cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(76931) 2001 AB40
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Alosternida chalybaea
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Binjai, Tigo Nagari, Pasaman
Binjai adolah salah satu nagari nan ado di kecamatan Tigo Nagari, Kabupaten Pasaman, provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Diadelia minuscula
Diadelia minuscula adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ollacheryphe facialis
Ollacheryphe facialis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Diadelia minuscula
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ollacheryphe facialis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Tetilla furcifer
Tetilla furcifer adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Tetilla furcifer dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Monochamus rhodesianus
Monochamus rhodesianus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Troglosternus ecitonis
Troglosternus ecitonis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Varsak
Varsak adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Antalya, Turki. Kota ko pado taun 2009 jumlah panduduknyo 35.946 jiwa.
Condylostylus brevilamellatus
Condylostylus brevilamellatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phryxe maculata
Phryxe maculata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(58473) 1996 RN7
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Haematopota cana
Haematopota cana adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mermessus paludosus
Mermessus paludosus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mermessus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1987 dek Millidge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kanada.
Mallonia patrizii
Mallonia patrizii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(51875) 2001 PG34
(51875) 2001 PG34 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Agustus 2001 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Megaselia pullifrons
Megaselia pullifrons adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Atarba (Atarba) lyriformis
Atarba (Atarba) lyriformis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(58628) 1997 VP7
(58628) 1997 VP7 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 November 1997 dek BAO Schmidt CCD Asteroid Program di Xinglong.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neotephritis finalis
Neotephritis finalis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(80717) 2000 CX22
(80717) 2000 CX22 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Neotephritis finalis
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Forcipomyia maculipennis
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Saropogon thailandensis
Saropogon thailandensis adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ateloglossa glabra
Ateloglossa glabra adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saropogon thailandensis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Hololeprus
Hololeprus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ateloglossa glabra
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Bactrocera montana
Bactrocera montana adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hololeprus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Bactrocera montana
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Nephrotoma breviorcornis
Nephrotoma breviorcornis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ceromya norma
Ceromya norma adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(53746) 2000 EM57
(53746) 2000 EM57 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Ceromya norma
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(53746) 2000 EM57
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Galeidiplosis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Platysoma tsushimae
Platysoma tsushimae adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lispe albimaculata
Lispe albimaculata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Lasiophrys latifrons
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Somatidia flavidorsis
Somatidia flavidorsis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Agaporomorphus
Agaporomorphus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(79684) 1998 SJ55
(79684) 1998 SJ55 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 September 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Rhabdomastix (Rhabdomastix) austrocaledoniensis
Rhabdomastix (Rhabdomastix) austrocaledoniensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2010 GV147
2010 GV147 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.660, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Lundayeh
Urang Lundayeh (dahulu bernama Trusan Murut atau Murut Selatan atau Lun Bawang) adolah Urang banso nan ado di Kalimantan Utara Tangah. Inyo datang dari dataran tinggi Kalimantan Utara (Krayan, Malinau, Mentarang dan Long Bawan), Brunei (Distrik Temburong), barat daya Sabah (Divisi Dalam) dan wilayah utara Sarawak (Divisi Limbang). Di negara bagian Sarawak, Malaysia, Lundayeh (melalui istilah "Murut") sacaro resmi diakui dek Konstitusi sabagai panduduak asli Sarawak dan dikategorikan dalam Urang Urang Ulu; sambia di negara bagian jiran Sabah dan dataran tinggi Krayan di Kalimantan, inyo kadang-kadang disabuik "Lundayeh" atau "Lun Daye". Di Brunei, inyo diidentifikasi dek hukum sabagai salah ciek dari 7 panduduak asli (pribumi) Brunei, malalui istilah "Murut. Tapi mode itu, di Sabah, Kalimantan, dan Brunei, istilah Lundayeh mulai populer sabagai istilah pamasatuan etnis ko di sadoalah wilayah. Ado juo namo alternatip lain mode Lun Lod, Lun Baa 'dan Lun Tana Luun.
Urang Lundayeh sacaro tradisional bamato pancahariansabagai patani dan paternak mode paternak ayam, kondit, dan kabau. Lundayeh juo takenal sabagai pamburu dan nelayan.
Etimologi
Kato Lundayeh adolah urang-urang negara atau urang asli, sadangkan Lun Dayeh adolah urang hulu atau urang pedalaman atau urang Ulu dan Lun Lod adolah urang nan tingga di hilir atau dakek lauik. Namo lain datang dari referensi geografis untuak pananaman padi awak, misalnyo Lun Baa' (rawa) nan tingga di dakek daerah rawa dan mananam padi lauak, dan Lun Tana' Luun (di darek) nan mananam padi kariang.
U rang-urang Lundayeh awalnyo disabuik Murut oleh kolonial Inggirih dan oleh urang lua (kelompok etnis lain). Dalam Bahasa Lundayeh, kato Murut aratinyo'untuak maujat' atau'untuak maagiah maskawin', dan makna-makna iko hanyo punyo saketek atau indak ado hubungannya samo identitas Urang ko. Namo Murut mungkin barasa dari kato "Murud", sabuah gunuang nan barado di dakek panempatan Lundayeh lamo, mungkin se aratinyo 'urang gunuang' atau 'urang bukik' tapi sabaliknyo dipakai dek penjajah untuak mangidentifikasi Urang ko.
Salain itu, etnologi ditamukankalau klasifikasi jo namo Murut mambinguangkan, karano istilah ko digunoan babeda di Sabah, Sarawak dan Brunei. Di Brunei dan Sarawak, namo ko digunoan untuak manggambarkan urang-urang Lundayeh, sadangkan di Sabah namo ko digunoan untuak mangidentifikasi Urang nan babeda jo bahaso dan budaya dari Urang Lundayeh.
Di awal 1970-an, panggunoan istilah Lundayeh mulai mandapekan perhatian di antaro etnolog jo ahli bahaso, dan kini istilah nan paliang umum dipakai untuak mangidentifikasi kalompok Urang ko. Di Sarawak, kaputusan untuak manganti istilah 'Murut' jadi 'Lundayeh' untuak mangidentifikasi kalompok Urang ko dibuek jo suaro bulek dek para pamimpin masyarakaik Lundayeh, dan panggunaan resmi istilah ko kini sacaro hukum mangikat siap disahkannyo Undang-Undang Penafsiran oleh Dewan Legislatif Sarawak pado tahun 2002.
Asa usua
Salah satu teori manarangkan bahwa Apo Duat adolah tanah aia nenek moyang basamo, dan bahwa alah mangambangan ka daerah pesisir. Salah satu teori lain manunjuakan bahwa urang-urang Apo Duat ko dulunyo panduduak asli Brunei, tapi tadorong ka hulu sampai dataran tinggi dek Urang-Urang panyarang mode Urang Kayan, Kenyah dan Iban. Urang-urang nan ado di hilir (urang Lundayeh) diisolasi dari urang-urang nan bermigrasi ka dataran tinggi (Kelabit). Hal ko manyababkan budaya dan bahaso mereka saketek babeda.
Teori lain manunjuak kalau migrasi Urang ko datang dari sisi nan balawanan dari Kalimantan ( kini Kalimantan Timur). Dicaronyo urang-urang Apo Duat pernah manjadi patani di dataran rendah di hilir sungai Malinau Kalimantan, iduik dakek jo Urang Tidung. Namun, serangan dek parampok muslim (Bugis dan Suluk) mungkin tajadi pado abad ke-17. Hal ko manyababkan inyo bermigrasi ka dataran tinggi Krayan, sambia urang-urang Tidung masuak Islam.
Tapi mode itu, teori-teori ko masih harus dibuktikan dan indak ado bukti substansial untuak malacak asa-usua urang-urang Lundayeh atau untuak mambuktikan salah ciek dari teori-teori ko.
Hubungan dengan Kerajaan Brunei
Menurut tradisi lisan Brunei, Urang Lundayeh (Murut) sadang di bawah pamarintahan karajaan Brunei jo damai salamo masa pamarintahan Awang Alak Betatar. Hal ko tacapai malalui transaksi antaro Lundayeh dan saudara Awang Alak Betatar, yaitu Awang Jerambok. Di bawah pamarintahan karajaan Brunei, Lundayeh dikanai pajak jo upeti. Para pamimpin lokal dari kelas nan labiah tinggi (lun mebala atau lun do') diangkek manjadi bansowan dan diagiah kantua di kesultanan. Babarapo masyarakaik Urang Lundayeh barasilasi jo budaya Melayu. Komunitas Lundayeh nan talatak dakek jo ibu kota Brunei taintegrasi jo kuat ka pamarintah Brunei.
Awang Alak Betatar jo 13 sadonyo adolah bapak pandiri Brunei, dan diyakini punyo satangah darah Urang Murut, karano inyo punyo bapak Murut nan samo jo namo Upai Semaring atau Awang Semaun. Papat blah saudara ko marupokan Urang Kelabit (Murut) dan panduto inyo adolah "pambangun kekaisaran" awal Brunei. Masyarakaik Urang Lundayehs dan Kelabit adolah katurunan karajaan dari House of Bolkiah, karano inyo manggunoan sebutan mode Dayang, Sultan, Agong dan Pengiran, namo nan dipakai dek nenek moyangnyo di masa lalu.
Tapi mode itu, pajanjian damai antaro Urang Lundayeh jo panguaso Melayu Brunei samo sakali indak abadi karano salalu sajarah kesultanan Brunei, Urang Lundayeh acok mambrontang ka panguaso Brunei. Dicuruahnyo pemberontakan Urang Murut (sic) - yaitu Urang Lundayeh -. Dan urang-urang China alah manyababkan Sultan Brunei mamintak bantuan dari kesultanan Sulu untuak manekan pemberontakan pado tahun 1658, nan manyababkan Sultan Brunei manyadioan wilayah kekuasaannyo, Kimanis sampai Tapean Durian ka Sultan Sulu sabagai tanda tarimo kasih..
Anisopodus phalangodes
Anisopodus phalangodes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Lundayeh
Kagiatan budaya jo ekonomi
Ampia sado kegiatan ekonomi tradisional Lundayeh taitanyo jo pananaman padi, dan awak mambudidayakan kaduo padi di bukik nan disabuik lati' tana' luun dan nasi dari sawah disabuik lati' ba. Produksi bareh bahubungan jo prestise / status keuangan urang, karano kabanyakan panen bareh dikunjuang sacaro tradisional di pesta irau gadang, manandokan kayohan dan kabuntuangan. Nasi nan dimasak dibungkuih jo daun pisang Luba' Laya, dan nasi juo disadio jadi anggur bareh atau burak untuak alasan praktis. Minum burak alah manjadi kabiasaan paralu (dan juo takenal, sarupo nan dianggap dek misionaris Kristen dan pamarintah Brooke) dari Urang Lundayeh, tapi kini produksi anggur bareh alah bakurang secara signifikan dek usaho nan dilakukan dek misionaris Kristen dan pamarintah Brooke untuak man mendorong larangan di antaro komunitas di awal abad ke-20.
Anisopodus phalangodes
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Lundayeh
Kagiatan budaya jo ekonomi
Dagiang jo ikan diasan atau diasan jo garam dan disimpan dalam batang bambu baliang salamo sabulan dan makanan asin disabuik telu' Dagiang jo ikan diawetan jo asap. Garam di ambiak jo caro maavokan aia garam dari mata aia asin. Meat and fish are also preserved by smokinginyo. Salt is obtained by evaporating brine dari salt spring (lubang mein).
Ternak jo karbau dibuliakan untuak di ambiak dagiangnyo, dan bisa berfungsi sabagai simbol status keuangan. Hewan-hewan ko umumnyo dipakai sabagai maha nan disajian ka kaluarga pangantin padusi dari sisi pangantin laki.
Di masa lalu, para laki-laki mamakai jaket nan dibuek dari kulik pohon nan disabuik kuyu talun. Kain nan malilit dahi disabuik sigar dan kain pinggang disabuik abpar. lamo (pelepet) dilatak ka pinggang, tarutamo katiko dibawa ka parang Urang. Sadangkan untuak padusi, inyo mamakai pata di kapalonyo, beret di pinggangnyo, bane di leher dan gileng atau pakel dipakai sabagai ornamen di tangan dan pargelangan tangannyo. "Pata," atau topi nan sadolahnyo dibuek dari maniik, dipakai sabagai simbol status.
Urang Lundayeh tamasuak ka dalam kalompok disabuik sabagai kalompok Nulang Arc (Metcalf, 1975). Urang ko (basamo jo Urang lain sarupo Berawa, Melanaus dan Kajang) sacaro tradisional mempraktikkan tradisi kuno tantang panglakuan sekunder untuak urang mati. Di Lundayeh, iko disabuik mitang butung. Metcalf batoria kalau praktik ko adalah karakteristik tradisi budaya paliang kuno di Kalimantan, sabalun tibo penjajah lainnyo nan mangaruhi diversifikasi budaya dan bahaso di Kalimantan.
Bahaso
Urang Lundayeh marayoan Irau Aco Lundayeh (peraayaan Lundayeh) satiok tahun pado tanggal 1 Juni di Lawas, Sarawak. Festival ko sacaro tradisional marupokan parayaan panen padi, tapi kini manampilkan babagai budaya dan acara Urang Lundayeh mode Ruran Ulung (kontes kecantikan) dan ngiup suling (alat musik bambu).
Di Sipitang daerah Sabah, Urang Sabahan Lundayeh dan Lundayeh marayoan festival panen (Kaamatan) duo tahun sakali salamo Festival GATA (Gasing dan Tamu gadang), di mano tarian tradisional jo kostum sadang dipalatihan basamo jo urang dari Urang asli lainnyo di wilayah sarupo Urang Murut, Urang Kedayan dan Brunei Malay.
Manjadi komunitas nan mayoritas baagamo Kristen, sajak tahun 1950-an sacaro tradisional marayoannyo "Irau Rayeh", nan marupokan festival dan parayaan Paskah.
Agamo
Mayoritas masyarakaik Urang Lundayeh adolah urang Kristen, kabanyakan dari inyo marupokan Sidang Injil Borneo. Sabanyak ketek dari denominasi Kristen lainnyo, macam Gereja Yesus Sajati, Gereja Masehi Advent Hari Keutujoh, Gereja Katolik Roma, atau agamo lain, macam Islam dan Buddha.
2007 TK5
2007 TK5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.658, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Compsibidion litturatum
Compsibidion litturatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rhene hirsuta
Rhene hirsuta adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Rhene dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1877 dek Thorell.
Condylostylus parvicauda
Condylostylus parvicauda adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Rhene hirsuta
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Sulawesi.
Condylostylus parvicauda
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Atheta macrocera
Atheta macrocera adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Mermessus paulus
Mermessus paulus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mermessus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1987 dek Millidge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Serikat.
(70134) 1999 NQ7
(70134) 1999 NQ7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Juli 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Culex guayasi
Culex guayasi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bahauddin al-Bukhari an-Naqsyabandi
Muhammad bin Muhammad Bahauddin al-Uwaisi al-Bukhari an-Naqsyabandi atau singkeknyo Bahauddin an-Naqsyabandi (1318 – 1389), adolah pandiri tarikaik Naqsyabandi, nan marupokan salah satu tarikaik nan cukuik bapangaruah dalam gerakan tasawuf.
Culex guayasi
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Helina daxinganlingensis
Helina daxinganlingensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(393108) 2013 BW
2013 BW adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.071, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Palpibracus lancifer
Palpibracus lancifer adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(78306) 2002 PY61
(78306) 2002 PY61 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Agustus 2002 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mangora herbeoides
Mangora herbeoides adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1906 dek Bösenberg & Strand.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina, Korea, Japang.
(64647) 2001 XQ54
(64647) 2001 XQ54 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Psychoda quatei
Psychoda quatei adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Greenomyia mongolica
Greenomyia mongolica adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Phytomyza oxytropidis
Phytomyza oxytropidis adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Dolichopus facirecedens
Dolichopus facirecedens adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Epiphragma (Epiphragma) gaigei
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Anopheles mortiauxi
Anopheles mortiauxi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Nephrotoma brevipennis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Wagneria palpalis
Wagneria palpalis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Acalolepta fuscosparsuta
Acalolepta fuscosparsuta adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Uranotaenia dumonti
Uranotaenia dumonti adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Tabanus picicalosus
Tabanus picicalosus adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Stilobezzia angustipennis
Stilobezzia angustipennis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(69542) 1997 HL10
(69542) 1997 HL10 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 April 1997 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Vezirköprü
Vezirköprü adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Samsun, Turki. Kota ko pado tahun 2009 jumlah panduduknyo 26.157 jiwa.
2006 AB3
2006 AB3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.410, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bisaltes venezuelensis
Bisaltes venezuelensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(315942) 2008 TG101
(315942) 2008 TG101 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.062, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Idactus tridens
Idactus tridens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Teucholabis (Teucholabis) morionella
Teucholabis (Teucholabis) morionella adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Capoeme parallela
Capoeme parallela adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rabdophaga podagrae
Rabdophaga podagrae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Phrynidius echinoides
Phrynidius echinoides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Malampah, Tigo Nagari, Pasaman
Malampah adolah salah satu nagari nan ado di kecamatan Tigo Nagari, Kabupaten Pasaman, provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Phrynidius echinoides
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(75736) 2000 AA143
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenus convictor
Stenus convictor adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Stenomiaenia longelineata
Stenomiaenia longelineata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Myxilla (Myxilla) incrustans
Myxilla (Myxilla) incrustans adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Myxilla (Myxilla) incrustans dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Onthophagus simplicifrons
Onthophagus simplicifrons adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Tachytrechus latitibius
Tachytrechus latitibius adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Culiseta fraseri
Culiseta fraseri adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Neostenus morio
Neostenus morio adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Heteromyia correntina
Heteromyia correntina adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(65678) 1989 SU2
(65678) 1989 SU2 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 1989 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Enchomyia
Enchomyia adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Lydella dubia
Lydella dubia adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
2010 GK65
2010 GK65 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.443, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bombylella kilimandjarica
Bombylella kilimandjarica adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Molophilus (Molophilus) subscaber
Molophilus (Molophilus) subscaber adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Artimpaza formosa
Artimpaza formosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Molophilus (Molophilus) subscaber
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Artimpaza formosa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(60993) 2000 KP24
(60993) 2000 KP24 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Mei 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(51876) 2001 PU41
(51876) 2001 PU41 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Agustus 2001 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Syekh Abdul Wahid
Syekh Abdul Wahid, lahia kiro-kiro taun 1878 di Jorong padang kandih, daerah limo puluah koto. baliau bagala "Tobek Gadang". karano pado zaman daulu saurang ulama mamang diagiah gala sasuai jo kapapulerannyo dan ilmu nan di punyo. Pado umua 7 taun alau lah abaraja dasar-dasar agamo jo ayah nyo, basabaik rayahnyo adolah saurang ulama pulo. Baliau ahli dalam bidang Gramatika Arab, Ushul Fiqh jo Ilmu Mantiq.
Mermessus perplexus
Mermessus perplexus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mermessus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1987 dek Millidge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko.
58095 Oranienstein
58095 Oranienstein (1973 SN) adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 September 1973 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Onthophagus murchisoni
Onthophagus murchisoni adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Allobremia
Allobremia adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Nephrotoma brevisternata
Nephrotoma brevisternata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
58095 Oranienstein
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Gnophomyia teleneura
Gnophomyia teleneura adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus murchisoni
Kumbang iko punyo antena lamela.
Tipula (Lunatipula) armata armata
Tipula (Lunatipula) armata armata adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Onchopelma
Onchopelma adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasineura barbareae
Dasineura barbareae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Gnophomyia teleneura
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dacus sexmaculatus
Dacus sexmaculatus adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Astochia cirrisetosa
Astochia cirrisetosa adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Napomyza laterella
Napomyza laterella adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
2007 TH1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Celina aculeata
Celina aculeata adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Tabanus confucius
Tabanus confucius adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(79685) 1998 SN55
(79685) 1998 SN55 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 September 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Urang Bali
Urang Bali (bahaso Bali: Anak Bali, Wong Bali, atau Krama Bali) adolah suku banso mayoritas di pulau Bali, nan mamakai bahaso Bali sarato babudayo Bali. Manuruik hasia Sensus Panduduak 2010, ado kurang labiah 3,9 juta urang Bali di Indonesia. Sakitar 3,3 juta urang Bali tingga di Provinsi Bali dan sisonyo di Nusa Tenggara Barat, Sulawesi Tengah, Lampung, Bengkulu jo daerah ditampekan transmigrasi asa Bali lainnyo. Ado juo saketek urang Bali nan tingga di Malaysia.
Asa mulo
Asa mulo urang Bali tabagi ka dalam tigo periode atau galombang migrasi: galombang partamo tajadi sabagai akibaik dari pasebaran panduduak nan tajadi di Nusantara salamo zaman prasijarah; galombang kaduo tajadi sacaro palahan salamo maso pakambangan agamo Hindu di Nusantara; galombang katigo marupokan galombang taakhia nan baasa dari Jao, katiko Majapahit runtuah pado abaik ka-15—sairing jo Islamisasi nan tajadi di Jao—sajumlah rakyaik Majapahit mamiliah untuak mampatahankan budayonyo di Bali, sainggo mambantuak sinkretisme antaro budayo Jawa klasik jo tradisi asali Bali.
Kapicayoan
Mayoritas urang Bali baragamo Hindu (sakitar 95%), sadangkan sisonyo (sakitar 5%) baragamo Islam, Kristen, Katolik jo Buddha. Sabanyak 3,2 juta umaik Hindu Indonesia tingga di Bali, jo sabagian gadangnyo maanuik kapicayoan Hindu aliran Siwa-Buddha, sainggo babeda jo Hindu India.
Forcipomyia maculipes
Forcipomyia maculipes adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Urang Bali
Kapicayoan
Para pandeta dari India nan bakalana di Nusantara mangabakan sastra Hindu-Buddha ka urang Bali barabaik-abaik nan lalu. Masyarakaik manarimonyo jo mangkombinasikannyo jo mitologi pra-Hindu nan diyakini mareka. Urang Bali nan alah ado sabalun galombang migrasi katigo, dikenal subagai Bali Aga, sabagian gadangnyo maanuik agamo nan babeda dari urang Bali pado umumnyo. Mareka mampatahankan tradisi animisme.
Tata caro panamoan
Urang Bali mampunyoi caronyo surang dalam manamoi anak-anak mareka. Jo panamoan nan khas ko, masyarakaik Bali dapaik jo mudah mangatahui kasta jo urutan lahia dari salah saurang. Alun jaleh sajak bilo tradisi pambarian namo depan iko mulai ado di Bali. Manuruik pakar linguistik dari Universitas Udayana, Prof. Dr. I Wayan Jendra, S.U. Namo muko tu partamo kali ditamukan muncua pado abaik ka-14, yakni wakatu rajo Gelgel, nan wakatu itu bagala "Dalem Ketut Kresna Kepakisan", nan marupokan putra kaampek dari "Sri Kresna Kepakisan" nan dinobatkan dek Mahapatih Majapahit, Gajah Mada, sabagai papanjangan tangan Majapahit di Bali. "Dalem Ketut Kresna Kepakisan" kamudian dilanjuikan dek putranyo, yakni "Dalem Ketut Ngulesir". Namun, Prof. Jendra alun dapek mamastian apokah tradisi maagiah namo muko itu sabagai pangaruah Majapahit atau bukan. Tapi, hal iko alah manjadi tradisi di Bali dan hinggo akhia abaik ka-20, masyarakaik Bali pun masih mamakainyo.