cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Трояры
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 12 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Ӱлыл Осиял
Ӱлыл Осиял (Нижний Осиял) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Куракино сола деч 2 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Кумёны кундем
*
Яндусола
Яндусола мут ончыктен кертеш:
Янукович, Виктор Фёдорович
Виктор Фёдорович Янукович (Віктор Федорович Янукович;, Енакиево) — политик, Украинын президентше (2010-2014).
Важ-влак
Категорий:Политик-влак
Геологий
Геологий ( γῆ — Мланде + λόγος — тунеммаш деч) (геология) — Мланде комын строенийжым да тушто лийын шогышо вашталтышым шымлыше шанче.
*
Молодогвардейск
Молодогвардейск (Молодогвардійськ, Молодогвардейск) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Калыкчот 25 528 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
651
651 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:651Категорий:VII курым
Красногорка
Красногорка мут ончыктен кертеш:
Захаров, Сергей Иванович
Сергей Захаров (Сергей Иванович Захаров) (, Саратов вел, Хвалынск кундем, Болтуновка ял —, Чыкма ола) — руш серызе, журналист, СССР Журналист-влак ушем йыжъеҥже, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корныжо
Сергей Захаров 1919 ийын сӱрем тылзын 15-ше кечынже Саратов вел Хвалынск кундем Болтуновка ялеш кресаньык ешеш шочын.
Важ-влак
Категорий:Руш серызе-влак
Госконюшня (ГЗК)
Госконюшня (ГЗК) (Посёлок Госконюшня (ГЗК)) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Летник ял воктене лийын шоген.
Эртымгорно
1980 ийыште Госконюшня (ГЗК) Летник ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Вепс тӱвыра ушем
Вепс тӱвыра ушем (Vepsän kul'tursebr, Общество вепсской культуры) — мер, 1989 ий Ӱярня тылзын 4 кечыныште шочын.
Тыгак ончо
Категорий:Мер ушнык-влак
Бояринова, Галина Никитьевна
Галина Никитьевна Бояринова (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Кугу Кемсола ял) – марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2000), доцент (2003), Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (2014).
Илыш корныжо
Галина Бояринова 1960 ийын пеледыш тылзын 26-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Кугу Кемсола ялеш шочын.
1975 ийыште кандаш классан Токтарсола школым, 1977 ийыште Тошто Торъялысе кыдалаш школым, 1982 ийыште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын филологий факультетшым тунем пытарен.
1982–1985 ийлаште Кужеҥер кыдалаш школышто руш йылме да литератур туныктышылан пашам ыштен.
1985–1987 ийлаште У Торъял кыдалаш школышто руш йылме да литературым туныкта.
1987–1988 ийлаште Йошкар-Оласе С. Г. Чавайн лӱмеш кугыжаныш книгагудышто пашам ышта.
1988–1991 ийлаште образований институтын «Национальный школышто руш йылме да литератур» кафедрыштыже пашам ышта.
1991–1993 ийлаште образованийыште национальный проблеме-влакым шымлыше Институтын марий филиалыштыже марий литературым, драматургийым шымла.
1993 ий гыч Марий кугыжаныш университетыште пашам ышташ тӱҥалын. 1993–1995 ийлаште марий да финн-угор филологий кафедрыште кугурак туныктышылан ыштен, 1995 гыч да тачысе кечыла марте ондак марий литератур кафедрыште, кызыт марий йылме да литератур кафедрыште кугурак туныктышылан, варажым доцентлан ышта.
2007–2015 ийлаште Советский районысо Ӱшнӱр кыдалаш калыкле школышто кугурак класслаште марий литературым туныктен.
2000 ийыште «Проблема характера в современной марийской драматургии» темылан кандидатлык диссертацийым И.Н. Ульянов лӱмеш Чуваш кугыжаныш университетыште арален (шанче вуйлатышыже – филологий шанче доктор, профессор А. Е. Китиков).
2005 ийыште «Проблема характера в современной марийской драматургии» монографийым савыктен.
Марий литератур дене учебник ден хрестоматийын, туныктышо-влаклан методический полыш семын возымо пособийын, марий литератур дене программын авторжо.
Марий Эл Республикын туныктымаш да шанче министерствыже да Марий туныктымаш институт дене кылым куча. Общеобразовательный школ-влаклан книгам да методический пособий-влакым ямдылыше республиканский экспертный комиссийын йыжъеҥже. Марий литератур дене Иктешлыше кугыжаныш экзаменлан контрольно-измерительный материалым ямдылымаште суапле надырым пыштен.
Кажне ийын марий йылме да литератур дене республикысе да регион кокласе олимпиадылаште жюрин йыжъеҥже, олимпиадылан материал-влакын экспертизыжым эртара.
2014 ий гыч Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже.
Важ-влак
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак Категорий:Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже-влак
Эшым (Мишкан кундем)
Верланыме вер
Мишкан сола деч 46 километр (56 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
652
652 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:652Категорий:VII курым
Кехра
Кехра (Kehra) — ола Эстонийыште. Калыкчот: 2 625 еҥ (2021 ий).
Категорий:Эстонийысе олала
Кӱвервуй
Кӱвервуй мут ончыктен кертеш:
Горняк (Шернур кундем)
Горняк (Горняк) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 263 еҥ (2005 ий), 315 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко деч 17 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кугыжаныш Думышко сайлымаш (2021)
Россий Федерацийысе Федерал Погынын VIII-ымшо Кугыжаныш Думышкыжо сайлымаш — пӱтынь российысе сайлымаш 19 идым 2021 эртаралтын.
Горняк (Шернур кундем)
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кугыжаныш Думышко сайлымаш (2021)
Категорий:Россий Федерацийысе VIII-ымшо Кугыжаныш Думо Категорий:РФ Кугыжаныш Думышко сайлымаш Категорий:2021 год в политике России Категорий:События 19 идым Категорий:Идым 2021 Категорий:2021 ийысе сайлымаш-влак
Кӱшыл Оршӱт
Кӱшыл Оршӱт (Верхний Оришуть) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1958 ийыште Кӱшыл Оршӱт ял Оршӱт, У Оршӱт, Тошто Оршӱт ялла дене пырля ик пырляштарыме Оршӱт ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
ITC Officina
ITC Officina — шрифт. Поддерживает немыч йылме.
Категорий:Шрифт
Дубовский
Дубовский (Дубовский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 7 еҥ (2004 ий), 16 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Арде сола деч 18 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Пырче
Пырче — тыгыде саска, пырдыжше нӧшмӧ чора дене ушнен кушкеш.
Петрова, Елена Леонидовна
Елена Леонидовна Петрова (Яндакова) (, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Морко ола сынан посёлко) – марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2009).
Пырче
Вес значениян пырче чумыр умылымаш семын кучылталтеш: тудо шурно лектышын да отызан культурын продукцийжылан шотлалтеш да айдемын кочкыш продуктшо-влакын тӱҥ продукцийыштлан шотлалтеш, кочкыш промышленностьын тӱрлӧ отрасльжылан сырьё семын да ял озанлык вольыклан курго семын кучылталтеш.
Петрова, Елена Леонидовна
Илыш корныжо
Елена Леонидовна Петрова 1978 ийын сӱрем тылзын 16-шо кечынже Марий АССР Морко кундем Морко ола сынан посёлкеш шочын.
Пырче
Вончештарыме значениян пырче изи ужашым, частицым ончыкта; тӱҥалтыш гыч лекше иланымаш, тыгак иктаж-мон ядрожым ончыкта.
Геодезий
Геодезий (γεωδαισία — мландым пайлымаш, γῆ — Мланде  да δαΐζω — пайлем) (геодезия) — Мландын могай улмыжым, кугытшым шымлыше да вискалыше шанче.
Пырче
Пырче структур ден состав
Шурно пырче шке йырже кукшо пырчан шурным пуа. Шыдаҥын, уржа, кукурузын, чара шож ден шӱльын саскашт чара (чора, шӱльӧ, шож, рис, тарын да моло культурын саскашт пеледышан плёнко дене леведме. Пырче тӱҥ массыже эндспермлан логалеш. Пырчын ӱлыл ужашыже ончыкылык кушкылын игылыкшым куча. Тӱнӧ пырчым емыж да нӧшмӧ коваштым леведыт.
Петрова, Елена Леонидовна
Илыш корныжо
Морко ола сынан поселкысо №1 кыдалаш школым тунем  пытарымеке, 1995 ийыште Марий кугыжаныш университетыш тунемаш пура.
Геодезий
*
Петрова, Елена Леонидовна
Илыш корныжо
2001–2005 ийлаште аспирантурышто «Финно-угорские и самодийские языки» специальность дене тунемеш, шанче вуйлатышыже – филологий науко доктор, профессор И.Г. Иванов.
Пырче
Пырчым кучылтмаш
Пырчым (молгунам перерабатыватлыме годым-пучымыш, кинде да тулеч моло семын) кочкышлан кучылтыт.
Кодшо пырчым сату шотеш кучылтыныт.
Петрова, Елена Леонидовна
Илыш корныжо
2003 ий гыч 2004 ий марте шанче стажировкым Финляндийысе Турку олаште эртен. «Лексико-стилистические особенности языка произведений В. Колумба» темылан диссертацийым возен да тудым 2009 ийыште Марий кугыжаныш университет пеленысе шанче советыште арален.
2005–2013 ийлаште марий Кугыжаныш университетыште англичан йылмым туныктен.
Пырче
Шӱведыше
Проборник-лӱмын ыштыме йӧн, кудын полшымыж дене химический состав але пырче лончылалтеш. Оборудований ялозанлык сферыште активнын кучылталтеш, тушто сырьё сайлыкшым объективнын аклымаш кӱлеш.
Петрова, Елена Леонидовна
Илыш корныжо
2013 ий гыч Марий кугыжаныш университет, йот йылме факультетысе иноязычный кутырымо коммуникаций кафедрын доцентше.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Кудакино кордон
Кудакино кордон (Кордон Кудакино) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Туршо
Туршо (Турша) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Туршо ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 11 еҥ (2001 ий), 9 еҥ (2010 ий) , 1 еҥ (2013 ий)
Кудакино кордон
Эртымгорно
Кудакино кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Пырче
Шӱведыше
Пырчым ойыркалыше-влакын кид дене модельыштым икмыняр вариантыште ыштен лукшо-влак луктыт. Нуно диаметр, кужыт дене, тыгак шымлаш кӱкшыт-влакын чотышт дене ойыртемалтыт. Пытартыш параметр 8-17-ше диапазонышто верланен. Конструкцийын эн кугу кужытшо 3,1 метр лиеш.
Кылвер-влак
Категорий:Пырчан шурно
Туршо
Верланыме вер
Ошладӱр ял деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Кудакино кордон
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Якименки
Якименки (Новые Благородны) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2002 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кремленки ял деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кучма, Леонид Данилович
Леонид Данилович Кучма (Леонід Данилович Кучма;, Чайкино) — политик, Украинын президентше (1994-2005).
Абажъяр
Абажъяр (Абажъяр, Абажъяр) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Кучма, Леонид Данилович
Важ-влак
Категорий:Политик-влак
Абажъяр
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Митрисола
Митрисола мут ончыктен кертеш:
Цинглок
Цинглок (Цинглок) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 7 еҥ (2004 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 18 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
653
653 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:653Категорий:VII курым
Ильинский почиҥга
Ильинский почиҥга (Ильинский) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Кокласола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 еҥ (2004 ий), 107 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кокласола деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Гидрологий
Гидрологий (гидрология) — Мланде ӱмбалне вӱд пространствым да пӱртӱсыштӧ вӱдын состоянийжым шымлыше шанче.
Категорий:Вӱд Категорий:Географий
Гусево
Гусево (Гусево) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо Кугу Ӧрша ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Ӧрша ял деч 7 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Arial
Arial — шрифт. Поддерживает англичан йылме.
Категорий:Шрифт
Каракша
Каракша мут ончыктен кертеш:
Кугунур (Шернур кундем)
Кугунур (Шудомари, Куэрсола) (Мари-Кугунур) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 162 еҥ (2004 ий), 190 еҥ (2010 ий).
Ял лӱм
Ялын тӱрлӧ лӱмжӧ-влак ушымо кок марий мут-влак гыч лектыныт: «кугу» + «нур» = «кугунур», «куэр» + «сола» = «куэрсола», «шудо» + «мари» = «шудомари» рушла шудинские марийцы. Рушла возымо (Мари-Кугунур) официальный вариантше ялын марий ял лийын шогымыжым ончыкта.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Гидрографий
Гидрографий — вӱд верым описатлымаш да тудым картыш пуртымаш.
*
Увакш
Увакш (Новая Мельница) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 6 километр тораште лийын шоген.
Юлъял
Юлъял мут ончыктен кертеш:
Кӱшыл Осиял
Кӱшыл Осиял (Верхний Осиял) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Куракино сола деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 22-шо кечынже Кӱшыл Осиял ден Ӱлыл Осиял ялла ик пырлыштарыме Осиял ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Times New Roman
Категорий:Шрифт
Ӱшӱттӱр
Ӱшӱттӱр мут ончыктен кертеш:
Пӱкш
Пӱкш (орех) — ик нӧшмӧ (том) гыч шогышо пеҥгыде шӱман кукшо саска. Оҥго да чынрак палемдымаш кушкыл, тудын саскаже манаш пӱкш деч шога гын, могай йодышым онченыт шинчаж гыч точко-влакше.
Ботанике
Киякыш пура да икмыняр тыгыде саска еш да пӱкш шемшыдаҥ.
Моло «пӱкш» ботанике гыч шинчет пӱкшым ненастоящий точкылан шотлалтеш, але пӱкш-влакым йоҥылыш манеш. Мутлан, саска «мланде пӱкш», мландывӱкш, немычпурса шотлалтеш. Адакшым южо тӱрлӧ лиймышт нерген каласыш эн пӱнчӧ нӧшмым, мутлан, кедр пӱкш пӱкш пиния, кугывӱкш лу, пальме кӱкшын костянка кокос (кокос пӱкш).
Илыш-йӱлаш да кулинария
Илыш-йӱлаште кеч-могай саскам кочмо да пӱкш дене кулинария манын, шӱм гыч шога (пенгыде але пушкыдо) ядро ден кочкат. Пӱкш дене вареньым шолташ лиеш кертмыштым, тамле кочкышым ыштымыштым (торт, пирожное, халвам), гай лаштык ешара.
Важ-влак
Категорий:Съедобные орехи и семечки Категорий:Саска
654
654 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:654Категорий:VII курым
Новодружеск
Новодружеск (Новодружеськ, Новодружеськ) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 9 025 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
Яготин
Категорий:Киев велысе олала
Комсомольский
Комсомольский мут ончыктен кертеш:
Изэҥер
Кӱвервуй мут ончыктен кертеш:
Благовещенск кундем (Пошкырт Эл)
*
Impact
Impact — шрифт. Поддерживает англичан йылме.
Категорий:Шрифт
656
656 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:656Категорий:VII курым
Демократий
Демократий — кугыжаныш вуйлатымашын тугай формыжо, кунам власть пӱтынь калык масса кидыште.
Важ-влак
*
Myriad
Myriad — шрифт. Поддерживает англичан йылме.
Категорий:Шрифт
Томшар
Томшар (Томшарово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Ежово ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 281 еҥ (2002 ий), 249 еҥ (2010 ий) , 286 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Ежово сола деч 8 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
«Молния» колхозын баракше-влак
Эртымгорно
«Молния» колхозын баракше-влак илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Кукмарий (У Роҥго кундем)
Кукмарий (Кукмарь) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 571 еҥ (2004 ий), 431 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
У Роҥго ола сынан посёлко деч 30 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
16-шо №-ан заводын чодыра участокшо
16-шо №-ан заводын чодыра участокшо (Лесоучасток завода №16) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 12 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1961 ийыште 16-шо №-ан заводын чодыра участокшо илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Кравчук, Леонид Макарович
Леонид Макарович Кравчук (Леонід Макарович Кравчук;, Великий Житин — , Мюнхен) — политик, Украинын президентше (1991-1994).
Важ-влак
Категорий:Политик-влак
657
657 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:657Категорий:VII курым
Роҥго
Роҥго мут ончыктен кертеш:
Жмеринка
Жмеринка (Жмеринка) — ола Украиныште Винница велыште. Жмеринка кундемын рӱдерже. Калыкчот: 34 097 еҥ (2021 ий).
Верланыме вер
Винница деч 49 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кылвер-влак
Категорий:Винница велысе олала
Чузаев, Родион Иванович
Илыш корныжо
Родион Чузаев 1965 ийын пеледыш тылзын 24 кечынже Марий АССР Юлсер кундем Йывансола ялеш шочын.
1989 ийыште Н.К. Крупская лÿмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын историй да филологий факультетысе историй пöлкам «Историй. Ангичан йылме» специальность дене тунем пытарен.
Институтым тунем лекмек, Новосибирск олаште да шочмо Юлсер кундем школлаште, а 1992-шо ий гыч Йошкар-Оласе 30-шо номеран кыдалаш школышто туныктышылан тыршен.
1992-1996 ийлаште МарГУ-н регионысо историй кафедр пеленсе аспирантурышто шинчымашым поген.
1998 ийыште Казань олаште, Казаньысе кугыжаныш университетыште, «Марийское национальное движение в 1917–1918 годах» лÿман кандидатлык диссертацийым арален (шанче вуйлатышыже – историй науко доктор, профессор К.Н. Сануков).
2000-2007 ийлаште Марий туныктыш институтын марий филологий да культурологий кафедрыжым вуйлатен.
Байкал (Марий Тӱрек кундем)
Эртымгорно
1972 ийыште идым тылзын 14-ше кечынже Байкал ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Чузаев, Родион Иванович
Илыш корныжо
2007 ий гыч Марий кугыжаныш университетыште Тӱвыра да сымыктыш факультет декан сомылым, 2013-шо ий гыч тачысе кече марте Калыкле тӱвыра да тӱвыра кокласе кыл институтын директор сомылым шукта.
Байкал (Марий Тӱрек кундем)
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Чузаев, Родион Иванович
Илыш корныжо
Тыгак тÿвыра да сымыктыш кафедрын доцентше улеш.
Важ-влак
Категорий:Марий историк-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак Категорий:Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже-влак
Икса (ыҥ-влак)
Икса мут ончыктен кертеш:
Изи Шернур почиҥга
Изи Шернур почиҥга (Средний Малый Сернур) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Руш Шолэҥер ял деч 7 километр кечывалвелне Ялнер эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
658
658 ий — VII курымын ийже.
Изи Шернур почиҥга
Эртымгорно
1931 ийыште Огародо ял дене пырля Изи Илешъял ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
658
Кӧ колен
Категорий:658Категорий:VII курым
Александрова, Ирина Шамаевна
Илыш корныжо
Ирина Шамаевна Александрова 1967 ийын кылме тылзын 29-шо кечынже Башкир АССР Мишкан кундем Нерге ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Лепешкан
Лепешкан (Лепешкин Лепешкино) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Ардаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 297 еҥ (2002 ий), 292 еҥ (2009 ий) , 299 еҥ (2010 ий).
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Кугунур (Балтаси кундем)
Верланыме вер
Балтаси сола деч 39 километр йӱдвелне лийын шога.
Важ-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Балтаси кундемысе илымверла
Арбуч
Арбуч (Арбуч, Арбуч) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко.
Верланыме вер
Коротни сола деч 28 километр тораште лийын шоген.
Литератур
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Йошкарэҥер (Морко кундем)
Йошкарэҥер (Краснояр) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Кокласола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 180 еҥ (2004 ий), 168 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кокласола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
659
659 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:659Категорий:VII курым
Данилово
Данилово мут ончыктен кертеш:
Ӱпӧ кундем
Ӱпӧ кундем (Уфимский район) — кундем Пошкырт Элын, Россий. Рӱдӧ — Ӱпӧ.
*
Ямайкаште Индуизм
Ямайкаште шуко Индуист Индо-Ямайка калык гыч уло. 2011 ийын перепись почеш Ямайка калыкын 0,07% Индуист уло.
Демографий
2001 ийын перепись почеш Ямайкаште 1453 Индуист уло, ден 2011 ийын перепись почеш 1836 Индуист уло.
Кылвер-влак
Категорий:Тын
Первомайск (Луганск вел)
Первомайск (Первомайськ, Первомайск) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Роҥго (У Роҥго кундем)
Роҥго (Ронга) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше сола. Роҥго ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1462 еҥ (2004 ий), 1333 еҥ (2010 ий).
Первомайск (Луганск вел)
Калыкчот 43 082 еҥ (2001).
Роҥго (У Роҥго кундем)
Верланыме вер
У Роҥго ола сынан посёлко деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Первомайск (Луганск вел)
Важ-влак
.
7-ше №-ан пристань илем
7-ше №-ан пристань илем (Селение Пристань №7) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Роҥго (У Роҥго кундем)
Эртымгорно
Роҥго школыш тӱрлӧ уездла гыч тунемаш коштыныт: Морко, Цибикнур, Арбан, Кузнецово. Чынжым, тыгай школ моло марий кундемлаште лийын огыл.
7-ше №-ан пристань илем
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Ключева, Мария Аркадьевна
Мария Аркадьевна Ключева (, РСФСР, Марий АССР, Йошкар-Ола) – марий шанчызе, музыковед, фольклорист, туныктышо, искусствоведений кандидат (2008), В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтын кугурак шанче пашаеҥже (2016 ий гыч).
Илыш корныжо
Мария Ключева 1976 ийын кылме тылзын 1-шо кечынже Йошкар-Олаште шочын.
Тӱнямбал конгресслаште да Россий кумдыкышто тӱрлӧ кӱкшытыштӧ эртыше конференций ден симпозиумлаште докладым ышта.
7-ше №-ан пристань илем
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Ключева, Мария Аркадьевна
Илыш корныжо
50 утла шанче публикацийже уло.
Шанче пашаже-влак
1. Большакова М.А. Игровая лексика: культурный объем народных терминов // Международная школа молодых фольклористов: Программа. Тезисы / Мин-во культ. РФ, РИИИ, сектор фольклора. СПб.: РИИИ, 2003. С. 7–8.
Маков, Сергей Николаевич
Маков Сергей Николаевич (, Кужэҥер кундем, Тумньымучаш ял) — марий семлызе, туныктышо, Совет Ушем семлызе-влак ушемын йыжъеҥже (1982), Совет Ушем семлызе-влак ушемын Дмитрий Шостакович лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (1989), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1991), Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премийын лауреатше (1984), Марий Эл Республикысе И.С. Палантай лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (1995).
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
2. Большакова М.А. Народные подвижные детские игры: к проблеме национального // IFUSCO-XIX: Международная студенческая финно-угорская конференция: тез. докл. Сыктывкар: Изд-во СыктГУ, 2003. С. 9–10.
Маков, Сергей Николаевич
Кылвер-влак
Категорий:Марий семлызе-влак
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
4. Большакова М.А. Сюжет путешествия в народных играх // Культурное пространство путешествий: материалы науч. форума 8-10 апреля 2003 г. СПб.: Изд-во СПбГУ, Центр изучения культуры, 2003. С. 186–188.
5. Большакова М.А. Художественная композиция… спортивной игры // Проблемы художественной композиции: Материалы конференций аспирантов Российского института истории искусств. СПб.: РИИИ, 2004. С. 55–59.
6. Большакова М.А. Детские игры и современное телевидение // Механизм передачи фольклорной традиции: [Материалы XXI Междунар. молодеж. конф. памяти А. Горковенко, апр. 2001 г.]. СПб.: РИИИ, 2004. С. 257–269.
7. Ключева М.А. Подвижные детские игры: к проблеме изучения народной терминологии // Традиционная культура. 2007. № 4. С. 77–88.
8. Марийская музыкальная культура: библиографический указатель (1756-1930) / Мар. гос. ун-т; сост. М.А. Ключева. Йошкар-Ола, 2011. 136 с.
9. Ключева М.А. Прятки, жмурки, догонялки: опыт формализованного описания // Наука. Образование. Молодежь: сборник статей. Йошкар-Ола: МарГУ,  2011. С. 61–69.
11. Ключева М.А. «Пу́шты-на́шты, кто велел?» // Мама, папа, я: медицина, психология, педагогика. М., 2011. № 3 (апрель). С. 21.
12. Ключева М.А. Войнушки нашего двора // Мама, папа, я: медицина, психология, педагогика. М., 2011. № 4 (май). С. 20.
13. Ключева М.А. Процессы межэтнического взаимодействия в зеркале детского фольклора // IX Конгресс этнографов и антропологов России. Петрозаводск, 4–8 июля, 2011. С. 187–188.
14. Ключева М.А. Морфология и семантика детского фольклора (на примере детских массажных стихов) // Социокультурные институты и культурные практики в республике Марий Эл: сборник научных статей / Мар. гос. Ун-т; под общей ред. С.К. Свечникова. Йошкар-Ола, 2013. Вып. 1. С. 125–158.
15. Ключева М.А. Народные подвижные детские игры: современный фольклорный сборник / Мар. гос. ун-т; М.А. Ключева. – Йошкар-Ола, 2012. – 384 с.
16. Ключева М.А. О происхождении русских игровых терминов: сало, салки, масло // Урало-алтайские исследования. М., 2012. № 2 (7). С.  39–51.
17. Семиотика (Основы семиотики): учебно-методическое пособие / Мар. гос. ун-т; сост. М.А. Ключева. Йошкар-Ола, 2012. 68 с.
18. Ключева М.А. К сравнительному изучению русской, финно-угорской и тюркской народной игровой терминологии // Фольклористика и культурная антропология сегодня: Тезисы и материалы Международной школы-конференции 2012. М.: РГГУ, 2012. с. 191–196.
19. Ключева М.А. Марийская одежда как семейная реликвия (этнографические и лингвистические полевые материалы 2013 г.). I. Волжская и горномарийская одежда // Урало-алтайские исследования. М., 2013. №3 (10).
20. Ключева М.А. Марийская одежда как семейная реликвия (этнографические и лингвистические полевые материалы 2013 г.). I. Новоторъяльская одежда. Словарь марийской лексики одежды // Урало-алтайские исследования. М., 2013. №4 (11). С. 41–67.
21. Ключева М.А. «На золотом крыльце сидели»: к истории одной считалки // Обсерватория культуры. М., 2013. № 1. С. 122–125.
22. Ключева М.А. Марийская лексика игр с костями и деревяшками (в тюркском, русском и финно-угорском контексте) // Урало-алтайские исследования. М., 2013. № 1 (8). с. 99–114.
24. Ключева М.А. Морфология и семантика детского фольклора (на примере детских массажных стихов) // Социокультурные институты и культурные практики в республике Марий Эл: сборник научных статей / Мар. гос. Ун-т; под общей ред. С.К. Свешникова. – Йошкар-Ола, 2013. Вып. 1. С. 125–158.
Тошто Оршӱт
Тошто Оршӱт (Старый Оришуть) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
25. Ключева М.А. Народные подвижные детские игры: современный фольклорный сборник. Издание II, исправленное и дополненное. Москва: Форум, 2014. 400 с.
26. Ключева М.А. Сокыртага "Слепая овца" и Шорыкйол "Овечья нога": к этимологии названия марийской игры и праздника // Вопросы языкознания. 2014. № 4. С. 104–113.
Тошто Оршӱт
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Черкысола (Провой кундем)
Черкысола (Ерусланкино) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
27. Ключева М.А. К этимологии названия марийского праздника Шорыкйол «Овечья нога» // Основные проблемы развития национальных музыкальных культур в XXI веке. Материалы Всероссийской научно-практической конференции, состоявшейся в рамках I Открытого Всероссийского конкурса-фестиваля молодых музыкантов им.А.Я. Эшпая (7.11.2013) / Сост. Е.Г. Соколова. Йошкар-Ола, 2014. С. 86–96.
Черкысола (Провой кундем)
Верланыме вер
Кужмарий сола воктен лийын шоген.
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
28. Ключева М.А., Норманская Ю.В. Dictionary of Volga dialect of Mari language  (Волжский диалект марийского языка: электронный аудиословарь (парадигмы, лексические входы) URL: http://lingvodoc.ispras.ru
Черкысола (Провой кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Кужмарий солан уремышкыже савырнен.
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
29. Ключева М.А. К этимологии марийской игры митули // Вопросы языкознания. 2015. № 4. С. 37–59.
Тошто Оршӱт
Эртымгорно
1958 ийыште Тошто Оршӱт ял Оршӱт, Кӱшыл Оршӱт, У Оршӱт ялла дене пырля ик пырляштарыме Оршӱт ялыш савырненыт.
Ржищев
Ржищев (Ржищів) — Украиныште Киев велыште Обухов кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 7 447 еҥ (2021 ий).
Тошто Оршӱт
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
30. Ключева М.А., Норманская Ю.В. Первые луговомарийские буквари 1870-х гг.: лингвистический обзор. Ч. 1. Введение. Гласные звуки и буквы для них // Урало-алтайские исследования. 2015. № 4. С. 18–63.
31. Ключева М.А. К генезису марийской игры «клёк» // Томский журнал лингвистических и антропологических исследований. 2016. № 4 (14). С. 119-128.
Ржищев
Категорий:Киев велысе олала
Туршымучаш
Туршымучаш (Туршемучаш) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Туршо ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 132 еҥ (2010 ий) , 159 еҥ (2013 ий)
Кожланур (Поранча кундем)
Кожланур (Кожланур, Сабанцево) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Туршымучаш
Верланыме вер
Ошладӱр ял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Кожланур (Поранча кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 22-шо кечынже Кожланур ял Чевер Йӱла ял деке деке ушалтын.
Ключева, Мария Аркадьевна
Шанче пашаже-влак
33. Ключева М.А. Некоторые примеры фонетической адаптации заимствований в марийской игровой лексике // Бусыгинские чтения. Вып. 9. Народы в поликультурном взаимодействии. Материалы Международной научно-практической конференции. 5 декабря 2016 года. Казань, 2016. С. 93–97.
34. Ключева М.А. Dictionary of the book "Beginning of the Christian doctrine", 1841. («Начатки христианского учения или Краткая священная история и краткий катехизис, на черемисский язык лугового наречия переведенный в Казани 1839 года», 1841 г.: электронный словарь) URL: http://lingvodoc.ispras.ru )
35. Репина М.В., Ключева М.А. Марийские игры: библиографический обзор / М. В. Репина, М. А. Ключева // Социокультурные институты и культурные практики в Республике Марий Эл: сборник научных статей. Вып. 3 / М-во образования и науки РФ, ФГБОУ ВПО "Марийский гос. ун-т", Ин-т нац. культуры и межкультурной коммуникации. Йошкар-Ола: Марийский гос. ун-т, 2017. C. 109–137.
36. Ключева М.А. Тюркские заимствования в марийской лексике одежды (по полевым материалам 2013 г.) // Актуальные проблемы современной фольклористики: сборник научных статей и материалов. Вып. 2. Казань: Ихлас, 2017. С. 104–111.
37. Ключева М.А. О диалектной основе памятника марийской письменности «Начатки христианского учения или Краткая священная история и краткий катехизис, на черемисский язык лугового наречия переведенный в Казани 1839 года» // Филологические исследования – 2017. Фольклор, литературы и языки народов европейской части России: формы, модели, механизмы взаимодействия. Сборник статей по итогам Всероссийской научной конференции (9–13 октября 2017 г., Сыктывкар) / Отв. ред. Ю.А. Крашенинникова. Сыктывкар, 2017. С. 146–149. (Институт языка, литературы и истории Коми научного центра Уральского отделения РАН).
38. Ключева М.А. Первые марийские буквари (лугового наречия) 1870-х гг. Ч. 2. Особенности консонантизма // Урало-алтайские исследования. 2017. № 4. С. 113–137.
39. Ключева М.А. Образцы речи томских мари (по архивным материалам 1969 г.) // Linguistica Uralica. 2017. № 4. С. 276–292.
40. Ключева М.А. Феномен личной песни в музыкальной  культуре томских мари // Бусыгинские чтения. Вып. 10. Казанская этнографическая школа: историческая память и коммеморативные практики в культуре народов Волго-Уралья: Материалы Международной научно-практической конференции. Казань, 6 декабря 2017 г. Казань: Изд-во Яковлев В.И., 2017. С. 113–118.
41. Ключева М.А. Марийские считалки с зачином пер- (пир-) в контексте игрового фольклора народов Урало-Поволжья // Известия Общества изучения Коми края: научно-популярный краеведческий журнал / гл. ред. А.К. Гагиева. Сыктывкар, 2017. Вып. 1 (16). С. 85–92.
42. Ключева М.А. Марийская игра в шарка (шарка́ла модма́ш) в контексте игровой культуры народов Урало-Поволжья // Полиэтнический мир Евразии: проблемы взаимовосприятия / Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН. Ижевск, 2016. С. 444–448.
43. Ключева М.А. Этимологический анализ лексики марийских игр как инструмент реконструкции общей игровой культуры народов Урало-Поволжья (по данным языка) // XII конгресс антропологов и этнологов России: сб. материалов. Ижевск, 3–6 июля 2017 / Отв. ред. А.Е. Загребин, М.Ю. Мартынова. Москва; Ижевск: ИЭА РАН, УИИЯЛ УрО РАН, 2017. С. 363–364.
45. Ключева М.А. Народные подвижные детские игры: опыт типологии. – LAP LAMBERT Academic Publishing, 2018. – 183 с.
46. Ключева М.А., Норманская Ю.В. - Dictionary of Permian dialect of Mari language (native speaker Denisova A.A.) (электронный аудиословарь пермского диалекта марийского языка (носитель языка Денисова Алевтина Александровна) URL: http://old.lingvodoc.at.ispras.ru/#/dictionary/1552/1758/perspective/1552/1760/view
48. Ключева М.А. Языковые контакты народов Урало-Поволжья на материале игровой лексики и игрового фольклора // Языковые контакты народов Поволжья и Урала: сб. ст. XI Международного симпозиума (Чебоксары, 21–24 мая 2018 г.) / сост. и отв. ред. А.М. Иванова, Э.В. Фомин. Чебоксары: Изд-во Чуваш. Ун-та, 2018. C. 121–123.
49. Ключева М.А. Горномарийская сетература как источник фольклорно-этнографических сведений о народных играх // XVII Игнатьевские чтения: материалы докладов и выступлений на ежегодной Региональной научно-практической конференции с международным участием «Горные мари в поликультурном пространстве», посвященной 90-летию со дня рождения доктора филологических наук, почетного профессора МарГУ Л.П. Васиковой (1927–2012) (Пайгусово, 28 мая 2017). Йошкар-Ола, 2018. С. 104–110.
50. Романий Г.И., Ключева М.А. Зачин блин-та-та в детской подвижной игре типа «цепи (кованые)» // Томский журнал лингвистических и антропологических исследований. 2018. № 1. С. 113–122.
51. Ключева М.А. Особенности рассказов-меморатов о детских играх  в полевых записях от взрослых информантов // Традиционная культура народов Поволжья: Материалы IV Всероссийской научно-практической конференции с международным участием 13–15 февраля 2018 г.). Казань: Ихлас, 2018. С. 214–224.
53. Ключева М.А. Проблемы и эвристические возможности свода материалов «Марийские народные игры» // XIII Конгресс антропологов и этнологов России: сб. материалов. Казань, 2 –6 июля 2019 г. / Отв. Ред.: М.Ю. Мартынова. Москва-Казань: ИЭА РАГ, КФУ, Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2019. С. 247.
54. Ключева М.А. Фольклорный рассказ об авторстве песни «Салымсола покшалнет» в архивной записи В.А. Акцорина // XVIII Игнатьевские чтения: материалы докладов и выступлений на ежегодной Региональной научно-практической конференции «Роль просветителей в истории, культуре и образовании горных мари», посвященной 175-летию со дня рождения педагога-священника Г.Я. Яковлева (1843–1912). Козьмодемьянск, 10 апреля 2018 г. Йошкар-Ола, 2019. С. 88–95.
55. Ключева М.А. Наименование Васли в марийских играх // Проблемы марийской и сравнительной филологии: сб. статей / Мар. гос. ун-т; сост. Р.А. Кудрявцева, Т.Н. Беляева; отв. ред. Р.А. Кудрявцева. Йошкар-Ола, 2019. С. 275–278.
Кылвер-влак
Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак Категорий:Марий фольклорист-влак Категорий:Марий музыковед-влак
Кожланур (Поранча кундем)
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Ятманов, Лев Иванович
Илыш корныжо
Лев Ятманов 1936 ийын шыжа тылзын 3-шо кечынже Владивосток олаште военный врачын ешыштыже шочын. Тудо серызе-влак Мичурин-Ятман ден Мичурин-Азмекейын тукымышт гыч. 1956 ийыште Провой кыдалаш школым пытарен, а 1960 ийыште Горький ялозанлык институтым тунем лектын. Паша корным ялозанлык опытный станцийыште тӱҥалын. Паша деч кӱрылтде Москосо А.М. Горький лӱмеш Литератур институтышто тунемын, тудым 1970 ийыште пытарен. Телевидений редактор лийын, «Молодой коммунист», «Республика» газетлаште ыштен, арня еда лекше «Волга-Урал» савыктышын Марий Элын шке корреспондентше лийын.
«Непутёвый» лӱман икымше ойлымашыже 1964 ийыште «Марийская правда» газетеш лектын. Возымыжо вара моло вереат, ий еда лекше «Дружба» альманахыште, посна сборниклаште савыкталтын. 1960 ийла мучаште – 1970 ийла тӱҥалтыште Марий книга издательствыште тудын кум прозо книгаже ош тӱням ужын: «Сентябрьские звёзды», «Новый дом», «Четвёртый пассажир». Л.Ятмановын произведенийлаштыже кызытсе жапын тургыжландарыше йодышыжо-влак ончыкталтыныт, мораль да этике теме тарваталтын. Эн сай ойлымашыже-влак рӱдӧ савыктышлаштат лектыныт, мутлан, «Наш современник», «Крестьянка» журналлаште, «Сельская жизнь» газетыште.
Л. Ятманов профессионал журналист, сылнымут очеркым мастарын возышо да журналистикын моло жанрже денат устан пайдаланыше автор семын палыме. Идеологий амаллан кӧра тудын «Ложь» лӱман романже ӱстелыште 15 ий киен, 2005 ийыште гына ош тӱням ужын. Романыште 1980 ийласе илыш ончыкталтеш, автор тунамсе идеологийын чыла йыжыҥышкыжат шыҥыше шоям тӱжвак лукташ тыршен.
Л. Ятманов тыгак марий писатель-влакын возымыштымат рушлаш кусарен. В. Косоротовын «Синеглазая весна» ойлымаш сборникше тудын кусарымыж дене посна книга дене лектын. Периодике печатьыште савыкталтше материалже-влак йымалан Л. Иванов шоялӱмым ончыктен.
Российысе Печать комитетын Чап грамотыж дене палемдалтын. 2006 ий гыч Писатель да публицист-влакын тӱнямбал ассоциацийыштын (Лондон) йыжыҥъеҥже.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий журналист-влак
660
660 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:660Категорий:VII курым
Кугу Руй
Кугу Руй (Ноли Кукмарь) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 92 еҥ (2003 ий), 66 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Крешын Руй деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Алдисола
Алдисола (Äлдисола, Алдеево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 61 еҥ (2001 ий), 43 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Елец
Елец (Елец) — ола Российыште, кок эн кугу ола Липецк велыште.
Палемдымаш-влак
Категорий:Липецк велысе олала
Теофиполь
Теофиполь (Теофіполь) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 6 763 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Светлое Озеро чодыра пӧрт
Светлое Озеро чодыра пӧрт (Лесной дом Светлое Озеро) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Эртымгорно
Светлое Озеро чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Изи Ӧрша
Изи Ӧрша (Малая Орша) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо Кугу Ӧрша ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 189 еҥ (2003 ий), 171 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Ӧрша ял деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
661
661 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:661Категорий:VII курым
Соказа
Соказа (Бәләкәй Сокаяҙ, Малосухоязово) – Российыште Пошкырт Элын Пӱрӧ кундемыштыже верланыше Суслово ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 623 еҥ (2002 ий), 649 еҥ (2009 ий) , 607 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Пӱрӧ ола деч 18 километр (23 км – авто дене) эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Пӱрӧ кундемысе илымверла
85-ше №-ан Мадар чодыра участок
85-ше №-ан Мадар чодыра участок (Лесоучасток Мадарский №85) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 13 километр эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Ямполь (Винница вел)
Ямполь (Ямпіль) — Украиныште Винница велыште Могилёв-Подольский кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 10 787 еҥ (2021 ий).
Верланыме вер
Винница деч 111 километр кечывалвел могырно верланен.
Кылвер-влак
Категорий:Винница велысе олала
Доминикан Республик
Доминикан Республик (República Dominicana) — Йӱдвел Америкыште верланыше эл. Рӱдола — Санто-Доминго.
Oncidium островышто архипелагын отро-влак кугу составыш пура.
Рӱдола — Санто-Доминго. Официал йылме — испан йылме.
Кугыжаныш калык — млн. еҥ наре 10,5 (2020).
Шкенжын эртыкын кугу ужашыжым (утаралтмаш марте) колоний семын палыме лийза Санто-Доминго тудын лӱмжӧ святой-влакын доминик пыдалыныт. Илен маныт «Dominicanos» («доминиканец») — мут деч «Доминго», шке элым да манеш эрыкан революционер «Лада Доминикан Република (Dominicana La República)».
Географий
Тӱҥ территорийын посна гаити отрошто (Эспаньол), тыгыде доминиканский республика шуко отро уло. Нунын кокла гыч эн кугулан:
Важ-влак
Категорий:Доминикан Республик
Изинур (Оршанке кундем)
Изинур (Изи Кугунур) (Малый Кугунур) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Марково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 267 еҥ (2005 ий), 225 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марково ял деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ-влак ушымо кок марий мут-влак гыч лектыныт: «изи» + «нур» = «изинур», изи «кугу» + «нур» = изи «кугунур».
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Перевальск
Перевальск (Перевальськ, Перевальск) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 29 665 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Изи Кинер
Изи Кинер (Малый Кинер) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Изи Кинер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кӱкшымбал
Кӱкшымбал (Кукшумбал) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2004 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шнаран ял деч 2 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Кинер
Кинер (Кинер) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Сердыж ял деч 2 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Кинер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Алексеева, Наталия Александровна
Наталия Александровна Алексеева (, РСФСР, Башкир АССР, Калтаса кундем, Кутерем ял) — марий шанчызе, технике шанче кандидат.
Илыш корныжо
Наталия Александровна Алексеева 1978 ийын шыжа тылзын 9-ше кечынже Башкир АССР Калтаса кундем Кутерем ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий шанчызе-влак
Президент сайлымаш Российыште (2024)
Россий Федерацийысе Президент сайлымаш — пӱтынь российысе сайлымаш 2024 ийыште 17 Ӱярняште эрта.
Категорий:Россий Федерацийын Президентше Категорий:Российысе Президент сайлымаш Категорий:2024 год в политике России Категорий:События 17 марта Категорий:Ӱярня 2024 Категорий:2024 ийысе сайлымаш-влак
662
662 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:662Категорий:VII курым
Тӧҥгак
Тӧҥгак (Илек) (Иликово) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Ардаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 210 еҥ (2002 ий), 191 еҥ (2009 ий) , 156 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мишкан сола деч 45 километр (53 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Велико-Тырново
Велико-Тырново Велико Търново) — ола Болгарийын рӱдыжӧ.
Категорий:Болгарий
Тӧҥгак
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Вишнёвое (ола)
Вишнёвое (Вишневе) — Украиныште Киев велыште Буча кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 41 820 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе олала
Эҥеръял
Эҥеръял (Инеръялы) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 1 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1980 ийла мучаште Кужмарий солан Заречный уремышкыже савырнен. .
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла