cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(83984) 2002 GL77
(83984) 2002 GL77 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.040, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tropidion rubricatum
Tropidion rubricatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Sassacus flavicinctus
Sassacus flavicinctus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Sassacus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1949 dek Crane.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Venezuela.
Sternohammus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leuconia dura
Leuconia dura adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1929 dek Hozawa.
Urang Minahasa
Urang Minahasa adolah kalompok suku etnis nan barasa dari Semenanjung Minahasa di bagian utara pulau Sulawesi di Indonesia. Wilayah-wilayah administratif tampek barmukim kabanyakan urang-urang Minhasa (atau Minhasa Raya) adolah Kabupaten Minhasa, Kabupaten Minhasa Selatan, Kabupaten Minhasa Tenggara, Kabupaten Minhasa Utara, Kota Bitung, Kota Manado, dan Kota Tomohon. Sado kawasan administratif ko talatak di Provinsi Sulawesi Utara dan suku Minahasa marupokan suku bangsa paliang gadang di provinsi ko. Hal iko juo nan manyababkan dalam parcakapan awam, urang Minahasa acok disamakan jo sebutan urang Manado nan adolah ibu kota Sulawesi Utara. Urang Minhasa marupokan gabungan dari kalompok-kalompok sub-etnis yaitu Bantik, Pasan/Ratahan, Ponosakan, Tombulu, Tondano (Toulour), Tonsawang (Tombatu), Tonsea, dan Tontemboan.
Etimologi
Sabutan minhasas aratinyo "jadi ciek" dan barasa dari kato pokok asa nan marupokan kato karajo nan aratinyo "satuah". Sabutan ko partamo kali nampak dalam laporan Residen Manado J. D. Schierstein ka Gubernur Maluku tatanggal 8 Oktober 1789. Laporan padamaian nan alah dikarajoan oleh kalompok sub-etnik Bantik dan Tombulu (Tateli) dalam acara nan dikanaan sabagai "Pajuang Tateli" manggunoan sebutan Minhasa untuak Landraad (atau Dewan Negeri atau juo Dewan Daerah). Namo ko kamudian dipopulerkan dek panulis-panulis Balando pado abad ka-19 dan juo urang-urang Minahasa perantauan di Jawa pado awal abad ka-20. Sabutan-sebutan sabalunnyo timonyo namonyo Minaseh tamasuak di antaro lain Minesa (atau Ma'esa) dan Mahasa, kaduo-duonyo nan punyo arti nan samo jo Minaseh. Salain itu, namo Malesung pernah dipakai sabagai sebutan untuak wilayah Minahasa.
Asa mulo
Daerah Minhaas tamasuak salah ciek tampek migrasi partamo urang Austronesia ka arah selatan pado akhir milenium katigo dan kaduo SM. Hipotesis nan ditarimo sacaro umum adalah bahwa urang-urang Austronesia awalnyo manguniang Taiwan, sabalum bermigrasi dan manampuah daerah-daerah di Filipina utara, Filipina selatan, Kalimantan, dan Sulawesi sabalum bapisah manjadi kalompok-kalompok jo ciek ka barat ka Jawa, Sumatra, dan Malaysia, sambia nan lain bagerakan ka timur ka Oseania.
Inermoleiopus flavosignatus
Inermoleiopus flavosignatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Minahasa
Sub-suku
Urang Minahasa marupokan gabungan dari babarapo sub-suku atau sub-etnis di daerah Minahasa Raya. Dari antaro kalompok-kalompok sub-etnis ado ampek sub-etnis utamo berdasarkan jumlah panduduak dan lueh wilayah yaitu Tombulu, Tondano, Tonsea, dan Tontemboan. Tulisan Graafland pado abad ka-19 manggunoan namo Tou'mbulu untuak Tombulu, Tou'nsea untuak Tonsea, Toulour untuak Tondano, dan Tounpakewa untuak Tontemboan. Parbidaan sebutan untuak duo namo terakhir karano sebutan Toulour dan Tounpakewa barasa dari Bahaso Tombulu. Tapi untuak kasadonyo, kato tou dalam namo-namo itu artinyo urang. Satiok kalompok sub-etnis ko adalah ciek pakasa'an nan artinyo "mareka nan basatuan" karano kesamaan leluhur, adaik, dan bahaso.
Dari ampek sub-etnis utamo tu, ado pandapekan kalau Pakasa'an Tondano indak muncul basamoan jo katigo pakasa'an lainnyo. Hal ko nampak dari catatan Johann Gerard Friedrich Riedel dalam tulisannyo pado tahun 1870 nan manjalehan bahwa awalnyo tadapek tigo pakasa'an yaitu Tumbuluk (Tombulu), Tountewoh (Tonsea), dan Toungkimbut (Tontemboan). Katigo pakasa'an ikolah nan manuruik carito rakyat malakuan pambagian wilayah di Watu Pinawetengan. Pendapat tantang dari ma asal atau tibo Pakasa'an Tondano babeda. Ado nan bapandapekan bahwa Pakasa'an Tondano adolah pecahan dari Pakasa'an Tountewoh (Tonsea). Tapi ado pandapek lain bahwa Pakasa'an Tondano datang dari kalompok nan juo ikuik dalam patamuan di Watu Pinawetengan nan banamo Tousendangan. Ado juo nan mancatat namo kalompok asal dari Pakasa'an Tondano adolah Tousingal.
Kelompok-kelompok sub-etnis lainnyo adolah Bantik, Pasan/Ratahan, Ponosokan, dan Tonsawang (Tombatu). Sub-etnis Bantik mandiami daerah Kota Manado dan sekitarnyo. Sub-etnis Pasan/Ratahan, Ponosokan, dan Tonsawang mandiami daerah selatan Minahasa Raya. Ado juo babarapo kalompok sub-etnis nan diikutsertakan sabagai bagian dari Urang Minahasa yaitu Babontehu, Borgo, dan Siauw. Sub-etnis Babontehu mandiami Pulau Manado Tua jo pulau-pulau sekitarnyo. Sub-etnis Borgo adolah turunan urang-urang Minahasa nan bakai jo urang-urang Eropa mode Balando, Portugis, dan Spanyol. Sadangkan sub-etnis Siauw adolah urang-urang nan mandiami Pulau Siauw.
Sijarah
Deskripsi partamo tentang Minahasa oleh bangsa Eropa barasa dari dokumen Portugis pado tahun 1552. Sabalumnyo pado tahun 1523, pelaut Portugis Simao d'Abreu adolah urang Eropa partamo nan maliek semenanjung Minahasa pas inyo malalui dan mancatatkan kakagumanyo di Pulau Manado Tua. Tuik Spanyol dan Balando tibo ka Minahasa pado awal abad ke-17. Di akhir abad ka-17, kapalo-kapalo walak (atau daerah tampek tingga basamo) dari babagai daerah Minahasa tibo basamo-samo dan mamutuihan untuak maadahan pajanjian jo Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC atau Perusahaan Hindia Timur Balando) dalam usaho malawan serangan dari daerah Karajaan Bolaang Mongondow. Pajanjian ko tajadi pado tanggal 10 Januari 1679 dan dilakuan antaro gubernur VOC nan bakadualua di Maluku yaitu Robertus Padtbrugge jo 23 kapalo walak. Namo-namo walak nan tamasuak dalam pajanjian itu adolah Aris, Bantik, Kakas, Kakaskasen, Namo Klabat, Klabat Atas, Langowan, Pasan (yang juo marupokan Pinosokan dan Ratahan), Remboken, Rumoong, Sarongsong, Tombariri, Tombasian, Tomohon, Tompaso, Tondano, Tonkimbut Atas, Tonkimbut Bawah, Tonsawang, dan Tonsea. Tapi hubungan jo Balando indak salalu baik, mode di tahun 1808 jo tajadiannyo Perang Tondano antaro Minahasa jo Hindia Balando. Salah ciek alasan tajadiannyo perang adolah Minahasa indak nio manyadioan tentara untuak Hindia Belanda nan ka dikirim ka Pulau Jawa.
Sasudah Proklamasi Kamardikaan Indonesia di Jawa, Minahasa tamasuak daerah nan cukuik awal ikuik bergabung dalam republik nan baru dibuek. Hal ko dapek dicaliak jo tajadiannyo Paristiwa Merah Putih pado tanggal 14 Februari 1946 di mana parajurik-parajurik Minahasa dalam Koninklijke Nederlands (ch) -Indische Leger (KNIL atau Tentara Karajaan Hindia Belanda) maaluwakan senjata dari pimpinan militer Balando tu mangibaran Sang Saka Merah Putih di tangsi militar Balando di Teling, Manado. Di saliang tu, urang-urang Minahasa di Jawa ikuik dalam wadah Kebaktian Rakyat Indonesia Sulawesi (KRIS) dan ikuikserta dalam Revolusi Nasional Indonesia.
Salah ciek gerakan nan melibatkan urang-urang Minaseh tajadi pado tahun 1958 nan banamo Perjuangan Rakyat Semester (Permesta) nan malawan kebijakan pamarintah Indonesia di Jawa. Salah ciek alasan utamo dari gerakan ko adalah karano ajang politik dan usaho pangambangan Indonesia tapusat di pulau Jawa, sadangkan sumber-sumber perekonomian negara labiah banyak datang dari pulau-pulau lain.
Agamo
Mayoritas urang Minaseh maanut agamo Kristen Protestan. Berdasarkan Sensus Panduduak 2010, persentase panduduak di kabupaten dan kota di Minahasa Raya nan maanut agamo Kristen Protestan adolah 74%. Kalau Kota Manado yang adolah ibu kota Provinsi Sulawesi Utara indak diikutsertakan, mako persentase ko jadi 78%. Salain itu, panduduak nan baagamo Islam adolah 15% dan panduduak nan baagamo Kristen Katolik adolah 6%.
Mulanyo gereja-gereja Protestan di Minahasa tamasuak dalam wadah Indische Kerk nan didirikan dek pemerintah Hindia Belanda. pado tahun 1934, Indische Kerk digantian jo Gereja Masehi Injili Minahasa (GMIM) nan marupokan denominasi regional nan berdiri surang. Sataun sabalunnyo di tahun 1933, Karapatan Gereja Protestan Minahasa (KGPM) didirikan dek di antaronyo B.W. Lapian dan Sam Ratulangi jo mamisah diri dari Indische Kerk. Salain tu denominasi-denominasi Protestan lainnyo juo tagak sahinggo pado tahun 1955 ado 20 denominasi: ampek denominasi Protestan, 11 denominasi Pentekosta, duo denominasi Kemah Injil, duo denominasi Adventis, dan ciek denominasi Baptis. Pas tahun 1990 jumlah denominasi manjadi 54 denominasi jo GMIM nan paliang gadang mancakup 75% dari sadolah panduto agamo Kristen Protestan.
Agamo asli Minhaas adolah Tonaas Walian nan masih punyo sejumlah pameluk.
Bahaso dan huruf
Pambagian sub-etnis Minhasa tamasuak dari segi bahaso dimano urang-urang dalam ciek kalompok sub-etnis punyo dan manggunokan bahaso nan relatif samo. Dengan iko, bahaso-bahaso nan ado di Minahasa tadiri dari Bahaso Bantik, Bahaso Ponosokan, Bahaso Ratahan, Bahaso Tombulu, Bahaso Tondano, Bahaso Tonsawang, Bahaso Tonsea, dan Bahaso Tontemboan. Sadonyo bahaso-bahaso ko tamasuak dalam Rumpun bahaso Austronesia. Berdasarkan kesamaan leksikostatistik, bahaso-bahaso nan tamasuak kalompok Minahasa adolah Tombulu, Tondano, Tonsawang, Tonsea, dan Tontemboan. Tigo bahaso lainnyo dimasuakkan ka dalam kalompok lain di nan Bahaso Ponosokan dimasuakkan ka dalam kalompok Gorontalo-Mongondow dan Bahaso Bantik dan Ratahan dimasuakkan ka dalam kalompok Sangihe-Talaud.
Dalam rumpun bahaso Minahasa, bahaso Tombulu, Tondano, dan Tonsea punyo kesamaan leksikal nan cukuik tinggi di nan kesamaan antaro katigo bahaso ko antaro 89%-90%. Tuik tu disusul dek Bahaso Tontemboan nan punyo kesamaan jo katigo bahaso sabalunnyo antaro 73%-83%. Bahaso Tonsawang marupokan bahaso nan paliang bawah kesamaannyo jo bahaso-bahaso lainnyo dalam rumpun bahaso Minahasa jo kesamaan antaro 54%-65%. Hal ko mungkin disababkan dek daerah sub-etnis Tonsawang labiah taisolasi dibandiangan jo daerah sub-etnis lainnyo dan juo dek panutuik bahaso ko bajumlah paliang saketek.
Tulisan kuno Minasiah disabuik Aksara Malesung ado di babarapo batu prasasti di antaronyo di Watu Pinawetengan. Aksara Malesung marupokan tulisan hieroglif, nan sampai kini sadang dalam proses tarjemahan.
Kesenian
Tarian Maengket adolah tarian nan biasonyo dibaokan dek babarapo pasangan laki-laki dan padusi jo ditambah surang urang sabagai pamimpin nan maningkekan suaro untuak mamulai nyanyian nan mairiangi gerakan tarian. Tari nan pado awalnyo dilakuan hanyo pas salasai panen padi kini tarian ko batambah duo babak nan malambangan kajadian kehidupan lainnyo. Babak nan partamo disabuik Maowey Kamberu adolah tarian pangucapan Syukur atas salasai panen padi. Tuik babak kaduo disabuik Marambak adolah semangat katotong-royong dalam mambuek rumah baru dan babak nan katigo disabuik Lalayan malambangkan baa mode mudo-mudo nan jaman dulu mancari jodoh.
2006 EW
2006 EW adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.403, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Minahasa
Kesenian
Tari Kabasaran adolah tarian nan pado awalnyo marupokan tarian parang. Tarian Kabasaran hanyo dilakuan dek para Waranei yaitu rakyat nan manjadi pajaga keamanan desa nan sambiaan parajurit parang. Para panari mamasanan baju bawarna merah jo rias wajah nan bantuak garang. Katiko pertunjukan berlangsung, para panari indak pernah basemio dan bagerak mode urang nan nio parjuang jo mangagiah padang dan tamanyo. Sarupo tarian Maengket, tarian Kabasaran punyo tigo babak. Babak nan partamo disabuik Cakalele di nan para panari bakajairan dan balompat-lompat. Tuik babak nan kaduo disabuik Kumoyak di mana para panari mangayuan senjata tajam padang atau tamanak turun naiak, maju mundur untuak manenteraman diri dari raso amarah katiko parjuang. Babak nan katigo disabuik Lalayaan di nan para panari manari bebas riang bagadang malapeh diri dari raso barang.
Tipula (Emodotipula) gomina
Tipula (Emodotipula) gomina adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Erythrocera longicornis
Erythrocera longicornis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Chaetophthalmus similis
Chaetophthalmus similis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Urang Minahasa
Kesenian
Muzik Bambu adolah alat musik tiup tradisional nan dibuek dari bambu. Nan dimaksud jo musik bambu di Minahasa kini ko adolah bantuak sabuah orkestra instrumental nan bisa bagotong sampai 50 urang pamusik. Awalnyo tipe musik ko hanyo dimainkan jo ciek suling, tapi kamudian ditambah paralatan musik lainnyo sahinggo mambantuak sabuah orkestra. Dalam pangambangannyo alat-alat musik tiup lainnyo nan ditambah adolah sarupo korno, klarinet, saxsofon, dan bas (overton, cello, dan tuba). Salain itu, paralatan musik tanpa ditiup juo ditambah untuak malaluan suaro dan harmonization musik, antaro lain bas drum (tambur gadang), snar drum (tambur ketek), simbal, dan kapuraca.
Masakan khas
Masakan khas minasiah labiah takenal jo sebutan Masakan manado. Pado umumnyo hidangan dari Minahasa adolah hidangan nan padeh karano manggunoan cabai nan banyak. Ado juo babarapo hidangan nan manggunoan dagiang dari binatang nan indak biasonyo dimakan. Salain tu hidangan kue-kue dari Minaseh mandapekan pengaruh dari hidangan Eropa. Masakan-masakan nan populer adolah tinutuan (bana juo takenal sabagai bubua manado) nan ado campuran babagai macam sayuran tanpa manganduang dagiang, brenebon nan bantuak sup jo isi kacang merah, sayuran, jo dagiang babi atau dagiang sapi, tinorangsak bantuak hidangan dagiang hangat dan padeh, dan masakan nan manggunoan bumbu padeh banamo woku. Banyak hidangan juo manggunoan dagiang cakalang fufu dari ikan cakalang nan dibumbui dan diasap. Hidangan-hidangan ko tamasuak cakalang goreng, cakalang santan, dan mi cakalang. Masakan nan indak padeh ado juo, tapi masakan-masakan iko pun bisa tapisah dicampur jo bumbu-bumbu padeh mode dabu-dabu dan rica-rica. Ado makanan nan manggunoan dagiang binatang eksotis tamasuak nan manggunoan dagiang kalawar (panici), dagiang anjiang, dan dagiang tikus. Salah ciek contoh kue dari Minahasa adolah klappertaart yaitu kue nan dibuek darilapa.
Pejuang-pejuang kemerdekaan
Ciek dari Urang Minaseh nan takenal sacaro nasional di Indonesia adolah Gerungan Saul Samuel Jacob (Sam) Ratulangi. Pahlawan Nasional Indonesia dan paraih gelar doktor dari Universitas Zurich ikuik andil dalam perjuangan kemerdekaan Indonesia. Sabalun Indonesia mardeka, inyo majuang konsep nasionalisme Indonesia. Ratulangi tamasuak dalam anggota Panitia Persiapan Kemerdekaan Indonesia (PPKI) dan diangkek jadi gubernur partamo Provinsi Sulawesi. Dua pahlawan nasional asa Minahasa lainnyo nan bagaraga Maramis adolah Maria Belanda Maramis jo keponakannya Alexander Andries Maramis (A. A.) Maramis. Maria bakjuang untuak mangambangan kaadaan padusi di awal abad ke-20 di antaronyo jo manadirian Parcintaan Ibu Ka Anak Tamouranyo (PIKAT). Sadangkan Alex ikuikserta dalam perjuangan kemerdekaan Indonesia sabagai anggota Badan Panyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia (BPUPKI) dan kemudian manjadi Menteri Keuangan jo duta gadang Indonesia di babarapo negara.
Pahlawan nasional asa Minahasa lainnyo nan jua ikuikserta dalam perjuangan kemerdekaan Indonesia adolah Bernard Wilhelm (B. W.) Lapian nan terlibat dalam Paristiwa Merah Putih di Manado pado tahun 1946, tokoh geologi Arie Frederik Lasut nan dibunuah dek tentara Balando pado tahun 1949, Robert Wolter Mongisidi nan bakantor di Sulawesi Selatan dan juo dibunuah dek Balando, dan Lambertus Nicodemus (Babe) Palar nan majuang kedaulatan Indonesia di Perserikatan Bangsa-Bangsa. Pierre Tendean adolah Pahlawan Revolusi Indonesia nan terbunuh dalam kajadian Gerakan 30 September.
Adiaknyo Alex Mendur dan Frans Mendur, dan adiaknyo Justus Umbas dan Frans "Nyong" Umbas, dan juo Alex Mamusung, Oscar Ganda, dan Malvin Jacob adolah pemuda-pemudi Minahasa nan tabaik dalam Kebaktian Rakyat Indonesia Sulawesi (KRIS). Urang-urang tu lah nan manutuik Indonesia Press Photo Service (IPPHOS) pado tahun 1946 nan merekam saat-saat basa dari perjuangan kemerdekaan Indonesia. Yang paliang baharaga dari sadolahnyo adolah foto-foto upacara Proklamasi Kemerdekaan Indonesia di Jalan Pegangsaan Timur No. 56 nan di ambiak dek Frans Mendur.
Ado juo urang Minhasa nan ikuik samo dalam perjuangan militer untuak kemerdekaan. Di antaronyo Alex Evert Kawilarang nan manjadi Panglima Tentara Territorium di Sumatera Utara (ko kini Kodam I/Bukit Barisan), Jawa Barat (ko kini Kodam III/Siliwangi), dan Sulawesi Selatan (ko kini Kodam XIV/Hasanuddin). Salain Kawilarang, urang-urang Minahasa nan ado di Jawa dan ikuik samo dalam pargolakan kemerdekaan di antaronyo Adolf Gustaaf Lembong nan sempat parang gerilya lawan Jepang di Filipina, Elias Daniel (Daan) Mogot nan adolah salah ciek pandiri Akademi Militer Tangerang nan gugur dalam Pertempuran Lengkong, Herman Nicolas Ventje Sumual nan manjadi salah ciek pemimpin sektor panyarangannyo dalam Serangan Umum 1 Maret 1949, dan Jacob Frederick "Joop" Warouw nan terlibat Pertempuran Surabaya.
Bactrocera fulvicauda
Bactrocera fulvicauda adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Urang Minahasa
Militer
Ado duo urang minasiah nan pernah manjabat sabagai Kapalo Staf TNI Angkatan Laut yaitu Rudolf Kasenda dan Bernard Kent Sondakh. Johny Lumintang sempat manjabat sabagai Panglima Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat (KOSTRAD) dan Arie Jeffry Kumaat sabagai Kapalo Badan Koordinasi Intelijen Nagaro (Bakin). Parawira-parawira TNI lainnyo tamasuak Willy Ghayus Alexander Lasut, Evert Ernest (E. E.) Mangindaan, Gustaf Hendrik Mantik, Cornelis John (C. J.) Rantung, Frits Johannes (Broer) Tumbelaka, dan Hein Victor Worang nan kasadonyo pernah juo mandapekan jabatan sabagai Gubernur Sulawesi Utara.
Pemerintahan
Salain A. A. Maramis, babarapo urang Minahasa lainnyo pernah juo manjabat sabagai menteri nasional di antaronyo Freddy Jaques (F. J.) Inkiriwang sabagai Menteri Perindustrian, Frits Laoh sabagai Menteri Perhubungan, Herling Laoh sabagai Menteri Palayanan Umum dan Menteri Perhubungan, Gustaaf Adolf (G. A.) Maengkom sabagai Menteri Kehakiman, Evert Ernest (E. E.) Mangindaan sabagai Menteri Perhubungan, Arnold Mononutu sabagai Menteri Penerangan, Wilhelm Johannis Rumambi juo sabagai Menteri Penerangan, dan Theo Leo Sambuaga sabagai Menteri Parumahan Rakyat dan Parmukiman.
Rhaphuma diana
Rhaphuma diana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Minahasa
Perempuan-perempuan pelopor
Babarapo padusi asa Minahasa (atau Wewene Minahasa) alah manjadi pelopor dalam babagai bidang. Marie Thomas adolah padusi partamo nan lulus dari School tot Opleiding van Indische Artsen (STOVIA atau Sekolah Pendidikan Dokter India). Salain Maria, Anna Warouw adolah lulusan STOVIA, tapeknyo lulusan padusi kaduo. Sadangkan di jajaran Kapolisian Nagaro Republik Indonesia (Polri), Jeanne Mandagi adolah padusi partamo nan diangkek sabagai jendral. Salain itu, Augustine Magdalena Waworuntu adolah salah ciek padusi partamo di Indonesia nan manjabat sabagai wali kota. Inyo manjadi Wali Kota Manado pado tahun 1950.
Rhaphuma diana
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Uranotaenia paranovaguinensis
Uranotaenia paranovaguinensis adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hercostomus longifolius
Hercostomus longifolius adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Hyagnis fruhstorferi
Hyagnis fruhstorferi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2013 RE6
2013 RE6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.203, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Culicoides ichesi
Culicoides ichesi adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nudospongilla yunnanensis
Nudospongilla yunnanensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Leia nepalensis
Leia nepalensis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nudospongilla yunnanensis
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Nudospongilla yunnanensis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Sangaris lezamai
Sangaris lezamai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(67201) 2000 CR103
(67201) 2000 CR103 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(56009) 1998 TZ33
(56009) 1998 TZ33 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Oktober 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Limnophila (Hesperolimnophila) rubida
Limnophila (Hesperolimnophila) rubida adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pterolophia kyushuensis
Pterolophia kyushuensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Simabur, Pariangan, Tanah Datar
Simabur adolah salah satu nagari nan tamasuak ka dalam wilayah kecamatan Pariangan, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia. Nagari ko talatak di dakek Batusangkar, ibu koto dari kabupaten Tanah Datar.
Ramadan
Ramadan (رمضان, Ramaḍān, ; Ramazān; رمضان Ramzān; Ramazan) atau dek urang awak disabuik bulan basaha adolah bulan kasambilan dalam kalender Islam, dan dirayoan dek umaik Muslim di saluruah dunia jo bapuaso (saum) sarato mamparingati wahyu partamo nan turun kapado Nabi Muhammad manuruik kayakinan umaik Muslim. Parayoan tahunan ko dihoromati sabagai ciek dari rukun Islam nan limo. Bulan Ramadan balansuang salamo 29–30 ari manuruik pamantauan hilal (bulan sabik), sapantun jo aturan-aturan nan tatulih dalam hadits.
Elelea
Elelea adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ramadan
Kato Ramadan barasa dari aka kato bahaso Arab ramiḍa atau ar-ramaḍ, nan aratinyo paneh nan maanguihan atau kakariangan. Puaso Ramadan dalam hukumnyo fardhu (diwajibkan) untuak Muslim dewasa, kacuali maalami halangan untuak malakukannyo sarupo sakik, dalam pajalanan, alah gaek, manganduang, manyusui, diabetes atau sadang mandapek halangan menstruasi. Kawajiban bapuaso pado bulan Ramadan turun pado bulan Sya'ban taun kaduo salapehh hijrahnyo umaik Muslim dari Makkah ka Madinah. Bulan Ramadan diawali jo panantuan bulan sabik (hilal) sabagai panando bulan baru.
Syllimnophora atra
Syllimnophora atra adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Ramadan
Salamo bapuaso samanjak pagi inggo patang, Muslim dilarang untuak makan, minum cairan apopun, marokok, jo bahubuangan badan. Salain itu, diparintahkan pulo untuak mailakan pabuatan doso untuak manyamparonokan pahalo puaso, sarupo bakato-kato nan buruak (co mancacek, mambuek pitanah, mangutuak, baduto) jo bacakak. Makanan jo minuman dapek tasadioan satiok ari, yakni katiko sabalun matoari tabik (subuah) inggo tabanamnyo matoari (mugarik). Mamintak ampun (taubat) katiko bulan Ramadan rami dilakuan. Bapuaso untuak Muslim wakatu Ramadan biasonyo disaratoi jo mampabanyak salat jo mambaco Al-Quran.
Kakhususan bulan Ramadan dek pamaluak agamo Islam tajalehan pado Al-Quran surek Al-Baqarah ayaik 183 nan aratinyo:""Hai urang-urang nan bariman, diwajibkan ateh kalian bapuaso sarupo jo nan diwajibkan ateh urang-urang sabalun kalian supayo batakwa.""
- (Al-Baqarah 2: 183)
Sijarah
Surek 2, Ayaik 185, dari Quran manyatoan:"Bulan Ramadan adolah bulan diturunkannyo Alquran, Patunjuak dek umaik manusia, sarato bukti adonyo Nabi jo Rasul, subagai tuntunan iduik sarato pambeda (batua jo salah). Saluruah umaik Islam wajib bapuaso di bulan itu, dan siapopun nan sadang sakik atau dalam pajalanan, buliah indak bapuaso dan diwajibkan mangganti pado ari nan lain. Allah maagiah kalian kamudahan dan indak mainginkan kasusahan untuak kalian. Untuak padusi musti manyalasaian datang bulannyo, salapeh itu wajib manggantinyo sasudah Ramadhan sarato kalian musti maaguangan Allah dek karano alah mambimbiang kalian, dan musti basyukua."Alquran partamo kali diwahyukan bakeh Nabi Muhammad salamo bulan Ramadan nan alah tasabuik sabagai "maso tabaiak". Wahyu partamo diturunkan di malam Lailatul Qadar (malam kamuliaan) nan marupokan ciek dari limo malam dalam sapuluah ari tarakhia bulan Ramadan. Manuruik hadis, sado kitab suci diturunkan salamo bulan Ramadan. Shuhuf Ibrahim, Taurat, Mazmur, Injil, jo Alquran diturunkan surang-surang pado tangga 1, 6, 12, 13 jo 24 Ramadan.
Di dalam Al Qur'an, puasa juo wajib dek umaik-umaik tadaulu, dan marupokan caro untuak mancapai status taqwa, takuik ka bakeh Tuhan. Allah SWT manyatokan bakeh Nabi Muhammad baso bapuaso untuak Baliau bukanlah sabuah hal nan baru lai. Dalam monoteisme, hal nan biaso dijalani dek urang-urang nan sabana maambo pado kaasoan Allah. Urang-urang kapia Makkah pun bapuaso, tapi anyo pado hari kasapuluah Muharram untuak maradokan doso sarato baarok tailak dari kakariangan.
Kaputusan untuak manjalani ibadah puaso salamo bulan Ramadan diturunkan 18 bulan sasudah Hijrah, iyolah pado bulan Sya'ban pado taun kaduo Hijrah atau pado taun 624 Masehi.
Abu Zanad, surang panulih Arab dari Irak nan iduik salapeh batagaknyo Islam sakitar taun 747 M, manulih baso saindaknyo ciek komunitas nan banamo Mandaenisme (Kaum Sabiin) nan ado di al-Jazira (Irak utara modern) maamati Ramadan sabalun bapindah ka Islam.
Manuruik Philip Jenkins, Ramadan datang "dari disiplin gareja-gareja Syria nan pakek". Namun, saran ko dirujuak pado gagasan orientalis baso Alquran surang mampunyoi asa Syria, hal ko ditulak dek akademisi Muslim sarupo M. Al-Azami.
Kajadian samaso
Barikuik kajadian basijarah nan diyakini tajadi samaso jo bulan Ramadan:
Lailatul Qadr tapantau balansuang pado ciek ari di antaro sapuluah ari tarakhia bulan Ramadan (biasonyo pado malam-malam ganjia). Muslim picayo baso pado malam ko nan disabuik sabagai "Malam Kamuliaan" labiah baiak daripado saribu bulan. Pado ari iko, ibadah sapanjang malam ko sarupo jo ibadah salamo saribu bulan (kiro-kiro 83 tahun; saumua iduik). Rami umaik Muslim maabihan malamnyo jo mampabanyak ibadah.
Awa
Kalender Hijriyah ditantuan manuruikan revolusi bulan mangaliliangi bumi dan tiok awa bulan diputuihan soal tampaknyo hilal (bulan sabik). Metode panantuan tampaknyo hilal nan digunokan kini adolah metode mancaliak jo mato talanjang (tanamo jo istilah rukyah) sarato manggunokan metode paretongan astronomi (tanamo jo istilah hisab). Persatuan Islam (PERSIS) jo Majelis Ulama Indonesia (MUI) manggunokan kombinasi hisab jo rukyah untuak panantuan hilal. Nahdlatul Ulama (NU) sarato Kamantarian Agamo RI salaku Pamarintah RI manggunokan metode rukyatul hilal; samantaro Muhammadiyah manggunokan hisab hakiki wal wujudul hilal sabagai sandaran panantuan hilal. Pabedaan metode ko manyababkan adonyo kamungkinan pabedaan hasia panetapan bilo mulo jo akhia Ramadan bak cando nan tajadi pado taun 1998 M (1418 H).
Malam kamuliaan
Lailatul Qadar (malam kamuliaan), adolah satu malam nan khusus tajadi di bulan Ramadan. Malam ko dikatokan dalam Alquran pado surah Al-Qadr, labiah ancak daripado saribu bulan. Wakatu pasti balansuangnyo malam ko indak dikatahui do. Namun manuruik babarapo riwayaik, malam ko jatuah pado 10 malam tarakhia pado bulan Ramadan. Labiah tapeknyo pado ciek dari malam-malam ganjia di antaronyo malam ka-21, 23, 25, 27 atau ka-29. Sabagian Muslim biasonyo barusaho indak malewaikan malam ko dan marayoan malam ko jo manjago diri untuak batanggang salamp malam-malam tarakhia Ramadan sambia baribadah sapanjang malam.
Akhia
Akhia dari bulan Ramadan dirayoan jo sanang ati dek saluruah muslim di saluruah dunia. Pado malam harinyo (malam 1 Syawal), nan biaso basabuik malam kamanangan, biasonyo umaik ka mangumandangkan takabia basamo-samo. Di Indonesia surang ritual ko manjadi hal nan menarik karano biasonyo umaik Muslim mangumandangkan takabia sambia bapawai kaliliang kota jo kampuang, kadang-kadang langkok jo mamukua beduk sarato manyaloan kambang api atau maiduikan palito.
Barisuaknyo tangga 1 Syawal, nan dirayoan sabagai hari rayo Idul Fitri, baiak laki-laki maupun padusi muslim ka mamadekan musajik maupun lapangan tampek ka dilakukannyo Salat Ied. Salat dilakukan duo raka'at kudian ka diakhiri dek duo khutbah tantang Idul Fitri. Parayoan kudian dilanjuikan jo acara saliang mamintak maaf di antaro muslim, dan sakalian mangakhiri saluruah rangkaian aktivitas agamo khusus nan manyaratoi Ramadan.
Drosophila huayla
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Haematopota gracilicornis
Haematopota gracilicornis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Japanagromyza yanoi
Japanagromyza yanoi adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(162385) 2000 BM19
(162385) 2000 BM19 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.359, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(50023) 2000 AY37
(50023) 2000 AY37 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Microchironomus lendli
Microchironomus lendli adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Oedothorax falcifer
Oedothorax falcifer adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oedothorax dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1998 dek Tanasevitch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Saprinus ornatus
Saprinus ornatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Simabur, Simabur, Pariangan, Tanah Datar
Simabur adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Simabur, kecamatan Pariangan, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
(70445) 1999 TR13
(70445) 1999 TR13 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Oktober 1999 dek Črni Vrh di Črni Vrh.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Microstylum fulviventre
Microstylum fulviventre adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(58924) 1998 KF67
(58924) 1998 KF67 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Mei 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(74127) 1998 QG61
(74127) 1998 QG61 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Agustus 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mimomyia mattinglyi
Mimomyia mattinglyi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Fangophilina kirkpatricki
Fangophilina kirkpatricki adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Fangophilina dan famili  Tetillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1907 dek Lendenfeld.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Fangophilina kirkpatricki dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Randai
Randai adolah pasambahan tradisional khas suku Minangkabau nan barupo papaduan antaro seni bela diri nan biaso disabuik silek samo tarian, dendang sarato seni paran atau lakon. Randai biasonyo ditunjuakan di upacara tradisi jo acara khas, jo kisah panjang mungkin mamakan wakatu babarapo malam. Inyo ditarian sabagai teater, dalam bulatan untuak mancapai pasamaan jo panggabuangan antaro panonton jo palakon. Dalam Randai, kisah disampaikan malalui lakonan jo nyanyian, jo kabanyakannyo basandian lagenda Minangkabau jo carito rakyat.
Randai mampunyoi sijarah panjang dalam masarakaik Minangkabau. Randai barasa awal abaik ka-20 asia gabuangan seni bela diri satampek, pancaritoan jo tradisi patunjuakan lain.
(62874) 2000 UV88
(62874) 2000 UV88 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
(72820) 2001 HR1
(72820) 2001 HR1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 April 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Kakadudessus tomweiri
Kakadudessus tomweiri adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(62874) 2000 UV88
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Randai
Randai marupoan suatu bantuak kasenian nan dimain dek babarapo urang sacaro bakalompok.Randai iko dimain dek pamain utamo nan batugeh sabagai tukang carito. Pamain utamo ko buliah bajumlah surang, duo, tigo atau labiah, bagantuang pado carito nan dibawa. Dalam patunjuakan pamain utamo dikaliliangi dek pamain-pamain lain nan batujuan untuak manjadikan alek manjadi rami.
(55760) 1992 BL1
(55760) 1992 BL1 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Januari 1992 dek E F Helin di Palomar.
Randai
Pado wakatu awal Randai adolah media untuak menyampaian kaba atau carito rakyaik malalui gurindam atau sair nan didendang basamo galombang (tari) nan baasa dari garak-garik silek Minangkabau. Dalam randai tadapek carito nan dibaok sarupo carito Cindua Mato, Malin Deman, Anggun Nan Tongga, jo carito rakyaik lain lai. Randai batujuan maibua masarakaik, jo biasonya diadoan pado wakau pesta rakyaik atau ari rayo Idul Fitri. Namun maso inyo bakambang, Randai juo maambiak jo manggabuangan gayo watak-watak jo dialog dalam sandiwara-sandiwara, sarupo kalompok Dardanela. Laki-laki biasonyo mamainan paranan kaduo-duo watak laki-laki jo padusi carito, tapi sajak taun 1960-an padusi juo turuik ikuik sarato.
Alepia bisubulata
Alepia bisubulata adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kakadudessus tomweiri
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Randai
Sijarah
Ado tigo teori tantang asa mulo randai. Teori partamo manyabuik baso asa mulo randai dari tari jo lagu. Pandukuang teori ko manyabuik baso asa mulonyo dari tari ilau, dari Solok. Tari ilau mulonyo ditarikan dek padusi dalam galombang tari jo nyanyian-nyanyian ratok. Samantaro katiko ditarikan jo laki-laki mangko barubah manjadi randai. Namun, indak ado panjalehan labiah lanjuik soal tari ilau nan ditarikan padusi dek tarian laki-laki nan labiah bakambang.
Puliciphora melanis
Puliciphora melanis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(321653) 2010 BP59
(321653) 2010 BP59 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.129, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.8.
Anopheles recens
Anopheles recens adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(321653) 2010 BP59
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Alepia bisubulata
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Ophiomyia dumosa
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Oedothorax fuegianus
Oedothorax fuegianus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oedothorax dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1902 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Argentina.
(80994) 2000 ES27
(80994) 2000 ES27 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Austrophorocera tuxedo
Austrophorocera tuxedo adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Tanytarsus palettaris
Tanytarsus palettaris adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dolichogyna minotaurus
Dolichogyna minotaurus adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dicranomyia (Dicranomyia) infensa
Dicranomyia (Dicranomyia) infensa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dolichogyna minotaurus
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Dicranomyia (Dicranomyia) infensa
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pericoma modesta
Pericoma modesta adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nephrotoma saghaliensis
Nephrotoma saghaliensis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pericoma modesta
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Nephrotoma saghaliensis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Morimospasma tuberculatum
Morimospasma tuberculatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dictator superbus
Dictator superbus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phytomyza sonorensis
Phytomyza sonorensis adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Chorizopes anjanes
Chorizopes anjanes adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1965 dek Tikader.