cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urang Sumbawa
Urang Samawa atau Urang Sumbawa marupokan urang-urang nan mandiami wilayah barat dan tangah Pulau Sumbawa, nan mangcakup Kabupaten Sumbawa dan Sumbawa Barat. Urang Sumbawa manyambat dirinyo sabagai Tau Samawa, nan artinyo urang Samawa atau urang Sumbawa.
Sarupo Urang Sasak, kabanyakan Urang Samawa mameluk agamo Islam. Sadangkan untuak bahaso, Urang Samawa manggunoan bahaso Sumbawa atau disabuik juo Urang Sumbawa. Dialek Samawa tadiri dari dialek Semawa', Taliwang, Barturotok/Batulante, Ropangsuri, Selesek, Lebah, Dado, Jeluar, Tanganam, Geranta, dan Jeruek.
Adaik jo tradisi
Masyarakaik Sumbawa kabanyakan inyo maanuik agamo Islam. Mancaliak dari sajarahnyo, Sumbawa pernah mangarajoan pangambangan sabuah karajaan nan banamo jo Kesultanan Sumbawa. Barikuik adolah adaik jo tradisi nan masih dilakukan jo urang Sumbawa:
Pacuan kudo
Pacuan kudo atau bamain suruah alah ado sajak kolonial Balando masih ado di Indonesia dan sampai kini kini tradisi masih dipegang taguah dek masyarakaik Sumbawa. Bamain Jaran dikarajoan satiok abih musim panen nan mambuek mamariahkan raso tarimo kasih. Joki permainan ko adalah anak ketek nan masih berusia 9 sampai 12 tahun. Maen karonda sabagai atraksi hiburan, salain itu juo jadi ajang untuak maningkekan harago sale di kudo katiko manjuarai permainan.
Mambuek Sejato
Sadangkan Batu Alang indak lain adolah desa nan masyarakaiknyo punyo kamampuan dalam pandai besi. Kamampuannyo didapek dek warisan turun taruih dari nenek moyang.
Teknik manuekannyo dan polonyo masih manggunoan caro tradisional. Pas bakunjuang ka daerah ko ka mancaliak manuek senjata di antaronyo pisau, parang atau paralatan patanian.
Nyorong
Upacara Nyorong dikarajoan untuak menjalin silaturahmi antaro kaduo kaluarga dari pangantin.
Karaci
Karaci marupokan bantuak permainan nan alah ado sajak ratusan tahun manjadi salah ciek hiburan untuak raja Sumbawa waktu itu. Karaci tadiri dari 2 urang dewasa nan asli dari Sumbawa yaitu ado surang wasit pamisah dan sandro atau dukun dan tugasnyo untuak malakuan parlakuan luka para petarung karaci.
Pajuang ka manggunoan sabuah tongkat nan dinamoan jo sesambu dan palisai dari bahan kulik kambiang atau karbau. Dalam pamainannyo dikawanan jo gerakan tarian petarung untuak mamulai karaci disertai babalas pantun untuak mandapekan lawan batarang.
Balap Kabau
Samantaro Barapan Kabau adolah sabuah Tradisi Pacu Jawi atau Kabau. Iko marupokan tradisi nan manjadi kebanggaan masyarakaik Sumbawa. Barapan Kebo dikarajoan di parsawahan bamuluah jo genangan aia, dalam mangarajoan itu ado joki nan tugas maambiak saka yaitu tongkek kayu tatantancap di suduik sawah capek.
Bahaso
Bahaso nan dipakai dek masyarakaik Sumbawa mulai dari bahaso Sumbawa, Melayu hinggo bahaso Nasional yaitu Indonesia. Salain itu, Sumbawa kabanyakan panduduaknyo maadoan ajaran agamo Islam dan minoritas agamo Hindu, Buddha, dan kepercayaan Animisme.
Ikolah pembahasan terkait Urang Samawa nan ado di Sumbawa, Nusa Tenggara Barat. Urang Sumbawa punyo babagai macam tradisi turun temurun nan masih tatap dilestarikan abunyo sampai kini.
Makanan khas
Di Sumbawa ado samba khas nan mungkin indak basobok di daerah lain. Ikolah sambai ati pisang atau disabuik samba kahuntu kalau.
Phon-phon, hati pisang direbus dulu jo tambahan garam. Tuik diiris ketek-ketek, tuik ditambah juo bahan-bahan mode bawang merah, tomat, potongan udang, daun kemangi, cabai dan bahan lainnyo.
Salain tu, tambaian garam dan penyedap raso. Sadonyo bahan lalu dicampur dan santan lauik, ado juo nan manambah saketek parasan jeruk.
Tipula (Acutipula) macra
Tipula (Acutipula) macra adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Euscelidia bechuana
Euscelidia bechuana adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mekanika bando langik
Mekanika Bando Langik adolah ilmu nan mampalajari tantang garak dan lintasan bando langik, misalnyo pargarakan planet, satelit (alamiah maupun buatan), asteroid, komet, bintang dan galaksi. Sacaro sajarah, mekanika bando langik manarapkan prinsip fisika (mekanika klasik) pado objek astronomi, ajak bintang dan planet, untuak manghasilkan data efemeris.
Euscelidia bechuana
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(65209) 2002 DB17
(65209) 2002 DB17 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.090, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.1.
Dolichopus oregonensis
Dolichopus oregonensis adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
(70272) 1999 RG107
(70272) 1999 RG107 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Microneta viaria
Microneta viaria adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Microneta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1841 dek Blackwall.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Holarktik.
(79845) 1998 XR2
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(70272) 1999 RG107
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Winnertzia obscura
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Japanagromyza arnaudi
Japanagromyza arnaudi adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Tetraopes melanurus
Tetraopes melanurus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atrichopogon bilineatus
Atrichopogon bilineatus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tetraopes melanurus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(228106) 2008 SZ229
(228106) 2008 SZ229 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.072, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.0.
Condylostylus guttula
Condylostylus guttula adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leia continua
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Lutzomyia sylvicola
Lutzomyia sylvicola adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Operclipygus
Operclipygus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Kabupaten Natuna
Kabupaten Natuna adolah sabuah kabupaten nang ado di Provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Culex imposter
Culex imposter adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Abbas Abdullah
Syekh Haji Abbas Abdullah (1883 - 1957) adolah salah surang pandiri Sumatera Thawalib, sarato pamimpin surau Padang Japang, Limo Puluah Kota, Sumatera Barat. Pado taun 1944, Soekarno datang manamui baliau untuak mamintak pandapek tantang pajuangan kamardekaan Indonesia. Baliau-pun bakontribusi dalam mambina majalah Al-Imam. Pado maso pajuangan kamardekaan Indonesia, baliau dipiliah sabagai imam jihad Fisabilillah. Pado maso PDRI, madrasah baliau manjadi kantua PPK jo Agamo. Baliau maningga pado tanggal 17 Juni 1957 akibaik panyakik asma.
Neopetrosia dominicana
Neopetrosia dominicana adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Neopetrosia dominicana dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(72727) 2001 FP96
(72727) 2001 FP96 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Stilobezzia genitalis
Stilobezzia genitalis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sophronica alboapicalis
Sophronica alboapicalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cyclobacanius soliman
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Winthemia mediocris
Winthemia mediocris adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anopheles parvus
Anopheles parvus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Winthemia mediocris
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Anopheles parvus
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Parang Tigo Puluah Tahun
Parang Tigo Puluah Tahun adolah sabuah konflik nan tajadi antaro taun 1618 hinggo 1648, khususnyo di wilayah nan kini manjadi nagaro Jerman, sarato malibatkan sabagian gadang kakuatan-kakuatan di kawasan tasabuik.
Ceratitella nitida
Ceratitella nitida adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Microclytus
Microclytus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ceratitella nitida
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Lispe irvingi
Lispe irvingi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Microclytus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(352143) 2007 LR32
(352143) 2007 LR32 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.517, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(74008) 1998 FM103
(74008) 1998 FM103 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(62776) 2000 UR20
(62776) 2000 UR20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2007 BD8
2007 BD8 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.421, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(80854) 2000 DQ22
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(55619) 2002 TM108
(55619) 2002 TM108 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Oktober 2002 dek LINEAR di Socorro.
2007 MC4
2007 MC4 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.174, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(61082) 2000 LB20
(61082) 2000 LB20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Juni 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Air Lengit, Bunguran Timur, Natuna
Air Lengit adolah sabuah desa nang ado di Bunguran Timur, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Philipota kanpurensis
Philipota kanpurensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Bazarella jungi
Bazarella jungi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Parang Saratuih Tahun
Parang Saratuih Tahun adolah sabuah konflik basanjato sapanjang 116 taun antaro Karajaan Inggris dan Parancih, nan barawa pado 1337 jo barakhia pado 1453.
Agamo Yahudi
Agamo Yahudi (Yudaisme) iolah agamo atau kapicayoan untuak orang/banso Yahudi (panduduak Israel ataupun urang Yahudi nan bamukim di lua nagari). Inti kapicayoan agamo Yahudi iolah adonyo Tuhan Nan Maha Aso (YHWH), pancipta dunia nan manyalamaikan bangso Yahudi dari parasaian di Mesir, manurunkan undang-undang Tuhan (Torah) kapado mareka, sarato mamiliah mareka sabagai cahayo kapado sadoalah manusia. Agamo Yahudi marupokan agamo monoteis nan bapacik kapado kapicayoan baso Tuhan itu ciek jo tungga, dan marupokan salah satu agamo dari kaluargo agamo samawi.
Puncak Cemara
Puncak Cemara marupakan objek wisata nan tamasuak tampek baru, diresmian pado tanggal 15 Februari 2015 oleh bapak Ali Yusuf nan katiko itu manjadi Walikota Sawahlunto. Puncak Cemara iyolah wisata nan ado di Kota Sawahlunto. Tampek jalan lengkapnyo ado di Kecematan Barangin Kota Sawahlunto. Kota Sawahlunto ko marupakan Kota yang lataknyo ado pado posisi  95 km sabalah timur lauik Kota Padang. Puncak Cemara ko lataknyo ado pado ketinggiannyo 350 m dari permukaan lauik. Puncak Cemara pamandangannyo ancak bana karano dapek mancaliak Kota Sawahlunto. Adanyo pemandangan nan ancak katiko di Puncak Cemara mambuek daya tarik wisatawan untuak tibo. Puncak Cemara sangaiklah cocok digunokan untuak hiburan basamo jo kaluarga, dunsanak, kawan, maupun basamo pasangan hiduik.
Agamo Yahudi
Kitab agamo Yahudi manulihan Tuhan alah mambuek pajanjian jo Abraham baso inyo, jo cucu-cicitnyo ka diagiah rahmaik apobilo mareka taruih bariman kapado Tuhan. Pajanjian ko kudian diulangi dek Ishak jo Yakub. Dek karano Ishak, jo Yakub manurunkan banso Yahudi, mako mareka mayakini baso marekalah banso nan tapiliah. Panganuik Yahudi dipiliah untuak malaksanokan tugas-tugas, sarato tanggung jawek khusus, sarupo mawujuikan masyarakaik nan adia, jo makmur, sarato bariman kapado Tuhan. Sabagai balasannyo, mareka ka manarimo cinto sarato palinduangan Tuhan. Tuhan kudian manganugerahkan mareka Sapuluah Parintah Allah malalui pamimpin mareka, Musa.
Sinagoga marupokan pusek masyarakaik sarato kaagamoan nan utamo dalam agamo Yahudi, sarato Rabi marupokan pamimpin sarato pakar dalam urusan-urusan kaagamoan.
Puncak Cemara
Objek wisata Puncak Cemara disitu ado babarapo fasilitas yang disadiokan oleh urang nan punyo. Fasilitas yang disadiokan yaitu: Mushalla, bangunan yang marupakan tando kesetiaan urang yang punyo pasangan, tampek bamain anak, tampek istirahat, dan lain sabagainyo yang dapek digunoan bagi pengunjuang nan tibo. Puncak Cemara pemandangan alamnyo tabuka. Katiko ado di Puncak Cemara nan manjadi raso indak nyamannyo katiko monyet tibo dangan jumlah sambuah. Alasannyo karano disitu ado pohon atau batang cemara. Hal itu mambuek pengunjuang yang tibo sangaiklah hati-hati dangan barang nan dibaok. Monyet nan ado disitu dangan ukurannyo bagaram ado ketek jo nan gadang.
Pai ka Puncak Cemara bisa manggunoan kendaraan roda ampek jo roda duo. Jarak dari pusat Kota Sawahlunto jo Puncak Cemara ado 10 minik apobila manggunoaan kendaraan. Jiko kasitu pai dengan bajalan kaki maka jarak yang dilalui ado sekitaran 20 minik. Pengunjuang nan tibo di Puncak Cemara baragam macam buliah dari masyarakaik Indonesia jo masyarakaik lua nagari. Objek wisata iko dibukak untuak kalangan umum, indak ado samo sakali dihalangi sia nan tibo. Puncak Cemara Sawahlunto ado palang nan batuliahan tantang Ayat Al-Qur’an. Adonyo Ayat Al-Qur’an itu mambuek nuansa islami katika barado di Puncak Cemara.
Microneta watona
Microneta watona adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Microneta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1936 dek Chamberlin & Ivie.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko.
Echinodictyum cavernosum
Echinodictyum cavernosum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinodictyum dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1899 dek Thiele.
Thenea mesotriaena
Thenea mesotriaena adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Thenea mesotriaena dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Scellus crinipes
Scellus crinipes adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dicranomyia (Peripheroptera) lissomelania
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Scellus crinipes
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Chaetocraniopsis obliteratus
Chaetocraniopsis obliteratus adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Brachypeza divergens
Brachypeza divergens adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Paratephritis takeuchii
Paratephritis takeuchii adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Empidideicus turkestanicus
Empidideicus turkestanicus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saitis splendidus
Saitis splendidus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Saitis dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1837 dek Walckenaer.
Empidideicus turkestanicus
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Saitis splendidus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Timor.
2005 LV7
2005 LV7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.556, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Kasultanan Gorontalo
Kasultanan Gorontalo yang mulonyo disabuik sabagai Karajaan Hulontalo marupokan salah ciek karajaan tatuo jo bapangaruah di Samananjung Utaro, Pulau Sulawesi, Indonesia. Karajaan iko talatak di bagian tangah dari langan utaro Pulau Sulawesi, dan diapik dek duo parairan strategis yaitu Taluak Gorontalo di Salatan dan Lauik Sulawesi di Utaro.
Leucophora dorsalis
Leucophora dorsalis adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Zoodes formosanus
Zoodes formosanus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kasultanan Gorontalo
Pado maso kejayaannyo, Kasultanan Gorontalo manjadi pusaik panyebaran Islam jo pusaik padagangan paliang bapangaruah di wilayah Taluak Tomini (Taluak Gorontalo), Tomini-Bocht (tikungan Tomini), hinggo babarapo wilayah di utaro jo tengah Pulau Sulawesi.
Zoodes formosanus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Kasultanan Gorontalo
Karajaan Gorontalo kamudian barubah manjadi karajaan Islam pado maso Pamarentahan Rajo Amai yang kamudian baganti manjadi Sultan. Sultan Amai yang bagala Ta Olongia Lopo Isilamu (Rajo yang mangislamkan ngari) marupokan Olongia atau Rajo partamo dari Karajaan Gorontalo yang manganut Islam.
Ibukota Kasultanan
Kadudukan ibukota Kasultanan Gorontalo mulonyo baradi di Des Hulawa, Kacamatan Telaga sakarang, tapeknyo di pinggia sungai Bolango. Kamudian pado taun 1024 Hijiriah, ibukota Kasultanan Gorontalo dipindahan ka Kalurahan Tuladenggi, Kacamatan Dungingi. Lokasi ibukota Kasultanan Gorontalo yang tarakhia talatak di Kalurahan Biawu, Kacamatan Kota Selatan, Kota Gorontalo.
Struktua Pamarintahan Kasultanan
Adopun struktua pamarintahan Kasultanan Gorontalo tadiri dari tigo limbago yang disabuik "Buatulo Towulongo" yang dimaknai sabagai tigo sarangkai adaik yang manyatu. Buatulo Towulongo tadiri dari:
Masiang-masiang parwakilan Buatulo tasabuik dipiliah sacaro musyawarah jo mufakaik dek Buatulo Bantanyo yang dikepalai dek saorang Bate. Salain itu, Buatulo Bantayo juobatugas manciptakan paraturan-paraturan adaik jo garih-garih gadang tujuan karajaan atau kasultanan.
Batah Wilayah
Kasultanan Gorontalo mamiliki wilayah kadaulatan yang babatasan langsuang jo karajaan Karajaan Limboto, Karajaan Suwawa, dan Karajaan Bolango. Maskipun baitu, pangaruah kakuasaan Karajaan iko malueh hinggo malintasi bateh-bateh karajaan tasabuik, hinggo ka wilayah parairan Taluak Tomini (Taluak Gorontalo).
Adopun wilayah karajaan Gorontalo saaik itu barado di dalam wilayah Kota Gorontalo, serata sabagian ketek barado di wilayah Kabupaten Gorontalo, Provinsi Gorontalo.
Tabantuaknyo Karajaan Gorontalo
Manuruik manuskrip sijarah Gorontalo, cika baka karajaan Gorontalo bamolo partamo kali dari sabuah karajaan ketek (Linula) banamo Karajaan Hulontalangi yang dipakirokan alah ado sajak taun 1300 Masehi. Dalam catatan R. Tacco (1956), katiko itu Kerajaan Hulontalangi alah dipimpin dek Raja Humalanggi. Di kamudian hari, Rajo Humalanggi punyo sorang anak banamo Ilahudu yang kamudian marangkua dan mampasatuan 17 karajaan ketek di leriang atau kaki gunuang. Sabanyakn 17 karajaan itu yang kamudian mambantuak Karajaan Gorontalo yang pangaruahnyo manjadi labiah gadang dan malueh ka babarapo wilayah di Taluak Tomini (Taluak Gorontalo).
Salain itu, Karajaan Gorontalo sajak dahulu alah mangenal kadudukan Rajo Padusi atau Ratu sabagai pamimpin karajaan. Hal iko manunjuakan bahwo saja zaman dahulu, masyarakaik Gorontalo alah mangenal kasataraan kadudukan antaro laki-laki jo padusi di dalam lingkungan karajaan.
Daftar Paasarikatan Karajaan Gorontalo
Adopun paasarikatan 17 Karajaan Ketek (Linula) yang manjadi cika baka tabantuaknyo Karajaan Gorontalo adolah sabagai barikuik:
Kadatangan Islam
Kasultanan Gorontalo marupoan salah ciek pusaik panyebaran agamo Islam di Indonesia Timua, salainKesultanan Ternate, Kesultanan Gowa dan Kesultanan Bone. Panyabaran agamo Islam di Gorontalo dipakirokanbamulo sajak abaik ka-16 (antaro taun 1501-1600), ditandoi jo Islamnyo salah ciek Rajo Gorontalo yang banamo Amai. Rajo Amai kamudian mangganti sabutan rajo manjadi sultan, sahinggo namonyo dikenang lueh sabagai Sultan Amai dari Kasultanan Gorontalo.
Salah ciek referensi masuaknyo Isalam di Gorontalo barasa dari panjalasan Profesor Ibrahim Polontalo, dimanao pakawinan antaro Olongia Amai atau Rajo Amai jo Puteri Owutango dari Karajaan Palasa. Agamo Islam yang dianuik dek Karajaan Palasa Ogomonjolo (Kumonjolo) barasa dari hubungan patalian darah karajaan tasabuik jo para rajo dari Kasultanan Ternate. Dalam pakawinan itu, Rajo Amai jo para pangikuiknyo dipersyaratkan untuak mamaluak agamo Islam jo Al-Qur'an sabagai sumber utamo tatanan kahidupan jo adaik istiadaik masyarakaik Gorontalo.
Satalah lamaran ditarimo, mako Rajo Amai yang kamudian bagala Sultan Amai baliak ka Gorontalo basamo bininyo Putri Owutango, sarato didampingi 8 rajo-rajo ketek (Olongia Walu Lontho Otolopa) yaitu Rajo Tamalate, Rajo Lemboo, Raj Siyendeng, Rajo Hulangato, Rajo Siduan, Rajo Sipayo, Rajo Soginti dan Rajo Bunuyo. Para Rajo iko yang kamudian hari manbantu Sultan Amai dalam mambimbiang jo marancang adaik istiadaik yang bapadoman ka agamo Islam.
Sijarah Namo Karajaan
Pado maso kolonial Balando, Karajaan Gorontalo punyo banyak namo yang disabuik dalam babagai literatua sijarah, tamasuak dalam surek manyurek antaro Balando jo para Rajo Gorontalo yang banyak ditamukan dalam babagai sumber referensi ilmiah dan media cetak sajak taun 1800-an diantaronyo adolah Goenong-Talo, Goenong-Tello, dan Holontalo.
Dalam catatan sijarah, asa usua anmo Gorontalo punyo banyak versi. Namun asa usua namo Gorontalo yang paliang sasuai jo fakta sijarah adolah barasa dari kato Huidu Totolu (Tigo Gunuang), yang kamudian dek babagai literatur era kolonial diserap manjadi Goenong-Talo atau Goenong-Tello. Panjelasa sijiarah iko ditegaskan sacaro lugas dek Profesor Jusuf Sjarif Badudu dalam Buku Morfologi Bahaso Gorontalo pado taun 1982.
Cryptomerinx mirandai
Cryptomerinx mirandai adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atheta platonoffi
Atheta platonoffi adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cryptomerinx mirandai
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Atheta platonoffi
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Kasultanan Gorontalo
Sijarah Namo Karajaan
Dalam bukunyo itu, Prof. Badudu manjalehan bakwo Tigo Gunuang yang manjadi asa usua namo Gorontalo marujuak pado Gunuang Tilonggabila (kini disabuit Gunuang Tilongkabila), Gunuang Malenggalila, dan Gunuang katigo yang indak banamo. Tigo gunuang ikolah yang kamudian dalam bahaso Gorontalo disabuik sabagai Huidu Totolu yang kamudian diserap manjadi Hulonthalo atau Goenong-Talo, hinggo akhianyo dikenal sabagai Gorontalo sarupo nan kini.
Daftar Olongia (Rajo) dan Tulutani (Sultan)
Olongiya to Tilayo Olongia to Huliyaliyo
Copestylum villarica
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Syndiamesa nigra
Syndiamesa nigra adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Neotrachystola maculipennis
Neotrachystola maculipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Gorybia martes
Gorybia martes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pachydissus parvicollis
Pachydissus parvicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Megaselia rotunda
Megaselia rotunda adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Annamanum strandi
Annamanum strandi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Carphina sigillata
Carphina sigillata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pericoma affinis
Pericoma affinis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Carphina sigillata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Odinadiplosis amygdali
Odinadiplosis amygdali adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(64722) 2001 XJ105
(64722) 2001 XJ105 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Desember 2001 dek W Bickel di Bergisch Gladbach.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Dasineura comosae
Dasineura comosae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(58777) 1998 FN65
(58777) 1998 FN65 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Coenosia ungulipardus
Coenosia ungulipardus adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Spilogona pusilla
Spilogona pusilla adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(70273) 1999 RF109
(70273) 1999 RF109 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Cemaga, Bunguran Timur, Natuna
Cemaga adolah sabuah desa nang ado di Bunguran Timur, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
(70273) 1999 RF109
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Microplanus mollis
Microplanus mollis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Microplanus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1991 dek Millidge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kolombia.
(316626) 2011 WT90
(316626) 2011 WT90 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.049, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.6.
Monoxenus bicarinatus
Monoxenus bicarinatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(316626) 2011 WT90
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Halodiplosis aristiformis
Halodiplosis aristiformis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Paramicrodon novus
Paramicrodon novus adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Atomosia beckeri
Atomosia beckeri adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Africodytes
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sakitar 1–5 cm.
Mangora melanocephala
Mangora melanocephala adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1874 dek Taczanowski.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko sampai Argentina.
Macropelopia fehlmanni
Macropelopia fehlmanni adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Nephrotoma medioproducta
Nephrotoma medioproducta adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ophiomyia asterovora
Ophiomyia asterovora adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Pedaria oblonga
Kumbang iko punyo antena lamela.
Phaonia alatavica
Phaonia alatavica adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
2007 BT7
2007 BT7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.540, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rhabdomastix (Rhabdomastix) mexicana
Rhabdomastix (Rhabdomastix) mexicana adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2013 BV41
2013 BV41 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.106, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.3.
Phryxe solers
Phryxe solers adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 BV41
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Phryxe solers
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Olenecamptus vittaticollis
Olenecamptus vittaticollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Parmenomorpha medioplagiata
Parmenomorpha medioplagiata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(79846) 1998 XS2
(79846) 1998 XS2 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Desember 1998 dek BAO Schmidt CCD Asteroid Program di Xinglong.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Echinodictyum clathratum
Echinodictyum clathratum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinodictyum dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1905 dek Dendy.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinodictyum clathratum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Rhabderemia prolifera
Rhabderemia prolifera adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Rhabderemia prolifera dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Tabanus easteetus
Tabanus easteetus adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(69637) 1998 FN71
(69637) 1998 FN71 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Psapharochrus penrosei
Psapharochrus penrosei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74009) 1998 FV103
(74009) 1998 FV103 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Dialeges sericeus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(74009) 1998 FV103
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Onthophagus azusae
Onthophagus azusae adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Alpaida amambay
Alpaida amambay adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Alpaida dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1988 dek Levi.
Onthophagus azusae
Kumbang iko punyo antena lamela.
Alpaida amambay
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Paraguay.
55838 Hagongda
55838 Hagongda (1996 LN) adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Juni 1996 dek BAO Schmidt CCD Asteroid Program di Xinglong.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2007 MF
2007 MF adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.050, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Acutipula) masai
Tipula (Acutipula) masai adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Triarga TV
Triarga TV marupokan stasiun televisi swasta lokal nan ado di Bukiktinggi, Sumatra Barat. Di bawah pangalolaan PT Triarga Media Televisi, stasiun televisi ko tacatek pernah basi'a di kanal 56 (limo puluah anam) UHF (analog) dengan cakupan siaran manjangkau Bukiktinggi, Padang Panjang, Limo Puluah Koto, Agam, Payakumbuah, Solok, Padang Pariaman, sabagian Padang dan sakitanyo bakakuatan pamanca 1 kW. Ditambah dengan rincano paluasan ka Sawahlunto, Dharmasraya jo Pasaman Barat, Triarga TV mangklaim sabagai televisi lokal nan mamiliki jangkauan siar talueh di Sumatra Barat.