cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Савкино Поле
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Уял (Калтаса кундем)
Уял (Уял) (У-Ял) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Тӧлдӧ ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 18 еҥ (2002 ий), 11 еҥ (2009 ий) , 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 13 километр йӱдвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Кугэҥер (Маскасола кундем)
Кугэҥер (Кугенерка) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Знаменский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 77 еҥ (2002 ий), 51 еҥ (2010 ий) , 69 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 9 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Сенькова, Алевтина Михайловна
Алевтина Сенькова (Алевтина Михайловна Сенькова) (, РСФСР, Марий АССР, Провой кундем, Юмбылак ял) — марий серызе, почеламутчо.
Илыш корныжо
Алевтина Сенькова 1957 ийын сорла тылзын 19-ше кечынже Марий АССР Провой кундем Юмбылак ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак
579
579 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:579Категорий:VI курым
Кинешма
Кинешма (Кинешма) - ола Иваново велыште, Российыште. Калыкчот 88,2 тӱж. еҥ наре.
Категорий:Иваново велысе олала
Лопсола (Кужэҥер кундем)
Лопсола (Лопсола) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 115 (2005 ий), 85 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Кокла Китне
Кокла Китне (Средняя Китня) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Китнинка эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Кокла Китне ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Ӱлылсола (Оршанке кундем)
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 0,2 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
1940-ан ийлаште Ӱлылсола ял Изи Каракша ял деке ушалтын, кызыт Советский уремже лиеш.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Кузнецова, Маргарита Нифонтовна
Маргарита Нифонтовна Кузнецова (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Шемъер ял) – марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, философий магистр (1991), филологий шанче кандидат (1993), философий доктор (2008), доцент, Марий Эл Республикысе М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2003), «Рыцарь ырес» Венгр орденын кавалерже (2018).
Газет публикацийже
Шочмо йылме але шочмыйылме? // Кугарня. – 2011. – 29 апрель.
Важ-влак
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак Категорий:М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше-влак Категорий:«Рыцарь ырес» Венгр орденын лауреатше-влак
Герасимово
Герасимово (Герасимово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Токспай сола деч 5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Герасимово ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Лебедева, Элина Николаевна
Элина Николаевна Лебедева (, РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Морко ола сынан посёлко) – марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1995).
Илыш корныжо
Элина Николаевна 1962 ийын идым тылзын 24-ше кечынже Марий АССР Морко кундем Морко ола сынан посёлкеш шочын.
1980–1985 ийлаште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын йот йылме факультетыште тунемын. Тунем пытармек республикынан школлаштыже француз да немыч йылмылам туныктен. 1989 ий гыч француз йылме кафедра пелен лаборантлан пашам ыштен. Тунамак Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын да Марий кугыжаныш университетын йот йылме кафедрышт пелен туныктышылан тыршен. 1992–1995 ийлаште Марий кугыжаныш университетыште аспирантурышто тунемын. Профессор И.Г. Иванов вуйлатымыж почеш «Язык марийских пословиц и поговорок (граммактика)» темылан кандидатлык диссертацийым арален. Диссертацийыште калыкмут-влакын да калыкпале-влакын морфологий ден синтаксис ойыртемже лончылалтеш.
1995–1999 ийлаште Оулу (Финляндий) олаште шанче стажировкым эртен, университет пелен марий йылме туныктышылан пашам ыштен.
Кызыт Хельсинки олаште ила.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Володар кундем
Володар кундем (Володарский район, Володар ауданы) — Астрахань велын кечывалвел-эрвел ужашыштыже верланыше муниципал район. Кундемын административ рӱдерже — Володар ял сынан посёлко.
Калык
2010 ийысе еҥшотлымаш почеш кундемыште 47 825 еҥ ила, илыше-влак тӱҥ шотышто казах да руш улыт.
Категорий:Астрахань велысе кундемла
Нужавлак
Нужавлак (Лужбеляк) (Лужбеляк) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше ял. Нужавлак ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 511 еҥ (2004 ий), 475 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Оршанке ола сынан посёлко деч 32 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Цигансола
Цигансола (Кугусер) (Цигäнсола, Цыганово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 188 еҥ (2001 ий), 147 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Почиҥга (Янаул кундем)
Почиҥга (Яңы Сусаҙыбаш, Новый Сусадыбаш) – Российыште Пошкырт Элын Янаул кундемыштыже верланыше Первомайский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 395 еҥ (1917 ий), 317 еҥ (1920 ий), 124 еҥ (2002 ий), 91 еҥ (2009 ий) , 87 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Янаул ола деч 19 километр (22 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Янаул кундемысе илымверла
Малова, Василиса Анатольевна
Василиса Анатольевна Малова (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Мартышкино ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2002).
Илыш корныжо
Василиса Анатольевна Малова 1954 ийын ага тылзын 8-ше кечынже Марий АССР Курыкмарий кундем Мартышкино ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Ардинский коопхоз илем
Ардинский коопхоз илем (Селение Ардинский коопхоз) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 1 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1970-ан ийлаште Ардинский коопхоз илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Черкысола (Памар ял шотан илем)
Черкысола (Черкасола) — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял.
Верланыме вер
Памар солан ужашыже, Сиза эҥер воктене верланен лийын шоген.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «черке» + «сола» = «черк(ы)сола».
Эртымгорно
1868 ийын архивысе документлаште Черкысола (Черкасола) «околоток Церковный» манын палемдалтын. Ондакрак чылт марий-влакын гына илыме Памар илемыштышт Косма ден Дамиан лӱмеш Сиза эҥер воктене черкым чоҥеныт. Тунам шуко еҥ тынеш пурен огытыл. Чимарий-влак илаш эҥерын вес могыркыжо кусненыт, посна шогышо марий илемым негызленыт. Черке воктене руш-влак кодыныт. Памар солам условно кок ужашлан пайлаш тӱҥалыныт: руш ужашлан — Руш Памар але «село Космодамианское» да марий ужашлан — Марий Памар але «Черкысола». Но официальный документлаште нуно ик Памар сола але «село Космодамианское» манын ончыкталтыныт.
1874 ийыште священник Александр Шабановын вуйлатымыже дене у верыште марий ужаш деке куснен шогышо у черкым чоҥенын. Черке марий да пырляштарыме руш-марий ужашым пырдыж семын пайлаш тӱҥалын. Тунам Черкысола (Черкесола) ялын ял лийын шичме сӱретше лекташ тӱҥалын. Памар сола кок ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын: руш да марий. Тыге калык коклаште Марий Памар (Марийские Помары) да Руш Памар (Русские Помары) лӱм-влак лектыныт. Тиде лӱм-влакым марий-влак гына кучылтыныт, руш-влак коклаште тыгай пайлымаш-влак лийын огытыл, нуно шагал лийыныт, черкыште да волостной правленийыште гына ыштеныт.
XX-шо курымын тӱҥалтышыштыже Памар сола кум ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын:
Тыгай пайлымаш кызытат вияҥын шога. Памар сола калык коклаште кызытат шонен лукмо илыше-влак деч посна лийын шогышо солан деловой ужашыжылан шотлалтеш.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште Курыктӱр, Кырмегесола, Лапкасола, Черкысола ялла да Памар сола ик илыме верыш ушненыт — Памар солаш. Черкысола Памар солан Волжский уремышкыже савырнен.
Важ-влак
Категорий:Юлсер кундемысе илымверла
Ернур
Ернур (Ирнур) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Пӧртанур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 607 еҥ (2003 ий), 500 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Поранча посёлко деч 7 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «ер» + «нур» = «ернур».
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
580
580 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:580Категорий:VI курым
Куп Памаш
Куп Памаш (Болотный Ключ) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марийсола деч 7 километр йӱдвел-эрвелне Оно эҥерын пурла серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-шо кечынже Куп Памаш ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Йыгра
Йыгра (Карман авылы, Карманково) — Российыште Суас Элын Камша кундемыштыже верланыше Тошто Гришкино ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 64 еҥ (1989 ий), 77 еҥ (2009 ий).
Верланыме вер
Камша ола деч 6,5 километр йӱдвелне лийын шога.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Суас Элысе марий илымверла Категорий:Камша кундемысе илымверла
Залещики
Категорий:Тернополь велысе олала
Дружба
Дружба (Дружба) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 21 еҥ (2001 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кужмарий сола деч 2 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
581
581 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:581Категорий:VI курым
HTML
HTML (Hyper Text Markup Language, язык гипертекстовой разметки) — вотдокументын тӱҥалтыш текстшым гипертекстлын тамгалымаш, вотбраузерлан текст гыч дизайн чоҥымым йӧнештарыше  йылме.
HyperText Markup Language – Гипертекстын Тиштыйылмыже, кӱчык.: HTML-йылме.
HTML-йылмым Тим Бернерс-Ли 1989-1991 ийлаште ыштен.
Категорий:Информатике
Мишкансола (У Торъял кундем)
Мишкансола (Мишкино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Шопкер (Карагӧл кундем)
Шопкер (Усть-Сакла) – Российыште Одо Элын Карагӧл кундемыштыже верланыше Кулюшево ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 368 еҥ (2008 ий), 361 еҥ (2010 ий), 360 еҥ (2012 ий), 365 еҥ (2014 ий).
Мишкансола (У Торъял кундем)
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне Талман эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Шопкер (Карагӧл кундем)
Верланыме вер
Карагӧл сола деч 16 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. Ижевск марте – 140 километр.
Песеръял
Песеръял (Песерал, Писералы) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 34 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2014 ий).
Мишкансола (У Торъял кундем)
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1985 ийыште вӱдшор тылзын 30-шо кечынже Мишкансола ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Песеръял
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Шопкер (Карагӧл кундем)
Йылме
Марий ял. Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Мишкансола (У Торъял кундем)
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Песеръял
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Витьюмский казна пӧрт
Витьюмский казна пӧрт (Казенный дом Витьюмский) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Юлъял ял деч 7 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1968 ийыште Витьюмский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Кӱртньыгорно вокзал
Кӱртньыгорно вокзал — кӱртньыгорнысо кугу станцийын пӧртшӧ.
Важ-влак
* Категорий:Вокзал-влак
Деражня
Деражня (Деражня) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 9 969 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Майдан
Майдан (Майдан) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 199 еҥ (2003 ий), 137 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 3 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Виловат
Виловат (Виловат, Виловатово) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Виловат ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1288 еҥ (2001 ий).
Верланыме вер
Чыкма ола деч 22 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Полтава вел
Полтава вел (Полтавська область) — Украинын ужашыже.
Рӱдола — Полтава.
Кировоград вел, Черкассы вел, Киев вел, Чернигов вел, Сумы вел, Харьков вел да Днепропетровск вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
Подосиновец кундем
Подосиновец кундем (Подосиновский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Подосиновец.
*
Патрушев, Анатолий Степанович
Анатолий Степанович Патрушев (, РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Шӱкшер ял –, Йошкар-Ола) — марий историк, шанчызе, мер пашаеҥ, историй шанче кандидат (1972), доцент, Мер Каҥашын икымше Оньыжаже (1990–1992), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1994).
Илыш корныжо
Анатолий Патрушев 1934 ийын вӱдшор тылзын 12-шо кечынже Марий АССР Шернур кундем Шӱкшер ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий историк-влак Категорий:Марий Оньыжа-влак Категорий:Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже-влак
Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо
Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо (Народный поэт Республики Марий Эл) — кугыжаныш награде, Марий Эл Республикын почётан лӱмжӧ.
HTTP
HTTP (HyperText Transfer Protocol, протокол передачи гипертекста) — гипертекстле документлам йӧнештарыше протокол.
Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо
Историй
Негызым 1960 ийыште пыштеныт. Чап лӱмым сулен налше икымше еҥ — 42 ияш Сталин лӱмеш премийын лауреатше Миклай Казаков.
Нагрдитлыме негыз-влак
«Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо» да Марий Эл Республикын Калык серызыже чап лӱм cерызе, почеламутчо, драматург, прозаик, литературовед-влаклан, эн кӱлешан, ойыртемалт шогышо, общественностьын кумдан признатлыме произведений-влаклан пуалтеш.
Борисполь
Борисполь (Бориспіль) — ола Украиныште Киев велыште. Борисполь кундемын рӱдерже. Калыкчот: 63 169 еҥ (2021 ий).
Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо
Нагрдитлыме негыз-влак
Марий Эл Республикын Вуйлатышыжын Указше почеш чап лӱмым сулен налше-влаклан кучыкталтеш:
HTTP
HyperText Transfer Protocol – Гипертекст Трансферлык Протокол.
Борисполь
Категорий:Киев велысе олала
Марий Эл Республикын Калык почеламутчыжо
Важ-влак
* Категорий:Марий Эл Республикын чап лӱмжӧ-влак
HTTP
HTTP тӱҥжылан "клиент-сервер" технологий шотлалтеш.
FTP
FTP (File Transfer Protocol, протокол передачи файлов) — файлым вер гыч верышке йӧнештарыше протокол.
FTP протокол 1971 ийыште ышталтын. Ftp протокол ӱмбач янлык ncp пашам ыштыме, да тачысе кечылан кумдан кучылталтше торасе хост деке пураш мучко шарлен. TFTP дене таҥастарымаште, яра пуымаш (але йоҥылыш пуа) ойвозыш-влакым кучылтын кӱшеш квотироватлыме.
Протоколым ышташ архитектурышто «клиент-сервер» вот ушымашым да тӱрлӧ увер кокла сервер-влак клиентна да кучылташ командым пуаш. Ftp чылык эртен кертат пайдаланен, текст дене логин пароль пуа да, але, тиде сервер лиеш гын, ме тушто нуно ушнынеже керт. - Лан ойвозыш-влакым кучылтын колташ ssh лӱдыкшыдымӧ лийшаш, шифроватлаш (шылтыме) логин пароль да, тыгак а содержимое файлым.
Икымше клиентский FTP-ан приложений ӱзгар командысе корно интерактивный лияш, коман да синтаксис стандартым илышыш пурташ. Тиде кече шотышто операцийым ышташ кучылтыт пайдаланышын график системым ямдылашлан тӱжвал тудын жапше шуко лийын. Кузе тиде программе тӱшка коклаште интерфейс компонент веб-expression web browser дизайн коеш, тугак лӱмын FTP-клиент (мутлан, FileZilla).
Историй
Икымше протокол шукташ (г. 1971) да клиент-влак коклаште серверым палемдыме вашталтыде каласымаш, вуймут гыч шога (72 бит) кутышым да вашталтшан увер. Увертарымаш вуймут шкеж деке пурташ йодын FTP-але сервер деч вашмутым тудо, кужытым да тӱрлӧ уверым пуаш. Увер йодеш шотеш ойыркалыме йӧн пуалтын (мутлан, лӱм да корно файлым), сервер деч информацийым (мутлан, файлын каталог спискыште) шке файлым. Тыге, ик командыште каналым да данный пуалтеш.
Тӱрыс протокол лийшаш гын, 1972 ийыште налыныт да тӱсышт вашталт, кызытсе деке лишыл. Параметр да клиент-влак дене команда сервер деч вашмутым TELNET дене пуалтеш-ушымаш (каналыште управлений), увер деч посна ышталте ушен колташ (каналлан увер).
Вара редакцийыште пашам режим ешарен кертме пассивный лийын, кокла файлым колташ FTP-сервер, команде налын увераҥарым пурто, смена кызытсе каталог, каталог да ыштышыжымат кораҥдат, шкешотан файлым йымалне лум аралыме. Ftp электрон почто гоч колташ икмыняр жап командына уло, но нунын кокла гычат вара протокол кораҥдаш лиеш.
1980 ийыште FTP-tcp протокол кучылташ тӱҥалыныт. 1985 ий редакцийлан ешартыш протокол протокол 1997-ше ийыште тӱҥалын лукташ пытартыш лектат, кидшым пыштыш да информаций управленийжын увер да шифроватлаш канал канал лиеш. Ешартыш 1999 ийыште луктын колто, протоколым интернационализация пӧлеклалтын, тудо кодировкым кучылтеш темлена UTF-8 команде ужын да пален да википедий командым серверлан вашмут, вашмут йылме палемдыме.
Важ-влак
Категорий:Информатике
Орск
Орск (Орск) — ола Российыште, Орынбор велыште.
Эртымгорно
Категорий:Орск
Курыкйымал (Октябрьский ял шотан илем)
Курыкйымал (Курыкюмал) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Октябрьский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 129 еҥ (2004 ий), 127 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Эҥерсола ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
Моисеево
Моисеево мут ончыктен кертеш:
582
582 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:582Категорий:VI курым
Изоткино
Изоткино (Изоткино) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Поянсола ял деч 4 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Литератур
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Соза
Соза мут ончыктен кертеш:
Моисеево (Оршанке кундем)
Верланыме вер
Изи Каракша ял деч 1,5 километр йӱдвел-касвел могырно лийын.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1941 ийыште кылме тылзын 10-шо кечынже Моисеево ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Боголюбова, Лилия Владимировна
Лилия Петухова (Лилия Владимировна Боголюбова (Петухова)) (, Марий Эл, Морко кундем, Кожлаер ял) — марий мурызо.
Илыш корно
Лилия Петухова 1992 ий пеледыш тылзын 30-шо кечынже Морко кундемысе Кожлаер ялыште шочын. Аваже — Петухова Асия Гаптулхаковна, кевытоза, ачаже — Петухов Владимир Николаевич, самодеятельный композитор, Моско олаште пашам ышта.
Тунеммаш да паша
Тӱҥалтыш шинчымашым Кожлаер школышто налын. 10-11 классым Волаксола кыдалаш школышто пытарен. 2009-2010 ийыште ФГОУ СПО «Йошкар-Оласе строительный техникумышто» экономик-правовой пӧлкаште юристлан тунем лектын (специальность — правоведение, хозяйственно-правовой специализаций, квалификаций - юрист).
2010-2013 ийлаште АНО ВПО «Межрегиональный открытый социальный институтышто» заочно юридический факультетыште тунемын. Специальность — юриспруденций, специализаций — гражданско-правовой, квалификаций — юрист. Тунемме жапыште пашам ыштен — Морко рӱдо эмлымверыште тӱҥ эмлызын секретарьжылан тыршен. 2014 ий гыч ООО «Жилкомсервис» организацийыште юрисконсультлан пашам шукта.
Еш
2014 ийыште ешым чумырен. Пелашыже — Боголюбов Алексей Валерьевич. Кок икшывым ончен-куштат: Артём ден Риана.
Мурымаш паша
Мураш изинекак йӧратен. Ачаже — гармоньчо, аважат мураш йӧрата, сандене, очыни, мураш-кушташ йоча годымак тунемын. Йоча садыш коштмо годым районысо конкурслаште таҥасен, сеҥыше радамыш лектын, ялысе клуб пашаеҥ-влак дене тӱрлӧ яллашке концерт дене коштыныт. Ты годымак мурызо лияш эреак шонен.
2011 ийыште «Марий Эл Радион» эртарыме «идалыкысе муро» концертыште икымше гана «Йолташемлан» муро дене кугу сценыш калык ончыко лектын, радиоэфирыште икымше йоҥгалтарыме мурыжо «шочмо кече».
Творческий кылым марий эстрадын шӱдыржӧ-влак дене куча: Володя Матвеев, Артур Ефремов, Эльвира Трифонова, Анатолий Зарецких, Ирина Якаева. Нине артист-йолташыже-влак дене пырля ик гана веле огыл Российыште марий-влакын тӱшкан илыме верлашке гастроль дене пырля коштыныт: Свердловск вел, Пошкырт Эл, Удмуртий, Татарстан.
Чап танык-влак
Категорий:Марий мурызо-влак
Олык марла савыкталтше газет ден журнал-влак
Тугак ончо
Средства массовой информации России
Важ-влак
Категорий:Марла савыкталтше газет-влак Категорий:Марла савыкталтше журнал-влак Категорий:Калык коклаште увер шарыме йӧн-влак
583
583 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:583Категорий:VI курым
Паганур
Паганур (Паганур) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Знаменский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 142 еҥ (2001 ий), 106 еҥ (2010 ий) , 144 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 6 километр эрвел могырно верланен.
Лӱмлӧ еҥ-влак
== Кылвер-влак =
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Сергеев, Михаил Тихонович
Илыш корныжо
Михаил Сергеев 1926 ийын сӱрем тылзын 15-ше кечынже Марий автоном область Юлсер кундем Чодыраял ялеш кресаньык ешеш шочын.
Важ-влак
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий журналист-влак Категорий:Марий историк-влак
Наталици, Татьяна Анатольевна
Татьяна Анатольевна Наталици (Амельченко) (, РСФСР, Марий АССР, Курыкмарий кундем, Юнго Кугышӱргӧ ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1996).
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Этнограф
''merge Этнографий
Этногра́фий (ἔθνος — калык да  — возем) — калык-(этнос)-влакым, этнический образований-влакым, нунын шочымыштым, илышыштым, культурыштым шымлыше шанче.
Мом шымла
Тӱҥ шотышто этнографийын шымлыме предметше — тӱнясе калык-влакым, нунын духовный да материальный культурыштым, шочмыштым да шыҥдаралтмыштым шымлымаш.
Палемдымаш-влак
Категорий:Профессий-влак
Кельмаксола (У Роҥго кундем)
Кельмаксола (Кельмаксола) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 400 еҥ (2004 ий), 349 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
У Роҥго сола деч 20 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Тумер (Маскасола кундем)
Тумер (Тумер) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2002 ий), 12 еҥ (2010 ий) , 14 еҥ (2014 ий).
Ермилово
Ермилово (Ермилово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Тумер (Маскасола кундем)
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 18 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ермилово
Верланыме вер
Токспай сола деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Тумер (Маскасола кундем)
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
LPT
LPT, IEEE 1284 (Line Print Terminal, параллельный порт, порт принтера) — порт, иканаште 8 бит ыҥпалым колтылеш, технике явалаште 25-контактан кылушык семын шыҥдаралтеш.
Ермилово
Ял лӱм
Яллан негызым «Ермил» лӱман еҥ пыштен.
Мокосеево
Мокосеево (Мокосеево) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Ермилово
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 2004 ийыште сӱрем тылзын 22-ше кечынже Ермилово ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Мокосеево
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 8 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1989 ийыште шыжа тылзын 20-шо кечынже Мокосеево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Тоскисола
Тоскисола (Тозкисола) (Антоново) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 61 еҥ (2005 ий), 58 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мустай ял деч 0,5 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
IP-адрес
IP-адрес (айпи-адрес) (Internet Protocol address, IP-адрес) — компьютерын 4(6) байт кужытан вотысо адресше.
IP-адрес кок ужаш гыч шога: вот номер номер да кылдыш. Лӱмын ыштыме керт лийме годым тудын адресше тыгай адрес дене вапш блок вапш администратор ойыро петыршан исусство костёл-влак (10.0.0.0/8, 172.16.0.0/192.168.0.0 12 але/16). Глобальное вот лекмешкыже кӱл маныныт, весышт блок ip адрес гыч лийшаш, але сервер верысе вапш лийын, кӧргӧ кылдалтше IP-адрес (сур) ялыш тӱжвал IP-адрес (ошет), мутлан: proxy server, NAT. Йыжыҥан улмыжым ужына гын кузе пашам ыште, интернет сетьым, вотым але кылым пеҥгыдемдаш кундемысе ала провайдер интернет-регистратор (Registry Internet Regional, RIR). Сайтыште IANA увер почеш, уло RIR вич: ARIN, Йӱдвел Америкын обслуживатлыше, тыгак Багамы, пуэрто-рико да Ямайка; APNIC, обслуживатлыше эл Кечывалвел, эрвелыште да кечывалвел-эрвел Азийыште, тыгак австралий; AfriNIC, Индийский океан эл Африкыште да обслуживатлыме; LACNIC, обслуживатлыме да бассейнын теҥызше карибский эл кечывалвел америкыште; NCC да RIPE, обслуживатлыше Европышто, азийыште, рӱдӧ, Эрвел Лишыл. Налме региональный системыже кугу блок да регистратор адрес iana автоном у номерым, адресым пуэм да изирак кугытым а вара автоном номер блок системе верысе интернет-регистратор (Registries Internet Local, LIR), провайдер молгунам кугу шотлалтеш.
Пышкемым кылдаш шотышто протокол ip адрес дене верысе номер палемдалтеш. Пурымо шотышто рашемденыт вигак икмыняр вапш Маршрутизатор. Садлан кажне шке пӧртшӧ лийын маршрутизатор IP-адрес. Пышкем мучаш пурен кертыныт, тыгак икмыняр IP-вот. Улмо годым компьютер икмыняр тиде ip-адресет, вот кылым чот шотышто. Тыге ip-адресет компьютер але посна маршрутизатор характеризоватлашлан огыл, а ик вот уша.
Важ-влак
Категорий:Информатике
Ӱлыл Качмаш
Ӱлыл Качмаш (Түбәнге Ҡасмаш) (Нижний Качмаш) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Ӱлыл Качмаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 514 еҥ (2002 ий), 493 еҥ (2009 ий) , 471 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Марий-влак олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Микал почиҥга (Кужэҥер кундем)
Микал почиҥга (Михалёнки) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 10 (2005 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Тумньымучаш сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
584
584 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:584Категорий:VI курым
Шадын Мучаш
Шадын Мучаш (Иҫке Сусаҙыбаш, Старый Сусадыбаш) – Российыште Пошкырт Элын Янаул кундемыштыже верланыше Первомайский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 472 еҥ (1917 ий), 421 еҥ (1920 ий), 180 еҥ (2002 ий), 189 еҥ (2009 ий) , 172 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Янаул ола деч 16 километр (22 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Янаул кундемысе илымверла
Нетребко, Анна Юрьевна
Анна Нетребко (18 Идым 1971, Краснодар, Совет Социализм Республик-влак Ушем) — руш мурызо. Категорий:Мурызо-влак
POP3
POP3 (Post Office Protocol Version 3, протокол почтового отделения, версия 3) — провайдерын почтысерверже гыч увертышым наледылме протокол.
Post Office Protocol 3 – Почтылык Протокол 3.
SMTP протокол дене пырля кучылтатлтеш.
Категорий:Информатике
Изи Каракша
Верланыме вер
Оршанке ола сынан посёлко деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Катасетум
Катасетум (Catasetum) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 166 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
PS/2
PS/2 (PS/2 (произносится «пи-эс два» или «пи-эс пополам») — компьютерный порт (разъём)) — коляигым да полдышоҥам компьютер деке ушаш кучылталтше вичмучашан йыргешке кылушык.
Категорий:Информатике
Полонное
Полонное (Полонне) — Украиныште Хмельницкий велыште Шепетовка кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 20 620 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Кузьма почиҥга
Кузьма почиҥга (Починок Козмино) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Новый Мир
Новый Мир (Новый Мир) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 75 еҥ (2010 ий), 35 еҥ (2010 ий).
Кузьма почиҥга
Эртымгорно
1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сар эртыме годым ялыште илыше-влак Китньымучаш ден Алексеевка яллаш куснен пытеныт.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Новый Мир
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
586
586 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:586Категорий:VI курым
Фалёнки кундем
Фалёнки кундем (Фалёнский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Фалёнки.
*
Куку (фильм)
Куку (Кукушка) — Российысе кинофильм. Режиссёр — Александр Рогожкин.
Вышгород
Вышгород (Вишгород) — ола Украиныште Киев велыште. Вышгород кундемын рӱдерже. Калыкчот: 30 997 еҥ (2021 ий).
Монастыриска
Монастыриска (Монастириська) — Украиныште Тернополь велыште Чортков кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 5 492 еҥ (2021 ий).
Категорий:Тернополь велысе олала
Благовещенск (Амур вел)
Благовещенск — ола Российыште, Амур велын рӱдыжӧ. Калыкчот 223 тӱж. еҥ наре.
Тыгак ончо
Категорий:Благовещенск (Амур вел)
Бараки Ширмяры илем
Бараки Ширмяры илем (Селение Бараки Ширмяры) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Верланыме вер
Арде сола деч 13 километр эрвелне лийын шоген.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Петухова, Лидия Андреевна
Илыш корныжо
Лидия Андреевна Петухова 1936 ийын шорыкйол тылзын 20-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Пактек ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Лебедево (Шернур кундем)
Лебедево (Лебедево) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марийсола деч йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-шо кечынже Лебедево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
Кожвожмучаш
Кожвожмучаш (Токмак Йол) (Малая Кужмара) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 164 еҥ (2004 ий), 161 еҥ (2010 ий).
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
RGB
RGB (Red, Green, Blue, красный, зелёный, синий) — кум тӱҥ тӱсым (йошкарге – red, ужарге – green, канде –  blue) ушымо дене у тӱс мумым йӧнештарыше тӱсмодель.
Категорий:Информатике
Красная Горка казна пӧрт
Красная Горка казна пӧрт (Казенный дом Красная Горка) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем.
Памашэҥер
Памашэҥер мут ончыктен кертеш:
587
587 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:587Категорий:VI курым
Красная Горка казна пӧрт
Верланыме вер
Юлъял ял деч 20 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно
1968 ийыште Красная Горка казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Ныргындыш
Ныргындыш (Ныргында) – Российыште Одо Элын Карагӧл кундемыштыже верланыше Ныргынде ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 717 еҥ (2010 ий), 745 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Карагӧл кундемын кечывалвел-касвелныже верланен. Карагӧл марте – 28 километр, Ижевск марте – 139 километр.
Йылме
Марий ял. Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Карагӧл кундемысе илымверла Категорий:Одо Элысе марий илымверла
Кировоград вел
Кировоград вел (Кіровоградська область) — Украинын ужашыже.
Днепропетровск вел, Николаев вел, Одесса вел, Винница вел, Черкассы вел да Полтава вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
Кӱкшнур
Кӱкшнур (Починок Кукшнур) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Октябрьский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2004 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Эҥерсола ял деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Морко кундемысе илымверла
SMTP
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol, простой протокол передачи почты) — провайдерын почтысерверышкыже увертышым намиен шуктедылме протокол.
Simple Mail Transfer Protocol – Куштылго Серыш Трансферлык Протокол.
Почтым наледаш POP3 але IMAP протокол-влак кучылталтыт.
Категорий:Информатике
Чеботай
Чеботай (Чеботай, Четаево) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 24 еҥ (2001 ий), 14 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Пайскурык ял деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла
Ямисола
Ямисола (Яметкино) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Знаменский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 52 еҥ (2001 ий), 69 еҥ (2010 ий) , 93 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер
Знаменский посёлко деч 3 километр кечывалвел—эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Маскасола кундемысе илымверла
Плешков, Иван Михайлович
Иван Плешков (Иван Михайлович Плешков) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Аксаматово ял —, РСФСР, Марий АССР, Маскасола кундем, Аксаматово ял) — марий серызе, почеламутчо, кусарыше, драматург, артист, СССР Серызе-влак ушем йыжъеҥже (1956).
Илыш корныжо
Иван Плешков 1912 ийын ӱярня тылзын 30-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чарла уезд Аксаматово ялеш кресаньык ешеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий почеламутчо-влак Категорий:Марий драматург-влак Категорий:Марий артист-влак
SQL
SQL (Structured Query Language, структурированный язык запросов) — реляциян ыҥпалыпого-влакым палемдаш да нунын дене пашам ышташлан тӱнямбал стандартле йылме.
Киселёво
Верланыме вер
Токспай сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Киселёво ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Шернур кундемысе илымверла
588
588 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:588Категорий:VI курым
Покровский почиҥга (Оршанке кундем)
Покровский почиҥга (Починок Покровский) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугунур ял деч 9 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Покровский почиҥга ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Мосино
Мосино (Мосино) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Лумарий ял деч 8 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1991 ийыште шыжа тылзын 15-ше кечынже Мосино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Торъял кундемысе илымверла
Патрушев, Валерий Степанович
Валерий Степанович Патрушев ( РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем Шӱкшер ял) – марий шанчызе, историк, археолог, туныктышо, мер пашаеҥ, историй шанче кандидат (1970), историй шанче доктор (1989), профессор (1992), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1991), Россий Федераций Гуманитар шанче Академийын чынле йыжъеҥже (академик) (1994), «Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже» (2002).
Илыш корныжо
Валерий Патрушев 1942 ийын сорла тылзын 1-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Шӱкшер ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий историк-влак Категорий:Марий археолог-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
589
589 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:589Категорий:VI курым
TCP/IP
TCP/IP (Transmission Control Protocol (TCP)/Internet Protocol (IP), cтек протоколов TCP/IP) — интервотлан ямдылыме да тудын негызшылан налме протокол тӱшка.
Transmission Control Protocol/Internet Protocol – Колтылмым Тергыше Протокол/Интервот Протокол.
Категорий:Информатике
Подлесная
Подлесная (Подлесная) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 109 еҥ (2003 ий), 90 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Горный Шумец ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Йӱрнӧ кундемысе илымверла
Смирнов, Гаврил Тихонович
Смирнов Кавырля (Гаврил Тихонович Смирнов) (, Россий империй, Илна губерний, Вӱрзым уезд, Китне ял —, РСФСР, Южно-Сахалинск ола) — марий серызе, журналист, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
Илыш корныжо
Смирнов Кавырля 1906 ийын вӱдшор тылзын 12-шо кечынже Россий империй Илна губерний Вӱрзым уезд Китне ялеш йорло кресаньык ешеш шочын.
Важ-влак
Категорий:Марий серызе-влак Категорий:Марий журналист-влак
Омутнинск кундем
Омутнинск кундем (Омутнинский район) — кундем Киров велыште, Россий. Рӱдӧ — Омутнинск.
*
Шихмамат
Шихмамат (Шихмамат) — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 64 еҥ (2010 ий), 74 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер
Шойбулак сола деч 5,5 километр касвел могырно верланен.
Байден, Джо
Джозеф Робинетт Байден (Joseph Robinette Biden, Jr.;, Скрантон) — политик, УАШ-ын президентше.
Важ-влак
Категорий:Политик-влак
Кислицын
Кислицын (Кислицыно) — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Кугу Кодам ял деч 6 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1980 ийыште ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Важ-влак
Категорий:У Роҥго кундемысе илымверла
Каттлей
Каттлей (Cattleya) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 113 еш куэ уло.
Тӱрлык-влак
Категорий:Орхидей-влак
Обухов (ола)
Обухов (Обухів) — ола Украиныште Киев велыште. Обухов кундемын рӱдерже. Калыкчот: 33 610 еҥ (2021 ий).
Категорий:Киев велысе олала
Кожласола (Кужэҥер кундем)
Кожласола (Мари Олма) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 еҥ (2005 ий), 88 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Кугу Лаждӱр ял деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Важ-влак
Категорий:Кужэҥер кундемысе илымверла
Палыкче
Палыкче (Тляково) — Российыште Пермь мландын Октябрьский оласе йырвелыште верланыше ял. 2020 ийын шорыкйол тылзын 1-ше кечынже деч ончыч Октябрьский кундемын Руш Сарс ял шотан илемышкыже пурен.
Эртымгорно
Палыкче ялым 1771 ийыште кызытсе Пошкырт Элын территорийже гыч куснен кайыше Тӧлек лӱман марий негызлен. Тудын лӱмжӧ гыч ялын руш Тляково лӱмжӧ лектеш. Марла ялым Палыкче маныт. Тиде суас йылме гыч кӱсынлымӧ мут «колызо» семын кусаралтеш.
Верланыме вер
Палыкче ял Пермь ола деч 205 километр кечывалвел-эрвел могырно, Октябрьский ола сынан посёлко деч 31 километр кечывалвел-касвел могырно, Сарс эҥерын пурла серыштыже верланен.
Калык
2010 ийысе еҥшотлымаш почеш ялыште 276 еҥ ила, илыше-влак чылан гаяк эрвел марий (урал марий) улыт, олык марий йылмым кучылтыт.
Важ-влак
Категорий:Пермь мландысе марий илымверла
Шумск
Шумск (Шумськ) — Украиныште Тернополь велыште Кременец кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 5 417 еҥ (2021 ий).
Пиндыкъял
Пиндыкъял (Пиндыкал, Луначарка) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 56 еҥ (2001 ий), 30 еҥ (2014 ий).
Шумск
Категорий:Тернополь велысе олала
Пиндыкъял
Верланыме вер
Йоласъял ял деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Южно-Сахалинск
Тыгак ончо
Категорий:Южно-Сахалинск
Кугу Кожвож
Кугу Кожвож (Большой Кожвож, Щеюстово Изоткино) — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Кужмарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 173 еҥ (1999 ий), 160 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Поянсола ял деч 2 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Провой кундемысе илымверла
Пустяков, Александр Леонидович
Александр Леонидович Пустяков (, РСФСР, Марий АССР, Провой кундем, Эсмекплак ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, философий доктор (2011).
Илыш корныжо
Александр Леонидович Пустяков 1982 ийын кылме тылзын 7-ше кечынже Марий АССР Провой кундем Эсмекплак ялеш шочын.
Литератур
Категорий:Марий йылмызе-влак Категорий:Марий шанчызе-влак Категорий:Марий туныктышо-влак
Unicode
Юникод стандартыште код-влакым тӱшка дене пайлыме. U+0000 гыч U+007F марте код тӱшка ASCII стандартын тиште-влакым налеш. Умбакыже тӱрлӧ тиште-влак гыч тамга, пунктуаций тамга да техник тиште-влак верланеныт. Южо код-влак але уке улыт, но шушаш жапыште садыгак нуно шочыт, нунын дене пайдаланаш тӱҥалыт, сандене нунылан Юникод стандартыште ончылгоч яра верым кодымо. Кириллицын тиштыже-влаклан U+0400 гыч U+052F марте, U+2DE0 гыч U+2DFF марте, U+A640 гыч U+A69F марте верым пуымо.
Чӱчкыдын юникодым UTF семын возат, мутлан: UTF-8, UTF-16, UTF-32.
Категорий:Информатике
Александровск (Луганск вел)
Александровск (Олександрівськ, Александровск) — ола Украиныште Луганск велыште.
Калыкчот — 7 045 еҥ (2001).
Важ-влак
.
Категорий:Луганск велысе олала
590
590 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:590Категорий:VI курым
Городок (Хмельницкий вел)
Городок (Городок) — Украиныште Хмельницкий велыште Хмельницкий кундемыштыже верланыше ола. Калыкчот: 15 919 еҥ (2021 ий).
Категорий:Хмельницкий велысе олала
Алдияр
Алдияр (Кӱшылсола) (Алдиярово) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 29 еҥ (2005 ий), 33 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мустай ял деч 0,5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Курмакай
Курмакай (Курмакай) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Тат-Китне ял деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1963 ийыште Курмакай ял пытен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
Нуса
Нуса (Малая Нуса) — Российыште Марий Элын Марий Тӱрек кундемыштыже верланыше Марий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 40 еҥ (2010 ий), 22 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Мариец посёлко деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Марий Тӱрек кундемысе илымверла
591
591 ий — VI курымын ийже.
Кӧ колен
Категорий:591Категорий:VI курым
Кугу Ӧрша
Кугу Ӧрша (Большая Орша) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше ял. Кугу Ӧрша ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 446 еҥ (2004 ий), 429 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Оршанке ола сынан посёлко деч 5 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Оршанке кундемысе илымверла
Черкассы вел
Черкассы вел (Черкаська область) — Украинын ужашыже.
Рӱдола — Черкассы.
Кировоград вел, Винница вел, Киев вел да Полтава вел дене йыгыре улеш.
Важ-влак
*
Андрсола
Андрсола (Андреевка, Андреевка) – Российыште Пошкырт Элын Янаул кундемыштыже верланыше Первомайский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2002 ий), 39 еҥ (2009 ий) , 25 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Янаул ола деч 12,5 километр (16 км – авто дене) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Йылме
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Янаул кундемысе илымверла
Лӧпӧ
Лӧпӧ (Лопа) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Верланыме вер
Марийсола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно Оно эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Чевер Йӱла
Чевер Йӱла (Чеберюла) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Куракино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Куракино сола деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Поранча кундемысе илымверла
Ӱлыл Тыхтем
Ӱлыл Тыхтем (Түбәнге Тиктәм) (Нижний Тыхтем) – Российыште Пошкырт Элын Калтаса кундемыштыже верланыше Кельтей ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 194 еҥ (2002 ий), 198 еҥ (2009 ий) , 159 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Калтаса сола деч 12 километр касвел могырно верланен.
Важ-влак
Категорий:Пошкырт Элысе марий илымверла Категорий:Калтаса кундемысе илымверла
Красный Яр казна пӧрт
Верланыме вер
Юлъял ял деч 20 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно
1968 ийыште Красный Яр казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Важ-влак
Категорий:Килемар кундемысе илымверла
Каукэа
Каукэа (Caucaea) – Орхидей-влак кушкыл-влакын тукымыш пура, Америкын (Колумбий, Эквадор да Венесуэла) шуко верлаште кушшо пеледыш. Чылаже 9 еш куэ уло.
Саламатнур
Саламатнур (Саламатнур) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 (2004 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер
Руш Шой сола деч 8 километр эрвел могырно верланен.