cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dhumavati
Legenda
Legenda manyabuikan basonyo Dhumavati lahia katiko Dewi Sati (namo lainnyo Dewi Uma, Gauri, Parvati, Durga) mambaka dirinyo surang sampai mati di api pangorbanan lelehurnyo. Dhumavati tabantuak dari asok nan kalua dari badan Sati nan tabaka. Muko Dhumavati barono itam, talahia manggambaran parasaan Sati nan tahino katiko kamatiannyo.
Ado pulo legenda nan manyabuikan basonyo Sati sadang manahan lapa nan manyeso. Dek karano lapa nan indak tatahanan, Sati mamintak Dewa Shiva maagiahnyo sasuatu nan bisa dimakan, namun ditulak dek Dewa Shiva. Sati tetap tageh mamintak ka dewa tapi indak diacuahan dek dewa. Sahinggo Sati malulua Dewa Shiva. Dek ulah Sati, Dewa Shiva berang jo mamintak Sati malapehannyo, nan akhianyo dilapehan dek Sati. Sasudah itu, Dewa Shiva mangutuak Sati manjadi jando nan marasoan sagalo hal tantang padusi nan indak balaki. Katiko manadanganyo, dari badan Sati kalua asok. Sadolah elok rupo Sati tatutuik dek asok nan kudian manjelma manjadi padusi jando nan buruak rupo. Dewa Shiva maimbaunyo Dhuma (asok) atau Dhumavati.
Gonomyia (Leiponeura) subpilifera
Gonomyia (Leiponeura) subpilifera adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dhumavati
Pamujaan
Kuil Dhumavati jarang basuo tampeknyo. Kuilnyo nan paliang dikana talatak di Varanasi. Di sinan Dhumavati diagiah pasembahan buah-buahan, bungo, dagiang, bhang (olahan ganjo), minuman kareh, rokok, bahkan kadang-kadang darah. Di kuil ko, patuang Dhumavati dibuek dari batu hitam, matonyo gadang, bibia sirah, tangannyo ampek nan mamacik kipeh, sapu, cawan jo tangan kaampeknyo nan mambuek gestur mudra, gestur nan indak manunjuakan raso takuik. Pahatannyo tadiri dari atribut nan biasonyo dipakai dek dewi nan alah manikah sarupo parhiasan jo pewarna sirah. Dhumavati digambaran sabagai ppaagiah siddhis (kakuatan supranatural), panyelamat dari sadolah masalah, pangabua sadolah hasrat jo hadiah tamasuak kasalamatan. Pamujanyo adolah urang nan mamiliah untuak iduik surang. Dhumavati pun mautamoan untuak urang nan indak manikah atau alah manjando. Disabuikan basonyo urang nan indak manikah lah nan mampu batahan malewati ritual pamujaan sapanjang malam di kuilnyo. Urang nan alah manikah disabuikan indak bisa batahan jo barujuang kamatian.
Pado akhia abaik ka-19, nyanyian doa nan manyabuikan Dhumavati dibuek di dalam bab Dhumayatitantra buku Mantramaharnava. Dalam pamujaan Dhumavati, buruang gagak dibaka jo abunyo dikumpuan untuak mambuek musuah indak badayo. Dhumavati disabuikan bakuaso salamo ampek bulansabalun sukla ekadasi (hari kasabaleh bulan kamariah /tithi) dari duo fase bulan nan ado di kalender bulanan agamo Hindu. Dalam agamo Hindu, wakatu tu sagalo macam parayoan sarupo panikahan indak dianjuan dilakuan. Katiko itulah ritual pamujaan tahadok Dhumavati dimulai. Ritual pamujaan tahadok Dhumavati disabuikan dalam bab Phetrakarinitantra Patala, nan manggambaran ritualnyo dilakuan di tampek nan langang atau dalam krematorium katiko panurunan siklus bulan.
Gonomyia (Leiponeura) subpilifera
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Acnemia ussuriensis
Acnemia ussuriensis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(284667) 2008 GJ74
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Actium rothi
Actium rothi adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leucandra pumila
Leucandra pumila adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1866 dek Bowerbank.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Leucandra pumila dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Actium rothi
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Trichopsychoda binodata
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(376533) 2012 SF41
2012 SF41 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.052, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2001 KO41
2001 KO41 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.438, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.7.
Euphylidorea pacalis
Euphylidorea pacalis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysops ater
Chrysops ater adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2001 KO41
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Euphylidorea pacalis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cortodera nitidipennis
Cortodera nitidipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(57200) 2001 QS51
(57200) 2001 QS51 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Agustus 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Acnephalum cylindricum
Acnephalum cylindricum adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Parahiekeia hebridarum
Parahiekeia hebridarum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phacellocerina silvanae
Phacellocerina silvanae adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(61740) 2000 QD153
(61740) 2000 QD153 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Agustus 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Epania rufipes
Epania rufipes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Seriphidomyia juncea
Seriphidomyia juncea adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Microphthalma nox
Microphthalma nox adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cheilotrichia (Empeda) nigrolineata
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cinachyrella hirsuta
Cinachyrella hirsuta adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Cinachyrella dan famili  Tetillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1889 dek Dendy.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Cinachyrella hirsuta dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(73553) 2003 QH30
(73553) 2003 QH30 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 22 Agustus 2003 dek J Broughton di Reedy Creek.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(59347) 1999 CX137
(59347) 1999 CX137 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Februari 1999 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mayetiola avenae
Mayetiola avenae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dorsochaeta setulipennis
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Mayetiola avenae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Rhytiphora iliaca
Rhytiphora iliaca adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oxyopes elongatus
Oxyopes elongatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Oxyopidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oxyopes dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1996 dek Biswas et al.
Melaloncha juxta
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Oxyopes elongatus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di India.
Hydaticus fijiensis
Hydaticus fijiensis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Planodiplosis insularis
Planodiplosis insularis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Hydrovatus omentatus
Hydrovatus omentatus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stegomyia cooki
Stegomyia cooki adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Phytoliriomyza simillima
Phytoliriomyza simillima adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(63470) 2001 OH23
(63470) 2001 OH23 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 22 Juli 2001 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Iberoporus cermenius
Iberoporus cermenius adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2006 JV58
2006 JV58 adolah sabuah objek Transneptunus. Saroman objek Transneptunus pado umumnyo, objek ko mangorbit Matoari dari jarak nan labiah jauah dari planet Neptunus.
Iberoporus cermenius
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
2006 JV58
Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.059, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 6.7.
Ballus segmentatus
Ballus segmentatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ballus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1900 dek Simon.
Proctacanthella taina
Proctacanthella taina adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ballus segmentatus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Sri Lanka.
Proctacanthella taina
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Pteraulax eremophila
Pteraulax eremophila adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Acidiella denotata
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
(76071) 2000 DC80
(76071) 2000 DC80 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Geraldia
Geraldia adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Taman Nasional Bukit Barisan Selatan
Taman nasional ko mamiliki luweh wilayah sakitar 355.511 hektare. TNBBS marupoan bagian dari pagunungan Bukit Barisan. Wilayah pagunungan Bukit Barisan ko mamiliki baragam vegetasi alam misalnyo vegetasi hutan mangrove, hutan pantai, jo hutan pamah tropika.
Sacaro administrasi pamerintahan, kawasan TNBBS talatak di wilayah Provinsi Lampung (Kabupaten Lampung Barat, Kabupaten Pesisir Barat, dan Kabupaten Tanggamus), sarato Provinsi Bengkulu (Kabupaten Kaur). Sacaro geografis, area ko talatak antaro 4°29’-5°57’ Lintang Salatan jo 103°24’-104°44’ Bujua Timua.
TNBBS dikatahui punyo babarapo hutan dataran randah di Sumatra. Taman nasional ko juo sangaik kayo dalam hal kaanekaragaman hayati, tu marupoan tampek tingga bagi tigo jinih mamalia gadang nan paliang tarancam di dunio, yaitu gajah sumatra, badak sumatra, jo harimau sumatra.
Salain tu, manuruik hasil analisis temuan tapak badak per 2019, dipakiroan ado 7-11 ikua badak nan lewat di taman nasional ko.
TNBBS tamasuak ka dalam Global 200 Ecoregions, yaitu paringkek habitat daraik, aia tawa, jo lauik di bumi nan paliang mancolok dari suduik pandang biologi nan dibuek oleh WWF. Taman ko disorot sabagai daerah prioritas untuak palestarian badak sumatra malalui program Asian Rhino and Elephant Action Strategy (AREAS) dari WWF.
Siap tu, IUCN, WCS, jo WWF alah maidentifikasi taman nasional ko sabagai Unit Pelestarian Macan (Wikramanayake, dkk, 1997), yaitu daerah hutan nan paliang penting untuak palestarian harimau di dunio. Tarakhir, pado tahun 2002, UNESCO alah mamiliah daerah ko untuak diusuan sabagai World Heritage Cluster Mountainous Area basarato Taman Nasional Gunung Leuser jo Kerinci Seblat.
Dicranomyia (Dicranomyia) tapleyi
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Taman Nasional Bukit Barisan Selatan
Flora
Sacaro umum, di taman nasional ko, alah taidentifikasi paliang saketeknyo ado 514 jinih pohon, 98 jinih tumbuhan bawah dari babagai famili, antaro lain Dipterocarpaceae, Lauraceae, Myrtaceae, Fagaceae, Annonaceae, Rosaceae, Zingiberaceae, dan sabagainyo. Salain tu, ado pulo 126 jinih anggrek, 26 jinih rotan, 24 jinih liana, jo 15 jinih bambu nan hiduik.
Badasaan data FIMP, untuak tanaman ubek, alah taidentifikasi sabanyak 124 jinih. Sabagai informasi, kawasan TNBBS ko marupoan habitat bagi jinih-jinih tumbuhan babungo unik jo langka, yaitu bungo Rafflesia (Rafflesia sp) sarato 2 jinih bungo bangkai masiang-masiang Amorphophallus titanum jo Amorphophallus deculsivae.
Amorphophallus titanium ko disabuik pulo sabagai bungo bangkai jangkung yang tingginyo dapek mancapai 2 meter. Tumbuhan lain nan manjadi ciri khas taman nasional ko adolah anggrek raksasa/tebu (Grammatophylum speciosum).
Badasarkan hasil inventarisasi, tadapek sabanyak 157 jinih tumbuhan di Taman Nasional Bukit Barisan Selatan nan dapek digunoan sabagai tanaman ubek, saperti pasak bumi (Eurycoma longifolia), jo pulai (Alstonia scholaris).
Salanjuiknyo, hutan hujan pagunungan bawah dihuni jo jinih-jinih dari keluarga Lauraceae, Myrtaceae, Dipterocarpaceae sarato Fagaceae, sarupo Magnolia sp, Quercus sp, dan Garcinia sp. Sadang hutan hujan pagunungan tingginyo didominasi oleh Eugenia sp, jo Castanopsis sp. Jinih-jinih sea weed ditamuan di pasisia Selatan Sumatera, saperti Sargasum gracillum, S. echinocarpum, Acanthopora specifesa, Hypnea musciformis, jo Turbinaria ornata, samantaro sea weed jinih Thallasis sp hiduik di sapanjang taluak Belimbing.
Famili pohon nan banyak tumbuah di hutan hujan bukiik di taman nasional ko adolah Dipterocarpaceae, Lauraceae, Myrtaceae dan Annonaceae. Kawasan TNBBS tamasuak marupoan habitat penting dari Damar Mata Kucing (Shorea javanica), Damar Batu (Shorea ovalis), jo Jelutung (Dyera sp).
Kawasan taman nasional ko tamasuak pulo marupoan habitat penting bagi babagai jinis tumbuhan nan mamiliki pamanfaatan tradisional, saperti jinih penghasil gatah damar mata kucing (Shorea javanica), damar batu (S. Ovalis), jo jelutung (Dyera costulata). Selain tu, tadapek 11 flora endemik Sumatera, yaitu Bacaurea multiflora, Madhuca magnifolia, Memecylon multiflorum, Drypetes subsymetrica, Drypetes simalurensis, Ryparosa multinervosa, dan sabagainyo..
Adejeania analis
Adejeania analis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Taman Nasional Bukit Barisan Selatan
Fauna
Satwa nan manghuni TNBBS antaro lain badak sumatera (Dicerorhinus sumatrensis), gajah sumatera (Elephas maximus), harimau (Panthera tigris), tapia (Tapirus indicus), ruso (Cervus sp), kancia (Tragulus javanicus), kabau lia (Bubalus bubalis), kijang (Muntiacus muntjak), kambiang hutan (Capricorn sumatrensis), ajak (Cuon alpinus), ungko (Hylobates agilis), ula sanca (Phyton reticulatus), dan sabagainyo.
Adejeania analis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Taman Nasional Bukit Barisan Selatan
Fauna
Babagai jinih karo sarato monyet ikuik mandiami habitat nan sangaik elok di kawasan taman nasional ko, antaro lain siamang (Symphalangus syndactylus), owa (Hylobates agilis), karo (Macaca fascicularis), baruak (Macaca nemestrina), lutuang (Presbytis cristata), sarato Presbytis melalophos.
Di sapanjang pantai salatan sarato baraiknyo dapek pulo dijumpai babarapo jinih penyu saperti penyu sisik (Eretmochelys imbricata). Di siko, tadapek pulo 6 jinih binatang mamalia nan tarancam manuruik Red Data Book IUCN masiang-masiang gajah sumatra (Elephas maximus sumatranus) dengan dugaan jumlah populasi dipakiroan 498 ekua (Hedges, et. al, 2005), badak sumatra (Dicerorhinus sumatrensis) dengan dugaan populasi dipakiroan 60–80 ikua (RPU), harimau sumatra (Panthera tigris sumatrensis) dengan dugaan populasi dipakiroan 40–43 ikua (O’brien dkk, 2003), tapia (Tapirus indicus), baruang madu (Helarctos malayanus), jo ajag (Cuon alpinus).
Platyeutidium unistriatum
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Sympycnus cylindricus
Sympycnus cylindricus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Drosophila prorepleta
Drosophila prorepleta adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Oopsis velata
Oopsis velata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(66021) 1998 QZ34
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(51269) 2000 JU72
(51269) 2000 JU72 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Mei 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Contarinia floriperda
Contarinia floriperda adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tmesisternus pleuristictus
Tmesisternus pleuristictus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Psalidister
Psalidister adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Acnephalum dorsale
Acnephalum dorsale adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phelister puncticollis
Phelister puncticollis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Nilobezzia fusca
Nilobezzia fusca adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cylindromyia atra
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Sergentomyia tauffliebi
Sergentomyia tauffliebi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Ballus sellatus
Ballus sellatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ballus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1900 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Sri Lanka.
Lesbates
Lesbates adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(477492) 2010 CG19
2010 CG19 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.187, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neomochtherus patruelis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Brachycerasphora connectens
Brachycerasphora connectens adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Brachycerasphora dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1964 dek Denis.
Leptogaster intima
Leptogaster intima adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
2001 KW18
2001 KW18 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.157, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Brachycerasphora connectens
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Libya.
(61741) 2000 QK153
(61741) 2000 QK153 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Agustus 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Trypeticus alticola
Trypeticus alticola adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Exoprosopa punjabensis
Exoprosopa punjabensis adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
1172 Aneas
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2011 ES74
2011 ES74 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.570, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cinachyrella ibis
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Cinachyrella ibis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Dasyneuriola
Dasyneuriola adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Cerotainiops kernae
Cerotainiops kernae adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Peleteria similis
Peleteria similis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Campiglossa freidbergi
Campiglossa freidbergi adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Brachycerasphora convexa
Brachycerasphora convexa adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Brachycerasphora dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1884 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Aljazair, Tunisia.
(267136) 2000 EF104
(267136) 2000 EF104 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.418, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.9.
Anastrepha tubifera
Anastrepha tubifera adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(267136) 2000 EF104
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Anastrepha tubifera
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Paradelphomyia (Oxyrhiza) pleuralis
Paradelphomyia (Oxyrhiza) pleuralis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Phyllodrepa linearis
Phyllodrepa linearis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(50533) 2000 EP12
(50533) 2000 EP12 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Phyllodrepa linearis
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(50533) 2000 EP12
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Chrysanthrax conclusa
Chrysanthrax conclusa adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anauxesida nimbae
Anauxesida nimbae adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysanthrax conclusa
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Anauxesida nimbae
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(67654) 2000 SK237
(67654) 2000 SK237 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 September 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Apocephalus eurydomus
Apocephalus eurydomus adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Actium tempus
Actium tempus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(74733) 1999 RV178
(74733) 1999 RV178 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(71367) 2000 AO137
(71367) 2000 AO137 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2006 JU58
2006 JU58 adolah sabuah objek Transneptunus. Saroman objek Transneptunus pado umumnyo, objek ko mangorbit Matoari dari jarak nan labiah jauah dari planet Neptunus.
Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.127, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 6.7.
Neoscona cereolella
Neoscona cereolella adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1907 dek Strand.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kongo, Afrika Timur, Madagaskar.
Onthophagus graphicus
Onthophagus graphicus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Apeba togata
Apeba togata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Acnephalum futile
Acnephalum futile adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Lomatia rufa
Lomatia rufa adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Tipula (Lunatipula) franzressli
Tipula (Lunatipula) franzressli adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eunidia spinicornis
Eunidia spinicornis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Hydrotaea fumifera
Hydrotaea fumifera adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Ballus tabupumensis
Ballus tabupumensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ballus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1914 dek Petrunkevitch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Myanmar.
Hexatoma (Eriocera) velveta apache
Hexatoma (Eriocera) velveta apache adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Trichoura tankwa
Trichoura tankwa adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Cinachyrella kuekenthali
Cinachyrella kuekenthali adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Cinachyrella dan famili  Tetillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1929 dek Uliczka.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Cinachyrella kuekenthali dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(184937) 2005 VA87
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(56514) 2000 HM18
(56514) 2000 HM18 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 April 2000 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Microphthalma pedalis
Microphthalma pedalis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Senostoma simulcercus
Senostoma simulcercus adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Calycomyza longicauda
Calycomyza longicauda adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Glenea parteconjunctevittata
Glenea parteconjunctevittata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(51270) 2000 JK73
(51270) 2000 JK73 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Mei 2000 dek NEAT di Haleakala.
Plagiohammus decorus
Plagiohammus decorus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(78985) 2003 UH52
(78985) 2003 UH52 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Oktober 2003 dek NEAT di Palomar.
Onthophagus semicupreus
Onthophagus semicupreus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
(59348) 1999 CU141
(59348) 1999 CU141 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Februari 1999 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Ectrepesthoneura montana
Ectrepesthoneura montana adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(59348) 1999 CU141
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(78985) 2003 UH52
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(53080) 1998 XC83
(53080) 1998 XC83 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Desember 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Clytellus benguetanus
Clytellus benguetanus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phaonia sichotensis
Phaonia sichotensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Clytellus benguetanus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Mycetophila campbellensis
Mycetophila campbellensis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Euphylidorea paeneadusta
Euphylidorea paeneadusta adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Shannonomyia (Shannonomyia) vocator
Shannonomyia (Shannonomyia) vocator adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Geraldia biseta
Geraldia biseta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Shannonomyia (Shannonomyia) vocator
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Geraldia biseta
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(62191) 2000 SX45
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Phaeospilodes atrifacies
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Mixogaster dimidiata
Mixogaster dimidiata adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
(21370) 1997 TB28
(21370) 1997 TB28 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.075, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 11.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Chrysosoma shentorea
Chrysosoma shentorea adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(66022) 1998 QU42
(66022) 1998 QU42 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Agustus 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Scarabaeus opacipennis
Scarabaeus opacipennis adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Buquetia musca
Buquetia musca adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Melasmetus femoralis
Melasmetus femoralis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.