cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Fidarabohan' ny fitondrana tao Kisangani
Niainga avy ao amin’ ny sisin-tany atsinanana ny mpioko zairoà izay nahazo fitaovana tamin’ i Roanda sy tamin’ i Oganda ary tamin’ i Angôla. Nandroso nankany andrefana ka naka ny faritr’ i Goma, ny an’ i Bukavu ary ny an’ i Kisangani, sy nianatsimo koa izy ireo nankany amin’ ny faritra misy fitrandrahana harena an-kibon’ ny tany any Katanga sy any Kasaï. Nikisaka haingana ny fikambanana izay nirafitra manodidina an’ i Kabila sy ny Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo (AFDL), ka nifehy ireo faritra navelan’ ny tafi-panjakana. Tsy nandray karama nandritra ny volana maromaro ny miaramila zairoà ka niala tao amin’ ireo faritra ireo sady nandroba ny tanàna maro nandalovany. Tsy afaka nanohitra i Mobutu rehefa tsy voafehiny intsony ireo faritra manana ny maha izy azy ireo.
Rehefa resy ny fitondrana tao Kisangani sady naongana i Kengo Wa Dongo, dia nanambara ny fananganana komity misahana ny fifampiraharahana i Mobutu Sese Seko. Manoloana ity tsy fifanarahana ity dia nisy firenena fito ambin’ ny folo ao amin’ ny Firaisambe Afrikana (OUA), izay nisahana ny fandaminana ny tsy fifanarahana, nanao fihaonana tampony tao Lome tamin’ ny volana Marsa 1997. Ny tafiky ny Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo (AFDL) kosa nanohy ny fandrosoany mankany Kinshasa. Nitombo ny fanerena avy amin’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena dia nanao izay hampihaonana an’ i Mobutu sy i Kabila ny mpanelanelana avy amin’ ny Firenena Mikambana sy i Etazonia ary i Afrika Atsimo. Tanteraka izany tamin’ ny 4 Mey 1997 teo ambonin’ ny sambo afrikana tatsimo iray, nefa samy niziriziry amin’ ny heviny ny mpifanandrina.
Fanonganam-panjakana sy ampihi-mamba
Tamin’ ny volana Mey 1997 dia niditra ao Kinshasa ny andian-tafiky ny AFDL ka nanambara ny tenany ho filoha ho an’ ny Repoblika vaovao i Laurent-Désiré Kabila. Izany repoblika izany dia nantsoiny hoe Repoblika Demôkratikan i Kôngô (Republique Démocratique du Congo). Nandao an’ i Kôngô i Mobutu ka nitsoaka nankany Marôka. Nataon’ i Laurent-Désiré Kabila ampihi-mamba ny fahefana rehetra ka niteraka fanoherana avy amin’ ireo mpanohitra an’ i Mobutu taloha. Nisy koa mpomba an’ i Mobutu taloha izay nitsangana ka nanohitra azy.
Tompon’ antoka tamin’ ny fandripahana ny Hoto
Nanda ny hanaovan’ ny Firenena Mikambana fanadihadiana momba ny fanjavonan’ ny Hoto miisa 200 000 tao amin’ ireo ala atsinanana i Laurent-Désiré Kabila. Ny tatitry ny Firenena Mikambana, izay nivoaka tamin’ ny taona 1998, dia niampanga ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô sy i Roanda ho nahavanona heloka bevava amin’ ny maha olona. Niteraka fankahalana ny Totsy ao Kôngô ny fanjakazakan’ ireo Roandey nanampy an’ i Kabila. Noho izany, tamin’ ny volana Jolay 1998 dia nanaisotra minisitra maro i Kabila sy niangavy ny andian-tafika ogandey sy roandey mba handao an’ i Kôngô.
Fikomian’ ny Totsy baniamolenge
Fotona kely taty aoriana dia nikomy ireo Totsy baniamolenge izay nanampy an’ i Kabila tamin’ ny fakana ny fitondrana, ka nandrahona ny haka ny renivohitra sy ny seranan-tsambon’ i Matadi. Tamin’ izany fotoana izany dia nanenjika ny andian-tafi-panjakana ao Kivu ny mpitari-tafika roandey James Kabare sady nanohy ny fampijaliany ny mpitsoa-ponenana hoto. Nangataka fanampiana tamin’ i Zimbaboe, tamin’ i Tsady, tamin’ i Namibia, tamin’ i Sodàna ary indrindra tamin’ i Angôla i Kabila. Nitsimbadika ka namely ny mpioko manohitra azy (ny Union nationale pour l'indépendance totale de l'Angola, UNITA) tamin’ ny fotoana nanavotany an’ i Kinshasa i Angôla.
Fanirahana ny MONUC hiantoka ny fampitsaharana ny ady
Nifanarahana tamin’ izany ny handefasana ny Mission des Nations unies en République démocratique du Congo (MONUC), izay nahitana Miaramila Misatro-Manga miisa 5 500, niandraikitra ny fanamarinana ny fiatoan’ ny ady.
Fiakaran’ i Joseph Kabila teo amin’ ny fitondrana
vignette|I [[Joseph Kabila sy i John Kerry tamin' ny taona 2013.]] Tamin’ ny volana Janoary 2001 dia nisy namono tao Kinshasa tamin’ ny fomba sy antony tsy tena mazava i Laurent-Désiré Kabila. Ny ampitson’ ny fandevenana azy dia ny zanany lahy Joseph Kabila no notendren’ ny Antenimiera vonjimaika ho filohan’ ny Repoblika hisolo azy. Tany Tanzania sy tany Oganda no nahalehibe azy alohan’ ny hiverenany tao an-tanindrazany tamin’ ny taona 1996. Nanaraka fiofanana miaramila tany Sina izy. Nanao fitsidihana ara-diplômasia tany amin’ ny firenena valo ambin’ ny folo i Joseph Kabila.
Nanangana governemanta vaovao tamin’ ny volana Avrily 2001 i Joseph Kabila ary tsy nampidiriny amin’ izany ireo olona akaiky ny rainy. Nanambara ny fankasitrahany ny hisian’ ny fifidianana amin’ ny fotoana tsy ela araka izay azo atao izy. Nitohy ny fifampiresahana teo amin’ ny samy Kôngôley taorian’ ny tsy fahombiazan’ ireo fihaonana tany Addis-Abeba tamin’ ny volana Oktobra 2001.
Fifanarahana hitondrana ny firenena
Taorian’ ny fialan’ ny tafika rehetra avy any ivelany (Roanda, Oganda, Angôla, Namibia ary Zimbaboe) tamin’ ny taona 2002 dia nandroso tokoa ny fizorana mankany amin’ ny fandriam-pahalemana sy ny fampihavanam-pirenena tamin’ ny volana Desambra 2002, taorian’ ny fifanarahana nosoniavina tany Pretoria (ao Afrika Atsimo) momba ny fitondrana tetezamita ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô. Novitaina tamin’ ny volana Avrily 2003 ny fifanarahana, izay namporisihin’ ny filoham-pirenena Thabo Mbeki. Taorian’ ny famoahana ny lalàm-panorenana vaovao dia natsangan’ i Joseph Kabila ny governemanta tetezamita tamin’ ny volana Jolay 2003, izay nahitana solontena avy amin’ ny Rassemblement congolais pour la démocratie (RCD) notarihin’ i Azarias Ruberwa, avy amin’ ny Mouvement de libération du Congo (MLC) notarihin’ i Jean-Pierre Bemba, avy amin’ ny mpanohitra tsy mitam-piadiana ary avy amin’ ny fiarahamonim-pirenena.
Fitohizan’ ny ady an-trano tany amin’ ny faritra atsinanana
Nitohy ny fifanandrenana tao amin’ ny faritra atsinanana vokatry ny disadisa ara-poko teo amin’ ireo andian’ olona mitam-piadiana. Rehefa nody ny tafika ogandey dia nisy ny fifandriganam-poko vokatry ny fifanandrinan’ ny milisy Hema sy Lendu manodidina ny tanànan’ i Bunia ao Ituri. Nitombo ny herisetra ka tonga ny tafika iraisam-pirenena notarihin’ i Frantsa sy nomen’ ny Firenena Mikambana alalana mba hiaro ny mponina. Nosoloana miaramila avy ao amin’ ny Satro-manga ity tafika iraisam-pirenena ity taty aoriana. Izany tafiky ny Firenena Mikambana izany dia nomena ny anarana hoe Mission des Nations Unis au Congo (MONUC), izay nahitana miaramila miisa 17 000.
Fahalanian’ i Joseph Kabila voalohany
Nitohy ny fifanandrinana tao amin’ ny tapany atsinan’ i Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô nefa nitohy ihany koa ny tetezamita mankany amin’ ny demôkrasia, ka tamin’ ny volana Desambra 2005, dia nisy ny fitsapan-kevibahoaka momba ny lalàm-panorenana vaovao izay lany tamin’ny 83,8 %n’ ny vato.
Bokin' i Tôbia
Jereo koa
Boky ara-tantara protokanonika:
A.J. Pierzynski
A.J. Pierzynski dia mpilalao baseball teraka ny 30 Desambra 1976
Bokin' i Tôbia
Jereo koa
Boky ara-tantara deoterokanonika:
Roman Kondratenko
Roman Kondratenko dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Rosia teraka ny 12 Oktobra 1857 tao Tbilisi ary maty ny 15 Desambra 1904
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Fahalanian’ i Joseph Kabila voalohany
Nifarana tamin’ ny volana Jolay 2006 izany fanamafisana ny demôkrasia izany tamin’ ny fanaovana fifidianana isan-karazany. Izany no fifidianana ara-demôkrasia voalohany hatramin’ ny nahazoan’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô ny fahaleovan-tenany. Nandray anjara tamin’ ireo fifidianana ireo ny Kôngôley miisa manodidina ny 25 000 000. Nandresy tamin’ ny fifidianana filoham-pirenena i Joseph Kabila tamin’ ny nahazoany 58,05 % tamin’ ny fihodinana faharoa. I Jean-Pierre Bemba no mpifanandrina farany taminy. Nisy ny fanoherana izany voka-pifidianana izany.
Fahalanian’ i Joseph Kabila fanindroany
Nandray ny toerana maha filohan’ny Repoblika azy i Joseph Kabila tamin’ ny 6 Desambra 2006. Nitohy ihany anefa ny ady, indrindra tao amin’ ny faritr’ i Kivu. Ny Forces démocratiques de libération du Rwanda (FDLR) dia nanohy nandrahona ny sisintany roandey sy ny Baniaroanda. Nanohana ny mpiokon’ ny Rassemblement congolais pour la démocratie (RCD-Goma) izay nanohitra ny fitondrana tao Kinshasa.
Tao amin’ ny tapany avaratr’ i Katanga dia tsy voafehin’ ny fitondrana ny milisin’ i Laurent-Désiré Kabila izay nampiadin’ ity filoham-pirenena ity tamin’ ny milisy roandey, nefa tsy nampandraisina anjara tamin’ ilay fifanarahana tao Lusaka tamin’ ny taona 1999. Hatramin’ ny volana Novambra 2010 dia nohatanjahina ka lasa Mission de l'Organisation des Nations unies en République démocratique du Congo (MONUSCO) ny Mission des Nations Unis au Congo (MONUC).
Tamin’ io volana io ihany dia voatosiky ny tafika kôngôley avy ao amin’ ny tendrombohitra ao Nord-Kivu ny mpioko M23 izay tsy niady intsony sady nandrava ny fikambanany tamin’ ny 3 Desambra 2013 tamin’ ny alalan’ ny fifanarahana nosoniavina tao Nairobi. Tamin’ ny taona 2016 dia nisy ny diasadisa tamin’ ny hirosoana amin’ ny fifidianana amin’ ny taona 2016 noho ny mety hanampian’ i Joseph Kabila 16 volana ny fotoam-pitondrany. Nisy ny fihetsiketseham-pikomiana tamin’ ny faritany maro.
Ny fitondran' i Félix Tshisekedi
Tanteraka tamin’ ny 30 Desambra 2018 ny fifidianana ary tamin’ ny 10 Janoary 2019 ny filohan’ ny Commission électorale nationale indépendante (CENI) Corneille Nangaa dia nanambara ny maha filohan’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô an’ i Félix Tshisekedi. Nanao fianianana tao amin’ ny Palais de la Nation ny filoham-pirenena tamin’ ny 24 Jaoary 2019.
Niaraka tamin’ ny antokon’ i Joseph Kabila, izay lasa loholona mandra-pahafatiny, i Félix Tshisekedi tamin’ ny fanaovana fampielezan-kevitra. I Martin Fayulu, mpifanohitra aminy matanjaka indrindra, izay nitarika vonjimaika tamin’ ny fifidianana filoham-pirenena, dia nanaiky ny voka-pifidianana. Tsy nandray ny fitoriana nataony ny Fitsarana momba ny Lalàm-panorenana (Cour constitutionnelle). Vokatr’ izany fiarahan’i Félix Tshisekedi amin’ ny antokon’ ny Joseph Kabila izany dia marin-toerana ny fitondrany, noho ny nahazoan’ io antoko io toeran’ ny solombavam-bahoaka miisa 337 amin’ ny 500.
Jeôgrafia
Ireto ireo firenana mpifanolo-bodirindrina amin’ io firenena io: ao andrefana ny Repoblikan’ i Kôngô, ao avaratra ny Repoblikan’ i Afrika Afovoany sy i Sodàna, ao atsinanana i Oganda sy i Roanda ary i Borondy ary i Tanzania, ao atsimo i Zambia sy i Angôla.
Ny vohon' ny tany sy ny rano
vignette|Ny renirano [[Oubangui, ao akaikin' i Bangui]] Ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô dia manana velarana mirefy 2 344 885 km². Ao anaty lempona midadasika no misy azy dia ny lemaky ny ony Congo izay nahazoany io anaray io. Ny rano indray dia harena voajanahary lehibe ho an’ ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô, izay manana otri-kerin’ aratra avy amin’ ny rano lehibe indrindra maneran-tany.
Ity ony ity no mampiray an’ io firenena io noho ny fananany lemaka midadasika mirefy 3 820 000 km². Marin-toerana ny hadirin-drano entiny noho ny fitsimbadihan’ ny fotoan’ny orana ao amin’ ireo faritra avaratra sy atsimon’ ny fehiben-tany. I Oubangui, izay sampan-drano mamatsy azy, dia mipoitra avy ao amin’ ny faritra avaratra, fa izy tenany sy ireo sampan-drano hafa mamatsy azy dia mipoitra avy ao amin’ ny faritra be hivoka ao atsimo. Ao amin’ ny faritra atsimo-atsinanana dia mamakivaky lembalemba avo mikintoana maro i Congo alohan’ ny hanamoronany ny lembalemba Bateke. Ny sisin’ ny lempona avaratra dia misolampy mianambony ka mamorona ny lembalemban’ i Shaba (na lembalemban’ i Katanga) any amin’ ny 1 220 m ambonin’ ny ranomasina, izay mitohy amin’ ny tangoron-tendrombohitr’ i Mitumba sy ny an’ i Kundelungun.
Manerinerina ao avaratry ny farihy Albert, izay ao amin’ ny rafi-dranon’ i Nily, i Rwenzori, fa ny farihy Tanganyika kosa izay ao amin’ ny rafi-dranon’ ny ony Congo dia mivelatra manaraka ireo tendrombohitra Mitumba sady manefitra an’ i Kôngô amin’i Tanzania. Kely ny morontsirak’ i Kôngô, izay mirefy 40 km fotsiny ao amin’ ny Ranomasimbe Atlantika, izay manamorona ny fivarinan’ ny ony Congo ao amin’ ny ilany ankavanana sady manasaraka an’ io firenena io amin’ i Angôla.
Toetany
vignette|Ny tangorom-bohitra [[Rwenzori]] Ny Repoblika Demôkrartikan' i Kôngô dia vakivakian' ny fehiben-tany ka noho izany dia ny toetanim-pehibe izay sady mafana no mando mandavan-taona no manjaka ao, nefa misy fahasamihafana kely izany arakaraka ny fehin-tany sy ny haambo (haavo miohatra amin' ny ranomasina). Ny faritra afovoany dia be orana mandavan-taona, manodidina ny 26 °C ny maripana. Ao avaratra sy ao atsimo dia ifandimbiasan’ ny fizaran-taona n’ ny orana (maharitra valo volana eo ho eo) sy ny fizaran-taona maina (maharitra efa-bolana eo ho eo). Ao amin’ ny tangoron-tendrombohitr’ i Rwenzori ary indraindray ao amin’ ireo afotroa Virunga dia betsaka ny orampanala milatsaka satria mivoatra manaraka ny haambo ny zavamaniry sy ny toetany.
Zavamaniry
Ireo havoanan’ i Kivu ao atsinanana, izay tany misolampy tohin' ny tangoron-tendrombohitra an-dranomasin’ i Congo-Nil, dia matetika rakotra ahi-maitso ary ny nofon-taniny avy amin’ny afotroa dia lonaka ka mety amin’ ny fambolena. Any ambanimbany any dia ahitana alam-pehibe midadasika sy mikitroka izay mandrakotra ireo faritra atsinanana sy avaratra-atsinanana. Ny ala midadasik' i Ituri dia mivelatra avy any amin’ ny fihaonan’ i Congo sy i Aruwimi ao amin’ ny farihy Albert sady mandrakotra veleran-tany manakaiky ny 65 000 km². Izany ala izany no faritra farany onenan’ ireo Pigmea. Maro ireo karazan-kazo ahazoana fingotra sy ireo palmie fanamboara-menaka izay volen’ny mponina ao amin’ io faritra io, hita ao koa ny kafe sy ny landihazo, ny akondro ary ny voaniho. Rakotry ny fatrana ireo faritra avo indrindra manamorona ny lemak' i Congo.
Biby sy vorona
Betsaka ny karazam-biby sy vorona. Ao ireo karazam-biby atahorana ho lany tamingana toy ny gorilin-tendrombohitra ao amin’ ireo tendrombohitra Virunga, ny elefanta, ary koa ny biby misy nono lehibe toy ny liona, ny leôparda, ny jirafa, ny lalomena, ny ôkapy, ny zebra ary ny bofalô. Ny biby mandady sy mikisaka koa dia hita ao, isan’ izany ny bibilava pitôna, ny voay. Hita ao koa ny vorona samihafa toy ny boloky, ny sama, ny karazan-takatra. Ny toetany mando dia mampitombo isa ny bibikely, ka anisan’ izany ny moka anôfela izay mitondra ny kantsentsitry ny tazomoka, ny lalitra tsetse miaina eny amin’ ny tany lemaka izay mamindra ny aretin' ny torimaso.
Ny vondrom-poko sy foko
Ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô dia ahitana vondrom-poko fito sy zana-poko mihoatra ny telonjato. Ny vondrona lehibe indrindra dia vondrona banto: ny Kôngô (Kongo), ny Bateke (Bateke), ny Loba (Luba), ny Londa (Lunda) ary ny Koba (Kuba). Ao avaratra no ahitana ny Nilôtika sy ny Pigmea (izay monina any amin’ ny faritra be ala).
Ny mponina
Ny mponina ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô dia nahatratra any amin’ ny 68 008 922 tamin’ ny taona 2008, izay manana salan-kakitroka 30 mp/km². Izany isa izany dia manakaiky ny 86 000 000 ankehitriny. Ny toerana tena be mponina dia ao amin’ ny faritra fitrandrahana harena an-kibon' ny tany ao Shaba sy ao Bas-Congo. Latsaky ny ampahatelon’ ny mponina no monina an-tanàn-dehibe. Tamin’ ny taona 2008 dia 42,50 ‰ ny taham-pahaterahana, ary ny taham-pahafatesan’ ny zaza dia 64 ‰ ary ny salam-pahela velona dia 57,6 taona. Nahatratra 107 tapitrisa ny isan' ny mponina tamin' ny taona 2021.
Larry Boston
Larry Boston dia mpanatanja-tena, mpilalao basikety mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 18 Mey 1956 tao Cleveland
Habokana
thumb
Ny habokana, fantatra ihany koa amin'ny hoe aretin'i Hansen (HD), dia otrikaretina maharitra avy amin'ny bakteria Mycobacterium leprae na Mycobacterium lepromatosis. Ny aretina dia mety hitarika amin'ny fahasimban'ny kozatra, ny taovam-pisefoana, ny hoditra ary ny maso.
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Ny mponina
Tsy ampy ny fandaminana momba ny fitsaboana. Nihanaka izaitsizy ny ny sida. Tamin’ ny volana Avrily 1995 dia nisy valan’ aretin-tazo mahavery ra vokatry ny virosy Ebola (avy amin’ ny anaran’ ny renirano Ebola; izay akainkin’ ny tanàna nahitana voalohany ilay aretina tamin’ ny taona 1976) izay namono olona mihoatra ny 160 tao amin’ ny faritr’ i Kikwit ao atsinanan’ i Kinshasa.
São João dos Patos
-6.495°N, -43.70222°W
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Ankapobeny
Na dia manana harena an-kibon’ ny tany be dia be aza ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô izay firenena lehibe indrindra ao Afrika Afovoany, ny harin-karena faobe dia 10 000 tapitrisa dolara tamin’ ny taona 1991 ary nidina 5 700 tapitrisa dolara tamin’ ny taona 2003. Taorian’ ny 25 taona nisian’ ny ady an-trano sy ny ampolo taonany maro nisian’ ny kolikoly dia nihatafarina ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô. Ny 10 %n’ ny fahafahan’ny toerana misy harena an-kibon’ ny tany lehibe ihany mantsy no voatrandraka tamin’ ny taona 2003. Ny trosa ivelany dia tafakatra 11 600 tapitrisa dolara tamin’ ny taona 2004 ary ny 75 %n’ ny mponina no miaina amin’ ny vola latsaky ny iray eorô isan’ andro. Ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô dia afaka niditra ao amin’ ny programa Firenena Mahantra Bokan-Trosa Indrindra (frantsay: Pays Pauvres Très Endettés - PPTE) ka afaka niakatra hatrany ny toekareny tamin’ ny taona 2002.
São João dos Patos
São João dos Patos dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Maranhão ao amin'ny Brazila.
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Ny loharanon-karena voa-janahary
Ahitana harena an-kibon' ny tany be dia be ny ao Maniema sy ao Kivu ary ao Katanga, indrindra ny varahina, ny oranioma, ny volamena ary ny diamondra.
São João dos Patos
Jeografia
Ny isam-ponina dia 19538 mponina tamin'ny taona 2012.
Summit Station, Pennsylvania
40.56028°N, -76.19889°W
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Ny loharanon-karena voa-janahary
Ny hazo sarobidy sy ny hazo fanaovam-panaka sy fanorenana (teka, ebena, sederan' i Afrika, ny akazoa, sns) dia misy betsaka. Ny alam-pehitany dia mandralotra ny 6 %n’ ny velaran-tany misy ala maneran-tany sy saika ny antsasaky ny velaran-tany misy ala aty Afrika, nefa izay ala izany dia atahorana ho ripaky ny tavy. Tamin’ ny taona 2006 dia any amin’ ny 75 800 000 m³ ny famokarana hazo, indrindra ny hazo fandrahoana satria sarotra dia sarotra ny fitaterana ny hazo any amin’ ny morontsiraka.
Summit Station, Pennsylvania
Summit Station, Pennsylvania dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pennsylvania, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 17979..
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Ny fambolena
Ny fambolena dia sahanin’ ny ankamaroan’ ny mponina afaka miasa sady miantoka ny 45,7 %n’ ny harin-karena faobe tamin’ ny taona 2006. Na dia lonaka aza ny lemak’ i Congo dia ny 3 %n’ ny velaran-tany ihany no voavoly. Ny vokatra isan-taona dia ny mangahazo (voly fihinana lehibe indrindra) sy ny katsaka ary ny voanjo. Ny kafe no voly fanondrana lehibe indrindra, manaraka ny landihazo (hasy) sy ny kakaô ary ny dite. Ny voly fanondrana dia nihena raha mitaha amin’ny voly fihinana taorian’ ny namadihana ho orinasam-pirenena ny orinasa vahiny misahana izany tamin’ ireo taona 1970.
Ny fiompiana sy ny jono
Tamin’ ny taona 2006 dia miisa 20 000 000 ny akoho amam-borona, 4 020 000 ny osy, 900 000 ny ondry, 757 000 ny omby, ary 960 000 ny kisoa. Ny fiompiana omby dia hita indrindra ao amin’ ireo tany avo vokatry ny fahamaron’ ny lalitra tsetse eny amin’ ny tany lemaka. Ny jono, izay atao an-dranomamy, dia miantoka ny ampahany betsaka amin’ ny sakafo.
Harena an-kibon' ny tany
Ny 15 %n’ ny mponina afaka miasa dia miasa amin’ ny sehatry ny harena an-kibon' ny tany sy ny indostria, izay miantoka ny 27,7 %n’ ny harin-karena faobe tamin’ ny taona 2006. Ny harena an-kibon’ ny tany indrindra no herena lehibe ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô, izay mihazona ny antsasaky ny tahirin-kôbalta maneran-tany sady isan’ ireo manana tahirim-barahina lehibe indrindra maneran-tany. Ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô koa taloha no firenena laharana voalohany amin’ ny fanondranana kôbalta maneran-tany (6 100 tônina tamin’ ny taona 1996), izy koa taloha no laharana faharoa amin’ ny famokarana diamondra (20 000 000 karà tamin’ ny taona 1991). Ny varahina no vokatra mampidi-bola be indrindra isan’ olona amin’ izy ireo. Mitrandraka firapotsy volamena, volafotsy, fanitso, manganezy, tongstena ary kadmioma koa ny Repoblika Demôkratikan’i Kôngô. Ny otri-tsolitany an-dranomasina dia trandrahina nanomboka tamin’ny taona 1975. Ny tohodrano n’ i Inga eo amin’ ny ony Congo no lehibe indrindra aty Afrika.
Indostria
Ny taozava-baventy, izay nandroso manodidina ny fitrandrahana akora, indrindra ny varahina, dia tra-pahasahiranana noho ny fitontoganan’ ny toekarena sy noho ny fahasimban’ ny fotodrafitrasa vokatry ny ady (lalana, seranan-tsambo, sns).
Ny fifanakalozana anatiny
Ny vola Zaira vaovao (nouveu zaïre) no vola ampiasaina ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô nanomboka tamin’ ny taona 1993. Mitentina 3 000 000 Zaira taloha (anciens zaïres) ny iray Zaira vaovao. Taorian’ ny nahatingavan’ i Laurent-Désiré Kabila teo amin’ ny fitondrana dia naverina ho farantsa kôngôley (franc congolais) izany vola izany. Izany fanoloana izany dia natao mba hisakanana ny fiakaran’ ny vidim-piainana izay nihoa-pampana loatra nefa tsy tratra izany tanjona izany. Hatramin’ ny taona 1995 dia nijanona tsy nihodina intsony ny rafi-pitehirizam-bola, satria ny noraiketin’ ny varo-maizina ny sandan’ ny vola.
Ny fitaterana
Ny fahasahiranana nahazo ny raharaham-barotra tao Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô dia nohamafisin’ ny fahasimban’ ny lalana. Ny lalam-by izay mitotaly 3 641 km no fitaovam-pitaterana lehibe indrindra anatin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô, izay mampifandray amin’ ireo seranan-tsambon’ i Angôla ao Benguela, sy amin’ ny faritra atsinanana sy atsimon’ i Afrika. Ny fahasimban’ ny arabe (153 497 km) hatramin’ ny taona 1990 dia manelingelina ny famatsiana ny tsena maro ny fitaterana ny harena voa-janahary. Ny renirano sy ny ony azo ifamoivoizana amin’ ny sambo, izay mirefy 17 285 km, no tena ampisaina, ka ny ony Congo dia azo ifamoivoizana amin’ ny ampahany avy any amin’ ny vinany fivarinany any an-dranomasina ka hatrany amin’ ny tanànan’ i Matadi ary any an’avàn’ ny tanànan’ i Kinshasa. Misy seranam-piaramanidina iraisam-pirenena dimy ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô.
Varotra ivelany
Ny varotra ivelany tao Zaira taloha dia tsy mifandanja satria ny fanafarana entana no be. Nifamadika izany tamin’ ny taona 1991. Ny varahina dia misahana ny antsasaky ny vola miditra amin’ ny fanondranana entana. I Belzika, i Etazonia, i Alemaina ary i Frantsa no mpiara-miombona antoka momba ny varotra ivelany amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô.
Ny fivavahana
Ny ankamaroan’ ny mponina ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô dia Kristiana ka ny 47 % dia Katôlika ary ny 28 % Prôtestanta. Vitsy an’ isa ny Miozolmàna. Ny fivavahana mifangaroharo (toy ny kimbangisma izay arahin’ ny 3 %n’ ny mponina) dia manafangaro singa avy amin’ ny kristianisma sy ny fivavahan-drazana afrikana.
Ny fiteny
Ny teny frantsay no teny ôfisiali n' ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô. Misy fiteny tompon-tany miisa 220 ny ao amin’ io firenena io ka ny ankamaroany dia fiteny banto, nefa ny efatra no natao fitenim-pirenena ifaneraseran’ ny mponina, dia ny fiteny soahily, ny fiteny lingala, ny fiteny kikôngô ary ny fiteny tsiloba.
Ny fiteny soahily  dia tenenin’ny 35 %n’ ny mponina ao amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô ao ao amin’ ireo ivontoerana lehibe sy ao amin’ ny faritra atsinanana (Katanga, Nord-Kivu, Sud-Kivu, ary ny faritra atsimo atsianan’ ny faritany Orientale). Ny fiteny lingala dia tenenin’ ny 30 %n’ ny mponina, ao Kinshasa sy ao amin’ ny faritanin’ i Bandundu, ao amin’ ny faritanin’ i Équateur ary ao amin’ ny faritany Orientale. Ny fiteny kikôngô  izay tenenin’ny 15 %n’ ny mponina, ao Bas-Congo. Ny fiteny tsiloba  izay ampiasain’ ny 15 %n’ ny mponina, ao amin’ ny faritany roa ao Kasaï.
Ny fampianarana
Tamin’ ny taona 2005 dia nahatratra 89,8 %n’ ny mponina no mahay mamaky teny sy manoratra. Zaza telo amin’ ny efatra (75 %) no tafiditra an-tsekoly tamin’ ny taona 1980. Na dia izany aza, ny fifanolanana ara-pôlitika tamin’ ny taona 1990 dia niteraka fihenanan’ ny fankanesan’ ny zaza ny an-tsekoly tamin’ ny faritra maro, noho izany dia nidina ambanin’ ny 40 % isan’ ny zaza 12 hatramin’ ny 17 taona mianatra. Na dia ambany dia ambany aza ny tahan' ny fidirana an-tsekoly any amin’ ny ambaratonga fahatelo dia ahitana oniversite telo ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô izay miorina ao Kinshasa sy Lubumbashi ary Kisangani.
Jereo koa
Momba ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô Firenena ao Afrika:
Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benino - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - Saô Tôme e Prinsipe - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe
Kôntinenta eto an-tany
Franz Brungs
Franz Brungs dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 4 Desambra 1936
Wagoner, Oklahoma
35.95556°N, -95.37806°W
Wagoner, Oklahoma dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Oklahoma, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 74467, 74477..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 35.9555555556 ary -95.3780555556. Ny faritr'ora dia GMT -6.
David Limberský
David Limberský dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Tsekia teraka ny 6 Oktobra 1983
Karl Saur
Karl Saur dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 16 Febroary 1902 tao Düsseldorf ary maty ny 28 Jolay 1966
Vincenzo Stefano Breda
Vincenzo Stefano Breda dia injeniera, mpiantoka, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 30 Aprily 1825 ary maty ny 4 Janoary 1903
Hrishikesh Mukherjee
Hrishikesh Mukherjee dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i India teraka ny 30 Septambra 1922 tao Kolkata ary maty ny 27 Aogositra 2006 tao Mumbai
Cuperly
49.0628°N, 4.4322°W
I Cuperly dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Châlons-en-Champagne, ao amin'ny departemantan'i Marne, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 51203. I Catherine Bouloy no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes de la Région de Suippes
Jeografia
Ny isam-ponin'i Cuperly dia 211 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.0628° ary 4.4322° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Saint-Germain-de-Marencennes
46.0789°N, -0.7878°W
I Saint-Germain-de-Marencennes dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rochefort, ao amin'ny departemantan'i Charente-Maritime, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 17340. I Sylvie Rodier no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Surgères
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Germain-de-Marencennes dia 1160 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 1 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 38 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.0789° ary -0.7878° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Montmotier
47.9742°N, 6.1769°W
I Montmotier dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Épinal, ao amin'ny departemantan'i Vosges, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 88311. I Jean-Pierre Poirot no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Association of Vôge Valley communes
Jeografia
Ny isam-ponin'i Montmotier dia 56 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 247 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 309 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.9742° ary 6.1769° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Nain, Iran
32.86°N, 53.0875°W 200px|thumb
I Nain, Iran dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Isfahan, ao Iran.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 32.86° Avaratra ary 53.0875° Atsinanana Ny faritr'ora dia GMT+3:30.
Elgin, Oregon
45.56556°N, -117.92111°W
Elgin, Oregon dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Oregon, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 97827..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 45.5655555556 ary -117.921111111. Ny faritr'ora dia GMT -8.
Will Barton
Will Barton dia mpilalao basikety, mpanatanja-tena mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 6 Janoary 1991
Laval-sur-Doulon
I Laval-sur-Doulon dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Brioude, ao amin'ny departemantan'i Haute-Loire, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 43116. I Jean-Noël Lapeyre no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Esmond Edwards
Esmond Edwards dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 29 Oktobra 1927 ary maty ny 20 Janoary 2007 tao Santa Barbara, Kalifornia
McMinnville, Tennessee
35.68667°N, -85.77944°W
McMinnville, Tennessee dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Tennessee, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 37110, 37111..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 35.6866666667 ary -85.7794444444. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny indô-ariana dia ireo fiteny mamorona sampana iray ao amin' ireo fiteny indô-iraniana, izay ao anatin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana. Ao Azia Atsimo no tena ahitana olona maro miteny azy ireo: ao amin' ny roa ampahatelo avaratr' i India, ao Pakistàna, ao amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i Afganistàna, ao Bangladesa, ao Nepaly, ao Srilanka ary ao Maldiva.
Reiner Plaßhenrich
Reiner Plaßhenrich dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 12 Desambra 1976
Fiteny indô-ariana
Ny mpiteny indô-ariana dia antsasaky ny fitambaran' ny mponina miteny indô-eorôpeana, izany hoe any amin' ny 1 500 000 000 any ho any. Ny tena maro mpiteny dia ny fiteny hindostany (fiteny hindy sy fiteny ordo: olona miisa 240 000 000 any ho any), ny fiteny bengaly (olona 230 000 000 any ho any), ny fiteny penjaby (olona 90 000 000 any ho any), ny fiteny maraty (olona 70 000 000 any ho any), ny fiteny gojaraty (olona 45 000 000 any ho any), ny fiteny ôrià na ôdià (olona 30 000 000 any ho any), ny fiteny sindy (olona 20 000 000 any ho any), ny fiteny nepaley (olona 14 000 000 any ho any), ny fiteny singaley (olona 16 000 000 any ho any), ny fiteny seraiky (olona 14 000 000 any ho any), ary ny fiteny asamey (olona 13 000 000 any ho any).
Ny fiteny indô-ariana dia zana-bondrona lehibe indrindra amin' ireo fiteny indô-iraniana, izay ahitana koa zana-bondrona roa hafa, dia ny zana-bondron' ireo fiteny iraniana sy ny an' ireo fiteny noristania.
Ny fiteny hindostany
Ny fiteny hindy
Ny fiteny hindỳ dia tenim-pirenen' i India. Amin' ny lafiny ofisialy, nampiasaina ho lingua franca any India ny fiteny hindỳ, kanefa 40 %n' ny olona fotsiny no mampiasa io fiteny io any India. Any avaratr' i India no misy ny ankabeazan' ny mpiteny hindỳ.
Ny fiteny ordo
Puylaroque
44.2517°N, 1.6114°W
La Palme
I La Palme dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Narbonne,  ao amin'ny departemantan'i Aude, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, any Frantsa.
Puylaroque
I Puylaroque dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Montauban, ao amin'ny departemantan'i Tarn-et-Garonne, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 82148. I Pierre Birmes no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Quercy caussadais
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny hindostany
Ny fiteny ordò dia fiteny any Pakistana sy any India, mitovitovy be amin' ny fiteny hindy izy fa soratana amin' ny abidy arabo. Betsaka ny teny indramin' ny fiteny ordò amin' ny fiteny persana sy fiteny arabo, ary nanampy feo vaovao ireo fiteny ireo tao anatin' ny rafi-peony. Nanalavitra ny fiteny hindy ny fiteny ordò tamin' ny fisarahan' i India sy i Pakistana tamin' ny taona 1947. Ny fiteny ordò no fiteny fahatelo ambin' ny folo na iraika ambin' ny folo lehibe indrindra eto an-tany.
Ny fiteny bengaly
Ny fiteny bengaly dia Any Bangladesy sy any India atsinanana. Tenim-pirenena izy any Bangladesy ary anisan' ny teny ôfisialin' i India, indrindra any amin' ny faritanin' i Bengaly Andrefana sy any Tripura. Araka ny fanontan' ny World Almanac 1999, ny teny bengaly no tenin-drenin' ny olona miisa 207 tapitrisa. Fiteny indô-eorôpeana any atsinanana indrindra ny fiteny bengaly sy ny fiteny asamesa. Manana abjady (na abogida) azy manokana ny fiteny bengaly. Betsaka ny voambolana bengaly avy amin' ny fiteny sanskrita sy avy amin' ny fiteny arabo sy fiteny persana.
La Palme
Jeografia
Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia ary. Ny velarantaniny manontolo dia, ary ny isam-poniny dia mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona. Amin'izao fotoana izao, i André Pla no ben'ny tanàna. Ny kaodim-paositra dia 11480. Ny kaody INSEE ho an'ilay tanàna Aude dia  11188.
David Lafata
David Lafata dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Tsekia teraka ny 18 Septambra 1981
Puylaroque
Jeografia
Ny isam-ponin'i Puylaroque dia 651 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 149 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 320 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.2517° ary 1.6114° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny penjaby
Ny fiteny penjaby na ponjaby dia tenenin' ny vahoaka Ponjaby any amin' ny Faritra Punjab any Pakistàna (ampiasain' ny olona miisa 80,5 tapitrisa tamin' ny taona 2017) sy any India (ampiasain' ny olona miisa 31,1 tapitrisa tamin' ny taona 2011). Maneran-tany dia misy mpiteny teratany miisa 113 tapitrisa eo ho eo ny fiteny penjaby. Ao Pakistana, ny fiteny ponjaby dia soratana amin' ny abidy shahmukhi, mifototra amin' ny soratra persô-arabo; any India, dia soratana amin' ny abidy gurmukhi izy io, mifototra amin' ny soratra indika brahmika.
Nîmes
43.8378°N, 4.3608°W
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny maraty
Ny fiteny maraty dia teny ampiasain' ny olona miisa 75 tapitrisa any India, indrindra ao amin' ny fanjakan' iMaharashtra sy Goa. Ny fiteny maraty dia iray amin' ireo fiteny ôfisialy any India.
Usehat
27.82°N, 79.25°W
Sigma Clermont
45.7579°N, 3.11286°W
Usehat
I Usehat dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Uttar Pradesh, ao India.
Sigma Clermont
Sigma Clermont dia sekoly injeniera frantsay any Aubière, akaikin'i Clermont-Ferrand. Niorina tamin'ny 1 Janoary 2006 izy io.
Usehat
Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 152 metatra. Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 27.82° Avaratra ary 79.25° Atsinanana. Ny faritr'ora dia GMT+5:30.
Sigma Clermont
Mpikambana ao amin'ny Conférence des grandes écoles ny Sigma.
Nîmes
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Nîmes I Nîmes dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Nîmes, ao amin'ny departemantan'i Gard, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 30189. I Jean-Paul Fournier no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Nîmes Métropole
Kopong
Rohy ivelany
Pejy izay nangalàna ny fampahalalana eto amin'ity pejy ity.
Romagne, Vienne
46.2711°N, 0.3031°W
Walters, Oklahoma
34.35639°N, -98.31583°W
Romagne, Vienne
I Romagne, Vienne dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Montmorillon, ao amin'ny departemantan'i Vienne, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 86211. I Bernard Porchet no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Région de Couhé
Jeografia
Ny isam-ponin'i Romagne dia 979 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 103 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 150 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.2711° ary 0.3031° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Walters, Oklahoma
Walters, Oklahoma dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Oklahoma, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 73572..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 34.3563888889 ary -98.3158333333. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Nîmes
Jeografia
Ny isam-ponin'i Nîmes dia 140267 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 21 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 215 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.8378° ary 4.3608° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Walther Bauersfeld
Walther Bauersfeld dia mpahay fizika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 1 Janoary 1879 tao Berlin ary maty ny 1 Janoary 1959
.va
.va dia ny top-level domain fehezan-dalàna ho an'ny Vatican eo amin'ny aterineto.
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny gojaraty
Ny fiteny gojaraty no fiten' ny tompontanin' i Gujarat. Misy olona 46 tapitrisa no miteny gojaraty any India sy maneran-tany. Ny fiteny gojaraty no tenin-drenin' i Mohandas Gandhi, i Ali Jinnah ary i Sardar Vallabhbhai Patel.
São João do Piauí
-8.35806°N, -42.24667°W
.va
Jereo koa: Lisitry ny ambony-pitenenana.
São João do Piauí
Jeografia
Ny isam-ponina dia 12688 mponina tamin'ny taona 2012.
Fahaleovantena (pôlitika)
vignette|298x298px| Volom-boasary : talohan' ny taona 1815; volon-takatra : tanelanelan' ny 1815 sy 1945; manga : tanelanelan' ny 1945 sy 1990; mavokely : taorian' ny taona 1990. Ny fahaleovantena dia satan' ny vahoaka na firenena na fanjakana izay ahitana ny mponina ao aminy, na ny ampahany amin' izany, mampihatra ny fitondra sy mitantana ny tenany, ary matetika mampihatra koa ny fiandrianany amin' ny taniny. Ny mifanohitra amin' ny fahaleovantena dia ny satan' ny fiankinana. Ankalazaina ny fahatsiarovana ny andron' ny fahaleovantenan’ ny vahoaka na ny firenena iray rehefa afaka amin’ ny fanjanahantany ilay vahoaka na ilay firenena ka malalaka amin' ny fananganana firenena tsy misy fitsabahan' ny firenena hafa.
Fiteny indô-ariana
Ny fiteny odià
Ny fiteny ôdià na fiteny ôrià dia ampiasaina ao amin' ny fanjakana indian' i Odisha. Io no fiteny ôfisialy ao Odisha, izay ampiasain' ny 82 % amin' ny mponina ao, ary ampiasaina any Bengal Andrefana sy Jharkhand ary Chhattisgarh. Iray amin' ireo fiteny ôfisialy maro ao India ny fiteny ôdià; io no fiteny ôfisialy faharoa any Jharkhand. Io fiteny io koa dia ampiasain' ny mponina be dia be miisa iray tapitrisa farafahakeliny ao Chhattisgarh. Araka ny fanisam-bahoaka tamin' ny taona 2011 dia ny fiteny ôdià no fitenin-drazan' ny Indiana miisa maherin' ny 37 tapitrisa ka ny 35 tapitrisa eo no ao Odisha.
Ny fiteny nepaley
Ny fiteny nepaley dia fiteny tenenina ao Nepaly, any India ary any Botàna. Izy no fiteny ôfisialin' i Nepaly. Ao India dia mihoatra ny 2 000 000 ny isan' ny olona miteny nepaley amin' ny maha fitenin-dreny azy, ary fiteny ôfisialin' ny fanjakan' i Sikkim any India izy. Fitenin-drenin' ny olona miisa 12 000 000 any ho any ny fiteny nepaley ao Nepaly (45 %n' ny mponina nepaley izany). Mihoatra ny kely ny 35 000 000 ny olona miteny nepaley maneran-tany. Soratana amin' ny endri-tsoratra devanagary ny fiteny nepaley, mitovy amin' ny an' ny fiteny hindy.
Ny fiteny singaley
Ny fiteny singaley dia fiteny ôfisialy any Srilanka satria maherin'ny 70 %n' ny olona mipetraka any no miteny singaley. Ny fiteny singaley dia fitenin' ny vahoaka srilankey any Azia Andrefana, an Aostralia, any Eorôpa (Angletera, Frantsa, Italia) ary any Amerika Avaratra, ny totalin' ny mpiteny singaley dia 19 tapitrisa eo ho eo.
Ny fiteny seraiky
Ny fiteny seraiky na fiteny saraiky dia fiteny ampiasaina any amin' ny tapany atsimo-andrefan' ny faritanin' i Punjab (na Penjab) ao Pakistàna. Ny mpiteny seraiky dia afaka mifankahazo amin' ny mpiteny ponjaby. Ny fiteny saraiky dia fitenin' ny olona miisa 25,9 tapitrisa ao Pakistàna, manomboka any amin' ny faritra atsimon' i Punjab, atsimon' i Khyber Pakhtunkhwa, ary faritra an-tsisintany any avaratr' i Sindh sy atsinanan' i Balochistan. Ny mpiteny saraiky no vondrom-poko ara-piteny fahefatra lehibe indrindra ao Pakistàna.
Ny fiteny asamey
Ny fiteny asamey dia fiteny any amin' ny faritany mizakatenan' i Assam any avaratra atsinanan' i India, misy miteny io fiteny io koa any Arunachal Pradesh sy any amin' ny firenena hafa any avaratra-atsinanan' i India. Misy olona miteny asamey koa any Botàna. Izy no tena atsinanana indrindra amin' ny fiteny indô-eorôpeana ary misy olona 13 tapitrisa no miteny io fiteny io. Manana fomba fanoratana azy manokana izy, ampiasaina matetika rehefa manoratra io fiteny io.
Vinicio Brandani
Vinicio Brandani dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Italia
Najaf Shahr
29.38333°N, 55.71722°W
I Najaf Shahr dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Kerman, ao Iran.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 29.3833333333° Avaratra ary 55.7172222222° Atsinanana Ny faritr'ora dia GMT+3:30.
Per Røntved
Per Røntved dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Danmarka teraka ny 27 Janoary 1949
Zhang Lie
Zhang Lie dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Repoblika Entim-bahoakan'i Sina teraka ny 25 Mey 1982 tao Shenyang
.uy
.uy dia ny top-level domain fehezan-dalàna ho an'ny Uruguay eo amin'ny aterineto.
Jereo koa: Lisitry ny ambony-pitenenana.
Najafabad
32.63444°N, 51.36667°W
vignette I Najafabad dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Isfahan, ao Iran.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 32.6344444444° Avaratra ary 51.3666666667° Atsinanana Ny faritr'ora dia GMT+3:30.
Bishop, Texas
27.58528°N, -97.79944°W
Bishop, Texas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Texas, ao Etazonia. 78343.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 27.5852777778 ary -97.7994444444. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Pontoise-lès-Noyon
Ny Pontoise-lès-Noyon dia tanàna ao amin'ny departementan'i Oise, ao amin'ny farittra Hauts-de-France, any Frantsa.
Brad Miller
Brad Miller dia mpanatanja-tena, mpilalao basikety mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 12 Aprily 1976 tao Fort Wayne, Indiana
Damery, Marne
49.0719°N, 3.8783°W
Jeografia
Ny isam-ponin'i Damery dia 1472 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.0719° ary 3.8783° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Paraza
43.2506°N, 2.8322°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Paraza I Paraza dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Narbonne, ao amin'ny departemantan'i Aude, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 11273. I Francis Garcia no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Canal du Midi en Minervois
Jeografia
Ny isam-ponin'i Paraza dia 586 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 19 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 171 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.2506° ary 2.8322° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Utraula
27.32°N, 82.42°W
I Utraula dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Uttar Pradesh, ao India. Ny kaodim-paositra dia 271604.
Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 96 metatra. Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 27.32° Avaratra ary 82.42° Atsinanana. Ny faritr'ora dia GMT+5:30.
Julian, Kalifornia
33.07083°N, -116.58556°W
Julian, Kalifornia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kalifornia, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 92036..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 33.0708333333 ary -116.585555556. Ny faritr'ora dia GMT -8.
Rouillé
46.4214°N, 0.0403°W
I Rouillé dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Poitiers, ao amin'ny departemantan'i Vienne, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 86213. I Rémi Gault no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays Mélusin
Jeografia
Ny isam-ponin'i Rouillé dia 2551 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 122 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 183 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.4214° ary 0.0403° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Kasane
Rohy ivelany
Pejy izay nangalàna ny fampahalalana eto amin'ity pejy ity.
Hijra
Ny Hijra dia ny fifindra-monin' ny mpaminany Mohamady sy ireo mpanara-dia azy tamin' ny 16 Jolay taona 622 avy ao Maka makany Iatriba, izay anaran' i Madina taloha, izay any amin' ny 350 km minavaratra. Atao hoe هجرة / hijrah izany amin' ny teny arabo. Io fotoana io no fanombohan' ny fanisan-taona silamo. Ireo mpanara-dia ny mpaminany ireo no atao amin' ny teny arabo hoe الصحابة / aṣ-ṣaḥābah.
Io fotoan' ny Hijra io no fotoana nananganana ny fiombonan' ny mpino silamo (Umma) voalohany (atao hoe أمّة / ummat), satria ny fiarahamonin' ny vahoaka arabo dia miorina amin' ny fisian' ny foko. Fisarahana tanteraka amin' izany fomba izany ny zava-nitranga tamin' izany andro izany ho an' ny mpino silamo ka rivo-baovao no mitsoka noho izany.
Karl-Heinz Ilsch
Karl-Heinz Ilsch dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 21 Aprily 1927
Marble, Minnesota
47.31944°N, -93.29611°W
Marble, Minnesota dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Minnesota, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 55764..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 47.3194444444 ary -93.2961111111. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Junction City, Kalifornia
40.74361°N, -123.05861°W