cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
അൾത്താര
അൾത്താരബാലൻ
വൈദികൻ വിശുദ്ധകർമങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ സഹായി ആയി നില്ക്കുന്ന ആൾ. വിശുദ്ധ കുർബാന ഒരു സമൂഹാരാധനാക്രമമാണ്. ബലി അർപ്പിക്കുവാൻ ഒരു സമൂഹം ആവശ്യമാണ്. സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയായി വൈദികനെ സഹായിക്കുന്ന ആൾ എന്ന നിലയിലും ഈ അൾത്താരബാലനെ കാണാം. 'ബാലൻ' എന്ന പദം പ്രായം കുറഞ്ഞയാൾ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ അല്ല ഇവിടെ പ്രയോഗിക്കുന്നത്. എത്ര പ്രായമുള്ള ആൾക്കും ഈ സ്ഥാനം നല്കാവുന്നതാണ്.
ഇതരമതങ്ങളിൽ
ബലി അർപ്പിക്കുക എന്ന ചടങ്ങ് എല്ലാ വൈദിക മതങ്ങൾക്കുമുണ്ട്. അവയുടെ വിധിക്രമങ്ങൾ ഭിന്നമായിരിക്കുമെന്നേ ഉള്ളൂ. ഹൈന്ദവാചാര പ്രകാരമുളള ബലികർമങ്ങൾക്ക് ക്രൈസ്തവാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലെ ബലികർമങ്ങളുമായി സാദൃശ്യമില്ല. എന്നാൽ പുരാതന യഹൂദദേവാലയങ്ങളിലെ യാഗക്രമങ്ങൾക്കു വൈദികകാലത്തെ ഹൈന്ദവ ക്രമങ്ങളുമായി പല അംശങ്ങളിലും സാജാത്യം കാണുവാൻ കഴിയും. ബലിപീഠനിർമിതിയുടെ വിവിധാംശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഴയനിയമ ഭാഗത്തു കാണുന്ന വിശദീകരണങ്ങളിൽ ഈ സാജാത്യം ഏറെക്കുറെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. രക്തരഹിത ബലിയുടെ കാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ക്രിസ്തുവിനു ശേഷമാണ്. ക്രൈസ്തവാചാരപ്രകാരം അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്ന കുർബാന എന്ന ബലി രക്തരഹിത ബലിയാണ്. അവിടെ രക്തത്തിന്റെ സ്ഥാനം വീഞ്ഞിനും മാംസത്തിന്റെ സ്ഥാനം ഗോതമ്പ് അപ്പത്തിനും കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. അവയെ പുരോഹിതൻ തന്നിൽ നിക്ഷിപ്തമായിട്ടുള്ള പൌരോഹിത്യത്തിന്റെ അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് രക്തമാംസങ്ങളായി അവരോധിക്കുന്നു. എങ്കിലും ബലിരക്തരഹിത ബലിയായി ത്തന്നെ അവശേഷിക്കുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ ഇന്നത്തെ ഹൈന്ദവബലിയും ക്രൈസ്തവ ബലിയും തമ്മിൽ യാതൊരു സാദൃശ്യവുമില്ല. ഹൈന്ദവരുടെ ബലിക്കല്ലുകൾക്കു ക്രൈസ്തവരുടെ ബലിപീഠങ്ങളുമായും സാദൃശ്യമില്ലാത്തതിന്റെ കാരണവും ഇതിൽനിന്നു വ്യക്തമാകുന്നു.
മാഡം ക്ലമന്റൈൻ വലൻസി സ്റ്റോറ (ലാൽജേറിയൻ)
1870-ൽ പൂർത്തീകരിച്ച പിയറി-അഗസ്റ്റെ റിനോയിറിന്റെ ഒരു ഓയിൽ പെയിന്റിംഗാണ് മാഡം ക്ലമന്റൈൻ വലൻസി സ്റ്റോറ. അൾജീരിയൻ വസ്ത്രധാരണത്തിൽ റെബേക്ക ക്ലമന്റൈൻ സ്റ്റോറ എന്ന ഒരു യഹൂദ യുവതിയെ ഇതിൽ ചിത്രീകരിച്ചിക്കുന്നു. കൂടാതെ റെനോയിറിന്റെ രചനകളോട് തികച്ചും വിഭിന്നവുമാണ്. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാസൃഷ്ടികളിലെ ചിത്രത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ചചെയ്യാൻ ഇടയാക്കുന്നു. റിനോയിറും സ്റ്റോറയും പിന്നീട് ഈ ചിത്രത്തെ നിരസിച്ചു.
പശ്ചാത്തലം
പിയറി-അഗസ്റ്റെ റിനോയിർ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനവും ഫ്രാൻസിലെ ആധുനിക ജീവിതത്തിന്റെ ചിത്രവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പൗരസ്‌ത്യ വസ്ത്രധാരണത്തിൽ ഒരു ജീവിതവിഷയം ചിത്രീകരിക്കുന്നതിൽ ലാൽജേറിയൻ ചിത്രീകരണത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്. വുമൺ ഓഫ് അൽജിയേഴ്സ് ("ഒഡാലിസ്ക്") (1870), പാരീസിയൻ വിമൻ ഇൻ അൾജീരിയൻ കോസ്റ്റ്യൂം (ദി ഹരേം) (1872) എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പൗരസ്‌ത്യ ചിത്രങ്ങൾ റിനോയർ സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഇവ രണ്ടും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ഛായാചിത്രങ്ങളേക്കാൾ നിലവിലുള്ള ചിത്രങ്ങൾക്ക് ആദരാഞ്ജലികളായിരുന്നു. ആദ്യ കേസിൽ ഇൻഗ്രെസിന്റെ ഗ്രാൻഡെ ഒഡാലിസ്ക് (1814, ലൂവ്രെ), രണ്ടാമത്തേ കേസിൽ ഡെലക്രോയിക്സിന്റെ വിമൻ ഓഫ് അൽജിയേഴ്സ് ഇൻ ദേർ അപ്പാർട്ട്മെന്റ് (1834, ലൂവ്രെ).1881-ൽ അൾജീരിയ സന്ദർശിക്കുന്നതുവരെ റിനോയർ വിദേശയാത്ര നടത്തിയിരുന്നില്ല.
ശൈലി
ലാൽജേറിയനെ കോളിൻ ബെയ്‌ലി "പ്രോട്ടോ-ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ്" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. വിശാലമായ ബ്രഷ് സ്ട്രോക്കുകളും വർണ്ണാഭമായ ഉപയോഗവും തന്റെ നായകൻ ഡെലാക്രോയിക്‌സിന്റെ സ്വാധീനത്തിന് അനുകൂലമായി ഗുസ്റ്റേവ് കോർബെറ്റിന്റെയും എഡ്വേർഡ് മാനെറ്റിന്റെയും യാഥാർത്ഥ്യത്തെ റിനോയർ താൽക്കാലികമായി നിരസിച്ചതിന്റെ ഒരു പ്രധാന പോയിന്റിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പിന്നീട്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലിയിൽ കാര്യമായ മാറ്റം വന്നപ്പോൾ, റിനോയർ ഈ ചിത്രത്തെ നിരസിച്ചു.
വിഷയം
അൾജീരിയൻ വസ്ത്രധാരണത്തിൽ സെഫാർഡിക് ജൂത യുവതിയായ റെബേക്ക ക്ലമന്റൈൻ സ്റ്റോറ, നീ വലൻസിയെ (അല്ലെങ്കിൽ വലൻസിൻ) വരച്ചതാണ് ഈ ചിത്രം. ക്ലെമന്റൈൻ വലൻസി 1851 ഏപ്രിൽ 24 ന് അൽജിയേഴ്സിൽ ജനിച്ചു. 1917 ജൂലൈയിൽ അന്തരിച്ചു. യാത്രാ വസ്തുക്കളുടെ നിർമ്മാതാവിന്റെ മകളായിരുന്നു. 1860 കളുടെ അവസാനത്തിൽ അവരുടെ സ്വദേശമായ അൾജീരിയയിൽ യഹൂദവിരുദ്ധ വികാരം വളർന്നപ്പോൾ സ്റ്റോറ, വലൻസിയുടെ കുടുംബങ്ങൾ പാരീസിലേക്ക് മാറി. ക്ലെമന്റൈൻ 1868-ൽ പാരീസിൽ നഥാൻ സ്റ്റോറയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. വടക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നുള്ള ചരക്കുകളിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയ ഒരു പുരാതന വ്യാപാരിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 24 ബൊളിവാർഡ് ഡെസ് ഇറ്റാലിയൻസിൽ ഔ പച്ച എന്ന പേരിൽ ഒരു ഷോപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് പിന്നീട് ഫാഷനബിൾ ബൊളിവാർഡ് ഹൗസ്മാനിലേക്ക് മാറി. ഫ്രഞ്ച് അൾജീരിയയുമായുള്ള ടൂറിസ്റ്റ് വ്യാപാരം ഫ്രാൻസിലെ അൾജീരിയൻ, വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ വസ്തുക്കൾക്ക് ശക്തമായ വിപണി സൃഷ്ടിച്ചു. അൾജീരിയ ഗവൺമെന്റ് ജനറൽ വിതരണക്കാരാണെന്ന് അവകാശവാദം പുറപ്പെടുവിച്ചു.
ചിത്രകാരനെക്കുറിച്ച്
ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് ശൈലി വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ മുൻനിരയിൽ നിന്നിരുന്ന ഒരു ഫ്രഞ്ച് കലാകാരനായിരുന്നു പിയറി-അഗസ്റ്റെ റെനോയിർ. സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും പ്രത്യേകിച്ച് സ്‌ത്രീത്വത്തിന്റെ വിഷയാസക്തി പകരുന്ന ചിത്രങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ, "റൂബൻസ് മുതൽ വാട്ടീയോ വരെയുള്ളവരുടെ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അന്തിമ പ്രതിനിധിയായിരുന്നു റെനോയർ. റെനോയിറിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ അവയുടെ ഊർജ്ജസ്വലമായ പ്രകാശവും പൂരിത നിറവും കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മിക്കപ്പോഴും അഗാധവും പക്ഷപാതമില്ലാത്ത രചനകളിലൂടെ ആളുകളെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സ്ത്രീ നഗ്നതയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാഥമിക വിഷയം. സ്വഭാവ ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് ശൈലിയിൽ, റിനോയർ ഒരു രംഗത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായി ബ്രഷ് ചെയ്ത വർണ്ണ സ്പർശനങ്ങളിലൂടെ നിർദ്ദേശിച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ അവയുടെ ചുറ്റുപാടുകളുമായി പരസ്പരം മൃദുവായി സംയോജിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:പിയറി-അഗസ്റ്റെ റിനോയിർ വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ
2018 ഫിഫ ക്ലബ് ലോക കപ്പ് ഫൈനൽ
ഫൈനൽ മത്സരം യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ ചാമ്പ്യന്മാരായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബ്‌ നിലവിലെ ചാമ്പ്യൻമാരായ റയൽ മാഡ്രിഡും (മത്സരത്തിന്റെ അവസാന രണ്ട് പതിപ്പുകളിൽ വിജയിച്ചത്),, ആതിഥേയ രാഷ്ട്രത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന യുഎഇ പ്രോ-ലീഗിലെ ചാമ്പ്യൻമാർ എമിറാത്തി ക്ലബ് അൽ-ഐനും തമ്മിൽ ആയിരുന്നു. 22 ഡിസംബർ 2018 ന് അബുദാബിയിലെ സായിദ് സ്പോർട്സ് സിറ്റി സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ് മത്സരം നടന്നത്.
ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ് കിരീടം തുടർച്ചയായ മൂന്നാമത്തെയും മൊത്തം  നാലാമത്തെയും റയൽ മാഡ്രിഡ് നേടി, ബാഴ്സലോണയുമായുള്ള സമനില തെറ്റിച്ച് ടൂർണമെന്റിലെ  റെക്കോർഡ് വിജയികളായി.
വേദി
അബുദാബിയിലെ സായിദ് സ്പോർട്സ് സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം ഫൈനലിനുള്ള വേദിയായി 2018 മെയ് മാസത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്റ്റേഡിയമാണിത്. ഇത് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് എമിറാത്തി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീമാണ്. 1996 ഏഷ്യൻ കപ്പ് ഫൈനലിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച സായിദ് സ്പോർട്സ് സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം 200 ദിർഹാം നോട്ടിലും ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1980 ൽ ആരംഭിച്ച 43,000 സീറ്റുകളുള്ള സ്റ്റേഡിയം 2003 ഫിഫ അണ്ടർ 20 ലോകകപ്പിലും 2013 ഫിഫ അണ്ടർ 17 ലോകകപ്പിലും മത്സരങ്ങൾ നടത്തി.
പശ്ചാത്തലം
റയൽ മാഡ്രിഡ് 2017-18 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ജേതാക്കളായി ക്ലബ് ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടി. ടൂർണമെന്റിൽ ഇത് അവരുടെ അഞ്ചാമത്തെ പങ്കാളിത്തവും തുടർച്ചയായ മൂന്നാം തവണയും ആയിരുന്നു, ഇത് റെക്കോർഡാണ്. കഴിഞ്ഞ പതിപ്പിലെ റെക്കോർഡ് നീട്ടിക്കൊണ്ട് തുടർച്ചയായ മൂന്നാം ഫൈനലായിരുന്നു ഈ മത്സരം,. റയൽ മാഡ്രിഡ് ജയിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ബാഴ്സലോണയുമായുള്ള സമനില തകർത്തു അവർ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിലെ നാല് കിരീടങ്ങളുമായി റെക്കോർഡ് ജേതാക്കളാകും
യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റിലെ ടോപ്പ് ലെവൽ ലീഗായ യുഎഇ പ്രോ-ലീഗിന്റെ 2017–18 സീസണിലെ വിജയികളായി അൽ-ഐൻ അവരുടെ ആദ്യത്തെ ക്ലബ് ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടി. ക്ലബ് ലോകകപ്പ് ഫൈനലിലെത്തിയ ആദ്യത്തെ എമിറാത്തി ടീമാണ് അൽ-ഐൻ, രണ്ടാമത്തെ ഏഷ്യൻ ടീം (2016 ൽ കാശിമ ആന്റ്‌ലേഴ്‌സിന് ശേഷം). ആതിഥേയ പ്രതിനിധിയെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ ഫൈനൽ കൂടിയായിരുന്നു ഫൈനൽ (2000 ൽ കൊരിന്ത്യർക്കും 2013 ൽ രാജ കാസബ്ലാങ്കയ്ക്കും 2016 ൽ കാശിമ ആന്റ്‌ലേഴ്‌സിനും ശേഷം). അൽ-ഐൻ വിജയിക്കുകയാണെങ്കിൽ, യൂറോപ്പിനും തെക്കേ അമേരിക്കയ്ക്കും പുറത്ത് ക്ലബ് ലോകകപ്പ് നേടുന്ന ആദ്യ ടീമായി അവർ മാറുമായിരുന്നു, ടൂർണമെന്റ് വിജയിച്ച രണ്ടാമത്തെ ആതിഥേയ പ്രതിനിധിയും ( 2000 ൽ കൊരിന്ത്യർക്ക് ശേഷം).
റിയൽ മാഡ്രിഡ്
യൂറോപ്യൻ ചാമ്പ്യന്മാരായ റയൽ മാഡ്രിഡിന് സെമി ഫൈനൽ റൗണ്ടിലേക്ക് ബൈ ലഭിച്ചു, അവിടെ ഏഷ്യൻ ചാമ്പ്യൻമാരായ ജപ്പാനിലെ കാശിമ ആന്റ്‌ലേഴ്‌സിനെ നേരിട്ടു. CONCACAF ചാമ്പ്യൻമാരായ ഗ്വാഡലജാരയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ കാശിമയെ 2016 ലെ ഫൈനലിൽ റയൽ മാഡ്രിഡ് പരാജയപ്പെടുത്തിയ്താണ്. 11 മിനിറ്റ് കളിയിൽ ഗാരെത് ബേൽ നേടിയ ഹാട്രിക്കിൽ മാഡ്രിഡ് 3–1ന് ആന്റ്‌ലേഴ്‌സിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി.
അൽ-ഐൻ
ഡിസംബർ 12 ന് നടന്ന ആദ്യ റൗണ്ട് അൽ-ഐൻ, ടീം വെല്ലിംഗ്ടണിനെ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ട ഔട്ടിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി .മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം ഹസ്സ ബിൻ സായിദ് സ്റ്റേഡിയത്തിൽ നടന്ന രണ്ടാം റൗണ്ട്  മത്സരത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ ചാമ്പ്യൻമാരായ എസ്പെറൻസ് ഡി ടുണിസിനെ 3-0ന് പരാജയപ്പെടുത്തി .സെമി ഫൈനലിൽ അൽ-ഐൻ കോപ ലിബർട്ടഡോറസ് ചാമ്പ്യന്മാരായ റിവർ പ്ലേറ്റിനെ പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി ക്ലബ് ലോകകപ്പ് ഫൈനലിലേക്ക്.
സംഗ്രഹം
ആദ്യ പകുതിയിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിന് 70 ശതമാനം പന്തടക്കം ഉണ്ടായിരുന്നു ,14 ആം മിനുട്ടിൽ ലൂക്കാ മോഡ്രിക്ക് ഇടത് കാൽ ഷോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് മാഡ്രിഡിനായി സ്‌കോറിംഗ് തുറന്നു. കിയോ ഒരു മിനിറ്റിനുശേഷം സമനില നേടാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ ഓഫ്‌സൈഡ് ആണെന്ന് കണ്ടെത്തി.പിന്നീട് നിരവധി ഷോട്ടുകൾ അൽ-ഐൻ ഗോൾകീപ്പർ ഖാലിദ് ഈസ രക്ഷിച്ചു. 1-0 മാഡ്രിഡ്‌ ലീഡ് നേടി ആദ്യ പകുതി അവസാനിച്ചു.
രണ്ടാം പകുതിയിൽ, 60 ആം മിനുട്ടിൽ മാർക്കോസ് ലോറന്റിന്റെ ദീർഘദൂര സ്ട്രൈക്കിൽ മാഡ്രിഡ്‌ രണ്ടാം ഗോൾ കണ്ടെത്തി. സെർജിയോ റാമോസിന്റെ പ്രതിരോധ പിഴവ് കയോ പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഗോൾകീപ്പർ കോർട്ടോയിസിനെതിരെ ഗോൾ നേടാൻ കയിഞ്ഞില്ല. 79-ാം മിനിറ്റിൽ മോഡ്രിക്ക് എടുത്ത കോർണർ കിക്കിലെ ഹെഡ്ഡർ റയൽ മാഡ്രിഡിന് മൂന്ന് ഗോൾ ലീഡ് നേടിക്കൊടുത്തു. ആറ് മിനിറ്റിനുശേഷം, കിയോ എടുത്ത ഫ്രീ കിക്കിൽ ലെഫ്റ്റ് ബാക്ക് സുകാസ ഷിയോട്ടാനിയെ കണ്ടെത്തി, അൽ- ഐന്റെ മത്സരത്തിലെ ഏക ഗോൾ നേടിയത്. സ്റ്റോപ്പേജ് സമയത്ത്, മാഡ്രിഡ് പകരക്കാരനായ വിനേഷ്യസ് ജൂനിയർ ഒരു ക്രോസിൽ അൽ-ഐന്റെ യഹ്യാ നാഡെറിന്റെ സെൽഫ് ഗോളോടെ ലീഡ് 4-1 ആയി.
വിശദാംശങ്ങൾ
22  ഡിസംബർ   2018  ( 2018-12-22 )  20:30 ജിഎസ്ടി അബുദാബിയിലെ സായിദ് സ്പോർട്സ് സിറ്റി സ്റ്റേഡിയം  ഹാജർ: 40,696  റഫറി: ജെയർ മാരുഫോ ( യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് )
മത്സരത്തിന് ശേഷമുള്ളത്
വിജയത്തോടെ റയൽ മാഡ്രിഡ് അവരുടെ നാല് കിരീടങ്ങളുമായി ക്ലബ് ലോകകപ്പിലെ മികച്ച റെക്കോർഡ് ജേതാക്കളായി.അവർ തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണ നേടി. റയൽ മാഡ്രിഡിലെ ഭരണകാലത്ത് മാനേജർ സാന്റിയാഗോ സോളാരി നേടിയ ഒരേയൊരു ട്രോഫിയാണിത്, 2018 ഒക്ടോബറിൽ നിയമിക്കപ്പെടുകയും 2019 മാർച്ചിൽ ജോലിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു; ഫൈനലിലേക്കുള്ള അവരുടെ ഓട്ടത്തിൽ അൽ-ഐനെ സോളാരി ഇത് "ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
മത്സരത്തിൽ ഒരു ഗോൾ നേടിയ മാർക്കോസ് ലോറന്റ് ഫൈനലിനായി മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച് അവാർഡ് നേടി. ടൂർണമെന്റിലെ മികച്ച കളിക്കാരനായി ഗോൾഡൻ ബോൾ അവാർഡ് റയൽ മാഡ്രിഡിലെ ഗാരെത് ബേൽ നേടി, മൂന്ന് ഗോളുകളുമായി ജോയിന്റ് ടോപ്പ് സ്കോററായി ഫിനിഷ് ചെയ്തു ( റിവർ പ്ലേറ്റിന്റെ റാഫേൽ സാന്റോസ് ബോറുമായി). ബെയ്‌ലിന് പിന്നിൽ സിൽവർ ബോൾ അവാർഡ് അൽ- ഐന്റെ കയോ നേടി. ടൂർണമെന്റിലെ മികച്ച അച്ചടക്ക റെക്കോർഡുള്ള ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ അവാർഡും റയൽ മാഡ്രിഡ് നേടി.
പരാമർശങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations
ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം
രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങൾ അവയുടെ പൊതുവായ പിണ്ഡകേന്ദ്രത്തിന്‌ ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന നക്ഷത്ര വ്യൂഹമാണ്‌ ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം (Binary star). തിളക്കം കൂടിയ നക്ഷത്രത്തെ പ്രാഥമിക നക്ഷത്രം (primary star) എന്നും രണ്ടാമത്തെ നക്ഷത്രത്തെ സഹാചാരി നക്ഷത്രം എന്നോ ആനുഷംഗിക നക്ഷത്രം എന്നോ പറയുന്നു (companion star or secondary star).1800 കൾ മുതൽ വർത്തമാന കാലം വരെയുള്ള പഠനങ്ങൾ വളരെയധികം നക്ഷത്രങ്ങൾ ദ്വന്ദനക്ഷത്രവ്യൂഹത്തിന്റെയോ രണ്ടിൽ കൂടുതൽ നക്ഷത്രങ്ങളുള്ള ബഹു നക്ഷത്രവ്യൂഹത്തിന്റെയോ ഭാഗമാണെന്നാണ്‌ തെളിയിച്ചു.
ഇരട്ടനക്ഷത്രം (double stars) എന്ന വേറൊരു തരം നക്ഷത്ര തരം കൂടിയുണ്ടു്. പക്ഷെ ഇരട്ട നക്ഷത്രങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള കാഴ്ചയിൽ ഒരുമിച്ചു കാണപ്പെടുന്നവയുമാകാം. താരതമ്യേനയുള്ള ചലനങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചും പാരല്ലാക്സ് വഴിയോ രണ്ടു് നക്ഷത്രങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ദൂരങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതാണോ അതോ ദ്വന്ദ്വമാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയാവുന്നതാണ്‌. നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഇരട്ട നക്ഷത്രങ്ങങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ദ്വന്ദ്വങ്ങളാണോ അതോ കാഴ്ച്ചയിൽ മാത്രമുള്ള ഇരട്ടയാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രവ്യൂഹങ്ങളുടെ പ്രദക്ഷിണ പഥത്തിന്റെ അളവുകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഗണിതക്രിയകൾ വഴി അവയിലെ അംഗനക്ഷത്രങ്ങളുടെ പിണ്ഡങ്ങൾ നേരിട്ട് ഗണിച്ചെടുക്കുവാൻ കഴിയും എന്നതു് കൊണ്ടു് ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രങ്ങൾ ജ്യോതിർഭൗതികത്തിൽ വളരെ പ്രധാന്യമുള്ളവയാണ്‌. ഇതുവഴി അവയുടെ വ്യാസാർദ്ധം, സാന്ദ്രത തുടങ്ങിയ നക്ഷത്രഗുണങ്ങൾ പരോക്ഷമായും ഗണിച്ചെടുക്കാം. ഇവ അവയുടെ ആനുഭാവിക പിണ്ഡവും പ്രഭയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കണ്ടെത്തുന്നതിലും സഹായിക്കുന്നു.
ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രവ്യൂഹങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾ വളരെ അടുത്തായാണ്‌ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതെങ്കിൽ അവയുടെ നക്ഷത്രാന്തരീക്ഷങ്ങളെ വികലമാക്കുവാൻ അതു കാരണമാകും. ചില അവസരങ്ങളിൽ ഇത്തരം ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കിടയിൽ പിണ്ഡത്തിന്റെ കൈമാറ്റം നടന്നേക്കും, ഇത് അവയെ ഏക നക്ഷത്രങ്ങൾക്കുണ്ടാകാത്ത പരിണാമങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്ക് ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങൾ ഇവയാണ്‌: അൽഗോൾ (ഗ്രഹണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ദ്വന്ദം), സിറിയസ്, സിഗ്നസ് X-1 (ഇതിലെ ഒരംഗം മിക്കാവറും തമോദ്വാരമായിരിക്കണം). പല ഗ്രഹനീഹാരികളുടെയും കേന്ദ്രമായി ദ്വന്ദ്വങ്ങളുണ്ട്, നോവകളുടെയും തരം Ia ൽ പ്പെട്ട സൂപ്പർനോവകളുടെയും കാരണക്കാർ ഇവയാണ്‌.
കണ്ടെത്തൽ
ആധുനിക നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് ദ്വന്ദ്വനക്ഷത്രം എന്ന് ഉപയോഗം പൊതുവായ പിണ്ഡകേന്ദ്രത്തിനു ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്ന രണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി നിജപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ദൂരദർശിനിയിൽ കൂടിയോ മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയോ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഒരുമിച്ചു കാണപ്പെടുന്നവയ്ക്ക് ദൃശ്യദ്വന്ദ്വങ്ങൾ (visual binaries) എന്നാണ് പറയുക. അറിവിൽപ്പെട്ട ഭൂരിഭാഗം ദൃശ്യദ്വന്ദ്വങ്ങളും പൂർണ്ണമായ ഒരു പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടില്ല, പക്ഷെ ഭാഗിക വൃത്തഖണ്ഡത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആകാശത്തിൽ ഒരുമിച്ചു കാണപ്പെടുന്ന ജോഡി നക്ഷത്രങ്ങൾളെ സൂചിപ്പിക്കുവാൻ പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഇരട്ടനക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുക. ഇരട്ടനക്ഷത്രങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ ദ്വന്ദങ്ങളായിരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ പരസ്പരം വളരെ അകലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത നക്ഷത്രങ്ങളാകാം. രണ്ടാമത് പറഞ്ഞവയെ വീക്ഷണപരമായ ഇരട്ടകൾ അല്ലെങ്കിൽ വീക്ഷണപരമായ ജോഡികൾ എന്നു പറയുന്നു (optical doubles or optical pairs).
അവലംബം
מערכת מרובת כוכבים Sistema binário (astronomia)
ഒട്ടു (സംഗീതോപകരണം)
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു സംഗീത ഉപകരണമാണ് ഒട്ടു (അല്ലെങ്കിൽ ഒട്ടർ ). നാദശ്വരം പോലെ, ഒട്ടും വലിയ കോണാകൃതിയിലുള്ള ഉപകരണമാണ്. ഏതാണ്ട് രണ്ടര അടി നീളമുണ്ട്. നാദസ്വരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഒട്ടുവിന് ദ്വാരങ്ങൾ (fingerholes) ഇല്ല. ഇത് കളിക്കുമ്പോൾ ഒരു സ്ഥിരമായ കുറിപ്പ് നിർമ്മിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്. നിരവധി ചെറിയ ട്യൂണിംഗ് ദ്വാരങ്ങൾ ഇതിന് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, സ്ഥിരമായ ശബ്‌ദം കാരണം ഓട്ടുവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഒരു ശ്രുതി ബോക്സ് ഉപയോഗിക്കാം. വാദകൻ, ഉപകരണം ഇടത് കൈയിൽ പിടിച്ച്, മൂക്കിലൂടെ ശ്വസിക്കുന്നതിലൂടെ ശബ്ദം നിലനിർത്തുന്നു, വലതു കൈകൊണ്ട് ഒരു ബെൽറ്റിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്ന ഡ്രമ്മിൽ അടിക്കുന്നു.
കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സംഗീതോപകരണങ്ങൾ വർഗ്ഗം:കഥകളി
ചങ്ങാതിത്തുമ്പി
ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരിനം കല്ലൻ തുമ്പിയാണ് ചങ്ങാതിത്തുമ്പി  - Brachythemis contaminata.
മലിനജലപ്രദേശങ്ങളിൽ കൂടുതലായി കണപ്പെടുന്ന ഇവ കേരളത്തിൽ സർവ്വസാധാരണമാണ്. ചുവപ്പുകലർന്ന ഓറഞ്ച് നിറമാണ് ആൺതുമ്പികൾക്ക്, പെൺതുമ്പികൾക്ക് തവിട്ടു കലർന്ന മഞ്ഞനിറവും. ആൺതുമ്പിയുടെ ചിറകുകൾ ഓറഞ്ചുനിറം കലർന്നും കാണപ്പെടുന്നു.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:കല്ലൻതുമ്പികൾ വർഗ്ഗം:ലിബെല്ലൂലിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ജനുസ്സുകൾ‎
റേഡിയോ മാംഗോ 91.9
മലയാള മനോരമയുടെ കീഴിലുള്ള എഫ്.എം റേഡിയോ ആണ് റേഡിയോ മാംഗോ‌. മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ എഫ്.എം റേഡിയോ ആണ് ഇത്. കോഴിക്കോട്,തൃശ്ശൂർ,കണ്ണൂർ,കൊച്ചി ആലപ്പുഴഎന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നാണ്‌ ഇപ്പോൾ പ്രക്ഷേപണം ഉള്ളത്. 91.9 മെഗാ ഹെർട്സ്(MHz) ഫ്രീക്വൻസിയിൽ ആണ്‌ ഇത് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നത്.
പുരസ്കാരങ്ങൾ
2010-ൽ ന്യൂയോർക്ക് ഫെസ്റ്റിവലിൽ ബെസ്റ്റ് സ്പെഷ്യൽ ഇവന്റ്, ബെസ്റ്റ് സ്പെഷ്യൽ മ്യൂസിക് പേഴ്സണാലിറ്റി ഷോ എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിൽ ഇർട്ട ബഹുമതി ലഭിച്ചു.
കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സ്വകാര്യ റേഡിയോ നിലയങ്ങൾ വർഗ്ഗം:മലയാള മനോരമ ഗ്രൂപ്പ്
നൈൽ നദി
നൈൽ നദി ഭൂഗോളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ നദിയാണ്. (അറബിയിൽ : النيل an-nīl, ഈജിപ്ഷ്യനിൽ : iteru, എന്നാൽ നദി ) 6,650 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ നദി പതിനൊന്ന് രാജ്യങ്ങളിലായി ആഫ്രിക്കൻ വൻ‌കരയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.(എന്നാൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച്‌ വിവാദങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്‌. പരമ്പാരഗതമായി നൈലിനാണ് ഏറ്റവും നീളം കൂടുതൽ എന്നായിരുന്നു കരുതി വന്നിരുന്നത് എങ്കിലും അടുത്തകാലത്തായി ബ്രസീലിലും പെറുവിലും നടന്ന പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ആമസോണും അതിനോട് ചേർന്ന കായലും ചേർന്നഭാഗമാണ് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയത് എന്നാണ്.    വിക്റ്റോറിയ തടാകം ആണ് നൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നാണ് കരുതിവരുന്നത്. എന്നാൽ തടാകത്തിന് നല്ല നീളമുള്ള പോഷകനദികൾ ഉണ്ട്. ഇതിൽ കഗേര നദി ആണ് ഏറ്റവും നീളമേറിയത്. ടാൻസാനിയയിലെ ബുകോബ പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ പലരും ഈ നീട്ടം കണക്കാക്കാത്തതിനാൽ നൈലിന് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയ നദി എന്ന സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്ക്കാരമുൾപ്പെടെ ഒട്ടേറെ പുരാതന സംസ്ക്കാരങ്ങളുടെ കളിത്തട്ടുകൂടിയാണ് നൈൽനദീതടം.ഉഗാണ്ടയിലെ  ജിൻജ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നു വിക്ടോറിയ തടാക ത്തിന്റെ ഭാഗത്തുവെച്ച് ഉൽഭവിച്ച് ഈജിപ്റ്റിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് മെഡിറ്റേറിയൻ ഉൾക്കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു.
പേരിന്റെ ഉൽപത്തി
അറബിയിൽ നൈൽ ( النيلan-nī)എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് പേരിന്റെ ഉത്ഭവം. നദീതടം എന്നർത്ഥമുള്ള നൈലോസ് എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് നൈൽ എന്ന അറബി പദം ഉണ്ടായത്‌. ഗ്രീക്കിൽഐജിപ്റ്റോസ് എന്ന മറ്റൊരു പേരുകൂടിയുണ്ട്. ഈജിപ്റ്റ് എന്ന പേരുണ്ടായത് ഈ വാക്കിൽ നിന്നാണ്. പുരാതന ഈജിപുകാർ നൈൽ നദിയെ അവരുടെ നാടിന്റെ പിതാവായും ഈജിപ്തിനെ ആ നദിയുടെ പുത്രിയായും കരുതിയിരുന്നു.
ചരിത്രം
പുരാതന ഈജിപ്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ചരിത്രവും ഫലത്തിൽ നൈലുമായും ബന്ധമുള്ളവയാണ്‌. ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഘണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, നൈൽനദിയുടെ കരയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന സംസ്കാരമാണ്‌ ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരം. നൈൽനദിയുടെ എക്കൽ നിക്ഷേപഫലമായി രൂപപ്പെട്ട കറുത്ത ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മണ്ണ്‌, കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചിരുന്ന നവീനശിലായുഗമനുഷ്യരെ ഈജിപ്റ്റിലേക്ക് ആകർഷിക്കുകയും, കാർഷികാഭിവൃദ്ധിയും ജലലഭ്യതയും അവരെ സമ്പന്നമായ ജനസമൂഹമാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ്‌ അനുമാനം.
നൈൽ നദിയെ ഇറ്റേരു എന്നാണ് ഈജിപ്ത്യൻ ഭാഷയിൽ വിളിക്കുന്നത്. ഇതിനർത്ഥം നദി എന്നാണ്. ശിലായുഗം മുതൽ ഈജിപ്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ് നൈൽ. ഈജിപ്ഷ്യൻ നാഗരികത മിക്കതും വികസിച്ചത് നൈലിന്റെ തടങ്ങളിലാണ്. പണ്ട് നൈൽ ഇന്നത്തേക്കാൾ പരന്ന് ഒഴുകിയിരുന്നു. ഇന്ന് ലിബിയയുടെ ഭാഗമായ ഹമീം മക്കാർ താഴ്‌വരകളിലൂടെ ഒഴുകി സിദ്ര ഉൾക്കടലിൽ പതിച്ചിരുന്നു എന്നാൽ ശിലാ യുഗത്തിനു മുൻപ് സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയർന്നത് മൂലം മണ്ണൊലിപ്പ് സംഭവിച്ച് അസ്യുത്തിനടുത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന പുരാതന നൈലിനെ കാർന്നു തിന്ന് ഇന്ന് കാണുന്ന നീല നൈൽ ഉണ്ടായി ഈ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം തന്നെയാണ് ക്രിസ്തവിനു 3400  വർഷം മുൻപ് സഹാറ മരുഭൂമിയുണ്ടാകാൻ കാരണമായത്. 7 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപ് സഹാറ മരുഭൂമി ഉണ്ടാവാൻ തുടങ്ങി എങ്കിലും അത് ഇന്നത്തെ രീതിയിൽ വളർന്നത് 6000 വർഷമെടുത്താണെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രാചീന ഈജിപ്തുകാർ ഉണ്ടാക്കിയ കലണ്ടർ 30 ദിവസമുള്ള 12 മാസങ്ങളായി വിഭജിച്ചവയായിരുന്നു. ഇത് നൈൽ നദിയുടെ ചാക്രിക ചംക്രമണം ആധാരമാക്കി മൂന്ന് ഋതുക്കളായി തിരിച്ചിരുന്നു. ആഖേത് എന്ന പ്രളയകാലവും പെരേത് എന്ന വളരുന്ന കാലവും ഷെമു എന്ന വരൾച്ചക്കാലവുമായിരുന്നു അത്. ആഖേതിൽ അടുക്കുകളായി വളക്കൂറുള്ള മണ്ണ് പ്രളയമുണ്ടാവുന്ന സമതലത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടുരുന്നു. ഇക്കാലത്ത് ഒരു തരത്തിലുമുള്ള കൃഷി ചെയ്യാൻ അവർക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നില്ല. പെറേത് എന്ന സമയത്ത് ഇവർ കൃഷിയിൽ ഏർപ്പെടുകയും ഷേമുവിനു മുന്നായി കൊയ്യുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഷെമു, ആഖേത് എന്നീ കാലങ്ങളിൽ പിരമിഡ് പണിപോലെ ഫറവോയുടെ ജോലികൾ ആയിരുന്നു അവർ ചെയ്തിരുന്നത്.
ഉത്ഭവം
വിക്ടോറിയ തടാകമാ ണ് നൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നാണ് കരുതിവരുന്നത്. എന്നാൽ തടാകത്തിന് നല്ല നീളമുള്ള പോഷകനദികൾ ഉണ്ട്. ഇതിൽ കഗേര നദി ആണ് ഏറ്റവും നീളമേറിയത്. ടാൻസാനിയയിലെ ബുകോബ പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ പലരും ഈ നീട്ടം കണക്കാക്കാത്തതിനാൽ നൈലിന് ഏറ്റവും നീളം ഏറിയ നദി എന്ന സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു പോഷക നദിയായി കണക്കാക്കുന്നത് റുവിയറോൺസ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബറുണ്ടി യിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്ന നദിയോ💖  റുവാണ്ട യിലെ ന്യുങ്വേ കാടുകളിൽ  നിന്നാരംഭിക്കുന്ന ന്യാബരോംഗോ എന്ന നദിയോ ആണ് ഈ രണ്ടു നദികളും  റുവാണ്ടാ ടാൻസാനിയ അതിർത്തിക്കടുത്ത് റുസുമോ വെള്ളാച്ചട്ടത്തിനടുത്ത് സംഗമി
നശിച്ചു പോയ പ്രഭവസ്ഥാനങ്ങൾ
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ താൻഗാൻയീക്ക തടാകം വെളുത്ത നൈലിലേക്ക് അതിന്റെ ജലം ഒഴുക്കിയിരുന്നു. അക്കാലത്ത്തിന്റെ നീളം ചേർത്താൽ 1400 കിമീ നീളം 1400 km കൂടുതൽ ഉണ്ടായിരുന്നു നൈലിന്. ഇത് പിൽക്കാലത്ത് വിരുംഗ അഗ്നി പർവ്വതത്തിന്റെ ലാവ മൂലം തടസ്സപ്പെട്ടു.
പോഷകനദികൾ
നൈൽ നദിക്കു രണ്ടു പോഷക നദികളാണുള്ളത്. കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയേത്തുന്ന വൈറ്റ് നൈലും എത്യോപ്യയിൽ നിന്നും ഒഴുകിയെത്തുന്ന ബ്ലൂനൈലും. ആർബറ എന്ന മൂന്നാമതൊരു പോഷക നദികൂടെയുണ്ട്‌.
വെൺനൈൽ
ടാൻസാനിയ, ഉഗാണ്ട അതിർത്തിയിലുള്ള വിക്ടോറിയ തടാകമാണ് വെൺനൈലിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം എന്നു പൊതുവായി പറയുന്നുവെങ്കിലും ഈ തടാകത്തിന്‌ മറ്റു പോഷക അരുവികൾ ഉണ്ട്‌. ഇതിൽ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ അരുവി റുവണ്ടയിലെ ന്യുങ്ങ്‌വേ കാടുകളിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു. മറ്റൊരു അരുവിയായ കാഗ്ഗെറാ, ബറുണ്ടിയിൽ നിന്നുൽഭവിച്ചു ഇതുമായി ചേർന്ന് ബുകോബായ്ക്കടുത്ത്‌ വിക്ടോറിയതടാകത്തിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. ഉഗാണ്ടയിലെ ജിൻജ്ജ എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച്‌ ലോക പ്രസിദ്ധമായ വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം സൃഷ്ടിച്ചശേഷം വിക്ടോറിയ നൈൽ രൂപമെടുക്കുന്നു. വിക്ടോറിയ നൈൽ പിന്നെ ക്യൊഗാ, ക്വാന്യ എന്നീ തടാകങ്ങളെയും സ്പർശിച്ച്‌ വടക്കോട്ടൊഴുകി ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ പതിയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഉഗാണ്ടയിലായാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
എന്നാൽ ഇതേ പൊലെ കോംഗൊയിലും ഉഗാണ്ടയിലുമയി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന എഡ്വേർഡ്‌ തടാകത്തിൽ നിന്നുൽഭവിക്കുന്ന മറ്റൊരരുവിയും നേരിട്ടല്ലെങ്കിലും ഇതിന്റെ പോഷകമാവാറുണ്ട്‌. ഈ അരുവി ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ വന്നു പതിയ്കുകയാണ്‌ ചെയ്യുന്നത്‌. ഇതേ ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിന്റെ മറ്റൊരുവശത്താണ്‌ വിക്ടോറിയ നൈൽ ചേരുന്നത്‌.
ആൽബർട്ട്‌ തടാകത്തിൽ നിന്നു തുടങ്ങുന്ന നൈലിന്റെ പോഷക നദിയെ ആൽബർട്ട്‌ നൈൽ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്‌. ഇതാണ്‌ വൈറ്റ്‌ നൈൽ. നിരവധി തടാകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിവരുന്നതു കൊണ്ട്‌ ഇതിൽ ഊറൽ ഇല്ലാത്തതും വെളളം തെളിമയാർന്നതുമായതിനാലാണ് വെളുത്ത നിറം ലഭിക്കുന്നത്. വടക്ക്‌ കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന ഈ പോഷകനദി സുഡാനിലെ ഖാർത്തൂംമിൽ ബ്ലൂനൈലുമായി ചേരുന്നു. വിക്ടോറിയ തടാകം മുതൽ ഖാർത്തൂം വരെ ഏകദേശം 3700 കിലോമീറ്ററാണ് വൈറ്റ് നൈലിന്റെ നീളം. ചിലഭാഗങ്ങളിൽ മൗണ്ടെയ്ൻ നൈലെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഖാർത്തൂം ഭാഗത്തെത്തുമ്പോഴുള്ള വെളുത്ത എക്കൽമണ്ണാണ് ഈ പോഷകനദിക്ക് വൈറ്റ്നൈൽ എന്ന പേരു നൽകുന്നത് ലഘുചിത്രം|നീല നൈൽ വെള്ളച്ചാട്ടം - എതോപ്യയിൽ ബാഹറ് ദാർ എന്ന സ്ഥലത്ത്
നീല നൈൽ
thumb|left|100px|നൈൽ നദിയുടെ ഉപഗ്രഹചിത്രം. നൈലിന്റെ മറ്റൊരു പാതിയായ ബ്ലൂനൈൽ (എത്യൊപ്യർക്ക്‌ ടിക്വുർ അബ്ബായും,Ṭiqūr ʿĀbbāy (Black Abay) സുഡാനികൾക്ക്‌ ബാ:ർ അൽ അസർഖ്‌ Bahr al Azraqഉം ആണീ നദി. എത്യൊപ്യയിലെ ടാനാ എന്ന തടാകത്തിൽ നിന്നാണിത്‌ ജന്മമെടുക്കുന്നത്‌. 1400 കി. മീ. ആണിതിന്റെ നീളം. ഉൽഭവസ്ഥാനത്തുനിന്നും ആദ്യം കിഴക്കോട്ടും പിന്നെ തെക്കോട്ടും അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കും ഗതി മാറ്റുന്ന ഈ ചെറിയ നദി ഒരു ചൂണ്ടക്കോളുത്തിന്റെ ആകൃതി സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറേയ്ക്കൊഴുകുന്ന നദി സുഡാനിലെ ഖാർതൂമിൽ വച്ച്‌ സഹോദര നദിയായ വെള്ള നൈലുമായി ചേർന്ന് ത്രിവേണി സംഗമമൊരുക്കുന്നു.
നൈൽ (Nile Proper)
വേനലിൽ ഏത്യൊപിയയിൽ ലഭിക്കുന്ന ജലമാണിതിന്റെ അളവിന്റെ പ്രധാനകാരണം മറ്റുകാലങ്ങളിൽ തീരെ ശുഷ്കമാണ്‌ ജലത്തിന്റെ അളവ്‌. എത്യൊപിയയിലെ വേനലിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പെരും മഴ അത്ബറയേയും ബ്ലൂ നൈലിനെയും നിറയ്ക്കുന്നു. അത്ബറ എന്നാൽ പെട്ടെന്നുണങ്ങിപ്പോവുന്നു. ബ്ലൂ നൈലിലും അധികം ജലം മറ്റു കാലങ്ങളിൽ ശേഷിക്കറില്ല. നൈൽ വറ്റിപ്പോവാത്തതിന്റെ ശരിക്കും കാരണം സ്ഥിരമായി ഒരേ അളവിൽ ഒഴുകുന്ന വൈറ്റ്‌(വെള്ള)നൈലാണ്‌.
സുഡാനിൽ
thumb|right|150px|ആറുപ്രധാന മലയിടുക്കുകൾ രണ്ടു നദികളുറ്റെയും സംഗമത്തിനു ശേഷം എത്യൊപ്യയിലെ ഠാണാ തടാകത്തിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു നദിയായ അത്ബര മാത്രമെ (അർബറ) പ്രധാനമായും ഇതിന്റെ പോഷകമാകുന്നുള്ളു ഖാർതൂമിൽ നിന്നും 300 കി, മി, മാറിയാണിതു നൈലിൽ ചേരുന്നത്‌. എന്നാൽ പ്രകൃതി വിരുദ്ധമായി നൈ)ലിന്റെ ശക്തി കുറഞ്ഞുവരികയാണവിടുന്നു പിന്നീട്‌. ഇതിനു കാരണം പിന്നീട്‌ ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം മരുഭൂമികളാണെന്നുള്ളതാണ്‌,
കൂടാതെ ഇവിടങ്ങളിൽ നെയിൽ ആറു വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മലയിടുക്കുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന നൈൽ ഈ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കു ശേഷം തുലോം കുഞ്ഞാവുന്നു. ആറു വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ താഴെപറയുന്നവയാണ്‌
ഇതു കൂടാതെ ചെറിയ മലഞ്ചരിവുകൾ നൈലിലുണ്ട്‌. ഇവയെല്ലാം ആദ്യകാലത്ത്‌ ഈ നദിയിലൂടെയുള്ള ജലഗതാഗതം ദുഷ്കരമാക്കിയിരുന്നു
നൈൽ ഈജിപ്തിൽ
250px|right|thumb|ഈജിപ്തിൽ കെയ്റോ നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള നൈലിന്റെ ഒരു കാഴ്ച ഈജിപ്തിലെ സഞ്ചാരമാർഗ്ഗേന നൈൽ നദി സഹാറാ മരുഭൂമിയിൽ ആഴത്തിൽ അടയാളം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്‌. മലയിടുക്കുകളായി ഇവ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അശ്വാനു വടക്കായി നൈൽ നദി യ്ക്ക്‌ നല്ല ആഴവും ഉപരിതലം തിരകൾ കുറഞ്ഞതുമാണ്‌. ഇവിടെനിന്നും വടക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നൈൽ ലക്സറിനു ശേഷം ക്വേന എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ചു 'റ' പോലെ വളയുന്നു. 180 കി, മി വരുന്ന ഈ ഭാഗത്തെ തീരപ്രദേശത്തെ തെക്കു വടക്കായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ടാണ്‌ നൈൽ ഒഴുകുന്നത്‌
വിതരണ നദികൾ
ഈജിപ്തിന്റെ വടക്ക്‌ തീരങ്ങൾക്കടുത്ത്‌ നൈൽ നദി രണ്ടു ചെറിയ വിതരണ നദികളായി പിരിയുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന റോസറ്റ നദിയും കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന ഡാമിയെറ്റ നദിയും. അവസാനം ഇവ രണ്ടും മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിൽ പതിയ്ക്കുന്നു.
അസ്വാൻ അണക്കെട്ടിനു ശേഷം
thumb|250px| അസ്വാൻ അണക്കെട്ട്. ഉപഗ്രഹ ചിത്രം അസ്വാൻ അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനു മുൻപു ഈ ആറു മലയിടുക്കുകളിലൂടെയായിരുന്നു നൈൽ ഒഴുകിയിരുന്നത്‌. എന്നാൽ ഇന്ന് അത്‌ ദിശ മാറിയാണ്‌ ഒഴുകുന്നത്‌. ചില മലയിടുക്കുകളെല്ലാം അണക്കെട്ടിലെ ജലത്തിന്റെ ഉയരം മൂലം മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു, ചില പുരാതന നഗരഭാഗങ്ങളെല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്‌.
അസ്വാൻ അണക്കെട്ടു ഇവിടെ ഉണ്ടാക്കിയ മാറ്റങ്ങൾ നിരവധിയാണ്‌. എത്യോപ്യയിലെ വേനൽ മഴയിൽ ഇപ്പോൾ ഈജിപ്തിൽ പ്രളയം ഉണ്ടാകാറില്ല. ഈജിപ്തിലെ വൈദ്യുതിയുടെ പ്രധാന ഉറവിടം മറ്റൊന്നുമല്ല. എന്നാൽ അണക്കെട്ടു മൂലം ചരിത്ര പ്രധാന്യമർഹിക്കുന്ന പലസ്ഥലങ്ങളും ആയിരക്കണക്കിനു വീടുകളും വെള്ളത്തിനടിയിലായി. നാസ്സർ തടാകം ജന്മമെടുത്തു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്‌. മറ്റൊരു വസ്തുത കാലാവസ്ഥയിലെ മാറ്റമാണ്‌. ഈ തടാകം ഗണ്യമായ തോതിൽ ചൂടു കുറച്ചിട്ടുണ്ട്‌. മലയിടുക്കുകൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായതിനാൽ ഇപ്പോൾ ജലഗതാഗതവും സാദ്ധ്യമാണ്‌. വൈദ്യുതിക്കു പുറമേ ജലസേചനവും മീൻ പിടുത്തവും, തടാകത്തിൽ വിനോദ സഞ്ചാരവും സാധ്യമായിരിയ്ക്കുന്നു. പ്രശ്നമുണ്ടാക്കുന്ന വസ്തുത അവിടത്തെ കർഷകർക്കാണ്‌. ഫലഭൂയിഷ്ടമായ മേൽമണ്ൺ ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായതിനാൽ അവർക്ക്‌ വളരെയധികം വളപ്രയോഗം നടത്തേണ്ടി വരുന്നു. പഴയ പോലത്തെ ശക്തിയായ ഒഴുക്ക്‌ അണക്കെട്ടു വന്നതിനുശേഷം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലെ ഉപ്പുവെള്ളം വേലിയേറ്റ സമയത്ത്‌ നദിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും തന്മൂലം അതിലെ ജൈവ സമ്പത്തിന്‌ ദോഷമായി ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്‌. ലഘുചിത്രം|കൈറോ നഗരം.
നൈലിന്റെ സംഭാവനകൾ
ഗ്രീക്ക്‌ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന് ഹെറൊഡൊട്ടസ്‌ പറഞ്ഞത്‌ ഈജിപ്ത്‌ നൈൽ നദിയുടെ സമ്മാനമാണ്‌ എന്നാണ്‌. നൈൽ നദി ഏല്ലാവർഷവും പ്രളയവുമായിട്ടാണെത്തുന്നത്‌. പ്രളയത്തിനോടൊപ്പം ഫലഭൂയിഷ്ടമായ എക്കൽ മണ്ണും അതു കൊണ്ടുവന്നു തള്ളുന്നു. ഈ എക്കൽ മണ്ണിൽ അവിടത്തെ കർഷകർ പൊന്നു വിളയിച്ചു വന്നു. ഇത്‌ ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വർഷങ്ങൾ മുതലുള്ള പ്രക്രിയയായതിനാൽ, ഈജിപ്തിയൻ സംസ്കാരം ഇതിന്റെ തീരങ്ങളിൽ തഴച്ചു. കൃഷി ചെയ്തിരുന്ന കർഷകർക്ക്‌ വളം ഉപയോഗിക്കേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ലയിരുന്നു, നദിയിലെ ജലം ഒട്ടകങ്ങളെയും പോത്തുകളെയും ആകൃഷിച്ചിരുന്നു. ഇവയെ പിടിച്ചു ഭക്ഷണത്തിനും, മെരുക്കി വളർത്തി കൃഷിയിടങ്ങൾ ഉഴുന്നതിനും മറ്റും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ചരിത്രത്താളുകളിൽ ഈജിപ്തിന്റെ സ്ഥിരത അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. യഥാർത്ഥത്തിൽ അത്‌ ഫലഭൂയിഷ്ടതയുടെ മറുപുറം തന്നെ. ആധുനിക കാലങ്ങളിലെ പല സമൂഹങ്ങളുമായും താരതമ്യമോ, അതിനപ്പുരമോ വരുന്നതാണ്‌ ഈജിപ്തിന്റെ സ്ഥിരത. നദിമാർഗ്ഗമുള്ള വാണിജ്യത്തിന്‌ നൈൽ വളരെ സഹായകരമായിരുന്നു. ഗോതമ്പ്‌ ആയിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം. മധ്യേഷ്യയിലെ നിത്യ സംഭവങ്ങളായിരുന്ന വരൾച്ചക്കാലത്ത്‌ ഈ ഗോതമ്പ്‌ വ്യാപാരം അവൈടത്തെ രാജ്യങ്ങളുമായി നയതന്ത്ര തലത്തിൽ ഉറച്ച ബന്ധം ഉണ്ടാക്കുന്നതിന്‌ സഹായിച്ചു.
രാഷ്ട്രീയരംഗത്തിലും നൈൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവത്തതായിരുന്നു. ഈജിപ്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ഫറൊവയാണ്‌ വെള്ളപ്പൊക്കം സൃഷ്ടിക്കുന്നെന്ന് മിഥ്യധാരണ ജനങ്ങളിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇതിനു പകരമായി കർഷകർ അവരുടെ വിളയുടെ ഒരു ഭാഗം ഫറവോയ്ക്കു നൽകി വന്നിരുന്നു. ഫറവോ അതു ജനങ്ങളുടെ പൊതുനന്മക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ആദ്ധ്യാത്മിക മാനദണ്ഡങ്ങളിലും മികച്ച പ്രകടനമാണ്‌ നൈൽ നദിയുടേത്‌. ഈജിപ്തിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ മൊത്തമായിത്തന്നെ അതിന്റെ പ്രളയം സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നൈൽ നദിയുടെ ഈ പ്രത്യേക സവിശേഷതയ്ക്കു കാരണം ഹപി എന്ന ദേവതയാണെന്നവർ കരുതിപ്പോന്നു, ഫറവോയ്ക്കും ഹപിയ്ക്കും പ്രളയം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു എന്നുമവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ജനനം, മരണം, പുനർജ്ജനനം എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം ആധാരവും നൈൽ നദിയാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. റാ എന്ന സൂര്യദേവൻ കിഴക്കുദിച്ചു നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ്‌ അസ്തമിക്കുന്നതും വീണ്ടും കിഴക്കുദിയ്ക്കുന്നതും ഇതിന്റെ പ്രതീകമായി അവർ കണ്ടു, ഇക്കാരണത്താൽ നദിയുടെ കിഴക്കുഭാഗം ജനനത്തെയും പടിഞ്ഞാറു വശം മരണത്തെ യും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു എന്നും അവർ കരുതിപ്പോന്നു. അങ്ങനെ എല്ലാ ശവകുടീരങ്ങളും നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറുവശത്തു പണികഴിക്കപ്പെട്ടു, വീണ്ടും ജനിക്കണമെങ്കിൽ ഈ വശത്തുതന്നെ അടക്കം ചെയ്യപ്പെടണമെന്ന വിശ്വാസം ഊട്ടി ഉറപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃ‍ത്തിയായിരുന്നു അത്‌.
മൂവായിരം വർഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഏല്ലാ വർഷവും സമ്പുഷ്ടമാക്കപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു മഹത്തായ സമ്മാനം തന്നെയായിരുന്നു ഈജിപ്തിനു നൈൽ നൽകിയതെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. ഒരിക്കൽ നൈൽ നദി തന്നെയും ഇന്നു അസ്വാൻ അണക്കെട്ടുമായി ചേർന്നു ഇവിടത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവസ്പന്ദനമായി നൈൽ മാറിയിരിക്കുന്നു.
കൂടുതൽ അറിവിന്/ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങൾ
വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ നദികൾ വർഗ്ഗം:ഈജിപ്തിലെ നദികൾ വർഗ്ഗം:സുഡാനിലെ നദികൾ വർഗ്ഗം:ദക്ഷിണ സുഡാനിലെ നദികൾ വർഗ്ഗം:നൈൽ നദി
മോസ്കോ-സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് റെയിൽവേ
മോസ്കോ-സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് റെയിൽവേ മോസ്കോയെയും സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിനേയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റെയിൽവേയാണ്. 649.7 കിലോമീറ്ററാണ് ഈ റെയിൽവേയുടെ ആകെ ദൈർഘ്യം. റഷ്യൻ റെയിൽവേയുടെ ഉപവിഭാഗമായ ഒക്ത്യബ്രസ്കായാ റെയിൽവേയാണ് ഈ റെയിൽവേ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്.
പ്രധാന സ്റ്റേഷനുകൾ
ക്ലിൻ, റെഡ്കിനോ, ത്വെർ, ലിഖോസ്ലാവൽ, കലാനിഷ്കോവ്, വൈഷ്നി വോളോക്യോക്, ബോലോഗോയേ, ഒകുലോവ്കോ, ലുഖാ, മലയാ വിഷറാ, ചുന്തോവോ, ല്യുബാൻ, ടോസ്നോ.
ചരിത്രം
റഷ്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ പഴയ റെയിൽവേയാണിത്. സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിനേ സാർസ്കോ സെലോയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാതയായിട്ടാണ് തുടക്കം.പവേൽ പെട്രോവിച്ച് മെൽനികോവ് (1804 – 1880) എന്ന എൻജിനീയറായിരുന്നു ഈ റെയിൽവേ പ്രോജക്ടിൻറെ സൂത്രധാരൻ. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തിനോടുള്ള ബഹുമാനാർത്ഥം ഇദ്ദേഹത്തിൻറെ പ്രതിമ മോസ്കോയിലെ ലെനിൻഗാർഡ്സ്കി റെയിൽവേ ടെർമിനലിൽ സ്ഥാപിക്കുകയുണ്ടായി.
പത്തു വർഷത്തെ നിർമ്മാണത്തിന് ശേഷം 1851 നവംബർ ഒന്നിനാണ് പാത തുറന്നത്. ആദ്യ തീവണ്ടി സെൻറ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിൽ നിന്ന് 11.15-ന് പുറപ്പെട്ട് പിറ്റേ ദിവസം 9 മണിക്ക് മോസ്കോയിലെത്തി. 21 മണിക്കൂറും 45 മിനിട്ടുമാണ് അന്നെടുത്ത സമയം.
സീറ്റേസി ഗോത്രം
തിമിംഗിലങ്ങൾ, ഡോൾഫിനുകൾ തുടങ്ങിയ ജലസസ്തനികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഗോത്രമാണ് സീറ്റേസി ഗോത്രം(Cetacea ). ഈ ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട ജീവികളെ ബലീൻ തിമിംഗിലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന മിസ്റ്റിസെറ്റി(Mysticeti), പല്ലുള്ളവയെ ഒഡോന്റോസെറ്റി(Odontoceti), നാമാവശേഷമായ ആർക്കയീസെറ്റി എന്നീ ഉപഗോത്രങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഈ നിരയിലുള്ള ജീവികളെല്ലാം അവയുടെ ഉയർന്ന ബുദ്ധിശക്തിക്ക് പേരുകേട്ടതാണ്. ഇവയുടെ തൊലിക്കടിയിൽ ബ്ലബ്ബർ (blubber) എന്നു വിളിക്കുന്ന കൊഴുപ്പിന്റെ ഒരു പാടയുണ്ട്, ഇത് തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ നിന്നും പ്രതിരോധിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു.
ശ്വസനം
thumb|left|A [[dolphin in the Strait of Gibraltar|alt=Overhead photo of whale at surface]] ഇവ അന്തരീക്ഷവായുവാണ് ശ്വസിക്കുന്നത്. കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് നിശ്വസിച്ച് ഓക്സിജൻ ശ്വസിക്കാനായി അവ ജലോപരിതലത്തിലേക്ക് പൊങ്ങിവരുന്നു. ഇവയുടെ പേശികളിലെ മയോഗ്ലോബിന്റെ ആപേക്ഷിത അളവ് മറ്റു സസ്തനികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതലായതിനാലും താരതമ്യേന വലിപ്പക്കൂടുതലുള്ളതിനാലും(ക്ലെയ്‌ബേർസ് നിയമം) ശ്വസനദ്വാരങ്ങൾ ഒരു അടപ്പുപയോഗിച്ച് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാലും ഇവയ്ക്ക് കൂടുതൽ സമയം ജലത്തിനടിയിൽ കഴിയാൻ സാധിക്കും(7–30 മിനുറ്റ് വരെ).
അവലംബം
വർഗ്ഗം:സമുദ്രാന്തർ സസ്തനികൾ
പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം
മൺമറഞ്ഞു പോയ നമ്മുടെ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രമേഖലയാണ് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം. സംസ്കാരങ്ങളുടെ അവശേഷിപ്പുകളെ കണ്ടെത്തുകയും പിന്നീട് ഖനനം ചെയ്ത് കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കുകയും അതിനെ പഠനവിധേയമാക്കുകയുമാണ് പുരാവസ്തുഗവേഷകർ ചെയ്യുന്നത്.
പുരാതനമനുഷ്യസംസ്കാരങ്ങളുടെ ആരംഭവും അവ കൈവരിച്ച പുരോഗതിയും രേഖപ്പെടുത്തലും വിശദീകരിക്കലും, സംസ്കാരങ്ങളുടെ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കൽ, അവയുടെ പരിണാമദശകളുടെ കാലഗണന, അതിപുരാതനവും പുരാതനവുമായ സമൂഹങ്ങളിലെ മനുഷ്യസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചും അവൻ ജീവിച്ചിരുന്ന പരിസ്ഥിതികളെക്കുറിച്ചും പഠിയ്ക്കൽ, എന്നിവയാണ് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചില ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
പുരാവസ്തുഅവശേഷിപ്പുകൾ ഉള്ള ഭൂപ്രദേശങ്ങൾ തിരയുന്നതും, കണ്ടെത്തിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഖനനം ചെയ്തു കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കുകയും, അവയെ തരംതിരിയ്ക്കുന്നതും, വിശകലനവിധേയമാക്കുന്നതും, സംരക്ഷിയ്ക്കുന്നതും എല്ലാം പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ വിവിധഘട്ടങ്ങളാണ്. ഇവയെല്ലാം അറിവിന്റെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉറവിടങ്ങളാണ്. വളരെ വിശാലമായ പഠനമേഖലയുള്ളതിനാൽ തന്നെ ഈ ശാസ്ത്രവിഭാഗം മറ്റു പല ശാസ്ത്രശാഖകളുമായി കോർത്തിണക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആന്ത്രോപ്പോളജി, ചരിത്രം, കലയുടെ ചരിത്രം, ക്ലാസിക്കുകൾ, എതനോളജി, ഭൂമിശാസ്ത്രം, ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം, ഭാഷാശാസ്ത്രം, ഭൗതികശാസ്ത്രം, വിവരസാങ്കേതികശാസ്ത്രങ്ങൾ, രസതന്ത്രം, സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്, പാലിയോഇക്കോളജി, പാലിയെന്റോളജി, പാലിയോസുവോളജി, പാലിയോഎതനോബോട്ടണി, പാലിയോബോട്ടണി.
പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം
thumb|Gilt-metal and jade-inlaid pot. [[Qianlong reign in the Qing dynasty of China (c. 1700)]]
ജനനവും നിർവ്വചനങ്ങളും
പണ്ടുമുതലേ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ, പഴക്കമുള്ള കൌതുകവസ്തുക്കൾ (പുരാവസ്തുക്കൾ) ശേഖരിയ്ക്കുന്ന സ്വഭാവം ചിലർക്കുണ്ടായിരുന്നു, അതുപോലെ ലാറ്റിൻ ഭാഷയും പുരാതനഗ്രീക്കുഭാഷയും പഠിയ്ക്കുവാൻ കാണിച്ചിരുന്ന താല്പര്യവും. സ്വാഭാവികമായി ഈ കൌതുകങ്ങൾ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടന്നു. ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ പുരാവസ്തുഗവേഷകരിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കുന്നതു് ഫ്ലാവിയോ ബിയോണ്ടോ (1392–1463) എന്ന ഇറ്റാലിയൻ നവോത്ഥാനചരിത്രകാരനെയാണു്. യൂറോപ്പിൽ 17-ഉം 18-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിലാണു് ഒരു ശാസ്ത്രമെന്ന നിലയിലുള്ള പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ മുന്നേറ്റം ഉണ്ടായത്.
പുരാവസ്തുക്കളോടുള്ള താല്പര്യം തന്നെയാണ് പുരാതനചൈനയിലും ഈ ശാസ്ത്രമേഖലയുടെ പുരോഗതിയ്ക്കു കാരണമായത്, പ്രത്യേകിച്ചും, ഉന്നതപഠനം നിർവ്വഹിച്ച മുഖ്യ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് രാജ്യത്തിന്റെ പുരാതന ആചാരങ്ങൾ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതിനുണ്ടായിരുന്ന താല്പര്യം. തന്റെ സമകാലീനരുടെ ഇത്തരം പരിശ്രമങ്ങളെ ഷെൻ കുവോ‌‌‌‌‌‌ (1031–1095) വിമർശിച്ചിരുന്നു. പഴയകാലങ്ങളിലെ നിർമ്മാണരീതികളെക്കുറിച്ചും പ്രവർത്തനശൈലികളെക്കുറിച്ചും പഠിയ്ക്കുകയാണ് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ചെയ്യേണ്ടതെന്നു് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. കൂടാതെ ഈ പഠനങ്ങൾ മറ്റു ശാസ്ത്രശാഖകളുമായി കോർത്തിണക്കിവേണം നടത്തേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു. ഷെൻ കുവോ കാണിച്ചപോലുള്ള അതേ ഗൗരവത്തോടെ ഈ ശാസ്ത്രത്തെ സമീപിച്ചവരും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഉദ്യോഗസ്ഥനും, കവിയും, ചരിത്രകാരനും പ്രബന്ധകാരനുമായ ഔയാങ് ക്സിയു (1007-1072), പുരാതനമായ കല്ലുകളിലും ഓടിലുമെല്ലാം കണ്ടിരുന്ന വരകളും കുറികളുമെല്ലാം സമാഹരിച്ച് അപഗ്രഥനസ്വഭാവമുള്ള ഒരു നാമാവലി തയ്യാറാക്കി. ഇത് ശിലാലിഖിതപഠനമേഖലയിലെയും പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിലെയും ആദ്യപ്രവർത്തനങ്ങളായി കണക്കാക്കാം.
പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാനഭാഗമായ ഈജിപ്തോളജിയോടൊപ്പമാണ് (മധ്യകാല ഇസ്ലാം ഈജിപ്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം) മദ്ധ്യപൂർവ്വേഷ്യയിൽ പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയതെന്ന് പറയാം. അക്കാലത്ത് പുരാതന ഈജിപ്തിലെ സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ചു പഠിയ്ക്കുന്നതിനായി മുസ്ലിം ചരിത്രകാരന്മാർ ശ്രമിച്ചു. ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ദുൽ-നൺ അൽ-മിസ്രി, ഇബൻ വഹ്ഷിയ്യ എന്ന രണ്ടുപേരാണു് ഈജിപ്തിലെ പുരാതന ചിത്രലിപികൾ (ഹിറോഗ്ലിഫ്സ്) വായിച്ചെടുക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ആദ്യത്തെ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയത്. ഈ ചിത്രലിപികളിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് ഭാഗികമായെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കുവാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു. അവരുടെ കാലത്തെ കോപ്റ്റിക് പുരോഹിതന്മാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന, പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈജിപ്തിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കോപ്റ്റിക് ഭാഷയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ് അവർ അത്രയും സാധിച്ചെടുത്തത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കെയ്റോയിലെ അൽ-അഷർ സർവ്വകലാശാലയിലെ അദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന അബ്ദുൾ ലത്തീഫ് അൽ-ബാഗ്ദാദി, ഈജിപ്തിലെ പുരാതനസ്മാരകങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വിവരണങ്ങൾ എഴുതി. അതുപോലെ 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈജിപ്ഷ്യൻ ചരിത്രകാരനായ അൽ-മാക്രിസി ഈജിപ്തിലെ പുരാവസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചു് വിശദമായി എഴുതുകയുണ്ടായി.
വടക്കേ അമേരിയ്ക്കയിൽ പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം, നരവംശശാസ്ത്രത്തിന്റെ നാലു വിഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്നു മാത്രമാണ്. സാംസ്ക്കാരിക നരവംശശാസ്ത്രം (സചേതന സംസ്ക്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും സമൂഹങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള പഠനം), ഭാഷാശാസ്ത്രം (ഭാഷയെക്കുറിച്ചും ഭാഷയുടെ ജനനത്തെക്കുറിച്ചും ഭാഷാസഞ്ചയങ്ങളെക്കുറിച്ചുമുള്ള പഠനം), ഭൌതികനരവംശശാസ്ത്രം (മനുഷ്യന്റെ പരിണാമത്തെക്കുറിച്ചും ദൗതികവും ജനിതകവുമായ സവിശേഷതകളെക്കുറിച്ചും പഠിയ്ക്കുന്ന ശാസ്ത്രം) എന്നിവയാണ് മറ്റു മൂന്നു വിഭാഗങ്ങൾ.
1589-ൽ, ജോസ് ഡി അകോസ്റ്റ, Historia Natural y Moral de las Indias പ്രസിദ്ധീകരിയ്ക്കുകയുണ്ടായി. ഈ പുസ്തകത്തിൽ അദ്ദേഹം, മറ്റു പലതിന്റെയും കൂട്ടത്തിൽ, തദ്ദേശീയരായ അമേരിക്കക്കാരുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
ആധുനിക പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം
അഭിവൃദ്ധിപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ആധുനികവത്കരണത്തിന്റെ കൂടി ചരിത്രമാണ്. പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റേത്, പരിശോധിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തു നിന്നു പരമാവധി വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിന്, കൂടുതൽ കൂടുതൽ സങ്കേതികരീതികൾ ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.
ആധുനിക പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രവാചകനായും സ്ഥാപകനായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതു് ജോഹൻ ജൊവാഷിം വിൻകെൽമാനെയാണു്. കലയുടേയും വാസ്തുവിദ്യയുടേയും (ഗ്രീസിലെയും റോമിലെയും) ചരിത്രത്തിലെ പരമ്പരാഗതശൈലികളെ ആദ്യമായി പ്രായോഗികമായി വിഭജിച്ചുകൊണ്ടു് വിൻകെൽമാൻ, ആധുനിക ശാസ്ത്രീയ പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായി.
ആദ്യകാല പുരാവസ്തുഗവേഷകരിൽ ഒരാളാണു് റിച്ചാർഡ് കോൾട്ട് ഹോറെ (1758-1838). യൂറോപ്പിൽ നിന്നു് തനിക്ക് ലഭിച്ച പരിചയത്തിൽ നിന്നു് പ്രചോദിതനായിട്ടായിരിയ്ക്കണം, തോമസ് ജെഫെഴ്സൺ വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യത്തെ ശാസ്ത്രവ്യവസ്ഥപ്രകാരമുള്ള പുരാവസ്തുഖനനം നടത്തി. വ്യാപകപ്രശസ്തി നേടിയ ചില ആദ്യ ഈജിപ്തോളജിസ്റ്റുകളിൽ ചിലരാണ് ജീൻ ഫ്രാൻസോയിസ് ഷാംപോള്യോണും ഇപ്പോളിറ്റോ റോസെല്ലിനിയും.
ഭൂതകാലത്തിനെ അതിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ നിന്നു് കണ്ടെടുക്കുന്നതിനു് നേർദിശയിലുള്ള പഠനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത് പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മാത്രമാണു്. ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ കറസ്പോണ്ടൻസിലെ എഡുവാഡ് ജേഹാഡും മറ്റുള്ളവരും ചേർന്നു്, 1829-ൽ റോമിനെ കണ്ടെടുത്തതാണ് എടുത്തുപറയാവുന്ന ആദ്യകാലപുരോഗതികളിലൊന്ന്. അഗസ്റ്റസ് പിറ്റ് റിവേഴ്സ്, വില്ല്യം ഫ്ലിന്റേഴ്സ് പെട്രി തുടങ്ങി വിദഗ്ദ്ധരും അവിദഗ്ദ്ധരുമായ, വിഷയത്തിൽ തല്പരരായ കുറച്ച് പേരാണ് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതികൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്.
ട്രോയിയിൽ ഹീൻറിച്ച് ഷ്ലീമാൻ നടത്തിയതും ക്രീറ്റിൽ ആർതർ ഇവാൻസ് നടത്തിയതുമായ ഖനനങ്ങളാണ് ഈജിയൻ സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾക്ക് പ്രേരകമായത്. മദ്ധ്യഅമേരിക്കയിലെമ്പാടുനിന്നും മയസംസ്കാരത്തിന്റെ പുനർകണ്ടുപിടിത്തം നടത്തുവാൻ കാരണമായ പ്രധാന വ്യക്തി ജോൺ ലോയ്ഡ് സ്റ്റീഫൻസ് ആണ്.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലാണു് അർബൻ ആർക്കിയോളജിയും റെസ്ക്യൂ ആർക്കിയോളജിയും ഉദയം ചെയ്തത്. പുരാവസ്തുഗവേഷണശാസ്ത്രത്തിന്റെ കൈയിൽ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളുടെ അളവു് അതിന്റെ പരമാവധിയിലെത്തി. അധികം അറിയപ്പെടാത്ത ഒരു ശാഖയാണ് ആർക്കിയോആസ്ട്രോണമി, പുരാതനവും പാരമ്പര്യവുമായ ബഹിരാകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള, സംസ്കാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പഠനമാണു് ഇതു്.
പ്രാധാന്യവും പ്രയോഗവും
ഭൂതകാലത്തെ ജനങ്ങളുടെ അസ്തിത്വവും സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളും പഠിയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഏകമാർഗ്ഗം പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം മാത്രമാണു്. സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾക്കിടയിൽ അനേകായിരം സംസ്കാരങ്ങളും സമൂഹങ്ങളും കോടിക്കണക്കിനു ജനങ്ങളും ജനിച്ചു ജീവിച്ചു മൺമറഞ്ഞുപോയി, പക്ഷേ ഇവയെക്കുറിച്ചു് കാര്യമായ ലിഖിതരേഖകളൊന്നും ഇല്ല, ഉള്ളവ തന്നെ വഴിതെറ്റിയ്ക്കുന്നവയും അപൂർണ്ണവുമാണു്. ബിസി നാലാം സഹസ്രാബ്ദം വരെ എഴുത്തു് മനുഷ്യസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടില്ലായിരുന്നുവെന്നാണു് ഇന്നു് നാം മനസ്സിലാക്കുന്നതു്, സാങ്കേതികമായി പുരോഗമിച്ച താരതമ്യേന വളരെ കുറച്ച് സംസ്കാരങ്ങളിൽ മാത്രം. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ രൂപത്തിൽ ജീവിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടു് അപ്പോഴേയ്ക്കും 200,000 വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരുന്നുവെന്നു് ഓർക്കണം (മനുഷ്യപരിണാമം വായിയ്ക്കുക). ഈ സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചാണു് ഏറ്റവും അധികം അറിയാവുന്നതു്, അതും സാഹചര്യങ്ങൾ നിമിത്തം, കാരണം അവ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അന്വേഷണങ്ങൾക്കു് കീഴിലായിരുന്നു. എന്നാൽ അതിപുരാതനസംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾക്കു് അടുത്തകാലത്തു മാത്രമാണു് തുടക്കമായതു്. സാക്ഷരസമൂഹങ്ങളിൽ പോലും ഒരുപാടു സംഭവങ്ങളും പ്രധാനപ്പെട്ടവയായിരുന്ന പ്രയോഗങ്ങളുമൊന്നും ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മനുഷ്യസംസ്കാരത്തിന്റെ ആദ്യവർഷങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള എന്തെങ്കിലും വിവരം നമുക്കിന്നുണ്ടെങ്കിൽ – കൃഷിയുടെ ആവിർഭാവവും പുരോഗതിയും, നാടൻ മതങ്ങളുടെ ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, ആദ്യത്തെ നഗരങ്ങളുടെ വളർച്ച എന്നിവയെല്ലാം – അതെല്ലാം പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിൽക്കൂടി ലഭിച്ചതു തന്നെ.
ലിഖിതരേഖകൾ ലഭ്യമാകുന്ന അവസരങ്ങളിൽ പോലും, പലപ്പോഴും അവ അപൂർണ്ണമോ ശങ്കയില്ലാതവണ്ണം പക്ഷപാതപൂർണ്ണവുമോ ആയിട്ടാണു് കണ്ടുവരുന്നതു്. ഒട്ടുമിക്ക സമൂഹങ്ങളിലും, എഴുത്തുംവായനയും പുരോഹിതർ, കോടതിയിലേയോ ക്ഷേത്രത്തിലേയോ ഉദ്യോഗസ്ഥർ തുടങ്ങി ഏതാനും ഉയർന്ന ജാതികൾക്കിടയിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങിയിരുന്നു. ഭരണവർഗ്ഗത്തിന്റെ സാക്ഷരത പലപ്പോഴും കരാറുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങിനിന്നു. ഉയർന്നജാതിക്കാരുടെ താല്പര്യങ്ങളും ലോകദർശനവും മിക്കപ്പോഴും പൊതുജനങ്ങളുടേതിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരിയ്ക്കും. സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിനിധ്യം ഏറെയുള്ള സാഹിത്യം ഗ്രന്ഥശേഖരങ്ങളിൽ കയറിക്കൂടുകയും സംരക്ഷിയ്ക്കപ്പെടുകയും ഉണ്ടാവുക എന്നതു് ഏതാണ്ടു് സാധ്യതയില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളാണു്. അതിനാൽ, എഴുതപ്പെട്ട രേഖകൾ പക്ഷപാതിത്വം, ഊഹങ്ങൾ, മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ വളരെ ചെറിയൊരു അംശം മാത്രം വരുന്ന ഒരു സംഘം ആളുകളുടെ സംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങളും അസത്യങ്ങളും എന്നിവ അടങ്ങിയവയായിരിയ്ക്കുവാൻ ഇടയുണ്ടു്. അതിനാൽ, ചരിത്രത്തിന്റെ ഏകസ്രോതസ്സായി എഴുതപ്പെട്ട രേഖകളെ പരിഗണിയ്ക്കുവാൻ കഴിയുകയില്ല. ചരിത്രം ബാക്കിവെച്ചിട്ടു പോയ ഭൌതികാംശങ്ങളാണു് പൊതുസമൂഹത്തിനെ കുറേക്കൂടി ന്യായമായി പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നതു്, അതിനും അതിന്റേതായ അകൃത്യതകളുണ്ടു്, മാതൃകകളെടുക്കുന്നതിൽ വരുന്ന പക്ഷപാതിത്വവും അവയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട വൈവിധ്യങ്ങളും.
പ്രചാരം നേടിയ പല സാഹിത്യകൃതികളിലും ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളെ പുകഴ്ത്തുന്നതു കാണാം, ഉദാഹരണത്തിനു് Raiders of the Lost Ark, The Mummy, King Solomon's Mines തുടങ്ങിയവയിൽ. ഇത്തരം അയഥാർത്ഥ വിഷയങ്ങളെ വളരെ ഗൌരവമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കപടശാസ്ത്രം യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രത്തെ വെല്ലുവാൻ കഴിവുനേടുന്നതു കാണാം (താഴെ വിശദീകരിയ്ക്കുന്ന കപടപുരാവസ്തുഗവേഷണം വായിയ്ക്കുക). ഏതായാലും ഇത്തരം ശ്രമങ്ങൾ, യഥാർത്ഥമായാലും സാഹിത്യത്തിലായാലും ആധുനിക പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിനെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നില്ല.
പുരാവസ്തുഗവേഷണസിദ്ധാന്തങ്ങൾ
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ പുരാവസ്തുഗവേഷണസിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട കാലഘട്ടം പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനപാദവും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദവുമായിട്ടാണു്. അതിനെ സാധാരണയായി വിളിച്ചിരുന്നതു് സാംസ്കാരിക അല്ലെങ്കിൽ സംസ്കാര, ചരിത്രം എന്നായിരുന്നു. ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ പാർട്ടിക്കുലറിസത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പ്രാധാന്യം വളരെ പ്രസിദ്ധമാണു്.
1920-കളിൽ അമേരിക്കയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിൽ, സാംസ്കാരികചരിത്രപുരാവസ്തുഗവേഷണം തുടർചരിത്രസമീപനവുമായി ബന്ധിതമായിരുന്നു. ജീവിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളും അവർക്കു് മുന്നേ ചരിത്രത്തിലേയ്ക്കു കയറിപ്പോയ സമൂഹങ്ങളും തമ്മിൽ ഒരു തുടർച്ചയുണ്ടായിരുന്ന അമേരിക്കയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രദേശങ്ങളിലും വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങളിലും മെസോഅമേരിക്കയിലും, ആൻഡസിലും, ഓഷ്യാനിയയിലും, സൈബീരിയയിലും ഈ തുടർചരിത്രസമീപനം സ്വീകരിച്ചുപോന്നു. തുടർചരിത്രസമീപനത്തിൽ ആധുനികമനുഷ്യർക്കും അവരുടെ പുരാതനചരിത്രത്തിനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പുനഃസൃഷ്ടിയ്ക്കുന്നതിനു് വംശചരിത്രമായതും അല്ലാത്തതുമായ എല്ലാ മുൻചരിത്രരേഖകളും വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കുവഹിയ്ക്കുന്നു. സാഹിത്യവും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഇത്തരം ചരിത്രാന്വേഷണപ്രക്രിയയിൽ സഹായകരമായ ഉറവിടങ്ങളാകാറുണ്ടു്. ഹാദ്രിയൻസ് വാൾ ഒരു നല്ല ഉദാഹരണമാണു്.
1960 കളിൽ വളരെയധികം അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തുഗവേഷകർ, ലൂയിസ് ബിന്ഫോർഡ്, കെന്റ് ഫ്ളാനെറി തുടങ്ങിയവർ, സാംസ്കാരികചരിത്രത്തിന്റെ മാതൃകയ്ക്ക് എതിരു നിന്നവരായിരുന്നു. അവർ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയവും നരവംശശാസ്ത്രപരവുമായ ഒരു ‘നവീന പുരാവസ്തുഗവേഷണം’ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഇത് പരികല്പന പരിശോധനയിലൂടെയും ശാസ്ത്രീയ രീതികളിലൂടെയും പ്രാധാന്യമുൾക്കൊണ്ട് പിന്നീട് ‘പദ്ധതി അടിസ്ഥാന പുരാവസ്തുഗവേഷണം’ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
ബ്രിട്ടീഷ് പുരാവസ്തുഗവേഷകരായ മൈക്കേൽ ഷാങ്ക്സ്, ക്രിസ്റ്റഫർ ടില്ലി, ഡാനിയൽ മില്ലർ, ഇയാൻ ഹോഡ്ഡർ തുടങ്ങിയവരാൽ നയിയ്ക്കപ്പെട്ട ഒരു പുതിയ ഉത്തരാധുനിക നീക്കം എൺപതുകളിൽ സജീവമായി. പ്രോസസ്സ്വലിസം അവകാശപ്പെടുന്ന ശാസ്ത്രീയഗുണകാംക്ഷയേയും പക്ഷപാതരാഹിത്യത്തേയും അതു് ചോദ്യം ചെയ്യുകയും സ്വയംവിമർശനപരവും സൈദ്ധാന്തികവുമായ റിഫ്ലക്സിവിറ്റിയുടെ പ്രധാന്യം ഉറപ്പിച്ചു പറയുകയും ചെയ്തു. ഈ സമീപനത്തെ പോസ്റ്റ് പ്രോസസ്സ്വൽ ആർക്കിയോളജി എന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനു് ശാസ്ത്രീയത്വര ഇല്ലെന്നും പറഞ്ഞു് പ്രോസസ്സ്വലിസ്റ്റുകൾ വിമർശിച്ചു. പ്രോസസ്സ്വലിസത്തിന്റേയും പോസ്റ്റ് പ്രോസസ്സ്വലിസത്തിന്റേയും സാംഗത്യം ഇന്നും വിവാദവിഷയമാണു്.
നിരവധി അന്യവിഷയങ്ങളിൽ നിന്നു് പുരാവസ്തുഗവേഷണ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ കടം വാങ്ങുന്നുണ്ടു്. നിയോ-ഡാർവീനിയൻ ഇവല്യൂഷണറി തോട്ട്, ഫിനോമിനോളജി, പോസ്റ്റ്മോഡേണിസം, ഏജൻസി തിയറി, കോഗ്നിറ്റീവ് സയൻസ്, ഫങ്ഷണലിസം, ലിംഗാടിസ്ഥാനം, ഫെമിനിസ്റ്റ് ആർക്കിയോളജി, സിസ്റ്റംസ് തിയറി എന്നിവയെല്ലാം അക്കൂട്ടത്തിൽപ്പെട്ടവയാണു്.
സർവ്വെ
ആധുനിക പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളെല്ലാം എപ്പോഴും ഒരു സർവ്വെയോടുകൂടിയാണു് ആരംഭിയ്ക്കുന്നതു്. ഒരു പ്രദേശത്തെ അറിയപ്പെടാത്ത പുരാവസ്തുകേന്ദ്രങ്ങൾ കണ്ടെത്തുവാനായിട്ടുള്ള ഒരു ആസൂത്രിത ശ്രമമാണു് പ്രാദേശികസർവ്വെകൾ. ഒരു പുരാവസ്തുസൈറ്റിനുള്ളിൽ ഗവേഷകരുടെ താല്പരവസ്തുക്കളായ പാർപ്പിടങ്ങളോ ചവറ്റുകൂനകളോ കണ്ടെത്തുവാനായിട്ടുള്ള ആസൂത്രിതമായ ശ്രമമാണു് സൈറ്റ് സർവ്വെ. മിക്കവാറും ഒരേ രീതികളിലൂടെ തന്നെ ഈ രണ്ടു ലക്ഷ്യങ്ങളും കൈവരിയ്ക്കുവാൻ സാധിയ്ക്കും. പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ കാര്യമായി സർവ്വെ നടത്താറുണ്ടായിരുന്നില്ല. പ്രാദേശികപ്രസിദ്ധിയുള്ള ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിലും വ്യക്തമായി കാണാവുന്ന വസ്തുക്കളിൽ ഗവേഷണം ചെയ്യുന്നതിലും സാംസ്ക്കാരിക ചരിത്രകാരന്മാരും അതിനുമുമ്പുള്ള ഗവേഷകരും തൃപ്തരായിരുന്നു. 1949 – ൽ ഗോർഡൻ വില്ലി എന്ന ഗവേഷകൻ റീജണൽ സെറ്റിൽമെന്റ് പാറ്റേൺ സർവ്വെ എന്ന സർവ്വെ രൂപകല്പനചെയ്തു. പെറുവിന്റെ തീരപ്രദേശങ്ങളിലുള്ള വിരു താഴ്വരയിലാണു് ഈ സർവ്വെ ആദ്യം നടത്തിയതു്. ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം പ്രോസസ്സ്വൽ പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ വളർച്ചയോടെ എല്ലാ തലങ്ങളിലുമുള്ള സർവ്വെയ്ക്കു പ്രാധാന്യമേറി.
ഉത്ഖനനത്തിനു മുമ്പോ ഉത്ഖനനം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തോ സർവ്വെ നടത്തുന്നതിൽ വളരെയധികം ഗുണങ്ങളുണ്ടു്. താരതമ്യേന വളരെ കുറച്ചു സമയവും ചെലവും മതി അതിനു്, കാരണം പുരാവസ്തുക്കൾക്കു വേണ്ടി വൻതോതിൽ മണ്ണു നീക്കി പരിശോധിക്കേണ്ടി വരുന്നില്ല. (എങ്കിൽക്കൂടി, വലിയ പ്രദേശം മുഴുവനും അരിച്ചു പെറുക്കുവാൻ വളരെയധികം ചെലവു വരും, അതിനാൽ മിക്കപ്പോഴും പുരാവസ്തുഗവേഷകർ സാംപ്ലിങ് രീതികൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. നശീകരണസ്വഭാവമില്ലാത്ത പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ മറ്റു രീതികളെപ്പോലെ തന്നെ സർവ്വെയും ഒരു സൈറ്റിനെ ഉത്ഖനനം ചെയ്തു് നശിപ്പിയ്ക്കുന്നതിനാലുണ്ടാകാവുന്ന ധാർമ്മികപ്രശ്നങ്ങളെ (ബന്ധപ്പെട്ട പിൻതലമുറക്കാരുടെ താല്പര്യങ്ങൾ മൂലം) ഒഴിവാക്കുന്നു. കുടിയിരുപ്പു മാതൃകയും ഘടനയും എല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നതിനു് ഇതാണു് ഒരേയൊരു വഴി. സർവ്വെയിൽ നിന്നു ലഭിയ്ക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ സാധാരണയായി ഭൂപടത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തും, ഇതിൽ പുരാവസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തിയ ഇടങ്ങൾ ഉപരിതല പ്രത്യേകതകളും കാണും.
ഏറ്റവും ലളിതമായ സർവ്വെ രീതിയാണു് ഉപരിതല സർവ്വെ. ഉപരിതലത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന പുരാവസ്തുക്കൾക്കു വേണ്ടി ഒരു പ്രദേശത്തെ അരിച്ചു പെറുക്കുകയാണു് ഇതിലെ പ്രധാനഭാഗം, ഇതു് സാധാരണയായി കാൽനടയായും ചിലപ്പോഴെല്ലാം വാഹനസഹായത്തോടെയും ചെയ്യും. തീർത്തും ഭൂമിയ്ക്കടിയിൽ മറഞ്ഞുപോയവയും ഉയരത്തിൽ വൃക്ഷലതാതികൾ കാടുപിടിച്ച ഇടങ്ങൾ കിടക്കുന്നവയും ആയ പുരാവസ്തുക്കളെ ഉപരിതല സർവ്വെയിലൂടെ കണ്ടെത്തുവാൻ സാധിയ്ക്കുകയില്ല. ലഘു ഉത്ഖനന വിദ്യകളായ തുളയിടൽ, ചെറിയ കുഴികൾ കുഴിയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവ ഉപരിതല സർവ്വെ നടത്തുമ്പോൾ ഉപയോഗിച്ചേക്കാം. യാതൊരു വസ്തുക്കളും കണ്ടുകിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ, സർവ്വെ നടത്തിയ പ്രദേശം ശൂന്യമാണെന്നു കരുതാം.
വിമാനത്തിലോ, ബലൂണിലോ, പട്ടങ്ങളിലോ ഘടിപ്പിച്ച ക്യാമറ ഉപയോഗിച്ചു നടത്തുന്ന സർവ്വെയാണു് ആകാശസർവ്വെ. വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങളും സങ്കീർണ്ണമായ സൈറ്റുകളും എളുപ്പം ഭൂപടത്തിലാക്കുന്നതിനു് ആകാശത്തു നിന്നുള്ള കാഴ്ച ഉപകാരപ്രദമാണു്. ഉത്ഖനനത്തിന്റെ പുരോഗമനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനു് ആകാശത്തുനിന്നെടുക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. നടക്കുമ്പോൾ കണ്ണിൽപ്പെടാത്ത പലതും ആകാശത്തു നിന്നെടുക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളിലൂടെ കണ്ടെത്തുവാനാകും.
മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ കൽമതിലുകൾ പോലുള്ള വസ്തുക്കളുടെമേൽ ചെടികൾ വളരെ സാവധാനം മാത്രമേ വളരുകയുള്ളൂ, മറിച്ചു് കുപ്പക്കുഴികൾ പോലുള്ളവയുടെ പുറത്തു് വളരെ ഊർജ്ജിതമായ വളർച്ചയും കാണാം. വിളവു പാകമാകുന്ന ധാന്യങ്ങൾ വളരെ വേഗം നിറംമാറിക്കൊണ്ടിരിയ്ക്കും, അവയുടെ ആകാശചിത്രങ്ങൾ താഴെ ആണ്ടുകിടക്കുന്ന പുരാവസ്തുക്കളെ വളരെ കൃത്യയോടെ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. ഒരു ദിവസം തന്നെ പലസമയത്തായി എടുക്കുന്ന ആകാശചിത്രങ്ങൾ നിഴലുകളിൽ വരുന്ന മാറ്റത്തിലൂടെ താഴെയുള്ള പുരാവസ്തുക്കളുടെ രൂപം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടു്. ഇൻഫ്രാറെഡ്, ഭൂമി തുളച്ചു പോകുന്ന റഡാർ, ലിഡാർ, തെർമോഗ്രാഫി തുടങ്ങിയവും ആകാശസർവ്വെയ്ക്കു് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു.
ഭൂമിയ്ക്കടിയിൽ കിടക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ കാണുവാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം ജിയോഫിസിക്കൽ(ഭൂമിയെ സംബന്ധിയ്ക്കുന്ന ഭൌതികം) സർവ്വെയാണു്. ഇരുമ്പു വസ്തുക്കൾ, ചൂളകൾ, ചിലതരം കൽനിർമ്മിതികൾ, കൂടാതെ കുപ്പക്കുഴികൾ മുതലായവ ഭൂമിയുടെ കാന്തമണ്ഡലത്തിൽ വരുത്തുന്ന നേരിയ വ്യതിയാനം പോലും കണ്ടുപിടിയ്ക്കുവാൻ മാഗ്നെറ്റോമീറ്ററുകൾക്കു സാധിയ്ക്കും. മണ്ണിന്റെ വൈദ്യുതപ്രതിരോധം അളക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള മണ്ണിന്റേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായിട്ടുള്ള വൈദ്യുതപ്രതിരോധം കാണിയ്ക്കുന്ന പുരാവസ്തുക്കളെ കണ്ടുപിടിയ്ക്കുവാനും ഭൂപടത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തുവാനും സാധിയ്ക്കും. കല്ലും ഇഷ്ടികയുമെല്ലാം സാധാരണമണ്ണിനേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രതിരോധം കാണിയ്ക്കുമ്പോൾ, ജൈവവസ്തുക്കളുടെ ശേഖരം ചുടാത്ത കളിമണ്ണു് മുതലായവ കുറവു് പ്രതിരോധം കാണിയ്ക്കുന്നു.
മെറ്റൽ ഡിറ്റക്ടർ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതു് നിധിവേട്ടയ്ക്കു തുല്യമാണെന്നു് ചില പുരാവസ്തുഗവേഷകർ കരുതുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മറ്റുള്ളവർ അതിനെ പുരാവസ്തുസർവ്വെയ്ക്കു ഉപകാരപ്രദമായ ഒരു ഉപകരണമായിട്ടാണു് കണക്കാക്കുന്നതു്. ഇംഗ്ലീഷ് സിവിൽ യുദ്ധം നടന്ന പടനിലത്തുനിന്നും പീരങ്കിയുണ്ടകളുടെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തി വിശകലനം ചെയ്യുവാനും, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കപ്പൽഛേദത്തിന്റെ ഉത്ഖനനത്തിനു മുമ്പു് ലോഹഭാഗങ്ങളുടെ സ്ഥാനം നിർണ്ണയിയ്ക്കുവാനും മറ്റും മെറ്റൽഡിറ്റക്ടർ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടു്. പുരാവസ്തുക്കളെ അവയുടെ നിലവിലുള്ള സ്ഥാനത്തു നിന്നും നീക്കാതെ തന്നെ അവയുടെ വിശദമായ വിവരം രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിൽ മെറ്റൽ ഡിറ്റക്ടർ വിദഗ്ദ്ധന്മാർ വളരെവലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ടു്. ബ്രിട്ടണിലെ പോർട്ടബിൽ ആന്റിക്വിറ്റി സ്കീമിൽ (എടുത്തുകൊണ്ടുപോകാവുന്ന പുരാവസ്തുക്കൾക്കായിട്ടുള്ള പദ്ധതി) പങ്കെടുക്കുവാൻ മെറ്റൽ ഡിറ്റക്ടർ വിദഗ്ദ്ധന്മാരെ പ്രത്യേകം ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ടു്.
ജലാന്തര പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിലെ റീജണൽ സർവ്വെയ്ക്കു വേണ്ടി ഭൌമഭൌതികമോ(ജിയോഫിസിക്കൽ) വിദൂരസംവേദനമോ(റിമോട്ട് സെൻസിങ്) ആയ ഉപകരണങ്ങളിൽപ്പെട്ട മെറൈൻ മാഗ്നെറ്റോമീറ്റർ, സൈഡ് സ്കാൻ സോണാർ, സബ് ബോട്ടം സോണാർ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു.
ഉത്ഖനനം
ലഭിയ്ക്കുന്ന പുരാവസ്തുക്കളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണമെന്നതു് ആധുനിക ഉത്ഖനന വിദ്യകളിൽ നിർബന്ധമാണു്. അവയുടെ സ്ഥാനം തിരശ്ചീനമായും ചിലപ്പോൾ ലംബമായും കണക്കാക്കേണ്ടി വരും. (ഇതും വായിയ്ക്കുക പുരാവസ്തുഗവേഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങൾ) അതുപോല, ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കളുമായി അവയ്ക്കുള്ള ബന്ധമോ സഹവാസമോ എല്ലാം പിന്നീടു് വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനായി രേഖപ്പെടുത്തണം. ഏതെല്ലാം വസ്തുക്കളാണു് ഒരുമിച്ചുപയോഗിച്ചിരുന്നതു്, ഏതെല്ലാമാണു് ഒരു പ്രവൃത്തിയുടെ വിവിധഘട്ടങ്ങളിലായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതു് എന്നെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുവാൻ ഇതു് ഉപകരിയ്ക്കും. ഉദാഹരണത്തിനു്, ഒരു സൈറ്റിന്റെ ഉത്ഖനനം അതിന്റെ സ്ട്രാറ്റിഗ്രാഫി (പാളികൾ) വെളിപ്പെടുത്തും; വ്യത്യസ്ത സംസ്ക്കാരങ്ങൾ ഒരേ സ്ഥലത്തു് തന്നെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ താമസിച്ചിരുന്നു എങ്കിൽ, അവസാനം താമസിച്ചിരുന്നവരുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ അതിനും പുരാതനമായ സംസ്ക്കാരത്തിന്റേതിനേക്കാൾ മുകളിലായി കാണാൻ സാധിയ്ക്കും.