cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sulaiman labai
SULUAH BENDANG DALAM NAGARI, (obor nan tarang) adolah julukan nan dibarian kapado alim ulamo di Minangkabau sabagai salah satu dari unsua kapamimpinan masyarakaik di Minangkabau nan disabuik tali tigo sapilin, tungku tigo sajarangan. Kapamimpinan tungku tigo sajarangan tadiri dari Niniak Mamak, Alim Ulama, jo  Cadiak Pandai
SUMATERA BARAT, PROVINSI, dibantuak sacaro resmi badasarkan pado Undang-Undang Darurat No. 19 Tahun 1957 tanggal 9 Agustus 1957 tantang Pambubaran Provinsi Sumatera Tangah dan pambantukan Daerah Swatantra Tingket (DST) I Sumatera Barat, Riau dan Jambi. UU No. 19/1957 kamudian dikukuahkan manjadi Undang-Undang No. 61 Tahun 1958. Dalam UU tasabuik, Bukittinggi ditatekan sabagai ibu kota Provinsi Sumatera Barat. Namun karano maso itu sadang tajadi Pagolakan Daerah (PRRI), kadudukan Bukittinggi sabagai ibukota hanyo basifaik  yuridis, sadangkan sacaro de facto kadudukan Gubernur Sumatera Barat sajak provinsi ini dibuek adolah di Kota Padang. Kota Padang sacaro formal baru ditatekan sabagai ibukota Provinsi Sumatera Barat sajak tahun 1979, bardasarkan Peraturan Pemerintah No. 29 tahun 1979.
Provinsi ko mamiliki lueh 42.297 kilometer pasagi diantaronyo bakeh  Keresidenan Sumatera Barat dikurangi bakeh wilayah Kewedanaan Kerinci (Kacamatan Kerinci Hulu, Kerinci Tangah, dan Kerinci Hilir) nan dimasukan ka Provinsi Jambi. Jumlah penduduak Sumatera Barat  kini (2004) tercatait. 4,6 juta jiwa (2004), di mano labiah 90 persen di antaranyo adolah suku bangsao Minangkaba jo bahaso Minang.
Hercostomus saigusai
Hercostomus saigusai adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Micropsectra rilensis
Micropsectra rilensis adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hercostomus saigusai
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Neolimonia bimucronata
Neolimonia bimucronata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(50106) 2000 AC113
(50106) 2000 AC113 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Neolimonia bimucronata
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(50106) 2000 AC113
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Micropsectra rilensis
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hyllisia obliquepicta
Hyllisia obliquepicta adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Notomma dissolutum
Notomma dissolutum adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Aprionus pommeranicus
Aprionus pommeranicus adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Haliclona (Halichoclona) perforata
Haliclona (Halichoclona) perforata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1986 dek Pulitzer-Finali.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Halichoclona) perforata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Forcipomyia supplex
Forcipomyia supplex adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(73096) 2002 GU20
(73096) 2002 GU20 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 April 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(72942) 2002 CU9
(72942) 2002 CU9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Pebruari 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(409720) 2006 BK255
2006 BK255 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.054, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.3.
Hydroporus neclae
Hydroporus neclae adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(409720) 2006 BK255
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rhynchomicropteron curvescens
Rhynchomicropteron curvescens adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hydroporus neclae
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Pelecopsis susannae
Pelecopsis susannae adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pelecopsis dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1914 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Parancih.
Budaya populer
Budaya populer (disabuik pulo sabagai budaya pop atau kultur populer) adolah totalitas ide, perspektif, kurenah, meme, citra, jo fenomena lainnyo nan dipilih dek konsensus informal di dalam arus utamo sabuah budaya, khususnyo dek budaya Barat di awal hinggo partengahan abaik ka-20 dan arus utamo global nan muncul pado akhia abaik ka-20 jo awal abaik ka-21. Dengan pangaruah gadang dari media massa, kumpulan ide iko manembus kahidupan masyarakaik.
Budaya populer dipandang sabagai sasuatu nan sapele dalam rangka mancari panerimaan konsensual. Akibaiknyo, budaya populer muncul dari baliak kritisisme sengit dari babagai sumber nonarus utamo (khususnyo kalompok-kalompok agamo jo kalompok kontra budaya) nan manganggapnyo sabagai superfisial, konsumeris, sensasionalis, jo rusak.
Istilah "budaya populer" muncul pado abaik ka-19 atau labiah awal untuak marujuak pado pandidikan dan "culturedness" pado kelas bawah. Istilah tersebut mulai manganggap pangartian budaya kelas bawah tapisah (dan takadang batantangan jo) "pandidikan sejati" manuju akhia abik, panggunoan nan kudian manjadi mapan katiko pariode antarperang. Pangertian kini iko ateh istilah tersebut, budaya untuak konsumsi massa, khususnyo bamulo di Amerika Serikat, digunoan pado akhia Perang Dunia II. Bantuak singkeknyo "budaya pop" barawal dari tahun 1960-an.
Budaya populer awalnyo bakambang di Eropa, labiah banyak diasumsian jo budaya nan malekat jo kelas sosial bawah nan mambedoannyo jo budaya tinggi dari kelas nan elit. Budaya populer juo acok didakekan jo istilah 'mass culture' atau budaya massa, nan diproduksi sacaro masal dan dikonsumsi sacaro masal pulo. Jadi, budaya lokal adolah produk budaya nan basifat pabrikan, nan ado di ma se dan indak mamaraluan usaho untuak mangonsumsinyo.
Onthophagus rupicapra
Onthophagus rupicapra adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
(78580) 2002 SW5
(78580) 2002 SW5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 27 September 2002 dek NEAT di Palomar.
Timea moorei
Timea moorei adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Timea moorei dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Bahaso Lubu
Bahaso Lubu adolah suatu bahaso dalam rumpun bahaso Batak nan dipakai dek urang Lubu nan pasebarannyo ado di Provinsi Sumatera Utara bagian selatan. Wilayah pangecek bahaso Lubu dikalailiangi dek pangecek bahaso Mandailing-Angkola.
Belvosia aldrichi
Belvosia aldrichi adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Salpingogaster punctifrons
Salpingogaster punctifrons adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Tipula (Eumicrotipula) fuegiensis
Tipula (Eumicrotipula) fuegiensis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Microstylum unicolor
Microstylum unicolor adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Stenus texanus
Stenus texanus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Sitticus albolineatus
Sitticus albolineatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Sitticus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1895 dek Kulczynski.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia, Cina, Korea.
Kapuak Koto Panjang Ponco, Barulak, Tanjung Baru, Tanah Datar
Kapuak Koto Panjang Ponco adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Barulak, kecamatan Tanjung Baru, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
2005 LW39
2005 LW39 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.716, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Diplonevra aurihalterata
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Polypedilum fuscipennis
Polypedilum fuscipennis adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Kota Banjarbaru
Kota Banjarbaru batagak pado tanggal 20 April 1999 dan mampunyoi laweh wilayah 371,38 km². Sadoalah wilayah Kota Banjarbaru marupokan bagian dari kawasan Banjar Bakula. Banjarbaru tabagi ateh 5 kecamatan dan 20 kelurahan, jo jumlah penduduk 262.719 jiwa (2022).
Suku banso
Dibandiangkan wilayah Kalimantan Selatan pado umumnyo, panduduak Kota Banjarbaru labiah heterogen, walau tatap didominasi urang Banjar (56,17%) nan barasa dari baragam daerah di Kalimantan Selatan. Panduduak asali nan mauni Banjarbaru adolah urang Banjar Kuala nan tingga di wilayah Cempaka, nan tanamo sabagai tampek pandulangan intan tradisional. Di Banjarbaru juo banyak urang Banjar dari daerah-daerah lain di Kalimantan Selatan, baiak dari kota Banjarmasin dan Martapura maupun urang Banjar Hulu dari Banua Anam nan umumnyo tingga di pusek pakotaan.
Etnis paliang gadang kaduo di Banjarbaru yaitu urang Jao (32,78%). Di Kecamatan Landasan Ulin, urang Jao marupokan etnis paliang gadang malabiahi jumlah urang Banjar. Etnis-etnis lainnyo nan ado di Banjarbaru yaitu urang Sunda, Madura, Batak, Dayak, Bugih dan lain-lain.
Komposisi Suku banso di kota Banjarbaru taun 2010 antaro lain:
Hydroglyphus baeri
Hydroglyphus baeri adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Paktoxotus pallidus
Paktoxotus pallidus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Plesina fascipennis
Plesina fascipennis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Culex macfiei
Culex macfiei adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
(55929) 1998 FW64
(55929) 1998 FW64 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(67291) 2000 GN65
(67291) 2000 GN65 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(335186) 2005 CF14
(335186) 2005 CF14 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.034, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Chrysoprasis para
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Musajik Gadang Balai Nan Duo
Musajik Gadang Balai Nan Duo adolah suatu komplek nan tadiri dari babarapo bangunan. Bangunan utamonyo adolah musajik nan di bagian tangah. Adopun bangunan tambahannyo barupo perpustakaan, rumah garin, WC (di sabalah timur di muko musajik), dan TPA (di sabalah selatan Musajik). Sabuah bangunan dari batu bata babantuak karucuik nan talatak di sisi baraik dakek mihrab dan sabuah gardu jago talatak di dakek pintu masuak musajik.
Musajik iko baratok tumpang tigo dari bahan seng jo puncaknyo runciang ka ateh. Antaro atok partamo jo atok kaduo di agiah dindiang papan nan berhiaskan ukiran matoari, sadangkan antaro atok kaduo jo atok katigo juo di agiah pambateh dindiang papan, pi polos
Bangunan musajiknyo babantuak ampek persegi ukurannyo 140 X 168 meter. Dindiang musajiknyo tabuek dari kayu. Pintu masuaknyo diagiah anak janjang yang talatak di sisi timur. Di muko anak janjangnyo tadapek bangunan tampek wudhuak jo jamban. Ruangan dalam musajik di tupang jo tonggak panumpang bajumlah 21 buah nan di susun dalam jumlah 5, 4, jo 3. tunggak panupangnyo tabuek dari kayu babantuak bulek. Tonggak tonggak iko di agiah babarapo ornamen di bagian ateh jo tangahnyo. Dari 21 buah tonggak, tadapek ampek buah tonggak nan manggantuang, yang bararti ujuang atehnyo dak sampai ka langik langik. Adopun mihrab talatak di sisi barat jo ukuran 6,5 m X 1,7 m yang di langkok'i jo mimba.
Nepenthes rajah
Nepenthes rajah adolah spesies tumbuahan pariuak karo. Biaso tumbuah pado tanah lambok sarato banutrisi randah jo katinggian 1.500–2.600 mdpl. Spesies ko marupokan spesies paliang gadang diantaro tumbuahan pariuak karo dan juo di antaro sadoalah tumbuahan pamakan sarangga lainnyo. Binatang nan biaso dimangsonyo adolah samuik atau karanggo, tapi panah pulo ditamukan mancik nan alah satangah cerna dalam pariuaknyo.  Tumbuahan ko marupokan tumbuahan pamakan sarangga asali Gunuang Kinabalu jo Gunuang Tambayukon di Sabah, Malaysia. Dek area tumbuahnyo nan tabateh, pariuak karo jinih ko didaftaran sabagai spesies tarancam punah dek International Union for Conservation of Nature (IUCN). ''
N. rajah partamo kali ditamukan dek Hugh Low pado taun 1858 nan kudian dideskripsikan dek Joseph Dalton Hooker, nan maagiah namo tumbuahan ko manuruik gala nan disandang James Brooke sangkek tu, yaitu Rajo Kulik Putiah Sarawak partamo (White Rajah of Sarawak). Sajak panamuan tu, tumbuahan ko manjadi tumbuahan koleksi dek urang-urang kayo gadang dek parawatannyo nan cukuik maha.  Nepenthes rajah manjadi tanamo pulo sabagai tanaman paliang gadang dek panah tasuo nan ukurannyo mancapai panjang 41 cm jo leba 20 cm nan dapek manampuang inggo 3,5 liter aia.
Panamoan
Namo tumbuahan ko partamo kali diagiah Joseph Dalton Hooker pado taun 1859 subagai tando horomaik ka Rajo Kulik Putiah Sarawak (White Rajah of Sarawak) partamo yaitu Sir James Brooke. Rajah dalam panamoan binomial tumbuahan ko barasa dari bahaso Malayu raja (Minang: rajo) sainggo sacaro harafiah Nepenthes rajah aratinyo "Rajo Pariuak Karo". Samantaro panamoan umum dalam bahaso Inggirih ado banyak ragamnyo, di antaronyo Rajah Brooke's Pitcher Plant (Pariuak Karo Rajo Brooke) atau Giant Malaysian Pitcher Plant (Pariuak Karo Gadang Malaysia).
Karakteristik tumbuahan
Nepenthes rajah marupokan tumbuahan nan mulonyo tumbuah di ateh tanah nan kudian sairiang tumbuahnyo marambat jo mamanjek batang pohon nan ado di dakeknyo sainggo dapek manunjang tagaknyo. Diameter batang dari tumbuhan ko kiro-kiro ≤30 mm dan dapek mancapai panjang inggo 6 m, walau saketek nan diateh 3 m. Rono dari pariuaknyo adolah coklat galok dalam baragam paduan rono.
Daun
Urek N. rajah sangaik laweh sebanyo, walau baitu urek tumbuhan ko tatanam dangka bak cando pariuak karo lainnyo. Dari ureknyo tumbuah batang nan marambat sarato mahasiakan daun di sapanjangnyo. Daun N. rajah sangaiklah khas jo ukuran nan gadang. Dari ujuang daun, barubah manjadi sulua-sulua (tendril) panjang atau pendek. Di ujuang sulua ado tuneh ketek nan bisa bakambang manjadi parangkap sarangga. Jadi, pariuak nan manjadi bagian khas satiok tumbuahan pariuak karo barasa dari modifikasi daun.
Bagian masih ijau sabalun mambantuak sulua adolah bagian nan paliang manyarupoi daun pado umumnyo dan bagian nan ijau ko disabuik lamina atau alai daun. Pamukoan daunnyo kasa jo tapian nan bagalombang, sarato bantuak daun nan peltate (mampunyoi pangka daun nan mambuleh sarato agak cakuang dek di patangahan bagian buleknyo tahubuang jo tangkai daun) jo lonjong inggo lanset. Lamina dapek mancapai panjang 80 cm jo leba 15 cm. ko Ado tigo inggo limo urek-urek vena daun nan bajalan pado tiok sisi lamina dan bacabang inggo ka tapi daun. Sabalun mancapai bagian puncak lamina (agak < 5 cm) ado pamanjangan sulua nan bisa mancapai 50 cm nan kudiannyo ka barubah manjadi pariuak.
Pariuak
Pariuak N. rajah tadiri ateh babarapo bagian. Bagian paliang ateh nan manyarupoi payuang disabuik panutuik atau operculum. Panutuik ko baguno untuak maalau tampieh aia ujan sainggo isi pariuak indak talampau panuah dan rusak. Kudian ado bagian muluik pariuak nan kareh manyarupoi bibia disabuik sabagai peristome. Turun dari bagian bibia pariuak, ado sapasang sayok nan lakek dari bagian bawah bibia pariuak inggo bawah dindiang lua pariuak. Sayok ko baguno untuak maarahan sarangga nan di ateh tanah untuk masuak ka dalam pariuak. Pariuak N. rajah tabagi duo jinih. Ado pariuak jinih "randah" atau "tanah" nan paliang banyak jinihnyo. Pariuak randah ko manapak di tanah sarato mampunyoi ukuran nan sangaik gadang, baragam paduan rono, jo bantuak nan agak mambulek talua. Ukuran bisa mancapai 40 cm nan dapek manampuang inggo 3,5 liter aia jo 2,5 liternyo adolah cairan cerna. Walau baitu rato-rato anyo sampai 200 ml. Pado pariuak randah, sulua malakek dibagian muko pariuak.
Ukuran paliang gadang nan dilaporkan sampai kini adolah nan ditamukan pado 26 Maret 2011 yaitu sapanjang 41 cm.  Saingan N. rajah soal ukuran pariuak antaro lain N. merrilliana, N. truncata, jo bantuak basa dari N. rafflesiana. Walau baitu, N. rajah mampunyoi rono nan khas kok dibandiangan jo pariuak karo lainnyo. Rono pariuaknyo nyato bedanyo jo bagian tumbuahan nan lain nan ijau kakuniangan. Rono bagian lua pariuak baragam dari sirah inggo kaunguan, sadangkan bagian dalam dari ijau limau inggo kaunguan.
Jinih kaduo dari pariuak N. rajah adolah pariuak "tinggi" atau "gantuang". Pariuak tinggi lataknyo indak di ateh tanah tapi manggantuang di udaro. Mampunyoi ukuran nan labiah ketek daripado pariuak randah sarato rononyo nan kurang baragam. Pabedaan lainnyo yaitu pado sulua nan lataknyo agak ka balakang sarato sayok nan mulai indak ado. Pariuak tinggi digunokan untuak mamarangkap sarangga tabang. Pariuak nan ko biaso muncua pado tumbuahan nan alah gadang. Walau baitu, pariuak tinggi pado N. rajah labiah jarang tasuo.
Bibia pariuak (peristome) N. rajah mampunyoi ciri khas khas dibandiang pariuak karo lainnyo. Ciri khasnyo talatak pado bantuaknyo nan leba sarato bagarigi tajam di tapi luanyo. Ado bagian nan manonjol-nonjol dan manjadi rusuak dari bibia pariuak. Dari bagian bibia paliang randah, bajalan sapasang sayok nan manuruni dindiang pariuak inggo malakek ka sulua.
Villa argentosa
Villa argentosa adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nepenthes rajah
Pariuak
Ciri khas lainnyo adolah pado payuang pariuaknyo. Payuang pariuaknyo (operculum) gadang mambantuak gobah. Bantuaknyo condong mambuek, jo ado urek di kaduo sisinyo.  Di bagian lakangnyo ado taji nan baukuran 20 mm dan indak bacabang.
Villa argentosa
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Nepenthes rajah
Pariuak
N. rajah dikataui juo mampunyoi kelenjar nektar nan sangaik gadang nan manutuik pariuaknyo. Hal iko mambedakannyo jo pariuak baruak lainnyo. Di bagian dalamnyo, dapek mancapai 300 inggo 800 kelenjar/cm².
Haliclona (Halichoclona) perlucida
Haliclona (Halichoclona) perlucida adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1971 dek Griessinger.
Laphystia dimidiata
Laphystia dimidiata adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haliclona (Halichoclona) perlucida
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Halichoclona) perlucida dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Scaptia neotricolor
Scaptia neotricolor adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Drosophila hamifera
Drosophila hamifera adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Gajah Gadang Patah Gading
GALAH, Main; adolah pamainan yang biaso dimainkan anak bujang jo andalan capek, katangkasan, dan karajosamo. pamainan ko dimainkan di galanggang baregu antaro 3, 4, atau 5 urang. Sabalun pamainan ko dimulai di tanah dibuek garis horizontal sasuai jo jumlah urang yang mano panjang garis kiro-kiro 4 atau 5 meter jo jarak masiang-masiangnyo kurang labiah 3 meter. Pamainan ko dalam ciek regu batindak sabagai pamain yang taruih bausaho menerobos panjago regu lain yang manggarik sapanjang garis horizontal kecuali kapalo regu yang diisabuik jo rajo bebas manggarik di garis horizontal dan vertikal yang bausaho ma alangi pamain lain manggarik.
Nepenthes rajah
Bungo
Nepenthes rajah dapek babungo sapanjang taun. Bungo-bungo N. rajah tumbuah dalam sarumpun bungo. Rumpun bungo muncua dari pucuak batang utamo, tumbuah inggo sapanjang 80 cm, bahkan ado pulo nan bisa mancapai 120 cm.  Pado satiok rumpun N. rajah hanyo mampunyoi ciek kelamin bungo. Bungo N. rajah juo dilaporkan mahasiakan aroma gulo nan kuek sarato barono kuniang kacoklatan. Satiok bungo nan tumbuah dapek babuah jo buah nan dihasiakannyo baukuran 10-20 mm jo rono oranye kacoklatan.
Gajah Gadang Patah Gading
Pamainan ko dimulai jo posisi sado anggota regu pamain barado di muko garis Pl. Rajo regu pamain maambiak tampek tatantu dan ma ariakan Cak Siko!, artinyo bebas mangarik dak buliah diambek oleh pamain panjago. Apobilo ma ariakan Cak Sinan!, jadi anggota regu tagak di tampek yang ditunjuak bebas balari.
Nepenthes rajah
Ekologi
Seba tumbuah Nepenthes rajah ko tabateh pado Gunuang Kinabalu jo Gunuang Tambayukon, nan kaduonyo basabalahan sarato masuak dalam Taman Nasional Kinabalu, Sabah, Malaysia. Gunuang Kinabalu marupokan gunuang tatinggi di Pulau Kalimantan jo tatinggi sa-Malaysia jo katinggian 4.095,2 mdpl. Gunuang Kinabalu tabatuak dari struktur granit padek. Pado lereang bawahnyo tasusun dek batu-batu pasia dek bantuakan pasian lauik 35 juta taun nan lewaik. Sadangkan di bagian salilik gunuang nan labiah tinggi banyak tasusun dari tanah ultramafik atau tanah serpentin nan banyak kanduangan logam barek sarupo nikel jo kromium sarato tanah nan kurang nutrisi cando pado tanah subua biaso. Namun, di bagian ko banyak basarobok tumbuahan-tumbuahan langka nan asali kawasan ko. Samantaro Gunuang Tambayukon adolah gunuang tatinggi katigo di Malaysia nan punyo katinggian inggo 2.579 mdpl. Gunuang ko ado di sisi utara dari Gunuang Kinabalu.
Nepenthes rajah marupokan tumbuahan gunuang nan tumbuah pado katinggian 1.500–2.600 mdpl. Pado katinggian tasabuik dapek tajadi parubahan suhu nan sangaik bajauahan. Pado kondisi siang bisa manjadi sangaik angek apolai kok indak barawan dek pancayoan matoari nan sangaik intens. Samantaro manjadi talampau dingin di malam ari dek paningkekan kalambaban udaro (dapek barubah dari 65–75% manjadi 95%).
Heteropezula tenuis
Heteropezula tenuis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysotus soleatus
Chrysotus soleatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nepenthes rajah
Ekologi
Pado kaduo gunuang tasabuik, Nepenthes rajah tumbuah di ateh tanah balogam barek cando nikel jo kromium nan biasonyo manjadi tubo untuak banyak tumbuahan. Tananhnyo kayo jo magnesium sarato alkalin. Pado kaadaan iko, N. rajah dapek batahan iduik, sainggo indak baitu banyak punyo pasaiang di tampeknyo tumbuah. Dipakirokan 16% tanah di Taman Nasional Kinabalu marupokan tanah balogam barek. Salain N. rajah, adopulo spesies pariuak karo lainnyo nan bisa tumbuah yaitu N. × alisaputrana jo N. villosa.
Chrysotus soleatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Nepenthes rajah
Karnivora
Nepenthes rajah adolah tumbuahan karnivora. Makanan utamonyo adolah sarangga sarupo samuik atau karanggo,  adopulo binatang ketek lain sarupo koncek, cicak, bingkaruang ketek, jo buruang. Mungkin untuak binatang ketek labiah dek kondisi binatang tasabuik sadang mancari tampek balinduang atau dek sakik.  Di lua itu, panah pulo dilaporkan mamalia takuruang di dalam pariuaknyo sarupo mancik jo tupai. Ado duo laporan pangamatan soal mancik nan ikuik tabanam, yiaut pangamatan partamo di taun 1862 dek Spenser St. John, nan mangawani Hugh Low untuak duo kali pandakian,  dan ciek lai di taun 1988 dek Anthea Phillipps jo Anthony Lamb.  Samantaro pado taun 2011 ado laporan soal tupai gunuang nan takuruang.
Pelecopsis tenuipalpis
Pelecopsis tenuipalpis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pelecopsis dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1979 dek Holm.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Uganda.
Nepenthes rajah
Binatang iduik dalam pariuak
Walau tanamo sabagai tumbuahan pamakan binatang, pariuak karo N.rajah bisa manjadi tampek balinduang dek babarapo binatang ketek. Hal iko disabuik jo istilah infauna. Manuruik Clarke hubuangan binatang-binatang ko jo N. rajah alun lai jaleh.  Adopulo serangga nan hanyo bisa iduik di dalam pariuak karo, indak bisa di tampek lain. Binantang atua sarangga cando iko disabuik sabagai nepenthebionts.  Contoh nepenthebionts nan tanamo adolah rangik Culex rajah jo Toxorhynchites rajah. Kaduo rangik ko batalua jo iduik manjadi larva (jentik-jentik) di dalam pariuak N. rajah. Hal iko partamo kali dilaporkan dek Masuhisa Tsukamoto taun 1989, manuruik tamuan larva nan inyo dapek sajak tigo taun sabalunnyo. Dari pangamatannyo ditamukan baso larva-larva nan iduik balampih jo Vorticella nan manyarupoi protozoa. Namun, alun dikataui bana apokah N. rajah talibaik dalam pamindahan panyakik dek manjadi tampek balinduang rangik atau indak.
Amo
Ado masonyo babarapo binatang manjadi amo untuak N. rajah dapek batahan iduik. Kadang, N. rajah disarang dek sarangga-sarangga nan mamakanan bagian daunnyo jo lapisan dindiangnyo. Ado pulo, binatang mamalia lainnyo sarupo baruak nan kadang-kadang mangoyak pariuak N. rajah untuak mancari makan dari dalamnyo.
(56098) 1999 BE13
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Copelatus strinatii
Copelatus strinatii adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Mopsolodes australensis
Mopsolodes australensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mopsolodes dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1991 dek Zabka.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Queensland, Northern Territory.
Megaselia spinicincta
Megaselia spinicincta adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trichomorellia flavipalpis
Trichomorellia flavipalpis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia spinicincta
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Trichomorellia flavipalpis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Kampung Baru, Senapelan, Pekanbaru
Kampung Baru adolah salah satu kelurahan di Kecamatan Senapelan, Pekanbaru, Riau, Indonesia.
Ali Alatas
Dr. H.C. Ali Alatas, S.H. (علي العطاس ʿAlī al-ʿAṭṭās, ) adolah surang diplomat Indonesia nan pernah manjabaik sabagai Mantari Lua Nagari pado periode 1988 sampai 1999 di bawah Presiden Soeharto jo BJ Habibie.
Tipula (Pterelachisus) mutila
Tipula (Pterelachisus) mutila adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Erioptera (Erioptera) rubripes
Erioptera (Erioptera) rubripes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tipula (Pterelachisus) mutila
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Dirphya bifasciata
Dirphya bifasciata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Erioptera (Erioptera) rubripes
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dirphya bifasciata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Palpostoma pilosum
Palpostoma pilosum adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 DC1
2013 DC1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.477, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Palpostoma pilosum
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(62979) 2000 VZ52
(62979) 2000 VZ52 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Drosophila wangi
Drosophila wangi adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thestus
Thestus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(62979) 2000 VZ52
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Thestus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila wangi
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Peblephaeus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leptoconops hamariensis
Leptoconops hamariensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2004 MP1
2004 MP1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.437, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Anoploderma peruvianum
Anoploderma peruvianum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(50107) 2000 AP113
(50107) 2000 AP113 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(249465) 2009 HV102
(249465) 2009 HV102 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.200, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.1.
Forcipomyia surculus
Forcipomyia surculus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(61275) 2000 OE34
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Koto Nan Tuo, Barulak, Tanjung Baru, Tanah Datar
Koto Nan Tuo adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Barulak, kecamatan Tanjung Baru, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Toxorhina (Ceratocheilus) infuscula
Toxorhina (Ceratocheilus) infuscula adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dialek Kuantan
Dialek Kuantan (dek urang Kuantan manyabuiknyo bahaso Kuantan) adolah dialek bahaso nan dipakai dek urang Kuantan, panduduak asali Kabupaten Kuantan Singingi, Riau katiko mangecek sahari-hari. Dek urang Kuantan nan alah marantau kalua daerah, ibahaso ko masih dipakai untuak mangecek di kaluargo atau ka bakeh sasamo parantau Kuantan.
Dialek Kuantan marupokan salah satu dialek dalam bahaso Minangkabau. Namun, sabagian pakar adopulo nan mangategorikannyo sabagai salah satu dialek dalam bahaso Melayu Riau. Dialek Kuantan mampunyoi kamiripan jo dialek sakaliliangnyo, sarupo dialek Kampar jo dialek Rokan Hulu.
Pabandiangan jo dialek lainnyo
Dialek Kuantan mamiliki kamiripan jo dialek Kampar (bahaso Ocu) sarato dialek Rokan di Riau.
= Rujuakan =
Pantai Gadiang
Pantai Gadiang (Pantai Gading) adolah sabuah negara di Afrika Barat nan babateh jo Liberia, Guinea, Mali, Burkina Faso, dan Ghana di sabelah barat, utara dan timur sarato jo Teluk Guinea di sebalah selatan. Sabagai salah satu nagaro nan makmur di wilayah tropis Afrika Barat, pakambangan ekonominyo alah taambek dej kakacauan politik nan diakiabaikan dek korupsi jo panolakan reformasi.
Namo nagaro ko acok ditajamahan dalam babagai bahaso, misalnyo Ivory Coast dalam bahasa Inggris, Elfenbeinküste dalam bahasa Jerman dan Costa de Marfil dalam bahasa Spanyol. Pado bulan Oktober 1985 pamarentah Pantai Gadiang mamohon supayo nagaro iko disabuik demikian dalam kasado bahaso. Manuruik hukum nasional Pantai Gadiang, namo nagaro iko indak buliah ditajamahan dari bahaso Prancis.
Ekonomi
Ekonomi Utamo Pantai Gadiang barasa dari agrikultur tarutamo Coklat, di mano Pantai Gadiang marupoan nagaro panghasia jo pangekspor coklat nan gadang di dunia. Pakabunan Coklat di Nagaro iko sangaik banyak manyerap tanago karajo dari nagaro - nagaro tatanggonyo sarupo Ghana, Liberia, Sierra Leone, Guinea, Senegal, Guinea - Bissau, Cape Verde, Nigeria, Benin, dan Togo. Salain Coklat, hasia utamo patanian di Pantai Gadiang adolah Kopi, Gatah, Tabu, Karambia, jo Sawit.
Molophilus (Molophilus) cramptoni
Molophilus (Molophilus) cramptoni adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Rhopalomyia campestris
Rhopalomyia campestris adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Elytrimitatrix hefferni
Elytrimitatrix hefferni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Rhopalomyia campestris
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Elytrimitatrix hefferni
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cyrtopogon planitarsus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Chrysotus wiconsinensis
Chrysotus wiconsinensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Garin
Garin bamulo dari bahasoArab, "Karim" nan artinyo diharagoi. Di minang Garin adolah panjago musajik jo surau, karajonyo adolah mambarasiahan jo manjago musajik jo surau. Biasonyo Garin di minang ko adolah urang laki-laki nan alah gadang, nan baumue kiro-kiro 18 tahun ka ateh. Biasonyo Garin tingga di sampiang musajik atau surau, ado lo tampek nan disadioan nan dibuek dilua musajik. Salain itu, karajo Garin adolah batangguang jawek manggantian imam sumbayang, katik dan bila jikok indak tibo, sarato manjadi angku atau maaja mangaji. Karano itu garin sangaik diharagoi masyarakai dikampuang.
Eucelatoria ordinaria
Eucelatoria ordinaria adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bactrocera quaterna
Bactrocera quaterna adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Rhaphuma ogatai
Rhaphuma ogatai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Trypolister capucinus
Trypolister capucinus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(396133) 2013 CE214
2013 CE214 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.065, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(69893) 1998 SL118
(69893) 1998 SL118 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dolichopus siculus
Dolichopus siculus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Hiatomyia gemini
Hiatomyia gemini adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Batrisodes albionicus
Batrisodes albionicus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Filiolus galophilus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Oceanapia robusta
Oceanapia robusta adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Oceanapia robusta dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Stibara morbillosa
Stibara morbillosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycetophila uniseries
Mycetophila uniseries adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stibara morbillosa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Mycetophila uniseries
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
2005 LX36
2005 LX36 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.575, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Yahuarmayoia phaeoptera
Yahuarmayoia phaeoptera adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.