cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Искаков, Аркадий Исакович
Илыш корныжо
Аркадий Искаков 1930 ий кылме тылзын 7-ше кечынже Вотск автоном область, Можга уезд, Вожай ялыште шочын.
Важ-влак
Категорий:Марий туныктышо-влак Категорий:Одо Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже-влак
Лапка Памаш (Чылдемыр ял шотан илем)
Лапка Памаш (Лапка Памаш, Низменный Ключ) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 еҥ (1996 ий), 3 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мустай ял деч 7 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Изэҥер (Маскасола кундем)
Изэҥер (Малая Речка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Лӱльпан ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 48 еҥ (2010 ий), 48 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Лӱльпан ял деч 2,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Нуктыж
Нуктыж (Нуктуж) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 663 еҥ (1999 ий), 599 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Провой ола деч 20 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Рабат
Рабат (الرباط‎) — Мароккоын рӱдолаже. Калыкчот: 548 000 еҥ (2018 ий).
Категорий:Рабат
Пукшамбал
Пукшамбал (Пукшалмучаш) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 44 (2005 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱштымбал ял деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Народичи
Народичи (Народичі) — Украиныште Житомир велыште Коростень кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 770 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
527
527 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:527Категорий:VI курым
Теле (ыҥ-влак)
Теле мут ончыктен кертеш:
Черемис
Черемис – тиде Марий калыкын тошто лӱм. 1918 ийыште Пургыж революций деч вара вашталтеныт.
Руш летописьым ончалаш гын, черемис-влак нерген первый гана XII курым тӱҥалтышыште ушештаралтеш. Тидыже славян-влакын IX курымысо илышыштым сӱретлыше «Повесть временных лет» летопись лийын. Возышо еҥ эрвелне илыше пошкудышт нерген тыге палемда: «Ошъер серыште весь шинча, Ростов ер серыште – меря, Клещин ер серыштат – мере. А Ока эҥер воктене, кушто тудо Юлышко йоген пура, илат: муромо шке посна йылман, черемис шке йылман, мордва шке посна йылман».
Чынак, цармис да черемис – ик мут улыт, но тӱрлӧ йылмыште тӱрлын йоҥгат. Тиде мутым кузе шочмыж нерген тӱрлӧ ой уло. Но ӱшандарыше вашмут але мартеат уке. Шомакын кокымшо мис ужашыже айдеме манмым ончыкта. Тидын дене келшаш лиеш: финн йылмыште mies да эстон йылмыште mees. Тугеже икымше ужашыже айдемын могай улмыжым палемдымаш. Шымлызе-влак тӱрлӧ вашмутым темлат: сарзе, эрвел, чодыраште илыше, купышто илыше, «Сар (Чер)» племена гыч да т.м.
Тыге, пошкудо-влакын марийым лӱмдымӧ черемис шомакын кузе шочмыжо раш огыл. Но икте раш: тиде шомакыште нимогай лӱмдылтышат, айдемым мыскылымашат лийын огыл. Кӱшнӧ ончыктымо умылтарымаш-влак кокла гыч деке эн лишне чодырасе айдеме ой шога.
Но калык шкенжым шке эреак марий, мары, марэ манын лӱмден. Тиде шомак пӧръеҥ, айдеме шомак дене, иран шомак мартйо (айдеме) дене ик радамыште улеш. Моло родо-тукым калык лӱмат тиде шомак гычак лекше улыт дыр: мордва, мадьяр, одо (уд-мурт), муромо, мере, мещёро.
Литератур
Категорий:Марий
Пирыголтык
Пирыголтык (Пирӹголтык, Ценибеково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Макарсер ял деч 9 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Марий Ушем (ыҥ-влак)
Марий Ушем мут ончыктен кертеш:
Торасола
Торасола (Иҫке Турай, Старотураево) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Савак Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 239 еҥ (2002 ий), 229 еҥ (2009 ий) , 202 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 32 километр эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Суас йылме
Суа́с йылме (суасла татар теле, татарский язык) — суас калыкын йылмыже. Россий Федерацийыште тиде йылме дене кутырышо-влакын чотышт кумшо верым айла (руш да англичан йылме деч вара), Суас Элын (Татарстан Республикын) кугыжаныш йылмыже. Лексике шотышто пошкырт йылме деке эн лишыл улеш, вара ногай, каракалпак, казах, карачаево-балкар, кумык, крым-татар да узбек йылме деке. Палыме татар почеламутчо-влак: Кол Гали (1183-1236÷1241), Сеиф Сараи (1321-1396), Мухаммедьяр (1496-1549) ден Габдулла Тукай (1886-1913).
Йылме код-влак:
Кириллице дене татар йылмысе тиште-влак:
Кириллице негызеш кызытсе татар тиштер 1939 ийыште пеҥгыдемдалтын. Тудо руш тиштер гыч 33 буква да 6 ешартыш тиште гыч (йошкар тӱс дене ончыктымо) шога. Ужар тӱс дене ончыктымо тиште-влак тиштерыш пурташ темлалтыт да тидын нерген каҥашымаш кая.
Тошто Оскол
Тошто Оскол (Старый Оскол) — ола Российыште, Белгород велыште.
Суас йылме
Ешартыш тиште да тудын Юникодше:
Тошто Оскол
Палемдымаш-влак
Категорий:Тошто Оскол
Суас йылме
Кылвер-влак
Категорий:Евразийысе йылме-влак Категорий:Российысе йылме-влак Категорий:Суас Эл Категорий:Суас йылме
Осипов, Валентин Иванович
Валентин Осипов-Ярча (Валентин Иванович Осипов) (, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Ӱлыл Кожлаер ял) — марий серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1987), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2000).
Илыш корныжо
Валентин Осипов-Ярча 1947 ийын теле тылзын 21-ше кечынже Марий АССР Морко кундем Ӱлыл Кожлаер ялеш служащий ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
Апаксола
Апаксола (Апаково) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Кокла Шӱвылак
Кокла Шӱвылак (Средний Шуйбеляк) – Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Апаксола
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 0,1 километр касвелне лийын шоген.
Кокла Шӱвылак
Верланыме вер
Чӱксола деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Кокла Шӱвылак ден Кугу Шӱвылак ялла ик пырляштарыме Кугу Шӱвылак ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Апаксола
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Прасад
Праса́да, (але праса́д, праса́дам, прашад) (Санскрит кылла: प्रसाद, IAST: prasāda) —  «Юмон пӧлек») Индуизм тыныште храмыште але пӧртыштӧ муртишке (Юмон полганышке) пӧлек кочкыш. Юмон вара еҥ прасадам кочкыт.
Литература
, Oxford, Oneworld, 1998.
Категорий:Тын
528
528 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:528Категорий:VI курым
Аптулаев, Пасет Аптулаевич
Аптулай Пасет (А. Басс) (Пасет Аптулаевич Аптулаев) (, Россий империй, Ӱпӧ губерний, Пӱрӧ уезд, Шоръял ял – РСФСР, Башкир АССР, Калтаса район, Шоръял ял) – марий серызе, почеламутчо, прозаик, журналист, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корныжо
Аптулай Пасет 1913 ийын пеледыш тылзын 26-шо кечынже Россий империй Ӱпӧ губерний Пӱрӧ уезд Шоръял ялыште шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак
Ӱлыл Касанаково
Ӱлыл Касанаково (Нижнее Касанаково) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Упшо сола деч 0,5 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Ӱлыл Касанаково ял Упшо сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Воскресенское кундем (Угарман вел)
Воскресенское кундем (Воскресенский район) — кундем Угарман велыште, Россий. Рӱдӧ — Воскресенское.
*
VI Мухаммед
Муха́ммед VI бен аль-Ха́сан (محمد السادس بن الحسن;, Рабат) — Мароккоын кугыжаше.
Важ-влак
Категорий:Кугыжа-влак
529
529 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:529Категорий:VI курым
Меркуши
Меркуши (Меркуши) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Калий ял деч 8 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Меркуши ял У Руял ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Марий Ушем (Маскасола кундем)
Марий Ушем (Мари-Ушем) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 37 еҥ (2002 ий), 35 еҥ (2010 ий) , 38 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 9 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Марий Миядык
Марий Миядык (Маядык) – Российыште Пошкырт Элын Дӱртӱлӧ кундемыштыже верланыше Миядык ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 570 еҥ (2002 ий), 600 еҥ (2009 ий) , 602 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Дӱртӱлӧ сола деч 15 километр (26 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Дӱртӱлӧ кундемысе илымверла
Цартак
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 9 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сомбатхей
Собатхей (Szombathely, Steinamanger, Sambotel, Sombotel, Kamenec) — ола, Ваш медьын рӱдолаже.
Категорий:Венгрийысе олала
Красилов
Красилов (Красилів) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 18 754 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Брахионидиум
Брахионидиум (Brachionidium) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 72 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Ростов-на-Дону
Ростов-на-Дону (Дон ӱмбалсе Ростов гыч) — ола Российыште, Ростов велын кучем рӱдыжӧ, Кечывалвел федерал йырвелын рӱдыжӧ.
Ростов-на-Дону — калыкчот шотышто луымшо ола Российыште, кӱлешан экономик, транспорт да тӱвыра рӱдыжӧ.
Эртымгорно
Категорий:Ростов-на-Дону Категорий:Российысе миллионер-олала
530
530 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:530Категорий:VI курым
Озаҥ (Юлын эҥерйолжо)
Озаҥ (Казанка; Казансу) — Российыште Суас Элыште йогышо эҥер, Юл эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 140 километр.
Категорий:Суас Элысе эҥерла
102-шо пикет илем
102-шо пикет илем (Селение Пикет 102) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 20 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийла мучаште 102-шо пикет илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Винный (Астрахань вел)
Винный (Винный) — Российыште Астрахань велын Володар кундемыштыже верланыше посёлко. Винный посёлко муниципал кундемын рӱдыжӧ да ик илымверже.
Эртымгорно
Винный посёлко 1918—1920 ийла гыч палыме. 1932 ийыште У Рычан да Раздор сола дене пырля Хуторской ялсоветыш пурен, 1981 ийыште посна ялсоветын статусшым налын.
Географий
Винный Астрахань ола деч 23 километр йӱдвел-эрвел могырно, Володар ял сынан посёлко деч 21 километр йӱдвел-касвел могырно, Юл эҥер дельтыште Ош Ильмень да Тура Картуба пиктеж сер ӱмбалне верланен.
Посёлкышто лучко урем уло.
Калык
2010 ийысе еҥшотлымаш почеш солаште 753 еҥ ила, илыше-влак тӱҥ шотышто казах улыт.
Важ-влак
Категорий:Володар кундемысе илымверла
Шабыков, Виталий Иванович
Виталий Иванович Шабыков — (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Потасола ял) — марий йылмызе, социолог, шанчызе, философий шанче кандидат (1987), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2014), Марий Эл Республикысе М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2017).
Илыш корныжо
Виталий Иванович Шабыков 1954 ийын сорла тылзын 12-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Потасола ялеш шочын. 1968 ийыште Шернур районысо Куськин кандашияш школым, 1971 иыште Казанский кыдалаш школым пытарен. М. Горький лӱмеш Марий политехнике институтышто тунемын, инженер-экономист специальностьым налын. СССР науко академийын социологий институтын (Москва ола) аспирантурыштыжо тунемын да 1987 ийыште «Прикладной социологий» специальность ден кандидатлык диссертацийым арален. 1976-2022 ийлаште В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтышто пашам ыштен, социологий виктышыште шымлымашым эртарен. Тӱнямбал, федерал, регион да республик кӱкшытыштӧ эртаралтше тÿрлö социологий шымлымашлаште участвоватлен. Этносоциологий дене кылдалтше тӱрлӧ йодыш-влакым шымла.
Кылвер-влак
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак
Ельняги
Ельняги (Ельняги) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Михайловка сола деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1978 ийыште ял пытен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Макао элыште Индуизм
Макаошто шуко Индуист-влак Кечывавел Азий гыч еҥ (Непал ден Индий гыч шуко иммигрант Индуист уло). Тыгак Макао элыште тӱрлӧ Йога организаций уло. Категорий:Тын
Ганаште Индуизм
Ганан Индуизм тынын монастырь
Свами Ганананда элыште 5 Индуизм тынын монастырем ыштышым, икымше монастырем - 1975 ийыште.
Ганан ИСККОН
Икымшо Кришнаит проповедник Ганашке 1981 ийыште толын.
Кылвер-влак
Hindu Council Mobilizes
http://www.hinduismtoday.com/archives/2003/7-9/63_ghanananda.shtml Swami Ghanananda of Ghana
Категорий:Тын
Антоново (Шернур кундем)
Антоново (Берёзовый Ключ) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марийсола деч 2 километр йӱдвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Яллан негызым «Антон» лӱман еҥ пыштен.
Литератур
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Черняхов (Житомир вел)
Черняхов (Черняхів) — Украиныште Житомир велыште Житомир кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 9 726 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
Патрашкино
Патрашкино (Патрашкино) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Козиково посёлко деч 16 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
Патрашкино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Йыр
Йыр мут ончыктен кертеш:
Данилова, Галина Эдуардовна
Галина Эдуардовна Данилова (, Йошкар-Ола) — актриса.
Очеева, Татьяна Ивановна
Татьяна Очеева (Татьяна Ивановна Очеева) (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Ӱлыл Ядыкплак ял) — марий серызе, почеламутчо, кусарыше, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2008).
Илыш корныжо
Татьяна Очеева 1968 ийын кылме тылзын 10-ше кечынже Марий АССР У Торъял кундем Ӱлыл Ядыкплак ялеш шочын.
531
531 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:531Категорий:VI курым
Алексеевка (Марий Тӱрек ола шотан илем)
Алексеевка (Алексеевка) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марий Тӱрек ола сынан посёлко деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1959 ийыште Алексеевка ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кӱпрансола
Кӱпрансола (Куприяново) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 278 еҥ (2005 ий), 305 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чылдемыр ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «Купран» + «сола» = «Купрансола». Ялым Купран лӱман еҥ негызлен.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кӱшыл Касанаково
Верланыме вер
Упшо сола деч 1,5 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Кӱшыл Касанаково ял Упшо сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Клин (ола)
Клин (Клин) - ола Моско велыште, Российыште. Калыкчот 95 тӱж. еҥ наре.
Танылган туганнар
Новое Широково
Новое Широково (Новое Широково) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Лӱльпан ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 30 еҥ (2001 ий), 19 еҥ (2010 ий) , 26 еҥ (2013 ий).
Клин (ола)
Иван Филиппович Усагин, физик-экспериментатор
Новое Широково
Верланыме вер
Лӱльпан ял деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Клин (ола)
Сергей Александрович Афанасьев, ике тапкыр Социалистик Хезмәт Герое
Юрий Васильевич Карапаев, Россиянең халык рәссамы
Илья Валентинович Филатов, топ-менеджер, финансист, финтех-үсеш буенча эксперт Категорий:Моско велысе олала
Штрамарий
Штрамарий (Иштыра) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Руш Лажмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 283 еҥ (2003 ий), 218 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Руш Лажмарий ял деч 1 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
}
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Юлъял (Килемар кундем)
Юлъял (Йылейäл, Большое Кибеево) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше ял. Юлъял ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 200 еҥ (2004 ий), 150 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 21 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Сепаратизм
Сепаратизм — могай-гынат территорийым ойырымаш верч кучедалше да у вуйвода кугыжанышым чоҥымо тарванымаш. Шуко йылмыште «сепаратизм» мут уда коннотацийым дене кылдалтын, сандене нейтральный контекстыште вес мутым — «сецессионизм» кучылташ лиеш.
Российыште
Россий Федерацийын Уголовный кодексше почеш сепаратизм да тудым пропаганде — штраф але тюрьмаш шындымаш дене наказатлыме тӧртыкым пудыртымаш. Тыге гынат Российыште сепаратист тарванымаш-влак улыт, но кызыт иктыштын кумда популярность уке. Индешлымше ийлаште сепаратизм кугурак проблеме ыле, тудын верч Чечняште кок сар лийын.
Важ-влак
Категорий:Политике
Лушмара
Лушмара (Красногорский) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Лушмара ола шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 7145 еҥ (2004 ий), 6699 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Провой ола сынан посёлко деч 41 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла Категорий:Марий Элысе ола сынан посёлкыла
Пристань
Пристань — судно лишем шогалаш сереш йӧнештарыме вер.
532
532 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:532Категорий:VI курым
Чкаловск кундем (Угарман вел)
*
Овдасола
Овдасола мут ончыктен кертеш:
1722
Кӧ колен
Категорий:1722
Нежнур
Нежнур мут ончыктен кертеш:
Шиварама Свами
Шиварама Свами (шочмо жапыште лӱмжо Péter Létai) - Бхакти Йоган монах, тынын туныктышо ден ИСККОН Гаудия-вайшнавизмын организацийын ик лидерже уло. Тудо Гаудия-вайшнавизмын теологийын автор ден Веда философийын негызыште лектор. 1972 ий гыч ИСККОН Кришнаит организацийыште пашам ышта.
Шиварама Свамин книга
Категорий:Тын
Шабыков, Анатолий Иванович
Анатолий Иванович Шабыков — (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Потасола ял) — шанчызе, учёный-агроном, экономике шанче кандидат (1994).
Илыш корныжо
Анатолий Иванович Шабыков 1952 ийын кылме тылзын 26-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Потасола ялеш шочын.
Шольыжо — Виталий Иванович Шабыков, йылмызе, социолог, шанчызе, философий шанче кандидат.
Литератур
Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Халтурино (Кужэҥер кундем)
Халтурино (Халтурино) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 (2005 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱштымбал ял деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Сивандайсола
Сивандайсола (Сивандайсола, Сивандайкино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Пайскурык ял деч 2 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Брахистеле
Брахистеле (Brachystele) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 21 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
1721
Кӧ колен
Категорий:1721
Заречный Кучко
Заречный Кучко (Заречная Кучка) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 4,5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1950-ан ийла тӱҥалтыште Заречный Кучко ял Кучко сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Чакмарий
Чакмарий (Олыксола) (Красный Яр) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше сола. Чакмарий ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот:1187 еҥ (2001 ий), 1159 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Провой ола деч 7 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
1720
Кӧ колен
Категорий:1720
Карачи
Карачи (کراچی, Karachi, ڪراچي) — Кечывалвел Пакистаныште ола да Синдын чыла кундемже. Пакистаныште эн кугу икымше ола. Олан калыкчотшо 13.205.339 еҥ (2010).
Категорий:Карачи Категорий:Миллионер-олала
Калласте
Калласте (Kallaste) — ола Эстонийыште. Калыкчот: 705 еҥ (2021 ий).
Категорий:Эстонийысе олала
54 Network радиостанций
54 Network радиостанций (Radio Studio 54 Network) — итальян FM-радиостанций-влак. 1985 ийыште лектын.
Тошто лӱм: ончыч маналтын Radio DJ Club Studio 54.
Тушто пашам ыштена: Алекс Албано, Энцо диЧиера, Паоло Сиа, Деметрио Малгери, Франко Сицилиано.
Лозунг рекламе: "Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore" (Боб Марли).
Сутка шуйнен программе.
Категорий:Калык коклаште увер шарыме йӧн-влак
Роздол
Роздол (Розділ) — Украиныште Львов велыште Стрый кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 559 еҥ (2021 ий).
Категорий:Львов велысе ола сынан посёлкыла
533
533 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:533Категорий:VI курым
У Руял
У Руял (Новый Руял) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Калий ял деч 6 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Порошенко, Пётр Алексеевич
Пётр Алексеевич Порошенко (Петро Олексійович Порошенко;, Болград) — политик, Украинын президентше (2014-2019).
Важ-влак
Категорий:Политик-влак
Ведерники
Ведерники (Ведерники) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 116 еҥ (2000 ий), 103 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 9 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Юзыкайн
Юзыкайн мут ончыктен кертеш:
1719
Кӧ колен
Категорий:1719
534
534 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:534Категорий:VI курым
Немдыш хутор
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 11 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Келегорем
Келегорем (Келегарем, Сидуково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 65 еҥ (2001 ий), 75 еҥ (2014 ий).
Тошто Калтаса
Тошто Калтаса (Иҫке Ҡалтасы) (Старые Калтасы) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Калтаса ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 616 еҥ (2002 ий), 673 еҥ (2009 ий) , 518 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Ипакова, Марина Тимерьяновна
Илыш да паша корныжо
Марина Тимерьяновна Ипакова 1972 ий кылме тылзын 23-шо кечынже Башкир АССР Краснокам кундем Ӱлыл Татья ялыште шочын.
Марий кугыжаныш университетыште историй-филологий факультетыште «Марий йылме да литератур» специальность дене тунемын. 1995 ийыште «Филолог. Марий йылме да литератур, руш йылме да литератур» квалификацийым налын.
Марий кугыжаныш университетыште финн-угор йылме кафедрыште, лаборант (1995–1999 ийлаште), кабинет вуйлатыше (1999–2000), марий йылме кафедрын методистше (2000–2002) лийын. 2001–2004 ийлаште Марий кугыжаныш университетын аспиратурыштыжо тунемеш. Шанче пашан вуйлатышыже филологий шанче доктор, профессор И.Г. Иванов лийын.
2012 ийыште «Соматическая лексика марийского языка» теме дене кандидатлык диссертацийым арален.
2004–2006 ийлаште Марий кугыжаныш университетыште марий йылме кафедрыште туныктышо лийын.
2002–2003 да 2008 ийлаште шанче стажировкым Турку олаште (Финляндий) эртен.
2005 ий гыч кызытсе жап марте В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтышто пашам ышта. 2015 ий гыч – кугурак шанче пашаеҥже.
«Марий йылме мутер» ешартыш томым ямдылымаште (2005–2006 ийла) пашам ыштен. Энциклопедий-влаклан мутер статья-влакым ямдылен (2010–2011).
2007 ий гыч институтышто тӧнеж да организаций-влакын лӱмыштым марий йылмыш кусарыме сомыллан вуйын шога. Тыгак республикысе кӱшыл кугыжаныш орган-влаклан (Правительстве вуйлатыше, Кугыжаныш погын, Рӱдо сайлыме комиссий, министерстве да моло-влакланат) официал статья-влакым кусарен.
2010 ий гыч кызытсе жап марте Марий Эл правительстве пелен улшо кугыжаныш йылме комиссийыште секретарьлан пашам ышта.
Тӱнямбал конгресслаште да Россий кумдыкышто тӱрлӧ кӱкшытыштӧ эртыше конференций ден симпозиумлаште выступатлен.
30 наре шанче публикацийже уло.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Мытищи
Мытищи (Мытищи) - ола Моско велыште, Российыште. Калыкчот 173 тӱж. еҥ наре.
Категорий:Моско велысе олала
Попельня (ола сынан посёлко, Житомир вел)
Попельня (Попільня) — Украиныште Житомир велыште Житомир кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 5 724 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
1718
Кӧ колен
Категорий:1718
536
536 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:536Категорий:VI курым
Арзамас кундем
Арзамас кундем (Арзамасский район) — кундем Угарман велыште, Россий. Рӱдӧ — Арзамас.
*
Ашваттха
Индуизм тыныште Ашваттха (Санскрит кылла:अश्वत्थ, IAST: aśvattha) але Ассатха священный инжир пушеҥге. Индуизм тыныште Ашваттхан кокымшо лӱмжо "пипал" уло. Ашваттха - Шива ден Вишну Юмон лӱмжо уло. Ашваттха мучашдыме пушеҥге уло. Категорий:Тын
Чӱкшӧ (Лажын эҥерйолжо)
Чӱкшӧ (Чукша) — Российыште Марий Элыште да Киров велыште йогышо эҥер, Лаж эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 19 километр.
Категорий:Марий Элысе эҥерла Категорий:Киров велысе эҥерла
Журавли
Журавли (Журавли) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Шнаран сола деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Шӱвылак
Шӱвылак (Кугу Шӱвылак) (Большое Шуйбеляк, Шуйбеляк) – Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 341 еҥ (2002 ий), 299 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чӱксола деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Брассавола
Брассавола (Brassavola) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 20 еш куэ уло.
Бусыгин почиҥга (Шернур кундем)
Бусыгин почиҥга (Бусыгино) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Брассавола
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
114-ше пикет илем
114-ше пикет илем (Селение Пикет 114) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Бусыгин почиҥга (Шернур кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Бусыгин почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
114-ше пикет илем
Верланыме вер
Арде сола деч 21 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийлаште 114-ше пикет илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Подвалье пристань
Верланыме вер
Козиково посёлко деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Подвалье пристань ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Вележский чодырам аралыме пӧрт
Вележский чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Вележский) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше пӧрт.
Верланыме вер
Какшамарий ял деч 5 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Провой кундемысе илымверла
537
537 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:537Категорий:VI курым
Елтек
Елтек (Байгильды) – Российыште Пошкырт Элын Дӱртӱлӧ кундемыштыже верланыше Старянтузово ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 396 еҥ (2002 ий), 401 еҥ (2009 ий) , 378 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Дӱртӱлӧ сола деч 26 километр (37 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Дӱртӱлӧ кундемысе илымверла
Кужнур (Шернур кундем)
Кужнур (Кужнурово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 еҥ (2005 ий), 120 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чылдемыр ял деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кужу» + «нур» = «куж(у)нур». Ялым негызлышаш верыште ончыч кужу нур лийын. Икымыше пӧрт-влакым ыштыме деч вара яллан «Кужнур» лӱмым пуэныт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
1717
Кӧ колен
Категорий:1717
Казанцева, Инна Валерьевна
Илыш корныжо
Инна Валерьевна Казанцева 1978 ийын вӱдшор тылзын 8-ше кечынже Йошкар-Олаште шочын.
Яблочкин, Василий Степанович
Ошэл Васлий (Василий Степанович Яблочкин) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Пӱясер ял —, Марий АССР, Маскасола кундем, Кугу Шап ял) — марий серызе, почеламутчо.
Илыш корныжо
Ошэл Васлий 1914 ийын пыргыж тылзын 28-ше кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чарла уезд Пӱясер ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
Упшо (ял)
Упшо (Касаново) (Касанаково) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Упшо сола деч 2 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1926 ийыште Упшо ял пытен, Ӱлыл Касанаково ден Кӱшыл Касанаково яллаш савырнен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Сан-Паулу
Сан-Паулу (São Paulo) — Бразилийын кечывалвел-эрвел ужашыштыже кугу ола, Сан-Паулу штатын рӱдӧ олаже.
Тудо Тиете эҥер серыште, Атлантик тептеҥыз деч 70 км тораште верланен.
Книга-влак
Категорий:Сан-Паулу Категорий:Миллионер-олала
Оркестр народных инструментов «Русские узоры» Дома школьников № 3 и Алматинского Центра Славянской Культуры (АЦСК)
Оркестр народных инструментов «Русские узоры» Дома школьников № 3 и Алматинского Центра Славянской Культуры (АЦСК)
Литература: • Антология казахстанской баянной литературы (составители: З. Смакова, М. Конысбаев), изд. «Ценные бумаги», А., 2013 г. • Б. Мустафин, Т. Мустафина, Т. Алыбаев, З. Смакова «Сырнай үйрену мектебі» («Школа игры на баяне»), изд. «Білім», А., 2004 г. • Е. Простомолотов «Детский оркестр народных инструментов», изд. Республиканский научно-методический центр, А., 1992 г . • Е. Простомолотов «Играй, оркестр», изд. «Гылым» Академии наук Казахской ССР, А., 1992 г. • Е. Простомолотов «Певец грядущего и уходящего», журнал «Семь нот» № 3, А., 2000 г. • Е. Простомолотов «РУССКИЕ УЗОРЫ - путь душевной теплоты», детский журнал «Мир детства» № 1-2, А., 2001 г. • Е. Простомолотов «Слово об учителе» журнал «Веди» № 11-12, А., 2001 г. • Е. Простомолотов «Константин Ошлаков. Воспоминания об учителе» (книга), изд. «Ценные бумаги» МБПФ «Веди», А., 2002 г. • Е. Prostomolotov «Musikstucke», op. 1, 30. (пьесы для баяна и ансамблей, (Германия), 2001 г. • Е. Prostomolotov «Ken dalada», op. 2. (пьеса для домры и фортепиано, (Германия), 2002 г. • Е. Простомолотов «Системный подход к музыкальному воспитанию детей в оркестровом классе» Республиканский научно-методический журнал «Қосымша білім және тәрбие» («Образование и воспитание») № 1, Наурыз (март), 2010 г. • Е. Простомолотов «РУССКИЕ УЗОРЫ – рапсодия моей души» журнал «Единство в разнообразии № 1, Алматы. • Е. Простомолотов «Легенда о домбре», журнал «Единство в разнообразии» № 2, Алматы. • Е. Простомолотов «История о четырёх друзьях и волшебной палочке», журнал «Единство в разнообразии» № 2 (30). Алматы. • Е. Простомолотов «Жизнь добрая во времени…» журнал «Единство в разнообразии» • № 3, Алматы. • Е. Простомолотов «Русский оркестр с казахским колоритом», журнал «Единство в разнообразии» № 5, Алматы. • Е.Простомолотов «Системное музыкальное образование в оркестровом классе» (учебная программа).
Ашланский почиҥга
Ашланский почиҥга (Починок Ашланский) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марий Купто ял деч 5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1965 ийыште Ашланский почиҥга Куршаково сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Шопкер (ыҥ-влак)
Шопкер мут ончыктен кертеш:
Тошнур (Морко кундем)
Тошнур (Тошнур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Семисола сола деч 4 километр йӱдвевел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийла тӱҥалтыште Тошнур ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Лихула
Лихула (Lihula) — ола Эстонийыште. Калыкчот: 1 201 еҥ (2021 ий).
Категорий:Эстонийысе олала
1716
Кӧ колен
Категорий:1716
Эшым (Поранча кундем)
Эшым (Ишимово) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Руш Лажмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2003 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Руш Лажмарий ял деч 5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
538
Кӧ колен
Категорий:538Категорий:VI курым
Тимирязево
Тимирязево (Тимирязево, Тимирязево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шӱргытӱр выселке деч 12 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Мариял (Лӱльпан ял шотан илем)
Мариял (Мариял) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Лӱльпан ял деч 1,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийла мучаште Мариял ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
1715
Кӧ колен
Категорий:1715
Запытов
Запытов (Запитів) — Украиныште Львов велыште Львов кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 926 еҥ (2021 ий).
Категорий:Львов велысе ола сынан посёлкыла
Викиувер: Сайлыме кампанийыште ныл еҥ участвоватла
Республикыштына Марий Элым вуйлатышылан вич кандидат гыч нылытше сайлымаш комиссийыш нуным поддержатлыме шотышто подпись-влакым конденыт.
Регистрацийыш документым Марий Элым вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо Юрий Зайцев, пенсионер- влак партийын верысе пӧлкажым вуйлатыше Валентина Злобина, ЛДПР-ын координаторжо Антон Мирбадалев, «Справедлийый Россий - Патриот-влак - Чын верч» партийын верысе пӧлкажым вуйлатыше Наталья Глущенко пуэныт.
Визымше кандидатше - шкем шке темлыше Василий Арисов сайлымаш гыч шке кандидатурыжым кораҥден. Палемдыме жаплан подписьым поген шуктен омыл, - каласен Арисов. Тыге сайлыме кампанийыште ныл еҥ участвоватла: иктыже шкем шке темлен, кумытшым партий-влак темленыт.
«Марий Эл» кугыжаныш теле да радио компанийын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Ыҥ
Ыҥ (значение) — пале да тиде палым умылымаш кокласе кыл. Ик мутын икмыняр ыҥже лийын кертеш. В.М. Васильевын, З.В. Учаевын мутерышт тиде мутым руш йылмыш эше "внимание" семын кусара.
Тошто Опалик
Тошто Опалик (Старая Опалиха) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Ӱштымбал ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1958 ийыште Тошто Опалик ял Опалик выселке дене пырля ик пырляштарыме Опалик ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Кӱшыл Ошет
Кӱшыл Ошет (Верхняя Ошеть) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тамаксола деч 3 километр йӱдвел-эрвелне Ошет эҥер воктене лийын шоген.
Эртымгорно
Ошет ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
539
539 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:539Категорий:VI курым
Верхний Мир
Верхний Мир (Верхний Мир) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2000 ий), 15 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Лаж
Категорий:Марий Элысе эҥерла Категорий:Киров велысе эҥерла
1714
Кӧ колен
Категорий:1714
Ӱлыл Татья
Ӱлыл Татья (Нижная Татья; Түбән Таҡыя) – Российыште Пошкырт Элын Краснокам кундемыштыже верланыше Шушнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 280 еҥ (2002 ий), 293 еҥ (2009 ий) , 235 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шушнур сола деч 5 километр (6,3 км – авто дене) касвел могырно верланен.
Заречный Норко
Заречный Норко (Заречная Норка) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ӱлыл Татья
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Краснокам кундемысе илымверла
Заречный Норко
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 9 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1950-ан ийлаште Заречный Норко ял Ӱлыл Норко, Кӱшыл Норко ялла дене пырля ик пырляштарыме Норко ялыш савырнены.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Салымсола
Салымсола (Салымсола, Чаломкино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 79 еҥ (2001 ий), 69 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 7,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Кулебаки кундем
Кулебаки кундем (Кулебакский район) — кундем Угарман велыште, Россий. Рӱдӧ — Кулебаки.
*
Павлов, Михаил Прокопьевич
Михаил Павлов (Михаил Прокопьевич Павлов) (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Чылдемыр ял —, У Роҥго ола сынан посёлко) — марий серызе.
Илыш корныжо
Михаил Павлов 1937 ийын ага тылзын 7-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Чылдемыр ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак
Нюхта
Нюхта (Нюхта) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 еҥ (2010 ий), 155 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 3 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Любар
Любар (Любар) — Украиныште Житомир велыште Житомир кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 056 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
540
540 ий — VI курымын ийже.
Изи Юлъял
Изи Юлъял (Изи Йылейäл, Малое Кибеево) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 40 еҥ (2004 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Мазаркинский чодырам аралыме пӧрт
Мазаркинский чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Мазаркинский) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше пӧрт.
Верланыме вер
Нуктыж ял деч 9 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Оно
Оно вӱд (Она) — Российыште Марий Элыште йогышо эҥер, Лаж эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 26 километр.
Категорий:Марий Элысе эҥерла
1713
Кӧ колен
Категорий:1713
541
541 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:541Категорий:VI курым
Коведяева, Евгения Ивановна
Илыш корныжо
Евгения Ивановна Коведяева 1918 ийын пургыж тылзын 16-шо кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Кемей ялеш шочын.
Шундыр (ыҥ-влак)
Шундыр мут ончыктен кертеш:
Коведяева, Евгения Ивановна
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Изяслав (ола)
Изяслав (Ізяслав) — Украиныште Хмельницкий велыште Шепетовка кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 16 336 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Тошто Оръямучаш
Тошто Оръямучаш (Иҫке Уръябаш) (Старый Орьебаш) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Тӧлдӧ ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 343 еҥ (2002 ий), 342 еҥ (2009 ий) , 297 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 20 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Куянка
Куянка (Кызыл-Тырмыш) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Петровский сола деч 7 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1963-ан ийыште Куянка ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Кожлаял
Кожлаял мут ончыктен кертеш:
Юридический лица
Юридический лица- тортык почеш шочшо да кугыжаныш регистрацийым эртыше организаций. Шке собственность, озанлыкыште, оперативный вуйлатымаште имуществым куча, тиде имуществылан закон ончылно вуйын шога, шке лум дене имуществе да имуществе огыл правам налын сена, судышто истец ден ответчик лийын кертеш. Юридический лица-влак шке окса балансым да сметым кучышаш улыт.
Эл коргысо ушем влак дене танастарымаште, транснациональный компаний влак шке шонымашыштым шукташлан Россий Федераций кугыжагныш кргышто юридический лица семын шке предприятийыштым регистрироватлат.
Юридический консультацийым — образований практика ик формо гыч российыште, юриспруденций, америкыште дачыш рекомендаций.
Тыгай пашам тӱҥ шотышто российыште формо адвокат шарен. Юридический йот элысе фирме коклаште, правил семын, консультацийым эре уке. Лӱм-влак ыштат тиде пӧлка фирмын полышым, консультацийым могай суд лӱмын подразделенийым дене пырля улеш. Консультаций — консультироватлаш, контрактым воза, правовой аспектышт коммерческий паша лончылаш, кузе судыш тунам пуэн суд клиентна интересым, суд вашешта документаций почеш, йодыш да ӱшандарыше базыжым йӧн тыгай.
Юридический лицан ойыртемже
Юридический лица- тиде: предприятий але ушем.
Важ-влак
Категорий:Юриспруденций
124-ше пикет илем
124-ше пикет илем (Селение Пикет 124) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 24 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1940-ан ийлаште 124-ше пикет илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
1712
Кӧ колен
Категорий:1712
Васичи
Васичи (Мошкино) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марийсола деч 10 километр эрвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ «Васичи» насыл-влакын лӱмышт гыч лектын.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 2004 ийыште сӱрем тылзын 22-ше кечынже Васичи ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Вильянди
Вильянди (Viljandi) — ола Эстонийыште. Калыкчот: 16 875 еҥ (2021 ий).
Кудрявцева, Раисия Алексеевна
Раисия Алексеевна Кудрявцева (, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Шеклянур ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1987), доцент (2002), филологий шанче доктор (2009), профессор (2012), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже (2012), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2020).
Илыш корныжо
Раисия Кудрявцева 1958 ийын вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Марий АССР Маскасола кундем Шеклянур ялеш шочын.
1973 ийыште кандаш классан Шеклянур школым, 1975 ийыште Руэмысе кыдалаш школым, 1979 ийыште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын  историй-филологий факультетшым тунем пытарен.
1980-1993 ийлаште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтышто историко-филологический факультетыште руш да йот литератур (вараже - литератур) кафедрыште ассистентлан, кугурак туныктышылан да доцентлан ышта.
1993-1999 ийлаште Россий Федерацийын туныктыш Министерствыже пелен улшо Образованийын национальный проблеме-влакшым шымлыме институтын Марий филиалыште вуйлатыше лиеш.
2004-2008 ийлаште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын гуманитарный факультетыште литератур кафедрыште доцентлан пашам ыштен.
1984-1987 ийлаште Н.К. Крупская лӱмеш Москосо педагогике институтышто совет литератур кафедре пелен аспирантурышто тунемын. 1987 ийыште тиде институт пелен диссертаций советыште«Советский историко-военный роман 60-80-х годов (Д. Гусаров, С. Дангулов, И. Стаднюк)» темылан кандидатлык диссертацийым арален (шанче вуйлатышыже – филологий шанче доктор, профессор М.В. Минокин).
2005-2008 ийлаште И.Н. Ульянов лӱмеш Чуваш кугыжаныш университетыште чуваш да таҥастарыме литературоведений кафедре пелен докторантурышто тунемын. 2009 ийыште тиде университетыште «Генезис и динамика поэтики марийского рассказа в контексте литератур народов Поволжья» темылан докторлык диссертацийым арален (шанче  консультантше – филологий шанче доктор, профессор В.Г. Родионов).
«Марий краеведений: школышто кучылтмо опыт да перспективе» (Гордеев Ф.И. да Кудрявцева Л.Н.  дене пырля – 1994 ий гыч 2004 ий марте ), «Марий да таҥастарыме филологийын актуал проблемыже-влак»  (2014 - 2022) кажне ийын эртаралтше шанче да практике конференций-влакын авторжо да организаторжо. 2010-2013 ийлаште Финн-угор университет-влакын тÿнямбал ассоциацийыштын (МАФУУ) Марий Эл регионысо координаторжо.