cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Onthophagus dignus
Onthophagus dignus adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo antena lamela.
Exechia macula
Exechia macula adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo dapek ditamukan di tampek lambok.
Love Alarm
Love Alarm (Hangul: 좋아 하면 울리는; RR: Joahamyeon Ullineun) adolah seri televisi romantis Korea Salatan berdasarkan webtoon jo judul nan samo karyo Chon Kye-young. Love Alarm ko dibintangi jo Kim So-hyun sabagai Kim Jo-jo, Song Kang sabagai Hwang Sun-oh sarato Jung Ga-ram sabagai Lee Hye-yeong. Drama iko ditayangkan patamo kali di Netflix pado 22 Agustus 2019. Drama iko masuk ka dalam 10 film Netflix nan paling populer.
Sinopsis
Drama korea Love Alarm mancaritoan baa kacanggihan teknologi dapek mangubah banyak hal dalam iduik. Drama iko diperankan oleh Kim So-hyun, Song Kang jo Jung Ga-ram. Drama iko bacarito tantang saurang gadih Sikolah Manangah Ateh (SMA) nan banamo Kim Jo-jo (diperankan oleh Kim So-hyun). Jo-jo marupoan saurang anak yatim piatu nan tingga di rumah bibinyo dan tantunyo harus karajo satalah inyo pulang sakolah. Jo-jo sudah lamo bakawan jo Lee Hye-young (diperankan oleh Jung Ga-ram) dan urang baduo ko sakolah di tampek yang samo. Kaduo urang ko indak manggunokan aplikasi nan populer saaik itu, JoAlarm, sahinggo Jo-jo indak tau kalau Hye-young suko inyo. Untuak mangatahui apokah ado urang nan suko pado awak, itu akan tadeteksi kalau urang tasabuik dalam radius 10 meter dari tampek awak. Lalu datanglah Hwang Sun-oh (diperankan oleh Song Kang) nan marupoan anak urang kayo dan model. Aplikasi milik Sun-oh acok bana babunyi, tapi nan manjadi heran adolah katiko di dakek Jo-jo, alarm tasabuik indak babunyi. Karano indak babunyi ikolah, akhirnyo drama antara urang batigo ko tajadi.
Pamilihan pamain
Peran utamo nan direncanokan ditawarkan ka Ahn Hyo-seop, tapi inyo manolak tawaran tasabuik. Kim So-hyun menjadi pamain yang baparan sabagai Kim Jo-jo dinilai dapek malakukan akting nan cocok dan keterampilan aktingnyo melebihi dari usianyo. Takaik pamilihan Jung Ga-ram, hal itu karano sutradara mancaliak dari mato nan saakan-akan mengisyaratkan sacaro lirih, jales jo barasiah. Lalu untuak Song Kang, menjalani audisi dan basaing jo 900 urang lainnyo yang mandaftar dan akhirnyo dipiliah untuak manjadi pamain pado drama iko.
(300244) 2007 EY8
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Pegesimallus polygramma
Pegesimallus polygramma adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
Rumah Limas
Rumah Limas adolah rumah tradisional di Sumatera Selatan utamonyo dek urang Palembang. Sasuai jo namonyo, atok rumah ko babantuak limas. Sadoalah bagian bangunannyo tabuek dari kayu. Kayu nan jadi pilihan di antaronyo kayu bulian jo kayu trembesi. Rumah ko dibangun tanpa mamakai paku. Kaunikan lain dari bangunan ko adolah lantai jo ruangnyo dibuek batingkek-tingkek nan disabuik kekijing. Kekijing ko dibuek sasuai jo fungsi tiok tingkek.
Koto Tangah, Padang
Koto Tangah adolah sabuah kecamatan di kota Padang, Sumatera Barat, Indonesia.
Sijarah
Koto Tangah didirian dek para parantau dari Saniang Baka, nan talatak di tapian Danau Singkarak. Saniang Baka ko marupoan salah satu rute padagangan ameh. Dek para parantau ko, manaruko Koto Tangah manjadi palabuahan jo tampek dagang, tarutamo ameh. Ameh tasabuik barasa dari Tanah Data.
Ropica tamborensis
Ropica tamborensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Tabanus catenatus
Tabanus catenatus adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
Koto Tangah, Padang
Sijarah
Pado taun 1663, VOC mandirian lojinyo di siko. Di wakatu nan samo, VOC mandapek hak dari kota-kota palabuahan pantai barat Sumatera bagian selatan untuak mamonopoli dagang ameh. Sainggo, VOC dapek mampagunokan palabuahan di siko untuak mangirim ameh-ameh nan ka diekspor dari Tanah Data.
Balimau
Balimau baarati mansucikan diri jo mandi gadang, supayo badan jo hati barasiah mamasuaki bulan Ramadhan. Sabalun masuak bulan puaso, di sore hari urang ramai balimau basamo di pincuran nagari, pantai, atau tabek. Tradisi ko bakambang di kalangan masarakaik Minangkabau, dan dipicayo lah balansuang sajak lamo. Konon arti kato balimau ko daulu asalnyo dek mandi pakai limau, tapi kini kok dikecekan mandi balimau, urang lansuang tau itu adolah mandi saluruah badan.
(52847) 1998 RU67
(52847) 1998 RU67 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 14 September 1998 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Psychoda psilotes
Psychoda psilotes adolah langau dari famili Psychodidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa biasonyo punyo antena panjang, samantaro sayoknyo babantuak saroman daun.
Chrysosoma stolyarovi
Chrysosoma stolyarovi adolah sabuah langau dari famili Dolichopodidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo ketek, dan punyo mato nan gadang.
Otenis chalybaea
Otenis chalybaea adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Phebellia nudicosta
Phebellia nudicosta adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Amphineurus (Nothormosia) meridionalis
Amphineurus (Nothormosia) meridionalis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Heteroglenea momeitensis
Heteroglenea momeitensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Helius (Eurhamphidia) mimicans
Helius (Eurhamphidia) mimicans adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Dicranomyia (Idiopyga) melleicauda stenoptera
Dicranomyia (Idiopyga) melleicauda stenoptera adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Geron orthoperus
Geron orthoperus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Kurarua vafella
Kurarua vafella adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Lasioptera ukogi
Lasioptera ukogi adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Palaeodocosia janickii
Palaeodocosia janickii adolah langau dari famili Mycetophilidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(73780) 1994 RR22
(73780) 1994 RR22 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 5 September 1994 dek E W Elst di La Silla.
Tedania (Tedania) brasiliensis
Tedania (Tedania) brasiliensis adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
(79173) 1993 FE41
(79173) 1993 FE41 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 19 Maret 1993 dek UESAC di La Silla.
Pambantuakan
Sarupo sabuak asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai sakalompok planetesimal. Planetesimal nan akan manjadi sabuak asteroid tagaduah dek gravitasi Yupiter, sainggo indak dapek mambantuak planet, dan malah mangorbit Matoari.
Pygoleptura
Pygoleptura adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Gynoplistia (Gynoplistia) luteibasis
Gynoplistia (Gynoplistia) luteibasis adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Protosuberites ferrerhernandezi
Protosuberites ferrerhernandezi adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari filum Porifera dan subregnum Parazoa.
Callipero formosa
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
(68867) 2002 JE16
(68867) 2002 JE16 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 7 Mei 2002 dek NEAT di Palomar.
Glaphyra kobotokensis
Glaphyra kobotokensis adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(68867) 2002 JE16
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Glaphyra kobotokensis
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Protosuberites ferrerhernandezi
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Protosuberites ferrerhernandezi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Afrika Selatan
Republik Afrika Salatan adolah sabuah nagara di Afrika bagian selatan. Nagara ko babateh jo Namibia, Botswana jo Zimbabwe di utara sarato Mozambik jo Swaziland di timur lauik. Kasaluruahan Lesotho talatak di pedalaman Afrika Salatan.
Ismenia prarensis
Ismenia prarensis adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Dacus concolor
Dacus concolor adolah sabuah langau dari famili Tephritidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kabanyakan langau buah batalua dalam jaringan tanaman, di mano larva manamuan makanan partamonyo sangkek nyo muncua. Langau dewasa biasonyo barumua sangaik pendek. Babarapo hiduik salamo kurang dari saminggu.
55221 Nancynoblitt
(55221 Nancynoblitt) 2001 RM63 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 11 September 2001 dek Oakley di Oakley.
Culicoides subfagineus
Culicoides subfagineus adolah langau dari famili Ceratopogonidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
55221 Nancynoblitt
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Culicoides subfagineus
Langau iko dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
Cornulum virguliferum
Cornulum virguliferum adolah spesies spons nan tagolong dalam kelas Demospongiae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Cornulum dan famili  Acarnidae. Namo ilmiah spesies ko pertamo kali ditabikan pado taun 1983 dek L�vi & L�vi.
Acritus fuligineus
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Cerodontha sasakawai
Cerodontha sasakawai adolah langau dari famili Agromyzidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva langau ko herbivora dan biasonyo mamakan daun.
Phanaeus bordoni
Phanaeus bordoni adolah kumbang dari famili Scarabaeidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Catur
Catur adolah permainan nan dimainan dek duo urang di ate kotak bawarna hitam jo putiah, catur ko tamasuak olahraga walau ndak pakai fisik tapi catur ko di perlombakan. Satiok warna di papan catur mamiliki jumblah warna nan berbeda, warna hitam ado 32 kotak dan warna putiah ado 32 kotak jadi sadonyo ado 64 kotak. satiok pemain di agia 16 bidak catur nan masiang-masiang ado namonyo, 8 bidak catur di muko namonyo pion nan mempunyoi nilai nan samo, 8 di belakang tadiri dari rajo dan mentri, 2 gajah, 2 benteng, 2 kudo. Dalam permainan catur tadapek juo nilai bagi nan menang, seri /remis, kalah, nan manang dapek 1 angka, nan remis dapek 0,5 angka, nan kalah dapek 0 angka. Dalam setiok pemain di agia wakatu 2,5 jam untuak 40 langkah jiko alah 2,5 jam tapi alun salasai 40 langkah mako urang itu di nyatakan kalah, dan bilo keduo urang alah manyalasaikan 40 langkah tapi wakatu alun habis mako permainan di sambuang lain hari.
Phanaeus bordoni
Kumbang iko punyo antena lamela.
Catur
Dalam dunia catur tadapek peraturan dimano pihak lawan jo awak manyatoan remis walaupun baru 30 langkah dan masih ado kemungkinan untuak awak menang. Dalam dunia catur ko tawaran remis ko di kenal jo namo Remis GrandMaster, karno acok tajadi pado urang nan lah master mamainan catur ko. Bilo seseorang mengancam rajo lawan pihak itu harus menyabuikan SKAK, Lawan harus maambiak langkah pangamanan kepado rajo jo menutuikan rajo jo bidak catur nan lain.
Aplomya theclarum
Aplomya theclarum adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Catur
Langkah dan Tempo
Dalam malangkah satiok bidak catur mamiliki banyak macam langkahnyo. Pion malangkah lurui ka muko indak buliah baliak ka balakang atau ka sampiang, dalam awal permainan satiok pemainan buliah malangkahan pion sabanyak 2 kotak tapi siap tu cuman buliah 1 kota, pion hanyo buliah mamakan bidak lawan jo serong, kudo hanyo malangkah mambantuak huruf L sajo dan kudo dapek mundur jalannyo beda samo pion, benteng jalannyo bebas kacuali serong, kalau gajah jalannyo harus serong dan harus sawarna se.
(64336) 2001 UO62
(64336) 2001 UO62 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 17 Oktober 2001 dek LINEAR di Socorro.
Adesmus chalumeaui
Adesmus chalumeaui adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Geranomyia recondita recondita
Geranomyia recondita recondita adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(67876) 2000 WH37
(67876) 2000 WH37 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 20 November 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Linyphia ludibunda
Linyphia ludibunda adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Linyphia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1886 dek Keyserling.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Peru.
Dioctria annulata
Dioctria annulata adolah saikua langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
(57564) 2001 TV49
(57564) 2001 TV49 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 13 Oktober 2001 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Linyphia lurida
Linyphia lurida adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Linyphia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1886 dek Keyserling.
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kolombia.
(36284) 2000 DM8
(36284) 2000 DM8 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Apollo, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.554, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 14.9.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
(50968) 2000 GR86
(50968) 2000 GR86 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 4 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Esenbeckia melanopa
Esenbeckia melanopa adolah sabuah spesies Tabanidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau kudo dewasa mahisok nektar dan kadang-kadang sarbuak sari. Betino dari kabanyakan spesies adolah anautojenik, nan artinyo butuah mahisok darah sabalun mampu untuak bareproduksi sacaro efektif. Telua dilatakkan di ateh batu atau vegetasi biasonyo balansuang dakek jo aia misalnyo kolam ranang.
(50968) 2000 GR86
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Tipula (Microtipula) bitribula
Tipula (Microtipula) bitribula adolah langau dari famili Tipulidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Kacang tojin
Kacang Tojin adolah makanan ringan khas dari Sumatera Barat, Indonesia. Kacang Tojin marupokan juo makanan untuak dikulek-kulek yang biasonyo basobok di wakatu hari rayo atau hari-hari gadang lainnyo di Minangkabau. Bahan utamonyo kacang tanah jo bumbu-bumbu nan lain taka bawang goreng jo nan lainnyo. Makanan iko dibuek jo caro nan indak payah, caro nan partamo kacang di abuih jo bumbu nan alah di masuak an ka panci untuak, kalau sadolah bumbu alah marasok ka kacang barulah kacang digoreng jo minyak angek, kacang tojin biasonyo lamo tahan kalau di masuak an ka boto kue tu di tutuik rapek-rapek buliah indak masuak angin.
Kacang Tojin sampai kini masih acok basobok di hari rayo idul fitri di Padang, karano kacang tojin mungkin di anggap makanan yang wajib atau kue rayo yang harus ado satiok hari rayo tibo. Di lua padang taka di pulau Jawa biasonyo kacang tojin ko disabuik kacang bawang, dima-dima makanan kacang tojin ko dikenal urang banyak indak hanyo di Sumatera Barat sajo. Tapi di lua Sumatera Barat kacang tojin ko samo-samo makanan ketek untuak acara-acara hari rayo atau hari gadang juo.
Bahan
Kacang tojin adolah makanan nan indak manganduang banyak bumbu, untuak mambuek kacang tojin, asiangan kacang tanah yang alah siap dibarasiahan, minyak goreang, salain kacang jo minyak goreng asiangan juo bumbu masak yang lain, taka bawang putiah giliang 1 sendok makan, bawang putiah irih, santan, daun limau, garam 1/2 sendok makan,daun saledri, penyedap raso, aia putiah sacukuiknyo.
Caro mamasak
Proses mamasak kacang tojin cukuik mudah, proses partamo angek an aia putiah dulu sambia dimasuak an bawang putiah giliang ka dalam aia yang sadang diabuih sambia dikacau-kacau, sasudah tu masuakan garam jo daun limau aduak taruih sampai manggalagak, kalau alah manggalagak baru masuak an kacang tanah nan alah barasiah tadi ka dalam aia yang alah diabuih tadi, tungguan lo liak sampai manggalagak. Sambia maabuih kacang jan lupo angek an minyak goreang, kalau kacang lah manggalagak angkek kacang ka piriang atau panci, irih daun saledri yang alah diasiangan, masuakan daun saledri yang alah diirih kadalam panci yang ado bawang sudah diabuih tadi, jan lupo masuak penyedap raso bagai, sasudah tu masuak an bawang putiah yang alah diirih ka dalam minyak goreang yang alah diangek an tadi, kalau alah mulai coklat warnanyo angkek dari kuali asiangan diciek tampek, siaptu baru masuak an kacang yang alah dicampua jo bumbu tu ka minyak goreang yang alah diangek an tadi sambia dikacau-kacau sampai warnanyo alah agak kuniang ameh baru di angkek dari kuali, rameh-rameh bawang putiah yang alah salasai bagoreang tadi tu campuan ka kacang yang baru sudah di goreang tadi. Kalau lah sudah sadoalah proses tu kacang tojin alah bisa dimakan jo rasonyo nan gurih.
Tasiocera (Tasiocera) angustistylus
Tasiocera (Tasiocera) angustistylus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok. Larvanyo biasonyo dapek ditamukan habitatnyo di paraiaran ataupun semi parairan.
(37732) 1996 TY68
(37732) 1996 TY68 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.026, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 11.8.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Erythrus biimpressus
Erythrus biimpressus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Cortispongilla barroisi
Saroman spons pado umumnyo, spesies ko mamiliki tubuah nan bapori dan pamukaan nan kareh mode batu. Salain itu, Cortispongilla barroisi dapek juo manyerap oksigen dari aia malalui proses difusi.
Myllaena apetina
Myllaena apetina adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Eutetrapha chlorotica
Eutetrapha chlorotica adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Drosophila smithersi
Drosophila smithersi adolah saikua langau dari genus Drosophila. Spesies ko juo marupokan bagian dari famili Drosophila, ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Linyphia maculosa
Linyphia maculosa adolah sabuah spesies lawah nan tagolong dalam famili Linyphiidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari genus Linyphia dan ordo Araneae. Namo ilmiah dari spesies ko partamo kali ditabik'an pado taun 1909 dek Banks.
Mohammad Djamil Djaho
Mohammad Djamil Djaho lahia di Jaho, Padang panjang pado taun 1875 M. Mohammad Djamil Djaho marupoan tokoh Kaum Tuo. Inyo mampu manjadi panangah polemik antaro Kaum Tuo dan Kaum Mudo. Bahkan Inyo marupoan tampek batanyo Kaum Adat, tarutamo dalam persoalan harato pusako tinggi. Salain marupoan Kaum Tuo, Mohammad Djamil Djaho marupoan panulih untuak majalah Al-Mizan, nan alah terbit sajak taun 1920. Pado taun 1924, inyo mandirian madrasah di Jaho nan kamudian baganti namo manjadi Madrasah Tarbiyah Islamiyah pado 1928.
Linyphia maculosa
Lawah iko biasonyo banyak ditamui di Kosta Rika.
Mohammad Djamil Djaho
Pandidiakan jo pagaulan
Mohammad Djamil Djaho patamo kali manampuah pandidiakan pado umua 13 taun (1888) di halawah surau Gunuang Rajo di bawah bimbiangan Syekh Al-Jufri. Limo taun kamudian (1893) inyo pindah ka halawah surau Tanjung Bungo (Padang Ganting) di bawah pimpinan Syekh Ayub. Enam taun kamudian (1899), inyo bersamo jo Sulaiman Ar-Rasuli sahabaik karibnyo pindah ka surau Koto Tuo Biaro IV Angkat Candung (Bukittinggi). Pado taun barikuiknyo inyo pindah ka surau halaqah Syekh Abdullah di Halaban (Payakumbuh), saurang ulama nan ahli dalam ilmu hadis jo tafsir. Dengan kamampuan nan dimilikinyo katiko baraja di surau Syekh Abdullah Halaban, Mohammad Djamil Djaho diangkek sabagai guru bantu sarato acok dibao jo Syekh Abdullah Halaban untuak badakwah di daerah Payakumbuh.
Pado usia 33 taun (1908), Mohammad Djamil Djaho barangkek ka Makkah untuak malanjuikan pandidiakannyo. Sasudah 10 taun baraja di Makkah, inyo pulang ka tanah aia pado taun 1918 dan mangaja di Jaho dan babarapo daerah lainnya, saroman surau Ganting di Gunuang dan Thawalib Padang Panjang. Taun 1921 inyo diangkek sabagai salah saurang dewan redaksi majalah Al-Mizan nan alah terbit sajak taun 1920.
Pangharagoan
Pado tangga 17 Agustus 1977, Mohammad Djamil Djaho diberikan penghormatan sabagai Pahlawan Pendidikan dek Pamarentah Hindia (1936) maupun  Pamarentah Tingkat I Sumatera Barat.
Hypenetes loewi
Hypenetes loewi adolah langau dari famili Asilidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mampunyoi insting predator nan agresif dan makanan utamonyo adolah saranggo lain.
2008 GZ3
2008 GZ3 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Amor, nan talatak dakek jo bumi. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.488, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 25.2.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Anopheles filipinae
Anopheles filipinae adolah saikua rangik dari famili Culicidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Spesies iko mahisok darah dari vertebrata hiduik.
(58072) 1476 T-2
(58072) 1476 T-2 adolah sabuah asteroid nan talatak di sabuak utamo. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 30 September 1973 dek C J van Houten, I van Houten-Groeneveld, T Gehrels di Palomar.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Molophilus (Molophilus) pictifemoratus
Molophilus (Molophilus) pictifemoratus adolah langau dari famili Limoniidae. Langau ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(76641) 2000 HT20
(76641) 2000 HT20 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko ditamukan pado tanggal 27 April 2000 dek LINEAR di Socorro.
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula Matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Systropus formosanus
Systropus formosanus adolah langau dari famili Bombyliidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Alloiodites dispar
Alloiodites dispar adolah kumbang dari famili Histeridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko punyo elitra nan pendek dan antena.
Systropus formosanus
Langau dewasa spesies ko biasonyo mamakan nektar jo polen nan ado dalam bungo.
Bahaso Minangkabau
Bahaso Minangkabau atau baso Minang marupokan bahaso nan tamasuak dalam rumpun bahaso Austronesia. Baso Minang acok disabuik sacaro umum dek etnis lain di Indonesia sabagai Bahasa Padang. Baso Minang dipakai dek urang Minang di Sumatra Barat, sarato urang Minang di rantau baiak di Indonesia atau di lua nagari.
Baso Minang ko mampunyoi banyak dialek, bahkan dialek di duo nagari nan badakekanpun dapek sajo babeda. Pabedaan dialek ko dapek dari intonasi (ado dialek nan agak bairama, ado nan data sajo, bahkan ado pulo nan agak kareh) maupun dari pilihan kato. Tapi sacaro umum baso Minang nan dipakai di pakotaan, utamonyo di Padang atau kota-kota parantauan di lua Sumbar, manjadi bahaso panganta untuak urang-urang Minang nan dari babagai daerah baiak dalam mangecek sahari-hari maupun dalam kasusastraan Minangkabau. Hal iko tajadi dek wilayah pakotaan tacampua sagalo macam dialek nan ado di wilayah Minangkabau sainggo bahaso Minangkabau di pakotaan dianggap sabagai bahaso Minangkabau umum.
Bahaso Minang kini dalam kategori nan cukuik aman dari kapunahan dek karano masih digunoan sabagai bahaso sahari-hari dek masyarakaik Minangkabau. Walaupun banyak urang Minangkabau nan marantau ka babagai daerah, bahaso Minang masih juo dibaok sarato gunoannyo dalam mangecek sahari-hari jo sasamo urang Minang di rantau.
Kajian
Bahaso Minangkabau dikalompokkan dalam bahaso daerah nan posisinyo dianggap di bawah dari bahaso Nusantara (bahaso Indonesia) dan bagian dari rumpun bahaso Malayu-Polinesia nan juo bagian dari rumpun bahaso nan labah gadang, yaitu rumpun bahaso Austronesia. Walau baitu, pamisahan atau bateh-bateh bahaso salamonyo alun lai jaleh. Alun ado pamisahan tageh antara ciek baso jo baso lain. Bahaso Minangkabau muncua sabagai bahaso nan saroman jo bahaso Malayu sainggo dek panaliti partamo bahaso ko pado abaik 18-19 maanggapnyo sabagai dialek dari bahaso Malayu. Hal iko muncua dek hanyo dibedakan dari varian leksikal jo fonetis sajo. Pado akhia abaik ka 19 kajian nan spefisik tantang bahaso Minangkabau pun dimulai.
Pado taun 1870 panilitian tantang bahaso Minangkabau dimulai. Pado sangkek tu panaliti bafokus pado caro bahaso Minangkabau ko dituliskan. Salamo ko bahaso Minangkabau alah ditulih dalam huruf Jawi, tapi alun lai jaleh mambedakan antaro bahaso Minangkabau jo Malayu. Panulisan bahaso Minang masih dipalakukan cando baso Malayu. Panaliti mulai mancubo malatinkan panulisan bahaso Minangkabau sarato bahaso Malayu untuak mambedakan antaro karya sastra Malayu jo karya sastra Minang. J. Pijnappel basamo Si Daoed Radja Medan malakukan usaho partamo malatinkan bahaso Minangkabau jo manabikkan kumpulan carito pendek pado 1872 nan bajudul Minangkabausch-Maleisch Zamenspraken. Kudian disusul panulih-panulih lainnyo. Namun, panulisan Latin antaro panulih-panulih tasabuik alun lai samo. Baru pado taun 1891 J.L. van der Toorn manjadi palopor kajian Minangkabau nan mampunyoi transkripsi Latin nan jaleh dan kudian diikuti panulih-panulih lainnyo.
Pado maso sasudah Kamardekaan Indonesia, panaliti-panaliti Balando mulai indak turuik sato mangkaji baliak bahaso Minang. Kudia, dilanjuikan jo panulih-panulih dalam nagari. Kajian-kajian nan ditabikkan banyak babantuak skripsi jo disertasi. Ditabikkan ulang pulo karya-karya sastra klasik Minangkabau dek panabik lokal. Pado taun 1970 diadokan seminar tantang sijarah jo budayo Minangkabau nan maimbau tokoh-tokoh cadiak condokio Minangkabau di Batusangka nan mamunculan pambaruan dalam kajian Minangkabau. Singgalang jo Haluan manjadi media massa nan turuik manabikkan karya-karya sastra Minang. Surek-surek kaba tasabuik kadang mamuek pulo ulasan tantang bahaso Minangkabau. Pado taun 1976, ditabikkan ijoan resmi bahaso Minangkabau dek Sanggar Kerja Ejaan Bahasa Minangkabau dan mulailah kajian bahaso nan labiah teknis. Pado taun 1980 diadokan pulo baliak seminar untuak manyumarakkan baliak kajian bahaso Minang dek panabikkan karya-karya Minang lah mulai kurang. Kajian dialek pun mulai dikambangkan pado maso iko dek panaliti-paniliti cando Tamsin Medan, Syamsir Arifin, jo Nadra.
Sebaran pamakai
Manuruik sijarahnyo, mulonyo bahaso Minangkabau taseba pado wilayah bakeh kakuasoan Karajaan Pagaruyuang nan bapusek di padalaman Minangkabau, Sumatera Barat. Bateh-batehnyo biaso dinyatokan dalam ungkapan Minang atau Tambo Minangkabau barikuik iko:
Dari sisi harafiahnyo bateh-bateh nagari nan disabuikan ko marupoan sasuatu nan indak pasti, namun kudian ado pandapek baso kawasan nan dipasangkokan ko antaro lain: Sikilang Aia Bangih adolah bateh barat daya, kini di kabupaten Pasaman Barat nan babatehan jo Kabupaten Mandailing Natal, Sumatera Utara; Taratak Aia Itam adolah bateh tenggara, dakek Taluak Kuantan di Kabupaten Kuantan Singingi, Riau; Sipisok-pisok adolah bateh utara sampai ka Sialang, Kabupaten Lima Puluh Kota, Sumatera Barat nan babatehan jo Rantau Barangin, Kabupaten Kampar, Riau; Riak Nan Badabua adolah Pasisia Selatan; nan taakhia Durian Ditakuak Rajo adolah bateh dakek Kabupaten Bungo, Jambi.
Ahli-ahli bahaso lah manaliti baso dialek-dialek bahaso Minang, salain dipagunoan di Sumatera Barat, basuo juo di babarapo daerah di pabatasan Jambi (sapanjang sungai Batanghari), Kampar (Riau), kalompok-kalompok di pasisia Aceh Barat (dinamoan suku Aneuk Jamee), jo Nagari Sambilan (Malaysia), nan niniak muyangnyo barasa dari ranah Minang sajak berabaik-abaik nan lalu (deknyo disabuik Baso Nogoghi/Nogori). Panalitian lain manamuan baso bahaso Minang banyak dipagunoan juo di daerah Mukomuko (Bengkulu), Natal jo Barus (Sumatera Utara), Tapak Tuan (Aceh), sarato di Bangkinang, Pakanbaru, jo Taluak (Riau).
Fonologi
Sacaro fonemis, bahaso Minangkabau mampunyoi limo segmen vokal, iyolah /a, i, u, e, dan o/. Namun sacaro fonetis, bahaso Minangkabau mampunyoi sambilan bunyi vokal, dek karano vokal /a, i, u, e, dan o/ dapek manjadi kandua, apobilo talatak pado posisi tatutuik, iyolah sabalun bunyi glotal. Jadi dalam bahaso Minangkabau tiok-tiok vokal /a, i, u, e, dan o/ mampunyoi alofon [I, U, ε, ɔ].
Sacara fonemis jumlah konsonan asa bahaso Minangkabau bajumlah 18 buah, iyolah /p, b, t, d, c, j, k, g, r, l, s, h, m, n, ŋ, ñ, w, y/, namun sacaro fonetis bahaso Minangkabau mamiliki 19 buah bunyi konsonan, iyolah /p, b, t, d, c, j, k, g, r, l, s, h,m, n, ŋ, ñ, ʔ, w, y/. Dek itu, mako jumlah segmen dalam bahaso Minangkabau baiak vokal maupun konsonan sacaro fonemis adolah 23 buah, sadangkan sacaro fonetis sabanyak 28 segmen.
Proses parubahan nan tajadi dari realisasi fonemis ka fonetis ado salapan kaidah fonologis. Kasalapan kaidah fonologis itu diantaronyo: (1) kaidah manganduakan vokal, (2) kaidah pangilangan konsonan /h/, (3) kaidah pangilangan bunyi-bunyi resonan /p, t, k, s, c/, (4) kaidah panambahan semivokal /w/ jo /y/, (5) kaidah panambahan konsonan /l/, (6) kaidah panambahan konsonan /r/, (7) kaidah parubahan konsonan /h/, jo (8) kaidah parubahan kosonan /k/.
Barikuik fonem nan ado dalam bahaso Minangkabau: Dalam bahaso Minangkabau ado tujuah buah diftong nan di antaronyo: [ia], [ua], [ea], [ui], [oi], [au], jo [ai]. Diftong ko dibunyian dalam ciek ambuihan angok sarato ciek suku kato. Banyaknyo diftong manjadiannyo sabagai kakhasan dalam bahaso Minangkabau dibandiang jo bahaso lain dalam rumpun bahaso Malayu. Barikuik posisi-posisi diftong dalam bahaso Minang jo contohnyo: Salain diftong, ado pulo nan disabuik deretan vokal. Deretan vokal tadiri dari duo huruf vokal badakekan, tapi babeda ambuihan angok sainggo babeda suku kato. Sabagian deretan vokal nan ado yaitu:
Tata bahaso
Bahaso Minangkabau indak manggunoan kato-kato bagender bak cando bahaso-bahaso di Eropa ataupun co bahaso Arab. Ado pun kato-kato bagender dalam bahaso Minangkabau iyolah kato-kato sapoan atau kato ganti, misanyo "waang" untuak laki-laki jo "kau" untuak padusi, atau "uda" untuak sudaro laki-laki nan labiah tuo jo "uni" untuak sudaro padusi nan labiah tuo.
Colobothea sahlbergi
Colobothea sahlbergi adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bahaso Minangkabau
Tata bahaso
Kato benda nan ka diubah manjadi bantuak jamak manggunoan reduplikasi (pangulangan kato), tapi anyo balaku kok bilangannyo indak dicantuman do. Sabagai contoh "saribu urang", bukan "saribu urang-urang". Pangulangan kato dalam bahaso Minang indak tabateh pado kato benda sajo atau untuak bantuak jamak sajo, tapi dapek juo untuak kato-kato nan lain.
Colobothea sahlbergi
Larva kumbang iko, nan biaso disabuik panggerek kapalo bunda, manggerek ka dalam kayu, dima inyo dapek manyebabkan karusakan nan laweh untuak batang kayu hiduik ataupun kayu nan lah ditabang.
Bahaso Minangkabau
Tata bahaso
Dalam bahaso Minangkabau, ado kato ganti urang nan mampunyoi labiah dari duo fungsi, iyolah "awak" atau disingkek "wak". Kato "awak" dapek baarati kato ganti untuak urang partamo tungga, urang partamo jamak (baiak tamasuak lawan mangecek atau tido), jo urang kaduo tungga. Hal iko bagantuang pado konteks bicaronyo.
Susunan kato dasa dalam kalimaik bahaso Minangkabau Umum (BMU) iyolah Subjek - Predikat - Objek (SPO), nan biaso dipakai dalam ragam biaso atau rasmi. Samantaro pado ragam adaik jo sastra, pola susunan Prefikat - Objek - Subjek (POS) nan labiah banyak dipakai. Contoh-contohnyo: Susunan kato dalam bahaso Minangkabau dapek juo barubah manuruik kato nan ditakankan. Kato nan ditakankan dilatakkan di pangka kalimaik, misalnyo: "*Kato bagarih bawah adolah kato nan ditakankan dek si pambicaro"Kato karajo dalam bahaso Minangkabau indak mangenal pabedaan wakatu do (tense). Wakatu dinyatoan jo manambahan kato katarangan wakatu (sarupo, "kapatang", "kini", atau "bisuak"), atau patunjuak lain misanyo "alah" atau "alun".
Kalimaik positif jo negatif
Namun, pamakaian fatis "do" iko sipaiknyo indak wajib do. Buliah indak bakato fatis diakhia kalimaiknyo.
Dialek
Bahaso Minang punyo banyak dialek, bahkan di duo kampuang nan tapisah dek sungai sakali pun dapek balainan dialeknyo. Manuruik Nadra, di wilayah Sumatera Barat bahaso Minang dapek dibagi dalam tujuah dialek, yaitu:
Salain tu, dialek-dialek Payakumbuah, Agam-Tanah Data, jo Pancuang Soal nan tiok-tioknyo dapek dibagi pulo ka dalam duo sub-dialek. Tamsin Medan bapandapek baso pabedaan nan sangaik manonjol adolah antaro dialek nan ditutuakan di Kabupaten Pesisir Selatan jo dialek di Kabupaten Mukomuko, Bengkulu.
Dialek bahaso Minang nan ditutuakan dek sabagian panduduak di sapanjang pasisia barat pulau Sumatera mulai dari Mandailing Natal, Sibolga, dan Barus di Sumatera Utara disabuik juo jo namo bahaso Pasisi; sadangkan dialek bahaso Minang nan ditutuakan di Singkil, Simeulue, Aceh Selatan, Aceh Barat Daya jo Meulaboh disabuik juo jo namo bahaso Aneuk Jamee.
Bahaso Minangkabau nan ado di Provinsi Riau tadiri dari limo dialek, di antaronyo:
Dialek-dialek bahaso Minangkabau nan ado di Provinsi Riau mandapek pangaruah dari bahaso Melayu, sainggo dialek tasabuik acok dianggap sabagai bahaso Melayu Riau ataupun sabagai bahaso surang.
Subagai contoh, barikuik iko adolah pabandiangan antaro babarapo dialek bahaso Minangkabau:
Bahaso Jamee
Bahaso Jamee adolah bahaso nan dipakai urang Aneuk Jamee sarato marupokan jinih dialek bahaso Minangkabau. Bahaso daerah nan taseba di sapanjang pasisia barat jo selatan Aceh ko, walaupun disabuik badialek bahaso Minangkabau, tapi Urang Aceh ado nan manyabuiknyo jo Basa Jamee atau Basa Baiko. Sadangkan urang Aneuk Jamee surang labiah suko manyabuiknyo jo Baso Jamu atau Basa Jamee.
Cylindrarctus americanus
Cylindrarctus americanus adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Bahaso Minangkabau
Bahaso Jamee
Bahaso Jamee mampunyoi pabedaan jo bahaso induaknyo, Minangkabau, sangaik mungkin tapangaruah dek faktor asimilasi jo bahaso Aceh nan manjadi lingua franca di Aceh pasisia. Ado sajumlah kato dalam bahaso Minangkabau umum nan tadanga kasa, tapi manjadi biaso dalam bahaso Jamee, cando kato "Wa ang" nan marujuak pado "Sanak" atau "Angkau". Salain itu, ado pulo panyingkekan sajumlah kato dari Minangkabau, sarupo kato "Wa ang" manjadi "ang" sajo, sarupo jo dialek lainnyo.
Kato nan ampek
Kato malereang marupokan ragam bahaso Minang nan dipakai dek ado raso sagan manyagani. Ragam ko biaso dipakai antaro mintuo ka minantu, atau pauni rumah jo sumando nan tingga sarumah dek sagan pado sumando nan marupokan tamu di ateh rumah. Dalam ragam ko katiko manyampaian mukasuik musti disampaian jo kato-kato kiasan, indak buliah bataruih tarang. Sacaro sederhana, kato malereang ko marupokan kato sindia dalam arati positif. Contohnyo katiko mintuo ka mintak tolong ka minantu untuak maidukan kipeh, mangko mintuo indak buliah lansuang manyabuik "Minantu, tolong iduikan kipeh!", tapi "Minantu, ari ko rasonyo angek bana indak cando ari sabalunnyo." Dalam kato malereng ko, surang minantu atau sumando musti mangarati satiok kalimaiak nan takecekan dek urang rumah. Kok indak, minantu tasabuik dikecekan indak baradaik atau indak pandai.
(359616) 2011 JA11
(359616) 2011 JA11 adolah sabuah asteroid. Asteroid ko marupokan bagian dari asteroid Troya Yupiter, nan talatak di orbit Yupiter. Eksentrisitas orbit asteroid ko tacatat sagadang 0.104, samantaro magnitudo mutlaknyo adolah 13.2.
Mycodiplosis pucciniacola
Mycodiplosis pucciniacola adolah langau dari famili Cecidomyiidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
(359616) 2011 JA11
Pambantuakan
Sarupo asteroid sacaro kasaluruahan, asteroid ko tabantuak dari nebula matoari primordial sabagai pacahan planetesimal, sasuatu di nebula matoari mudo nan indak cukuik gadang untuak barubah manjadi planet.
Mycodiplosis pucciniacola
Langau iko biasonyo kenek dan punyo antena panjang, samantaro sayoknyo barambuik.
Brachypremna karma
Langau iko biasonyo tingga di tampek lambok.
Bahaso Minangkabau
Kato nan ampek
Kato mandata marupokan ragam bahaso Minang nan dipakai antaro urang nan saumua atau sapangkek status sosialnyo. Dalam ragam ko, mukasuik dapek disampaikan sacaro lansuang tanpa paralu babaso basi. Walau baitu, tatap paralu mamparatian sopan santun dalam mangecek.
Laccodytes pumilio
Laccodytes pumilio adolah kumbang dari famili Dytiscidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Arianops thornei
Arianops thornei adolah kumbang dari famili Staphylinidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Kumbang iko biasonyo punyo elitra nan pendek.
Megaselia nubilipennis
Megaselia nubilipennis adolah langau dari famili Phoridae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Trichepectasis rufescens
Trichepectasis rufescens adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Bahaso Minangkabau
Kato nan ampek
Kato manurun marupokan ragam bahaso Minang nan dipakai dari urang nan labiah gaek atau status sosial tinggi ka urang nan labiah mudo atau status sosialnyo labiah randah. Dalam ragam ko musti mangecek sacaro lamah lambuik dan musti tageh katiko manasihati nan mudo.
Nemoraea nigroscutellata
Nemoraea nigroscutellata adolah langau dari famili Tachinidae. Langau iko juo marupokan bagian dari ordo Diptera, kelas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.
Langau iko marupokan parasit Protelean.
Bahaso Minangkabau
Kato nan ampek
Aturan kato nan ampek ko ampia sarupo jo tingkatan bahaso Jawa nan ma pamakaiannyo disasuaikan jo status sosial. Nan mambedakannyo adolah pado bahaso Minang pabedaan tasabuik anyo pado piliahan diksinyo sajo, samantaro bahaso Jawa pabedaan tasabuik memang pado status atau tingkatan kato nan dipakai. Misalnyo kato "kaki" dalam bahaso Minang akan samo sajo disatiok tingkatannyo, samantaro dalam bahaso Jawa ka maalami parubahan wujuik kato di satiok tingkeknyo.
Xylotrechus emaciatus
Xylotrechus emaciatus adolah kumbang tanduak panjang dari famili Cerambycidae. Spesies ko juo marupokan bagian dari ordo Coleoptera, kalas Insecta, filum Arthropoda, dan kingdom Animalia.