cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саламатнур
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «салма» + «нур» = «салманур». Илен-толын «Саламатнур»ыш савырнен. Лӱм нерген тыгай легенде. Шукерте ожно ял воктенсе тумерыште салма-влак висеныт. Нуно дене винаматан еҥ-влакым логалтеныт.
Вӱд
Эҥер – Шой вӱд, Йыр вӱд. Кызыт пытеныт, но ожно лийыныт Писе эҥер, Чапле эҥер.
Мадар лесхоз илем
Мадар лесхоз илем (Селение Мадарский лесхоз) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 12 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийла мучаште Мадар лесхоз илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Нурсола (Тумньымучаш ял шотан илем)
Нурсола (Нурсола) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 150 (2005 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Мунанга
Мунанга (Мунанга) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Овалже ял деч 8 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1979 ийыште сӱрем тылзын 2-шо кечынже Мунанга ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кӱчыкэҥер (Октябрьский ял шотан илем)
Верланыме вер
Эҥерсола ял деч 1 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Кугу Пуял
Кугу Пуял (Большой Пуял) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугунур ял деч 7 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
592
592 ий — VI курымын ийже.
Кугу Пуял
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Кугу Пуял ял Покшел Пуял ял дене пырля ик пырляштарыме Пуял ялыш савырненыт.
USB
USB (ю-эс-би, Universal Serial Bus, универсальная последовательная шина) — тӱрлӧ сынан тӱжвалявалам ушашлан кучылталтше универсал порт.
Universal Serial Bus – Универсал Почела Шай.
Категорий:Информатике
Юръя кундем
Юръя кундем (Юрьянский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Мурыгино.
*
593
593 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:593Категорий:VI курым
Вот-камер
Вот-камер (веб-камер) — реал жапыште сӱретым да видеом налше, компьютер вапш гоч видеом колтылаш кучылталтше цифркамер.
Категорий:Информатике
Нурдамучаш
Нурдамучаш (Нурдамучаш) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 155 еҥ (1999 ий), 101 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Поянсола ял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
URL
URL (URL — Uniform Resource Locator, единый указатель ресурсов) — документын интервотышто верланыжым ончыктышо стандартлыме тиштыгорно; URL-шке доменын, файлын да каталогын лӱмышт, машинын вотысо адресше, файл деке шумым йӧнештарыше протокол пурат.
Web-лаштык
Web-лаштык (Web page, Веб-страница) — шкешотан (уникал) URL-ан тӱнямбалвотын документше але инфоресуршо.
URL
Uniform resource locator – Ресурсын иктӱрлемдыме верончыктышыжо.
Web-лаштык
Категорий:Информатике
URL
URL-ым Тим Бернерс-Ли 1990 ийыште ыштен.
PURL инициативе
Сутка мучко, тиде URL-ад адресом, но нужно ресурсын конкретле верышкыже огыл, а PURL базыште возалтмашке, кушто черет дене возен шындыме ресурс.
URL кӗскетни
URL — ИНТЕРНЕТРА тата тӗрлӗ компанисемпе усӑ куракан сервиспа усӑ курмалли МАЙ. СЛУЖБА (сервис) ВЕБ-страницӑна кӗмелли хушма (АЛЬТЕРНАТИВЛӐ)-URL-адреспа усӑ кураҫҫӗ.
Пӗлтерӳ вӑрӑмӑшне перекетлени
URL кӗскетни кӗске адрессем тума пулӑшать. Twitter е IM-программӑсенче 60-символьлӗ URL та ытла вӑрӑм пулма пултарать (сӑмахран, Twitterра пӗлтерӳ виҫине малтанах 140 символпа пӳлнӗ).
Химки
Категорий:Моско велысе олала
URL
Сасӑпа вула
URL КӖСКЕТНИ сасӑпах УСӐ кӳме пултарать. Ҫавӑн пекех юлашки вӑхӑтра нумай сервис (рф зонинче) тухнӑ, вӗсем вырӑс саспаллисенчен пӗтӗмӗшпех илнӗ кӗске ссылка параҫҫӗ.
Комментарий
Категорий:Информатике
Тишин, Николай Иванович
Николай Тишин (Николай Иванович Тишин) (, Россий империй, Илна губерний, Малмыж уезд, Кугу Кетек ял —, РСФСР, Ӱпӧ ола) — марий серызе, почеламутчо, туныктышо, журналист, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1934).
Илыш корныжо
Николай Тишин 1907 ийын сорла тылзын 12-шо кечынже Россий империй Илна губерний Малмыж уезд Кугу Кетек ялеш йорло кресаньык ешеш шочын.
Яндусола (Маскасола кундем)
Яндусола (Никиткино) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Знаменский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 92 еҥ (2002 ий), 97 еҥ (2010 ий) , 123 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 0,5 километр кечывалвел—эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Припять (ола)
Припять (Прип'ять) — Украиныште Киев велыште Вышгород кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 0 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе олала
Рычков, Андрей Васильевич
Андрей Васильевич Рычков (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Куэрйымал ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2008).
Илыш корныжо
Андрей Васильевич Рычков 1981 ийын идым тылзын 27-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Куэрйымал ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Акакаллис
Акакаллис (Acacallis) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Кечывалвел Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1-6 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Талман
Талман (Толмань) — Российыште Марий Элыште да Киров велыште йогышо эҥер, Лемде эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо — 43 километр.
Категорий:Марий Элысе эҥерла Категорий:Киров велысе эҥерла
Web-сервер
Web-сервер (веб-сервер) — вотлаштык семын келыштарыме, ыҥпале-влакым арален шогышо да тӱжвал вотыш колтылшо сервер.
Категорий:Информатике
594
594 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:594Категорий:VI курым
Мамаево
Мамаево (Мамаево) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Токспай сола деч 6 километр касвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Яллан негызым «Мамай» лӱман еҥ пыштен.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Мамаево ден Трубицын ялла ик илыме пырляштарыме Трубицын ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Алмазный
Алмазный (Алмазна, Алмазная) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Калыкчот 5 061 еҥ (2001).
Важ-влак
Категорий:Луганск велысе олала
Адаптер
Адаптер (adapto — йӧнештарем, adapter, адаптер) — компьютерын тӱжвалявалаже-влак дене кылым ыштыше явала.
Дунаевцы
Дунаевцы (Дунаївці) — Украиныште Хмельницкий велыште Каменец-Подольский кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 15 914 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Адаптер
Категорий:Информатике
Бережаны
Бережаны (Бережани) — Украиныште Тернополь велыште Тернополь кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 17 139 еҥ (2021 ий).
Категорий:Тернополь велысе олала
Кожласола (Маскасола кундем)
Кожласола (Ельняги) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пекшиксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 213 еҥ (2001 ий), 206 еҥ (2010 ий) , 225 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пекшиксола ял деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Аблан
Аблан (Абленки) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 55 еҥ (2005 ий), 49 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мустай ял деч 1 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Яллан лӱмым негызым пыштыше «Аблай» пуэн.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
596
596 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:596Категорий:VI курым
Колыгудо
Колыгудо (Колокуда) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 127 еҥ (2002 ий), 102 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱшнӱр сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Шорык Шурмарий
Шорык Шурмарий (Шарык Шурмар, Мятиково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (2001 ий), 35 еҥ (2014 ий).
Адрес
Адрес (адрес) — объект, документ, файл, лаштык да т.м. декат вӱдышӧ корно.
Категорий:Информатике
Шорык Шурмарий
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Адамантиний
Адамантиний (Adamantinia miltonioides) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Бразилийын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Чернигов вел
Рӱдола — Чернигов.
Полтава вел, Киев вел, Гомель вел, Брянск вел да Сумы вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
Цибикнур
Цибикнур (Цибикнур) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 656 еҥ (2002 ий), 624 еҥ (2010 ий) , 666 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Купсола (Кужмарий ял шотан илем)
Купсола (Купсола) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нуктыж ял деч 2 километр тораште лийын шоген.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куп» + «сола» = «купсола».
Эртымгорно
1984 ийыште Купсола ял Нурдамучаш ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Вознесенский
Вознесенский (Вознесенский) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Знаменский ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 109 еҥ (2010 ий), 133 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Шӱкшан (эҥер)
Шӱкшан вӱд (Шукшан) — Российыште Марий Элыште йогышо эҥер, Лемде эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо – 23 километр.
Категорий:Марий Элысе эҥерла
Нейрон
Нейрон - нерве куэмын четлык.
Тудын тӱҥ кертмаш - нервный импульс-влакым пурташ ден колташ.
Нерве куэм нейрон деч посна шыҥдара глиальный четлыкым, кудо полышан функцийым шуктат.
Нервный импульсым пуртымаш верч нейронын уло нунын капышт гыч торлышо укш-влак (тормак-влак). Укш кок тӱрлӧ лиеш - дендрит ден аксон. Дендрит - кӱчук да утларакше шуко йыжыҥан, тудо мучко сигнал эре колталтыт тӱр гыч рӱдерышке (нейронын капышкеше). Аксон пеш кужу - метр марте кут - лийын кертыт. Тыгай укш дене нервный сигнал торашке колталтын кертыт. Параллельнын шуйналтше аксонын шукылыкышт периферический нерве системыште нервым ышта, а тӱҥ нерве системыште (вуйвемыште ден тупрӱдӧ вемыште) аксон-влак ыштат ош эменым, тидын годым нейронын капышт дендрит-влак дене пырля тыште сур эменым ыштат.
Айдемын капыштыже нейронын кап-влакышт олмедалтыт, вуйвем ден тупрӱдӧ вем деч посна, шинчаваште, симпатический нервный системын "тупрӱдӧ вемысе" кылдышыже-влакыште (тупрӱдӧ вем деч ӧрдыжтӧ), вес симпатический ден парасимпатический системын кылдышыже-влакыште, пагарын, шолоран ден вес кӧргысӧ органын пырдыжше-влакыште.
Сигналым колтымаш синапс дене шукталтеш. Синапс - ойыртемын чоҥымо кок нейронын контакт, тудын гоч икте нейрон гыч весе нейронышке нервный сигнал колталтыт.
Нервный сигнал укшын ӱмбалже дене кая, тудын электрический тӱҥ-вож уло. Тиде укш мучко йогшо электрический ток огыл, а потенциалын толкынжо улеш. Потенциалын толкынжо укш мучко шарла, тидын годым ионный ток-влак йогат тудын ӱмбалжелан торешла, мо, чынжым гын, тиде толкыным ышта.
Комбоял
Верланыме вер
Янаул ола деч 16 километр (20 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Янаул кундемысе илымверла
Иванова, Зоя Константиновна
Зоя Константиновна Иванова (, Марий автоном область, Поранча кундем, Олор ял) — марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат (1979), доцент (1984), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1991), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын сулло пашаеҥже (2002).
Илыш корныжо
Зоя Константиновна 1942 ийын уярня тылзын 24-ше кечынже Марий автоном область Поранча кундем Олор ялыште шочын. Олор школышто шинчымашым погаш тӱҥалын, варажым Морко школышто умбакыже тунемаш тӱҥалеш. 1959 ийыште кыдалаш шинчымаш нерген аттестатым Марий Тӱрек школышто налеш. Эше школыштак тунеммыж годым туныктышо-филолог лияш шонен. Шочмо йылмын моторлыкшым, тудын кӱлешлыкшым тунамак шижын моштен. Тидланак кӧра 1959 ийыште, тунамсе шуко моло марий ӱдыр-влак семынак Н.К. Крупская лӱмеш Марий педагогике институтыш йолжым виктарен. Очыни, шочмо йылмым да сылнымутым йӧратыме тудым руш-марий пӧлкашке конден. Студент жапшым, туныктышо-влакшым шокшын гына шарналта.
1963 ийыште институтым тунем пытарымек, Марий Тӱрек районысо Нартас кыдалаш школышто руш йылме да литератур туныктышылан пашам ышташ  тӱҥалеш. 1965 — 1968 ийлаште Марий Тӱрек районысо образований пӧлкаште инспекторлан тырша. 1968 — 1975 —   методистлан да директорын алмаштышыжлан ыштен.
1975-1978 ийыште Тарту университетыште (Эстоний) финн-угор кафедрыште аспирантурышто тунемеш. Тудын шанче вуйлатышыже академик, филологий доктор, профессор Пауль Аристэ лийын. 1979 ий 15 январьыште кандидатлык диссертацийжым «Однородные члены предложения в марийском языке» темылан арален.
1979 ийыште Марий пединститутышто историко-филологический факультетыште марий йылме да литератур кафедрыштыже ассистентлан, туныктышылан да варажым доцентлан ышташ тӱҥалеш.
Иванова З. К. марий йылмысе синтаксис йодышым рашемда, тыгак школышто да йочасадыште шочмо йылмым туныктымо методикылан тӱткылыкым ойыра. 70 утла шанче пашам савыктен, тӱрлӧ программе дене туныктышо дене студент-влаклан пособий-влакым ямдылен.
Зоя Константиновна йоча годсек марий тӱвыралан шӱмаҥше. Школыштак тунеммыж годым ик эн чолга еҥлан шотлалтын, мураш-куршташ моткоч йӧратен. Студент пагытыштыжат чыла вере шке вийжым терген.
«Марий сем» студент фольклор ансамблят Зоя Константиновнан тыршымыжлан шочын. Тылеч вара ты ансамбль ятыр уста, талантант ӱдыр-рвезе-влакым луктын. Таче мартеат тиде ансамбль пеледеш, тӱзлана, тӱрлӧ вере калыкым куандара.
2002 ий гыч — «Россий Федерацийын кӱшыл профессиональный туныктышын почётан пашаеҥже».
2008 ий гыч — Марий кугыжаныш университетын марий йылме да литератур кафедрыште доцентлан ышташ тӱҥалеш. Тылеч посна Финно-угор институтын воспитательный паша шотышто директорын алмаштышыже лиеш. 2009 ий гыч 2011 ий мартек "Кече" йоча журналыште тырша.
597
597 ий — VI курымын ийже.
Иванова, Зоя Константиновна
Илыш корныжо
2010 ий гычын Финно-угор институтын воспитательный паша шотышто директорын алмаштышыжлан ышта.
597
Кӧ колен
Категорий:597Категорий:VI курым
Иванова, Зоя Константиновна
Илыш корныжо
2016 ий гыч сулен налме канышыште.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Саваткова, Анна Андреевна
Анна Андреевна Саваткова (, РСФСР, Марий автоном область, Курыкмарий кундем, Яштуга ял — ) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1953).
Илыш корныжо
Анна Андреевна Саваткова 1925 ийын шыжа тылзын 20-шо кечынже Марий автоном область Курыкмарий кундем Яштуга ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Фадеево
Фадеево (Фадеево) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Пӧртанур ял деч 8 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1940 ийыште теле тылзын 14-ше кечынже Фадеево почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Алгоритм
Алгоритм (алгоритм) — сомылым шукташлан палемдыме ыштык але ошкыл-влакын почелалыкышт.
Категорий:Информатике
Петро пайрем
Петро пайрем — шнуй Пётр ден Павел апостол-влакын кечышт, 12 Сӱремлан логалеш (29 Пеледыш). Славян-влакын калык кечышотышто тиде Иван Купала дене кылдалтше пайрем-влак пытыме кече. Петро кечын кеҥежымсе сӱан-влак тургым тӱҥалеш, южо кундемлаште шошо дене чеверласан, икымше гана пакчаште тор шудым кӱрыт, шудым солымашлан ямдылалташ тӱҥалыт. Петро кечым кок-кум кечым пайремленыт.
Кеҥежыме паша дене кылдалтмаш
Петро кече пеҥгыдын кеҥежымсе ялозанлык паша дене кылдалтын. Шудым солымаш да уржам ӱдымашлан кресаньык-влак ямдылалтыныт.
Петр ден Павеллан шокшымуж да лихорадка дечын эмлалтме нерген йодыт. Аграфена Купальница да Иван Купала дене пырля Петро кече ик пайрем циклым чоҥа,пӱртӱс вийын пеледмыжым ончыкта.
Южо кундемлаште кеҥежым Петро кече гыч шотлаш тӱҥалыныт: «Пётр лето зачинает, Илья лето кончает» (заонеж.). Петро - кеҥеж вуй, шокшо кече-влак тӱҥалыт. Руш-влак ӱлдымӧ арвер да темлымаш-влак нерген ойленыт: «Нужен, как на Петров день варежка!»
Петро кечын шуко вере шошым ужатеныт, йошкар кечым вашлийыныт, куштеныт, лӱҥгалтышыште лӱҥгалтеныт. Южгунам тыгай модышым ыштеныт: каче-влак чурийыштым шовыч дене петырен ӱдыр-влак йыр коштыныт. Могай ӱдыр качым пален налеш, тудо вашке марлан лектеш.
Кечывалвел Российысе кундемлаште кече лекмым вученыт, йӱд вошт, пайремленыт, куштеныт, оҥгыр-влакым шке ӱмбак сакален, пеледышым кӱрын, тӱрлӧ кочкышым кочкын кече модмым эскереныт. Ӱдыр-влак 12 пасу гыч 12 пеледышым поген, вуй йымаке пыштеныт, вара омышто ончыклык марийышт кончышаш.
Южо вере Белоруссийыште Петролан сӱан-влакым модыныт. Петро кече марте ӱдыр марлан лектын ок керт гын вес сӱан тургымым вучаман ыле.
Славян йӱла
Славян культурышто Пётр ден Павел апостол-влак эре пырля лийыныт (тыгак Кузьма ден Демьян, Флор ден Лаврым шарналташ лиеш. Тиде мужыр ик образыш ушнен: Пётр-Павел, Петро-Павло, Петропавля. Болгар-влак нуным изак-шоляклан шотленыт, южгунам йыгыр изак-шокляклан, тыгакак южгунам акрет текст-влакыште нунын шӱжарышт — шнуй Елена але шнуй Мария нерген ойлалтеш. Пётр шольо — порырак, шке пайремже кечын мланде пашаеҥ-влаклан тыршаш ок чаре, Павел иза кугурак улеш, сандене торжарак, осалрак, кӧ пайрем йӱлам пудырта да огеш кане, нунылан шке сырымыжым ончыкта — кава гыч кӱдырчым кӱдырта, волгенче дене рашкалта, пасулаште кылта-влакыштым йӱлалта.
Серб-влакын преданийышт почеш христиан вера танле (православный) да католик тын-влаклан апостол-влакын ваш-ваш сырымышт деч вара лийын. Пуйто Пётр шкенжым православныеш (серб калык семын) лӱмден, а Павел шкенжын католик улмыж нерген увертарен. Славян-влакын мифологийыштышт Пётр ден Павел ойыртемалтше верым налыт, узьмак капка деч сравочым оролат. Болгар-влак Петырым узьмакын сад оролжылан шотленыт, пуйто тудо узьмакысе шӧртньӧ пушеҥгым ончен, пушеҥге йыр ӱмыр лугыч лийше йоча-влакын чонышт мӱкш семын чоҥештылыныт.
Руш мировоззренийыште апостол Петр — ик эн чот пагалыме шнуй угодник, былина да йомак-влакыште апостол-ключарь лӱм дене вашлиялтеш.
Гуцул-влакын тыгай ӱшанымаш лийын: идалык мучко Шнуй мланде деч сравочым апостол Пётр шкеж дене куча, а шыжым Шнуй Юрийлан кучыкта; Петро кечылан апостол Пётр угыч сравочым шке кидышкыж налеш, да тунам шыже тӱҥалеш.
Марий йӱла
Марий-влак тиде кечын кум тӱрлӧ памаш вӱд дене мушкылалтман улмаш. Эрдене эрак калык кече лекмым ончен, калык ой почеш кечыжат Кугече пайрем годымсо гай модын лектеш.
Калык пале
Категорий:Пайрем-влак
Лузо кундем
Лузо кундем (Лузский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Лузо.
*
Пичанур (Шернур кундем)
Пичанур (Пичанур) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шокшем Памаш деч 25 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Лопо ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Адресын шайже
Адресын шайже (шина адреса) — тӱҥ процессор але процессор деч посна рӱдӧ шарныш дене ыҥпале-влакым вашталтылын кертше явала-влак могырым кучылталтше, КОШ мутын физик адресшым ончыктышо шай.
Шамбала
Шамабала - Тибетыште мифический эл. Махабхарата эпосышто Шамбала Вишнун Калки аватарын шочмо вер уло. Категорий:Тын
Адресын шайже
Категорий:Информатике
Bus (Datenverarbeitung)
Блиново
Блиново мут ончыктен кертеш:
Ушакова, Маргарита Тимофеевна
Маргарита Ушакова (Маргарита Тимофеевна Ушакова) (, РСФСР, Марий АССР, Юлсер кундем, Курыкӱмбал ял) – марий серызе, журналист, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2001).
Илыш корныжо
Маргарита Ушакова 1949 ийын кылме тылзын 21-ше кечынже Марий АССР Юлсер кундем Курыкӱмбал ялеш шочын.
Нусла
Нусла (Малые Нослы) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 48 еҥ (2010 ий), 23 еҥ (2010 ий).
Ушакова, Маргарита Тимофеевна
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий журналист-влак
Нусла
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 7 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Покшел Пуял
Покшел Пуял (Кыдал Пуял) (Средний Пуял) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугунур ял деч 7 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Покшел Пуял ял Кугу Пуял ял дене пырля ик пырляштарыме Пуял ялыш савырненыт.
598
598 ий — VI курымын ийже.
Покшел Пуял
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
598
Кӧ колен
Категорий:598Категорий:VI курым
Аламаний
Аламаний (Alamania punicea) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Мексикын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1-6 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Крутоовражский казна пӧрт
Крутоовражский казна пӧрт (Казенный дом Крутоовражский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Юлъял ял деч 13 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1968 ийыште Крутоовражский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Алтынжар
Алтынжар (Алтынжар) — Российыште Астрахань велын Володар кундемыштыже верланыше казах сола, Алтынжар ял шотан илемын рӱдыжӧ. Солан лӱмжӧ казахла гыч шӧртньӧ сер семын кусаралтеш.
Географий
Сола Астрахань ола деч 37 километр кечывалвел-эрвел могырно, Володар ял сынан посёлко деч 15 километр кечывалвел-касвел могырно, Юл эҥер дельтыште Каражар пиктеж сер ӱмбалне верланен.
Алтынжар солаште латкандаш урем уло.
Калык
2010 ийысе еҥшотлымаш почеш солаште 998 еҥ ила, илыше-влак чылан гаяк казах улыт.
Важ-влак
Категорий:Володар кундемысе илымверла
Блиново (Марий Эл)
Блиново (Блиново) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Табашино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 18 еҥ (2002 ий), 31 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Табашино ял деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Мухино
Мухино (Мухино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1979 ийыште сӱрем тылзын 2-шо кечынже Мухино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Переяслав
Переяслав (Переяслав) — Украиныште Киев велыште Борисполь кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 26 994 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе олала
Нылгудо
Нылгудо (Элькэҥер) (Нылкудо) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Октябрьский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 24 еҥ (2004 ий), 19 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Поляна
Поляна (Поляна) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 234 еҥ (2005 ий), 169 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Горный Шумец ял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Мадар лесхоз подсобный хозяйстве
Мадар лесхоз подсобный хозяйстве (Селение Подсобное хозяйство Мадарского лесхоза) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 14 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1950-ан ийлаште Мадар лесхозын подсобный хозяйствыже илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Антрацит (Луганск вел)
Антрацит (Антрацит, Антрацит) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Калыкчот 63 698 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
599
599 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:599Категорий:VI курым
Метри почиҥга
Метри почиҥга (Митриненки) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Метри почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Моско (эҥер)
Моско (Москва) — эҥер Смоленск велыште, Моско велыште да Моско олаште, Ока эҥерын шола эҥерйолжо. Эҥерын кужытшо – 502 километр.
Категорий:Моско велысе эҥерла Категорий:Смоленск велысе эҥерла Категорий:Москосо эҥерла
Куршаково
Куршаково (Куршаково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола.
Верланыме вер
Ашланка эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
1999 ийыште ӱярня тылзын 2-шо кечынже Курмакай ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Амерорхис
Амерорхис (Amerorchis rotundifolia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Канадын да АУШын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Подгайцы
Подгайцы (Підгайці) — Украиныште Тернополь велыште Тернополь кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 2 688 еҥ (2021 ий).
Категорий:Тернополь велысе олала
Аппарат вораҥдыш
Аппарат вораҥдыш (hardware — железо, аппара́тное обеспе́чение, аппаратные средства, компьютерные комплектующие, железо (жарг.)) — компьютерын электрон да механике ужаш тӱшкалыкше.
Категорий:Информатике
Антивирус
Антивирус (антивирус — антивирусная программа) — компьютервирус деч локтылалтше да тудын эҥгекшым кораҥдыше программе.
Тений йӧн антивирус программе компьютер вирусым сервантес ден деч кораҥдаш, тышечак лӱмжӧ. Туге гынат вес йӧн антивирус программе компьютер компьютервирус дене вес шарлымаш лӱдыкшым деч аралымаш тӱҥалын. В частности, компьютервирус деч пайдаланаш йӧн антивирус программе кызытсе объект-влакым арален кертын-браузер полшымо (BHO), угонщик браузерлан программыште-вымогатель, шпион-влакым клавиатурный, бэкдоров, руткит, имне троянский, шукак, компьютервирусым LSP, дозвонщик, шоялыкшылан инструмент, шпион да рекламе ШОТЫШТО. Тыгак южо моло продуктым лӱдыкшӧ деч арала компьютерым чӱктен, компьютервирусым черландара да кузе тыгай URL-адрес, спам, атакыш шоялыкшылан ифишинговый, онлайн-интервот (конфиденциальность), онлайн-атакыш банкым, социал йӧн инженерия, persistent advanced threat (APT) да DDoS-атакыш ботнетов.
Важ-влак
Категорий:Информатике
Чашкаял (Калтаса кундем)
Верланыме вер
Калтаса сола деч 21 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Кожласола (Провой кундем)
Верланыме вер
Провой ола деч 36 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Пистерла (Курыкмарий кундем)
Пистерла (Пистерлä, Емелево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 237 еҥ (2001 ий), 242 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
600
600 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:600Категорий:VI курым
Белогорье (Хмельницкий вел)
Белогорье (Білогір'я) — Украиныште Хмельницкий велыште Шепетовка кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 5 212 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Одывлак
Одывлак (Одобеляк) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 (2005 ий), 74 еҥ (2010 ий).
Аргумент
'''Аргумент (информатике, программлымаш) — ӱжшӧ программе гыч процедурыш але функцийыш колтымо ыҥпале-влак.
Одывлак
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 6 километр эрвел могырно верланен.
Аргумент
Категорий:Информатике
Одывлак
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Кӱшыл Памъял
Кӱшыл Памъял (Верхние Памъялы) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 158 еҥ (2001 ий), 149 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 4 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Киев вел
Киев вел (Київська область) — Украинын ужашыже.
Рӱдола — Киев.
Черкассы вел, Винница вел, Житомир вел, Гомель вел, Чернигов вел, Полтава вел да Киев дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
Антогониюм
Антогониюм (Anthogonium gracile) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Азийын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Кардывач
Кардывач (Кардывач) — Краснодар мландыште лийын шогышо ик эн ямле да кугытшо дене кокымшо верым налын шогышо ер. Тудо Сочи оласе Адлер кундемыште верланен. Тудын кумдыкшо — 0,133 км².
Категорий:Краснодар мландысе ерла Категорий:Курык ерла
Архиватор
Архиватор (архиватор) — тӱжвал шарнышыште иктеш чумырымым сайрак аралашлан келыштарыме файл-влакым архивлыше да нунылан тӱҥалтыш калыпым пӧртылтышӧ программе.
Категорий:Информатике
Богданово
Богданово (Богданово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 1 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1939 ийыште Богданово ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Слободской кундем
Слободской кундем (Слободской район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Слободской.
*
601
601 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:601Категорий:VII курым
Шур Кугышӱргӧ
Шур Кугышӱргӧ (Шур Кушыргы, Шуркушерга) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 28 еҥ (2001 ий), 23 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык ял деч 18 километр кечывалвел-касвелне лийын шога.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Кугу Лопсола
Кугу Лопсола (Лопсола) (Большая Лопсола) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугунур ял деч 7 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1961 ийыште ӱярня тылзын 27-ше кечынже Кугу Лопсола ял Кугу Пуял ял дене пырля ик пырляштарыме Пуял ялыш савырненыт
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Чылдемыр
Чылдемыр (Чендемерово) (Алдиярово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше ял. Чылдемыр ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 321 еҥ (2005 ий), 343 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шернур ола сынан посёлко деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм
Яллан лӱмым негызым пыштыше «Чылдемыр» пуэн.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
АЦВ
АЦВ, Аналог-Цифр Вестӱрлемдыше (АЦП — Аналого-Цифровой Преобразователь) — аналогсигналым цифрсигналышке (дискреткодышко) вестӱрлемдыше явала.
Кылвер-влак
Категорий:Вестӱрлемдыше Категорий:Информатике
Шопкирла
Шопкирла (Малый Шаплак) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 91 еҥ (2002 ий), 87 еҥ (2010 ий) , 96 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
602
602 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:602Категорий:VII курым
Байт
Байт (Байт) — компьютерыште информацийым аралымаште, вончештарылмаште (трансферлымаште) да пашалымаште тӱҥ висымкугыт; байт компьютерын шарнышыштыже ик тичмаш семын возалтеш, лудалтеш да пашалалтеш; тӱҥ шотышто байт 8 бит кугытан улеш.
Категорий:Информатике
Папанин
Папанин (Шорганъял) (Папанино) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Октябрьский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 5 еҥ (2004 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Почиҥга (Йӱрнӧ кундем)
Почиҥга (Починкä, Починок) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 321 еҥ (2005 ий), 222 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Горный Шумец ял деч 2 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Тошто Орья
Тошто Орья (Иҫке Уръя, Старая Орья) – Российыште Пошкырт Элын Янаул кундемыштыже верланыше Байгузино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 102 еҥ (2002 ий), 102 еҥ (2009 ий) , 89 еҥ (2010 ий).
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Янаул кундемысе илымверла
Сосновогорский
Сосновогорский (Сосновогорсий) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола.
Литератур
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Алап
Алап (Алап) – Российыште Свердловск велын Ачит оласе йырвелыштыже верланыше Руш Патам ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 4 еҥ (2002), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ачит ола сынан посёлко деч 14 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Свердловск велысе марий илымверла Категорий:Ачит оласе йырвелысе илымверла
Кипучее (Луганск вел)
Кипучее (Кипуче) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Калыкчот 9 097 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
Фёдоров, Анатолий Фёдорович
Анатолий Фёдоров (Анатолий Фёдорович Фёдоров) (, РСФСР, Марий автоном область, Морко кундем, Кожлаер ял —, Йошкар-Ола) — марий серызе, почеламутчо, туныктышо, журналист, Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1982), Советско-японский сарын участникше.
Илыш корныжо
Анатолий Фёдоров 1926 ийын шорыкйол тылзын 11-ше кечынже Марий автоном область Морко кундем Кожлаер ялеш кресаньык ешеш шочын.
Важ-влак
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Баннер
Баннер (banner — флаг, транспарант) — вотлаштыклаште рекламлыме лаштыкыш гиперушык/гиперкылвер дене ушышо изи рекламсӱрет.
Категорий:Информатике
Садова, Марина Андреевна
Марина Садо́ва (Марина Андреевна Садо́ва) (, Россий, Марий Эл Республик, Маскасола кундем, Нужъял ял) — марий мурызо, семлызе, «Куат» группын солисткыже (тудак коллективым чумырен).
Илыш корныжо
Марина Садова 1997 ийын ага тылзын 3-шо кечынже Марий Эл Республик Маскасола кундем Нужъял ялеш шочын.
Мурымаш паша
Марина мураш ныл ияш годымжак тӱҥалын. Икымше сеҥымашыжлан «Звездный дождь» республик кӱкшытысӧ эстрада муро конкурсышто сеҥымым шотлаш лиеш. Тудлан тунам 5 ий лийын. Вара район, Республик, Россий кӱкшытысӧ да калык-влак кокласе конкурслаште ятыр сеҥымашым налын: «Маленькие звездочки на Золотых песках» (Болгарий, 2 вер), «Таланты Каунаса» (Литва), «Путь к звездам» (Санкт-Петербург ола).
Марий Эл мучко Марина «Песенка года» конкурс деч вара палыме лийын. Тушто тудо Людмила Помогаева дене пырля «Марий лӱм» мурым йоҥгалтарен («Яндар» дуэт). Тиддеч вара Марина марий муро-влакым мураш тӱҥалеш. Муро-влакше Марий Эл Радиошто да марий телевиденийыште йоҥгат, ятыр клип муро-влакланше лектеш. Марина 2014 ий гыч И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште шинчымашым поген.
2014 ийыште Теле тылзын 10 гыч 13 кече марте Марина Садова Германийыште Олденбург олаште «ЛИЕТ Интернэшенел» конкурсышто (тиде конкурс изи калык-влакын Евровиденийыштлан шотлалтеш) мурен.
Кылвер-влак
Категорий:Марий мурызо-влак Категорий:Марий семлызе-влак
Аплектрум
Аплектрум (Aplectrum hyemale) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Шуматкече (ыҥ-влак)
Шуматкече мут ончыктен кертеш:
Славутич (ола)
Славутич (Славутич) — Украиныште Киев велыште Вышгород кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 25 096 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе олала
Монастырская Дача илем
Монастырская Дача илем (Селение Монастырская Дача) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1940 ийыште Монастырская Дача илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Калянур
Калянур (Колянур) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Вечын ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 278 еҥ (2002 ий), 283 еҥ (2010 ий). .
Верланыме вер
Вечын сола деч 4 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Митин
Митин (Митино) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Бит
Категорий:Информатике
Митин
Верланыме вер
Токспай сола деч йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сар деч вара ялыште илыше-влак воктен шогышо илыме верлашке кусненыт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
603
603 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:603Категорий:VII курым
Фёдоров, Аркадий Фёдорович
Аркадий Фёдоров (Аркадий Фёдорович Фёдоров) (, РСФСР, Марий автоном область, Морко кундем, Чавайнур ял) — марий серызе, туныктышо, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2007).
Илыш корныжо
Аркадий Фёдоров 1932 ийын сорла тылзын 18-ше кечынже Марий автоном область Морко кундем Чавайнур ялеш кресаньык ешеш шочын.
Важ-влак
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Пӱгыльмаш
Пӱгыльмаш (Пигильмаш) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Пӧртанур ял деч 9 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-шо кечынже Пӱгыльмаш ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Мусевский казна пӧрт
Мусевский казна пӧрт (Казенный дом Мусевской) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Юлъял ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1968 ийыште Мусевский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Блок-схеме
Блок-схеме (Блок-схема) — алгоритм але процесс-влакым ончыктышо схеме-шамычын кумдан шарлыше типышт, тушто паша ошкыл-влак умдо дене ушымо тӱрлӧ калыпан блок дене ончыкталтыт.
Категорий:Информатике
Теребовля
Теребовля (Теребовля) — Украиныште Тернополь велыште Тернополь кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 13 515 еҥ (2021 ий).
Категорий:Тернополь велысе олала
Аретуса
Аретуса (Arethusa bulbosa) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Йӱдвел Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
604
604 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:604Категорий:VII курым
Видякин
Видякин (Видякино) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Табашино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 8 еҥ (2002 ий), 16 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Табашино ял деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Лебяжье кундем
Лебяжье кундем (Лебяжский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Лебяжье.
*
Сардабаш
Сардабаш (Малый Сардабаш) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Лаврасола (Провой кундем)
Лаврасола (Речная) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 66 еҥ (2000 ий), 66 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 2 километр кечывалвелне лийын шога.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Овалже (ял)
Овалже (Немда-Обалыш) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 624 еҥ (1992 ий), 506 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
У Торъял ола сынан посёлко деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно Лемде эҥерын пурла серыштыже верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кожласола (У Роҥго кундем)
Кожласола (Кожласола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2005 ий), 41 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Роҥго сола деч 1 километр касвелне Кюржи эҥерын серыштыже верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Ярмолинцы
Ярмолинцы (Ярмолинці) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 7 263 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Гражданка
Гражданка (Гражданка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 12 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште Гражданка ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Виктем йӧн
Виктем йӧн (Форма государственного правления).
Категорий:Политике
Винница вел
Винница вел (Вінницька область) — Украинын ужашыже.
Рӱдола — Винница.
Одесса вел, Молдавий, Черновцы вел, Хмельницкий вел, Житомир вел, Киев вел, Черкассы вел да Кировоград вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
606
606 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:606Категорий:VII курым
Окашъял
Окашъял (Окашъял) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 (2005 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 6,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Кугу Сердыж
Ял лӱм
Яллан лӱмым воктен йогышо Сердыж эҥер пуэн.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Брянка
Брянка (Брянка) — ола Украиныште, Луганск велыште.
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
Кӱшыл Пӱнчэҥер
Верланыме вер
Марий Купто ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1963 ийыште Кӱшыл Пӱнчэҥер ял Ӱлыл Пӱнчэҥер ял дене пырля ик пырляштарыме Пӱнчэҥер ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Бухто
Бухто (Bucht) — изи вӱдлук, пароход шогымо улак вер.
Категорий:Вӱдлукла
Санук
Санук (Санук, Сануково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2001 ий), 58 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Соколова, Марина Валерьевна
Марина Валерьевна Соколова (, РСФСР, Марий АССР, Юлсер кундем, Курыкӱмбал ял) – марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2015).
Илыш корныжо
Марина Соколова 1988 ийын сӱрем тылзын 21-ше кечынже Марий АССР Юлсер кундем Курыкӱмбал ялеш шочын. 2011 ийыште Марий куныжаныш университетын историко-филологический факультетшым «Филологий» специальность дене тунем лектын. 2011–2014 ийлаште тиде университетыштак «Языки народов Зарубежных стран Европы, Азии, Африки и аборигенов Америки, Австралии (финно-угорские и самодийские языки)» лӱман программе почеш аспиранутрым тунем пытарен. Н.Н. Глухован шанче вуйлатымыж почеш «Марий да финн йылмылаште зооним компонентан фразеологизм-влакын лингвокультур ойыртемышт» лӱман теме дене диссертацийым возен да И.Н. Ульянов лӱмеш Чуваш кугыжаныш университетын диссертаций советыштыже арален. Диссертацийыште фразеологизм-влакын йылмыште кучылталтме ойыртемыштым, значенийыштым ассоциативный эксперимент полшымо дене рашемдыме, эртарыме анализ негызеш марий да финн калык-влакын тӱняумылымашыштын ик шӧрынжым почын пуымо.
2012–2013 ийлаште «Мегатех» лицейыште марий йылмын негызшым туныктен.
2011–2015 ийлаште Марий кугыжаныш универститетыште финн-угор да таҥастарыме филологий кафедрын туныктышыжо лийын. 2015 ийын вӱдшор тылзе гыч шыжа тылзыже марте «Марий школ» лабораторийын да Йылме технологий шотышто шанче-туныктымо «Марий йылме» рӱдерын специалистше лийын, англичан йылмым туныктен.
Кызыт Марий Эл Республикын самырык-влакын политикышт, спорт да туризм министерствыште советниклан пашам ышта.
Шанче интересше – лингвокультурологий, семасиологий, психолингвистике.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Кугутор
Кугутор (Починок Верхополье) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
1940-ан ийла мучаште Кугутор ял пытен.ref>Починок Верхополье (починок Мерзлый, Кугутор).
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Арундина
Арундина (Arundina graminifolia) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Азийын да Океанийын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 1 еш куэ уло.
Категорий:Орхидей-влак
Вашкылтӧрза
Вашкылтӧрза (окно в информатике — часть графического интерфейса) — информацийым лукташ да (але) пайдаланыше деч вашмутым налаш кучылталтше интерфейсэлемент, тӧрза.
Категорий:Информатике
Вашталтылше
Вашталтылше (программлымаш) (переменная) — программын кучылтмо да вашталтыме палемдыме типан ыҥпале-влакым аралашлан ойырымо компьютершарнышын лӱман ужашыже.
Категорий:Информатике
607
607 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:607Категорий:VII курым
Этьвайнур
Этьвайнур (Этьвайныр, Этвайнуры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 149 еҥ (2001 ий), 144 еҥ (2014 ий).
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Вӱдлук
Вӱдлук — теҥызын, тептеҥызын мландышке пурен шогышо ужашыже.
Мурзанай
Мурзанай (Мурзанаево) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Токспай сола деч 6 километр касвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Яллан негызым «Мурзанай» лӱман еҥ пыштен.