cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Олык марий википедий
Эртык
2016 26-шо ага — 9000 статья.
452
452 ий — V курымын ийже.
Олык марий википедий
Эртык
Википедий Категорий:Сайты, появившиеся в 2009 году
Марковский почиҥга
Марковский почиҥга (Починок Марковский) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Туныктышо
Репетитор — туныктышо, але мӧҥгыштӧ частный урокым пуэн дистанционно. Шкет эртараш кузе кертын, туге да тӱшка паша шотышто тӱрлӧ дисциплиным.
Кульбаева, Наталия Ивановна
Наталия Кульбаева (Наталия Ивановна Кульбаева) (, Марий АССР, У Торъял кундем, Какшанмучаш сола) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, театровед, филологий шанче кандидат (1997), Россий Федераций Театр пашаеҥ=влак ушемын йыжъеҥже (2007).
Марковский почиҥга
Верланыме вер
Марково ял деч 0,5 километр эрвелне лийын шоген.
Туныктышо
Эртык
Туныктышо-влак ожнысек лийыныт, ожнысек нуным пагаленыт, но кумдан шарлыше профессийыш тиде паша шукерте огыл савырнен. XIX курымышто Европыштат тӱҥ шотышто йоча-влак ешыште шинчымашым погеныт. Поян ешлыште йоча-влакым икмыняр туныктышо туныктен: чын кочкаш, шкем калыкыште шот дене кучаш, фехтований мастарлыкым погаш, арифметикым, йот йылме-влакым палаш.
Кызытсе жапын значенийже
Кызытсе жапыште российыште чыла студент пайдаланыме да чӱчкыдын репетитор полыш абитуриент вузыш пураш экзаменым кучаш ямдылалтеш предмет кӱкшытыш нӧлталын. Репетитор полыш кум йот йылме тунемше-влак коклаште шаркалаш шонен. Йылмым утларак пайдале программе-влакым муаш полшаш йодмыжым шукташ сравочым тунемме годымак пуэныт. Онлайн йот йылмым туныкташ йӧным кумдан шарен (видеотелефония гоч), туныктышо да тиде йӧн жапым аныклаш тунемза. Интернет шотышто занятийышкыже мия да кутырымо йылмым шымлымыж дене ойлымаш произношение печатлен шындыме.
Важ-влак
Категорий:Профессий-влак
452
Кӧ колен
Категорий:452Категорий:V курым
Марковский почиҥга
Эртымгорно
1929 ийыште Марковский почиҥга Кресты почиҥга деке ушалтын.
Кульбаева, Наталия Ивановна
Илыш корныжо
Наталия Кульбаева 1954 ийын шорыкйол тылзын 1-ше кечынже Марий АССР У Торъял кундем Какшанмучаш солаш служащий ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак
Васлисола (У Роҥго кундем)
Васлисола (Васлеево) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 77 еҥ (2004 ий), 55 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Кодам ял деч 3,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Викиувер:Школышто тунемше-влак национал йылме-шамычым арняште кок шагат тунемаш тӱҥалыт
Школышто тунемше-влак регионласе кугыжаныш йылмылам арняште кок шагат тунемаш тӱҥалыт.
Тидын годым ача-ава-влак ешарен тунемаш шочмо йылмымат ойырен кертыт. Тиде уверым журналист-влаклан 24 ноябрьыште Россий Федерацийын президентшын Юлкундемысе федерал округышто ӱшанъеҥже Михаил Бабич каласен. РФ Конституцийын 68-ше сатьяштыже палемдыме: Россий Федерацийын пӱтынь кумдыкыштыжо кугыжаныш йылмылан руш йылме шотлалтеш. Тыгодымак республик-влаклан шке кугыжан йылмыштым пеҥгыдемдаш правам пуымо. Тыгак палемдыме: граждан-влакын шочмо ден кугыжаныш йылмылам общеобразовательный школышто федерал кугыжаныш тунемме стандарт почеш тунемаш правашт уло.
"Кидшер" интернет-журналын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Кӱшыл Озакъял
Кӱшыл Озакъял (Верхнее Азяково) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Озакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 149 еҥ (2002 ий), 145 еҥ (2010 ий) , 147 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Кыдал Озакъял ял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Чодыра сем (балет)
Кузе шочын
Балетлан музыкым А.Б.Луппов 1971 ийыште возаш тӱҥалын да вес ийыште пытарен.
Либреттожым ямдылымаште композитор шкежат тыршен, балетмейстер Валентина Наваевалан тудым марий калык йомак негызеш возаш темлен. Балетын героиньыжланат Эрика лӱмым тудо ӱмыр лугыч лийше йолташыжым, композитор Эрик Сапаевым, шарныме лӱмеш пуэн.
1973 ий 17 пургыж тунамсе марий музык театрыште "Чодра семым" икымше гана ончыкталтын. Балетым эстон Энн Рая шынден.
Вара 90-шо ийлаште у балетмейстер-постановщикын тыршымыж денат сценыш лукмо. Но 2000 ийыште тиде балетым автор шкеак, паленак, репертуар гыч кораҥден.
2005 ийыште балетым кумшо гана шындыме да 15 ӱярняште ончыктымо. Спектакль кӱчыкрак да кумылым нӧлтышӧ, шинчам сымыстарыше лийже ман ыштеныт. Кум акт гыч кокытым веле кодымо. Лупповын "Чодыра сем", "Замок Шеремета", "Кӱрылтшӧ пайрем" - кум балетше гыч сем-влакым, ужашын-ужашын налын, иктыш чумырымо. Тиде пашам Россий сымыктышын сулло пашаъеҥже Иван Егоров, концертмейстер Надежда Кузнецова шуктеныт, декорацийым сӱретче Б.Голодницкий ямдылен. Аксайым Дмитрий Марасанов, Кереметым Александр Зверев, Эрикам Светлана Севрюгина, Шайвим Екатерина Кужнурова куштеныт.
Негыз
Категорий:Балет-влак Категорий:Марий Эл
Сулий (ыҥ-влак)
Сулий мут ончыктен кертеш:
Палашнур
Палашнур (Палашнур) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 54 еҥ (2005 ий), 45 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чылдемыр сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Руэм (ыҥ-влак)
Руэм мут ончыктен кертеш:
Палашнур
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо собственный лӱм «Палаш» да «нур» мут-влак гыч лектын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Пытыше йылме
Пытыше йылме (йомшо йылме) — йомын пытыше йылме, тудын дене але искусственнын кутырат (латин йылме дене, мутлан, медик-влак рецептым возат), але ала-могай исторический памятник дене гына тудын нерген палат.
Южгунам калык пыта, но йылме садак кодеш. Вес калыкыште тудым огыт кучылт, но садыгак йылмын возымашыже дене шанчыште, тӱвыраште, религийыште пайдаланат. Мутлан:
Мӧҥгешлат лийын кертеш: пытыше йылмым угыч ылыжтат. Иврит йылмым еврей-влак XX курымышто угыч илаҥдареныт.
Палемдымаш-влак
*
Сенькан
Сенькан (Сенькино) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше ял. Сенькан ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 619 еҥ (2002 ий), 693 еҥ (2010 ий) , 696 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Маскасола ола сынан посёлко деч 11 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Мурызо
Мурызо — мурым мурышо еҥ. Марий тӱвыра мурызо-влаклан моткоч поян улеш.
Марий мурызо-влак:
Димитровград (Россий)
Димитровград (Димитровград; Митреень ош; Мелеккес; Мәләкәс) — ола Российыште, Сембер велыште.
Ванька-ключник
Ванька-ключник — Российысе кинофильм. Режиссёр — Василий Гончаров.
Карш
Верланыме вер
Яраҥ ола деч 29.4 километр (35 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Женеве
Категорий:Женеве
Шошо да Паша пайрем
Икымше май пайрем (Шошо да Паша пайрем) — Ага тылзын икымше кенчынже эртаралтеш. Май пайремым шукертсек палемдаш тӱҥалыныт. Кум тӱжем ий ончыч Акрет Римыште илыше–влак Майя юмылан ӱшанен улыт. Тудын лӱмеш шошын пытартыш тылзыжым май маныныт, а икмыше кечынже кугу пайремым ыштеныт. Россий империйыште тиде кечым икымше гана 1890-ше ийыште Варшавыште палемденыт, а 1891 ийыште Санкт-Петербургышто. Россий Федерацийыште тиде кече шошо да паша пайрем семын палемдалтеш. Категорий:Пайрем-влак
Николаев, Олег Алексеевич
Олег Алексеевич Николаев (, Чербай) — российыйсе кугыжаныш пашаеҥ, Чуваший Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо (2020 ий идым тылзын 22-шо кечыже гыч).
Сулий (Пермь мланде)
Верланыме вер
Суксо ола сынан посёлко деч 33 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
453
453 ий — V курымын ийже.
Сулий (Пермь мланде)
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
453
Кӧ колен
Категорий:453Категорий:V курым
Сулий (Пермь мланде)
Важ-влак
Категорий:Пермь мландысе марий илымверла Категорий:Суксо кундемысе илымверла
Макар почиҥга
Макар почиҥга (Макарово) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 22-шо кечынже Макар почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын, Олор ялын ужашышкыже савырнен.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Ӱлыл Чисола
Ӱлыл Чисола (Нижнее Читово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кукнур сола деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Ӱлыл Чисола ден Кӱшыл Чисола ялла ик пырляштарыме Чисола ялыш савырненыт
Чоткар
Чоткар - марий патыр, Юлсер кундемыште, Корамас ялыште шочын. Тоштыеҥ ой почеш, Чоткар марийын кугыжаже лийын. Чоткар пеш виян улмаш. Иктат сеҥен кертын огыл тудым. Марий Сылнымут классикше-влакат тиде образым шке произведенийлаштышт шагал огыл кучылтыныт.
Юлсер кундемыште Корамас ял воктене 2002 ийыште Чоткарлан чапкӱым пыштыме.
Сергей Чавайн, Шабдар Осып да Олык Ипай 1936 ийыште кумытын "Чоткар патыр нерген мур" кугу поэмым возеныт. Тудо ятыр жап мыланна палыме киен, да "Ончыко" журналын 1992 ий 5-ше номерешыже Г. Зайниевын тыршымыжлан кӧра савыкталтын.
Курашково
Курашково (Курашково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола.
Эртымгорно
1999 ийыште ӱярня тылзын 2-шо кечынже Курашково сола шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Йыванай
Йыванай (Нижнеиванаево) – Российыште Пошкырт Элын Балтач кундемыштыже верланыше Клёновский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 267 еҥ (2002 ий), 336 еҥ (2009 ий) , 314 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Балтач сола деч 8 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Балтач кундемысе илымверла
Шпалозавод илем
Шпалозавод илем (Селение Шпалозавод) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Визымъер посёлко деч 25 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Киабак
Киабак (Кейебәк) (Киебак) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Красный Холм ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 444 еҥ (2002 ий), 492 еҥ (2009 ий) , 394 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 17 километр эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Беляево (Оршанке кундем)
Беляево (Беляево) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Чирки ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 25 еҥ (2003 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чирки ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Мидашкансола
Мидашкансола (Мидäшкäн, Мидяшкино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 70 еҥ (2001 ий), 63 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Минниханов, Рустам Нургалиевич
Рустам Нургалиевич Минниханов (, У Арыш) — российыйсе кугыжаныш пашаеҥ, Суас Эл Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо (2010 ий ӱярня тылзын 25-шо кечыже гыч).
Беляево (ыҥ-влак)
Беляево мут ончыктен кертеш:
Кӱшыл Какшамарий чодырам аралыме пӧрт
Кӱшыл Какшамарий чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Верхне-Кокшамарский) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше пӧрт.
Красноильск
Красноильск (Красноїльськ) — Украиныште Черновцы велыште Черновцы кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 10 324 еҥ (2021 ий).
Кӱшыл Какшамарий чодырам аралыме пӧрт
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Красноильск
Категорий:Черновцы велысе ола сынан посёлкыла
Банкомат
Кызыт ик банкомат аппаратын акше 15 гыч 50 тӱжем доллар марте. Тиде 450 тӱжем гыч 1,5 миллион теҥге марте.
Кузе пашам ышта
Тиде статьяште банк карте дене пашам ыштыме нерген возымо.
Аскоцентрум
Аскоцентрум (Ascocentrum) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Азийын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 13 еш куэ уло.
Банкомат
Кузе пашам ышта
Кунам айдеме шке пластик картычкыжым банкоматын карт-ридерышкыже пурта, шолыпмутым темдалеш, банкоматын программыже чыла терга да вара йодмым шукта. Кунам айдеме оксам йодеш – банкомат чот мӱграш тӱҥалеш. Кӧргыштыжӧ окса купюр-влак посна калташте кият. Мыняр оксам йодын – чыла шотлен лукман. Йоҥылыш лийын ок керт, чыла компьютер терга. Кунам окса купюрын кӱжгытшӧ але нелытше стандарт деч ойыртемалтеш, банкомат шке кӧргыштыжӧ тиде оксам шӱкшӧ окса калташке пышта. Тыгай годым аппарат мӱграш тӱҥалеш, чарна да угыч кугу йӱк дене пашам ышта – оксам пуа. Банкоматым шукын шойышташ тыршеныт, но тачысе кечын – нимом ыштен от керт. Тиде валчынде гына пластик, а кӧргыштыжӧ кӱртньӧ. Сварочный аппарат, кӱртньӧ писке (пила) дене пӱчкаш тӱҥалат гын ты жап марте милиций, а ынде полиций толын шуеш. Пӱчкын шуктет гынат, кӧргышкӧ сравоч деч посна пурымеке чия дене баллон-влак пудештыт да чыла оксам чиялтат. шке аппаратым шолышташ - шотлан ок тол, молан манаш гын кажне банкоматын кӧргыштыжӧ GPS-навигатор уло.
Аскоцентрум
Гибрид-влак
Категорий:Орхидей-влак
Банкомат
Кузе пашам ышта
Категорий:Банк ӱзгар
Банкоматым ыштыше-влак
Категорий:Технике
Городок (Житомир кундем)
Городок (Городок) — Украиныште Житомир велыште Житомир кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 631 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
Городец кундем
Городец кундем (Городецкий район) — кундем Угарман велыште, Россий. Рӱдӧ — Городец.
*
Луцк
Луцк (Луцьк) - ола Украиныште, Волынь велын рӱдыжӧ. Луцк-Шӱвырзӧ промышленностьын ядрже, тушко Кивер ола пура. Машиностроений ден металлым обрабатыватлымаш вӱдышӧ отрасльлан шотлалтеш.
Категорий:Луцк
Печора (эҥер)
Печора (Печӧра, Санэро’’ яха, Печора) – кугу эҥер Европышто. Йогынын кужытшо – 1809 километр.
Печора эртымгорнышто
Категорий:Коми Республикысе эҥерла Категорий:Ненец автоном йырвелысе эҥерла
Пӱрӧ (Вичын эҥерйолжо)
Пӱрӧ вӱд (Бөр, Бөре, Бурец, Бура) — Российыште Суас Элыште да Киров велыште йогышо эҥер, Виче эҥерын пурла эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 50 километр.
Кугу Лаждӱр
Верланыме вер
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 28 километр касвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ Лаж эҥер деч шочын, молан манаш гын, кок серже могырым урем-шамыч верланеныт.
Эртымгорно
Ялын шочмыж деч ончыч олмыштыжо чодыра да куп веле лийын. Эн ончыч тышке Яндыган толын, а тудын деч вара Эшпай ден Очий. Садлнак кызытат тыгай лӱм-влак кодыныт: "Яндыган кӱвар", "Эшпай корем", "Очий аҥа". Икымше илаш толшо-шамыч Морко да Шой могырым толыныт. Нуно вольыкым онченыт, сонарыш коштыныт, колым кученыт, чодыра мӱйым погеныт. Жап эртымек мланде пашамат тӱҥалыныт. Тыгак смола шолтымо заводым почыныт.
Географий да пӱртӱс
Ялын пӱртӱсшӧ моткоч сылне: йырымваш тӱрлӧ пушеҥге кушкеш, йӱдшӧ-кечыже кайык-влак мурат, Лаж эҥер ший]] гай яндар вӱдшӧ дене кажнын чонжым куандара.
Инфраструктур
Ялыште тӱҥалтыш школ, эмлыме пункт, йоча сад да ялысе клуб уло. Вашке сауным чоҥымым пытарат. Мотор корным ыштыме, ныл кевыт пашам ышта.
Уремла
Ялыште шым урем уло. Арам огыл мурымат мурат: "Шым уреман мотор ялем..."
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Петухова, Раисия Леонидовна
Леон Рая (Раисия Леонидовна Петухова) (, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Шӱргысола ял) — марий серызе, почеламутчо, туныктышо.
Илыш корныжо
Леон Рая 1960 ийын пургыж тылзын 9-ше кечынже Марий АССР Морко кундем Шӱргысола ялеш пашазе ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Игнатенки
Игнатенки (Игнашенки) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кукнур деч 8 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Вахрушево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Тат-Кушна
Тат-Кушна (Алмаметьево) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Семисола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 445 еҥ (2004 ий), 377 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Семисола ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Здунов, Артём Алексеевич
Артём Алексеевич Здунов (, Озаҥ) — российыйсе кугыжаныш пашаеҥ, Мордовий Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо (2021 ий идым тылзын 29-шо кечыже гыч).
Викиувер:Шкендым тергаш оҥай
Эртыше рушарнян, 26-шо ноябрьыште, Марий Эл Республик «Географий диктант» акцийышке ушнен. Эн тӱҥ площадкыште, ПГТУ-н 1-ше корпусыштыжо, 350 еҥ географий дене диктантым возен. Чылажге Марий Эл Республикыште акцийышке тӱжем наре еҥ ушнен. Диктантым 30 ноябрь марте онлайн режимыште возаш лиеш.
Кузьмансола (ял)
Кузьмансола (Кузьмансола, Кузьмино) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Козиково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 151 еҥ (2000 ий), 42 еҥ (2010 ий).
Викиувер:Шкендым тергаш оҥай
«Марийская правда» газетын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Покшел Руя
Покшел Руя (Средняя Руя) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марково ял деч 3,5 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1961 ийыште Покшел Руя ял Марий Руя ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Кузьмансола (ял)
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Ваштаршу
Ваштаршу (Васташуй) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 81 еҥ (2004 ий), 69 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кукмарий ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Марий Шолкер
Марий Шолкер (Мари-Шолкер) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий Тӱрек ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 еҥ (2000 ий), 110 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марий Тӱрек ола сынан посёлко деч 11 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Анселлий
Анселлий (Ansellia africana) – Orchidaceae кушкыл-влакын тукымыш пура, Африкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Казанцев, Дмитрий Егорович
Дмитрий Егорович Казанцев (, Марий автоном вел, Шернур кундем, Мустай ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче доктор (1989), профессор (1992), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1991), Россий Федерацийын кӱшыл профиссиоонал туныктышын почётан пашаеҥже (2001), Россий Федерацийысе кӱшыл туныктышын сулло пашаеҥже (2012).
Анселлий
Гибрид-влак
Категорий:Орхидей-влак
Казанцев, Дмитрий Егорович
Илыш корныжо
Дмитрий Егорович 1932 ий пургыж тылзын 20-шо кечынже Марий автоном вел, Шернур кундем, Мустай ялеш шочын.
Викиувер:Марий Элыште уэмдыме составан правительствын вашлиймашыже эртен
27 ноябрьыште Марий Элын Вуйлатышыже Александр Евстифеев регионысо правительствыш уэш шогалтыме пашаеҥ-влак дене палдарен.
Вашлиймашышке онлайн-видеокыл дене республикысе район администрацийлам вуйлатыше-влак ушненыт. Александр Евстифеев чыла у пашаеҥ-влаклан аклыме шомакым каласен да мучашлан чылаштым пырля пашам сайын ышташ ӱжын.
«Марийская правда» газетын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Казанцев, Дмитрий Егорович
Илыш корныжо
Икымше шымлыме пашаштыжак, йошкар-ола говорын йÿк системыж нерген кандидатлык диссертацийыштыже, самырык ученыйын ойыртемже, пеҥгыде шанче негызлымашым йöратымыже раш койын. Кеч-могай пашам кыртмен ышташ тунемше самырык шанче умылен: диалектысе тÿрлö характеран факт-шамычым чатка системыш кондыде да нунылан исторический умылтарымашым пуыде возымо шымлыме паша лудшо-влакым пешыжак ок куандаре, авторын лÿмжымат ок чапландаре, шке шинчымашым шагал кумдаҥда, шанчылан пайдамат ситышын ок пу. Д.Е.Казанцев, лÿдде, öрын шогыде, шке уш-акыл вийжылан ÿшанен, йошкар-ола говорын йÿк составшым, ойлымо годым тудын вашталтмыжым, курымла гоч вияҥ толмыжым кумда историко-лингвистический (финн-угор, тюрк да славян) могырым моткоч раш почын пуэн. Путырак сай ак диссертацийым аралыме годымат Тарту университетын конференц-залыштыже ик гана веле огыл йоҥгалтын. Официальный оппонент академик П.Аристэ палемден: «Д.Е.Казанцевын диалектологий дене возымо ик эн сай паша». Д.Е. Казанцевын 1979 ийыште «Истоки финно-угорского родства» книгажым элыштына веле огыл, чек вес велнат кÿкшын акленыт. Теве кузе моктен ойлен М.В. Ломоносов лÿмеш Москвасе кугыжаныш уневерситетын финн-угор кафедрын профессоржо А.И. Кузнецова: Д.Е. Казанцевын «Истоки финно-угорского родства» шымлымашыжым студент, аспирант да чыла моло самырык шымлызын эреак лудын шогымо (настольный) книгаштлан шотлыман». Ты шымлымаште финн-угор калык-влакын акрет годымсо илем верышт, илен-толын, нунын эркын-эркын шелалтмышт да мланде ÿмбалне тÿрлö верыште лекмышт нерген ойлалтеш.
1985 ийлаште уста шанче Д.Е. Казанцев «Формирование диалектов марийского языка. В связи с происхождением марийцев» серыпле монографийым савыктен. Мемнан эрасе II-III курымла гыч тÿҥалын XVIII курым марте марий йылмын, тудын диалектше-шамыч вияҥме корныштым, археологий, этнографий, историй материал-влак негызеш ÿшандарыше иктешлымашым ыштен. Ты паша Д.Е. Казанцевын 1989 ийыште Тарту университетыште аралыме «Историческая диалектология марийского языка. (Образование диалектов и сравнительно-историческое описание их фонетики)» докторлык диссертацийын негызше лийын. Марий кугыжаныш университетын профессоржо Д.Е. Казанцев у курым тÿҥалтыште икмыняр вес проблемым шымлымашке куснен, ты йодышым рашемдаш материалым чарныде поген. Ты пашан лектышыже – 2010 ийыште лекше «Типологии и универсалии языков: история и современное состояние. Ч.I: Синхрония» монографий.
Д.Е. Казанцев тымарте финн-угор йылмылам, тидын шотыштак шочмо йылмынам, шымлышыла, тÿҥ шотышто сравнительно-исторический методым кучылтын, родо-тукым йылмылаште икгай явлений-влакым, нунын акрет годсо финн-угор йылмылаште могай улмыштым да поснак йылмылаште нунын кузе вияҥ толмыштлан тÿҥ тÿткылыкым ойырен, вес йылме еш дене тÿшка-влак гыч, посак иран да тюрк йылмыла гыч, марий йылмышке вончышо кÿсынлымö мут-влакым чарныде шымлен шоген.
Икманаш, у шымлымашыже дене профессор Д.Е. Казанцев тÿнямбалсе чумыр лингвистике шанчым палынак пойдарен, кызытсе йылме наукын ик эн кÿлешан историко-типологический направленийышкыже изи огыл надырым пыштен.
Д. Е. Казанцев чылаже 70 утла шымлыме пашам возен, нунын коклаште – ныл монографий да кок тунемме пособий. Филологий наука доктор, Марий кугыжаныш университетын руш да чумыр йылмышанче пöлкан профессоржо Д.Е. Казанцев самырыкше годым МарНИИ-штат пашам ыштен, тушто йылме секторым вуйлатен, Марий пединститутышто доцент, проректорат лийын, пöлкамат 17 ий вуйлатен, кызытат тудо пашаште. «Пашан ветеранже» медальже, «Калык просвещенийын отличникше» значокшо, сар дене кылдалтше икмыняр медальже уло. Тудо «Марий АССР наукын сулло деятельже» званиян, оҥеш сакыме «Россий Федерацийысе кÿшыл профессиональный образованийын Почётан пашаеҥ» знакан.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
454
454 ий — V курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:454Категорий:V курым
Максакродо
Максакродо (Максакродо) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 28 еҥ (2002 ий), 22 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тошто Торъял сола деч 7 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Мерян йылме
Мерян йылме (мерянла *Merän jelma; Мер(ь)скыи) — пытыше финн-угор йылме. Реконструироватлаш мут дене чак марий йылме дене раш коеш. Тӱҥ верыште улмым шотыш йылме кок версийым меря-финн-угор еш.
Ик почеш, марий тудын деке лишыл улмыжо, йылмыже (гыч-меря ден мари коклаште этнонимже лишыллык; тудо макс фасмер кучымаш; меря анализ дене эртаралтеш параллель тыгак марий эҥертышем топонимике). Палыме этнограф-влак финн-угровед-влакын С.К. Кузнецов возен, мо корно меря годым эрвел марий (мер) вончен марина, мланде да умылтарен годымак тудо марий йылме дек куржын хорографический лӱм-влак меря манын, ме ик йылме гыч тидым палаш ок йӧрӧ утла.
Вес версий почеш, балтик йылме деке лишыл шогышо меря-финн йылме. А.Е. Хелимский гипотезе тиде кадетлан шотлалтеш, анализым ыштыме да иктешлымашым ышташ, шке темлена топонимий меря, меря йылме деке лишылрак лияш манын финн-угор йылме «йӱдвел-касвел» группо (балто-финн, саам). Тудын шонымыжо почеш, марий йылме дене тӱшка уло аклыме марий меря ӱзгар параллель деке огыл улмаш, сандене тиде кундемыште лишыллык умылышашын сайын эртен. Мутлан, вепс йылмыште улшо мут-влак дене чотшо изи, вепс-влак коштыт да марий-влакын тӱшкан, но пуста балто-финн мордва да.
Южо шымлызе меря йылмын негыз ойыртемже палемдыме ешартыш образованийым ойыртемалтше, шуко чот келшен (-k), мо дене тудым чакемдаш венгр йылме, — шукылык дене таҥастарымаште палдыр (-t,-d) ятыр моло финн-угор йылме-влак.
Йылме код-влак:
Важ-влак
Категорий:Финн-юлысо йылме-влак Категорий:Пытыше йылме-влак
Асыл курым
Асыл курым (Muhteşem Yüzyıl) — Турцийысе эртык телесериал, шовын опере. Режиссёр-влак – Ягмур да Дурул Тайлан иза-шольо.
Ӱлыл Озакъял
Ӱлыл Озакъял (Нижнее Азяково) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Озакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 еҥ (2002 ий), 38 еҥ (2010 ий) , 37 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Кыдал Озакъял ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Ноготков, Иван Андреевич
Иван Ноготков, тыгак князь Оболенский-Ноготков (???? – 1585) – Царевококшайск олан икымше воеводаже. 1584 ийыште воеводалан шогалын, но манеш-манеш почеш ола марте шуынат огыл.
Шуаралтмаш
Марий мландыш карательный экспедиций-влакым вуйлатен (1582–1584). Тиде айдеме нерген шуко пале огыл, ойлат, пуйто олык марий-влак дене кредалме годым вуйжым пыштен.
Шарнымаш
Йошкар-Олаште Кугыжаныш погын пӧрт ваштареш Оболенский-Ноготков лӱмеш площадь уло, тиде площадьыштак Оболенский-Ноготковлан памятникым шогалтыме. Памятникын возымашыштыже икмыняр йоҥлышым палемдаш лиеш: Оболенский-Ноготков Йошкар-Олалан негызым пыштыше семын возалтын. (Тудо жапыште Йошкар-Ола лӱм лийынат огыл, да негызым тиде олалан Дмитрий Елецкий пыштен.)
Негыз
Категорий:Йошкар-Ола
Тушто
Тушто марий калыкын ойпогышкыжо пура.
Тушто калыкыште акрет годсек ила.
Тушто тушташ, туштен ойлаш мут-влак гыч лектын.
Тушто нерген кӱчыкын тыге каласаш лиеш: Мучашдыме меҥгыш унчыливуя кӱзем.
Тушто калык эртымгорным нумалеш. Тушто гоч ме ожнысо шемер еҥын илышыжым, тунамсе жапыште кучылтмо ӱзгар-влакым пален налына. Мутлан, тумо дене писте коклаш ӱшкыж пижын, але кӱртньӧ ӱшкыж пу тӱкан – туштен ожно калык. Тиде сапондо дене шийыныт, шога дене куралыныт.
Категорий:Сылнымут
Пӧртек (эҥер)
Пӧртек вӱд (Бөртек, Буртечка) — эҥер Киров велыште, Виче эҥерын пурла эҥерйолжо. Йогын кугытшо – 15 километр.
Категорий:Киров велысе эҥерла
Пукшалма
Пукшалма (Пукшалма) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1995 ийыште ӱярня тылзын 18-ше кечынже Пукшалма ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Арыслан (зодиак тамга)
Арыслан — визымше зодиак тамга.
Период
Кече касвел астрологийыште келшышын Арслан тамгаште 23 Сӱрем гыч 23 Сорла марте наре улеш, веда астрологийыште — 15 Сорла гыч 15 Идым марте улеш.
Луна хутор
Луна хутор (Хутор Луна) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Арыслан (зодиак тамга)
Планет
Арысланын планетше — Кече.
Луна хутор
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко воктене лийын шоген.
Эртымгорно
XX-шо курымын 30-ан йилаштыже Луна хутор Шернур ола сынан посёлко деке ушалтын.
Арыслан (зодиак тамга)
Тыгак ончо
Категорий:Зодиак тамга-влак
Луна хутор
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Каменный Брод (ола сынан посёлко)
Каменный Брод (Кам'яний Брід) — Украиныште Житомир велыште Звягель кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 533 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
Мелитополь
Мелитополь (Мелітополь) — ола Украиныште Запорожье велыште.
Эртымгорно
Оласе лӱм «Мӱй ола» грекла гыч.
Категорий:Запорожье велысе олала
Вадуц
Вадуц — ола, Лихтенштейнын рӱдолаже.
*
Ангрекум
Ангрекум (Angraecum) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Африкын да Мадагаскарын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 220 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Лебедань чодыра участок
Лебедань чодыра участок (Лесной участок Лебедань) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше участок.
Верланыме вер
Какшамарий ял деч 11 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Литератур
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Неполоковцы
Неполоковцы (Неполоківці) — Украиныште Черновцы велыште Черновцы кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 471 еҥ (2021 ий).
Категорий:Черновцы велысе ола сынан посёлкыла
Эр
Эр – йӱд деч вара кечын тӱҥалме ужашыже. Чын определенийже уке. Ондакше Кече лекме жапым «эр» манын лӱмденыт, тыглай гын, ты мут дене айдемын помыжалтме але Кечын лекме жапше гыч тӱҥалын кечывал марте жапым палемдат.
Тӱрлӧ широталаште да ийготын тӱрлӧ пагытлаштыже Кече лекмаш да Кече шичмаш тӱрлӧ жапыште лийын шога, но суткан чын палемдыме ужашлашкыже (эр, кече, кас, йӱд) тиде ок влиятле. Жапым да суткан ужашыже-влакым палемдыме айдемын биологический циклжылан кӱлеш. Мутлан, кочышым жапыштыже кочкаш да паша жапым рашемдаш. Эрдене кочмо кочышым эр кочкыш маныт.
Важ-влак
Категорий:жап
Попцово
Попцово (Попцово) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Марково ял деч 0,3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Днепр (ола)
Днепр (Дніпро) — ола Украиныште, Днепропетровск велын рӱдолаже.
Важ-влак
Категорий:Днипро Категорий:Миллионер-олала
Ӱткӱстыл
Ӱткӱстыл (Иҫке Иткүсте Старооткустино) – Российыште Пошкырт Элын Караидель кундемыштыже верланыше Артакуль ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 316 еҥ (2002 ий), 303 еҥ (2009 ий) , 312 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Караидель сола деч 25 километр (48 км – авто дене) касвел могырно верланен. .
Кугу Карш
Кугу Карш (Большая Каракша) — Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Шкаланка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 77 еҥ (2002 ий), 41 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Яраҥ ола деч 29.4 километр (38 км – авто дене) кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Ӱткӱстыл
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Караидель кундемысе илымверла
Ӱлыл Чирки
Ӱлыл Чирки (Нижние Чирки) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Чирки ял деч 1 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Ӱлыл Чирки Покшел Чирки, Кӱшыл Чирки, Изи Чирки ялла дене пырля ик пырляштарыме Чирки ялыш савырненыт.
Китиков, Александр Ефимович
Александр Ефимович Китиков (, Марий автоном область, У Роҥго кундем, Якайсола ял –, Йошкар-Ола) – марий йылмызе, шанчызе, профессор, фольклорист, филологий шанче доктор (1992), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1989).
Илыш корныжо
1936 ийыште Кугеҥер шымяиш школыш тунемаш каен, вара Роҥго школышто тунемын. 1948 ийыште И.С. Галкин дене Ленинградысе университетын Восточный факультетышкыже марий отделенийыш каят. Тунам тушко тунемаш пурышо  шагал лийынат, тиде отделенийжым почынат огытыл. Сандене кибернетика пӧлкашфизика дене экзаменым куча, но тунемаш огеш код.
1949 ийыште  Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын  историй-филологий факультетышкыже тунемаш пура да 1953 ийыште пытара.
1954 ийыште Роҥго кыдалаш школышто марий да руш йылмым туныкташ кая, тиддеч вара кок ий просвещений министерствыште марий йылме да литератур дене методистлан ышта.
1962-1969 ийлаште Марий радио ден телевидений комитетыште йоча да молодежь передачылаште редакторлан ышта.
1969 ий 1 ноябрь – В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтышто (МарНИИЯЛИ) пашам ышташ тӱҥалеш.
1971 ийыште Тарту университетыште марий калык тушто дене кандидатлык диссертацийым арала.
1978 ий – Йылмым, сылнымутым да эртыкым шанчын шымлыше марий институтын фольклор ден искусство секторын вуйлатышыже.
1980 ий – Йылмым, сылнымутым да эртыкым шанчын шымлыше марий институтын Ученый секретарьже да 1985 ий мучаш марте пашам ышта.
1992 ий – Москосо Тӱнямбал литературын Ученый Советыштыже "Пословицы и поговорки финно-угорских народов Поволжья и Приуралья (сравнительное исследование)" теме дене докторский диссертацийым арала.
Маштак
Маштак (Белки) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Китиков, Александр Ефимович
Кылвер-влак
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Маштак
Верланыме вер
Ӱштымбал ял деч 1 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1999 ийыште пеледыш тылзын 7-ше кечынже Маштак ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
История о четырех друзьях и волшебной палочке
Евгений Простомолотов
История о четырех друзьях и волшебной Палочке
заслуженный деятель,
отличник образования
Республики Казахстан
Визымъер казна пӧрт
Визымъер казна пӧрт (Казенный дом Визимьярский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Визымъер посёлко деч 3 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1965 ийыште Визымъер казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Кожлаял (Калтаса кундем)
Кожлаял (Ҡуҙлыял) (Козлоялово) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Амчемучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 218 еҥ (2002 ий), 216 еҥ (2009 ий) , 151 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 23 километр (29 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Тектэҥер (Поранча кундем)
Тектэҥер (Ворожцово) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Олор ял деч 6 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Аманур
Аманур (Аманыр, Амануры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 103 еҥ (2001 ий), 70 еҥ (2014 ий).
Тектэҥер (Поранча кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Тектэҥер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Аманур
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Тектэҥер (Поранча кундем)
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Кӱшыл Чисола
Верланыме вер
Кукнур сола деч 3,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Кӱшыл Чисола ден Ӱлыл Чисола ялла ик пырляштарыме Чисола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Тапшер (У Роҥго кундем)
Тапшер (Тапшер) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 192 еҥ (2002 ий), 153 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱшнӱр сола деч 4 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм
Яллан лӱмым Тапшер эҥер пуэн.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Викиувер:Марий Элыште туризм арня эрта
4-ше гыч 8-ше декабрь марте Марий Элыште туризм арня эрта.
Экскурсовод ден гид-влак туризмым увер-аҥар кумдыкышто вияҥдыме нерген кутыраш да мастар-классым эртараш тӱҥалыт. Тыгак йыргешке ӱстел, лекторий ден презентаций-шамыч да молат эртат.
«Кидшер» интернет-журналын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Калмашэҥер
Верланыме вер
Суксо ола сынан посёлко деч 31 километр эрвелне лийын шога.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пермь мландысе марий илымверла Категорий:Суксо кундемысе илымверла
Юмынйӱла
Юмынйӱла — Юмылан ӱшанымаш негызеш тӱняужмаш. Кажне тыгай тӱняужмашын посна йӱлаже, кумылтыш мут да радамже, инаныше айдеме-влакын ушемже уло.
Юмылан ӱшанымашым кондышо айдеме-влакым онаеҥ-влак маныт.
456
456 ий — V курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:456Категорий:V курым
Драма в таборе подмосковных цыган
Драма в таборе подмосковных цыган — Российысе кинофильм. Режиссёр — Владимир Сиверсен.
457
457 ий — V курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:457Категорий:V курым
Донецк
Донецк (Донецьк) — ола Украиныште, Донецк велын рӱдолаже.
Категорий:Донецк
Княгинино кундем
Княгинино кундем (Княгининский район) — кундем Угарман велыште, Россий. Рӱдӧ — Княгинино.
*
Нефтеюганск
Нефтеюганск (Нефтеюганск) — Ола Российыште, Ханты-Манси автоном йырвел — Юграште.
Важ-влак
Категорий:Ханты-Манси автоном йырвел — Юграсе олала
Мальцево почиҥга
Мальцево почиҥга (Починок Мальцево) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Литератур
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Лобанов, Ипполит Иванович
Ипполит Лобанов (Ипполит Иванович Лобанов) (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Немычсола ял) — курыкмарий серызе, почеламутчо, журналист, кусарыше, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1998), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1999).
Илыш корныжо
Ипполит Лобанов 1951 ийын шорыкйол тылзын 2-шо кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Немычсола ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий журналист-влак
Матюк Полк
Матюк Полк (Матюково) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Пӱрӧ (Ош Вичын эҥерйолжо)
Пӱрӧ вӱд (Бөрө, Бөре, Бирь) — Российыште Пошкырт Элыште йогышо эҥер, Ош Виче эҥерын пурла эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 128 километр.
Категорий:Пошкырт Элыысе эҥерла
Вилок
Вилок (Вилок) — Украиныште Закарпатье велыште Берегово кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 3 227 еҥ (2021 ий).
Категорий:Закарпатье велысе ола сынан посёлкыла
Викиувер: Марий Элыште Российысе калыкым возен налмашлан ямдылалтмаш кая
'''Марий Элыште Российысе калыкым возен налмашлан ямдылалтмаш кая. Правительстве пӧртыштӧ преписьлан ямдылалтме да эртарыме шотышто Республикысе комиссийын заседанийже лийын.'''
Элнан историйыштыже 12-шо перепись тений 1-ше гыч 31-ше октябрь марте эрта. Совещанийым Правительстве председательын икымше алмаштышыже Михаил Васютин вӱден.
Тудо палемден: перепись тӱҥалмешке 8 тылзе кодеш. Сандене чыла мероприятийым чаткан ямдылыман, калык коклаште умылтарыме да увер дене палдарыме пашам эртарыман.
Йодыштмашым эрташ шонышо-влаклан волонтёр-шамыч полшаш тӱналыт. Кызыт верлаште уремлам, пӧртлам ончыктышо пале-влакым тергат. Ситыдымаш верештеш гын, тудым вигак кораҥдышаш улыт. Заседанийын лектышыже почеш республикысе комиссийын паша планжым пеҥгыдемдыме.
«Марий Эл» кугыжаныш теле да радио компанийын сайтыштыже лудаш
Категорий:Викиувер
Викиувер:«Марла чын возена»
Тудо Марий тиште кечылан пӧлеклатеш. Акцийышке изижат-кугужат ушнен кертеш. Диктантым Йошкар-Олаште Кремлёвский уремысе 44 №-ан пӧртыштӧ возаш лиеш.
«Кидшер» интернет-журналын сайтыштыже лудаш Категорий:Викиувер
Мазепа (фильм, 1909)
Мазепа — Российысе кинофильм. Режиссёр — Василий Гончаров.
Кӧрж (эҥер)
Кӧрж эҥер (Керженец) — Юлын эҥерйолжо. Йогын кугытшо – 290 уштыш.
Категорий:Угарман велысе эҥерла
Викиувер: Сонарзе-влакын биатлонышт тений 7-ше мартыште эрта
'''Марий Элысе сонарзе-влакын биатлонышт тений 7-ше мартыште эрташ тӱҥалеш. Тудым Медведево районысо Песчаный полигонышто эртараш палемдыме.'''
Сонарзе-влакын биатлонышт поро йӱлашке савырнен. Кажне гана тудо Марий Элын эн тале сонарзыже-влакым чумыра да кугу пайрем семын эрта. Таҥасымашке ушнаш йодмашым Пӱртӱс поянлык, экологий да йырым-йырсе средам аралыме шотышто министерствышке 28-ше февраль марте пуыман.
«Марий Эл» кугыжаныш теле да радио компанийын сайтыштыже лудаш
Категорий:Викиувер
Першотравневое (ола сынан посёлко)
Першотравневое (Першотравневе) — Украиныште Житомир велыште Коростень кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 454 еҥ (2021 ий).
Категорий:Житомир велысе ола сынан посёлкыла
Ӱлыл Чисола выселке
Ӱлыл Чисола выселке (Выселок из деревни Нижнее Читово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кукнур сола деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште сорла тылзын 19-ше кечынже Ӱлыл Чисола выселке шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
У Стройко хутор
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко воктене лийын шоген.
Эртымгорно
Кызыт Шернур ола сынан посёлкын Пушкин уремын ужашыже лиеш.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кострижевка
Кострижевка (Кострижівка) — Украиныште Черновцы велыште Черновцы кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 2 683 еҥ (2021 ий).
Категорий:Черновцы велысе ола сынан посёлкыла
Ангулоа
Ангулоа (Anguloa) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 13 еш куэ уло.
Бостон
Бостон (Boston) — ола УАШыште, Массачусетсын рӱдолаже. Калыкчот 625 тӱж. еҥ наре.
Категорий:Бостон
Чуваший
Чуваший (Чăваш Республики, Чăваш Ен, Чувашская Республика, Суасламары Республика) — Россий Федерацйын ужашыже, Тудо Юлсер федерал йырвелыш пура.
Рӱдола — Шовакшэҥер.
Марий Эл, Татарстан, Сембер вел, Мордовий да Угарман вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
Категорий:Чуваший
Якутий
Саха (Якутий) Республик (Саха Республиката, Саха Сирэ, Республика Саха (Якутия)) — Россий Федерацйын ужашыже, Тудо Мӱндырэрвел федерал йырвелыш пура.
Категорий:Якутий
Пургыж (ыҥ-влак)
Пургыж мут ончыктен кертеш:
Изи Изаҥа
Изи Изаҥа (Малая Изаньга) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Кугу Изаҥа ял дене пырля пырляштарыме Изаҥа ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Юлъял (Яраҥ кундем)
Юлъял (Юльял) – Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Шкаланка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2002 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Common Voice
Common Voice — тиде чылалан кучылташ лийше уло тӱня гыч вӱмазе-влакын йӱкышт негызеш ыштыме йӱкан датасет. Йӱкан приложенийлам ышташ кумылан еҥ-влак датасетым машине туныктымаш модель-влакым туныкташлан кучылтын кертыт.
Проектым пашашке 2017 ийыште пеледыш тылзын 19 кечынже колтымо.
Ий (ыҥ-влак)
Ий мут ончыктен кертеш:
Казенный Ваштаршу
Казенный Ваштаршу (Васташуй Казенный) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Вечын сола деч 7 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1976 ийыште ял пытен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Мёртвые души (фильм, 1909)
Мёртвые души — Российысе кинофильм. Режиссёр — Пётр Чардынин.
458
458 ий — V курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:458Категорий:V курым
Сидорово
Сидорово мут ончыктен кертеш:
Львов
Львов (Львів, Lwów, Leopolis, Lemberg, לעמבעריק — Лемберик) — ола Украиныште, Львов велын рӱдолаже.
Категорий:Львов
Опалик
Верланыме вер
Ӱштымбал ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1999 ийыште пеледыш тылзын 7-ше кечынже Опалик ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Шанче доктор
Шанче доктор — СССР-ыште, Россий Федерацийыште да икмыняр СНГ элыште кӱшыл ступеньын кокымшо (шанче кандидат деч вара) шанче степень.
Сычи
Сычи (Сычи) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ленинсер
Ленинсер (Пыркемсола) (Ленинсир, Ленинский) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо илем. Калыкчот: 54 еҥ (2001 ий), 36 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык сола деч 17 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Сычи
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Сычи ял Марково ял деке ушалтын.
Ленинсер
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сычи
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Сидорово (Маскасола кундем)
Сидорово (Сидорово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше ял. Сидорово ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 236 еҥ (2002 ий), 220 еҥ (2010 ий) , 264 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Маскасола ола сынан посёлко деч 9 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Визымъер чодырам аралыме пӧрт
Визымъер чодырам аралыме пӧрт (Дом лесной охраны Визимьярский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Визымъер посёлко деч 6 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970 ийыште Визымъер чодырам аралыме пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Теми Шоръял
Теми Шоръял (Малый Шоръял) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Семисола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 100 еҥ (2004 ий), 97 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шордӱр ял деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Циклопогон
Тӱрлык-влак
Категорий:Шылтымнӧшман Категорий:Орхидей-влак
Самарканд
Самарканд (Samarqand) — ола Узбекистаныште, Самарканд велын рӱдолаже.