cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стивен Кинг
Илыш корныжо
Стивен Кинг 1947 ийын 21 сентябрыште Портленд олаште, штат Мэн торовый флотын капитан Дональд Эдвард Кинг да Нелли Рут Пиллсбери ешыште шочын. Нунын тунам кок ияш приемный йочашт лийын улмаш – Дэвид Виктор. Ачалӱмым англичан йылме гыч кусараш гын,King – «король» манмым ончыкта. Тиде ачалӱмым писательын ачаже налын. 1949 ийыште, Стивенлан кок ий темымек, тудын ачаже ик кастене кевытыш тамакалан каен да мӧҥгеш пӧрылын огыл. Тудын пӱрымашыже Стивенлан да Дэвидлан пале лийын огыл 1990 ий марте. Ачашт вес ешым каен чумырен улмаш да умбалне огыл Бразилий деч куваж ден да ныл йочаж ден илен, варажым 1980 ийыште колен.
1949 – 1958 ийлаште Рут, Дэвид да Стивен Кинг илыме верлам чӱчкыдын вашталтен иленыт. Нуно Чикагоште, Форт-Уэйныште(Индиана штат), Малденыште(Массачусетс штат), Уэст-Де-Переште(Висконсин штат), Стратфордыште(Коннектикут штат), вара кужу жаплан нуно Западный Даремыш илаш кусненыт, тиде ола 30 меҥге тораште Скарборо(штат Мэн) верланен.
1950 ийыште ныл ияш Стивен шкеж гаяк ийготан рвезын колмыжым ужын, кудыжо товарный поезд йымаке логалын – амал, кудыжым Стив шкеже, тудын каласымыж почеш, йӧршын монден, тыгай сӱретым ужмыжлан кӧра, но икмыняр ий гыч тидым мӧҥгеш шарнен, кунам тиде эҥгек нерген тудлан каласкаленыт. Ик вер гыч вес верыш илаш куснымыжлан кӧра Стивен корь чер дене черланен, варажым пӱсӧ фарингит дене. Тиде чер пылышыжлан эҥгекым конден, кудыжым антибиотик денат эмлен кертын огыл. Эмлыме верыш каяш пернен. Черлан кӧра Стивенлан икымше классыште каокымшо ий шинчаш логалын.
Изиш корштымаш деч кораҥын, эрге, аважын поро мутшо ден, изи ойлымаш-влакым 12 ийже гыч возаш тӱҥалеш. Икымшыже «Мистер Хитрый Кролик» лӱман лийын, кудыштыжо изи ош мераҥ иге да тудын йолташыже-влак нерген ойлалтеш. Нуно ола мучко эҥгекыш логалше йоча-влакым утарен коштыныт. Тудо жапыштак шуко книга-влакым лудаш пижеш, тыгак ужас сынан комикс-влакым ончаш тӱҥалеш ( «Байки из склепа», «Гробница ужасов», «Склеп ужаса», «Безумие», «Человек паук», «Супермен», «Халк») да кинофильм-влакым (шукыжым шеме-ошо сынан да кокымшо сортан «ужастик-влакым»). Икымше ужас фильм, кудым тудо ончен, лийын «Существо из черной лагуны», Стивен чотак лӱдын пытен «Бэмби» мультфильмым ончымыж деч вара – кожла йӱлымӧ сӱретым ужмыжлан верч изи эргылан икмыняр арня сай огыл омо-влак конченыт. Тудо тыгак шарна, кузе Рэй Бредбери «Марс это рай» радио шындымашым колыштын.
1950-ше ий мучаште латик ияш Стивын ончалмыжым шуко вӱран сай огыл преступлений-влак налыныт, кудыжым 19 ияш Чарлз Старквезер да тудын 14 ияш ӱдыр йолташыже  Кэрил Фугейт ыштеныт( нуно пырля 11 еҥым Небраскыште да Вайомингыште пуштыныт). Стивен тидын нерген газетыште улшо статья-влакым, фотосӱрет-влакым поген.
Творческий корно
1966 ийыште Кинг кыдалаш школым тунем пытармек штат Мэн университетыш тунемаш пура, туштак тудо шке ончыклык пелашыж Табита Спрюс дене палыме лиеш. Кингын туныктышо коклаж гыч кумдан палыме литературовед Кэррол Террел лийын, ончыкыжым шке тунемшыж нерген книгам савыктен «Стивен Кинг:человек и художник» (англ.Stephen King:man and artist;1990). 1970-ше ийыште Кинг бакалавр степень ден университетым тунем пытара, тудым армий радамыш пураш оккӱлмыжым палемдат. Ик жап ешыште окса ситыдымашым пеш сай шижыныт, нуно Кингын прачечныйыше пашам ыштыме пашадаржылан, студент ссудылан да южгунам журналыште савыктыме ойлымаш-влаклан шуэн налме оксалан иленыт. Тиде жапыште нунын эргышт да ӱдырышт шочыныт.
1971-ше ийыште Кинг Табитам марлан налеш. Тиде ийынак шыжым тудо Хэмпденыште(штат Мэн) англичан йылмым туныктышылан пашам ышташ тӱҥалеш. Пелашыже шӱк корзинкаште «Кэрри» романын черновикшым муэш, Кинг тудым сайлан огыл шотла, но Табита тудым возен пытарашлан тарвата.
1973 ийыште 18 декабрьыште Стивенын аважын, Рута Кинг Мехико олаште шӱмжӧ кырмым чарна. 1974 ийыште «Doubleday» издательство «Кэрри» романым савыкта, тидлан Кинг $2500 авансым налеш.
1974 ийыште шыжым Кинг Боулдерышке(штат Колорадо) илаш кусна, тушто тудо и кий илен. Тиде жап мучко «Сияние» романым возен шуктен. 1970-ше ийла мучаште Ричард Бахман псевдоним дене Кинг «Смириться с этим» романжым «Ярость» лӱм дене савыкта. Книгам ужалымаш гыч кораҥденыт, молан манаш гын, Канзас школлаште чын лӱйкалымаш-влак тӱҥалыныт, изирак ийготан преступникын, кудыжо шке кум одноклассникшым пуштын, муыныт тиде книгам.
Шуко ий эртымек Кинг деч йодыныт молан тудо воза, Кинг тыге вашештен: «Тиде йодышлан вашмут пеш куштылго, нимо весе уке, кудыжым мый ыштынем. Мый ойлымаш-влакым возаш йӧратем, садлан ойлымаш-влакым возем. Вот молан мый тиде пашам шуктем. Мый чынак шоненат ом керт,кузе вес пашам ышташ тӱҥалам манын.»
Сай лектыш
1977 ийла кыдалне самырык кинематографист-влакын жапышт тӱҥалын, шукышт Кингын изирак ойлымаш-влакшым кугу экраныш лукнешт: «Ночная смена» 1970-ше ийла мучаште – 1980 ийла тӱҥалтыште Стивен Кинг Ричард Бахман псевдоним ден(англ.Richard Bachman) «Ярость», «Долгая прогулка», «Дорожные работы», «Бегущий человек», «Худеющий» книга-влакым савыкта. Тӱҥ идейже – ончалаш, кертеш мо тудо шке сай лектышыжым кокымшо гана ончыктен. Ричард Бахман псевдонимым чыныш лукташ Вашингтон гыч книга магазинын ужалкалшыже Стив Браун полшен, тудо Бахманын тошто пашаж ден Стивенын у пашаж дене икгайлыкым ужын, 1982 ийыште «Стрелок» книга лектеш – «Тёмная Башня» циклын икымше романже. Тудо ийыштак 10 кечыште 304 лаштыкан «Бегущий человек» романым возен шуктен, тидын нерген «Мемуар о ремесле» каласкала, ончыкта. 1985 ийыште Стивен Кинг Ричард Бахман псевдоним ден возымыжым каласа. 1989 ийыште Кинг «Викинг» издательство ден контрактым воза, тиде контракт почеш тудо ончыклык возымо ныл книгажлан $35 млн налшаш улмаш. Но 1997 ийыште Кинг контрактым чарен, молан манаш гын тидын деч посна тудо $17 млн теҥгем «Мешок с костями» книгажлан налаш шонен. Тидлан кӧра тудо у контрактым «Саймон энд Шустер» издательство дене возен, тудын почеш Кинг $8 млн авансым да 50% книга-влакше деч кондымо доходым налын. 1996 ийыште «Зеленая миля» лӱман книгаже возалтын. 1998 ийыште Кинг ик эн кумдан палыме «Секретные материалы» сериалын ик серийжын авторжо лиеш. «Чинга» лӱман серий 8 февральыште телеканал Фоксын эфирыштыже лектын. Тӱҥ роль-влакым Джиллиан Андерсон ден Дэвид Духовны налыныт. 2006 ийыште Лондоныште пресс-конференций эртен. Тиде конференцыйыште Кинг уло погынышо еҥ-влаклан эше ик Бахманын романжым муымыж нерген каласен, тудын лӱмжӧ «Блейз». Роман 2007 ийын 12 июньыште тӱням ужын. Чынжым каласаш гын, чын кидвозыктыш Кинг эше штат Мэн универститетыште тунеммыж годым возен, нине кидвозыктыш—влак лак лач тиде университетыште аралалтыныт шуко ий мучко, а Кинг тиде романын экспертше семын гына палемдалтын улмаш. Пӱтынек чын кидвозыктышыжым Кинг 1973 ийыште кокымшо пачаш гана возен, тиде кидвозыктыш публикацийлан кӱлын.
Машина тӱткар
Кинг
Австралий
Австралий — эл да континент Океанийыште.
Карел йылме
Йылме код-влак:
Австралий
Австралий Ушем (Commonwealth of Australia), Австралий (Australia, austrālis гыч - «кечывалвел») - Мландын кечывалвел пелыштыже верланыше кугыжаныш. Рӱдолаже — Канберра. Австралий материкыште, Тасманий отрошто да Индий ден Тихий океанласе икмыняр изи отролаште верланен. Кумдык дене тӱняште кудымшо верым налеш, Мландыште Австралий кугыжаныш гына шкетын уло материкыште верланен.
Карел йылме
Карел йылмысе тиште-влак:
Австралий
Лӱм нерген
Австралий мут латин austrālis гыч шочын. «Кечывалвел» (мланде) семын кусаралтеш. Палыдыме кечывалвел мланде нерген йомакым Акрет Римыште ойленыт, Кокласе Курым пагытысе книгалаште возгаленыт, но чын нигӧ пален огыл. Австралий континент йыр Мэтью Флиндерс капитан корабльже дене эрта, 1814-ше ийыште «Путешествия в Terra Australis» книгам луктеш, «Australia» мут кумдан шарла. Варажым Кечывалвел У Уэльс мландын губернаторжо Лаклан Маккуори тиде мутым Английыш колтымо официалле серышлаште кучылтын. 1817 ийыште Теле тылзын 12 кечынже у колонийлан «Australia» лӱмым пуаш темлен. 1824 ийыште Британ адмиралтействе тиде лӱмым пеҥгыдемден.
Портал
Пайдаланышылан каталог, увер да обзор калыпан теме-влак але ик теме дене кылдалтше чумырымо инфоресурс ден тӱрлӧ инфосервис-влак/информационло полыш-влак (почто, тототлымвер, погын да кычалше системе) деке шуаш темлыше вотлаштык.
Карел йылме
Латин тиштер негызеш кызытсе карел тиштер 2007 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо латин тиштер гыч 22 буква (C, Q, W, X деч посна) да икмыняр ешартыш тиште гыч (йошкарге дене ончыктымо) шога. Скобкышто - альтернатив тиште-влак, ужарге дене заимствованийлаште кучылталтше тиште-влак.
Портал
Категорий:Информатике
Австралий
Йылме
Англичан йылме австралийыште шке диалектышт уло, манын неофициально «страйн» (англ. strine, австралийысе произношение шомакшым деч «Australian»). Вес йылме тупышкем посна ойыралтыт.
Карел йылме
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Австралий
Йылме
Британийысе австралийысе правил-влак почеш возен тӱҥ шотышто англичан йылмыште (мутлан, мут мучаште кучылталтыт-our (colour), -re (centre), -ise (modernise), да т. п.)
Карел йылме
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
Австралий
Йылме
Оҥайже произношение корно англичан йылме гыч пурен австралий савыктышласе американ муын, Ẽ транслироватлаш (мутлан, самырык йӧратымаш сериал «Симпсон»). Произношение оҥай телегерой койыш шижалтеш.
Архитектур
Тӱвыра виян улмыжлан кӧра архитектур стиль почеш британийысе жап колонийысе. Туге гынат, шочмо олашке конден да кӱлеш климатым австралий адаптацийлан кӧра шкешотан культур да xx курымын у шӱлышым утыр да обществын йодмашыштым мультфильмым диверсификация австралийысе там америкысе мурызо.
Архитектур архитектура стильым коклаште ила пален австралийысе — «квинсландер» (пушеҥге гыч частный пӧрт свай олаште, сай юж деч да аралтышет деч циркуляция термина), тыгак «федераций» (1890-1920 ийыште палыме лийыныт). А 1960 ий, зоно да историй сумырӧ оралтыже шыҥгыр паркысе латкандашымше курымышто чарымылан кӧра, небоскреб бум тӱҥалын, поснак Сидней.
ЮНЕСКО тӱнямбал наследийын объектше-влакын коклаште австралийысе — Сиднейский опер театр, выставочный центр Австралий да Король шотан илемыш пурышо пеш неле.
Палемдымаш-влак
Категорий:Австралий Категорий:Континент-влак
10 сорла
10 cорла (10 август) — григориан кечышот почеш идалыкын 222-шо (кужемдыме ийлаште — 223-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 143 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Сорла тылзын 10 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Сорла тылзын 10 кечынже шочшо-влак
Калык пале
Категорий:10 сорла
Тамарау
Тамарау (Bubalus mindorensis) – Филиппинын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Категорий:Янлык
835
Кӧ колен
Категорий:835
Почела алгоритм
Почела алгоритм (последовательный алгоритм) — возымо семынак команде-влакым почела шуктымо алгоритм.
Категорий:Информатике
Кильдин йылме
Йылме код-влак:
Кильдин (саам-кильдин) йылмысе тиште-влак:
Кириллице негызеш кызытсе кильдин (саам-кильдин) тиштер 1982 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква да икмыняр сочетаний гыч шога (йошкар тӱс дене ончыктымо). Ужар тӱс дене кужу гласный-влакым ончыктымо.
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
Почто сервер
Почто сервер (почтовый сервер, сервер электронной почты, мейл-сервер) — пайдаланыше-влакын электрон серышыштым наледылаш да колтедылаш йӧнештарыше, тыгак нунын кайыме корныштым рашемдыше сервер.
Категорий:Информатике
21 теле
21 теле (21 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 355-ше (кужемдыме ийлаште — 356-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 10 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 21 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 21 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 21 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:21 теле
836
836 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:836Категорий:IX курым
1799
Кӧ колен
Категорий:1799
1798
Кӧ колен
Категорий:1798
690 ийла
690-ше ийла — VII курымын луымшо, 690 ий гыч тӱҥалеш 699 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:690 ийлаКатегорий:VII курым
7 ага
7 ага (7 май) — григориан кечышот почеш идалыкын 127-ше (кужемдыме ийлаште — 128-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 238 кече кодеш.
Пайрем да памятный дате-влак
Радио кече
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 7 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 7 кечынже шочшо-влак
Презентаций
Презентаций (praesento — представление, презентация) — текст ден графике информациян, тыгак компьютер анимаций, видео да йӱк радам дене ик йырвелыш келыштарыме слайд-влак гыч шогышо документ.
7 ага
Калык пале
Категорий:7 ага
Презентаций
Категорий:Информатике
Сӱэ (эҥер)
Сӱэ (Свияга; Зөя, Сĕве) — эҥер Сембер велыште да Суас Элыште. Юл эҥерын пурла эҥерйолжо. Йогын кугытшо – 375 уштыш.
Категорий:Сембер велысе эҥерла Категорий:Суас Элысе эҥерла
Пермь
Пермь (, Пермь, Перем) — ола Российыште, Пермь мландын рӱдыжӧ.
Аноа
Категорий:Шӧр пукшышо
1797
Кӧ колен
Категорий:1797
825
Кӧ колен
Категорий:825
Юкагир йылме
Йылме код-влак:
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
21 шорыкйол
21 шорыкйол (21 январь) — григориан кечышот почеш идалыкын 21-ше кечыже. Идалык пытыме марте 344 (кужемдыме ийлаште — 345) кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 21 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 21 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 21 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:21 шорыкйол
10 сӱрем
10 сӱрем (10 июль) — григориан кечышот почеш идалыкын 191-ше (кужемдыме ийлаште — 192-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 174 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 10 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 10 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 10 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:10 сӱрем
Якут йылме
Кириллице негызеш кызытсе якут тиштер 1939 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква (Е, Ё, Ж, З, Ф, Ц, Ш, Щ, Ь, Ю, Я буква-влак заимствованийлаште гына кучылталтыт) да 8 ешартыш тиште да сочетаний гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Скобкышто альтернатив (эквивалент) тиште-влак ончыкталтыныт.
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
Энец йылме
Йылме код-влак:
Кириллице дене энец йылмысе тиште-влак:
Кириллице негызеш кызытсе энец тиштер 1980-1990 ийлаште пеҥгыдемдалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква да икмыняр ешартыш тиште гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Скобкышто альтернатив тиште-влак ончыкталтыныт.
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
Купрей
Купрей (Bos sauveli) – Камбоджын, Лаосын да Вьетнамын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Категорий:Янлык
710 ийла
710-ше ийла — VIII курымын кокымше, 710 ий гыч тӱҥалеш 719 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:710 ийлаКатегорий:VIII курым
Воронеж
Воронеж (Воронеж) — ола Российыште, Воронеж велын рӱдыжӧ.
7 вӱдшор
7 вӱдшор (7 апрель) — григориан кечышот почеш идалыкын 97-ше (кужемдыме ийлаште — 98-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 268 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 7 кечысе событий-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 7 кечынже колышо-влак
Калык пале
Благовещений кече. Тиде кечын колан але ковыштан когыльым кÿэштыныт. Тыгак тиде кечын тöшакысе олымым улан вашталтеныт, а тоштыжым йÿлалтеныт.
Категорий:7 вӱдшор
Sonderaktion 1005
Тӱҥ увераҥар
Операций 1942 гыч 1944 ий марте шолып, концентрационный лагерьыште шинчыше-влак дене эртен. Нуно тушкан тойымо шугарлам почеден колышо капым йулалтеныт. Тыгай пашаче группо-влакым официально "Колышо команде" лумденыт. Нуно зондеркоманде 1005-ын ужашыже лийыныт. Куржын ынышт керт манын, пашам чеп дене йолыштен ыштыктеныт. Операций почеш СД команде да порядкым эскерыше полиций эскерен.
Эртымгорно
1942 ий уярня тылзын СС обергруппенфюрер Рейнхард Гейдрих операций 1005 тӱҥалаш СС штандартенфюрер Пауль Блобельлан куштымашым пуен. Но тудым тӱҥалаш пеледыш тылзын 1942 ийыште Гейдрихым пуштмо событий мешаен. "Антропоид" операций годым тудым УСО чехийысе агент-влак пуштыныт. Сурем тылзе мучаште Гестапо вуйлатыше СС группенфюрер Генрих Мюллер Блобельлан операцийым тӱҥалаш эше ик куштымашым пуен. Тудо жапыште тӱҥ шонымашлан еврей-влакым пуштедыме да тойымо кышам шылтыме лийын, операций тыгак моло нацист-влакын айнзатцтӱшка-влакын пуштедымашым шылташ эртаралтын. Блобель тиде операцийым Хелмно воктене тӱҥалын. Но эксгумироватлыме колышо кап-влакым пытараш чукталтше бомба-влакым кучылтмо йӧн нимо сайым конден огыл. Тул воктенсе чодырашке куснен. Пайдале сай йӧнлан кӱртньӧ решоткашке але кӱртньыгорно рельсыш колышо капым да пум почела оптен нуным йӱлалтымаш шотлалтын. Йӱлымо деч вара кодшо лу фрагмент-влакым лӱмынак тыгыдемдыше машина гочын колтеныт да лакыште тоеныт.
Операций официал Собибор концлагерьыште тӱҥалын. Колышо команде тӱшкан тойымо шӱгарла гычын колышо кап-влакым луктеден йӱлалтен. Тиде пашам пытарымеке пашазе-влакым пуштыныт. 1942 ий теле тылзын операций Белжец концлагерьыш куснен, вара Треблинкыш. Ну а теве Аушвиц, Берген-Бельзен лдагерьлаште тиде операций эртаралтын огыл. Тушто шке крематорий лийын. Заключенный-влакым вигак йӱлалтеныт.
Операций 1005 тыгак 30-шо ийлаште нацист-влакын еврей-влакым тӱшкан пуштмо верлаште эртен. Тиде Бабий Яр ден 9 форт лагерьлаште. 1944 ийыште Йошкар Армийын наступленийлан кора, СС обергруппенфюрер Вильгельм Коппе Генерал-губернаторство кумдыкысо 5 областьыште посна 1005 группо-влакым чумыраш шуден. Но нине группо-влакын пашашт мучаш марте каен шуктен огыл. Совет Армий концлагерь верлашке толын шуктен.
Категорий:Эртымгорно
Провайдер
Категорий:Информатике
Эвен йылме
Йылме код-влак:
Кириллице дене эвен йылмысе тиште-влак:
Кириллице негызеш кызытсе эвен тиштер 1937 ийыште пеҥгыдемдалтын да 1959 ийыште реформлалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква (Ж, З, Ф, Ц, Щ, Ь буква-влак заимствованийлаште гына кучылтыт) да икмыняр ешартыш тиште гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Скобкышто альтернатив тиште-влак ончыкталтыныт. Ужар тӱс дене: 1) кужу глассный-влак; 2) диалект тиште ончыкталтыныт.
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
720 ийла
720-ше ийла — VIII курымын кумшыжо, 720 ий гыч тӱҥалеш 729 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:720 ийлаКатегорий:VIII курым
10 теле
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 10 кечысе событий-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 10 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:10 теле
1794
Кӧ колен
Категорий:1794
21 шыжа
21 шыжа (21 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 294-ше (кужемдыме ийлаште — 295-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 71 кече кодеш.
Лӱмгече
Шыжа тылзын коло икымше кечынже Пелагея, Таисия да Трифон–влакын лӱм кечышт.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 21 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 21 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 21 кечынже колышо-влак
Калык пале
Трифон да Пелагеян кечыже. Ты кечын ожно кресаньык-влак телылан шокшо вургемым ямдыленыт: ужгам ургеныт, тоштым уэмденыт. Тиде кечын эше ик оҥай йӱлам шуктеныт: шинчалтыме ковышта але кияр дене печкем эҥер вӱд йымак чыкеныт. Вет телым ий йымалне вӱдын температурыжо 0 градус деч йӱштӧ ок лий: тидын дене кияр ден ковыштат огыт кылме, да тыгодымак огыт локтылалт улмаш.
Категорий:21 шыжа
1793
Кӧ колен
Категорий:1793
Программе
Программе (программа (компьютерная)) — рашемдыме лектышыш шуашлан кучылталтше почела кайыше машин команде-влак.
Тототлымвер-влак
Тототлымверым ыштымаш-тиде пытартыш тенденцийым гына огыл. Эн ончычак, клиент-влакым обслуживатлымым шагалемдыме да обслуживатлыме нерген ой кая. Шӱдӧ компаний кӱшнӧ палемдыме цельыш шуаш чыла йӧным ыштат. Сеҥышыланат бото кӱлеш тӱҥ инструмент гае.
Софтуэр эбо программа является монондым галлан тӧдӧнӧ, компьютер-вылӧдыдымын архивӧзӧн читӧм. Шӧдӧ ботто, софтуэрын кӱдӧ-уэйӧ зылӧсьтык, боттонын коммуникациян да информациян ӧйӧмӧ кӧммывӧлӧн мутурымын ӧнтӧд ӧд ӱшшӧ туо нерген чытка. Софтуэр сурӧдӧн содержӧмӧ шӧдӧ кӱшӧ архивӧ, ӧнтӧд ӧнерӧдымын ӧччӧмӧ кӱдӧт, килерӧмын ӧччӧмӧ архивӧн ӱмытлан пычӧмын ӧнтӧд теныч ӧччӧмӧ нам ӱмыдтӧдын.
Комментарий
Категорий:Информатике
1792
Кӧ колен
Категорий:1792
Программе вораҥдыш
Программе вораҥдыш (програ́ммное обеспе́чение (ПО)) — кужу жап аралалтше компьютершарнышын чыла явалаштыже улшо программе тӱшкалык.
Категорий:Информатике
Программлымаш
Программлымаш (программирование) — программе-влакым возымаш да лачештарымаш процесс.
Категорий:Информатике
Гаур
Гаур (Bos gaurus) – Азийын (Индий, Бангладеш, Мьянма, Таиланд, Камбодже, кечывалвел Вьетнам да Малайзийын) Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Принтер
Принтер (print — печать; син. печатающее устройство, принтер) — компьютер деке ушалтше да документ-влакым кагаз лаштыкыш савыктен лукшо явала; принтер-влак тӱҥ шотышто матрице, лазер, чернилайогынан лийыт.
Тиде оборудованийым ризография полиграфий да принтер деч ойыртемалтеш, кугу тираж да тидын кӱшеш савыкташ шулдо писе формо (да шӱдӧ утла экземпляр).
Тыгак йӧндартыш налын печать да молат шарен, тыгай, налше семынат чоҥалтыт (МФУН), тудо ик функцийыштым иктыш ушымо прибор принтер, сканер, телефакс аппаратым да копироватлыме. Экономике могырым да технике дене пайдале тыгай уж, а пашаште тыгак оҥай.
Плоттер шотан специализироватлаш принтер-влак шотлалтыт.
Эше ончыч матричный (графикым) принтер кунам айдеме кеч печать луктын шу эш. Н. т эсогыл тидым шукташ лийдыме символ дене принтер але моло тӱмырым ASCII-график. Эсогыл кызыт-ан приложений икмыняр (мутлан, GIMP графический редактор) опция текстан сӱрет иктешлымаш лиеш ascii файл формат, принтер ыҥпале-влакым печать йӧрӧ.
Радиолюбитель принтерыште лазерым кучылтмо эсен «лазерно-утюгым» савыктыш ош маска оксам ыштен травление технологийым ямдылаш. Сырыкташ керт образше тыгай сӱрет але возен, тидын шотышто тӱрлӧ тӱсан, моло предмет денат корпус радиоприбор пуртеныт, тудо образыш пура принтер штат. Текстыште тиде предмет да темдымаш кагаз почылтеш отраженный вощеный зеркальном шокшо куснен.
Металл ӱмбалын возаш да принтер лазер дене ыштымаш сӱрет-влакым кучылташ лиеш. Тиде лӱмым тонер заправляться картридж, ваш ваш сӱрет але текстыш да лакемалтеш. Лышташ копаш шыҥа деч вара термопресс металл дене савыктен. Давленийыштым да температурыштым годым кугу ю тонер химически металл дене ыштыме пеҥгыдын ушен.
Важ-влак
Категорий:Информатике
1791
Кӧ колен
Категорий:1791
1790
Кӧ колен
Категорий:1790
Як
Як (Bos grunniens; тибет. གཡག་ g.yag) –  Азийын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Ӱлылтӱрлык
Категорий:Шӧр пукшышо
1789
Кӧ колен
Категорий:1789
740 ийла
740-ше ийла — VIII курымын визымше, 740 ий гыч тӱҥалеш 749 ийыште мучашлалтеш.
Сӱэ (ыҥ-влак)
Сӱэ мут ончыктен кертеш:
21 ӱярня
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 21 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 21 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 21 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:21 ӱярня
Кызганде
Кызганде (Сызганка) — Российыште Пермь мландын Суксо кундемыштыже верланыше Поедуги ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 430 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Суксо ола сынан посёлко деч 31 километр эрвел могырно верланен.
Эртымгорно
Ял 1795 ийыште черемис ял гай палемдалтын.
Йылме
Марий-влак Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пермь мландысе марий илымверла Категорий:Суксо кундемысе илымверла
Тольятти
Тольятти (Тольятти) - ола Российыште, Самара велыште.
Эртымгорно
Категорий:Тольятти
Программлымаш йылме
Компьютер ден айдеме коклаште кылым ышташлан лӱмын ыштыме тиштысистеме; ыҥпале-влакым (информацийым) да нуным шотлышо машиныште пашалыме алгоритм-влакым (программе-влакым) возен ончыкташлан кучылталтеш.
Категорий:Информатике
Программлымаш системе-влак
Программлымаш системе-влак (системы программирования) — рашемдыме программлымаш йылме дене программым ямдылаш кучылталтше программе системе.
1788
Кӧ колен
Категорий:1788
Эвенк йылме
Кириллице дене эвенк йылмысе тиште-влак:
Кириллице негызеш кызытсе эвенк тиштер 1937 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква (Ж, З, Ф, Ц, Ш, Щ, Ь буква-влак заимствованийлаште гына кучылтыт) да 1 ешартыш тиште гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Ужар тӱс дене кужу глассный-влак ончыкталтыныт.
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
Хирола
Хирола (Beatragus hunteri) – Эрвел Африкын (Кений да Сомалиын) Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Категорий:Шӧр пукшышо
750 ийла
750-ше ийла — VIII курымын кудымше, 750 ий гыч тӱҥалеш 759 ийыште мучашлалтеш.
1787
Кӧ колен
Категорий:1787
750 ийла
Важ-влак
Категорий:750 ийлаКатегорий:VIII курым
Процессорын цифркуатше
Процессорын цифркуатше (разрядность процессора) — процессорын пӱтынек пашален але трансферлен кертме кокытан кодын эн кугу кужытшым ончыктышо процессорын характеристикыже.
Категорий:Информатике
Протокол
Вотыш пурышо компьютер-влак коклаште кылым ыштыше йӧным (тыгак тудым шуктышо программе тӱшкам) возен ончыктымаш.
1786
Кӧ колен
Категорий:1786
Пункт
Пункт (пункт) — дюймын 1/72 наре ужашыже лийше кӱшычын ӱлык шрифтын висымкугытшо.
Категорий:Информатике
10 шорыкйол
10 шорыкйол (10 январь) — григориан кечышот почеш идалыкын 10-шо кечыже. Идалык пытыме марте 355 (кужемдыме ийлаште — 356) кече кодеш.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 10 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 10 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:10 шорыкйол
Уезд
Уезд — губернийысе административ-территориал иктык. Тыгак тудын административ органже.
Категорий:Уездла
1785
Кӧ колен
Категорий:1785
760 ийла
760-ше ийла — VIII курымын шымше, 760 ий гыч тӱҥалеш 769 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:760 ийлаКатегорий:VIII курым
Пенза
Пенза (Пенза) — ола, Пенза велын рӱдӧ олажлан шотлалтеш.
Палемдымаш-влак
Категорий:Пенза
1783
Кӧ колен
Категорий:1783
Растр
Растр (raster, rastrum — грабли, растр) — строка ден колонкылашке радамлыме да монитор экраныште ойыпым шочыкташлан кучылталтше коквисан точко чумыр.
Категорий:Информатике
815
Кӧ колен
Категорий:815
770 ийла
770-ше ийла — VIII курымын кандашымше, 770 ий гыч тӱҥалеш 779 ийыште мучашлалтеш.
Вес-вереш колтымаш
Вес-верек колтымаш але колтымаш командле интерпретаторын кертмашыже, стандартле йогын-влакым пайдаланышылан кӱлшӧ верыш колтымаш.
Unix-гай операций радамлыклаште программе вес-верек колтымашым <tt>dup2(2)</tt> каласымаш дене але <tt>freopen(3)</tt> да <tt>popen(3)</tt> кӱшылрак stdio-гай каласымаш дене ыштен кертеш.
Стандартле пурымаш да лектымаш йогыным колтымаш
<tt>команде1</tt> командым ыштен шукта, <tt>файл1</tt> файл гыч пуртымашым нала (клавиатуро олмеш).
кок кертмым ушна: <tt>команде1</tt> <tt>пуртфайл</tt> гыч лудеш да <tt>лектфайл</tt>-ыш воза.
Пучалымаш (piping)
Программе-влакым пырля тӱҥалын ышташ лиеш, ик программе вес программын лектышым лудеш, тудын коклаште нимогай файл огеш кӱл:
<tt>команде1</tt> командыш ыштен шукта, тудын лектышыже кокымшо <tt>command2</tt> коммандылан пуртен пурымаш гай улеш (Пучалымаш лӱм дене кумдан палыме, "|" ожнысек "пуч", аҥгл. "pipe" маналтеш).
Тиде ӱлнӧ возымо кок колтымаш команде да жаплан ыштыме файллан келша:
Интерактивдымо командле интерпретаторышто изиш интерактивлыкым налашлан  (йӱксавыш) командым чӱчкыдын кучыт. Тиде командле пучалымашым сай кучылтмаш улеш, мутлан:
Тиде FTP клиентым тӱҥалеш, <tt>пайдаланыше</tt> пуртымашым пышта, <tt>return</tt>-ым (\n) темдала, вара <tt>шолыпмут</tt>-ым пуртен пышта.
Категорий:Информатике
Люблинец (Волынь вел)
Люблинец (Люблинець) — Украиныште Волынь велыште Ковель кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 4 570 еҥ (2021 ий).
Категорий:Волынь велысе ола сынан посёлкыла
1784
Кӧ колен
Категорий:1784
1781
Кӧ колен
Категорий:1781
Чукот йылме
Йылме код-влак:
Пуртышо-лукшо явала
Пуртышо-лукшо явала (устройства ввода-вывода) —- ыҥпале-влакын пуртымо але лукмо (колтылмо) функцийым шуктышо тӱжвалявала; пуртышо явалалан полдышоҥа, микрофон, коляиге, сканер, видеопуртышо явала да молат шотлалтыт; лукшо явалалан графикчоҥышо, динамик, монитор, принтер-влак шотлалтыт.
Чукот йылме
Кириллице дене чукот йылмысе тиште-влак:
Пуртышо-лукшо явала
Категорий:Информатике
Чукот йылме
Кириллице негызеш кызытсе чукот тиштер 1937 ийыште пеҥгыдемдалтын да 1980 ийлаште реформлалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква да 3 ешартыш тиште да апостроф гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Ужар тӱс дене ондак кучылтмо тиште-влак ончыкталтыныт.
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак
1780
Кӧ колен
Категорий:1780
1779
Кӧ колен
Категорий:1779
Марий мланде
Марий мланде але Марий кундем — тиде чын марий калыкын мландыже, кушко Марий Эл Республик веле огыл, пошкудо марий кундемлат пурат. Акрет да кызытсе марий мланде-влак Российыште, марий калыкын эртымгорно илыме вер.
780 ийла
780-ше ийла — VIII курымын индешымше, 780 ий гыч тӱҥалеш 789 ийыште мучашлалтеш.
Марий мланде
Марий Эл:
780 ийла
Важ-влак
Категорий:780 ийлаКатегорий:VIII курым
22 ага
22 ага (22 май) — григориан кечышот почеш идалыкын 142-шо (кужемдыме ийлаште — 143-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 223 кече кодеш.
Марий мланде
Угарман вел гыч:
22 ага
Лӱмгече
Ага тылзын коло кокымшо кечынже Николай, Северин, Эмилия–влакын лӱм кечышт.
Марий мланде
Киров вел гыч:
Кострома вел гыч:
Оренбург
Оренбург (Оренбург) — ола Российыште, Оренбург велын рӱдыжӧ.
22 ага
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 22 кечынже шочшо-влак
Марий мланде
Эртымгорно велла
Категорий:Марий Категорий:Марий эртымгорно
22 ага
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 22 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:22 ага
Оренбург
Эртымгорно
Категорий:Оренбург
805
Кӧ колен
Категорий:805
Рӱдӧ процессор
Рӱдӧ процессор (central processing unit, CPU, дословно — центральное обрабатывающее устройство), центра́льный проце́ссор (ЦП; также центральное процессорное устройство — ЦПУ) — компьютерын тӱҥ паша ужашыже; тудо программе почеш пуалтше арифметик да логик операций-влакым ышта, шотлен лукшо процессым виктара да компьютерын чыла явалан пашажым ваш келыштара (координироватла).
Категорий:Информатике
837
837 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:837Категорий:IX курым
Усола (Поранча кундем)
Усола (Усола) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше ял. Усола ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 603 еҥ (2003 ий), 575 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Поранча посёлко деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
790 ийла
790-ше ийла — VIII курымын луымшо, 790 ий гыч тӱҥалеш 799 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:790 ийлаКатегорий:VIII курым
795
Кӧ колен
Категорий:795
1778
Кӧ колен
Категорий:1778
Липарис (кушкыл)
Липарис (Liparis) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Океанийын, Азийын да Африкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 200 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
800 ийла
800-ше ийла — IX курымын икымше, 800 ий гыч тӱҥалеш 809 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:800 ийлаКатегорий:IX курым
PPP
PPP (Point-to-Point Protocol) — чӱктылалтше телефон да т.м. кыл линий дене интервотыш шуаш кучылталтше протокол.
Point to Point Protocol – Точко гыч Точкыш Протокол.
PPP протокол HDLC негызеш ышталтын.
Категорий:Информатике
Гну
Гну (Connochaetes) – Африкын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык. Капше 1,15 —1,4 м, нелытше 150 — 250 кг.
Тӱрлык-влак
Категорий:Янлык
838
838 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:838Категорий:IX курым
785
Кӧ колен
Категорий:785
Марий
Марий-влак (черемис, çармăс, чирмеш) — финн-угор калык Российште, марий мландын тӱп калыкше, кызыт тӱҥ шотышто Марий Эл Республикыште. Тушто арий калыкын пелыж деч шукырак ужаш ила, 604 тӱжем еҥ (2002). Моло марий-шамыч вес вел да республиклаште Юл серыште да Уралыште илат. Марий-шамычын нылыт тӱшкем уло: олык (марий калыкын шукылыкшо, Юл да Виче эҥер коклаште илат), курык (пурла да шола Юл серыштыже), эрвел (Виче велыште, Суас Элыште, Пошкырт Элыште, Уралыште), да йӱдвел-касвел (Угарман, Кострома да Киров веллаште) марий-шамыч. Марла да курык марла ойлат. Тиде йылмевлак урал ешын финнугор тӱшкаш пурат. Шуко эрвелмарий-шамыч суасла моштат. Шочмо тын-влак: Юмынйӱла да Кугу сорта. Тыгак танле тыным да Ислам кучышо еҥ-влак улыт.
Эртымгорно
"Черемис" мутлан келшыше мутым эн ончыч VI курымышто гот историк Иордан кучылтын. Но "имнискарис" мутым "черемис" мут дене таҥастараш йӧсырак. Кызытсе марий-влакын кугезе-влакышт V да VIII курым коклаште гот, хазар калык дене, Юлысо Булгарий дене кылым кучен. XIII ден XV курым коклаште марий-влак Шӧртньӧ Ордашке пуреныт, Озаҥ ханствыште лийыныт. Кунам руш саркалык Озаҥ ханлыкым 1552-шо ийыште сеҥеныт, марий мланде Моско Кугыжанышыш пурен. 4 Кылме 1920 ийыште марий-влаклан РСФСР-ыште автономийым пуеныт, 5 Теле 1936 — АССР лийын.
Кугуз-влак эн патыр, кугу пагалымаш сарзе кокла гыч ойырымо (сайлыме) вуйлатыше-влак лийыныт, докан. Икмыняр кугызын лӱмышт ийсерышлаште возалт кодын: Ходжа-Яралтем, Кай, Бай-Пондаш, Кельдебек, Ибраг. Нунын шкеныштын "пеҥгыдемдыме вер" (ола манаш лиеш) лийыныт: Вӱтла-Юр, Шанга да молат.
Марий калыкын тистыже
Марий калыкын тистыжым Марий Ушемын погынымашыштыже пеҥгыдемденыт. Марий Элын тистыж деч ойыртемалтеш. Кум тӱс гыч шога, ош тӱс чимарийын яндарлыкшым ончыкта, йошкар тӱс - илышым, шем тӱс мланде дене кылдалтеш.
Кылвер-влак
Словарь марийской мифологии
Важ-влак
Категорий:Марий Эл Категорий:Марий
7 идым
7 идым (7 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 250-ше (кужемдыме ийлаште — 251-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 115 кече кодеш.
Лӱмгече
Идым тылзын шымше кечынже Владимир да Иван-влакын лӱмкечышт.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечынже колышо-влак
Калык пале
Титын кечыже. Тит - апостол лийын. Тошто калык тудым чот пагален. Тиде кечын лышташ чот велеш, а чодыраште поҥго ешаралтеш - маныныт. Сандене кажне ешын ӱстелыштыже поҥго кочкыш лийын: шӱр, когыль…
Категорий:7 идым
775
Кӧ колен
Категорий:775
839
839 ий — IX курымын ийже.
810 ийла
810-ше ийла — IX курымын кокымше, 810 ий гыч тӱҥалеш 819 ийыште мучашлалтеш.
839
Кӧ колен
Категорий:839Категорий:IX курым
Топи (янлык)
Топи (Damaliscus lunatus) – Африкын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Тӱрлык-влак
Категорий:Янлык
765
Кӧ колен
Категорий:765
1776
Кӧ колен
Категорий:1776
755
Кӧ колен
Категорий:755
Сайт
Сайт (website: web — «паутина, сеть» и site — «место», буквально «место, сегмент, часть в сети», сайт) — иктӱрлӧ дизайнан, ик шонымаш дене чумырымо да ик вотсерверыште верланыше вотлаштык тӱшкалык.
Категорий:Информатике
Сервер
Сервер (server, обслуживающий, сервер) — информацийым вашталтылашлан шке службышт але ресурсышт деке тора шумашан компьютер але программе системе.
Категорий:Информатике
Мераҥ-влак
Мераҥ-влак (Leporidae) – Евразийыште, Африккыште да Америкыште Lagomorpha тӱчан гыч изи янлык ямагат.
820 ийла
820-ше ийла — IX курымын кумшыжо, 820 ий гыч тӱҥалеш 829 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:820 ийлаКатегорий:IX курым
1773
Кӧ колен
Категорий:1773
745
Кӧ колен
Категорий:745
840
840 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:840Категорий:IX курым
735
Кӧ колен
Категорий:735
Барнаул
Барнаул — ола Российыште, Алтай мландын рӱдыжӧ. Калыкчот: 612,7 тӱж. наре еҥ.
830 ийла
830-ше ийла — IX курымын нылымше, 830 ий гыч тӱҥалеш 839 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:830 ийлаКатегорий:IX курым
1771
Кӧ колен
Категорий:1771
715
Кӧ колен
Категорий:715
841
841 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:841Категорий:IX курым
Личи (янлык)
Личи  (Kobus leche) – Африкын (Ботсвана, Намибий, Анголе, Замбий да эрвел Конгоын) Bovidae йамагатын гыч кугу янлык.
Категорий:Янлык
840 ийла
840-ше ийла — IX курымын визымше, 840 ий гыч тӱҥалеш 849 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:840 ийлаКатегорий:IX курым
1769
Кӧ колен
Категорий:1769
1770
Кӧ колен
Категорий:1770
Системблок
Системблок (систе́мный блок, ) — металл гыч ыштыме петыртышан яшлык семын келыштаралтше компьютерын тӱҥ блокшо, тудо компьютерын икмыняр ужаш (тӱҥплате, таҥга магнит дискан погымвер (накопитель), питаний блок да т.м.) гыч шога.
Категорий:Информатике
705
Кӧ колен
Категорий:705
695
Кӧ колен
Категорий:695
842
Кӧ колен
Категорий:842Категорий:IX курым
685
Кӧ колен
680'erne
843
843 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:843Категорий:IX курым
850 ийла
850-ше ийла — IX курымын кудымше, 850 ий гыч тӱҥалеш 859 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:850 ийлаКатегорий:IX курым
1768
Кӧ колен
Категорий:1768
675
Кӧ колен
Категорий:675
Сканер
Сканер (scanner, сканер) — компьютерыш ойыпым лаштык але слайд гыч пуртышо явала.
Системшай
Системшай (computer bus, компьютерная ши́на, системная шина) — тӱжвалявала ден рӱдӧ процессор але тӱжвалявала ден компьютерын оперативле шарнышыже (КОШ) коклаште ыҥпале-влакым вончештарылаш (трансферлаш) кучылталтше шай.
Сканер
Категорий:Информатике
Системшай
Категорий:Информатике
Курыкмарий кундем
Курыкмарий кундем (Кырыкмары кымдем, Горномарийский район) — Марий Эл Республикын ик кундемже. Рӱдолаже — Чыкма (Цикмӓ).
Географий
Пурла Юл серыште: Виловат, Йоласал, Эмӓн, Пайскырык, Микрӓк, Картук, Носола, Кугусола, Шӹндӹрйал, Кожерля, Шактенваж.
Шола Юл серыште: Вӹтлäмары.
Шур эҥер серыште: Ӓвӓсир, Шур-Кушыргы, Яштуга, Пӹркемсола, Краселицӹ, Этьвайныр дон Оврашныр. Кумдыкшо 1716,2 кв. км. Тышке олык, нур, чодра, эҥер, ер, куп-влак пурат. Юлын пурла серыштыже верланыше ужаш Курык вел лӱмдалтеш. Шола ужашыже Олык вел маналтеш.
Эртык
X — XIII курымлаште Курык вел ужаш Юл Булгарийыш пурен, Русьлан йӧзакым тӱлен. XIII-XV курымлаште курыкмарий мланде Шӧртньӧ Ордан кид йымалныже лийын, вара (XV-XVI курымлаште) Озаҥысе ханлыкыш ушнен.
Курыкмарий йылме — Марий Эл Республикын кугыжаныш йылме улеш.
Ӧрдыж кылвер-влак
*
1767
Кӧ колен
Категорий:1767
10 шыжа
10 шыжа (10 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 283-шо (кужемдыме ийлаште — 284-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 82 кече кодеш.
665
Кӧ колен
Категорий:665
10 шыжа
Лӱмгече
Таче шыжа тылзын луымшо кечынже Зинаида, Игнат-Игнатий, Виктор, Дмитрий да Пётр– влакын лӱмгечышт.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечысе событий-влак
1766
Кӧ колен
Категорий:1766
10 шыжа
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечынже колышо-влак
Калык пале
Савватийын кечыже палемдалтеш. Ожно тиде кечын мӱкшызö-влак чыла омшаньыкым тергеныт, телылан ямдылалтыныт. Тиде кечын мӱкш-влак дене кылдалтше огыл моло пашам ышташ ок лий улмаш.
Палемдымаш-влак
Категорий:10 шыжа
655
Кӧ колен
Категорий:655
846
846 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:846Категорий:IX курым
844
844 ий — IX курымын ийже.
1601
1601 ий — XVII курымын ийже.
Системвиктарыше
Системвиктарыше (system administrator, систе́мный администра́тор, ИТ-администратор) — локал вотын (аппарат ужашын, системе да компьютер программе вораҥдышын) чоҥалтмыжлан да умбакыже пашам ыштен кертмыжлан, тудым аралымылан да ресурсшо дене пайдаланаш правам шеледымылан вуйын шогышо айдеме.
1601
Кӧ колен
Категорий:1601 Категорий:XVII курым
Системвиктарыше
Категорий:Информатике
844
Кӧ колен
Категорий:844Категорий:IX курым
Пуку
Пуку (Kobus vardonii) – Африкын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык. Капше 80 см.
Категорий:Янлык
Слот
Слот (slot означает «щель», слот расшире́ния — щелевой разъём) — компьютерын тӱҥплатыштыже явала контроллер-влак плате да ешартыш явала-влакым вераҥдашлан кылушык.
Категорий:Информатике
847
Кӧ колен
Категорий:847Категорий:IX курым
860 ийла
860-ше ийла — IX курымын шымше, 860 ий гыч тӱҥалеш 869 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:860 ийлаКатегорий:IX курым
870 ийла
870-ше ийла — IX курымын кандашымше, 870 ий гыч тӱҥалеш 879 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:870 ийлаКатегорий:IX курым
7 кылме
7 кылме (7 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 311-ше (кужемдыме ийлаште — 312-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 54 кече кодеш.
Лӱмгече
Шке лӱмгечыштым Афанасий, Валерий да Анастасия-влак палемдат.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 7 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 7 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 7 кечынже колышо-влак
Калык пале
Тиде кечын пÿртÿс шортеш – маныныт. Тошто еҥым уштеныт, шÿгарлавак миен толыныт. Тиде кечын тулык еҥ-влаклан полшет гын, Юмо тый декет мелын савырна.
Категорий:7 кылме
645
Кӧ колен
Категорий:645
Сомылпанель
Сомылпанель (Control Panel, панель упраления) — вес программе-влакым тӱҥалыкташ але ыштыш-влакым виктараш кучылталтше пашаӱзгарпанель сынан программе.
Категорий:Информатике
1765
1765-ж. ийируу станогун ойлоп тапкан инсан?
Кӧ колен
Категорий:1765
Курыкмарий йылме
Курыкмарий йылме (Кырык мары йӹлмӹ) — ик финн-угор йылме, Марий Эл Республикыште олыкмарий йылме дене пырля кугыжаныш йылме. Тӱҥ шотышто Курыкмарий, Йӱрнӧ, Килемар кундемлаште кучылталтеш.
Курык марий кундемой-влак
Йылме код-влак:
Курыкмарий йылмысе тиште-влак:
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак Категорий:Марий йылме
Спам
Еҥын {налшын} келшыдымыж деч кумылсавыртыш (рекламе) сынан увертарымашым электрон почто дене шуко колтылмаш.
Категорий:Информатике
1602
1602 ий — XVII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:1602 Категорий:XVII курым
10 ӱярня
10 ӱярня (10 март) — григориан кечышот почеш идалыкын 69-ше (кужемдыме ийлаште — 70-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 296 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 10 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 10 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 10 кечынже колышо-влак
848
848 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:848Категорий:IX курым
635
Кӧ колен
Категорий:635
Редунка
Редунка (Redunca) – Африкын Bovidae йамагатын гыч кугу янлык. Чылаже 3 еш куэ уло.
Самара
Самара (Самара) - ола Российыште, Самара велын кучем рӱдыжӧ. 1935 гыч 1991 ий марте ола лӱмжӧ Куйбышев лийын (руш политик Валериан Куйбышев лӱмеш).
Самара - калыкчот шотышто шымше ола Российыште, кӱлешан экономик, транспорт да тӱвыра рӱдыжӧ.
Эртымгорно
Категорий:Самара Категорий:Российысе миллионер-олала
849
849 ий — IX курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:849Категорий:IX курым
Иванов, Вениамин Михайлович
Вениамин Иванов (Вениамин Михайлович Иванов) (, Марий автоном область, У Торъял кундем, Човыксола ял —, Йошкар-Ола) — марий серызе, почеламутчо, драматург, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1964).
Илыш корныжо
Вениамин Иванов 1923 ийын кылме тылзын 8-ше кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Кульчубай ялыште кресаньык ешеш шочын. Писатель жап дене пырля кушкеш, чарныде ум кычалын, сылнымут куатым пога. В. Ивановынат илыш ден мурызо корныжо лач тыгаяк. Тудо 1923 ий 8 ноябрьыште Марий автоном область У Торъял районысо Човыксола ялыште шочын.
Изинекак шочмо пÿртÿсын моторлыкшым ужын, тÿткын эскераш кумылаҥын. Кресаньык эрге мланде пашан кÿлешлыкшым вашке пален налын. Ялысе йоча-влак дене пырля тÿрлö пашам ыштен, шочмо колхозшылан полшен.
Чобык ял ожнысекак уста шÿвырзö, гармоньчо, мурызо-влак дене чапланен. В. Иванов мотор семан ятыр сылне мурым колын. Илен-толын, шке возымаштыже калык мурым, келшышын, кумдан кучылташ тÿҥалын.
880 ийла
880-ше ийла — IX курымын индешымше, 880 ий гыч тӱҥалеш 889 ийыште мучашлалтеш.
Иванов, Вениамин Михайлович
Илыш корныжо
В. Ивановым сылнымутын юзо вийже изинекак сымыстарен. Руш ден марий писатель-влакын возымыштым йöратен лудын. Шке гычат тÿрлö заметкым, статьям возаш тÿҥалын. Сайым моктен, ситыдымашым тÿжваке луктын.
Ялысе шымияш школым тунем пытарымеке, В. Иванов 1938 ийыште У Торъял педучилищын студент ешыш ушна. Шинчымашын тÿрлö йыжыҥжым пален налме, шуко лудмо рвезын уш- акылжым пÿсемдаш полшат. Рвезын чоныштыжо шке гыч возаш кумыл утларак вияҥеш. Тудын кумылжо, чон шижмашыже «Элем», «Шöртньö шурно», «Муралте, Джамбул» да моло почеламутлаште почылтеш. Тÿҥалше автор нуным Май Веню лÿм дене возен. В. Ивановын нине почеламутшо-влак сылнылык шотышто але огыт ойыртемалт. Но возымо сай койыш шижалтеш: самырык автор чумыр элын вÿршержым колышташ тырша.
Педучилищым тунем лекмеке, В. Ивановлан рвезе тукымым туныкташ ок логал. Шочмо элжым, эрыкым тушман деч аралаш шке кумылын кая. Омск оласе военный училищыште икмыняр жап лиймеке, тудо тул йÿран кужу cap корным эрта. Мемнан элысе салтакын чон яндарлыкшым, кугу патырлыкшым ужеш, келшыше поэзий шомак дене сÿретлен ончыкташ тырша. Мутлан, «Фронтовой эр» почеламутышто мемнан элысе салтакын чыла йöсым сеҥен лекмыжым, моло калыкланат эрыкым кондымыжым поснак палемдыме.
Самырык лейтенант, рвезе поэт Сеҥымаш волгыдо кечылан чот ÿшанен. «Берлин гоч — корнем, мый тушеч пöртылам», — возен «Ик корно» почеламутыштыжо.
880 ийла
Важ-влак
Категорий:880 ийлаКатегорий:IX курым
1603
1603 ий — XVII курымын ийже.
Иванов, Вениамин Михайлович
Илыш корныжо
В. Ивановын кугу cap жапысе поэзийже тÿҥ шотышто йöратымаш лирика корно дене вияҥын. Тудо салтакын ныжылге чон кумылжым, лыжга койышыжым сÿретла. Теве «Фронт гыч серыш» почеламутын лирический геройжо — элын ÿшанле, патыр эргыже — cap тул кокла гыч келшыме ÿдыржылан серышым воза, шÿмыштыжö чаткан нумалме яндар чон шижмашыжым, кугу ÿшанжым почын каласа. Кажне мутын кöргö вийжым шотыш налын, автор кÿчыкын, раш возаш тырша.
Поэтын лирикыштыже «Окна воктене», «Шыже эрдене», «Коктын ик шÿдырым ончена» да моло почеламутат волгыдо кумылан улыт. Нуно чын йöратымашын кугу вийжым почын пуат.
1603
Кӧ колен
Категорий:1603 Категорий:XVII курым
Иванов, Вениамин Михайлович
Илыш корныжо
В. Иванов шке сылнымут сынже денак ныжылге лирик. Тудо йöратымаш нерген шке семынже, лывыргын, шыман возен мошта. Теве «Сирень пеледеш» чонеш логалше почеламутшо кумдан палыме мурылан шулдырым пуэн. Автор, таҥастарымаш ден метафора йöным келшышын кучылтын, виян кöргö шижмашым мокта.
В. Иванов шке вийжым поэме жанрыштат терга. Писательын лыжган возымо сынже прозыштат шижалтеш.
В.Ивановын ойлымашыже-влакат лудшын кумылжым савырат. Писатель илышын тÿрлö йыжыҥжым сÿретла, поро вийын сеҥен толмыжым ончыкта. Автор шке геройжын порылыкшым, молылан полшаш ямде улмыжым, чын верч тыршыме койышыжым поснак палемда. Писатель В.Ивановын драматург кумылжат лийын. Марий литературышто В. Иванов лирический повесть жанрым палынак вияҥдаш полшен. Кажне повесть шке тÿсан, ойыртемалтше, лудшын кымылжым авалтен налын кертше.