cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кӱчыкэҥер (Шале ял шотан илем)
Верланыме вер
Кугу Шале ял деч 3 километр касвел-эрвел могырно верланен.
Ирыкша казна пӧрт
Эртымгорно
Ирыкша казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Кӱчыкэҥер (Шале ял шотан илем)
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Ломбынер
Ломбынер (Кӹцкӹнер, Черёмухово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 30 еҥ (2001 ий), 21 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Микряк сола деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Лапкасола (Морко кундем)
Лапкасола (Лапкасола) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Шале ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2004 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Канторъял ял деч 9 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ирыкша подучасток
Ирыкша подучасток (Подучасток Ирыкша) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Ӱдырмо посёлко деч 50 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1950-ан ийлаште Ирыкша подучасток илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Сергеевка
Сергеевка (Сергеевка) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Михайловка сола деч 10 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1978 ийыште Сергеевка ял пытен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Киселёво (Марий Тӱрек кундем)
Киселёво (Киселёво) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Карлыган ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 282 еҥ (2000 ий), 210 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Карлыган сола деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Айбакнур
Айбакнур (Айбакнур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (2004 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Морко ола сынан посёлко деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Головино
Головино (Головино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Какшанмучаш сола деч 8 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Ушемнур
Ушемнур (Ушемнур) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 31 еҥ (2002 ий), 23 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Белоглоттис
Белоглоттис (Beloglottis < belos «пикш» да  «йылме») –  Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Йӱдвел ден Кечывалвел Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Кумъя казна пӧрт
Кумъя казна пӧрт (Казенный дом Кумьинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Кумъя сола деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Кумъя казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Тамакай
Тамакай (Тäмäкäй, Тюмакаево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пызыкнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2001 ий), 33 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пызыкнур сола деч 1 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Спасский
Спасский (Спасский) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Михайловка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 25 еҥ (2004 ий), 16 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Михайловка ял деч 10 километр йӱдвел-эрвелне могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Килемар казна пӧрт
Килемар казна пӧрт (Казенный дом Килемарский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 1 километр эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Алексеевка (Хлебниково ял шотан илем)
Алексеевка (Алексеевка) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 4 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1963 ийыште Алексеевка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кукурем
Кукурем (Кукрем) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Карлыган ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 64 еҥ (2000 ий), 61 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Карлыган сола деч 6 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кокла Шӱргыйымал
Кокла Шӱргыйымал (Средний Шургумал) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Руш Шӱргыйымал ял дене пырля ик пырляштарыме Кугу Шӱргыйымал ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Гребнево
Гребнево (Гребнево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Какшанмучаш сола деч 7 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Гребнево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Марков
Марков (Марковы, Барковка) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 30 еҥ (2001 ий), 21 еҥ (2014 ий).
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Самкино казна пӧрт
Самкино казна пӧрт (Казенный дом Самкинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 10 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Самкино казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Федотово (У Торъял кундем)
Федотово (Федотово) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Литератур
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Малокумьинский казна пӧрт
Малокумьинский казна пӧрт (Казенный дом Малокумьинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Кумъя сола деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Малокумьинский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Акпарс Шӱргӧ
Акпарс Шӱргӧ (Испаринск) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 8 еҥ (2003 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ердӱр ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Васильев, Альберт Александрович
Альберт Васильев (Альберт Александрович Васильев) (, Марий АССР, Морко кундем, Изи Маршан ял) — марий серызе, почеламутчо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
Йоча жап
Альберт Васильев Морко районысо Изи Маршан ялыште кресаньык ешеш шочын. Аваже тÿрлӧ пашашке коштын гын, ачаже шофер сомылым шуктен. 1964 ийыште Изи Кугунур школын икымше классышкыже кая. Кандаш ияш кум меҥге наре торашке шинчымашым погаш коштеш. Ача-аваже тудо жаплан кугун тунемше лийыныт (шым классым пытареныт), сандене изи Альбертымат сайын тунемаш кумылаҥден шогеныт. Тылеч посна, эше нуно моткоч лудаш йӧратеныт. Кидышт гыч «Роман-газета», «Ончыко» журнал, «Марий коммуна» газет але шочмо йылме дене лекше книга каен огыл.
Вера Семёновна ден Александр Васильевич вич йочам,  ончен куштен, йол ӱмбак шогалтеныт. Ача-ава, кÿтÿм кÿтен, оксам ыштен, икшывыштым туныктеныт. Пашалан верч йочаштым тунемме деч нигунамат коден огытыл. Альбертын акаже агроном, Римма шÿжарже ветеринар врач, Люба туныктышо, Вадим шольыжо тӱвыра пашаеҥ лийыныт. Ачажын уста гармоньчо улмыжо Вадим эргыжлан куснен.
1972 ийыште кандаш классым тунем пытарымеке, Альберт Александрович артист лияш шонен. Но аважын «Артист паша – паша огыл» манын вурсымыжлан кӧра, ÿчым ыштен, Ежово селасе Марий совхоз-техникумыш зоотехниклан тунемаш пурен.
Пашам ыштыме жап
1976 ийыште Марий совхоз-техникумым тунем пытара да Советский район Кугунур ялысе «Вперед» колхозышто зоотехниклан ышташ тÿҥалеш. Кок тылзе гыч армийыш налыт. 1976–1978 ийлаште Совет Армий радамыште служитла. 1982 ий гыч тÿҥалын, Роҥго селаште ила, тÿҥ зоотехник сомылым шукта.
Армий деч вара Моско оласе милиций школыш тунемаш да пашам ышташ тÿҥалаш темленыт, икмыняр жап гыч ÿжмашымат колтеныт. А тудо шочмо кундемым, ача-ава пелен лиймашым ойырен налын. Жап эртымеке, ала йоҥылыш ыштенам, кайыман ыле шонымаш вуйыш шуко гана толын пурен.
1978 ий гыч тÿҥалын, Морко кундем Роҥго селасе «Дружба» колхозын фермыжым вуйлата,  а вараже Советский районысо Ленин лÿмеш колхозышто тÿҥ зоотехниклан да комплекс начальниклан ышташ тÿҥалеш. 1982 ийыште, «Мир» колхозыш кусна. Тиде жапыштак, паша деч кÿрылтде, Марий кугыжаныш университетым заочно пытара.
Еш
Пелаш: Маргарита.
Сылнымут корно
Почеламутым А. Васильев молын семынак изиж годым возаш тÿҥалын. Шкаланжат вучыдымын лийын. Чынжым ойлаш гын, икымше почеламутшо, мыскара йӧре тыге манына, рвезе-йолагайын пашаже лийын. Тÿҥалтыш класслаште почеламутым лудаш да тудым йӧраташ туныктышо Елизавета Семеновна Лисицына кумылаҥден. А шке возаш А. Васильев 1969 ий февраль тылзыште тӧчен ончен. Тиде пашалан самырык туныктышо Елизавета Егоровна Кудряшова латкок ияш рвезын кумылжым савырен моштен. Тудо  йоча-влаклан теле нерген кок лаштык деч шагал огыл сочиненийым возен толаш кÿштен. «Темым почеламут денат почын пуаш лиеш, кок куплетат сита», – ешарен. Изи Аликын почеламутшым туныктышо мокталтен. Вара школысо «Шоҥшо» пырдыжгазетыштат самырык авторын возымыжо чÿчкыдын кояш тÿҥалын.
Тыге 1971 ийыште икымше «Апрель» почеламутшо «Ямде лий» газетыште савыкталтын. Тушечын пӧлек шотеш Н. Лекайнын «Кÿртньӧ вий», М. Азмекейын «Пÿртÿс муро» книгаштым колтеныт.
Техникумыштат эреак возен шоген, икмыняр почеламутшо Медведевыште лекше «Коммунизм корно» райгазетыште савыкталтын. Кугу полышым, поро ой-каҥашым тудлан тушто пашам ыштыше марий писатель Владимир Любимов пуэн. Совхоз-техникумышто руш йылмым да литературым туныктышо Галина Викторовна Софроноват сылнымутлан эреак шÿмаҥден шоген. Тыште тунеммыж годымак А. Васильев руш поэзийын шÿшпыкшӧ С. Есенинын, марий шомакын юзыжо-влак В. Колумбын да А. Степановын мурпогышт дене палыме лиеш,  ÿмырешлан йӧратен шында, книгаштым кÿсеныштыже нумал коштеш, шке йÿкшым, семжым кычалаш тÿҥалеш.
1981 ийыште икымше гана самырык литератор-влакын «Сылнымут шыже» семинар-совещанийышкышт логалеш, тушто уста поэт-влак Семен Вишневский ден Михаил Якимовын вÿдымӧ тÿшкаште шке почеламутшо-влакым лудеш, йолташыже-влакын аклыме ойым колеш.
1990-шо ийлаште кок книгаже лектеш: «Тыгае палыме чыла» (1992) да «Саман, мый корныеҥет омыл» (1999). XXI-ше курым тӱҥалтыште почела-почела эше икмыняр книгаже марла да рушла лектыт: «Ӱж мыйым» (2000), «Разговор со Временем» (2001), «Кӧраныза» (2002), «Алят мый шкемым кычалам» (2005), «Ӱшаныза» (2008).
Семенова О., Яковлева Г. Альберт Васильевын поэзийже
Самырык годым кажне айдемын ушыштыжо тÿрлӧ шонымаш пӧрдеш, уш-акыл тÿрлӧ проблемым тарватылеш, шонкала. Поэт-влакынат лач тыгак лиеда. Нунынат шонымашышт моткоч тÿрлӧ, шкешотан. Ик возышынат сылнымут аршашыже вес поэтын дене икгай ок лий: нунын чоншижмашышт, илыш умылымашышт тÿрлӧ, ойыртемалт шогышо. Теме да идей могырым гына мутйогынышт икгай лиеда. Но тыштат шке семын йоҥга: иктыже утларак илышын тӧрсыржӧ нерген воза, весыже – йӧратымаш, пÿртÿс, шочмо мланде нерген.
Моткоч шкешотан Морко районын эргыже, Советский районын уста возышо Альберт Васильевын мутсаскаже. Тудо мемнан саманыште возышо поэт. Самырык поэтын таче кечылан илышыш лекше, калыкыште кумылын налме вич шӧртньӧ падыраш гай книгаже уло. Нылытше марла возалтыныт, а визымшыже – марла гыч руш йылмыш кусарымаш. Эн тÿҥалтышыже, молылан корным почшыжо – «Тыгае палыме чыла» (1992). Тышке автор эн тÿҥалтыш почеламутлажым пуртен. Чылаже книгаш 33 почеламут шыҥен. Мутат уке, кажныже авторлан шерге, лишыл: самырык айдеме  илыш нерген шонкала, тудым умылаш тырша, илен лекташ вийым  кычалаш да лудшын  чонешыже ÿшаным шыҥдараш тӧча. Но тиде сборникын эн тÿҥ ойыртемже весыште: поэтын тÿҥалтыш мурпашаштыже койынак  ончыл верым поэзий нерген  шонкалымаш налеш. Икымше страницыште почеламутшын лÿмжат – «Мурышо шÿм». Мурызын ойжо раш:"Куку огыл, шÿшпык огыл – Тиде илышна мура. Турий огыл, шырчык огыл – Тиде мыйын шÿм мура… (Васильев: 1992: 3)"
Авторлан лирика – ÿшанле йолташ, илышым илен эртараш, чоным луштараш сай полыш:"Пу кидетым, лирика, Таҥла ошкылаш… … Шулдырым пу, лирика, Кÿшкӧ чоҥешташ. (Васильев: 1992: 4)"
Тыге поэт поэзий деч йолташ семын пырля чоҥешташ, илыш мучко ошкылаш, ваш-ваш полшен шогаш йодеш. Поэт, олицетворений йӧн дене пайдаланен, сылне образ-влакым чоҥа.
Шонкалымаш сынан муро аршашыже-влакат пеш сылнын йоҥгат: таҥыстарымаш, эпитет да кеч-куштат олицетворений йӧн эреак ончылно.
Тыгаяк кугу верым тиде сборникыште йӧратымаш тема налеш. Тудо ни прозышто, ни драматургийыште, ни поэзийыште – нигуштат шеҥгелне ок шого, сылнымут гыч ок йом. Волгенче гай волгыдо, кÿдырчӧ гай виян, тале тудо Альбертынат мурпашаштыже. Утларак чонеш пижше улыт: «Ломбо», «Шÿм сравоч», «Мый йодам…», «Лий тый пеленем», «Мый палем гын…», «Ом йод, ом сӧрӧ…». Йӧратымашын ныжыл кумылжым да тунамак чон колянымыжым ончыкташ поэт, пÿртÿс сÿретым моштен кучылтын, айдемын кӧргӧ чоншижмашыжым устан почын пуа.
Марий поэзийыште шочмо эл да пÿртÿс эреак кугу верым налын шоген. А Альбертын тиде сборникыштыже тыгай сынан почеламут шагалрак шижалтеш. Молан тыге? Ала поэт шочмо ялыштыже ок иле да чонжым ынеже турж?.. Садланак, очыни, шочмо-кушшо велже нерген возымо годым шомак кылдыш-шамыч ала-кушеч кӧргӧ гыч шолын лектыт, лудшынат шÿмжым, чÿчкыдырнак кÿлткаш таратат:"Кумык возын, толкыным шупшалын, Ший Ӱшÿтым порын саламлем. Шинче вÿдым урзо тич кошталын, Пуракаҥше шÿргым шÿалтем. (Васильев: 1992: 8)"
Чынак, тиде почеламутышто моткоч келге шонымаш шылын. Тыгай корнылам колын, шочмо верет шарналтет да шинча тунамак вÿдыжга: мошта поэт айдеме кумылым пудыратен. Шочмо мланде айдемылан эн шерге, ава гаяк эре лишыл.
Икымше сборникыштыже А.Васильев шуко йодышым шында, ала шке йÿкшым поэзий тÿняште шергылтарымыже  ден йоҥылышым ышта. Уке, нимынярат корныжо йоҥылыш огыл. Тидым «Саман, мый корныеҥет омыл» (1999) кокымшо сборникше пеҥгыдемда. Чумыр книгажын лирический геройжо тÿшка пашаште «айдеме айдемылан – йолташ» кумыл дене илен тунемын. Тудо шÿм-чоным корштарыше йодыш-влаклан йӧсланен вашмутым кычалеш. Тидланже Юмо дечат йодаш ок аптыране:"Ой, Юмо, Юмо, нимат ом пале, Улат гын, полшо йомшо эргычлан… Нигунамат мый тыйым шым сӧрвале, Кеч ик гана да полшо чонемлан! (Васильев: 1999: 7)"
А шканже тыгай иктешлымашым ышта:"Саман, Мый тыйын корныеҥет омыл… (Васильев: 1999: 6)"
Виян йоҥгалтеш сар темыжат. Тудынат чонжо ава да ÿдыр, пелаш да шÿжар шинчавÿд дене шортеш."Адак шуҥгалте кÿшыч шÿдыр Кава ден мланде ушнымашке… Шортеш ава, шортеш ик ÿдыр – Салтакым кондышт колоткаште."
Тыге ойла А.Васильев «Адак чылан салтак гыч огыт пӧртыл» почеламутыштыжо. «Пӧрдеш тÿня, чон йӧсын кычкырен» манмыж дене уло элнан йӧсланен илымыже, сар деч вара кугу ойгым ужмыжо нерген ойла. Самырык поэт вашмутым кычалеш да, молан самырык тукым кола? Йодышлан тыгерак вашешта:"Кӧлан гын ойго, а кӧлан гын Шӧртньӧ – Кузе тыгайыш шуынат, элем?!" – ик вашмут да вес йодыш. Чынжымак, илышыште йодыш нимучашдымын шуко.
Тыгак поэт шке мурпашаштыже кӧранымаш нергенат мутым луктеш. Чынжымак, айдеме эреак сайлан, моторлан, пиаллан кӧранаш йӧрата. Южыжын тудо поро огыл шонымашан, а весыжын – шÿм-чон гыч лекше, йӧратыме кумылан. «Кӧраныза…» почеламутыштыжо нимоланат кӧранаш ок кÿл манеш, молан манаш гын чылажат тÿнямбалне ик жаплан гына:"Кавасе ÿжаралан пеш ида кӧране – Нӧлтеш моторын, но вашке шула… (Васильев: 2002: 4)"
Тыгеракын, самырык поэт Альберт Васильевын йодышыжо пеш шуко, шонкалымашыжат тÿрлӧ шотан. Чыланнамат тургыжландарыше йодыш-влакым, тÿрлӧ образ-влакым кучылтын, шке ойыртемалтше мутаршашыш пидын почаш тырша. Пÿртÿсын, шочмо мландын айдемын илышыштыже налын шогымо верышт нерген шонкала, чыным кычалеш. Молан таче кечын илышна тыгай пуламырыш шуын, молан калыкыште ваш умылымаш, ваш эҥертымаш кенета йомын? Нине йодыш-влаклан вашмутым кычалше лирический геройжо – илышыште ондалалтше, но але ÿшаным йомдарыдыме, сайын гына вучышо айдеме.
(Студенческая наука и XXI век: материалы научн.-практ. конф. студентов по итогам НИР за 2003 г. Йошкар-Ола, 2004. С.66–69).
Иванов И.С. Поэтын йылме сылнылыкше
<…>
А. Васильевын поэзийыштыже кресаньыкын шошымсо тургым мланде пашажат сÿретлалтеш. Теве ик почеламутыштыжо тудо тыге воза:"Лач лийже муро, сур турийын муро, Пашаче еҥын сомылжым аклаш. Тунам пиал верч йоҥгата ший нурыш Лектеш адак кресаньык куралаш (44 с.)."
Поэт пукшышо, илаш полшышо нурым сӧрастарыше ший эпитет дене моктен каласен. Сылнештарыме йӧнын вожшо келге. Пеш шукерте ожно шергакан, мотор ший ÿзгарым моктеныт. Вараракшым сылнылыкше нерген гына ойлаш тÿҥалыныт. Авторын поэзийыштыжат тидым чÿчкыдын вашлийына (44, 53, 66, 90, 146 с.).
Мотор кеҥеж пагытым сÿретлашат А. Васильев кÿлеш сымыстарыше поэзий образым, мут чиям муын моштен. Мутлан, «Мӧршудышко лупс пырче-шамыч возын…» почеламутышто кок сылне строфам тÿслен ончалына:"Мӧршудышко лупс пырче-шамыч возын Шÿлат чевер саска ден иквереш. Чучеш, кава гыч шÿдыр-влак камвозын Колтеныт вожым курык тайылеш. Тунар чот шуко, кеч пÿям пÿяле, Эр кечыйол ден модыт, юарлат. Чолга шинчаштым мыланем пÿялын, Эртен ит кай ман, пуйто сӧрвалат (45 с.)"
Тÿрлӧ сылнештарыме йӧным келшышын кучылтын, поэт мотор сÿретым пуэн. Теве икымше строфаште чевер саска нерген мутым лукмо. Автор татар йылме гыч пурышо чевер эпитет дене пайдаланен. А. Васильев тиде мутым эскерен, эн кÿлеш годым гына кучылтын. Марий сылнымут тÿняште гын чевер эпитет утыждене чÿчкыдын вашлиялтеш. Тыге шке ямжым икмыняр-гынат йомдарен.
Мӧршудысо лупс аршаш йошкар саскаж дене пырля «эр кечыйол ден пуйто модын, юарлат», лирический геройлан шинчаштым чолган пÿялыт (45 с.). Айдеме кумыл дене келшыше сÿретым пуымо, олицетворений йӧн палдырна. <…>
С.Г. Чавайн гыч тÿҥалын, марий писатель-влак уэш-пачаш каласыме йӧным моштен кучылтыт. А.Васильеват южгунамже возымашкыже ик мутымак уэш-пачаш пуртен колтен, икгай йÿк йоҥгалтмым тÿзатен. Теве почеламутысо ик строкаштыже гына уэш-пачаш каласымым ужына."Эх, шыже, шыже, тый кеҥежын Ош йÿксӧ мурыжо улат. Темен коден ялнан леҥежшым, Умбаке, телыш, ошкылат (36 с.)."
Почеламутын пытартыш строфажын икымше поэзий корныштыжо шыже мут уэш-пачаш каласалтын, обращений семын йоҥгалтеш, кумылым савыра.
Южгунамже почеламутын посна строкаже-влак ик мут денак тÿҥалалтыт. Шомак толмашаш, «Кӧраныза» почеламутым ончалына."Кӧраныза йыштак ÿжаралан эрдене – Эн ончыч кече дене мутлана. Кӧраныза лышташланат шыже кастене – Кузе моторын ÿмыржым шукта! Кӧраныза – мурен моштем мый шÿшпык семын, Кодам шарнашда муро кумылан… (112 с.)."
Палемдыме мурсаскаште кӧраныза мут посна строка тÿҥалтышым «тÿрла», икгай йÿк йоҥгалтмашым, шкешотан рифмым ышта.
Инверсий йӧн дене чоҥымо предложений, уэш-пачаш каласалтын, анафорым ышта, тыгак покшел рифмат шочеш."Ыле жап тугае, Ыле жап мÿй гае, Рвезылык поранла Кумылым ÿштеш (48  с.)."
Авторын поэзийыштыже эпифор йӧнымат вашлийына. Теве мурызо йӧратымаш лирике сынан почеламутыштыжо тыге воза:"Ӱж эрдене мыйым, Ӱж кастене мыйым. Ӱж эрелан мыйым Пеленет лияш… (89 с.)."
Тыге возымо ныл поэзий корно гыч кумытшо мыйым мут дене мучашлалтын. Икгай йÿк йоҥгалтмым колына.
А. Васильев южгунамже акромонограмме йӧн денат пайдалана. Мутлан, авторын мурпогыныштыжо лудына:"Шыжын шӧртньӧ-той йолваже Мыйын шÿмым тарвата. Кайыккомбо-влак тÿшкаште Мыйын кумыл чоҥешта. Чоҥешта умбак, торашке, Кайык-влак дене кеҥеж. Шыже йÿр, кырен окнашке, Мыйын кумыл ден шортеш (31 с.)."
Палемдыме мурсаска ужашыште икымше строфан нылымше поэзий корныжо чоҥешта мут дене мучашлалтын. Кокымшо строфан икымше корныжат чоҥешта шомак денак тÿҥалалтын.
Чытамсыр чонан кажне писатель кажне произведенийжын йылме сылнылыкше нерген шона. Эн келшыше мутым лач шке верыштыже кучылташ тырша. Кÿлеш годым у ойымат, шомакымат шонен луктеш. Теве поэт шулдыран ой семын воза: «Ял вет кугу олан аваже» (260 с.). Поэзийым шÿм памаш манме (15 с.). Кумыл оҥгыр (17 с.), лышташ поран (152 с.), чинче вÿд (40 с.) ойсавыртыш-влакат оҥай улыт. У семын каласыме кокла гыч южыжым келшыше, манаш ок лий, очыни. Мутлан, поэзийым чонорва семын ончыктымо (26 с.).автор мутчача шомакымат шонен луктын. Мурызын лирический геройжо тыге ойла:"Мутчача ден модын мый шым мошто, Савыралын шым керт кумылет. Ӱвыра гай пижын веле коштшым Нальыч ойырен тый шкаланет (79 с.)."
Тыге возымаште мутчача икшыве-влакын модмышт годым кучылтмо шомакым ончыкта. Пÿчӧ мут шотыштат «шуан» шомакым каласаш логалеш. Теве поэт сылнымут ойжым тыге чоҥа: «Корно гочын пÿчӧ ошкылеш ласкан» (29 с.). Вет мемнан кундемыште пÿчӧ огыл, а шордо ила. Калык коклаште шордо олмеш чÿчкыдын пÿчӧ манын кутырат. Поэтат тиде мут денак пайдаланен.
Альберт Васильев лирике деч «чонеш тулым пижыкташ, ныжылгын мураш» йодын (13 с.). Поэтын шонымыжо шукталтын. Мурсаскаже сылне, туто.
Мутмастар кÿшкӧ чоҥештыме поэзий шулдыр нергенат ойым луктын. Сылнымут пашаште эреак уло чон куат дене уым кычалме годым эше утларак сеҥымашыш шуаш лиеш. Кызыт Альберт Васильев тачысе марий поэзийыште шкешотан, сылнылыкым вияҥден толшо мурызо. Поэзийын тÿрлӧ жанржым моштен кучылтын, шочмо литературнам шуко у произведений дене пойдарен кертеш.
(Ончыко. 2015.  № 9. С. 145–151).
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
Шемэҥер
Шемэҥер (Демушенки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Масканур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кӱанпамаш ял деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кокла Руясола
Кокла Руясола (Средняя Руясолаа) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кельмаксола ял деч 1 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Кугу Руясола ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Стретенский высылке
Стретенский высылке (Казенный дом Самкинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Эртымгорно
1930-ан ийлаште Стретенский высылке Стретенск ялыш савырнен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Архангельск (Марий Тӱрек кундем)
Архангельск (Архангельск) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
1960-ан ийлаште Алексеевка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Калашникова Лариса Вячеславовна
Лариса Вячеславовна Калашникова (1979 теле 1, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем) – марий шанчызе, туныктышо.
Илыш корныжо
Лариса Вячеславовна Калашникова 1979 ий теле тылзын 1-ше кечынже Марий АССР Морко кундемыште шочын.
1994 ийыште Кумыжъял кыдалаш школын индешымше классшым тунем пытарен.
1994 – 1996 ийлаште Йошкар-Оласе педучилище пеленысе англичан йылмылан тӱткышым ойырышо 10-ше, 11-ше лицей класслаште тунемын.
1996 – 2001 ийла - Марий кугыжаныш университетын историй да филологий факультетын тунемшыже.
2002 – 2005 – Марий кугыжаныш университет пеленысе аспирантурын тунемшыже (шанче вуйлатышыже – филологий шанче доктор, профессор Р.А. Кудрявццева).
2004 – 2006 ийлаште Финляндийысе Турку университетыште стажировкым эрта, финн йылмым тунемеш, марий йылмым туныкта.
2007 – 2008 – Морко кундемысе Кожлаер тӱҥ школын туныктышыжо.
2008 – 2011 – Марий кугыжаныш университетын тӱнямбал кыл факультетын (рушлаже – факультет международных отношений) туныктышыжо.
2011 – 2014 – тӱнямбал кыл да калык кокласе кыл кафедрын кугурак лаборантше, тунамак 2012 – 2013 ийлаште чумыр да финн-угор йылмышанче кафедрын туныктышыжо.
2014 – 2016 – «Марий школ» лабораторийын пашаеҥже.
2017 – 2019 ийлаште МарКУ-со "Филологическое образование в этнокультурной среде" магистр программыже дене тунемше.
2019 ий гыч Марий кугыжаныш университетын калыкле тӱвыра да тӱвыра кокласе кыл интитутысо финн-угор да таҥастарыме йылме-влак кафедрын туныктышыжо. 2022 ийыште Чуваш уриверситетысе советыште "Типологические разновидности марийского рассказа второй половины ХХ века (поэтика композиции)" темылан возымо кандидаток диссертации арален (шанче вуйлатышыже - профессор Р.А. Кудрявцева). 2021 ий гыч Йошкар-Олаште Кугыжаныш да муниципал управлений кушыл колледдыште пашам ышта.
Книга-влак
·       Калашникова Л.В., Бояринова Г.Н. А. Юзыкайнын «Маска вынем» романжым лончылымаш: тунемме да полыш книга. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2002. 62 с.
·       Аксиологическая парадигма марийской литературы ХХ-ХХI веков: коллект. монография / Мар. гос. ун-т; Р.А. Кудрявцева, Т.Н. Беляева, Г.Е. Шкалина, И.П. Карпов, Н.В. Гусева, Л.В. Калашникова, М.В. Рябинина, В.И. Шабыков. Йошкар-Ола, 2019. 353 с.
Статья-влак
·       Разновидности психологического рассказа в марийской литературе 1960-х – 1980-х годов // Вестник Чувашского университета. 2008. № 1. С. 287–291.
·       Нарративная конструкция рассказа Вяч. Абукаева-Эмгака «Жребий» // Филологические науки. Вопросы теории и практики. 2015. № 4 (46). Ч. 2. С. 91–94.
·       Лирический рассказ Ю. Артамонова Кокшага ты моя, синеокая» (поэтика композиции) // Финно–угорский мир. 2015. № 1. С. 51–55.
·       Рассказ В. Бояриновой «Пояс» как автобиографическое повествование // Вестник Марийского государственного университета. 2018. Т. 12. № 1. С. 129–135. (в соавторстве с Кудрявцевой Р.А.).
·       Ценность человеческой жизни в рассказах Ф. Майорова «Кленовый лист» и О. Генри «Последний лист» (сравнительный анализ) // Казанская наука. 2018. № 9. С. 27–31 (в соавторстве с Кудрявцевой Р.А.).
·       Аксиологическая антитеза в образной системе марийского нравственно-психологического рассказа второй половины ХХ века // Вестник угроведения = Bulletin of Ugric Studies. 2019. Т. 9. № 3.  С. 427–438 (в соавторстве с Кудрявцевой Р.А.)
·       Tatyana Belyaeva, Raisia Kudryavtseva, Marianna Ryabinina, Larisa Kalashnikova, Nadezhda Guseva, Elena Petrova. THE VALUABLE COMPONENTS OF THE PROBLEMATICS AND THE IDEOLOGICAL WORLD OF LEONID YANDAK’S NOVELS // Abstracts & Proceedings of ADVED 2018 – 4th International Conference on Advances in Education and Social Sciences, 15–17 October 2018 – Istanbul, Turkey. Istanbul: OCERINT (International Organization Center of Academic Research), 2018. Pp. 374–377 (в соавторстве). URL: http://www.ocerints.org/adved18_e-publication/papers/168.pdf
·       Композиция марийского лирического рассказа 1970-х годов на примере рассказа Ю. Артамонова «Кокшага ты моя, синеокая» // Проблемы марийской и сравнительной филологии: сб. статей / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2014. С. 164–169.
·       «Гибридные» формы марийского лирического рассказа второй половины ХХ века // Вестник Марийского государственного университета. 2015. № 1(16). С. 74–78.
·       Цикл рассказов В. Александрова «И осенью поет кукушка» // Проблемы марийской и сравнительной филологии: сб. статей / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2015. С. 203–208.
·       Сказовые традиции в композиции рассказа В. Бояриновой «Съездили в гости» // Проблемы марийской и сравнительной филологии: сб. статей / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2017. С. 141–144.
·       Рассказ М. Илибаевой «Раскопанная грядка»: психологизм и нравственно-ценностные установки автора // Богатство финно-угорских народов: материалы V Межд. финно-угорского студ. форума (г. Йошкар-Ола, 24–26 мая 2018 г.) / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2018. Вып. 5. С. 80–82.
·       Художественное пространство произведений А. Мичурина-Азмекея в аксиологической проекции // Студенческая наука и XXI век. Т. 16. № 1(18). Ч. 2. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2019. С. 76 – 78.
·        Отчаявшийся человек в ценностной концепции автора в рассказе В. Бердинского «Месть» // Богатство финно-угорских народов: материалы VI Межд. финно-угорского студ. форума (г. Йошкар-Ола, 15–16 мая 2017 г.) / Мар. гос. ун-т. Вып. 6. Йошкар-Ола, 2019. С. 62-64.
·       Образ рощи (ото) как средство выражения аксиологической концепции автора в творчестве С.Г. Чавайна // Проблемы марийской и сравнительной филологии: сб. статей / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2019. С. 318–321.
·       Марийский рассказ второй половины 1950-х – 1960-х гг. // Актуальные проблемы межкультурных и межъязыковых контактов: материалы науч.-практ. конференции, посв. 90-летию со дня рождения проф. Н.Т. Пенгитова / МГПИ им. Н.К. Крупской. Йошкар-Ола, 2004. С. 147–149.
·       Лирический рассказ в марийской литературе 1950-х – 1970-х годов (поэтика жанра) // Проблемы марийской и финно-угорской филологии: материалы II Всерос. науч.-практ. конференции, посв. памяти проф. Н.Т. Пенгитова / МГПИ им. Н.К. Крупской. Йошкар-Ола, 2007. С. 107–112.
Федюнята
Федюнята (Федюнята) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Кӱйык
Кӱйык (Мамсинер) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Карлыган ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2000 ий), 60 еҥ (2010 ий).
Федюнята
Верланыме вер
Элембай сола деч 8 километр йӱдвелне лийын шоген.
Калашникова Лариса Вячеславовна
Статья-влак
·       Марийский рассказ рубежа XX–XXI веков (проблема жанра) // Тезисы секционных докладов X Межд. конгресса финно-угроведов. Ч. 3. Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2005. С. 158.
Кӱйык
Верланыме вер
Кугу Карлыган сола деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Федюнята
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1985 ийыште ага 30-шо кечынже Федюнята ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кӱйык
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Часовенцы
Часовенцы (Часовенцы) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Калашникова Лариса Вячеславовна
Статья-влак
·       Бытовой рассказ в марийской литературе середины 1950-х – середины 1980-х гг. // Модернизация системы образования в области международных отношений, иностранных языков, связей с общественностью, документоведения и менеджмента: сб. материалов XI науч.-практ. конференции с межд. участием ФМО по итогам НИР за 2008 год / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2008. С. 35–40.
Часовенцы
Верланыме вер
Элембай сола деч 1 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Калашникова Лариса Вячеславовна
Статья-влак
·       Приложение: Перечень марийских рассказов, опубликованных в период с 1950 по 1985 гг. // Кудрявцева Р.А. Марийский рассказ в контексте отечественной литературы 1950-х – начала 1980-х годов (стилевая и внутрижанровая дифференциация): моногр. очерк / мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2010. С. 46–98.
·       Психологизм в рассказах М. Илибаевой // Современные проблемы финно-угорских языков и финно-угроведения: материалы Всерос. науч. конференции (Йошкар-Ола, 16 сентября 2010 г.) / МарНИИЯЛИ им. В.М. Васильева. Йошкар-Ола, 2011. С. 44–49.
Часовенцы
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Калашникова Лариса Вячеславовна
Статья-влак
·       Бытовой рассказ в марийской литературе второй половины XX века // Языки, литература и культура народов полиэтнического Урало-Поволжья (современное состояние и перспективы развития): материалы VIII Межд. симпозиума «Языковые контакты Поволжья» (18–20 августа 2011 г.) / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2011. С. 359–364.
·       Поэтика комического в рассказах Ю. Галютина // Социокультурное развитие Республики Марий Эл: История и современные процессы (к 90-летию Республики Марий Эл): материалы Всерос. науч.-практ. конференции 28–29 октября 2010 г. / Мар. гос. ун-т. Йошкар-Ола, 2011. С. 195–197.
·       Поэтика автобиографического рассказа В. Бояриновой «Пояс» // Волонтерство. Наука. Образование: сб. тр. Всерос. 52-й науч. студ. конф. Чебоксары: Изд-во Чуваш. ун-та, 2018. С. 64–65.
·       Аксиология и поэтика рассказа Ю. Артамонова «День Победы» // Человек. Гражданин. Ученый (ЧГУ-2018): сб. тр. Регион. Фестиваля студентов и молодежи (Чуваш. гос. университет им. И.Н. Ульянова, 4-8 декабря 2018 г.). Чебоксары: Изд-во Чуваш. ун-та, 2019. С.190 – 191.
Сельхозтехника
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 1 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Митрисола (Курыкмарий кундем)
Митрисола (Митрисола, Митряево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 156 еҥ (2001 ий), 140 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Микряк сола деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Калашникова Лариса Вячеславовна
Кылвер-влак
https://marsu.ru/university/personalities/personal/detail.php?ELEMENT_ID=32862
Сельхозтехника
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Калашникова Лариса Вячеславовна
Кылвер-влак
https://www.gramota.net/articles/issn_1997-2911_2015_4-2_24.pdf
http://elibrary.udsu.ru/xmlui/bitstream/handle/123456789/16997/53.pdf?sequence=1
Музывален казна пӧрт
Музывален казна пӧрт (Казенный дом Музываленский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Кумъя сола деч 6 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Музывален казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Циррхей
Циррхей (Cirrhaea) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Бразилийын шуко верлаште кушшо пеледыш.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Долбачи
Верланыме вер
Элембай ял деч 2 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Дубовлян
Дубовлян (Дубовляны) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 5 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шура ял деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Сретенка (У Роҥго кундем)
Сретенка (Сретенка) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Токпайэҥер сола деч 8 километр кечывалвелне лийын шоген.
Алсола
Алсола (Алдышка) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 79 еҥ (2004 ий), 48 еҥ (2010 ий).
Сретенка (У Роҥго кундем)
Эртымгорно
1960 ий тӱҥалтыште Сретенка ял пытен.
Алсола
Верланыме вер
Кораксола ял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Сретенка (У Роҥго кундем)
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Васькин почиҥга
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 9 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1965 ийыште Васькин почиҥга ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Ерӱмбал
Ерӱмбал (Ерумбал) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 150 еҥ (2003 ий), 132 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ердӱр ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Кугилансола
Кугилансола мут ончыктен кертеш:
Пӱнчыдӱр казна пӧрт
Пӱнчыдӱр казна пӧрт (Казенный дом Пинжедурский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Златополь
Златополь (Златополь) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Пӱнчыдӱр казна пӧрт
Верланыме вер
Кумъя сола деч 7 километр йӱдвелне лийын шоген.
Златополь
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Пӱнчыдӱр казна пӧрт
Эртымгорно
Пӱнчыдӱр казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Златополь
Эртымгорно
1963 ийыште Златополь ял Йошкарэҥер ял деке ушалтын.
Чашкаял (У Торъял кундем)
Чашкаял (Чашкасола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 37 еҥ (2002 ий), 35 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Овалже ял деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Красное Озеро
Красное Озеро (Красное Озеро) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-ше кечынже Красное Озеро ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Петуксола
Петуксола (Петуксола, Петухово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 115 еҥ (2001 ий), 103 еҥ (2014 ий).
Йоплан
Йоплан (Нижняя Юплань) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 146 еҥ (2003 ий), 101 еҥ (2010 ий).
Петуксола
Верланыме вер
Микряк сола деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йоплан
Верланыме вер
Кораксола ял деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Петуксола
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Йоплан
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Красное Озеро
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Митрусер
Митрусер (Митрусир, Важйӓл, Яшмолкино) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 123 еҥ (2001 ий), 111 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Микряк сола деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Стретенск
Стретенск (Стретенск) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 18 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Стретенск ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Тошто Ургаш
Верланыме вер
Ургакш посёлко деч 12 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Егорята-Мишата
Егорята-Мишата (Егорята-Мишата) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2002 ий), 11 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Токтарсола деч 8 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Чекмарий
Чекмарий (Чекмари) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш Чекмарий ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Лоп (Марий Тӱрек кундем)
Лоп (Лопово) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Карлыган ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 166 еҥ (2000 ий), 165 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Карлыган сола деч 7 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Рушъял
Рушъял (Тимофеево) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱшнӱр сола деч 2 километр йӱдвел могырно Изи Кундыш эҥерын пурла серыштыже верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Студеницкий казна пӧрт
Студеницкий казна пӧрт (Казенный дом Студеницкий) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Кумъя сола деч 7 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Студеницкий казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кугилансола (2)
Кугилансола (Кугилӓнсола, Берёзово-Шимбатрово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 86 еҥ (2001 ий), 70 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Микряк сола деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Шум
Шум (Шум) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 3 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1985 ийыште шыжа тылзын 28-ше кечынже Шум ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Йыр (Морко кундем)
Йыр (Адымаш) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 135 еҥ (2003 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кораксола ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Чэндэмирсола
Чэндэмирсола (Чендемерово) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 3 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Кыдал Оръю ял деке ушнен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Вӱдэҥер (У Роҥго кундем)
Вӱдэҥер (Тойбеково) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Токпайэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 24 еҥ (2004 ий) 20 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Токпайэҥер посёлко деч 4 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Йогошын (У Торъял кундем)
Йогошын (Егошино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Масканур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2002 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Масканур ял деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Шушмурка казна пӧрт
Шушмурка казна пӧрт (Казенный дом Шушмурский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Канал
Канал (Канал) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 110 еҥ (2003 ий), 69 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Морко ола сынан посёлко деч 5 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Шушмурка казна пӧрт
Верланыме вер
Кумъя сола деч 11,5 километр эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Лӱсэҥер
Лӱсэҥер (Курыкӱмбал) (Люсинер) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Карлыган ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 144 еҥ (2000 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Карлыган сола деч 7 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Ексей Вятчино
Ексей Вятчино (Ексей Вятчино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элембай сола деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Зяблицево
Верланыме вер
Опарин ял деч 9 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Ексей Вятчино
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Ексей Вятчино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Зяблицево
Эртымгорно
1975 ийыште Златополь ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Чепайкино
Чепайкино (Чепайкино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элембай сола деч 1 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште Чепайкино ял Элембай ял деке ушалтын.
Юванур
Юванур (Юванур) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Килемар ола сынан посёлко деч 22 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-ше кечынже Юванур ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла