-ൽ ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവ പ്രദേശം പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ ഒരു ചാന്ദ്ര റോവറും ലാൻഡറും അയയ്‌ക്കുന്ന ഐഎസ്ആർഒയുടെയും ജപ്പാന്റെ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയായ ജാക്‌സയുടെയും ഒരു റോബോട്ടിക് ബഹിരാകാശ ദൗത്യമാണ് ലൂണാർ പോളാർ എക്സ്പ്ല റേഷൻ മിഷൻ എന്ന ചന്ദ്ര ധ്രുവ പര്യവേക്ഷണ ദൗത്യം. റോവറിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടൊപ്പം ജാക്സ, ഭാവിയിലെ H3 റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് വിക്ഷേപണ സേവനം നൽകാനാണ് സാധ്യത. ലാൻഡറിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഐഎസ്ആർഒയ്ക്കായിരിക്കും.
റഷ്യയുടെ ലൂണ 25 ലാൻഡർ 2022 മെയ് മാസത്തിൽ വിക്ഷേപിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ അതിൽ കാലതാമസം വരികയും 2023 ആഗസ്റ്റ് 11 ന് വിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.
2017 ഡിസംബർ 11-ന്, യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ബഹിരാകാശ നയ ഡയറക്റ്റീവ് 1 ൽ ഒപ്പുവച്ചു, ഇത് "ദീർഘകാല പര്യവേക്ഷണത്തിനും ഉപയോഗത്തിനും" മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളിലേക്കുള്ള ദൗത്യങ്ങൾക്കുമായി ചന്ദ്ര ദൗത്യങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നാസയെ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2019 മാർച്ച് 26 ന് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മൈക്ക് പെൻസ് ദൗത്യത്തിൽ ആദ്യത്തെ വനിതാ ചാന്ദ്ര ബഹിരാകാശയാത്രികയും ഉൾപ്പെടുമെന്ന് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. പുതിയ വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങളുമായി ചന്ദ്രനിലേക്ക് മടങ്ങുക എന്നതാണ് ആർട്ടെമിസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ചരിത്രപരമായ അനുഭവ തെളിവുകൾ
അപ്പോളോ മൂൺ ലാൻഡിംഗ് ഒരു തട്ടിപ്പാണെന്ന് പല ഗൂഢാലോചന സിദ്ധാന്തക്കാരും വിശ്വസിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, മനുഷ്യൻ ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയത് സത്യമായിരുന്നു കാണിക്കുന്നതിനുള്ള അനുഭവപരമായ തെളിവുകൾ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്. അനുയോജ്യമായ ലേസർ, ടെലിസ്കോപ്പ് സംവിധാനമുള്ള ഭൂമിയിലെ ആർക്കും അപ്പോളോ 11, 14, 15 എന്നിവ ചന്ദ്രനിൽ സ്ഥാപിച്ച മൂന്ന് റിട്രോ റിഫ്ലക്ടർ അറേകളിൽ നിന്ന് ലേസർ രശ്മികൾ ബൗൺസ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. കൂടാതെ, 2009 ഓഗസ്റ്റിൽ നാസയുടെ ലൂണാർ റിക്കണൈസൻസ് ഓർബിറ്റർ അപ്പോളോ ലാൻഡിംഗ് സൈറ്റുകളുടെ ഉയർന്ന മിഴിവുള്ള ഫോട്ടോകൾ തിരികെ അയയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അവശേഷിക്കുന്ന ആറ് അപ്പോളോ ലൂണാർ മൊഡ്യൂളുകളുടെ വലിയ ഇറക്കം, മൂന്ന് ലൂണാർ റോവിംഗ് വെഹിക്കിളുകളുടെ ട്രാക്കുകൾ, പന്ത്രണ്ട് ബഹിരാകാശയാത്രികർ ചന്ദ്രന്റെ പൊടിയിൽ നടക്കുമ്പോൾ അവശേഷിച്ച പാതകൾ എന്നിവ ഈ ഫോട്ടോകൾ കാണിക്കുന്നു. 2016-ൽ, അന്നത്തെ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ബറാക്ക് ഒബാമ, ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയത് വ്യാജമല്ലെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും സീസൺ 6 എപ്പിസോഡ് 2-ൽ ഇക്കാര്യം പരസ്യമായി തെളിയിച്ചതിന് മിത്ത്ബസ്റ്റേഴ്‌സ് എന്ന ടെലിവിഷൻ ഷോയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പരസ്യമായി നന്ദി പറയുകയും ചെയ്തു
അവലംബം
<references group="" responsive="1">
പുറം കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ചാന്ദ്രപര്യവേഷണം വർഗ്ഗം:ചാന്ദ്രദൗത്യങ്ങൾ
ലുഹാൻസ്ക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്
ലുഹാൻസ്ക് അല്ലെങ്കിൽ ലുഗാൻസ്ക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്നിലെ റഷ്യൻ പിന്തുണയുള്ള വിഘടനവാദികൾ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു തർക്ക പ്രദേശമാണ്. ഒരു വേർപിരിഞ്ഞ സംസ്ഥാനമായി (2014-2022) ആരംഭിച്ച ഇത് പിന്നീട് റഷ്യയുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു (2022-ഇതുവരെ). ഇത് ഉക്രെയ്നിലെ ലുഹാൻസ്ക് ഒബ്ലാസ്റ്റായി LPR അവകാശപ്പെടുന്നു. ലുഹാൻസ്ക് ഒരു തർക്ക തലസ്ഥാന നഗരമാണ്.
2022 ഫെബ്രുവരി 21 ന്, റഷ്യ എൽപിആറിനെയും ഡിപിആറിനെയും പരമാധികാര രാഷ്ട്രങ്ങളായി അംഗീകരിച്ചുവെങ്കിലും ഈ നീക്കം അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ നിയമവിരുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം, 2022 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, എൽ‌പി‌ആറും ഡി‌പി‌ആറും പരിരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ ഭാഗികമായി റഷ്യ യുക്രെയ്‌നിലേക്ക് ഒരു പൂർണ്ണ തോതിലുള്ള അധിനിവേശം ആരംഭിച്ചു.
അവലംബം
<references group="lower-alpha" />
തോത്ത്
പുരാതന ഈജിപ്റ്റിൽ ആരാധിച്ചിരുന്ന ഒരു ദേവനാണ് തോത്ത്. ഐബിസിന്റെയോ അല്ലെങ്കിൽ ബബ്ബൂണിന്റെയോ ശിരസ്സോടുകൂടിയ മനുഷ്യരൂപത്തിലാണ് തോത്ത് ദേവനെ ചിത്രീകരിക്കാറുള്ളത്. തോത്തിന്റെ സ്ത്രീ രൂപമാണ് സേഷത്. മാഃത് ആണ് തോത്തിന്റെ ഭാര്യ.
ഈജിപ്റ്റിലെ ഖ്മൂൻ പട്ടണത്തിലാണ് തോത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ള ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നത് പിന്നീട് ഗ്രീക്കോ റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ സ്ഥലം ഹെർമോപോളിസ് മാഗ്ന എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു കൂടാതെ അബിഡോസ്, ഹെസേർത്ത്, ഉറിത്ത്, പേർ-അബ്, റെഖൂയി, താ-ഉർ, സേപ്, ഹാത്, സെൽകെത് എന്നിങ്ങനെ ഒട്ടനവധി സ്ഥലങ്ങളിലും തോത്ത് ദേവന്റെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു
അവലംബം
വർഗ്ഗം:ഈജിപ്ഷ്യൻ ദൈവങ്ങൾ
ഭജൻ സൊപോരി
ഒരു ഭാരതീയ ഉപകരണ സംഗീതജ്ഞനാണ് ഭജൻ സൊപോരി (ജനനം 1948 in ശ്രീനഗർ, കശ്മീർ). പുരാതനമായ സംഗീതോപകരണമായ സന്തൂർ വാദകനാണദ്ദേഹം. 2016 ഇൽ ഇന്ത്യയുടെ 67ആമത് റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിൽ പണ്ഡിറ്റ് ഭജൻ സൊപോരിക്ക് ജമ്മു കഷ്മീർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമഗ്രസംഭാവനകൾക്കുള്ള അവാർഡ് സമ്മാനിച്ചു(Jammu and Kashmir State lifetime achievement award).
സ്വകാര്യജീവിതം
കശ്മീർ താഴ്വരയിലെ സൊപോർ എന്ന സ്ഥലത്തെ സന്തൂർ വാദകരുടെ പിന്മുറക്കാരനായി ജനിച്ചു. സൂഫിയാന ഘരാനയിലാണ് പരിശീലനം. ആറ് തലമുറകളിലധികമായി സൊപോരിയുടെ കുടുംബം സന്തൂർ വാദകരാണ്. 10 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ പ്രയാഗ് സംഗീത് സമിതിയും അലഹബാദ് സർവകലാശാലയും ചേർന്ന് സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിലായിരുന്നു ആദ്യ പ്രകടനം. സൊപോരിയുടെ മകൻ അഭയ് റുസ്തം സൊപോരിയും സന്തൂർ വാദകനാണ്. അച്ഛനും മകനും ഒരുമിച്ച് ഒട്ടേറെ വേദികളിൽ സംഗീതപരിപാടി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കലാജീവിതം
ഭജൻ ലാൽ സൊപോരി വാഷിങ്ടൺ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പാശ്ചാത്യ ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവും മുത്തശ്ശി എസ്.സി. സൊപോരിയിൽ നിന്നും ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതവും അഭ്യസിച്ചു ഭജൻ സൊപോരിയുടെ പിതാവായ ഷംഭൂനാഥ് സൊപോരി മകനെ വാഷിങ്ടൺ സർവകലാശാലയിൽ സംഗീതം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
അവലംബങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:1948-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രമുഖർ വർഗ്ഗം:കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ
ഇന്റർപോൾ നോട്ടീസുകൾ
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പോലീസുകാർ തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിനും, അതു വഴി കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയാണ് ഇന്റർപോൾ. ഫ്രാൻസിലെ ലിയോൺ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇന്റെർപോളിന് ലോകത്ത് ഏഴ് പ്രാദേശിക ബ്യൂറോകളും 194 രാജ്യങ്ങളിലായി ദേശീയ സെൻട്രൽ ബ്യൂറോയുമുണ്ട്. ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പോലീസ് സംഘടനയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ സിബി ഐ ആണ് വിവിധ നിറങ്ങളുള്ള നോട്ടീസ് പുറപ്പെടുവിപ്പിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത്.
ഇന്റർപോൾ നൽകുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അലേർട്ടാണ് ഇന്റർപോൾ നോട്ടീസ്. ഒരു അംഗരാജ്യത്തിലെ (അല്ലെങ്കിൽ ഒരു അംഗീകൃത അന്തർദ്ദേശീയ സ്ഥാപനത്തിലെ) കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, കുറ്റവാളികൾ, പോലീസിന്റെ ഭീഷണികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പോലീസ് സംവിധാനങ്ങളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താനാണിത്. ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, കാണാതായവർ, അജ്ഞാത മൃതദേഹങ്ങൾ, സാധ്യമായ ഭീഷണികൾ, ജയിൽ രക്ഷപ്പെടൽ, കുറ്റവാളികളുടെ മോഡ് ഓപ്പറേഷൻ, വ്യക്തികൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആശങ്കകൾ എന്നിവ അറിയിപ്പുകളിലൂടെ അംഗ രാജ്യങ്ങളിലെ നിയമ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നു.
എട്ട് തരം അറിയിപ്പുകൾ ഉണ്ട്, അവയിൽ ഏഴെണ്ണം അവയുടെ പ്രവർത്തനം അനുസരിച്ച് വർണ്ണാധിഷ്ഠിതമാണ്: ചുവപ്പ്, നീല, പച്ച, മഞ്ഞ, കറുപ്പ്, ഓറഞ്ച്, പർപ്പിൾ. "റെഡ് നോട്ടീസാണ് ഇന്ന് ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന അറിയിപ്പ്. കുറ്റവാളിയെ കണ്ടെത്താനും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനും അനുവാദമുള്ള ഉന്നത നോട്ടീസാണ് റെഡ് കോർണർ നോട്ടീസ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ സമിതിയുടെ അഭ്യർഥന മാനിച്ച് എട്ടാമത്തെ ഒരു പ്രത്യേക നോട്ടീസും നൽകാറുണ്ട്.
ഇന്റർ‌പോൾ‌ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന നോട്ടീസുകൾ‌ അവരുടെ സ്വന്തം മുൻകൈയിൽ‌ അല്ലെങ്കിൽ‌ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ കേന്ദ്ര ബ്യൂറോകളിൽ‌ (എൻ‌സി‌ബികൾ‌) അല്ലെങ്കിൽ‌ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ, അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനൽ‌ കോടതി പോലുള്ള അംഗീകൃത അന്താരാഷ്ട്ര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ‌ നിന്നുള്ള അഭ്യർ‌ത്ഥനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. എല്ലാ അറിയിപ്പുകളും ഇന്റർപോളിന്റെ സുരക്ഷിത വെബ്‌സൈറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും. അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നവർ സമ്മതിച്ചാൽ അറിയിപ്പുകളുടെ എക്‌സ്‌ട്രാക്റ്റുകൾ ഇന്റർപോളിന്റെ പൊതു വെബ്‌സൈറ്റിലും പ്രസിദ്ധീകരിക്കാം.
എല്ലാ ശരിയായ നിയമ വ്യവസ്ഥകളും പാലിക്കുന്ന ഒരു അറിയിപ്പ് മാത്രമേ ഇന്റർ‌പോൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കൂ. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക, മത, അല്ലെങ്കിൽ വംശീയ സ്വഭാവമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് സംഘടനയെ വിലക്കുന്ന ഇന്റർപോളിന്റെ ഭരണഘടന ലംഘിച്ചാൽ ഒരു അറിയിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കില്ല. അഭികാമ്യമല്ലാത്തതോ അപകടസാധ്യതയുള്ളതോ ആണെന്ന് കരുതുന്ന ഒരു അറിയിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഇന്റർപോൾ വിസമ്മതിച്ചേക്കാം.
ഇന്റർപോളിന്റെ നാല് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായ ഇംഗ്ലീഷ്, ഫ്രഞ്ച്, സ്പാനിഷ്, അറബിക്  എന്നിവയിൽ അറിയിപ്പുകൾ നൽകാം.
വിവിധ നോട്ടീസുകൾ
നോട്ടീസിന് സമാനമായി 'ഡിഫ്യൂഷൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന സഹകരണത്തിനോ അലേർട്ട് സംവിധാനത്തിനോ ഉള്ള മറ്റൊരു അഭ്യർത്ഥനയുമുണ്ട്. ഇത് ഒരു അറിയിപ്പിനേക്കാൾ ഔപചാരികമാണ്, മാത്രമല്ല ഒരു വ്യക്തിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാനോ സ്ഥാനം കണ്ടെത്താനോ അല്ലെങ്കിൽ പോലീസ് അന്വേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഡിഫ്യൂഷൻ അറിയിപ്പ് ഒരു അംഗരാജ്യമോ അന്തർദ്ദേശീയ സ്ഥാപനമോ അവരുടെ ഇഷ്ടമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ ഇന്റർപോൾ അംഗത്വത്തിലേക്കോ നേരിട്ട് വിതരണം ചെയ്യുന്നു, ഒപ്പം ഇന്റർപോളിന്റെ ഡാറ്റാബേസുകളിൽ ഒരേസമയം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചരിത്രം
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം പാരീസിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ സെന്റ്- ക്ലൗഡിൽ ഇന്റർപോൾ വീണ്ടും സ്ഥാപിതമായതോടെ 1946 ൽ അന്താരാഷ്ട്ര നോട്ടീസ് സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. തുടക്കത്തിൽ ആറ് കളർ കോഡ് ചെയ്ത അറിയിപ്പുകളായിരുന്നു; ചുവപ്പ്, നീല, പച്ച, മഞ്ഞ, കറുപ്പ്, പർപ്പിൾ. 2004 ൽ ഏഴാമത്തെ നിറം ഓറഞ്ച് ചേർത്തു.
2005-ൽ യുഎൻ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ 1617-ാം പ്രമേയത്തിലൂടെ സ്വത്ത് മരവിപ്പിക്കൽ, യാത്രാ നിരോധനം, ആയുധ ഉപരോധം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കാൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിനെ സഹായിക്കുന്നതിന് ഇന്റർപോൾ-ഐക്യരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ സമിതിയുടെ പ്രത്യേക അറിയിപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. അൽ-ക്വൊയ്ദയുമായും താലിബാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ട് 2005 സെപ്റ്റംബറിൽ ബെർലിനിൽ നടന്ന 74-ാമത് പൊതുസമ്മേളനത്തിൽ ഇന്റർപോൾ ഇത് അംഗീകരിച്ചു.
2011
2011 ൽ ഏകദേശം 26,500 നോട്ടീസുകളും ഡിഫ്യൂഷനുകളും ഇന്റർപോൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു: 2011 അവസാനത്തോടെ 40,836 നോട്ടീസുകളും 48,310 ഡിഫ്യൂഷനുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. 2011 ൽ ഒരു അറിയിപ്പിന്റെയോ വ്യാപനത്തിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 7,958 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
2012
ഇന്റർപോൾ 2012 ൽ ഏകദേശം 32,750 നോട്ടീസുകളും ഡിഫ്യൂഷനുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു: 2012 അവസാനത്തോടെ 46,994 നോട്ടീസുകളും 66,614 ഡിഫ്യൂഷനുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.
2013
ഇന്റർപോൾ 2013 ൽ ഏകദേശം 34,920 നോട്ടീസുകളും ഡിഫ്യൂഷനുകളും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു: 2013 അവസാനത്തോടെ 52,880 നോട്ടീസുകളും 70,159 ഡിഫ്യൂഷനുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു; നോട്ടീസിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2013 ൽ 7,958 പേരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
വിവാദങ്ങൾ
റെഡ് നോട്ടീസ്: എ ട്രൂ സ്റ്റോറി ഓഫ് ഹൈ ഫിനാൻസ്, കൊലപാതകം, വൺ മാൻസ് ഫൈറ്റ് ഫോർ ജസ്റ്റിസ് എന്നീ പുസ്തകങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റേജ് ക്യാപിറ്റൽ മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ സിഇഒ ബിൽ ബ്രൗഡർ, അറസ്റ്റിനായി ഇന്റർപോൾ റെഡ് നോട്ടീസ് നൽകണമെന്ന് റഷ്യൻ സർക്കാർ ആവർത്തിച്ച് അഭ്യർത്ഥിച്ചതെങ്ങനെയെന്ന് വിവരിക്കുന്നു. ഈ ആവശ്യം പ്രധാനമായും രാഷ്ട്രീയ സ്വഭാവമുള്ളതാണെന്നും അതിനാൽ ഇന്റർപോളിന്റെ നിയമങ്ങൾക്കും ചട്ടങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമാണെന്നും കണക്കാക്കിയതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഇന്റർപോൾ ഇത് ചെയ്യാൻ വിസമ്മതിച്ചത്. തന്റെ കൈമാറാൻ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, ബ്രൗഡർ പിന്നീട് നികുതി വെട്ടിപ്പ് കുറ്റത്തിന് മോസ്കോ കോടതിയാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.
2017 ജനുവരിയിൽ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള എൻ‌ജി‌ഒ ഫെയർ ട്രയൽ‌സ് കൂടുതൽ‌ കർശനമായ പരിശോധനകൾ‌ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇന്റർ‌പോളിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷകർ, മാധ്യമപ്രവർത്തകർ, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾ എന്നിവർക്കെതിരെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിന് ഭരണകൂടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു" എന്ന്  ഫെയർ ട്രയൽ ചീഫ് എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ജാഗോ റസ്സൽ പ്രസ്താവിച്ചു. 2017 മാർച്ചിൽ യുഎഇ 54 മില്യൺ ഡോളർ ഇന്റർപോളിന് സംഭാവന നൽകി, ഇത് മറ്റെല്ലാ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെയും സംഭാവനകളെ ഏകദേശം തുല്യമാക്കി. നോട്ടീസ് അഭ്യർത്ഥനകൾ “കൂടുതൽ തീവ്രമായി” അവലോകനം ചെയ്യുന്നതിനായി ഇന്റർ‌പോൾ ഒരു ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സിനെ രൂപപ്പെടുത്തിയതായി ഇന്റർപോളിന്റെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ജർഗൻ സ്റ്റോക്ക് പ്രസ്താവിച്ചു.
റെഡ് നോട്ടീസ് വിവാദങ്ങൾ
ഇന്റർപോൾ റെഡ് നോട്ടീസുകൾ ചിലപ്പോൾ കൃത്യതയില്ലാത്തതാണെന്നും അത് രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിതമാകാമെന്നും വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഫെയർ ട്രയൽസ് ഇന്റർനാഷണൽ പോലുള്ള എൻ‌ജി‌ഒകൾ, നോട്ടീസുകൾ രാഷ്ട്രീയ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതും അവയെ നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്തതും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്. റെഡ് നോട്ടീസ് ശൃംഖല, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നുവെന്നും ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിലെ പല അംഗങ്ങൾക്കും മോശം മനുഷ്യാവകാശ രേഖകളും അഴിമതി നിറഞ്ഞ, ജനാധിപത്യവിരുദ്ധ ഗവൺമെന്റുകളും ഉണ്ട്.