cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кугу Шеде
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Ялкаева, Надежда Сайфулловна
Илыш корныжо
Сераш школышто тунеммыж годымак тӱҥалын. «Ме чоҥена» икымше ойлымашыже 1934 ийыште «У вий» журналыште савыкталтын. Яныш Ялкайным арестоватлымек да лӱен пуштмек, тудлан, «калык тушманын» ватыже семын, шке возымыжым савыкташ темлаш лӱдыкшӧ лийын. Сандене сылнымут пашам кӱлынжӧ марийжын поро лӱмжым пӧртылтымек гына ышташ тӱҥалын. «Йоча сад» икымше почеламут книгаже 1964 ийыште лектын. Варажым «Ошкылам пеленет», «Оҥай пассажир» да моло книгажат савыкталтыныт. Йоча садлаш коштшо да школышто тунемше-влак коклаште марий йоча сылнымутым шараш Н. Ялкайн пеш шуко ыштен. Йоча учрежденийлаште чӱчкыдын уна лийын, тушто К. Чуковский, С. Маршак дене вашлиймыж нерген каласкален, почеламут-влакым лудын.
Викиувер:Марий йылмым да тӱвырам вияҥдаш йӧным ыштена
Аудиокнигам возымо проектым рӱдерын пашаеҥже-влак Андрей Чемышев, Надежда Тимофеева илышыш шыҥдарат. Тыгак тиде сомылым кызыт Россий армийыште службым эртыше Вадим Протасов шке кумылын шукта.
Савыктышым лукмаште марий тӱвыра рӱдерын директоржо Наталья Пушкинан вуйлатыме почеш сӱретче Марина Тогубицкая, уста полиграфист Юрий Васильев, редактор Раисия Николаева тыршеныт. Альбом-чиялтышым «Стринг» типографийыште 500 экземпляр дене савыктен лукмо.
Араша
Араша (Васенево) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Староверово
Староверово (Староверово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Акпатыр чочой
Марий калык Юл кундемын кыдалаш ужашыштыже верланыше ик эн тошто калыклан шотлалтеш. Марий-влак Изи Какшан ден Виче эҥерла коклаште верланеныт. Тыште, онапу йымалне, марий калыкын пытартыш вуйлатышыже Акпатырым тойымо. Кажне марий еҥ шке ӱмырыштыже кеч ик гана тышке толын шовычым ӱдырлан але солыкым рвезылан сакышаш улеш.
Богуслав (ола)
Категорий:Киев велысе олала
Муналмаш
Муналмаш (Маламаш) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Кокласола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 108 еҥ (2004 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Аршиксола
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Рутка (Курыкмарий кундем)
Рутка (Рутка, Рутка) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Пайскурык
Пайскурык (Черкысола) (Пайскырык, Пайгусово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Пайскурык ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 320 еҥ (2001 ий), 355 еҥ (2014 ий).
Гайсин
Гайсин (Гайсин) — ола Украиныште Винница велыште. Гайсин кундемын рӱдерже. Калыкчот: 25 883 еҥ (2021 ий).
Ӱлыл Лапчын почиҥга
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Нурӱмбал (У Торъял кундем)
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «нур» + «ӱмбал» = «нурӱмбал».
Тумна ден рывыж
— Молан тылат игем кудалтем? Кӱзен кочкаш — кидет уке, руэн кочкаш — товарет уке, кызытат кок игем ондален кочкыч.
Угинде (кинофильм)
Кылвер-влак
Категорий:Марий кинофильм-влак
Сӱвыль (ыҥ-влак)
Сӱвыль мут ончыктен кертеш:
Кудрявцев, Владимир Геннадьевич
Илыш корныжо
1973 ийыште Йошкар-Оласе 1-ше №-ан школ-интернатым (кызыт – Калыкле президент школ) тунем пытарен.
1984-2006 ийлаште Йылмым, литературым да историйым шымлыше В.М.Васильев лӱмеш марий шанче институтышто пашам ыштен: ончыч изирак (младший), вара кугурак шанче пашаеҥлан, фольклор да искусство пӧлка вуйлатышылан.
Озьорка
Верланыме вер
Чыкма ола деч 11 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Бершадь
Бершадь (Бершадь) — Украиныште Винница велыште Гайсин кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 12 466 еҥ (2021 ий).
682
Кӧ колен
Категорий:682Категорий:VII курым
Богородский хутор
Богородский хутор (Хутор Богородский) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Нолянур
Нолянур (Элпанур почиҥга) (Ноле-Мучаш) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Руш Байбак
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Сӱвыль (эҥер)
Категорий:Чувашийысе эҥерла
Рыбаков, Пётр Спиридонович
Илыш корныжо
Пётр Эсеней 1926 ийын идым тылзын 8-ше кечынже Марий автоном область Маскасола кундем Эсенейсола ялеш кресаньык ешеш шочын. Кузнецово школышто тунемын. 17 ияш рвезе фронтыш каен. Демобилизаций деч вара сельсовет секретарьлан ыштен. 1949–1954 ийлаште Ленинградысе А.Н. Островский лӱмеш театральный институтышто тунемын. Республикысе калык творчестве пӧртын директоржылан, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драмтеатрын актёржылан, МАССР культур министерствын методистшылан, «Марий коммуна» да «Молодой коммунист» газет редакцийлаште ыштен.
Литератур пашам 1954 ийыште тӱҥалын. Ик актан икмыняр пьесым возен, нуно Культур министерствын репертуар сборниклаштышт савыкталтыныт. 1961 ийыште Маргостеатрын сценыштыже тудын пьесыж почеш «Арва шеҥгек йога» спектакль шындалтын. Варажым «Пиалан ваштар-влак», «Шуматкечын – мончашке» да моло комедийже-влак ончыкталтыныт. П. Эсенейын драматургын да актёрын усталыкше лийын, тудо калык мыскарам пален да шижын моштен. Арам огыл тудын чыла комедийжымат ончышо-влак эреак куанен вашлийыныт да онченыт. Писательын друматургиян произведенийлаштыже эртакак каньыле мыскара, калыкын тыглай кутырымо йылмыже, воштылчык да койдарчык лийыныт.
Ладыжин (ола)
Ладыжин (Ладижин) — Украиныште Винница велыште Гайсин кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 23 791 еҥ (2021 ий).
Тошто Арзамат
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Сосновый Бор
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Пызыкнур
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Аркамбал (Провой кундем)
Верланыме вер
Чакмарий сола деч 1 километр тораште лийын шоген.
Назарово
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Пампалче
Ош моторым мый вашлийым,
Кушто колынам гын.
Ала толшо йомакем гыч
Ончалам да, воштылам да,
Юлисола
Верланыме вер
Ежово сола деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Орловцы
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Орловцы ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
688
688 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:688Категорий:VII курым
Когыльэҥер почиҥга
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «когыльо» + «эҥер» = «когыль(о)эҥер».
Гусевский чодыра участок
Верланыме вер
Кугу Ӧрша ял деч 7 километр касвелне лийын шоген.
Кадыкова, Галина Николаевна
Илыш корныжо
2016 ий гыч тӱвыра да сымыктыш кафедрын вуйлатышыже сомылым шуктен.
Памаш вӱдем
Кузе тиде лийын, тачат мый шарнем, Пуйто кава гычын шӱдыр волен. Тудо вашталтыш чыла илышем, Сылне мут-влакым мылам пöлеклен.
Жапна кӱэмалтын нимо ок вашталт, Кушто таҥем монден мыйым коштат. Пӱтынь тӱняжак улат тый гына, Тыйым вел ужын чонем лыплана.
Оръю Коряково
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 10 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Красный Иванов
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Оршӱт
Эртымгорно
2003 ийыште теле тылзын 4-ше кечынже Оршӱт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Таныгин, Александр Иванович
Важ-влак
Категорий:Онаеҥ-влак Категорий:Марий Мер Каҥашын йыжъеҥже-влак
Калита (Киев вел)
Калита (Калита) — Украиныште Киев велыште Бровары кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 4 754 еҥ (2021 ий).
Нуръял Корамас
Нуръял Корамас (Нуръял Карамас) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Кокласола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 163 еҥ (2004 ий), 122 еҥ (2010 ий).
Кӱдыроҥгыр
«Кӱдыроҥгыр» — Алексей Алексеевын 1992 ийыште возымо мурыжо.
Абросимово
Верланыме вер
Васильевский ял деч 8,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Новиков, Семён Сергеевич
Илыш корныжо
ЭрВел Семон 1946 ийын ӱярня тылзын 29-ше кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Тымбай ялеш кресаньык ешеш шочын. Верысе кандашияш школым пытарымек, Уфа оласе финанс техникумыш пурен. 1965–1968 ийлаште Совет Армий радамыште служитлен.
Евстифеев, Александр Александрович
Илыш корно
2000-2002 ийлаште Юлсер федерал йырвелыште Россий президентын полномочный представительжын алмаштышыжлан ыштен, Россий Федерацийын 15 субъектыштыже тӧртык-влакым Россий Конституций да федерал законодательстве деке шотыш кондымо пашам вуйлатен.
694
Кӧ колен
Категорий:694Категорий:VII курым
Бронникова, Эмма Петровна
Эмма Петровна Бронникова (, РСФСР, Пошкырт АССР, Мишкан кундем, Чорай ял) — марий шанчызе, туныктышо, педагогике шанче кандидат (1997), доцент (2001).
Иркын
Иркын (Большое Иркино) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Шкалин, Виталий Никифорович
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий журналист-влак
Устье-Кундыш
Устье-Кундыш (Устье-Кундыш) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Сидорово ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 2 еҥ (2010 ий), 2 еҥ (2014 ий).
Пластинин хутор
Эртымгорно
1940 ийыште Пластинин хутор шотлымо данный-влак лукталтын.
698
698 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:698Категорий:VII курым
Осып почиҥга
Верланыме вер
Овалже ял деч 4,5 километр эрвелне лийын шоген.
Цинглок казна пӧрт
Цинглок казна пӧрт (Казенный дом Цинглокский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 23 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Драматург
Драматург - драматический произведенийым возышо писатель.
Алёшкин чодыра участок
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Алёшкин чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кожвож
Верланыме вер
Виловат сола деч 8 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Литературовед
Литературовед - литературым шымлыше еҥ.
Кельмак
Кельмак (Кельмекеево) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Азаново ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 4 еҥ (2002 ий), 4 еҥ (2010 ий) , 8 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Азаново сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Усолье-Сибирское
Категорий:Иркутск велысе олала
Кушталте
Шӱдыран мотор кастене, Тыйым вученам. Лач капкат воктене, Мые шогенам. Шӱмбелем тый йӱдым, Тол тый кӱдыкем. Чон гыч лекше мурым, Тыланетак пöлеклем.
Буранаев, Борис Михайлович
Илыш корныжо
Борис Михайлович Буранаев 1930 ийын ӱярня тылзын 20-шо кечынже Пошкырт АССР Пӱрӧ кундем Памаш ялеш шочын.
Немиров (ола)
Немиров (Немирів) — Украиныште Винница велыште Винница кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 11 563 еҥ (2021 ий).
Курыкӱмбал (У Роҥго кундем)
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «курык» + «ӱмбал» = «курыкӱмбал». «Курыкӱмбал» — курыкын ӱмбалныже лийын шогышо ял.
Саскавий
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Арып
Арып (Арып-Мурза) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 139 еҥ (2000 ий), 117 еҥ (2010 ий).
Бугера, Владислав Евгеньевич
Владислав Евгеньевич Бугера (1971 ий 24 январь, Уфа, Башкир АССР, СССР) – Российысе философ, шанчызе, политике публицист , мер да политике пашаеҥ.
Биографий
2006 ийыште М.В.Ломоносов лӱмеш Москосо кугыжаныш университетыште «Отношения собственности и управления как необходимые формы человеческой деятельности» (специальность 09.00.11 — Социальный философий) теме дене философий шанче доктор лӱмым налаш диссертацийым арален. Официальный оппонентше-влак В.П.Леньшин, А.В.Назарчук, Ю.А.Ющенко лийыныт. Глазго университетын профессоржо Хиллель Тиктин ден Шнуй Мариян Калифорнийысе колледжшын профессоржо Сьюзан Вайсман диссертацийжым сайын акленыт; диссертацийым каҥашымашке Р.И.Косолапов чолган ушнен.
Шорокундыш казна пӧрт
Шорокундыш казна пӧрт (Казенный дом Шорокундышский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
2008 ийыште Бугерын серызе, философ Э.А.Байков дене кутырымыжо 44-ше номеран «Джонсонын бюллетенешыже» савыкталтын.
Руш Ӱшӱт
Руш Ӱшӱт (Русский Ушут) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Куэрласола
Верланыме вер
Шнаран сола деч 10 километр эрвелне лийын шоген.
Чоҥештем
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Викиувер: «Ший памаш» фестиваль вуча
'''Марий Элыште финн-угор калык- влакын эстрада мурыштым мурышо-влакын фестиваль-конкурсышт лиеш. 25-ше гыч 27-ше ноябрь марте регион- влак кӱкшытан «Ший памаш» шымше фестиваль-конкурс эрта.'''
Билетым Пушкин карте денат налаш лиеш. Пурымо годым куар кодым, справкым ончыктыман.
Манаева, Соня Петровна
Илыш корныжо
Шанче шымлымаш да туныктымаш паша дене пырля С.П. Манаева-Чеснокова финн шымлызе-влакын шанче-этнографий пашаштым да научно-популярный манме, тыгак историй дене кылдалтше пашаштым, финн литературысо сылнымут произведений-влакым марлаш да рушлаш да марий сылнымут произведений-влакым финнлаш кусарен. Нунын коклаште финн писатель-влак Ханну Мӓкелӓн (прозо), Яркко Лайнен (поэзий), Леена Лаулаяйненын (поэзий), Сиркка Турккан (поэзий), Ханну Хелинын (поэзий), Симо Ояненын (драматургий) произведенийышт, Е.Г. Аминофф ден Юрье Вихманнын этнографий шымлымашышт улыт. Финн писательнице Леена Лаулаяйнен дене пырля марий прозаик-влакын произведенийыштым кусарен, нуно 2012 ийыште лекше «Ош кече» антологийыште савыкталтыныт, тыгак марий поэт-влак В. Колумбын, А. Иванован возымыштым, марий калык муро-влакым кусарен. С. Чеснокова «Калевала» финн эпосым марлаҥден, тудым режиссёр Пааво Лискилан М. Шкетан лӱмеш Марий национальный театрыште шындаш полшен.
Чистополов, Владимир Иванович
Владимир Чистополов (Владимир Иванович Чистополов) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, журналист, Марий Эл Республикын сулло журналистше (2002), Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
Дымер
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Валеев, Александр Васильевич
Александр Васильевич Валеев (, РСФСР, Пошкырт АССР, Янаул кундем, Тумна ял — 1995) — марий шанчызе, туныктышо, технике шанче кандидат (1966), доцент.
Илыш корныжо
Александр Васильевич Валеев 1926 ийын сӱрем тылзын 15-ше кечынже Пошкырт АССР Янаул кундем Тумна ялеш шочын.
Пӱкшерме
Пӱкшерме – 7 м наре кӱкшытан вондо. Лышташыже йыргешке-чуякарак, кокыте пӱчкылтшӧ пӱян, пӱсӧ тӱран да кӱчык вурган, йымалже пунан. Пӱкшерме лышташыже лекме деч ончыч, апрельыште, южгунам март мучаште, пеледеш. Пӱкшыжӧ йыргешке кӱчык калташте (плюскышто) шинча. Нуно августышто – сентябрьыште, шумекышт, калта гыч йогат.
Пекшеева, Эльвира Ивановна
Эльвира Ивановна Пекшеева — (, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Пургак ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2012).
Илыш корныжо
1977 ий 24 апрельыште Марий АССР-ысе Кужэҥер кундем Пургак ялеш шочын. 1984-1986 ийлаште Тошто Йӱледӱр тӱҥалтыш, 1986-1994 ийлаште Йӱледӱр кыдалаш школышто тунемын. 2002 ийыште Марий кугыжаныш университетым «Йылмызе. Марий йылмым да литературым туныктышо. Англичан йылмым туныктышо» специальность дене тунем пытарен. 2002-2011 ийлаште В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше марий институтысо йылме пӧлкан изирак шанче пашаеҥжылан ыштен. 2003-2007 ийлаште Марий кугыжаныш университетын марий йылме кафедрыж пелен очный аспирантурышто тунемын. Тыште йылме шанче доктор, профессор И.Г.Ивановын вуйлатымыж почеш «Марий йылмыште ихтионим-влак да кол кучымаш пашаште кучылталтше мут-влак» темылан диссертацийым возен. 2012 ийыште Марий кугыжаныш университет пелен Специализироватлыме каҥашын погынымаштыже арален. Диссертаций пашаште марий йылме шанчыште икымше гана кол-влакын лӱмыштым луйыкын да системыш конден рашемдыме, кол кучымаште кучылтмо мут-влакын мом ончыктымышт, кузе да кунам ышталтмышт нерген возымо.
Аспирантурым пытарыме деч вара Марий Эл Республик Виктем пелен «В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше институт» Кугыжаныш бюджет шанче тӧнежын йылме пӧлкаштыже кугурак шанче пашаеҥлан ышта. Кызытат тыштак тырша. Марий йылмын толковый мутержын ешартыш томжым чумырымаште полшен. «Финно-угроведение» шанче журналын редколлегий членже. Марий йылмыште тӱрлӧ паша дене кылдалтше мут-влакым шанче могырым шымлымаште пашам ышта. 30 утла шанче пашам савыктен.
Русский оркестр с казахским колоритом
С развалом СССР, со всей его политико-экономической и хозяйственной инфраструктурой, пострадало образование, в том числе, и музыкальное. Большое, серьезное искусство потеряло актуальность, а на смену ему пришел беспечный шоу-бизнес.
Бердск
Эртымгорно
Категорий:Новосибирск велысе олала
708
Кӧ колен
Категорий:708Категорий:VIII курым
Русский оркестр с казахским колоритом
География гастрольных поездок обширна. «Русским узорам» аплодировали в столице Казахстана Астане, в областных центрах - Атырау, Семипалатинске, Шымкенте, Талдыкоргане и в российском городе-герое Смоленске. В Алматы, оркестр - участник всевозможных городских культурных мероприятий, организуемых акиматами и  общественными организациями, такими, как Русский культурный центр, Ассоциация Русских Славянских Казачьих организаций Алматинской области и Казахстана. Он принимает участие в ежегодных «Рождественских концертах», проводимых казахстанским Митрополичьим Округом и Генеральным консульством Российской Федерации в г. Алматы.
Творчество детского оркестра «Русские узоры» привлекает мастеров профессиональной сцены. Под аккомпанемент юных музыкантов с удовольствием поют солисты Казахского государственного академического театра оперы и балета им. Абая, Казахской государственной филармонии им. Жамбыла и Казахской государственной капеллы им. Б. Байкадамова. Два года подряд с нами сотрудничала российская певица Екатерина Алабина (меццо-сопрано). Она, по контракту,  пела в Казахском государственном академическом театре оперы и балета  им. Абая. С ней наш оркестр подготовил и записал на телевидении цикл произведений Александра Даргомыжского для телепрограммы «Музыка имен», известного казахстанского музыковеда Юрия Петровича Аравина. Также, с оркестром выступали – профессор Казахского женского педагогического университета Агайша Исагулова (сопрано), солистка Казахской гос. капеллы им. Байкадамова Роза Бакбергенова (сопрано), солистка хора митрополичьего округа Анастасия Кожухарова (сопрано).
Морозово пристань
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 19 километр кечывалвел-эрвел лийын шоген.
709
709 ий — VIII курымын ийже.
Элексан почиҥга
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Бабинцы
Бабинцы (Бабинці) — Украиныште Киев велыште Буча кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 798 еҥ (2021 ий).
Изинурвоч
Верланыме вер
Пӧртнур сола деч 2 километр эрвелне лийын шоген.
Олян гына
Эрталалеш мемнан пагытна.
Пуралтышаш, куштышаш,
Мушко Мучаш
Верланыме вер
Мушко мучаш воктене лийын шоген.
Ердӱр (Кокласола ял шотан илем)
Верланыме вер
Эҥерсола ял деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1989 ий шыжа тылзын 20-шо кечынже Ердӱр ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Куржам
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Англичан Википедий
Категорий:Википедийын ужашыже-влак
Абзелилово кундем
Абзелилово кундем (Абзелиловский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Аскарово.
Льнозавод (Оршанке кундем)
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Бар (ола, Украина)
Верланыме вер
Винница деч 68 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кылвер-влак
Категорий:Винница велысе олала
714
Кӧ колен
Категорий:714Категорий:VIII курым
Кугу Ноля
Верланыме вер
Сидорово ял деч 4,5 километр касвел могырно верланен. .
Андреева, Людмила Анатольевна
Илыш корныжо
Людмила Анатольевна Андреева 1980 ийын шорыкйол тылзын 24-ше кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Чорай ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Лесохимик технический станций
Верланыме вер
Арде сола деч 12 километр йӱдвелне лийын шоген.
Павлушата
Павлушата (Павлушата) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Серов (ола)
Селезнев, Геннадий Николаевич (род. 6 ноября 1947) — советский и российский государственный деятель.
Федяев, Андрей Валерьевич (род. 26 февраля 1981) — космонавт-испытатель, 2 марта 2023 отправился на МКС на корабле SpaceX Crew Dragon.
Изи Мунамарий
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Петухово пристань
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 20 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Андреевка
Андреевка мут ончыктен кертеш:
Мадар казна пӧрт
Верланыме вер
Арде сола деч 14 километр эрвелне лийын шоген.
Новотроицк (Маскасола кундем)
Новотроицк (Новотроицк) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Сидорово ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 435 еҥ (2010 ий), 419 еҥ (2014 ий).
Руймучаш
Верланыме вер
Мустай ял деч 6 километр кечывалвел-касвелне Руй эҥерын серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
XX-шо курымын 60-ан ийлаштыже ял пытен.
Андреевка (Мишкан кундем)
Верланыме вер
Мишкан сола деч 20 километр (29 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
721
721 ий — VIII курымын ийже.
Железногорск (Курск вел)
Эртымгорно
Категорий:Курск велысе олала
Пайгыш
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Тошто сурт
Верланыме вер
Мустай ял деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Кадрек
Кадрек (Кадрәк, Кадряково) – Российыште Суас Элын Агрыз кундемыштыже верланыше Азёвский ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 509 еҥ (2002 ий), 516 еҥ (2012 ий).
Краево
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Пактек
Пактек (Пактеково) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 82 еҥ (2002 ий), 59 еҥ (2010 ий).
Калиновка (Фастов кундем)
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Кугорнымбал
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Изи Руял
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Старый Цинглок участок
Старый Цинглок участок (Участок Старый Цинглок) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Ванкенур
Ванкенур (Починок Ванкенурский) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Максимовский почиҥга
Эртымгорно
1973 ийыште Максимовский почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Мольбищенский чодырам аралыме пӧрт
Мольбищенский чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Мольбищенский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
727
727 ий — VIII курымын ийже.
Экологий
Экологий (οἶκος — илем да  — шанче гыч) — биологийын организм-влак да нунын йыр улшо среда кокласе вашкылыш шышлыше ужашыже.
Копылова, Марина Леонидовна
Марина Копылова (М.К., Твой Тряпичкин) (Марина Леонидовна Копылова) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, журналист, Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
Эра
Категорий:Жап
Эпопей
Категорий:Сылнымут Категорий:Эпик жанр-влак
Бурзян кундем
Бурзян кундем (Бурзянский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Старосубхангулово.
*
Пӱнчер (Мишкан кундем)
Пӱнчер (Нарат) (Сосновка) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Кугу Соказа ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 633 еҥ (2002 ий), 638 еҥ (2009 ий) , 615 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
1-ше Марковский почиҥга
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Пектансола
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Помыч
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Растегаиха
Растегаиха (Растегаиха) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2010 ий).
Федоткино чодыра участок
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Петухи
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Луксола
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Экономике
*
Нурсола (Морко кундем)
Нурсола (Нурсола) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Шорыкэҥер
Шорыкэҥер (Шоркинер) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Кожвожвуй
Кожвожвуй (Кожважвуй, Михаткино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 167 еҥ (2010 ий).
Пантуши (У Торъял кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1985 ийыште Пантуши ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Ӧршасола
Ӧршасола (Оршасола) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пурсанур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 32 еҥ (2001 ий), 47 еҥ (2010 ий) , 48 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
== Кылвер-влак =
Шӱдымарий
Шӱдымарий мут ончыктен кертеш:
Луговые
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Луговые ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Нуръял (Курыкмарий кундем)
Нуръял (Нырйӓл, Янькино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 146 еҥ (2001 ий), 135 еҥ (2015 ий).
Какшансола
Верланыме вер
Сенькан ял деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Белокатай кундем
*
Пӱнчерйымал (Кужэҥер кундем)
Пӱнчерйымал (Пюнчерюмал) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 69 еҥ (2005 ий), 50 еҥ (2010 ий).
Павловский почиҥга
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Россий Федерацийын сулло юристше
Россий Федерацийын сулло юристше (Заслуженный юрист Российской Федерации) — Россий Федерацийын кугыжаныш наградной системышкыж пурышо чап лӱм.
Суходол
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Дослидницкое
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Маврикий
Инаныше-влак: Индуизм - 48,5%, Христианлык - 32,7%, Ислам - 17,3%, Буддизм - 0,4% (2011).
Курыкӱмбал (Кукмарий кундем)
Эртымгорно
Яллан негызым XVIII-ше курымышто пыштеныт
Чекмагуш кундем
*
Виче Арка
Категорий:Марий Элысе курыкла Категорий:Киров велысе курыкла
741
741 ий — VIII курымын ийже.
Липатов, Александр Тихонович
Илыш корныжо
Кажне книгажат – «За гранью слова – даль», «Основы риторики», «В злате кованное слово», «Прикосновенье к тайне», «Легендарная Финноугрия», «Семантическая радуга перифраза», «Мир аббревиатур сегодня» да молат – республикысе илышыште пале кышам кодышо лийын. Автор эн неле наста нергенат моткоч каньылын да оҥайын каласкален моштен, тыгодым шанче шинчымаш кӱкшытымат иземден огыл.
Руш почиҥга
Руш почиҥга (Агапенки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Оршанке
Эртымгорно
1820 йыште шочын. 1975 ий гыч ола сынан посёлко улеш.
Пӱнчерсола
Верланыме вер
Сенькан ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Марышев, Владимир Михайлович
Илыш корныжо
В. Марышевын савыкталтше икымше возымыжо «Отчизна» почеламут лийын («Слава Отчизне» газет, Львов, 1981), но тудым изинекак фантастике сымыстарен. 1989 да 1990 ийлаште тудо Екатеринбург олаште фантастикым йӧратыше-влакын фестивальыштышт лийын, тушто К. Булычёв, В. Крапивин, С. Лукьяненко дене палыме лийын.
Иглино кундем
*
Усола (Кокласола ял шотан илем)
Усола (Усола) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кокласола ял деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Изи Руясола
Изи Руясола (Малая Руясола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (1991 ий), 17 еҥ (2010 ий).
Акилово
Верланыме вер
Кремленки ял деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Михеев, Николай Иванович
Илыш корныжо
Н. Михеевлан пӱрымаш 1980-шо ийла тӱҥалтыште литератур пашалан кумылан шкетаҥашыже-влак дене вашлиймашым пӧлеклен, тидыже Алексеевский посёлкышто “Поиск” сылнымут клубым почаш йӧным ыштен. Ты клуб Марий Элыште руш самырык сылнымутлан вияҥашыже пале полышым пуэн.
Викиувер:Шыже кумалтыш у верыште эрта
"Марий Эл" газетын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
747
Кӧ колен
Категорий:747Категорий:VIII курым
Панькан
Верланыме вер
Эмансола сола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Йӱле (Кукмарий кундем)
Эртымгорно
Яллан негызым XVIII-ше курым мучаште пыштеныт
749
Кӧ колен
Категорий:749Категорий:VIII курым
Тумньо
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Посанур
Посанур (Посанур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Жареный Бугор выселке
Верланыме вер
Рутка эҥерын пурла серыштыже лийын шоген. Рутка, Рутка Гриве ялла да Кузьмин выселке дене пырля пырляштарыме озанлыкыш пурен шоген.
Малиновка (Шорокундыш ял шотан илем)
Малиновка (Малиновка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 9 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Ардинский
Эртымгорно
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Ардинский посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Якси
Верланыме вер
У Торъял ола сынан посёлко деч 6 километр касвел могырно Ексей эҥерын пурла серыштыже верланен.
Батырбаев, Тимиркай Умытаевич
Илыш корныжо
Тимофей Батырбаев 1928 ий ага тылзын 14-ше кечынже Башкир АССР Калтаса кундем Кӧкыш ялыште кресаньык ешеш шочын.
Индий
Кугу ола: Мумбаи, Дели, Бангалор, Ченнаи, Калькутта.
Категорий:Индий
Дачников
Верланыме вер
Арде сола деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Новоселово
Новоселово (Новоселово) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Пирогов, Георгий Прохорович
Илыш корныжо
Лу ий утла РМЭ-се Интеллигенций конгрессын вуйлатышыже лийын.
Анисимов, Эврик Васильевич
Сылнымут корныжо
Вес тале поэт Валентин Колумбат первый книгажым лукташ шагал огыл полшен. Шкак чумырен. Авторын колтымо витле наре почеламутшо гыч кумло кум почеламутым ойырен налын да мелна осо гай «Илыш вий» книгам лукташ корным ончыктен.
Авалан кузе кажне шочшо шерге, поэтланат кажне книгаже тугаяк. Поэт Эврик Анисимов – Тулан жапысе икшыве. Сандене тудын творчествыже сар тематикылан шуко почеламут сералтын.
Карасъяр
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Белая Глина чодыра пӧрт
Эртымгорно
Белая Глина чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кузьминых, Степан Иванович
Илыш корно
Степан Иванович Кузьминых Покшел Пуял ялыште (кызытсе Ӧрша кундемыште) кресаньык ешеш шочын. 1932 ийыште кресаньык-влаклан школым пытарен. 1935 ийыште — Марий областьысе сымыктыш техникумым. Тиде ий гычак М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрыште модаш тӱҥалеш.
Бижбуляк кундем
*
Агрыз
Важ-влак
Категорий:Суас Элысе олала Категорий:Суас Элысе кундем рӱдерла Категорий:Агрыз кундемысе илымверла Категорий:Агрыз
Дубовой станций
Дубовой станций (Станция Дубовая) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Орсӱвӧ
Верланыме вер
Косолап сола деч 15 километр йӱдвел могырно верланен.
Кораксола (Маскасола кундем)
Верланыме вер
Азаново сола деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Зеленогорск
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Веденский высылке
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Светлый Исток
Эртымгорно
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Светлый Исток ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Сарапай
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сэҥер (эҥер)
Сэҥер вӱд (Синерь) — Российыште Суас Элыште йогышо эҥер. Кна эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо – 4 километр.
Зианчура кундем
Зианчура кундем (Зианчуринский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Исянгулово.
Регенсола (Маскасола кундем)
Регенсола (Регенсола) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Гребёнки
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Манаҥмучаш
Верланыме вер
Токпайэҥер посёлко деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. .
Бусыгино
Бусыгино (Бусыгино) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Апанаево
Верланыме вер
Волаксола ял деч 7 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Темеево
Эртымгорно
1973 ийыште Темеево ял пытен.
Калтак
Верланыме вер
Мензела ола деч 50 километр кечывалвел-эрвел-не лийын шога.
Александров, Алексей Александрович
Илыш корныжо
А сылнымут пашалан негызым Сотнур школышто туныктышо кумдан палыме Михаил Исиметов пыштен, кида-кида возымо журналымат лукташ тӱҥалыныт. Элексеят кум-ныл почеламутым чумыртыл ончен. Институтышто лачымын сераш тӱҥалеш. Геннадий Чемеков, Геннадий Пирогов, Николай Куторов, Олег Герасимов, Петр Константинов, Георгий Галкин, Николай Белоусов, Иван Иванов… Михаил Тихонович Сергеев литкружокым вуйлата. Элексейын икымше почеламутшо «Марий коммуна» газетеш 1956 ийын лекте. Тылеч вара чыла марий газетыште почеламутшо-влак уна лийыт. Тыгак басньымат сера. Институт деч вара армий радамым эртен, возымыжым чумырен. Писатель ушемыш пуэн. Тунамсе отсек Семен Вишневскийлан келшат. 1968 ийын «Йолгорно» первый почеламут сборникше тӱням ужеш.
Редколлегийын пунчалже почеш «Роза» повестьшылан «Ончыко» журналын 1996 ийысе лауреатше лӱмым пуымо.
Марийошеть
Марийошеть (Мариошеть) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Еҥгыват
Еҥгыват (Лемдӱр) (Янгулатово) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше я.
Кӱшыл почиҥга
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Кугу Кемсола
Кугу Кемсола (Большая Кемсола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 108 еҥ (2002 ий), 111 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Пумарий
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кугу Пинеж
Верланыме вер
Нежнур ял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
2018
Кö колен
Категорий:2018
Мариял (У Роҥго кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Мариял ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Арваж
Важ-влак
Категорий:Киров велысе кундем рӱдерла Категорий:Арваж кундемысе илымверла
Памашъял (Поранча кундем)
Памашъял (Помосъял) – Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Пумарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 352 еҥ (2002 ий), 302 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Пумарий сола деч 2,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Федосеева, Надежда Александровна
Илыш корныжо
Н.А. Федосеева 1974 ийын пургыж тылзын 16 кечынже Марий АССР-ысе Курыкмарий кундем Цигансола ялеш шочын. 1996 ийыште Марий кугыжаныш университетым тунем лектын, специальностьшо: филолог, квалификацийже: марий йылмым да литературым, руш йылмым да литературым туныктышо. 1996—1999 ийлаште Марий кугыжаныш университетын аспирантурыштыжо тунемын, специальностьшо: «Россий Федерацийысе калык-влакын литературышт». Шанче вуйлатышыже — филологий шанче кандидат, доцент Н.И. Куторов. 2000 ийыште «1970—1990 ийласе марий исторический прозын шуко жанран улмыжо» теме дене кандидатлык диссертацийым арален. 2000 ий сентябрь гыч -   В.М. Васильев лӱмеш Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше марий институтын изирак шанче пашаеҥже, 2001 ий май гыч 2006 ий декабрь марте — кугурак шанче пашаеҥ, 2007 ий январь гыч кызыт марте литератур пӧлкам вуйлата.
Кызыт В.М. Васильев лӱмеш Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше марий институтын сылнымут пӧлкажым вуйлата.
Изи Кожлаял
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
20-шо километр илымвер
Верланыме вер
Краснооктябрьский сола сынан посёлко деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Песоксола
Верланыме вер
Нежнур ял деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кугу Крӱк
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште Кугу Крӱк ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Сушилка
Сушилка (Сушилка) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Кораксола (Топкавлак ял шотан илем)
Кораксола (Кораксола) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Топкавлак сола деч 0,5 километр эрвелне лийын шоген.
Измаил
Измаил (Ізмаїл) — ола Украиныште Одесса велыште. Измаил кундемын рӱдерже. Калыкчот: 69 932 еҥ (2021 ий).
Старый Починок
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Кушерга
Кушерга (Кушерга) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Аксаматово
Аксаматово (Аксаматово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Романов, Евгений Иванович
Илыш корныжо
«Просто рыжий март» лӱман книгажын кидвозышыжым тудын деч ондакше портфельжыге шолыштыныт улмаш, а вара поэт С. Вишневскийлан кудалтен коденыт. Е. Романов тӱҥ шотышто мыскара да койдарчык ойлымаш-влакым возкала. Нуно периодике печатьыште, ты шотышто «Пачемыш» журналыштат, ий еда лекше «Дружба» альманахыштат савыкталтыныт.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак
Ситников, Константин Иванович
Илыш корныжо
Шкенжын икымше кӱлешан савыкталтше возымыжлан «Треба» лӱман фантастике ойлымашым шотла, тудо «Уральский следопыт» журналыште лектын. «Вокруг света», «Иностранная литература», «Химия и жизнь», «Литературная учёба», «Юный техник» (Москва), «Полдень, XXI век» (Санкт-Петербург), «Звёздная дорога» (Красногорск), «Уральский следопыт» (Екатеринбург), «Реальность фантастики» (Киев, Украина), «Порог» (Кировоград, Украина), «Странник» (Саранск), «Ончыко» (Йошкар-Ола) журналлаште; «Слепой василиск» (Харьков) ден «Фантарктика» (шкежак редактироватла) фантастике альманахлаште, «Сотовый мёд» кызытсе руш йылман поэзий сборникыште да «Короткие встречи» РМЭ-се изи прозо антологийыште савыкталтын.
Акцорин, Виталий Александрович
Виталий Александрович Акцорин (, РСФСР, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Кугилансола ял — ) — марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1968), кугурак шанче пашаеҥ (1970), Венгр Науко академийын суапле еҥже (1985), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1990).
Кужнур (Морко кундем)
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Шопкер (Арде ял шотан илем)
Шопкер (Осиновка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Сатсола
Сатсола (Сатсола, Сачиково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 159 еҥ (2001 ий), 146 еҥ (2010 ий).
Снегирёво (Йӱрнӧ кундем)
Снегирёво (Снегирёво) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Мугыл
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Кугу Пызак
Верланыме вер
Чӱксола деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм
Яллан негызым «Пызак» лӱман еҥ пыштен.
Смирнов, Анатолий Иванович
Илыш корныжо
«Приключения Петрушки» книга 1972 ийыште Москошто савыкталтмек, чын пагалымаш толын. Петрушкан ужын-коштмыж нерген возымаш марий йоча литературын поянлыкышкыже савырнен. Ты чулым йомак герой мемнан элысе йоча-влаклан веле огыл палыме, тудым молдаван, узбек да немыч йоча-влакат йӧратат – книга нине йылмылашке кусаралтын. А.И.Смирнов МАССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап грамотыж дене палемдалтын. Печатьын отличникше. МАССР тӱвыран сулло пашаеҥже.
Нольо (Маскасола кундем)
Верланыме вер
Руэм посёлко деч 4 километр касвел могырно верланен.
Исай почиҥга (У Торъял кундем)
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Дудина, Зоя Михайловна
Илыш корныжо
Поэтын творчествыштыже кумда верым кусарыме паша налын шога. Тудо К. Сануковын, А. Ивановын «История марийского народа», Г.Сепеевын «Этнография марийского народа» книга-влакыштым марлаш кусарен. А. С. Пушкинлан 200 ий темме лӱмеш «Сказка о рыбаке и рыбке» йомакшым марлаҥден. Тидланат Кастрен лӱмеш ушем премий дене палемден. 2003-шо ийыште руш поэт Н. Заболотскийын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш витле наре почеламутшым кусарен.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак Категорий:Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже-влак Категорий:Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак Категорий:М.А. Кастрен Обществе премийын лауреатше-влак Категорий:Н. Лесков лӱмеш премийын лауреатше-влак
Болград
Болград (Болград) — ола Украиныште Одесса велыште. Болград кундемын рӱдерже. Калыкчот: 14 818 еҥ (2021 ий).
Агрыз (ыҥ-влак)
Агрыз мут ончыктен кертеш:
Рафаловка
Рафаловка (Рафалівка) — Украиныште Ровно велыште Вараш кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 3 495 еҥ (2021 ий).
Смоленцев, Михаил Георгиевич
Михаил Смоленцев (Михаил Георгиевич Смоленцев) (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Лебедево ял —, Йошкар-Ола) — руш серызе, почеламутчо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2002).
Илыш корныжо
М. Смоленцев РМЭ Тӱвыра министерствын, Россий писатель ушемын (тышке 2002 ийыште пуртеныт) чап грамотышт дене палемдалтын.
Стерлибашево кундем
*
Вӱдшинчаял
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Пичуш
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Чурык
Чурык (Чуриково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 62 еҥ (2000 ий), 55 еҥ (2010 ий).
Гафури кундем
*
Шабашан
Шабашан (Неделька) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
1986 ийыште ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Тьотянсола
Тьотянсола (Тьотянсола, Тетяново) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2001 ий), 84 еҥ (2010 ий).
Речфлот посёлко
Эртымгорно
!960-ийлаште Озьорка ял деке ушалтын.
Куэръял
Куэръял мут ончыктен кертеш:
Мизоч
Мизоч (Мізоч) — Украиныште Ровно велыште Ровно кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 3 427 еҥ (2021 ий).
Ямаслоҥго
Ял лӱм
Ял лӱм ялым негызлыше Ямас лӱман марийын лӱмжӧ гыч лектын.
Пӧртылга
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 9 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Азъял почиҥга
Верланыме вер
Волаксола ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Пакса
Пакса (Пакса, Трактор) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Рябинка (Руэм ял шотан илем)
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Стариков, Евгений Степанович
Илыш корныжо
2000 ийыште почеламутшо-влак «Радуга над Волжском» сборникыште савыкталтыныт. 2001 ийыште «Серпантин» икымше почеламут да пародий-влак книгаже лектын. Вара «Берёзовый край», «Симфония любви» да «Надо просто жить» сборник-влак лийыныт.
Лесной барак Парник илем
Лесной барак Парник илем (Селение Лесной барак Парник) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Эртымгорно
Лесной барак Парник илем илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Куптӱр (Килемар кундем)
Куптӱр (Куптӹр, Котеново) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 180 еҥ (2004 ий), 129 еҥ (2010 ий).
Боровской
Верланыме вер
Быковка ял деч 12 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Руш Вуртем
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 12 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кокласола (Усола ял шотан илем)
Верланыме вер
Усола сола деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Токарев, Александр Владимирович
Илыш корныжо
А. Токарев Москосо «Рыбак рыбака» газетын колызо ойлымашлан эртарыме таҥӱчашын кокымшо ден кумшо премийжын лауреатше, Россий писатель ушемын Чап грамотыж дене (2004) палемдалтын. 2002 ий гыч Россий писатель ушемын йыжыҥъеҥже.
Пушкар
Верланыме вер
Элембай сола деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Николаев, Валерий Владимирович
Илыш корныжо
В. Николаевын икымше савыкталтше возымыжо «Новогодняя ночь» почеламут лийын, тудо 1994 ийыште Советский районысо «Вестник района» газетыште лектын, а 1999 ийыште Санкт-Петербургышто «Всё началось с любви» почеламут книгаже ош тӱням ужын. В. Николаевын ойлымаш ден почеламутшо-влак республикысе периодике савыктышлаште, тӱшка сборниклаште лектеденыт. В. Николаевын шонен пыштымыже да тыршымыже дене «Сотовый мёд» (2000) РМЭ-се кызытсе лирике книга да «Короткие встречи» (2002) РМЭ-се руш прозо антологий ямдылалтыныт да лектыныт.
Павлово
Павлово мут ончыктен кертеш:
Эҥыжсола (Маскасола кундем)
Эҥыжсола (Малиновка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Руэм ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2002 ий), 13 еҥ (2010 ий) , 22 еҥ (2014 ий).
Матвеев, Иван Сергеевич
Категорий:Марий артист-влак
Ворошилово
Эртымгорно
1983 ийыште Ворошилово ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Курыктӱр (Килемар кундем)
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Локса
Категорий:Эстонийысе олала
Кура
Кура эртымгорнышто
*
Копонэҥер
Копонэҥер (Копонӓнгӹр, Копонангер) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Усола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 39 еҥ (2001 ий), 31 еҥ (2015 ий).
Красногорка (Йӱрнӧ кундем)
Эртымгорно
1970-ан ийла мучаште Красногорка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Новино
Эртымгорно
1980-ан ийлаште Новино ял пытен.
Южное (ола)
Категорий:Одесса велысе олала
Кугу Човыксола
Кугу Човыксола (Большое Чобыково) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Йыгын
Верланыме вер
Весшӱргӧ ял деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Репин
Верланыме вер
Элембай сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно Шӱкшан эҥерын пурла серыштыже верланен.
Кугу Вӱръял
Кугу Вӱръял (Большой Вильял) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Масканур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 70 еҥ (2002 ий), 44 еҥ (2010 ий).
Липовка
Верланыме вер
Вӱтла эҥерын аҥыштыже лийын шоген.
Кузьмин выселке
Кузьмин выселке (Выселок Кузьмино, Выселок Кузьмино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке.
Кугу Вочканур
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 7 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Хисамутдинова, Елена Фаридовна
Илыш корныжо
2005 ий годсек Россий Писатель ушемын йыжыҥъеҥже.
Изи Отарке
'Изи Отарке (Малая Отарка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Изи Вочарма
Верланыме вер
Сысоево ял деч 3 километр тораште лийын шоген.
Надежда выселке
Надежда выселке (Выселок Надежда, Выселок Надежда) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке.
Руй Полянка
Верланыме вер
Овалже ял деч 0,5 километр йӱдвелне Руй эҥер воктене лийын шоген.
Визым
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Марий Нужа
Марий Нужа (Мари Нужа) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Сурты
Сурты (Сурты) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Руш Кукмор ял шотан илемы пурышо сола. Калыкчот: 31 еҥ (2002 ий), 21 еҥ (2010 ий) , 20 еҥ (2014 ий).
Шопкер (Виловат ял шотан илем)
Шопкер (Шапкилä, Шапкилей) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 124 еҥ (2001 ий), 87 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кугу Кожлаял
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Нуж-Ключ лесникын пӧртшӧ
Нуж-Ключ лесникын пӧртшӧ (Дом лесника Нужключинский) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Лидывуй (Усола ял шотан илем)
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Изи Маскиял
Важ-влак
Категорий:Алнаш кундемысе илымверла Категорий:Одо Элысе марий илымверла
Ӱлыл Торъял
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште сорла тылзын 27-ше кечынже Ӱлыл Торъял, Кугу Торъял. Кӱшыл Торъял ялла да Тошто Торъял сола ик пырляштарыме Тошто Торъял солаш савырненыт.
Руш Кугеръял
Руш Кугеръял (Борисята) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Теплая Речка
Теплая Речка (Теплая Речка) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Липовка ял деч 6 километр тораште лийын шоген.
Озёрка (Арде ял шотан илем)
Верланыме вер
Арде сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Жиган (У Роҥго кундем)
Верланыме вер
Вечын сола деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Элнет (Поранча кундем)
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Атьсер
Атьсер (Атьсир, Атеево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 128 еҥ (2001 ий), 107 еҥ (2014 ий).
Камень-Каширский
Категорий:Волынь велысе олала
Мецакнур
Верланыме вер
Усола сола деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Крюковский почиҥга
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Мелковский пристань
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Озамбай
Озамбай (Озамбай) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Михайловка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 23 еҥ (2003 ий), 15 еҥ (2010 ий).
Большеполье
Большеполье (Большеполье) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.