cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Myoxinus pictus
Myoxinus pictus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Condylostylus connectans
Condylostylus connectans adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Pauh Barat, Pariaman Tengah, Pariaman
Pauh Barat adolah salah satu desa nan talatak di Kecamatan Pariaman Tengah, Koto Pariaman, Sumatera Barat, Indonesia.
2011 RF14
2011 RF14 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.090, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 15.0.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pempsamacra carteri
Pempsamacra carteri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2012 TM79
2012 TM79 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.552, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycomya byersi
Mycomya byersi adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Bactrocera fulvoabdominalis
Bactrocera fulvoabdominalis adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cordyla gracilis
Cordyla gracilis adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bactrocera fulvoabdominalis
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Nicarete submaculosus
Nicarete submaculosus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Cordyla gracilis
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Nicarete submaculosus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Chirosia setifer
Chirosia setifer adolah langau dari famili Anthomyiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Thinophilus quadrimaculatus
Thinophilus quadrimaculatus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Chirosia setifer
Istilah "Anthomyiidae", nan baarati "langau bungo", barasal dari kato Yunani anthos, "bungo", dan myia, "langau".
Gonomyia (Leiponeura) bibula
Gonomyia (Leiponeura) bibula adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Choeteprosopa cyanea
Choeteprosopa cyanea adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
2013 CY129
2013 CY129 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.323, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 24.3.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(378668) 2008 GN140
2008 GN140 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.033, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.1.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Ochlerotatus luteifemur
Ochlerotatus luteifemur adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.
Dicranomyia (Dicranomyia) ornata
Dicranomyia (Dicranomyia) ornata adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Oxytelus piceus
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
(73254) 2002 JK43
(73254) 2002 JK43 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 9 Mei 2002 dek LINEAR di Socorro.
Hainan
Orang Hainan (Cino: 海南人), nan dikana sabagai Hainan dan suku Hainan, biasonyo merujuk kepada orang yang baâsa dari Hainan, provinsi Cino taketek dan paliang salatan. Istilah "Hainan kamudian digunoan dek Han pamakai bahasa Hainan, nan marupokan mayoritas di pulau tersebut, untuk mengidentifikasikan diri inyo surang di lua negeri. Salain itu, orang-orang asli lainnya di pulau tersebut seperti Hlai , Yao ( "bangsa Miao") dan Utsul juga menggunakan istilah tersebut.
Bahasa
Di Hainan, Tionghoa Standar biasanya merupakan bahasa dagang seperti halnya di belahan China lainnya. Dengan kedatangan orang Hainan ke Guangdong, beberapa penduduk lokal juga menggunakan bahasa Kanton. Tionghoa Han lokal memakai bahasa Hainan, sebuah bahasa Min Selatan yang juga dikenal sebagai Qiongwen, sebagai bahasa ibu mereka. Dialek Wenchang dianggap sebagai dialek khas.
Agromyza brachypodii
Agromyza brachypodii adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Telmatoscopus aurigenea
Telmatoscopus aurigenea adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Manota hirsuta
Manota hirsuta adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Hemiasterella complicata
Hemiasterella complicata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Hemiasterella dan famili  Hemiasterellidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1919 dek Topsent.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Hemiasterella complicata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Drosophila stenotrichala
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Armigeres flavus
Armigeres flavus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Ommata tenuis
Ommata tenuis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Pauh Timur, Pariaman Tengah, Pariaman
Pauh Timur adolah salah satu desa nan talatak di Kecamatan Pariaman Tengah, Koto Pariaman, Sumatera Barat, Indonesia.
Atherigona vittipennis
Atherigona vittipennis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(497117) 2004 FU4
2004 FU4 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.264, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 18.3.
Atherigona vittipennis
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(497117) 2004 FU4
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Stichillus suspectus
Stichillus suspectus adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Dolichopus simius
Dolichopus simius adolah sabuah langau dari genus Dolichopus. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Dolichopodidae, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Proscissio
Proscissio adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dolichopus simius
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, biasanyo lebih pendek dari 8 mm.
Onthophagus shizumui
Onthophagus shizumui adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2012 TH79
2012 TH79 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.615, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 21.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Hydroporus brevis
Hydroporus brevis adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Neoitamus grandis
Neoitamus grandis adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Hydroporus brevis
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
(52153) 2043 T-1
(52153) 2043 T-1 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 25 Maret 1971 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Epactoides mangabeensis
Epactoides mangabeensis adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Strangalomorpha
Strangalomorpha adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2003 WJ98
2003 WJ98 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.204, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 23.1.
Strangalomorpha
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila mediocris
Drosophila mediocris adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
2003 WJ98
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(77381) 2001 FE141
(77381) 2001 FE141 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Maret 2001 dek LINEAR di Socorro.
Tipula (Eumicrotipula) quadrisetosa
Tipula (Eumicrotipula) quadrisetosa adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
(375265) 2008 GJ141
2008 GJ141 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.042, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.4.
(77381) 2001 FE141
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(375265) 2008 GJ141
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Aaptos laxosuberites
Aaptos laxosuberites adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Aaptos dan famili Suberitidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1902 dek Sollas.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Aaptos laxosuberites dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Culex nicaroensis
Culex nicaroensis adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Orimarga (Orimarga) karnyi
Orimarga (Orimarga) karnyi adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Sterphus incertus
Sterphus incertus adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
Besseria pilimacula
Besseria pilimacula adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Exocentrus subplagiatus
Exocentrus subplagiatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Dasineura pediculariflorae
Dasineura pediculariflorae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Pseudiphra elegans
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Culicoides loxodontis
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Daftar Bupati Mesuji
Barikuik iko adolah Daftar Bupati Mesuji dari maso ka maso. {{legend|#214AA0|Partai NasDem|border=1px solid #AAAAAA}}
Liriomyza elquensis
Liriomyza elquensis adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
(70813) 1999 VR69
(70813) 1999 VR69 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 Nopember 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Lasiopogon hirtellus
Lasiopogon hirtellus adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Strangalomorpha austera
Strangalomorpha austera adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Lasiopogon hirtellus
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(67405) 2000 QC3
(67405) 2000 QC3 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 24 Agustus 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Urang Tojo
Orang Tojo atau nan sabananyo suku Bare'e (Ejaan Van Ophuijsen; Todjo) adalah nama sebutan untuk Orang yang berasal dari Tojo, Sulawesi Tengah, yang disebut dalam Bahasa Bare'e adalah Paranaka, Orang Tojo atau Paranaka adalah Suku Bare'e yang berasal dan lahir di Tojo, dan kemudian menikah dengan orang dari Suku Bugis, dan Orang Belanda menyebut mereka De Todjoërs atau Orang Tojo, Orang Tojo juga sudah sangat biasa disebut sebagai Bare'e, Orang Bare'e, atau Suku Bare'e (Bare'e-Stammen) yaitu Suku pribumi asli Poso-Tojo. Badasarkan administrasinyo suku iko barasa dari Tojo Una-una nan marupokan salah satu daerah yang berada di Sulawesi Tengah. Terdapat beberapa suku yang mendiami daerah ini. Suku-suku tersebut antara lain suku Bugis, suku Kaili, suku Bare’e dan suku Ta’a. Suku Bare’e dan Ta’a merupakan suku asli yang hidup didaerah Tojo Una-una dan suku Ta’a merupakan suku terbanyak yang mendiami daerah Tojo Una-una. Suku tersebut tersebar diseluruh daerah Tojo Una-una yang pada umumya masyarakatnya bermata pencaharian sebagai petani dan nelayan.
Strangalomorpha austera
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Tojo
Sabananyo pabedaan antaro suku Bare'e jo suku Tojo adolah sijarahnyo, nan mano asal-usua suku Tojo iolah suku Bare'e iko sandiri dan sampai kini masih dianggap sabagai bagian dari suku inyo yang indak bisa tapisah, hanyo sajo suku Tojo marupojan suku paranakan atau disabuik juo "Paranaka" nan mano urang ko alah tajadi pancapuran atau pakawinan jo urang lua dari suku Bare'e. Namun walau pun mode itu urang ko tetap ciek rumpun jo ciek kabudayaan, indak ado nan babeda.
Sijarah
Di beberapa titik di pantai timur Propinsi Sulawesi Tengah adalah Tojo dan yang dikenal lagi disuatu tempat di Tojo adalah distrik Taliboi yaitu Pusat Kerajaan Tojo, sewaktu ibukota Kerajaan Tojo masih berada di Tojo yang pada tahun 1929 ibukota Kerajaan Tojo dipindahkan ke Ampana oleh Raja Tojo Tandjumbulu.
Permukiman muncul dari orang yang lahir dari pernikahan Suku Bare'e yang lahir dan besar di Tojo dengan Suku Bugis, dan mereka menyebut diri mereka sendiri dengan sebutan Paranaka atau Orang Tojo. Tahun 1902 Orang Tojo dalam buku laporan Hindia Belanda disebutkan bahwa jumlah Orang Tojo (Paranaka) saat itu sebanyak 3.500 Orang, dan Mata pencaharian Orang Tojo adalah dari berdagang, dan bertani.
Suku Bare'e berasal dari sejarah berdirinya Kerajaan Tojo, Awal sejarah terbentuknya Kerajaan Tojo bermula dari penjemputan bakal raja Pilewiti setelah mendapatkan ijin dari Tinja Pata Sulapa oleh orang yang bernama Talamoa iaitu orang dari langit atau dalam Bahasa Bare'e-nya disebut “To lamoa, Bare'e-nya orang dari langit” dari Sausu menuju Tanjung Pati-pati, Tinja Pata Sulapa (Bare'e, Tiang Empat Sudut) ialah penguasa di wilayah Sausu sampai Tanjung Pati-pati.
Dikisahkan dalam perjalanan dari Pombalowo sekitar tahun 1770 bersama pengawalnya 40 pasang laki-laki dan perempuan menuju Tanjung Pati-pati dengan menggunakan perahu Sampan Batang. Ringkas cerita dalam perjalanan terjadi dialog dan tanya jawab antara Talamoa dengan Pilewiti yang menanyakan semua sungai yang dilewati dari Sausu sampai dengan Tanjung Pati-pati yang pada akhirnya Pilewiti menunjuk sungai Tojo sebagai tempat untuk mendirikan suatu kerajaan, karena menurut beliau tempat tersebut (Tojo) ialah tempat yang terbaik bagi pusat pemerintahan Suku Bare'e, tempat yang dipilih nantinya akan berdiri sebuah kerajaan dari semua tempat yang di lewatinya dari Sausu hingga Tanjung Pati-pati, sehingga Tojo ditetapkan sebagai pusat kerajaan, dan dari sejarah berdirinya Kerajaan Tojo maka dapat diketahui Suku Bare'e itu ada.
Clinodiplosis rosaefoliae
Clinodiplosis rosaefoliae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Tojo
Sijarah
Sebelum mengenal Allahuta’ala, Masyarakat Suku Bare’e yang mendirikan Kerajaan Tojo tahun 1770 mengenal beberapa Macam Agama Kepercayaan Nenek Moyang Suku Bare'e, yaitu:
Rumah adaik
Rumah adat suku bare'e di sebut Lobo, Lobo ialah Rumah adat Suku Bare'e yang terbuat dari kayu hitam Eboni (Ebony).
Clinodiplosis rosaefoliae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Urang Tojo
Rumah adaik
Lobo berfungsi sebagai Tempat Ritual Adat, dan Sembah yang kepada Pue Mpalaburu tuhannya Suku Bare'e, yang disetiap sudut dari Rumah adat Lobo tersebut diterangi oleh lampu damar, Lobo pada era moderen digunakan sebagai Rumah adat bagi Suku Bare'e.
Lobo disebut dalam bahasa Belanda ialah Dorptemple Lobo, atau terjemahannya ialah Lobo Rumah Roh atau Lobo Tempat Sembahyang.
Exosternus manicatus
Exosternus manicatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Urang Tojo
Rumah adaik
Rumah adat Lobo berwarna Hitam dan Coklat Kayu.
Pakaian adaik
Pakaian baju adat Suku Bare'e untuk laki-laki (Langkai) ialah Banjara dan juga Piyama. Warna pakaian hitam dan bisa juga merah, dan kain ikat kepala siga berwarna merah  dengan kain di pundak berwarna merah.
Pakaian Baju Adat Suku Bare'e untuk wanita (Ve'a) disebut Inodo. Baju berwarna merah, dan rok berwarna hitam dengan ikat kepala dari kain berwarna merah dengan rajutan warna warni,
Beberapa laki-laki dari suku bare'e juga memakai Inodo.
Pakaian baju adat Suku Bare'e untuk wanita, Inodo ada 2 macam iaitu Inodo yang menggunakan kain dipundak dan tanpa ada kain dipundak, dan kedua pakaian adat Suku Bare'e tersebut memakai ikat kepala kecil dari ruas bambu yang dilapisi kain yang dirajut atau disebut Tali Bonto, Pakaian Inodo jika menggunakan hijab dengan ikat kepala kecil dari kain yang dirajut (Tali Bonto), atau bisa juga dengan kain ikat kepala yang seperti piyama laki-laki.
(63116) 2000 WT165
(63116) 2000 WT165 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Nopember 2000 dek NEAT di Haleakala.
Urang Tojo
Pakaian adaik
Jadi, pakaian baju adat Suku Bare'e untuk Orang Bare'e (Langkai dan Ve'a) ada 2 macam, ada yang pakai kain dipundak dan ada yang tidak.
(63116) 2000 WT165
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(263078) 2007 RU150
(263078) 2007 RU150 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.132, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.5.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Eunidia bifasciata
Eunidia bifasciata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Megaselia tamanae
Megaselia tamanae adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Omalodes areolatus
Omalodes areolatus adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eunidia bifasciata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Omalodes areolatus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Megaselia tamanae
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Zelindopsis nigrocauda
Zelindopsis nigrocauda adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Trentepohlia (Anchimongoma) simplex
Trentepohlia (Anchimongoma) simplex adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Molophilus (Molophilus) erugatus
Molophilus (Molophilus) erugatus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Hyaloctoides semiater
Hyaloctoides semiater adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
Chrysotus flavisetus
Chrysotus flavisetus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Gyrophaena
Gyrophaena adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Trichonectes otini
Trichonectes otini adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hamatabanus carolinensis
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Trichonectes otini
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Dohrniphora adriani
Dohrniphora adriani adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(74450) 1999 CP25
(74450) 1999 CP25 ( ##provisional##) adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 10 Februari 1999 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pantomallus tristis
Pantomallus tristis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hemiasterella digitata
Hemiasterella digitata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Hemiasterella dan famili  Hemiasterellidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1929 dek Burton.
Paradejeania xenisma
Paradejeania xenisma adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hemiasterella digitata
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Hemiasterella digitata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Strangalomorpha cavernosa
Strangalomorpha cavernosa adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ayam Den Lapeh
Ayam Den Lapeh adolah sabuah lagu daerah nan baasa dari Sumatera Barat. Lagu Ayam Den Lapeh ko ditulih dek Nurseha nan adolah panyanyi Orkes Gumarang. Sadangkan melodinyo dibuek dek Abdul Hamid. Awalnyo lagu ko ditulih dek Abdul Hamid untuak lagu anak ketek nan bajudul Antah Lamang Antah Tapai, tapi liriknyo diganti dek Nurseha. Lagu Ayam Den Lapeh ko ditulih dek Nurseha karano cintonyo samo pelauik putuih di tangah jalan. Nurseha ko lahinyo di Banuhampu tahun 1938, tapi gadang di Jawa. Urang gaeknyo asanyo dari Bukiktenggi.
== Syair == Luruihlah Jalan Payakumbuah
Babelok Jalan Kayu Jati
Dima Hati Indak ka Rusuah
Exoprosopa brachycera
Exoprosopa brachycera adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ayam Den Lapeh
Ayam Den Lapeh, Oi oi, Ayam Den Lapeh
Exoprosopa brachycera
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Strangalomorpha cavernosa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ayam Den Lapeh
Mandaki Jalan Pandaisikek
Manurun Jalan ka Biaro
Dima Hati Indak ka Maupek
Anastoechus nividulus
Anastoechus nividulus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pterolophia obliqueplagiata
Pterolophia obliqueplagiata adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Ayam Den Lapeh
Awak Takicuah, Oi oi, Ayam Den Lapeh
Sikua Capang Sikua Capeh
Saikua Tabang Sikua Lapeh
Pterolophia obliqueplagiata
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ayam Den Lapeh
Tabanglah Juo Nan Karimbo
Pantomallus tristis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Ayam Den Lapeh
Pagaruyuang jo Batusangka
Tampek Mandaki Dek Urang Baso
Duduak Tamanuang Tiok Sabanta
Oi Takana Juo
Den Sangko Lamang Nasi Tuai
Kironyo Tatumpah Kuah Gulai
Awak ka Pasa Alah Usai
Oi lah Malang Denai
Oi oi, Ayam Den Lapeh
Anoreina ayri
Anoreina ayri adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Rhinotragus conformis
Rhinotragus conformis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Aaptos niger
Aaptos niger adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Aaptos dan famili Suberitidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1981 dek Hoshino.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Aaptos niger dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Dorcadion subcorpulentum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Martabak Manih
Martabak manih adolah makanan nan tabuek dari adonan tapuang tarigu, talua, ragi ditambah toping wijen sangrai jo gulo. Martabak ko mulonyo banamo Hok Lo Pan dan diciptaan urang-urang keturunan Tionghoa di Bangka Belitung. Kue ko makin dikenal masyarakaik lueh sampai di lua Bangka, urang-urang dilua Bangka Belitung manyabuiknyo kue rembulan atau kue terang bulan dek bantuaknyo bulek jo bawarna kuniang. Awal diciptaan, toping martabak hanyo barupo gulo dan wijen sangrai. Tapi, sairiang bakambangnyo zaman taburan untuak martabak ko tambah bamacam-macam. Kini, adonannyo alah punyo raso kekinian bantuak raso greentea jo raso red velvet.
Martabak manih punyo banyak namo di Indonesia. Di Jakarta samo Banduang urang manyabuik makanan ko martabak manis jo asin. Samantaro, di Semarang manyabuiknyo kue Banduang. Di Medan urang-urang manyabuik kue ko, martabak Bangka. Di Pontianak urang manyabuiknyo apam pinang. Adopulo nan manyabuiknyo kue terang bulan dek bantuaknyo bulek jo bawarna kuniang.
Martabak umumnyo dijua di tampek-tampek sederhana. Ado nan manjua di ruko-ruko nan saadonyo, adopulo nan manjua bakaliliang pakai garobak. Tapi kini martabak banyak dijua di tampek-tampek kekinian.
Martabak manih pernah mawakili Indonesia di pentas kuliner tingkek dunia. Dalam Jambore Food Street Congress pado tahun 2017 lalu di Manila, Filipina. Makanan ko jadi makanan paliang diminati dan dicari samo para pamburu makanan di Manilla. Ado tigo baleh negara nan sato dalam acara tu. Diantaronyo ado Indonesia, Singapura, Thailand, Malaysia, Vietnam, Filipina, Meksiko, Amerika Serikat samo Jerman.
Hinggo hari kaduo dalam acara di Filipina, tapeknyo di kota Manila tu, martabak manih paliang banyak dicari urang. Dek saking banyaknyo dikaja urang, urang sampai rela antri sampai bajam-jam untuak mambalinyo.
Glenea johnstoni
Glenea johnstoni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(341880) 2008 GT87
(341880) 2008 GT87 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.137, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 12.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Argyra magnicornis
Argyra magnicornis adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Chironomus islandicus
Chironomus islandicus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Pothyne niasica
Pothyne niasica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Procladius macrotrichus
Procladius macrotrichus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Euloewiodoria eulalia
Euloewiodoria eulalia adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
2012 TE79
2012 TE79 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.447, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 26.6.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Kampuang Nan Jauh di Mato
Kampuang Nan Jauah di Mato adolah sabuah lagu daerah babahaso Minangkabau nan baasa dari Sumatera Barat.
Lagu iko diciptoan jo dipopuleran dek Oslan Husein.
Syair
Kampuang Den jauah di mato
Bremiola caraganae
Bremiola caraganae adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Kampuang Nan Jauh di Mato
Syair
Takana jo kawan-kawan Den lamo
Sangkek basuliang-suliang
Panduduaknyo nan elok
Nan suko bagotong royong
Kok susah samo-samo di raso
Den takana jo kampuang
Takana jo kampuang
Induak, Ayah, Adiak sadonyo
Raso maimbau-imbau Den pulang
Gunuang sansai ba kuliliang
Takana.. jo kampuang..
Emphreus ferruginosus
Emphreus ferruginosus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2004 FM4
2004 FM4 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.592, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.1.
Emphreus ferruginosus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
2013 CX129
2013 CX129 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.420, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 20.1.
Tipula (Eumicrotipula) quichua
Tipula (Eumicrotipula) quichua adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
2013 CX129
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Eumicrotipula) quichua
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Sobasina platypoda
Sobasina platypoda adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Salticidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Sobasina dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1998 dek Berry, Beatty & Prószynski.
Lohong, Pariaman Tengah, Pariaman
Lohong adolah salah satu kelurahan nan talatak di Kecamatan Pariaman Tengah, Koto Pariaman, Sumatera Barat, Indonesia.
(50219) 2000 AL237
(50219) 2000 AL237 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Franck Ribéry
Franck Henry Pierre Ribéry (lahira di Boulogne-sur-Mer, 7 April 1983; umua 36 tahun) adolah pamain sipak bola internasional Parancih nan bamain untuak klub Bayern Munchen dan parnah bamain di tim nasional sipak bola Parancih. inyo mamiliki katurunan Aljazair dan bamain sabagai pamain sayok, yoitu di sisi kiri, dan "dikana lawek kacapatan, energi, katerampilan jo tapek." Ribery digambaan sabagai pamain nan "capek, rumik jo manggiriang bola yang sangek elok". Sajak bagabuang jo Bayern, inyo alah diakui di tingkek dunio sabagai salah satu pamain Parancih tabaiak dari generasinyo. Ikon sabalumnyo tim nasional sipak bola Parancih, Zinedine Zidane, manyabuik Ribery sabagai "parmato sipak bola Parancih".
Klub
Karier Ribery dimulai taun 1989 sabagai pamain junior di klub kota kalahiannyo, Conti Boulogne. inyo maninggalkan klub satalah tujuah taun bagabuang jo klub profesional, Lille, tatapi maninggalkan klub itu satalah tigo taun satalah kasulikan badaptasi di sinan. Pado taun 1999, Ribery bagabuang jo US Boulogne, di mano inyo bamain salamo duo tahun. Satalah menghabihan duo taun lai di divisi amatia jo duo klub babeda (Ales jo Brest), pado taun 2004, Ribery pindah ka klub Ligue 1, FC Metz. Satalah anam bulan jo klub tu, Ribery pindah ka Turki pado Januari 2005 bagabuang jo Galatasaray di mano inyo mamanangkan Piala Turki basamo tim elit tasabuik.
Satalah anam bulan di Galatasaray, inyo maninggalkan klub tasabuik jo kontroversial untuak kambali ka Parancih untuak bagabuang jo Marseille. Ribery manghabihkan duo taun di sinan, mambantu Marseillais mancapai duo final Coupe de France. Pado taun 2007, Ribery bagabuang jo klub Jarman Bayern Munich jo rekor pindah 25 juta euro. Dangan Bayern, inyo alah mamanangkan duo Bundesliga jo duo DFB-Pokal. Pado taun 2010, Ribery baparan gadang mambantu tim mancapai final UEFA Champions League, tatapi indak dapek bamain karano akumulasi kartu.
Tim nasional
Ribery adolah pamain internasional Prancis. Sabalum mawakili tim senior, inyo bamain di level U-21. Pado tingkek senior, Ribery alah mawakili negaranyo di duo Piala Dunia jo duo Piala Eropa. Inyo mambuek debut internasional pado bulan Mei 2006 malawan Meksiko. Pado Piala Dunia 2006, Ribery mancetak gol internasional patamonyo malawan Spanyol jo bamain di laga final malawan Italio. Sacaro individual, Ribery adolah pamanang duo kali Pamain Parancih Taun kini jo juo mamanangkan Pamain Tabaik Jarman Taun iko.
Kampuang Nan Jauh di Mato
Caliak pulo
Versi asli lagu Kampuang nan Jauah di Mato.
Leptostylus plumeoventris
Leptostylus plumeoventris adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Trochospongilla repens
Trochospongilla repens adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Hemiasterella elongata
Hemiasterella elongata adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Hemiasterella dan famili  Hemiasterellidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1928 dek Topsent.
Trochospongilla repens
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Trochospongilla repens dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Jaapiella adpressae
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Hemiasterella elongata
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Hemiasterella elongata dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Ochlerotatus macintoshi
Ochlerotatus macintoshi adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hidup.