cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tipula (Acutipula) pseudacanthophora
Tipula (Acutipula) pseudacanthophora adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Leucophora tavastica
Leucophora tavastica adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Ceratitella inthanona
Ceratitella inthanona adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
(53843) Antjiekrog
(53843) 2000 FG10 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Maret 2000 dek Colleverde di Guidonia di Colleverde.
Eucharassus hovorei
Eucharassus hovorei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(53843) Antjiekrog
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Natarsia baltimoreus
Natarsia baltimoreus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(72744) 2001 FF116
(72744) 2001 FF116 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aegolipton lackerbecki
Aegolipton lackerbecki adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Salticus bonaerensis
Salticus bonaerensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Salticus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1876 dek Holmberg.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Argentina.
(58805) 1998 FN113
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Metaphidippus odiosus
Metaphidippus odiosus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Metaphidippus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1901 dek Peckham & Peckham.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brasil, Argentina.
Ectyonopsis ramosa
Ectyonopsis ramosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ectyonopsis dan famili  Myxillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1883 dek Carter.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Ectyonopsis ramosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Anisepidosis plicata
Anisepidosis plicata adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Helina guangxiensis
Helina guangxiensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Neptosternus starmuehlneri
Neptosternus starmuehlneri adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Zorilispe luzonica
Zorilispe luzonica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Euscelidia capensis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Chaetogaedia aurata
Chaetogaedia aurata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Phaonia amamiensis
Phaonia amamiensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
2006 XX2
2006 XX2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.308, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Thermonectus zimmermani
Thermonectus zimmermani adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Politodorcadion
Politodorcadion adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thermonectus zimmermani
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Politodorcadion
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Fyord
Fyord (barasa dari bahaso Norwegia; fjord) marupokan samacam taluak nan tabantuak dari lelehan gletser atau glaciar iyolah tumpukan es nan sangaik tebal jo barek.
Sabuah fyord dapek sangaik dalam jo sangaik panjang. Fyord banyak ditamukan di nagara Skandinavia jo di Amerika Utara, utamonyo Alaska jo Kanada.
Lokasi
Fyord ditamukan di sapanjang pasisia:
Fyord tapanjang di dunia adolah:
(344133) 2000 AD6
(344133) 2000 AD6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.424, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.4.
Australotachina calliphoroides
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(344133) 2000 AD6
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Fyord
Lokasi
Taluak panjang manyarupoi-fyord di pasisia New England acok disabuik sabagai "fiards".
Taluak Lim di Istria, Kroasia, acok disabuik "Fyord Lim" walaupun sabananyo bukan fyord nan tabantuak dek glasial tapi sabuah estuaria nan dibantuak dek erosi dari Sungai Pazinčica.
Ectyonopsis ruthae
Ectyonopsis ruthae adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ectyonopsis dan famili  Myxillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1995 dek Mothes & Lerner.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Ectyonopsis ruthae dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Forcipomyia ornata
Forcipomyia ornata adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64734) 2001 XY130
(64734) 2001 XY130 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Forcipomyia ornata
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(64734) 2001 XY130
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Heteralonia hermani
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Acroceratitis histrionica
Acroceratitis histrionica adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Neopetrosia seriata
Neopetrosia seriata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Neopetrosia seriata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(74028) 1998 HR18
(74028) 1998 HR18 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 April 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(75892) 2000 CD38
(75892) 2000 CD38 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tritocosmia atricilla
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(62792) 2000 UV28
(62792) 2000 UV28 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
Epacmoides cryptochaunum
Epacmoides cryptochaunum adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Synendotendipes kaluginae
Synendotendipes kaluginae adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Libnotes (Libnotes) subocellata
Libnotes (Libnotes) subocellata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Culicoides heliconiae
Culicoides heliconiae adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
54862 Sundaigakuen
54862 Sundaigakuen (2001 OW25) adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Juli 2001 dek Shishikui di Shishikui.
Olethrius glabrus
Olethrius glabrus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cyclobacanius ethiopicus
Cyclobacanius ethiopicus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Olethrius glabrus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2006 WE129
2006 WE129 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.481, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Blepephaeus annulatus
Blepephaeus annulatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Mansonia pseudotitillans
Mansonia pseudotitillans adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ormia wolcotti
Ormia wolcotti adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasyhelea calycata
Dasyhelea calycata adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mansonia pseudotitillans
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Dasyhelea calycata
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Copestylum vitrea
Copestylum vitrea adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Operclipygus pygidialis
Operclipygus pygidialis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Smoung
Urang Semuong (Semuong), adolah sabuah masyarakaik adaik marga Semuong nan tamasuak dalam kalompok masyarakaik  Lampung baadaik saibatin
Operclipygus pygidialis
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Urang Smoung
atau paampek nan bamukim di sepanjang aliran sungai Way Semuong dan Way Semangka, tapeknyo di Kecamatan Bandar Negeri Semuong, Kabupaten Tanggamus.
Masyarakaik adaik marga Semuong, adolah salah ciek dari banyaknyo sub-etnik di Lampung nan mambantuak komunitas adaik suku surang. Berdasarkan riwayatnyo, urang partamo nan mambuek pamukiman di sakita sungai Way Semuong dan Way Semangka adolah Ratu Tunggal Mandurang Bala kuaso jo Napal Liut Buay Paksi Pak. Dalam kesahariannyo rato-rato dari inyo manggunoan bahaso Lampung badialek A (Api).
Dolichopus perplexus
Dolichopus perplexus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Urang Smoung
Marga Semuong adolah salah ciek contoh marga nan mulai hilang nilai-nilai luhur budayonyo, seperti nan dikecekan sacaro tasirek dek Tamong Hasbulloh nan tingga di Pekon Raja Basa, Kecamatan Bandar Negeri Semuong, Kabupaten Tanggamus, Lampung, sakitar 4 jam pajalanan dari Bandar Lampung.
Marga Semuong iduik sabagai komunitas adaik nan ketek dan tasingkia dari realitas dinamika pangambangan daerah. Masyarakaik marga Semuong sampai kini masih sadang dalam raso katerasingan jo kamiskinan. Manuruik JW Van Royen, surang antropolog nan malakuan penelitian di Lampung pado tahun 1855-1913, mangato kalau masyarakaik adaik Lampung tadiri dari banyak marga nan basatuan dalam kasatuan adaik, tapi ado babarapo marga mambantuk komunitas suku surang. Masyarakaik marga Semuong (Smuong/Smoung) iduik tatutui dari dinamika pambangunan daerah, karano sacaro geograpik inyo batampuah di kawasan nan sangaik ketek dan indak bisa ditutuik pangambangan. Jadi dek keterpencilan ko sajak lamo, inyo mambantuk komunitas suku surang.
Masyarakaik Urang Smuong ko iduik di bidang patanian mode mananam sayua-sayua dan buahan, jo baburu ka hutan sakitar pamukimannyo.
Asa usua
Dahulu sabalun ado palabuhan Kota Agung, di taluak Semangka tapeknyo di muaro sungai Way Semaka ado palabuhan nan sangaik tanamo sampai ka mancanegara nan banamo pelabuhan Burnai. Di Labuhan Burnai ikolah tampek tajadiannyo aktivitas perdagangan antaro panduduak lokal jo padagang asiang tarutamo nan tibo dari Portugis, Spanyol, Bugis, Madura dan dari Kesultanan Banten. Di sungai Way Semaka ko juo airrnyo sangaik dalam dan bawarna kuniang kacoklatan, jo anak sungainyo nan datang dari Way Batang Hari. Disakita tampek patamuan sungai Batang Hari dan Wai Semangka ikolah tampek banyak bakunjuangnyo panduduak pribumi Lampung. Inyo hidup jo bacocokok tanam padi, dan ladang untuak kaparaluan sahari-hari dan mananam lada. Di antaro pekon-pekon/desa-desa nan ado di sekitar patamuan Way Semaka dan Batang Hari tu ado salah ciek pekon/desa nan alun punyo namo. Kadang-kadang urang manyauran namo pekon ko jo namo pekon Batang Hari karano itu talatak di tapi sungai Batang Hari tu, karano kabiasaan masyarakaik lokal manggunoan namo sungai sabagai namo pekon/desaannyo.
Beda jo Way Semaka, Way batang hari ko bantuaknyo malaweh, aia barasiah tapi dangka. Di sadolah sisi-sisi sungainyo banyak ditumbuahi tumbuhan jelatong (tumbuhan ko kalau ditutuik daunnyo ka manyababkan raso gata) babagai jenis. Tapi nan paliang banyak adolah jenis jelatong semuong. Tumbuhan ko punyo cabang nan banyak, badaun lueh jo kasar.
Dek di labuhan burnai ado persaingan untuak dapek lada antaro sesama padagang asiang, banyak dari padagang tu nan manyusuri Way Semaka untuak mancari tampek asal lada tu sahinggo daerah pekon batang hari jadi makin rami, karano pekon batang hari memang paliang lueh parkebunan ladanyo. Katiko Balando berhasil manaklukan Banten, Balando manalarang paraliang-paraliang asiang untuak masuak dan badagang di Labuhan Burnai dan Batang Hari. Jadi masyarakaik lokal manjua ladanyo jadi murah bana akibat monopoli Balando tu. Akhirnyo masyarakat sekitar Way Semaka dan batang hari mangadoan musyawarah untuak mancari solusi masalah ko. Sabalumnyo inyo nio malakuan perlawanan fisik tapi dek yakin pasti kalah akhirnyo inyo mancari jalan lain. Panduduak lokal akhirnyo manggunoan tumbuhan jelatong semuong nan tumbuah sakita pinggiran sungai Batang Hari untuak manggusir Balando, jo caro mambangi tumbuhan tu dan mamasuaknyo ka dalam sungai Batang Hari satiok pagi dan sore sabalun serdadu Balando turun sungai untuak mandi.
Kaampuhan daun jelatong semuong ko mambuek pasatuan Balando indak betah tingga lamo-lamo di pekon batang Hari itu. Banyak di antaro inyo nan pulang dek sakik sakik gatal-gatal. Sampai akhirnyo inyo mamutuihan untuak mangosongan kampinyo.
Dek kajadian tu urang sakaluarga rancak mangakuan namo sungai Batang Hari jadi Way Semuong. Dan marga pekon Batang Hari kini alah manjadi ciek kalompok marga gadang nan ado di kabupaten Tanggamus nan juo banamo Marga Semuong/ Urang Semuong. Badasakan kaputusan pamarintah kabupaten, pado tanggal 16 april 2009, Semuong dipisah dari kacamatan Wonosobo dan bergabung basamo marga Negeri (Ngarip) dan marga Suoh (Bandar Sukabumi) mambantuk kacamatan Bandar Negeri Semuong.
Sijarah pamukiman
Urang Semuong nan tingga di sapanjang sungai Way Semuong mamliki sijarah nan cukuik panjang, tapeknyo di daerah Tenggamus. Namo Kabupaten Tanggamus di ambiak dari namo gunuang Tanggamus nan tagak tapek di jantung Kabupaten Tanggamus. Sijarah pangambangan wilayah Tanggamus, manuruik catatan nan ado pado tahun 1889 pas Balando mulai masuak di Wilayah Kota Agung, nan ado pado wakatu itu pamarintahnyo dipimpin dek surang Kontroller nan mamarintah di Kota Agung. Pas itu pamarintah alah dilakuan dek Pemerintah adaik nan tadiri dari 5 (lima) Marga yaitu:
Masiang-masing marga ko dipimpin dek surang Pasirah nan mambaok babarapo Kampuang. Pangambangan salanjuiknyo badasakan Kaputusan Menteri Dalam Negeri No. 114/ 1979 tanggal 30 Juni 1979 dalam rangka manangani rantang kendati dan sambia tu marupokan persiapan pambentukan Pambantu Bupati Lampung Selatan untuak Wilayah Kota Agung nan bakaduduangan di Kota Agung samo tadiri dari 10 Kecamatan dan 7 Pawakilan Kacamatan jo 300 Pekon dan 3 Kelurahan samo 4 Pekon Persiapan. Paakhirnyo Kabupaten Tanggamus tabantuak dan manjadi salah ciek dari 10 Kabupaten/Kota nan ado di Provinsi Lampung. Kabupaten Tanggamus dibuek berdasarkan Undang-undang No. 2 Tahun 1997 nan diundangan pado tanggal 3 Januari 1997 dan diresmikan manjadi Kabupaten pado tanggal 21 Maret 1997.
Sabandengan jo dinamika pangambangan masyarakaik adaik di Kabupaten Tanggamus, pado tanggal 12 januari 2004 Kepala adaik Saibatin Marga Benawang marestui tegak baristinyo Marga Nagaro Batin, nan sabalunnyo marupokan satu kesatuan adaik jo Marga Benawang. pado tanggal 10 Maret 2004 di Pekon Nagaro Batin dinobatkan kapalo adaik Marga Nagaro Batin jo judul Suntan Batin Kamarullah Pamuka Raja Semaka V. Dengan dirinyo Marga Nagaro Batin tu, masyarakaik adaik pado tahun 1889 tadiri dari 5 marga, kini manjadi 6 marga, yaitu:
Urang Smoung adolah urang nan tingga di kabupaten tanggamus nan marupokan juo suku asli di provinsi Lampung, disusul dek suku pandatang mode Urang Jawa, Urang Bali, Urang Sunda, dan Urang Minangkabau.
Monoxenus fuliginosus
Monoxenus fuliginosus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Scylaticus triginus
Scylaticus triginus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Monoxenus fuliginosus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Scylaticus triginus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Tonnoiriella graeca
Tonnoiriella graeca adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Nephrotoma nigrichroma
Nephrotoma nigrichroma adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Lypha amazonica
Lypha amazonica adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Diamitosa moseri
Diamitosa moseri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila bhagamandalensis
Drosophila bhagamandalensis adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Tabanus yannanensis
Tabanus yannanensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(69659) 1998 FE116
(69659) 1998 FE116 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tachytrechus obscuripes
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Apsil diminuta
Apsil diminuta adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Spilogona separata
Spilogona separata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Daan Jahja
Letnan Kolonel H. Daan Jahja adolah salah surang pajuang kamardekaan Indonesia. Baliau parnah manjabat sabagai Gubernur (Militer) Jakarta sarato Panglimo Divisi Siliwangi. Baliau mamainan peranan pantiang dalam manumpas aksi Kapten Westerling nan nio marabuik kakuasaan nagaro dek indak manarimo panyarahan kadaulatan Indonesia dek Balando tanggal 27 Desember 1949.
Spilogona separata
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Atarba (Atarbodes) tergatoides
Atarba (Atarbodes) tergatoides adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Mughiphantes falxus
Mughiphantes falxus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mughiphantes dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2006 dek Tanasevitch & Saaristo.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Steenbergen
Steenbergen adolah sabuah gemeente nan ado di provinsi Brabant Utara, Balando.
Haematopota salomae
Haematopota salomae adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(70301) 1999 RZ130
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Japanagromyza delecta
Japanagromyza delecta adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Gonomyia (Gonomyia) curvispina
Gonomyia (Gonomyia) curvispina adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cecidomyia verbesinae
Cecidomyia verbesinae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(77057) 2001 DG12
(77057) 2001 DG12 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Februari 2001 dek LINEAR di Socorro.
Stilobezzia intermedia
Stilobezzia intermedia adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(77057) 2001 DG12
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(53844) 2000 FO11
(53844) 2000 FO11 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Copelatus iguelaensis
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Stilobezzia intermedia
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Stenurella intermedia
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tipula (Pterelachisus) albertensis fenebris
Tipula (Pterelachisus) albertensis fenebris adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Aegophagamyia longirostris
Aegophagamyia longirostris adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Megaselia rudis
Megaselia rudis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(55635) 2002 TK284
(55635) 2002 TK284 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Oktober 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ophiomyia bispina
Ophiomyia bispina adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(67144) 2000 AO171
(67144) 2000 AO171 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Drosophila cheda
Drosophila cheda adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
(80880) 2000 DT39
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Ectyoplasia ferox
Ectyoplasia ferox adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ectyoplasia dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1864 dek Duchassaing & Michelotti.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Ectyoplasia ferox dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Coenosia vibrissata
Coenosia vibrissata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Phryxe vigil
Phryxe vigil adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(61099) 2000 LG29
(61099) 2000 LG29 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Juni 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenus insignis
Stenus insignis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Glenea chrysomaculata
Glenea chrysomaculata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stenus insignis
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Glenea chrysomaculata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nyssodrysternum sulphurescens
Nyssodrysternum sulphurescens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasineura cotoneasteris
Dasineura cotoneasteris adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Alpaida canoa
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brazil.
Tipula (Acutipula) pseudocockerelliana
Tipula (Acutipula) pseudocockerelliana adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2006 WR127
2006 WR127 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.376, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Johannsenomyia inermicrus
Johannsenomyia inermicrus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tipula (Acutipula) pseudocockerelliana
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Johannsenomyia inermicrus
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Shevon Jemie Lai
Shevon Jemie Lai marupoan saurang atlet bulu tangkis profesional dari Malaysia. Baliau lahia pado 8 agustus 1993 di Selangor, Malaysia. Baliau basakolah di Community College Kuala Langat, Selangor, Malaysia nan kudian malanjuikannyo ka Universitas Malaya, Kuala Lumpur, Malaysia. Shevon mamulai karir atletnyo pado taun 2011, rekor paliang tingginyo untuak ganda putri adolah di nomor 7 dunia jo untuk ganda campuran ado di no 12 dunia.
Pasangan ganda campuran Malaysia, Goh Soon Hu jo Shevon Jemie Lai manjuarai Jerman Terbuka pado taun 2018. Pado kejuaraan nasional Malaysia 2019, pasangan Goh Soon Huat/Lai Shevon Jamie dipisah jo batuka pasangan jo Hoo Pang Ron/Cheah Yee See. Hal itu batujuan supayo pamain senior bisa mambimbiang juniornyo.
Asia Tenggara
=== Ganda campuran   ===
Halodiplosis densipila
Halodiplosis densipila adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Salticus brasiliensis
Salticus brasiliensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Salticus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1833 dek Lucas.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brasil.
2006 WD129
2006 WD129 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.500, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(75893) 2000 CO38
(75893) 2000 CO38 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mangora montana
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kosta Rika, Panama.
(65785) Carlafracci
(65785) 1995 UC5 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 Oktober 1995 dek V S Casulli di Colleverde.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Carterica mucronata
Carterica mucronata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Saepiseuthes
Saepiseuthes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Teucholabis (Teucholabis) sigmoidea
Teucholabis (Teucholabis) sigmoidea adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Saepiseuthes
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Arachnodes rubrolimbatus
Arachnodes rubrolimbatus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Allobaccha bequaerti
Allobaccha bequaerti adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Arachnodes rubrolimbatus
Kumbang iko punyo antena lamela.
Allobaccha bequaerti
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Winnertzia pictipes
Winnertzia pictipes adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(58806) 1998 FF117
(58806) 1998 FF117 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
(72745) 2001 FU117
(72745) 2001 FU117 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 2001 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Nephrotoma nigrirostris
Nephrotoma nigrirostris adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trirhithrum validum
Trirhithrum validum adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nephrotoma nigrirostris
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
2013 BZ44
2013 BZ44 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.170, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.2.
Dicranomyia (Dicranomyia) fraterna
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Brachypeza subarmata
Brachypeza subarmata adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
2013 BZ44
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mughiphantes faustus
Mughiphantes faustus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mughiphantes dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1987 dek Tanasevitch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Trirhithrum validum
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Spilogona septemnotata
Spilogona septemnotata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saprinus viridipennis
Saprinus viridipennis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lutzomyia breviducta
Lutzomyia breviducta adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saprinus viridipennis
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Condylostylus impatiens
Condylostylus impatiens adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Spilogona septemnotata
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Lutzomyia breviducta
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(471215) 2010 VM115
2010 VM115 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.089, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Pachydissus samai
Pachydissus samai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hercostomus rubroviridissimus
Hercostomus rubroviridissimus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chaetogaedia auricephala
Chaetogaedia auricephala adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tonnoiriella holmi
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Ectyoplasia frondosa
Ectyoplasia frondosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Ectyoplasia dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1887 dek Lendenfeld.