cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islam
Kitab
Muslim picayo baso ado babarapo kitab suci nan diturunkan Allah pado nabi-nabinyo, jo al-Qur'an sabagai kitab taakhia. Mareka juo picayo kanduangan kitab-kitab sabalun al-Quran, Taurat jo Injil, alah diubah dari segi tafsiran, teks, atau kaduonyo. Muslim manganggap al-Qur'an sabagai firman Allah nan bana; inyo adolah padoman Islam nan utamo nan baturunan dalam bahaso Arab. Muslim picayo baso ayat Al-Qur'an alah diwahyukan kapado Nabi Muhammad SAW dek Allah malalui malaikat Jibril pado banyak paristiwa antaro 610 jo wafaiknyo bagindo pado 8 Juni 632. Al-Qur'an dikabakan alah ditulih dek sahabat Nabi samaso bagindo masih hiduik, namun caro utamo panyampaian iolah malalui lisan. Inyo alah disusun pado zaman khalifah partamo Abu Bakar as-Siddiq, jo alah distandarisasi di bawah pamarintahan khalifah katigo Usman bin Affan.
Al-Qur'an tabagi dalam 114 surah, atau bab, nan apobilo digabuangkan, tadiri dari 6,236 ayat. Surah labiah awal sacaro kronologinyo, diturunkan di Makkah, nan barisi bahasan etika jo karohanian. Surah Madaniyyah barikuiknyo kabanyakan mambicarokan isu sosial jo moral nan bakaitan jo masyarakaik Muslim. Al-Qur'an labiah manakankan panduan moral daripado ajaran hukum, jo dianggap "buku sumber prinsip jo nilai Islam". Pakar hukum Muslim marujuak hadith, atau catatan batulih kahidupan Nabi Muhammad SAW, sabagai tambahan kapado al-Qur'an jo untuak mambantu manafsirkannyo. Ulasan jo takwil al-Qur'an dikataui sabagai tafsir.
Pakatoan Qur'an bamakasuik "pangucapan". Katiko Muslim babicara sacaro abstrak manganai al-Qur'an, mareka biasonyo marujuak kitab suci nan dibaco dalam bahaso Arab daripado karya nan dicetak atau apopun tajamahannyo. Bagi Muslim, al-Qur'an hanyo sempurna kok diturunkan dalam bahaso Arab asli; tajamahan dianggap kurang tapek dek sabab pabedoan bahaso, kasalahan dalma panajamahan jo suliknyo mamaliharo kanduangan nan asli. Dek itulah tajamahan hanyo dianggap sabagai ulasan tahadok al-Qur'an, bukan co al-Qur'an itu surang.
Rukun Islam
Limo Rukun Islam (اركان الدين) adolah limo amalan utamo dalam Islam Sunni (Ahlus Sunnah wal Jamaah), jo limo konsep dasa panarimoan agamo bagi Islam Syiah.
Rukun Islam bagi Muslim Sunni iolah:
Trichopothyne strandiella
Trichopothyne strandiella adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Islam
Rukun Islam
Manuruik Muslim Syiah, limo asas Islam iolah:
Trichopothyne strandiella
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Islam
Rukun Islam
Limo rukun asas iko diikuti jo sapuluah subrukun: 1.Salat; 2.Puaso; 3.Haji; 4.Zakaik; 5.Jihad; 6.Amar ma'ruf; 7.Nahi munkar; 8.Ciek Parlimo; 9.Tawalla; 10.Tabarra.
Tampek Ibadah
Tampek ibadat umaik Muslim disabuik musajik atau masajik. Ibadah nan biaso dilakukan di Masajik antaro lain salat bajama'ah, caramah agamo, parayaan hari gadang, diskusi agamo, baraja mangaji (mambaco Al-Qur'an) jo lain sabagainyo. Bantuak lain dari masajik adolah mushalla, langgar, atau surau, nan biasonyo punyo sabuah kaum.
(53672) 2000 DS71
(53672) 2000 DS71 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Putoniella pruni
Putoniella pruni adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bactrocera citima
Bactrocera citima adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Putoniella pruni
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Plastophora divergens
Plastophora divergens adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pseudolimnophila (Pseudolimnophila) inornata
Pseudolimnophila (Pseudolimnophila) inornata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Plastophora divergens
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Pseudolimnophila (Pseudolimnophila) inornata
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(79531) 1998 QX6
(79531) 1998 QX6 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Agustus 1998 dek LINEAR di Socorro.
Gynoplistia (Xenolimnophila) zaluscodes
Gynoplistia (Xenolimnophila) zaluscodes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79531) 1998 QX6
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(73907) 1997 GG15
(73907) 1997 GG15 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 April 1997 dek LINEAR di Socorro.
Gynoplistia (Xenolimnophila) zaluscodes
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(73907) 1997 GG15
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycetophila paraconifera
Mycetophila paraconifera adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Dasybasis nigrifrons
Dasybasis nigrifrons adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tethya papillosa
Tethya papillosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Tethya papillosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Tipula (Nippotipula) anastomosa
Tipula (Nippotipula) anastomosa adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Archiaustroconops bocaparvus
Archiaustroconops bocaparvus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Paroster dingbatensis
Paroster dingbatensis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
2006 TK
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leptotarsus (Longurio) huanucensis
Leptotarsus (Longurio) huanucensis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lasiocercis fuscosignatus
Lasiocercis fuscosignatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Helius (Helius) uniformis
Helius (Helius) uniformis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Australoechus peringueyi
Australoechus peringueyi adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Desmopachria ovalis
Desmopachria ovalis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Psacothea nigrostigma
Psacothea nigrostigma adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Martella lineatipes
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko sampai Costa Rica.
Desmopachria ovalis
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Psacothea nigrostigma
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(71964) 2000 WC117
(71964) 2000 WC117 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenus adspector
Stenus adspector adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Celidodacus zambeziensis
Celidodacus zambeziensis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Ramy Sabry
Ramy Sabry (رامي صبري; ) adolah saurang palakon jo panyanyi bakabangsoan Mesir.
Molophilus (Molophilus) serrulatus
Molophilus (Molophilus) serrulatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Spilogona acrostichalis
Spilogona acrostichalis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Limnophora stuckenbergi
Limnophora stuckenbergi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2008 CH1
2008 CH1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.325, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.6.
Limnophora stuckenbergi
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
2008 CH1
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tribhuwanaraja
Sri Maharaja Srimat Tribhuwanaraja Mauliwarmadewa adolah namo rajo Bhumi Malayu nan bakuaso di Dharmasraya, nan tatulih pado Batu basurek Padang Roco (1286). Tasabuiklah dalam batu basurek tu, baso Rajo Tribhuwanaraja ko jo rakyaiknyo dari kalangan brahmana, ksatria, waisya, jo sudra, sadonyo maraso sanang bana dek manarimo adiah patuang Paduka Amoghapasa dari Rajo Kartanagara, iyolah rajo Singhasari dari Bhumi Jawa.
Adonyo patuang jo batu basurek nan dibao dek para bangsawan jo pajabaik tinggi Singhasari dari Jawa, dapek dipandang sabagai panagasan baso Dharmasraya lah jadi nagara bawahan (vasal) dari Singhasari; atau saindaknyo tajadi ubuangan pasakutuan nan sabana arek di antaro kaduonyo.
Saropogon dubiosus
Saropogon dubiosus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(64557) 2001 WU25
(64557) 2001 WU25 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Nopember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Chlorophorus nepalensis
Chlorophorus nepalensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Jenghis Khan
Jenghis Khan ( atau ; Mongolia: Чингис Хаан atau ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ, Chinggis Khaan, atau  Činggis Qaγan), ; mungkin lahia 1162–1227), dangan panggilan ketek Borjigin Temüjin (, saurang maharajo (Khan atau Khagan) sarato pandiri dinasti pado karajaan Mongol, nan dikenal dalam sijarah karano panaklukannyo tarutamo satalah kamatiannyo.
Cophura atypha
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Forcipomyia ishikariensis
Forcipomyia ishikariensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Psychoda pellucida
Psychoda pellucida adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Urang Laut
Urang Laut atau acok juo disabuik Urang Laut adolah suku bangsa nan manghuni Kapulauan Riau, Indonesia. Secara labiah lueh istilah Urang Laut tamasuak " babagai suku dan kalompok nan barmukim di pulau-pulau dan muara sungai di Kapulauan Riau-Lingga, Pulau Tujoh, Kapulauan Batam, dan pesisir dan pulau-pulau di lepas pantai Sumatera Timur dan Semenanjung Malaya
Phryxe avida
Phryxe avida adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Laut
Sabutan lainnyo untuak Urang Laut adolah Urang Selat. Urang Laut kadang-kadang dirancukan jo suku bangsa maritim lainnyo, Urang Lanun.
Secara historis, Urang Laut dulunyo adolah parompak, tapi berperan penting dalam Karajaan Sriwijaya, Kesultanan Malaka dan Kesultanan Johor. Inyo manjaga selat-selat, mauguah bajak lauik, mananduak para padagang ka palabuhan Karajaan-karajaan itu, dan manjaga hegemoni nyo di daerah itu.
Phryxe avida
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Urang Laut
Bahasa Orang Laut
Bahasa urang Laut punyo kamiripan jo Bahasa Melayu dan digolongkan sabagai Bahasa Melayu Lokal. Kini ko umumnyo karajo sabagai nelayan. Sarupo suku Bajau Urang Laut kadang-kadang dijuluki sabagai "kalalah lauik", karano inyo iduik bapindah-pindah di ateh perahu.
Sejarah
Urang Laut maadoan peranan penting dalam manadoan kejayaan karajaan-karajaan di Selat Malaka. Pas jaman Sriwijaya inyo berperan sabagai pandukuang imperium itu. Dengan klaim sabagai turun ko raja-raja Sriwijaya sultan Malaka berhasil mandapekan dukung jo kasetiaan Urang Laut. Pas Malaka jatuah urang tu manarusoi kesadonyo ka turun-tunjuang sultan Malaka nan katiko manandaukan Kesultanan Johor. Pas Balando nio manarang Johor nan mulai bangkit basamo Malaka -- nan pado abad ke-17 direbut Belanda atas -- Sultan Johor mamadahan untuak mamarentahi Urang Laut untuak man stop pangamanan Urang Laut pado parahualan Balando.
pado tahun 1699 Sultan Mahmud Syah, katurunan terakhir mangsa Malaka-Johor, dibunuah. Urang Laut indak manyatoan mangakui wangsa Bendahara nan naik tahta sabagai sultan Johor nan baru, karano keluarga Bendahara dicurigai terlibat dalam pembunuhan tu. Katiko pado tahun 1718 Raja Kecil, surang petualang Minangkabau man mengklaim hak atas tahta Johor, Urang Laut maagiah dukungannya. Tapi jo dukungan parajurik-parajurik Bugis Sultan Sulaiman Syah dari wangsa Bendahara berhasil merebut baliak tahta Johor. Dengan bantuan urang-urang Laut (urang suku Bentan dan urang Suku Bulang) mambantu Raja Kecil mansadekkan Kesultanan Siak, siap taruih dari Johor.
Pas abad ka-18 peranan Urang Laut sabagai pajaga Selat Malaka untuak Kesultanan Johor-Riau baandalam-andalaman digantian jo suku Bugis.
(67996) 2000 XX28
(67996) 2000 XX28 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Desember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dexithea fabricii
Dexithea fabricii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(58477) 1996 RB26
(58477) 1996 RB26 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1996 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Megaselia pleurofascia
Megaselia pleurofascia adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nisaxis parviceps
Nisaxis parviceps adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Methia batesi
Methia batesi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nisaxis parviceps
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Methia batesi
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(69470) 1996 XH
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Asilus platitarsatus
Asilus platitarsatus adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Tabanus jinghongensis
Tabanus jinghongensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Adetus irregularis
Adetus irregularis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leptotarsus (Longurio) inaequipes
Leptotarsus (Longurio) inaequipes adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Gnomidolon picticorne
Gnomidolon picticorne adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Urang Jambi atau Melayu Jambi (Jawi: جامبي) marupokan urang bangso pribumi nan barasa dari provinsi Jambi. Inyo mandiami wilayah kota Jambi, kabupaten Muaro Jambi, Tanjung Jabung, Batanghari dan Bungo-Tebo.Dusun-dusunnyo saliang jauah jo rumah-rumah nan dibangun di pinggiran sungai gadang atau sungai ketek.
Gnomidolon picticorne
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Jambi
Jambi marupokan wilayah nan tanamo dalam literatur kuno. Namo nagari ko acok disuo dalam prasasti-prasasti dan juo berita-berita Cino. Iko marupokan bukti bahwa, urang Cino alah lamo punyo hubungan jo Jambi khususnyo urang Jambi, nan awak sebut jo namo Chan-pei. Dipakiroan alah tagak tigo karajoan Melayu Kuno di Jambi, yaitu Koying (abaik ka-3 M), Tupo (abaik ka-3 M) dan Kantoli (abaik ka-5). Siring pangambangan jaman, karajoan-karajoan ko sahinggo-hinggo tabaelok ndak tabaiak dan sisa-sisa runtuhan atau peninggalan karajoan-karajoan ko masih dalam proses penyelidikan dan riset labiah labiah.
Drosophila sannio
Drosophila sannio adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
AL. Kroeber dalam bukonyo Anthropologi mancekan bahwa ado 8 (otago) ras paliang paralu di dunia yaitu Ras Kaukasoid, Mongoloid, Negroid, Bushman, Weddoid, Australoid, Polinesia, dan Ras Ainu.
Drosophila sannio
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Urang Jambi
Asa-usua
Jauah sasudah Zaman es mako Ras Mongoloid manyebar ka selatan banua Asia bahkan sampai ka banua Amerika malalui Selat Bering. Salah ciek sub-ras Mongoloid adolah Malaian Mongoloid nan mamadang-adang panduduak Asia Tenggara lauik dan daratan masyarakaik nan bakudua Melayu marupokan percampuran dari hasil paduan urang Austro-Melaniosoid dari selatan jo Paleo-Mongoloid dari utara.
Erebunus farinosus
Erebunus farinosus adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
Dengan dasar ko makannyo bangso Melayu (Melayu Jambi) adolah percampuran antaro banyak sub-ras manusia dan paduan antaro banyak macam pengaruh kabudayaan sajak 10.000 SM. Urang Austro-Melanesoid pado mulonyo manampuah kawasan dakek pantai dan sungai-sungai, iduik di dalam goa batu karang atau abris sous roches. Kini lokasi goa batu karang jauah di pedalaman.
Lutzomyia diabolica
Lutzomyia diabolica adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
Goa ko ditamui di Sumatra (Jambi, Medan, Langsa/Aceh), Sulawesi, Papua, Kedah dan Pahang Malaysia. Migrasi manusia Ras Mongoloid masuak perairan Asia Tenggara malakuan manusia Proto Melayu (Melayu Tua) dan Deutro Melayu (Melayu Muda).
Lutzomyia diabolica
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Uranotaenia apicosquamata
Uranotaenia apicosquamata adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Erebunus farinosus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Belen
Belen adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Hatay, Turki. Kota ko pado tahun 2009 jumlah panduduknyo 20.578 jiwa.
Mallophora belzebul
Mallophora belzebul adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Uranotaenia apicosquamata
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Urang Jambi
Asa-usua
Diperkiraan migrasi Paleo-Mongoloid ka Asia Tenggara tajadi dalam periode Prasejarah nan sangaik lamo antaro tahun 10.000 SM sampai tahun 2.000 SM di Asia Tenggara manusia Paleo Mongoloid ko basobok jo manusia Austro-Melanesoid nan mananakkan manusia Proto Melayu. Pas Indonesia masuak zaman metal, mako antaro tahun 2000-500 SM dan antaro tahun 500 SM - sampai maingjak awal abaik Masehi tajadi baliak migrasi panduduak dari daerah Tonkin, Dongson di pagunuangan Bascon-Hoabinh, Vietnam ka Asia Tenggara.
Kasebarannyo manusia pado periode ko adolah percampuran manusia Proto Melayu jo Ras Mongoloid nan mananakkan manusia Deutro Melayu. Proto urang Melayu mangambangan kabudayaan batu tua yaitu Kabudayaan Kapak Persegi dan Kabudayaan Kapak Lonjong. Kapak Persegi disabuik Kapak Genggam atau Kapak Sumatera, sadangkan kapak lonjong disabuik Kapak Pendek. Paralatan iduik manusia Proto Melayu antaro lain adolah paralatan mikrolit, serpihan batu obsidian.
Manusia Deutro Melayu di Indonesia mangambangan kabudayaan Logam dan Parunggu. Manusia Deutro Melayu sangaik paralu aratinyo untuak sijarahpanyebaran urang bangso di Indonesia karano nyolah nan dianggap sabagai cikal ka urang Melayu dan Kebudayaan Melayu tamasuak Melayu Jambi.
Kebudayaan Dongson masuak Indonesia malalui 2 (duo) arah. Phon dari Vietnam manyebar ka Kamboja, Thailand, Malaysia, Sumatra, Jawa, dan ka arah Nusa Tenggara. Di daerah ko tu mangambangakan kabudayaan Kapak Persegi atau Kapak Genggam dan Kapak Sumatera. Kaduo, dari daratan asia, ka Taiwan, Filipina, Sulawesi, Maluku dan Papua mangambangan kabudayaan Kapak Lonjong. Untuak pulau Sumatera alah tadentifikasi paliang kurang ado 6 etnis paliang tuwo di antaro lain:
1) urang Kerinci di kaldera danau Kerinci.
2) urang Besemah (Pasemah) di lembah Dempo.
3) urang Ranau di Lampung disakita danau Ranau
4) urang Minangkabau di lembah danau Singkarak/Maninjau.
5) urang Batak Toba di danau Toba.
6) urang Alas Gayo di tanah Gayo Aceh.
Sajak ratusan tahun patang wilayah Jambi alah dihuni dek masyarakaik Proto Melayu seperti urang Kerinci, urang Batin, urang bangso Duabelas, urang Penghulu, dan urang Kubu atau urang Anak Dalam. Di maso lampau awak ko alah melatar-balakangi pangambangan Bahaso Melayu Jambi, budaya Melayu, maupun pasang naiak dan turun karajoan Melayu di daerah Jambi. Sarupo itu juo awak alah malalui pajalanan sejarah nan sangaik lamo diawali maso Pra Sejarah, Melayu Buddha, dan Melayu Islam, sampai maso perjuangan malawan penjajah dan periode kamerdekaan.
Uclesia antiqua
Uclesia antiqua adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
Sabalun Abad Masehi masyarakaik Proto Melayu di Jambi alah mangambangan sabuah corak kabudayaan Melayu Pra Sejarah di daerah pagunuangan dan dataran tinggi. Masyarakaik pandukuang kabudayaan ko antaro lain adolah urang Kerinci. Urang Kerinci diperkirakan alah manampekan kaldera danau Kerinci sakitar tahun 10.000 SM sampai tahun 2000 SM Inyo alah mangambangan kabudayaan batu bantuak kabudayaan Neolitikum.
Uclesia antiqua
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Urang Jambi
Asa-usua
Di zaman dulu nan dimaksud jo wilayah Kerinci adolah tamasuak daerah nan disabuik dalam adaik Jambi sabagai Kerinci Atas dan Kerinci Rendah. Istilah Kerinci baasa dari kato "Korintji" nan artinyo nagari di ateh bukik. Diperkirakan sakitar awal abaik 1 Masehi agamo Buddha mulai ado di daerah Jambi. Kehadiran agamo Buddha ko alah mandorong kalahiran dan pangambangannyo sabuah corak Kebudayaan Melayu Buddha.
Kebudayaan ko diidentifikasi sabagai corak kabudayaan Melayu Kuno. Kehadiran Kebudayaan Melayu Buddha ko di daerah Jambi manampuah rantai waktu (periode) nan lamo, yaitu:
Metopomyza flavoscutellaris
Metopomyza flavoscutellaris adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
1) Maso muncuanyo agamo Buddha sakita abaik 1 Masehi.
Metopomyza flavoscutellaris
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Urang Jambi
Asa-usua
3) Maso kejayaan sakita abaik 6-11 Masehi.
4) Maso manurun sakita 11-14 Masehi.
5) Maso tanggalam sakita abaik 14-19 Masehi.
6) Maso muncul kembali sakita awal abaik 20 Masehi hinggo kini.
Pado itu, maso kabudayaan Melayu Buddha mulai mundua, mako basamo-samo periodenyo kabudayaan Melayu Islam mulai mangambang. Kehadiran Islam di Jambi diperkirakan tajadi pado akhir abaik 7 M sampai sakitar awal abaik 11 M. Di awal abaik 11 M, ajaran Islam mulai manyebar ka sadolah lapisan masyarakaik pedalaman Jambi.
(75646) 2000 AD59
(75646) 2000 AD59 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Urang Jambi
Asa-usua
Dalam panyebaran Islam di Jambi pulau Berhala, pulau nan barado di sabalah timur lauik Jambi dipandang sabagai pulau nan sangaik paralu dalam sijarah Islam di Jambi. Kehadiran Islam ko alah mambaok perubahan mendasar untuak kehidupan sosial/masyarakaik Melayu Jambi. Agamo Islam sacaro langsuang lambek tapi pasti, mulai manggeser kabudayaan Melayu Buddha sampai barehnyo sabuah corak Kabudayaan Melayu Islam.
(80582) 2000 AY125
(80582) 2000 AY125 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Urang Jambi
Asa-usua
Dewasa ko dalam kehidupan sahari-hari masyarakaik Melayu Jambi labiah dominan unsua Islaminyo. Di dalam hal kabiasaan tradisi nampak ado akulturasi antaro unsua kabudayaan nan Islam jo corak Melayu Kuno nan budhistik. Unsua-unsua kabudayaan Melayu Jambi antaro lain adolah sabagai iko (Fachruddin Saudagar, 2006):
(80582) 2000 AY125
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Urang Jambi
Asa-usua
1) Upacara Kepercayaan Tradisional.
(55424) 2001 TQ34
(55424) 2001 TQ34 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Oktober 2001 dek LINEAR di Socorro.
Urang Jambi
Asa-usua
2) Sistem Masyarakaik.
(75646) 2000 AD59
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(55424) 2001 TQ34
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Jambi
Asa-usua
3) Gotong Royong
4) Perkawinan.
5) Kapamimpinan.
6) Pandidikan.
7) Bahaso.
8) Kesenian.
10) Mato Pancarian.
Phryneta aurivillii
Phryneta aurivillii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Jambi
Asa-usua
11) Bangunan.
12) Paralatan jo Perlengkapan Hiduik (Teknologi).
13) Parmainan.
Libnotes (Laosa) iris
Libnotes (Laosa) iris adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Asa-usua
14) Pengelolaan Sumberdaya Alam.
15) Makanan jo Minuman.
Libnotes (Laosa) iris
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Urang Jambi
Asa-usua
16) Ilmu Pangatahuan.
17) Pajak Nagari.
19) Pangobatan tradisional.
Masyarakaik Malayu Jambi
Kahidupan urang Melayu Jambi kini masih dapek dicaliak dari pangelompokan urang atau kalbu, yaitu pangelompokan sosial nan dakek hubunnyo jo Kesultanan Jambi dulu. Jumlah kalbu nan masih basisa ado duo baleh, yaitu Jebus, Pemayung, Maro Sebo, Awin, Petajin, urang Tujoh Koto, Mentong, Panagan, Serdadu, Kebalen, Aur Hitam dan Pinokowan Tengah.
Lingkungan kesatuan iduik sakaluarga nan paliang ketek disabuik dusun, kini satingkek jo desa. Tiok dusun punyo namo berdasarkan ciri-ciri fisiknyo. Ado dusun nan banamo Teluk Lebanon, karano talatak di teluk nan ditumbuahi pohon kayu leban. Ado nan dinamoan Rantau Panjang karano talatak di sabuah rantau (daratan) nan lamo. Pamimpinnyo disabuik penghulu dusun. Salain tu masiang-masiang dusun dikontrol dek marga nan dipimpin dek surang pesirah. Marga adolah daerah adaik dari urang-urang nan maraso masih ciek asa nenek moyang, atau dek adonyo ikatan persekutuan karabaik di maso dulu.
Dalam masyarakaik urang Melayu Jambi masih nampak siso-siso pelapisan sosial lamo, ditandai jo ado kalompok bangsowan nan barasa dari turun-tunjuang rajo-rajo jaman dulu, yaitu urang nan bagala Raden, Sayid, atau Kemas. Golongan tangah adolah para saudagar gadang, punyo parkebunan. Rakyat banyak biasonyo mangaku diri urang Kecik (urang ketek). Sistem pelapisan sosial mode iko samakin lamo samakin barubah. Urang Melayu Jambi iduik dalam rumah tangga kaluarga inti monogami jo prinsip garasiah nan bilateral. Piliahan jodoh cenderung untuak endogami dusun.
Bahaso
Urang Melayu Jambi dalam kehidupan sahari-hari kabanyakan banyak manggunoan Bahaso Melayu Jambi atau masyarakaik jambi acok manyambat jo Baso Jambi, nan masih ciek rumpun jo bahaso Melayu lainnyo di nusantara yaitu rumpun bahaso Austronesia, bahaso Melayu Jambi surang takenal jo dialek "O"nyo mirip jo Bahaso Melayu Palembang dan Bahaso Bengkulu nan samo-samo ba dialek "O.
bahaso Jambi punyo babarapo bahaso turunan seperti bahaso Melayu Kuala Tungkal (barakhiran e), bahaso Kubu/Rimba (urang Anak Dalam) dan bahaso Kerinci. Bahaso-bahaso itu masih tabagi baliak ateh babagai dialek. Di kota Bangko surang ado babarapo dialek bahaso Bangko. Babeda desa bisa babeda dialek.
Contoh kato dalam bahaso Melayu Jambi:
Saya (dalam Bahaso Indonesia) menjadi Sayo (dalam bahaso Melayu Jambi)
Kemana (dalam Bahaso Indonesia) Menjadi Kemano (dalam Bahaso Melayu Jambi)
Apa (dalam Bahaso Indonesia) menjadi Apo (dalam Bahaso Melayu Jambi)
Angko Dalam Bahaso Melayu Jambi:
Satu = Sikok
Dua = Duo
(78203) 2002 NX50
(78203) 2002 NX50 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Juli 2002 dek NEAT di Palomar.
Urang Jambi
Bahaso
Tiga = Tigo
Krenosmittia camptophleps
Krenosmittia camptophleps adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Bahaso
Empat = Empat
(78203) 2002 NX50
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Krenosmittia camptophleps
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Uclesia brevinervis
Uclesia brevinervis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dolichopus conspectus
Dolichopus conspectus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Jambi
Bahaso
Lima = Limo
Enam = Enam
Tujuh = Tojo
Delapan = Lapan
Sembilan = Sembilan
Sistem karabaik
Dalam kehidupan urang Melayu Jambi mangarajoan prinsip bilateral jo mamasuak faktor kaluarga batih sabagai dasar pahitungan hubungan kakaluangan. Inyo taruih punyo hubungan karabatan dari pihak ibu maupun bapak.
Sistem karabatan tu disabuik jo istilah "Sanak", yaitu turun-turun sampai generasi katigo. Kelompok ko biasonyo saliang mambantu dalam satiok acara kaluarga seperti pabiniangan, mati dan lain-lain.
Uclesia brevinervis
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Urang Jambi
Agamo
Urang Melayu Jambi alah mameluk agamo Islam, dan umumnyo ma ikuik mahzab Syafi'i. Dalam kehidupan sahari-hari masih ado kayakinan animisme dan dinamisme, di mano peran dukun sabagai pantara jo dunia gaib masih ditamui bacampua baua jo kayakinan ka makhluk jelmaan dunia gaib nan suko mangganggu manusia dan bisa juo dimanfaatakan untuak kepentingan manusia.
Urang Melayu Jambi nan kabanyakan agamo Islam. Kabanyakan sangaik taat denga iduik. nan basendingan kitabullah Artinyo "sadonyo ketentuan nan manyuruah kehidupan dalam masyarakaik barasa dari budaya nenek moyang dan barasa dari ajaran-ajaran agamo, yaitu Al-Qur'an dan dan Hadits".
Mato pancaharian
Mato pancaharian nyo tarutamo bakok lam ladang nan inyo bagi manjadi ampek bantuak, yaitu Parelak, Kabun Mudo, Umo Rendah dan Talang.
Parelak adolah ladang dakek kampuang nan ditanam lado, kacang-kacangan dan sayua-sayua.
Kabun mudo adolah ladang nan ditanam tanaman mudo, mode pisang, kedelai dan kacang tanah.
Umua rendah adolah ladang agak lueh nan ditanam padi, dan di sakitanyo ditanam jaguang, sorgum, katimun dan lain-lain. Sadangkan umo
Salain bakaro-karo tanam urang Melayu Jambi banyak lo nan batani, nelayan, badagang, jo karajo di sektor pamarintah.
Dafta pustako
.
Armatosterna buquetiana
Armatosterna buquetiana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phronia dryas
Phronia dryas adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Platysoma inexpectatum
Platysoma inexpectatum adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hypocaccus lopatini
Hypocaccus lopatini adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Platysoma inexpectatum
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Hercostomus gymnopygus
Hercostomus gymnopygus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hypocaccus lopatini
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Hercostomus gymnopygus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Neomyia simmondsi
Neomyia simmondsi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Malacoscylus gratiosus
Malacoscylus gratiosus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Terradessus anophthalmus
Terradessus anophthalmus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Oemida microphthalma
Oemida microphthalma adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(51805) 2001 NY12
(51805) 2001 NY12 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Juli 2001 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(510063) 2010 HU21
2010 HU21 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.198, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Argyrophylax trisetosa
Argyrophylax trisetosa adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Pterolophia cylindripennis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cydistomyia frontalis
Cydistomyia frontalis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Hippopsis femoralis
Hippopsis femoralis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Uclesia excavata
Uclesia excavata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Estola fuscodorsalis
Estola fuscodorsalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cybister sumatrensis
Cybister sumatrensis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Estola fuscodorsalis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cybister sumatrensis
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Uclesia excavata
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Haematopota tabanula
Haematopota tabanula adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(53418) 1999 PY3
(53418) 1999 PY3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.093, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 11.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dasybasis opaca
Dasybasis opaca adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Cecidomyia lucida
Cecidomyia lucida adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anopheles listeri
Anopheles listeri adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasineura aceris
Dasineura aceris adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anopheles listeri
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.