cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phaonia debilifemoralis
Phaonia debilifemoralis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(249995) 2001 XO128
(249995) 2001 XO128 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.087, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Belvosia atrata
Belvosia atrata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Aciurina mixteca
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Amblypsilopus rentzi
Amblypsilopus rentzi adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Xenomorellia montanhesa
Xenomorellia montanhesa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Amblypsilopus rentzi
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Xenomorellia montanhesa
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Paloden (komputer)
Pado ilmu komputer, Paloden, Paladen atau Peladen (bahaso Inggirih: Server) adolah program atau parangkek komputer nan manyadiokan fungsionalitas, utilitas, data, atau sumber dayo lain hingga komputer atau program klien (biaso dikana sabagai Open Windows) dapek mangaksesnyo, biasonyo akses malalui jaringan. Arsitektur iko disabuik bantuak model client-server.
Arti Nan Babedo
Paloden pado ilmu komputer punyo duo arti dasar nan takaik tapi babedo:
Ambiguitas istilah Paloden pado ilmu komputer iko manyobabkan kabingungan dalam baberapo kasus, kareno istilah iko salalu digunakan dangan caro nan mambuek sulik bagi non-ahli khususnyo untuak mangatahui apo jinih aspek parangkek kareh atau parangkek lunak nan dimaksud.
Sacaro awam istilah Paloden iko iyolah kapalo denai/aden sabagai kato sifat nan bararti imam sholat atau pamimpin.
Blepisanis orientis
Blepisanis orientis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Musius quadrinodosus
Musius quadrinodosus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Geisha
Geisha (bahaso Jopang: 芸者 "saniman") adolah saniman-panghibua (entertainer) tradisional Jopang. Kato geiko digunoan di Kyoto untuak mangacu kapado individu tasabuik. Geisha sangek umum pado abad ka-18 dan abad ka-19, dan masih ado hinggo kini, bia banyaknyo indak banyak. "Geisha" dilafalkan dalam bahaso Inggirih: ("gei-"  - "may"). Di Kansai, istilah "geiko" (芸妓) dan geisha pamulo "maiko" (舞妓) digunoan sojak Restorasi Meiji.
Amphicnaeia brevivittis
Amphicnaeia brevivittis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Geisha
Geisha baraja banyak bantuak soni dalam hiduik Inyo, indak hanyo untuak manghibur palanggan tapi untuak kahidupan Inyo juo. Rumah-rumah geisha ("Okiya") mambao gadih-gadih nan kabanyakan baâsa dari kaluargo miskin dan kudian malatihnyo. Samaso kanak-kanak, geisha soriang kali bakarajo sebagai pambantu, kudian sabagai geisha pamulo (maiko) salamo maso palatihan.
Amphicnaeia brevivittis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ommata gracilis
Ommata gracilis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Elytrimitatrix irregularis
Elytrimitatrix irregularis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasyphora penicillata
Dasyphora penicillata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(65965) 1998 HR7
(65965) 1998 HR7 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 April 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Toxorhina (Ceratocheilus) leucomelanopus
Toxorhina (Ceratocheilus) leucomelanopus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(243025) 2006 UM216
(243025) 2006 UM216 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.520, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Oxypoda inimica
Oxypoda inimica adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Saruaso Utara, Saruaso, Tanjung Emas, Tanah Datar
Saruaso Utara adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Saruaso, kecamatan Tanjung Emas, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Desmella rostellata
Desmella rostellata adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Haliclona (Haliclona) stilensis
Haliclona (Haliclona) stilensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1933 dek Burton.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Haliclona) stilensis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Dasineura kellneri
Dasineura kellneri adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lamprochromus satrapa
Lamprochromus satrapa adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Dasineura kellneri
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Lamprochromus satrapa
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Carito rakyaik Indonesia
Cerita rakyat Indonesia adolah carito di masa lampau nan barasa dari masyarakaik jo bakambang dalam masyarakaik. Carito rakyat iko biasonyo mampunyoi nilai budayo jo moral. Cerita rakyat Indonesia adolah carito nan iduk jo bakambang sacaro turun tamurun dari ciek generasi ka generasi salanjuiknyo di Indonesia. Carito yang iduik jo bakambang di sado kalangan masyarakaik Nusantara, sado lapisan masyarakaik mangana carito tu. Carito rakyaik indak punyo pangarangnyo atau anonim. Fungsi carito rakyaik salain sabagai saluran untuak mamaliaro jo manurunan buah pikiran nenek moyang nan mampunyoi carito tu, juo marupuoan cerminan alam pikiran, pandangan iduik sarato ekspresi raso kaindahan masyarakaik masyarakaik nan mampunupinyo. Itulah nan disabuik nilai budayo daerah. Carito rakyaik atau dongeng biasonyo dicaritoan dek urang tuo atau pancarito untuak maantaa anak supayo lalok.
Unsur
Carito rakyaik sabagai bagian dari karya sastra punyo pulo unsur-unsur nan mambantuaknyo, sahingggo manjadi carito nan utuah. Di dalam carito rakyaik tu tadapek unsur intrinsik jo ektrinsik. Unsur-unsur intrinsik antaro lainnyo: tema, tokoh, alur cerita atau plot, latar (setting), amanat. Sedangkan itu carito rakyaik juo dibangun dek nilai-nilai yang dianuik masyarakaik panciptanyo saruman nilai moral, sijarah, kapahlawanan, budayo, jo religius.
Carito rakyaik sabagai kabudayaan Indonesia
Carito rakyaik adolah sabagian dari kakayoan budayo jo sijarah nan dipunyoi dek bangso Indonesia. Carito rakyaik dianggok penting musababnyo kahadirannyo di atas keinginan nan bahubungan sosial ko urang lain. Dalam curito rakyaik dapak diliek sabagai tindakan bahaso, gunanya menampilkan nilai-nilai dalam masyarakaik. Carito rakyaik nan kayo dek nilai-nilai moral jo kaarifan lokal, biso dijadian sarana komunikasi untuak maahaan nilai-nilai pendidikan tentang kehidupan kapado masyarakaik. Kabudayaan daerah di Indonesia adolah bagian nan indak talapeh dai khasanah budaya nasional, karano kabudayaan daerah marupuan panunjang dalam pangambangan kabudayaan. Sastra lisan atau carito rakyaik marupuoan manifestasi dari kebudayaan. Carito rakyaik mandokumentasian paristiwa nan punyo nilai moral, keagamaan, jo adaik istiadaik. Salain itu, pado hakikainyo sastra lisan mampunyoi akan nan baikatan jo sajarah bangsa Indonesia, baiak aspek sosio-kultural, moral, religi, inggo aspek pulitik.
Mite
Mite marupuoan jinih carito rakyaik nan dianggok suci oleh masyarakaik. Mite biasonyo ditokohi oleh dewa atau mahkluk satangah dewa. Paristiwa dalam carito jinih ko tajadi pado maso lampau atau di dunia lain atau gaib. Mitos acok pulo dikaik an jo carito tantang paristiwa jo kakuatan supranatural, kurenah, atau suatu nan lain. Contoh dari carito mite salah satunyo carito mengenai asa-usu sikerei dalam cerita rakyat Si Malinggai. Daulunyo ado anak laki-laki nan banamo Si Malinggai. Suatu ari inyo dikubua iduik-iduik dek pangasuahnyo. Lalu inyo mandapek patolongan dari kerei sipageta sabbau (roh). Dek co itu lah, Si Mallinggai dapek batahan iduik maski dalam kubua. Dek kajadian itu, Si Malinggai mandapek kerei atau pangatahuan jo kakuatuan manyambuhan panyakik. Dek itu pulo inyo disabuik sikerei karai (urang nan bapangatuan). Kereinyo diturunan ka babarapo urang nan dipikia tapek, inggo ari ko masih dipicayo dek masyarakaik Mentawai.
Janih carito mite nan ado di Indonesia lainnyo:
(64893) 2001 YP77
(64893) 2001 YP77 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Carito rakyaik Indonesia
Legenda
Legenda marupoan carito nan ampia mirip samo mite, akan tatapi indak baitu dianggap suci dek masyarakaik, namun dianggap sabana tajadi. Legenda biasonyo ditokohi, walau ado kalanyo mampunyoi sifat atau kekuatan nan luar biasa. Carito ko berlatar di dunia bukan gaib. Legenda carito magis nan acok dikaik an jo tokoh, paristiwa, jo tampek-tampek nan nyato. Caritonyo diangkek manjadi legenda adolah tokoh jo paristiwa nan mamang nyato jo ado dalam sijarah.
(64893) 2001 YP77
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Carito rakyaik Indonesia
Legenda
Salah satu contoh lagenda nan ado di Indonesia yaitu legenda asa muasal bakilaunyo danau kaco. Kila manuruik carito secaro turun-temurun, kilauan yang datang itu dari intan titipan punyo para pemuda yang akan maminang anak padusi seorang Rajo yang banamo Rajo Gagak. anaknyo adolah urang yang paliang cantik. Inyo banamo Napal Melintang. Manuruik carito legenda, kecantikkannyo bahkan mamikek hati ayahnyo sendiri. Rajo Gagakpun mambaok anaknyo lari, lalu maninggakan intan dari para pamuda di dasar danau. Sampai kini, masyarakat banyak mampicayoi bahwa kilauan cahayo adolah intan dari paninggalan Rajo Gagak.
Janih legenda lain nan ado di Indonesia:
Dongeng
Dongeng marupoan jinih carito rakyaik nan dianggok indak bana-bana tajadi. Dongeng bafungsi untuk hiburan jo sabagai alat untuak manyampaian nilai-nilai karakter untuk pendidikan. Motif carito jo karakter dalam carito biasonyo bacarito tantang kaindahan. Karakter nan digambaran dalam dongeng adolah putri, binatang yang bisa berbicara, perbudakan, buta, naga, peri, kuda, penyihir, dan ibu tiri.
Gnypeta
Gnypeta adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Carito rakyaik Indonesia
Dongeng
Contoh dongeng nan ado di Indonesia:
Gnypeta
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Carito rakyaik Indonesia
Fabel
Carito fabel lain nan tadapek di Indonesia:
Plethochaetigera fenwicki
Plethochaetigera fenwicki adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Saprinus magnoguttatus
Saprinus magnoguttatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Hyllisia quadriflavicollis
Hyllisia quadriflavicollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(335557) 2006 BQ193
(335557) 2006 BQ193 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.057, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(69901) 1998 SA141
(69901) 1998 SA141 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 26 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Verrallina andamanensis
Verrallina andamanensis adolah rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Austrolimnophila (Austrolimnophila) atripes
Austrolimnophila (Austrolimnophila) atripes adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tipula (Savtshenkia) alpium
Tipula (Savtshenkia) alpium adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 CB88
2013 CB88 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.148, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leptoconops indicus
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Potemnemus lima
Potemnemus lima adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Salpingogaster virgata
Salpingogaster virgata adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Ophiomyia moravica
Ophiomyia moravica adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Peblephaeus satoi
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Muziris carinatus
Muziris carinatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Muziris dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1909 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Australia Barat.
Culex malayensis
Culex malayensis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Dolichopus fraterculus
Dolichopus fraterculus adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo labiah pendek dari 8 mm.
Xenomyia
Xenomyia adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Rhynchomicropteron necaphidiforme
Rhynchomicropteron necaphidiforme adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Tipula (Pterelachisus) niitakensis
Tipula (Pterelachisus) niitakensis adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Phyllarachne levicula
Phyllarachne levicula adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Phyllarachne dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1992 dek Millidge & Russell-Smith.
Bactrocera adusta
Bactrocera adusta adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Phyllarachne levicula
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Borneo.
Tipula (Pterelachisus) niitakensis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Ozodicera (Ozodicera) subvittata
Ozodicera (Ozodicera) subvittata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Hybomitra castaneocallosa
Hybomitra castaneocallosa adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia spinipleura
Megaselia spinipleura adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(73104) 2002 GO25
(73104) 2002 GO25 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 April 2002 dek LINEAR di Socorro.
Megaselia spinipleura
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(73104) 2002 GO25
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Urang Ameng Sewang
Urang Ameng Sewang atau Urang Sekak (Sakai atau Mapur), iolah salah satu suku nan mandiami parairan lawik pulau Bangka, nan maso dulu masuak ka wilayah Sumatera salatan, tapi kini alah manjadi wilayah tasandiri yaitu Provinsi Kapulauan Bangka Belitung. Manuruik sumber kapustakaan lamo urang suku Ameng Sewang marupokan panghuni lamo lawik jo parairan sakitar pulau Bangka jo pu;au Belitung. Dahulu sijarahnyo pado taun 1668 kapa Balando masuak ka wilayah parairan pulau Bangka dan mandapek serangan dari urang suku Ameng Sewang ko.
Jadi urang suku Ameng Sewang pernah mampartahankan Pulau Belitung nan panuah jo potensi timah dari jajahan kolonialisme Balando pado maso lalu. Hal iko manjadi partando kalau urang suku Ameng Sewang pernah mampunyoi kakuatan nan cukuik gadang di maso lalu. Kamudian pado taun 1950 jumlah masyarakaik urang Ameng Sewang mulai manurun, karano saleksi alam diantaro tantangan kahidupan lawik nan kareh sadangkan urang suku Ameng Sewang nan notabene nyo tingga dan mahabisan hiduiknyo di lawik jo kapa-kapa bapondoknyo indak mampunyoi cukuik pangatahuan untuak malewati tantangan itu.
Pada taun 1980 did ampek kacamatan koto Tanjuang Pandan, Nambalong, Manggar, dan Gantung, dipakirokan jumlah urang sabanyak 500 jiwa, nan takumpua dalam 150 Kapalo Kaluargo. Badasarkan panjalehan di ateh urang mangkhawatirkan kalau suku iko akan tarancam punah.
Budaya maso kini
Kini anggota massyarakaik iko indaklah sabagai masyarakaik manatap, tapi masih iduik ateh sampan nan biasonyo ado juo di sampan nan tabuek dari buluah atau disabuik juo rakit dan bapindah dari ciek tampek ka tampek lain, kamudian dari pulau ka pulau ketek nan lainnyo pulo. Pulau Balitung iko mampunyoi sakitar 120 pulau tamasuakk pulau-pulau ketek nan taruih manjadi tampek papindahan suku iko taruih manaruih sapanjang kahidupan masyarakai Ameng Sewang dan alun ado indormasi nan mangatokan kalau urang ko pernah kalua dari kapulauan Bangka Jo Belitung.
Papindahan urang suku Ameng Sewang iko badasarkan musim mangangkok lawuak atau musim nan tajadi di lawik atau di ciek pulau. Bilo indak musim manangkok lawuak urang ko baka manatap di pinggia pantai untuak samantaro. Di pinggia pantai urang suku Ameng Sewang baka manatap di pondok-pondok di ateh sampan inyo untuak samantaro manjalang musim lawuak tibo.
Urang suku Ameng Sewang nan di kenal urang sabagai "suku terasing" tapi pado maso kini alah mangenal jo mangonsumsi minuman-minuman kareh sarupo bir, ciu, jo minuman-minuman kareh lainnyo. Hal iko dikarenakan memang karano pangaruah zaman jo padagangan nan suku Ameng Sewang karajoan untuak mandapekkan minuman kareh, tapi pado kanyataannyo di maso lalu urang suku iko juo alah tabiaso mangkonsumsi tuak nan tabuek dari batang Nira. Jadi, urang suku Ameng Sewang mandapekkan miras dari panjualan hasil tangkapan lawuaknyo kamudian di balian atau di tuka jo Miras.
Kamudian salain mangkonsumsi miras urang suku Ameng Sewang ko juo tabiaso jo marokok, nan mano kabiasaan marokok iko alah di lakukan dari umua urang nan relatif mudo sampai tuo.
Mato pancaharian
Sasuai nan dijalehan di ateh, urang suku Ameng Sewang iko mato pancarian urang iko iolah manangkok lawuak sarato mancari hasil lawik lainnyo. Walaupun baprofesi sabagai panangkok lawuak urang ko masih manggunokan alat tanggok lawuaknyo nan tradisional jo sadarhana sarupo tombak jo panciang dan indak marusak ekosistem lawik.
Pamukiman tabaru
Samanjak taun 1954 manuruik panaliti Imansyah Asin dalam Suara Karya urang suku Ameng Sewang indak bisa di katokan sabagai suku nan tarasiang lai, sabab urang iko alah mambuek sabuah pamukiman nan basifat manatap. Pamukiman iko manuruik sumber barado di Paal I tapeknyo di kacamatan Tanjuang Karang, nan dibari namo kampuang lawaik. Sasudah urang iko mambuek pamukiman, urang suku Ameng Sewang pun alah mulai babarua jo suku banso lain dan indak hanyo babarua tapi juo banyak tajadi panikahan jo urang dari lua suku Ameng Sewang.
Salain alah mambuek pamukinan urang ko juo alah mulai banyak nan basakolah, kamudian ado juo nan alah bakarajo kalua dari pamukiman suku sarupo manjadi pagawai negeri, karyawan tambang timah, jo karajo swasta lainnyo.
Agamo
Samanjak tabukaknyo budaya jo pakambangan suku Ameng Sewang, tamasuak dalam urusan agamo urang suku iko pun alah banyak mamaluak agamo Islam dari nan samulonyo rato-rato indak barugamo dan ado nan mamaluak agamo Animisme sarato Shamanisme dimaso lalu.
Sijarah
Urang suku Ameng Sewang (panggilan dari orang Belitung) sabananyo mampunyo banyak namo panggilan sarupo Urang Sekak, Sakai, Mapur nan mano namo-namo iko manggambarkan tampek tingga jo kahidupannyo di lawik. Urang iko banso dulu wakatu kolonialisme balando manuruik sijarah juo ado sabagian ketek urangnyo nan di sabuik manamokan diri sabagai "Manih bajau" nan dapek diaratikan sabagai Turunan Bajak Lawik, hal iko parnah di sabuikkan dalam tulisan Ian Sanchin (dalam Fithrorozi, Suku Laut, Pesisir, dan Budaya maritim, Kolom, Warta Praja, Edisi 09/Th IV/September 2009) nan mano manuruiknyo pado taun 1838 urang Balando parnah malakukan pambasmian gadang-gadangan untuak perompak lawik di parairan Belitung nan di pimpin samo JJ. Roy.
Hal iko manyebabkan peran urang lawik nan di sagani di parairan Belitung manjadi ketek, dan sairiang masuaknyo parusahaan tambang timah di Kapulauan Bangka Belitung urang lawik nan samulonyo banyak hiduik di parairan balitung akhirnyo banyak nan bamukim jo mancari kahidupan bakarajo di tambang timah.
Kamudian asal-usua urang ko juo banyak variasi, yoitu:
Sungai Ameh, Saruaso, Tanjung Emas, Tanah Datar
Sungai Ameh adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Saruaso, kecamatan Tanjung Emas, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Urang Ameng Sewang
Sijarah
Dari apo nan tacatat di dalam sijarah dari babarapo literatur nan barasa dari panulis balando mangenai para Suku Sekah di Belitung nampaknyo memang batema Nerlandosentris dengan pihak kolonial nan dianggap sabagai pambaok paradaban dan panegak hukum sarato para Lanun digambarkan sabagai perompak dengan katerlibatannyo dalam kasus pambajakan sarato perampokan disaratoi pambunuahan jo mambuek kakacauan di babagai daerah.
Hinggo akhianyo Kolonial Balandao pun manjadi kakuatan nan dominan dengan malalui sistem kapitalis nan diwakili dengan tambang timahnyo. Namun pado taun-taun sabelum taun 1936, Balando dengan tambang timahnyo masih banyak mampakarajokan buruh-buruh kasa dari Tiongkok. Hinggo pado taun 1936 nan marupakan masa akhir pamerintahan HindiaBelanda di Nusantara urang-urang Sawang mulai direkrut untuak dipakarajoan di parusahan tambang Timah Balando nan alah banamo NV GMB atau NV Gemeenschapelyke Mynbouw Maatschappy Billiton. Badan urang Sawang nan tinggi jo tegap sabagai patimbangan mampakarajoan mereka di partambangan timah. Salain itu, urang Sawang relatif indak manuntuiuk banyak dalam hal panggajian. Urang Sawang juo dinilai sabagai pakarajo nan patuah jo mampu bakarajo kareh dari pagi sampai sore. Pado wakatu itu hanyo sabagian dari komunitas urang Sawang nan dipakarajoan di parusahaan timah, sabagian nan lain masih hidup di ateh sampan baratok jo bamato pancaharian sabagai palawik nomaden. Urang Sawang nan bakarajo di parusahaan tambang timah pun pado wakatu itu alun sapenuhnyo lapeh dari pola kahidupan di ateh lawik karano pado hari libur sarupo hari Minggu urang tu masih pai malawik mancari lawuak. Manuruik kek Daud (78 Tahun) (dalam Purwana, 2015, hlm. 186) kalau sacara palahan urang-urang Sawang nan masih hiduik di ateh sampan manjadi tatariak bakarajo di parusahaan patambangan timah. Katatarikan mereka sasudah mandanga carito saudaranyo nan sacaro rutin manarimo gaji jo jatah panuah kabutuhan hiduik sahari-hari sarupo satiok pakarajo laki-laki mandapek bareh 18 kg, istrinyo 10 kg bareh dan anak-anak masiang-masiang mandapek 10 kg bareh satiok bulan.
Villa atrisquama
Villa atrisquama adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Exocelina bimaculata
Exocelina bimaculata adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(52032) 2002 PK37
(52032) 2002 PK37 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Agustus 2002 dek LINEAR di Socorro.
Haliclona (Haliclona) uljinensis
Haliclona (Haliclona) uljinensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 2007 dek Kang & Sim.
(52032) 2002 PK37
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Haliclona (Haliclona) uljinensis
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Haliclona) uljinensis dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Forcipomyia tasmani
Forcipomyia tasmani adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Phytoecia somereni
Phytoecia somereni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Eucelatoria rubentis
Eucelatoria rubentis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Drosophila analspina
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Mormia malickyi
Mormia malickyi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hexatoma (Eriocera) grisea
Hexatoma (Eriocera) grisea adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Microstylum vespertilio
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(55940) 1998 GU8
(55940) 1998 GU8 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 April 1998 dek LINEAR di Socorro.
Mormia malickyi
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
(55940) 1998 GU8
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Saphanidus dubius
Saphanidus dubius adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cyclosa insulana
Cyclosa insulana adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1834 dek Costa.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Mediterania hingga Filipina, Australia.
Eugrapheus vitticollis
Eugrapheus vitticollis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Xerosaprinus plenus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
2005 JF108
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Leptomorphus elegans
Leptomorphus elegans adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Acalolepta romblonica
Acalolepta romblonica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rhopalomyia chionophylla
Rhopalomyia chionophylla adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Helina nevadannosa
Helina nevadannosa adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Samananjuang Malaka
Samananjuang Malaka atau Samananjuang Kra (คาบสมุทรกระ; Malay Peninsula; Malacca Peninsula; Kra Peninsula) adolah semenanjung gadang di daerah Asia Tenggara. Pado peta-peta Ptolemeus semenanjung ko dianggap sabagai chersonesus aurea (bahaso Latin, diaratian "semenanjung ameh"). Negarakertagama manyabuiknyo sabagai Ujuang Medini.
Ujung selatan banua Eurasia ko tabantang dari utara ka selatan. Titiak tasampiknyo iolah Tanah Gantiang Kra. Bagian pasisia barat daya tapisah dari pulau Sumatera dek Selat Malaka. Di subarang timur Lauik Cino Selatan talataklah pulau Kalimantan.
Mastophora felis
Mastophora felis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1976 dek Piza.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brasil.
Samananjuang Malaka
Sijarah namo
Samananjuang Malaya daulu banamo Chersonesus Aurea ("Semenanjung Ameh") dek Claudius Ptolemy (Ptolemeus), ahli astronomi jo ahli matematika Yunani tanamo, nan mano urang India marujuak kapadonyo sabagai "Tanah Ameh". Namo "Semenanjung Malayu" iolah tajamahan dari Malay Peninsular dalam bahaso Inggirih. Panamuan artefak sarupo tulang, batu, jo siso makanan pauni ngalau di Asia Tenggara, tamasuak di Malaysia, manunjuakan adonyo pasebaran kabudayaan pado zaman prasijarah. Urang Malayu nan marupokan ahli palayaran nan mahia alah mambueknyo tahubuang jo nagara lain dalam urusan padagangan, hal ko manjadikan wilayah Malayu sabagai satu kawasan paniagoan nan manjadi tumpuan sudaga India, Arab, jo Cino.
Manuruik kitab Sijarah Nagari Kedah, Tanah Malayu atau Samananjuang Tanah Melayu daulunyo tanamo sabagai Tanah Segara Masin. Kitab tasabuik mancaritokan juo tantang baa namo Tanah Segara Masin diubah manjadi Tanah Malayu/ Samananjuang Malayu.
Istilah itu juo ado disabuik dalam Hikayaik Hang Tuah:
Pambagian wilayah
Daerah ko tabagi sacaro politis :
Musajik Agung An-Nur
Musajik Agung An Nur (Jawi: جامع النور الكبير) marupoan sabuah musajik atau masjid nan barado di Pekanbaru, Indonesia. Lokasi tampek musajik ko labiah tapeknyo barado di Jalan Hang Tuah, Sumahilang, Kota Pekanbaru, Provinsi Riau. Musajik iko dibangun pado tahun 1963 nan kamudian salasai pada tahun 1968. Musajik nan barado di ibu kota Provinsi Riau, Pekanbaru tasabuik pado maso kiniko marupoan sala ciek nan termegah di Indonesia. Diliek dari sisi bangunannyo, musajik banyak mandapat pangaruah dari gaya arsitektur Melayu, Turki, Arab jo India.
Talago Gunuang, Saruaso, Tanjung Emas, Tanah Datar
Talago Gunuang adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Saruaso, kecamatan Tanjung Emas, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.Talago gunuang juga salah satu wilayah produksi getah pinus nomor satu di kab, tanah datar. Di talago gunuang terdapat salah satu situr cagar megalit tertua di sumatra barat, sealain megalit talago gunung disuguh oleh 4 pemandangan lansung dengan gunung, merapi, singgalang,gunung bunsu, dan danau singkarak..
Musajik Agung An-Nur
Sijarah
Musajik Raya An Nur resmi tagak pado tanggal 27 Rajab 1388 H atau labiah tapeknyo pado tanggal 19 Oktober 1968, Musajik Agung An-Nur diresmian dek Bapak Arifin Ahmad, nan marupoan Gubernur Riau di wakatu itu. Kamudian pado tahun 2000, pado maso gubernur Saleh Djasit musajik iko direnovasi sacaro kasaluaruahannyo.
Musajik Agung An-Nur Riau nan dapek dicalaik baaitu megah pado maso kiniko bukanlah bangunan asli nan pambangunan di tahun 1966 jo diresmian tahun 1968. Tapi marupoan bangunan hasia renovasi total jo pambangunan balaik dari musajik Agung An-Nur nan lamo. Di pagantian milenium tahun 2000 nan lalu, katiko Provinsi Riau dibawah kapamimpinan gubernur Shaleh Djasit, Musajik Agung An-Nur nan lamo di rombak total ka bantuaknyo kiniko.
Dari pambangunan tahun pado 2000 tasabuik lueh lahan musajik iko batambah tigo kali lipek dari sabalumnyo nan hanyo salueh 4 hektar manjadi 12.6 hektar. Luehnyo lahan musajik baru iko maagia kaleluasaan untuak sakalian manyadioan lahan tabuka untuak publik atau masyarakaik Pekanbaru tamasuak di dalamnyo kawasan taman nan hijau jo lahan parkir nan sangaik lueh.
Dalam sijarahnyo Musajik Agung An-Nur pernah manjadi kampus untuak Fakultas Ushuluddin Institut Agama Islam Negeri (IAIN) Sultan Syarif Kasim Pekabaru pado awa pandiriannyo hinggo tahun 1973. IAIN Sultan Syarif Kasim kini alah Manjadi Universitas Islam Negeri Sultan Syarif Kasim (UIN SUSKA) Pekanbaru.
Arsitektur
Musajik Agung An-Nur Riau di Pekanbaru iko disabuik disabuik juo sabagai Taj Mahalnyo provinsi Riau. Apobilo diparatian, arsitektural musajik Agung An-Nur iko memang mampunyoi babarapo pasamoan jo bantuak Taj Mahal. Arsitektur Musajik iko dirancang dek Ir. Roseno nan puyo ukuran 50 X 50 m nan barado didalam sabuah pakarangan nan luehyo 400 X 200 m. Kapasitas musajik iko dapek manampung sakitar 4.500 urang jamaah. Bangunan musajik tadiri dari tiga tingkek. Tingkek ateh digunoan untuak sholat, sadangkan tingkek bawah diparuntuak untuak kantor jo ruang patamuan.
Musajik iko mampunyoi tigo buah janjang, 1 buah janjang di bagian muko dan 2 buah janjang di bagian sampiang. Di bagian ateh tadiri dari 13 buah pintu jo bagian bawah tadiri dari 4 buah pintu nan mampunyoi kamar-kamar nan gadang sarato tadapeknyo sabuah aula. Sadangkan tulisan kaligrafi nan tadapek dalam ruangan musajik iko ditulis dek saurang kaligrafer nan banamo Azhari Nur dari Jakarta nan dibueknyo pado tahun 1970.
Lantai bagian bawah musajik marupoan tampek sekretariat panguruih musajik, manajemen musajik, jo remaja musajik sarato ruang ruang kelas tampek palaksanaan pendidikan Islam. Musajik Agung An-Nur Riau iko alah pulo dilengkapi jo eskalator panghubuang antaro lantai partamo jo lantai kaduo. Di halaman musajik Agung An-Nur Riau marupoan lapangan nan lueh.
Musajik Agung An Nur dilengkapi pulo dek bamacam fasilitas sarupo pendidikan mulai dari tingkek playgrup, TK, SD, SMP & SMA, perpustakaan nan lengkap jo fasiltas lainnyo sarupo aula jo ruang pertemuan, ruang kelas jo ruang kantor. Salain itu, Musajik Agung An Nur mampunyoi Radio Penyiaran Komunitas nan banamo LPK An-Nur FM dengan frekuensi 107.7 MHz.
(50113) 2000 AL116
(50113) 2000 AL116 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Haematopota mangkamensis
Haematopota mangkamensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Mycetophila vaurasi
Mycetophila vaurasi adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Haematopota mangkamensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Stibara tricolor
Stibara tricolor adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hydroglyphus koppi
Hydroglyphus koppi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Stibara tricolor
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2013 CA219
2013 CA219 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.090, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Cyrtopogon plausor
Cyrtopogon plausor adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Hydroporus ophionis
Hydroporus ophionis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Timea secirm
Timea secirm adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Timea secirm dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(62986) 2000 WM
(62986) 2000 WM adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 16 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Nusantara
Nusantara marupokan istilah nan dipakai untuak manggambarkan wilayah kapulauan nan mambantang dari Sumatera sampai ka Papua, nan kini sabagian gadang marupokan wilayah nagara Indonesia. Kato iko tacatat partamo kali dalam literatur babahaso Jao patangahan (abaik ka-12 inggo ka-16) untuak manggambarkan konsep kanagaraan nan dianuik Majapahit.
(70636) 1999 TH230
(70636) 1999 TH230 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Oktober 1999 dek CSS di Catalina.