cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amphelissoeme viridescens
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasyhelea fulvicauda
Dasyhelea fulvicauda adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(61259) 2000 OG26
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Eumicrotipula) dimorpha
Tipula (Eumicrotipula) dimorpha adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Xerosaprinus laciniatus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Dolichopus costalis
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Cyclosa donking
Cyclosa donking adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1999 dek Levi.
Rymosia pinnata
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Amblypsilopus malensis
Amblypsilopus malensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Geodia stellosa
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Geodia stellosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Dasineura hygrophila
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Phytomyza varipes
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Eucelatoria ghanii
Eucelatoria ghanii adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(67279) 2000 FD45
(67279) 2000 FD45 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Urang India-Indonesia
Sijarah
Diyakini pulo kalau babagai panduduak India jup manatap di Indonesia, bacampua jo bagaul dan barasimiliasi samo panduduak sakitar, karano pado abad ka-9 dalam sabuah prasasti dari Jawa Tangah disabuikkan namo-namo babagai panduduak India (jo Asia Tenggara):
Tampek ibadah masyarakaik India-Indonesia
Di bawah iko adolah tampek-tampek ibadah masyarakaik India-Indonesia khususnyo yang baragamo Hindu jo Sikh.
Bombylius fumosus
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Thrypticus sublamellatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
2013 EJ89
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Maruina colombicana
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Exocentrus nigronotatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(52014) 2002 NZ13
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Scaptia concolor
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Xerosaprinus scabriceps
Xerosaprinus scabriceps adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pachyteria speciosa
Pachyteria speciosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia speculigera
Megaselia speculigera adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(70610) 1999 TH198
(70610) 1999 TH198 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Oktober 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dicranomyia (Dicranomyia) lorettae
Dicranomyia (Dicranomyia) lorettae adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Diptychoeme suturalis
Diptychoeme suturalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Microtragus arachne
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Anoplodera porphyrophora
Anoplodera porphyrophora adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lutzomyia castanheirai
Lutzomyia castanheirai adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Forcipomyia stenammatis
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Batriasymmodes monstrosus
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Mallochomacquartia nigrihirta
Mallochomacquartia nigrihirta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Neolimnophila picturata
Neolimnophila picturata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Culex lopesi
Culex lopesi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Araneus angulatus
Araneus angulatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Araneus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1757 dek Clerck.
Villa apiformis
Villa apiformis adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Toxorhina (Ceratocheilus) flavicostata
Toxorhina (Ceratocheilus) flavicostata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2001 TD
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(70611) 1999 TB199
(70611) 1999 TB199 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Oktober 1999 dek LINEAR di Socorro.
Elytrimitatrix chrysostigma
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Kalau Tak Untung
Kalau Tak Untung bacarito tantang kasiah indak sampai antaro Rasmani jo Masrul. Rasmani indak dapek hiduik basamo jo kakasiahnyo, Masrul, dek taalang adat. Tema saroman iko hampiang samo jo novel-novel Balai Pustaka lain pado masonyo.
(248996) 2007 HK62
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Coptocercus pretiosus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(77233) 2001 FD38
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pelecopsis leonina
Pelecopsis leonina adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pelecopsis dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1884 dek Simon.
Eutolmus znoikoi
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Pelecopsis laptevi
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Iran, Asia Tengah.
Dorcadion parnassi
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Simaethula mutica
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Australia.
Hybomitra khazziarensis
Hybomitra khazziarensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Diogmites texanus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Sigmosceptrella fibrosa
Sigmosceptrella fibrosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Platytachina angustifrons
Platytachina angustifrons adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Epidemiologi
Epidemiologi, sacaro harfiah bararti "studi tantang apo nan ado pado urang-urang", barasa dari bahaso Yunani epi, nan bararti 'di antara', jo demos, nan bararti 'urang, distrik', jo logos, nan bararti 'studi, kato, wacana', sahinggo manunjuakan bahwasanyo epidemiologi hanyo balaku untuak populasi manusia. Namun, istilah iko banyak digunoan dalam studi populasi hewan (epidemiologi veteriner), maskipun istilah "epizoologi" tasadio, dan juo alah balaku di studi populasi tumbuahan (epidemiologi panyakik tumbuahan).
Pabedaan antaro "epidemi" jo "endemi" partamo kali dikecekan dek Hippokrates, untuak mambeda-an antaro panyakik nan "mangunjuangi" suatu populasi (epidemi) jo panyakik nan "tingga di dalam" suatu populasi (endemi). Istilah "epidemiologi" tampaknyo partamo kali digunoan untuak mangambaran studi epidemi pado taun 1802 dek dokter Spanyol Villalba dalam karyanyo, Epidemiologia Espanola. Ahli epidemiologi juo mampalajari interaksi panyakik dalam suatu populasi, suatu kondisi nan dikenal sabagai sindemik.
Cyclosa durango
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko.
Forcipomyia stewarti
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Toxorhina (Ceratocheilus) flavirostris
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sumatera
Samudera manjadi Sumatera
Catatan-catatan urang Balando jo Inggirih, sajak Jan Huygen van Linschoten dan Sir Francis Drake abaik ka-16, taruih konsisten dalam panulisan Sumatera. Bantuak iko nan kudian manjadi baku, dan disasuaikan jo lidah Indonesia: Sumatera.
(61261) 2000 OO27
(61261) 2000 OO27 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Juli 2000 dek LINEAR di Socorro.
Sumatera
Flora jo fauna
Harimau sumatera, badak sumatera, buruang tokhtor sumatera, gajah sumatera, orangutan sumatera jo orangutan tapanuli kasadonyo marupokan spesies nan tarancam punah, nan maindikasikan baso angko ancaman lingkuangannyo baitu tinggi. Pado Oktober 2008, Pamarintah Indonesia maumumkan rencana untuak palinaduangan utan-utan Sumatera nan tasiso.
Xiphochaeta veltuina
Xiphochaeta veltuina adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64878) 2001 YB67
(64878) 2001 YB67 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Cephalodina
Cephalodina adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oxypoda funebris
Oxypoda funebris adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Drosophila perlucida
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Allograpta alta
Allograpta alta adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Asterix affinis
Asterix affinis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Babussalam, Pasie Laweh, Sungai Tarab, Tanah Datar
Babussalam adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Pasie Laweh, kecamatan Sungai Tarab, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Granastyochus intricatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(70613) 1999 TG201
(70613) 1999 TG201 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Oktober 1999 dek LINEAR di Socorro.
Tephritomyia grisea
Tephritomyia grisea adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Neolimnophila placida
Neolimnophila placida adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysoprasis moerens
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Microtragus basalis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Culex lucaris
Culex lucaris adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Stenopogon hradskyi
Stenopogon hradskyi adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cyclosa elongata
Cyclosa elongata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1998 dek Biswas & Raychaudhuri.
Kabupaten Parigi Moutong
Kabupaten Parigi Moutong adolah salah satu kabupaten di Provinsi Sulawesi Tengah, Indonesia. Ibu kota kabupaten iko talatak di Parigo. Kabupaten ko malingkuangi sabagian gadang dari daerah pasisia timur Sulawesi Tengah jo Taluak Tomini. Kabupaten ko mampunyoi laweh wilayah 6.231,85 km² jo panduduak sabanyak 490.915 urang (2019), jo jumlah panduduak laki-laki sabanyak 251.381 urang jo panduduak padusi sabanyak 239.534 urang. Bupati nan manjabaik kini adolah Samsurizal Tombolotutu.
Glenea flavicapilla
Glenea flavicapilla adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tipula (Pterelachisus) mandan
Tipula (Pterelachisus) mandan adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pelecopsis malawiensis
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Malawi.
Drosophila grimshawi
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Thomas Aquinas
Thomas Aquinas (1225-1274) adolah saurang filsuf jo teolog dari Italia nan sangek bapangaruah pado Abad Partangahan. Karya Aquinas nan terkenal adolah Summa Theologiae (1273). Buku ko marupoan sintesis dari filsafat Aristoteles dan ajaran Gereja Kristen. Pado taun 1879, ajaran-ajarannyo dijadikan sabagai ajaran nan sah dalam Gereja Katolik Roma dek Paus Leo XIII. Thomas Aquinas juo diasbuik Thomas dari Aquino (Tommaso d'Aquino).
Oxypoda fustiger
Oxypoda fustiger adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dolichopus cuneipennis
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Dicranomyia (Dicranomyia) luaboensis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Abdullah Zainie
Abdullah Zainie adolah Wakil Ketua Badan Pemeriksa Keuangan 2004-2009. Inyo dikenal sabagai anggota Dewan Perwakilan Rakyat sajak taun 1971 sampai taun 1997. Pado taun 1998 sampai 1999, inyo manjadi hakim anggota BPSP. Pado taun 1999 sampai taun 2004, inyo baliak manjadi anggota DPR.
Zona wakatu
Paretongan zona wakatu
Konversi untuak kompas kutub: 1° adolah 60 minik (60'). Contoh:
Chrysotus palparis
Chrysotus palparis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ozodicera (Ozodicera) corrientesana
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Cardiocladius capucinus
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sigmosceptrella hospitalis
Sigmosceptrella hospitalis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Dirocoremia bruchi
Dirocoremia bruchi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dorcadion pasquieri
Dorcadion pasquieri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pachyteria sumbaensis
Pachyteria sumbaensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Gonomyia (Gonomyia) securiformis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Aprionus oxychophorus
Aprionus oxychophorus adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Liatongus vertagus
Liatongus vertagus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thailand
Sajarah
Asal mulo Thailand sacaro tradisional bakaik jo sabuah karajaan nan baumua singkek, Kerajaan Sukhothai nan didirian pado taun 1238. Karajaan ko kamudian ditaruihan dek Karajaan Ayutthaya nan didirian pado pertengahan abaik ka-14 dan labiah gadang dari pado Sukhothai. Kebudayaan Thailand tapangaruah sacaro kuek dek Tiongkok dan India. Hubuangan jo babarapo nagari gadang di Eropa bamulo pado abaik ka-16. Thailand tetok batahan sabagai satu-satunyo nagari di Asia Tenggara nan indak pernah dijajah dek nagari Eropa.
Chrysoprasis morana
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Metriocnemus albolineatus
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hercostomus yangi
Hercostomus yangi adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Salpingogaster liposeta
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Dirocoremia ingae
Dirocoremia ingae adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Platytachina difficilis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Aciurina aplopappi
Aciurina aplopappi adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(61263) 2000 OR28
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Araneus annulipes
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kapulauan Kanari.
(509144) 2006 BF102
2006 BF102 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.130, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Geodia vestigifera
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Geodia vestigifera dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Megaselia deuteromegas
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Atherigona nigriapicis
Atherigona nigriapicis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leptostylopsis guanica
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Elytrimitatrix clavata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(77236) 2001 FJ39
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Platytachina latifrons
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(61264) 2000 OH29
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Xylotachina
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(74275) 1998 SB117
(74275) 1998 SB117 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Leptoconops foulki
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Drosophila padangensis
Drosophila padangensis adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mahyeldi Ansharullah
Sabagai anak dari ayah saurang buruh angkek, Mahyeldi kaciak basikolah sambia bakarajo untuak mambantu urang tuo. Inyo bakacimpuang dalam pagarakan Islam sawaktu berkuliah di Universitas Andalas jo turun ka masyarakaik sabagai mubalig. Malalui PKS, inyo tapilih sabagai anggota DPRD Sumatera Barat paraih suaro tabanyak hasia pamiliahan umum legislatif 2004. Inyo manjabat sabagai Wakia Katuo DPRD Sumatera Barat periode 2004–2009 sabalun mamutuihan maju sabagai wakia wali kota mandampingi pariode kaduo Wali Kota Fauzi Bahar untuak 2009–2014.
Stenopogon imbrex
Stenopogon imbrex adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mahyeldi Ansharullah
Wakia Wali Kota Padang
Mahyeldi mancalonan diri sabagai Wali Kota Padang dalam pamiliahan umum Wali Kota Padang nan digala pado 30 Oktober 2013. Diikuiki 10 pasang calon, Mahyeldi basamo pasangannyo Emzalmi manang ateh 29,45% suaro. Satalah manjalani putaran kaduo pado 5 Maret 2014, Mahyeldi kambali unggua jo parolehan 50,29% suaro. Palantikannya tatundo karano pasangan calon nan kalah maajuan gugatan ka Mahkamah Konstitusi. Pado 13 Mei 2014, Mahyeldi rasmi dilantik satalah taundua-undua karano adonyo pamiliahan umum legislatif Indonesia 2014.
Wali Kota Padang
Pandidikan perai masuak dalam program unggulan nan diusuang Mahyeldi jo Emzalmi dalam kampanye mareka. Pado semester kaduo 2014, Padang mamulai panyalanggaroan pandidikan perai 12 taun nan manjangkau saluruah siswa SD, SLTP, jo SLTA negeri. Lewaik APBD, pamarentah maningkekan alokasi dana bantuan siswa kurang mampu. Dari program nan alah ado, pamarietah mangevaluasi palaksanoan pasantren kilek jo wirik ramaja. Padi 2015, pamarentah mangalola langsuang pasantren Ramadhan di ampek sakolah.
Pado 25 Oktober 2014, pamarentah maluncuaan program Padang Barasiah. Takaik pangalolaan sampah, Padang punyo Perda Nomor 21 Taun 2012 nan mamuek pasal manganai sangsi bagi siapo sajo nan tatangkok mambuang sampah sambarangan. Jalang pambalakuan perda pado 1 Januari 2015, pamarentah malakuan sosialisasi palaksanaan perda sakaligus malangkoki sarana jo prasarana pandukung. Saluruah kelurahan mambantuak Limbago Pangalolaan Sampah (LPS) nan tadiri dari masyarakaik satampek untuak mamastian disiplin warga mambuang sampah.
Sajak 2014, pamarentah malalui Dinas Sosial jo Tenaga Kerja mamulai program bedah rumah jo alokasi dana dari Kamantarian Sosial, APBD Kota Padang, jo swadaya masyarakat. Pado 2014, 386 rumah alah direhab jo total anggaran Rp3,36 miliar, tamasuak swadaya masyarakaik Rp580 juta. Pado 2015, rehab dikarajoan tahadok 410 unit rumah indak layak huni (RTLH) jo total anggaran Rp5,97 miliar, tamasuak swadaya masyarakaik Rp1,685 miliar. Salain itu, Dinas Tata Ruang jo Tata Bangunan jo Perumahan nan dibantu Kamantarian Pakarajoan Umum jo Parumahan Rakyaik mangarajoan rehab RTLH sananyak 300 unit pado 2014 jo 840 unit pado 2015. Adopun program rehab jo bedah rumah malalui Baznas Kota Padang mampunyoi capaian target 72 unit pado 2014 jo 51 unit pado 2015.
Paulianometallyra jacksoni
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oxypoda gatosensis
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Tottenham Hotspur F.C.
Tottenham Hotspur F.C. adolah sabuah klub sipak bola Inggirih di kota London nan kini bamain di Liga Utamo Inggirih, divisi nan paliang tinggi di sipak bola Inggirih. Klub iko mamainan patandiangan kandangnyo di White Hart Lane nan bakapasitas 36.310 panonton.
Stenus tacomae
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Xenohelea nuansriae
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tilatang Kamang, Agam
Kecamatan Tilatang Kamang sabalunnyo disabuik juo jo daerah Agam Tuo Utara, pusek pamarentahannyo tadapek di Pekan Kamis, dimano sabalun tajadi pambagian, kecamatan iko tadiri dari kanagarian:
Mormia halophila
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Pelecopsis moesta
Pelecopsis moesta adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pelecopsis dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1892 dek Banks.
(70617) 1999 TN209
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Blepisanis lineata
Blepisanis lineata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Sthenias puncticornis
Sthenias puncticornis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(77237) 2001 FS39
(77237) 2001 FS39 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Hexatoma (Eriocera) globiceps
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pelecopsis monsantensis
Pelecopsis monsantensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pelecopsis dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2010 dek Bosmans & Crespo.
Maruina jezeki
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Ommata faurei
Ommata faurei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Guitarra bipocillifera
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Guitarra bipocillifera dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Xerosaprinus intritus
Xerosaprinus intritus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trupanea unimaculosa
Trupanea unimaculosa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cluzobra christianae
Cluzobra christianae adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74276) 1998 SZ118
(74276) 1998 SZ118 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Urang Dayak Warukin
Sijarah
Urang-urang Ma'anyan dibaok sabagai buruh dan budak oleh urang-urang Malayu jo Jawa dalam armada dagang urang tu, yang mancapai Madagaskar pado sakitar taun 50–500 Masehi. Bahaso Malagasi barasa dari bahaso Barito Tenggara, dan bahaso Ma'anyan adolah karabat dakeknyo, dengan banyak kato pinjaman bahaso Melayu jo Jawa.
Manuruik urang Maanyan, sabalum manampati kawasan tampek tingganyo yang kini, urang tu barasa dari hilia (Kalimantan Selatan). Walaupun kini wilayah Barito Timua indak tamasuak dalam wilayah Kalimantan Salatan, tapi wilayah itu dulu tamasuak dalam wilayah tarakhir Kesultanan Banjar sabalum digabuang ka dalam Hindia Balando taun 1860, yaitu wilayah Kasultanan Banjar yang alah manyusuik dan indak punyo akses ka lauik, sabab dikaliliangi daerah-daerah Hindia Balando.
Xylotachina diluta
Xylotachina diluta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Drosophila guaraja
Drosophila guaraja adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Forcipomyia stylifera
Forcipomyia stylifera adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eucelatoria jamaicensis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(56091) 1999 BJ
(56091) 1999 BJ adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Januari 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Elytrimitatrix fuscula
Elytrimitatrix fuscula adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia devia
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Sophronica ikuthensis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Stenopogon indistinctus
Stenopogon indistinctus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Exocelina brownei
Exocelina brownei adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64880) 2001 YK70
(64880) 2001 YK70 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Drosophila torquata
Drosophila torquata adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Aprionus paludosus
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Dorcadion pavesii
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pelecopsis nigriceps
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kenya, Uganda.
Leptoconops freeborni
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Oxypoda glenorae
Oxypoda glenorae adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Tvetenia bavarica
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Rhaphuma mucosa
Rhaphuma mucosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Maya Skolastika Boleng
Maya Skolastika Boleng adolah aktivis padusi untuak patani mudo. Maya lahia di Flores 11 Juni 1985. Maya tamaik dari Sastra Inggris Universitas Negri Surabaya pado taun 2010. Maya mamiliah manjadi patani dan manggarikkan anak mudo untuak batani. Maya mulai suko jo dunia partanian katiko duduak di bangku kuliah. Maya manyeo tanah masyarakaik di Pacet, Mojokerto Jawa Timur salueh 3.000 m2.
Leiella shanonni
Leiella shanonni adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(69881) 1998 SL91
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Copelatus ischius
Copelatus ischius adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atherigona nigripes
Atherigona nigripes adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 EA29
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neomelaniconion bergerardi
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Guitarra exoclavata
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Guitarra exoclavata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(52018) 2002 NO27
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(249225) 2008 FJ69
(249225) 2008 FJ69 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.069, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.4.
Neurigona lienosa
Neurigona lienosa adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eugrapheus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tipula (Pterelachisus) mcdonaldi
Tipula (Pterelachisus) mcdonaldi adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Daftar Menteri Lua Nagari Indonesia
Barikuik adolah daftar urang yang parnah manduduki jabatan sabagai Menteri Lua Nagari di Indonesia:
4487 Pocahontas
4487 Pocahontas (1987 UA) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.297, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.4.
(64881) 2001 YU70
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Urang Ratahan
Kapicayoan
Urang Ratahan pado maso lalu manganuik kapicayoan tradisional yang basifat Monoteisme, jo manggabuangkan unsur Animisme. Pado saat banso eropa datang ka Minahasa, agamo Kristen di tarimo jo lapang dado samo urang Minahasa. Pado mulonyo agamo Kristen di sebarkan samo misionaris dari Spanyol dan Portugis di abad ka-16 jo 17 dan lanjuik ka abad 19, dan sasudah itu Balando masuak ka Minahasa agamo Kristen Protestan baru bakambang di Minahasa, dan banyak yang pindah ka Protestan. Panyebaran Agamo Protestan iko di sebarkan oleh saurang tokoh yang banamo Zendeling (pakaba Injil dari Balando) yang bakabansoan Jerman jo Balando.
Katurunan dan pambagian tanah ulayat
Manuruik carito babarapo urang gaek kaluargo Minahasa, masih ado duo Pakasa’an dalam carito tuo Minahasa yang pai ka wilayah Gorontalo (kini ko turunan opok Suawa) dan Tou-Ure yang tingga manatap di pagunuangan Wulur – Mahatus. Tou-Ure artinyo urang lamo. Manuruik teori pambantuakkan masyarakaik pandukuang jaman batu gadanng atau “megalit” tulisan Drs. Teguh Asmar dalam makalahnyo “Prasejarah Sulawesi Utara” taun 1986. Jaman Megalit tabantuak sakitar 2500 taun sabalum Masehi, contoh jaman batu gadang adolah mamusatkan upacara adat di batu-batu gadang sarupo Watu Pinawetengan. Jaman batu baru atau jaman Neoit di Sulawesi Utara dimulai taun Milenium partamo sabalum masehi atau sakitar saribu taun sabalum masehi. Contohnyo pambuatan batu kubur Waruga. Pado wakatu itu urang Minahasa yang babudaya Malesung alah mangenal pamarintahan yang taratur dalam bantuak kalompok Taranak sacabang katurunan misalnyo turunan opok Soputan, Makaliwe, Mandei, Pinontoan, Mamarimbing, pamimpin tatinggi urang tu adolah yang bagala Muntu-Untu, yang mamimpin musyarah di Batu Pinwetengan pado abad ka-7.
Budaya
Ambik Anak merupakan sistem perkawinan dalam tradisi suku Ratahan yang membebaskan pihak laki-laki dari kewajiban membayar mahar, tetapi dengan syarat suami tinggal bersama keluarga pihak dan istri dan garis keturunan anak bersifat matrilineal.
Sofia Mubarika
Sofia Mubarika saurang dokter nan luluih di Fakultas Kedokteran Universitas Gadjah Mada. padusi ko tamaik sikolah taun 1973 siap tu malanjuikkan sikolah manjadi dosen lewat beasiswa di New Zealand. Pernah lo jadi pertukaran pelajar di Fakultas Kedokteran Kobe University Japang. gelarnyo siap sikolah S-2 tu, M.Med.Sc. abis tu, malanjuikkan sikolah S-3 jo salasai samo disertasinyo tantang Genetika Molekuler Leukimia Myeloblastik Akut pado Anak.
2010 XX83
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aeolesthes rufimembris
Aeolesthes rufimembris adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hercostomus acutilobatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
(78572) 2002 RT212
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(72934) 2002 AZ134
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Allograpta amphoterum
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
(73086) 2002 GY17
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(56092) 1999 BK
(56092) 1999 BK adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Januari 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Asyngenes venezuelensis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dicranomyia (Zelandoglochina) parvispinosa
Dicranomyia (Zelandoglochina) parvispinosa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Neolimnophila ultima ultima
Neolimnophila ultima ultima adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(61267) 2000 OC30
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(249595) 1997 GH28
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Oberea infranigrescens
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(65955) 1998 FU132
(65955) 1998 FU132 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Copelatus kaszabi
Copelatus kaszabi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pelecopsis palmgreni
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia, Kazakhstan.
Forcipomyia suberis
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(103508) 2000 BV1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dorcadion pelidnum
Dorcadion pelidnum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Granastyochus trifasciatus
Granastyochus trifasciatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Sthenias varius
Sthenias varius adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dicranomyia (Dicranomyia) lutea
Dicranomyia (Dicranomyia) lutea adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Platytainia maculata
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(399774) 2005 NB7
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(55918) 1998 FP30
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(52020) 2002 NM33
(52020) 2002 NM33 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Juli 2002 dek LINEAR di Socorro.
Aciurina opaca
Aciurina opaca adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Simonurius campestratus
Simonurius campestratus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Simonurius dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1901 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Venezuela.
Pavieia superba
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Guitarra novaezealandiae
Guitarra novaezealandiae adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Guitarra dan famili  Guitarridae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1924 dek Dendy.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Guitarra novaezealandiae dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Thricops tatricus
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Cyrtopogon pedemontanus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Hydroglyphus noteroides
Hydroglyphus noteroides adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Porangonycha princeps
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.