cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sycon proboscideum
Sycon proboscideum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1898 dek Breitfuss.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Sycon proboscideum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Corvospongilla thysi
Corvospongilla thysi adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Corvospongilla dan famili  Spongillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1968 dek Brien.
Geron parvidus
Geron parvidus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Geranomyia rubrithorax
Geranomyia rubrithorax adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2009 BE81
2009 BE81 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.349, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dicranomyia (Idiopyga) piscataquis
Dicranomyia (Idiopyga) piscataquis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Palpomyia valouisensis
Palpomyia valouisensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ibidionidum rouyeri
Ibidionidum rouyeri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(68874) 2002 JZ37
(68874) 2002 JZ37 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Mei 2002 dek NEAT di Haleakala.
Odontocera molorchoides
Odontocera molorchoides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(80214) 1999 VG107
(80214) 1999 VG107 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Nopember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Odontocera molorchoides
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(68874) 2002 JZ37
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Myllaena brevicornis
Myllaena brevicornis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Limnophora latitarsis
Limnophora latitarsis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Heterometopia elongata
Heterometopia elongata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(78014) 2002 JC56
(78014) 2002 JC56 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Mei 2002 dek LINEAR di Socorro.
Heterometopia elongata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Melanagromyza polymniae
Melanagromyza polymniae adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Limnophora latitarsis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Laccodytes rondonia
Laccodytes rondonia adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(63880) 2001 RX142
(63880) 2001 RX142 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 2001 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cylindrarctus longipalpis
Cylindrarctus longipalpis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Brachypremna subuniformis
Brachypremna subuniformis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Amphineurus (Rhamphoneurus) apiculatus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Calliphenges cuprascens
Calliphenges cuprascens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(76648) 2000 HH31
(76648) 2000 HH31 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenelytrana
Stenelytrana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Philosepedon humeralis
Philosepedon humeralis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Lasioptera umbelliferarum
Lasioptera umbelliferarum adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Sternocoelopsis veselyi
Sternocoelopsis veselyi adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Jollas crassus
Jollas crassus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Jollas dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1943 dek Bryant.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Hispaniola.
Carcelia pilosella
Carcelia pilosella adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Machimus negevensis
Machimus negevensis adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hypenetes pylochrysites
Hypenetes pylochrysites adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Diaphorus triangulatus
Diaphorus triangulatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2009 BD81
2009 BD81 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.632, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.7.
Corvospongilla ultima
Corvospongilla ultima adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Corvospongilla dan famili  Spongillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1910 dek Annandale.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Corvospongilla ultima dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Hypenetes pylochrysites
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Nebrioporus assimilis
Nebrioporus assimilis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(79187) 1993 QL8
(79187) 1993 QL8 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Agustus 1993 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Peucetia ashae
Peucetia ashae adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Oxyopidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Peucetia dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1999 dek Gajbe & Gajbe.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di India.
Psectrosema becknazarovae
Psectrosema becknazarovae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(398118) 2009 WZ107
2009 WZ107 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.011, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Systropus gracilis
Systropus gracilis adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Botanophila betarum
Botanophila betarum adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Cerodontha scutellaris
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(65482) 2003 BH63
(65482) 2003 BH63 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Januari 2003 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rybaxis geminata
Rybaxis geminata adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Linnaemya rondanii
Linnaemya rondanii adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Serixia vitticollis
Serixia vitticollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Rybaxis geminata
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Linnaemya rondanii
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Esenbeckia divergens
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Gnathonyx amplitarsalis
Gnathonyx amplitarsalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Serixia vitticollis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Kebutuhan Energi di Masa Depan
Energi barasa dari kato Yunani ergon nan arti nyo bakarajo, dan dapek diartikan energi adolah kamampuan untuak bakarajo. Manuruik ahli pengetahuan alam mancaliak energi sabagai konsep pemersatu banyak cabang-cabang ilmu nan ado.Sadangkan energi manuruik Fisika adolah konsep pemersatu utamo untuak manyambuang sadon nyo cabang sains. Kebutuhan energi di maso akan datang akan semakin banyak. Sabana nyo energi dimaso akan datang akan samakin tinggi karano makin banyak manusia nan mampagunoan dan energi per kapita makin tinggi.Di AmerIka Serikat surang alah ado kesadaran bahwa iduik nan sanang ndak diliek dari caro iduik nan ndak acok mangunoan alat-alat nan bersumber dari energi. Nagari nan kini sadang bakambang nan sadang mambanggakan hiduik modernisasinya pado suatu katiko akan samo jo awak nan alah dapek mamanfaikan  energi sabaik-baik nyo.Tapi ingek bahwa bahan bakar fosil indak akan habis dan kito selaku manusia akan mempunyoi wakatu untuak mempersiapkan itu sadonyo.
Konteks energi nan diagiahan sacaro skala global adolah menyediakan akses energi ka urang nan paralu energi ko. Untuak itu paralu integrasi nan pas untuak mamiliah energi tu,bukan bapatokan jo energi nan satu atau energi nan lain nyo.
Mycodiplosis pulsatillae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Lachneophysis
Lachneophysis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phytomyza franzi
Phytomyza franzi adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Arrhenopeplus
Arrhenopeplus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phytomyza franzi
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Arrhenopeplus
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Trichhoplomelas flavomarmoratus
Trichhoplomelas flavomarmoratus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(58091) 3768 T-3
(58091) 3768 T-3 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Oktober 1977 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Megaselia albicans
Megaselia albicans adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74954) 1999 TB194
(74954) 1999 TB194 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Oktober 1999 dek LINEAR di Socorro.
Megaselia albicans
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(74954) 1999 TB194
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pygophora flavida
Pygophora flavida adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Parastrangalis shikokensis
Parastrangalis shikokensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Isosturmia japonica
Isosturmia japonica adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Apolysis comosa
Apolysis comosa adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Isosturmia japonica
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Apolysis comosa
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Psychoda bisacula
Psychoda bisacula adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Neonitocris rufipes
Neonitocris rufipes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Euphranta latifasciata
Euphranta latifasciata adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Tetrops gilvipes
Tetrops gilvipes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies iko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, di ma inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pygommatius porticus
Pygommatius porticus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Culicoides crepuscularis
Culicoides crepuscularis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(53538) 2000 AE240
(53538) 2000 AE240 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Januari 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Xylotrechus gemellus
Xylotrechus gemellus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Culicoides crepuscularis
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pygoptosia
Pygoptosia adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Colobothea seminalis
Colobothea seminalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(200022) 2007 OW5
(200022) 2007 OW5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.110, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.5.
Pegesimallus volcatus
Pegesimallus volcatus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(60763) 2000 GN118
(60763) 2000 GN118 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 April 2000 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycetophila laeta
Mycetophila laeta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Helius (Eurhamphidia) scabiosus
Helius (Eurhamphidia) scabiosus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64344) 2001 UP76
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Helius (Eurhamphidia) scabiosus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Polymera (Polymerodes) catharinae
Polymera (Polymerodes) catharinae adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Ropica toekanensis
Ropica toekanensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(481918) 2009 BE77
2009 BE77 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.826, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Borophaga rufibasis
Borophaga rufibasis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(75410) 1999 XW104
(75410) 1999 XW104 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Desember 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Brachypremna thyestes
Brachypremna thyestes adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Gynoplistia (Gynoplistia) melancholica
Gynoplistia (Gynoplistia) melancholica adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(79188) 1993 QF9
(79188) 1993 QF9 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Agustus 1993 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Deroplia albida
Deroplia albida adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(25330) 1999 KV4
(25330) 1999 KV4 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.371, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 16.6.
Deroplia albida
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(25330) 1999 KV4
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tripteroides binotatus
Tripteroides binotatus adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Hyphydrus cycloides
Hyphydrus cycloides adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Forcipomyia deucalionis
Forcipomyia deucalionis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(71774) 2000 SA121
(71774) 2000 SA121 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 September 2000 dek LINEAR di Socorro.
Gnathonyx heteromandiblaris
Gnathonyx heteromandiblaris adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Apomorphomyia lygaeidophaga
Apomorphomyia lygaeidophaga adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Anelaphus jansoni
Anelaphus jansoni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(58092) 4053 T-3
(58092) 4053 T-3 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Oktober 1977 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Phebellia stulta
Phebellia stulta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
1995 DC2
1995 DC2 adolah sabuah objek Transneptunus. Saroman objek Transneptunus pado umumnyo, objek ko mangorbit Matoari dari jarak nan labiah jauah dari planet Neptunus.
Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.060, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 7.2.
(63881) 2001 RD145
(63881) 2001 RD145 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 September 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sympycnus obscurus
Sympycnus obscurus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Primata
Primata adolah sajinih mamalia nan tamasuak dalam ordo Primates (Latin: "prima, tingkek patamo"). Manuruik taksonomi, primata tabagi dalam duo subordo, iyolah, strepsirrhini jo haplorhini. Primata baasa dari muyang nan iduik di batang-batang kayu rimbo tropis; banyak karakteristik primata manunjuakan babagai adaptasi iduik pado lingkuangan tigo dimensi ko. Sabagian gadang spesies primata sacaro panuah atau sabagian tatap basipaik arboreal (iduik di batang-batang kayu) Salain jo manusia, nan mandiami satiok banua takacuali banua Antarktika,  sabagian gadang primata iduik di daerah tropis atau subtropis di Amerika, Afrika dan Asia. Ukuaran tubuahnyo mulai nan taketek tikuih lemur Madame Berthe's, nan sabarek anyo 30 g, inggo ka gorila timua, nan bareknyo mancapai 200 kg labiah. Kok dicaliak dari bukti fosil, nan sabana primata paliang awa adolah genus Teilhardina, baasa dari maso 55,8 juta taun nan lalu. Karabaik dakek taawa primata ditamuan banyak bakehnyo pado zaman Paleosen Akia adolah Plesiadapis, asa k. 55–58 juta taun nan lalu. Panalitian jam molekuler mampakiroan cabang primata nan bahkan labiah tuo lai, baasa dari maso nan dakek jo bateh Cretaceous–Paleogene, yaitu sakita 63–74 juta taun nan lalu.
Terminologi sijarah dan moderen
Ubuangan antaro babagai kalompok primata nan babedo indak talalu jaleh inggo baru-baru iko sajo, mangkonyo panggunoan istilah-istilahnyo agak bingung saketek. Misanyo, kato "karo" dipakai sabagai namo lain untuak "cigak", atau untuak satiok jinih primata nan relatif mirip manusia dan indak babuntuik.
Footnotes
<references group="lower-alpha" />
Chlamydopsis nullarbor
Chlamydopsis nullarbor adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Amphineurus (Rhamphoneurus) chiloeanus
Amphineurus (Rhamphoneurus) chiloeanus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Nemoraea rubellana
Nemoraea rubellana adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Molophilus (Austromolophilus) exquisitus
Molophilus (Austromolophilus) exquisitus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tabanus eadsi
Tabanus eadsi adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Limnophora lealeaensis
Limnophora lealeaensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Plocaederus fraterculus
Plocaederus fraterculus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Palpomyia varipilus
Palpomyia varipilus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(80215) 1999 VM111
(80215) 1999 VM111 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Nopember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Erythrus coccineus
Erythrus coccineus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(80215) 1999 VM111
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(50972) 2000 GE90
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ectatosia maculosa
Ectatosia maculosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(301000) 2008 GG69
(301000) 2008 GG69 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.035, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Ectatosia maculosa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Corvospongilla victoriae
Corvospongilla victoriae adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Corvospongilla dan famili  Spongillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1914 dek Annandale.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Corvospongilla victoriae dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Acritus tasmaniae
Acritus tasmaniae adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(301000) 2008 GG69
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Acritus tasmaniae
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Crossotus brunneopictus
Crossotus brunneopictus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pegesimallus yerburyi
Pegesimallus yerburyi adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
2013 AO29
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Momisis longzhouensis
Momisis longzhouensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Alcidion alienum
Alcidion alienum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(69309) 1992 PL1
(69309) 1992 PL1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Agustus 1992 dek E W Elst di Caussols.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dolichoprosopus sameshimai
Dolichoprosopus sameshimai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Serixia woodlarkiana
Serixia woodlarkiana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Isosturmia picta
Isosturmia picta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Ma'had Islamy
Ma'had Islamy adolah sabuah madrasah nan talatak di Koto Nan Ampek. Ma'had Islamy didirian tanggal 21 januari 1930, pado mulonyo banamo "Diniyah School" nan dipalopori jo Angku Mudo Hamzah jo Angku Mudo Muhammad.Pado akhir taun 1932 pangalolaan madrasa tasabuik disarahkan kapado H.Zainudin Hamidy. sabgai langkah awal zainudi manuka namo sakolah manjadi "Ma'had islamy sasuai jo namo almamaternyo di arab Saudi.Dibawah  kepemimpianan Zainudin hamidy, Ma'had Islamy bakambang dengan capek. para sisiwanyo berdatangan menuntuik ilmu  dari berbagai nagari, juga dari Riau dan Malaysia.Gedung paguruan Ma'had islamy hinggo ahun 1922 anyo tadiri tigo lokal sajo. Samantaro pelajar taruih batambah, mako jam palaja dibagi-bagi siang jo sore  untuak pelaja dan malam hari pangajian agama dan tabligh untuak pamuda dan urang dewasa.Sairiang jo manguaknyo samngaik kemerdekaan, Ma'had islamy jou dipakai sabagi rapek-rapek dan kursus politik. Pihak kolonial Belanda  maraso indak sanan jo kabaradaan Ma'had Islamy, tapi mereka indak mampunyoi alasan untuak manutuiknyo. Maka mereka sangajo manyaludupkan "coro" (mata-mata) manjadi murid nan batugas untuak mancatat  ucapan guru di kelas nan dianggap manantang pamarintah Balando. Akibatnyo sajumlah guru diintrogari dan dipanjaroan. Kandati situasi makin sulit, taun 1935 msayarakat alah merasakan hasil lulusan Ma'had Islamy, Taun 1936 jumlah santri mancapai 700 urang.
Tasiocera (Tasiocera) bituberculata
Tasiocera (Tasiocera) bituberculata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(79189) 1993 RB8
(79189) 1993 RB8 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 September 1993 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Ganjo
Ganjo (Cannabis sativa) marupokan bahan narkotik nan amaik tanamo di ma ukuran tingginyo dapek sampai 2 meter jo batangnyo bacabang-cabang. Ganjo barasa dari Asia Tangah, tapi banyak manyeba ka saluruah dunia. Di Indonesia ganjo ditanam di Sumatra, Jawa, jo Bali. Di sabagian nagara, tanaman iko ditanam sabagai panghasil serat, biji, atau ubek narkotik nan didapek dari resinnyo. Bantuak tanaman ganjo banyak variasinyo.
Tanaman jantannyo mangasilkan serat nan labiah rancak pado tanaman batino. Namun tanaman batino juo mangasilkan biji nan biaso digunokan untuak mambuek cat, sabun jo minyak lampu, juo untuak makanan buruang. Pananaman di Indonesia alah dimulai sajak sabalun tibo urang Eropa. Walaupun tujuannyo untuak ubek tradisional babagai panyakik dan bukan sabagai ubek bius. Sabalun taun 1924 ganjo tasobok di sagalo tampek di daerah Aceh.
Dari babarapo pacuboan nan alah dilakukan di babarapo nagara didapek baso variatas ganjo nan babeda-beda. Banyak sinyawo kimia alah dapek dipisahkan dari resinnyo, diantaronyo asam tetrahidrokanabinol karboksilat, kanabigerol, kanabikromena dan babarapo stereosomernya nan kasadonyo disabuik tetrahidrokanabinol (THC), dari panalitian farmologi didapek baso THC adolah sinyawo nan mampunyoi pangaruah eoforia.
(38052) 1998 XA7
(38052) 1998 XA7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.034, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(62479) 2000 SD220
(62479) 2000 SD220 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(53539) 2000 AO243
(53539) 2000 AO243 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exechia nativa
Exechia nativa adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Bactrocera abdopallescens
Bactrocera abdopallescens adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.