cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mendoza zebra
Mendoza zebra adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Mendoza dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1992 dek Logunov & Wesolowska.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia.
(65640) 1981 DY2
(65640) 1981 DY2 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Pebruari 1981 dek S J Bus di Siding Spring.
(53713) 2000 DF110
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Eliozeta helluo
Eliozeta helluo adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Gnophomyia petentis
Gnophomyia petentis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eliozeta helluo
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Lambah Bada
Lambah Bada adolah lambah nan talatak di Kecamatan Lore Selatan, Poso Kabupaten Poso, Sulawesi Tengah. Lambah iko adolah bagian dari Taman Nasional Lore Lindu.
Gnophomyia petentis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Lambah Bada
Di lambah iko tadapek puluhan patuang megalitik nan dipakiroan didirian pado abad ka-14. alun diketahui tujuan patuang iko.
Sijarah
Puluhan patuang purbakala iko alah ado sajak abad ka-14. Megalit di Lambah Bada ditamuan patamo kali pado 1908. Walaupun panamuan iko alah balansuang labiah dari 100 tahun, tatapi hanyo saketek hal nan diketahui tentang objek itu, salah satunyo tentang bilo patung batu itu dibuek. Beberapa urang mangiro bahwa batu-batu tersebut dipahat sakitar 5.000 tahun lalu, sadangkan nan lainnyo mangiro megalit itu dibuek sakitar 1.000 tahun silam.
Samantaro itu, beberapa urang lainnyo mangiro bahwa batu tersebut masih ado hubungan jo budaya megalitik di Laos, Kamboja, jo beberapa wilayah di Indonesia pado 2.000 tahun lalu.
Acerovesiculomyia marikovskii
Acerovesiculomyia marikovskii adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lambah Bada
Sijarah
Manuruik Ancient Origins, hinggo kini ko indak diketahui sia nan mambuek patuang megalit di Lambah Bada. Maskipun tadapek dugaan bahwa batu itu dibuej dek budaya nan mambuek megalit di tampek lain di Asia Tenggara, tatapi megalit di Lambah Bada tergolong unik.
Namun dalam catatan A.C. Kruyt, pandiri Kota Poso, sabalun kadatangan Balando tahun 1908 di Lore, masih ado urang mambuek kubua dari batu. Jo masih ado tampek pambuatan Kalamba untuak kuburan. Jadi pemuatan benda-benda iko barasa dari babagai masa, nan di antaronyo ado nan barasa dari masa ratusan tahun atau megalit muda.
Acerovesiculomyia marikovskii
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Glenea aurivillii
Glenea aurivillii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies iko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, di ma inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lambah Bada
Geografi
Lambah Bada talatak di daerah nan relatif data, nan dikaliliangi bukik-bukik, sahinggo awan nan tatahan di puncak bukik nan mangaliliangi lambah. Katiko hujan turun nampak salah satu bagian lambah. Sedangkan bagian lainnyo matoari maandoakan cahayonyo dari baliak awan.
Ditangah Lambah Bada mangalia Sungai Lariang, manyatu jo Sungai Malei, sahinggo aliran Sungai Lariang manjadi labiah dareh. Karano inikolah Sungai Lariang dulu pernah dipakai sabagai tampek olahraga pengarungan sungai. Di tangah Lambah Bada surang arus Sungai Lariang cukuik tanang karano alur nan dilalui relatif data.
Phytomyza novitzkyi
Phytomyza novitzkyi adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lambah Bada
Kearifan lokal
Tujuan dibueknyo megalit itu juo alun diketahui pasti. Masyarakaik satampek picayo bahwa batu itu dulunyo digunoan untuak malakukan pamujaan taadok leluhur. Indak hanyo itu, panduduaknyo juo mampunyoi kisah tentang asal-usul tabantuaknyo megalit tu. Sabuah carito mangatoan bahwa tadapek megalit banamo Tokala'ea nan dulunyo marupoan pemerkosa, akhirnyo dikutuak manjadi batu.
Phytomyza novitzkyi
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Lambah Bada
Kearifan lokal
Samantaro itu, tadapek carito manganoi megalit lain banamo Tadulako. Masyarakat mengatoan bahwa dulunyo Tadulako dikana sabagai panjago kampuang, tatapi satalah mancilok bareh inyo dikutuak manjadi batu. Carito lain mangaitkan megalitik jo pangorbanan manusia. Babarapo urang juo picayo bahwa batu itu dimaksudkan untuak manangkal roh jaek, samantaro nan lain mangklaim bahwa benda tersebut mamiliki kakuatan supranatural jo bisa mailang atau bapindah tampek.
Palindo, Torompana, Tarae Roe, jo Loga adolah saderet namo pambarian panduduak lokal untuak patuang-patuang kuno tersebut. Kisah unik pun turuik manyarotai satiok patuang nan ado di Lambah Bada, salah satunyo Palindo. Dulunyo, masyarakat Lambah Bada picayo bahwa Palindo tagak surang.
Di Taman Nasional Lore Lindu iko juo masih kental jo adat istiadat suku Lore. Salain pamandangan bebatuan jo sawah hijau, disunan juo ditamui rumah adat suku Lore nan bajajar. Rumah kayu iko baatok ijuak jo badindiang batuang acok dijadian tampek bamalam, apobilo baru sampai disinan.
Para tetua di Desa Sepe picayo bahwa patuang Palindo nan bararti sang pahibur dalam bahaso satampek adolah representasi dari panduduak pandahulu mereka, yoitu suku Tosaloge. Sasuai legenda, Raja Luwuk mamarintahan 1800 patuang dari Sepe ke Palopo untuak manandoi kakuasaannyo di Bada. Patuang iko mustinyo maadok ka selatan, tatapi misi iko gagal, karano panduduak Bada malatakkannyo jo maadok ka barat. Katiko sang rajo maminta untuak maubah posisinyo, patuang-patuang iko manimpok pasukan rajo sarato mambunuah sakitar 200 urang. Masyarakat Bada di masa lalu maagiah sesajen ka patuang iko sabalun malakukan pekerjaan gadang, saparti mambukak lahan baru untuak pertanian.
Karakteristik
Patuang Megalitik di Lambah Bada marupoan wajah manusia nan alah distilasi, nan alis jo iduang digambarkan manjadi satu, sadangkan bagian muluik dihilangan. Patuang di Lambah Bada umumnyo mamiliki tando gender nan jaleh. Di patuang Palindo jo Meturu taukia gamba pakakeh kelamin laki-laki. Sadangkan pado patuang Langke Bulawa digambaan alat kelamin wanita. Perbedaan gender juo digambaan pado rauik muko, dimano pado patuang wanita, wajahnyo digambaan saparti dahi nan tatutuik poni.
Pahatan pado megalit tersebut juo dideskripsikan minimalis. Tokoh tersebut biasonyo digambarkan mamiliki kapalo gdang jo badan tanpa lekukan sarato indak bakaki. Pado bagian muko, biasonyo digambaan jo mato nan bulek jo garih tunggal nan manggambaan alis, pipi, jo dagu. Sabagian gadang patuang tampak tagak surang, tatapi ado beberapa nan ditampekan sacara bakalompok. Batuan-batuan megalitik iko tasebar di saluruah daerah lambah. Dari nan babantuak ukiran manusia, hewan, Kalamba jo masih banyak lai.
Patuang-patuang manusia lainnyo baukuran tinggi sakitar 1,5 meter jo diameter sakitar 50 cm. Salain patuang manusia dewasa tadapek patuang Oba nan baukuran tinggi 70 cm jo rauik jenaka, sarato tando kelamin nan alun jaleh. Warga manyabuiknyo sabagai bantuak baruak, tatapi juo bisa diartian sabagai gamaran saparati anak-anak.
Dasybasis postica
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(51846) 2001 OT88
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ozineus
Ozineus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dorcadion cineriferum
Dorcadion cineriferum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Xylethrus anomid
Xylethrus anomid adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1996 dek Levi.
Neolasioptera thurstoni
Neolasioptera thurstoni adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spilogona chishimensis
Spilogona chishimensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Xylethrus anomid
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Peru, Brasil.
Idactus demoori
Idactus demoori adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ocypus ophthalmicus
Ocypus ophthalmicus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atheta irrupta
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Mallophora scopipeda
Mallophora scopipeda adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(57788) 2001 VE88
(57788) 2001 VE88 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Nopember 2001 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cricotopus fuscus
Cricotopus fuscus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Chromatomyia shepherdiana
Chromatomyia shepherdiana adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Parepimelitta barriai
Parepimelitta barriai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Thyridanthrax insularis
Thyridanthrax insularis adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Laccoporus viator
Laccoporus viator adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thyridanthrax insularis
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Laccoporus viator
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Dinaraea
Dinaraea adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Havuslu
Havuslu marupoan sabuah kampung nan talatak di distrik Jabrayil, Azerbaijan.
Lydella arcuata
Lydella arcuata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Kırıkhan
Kırıkhan adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Hatay, Turki. Kota ko pado taun 2009 jumlah panduduknyo 71.533 jiwa.
Tethyopsis brondstedi
Tethyopsis brondstedi adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Hirtaeschopalaea borneensis
Hirtaeschopalaea borneensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tethyopsis brondstedi
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Tethyopsis brondstedi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Psectrocladius obvius
Psectrocladius obvius adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Napomyza clematidicolla
Napomyza clematidicolla adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Mangora eberhardi
Mangora eberhardi adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 2007 dek Levi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kolombia.
Nemopalpus torrealbai
Nemopalpus torrealbai adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(458452) 2011 BR15
2011 BR15 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.277, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(60955) 2000 JG65
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Drosophila novitskii
Drosophila novitskii adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(55470) 2001 TS226
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Condylostylus scopulosus
Condylostylus scopulosus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Rabdophaga heterobia
Rabdophaga heterobia adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Faristodiplosis aculeata
Faristodiplosis aculeata adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Rabdophaga heterobia
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Lestodiplosis
Lestodiplosis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(70058) 1999 JF13
(70058) 1999 JF13 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Mei 1999 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(80673) 2000 BO18
(80673) 2000 BO18 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Cecidomyia nigricollis
Cecidomyia nigricollis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Teucholabis (Teucholabis) laxa
Teucholabis (Teucholabis) laxa adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(75698) 2000 AS110
(75698) 2000 AS110 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(69513) 1997 EP39
(69513) 1997 EP39 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Maret 1997 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bisaltes obliquatus
Bisaltes obliquatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oestranthrax alfierii
Oestranthrax alfierii adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
(62652) 2000 SC364
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cycnidolon approximatum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tabanus siccus
Tabanus siccus adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Eremodromus flaviventris
Eremodromus flaviventris adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(64605) 2001 XD23
(64605) 2001 XD23 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(58556) 1997 HH7
(58556) 1997 HH7 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 April 1997 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycetophila patagoniensis
Mycetophila patagoniensis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Diadelia fuscostictica
Diadelia fuscostictica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(78246) 2002 PH3
(78246) 2002 PH3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Agustus 2002 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(79615) 1998 RT57
(79615) 1998 RT57 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Poso Pesisir, Poso
Poso Pesisir  adolah salah satu kecamatan nan ado di kabupaten Poso, provinsi Sulawesi Tengah, Indonesia.
Leptotarsus (Maoritipula) maori
Leptotarsus (Maoritipula) maori adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ocypodomyia africana
Ocypodomyia africana adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Plastophorides gigantochloae
Plastophorides gigantochloae adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Spilogona churchillensis
Spilogona churchillensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Ceromya elyii
Ceromya elyii adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hesperoconopa sikkimensis
Hesperoconopa sikkimensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Ceromya elyii
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Bahaso Jerman Austria
Bahaso Jerman Austria (bahaso Jerman: Österreichisches Deutsch) adolah bantuak baku dari Bahaso Jerman nan dipakai di Austria. Bahaso iko mampunyoi martabat sosiolinguistik tatinggi, sabagaimano bahaso iko acok dipakai untuak media jo kaadaan-kaadaan rasmi lainnyo. Bahaso iko pulo nan banyak dipakai dek sastrawan Wina di maso lampau.
Exechiopsis wanawarica
Exechiopsis wanawarica adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
2013 AW167
2013 AW167 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.192, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leptotarsus (Pehlkea) columbianus
Leptotarsus (Pehlkea) columbianus adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Andonectes bordoni
Andonectes bordoni adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leptotarsus (Pehlkea) columbianus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Bahaso Jerman Baku Swiss
Bahaso Jerman Baku Swiss (bahaso Jerman: Schweizer Standarddeutsch) adolah salah satu bantuak baku dari Bahaso Jerman nan dipakai di Swiss jo Lihtenstain. Bahaso iko acok disabuik pulo sabagai Schriftdeutsch (bahaso Jerman tulihan) atau Hochdeutsch (bahaso Jerman Ateh) dek urang-urang satampek. Bahaso iko juo dipakai sabagai salah satu 4 bahaso rasmi di Swiss salain Bahaso Parancih, Italia, jo Rumansh. Bahaso iko labiah banyak dipakai dalam panulihan daripado dikecekan.
Andonectes bordoni
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Clitelloxenia perdosetae
Clitelloxenia perdosetae adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Kırıkkale
Kırıkkale adolah sabuah kota nan ado di Provinsi Kırıkkale, Turki. Kota ko pado tahun 2009 jumlah panduduknyo 192.659 jiwa.
Quathlambia
Quathlambia adolah genus langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia producta
Megaselia producta adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(67018) 1999 XY133
(67018) 1999 XY133 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Desember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
2011 AX22
2011 AX22 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.337, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.7.
Recchia procera
Recchia procera adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2011 AX22
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Recchia procera
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phryxe famula
Phryxe famula adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Asilus tingitanus
Asilus tingitanus adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Poso Pesisir Selatan, Poso
Poso Pesisir Selatan adolah salah satu kecamatan nan ado di kabupaten Poso, provinsi Sulawesi Tengah, Indonesia.
Dioctria puerilis
Dioctria puerilis adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Cophura getzendaneri
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Psychoda spectabilis
Psychoda spectabilis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Sphaeromias pictus
Sphaeromias pictus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(55471) 2001 TZ226
(55471) 2001 TZ226 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Oktober 2001 dek NEAT di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rafalus variegatus
Rafalus variegatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Rafalus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1875 dek Kroneberg.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Asia Tengah.
Lithochela conica
Lithochela conica adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Lithochela dan famili  Crambeidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1929 dek Burton.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Lithochela conica dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(76899) 2000 YU105
(76899) 2000 YU105 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Desember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Menemerus acuminatus
Menemerus acuminatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Menemerus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1912 dek Rainbow.
(76899) 2000 YU105
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Menemerus acuminatus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Queensland.
Uranotaenia cavernicola
Uranotaenia cavernicola adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79616) 1998 RV57
(79616) 1998 RV57 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Smittia abiskoensis
Smittia abiskoensis adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hypocacculus asticus
Hypocacculus asticus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Saropogon obesulus
Saropogon obesulus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Drosophila agitona
Drosophila agitona adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
(79616) 1998 RV57
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Parepimelitta femoralis
Parepimelitta femoralis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Chlorophorus punctiger
Chlorophorus punctiger adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(70059) 1999 JD21
(70059) 1999 JD21 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Mei 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Uranotaenia cavernicola
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Bombomyia flammeus
Bombomyia flammeus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Methia occidentalis
Methia occidentalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasybasis postponens
Dasybasis postponens adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hebetula gladiator
Hebetula gladiator adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasybasis postponens
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Vibrissomyia concinnata
Vibrissomyia concinnata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2007 VN243
2007 VN243 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.613, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 22.4.
Vibrissomyia concinnata
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Onthophagus pseudofuscus
Onthophagus pseudofuscus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2007 VN243
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Raspailia (Raspailia) echinata
Raspailia (Raspailia) echinata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Raspailia (Raspailia) echinata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Rosenbergia drumonti
Rosenbergia drumonti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hebetula gladiator
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Docidomyia victoriana
Docidomyia victoriana adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Mallodon downesii
Mallodon downesii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phronia interstincta
Phronia interstincta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Tesserodon papuanum
Tesserodon papuanum adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Rosenbergia drumonti
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
India
Republik India (भारत गणराज्य; Bhārat Gaṇarājya) adolah sabuah nagara di Asia nan mamiliki jumlah panduduak tabanyak kaduo di dunia, jo populasi labiah dari satu miliar jiwa, dan adolah nagara tagadang katujuah badasa ukuran wilayah geografis. Jumlah panduduak India tumbuah pesat sajak partangahan 1980-an. Ekonomi India adolah tagadang kaampek di dunia dalam PDB, diukua dari sagi paritas dayo bali (PPP), dan salah satu patumbuahan ekonomi tacapek di dunia. India, nagara jo sistem demokrasi liberal tagadang di dunia, alah muncua pulo sabagai kakuatan regional nan pantiang, mamiliki kakuatan maliter tagadang, dan mamiliki kamampuan sinjato nuklir.
Talatak di Asia Selatan jo garih pantai sapanjang 7.000 km, dan bagian dari anak banua India, India marupoan bagian dari rute padagangan pantiang, dan basijarah. India babagi bateh nagara jo Pakistan, Republik Rakyat Cino, Myanmar, Bangladesh, Nepal, Bhutan, dan Afganistan. Sri Lanka, Maladewa, dan Indonesia adolah nagara kapulauan nan basabalahan.
(60956) 2000 JT69
(60956) 2000 JT69 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Mei 2000 dek LINEAR di Socorro.
India
Di India talatak paradaban kuno, sarupo Paradaban Lambah Sungai Indus, dan marupoan tampek kalahiran dari ampek agamo utamo dunia: Hindu, Buddha, Jainisme, dan Sikhisme. Nagara ko marupoan jajahan Britania Rayo sabalun maraiah kamardekaan pado 1947.
Ekonomi
India mamiliki ekonomi nan barado dalam urutan ka-10, kok dibandiangkan sasuai jo nilai tuka mato uangnyo, dan ka-4 tagadang dalam hal PPP. India mamiliki rekor ekonomi jo patumbuahan tacapek sakita 8% pado 2003. Dek karano populasinyo nan gadang, mangko pandapekan per kapita India badasa PPP anyo AS$3.262, iyolah barado di urutan ka-125 manuruik Bank Dunia. Cadangan valuta asiang India sakita AS$143 miliar. Mumbai marupoan ibu kota finansial nagara ko, dan marupoan pulo rumah dari Reserve Bank of India (bank sentral India), sarato Bursa Efek Mumbai. Walaupun saparampek dari panduduak India masih iduik di bawah garih kamiskinan, jumlah kaleh manangah nan gadang alah muncua karano capeknyo patumbuahan dalam industri teknologi informasi.
Ekonomi India daulunyo banyak tagantuang dari patanian, namun kini ko anyo manyumbang kurang dari 25% PDB. Industri pantiang lainnyo tamasuak patambangan, minyak bumi, pangasahan barlian, pilem, tekstil, teknologi informasi, jo karajinan tangan. Kabanyakan daerah industri India bapusek di kota-kota utamonyo. Taun-taun balakangan ko, India alah muncua sabagai salah satu pamain tagadang dalam parangkek lunak, dan business process outsourcing, nan maasiakan pandapatan sakita AS$17,2 miliar pado 2004–2005. Ado banyak industri skala ketek nan manyadioan lapangan karajo nan stabil bagi panduduak di kota-kota ketek jo padesaan.
Walaupun India anyo manarimo sakita tigo juta pangunjuang asiang satiok taun, pariwisata tatap pantiang walaupun marupoan sumber pandapatan nasional nan alun bakambang. Pariwisata manyumbangan 5,3 persen dari PDB India. Rakan dagang utamo India tamasuak Amerika Sarikat, Japang, Republik Rakyat Cino, jo Uni Emirat Arab.
Ekspor utamo India tamasuak produk patanian, tekstil, batu baarago jo parhiasan, jaso parangkek lunak jo teknologi, asia teknik, kimia, sarato asia kulik; sadangkan komoditas impornyo adolah minyak mantah, masin, batu baarago, pupuk, jo kimia. Pado taun 2004, total ekspor India bajumlah AS$69,18 miliar sadangkan impor sakita AS$89,33 miliar.
Geografi dan cuaco
Saluruah nagara-nagara bagian India di utara jo timur lauik dibantuak dek Pagunuangan Himalaya. Wilayah lainnyo tadiri dari amparan Indo-Ganga nan subua. Di sabalah barat nan babateh jo Pakistan tanggara tadapek Gurun Thar. Samananjuang India di selatan ampia saluruahnyo marupoan bagian dari dataran tinggi Dekkan. Di kaduo sisi dataran tinggi ko tadapek duo pagunuangan pasisia, iyolah Ghats Barat jo Ghats Timua.
India mamiliki babarapo sungai gadang sarupo sungai Gangga, Brahmaputra, Yamuna, Godavari, jo Krishna. Sungai-sungai tasabuik lah nan manyababkan subuanyo dataran tinggi-dataran tinggi di sabalah utara India sainggo cocok untuak ditanam.
Cuaca India baragam, dari cuaca tropis di selatan inggo ka cuaco manangah di utara. Sabagian dari India nan talatak di pagunuangan Himalaya mamiliki cuaco tundra. India mandapek ujannyo dari angin munson.
Pambagian administratif
India dibagi manjadi 28 nagara bagian (nan kamudian dibagi lai manjadi distrik), anam Wilayah Pasatuan, jo Wilayah Ibukota Nasional Delhi. Nagara-nagara bagian mamiliki pamarentah nan dilantik surang, samantaro Wilayah-wilayah Pasatuan diparentah dek surang pajabaik nan dilantik dek pamarentah pasatuan (union government), meski babarapo di antaranyo mamiliki pamarentah nan dilantik surang.
Nagara bagian jo wilayah India:
(55419) 2001 TF19
(55419) 2001 TF19 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.045, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 10.9.
Leptotarsus (Pehlkea) pallitarsis
Leptotarsus (Pehlkea) pallitarsis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
India
Pambagian administratif
Wilayah Pasatuan <ol type="A"> <li> Kapulauan Andaman jo Nikobar <li> Chandigarh <li> Dadra dan Nagar Haveli <li> Daman dan Diu <li> Lakshadweep <li> Pondicherry </ol>
Leptotarsus (Pehlkea) pallitarsis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
India
Pambagian administratif
Wilayah Ibukota Nasional: <ol type="A" start="7"> <li> Delhi </ol>
Kebudayaan
Kabudayaan India panuah jo sinkretisme dan pluralisme budayo. Kabudayaan ko taruih manyarap adaik-istiadaik, tradisi, jo pamikiran dari panjajah dan imigran sambia taruih mampatahanan tradisi nan alah mapan, dan manyebaluaskan budayo India ka tampek-tampek lain di Asia.
Urang India sangaik maaragoi nilai-nilai kakaluargaan tradisional. Walaupun damikian, rumah-rumah di parkotaan kini acok didiami anyo dek kaluarga inti. Hal iko disababkan katarbatasan ekonomi jo sosial untuak iduik basamo dalam sabuah kaluargo gadang. Di kawasan padesaan masih umum dijumpoi anggota kaluargo dari tigo inggo ampek generasi nan tingga di bawah satu atok. Masalah-masalah nan timbua dalam kaluargo acok disalasaian sacaro patriarkisme. Mayoritas tagadang urang India manikah satalah dijodohan dek urang gaek mareka atau anggota kaluargo nan dituokan, namun jo pasatujuan dari marpulai jo anak daro. Panikahan dipandang sabagai ikatan saumua iduik, dan angko pacaraian sangaik randah. Walaupun damikian, panikahan dini masih marupoan adaik nan umum. Saparuah dari populasi padusi India manikah sabalun mancapai usia 18 taun, nan lah marupoan usia dewasa manuruik ukum.
Masakan India mancakuik babagai masakan khas dari babagai kawasan di India. Ciri khas masakan India adolah pamakaian bumbu sarato rampah-rampah nan baraneka ragam. Makanan pokok urang India adolah bareh (tarutamo di India selatan jo timua) dan gandum di India bagian timua. Rampah-rampah sarupo marica aslinyo barasa dari anak banua India. Lado manjadi populer di India karano dibao dek urang Portugih.