cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ethioeme tipuliforme
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phymatodes
Phymatodes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dicranomyia (Dicranomyia) filicauda
Dicranomyia (Dicranomyia) filicauda adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Aegolipton fimbriatum
Aegolipton fimbriatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nyssodrysternum reticulatum
Nyssodrysternum reticulatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hexatoma (Eriocera) breviuscula
Hexatoma (Eriocera) breviuscula adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nyssodrysternum reticulatum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Hexatoma (Eriocera) breviuscula
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Pterolophia grossepuncticollis
Pterolophia grossepuncticollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Acroceratitis bimacula
Acroceratitis bimacula adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bombylius albopenicillatus
Bombylius albopenicillatus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Acroceratitis bimacula
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Baldratia araliensis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Bombylius albopenicillatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Winthemia militaris
Winthemia militaris adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Chaetocraniopsis similis
Chaetocraniopsis similis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haematopota tenasserimi
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(53829) 2000 EN156
(53829) 2000 EN156 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Maret 2000 dek CSS di Catalina.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Millidgea convoluta
Millidgea convoluta adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Millidgea dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1968 dek Locket.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Angola.
2005 LV3
2005 LV3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.437, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(70275) 1999 RJ109
(70275) 1999 RJ109 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(67133) 2000 AL145
(67133) 2000 AL145 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Operclipygus iheringi
Operclipygus iheringi adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Molophilus (Molophilus) uniclavatus
Molophilus (Molophilus) uniclavatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Trinophylum descarpentriesi
Trinophylum descarpentriesi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Atylostoma simillimum
Atylostoma simillimum adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Epalpus peruvianus
Epalpus peruvianus adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2007 JB21
2007 JB21 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.109, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(75873) 2000 CQ24
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
55873 Shiomidake
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tapau, Bunguran Timur, Natuna
Tapau adolah sabuah desa nang ado di Bunguran Timur, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Choeromorpha multivittata
Choeromorpha multivittata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(72729) 2001 FY96
(72729) 2001 FY96 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Neptosternus brevior
Neptosternus brevior adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Blaxotes wollastonii
Blaxotes wollastonii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Eumicrota minutissima
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Megaselia rotundapicis
Megaselia rotundapicis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Aegophagamyia austeni
Aegophagamyia austeni adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia rotundapicis
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Aegophagamyia austeni
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Dolichopus sexarticulatus
Dolichopus sexarticulatus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo labiah pendek dari 8 mm.
Parmenomorpha murina
Parmenomorpha murina adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Echinodictyum costiferum
Echinodictyum costiferum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinodictyum dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1884 dek Ridley.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinodictyum costiferum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Odinadiplosis mathuri
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Liga Prima Indonesia
Liga Prima Indonesia (bahaso Inggirih: Indonesian Premier League, disingkek IPL) adolah kompetisi Sipak bola antar klub profesional tingkek tatinggi di Liga Indonesia sajak musim 2011–12. Kompetisi ko dibantuak dek PSSI sabagai panaruih Liga Super Indonesia (LSI), nan pado musim taakianyo maalami pasalisiahan jo Liga Primer Indonesia (LPI). Sabagian klub nan sato jo LPI kudian bagabuang jo klub-klub LSI (musim nan lamo, 2010-2011), sato sadonyo balanjuik manjadi anggota IPL 2011–12. Sadang sabagian klub LSI lainnyo nan indak manjadi anggota IPL manyalanggaroan LSI 2011–12 nan baru.
Patandiangan pardana IPL diadoan pado tanggal 15 Oktober 2011 (mundua dari rancana samulo tanggal 8 Oktober 2011), nan mampasuoan Persib Bandung jo Semen Padang FC. Namun, asianyo kudian indak dianggap dek karano Persib bapindah ka kompetisi LSI 2011–12. Akianyo nan jadi patandiangan patamo adolah Persiba Bantul malawan Bontang FC, nan diadoan pado tanggal 26 November 2011.
Onthophagus kachinicus
Onthophagus kachinicus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Tipula (Acutipula) medivittata
Tipula (Acutipula) medivittata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Resseliella ingrica
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Empidideicus turneri
Empidideicus turneri adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Millidgea navicula
Millidgea navicula adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Millidgea dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1968 dek Locket.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Angola.
(62778) 2000 UU21
(62778) 2000 UU21 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Anggur (minuman)
Anggur (atau populer disabuik juo dalam wine) adolah minuman baalkohol nan tabuek dari fermentasi buah anggur. Basobok adonyo kasaimbangan kimia alami, anggur dapek bafermentasi tanpa tambahan gulo, asam, enzim, aia atau nutrisi lainnyo. Dalam proses fermentasi, ragi akan mangkonsumsi kanduangan gulo dari anggur dan mangubahnyo manjadi etanol saroto karbon dioksida. Variasi nan babedo dari jinih anggur dan ragi akan manghasilkan jinih wine nan babedo. Variasi tasabuik dapek dihasilkan dari interaksi kompleks antaro pakombangan biokimia anggur, reaksi nan talibek pado proses fermentasi, lingkungan fermentasi (karakteristik khusus nan dihasilkan dari lingkungan geografis, geologi, iklim bahkan genetic tanaman anggur).
Lutzomyia trapidoi
Lutzomyia trapidoi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Condylostylus guyanensis
Condylostylus guyanensis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Urang Tontemboan
Urang Tontemboan adolah kalompok etnis nan marupokan sub-Urang Minahasa, nan manghunian Kabupaten Minahasa bagian selatan di Provinsi Sulawesi Utara. Populasi Urang Tountemboan diperkirakan sakita150.000 urang.
Dialeges undulatus
Dialeges undulatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Tontemboan
Asa usua
Urang Tontemboan berasal dari pakasa'an Tompakewa nan terdiri dari 6 walak;
Mitos nenek moyang urang Tontemboan, bahwa awak juo barasa dari turun Lumimu-ut, tapi jo versi nan sagetek babeda. Manuruik bantuak mitos ko, pado awalnyo hanyo ado lauik dan batu gadang nan disapu dek galombang, dan siap tu surang bangau bakaringek, dari karingeknyo mahasilkan surang dewa padusi nan disabuik Lumimu-ut (Loeang-Sermata).
Dialeges undulatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Tontemboan
Asa usua
Dinasehati dek bangau tu ka adoan "negeri Asali", tu inyo ambiak duo gangam tanah nan inyo sebar di ateh batu, dan mako inyo mambuek dunia, inyo mananam baniah sadolah tanaman jo pohon, aga mirip jo nagari asli. Sasudah mambuek bumi, Lumimu-ut naiak ka gunuang, tu angin barat batimpu dan mambueknyo barampuang. Siring wakatu inyo malayiekan anak laki-laki, dan katiko inyo alah gadang jadi dewasa, sang ibu manyuruah inyo mancari bini, tapi sajauh inyo mancari, inyo ndak basobok. Mako lumimu-ut mambariinyo tongkat nan panjangnyo samo jo tinggin badannyo, mamintanyo mancari surang padusi nan harus labiah pendek dari tinggin tongkat ko, dan kalau inyo basobok padusi mode itu, mako inyo ditakdirkan untuak bakawininyo. Ibu jo anak ko lujuap bapisah, ciek pai ka kanan dan ciek ka kiri, dan inyo kaliling dunia, sampai akhirnyo basobok baliak, tanpa saling kenal, dan pas anak mancococoan tingkek badan indonyo jo tongkat, tingkek badan indonyo kironyo labiah pendek dari tongkat, karano tanpa sepengetahuannyo, tongkat tu batambah lamo. Dek karano itu, mako inyo pun babini sang ibu, dan mereka malayiekan banyak anak, nan katurunannyo manjadi nenek moyang urang Tontemboan.
Tradisi adaik
Sarupo masyarakaik Toraja nan punyo tradisi pamakaman nan unik, masyarakaik Minahasa juo punyo tradisi pamakaman nan masih dilakukan sampai kini. Tradisi ko biasonyo disabuik jo sebutan Waruga. Waruga barasa dari duo kato "waru" nan artinyo "rumah" dan "ruga" nan artinyo "badan". Jadi sacaro harfiah, waruga berarti "rumah tampek badan nan ka baliak ka sarugo".
Waruga marupokan makam khas daerah setempat nan dibuek dari kayu dan bantuaknyo bantuak rumah. Waruga tadiri dari duo bagian yaitu badan dan tutup. Bagian badan bantuak kotak nan dibuek dari batu utuh, bagian dalamnyo dipahat untuak mambuek rongga atau ruang sabagai tampek jenazah disamoan. Bagian ateh atau tutupnyo bantuak bubungan rumah. Sacaro kasaluruhan, waruga punyo lueh sakitar ciek meter, dan tinggi antaro ciek sampai duo meter. Leluhur masyarakaik Minahasa memang indak dikubur di dalam tanah, tapi dimasukkan ka dalam waruga.
Molophilus (Molophilus) atrostylus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tanjung, Bunguran Timur, Natuna
Tanjung adolah sabuah desa nang ado di Bunguran Timur, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Urang Tontemboan
Tradisi adaik
Di bagian bubungan waruga, ado ukiran nan bafungsi sabagai pananda sanak, karajo, dan katiko januah dimasukkan ka dalamnyo. Ukiran ko dibuek dalam babagai corak, diantaronyo tumuah-tumuah, binatang, atau motif geometri tradisional. Kalau di dalam bubungan ado gambar binatang, berarti janisaran nan dimasukkan ka dalam, dulunyo punyo karajo sabagai pamburu.
Tonsea
Urang Tonsea adolah sabuah kato nan mangacuik ka sub-etnis Minahasa nan ado di Tanah Malesung ( Kini disabuik Minahasa). sabagai
Atomosia bequaerti
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Tonsea
Sabuah etnis Tonsea punyo bahaso surang dan masuak dalam rumpun bahaso Minahasa. Bahasa Tonsea dipakai dek kabanyakan masyarakat Kabupaten Minahasa Utara dan Kota Bitung Provinsi Sulawesi Utara. Salah ciek pamimpin dari Suku Tonsea adolah Xaverius Dotulong.
Sijarah
Urang Tonsea adolah salah ciek desa tatua di Minahasa, karano desa ko dihuni dek warga beberapo saat sasudah tacekapannyo Kesepakatan Damai Watupinawetengan, nan diperkirakan berlangsung pado abad ke-7. Panduduak asli Desa Tonsealama adolah suku "Tontiwo" yaitu salah ciek dari tigo anak suku Minahasa nan manjadi pamangku dalam pajanjian Watupinawetengan. Dua anak suku minhasa lainnyo nan maikuikan patamuan itu adolah suku tambuli dan suku tountemboan.
Dari pasie danau nyo kalinyo naiak ka Tamporok. Suku Tontiwo mangitariak pesisir timur danau (Tondano), karano genangan aia danau katiko itu mancapai wilayah Tataaran. Dari pasie danau awak tu tibo naiak ka pungkuran pagunuangan Lembean dan manelusuri ka arah utara sudah tu baistirahat di Nadana, sabuah lokasi nan talatak di sabalah tenggara dari pagunuangan Makaweimben. Nyadanan datang dari kato "na'dan" nan dalam bahaso Tonsea aratinyo tangga, dek bantuak permukaan tanah di tampek itu bantuak tangga.
Dari tampek ko dikemudian hari sacaro bertahap inyo maambiak pajalanannyo ka arah utara untuak manampuah amanat Watupinawetengan yaitu mandiami wilayah sekitar gunuang Tamporok. Suku Tountemboan jo Suku Tombulu sebaqai peserta pajanjian Watupinawetengan katiko mandanga tentang kaputusan Suku Tontiwo untuak manundaan pajalanan ka gunuang Tamporok mamasoan bahwa anak Urang Minahasa nan ciek ko alah menyimpang dari rute nan alah inyo fitakan baliak. Saharusnva Nadana urang-urang tu alah harus turun gunuang ka arah kaki gunuang Tamporok nan alah jaleh bana nampak dari posisinyo wakatu itu, namun urang tu indak mangarajoan hai tu, malah balubah ka kiri, ka arah barat dan mambuek pamukaman baru, jauah dari gunuang Tamporok.
Atas parubahan arah pajalanan ko disabuik Tou-uii-sea, se simea = inyo menyimpang (sea = balok, menyimpang).
Jadi, awal penyebutan istilah Tonsea dimulo dari kajadian ko dan ndak mahindari parang jo suku lain bantuak keterangan suku lain dalam buku "Minahasa masa lalu dan masa kini" karangan N. Graafland, karano pastua pasamo perjanjian Watupinawetengan indak ado parang antaro suku di Minahasa.
Sasudah suku Tonsea tasebar sacaro parata di Minahasa Utara mako tampek permukiman partamo urang Tonsea ko inyo sebut "Kembuan" atau mata aia. Inyo mamadanganan pajalananannva dari Kembuan sampai tasebar di kaki gunuang Tamporok dan di sadolah Minahasa Utara bantuak ciek mata aia nan maalia mambasahi satiok tangkek tanah di Minahasa. Dek saitu negeri Kembuan dianggap sabagai pusat panyebaran suku Tonsea, sahinggo negeri ko diagiah sebutan "Wanua Tu'a" diganti jo Tonsealama, Distrik Airmadidi.
(316629) 2011 WR113
(316629) 2011 WR113 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.046, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Tontemboan
Tradisi adaik
Jenazah dimakamakan jo posisi mahadap ka arah utara, sasuai jo kapercayoan nenek moyang Urang Minahasa nan datang dari utara.
Pas di masuak ka dalam waruga, jantuik ka dipozisihan mode bayi di dalam rahim. Filosofi posisi ko untuak masyarakaik Minahasa aratinyo manusia mamulai iduik jo posisi bayi dalam rahim, mako alah semestinyo manakhiri iduik juo dalam posisi nan samo. Dalam bahaso lokal, filosofi ko takenal jo istilah "whom."
Bahaso
Urang Tontemboan batutua pakai bahaso Tontemboan nan marupokan salah ciek dialek dari bahaso Minahasa.
Bahaso Tontemboan punyo 2 dialek, yaitu; Pambagian sub-etnis Minhasa tamasuak dari segi bahaso di mana urang-urang dalam ciek kalompok sub-etnis punyo dan manggunoan bahaso nan relatif samo. Maka dari itu bahaso-bahaso nan ado di Minaseh tadiri dari Bahaso Bantik, Bahaso Ponosokan, Bahaso Ratahan, Bahaso Tombulu, Bahaso Tondano, Bahaso Tonsawang, Bahaso Tonsea, dan Bahaso Tontemboan.
Dalam rumpun bahaso Tontemboan, bahaso Tombulu, Tondano, dan Tonsea punyo kesamaan leksikal nan cukuik tinggi di nan kesamaan antaro katigo bahaso ko antaro 89%-90%. Tuik tu disusul dek Bahaso Tontemboan nan punyo kesamaan jo katigo bahaso sabalunnyo antaro 73%-83%. Bahaso Tonsawang marupokan bahaso nan paliang bawah kesamaannyo jo bahaso-bahaso lainnyo dalam rumpun bahaso Minahasa jo kesamaan antaro 54%-65%. Hal itu mungkin disababkan dek daerah sub-etnis Tonsawang labiah taisolasi dibandiangan jo daerah sub-etnis lainnyo dan juo dek panutuik bahaso tu bajumlah paliang saketek.
Tulisan kuno Minasiah disabuik Aksara Malesung ado di babarapo batu prasasti di antaronyo di Watu Pinawetengan. Aksara Malesung marupokan tulisan hieroglif, nan sampai kini masih dalam proses tarjemahan.
Bahasa Tontemboan punyo 19 fonem konsonan dan 7 fonem vokal. Dari peta di ateh awak dapek lo babarapo variasi fonetis, indak hanyo fonetis ado banyak lainnyo bantuak caro babhaso Urang Totemboan ko. Seperti variasi fonetis fonem, distribusi fonem, distribusi gugus fonem, prosodi, panggunoan tekanan, nada, dan masih banyak lainnyo.
Distribusi
Urang Tontemboan, mahuni daerah Kabupaten Minahasa bagian selatan nan mandiomi daerah Langowan, Tompaso, Kawangkoan, Sonder, Tareran, Tumpaan, Amurang dan daerah di sepanjang kuala Ranoyapo yaitu di daerah Motoling, Kumelembuai, Ranoyapo, Tompaso Baru, Modoinding, Tenga dan Sinonsayang.
Stilobezzia glauca
Stilobezzia glauca adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phaonia albocalyptrata
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Saitis tauricus
Saitis tauricus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Saitis dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1905 dek Kulczynski.
Stilobezzia glauca
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Saitis tauricus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Bulgaria, Yunani, Macedonia, Turki, Ukraina.
Rödhalsad kulhalsbock
Rödhalsad kulhalsbock adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(228108) 2008 SU277
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rödhalsad kulhalsbock
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Heteralonia fumida
Heteralonia fumida adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Millidgea verrucosa
Millidgea verrucosa adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Millidgea dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1968 dek Locket.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Angola.
Atheta praesaga
Atheta praesaga adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Heteralonia fumida
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Atheta praesaga
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Bazarella lalehzarica
Bazarella lalehzarica adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Annamanum subauratum
Annamanum subauratum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Gorybia minima
Gorybia minima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Annamanum subauratum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Amicitia seclusa
Amicitia seclusa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Echinodictyum dendroides
Echinodictyum dendroides adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinodictyum dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1983 dek Hechtel.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinodictyum dendroides dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(51946) 2001 QE205
(51946) 2001 QE205 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Agustus 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pantostomus melanotides
Pantostomus melanotides adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Laphria lasipes
Laphria lasipes adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Sungai Ulu, Bunguran Timur, Natuna
Sungai Ulu adolah sabuah desa nang ado di Bunguran Timur, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Alpaida anchicaya
Alpaida anchicaya adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Alpaida dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1988 dek Levi.
(64723) 2001 XS105
(64723) 2001 XS105 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(65770) 1995 KF1
(65770) 1995 KF1 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 28 Mai 1995 dek Osservatorio San Vittore di Bologna.
Hercostomus curvarmatus
Hercostomus curvarmatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(61084) 2000 LF20
(61084) 2000 LF20 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 Juni 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hercostomus curvarmatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Nephrotoma megacantha
Nephrotoma megacantha adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
2007 AB12
2007 AB12 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.717, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Forcipomyia obesa
Forcipomyia obesa adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dicranomyia (Peripheroptera) machupichuana
Dicranomyia (Peripheroptera) machupichuana adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Drosophila ponera
Drosophila ponera adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tabanus tientsinensis
Tabanus tientsinensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(75874) 2000 CE26
(75874) 2000 CE26 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Tabanus tientsinensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(75874) 2000 CE26
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tribalus minimus
Tribalus minimus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Ophiomyia asymmetrica
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Africodytes silvestris
Africodytes silvestris adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sakitar 1–5 cm.
Lispe jamesi
Lispe jamesi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(58780) 1998 FL70
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Helina golbachi
Helina golbachi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Stenostrophia coquilletti
Stenostrophia coquilletti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Helina golbachi
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Ormia mendesi
Langau iko marupokan parasit Protelean.
(79849) 1998 XJ14
(79849) 1998 XJ14 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Desember 1998 dek ODAS di Caussols.
Bactrocera ochrosiae
Bactrocera ochrosiae adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(69639) 1998 FR75
(69639) 1998 FR75 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Epiphragma (Epiphragma) trichomerum
Epiphragma (Epiphragma) trichomerum adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dorcadion irinae
Dorcadion irinae adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tetraopes paracomes
Tetraopes paracomes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Paramicrodon toxopei
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Orthocladius minutus
Orthocladius minutus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tachytrechus clarus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Orthocladius minutus
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Phytomyza pulmonariae
Phytomyza pulmonariae adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Carphontes posticalis
Carphontes posticalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Leucophora grisella
Leucophora grisella adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
(368184) 2000 RN77
(368184) 2000 RN77 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.318, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Acutipula) megaleuca
Tipula (Acutipula) megaleuca adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Thenea microclada
Thenea microclada adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Thenea microclada dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Tipula (Platytipula) angustiligula angustiligula
Tipula (Platytipula) angustiligula angustiligula adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Rhabdomastix (Rhabdomastix) microxantha
Rhabdomastix (Rhabdomastix) microxantha adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Millidgella trisetosa
Millidgella trisetosa adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Millidgella dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1985 dek Millidge.
Epalpus piceus
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Rhabdomastix (Rhabdomastix) microxantha
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Millidgella trisetosa
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Chile, Argentina.
Paratephritis formosensis
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Atarba (Atarbodes) leptophallus
Atarba (Atarbodes) leptophallus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(351508) 2005 RN33
(351508) 2005 RN33 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.257, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.6.
Rhaphiptera melzeri
Rhaphiptera melzeri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Libnotes (Libnotes) sackenina
Libnotes (Libnotes) sackenina adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Molophilus (Molophilus) uniformis
Molophilus (Molophilus) uniformis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Spilogona quasifasciata
Spilogona quasifasciata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Echinodictyum fibrillosum
Echinodictyum fibrillosum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinodictyum dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1766 dek Pallas.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinodictyum fibrillosum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(80857) 2000 DJ24
(80857) 2000 DJ24 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Cylindrepomus flavipennis
Cylindrepomus flavipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Microclytus compressicollis
Microclytus compressicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Anaphalantus longicornis
Anaphalantus longicornis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(439002) 2010 VX104
2010 VX104 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.084, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Operclipygus foveipygus
Operclipygus foveipygus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Cyclobacanius morenoi
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Lemula gorodinskii
Lemula gorodinskii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Aegophagamyia flava
Aegophagamyia flava adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Neopetrosia granulosa
Neopetrosia granulosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Haematopota insidiatrix
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.