cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coenosia xiuyanensis
Coenosia xiuyanensis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci atau langkoknyo Leonardo di ser Piero da Vinci (15 April 1452 – 2 Mei 1519) marupoan urang Italia jo ragam kaahlian: pelukis, pematung, arsitek, musisi, ilmuwan, matematikawan, insinyur, penemu dan penulis. da Vinci ko biaso digambarkan sabagai contoh nan tapek untuak saurang Renaissance, saurang nan indak pernah pueh jo nan lah ado. Inyo ko tamasuak saurang pelukis nan hebat nan pernah ado di dunia ko. . Manuruik sejarawan seni Helen Gardner, lingkup dan kadalaman minatnyo dapek dijadikan teladan, pamikiran sarato kepribadiannyo diateh rato-rato, panuah misteri nan terkawal. Namun ado juo pandapek bahwa da Vinci ko tamasuak saurang nan logika nan lah manggunokan metoda empiris nan indak biaso dimasonyo tu.
Nephrotoma petiolata
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Coenosia xiuyanensis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Nasoona coronata
Nasoona coronata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nasoona dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1894 dek Simon.
Diogmites cuantlensis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Puliciphora calva
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Onthophagus sericatus
Onthophagus sericatus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Leia fuscicalcar
Leia fuscicalcar adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Oligoenoplus heteros
Oligoenoplus heteros adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nasoona coronata
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Venezuela.
(69691) 1998 HQ32
(69691) 1998 HQ32 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 April 1998 dek LINEAR di Socorro.
Dicranomyia (Dicranomyia) geronimo
Dicranomyia (Dicranomyia) geronimo adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(69691) 1998 HQ32
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Winthemia quadrata
Winthemia quadrata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Rhaphuma amamiensis
Rhaphuma amamiensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(77082) 2001 DM33
(77082) 2001 DM33 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Februari 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(55670) 9581 P-L
(55670) 9581 P-L adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Oktober 1960 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pachydrus obesus
Pachydrus obesus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Teucholabis (Teucholabis) subleridensis
Teucholabis (Teucholabis) subleridensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atarba (Ischnothrix) eluta
Atarba (Ischnothrix) eluta adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Rhaphium johnsoni
Rhaphium johnsoni adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Oligotrophus eugeniae
Oligotrophus eugeniae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Molophilus (Molophilus) vinnulus
Molophilus (Molophilus) vinnulus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oligotrophus eugeniae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Molophilus (Molophilus) vinnulus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pericoma confusa
Pericoma confusa adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(333555) 2005 VY17
(333555) 2005 VY17 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.439, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(61116) 2000 LT34
(61116) 2000 LT34 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Juni 2000 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Chaetellipsis kinabaluensis
Chaetellipsis kinabaluensis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Stilobezzia macfiei
Stilobezzia macfiei adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Catapausa albaria
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Batipuh Baruah Barat, Batipuh Baruah, Batipuh, Tanah Datar
Batipuh Baruah Barat marupoan salah satu jorong nan ado di nagari Batipuh Baruah kecamatan Batipuh, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Parochamus thomsoni
Parochamus thomsoni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lutzomyia ramirezi
Lutzomyia ramirezi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Orthosimyia montana
Orthosimyia montana adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(80910) 2000 DL60
(80910) 2000 DL60 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Sardulus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Compsosoma mniszechii
Compsosoma mniszechii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Epacretron anacre
Epacretron anacre adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79904) 1999 BO13
(79904) 1999 BO13 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 Januari 1999 dek K Korlević di Observatorium Višnjan.
Epacretron anacre
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Arachnodes vigilans
Arachnodes vigilans adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79904) 1999 BO13
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Gonomyia (Gonomyia) extensivena
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Arachnodes vigilans
Kumbang iko punyo antena lamela.
Lestodiplosis gammae
Lestodiplosis gammae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Compsosoma mniszechii
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Bactrocera simulata
Bactrocera simulata adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Choriolaus
Choriolaus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Zotalemimon
Zotalemimon adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(70341) 1999 RJ174
(70341) 1999 RJ174 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Psapharochrus schmithi
Psapharochrus schmithi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Brevicornu canescens
Brevicornu canescens adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Copelatus sharpi
Copelatus sharpi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Nasoona eustylis
Nasoona eustylis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nasoona dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1909 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina, Vietnam.
(58838) 1998 HO50
(58838) 1998 HO50 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 April 1998 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Acutipula) vanstraeleni
Tipula (Acutipula) vanstraeleni adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Levante UD
Levante UD adolah sabuah klub sepak bola Spanyol di Valencia nan kini bamain di La Liga, divisi nan paliang tinggi di sipak bola Spanyol. Klub iko mamainan patandiangan kandangnyo di Ciutat de Valencia nan bakapasitas 25.534 panonton.
(75924) 2000 CF66
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Batipuh Baruah Timur, Batipuh Baruah, Batipuh, Tanah Datar
Batipuh Baruah Timur marupoan salah satu jorong nan ado di nagari Batipuh Baruah kecamatan Batipuh, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
(69437) 1996 KW2
(69437) 1996 KW2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.073, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 11.8.
(65807) 1996 JT9
(65807) 1996 JT9 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Mai 1996 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(69437) 1996 KW2
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Condylostylus paricoxa
Condylostylus paricoxa adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
(80911) 2000 DT60
(80911) 2000 DT60 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
2013 BY68
2013 BY68 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.123, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Kuminih
Komunisme atau kuminih (bahaso Latin: communis, bahaso Inggris: common, universal) adolah ideologi nan basingguangan jo filosofi, politik, sosial, jo ekonomi nan tujuan utamanyo untuak tabantuak masyarakaik kuminih jo aturan sosial ekonomi manuruik kapamiliakan basamo alaik produksi jo indak adonyo kelas sosial, uang,  jo nagara.
Dasa ideologi
Istilah komunisme acok dicampuaaduakan jo kuminih internasional. Komunisme atau Marxisme adolah ideologi dasa nan umumnyo digunoan dek partai kuminih di saluruah dunia. Sadang kuminih internasional marupoan ideologi nan barasa dari pamikiran Lenin sainggo dapek pulo disabuik "Marxisme-Leninisme.
Dalam komunisme, parubahan sosial aruih dimulai dari paambiakaliahan alaik-alaik produksi malalui paran partai komunih. Logika singkeknyo, parubahan sosial dimulai dari pakarajo, tatapi paorganisasian pakarajo anyo dapek bahasia jikok malalui pajuangan partai. Partai mambutuhan paran politbiro sabagai think-tank. Dapek diringkas parubahan sosial anyo dapek barasia jiko dicatuihan politbiro.
Komunih sabagai anti-kapitalisme manggunoan sistem partai komunih sabagai alaik paambiahaliahan kakuasoan jo sangaik manantang kapamiliakan akumulasi modal para individu. Pado prinsipnyo sadonyo diaratian sabagai milik rakyaik mako co itu, sado alaik-alaik produksi aruihlah dikuasoi dek nagara guno kemakmuran rakyaik sacaro marato. Komunih mambok demokrasi nan diwakilan dek pucuak-pucuak komunih, mako iyi sangaik mambatehan demokrasi pado rakyaik nan bukan marupuoan anggota partai komunih karano adonyo dalam paham komunih indak ado hak paribadi sarupo nan adi di paham liberalisme.
Kuminih internasional
Komunih internasional sabagai teori mulai dipakai satalah maledaknyo Revolusi Bolshevik di Rusia tanggal 7 November 1917. Dek mako iti komunih dipakai sabagai ideologi jo disiaran ka nagara lain. Pado taun 2005 nagara nan masih mamakai komunih iolah Tiongkok, Vietnam, Korea Utara, Kuba jo Laos. Komunih internasional iolah teoru nan asa mulo dicatuihan dek Karl Marx.
Indonesia dan komunisme
Indonesia panah manjadi kakuatan gadang komunisme dunia. Lahianyo PKI pado taun 1920-an adolah kalanjuikan fase awal dominasi komunih di nagara Indonesia, bahkan di Asia. Tokoh kuminih sarupo Tan Malaka, manjadi tokoh nan indak dapek dilupoan dalam perjuangan nagara sarupo di Cina, Indonesia, Thailand, jo Filiphina. Indak sarupo Vietnam nan marabuikan kakuatan komunisme manjadi parang nan gadang. Di Indonesia, parubahan komunisme tajadi insiden badarah jo pambantaian nan banyak mamakan korban jiwa. Indak itu se, para pangikuik komunih dijuluak i jo eks-tapol dek Orde Baru jo mangalami pambatehan dalam kahidupan.
Era praparang kamardekaan
Lahianyo kuminih di Indonesia indak talapeh dari hadirnyo urang-urang buangan politik dari Balando jo mahasiswa-mahasiswa nan bapandangan kiri. Babarapo di antaronyo sarupo Sneevliet, Bregsma, dan Tan Malaka nan alah masuak satalah Sarekat Islam (SI) Semarang tabantuak.
Gerakan Komunih di Indonesia diawali di Surabaya, asa mulo dek diskusi intern pakarajo Kareta Api Surabaya nan dikana jo namo VSTP. Mulonyo VSTP anyo barisi urang-urang Eropa jo Indo Eropa sajo. Sairiang bajalannyo wakatu, kaum pribumi banyak juo nan bagabuang. Nan tasabuik dan gadang Semaoen kamudian manjadi katua SI Semarang.
Komunisme kudian juo aktif di Semarang, dek itu tanamo jo "Kota Merah" sasudah manjadi basis PKI pado wakatu tu. Hadirnyo ISDV jo masuaknyo para pribumi bahaluan kida ka dalam Sarekat Islam manjadian komunih sabagai bagian cabangnyo, nan disabuik jo "Si Sirah". ISDV batangguang jawek kapado banyaknyo pakarajo nan mogok di Jawa.
Konflik SI Semarang (SI Merah) jo SI pusek di Yogyakarta (SI Putih) mandorong diadoannyao kongres. Ateh usulan Haji Agus Salim, nan disahkan dek pusek SI, baiak SI Merah maupun SI Putih supakaik personel SI Merah kalua dari SI. Mantan personel SI Merah jo ISDV baganti namo manjadi PKI.
Hancuanya PKI bamulo kutiko Pasatujuan Prambanan nan mamutuihan akan adonyo pambarontakan gadang di saluruah Hindia Balando. Tan Malaka indak satuju dek komunih alaun kuaik di Indonesia, baliau mancubo mahantian. tatapi indak diacuhan dek tokoh PKI, kacuali urang-urang nan bapihaik kapado Tan Malaka. Pambarontakan nan tajadi 1926-1927 nan usai dek kakalahan PKI. Para toko PKI manyalahan Tan Malaka dek kagagalan itu, sabab alah maasuang cabang-cabang PKI.
Erylus carteri
Erylus carteri adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Erylus dan famili  Geodiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1888 dek Sollas.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Erylus carteri dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Polylepta modesta
Polylepta modesta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Apagodiplosis papyriferae
Apagodiplosis papyriferae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Amblymora uniformis
Amblymora uniformis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rhizaxinella incrassata
Rhizaxinella incrassata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Rhizaxinella incrassata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Atomosia lineata
Atomosia lineata adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Nasoona locketi
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Krakatau.
Microstylum albolimbatum
Microstylum albolimbatum adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Epiphragma (Eupolyphragma) subcrenulatum
Epiphragma (Eupolyphragma) subcrenulatum adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(72770) 2001 FR147
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hercostomus femoratus
Hercostomus femoratus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Alpaida grayi
Alpaida grayi adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Alpaida dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1863 dek Blackwall.
Chaetogyne zoae
Chaetogyne zoae adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(53867) 2000 FL30
(53867) 2000 FL30 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 27 Maret 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Trirhithrum divisum
Trirhithrum divisum adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Phyllomya procera
Phyllomya procera adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Cecidomyza nigricornis
Cecidomyza nigricornis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Aegomorphus chamelae
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(78449) 2002 RU23
(78449) 2002 RU23 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 September 2002 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Batu Lipai, Batipuh Baruah, Batipuh, Tanah Datar
Batu Lipai marupoan salah satu jorong nan ado di nagari Batipuh Baruah kecamatan Batipuh, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Forcipomyia pardus
Forcipomyia pardus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2006 UA17
2006 UA17 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.289, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Euplectus longicollis
Euplectus longicollis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Cymbipyga cymbafera
Cymbipyga cymbafera adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Japanagromyza kalshoveni
Japanagromyza kalshoveni adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Atheta rurigena
Atheta rurigena adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Halodiplosis latentis
Halodiplosis latentis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Mycetophila sierrae
Mycetophila sierrae adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Asmedia flavofasciata
Asmedia flavofasciata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Copestylum yowoi
Copestylum yowoi adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Asmedia flavofasciata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nephrotoma pilata
Nephrotoma pilata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Laphria nigella
Laphria nigella adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(79905) 1999 BH20
(79905) 1999 BH20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Januari 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Dolichopus renidescens
Dolichopus renidescens adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
(333478) 2004 SD20
(333478) 2004 SD20 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.465, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenus leviceps
Stenus leviceps adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Oberea
Oberea adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(61117) 2000 LX34
(61117) 2000 LX34 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Juni 2000 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Erylus circus
Erylus circus adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Erylus dan famili  Geodiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 2001 dek Adams & Hooper.
Nasoona nigromaculata
Nasoona nigromaculata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Nasoona dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1996 dek Gao, Fei & Xing.
Dasineura dielsi
Dasineura dielsi adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nasoona nigromaculata
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina.
Dasineura dielsi
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Erylus circus
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Erylus circus dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Abiskomyia paravirgo
Abiskomyia paravirgo adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hoplorana parterufa
Hoplorana parterufa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lypha harrisi
Lypha harrisi adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hoplorana parterufa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Helina huaxia
Helina huaxia adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Nephelotus cristipennis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Megaselia concava
Megaselia concava adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Gunung Bungsu, Batipuh Baruah, Batipuh, Tanah Datar
Gunuang Bungsu marupoan salah satu jorong nan ado di nagari Batipuh Baruah kecamatan Batipuh, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Oropus
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Spilogona surda
Spilogona surda adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Phymatodes varius
Phymatodes varius adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(74056) 1998 KM9
(74056) 1998 KM9 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Mei 1998 dek P G Comba di Prescott.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Polylepta nigella
Polylepta nigella adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Microchironomus nigrovittatus
Microchironomus nigrovittatus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(57957) 2002 JZ105
(57957) 2002 JZ105 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Mai 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tanytarsus desertor
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tribalus algericus
Tribalus algericus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
(333358) 2001 WN1
(333358) 2001 WN1 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.303, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2006 UO
2006 UO adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.665, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Baldratia jordaniensis
Baldratia jordaniensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Salticus mutabilis
Salticus mutabilis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Salticus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1846 dek Lucas.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Eropa, Azores, Georgia, Argentina.
Senobasis lenkoi
Senobasis lenkoi adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(320892) 2008 GP58
(320892) 2008 GP58 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.070, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Kota Sawahlunto
Kota Sawahlunto adolah salah satu kota di provinsi Sumatera Barat, Indonesia. Kota nan talatak 95 km sabalah timur lauik Kota Padang iko, dikuliliangi dek 3 kabupaten di Sumatera Barat, yakni Kabupaten Tanah Data, Kabupaten Solok, jo Kabupaten Sijunjuang. Kota Sawahlunto lawehnyo 273,45 km² nan tadiri dari 4 kacamatan jo jumlah panduduak labiah dari 54.000 jiwa. Pado maso pamarentah Hindia-Balando, Kota Sawalunto tamusuak sabagai kota tambang batu baro. Kota iko sampek mati, satalah panambangan batu baro dihantian.
Sejarah
Namo Sawahlunto manuruik legenda nan ado barasal dari kato "sawah" jo "lunto". Jauah sabalum kadatangan Balando, di kawasan iko tadapek sawah-sawah nan di sakitanyo tumbuah batang nan alun dikatahui namonyo. Jikok ado nan mananyoan namo batang tasabuik, beko dijawek alun tau nan lamo-kalamoan barubah tutua manjadi "lunto", sabuikan dalam bahaso Minang nan baarti "indak ube".
Sajarah dijadikannyo Sawahlunto sabagai kota takaik jo panalitian nan dikarajoan dek geolog asa Belanda ka padalaman Minangkabau (wakatu itu dikenal sabagai Dataran Tinggi Padang), nan ditugaskan dek Gubernur Jenderal Hindia-Belanda. Panalitian patamo dikarajoan dek Ir. C. De Groot van Embden pado taun 1858, kamudian dilanjuikan dek Ir. Willem Hendrik de Greve pado taun 1867. Dalam panalitian De Greve, dikatahui jikok tadapek 200 juta ton batu baro nan takanduang di sakitar aliran Batang Ombilin, salah satu sungai nan ado di Sawahlunto. Sajak panalitian tasabuik diumumkan ka Batavia pado taun 1870, pamarintah Hindia-Belanda mulai marancanokan pambangunan sarana jo prasarana nan dapek mamudahkan eksploitasi batu baro di Sawahlunto. Salanjuiknyo Sawahlunto juo dijadikan sabagai kota pado taun 1888, tapeknyo pado tanggal 1 Desember nan kamudian ditatokan sabagai Hari Jadi kota Sawahlunto.
Kota iko mulai mamproduksi batu baro sajak taun 1892. Sairiang jo itu, kota iko mulai manjadi kawasan pamukiman pakarajo tambang, nan taruih bakambang manjadi sabuah kota ketek jo panduduak nan intinyo adolah pagawai jo pakarajo tambang. Sampai taun 1898, usaho tambang di Sawahlunto masih mangandalkan narapidana nan dipaso bakarajo untuak manambang nan dibayiajo harago murah. Pado taun 1889, pamarintah Hindia- Balando mulai mambangun jalur kereta api manuju kota Padang untuak mamudahkan pangangkuikan batu baro kaluar dari kota Sawahlunto. Jalur kareta api tasabuik mancapai kota Sawahlunto pado taun 1894, sahinggo sajak angkutan kareta api mulai dioperasian, produksi batu baro di kota iko taruih mangalami paningkekan hinggo mancapai ratusan ribu ton per taun.
Geografi
Bantang alam kota Sawahlunto mampunyoi katinggian nan sangek bavariasi iyolah antaro 250 meter sampai 650 meter di ateh pamukaan lauik. Bagian utara kota iko mampunyoi topografi nan relatif data meski barado di sabuah lembah, tarutamo daerah nan dilalui dek Batang Lunto, dimano di sakita sungai ikolah dibantuaknyo pamukiman jo fasilitas-fasilitas umum nan didirian sajak maso pamarintahan Hindia-Belanda. Samantaro itu bagian timur jo selatan kota iko relatif curam jo kamiriangan labiah dari 40%.
kota Sawahlunto talatak di daerah dataran tinggi nan marupakan bagian dari Bukit Barisan nan mampunyoi laweh 273,45 km². Dari laweh tasabuik, labiah dari 26,5% atau sakita 72,47 km² marupoan kawasan pabukikan nan ditutuik hutan linduang. Panggunoan tanah nan dominan di kota iko aoalah pakabunan sakitar 34%, jo danau nan tabentuak dari bakeh galian tambang batu bara sakita 0,2%.
Takah daerah lainnyo di Sumatera Barat, kota Sawahlunto mampunyoi iklim tropis nan kisaran suhu minimun 22,5 °C jo maksimum 27,5 °C. Sapanjang taun tadapek duo musim, iyolah musim hujan dari bulan November sampai Juni jo musim kemarau dari bulan Juli sampai Oktober. Tingkek curah hujan kota Sawahlunto mancapai rato-rato 1.071,6 mm per taun nan curah hujan tatinggi tajadi pado bulan Desember.
DPRD
Berikut ini adalah komposisi anggota DPRD Kota Sawahlunto dalam dua periode terakhir.
Pambagian administratif
Berikut adalah daftar kecamatan dan kelurahan/desa di Kota Sawahlunto, Sumatra Barat, Indonesia. Kota Sawahlunto memiliki 4 kecamatan, 10 kelurahan, dan 27 desa. Luas wilayahnya mencapai 231,93 km² dan penduduk 64.299 jiwa (2017) dengan sebaran 277 jiwa/km².
Kapanduduakan
Jumlah panduduak kota Sawahlunto mangalami panurunan nan sangek tajam sajak marosotnyo produksi batu baro di kota iko pado taun 1940, dari 43.576 urang pado taun 1930 manjadi 13.561 urang pado taun 1980. Kamudian sacara palahan, jumlah panduduak kota iko maningkek pado taun 1990, sajalan jo puliahnyo produksi batu baro sajak taun 1980.
Sophronica aureovittata
Sophronica aureovittata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kota Sawahlunto
Kapanduduakan
Pado taun 1990, wilayah administrasi kota Sawahlunto dipalueh dari hanyo 0,778 km² manjadi 27,345 km² jo mambao konsekuensi jumlah panduduaknyo maningkek. Sahinggo pado taun 1995, jumlah panduduak kota Sawahlunto mancapai 55.090 orang. Namun pado taun 2000, jumlah panduduak kota Sawahlunto manurun manjadi 50.668 orang, artinyo salamo limo taun alah tajadi panurunan sakitar 8%. Hal iko disababkan dek sabagian parumahan pagawai PT Bukit Asam Unit Pertambangan Ombilin dipindahkan ka lua daerah Kota Sawahlunto. Sahingga dari sagi iko tampak kaitannyo antaro usaho patambangan batu baro jo jumlah panduduk Kota Sawahlunto.
Hasil Sensus Panduduak 2010 manunjuakkan jumlah panduduak kota Sawahlunto mangalami paningkatan, dari sabalunnya 54.310 urang pado taun 2008 manjadi 56.812 orang. Kecamatan Talawi marupoan kecamatan jo panduduak terbanyak, iyolah 17.676 urang atau sakitar 31,11% dari jumlah panduduak kota Sawahlunto. Kepadatan panduduak kota Sawahlunto pado taun 2010 adolah 238 urang per km², dimano kacamatan Lembah Segar adolah kecamatan nan paliang tinggi tingkek kapadekan panduduaknyo iyolah 431 urang per km². Sadangkan rasio jenis kalamin panduduak Kota Sawahlunto adolah 98, nan artinyo jumlah panduduak laki-laki 2% labiah saketek dibandiangkan jumlah panduduak padusi.
Blepephaeus infelix
Blepephaeus infelix adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ladang Laweh, Batipuh Baruah, Batipuh, Tanah Datar
Ladang Laweh marupoan salah satu jorong nan ado di nagari Batipuh Baruah kecamatan Batipuh, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.