cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мадар хутор
Верланыме вер
Арде сола деч 8 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Пынгель Кугилансола
Пынгель Кугилансола (Пӹнгель Кугилӓнсола, Березово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 92 еҥ (2001 ий), 70 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык сола деч 2,5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сутыри
Сутыри (Сутыри) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Быковка ял деч 11 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Мелковка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Марий Йошкарэҥер
Марий Йошкарэҥер (Мари-Йошкаренер) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2004 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 12 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Ковель
Ковель (Ковель) — ола Украиныште Волынь велыште. Ковель кундемын рӱдерже. Калыкчот: 69 089 еҥ (2021 ий).
Категорий:Волынь велысе олала
Изи Кугушӱргӧ
Изи Кугушӱргӧ (Малая Кугушерга, Южинская) – Российыште Киров велын Яраҥ кундемыштыже верланыше Кугушӱргӧ ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 10 еҥ (2002 ий) 3 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Яраҥ ола деч 20.3 километр (25 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Яраҥ кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Лидывуй (Усола ял шотан илем)
Лидывуй (Лидӹвуй, Лидвуй) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Усола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2001 ий), 23 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Усола сола деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Изи Маскиял
Изи Маскиял (Изи Маскиял почиҥга) (Охотничий; Охотничий) — Российыште Одо Элын Алнаш кундемыштыже верланыше Утчан ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 33 еҥ (2008 ий), 22 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Алнаш кундемын кечывалвел-касвелныже лийын шога. Алнаш марте — 15 километр, Ижевск марте — 130 километр.
Ял лӱм
Яллан негызымым Маскиял гыч куснен толшо-влак пыштеныт, сандене илемыштым «Изи Маскиял почиҥга» манын лӱмденыт. Икымше куснен толшо-влак сонарзе (сонар охота) лийыныт, сандене яллан «Охотничий» руш лӱмым пуэныт.
Йылме
Чылт марий ял. Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Ӱлыл Торъял
Ӱлыл Торъял (Нижний Торъял) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тошто Торъял сола деч 1 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Нурмучаш (У Роҥго кундем)
Нурмучаш (Нурмучаш) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Вечын ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1 еҥ (2004 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Вечын сола деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Мариец
Мариец (Мариец) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше посёлко. Мариец ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1107еҥ (2000 ий), 728 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марий Тӱрек ола сынан посёлко деч 43 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Шертне
Шертне (Шӓртньӹ, Шартнейка) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Владимир (Украина)
Владимир (Володимир) — ола Украиныште Волынь велыште. Владимир кундемын рӱдерже. Калыкчот: 40 225 еҥ (2021 ий).
Категорий:Волынь велысе олала
Нурӱмбал (Волаксола ял шотан илем)
Нурӱмбал (Нурумбал) – Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Волаксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 233 еҥ (2002 ий), 143 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Весшӱргӧ ял деч 7 километр йӱдвелкасвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Салтак (Кужэҥер кундем)
Салтак (Салтак) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2004 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Нужа (Килемар кундем)
Нужа (Нужа) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нежнур ял деч 7 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1980 ийыште кылме тылзын 24-ше кечынже Нужа ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын. .
Пэташ
Пэташ (Алексеевка) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Нужа (Килемар кундем)
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Руш Кугеръял
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 5 километр касвелне лийын шоген.
Пэташ
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 10 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
2001 ийыште Пэташ ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Изи Пильмучаш
Изи Пильмучаш (Малое Степаново) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Руш Кугеръял
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште Руш Кугеръял ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Изи Пильмучаш
Верланыме вер
Косолап ял деч 7 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1963 ийыште Изи Пильмучаш ял Пильмучаш ял дене пырля ик пырляштарыме Степаново ялыш савырненыт.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Руш Кугеръял
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Беляевка
Беляевка (Біляївка) — Украиныште Одесса велыште Одесса кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 12 355 еҥ (2021 ий).
Категорий:Одесса велысе олала
Ердӱр (Кикнур кундем)
Ердӱр (йӱдв.-касв. Ердӹр; Ендур) – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Шапта ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 29 еҥ (2002 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 15.6 километр (23 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кикнур кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Савлич почиҥга
Савлич почиҥга (Сабличево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2002 ий), 17 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тошто Торъял сола деч 7 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Теплая Речка
Эртымгорно
1970-ан ийла мучаште Теплая Речка ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Озёрка (Арде ял шотан илем)
Озёрка (Озерки) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 140 еҥ (2004 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Жиган (У Роҥго кундем)
Жиган (Ожиганово) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Вечын ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 22 еҥ (2004 ий), 21 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Элнет (Поранча кундем)
Элнет (Илеть) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше сола. Элнет ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 775 еҥ (2003 ий), 492 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Поранча посёлко деч 17 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Актуганово
Актуганово (Актуганово) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Руш Кукмор ял деч 1 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1986 ийыште Актуганово ял Руш Кукмор ялын Актуганово уремышкыже савырнен. .
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Атьсер
Верланыме вер
Микряк сола деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Камень-Каширский
Камень-Каширский (Камінь-Каширський) — ола Украиныште Волынь велыште. Камень-Каширский кундемын рӱдерже. Калыкчот: 12 505 еҥ (2021 ий).
Кодыма (ола)
Кодыма (Кодима) — Украиныште Одесса велыште Подольск кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 8 404 еҥ (2021 ий).
Категорий:Одесса велысе олала
Пумыр
Пумыр (Пумор) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Волаксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 98 еҥ (2002 ий), 76 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Весшӱргӧ ял деч 7 километр йӱдвелкасвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Мецакнур
Мецакнур (Мецäкныр, Мичакнуры) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Усола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 67 еҥ (2001 ий), 57 еҥ (2015 ий).
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Талмаш почиҥга
Талмаш почиҥга (Починок Никольский) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 17 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште Талмаш почиҥга шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Крюковский почиҥга
Крюковский почиҥга (Крюково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Сысоево ял деч 6 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште Крюковский почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Орехово (Килемар кундем)
Орехово (Орехово) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нежнур ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1973 ийыште пеледыш тылзын 25-ше кечынже Орехово ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Шӱдымарий (Кикнур кундем)
Шӱдымарий (Шудумары) – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Цекеево ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2002 ий), 8 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 12.8 километр (19 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кикнур кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Хлебниково
Хлебниково (Хлебниково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше сола. Хлебниково ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1177 еҥ (2000 ий), 939 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Марий Тӱрек ола сынан посёлко деч 27 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Мелковский пристань
Мелковский пристань (Пристань Мелковская) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань.
Верланыме вер
Быковка ял деч 17 километр йӱдвел лийын шоген.
Эртымгорно
Мелковский пристань илем пытен.
Шундӱръял
Шундӱръял (Шӹндӹрйӓл, Шиндыръялы) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 419 еҥ (2001 ий), 345 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Куэр почиҥга (У Торъял кундем)
Куэр почиҥга (Бутылченки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1 еҥ (2002 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Овалже ял деч 5 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Шӱргӧ (Кужэҥер кундем)
Шӱргӧ (Шурга) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2005 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Озамбай
Верланыме вер
Михайловка ял деч 8 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Ужгород (станций)
Ужгород (Ужгород) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Львовысе кӱртньӧ корнышто. Ужгородыште верланен.
Большеполье
Верланыме вер
Руш Кукмор ял деч 2 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийла мучаште Большеполье ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Винница (станций)
Винница (Вінниця) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Кечывалвел-Касвелысе кӱртньӧ корнышто. Винницаыште верланен.
Пистерла (Килемар кундем)
Верланыме вер
Арде сола деч 8 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Шопкер (Морко кундем)
Шопкер (Осиново) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 17 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште Шопкер ял Тошметсола ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Семисола (У Торъял кундем)
Семисола (Семеево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 103 еҥ (2002 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Чӱксола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Новые Беляры
Новые Беляры (Нові Білярі) — Украиныште Одесса велыште Одесса кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 187 еҥ (2021 ий).
Категорий:Одесса велысе ола сынан посёлкыла
Изинур
Изинур мут ончыктен кертеш:
Йошкарэҥер (Марий Тӱрек кундем)
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Юлъял (Кикнур кундем)
Юлъял (Юльял) – Российыште Киров велын Кикнур кундемыштыже верланыше Потняк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 128 еҥ (2002 ий), 56 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кикнур ола сынан посёлко деч 11.8 километр (23 км – авто дене) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кикнур кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Лопъял
Лопъял мут ончыктен кертеш:
Викиувер: Марисола слётлан ямдылалтеш
Лумшо Марий самырык тукым слёт тений 2-8 июльышто Шернур районысо Марисола школышто эрташ тӱҥалеш. Мероприятийыш 18-30 ияш ӱдыр-рвезе-влак ушнен кертыт.
Чылаже слётыш 120 наре еҥ погынышаш.
Житомир (станций)
Житомир (Житомир) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Кечывалвел-Касвелысе кӱртньӧ корнышто. Житомирыште верланен.
Отарке
Отарке (Отарка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нежнур ял деч 8 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Отарке ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Атьсола
Верланыме вер
Микряк сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Орловка (У Роҥго кундем)
Орловка (Орловка) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кужмарий ял деч 5,5 километр эрвелне лийын шоген.
Литератур
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Исаково
Исаково (Исаково) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 0,3 километр касвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Крутой Овраг
Крутой Овраг (Крутой Овраг) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Руш Кукмор ял деч 2 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
1972 ийыште Крутой Овраг ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Изи Човыксола
Изи Човыксола (Малое Чобыково) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Овалже ял деч 1 километр кечывалвелне лийын шоген.
Ивано-Франковск (станций)
Ивано-Франковск (Івано-Франківськ) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Львовысе кӱртньӧ корнышто. Ивано-Франковскыште верланен.
Авангард (Одесса вел)
Авангард (Авангард) — Украиныште Одесса велыште Одесса кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 5 554 еҥ (2021 ий).
Мишкансола (Курыкмарий кундем)
Верланыме вер
Усола сола деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Авангард (Одесса вел)
Категорий:Одесса велысе ола сынан посёлкыла
Мишкансола (Курыкмарий кундем)
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сэмон почиҥга
Сэмон почиҥга (Семененки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1966 ийыште Сэмон почиҥга Изи Вӱръял ял деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Ӱлыл Шеҥше
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 1 километр йдвелне лийын шоген.
Новая Липовка выселке
Новая Липовка выселке (Выселок Новая Липовка) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Ӱлыл Шеҥше
Эртымгорно
1973 ийыште Ӱлыл Шеҥше ял Шеҥше сола деке ушалтын.
Новая Липовка выселке
Верланыме вер
Быковка ял деч 14,5 километр йӱдвел лийын шоген.
Ӱлыл Шеҥше
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Новая Липовка выселке
Эртымгорно
1950 ийыште Новая Липовка выселке илем пытен. .
Тойбисола
Тойбисола (Тойбисола) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Руш Кукмор ял деч 2 километр тораште лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Ахметов, Серик Ныгметович
Ахметов, Серик Ныгметович (25 Пеледыш 1958) - Каз политик-влак.
Категорий:Каз политик-влак
Лебедево (Марий Тӱрек кундем)
Лебедево (Лебедево) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Косолап сола деч 6 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Лебедево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Крупино
Крупино (Крупино) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Хлебниково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 237 еҥ (2000 ий), 232 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 10 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Троицкий
Троицкий (Троицкий) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо выселке. Калыкчот: 26 еҥ (2004 ий), 33 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Арде сола деч 4 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Сапаев, Василий Фёдорович
Василий Сапеев (Василий Фёдорович Сапеев) (, Марий автоном область, У Торъял кундем, Човыксола ял —, Йошкар-Ола ола) — марий серызе, почеламутчо, туныктышо, педагогике шанче кандидат (1982), СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1971), РСФСР-ын сулло туныктышыжо (1965), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корныжо
У Торъял районысо кумда олыкан, ший вÿдан, поян шурнан, садеран, шÿшпык, куку йÿкан Немда кундем, Чобык ял ‒ Василий Федоровичын шочмо вер-шöржö. Олмапуан, шоптыр вондан сад-пакча, тамле ÿпш дене пушланыше ломбер ден пызлер, ужар сывыным чиен шогалше куэр; юарлен модмо йоча пагыт; кресаньык пашам йöратыше ача-ава, поро кумылан лишыл пошкудо-влак ‒ чыла нине ончыкылык туныктышылан керек-мо, керек-кö деке поро айдеме лияш, кеч-могай пашам йöратен кушкаш негызым пыштеныт.
В. Сапаев куд ияшак школыш кошташ тÿҥалын, пеш вашке лудаш, возаш, шотлаш тунемын, книга деке шÿмаҥын. Ик класс гыч вес классыш отличник лийын гына вончен. Куптÿр пеле кыдалаш школышто пырдыж газетын редакторжо лийын, пионер дружина Советым да учкомым вуйлатен. А теле кастене Чобык ялыште, сурт еда коштеден, лудын-возен моштыдымо куд ÿдырамашым грамотылан туныктен. Активист лиймыжым шотыш налын, латкок ияш Вася Сапаевлан кокымшо вичияшын культармеец-ударникше лÿмым да ронон грамотыжым пуэныт. Тиде туныктымо пашак, очыни, самырык рвезын ончыкылык корныжым рашемден.
Педучилищым сайын пытарыме нерген аттестатым кидыш налмек, латкуд ияш Василий Сапаев туныктышо лиеш. Ончыч тудо Роҥго (кызыт Советский) районысо Кугеҥер, а вара У Торъял районысо Кузнеч пеле кыдалаш школышто математикым туныкташ тÿҥалеш.
Черновцы (станций)
Черновцы (Чернівці) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Львовысе кӱртньӧ корнышто. Черновцыште верланен.
Памар (станций)
Памар (Помары) — кӱртньыгорно станций РКК-ын Горькийысе кӱртньӧ корнышто. Приволжский ола сынан кугыялышто верланен.
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
Сапаев талук мучко снеге погымыла у йöным чумыра, руш да совет методист-влакын возымыштым лудын иктешла, август да январьысе районысо конференцийлаште доклад дене выступатла, газетыш да тÿрлö сборниклаш статьям воза. Варажым шкеат учебник да тÿрлö методический книга возымашке ушна.
В.Ф. Сапаевын «Букварь» учебникше первый гана 1951 ийыште савыкталт лектын. Тÿжем дене марий йоча-влак тудын «Букварьже» почеш лудаш, возаш тунемыт. Тиде книга весым возаш, пашам эше утларак творчески ышташ кумылаҥден. Вашке тÿҥалтыш класслаште туныктышо-влаклан методический полышым пуаш шонымаш дене «Изложений возаш статья-шамыч» сборникым савыктен луктеш. Тиддеч вара туныктышо-влаклан «Букварь» дене пашам ыштыме нерген методический полышым пöлекла, I-IV класслан марий йылме грамматика дене лукмо таблица-влакым да нунын кузе кучылтмо нерген методический ой-каҥашым, «Умылтарен лудмаш» книгам савыкта. Тиде ийлаштак профессор Н.Т. Пенгитов дене пырля I-IV класслан марий йылме программым ямдыла.
В. Ф. Сапаевын «Марий йылме грамматикым туныктымо методика» монографийже — марий методика литературышто первый эн кугу паша. Арам огыл тудын лумжö, чапше республикысе туныктышо-влак коклаште тунамак кумдан шарлен ыле. Тидлан амалжат  шагал огыл лийын. Республикыште тудо эн ончыч, манаш лиеш, шочмо йылме ден литература кабинетам ышташ, сöрастараш, урокышто технический йöным кучылташ тÿҥалын.
Туныктымо да йочам воспитатлыме пашаште кугу сеҥымашыш шумыжым палемден, 1965 ийыште В. Ф. Сапаевлан РСФСР школын заслуженный туныктышыжо почетный лÿмым пуымо.
Ме тудым уста туныктышо семын веле огыл, тыгак писатель семынат жаплена. Писателят шке лудшыжым школысо педагог семынак шÿм-чон моторлыклан, арулыклан, сай койыш-шоктышлан туныкта. Василий Федорович тиде шотышто поснак ойыртемалтеш:   шке книгалаштыже шÿм-чонжо, шонымашыже, кумылжо эре туныктышо: утларакшым йоча-влак дене чон почын мутлана, нунылан поро ой-каҥашым пуа, мер пашашке ушнаш, пашаче айдеме лийын кушкаш ÿжеш.
Эше Куптÿр пеле кыдалаш школышто, варажым У Торъял педучилйщыште Вениамин Иванов да Борис Данилов дене пырля тунеммыж годым пырдыж газетыш заметкым, кÿчык почеламутым возен. А педучилищыштыже литкружок журналым луктеден, тушан С. Вачайын (Василий Сапаевынат) икмыняр почеламутшо да ойлымашыже печатлалтыныт.
1940 ийысе «Ямде лий» газетеш савыкталтше «Томаша» ойлымашыже ‒ В. Ф. Сапаевын первый творческий куанже, сылнымут шулдыржо. Тылеч вара Кугу Отечественный cap да тыныс пагыт ийлаште самырык авторын почеламут ден ойлымашыже-влак турлö газетлаште да марла альманахлаште савыкталтыныт. Пнсательын рÿдö темыже ‒ школ, йоча илыш, самырык тукымым чын ончен-куштымаш, тÿҥ геройжо-влак ‒ школыш коштшо ÿдыр-рвезе. Нуныя тыршен тунеммышт, пайдале пашам ыштымашышт, поро кумылан лияш шонымышт, яндар шÿм-чонан улмышт, икте-весылан ваш-ваш полшымышт, чын корныш лукташ шонен, кудо-кунамже икте-весым шылталымаш ‒ почеламут, ойлымаш, да повестьлажын тÿҥ содержанийже.
1954 ийыште В. Ф. Сапаев самырык лудшо-влаклан «Пиалан жап» почеламут сборникым пöлекла, книга «Салам, У ий» почеламут дене тÿҥалеш.
Варажым авторын «Чодыраште» да «Шольым ден шÿжарем» почеламут сборникше-влак савыкталтыныт.
Нине кум сборник гыч икмыняр произведенийжым «Букварь» ден «Лудшаш книга» учебниклаш («Шÿжарем», «Воштон-чыш», «Чеверракым, кугуракым», «Каныщ кечын» т.м.) пуртымо, а южышт муро текстыш савырненыт. Тыге Эрик Сапаев «(Лек походыш», «Пограничникын мурыжо», К. Смирнов «Ныжылгын пеш ныжылгын», И. Сидушкин «Мичурин тукым», «Первый май», Е. Волков «Кушто «А» букваже?», Д. Кульшетов «Оҥыштем кум лукан галстукем» текст-влаклан сылне семым возеныт.
Шӱргыял (Виловат ял шотан илем)
Шӱргыял (Шӹргӹйӓл, Ширгиялы) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2001 ий), 64 еҥ (2010 ий).
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
Тудын «Мöр пеледме годым» первый повестьше икымше лица дене возалтын. Чылажымат (шке лишыл йолташыже Павлуш, пырля тунемше поро кумылан Чемекова Олю, туныктышо Нина Романовна нерген) Ваню каласкала, Тыште авторын йоча психологийым сайын умылен моштымыжым раш ужына. Тидымат палемдыде кодаш ок лий: Ванюн образше авторын йоча годсо ийготшым, тунемме пагытшым шарнымаш гыч шочын, садлан тудо автобиографий сынан манын кертына.
Шӱргыял (Виловат ял шотан илем)
Верланыме вер
Виловат сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
Произведенийым куштылго, лывырге йылме дене возымо. Тидыже пÿртÿсым сÿретлымаште поснак раш коеш. Повестьыште изи огыл верым диалог налеш. Тудо произведенийысе событийым динамично сÿретлаш полша. Адакшым йоча-влак диалоган текстым лудаш поснак йоратат. Автор, мутат уке, тидым шотыш налде кертын огыл. Писатель кÿэмалтше ой-савыртышымат, туштымат, преданийымат, калык мутымат моштен кучылтеш. Чыла тидыже повестьым ик шÿлыш дене лудын лекташ полша. Арам огыл повестьым Москваште «Детская литература» издательствыште рушлаш кусарен савыктыме, таджик йылме денат лукмо.
Шӱргыял (Виловат ял шотан илем)
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
Йоча-влакым изинекак мланде паша деке шÿмаҥдымаш «Мом каласет, Миля» повестьыште рÿдö верым налеш. Икте-весылан полшен пашам ыштымаш изинек яндар шÿм-чонан кушкаш негыз лиеш.
Лебедева Миля, Смирнов Юра да молат школ пеленсе опытный участкыште кеҥеж гоч пашам тыршен ыштат, нунын ончен-куштымо пакча-саскашт чылаштымат öрыктарыше лектышан. Звено вуйлатыше Миля Лебедеван молымат пайдале пашашке ушен моштымыжо, чын верч чолган шогымыжо да весылан йоҥылышыжым тöрлаш полшаш ямде улмыж дене ойыртемалтеш да лудшын кумылжым авалта.
Тылеч посна автор шочмо вер-шöр ‒ тудын мотор улмыжым ужын, аклен мошташ, поянлыкшым тÿзаташ, шукемдаш ÿжеш. Арам огыл «Мом каласет, Миля?» повестьым школышто тунемыт, Москваште кугу тираж дене рушла лукмо.
В. Сапаевын «Ой, авием» повестьшын идейно-тематический содержанийже ‒ неле годым ваш-ваш эҥертымаш, полшымаш, ойгым лош шелаш тыршымаш. Повестьын тÿҥ геройжо ‒ Семеева Галя ‒ лудшо дене чон почын мутлана, шке ойгыжым каласкала.
Сапан куван образше поснак шÿмеш, ушеш кодшо. Тиде образыш писатель шке коважын койыш-шоктышыжым ятыр шотышто пуртен.
Галян лишыл йолташыже руш рвезе Смирнов Саню лудшын шÿм-чонешыже поро шонымашым кода. Тудо моткоч лыжга кумылан, кугурак гай азапланыше, садлан лудшылан тудо поснак келша. Адакшым ме тыште руш рвезе ден марий ÿдырын ваш-ваш келшен, полшен илымыштым ужына.
Почеламут, ойлымаш да повесть деч посна В.Ф. Сапаев очеркымат шагал огыл возен. Калык коклаште лиймаш, агитатор, ялсовет да райсовет депутат семын мутланымаш, кумда элнан тÿрлö луклашкыже миеден коштмаш писательлан очерк возаш материал погашыже йöным ыштеныт.
«Изи тул йÿла» сборникын тыгаяк лÿман очеркыштыже В.Ф. Сапаев кугурак йолташыже, туныктышо, диктант сборникын авторжо М.Я. Исаев нерген моткоч чын воза: тудо кушто гына, могай гына пашам ыштен огыл, эре поро кышам кодаш тыршен, калык коклаште кугу авторитетан лийын. Пашам творчески ыштыше М.Я. Исаевынат окнаштыже калык малыме годым чÿчкыдынак изи тул йÿлен. Очеркысе геройын шынден кодымо пушеҥгыже кызытат молым куандара, тудын семын илаш да пашам ышташ кумылаҥда.
Сборникысе герой-влак илыш гыч налме улыт. Кузе от кугешне «Колхвзын Ветеранже» очеркыште 28 уныкан Й.У. Садовый дене! «Бухенвальдсккй набат» очеркын шÿм вургыж лудде от чыте. Мом гына ужаш пернен огыл очеркын геройжо Иван Дмитриевич Чемодановлан. Тудо чыла чытен, чыла сеҥен, тыныс илышым арален коден.
Аянсола
Аянсола (Аянсола, Ятыково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 74 еҥ (2001 ий), 47 еҥ (2014 ий).
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
Очеркласе герой-влакым чапландарымаш ‒ самырык тукымым историй дене палдарымаш, нунын гаяк пашаче, честный, яндар шÿм-чонан лияш ÿжмаш.
Аянсола
Верланыме вер
Микряк сола деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
«Шÿдыр-влак йÿлат» книга ончычсо сборникыште тарватыме темым ‒ самырык тукымым героический традициеш воспитатлымашым умбакыже шуя, келгемда, кумдаҥда. Тышке очерк-влакым веле огыл, тыгак корнысо дневник ден шарнымашлам посна ужаш дене пуртымо.
«Лемде велне» ужашыште автор шке вер-шöрысö палыме еҥ-влак нерген кугешнен каласкала. «Уралысе вашлиймаш» ужашысе очерклаште ончыктымо герой-влак вес областьыште илат гынат, щке чапыштым огыт волто. Кузе от кугешне Свердловский ял озанлык институтын доцентше 3.А. Кольцова дене. Курык марий районеш шочын-кушшо марий ÿдырамаш ученый у сорт шыдаҥым ончен кушта. «Пасу патыр» очерк лудшым Уралысе Юва лÿман ялыште марий, чуваш, татар да моло калыкын ик еш гай илымышт, пашам ыштымышт нерген каласкала. Арам огыл  нуно колхозыштлан «Интернационал» лÿмым пуэныт. Очеркын тÿҥ геройжо ‒ П. Н. Аплаев, Социалистический Труд Герой. Тудын оҥыштыжо ‒ кок Ленин орден, Трудовой Йошкар Знамя орден. Пасу патыр ятыр гана РСФСР Верховный Советын депутатше лийын, а ныл ий ‒ СССР Верховный Советын. Петр Николаевич ‒ персональный пенсионер, но тудын пашажым кум эргыже шуят. Тыгай еш самырык тукымлан ‒ эн сай пример. Каласаш кÿлеш: Петр Николаевич да шочшыжо-влак гай пасу патыр-влак Продовольственный программым илышыш пурташ чы-лажымат ыштат да молымат тиде пашашке кумылаҥден шогат.
«Кÿртньö вий» очеркын геройжо Ю.Г. Егошина денат кугешныде ок лий: У Торъял районеш шочын-кушшо тулык удыр Свердловский политехнический институтым тунем пытарен да инженер-технолог лийын, «Уралмашыште» пашам ышташ тÿҥалын, cap деч варасе первый ийлаштак Государственный премийын лауреатше лÿмым налын.
«Иза-шольо гай» да «Шокте шÿдыр шымыт, маныт» ужашлаште автор самырык пагытшым шарналта, лишыл йолташыже-влак В. Иванов, Г. Таныгин, Эрик Сапаев да моло нерген поснак ныжылге кумыл дене каласкала. Тыгодым ме Василий Федоровичын шке илыш да творческий корныж нергенат утларак пален налына.
Очерк-влак куштылгын лудалтыт, ушеш кодшо улыт. Йылме шотышто «Эре шÿм пелен» очерк поснак оиыртемалтеш: писатель шке ялысе пÿртÿсшö, пашаче пошкудыжо-влак нерген уло кумыл дене воза.
«Кÿдырчан йÿр годым» роман ‒ писательын сылнымут пашаштыже эн кугу произведений. Тушто 30-шо ийласе марий ялыште каен шогышо событийлам кумдан да келгын ончыктымо:     шуко курым шкет озанлык дене илен тунемше марий кресаньыкат тÿшка озанлыкыш ушнен. Тиде куштылгын эртен огыл. Микыт Элексемыт гай поянже тореш товар лийыныт, кузе-гынат ÿчым ышташ, у, тÿшка пашалан корным петыраш тыршеныт. Но илышым шогалташ ок лий, у керек-кунамат тоштым сеҥа, шуко неле-йöсым чытен, шканже корным такырта. Писатель шке романыштыже тидым моткоч раш ончыкта.
Коммунист партийын вуйлатымыж почеш кумлымшо ийлаште марий яллаште колхоз шочаш туҥалын. Ик тыгай колхоз ‒ «У корно» ‒ Талман кундемысе Танаксола ялыштат ышталтеш да тудым ончычсо кÿтÿчö, ялыште эн йорло рвезе Ямаев Кости вуйлата. Кумлымшо ийлаште Кости гай рвезе-влак ял илышыш уым пурташ нимомат чаманен огытыл. Нуным лÿдыктенат онченыт, пушташат тöченыт, аяр кишкыла чÿҥталаш тыршеныт, но чыла арам: йорло, икмарда кресаньык-влак, тушка озанлыкын пайдажым умылен, колхозыш пурат, пашам тÿшкан ыштат, у илышым чоҥат.
Ял калыкын илыш йÿлажым кумдан ончыктымашат тышкак виктаралтын. Илыш вашталтме семынак ялысе йÿлат вашталтеш (у пайремым палемдат), айдемыжат уэмеш, икмарда кресаньык Петруш Йыванынат шинчаже почылтеш: Костин поро пашажым, у саманым умылаш тÿҥалеш.
Тÿҥ событий кок ий жапыште веле эрта гынат, посна геройын образшым почын пуаш, тудын ончычсо илышыж дене палдараш автор шуко вере лирический отступлений йöным моштен кучылтеш.
Герой-влакын вашталт толмышт Кости ден Начин образыштышт утларак раш коеш. Ожнысо кÿтÿчö Кости колхоз вуйлатыше лиеш, коммунист партий радамыш пура, тунемаш тырша. Тудо умыла: тунемде, у илышым чоҥаш, тÿшка озанлыкым виктарен колташ куштылго огыл. Начиат ончычсыж деч шукылан вашталтеш. Лÿдын-вожылшо, тошто илыш-йÿлаш кепшылалтше марий ÿдыр трактористым ямдылыме курсыш тунемаш кая, трактор рульым виктараш тÿҥалеш. Кумлымшо ийлаште тракторыш шичше ÿдырамаш ятыр лийын. Ты шотышто У Торъял кундем гычак Социалистический Трудын Геройжо А.П. Мосуновам ончыкташ лиеш.
Романыште марий илыш-йÿлам моткоч кумдан сÿретлыме. Произведенийысе герой-влакын кутырымо йылмышт палынак ойыртемалтеш. Тидыже нунын илыш умылымашышт, шинчымашышт гыч лектын шога. Теве Сепан ватын кутырымаштыже чÿчкыдынак калык ойпого гыч таҥастарымаш вашлиялтеш. Мутлан: «Тудо (Кости ‒ А. В.) шкаланже огыл, а мыланна чылалан сай лийже манын тырша. Тыгак шемыжым шентек шылтен, ошыжым ончык луктын,       ондалыше еҥ огыл, име деч посна ок урго, кийыше тоямат ок шогалте, шке шомакшым мардежыш тембак-умбак ÿден ок кошт».
Пÿртÿсым мастарын сÿретлымаште С. Чавайнын, Ш. Осыпын, М. Шкетанын, Д. Орайын, В. Ивановны традицийыштым В. Сапаев умбакыже шуя. Романыште тыгак калык мурым, преданийым, кÿэмалтше ойсавыртышым, калык мутым кумдан кучылтмо. Чыла тидыже тудын йылмыжым сылнештара, пойдара.
Лом (Кужэҥер кундем)
Лом (Лом) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
В. Ф. Сапаев туныктышо да писатель веле огыл, тыгак ученый. Тиде корнат школ илыш, туныктымо паша дене чак кылдалтын да такыр лийын огыл. Ынде латкок ий тудо РСФСР просвещений министерствысе национальный школ институтын старший научный пашаеҥже. Тугакше наука корныш Василий Федорович шукертак шогалын.
Лом (Кужэҥер кундем)
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 4 километр эрвелне лийын шоген.
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
В.Ф, Сапаев кумло ияш пашажым иктешлен, теоретически негызлен да «Марий школлаште грамотылан туныктымаш» кандидатский диссертацийым сайын арален. Каласаш кÿлеш: шке щинчымашыж да научный пашаж дене тудо шукертсекак ученый-методист. Эше латвич ий ондакак Василий Федорович марий школлаште грамотылан туныктымо нерген монографийым савыктек луктын. Тылеч вара методикыште икмыняр вашталтыш лийын, тидыжым диссер-тацийым возымо годым ушеш налде коден огыл. Школ илышышкат у пурен толеш: ынде шочмо йылме дене лудаш да возаш куд ияш йоча-влакымат икмыняр школышто эксперимент семын туныкташ тÿҥалме.
Смычка
Смычка (Смычка) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Волаксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 еҥ (2004 ий), 73 еҥ (2010 ий).
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
РСФСР школын заслуженный туныктышыжо, писатель да ученый В.Ф. Сапаевьн ыштыме пашажат, ончыкылык творческий планжат пеш кугу: тудо романым, йоча повестьым воза, тунемше-влаклан тÿшка вий дене ий еда «Эрвий» альманахым лукташ ямдыла. Марий писатель ушемыште йоча литература секцийым вуйлата, самырык талантым муаш да кушташ полша, Марий АССР просвещений министерствын учебно-методический советыште член семын учебникын авторжо-влаклан каҥашым пуа, школ дене, туныктышо-влак дене пеҥтыде кылым куча, чÿчкыдын нунын уроклаштышт лиеда, марий йылме методикым ямдыла.
Лом (Кужэҥер кундем)
Эртымгорно
1987 ийыште шыжа тылзын 15-ше кечынже Лом ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Смычка
Верланыме вер
Волаксола ял деч 4 километр кечывалвелэрвел могырно верланен.
Сапаев, Василий Фёдорович
Илыш корныжо
В.Ф. Сапаевын илышыже 1990 ий Шорыкйолышто трагически кÿрылтын.
Лом (Кужэҥер кундем)
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Смычка
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Сапаев, Василий Фёдорович
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Кугэҥер (У Торъял кундем)
Кугэҥер (Бываенки) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Токтарсола ял деч 7 километр йӱдвелне лийын шоген.
Литератур
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Оршанке (У Роҥго кундем)
Оршанке (Оршанка) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Токпайэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Токпайэҥер посёлко деч 8 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Хомутово выселке
Верланыме вер
Бардицы ял деч 0,2 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1974 ий деч вара Хомутово выселке илем пытен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Элнетӱмбал
Элнетӱмбал (Элнетумбал) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Шеҥше ял деч 14 километр йдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1999 ийыште Элнетӱмбал почиҥга шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Петровка (ола сынан посёлко, Березовка кундем)
Петровка (Петрівка) — Украиныште Одесса велыште Березовка кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 4 595 еҥ (2021 ий).
Категорий:Одесса велысе ола сынан посёлкыла
Поянсер
Поянсер (Паянсир; Богатырка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нежнур ял деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1977 ийыште сӱрем тылзын 28-ше кечынже Поянсер ял Нежнур сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Тернополь (станций)
Тернополь (Тернопіль) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Львовысе кӱртньӧ корнышто. Тернопольыште верланен.
Машлач
Машлач (Машлач) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Хмельницкий (станций)
Хмельницкий (Хмельницький) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Кечывалвел-Касвелысе кӱртньӧ корнышто. Хмельницкийыште верланен.
Машлач
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1971 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Машлач ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Сергесола
Сергесола (Сергейсола) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 19 еҥ (2002 ий), 31 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Шогертенсола
Шогертенсола (Шагыртемсола, Шатчиково) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2004 ий), 30 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Арде сола деч 9 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Эсансола (Виловат ял шотан илем)
Эсансола (Эсäн, Эсяново) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2001 ий), 81 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Виловат сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Изи Кугунур
Изи Кугунур (Малый Кугунур) — Российыште Киров велын Арбаж кундемыштыже верланыше Арбаж ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Арбаж кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Ровно (станций)
Ровно (Рівне) — кӱртньыгорно станций Украинысе кӱртньӧ корно-ын Львовысе кӱртньӧ корнышто. Ровноыште верланен.
Отар (У Роҥго кундем)
Отар (Отары) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Михайловка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 28 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Михайловка ял деч 9 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Кӱшыл Мосара
Кӱшыл Мосара (Ивская Вершина) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Хлебниково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 317 еҥ (2000 ий), 258 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Хлебниково сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Марий Озаҥсола
Марий Озаҥсола (Мари-Азянково) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Косолап сола деч 1,5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960 ийыште Марий Озаҥсола ял Озаҥсола ял деке ушалтын.
Елемучаш
Елемучаш (Елемучакш) (Елемучаш) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пӱясер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2002 ий), 94 еҥ (2010 ий) , 116 еҥ (2014 ий).
Марий Озаҥсола
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Елемучаш
Верланыме вер
Пӱясер сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Бардицы
Бардицы (Бардицы) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Бардицы ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Сӱзлэҥер (станций)
Сӱзлэҥер (Суслонгер) — Российысе кӱртньӧ корно-влакын Горькийысе кӱртньӧ корнысо Сӱзлэҥер кугыялыште верланыше кӱртньыгорно станций.
Носола
Носола (Носола, Носелы) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Усола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 301 еҥ (2001 ий), 284 еҥ (2015 ий).
Верланыме вер
Усола сола деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Веденкан
Веденкан (Веденькино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 53 еҥ (2002 ий), 35 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Икымше Малиновка
Икымше Малиновка (Икшӹ Малиновка, Малиновка Первая) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 82 еҥ (2001 ий), 71 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Микряк сола деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Токтар
Токтар мут ончыктен кертеш:
Сидывай
Сидывай (Сидыбаево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2002 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кузнеч ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Кокла Кугунур
Кокла Кугунур (Средний Кугунур) – Российыште Киров велын Арбаж кундемыштыже верланыше Арбаж ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Арбаж ола сынан посёлко деч 9.5 километр (13 км – авто дене) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Арбаж кундемысе илымверла Категорий:Киров велысе марий илымверла
Тайганур
Тайганур (Тайганур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Волаксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 27 еҥ (2002 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Шикшансола
Шикшансола (Шӹкшäнсола, Мазикино) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Арде ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 238 еҥ (2004 ий), 198 еҥ (2010 ий).
Тайганур
Верланыме вер
Весшӱргӧ ял деч 7 километр эрвел могырно верланен.
Шикшансола
Верланыме вер
Арде сола деч 1,5 километр касвел могырно верланен.
Эҥермучаш (Шеҥше ял шотан илем)
Эҥермучаш (Березово) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Шикшансола
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Тайганур
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Эҥермучаш (Шеҥше ял шотан илем)
Верланыме вер
Нуж-Ключ ял деч 7 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1994 ийыште Эҥермучаш ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Ошланур
Ошланур (Отлянур) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Михайловка сола деч 8 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1960-ан ийлаште Ошланур ял пытен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Пӱнчер (ыҥ-влак)
Пӱнчер мут ончыктен кертеш:
Великодолинское
Великодолинское (Великодолинське) — Украиныште Одесса велыште Одесса кундемыштыже верланыше ола сынан посёлко. Калыкчот: 13 856 еҥ (2021 ий).
Нововолынск
Нововолынск (Нововолинськ) — Украиныште Волынь велыште Владимир кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 52 188 еҥ (2021 ий).
Категорий:Волынь велысе олала
Рейган, Рональд
Рональд Вильсон Рейган (Ronald Wilson Reagan) ( – ) — УАШын президентше.
Раздолье
Раздолье (Раздолье) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Нежнур ял деч 9 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1987 ийыште ӱярня тылзын 23-шо кечынже Поянсер ял Нежнур сола деке ушалтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Шолэҥер (станций)
Шолэҥер (Шелангер) — Российысе кӱртньӧ корно-влакын Горькийысе кӱртньӧ корнысо Шолэҥер кугыялыште верланыше кӱртньыгорно станций.
Изи Мозар
Изи Мозар (Малые Мазары) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пӱясер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 93 еҥ (2002 ий), 97 еҥ (2010 ий) , 138 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пӱясер сола деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Красный Выселок
Верланыме вер
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 1,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Рейган, Нэнси
Нэнси Дэвис Рейган (Reagan Nancy Davis - УАШысе президентын ватыже.
Красный Выселок
Эртымгорно
1979 ийыште Красный Выселок посёлко пытен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Капальди, Питер
Питер Капальди (Peter Dougan Capaldi) — шотланд актёр да режиссёр.
Куп (ыҥ-влак)
Куп мут ончыктен кертеш:
Кокымшо Малиновка
Кокымшо Малиновка (Кокшы Малиновка, Малиновка Вторая) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Микряк ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 39 еҥ (2001 ий), 29 еҥ (2014 ий).
Капальди, Питер
Илыш корно
Категорий:Шотланд артист-влак Категорий:Шотланд актёр-влак Категорий:14 Вӱдшор Кӧ шочын
Кокымшо Малиновка
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Мурза Тумер
Мурза Тумер (Мурзина Дубрава) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Салтакъял сола деч 11 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Левник
Левник (Лебедево) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Хлебниково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 72 еҥ (2000 ий), 46 еҥ (2010 ий).