cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nycerella delecta
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko sampai Panama.
2005 VL1
2005 VL1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.226, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 27.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Puliciphora imitata
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Drosophila spuricurviceps
Drosophila spuricurviceps adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Culex jacksoni
Culex jacksoni adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Atomosia rica
Atomosia rica adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Nippononeta obliqua
Nippononeta obliqua adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nippononeta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1960 dek Oi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Korea, Japang.
(72803) 2001 GD
(72803) 2001 GD adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 April 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(58892) 1998 HP148
(58892) 1998 HP148 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 April 1998 dek E W Elst di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(53900) 2000 FV49
(53900) 2000 FV49 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Saprinus bicoloroides
Saprinus bicoloroides adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haematopota bullatifrons
Haematopota bullatifrons adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Morimopsidius triangularis
Morimopsidius triangularis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus rasidorsis
Onthophagus rasidorsis adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haematopota bullatifrons
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Niphates lutea
Niphates lutea adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Lypha truncata
Lypha truncata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Morimopsidius triangularis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lypha truncata
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Niphates lutea
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Niphates lutea dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Erioptera (Erioptera) annulipes
Erioptera (Erioptera) annulipes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Saprinus bicoloroides
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
2010 VM171
2010 VM171 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.219, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Onthophagus rasidorsis
Kumbang iko punyo antena lamela.
Paroeme semifemorata
Paroeme semifemorata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Uroxys dybasi
Uroxys dybasi adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stilobezzia pallidipes
Stilobezzia pallidipes adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Euprepina maracajula
Euprepina maracajula adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stilobezzia pallidipes
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Euprepina maracajula
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Sternangustum pilosum
Sternangustum pilosum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oberea atricilloides
Oberea atricilloides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Megaselia copalina
Megaselia copalina adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Euchelipluma elongata
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Euchelipluma elongata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(67184) 2000 CS4
(67184) 2000 CS4 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
(326291) 1998 HM3
(326291) 1998 HM3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.062, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(67184) 2000 CS4
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Lestodiplosis inermis
Lestodiplosis inermis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
2006 KP21
2006 KP21 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.501, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Winthemia sponsa
Winthemia sponsa adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lispe ponti
Lispe ponti adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Lutzomyia trispinosa
Lutzomyia trispinosa adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Tabanocella zoulouensis
Tabanocella zoulouensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Bawah Balai, Balai Tangah, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Bawah Balai adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Balai Tangah, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
(61145) 2000 NX8
(61145) 2000 NX8 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Juli 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sarcotragus myrobalanus
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Sarcotragus myrobalanus dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Tribalus politus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Urang Asmat
Urang Asmat adolah sabuah suku di Papua Selatan. Urang Asmat takenal jo hasil ukiran kayunyo nan unik. Populasi suku Asmat tabagi duo, yaitu urang-urang nan tingga di pesisir pantai dan urang-urang nan tingga di bagian pedalaman. Kaduo populasi ko saliang babeda satu samo lain dalam hal dialek, caro iduik, struktur sosial dan ritual. Populasi pasisia pantai salain tu tabagi ka dalam duo bagian, yaitu suku Bisman nan barado di antaro Sungai Sinesty, dan suku Simai di Sungai Nin.
Etimologi
Urang Asmat adolah namo dari sabuah suku nan ado di Papua Selatan, Indonesia. Urang Asmat takenal jo hasil ukiran kayu tradisional nan sangaik khas. Babarapo ornamen/motif nan acok kali dipakai dan manjadi tema utamo dalam proses pamuhatan patung nan dikarajoan dek panduduak suku asmat adolah maambiak tema nenek moyang dari suku mereka, nan biasonyo disabuik mbis. Tapi indak baranti sampai sinan, acok kali juo ado ornamen / motif lain nan sarupo perahu atau wuramon, nan urang tu picayoi sabagai simbol perahu arwah nan mambaok nenek moyangnyo di alam mati. Untuak panduduak asli suku asmat, seni ukir kayu labiah marupokan sabuah parwujudan dari caro inyo dalam malakuan ritual untuak mangingat arwah para leluhurnyo.
Kondisi alam
Wilayah nan ditampuah Urang Asmat adolah dataran coklat lembek nan tatutuik dek jaring laba-laba sungai. Wilayah nan ditinggali Urang Asmat ko alah manjadi Kabupaten surang jo namo Kabupaten Asmat jo 7 Kecamatan atau Distrik. Ampia satiok hari hujan turun jo curah 3000-4000 mm/tahun. Tiok hari juo pasang surut lauik masuak kewilayah ko, sahinggo ndak heran kalau permukaan tanah sangaik lambek dan bamaluak. Jalan hanyo dibuek dari papan kayu nan ditumpua di ateh tanah yang lembek. Praktik indak sadolah kendaraan bamotor bisa malalui jalan ko. Urang nan bajalan harus ati-ati supayo jan tapelase, tarutamo pas hujan.
Patantangan
Banyak pertentangan di antaro desa nan babeda Asmat. Yang paliang marahan adolah caro nan dipakai Urang Asmat untuak mambunuah musuahnyo. Katiko musuah dibunuah, mayatnyo dibaok ka kampuang, tu dipotong dan dibagikan ka sadolah panduduak untuak dimakan basamo. Inyo manyanyian lagu kamatian dan manggalangan kapalonyo. Otaknyo dibungkuih daun sago nan dipangagang dan dimakan. Tapi hal ko alah jarang tajadi malah ilang resmi dari ingatan.
Pasebaran
Urang Asmat tasebar dan mandiami wilayah disekitar pantai Laut Arafuru dan Pagunuangan Jayawijaya, jo medan nan lumayan barek mengingat daerah nan ditampuah adolah hutan belantara, dalam kehidupan suku Asmat, batu nan biaso awak caliak dijalanan kironyo sangaik harago untuak inyo. Malah, batu-batu tu bisa dijadian sabagai maskawin. Sadonyo itu disababkan dek tampek tingga Urang Asmat nan mambetuk rawa-rawa sahinggo sangaik payah mancari batu-batu jalanan nan sangaik baguno untuak inyo untuak mambuek kapak, palu, dan sebagainya.
Kampuang Asmat
Kini biasonyo, sakitar 100 sampai 1000 urang tingga di ciek kampuang. Satiok kampuang punyo ciek rumah Bujang dan banyak rumah kaluarga. Rumah Bujang dipakai untuak upacara adaik dan upacara keagamoan. Rumah kaluarga dihuni dek duo sampai tigo kaluarga, nan punyo kamar mandi dan dapur surang. Hari ko, ado sakitar 70.000 urang Asmat iduik di Indonesia. Mayoritas anak-anak Asmat sadang mandapekan sakolah.
Ciri Fisik
Panduduak Asmat pado umumnyo punyo ciri fisik nan khas, kulik itam dan baambut kariang. Tubuhnyo cukuik tinggi. Rata-rata tingkek badan urang Asmat padusi sakitar 162 cm dan tingkek badan laki-laki mancapai 172 cm.
Mato pancaharian
Kabiasaan mandapekan iduik dan mancari makan antaro suku nan ciek jo suku nan lainnyo di wilayah Distrik Citak-Mitak kironyo ampia samo. Asmat Darat, Urang Citak dan Urang Mitak punyo kabiasaan sahari-hari dalam mancari nafkah adolah baburu binatang hutan mode, ular, kasuari, buruang, babi hutan dll. urang tu juo taruih maramuah / manokok sagu sabagai makan pokok dan nelayan yaitu mancari ikan jo urang untuak dimakan. Kehidupan dari katigo suku ko ruponyo alah barubah.
Sabari-hari urang Asmat bakarajo dilingkokan sekitarnyo, tarutamo untuak mancari makan, jo caro baburu maupun bakubuahan, nan tentu masih manggunoan metode nan cukuik tradisional dan sederhana. Masakan suku Asmat indak mode masakan kito. Masakan istimewa untuak inyo adolah ulat sagu. Tapi sadonyo hari inyo hanyo manggang ikan atau dagiang binatang hasil buruan.
Callistomyia pavonina
Callistomyia pavonina adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dewan Perwakilan Rakyat Daerah Kota Sungai Penuh
Pimpinan Dewan
Pimpinan DPRD Kota Sungaipenuh tadiri dari sa urang ketua jo duo urang wakia ketua nan barasa dari partai politik nan mampunyoi suaro tabanyak di dewan.
Phytomyptera aurocrista
Phytomyptera aurocrista adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dewan Perwakilan Rakyat Daerah Kota Sungai Penuh
Daerah Pamiliahan
Pado Pemilu 2019, pamiliahan DPRD Kota Sungai Penuh dibagi kadalam 3 daerah pamiliahan (dapil) sabagai barikuik:
(62850) 2000 UC72
(62850) 2000 UC72 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
Mycetophila stolida
Mycetophila stolida adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Polyrhaphis
Polyrhaphis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycetophila stolida
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Polyrhaphis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(62850) 2000 UC72
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Atheta sundti
Atheta sundti adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Asmat
Mato pancaharian
Dalam kehidupan Urang Asmat "batu" nan biasonyo kito caliak di jalan kironyo sangaik maha untuak inyo. Malah, batu-batu tu bisa dijadian sabagai maskawin. Sadonyo itu disababkan dek tampek tingga Urang Asmat nan mambetuk rawa-rawa sahinggo sangaik payah mancari batu-batu jalanan nan sangaik baguno untuak inyo untuak mambuek kapak, palu, dan sebagainya.
Atheta sundti
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Urang Asmat
Makanan Pokok
Makanan Pokok urang Asmat adolah sagu, hampia tiok hari awak makan sagu nan dibuek jadi bulatan-bulatan nan dibakar dalam bara api. Kagadangan lainnyo adolah makan ulat sagu nan iduik dibatang kayu sagu, biasonyo ulat sagu dibungkuih jo daun nipah, ditaburi sagu, dan dibakar dalam bara api. Salain itu sayuran jo ikan baka dijadian pelengkap. Tapi nan mangprihatinkan adolah masalah sumber aia barasiah.Air tanah payah didapek karano wilayahnyo marupokan tanah bakawan.Pabuek pakai aia hujan dan aia rawa sabagai aia barasiah untuak paralu sahari-hari.
Pola hiduik
Salah satu hal nan patuik ditiru dari pola iduik panduduak asli Urang Asmat, mareka maraso dirinyo adalah bagian dari alam, dek karano itu awak sangaik ma aromaik dan mangarajoan alam sekitarnyo, bahkan, pohon disekitar tampek iduiknyo dianggap jadi gambaran dirinyo. Batang kayu manggambarakan tangan, buah manggambarakan kapalo, dan akar manggambarakan kaki urang tu
Caro Marias badan
Urang Asmat punyo caro yang sangaik sederhana untuak marasai diri inyo. inyo hanyo paralu tanah abang untuak mahasiakan warna merah. untuak mahasiakan warna putiah inyo bueknyo dari kulit kerang nan alah dihalusan. sambia warna itam inyo hasil dari arang kayu nan dihalusan. caro manggunoan pun cukuik simpel, hanyo jo campuahan bahan itu jo sagetek aia, pawarna itu alah bisa dipakai untuak mawarna badan.
Adaik istiadaik urang asmat
Urang Asmat adolah suku nan maanut Animisme, sampai jo masuak para Misionaris mambaok pangajaran baru, mako inyo mulai mengenal agamo lain salain agam nenek-moyang. Dan kini, masyarakaik suku ko alah manutuik babagai macam agamo, seperti Protestant, Katolik, dan Islam. Sarupo masyarakaik pada umumnyo, dalam manjalankan proses kehidupannyo, masyarakaik Urang Asmat pun, malalui babagai proses, yaitu:
Unik
Dalam manampuah paraluang biologisnyo, antah kaum laki atau padusi mangarajoan di ladang atau kabun, pas prianyo pulang dari baburu dan bininyo sadang bakarajo di ladang. Salain tu, ado acara nan unik lainnyo di mano anak babi disusui dek padusi suku ko hinggo umu 5 tahun.
Rumah Adaik
Rumah Tradisional Urang Asmat adolah Jeu jo panjang sampai 25 meter. Sampai kini masih dijumpai Rumah Tradisional ko kalau wak bakunjuang ka Asmat Pedalaman. Bahkan masih ado juo di antaro urang nan mambangun rumah tingga di ateh kayu.
Kapercayaan
Adaik istiadaik suku Asmat ma akui dirinyo sabagai anak dewa nan datang dari dunia mistik atau gaib nan lokasinyo talatak di mana mantari tenggelam satiok sore hari. Inyo yakin kalau nenek moyangnyo di zaman dulu mangarajoan pandarat di bumi di daerah pagunuangan. Salain itu urang suku Asmat juo picayo kalau di wilayahnyo ado tigo macam roh nan masiang-masiang punyo sifat elok, buruak dan nan buruak tapi mati. Berdasarkan mitologi masyarakaik Asmat berdiam di Teluk Flamingo, dewa tu banamo Fumuripitis. Urang Asmat yakin kalau di lingkungan tampek tingga manusia juo diam babagai macam roh nan awak bagi dalam 3 kalompok. Kehidupan urang Asmat banyak diisi jo upacara-upacara. Upacara gadang maasuik sadolah komuniti desa nan taruih berkaitan jo panghormatan roh nenek moyang mode iko:
(79954) 1999 CX99
(79954) 1999 CX99 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Pebruari 1999 dek LINEAR di Socorro.
Ruhana Kuddus
Rohana Kudus adolah tokoh wartawan Indonesia. Baliau adolah pandiri surek kaba padusi nan partamo di Indonesia. Rohana iduik di zaman nan samo jo Kartini, katiko akses padusi untuak mandapek pandidikan nan baiak sangek dibatasi. Rohana adolah saurang padusi nan punyo komitmen nan kuaik pado pandidikan tarutamo untuak kaum padusi. Pado zamannyo Rohana tamasuak salah surang dari saketek padusi nan pacayo baso diskriminasi kapado padusi, tamasuak kasampatan untuak mandapek pandidikan adolah tindakan samena-semena lalu harus dilawan. Jo kacerdasan, kabaranian, pangorbanan sarato pajuangannyo Rohana malawan katidakadilan untuak parubahan nasib kaum padusi.
Celticecis oviformis
Celticecis oviformis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Ruhana Kuddus
Latar balakang
Walaupun Rohana indak dapek mandapek pandidikan sacaro formal namun baliau rajin baraja jo ayahnyo, saurang pagawai pamarentah Balando nan salalu mambaoan Rohana bahan bacoan dari kantua. Kainginan jo samangaik barajanyo nan tinggi mambuek Rohana capek manguasoi materi nan diajaan ayahnyo. Dalam umua nan masih sangek mudo Rohana alah dapek manulih jo mambaco, sarato babahaso Balando. Salain itu baliau baraja pulo abjad Arab, Latin, jo Arab-Malayu. Katiko ayahnyo ditugehan ka Alahan Panjang, Rohana batatangga jo pajabat Balando atasan ayahnyo. Dari bini pajabat Balando tu Rohana baraja manyulam, manjahik, marendo, sarato marajuik nan marupoan kaahlian padusi Balando. Disinan baliau banyak pulo mambaco majalah tabitan Balando nan mamuek babagai barito politik, gaya iduik, sarato pandidikan di Eropa nan sangek disukoi Rohana.
(79954) 1999 CX99
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Ruhana Kuddus
Latar balakang
Pado tanggal 11 Februari 1911, baliau alah managakkan sakolah katarampilan untuak padusi nan ado di Koto Gadang nan dibari namo Sekolah Kerajinan Amai Setia. Disakolah itu, Rohana mangajakan katarampialn dasar sarupo mambaco jo manulih. Katarampilan tangan sarupo manjaik, mambordir, jo manyulam. Kamudian inyo maajaan pulo takaik caro mangalalo piti, budi pekerti, pandidikan agamo sampai palajarah Bahaso Indonesia jo Bahaso Balando. Baliau juo tacatat sabagai Wartawati Partamo di Indonesia nan mandirikan jo mamimpin surek kaba Perempuan Bergerak nan ditabikkan di Lubuk Pakam, Medan dan surat kabar "Tjahaja Soematera" nan dipimpinnyo di Padang pado zaman panjajahan Balando.
Kubang Kaciak, Balai Tangah, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Kubang Kaciak adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Balai Tangah, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Ruhana Kuddus
Latar balakang
Baliau laia dari pasangan Mohamad Rasjad Maharadjo Soetan (ayah) jo Kiam (ibu). Rohana Kudus adolah kakak tiri dari Soetan Sjahrir, Pardana Mantari Indonesia nan partamo sarato mak tuo (bibi) dari panyair tanamo Chairil Anwar. Baliau pun adolah sapupu H. Agus Salim.
Rohana saurang padusi nan mampunyoi komitmen nan kuaik pado pandidikan tarutamo untuak kaum padusi. Pado zamannyo Rohana tamasuak salah saurang dari saketek urang nan picayo adonyo diskriminasi taadok padusi, tamasuak kasampatan untuak mandapek pandidikan adolah tindakan nan sawenang-wenang nan haruih dilawan. Dek cadiaknyo, baraninyo, sarato pangorbanannyo malawan kaindak adilan untuak maubah nasib kaum padusi.
Uranotaenia novobscura
Uranotaenia novobscura adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Asmat
Kapercayaan
Urang ko picayo kalau sabalun masuak surga, arwah urang nan alah mati ka marganggu manusia. Gangguan bisa bantuaknyo sakik, bencana, bahkan peperangan. Dek karano itu, demi manyalamaikan manusia jo manyalamaikan arwah, urang-urang nan masih iduik mambuek patung dan maagian pesta mode pesta patung bus (Bioskokombi), pesta topeng, pesta perahu, dan pesta ulat-ulat sagu.
Uranotaenia novobscura
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Urang Asmat
Sumber alam jo potensi alam
Salain ikan, cucut, kapitiang, udang, teripang, ikan penyu, cumi-cumi, dan binatang lainnyo nan banyak hujan. Daerah Asmat punyo juo sumber daya alam nan sangaik lua biaso, nseperti: rotan, kayu, gahar, kemiri, kulit masohi, kulit lawang, damar, dan kemenyan.
Mitologi
Dalam hal kayakinan urang Asmat yakin kalau inyo adalah turun dari dewa nan turun dari dunia gaib nan barado di sabalah lauik di balakang ufuk, tampek matoari tabunuah tiok hari. Manuruik kayakinan urang Asmat, dewa nenek moyang tu dulu mandarat di bumi di tampek nan jauah di pagunuangan. Dalam pajalanannyo turun ka hilir sampai inyo tibo di tampek nan kini didiami dek urang Asmat hilir, inyo maraso banyak petualangan. Dalam mitologi urang Asmat nan badiam di Teluk Flaminggo misalnyo, dewa tu namonyo Fumeripitsy. Katiko inyo bajalan dari hulu sungau ka arah lauik, inyo disarang dek sabuah buaya raksasa. Parahu Lesung nan ditumpanginyo tenggelam. Dalam perkelahian sengit nan tajadi, inyo dapek mambunuah si buaya, tapi inyo surang luko parah. Inyo tabaok arus nan mandamparkannyo di tapi sungai Asewetsy, Desa Syuru kini. Nasibaik ado ciek buruang Flamingo nan mangarajoan inyo sampai inyo sakalinya baliak; tu inyo mambuek rumah yew dan mangukir duo patung nan sangaik rancak serta mambuek ciek genderang Em, nan sangaik kuek bunyinyo. Sasudah inyo salasai, inyo mulai manari taruih-tiruih tanpa henti, dan kakuatan sakti nan kalua dari gerakannyo itu mambari iduik ka kaduo patung nan diukirannyo. Indak lamo salasailah patung-patung itu bagerak dan manari, dan inyo tu jadi pasangan manusia nan partamo, yaitu nenek-moyang urang Asmat.
Ritual hari Kematian
Urang Asmat indak tau dalam hal mangubuakan mayik urang nan alah mati. Untuak urang tu, mati indak hal nan alami. Kalau surang indak mati dibunuah, mako urang tu picayo kalau urang tu mati dek sabuah sihir itam nan takunjuang ka inyo. Bayi nan baru lahia nan katiko mati pun dianggap hal nan biaso dan awak indak terlalu kesal dek awak picayo kalau roh bayi tu nio capek ka alam roh-roh. Salain itu kamatian urang dewasa maadoan kesalutan nan sangaik dalam untuak masyarakaik Asmat.
Urang Asmat picayo kalau kamatian nan tibo salain pado usia nan talampau tuo atau talampau mudo, adalah disababkan dek karajo buruak, antah dari kuek magis atau karajo kekerasan. Kaparcayoan urang-urang tu maraso paralu mambaleh dendam untuak korban nan alah mati. Roh leluhur, untuak nan awak baktiakan diri, direprésentasian dalam ukiran kayu spektakuler di kano, tameng atau tiang kayu nan bakukir figur manusia. Sampai pado akhir abad 20an, para mudo Asmat manampuah kawajiban dan panyabdian inyo ka sesama anggota, ka niniak muyang dan sambia mambuktikan kaantanan jo mambaok kapalo musuahnyo, sambia bagian badannyo ditawaan untuak dimakan anggota kaluarga nan lain di desa tu.
Kalau ado urang tuo nan sakik, mako kaluarga dakek bakumpua dakek si sakik sambia manangih karano urang tu picayo ajal ka maambiaknyo. Indak ado usaho-usaho untuak maobati atau maagiah makan ka si sakik. Keluarga dakek sakik si sakik indak barani maadehinyo karano urang tu picayo si sakik ka 'bawok' salah surang dari nan dikasiahi untuak mangawani. Di sisi rumah tampek si sakik dilatangan, dibuekannyo sajenis pagar dari cabang pohon nipah. Katiko tau kalau si sakik mati mako ratapan jo tangih jadi-jadi. Keluarga nan ditinggalkan capek babaro maambek si sakik dan kalua rumah manggulangan-gulangan badannyo di lumpur. Samantaro itu, urang-urang di sekitar rumah mati alah manutuik sadolah lubang dan jalan masuak (kecuali jalan masuak utamo) jo niat manghalang-halangi masuak roh-roh buruak nan bakaliaran pas manjalang mauik. Urang-urang Asmat manyatoan kesedihan jo caro manangih tiok hari sampai babulan-bulan, mamulia badannyo jo lumpur dan cucuk abih bueknyo. Yang alah babini bajanji ndak ka babini baliak (meski nantinyo ka babini baliak lo) dan manutuik kapalo jo muko jo topi supayo ndak menarik untuak urang lain.
Tulang urang nan alah mati biasonyo dilatakkan di ateh para (anyaman bambu), nan alah disadioan di lua kampuang dan dibiayaan sampai busuk. Palak, tulang balulangnyo dikumpuahan dan didipan di ateh pokok-pokok kayu. Tangkok kapalo dicok dan digunoan sabagai bantal petanda kasih sayang ka nan mati. Urang Asmat picayo kalau roh-roh urang nan alah mati tu (bi) masih tatap ado di dalam kampuang, tarutamo kalau urang tu diwujudan dalam bantuak patung mbis, yaitu patung kayu nan tingginyo 5-8 meter. Cara lain adolah jo mamadahan januah di perahu leseung lamo jo pabekalan mode sagu jo ulat sagu untuak kamudian dilapeh di sungai dan salajengnyo tabaok arus ka lauik ka paristirahatan akhir roh-roh.
Kini ko, jo masuak pengaruh dari lua, urang Asmat alah mangubuangan jenazah dan babarapo barang punyo pribadi nan mati. Umumnyo, jenazah laki-laki dikubuakan tanpa mamakai baju, sadangkan jenazah padusi dikubuakan jo mamakai baju. Urang Asmat indak punyo pamakaman umum, mako jenazah biasonyo dikubuakan di hutan, di pinngir sungai atau samak-samak tanpa nisan. Di ma pun jenazah tu diubuakan, kaluarga tatap dapek manamuan kubuaranyo.
Ritua Pambuatan jo Pangukuahan Parahu Lesung
Untuak manarik batang kayu, si pemilik perahu mintak bantuan ka sanaknyo. Sabanyak ketek ka manganduang kayu di balakang dan lainnyo manyarik kayu tu. Sabalumnyo diadoan sabuah upacara khusus nan dipimpin oleh surang urang tuo nan bapangaruah dalam masyarakaik. Maksudnyo adalah agar perahu itu nantinyo ka bajalan barasiah dan lancar.
Perahu pun dicinto jo warna putiah di bagian dalam dan di bagian lua bawarna merah baselingan putiah. Perahu di agiah juo ukiran nan bantuak kaluarga nan alah mati atau bantuak buruak dan binatang lainnyo. Sasudah dicinto, perahu dihias jo daun sagu. Sabalun dipakai, sadolah perahu diresmian labiah dulu. Para pemilik perahu baru basamo jo perahu surang-surang bakumpua di rumah urang nan paliang bapangaruah di kampuang tampek diradioan pesta sambia mandanga nyanyian-nyanyian dan penabuhan tifa. Tuik baliak ka rumah surang-surang untuak manyiapkan diri dalam perlumbaan perahu. Para padayung manghias diri jo cat warna putiah jo merah disertai bulu-bulu buruang. Kaum anak-anak jo padusi basorak-sorak agiah semangat dan maeriahan suasana. Namun, ado juo nan mangangek mangingat kakaknyo nan alah mati.
Pado dulu, pembuatan perahu dilakuan dalam rangka persiapan sabuah panyarangangan dan pangajauan kapalo. Kalau alah salasai, parahu-parahu ko dicubo ka tampek musuah jo niat mamanas-manasi urang-urang tu dan mamancingan suasana musuah supayo siap parang. Kini, panggunoan perahu labiah direlok untuak pangangkutan bahan makanan.
Upacara Bis
Upacara Bis marupokan salah ciek kajadian penting dalam kehidupan suku Asmat karano bahubungan jo pangukiran patung leluah (Bis) kalau ado parmintaan dalam sabuah kaluarga. Dulu, upacara Bis ko dijadian untuak maringekakan anggota kaluarga nan alah mati tabunuah, dan kamatian tu harus capek dibalas jo mambunuah anggota kaluarga dari pihak nan mambunuah.
Untuak mambuek patung nenek moyang atau saudara nan alah mati paralu kurang labiah 6-8 minggu. Pangukiran patung dikarajoan di dalam rumah lamo (bujang) dan salamo pembuatan patung sadang berlangsung, kaum padusi indak dibuek masuak rumah tu. Dalam masa-masa pembuatan patung bus, biasonyo tajadi tuka-tukang bini nan disabuik jo papis. Tindakan ko nio untuak maarat hubungan persahabatan nan sangaik paralu di wakatu tatantu, mode peperangan. Pilihan pasangan tajadi pado wakatu upacara pajuangan-pajuangan antaro padusi jo laki nan diadoan satiok sore.
Upacara parang-parang ko nio untuak mainguang roh-roh buruak dan di wakatu ko, padusi punyo kasampatan untuak manutuik laki nan dikeciwaan atau pernah manyakiti hatinyo. Kini ko, dek peperangan antar klan alah indak ado lai, mako upacara bus ko baru dilakukan kalau tajadi mala petaka di kampuang atau kalau hasil pengumpulan bahan makanan indak cukuik. Manuruik kapercayoan, hal ko disababkan roh-roh kaluarga nan alah mati nan alun diantauan ka tampek parisitirahatan terakhir, yaitu sabuah pulau di muara sungai Sirets.
Patung bus manggambarannyo rupa dari anggota kaluarga nan alah mati. Yang ciek tagak di ateh bahu yang lain tasusun dan paliang utamo talatak di puncak bus. Sasudah tu diagiah warna dan diagiah hiasan-hiasan. Alah didandani, patung bus ko dilatakkan di ateh ciek panggung nan dibangun di rumah lamo. Pas itu, kaluarga nan ditinggalkan ka manyatoan bahwa pembalasan dendam alah dilaksanakan dan inyo mahadang agar roh-roh nan alah mati itu pai ka pulau Sirets dengan tanang. Inyo juo manyambah supayo kaluarga nan ditangga indak digangguang dan diagiah kesuburan. Biasonyo, patung bus ko kamudian ditaroan dan ditegakkan di daerah sagu sampai rusak.
Upacara pengukuhan dan pembuatan rumah bujang (yentpokmbu)
Urang-urang Asmat punyo 2 tipe rumah, yaitu rumah kaluarga dan rumah bujang (je). Rumah bujang ikolah nan sangaik penting untuak urang-urang Asmat. Rumah bujang ko dinamoan sasuai jo namo marga (keluarga) pemiliknyo.
Rumah bujang marupokan pusat kegiatan baik nan bersifat religius maupun nan bersifat nonreligius. Sakaluarga dapek tingga di sinan, tapi kalau ado sabuah serangan nan ka direncanakan atau upacara-upacara tatantu, padusi jo anak-anak dilarang masuak. Urang-urang Asmat malakuan upacara khusus untuak rumah bujang nan baru, yang dihadiri dek kaluarga dan sanak. Pambahan rumah bujang juo di ikuikan dek babarapo urang dan seremoniang dilakuan jo tari-tarian dan panabuhan tifa.
Zygocera elongata
Zygocera elongata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila differens
Drosophila differens adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Deinocerites mcdonaldi
Deinocerites mcdonaldi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Drosophila differens
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Deinocerites mcdonaldi
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Catharina-Amalia, Putri Orange
Catharina-Amalia, Putri Oranye (nama lahia: Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria; ) adolah Pawarih takhta Karajaan Balando (pawarih jaleh Karajaan Balando), Curaçao, Aruba, dan Sint Maarten. Galanyo iyolah Nan Mulia Putri Oranye, Putri Balando, Putri Oranye-Nassau.
(77891) 2001 SM232
(77891) 2001 SM232 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.165, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Oswaldia muscaria
Oswaldia muscaria adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dolichopus sufflavus
Dolichopus sufflavus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Nippononeta ogatai
Nippononeta ogatai adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nippononeta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2001 dek Ono & Saito.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Japang.
Japanagromyza setigera
Japanagromyza setigera adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Rhaphuma chatterjeei
Rhaphuma chatterjeei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oropus orbatus
Oropus orbatus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Tanjuang Ambacang, Balai Tangah, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Tanjuang Ambacang adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Balai Tangah, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
(57987) 2002 QQ6
(57987) 2002 QQ6 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Agustus 2002 dek Uppsala-DLR Asteroid Survey di Kvistaberg.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tonnoira magna
Tonnoira magna adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Tipula (Beringotipula) borealis
Tipula (Beringotipula) borealis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
(69733) 1998 JS2
(69733) 1998 JS2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Mei 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(70403) 1999 RK244
(70403) 1999 RK244 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 September 1999 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Baldratia similis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Forcipomyia platensis
Forcipomyia platensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Chaetophthalmus bicoloratus
Chaetophthalmus bicoloratus adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Mariliana rupicola
Mariliana rupicola adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(75971) 2000 CK112
(75971) 2000 CK112 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Februari 2000 dek CSS di Catalina.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Platychirus glupovi
Platychirus glupovi adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Euchelipluma pristina
Euchelipluma pristina adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Euchelipluma dan famili  Guitarridae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1909 dek Topsent.
Megaselia semihyalina
Megaselia semihyalina adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Euchelipluma pristina
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Euchelipluma pristina dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Microibidion exculptum
Microibidion exculptum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Onthophagus lamotellus
Onthophagus lamotellus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Molophilus (Promolophilus) avernus
Molophilus (Promolophilus) avernus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Rhipidoxylomyia yunnanensis
Rhipidoxylomyia yunnanensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Lancetes falklandicus
Lancetes falklandicus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sakitar 1–5 cm.
Urang Ngaju
Urang Dayak Ngaju (Biaju)adolah suku asli di Kalimantan Tengah. Suku Ngaju marupokan sub etnis dayak tagadang di Kalimantan tangah nan persebarannyo cukuik lueh dan utamonyo tasasarek di daerah Kota Palangka Raya, Kabupaten Pulang Pisau, Kabupaten Gunuang Mas, Kabupaten Kapuas dan di kabupaten lainnyo di sadoalah wilayah kalimantan tangah dapek ditamui suku Ngaju. Suku Ngaju sacaro administratif marupokan suku baru nan muncul dalam sensus tahun 2000 dan marupokan 27,3% dari panduduak Kalimantan Tengah, sabalunnyo suku Ngaju tabaik ka dalam suku Dayak dalam sensus 1930.
Berdasarkan sensus panduduak nan dilakuan dek Badan Pusat Statistik RI pado tahun 2000, urang Ngaju (Dayak Ngaju) barado 324.504 jiwa atau 0,16% dari panduduak Indonesia pado wakatu itu. Pas sensus tahun 2000 tu Dayak Ngaju disensus sacaro tapisah jo Suku Dayak Katingan dan Suku Dayak Bakumpai.
Etimologis
Ngaju bararti mudiak atau hulu. Suku Ngaju kabanyakan mandiami daerah aliran sungai Kapuas, Kahayan, Rungan Manuhing, Barito dan Katingan bahkan ado juo nan mandiami daerah Kalimantan Selatan.
Urang Dayak Ngaju nan awak kenal kini, dalam literatur-literatur pado maso-maso awal disabuik Biaju. Terminologi Biaju dipakai untuak manyuoan namo sakalompok masyarakat, sungai, wilayah, dan pola iduik (Ras 1968: 336). Menurut Hikayat Banjar, Sungai Kahayan dan Kapuas kini ko disabuik jo namo sungai Biaju yaitu Batang Biaju Basar, dan Batang Biaju Kecil. Urang nan didionyo disabuik Urang Biaju gadang dan Urang Biaju ketek. Sadangkan sungai Murong (Kapuas-Murong) kini ko disabuik jo namo Batang Petak (caliak Ras 1968: 314). Pulau Petak nan marupokan tampek tingga urang Ngaju disabuik Biaju (Ras 1968: 408, 449).