cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tipula (Platytipula) pterotricha
Tipula (Platytipula) pterotricha adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Culicoides hasegawai
Culicoides hasegawai adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Marauna punctatissima
Marauna punctatissima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Sergentia coracinus
Sergentia coracinus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hexatoma (Eriocera) cabralensis
Hexatoma (Eriocera) cabralensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(53835) 2000 EK180
(53835) 2000 EK180 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pterolophia hiekiana
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(72736) 2001 FM103
(72736) 2001 FM103 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Stenus incortus
Stenus incortus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Mycetophila schistocauda
Mycetophila schistocauda adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
(74018) 1998 FF148
(74018) 1998 FF148 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Echinostylinos mycaloides
Echinostylinos mycaloides adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinostylinos dan famili  Phellodermidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1970 dek Koltun.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinostylinos mycaloides dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Paradaban
Paradaban punyo babarapo arti dalam kaitannyo jo masyarakaik manusia. Acok istilah iko digunoan untuak marujuak ka masyarakaik nan labiah langkok: dicirian dek praktik dalam
bacocok tanam, karya jo pakakeh, dan pakampuangan. Babeda jo budayo lai, anggota-anggota ciek paradaban disusun dalam baragam pambagian karajo nan rumik dalam hierarki sosial.
Terminologi
Istilah paradaban acok digunoan samo jo istilah budayo nan popoler dalam kalangan akademis. Satiok manusia dapek baparan sarato dalam budaya, nan dapek diartikan sabagai "seni, adaik istiadaik, kabiasoan, agamo, nilai, bahan prilaku, dan kabiasoan jo tradisi nan marupoan caro iduik masyarakaik. Namun, jo definisi nan paliang banyak digunoan, paradaban dalam artian deskriptif nan relatif dan kompleks untuak partanian dan budaya kota. Paradaban dapek dibedaan dari budaya lain oleh komplesitas jo organisasi sosial dan baragam kagiatan ekonomi dan budayo.
Dalam pamahaman lamo tapi masih acok digunoan inggo hari ko adolah istilah paradaban dapek digunoan dalam caro normatif baiak dalam konteks sosial nan mano rumik dan budaya kota dianggap labiah "ganas" atau "kejam" budaya. Konsep dari paradaban digunoan sabagai sinonim untuak "budayo (moral) keunggulan dari komplek tertentu". Dalam artian nan samo, paradaban dapek barati "parubahan pamikian, kucindan, jo raso. Masyarakaik nan mamakai pertanian sacaro intensif: punyo pambagian karajo; jo banyak panduduak nan mancukuiki untuak mambangun kota atau kampuang. Paradaban juo dapek digunoan dalam konteks nan lueh untuak marjuak pado saluruah atau tingkek pancapauan manusia untuak mancukuik kabutuhan dirinyo dan kaidupannyo, Mako. dalam sabuah paradaban pasti indak dapek lapeh dari tigo faktor nan manjadi tonggak badirinyo sabauh paradaban, Katigo faktor tasabuik adolah sistem pamarintahan, sistem ekonomi, dan IPTEK.
Paradaban awal
Paradaban mulonyo dimulai dari wilayaik Mesopotamia nan dikenal sabagai Hilal Subur. Gagasan iko dibuek dek James Henry Breasted, arkeolog University of Chicago, dalam karya tulihnyo nan bajudul Ancient Records of Egypt (1906). Tatapi tadapek satidaknyo limo gagasan lain mangenai awal mulo paradaban manusia modern. Nan paliang tanamo adolah paradaban Mesir Kuno dan Lembah Indus (area Paskitan Modern), Meksiko nan mampunyo paradaban kuno Maya, dan budayo Peru (Peruvian Norte Chico) nan mapunyoi artefak setua peradaban di Mesopotamia (sekitar 3.000 SM).
(58791) 1998 FH82
(58791) 1998 FH82 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(77048) 2001 CV47
(77048) 2001 CV47 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Februari 2001 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Moebelia berolinensis
Moebelia berolinensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Moebelia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1969 dek Wunderlich.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Jerman.
Bunguran Barat, Natuna
Bunguran Barat adolah sabuah kecamatan nan ado di Kabupaten Natuna, Kapulauan Riau, Indonesia.
Phthinia ramificans
Phthinia ramificans adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Coenosia varioflava
Coenosia varioflava adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(70286) 1999 RA118
(70286) 1999 RA118 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Forcipomyia oligarthra
Forcipomyia oligarthra adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Euscelidia bishariensis
Euscelidia bishariensis adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Halodiplosis buzaczensis
Halodiplosis buzaczensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Tipula (Acutipula) niethammeri
Tipula (Acutipula) niethammeri adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ceratitella tomentosa
Ceratitella tomentosa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
(55627) 2002 TW232
(55627) 2002 TW232 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Oktober 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(79861) 1998 XX87
(79861) 1998 XX87 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Desember 1998 dek LINEAR di Socorro.
Nephrotoma minuscula
Nephrotoma minuscula adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ormia punctata
Ormia punctata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(348776) 2006 KZ37
(348776) 2006 KZ37 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.209, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tachytrechus hamatus
Tachytrechus hamatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Culex incognitus
Culex incognitus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Neopetrosia problematica
Neopetrosia problematica adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Neopetrosia problematica dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(389565) 2010 VR109
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(67137) 2000 AX155
(67137) 2000 AX155 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Hoplistocerus dives
Hoplistocerus dives adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2006 YE
2006 YE adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.440, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 27.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hercostomus pterostihoides
Hercostomus pterostihoides adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Drosophila paralongifera
Drosophila paralongifera adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Blepephaeus
Blepephaeus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Onthophagus keiseri
Kumbang iko punyo antena lamela.
Dasineura coronillae
Dasineura coronillae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Blepephaeus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasineura coronillae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Macropelopia nebulosa
Macropelopia nebulosa adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Thermonectus circumscriptus
Thermonectus circumscriptus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cylindrepomus javanicus
Cylindrepomus javanicus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Leia delobeli
Leia delobeli adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Choeromorpha nigromaculata
Choeromorpha nigromaculata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phryxe tolucana
Phryxe tolucana adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Batubi Jaya, Bunguran Barat, Natuna
Batubi Jaya adolah sabuah desa nan ado di kecamatan Bunguran Barat, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
(69648) 1998 FW87
(69648) 1998 FW87 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(58792) 1998 FF84
(58792) 1998 FF84 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Maret 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(65777) 1995 SW25
(65777) 1995 SW25 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 September 1995 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Cyclobacanius ashanti
Cyclobacanius ashanti adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
(65777) 1995 SW25
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Thenea muricata
Thenea muricata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Thenea muricata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(61091) 2000 LU27
(61091) 2000 LU27 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Juni 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Moebelia penicillata
Moebelia penicillata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Moebelia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1851 dek Westring.
(80867) 2000 DO28
(80867) 2000 DO28 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 Pebruari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Ikan peda
Ikan peda marupoan ikan kembung yang diawetkan sacaro fermentasi jo proses penggaraman. Ikan peda ko biso awak tamui ditiok daerah. Ado duo jenis ikan peda, yang patamo ikan peda sirah yang dibuek jo ikan kembung batino, dan kaduo ikan peda putiah yang dibuek jo ikan kembung jantan.
Metaphidippus mandibulatus
Metaphidippus mandibulatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Metaphidippus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1901 dek F O P-Cambridge.
(61091) 2000 LU27
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(80867) 2000 DO28
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
2007 CA27
2007 CA27 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.344, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.3.
Metaphidippus mandibulatus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Costa Rica.
(70287) 1999 RH118
(70287) 1999 RH118 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 September 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ikan peda
Caro Buek Ikan peda
Bahan untuak mambuek Ikan peda:
Leucophora sericea
Leucophora sericea adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atarba (Atarbodes) minuticornis
Atarba (Atarbodes) minuticornis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Molophilus (Molophilus) uniguttatus
Molophilus (Molophilus) uniguttatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Idobrium myrmido
Idobrium myrmido adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2007 CA27
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Molophilus (Molophilus) uniguttatus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Leucophora sericea
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Ikan peda
Caro Buek Ikan peda
Alaik untuak mambuek:
Andirodiplosis bahiensis
Andirodiplosis bahiensis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ikan peda
Caro Buek Ikan peda
caro mambuek:
Echinostylinos reticulatus
Echinostylinos reticulatus adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinostylinos dan famili  Phellodermidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1927 dek Topsent.
Andirodiplosis bahiensis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Echinostylinos reticulatus
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinostylinos reticulatus dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Ikan peda
Caro Buek Samba Ikan peda Bengkulu
Bahan-bahannyo:
Caro bueknyo:
Samba ikan peda ko marupoan salah satu makanan kusuih yang musuti dicubo jiko pai ka Bengkulu. Banyak tampek di Bengkulu yang manjua samba ko jadi mudah sajo mancarinyo. Lamak bana samba ko jiko dimakan jo nasi angek.
Tabanus singularis
Tabanus singularis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Heteralonia gonioneura
Heteralonia gonioneura adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Coniceromyia impudica
Coniceromyia impudica adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(75882) 2000 CC32
(75882) 2000 CC32 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Dasyhelea caesia
Dasyhelea caesia adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Atrichopogon bisetosus
Atrichopogon bisetosus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Gunung Putri, Bunguran Barat, Natuna
Gunuang Putri adolah sabuah desa nan ado di kecamatan Bunguran Barat, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Parmenonta albosticta
Parmenonta albosticta adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Olethrius brevicornis
Olethrius brevicornis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Operclipygus propygidialis
Operclipygus propygidialis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Carterica
Carterica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rhaphiptera oculata
Rhaphiptera oculata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Spilogona rufitarsis
Spilogona rufitarsis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Salpesia villosa
Salpesia villosa adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Salpesia dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1883 dek Keyserling.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Australia.
Chaetodexia pallida
Chaetodexia pallida adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Abdullah C.D.
Che Dat bin Anjang Abdullah atau labih dikana jo Abdullah C.D (laia di Lambor Kanan, Parit, Perak, Malaysia pado Oktober 1923) adolah surang pajuang sarato politikus asa Malaysia. Baliau adolah pamimpin Partai Kominih Malaya (PKM).
Abdullah C.D adolah sarang katurunan Minangkabau nan bajuang jo sanjato di dalam hutan, manantang panjajahan Japang jo Inggirih di Tanah Malayu. Kariernyo dimulai katiko baliau bagabuang jo Kasatuan Mudo Malayu (KMM), lalu manjadi sekretaris KMM di distrik Lambor, Perak pado maso awal pandudukan Japang. Abdullah CD akhianyo bagabuang jo tantara Rakyat Malaya Anti-Japang (MPAJA).
Pada bulan Oktober 1945, Abdullah turut mendirikan Parti Kebangsaan Melayu Mudo (PKMM) basamo Burhanuddin al-Hilmi, Ahmad Boestamam, Mukhtaruddin Lasso, dan Ishak Haji Mohamad. Inyo bertanggung jawab untuak mengorganisir gerakan buruh Melayu, dan tapiliah sabagai Wakil Presiden dari Federasi Sarikek Buruh Pan-Melayu (PMFTU).
Pado tanggal 12 Mei 1949, baliau dilantiak manjadi kumandan resimen ke-10 PKM, nan mangatuai pasukan kominih Malayu untuak kawasan Narathiwat di pabatasan Malaysia-Thailand. Sasudah kamerdekaan, baliau taruih mambarontak kapado pamarentah Malaysia sampai tacapai padamaian pado tanggal 2 Desember 1989.
Abdullah manikah jo Suriani Abdullah (Eng Ching Ming), surang gadih Tionghoa nan manjadi panguruih pulo dalam Partai Kominih Malaya.
Epalpus rufitibia
Epalpus rufitibia adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Helina grandicornis
Helina grandicornis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(79862) 1998 XR89
(79862) 1998 XR89 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 Desember 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Paratephritis transitoria
Paratephritis transitoria adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Rhabderemia uruguaiensis
Rhabderemia uruguaiensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Rhabderemia uruguaiensis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(317078) 2001 SE253
(317078) 2001 SE253 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.115, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Acutipula) nigroantennata
Tipula (Acutipula) nigroantennata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycetophila schnablii
Mycetophila schnablii adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mekar Jaya, Bunguran Barat, Natuna
Mekar Jaya adolah sabuah desa nan ado di kecamatan Bunguran Barat, Kabupaten Natuna, provinsi Kapulauan Riau, Indonesia.
Mycetophila schnablii
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
2005 JZ93
2005 JZ93 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.241, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tribalus impressibasis
Tribalus impressibasis adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Stenoxotus
Stenoxotus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(62785) 2000 UC24
(62785) 2000 UC24 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Oktober 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tetraopes subfasciatus
Tetraopes subfasciatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atheta prudhoensis
Atheta prudhoensis adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Medetera falcata
Medetera falcata adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atheta prudhoensis
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Libnotes (Libnotes) simplicicercus
Libnotes (Libnotes) simplicicercus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Toxophora quadricellulata
Toxophora quadricellulata adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Libnotes (Libnotes) simplicicercus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Psyllomyia braunsi
Psyllomyia braunsi adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Tetraopes subfasciatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Toxophora quadricellulata
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Medetera falcata
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Johannsenomyia grahami
Johannsenomyia grahami adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2006 XW4
2006 XW4 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.086, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.3.
Aulacephala brevifacies
Aulacephala brevifacies adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2006 XW4
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aulacephala brevifacies
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Gorybia palpalis
Gorybia palpalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(55628) 2002 TN249
(55628) 2002 TN249 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Oktober 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Bahaso Mentawai
Bahaso Mentawai iolah sabuah bahaso dari rumpun Austronesia nan dipatutuakan di Mentawai, lapeh pantai Sumatera Barat. Jumlah panutua bahaso iko sakitar 64.000 jiwa.
Panutua
Bahaso Mentawai ditutuakan di Desa Monganpoula, Kecamatan Siberut Utara; Desa Maileppet, Kecamatan Siberut Selatan; dan Desa Sioban, Kecamatan Sipora, dan Desa Makalo, Kecamatan Pagai Selatan, Kabupaten Kepulauan Mentawai, Provinsi Sumatra Barat.
Bahaso Mentawai tadiri ateh tigo dialek, iyolah (1) dialek Siberut Utara, (2) dialek Siberut Selatan, jo (3) dialek Sipora Pagai. Dialek Siberut Utara ditutuakan di Desa Monganpoula, Kecamatan Siberut Utara. Dialek Siberut Selatan ditutuakan di Desa Maileppet, Kecamatan Siberut Selatan. Dialek Sipora Pagai ditutuakan di Desa Sioban, Kecamatan Sipora, jo Desa Makalo, Kecamatan Pagai Selatan. Dialek Sipora-Pagai marupokan dialek standar dek karano sebaran geografisnya paliang laweh dan paliang banyak jumlah panutuanyo sarato barado di pusek pamarintahan kabupaten.
Manuruik hasia paretongan dialektometri, persentase pabedaan katigo dialek tasabuik kiro-kiro 51%—69%. Isolek Mentawai marupokan sabuah bahaso jo persentase pabedaan kiro-kiro 81%—100% jikok dibandiangan jo bahaso Batak dan Minangkabau.
Fonologi
Bahaso Mentawai mampunyoi panakanan dalam satiok kato. Panakanan umumnyo dilakukan pado suku kato sabalun suku kato tarakhia. Bahaso Mentawai mampunyoi 8 diftong, di antaronyo /ai/, /au/, /ei/, /eu/, /iu/, /oi/, /ou/, jo /ui/. Dibandiangkan jo bahaso lain, diftong /ei/ diucapkan sarupo rain dalam bahaso Inggirih, /eu/ sarupo eufemisme dalam bahaso Indonesia, /ou/ sarupo low dalam bahaso Inggirih, jo /ui/ sarupo Badui dalam bahaso Indonesia.
== Kosakata dasa == Kato ganti urang
Kato tanyo
Contoh kalimaik
Aku ay sene'. Awak di siko
Aku muloo' oynan sikuddu ka bagat pulokat galas nenda. Awak minum aia nan di dalam galeh tu.
Guru masigalay surat. Guru mambuek surek
Ina ay nia ka mone. Amak di ladang
Lalep nenda ay palinaki si Tanggra. Rumah tu dibarasiahan dek si Tanggra.
Haematopota lacessens
Haematopota lacessens adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia coacta
Megaselia coacta adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Haematopota lacessens
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Megaselia coacta
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Pedaria juhellegrandi
Pedaria juhellegrandi adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Anthomyia aethiops
Anthomyia aethiops adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Stilobezzia hirtaterga
Stilobezzia hirtaterga adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Echinostylinos schmidti
Echinostylinos schmidti adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Echinostylinos dan famili  Phellodermidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1903 dek Arnesen.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Echinostylinos schmidti dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Rhabdomastix (Rhabdomastix) monilicornis
Rhabdomastix (Rhabdomastix) monilicornis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Nephrotoma minuticornis
Nephrotoma minuticornis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Bezzia wirthi
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sachalinobia
Sachalinobia adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Psapharochrus pinima
Psapharochrus pinima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(53836) 2000 EB185
(53836) 2000 EB185 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Maret 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Lestodiplosis fascipennis
Lestodiplosis fascipennis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Aegophagamyia brunnea
Aegophagamyia brunnea adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Hexatoma (Eriocera) caesarea
Hexatoma (Eriocera) caesarea adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(74019) 1998 GY
(74019) 1998 GY ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 April 1998 dek F B Zoltowski di Woomera.
(72737) 2001 FF104
(72737) 2001 FF104 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
(74019) 1998 GY
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Moebelia rectangula
Moebelia rectangula adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Moebelia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2007 dek Song & Li.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Cina.
(72737) 2001 FF104
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Acroceratitis plumosa
Acroceratitis plumosa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Tipula (Platytipula) luteipennis agilis
Tipula (Platytipula) luteipennis agilis adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
(57929) 2002 GB86
(57929) 2002 GB86 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 April 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mansonia melanesiensis
Mansonia melanesiensis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Ctenodontina mochica
Ctenodontina mochica adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.