cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urang Bugih
Maso karajaan
Panalitian arkeologi jo tekstual nan dilakukan sajak tahun 1980-an alah maruntuahkan kronologi iko. Survei jo panggalian nan ekstensif di Luwu alah mangungkokkan bahwo Luwu indak labiah tuo dari karajaan agraris nan tagak paliang awal di samananjuang baraik daya. Pamahaman nan baru adolah bahwo urang Bugih nan babicaro dengan pamukim dari lambah Cénrana baraik mulo manatok di sapanjang bateh pantai sakitar tahun 1300. Taluak Bone bukanlah daerah nan babahaso Bugih sajo: iko adolah daerah dengan karagaman etnis nan sangaik baragam. Urang Pamona, Padoe, Toala, Wotu jo Lemolang tingga di dataran randah pasisia jo kaki bukik, sadangkan lambah dataran tinggi marupokan rumah bagi kalompok nan babicaro dalam babagai bahaso Sulawesi Tengah jo Selatan lainnyo. Urang-urang Bugih dijumpokan hampia di sapanjang pantai, nan tabukti bahwo inyo bamigrasi untuak badagang dengan masyarakaik adaik Luwu. Alah jalaih bahwo dari sumber arkeologi jo tekstual bahwo Luwu adolah koalisi Bugih dari babagai kalompok etnis, nan dipasatukan oleh hubuangan padagangan.
Aka infesta
Aka infesta adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Aka dan famili Phloeodictyidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1889 dek Johnson.
Urang Bugih
Maso karajaan
Ekonomi politik Luwu didasarkan pado palaburan bijih besi nan dibaok turun, malalui pamarintahan Lémolang di Baebunta, ka Malangke di dataran pantai tangah. Di siko basi nan akan dilelehkan itu diolah manjadi sanjato jo alek patanian jo diekspor ka dataran randah selatan nan mamproduksi bareh. Hal iko mambaok kakayoan nan gadang, jo pado abaik ka-14 Luwu alah manjadi entitas nan ditakuti di bagian selatan samananjuang baraik dayo dan tenggara. Panguaso patamo nan dikatahui sacaro nyato adolah Dewaraja (mamarintah 1495-1520). Carito kini ko di Sulawesi Selatan mancaritokan sarangan agresifnyo tahadok karajaan tatanggo, Wajo jo Sidenreng. Kakuasoan Luwu mulo mamudar pado abaik ka-16 oleh maningkeknyo kakuekan karajaan agraris dari selatan, jo kakalahan militernyo ditatokkan dalam Tawarik Bone.
Pado tanggal 4 atau 5 Pebruari 1605, Datu Luwu, La Patiwareq, Daeng Pareqbung, manjadi panguaso nan patamo dari kawasan Sulawesi bagian selatan nan baragamo Islam, manggunokan gala Sultan Muhammad Wali Mu'z'hir (atau Muzahir) al-din. Inyod dimakamkan di Malangke jo disabuik dalam kronik sabagai Matinroe ri Wareq, ("Inyo nan lalok di Wareq"), bakeh pusek istano Luwu. Guru agamonyo, Dato Sulaiman, dikubuakan di dakeknyo. Sakitar tahun 1620, Malangke ditinggakan jo sabuah ibu kota baru didirikan di sabalah baraik, Palopo. Indak dikatahui mangapo kawasan Malangke, nan populasinyo mungkin mancapai 15.000 pado abaik ka-16, tibo-tibo ditinggakan: kamungkinan gadang tamasuak panurunan harago barang basi jo potensi ekonomi padagangan dengan suku-suku dari dataran tinggi Toraja.
Pado tahun 1960-an, Luwu manjadi kawasan fokus pambarontakan DI/TII nan dipimpin oleh Kahar Muzakkar. Kini ko, wilayah bakeh karajaan adolah rumah bagi tambang nikel tagadang di dunia jo mangalami ladakan ekonomi nan didoroang oleh migrasi ka dalam, namun masih mampunyoi sabagian gadang atmosfer pabatehan aslinyo.
Karajaan Bone
Di daerah Bone tajadi kakacauan salamo tujuah ganarasi, nan kamudian muncua saurang To Manurung nan dikenal Manurungnge ri Matajang. Tujuah rajo-rajo ketek malantiak Manurungnge ri Matajang sabagai rajonyo dengan namo Arumpone jo inyo manjadi dewan legislatif nan dikenal dengan istilah ade pitue. Manurungnge ri Matajang dikenal juo dengan namo Mata Silompoe. Adapun ade' pitue tadiri dari matoa ta, matoa tibojong, matoa tanete riattang, matoa tanete riawang, matoa macege, matoa ponceng. istilah matoa kamudian manjadi arung, Satalah Manurungnge ri Matajang, karajaan Bone dipimpin oleh putranyo yoitu La Ummasa' Petta Panre Bessie. Kamudian kamanakan La Ummasa' anak dari adiaknyo nan manikah rajo Palakka lahialah La Saliyu Kerrempelua. Pado maso Arumpone (gala rajo bone) katigo iko, sacaro massif Bone samakin mampalueh kawasannyo ka utaro, salatan jo baraik.
Karajaan Makassar
Pado abaik ka-12, 13, jo 14 tagak karajaan Gowa, Soppeng, Bone, jo Wajo, nan dimuloi dengan krisis sosial, dimano urang saliang mamangso laksano lauak. Karajaan Makassar (Gowa) kamudian managakkan karajaan pandampiang, yoitu karajaan Tallo. Tapi dalam pakambangannyo karajaan kembar iko (Gowa & Tallo) kambali manyatu manjadi karajaan Makassar (Gowa).
Kerajaan Soppeng
Katiko tajadi kakacauan, di Soppeng muncua duo urang To Manurung. Patamo, saurang padusi nan dikenal dengan namo Manurungnge ri Goarie nan kamudian mamarintah Soppeng ri Aja. jo kaduo, saurang laki-laki nan banamo La Temmamala Manurungnge ri Sekkanyili nan mamarintah di Soppeng ri Lau. Akhirnyo duo karajaan kembar iko manjadi Karajaaan Soppeng.
Karajaan Wajo
Samantaro karajaan Wajo barasa dari komune-komune dari babagai arah nan bakumpua di sakitar danau Lampulungeng nan dipimpin saurang nan mampunyoi kamampuan supranatural nan disabuik puangnge ri lampulung. Sapaninggal inyo, komune tasabuik bapindah ka Boli nan dipimpin oleh sasaurang nan juo mampunyoi kamampuan supranatural. Tibonyo Lapaukke saurang pangeran dari karajaan Cino (Pammana) babarapo lamo satalahnyo, kamudian mambangun karajaan Cinnotabbi. Salamo limo ganarasi, karajaan iko bubar jo tabantuak Karajaan Wajo.
Wajo dipimpin oleh, La Tenribali Batara Wajo I (bakeh arung cinnotabi V), kamudian La Mataesso Batara Wajo II jo La Pateddungi Batara Wajo III. Pado masonyo, tajadi lagi krisis bahkan Batara Wajo III dibunuah. kakosoangan kakuasoan manyabokkan lahianyo pajanjian La Paddeppa nan barisi hak-hak kamardekaan Wajo. Satalahnyo, gala rajo Wajo indak lagi Batara Wajo akan tetapi Arung Matowa Wajo hinggo adonyo Negara Kesatuan Republik Indonesia.
Limbodessus lapostaae
Limbodessus lapostaae adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sakitar 1–5 cm.
Urang Bugih
Konflik antarokarajaan
Pado abaik ka-15 katiko karajaan Gowa jo Bone mulai manguek, jo Soppeng sarato Wajo mulai muncua, mako tajadi konflik pabatehan dalam manguasoi dominasi politik jo ekonomi antaro karajaan. Karajaan Bone mampalueh kawasannyo sahinggo basobok dengan kawasan Gowa di Bulukumba. Samantaro, di utara, Bone basobok Luwu di Sungai Walennae. Sadangkan Wajo, palahan-lahan juo malakukan paluehan kawasan. Samantaro Soppeng mampalueh ka arah baraik sampai di Barru. Parang antaro Luwu jo Bone dimanangkan oleh Bone jo marampeh payuang karajaan Luwu kamudian mampasaudarokan karajaannyo. Sungai Walennae adolah jalua ekonomi dari Danau Tempe jo Danau Sidenreng manuju Teluk Bone. Untuak mampatahankan posisinyo, Luwu mambangun aliansi dengan Wajo, dengan manyarang babarapo daerah Bone jo Sidenreng. Barikuiknyo kawasan Luwu samakin tageser ka utara jo dikuasoi Wajo malalui panaklukan ataupun panggabuangan. Wajo kamudian bagesek dengan Bone. Invasi Gowa kamudian marabuik babarapo daerah Bone sarato manaklukkan Wajo jo Soppeng. Untuak manghadoki hegemoni Gowa, Karajaan Bone, Wajo jo Soppeng mambuek aliansi nan disabuik "Tellumpoccoe".
Bactrocera atypica
Bactrocera atypica adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Bibloplectus ambiguus
Bibloplectus ambiguus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(70802) 1999 VV61
(70802) 1999 VV61 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Nopember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dichaetomyia conformis
Dichaetomyia conformis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Didicrum clarkei
Didicrum clarkei adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Whitney Houston
Whitney Elizabeth Houston (lahia di Newark, New Jersey, 9 Agustus 1963 - maningga di Beverly Hills, California, 11 Februari 2012) adolah surang aktris dan panyanyi dari Amerika Sarikat.
(63107) 2000 WX152
(63107) 2000 WX152 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Mycomya breviseta
Mycomya breviseta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(63107) 2000 WX152
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycomya breviseta
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Stichopogon aurigerum
Stichopogon aurigerum adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Hamacantha (Vomerula) microxifera
Hamacantha (Vomerula) microxifera adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Hamacantha dan famili  Hamacanthidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 2004 dek Lopes & Hajdu.
Ochlerotatus juppi
Ochlerotatus juppi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hamacantha (Vomerula) microxifera
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Hamacantha (Vomerula) microxifera dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Ochlerotatus juppi
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Bombylius nigrofemoratus
Bombylius nigrofemoratus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Oberea pararubetra
Oberea pararubetra adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Gunung Pangilun, Padang Utara, Padang
Gunuang Pangilun adolah salah satu kelurahan nan talatak di Kecamatan Padang Utara, Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
Souessa spinifera
Souessa spinifera adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Souessa dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1874 dek OP-Cambridge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Serikat.
Hexatoma (Eriocera) macrocera
Hexatoma (Eriocera) macrocera adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Trochospongilla paulula
Trochospongilla paulula adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Trochospongilla paulula dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Emphiesmenus
Emphiesmenus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Strangalia solitaria
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2012 US9
2012 US9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.247, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bacanius debilitans
Bacanius debilitans adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Cyrtarachne bengalensis
Cyrtarachne bengalensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1961 dek Tikader.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di India, Cina.
Rhinophthalmus modestus
Rhinophthalmus modestus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Sphaerionotus curtipennis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Rhopalomyia kugitangica
Rhopalomyia kugitangica adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
2013 ES
2013 ES adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.631, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Savtshenkia) cheethami
Tipula (Savtshenkia) cheethami adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
2004 HE
2004 HE adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.609, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Atesta antennalis
Atesta antennalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tipula (Lunatipula) macquarti
Tipula (Lunatipula) macquarti adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atesta antennalis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tipula (Lunatipula) macquarti
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
2008 GL101
2008 GL101 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.066, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ommata smaragdina
Ommata smaragdina adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Adelopygus nickerli
Adelopygus nickerli adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Atherigona villiersi
Atherigona villiersi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Pancorius crassipes
Pancorius crassipes adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Pancorius dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1881 dek Karsch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Palearktik.
Orimarga (Orimarga) fryeri
Orimarga (Orimarga) fryeri adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Agromyza anthrax
Agromyza anthrax adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Dicranomyia (Dicranomyia) ochripes
Dicranomyia (Dicranomyia) ochripes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Aerenomera
Aerenomera adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ischasia nigripes
Ischasia nigripes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mackerrasomyia zumpti
Mackerrasomyia zumpti adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ischasia nigripes
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pelidnopedilon protractum
Pelidnopedilon protractum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mackerrasomyia zumpti
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tachyporus formosus
Tachyporus formosus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dicranophragma (Dicranophragma) upsilon
Dicranophragma (Dicranophragma) upsilon adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tachyporus formosus
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Dicranophragma (Dicranophragma) upsilon
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Scalenus ysmaeli
Scalenus ysmaeli adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pelidnopedilon protractum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(259370) 2003 HQ14
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exocentrus subgrisescens
Exocentrus subgrisescens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nicarete impressipennis
Nicarete impressipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oxyna obesa
Oxyna obesa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
2013 ER
2013 ER adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.442, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Toxorhina (Toxorhina) trilineata
Toxorhina (Toxorhina) trilineata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cereopsius whitei
Cereopsius whitei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ochlerotatus kasachstanicus
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Lycastris flavohirta
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
(68038) 2000 YP39
(68038) 2000 YP39 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Desember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Souessoula parva
Souessoula parva adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Souessoula dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1899 dek Banks.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Serikat.
Eretmapodites chrysogaster
Eretmapodites chrysogaster adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Araneus decolor
Araneus decolor adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Araneus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1871 dek L Koch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di New South Wales, Victoria, Fiji.
Lutzomyia christenseni
Lutzomyia christenseni adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Phthiria albogilva
Phthiria albogilva adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Botanophila trifurcata
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Ophiomyia spinicauda
Ophiomyia spinicauda adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Dolichepilysta celebensis
Dolichepilysta celebensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(54203) 2000 HR80
(54203) 2000 HR80 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 April 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(56193) 1999 GN1
(56193) 1999 GN1 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 April 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Dolichopus setimanus
Dolichopus setimanus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Ocnerioxa cooksoni
Ocnerioxa cooksoni adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
(74438) 1999 CT
(74438) 1999 CT ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Februari 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(78683) 2002 TE137
(78683) 2002 TE137 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Oktober 2002 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aljabar elementer
Katigonyo adolah untaian utamo dari aljabar elementer, nan musti dibedakan dari aljabar abstrak, nan marupoan wilayah studi labiah lanjuik.
Dalam aljabar elementer, sabuah "pernyataan matematika" buliah tadiri dari bilangan, variabel, jo operasi aritmetika. Iko biasonyo ditulih jo 'pangkek nan labiah tinggi' dilatakan di kiri; contohnyo:
Dalam aljabar nan labiah lanjuik, suatu pernyataan bisa juo mamiliki fungsi elementer.
Sabuah "persamaan" adolah klaim bahwasonyo duo pernyataan adolah samo. Sabagian persamaan balaku untuak sadoalah nilai variabel (saparti a + b = b + a). Persamaan saparti iko dinamoan "identitas". Persamaan "basyarat" balaku hanyo untuak sabagian nilai variabel nan mungkin: x2 − 1 = 4. Nilai-nilai variabel nan mambuek persamaan tersebut balaku disabuik pamacahan atau "solusi" persamaan.
Notasi aljabar
Koefisien adolah nilai numerik, atau huruf nan mawakili konstanta numerik, nan mangalikan variabel (operator dihilangan). A  term  adolah adend atau panjumlahan, grup koefisien, variabel, konstanta, jo eksponen nan dapek dipisahan dari suku lain jo plus sarato minus. Huruf mawakili variabel jo konstanta. Sasuai katantuan, huruf di awal alfabet (yoitu a, b, c) biasonyo digunoan untuak mawakili konstanta, jo nan mandekati akhir alfabet (misalnyo x, y jo z) digunoan untuak mawakili variabel. Biasonyo ditulih miriang.
Operasi aljabar bakarajo jo caro nan samo saparti operasi aritmetika, saparti panambahan, pangurangan, pakalian, pambagian jo eksponensiasi. nan diterapkan pado variabel jo suku aljabar. Simbol pakalian biasonyo dihilangan, jo diterapkan katiko indak ado ruang antaro duo variabel atau suku, atau katiko koefisien digunoan. Misalnyo, ditulih sabagai 3x^2, jo  ditulih 2xy.
Biasonyo suku jo pangkek nan paliang tinggi (eksponen), ditulih di sabalah kiri, misalnyo, x^2 ditulih di sabalah kiri x. Katiko koefisien adolah satu, biasonyo dihilangan (misalnyo 1x^2 is written x^2). Baitu juo katiko eksponen (pangkek) adolah satu, (misalnyo 3x^1 ditulih 3x). Jiko eksponennyo nol, hasilnyo salalu 1 (misalnyo x^0 salalu ditulih ulang manjadi 1). Namun 0^0, karano indak tadefinisi, mustinyo indak muncua dalam ekspresi, jo perhatian musti diagiah dalam manyadarhanoan ekspresi variabel nan mungkin muncua dalam eksponen.
Menyadaranokan ekspresi
Ekspresi aljabar dapel dievaluasi jo disadarhanokan, badasarkan sifek dasar operasi aritmetika (panambahan, pangurangan, pakalian, pambagian jo eksponensiasi). Sabagai contoh,
Pitih kartal
Pitih kartal adolah pitih babantuak dan mampunyai bantuak fisik logam dan karateh, dapek dipagang, dapek dihituang nilainyo sarato dapek diterimo banyak urang.
Pitih karateh
Pitih karateh adolah pitih nan tabuek dari karateh dangan gambar dan cap tatentu biaso dibuek oleh bank sentral suatu nagara dan sabagai alat pambayaran nan sah.
Pitih logam
Pitih logam biasonyo tabuek dari ameh jo perak basobok ameh jo perak mamanuhi syarat-syarat pitih nan banilai. Harga ameh jo perak candarung tinggi dan stabil, ameh jo perak dapek dikenali mudah dan diterimo urang. Ameh jo perak indak dapek mudah musnah. Ameh jo perak juga mudah dibagi-bagi manjadi unit nan labiah ketek.
Urang Belalau
Urang Belalau adolah ciek dari suku bangso jo Urang Lampung. Inyo tingga di kabanyakan Kabupaten Lampung Utara. Jumlah populasi awak sakitar 9.000 - 10.000 jiwa. Urang Belalau ko tanamo sajak dulu Urang nan indak punyo kabiasaan nomaden nan bapindah-pindah da
ri ciek tampek ka tampek lain. Inyo kabanyakan badiam diri di daerah sakalabrak di wilayah Provinsi Lampung.Urang Belalau punyo bahaso surang, inyo mangecek dalam bahaso Belalau yaitu disabuik sabagai bahaso Api atau bahaso Lampung Api.
Masyarakaik suku Belalau pado umumnyo iduik sabagai patani, tarutamo pado tanaman padi dan sayua-sayua jo buah-buahan. Lado jo kopi manjadi tanaman utamo untuak kehidupan masyarakat Belalau ko. Kini ko alah banyak masyarakat suku Belalau ko nan bakarajo di sektor pamarintah dan juo bidang profesi lainnyo.
Rumah adaik
Rumah tradisional masyarakat Belalau banamo Rumah Sabukh, dan babarapo masih tabaok di desa Hujung kacamatan Belalau kabupaten Lampung Barat. Diperkirakan rumah-rumah tradisional tu alah batuaan ratusan tahun. Manuruik urang rumah tradisional ko alah dihuni dek 4 generasi sekitar tahun 1867. Rumah tradisional masyarakat Belalau ko dibuek dari kayu dan bambu dari kualitas nan paliang ancak, kayu nan dipiliah adolah kayu klutum dan kayu medang. Atap rumah ditutuik jo ijuk atau sabut aren.
Adanyo peninggalan rumah tua nan alah baumua ratusan tahun manunjuak kalau masyarakat Belalau masih maninggaan teguh amanat nenek moyang, warisan tu manggambaran kehidupan masa lalu suku Lampung Belalau pedalaman. Di Pekon (Desa) Ujuang kecamatan Belalau kabupaten Lampung Barat, ado 14 rumah Sabukh, usaho penyelamatan rumah Sabukh ko marupokan peninggalan sajarah kehidupan suku Lampung Belalau jaman dulu.
Omalodes amazonicus
Omalodes amazonicus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Onitis menieri
Kumbang iko punyo antena lamela.
(127532) 2002 WH9
(127532) 2002 WH9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.007, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.9.
2003 YP17
2003 YP17 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.485, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Austrolimnophila (Austrolimnophila) merklei
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cordyla fasciata
Cordyla fasciata adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Tabanus ochroceras
Tabanus ochroceras adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Megaselia sylvatica
Megaselia sylvatica adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atrichopogon granditibialis
Atrichopogon granditibialis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Soleneiscus irregularis
Soleneiscus irregularis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Calcarea. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera, subregnum Parazoa, dan regnum Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1908 dek Jenkin.
Leptostylus petulans
Leptostylus petulans adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Helina qilianshanensis
Helina qilianshanensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Typodryas cambodianus
Typodryas cambodianus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Boppeus lagrioides
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cirrhicera panamensis
Cirrhicera panamensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Aka insidiosa
Aka insidiosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Aka dan famili Phloeodictyidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1899 dek Johnson.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Aka insidiosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Telmatoscopus tanegashimensis
Telmatoscopus tanegashimensis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Epactoides sambavae
Epactoides sambavae adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Urang Kikim
Urang Kikim adolah panduduak asli nan barmukim disekitar aliran sungai Kikim di Kabupaten Lahat dan tasebar di Kecamatan Kikim jo Kecamatan Kota
2004 HB
2004 HB adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.597, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.9.
Telmatoscopus tanegashimensis
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
2004 HB
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sate Danguang-Danguang
Sate Danguang-Danguang iolah sate nan barasa dari daerah Danguang-Danguang, Nagari Guguak VIII Koto, Kec. Guguak, Kab. 50 Kota, Provinsi Sumatera Barat. Sate ko samo jo sate Padang lainnyo nan mamakai dagiang jawi sabagai bahan utamo. Sarupo jo sate Padang-Panjang, sate ko mamakai kuah bawarna kuniang. Tapi ado ciri khas nan mambedakan jo jinih sate Padang lainnyo.
Dalam panyajiannyo, Sate Danguang-Danguang babeda dari panyajian sate lainnyo. Sate Danguang-Danguang biasonyo indak disajikan dalam porsi langkok jo katupek, tapi disajikan tapisah. Biasonyo panjua sate Danguang-Danguang manyajian sapiriang panuah sate nan kiro-kiro bajumlah 40 tusuak jo saporsi katupek. Pambali dapek maambiak sate sasuai salero. Pambali buliah juo manambah katupek jo kuahnyo.
Sate Danguang-Danguang disajikan dalam kondisi angek, dek sate dibaka jolong pambali tibo. Sate dibaka jo arang sarato tampuruang karambia, biasonyo dimakan jo karupuak jangek khas Minangkabau.
Sate Danguang-Danguang paliang banyak dijua di Kota Payokumbuah. Kini sate Danguang-Danguang kini lah manyebar ka daerah lain takah di Padang jo Bukittinggi. Bahkan lah ado pulo di Jakarta dan Bekasi walau masih ciek-ciek kadainyo.
Urang Kikim
Lahat. Urang Kikim manggunoan bahaso Kikim yaitu bahaso Melayu jo dialek surang nan disabuik bahaso Basemah. Sacara umum, inyo acok disamakan jo urang Kikimatau Basemah nan batampek tingga di sekitar kediaman awak. Mata pancahariannyo umumnyo adolah patani dan bakadang. Tanaman pokoknyo padi, palawija, sayua-sayua, dan buahan-buahan. Sistem irigasi patanian nan elok marupokan paraluan urang Kikim.
Tanaman pokoknyo padi, tanaman palawija, sayua-sayua, dan buahan. Panduduak nan bakmukim di sekitar wilayah hutan umumnyo masih mangarajoan parladangan hutan. Kini urang ko takenal sabagai pameluk agamo Islam. Walaupun baitu, sisa-sisa kayakinan lamo nan sipaiknyo animisme masih tacaliak dalam iduiknyo.
Asa usua
Urang Kikim barasa dari daerah disambangan Sungai Kikim di Kabupaten Lahat. Sampai kini ko, suku Kikim masih mandiami daerah sekitar aliran Sungai Kikim, pamukiman Urang Kikim marupokan pamukiman nan paliang gadang di daerah aliran Sungai Kikim. Salain tu dipakai juo dek Masyarakat Melayu nan bakunjuang di babarapo kacamatan lain di Kabupaten Lahat. Kecamatan Kikim marupokan kecamatan nan paliang lueh di Kabupaten Lahat, namun persebaran panduduaknyo adolah nan tajarang. pado tahun 1988 Kecamatan Kikim nan luehnyo sakitar 1.215,05 kilometer persegi baanduduak sakitar 59.993 jiwa. Dari jumlah tu urang Kikim marupokan panduduak mayoritas. Di Kacamatan Kota Lahat nan bapanduduak sakitar 84.638 jiwa pado tahun 1988, urang Kikim marupokan panduduak minoritas di antaro kalompok lainnyo.
Rumah adaik
Tiok suku punyo hunian nan unik dan babeda sasuai jo budayo nyo. Sarupo jo Urang Kikim nan punyo rumah tradisional nan disabuik dalam bahaso lokal jo Ghumah Baghi.
Ciri khas Ghumah Baghi adolah punyo atap nan runcing mirip bantuak tanduk atau mambantuk pelana kuda. Tapi atap ko indak begitu runcing kalau dibandiangan jo atap rumah adaik Toraja. Atap rumah adaik suku Kikim manggunoan bahan-bahan nan disadioan dek alam mode ijuk atau pohon aren.
Tiang-tiang rumah juo manggunoan bahan ramah lingkuangan yaitu kayu jo rangka atok babahan bambu. Kaunikan lainnyo adalah satiok sudut rangka rumah indak manggunoan paku salain pasak. Bagian dalam ghumah gaghi indak dibuek saketek-sekek kamar tapi hanyo ruang nan tabukak lueh.
Dari kontruksinyo Ghumah Baghi di bagian tiang tadiri dari ciek balok kayu utuh nan indak ditanam tapi tagak di sabongkah batu, kontruksinyo iko marupokan kontruksi anti lindutan. Ghumah Baghi bantuak rumah panggung jo 8 tiang sahinggo disabuik Ghumah Baghi Ghilapan dan Ghumah Baghi Tatahan, karano ado pahatan di bagian dinding dan tiang bagian ateh.
Di Desa Gunuang Raya, tingga limo Ghumah Baghi. Sabananyo jumlahnyo ado tujuah. Tapi ciek rumah alah dipindahan kampuang lain. Salah ciek lainnyo alah roboh di 1997.
Sadonyo Ghumah Baghi di desa ko marupokan Ghumah Baghi Ghilapan nan indak punyo ukiran atau pahatan. Sadolah Ghumah Baghi alah maraso renovasi mode panambah ruang, mambuek jendela dan bagian bawah ghumah alah badinding batu bata jo semen.
Dari Desa Gunuang Raya, pihaknyo ka Desa Genting. Dari informasi nan dikanaian dek Resen kalau di desa ko terakhir hanyo sisa ciek Ghumah Baghi sakitar 2 tahun nan lalu dan kini alah runtuah dan indak manyisaan bantuak apo pun.
Silvius omeishanensis
Silvius omeishanensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(64998) 2002 AL63
(64998) 2002 AL63 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Januari 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Silvius omeishanensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Mimasyngenes icuapara
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Limnophila chilensis
Limnophila chilensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sougambus bostoniensis
Sougambus bostoniensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Sougambus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1882 dek Emerton.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Amerika Serikat, Kanada.
Ulak Karang Selatan, Padang Utara, Padang
Ulak Karang Selatan adolah salah satu kelurahan nan talatak di Kecamatan Padang Utara, Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
2013 EQ
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Phaonia hokkaidensis
Phaonia hokkaidensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Myrmarachne eidmanni
Myrmarachne eidmanni adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Myrmarachne dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1942 dek Roewer.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Bioko, Ghana, Pantai Gading, Kongo.