cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anodocheilus villae
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Erynniola
Erynniola adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Anaglymma cardoni
Anaglymma cardoni adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Erynniola
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Anaglymma cardoni
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Tanjuang Modang, Tanjuang Bonai, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Tanjuang Modang adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Tanjuang Bonai, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Eusphalerum pseudaucupariae
Eusphalerum pseudaucupariae adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Eurypon cinctum
Eurypon cinctum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Eurypon dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1960 dek Sar�.
Niphates plumosa
Niphates plumosa adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Niphates plumosa dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Eurypon cinctum
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Eurypon cinctum dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(233915) 2009 RE73
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Polyrhaphis armiger
Polyrhaphis armiger adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila parviprocessata
Drosophila parviprocessata adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Haematopota crassitibia
Haematopota crassitibia adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Amethysphaerion eximium
Amethysphaerion eximium adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(67188) 2000 CV28
(67188) 2000 CV28 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 Februari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
(65844) 1997 AV15
(65844) 1997 AV15 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 12 Januari 1997 dek NEAT di Haleakala.
Forcipomyia pretoriana
Forcipomyia pretoriana adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(65844) 1997 AV15
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Forcipomyia pretoriana
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Thinophilus pruinosus
Thinophilus pruinosus adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Alpaida picchu
Alpaida picchu adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Araneidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Alpaida dan ordo Araneae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabik'an pado taun 1988 dek Levi.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Peru.
(53907) 2000 GL1
(53907) 2000 GL1 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 1 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tanjuang Lansek, Tanjuang Bonai, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Tanjuang Lansek adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Tanjuang Bonai, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Paravilla californica
Paravilla californica adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bombylius candidus
Bombylius candidus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(75981) 2000 CH136
(75981) 2000 CH136 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Februari 2000 dek Spacewatch di Kitt Peak.
Paravilla californica
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
(75981) 2000 CH136
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Uroxys lojanus
Uroxys lojanus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Musliar Kasim
Prof. Dr. Ir. H. Musliar Kasim, MS adolah akademisi jo pengajar Indonesia. Kini ko, inyo manjabat Rektor Universitas Baiturrahmah periode 2016—2020. Inyo juo manjabat Ketua Ikatan Cendekiawan Muslim Indonesia (ICMI) Sumatera Barat periode 2018—2023 manggantian Prof. Dr. Marlis Rahman. Inyo manjabat Wakia Mantari Pendidikan jo Kabudayaan Indonesia bidang Pendidikan periode 2011–2014.
Euscelidia nenemusha
Euscelidia nenemusha adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Megaselia semota
Langau ko biasonyo panjangnyo sekitar 0,5–6 mm (1⁄64–1⁄4 in).
Gonomyia (Gonomyia) hyperacuta
Gonomyia (Gonomyia) hyperacuta adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cauarana iheringi
Cauarana iheringi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Haematopota caseiroi
Haematopota caseiroi adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Astathes bimaculatoides
Astathes bimaculatoides adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lispe rufitibialis
Lispe rufitibialis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Atarba (Ischnothrix) subaequalis
Atarba (Ischnothrix) subaequalis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Clypeodytes weiri
Clypeodytes weiri adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Sangaris condei
Sangaris condei adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Limnophila (Araucolimnophila) wolffhuegeli
Limnophila (Araucolimnophila) wolffhuegeli adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Phaonia aureolitarsis
Phaonia aureolitarsis adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Tipula (Beringotipula) ingrata
Tipula (Beringotipula) ingrata adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Oberea baliana
Oberea baliana adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Tuanku Rao
Tuanku Rao (laia, 1790 - wafaik, 1833 pado umua 43) adolah panglimo parang sarato tokoh Pidari takamuko. Baliau adolah salah surang panyeba Islam di Tanah Batak.
Copelatus villiersi
Larva
Larva kumbang iko biasonyo panjangnyo sekitar 1–5 cm.
Tuanku Rao
Asa usua
Tuanku Rao laia dari pasangan Minangkabau nan barasa dari Rao, Pasaman, Sumatera Barat. Ayahnyo barasa dari Taruang-Taruang, Rao, sadangkan ibunyo dari Padang Mantinggi, Rao.
Pado maso remaja Tuanku Rao mandalami ilmu agamo Islam di surau Tuanku Nan Tuo, Koto Tuo, Agam, lalu kudian malanjuik-annyo di Bonjol. Sasudah manyalasaian ilmu fiqihu al-Islam jo predikat thayyib jiddan (sangek mamuehan), baliau dianugarahi gala Fakih Muhammad.
Fakih Muhammad kudian manikah jo surang padusi bangsawan, putri Yang Dipatuan Rao. Karano mintuonyo bukan surang panganuik Wahabi, sarato indak basumangaik untuak manantang panjajahan Balando, mako pimpinan pamarentahan Rao diambiak aliah dek minantunyo, nan kudian bagala Tuanku Rao.
Garakan Pidari
Pado 1816, Tuanku Nan Barampek mangiriangi Fakih Muhammad pulang ka kampuang halamannyo untuak manyebaan hukum Islam. Di Rao, Yang Dipatuan Daulat Padang Nunang, nan punyo patalian darah jo Karajaan Pagaruyuang, indak ragu-ragu menyosialisasian hukum Islam tu kapado anak kamanakan.
Kudian basamo kamanakannyo, Bagindo Suman jo Kali Alam, baliau manyebaan ajaran Pidari ka Languang, Muaro Sitabu, Muaro Bangku, Koto Rajo, Silayang, sampai ka Rokan Hulu, Riau. Di wilayah Rokan baliau batamu jo kawan sapaguruannyo, Tuanku Tambusai. Basamo Tuanku Tambusai, baliau maislaman masyarakaik Padang Sidempuan, Kotanopan, Padang Lawas, Bakkara, sarato sajumlah pakampuangan di bibia Danau Toba.
Manantang Balando
Tuanku Rao adolah salah surang panglimo Parang Pidari nan tangguah, jo gigiah malakuan palawanan kapado pamarentah kolonial Balando di wilayah Pasaman, Kotanopan, Padang Lawas, hinggo Padang Sidempuan. Sasudah pasukan Balando manakluak-an Matua jo Lubuak Sikapiang, pado bulan Oktober 1832 Rao bahasil ditakluak-an. Letnan Bevervoorden, surang kumandan pasukan Balando, manamui Tuanku Rao lalu mambujuaknyo supayo manyarah. Dalam patamuan tu, Tuanku Rao badalih ka pai haji sarato manyarahan baliak pimpinan pamarentahan Rao kapado mintuonyo, Yang Dipatuan Rao.
Sasudah patamuan tu, Tuanku Rao manariak diri lalu basambunyi di dalam hutan. Namun sumangaik nan dibaoan Tuanku Tambusai nan baru pulang dari Makkah, manyumangaik-inyo untuak taruih bajuang malawan Balando. Untuak mamulusan panyebaran paham Pidari ka tanah Batak, Tuanku Rao malakuan panyarangan kapado patahanan Balando di Aia Bangih. Pado tanggal 29 Januari 1833, Tuanku Rao dihadang pasukan Balando. Palawanannyo dapek dipatahan, lalu baliau mandarito luko barek akibaik dihujani paluru. Kudian baliau dinaiak-an ka ateh kapa untuak diasiangan. Alun lamo barado di ateh kapa, Tuanku Rao manamui ajanyo. Diduga jenazahnyo dibuang ka lauik dek tantara Balando.
Kontroversi
Dalam buku Pongkinangolngolan Sinambela gala Tuanku Rao: Terror Agama Islam Mazhab Hambali di Tanah Batak, 1816-1833, Mangaradja Onggang Parlindungan manulih riwayat iduik Tuanku Rao sarato sajarah Parang Pidari. Namun di dalam buku tu, banyak tadapek kajanggalan sarato fakta-fakta nan indak dapek ditarimo dek sajarawan. Diantaro panyatoan Parlindungan nan dinilai sasek adolah asa-usua Tuanku Rao nan disabuiknyo barasa dari suku Batak bamarga Sinambela, sarato marupoan surang kamanakan Sisingamangaraja X. Katidakakuratan lainnyo adolah manganai taun kamatian Tuanku Rao nan disabuik-annyo pado taun 1921.
Namun buku tu alah dibantah dek banyak ahli sijarah jo agamo Islam. Antaro lain adolah Hamka, malalui bukunyo Tuanku Rao : Antara Khayal dan Fakta. Dalam buku ko Hamka mambeberan kabohongan nan diungkapan Parlindungan, sakaligus maluruihan fakta manganai Tuanku Rao jo Parang Pidari.
(61153) 2000 NV13
(61153) 2000 NV13 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 Juli 2000 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Cyrtoneurina
Cyrtoneurina adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Tipula (Pterelachisus) diflava
Tipula (Pterelachisus) diflava adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Zygocera ovalis
Zygocera ovalis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Notioscopus australis
Notioscopus australis adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Notioscopus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1894 dek Simon.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Afrika Selatan.
(436396) 2010 VD179
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Euderces howdeni
Euderces howdeni adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Atherigona corrugata
Atherigona corrugata adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
(58901) 1998 KX8
(58901) 1998 KX8 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 23 Mei 1998 dek LONEOS di Anderson Mesa.
Umar Dt. Garang
H. Umar Datuak Garang (laia taun 1908 - maningga 8 Juli 1986 pado umua 78) adolah tokoh pajuang asa Sumatera Barat. Sasudah manamaik-an Sakola Dasar, pamuda Umar malanjuik-an ka pasantren Paguruan Thawalib di Parabek, kudian ka Paguruan Thawalib di Batusangkar lalu akhianyo pado taun 1928 manamaik-an Paguruan Thawalib di Padang Panjang, lalu kudian manjadi guru pado Madrasah Diniyah Limo Jurai Sungai Pua disampiang batugeh sabagai Kadhi Nikah pado jorong Galuang, Sungai Pua.
(58901) 1998 KX8
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Exocentrus laosensis
Exocentrus laosensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Euderces howdeni
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Chaetophthalmus formosioides
Chaetophthalmus formosioides adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Eurypon clavatella
Eurypon clavatella adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Eurypon dan famili  Raspailiidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1963 dek Little.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Eurypon clavatella dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Notioscopus sarcinatus
Notioscopus sarcinatus adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Notioscopus dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1872 dek OP-Cambridge.
Umar Dt. Garang
Pado wakatu itu baliau ikuik bagarak dalam partai politik Permi (Pasatuan Muslim Indonesia), nan sabagian gadang lulusan Paguruan Thawalib kabanyakan manjadi anggota Permi.
Notioscopus sarcinatus
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Eropa, Rusia.
Surat Tanda Nomor Kendaraan
Surek Tando Nomor Kandraan atau Surat Tanda Nomor Kendaraan, disingkek STNK, adolah tando bukti pandaftaran jo pangesahan suatu kandraan bamotor badasarkan identitas jo kapamilikannyo nan alah didaftar. Di Indonesia, STNK ditabikan dek SAMSAT, yakni tampek palayanan panabikan/pangesahan STNK dek 3 instansi: Polri, Dinas Pendapatan Provinsi, jo PT Jasa Raharja. STNK ko marupokan titik tolak kapamilikan nan sah ateh sabuah kandraan bamotor.
Tropidion litigiosum
Tropidion litigiosum adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Umar Dt. Garang
Dek anak-kamanakan baliau dalam tombak nan sabatang payuang nan sakaki, baliau ditatapan jo suaro bulek manjadi panghulu/niniak mamak bagala Datuak Garang dalam suku Koto Gobah di Tanjuang Gadang Galuang, Sungai Pua. Upacara batagak panghulu tu talaksana pado taun 1933. Guno manunjang kahidupannyo, baiak sabagai kapalo kaluarga maupun sabagai pamangku adat, baliau bausaho sabagai padagang di Bukittinggi sampai zaman pandudukan Japang.
Tropidion litigiosum
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Maripanus quadrimaculatus
Maripanus quadrimaculatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Surat Tanda Nomor Kendaraan
STNK baisi identitas kapamilikan nomor polisi, (namo pamilik, alamaik pamilik) jo identitas kandraan bamotor (merk/tipe, jenis/model, taun pambuekan, taun parakikan, isi silinder, warna, nomor rangko/NIK, nomor masin, nomor BPKB, warna TNKB, bahan baka, kode lokasi, dsb). Nomor polisi jo maso balaku nan tatera dalam STNK kamudian dicetak di plat nomor untuak dipasang pado kandraan bamotor nan basagkuikan. Maso balaku STNK adolah 5 taun. dan satiok papanjangan STNK, kandraan diharuskan untuak cek fisik, yakninyo pangecekan nomor rangka jo nomor masin kandraan nan dikaluakan dek Satuan Lalu Lintas Polri.
2004 YY23
2004 YY23 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.709, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 19.4.
Maripanus quadrimaculatus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Surat Tanda Nomor Kendaraan
Apobilo sabuah kandraan bamotor baganti namo pamiliknyo pado STNK, mako dek tu dikanaian BBN-KB (Bea Balik Namo Kandraan Bamotor).
2004 YY23
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Surat Tanda Nomor Kendaraan
STNK Kaliliang Polda Metro Jaya
Polda Metro Jaya jugo mangadokan palayanan STNK kaliliang yaituno palayanan papanjanggan STNK di lokasi-lokasi nan baubah-ubah karano manggunokan oto STNK kaliliang.
Umar Dt. Garang
Sasudah Proklamasi kamardekaan 1945, Pamarentah Pusek RI mainstruksian supayo di tiok nagari, kabupaten sarato propinsi dibantuak Komite Nasional. Nagari Sungai Pua pado wakatu itu dek panjajah Balando dibagi duo nagari, iyolah Kapalo Koto jo Tangah Koto. Manuruik instruksi Pamarentah Pusek RI karano Sungai Pua tadiri dari duo nagari, samestinyo duo pulo Komite nasionalnyo, iyolah Komite Nasional Kapalo Koto jo Komite Nasional Tangah Koto. Tapi dek pamuda progresif sokongan rakyaik mainginan cuma ciek sajo Komite Nasional, iyolah Komite Nasional Sungai Pua.
Tapiliah sabagai Katua Komite Sungai Pua badasaran rundiangan pamuda progresif pado wakatu itu, disampiang baliau surang ulama, baliau surang pamangku adat/penghulu pulo, tasabuik basifaik tanang maadok-i sagalo sasuatu lalu manyalasaian sasuatu urusan jo sabaik-baiknyo.
Baliau-pun surang orator/pandai bapidato. Dek karano tapiliahnyo baliau manjadi Katua Komite Nasional, sakaligus tacakup putusan hanyo ciek sajo Komite Nasional, iyolah Komite Nasional Sungai Pua.
Instruksi Pamarentah RI manggarihan baso suatu nagari harus mamiliah surang kapalo nan dinamoan Wali Nagari. Pado pamiliahan Wali Nagari Sungai Pua di antaro tigo calon, baliaulah nan mandapek suaro tabanyak, hinggo baliau manjadi Wali Nagari Sungai Pua nan partamo.
Salamo pariode manjadi Wali Nagari, alah badiri “Bank Sungai Puar”, pambantuak-an Dewan Pawakilan Nagari (parlemen mini) sarato Dewan Harian sabagai kabinet Wali Nagari. Kabarasiahan malalui Gotong Royong panduduak sacaro taratur tatap baliau paratian, babagai kasus nan datang kapado baliau disalasaian jo baiak sarato bijaksano, sahinggo indak ado nan maraso kalah atau manang.
Pachypeza teres
Pachypeza teres adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Umar Dt. Garang
Sasudah proklamasi RI baliau manjadi anggota partai politik “Partai Sosialis Indonesia” (PSI Syahrir). Salamo bakacamuaknyo agresi tantara Balando (1948 – 1949) dimano sadonyo Wali Nagari manjadi Wali Parang, baliau manjadi Wali Parang Sungai Pua. Wakatu itu Sungai Pua manjadi sasaran masin parang tantara Balando, tamasuak front tadapan, banyak tantara RI ulang aliak ka Sungai Pua, kasadonyo itu dapek diatasi jo sabaiak-baiaknyo.
Hybomitra enigmatica
Hybomitra enigmatica adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Hercostomus acutangulatus
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Umar Dt. Garang
Sasudah panyarahan kadaulatan (1950) baliau ka Jakarta untuak urusan kaluarga. Babarapo bulan baliau di Jakarta, suatu delegasi utusan nagari Sungai Pua datang dari kampuang mangunjuangi baliau di Jakarta mamintak kasadioan baliau supayo baliak ka Sungai Pua manaruihan jabatan baliau sabagai Wali Nagari. Delegasi ditarimo lalu baliau mangucapan tarimo kasih, namun babarengan jo itu baliau mangiriman surek pamohonan baranti dari Jabatan Wali Nagari, lalu manjadi pangusaha.
Salamo di Jakarta baliau dianggap sabagai urang nan dituoan sarato salalu dimintai nasihat-nasihat untuak kamajuan organisasi nan bahubuangan jo Sungai Pua. Baliau maningga pado 8 Juli 1986 sarato maninggaan surang bini jo 7 urang anak (4 laki-laki & 3 padusi).
Celticecis texana
Celticecis texana adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
2005 TQ45
2005 TQ45 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Aten, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.233, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.6.
2006 HH56
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Achyar Ilyas
H. Achyar Ilyas, S.E., M.A. adolah surang ahli ekonomi Indonesia nan pernah manjabat sabagai Deputi Gubernur Bank Indonesia. Baliau pernah pulo manjabat sabagai Komisaris Utama Bank BNI Syariah.
2005 TQ45
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Achyar Ilyas
Kahidupan
Achyar Ilyas mandapekan gala sarjana ekonomi dari Fakultas Ekonomi Universitas Indonesia. Kudian baliau maraiah titel Master of Arts in Economics dari Duke University, Durham, North Carolina, Amerika Serikat sarato gala Magister Hukum dari Universitas Padjadjaran, Bandung.
Achyar mamulai karier di BNI pado taun 1967 lalu tujuah taun kudian bagabuang jo Citibank, Jakarta. Pado taun 1975, baliau masuak Bank Indonesia jo jabatan tarakhia sabagai deputi gubernur nan mambidangi riset jo kabijakan moneter, statistik moneter, hukum, kredit, sarato lua nagari.
Sacaro ex-officio Achyar pernah manjabat sabagai Alternate Governor World Bank, direktur SEACEN sarato eksekutif komite APRACA. Baliau pernah pulo manjabat sabagai komisaris independen Bank Nagaro Indonesia jo BNP Paribas Indonesia. Achyar giat pulo di organisasi Muhammadiyah, iyolah sabagai Katua Dewan Pakar Majelis Ekonomi jo Katua Majelis Ekonomi & Kawirausahaan PP Muhammadiyah.
Harimau sumatera
Harimau sumatera adolah jinih kuciang gadang di muko bumi. Harimau sumatera (Panthera tingris Sumatrae) marupoan ciek dari anam sub-spesies harimau nan masih batahan iduik hinggo kini. Harimau sumatera mampunyoi tubuah nan paliang ketek dibandiang kasado sub-spesies harimau nan masih iduik kini. Manuruik data pado taun 2004, jumlah populasi harimau sumatera di alam bebas hanyo sakitar 400 individu sajo.
Ancaman
Harimau sumatera bahadapan jo duo ancaman untuak batahan iduik dari kailangan tampek tingga dek tingginyo laju deforestasi sarato tarancam dek padagang ilegal nan manjual bali bagian-bagian tubuhnyo jo harago tinggi di pasa talarang untuak ubek-ubek tradisional, pariasan, jimek, jo dekorasi. Di alam lia, harimau sumatera hanyo dapek di tamuan di Pulau Sumatera, Indonesia. Laporan taun 2008 nan dikaluaan dek TRAFFIC program karajo samo WWF jo lembaga Konservasi Dunia, IUCN, untuak mamantau padagang satwa lia untuak manamukan adonyo pasa ilegal nan bakambang subur dan manjadi pasa domestik tabukak di Sumatra nan mampadagangkan bagian-bagian tubuah harimau.
Dalam studi TRAFFIC maungkapkan baso paliang saketek 50 harimau sumatera alah diburu satiok taunnyo dalam kurun wakatu 1998-2002. Populasi harimau sumatera nan hanyo sakitar 400 ikua tasiso di dalam blok-blok hutan dataran randah, lahan gambuik, jo hutan hujan pagunuangan. Sabagian gadang kawasan iko tarancam pambukaan hutan untuak lahan batani jo bakabun komersial, juo parambahan dek aktivitas pambalakan jo pambangunan.
Tipula (Triplicitipula) triplex triplex
Tipula (Triplicitipula) triplex triplex adolah subspesies langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Harimau sumatera
Ancaman
Provinsi Riau marupokan rumah untuak sapatigo dari sadoalah populasi harimau sumatera. Sayangnyo, sakalipun indak dilinduangi sacaro hukum, populasi harimau taruih manurun hinggo 70 % dalam saparampek abaik di alam lia Profinsi Riau.
Upayo palinduangan
WWF Indonesia bakarajo samo jo Pamarintah Indonesia, industri nan maancam habitat harimau, organisasi konvervasi lainnyo sarato masyarakaik lokal untuak manyalamaikan harimau sumatera dari kapunahan. Pado taun 2004, Pamarintahan Indonesia mandeklarasikan kawasan pantiang, Tesso Nilo, sabagai Taman Nasional untuak mamastian maso nan ka datang aman untuak kabaradoan harimau sumatera. Taun 2010 pado KTT Harimau di St.Petersburg, Indonesia jo 12 nagara lainnyo nan malinduangi harimau bakotmimen dalam sabuah tujuan konservasi spesies untuak manambah kalipatan jumlah harimau sampai pado akhir 2022. WWF juo manurunan tim patroli antipaburuan jo unit nan bakarajo untuak mangurangi konflik manusia-harimau di panduduak satampek.
Caenobrunettia tropicalis
Caenobrunettia tropicalis adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Drosophila disjuncta
Drosophila disjuncta adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Istilah "Drosophila", baarati "panyuko ambun", adolah adaptasi saintifik Latin modern dari kato Yunani δρόσος, drósos, "ambun", dan δρόσος, drósos, "panyuko", nan ditambahkan jo akiaran Latin feminin -a.
Culicoides hui
Culicoides hui adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Anopheles quadriannulatus
Anopheles quadriannulatus adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
Universitas Diponegoro
Panarimoan mahasiswa
Di tingkek nasional, manuruik hasia SBMPTN tahun 2020, Undip manduduki paringkek kalimo pado rumpun ilmu Sains-Teknologi (Saintek) jo nilai rataan tatinggi mahasiswa nan ditarimo sagadang 592,55 jo paringkek kalimo pado rumpun ilmu Sosial-Humaniora (Soshum) jo nilai rataan tatinggi mahasiswa nan ditarimo 583,80.
(64783) 2001 XL196
(64783) 2001 XL196 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 Desember 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Dichostatoides nigroguttatus
Dichostatoides nigroguttatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Thoosa tortonesei
Thoosa tortonesei adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Thoosa tortonesei dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
(70416) 1999 ST11
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tanjuang Kaciak, Tanjuang Bonai, Lintau Buo Utara, Tanah Datar
Tanjuang Kaciak adolah salah satu jorong nan talatak di nagari Tanjuang Bonai, kecamatan Lintau Buo Utara, Kabupaten Tanah Datar, Provinsi Sumatera Barat, Indonesia.
Dissoptera clarkei
Dissoptera clarkei adolah sabuah spesies Syrphidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(50011) 2000 AE29
(50011) 2000 AE29 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 3 Januari 2000 dek LINEAR di Socorro.
Dissoptera clarkei
Saroman langau bungo lainnyo, langau dewasa mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo, samantaro larvanyo mamakan babagai macam makanan.
(72810) 2001 GJ7
(72810) 2001 GJ7 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 15 April 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(50011) 2000 AE29
Pambantuakan
Sarupo jo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Metriocnemus malliarus
Metriocnemus malliarus adolah saikua langau dari famili Chironomidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva spesies iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Stomoxys ochrosoma
Stomoxys ochrosoma adolah langau dari famili Muscidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Evolusi
Lambrecht (1980: 369) mampakiroan bahwa famili Muscidae barasal dari maso Perm, walaupun alun ditamuan fosil nan labiah tuo dari maso Eosen.
Urang Indo
Parang Dunia Kaduo dan sasudahnyo manjadi titik awal diaspora untuak kaum Indo, sahinggo kini turunannyo banyak ditamui di Balando, Indonesia, Amerika Serikat (AS), Australia, Selandia Baru, Kanada, jo babarapo negara lainnyo. Di Balando, kaum Indo kini dianggap sabagai kalompok minoritas paliang gadang (total sakitar 500.000 urang). Inyo takenal jo babarapo istilah, macam Indisch Nederlander atau Indisch se. Secara budaya urang ko bakaitan dakek jo kalompok etnik Maluku di Balando. Di AS inyo takenal sabagai Dutch Indonesia atau Indonesia Dutch dan kabanyakan bamukim di California. Di Indonesia surang jumlahnyo saketek dan kabanyakan katurunannyo taintegrasi/malebur jo babagai kalompok etnis lainnyo walaupun biasonyo babahaso Balando masih dilakuan di dalam kaluarga.
Istilah "urang Indo" dalam panggunaan bahaso Indonesia masa kini maraso pangelasan arti dan dipakai sacaro taksa (ambigu). Sabutan ko dipakai juo untuak manyuoan sado urang Indonesia - sabagai kapendekanan dari "urang Indonesia" - sambia juo untuak manyuoan peranakan campua urang Indonesia jo bangsa lain, tanpa mancaliak latar belakang asal-usul non-Indonesia, nan indak harus Eropa.
Sejarah
Kaum Indo tabentuk hampia sausia jo tibo saudagar-saudagar Eropa, diawali dek urang Portugis, tu Spanyol, Inggirih, dan tu Balando. Bangsa-bangsa Eropa lainnyo, mode Belgia, Jerman, Prancis, dan Denmark tibo sasudahnyo.
Leptocometes barbiscapus
Leptocometes barbiscapus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Urang Indo
Periode awal pembentukan: Era Portugis dan Spanyol (1500-1600)
Pajajalah dari Eropa mulai rami tibo ka Nusantara pado awal abad ke-16, sabagai konsekuensi dari Zaman Pajalah (Age of Exploration) nan mandandahan Eropa. Banyak di antaro inyo nan tertarik untuak atau tapaso manotap di nagari tujuan. Inyo adolah urang Portugis dan Spanyol jo budak-budak awak dari India, Sri Lanka, Malaka, atau Nusantara bagian timur (cam Maluku, Bali, atau Gowa/Bugis). Misi eropa tibo dek bisnis dan perdagangan, namun ado juo nan batampuah dek tugas keagamaan (misi). Cukuik banyak nan kamudian bakai atau bahkan punyo anak tanpa ikatan pernikahan jo panduduak lokal, mengingat pandatang dari eropa sadonyo laki-laki. Di Malaya, turun ko kini disabuik sabagai Melayu Eropa. Di Indonesia, sisa-sisa dari masyarakaik campuran ko dapek ditamui di Maluku, Flores, Kampung Tugu (Cilincing, Jakarta Utara) jo Kampung Lamno Jaya, Aceh Barat. Masyarakaik nan terakhir ko kini nyaris punah akibat bencana Tsunami Aceh 2004.
Walaupun periode relatif ko pendek, ado banyak warisan budaya masyarakat ko nan masih dapek dicaliak sampai kini. Cara bagao urang Portugis nan relatif tabukak dan indak rasis mambuek budayonyo banyak taserap sacaro mudah. Babarbagai tanaman asalnya Amerika tropis, babarapo jenis kue (tamonyo bolu), babarapo produk rumah tangga umum, jo babagai macam permainan dan hiburan dari Eropa mulai takenal masyarakat Nusantara malalui pandatang ko dan turunannyo. Laporan Balando pado abad ka-19 malalui manarangkan bahwa bahaso Portugis alun juo dipakai dek urang-urang katurunan campuran Eropa (mestizo) di Batavia. Muzik keroncong adolah bantuak musik dari masyarakaik campuran warisan masa ko dan ka manjadi salah satu panciri budaya Eropa-Indonesia di abad ka-20.
Leptocometes barbiscapus
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Urang Indo
Menjadi kelas masyarakat tersendiri : Di bawah VOC (1600-1799)
Panulis sejarah Balando, Vlekke, banyak manggambaran peri kahidupan masyarakaik Eropa-Indonesia di abad ka-17 hinggo ka-18. Pas itu, urang berdarah eropa tapusat di Batavia jo jumlah indak mancapai 10.000 urang, namun berkuasa. Kehidupan urang-urang ko payah, dicaliak dari banyaknyo nan maningga babarapo bulan sasudah tingga di Batavia. Praktiknyo sadonyo baagama Kristen. Bahasa nan dipakai dek urang tu adolah campuran Balando, Portugis, dan Melayu (Pasar).
(79969) 1999 CP133
(79969) 1999 CP133 adolah sabuah objek Trans Neptunus. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 Pebruari 1999 dek C A Trujillo, J X Luu, D C Jewitt di Mauna Kea.
Urang Indo
Menjadi kelas masyarakat tersendiri : Di bawah VOC (1600-1799)
Inyo dapek dipisah dalam duo kalompok: trekkers dan blijvers. Trekkers (atau masa kini disabuik ekspatriat) adolah urang Eropa nan capek bakhianyo baliak ka Eropa siap tugasnyo salasai dan blijvers adolah urang nan mampu baadaptasi, tu tingga di Hindia Belanda. Blijvers ko banyak nan baistri urang setempat (dijuluki Nyai, mode dalam legenda Nyai Dasima) atau urang Tionghoa. Kaduo kalompok ko juo babeda orientasinyo. Para trekkers cenderung manjaga nilai-nilai Eropa (barat) sahinggo taruih eksklusif dan elitis, sambia para blijvers cenderung malaburkan diri ka dalam nilai-nilai lokal, walaupun inyo tatap marupokan reprezentasi budaya Eropa. Namun, urang Balando sacaro kasaluruahan umumnyo labiah banyak taserap dalam nilai-nilai lokal daripado sabaliknyo.
Inyo kolah nan manjadi inti masyarakat kelas tangah bakari kosmopolitan di Batavia pado masa itu. Urang-urang ko takuik mandi, suko minum-minum (arak Batavia takenal paliang ancak di sadoalah Asia), dan suko bataman. Contoh dari urang Eropa-Indonesia adolah Pieter Elberfeld (Erberfeld, manuruik Vlekke), urang turun dari Jerman-Siam nan (duduak) mangarah karusuhan pado 1721, dan C. Suythoff, nan adalah menantu pelukis takaramaran Balando, Rembrandt.
Pengaruh VOC sabananyo hanyo kuwaik di Batavia, sabagian Jawa, jo di Maluku & Minahasa. Di wilayah-wilayah ko mulai muncul parbidaan kelas sosial berdasarkan warna kulik, walaupun alun dibagian sacaro hukum. Masyarakaik Eropa dan turunannyo manampuah kawasan tapisah dari kalompok lainnyo. Di dalam masyarakaik ko pun mulai tajadi segregasi. Kaum trekkers jo blijvers nan indak punyo darah campuran (disambat "Belanda totok") maanggainyo dirinyo labiah "tinggi" daripado urang nan punyo darah campuran. Kaum campuran (miesling) ko biasonyo dipekerjoan di kantua-kantua padagangan untuak mambantu tugas-tugas pancatatan atau lapangan. Pendidikannyo kurang di parhatian dan banyak bagaua jo budak-budak tu. Sebagai akibatnyo, inyo banyak manyerap budaya lokal dan kurang punyo kemampuan berbahasa Balando nan mamadai. Bahkan tacatat bahwa pado akhir abad ka-18 banyak katurunan Balando/Eropa nan labiah fasih mangecekan kreol-Portugis atau Melayu Pasar daripado bahaso Balando. Dari urang-urang ko sabanta tu muncul dialek bahaso Balando nan khas: Indisch Nederlands, dan sajenis bahaso kreol nan takenal sabagai bahaso Pecok. Pas masa ko juo sejumlah budak lokal nan dibebaskan dan kemudian mameluk agama Kristen lambat-lamonyo ikut taserap dalam masyarakaik Eropa-Indonesia.
Masa keemasan: Hindia Belanda (1800-1942)
Paubahan gadang nan tajadi di Eropa pado awal abad ka-19 (parang napoleon) dan dilakuan Cultuurstelsel oleh Gubernur Jenderal van den Bosch mambuek urang Eropa-Indonesia mulai manyebar ka babagai tampek di Nusantara, tarutamo di Jawa dan sabagian Sumatera, tarutamo untuak mangurus parkebunan-parkebunan. Banyak pandatang, kabanyakan datang dari Balando ditambah babarapo urang Jerman dan Inggirih. Untuak panadangan katertiban hukum, pamisahan ka dalam tigo kalompok, Europeanen (urang Eropa), Vreemde Oosterlingen (Timur Asing), dan Inlanders (pribumi) diberlakuan sajak tahun 1854 (Regeringsreglement, "Undang-undang Administrasi Hindia") nan mantegeh pamisahan urang Eropa-Indonesia dari komponen masyarakaik Indonesia lainnyo. Ironisnyo, walaupun undang-undang ko mamasuakan kaum Eurasia ka dalam kalompok urang Eropa, tapi mantegeh lo segregasi di dalam kalompok Europeanen, dan indak langsuang marugikan kalompok campuran. Iko tajadi dek mulai tibo urang-urang dari Eropa (tamonyo Balando) untuak mancubo. Hasilnyo, kalangan "totok" (urang eropa-indonesia nan indak campuran) mulai maningkekan porsinyo dibandiangan kalangan campuran. Urang katurunan campuran ( pado masa iko istilah "Indo", kapendekannyo dari Indo-Europeanen, mulai dipakai) acok dianggap labiah bawah dek urang Eropa totok walaupun inyo bisa punyo hak, privilese, dan kawajiban nan samo kalau apaknyo'mangakuinyo' sabagai urang Eropa. Sasuai jo aturan nan berlaku masa itu pulo, Europeanen indak bisa punyo lahan sacaro pribadi, tapi dapek menyewa dari urang pribumi. Di sisi lainnyo, kaum Indo manuruik aturan dibayar per jamnyo labiah murah daripado urang totok dan trekkers karano punyo latar belakang pendidikan nan labiah bawah. Hal ko manunculkan indak pueh di kalangan Indo.
Gerakan liberalisme mambuek banyak urang Eropa-Indonesia mulai barasosiasi manuruik ideologi, dan pado abad ka-20 manjadi pembangkit gerakan nasionalisme di Hindia Belanda. Sacara politis, urang Eropa-Indonesia pado awal abad ke-20 tapisah manjadi duo kalompok: urang nan tatap nio manjaga hubungan langkok jo Balando (kolonial) dan urang nan punyo aspirasi otonomi. Sabanyak urang Eropa dan Indo jaleh-jaleh mangadoan Boedi Oetomo, organisasi gerakan bakorak nasionalis partamo. Urang-urang Indo maupun "totok" pun mulai takonsolidasi. Pas tahun 1912 dibentuk Indische Partij (IP) oleh E.F.E. Douwes Dekker jo dukung banyak urang Eropa jo tujuan kamardikaan langkok untuak Hindia Belanda. Organisasi radikal ko dibungkam sataun sabanta dek pamarintah Gubernur Jendral A.W.F. Idenburg karano dianggap mambahayokan koloni. Kalangan urang Indo mayoritas nan pro-Belanda tu manjadian juo organisasi untuak manandingi radikalisme IP, yaitu Indo-Europees Verbond (IEV) pado tahun 1919 oleh Karel Zaalberg. IEV sangaik didukung dek pemerintah koloni dan indak lamo jadi fraksi dominan dalam Volksraad nan alah berdiri pado tahun 1916.
Pas tahun 1930 tau ado 246.000 urang Eropa-Indonesia (Europeanen), tamasuak Indo. Jumlah ko mancakup sakitar 0,4% dari total 60,7 juta panduduak Hindia Belanda. Dari jumlah tu, 87% punyo kewarganegaraan Balando. Satampek dari warga negaro Balando ko dilahia di Balando.