cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erythrocera hunanensis
Erythrocera hunanensis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leucotabanus leucogaster
Leucotabanus leucogaster adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(74124) 1998 QB58
(74124) 1998 QB58 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Agustus 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Yuxarı Yayci
Yuxarı Yayci marupoan sabuah kampung nan talatak dalam distrik Sharur, Azerbaijan.
Sophronica collarti
Sophronica collarti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cyrtophorina kerri
Cyrtophorina kerri adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(70442) 1999 TR9
(70442) 1999 TR9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Oktober 1999 dek K Korlević, M Jurić di Observatorium Višnjan.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dorcadion maceki
Dorcadion maceki adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Halteromyia quadrihaltera
Halteromyia quadrihaltera adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dictator regius
Dictator regius adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Halteromyia quadrihaltera
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Dicranomyia (Dicranomyia) indefensa
Dicranomyia (Dicranomyia) indefensa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dictator regius
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Molophilus (Promolophilus) nitidulus
Molophilus (Promolophilus) nitidulus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dorcadion maceki
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Microstylum fulvigaster
Microstylum fulvigaster adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dolichogyna hinei
Dolichogyna hinei adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Microstylum fulvigaster
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Inermoleiopus delkeskampi
Inermoleiopus delkeskampi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Monas, Sawah Tangah, Pariangan, Tanah Datar
Monas adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Sawah Tangah, kecamatan Pariangan, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Bidessus delicatulus
Bidessus delicatulus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phytomyza solita
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Bidessus delicatulus
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(53923) 2000 GW30
(53923) 2000 GW30 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Chamaediplosis nootkatensis
Chamaediplosis nootkatensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chaetacis woytkowskii
Chaetacis woytkowskii adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1985 dek Levi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Peru.
Hercostomus xishuangbannensis
Hercostomus xishuangbannensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Syllimnophora angustifrons
Syllimnophora angustifrons adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Leia muhavuraensis
Leia muhavuraensis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oxyphyllomyia alticola
Oxyphyllomyia alticola adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leia muhavuraensis
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Oxyphyllomyia alticola
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Eutrichites
Eutrichites adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Drosophila flavimedifemur
Drosophila flavimedifemur adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
(80000) 1999 FR33
(80000) 1999 FR33 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Polyrhaphis hystricina
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Scleritoderma flabelliforme
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Scleritoderma flabelliforme dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(518507) 2006 EE1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Allobaccha marginata
Allobaccha marginata adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Uranotaenia paralateralis
Uranotaenia paralateralis adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oedothorax dismodicoides
Oedothorax dismodicoides adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oedothorax dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1974 dek Wunderlich.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Dewan Perwakilan Rakyat Daerah Kabupaten Agam
Dewan Perwakilan Rakyat Daerah Kabupaten Agam (disingkek DPRD Agam) adolah lambago legislatif unikameral nan bakaduduakan di Kabupaten Agam, Sumatra Barat. DPRD Agam mampunyoi 45 urang anggota nan taseba di 10 partai politik, dengan parolehan suaro mayoritas diraiah dek Partai Gerakan Indonesia Raya.
Pimpinan Dewan
Pimpinan DPRD Kabupaten Agam tadiri dari saurang ketua jo tiga urang wakia ketua nan barasa dari partai politik nan mampunyoi suaro tabanyak di dewan.
Komposisi Anggota
Barikuik iko adolah komposisi anggota DPRD Kabupaten Agam dalam tigo pariode tarakhia.
Daerah Pamiliahan
Pado Pemilu 2019, pamiliahan DPRD Kabupaten Agam dibagi kadalam 6 daerah pamiliahan (dapil) sabagai barikuik:
Daftar Anggota
Barikuik adolah daftar anggota DPRD Agam pariode 2019-2024.
Oberea birmanica
Oberea birmanica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Thinophilus latimanus
Thinophilus latimanus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Phytoecia analis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Celosterna luteopubens
Celosterna luteopubens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Puliciphora matheranensis
Puliciphora matheranensis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Fenestraspongia tubulosa
Fenestraspongia tubulosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Fenestraspongia dan famili  Thorectidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1889 dek Lendenfeld.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Fenestraspongia tubulosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Limnophila (Hesperolimnophila) nycteris
Limnophila (Hesperolimnophila) nycteris adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(58923) 1998 KJ62
(58923) 1998 KJ62 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 22 Mei 1998 dek LINEAR di Socorro.
(241099) 2007 GH2
(241099) 2007 GH2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.117, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(58923) 1998 KJ62
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cyrtoneurina confusa
Cyrtoneurina confusa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Cryptomalus schawalleri
Cryptomalus schawalleri adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lasiohelea alia
Lasiohelea alia adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cryptomalus schawalleri
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Lasiohelea alia
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(72818) 2001 HM
(72818) 2001 HM adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 April 2001 dek J Broughton di Reedy Creek.
Tabanus praepositus
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Pterolophia kusamai
Pterolophia kusamai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Usia marginata
Usia marginata adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Phytomyptera lunata
Phytomyptera lunata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Atypophthalmus (Atypophthalmus) bilobatus
Atypophthalmus (Atypophthalmus) bilobatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Sphagomyia kenya
Sphagomyia kenya adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stenus odius
Stenus odius adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
2010 VF197
2010 VF197 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.090, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.7.
Sphagomyia kenya
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
2010 VF197
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Atypophthalmus (Atypophthalmus) bilobatus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Eurycarenus laticeps
Eurycarenus laticeps adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Atherigona dybasi
Atherigona dybasi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(74125) 1998 QD59
(74125) 1998 QD59 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 Agustus 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hybomitra illota
Hybomitra illota adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Macquartia flavipalpis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hybomitra illota
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Tetropium guatemalanum
Tetropium guatemalanum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasineura frangulae
Dasineura frangulae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Oedothorax elongatus
Oedothorax elongatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oedothorax dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1974 dek Wunderlich.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Chromalizus angolensis
Chromalizus angolensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Onthophagus karenensis
Onthophagus karenensis adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Molophilus (Molophilus) brevilobatus
Molophilus (Molophilus) brevilobatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus karenensis
Kumbang iko punyo antena lamela.
Molophilus (Molophilus) brevilobatus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Heteralonia sipho
Heteralonia sipho adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Copelatus madoni
Copelatus madoni adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Sternidocinus barbarus
Sternidocinus barbarus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(70443) 1999 TV9
(70443) 1999 TV9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Oktober 1999 dek Črni Vrh di Črni Vrh.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Nephrotoma saccai
Nephrotoma saccai adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Psephania malayana
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nephrotoma saccai
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Gonomyia (Gonomyia) justa
Gonomyia (Gonomyia) justa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(55758) 1991 XR
(55758) 1991 XR adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Desember 1991 dek C S Shoemaker di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pseudobrachypeza helvetica
Pseudobrachypeza helvetica adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
(80993) 2000 EY26
(80993) 2000 EY26 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Maret 2000 dek G Hug di Farpoint.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Drosophila dumalis
Drosophila dumalis adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Acalolepta niasensis
Acalolepta niasensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bayeriola buhri
Bayeriola buhri adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Trupanea nigricornis
Trupanea nigricornis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
(64796) 2001 XM207
(64796) 2001 XM207 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Winthemia xanthocera
Winthemia xanthocera adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hexatoma (Eriocera) ctenophoroides nigrithorax
Hexatoma (Eriocera) ctenophoroides nigrithorax adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phaonia basisetosa
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Hexatoma (Eriocera) ctenophoroides nigrithorax
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Erioptera (Erioptera) bryantiana
Erioptera (Erioptera) bryantiana adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tipula (Vestiplex) pallidicosta pullata
Tipula (Vestiplex) pallidicosta pullata adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Dolichopus gracilis
Dolichopus gracilis adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74126) 1998 QV60
(74126) 1998 QV60 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Agustus 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pachysticus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(74126) 1998 QV60
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dolichopus gracilis
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Alpaida sulphurea
Alpaida sulphurea adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Alpaida dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1873 dek Taczanowski.
Urang Mamasa
Sijarah
Asa-usua Urang Mamasa manuruik carito rakyaik nan tapalueh di kalangan masyarakaik Mamasa, mangadaan bahwa "Nene' Torije'ne" (nenek moyang) datang dari lauik dan "Nenek Pongkapadang" (kakek moyang) datang dari sabalah timur pagunuangan (Sa'dan di Tana Toraja) Pulau Sulawesi. Inyo batamu satu samo lain sudah tu pindah ka Buntu Bulo di Tabulahan. Manuruik para peneliti, urang mamasa ko di dulunyo barasa dari urang-urang Toraja Sa'dan nan mamigrasian ka wilayah mamasa. Tumbuah jo bakambang manjadi sabuah kalompok etnis nan kini labiah umum tanamo sabagai urang Mamasa.
Stilobezzia quadrisetosa
Stilobezzia quadrisetosa adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Alpaida sulphurea
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Guiana Parancih.
Urang Mamasa
Kaparcayoan
Masyarakaik Mamasa sacaro kabanyakan adolah pameluk agamo Kristen khususnyo aliran Protestan. Pangambangan agamo Kristen ditarimo dek masyarakaik Mamasa sakitar awal tahun 1900, dek misionaris dari Balando. Kamudian juo sebagian masih ado nan mempraktikan tradisi dari agamo tradisional nenek moyang urang Mamasa, nan disabuik "Ada' Mappurondo" atau "Aluk Tomatua".
Stilobezzia quadrisetosa
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2006 EC1
2006 EC1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.756, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Paromoeocerus vestitus
Paromoeocerus vestitus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nephrotoma sachalina
Nephrotoma sachalina adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Dicranomyia (Dicranomyia) indefessa
Dicranomyia (Dicranomyia) indefessa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cyrtillus albofasciatus
Cyrtillus albofasciatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dicranomyia (Dicranomyia) indefessa
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(65862) 1997 JN11
(65862) 1997 JN11 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Mai 1997 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2005 MF5
2005 MF5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.382, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Mamasa
Kaparcayoan
Tradisi agamo tradisional ko tatap tapeliharo dan taruih tawariskan ka generasi sabanta. Tradisi dari Ada' Mappurondo ko dilakuan tarutamo sasudah panen padi abih, sabagai ucapan tarimo kasih atas hasil panen awak. Ado ciek tradisi dari agamo tradisional urang Mamasa, nan unik dan mungkin indak ado di daerah lain, yaitu tradisi panguburan urang nan alah mati, tapi jo mambuek sang jenazah bajalan surang ka kubuaran nan alah disadioan. Inyo picayo bahwa sadolah mayik dari sabuah kaluarga atau karabat ka ado di tampek nan samo dalam iduik sasudahnyo.
Bahaso
Urang mamasa mangecek dalam bahaso mamasa. Bahaso mamasa ko dikumpuakan ka dalam rumpun dari bahaso Toraja, karano banyak ado kesamaan bahaso antaro bahaso Mamasa jo bahaso Toraja. Bahaso mamasa umumnyo diucapkan di daerah salalu Sungai Mamasa di perbatasan Kabupaten Mamasa jo kabupaten Polewali Mandar, Sulawesi Barat.
Bahaso mamasa punyo babarapo dialek, yaitu:
Rumah adaik
Masyarakaik Mamasa punyo rumah adaik nan berfungsi sabagai rumah tingga di masa lalu maupun sabagai tampek penyimpanan hasil panen. Rumah adaik mamasa ko sangaik unik, nan manuruik urang-urang ko sarupo bantuak parahu, bantuak parahu-parahu nenek moyangnyo pas pai dari negaro asal, menyeberangi lauik dan singgah di daerah ko malalui hulu sungai. Rumah adaik mamasa punyo ciri khas surang serta punyo kamiriangan jo rumah adaik suku Toraja. Kamiripan ko dikarenan memang asal-usul urang Mamasa dan Toraja adolah barasa dari ciek rumpun.
Di siko jenis-jenis rumah adaik (banua) Mamasa:
Banua layuk
Dari kato "banua" aratinyo rumah dan kato "layuk" aratinyo tinggi, mako "banua layuk" dapek diartikan sabagai "rumah tinggi". Rumah ko baukuran sangaik gadang dan tinggi, biasonyo pemilik rumah ko marupokan pamimpin dalam masyarakaik atau surang bangsawan.
Banua sura
Dari kato "sura" aratinyo "ukir"; "Banua sura" dapek diartikan sabagai "rumah ukir". Rumah ko baukuran gadang dan indak mode banua lain. Panghuni labiah dari rumah marupokan pamimpin dalam masyarakaik atau surang bangsawan.
Banua bolong
Balia dari kato "bolong" nan artinyo "hitam", rumah ko bisa diartikan sabagai "rumah itam". Rumah ko dikunjuangan dek urang kayo dan surang nan dianggap pemberani dalam masyarakaik.
Banua rapa
Alepia albicollare
Alepia albicollare adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Mamasa
Rumah adaik
Mangarupokan jenis rumah Mamasa jo warna asli ( ndak diukir dan ndak dihitamkan). Rumah ko umumnyo dihuni dek kalangan masyarakaik biaso.
Alepia albicollare
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Urang Mamasa
Rumah adaik
Banua longkarrin
Fangophilina gilchristi
Fangophilina gilchristi adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Fangophilina dan famili  Tetillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1902 dek Kirkpatrick.
Urang Mamasa
Persamaan jo pabedaan rumah adaik Mamasa jo Toraja
Dasarnyo rumah adaik mamasa ampia mirip jo rumah adaik Toraja, pabedaannyo yaitu rumah adaik mamasa punyo atok kayu nan barek jo bantuak nan indak talampau balengkok sambia rumah adaik Toraja punyo atok kayu jo bantuak bantuak huruf [U].
Fangophilina gilchristi
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Fangophilina gilchristi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Urang Mamasa
Persamaan jo pabedaan rumah adaik Mamasa jo Toraja
Sacara umum banua layuk nan tadiri dari tigo bagian, yaitu atap, badan, dan kolong (rumah panggung), fungsional bantuak rumah panggung bisa dipakai untuak maindari gangguan binatang buas, lantai bisa mangampung hawa panas di malam hari, sahinggo cocok untuak daerah dingin, dan kolong bisa karajo praktis.
Banua Layku sabagai rumah adaik panuah jo makna simbolik sabagai refleksi dari nilai-nilai budaya nan dianut dek masyarakaiknyo. Simbol-simbol itu basobok di struktur, ukiran, dan unsur-unsur lainnyo nan ado di banua layuik.
Bentuk rumah adaik di Mamasa kini ko adolah hasil pangambangan dari bantuak sabalunnyo nan dimulo dari banua pandoko dena, banua lentong appa, banua tamben, dan banua tolo' (sanda ariri). Dari bantuak rumah nan kaampek (banua tolo') akhirnyo manjadi ciri khas rumah adaik mamasa, tarutamo banua laiuk, pandiriannyo ditantuan dek lokasi, arah, dan bahan bangunan, dan waktu mambangun bangunan.
Rhizomyia indica
Rhizomyia indica adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Mamasa
Persamaan jo pabedaan rumah adaik Mamasa jo Toraja
Proses mambuek banua layuk dari asal hinggo bangunan siap untuak ditampuah indak tapisah dari kagiatan upacara ritual jo mambaleh kerbau atau babi. Struktur banua layuik nan tadiri dari bagian, yaitu atap, rumah panggung, dan kolong (rumah panggung), salain itu pertimbangan fungsional pentas tigo makna filosofi.
Brevicornu occidentale
Brevicornu occidentale adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(56008) 1998 TL20
(56008) 1998 TL20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Oktober 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Mamasa
Persamaan jo pabedaan rumah adaik Mamasa jo Toraja
Sadangkan makna filosofi dibaliak struktur banua layuik nan tadiri dari tigo bagian adolah simbol dari makrokosmos nan tadiri dari tigo lapisan yaitu dunia ateh, tangah, dan bawah.
Atheta unigena
Atheta unigena adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Glenea cylindrepomoides
Glenea cylindrepomoides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Matt dvärgdyvel
Matt dvärgdyvel adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Urang Mamasa
Persamaan jo pabedaan rumah adaik Mamasa jo Toraja
Ado babarapo persamaan di sabalah parbedaan antaro banua layuk di Mamasa jo tongkonan di Tana Toraja. Adanyo parbedaan dari kaduo-duonyo karano punyo akar budaya nan samo, dan adonyo parbedaan nan disababkan dek kondisi lingkungan dan sosial budaya nan babeda dari kaduo rumah adaik tu.
Glenea cylindrepomoides
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leptocometes spitzi
Leptocometes spitzi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Mamasa
Patanian
Masyarakaik mamasa iduik di hasil patanian, di tanam padi, jaguang, ubi kayu, ubi jalar, kacang tanah, kacang hijau, kacang kedelai, sayua-sayua dan babagai jenis buah-buahan. Inyo juo punyo parkebunan nan ditanam kopi dan kakao nan dikaluo jo caro tradisional. Di lua bidang patanian, inyo juo maaliahan binatang taranak, mode babi, karbau, sapi, kudo, ayam, dan bebek. Untuak manampuah paralu protein binatang, dan jua dijua untuak manambah panghasilan kaluarga.
Kasanian
Masyarakaik Mamasa punyo kesenian nan khas dalam budayoannyo mode babarapo tarian, alaikmusik, dan baju adaik. Ado tigo tarian tradisional di Mamasa, yaitu dari tari Bulu Londong, tari Malluya, dan tari Burake. Alat musik nan dimiliki dek masyarakaik Mamasa, yaitu suling pompang. Suling pompang marupokan alaikmusik nan dibuek dari bambu nan dimainkan jo caro ditiup dan disajian dalam bantuak ansambel. Tu pakaian adaik tradisional untuak laki-laki, yaitu baju pongko, sarawa toraja, dan sapu tangan, sadangkan padusi mamakai rok tenun jo tas tenun.
Forcipomyia quadriflava
Forcipomyia quadriflava adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Diogmites lindigii
Diogmites lindigii adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 CP56
2013 CP56 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.069, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Diogmites lindigii
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Thaumastoptera (Thaumastoptera) stuckenbergi
Thaumastoptera (Thaumastoptera) stuckenbergi adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pegomya solennis
Pegomya solennis adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Brevicornu occidentale
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Clematochaeta perpallida
Clematochaeta perpallida adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(69750) 1998 MA5
(69750) 1998 MA5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Juni 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Aprionus binarius
Aprionus binarius adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Fangophilina hirsuta
Fangophilina hirsuta adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Fangophilina dan famili  Tetillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1907 dek Lendenfeld.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Fangophilina hirsuta dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(69750) 1998 MA5
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Oedothorax esyunini
Oedothorax esyunini adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Oedothorax dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2003 dek Zhang, Zhang & Yu.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina.
78430 Andrewpearce
78430 Andrewpearce (2002 QX48) adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Agustus 2002 dek S. F. Hönig dari citra-citra NEAT nan diambiak pado Observatorium Palomar.
Ocrisiona eucalypti
Ocrisiona eucalypti adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ocrisiona dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1990 dek Zabka.
Rhizomyia indica
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Molophilus (Promolophilus) nitidus
Molophilus (Promolophilus) nitidus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Mycetophila subfunerea
Mycetophila subfunerea adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Brachypogon ecuadorensis
Brachypogon ecuadorensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Orseolia caulicola
Orseolia caulicola adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycetophila subfunerea
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Orseolia caulicola
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Uroxys trinitatis
Uroxys trinitatis adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Leucotabanus nigriventris
Leucotabanus nigriventris adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Ocrisiona eucalypti
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Queensland.
(61169) 2000 NY20
(61169) 2000 NY20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Juli 2000 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.