cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2007 VD138
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(53719) 2000 EP19
(53719) 2000 EP19 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Libnotes (Libnotes) djampangensis
Libnotes (Libnotes) djampangensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Mardin
Mardin adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Mardin, Turki. Kota ko pado taun 2009 jumlah panduduknyo 83.847 jiwa.
Atarba (Atarba) capensis
Atarba (Atarba) capensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Ceromya flaviseta
Ceromya flaviseta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Colymbetes exaratus
Colymbetes exaratus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langatia setinerva
Langatia setinerva adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(58568) 1997 QM1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Langatia setinerva
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Yaginumia sia
Yaginumia sia adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1906 dek Strand.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina, Korea, Taiwan, Japang.
(315913) 2008 RP109
(315913) 2008 RP109 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.037, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(55484) 2001 UC24
(55484) 2001 UC24 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Oktober 2001 dek LINEAR di Socorro.
(62659) 2000 SU365
(62659) 2000 SU365 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 22 September 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Palpada hortorum
Palpada hortorum adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Smittia alpicola
Smittia alpicola adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Compsibidion cleophile
Compsibidion cleophile adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(79628) 1998 RJ69
(79628) 1998 RJ69 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Phronia jacosa
Phronia jacosa adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Andonectes pineiroi
Andonectes pineiroi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Mallodon spinibarbe
Mallodon spinibarbe adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Thyridanthrax lotus
Thyridanthrax lotus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Stenus boops
Stenus boops adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Mallophora tsacasi
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Lawanga, Poso Kota Utara, Poso
Lawanga adolah kelurahan nan ado di kecamatan Poso Kota Utara, Poso, Sulawesi Tengah, Indonesia.
Diadelia griseata
Diadelia griseata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasybasis tasmaniensis
Dasybasis tasmaniensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cycnidolon caracense
Cycnidolon caracense adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Diadelia griseata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasybasis tasmaniensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Cycnidolon caracense
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Acoenonia perissa
Acoenonia perissa adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Dorcadion coiffaiti
Dorcadion coiffaiti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Menemerus bracteatus
Menemerus bracteatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Menemerus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1879 dek L Koch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Queensland.
Reliktbock
Reliktbock adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cecidomyia nubilipennis
Cecidomyia nubilipennis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(222840) 2002 EC57
(222840) 2002 EC57 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.089, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.0.
Urang Sambas
Urang Sambas atau Melayu Sambas adolah panduduak asli Kalimantan Barat nan manampuah kabanyakan wilayah Kabupaten Sambas, Kabupaten Bengkanan, Kota Singkawang dan Kabupaten Landak. Urang Sambas dapek juo di Temui di Kabupaten Mempawah, sudah tu bagian ketek di Provinsi Kapulauan Riau akibek migrasi urang Sambas pado abaik ka-19, dan Sarawak (Malaysia).
Berdasarkan sensus Badan Pusat Statistik RI pado tahun 2000, urang Sambas bajumlah 444.929 jiwa atau 0,22% dari panduduak Indonesia pado wakatu tu.
Secara administratif, urang Sambas marupokan urang baru nan muncul dalam sensus tahun 2000 dan marupokan 12% dari panduduak Kalimantan Barat, sabalunnyo urang Sambas tabaik ka dalam urang pado sensus 1930. Dalam hubungan jo hal ko mungkin "Dialek Sambas" maningkek statusnyo dari sabuah dialek manjadi bahaso keurangan yaitu bahaso urang Melayu Sambas.
Asa Usua
Awalnyo Sambas indak namonyo urang, tapi namonyo tampek/wilayah dan namo Karajaan nan talatak tapek di patamuan 3 sungai yaitu sungai Sambas Kecil, sungai Subah jo sungai Teberau nan labiah takenal jo Muara Ulakan. Parmasaahan Politik Panguaso dan agamo manjadi jurang pamisah antaro kaluarga gadang ko. Urang nan maninggaan kayakinan lamo akhianyo maninggaan adaiknyo karano labiah manarimo kayakinan baru dan berevolusi jadi masyarakaik Melayu Muda. Hal-hal adaik nan batulak balakang jo ajaran ka ditanggaangan sambia nan tatap takek jo kepercayaan lamo disabuik jo Dayak. Adaik-istiadaik lamo urang Sambas banyak kesamaan jo adaik-istiadaik urang Dayak rumpun Melayik misalnyo: tumpang 1000, tapuang tawar dan lainnyo. Parobihan urang Sambas sacaro drastis siap masuak Islam, hampia mahabaakan jejak asa muasanyo yaitu urang asli nan manduduaki wilayah Kalimantan. Kebudayaan Melayu nan dianggap labiah "beradab," mambantu malapeh budaya Dayak di urang Sambas capek. Hasilnyo urang labiah yakin Sambas adolah Melayu, padahal indak baitu. Pastilah sadonyo hal dalam adaik lamo dianggap syirik (batentangan jo agamo) jadi harus dimusnahkan dan ditinggaan.
Suliknyo data samakin payah para peneliti untuak mancari jejak asa muasa urang Sambas. Maulah hasil penelitian bantuak ambigu bahkan samar. Dek karano itu urang Sambas diklasifikasi ka dalam urang Dayak babudayo Melayu.
Tapi, berdasarkan kajian jo pendekatan sijarah, asa usua masyarakaik nan kini disabuik Melayu Sambas adolah hasil asimilasi babarapo suku banso di Nusantara yaitu nan kini disabuik urang Asli Sambas adolah asimilasi dari Urang Melayu (nan tibo dari Sumatra sakitarabad ka-5 M hinggo 9 M pado maso Karajaan Malayu atau maso awal Karajaan Sriwijaya), Urang Dayak (punduduak labiah awal nan sacaro turun tamurun sabalunnyo alah mandiami Sungai Sambas dan cabangnyo), Urang Jawa (yaitu serombongan gadang banso Majapahit katurunan Wikramawardhana jo para pangukuiknyo nan kabur dari Majapahit dek parang samo-samo banso di Majapahit pado awalabad ka-15 M nan kemudian manimpuakan Panembahan Sulawesi di wilayah Sungai Sambas) jo urang Bugis (para Nakhoda dan dari kaluarga nan managam sebuah perkampungan dari Sultanan nan bakarajo untuak Sultan-sultanan untuak maampuahan pado awal maso Sultanan).
Karajaan Tanah Sambas
Sabalun badiri Kesultanan Sambas pado tahun 1671, di wilayah Sungai Sambas ko sabalunnyo alah berdiri karajaan-karajaan nan mamadahan wilayah Sungai Sambas dan sekitarnyo. Berdasarkan data-data nan ado, urutan karajaan nan pernah tagak di wilayah Sungai Sambas dan sekitarnyo sampai tabentuknyo Negara Republik Indonesia adolah:
Karajaan Pra Islam:
Kerajaan Islam:
Bahaso
urang Melayu Sambas punyo bahaso nan tamasuak dalam rumpun bahaso austeonesia. Bahaso ko barembang sajak zaman Panembahan Sambas (Pra Islam) dan Kesultanan Sambas
Bahaso Melayu Sambas babeda jo bahaso Melayu di Sumatra maupun Malaysia dan akar dari kosakata bahaso Melayu Sambas barasa dari bahaso Dayak Selako (Kanayatn) jo sisonyo Melayu Mudo dan bahaso Dayak Iban.
Kebudayaan
Masyarakaik Sambas sacaro Budaya jo Intelektual adolah nan terkemuka di Kalimantan Barat, babarapo budaya Sambas nan masih populer di kalangan Masyarakaik Kalimantan Barat dari dulu (maso Karajaan) sampai kini di antaronyo adolah Kain Khas yaitu nan disabuik Kain Sambas / Kain Lunggi / Kain Songket Sambas, Makanan Khas nan disabuik Paddas / Bubua Padeh ( jo khas manggunoan daun Kesum / Kesuma), Lagu-Lagu Daerah Sambas (dari maso lampau / Karajaan) sangaik mamadangkan Khazanah lagu-lagu daerah di Kalbar sampai kini disamping lagu-lagu daerah Dayak dan banyak lagu-lagu Sambarah Sambas itu adalah berstatus nan indak tanamo dek makannyo alah lamo dilatangan sacaro turun turun ka generasi lain dari Lagu Alok Galing, Cik Jeuk, Perial, dan lain-lain mode, Lagu Terah Sambas, Tandak, Tandak, dan Tandak.
(75707) 2000 AL117
(75707) 2000 AL117 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
2006 HB
2006 HB adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.472, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(75707) 2000 AL117
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neolasioptera verbenae
Neolasioptera verbenae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Copestylum rectum
Copestylum rectum adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Urang Sambas
Islam di Sambas
Pado maso Karajaan (Kesultanan Sambas) masyarakaik Sambas juo takenal sangaik Agamis (Islam) nan paliang baragam di Kalimantan Barat sahinggo sempat disabuik sabagai "Serambi Makkah" Kalimantan Barat. Pas maso Karajaan, Ulamo-Ulamo Islam dari Kesultanan Sambas sangaik bana tarutamo dibandiangan Karajaan-Kerajaan lainnyo di Kalimantan Barat ko, bahkan Ulamo-Ulamo Islam dari Kesultanan Sambas alah ado nan kaliber Internasional misalnyo pado abad ka-19 M ado Ulamo Kesultanan Sambas nan namonyo Shekh Khatib Achmad As Sambasi nan manjadi Ulamo di Makkah Al Mukarramah dan manjadi Pamimpin Ulamo-Ulamo Nusantara nan mancarian Ilmu agamo di Makkah jo gelar Shekh Sharif Kamil Mukammil. Tuik di abad ka-20 M ado Ulama Kesultanan Sambas namonyo Shekh Muhammad Basuni Imran (Mufti Kesultanan Sambas) nan adolah lulusan Al Azhar kairo, Mesir nan takenal di Timur Tangah dek sureknyo ka Mufti Mesir nan baduduiknyo "Mengapo Umat Islam kini Manglami Kemunduran". Jejak kejayaan Islam di Sambas tu nan masih nampak pado sekitar tahun 80-an di mano Qori-qori dari Sambas cukuik mandominasi dalam mangwakili Kalimantan Barat di tingkek Nasional dan Internasional.
Megaselia brevissima
Megaselia brevissima adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Psychoda squamipleuris
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Urang Sambas
Islam di Sambas
Katiko era Balando masuak ka Indonesia dan masuak ka wilayah Kalimantan Barat baru saja mulai era perselisihan akibat dibenturan dek politik Devide et Impera. Politik Devide et Impera ikolah nan mambuek parbedaan-perbedaan jadi samakin maruncing tarutamo parbedaan agamo. Sajak masuak Belanda kabanyakan urang Sambas alah baagamo Islam sahinggo sulik untuak di Kristenkan oleh misi dari Balando sahinggo misi Balando manggarap kabanyakan masyarakaik nan barado di pedalaman nan masih baagamo Hindu Kaharingan (agamo asli dalam budaya Hindu Dayak). Alhasil panduduak pedalaman nan dulu Hindu Dayak banyak nan manjadi pameluk agamo Kristen Katolik dan Kristen Protestan.
Megaselia brevissima
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Phytomyza obscurata
Phytomyza obscurata adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Urang Sambas
Islam di Sambas
Awalnyo pangajaran Islam ditunjuakan di antaro urang Dayak tapi sebagian ketek dari inyo manjadi Islam. Panyebarannyo malalui Sungai Mempawah dan Sungai Sambas, Sungai Selakau dan banyak anak sungai lainnyo. Tapi panyebaran Islam indak sampai ka pedalaman sahinggo banyak panduduak di bagian paliang dalam indak disentuahan misi Islam tapi sabaliknyo disentuahan dek misi Kristen Katolik jo Kristen Protestan. Hal itu dapek kito caliak dari banyaknyo urang Dayak baagamo Kristen nan manggunoan namo nuansa Islam mode; Rabudin, Burhanudin, Muhammad, Syafei, Jainudin dan sebagainya tamasuak namonyo-namo bininyo nuansa Islam tapi inyo baagamo Kristen. Artinyo pengaruh Islam alah masuak tapi tangguang. Sebagian gadang hanyo pengaruh Islam se nan masuak tapi indak sampai ka masuaknyo kayakinan Islam dalam budaya Dayak pedalaman sahinggo batallah urang Dayak manjadi Melayu mode nan tajadi di Dayak-Dayak lainnyo nan alah masuak Islam barubah identitas dirinyo jadi Melayu. Bakcando itu juo tajadi ka budaya urang melayu Sambas.
Sajak awal di Kalimantan memang indak ado Melayu, nan ado adolah Dayak-Islam. Adanyo Melayu dimaksudannyo untuak mambedahan kayakinan agamo se antaro Dayak nan Islam jo Dayak nan Kristen. Dayak Islam labiah acok mangakuinyo surang Melayu samantaro bagi urang Dayak inyo tatap disabuik Dayak jo sebutan bukan Melayu tapi " urang lauik", "senganan"," sinan" dan sebutan Dayak nan alah mengubah agamo dan budayonyo manjadi Islam. Urang Dayak indak tau Melayu ka urang nan mangaku dirinyo Melayu tapi "Senganan", "Laut"," "Sinan" dll. Baa kok sahinggo urang Dayak tau asa usua nenek moyangnyo sajak awal dan ditutur ditutuaran dari muluik ka muluik sahinggo sebutan lauik, Sinan, Senganan labiah tapek untuak manyubuah urang Dayak nan alah manjadi Islam daripado Melayu. Hal itu diperkuat jo teori bahaso nan manjamukan bahwa di ma rumpun bahaso daerah nan paliang banyak mako disitulah asa usua bahaso manyebar. Hal itu diperkuat baliak kalau manuruik James T Collins kamungkinan gadang akar bahaso Melayu justeru talatak dan datang dari Kalimantan Barat. Hal itu didukung dari banyaknyo tabaran bahaso Dayak dan Bahaso Senganan (Melayu Kalimantan) di wilayah Kalimantan Barat labiah daripado wilayah Kalimantan lainnyo.
Maso Kasultanan Sambas
Kesultanan Sambas adolah sabuah Karajaan Maritim (Pesisir) nan sampek manjadi Karajaan tagadang di wilayah Borneo Barat (Kalimantan Barat) salamo sakitar 100 tahun (dari awal tahun 1700an hinggo awal tahun 1800an). Urutan Karajaan-Karajaan tagadang di Kalimantan Barat dari awal adolah Karajaan Tanjung Pura nan siap runtuah dilanjuikan dek Kesultanan Sukadana, tu pas Kesultanan Sukadana malemah posisi Karajaan tagadang di Kalimantan Barat itu barubah diinggaan dek Kesultanan Sambas nan kemudian imbah masuak Balando ka wilayah Kalimantan Barat pado tahun 1818 posisi tagadang di Kalimantan Barat barubah diinggaan dek Kesultanan Pontianak. Kesultanan Sambas tagak pado tahun 1671 M nan katiko mamarintah salamo sakitar 279 tahun malalui Pamarintahan 15 Sultan-Sultan Sambas dan 2 Ketua Majelis Kesultanan Sambas sacaro turun temurun sampai katiko akhiahan Pamarintahan Kesultanan Sambas jo bergabung ka Republik Indonesia Serikat (RIS) pado tahun 1950.
Sakileh Bahaso Melayu Sambas
Sakileh bahaso nan di gunoan dek urang Sambas:
Neolasioptera verbenae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Pogonocherus creticus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(60963) 2000 JL76
(60963) 2000 JL76 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Mei 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Rampi
Urang Rampi (Bahaso Rampi: To Rampi) adolah sabuah kalompok etnis nan mandiami daerah pagunuangan di Kecamatan Rampi, Kabupaten Luwu Utara, Sulawesi Selatan. Daerah nan didiami dek urang Rampi marupokan daerah taisolir yaitu di Pagunuangan Luwu Utara nan talatak di bagian utara dari Sulawesi Selatan.
Tradisi baburu
urang Rampi punyo tradisi baburu yaitu baburu binatang Anoa nan marupokan salah satu konsumsi utamo warga nan mandenani pagunuangan bagian tangah dari pulau Sulawesi.
Sosiologis
Sacara sosiologis masyarakaik urang Rampi masih dapek digolongkan dalam kehidupan nan homogen. Ikatan kakerabatan antaro desa panduduak masih sangaik kantal, hal ko nampak di hubungan komunikasi antaro sesama masyarakaik Rampi. Sacaro ekonomi mata pancaharian masyarakaik Rampi dominan batani.
Hukum sosial
Peran Lembaga adaik nan dipimpin dek Tokei Tongko Rampi masih dipegang teguh dek masyarakaik Rampi dalam manyalasai babagai masalah sosial kesatuan. Inyo mangarajoan aturan adaik berkaitan jo kehidupan sosial mode mangarajoan parzinahan di denda 3 ikua kabau dipotong sudah tu di makan basamo-samo tu dikarajoan powahe lori yaitu dipotong 1 ikua dari 3 ikua kabau tu dimakan basamo-samo, sudah tu dikarajoan mancuci aib atau mancuci tanah, sudah tu dikarajoan baliak pehilu atau disabuik kariang untuak pengikat tangan nan dimaksud supayo pelaku palanggaran sosial ndak maulang-ulang palakuannyo. Palanggaran adaik lainnyo disabuik peruhe atau pebamba yaitu dicakar atau marampas laki atau bini urang ka didenda 1 ikua kabau pado urang nan laki atau bininyo direbut.
Hal ko bisa manimpo urang kalau mangarajoan kalalaian atau palanggaran adaik, hukuman ko marupokan peringatan untuak manyadarkan urang atas kasalahan nan dilakuan sasuai jo palanggarannyo. Aturan di ateh berlaku ka sadolah masyarakaik adaik Rampi jo maksud ndak maulang ulang pelanggaran tu jo istilah powahe lori, harus mangecek dulu atau mandapekan ijin, sadolah nan ka dipakai atau dimakan harus barasiah dari sadolah hal, dan harus bisa mangadahan apo ado.
Pesta adaik
Masyarkat Rampi punyo salah ciek pesta adaik nan disabuik mogombo atau disabuik musyawarah adaik warga Rampi nan dianggap sakral bana tantang panetapan pangesahan aturan adaik masyarakaik kecamatan Rampi. Hajatan warga di kawasan wilayah pagunuangan Luwu Utara ko alah berlangsung salamo babarapo tahun dan ritual sakral ko dikarajoan dek masyarakaik Rampi sakali dalam sataun.
Ketua panitia kagiatan mogombo ado', Rampi Albert Lumeno manjalehan acara ko juo sacaro lambat dan pasti mulai ditarimo ndak hanyo warga Rampi, tapi sabagai bagian budaya masyarakaik adaik Tana Luwu. Dalam mariahkan acara adaik ko masyarakaik adaik Rampi manyadioan babagai kesenian dan tarian adaiknyo. Tarmasuk, juo manyiapan sabanyak lapan ikua kabau untuak didabiah.
Pakaian adaik
Masyarakaik Rampi punyo baju adaik nan dibuek dari kulik kayu, bagiannyo dibuek dari kulik kayu sampollo jo proses pembuatan mamakai waktu sakitar tigo bulan. Pakaian adaik khas Rampi ko pernah di pakai dek peserta audisi Puteri Indonesia yaitu Dewi Anggraeni pado 2015 dan Puteri Pariwisata yaitu Tita Kamila pado 2017 asal Kabupaten Luwu Utara di tingkek provinsi dan nasional.
Bahaso
Bahaso nan dipakai dek masyarakaik Rampi adolah bahaso Rampi nan marupokan bagian dari rumpun bahaso Kaili-Pamona. Bahaso ko dituturkan dek sakitar 8.000 masyarakaik di Kacamatan Rampi.
Marmaris
Marmaris adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Muğla, Turki. Kota ko pado taun 2009 jumlah panduduknyo 28.866 jiwa.
(55563) 2002 AW34
(55563) 2002 AW34 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.044, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 11.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hypocacculus persanus
Hypocacculus persanus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Ocyusa californica
Ocyusa californica adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(70074) 1999 JY54
(70074) 1999 JY54 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Mei 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Farquharsonia africana
Farquharsonia africana adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Stenoleptura apoensis
Stenoleptura apoensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(57796) 2001 VO99
(57796) 2001 VO99 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Nopember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leptotarsus (Tanypremna) carbonipes
Leptotarsus (Tanypremna) carbonipes adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stenoleptura apoensis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leptotarsus (Tanypremna) carbonipes
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Coenosia setalis
Coenosia setalis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
2013 AC172
2013 AC172 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.065, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 16.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hebetula latifrons
Hebetula latifrons adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Anopheles mascarensis
Anopheles mascarensis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Chromatomyia styriaca
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
2007 VZ137
2007 VZ137 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.581, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(55485) 2001 UM25
(55485) 2001 UM25 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Oktober 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bactrocera beckerae
Bactrocera beckerae adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Ophyra hirtitibia
Ophyra hirtitibia adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phryxe flavisquamis
Phryxe flavisquamis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Paramerina fragilis
Paramerina fragilis adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tabanus accipiter
Tabanus accipiter adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Spilogona confluens
Spilogona confluens adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Dasineura asparagi
Dasineura asparagi adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Boletina nigricans
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Lombogia, Poso Kota Utara, Poso
Lombogia adolah kelurahan nan ado di kecamatan Poso Kota Utara, Poso, Sulawesi Tengah, Indonesia.
(58569) Eboshiyamakouen
(58569) 1997 QY2 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Agustus 1997 dek T Okuni di Nanyo.
Euclasea arcana
Euclasea arcana adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
(58569) Eboshiyamakouen
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Nebridia manni
Nebridia manni adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nebridia dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1943 dek Bryant.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Hispaniola.
Stenoxenus blantoni
Stenoxenus blantoni adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dinaraea planaris
Dinaraea planaris adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Goephanes flavovittipennis
Goephanes flavovittipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dinaraea planaris
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Goephanes flavovittipennis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(64615) 2001 XW27
(64615) 2001 XW27 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Megaselia prolixifurca
Megaselia prolixifurca adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64615) 2001 XW27
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Megaselia prolixifurca
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Saropogon pollinosus
Saropogon pollinosus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Molophilus (Molophilus) aduncus
Molophilus (Molophilus) aduncus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Zagymnus rugicollis
Zagymnus rugicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lepimormia
Lepimormia adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oestranthrax brunnescens
Oestranthrax brunnescens adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leptotarsus (Tanypremna) cerritus
Leptotarsus (Tanypremna) cerritus adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lepimormia
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Leptotarsus (Tanypremna) cerritus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Oestranthrax brunnescens
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Phryxe florida
Phryxe florida adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Bisaltes ptericoptoides
Bisaltes ptericoptoides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ochroepalpus ochraceus
Ochroepalpus ochraceus adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Musajik Rayo Balai Gadang Mungo
Masjid Raya Balai Gadang Mungo adolah salah satu masjid tatuo di Indonesia nan talatak di Jorong Balai Gadang Bawah, Nagari Mungo, Kecamatan Luhak, Kabupaten Lima Puluh Kota, Sumatra Barat. Masjid nan mulai dibangun pado taun 1914 iko tatulih sabagai masjid tatuo di Nagari Mungo.
Sejarah
Pembangunan masjid iko mulai dikarajoan pado taun 1914, nan di diusulkan dek salah saurang ulama tanamo di Nagari Mungo banamo Haji Badu Ghani. Pertamo kali berdiri masjid iko hanyo punyo lantai dan dindiang nan tabuek dari bambu jo atap babahan ijuak, sahinggo sempat tabaka karano musim kemarau panjang di Nagari Mungo pado taun 1918. Sekitar setahun sasudah paristiwa tersebut, Haji Badu Ghani mangajak duo kamanakannyo, iyolah Haji Sultan dan Haji Syarbaini untuak baliak membangun masjid iko. Jo dukungan banyak pihak, tamasuak dari pemuka adaik nan disabuik sabagai Tuanku Nan Balimo, pambangunan masjid untuak kaduo kalinyo iko dapek disalasaian pado taun 1920.
Pado taun 2012, masjid iko ditetapan manjadi salah satu dari sabaleh lokasi pelaksanaan Musabaqah Tilawatil Quran (MTQ) ka-35 tingkek Kabupaten Limapuluah Kota di Kecamatan Luhak, nan diadoan pado 25 sampai 28 Juni 2012.
Bezzia pilipennis
Bezzia pilipennis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(78260) 2002 PP16
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2010 WU8
2010 WU8 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.186, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Condylostylus trigonifer
Condylostylus trigonifer adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Gnoriste cornuta
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Madale, Poso Kota Utara, Poso
Madale adolah kelurahan nan ado di kecamatan Poso Kota Utara, Poso, Sulawesi Tengah, Indonesia.
(65648) 1981 ES32
(65648) 1981 ES32 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Maret 1981 dek S J Bus di Siding Spring.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Monochamus ochraceomaculatus
Monochamus ochraceomaculatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Villanovia villicornis
Villanovia villicornis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Monochamus ochraceomaculatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Villanovia villicornis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Eremonotus nudus
Eremonotus nudus adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(76906) 2000 YC120
(76906) 2000 YC120 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Desember 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Parestola
Parestola adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79629) 1998 RC71
(79629) 1998 RC71 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Parestola
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(79629) 1998 RC71
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Undoneura fasciculata
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Capederces hauseri
Capederces hauseri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Desmopachria geijskesi
Desmopachria geijskesi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Xyphosia laticauda
Xyphosia laticauda adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Raspailia (Raspailia) pinnatifida
Raspailia (Raspailia) pinnatifida adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Raspailia (Raspailia) pinnatifida dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
2010 NV
2010 NV adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.180, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Menderes
Menderes adolah sabuah kota nan ado di Provinsi İzmir, Turki. Kota ko pado taun 2009 jumlah panduduknyo 21.233 jiwa.
Hexatoma (Cladolipes) simplex simplex
Hexatoma (Cladolipes) simplex simplex adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tipula (Arctotipula) hirtitergata altaica
Tipula (Arctotipula) hirtitergata altaica adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Trichoxys viridicollis
Trichoxys viridicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chlorophorus ringenbachi
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Artelida crinipes
Artelida crinipes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trichoxys viridicollis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.