cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2013 QK6
2013 QK6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.466, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 22.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sophronica madagascariensis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oncosclera navicella
Oncosclera navicella adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Oncosclera navicella dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Leptostylus asperatus
Leptostylus asperatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Forcipomyia tuzeti
Forcipomyia tuzeti adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Blepisanis ruficollis
Blepisanis ruficollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Atrichopogon flavidus
Atrichopogon flavidus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Praestigia makarovae
Praestigia makarovae adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Praestigia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2008 dek Marusik, Gnelitsa & Koponen.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia.
(376370) 2011 OX26
2011 OX26 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.081, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mastophora piras
Mastophora piras adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 2003 dek Levi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brasil.
Mystropsychoda
Mystropsychoda adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Paraclius quadrinotatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Leptoconops mohavensis
Leptoconops mohavensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hydroporus lenkoranensis
Hydroporus lenkoranensis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Bacanius mikado
Bacanius mikado adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Limnophila (Limnophila) obscuripennis neptuna
Limnophila (Limnophila) obscuripennis neptuna adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Mycetophila willineri
Mycetophila willineri adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Araneus bivittatus
Araneus bivittatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Araneus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1842 dek Walckenaer.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Sarikat.
Coptoeme nigrotibialis
Coptoeme nigrotibialis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lispocephala indecisa
Lispocephala indecisa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Sceptonia
Sceptonia adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Atherigona phi
Atherigona phi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Villa chorassani
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Atherigona phi
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Allograpta fasciata
Allograpta fasciata adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Haliclona (Gellius) ceratina
Haliclona (Gellius) ceratina adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1884 dek Ridley.
Austrolimnophila (Austrolimnophila) crassipes
Austrolimnophila (Austrolimnophila) crassipes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Haliclona (Gellius) ceratina
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Gellius) ceratina dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Megaselia dispariterga
Megaselia dispariterga adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stethusa klimschi
Stethusa klimschi adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia dispariterga
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Stethusa klimschi
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Chrysoprasis variabilis
Chrysoprasis variabilis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chetogena soror
Chetogena soror adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysoprasis variabilis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Chetogena soror
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(54017) 2000 GP98
(54017) 2000 GP98 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(52062) 2002 QL12
(52062) 2002 QL12 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 Agustus 2002 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Masicera latipennis
Masicera latipennis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Ocnerioxyna hemilea
Ocnerioxyna hemilea adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Tipula (Eumicrotipula) macintyreana
Tipula (Eumicrotipula) macintyreana adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ceralocyna onorei
Ceralocyna onorei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(73138) 2002 GO76
(73138) 2002 GO76 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 April 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dirphya sanguinicollis
Dirphya sanguinicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Myaptex hermanni
Myaptex hermanni adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Scaptia similis
Scaptia similis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Decarthria stephensii
Decarthria stephensii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Konstantinopel
Konstantinopel (bahaso Yunani: Κωνσταντινούπολις Ko̱nstantinoúpolis, bahaso Latin: Constantinopolis, bahaso Turki Utsmaniyah: قسطنطینیه, bahaso Turki: Kostantiniyye atau İstanbul) adolah ibu kota Kakaisaran Romawi, Kakaisaran Romawi Timur, Kakaisaran Latin, jo Kasultanan Utsmaniyah. Ampia salamo Abad Pertengahan, Konstantinopel marupoan kota nan paliang gadang jo nan paliang makmur di Eropa.
Haematopota quadrifenestrata
Haematopota quadrifenestrata adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(78610) 2002 SM54
(78610) 2002 SM54 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 September 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hydroglyphus gujaratensis
Hydroglyphus gujaratensis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Teuchophorus clavigerellus
Teuchophorus clavigerellus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
(69933) 1998 UA7
(69933) 1998 UA7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 21 Oktober 1998 dek K Korlević di Observatorium Višnjan.
Cimuntu
Pado alek nagari baragam kesenian Minangkabau banayak wak jumpoi, kayak ,tari piriang, lukah gilo, pencak silat, dan kesenian lainnyo. Indak katinggalan pulo kesenian Cimuntu, karano Cimuntu sangat unik.
Konon manuruik carito Cimuntu marupokan salah satu bantuk penyamaran para pejuang-pejuang pado maso parang. Dahulunyo Cimunto baperan pantiang mangatur taktik parang pado zaman parang Padri yang di pimpin Tuangku Imam Bonjol.
Zalutschia mallae
Zalutschia mallae adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cimuntu
Kehadiran Cimuntu sabagai kesenian, bamulo dari pamarintah rajo pagaruyuang yang manyuruh satiap nagari untuk manghadiran karya seni daerah. Kamudian tabiklah ide pemuda-pemuda pado maso itu untuk maiduikkan baliak sosok Cimutu. Bekonyo Cimutu di arak kaliliang kampuang, manggunokan alat music pupuik batang padi. Bekonyo iriang-iriangan dimariahan samo tariakan anak-anak yang basorak: “oii muntuk… oii muntuk,”.
Verrallina embiensis
Verrallina embiensis adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Museum seni
Museum Seni atau Galeri Seni marupoan sabuah bangunan atau ruang kosong nan ditujukan untuak pameran karya seni, nan pado umumnyo marupoan karya seni rupa. Museum seni dapek barupo publik atau privat, nan mambedaan adolah kapamilikan benda koleksinyo. Lukisan marupoan benda seni nan umum dipajang; namun, patuang, seni dekoratif, furnitur, tekstil, kostum, gamba, pastel, cat aia, kolase, seni grafis, buku seniman, foto, jo seni instalasi juo marupoan pameran nan hiaso tajadi. Walau baitu digunoan sabagai tampek pameran karya seni, galeri seni juo nan kadang digunoan untuak manyalanggaroan kagiatan seni lainnyo, saparti seni patunjukkan, konser musik, atau pambacoan puisi.
Rujuakan
<references group="" responsive="1">
2005 CD69
2005 CD69 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.188, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Lestodiplosis solani
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Ophiomyia paramaura
Ophiomyia paramaura adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(337638) 2001 TL111
(337638) 2001 TL111 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.140, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Forcipomyia tympanista
Forcipomyia tympanista adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2013 BU2
2013 BU2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.196, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 22.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bactrocera floresiae
Bactrocera floresiae adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Syaiful Nazar
Syaiful Nazar (laia di Salido, Pasisia Salatan, Sumatera Barat, taun 1961) adolah surang atlet senam Indonesia. Sabagai surang pasenam Syaiful Nazar alah baprestasi tinggi baiak dilingkuik nasional maupun regional ASEAN. Dalam babarapo arena PON jo SEA Games inyo alah manyumbangan banyak madali ameh. Sapanjang taun 1979-1985 namonyo dikana sabagai salah surang atlet pandulang madali ameh baiak untuak daerahnyo, Sumatera Barat dalam arena PON maupun untuak negaranyo, Indonesia di arena SEA Games.
Bactrocera floresiae
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Syaiful Nazar
Syaiful Nazar pernah mangenyam pandidikan tinggi FPOK IKIP di Jakarta. Pado taun 1982 sampai taun 1989 inyo sempat pulo bamain di film layar leba baiak sabagai pemeran utamo maupun figuran.
Karano prestasinyo, inyo pun diagiah hadiah sabuah rumah di Padang dek Gubernur Sumatera Barat wakatu itu. Bahkan inyo pun diangkek jadi pagawai nagari sipil (PNS) sarato ditugehan dikantua pawakilan Pemda Sumatera Barat di Jakarta sabalun dipindahan ka Padang 5 taun kudian.
Dicranomyia (Dicranomyia) microscola
Dicranomyia (Dicranomyia) microscola adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pseudonapomyza australiana
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Saprinus proximus
Saprinus proximus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Phyxium scorpioides
Phyxium scorpioides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2013 QY1
2013 QY1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.365, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ritchiephora diplopodae
Ritchiephora diplopodae adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Chrysotus pilicornis
Chrysotus pilicornis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Copelatus aruensis
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Tabanus infans
Tabanus infans adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Papua Pegunungan
Papua Pegunungan adolah sabuah provinsi di Indonesia nan dimekarkan dari provinsi Papua pado sidang Paripurna DPR RI pado tanggal 30 Juni 2022. Ibukotanyo barado di Kota Wamena basamo jo pusek pamarintahan Kabupaten Jayawijaya. Papua Pegunungan dimekarkan dari provinsi Papua basamo duo provinsi lainnyo yakni Papua Selatan jo Papua Tengah pado 30 Juni 2022 manuruik Undang-Undang Nomor 16 Tahun 2022. Sabalunnyo namo usulan provinsi iko banamo Provinsi Papua Pegunungan Tengah. Papua Pegunungan adolah provinsi partamo dan satu-satunyo di Indonesia nan indak babatehan jo parairan lauik.
Eudejeania nigra
Eudejeania nigra adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Papua Pegunungan
Provinsi Papua Pegunungan balokasi di Pagunuangan Jayawijaya bagian timur. Pagunuangan iko marupokan jajaran pagunuangan tatinggi di Indonesia jo puncak cando Puncak Mandala jo Puncak Trikora. Jayawijaya ado gletser abadi nan tarancam mancaia dek parubahan iklim. Provinsi iko tamasuak dalam wilayah adat La Pago jo baragam macam suku cando Dani, Lani, Yali, dan Nduga sarato wilayah adat Okmekmin nan diuni dek suku-suku di wilayah Kabupaten Pegunungan Bintang cando Arintap, Ketengban, Kimki, Lepki, Murop, Ngalum, dan Yetfa. Suku-suku tasabuik tingga di lambah nan diapik gunuang-gunuang tinggi, inyo mananam ubi jo bataranak kandiak. Salah satu lambahnyo adolah Lambah Baliem nan tanamo jo festival tradisionalnyo. Lambah Baliem juo marupokan lokasi Kota Wamena sabagai ibukota Provinsi.
Eudejeania nigra
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hexatoma (Eriocera) insidiosa
Hexatoma (Eriocera) insidiosa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Panzeria degenera
Panzeria degenera adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dicranophragma (Brachylimnophila) nemorale
Dicranophragma (Brachylimnophila) nemorale adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cryptocanthon montebello
Cryptocanthon montebello adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Bubungan Tinggi
Atap Bubungan Tinggi adolah bumbuangan atok rumah Banjar nan marupoan atok pelana jo suduik 45° nan relatif curam jo posisi nan malintang. Atok pelana jo posisi malintang iko acok disabuik jo atok model Rumah Kampuang atau Rumah Lipek Kajang (Rumah Kajang Pedati).
Aprionus styloideus
Aprionus styloideus adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Brachylasioptera rotunda
Brachylasioptera rotunda adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Aprionus styloideus
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Rhopalomyia culmata
Rhopalomyia culmata adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Roti lapih
Roti lapih atau roti isi (sandwich), adolah makanan biasonyo tadiri dari sayuran, keju atau dagiang halal nan diiris, dilotakán di ateh atau di antaro irisan roti, atau labiah topeknyo makanan apo pun di mano duo atau labiah potongan roti baguno sabagai wadah atau pambungkuih untuak jinih makanan lain. Roti lapih mulai sabagai makanan jinjiang portabel nan praktis di dunia Barat, maski sairiang wakatu talah bakambang di saluruah dunia.
Roti lapih iyolah jinih makanan untuak makan siang nan populer, dibao ka tampek karajo, sikolah, atau piknik untuak dimakan sabagai bagian dari makan siang nan dikemas. Roti dapek barupo roti polos, atau dilapih jo bumbu ajak mayones atau mustard, untuak maningkekán raso dan teksturnyo. Sebagai sabuah idangan buatan surang, roti lapih banyak juo dijua di restoran dan dapek disajian paneh atau dingin. Ado roti lapih gurih, ajak roti lapih dagiang deli, dan roti lapih manih, ajak roti lapis selai kacang dan jeli.
Praestigia pini
Praestigia pini adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Praestigia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1950 dek Holm.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Swedia, Finlandia, Rusia, Mongolia.
2004 JR1
2004 JR1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.594, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.6.
Clinodiplosis denotata
Clinodiplosis denotata adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2004 JR1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Clinodiplosis denotata
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Lutzomyia trichopyga
Lutzomyia trichopyga adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Turanium
Turanium adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phaonia falsifuscicoxa
Phaonia falsifuscicoxa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Stictoleptura variicornis
Stictoleptura variicornis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Stenopogon nathani
Stenopogon nathani adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Praestigia sibirica
Praestigia sibirica adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Praestigia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2008 dek Marusik, Gnelitsa & Koponen.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia, Alaska.
Alliopsis badia
Alliopsis badia adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
(253330) 2003 ER63
(253330) 2003 ER63 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.028, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.2.
(77287) 2001 FA66
(77287) 2001 FA66 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Laphystia rubra
Laphystia rubra adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Catharsius furcillatus
Catharsius furcillatus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Forcipomyia tzaneenensis
Forcipomyia tzaneenensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Thrypticus formosensis
Thrypticus formosensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Limnophila (Limnophila) obscuripennis obscuripennis
Limnophila (Limnophila) obscuripennis obscuripennis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Zaquan Adha Abdul Razak
Mohammad Zaquan Adha Abdul Razak adolah pamain sipakbola Malaysia nan kini bamain basamo Negeri Sembilan FA di Liga Super Malaysia. Inyo adolah anggota Tim nasional sipakbola Malaysia. Zaquan Adha Abdul Razak adolah sudaro kamba dari Mohammad Aidil Zafuan Abdul Razak.
Tim Nagari Sambilan
Zaquan Adha adolah produk Sakola Olahraga Bukit Jalil basamo jo pasangan kambanyo Aidil Zafuan. Pado umua 18 taun, Zaquan alah dipanggia untuak mawakili pasukan Nagari Sembilan FA dalam kajuaraan Piala Presiden jo Sukan Malaysia (SUKMA). Pancapaian tabaiak Zaquan basamo pasukan mudo Nagari Sembilan FA katiko maraiah madali ameh di Pekan Olahraga Malaysia pado taun 2004.
Pado musim 2005, Zaquan diagiah paluang untuak masuak tim utamo Nagari Sembilan FA. Pado taun itu juo inyo digandengan jo panyarang sensasi Christian Bekamenga sahinggo muncul sabagai juaro Liga Super Malaysia sarato juaro kaduo Piala Malaysia. Pado musim 2007/08, Zaquan bajaya mancetak 11 gol. Pado musim 2009, Zaquan mambantu Nagari Sambilan manjuaroi Piala Malaysia, sakaligus mamanuahi harapan nan alah 61 taun tatundo. Inyo manjariangan 10 gol dalam 11 panampilan pado kajuaraan tu.
Tim Nasional
Pado taun 2004, Zaquan masuak ka dalam skuat U-20 Malaysia di bawah asuahan palatiah K. Rajagopal pado Piala Asia U-20 taun 2004. Taun barikuiknyo, Zaquan tapiliah baliak dalam tim nasional Malaysia dalam SEA Games 2011 di Palembang, Indonesia. Zaquan manjadi top skor dalam kajuaraan ko jo 9 gol.
Zaquan mulai masuak tim U-23 Malaysia di Piala Merdeka 2007, dima pasukan U-23 Malaysia kalua sabagai juaro sasudah mangalahan Myanmar 3-1, Zaquan pun mancetak 3 gol pado kajuaraan tu. Pado taun 2008, Zaquan tapiliah ka dalam pasukan Malaysia XI untuak manantang Chelsea. Pado patandiangan tu, Zaquan ampia bahasil mambobol gawang nan dikawal Petr Cech. Pado patandiangan ko Malaysia XI kalah 0-2 dek Chelsea. Zaquan mambuek gol partamonyo untuak pasukan utamo Malaysia katiko malawan Pakistan pado 10 Oktober 2008.
(70685) 1999 UR12
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Saphanodes orientalis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Haliclona (Gellius) constans
Haliclona (Gellius) constans adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1982 dek Boury-Esnault & van Beveren.
Exoprosopa
Exoprosopa adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haliclona (Gellius) constans
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Gellius) constans dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Exoprosopa
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Mycetophila willinki
Mycetophila willinki adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
(54018) 2000 GO99
(54018) 2000 GO99 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(64919) 2001 YZ99
(64919) 2001 YZ99 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Amblypsilopus webbensis
Amblypsilopus webbensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ascandra loculosa
Ascandra loculosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1891 dek Dendy.
Amblypsilopus webbensis
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Ascandra loculosa
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Ascandra loculosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Urang Ambai
Urang Ambai marupokan salah ciek  suku  banso  nan  ado di  Provinsi  Papua, tapeknyo di Kabupaten Kapulauan Yapen, Serui. Sacaro admikostratif, Distrik Kepulauan Ambai tadiri dari 18 kampuang, nan talatak di pasisia pantai Lueh wilayah ± 27,39 Km² talatak di antaro 136016’52,084”-136024’53,227” Bujua Timua jo 1052’12,068”-1058’27,959” Lintang Salatan. Bateh wilayah maliputi subalah utaro babatehan jo Distrik Angkaisera, subalah salatan babatehan jo Kabupaten Waropen, subalah timua babatehan jo Kabupaten Mamberamo Raya, jo subalah bara babatehan jo Kabupaten Manokwari.
Populasi Suku Ambai berjumlah sakita 7.500 jiwo nan taseba di sapuluah buah dusun. Kasapuluah dusun tasabuik adolah Ambai, Rondepi, Adiwipi, Randawaipi, Menawi, Wadapi-Laut Randaways, Wari-roni, Sumberbaba, jo Dawai. dusun tasabuik talatak di Distrik Yapen Selata n jo Yapen Timu r, Kabupaten Yapen Waropen, Papua.
Senaspis xanthorrhoea
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Urang Ambai
Urang Ambai tamasuak dalam rumpun budayo Melanesia. Urang Ambai mampunyoi kaunlauak warno kulik jo rambuik sarupo urang viji di Vanuatu Papua New Guinea, jo babarapo wilayah di Kapulauan Pasifik Salatan. Gugusan pulau-pulau saribu Ambai (nu deiwohi) manjadi sabuah distrik atau kacamatan di subalah salatan Pulau Yapen. Namo Ambai barasa dari kato embai nan dalam bahaso Ambai artinyo bulan. Urang Ambai manuruik urang Ambai marupokan suku bulan atau suku panarang di Pulau Yapen (Nu Soren). Mereka tingga di sabuah taluak nan dinamoan taluak Intuni Sawabarawang artinyo taluak nan taduah jo tanang bilo tarangi jo pantulan sinar bulan purnamo nan mangkilek sarupo lauik kaco. Urang Ambai disobokan dek saurang palauik Spanyol banamo Alvara de Swedra Ceron pado tahun 1528. Urang Spanyol iko maagiah namo Pulau Ambai jo Island Del Oro nan artinyo pulau ameh.
Bahaso
Urang Ambai manggunoan bahaso Ambai nan marupokan rumpun bahaso Austronesia. Bahaso Ambai hinggo kini ditutuakan di sapuluah dusun dalam distrik Yapen Selatan jo Yapen Timua, pulau Ambai di Teluak Cenderawasih jo pantai salatan Pulau Serui. Bahaso Ambai dapek dikatahui dalam lagu-lagu daerah maupun lagu-lagu rohani.
Mato pancarian
Urang iko dikenal alah lamo bahubuangan jo dunia lua. Hal iko taliek dari Suku Ambai nan alah mangenal metode paladangan padi jo kagiatan padagangan "kain timua". Tapi mato pancaharian utamo urang Ambai adolah manjadi nalayan. Lauik subagai tampek hiduik. Totalitas hiduik urang Ambai ado di lauik. Mereka mancari lauak di Selat Saireri, Sorenarawa, jo selat-selat ketek di Kapulauan Ambai.
Wargo distrik Kapulauan Ambai mampunyoi tradisi nan uniak dalam mancari jo manangkok lauak. Sarupo nan dilakukan di sakita selat Dedanai, dimano puluahan wargo kampuang di sakita Ambai basamo-samo bagotong-royong manangkok lauak. Wargo basamo-samo manunggu masuaknya lauak ka dalam kawasan selat sajak jam 6 pagi, hinggoa jam 9 pagi satiok harinyo. Ado wargo nan batugaih mambantangan jariang, ado nan ditugaihkan untuak molo (mancilam) untuak mangamati jo mancaliak dalam talago, ado pulo nan manangkok ratuihan hinggo ribuan lauak nan masuak ka talago. Dari hasia tangkokan iko, kamudian di hituang jo banyaknyo katalibaikan wargo nan basamo-samo mambantu manangkok, kamudian dibagi samo rato kapado kasadonyo. Kagiatan manangkok sacaro gotong-royong iko alah balangsuang turun-tamurun dek wargo di sakita Wiwoi Karisi, kampuang Bairei, Jewaworu, Tindaoi, Mambonuai, jo Jerawana.
Kapicayoan jo upacaro kaagamoan
Urang Ambai mangenal konsep sempayni atau Tuhan jo konsep mananu atau dewa/dewi. Tuhan adolah nan mahakuaso, barado di ateh sagalo nan bakuaso. Dewa marupokan sosok nan mampunyoi kakuatan supranatural nan indak dipunyoi manusio biaso. Manuruik carito rakyaiknyo, Urang Ambai picayo adonyo dewa ataupun dewi, sabagaimano dinyatokan dalam kutipan barikuik.
Dewa maupun dewi iko ado dalam wujud nan bamacam-macam. Dewa Ampari bawujuik bintang (awaha). Dewa Jambokin dapek barubah wujuik. Ado nan manyarupoi lauak gadang (diang), manjalma manjadi ula urewang (awaha), juo manyarupoi buruang elang. Dewi Jamampon dapek barubah wujuik manjadi ula gadang, manyarupoi buruang kowo, juo manjalma manjadi buayo putiah. Dewa maupun dewi iko, mampunyoi tampek tingganyo surang. Manuruik kapicayoan nenek moyang Urang Ambai, ampari adolah manusio nan manjalma manjadi bintang karano kasaktiannyo. Bintang ampari biasonyo kalua pado wakatu tangah malam. Sinarnyo sangaik tarang dari kasado bintang-bintang di langik. Jiko ampari nio makan jo minum, inyo ka turun ka bumi jo manjalma manjadi manusio.
Dewa Jambokin mangambaro di lauik, sadangkan Dewi Jamampon mangambaro di rimbo. Keduonya batampek tingga dalam goa nan lataknyo di tapian Sungai Wairorif. Dewa Jambokin tingga di Goa Seneung, sadangkan Dewi Jamampon tingga di Goa Babeu. Kaduo dewa iko acok mangicuah jo manakuik-nakulauak panduduak di Kapulauan Ambai. Takadang Dewa Jambokin manyarupoi lauak gadang kamudian manyamba biduak-biduak nalayan, mambanekkan biduak jo galombang gadang, manjalma manjadi ula urewang, juo manyarupoi buruang elang nan icak-icak tabang mangaja lauak cakalang, hinggo nalayan pun tatipu ikuik mangaja, padohal indak ado lauak nan dikajanyo. Dewi Jamampon juo indak kalah jo Dewa Jambokin. Takadang, inyo manjalma manyarupoi ula gadang nan mangaja urang-urang nan sadang baladang, atau manyarupoi buruang kowo nan bisa mangecek mangicuah urang. Ado juo Jamampon manjalma manjadi buayo putiah, manjadi kupu-kupu, jo lain-lain. Hinggo kini, di masyarakaik Ambai nan tingga di Kampuang Ambai mangalompokan dewa/dewi kapicayoan mereka dalam tigo kategori, yaitu patamo: dewa/dewi nan tingga di langik, nan mereka sabuik dewa panjago langik sarupo Dewa Ampari, Dewa Mambo Tarani, Dewi Mambo Wawikong, Dewi Inggumi, Dewa Auri, Dewa Paiki, Dewa Tumbiko, Dewa Ingkumi, jo Dewa Uma. Kaduo, dewa/dewi nan tingga di dalam batu-batu gadang, pohon-pohon gadang, di dalam goa-goa nan dijadlauak tampek pamujaan hinggo tampek-tampek tasabuik disakralkan sarupo Dewa Ula Dawewi, Dewa Ula Warowen, Dewa Sansiwu, Dewi Imbrageri, Dewa Warari, Dewa Jambokin, Dewi Jamampon, Dewa Sorowomiman. Katigo, dewa/dewi panjago lauik sarupo Dewa Wori Kanggimif, Dewa Wori Artorowi, Dewa Wori Adiwipi, Dewa Wori Saireri, Dewa Wori Karoaif, Dewa Wori Marafi, Dewa Wori Andei, jo Dewa Wori Kamutu.
Walaupun Urang Ambai alah mamaluak Agamo Kristen, konsep kapicayoan animisme jo dinamisme masih dijalankan. Salain kapicayoan tahadok dewa/dewi, ada upacaro kapicayoan nan dikarajoan untuak manghargoi tampek nan dianggap sakral, maminta patolongan dalam manghadopi masalah, atau mamohon ijin untuak mangarajokan sasuatu. Upacaro kapicayoan iko dikarajoan subagai bantuak panghargoan pado dewa/dewi panghuni suatu tampek di Pulau Ambai. Beberapa contoh upacaro kapicayoan di kalangan Urang Ambai, misalnyo upacaro nan dikarajoan masyarakaik nalayan untuak mamohon bantuan dewa panjago lauik supayo malimpahan lauak sakaliguih malinduangi biduak-biduak mereka. Ado juo nan mereka sabuik rorang, upacaro mancari tahu sasuatu, jo mangaluakan roh-roh haluih nan ado dalam badan manusio.
Sistem kakarabaikkan Urang Ambai
Urang Ambai sangaik manghargoi budayo laluhua nenek moyang sacaro turun-tamurun. Dalam hal kakarabalauak, mereka manganuik sistem kakarabalauak patrineal. Kakarabalauak didasakan pado klen atau marga. Kakarabalauak sosial sasamo Suku Ambai mampunyoi hubuangan katurunan atau hubuangan darah. Sagalo urusan dalam kakaluargoan diatua oleh kaum laki-laki. Hak warisan jo panikahan labiah dominan diputuihan dek kaum laki-laki, sarupo abak jo anak laki-laki. Abak atau Bapak, jo anak laki-laki, mampunyoi paran pantiang dalam manjago kautuahan kaluargo. Ibu jo anak padusi mampunyoi paran pantiang dalam mauruih rumah jo anggota kaluargo. Pangambiakan kaputuihan dalam kaluargo marupokan hak kaum laki-laki.
Museum Nasional Singapura
Museum Nasional Singapura (Tionghoa: 新加坡国家博物院; Tamil: சிங்கப்பூர் தேசிய அருங்காட்சியகம்) adolah museum nan paliang tuo nan mamamerkan tantang sajarah Singapura di Singapura. Namo museum ko diagiah pado taun 1965. Untuak wakatu nan singkek antaro 1993 jo Maret 2006, dikana sabagai Museum Sajarah Singapura, sabalum baliak ka namo sabalumnyo.