Базилика
Римска базилика
Во ширината на коработ десно и лево имало по четири аголни столба, а по страната што е поблиску до плоштадот по осум столба, заедно со аголните, по шест, затоа што на таа страна не стоеле два средни столба за да не го попречуваат погледот кон предворјето на Августовиот храм којшто стои во средината на базиликата, завртен кон средината на плоштадот и кон храмот на Јупитер, како и кон трибуналот на базиликата, направен како лак, со форма помала од полукруг. На чело на тој полукруг има простор од четириесет и шест стапки. На столбовите наоколу биле поставени греди кои биле составени од три реда по две парчиња од две стапки. Третиот столб од внатрешната страна свртен накај антите кои се поместени од предворјето и го допираат полукругот. Во насока на капителите биле поставени мали столпчиња како потпирачи. Над нив имало напречни греди со потпирачи во насока на столбовите, антите и ѕидовите на предворјето. Тие го носеле едното слеме по должината на базиликата и другото од средината над предворјето од храмот. Со тоа се давало поубава форма на покривот. Витрувиј сметал дека со тоа што биле отстранети украсите на епистилот и биле подигнати огради и горни столбови била отстранета тешкотијата при изработка и се намалувале трошоците. Самите столбови без прекинување се извишувале под гредите на коработ и давале достоинствен изгледа на зградата. Сето ова и уште многу други објекти биле опишани според кој принцип треба да бидат изградени во книгите на Витрувиј наменети за архитектурата. Во Cosa и Помпеја ги има истите елементи: среден простор којшто бил подигнат, опод со ред од столбови над кој стоеле галериите, трибуналот којшто бил изолиран од главниот простор. Разлики започнуваат со трибунали коишто биле поставувани по должина во Помпеја, а во Cosa напречно, во додатни елементи од типот на одделено предворје. Во развојот се зголемуваат димензиите и бројот на бродовите. Витрувијскиот тип којшто го споменав погоре губи на значење и базиликите почнуваат да раснат пред сè во должина. Како една од последните големи сали на Римскиот форум наместо Семпрониева базилика продолжува Јулиевата базилика. Таа служела како судница, но ја исполнувала и старата функција како покриен пазар (taberne veteres бил префрлен на нејзината задна страна и се отворале на надворешниот премин. Кон сите останати страни салата била како наткривен продолжеток од форумот. Подоцна во Рим се гради базиликата Упија, најголемата по површина на основата, единствена во целокупниот состав царски форуми. Таа не била самостална градба туку била планирана како дел од целината на Трајановиот форум. Нејзиното надолжно челно место, поставено напречно на главната оска на форумот, доминира со неговиот простор. Конструкцијата со столбови и архитрав покажува установена шема на базилика, но со поголема димензија и пет бродови. Како нов елемент преземен од форумската архитектура тука се јавува полукружната екседра или апсида. Таа на двата челни краја обликува посебени градежни делови, изолирани од внатрешниот простор, самостојни и со надворешната страна. Типот на римски форумски базилики во Улпијевата базилика на Трајановиот форум достигнува репрезантивен облик со големи трајни вредности. Таа послужува за пример на многу римски форумски базилики во провинциите.