cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кӱвар
Кӱвар:
Сӱрем (ыҥ-влак)
Сӱрем мут ончыктен кертеш:
1696
Кӧ колен
Категорий:1696
1694
Кӧ колен
Категорий:1694
1690
Кӧ колен
Категорий:1690
Вячеслав Воронцов
Вячеслав Воронцов — Марий Мер Каҥашын еҥже, Кугыжаныш Думын Депутатше, "Плес" фирмын вуйлатышыже.
1583
Кӧ колен
Категорий:1583
Вячеслав Воронцов
Воронцов
Интеграл микросхеме
Интеграл микросхеме (интегра́льная (микро)схе́ма, ИС, ИМС, м/сх, integrated circuit, IC, microcircuit, чип, микрочи́п, англ. microchip, silicon chip, chip) — электрон схемын функцийжым шуктышо микроэлектрон ыштыш.
1691
Кӧ колен
Категорий:1691
Интеграл микросхеме
Категорий:Информатике
Тиштер
Тиштер (грек. ἀλφάβητος) — тӱрлык, кӱемалтше тамга-влак дене чоҥалтеш, йылмыште кучылталтше чыла тиште-влак. Тиштерыште ик тамга - буква - ик йӱкым ончыкта. Но кутырымо йылмыште чӱчкыдын йӱк буквалан келшен огыт тол. Тиштер пиктографий тиште деч ойыртемалтеш. Пиктографий возымаште ик тамга ала могай ончыкта (шемер калыкын ). Морфем да логографий возымашште ик тамга ик морфемым (китайысе возымашште) але мутым ончыкта. Тиштерын икмыняр тӱрлыкшӧ уло:
тиштер - -влак, ончыктат.
Консонант тиштер - йӱкпале-влак гына ончыктат. -влакым посна тамга системе-дене палемдат. Йӱкпале-влакым тиштерыште пеҥгыдемдыме радам дене шогалтыме. Тиде радам почеш мутер, энциклопедийлаште мут-влакым вераҥдат.
Тӱрлӧ йылмыште тӱрлӧ йӱк-влак улыт. Сандене тиштер-влакат кугыт дене ойыртемалтыт. Гиннесс рекорд кнагашке кхмер йылмын тиштерым пуртеныт - 72 йӱкпале тушто уло. А эн шагал йӱкпале ротокас йылмын тиштерыштыже - 12 (a, e, g, i, k, o, p, r, s, t, u, v). Тиштерын эн тошто йӱкпалыже - «о». Мемнан курым деч ончыч 1300 ийыште финикий тиштерыште тудым пуртеныт да тачат шуко йылмыште тиде йӱкпале кучылталтеш. Но финикий йылмыште тиде йӱкпале дене соҥйӱкым палемденыт, тачысе «о» тудын деч шочын.
Категорий:Возыктыш
19 шыжа
19 шыжа (19 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 292-шо (кужемдыме ийлаште — 293-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 73 кече кодеш.
Ӱстел
Категорий:Чыла
Суринам
Суринам (Suriname) — эл Кечывалвел Америкыште.
19 шыжа
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 19 кечысе событий-влак
Ю
Юн ончыктымашыже пеш кумда. Тошто марий еҥ-влакын умылымашышт почеш, ю - сандалыкыште эн кугу вий, илыш вий. Ала-мыняр шуко курым мучко марий-влак да нунын кугезышт тиде вийым умылаш да илышыштышт кучылташ тӧченыт, а тыгай вийым кучылт моштышо еҥжым юзо маныныт.
Суринам
Категорий:Суринам
19 шыжа
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 19 кечынже шочшо-влак
Ю
Марий юзо-влак калык медициныште пеш шукертсек чапланыше улыт, тӱрлӧ чер да колымаш деч калыкым араленыт. Тыште ӧрыктарышыжат пеш шуко лийын да уло. Колымаш гыч ылыжтарыме еҥ-влакат, маныт, улыт. Марий калыкын юм кучылтман медициныжым але марте шанче медицинат, этнографият юзо-влакын психологийышт да шолып шинчымашышт гоч умылтарен огытыл. Ю шотышто шанче умылтарен огеш керт гынат, марий калыкын философийыштыже юм шукертсек шке шотшо дене умылен налме, тудо чын фактлан шотлалтеш. Юм кучылтмаш, юлымо, юлан эҥертыше медицине - чыла тиде марий калык тӱвыран ужашыже, тӱвыра поянлык семын тудым этнографият шымлен кертеш.
19 шыжа
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 19 кечынже колышо-влак
Ю
Негыз
Категорий:Чыла
19 шыжа
Калык пале
Фоман кечыже. Ты кечын калык палымат эскереныт: мардеж уке гын – вашке йӱкшемда.
Категорий:19 шыжа
1 ага
1 ага (1 май) — григориан кечышот почеш идалыкын 121-ше (кужемдыме ийлаште — 122-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 244 кече кодеш.
1695
Кӧ колен
Категорий:1695
1 ага
Лӱмгече
Ага тылзын икымше кечынже Антон, Василий, Виктор, Григорий, Ефим, Иван, Кузьма, Михаил, Иосиф–влакын лӱм кечышт.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 1 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Дискым форматлымаш
Дискым форматлымаш (форматирование диска) — ыҥпалым возашлан дискым сектор ден корно-влаклан шеледыме процесс; форматлымаш операционло системылан файл да программе-влакым возаш/лудаш йӧным ыштыше дискын структуржым чоҥа.
Хабаровск мланде
Хабаровск мланде (Хабаровский край) — Россий Федерацийысе регион. Мӱндырэрвел федерал йырвелыш пура. Мланде кумдык - 787,633 тӱж. меҥ². Калык чот - 1 342,1 тӱж. еҥ (2013). Административ рӱдер — Хабаровск ола.
Категорий:Хабаровск мланде
Интравот
Интравот (Intranet, интравот) — тӱнямбал интервот семын пашам ыштыше интервот протокол да утларак шарлалтше компьютер программе-влакым кучылтшо посна озавот.
Категорий:Информатике
Дискым форматлымаш
Категорий:Информатике
1 ага
Калык пале
Категорий:1 ага
Сорла (ыҥ-влак)
Сорла мут ончыктен кертеш:
1693
Кӧ колен
Категорий:1693
Вашкӱзӧ
Вашкӱзӧ — пӱчмаш верч ӱзгар.
Домен адрес
Домен адрес (доменный адрес) — интервотысо компьютерын тиште сынан шкешотан (уникал) адресше.
Караш
Мӱкш кара́ш
Идым (ыҥ-влак)
Идым мут ончыктен кертеш:
19 ӱярня
19 ӱярня (19 март) — григориан кечышот почеш идалыкын 78-ше (кужемдыме ийлаште — 79-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 287 кече кодеш.
Караш
Категорий:Мӱй
Игыпрограмме
Игыпрограмме (subroutine, подпрограмма) — программын тӱрлӧ йыжыҥла гыч шуко гана тудын деке шуаш лийше, шкевуя ыҥан ужашыже.
Категорий:Информатике
4 ӱярня
4 ӱярня (4 март) — григориан кечышот почеш идалыкын 63-шо (кужемдыме ийлаште — 64-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 302 кече кодеш.
Ровеньки
Ровеньки (Ровеньки, Ровеньки) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Интерфейс
Интерфейс (interface — сопряжение, поверхность раздела, перегородка, интерфе́йс) — пайдаланыше ден компьютер кокласе вашкыл да диалог йӧн тӱшка.
4 ӱярня
Лӱмгече
Ӱярня тылзын нылымше кечынже Агафон, Георгий, Корнелий, Лев, Нонна, Ольга, Тимофей, Люция, Казимир–влакын лӱм кечышт.
Ровеньки
Важ-влак
.
4 ӱярня
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 4 кечысе событий-влак
Ровеньки
Важ-влак
Категорий:Луганск велысе олала
4 ӱярня
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 4 кечынже шочшо-влак
Революций
Революций (revolutio савырнымаш, вашталтымаш) — тиде пӱртӱсыште, шанчыште, мерыште радикал, тӱҥ гыч, келге да вашке лийын кайыше вашталтымаш. Революций дене таҥастарымаште эволюций - тиде икшырымын да эркын вашталтымаш. Тыгай революций деч реформе ойыртемалтеш, кушто вашталтымаш чыла, уло кумдыкым авалтен огыл, а иктаж могай ужашыжым гына.
Интерфейс
Категорий:Информатике
19 ӱярня
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 19 кечысе событий-влак
Домен адрес
Категорий:Информатике
Революций
Ондак революций мутым астрологий ден алхимийыште гына кучылтыныт. Тиде мут шанчыш Николай Коперникын «De revolutionibus orbium coelestium» (1543) книгаж гыч пурен.
1689
Кӧ колен
Категорий:1689
Приволье
Приволье (Привілля, Приволье) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Изи кӱкшытан программлымаш йылме
Изи кӱкшытан программлымаш йылме (низкоуровневый язык программирования (язык программирования низкого уровня)) — машин код деке лишемден (але тӱрыснек келыштарен), алгоритмым возен ончыкташ ыштыме программлымаш йылме.
19 ӱярня
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 19 кечынже шочшо-влак
Илем
Илем (поселение) — пӧрт, оралте да нунын йырысе мланде.
Вашкӱзӧ
Категорий:Режущие инструменты Категорий:Оборудование и инструменты для работы с текстилем Категорий:Слесарные инструменты
4 шыжа
4 шыжа (4 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 277-ше (кужемдыме ийлаште — 278-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 88 кече кодеш.
Революций
Категорий:Чыла
4 ӱярня
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 4 кечынже колышо-влак
Йошкар-Олаште кӱвар-влакын лӱмерышт
Йошкар-Олаште кӱвар-влакын лӱмерышт - перечень всех стационарных мостовых сооружений (железнодорожных, автомобильных, пешеходных) через реку Малая Кокшага на территории города Йошкар-Олы, Марий Эл, Россия.
Кӱртньыгорно кӱвар-влак
Кӱвар * Категорий:Кӱвар-влакын лӱмерышт-влак
Ава
Ава (Аве, Авой, Авай, Ама да т.м.) — икшывым ыштыше ӱдырамаш. Тӱрлӧ контекст почеш тӱрлӧ семын тиде мут кучылталтеш. Марий йӱлаште «ава» мут дене мландым, тӱнямат лӱмден кертыт. Тӱҥ шотышто ава - тиде шочыктышо.
Дистрибутив
Дистрибутив (distribute — распространять, дистрибутив) — программе вораҥдышым ыштышын/лукшын пайдаланыше-влакын компьютерышкышт программым шындашлан ямдылыме файл тӱшка.
Тӱжем
Тӱжем — 1 000, икытпал 3 укепал дене возымо шотпал, 103.
Илем
Важ-влак
Категорий:Илымвер
Тӱжем
Категорий:Шотпал
Венесуэла
Категорий:Венесуэла
752
752 ий — VIII курымын ийже.
Боливий
Боливий (Bolivia) — эл Кечывалвел Америкыште.
Информатизаций
Информатизаций (Informatization, информатизация) — тӱня мучко верланыше инфоресурс-влакым ушен шогышо телекоммуникаций инфраструктурым чоҥымо да вораҥдыме политике ден процесс-влак.
Категорий:Информатике
751
Кӧ колен
Категорий:751Категорий:VIII курым
19 ӱярня
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ӱярня тылзын 19 кечынже колышо-влак
Теҥызсер мланде
Теҥызсер мланде (Приморский край) — Россий Федерацийысе регион. Мӱндырэрвел федерал йырвелыш пура. Мланде кумдык - 164,673 тӱж. меҥ². Калык чот - 1 947,3 тӱж. еҥ (2013). Административ рӱдер — Владивосток ола.
Эҥер
Эҥер — пӱртӱсын вӱд йогын. Эҥер вӱд йоген кайыме лаке але вӱдкорно але вӱдшер маналтеш. Вес эҥерыш але ерыш але теҥызыш вола. Изиэҥер гыч, але памаш гыч але курык ий шулаш гыч тӱҥалеш.
Теҥызсер мланде
Категорий:Теҥызсер мланде
Боливий
Категорий:Боливий
Угарманысе ярмиҥга
Угарманысе ярмиҥга (Нижегородская ярмарка) — эн кугу ярмиҥга Российыште (1817-1917, 1921-1929).
Изи кӱкшытан программлымаш йылме
Категорий:Информатике
Ава
Тыгеак ончо
Категорий:Ӱдырамаш Категорий:Еш
753
753 ий — VIII курымын ийже.
Дискым фрагментлыдымаш
Дискым фрагметлыдымаш (дефрагментирование диска) — кӱрылтдымӧ кластер радамыште файл-влакым аралашлан келыштарыме диск ужашын логик структуржым уэмдыме да пайдалын вераҥдыме процесс.
Дистрибутив
Категорий:Информатике
19 ӱярня
Калык пале
Категорий:19 ӱярня
Эҥер
Кушто эҥер тӱҥалеш маналтеш але южгунам вӱдшинча да памашшинча. Кушто эҥер пыта эҥер аҥ маналтеш.
Эҥер кудыжо теҥызыш але ерыш вола, тӱҥ эҥер маналтеш. Эҥер кудыжо вес эҥерыш вола маналтеш. Мутлан, Шур эҥер -- Юлын эҥерйолжо улеш.
Эфиопий
Эфиопий — эл Африкыште.
Угарманысе ярмиҥга
Эртымгорно
Макарля ярмиҥга лӱман 1817 ий ончыч Сарвӱд Макарля монастырь воктене верланен.
Категорий:Угарман Категорий:Ярмиҥга-влак
753
Кӧ колен
Категорий:753Категорий:VIII курым
180 ийла
180-ше ийла — II курымын индешымше, 180 ий гыч тӱҥалеш 189 ийыште мучашлалтеш.
Шаге
Кӱсотысо кумалмаште онапу пелен вичкыж уала дене ӱстелым келыштарат. Тиде ӱстелым шаге маныт. Шагышке мӧнгӧ гыч кондымо тичмаш киндым, мелнам, кышалым, моло кочкышым шындылыт, шыште сортам чӱктеныт да ваштарешыже шогалын кумалыныт.
Мӱй
Мӱй - мӱкшын тыршымыж дене ышталтше шере кочкыш йорвар. Мӱй 13-20 %-лан вӱд гыч, 70-80 %-лан углевод (глюкозо, сахарозо, фруктозо) гыч шога. В1, В2, В6, Е, К, С, провитамин А-каротин, фолиевый кислота витамин-влаклан поян. Мӱй айдемын тазалыклан кугу пайдам конда, сандене тудым ожнысек кочкыныт, чайыш оптен йӱыныт, кочкышым ямдыленыт, вес шот денат кучылтыныт.
Мӱйым ыштыше эл-влак
Ожнысек мӱйым ыштыше-влак коклаште Россий тӱнямбалне ончылно лийын. Кеч тачысе кечын изиш шеҥгелан кодынна гынат, Российын тӱрлӧ лукыштыжо мӱкшым ашныме паша тӱзлана гына. Тыге Пошкырт Элыште, Алтай, Краснодар, Пермь мланделаште, Адыгей, Ростов, Кна, Марий Эл, Рязань, Воронеж, Орынбор велыште мӱкшызӧ-влак шукын улыт. Йот эл-влак кокла гыч эн шуко мӱыйым Китай, Франций, Украина, Казахстан, Греций да Австралийыште ыштат.
Дискым фрагментлыдымаш
Категорий:Информатике
1692
Кӧ колен
Категорий:1692
DNS
DNS (Domain Name System — система доменных имён) — домен лӱм системе.
Интервот-каталог
Интервот-каталог (Каталог ресурсов в Интернете) — сайт нерген кӱчык умылтарымашан сайтушык-влакын структурлымо тӱшкашт.
Изи Какшан
Изи Какшан (Малая Кокшага) — эҥер Марий Элыште. Юл эҥерын шола эҥерйолжо. Йогын кугытшо – 194 уштыш.
Тылзе
Идалыкыште 12 тылзе уло:
Информатике
Важ-влак
Категорий:Информатике
Информаций аралыше
Информаций аралыше (кӱчык.:инфоаралыше) (носи́тель информа́ции (информацио́нный носи́тель)) — структурышкыжо пуртымо информацийым кужу жап арален кертше кеч-могай материалле объект але йырвел.
Эфиопий
Рӱдолаже Аддис-Абеба.
Кӱзӧ
Кӱзӧ — пӱчмаш верч ӱзгар.
4 шыжа
Лӱмгече
Шыжа тылзын нылымше кечынже шке лӱмгечыштым Дмитрий, Иосиф, Иван, Константин, Даниил, Валентин, Владимир, Андрей, Агния-влак палемдат.
Кӱзӧ
Категорий:Режущие инструменты Категорий:Слесарные инструменты Категорий:Тиштер почеш йӱштӧ сар курал Категорий:Метательное оружие * Категорий:Столовые приборы Категорий:Резьба по дереву
Документым форматлымаш
Документым форматлымаш (форматирование документа) — документ ямдылымын йыжыҥже; документын нергелыкшым вашталтыде тӱжвал сынжым вестӱрлемдымаш.
752
Кӧ колен
Категорий:752Категорий:VIII курым
Тылзе
Негыз
Категорий:Тылзе
Приволье
Калыкчот 9 004 еҥ (2001).
Эшпай, Яков Андреевич
Яков Эшпай (Яков Андреевич Эшпай) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Шовакшэҥер уезд, Какшамарий ял –, РСФСР, Моско ола) – марий семлызе, фольклорист, хормейстер, туныктышо, искусствоведений кандидат (1946), СССР Семлызе-влак ушемын йыжъеҥже (1953), Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1941).
Интервот-каталог
Категорий:Информатике
4 шыжа
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 4 кечысе событий-влак
Эфиопий
Категорий:Эфиопий
4 шыжа
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 4 кечынже шочшо-влак
DNS
Интервот деке ушымо шкешотан (уникал) компьютерлӱм-влакын иерархиян системышт.
Колумбий
Категорий:Колумбий
Драйвер
Драйвер (driver, мн. ч. дра́йверы) — программе, тудын полшымыж дене вес программе (тӱҥ шотышто операционло системе) южо явалан аппарат вораҥдышышкыже шумашым налеш.
Приволье
Важ-влак
.
Дискым фрагментлыдымаш
Fragmentierung (Dateisystem)
1 вӱдшор
1 вӱдшор (1 апрель) — григориан кечышот почеш идалыкын 91-ше (кужемдыме ийлаште — 92-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 274 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 1 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 1 кечынже колышо-влак
Мӱй
Палемдымаш-влак
Категорий:Мӱй
DNS
RFC документ-влак
Категорий:Информатике
Документ
Документ (электронный документ) — компьютер программыште ямдылыме текст, ойып, сӱрет, презентаций, чертёж да т.м.
1 идым
1 идым (1 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 244-ше (кужемдыме ийлаште — 245-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 121 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечысе событий-влак
1 вӱдшор
Калык пале
Категорий:1 вӱдшор
Сочи (эҥер)
Сочи (Сочи, Шъачэ, Шəача, Шьача) — Российын Краснодар мландыштыже, Сочи ола гоч йогышо эҥер. Тудын кужытшо – 45 уштыш.
Приволье
Важ-влак
Категорий:Луганск велысе олала
1 идым
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечынже шочшо-влак
4 шыжа
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 4 кечынже колышо-влак
Софронитис
Софронитис (Sophronitis) – Orchidaceae кушкыл-влакын тукымыш пура, Кечывалвел Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 65 еш куэ уло.
Сочи (эҥер)
Категорий:Сочисе эҥерла
Эшпай, Яков Андреевич
Илыш корныжо
Яков Эшпай 1890 ийын шыжа тылзын 30-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Шовакшэҥер уезд Какшамарий ялеш шочын.
Гайана
Гайана (Guyana) — эл Кечывалвел Америкыште.
Эҥер
Эҥер - ужашыже улеш.
Тӱҥ
Тӱҥ — кушкылын пушеҥге вондо. Пушеҥгын ик кугу тӱҥже, а тыгыдерын шуко да изи тӱҥ-влак.
Софронитис
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
180 ийла
Важ-влак
Категорий:180 ийла Категорий:II курым
Эшпай, Яков Андреевич
Илыш корныжо
1910 ийыште Озаҥысе музык училищыш пурен. Пытарымекыже Ӱпӧ оласе семинарийыште музыкым туныктен. Кок ий гыч тудым империалист сарыш налыныт.
Изи Какшан
Оршанке кундемыште Виче Арка курыкышто тӱҥалеш.
Эҥер
Важ-влак
*
Рубежный
Рубежный (Рубіжне, Рубежное) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Гайана
Категорий:Гайана
Документ
Категорий:Информатике
Документым форматлымаш
Категорий:Информатике
Рубежный
Калыкчот 65 322 еҥ (2001).
Эшпай, Яков Андреевич
Илыш корныжо
1923 ий сорлаште Москошто эртыше хор олимпиадыште Марий хорым вуйлатыше Иван Палантайын полышкалышыже лийын. Тушто марий-влак кокымшо верым налыныт.
4 шыжа
Калык пале
Кондратын да Ипатын кечыже. Тиде кечын чыла кугу пашам вораҥдараш тыршеныт. Пакчасе йыраҥлашке терысым луктыныт. Кас велеш гын кажне ешын устембалныже шӱльӧ пучымыш лийшаш улмаш.
1 идым
Калык пале
Категорий:1 идым
Юлсер-Ола
Юлсер-Ола (Волжск) — ола (1940 ий гыч) Российыште, Юлсер кундемысе административ рӱдö, кугыт шотышто кокымшо ола республикыште.
Калык чот 58,0 тӱж. еҥ (2005).
Ола шола Юл серыштыже, Йошкар-Ола деч 101 меҥге тораште верланен. Кӱртньыгорно станций Волжск Парат (рушла Зеленодольск, кызыт Суас Элыште) гыч 12 меҥге тораште, укшышто пытартыш станций.
Палемдымаш
Категорий:Марий Элысе олала Категорий:Марий Элысе кундем рӱдерла Категорий:Юлсер-Ола
Тӱҥ
Категорий:Кушкыл морфологий
Рубежный
Важ-влак
Категорий:Луганск велысе олала
Эшпай, Яков Андреевич
Илыш корныжо
1927 ий гыч Моско консерваторийыште шинчымашым нӧлтен.
1933 ийыште музык калыкшанче специальность дене аспирантурым тунем пытарен. Марий камерле, семӱзгар, симфоний музыклан негызым пыштен. Шанчызе да композитор семын чапланен.
Изи Какшан
Категорий:Марий Элысе эҥерла
Драйвер
Категорий:Информатике
Информаций висымкугыт
Информаций висымкугыт (единица измерения количества информации) — бит, байт (шукыж годым 2^3 бит), килобайт (2^{10} байт), мегабайт (2^{20} байт), гигабайт (2^{30} байт), терабайт (2^{40} байт), петабайт (2^{50} байт).
Категорий:Информатике
Эшпай, Яков Андреевич
Илыш корныжо
1963 ийыште колен. Москосо Введенский шӱгарлаште тойымо.
Важ-влак
Категорий:Марий семлызе-влак Категорий:Марий фольклорист-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Ер
Ер — лӱмын ыштыме але пӱртӱсын ыштыме теҥыз дене ок ушныше вӱдан кугу лаке. Чыным ойлаш гын, ер керек-могай дене темен лиеш. Мутлан, вес планете-влакыште ер-влак тыгак улыт.
Категорий:Ер
Информаций канал-влак
Информаций канал-влак (canalis — «труба, жёлоб», информационные каналы) — айдемын шижме органже-влак, тыгак информацийым вашталтылашлан кучылталтше технике явала.
Категорий:Информатике
754
754 ий — VIII курымын ийже.
Сватово
Калыкчот 19 495 еҥ (2001).
754
Кӧ колен
Категорий:754Категорий:VIII курым
Сватово
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
5 ага
5 ага (5 май) — григориан кечышот почеш идалыкын 125-ше (кужемдыме ийлаште — 126-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 240 кече кодеш.
Информаций культур
Информаций культур (культура информации) — информацийым пайдалын кучылтмо шинчымаш ден моштымаш.
5 ага
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 5 кечысе событий-влак
Информаций культур
Категорий:Информатике
5 ага
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Ага тылзын 5 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:5 ага
Информаций мерсото
Информаций мерсото (кӱчык.: инфомерсото) (информационное общество) — цивилизаций вияҥмашын историй йыжыҥже, тушто информаций ден шинчымаш йӧндартышын тӱҥ лектышыжлан шотлалтыт.
Категорий:Информатике
Информаций памаш
Информаций памаш (источник информации) — информацийым колтылшо айдеме але явала.
Информаций кончыктымо калып
Категорий:Информатике
Параплан
Парапла́н (кок руш мут гыч: "ПАРАшют" "ПЛАНирующий" чоҥалтын) — двигатель деч посна чоҥештылше аппарат. Мӱндырчын пыстыл гае коеш, парашютын родыжлан шотлалт кертеш. Айдеме, чоҥештымыж годым парапланым виктара, тыге шке кумылжо почеш кеч кушкат чоҥештен кертеш. Мыскараче-влак парапланым чипс дене таҥастарат.
Техник могыр
Юж деч нелырак чоҥештылше аппарат-влак коклаште параплан эн юстырге чоҥешта. Чоҥештыме писылыкше - шагатыште 20-70 меҥге. Но изи писылыкланже кӧра эн лӱдыкшыдымо. Трукышто мландыш волашлан параплан дене чоҥештылшылан изи верат сита. Сандене тиде аппарат чоҥешташ тунемаш моткоч куштылго. Да парапланын шке нелытшат кугу огыл (5-7 кг гына), акшат ок ӧрыктаре (1000 евро наре). Виктарыме чоҥештылше аппарат-влак коклаште эн шулдо да эн куштылго.
Тыгак ончо
Категорий:Спорт Категорий:Спорт тӱрлык-влак
Увераҥар сату
Пайдаланышын йодмыж дене келшышын ямдылыме да сатушко савырыме документлыме информаций; информаций продукт – тиде компьютер программе, ыҥпалыпого да т.м. информаций.
Категорий:Интернет
Мӱшыл ер
Мӱшыл Ер — Марий Элыште эн келге ер. Тудо Юлсер кундемыште, Руш Шайра ял воктене верланен. Тудын кумдыкшо 0,29 наре гектар, а келгытше 38,5 метрыш шуэш.
Категорий:Марий Элысе ерла
Ялчык Ер
Ялчык Ер (Ялчык, Кугыер) (Яльчик, Большое) — Марий Элыште эн кугу ер. Тудо Юлсер кундемыште. Марий Чодыраште верланен. Тудын кумдыкшо 150 наре гектар. А келгытше 35 метрыш шуэш. Лопкытшо 2 меҥгат лиеш. Ялчык ер поргемалтше лийме шот дене лийын. Ӱмбач очнымаште чуяка, а серже тура.
Ялчык ерлан марий патыр Ялче лӱмеш лӱмым пуэныт.
Категорий:Марий Элысе ерла Категорий:Юлсер кундем
1 кылме
1 кылме (1 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 305-ше (кужемдыме ийлаште — 306-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 60 кече кодеш.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 1 кечынже колышо-влак
Калык пале
Йыванын кечыже. Ожно ты кечын шыже ужатымаш пайремым эртареныт. Пайрем кочкышлан чыве шыл дене ямдылыме кочкыш шотлалтын: тудым шолтеныт, жаритленыт, тулеш куктен кочкыныт.
Категорий:1 кылме
Изумруд
Изумруд — шергакан вошткойшо кӱ.
Категорий:Шергакан кӱ-влак
Роман Мусагитов
Мусагитов Роман Тимиршинович 2 январьыште 1981 ийыште Пошкырт кундем Илиш район Анач ялеш шочын кушкын.
Роман Мусагитов 1997 ийыште, Анач кыдалаш школым тунем пытарымек, Благовещенск оласе педагогический колледжыш социальный педагоглан тунемаш пура. 2002 ийыште тунем пытарымек тыштак туныктышылан кодеш. 2004 ийыште Пӱрӧ пединститутым пытарен. Колледж пелен "Келшымаш" куштышо-мурышо ансамбльын вуйлатышыже лийын.
2014 ийын сентябрь тылзе гыч Благовещенск олан 6-шо номеран школышко туныктышылан тӱҥалын.
2021 ий август тылзыште 4 номеран школыш директорлан шогалтеныт.
Ешан. Ватыже - Евгения Владиславовна (прокуратура пашаеҥ) ден пырля эргым Егорым да ӱдырым Софьям ончен куштат.
Категорий:Марий туныктышо-влак
Информаций процесс-влак
Информаций процесс-влак (информационные процессы) — информацийым налме, шочыктымо, погымо, пашалыме, чумырымо, аралыме, кычалме, шаркалыме да кучылтмо процесс.
Категорий:Информатике
Йоча
Йоча — шочын вочмо пагыт гыч тӱҥалын вуеш шумо марте кушшо айдеме. Йоча шомак ача-ава дене кылым ончыктымаштат кучылталтеш.
Категорий:Айдеме
Гёте, Иоганн Вольфганг фон
Гёте, Иоганн Вольфганг фон (Johann Wolfgang von Goethe) ( — ).
Якимов, Валерий Александрович
Валерий Якимов (Валерий (Валериан) Александрович Якимов) (, РСФСР, Марий АССР, Юлсер кундем, Карай ял) — марий серызе, почеламутчо, журналист, драматург, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1999).
Илыш корныжо
Валерий Якимов 1955 ийын шорыкйол тылзын 9-ше кечынже Марий АССР Юлсер кундем Карай ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак Категорий:Марий драматург-влак
756
756 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:756Категорий:VIII курым
Информаций суаплык
Информаций суаплык (кӱчык.: инфосуаплык) (информационная услуга) — пайдаланыше-влакын информаций шотышто йодмашыштым информационло продуктым пуымо дене шуктымаш.
Категорий:Информатике
Ставрополь мланде
Ставрополь мланде (Ставропольский край) — Россий Федерацийысе регион. Кечывалвел федерал йырвелыш пура. Мланде кумдык - 66,160 тӱж. меҥ². Калык чот - 2 790,8 тӱж. еҥ (2013). Административ рӱдер — Ставрополь ола.
Категорий:Ставрополь мланде
190 ийла
190-ше ийла — II курымын луымшо, 190 ий гыч тӱҥалеш 199 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:190 ийлаКатегорий:II курым
Информаций чот
Информаций чот (количество информации) — увертышыште улшо информацийым аклыше виса.
Категорий:Информатике
Пермь мланде
Пермь мланде (Перем ладор, Пермский край) — Россий Федерацийысе регион. Урал федерал йырвелыш пура. Мланде кумдык - 160,236 тӱж. меҥ². Калык чот - 2 634,5 тӱж. еҥ (2013). Административ рӱдер — Пермь ола.
Категорий:Пермь мланде
Информацийым висымаште алфавитле йӧн
Информацийым висымаште алфавитле йӧн (алфавитный подход к измерению информации) — текстын кугытшо да алфавитын куатше деч шогышо информацийым висыме йӧн.
Категорий:Информатике
Увераҥар технологий
Увераҥар технологий (information technology) — йӱкан, сӱретан, текстан да числан увераҥарым налме, пашалыме, аралыме да шарлыме компучырлымаш да телекоммуникаций микроэлектроник негызеш процесс. Тиде терминым тачысе ыҥже дене икымше гана Леавит да Вистлер 1958 ийыште Harward Business Review журналыште савыктыме статьяште кучылтеныт. Тиде статьяште автор-влак тыгай ойпелештышым коденыт: "У технологийлан кызыт ик палемдыме лӱм уке. Мыланна тудым Увераҥар технологий лӱмдыман."
Важ-влак
Категорий:Увераҥар технологий
Марийсола
Марийсола (Оно Морко) (Марисола, Ономоркинская, Оно-Марь) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 735 еҥ (2005 ий), 750 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко деч 14 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «марий» + «сола» = «марийсола».
Эртымгорно
Негызым XVI-шо курымышто пыштыме, ял нерген икымше гана 1699-ше ийыште палдарыме. 1795-ше ийыште Марисола ялыште 8 суртышто 67 пӧръеҥ да 65 ӱдырамаш илен. Марисола Шернур кугысола деч йӱдвелкыла 12 километр тораште Она да Шаба эҥер коклаште верланен.
2005-ше ий 1-ше шорыкйоллан 735 еҥ ила. Тидын кокла гыч 669 марий, 62 руш да молат. XIX-ше курымышто ял койын кушкаш тӱҥалын.
1837 ийыште пу черкым почмо да ялым селашке кусарыме. 1888 ийыште кӱ черке пашам ышташ тӱҥалын. 1879 ийыште школым почмо, туныктышылан Верещагин пашам ыштен. 1920 ийлаште «Марисола» ялозанлык артельым почмо, а 30-шо ий мартыште колхозыш савырыме. Кугу Ачамланде cар тӱҥалмеке ял гыч фронтыш 48 еҥ каен, 23 еҥ пӧртылын огытыл. Сар жапыште ялыште йоча пӧрт пашам ыштен, тиде пӧртыштӧ Эстоний, Крым, Татарстан республик гыч йоча-влак иленыт. 1974 ийыште Йыван Кырла лӱмеш мемориал оҥам сакыме, а 1993 ийыште бюстым ыштыме.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кугу Шале
Кугу Шале (Большие Шали) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше сола. Шале ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 584 еҥ (2004 ий), 546 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Морко ола сынан посёлко деч 11 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Тӱвыт кече
Тӱвыт кече — Семык пайрем арняште, изарнян кече. Кече лекмеш мончаш пуреныт. Но тиде кечын мончаш пурымо йӱлаже шке шотан лийын. Тидын годым кум вер гыч вӱдым налыныт: эҥер, памаш да таве гыч. Коҥгашкат шолыштмо пу дене олтеныт. Эсогыл кырыме выньыкшымат тӱрлӧ пушеҥге гыч воштырым налыныт. Выньык дене кырымышт годым тыге ойленыт: «Нылле ик тӱрлӧ воштыран выньык дене шымлу шым тӱрлӧ осалым, шӱкшакым, лавырам поктен колтем» А эше тӱвыт кече эрдене самырык-влак «сӱмыраш» лектыныт. Аньык варам нумал каеныт, капкам пу сорым дене чаракленыт, монча тӱньыкым петыреныт, да моло семынат орадыланеныт.
Топкавлак
Топкавлак (Токтайбеляк) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше сола. Топкавлак ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 411 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кужэҥер кундемыште тӧва валне верланен, кок могыр гыч корем авыра. Кужэҥер ола сынан посёлко деч 7 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм
Солалан лӱмым Токпай изак-шоляк-влак пуэныт. Токпай але Токтай-чимарий лӱм, беляк манмыже мландым ончыкта, кудыжо Токпай тукымын улеш. Тыге, Токтайбеляк лӱм лектын. Токтайбеляк-Токпай тукымын мландыже.
Эртымгорно
Села 18-ше курым тӱҥалтыште шочын. Шукыжым тыште марий кресаньык-влак иленыт. Уржам, ошшыдаҥым, шаршудым, пурсам ончен-куштеныт. Сонарыш коштыныт. 18-ше курым покшел гыч селашке руш шамыч толаш тӱҥалыныт. 1761 ийыште тыште кугу огыл пу черке чоҥалтын. 1796 ийыште сола Вятский губернийын Вӱрзым уездышкыже пурен. 1837 ийыште Токтайбелякыште училищым почмо, куштыжо ончыч 27 рвезе веле тунемын, кок туныктышо туныктен. 1861 ийыште поп Николай Зорин мӧҥгысӧ школым почын. Школышто 37 рвезе да 8 ӱдыр тунемын. 1918 ийыште, мӧҥгысӧ школышто, 143 еҥ лийын.
Уремла
Кызыт Токтайбелякыште 3 урем уло: Советский, Молодежный да Кооперативный.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Информацийым висымаште лийынкертшашлык йӧн
Информацийым висымаште лийынкертшашлык йӧн (вероятностный подход к измерению информации) — лийынкертшашлыкын да информаций чотын икте-весе деч шогымыштым ончыктышо Шеннонын формулжо негызеш информацийым висыме йӧн.
Категорий:Информатике
Угинде
Угинде — Сорла тылзыште эртарыме пайрем.
Пайремын шарлыме кумдыкшо
Угинде пайрем чыла кундемаште илыше марий-влак йӱлаштышт уло.
Эртарыме жап
Угинде пайрем уржа-сорла пашам тӱҥалме деч ончыч, Илян кече годым (2 Сорла гутлаште) эртаралтеш. Утларак йӧнанлан кугарня кече шотлалтеш.
Пайремын кӱлешлыкше
Угинде - шыже пагытыште эртыше пайрем-влаклан тӱҥалтышым ышта. Тиде пайремым шыже сомылым - тӱредмым, йоҥыштымым, пырчым поген оптымым - тӧрлаш кӱлмӧ нерген шижтара. Пайремын тӱҥ шонымашыже - у кинде лектышым налаш йӧным ыштыше Юмылан тауштымаш, ончыкыжымат у куат дене, у шонымаш дене тыгак таза уш-акыл дене илаш йӧным йодмаш.
Пайрем йӱла радам
Угинде пайрем еш кумалтыш семын эрта. Ожныракше тудым кажне еш шуктышаш улмаш. Пайрем кечын у шурно пырчым йоҥыштен, киндым кӱэштыныт, пурам шолтеныт. Ешын кугырак айдемыже але ӱжмӧ карт пырчан терке тӱреш сортам пижыктен чӱктен, Юмылан пелештен, у шурным куштен шогалташ полшымыжлан тауштен, моло сомылымат тӧрлен колташ йӧным, тазалыкым, еш куатым йодын. Тиде кумал пелештымаште уло еш лийын, родо-тукымат, пошкудо-влакат ӧрдыжеш кодын огытыл. Икымше кинде шултышым Перкем (улан илышым, поянлыкым) кучен илыше айдемылан кучыктеныт, варажым моло-влакат сийлалтыныт. Южо кундемлаште, отыш лектын, Перке Юмылан надырымат пуэныт.
Негыз
Категорий:Марий пайрем-влак
Должанск
Калыкчот 72 531 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
Математике
Математике историйым шотыш налын, объект-влакын формыштым сӱретлыме операций негызеш кугемын. Математике объект-влак чынулшо але моло математике объект-влакын шкеныштын формал йылме дене идеализаций йӧн дене ышталтыт.
Математике пӱртӱс наукылан ок шотлалт, но нунын содержанийыштым чын формулироватлаш, тыгак у лектышым ышташ кумдан кучылталтеш. Тудо моло шанче-влаклан тӱҥ йылме средствам пуышо тӱҥ шанчелан шотлалтеш; садлан тудо нунын структур кылым муэш да пӱртӱсын эн тӱҥ законжо-влакым муаш полша.
757
757 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:757Категорий:VIII курым
Информацийым вончештарылмаш
Информацийым вончештарылмаш (передача информации) — увераҥар кумдыкышто информацийым кусарыме процесс.
Категорий:Информатике
5 вӱдшор
5 вӱдшор (5 апрель) — григориан кечышот почеш идалыкын 95-ше (кужемдыме ийлаште — 96-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 270 кече кодеш.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 5 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 5 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 5 кечынже колышо-влак
Калык пале
Никонын кечыже. Тиде кечын ожно пöртым эрыктеныт: кÿварым, тувырашым мушкыныт. Тидлан пÿртньк гыч лÿмын ямдылыме вартышым кучылтыныт. Пÿртьыкан выньык дене мончаш пуреныт да пÿртньыкан чайым йÿыныт. Эсогыл, мÿгиндымат кÿэштме годым пÿртьыкым ешареныт.
Категорий:5 вӱдшор
Ышта
Ышта (Уста) — эҥер Киров да Угарман велыште. Вӱтла эҥерын шола эҥерйолжо. Йогын кугытшо – 253 уштыш.
Категорий:Марий эҥер Категорий:Киров велысе эҥерла Категорий:Угарман велысе эҥерла
Кугу почиҥга
Кугу почиҥга мут ончыктен кертеш:
Лопка Памаш
Лопка Памаш (Лопка-Памаш) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2005 ий), 65 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марийсола деч 2 километр йӱдвел-эрвелне лийын шога.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «лопка» + «памаш» = «лопка памаш». «Лопка Памаш» — памаш воктен верланыше ял.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Старобельск
Старобельск (Старобільськ) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 22 371 еҥ (2001).
Важ-влак
Категорий:Луганск велысе олала
200 ийла
200-ше ийла — III курымын икымше, 200 ий гыч тӱҥалеш 209 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:200 ийлаКатегорий:III курым
1655
Кӧ колен
Категорий:1655
Вапштӱняшке лекмаш
Вапштӱняшке лекмаш — тӱнямбал ваш-ваш кылдалтше компучыр вапш-влакышке (вапштӱняшке) лекмаш. XX курымыште эн пайдаланыме dial-up лекмаш лийын. XXI курымыште эн пайдаланыме broadband лекмаш лийын.
Категорий:Вапштӱняшке лекмаш
1625
Кӧ колен
Категорий:1625
Мэрилин Монро
Мэрилин Монро (Marilyn Monroe) — американ актриссе, мурызо, модель да секс-ӱжвата, 1950 ийлаште иктаж-мыняр кинофильмыште рольым модын.
Важ-влак
Категорий:Мурызо-влак
Алмаз
Алмаз (ألماس, ’almās, elmas гыч, которое идёт через арабск. из ἀδάμας — «йымыктардыме») — шергакан вошткойшо кӱ.
Категорий:Алмаз-влак
Информацийым налше
Информацийым налше (получатель информации) — информацийым налын шогышо айдеме але явала.
Категорий:Информатике
Информацийым пашалымаш
Информацийым пашалымаш (обработка информации) — информационло сомылым шуктымо але тӱҥалтыш ыҥпале-влак гыч лектышыш куснымо процесс.
Категорий:Информатике
758
758 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:758Категорий:VIII курым
Информацийым ыҥлыме йӧн
Информацийым ыҥлыме йӧн (способы восприятия информации) — информацийым шинча, пылыш, ӱпшым шижме орган-влак, тӱкнымаш-чытырналтмаш-шижмаш да кочкышын рецепторжо полшымо дене ыҥлаш лиеш.
Категорий:Информатике
Самолёт спорт
Самолёт спорт — технике дене кылдалтше спорт тӱрлык. Спорт арвер семын самолёт кучылталтеш. Авиаспорт радамыш пура. Кок кугу категорийлан пайлалтеш: Тиде спорт тӱрлык дене Российыште спорт чап лӱм-влакым пуедат (кумшо гыч икымше марте спорт разряд-влак, спорт мастер кандидат, спорт мастер, калык-влак кокласе кӱкшытан спорт мастер, сулло спорт мастер). Кызыт самолёт-спортын тыгай дисциплиныже-влак шарленыт: Российыште уло Российысе самолет спорт Федераций, тудо таҥасымаш-влакым эртара, Российын чумыр командыжым чоҥа. Тӱҥ шотышто поршнян самолет дене кӱшыл пилотажым ончыктымо шотышто пашам ышта.
Тыгак ончо
Категорий:Спорт
1615
Кӧ колен
Категорий:1615
Марий Эл ТВ
Марий Эл ТВ — марла йонгалтарыше калык коклаште увер шарыме йӧн.
«Телерадио Марий Эл» холдингыш пура. Вуйлатыше: Ирина Фоминых.
Тематике
Тӱҥ шотышто марий калыкын илышым, тӱвыра аланыште эртаралтше событий-влакым почын пуа.
Тугак ончо
Категорий:Калык коклаште увер шарыме йӧн-влак
210 ийла
210-ше ийла — III курымын кокымше, 210 ий гыч тӱҥалеш 219 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:210 ийлаКатегорий:III курым
1 пеледыш
1 пеледыш (1 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 152-шо (кужемдыме ийлаште — 153) кечыже. Идалык пытыме марте 213 кече кодеш.
5 идым
5 идым (5 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 248-ше (кужемдыме ийлаште — 249-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 117 кече кодеш.
1 пеледыш
Лӱмгече
Пеледыш тылзын икмыше кечынже Александр, Антон, Василий, Виктор, Григорий, Иван, Игнат, Ипполит, Корней, Максим, Матвей, Митрофан, Михаил, Николай, Онуфрий, Павел, Сергей–влакын лӱм кечышт.
5 идым
Лӱмгече
Идым тылзын визымше кечынже Елизавета-влакын лӱм кечышт.
1 пеледыш
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечынже шочшо-влак
5 идым
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 5 кечынже шочшо-влак
1 пеледыш
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 1 кечынже колышо-влак
5 идым
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 5 кечынже колышо-влак
1 пеледыш
Калык пале
Категорий:1 пеледыш
5 идым
Калык пале
Категорий:5 идым
759
759 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:759Категорий:VIII курым
Йодмаш
Йодмаш (запрос) — ыҥпалыпогышто ыҥпале-влакым кучылташлан але пашалашлан йодышым шындымаш.
Категорий:Информатике
Суходольск
Суходольск (Суходільськ, Суходольск) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 23 642 еҥ (2001).
Йӱкплате
Йӱкплате (звуковая плата) — микрофон, наушник, динамик, синтезатор да моло явалам кучылтын компьютер программе полшымо дене йӱкым возаш, йоҥгалтараш да шочыкташ йӧным ыштыше электрон плате.
Суходольск
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
1605
Кӧ колен
Категорий:1605
Земфира
Театрыште музыкальный продюсер тыгак фильм лийын Земфира Ужар Земфира (2008), критик отзыв деч шуко налын. Пытартыш режиссёр рената литвинова йомакыштым сӱрет дене пырля лийым ритатлан сопродюсер земфира (2012), музыкыш возеш. Фильм программыште конкурсыш ушнаш 3 тӱнямбал кинофестивальыште да тиде ийынак одесса 34-москваште тӱнямбал кинофестивальысе. Рената Литвинова кино семын возымо тыгак «Ава: кузе йӧратат» да молат. Икмыняр земфира мураш альбом гыч «Тау» фильмыште йоҥген Кирам Муратова «семын ышта шарманка», а сӱретыште «Курымашлык пӧртылына» концертышт толын гана кадр записи «Мурым герцог» опер гыч «Риголетто» мурызо шуктен.
Лекме жап дене шоу-бизнес вашталташ Земфира шуко гана 1999 ийыште тӱжвал тӱсшӧ, койышыж да сценыште журналист-влак дене кылым кучен. Тудым чӱчкыдын ӱжыныт печать да калык койыш эпатажный чакнымаш лийын.
Тыгак пашаште ойыртемалтше перфекционизм Земфира, музыкальный продюсер дене пеҥгыде оян лийын. Сандене тудым чӱчкыдынак шке шке альбомжо продюсировать. Поп да рок стильла жанрат музыкальный декет наҥгая земфира-рок. Гитар музыкым поп семын тудо кышам мумо гын, гармоний да джаз босс-у.
Учебник для 9 класс 2004 ийыште историй ужашыштыже российыште «духовный илыш» земфира пӱрымашыж нерген кузе родывуй нерген «чылтак вес» самырык-влакым сем тӱвыра (автор полшык — москосо педагогике кугыжаныш университетын профессоржо Александр Данилов). Тӱшка Земфира самырык усталык пашаштыже кугу кышам коден 2000 ийыште налмаште да кушкын толшо тукымлан. Ноябрь 2010 журналыште дебют альбомым лийын чӱкташ ий тудо «Афиша» спискыште «руш альбом 50 жап чыла сай. Самырык музыкантын ончыкылык», визымше верым айла корно. Музыкальный группын представительже самырык-влак коклаште йодыштмаш почеш икмыняр лу Россий Рейтинг возалтын. Тыгак спискыш логалын альбом «йӧратыме мыйым проститле» (43 вер).
2012, рейтинг 2014 ий 2013 пура да мурызо «российын шӱдӧ эн сеҥышоян ӱдырамашлан», возен радиостанций «эхо», вапштӱня тӱнямбал увер агентстве, «Интерфакс» журнал да «Тул».
Важ-влак
Категорий:Мурызо-влак
1 пургыж
1 пургыж (1 февраль) — григориан кечышот почеш идалыкын 32-шо кечыже. Идалык пытыме марте 333 (кужемдыме ийлаште — 334) кече кодеш.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Пургыж тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Пургыж тылзын 1 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:1 пургыж
760
760 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:760Категорий:VIII курым
1575
Кӧ колен
Категорий:1575
220 ийла
220-ше ийла — III курымын кумшыжо, 220 ий гыч тӱҥалеш 229 ийыште мучашлалтеш.
Лажъял
Лажъял (Лажъял) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Кугэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 358 еҥ (2005 ий), 388 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко деч 12 километр кечывалвел-эрвел могырно Лаж эҥерын шола серыштыже верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок мут гыч лектын: «Лаж» + «ял» = «Лаж(ъ)ял». «Лажъял» — Лаж эҥер воктене верланыше ял.
Эртымгорно
Легенде почеш яллан негызым Атня, Юл да Вечын могыр гыч толшо-влак пыштеныт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кластер
Кластер (кластер) — лывырге да таҥга дисклаште ыҥпале-влакым аралыше иктык (единице), тудо икмыняр йыгыре верланыше сектор гыч шога.
Категорий:Информатике
Кылме (ыҥ-влак)
Кылме мут ончыктен кертеш:
1565
Кӧ колен
Категорий:1565
1555
Кӧ колен
Категорий:1555
230 ийла
230-ше ийла — III курымын нылымше, 230 ий гыч тӱҥалеш 239 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:230 ийлаКатегорий:III курым
Японий
Японий (日本) — эл Азийыште.
Рӱдолаже Токио.
Категорий:Японий
Счастье
Счастье (Щастя, Счастье) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 13 770 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
Клайпеде
Клайпеде (Klaipėda, Memel) — ола Литваште. Кум эн кугу ола элыште.
Категорий:Клайпеде
Клиент
Клиент (клиент) — серверын суаплыкше деке шумашым йӧнештарыше, тудын деч информацийым налын шогышо але вашталтылше компьютер але программе.
Категорий:Информатике
Йылме
Йылме (язык) — информацийым аралаш да вончештарылаш (трансферлаш) кучылталтше тиштысистеме.
Йылме гыч лекмаш нерген теорий-влак шке шонымышт почеш тӱшкалан шелалтыт. Теорийын ужашыже тыге негызлалтеш: йылме, пеш неле явлений годым, нимо гычат лектын кертын огыл, а кугезе коча-кован йылме системыже гыч вияҥшаш ыле. Вес теорийышт тыге ойлат: еҥ-влакын йылмышт шкешотан явлений лиеш, кудыжо вольык обществе системе дене таҥастарымаште нимо денат таҥастарымаште ок кучылталт, сандене тудо айдемын кугезыже-влак деч икымше еҥыш куснымо годым кенета лийын.
Комментарий
Категорий:Информатике
Полдыш
Полдыш (knopf, кнопка) — техникысе полдышла койшо да тыгаяк функцийым шуктышо интерфейсэлемент.
Категорий:Информатике
5 кылме
Лӱмгече
Кылме тылзын визымше кечынже шке лӱмгечыштым Игнатий, Пётр, Николай, Афанасий, Владимир да Яков-влак палемдат.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 5 кечысе событий-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 5 кечынже колышо-влак
Калык пале
Яковын кечыже. Тиде кечын ожно муйым кочкыныт. Тыгак оҥай модышым эртареныт: пырля погынымо годым мукш семын ызгеныт. Тидын дене вес ий муй лектыш сай лиеш, манын ушаненыт.
Категорий:5 кылме
Код
Код (код) — информацийым кончыкташ келыштарыме тиштысистеме.
Категорий:Информатике
1585
Кӧ колен
Категорий:1585
761
761 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:761Категорий:VIII курым
Кодлымаш
Кодлымаш (кодирование) — палемдыме кодым кучылтын информацийым возымаш.
Категорий:Информатике
1545
Кӧ колен
Категорий:1545
1535
Кӧ колен
Категорий:1535
Ӱлысъял (Суас Эл)
Ӱлысъял (Ӱлеш, Ӱлесь) (Улисьял, Улисьял) – Российыште Суас Элын Балтаси кундемыштыже верланыше Кугунур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 250 еҥ (2002 ий), 278 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Балтаси сола деч 33 километр йӱдвел могырно верланен.
Эртымгорно
Яллан негызым XVII-ше курым тӱҥалтышыште пыштеныт.
Важ-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Балтаси кундемысе илымверла
Вознесеновка
Вознесеновка (Вознесенівка, Вознесеновка) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот 17 680 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
240 ийла
240-ше ийла — III курымын визымше, 240 ий гыч тӱҥалеш 249 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:240 ийлаКатегорий:III курым
Куку (ыҥ-влак)
Куку мут ончыктен кертеш:
Unreal
Unreal — российысе готик-металл тӱшка Моско гычын. Тӱшкаште кум еҥ, кудо шкемым тыге лӱмдат: Arashi (мурызо), Violencer (синтезатор), Wonder (гитара). Тӱшкан вуйлатыже да тӱҥ продюсерже - Futurist. Тудак тӱшкалан текст-влакым воза.
Эртымгорно
2009 ийыште Firefly (Нина Кей) тӱшка гычын каен,тудым Mistery (мурызо) вашталтен. 2010 ийыште график новелле «Крест Экзорциста» лектын. 2011 ийыште Mistery тӱшка гычын каен.
Коллектив Страна Игр и АнимеГид журнал-влак дене кылым куча. R.I.P., DarkCity, «Мир фантастики», «Ровесник» журнал-влак Unreal нерген возеныт.
Тӱшка шке мангым ышта.
1 сорла
1 cорла (1 август) — григориан кечышот почеш идалыкын 213-шо (кужемдыме ийлаште — 214-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 152 кече кодеш.
Unreal
Альбомын рецензий-влак
Категорий:Семлык тӱшка-влак
1 сорла
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Сорла тылзын 1 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Сорла тылзын 1 кечынже шочшо-влак
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Сорла тылзын 1 кечынже колышо-влак
Калык пале
Категорий:1 сорла
.ru
.ru (код ISO 3166-1 alpha-2 Российлан, Ru ssia) — Российын интернет-доменже. Доменым Российыштат да СНГ-ште кучылтыт.
Линк-шамыч
Категорий:Интернет Категорий:Информатике
סיומת אינטרנט Toppdomän
1515
Кӧ колен
Категорий:1515
Саам парламент
Саам парламент мут ончыктен кертеш:
Макмат (лӱм)
Макма́т ( محمد «mʊħɑmmæd» гыч — Чаплыме) — араб пӧръеҥ лӱмжын марий калыкыште кучылтмо вариантше. Вес семын марла Мамат але Пехмет ойлат.
5 пеледыш
5 пеледыш (5 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 156-шо (кужемдыме ийлаште — 157-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 209 кече кодеш.
Лӱмгече
Пеледыш тылзын визымше кечынже Адриан, Александр, Андрей, Василий, Геннадий, Даниил, Дмитрий, Иван, Игнат, Касьян, Константин, Михаил, Никита, Петр, Роман, Федор, Яков, Валерия – влакын лӱм кечыт.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 5 кечысе событий-влак
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 5 кечынже шочшо-влак
250 ийла
250-ше ийла — III курымын кудымше, 250 ий гыч тӱҥалеш 259 ийыште мучашлалтеш.
5 пеледыш
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 5 кечынже колышо-влак
250 ийла
Важ-влак
Категорий:250 ийлаКатегорий:III курым
Кодтаблице
Кодтаблице (таблица кодов) — тиште-влак ден нунын компьютер кодыштын келшен толмыштым ончыктышо таблице.
Категорий:Информатике
5 пеледыш
Калык пале
Категорий:5 пеледыш
763
763 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:763Категорий:VIII курым
762
762 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:762Категорий:VIII курым
Чисола
Чисола (Читово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Кукнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 383 еҥ (2005 ий), 382 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кукнур сола деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен. Ял воктен Пикша эҥер йоген эрта.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «чи» + «сола» = «чисола». Ял калыкын ойлымыжо дене яллан негызым тынеш пурымаш деч шылше чимарий-влак пыштеныт.
Эртымгорно
Негызым XVIII курымышто пыштыме. 1876-шо ийыште 84 суртышто 616 еҥ илен гын, 2005-ше ийлан 109 суртышто 383 еҥ илен.
1929-ше ийыште школым почмо.
1931-ше ийыште ялыште «Йошкар Пеледыш», «У корно», «Комбайн» колхоз-влакым почмо. «Йошкар Пеледыш» колхозын 329 гектар, «У корно» колхозын 437 гектар, «Комбайн» колхозын 509 гектар мландышт лийын. 1950-ше ийыште тиде колхоз-влак иктышке ушненыт. Председательлан Лебедевым шогалтыме.
Кугу Ачамланде сар тÿҥалмеке, ял гыч фронтыш 86 еҥ каен, 51 патыр веле пöртылын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Туркменбаши
Туркменбаши (Türkmenbaşy) — ола Туркменистаныште, Балкан велаятыште.
Категорий:Туркменбаши
764
764 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:764Категорий:VIII курым
1505
Кӧ колен
Категорий:1505
КОИ8
КОИ8 (КОИ8 — Код Обмена Информацией 8-битный) — Информацийым Вашталтылмаш 8-битан Код.
Кириллице тиште-влакым кодлымаш тӱҥалтыш стандарт кокла гыч иктыже.
Категорий:Информатике
Белорус йылме
Белорус йылме (белорусла беларуская мова) — индоевропысо (славян) йылме.
Категорий:Белорус йылме
Памаш
Памаш — мланде ÿмбак йымач лекше вÿд.
Категорий:Вӱдшанче
Вологда вел
Вологда вел (Вологодская область) — Россий Федерацийысе регион. Кас-Йӱдвел федерал йырвелыш пура. Мланде кумдык - 144,5 тӱж. км². Калык чот - 1 196 тӱж. еҥ (2013). Административ рӱдер — Вологда ола.
766
766 ий — VIII курымын ийже.
Вологда вел
Категорий:Вологда вел
766
Кӧ колен
Категорий:766Категорий:VIII курым
260 ийла
260-ше ийла — III курымын шымше, 260 ий гыч тӱҥалеш 269 ийыште мучашлалтеш.
Важ-влак
Категорий:260 ийлаКатегорий:III курым
767
767 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:767Категорий:VIII курым
770
Кӧ колен
Категорий:770Категорий:VIII курым
1495
Кӧ колен
Категорий:1495
270 ийла
270-ше ийла — III курымын кандашымше, 270 ий гыч тӱҥалеш 279 ийыште мучашлалтеш.
768
768 ий — VIII курымын ийже.
270 ийла
Важ-влак
Категорий:270 ийлаКатегорий:III курым
768
Кӧ колен
Категорий:768Категорий:VIII курым
772
772 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:772Категорий:VIII курым