cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്
ഭരണരീതി
ഈ രാഷ്ട്രീയ സം‌വിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം അല്ലെങ്കിൽ അംശം (യൂണിറ്റ്) കുടുംബം ആയിരുന്നു. റോമിലെ മൊത്തം കുടുംബങ്ങളുടെയും കാരണവരാവാൻ യോഗ്യതയുള്ള ആൾ രാജാവായിരുന്നു എന്നു മാത്രം. എല്ലാ കുടുംബത്തിനും ഉണ്ടായിരുന്ന ‘കാരണവർ’ പോലെ മാത്രമായിരുന്നു അത്. ഏതാനും കുടുംബങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ ‘ജെൻസ്’ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.(ഉദാ: ജെൻസ് ജൂലിയ- ജൂലിയസ് സീസറിന്റെ വംശം) ഒരോ ജെൻസിനും ഒരോ തലവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള തലവന്മാരുടെ അല്ലെങ്കിൽ കാരണവന്മാരുടെ സഭയാണ് ‘സെനറ്റ്’. ഇതു കൂടാതെ സാധാരണ ജനങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു സഭയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ‘കൊമ്മീസിയാ കൂറിയാറ്റ’ എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേർ. ഈ രണ്ടു സഭകളോടും കൂടിയാലോചിച്ചാണ് രാജാവ് ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്. എല്ലാ അധികാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിനായിരുന്നു. പ്രധാന ന്യായാധിപനും സർവ്വ സൈന്യാധിപനും അദ്ദേഹം തന്നെ. എന്നാൽ ഒരിക്കലും ഒരു സ്വേച്ഛാധിപതിയേപ്പോലെയായിരുന്നില്ല മറിച്ച് ഒരു വീട്ടിലെ തലമുതിർന്ന കാരണവരെപ്പോലെയായിരുന്നു അദ്ദേഹം ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്.
ജനങ്ങൾ
thumb|right|200px| റോമാ നഗരം ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ 1889-ല് വരച്ചത്.റോമാക്കാർ സമീപ ശക്തികളുമായി നിരന്തരം യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ ജനങ്ങൾ യോദ്ധാക്കൾ ആയാണ് വളർന്നു വന്നത്. ശത്രുക്കളുടെ മധ്യത്തിൽ ജീവിച്ചു വന്നതിനാൽ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ ഇത് കൂടിയേ തീരുമായിരുന്നുള്ളൂ. റോമിലെ പട്ടാളക്കാർ ഇക്കാരണത്താൽ തന്നെ വളരെ സഹനശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. റോമിലെ ജനങ്ങൾ കൃഷിക്കാരായി പാടത്തും പട്ടാളക്കാരായി പടക്കളത്തിലും ഒരു പോലെ പണിയെടുത്തു. ജനപ്പെരുപ്പം അവർക്ക് പുതിയ ആവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള കാരണമായി മാറി. യുദ്ധങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂവിസ്തൃതി വർദ്ധിപ്പിക്കലായിരുന്നു പ്രധാന പരിപാടി. കാലക്രമത്തിൽ ജനങ്ങൾ ദുരാഗ്രഹികളും സാമ്രാജ്യ മോഹികളുമായിത്തീർന്നു.
റോമിന്റെ വടക്കുതാമസിച്ചിരുന്ന എട്രൂസ്കന്മാർ എന്നും അവർക്ക് വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. എന്നാൽ തെക്കുള്ള ലത്തീൻ‌കാർ സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്നു.
സാമുദായിക വിപ്ലവം
ഏകദേശം 500 വർഷങ്ങൾ നിലനിന്ന റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന് നിരന്തര യുദ്ധങ്ങളും ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളും സാക്ഷ്യം വഹിക്കേണ്ടതായി വന്നു. പെട്രീഷ്യന്മാരും പെബ്ലിയന്മാരും തമ്മിലുള്ള ലഹളകൾ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒന്നാണ്. പെട്രീഷ്യന്മാർ റോമിൽ പണ്ടു മുതൽക്കേ ഉണ്ടായിരുന്നവരാണ്. എന്നാൽ പെബ്ലിയന്മാർ പുറമേ നിന്നു വന്നവരും. പെട്രീഷ്യന്മാർ സമൂഹത്തിന്റെ മേലേക്കിടയിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചവരായിരുന്നു. ഇവർക്ക് കൂടുതൽ രാഷ്രീയാധികാരവും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ പെബ്ലിയന്മാർ അധികവും നിർധനരും തൊഴിലാളികളും ആയിരുന്നു. ഇവർ കാലക്രമേണ അടിമപ്പണിക്കുവരെ വിധേയരാകേണ്ടിവന്നു. മറ്റൊരു പ്രശ്നം വെട്ടിപ്പിടിച്ച ഭൂമിയെ ചൊല്ലിയായിരുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ യുദ്ധത്തിൽ നേടുന്ന ഭൂമിയുടെ പങ്ക് പെബ്ലിയന്മാർക്കും കൊടുത്തിരുന്നു, എന്നാൽ കാലക്രമത്തിൽ അതില്ലാതായി. ഭരണം പുരോഗമിച്ച ശേഷം ഇത് നിശ്ശേഷം ഇല്ലാതായി. പെബ്ലിയന്മാർക്ക് നിയമകാര്യങ്ങളിൽ അറിവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഭരണഘടന
ക്രി.മു. 287 നു ശേഷം പെട്രീഷ്യൻ റീപ്പബ്ലിക്കായിരുന്ന റോം ഒരു ജനകീയ റിപ്പബ്ലിക്കായി രൂപപ്പെട്ടു. ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും തുല്യാവകാശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. സർക്കാർ (ഗവർണ്മെൻറ്) മൂന്നായി തിരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നിർവ്വാഹക ഉദ്യോഗസ്ഥർ, അസംബ്ലികൾ, സെനറ്റ് എന്നിങ്ങനെ.
രണ്ടു കോൺസുൾമാർ, ആറു പ്രീറ്റർമാർ, നാലു ഈഡിൽമാർ, രണ്ടു സെൻസർമാർ, എട്ടു ക്വീസ്റ്റർമാർ, പത്തു ട്രിബൂണ്മാർ എന്നിവരായിരുന്നു നിർവ്വാഹക ഉദ്യോഗസ്ഥർ.
കോൺസുൾമാർ
(Consuls) കോൺസുൾമാർ സേനാനായകരും വിദേശകാര്യങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നവരും ആയിരുന്നു. പൊതു ഭരണത്തിന്റെ ചുമതലയും അവർക്കായിരുന്നു. അവർ സെനറ്റിൽ അദ്ധ്യക്ഷം വഹിക്കുകയും പുതിയ നിയമങ്ങൾ, ഭരണമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. രണ്ടു പേർക്കും തുല്യാവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു, ഒരാളുടെ തീരുമാനം മറ്റേയാൾക്ക് അസാധുവാക്കാനും സാധിക്കുമായിരുന്നു.
പ്രയീത്തോർ (Praetor)
ഇവരെ ഒരു കൊല്ലത്തേയ്ക്കാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നത്. ആറു പേരിൽ രണ്ടുപേർ ന്യായാധിപന്മാരായിരുന്നു. മറ്റു നാലു പേർ റോമൻ പ്രവിശ്യകളിൽ ഗവർണർമാരായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.
ഈഡിൽമാർ
നഗരഭരണത്തിൽ കോൺസുൾമാരെ സഹായിക്കുക എന്നത് ഈഡിൽമാരുടെ ചുമതലയായിരുന്നു. ക്രമസമാധാനചുമതലകളും ഇവർക്ക് നൽകിയിരുന്നു. നാലു ഈഡിൽമാരിൽ ര്ണ്ടുപേരെ പ്ലീബിയന്മാരും മറ്റുള്ളവരെ പെട്രീഷ്യന്മാരും തിരഞ്ഞെടുക്കുമായിരുന്നു.
ചെൻസർമാർ (censors)
ഭരണത്തിലെ ധനകാര്യം ഇവർക്കായിരുന്നു. ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുക്കുകയും സെനറ്റർമാരുടെ ലിസ്റ്റ് തയ്യാറക്കുകയും മറ്റും ഇവരായിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. ചെൻസർമാരുടെ ഔദ്യോഗിക കാലാവധി പതിനെട്ടു മാസമായിരുന്നു.
ക്വയേസ്റ്റർമാർ (Quaestor)
നികുതി പിരിക്കുക, സൈന്യത്തിന് ശമ്പളം കൊടുക്കുക, ഇവയുടെ രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു ക്വയേസ്റ്റർമാരുടെ ചുമതല. ഇവരെ എല്ലാവർഷവും തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്.
ട്രിബൂണുകൾ‍
പ്ലീബിയന്മാർ അവരുടെ അവകാശ സം‍രക്ഷണത്തിനായി നിയോഗിക്കുന്നവരാണ് ട്രീബ്യൂണുകൾ‍. ഇവരെയും വർഷാ വർഷം തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു. പെട്രീഷ്യൻ ന്യായാധിപന്മാർ തന്നിഷ്ടപ്രകാരം ന്യായരഹിതവുമായി വിധി പ്രസ്താവിച്ചാൽ അതിൽ നിന്ന്‌ സാധാരണക്കാരായ പൗരന്മാർക്ക് സം‍രക്ഷണം നൽകുക എന്ന കർത്തവ്യം ഇവർക്കായിരുന്നു. ഒരു മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെ കല്പന നിരോധിക്കുവാനും എതിർക്കുന്നവരെ ബലം പ്രയോഗിച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുവാനുമുള്ള അധികാരം ഇവർക്ക് നല്കപ്പെട്ടു. ട്രൈബൂണ്മാരുടെ അധികാരങ്ങൾ ഏറിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അതിന്റെ ഉച്ചകോടിയിൽ സെനറ്റ് വിളിച്കു കൂട്ടാനും ഗോത്രങ്ങളുടെ അസംബ്ലിയിൽ ഔദ്യോഗിക വിഴ്ചകൾക്ക് ഏതൊരുദ്യോഗസ്ഥനേയും വിചാരണ ചെയ്യുവാനുമുള്ള അധികാരം വരെ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. പിന്നീട് അവർക്ക് നിയമ നിർമ്മാണാധികാരവും ലഭിച്ചു.
അസംബ്ലികൾ
നാല് അസംബ്ലികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. കൊമിഷ്യാ കൂറിയാറ്റാ (കൂറിയകളുടെ സഭ), കൊമിഷ്യാ സെഞ്ചൂറിയാറ്റാ (കമ്പനികളുടെ സഭ), കൊമിഷ്യാ ട്രിബൂട്ടാ (ട്രൈബ് അഥവാ ഗോത്രങ്ങളുടെ സഭ), കൊൺസീലിയം പ്ലേബിസ് (പ്ലേബുകളുടെ സഭ) കൂറിയാറ്റാ ജന്മിമാരുടെ സഭയായിരുന്നു. ഇവർ മുപ്പത് കൂറികൾ അഥവാ സമൂഹമായി വേർതിരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. സെഞ്ചൂറിയാറ്റാ എന്നത് സൈനിക സഭയായിരുന്നു. സൈന്യം പല സഭകളായി വിഭജിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധപ്രഖ്യാപനത്തിന് അവർക്ക് മാത്രമായിരുന്നു അവകാശം. ജനകീയ സഭയായിരുന്നു ട്രിബൂട്ടാ. 35 ട്രൈബുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവർ വേർ തിരിഞ്ഞാണ് ഈ സഭയിൽ വോട്ടു ചെയ്തിരുന്നത്. കോൺസീലിയം പ്ലേബിസ് ഒരു തട്ടിക്കൂട്ടു സഭയായിരുന്നു. പ്ലീബിയന്മാർ മാത്രമായിരുന്നു അതിലെ അംഗങ്ങൾ. ട്രൈബൂണ്മാരെയും ഈഡിൽമാരെയും തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു അവരുടെ മുഖ്യ ജോലി. പിഴ ശിക്ഷക്കെതിരേ അപ്പീൽ കേൾക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
സെനറ്റ്
thumb|200px|left|റോമൻ സെനറ്റ് ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ
മേൽപ്പറഞ്ഞ സഭകൾക്ക് പുതിയ നിയമങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുവാനോ ഭേദഗതി വരുത്തുവാനോ സാധിക്കുകയില്ലയിരുന്നു. ഇതിനെല്ലാം സെനറ്റിന്റെ അംഗീകാരം വേണ്ടിയിരുന്നു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ അധികാരം സെനറ്റിനായിരുന്നു. റോമിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനശക്തിയുള്ളവരും സെനറ്റ് അംഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു. കാലാവധി ആയുഷ്കാലം ആയിരുന്നതിനാൽ ഇവരുടെ ശക്തി ഏറ്റവും ഉച്ചത്തായിരുന്നു. എന്നാൽ തത്ത്വത്തിൽ സെനറ്റ് വെറും ഒരു ഉപദേശക സമിതിയായിരുന്നു, പക്ഷെ അവർക്കില്ലാത്ത അധികാരങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല എന്നു തന്നെ പറായാം. എല്ലാ നിയമങ്ങൾക്കും സെനറ്റിന്റെ അംഗീകാരം വേണം, നികുതികൾ നിർണ്ണയിക്കുനതും ചെലവുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും വിദേശനയം നിശ്ചയിക്കുന്നതും എല്ലാം സെനറ്റ് തന്നെ. സെനറ്റ് ഒരു വിദേശ, ധനകാര്യ, അഭ്യന്തര, പ്രതിരോധ മന്ത്രിയെപ്പോലെ പ്രവർത്തിച്ചു. ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ പെട്രീഷ്യന്മാർ മാത്രമായിരുന്നു സെനറ്റ് അംഗങ്ങൾ എങ്കിലും പിന്നീട് പെബ്ലിയന്മാരും അംഗങ്ങളായിത്തീർന്നു. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളാൽ റോമാ റിപ്പബ്ലിക്ക് ഒരു ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയായിരുന്നെങ്കിലും ഭരണം യഥാർത്ഥത്തിൽ സമ്പന്നരുടെ കുത്തകയായിരുന്നു.
യുദ്ധങ്ങളും സാമ്രാജ്യ വിസ്തൃതിയും
thumb|right|200px| ക്രി.മു. 200 ലുള്ള ലോകത്തിന്റെ ഭൂപടം. റൊമൻ റിപ്പബ്ലിക്കും അതിന്റെ സാമന്തരാജ്യങ്ങളും ചുവന്ന നിറത്തിൽ റോമാക്കാർ ശത്രുക്കളുടെ മധ്യത്തിലാണു ജീവിച്ചിരുന്നത്.അതിനാൽ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ എന്നും യുദ്ധങ്ങൾ അനിവാര്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ വിജയങ്ങൾ ഗ്രീക്കു വിജയങ്ങൾ പോലെ ക്ഷണഭംഗുരമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സുദീർഘമായിരുന്നു. ക്രി.മു. 350 മുതൽ 265 വരെ നിരന്തരം യുദ്ധം ചെയ്ത് റൊമാക്കാർ ഇറ്റലിയിൽ റുബിക്കോൺ നദിയുടെ തെക്കു ഭാഗത്തുള്ള ഭൂവിഭാഗം മൊത്തം കൈയ്യടക്കി.
റോമാക്കാർ പിന്നീട് ഗ്രീക്കുകാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. ഇതിന് കാർത്തേജിന്റെ സഹായം റോമിനുണ്ടായിരുന്നു. ഗ്രീസിലെ ടാറന്റം എന്ന പട്ടണത്തോടാണ് ആദ്യ ഏറ്റുമുട്ടൽ നടന്നത്. ഗതിയില്ലാതായ ടാറന്റം, ഗ്രീസിലെ ഏപ്പിറസ് രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന പീർഹസ് എന്ന രാജാവിന്റെ സഹായം തേടി. ശക്തനും സമർത്ഥനുമായ പീർഹസ് രാജാവിനോട് കഠിനമായി യുദ്ധം ചെയ്ത റോമാക്കാർ അവരുടെ അച്ചടക്കത്തിന്റെയും ശിക്ഷണത്തിന്റെയും കാർത്തേജിന്റെ സഹായത്തിന്റെയും മികവിൽ വിജയം നേടി.
പൂണിക് യുദ്ധങ്ങൾ
റോമും കാർത്തേജും തമ്മിലുണ്ടായ നീണ്ട കാല യുദ്ധങ്ങൾ ആണ് പൂണിക് യുദ്ധങ്ങൾ. കാർത്തേജ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഫിനീഷ്യൻ കോളനി ആയിരുന്നു. ഫിനീഷ്യയെ ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ പോയിനസ് എന്നാണ് പറയുക. കാർത്തേജുകാരെ പോയിൺ (പ്യൂൺ) എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. (ഫിനീഷ്യൻ എന്നതിന്റെ ലോപിച്ച രൂപമാണിത്) അങ്ങനെയാണ് പൂണിക് യുദ്ധം എന്ന പേർ വന്നത്. റോമും കാർത്തേജും ആദ്യം രമ്യതയിലായിരുന്നു, അവരുടെ സഹായത്താലാണ് ഗ്രീസിൽ വരെ റോം ചെന്നെത്തിയതും വിജയം കൈവരിച്ചതും. എന്നാൽ ഇത് അധികകാലം നീണ്ടു നിന്നില്ല. ഭയങ്കരമായ പൂണിക് യുദ്ധങ്ങളിലാണ് ഇത് കലാശിച്ചത്. കാർത്തേജുകരുടെയും റോമാക്കാരുടേയും സാമ്രാജ്യവിസ്തരിപ്പിക്കുന്നതിലുള്ള അമിതാഭിനിവേശം ആണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം
ഒന്നാം പൂണിക് യുദ്ധം
(ക്രി.മു264 - ക്രി.മു241) 23 വർഷങ്ങൾ നീണ്ടു നിന്ന ഈ യുദ്ധം പ്രധാനമായും കടൽ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു. സിസിലി യിലൂടെ മീഡിറ്ററേനിയൻ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് സാമ്രാജ്യം വികസിപ്പിക്കാൻ ആയിരുന്നു റോമിന്റെ ആദ്യ ശ്രമങ്ങൾ. സിസിലി കാർത്തേജിനു കീഴിലുമായിരുന്നു. എന്നാൽ റോമിനെപോലെ സ്വന്തമായ ഒരു നാവിക ശക്തി അവർക്കില്ലായിരുന്നു. കാർത്തേജിയൻ രാജാവായ ഹാമിൽക്കർ അവരുടെ സമ്പത്ത് ഉപയോഗിച്ച് കൂലിപ്പട്ടാളത്തെ ഉപയോഗിച്ചാണ് യുദ്ധം നടത്തിയത്. ക്രി.മു 238 ഓടെ റോമാക്കാർ വ്യക്തമായ ആധിപത്യം നേടുകയും കൂലിപ്പട്ടാളം പട്ടാളക്കാരോട് അഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേർപ്പെടുകയും ചെയ്തതോടെ യുദ്ധം വഴിത്തിരിവിലെത്തി. അവസാനമായപ്പോഴേക്കും കൂലിപ്പട്ടാളം പകുതിയും പിൻ‍വാങ്ങിയിരുന്നു.
രണ്ടാം പൂണിക് യുദ്ധം
thumb|200px|right| ഹാനിബാളിന്റെ റൊമാ ആക്രമണ പാത (ക്രി.മു.218 - 202)രണ്ടാം പൂണിക് യുദ്ധം എന്നാൽ റൊമാക്കാർക്ക് ഒരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. അതിസമർത്ഥനും ലോകം ഇന്നും ആദരിക്കുന്ന യുദ്ധതന്ത്രജ്ഞനുമായ ഹാനിബാൾ എന്ന കാർത്തീജിയൻ രാജാവ് കഠിനമായ ആല്പ്സ് പർവ്വതനിരകൾ താണ്ടി ഇറ്റലിയെയും റോമിനേയും കീഴടക്കി. നിരവധി ഇടങ്ങളിൽ വച്ച് റോമാ സൈന്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഉണ്ടായെങ്കിലും അവർക്ക് പിടിച്ച് നിൽകാനായില്ല. അത്രയ്ക്കു തന്ത്രപരമായാണ് ഹാനിബാൾ ഒരോ നീക്കങ്ങളും ആസൂത്രണം ചെയ്തത്. എന്നാൽ റൊമിന്റെ സഖ്യത്തെ അവർക്ക് നശിപ്പിക്കാനായില്ല. മാത്രവുമല്ല ആല്പ്സ് കാർത്തീജിയന്മമരുടെ സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തി ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. അവസാനം റോം തിരിച്ചടിക്കുകയും ഹാനിബാൾ പിൻ‍വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾ ഹാനിബാൾ ധനസ്ഥിതി വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലായിരുന്നു. അവർ ഹിസ്പാനിക് (ഇന്നത്തെ സ്പെയിൻ) ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് സാമ്രാജ്യം വ്യാപിപ്പിച്ചു. ഇതേ സമയം റോം ഇല്ലൈറിക് യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു (ഇന്നത്തെ ബോസ്നിയ. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ കാർത്തേജിന്റെ സൈന്യത്തേക്കാൾ മുപ്പത്തിമൂന്നിരട്ടി വലിപ്പം റോമിനുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഹാനിബാളിനെ കാര്യ്മയി വിഷമിപ്പിക്കാൻ അവർക്കകയില്ല. എന്നാൽ ഫേബിയുസ് എന്ന സേനാ നായകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ റോമൻ സൈന്യം ഒളിപ്പോർ തുടങ്ങിയതോടെ ഹാനിബാളിന്റെ സൈന്യം ക്ഷീണിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതേ സമയം മറ്റൊരു സൈന്യത്തിന്റെ മേധാവിയായ സീപ്പിയോ കടൽ മാർഗ്ഗം കാർത്തേജിനെ ആക്രമിക്കാൻ തുടങ്ങി. സ്പെയിനിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം ഹാനിബാളിന്റെ സഹോദരനായ അസ്ദ്രുബാളിനെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗതിയില്ലാതെ പിൻ‍വാങ്ങിയ ഹാനിബാളിനെ റോമാക്കാർ പിന്തുടർന്ന് തോല്പിച്ചു. നഷ്ടപരിഹാരം വസൂലാക്കി.
മുന്നാം പൂണിക് യുദ്ധം
പുബ്ലിയുസ് കോർണേലിയുസ് സീപ്പിയോ ആഫ്രിക്കയിൽ പോയി കാർത്തേജിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും അദ്ദേഹം മഹാമനസ്കത കാണിച്ചു. അവർക്കു തന്നെ ഭൂമി വിട്ടുകൊടുത്തു തിരിച്ചു വന്നു. എന്നാൽ കാർത്തേജ് പഴയ പ്രതാപവും സമ്പത്തും പെട്ടെന്നു തന്നെ തിരിച്ചെടുത്തു. ഇത് റോമാക്കാരെ ചൊടിപ്പിക്കുകയും അസൂയാലുക്കളാക്കുകയും ചെയ്തു. മാർക്കുസ് പോർസിയുസ് കേറ്റോ എന്ന സൈന്യാധിപൻ കാർത്തേജ് സന്ദർശിച്ച് അവിടത്തെ വ്യാപാരാഭിവൃദ്ധി കണ്ട് അത്ഭുതപരതന്ത്രനായി. അദ്ദേഹം കാർത്തേജിനെ നശിപ്പിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ കടൽത്തീരത്തു നിന്നും എല്ലാ ജനങ്ങളും 10 മൈൽ അകലെ പുതിയ ആവാസസ്ഥലത്തേയ്ക്ക് മാറിത്താമസിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇത് കാർത്തേജുകാർക്ക് സ്വീകാര്യമായിരുന്നില്ല. അതോടെ മൂന്നാം പൂണിക് യുദ്ധത്തിന് കളം ഒരുങ്ങി. റൊമാക്കാരെ ധീരതയോടെ നേരിട്ടെങ്കിലും കാർത്തേജ് തർന്നു തരിപ്പണമാക്കിയിട്ടേ റോമക്കാർ അവിടം വിട്ടു പോയുള്ളൂ. റോമാക്കാർ നഗരം തച്ചുടച്ച് കലപ്പ കൊണ്ട് ഉഴുതു മെതിച്ചു. റോമിന്റെ മേൽ ഒരിക്കലും മായ്കാനാവാത്ത കളങ്കമായി ആ സംഭവം നിലകൊണ്ടു.
പൗരസ്ത്യ യുദ്ധങ്ങൾ
കാർത്തേജിന്റെ പതനത്തോടെ റൊമാക്കാർ കിഴക്കോട്ട്‌ തിരിയാൻ തുടങ്ങി. മധ്യധരണ്യാഴിയുടെ പൂർവ്വപാർശ്വങ്ങളിൽ അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തിയുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്ന മാസിഡോണിയ, സിറീയ, ഈജിപ്ത്‌ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ അവർ കൈവക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലം രാജഭരണമായിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. ഇവയല്ലാതെ പല ചെറിയ രാജ്യങ്ങളും ഏഷ്യാ മൈനറിൽ‍ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗ്രീസിലാവട്ടെ നഗര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പ്രഭാവം അസ്തമിച്ച്‌ ലീഗു ഭരണം തുടങ്ങിയിരുന്നു. വടക്ക്‌ ഈറ്റോളിയൻ ലീഗും തെക്ക്‌ അക്കേയൻ ലീഗും ഭരിച്ചു പോന്നു.
ഹാനിബാളിനെ പൂണിക്‌ യുദ്ധത്തിൽ സഹായിച്ചു എന്നാരോപിച്ച്‌ മാസിഡോനിയയിലെ ഫിലിപ്പ്‌ രാജാവിനെ റോമാക്കർ ആക്രമിച്ചു. ഈജിപ്തിലെ രാജാവ്‌ മാസിഡോണിയയുടെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്ന് റോമിനോട് സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ചത്‌ അവർക്ക് ഒരു പഴുതുമായി. എന്നാൽ ക്രി.മു. 197-ൽ മാസിഡോണിയ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഗ്രീക്ക്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങൾ ഒഴിച്ച്‌ മറ്റെല്ലാം ഫിലിപ്പിനു തന്നെ വിട്ട് കൊടുക്കേണ്ടതായി വന്നു. ഗ്രീക്ക്‌ രാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക്‌ സ്വാതന്ത്ര്യവും നൽകി. (എന്നാൽ ഇത്‌ അധിക കാലം നിലനിന്നില്ല).
മൂന്നാം പൂണിക് യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റോടിയ ഹാനിബാൾ, സിറിയ രാജാവായ അന്തിയോക്കസിന്റെ ഉപദേഷ്ടാവായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ റോമാക്കാർ സിറിയയുടെ നേർക്ക്‌ തിരിഞ്ഞു. സ്കിപ്പിയൊവും സഹോദരൻ ലൂസിയുസും ചേർന്ന് ക്രി.മു. 190-ൽ മഗ്നീഷ്യ എന്ന സ്ഥലത്തു വച്ച്‌ അന്തിയോക്കസിനെ തോൽപിച്ചു. പിന്നെ ഇറ്റോളിയൻ ലീഗിനെയും തോൽപിച്ച്‌ രാജ്യങ്ങൾ റോമാക്കാരുടെ ബന്ധുക്കളായി വർത്തിച്ചിരുന്ന പെർഗാമസിലേയും റോഡ്സിലേയും രാജാക്കന്മാർക്ക്‌ വീതിച്ചു കൊടുത്തു.
മാസിഡോണിയയിലെ ഫിലിപ്പ്‌ രാജാവിന്റെ പിൻഗാമിയായ പെർസെയുസ്‌, റോമിന്റെ മേൽക്കോയ്മ നിരസിച്ചു. ഇത്‌ റോമിനെ ചൊടിപ്പിച്ചു. പെർസെയൂസ്‌ ഒരു റോമൻ ബന്ധുരാജാവിന്റെ കൊലപാതകത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടത്‌ ആരോപിച്ച്‌ റോം വീണ്ടും യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ആദ്യത്തെ പരാജയത്തിനുശേഷം ബി.സി. 146-ൽ മാസിഡോണിയയെ റോമിനോട്‌ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. റോമൻ ഗവർണർ ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി. പിന്നീട്‌ അക്കേയൻ ലീഗും തകർക്കപ്പെട്ടു. ലീഗും സ്പാർട്ടയും തമ്മിൽ യുദ്ധമായ സമയത്ത്‌ റോം സ്പാർട്ടയുടെ കൂടേ ചേർന്ന് പ്രധാന നഗരമായ കോറിന്ത്‌ കാർത്തേജിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന വിധം ചുട്ടുകരിച്ചു.
പശ്ചിമ യൂറോപ്പിലെ യുദ്ധങ്ങൾ
ക്രി.മു. 224 മുതൽ 219 വരെ ആൽപ്സ്‌ പർവ്വതത്തിന്‌ വടക്കുള്ള ഗ്വാൾ (സ്വിസ്‌ ആൽപൈൻ ഗ്വാൾ) ഉൾപ്പെടെ ഇറ്റലി മുഴുവൻ പിടിച്ചടക്കി. ട്രാൻസ്‌ ആൽപൈൻ ഗ്വാൾ (ഇന്നത്തെ ഫ്രാൻസ്‌) അടുത്ത ഘട്ടമായി റോമക്കാർ പിടിച്ചെടുത്തു. ക്രി.മു. 133-ൽ കുറേ കാലത്തെ സമരത്തിനു ശേഷം സ്പെയിനെയും റോമൻ പ്രവിശ്യയാക്കി മാറ്റി.
റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌ അതിന്റെ പ്രഭാവത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയിൽ മധ്യധരണ്യാഴിയുടെ നാഥയായി മാറി. കടൽ ഒരു റോമൻ തടാകമായി മാറി എന്നു പറയാവുന്ന തരത്തിൽ അതിനു ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ എല്ലാം റോമിനു കീഴിലായിത്തീർന്നു.
യുദ്ധ വിജയ കാരണങ്ങൾ
thumb|right|200px| റൊമാക്കാർ പണിത വീഥികൾ ഇന്നും ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്നു- അപ്പിയ ആൻറികാ വീഥി റോമാക്കാരുടെ വിജയങ്ങൾ സുദീർഘമായ കാലയളവിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് രാജാക്കന്മാരുടെയോ സേനാ നായകന്മാരുടേയോ മാത്രം നേട്ടമായി കരുതാനാവില്ല. മറിച്ച് ഒട്ടനവധി യുദ്ധ തന്ത്രങ്ങളുടെയും അച്ചടക്കത്തിന്റെയും പരിശീലനത്തിന്റെയും ഒക്കെ ഫലങ്ങൾ ആണ്. പ്രധാനകാരണങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പ്രതിപാധിക്കാം:-
പിടിച്ചെടുത്ത പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭരണം
ഈ പ്രദേശങ്ങൾ എല്ലാം പ്രവിശ്യകളായി തിരിച്ചു. പടിഞ്ഞാറെ അറ്റത്ത്‌ സ്പെയിൻ എസ്പാനിയ, തെക്ക്‌ ആഫ്രിക്ക, മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിൽ കോഴ്സിക്ക, സാൻഡീനിയ, സിസിലി സിസീലിയ, വടക്ക്‌ ഇറ്റലി ഇറ്റാലിയ, ഇല്ലീറിയ, കിഴക്ക്‌ മാസിഡോണിയ, അക്കേയ, ഏഷ്യാ മൈനർ എന്നിവയായിരുന്നു ക്രി.മു. 130-ലെ പ്രധാന പ്രവിശ്യകൾ. ഗവർണർ പ്രവിശ്യകൾ ഭരിച്ചു പോന്നു. ആദ്യമെല്ലാം വർഷം തോറും മാറിയിരുന്ന ഗവർണർ പിന്നീട്‌ മൂന്നു കൊല്ലത്തേക്ക്‌ കാലാവധി ദൈർഘ്യപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു. ഭരണം ആത്യന്തികമായി ഖജനാവ്‌ നിറക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ മാത്രമായിരുന്നു. ഗവർണർമാർ അവരുടെ നിലക്ക്‌ പണക്കാരാവാനും ശ്രമം നടത്തി വന്നു. ഗവർണ്മാരുടെ അഴിമതി വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ അതിന്‌ തടയിടാൻ വിചാരണ കോടതികൾ സ്ഥാപിക്കുകയും എന്നാൽ ന്യായാധിപന്മാർ ഉൾപ്പെടെ അഴിമതിക്കാരായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. നികുതി പിരിവ്‌ മറ്റുള്ള വ്യവസ്ഥക്കാരെ ഏൽപിച്ചിരുന്നു, അവർ ഇഷ്ടം പോലെ നികുതി പിരിക്കുകയും ഗവർണറെ സന്തോഷിപ്പിക്കുമാറ്‌ ഖജനാവിലേയ്ക്ക്‌ അടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഫലത്തിൽ ഗവർണ്ണർമാർ എല്ലാവരും കൊള്ളക്കാരായി തീർന്നു.
എന്നിരുന്നാലും റോമൻഭരണത്തിന്‌ ചില നല്ല വശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. പരസ്പരം കലഹിച്ചു സമ്പാദ്യങ്ങൾ ചെലവാക്കിയിരുന്ന രാജ്യങ്ങളെ അവയിൽ നിന്നെല്ലാം മുക്തമാക്കി ഒരേ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. യുദ്ധച്ചെലവുകളും, നാട്ടുകാരുടെ സമയവും രാജ്യ പുരോഗതിക്കായി തിരിച്ചുവിട്ടു. കടൽകൊള്ളക്കാരുടെ ശല്യങ്ങൾക്ക് അറുതി വരുത്തി. നല്ല പാതകളും തുറമുഖങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു. കൃഷിയും വ്യവസായവും പുരോഗമിച്ചു. ഗ്രീക്കുകാർക്ക്‌ സ്വയം ഭരണാവകാശം ലഭിക്കുക വഴി അവരുടെ വ്യക്തിത്വം നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചു. മൊത്തത്തിൽ സമാധാനപരമായ അന്തരീക്ഷം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പതനവും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയവും
thumb|200px|right| ഏഷ്യാമൈനറും രാജ്യങ്ങളും റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പടയോട്ടക്കാലത്ത് റോമായുദ്ധങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി വലിയ പരിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എങ്കിലും വിശാലമായ ഈ സാമ്രാജ്യം നോക്കി നടത്തുക എന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ കാര്യമായിരുന്നു. ഇതിനു പുറമേ അഴിമതിയും സ്വാർത്ഥതയും ഏറി വന്നു. സാമ്രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ റോമാ നഗരം സ്വാർത്ഥതയുടെയും അമിത ഭോഗത്തിന്റെയും ആസ്ഥാനം കൂടിയായിത്തീർന്നു. ചൂഷണവും അഴിമതിയും എല്ലായിടത്തും വിളയാടി. യുദ്ധങ്ങളിൽ സമ്പാദ്യം മുഴുവനും ഹോമിക്കുന്നത്‌ ഇറ്റലിക്കാരും അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത്‌ റോമാക്കാരും ആണെന്നു വന്നതോടെ ഇറ്റലിക്കാരുടെ രോഷം വർദ്ധിച്ചു. റോമാക്കാർ സുഖലോലുപന്മാരായി മറ്റുള്ളവരുടെ പൗരാവകാശങ്ങൾ ഹനിക്കാൻ തുടങ്ങിയതും അവരെ ചൊടിപ്പിച്ചു. റോമൻ പൗരാവാകാശം ഇറ്റാലിയന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും കൂടി ലഭിക്കുന്നതിനായി അവർ പ്രക്ഷോഭം തുടങ്ങി. റോമാ നഗരത്തിൽ സാമാന്യ ജനങ്ങളും പ്രഭുക്കന്മാരും തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടായി. അടിമകളും സമരത്തിൽ പങ്കു ചേർന്നു. ഇത്തരം സമരങ്ങൾ ക്രി.മു 104-ൽ സിസിലിയിൽ വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. ക്രി.മു. 73-ൽ സ്പാർട്ടക്കുസ്‌ എന്ന ഒരു അടിമയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ എഴുപതിനായിരം അടിമകൾ ലഹള തുടങ്ങി. ഒരു വർഷക്കാലം കോൺസുൾമാരുടെ ഭരണം സ്തംഭിച്ചു. താമസിയാതെ സേനാ നായകന്മാരുടെ ഏകാധിപത്യഭരണം തുടങ്ങി
ഏകാധിപത്യ ഭരണങ്ങൾ
യുദ്ധങ്ങൾ സർവസാധാരണമായതിനാൽ സൈനികർക്ക് എന്നും ജോലിയുണ്ടായിരുന്നു. സൈനിക സേവനം ഏറ്റവും ശ്രേഷഠവും എല്ലാവരും കാംക്ഷിക്കുന്ന ഒന്നുമായിത്തീർന്നു. റോമൻ സൈന്യത്തിന്‌ എങ്ങുമില്ലാത്ത പ്രാധാന്യം കൈവന്നു. സൈന്യാധിപന്മാർക്ക് കൂടുതൽ ഭരണാധികാരങ്ങളും സിദ്ധിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഭരണം സൈന്യാധിപന്മാർ പിടിച്ചടക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഗ്രാക്ചുസ് സഹോദരന്മാർ
എല്ലാ സൈന്യാധിപന്മാരും കൊള്ളരുതാത്തവർ ആയിരുന്നില്ല. ചിലർ സദ്ഗുണ സമ്പന്നന്മാരായിരുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ളവരിൽ പ്രമുഖരായിരുന്നു ഗ്രാക്ചുസ് സഹോദരന്മാർ (ഗ്രാക്കുസ്). ഇവരുടെ പ്രവേശനം റിപ്പബ്ലിക്കിൽ തരംഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നും അത് തലമുറകൾ നിലനിന്നുവെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇവരിൽ മൂത്ത സഹോദരനായ ടൈബീരിയസ് ഗ്രാക്ചുസ് ക്രി.വ. 133-ൽ ട്രിബൂൺ ആയി. പ്രഭുക്കന്മാർ അനാവശ്യമായി കൈയാളിയിരുന്ന ഭൂമി സാമാന്യ ജനങ്ങൾക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കാൻ അദ്ദേഹം നിയമനിർമ്മാണം നടത്തി. എന്നാൽ റോമൻ സെനറ്റ് ജനങ്ങളെ കയ്യിലെടുത്ത് ടൈബീരിയസിനെതിരെ തിരിച്ചു. താമസിയാതെ അവർ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹൂദരൻ ഗയൂസ് ഗ്രാക്ചുസ് ട്രിബൂൺ സ്ഥാനം കൈക്കലാക്കി. ലത്തീൻ വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട എല്ലാവർക്കും പരിപൂർണ്ണ റോമൻ പൗരാവകാശം നൽകാൻ അദ്ദേഹം പരിശ്രമിച്ചു. വോട്ടവകാശം എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും നൽകി. പക്ഷേ റോമൻ സെനറ്റിന് ഇത് നോക്കിയിരുക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ജ്യേഷഠനേപ്പോലെ അനുജനും വധിക്കപ്പെട്ടു.
ഗൈയുസ് മാരിയുസ്
thumb|150px|right| ഗൈയുസ് മാരിയുസ് താമസിയാതെ റോമാ റിപ്പബ്ലിക്കിന് യുദ്ധത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടി വന്നു. ക്രി.മു. 118-ൽ മീഡിയയുടെ രാജാവ് മിശിപസ് മരണമടഞ്ഞപ്പോൾ തക്കം നോക്കി അനന്തരവനും റോമൻ സൈന്യത്തിലെ ഒരു ശക്തനായ യോദ്ധാവുമായ ജുഗുർത്താ അങ്ങോട്ട് കടന്ന് രാജവിന്റെ പുത്രന്മാരെ നിഷ്കാസനം ചെയ്ത് രാജാവായി. പുത്രന്മാർ റോമിന്റെ സഹായം തേടി. ക്രി.മു. 112 മുതൽ 106 വരെ റോമാക്കാർ ജുഗുർത്തായുമായ് യുദ്ധം ചെയ്തെങ്കിലും കൌശലക്കാരനായ ജുഗുർത്താ റോമൻ സൈന്യാധിപന്മാരെ കൈക്കൂലി കൊടുത്ത് പാട്ടിലാക്കി, അങ്ങനെ കാര്യമായ വികാസമൊന്നും യുദ്ധം കൊണ്ടുണ്ടായില്ല. ഇതിന് അറുതി വരുത്തിയത് ഗൈയുസ് മാരിയുസ് എന്ന സൈന്യാധിപൻ ആയിരുന്നു. കൈക്കൂലിക്ക് വശംവദനാകാതെ അദ്ദേഹം ജുഗുർത്തയെ പിടിച്ച് തടങ്കലിലാക്കി. ഇത് അദ്ദേഹത്തെ കോൺസുൾ സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് സഹായിച്ചു. റോമിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നതിനു മുൻപേ ക്രി.മു. 104 -ൽ അദ്ദേഹം കോൺസുളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഏഴു പ്രാവശ്യം കോൺസുൾ സ്ഥഥനത്തേയ്ക്ക് തിർഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടേ അദ്ദേഹം വർ‍ഷം തോറും കോൺസുൾമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഏർപ്പാട് നിർത്തലാക്കി. യുദ്ധ രംഗത്ത് മികച്ച നേട്ടങ്ങൾ മാരിയുസ് നേടി. ബാർബേറിയൻ വർഗ്ഗക്കാരായ ടൂട്ടൺ, സിമ്പ്രിയൻ എന്നീ രാജ്യക്കാരെ തോല്പിച്ചു. ഇവർ റോമിന്റെ ഉത്തരപശ്ചിമപ്രദേശങ്ങൾ കൈയടക്കിയിരുന്നു. ആദ്യം വീഴ്ച പറ്റിയ റോമാക്കാർക്ക് മാരിയുസ് ആണ് വിജയം കണ്ടെത്തിക്കൊടുത്തത്. ക്രി.മു. 102-ൽ ടൂട്ടണ്മാരേയും 101-ൽ സിമ്പ്രിയന്മാരേയും തറ പറ്റിച്ചു. സിമ്പ്രിയന്മാർ വൻ ചെറുത്തുനില്പ് നടത്തിൽ. സിമ്പ്രിയന്മാരിലെ വനിതകളും യുദ്ധ രംഗത്തുണ്ടായിരുന്നു. റോമൻ പട്ടാളക്കാരാൽ മാനഹാനി ഭയന്ന് യുദ്ധം തോറ്റപ്പോൾ വനിതകൾ ആത്മാഹുതി ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
യുദ്ധങ്ങൾക്കു ശേഷം പിടിക്കപ്പെട്ട രാജ്യം റോമുമായി ചേർക്കുമായിരുന്നെങ്കിലും പൗരന്മാരെ, റോമാക്കാരായി കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. അവർ ഗ്രാക്ചുസ് സഹോദരന്മാർ ഉയർത്തിവിട്ട പ്രത്യാശകളിൽ അള്ളിപ്പിടിച്ച് പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ചു. സാംനെറ്റുകൾ ആണ് ആദ്യം സമരം തുടങ്ങിയത്. ഇറ്റാലിയന്മാരും മറ്റും ഇവരോട് ചേർന്നു. ക്രി.വ. 90 മുതൽ 86 വരെ ഈ പ്രക്ഷോഭം തുടർന്നു. ഇറ്റാലിയന്മാരും ഇതിൽ പങ്കു ചേർന്നു. അവർക്കെല്ലാം റോമൻ പൗരാവകാശം അനുവദിച്ചാണ് സമരം അവസാനിപ്പിച്ചത്.
ലൂസിയുസ് കോർണേലിയുസ് സുള്ള
ലൂസിയുസ് കോർണേലിയുസ് സുള്ള റോമിന്റെ തന്നെ സൈന്യത്തെ റോമിനെതിരെ ഉപയോഗിച്ച ആദ്യത്തെയാളാണ്. മാരിയുസിനെപ്പോലെ തന്നെ സുള്ളയും റോമിന്റെ പതനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. ക്രി.വ. 88-ൽ പോണ്ടൂസീലെ മിത്രിദാത്തസ് എന്ന രാജാവ് റോമിന്റെ ഏഷ്യൻ ഭാഗങ്ങൾ ആക്രമിച്ച് 80,000-ത്തോളം പേരെ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തു. അന്ന് സുള്ളയായിരുന്നു കോൺസുൾ. അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിന് ഒരുമ്പെടുമ്പോൾ മാരിയുസും യുദ്ധനേതൃത്വം അവകാശപ്പെട്ടു എന്നാൽ സെനറ്റ് സുള്ളയെയാണ് ഈ ചുമതല ഏല്പിച്ചത്. എന്നാൽ പ്ലീബിയൻ ട്രിബൂണായ സുല്പീസിയുസ് റൂഫുസ് എന്നയാൾ തന്റെ സുഹൃത്തായ മാരിയുസിനെ ഈ ജോലി ഏല്പിക്കണം എന്ന് ശഢിക്കുകയും മാരിയുസിനെ യുദ്ധത്തിനായി അയക്കുകയും ചെയ്തു. സമാധാനപരമായിരുന്നു ഈ പ്രക്രിയകൾ എന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും ഒരു പാട് രക്തം അതിനായി ചിന്തപ്പെട്ടു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് സുള്ള റോമിലെ ആറ് ലീജിയൺ സേനകളെ തന്നോട് കൂറുള്ളതാക്കി മാറ്റുകയും റോമിലെ നഗരങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ട്രിബൂൺ സുല്പീസിയുസിനെ വധിച്ചു. എന്നാൽ മാരിയുസ് രക്ഷപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ റോം സുള്ളക്കു കീഴിലായി. സുള്ള സൈന്യങ്ങളുടെ സഭയായ കൊമ്മീഷ്യാ സെഞ്ചൂറിയാറ്റയ്ക്ക് അധികാരം കൂടുതൽ നൽകുകയും ട്രിബൂണിന്റേയും മറ്റു സഭകളുടേയും അധികാരം കുറക്കുകയും ചെയ്തു.
ലൂസിയുസ് കോർണേലിയുസ് ചിന്ന
എന്നാൽ അടുത്ത കോൺസുളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ലൂസിയുസ് കോർണേലിയുസ് ചിന്ന മാരിയുസിനോട് സന്ധി ചെയ്തു. മാരിയുസ് തന്റെ ഒളിവ് ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ച് ഒരു വർഷത്തിനു ശേഷം റോമിലേക്ക് വൻ സൈന്യത്തോടെ എത്തിച്ചേർന്നു, വീണ്ടു രക്തരൂക്ഷിതമായ സമരത്തിനു ശേഷം ചിന്നയേയും സഖ്യത്തേയും അധിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്ത്, തിര‍ഞ്ഞെടുപ്പില്ലാതെ തന്നെ എഴാം പ്രാവശ്യം കോൺസുൾ ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. എന്നാൽ രണ്ടാഴ്ചക്കുള്ളിൽ മാരിയുസ് മരണമടഞ്ഞു (ക്രി.മു. 98, ജനുവരി മാസം). സുള്ളയാകട്ടേ മിതിദാത്തസുമായുള്ള യുദ്ധത്തിന് ഗ്രീസിലയിരുന്നു. അതോടേ ചിന്നയായി റോമിന്റെ ഏക കോൺസുൾ. ക്രി.വ. 84 അഭ്യന്തര ലഹളയിൽ ചിന്നയും കൊല്ലപ്പെട്ടു. അതിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടാളിയായ കോർണേലിയുസ് പീറിയുസ് കാർബോ റോമിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു.
സുള്ളയുടെ ഏകാധിപത്യം
ക്രി.വ 83-ല് മിത്രിദാത്തസിനെ തോൽ‍പിച്ച് സുള്ള മടങ്ങിയെത്തി എന്നാൽ കാർബോ അവരെ റോമിലേയ്ക്ക് അടുക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല. ദീർഘനാളത്തെ യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി സുള്ളയുടെ സൈന്യം ശക്തി ക്ഷയിച്ചതിനാൽ ആദ്യം കാര്യമായി ആക്രമിക്കാൻ പറ്റിയില്ല. എന്നാൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ റോമിന്റെ സൈന്യത്തെത്തന്നെ ഉപയോഗിച്ച് സുള്ള റോമിനെ കീഴ്പ്പെടുത്തി. 50,000 ത്തോളം പേർക്ക് ജീവഹാനി സംഭവിച്ചു. അങ്ങനെ സുള്ള തന്റെ മുൻ‍ഗാമിയായ മാരിയുസിനേക്കാൾ‍ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ ഒട്ടും പിറകിലല്ല എന്ന് തെളിയിച്ചു.
സുള്ള അദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തോളം രാജ്യം ഭരിക്കാനുള്ള അധികാരം കൈക്കലാക്കി. അദ്ദേഹം ക്രി.മു. 81-ൽ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു. കോൺസുൾമരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ചു, അവർക്ക് സൈന്യത്തിന്റെ മേലുള്ള അധികാരം നിർത്തലാക്കി. മറ്റു സഭകൾക്കും ട്രിബൂണിനുമുള്ള അധികാരങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറച്ചു. ക്രി.മു.78-ൽ സുള്ള അന്തരിക്കുന്നതു വരെ റോം സുള്ളയുടെ ഏകാധിപത്യത്തിലായിരുന്നു. സാങ്കേതികമായി റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്ക് 50 വർഷത്തോളം കൂടി നിലനിന്നുവെങ്കിലും ഈ സമയം സുള്ള ഔദ്യോഗികമായി അതിന്റെ ചരമക്കുറിപ്പ് എഴുതുകയായിരുന്നു. thumb|150px|right| മഹാനായ പോം‍പേയ്
സുള്ളയ്ക്കു ശേഷം (ത്രിയും‍വരാത്തേ)
സുള്ളയ്ക്കു ശേഷം മൂന്നു പ്രധാനികൾ റോമിൽ ഉദിച്ചു, ‎ആദ്യത്തെ ത്രിമൂർത്തി ഭരണടം റോമാ നഗരത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവായ റോമുലുസ് ചെന്നായുടെ പാൽ കുടിച്ചാണ് വളർന്നതാ‍യി ആണ് കഥയെങ്കിൽ,  ഈ മൂന്നു പേരും ചെന്നായുടെ സ്വഭാവമുള്ളവരായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഗ്നായേയുസ് പോം‍പേയുസ് മാഗ്നുസ്| (106-48), ക്രാസ്സുസ് (മ. ക്രി.വ. 53), ഗൈയുസ് ജൂലിയുസ് കേയ്സർ (102-44) എന്നിവരായിരുന്നു അവർ. നാലാമനായി പറയപ്പെടുന്ന ചിചേറോ (106-43) റോമിലെ എക്കാലത്തേയും പ്രശസ്തനായ വാഗ്മി എന്ന നിലയ്ക്കാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവരെല്ലം തന്നെ റോമിനെ തികച്ചുംഏകാധിപത്യരീതിയിൽ ആണ് ഭരിച്ചത് ഇവർ മൂന്നുപേരും 10 വർഷങ്ങൾ ഇടവിട്ട് കൊല്ലപ്പെടുകയായിരുന്നു. ഈ ത്രിമൂർത്തികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയനായത് ജൂലിയസ് സീസർ ആയിരുന്നു.
പോം‍പേയ്
പോം‍പേയെ മഹാനായ പോം‍പേയ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. അദ്ദേഹം കൂടുതലും ഒരു ഭരണതന്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്താണ് അടിമകൾ സ്പാർട്ടക്കുസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സമരം ആരംഭിച്ചത്. അത് അടിച്ചമർത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. ക്രി.മു. 82-73 കാലഘട്ടത്തിൽ സ്പെയിനിൽ നേടിയ യുദ്ധവിജയമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കിരീടത്തിലെ ഏറ്റവും ശോഭയുള്ള പൊൻ‍‌തൂവൽ.
ജൂലിയുസ് കെയ്സർ
(ലത്തീനിലെ ഉച്ചാരണം [ˈgaːjus ˈjuːlius ˈkaɪsar]) ഉന്നതകുലജാതനായ സീസർ (കെയ്സർ), ക്രാസ്സുസും പോം‍പേയുമായി യോജിച്ച് പ്രവർത്തിച്ച് പ്രശസ്തിയിലേക്കു വന്നയാളാണ്. ഈ മൂന്നു പേരും ചേർന്നതാണ് ത്രിയും‍വരാത്തേ (ട്രയം‍വരേറ്റ്) Triumvarate) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ശക്തികൾ. ഇവരെ നിരസിക്കുവാനുള്ള ശക്തി സെനറ്റിനുണ്ടായില്ല. ജൂലിയുസ് ക്രി.മു. 59-ൽ കോൺസുൾ ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പേട്ടു. നാലു ലീജിയൺ, ഇല്ലിറിക്കം, ഗ്വാൾ എന്നിവയുടെ ഗവർണർ ആയി, പോം‍പേയ് റോമിലെ സെനറ്റിനെ ഭരിച്ചു. ക്രാസ്സുസ് ഏഷ്യയിലെ റോമൻ പ്രവിശ്യയിലും ഭരണം നടത്തി. കെയ്സർ ഗ്വാളിൽ ഉണ്ടായ യുദ്ധങ്ങളിൽ വിജയിച്ചു പ്രശസ്തി നേടി. എന്നാൽ ക്രാസ്സുസ് മറ്റൊരു യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു. പോം‍പേയാകട്ടെ കെയ്സറിന്റെ പ്രശസ്തിയിൽ ഭയന്ന് റോമൻ നാടിവാഴികളുമായിച്ചേർന്ന് അദ്ദേഹത്തിനെതിരായി കരുക്കൾ നീക്കി. ഇതറിഞ്ഞ കെയ്സർ തിരിച്ചു വന്ന്‌ പോം‍പേയെ തോല്പിച്ചോടിച്ചു.ഫർസാലുസ് എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് പോം‍പേയുടെ റിപ്പബ്ലിക്കൻ സൈന്യത്തെ സ്പാനിഷ് സൈന്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടേ തോൽ‍പിച്ചു. പോം‍പേ ഗ്രീസിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചെങ്കിലും അജ്ഞാതനായ ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു. ഫർസാലുസ് യുദ്ധം അന്തിമമായി റോമൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ അവസാനമായി കരുതാം. ഇവിടന്നങ്ങോട്ട് ജൂലിയുസ് കെയ്സറിന്റേയും പിന്നീടങ്ങോട്ട് സ്വേച്ഛാധിപതിമാരുടേയും കാലം അഥവാ രാജാക്കന്മാരുടെ, സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ കാലമായിരുന്നു.
സീസർ പ്രതിയോഗികളെയെല്ലാം നിഷ്കരുണം തുടച്ചു നീക്കി കുറേക്കാലം ഭരണം കൈയാളി. ക്ലിയോപാട്രയെ ഈജിപ്തിന്റെ രാജ്ഞിയാക്കി. എന്നാൽ ഇത് സെനറ്റിലെ ചിലരിൽ മുമുറുപ്പ് ഉണ്ടാക്കി. കെയ്സർ റോമിലെ ജനങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു പരത്തി. അവസാനം ഒരു ഗൂഢാലോചനയുടെ ഫലമായി ബ്രൂട്ടസ് എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്ത് ജൂലിയുസിനെ കുത്തിക്കൊന്നു.
സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ ഉദയം
ത്രിമൂർത്തികളുടെ ഭരണം തന്നെ ഏതാണ് സാമ്രാജ്യത്വരീതിയിലായിരുന്നെങ്കിലും ഒക്റ്റാവിയന്റെ ഭരണം മുതൽക്കാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ സാമ്രാജ്യത്വ കാലമായി കണക്കാക്കുന്നത്. ഗൈയുസ് മാരിയുസ്, പോം‍പേ, ജൂലിയുസ് കെയ്സർ എന്നിവർ സെനറ്റിന്റെ അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണം നടത്തുകയായിരുന്നു എങ്കിൽ ഒക്ടേവിയൻ സെനറ്റിൽ നിന്ന് അധികാരം പൂർണമായ അർത്ഥത്തിൽ പിടിച്ചെടുക്കുകയായിരുന്നു.
ജൂലിയുസ് സീസർ മരിച്ചതോടു കൂടി ഒക്റ്റാവിയൻ ഉടൻ റോമിലെത്തുകയും മാർക്ക് ആൻറണിയും ലെപ്പിഡസുമായി ചേർന്ന് ത്രിമൂർത്തിഭരണത്തിലേർപ്പെട്ടു (Triumvarate). എന്നാൽ ഈ മൂന്നംഗഭരണം തികച്ചും മൃഗീയവും അരാജകത്വം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. നിരവധി സെനറ്റ് അംഗങ്ങളും കച്ചവടപ്രമാണിമാരും വധിക്കപ്പെട്ടു. പ്രമുഖ വാഗ്മിയായിരുന്ന സിസെറോയും വധിക്കപ്പെട്ടു. ബ്രൂട്ടസും കാഷ്യസും അടുത്തുള്ള സ്ഥലത്തു നിന്ന് ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കൻ സൈന്യത്തെ സംഘടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് റോമിനെതിരെ പോരിനു വന്നെങ്കിലും പ്രസിദ്ധമായ ഫിലിപ്പി യുദ്ധത്തിൽ പരാജയം നേരിട്ട(ക്രി.മു. 42) അവർ ഹതാശരായി അത്മഹത്യ ചെയ്തു.
പിന്നീട് സാമ്രാജ്യം മൂന്നു പേരായി പങ്കിട്ടു ഭരിച്ചു. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാക്കി എന്നാരോപിച്ച് ലെപ്പിഡസിനെക്കോണ്ട് ഒക്റ്റാവിയൻ രാജി വയ്പ്പിച്ചു. അതോടെ ഒക്ടേവിയന് ആ സ്ഥലങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണാധികാരവും കൈവന്നു. മാർക്ക് ആന്റണി, മുൻപ് ജൂലിയസ് സീസറിനെ വശീകരിച്ച ക്ലിയോപാട്രയുടെ വലയിൽ വീണു. റോമിലെ ജനങ്ങൾ ഇതിൽ അതൃപ്തരായി. ഈ ആശങ്കയെ മുതലെടുത്ത ഒക്റ്റാവിയൻ സെനറ്റിനെ പാട്ടിലാക്കി ആൻറണിയെ കോൺസുൾ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കം ചെയ്തു, ക്ലിയോപാട്രയെ ശത്രുവായി പ്രഖ്യാപിച്ച് അവരുമായി യുദ്ധത്തിന് പുറപ്പെട്ടു. ക്രി.മു. 31-ൽ ആക്റ്റിയം എന്ന സ്ഥലത്ത് വച്ച് നടന്ന ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ യുദ്ധത്തിൽ ഒക്റ്റാവിയൻ ക്ലിയോപാട്രയുടേയും ആൻറണിയുടേയും സേനയെ തോല്പിച്ചു. ഭയന്ന ആൻറണി ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. ക്ലിയോപാട്രയാകട്ടേ ആദ്യം ഒക്ടേവിയനെ വശീകരിക്കാൻ ശ്രമം നടത്തുകയും എന്നാൽ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ വിഷപ്പാമ്പിനെ പുണർന്ന് മരണം വരിച്ചു.
തിരിച്ചു വന്ന ഒക്റ്റാവിയൻ ക്രി.മു. 29-ൽ റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സർവ്വാധിപനായിത്തീർന്നു. റോമാക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് ഇം‍പറാത്തോർ (ഇമ്പറേറ്റർ) (വിജയിയായ സർവ്വസൈന്യാധിപൻ എന്നർത്ഥം എന്നും അഗസ്തുസ് (അഗസ്റ്റസ്) (രാജകീയ പ്രൌഡിയുള്ളവൻ എന്നർത്ഥം) എന്നും സ്ഥാനപ്പേരുകൾ നല്കി. അദ്ദേഹം ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ അഗസ്റ്റസ് ചക്രവർത്തി എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം കെയ്സർ (സീസർ) എന്ന തന്റെ കുടുംബപ്പേർ ചേർത്ത് വിളിക്കാനാണ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്. ജുലിയോ-ക്ലൌഡിയൻ വംശം ഏകദേശം ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം നിലനിന്നു. നീറോവിന്റെ കാലം വരെ അത് കുടുംബപ്പേരായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എങ്കിലും അതിനുശേഷവും ആ പേർ സ്ഥാനപ്പേരിന്റെ രൂപത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഈ സമയത്ത് സെനറ്റിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഒക്റ്റാവിയന്റ്റെ അണികളായിരുന്നു. എതിർത്ത് ശബ്ദമുയർത്തിയവരെ തത്സമയം തന്നെ കശാപ്പ് ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹം പിന്നീട് പല തവണ രാജി വയ്ക്കുകയും മറ്റൊരു ഭരണാധികാരി ഇല്ലാതെ ഭയന്ന സെനറ്റ് അധികാരങ്ങൾ വാരിക്കോരിക്കൊടുക്കുകയും താമസിയാതെ സെനറ്റ് ഒരു കളിപ്പാവയാകുകയും എല്ലാ അധികാരങ്ങളും എല്ലാ അർത്ഥത്തിലും അഗസ്റ്റസ് സീസർ കൈക്കലാക്കുകയും ചെയ്തു. ചരിത്രത്തിൽ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും കണ്ടു വരുന്ന ആവർത്തനം ഇവിടേയും ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീടുള്ള അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ സീസർമാർ റോമിനെ ഭരിച്ചു.
കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്
വർഗ്ഗം:പുരാതന റോമിന്റെ ചരിത്രം വർഗ്ഗം:പ്രാചീന റോം വർഗ്ഗം:മുൻകാല റിപ്പബ്ലിക്കുകൾ
മുല്ലയാർ
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ നദിയായ പെരിയാറിന്റെ ഒരു പോഷക നദിയാണ് മുല്ലയാർ .പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിലെ കോട്ടമല കൊടുമുടിയിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മുല്ലയാർ റിസർവിലൂടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകി മുല്ലപെരിയാർ ഡാം രൂപംകൊണ്ട പെരിയാർ തടാകത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പെരിയാറിൽ ചേരുന്നു.
അവലംബം
വർഗ്ഗം:പെരിയാറിന്റെ പോഷകനദികൾ
ഇല്ലം മൂല
കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ മട്ടന്നൂരിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് ഇല്ലം മൂല.
ഇവിദെ ആഉ മട്ടന്നുർ കനൽ സ്ഥിതി ചെയുന്നതു പല ക്ഷെത്രങലും ഉന്ദു ഇവിദെ തെയ്യം കഴിക്കരുമുന്ദു
കല്യാണി (വൃത്തം)
ഇരുപത്തിനാലുവൃത്തത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു വൃത്തമാണ്‌ കല്യാണി.
പേഴാളൻ
കേരളത്തിലെ ഇടവഴികളിലും പാടങ്ങളിലും കുന്നിൻചെരിവുകളിലും കാണപ്പെടുന്ന കറുപ്പും വെളുപ്പും നിറമാർന്ന ചിത്രശലഭമാണ് പേഴാളൻ. ഇവ ചീഞ്ഞ പഴവർഗ്ഗങ്ങൾ നുണയുന്നത് കാണാം.
പ്രത്യേകതകൾ
ഇരുണ്ട തവിട്ടു നിറത്തിലുള്ള കീഴ് ചിറകിന്റെ പിൻഭാഗത്താണ് ചന്ദ്രക്കലമാതിരി വെളുപ്പ് നിറം കാണുന്നത്. പേഴ്മരത്തിലാണ് (Careya arborea) മുട്ടയിടുന്നതും ലാർവകൾ വളരുന്നതും. അതുകൊണ്ട് പേഴാളൻ എന്നുവിളിക്കുന്നു. പാടങ്ങളിലെ അതിരാണിയിലും (Melastoma malabathricum) ഇവയുടെ ലാർവകൾ വളരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും പേഴാളൻ ശലഭം, 1972 -ലെ ഇന്ത്യൻ വന്യജീവിസംരക്ഷണ നിയമത്തിന്റെ രണ്ടാം പട്ടികയിൽപെടുത്തി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുക്കുന്നു.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ
ചെറുതോണി
ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ വാഴത്തോപ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ പ്രധാന ടൗണാണ്‌ ചെറുതോണി. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ പൈനാവ് ചെറുതോണിയിൽ നിന്നും അഞ്ചുകിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. ഇടുക്കി മെഡിക്കൽകോളേജ്,  ജില്ലാ വ്യവസായകേന്ദ്രം, വൈദ്യതിവകുപ്പിന്റെ ഓഫീസുകൾ, ഇടുക്കി താലൂക്ക്‌ ഓഫീസ് എന്നിവ ചെറുതോണിക്ക് സമീപത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇടുക്കി ജലവൈദ്ധ്യുത പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ ചെറുതോണി, ഇടുക്കി അണക്കെട്ടുകൾ ഈ ടൗണിന് സമീപമാണ്.
ചരിത്രം
1940-കളിലെ ക്ഷാമത്തിനുശേഷം അന്നത്തെ സർക്കാർ കർഷകരെ കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമായ മലവാ‍രങ്ങളിൽ കുടിയേറിപ്പാർക്കുവാൻ അനുവദിച്ചു. താഴ്‌വാരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കർഷകർ അങ്ങനെ മലേറിയ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, ക്ഷുഭിതമാ‍യ ഭൂപ്രകൃതി എന്നിവയെ വകവയ്ക്കാതെ മലകയറി കാടുവെട്ടിത്തെളിച്ച് കൃഷി തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഈ ഭൂമി ഇടുക്കി, ചെറുതോണി, കുളമാവ് എന്നീ മൂന്ന് അണക്കെട്ടുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ജല വൈദ്യുത പദ്ധതിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഭൂമിയായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. കേരള സംസ്ഥാന ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ് അങ്ങനെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. ഓഫീസുകളുടെ രൂപവൽക്കരണവും ഡാമുകൾ നിർമ്മിച്ച ഹിന്ദുസ്ഥാൻ കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനിയുടെ വരവും കൂടിയായപ്പോൾ ചെറുതോണി ഒരു തിരക്കേറിയ പ്രദേശമായി. 1960-കളിൽ ചെറുതോണിയിൽ വസിച്ച ജനസംഖ്യയുടെ ഒരു വിഭാഗം ഡാമിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനായി പഞ്ചാബിൽ‍നിന്നും വന്ന സിഖുമത വിശ്വാസികളായിരുന്നു. (ഹിന്ദുസ്ഥാൻ കൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനിയുടെ ജോലിക്കാരിൽ സിഖുകാർ ഉൾപ്പെടെ വടക്കേഇൻഡ്യയിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ സംസ്ഥാനത്തെയും തൊഴിലാളികളും വളരെ അധികം മലയാളികളും ഉണ്ടായിരുന്നു). ഡാമിന്റെ നിർമ്മാണത്തിനായി കൂലിത്തൊഴിലാളികളായി വന്ന തമിഴരും ചെറുതോണിയിൽ താമസം ഉറപ്പിച്ചു.
ടൂറിസം
ഇടുക്കി ജലാശയത്തിൽ  ഹൈഡൽ ടൂറിസത്തിന്റെ ഭാഗമായി സന്ദർശകക്കായി സ്പീഡ്,യാത്രാബോട്ടുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചെറുതോണിക്കടുത്ത വെള്ളപ്പാറയിൽനിന്നുമുള്ള ബോട്ട്സവാരി ഇടുക്കി ,ചെറുതോണി ഡാമുകളുടെ  സമീപത്തുകൂടിയാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. വൈദ്യതിബോർഡ് അനുവദിക്കുന്ന അവധി  ദിവസങ്ങളിലും ഓണം,റംസാൻ,ക്രിസ്തുമസ്,വിഷു  തുടങ്ങിയ ആഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌    തുടർച്ചയായി ഏതാനും നാളുകളിലും  ഇടുക്കി ഡാം സന്ദർശകർക്കായി തുറന്നുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ജില്ലാ ടൂറിസം പ്രൊമോഷൻ കൗൺസിലിന്റെ ഹിൽവ്യു പാർക്ക് ചെറുതോണിക്കടുത്ത്  വെള്ളാപ്പാറയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. വനംവകുപ്പിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ  കാൽവരിമൗണ്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ചെറുതോണിയിൽനിന്നും 13  കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്.പ്രകൃതിരമണീയമായ മലനിരകളും ഇടുക്കി ജലാശയത്തിന്റെ  നേർക്കാഴ്ചയും അനേകരെ ഇവിടേക്കാകർഷിക്കുന്നു.
അടുത്ത ഗ്രാമങ്ങൾ
ഇടുക്കി ജില്ല യിലെ വാഴത്തോപ്പ് പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ചെറുതോണി. ചെറുതോണിയോട് ചേർന്നുള്ള മറ്റു ഗ്രാമങ്ങൾ വാഴത്തോപ്പ്, തടിയൻ‌പാട്, കരിമ്പൻ, മഞ്ഞപ്പാറ, മണിയാറൻ‌കുടി, ഭൂമിയാംകുളം, ഇടുക്കി, പൈനാവ് തുടങ്ങിയവയാണ്.
അവലംബം
2https://www.kseb.in/index.php?option=com_content&view=article&id=36&Itemid=572&lang=en
ദത്ത ഗെയ്ക്‌വാദ്
ദത്താജിറാവു കൃഷ്ണറാവു ഗെയ്ക്‌വാദ് മുൻ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരവും ക്യാപ്റ്റനുമായിരുന്നു. 1928, ഒക്ടോബർ 27-നു വഡോദരയിൽ ജനിച്ചു. 1959-ലെ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് പര്യടനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിനെ നയിച്ചു. ഒൻപതു വർഷത്തോളം രഞ്ജി ട്രോഫി‍ മൽസരങ്ങളിൽ ബറോഡയെ നയിച്ച ഇദ്ദേഹം 110 ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് മൽസരങ്ങളിൽ നിന്നായി 5788 റൺസ് നേടിയിട്ടുണ്ട്. പതിനൊന്ന് അന്തരാഷ്ട്രമൽസരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത ഇദ്ദേഹം ഒരു അർദ്ധ സെഞ്ചുറി അടക്കം 350 റൺസ് നേടിയിട്ടുണ്ട്. പിൽക്കാലത്ത് ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി കളിച്ച അൻഷുമാൻ ഗെയ്ക്‌വാദ് പുത്രനാണ്‌.
വർഗ്ഗം:1928-ൽ ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 27-ന് ജനിച്ചവർ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീം നായകന്മാർ
ബല റാം നന്ദ
പ്രധാനരചനകൾ
തുടങ്ങി ജീവചരിത്രശാഖയെ സമ്പന്നമാക്കിയ നിരവധി രചനകൾ ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതായിട്ടുണ്ട്.
ജീവചരിത്രകാരൻ
ജീവചരിത്രരചനയിലെ നന്ദയുടെ സവിശേഷപാടവം കണ്ടറിഞ്ഞ നെഹ്റു തന്റെ പിതാവിന്റെ ജീവചരിത്രമെഴുതാൻ ഇദ്ദേഹത്തെ ക്ഷണിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നിവയാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റുപ്രധാന കൃതികൾ.
പുരസ്കാരങ്ങൾ
തുടങ്ങി ഒട്ടനേകം പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ചരിത്രകാരന്മാർ വർഗ്ഗം:1917-ൽ ജനിച്ചവർ
മാണിക്ക്യചെമ്പഴുക്ക (ചലച്ചിത്രം)
1995-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ്‌ മാണിക്ക്യചെമ്പഴുക്ക. തുളസീദാസ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ മുകേഷ്, മാതു, ജഗതി ശ്രീകുമാർ എന്നിവർ വേഷമിട്ടിരിക്കുന്നു. എ.കെ. സാജന്റെ കഥയ്ക്ക് ബാബു ജനാർദ്ദനൻ തിരക്കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നു. ശരവണ പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ കെ. ശിവരാജ് ആണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത്.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1995-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ വർഗ്ഗം:തുളസീദാസ് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ
ഡിനയിൽ-ഓഫ്-സർവീസ് അറ്റാക്ക്‌
thumb|DDoS അറ്റാക്ക്‌ ചിത്രം. ദിവസവും അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്ന വെബ്സൈറ്റ്കൾക്കു നേരെയുള്ള ഒരു പ്രത്യേകതരം ആക്രമണം അല്ലെങ്കിൽ ആക്രമണ ശ്രമമാണ് ഡിനയിൽ-ഓഫ്-സർവീസ് അറ്റാക്ക്‌. ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഹോസ്റ്റിന്റെ സേവനങ്ങൾ താൽക്കാലികമായോ അനിശ്ചിതകാലത്തേക്കോ തടസ്സപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഒരു മെഷീനോ അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് റിസോഴ്‌സോ  ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലഭ്യമല്ലാതാക്കാൻ സൈബർ കുറ്റവാളികൾ ശ്രമിക്കുന്ന സൈബർ ആക്രമണമാണിത്. സിസ്റ്റങ്ങൾ ഓവർലോഡ് ചെയ്യാനും ചില അഭ്യർത്ഥനകൾ അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള നിയമാനുസൃതമായ അഭ്യർത്ഥനകളും പൂർത്തീകരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മെഷീൻ അല്ലെങ്കിൽ റിസോഴ്സ് അമിതമായ തോതിൽ അഭ്യർത്ഥനകൾ നൽകികൊണ്ടാണ് ഉപയോക്താവിനുളള സേവനങ്ങൾ നിരസിക്കുന്നത്.
ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടഡ് ഡിനയൽ ഓഫ് സർവീസ് അറ്റാക്കിൽ (DDoS അറ്റാക്ക്), ഇരയെ ബാധിക്കുന്ന ഇൻകമിംഗ് ട്രാഫിക് വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ആക്രമണം തടയുന്നതിന് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ തന്ത്രങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്, കാരണം ഒന്നിലധികം ഉറവിടങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഒരൊറ്റ ഉറവിടം തടയാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുകൊണ്ട് പ്രയോജനമില്ല.
ഒരു ഡോസ്(DoS) അല്ലെങ്കിൽ ഡിഡോസ്(DDoS) ആക്രമണം ഒരു കടയുടെ പ്രവേശന കവാടത്തിൽ തിങ്ങിക്കൂടുന്ന ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾക്ക് സമാനമാണ്, ഇത് നിയമാനുസൃതമായ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് പ്രയാസകരമാക്കുന്നു, അങ്ങനെ വ്യാപാരത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും പണം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഡോസ് ആക്രമണങ്ങളിലൂടെ ക്രിമിനൽ കുറ്റവാളികൾ പലപ്പോഴും ലക്ഷ്യമിടുന്നത് ബാങ്കുകൾ അല്ലെങ്കിൽ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് പേയ്‌മെന്റ് ഗേറ്റ്‌വേകൾ പോലുള്ള ഉയർന്ന പ്രൊഫൈൽ വെബ് സെർവറുകളിൽ ഹോസ്റ്റ് ചെയ്‌തിരിക്കുന്ന സൈറ്റുകളെയോ സേവനങ്ങളെയോ ആണ്. റിവെൻജ്, ബ്ലാക്ക്‌മെയിൽ , ഹാക്ക്ടിവിസം മുതലായ രീതിയിലാണ് ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.
ഡിനയിൽ-ഓഫ്-സർവീസ് അറ്റാക്ക്‌ പ്രവർത്തനം
പല കമ്പ്യൂട്ടറുകളാൽ ചേർന്ന ഒരു ചങ്ങലയാണ് ഇന്റർനെറ്റ്, അത് പോലെയാണ് ഒരു വെബ്സൈറ്റ് പക്ഷെ ഒരു ലോക്കൽ വെബ്സൈറ്റ് എന്നാൽ അത് ഇന്റർനെറ്റ് കണക്ട് ചെയ്ത ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ആണ് അതിന് ഒരു പ്രത്യേകം അഡ്രസ്സ് കാണും അതാണ് ഐ.പി-അഡ്രസ്‌ എന്ന് പറയുന്നത്. 74.125.236.81 എന്നത് ഗൂഗിൾ എന്ന സെർച്ച്‌ എൻജിന്റെ ഐ.പി ആണ്. രണ്ടാമത് ആ ലോക്കൽ വെബ്സൈറ്റിൽ വരുന്ന കണക്ഷന് ഒരു പ്രത്യേക ലിമിറ്റ് ഉണ്ടായിരിക്കും അതിനപ്പുറം റീക്വസ്റ്റുകൾ വന്നാൽ ആ വെബ്സൈറ്റ് പ്രവർത്തനരഹിതമാകും. ഇതാണ് ഡിനയിൽ-ഓഫ്-സർവീസ് അറ്റാക്കിന്റെ പിന്നിലുള്ള ആശയം. ബാങ്കുകൾ,സേർച്ച്‌ എൻജിനുകൾ,സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്ക്കൾ,എങ്ങനെ സകല വെബ്സൈറ്റുകളിലും ഈ ഡോസ് അറ്റാക്കിൽ ടേക്ക് ഡൌൺ ചെയ്യാൻ സാധിയ്ക്കും എന്നത് ഡോസ് അറ്റാക്കിന്റെ നിലവാരം കുട്ടുന്നു. ട്വിറ്റർ ദിവസവും 12 മുതൽ 15 വരെ ഡോസ് അറ്റാക്കിനു വിധേയമാകുന്നുണ്ട് കാരണം ലോകത്തിലെ സകല വൃവസായ പ്രമുഖരും, സിനിമാ സ്റ്റാറുകളും ട്വിറ്ററിലാണല്ലോ വിഹരിക്കുന്നത്.
ചരിത്രം
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ മൂന്നാമത്തെ ഐഎസ്പി(ISP) ആയ പാനിക്‌സ് ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ ഡോസ് ആക്രമണം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 1996 സെപ്‌റ്റംബർ 6-ന്, പാനിക്‌സ് സിൻ ഫ്ലഡ്(SYN flood) ആക്രമണത്തിന് വിധേയമായി, ഇത് മൂലം നിരവധി ദിവസത്തേക്ക് അതിന്റെ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാതായി, അതേസമയം ഹാർഡ്‌വെയർ വെണ്ടർമാർ, പ്രത്യേകിച്ച് സിസ്‌കോ, ഇതിനെതിരെ ശരിയായ പ്രതിരോധം കണ്ടെത്തി.
ഡോസ് ആക്രമണത്തിന്റെ മറ്റൊരു ആദ്യകാല രൂപം ഖാൻ സി. സ്മിത്ത് 1997-ൽ ഒരു ഡെഫ് കോൺ(DEF CON) ഇവന്റിനിടെ നടത്തി, ഇത് ഒരു മണിക്കൂറിലധികം ലാസ് വെഗാസ് സ്ട്രിപ്പിലേക്കുള്ള ഇന്റർനെറ്റ് ആക്‌സസിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തി. ഇവന്റ് സമയത്ത് പ്രദർശിപ്പിച്ച സാമ്പിൾ കോഡ് ഉപയോഗിച്ച് റിലീസ് സ്പ്രിന്റ്, എർത്ത്‌ലിങ്ക്, ഇ-ട്രേഡ്, മറ്റ് പ്രമുഖ കോർപ്പറേഷനുകൾ എന്നിവക്കെതിരിയുള്ള ഓൺലൈൻ ആക്രമണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
സീനത്ത് അമൻ
ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ ഒരു മികച്ച അഭിനേത്രിയാണ് സീനത്ത് അമൻ (ज़ीनत अमन, زینت امان) ജനനം: നവംബർ 19, 1951) 1970 ലെ മിസ്സ് ഇന്ത്യ റണ്ണർ അപ്പ് ആയിരുന്ന സീനത്ത് ആ വർഷത്തെ മിസ്സ് ഏഷ്യ പസിഫിക്ക് ആകുകയും ചയ്തു. ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്ക് ഒരു ഹോളിവുഡ് താരത്തിന്റെ ഭംഗിയോടെ എത്തിയ സീനത്ത് തന്റെ സിനിമാ ജീവിതത്തിലുടനീളം ഗ്ലാമർ റോളുകളിലാണ് അഭിനയിച്ചത്.
ആദ്യകാലജീവിതം
1951 നവംബർ 19 ന് മുംബൈയിൽ സീനത്ത് ഖാൻ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു. മാതാവ് സിന്ധ വർധിനി കാർവാസ്റ്റെ മഹാരാഷ്ട്ര സ്വദേശിയായിരുന്നു. നടൻ റാസ മുറാദിന്റെ ബന്ധുവും നടൻ മുറാദിന്റെ ഭാഗിനേയിയുമാണ് അമാൻ. സീനത്ത് അമന്റെ പിതാവ് അമാനുള്ളാ ഖാൻ ഭോപ്പാൽ സംസ്ഥാന ഭരണകുടുംബവുമായി ബന്ധമുള്ള വ്യക്തിയായിരുന്നു. മാതാവ് മഹാരാഷ്ട്രക്കാരിയായ ബ്രാഹ്മണ വനിതയും പിതാവ് അഫ്ഗാൻ വംശജനുമായിരുന്നു. സീനത്തിന്റെ പിതാവ് അമാനുള്ള മുഗൾ ഇ അസാം, പക്കീസാ എന്നീ പ്രമുഖ സിനിമകളുടെ രചയിതാവുമാണ്. പിതാവ് പലപ്പോഴും "അമാൻ" എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ എഴുതുകയും പിന്നീട് പിതാവിന്റെ ഈ തൂലികാനാമം അവർ സിനിമാലോകത്ത് തന്റെ പേരിനൊപ്പം ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ മാതാപിതാക്കൾ വിവാഹമോചനം നേടി. സീനത്തിന് 13 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ പിതാവ് അന്തരിച്ചു. പിന്നീട് മാതാവ് ഹെയ്ൻ‌സ് എന്ന ജർമ്മൻ പൌരനെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ജർമ്മൻ പൗരത്വം നേടുകയും ചെയ്തു. പഞ്ച്ഗാനിയിൽ അവർ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി.
മുംബൈയിലെ സെൻറ്. സേവിയേഴ്സ് കോളേജിൽ നിന്നും ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഉന്നത വിദ്യഭ്യാസത്തിനു വേണ്ടി സ്കോളർഷിപ്പിൽ ലോസ് ഏഞ്ചത്സിലേക്ക് നീങ്ങി സതേൺ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തിയെങ്കിലും അവിടെനിന്ന് ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. ആദ്യം പത്രപ്രവർത്തനം തന്നെ ജോലിയായി തിരഞ്ഞെടുത്ത സീനത്ത് ഫെമിന മാഗസിനായി ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയെന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും പിന്നീട് മോഡലിങ്ങിലേക്ക് തിരിയുകയും താജ്മഹൽ ടീ ഉൾപ്പെടെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും അപ്രധാനവുമായ നിരവിധി ബ്രാൻഡുകൾക്ക് മോഡലായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് 1970 ൽ ഏഷ്യ പസിഫിക് ആയി തിരഞ്ഞേടുക്കപ്പെട്ടു.
1970
1971ൽ, അവർ ഓ.പി റൽഹാൻ്റെ ചിത്രം, ഹൽചലിൽ ഒരു ചെറിയ റോൾ ചെയ്തു. അതേ വർഷം ഹംഗാമയിൽ, വിനോദ് ഖന്ന, ഹെലൻ, കിഷോർ കുമാർ, മെഹ്മൂദ് എന്നിവരോടൊപ്പം, അഭിനയിച്ചിരുന്നു; രണ്ട് ചിത്രങ്ങളും ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയമായിരുന്നു. നടനും സംവിധായകനുമായ ദേവ് ആനന്ദ് തന്റെ സിനിമയായ ഹരേ രാമ ഹരേ കൃഷ്ണയിൽ (1971) ജസ്ബീർ/ജാനിസ് ആയി അഭിനയിക്കാൻ ഉടൻ അമനെ സമീപിച്ചു, നടി സഹീദ ആ വേഷം നിഷേധിച്ചതിനെ തുടർന്ന് അവൾക്ക് ഒരു ഓഫർ നൽകി. ഹീര പന്ന, ഹീരാലാൽ പന്നാലാൽ, എന്നിവയിൽ അഭിനയിച്ചു.
1980
1980 -ൽ അമൻ തക്കറിൽ സപ്ന, റാം ബൽറാം മധു എന്ന സിനിമകളിൽ ആദ്യമായി വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. ബോംബെ 405 മൈലുകളിൽ വിനോദ് ഖന്നയ്‌ക്കൊപ്പം രാധയായും അവർ അഭിനയിച്ചു. സഞ്ജയ് ഖാൻ സംവിധാനം ചെയ്ത അബ്ദുള്ളയിൽ രാജ് കപൂർ, ഡാനി ഡെൻസോങ്പ, ഖാൻ എന്നിവർക്കൊപ്പം അഭിനയിച്ച അമൻ അടുത്തതായി സൈനബയായി അഭിനയിച്ചു. അക്കാലത്ത് ഏതൊരു സിനിമയ്ക്കും വേണ്ടി ചെലവഴിച്ച ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബഡ്ജറ്റുകളിലൊന്ന് ഈ ചിത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്നു, ഇത് വിജയത്തിനായി ഖാൻ എടുത്ത റിസ്ക് ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ പ്രകടനം മോശമായിരുന്നിട്ടും, സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ ഈ സിനിമ വിജയം നേടി.
2000
ഇൻഡസ്ട്രിയിൽ 10 വർഷത്തെ നിഷ്‌ക്രിയത്വത്തിന് ശേഷം, ഭോപ്പാൽ എക്സ്പ്രസ് (1999) എന്ന സിനിമയിൽ അമൻ ഒരു അതിഥി വേഷത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. എന്നിരുന്നാലും, 2003 വരെ ബൂം എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആലീസായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുവരെ അവൾ മറ്റൊരു സിനിമയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല. ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ഈ സിനിമ തീർത്തും മോശമായ പ്രകടനത്തിലേക്ക് മാറി, നിർമ്മാതാവ് ആയിഷ ഷ്രോഫ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറപ്രവർത്തകർക്ക് ഒരു കൂട്ടം സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
2010
2010 ൽ, ഡുന്നോ വൈ ... നാ ജാനെ ക്യോൺ എന്ന സിനിമയിൽ അമൻ റെബേക്കയായി അഭിനയിച്ചു. ഈ സിനിമ യഥാർത്ഥത്തിൽ രാജ്യവ്യാപകമായി ചലച്ചിത്രമേളകളിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തു, ഗേ സ്റ്റീരിയോടൈപ്പുകളുടെ പേരിൽ നിരൂപകരിൽ നിന്ന് വലിയ തോതിൽ വിവാദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. എന്നിരുന്നാലും, ചലച്ചിത്രമേളകളിലൂടെ സിനിമ വിജയം കൈവരിക്കുകയും പിന്നീട് പരിമിതമായ തിയറ്റർ റിലീസ് നേടുകയും ചെയ്തു. ചിത്രത്തിൽ, അമൻ ആപ് ജൈസ കോയി, ചുര ലിയ ഹായ് തുംനേ ജോ എന്നീ ഗാനങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ഇത് പിന്നീട് അതിന്റെ തുടർച്ചയായ Dunno Y2 ... ലൈഫ് ഈസ് എ മൊമെന്റ്, 2014 ൽ പുറത്തിറങ്ങി, അതിൽ അമനും അഭിനയിച്ചു. 2012 ൽ സ്ട്രിംഗ്സ് ഓഫ് പാഷൻ എന്ന സിനിമയിൽ അമൻ റോമയായി അഭിനയിച്ചു.
2020
2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ, കസ്തൂർബാ ഗാന്ധിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അമൻ തിയേറ്ററിൽ ഒരു തിരിച്ചുവരവ് നടത്തുകയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2021 ജനുവരിയിൽ, വരാനിരിക്കുന്ന കൊലപാതക-നിഗൂ film ചിത്രമായ മാർഗാവ്: ദി ക്ലോസ്ഡ് ഫയൽ, 1980-കൾക്ക് ശേഷമുള്ള ആദ്യ പ്രധാന വേഷത്തിൽ അവൾ അഭിനയിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. അഗത ക്രിസ്റ്റിയോടുള്ള ആദരസൂചകമായ ചിത്രത്തിൽ, "സ്വതന്ത്ര സ്ത്രീയും അമ്മയും സംരംഭകനുമായ ഒരു ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ കുടുംബത്തിന്റെ തലവനെ" അമൻ അവതരിപ്പിക്കും.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ
വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:നവംബർ 19-ന് ജനിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രനടിമാർ വർഗ്ഗം:മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ വർഗ്ഗം:ഫെമിന മിസ് ഇന്ത്യ ജേതാക്കൾ
ജോൺ ബന്യൻ
thumb|ജോൺ ബന്യൻ പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന (1628 നവംബർ 28 – 1688 ഓഗസ്റ്റ് 31 ) സുവിശേഷപ്രചാരകനും എഴുത്തുകാനുമായിരുന്നു ജോൺ ബന്യൻ. അദ്ദേഹം പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്കളിലെ തീക്ഷ്ണതയേറിയ കാൽ‌വിനിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിന്റെ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ച് അവ പ്രചരിപ്പിച്ചു. ആ വിശ്വാസപ്രമാണങ്ങളെ ഗ്രാമ്യ ഭാഷയുടെ ശക്തിയിലും മധുരിമയിലും അവതരിപ്പിച്ച് എഴുതിയ തീർഥാടകന്റെ വഴി(പിൽഗ്രിംസ് പ്രോഗ്രസ്) എന്ന അന്യാപദേശകഥ (allegory) യുടെ പേരിലാണ് ബന്യൻ പ്രധാനമായും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്‍.
ബാല്യം, യൗവനം
thumb|left|275px|ബന്യന്റെ ജന്മസ്ഥലം 1628 നവംബർ 28ൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ബെഡ്ഫോർഡിലായിരുന്നു ജനനം. ലോഹപ്പാത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും കേടുപാട് നീക്കിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന തോമസ് ബന്യനായിരുന്നു പിതാവ്. അമ്മ എലിസബത്ത് ബെന്റ്ലിയും. കുടുംബം അത്ര സമ്പന്നമൊന്നുമല്ലാതിരുന്നതു കൊണ്ട് എഴുതാനും വായിക്കാനും പ്രാപ്തനാക്കിയ അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസമേ അദ്ദേഹത്തിന് സിദ്ധിച്ചുള്ളു. ബന്യന്റെ പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ, അമ്മ മരിച്ചു. അമ്മയുടെ മരണവും രണ്ടുമാസത്തിനു ശേഷം നടന്ന പിതാവിന്റെ പുനർ‌വിവാഹവും അദ്ദേഹത്തിനു വലിയ ആഘാതമായി. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ചാൾസ് ഒന്നാമന്റെ രാജപക്ഷവും അദ്ദേഹത്തെ എതിർക്കുന്നവരുടെ പാർലമെന്റ് പക്ഷവും തമ്മിലുള്ള ആഭ്യന്തരയുദ്ധം നടക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു അത്. കുടുംബത്തോട് അകൽച്ചയിലായ ജോൺ, പാർലമെന്റ് പക്ഷത്തിന്റെ സൈന്യത്തിൽ ചേർന്നു. ആഭ്യന്തരയുദ്ധം സമാപിച്ച് പാർലമെന്റ് സൈന്യം പിരിച്ചുവിടപ്പെട്ടപ്പോൾ ബന്യൻ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.
വിവാഹം, പുതിയ ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം
ഏതാണ്ട് ഇരുപതുവയസ്സുള്ളപ്പോൾ ബന്യൻ, പിതാവിന്റെ ലോഹപാത്രത്തൊഴിൽ തെരഞ്ഞെടുത്തു. താമസിയാതെ വിവാഹിതനാവുകയും ചെയ്തു. ദൈവഭയമുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ മകളായിരുന്നു ഭാര്യ എന്നാണ് ബന്യൻ പറയുന്നത്. സ്ത്രീധനമായി അവൾ ആകെ കൊണ്ടുവന്നത് രണ്ടു പുസ്തകങ്ങളായിരുന്നത്രെ - ആർതർ ഡെന്റിന്റെ സാധുമനുഷ്യന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴിയും(Plain Man's Pathway to Heaven) ളൂയീസ് ബെയ്‌ലിയുടെ ഭക്തിസാധനയും (Practice of Piety). അവ വായിച്ചത് ബന്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ പരിവർത്തനത്തിനു കാരണമായി. ആ പുസ്തകങ്ങൾ കൊടുത്ത വീക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വന്തം ജീവിത്തെ പരിശോധിച്ച ബന്യന്, അതിൽ കുറവുകൾ മാത്രമേ കാണാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളു. ഉല്ലാസവും, പാട്ടും, നൃത്തവും, അസഭ്യഭാഷണവും എല്ലാം നിറഞ്ഞ ആ ജീവിതം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്‌ഷ്യത്തോട് മുഖം തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്താണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു തോന്നി. തന്നെ ആകർഷിച്ച പുതിയ വീക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജീവിതത്തെ മാറ്റിയെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.
സമഗ്രപരിവർത്തനം
എന്നാൾ ഈ മാറ്റം നൽകിയ സംതൃപ്തി അധികം കാലം നീണ്ടു നിന്നില്ല. കേവലം ഉപരിതലമാത്രസ്പർശിയായ ആ പരിവർ‍ത്തനം, തന്നെ കാപട്യം നിറഞ്ഞ ഒരു ഫരീസേയൻ ആക്കി മാറ്റിയതേയുള്ളു എന്നു അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി. നാലു വർഷം നീണ്ട കടുത്ത ആത്മീയസംഘർഷത്തിനൊടുവിൽ അദ്ദേഹം വിശ്വാസത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ചചെയ്യാത്തവർ (Non-Conformists) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കാൽ‌വിനിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിലേക്കു പരിവർത്തിതനായി. ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ കഥ പറയുന്ന പാപികളിൽ പ്രധാനിക്ക് അളവില്ലാത്ത കൃപ (Grace Abounding to the Chief of Sinners) എന്ന ബന്യന്റെ പുസ്തകം ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ്.
സുവിശേഷവഴിയിലെ പ്രതിബന്ധങ്ങൾ
ബന്യന്റെ തുടർന്നുള്ള ജീവിതം, തനിക്കു കിട്ടിയെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ച കൃപയുടെ കഥ പറയാനും അതിന്റെ വഴിയിലേക്ക് മറ്റുള്ളവരെ നയിക്കാനുമാണ് നീക്കിവച്ചത്. അദ്ദേഹം സുവിശേഷപ്രസംഗങ്ങൾക്കായി നിരന്തരമായ യാത്രകളിൽ മുഴുകി. വശ്യവാചിയായിരുന്ന ബന്യന്റെ ഖ്യാതി ക്രമേണ നാടാകെ പരന്നെങ്കിലും, അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എതിർപ്പ് അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടി. അനുമതി (Licence) ഇല്ലാതെ പ്രസംഗിച്ചതിനു അദ്ദേഹം ഒന്നിലേറെ തവണ അറസ്റ്റു ചെയ്യപ്പെടുകയും തടവുശിക്ഷക്കു വിധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. പ്രസംഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുനിൽക്കാമെന്ന് ഉറപ്പു കൊടുക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുകയാൽ, 1660-ലെ അറസ്റ്റിനെ തുടർന്ന് ഏതാണ്ട് 12 വർഷത്തോളം ബന്യന് തടവിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതിനു മുൻപു തന്നെ കാഴ്ചശക്തിയില്ലാതെ ജനിച്ച മകൾ മേരി അടക്കം നാലു ‍കുട്ടികല്ക്ക് ജന്മം നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യഭാര്യ മരിച്ചിരുന്നു. ജയിൽശിക്ഷകൾക്കിടയിലെ ഒരു ഇട‌വേളയിൽ വീണ്ടും വിവാഹം കഴിച്ചു. എലിസബത്ത് എന്നായിരുന്നു രണ്ടാം ഭാര്യയുടെ പേര്. ബന്യന് രണ്ടു മക്കൾ കൂടി ഉണ്ടായി. 1672-ൽ ചാൾസ് രണ്ടാമൻ രാജാവിന്റെ മതസ്വാതന്ത്ര്യപ്രഖ്യാപനം (Declaration of religious indulgence) അനുസരിച്ച് ജയിൽ‌വിമുക്തനായ ബന്യൻ, 1674-ൽ ആ പ്രഖ്യാപനം പിൻ‌വലിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് വീണ്ടും അറസ്റ്റിലായി. ഇത്തവണ ജയിൽ വാസം ആറു മാസമേ നീണ്ടുള്ളു.
എഴുത്തുകാരനായ ബന്യൻ
ദീർഘകാലം ജയിലിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നപ്പൊഴൊക്കെ ബന്യൻ തന്റെ സുവിശേഷവേല തുടരുകയായിരുന്നു. ദൈവവചനം ബന്ധനത്തിലായില്ല. എവിടെയും സഹതടവുകാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായി. ബന്യൻ ജയിലിൽ ചെയ്ത പ്രഭാഷണങ്ങളിൽ ചിലത് പിന്നീട് വിപുലീകരിച്ച് പ്രസീദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജയിൽ‌വാസത്തിനിടെ ബന്യൻ വേറേയും രചനകളിൽ മുഴുകി. ബന്യന്റെ രചനാക്ഷമതക്കും, അതുവഴി ആദ്ധ്യാത്മിക സാഹിത്ത്യത്തിനും ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഗ്രഹമായി മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖ്യമായ മൂന്നുകൃതികളിൽ ആദ്യത്തേതും, ആത്മകഥാപരവുമായ പാപികളിൽ പ്രധാനിക്ക് അളവില്ലാത്ത കൃപ, രചിക്കപ്പെട്ടത് 12 വർഷത്തെ നീണ്ട് ജയിൽ‌വാസത്തിനിടെയാണ്. ബുന്യന്റെ യശസ്സിന് മുഖ്യ ആധാരമായ തീർഥാടകന്റെ വഴി (പിൽഗ്രിംസ് പ്രോഗ്രസ്) രചിക്കപ്പെട്ടത് പിന്നീടുണ്ടായ ഹ്രസ്വകാല ജയിൽ‌വാസത്തിനിടെയാണ്. രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുണ്ട് ആ കൃതിക്ക്. പ്രധാനകൃതികളിൽ മൂന്നാമത്തേതായ ശ്രീമാൻ ദുഷ്ടന്റെ ജീവിതവും മരണവും (Life and Death of Mr. Badman) പിന്നീട് എഴുതപ്പെട്ടതാണ്. ഒരു തരത്തിൽ അതിനെ തീർഥാടകന്റെ മുന്നേത്തിന്റെ മൂന്നാം ഭാഗമായി കണക്കാക്കാം. അക്കാലത്തെ മതപരമായ സംവാദങ്ങളിൽ തികഞ്ഞ പ്രതിബദ്ധതയോടെ പങ്കെടുത്ത ബന്യൻ തന്റെ നിലപാടുകൾ വാദിച്ചുറപ്പിക്കാനായി നിരന്തരം എഴുതി. മൊത്തം അറുപതോളം കൃതികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റേതായിട്ടുണ്ട്.
തീർഥാടകന്റെ വഴി (പിൽഗ്രിംസ് പ്രോഗ്രസ്)
ബന്യനന്റെ പ്രധാന കൃതിയായ തീർഥാടകന്റെ വഴി, മൂന്നിലേറെ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷവും, ആത്മീയസാഹിത്യത്തിലെയെന്നല്ല എല്ലാത്തരം സാഹിത്യത്തിലേയും എണ്ണപ്പെട്ട രചനകളിലൊന്നായി നിലനിൽക്കുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കുടുംബത്തിൽ ഒരു പുസ്തകം മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നതെങ്കിൽ അത് ബൈബിൾ ആകുമായിരുന്നു; എന്നാൽ രണ്ടു പുസ്തകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അവയിലൊന്ന് തീർഥാടകന്റെ വഴി ആയിരുന്നിരിക്കുമമായിരുന്നു എന്നു ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഷേക്സ്പിയറുടെ കൃതികൾക്ക് കിട്ടാത്ത പ്രചാരമാണ് അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലെ മുന്തിയരചനകളിലൊന്നാണത്. അതേസമയം, പ്യൂരിറ്റൻ കാൽ‌വിനസത്തിന്റെ താരതമ്യേന ഇടുങ്ങിയ ലോകവീക്ഷണം വച്ച് എഴുതിയ കൃതിയുമാണ്. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം അക്ഷരാഭ്യാസം നേടുന്നതിൽ അവസാനിച്ച ആളാണ് രചയിതാവെന്ന് കൂടി ഓർക്കുമ്പോൾ തീർഥാടകന്റെ വഴി എന്ന കൃതിയുടെ ചരിത്രം ആരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. പൊങ്ങച്ച മേളയും (Vanity Fair) മനസ്സിടിവിന്റെ ചളിക്കുണ്ടും (Slough of Despond) നിരാശാരാക്ഷസനും (Giant Despair) സംശയക്കോട്ടയും (Doubting Castle) വശ്യസാനുവും (Delectable Mountains)പോലെയുള്ള പ്രയോഗങ്ങൾ ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷക്കു ഇന്നുള്ള സമ്പന്നതക്ക് തീർഥാടകന്റെ വഴിയിൽ നിന്നു കിട്ടിയ സംഭാവനകളാണ്. അതിന്റെ ശൈലി നിരവധി എഴുത്തുകാരെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.