cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alampur
Alampur marupoan kabupaten ("nagar panchayat") dalam distrik Bhind  di nagara bagian Madhya Pradesh, India.
Demografik 2001
Manuruik sensus India pado taun 2001, Alampur punyo jumlah panduduak sabanyak 9.350 jiwa. Dari jumlah tu, laki-laki ado 54% dari jumlah populasi kasadonyo dan padusi ado %.
Pandidikan 2011
Manuruik sensus India pado taun 2001 Alampur punyo tingkek pandidikan (kamampuan mambaco) 61%, iyolah malabihi tingkek rato-rato nasional; tadiri dari 64% dari lelaki jo 36% padusi nan dapek mambaco. 16% dari populasi baumua di bawah 6 taun. (2001)
Dichaetomyia graueri
Dichaetomyia graueri adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(63208) 2001 AJ10
(63208) 2001 AJ10 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Januari 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sciophila nitens
Sciophila nitens adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Agromyza pseudoruifpes
Agromyza pseudoruifpes adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(153464) 2001 RW6
(153464) 2001 RW6 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.083, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pseudophorellia semilunata
Pseudophorellia semilunata adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Anaglyptus dolosulus
Anaglyptus dolosulus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Neolophonotus crassifemoralis
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Anaglyptus dolosulus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Kaba anggun nan tongga
KABA ANGGUN NAN TONGGA
Dohrniphora didyma
Dohrniphora didyma adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Tabanus exoticus
Tabanus exoticus adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kaba anggun nan tongga
Buku nan sadang awak baco ko adolah salah satunyo kaba nan sangaik terkenal. Banyak hikamah nan dapek diambiak dari kaba ko, nan bahubuangan dangan sifaik-sifaik luhua kamanusiaan dalam mampajuangan hak dan martabaik manusia.
Tabanus exoticus
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Air Nipis, Bengkulu Selatan
Air Nipis adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Bengkulu Selatan, provinsi Bengkulu, Indonesia.
Kaba anggun nan tongga
Kaba anggun nan tongga ko barasal dari minangkabau. Nan mano kaba ko Tamasuak kadalam kaba klasik minangkabau. Kaba ko barasal dari daerah pariaman sumatera barat. Kaba ko mancaritoan tantang kisah anggun nan tongga jo putri gandoriah. Nan mano sajak ketek batunangan, kironyo tabarih sajak dahulu, batunangan malah diateh dunio, diakhiraik ijab dibacokan, dihadapan kadhi rabuljali tidaklah surang nan kuaso, baitulah garan suratan tangan kito nan hanyo manjalani sajo.
Sumber : kristal Multimedia, Penerbit Buku Alam Minangkabau
Sybra epilystoides
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Coccopsis positiva
Coccopsis positiva adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Rhipidia (Rhipidia) subpectinata subpectinata
Rhipidia (Rhipidia) subpectinata subpectinata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(152787) 1999 TB10
(152787) 1999 TB10 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.231, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.4.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Antho (Acarnia) coriacea
Antho (Acarnia) coriacea adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Antho dan famili  Microcionidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1874 dek Bowerbank.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Antho (Acarnia) coriacea dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Myzomorphus gounellei
Myzomorphus gounellei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Orthopodomyia sampaioi
Orthopodomyia sampaioi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
2012 GC2
2012 GC2 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.395, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mimeryssamena besucheti
Mimeryssamena besucheti adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Exoprosopa exigua
Exoprosopa exigua adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Pajak
Pajak (dari bahaso Latin taxo; "rate") adolah kontribusi wajib kapado negara nan tautang dek urang pribadi atau badan nan basipaik mamaso badasakan Undang-Undang, dengan indak mandapekan imbalan sacaro langsung dan digunoan untuak kaparluan negara nan kamudian dipagunoan sagadang-gadangnyo untuak kamakmuran rakyaik. Manuruik Charles E.McLure, pajak adolah kawajiban finansial atau retribusi nan dikanaikan tahadok wajib pajak (urang pribadi atau Badan) dek Negara atau institusi nan fungsinyo samo jo negara nan digunoan untuak mambiayai babagai macam pangaluaran publik. Pajak dipunguik badasarkan norma-norma hukum untuak manutuik biaya produksi barang jo jaso kolektif untuak mancapai kasajahteraan umum. Panolakan untuak mambayia, panghindaran, atau palawanan tahadok pajak pado umumnyo tamasuak palanggaran hukum. Pajak tadiri dari pajak langsuang atau pajak indak langsuang dan dapek dibayaian dengan pitih ataupun karajo nan nilainyo samorato. Babarapo negara samo sakali indak manganaikan pajak, misalnyo Uni Emirat Arab. Lembaga Pamarintah nan mangalola perpajakan negara di Indonesia adolah Direktorat Jenderal Pajak (DJP) nan marupoan salah ciek direktorat jenderal nan ado di bawah naungan Kementerian Keuangan Republik Indonesia.
Subjek pajak atau wajib pajak
Subjek pajak marupoan unsur nan partamo. Di dalamnyo tadapek urang jo lembago nan tingga di dalam ciek negara nan menjadian pajak sabagai bantuk kawajiban para warganyo. Disabuik unsur nan partamo karano tanpa subjek pajak, indak mungkin ado pajak nan harus dibayiaan. Karano nan akan mambayia sajo indak ado. Kalazimannyo mamang demikian. Bahkan nan dikanaian beban pajak adolah urang atau lembago bukan benda atau jaso. Karano alasan ikolah, subjek pajak harus ado di dalam sistem papajakan. Jadinyo, satiok urang atau lembago harus mambayia pajak ka negara sasuai jo undang-undang sarato wajib pajak harus mampunyoi NPWP.
Objek pajak
Objek pajak adolah sagalo sasuatu nan manuruik Undang-Undang dijadian dasa atau sasaran pamungutan pajak. Aratinyo objek pajak marupoan produk, benda atau layanan nan harus dibayaian pajaknyo. Jiko sasaurang mampunyoi bangunan jo tanahnyo. Mako dari bangunan jo tanah tasabuik, urang tasabuik harus mambayia pajaknyo kapado pamarintah. Namonyo adolah pajak bumi dan bangunan (PBB). Jadi, bangunan ikolah nan disabuik objek pajak. Baaitu pulo jo barang lainnyo tamasuak kandaraan.
Tarif pajak
Tarif pajak adolah dasa panganaan pajak tahadok objek pajak nan manjadi tangguangannyo. Tarif pajak biasonya barupo persentase (%). Rumus persentase ko aratinyo, wajib pajak mambayia pajak babarapo persen sajo dari harago produk atau layanan nan dimilikinyo.
Pajak panghasilan (PPh)
PPh adolah pajak nan dikanaikan kapado urang pribadi atau badan ateh panghasilan nan ditarimo atau didapek dalam suatu Tahun Pajak.
Pajak patambahan nilai (PPN)
PPN adolah pajak nan dikanaian ateh konsumsi Barang Kanai Pajak atau Jaso Kanai Pajak di dalam Daerah Pabean (dalam wilayah Indonesia). Urang Pribadi, parusahaan, maupun pamarintah nan mangkonsumsi Barang Kanai Pajak atau Jaso Kanai Pajak dikenakan PPN.
Pajak panjualan ateh barang mewah (PPnBM)
Salain dikanaian PPN, ateh pangkonsumsian Barang Kenai Pajak tatantu nan tagolong mewah, dikanaian juo PPnBM. Nan tamasuak dalam pajak ko iolah indak marupoan barang kabutuhan pokok sarato barang nan dipakai dek hanyo masyarakaik ba panghasilan tinggi.
Bea materai
Bea Meterai adolah pajak nan dikanaian ateh pamanfaatan dokumen, sarupo surek pajanjian, akta notaris, sarato kwitansi pambayaran, surek baharago, jo efek, nan mamuek jumlah pitih atau nominal diateh jumlah tatantu sasuai pulo jo katantuan.
Hymedesmia (Hymedesmia) spiniarcuata
Hymedesmia (Hymedesmia) spiniarcuata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Hymedesmia dan famili  Hymedesmiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1983 dek Lévi & Lévi.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Hymedesmia (Hymedesmia) spiniarcuata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Tipula (Schummelia) hennigiana
Tipula (Schummelia) hennigiana adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pajak
Pajak bumi dan bangunan (PBB)
PBB adolah pajak nan dikanaian ateh kapamilikan atau pamanfaatan tanah dan atau bangunan. PBB marupoan Pajak Pusat namun damikian hampia saluruah realisasi panarimoan PBB diserahan kapado Pamarintah Daerah baiak Propinsi maupun Kabupaten/Kota.
Tipula (Schummelia) hennigiana
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Dasyhelea parahybae
Dasyhelea parahybae adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tetrallus bicolor
Tetrallus bicolor adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Culicoides mathisi
Culicoides mathisi adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Tetrallus bicolor
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(51050) 2000 GF137
(51050) 2000 GF137 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tibioploides monticola
Tibioploides monticola adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Tibioploides dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 2001 dek Saito & Ono.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Japang.
(54422) 2000 LK23
(54422) 2000 LK23 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Juni 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Sinodytes hubbardi
Sinodytes hubbardi adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Demonax bicinctus
Demonax bicinctus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chrysotimus flaviventris
Chrysotimus flaviventris adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Demonax bicinctus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Chrysotimus flaviventris
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Delia segmentata
Delia segmentata adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lepidophora trypoxylona
Lepidophora trypoxylona adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Delia segmentata
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Lepidophora trypoxylona
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Argyra utahna
Argyra utahna adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Haematopota qilianshanensis
Haematopota qilianshanensis adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Gunuang Sangay
Dek lataknyo nan tasuruak, gunuang Sangay jadi tampek komunitas biologis fauna barupo tapir gunuang, berang-berang raksasa, buruang Andes, jo lain sabagainyo. Sajak taun 1983, komunitas ekologisnyo alah dilindungi sabagai bagian dari Taman Nasional Sangay. Sajak 1983, komunitas ekologisnyo alah dilindungi sabagian dek Taman Nasional Sangay. Walaupun pandakian ka gunuang sulik dek cuaca buruak, banjir di sungai, sarato material-material nan jatuah, tacataik pandaki patamo nan dapek mandaki gunuang tu nan banamo Robert T. Moore pado taun 1929.
Haematopota qilianshanensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Gunuang Sangay
Geologi
Gunuang Sangay barasa dari proses vulkanik nan takaik jo subduksi Lempeng Nazca di bawah Lempeng Amerika Selatan di Palung laut Peru-Chili. Gunuang Sangay talatak di ateh lempengan tektonik seismogenik nan talatak sakitar 130 km (80 mil) di bawah Sabancaya. Dek baitu manggambaran pabedaan karakter terestrial antaro batuan samudera nan miriang, antaro batuan nan labiah tuo di Ekuador jo Peru (labiah dari 32 juta tahun), jo batuan nan labiah mudo di Ekuador utara jo Kolombia (baumua kurang dari 22 juta tahun). Batuan selatan nan labiah tuo jauah labiah lambek daripado batu utara, dek akrano aktivitas vulkanik nan labiah lambek.
Gunuang ko bakambang dalam tigo fase nan babeda. Fase patamo gunuang tabantuak antaro 500.000 jo 250.000 taun nan lalu, nan dibuktian dek lueh panyebaran material ka bagian timur sakitar 4.000 m (13.120 kaki). Fase patamo ditandoi jo punggungan sekunder nan badiameter sakitar 15-16 km (9-10 mil) jo kamiriangan 2 inggo 3 km ka tenggara. Panggalian siso-siso material gunuang manunjuakan basonyo sabagian gadang gunuang alah runtuah, materialnyo hancua jo jatuah ka hutan di dataran randah dakek gunuang, sarato tapi-tapi kawah gunuang hancua pulo. Tadapek blok sataba 400 m nan marupoan bagian nan dilindungi dari fase awal gunuang Sangay. Blok tu tadiri dari batu bata, minyak piroklastik, jo lava. Asam-asam sekitar 60% dosis silikon mandominasi aliran ko, tapi andesit murni dapek pulo ditamuan.
Manuruik laporan, gunuang Sangay patamo kali malatuih pado taun 1528 nan abunyo sampai ka Riobamba nan talatak 50 km (31 mil) barat laut Sangay sarato cukuik parah manutuik padang rumpuik jo mambuek taranak warga kalaparan. Sasudah itu gunuang Sangay malatuih baliak pado taun 1728, 1934 inggo tetap aktif di taun-taun salanjuiknyo. Erupsi di gunuang Sangay manunjuakan aktivitas strombolian nan mangasilan abu, aliran lava, aliran piroklastik jo lahar. Sadolah letusan dari gunuang ko punyo Volcanic Explosivity Index (VEI) 3. Gunuan Sangay talatak di daerah nan tasuruak nan indak bapanghuni, sarato akses kasinan sulik dek kaadaan erupsi nan taruih manaruih.
Pado bulan Agustus 2018, pariode intensitas nan digambaran dek staf dari Taman Nasional Sangay, gunuang Sangay mangasilan abu haluih inggo 2,5 km di ateh tapi kawah, jo aliran lava sarato aliran piroklastik di lereang timur jo selatan. Sedimentasi atipikal nan tabuek dari material vulkanik diamati pado patamuan Sungai Upano jo anak sungainyo, Sungai Volcan, 23 km tenggara dari puncak. Pado Desember 2018, aktivitas manurun, tapi diintensifan baliak pado 7 Mei 2019.
Ekologi
Gunuang Sangay marupoan gunuang api aktif nan talatak di dalam Taman Nasional Sangay. Salain itu gunuang ko tadaftar sabagai Situs Warisan Dunia UNESCO sajak taun 1983. Kawasan sakitar gunuang dibatasi untuak aktivitas manusia nan intens supayo tetap tajago ekologinyo nan murni. Salain itu gunuang Sangay manjadi tuan rumah bagi sabuah bioma mulai dari gletser alpine di puncak gunuang inggo hitan tropis di sisi gunuang. Ekosistem paiang subur talatak di bagian nan labiah basah dari lereang timur gunuang.
Tingkek paliang tinggi dibawah garis salju didominasi dek lichen jo bryophytes. Di bawah itu tadapek zona pohon ketek jo samak-samak nan bakambang manjadi hutan pagunuangan tarutamo di lambah barat jo di lereang timur nan dialiri irigasi nan elok di bawah 3.750 m (12.303 kaki). Tinggi pohon nan bakambang di gunuang Sangay mulai dari 5 m (16 kaki) inggo 12 m (39 kaki). Salain itu tadapek pulo hutan hujan subtropis nan suhunyo antaro 18 - 24° C (64 - 75° F) sarato curah hujan inggo 500 cm (196,9 in).
Di katinggian tatinggi gunuang tadapek pulo tapir gunuang nann tarancam punah (Tapirus pinchaque), puma (Puma concolor), marmut (Cavia porcellus), jo sarigalo (Lycalopex culpaeus). Turun saketek ka bawahnyo tadapek beruang bakacomato (Tremarctos ornatus), jaguar (Panthera onca), macan tutul kurcaci (Leopardus pardalis), kuciang tutul (Leopardus wiedii), rusa ikua putiah (Odocoileus virginianus), rusa brokat (Mazama sp.), rusa utara ketek (Pudu mephistophiles), jo berang-berang raksasa nan tarancam punah (Pteronura brasiliensis). Spesies buruangnan umum di daerah ko adolah condor Andean (Vultur gryphus), Andes (Rupicola peruvianus), buruang kolibri raksasa (Patagona gigas), itiak torrent (Merganetta armata), buruang hering (Sarcoramphus papa),jo buruang layang-layang (Elanoides forficatus).
Pandakian
Pado taun 1929 Robert T. Moore marupoan urang patamo nan bisa mandaki gunuang Sangay sabalun gunuang malatuih pado taun 1934. Sasudah tu kaadaan gunuang indak mamungkinan untuak didakii dek kaakifan gunuang sarato material-material gunuang nan jatuah. Salain itu gunuang Sangay talatak di daerah nan tasuruak jo jalan nan sulik diakses, ditambah periode hujannyo nan dareh dapek membuek banjir sungai jo mambuek longsor.
Sasudah itu, Instituto Ecuatoriano Forestal y de Naturales Area nan mampatahanan kantuanyo di kawasan sakitar gunuang mamfasilitasi kagiatan pandakian ka gunuang Sangay. Disadioan pamandu lokal jo kamar nan bisa disewaan ka pangunjuang. Pandakian mambutuhan wakatu 7 sampai 10 hari. Kondisi gunuang biasonyo sangaik basah jo bakabuik nan dapek maambek jarak pandang salamo pandakian.
Lopesia grandis
Lopesia grandis adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Metepeira brunneiceps
Metepeira brunneiceps adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Araneae, kelas Arachnida, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1954 dek Caporiacco.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Guiana Parancih.
Bunga Mas, Bengkulu Selatan
Bunga Mas adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Bengkulu Selatan, provinsi Bengkulu, Indonesia.
Termitostroma mergelsbergi
Termitostroma mergelsbergi adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
(67493) 2000 RR27
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Manota styloides
Manota styloides adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Mecynopus cothurnatus
Mecynopus cothurnatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2008 SR27
2008 SR27 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.062, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hololepta pontavicei
Hololepta pontavicei adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Melonanchora emphysema
Melonanchora emphysema adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Melonanchora dan famili  Myxillidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1875 dek Schmidt.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Melonanchora emphysema dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Onthophagus vinctus
Onthophagus vinctus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Sybra erratica
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pasambahan
Pasambahan adolah pambaritahuan jo hormat, nan barasa dari kato sambah nan diagiah imbuhan "pa-an". Sambah dalam baso Indonesia bararti panyatoan hormat jo khidmat, kato jo pakatoan nan ditujukan kapado urang nan dimuliakan. Pasambahan marupokan pambicaroan duo pihak, dialog antaro si pangka jo si alek untuak manyampaikan makasuik jo tujuan jo hormat. Misanyo manyampaian makasuik mampasilahkan tamu manikmati makanan nan alah bahidangkan. Manuruik ciri bahaso, pasambahan digolongkan kapado puisi atau prosa bairama.
Dicranoptycha nigrogenualis
Dicranoptycha nigrogenualis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pasambahan
Pasambahan ko digunokan dalam upacaro adaik, di antaronyo 1) batagak gala, 2) upacaro nan bahubuangan jo pakawinan, 3) upacaro nan bahubuangan jo kamatian, 4) upacaro nan bahubuangan jo batagak rumah, jo 5) upacaro nan bahubuangan jo kalahian. Pasambahan ko biasonyo dilakukan dalam kaadoan duduak baselo.
(59043) 1998 SF167
(59043) 1998 SF167 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 27 September 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Dicranoptycha nigrogenualis
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(59043) 1998 SF167
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Acanthophorides divergens
Acanthophorides divergens adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Limonia dactylolabis
Limonia dactylolabis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(78771) 2002 VU37
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(403913) 2011 YQ56
2011 YQ56 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.037, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Anastrepha umbrosa
Anastrepha umbrosa adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
2012 UT169
2012 UT169 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.454, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
2003 JD17
2003 JD17 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.552, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ormosia (Ormosia) amakazarii
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
2003 BS35
2003 BS35 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.208, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.7.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Parachalastinus nigrescens
Parachalastinus nigrescens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cleptometopus assamanus
Cleptometopus assamanus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Antipalus varipes
Antipalus varipes adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kacang padi
Kacang padi atau kacang ijau (Vigna radiata) adolah sajenis palawija nan dikenal luas di daerah tropika. Tumbuhan nan tamasuak suku polong-polongan (Fabaceae) ko mampunyoi banyak manfaaik dalam kahidupan sahari-hari sabagai sumber bahan pangan baprotein nabati tinggi. Kacang ijau di Indonesia manampaikan urutan katigo tapentiang sabagai tanaman pangan legum, setelah kedelai dan kacang tanah.
Antipalus varipes
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Kacang padi
Bagian paliang banilai ekonomi adolah bijinyo. Biji kacang ijau dirabuih hinggo lunak dan dimakan sabagai bubua atau dimakan langsuang. Biji matang nan digerus dan dijadikan sabagai isi onde-onde, bakpau, atau gandas turi. Kacambah kacang ijau manjadi sayuran nan umum dimakan di kawasan Asia Timur dan Asia Tenggara dan dikenal sabagai tauge. Kacang hijau bilo dirabuih cukuik lamo akan pacah dan pati nan takanduang dalam bijinyo akan kalua dan mengental, manjadi samacam bubua. Tapuang biji kacang ijau, disebuik di pasaran sabagai tapuang hunkue, digunokan dalam pambuetan kue-kue dan cenderung mambantuak gel. Tapuang ko juo dapek diolah manjadi mi nan dikenal sabagai soun.
Manfaat Kacang Hijau
Kacang ijau mampunyoi kandungan protein nan cukuik tinggi dan marupokan sumber mineral pantiang, antaro lain kalsium dan fosfor. Sadangkan kandungan lemaknyao marupokan asam lemak ndak jenuh.
Kandungan kalsium dan fosfor pado kacang ijau bamanfaik untuak mampakuek tulang. Kacang ijau juo menganduang randah lemak nan sangaik elok untuak urang-urang tu nan nio mahindari konsumsi lemak tinggi. Kadar lemak nan randah dalam kacang ijau manjadikan bahan makanan atau minuman nan tabuek dari kacang ijau indak mudah tabaun.
Lemak kacang hijau tasusun ateh 73% asam lemak ndak jenuh dan 27% asam lemak jenuh. Umumnyo kacang-kacangan memang manganduang lemak ndak jenuh tinggi. Asupan lemak ndak jenuh tinggi pantiang untuak manjago kesehatan jantuang.
Kacang ijau juo manganduang multi protein nan bafungsi mangganti sel mati dan mambantu patumbuhan sel tubuh, oleh karano itu anak-anak dan wanita nan baru sajo basalin dianjuakan untuak mangkonsumsinyo.
Ceresium lanuginosum
Ceresium lanuginosum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tmesisternus albertisi
Tmesisternus albertisi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Molophilus (Molophilus) frohnei
Molophilus (Molophilus) frohnei adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dasineura rachiphaga
Dasineura rachiphaga adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Acantholespesia texana
Acantholespesia texana adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Stenodeza acuminata
Stenodeza acuminata adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Stenodeza dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1900 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Brasil.
Dorcasomus batesi
Dorcasomus batesi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(60141) 1999 TE290
(60141) 1999 TE290 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Oktober 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Peromyia monilis
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Damalis heterocera
Damalis heterocera adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(71151) 1999 XZ188
(71151) 1999 XZ188 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Desember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Liriomyza irwini
Liriomyza irwini adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Sipak rago
Sipak rago (bahaso Indonesia: sepak raga) adolah olahraga tradisional Indonesia jo Malaysia, nan utamonyo bakambang di Nusantara Mode pamainannyo pado maso kini bakambang manjadi sipak takraw. Bedo sipak rago jo sipak takraw adolah panggunoan jaring atau net pado sipak takraw tapi indak ado pado sipak rago. Pamainan lainnyo nan sarupo sipak rago yakni voli kaki, bossaball, jo jianzi.
Pamain pado sipak rago ko muloi dari limo inggo sapuluah urang. Kutiko bamain, dibantuak bulek di padang nan tabuko, bamain bola jo kaki sarato teknik-teknik kusuih kamudian bola bapindah dari satu urang pamain ka pemain lain tanpo jatuah ka tanah. Bola nan digunoan dibuek kusuih dari daun karambia mudo atau kulik rotan nan dilapiah manggunoan tangan.
Zaman saisuak, sipak rago indak dipatandiangan. Nilai-nilainyo pado mahianyo pamain dalam bamain bola sarato pamainnyo indak jatuah ka tanah. Tapi kini, pamainan sipak rago alah muloi ditandiangan kamudian alah ado kalompok-kalompok untuak sipak rago. Biasonyo, nan ka manang pado tandiang sipak rago ko marupoan kaputuihan juri sarato adonyo nilai-nilai tatantu.
Simak rago masih dimainan di babagai daerah di Nusantara. Selain di Sumatra Barat, sipak rago dikenal pulo di Riau jo namo rago tinggi dan Sulawesi jo namo paraga. Walaupun baitu, pamaianan ko alah mulai ditinggaan dek masyarakaik parkotaan mulai ditinggalkan oleh masyarakat.
Sijarah
Sipak raga di Indonesia jo Malaysia dikenal di sajumlah daerah takah Kalimantan, Samananjuang Malaya, Sumatra, jo Sulawesi. Scarao umum, sipak rago marujuak pado pamaianan olahraga menggunakan bola nan tabuek dari kulik rotan. Dalam pamaianan iko, satiok pamain musti manunjuakan kamahiran dalam manangkok bola: pamain mamainan bola jo sado anggota badan kacuali tangan baik itu kaki, paho, dado, bahu, jo kapalo sarato harus mamastian bahasonyo bola indak jatuah ka tanah.
Sipak rago manancap cukup dalam di masyarakaik Indonesia sahinggo manyebabkan namo sipak rago dipakai patamo kali untuak kato “voetbal” atau “sepak bola”. Saat Ir. Soeratin managakkan PSSI pado 1930, namo sipak ragilah nan dipakai, bukan sipakbola.
Minangkabau
Di Minangkabau zaman saisuak, paro pamudo bamain sipak rago di kampuang-kampuang pado patang ari untuak manggunoan wakatu kosoang sarato sabagai iburan. Rakyaik Minangkabau inggo kini picayo jikok pamainan tradisional mampunyoi nilai-nilai luhua nan musiti dibudayoan, co nilai-nilai karajo samo sarato musawarah, musiki kini rakyaik Minang bamain pamainan baru lain, Sipak Rago kini masiah ado, tautamo dek rakyaik Minang nan tingga di koto Padang dan saedaran-saedaran lain Minangkabau.
Di Minangkabau, pamainan sipak rago masih basobok di babarapo daerah. Dimainan dek anak laki-laki sabanyak 9 urang. Paralatan nan digunoan adolah bola nan tabuek dari anyaman rotan dengan diameter 15 cm. Pamianan iko dimainan di lapangan tabukak jo mambuek lingkaran dengan diameter 4,5 m. Kudian, lingkaran dibagi manjadi 9 titiak jo maagih tanda. Para pamain tagak di titiak masiang-masiang dan ciek urang tangah maumpan bola. Baik manarimo maupun maagih bola musti malalui kaki atau manyipak.
Bugih jo Makassar
Di Sulawesi Selatan, sipak rago disabuik jo marraga atau maddaga dek urang Biguh dan disabuik jo addaga dek urang Makassar. Di sininan, sipak rago digemari dek masyarakaik, utamonyo pamudo-pamudo bangsawan. Bola nan dipakai sapinteh mirip jo bola takraw dek bantuak jo bahan bolanyo tabuek dari rotan. Namun, nan mambedoan antaro sipak takraw jo paraga adolah kok pado bola takraw hanyo disusun dalam ciek lapih rotan, mako bola paraga disusun dalam tigo lapih.
Sipak raga di Sulawesi Selatan dimainan dek 6 sampai 7 orang, nan bapakaian khusus bamacam rono dan manggunoan saruang jo kain tutuik kapalo. Bola dimainan dek saurang pamain dengan baragam sipakan sampai manggunoan tangkuak jo kapalo. Pamaian manunjuakan kalincahan mereka dalam manyipak bola diiringi jo gandang, kudian maagihan boa ka pamain lainnyo nan manunggu sambia manari-nari. Sabagai puncaknyo, sado pamain mambuek bantuak takah “standen" dengan saurang pamain sambia mamainan bola naiak ke paha jo bahu kawannyo sampai ka puncak.
Pa'sapu atau ikek kapalo adolah ciri khas pakaian nan dipakai dek oleh para pamain paraga. Sabuak kapalo dilapisi jo tapung kanji agar tetap tagak sangkek pamain paraga manyipak bola. Pakaian nan dipakai dek para pamaian paraga disabuik bela, sadangkan para musisi mamakai pakaian tatutuik. Indak lupo sarung sutra khas Bugih atau biaso disabuik lipa sabbe untuak malengkapi panampilan. Basanyo, pakaian barono tarang dipiliah untuak menarik paratian panonton.
Daerah lainnyo
Sipak rago dikenal pulo di kawasan Malayu lainnyo karano pamaianan iko kamungkinan alah ado dari zaman Kasultanan Malayu. Di Riau dikenal jo nama rago tinggi, di Bengkulu banamo cepak, di Jambi banamo sepak rago.
Di Pulau Nieh, sipak rago alah lamo pulo dimananan. Ado kajian nan manyabuik masyarakaik Nias pernah mamainan olahraga ma'raga (sarupo jo sipak raho). Pamainan sipak raho di Niaeh alah jarang dilaksanoan atau indak pernah basobok kini.
Di Sumatera Utara, sopak rago bakambang di desa-desa Tapanuli bagian selatan. Aleh kaki dibuek dari kulik kambiang kariang nan diikaikan pado pagalangan kaki. Digunoan pulo kalopak daun (upih) pinang.
Biomeigenia gynandromima
Biomeigenia gynandromima adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Tibioploides pacificus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Rusia.
Eurynogaster vittata
Eurynogaster vittata adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Ariel Sharon
(Baso Ibrani: אֲרִיאֵל שָׁרוֹן, juo sabagai Arik) adolah saurang ahli politik sarato saurang panglimo  Israel.
Inyo manjabaik sabagai Pardano Mantari sajak 7 Maret 2001 inggo 14 April 2006 kamudian diganti jo pardano mantari samantaro Ehud Olmert dek karano Ariel Sharon mandapek panyakik stroke pado Januari 2006. Inyo marasoi koma nan lamo inggo indak ka mungkin untuak dapek lai batugeh sabagai palopor pamarentah Israel.
Dalam tigo puluah taun Sharon marupoan bagian dari pasukan basanjato Israel. Pangkek paja nan paliang tinggi adolah kutiko paja manjadi panglimo utamo (Bahaso Inggirih: Major General). Inyo maambiak paratian dek inyo talibaik dalam Parang Anam Ari pado taun 1967 sarato Parang Yom Kippur pado taun 1973.
Kedurang, Bengkulu Selatan
Kedurang adolah marupoan sabuah kecamatan nan ado di kabupaten Bengkulu Selatan, provinsi Bengkulu, Indonesia.
Ariel Sharon
Ariel Sharon juo tangguang jawek pado taragedi pandabiahan Qibya pado 13 Oktober 1953 nan kutiko tu sambilan puluah anam urang Palestina dibunuah dek Unit 101 nan paja ko sabagai palopornyo sarato pandabiahan Sabra dan Shatila di Lebanon pado 1982 nan manyababan antaro 3.000 inggo 3.500 urang nan maningga. Sarato dek karano itu, inyo disabuik sabagai 'Saurang Pandabiah dari Beirut', dalam (Bahaso Inggirih: A Butcher from Beirut).
Iduik awal sarato riwayaik karajo sabagai militer
Paja laia jo namo Ariel Scheinermann (Shinerman) dari dunsanak pandukuang Zionis. Pado umua 17 taun, inyo gabuang jo kalompok mafia Haganah nan karajonyo mambuek teror untuak rakyaik Palestina. Dalam mambuek teror, inyo barado di bawah kumando Pardano Mantari pado saaik tu, David Ben Gurion, Itzhak Shamir sarato Yitzhak Rabin sacaro bagilia.
Pado maso parang kamardekaan Israel taun 1948, di umua duo puluah, alah manjadi saurang kumandan pasukan daraik Israel. Kutiko inyo kandak untuak mambaka ladang, tibo-tibo paluru dari saurang Palestina manambuak tubuahkasanyo sarato ampia se maancam nyaonyo jikok sajo paja indak salamaik dek kawannyo. Pado taun tu juo, inyo kamudian balaja di bagian hukum di Universitas Ibrani di Yerusalem. Pado 1953, inyo mambantuak sarato manjadi palopor unit kumando kusuih "Unit 101" nan mampunyoi tugeh untuak mambuek operasi-operasi kusuih tingkek tinggi. Inyo diangkek manjadi kumandan dari korps paro kumando sarato talibaik dalam parang marabuik Sinai pado taun 1956. Pado taun 1957, inyo malanjuikan pandidikan militer di Camberley Staff College, Inggris.
Dalam taun 1958-1962, Sharon alah manjadi kumandan pasukan daraik, sabagai palopor pusek pandidikan infantri dan ikuik sakolah hukum di Universitas Tel Aviv. Pado Perang Enam Hari taun 1967 nan malibaikan Israel jo banso-banso Arab, inyo manjabaik sabagai kumandan sabuah tantaro bagian jo Brigadir Jenderal. Kamudian inyo maundua diri dari bagian katantaroan pado tahun 1972. Kutiko tajadinyo Parang Yom Kippur pado taun 1973, inyo manjadi palopor tantaro bagian nan musiti manyabrang ka Taruihan Suez.
(54423) 2000 LO24
(54423) 2000 LO24 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Juni 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.