cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Culicoides kinari
Culicoides kinari adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Exhyalanthrax transiens
Exhyalanthrax transiens adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Trupanea tucumanensis
Trupanea tucumanensis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Poeciloneta pallida
Poeciloneta pallida adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Poeciloneta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1908 dek Kulczynski.
2013 BR27
2013 BR27 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.460, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 27.8.
Poeciloneta pallida
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia.
2013 BR27
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Graphisurus despectus
Graphisurus despectus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(72968) 2002 CK151
(72968) 2002 CK151 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Pebruari 2002 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Haliclona (Rhizoniera) grossa
Haliclona (Rhizoniera) grossa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1864 dek Schmidt.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Rhizoniera) grossa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(52047) 2002 PC85
(52047) 2002 PC85 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Agustus 2002 dek LINEAR di Socorro.
Sitticus damini
Sitticus damini adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Sitticus dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1891 dek Chyzer.
(52047) 2002 PC85
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sitticus damini
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Eropa Selatan, Rusia.
Mehmed VI
Mehmed VI (bahaso Turki Utsmaniyah: محمد السادس Meḥmed-i sâdis, وحيد الدين‎ Vahideddin), namo asli Mehmed Vahdettin atau Mehmed Vahideddin, (14 Januari 1861 – 16 Mei 1926) iolah sultan ka-36 Kasultanan Utsmaniyah, manjabat dari 4 Juli 1918 sampai 1 November 1922 dari saudaronyo nan manjabat tadahulu, Mehmed V (2 Nopember 1844 – 3 Juli 1918) nan adolah sultan ka-35 Kesultanan Utsmaniyah.
Biografi
Mehmed VI lahia di Istana Dolmabahçe, di Konstantinopel.
Mamarintah
Nasionalis Turki manolak panyalasaian dek ampek penandotangan Sultan. Sabuah pamarintahan baru, Majelis Agung Nasional Turki, di bawah kapamimpinan Mustafa Kemal (Atatürk) dibantuak pado 23 April 1920, di Ankara (wakatu itu dikana sabagai Angora). Pamarintah baru mangecam pamarintahan Mehmed VI jo komando Süleyman Şefik Pasha nan batangguang jawek ateh tantara nan ditugasan untuak mamarangi parang saudaro untuak kakaisaran (Kuvâ-i İnzibâtiyye), sabagai hasianyo konstitusi samantaro dirancang.
Pangasiangan jo kamatian
Majelis Agung Nasional Turki manghapuihan Kasultanan pado 1 November 1922, jo Mehmed VI diusia dari Konstantinopel. Maninggaan kapa parang Inggris Malaya pado tanggal 17 November, inyo pai ka pangasiangan di Malta; Mehmed kamudian tingga di Riviera Italia.
Pado 19 November 1922, sepupu jo pawarih partamo Mehmed, Abdul Mejid Efendi tapiliah sabagai Khalifah, manjadi kapalo baru Kakaisaran Ottoman sabagai Abdul Mejid II sabalun Khilafah dihapuihan dek Majelis Agung Nasional Turki pado taun 1924.
Mehmed maningga pado 16 Mai 1926 di Sanremo, Italia, jo dimakaman di Musajik Tekkiye Sultan Suleiman nan Agung di Damaskus.
(63002) 2000 WH22
(63002) 2000 WH22 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 Nopember 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Eumicrotipula) kathema
Tipula (Eumicrotipula) kathema adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Partai Keadilan Sejahtera
Partai Keadilan Sejahtera (disingkek PKS) adolah partai politik parlemen bahaluan Islam di Indonesia. Pado pamilu legislatif 2014, partai manduduakan 40 kadernyo ka kursi DPR-RI.
PKS sabalunnyo banamo Parti Keadilan (PK). Tokoh-tokoh di awal pandiriannyo kabanyakan adolah aktivis Ikhwanul Muslimin jo mahasiswa-mahasiswa Indonesia di Timur Tangah. Dididirian pado 20 Juli 1998 di Jakarta, Nur Mahmudi Ismail adolah presiden patamo partai iko. Tapi, partai iko gagal mandapek duo parsen suaro pado pamilu 1999 sahinggo, untuak dapek ikuik baliak dalam pamilu 2004, partai iko barubah namo manjadi Partai Keadilan Sejahtera samanjak April 2002.
Partai iko banyak didukuang di kota-kota gadang. Pado pamilu 2009, partai iko mandapek 7,88% suaro, maningkek dari pamilu sabalunnyo yakni 7,3% suaro. 57 kadernyo duduak di kursi DPR-RI untuak maso jabatan 2009–2014. Tigo kadernyo tapiliah manjadi gubernur. Gatot Pujo Nugroho jo Ahmad Heryawan masiang-masiang adolah Gubernur Sumatera Utara jo Jawa Barat, nan tapiliah langsuang dalam pamilihan umum untuak periode 2013–2018, samantoro Irwan Prayitno manjadi Gubernur Sumatera Barat untuak periode 2010–2015.
Kini, jabatan Presiden PKS dipacik dek Anis Matta, manggantian Luthfi Hasan Ishaaq nan tasangkuik pakaro korupsi. Pado pamilu 2014, partai iko mandapek nomor uruik tigo.
(55983) 1998 RC72
(55983) 1998 RC72 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Deltotus
Deltotus adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Haematopota excipula
Haematopota excipula adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Chrysotus arduus
Chrysotus arduus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Petrorossia appendiculata
Petrorossia appendiculata adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(56114) 1999 CA6
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Petrorossia appendiculata
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Onthophagus dapitanensis
Kumbang iko punyo antena lamela.
Forcipomyia tigripes
Forcipomyia tigripes adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Parepidosis argentifera
Parepidosis argentifera adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Senaspis flaviceps
Senaspis flaviceps adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Nethinius fulvipes
Nethinius fulvipes adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Eulitopus carreti
Eulitopus carreti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pseudonapomyza
Pseudonapomyza adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Eulitopus carreti
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasyhelea guadeloupensis
Dasyhelea guadeloupensis adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Gnypeta crebrepunctata
Gnypeta crebrepunctata adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Chaetocladius laminatus
Chaetocladius laminatus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Belvosia bruchi
Belvosia bruchi adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Oxypoda lugubris
Oxypoda lugubris adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Belvosia bruchi
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Neolimonia dumetorum
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Oxypoda lugubris
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Stenus villosus
Stenus villosus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
2013 BQ27
2013 BQ27 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.240, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Poeciloneta petrophila
Poeciloneta petrophila adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Poeciloneta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1989 dek Tanasevitch.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia, Kanada.
Amphicnaeia interrupta
Amphicnaeia interrupta adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Downsiomyia mjobergi
Downsiomyia mjobergi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Thompsoniana vodozi
Thompsoniana vodozi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(78599) 2002 SM27
(78599) 2002 SM27 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 29 September 2002 dek NEAT di Haleakala.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Molobratia inopinatus
Molobratia inopinatus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Dirphya minor
Dirphya minor adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cyclosa maritima
Cyclosa maritima adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1992 dek Tanikawa.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Japang.
Panzeria alberta
Panzeria alberta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hexatoma (Eriocera) hoffmanni
Hexatoma (Eriocera) hoffmanni adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2059 Baboquivari
2059 Baboquivari (1963 UA) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.530, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Iranotelmatoscopus hajiabadi
Iranotelmatoscopus hajiabadi adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Drosophila craddockae
Drosophila craddockae adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Aprionus separatus
Aprionus separatus adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Acrostilpna consobrina
Acrostilpna consobrina adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Eucorpulentosoma simile
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Hydroporus sivrikaya
Hydroporus sivrikaya adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Rhipidia (Rhipidia) eliana
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(252702) 2002 CB91
(252702) 2002 CB91 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.109, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Brachypogon stolida
Brachypogon stolida adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Xenotachina profemoralis
Xenotachina profemoralis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74314) 1998 UT7
(74314) 1998 UT7 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Oktober 1998 dek K Korlević di Observatorium Višnjan.
Xenotachina profemoralis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(74314) 1998 UT7
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Brachypogon stolida
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dolichopus kroeberi
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
(497245) 2005 FH
2005 FH adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.657, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 17.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Haliclona (Rhizoniera) indistincta
Haliclona (Rhizoniera) indistincta adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1866 dek Bowerbank.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Rhizoniera) indistincta dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Bactrocera guangxiana
Bactrocera guangxiana adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Liriomyza braziliae
Liriomyza braziliae adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Lispocephala fuscofacies
Lispocephala fuscofacies adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Mutatocoptops cambodgensis
Mutatocoptops cambodgensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2011 OV9
2011 OV9 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.097, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(65981) 1998 HD119
(65981) 1998 HD119 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 April 1998 dek LINEAR di Socorro.
(55984) 1998 RZ77
(55984) 1998 RZ77 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(50128) 2000 AG125
(50128) 2000 AG125 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Lutzomyia conviti
Lutzomyia conviti adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Unit wakatu
Unit wakatu adolah unit pangukuaran wakatu nan sacaro historis alah didasaran pado pagarakan Matoari (saroman nan nampak dari Bumi). Interval nan labiah pendek diukua jo periode fisiologis sarupo manarik napeh, mangedipkan mato ataupun datak jantuang.
Lutzomyia conviti
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Unit wakatu
Satuan wakatu nan tadiri dari babarapo taun tamasuk Lustrum (limo taun) dan Olimpiade (ampek taun). Bulan dapek dibagi manjadi satangah bulan (fortnights) dan ampek minggu. Wakatu nan labiah lamo dapek disabuik "saumua hiduik" ataupun "generasi" (saecula, aion), subdivisi dari ari pado jam surya. Samantaro Siklus Sothic adolah periode salamo 1.461 taun dari 365 ari dalam kalender Masia Kuno. Kosmologi Hindu pado abaik patangahan takenal punyo namo untuak jangka wakatu nan luar biaso lamo, contohnyo kalpa (4,32 miliar taun).
Pado zaman klasik, jam mambagi periode siang ari manjadi 12 bagian nan sama. Lamonyo wakatu dalam jam bavariasi salamo satahun. Pado zaman Cino klasik, Ke (刻) adolah satuan wakatu desimal, nan mambagi ari manjadi 100 interval nan samo dari 14,4 minik. Basamo jo Ke, ado jam ganda (Shichen) nan dikenal sabagai jam tangan. Karano urang indak dapek mambagi 12 jam ganda manjadi 100 Ke sacaro marato, mako Ke masiang-masiang dibagi manjadi 60 fen (分).
Hyllisia uniformis
Hyllisia uniformis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(64907) 2001 YT89
(64907) 2001 YT89 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 18 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Aphrosylus grassator
Aphrosylus grassator adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Guancha macleayi
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Guancha macleayi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(72969) 2002 CD152
(72969) 2002 CD152 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Pebruari 2002 dek LINEAR di Socorro.
Xerosaprinus hidalgo
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
(72969) 2002 CD152
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(433298) 2013 ES2
2013 ES2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.120, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Rhaphuma quercus
Rhaphuma quercus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Sophronica longeantennata
Sophronica longeantennata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anoploderomorpha pubera
Anoploderomorpha pubera adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Sophronica longeantennata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Anoploderomorpha pubera
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tucales pastranai
Tucales pastranai adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(109549) 2001 QM257
(109549) 2001 QM257 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.078, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Austrolimnophila (Austrolimnophila) canuta
Austrolimnophila (Austrolimnophila) canuta adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Mycetophila viridipes
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Glenea fulvomaculata
Glenea fulvomaculata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ophiomyia octava
Ophiomyia octava adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Dicranomyia (Dicranomyia) melanocera
Dicranomyia (Dicranomyia) melanocera adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Neomelaniconion fuscinerve
Neomelaniconion fuscinerve adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Stenopogon manipurensisi
Stenopogon manipurensisi adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Urang Auyu
Bahaso Auyu Darat Kotiak
Bahaso Awyu Darat Kotiak ditutuan dek masyarakaik Awyu di Kampuang Kotiak, Distrik Passue, Kabupaten Mappi, Provinsi Papua. Manuruik pangakuan panduduak nan barado di sabalah timua Kampuang Kotiak, yaitu kampuang Gayu, di sebelah utara, yaitu kampuang Taim, jo di sebelah salatan, yaitu RT 03 kampuang Nohon ditutuan pulo bahaso Awyu Daraik Kotiak. Samantaro itu, di sabalah baraik kampuang Kotiak, yaitu kampuang Kotup ditutuan pulo bahaso Yaghai. Badasarkan panhitungan dialektometri, isolek Awyu Darat Kotiak marupoan sabuah bahaso jo parsantase parbedaan bakisa 90,75%-100% kok dibandingan jo bahaso  di sakitanya, misalnyo bahaso  Awyu Darat dialek Yagatsu jo Awyu Darat dialek Kiki.
Kaiduikan masyarakaik
Suku bangsa nan tersebar dari pasisia Sungai Digoel hinggo anak Sungai Passue (Wildemann), picayo kalau nene-tete (nenek-kakek) moyangnyo lahia jo dijadian dari tanah di sabuah goa batu. Mereka bajalan ka arah timua, tampek matahari tabik, hinggo di kapalo Sungai Binu, sampai ka Sungai Haku, lanjuik ka Sungai Sahandakie, jo sampai di sabuah tanah lapang nan diagiah namo Yehundakai. Di tampek ikolah para tetua Suku Auyu manatok jo baranak cucu. Sabagian gajo g suku ko mandiami wilayah baraik Kali Digoel, jo sabagian tapanca sakita Sungai Mappi hinggo hulu Sungai Gondu. Masyarakaik nan barado di Suku Awyu ko bagantuang ka hasia alam. Mereka baburu, maramu, jo mancari ikan. Indak saroman suku lain di Boven Digoel nan bakabun jo bacoco tanam saroman Suku Jair, Muyu, jo Mandobo. Awyu ko mampunyoi makno damai. Ungkapan ko barasa dari tete nene (nenek moyang) nan pado saat itu mainginkan sabuah kaiduikan nan harmonis. Laluhua suku ko pun konon manjauhan perang jo indak maikuiki tradisi mengayau (paburuan karambia) jaman dulu.
Pola iduik berburu jo meramu ko manakanan panghormatan nan tinggi ka alam sabagai sumber kaiduikan, jo maagiah mereka pangatahuan lokal tantang alam. Akibaiknyo, timbua pangatahuan-pangatahuan lokal nan tumbuh jo diturunan sacaro lisan di dalam kaluargo dalam mambaco tando-tando alam. Untuak mamulai parsiapan mambuek jabakan babi, mereka mancaliak tando pohon ulek kayu nan alah babungo. Sajo gkan untuak manantukan wakatu baburu kasuari, tandonyo adolah tumbuahnyo buah pohon mangga jo jambu hutan nan manjadi makanan kasuari. Pohon wusiang manjadi tandp dek masyarakaik untuak mancari ikan. Pangatahuan akan babagai fungsi alam pulo mereka punyoi dalam bantuak larangan, saroman larangan manabang pohon di lokasi pinggir sungai jo gunuang, dek akan manimbuan longsor.
Kabiasaan manjago hutan banyak diturunan sacaro lisan dek para laluhua mereka. Mereka manjago kasuburan tanah jo manabang kayu gajo g, supayo manjadi lapuk jo manjadi pupuak bagi tanaman lainnyo, maupun media tumbuah hewan-hewan. Pambarasiahan hutan jo kali dari tanaman liek dilakuan di sakitar bevak (rumah singgah nan barasa dari batang kayu jo atok daun sagu), jo panangkapan ikan sacara tradisional jo manggunoan bubu rotan atau panciang kayu. Mereka juga manyadari kahadiran mahkluk lain di dalam dusun tampek mereka mancari bahan makanan. Ado larangan baburu untuak babarapo hewan nan dianggap sakral, saroman burung kuning, emas, jo sokhoma. Babarapa pohon pun dilarang untuak ditabang, saroman pohon kikanggo, warung, jo dundu. Panghormatan tahadok alam diungkapan jo ucapan “nasi sawe subang” sabalum pai ka hutan, nan marupoan parmohonan tolong kapado Matahari nan malambangan parjalanan laluhur mereka, untuak mambantu mereka baburu jo mancari di hutan. Mereka mamanjo g eh (air) sabagai aia susu ibu nan mambarikan kelegaan, jo gasi (hutan) nan mambarikan kasajahtaraan iduik dek mereka.
Awa mulo pacahnyo
Gajala pageseran pola iduik masyarakaik taliek jaleh babarapo tahun balakangan ko. Hutan ndak hanyo manjadi sumber makanan, namun ladang ameh nan manciluik paratian pasar internasional. Konflik lahan maningkek tiok tahunnya antar anggota keluargo di dalam ciek marga. Intervensi pandatang maupun pamarintah justru mampakaruah konflik kapantingan dalam pancarian kayu gaharu, tanpo sadar bahwa dusun tasabuik juga maiduiki babagai hasia hutan lainnyo nan esensial dalam katahanan iduik masyarakaik Mappi. Praktik-praktik bahutan nan indak sasuai jo kaparcayoan lokal kironyo mambaok dampak buruak jo ekstensifikasi pencarian kayu jo metode berburu hewan modern jo sanapan mangurangi hasia hutan saroman rusa, kasuari, babi hutan, jo  pohon sagu. Ketahanan pangan pun manjadi buruak dek masyarakaik harus mambeli pangan pasaran saroman nasi jo mi instan untuak manutuikan kakurangan hasia hutan. Hak hutan adaik nan diturunan sacaro lisan di dalam keluargo mampunyoi kasulitan untuak manyaingi kacapatan jo legalitas informasi dalam bantuak formal tulis-menulis, sahinggo dianggap indak relevan lai dek generasi mudo. Diparluan wadah legal formal nan dapek mangakui hak hutan adaik jo manjamin praktik pangalolaannyo nan babasis pado pamahaman akan alam itu sendiri.
Kadamian suku Awyu tausik dek rencana ekspansi parusahaan kelapa sawit nan banamo PT Indo Asiana Lestari. Manuruik catatan Yayasan Pusako Bentala Rakyat, parusahaan ko alah mangantongi izin lokasi pakabunan kelapa sawit salueh 39.190 hektare sajak 2017. Sabalumnyo lahan tasabuik dikuasoi dek PT Energy Samudera Kencana, anak parusahaan Menara Group. Konsesi tasabuik barado di tanah adik Suku Awyu di Distrik Mandobo jo Distrik Fofi, Kabupaten Boven Digoel. Tapi, rancano ekspansi pakabunan kelapa sawit tu ndak uruang mambuek Suku Awyu tabalah. Sabagian suku Awyu ado nan pro jo kontra.
Referensi
<references group="" responsive="1">
Ommata jorgei
Ommata jorgei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Poeciloneta tanasevitchi
Poeciloneta tanasevitchi adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Poeciloneta dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1991 dek Marusik.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia.
Ommata jorgei
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dorcadion pseudinfernale
Dorcadion pseudinfernale adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Scaptia berylensis
Scaptia berylensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Smenospongia dysodes
Smenospongia dysodes adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Smenospongia dysodes dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Monoplius sigillatus
Monoplius sigillatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Chetogena raoi
Chetogena raoi adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Urang Loloan
Babarapo sumber mancataik bahwo masyarakaik Loloan marupokan katurunan pandatang dari Sulawesi, Kalimantan, bahkan ado nan datang dari Malaysia. Kato loloan barasal dari kato liloan nan artinyo "bakelok-kelok". Kato liloan barasal dari bahaso pandatang tu, nan dikatokan katiko inyo patamo kalinyo manyusuri Sungai Ijogading nan panuah kelokan.
Asa usua
Kadatangan urang Malayu di Pulau Bali tacataik pado tahun 1669 katiko ampek ulamo jo pangikuiknyo tibo di Jembrana untuak manyebarkan ajaran ugamo Islam di Bali. Misi tasabuik diijinkan oleh Rajo Jembrana yoitu I Gusti Arya Pancoran. Kaampek ulamo ko iolah Dawan Sirajuddin dari Sarawak, Kekaisaran Brunei; Syeikh Basir dari Yaman, Kesultanan Utsmaniyah; Mohammad Yasin dari Makassar; jo Syihabbudin dari Makassar jugo.
Namun manuruik sasapuah Loloan, Haji Achmad Damannuri, pakambangan masyarakaik Malayu Bali marupokan akibaik pajumpoan antaro urang Bugih nan malarikan diri mulonyo ka Perancak, Jembrana dari kajaran VOC di Makassar pado 1653 dengan ulamo asa Sarawak, Buyuik Lebai, pado 1675 nan mangajarkan agamo Islam manggunokan bahaso Malayu sabagai bahaso pangantar. Urang-urang Bugih tasabuik kamudian mandapekkan pasatujuan dari Jembrana untuak manempati daerah Loloan.
Kajian lain nan dilaksanokan oleh akademisi Universitas Udayana sapaham dengan panuturan Haji Achmad Damannuri mangamukokan bahwo urang Malayu Bali marupakan akibaik pakawinan campua antaro urang Bugih nan diijinkan manetap di Loloan dengan urang Bali nan tingga di sakitarnyo. Galombang kaduo pambantuakkan identitaih Malayu Bali di Loloan ditarangkan pado kadatangan pandatang dari Pontianak nan jugo barujuang pado pakawinan campua. Manuruik sumber lain manulihkan bahwo pabedaan antaro mayoritaih urang Bali nan Hindu dengan pandatang Muslim justeru badampak pado pangucilan kaum pandatang tasabuik.
Kabudayoan
Manuruik koran Utuihan Malaysia, sakitar 75 persen dari sakitar 60 ribu panduduak Malayu Bali di Loloan masih manggunokan bahaso Melayu. Namun varian bahaso Malayu nan digunokan tasabuik alah diadaptasi jo dipangaruhi bahaso Bali sahinggo jugo disabik sabagai base Loloan atau omong kampung. Hidangan khas masyarakaik Malayu Bali adolah pecel ayam kampuang dan kopyor nan tarutamo dihidangkan pado bulan Ramadan. Mayoritaih urang Malayu Bali manganuik agamo Islam. Kapicayoan babarapo masyarakaik urang Malayu Bali turuik dipangaruhi oleh animisme jo takhayul.
Rumah-rumah pangguang Malayu masih digunokan masyarakaik Malayu Bali di Loloan tetapi jumlahnyo hanyo tingga babarapo puluah sajo. Manuruik budayowan jo sasapuah Loloan, Haji Musadat, katurunan Malayu Bali kini ko labiah mamiliah mambangun rumah dengan arsitektur modern jo manjua rumah pangguang nan dibagikan sabagai pusako warisan. Pintu mungko rumah pangguang Loloan manghadok ka timua untuak mancagah panghuninyo taganggu katiko sumbayang jo bakiblaik ka baraik.
(61299) 2000 OQ46
(61299) 2000 OQ46 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 31 Juli 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Erioptera (Erioptera) squalida
Erioptera (Erioptera) squalida adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Phaonia dorsolineatoides
Phaonia dorsolineatoides adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Exocelina atowaso
Exocelina atowaso adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Polybiocyptera plaumanni
Polybiocyptera plaumanni adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Pedostrangalia adaliae
Pedostrangalia adaliae adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Catharsius approximans
Kumbang iko punyo antena lamela.
Megaselia stephanoidea
Megaselia stephanoidea adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Haliclona (Rhizoniera) pedunculata
Haliclona (Rhizoniera) pedunculata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Haliclona dan famili  Chalinidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1994 dek Boury-Esnault, Pansini & Uriz.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Haliclona (Rhizoniera) pedunculata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
2005 FG
2005 FG adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.213, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.9.
(73123) 2002 GS58
(73123) 2002 GS58 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 8 April 2002 dek NEAT di Palomar.
(52048) 2002 PL92
(52048) 2002 PL92 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Agustus 2002 dek LINEAR di Socorro.
2005 FG
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(52048) 2002 PL92
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ananda Mikola
Ananda Mikola adolah pambalap oto nasional Indonesia badarah Jawa-Minang. Tinggi badannyo sakitar 173 cm. Ananda pernah mamacari surang artis rancak nan banamo Wulan Guritno, mantan bini Attila Syah. Ananda adolah kakak kanduang dari pambalap F3 Moreno Soeprapto sarato anak dari pambalap oto Tinton Soeprapto jo Dewi Anggraini. Ananda tampil di ajang Formula 3000 dari taun 1999 hinggo 2001, lalu manjadi juaro Asian F3 pado musim 2005. Ananda Mikola sempat absen babarapo musim sabalun akhianyo mambela tim A1 Indonesia di ajang A1GP pado musim 2005/2006 sarato musim 2006/2007. Pado musim barikuiknyo, 2007/2008, Indonesia diwakili dek Satrio Hermanto.
Villa bravae
Villa bravae adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Drosophila palniensis
Drosophila palniensis adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.