cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Китеж
Лӱм этимологий
Оласе лӱм «Китеж» Владимир велысе акрет Кидекше сола пуыш. Тиде топоним финн-угор мерян йылме (*Kidekša) гыч: «кид» — кӱ, «икша» — икса.
Категорий:Руш мифологий Категорий:Пуреҥгайыше мландыла нерген легенде-влак Категорий:Угарман вел Категорий:Шоя олала
690
690 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:690Категорий:VII курым
Вожанэҥер
Вожанэҥер (Важынӓнгӹр, Важнангер) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 114 еҥ (2001 ий), 94 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 8 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Шевченко, Тарас Григорьевич
Тарас Григорьевич Шевченко ( — ) — украин серызе, почеламутчо, сӱретче.
Кылвер-влак
Категорий:Украин серызе-влак
Войтовцы (Хмельницкий вел)
Войтовцы (Війтівці) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 848 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Гусевский чодыра участок
Гусевский чодыра участок (Лесоучасток Гусевский) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Эртымгорно
1961 ийыште Гусевский чодыра участок пытен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Кадыкова, Галина Николаевна
Галина Николаевна Кадыкова (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Соракисер ял) – марий шанчызе, историк, туныктышо, историй шанче кандидат (2006), доцент (2010), культур да искусство кафедрын вуйлатышиже(2016).
Илыш корныжо
Галина Николаевна 1972 ийын ӱярня тылзын 8-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Соракисер ялеш шочын.
1994 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй да филологий факультетысе историй пöлкам «Историк.Историй да обществоведений туныктышо» специальность дене тунем пытарен.
1996-2000 ийлаште Марий кугыжаныш университетын отечественный историй кафедр пеленсе аспирантурышто тунемын.
1 сентябрь 2000 ий гыч 2006 ий марте Марий кугыжаныш университетын тӱвыра да сымыктыш кафедр пашам ыштыме шотышто кугурак туныктышо.
2007 ий гыч тӱвыра да сымыктыш кафедрын доцентше.
2006 ий гыч историй наука кандидат.
Шанче-педагогике паша стажше – 22 ий.
Кылвер-влак
Категорий:Марий историк-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Гужавино
Гужавино (Гужавино) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элпанур ял деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште вӱдшор тылзын 22-шо кечынже Гужавино ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Памаш вӱдем
«Памаш вӱдем» — Алексей Алексеевын 1992 ийыште возымо мурыжо.
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Припев:
Памаш вӱдем, яндар вӱдем, Мушкын колто шӱм ойгем. Чеверын ойлыш шӱмбелем, Наҥгайыш пиалем. Памаш вӱдем, яндар вӱдем, Мушкын колто шӱм ойгем, Мондашак полшо сай таҥем, Сöрвалем!
Кеҥеж кас тӱтыра йырваш авалта, Ужмо вашлийме вернам шымата. Тышке арамак кастен мый коштам, Шыргыж от лек тый тетла нигунам.
Кылвер-влак
Категорий:Марий муро-влак
691
691 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:691Категорий:VII курым
Озерки
Озерки (Озерки, Озерки) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Тошто Арзамат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 247 еҥ (2002 ий), 591 еҥ (2009 ий) , 226 еҥ (2010 ий).
Оръю Коряково
Оръю Коряково (Оръя Коряково) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Озерки
Верланыме вер
Мишкан сола деч 9 километр (12 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Оръю Коряково
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш XX-шо курымын 50-ан ийлаштыже Оръю Коряково ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Озерки
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Эмансола
Эмансола (Эмӓн, Емешево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Эмансола ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 254 еҥ (2001 ий), 257 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Чыкма ола деч 25 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Красный Иванов
Красный Иванов (Красный Ивановы, Красное Иваново) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Озьорка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2001 ий), 9 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Озьорка ял деч 22 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Оршӱт
Оршӱт (Оришуть) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Кундышӱмбал
Кундышӱмбал (Кундушумбал) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 113 еҥ (2004 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Роҥго сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно Изи Кундыш эҥер воктене верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Сосновый казна пӧрт
Сосновый казна пӧрт (Казенный дом Сосновый) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 15 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1942 ийыште Сосновый казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Таныгин, Александр Иванович
Александр Иванович Таныгин (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Танаксола ял) — Марий Эл Республикын Тӱҥ Онаеҥже, Марий Мер Каҥашын йыжъеҥже (2000 ий гыч), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2018), Марий Эл Республикысе Мер палатын йыжъеҥже (2019).
Илыш корныжо
Александр Иванович Таныгин 1943 ийын ага тылзын 26-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Танаксола ялеш шочын.
Купсола (Чакмарий ял шотан илем)
Купсола (Малое Иркино) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Чакмарий сола деч 3 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийын сорла тылзыштыже Купсола ден Иркын ялла ик пырляштарыме Иркино ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Студёнка
Студёнка (Студёнка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Сидорово ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 128 еҥ (2010 ий), 169 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Сидорово ял деч 19,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Федоткино казна пӧрт
Федоткино казна пӧрт (Казенный дом Федоткинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 13 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийлаште Федоткино казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
692
692 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:692Категорий:VII курым
Казатин
Казатин (Козятин) — Украиныште Винница велыште Хмельник кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 22 634 еҥ (2021 ий).
Категорий:Винница велысе олала
693
693 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:693Категорий:VII курым
Калита (Киев вел)
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Нуръял Корамас
Верланыме вер
Чодыраял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Якимово
Якимово (Якимово) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Оршанке ял деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1940 ийыште Якимово хутор шотлымо данный-влак лукталтын. .
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Кӱдыроҥгыр
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Адак пӱртӱс вашталтын толеш, Чыла уэш лай шошым пеледеш. Шапалге лум шулен йога, Пеледышем мотор гына шога. Шапалге лум шулен йога, Пеледышем мотор шога.
Припев:
Aх, кӱдыроҥгыр — сай пеледыш, Чевер лай шошым пеледат. Лач тые веле мыйын чоныш, Йöратымашым конденат.
Шыма мардеж лыжган пуалеш, Йомартле кече порын шыргыжеш. Мый шинчашкет шыман ончем. Пӱрымашемым шинчаштет ужнем Мый шинчашкет шыман ончем, Пӱрымашемым мый ужнем.
Молан гын шошо писын вашка, Чевер шинчан пеледышем кошка. Йöратымаш гына кодеш, Илаш туняште угыч туҥалеш. Йöратымаш гына кодеш, Илаш туняште туҥалеш.
Кылвер-влак
Категорий:Марий муро-влак Категорий:Марий Эл
Коростели
Коростели (Коростели) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Мустай ял деч 3 километр касвелне Руй эҥерын серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийыште сорла 19-ше кечынже Коростели ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Абросимово
Абросимово (Абросимово) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 еҥ (2003 ий), 68 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Новиков, Семён Сергеевич
ЭрВел Семон (Семён Сергеевич Новиков) (, Башкир АССР, Мишкан кундем, Тымбай ял) — марий серызе, шымлызе, мер пашаеҥ, Пошкырт Элысе Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше (2008).
Илыш корныжо
1970–1975 ийлаште Всесоюзный заочный финанс-экономик институтышто тунемын. 1969–1994 ийлаште Пермьысе мотор чоҥышо заводын госдоход инспекторжылан, ревизионный бюро вуйлатышылан, Пермь областьысе ялозанлык управленийын контрольно-ревизионный пӧлка вуйлатышылан, Уфасе нефтьым перерабатыватлыше заводын тӱҥ бухгалтерын алмаштышыжлан да тӱҥ бухгалтерлан, заводысо шотлышо рӱдерын инженер-математикшылан, РАН УНЦ-н Экономик институтшын экономистшылан, «ФинВест-Аудит» ООО-н директоржылан ыштен.
Бухгалтер учёт, налогообложений, гражданский закон-влакым лукмо шотышто нылле утла шанче статьям серен. Марий калыкын эртышилышыже, литературжо, чий йӱлаже дене оҥайлалтеш. С.Новиковын философско-теологический манме статьяже-влак «Истоки», «Кудо-Коду», «Философская газета», «Марий Эл», «Кугарня», «Чолман» газетлаште, альманах ден журналлаште савыкталтыныт. Лу наре книгам савыктен. Нунын кокла гыч ятырышт эрвел марий-влакын историйышт, философийышт да юмынйӱлашт дене кылдалтыныт. Прозышто «Йоча жапемын йомакше» сылнымут книгаже (2006) палыме.
1990 ийла кыдал гыч марий-влакын мер толкыныштышт шкенжым чулымын ончыкташ тӱҥалын. Уфа олаште Марий национально-культурный ушемын, Башкортостан Республикысе Марий мер толкынын вуйлатышыштлан сайлалтын. «Ошвиче сем» калык фольклор ансамбльын администраторжо, Мер Каҥашын вуйвержын йыжыҥъеҥже лийын. Уфа олаште ила. Марий литературым шарымашке надыржылан 2006 ийыште РМЭ-се Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын Чап грамотыж дене палемдалтын. Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше (2008).
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Яныш Ялкайн лӱмеш премийын лауреатше-влак
Козаш
Козаш (Рәфәнде) (Рефанды) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Новотроицкий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 272 еҥ (2002 ий), 277 еҥ (2009 ий) , 249 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мишкан сола деч 25 километр (27 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Евстифеев, Александр Александрович
Александр Александрович Евстифеев (, СССР, РСФСР, Челябинск вел, Бреды посёлко) — российыйсе кугыжаныш пашаеҥ, Россий Федерацийын сулло юристше (2001), Марий Эл Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо (2017 ий вӱдшор тылзын 6-шо кечыже гыч), Марий Эл Республик Вуйлатыше (2017 ий идым тылзын 21-ше кечыже гыч — 2022 ий ага тылзын 10-шо кечыже ).
Илыш корно
Александр Александрович Евстифеев 1958 ий ага тылзын 14-ше кечынже Челябинск вел Бреды поселкышто шочын. Ачаже Совет Ушем Кугыжаныш банкыште инкассаторлан ыштен, аваже — медшӱжарлан. Школым пытарыме деч вара Челябинск велысе автомобильный корно управленийыште тыглай пашазылан тыршаш тӱҥалын.
1980 ийыште Свердловскысо юридический институтым (кызыт — Урал кугыжаныш юридический университет) пытарен, 1984 ийыште — аспирантурым, «Право авторства в сфере отношений изобретательского творчества» темылан диссертацийым арален. 1999 ийыште Урал кугыжаныш юридический академийыште «Становление российского патентного права» темылан диссертацийым арален. Юриспруденций шанче доктор. 2004 ийыште Россий Федераций Виктер пеленсе Финанс академийым отличий дене тунемын пытарен (квалификаций — экономист, «Финанс-влак да кредит» специализаций.
1980-2000 ийлаште Сведловскысо юридический институтышто граждан праван кафедрын преподавательже, доцентше, профессоржылан тыршен, следственный факультетын деканжылан, Урал кугыжаныш юридический академийын Юстиций Институтын директоржылан шоген.
2002 ий шорыкйол тылзе гыч 2004 ий шорыкйол тылзе марте Федераций Каҥашыште Ямал-Ненец Автоном йырвел администраций деч йыжъеҥ лийын.
2004-2012 ийлаште Индешымше арбитражный аппеляционный судын председательже лийын, Моско оласе Арбитражный судын судебный актше-влакым терген, судья-влакын кӱшыл квалификационный коллегийыштын вуйлатышын алмаштышыже лийын.
Саратовысо кугыжаныш юридический академийын международный частный право кафедрын профессоржо лийын.
2014 ий шорыкйол тылзын 30 кечынже Россий Федераций Президентын Кӱштыкшӧ почеш Александр Евстифеевым Моско областьысе Арбитражный судын председательжылан шогалтыме.
Россий Федерацийын 2-шо классан чын кугыжаныш советникше улеш, Россий Федерацийын сулло юристше.
50 наре шанче пашан да книган авторжо, нунын коклаште: «Гражданско-правовое регулирование в сфере технического творчества» (1985), Эволюция категории «предмет гражданско-правового регулирования» (1992); «Основные категории российского патентного права».
2022 ий ага тылзын 10-шо кечынже Александр Евстифеевын кумылжым шотыш налын, тудым отставкыш колтеныт.
Парыш
2016 ийыште декларироватлыме доходын кугытшо 3 млн 817 тӱжем теҥге лийын, пелашыжын — 522 тӱжем теҥге. 2017 ийыште — 6 млн 160 тӱжем теҥге лийын, пелашыжын — 548 тӱжем теҥге. 2018 ийыште — 4 млн 429 тӱжем теҥге лийын, пелашыжын — 470 тӱжем теҥге. 2019 ийыште — 40,2 млн теҥге, 2020 ийыште — 84,7 млн. 2021 ийыште — 5,3 млн теҥге лийын, пелашыжын — 1,9 тӱжем теҥге.
Еш
Пелашан, кок шочшыжо уло. Ватыже — Юлия, юридический институтым пытарен. Эргыже-влак Москваште илат. Кугуракше — Артём, Москосо юридический академийым тунемын пытарен, спецпрокурорын полышкалышыжлан ышта, изиракше — Александр, МГУ-со юрфакын студентше улеш.
Марий Эл Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо
2017 ий вӱдшор тылзын 6-шо кечынже Россий Президентын Кӱштыкшӧ почеш Александр Евстифеевым Марий Эл Республикын Вуйлатышыжын пашажым жаплан шуктышылан шогалтыме. Александр Александрович Евстифеев 2017 ий ага тылзын 19-ше кечынже Марий Эл Вуйлатышым сайлымашышке ушнаш кумылжо лекмыж нерген увертарен.
Пеледыш тылзын 13-шо кечынже 2017 ийыште «Единая Россия» партий праймериз почеш А. А. Евстифеевым кандидатлан ойырен.
2017 ий пеледыш тылзын 22-шо кечынже КПРФ партийын республикысе пӧлкан конференцийыштыже пунчалмутым луктын: КПРФ партий деч кандидатым ойыраш огыл, тидын олмеш Марий Эл Республик Вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо Александр Евстифеевлан шке поддержкым пуаш.
2017 ий идым тылзын 10-шо кечыже гыч эртыше Марий Эл Республик Вуйлатышым сайлымашыште Александр Александрович Евстифеев, 88,27 процент йӱкым поген шуктымеке, сеҥышыш лектын.
Кылвер-влак
Категорий:Марий Эл Республик Вуйлатыше-влак
Бахтияр
Бахтияр (Бахтиарово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Азаново ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 55 еҥ (2002 ий), 34 еҥ (2010 ий) , 39 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Азаново сола деч 2,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
694
694 ий — VII курымын ийже.
Пызле кичке шер
«Пызлыгичке шер» — Алексей Алексеевын 1993 ийыште возымо мурыжо.
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Налын мундыражым, Шöртньö шӱртылажым Юмын ӱдыр шаҥгак Кас кавам тӱрлен. Мый алят ом вашке, Шып ончем кавашке, Кок куэ коклаште, Шкетын лӱҥгалтен.
Пызлыгичке шерым, Вичкыж шӱртыш кермым, Тый дечет арамак, Нальым ӱшанен. Оҥ гыч шӱешпидыш, Кӱрылт возо кидыш, Кочо тамже кодо, Чонышко витен.
Жап чон кочым мушко, Ойго шӱртем лушкыш, Шер дене ом шоно, Шкем сöрастараш, Тек лӱҥгалтыш дене Шкет улам кастене, Мом арамак чоныш, Печым печылаш.
Категорий:Марий муро-влак
Шемъер (ыҥ-влак)
Шемъер мут ончыктен кертеш:
Бронникова, Эмма Петровна
Илыш корныжо
Эмма Петровна Бронникова 1958 ийын вӱдшор тылзын 1-ше кечынже Пошкырт АССР Мишкан кундем Чорай ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Великие Луки
Великие Луки (Кугу йоҥеж-влак гыч; Великие Луки) — ола Российыште, Псков велыште.
Эртымгорно
Категорий:Псков велысе олала
Александровский (Поранча кундем)
Александровский (Александровская) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Элпанур ял деч 6 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1959 ий мучаште ял пытен. .
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Погребище (ола)
Погребище (Погребище) — Украиныште Винница велыште Винница кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 9 382 еҥ (2021 ий).
Категорий:Винница велысе олала
Смотрич (ола сынан посёлко)
Смотрич (Смотрич) — Украиныште Хмельницкий велыште Каменец-Подольский кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 1 912 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Эрцикова, Галина Алексеевна
Галина Алексеевна Эрцикова (, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Митрусер ял) — марий йылмызе, филологий шанче кандидат (2005).
Илыш корно
1979 ий 12 январьыште Марий АССР-ысе Курыкмарий район Митрусереш шочын. 1985-1989 ийлаште Когосола тӱҥалтыш, 1989-1996 ийлаште Микрӓк кыдалаш школлаште тунемын. 2002 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй-филологий факультетысе руш филологий пӧлкан руш-курыкмарий тӱшкажым тунем пытарен. 2002-2005 ийлаште Марий кугыжаныш университетын очный аспирантурыштыжо тунемын. Йылме шанче доктор, профессор Л.П. Васикован вуйлатымыж почеш «Курыкмарий йылмын пурласер говоржо-влакын лексике ойыртемышт» теме дене диссертацийым серен да 2005 ийыште сайын арален. Диссертаций пашаште марий йылмым шымлымаште курыкмарий йылмын кызытсе пурласер говоржо-влак нерген икымше гана луйык да системыш конден рашемдыме, нунын лексике ойыртемыштым ончыктымо. 2001-2009 ийлаште МарКУ-н руш да тӱшка языкознаний кафедрыже пелен «Кырык мары йӹлмӹ» шанче шымлымаш лабораторийыште пашам ыштен. Лексикографийым шымлен.
Марий йылмын толковый мутержын ешартыш томжым чумырымаште полшен. Республикыште ий еда эртаралтше «Игнатьев лудмаш» шанче-практик конференцийыште ыштыме доклад ден ойлымым чумырымо мутпогын редколлегий членже. Марий йылмыште служебный манме ойлымаш ужаш дене кылдалтше проблемым шымла. 30 утла шанче пашам савыктен.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын Лӱмгече чапкагазше дене палемдалтын (2015 ий).
2009 ий гыч Марий Эл Республик Виктем пеленсе «Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше В.М. Васильев лӱмеш институт» Кугыжаныш бюджет шанче тӧнежын йылмым шанче могырым шымлыше пӧлкан кугурак шанче пашаеҥжылан ышта.
Негыз
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак
Иркын
Верланыме вер
Чакмарий сола деч 4 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1965 ийын сорла тылзыштыже Иркын ден Купсола ялла ик пырляштарыме Иркино ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Ермаксер
Ермаксер (Йармаксир, Ермаково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 49 еҥ (2001 ий), 28 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 5,5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Купшӱльӧ (ыҥ-влак)
Купшӱльӧ мут ончыктен кертеш:
Акпатыр (ыҥ-влак)
Акпатыр мут ончыктен кертеш:
Акпатыр (Марий Тӱрек кундем)
Акпатыр (Кӱшыл Вочарма) (Акпатырево) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Косолап ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2000 ий), 76 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Косолап сола деч 7 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
696
696 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:696Категорий:VII курым
697
697 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:697Категорий:VII курым
Купшӱльӧ (У Роҥго кундем)
Купшӱльӧ (Купшульсола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2004 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Шнаран сола деч 3 километр эрвел могырно Роҥго эҥерын пурла серыштыже верланен.
Ял лӱм
Легенде почеш ял верыште пич кожла шоген. Тушто шуко купшӱльӧ (сойка) кайык-влак лийыныт, сандене яллан «Купшӱльӧ» лӱмым пуэныт.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Вес сер Пӧртнур
Вес сер Пӧртнур (Вес сир Пӧртныр, Заовражные Пертнуры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 81 еҥ (2001 ий), 71 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Эмансола сола деч 5 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Алёшкин химлесхозын чодыра участокшо
Алёшкин химлесхозын чодыра участокшо (Лесоучасток Алешкинский химлесхоза) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 7 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Алёшкин химлесхозын чодыра участокшо илем Алёшкино посёлко деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Великая Дымерка
Великая Дымерка (Велика Димерка) — Украиныште Киев велыште Бровары кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 9 510 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Шкалин, Виталий Никифорович
Виталий Шкалин (Виталий Никифорович Шкалин) (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Ономучаш ял) — марий серызе, журналист, Марий Эл Республикын сулло журналистше (1993), Россий Федерацийысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1999), Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006).
Илыш корныжо
Виталий Шкалин 1951 ийын шорыкйол тылзын 1-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Ономучаш ялеш служышо ешеш шочын. Шернурысо интернат-школышто, кыдалаш школышто тунемын. 1966 ийыште Марий радиомеханический техникумыш пурен. Кӱшыл шинчымашым Озаҥ университетыште налын (1978). 1991 ийыште Российысе социально-политический институтым пытарен.
1977–1979 ийлаште слесарь-сантехниклан, Озаҥ оптико-механический заводысо шуко тиражан газетын пашаеҥжылан ыштен. 1979 ий гыч – «Пачемыш» марий койдарчык журналыште. 1988 ий гыч – журналын тӱҥ редакторжо. Савыктыш пашалан праван да газет ден журнал-влакым ужалыше киоск-влакым кучышо «Пачемыш-Оса» фирмым почын. 1992 ий гыч – регионысо Всё для вас газетым савыктыше да тӱҥ редакторжо. Козьмодемьянскыште (Ильф ден Петров почеш: Васюкиште) ий еда эртаралтше «Бендериада» койдарчык да мыскара фестивальлан тӱҥалтышым ыштен (1995 ий годсек эртаралтеш).
Гусева, Надежда Васильевна
Надежда Васильевна Гусева (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Чылдемыр ял) – марий шанчызе, йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2019).
Шкалин, Виталий Никифорович
Илыш корныжо
Литератур да журналистике дек 1970 ийлаште кумылаҥын. Фельетоным, мыскара ойлымашлам возен. Ятырышт СССР-ысе койдарчык журналлаште савыкталтыныт. Тудын пашажлан кугу акым А.Арканов пуэн. В.Шкалинын икымше книгаже Марий книга издательствыште 1989 ийыште лектын, тудо «Перейдём на «ты» маналтын. Варажым «Босиком по паркету», «Зеркало на двоих» книгаже-влак лектыныт.
Гусева, Надежда Васильевна
Илыш корныжо
Надежда Гусева 1985 ийын пеледыш тылзын 24 кечынже Марий АССР Шернур кундем Чылдемыр ялеш шочын.
Шкалин, Виталий Никифорович
Илыш корныжо
Правительствын ятыр наградыже, ты шотышто Правительствын (2000), Кугыжаныш Погынын (2004), РМЭ Тӱвыра министерствын (2006) чап грамотышт дене палемдалтын. «За преобразование Нечерноземья РСФСР» медаль (1986), РФ Журналист ушемын «За заслуги перед профессиональным сообществом» чап палыже (2006) дене наградитлалтын. «РМЭ-н сулло журналистше» (1993), «РФ тӱвыран сулло пашаеҥже» (1999) чап лӱмым пуымо. Россий писатель ушемыш 2006 ийыште пурталтын.
Гусева, Надежда Васильевна
Илыш корныжо
Индеш классым тунем пытармеке кок ий Оршанке педучилищыште тунемын. 2002-2007 ийлаште пединститут историй да филологий факультетысе филологий пöлкам «Руш да марий йылме да литератур туныктышо» специальность дене тунем пытарен. 2007 ий гыч Марий образований институтышто пашам ышта. 2010 ий гыч Марий образований институтышто редактор отделым вуйлата. 2013-2015 ийлаште Марий кугыжаныш университет пеленысе магистратура филологий направлений. 2019 ийыште И.Н. Ульянов лумеш Чуваш кугыжаныш университетыште кандидатлык диссертацийым арален (шанче вуйлатышыже – профессор Р.А. Кудрявцева).
Чап
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Устье-Кундыш
Верланыме вер
Сидорово ял деч 39,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Ведресь
Ведресь (Ведресев, Ведресево) – Российыште Пошкырт Элын Краснокам кундемыштыже верланыше Йывангасола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 109 еҥ (2002 ий), 175 еҥ (2009 ий) , 97 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Николо-Берёзовка сола деч 23 километр (34 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Краснокам кундемысе илымверла
Пластинин хутор
Пластинин хутор (Хутор Пластинина) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Осып почиҥга
Осып почиҥга (Марий почиҥга) (Осипово) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Усть-Илимск
Усть-Илимск (Усть-Илимск) — ола Российыште, Иркутск велыште.
Осып почиҥга
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1941 ийыште шорыкйол тылзын 14-ше кечынже Осып почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Усть-Илимск
Категорий:Иркутск велысе олала
Осып почиҥга
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Актёр
Актёр - спектакльыште але киношто модшо еҥ.
2021
2021 (кок тӱжем коло икымше) ий — 365-кечаш ий, григориан кечышот почеш кугарнян тӱҥалын.
Александрово
Александрово (Александрово) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2003 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Пеледышан шовыч
"Пеледышан шовыч" — Алексей Алексеевын 1993 ийыште возымо мурыжо.
Александрово
Верланыме вер
Васильевский ял деч 10 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Пеледышан шовыч
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Почым шондыкемым, ончем шке погемым, Ах, могай вургемжым мыланем чияш? Тевыс, тиде шовырым, лач могае шовычым, Тиде умыр каслан шкеланем ойыраш?
Припев:
Пеледышан шовычым, йылгыжалтше шовычым, Ӱпым тöрлатен, пидылдалаш шонем. Тӱрвым чиялтем гын, шинчам модыктем гын, Чолга качын чонжым вигак йӱлатем.
Коштам ойгыралын, илышым шоналын, Могай качыж дене мыланем келшаш? Тидат мылам ок келше, тудат мылам ок йöрö, Кушто шӱмлан келшышым шкеланем муаш?
Категорий:Марий муро-влак
699
699 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:699Категорий:VII курым
Цинглок казна пӧрт
Эртымгорно
1960-ан ийлаште Цинглок казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Пианист
Пианист - пианин дене шоктышо еҥ.
Иванков (ола сынан посёлко)
Иванков (Іванків) — Украиныште Киев велыште Вышгород кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 10 369 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Кувшинсола
Кувшинсола (Кувшинсола, Апаево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Озьорка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 186 еҥ (2001 ий), 123 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Озьорка ял деч 1,5 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Профессор
Профессор - кӱшыл учебный заведенийыште преподавательын эн кугу учёный лӱмжӧ, тыгак тиде лӱмым нумалше еҥ.
700
700 ий — VII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:700Категорий:VII курым
Шелепов, Сергей Евгеньевич
Сергей Шелепов (Сергей Евгеньевич Шелепов) (, РСФСР, Свердловск вел, Карпинск ола) — руш серызе, геодезист, топограф, маркшейдер, амалкалче, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2003).
Илыш корныжо
Сергей Шелепов 1955 ийын вӱдшор тылзын 8-ше кечынже Свердловск вел Карпинск олаште служышо ешеш шочын. Йоча пагытше Киров областьыште эртен. 1972 ийыште Яраҥ олаште кыдалаш школым пытарен. Кӱшыл шинчымашым Коми Республик Ухта оласе индустриальный институтышто налын. Курык инженер-геофизик лиймек, 1980–1986 ийлаште специальностьшо дене Ухтасе геологоразведочный экспедицийыште, вара корным чоҥышо управленийыште геодезистлан, проектный институтлаште топографлан, маркшейдерлан ыштен.
1998 ий гыч Йошкар-Олаште ила. Амалкалыме пашам шуктен, чоҥымаш объект-влаклан проектым ышташ топогеодезический пашалык лицензийже уло. РМЭ Писатель ушем пеленсе Литфондым вуйлатен.
Литератур пашаже икымше гана 2000 ийыште лектын, тунам «Короткие встречи» сборникыште «Акимово горе» ден «Придурок Мотя» ойлымаш-влакше савыкталтыныт. Ик ий гыч шкенжын ойлымаш-влак книгажым савыктен, тудо «Не будет ли завтра ненастья...» маналтын. Варажым ойлымашыже-влак «Русское слово в Марий Эл» (2004), «Время пить херши» (2007) сборниклаште лектыныт.
Россий Писатель ушемын (2003 ий годсек тудын йыжыҥъеҥже) Чап грамотыж дене палемдалтын.
Литератур
Категорий:Руш серызе-влак
Писташ
Писташ (Писташ) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1997 ийыште Писташ ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Куп (Шернур кундем)
Куп (Куп) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Мустай ял деч 2,5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ «куп» (болото) мут гыч лектын.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште Куп ден Тоскисола ялла ик пырляштарыме Тоскисола ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Ямполь (Хмельницкий вел)
Ямполь (Ямпіль) — Украиныште Хмельницкий велыште Шепетовка кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 1 854 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе ола сынан посёлкыла
Алёшкин чодыра участок
Алёшкин чодыра участок (Лесоучасток Алешкинский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 6 километр касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Кожвож
Кожвож (Кожваж, Кожважи) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 206 еҥ (2001 ий), 187 еҥ (2010 ий).
Фольклорист
Фольклорист - фольклор дене специалист.
Кожвож
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Чавайнур
Чавайнур (Шырканур) (Чавайнур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Кокласола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 139 еҥ (2004 ий), 136 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чодыраял деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Чабаны (Киев вел)
Чабаны (Чабани) — Украиныште Киев велыште Фастов кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 4 907 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Дубровка (Поранча кундем)
Дубровка (Дубровка) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Элнет ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2003 ий), 21 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Элнет сола деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Прозаик
Прозаик - прозо дене возышо писатель.
701
701 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:701Категорий:VIII курым
Коракъял (Мишкан кундем)
Коракъял (Ҡарға) (Каргино) – Российыште Пошкырт Элын Мишкан кундемыштыже верланыше Монаръял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 540 еҥ (2002 ий), 530 еҥ (2009 ий) , 556 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мишкан сола деч 22 километр (23 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Мишкан кундемысе илымверла
Усолье-Сибирское
Усолье-Сибирское (Усолье-Сибирское) — ола Российыште, Иркутск велыште.
Охотниково
Охотниково (Охотниково) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Оршанке ял деч 2 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1940 ийыште Охотниково хутор шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Историк
Историк - историй дене специалист.
Кушталте
"Кушталте" — Алексей Алексеевын 1994 ийыште возымо мурыжо.
Семже ден мутшо А. Алексеевын.
Припев:
Кушто, öрын ит шого, кушто, Мом тый вожыл шогылтат. Сылне муро почеш тый кушто, Ит аптыране йöршынат. Ой, йолташем, тый кушто, Ой, койшетым ончыктал. Ой, чонетым лыпландаре, Мый денем тый тавалтал.
Капкам почын куржын тольыч Тыйе воктекем. Шинчашкем ончальыч, Маньыч: “Йöратем”. Ом пале мо лие, Кызыт чоныштем. Ушыштем улат тый, Ынде мые мом ыштем.
Кылвер-влак
Категорий:Марий муро-влак Категорий:Марий Эл
Буранаев, Борис Михайлович
Борис Михайлович Буранаев (, РСФСР, Пошкырт АССР, Пӱрӧ кундем, Памаш ял — 1999, Марий АССР, Йошкар-Ола) — марий шанчызе, туныктышо, экономике шанче кандидат (1968), доцент.
Литератур
Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Немиров (ола)
Верланыме вер
Винница деч 39 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Кылвер-влак
Категорий:Винница велысе олала
702
702 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:702Категорий:VIII курым
Выржыкан
Выржыкан (Вӹржӹкäн, Вержуково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Эмансола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 91 еҥ (2001 ий), 88 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Эмансола сола деч 3,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Чернушка
Чернушка (Чернушка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Сидорово ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 69 еҥ (2010 ий), 64 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Сидорово ял деч 17,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Курыкӱмбал (У Роҥго кундем)
Курыкӱмбал (Куркумбал) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Ӱшнӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Ӱшнӱр сола деч 2 километр кечывалвел-эрвел могырно Изи Кундыш эҥерын шола серыштыже верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Агроном
Агроном - мланде паша дене специалист.
Саскавий
"Саскавий" — Алексей Алексеевын 2013 ийыште возымо мурыжо.
Кушко кайыш гын йӱдомо Сомылат ок тол шотеш Чоныштем ласкалык йомо Тыйын верч йӱлен шортеш Серышлан уке вашмут Йыҥгыртем — ок шокто йӱк От вашеште тый мылам, Ом пале — кузе лиям.
Припев:
Саскавий, Саскавий, Шинчаштетше юзо вий. Сымыстарышыч тый мыйым, Утлен каяш огеш лий. Ойла йолташ шылтален Иле шкендым пагален Ала-могай ӱдыр верчын Чуриетше шапалген. Нал арням тый каналташ, Кай вес элым ончалаш, А вара шкежат шижат, Йомак веле чылажат.
Шукертсек илем тораште Ятыр жап эртен гынат, Мый шым керт монден лӱметым, Тӱрвыштем шижам ӱмат. Весе дене пайлен пиалым Кушто тый илет таҥем? Пижынат тый чонышкем. Кеч вашеште мыланем.
Кылвер-влак
Категорий:Марий муро-влак
Лапино хутор
Лапино хутор (Хутор Лапино) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор.
Верланыме вер
Шым Памаш ял деч 2 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Ял лӱм
Яллан негызым «Лапин» тукымлӱман еҥ пыштен.
Эртымгорно
XX-шо курымын 40-ан ийлаштыже хутор пытен.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Редактор
Редактор - иктаж-могай текстым редактироватлыше, тӧрлышӧ еҥ.
Арып
Верланыме вер
Косолап сола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Кокасола
Кокасола (Кувакин, Кувакино) – Российыште Пошкырт Элын Краснокам кундемыштыже верланыше Йывангасола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 145 еҥ (2002 ий), 241 еҥ (2009 ий) , 202 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Николо-Берёзовка сола деч 21 километр (27 км – авто дене) йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Философий шанче кандидат, Уфасе нефтяной технике кугыжаныш университетысе философий кафедрын профессоржо , Российысе философий обществын «Материалистический диалектике – шанче атеизм» секцийжын йыжыҥъеҥже. Социальный философий дене «Учение об отношениях управления и собственности как субстанции общества» («Учение о человеке как ансамбле отношений собственности и управления») шанче школлан тӱҥалтышым пыштен.
Кокасола
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
1971 ий 24 январьыште Уфа олаште шочын. Кугурак изаже – М.Е. Бугера.
Кокасола
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Краснокам кундемысе илымверла
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
1988-1993 ийлаште Киев кугыжаныш университетын философий пӧлкаштыже шинчымашым поген  ..
1996 ий февраль гыч Уфасе нефтяной технике кугыжаныш университетыште туныктен, 2002 ий июль гыч Уфасе нефтяной технике кугыжаныш университетысе философий кафедрын доцентше, 2010 ий февраль гыч – Уфасе нефтяной технике кугыжаныш университетысе философий кафедрын доцентше   ..
2001 ийыште Пошкырт Эл шанчын сулло пашаеҥже, философий шанче доктор, профессор Р.Б.Камаевын вуйлатымыж почеш Москосо кугыжаныш университетыште философий шанче кандидат лӱмым налаш «Ницшеанство как общественный феномен: его социальная сущность и роль. Социально-философское исследование» (специальность 09.00.11 — Социальный философий) теме дене диссертацийым арален.
Элнет почиҥга
Элнет почиҥга (Илетнур) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Элнет ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2003 ий), 34 еҥ (2010 ий).
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
2002 ий июльышто Рӱдо Европысо университетыште познаний теорий дене курсышто шинчымашыжым келгемден.
Киноактёр
Киноактёр - кинофильмыште сниматлалтше актёр.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
2004 ийыште доцент лӱмым пуэныт.
Элнет почиҥга
Верланыме вер
Элнет сола деч 6 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Шорокундыш казна пӧрт
Верланыме вер
Шорокундыш ял деч 0,2 километр тораште лийын шоген.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
2006-2009 ийлаште – Российысе шанче академийысе искусственный интеллектын методологийже дене Шанче советын Башкир пӧлкажын председательжын алмаштышыже.
Шорокундыш казна пӧрт
Эртымгорно
1950-ан ийлаште Шорокундыш казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
100 наре шанче, туныктымо да методике пашан, 3 монографийын авторжо, в том числе 3 монографий. . Тӱҥ пашаже-влак: «Собственность и управление» (2003), «Социальная сущность и роль философии Ницше» (2004), «Сущность человека» (2005). Чумырышо, кусарыше, «Исторический материализм в XXI веке: необходимость обновления» (2005)
Шорокундыш казна пӧрт
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Бугера, Владислав Евгеньевич
Биографий
Российысе да США-се автор-влакын статья сборникыштын редакторжо, «Философские и прикладные вопросы методологии искусственного интеллекта» (2009) тӱшка монографийын соавторжо.
С.Ю.Маркеловын лишыл йолташыже.
Спутник FM радиосо «Шӱдыр ушем» передачын, Башкир кугыжаныш университетын философий да социологий пӧлкаштыштыже эртаралтше «Проблема обоснования знания» методологий семинарын участникше. Кызытсе социализмын молодёжный университетше дене кылым куча.
Теорий шинчаончалтыш
В.Е. Бугера отечественный философийыште экономик тӱвыра дене кылдалтше йодыш-влакым шымла. Бугера исторический материализм негызеш айдемын вияҥмыжым мер кыл гоч веле огыл, тыгак вуйлатымаш да пого (собственность) кыл гоч вияҥмым ончыкташ тыршен.
Бугеран шонымашыжым Российысе да вес элласе шымлызе-влак лончыленыт. Палыме англо-американ шымлызе, «Русский фашизм: традиции, тенденции, движения» книган авторжо Стивен Д. Шенфилд (англ. Stephen D. Shenfield), В.Е. Бугеран шонымыжым постмарксистскийлан шотла, а немыч политолог Андреас Умланд Бугерам неомарксист манеш. Г.Е. Белоногов Бугерам «философов-материалист-влакын у тукымыштын еҥжылан шотла», а Эдуард Байков – у философий школлан негызым пыштышылан. Пошкырт энциклопедий В.Е. Бугеран вияҥдыме марксизмын ойыртемалтше антропологический концепцийжым палемда, да тыгак тудын марксистский философий йодыш дене кылдалтше шымлыме пашажевлакым ончыкта.
Класслан шеледымашлан эҥертен, В.Е. Бугера нацизм ден сталинизмым мерын ницшеанский модельжын кок илышыш шыҥдарыме вариантшылан шотла, тыгак Фридрих Ницшен шонымашыже нацистский Германийын расылан шеледыме да радикал-националист политик теорийын негызше лиймым палемда.
Пого да вуйлатымаш
«Собственность и управление» книган тӱҥ шонымашыже:
Айдемын тӱҥ шотшо
«Сущность человека» монографийыште Бугера эксплуатаций умылымашым производство вийым да кучылтмо предметым шеледыме процессым «авторитарный вуйлатымаш» семын умылтарен.
«Сущность человека» (гл. 3) да «Собственность и управление» (гл. 3) пашалаште Бугера СССР да южо моло эллаште XX курымышто производствын неоазиатский йöнжö шукталтын манын пеҥгыдемда. Тиде йöн шке производственный кылже дене производствын азиатский йöнжылан келшен толын, но производитлыше вийын кушмыжын вес кӱкшытыштыжö негызлал- тын манын ончыкта. Неоазиатский общественно-экономический формацийын классовый структурыжым, тудын вияҥме ойыртемжым шымлен.
Компьютеризаций
Бугера производствым компьютеризатлымым социалистической революцийлан материальный йöн семын ужеш да классдыме обществыш куснымаште пост-НТРовский пролетариатым айдеме тукымын авангардшылан шотла. Тиде ой палыме экономист П. Друкерын шонымыжым шарныкта: «“шинчымаш пашаеҥ-влак” „шинчымаш мерыште“ шукын огыт лий, но … нуно уже лидирующий класс лийыныт».
«Оккамын бритвыжын» критикыже
В. Бугера гипотезым лукмылан да творческий шонымашлан вияҥашыже чаракым ыштыше Оккамын бритвыжым критиковатлен да тудын олмеш «ныл лезвиян лӱдыкшыдымö бритвым» темлен – икте-весе дене логически кылдалтше ныл принципан системе:
Политике сомылжо
Тӱнямбалне акым налше икмыняр публицистике пашам да политологий дене шымлыме пашам савыктен. Кугу верым В. Бугеран шымлыме да публицистике пашаштыже антифашистский тематике айла. Тӱнямбалсе да мемнан элысе шымлызе-влак тудын пашажлан эҥертат, тыгодым авторын шке фамилийжымат, псевдонимжымат – «Г. Васильев» (ондак псевдоним дене лукмо пашалажым вара Бугера шке фамилийже денат савыктен) палемдат.
В. Бугера ончыч шке официальный блогыштыжо, интернет-форумлаште (поснак Mail.Ru-што) Интернационалистический коммунистический тенденцийын текстшым тиде тенденций националист-влак дене кылым кучаш тӱҥалмешкыже савыктен (2009 ий марте организаций Интернациональный бюро за Революционную партию манылтын).
В. Бугералан кöра «коллективизм» термин совет жап деч варасе левый активист-влакын мутвундыштышт шке функцийже деч посна эше посна политике тӱшкан да нунын идеологий шонымашыштымат ончыктен.
703
703 ий — VIII курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:703Категорий:VIII курым
Зиновьево
Зиновьево (Зиновьево) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2003 ий), 9 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Васильевский ял деч 22 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Руш Ӱшӱт
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970 ийлаште Руш Ӱшӱт ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Боровая (Киев вел)
Боровая (Борова) — Украиныште Киев велыште Фастов кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 7 283 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе ола сынан посёлкыла
Краснорецкий казна пӧрт
Краснорецкий казна пӧрт (Казенный дом Краснорецкий) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 9 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийлаште Краснорецкий казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Осьсола
Осьсола (Нормомучаш) (Оськино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Какшанмучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 3 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Ильинцы
Ильинцы (Іллінці) — Украиныште Винница велыште Винница кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 12 109 еҥ (2021 ий).
Категорий:Винница велысе олала
Осьсола
Верланыме вер
Какшанмучаш ял деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.