cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лапсола (Виловат ял шотан илем)
Лапсола (Лапсола, Лепеткино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 79 еҥ (2001 ий), 78 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 3,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Дослидницкое
Дослидницкое (Дослідницьке) — Украиныште Киев велыште Белая Церковь кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 1 878 еҥ (2021 ий).
Петяк
Петяк (Петяково) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Азаново ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 105 еҥ (2002 ий), 100 еҥ (2010 ий) , 92 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Азаново сола деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Порт-Луи
Порт-Луи - ола. Калыкчот - 156720 еҥ (2010).
Категорий:Илымвер Категорий:Африка
Маврикий
Маврикий (Mauritius, Maurice) — эл Африкыште.
Рӱдолаже - Порт-Луи.
Пашкансола
Пашкансола (Пашкансола) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Маврикий
Калыкчот - 1 261 208 еҥ.
Пашкансола
Верланыме вер
Кокласола ял деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Маврикий
Маврикий касвелыште Мадагаскар улеш.
Пашкансола
Эртымгорно
1973-ан ийыште Пашкансола ял Усола, Кугу Абдаево ялла дене пырля ик пырляштарыме Овдасола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Маврикий
Йылме-влак: Француз йылме, Англичан йылме дене Санскрит, Хинди.
Категорий:Маврикий
Курыкӱмбал (Кукмарий кундем)
Курыкӱмбал (эрвел марла Кырыкӱмбӓл) (Княгор, Кенәгәр) (Княгор) (Поршур) — Российыште Суас Элын Кукмарий кундемыштыже верланыше Уял ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 161 еҥ (2002 ий), 134 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кукмарий ола сынан посёлко деч 10 километр кечывалвелне лийын шога.
Кылвер-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Кукмарий кундемысе илымверла
740
740 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:740Категорий:VIII курым
Чекмагуш кундем
Чекмагуш кундем (Чекмагушевский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Чекмагуш.
Нӧлпер (У Роҥго кундем)
Нӧлпер (Люперсола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 447 еҥ (2004 ий), 436 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шуарсола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Олык (ыҥ-влак)
Олык мут ончыктен кертеш:
Тӱнямбал руш совет
Тӱнямбал руш совет (Международный русский совет) — Российысе сарзе калык-влакын шке идентификацийыштым шымлыше россий турко тӱнямбал фонд.
Миссий да задаче
Тӱнямбал руш советын тӱҥ цельже-калыкле культур-влакым шке шотаҥдараш да вияҥдаш, россий кундемыште чыла калыкын пагалыме да гармонь дене пайдаланаш йӧным ыштымаш.
Тӱнямбал руш советын задачыже – влак коклаште калыкле проблемым шинчымашым да умылымашым кумдаҥдымаш да нунын пунчалышт, сепаратизм профилактике, тыгак этнике пале дене дискриминацийым кораҥдаш.
Паша
«Тӱнямбал руш совет» историй 2012 ийыште Санкт-Петербургышто тӱҥалын. Ветевой группын членже-влак Тӱнямбал руш совет деч ончычсо кугу учёный ден мер активист-влак кокла гыч улшо дискуссий клубым ыштеныт.
2020 ийыште коммерций дене кылдалтше фонд стамбулышто официальнын серыме ыле. Тӱнямбал руш совет пашан тӱҥ корныжо-влак: Тӱнямбал руш советын шуктен толмо да планлыме эн кӱлешан мероприятийже-влак: Шке пашаштыже Тӱнямбал руш совет айдемын конституций праваж ден праваж шотышто Европысо рӱдер, «Виш обществе» Тӱнямбал рӱдер, «Культур кӱвар», Рӱдӧ-Азиат Шымлымашын Институтшо, меньшинстве да культур Кокласе кылын Институтшо, пытен кертме лӱдыкшыштӧ улшо йылме-влакым аралыме шотышто Тӱнямбал рӱдер-влак дене кылым куча.
Ссылке
Организацийын сайтше
Пальтикэҥер
Пальтикэҥер (Пальтикäнäнгӹр, Пальтикино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 60 еҥ (2001 ий), 47 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Эмансола сола деч 8 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Виче Арка
Виче Арка (Вятский Увал) — аркамбал Марий Элыште да Киров велыште (Россий).
Цинглок чодырам аралыме пӧрт
Цинглок чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Цинглокский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 26 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийлаште Цинглок чодырам аралыме пӧрт шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
741
Кӧ колен
Категорий:741Категорий:VIII курым
Липатов, Александр Тихонович
Александр Липатов (Александр Тихонович Липатов) (, РСФСР, Ульяновск вел, Новый Урень сола —, Россий, Марий Эл Республик, Йошкар-Ола) — руш серызе, туныктышо, журналист, шанчызе, йылмызе, филологий шанче доктор (1991), профессор (1996), Марий Эл Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1986), Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, МарКУ-н Почётан профессоржо (2014).
Илыш корныжо
Марина Копылова 1926 ийын ага тылзын 3-шо кечынже Ульяновск вел Новый Урень солаш кресаньык ешеш шочын. Ача-аваже репрессийыш логалыныт, да тудо куд ий нунын дене пырля ӧрдыж кундемыште илен. 1943 ийыште фронтыш каен, артиллерий войскаште кредалын. Сар деч вара Совет Армий радамыште умбакыже служитлен – 1957 ий марте кадровый офицер лийын. Кӱшыл филологий шинчымашым Озаҥ кугыжаныш университетыште налын, тудым жап деч ончыч отличиян диплом дене пытарен. 1972 ийыште Йошкар-Олаш толын. 1973 ий гыч республикысе кӱшыл школ системыште ыштен. МарКУ-н кугурак туныктышыжо, доцентше лийын, 1986 ий гыч Н.К. Крупская лӱмеш МГПИ-ште ыштен. 1990 ийыште «Семантические аспекты русской омонимии на разных языковых уровнях» теме дене докторлык диссертацийым арален. 1993 ийыште тудлан профессор учёный лӱмым пуымо. 350 утла шанче пашан авторжо.
А. Липатов руш йылме да тӱшка языкознаний, русистике да индоевропеистике, йылмын этимологийже да синергетикыже аланыште пагалыме специалист лийын. Ятыр ий мучко шанче сборниклам, сылнымутан савыктышым редактироватлен. Тӱткӧ да поро кумылан критик лийын, республикысе ӱшаным сулышо ятыр поэт ден прозаиклан усталык корныш шогалаш полшен. Российысе да республикысе печатьыште лекше шымлымашан возымыжо, мемнан писатель-влакын творчествышт нерген статья-влак да нунын произведенийышт шумлык келге рецензий-влак эреак оҥай, шке шотышт дене нелытан да вучыдымо лийыныт.
А. Липатов Кугу Отечественный сар годым Йошкар Шӱдыр орден да сӧй медаль-влак дене, нунын коклаште «За боевые заслуги» медаль дене, наградитлалтын. Туныктымаш пашаште суапше «За трудовое отличие» медаль дене палемдалтын. Пашан ветеранже лийын. «МАССР наукын сулло пашаеҥже» (1986) лӱм дене суапландаралтын. Россий журналист ушемын йыжынъеҥже. Россий Федерацийысе кӱшыл профессионал туныктымашын почётан пашаеҥже (2006).
Важ-влак
Категорий:Руш серызе-влак Категорий:Шанчызе-влак Категорий:Йылмызе-влак
Руш почиҥга
Верланыме вер
Овалже ял деч 5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1990 ийыште ял пытен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Володарка
Володарка (Володарка) — Украиныште Киев велыште Белая Церковь кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 5 708 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Орловка (Поранча кундем)
Орловка (Орловка) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элнет сола деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Пайгаш ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Пеледыш почиҥга
Пеледыш почиҥга (Пеледыш) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2002 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тошто Торъял сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно Лемде эҥерын шола серыштыже верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Уял
Уял мут ончыктен кертеш:
Оршанке
Оршанке (Ӧрша, Оршанка, Ӧршасола, Ӧршаҥге) (Оршанка) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо ола сынан посёлко. Оршанке кундемын рӱдерже. Калыкчот: 6589 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Йошкар-Ола ола деч 33 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Элысе кундем рӱдерла Категорий:Оршанке кундемысе илымверла Категорий:Оршанке Категорий:Марий Элысе ола сынан посёлкыла
Пӱнчерсола
Пӱнчерсола (Сосново, Сосновка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Сенькан ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 134 еҥ (2002 ий), 167 еҥ (2010 ий) , 147 еҥ (2014 ий).
Вахтан
Вахтан (Вахтан, Посёлок Заволжский) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Коротни сола деч 3 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
!970-ийлаште Озьорка ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Марышев, Владимир Михайлович
Владимир Марышев (Владимир Михайлович Марышев) (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) — руш серызе, журналист, Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2001), Марий Эл Республикын сулло журналистше (2001).
Илыш корныжо
Владимир Марышев 1961 ийын ӱярня тылзын 15-ше кечынже Марий АССР Йошкар-Олаште пашазе ешеш шочын. 1978 ийыште Йошкар-Оласе 23-шо №-ан кыдалаш школым, 1986 ийыште «радиоаппаратурым конструироватлымаш» специальность дене Марий политехнический институтым тунем пытарен. 1981 ий гыч полупроводник прибор заводышто ыштен, ондак пашазе, вара инженер-конструктор лийын. 1991 ийыште журналист пашаш вончен. «Республика», «Добрый день», «Йошкар-Ола» газетлаште ыштен. Кызыт «Марийская правда» газет редакцийыште ышта.
В. Марышевын усталык пашажым кум йыжыҥлан шелаш лиеш. 1980-шо ийла – икымше сылнымутан возымыжо да МАССР-ысе печатьыште савыкталтмыже. 1990-шо ийла – Российысе журналлаште («Пионер», «Юный техник», «Энергия», «Пульс», «Техника – молодёжи», «Химия и жизнь» (Моско), «Калейдоскоп» (Самара), «Странник» (Саранск), «Порог» (Кировоград, Украина), тыгак тӱшка сборниклаште савыкталтмаш. В.Марышев Моско ден Санкт-Петербургышто савыкталтше роман-влакын авторжо.
В. Марышевын южо фантастике ойлымашыже, марлаш кусарымек, «Пионер йӱк» ден «Ончыко» журналлаште лектыныт.
В. Марышев РМЭ Кугыжаныш Погынын (2006), Россий писатель ушемын Чап грамотышт дене палемдалтын. Россий писатель ушемыште 2001 ий годсек шога. «РМЭ-н сулло журналистше» (2001) чап лӱмжӧ уло.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак Категорий:Почеламутчо-влак
Горняк (ыҥ-влак)
Горняк мут ончыктен кертеш:
742
742 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:742Категорий:VIII курым
Шимналинский пристань
Шимналинский пристань (Пристань Шимналинская) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 9 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1951 ийыште Шимналинский пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Сарны
Сарны (Сарни) — ола Украиныште Ровно велыште. Сарны кундемын рӱдерже. Калыкчот: 33 054 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Керли (мурызо)
Керли (Чын лӱмжӧ: Керли Кыйв, Kerli Kõiv) тиде эстон мурызо.
Важ-влак
Категорий:Мурызо-влак
Личкынур
Личкынур (Лицкӹныр, Лицкнуры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Торавлак
Торавлак (Торайбеляк) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Топкавлак сола деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
743
743 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:743Категорий:VIII курым
Иглино кундем
Иглино кундем (Иглинский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Иглино.
Викиувер: Марий Элын калыкле радиостанцийже FM-диапазонышто йоҥгаш тӱҥалын
Тений шыжа тылзын 1-ше кечыж гыч «Марий Эл Радиом» FM-диапазонышто 105,5 МГц частоташте колышташ лиеш.
"Кидшер" интернет-журналын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Бородянка
Бородянка (Бородянка) — Украиныште Киев велыште Буча кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 13 157 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
744
744 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:744Категорий:VIII курым
Усола (Кокласола ял шотан илем)
Эртымгорно
1973-ан ийыште Усола ял Пашкансола, Кугу Абдаево ялла дене пырля ик пырляштарыме Овдасола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Изи Руясола
Верланыме вер
Кельмаксола ял деч 1,5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Акилово
Акилово (Акилово) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 15 еҥ (2002 ий), 19 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Мамаева, Анджела Николаевна
Анджела Мамаева (Анджела Николаевна Мамаева) (, РСФСР, Башкир АССР, Нефтекамск ола) — марий актриса, Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премийын лауреатше (2010), Марий Эл Республикын сулло артистше (2015).
Илыш корныжо
Анджела Мамаева 1975 ий сорла тылзын 26-шо кечынже Башкир АССР Нефтекамск олаште шочын. 1993 ийыште И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжын театр пӧлкашкыже тунемаш пурен, Россий Федерацийысе сымыктышын сулло пашаеҥжын О.Г. Иркабаевын курсышкыжо.
Тудо ийыштак Марий самырык театрын сценыштыже П.Эсенейын «Янлык суд» йомакышытыже Маскааван рольжым модын.
2005 ийыште Россий академийысе театр сымыктышын актёр факультетшым тунемын пытарен.
Еш
Категорий:Марий актёр-влак Категорий:Марий самырык театр
Кукарка (Марий Тӱрек кундем)
Кукарка (Кукарск) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2000 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Косолап сола деч 5,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Долгоруково
Долгоруково (Долгоруково) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Михеев, Николай Иванович
Николай Михеев (Николай Иванович Михеев) (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Масканур сола —, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Токпайэҥер посёлко) — руш серызе, почеламутчо, Россий Cерызе-влак ушемын йыжъеҥже (2001).
Долгоруково
Эртымгорно
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Долгоруково ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Михеев, Николай Иванович
Илыш корныжо
Николай Михеев 1959 ийын шорыкйол тылзын 13-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Масканур солаште шочын. Йоча жапше да варасе чыла илышыже Советский районысо Алексеевский посёлкышто эртен. Йочаж годсек инвалид лийын. Кыдалаш школым мӧҥгыштыжӧ пытарен. Тудлан личность семын шуаралташыже тӱҥ шӱкалтышым руш йылмым да литературым туныктышо Р.Н. Труновская ыштен.
Н. Михеевын возымыжо икымше гана 1980-шо ийла кыдалне савыкталтын. «Марийская правда», «Молодой коммунист» газетлаште, «Пачемыш» журналыште тудын почеламутшо, ойлымашыже, пародийже-влак эртак лектеденыт. 1985 ий гыч тӱҥалын, тудо «Дружба» альманахыште савыкталт шоген. 1991 ийыште «Земной черёд» икымше почеламут книгаже лектын. Куд ий мучко (1990–1996) Н. Михеев «Молодой коммунист» газетыште сылнымут лышташым редактироватлен. Тыгаяк лышташлам «Республика» ден «Йошкар-Ола» газетлаште вӱден. Россий кумдыкан шкенжын «Безнадёжное дело» сылнымут газетшым луктын. Санкт-Петербургысо «Четверг» издательстве дене пырля «Колибри» миниатюр книга-влак серийым редактироватлен да луктеден.
2001 ийыште Россий писатель ушемыш пуртымо.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак Категорий:Почеламутчо-влак
Викиувер: Книгагудышто у литератур пӧлем почылтеш
Шыжа тылзын 6-шо кечынже марий сылнымутын классикше С.Г. Чавайнлан 129 ий темеш. Тиде амаллан кӧра С.Г. Чавайнын лӱмжым нумалше калыкле книгагудышто литератур пӧлемым почмаш эртаралтеш. Пайрем 11 шагатлан тӱҥалеш.
"Кидшер" интернет-журналын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Михеевск
Михеевск (Михеевск) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элнет сола деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Пайгаш ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Старые Мадары участок
Старые Мадары участок (Участок Старые Мадары)) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 14 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийлаште Старые Мадары участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
746
746 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:746Категорий:VIII курым
Дубно
Дубно (Дубно) — ола Украиныште Ровно велыште. Дубно кундемын рӱдерже. Калыкчот: 40 112 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Антонов, Иван Андреевич
Антонов Ивук (Иван Андреевич Антонов) (, Росий империй, Ильна губерний, Вӱрзым уезд, Тоскисола ял —, Марий АССР, Шернур кундем, Тоскисола ял) — марий серызе, почеламутчо, кусарыше.
Илыш корныжо
Антонов Ивук 1918 ийын идым тылзын 6-шо кечынже Росий империй Ильна губерний Вӱрзым уезд Тоскисола ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
Викиувер:Шыже кумалтыш у верыште эрта
Марий Юмыйӱла ушемын Йошкар-Оласе общиныже шыжа тылзын 8-ше кечынже Марий Элын рӱдӧ олаже деч тораште огыл верланыше Тумер отышто шыже кумалтышым эртара.
747
747 ий — VIII курымын ийже.
Ямбакты (Спас кундем)
Ямбакты (Ямбухтино) Суас Эл Республикысе ял. Калыкчот - 435 еҥ. Болгар гыч 50 км, Озаҥ гыч 160 км, Базарные Матаки гыч 20 км.
Згуровка
Згуровка (Згурівка) — Украиныште Киев велыште Бровары кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 4 975 еҥ (2021 ий).
Ямбакты (Спас кундем)
Важ-влак
Категорий:Спас кундемысе илымверла Категорий:Суас Элысе илымверла
Згуровка
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Панькан
Панькан (Панькансола) (Панькан, Панькино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 164 еҥ (2015 ий).
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Тӱбэн Оры
Тӱбэн Оры (суасла - Түбән Оры, Морзалар Орысы, рушла - Нижняя Ура) - Суас Эл Республикысе ял (Арск кундем). Калыкчот - 291 еҥ (татар-влак, мари-влак).
Категорий:Арск кундемысе илымверла
Павлово (Морко кундем)
Павлово (Павлово) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Ошладӱр ял деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1958 ийыште Павлово ял Сенькан ял деке ушалтын. .
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Волжский Химлесхоз посёлко
Волжский Химлесхоз посёлко (Посёлок Волжского Химлесхоза) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Коротни сола деч 4 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Пӱчемар
Пӱчемар (Выползово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Азаново ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 4 еҥ (2010 ий), 1 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Азаново сола деч 3 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Кармаскалы кундем
Кармаскалы кундем (Кармаскалинский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Кармаскалы.
*
Шестаково
Шестаково мут ончыктен кертеш:
Петрсола
Петрсола (Петриково) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 30 еҥ (2002 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Какшанмучаш ял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Вараш
Вараш (Вараш) — ола Украиныште Ровно велыште. Вараш кундемын рӱдерже. Калыкчот: 42 350 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Каракша (Оршанке кундем)
Каракша (Каракша) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 2 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1940 ийыште Каракша хутор пытен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
748
748 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:748Категорий:VIII курым
Йӱле (Кукмарий кундем)
Йӱле (Чигайка; Чигайка) — Российыште Суас Элын Кукмарий кундемыштыже верланыше Уял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 49 еҥ (2002 ий), 35 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кукмарий ола сынан посёлко деч 15 километр кечывалвелне лийын шога.
Лӱмлӧ еҥ-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Кукмарий кундемысе илымверла
749
749 ий — VIII курымын ийже.
Терезино
Терезино (Терезине) — Украиныште Киев велыште Белая Церковь кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 1 729 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Николаев, Евгений Иванович
Евгений Николаев (Евгений Иванович Николаев) (, РСФСР, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Васалай ял —, Йошкар-Ола) — руш серызе, журналист, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (1983).
Илыш корныжо
Евгений Николаев 1956 ийын шорыкйол тылзын 18-ше кечынже Марий АССР Кужэҥер кундем Васалай ялеш шочын. Йошкар-Оласе 2-шо №-ан школышто тунемын. Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш университетыште налын (1978). Паша корныжым «Молодой коммунист» газет редакцийыште тӱҥалын. Варажым «Йошкар-Ола» газетыште, «Пионер йӱк» журналыште ыштен.
Е. Николаевын возымыжо икымше гана 1980-шо ийла тӱҥалтыште савыкталтын. Ойлымаш-влакше чӱчкыдын республикысе газетлаште, тӱшка сборниклаште, «Дружба» альманахыште лектеденыт. Южо возымыжо Башкортостаныште, Мордовийыште, Санкт-Петербургышто савыкталтше сборниклаш пуреныт. Икмыняр ойлымашыже марий да мордва йылмылаш кусаралтыныт.
Е. Николаев рушлашкат кусаркален. Тудлан кӧра руш лудшо-влак марий калык йомак-влак, Ф. Майоровын «М.Шкетан» романжын ужашлаж дене палыме лийыныт. 1983 ий годсек СССР журналист ушемын йыжынъеҥже лийын.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак Категорий:Почеламутчо-влак
Федотово
Федотово мут ончыктен кертеш:
Тумньо
Тумньо (Тунья) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2005 ий), 47 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Топкавлак сола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Посанур
Верланыме вер
Волаксола ял деч 5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1985 ийыште Посанур ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Немычсола (Курыкмарий кундем)
Немычсола (Немӹцсола, Немцево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Алёшкино
Алёшкино  (Алёшкино ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Немычсола (Курыкмарий кундем)
Верланыме вер
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Алёшкино
Верланыме вер
Арде сола деч 6 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Алёшкино посёлко Ардембал ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Сретенка
Сретенка мут ончыктен кертеш:
Изи Шуарсола
Изи Шуарсола (Малая Шуарсола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 12 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1958 ийыште Изи Шуарсола ял Кугу Шуарсола ял дене пырля ик пырляштарыме Шуарсола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Аскино кундем
Аскино кундем (Аскинский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Аскино.
*
Пахомово
Пахомово мут ончыктен кертеш:
Жареный Бугор выселке
Жареный Бугор выселке (Выселок Жареный Бугор) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Глеваха
Глеваха (Глеваха) — Украиныште Киев велыште Фастов кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 8 818 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Пӧртнур
Пӧртнур (Черкысер) (Пӧртныр, Пертнуры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 98 еҥ (2001 ий), 102 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Эмансола сола деч 5,5 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Алеево
Алеево (Алеево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 90 еҥ (2003 ий), 92 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Эртык
Ял XVIII курым кыдалне шочын. 1891 ийыште Алеево ялыште 64 сурт лийын, 411 еҥ илен. 2004 ийыште Алеевыште 51 пӧрт лийын. Тӱрлӧ ийлаште ялыште 4 мардеж вакш, смолокуренный завод, пожарное депо с вышкой, книгагудо лийыныт. Совет жапшыте «Кушнур» да «Ударник» колхоз-влак лийыныт.
Тачысе кечылан ялыште 30 наре сурт уло.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Курмызак
Курмызак мут ончыктен кертеш:
Аюпова, Мария Айдаровна
Мария Аюпова (Мария Майн) (Мария Айдаровна Аюпова) (, Россий империй, Ӱпӧ губерний, Пӱрӧ уезд, Кужнур ял —, Йошкар-Ола) — марий серызе, почеламутчо, журналист.
Илыш корныжо
Мария Аюпова 1896 ийын кылме тылзын 28-ше кечынже Россий империй Ӱпӧ губерний Пӱрӧ уезд Кужнур ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак
Благовещенск (ыҥ-влак)
Благовещенск мут ончыктен кертеш:
Соза (Оршанке кундем)
Соза (Нижняя Соза) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 10 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Соза ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Сэҥер (Кукмарий кундем)
Сэҥер (Синәр) (Синерь) — Российыште Суас Элын Кукмарий кундемыштыже верланыше Уял ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 7 еҥ (2008 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кукмарий ола сынан посёлко деч 14 километр кечывалвел могырно верланен.
Эртымгорно
Яллан негызым 1638 ий деч вара огыл пыштеныт
Кылвер-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Кукмарий кундемысе илымверла
Майский (Курыкмарий кундем)
Майский (Майский, Майский) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо илем. Калыкчот: 35 еҥ (2001 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 7 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Малиновка (Шорокундыш ял шотан илем)
Эртымгорно
1950-ан ийлаште Малиновка ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Корец
Корец (Корець) — Украиныште Ровно велыште Ровно кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 7 245 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Малиновский (Маскасола кундем)
Малиновский (Малиновский) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Руэм ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 87 еҥ (2002 ий), 18 еҥ (2010 ий) , 31 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Руэм посёлко деч 21 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Ӱлыл Кожлаер
Ӱлыл Кожлаер (Нижний Кожлаер) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кокласола сола деч 5 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1980 ийыште Ӱлыл Кожлаер ял Кожлаер сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Березята
Березята мут ончыктен кертеш:
Ӱжара (ыҥ-влак)
Ӱжара мут ончыктен кертеш:
Мензела кундем
Мензела кундем (Минзәлә районы, Мензелинский район) — Суас Элыште ик кундем. Рӱдола: Мензела ола.
Кӱшыл Бусыгино
Кӱшыл Бусыгино (Верхнее Бусыгино) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Мензела кундем
*
Кӱшыл Бусыгино
Верланыме вер
Элнет сола деч 6,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 22-шо кечынже Кӱшыл Бусыгино ял Кугу Бусыгино ял дене пырля ик пырляштарыме Бусыгино ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Малинкино
Малинкино (Малинкино) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 36 еҥ (2000 ий), 28 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Косолап сола деч 7 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Памаш (ыҥ-влак)
Памаш мут ончыктен кертеш:
Ардинский
Ардинский (Ардинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Арде сола деч 5 километр касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Спартак (ыҥ-влак)
Спартак мут ончыктен кертеш:
Ракитное (ола сынан посёлко, Киев вел)
Ракитное (Рокитне) — Украиныште Киев велыште Белая Церковь кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 10 733 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Малоникольск
Малоникольск (Малоникольск) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Михайловка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Михайловка ял деч 8 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Яндуш
Яндуш (Яндушево) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Азаново ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 62 еҥ (2010 ий), 80 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Азаново сола деч 3,5 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Сӱзлэҥер (ыҥ-влак)
Сӱзлэҥер мут ончыктен кертеш:
Туймазы кундем
Туймазы кундем (Туймазинский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Туймазы.
*
Тыҥга (ыҥ-влак)
Тыҥга мут ончыктен кертеш:
Андреево
Андреево (Андреево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Масканур сола деч 5 километр йӱдвелне Оръю эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште идым 22-шо кечынже Андреево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Якси
Якси (Петричата) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше У Торъял ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 51 еҥ (2002 ий), 32 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Нерге (ыҥ-влак)
Нерге мут ончыктен кертеш:
Унур (Кужэҥер кундем)
Унур (Унур) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 еҥ (2005 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Топкавлак сола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Красноярск мландысе марий илымверла
Красноярск мландысе марий илымверла:
Важ-влак
*
Острог (ола)
Острог (Острог) — Украиныште Ровно велыште Ровно кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 15 195 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Сумка
Сумка (Сумка, Сумки) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 2 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Эмансола сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Эшым
Эшым мут ончыктен кертеш:
Батырбаев, Тимиркай Умытаевич
Тимофей Батырбаев, Тимирикай (Тимиркай Умытаевич Батырбаев) (, РСФСР, Башкир АССР, Калтаса кундем, Кӧкыш ял —, РСФСР, Башкир АССР, Калтаса кундем, Кӧкыш ял) — марий серызе, туныктышо, кусарыше, журналист.
Литератур
Категорий: Марий серызе-влак Категорий: Марий журналист-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Икса (Курыкмарий кундем)
Икса (Иксӓ, Икса) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Коротни сола деч 26 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Индий
Индий (भारत Bhārat, India) — Азийысе кугыжаныш. Рӱдолаже - Нью-Дели. Калыкчот - 1340468000 еҥ (2017).
Кумдыкшо - 3 287 263 км².
Инаныше-влак: Индуизм (80,46%), Ислам (13,43%), Христианлык (2,34%), Сикхизм (1,87%), Буддизм (0,77%), Джайнизм (0,41%), Анимизм.
Эйзенштейн, Сергей Михайлович
Сергей Михайлович Эйзенштейн (, — ) — актёр, режиссёр, сценарист,
Мензела
Мензела (Минзәлә; Мензелинск) — ола Суас Элын, Россий. Мензела кундемын рӱдыжӧ.
Категорий:Мензела
Бердинский, Иван Анисимович
Иван Бердинский (Иван Анисимович Бердинский) (, РСФСР, Марий автоном область, Шернур кундем, Тумерсола ял —, Шернур ола сынан посёлко) — марий серызе, почеламутчо.
Илыш корныжо
Иван Бердинский 1936 ийын идым тылзын 9-ше кечынже Марий автоном область Шернур кундем Тумерсола ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
Тыҥга (шыҥа-копшаҥге)
Тыҥга — шыҥа-копшаҥге, кокшулдыран тӱшка, кугурак-влакше шуко огыт иле. Шукшышт (личинкышт) шӧрым кочшо-влакын да айдемын вӱрйӱшышт улыт.
Кылвер-влак
Категорий:Шыҥа-копшаҥге-влак
Ӱлылсола (Морко кундем)
Ӱлылсола (Улылсола) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кокласола ял деч 1 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
1979-ан ийыште Ӱлылсола ял Шӱргӧсола ял дене пырля ик пырляштарыме Кокласола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Изи Ашламаш
Изи Ашламаш (Малый Ашламаш) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 150 еҥ (2002 ий), 133 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Роҥго ял деч 5 километр эрвел могырно Изи Кундыш эҥер воктене верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Дачников
Дачников (Дачников) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Эртымгорно
Дачников посёлко Троицкий выселке деке ушалтын, Дачная уремышкыже савырнен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Непал
Непал (नेपाल) — Азийыште эл. Калыкчот - 28982771 еҥ.
Рӱдолаже - Катманду. Инаныше-влак: Индуизм (81,3%), Буддизм (9%), Ислам (4,4%), Кирант (3%), Христианлык (1,4%), Анимизм (0,4%).
Кугыжаныш йылме: Непали.
Категорий:Непал
Давлеканово кундем
Давлеканово кундем (Давлекановский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Давлеканово.
*
Кугу Бусыгино
Кугу Бусыгино (Большое Бусыгино) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элнет сола деч 5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 20-шо кечынже Кугу Бусыгино ял Кӱшыл Бусыгино ял дене пырля ик пырляштарыме Бусыгино ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Новоселово
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
2004 ийыште Новоселово ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Питателев, Александр Владимирович
Александр Питателев (Александр Владимирович Питателев) (, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Берёзово ял) — руш серызе, 1979—1989 ийласе Афган сарын участникше, «Афганистан ветеран-влакын Российысе ушемышт» МРО-н председательже да «Армийлан полшымо верч толкын МРО»-н председательже.
Илыш корныжо
Александр Питателев 1960 ийын теле тылзын 22-шо кечынже Марий АССР Маскасола кундем Берёзово ялеш шочын. 1976 ийыште Йошкар-Оласе 7-ше №-ан кыдалаш школым, 1978 ийыште Озаҥысе суворовский, вара Бакусо военный училищым (1982) пытарен. 1982 гыч 1984 ий марте Афганистаныште служитлен. 1988 ийыште СССР КГБ-н военный контрразведкыжын Кӱшыл школжым, 1998 ийыште Озаҥ университетым пытарен. 1999 ий марте военный службышто лийын. Кызыт мер пашаште тырша, «Афганистан ветеран-влакын Российысе ушемышт» МРО-н председательже да «Армийлан полшымо верч толкын МРО»-н председательже.
А. Питателевын усталык дебют манмыже 2002 ийыште лийын, тунам тудын «Кандагарская бригада» сылнымутан да документан повестьше савыкталтын. Афганистанысе сар нерген теме «Гордиев узел Афганистана» очеркыштыже, «Центурионы кровавого Афганистана» повестьыштыже шуйнен.
Йошкар Шӱдыр, «За заслуги перед Родиной и Отечеством» орден-влак, военный службышто да мер пашаште чолгалыкым ончыктымылан ятыр медаль дене, тыгак «За отвагу и мужество» медаль дене, чап пале да грамот-влак дене, нунын коклаште Просвещений министерствын (1987), СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын (1988), РМЭ Кугыжаныш Погынын (2008) да молынат грамотышт дене палемдалтын.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак
Дубровица
Дубровица (Дубровиця) — Украиныште Ровно велыште Сарны кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 9 343 еҥ (2021 ий).
Категорий:Ровно велысе олала
Пирогов, Георгий Прохорович
Георгий Пирогов (Георгий Прохорович Пирогов) (, РСФСР, Марий АССР, Провой кундем, Юлъял ял) — руш серызе, почеламутчо, журналист, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже.
Илыш корныжо
Георгий Пирогов 1951 ийын шорыкйол тылзын 6-шо кечынже Марий АССР Провой кундем Юлъял ялеш служышо ешеш шочын. У Торъялысе интернат-школым пытарымек, Марий радиомеханический техникумышто тунемын (1970). Кӱшыл шинчымашым Озаҥ кугыжаныш университетыште налын. Кӱшыл партийный школышто тунемын, но 1991 ийысе пуламырлан кӧра пытарен огыл. 2003 ийыште Москосо вузын филиалжын кок ияш курсыштыжо «тӱшка увер-аҥар йӧн-влакын менеджерже» специальностьым налын.
Г. Пироговын паша корныжо Ульяновскысо механический заводышто тӱҥалын. Армийыште служитлыме деч вара У Торъял районысо «Сельская новь» газет редакцийыште литпашаеҥ, пӧлка вуйлатыше лийын (1972–1979 ийла). 1979–1983 ийлаште Советский районысо «За коммунизм» газетыште пӧлка вуйлатыше, редакторын алмаштышыже лийын. 1983–1986 ийлаште Шернур районысо «Призыв» газетын редакторжылан ыштен. 1986 гыч 1991 ий марте КПСС Марий обкомын инструкторжо, печать сектор вуйлатыше, КПРФ рескомын консультантше лийын. 1991–1992 ийлаште – «Республика» газетын тӱҥ редакторжын алмаштышыже. Вара МАССР печать министрын алмаштышыжлан, Печатьын эрыкшым аралыме шотышто регионысо инспекцийым вуйлатышылан шогалтеныт. 1994–1995 ийлаште Марий книга издательствым вуйлатен, 1995 ий гыч «Издательство «Книга и К» ООО-н директоржо лийын. 1996 гыч 2003 ий марте республикысе Журналист ушемын ответственный секретарьже да вуйлатышыже лийын. 1996 гыч 2003 ийлаште – РМЭ-се усталык ушем-влакын Координационный каҥашыштын вуйлатышыже.
Г. Пироговын икымше почеламутшо У Торъял районысо «Сельская новь» газетыште 1973 ийыште печатлалтын. Поэзий дек утларакше армийыште служитлымыж годым кумылаҥын. Рушла воза. «Взгляд» икымше почеламут книгаже 1986 ийыште лектын, а 1993 ийыште шкенжын да марла гыч кусарыме почеламут книгаже савыкталтын. Марий йылмым сайын пала, сандене вигак оригинал гыч кусара. Тудын кусарымыж дене З. Висвисын «Путь мой – Млечный» почеламут книга да курымла лондемысе 25 марий поэтын «Давай на равных говорить...» почеламут антологий книгам луктын. Тушко 400 наре произведений пурен, ты шотышто икмыняр поэме уло. Тылеч посна, рушлаш кусарен, чыла гаяк марий поэтын посна возымыштым кок томан антологий дене луктын. «Красное и белое» почеламут книгам савыктен.
Россий Журналист ушем член. РМЭ-н Чап грамотыж дене палемдалтын (2000).
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак Категорий:Почеламутчо-влак
Озаҥсола
Озаҥсола (Азянково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 еҥ (2000 ий), 132 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Косолап сола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Новый (Курыкмарий кундем)
Новый (Новый, Новый) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 143 еҥ (2001 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 2,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Антоново (У Торъял кундем)
Антоново (Антоново) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Масканур сола деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1985 ийыште ага тылзын 22-шо кечынже Антоново ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Пыжан
Пыжан (Пижанцы) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий). .
Верланыме вер
Элембай ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
У Россий (кугыжаныш)
У Россий (Новороссий; Новороссия, Новоросія) — Украиныште шкелӱмлымӧ посна кундем.
Пыжан
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
У Россий (кугыжаныш)
Категорий:У Россий (кугыжаныш) Категорий:Руш шошо Категорий:Эртыдыме кугыжаныш-влак Категорий:Луганск вел Категорий:Донецк вел
Киляково
Киляково (Киляково) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Азаново сола деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1973 ийыште Киляково ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Имэҥер
Имэҥер (Крутой Овраг) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Руэм ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 283 еҥ (2002 ий), 276 еҥ (2010 ий) , 283 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Руэм посёлко деч 1 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Анисимов, Эврик Васильевич
Эврик Анисимов (Эврик Васильевич Анисимов) (, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Волаксола ял) – марий серызе, почеламутчо, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1992), Марий Эл Республикын сулло журналистше (1998).
Йоча жап
Эврик Анисимов Морко районысо Волаксола ялыште 1938 ий 21 июльышто  туныктышо ешеш шочын. Ачаже Василий Александрович Анисимов тӱҥалтыш классыште туныктен. Аваже Лидия Николаевна Анисимова ончышо йочасадыште воспитательнице лийын, вара тудымат тӱҥалтыш класслаште туныктышылан налыныт, Кугу Отечественный сар жапыште фронтыш кайыше учитель-влакым алмаштен да школ директорланат ыштен.
Илыш неле лийын гынат, ялысе интеллигенцийын ешыштыже книга кугу верым арален. Эврик Алик шольыж дене пырля жапым утларакше книга коклаште эртареныт, изинекак лудаш тунемыныт да шке моштымашыштым тергенак кушкыныт. Тулан жапысе икшыве-влак, фронтыш кайыше ачаштым вучен, аваштлан вий шутымо семын сурткӧргӧ сомылкам ышташ полшеныт. Тидыже авам кунар-гынат куандарен. А ава сай койышлан пӧлек шотеш суртыш адакат у книгам конден.
Студент пагыт
Книган тамжым пален налаш Эврик тунемаш кумылан лийын. Волаксола шымияш школым пытарымеке, корным тудо Весшӱргӧ кыдалаш школышко шуя. Зрелость аттестатым налын, Марий пединститутысо студент радамыш ушна.
Студент ешыште Э.Анисимов ончыкылык поэт, писатель-влакым – Николай Егоровым, Николай Володькиным, Аксай Савельевым, Василий Гороховым да молымат вашлиеш, а поэт-влак Алексей Александров, Семён Николаев, Альберт Степанов дене пырля ик курсышто тунемаш тӱҥалеш.
Эврик Анисимов студент илышын шере ден кочыжым пален налме деч ончычак сылнымут тӱняш тӱҥалтыш ошкылым ыштен шуктен. Эше Волаксола шымияш школышто тунеммыж годымак савыкташ йӧрале икымше почеламутшо шочын да «Марий коммуна» газетын страницыже ош тӱняш лектын. Пашаже тыге лийын. Визымше классыште тунемын. Эрдене кынелынат, ӱстел коклаште шинчылтеш, а вуйышто шонымаш пӧрдеш: «Теле кечын ик эрдене…» Вот ушым луга, вот тодыштеш. Кенета шонымаш волгыдемеш: «Чиен ечым, тоя дене…» чыгынен шогале. Умбакыже нимом тептераным шонен ок му. Ачаже лишеме да манне: «Мые лектым мунчалташ, Яндар юж ден шӱлалташ…» Умбакыже ӱй  ден йыгалтымыла шочо. «Сай тунемын, ача-авам вашталташ кушкыт йоча-влак». Тыгайрак ыле тӱҥ шонымашыже. Тыге «Теле эрдене» почеламут чоҥешташ ямдылалтше кайыкигыла шулдыр дене иктак лие. А тӱҥалше автор Эврик Анисимов поэзий тӱняш первый ошкылым ышташ полшышо ачажлан кызытат таум ыштен ила. Ачаже веле пеленже уке.
Ешыже
Ешыже  нерген тудо тыге ойла: «Ешем пеш тыглай. Любаша – мыйын кокымшо пелашем. Туддене икшывына уке. Ик жап йоча пӧртышкат коштын ончышна. Шотлан ыш тол. Но вуйым ышна саке. Ватемын шӱжарже Таня йоча шотышто пиалан. Кок эргым – Игорь ден Ваням – Женя марийже дене пырля куштен, йол ӱмбак пеҥгыдын шогалтеныт. Изиракше Ваня – ешан. Таня коваж дене Женя кочажым да мемнам изи Павлик чыланнам куандара. Ньога веле – медалян. Куштымо конкурсышто сеҥен налын. Танян эргыже-влак шкештат мемнам кочашт ден коваштлан шотлен кушкыныт. Межат шкенан могырым нуным уныка олмешак ужына да кызытат тугак илена. Мемнан деке уналкеш уло кумылын коштыт. Нунылан кертмына семын илашышт полшаш тыршена.
Икшывем ялт укеже огыл. Икымше ватем деч эргым уло. Лӱмжӧ – Олег. Аваже пеленже наҥгаен. Комиште илат. Первыже ваштарешем ыле. Аваже тыге туныктен. Кызыт икте-весе деке отношенийна сай могырыш вашталтын. Интернет полшымо дене кылым кучена, Йошкар-Олаш толмыж годым мемнан деке пурен лектеш. Кнешне, тудлан ме йот еҥ  огынал. Аваже вич ияшым наҥгаен. Изи рвезым йол ӱмбак шогалташ материально полшенам. Туштат уныкам-влак улыт. Чыланат ӱдыр шочыныт. Эн кугужо марлан каен, йочаже уло. А мый ынде кок пачаш кочаш савырненам.