cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thoracibidion pleurostictum
Thoracibidion pleurostictum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Praestigia groenlandica
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kanada, Greenland.
(70683) 1999 UT8
(70683) 1999 UT8 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Oktober 1999 dek CSS di Catalina.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(50139) 2000 AH129
(50139) 2000 AH129 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dasyhelea heurui
Dasyhelea heurui adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Stictoleptura ustulata
Stictoleptura ustulata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Neolimonia indomita
Neolimonia indomita adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Catharsius gorilloides
Catharsius gorilloides adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(65992) 1998 KG49
(65992) 1998 KG49 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Mai 1998 dek LINEAR di Socorro.
(61311) 2000 OR50
(61311) 2000 OR50 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Juli 2000 dek LINEAR di Socorro.
Cryptocanthon
Cryptocanthon adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(65992) 1998 KG49
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ommata lauracea
Ommata lauracea adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Myrmarachne attenuata
Myrmarachne attenuata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Myrmarachne dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1880 dek Karsch.
(61311) 2000 OR50
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ommata lauracea
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Scaptia pulchra
Scaptia pulchra adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cryptocanthon
Kumbang iko punyo antena lamela.
Scaptia pulchra
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Myrmarachne attenuata
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Filipina.
Panzeria cobala
Panzeria cobala adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Molophilus (Molophilus) dalby
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pseudonapomyza atronitens
Pseudonapomyza atronitens adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Panzeria cobala
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Haliclona (Gellius) carduus
Haliclona (Gellius) carduus adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1886 dek Ridley & Dendy.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Gellius) carduus dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Chrysoprasis valida
Chrysoprasis valida adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2013 BW2
2013 BW2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.516, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Saprinus nobilis
Saprinus nobilis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Oberea laterinigricollis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Griphapex scutellaris
Griphapex scutellaris adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(252849) 2002 GA139
(252849) 2002 GA139 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.105, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dirphya rufomedioantennalis
Dirphya rufomedioantennalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Amblypsilopus uptoni
Amblypsilopus uptoni adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Limnophila (Limnophila) obscuripennis
Limnophila (Limnophila) obscuripennis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anoplomerus globulicollis
Anoplomerus globulicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Limnophila (Limnophila) obscuripennis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Culicoides kobae
Culicoides kobae adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Trupanea curvata
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Muhabbetiella tau
Muhabbetiella tau adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Forcipomyia turgepeda
Forcipomyia turgepeda adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
A Syafei Siregar
H. A. Syafei Siregar, S.H. adolah Sekretaris Daerah Kabupaten Pasaman manjabaik  sajak 12 Juni 2014 sampai 19 Oktober 2016. Inyo parnah manjabaik sabagai Pelaksana Harian Bupati Pasaman periode 29 Agustus 2015 hinggo 12 Oktober 2015.
Eudejeania mexicana
Eudejeania mexicana adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
2005 DO
2005 DO adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.632, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Thrypticus vestitus
Thrypticus vestitus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Alliopsis attenuata
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Laphystia robusta
Laphystia robusta adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(64918) 2001 YB99
(64918) 2001 YB99 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Helina obscurata
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Senaspis umbrifera
Senaspis umbrifera adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Glenea gedeensis
Glenea gedeensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Toxorhina (Ceratocheilus) scimitar
Toxorhina (Ceratocheilus) scimitar adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pelorurus pumicatus
Pelorurus pumicatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus strandi
Onthophagus strandi adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Leptomorphus ypsilon
Leptomorphus ypsilon adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74329) 1998 UU45
(74329) 1998 UU45 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Oktober 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
(110832) 2001 UA58
(110832) 2001 UA58 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.026, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Myacopterus rufosericans
Myacopterus rufosericans adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ctenophora (Ctenophora) nigriceps
Ctenophora (Ctenophora) nigriceps adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lutzomyia rondoniensis
Lutzomyia rondoniensis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ctenophora (Ctenophora) nigriceps
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ascandra falcata
Ascandra falcata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1870 dek Haeckel.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Ascandra falcata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Lutzomyia rondoniensis
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Culex maxinocca
Culex maxinocca adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
(54015) 2000 GC98
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2013 QH10
2013 QH10 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.600, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Holoneurus defecta
Holoneurus defecta adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Cyclosa nevada
Cyclosa nevada adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1999 dek Levi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kolombia.
Exocelina boulevardi
Exocelina boulevardi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Batrisodes grubbsi
Batrisodes grubbsi adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(70684) 1999 UD9
(70684) 1999 UD9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Oktober 1999 dek CSS di Catalina.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Forcipomyia tuthilli
Forcipomyia tuthilli adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Batang Arau
Batang Arau, kadang ditulih juo Batang Harau, adolah namo sungai nan talatak di provinsi Sumatera Barat, Indonesia. Aliran Batang Arau ko mambalah duo kawasan kota Padang sato ado pulo bukik  di muaronyo nan disabuik jo namo Gunuang Padang. Pado muaro Batang Arau iko tadapek juo palabuahan nan banamo Palabuahan Muaro. Batang Arau ko baulu di kawasan Bukik Barisan.
Dasineura lenkiewicziae
Dasineura lenkiewicziae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Hexatoma (Eriocera) infixa
Hexatoma (Eriocera) infixa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Migdolus clypeatus
Migdolus clypeatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Papua Tengah
Papua Tengah adolah sabuah provinsi di Indonesia nan dimekarkan dari provinsi Papua pado taun 2022. Ibukotanyo barado di Kota Nabire. Papua Tengah dimekarkan dari provinsi Papua basamo duo provinsi lainnyo yakni Papua Pegunungan jo Papua Selatan pado 30 Juni 2022 manuruik Undang-Undang Nomor 15 Tahun 2022. Cakupan wilayah Papua Tengah kiro-kiro sasuai jo wilayah adat Mee Pago walaupun maambiak juo saketek bagian wilayah adat Saireri.
Nabire di bagian utara Papua Tengah marupokan dataran randah babatehan lansuang jo Taman Nasional Taluak Cenderawasih nan mamiliki potensi pariwisata bahari cando tarumbu karang, pulau-pulau bapasia putiah jo hiu paus. Bagian tangah Papua Tengah ado Pagunuangan Jayawijaya nan diuni suku-suku cando Moni jo Amungme nan masih mampatahankan pola iduik tradisional. Di siko ado gunuang tatinggi di Indonesia yaitu Puncak Jaya sarato tambang ameh Grasberg nan dioperasikan dek Freeport Indonesia. Bagian selatan Papua Tengah adolah Kabupaten Mimika nan baibu kota Kota Timika nan marupokan salah satu kota gadang di Pulau Papua. Di Mimika ado rawo-rawo, sungai, jo pantai nan diuni dek Suku Kamoro. Suku Kamoro mamanfaaikkan sagu, manangkok ikan jo sampan, sarato mambuek seni ukia.
Neomelaniconion monotrichus
Neomelaniconion monotrichus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Dorcadion pseudomolitor
Dorcadion pseudomolitor adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Randang talua
Randang talua atau rondang tolua adolah masakan tradisional babahan dasa talua nan barasa dari Payakumbuh, Sumatera Barat. Bantuak masakan ko manyarupoi karipiak kariang nan basaratokan bumbu randang kariang. Randang talua babeda dari jinih randang lainnyo nan ma bahan dasanyo masih utuah didalam kuah randang. Randang talua dapek dikudok langsuang atau manjadi pandampiang nasi.
Sijarah
Sijarah randang talua ko bamulo dari kisah pambuek partamo randang talua nan banamo Ibu Yolanda. Sangkek tu baliau taimpik dek kondisi perekenomian nan sadang sulik, sainggo tabueklah randang nan babahan dasa talua. Dek idenyo itulah, baliau kini mampunyoi usaho randang talua di Payakumbuh dan inovasi baliau manjadi tanamo sarato banyak digalehan di toko-toko oleh-oleh makanan tradisional.
Caro mambuek
Bahannyo iyolah 150 gram tapuang tarigu,10 talua ayam, ½ sendok teh garam sacukuiknyo, daun salam, batang sarai batumbuak, 5 halai daun asam, 500 ml santan pakek dari ½ buah karambia, jo 300 ml aia. Salanjuiknyo ado bahan haluihnyo iyolah 1 cm kunik, 10 buah lado karitiang, 8 bawang sirah, 4 bawang putiah, 2 rueh jari langkueh, 2 rueh jari sipadeh, 1 sendok gulo pasia, 2 sendok garam,1 sendok marica jo 1 sendok katumba. Itulah bahan-bahan nan dipakai untuak mambuek randang talua.
Proses mambueknyo bamulo jo mancampua talua, tapuang tarigu, garam, jo aia. Lalu bakacau inggo marato, Kudian adonan talua tadi didadar jo basaik-saik. Goreng tiok saik adonan jo api sadang atau ketek inggo kambang, kariangan. Lalu panggang jo masin oven supayo talua samakin kariang.
Angekan minyak goreng untuak kudian manumih sarai, daun asam,daun salam, jo bumbu aluih inggo arum. Lalu batuangan santan ka dalam tumisan tadi alah tu baaduak. Masak jo api ketek sambia baaduak – aduak inggo kariang. Sasudah kariang masukan talua ka dalam bumbu nan alah mangariang tadi, kudian kacau inggo marato, angkek, lalu didinginan. Randang talua lah sadio untuak di hidangkan. Randang talua asali iko sasuai untuak manjadi cemilan, dan dapek juo di hidangan untuak lauak makan basamo kaluarga jo dunsanak di rumah.
Dichaetomyia albivitta
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Tonnoria mirabilis
Tonnoria mirabilis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(77286) 2001 FR65
(77286) 2001 FR65 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Micropsectra wagneri
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Drosophila icteroscuta
Drosophila icteroscuta adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Parepidosis sylvestris
Parepidosis sylvestris adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Drosophila guacamaya
Drosophila guacamaya adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
(230118) 2001 DB3
(230118) 2001 DB3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.561, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cluzobra praedicta
Cluzobra praedicta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Megaselia suates
Megaselia suates adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 BV2
2013 BV2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.419, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.4.
Megaselia suates
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Pterolophia mozambica
Pterolophia mozambica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dolichopus lonchophorus
Dolichopus lonchophorus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pterolophia mozambica
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dolichopus lonchophorus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo labiah pendek dari 8 mm.
2013 BV2
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Praestigia kulczynskii
Praestigia kulczynskii adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Praestigia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1979 dek Eskov.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia, Japang, Kanada.
Rhipidia (Rhipidia) flabelliformis
Rhipidia (Rhipidia) flabelliformis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tumiditarsus cicatricornis
Tumiditarsus cicatricornis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Iranobrium schmidi
Iranobrium schmidi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Haliclona (Gellius) cellaria
Haliclona (Gellius) cellaria adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1941 dek Rao.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Gellius) cellaria dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Prionota (Prionota) seguyi
Prionota (Prionota) seguyi adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Gnypeta incrassata
Gnypeta incrassata adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Telmatoscopus furcatus
Telmatoscopus furcatus adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(72979) 2002 CN239
(72979) 2002 CN239 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Pebruari 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Topsentia bahamensis
Topsentia bahamensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
2005 DD
2005 DD adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.568, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.3.
Topsentia bahamensis
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Topsentia bahamensis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
2005 DD
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Belvosia contermina
Belvosia contermina adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Exocentrus pseudonitens
Exocentrus pseudonitens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Hybomitra mendica
Hybomitra mendica adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(56125) 1999 CC25
(56125) 1999 CC25 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Pebruari 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Petrorossia clauseni
Petrorossia clauseni adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Oxypoda nevadensis
Oxypoda nevadensis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(65993) 1998 KP52
(65993) 1998 KP52 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Mai 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pretoriamyia sellifera
Pretoriamyia sellifera adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Pothyne andamanica
Pothyne andamanica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Aerenea flavolineata
Aerenea flavolineata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Hypatium
Hypatium adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ataxia illita
Ataxia illita adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(67321) 2000 HN61
(67321) 2000 HN61 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 April 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(54016) 2000 GF98
(54016) 2000 GF98 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(61312) 2000 OS50
(61312) 2000 OS50 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Juli 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Pterelachisus) pseudopruinosa
Tipula (Pterelachisus) pseudopruinosa adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Phoxonotus fryi
Phoxonotus fryi adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(73137) 2002 GK76
(73137) 2002 GK76 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 April 2002 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Phoxonotus fryi
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Liriomyza buhri
Liriomyza buhri adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Rhaphuma ruficollis
Rhaphuma ruficollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(73137) 2002 GK76
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Virus
Virus adolah parasit mikroskopik nan mainfeksi sel organisme biologis. Virus basipaik parasit obligat, hal ko ditajadi dek virus hanyo dapek bareproduksi di dalam material iduik jo caro mainvasi jo mamanfaatan sel mukaluak iduik dek virus indak mampunyoi kalangkokan seluler untuak bareproduksi surang. Biasonyo virus manganduang sajumlah kaciak asam nukleat (DNA atau RNA, tapi indak kombinasi kaduonyo) nan tasalubuang samacam bahan palinduang nan tadiri ateh protein, lipid, glikoprotein, atau kombinasi katigonyo. Genom virus ka diekspresikan manjadi baiak protein nan dipakai untuak mamuek bahan genetik maupun protein nan paralu dalam daur iduiknyo.
Virus acok dipadebatkan statusnyo sabagai mukaluak iduik dek inyo indak dapek manjalanan fungsi biologisnyo sacaro lapeh kok indak di dalam sel induak. Dek karakteristik khasnyo ko virus taruih takaik jo panyakik tatantu, baiak pado manusia (misanyo virus influenza jo HIV), binatang (misanyo virus flu buruang), atau tanaman (misanyo virus mosaik timbakau/TMV).
Asal-usul
Virus salalu badampiangan jo organisme nan mungkin alah ado sajak sel iduik partamo kali baevolusi. Virus indak maningakan fosil sahinggo asa muasa virus ko hanyo bisa dihipotesiskan jo caro-caro takah teknik-teknik biologi molekuler. Salain itu, materi genetik virus kadang-kadang baintegrasi ka dalam garih baniah organisme inangnyo sahinggo inyo indak bisa diturunkan sacaro vertikal ka katurunan inang salamo babarapo generasi. Hal iko maagiah sumber informasi nan indak tanilai ka urang nan ahli paleovirologi untuak malacak baliak virus kuno nan alah ado hinggo jutaan taun nan lalu.
Ado tigo hipotesis utamo tantang asal-usul virus : regresi, kalua dari sel jo koevolusi:
Etimologi
Kato virus barasa dari bahaso Latin vīrus nan bararti racun jo cairan babahayo lainnyo, nan labiah jauah barasa dari rumpun bahaso Indo-Eropa lain takah bahasa Sanskerta viṣa, bahasa Avesta vīša, jo bahasa Yunani Kuno ἰός nan kasadonyo bararti racun. Kato sipaik virulen dari bahaso Latin virulentus nan artinyo baracun muncua kiro-kiro tahun 1400. Makna virus sabagai "agen nan mangakibaikkan panyakik inpeksi" partamo kali digunokan pado tahun 1728, jauah sabalun ditamukan virus itu dek Dmitri Ivanovsky pado taun 1892. Samantaro itu, kata sipaik viral nan bararti"dari sipaik virus atau disababkan dek virus" baru muncua pado tahun 1944. Istilah virion nan tacatat sajak 1959 pulo digunokan untuak marujuak pado partikel virus tungga nan kalua dari sel jo bisa mainpeksi sel lainnyo nan sajinih.
Status kahidupan
Ado pabedaan pandapaik ilmiah tantang virus nan digolongkan sabagai makhluk hiduik atau sakadar struktur organik nan bainteraksi jo makhluk iduik. Walaupun baitu, mereka labiah acok diaggap sabagai replikator (zat nan malakuan replikasi DNA) jo indak tamasuak bantuak kahidupan. Virus digambarkan sabagai "organisme di ujuang kahidupan", kareno mereka sarupo jo makhluk hiduik dalam hal kapamilikan gen, barevolusi malalui seleksi alam, jo bareproduksi jo mambuek banyak salinan dari diri mereka surang malalui parakitan diri. Meskipun virus adp punyo gen, mereka indak punyo sel, nan acok dicaliak sabagai unit dasar kahidupan. Virus indak punyo metabolisme surang jo mambutuahkan sel inang untuak mambuek produk baru. Dek karano itu, mereka indak dapek bareproduksi sacaro alami di lua sel inang. Walaupun sajumlah bakteri takah Rickettsia jo Chlamydia mampunyoi katarbatasan nan samo, mereka dianggap sabagai organisme hiduik karano mamiliki sel surang. Parakitan diri virus di dalam sel inang barimplikasi pado studi asal mulo kahidupan karano mandukuang hipotesis bahasonyo kahidupan dapek dimulai dari molekul organik nan dapek marakit diri.
Stenopogon nataliae
Stenopogon nataliae adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Urang Sekak Bangka
Urang Sekak adalah kelompok etnik yang hidupnya berpindah-pindah di laut kawasan pantai pulau-pulau kecil di sekitar Pulau Bangka, yang tamasuak
wilayah Kabupaten Bangka, serta Pulau Belitung, dalam wilayah Kabupaten Belitung, Propinsi Sumatra Selatan. Di Kabupaten Bangka, mereka terutama menyebar di Kecamatan Lepar Pongok dan Pangkalan Baru. Di Kabupaten Belitung mereka menyebar di Kecamatan Membalong dan beberapa kecamatan lain. Orang Sekak di Kabupaten Bangka sering juga disebut orang Sakai atau orang Mapur. Karena sebagian besar kehidupan dihabiskan di laut, kadang-kadang merekajuga disebut orang Laut. Secara khusus, orang Laut yang berdiam di Kabupaten Belitung lebih dikenal sebagai orang Ameng Sewang.
Asa usua
Manuruik carito urang lokal, urang Sekak nan badiam di Kabupaten Bangka marupokan katurunan urang Laut, datang dari pulau-pulau ketek nan kini tamasuak wilayah negara Malaysia. Dalam pajalanannyo sabagai nelayan, urang Laut tu katampuah di Kelurahan Kubung, Kecamatan Lepar Pongok, Kabupaten Bangka. Katurunan urang Laut ikolah nan takenal sabagai masyarakat Sekak. Bahasa Sekak masih tamasuak rumpun bahaso Melayu. Tapi dialek bahaso Sekak sangaik babeda jo dialek bahaso suku bangsa asli lainnyo di daerah ko. Kehidupan di ateh parahu tu, manyababkan inyo sangaik tagak pado keadaan alam. Kalau kondisi lauik ndak mungkin tingga di perahu, inyo manotap samantaro di pamukangan nan dibangun di tapi pantai. Biasonyo awak tingga di darek hanyo untuak babarapo saat se. Waktu nan singkat itu manyababkan inyo indak punyo banyak kesempatan untuak maadahan hubungan jo anggota-anggota awak bangsa lainnyo. Kaadaan kolah nan manyababkan inyo digolongkan sabagai "masyarakat taasing". Jumlahnyo pun tabilang saketek kalau dibandiangan jo suku bangsa panduduak daerah ko.
Demografi. Pas tahun 1984, panduduak Kecamatan Lepar Pongok adolah 8.237 jiwa, sadangkan panduduak Kecamatan Pangkalan Baru 42.579 jiwa. Dari jumlah tu, payah tau jumlah urang Sekak nan batinggia di wilayah ko. Menurut perkiraan, jumlahnyo sakitar 1000 jiwa. Kesukaran mandapekan data kependudukan dari masyarakaik ko, karano inyo bapindah-pindah di lauik, sampai berbulan-bulan lamo. Tingkek pangambangan jumlahnyo pun tabahagia sangaik lamban. Hal ko disababkan dek babarapo hal, misalnyo kurangnyo tingkek pasangan usia subur dan kurangnyo tingkek kasehatan inyo. Salain itu, jumlahnyo pun samakin bakurang jo banyaknyo anggota masyarakat Sekak nan maninggaan kalompok asalnya dek mangarajoan perkawinan campua jo suku bangsa lain. Sajak 1978, pamarintah Indonesia alah pun mamulai usaho untuak mamukiman urang-urang Sekak dalam perkampungan nan sifitonyo batampuah.
Migdolus cuyabanus
Migdolus cuyabanus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Daftar sungai di Jawa
Barikuik iko adolah daftar sungai yang mangalia di pulau Jawa jopulau-pulau kecil di sakitarnyo.
Manuruik lokasi
🇨🇴
Manuruik mulut sungai
Berikut adalah daftar sungai menurut arah aliran: pantai barat, utara, selatan atau timur pulau Jawa.
Pantai utara Jawa
Sungai-sungai berikut mengalir ke arah pantai utara pulau Jawa bermuara di Laut Jawa.🇨🇴
Pantai selatan Jawa
Sungai-sungai berikut mengalir ke arah pantai selatan pulau Jawa bermuara di Samudera Hindia.🇨🇴
2013 FM1
2013 FM1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.097, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Orthrus calilungae
Orthrus calilungae adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Orthrus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1998 dek Barrion.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Filipina.
Erioptera (Erioptera) tordi
Erioptera (Erioptera) tordi adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.