cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daftar Bupati Bangka Tengah
Barikuik iko adolah Daftar Bupati Bangka Tengah dari maso ka maso. {{legend|#FFFF00|Partai Golongan Karya|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#B79164|Partai Gerakan Indonesia Raya|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#214AA0|Partai NasDem|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#000080|Partai Demokrat|border=1px solid #AAAAAA}}
Ochlerotatus burgeri
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Pothyne elongata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Hybomitra shnitnikovi
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Eufrontina spectabilis
Eufrontina spectabilis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(217013) 2001 AA50
(217013) 2001 AA50 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.198, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2004 XO
2004 XO adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.097, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stenopogon pradhani
Stenopogon pradhani adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(52089) 2027 P-L
(52089) 2027 P-L adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 September 1960 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Petrorossia hespera
Petrorossia hespera adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pterolophia mutata
Pterolophia mutata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Petrorossia hespera
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Pterolophia mutata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Clinodiplosis intermedia
Clinodiplosis intermedia adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Distenia cyaneipennis
Distenia cyaneipennis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Coelosia burmacola
Coelosia burmacola adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Ophiomyia praecisa
Ophiomyia praecisa adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Omalodes ebeninus
Omalodes ebeninus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Koto Panjang Ikua Koto, Koto Tangah, Padang
Koto Panjang Ikua Koto adolah salah satu kelurahan nan talatak di kecamatan Koto Tangah, Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
2013 MR6
2013 MR6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.546, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Allograpta insularis
Allograpta insularis adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Deliathis buquetii
Deliathis buquetii adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Oxypoda profuga
Oxypoda profuga adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Cicatrion calidum
Cicatrion calidum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Platyplastinx culmosus
Platyplastinx culmosus adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Lutzomyia odax
Lutzomyia odax adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
2012 XB133
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Palimna yunnana
Palimna yunnana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Drosophila setositibia
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Palimna yunnana
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tipula (Eumicrotipula) nethis
Tipula (Eumicrotipula) nethis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Saitonia orientalis
Saitonia orientalis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Saitonia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1960 dek Oi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Japang.
Atherigona sabroskyi
Atherigona sabroskyi adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ali Hanafiah
Prof. Dr. dr. Mohammad Ali Hanafiah gala Sutan Maharajo adolah dotor jo ahli farmasi Indonesia. Inyo marupokan guru gadang sakaligus Dekan Paguruan Tinggi Ahli Ubek (cikal bakal Fakultas Farmasi Universitas Gadjah Mada) dari September 1945 sampai September 1946.
Di maso pandudukan Japang, Ali Hanafiah ditangkok dek Kempeitai basamo para paneliti Lembaga Eijkman padao tanggal 7 Oktober 1944 takaik Paristiwa Doktor Mochtar. Inyo dibebaskan pado Januari 1945 sasudah ditahan salamo 105 hari.
Namo Ali Hanafiah diabadikan sabagai namo Rumah Sakik Umum Daerah (RSUD) di Batusangkar, Tanah Datar, Sumatra Barat.
Pandidikan
Manjalang umua lapan tahun, inyo lulus ujian Europeesche Lagere School (ELS). Manghindari kamungkinan indak ditarimo karano umuanyo "alah lewat batas", tahun kalahiran Ali Hanafiah di surek katarangan untuak kaparaluan sakolah ditulih manjadi 1901.
Kaluarga jo kahidupan pribadi
Ali Hanafiah lahia di Padang Panjang pado tanggal 11 Juli 1900. Kaluarganyo barasa dari Nagari Lubuk Jantan, Tanah Datar. Ayahnyo banamo Mohammad Yasin bagala Datuak Muntiko Rajo, adolah jaksa kapalo di Lubuk Sikaping, Kabupaten Pasaman. Ali Hanafiah marupokan adiak Siti Hasnah, bini Achmad Mochtar. Inyo sapupu Abu Hanifah.
Ali Hanafiah manikah jo Siti Syarifah, kakaknyo Djamaloeddin, inyo adolah ahli badah nan mamipin Rumah Sakit St. Carolus jo Fakultas Kedokteran Universitas Indonesia (FK UI). Pasangan iko punyo anak banamo Asikin Hanafiah, inyo adolah ahli jantuang nan manjadi guru gadang di Departemen Kardiologi jo Kedokteran Vaskuler FK UI.
Karir
Ali Hanafiah diangkek sabagai dotor dek pamarintah Hindia Bulando pado tanggal 11 September 1926. Inyo batugas di babarapo tampek di Sumatra jo Jawa takah Surabaya, Solok, Baturaja, Malang, jo Tangerang (sajak 1939). Katiko di Baturaja, inyo badedikasi mambantu korban gampo bumi di Sumatra Selatan pado Juni 1933 sahinggo mandapek panghargaan Bintang Perak Gadang dari pamarintah Hindia Bulando.
Pado maso pandudukan Japang, inyo manjadi pangajar farmasi di paguruan tinggi kadotoran Ika Dai Gaku (sabalumnyo STOVIA) nan dibuka baliak pado 29 April 1943 sasudah pernah ditutuik Japang. Di siko, inyo maaja basamo duo urang pangajar Indonesia lainnyo, yaitu Ir. Baginda Rasad jo Ir. Surachman Cokroadisuryo. Pado tanggal 22 September 1943, inyo diangkek sabagai asisten profesor Ika Dai Gaku. Pado tahun nan samo, inyo juo manjadi asisten Lambago Eijkman.
Pado bulan September 1945, inyo diangkek sabagai guru gadang sakaligus Dekan Paguruan Tinggi Ahli Obat (PTAO), bagian dari Paguruan Tinggi Kadotoran (sabalumnyo Ika Dai Gaku). Namun, inyo indak lamo mamimpin paguruan tinggi tu. Pado bulan September 1946, PTAO dipindahkan ka Klaten (nanti manjadi Fakultas Farmasi Universitas Gadjah Mada) akibaik situasi Jakarta nan indak kondusif sasudah kadatangan tantara Sakutu nan diboncengi NICA. Basamoan jo itu, posisi Ali Hanafiah sabagai Dekan PTAO digantikan dekSardjito.
Ali Hanafiah pensiun pado 1957 jo salanjuiknyo manjadi pagawai bulanan Kemenkes. Inyo ikuik sarato dalam babagai badan jo panitia dalam organisasi Kemenkes sarato maagiah kuliah di Fakultas Kadotoran Universitas Indonesia. Pado 1970, inyo mandapek Surat Panghargaan atas babagai jasonyo di bidang kadotoran dari Ikatan Dokter Indonesia (IDI).
Kertesziomyia quadrangulum
Kertesziomyia quadrangulum adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Dorcadion ressli
Dorcadion ressli adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tipula (Pterelachisus) submarmorata
Tipula (Pterelachisus) submarmorata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Pachastrella dilifera
Pachastrella dilifera adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Megaselia submimica
Megaselia submimica adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pachastrella dilifera
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Pachastrella dilifera dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Megaselia submimica
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(54079) 2000 GY157
(54079) 2000 GY157 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 April 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Medetera vockerothi
Medetera vockerothi adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Phaonia freyana
Phaonia freyana adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(70730) 1999 VN5
(70730) 1999 VN5 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 6 Nopember 1999 dek C W Juels di Fountain Hills.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(69970) 1998 WV
(69970) 1998 WV adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 November 1998 dek T Kobayashi di Oizumi.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2011 QD3
2011 QD3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.026, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hexatoma (Eriocera) kaieturensis
Hexatoma (Eriocera) kaieturensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Zamimus pendleburyi
Zamimus pendleburyi adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Saloca diceros
Saloca diceros adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Saloca dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1871 dek OP-Cambridge.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Eropa.
Guayuriba dilaticeps
Guayuriba dilaticeps adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Nannocyrtopogon lestomyiformis
Nannocyrtopogon lestomyiformis adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Guayuriba dilaticeps
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Nannocyrtopogon lestomyiformis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Spheciospongia florida
Spheciospongia florida adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Mecynogea apatzingan
Mecynogea apatzingan adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1997 dek Levi.
Spheciospongia florida
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Spheciospongia florida dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Mecynogea apatzingan
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Meksiko.
(417830) 2007 FE49
2007 FE49 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.077, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.1.
Hydroporus melanocephalus
Hydroporus melanocephalus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(417830) 2007 FE49
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Nethinius punctatus
Nethinius punctatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hydroporus melanocephalus
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Nethinius punctatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(73165) 2002 GE166
(73165) 2002 GE166 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 April 2002 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cyclosa psylla
Cyclosa psylla adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1887 dek Thorell.
Molophilus (Molophilus) dilatus
Molophilus (Molophilus) dilatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cyclosa psylla
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Myanmar, Japang.
Spiniphora maculata
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Molophilus (Molophilus) dilatus
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Chrysotus major
Chrysotus major adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Prodiaphania arida
Prodiaphania arida adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dichaetomyia aurantiaca
Dichaetomyia aurantiaca adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Rhipidia (Rhipidia) huachucensis
Rhipidia (Rhipidia) huachucensis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Stizocera poeyi
Stizocera poeyi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Sunius bicolor
Sunius bicolor adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Ochlerotatus burjaticus
Ochlerotatus burjaticus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
2012 XA133
2012 XA133 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.698, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ochlerotatus burpengaryensis
Ochlerotatus burpengaryensis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Dicranomyia (Dicranomyia) monostromia
Dicranomyia (Dicranomyia) monostromia adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
3554 Amun
3554 Amun (1986 EB) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.280, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.82.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Topsentia oxyspicula
Topsentia oxyspicula adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Topsentia oxyspicula dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Arctepidosis
Arctepidosis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Anopheles vestitipennis
Anopheles vestitipennis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atrichopogon flumineus
Atrichopogon flumineus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Lubuk Buaya, Koto Tangah, Padang
Lubuk Buaya adolah salah satu kelurahan nan talatak di kecamatan Koto Tangah, Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
Koto Pulai, Koto Tangah, Padang
Koto Pulai adolah salah satu kelurahan nan talatak di kecamatan Koto Tangah, Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
2004 XK
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Villa delicata
Villa delicata adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Eumimesis affinis
Eumimesis affinis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Coptomma variegatum
Coptomma variegatum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Masicera subpilosa
Masicera subpilosa adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dasineura marginata
Dasineura marginata adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
(257375) 2009 QZ47
(257375) 2009 QZ47 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.096, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Culex milloti
Culex milloti adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
(64944) 2001 YG121
(64944) 2001 YG121 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Bongai
Sijarah
Bongai mancapai puncak tanamonyo pado taun 1950an sampai-sampai pado satiok acara musti ado ditampilkan, utamonyo baralek di Nagari Sambilan. Kasenian iko kadang ditampilkan sacaro khusus untuak tujuan mahibur jo maramian acara salamo malam ari, sabagai palapeh panek urang-urang nan baru pulang karajo di siang ari. Bongai marupokan kasenian malagukan pantun nan kadang diiriangi jo alaik musik. Jikok dimainkan jo labiah dari ciek urang, kasenian nan ditampilkan manjadi kasenian babaleh pantun.
(64944) 2001 YG121
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Bongai
Sijarah
Bongai barasa dari duo kato, yaitu bong (nan dihoromati) jo aye (denai). Dari duo kato, bongai dapek bamukasuik kasenian untuak mahoromati urang.
Instrumen
Alaik musik nan biaso dipakai untuak mairiangi antaro lain rabab, rabano, aguang, gandang, saluang, jo tumbuk kalang (panumbuak padi). Salain alaik tasabuik, kadang dipakai pulo caklempong, bansi, akordion, sarato alaik pangasia bunyi lainnyo.
Lagu-lagu Bongai nan tanamo antaro lain: Barikuik kutipan babaleh pantun nan ado dalam Bongai Donak Donai:
Acalolepta similis
Acalolepta similis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pelargoderus
Pelargoderus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spazigaster nostra
Spazigaster nostra adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pelargoderus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Spazigaster nostra
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Panzeria longiventris
Panzeria longiventris adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Trupanea infissa
Trupanea infissa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Helina pendula
Helina pendula adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Epitoxus bullatus
Epitoxus bullatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Gonomyia (Gonomyina) parishi
Gonomyia (Gonomyina) parishi adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Epitoxus bullatus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Gonomyia (Gonomyina) parishi
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(78636) 2002 TL36
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exoprosopa albofimbriata
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Rhaphuma tenerrima
Rhaphuma tenerrima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(257376) 2009 QW57
(257376) 2009 QW57 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.054, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.8.
Rhaphuma tenerrima
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(257376) 2009 QW57
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(70731) 1999 VA6
(70731) 1999 VA6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Nopember 1999 dek T Kobayashi di Oizumi.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Alliopsis longipennis
Alliopsis longipennis adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Batrisodes opacus
Batrisodes opacus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(63043) 2000 WZ83
(63043) 2000 WZ83 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Copelatus aldabricus
Copelatus aldabricus adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Saloca gorapaniensis
Saloca gorapaniensis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Saloca dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1983 dek Wunderlich.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Nepal.
Urang Malayu
Urang Malayu (diijo juo jo Melayu) adolah namo nan marujuak pado suatu kalompok nan ciri utamonyo adolah panutuaan bahaso Malayu. Bahaso Malayu iolah anggota kaluarga bahaso Austronesia. Urang Malayu bamukim di sabagian gadang Malaysia, pasisia timur Sumatera, sakaliliang pasisia Kalimantan, Thailand selatan, sarato pulau-pulau ketek nan tabantang sapanjang Salek Malaka jo Salek Karimata. Di Indonesia, jumlah urang Malayu kiro-kiro 15% dari saluruah populasi, nan sabagian gadang mandiami propinsi Sumatera Utara, Riau, Kapulauan Riau, Jambi, Sumatera Selatan, Kapulauan Bangka Belitung, jo Kalimantan Barat. Kumpulan urang atau etnik Malayu balainan dari konsep Alam Malayu (Rumpun Bangso Malayu), nan mancakuik kumpulan manusia nan labiah laweh, tamasuak kabanyakan etnik di Indonesia jo Filipina.
Walaupun baitu, banyak pulo masyarakaik Minangkabau, Mandailing, jo Dayak nan bapindah ka wilayah pasisia timur Sumatra jo pantai barat Kalimantan, mangaku sabagai urang Malayu. Salain di Nusantara, urang katurunan Malayu tadapek pulo di Sarilangka, Kapulauan Cocos (Keeling) (Cocos Malays), jo Afrika Selatan (Cape Malays).
Urang Gunuang
Pado Bab 48 teks agamo Hindu Vuya Purana nan babahaso Sanskerta, kato Malayadvipa marujuak kapado sabuah propinsi di pulau nan kayo ameh jo perak. Disinan badiri bukik nan disabuik jo Malaya nan artinyo sabuah gunuang gadang (Mahamalaya). Walaupun baitu banyak sarjana Barat, antaro lain Sir Roland Braddell manyamokan Malayadvipa jo Sumatera. Sedangkan para sarjana India picayo bahwa itu marujuak pado babarapo gunuang di Samananjuang Malaysia.
Karajaan Malayu
Dari catatan Yi Jing, saurang pendeta Budha dari Dinasti Tang, nan bakunjuang ka Nusantara antaro taun 688 - 695, inyo manyabuikan ado sabuah karajaan nan dikana jo Mo-Lo-Yu (Melayu), nan bajarak 15 hari palayaran dari Sriwijaya. Dari Ka-Cha (Kedah), jaraknyopun 15 hari palayaran. Badasakan catatan Yi Jing, karajaan tasabuik marupoan nagara nan merdeka dan akhianyo ditakluakan dek Sriwijaya.
Manuruik batu basurek Padang Roco (1286) di Sumatera Barat, ditamukan kato-kato bhumi malayu jo ibu kotanyo di Dharmasraya. Karajaan iko marupoan kalanjuikan dari Karajaan Malayu dan Sriwijaya nan alah ado di Sumatra sajak abaik ka-7. Kamudian Adityawarman mamindahan ibu kota karajaan iko ka wilayah padalaman di Pagaruyung.
Patualang Venesia nan tanamo, Marco Polo dalam bukunyo Travels of Marco Polo manyabuikan tantang Malauir nan batampek di bagian selatan Samananjuang Melayu. Kato "Melayu" dipopulerkan dek Kasultanan Malaka nan digunokan untuak mambantuakan kultur Malaka jo kultur asiang yakni Jawa jo Thai. Dalam pajalanannyo, Malaka indak hanyo tacatek sabagai pusek padagangan nan dominan, namun juo sabagai pusek paradaban Malayu nan bapangaruah laweh.
Sajarah
Namo "Malayu" barasa dari Karajaan Malayu nan pernah ado di kawasan Batang Hari. Dalam pakambangannyo, Karajaan Malayu akhianyo takluk dan manjadi bawahan Karajaan Sriwijaya. Pamakaian istilah Melayu-pun malaweh hinggo ka lua Sumatera, maikuiki teritorial imperium Sriwijaya nan bakambang hinggo ka Jawa, Kalimantan, jo Semenanjung Malaya. Jadi urang Malayu Samananjuang barasa dari Sumatera.
Manuruik batu basurek Kapiang Tambago Laguna, padagang Malayu alah badagang ka saluruah wilayah Asia Tenggara, juo ikuik sato mambaok adaik budayo jo bahaso Melayu pado kawasan tasabuik. Bahaso Malayu akhianyo manjadi lingua franca manggantikan bahaso Sanskerta. Maso kajayaan Sriwijaya marupoan maso ameh bagi paradaban Melayu, tamasuak pado maso wangsa Sailendra di Jawa, kamudian dilanjuikan dek karajaan Dharmasraya sampai pado abaik ka-14, dan taruih bakambang pado maso Kasultanan Malaka sabalun karajaan iko ditaklukan dek kakuatan tantara Portugis pado taun 1511.
Masuaknyo agamo Islam ka Nusantara pado abaik ka-12, diserap elok-elok dek masyarakaik Melayu. Islamisasi indak hanyo tajadi di kalangan masyarakaik jelata, namun alah manjadi corak pamerintahan karajaan-karajaan Melayu. Di antaro karajaan-karajaan tasabuik iolah Kasultanan Johor, Kasultanan Perak, Kasultanan Pahang, Kasultanan Brunei, jo Kasultanan Siak. Kadatangan kolonialis Eropa alah mambuek tadiasporanyo urang-urang Malayu ka saluruah Nusantara, Sri Lanka, jo Afrika Selatan. Di parantauan, mareka banyak maisi pos-pos karajaan sarupo manjadi syahbandar, ulama, jo hakim.
Proto Melayu
Proto Melayu nan disabuik juo Melayu asli atau Melayu tuo adolah rumpun banso Austronesia dari daratan Asia nan bapindah ka tanah Melayu dan kapulauan Melayu, dalam maso papindahan nan panjang di antaro 2500 S.M dan 1500 S.M. The Encyclopedia of Malaysia: Early History, manunjuakan tigo teori asa-usua Melayu:
Kajian saintifik takini dek HUGO (Human Genome Organization) manganai genetik banso-banso Asia manyatokan hipotesis papindahan tunggal Asia dari Asia Tenggara mangambaro ka arah utara jo sacaro palahan-lahan manduduaki Asia Timur. Hipotesis iko bagaimanapun hanyo badasakan bukti variasi genetik nan labiah banyak di kalangan banso Asia tenggara babandiang jo banso Asia timur, tanpa mangambiak pakiroan sajarah sosio politik kaduo-duo tampek tasabuik. Kakurangan variasi genetik di kalangan banso Asia timur kamungkinan gadang adolah dek kaduo tampek tasabuik alah lamo basatu di bawah ciek kuaso politik tunggal contohnyo di China, Korea jo Japang nan manyababkan interaksi manusia nan labiah acok dibandiang di Asia tenggara.
Proto Malayu dipacayoi banso palauik nan mahir dalam oseanografi jo patanian. Mareka bapindah dari pulau ka pulau dalam jarak gadang di antaro Selandia Baru jo Madagaskar, dan mareka manjadi sabagai panunjuak arah, anak buah, jo tukang buruah kapado padagang India, Arab, Parsi jo Chino untuak hampia 2000 tahun. Batahun-tahun kamudian mareka manatap di babagai tampek jo manyarap babagai budayo jo agamo.
Deutero Melayu
Urang Malayu nan datang mulo-mulo kudiannyo sacaro palahan-lahan tagantikan dek panaruko-panaruko Deutero  Malayu ( Malayu Mudo) dalam galombang kaduo papindahan dari darek utamo Asia di sakitar 300 SM. Sacaro antropologi, etnik Malayu nan kini mauni samananjuang tanah  Malayu jo kawasan pantai kapulauan  Malayu adolah dari golongan  Malayu Deutero nan bakulik labiah carah, babadan labiah gadang, jo baabuik labiah luruih, babedo jo urang Proto  Malayu ( Malayu Tuo). Masyarakaik iko juo punyo taraf budayo nan labiah tinggi, teknik patanian, jo pangatahuan tantang basi nan labiah maju. Mareka indak hiduik sacaro nomaden tapi tingga dalam kampuang-kampuang nan marupoan unit utamo masyarakaik. Panampekan utamo Deutero Malayu biasonyo talatak di lambah-lambah subur, tabiang sungai atau pasisia pantai, jo kagiatan utamo adolah ekonomi hiduik nan ringkeh baasaskan pananaman padi jo parikanan. Manjalang kurun taakhia sabalun Masihi, panampekan-panampekan di kawasan pantai iko awal mulo talibeknyo dalam padagangan jo dunia lua.
Kamunculan kalompok Deutero Malayu iko sacaro indak langsuang manyababkan kumpulan Proto  Malayu jo panduduak asli manyuruakan diri ka padalaman jo hulu sungai. Kumpulan Proto Malayu nan tanamo hari iko di Malaysia adolah dari suku Moken, Jakun, Orang Kuala, Temuan jo Orang Kanaq. Sadang di Indonesia, Proto Malayu adolah Toraja (Sulawesi Selatan), Sasak (Lombok), Dayak (Kalimantan Tengah), Batak (Sumatera Utara), Nias (pantai barat Sumatera Utara), Rejang, dll.
Teori iko indak lai diakui panggunoannya, dek karano para arkeolog manyimpulkan baso indak ado dasa arkeologis nan baarati nan manunjuakan adonyo pabedoan antaro Proto Malayu jo Deutero Melayu.
Pangaruah India
Tiado bukti nan tapek soal wakatu palayaran urang India nan taawal malalui taluak Bengal, tatapi bukti arkeologi nan ditamui di lambah Bujang manunjuakan urang Malayu di samananjuang alah badagang jo India sajak abaik patamo masehi. Pakambangan padagangan jo India alah mambaok kapado panyebaran agamo-agamo gadang India, agamo Hindu jo agamo Buddha, ka saluruah palosok alam Melayu. Tampek-tampek ibadat mulai dibangun manuruik arsitektur India, dan pamimpin satampek mulai manggala diri surang Rajo dan manyerap banyak aspek utamo dari sistem pamarintahan feodal India. Kudiannyo, muncul nagari-nagari maritim Malayu kaciak di kawasan pasisia pantai samananjuang tanah Melayu sarupo Chi Tu (abaik patamo), Gangga Negara (abaik ka-2), Langkasuka (abaik ka-2), jo Kedah (abaik ka-4). Di antaro abaik ka-7 jo ka-13, sabagian gadang dari nagari-nagari maritim nan makmur iko ado di bawah kuaso lungga KarajaanSriwijaya, sabuah karajaan Malayu basa nan bapusek di Palembang, Sumatera.
Pangaruah Sriwijaya tasebar di sadoalah kawasan pasisia Sumatera jo samananjuang tanah Melayu, Jawa barat, Borneo barat, jo babarapo kawasan lain di kapulauan Melayu. Jo nauangan India jo China, kakayoannyo sabagian gadang didapek malalui padagangan. Pado zaman kagamilangannyo, bahaso Melayu Kuno digunokan sabagai bahaso rasmi jo manjadi lingua franca sarantau, manggantikan Sanskrit, bahaso utamo Hindu jo Buddha. Zaman Sriwijaya dianggap zaman kagamilangan budayo Melayu.
Kamegahan Sriwijaya bagaimanopun mulai marosot salapeh sarangan gadang-gadangan Karajaan Chola pado abaik ka-11 nan langsuang malumpuahkan kakuatan ekonomi jo katantaroannyo. Siso taakhia karajaan Malayu itu di Dharmasraya akhianyo dihancurkan dek panyarang-panyarang Jawa dari Singhasari nan malancakan ekspedisi Pamalayu (Pamalayu sacaro harfiah bamakno parang tahadok Melayu) pado pangujuang abaik ka-13.
Pangislaman
Duo pakambangan utamo nan mangubah sijarah Malayu maunjua pado pamuloan abaik ka-12 jo ka-15. Nan patamo adolah datangnyo Islam dan nan kaduo adolah bangkiknyo Kasultanan Melaka di pasisia pantai barat dayo samananjuang tanah Melayu.
Agamo Islam tasebar di kawasan pasisia pantai nan kininyo nagari Kedah, Perak, Kelantan, jo Terengganu, dari sakurang-kurangnyo abaik ka-12. Bukti arkeologi tarawal soal kadatangan Islam di samananjuang adolah sabuah batu basurek batarikh abaik ka-14 nan ditamui di nagari Terengganu, Malaysia.
Pado abaik ka-15, Kasultanan Melaka, nan hegemoninyo manjangkau bagian barat kapulauan Melayu, manjadi pusek utamo panyebaran agamo Islam di timur. Tradisi Melaka kudiannyo diwariskan ka generasi sataruihnyo dan mambantuak nilai-nilai utamo identiti Melayu. Katiko maso ikolah, agamo Islam manjadi lakek jo masyarakaik dan budayo Malayu dan manjadi aspek tapantiang dalam pambantuakan identitas "Melayu". .
Pado taun 1511, palabuahan Melaka jatuah ka tangan konkuistador Portugih. Walaupun baitu, Melaka tatap manjadi suatu rujuakan tata nagara jo titiak rujuakan budayo untuak nagari-nagari pangganti sarupo Kasultanan Johor (1528–kini), Kasultanan Perak (1528–kini) jo Kasultanan Pahang (1470–kini).
Di sabarang Lauik Chino Selatan, ciek lai karajaan Melayu, Kasultanan Brunei (1363–kini) alah bangkik manjadi pasaing palabuahan maritim nan utamo ka bakeh Melaka. Brunei mancapai puncak kagamilangannyo pado patangahan abaik ka-16 dimano wilayahnyo alah mambantang jauah ka selatan ka kawasan nan kininyo Kuching di Sarawak dan ka utara sahinggo ka kapulauan Filipina.
Kasultanan-kasultanan Malayu utamo nan lain adolah Kasultanan Kedah (1136–kini) joKasultanan Patani (1516–1771) nan bakuaso di bagian utara samananjuang tanah Melayu.
Panjajahan
Antaro taun 1511 jo 1984, banyak karajaan-karajaan Malayu jo kasutanan jatuah di bawah kuaso asiang nan babeda-beda, dimulai dari panjajahan banso Eropa co Portugis, Balando, jo Inggirih, inggo panjajahan dari banso sabanua co Siam jo Japang.
Pado taun 1511, pasukan Portugis alah bakuaso di ibu kota Kasutanan Malaka. Walau bagaimanopun, pihak Portugis nan bajaya, indak dapek mampaleba pangaruah politik meareka malabiahi kubu Malaka. Sutan bakuaso panuah di ateh tanah di lua Malaka jo mandirikan Kasutanan Johor pado taun 1528 untuak mamanangi Malaka. Malaka Portugis mangadoki babarapo sarangan balasan nan digagalkan dek Johor sahinggo 1614, gabuangan tentara Johor jo Balando, manghalau Portugis dari samananjuang salamo-lamonyo. Sabagai satu pajanjian jo Johor pado 1606, Balando kudiannyo mangambiak kuaso Melaka.