cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кундыш (Килемар кундем)
Верланыме вер
Красный Мост посёлко деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Янгаул
Янгаул (Янгаул) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Карлыган ял деч 3 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1940 ийыште Янгаул ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Шабалин хутор
Шабалин хутор (Хутор Шабалина) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Надеждино ял воктене лийын шоген.
Литератур
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Иман кушкыл
Иман кушкыл (Pinóphyta или Coníferae) - ...
Категорий:Чаранӧшман Категорий:Кушкыл пӧлка
Трихоглоттис
Трихоглоттис (Trichoglottis) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Азийын ден Океанийын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Пицунда
Пицунда (Пиҵунда, ბიჭვინთა — «Бичвинта») — ола Абхазийыште.
Категорий:Пицунда
Шӱргыял
Шӱргыял мут ончыктен кертеш:
Ӧркансола
Ӧркансола (Эркансола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2002 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Шӱргыял (У Торъял кундем)
Шӱргыял (Шургуял) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 37 еҥ (2002 ий), 35 еҥ (2010 ий). .
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кандашплак
Кандашплак (Кандашбеляк) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 35 еҥ (2002 ий), 32 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 1 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Яларь
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 2,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш Яларь ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Озёрка (Красный Мост ял шотан илем)
Озёрка (Озёрка; Озёрный) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Красный Мост ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 470 еҥ (2004 ий), 454 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Красный Мост посёлко деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Надеждино
Надеждино (Надеждино) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 9 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1982 ийыште Надеждино ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
У Афон
У Афон (Афон Ҿыц, Новый Афон, ახალი ათონი) — Грузийыcе ола.
Тыгак ончо
Категорий:У Афон
Шӱргыял (Шернур кундем)
Шӱргыял (Шургуял) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 17 еҥ (2005 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мустай ял деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Шолэҥер (У Торъял кундем)
Шолэҥер (Козловцы) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 22 еҥ (2002 ий), 20 еҥ (2010 ий). .
Верланыме вер
Кремленки ял деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кожласола (У Торъял кундем)
Кожласола (Кожласола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тошто Торъял ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Ялпай почиҥга
Ялпай почиҥга (Ялпаево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 18 еҥ (2002 ий), 5 еҥ (2010 ий). .
Ямаши
Ямаши (Ямаши) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ялпай почиҥга
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Ямаши
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 3 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Ямаши ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Яндул почиҥга
Яндул почиҥга (Яндуй) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Какшанмучаш сола деч 3,5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1941 ийыште шорыкйол тылзын 14-ше кечынже Яндул почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Аимке
Аимке (Аимково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий Тӱрек ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 180 еҥ (2000 ий), 152 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марий Тӱрек ола сынан посёлко деч 10 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кости почиҥга
Кости почиҥга (Яндулово) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Овалже ял деч 7,5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1972 ийыште Кости почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Шерешнур
Шерешнур (Яснур) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (1999 ий), 58 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кремленки ял деч 4 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Лаврентьев, Зосим Фёдорович
Зосим Фёдорович Лаврентьев (1923 ийын 6 Вӱдшор, Курыкмарий кундем) — сӱретче да сымыктыш пашаеҥ, Марий Эл Республик сымыктышын сулло пашаеҥже, Россий Федерацийын сулло сӱретчыже. 10 ий тудо «Пачемыш» журналын сӱрет шотышто редакторжо лийын. Умбакыже шке семынже пашам ышташ тӱҥалын. 1964-ше ийыште Совет Ушемын сӱретче–влак ушемын еҥже лийын. Ончерже-влак Российысе тӱрлӧ олалаште да йот эллаштат эртеныт.
Категорий:Марий сӱретче-влак
Яштрексола
Яштрексола (Яштрексола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2002 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тошто Торъял сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Бензингий
Бензингий (Benzingia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Категорий:Орхидей-влак
Боллей
Боллей (Bollea) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Категорий:Орхидей-влак
Биерманний
Биерманний (Biermannia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Болусиелла
Болусиелла (Bolusiella) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Африкын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Категорий:Орхидей-влак
Бентамий
Бентамий (Benthamia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Африкын да Мадагаскарын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Яштуленки
Яштуленки (Яштуленки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Какшанмучаш сола деч 1,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Шишур
Шишур (Шишур) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Кугланур ял деч 1,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Шишур ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Брахтий
Брахтий (Brachtia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Категорий:Орхидей-влак
Brachycorythis
Брахикоритис (Brachycorythis) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Брахипеза
Брахипеза (Brachypeza) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Льнозавод (У Торъял кундем)
Льнозавод (Льнозавод) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 79 еҥ (2002 ий), 70 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чӱксола деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Ош ваштар
Ош ваштар (Acer pseudoplatanus) – Sapindaceae кушкыл-влакын ваштар урлыкын тукымыш пура, Евразийын шуко верлаште кушшо пушеҥге.
Категорий:Пушеҥге-влак
Тыглай ваштар
Тыглай ваштар (Acer platanoides) – Sapindaceae кушкыл-влакын ваштар урлыкын тукымыш пура, Евразийын шуко верлаште кушшо пушеҥге.
Категорий:Пушеҥге-влак
Кылган
Кылган (Stipa) – Poaceae кушкыл-влакын тукымыш пура кушкыл.
Тӱрлык-влак
Категорий:Кушкыл
Мӱкшпеледыш
Мӱкшпеледыш (Melissa officinalis) – Lamiaceae кушкыл-влакын тукымыш пура, Кечывалвел Европын шуко верлаште кушшо кушкыл.
Категорий:Кушкыл
Жиган (У Торъял кундем)
Жиган (Ожигановский) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 89 еҥ (2002 ий), 64 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Элембай сола деч 1 километр касвел могырно Шӱкшан эҥерын шола серыштыже верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Нур ваштар
Нур ваштар (Acer platanoides) – Sapindaceae кушкыл-влакын ваштар урлыкын тукымыш пура, Европын, кечывалвел-касвел Азийын, Йӱдвел Африкын да Йӱдвел Америкын шуко верлаште кушшо пушеҥге.
Категорий:Пушеҥге-влак
Япон ваштар
Япон ваштар (Acer japonicum ; ハウチワカエデ hauchiwakaede) – Sapindaceae кушкыл-влакын ваштар урлыкын тукымыш пура, Японийын (Хоккайдо, Хонсю) да кечывалвел Корейын шуко верлаште кушшо пушеҥге.
Категорий:Пушеҥге-влак
Кандывуй
Кандывуй (Centaurea < centaureus «кентавр») – Asteraceae кушкыл-влакын тукымыш пура, Eastern Hemisphere-ын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Кушкыл
Колыдымо пеледыш
Колыдымо пеледыш (Helichrysum < ἕλιξ «витой» да «шӧртньӧ») –  Asteraceae кушкыл-влакын тукымыш пура, Тошто Тӱняын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Саву теҥыз
Категорий:Тыныс тептеҥыз Категорий:Индонезийысе теҥыз-влак
Изи Исюйка
Изи Исюйка (Малая Исюйка) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элембай сола деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шога.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1941 ийыште шорыкйол тылзын 14-ше кечынже Изи Исюйка ял Кугу Исюйка ял дене пырля ик пырляштарыме Исюйка ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Самар теҥыз
Са́мар (Samar) — Филиппин архипелагыште верланыше теҥыз. Кумдыкшо изи; Самар, Лейте, Масабате да Лусон отро-влак коклаште верланен. Тыныс тептеҥызын теҥызланже шотлалтеш.
Категорий:Тыныс тептеҥыз Категорий:Филиппин
Тагалог йылме
Тагалог йылме (тага́льский язык), (Тагалог; Tagalog [təˈga:log]) — Филиппин Республикын тӱҥ йылме-влак радам гыч йылме. Кутырышо-влакын чотышт Филиппиныште эн кугу.
*
Сулу теҥыз
Сулу (Dagat Sulu, Laut Sulu) — Тыныс тептеҥызын отро-влак кокласе теҥызше. Йӱдвел-эрвелне — Филиппин архипелаг, йӱдвел-касвелне — Палаван отро, кечывалвел-касвелне — Калимантан, кечывалвел-эрвелне — Сулу архипелаг верланеныт.
Серам теҥыз
Серам, Церам (Ceram) — Малай архипелагыште верланыше отро-влак кокласе теҥыз. Серам, Буру, Сула, Оби, Мисоол отро-влак да Чендравасих пелотро коклаште верланен. Кумдыкшо 161 тӱж. меҥ², вӱд объём 173 тӱж. меҥ³, кокласе келгыт 1074 м, эн кугу келгыт — 5319 м. Пундашыште — ошма ил. Сер воктене коралл риф-влак.
Тӱҥ порт-влак: Вару (Серам отро), Факфак (У Гвиней отро).
Категорий:Тыныс тептеҥыз Категорий:Индонезий
Сибуян теҥыз
1944 ий 24 Шыжаште тиде теҥызыште япон да американ флот-влак кокласе кредалмаш лийын. Тыныс тептеҥызыште Кокымшо тӱнямбал сар жапыште тиде пытартыш кредалмашлан шотлалтеш. Японийысе флотын тӱҥ сар вийжым шалатеныт.
Категорий:Филиппин
Масканур
Масканур мут ончыктен кертеш:
Селиш теҥыз
Селиш теҥыз (Salish Sea) Йӱдвел Америкын йӱдвел-касвел серыштыже верланыше теҥыз. Джорджия, Пьюджет-Саунд да Хуан-де-Фука вӱдушык-влакын кумдыкышт, тыгакак Тыныс тептеҥызын ужашыже (Тамуотер ола деч Десолейш-Саунд марте) пурат. Икымше гана Берт Веббер биолог тиде мутым кучылтын.
Варажым "Селиш теҥыз" мутым США-н Вашингтон штатыштыже кумдан кучылташ тӱҥалыныт. Но тошто лӱм-влак йомын огытыл. Оппонент-влак ойлат, тиде вӱдкумдыкыш шкешотан вӱдушык да залив-влак пурат. Весе-влаклан "Селиш" мут ок келше, молан манаш гын тиде мут дене теҥыз воктене илыше индеец калык-влакын йылме ешыштым лӱмдат.
Тыгакак ончо
Категорий:Канадын теҥыз-влакше Категорий:Тыныс тептеҥыз
Соломон теҥыз
Соломон теҥыз (Solomon Sea, Соломоново море) — Тыныс тептеҥызын отро-влак кокласе теҥызше. Соломонысо, У Британий, У Гвиней отро-влак коклаште верланен. Кумдыкшо 755 тӱж. меҥ², кокласе келгыт 2652 м. Эн кугу келгыт 9103 м. Вӱд йымалне вулкан-влак улыт. Кечывалвелне — вӱдйымалсе риф-влак.
Категорий:Соломонысо отро-влак
Филиппин теҥыз
Филиппи́н теҥыз (Филиппинское море, Dagat Pilipinas, Philippine Sea, 菲律宾海, フィリピン海, Laut Filipina) — Тыныс тептеҥызын отро-влакгокласе теҥызше. Филиппин архипелаг воктене верланен. Мланде дене моло вӱд кумдык деч ок авыралт, молан манаш гын, йырже отро-влак верланеныт.
Литератур
* Категорий:Филиппин
Чита
Чита (Чита) - ола Российыште, Байкалшеҥгел мландын кучем рӱдыжӧ.
Чита — кӱлешан экономик, транспорт да тӱвыра рӱдыжӧ.
Эртымгорно
Категорий:Чита
Портал:Сымыктыш/Ойырымо сӱрет
Категорий:Портал:Сымыктыш
Сулавеси теҥыз
Сулавеси (Laut Sulawesi), Целебес теҥыз — Тыныс тептеҥызын касвел ужашыштыже верланыше отро-влак кокласе теҥыз. Сулавеси, Калимантан, Манданао, Сангихе отро-влак да Сулу архипелаг коклаште верланен. Теҥызын кумдыкшо 453 тӱж. меҥ², келгыт 6220 м марте шуеш.
Сулу архипелагыште мотко шуко коралл риф уло. Калимантанын серыштыже мангр чодра кушкеш. Тӱҥ порт-влак — Венанг Сулавеси отрошто да Таракан (тыгай лӱман отроштак).
Категорий:Филиппин Категорий:Индонезий
Индонезийысе йылме
Индонезийысе йылме (Bahasa Indonesia) — австронезийысе йылме-влак кокла гыч. Индонезийыште 1945 ий гыч кугыжаныш йылмылан шотлалтеш. 20 млн еҥ наре тудын дене кутыра. Йылмым палыше-влакын чотышт — 200 млн наре. Кутыртыш (диалект)-влак уке.
Фонетика
Тиде йылмыште 26 йӱк уло. Индонезийысе тиштерыште 23 йӱкпале уло:
A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Z.
Кылвер-влак
Категорий:Индонезийысе йылме
Malaiische Sprache
Флорес теҥыз
Флорес (Flores) — Тыныс тептеҥызын отро-влакгокласе теҥызше. Йӱдвелне - Сулавеси, кечывалвелне - Кабиа, Сумбава да Флорес отро-влак. Кумдыкшо 115 тӱж. меҥ². Кокласе келгыт 1522 м наре, эн кугу келгыт 5234 метрыш шуеш.
Верысе калык колым куча. Эн кугу порт-влак: Бонтайн (Сулавеси отро), Сумбава (Сумбава отро).
Категорий:Индонезий
Фиджи теҥыз
Фиджи (Fiji) — Тыныс тептеҥызын кечывалвел-касвелныже верланыше отро--влакгокласе теҥыз. Йӱдвелне - Фиджи, эрвелне - Кермадек отро-влак. Кечывалвелне - У Зеландий да Тасман теҥыз. Касвелне - Коралл теҥыз.
Теҥыз семын чыла элыште ок шотлалт. Тиде кундемыште келге котловине уло, сандене гына теҥыз радамышке пурталтын. Тӱҥ порт — Сува (Фиджи).
Категорий:Фиджи
Тасман теҥыз
Тасман теҥыз (Тасманово море, Tasman Sea) — Австралий ден У Зеландий кокласе вӱд кумдык. Эн келге вер Эрвел-Австралийысе котловиныште, 5200 метр наре. Тасман теҥыз Тыныс тептеҥызын кечывалвел-касвел ужашыштыже верланен. Абель Тасманын лӱмжым нумалеш. Тиде айдеме Тасманий да У Зеландий марте Европышто илыше-влак кокла гыч эн ончыч миен шуын. Варажым Джеймс Кук Тасман теҥызым шымлен, тудын нерген шуко возен.
Тасман теҥызыште икмыняр отро уло. Нуно Австралий да У Зеландий деч тораште верланеныт.
Отро-влак Австралийын кид йымалныже улыт.
Маскасола
Верланыме вер
Йошкар-Ола деч 2 километр касвел могырно верланен. .
Важ-влак
Категорий:Марий Элысе кундем рӱдерла Категорий:Маскасола кундемысе илымверла Категорий:Маскасола Категорий:Марий Элысе ола сынан посёлкыла
Кома
Кома (Вӱдкома, Вӱдколя) (Выдра, Lutra lutra) – Евразийын да касвел Йӱдвел Африкын йос-влак (Mustelidae) йамагат гыч кугу янлык. Капшын кужытшо — 55 — 95 см, почшын кужытшо — 26 — 55 см, нелытше — 6 — 10 кг (10 кг наре — узо; 7 кг наре — ава).
Йӱдвел Америкысе эҥер кома гыч кӱчыкрак шӱй, лопкырак сын да кугурак пылыш ден пылыш кокла да кужурак поч дене ойыртемалтеш.
Важ-влак
Категорий:Йос-влак
Портал:Сымыктыш/Ойырымо сӱрет/Кызытсе ойырымаш
Ойырымо сӱрет кажне секундышто чокым вашталтеш.
Эдуард Мане, «Цветы клематиса в хрустальной вазе»
Хиросигэ, «Сто знаменитых видов Эдо», Лист № № 56 «Ирисы в Хорикири»
«Автопортрет», Альбрехт Дюрер, 1500, Старая пинакотека, Мюнхен
Исаак Ильич Левитан, «Весна — большая вода»
Амфора-билингва вазописца Андокида. Геракл и Афина. ок. 520 г. до н. э. Государственное античное собрание. Мюнхен
Протокоринфская ольпа с изображением животных и сфинксов. Ок. 650—630 гг. до н. э. Лувр
Яйца Фаберже, «Петр Великий»
«Подсолнухи», Ван Гог, 1888
Категорий:Портал:Сымыктыш
Камаз-43118
Камаз 43118 - Камский автомобильный заводын ыштен лукмо бортовой тягач.
Кылвер-влак
Категорий:Автомобиль-влак
Камаз-43253
Камаз-43253 - Камский Автомобильный заводын ыштен лукмо бортовой тягач.
Кылвер-влак
Категорий:Автомобиль-влак
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Геннадий Сабанцев-Ояр (Геннадий Ояр, Ояр) (Геннадий Леонидович Сабанцев) (, РСФСР, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Йырмарий ял) – марий серызе, почеламутчо, журналист, кусарыше, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998), Марий Эл Республикын сулло журналистше (1999), Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо (2015), Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2019).
ВАЗ-2112
ВАЗ-2112 - Волжский автомобильный заводын 5 омсан хэтчбек кузован легковой автомашина.
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Илыш корныжо
Геннадий Сабанцев-Ояр 1958 ийын вӱдшор тылзын 8-ше кечынже Марий АССР Кужэҥер кундем Йырмарий ялеш кресаньык ешеш шочын. Ужар жапше, школыш коштмо пагытше Аганур ялыште эртен.
Орава
Орава але южгунам Тыртыш — йыргешке гай ӱмбач койышо ыштендыш, пӧрдеш.
ВАЗ-2112
Модельым 1999 ийыште лукташ тӱҥалыныт. ВАЗ-2110 седан дене таҥастарымаште тудо кӱчыкрак 4170 мм, багажник кугыт 400 л. ВАЗ-2112 утларак корным шижеш виктарыме йӧн утларак куштылго.
Орава
Категорий:Чыла
ВАЗ-2112
ВАЗ-2112 хэтчбек утларак спорт сынанрак автомобиль. Тыште ВАЗ-2110 автомобиль дечын конструкций ойыртемым а ВАЗ-2111 универсал деч шеҥгел диваным келыштарыме. Лада-110 деч чыдла сайым налын ВАЗ-2112 тыгодымак ойыртемалтеш: кӱчык кузов дене да шагал багажник ужашлан тудым шеҥгел диваным шӧрын пыштыме дене кугемдаш лиеш. Шеҥгел диванын эҥертышыже кок ужашлан пайлалтын. Нуным посна поген пышташ лиеш.
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Илыш корныжо
Ондак Саламатнур кандашияш, а вара Руш Шой кыдалаш школлаште шинчымашым поген.
ВАЗ-2112
Модель икмыняр вариант дене лектын шоген:
Урал-4320
Урал-4320 — 6х6 орава формула, неле корнышто кудалышташ келыштарыме грузовой автомашина. Уралысе автомобильный заводышто Миасс олаште Российысе армийлан келыштаралтше модификаций-влакат улыт.
ВАЗ-2112
2008 ий гычын ВАЗ-2112 авутомашинам "Богдан" укарин заводышто лукташ тӱҥалыныт. Лада-112 дечын посна тыгак ВАЗ-2110 ден ВАЗ-2111 луктыт.
Категорий:Автомобиль-влак
Урал-4320
Урал-4320 автомашинам чыла тӱрлӧ корныштат калыкым, грузым, буксир трейлерым шупшыкташ келыштарыме. Тыглай грузовой автомашина дене таҥастарымаште чот ойыртемалтеш: куштылгын купан вер гычын кудал эрта, 1,5 метр келгыт вӱдым кудал эртен сена, 2 метр келгыт лакым вонча, 60% курык кӱкшытыш кӱзен кертеш.
Камаз-43114
Камаз-43114 - Камский Автомобильный заводын ыштен лукмо бортовой тягач.
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Илыш корныжо
1975–1980 ийлаште Марий кугыжаныш университетысе историй-филологий факультетын шочмо йылме да литератур пӧлкаштыже тунемын.
Паша корныжым журналистике дене кылден. Кужэҥер районысо «Ӱжара» газет редакцийыште кусарыше да корреспондент семын тыршен, «Пачемыш», «Пионер йӱк», «Ончыко» журнал-влакын редакторжо, «Ямде лий» газетын тӱҥ редакторжо лийын, тыгак «Кугарня» газет редакцийыште да «Марий Эл» кугыжаныш теле да радио компанийыште тыршен.
2003–2008 ийлаште Мландытӱр йӱдвелыште Чукотка мландыште «Крайний Север» райгазетын корреспондентше лийын, «Беринговский вестник» газетын директор-тӱҥ редакторжо семын пашам ыштен.
Камаз-43114
Кылвер-влак
Категорий:Автомобиль-влак
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Сылнымут корныжо
Геннадий Сабанцевын икымше почеламутшо «Ямде лий» газетеш 1973 ийын ӱярня тылзын 17-ше кечынже ош тӱням ужын. Почеламутшат тиде тылзылан пӧлеклалтын: «Март» лӱм дене савыкталтын.
Г. Ояр икмыняр поэзий книган авторжо. Икымшыже – «Кинде-шинчал» (1982) тӱшка почеламут сборник. Тылеч вара тудын икте почеш весе: «Чытамсыр курым» (1987), «Нумалтыш» (1993), рушла «Светом единым» (2003), «Шӱмсавыш» (2008), татар поэт Р. Минуллинын возымыжым шочмо йылмыш вончештарыме «Кумыл сабантуй» (2013) да руш йылме дене «Всполохи сердца» (2014) почеламут сборниклаже савыкталтыч.
1984 ийыште май кыдалне тудлан Москошто эртыше VIII Всесоюзный семинар-каҥашыште лияш пиал шыргыжалын. Тыште почеламутшо-влаклан кугу лӱман руш поэт-влак Н. Доризо, В. Берестов, В. Гордейчев сай акым пуэныт. Тиде семинар негызеш ий мучаштак Москосо «Молодая гвардия» издательствыште «Дни этого года» сборникым савыктыме, руш йылме дене тудын муторлаҥгыжым тушко пуртымо.
1987 ийыште рӱдолаштак «Современник» издательствыште савыкталтше «Середина земли родной» поэзий антологийыш тудынат почеламутшо-влак рушла пурталтыныт.
2017 ийыште Москошто «Современная литература народов России. Поэзия» манме кугу антологий ош тӱням ужо.
Урал-4320
1977 ийыште лукташ тӱҥалме грузовой автомашина кызытсе жап марте лектын шога.
Урал-375Д модель дечын тӱҥ ойыртем- дизель двигатель.
Ончыч Урал-4320 автомашинаш КАМАЗ-740 двигательым шынденынт. 1993 ийыште КАМАЗ двигательым луктын шогышо завод йӱлен, двигательым лукмым чарненыт. Тыге ЯМЗ-238, ЯМЗ-236 двигательым шындаш тӱҥалыныт. Тиде двигатель дене автомашина кужу мотор отсек дене ойыртемалтеш.
2009 ий гычын автомашинаш у стеклопластик материал гыч ончыл ужашым ыштыме кабиным шындаш тӱҥалыныт.
Автомашинан модификацийже-влак
Автомобильын тӱжвал ужашыште радиатор тураште "кӱртньӧ маскым" вераҥдыме, капот ден ӧрдыж ужашым бронелышташ дене пеҥгыдемдыме. Аккумулятор яшлык ден топливо бочкым тыгак бронироватлыме. Кузовышто тент йымалне 15-20 салтаклан келыштарыме вер уло.
Кылвер-влак
Категорий:Автомобиль-влак
Сабанцев, Геннадий Леонидович
Сылнымут корныжо
Г. Ояр марий йылмыш шагал огыл вес калык гыч лекше поэт-влакын шкаланже келшыше возымыштым кусарен: А. Твардовскийын «Василий Тёркин» поэмыжым, Э. Багрицкийын «Смерть пионерки» почеламутшым, Ф. Шиллерын «Любовь и коварство» пьесыжым, В. Гуркинын «Любовь и голуби» пьесыжым, Н. Колядан «Бабка Шанель» пьесыжым, татарстанын калык поэтше Р. Минуллинын «Кумыл сабантуй» поэзийжым, руш поэт-влак А. Пушкинын, М. Лермонтовын, С. Есенинын, Н. Сладковын почеламутлажым.
Важ-влак
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак Категорий:Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо-влак Категорий:Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак
ЗИЛ-131
Зил-131- Лихачёв лӱмеш Москосо автомобильный заводын армийлан келыштарыме грузовой автомашина. ЗИЛ-157 модельым алмаштен. Совет Армий автопаркын ик эн тӱҥ автомашинаже лийын.
Техник ойыртем
Кузов-пу платформа, шеҥгел борт ужаш почылтеш. Кузовышто 16 еҥлан шинчын каяш келыштарыме вер уло, кузов брезент тент дене леведалтеш.
Эртымгорно, модификаций-влак
ЗИЛ-131 автомашинам 1966 гыч 1986 ий марте луктыныт, 1986 ийыште ЗИЛ-131Н у модель лектын. Тиде у модель карбюратор двигатель (ЗИЛ-131Н), тыгак дизель (ЗИЛ-131Р1 ден ЗИл-131Н2) двигатель дене лектын шоген.
Категорий:Автомобиль-влак
Камаз-5320
Камаз-5320 - бортовой тягач, Камский автомобильный завод 1976 гыч 2000 ий марте луктын. Прицеп дене келыштарыме пашалан. Кузов - шеҥгел да ӧрдыж борта почылтман тент платформо. Kабина - 3 еҥлан келыштарыме, кӱртньӧ, ончыко тайналтше, лӱдыкшыдымылк ременьлан келыштарыме. Тӱҥ прицеп - ГКБ-8350.
Кылвер-влак
Категорий:Автомобиль-влак
Артамонов, Юрий Михайлович
Юрий Артамонов (Юрий Михайлович Артамонов) (, Марий АССР, Маскасола кундем, Ятман ял —, Йошкар-Ола ола) — марий серызе, журналист, туныктышо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1980), Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1978).
Илыш корныжо
Юрий Артамонов 1938 ий вӱдшор тылзын 6-шо кечынже Марий АССР Маскасола кундем Ятман ялыште шочын.
"Мый утларакшым кеҥежым йӧратем, тунам чонлан ласка. Олыкыш волет — шинчат куана, чодыраш пурет — кумылет тарвана,— каласкала Ю. М. Артамонов. — А кызыт такшым нигуш ом вашке, нигуш коштмаш уке, пӧртыштак шинчен эртарем. Паша шуко, а жап пеш шагал кодеш. Возен пыштымемжат иктаж лу книгалан сита да луктынжо кунам кертам, кунам шуктем гын?" — тургыжланен писатель.
Писательын биографийже — тудын книгалаштыже. Посна автобиографийым монь возгален тӧчашат ок кӱл. Кажне персонажыште, кажне сюжет савыртышыште авторын чон катышыже, тудын илыш корныжо да шӱм тургыжланымашыже, тӱня умылымашыже, чумыр кӧргӧ поянлыкше. Сандене тудо ял покшелсе чара верыште илыше айдеме гай чылажат ик шинча ончылно.
Компьютер вапш
Компьютер вапш (computer network, компьютерная сеть) — ыҥпале-влакым вончештарылмаш (трансферлымаш) канал-шамыч дене кылдалтше компьютер тӱшка.
Артамонов, Юрий Михайлович
Илыш корныжо
Юрий Михайлович Артамонов 1938 ий 6 апрельыште Медведево районысо Ятман ялеш шочын. Верысе шымияш школым пытарымеке, 1952—1956 ийлаште Йошкар-Оласе педучилищыште тунемеш.
Компьютер вапш
Категорий:Информатике
Артамонов, Юрий Михайлович
Илыш корныжо
Писательын икымше книгажат военно-патриотический тематикыланак пӧлеклалтын. Тудо "Советский салтак" лӱм дене 1962 ийыште верысе книга издательствыште лектын. Вара книга почеш книга савыкталтеш: "Сеҥалтдме вий", "Шӱдыр ер", "Кузе илет, пошкудем?", "Перкан кинде", "Кайык ӱжын ужата", "Кок повесть" да молат. Тушечын "Звездное озеро","Вкус земляники" Москваште "Современник" издательствыште да "Малиновые облака" Йошкар-Олаште рушла лектыныт. Ю. Артамонов Россий Писатель ушем членыш пура. 1978 ий годсек Олык Ипай лӱмеш премийын лауреатше. Тудын возымыжым казах, мордва, удмурт йылмылашке кусарыме. Шкежат моло калык йылме гыч ятыр произведенийым марлаҥден. Прозаикым ме утларакшым повесть жанрын мастарже семын палена, утларакшым ялысе илыш нерген каласкала. Киндым куштышо, вольык ончышо еҥ— писательын эн йӧратыме геройжо. Теве, мутлан, "Сонимаке пеледыш" повестьын тӱҥ геройжо Николай Воронцов ятыр пагыт олаште ила гынат, чонжо садак шочмо ялышкыже шупшеш. Уке, шочмо ялышкыже тудо шошым чоҥештен толшо шырчыкла жаплан огыл, оласе йӧнан пачерым, сай пашадаран верым коден, йӧршынлан пӧртылеш, лакемеш. Уна семын огыл, сурт тошкалтышыш озала пеҥгыдын тошкалын кӱза, окна гыч пудалыме оҥа-влакым тӧргалтен, тушко волгыдым курымешлан пурта.
Юрий Михайловичын моло произведенийыштыжат лач тыгай чоншижмашак иланен ("Кайык ӱжын ужата", "Перкан кинде", "Канде тасман, ужар солыкан Какшан" да т. м.). Поэт В. Колумб манмыла, тудым эре "мланде шупшеш".
Ялысе еҥлан кинде деч шерге нимо уке. "Кинде — еҥ коклам, калык ден калык коклам ушышо кыл. Кыл йомеш — айдемыжат, калыкшат икте-весе деч утыр да утыр торлат, ваш-ваш огыт умыло, икте-весылан ӱшанымым чарнат, икте-весым тушман семын ончаш тӱҥалыт. Теве мо тугай кинде!" — шӱм вургыжын ойла "Сукыр" повестьын (ончыч тиде произведений "Перкан кинде" лӱм дене лектын ыле — А. В.) геройжо шоҥго комбайнер, ончычсо танкист Иван Васильевич Логинов.
Тыгай улыт, мутлан, репортаж гай "Кабул шикш", Кугу Отечественный сар темылан серыме "Иленыт кум йолташ", очерк сынан "Поэтын шӱдыржӧ", "Чавайнын куэже" повестьлаже. Каласаш кӱлеш, чыла шке шинча дене ужаш манын, 1987 ийыште тудо лӱмынак Афганистаныш миен толын, "Кабул шикш" повестьын геройжо-влак дене пырля шинчын ик котелок гыч кочкын-йӱын ончен. Вараракшым автор айдемын кӧргӧ шонымашыжым, тудын шӱм тургыжланымашыжым утларак тӱткын ончалаш кумылаҥеш. Мутлан, " Ведерка ден Шарик" Поснак вестӱрлӧ улыт Ю. Артамоновын пытартыш ийлаште возымо повестьше-влак. Тиде — "Колумбын шӱдыржӧ", "Чавайнын куэже" повесть-влак. Нуно чын лийше факт, событий-влак негызеш возалтыныт, тыште авторын позицийжат утларак раш коеш.
Ю. Артамоновын творчествыштыже эше ик шӧрыным ужде кодаш огеш лий. Тиде — мыскара ойлымаш ден повесть-влак ("Суоми мландышкайынем", "Окмак Йыван"). Мыскара кумыл прозаикын творчествыштыже шукертсек шижалтеш. Эше 1975 ийыштак тудо посна книга дене "Кузе илет, пошкудем?" книгам савыктен луктын ыле.
Писательын творчествыштыже посна йыжыҥ семын палемдыман йоча-влаклан возымо "Тарля куван кудывечыже" книгажым. Тылеч вара уста прозаик ятыр моло книга дене куандарен.
Ю.Артамоновын илышыже 2002 ийыште кӱрылтын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий журналист-влак Категорий:Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак
Дели
Дели (दिल्ली, ਦਿੱਲੀ, ) — кок эн кугу ола Индийыште, ушем кумдык.
Мокш
Мокш — айдемын але янлыкын илтарманже.
Дели
Категорий:Дели Категорий:Миллионер-олала
Мокш
Категорий:Илтарман
Самарысе метрополитен
Самарысе метрополитен (Самарский метрополитен).
Категорий:Самарысе метрополитен
Корнысо виктарчык-влак
Корнысо виктарчык-влак — корнышто улшо участник-влакын (транспорт средствым виктарыше-влакын, йолешке, пассажир да т.м.) сомылыштым эскерен шогымо виктарчык-влак свод тыгак транспорт средства-влак шотышто техникле йодмаш-влак.
Водительын тӱҥ положенийже-влак
Закон дене келшышын транспорт сферыште тергымашым эртарыше Федеральный службысо пашаеҥ-влаклан лицензий картычкым, путевой лаштыкым, да сату-транспорт документым ончыктышаш.
Автомобиль транспорт дене калык кокласе шупшыктымашым эртарыше водитель контроль пунктышто тергымашым эрташлан шогалшаш да кӱлеш документым транспорт сферыште тыршыше Федеральнгый службысо сотрудник-влаклан ончыктышаш.
Корнышто лекше вучыдымо экшык годым водитель транспортым чарен шогалтышаш да тидже экшыкым кораҥдышаш, а кораҥден кертдыме экшык нерген ачалыше верыш шижтарышаш.
Категорий:Транспорт
Опера
Опера (opera — паша) — театрыште ончыкташлан возымо музыкально-драматический произведений; театрысе представлений.
«Акпатыр» 1-ше опера
"Акпатыр" операн премьерын эртыме кечыже (5 Вӱдшор 1963) марий оперын шочмо кечыжлан шотлалтеш. «Акпатыр» опера Чавайнын тыгаяк лӱман произведенийже негызеш Эрик Сапаев семлызе возен. Либреттом Геннадий Матюковский, Йыван Осмин, Михаил Якимов ямдыленыт. Пугачёв жап годсо сар кредалмаш пагытым ончыкта, кузе марий-влак руш кугыжа ваштареш шке эрык верч кучедалыныт.
«Элнет» 2-шо опера
«Элнет» лӱман 2-шо марий операм Иван Молотов семлызе 1970-ше ийыште возен. Адакат Чавайнын произведенийже негызешак возалтын, либреттом Семен Николаев ямдылен.
«Алдияр» 3-шо опера
«Алдияр» лӱман 3-шо операм Элина Архипова 2000-ше ийыште Арсий Волковын «Алдияр» пьесыж негызеш возен (Ганя Гадиатов либреттом ямдылен). Сюжетлан тошто марий ойлымашым налме: йӧратымаш, чимарий-влакым тынеш пуртымаш. Алдияр лӱман сонарзе марий картын ӱдыржым йӧратен шынден, но шкеже танле тын йӱла почеш ила, сандене илышыжым йӧратыме ӱдыр денже кылден ок керт. Тяви лӱман тӱҥ героиня йӧратымаш да марий йӱла коклаште чонжым йӱлалта.
Новосибирскысе метрополитен
Новосибирскысе метрополитен (Новосибирский метрополитен).
Категорий:Новосибирскысе метрополитен
Угарманысе метрополитен
Угарманысе метрополитен (Нижегородский метрополитен).
Категорий:Угарманысе метрополитен
Венысе метрополитен
Венысе метрополитен (U-Bahn Wien).
Категорий:Венысе метрополитен
Озаҥысе метрополитен
Озаҥысе метрополитен (Казанский метрополитен, Казан метросы).
Нӱрнбергысе метрополитен
Нӱрнбергысе метрополитен (U-Bahn Nürnberg).
Хельсинкисе метрополитен
Категорий:Хельсинкисе метрополитен
Франкфуртысо метрополитен
Франкфуртысо метрополитен (U-Bahn Frankfurt).
Категорий:Метрополитен-влак Германийыште
Мӱнхенысе метрополитен
Мӱнхенысе метрополитен (U-Bahn München).
Категорий:Метрополитен-влак Германийыште
Гамбургысо метрополитен
Гамбургысо метрополитен (U-Bahn Hamburg).
Категорий:Метрополитен-влак Германийыште Категорий:Гамбург
Бельгий
Бельгий (België, Belgique, Belgien) — Европысо эл.
Берлинысе метрополитен
Берлинысе метрополитен (U-Bahn Berlin).
Бельгий
Рӱдолаже Брӱссель.
Категорий:Бельгий
Берлинысе метрополитен
Категорий:Метрополитен-влак Германийыште
Литва
Литва (Lietuva) — Европыcо эл.
Рӱдолаже Вильнюс.
Болгарий
Болгарий (България) — Европысо эл.
Рӱдолаже София.
Категорий:Болгарий
Ирландий
Ирландий (Éire, Ireland) — Европысо эл.
Рӱдолаже Дублин.
Категорий:Ирландий
Латвий
Латвий (Latvija) — Европыcо эл.
Рӱдолаже Рига.
Категорий:Латвий
Акватлон
Эртымгорно
Спортын тиде толкынжо 1982 ийыште шыҥдаралташ тӱҥалын. Москосо институтышто вӱд йымалне ийышыше спорт группо чӱчкыдынрак да чӱчкыдынрак вӱд йымалне кучедалмашке ушнаш тӱнальыч. Группым Игорь Островский вуйлатен. Эркын-эркын икмыняр правиле шочын, тыге спортын у тӱрлыклан негызым пыштыме. Островский Израиль кундемыш илаш куснен, тушто тудо Вӱдйымал спорт Федерацийым вуйлаташ тӱҥалын. Тыгак Игорь Островскийым Калык-влакгокласе «Акватлон» Ассоциацийын президентлан сайленыт.
Кучедалмаш нерген
Айдеме вӱдышто да вӱд йымалне шкенжым кучен моштыжо манын, тыгай кучедалмаш да упражнений системым шонен лукмо. Пырля тудо акватлон маналтеш. Акватлон вич ужаш гыч шога: спорт ужаш, сар кучедалмаш, прикладной, гимастик ужаш да ямдылалтмаш. Таҥасымаш-влак спорт ужаш дене гына эртат. Тыште спортсмен-влак ластым чиен кучедалыт. Прикладной да сар кучедалмаш ужаш дене спасатель, водолаз, каскадер да спецназъеҥ-влак ямдылалатме годым пайдаланат. Ямдылалтмаш ужашым чылан эртышаш улыт. Акватлонышто ластым чиен кучедалыт. Тиде кучедалмашышке кажне еҥ ушнен ок керт. Пӧръеҥ, ластым чиен, 50 метрым эртен кертшаш, рвезе - 25 метрым. Когынек ластышкыжат 25 сантиметр кужутан тасмам кылдат. Лач тиде тасмамак спортсмен-влак икте весыжын кӱрлын налшаш улыт. Могай спортсмен лентам эн ончыч налын ончыкта - тудо сеҥыше лиеш. Тиде кучедалмашыште тавалышын вуйжым, шӱйжым тӱкаш ок лий. Танасымаш кум раунд гыч шога. Кажныже 30 секунд. Раунд-влак коклаште 1,5 минут наре каналташ лиеш.
Арвер-влак
Кучедалмаш бассейныште эрта. Кучедалме вер вич метр кужытан да лопкытан лийшаш. Вӱдын келгытше 3,5 метр деч шагал лийышаш огыл. Спортсмен-влак вӱдйымал маскым, ластым чият.
Акватлон Российыште шочын гына огыл, тыштак тудо спорт радамыш пурен. Икымше спорт мастер-влакат улыт. Вӱдыштӧ нелылык ок шижалт, сандене нелылык шотышто спортсмен-влакым огыт пайле, но ӱдырамаш-влак посна таҥасат, поръеҥ-влак - посна. Тыгак, спортсмен-влак ийгот дене пайлалтыт.
Вӱдвал кучедалмаш
Тыгак акватлонышто вӱдыйымалне гына огыл, вӱдыштат таҥасат.
Вӱдвал акватлонышто спортсмен-влак ийыме костюмым да ийымаш упшым чият. Тыште таҥасымаш кок ужаш гыч шога, кажныже кок минут наре, раунд-влак коклаште кок минут наре канат.
Мальта
Мальта (Malta, Malta) — Европысо эл.
Акватлон
Вӱдвал кучедалмаш
Икымше раундышто ик модшо тӱкышо - нападающий улеш. Тудо тавалышым кид дене 5-10 секундо наре кучен кертшаш. Вич секундылан тудлан ик очком пуат, 10 секундылан - 2 очком. Кокымшо модшыжо аралалт кертшаш. Кокымшо раундышто модшо-влак вашталтыт.
Мальта
Рӱдолаже Валлетта.
Категорий:Мальта
Акватлон
Кылвер-влак
Категорий:Спорт тӱрлык-влак
Полыш рушла
Мы приветствуем вас в марийском разделе Википедии!
Если у вас есть вопросы, вы можете задать их на странице обсуждения.
Если вы говорите по-марийски
Смотрите страницу Тӱҥалшылан полшык*
Вы можете создать новую статью:
Люксембург
Люксембург (Lëtzebuerg, Luxembourg, Luxemburg) — Европысо эл.
Полыш рушла
Общие рекомендации
Категорий:Полыш Категорий:Википедий
Люксембург
Рӱдолаже Лӱксембург.
Категорий:Люксембург
ВАЗ-2101
Ваз-2101 Жигули-совет жапысе шеҥгел приводан автомашина седан кузов дене. АВТОВАЗын икымше ыштен лукмо автомобиль модель.
1972 ийыште тиде машинам ыштен лукмылан ВАЗ заводлан "Шортньо Меркурий" Тӱнямбал премийым пуымо. 2000 ийыште ВАЗ-2101 автомобильлан 20 курымын автомашинаже лӱмым пуымо.Ну а чылажге серийно лукташ тӱҥалме дечын вара (1970-1980) 4,85 миллион Ваз-201 седан кузов дене автомашинам лукмо.
Эртымгорно
1966 ий 16 августышто Моско олаште "Fiat" итальян компаний ден советский Внешторг келшымашым пеҥгдемденыт. Тудн почеш легковой автомашина проектым ямдылыме шотышто Fiat концерн Совет Ушемлан полшен шогышаш.Тидын шотышто СССРын кумдыкышто автозаводым чоҥаш палемденыт. Тиде келшаымаш почеш тыгак 2 модельым лукташ кышкарым ыштыме: "Норма" комплектаций дене седан кузов дене Ваз-2101 ден универсал кузов дене Ваз-2102, тыгк "Люкс" Ваз-2103 автомобильым. Негыз шотеш седан кузов дене автомашиналан Fiat-124 автомобильым налме. 1967 ийыште тиде модель "Идалыкын автомобильже" лӱмым налын.
1966 ий кеҥежым отечественный специалист влак итальян машина ден икымше гана палыме лийыныт. Тергымашым эртыме годым пале лийын: мемнан климат, корно условийлан тиде машина келшен огеш тол. Кузов вашке шолдырга тыгк шеҥгел диск тормоз-влак кужун пашам огыт ыште. Изи корно просвет, тыгак бамперыште шупшын наҥгяш келыштарыме элемент укелан кӧра автомашинам ялласе корнылаште кучылташ лӱдыкшӧ лийын. Тыгак советский инженер-влаклан ӱлнӧ верланыше вал дене двигатель келшен огыл. Чыла тиде ситыдымашым итальян конструктор-влаклан палдареныт.
Икымше 6 Ваз-2101 автомашинам 1970 ий 19 вӱдшор кечын погымо, уло куат дене конвейер сорла тылзе гычын ышташ тӱҥалын.1970 ий мучаш марте Тольятти олаште 21 530 Ваз-2101 автомобильым луктыныт, 1971 ийыште тиде чот 172 тужем 175 автомашина марте кушкын. Ну а эн шуко тиде модельым заводышто 1973 ийыште луктыныт. Тунам 379 тӱжем 007 экземплярым луктыныт.
1966 ийысе Нормаль
Ваз автозаводын автомашинаже-влак Совет ушемыште икымше гна у отраслевой документым ӱмбакышт налыныт-Нормаль Он 025270-66. Тиде документ модельлан регламентым пуа: кажне у автомашина модельлан але прицеплан у индекс пуалтеш. Тудо 4 цифре гычын шога, кмше цифре автомобиль(прицеп) классым ончыкта. Вес кок цифре-модельым ончыктат. Модельын модификаций ойыртемым ончыкташ тыгак 5 цифрым пуртеныт. Кудымшо цифре- тӱрлӧ климатлан келшен толмо ойыртемым ончыкта. Мутлан Ваз-21011 индекс тыге палемдалтеш:Ваз- ыштен лукшо завод: Волжский автозавод; 21-автомбиль изи классыш пура двигатель кат 1200 гычын 1800 куб.см марте; 01-тиде класыште регистрироватлыме икымше модель; 1-негызлыме автомашинан икымше модификаций, у двигатель дене ойыртемалтеш.
Норвегий
Норвегий — эл Европышто.
ВАЗ-2101
"Жигули"
Тиде лӱм шотышто тыгай ой коштеш, "Жигули" лӱмым 1968 ий сорла тылзын "За рулём" журналын эртарыме конкурсын иктешлымашыж почеш пуеныт. Но автозаводын ветеранже-влакын ойлымышт почеш "Жигули" лӱмым конструктор А.М. Черный темлен, 1967 ийыште завод директор Поляков официально пеҥгыдемден. Тунамак Fiat компаний дечын темлымаш пурен кузовын шеҥгел панельыште лӱмым сераш.
Норвегий
Рӱдолаже Осло.
ВАЗ-2101
"Жигули"
Калыкыште Ваз-2101 автомашина деке кок лӱм пижын: эн ончыч "единичка", а 1980 ийла мучашыште-"Копейка".
Модификаций-влак
Тӱшкан лукмо
Ватикан
Ватикан (Status Civitatis Vaticanæ, Stato della Città del Vaticano) — эл Европышто.
Исландий
Рӱдолаже Рейкьявик.
Категорий:Исландий
Ватикан
Категорий:Ватикан
Норвегий
References
Категорий:Норвегий
ВАЗ-2101
Модификаций-влак
Пурла руль дене
Шола могыр дене куалыштме эллашке Волжский автозавод кок модельым экспорт семын колтен шоген: Ваз-21012 ден Ваз-21014. Нуно вияҥдыме пурла ончыл колесан подвеска пружин дене ойыртемалтыныт.
Шагал серий дене лекше
Категорий:ССРУ-ын автомашинаже-влак 2101 Категорий:Автомобиль-влак
Лихтенштейн
Лихтенштейн (Liechtenstein) — эл Европышто.
Рӱдолаже Вадуц.
Категорий:Лихтенштейн
Молдова
Молдова (Moldova) — эл Европышто.
Рӱдолаже Кишинёв.
Категорий:Молдова
Грац
Грац (Graz) — ола Австрийыште.
Грац
Сан-Марино
Сан-Марино (San Marino) — эл Европышто.
Рӱдолаже Сан-Марино.
Категорий:Сан-Марино
Линц
Линц (Linz) — ола Австрийыште.
Линц
Йӱдвел Македоний
Йӱдвел Македоний (Република Северна Македонија) — эл Европышто.
Рӱдолаже Скопье.
Категорий:Йӱдвел Македоний
Азербайджан
Азербайджан (Azərbaycan) — эл Европышто да Азийыште.
Рӱдолаже Баку.
Категорий:Азербайджан
Лондонысе метрополитен
Лондонысе метрополитен (London Underground).
Категорий:Лондонысе метрополитен
Венысе университет
Венысе университет (Universität Wien) — эн кугу университет Австрийыште.
Кылвер-влак
Категорий:Кӱшыл тунемме тӧнеж-влак Веныште
Босний да Герцеговина
Босний да Герцеговина — эл Европышто.
Рӱдолаже Сараево.
Категорий:Босний да Герцеговина
Сочи кугыжаныш университет
Сочи кугыжаныш университет (СКУ) (Сочинский государственный университет, СГУ) -- классик университет Сочиште.
Кылвер-влак
Категорий:Кӱшыл тунемме тӧнеж-влак Сочиште
Будапештысе метрополитен
Будапештысе метрополитен (Budapesti metró) — метрополитен Будапештыште.
Ереванысе метрополитен
Ереванысе метрополитен (Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի Մետրոպոլիտեն).
Категорий:Ереванысе метрополитен
Инсбрук
Инсбрук (Innsbruck) — ола Австрийыште.
Ташкентысе метрополитен
Ташкентысе метрополитен (Toshkent metropoliteni).
Категорий:Ташкентысе метрополитен
Харьковысо метрополитен
Харьковысо метрополитен (Харківський метрополітен).
Категорий:Харьковысо метрополитен
Андорра
Андорра (Andorra) — эл Европышто.
Бакусо метрополитен
Бакусо метрополитен (Bakı Metropoliteni).
Кылвер-влак
Категорий:Бакусо метрополитен
Тбилисисе метрополитен
Тбилисисе метрополитен (თბილისის მეტროპოლიტენი).
Категорий:Тбилисисе метрополитен
Екатеринбургысо метрополитен
Екатеринбургысо метрополитен (Екатеринбургский метрополитен).
Киевысе метрополитен
Киевысе метрополитен (Київський метрополітен) — урем деч ӧрдыжтӧ мер транспорт тӱрлык Киев олаште.
Кылвер-влак
Категорий:Киевысе метрополитен
Минскысе метрополитен
Минскысе метрополитен (Мінскі метрапалітэн).
Категорий:Минскысе метрополитен
Албаний
Албаний (Shqipëria) — эл Европышто.
Рӱдолаже Тирана.
Андорра
Категорий:Андорра
Днепрысо метрополитен
Днепрысо метрополитен (Дніпровський метрополітен) — урем деч ӧрдыжтӧ мер транспорт тӱрлык Днепр олаште.
Кылвер-влак
Категорий:Днепрысо метрополитен
ГАЗ-3307/3309
Эртымгорно
2006 ий гычын ГАЗ-3307, ГАЗ-3309, ГАЗ-3308 автомобильлашке ЕВРО-2 экологий стандартлан келшыше дизель двигательым шындат, а 2008 ий гыч-Евро 3. ЗМЗ бензин двигатель дене нине модель-влакым официально лукмым чарныме.
ГАЗ-3307/3309 - Российыште ыштен лукмо кокла нелытан грузовой автомашина влак. Бортовой карбюратор двигатель дене ГАЗ-3307 1989 ий гычын конвейер гыч лектын шога. ГАЗ-3309 турбодизель двигатель дене 1993 ий гычын. ГАЗ-3307 ончыч лектын шогышо ГАЗ-52/53 грузовик ешым алмаштен. Нуным 1993 ийыште лукмым чарненыт. ГАЗ-3307/3309 грузовой автомашинга -влакым тӱрлӧ корнышто грузым шупшыкташ келыштарыме улыт. Тиде грузовик ешыш эше 5 тонн нелытан дизель двигатель дене ГАЗ-4301 (1984-1994), 3 тоннан дизель двигатель дене ГАЗ- 3306 (1993-1995) пурат. 1999 ий гычын 2 але 2,3 тон нелытан корно уке верыште кудалышташ келыштарыме ГАЗ-3308 "Садко" (4×4), а 2005 ий гычын 4 тонн нелытан корно уке верыште кудалышташ келыштарыме ГАЗ-33086 "Земляк" лектын шога.
Эртымгорно
2010 ий гычын кокла нелытан ГАЗ (4×2) грузовой автомашинаш ММЗ Д-245.7 Е-3 маркан дизель двигательым шындат. ГАЗ-33081 "Садко" ГАЗ-33086 "Земляк" модельышке ММЗ Д-245.7 Е-2 дизель двигательым. 2011 ийыште у ЯМЗ-534 але китайысе Cummins ISF дизель двигательым шындаш тӱҥалыт.
1993 ий гычын ГАЗ-52 модельым алмаштыше грузовой ГАЗ-3306 автомашинан серийно лукташ тӱҥалме. Тушко 4 цилиндран, юж йӧн дене йӱкшышӧ дизель двигательым шынденыт. Тудын куатше 85 л.с. лийын. Грузо такси сынан ГАЗ-3306 грузовой автомашинам 1995 ий марте лутын шогеныт.
2008 ийысе ГАЗ-3309 дизель двигатель дене автомашинан характеристикыже
Ратан, 4 цилиндр, вӱд дене йӱкшымӧ йӧнан дизель двигатель, турбонаддув, топливым кӧргыш колтымо механизм, Евро-3 стандарт.
2008 ийысе ГАЗ-3307 карбюратор двигатель дене автомашинан характеристикыже
V-тӱкан, 8 цилиндр, бензин двигатель, вуд дене йӱкшымӧ йӧн, алюминий блок ден ГБЦ , Евро-3 стандарт.
Эртымгорно
ХХ курымын 80-шо ийла тӱҥалтыште Газ-зз07 автомобильын проектшым ямдылыме годым шуко шапаш ужашым ГАЗ-52/53 автомобиль еш дечын налаш палемдыме улмаш. ТЫге автомобиль шулдо да ачалаш вашке йӧрышӧ лийшаш улмаш. Автомобиль утларак йоҥгыдо кок еҥлан келыштарыме кабиным налын. Руль виктарыме системышкат икымше гана российысе грузовик кокла гыч руль гидровий пура (ГУР). 4,5 тонн нелытан ГАЗ-3307 (4×2) 125 имне куатан ЗМЗ-511 двигатель дене грузовой автомашинам 1989 ий мучашыште серий дене лукташ тӱҥалме.
1999 ийыште ГАЗ-3309 модель негызеш 2 осян (4×4) ГАЗ-3308 "Садко" автомашинам армийлан тыгак граждан - влаклан келыштаарымым лукташ тӱҥалыныт.
1994 ийыште ГАЗыште 4 цилиндран турбодизель ГАЗ-5441 двигательым лукташ тӱҥалыныт. Тудын куатше 115 л.с. лийын. Тиде двигательым ГАЗ-3309 у модельыш шындаш тӱҥалыныт. ГАЗ-3309 модель ГАЗ-3307 модель дечын лачак пурла могырысо юж труба дене веле ойыртемалтын. 1996 ийлан тиде модель йӧршеш карбюратор двигатель дене лектын шогышо ГАЗ-3307 модельым алмаштен. 1997 ийыште турбодизель двигатель дене лектын шогышо тиде модельым 2001 ий марте лукмым чарненынт. Тиде пагытыште уэш ГАЗ-3307 4,5 тонн нелытан карбюраторный двигателян автомашинам луктын шогеныт. НУ а теве 2001 ийыште ГАЗ завод белоруссийысе ММЗ Д-245.7 дизель двигательым уэш лукташ тӱҥалме ГАЗ-3309 модельышке шынденыт. Тиде двигатель эше ЗИЛ-5301 "Бычок" грузовой автомашинаште пашам ышта.
Модификаций-влак
Категорий:Автомобиль-влак
2008 ийысе ГАЗ-3309 дизель двигатель дене автомашинан характеристикыже
Заказ почеш тыгак двигательым пашаш колтымо деч ончыч ырыктыме оборудованийым шындаш лиеш.