cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eunidia opima
Eunidia opima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phlebotomus burguesae
Phlebotomus burguesae adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Actinoptera peregrina
Actinoptera peregrina adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Walckenaeria uzungwensis
Walckenaeria uzungwensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Walckenaeria dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1990 dek Scharff.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Tanzania.
Contarinia beskokotovi
Contarinia beskokotovi adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
2011 UR91
2011 UR91 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.510, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.4.
Syrrhopeus sumatrensis
Syrrhopeus sumatrensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ulu Barumun, Padang Lawas
Ulu Barumun adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Padang Lawas, provinsi Sumatera Utara, Indonesia.
Pelatachina limata
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dohrniphora parvidentata
Dohrniphora parvidentata adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Apocephalus amplexus
Apocephalus amplexus adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(343166) 2009 SO103
(343166) 2009 SO103 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.664, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.3.
Neolophonotus rhopalotus
Neolophonotus rhopalotus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(343166) 2009 SO103
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neolophonotus rhopalotus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(54785) 2001 MZ3
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Agabus clavicornis
Agabus clavicornis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Sympycnus brevinervis
Sympycnus brevinervis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Dendeng masiak
Dendeng masiak marupuoan jinih masakan dendeng. Dendeng ko mirip jo bantuak dendeng paru nan kareh jo kalau digigik badaruak. Caro pangolahan dendeng ko dagiang talabiah dahulu dijamua sabalun dimasak. Jinih dendeng Minangkabau lainnyo dendeng batokok jo dendeng lambok.
Callyspongia (Toxochalina) pseudotoxa
Callyspongia (Toxochalina) pseudotoxa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Callyspongia dan famili  Callyspongiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1999 dek Muricy & Ribeiro.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Callyspongia (Toxochalina) pseudotoxa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(74645) 1999 RW67
(74645) 1999 RW67 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leiodermatium deciduum
Leiodermatium deciduum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Leiodermatium dan famili  Azoricidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1879 dek Schmidt.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Leiodermatium deciduum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Barumun, Padang Lawas
Barumun adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Padang Lawas, provinsi Sumatera Utara, Indonesia.
Thinodromus hirticollis
Thinodromus hirticollis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ormosia (Ormosia) spinifex
Ormosia (Ormosia) spinifex adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thinodromus hirticollis
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Ormosia (Ormosia) spinifex
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Uvarus
Uvarus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(56417) 2000 FO58
(56417) 2000 FO58 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 Maret 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Morellia sinensis
Morellia sinensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Canthyporus aenigmaticus
Canthyporus aenigmaticus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Urgleptes mixtus
Urgleptes mixtus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Caecanthrax arabica
Caecanthrax arabica adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Brunettia triangulata
Brunettia triangulata adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Caecanthrax arabica
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Clinohelea horacioi
Clinohelea horacioi adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Micrathena rubicundula
Micrathena rubicundula adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1864 dek Keyserling.
(54786) 2001 MJ4
(54786) 2001 MJ4 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Juni 2001 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exorista sequax
Exorista sequax adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(53027) 1998 WM5
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exorista sequax
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Mycetophila amplicercis
Mycetophila amplicercis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
(165531) 2001 CD37
(165531) 2001 CD37 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.043, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.8.
Cerdistus maculatus
Cerdistus maculatus adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(165531) 2001 CD37
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dasyhelea tuberculata
Dasyhelea tuberculata adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cerdistus maculatus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Dasyhelea tuberculata
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Eodorcadion oligocarinatum
Eodorcadion oligocarinatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Stelletta brevioxea
Stelletta brevioxea adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Stelletta brevioxea dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(59205) 1999 BD10
(59205) 1999 BD10 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Januari 1999 dek K Korlević di Observatorium Višnjan.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Walckenaeria vigilax
Walckenaeria vigilax adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Walckenaeria dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1853 dek Blackwall.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Holarktik.
(50432) 2000 DB20
(50432) 2000 DB20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Niphona vicina
Niphona vicina adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Exoprosopa minois
Exoprosopa minois adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
2010 KZ39
2010 KZ39 adolah sabuah objek Transneptunus. Saroman objek Transneptunus pado umumnyo, objek ko mangorbit Matoari dari jarak nan labiah jauah dari planet Neptunus.
Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.055, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 4.0.
(77649) 2001 KZ69
(77649) 2001 KZ69 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 22 Mei 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(26817) 1987 QB
(26817) 1987 QB adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.593, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Lubuk Barumun, Padang Lawas
Lubuk Barumun adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Padang Lawas, provinsi Sumatera Utara, Indonesia.
Leiodermatium heteroformis
Leiodermatium heteroformis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Leiodermatium dan famili  Azoricidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1869 dek Bowerbank.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Leiodermatium heteroformis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Trentepohlia (Trentepohlia) festivipennis
Trentepohlia (Trentepohlia) festivipennis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(275278) 2010 AV93
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Trentepohlia (Trentepohlia) festivipennis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Gulai sotong
Gulai sotong marupoan jinih masakan lauik nan acok ditamui di daerah pasisia Sumatera Barat. Bahan utamo masakan ko adolah sotong atau cumi-cumi. Gulai sotong baciri khas kuah gulai kuniang nan dicampua jo rempah. Biasonyo disajian basamo masakan lauik lainnyo sarupo gulai kapalo lauak. Gulai sotong ado pulo nan dicampua jo kacang panjang atau asam tunjuak.
Caro mambuek
Bahan-bahan nan digunoan untuak mamasak gulai sotong adolah sotong, asam kandih, daun kunyik, daun salam, daun limau, sarai, langkuweh, sipadeh, tomat, kacang panjang jo santan. Untuak bumbu aluihnyo manggunoan lado merah, bawang merah, bawang putiah, jo kunyik. Sabalun dimasak, sotong dibarasiahan. Tumih bumbu aluih samo daun salam, daun limau, jo asam kandih sampai harum. Kalau alah harum baru ditambahan aia. Salanjuiknyo masuakan kacang panjang jo sotong, diaduak sampai marato. Kalau alah manggalagak, masuakan tomat jo santan, aduak sampai manggalagak.
Rhynchogonia algerica
Rhynchogonia algerica adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Callyspongia (Toxochalina) ridleyi
Callyspongia (Toxochalina) ridleyi adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Callyspongia dan famili  Callyspongiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1905 dek Dendy.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Callyspongia (Toxochalina) ridleyi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Mycale (Naviculina) arcuiris
Mycale (Naviculina) arcuiris adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mycale dan famili  Mycalidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 2002 dek Lerner & Hajdu.
Blondelia abdominalis
Blondelia abdominalis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycale (Naviculina) arcuiris
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Mycale (Naviculina) arcuiris dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Blondelia abdominalis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hastatis simplicis
Hastatis simplicis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Actinoptera tuckeri
Actinoptera tuckeri adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Hastatis simplicis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cloniophorus elongatus
Cloniophorus elongatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(60276) 1999 XL85
(60276) 1999 XL85 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Desember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Cloniophorus elongatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(60276) 1999 XL85
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dichaetomyia pallicornis
Dichaetomyia pallicornis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(78903) 2003 SP79
(78903) 2003 SP79 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 September 2003 dek Spacewatch di Kitt Peak.
(72132) 2000 YY75
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aulagromyza fulvicornis
Aulagromyza fulvicornis adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Araneus ramulosus
Araneus ramulosus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Araneus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1887 dek Keyserling.
(78903) 2003 SP79
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dichaetomyia pallicornis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Megaselia zebrina
Megaselia zebrina adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Bergrothomyia tregellasi
Bergrothomyia tregellasi adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(62105) 2000 RN96
(62105) 2000 RN96 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 September 2000 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Philonthus rotundicollis
Philonthus rotundicollis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Budayo
Budayo atau kabudayoan barasal dari bahaso Sanskerta yaitu buddhayah, nan marupoan bantuak jamak dari buddhi (budia atau akal); diartian sabagai hal-hal nan bakaitan jo budi, jo akal manusia. Bantuak lain dari kato budayo adolah kultur nan barasal dari bahaso Inggris yaitu culture jo bahaso Latin cultura.
Arati Budayo
Budayo adolah suatu caro hiduik nan bakambang, nan dipunyoi basomo dek ciek kalompok urang, nan diwarihkan dari katurunan ka katurunan barikuik. Budayo tabantuak dari banyak unsur nan rumik, tamasuak sistem agama jopolitik, adat istiadaik, bahaso, pakakeh, pakaian, bangunan, jo karya seni. Bahaso, sabagaimano jo budayo, marupokan bagian nan ndak tapisahkan dari diri manusia sahinggo banyak urang candaruang menganggapnyo diwarihkan sacaro genetis. Katiko saurang barusaho bakomunikasi jo urang-urang nan babeda budayo, jo manyasuaian pabedaan-pabedaannyo, kajadian tu mambuktian bahwa budayo dipalajari.
Mimolaelida flavolineata
Mimolaelida flavolineata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leucandra bulbosa
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Leucandra bulbosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Budayo
Arati Budayo
Budayo adolah suatu pola hiduik manyaluruih. Budayo basifaik kompleks, abstrak, dan lueh. Banyak aspek budayo turuik manantukan parilaku komunikatif. Unsur-unsur sosial-budayo ko tersebar, jo maliputi banyak kegiatan sosial manusia.
Citra budayo nan basifaik mamaso tu mambakali anggota-anggotanyo jo pedoman manganai parilaku nan layak nan manatap an dunia makna jo nilai logis nan dapek dipinjam anggota-anggotanyo nan paling basahajo untuak mandapekan raso bermartabaik jo partalian dengan hiduiknyo.
Erioptera (Meterioptera) thelema
Erioptera (Meterioptera) thelema adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Budayo
Arati Kabudayoan
Kabudayoan sangaik arek hubungannyo jo masyarakaik. Melville J. Herskovits jo Bronislaw Malinowski mangamukoan bahwa sagalo sasuatu nan tadapek dalam masyarakaik ditantuan dek kabudayoan nan dipunyoi dek masyarakaik tu surang. Istilah untuk pandapek tu adaloh Cultural-Determinism.
Herskovits mamandang kabudayoan sabagai sasuatu nan turun tamurun dari ciek generasi ka generasi nan lain, nan kamudian disabuik sabagai superorganic.
Manuruik Edward Burnett Tylor, kabudayoan marupokan kasaluruhan nan kompleks, nan di dalamnyo takanduang pangatahuan, kepercayaan, kesenian, moral, hukum, adat istiadaik, jo kamampuan-kamampuan lain nan didapek dek saurang sabagai anggota masyarakaik.
Manuruik Selo Soemardjan, jo Soelaiman Soemardi, kabudayoan adolah sarana hasil karya, rasa, dan cipta masyarakaik.
Manuruik M.Selamet Riyadi, Budayo adolah suatu bantuak raso cinto dari nenek moyang kito nan diwarihkan kapado saluruah katurunannyo.
Menurut Koentjaraningrat kebudayaan adalah keseluruhan sistem gagasan, dan tindakan hasil karya manusia dalam rangka kehidupan masyarakat yang dimiliki manusia dengan belajar
Dari babagai definisi tadi, dapek diperoleh pangartian bahwa kabudayoan adolah sasuatu nan akan mamangaruhi tingkaik pangatahuan, jo maliputi sistem ide atau gagasan nan tadapek dalam pikiran manusia, sahinggo dalam kahidupan sahari-hari, kabudayoan tu basifaik abstrak.
Sadangkan perwujudan kabudayoan adolah benda-benda nan diciptakan dek manusia sabagai makhluk nan babudayo, barupa perilaku, jo benda-benda nan basifaik nyato, misalnyo pola-pola perilaku, bahaso, paralatan hiduik, organisasi sosial, religi, seni, jo lain-lain, nan sadonyo ditujuan untuak mambantu manusia dalam malangsuangkan kahidupan bermasyarakaik.
Unsur-Unsur
Ado babarapo pandapek ahli nan mangamukokan manganai komponen atau unsur kabudayoan, antaro lain sabagai barikuik:
Wujuik
Manuruik J.J. Hoenigman, wujuik kabudayoan dibedakan manjadi tigo: gagasan, aktivitas, jo artefak.
Wujuik ideal kabudayoan adolah kabudayoan nan babantuak kumpulan ide-ide, gagasan, nilai-nilai, norma-norma, paraturan, jo sabagainyo nan sifaiknyo abstrak yaitu indak dapek dirabo atau dipagang. Wujuik kabudayoan ko talatak dalam pamikiran warga masyarakaik. Jiko masyarakaik tasabuik manyataon gagasannyo tu dalam bantuak tulisan, mako lokasi dari kabudayoan ideal tu barado dalam karangan, jo buku-buku hasil karya para panuliah warga masyarakaik tasabuik.
Culicoides neopulicaris
Culicoides neopulicaris adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Budayo
Wujuik
Aktivitas adolah wujuik kabudayoan sabagai suatu tindakan bapola dari manusia dalam masyarakaik itu. Wujuik ko acok pulo disabuik jo sistem sosial. Sistem sosial ko tadiri dari aktivitas-aktivitas manusia nan saliang berinteraksi, mangadokan kontak, sarato bagaua jo manusia lainnyo manuruik pola-pola tatantu nan badasarkan adaik tata kalakuan. Sifaiknyo konkret, taradi dalam kahidupan sahari-hari, jo dapek diamati, jo didokumentasikan.
Artefak adolah wujuik kabudayoan fisik nan barupa hasil dari aktivitas, parbuatan, jo karya sado manusia dalam masyarakaik barupa benda-benda atau hal-hal nan dapek dirabo, diliek, jo didokumentasikan. Sifaiknyo paliang nyato di antaro katigo wujuik kabudayoan. Dalam kanyatoan kahidupan bamasyarakaik, antaro wujuik kabudayoan nan ciek indak bisa dipisahan dari wujuik kabudayoan nan lain. Sabagai contoh: wujuik kabudayoan ideal mangatur, jo mambari arah kapado tindakan (aktivitas) jo karya (artefak) manusia.
(353227) 2010 AP119
(353227) 2010 AP119 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.077, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.6.
(482111) 2010 NT1
2010 NT1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.218, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.4.
Culex quasihibridus
Culex quasihibridus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Budayo
Wujuik
Sadangkan manuruik Koentjaraningrat, wujuik kabudayoan dibagi manjadi nilai budayo, sistem budayo, sistem sosial, jo kabudayoan fisik.
Discobola venustula
Discobola venustula adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(495168) 2012 HC34
2012 HC34 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.393, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Discobola venustula
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(482111) 2010 NT1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Budayo
Wujuik
Istilah ko, marujuak kapado panyabutan unsur-unsur kabudayoan nan marupokan pusat dari sado unsur nan lain. Nilai-nilai kabudayoan yaitu gagasan-gagasan nan alah dipalajari dek warga samanjak ketek, sahinggo payah dirubah. Gagasan ikolah nan kamudian menghasilkan babagai benda nan dibuek dek manusia badasarkan nilai-nilai, pikiran, jo tingkah lakunyo.
Liriomyza pilosa
Liriomyza pilosa adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Budayo
Wujuik
Dalam wujudik ko, kabudayoan basifaik abstrak sahinggo hanyo dapek dikatahui jo dipahami. Kabudayoan dalam wujuik ko bapola jo badasarkan sistem-sistem tatantu.
Sistem sosial marupokan pola-pola tingkah laku manusia nan manggambarkan wujuik tingkah laku manusia nan dilakukan badasarkan sistem. Kabudayoan dalam wujuik basifaik konkret sahinggo dapek diabadikan.
Kabudayoan fisik ko marupokan wujuik tagadang jo basifaik konkret. Misalnyo bangunan megah sarupo candi Borobudur, benda-benda bagerak sarupo kapa tangki, komputer, piriang, galeh, kancing baju, jo lain-lain
(353227) 2010 AP119
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pseudohippopsis albescens
Pseudohippopsis albescens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus overlaeti
Onthophagus overlaeti adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pseudohippopsis albescens
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Onthophagus overlaeti
Kumbang iko punyo antena lamela.
Culicoides neopulicaris
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Budayo
Komponen
Badasarkan wujuiknyo, kabudayoan mamiliki babarapo elemen atau komponen, manuruik ahli antropologi Cateora, yaitu:
(57077) 2001 OB19
(57077) 2001 OB19 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Juli 2001 dek NEAT di Haleakala.
Budayo
Komponen
Kabudayoan material mangacu pado kasaluruhan ciptaan masyarakaik nan nyato, konkret. Tamasuak dalam kabudayoan material ko adolah temuan-temuan nan dihasilkan dari suatu panggalian arkeologi: mangkuak tanah liek, perhiasan, senjata, jo sataruihnyo. Kabudayoan material juo mancakuik barang-barang, sarupo televisi, pasawat tabang, stadion olahraga, pakaian, gedung pencakar langit, jo mesin cuci.
Kabudayoan nonmaterial adolah ciptaan-ciptaan abstrak nan diwarihkan dari generasi ka generasi, misalnyo sarupo dongeng, carito rakyat, jo lagu atau tarian tradisional.
Lembaga sosial jo pandidikan mambarikan peran banyak dalam konteks bahubungan jo bakomunikasi di alam masyarakaik. Sistem sosial nan tabantuak dalam suatu negara akan manjadi dasar jo konsep nan balaku pado tatanan sosial masyarakaik. Contoh di Indonesia pado kota, jo desa di beberapa wilayah, padusi indak paralu sakolah nan tinggi apolai bakarajo pado suatu instansi atau parusahaan. Tapi di kota – kota gadang hal tasabuik tabaliak, wajar jiko saurang padusi mamiliki karier.
(57077) 2001 OB19
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Budayo
Komponen
Caro masyarakaik mangambangkan, jo mambangun sistem kaparcayoan atau kayakinan tahadap sasuatu nan mampangaruhi sistem panilaian nan ado dalam masyarakaik. Sistem kaparcayoan ko akan mampangaruhi kabiasoan, pandangan hiduik, caro makan, sampai jo caro bakomunikasi.
Bahubungan jo seni jo kesenian, musik, carito, dongeng, hikayaik, drama, jo tari–tarian, nan balaku, jo bakambang dalam masyarakaik. Sarupo di Indonesia satiok masyarakaik mamiliki nilai estetika surang. Nilai estetika ko paralu dipahami dalam sagala peran agar pasan nan akan disampaikan dapek mancapai tujuan jo efektif. Misalnyo di beberapa wilayah, jo basifaik kedaerahan, satiok akan mambangun bangunan jenis apo sajo harus malatakkan janur kuniang, jo buah-buahan sabagai simbol, dimano simbol tasabuik mamiliki arti babeda di satiok daerah. Tatapi di kota gadang sarupo Jakarta jarang mungkin taliek masyarakaiknyo manggunokan caro itu.
Bahaso marupokan alat pangantar dalam bakomunikasi, bahaso untuak satiok wilayah, bagian, jo negara mampunyoi pabedaan nan sangaik kompleks. Dalam ilmu komunikasi bahaso marupakan komponen komunikasi nan sulik dipahami. Bahaso mamiliki sifaik unik jo kompleks nan hanyo dapek dimangarati dek pangguno bahaso tasabuik. Jadi keunikan, jo kakompleksan bahaso ko harus dipalajari, jo dipahami supayo komunikasi labiah elok sarato efektif dengan memperoleh nilai empati jo simpati dari urang lain.
Hubungan Antaro Unsur-Unsur Kabudayoan
Komponen-komponen atau unsur-unsur utamo dari kabudayoan antaro lain:
Paralatan jo parlengkapan hiduik (teknologi)
Teknologi manyangkuik caro-caro atau teknik mamproduksi, mamakai, sarato mamaliharo sagalo paralatan, jo parlengkapan. Teknologi muncul dalam caro-caro manusia mengorganisasikan masyarakaik, dalam caro-caro mengekspresikan raso kaindahan, atau dalam mamproduksi hasil-hasil kesenian.
Masyarakaik ketek nan bapindah-pindah atau masyarakaik pedesaan nan hiduik dari partanian paliang saketek mengenal Salapan macam teknologi tradisional (disabuik juo sistem paralatan nan unsur kabudayoan fisik), yaitu:
Sistem mato pancaharian
Parhatian para ilmuwan pado sistem mato pancaharian iko tafokus pado masalah-masalah mato pancaharian tradisional sajo, di antaranyo:
Sistem kakarabatan jo organisasi sosial
Kakarabatan adolah unit-unit sosial nan tadiri dari babarapo kaluarga nan mamiliki hubungan darah atau hubungan parkawinan. Anggota kakarabatan tadiri ateh ayah, ibu, anak, minantu, cucu, kakak, adik, Onga, Etek, kakek, nenek, jo sataruihnyo.
Dalam kajian sosiologi-antropologi, ado babarapo macam kalompok kakarabatan dari nan jumlahnyo relatif ketek hinggo gadang sarupo kaluarga ambilineal, klan, fatri, jo paroh masyarakaik. Di masyarakaik umum kito mangenal kalompok kakarabatan lain sarupo kaluarga inti, kaluarga luas, kaluarga bilateral, dan kaluarga unilateral.
Samantaro itu, organisasi sosial adolah pakumpulan sosial nan dibantuak dek masyarakaik, baik nan babadan hukum maupun nan indak babadan hukum, nan bafungsi sabagai sarana partisipasi masyarakaik dalam pambangunan bangsa, jo negara. Sabagai makhluk nan salalu hiduik basamo-samo, manusia mambantuak organisasi sosial untuak mancapai tujuan-tujuan tatantu nan indak dapek dicapai surang.
Bahaso
Bahaso adolah alat atau pawujudan budayo nan digunokan manusia untuak saliang bakomunikasi atau bahubungan, baik lewat tulisan, lisan, ataupun garakan (bahaso isyarat), jo tujuan manyampaikan makasuik hati atau kamauan kapada lawan mangecek atau urang lain. Malalui bahaso, manusia dapek manyasuaikan diri jo adaik istiadaik, tingkah laku, tata krama masyarakaik, jo sakaligus mudah mambaurkan dirinyo jo sagalo bantuak masyarakaik.
Bahaso mamiliki babarapo fungsi nan dapek dibagi manjadi fungsi umum, jo fungsi khusus. Fungsi bahaso sacara umum adolah sabagai alat untuak barekspresi, bakomunikasi, jo alat untuak mangadokan integrasi jo adaptasi sosial. Sadangkan fungsi bahaso sacara khusus adolah untuak mangadokan hubungan dalam pagaulan sahari-hari, mawujudkan seni (sastra), mampalajari naskah-naskah kuno, jo untuak mengeksploitasi ilmu pangetahuan jo teknologi.
Kasenian
Kasenian mangacu pado nilai kaindahan (estetika) nan barasal dari ekspresi hasrat manusia jo kaindahan nan dinikmati jo mato ataupun talingo. Sabagai makhluk nan mampunyoi cito raso tinggi, manusia manghasilkan babagai corak kasenian mulai dari nan sederhana sampai parwujudan kasenian nan kompleks.
Sistem Kaparcayoan
Ado kalanyo pangatahuan, pamahaman, jo dayo tahan fisik manusia dalam manguasai, jo mangungkap rahasio-rahasio alam sangaik tabateh. Sacara basamoan, muncul kayakinan akan adanyo panguaso tatinggi dari sistem jagat raya ko, nan juo mangandalikan manusia sabagai salah satu bagian jagat raya. Sahubungan jo itu, baik sacaro individual maupun hiduik bamasyarakaik, manusia indak dapek talapeh dari religi atau sistem kaparcayoan kapado panguaso alam samesta.
Agamo, jo sistem kaparcayoan lainnyo saringkali terintagrasi jo kabudayoan. Agamo (bahaso Inggris: Religion, nan barasa dari bahaso Latin religare, nan barati "manambatkan"), adolah sabuah unsur kabudayoan nan penting dalam sajarah umaik manusia. Dictionary of Philosophy and Religion (Kamus Filosofi, jo Agamo) mandefinisikan Agamo sabagai barikut:"... sabuah institusi jo kaanggotaan nan diakui jo biaso bakumpua basamo untuak baribadah, jo manarima sabuah paket doktrin nan manawarkan hal nan takaik jo sikap nan harus diambiak dek individu untuak mandapekkan kabahagiaan sajati."Agamo biasanyo mamiliki suatu prinsip, sarupo "10 Firman" dalam agamo Kristen atau "5 rukun Islam" dalam agamo Islam. Kadang-kadang agamo dilibatkan dalam sistem pamarintahan, sarupo misalnyo dalam sistem teokrasi. Agamo juo mampangaruhi kasenian.
Agamo Samawi
Tigo agamo gadang, Yahudi, Kristen, jo Islam, dikalompokkan sabagai agama Samawi atau agamo Abrahamik. Katigo agamo tasabuik mamiliki sajumlah tradisi nan samo namun ado parbedaan-parbedaan nan mandasar dalam inti ajarannyo. Katiganyo alah mambarikan pangaruh nan gadang dalam kabudayoan manusia di babagai balahan dunia.
(68270) 2001 EA21
(68270) 2001 EA21 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Maret 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Compsiluroides communis
Compsiluroides communis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2011 UO91
2011 UO91 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.389, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.4.
Trypanaeus plagiatus
Trypanaeus plagiatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2011 UO91
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Compsiluroides communis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Sälggetingbock
Sälggetingbock adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trypanaeus plagiatus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Eriophora ravilla
Eriophora ravilla adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1844 dek C L Koch.
Sälggetingbock
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Stibasoma festivum
Stibasoma festivum adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eriophora ravilla
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Sarikat hingga Brasil.
Walckenaeria vilbasteae
Walckenaeria vilbasteae adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Walckenaeria dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1979 dek Wunderlich.
Pisoniamyia brasiliensis
Pisoniamyia brasiliensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Budayo
Agamo Samawi
Yahudi adolah salah satu agamo, nan jikok indak disabuik sabagai nan partamo, adolah agamo monotheistik jo salah satu agamo tatua nan masih ado sampai kini. Tadapek nilai-nilai, jo sajarah umaik Yahudi nan juo direferensikan dalam agamo Abrahamik lainnyo, sarupo Kristen jo Islam. Pado saat ko umaik Yahudi bajumlah labiah dari 13 juta jiwa.
Pisoniamyia brasiliensis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Budayo
Agamo Samawi
Kristen (Protestan jo Katolik) adolah agamo nan banyak mangubah wajah kabudayoan Eropa dalam 1.700 tahun tarakhir. Pamikiran para filsuf modern pun banyak tapangaruah oleh para filsuf Kristen samacam St. Thomas Aquinas jo Erasmus. Saat ko dipakirokan tadapek antaro 1,5 s.d. 2,1 miliar pamaluak agamo Kristen di saluruah dunia.
Islam mamiliki nilai-nilai, norma agamo nan banyak mamangaruhi kabudayoan Timur Tengah, Afrika Utara jo sabagian wilayah Asia Tenggara. Saat ko tadapek labiah dari 1,6 miliar pamaluak agamo Islam di dunia.
Agamo jo filsafat dari Timur
Agamo jo filosofi saliang takaik pado kabudayoan Asia. Agamo jo filosofi di Asia kabanyakan barasal dari India, China, jo manyebar di sapanjang benua Asia malalui difusi kabudayoan jo migrasi.
Walckenaeria vilbasteae
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Finlandia, Estonia.
Budayo
Agamo jo filsafat dari Timur
Hinduisme adolah sumber dari Buddhisme, cabang Mahāyāna nan manyebar di sapanjang utara jo timur India sampai Tibet, China, Mongolia, Jepang, Korea jo China selatan sampai Vietnam. Theravāda Buddhisme manyebar di sakitar Asia Tenggara, tamasuak Sri Lanka, bagian barat laut China, Kamboja, Laos, Myanmar jo Thailand.
Agamo Hindu dari India, mangajarkan pentingnyo elemen nonmateri samantaro sabuah pamikiran India lainnyo, Carvaka, manekankan untuak mancari kanikmatan di dunia.
Konghucu jo Taoisme, marupokan duo filosofi nan barasal dari Tiongkok nan mamngaruhi babagai aspek. Baik dari religi, seni, politik, jo tradisi filosofi di saluruah Asia.
Phlegra tenella
Phlegra tenella adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Phlegra dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 2006 dek Wesolowska.
Stibasoma festivum
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Phlegra tenella
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Namibia.
Budayo
Agamo jo filsafat dari Timur
Pado abad ke-20, di kaduo negara bapanduduak paliang padek se-Asia, duo aliran filosofi politik tebantuak. Mahatma Gandhi mambarikan pangartian baru tantang Ahimsa, inti dari kaparcayoan Hindu maupun Jaina, jo mambarikan arti baru manganai konsep antikekerasan, jo antiperang. Pado periode nan sama, filosofi komunisme Mao Zedong manjadi sistem kaparcayoan sekuler nan sangaik kuek di China.
Agamo tradisional
Agamo tradisional, atau kadang-kadang disabuik sabagai "agamo nenek moyang", dianut dek sabagian suku padalaman di Asia, Afrika, jo Amerika. Pangaruahnyo cukuik gadang; mungkin bisa dianggap alah manyerap kadalam kabudayoan atau alah manjadi agamo negara, sarupo misalnyo agamo Shinto.
Sarupo kabanyakan agamo lainnyo, agamo tradisional manjawab kabutuhan rohani manusia akan katantraman hati katiko bamasalah, tatimpo musibah, jo manyadiokan ritual nan ditujukan untuak kabahagiaan manusia tu surang.