cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tantaran' i Iràna
Fandresen' ny Arabo Mozilmana
Na izany aza, ny fahefan' ny kalifa dia lasa an-keviny fotsiny kokoa fa tsy tena nihatra. Tamin' ny taona 809, ny fahafatesan' i Harun al-Rashid dia nanokatra lalana ho an' ny hetsi-pisarahana. Maro ny tarana-mpanjaka teo an-toerana - toy ny Tahirida (820-872), ny Safarida (863-903) na ny Samanida (874-999) - izay nanafaka ny tenany tamin' ny fiahian' ny Abasida, indrindra tany amin' ny tapany atsinanan' ilay fanjakana. Ny Boiida izay sonita aza dia nanjaka tao Bagdad nanomboka tamin' ny taona 945 ka hatramin' ny taona 1055.
Fanjakazakan' ny Seljokida sy ny Môngôliana
vignette|243x243px|Ny fara fiitaran' ny tanin' ny [[Seljokida|Empira Seljokida tamin' ny taona 1092.]] Nanomboka tamin' ny taonjato faha-11, ny faritra avaratra amin' i Persia dia resin' ny Seljokida izay naka an' i Bagdad tamin' ny taona 1055. Ireto Tiorka izay sonita ireto dia nanjaka hatramin' ny faran' ny taonjato faha-11 tao amin' ny faritany iray izay mifanitsy amin' ny sisin-tanin' ny Empira Persiana taloha amin’ ny ankapobeny. Ny Kroazada sy ny fananganana ny Fanjakana latinina maro any Atsinanana, nanampy ny fikomiana anatiny (ny fikomian’ ny mponina tao Khorezm tany avaratra-atsinanana, ny an’ ny Aiobida tany Azia Minora) dia namarana ny fanjakazakan' ny Seljokida. vignette|207x207px|Ny [[Empira Môngôly]] Tany am-piandohan' ny taonjato faha-13, ny Môngôly tamin’ ny andron' i Genghis Khan dia nanafika koa an' i Persia, izay lasa Kanata n' i Persia teo ambany fahefan' ny taranany (ireo Il-Khan). Ny fanjakazakan' izy ireo, izay zara raha neken' ny mponina teo an-toerana, dia misy voka-dratsy ara-toekarena sy ara-tsôsialy. Ny dingana niteraka ny fifindrafidra-monina, izay efa niantomboka tamin' ny andron' ny Tiorka, dia nihafaingana tamin' ny faharavan' ny vohitra maro ary nampihena ny asa tany.
Nalemy noho ny fisamatsamahana anatiny ireo Il-Khans, ka nofaohin’ ny andian’ olona mpanafik’ i Tamerlan, izay nahomby tamin’ ny taona 1360 ka hatramin’ ny 1405, amin’ ny fanorenana empira lehibe tao Samarkand. Taorian' ny nahafatesany, ny Timorida dia tsy nahavita nitazona ny tenany afa-tsy any afovoan-tany sy any avaratra amin' i Persia hatramin' ny taona 1517, nampiroborobo ny fanavaozana ara-kolontsaina miaraka amin' ny fampandrosoana ny literatioram-pirenena sy ny fampidirana teknika sy lohahevitra ara-javakanto avy any amin' ny Atsinanana Indrindra, raha tany andrefana kosa ny Torkmena mpifindrafindra monina any Azia Minora sy Azerbaijàna, izay nafahana, dia namorona kônfederasiôna maro nifanandrina matetika.
I Persia nentin' ny Safavida
vignette|Ny [[Empira Safavida teo ambany fitarihan' ny shah Abbas Lehibe.]] Nanomboka tamin' ny taonjato faha-14, ny ampahany amin' i Azerbaijàna dia nofehezin' ny taranaky ny kalifa Ali, dia ny Safavida. Ny iray amin' izy ireo, Ismail I, dia nanambara ny tenany ho shah an’ i Persia tamin' ny taona 1501 ary, rehefa avy nesoriny ny Torkmena tao amin' ilay faritra, dia nanangana empira midadasika izay, tamin' ny taona voalohany amin' ny taonjato faha-16, niitatra hatrany Azerbaijàna ka hatrany amin’ ny Hoala Persika, ary avy any Iràka ka hatrany amin' ny faran’ ny tanin' i Alborz. Niantehitra tamin' ny fivavahana izay singa mampiray ny Safavida ka nanao ny siisma ho fivavaham-panjakana ary nanangana fanjakana miroborobo.
1788
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona ny kalandrie Gregôriana.
Tejupilco
I Tejupilco dia tanàna (monisipalite) ao amin'ny faritanin'i Faritanin'i Mexico, ao Meksika.
(139794) 2001 RJ8
Ny (139794) 2001 RJ8 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.0902790 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 488.106km (3.2659871 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 407.106km (2.7251163 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1893.7107499 andro (5.18469746721 taona). Ny anômalia elanelany dia 42.12495.. Ny fironany indray dia 9.58234 degre.
Tantaran' i Iràna
Ny fitsabahan' ny Tandrefana
vignette|188x188px|[[Nader Shah]] Tamin' ny fikomiana tamin' ny Afgàna, i Nader Shah, lohan-tarika avy any Khorasan (faritra atsinanan' i Iràna), dia nanangana tafika izay nandroaka ny mpanani-bohitry ny taona 1729. Nahazo ny satroboninahitry ny shah izy tamin' ny taona 1736, nanao hetsika fakana tany izy ka nitarika azy ho any Delhi any India (1739), ho any Torkestàna ary ho any amin’ ny Kanata n’ i Bukhara, izay lasa tany manompo, izy. Niaina vanim-potoam-piadanana sy fanambinana ny taranany, dia ny Zanda izany. vignette|233x233px|[[Agha Muhammad Khan]] Ny tarana-mpanjakany dia noravan' ny mpitarika avy amin' ny taranaka tiorka-môngôly, i Agha Muhammad Shah, mpanorina ny tarana-mpanjakan’ ny Kajara. Rehefa avy nametraka ny renivohiny tao Teheran izy, dia nikasa haka an' i Jeôrjia (izay lasa ambany fitondran' ny Rosiana) ary nampandry tany any Khorasan (nijanona ho nahatoky an' i Nader). Ny famonoana an' i Nader Shah tamin' ny taona 1797 dia nitarika ny vanim-potoan' ny fitontonganan' i Iràna.
Ny Eorôpeana, ary voalohany indrindra ny Rosiana, izay nanao fanitaram-panakana nankany atsimo noho ny fitadiavana toeram-pivarotana an-dranomasina, ary koa ny Britanika, dia afaka nanao izay tiany hatao. Avy hatrany dia nahazo toerana ambony teo amin' ny varotra sy ny raharaham-bola ao Iràna.
Tamin' ny taona 1828 dia namoy ny faritany any Kaokazy (Armenia, Azerbaijàna Avaratra) ho an' i Rosia i Iràna. Tamin' ny taona 1847, ny Empira Ôtômana dia nahazo ny fiandrianam-pireneny tamin' ireo faritra any Shatt al Arab. Ny Britanika, izay nandresy ny Iraniana tamin' ny taona 1856 hatramin’ ny 1857, dia nanery azy ireo handao an' i Afganistàna sy hanaiky ny fahaleovan-tenany. Nandritra ny taompolo 1880, ny Rosiana dia nametraka tsikelikely ny faritra anjakazakany tany avaratr' i Iràna, fa ny Britanika kosa nahazo ny fifehezana ny Hoala Persika.
Tamin' ny 1900, i Rosia dia nifehy ny fadin-tseranana iraniana ho takalon' ny fampindramam-bola. Herintaona taty aoriana dia nahazo alalana nandritra ny enimpolo taona ny Britanika mba hitrandraka solitany. Tsy nihena ny fifandrafiana teo amin' ireo firenena roa ireo raha tsy tamin' ny taona 1907, rehefa nosoniavina ny fifanarahana nilaina tamin’ ny fandraiketana ny sisin-tanin' i Iràna sy ny famaritana ny faritra andraharahan’ ny firenena roa tonta. Ny avaratra-andrefana dia nomena ny Rosiana, ny atsimo-atsinanana nomena ny Britanika, ny afovoany dia tsy an’ ny atsy na ny aroa. vignette|187x187px|[[Ahmad Shah Qadjar|Ahmad Shah]] Ho setrin' izany fanakendana ny firenena izany sy ny fahalemen' ny mpitondra iraniana, dia niforona ny hetsika nasiônalista tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20. Nitaky ny fananganana governemanta manaraka lalàm-panorenana izany hetsika izany. Tamin' ny taona 1906, tao anaty fanerena, ny mpanjaka Muzaffar al-Din dia namory ny Majlis (Antenimiera) voalohany izay namoaka lalàm-panorenana mandala ny fahalalahana. Ny mpandimby azy, Muhammad Ali (1907-1909), mpanao fitondrana tsy refesi-mandidy, dia nesorina ka nosoloana ny zanany lahy Ahmad Shah, izay roa ambin' ny folo taona. Sarotra taminy noho izany ny hiady amin’ ny fanakazakana ataon’ ny vahiny. Tamin' ny taona 1911 dia i William Morgan Shuster, izay amerikana mpandraharaha ara-bola, no nanakinan' ny Madjlis ny asa fanavaozana ny fitantanam-bolam-panjakana.
I Iràna teo ambany fahefan' ny Pahlevy
Izany vanim-potoana izany dia teo anelanelan’ ny taona 1925 sy 1979.
Fanjakana notsiriritin' ny firenen-dehibe
vignette|222x222px|[[Reza Shah]] Tsy miandany amin' ny atsy na ny aroa i Iràna nandritra ny Ady Lehibe Voalohany, saingy toerana nisy ny fifandonana teo amin' ny Britanika sy ny Rosiana ary ny Ôtômana ho an' ny fifehezana ny tahirin-tsolitany anaty tany izy. Tamin' ny fiafaran' ilay Ady Lehibe, ny Britanika izay mikatsaka hanorina fitondrana prôtektôrata dia niatrika ny hetsi-panoherana isan-karazany. Ny iray tamin' izy ireo dia nahomby tamin' ny taona 1921: i Reza Shah, kômandin' ny tafika kôzaka iraniana iray, dia nanongana ny Kajara farany.
Tamin' ny taona 1925, nametrahana ny satro-boninahitry ny shah izy, ka nanangana ny tarana-mpanjakan’ ny Pahlevi. Ny fitondrany, izay nahatonga an' i Persia hiova anarana ho Iràna (Marsa 1935), dia vanim-potoanan' ny fanavaozana ankapobeny ho an’ ilay firenena, eo amin' ny fotodrafitrasa sy ny fitantanana ny raharaham-panjakana. Nandritra izany fotoana izany, ny fiarahamonina dia nalamina indray araka ny fandaharan' asa lehibe mampanjaka ny kolotsaina tandrefana ary voamariky ny sata vaovao ho an' ny vehivavy (fanafoanana ny fitafiana tchador).
Tsy lasa fanjakana demôkratika anefa i Iràna: nanafay mafy ny endri-panoherana rehetra ny fitondram-panjakana izay nampivangongo ny fahefana tao an-drenivohitr’ ilay firenena. Naverina nifampiraharahana indray ny fitsinjarana ny tombontsoa azo avy amin’ ny solitany: i Iràna no manangona ny vola amin' ny tombom-barotra avy amin' ny orinasan-tsolitany.
Tamin' ny taona 1945, ny tanin' i Azerbaijàna sy ny an’  i Kordistàna, teo ambany fifehezan' ny Sôvietika, dia nitsangana nanohitra an' i Iràna ary nanambara ny fizakan-tenany. Ny Sôvietika dia nanakana an' i Iràna amin' ny famaizana io fikomiana io, fa ny Britanika kosa mandà ny hiala amin' ny faritra nobodoiny. Nisy fifampiraharahana naharitra natao, ary ny fiafaran' izany, tamin' ny 2 Martsa 1946, no nampiala ireo firenena roa ireo ary niverina tamin' ny laoniny ny filaminana.
Ny ady nateraky ny fitrandrahana solitany
Taorian' ny Ady Lehibe Faharoa, nandà ny hitrandraka ny solitaniny miaraka amin' ny Firaisana Sôvietika i Iràna, fa nanaiky kosa ny fanampiana avy amin’ i Etazonia. Ny safidy nataon' i Mohammad Reza Shah, izay nety ho an’ ny Tandrefana, dia niafara amin' ny fandraràna ny antoko kômonista iraniana (Toudeh) tamin' ny taona 1949, izay noheverina ho mpomba ny Sôvietika. Tsy neken’ ny mponina iraniana anefa ny fahefan’ ny orinasa vahiny mpitrandraka solitany. Ny governemanta dia tsy maintsy mifanaraka tamin' ny orinasa Anglo-Iranian Oil Company fehezin' ny Britanika momba ny fampiakarana avo roa heny ny tamby avy amin’ ny fitradrahana solitany. Tsy nankatoavin' ny Antenimiera io fifanarahana io, izay heverin' ny mpikambana maro fa tsy mahafa-po. vignette|182x182px|[[Mohammad Mosadegh]] Taorian' ny famonoana ny praiminisitra, jeneraly Ali Razmara, nataon' ny nasiônalista (7 Marsa 1951), dia nanapa-kevitra ny Majlis (Antenimiera) fa hanao ny indostrian' ny solitany ho sahanin’ ny fanjakana fa tsy ny tsy miankina. Nahazo ny fitokisan' ny Antenimiera i Mohammad Mosadegh, mpitarika ny fiaraha-mientan' ny vondrona nasiônalista (National Front) ary mpanohana ny famindrana amin’ ny fanjakana ny fitantanana ny fitrandrahana solitany, ka nahazo ny toeran’ ny praiminisitra. Tsy nahomby ny ezaka fifampiraharahana hamahana ny krizy teo amin’ i Iràna sy ny Fanjakana Mitambatra. Nolavin' i Mossadegh ny tolo-kevitr’ i Etazonia sy ny Banky Iraisam-Pirenena ary ny Fitsarana Iraisam-Pirenena. Tamin’ ny taona 1952 dia nangataka fahefana feno sy fifehezana ny tafika izy. Na dia teo aza ny tsy fankasitrahany dia tsy maintsy nilefitra ihany ilay shah.
Neken' ny Fanjakana Mitambatra ny lalàna momba ny famindrana ny fitantanana ny orinasa amin’ ny fanjakana iraniana, nefa nitohy ny fitakiana onitra, izay nitarika ho amin' ny fahatapahan' ny fifandraisana ara-diplômasia teo amin' ny firenena roa tonta tamin' ny 22 Ôktôbra 1952. Tany am-piandohan' ny taona 1953, dia nanitatra ny fahefana jadon’ i Mossadegh nandritra ny herintaona ny Antenimieram-pirenana. Noho izany dia nitaky ny hanesorana ny fahefany amin' ny shah ny praiminisitra.
Ny shah, izay manohitra an' i Mossadegh amin' ny lafiny maro, anisan' izany ny resaka solitany, dia nandroaka ny praiminisitra tamin' ny tapaky ny volana Aogositra 1953. Tsy nety niala tamin' ny toerany ity farany, ary nampifanohitra nandritra ny andro maromaro ny mpanohana azy tamin' ny mpanohana ny mpanjaka izany. Ny mpanohana ny mpanjaka, izay notohanan' ny tafika sy ny pôlisy ary ny Central Intelligence Agency (CIA) amerikana, dia nahazo ny fifehezana an' i Teheran ary nisambotra an' i Mossadegh. Tamin' ny 5 Septambra 1953, dia  nanome an' i Iràna fampindramam-bola maika mitentina 45 tapitrisa dôlara i Etazonia. Namerina indray ny fifandraisana ara-diplômasia tamin' ny Fanjakana Mitambatra i Iràna. Voaheloka higadra herintaona sy tapany kosa i Mossadegh tamin' ny 2 Desambra 1953 noho ny fiampangana azy ho nanao fikomiana. vignette|198x198px|Fanadiovan-t[[solitany tao Abadan tamin' ny taona 1938, any Iràna.]] Tamin' ny taona 1954, ny governemanta iraniana sy ny solontenan' ny fikambanana iraisam-pirenena momba ny solitany (Consortium), ahitana orinasa valo, anisan' izany ny Anglo-Iranian Oil Company, dia nifanaiky momba ny famerenana indray ny indostrian' ny solitany tsy hotantanan’ ny fanjakana: ny Consortium dia hitantana ny indostria, hitondra eo amin’ ny tsena ny famokarana solitany, hizara ny tombombarotra ara-drariny amin' i Iràna ary handoa onitra amin' ny Anglo-Iranian Oil Company noho ny fatiantoka nihatra taminy. Tamin' ny tana 1958, ny governemanta iraniana dia nanao fifanarahana tamin' ny orinasa amerikana izay miantoka ny 75 % amin' ny tombom-barotra ho an’ i Iràna.
Revôlisiôna Fotsy sy Revôlisiôna Silamo
Napetraka indray tamin' ny taona 1953 teo amin' ny seza fiandrianana noho ny fanampian' i Etazonia i Mohammad Reza Shah izay nanatona ity firenena ity: tamin' ny Marsa 1959, i Iràna dia nanao sonia fifanaraham-piarovana tamin' i Etazonia, avy eo dia nanaiky an' i Israely ho firenena mahaleo tena tamin' ny taona 1960. Io fanapahan-kevitra io dia nanimba ny fifandraisany amin' ny Ligy Arabo, izay nanapa-kevitra ny hanitatra ny ankivy natomboka tamin' ny mpiara-miombon' antoka ara-barotra amin' i Israely ho amin’ i Iràna koa. vignette|197x197px|Ny shah [[Mohammad Reza Pahlavi mizara ny antontan-taratasy momba ny fananan-tany ho an' ny tompony vaovao, nandritra ny Revôlisiôna Fotsy nisin' ny fanavaozana ny fananan-tany, 1963.]] Taorian' ny fifandonana tamin' ny Antenimiera dia nomen' ny shah ny praiminisitra ny fahefana hitantana amin' ny alalan' ny didy tamin' ny 1961. Ny taona nanaraka, i Mohammad Reza dia nanao fanavaozana momba ny tany fambolena, fantatra amin' ny anarana hoe "Revôlisiôna Fotsy". Nisy vondrona ara-pivavahana sy mpandala ny nentin-drazana sasany, nanohitra ity fandaharan' asa fitsinjarana ny tany sy fanafahana ny vehivavy ity, ka nandrisika ny fikomiana tamin' ny volana Jona 1963, saingy, tamin' ny 1966, ny tany fambolena lehibe sy salantsalany rehetra dia nozaraina tamin' ny tantsaha efa ho 4 tapitrisa. Nandritra ny taona 1960, ho fanampin' ity fandaharan' asa momba ny fananan-tany ity, ny shah dia nankasitraka ny indostria tantanan’ ny fanjakana ary niezaka nanova ho isa-karazany ny fanondranana entana. Nitombo haingana ny fari-piainan' ny Iraniana noho izany.
Tamin' ny faran' ny taona 1960, nanafaka tsikelikely ny tenany tamin' ny vahohon’ ny Amerikana i Iràna ary nanamafy ny fifandraisany ara-diplômasia tamin' ny firenena kômonista ary koa tamin' i Eorôpa. Tany am-piandohan' ny taompolo 1970, nanamafy ny fifandraisany tamin' ny Vondrona Arabo ihany koa i Iràna, ankoatra an' i Iràka, noho ny fifanolanana momba ny sisin-tany mifandraika amin' i Shatt al Arab sy ny nosy maromaro ao amin' ny Hoala Persika (izay nalain' i Iràna ho azy tamin' ny taona 1971). Nanao sonia fifanarahana tamin’ ny Marsa 1975 ireo firenena roa ireo hampitsahatra vetivety ny fifanolanany.
Tamin' izany fotoana izany, te-hanokana ny fahefany tsy refesi-mandidy ny shah ka nanambara ny fiafaran' ny rafitra misy antoko pôlitika maro sy ny fananganana antoko tokana, ny "Antokon' ny Fitsanganan-ko Velon’ ny Firenena". Ny fifidianana ny Antenimieram-pirenena vaovao dia natao tamin' ny Jona 1975. Ny pôlisy miafin' ny shah, atao hoe Savak, izay nahitana olona maherin' ny 100 000, dia nanafay mafy ny fanoherana izay nitombo. Izany fanoherana izany dia vokatry ny hetsika islamista maro, notarihin' i ayatollah Ruhollah Khomeini any Frantsa, izay tany an-tsesitany nanomboka tamin' ny taona 1963. Tamin' ny taona 1978, noho ny famporisihan' ny Islamista, dia nitranga ny rotaka nisy herisetra tsy fahita firy tany amin' ny tanàna iraniana maromaro. Tamin' ny fiafaran' ny fararano dia voasarika ho amin' ny ady an-trano ilay firenena ary tamin' ny Janoary 1979, ny mpanara-dia an’ ilay ayatollah dia nanery ny shah hisesitany, ka namarana ny fitondrana izay naharitra fito amby telopolo taona. Fotoana fohy taorian' izay, niverina tamim-pandresena tany Teheran i Khomeini.
I Iràna teo ambany fitondran' i Khomeini
vignette|198x198px|[[Ruhollah Khomeini ]] Naharitra teo anelanelan’ ny taona 1979 sy 1989 ny fitondran’ i Khomeini. Ny fitondrana vaovao notarihin' ny ayatollah Khomeini dia namarana ny fifandraisana akaiky amin' i Etazonia ary namono an' arivony amin’ ny mpikambana ao amin’ ny Savak sy amin’ ny mpanohana ny shah. Tamin' ny Novambra 1979, rehefa nisesitany tany Etazonia ny mpanjaka voaongana, dia nanafika ny masoivoho amerikana tao Teheran ny mpikatroka tamin' ny Revôlosiôna, ka naka olona telo amby dimampolo hatao takalon' aina. Ho takalon' ny famotsorana azy ireo, ny fitondrana vaovao dia nitaky ny hamerenana ny shah any amin' ny fireneny mba hahafahana mitsara azy, ary koa nitaky ny fanonerana ny vola an-davitrisany dôlara izay iampangan' ny Islamista azy ho nanodinkodina ny kitapom-bolam-panjakana. Nafahana ihany ireo takalon' aina ireo tamin' ny Janoary 1981, nefa tsy nisy fifanarahana ôfisialy ifanaovana.
Niharatsy ihany koa ny fifandraisana tamin' i Iràka izay nitaky, tamin' ny Septambra 1980, ny fanavaozana ny fifanarahan’ ny taona 1975. Nolavin’ i Iràna ity fanavaozana ity ka nanafoana ny fifanarahana i Iràka, ary nanafika an' i Iràna, tamin' ny volana Desambra, naka ny faritra amin’ ny sisin-tanin' i Khuzestan, any atsimo-andrefan' i Iràna, izay manankarena indrindra amin' ny solitany. Naharitra valo taona ny ady nifanaovan’ i Iràna sy Iràka. Nandritra io vanim-potoana io ihany, ny Kiorda any andrefana, ny Azery any avaratra ary ny Arabo any atsimo-andrefana dia nandray fiadiana hanoherana ny governemanta mba hahazoana fizakan-tena. vignette|272x272px|[[Abolhassan Bani Sadr|Abol Hassan Bani Sadr]] Ny Repoblika Islamika dia nambara tamin' ny alalan' ny fitsapan-kevi-bahoaka tamin' ny 1 Avrily 1979, nanterin’ ny Lalàm-panorenana vaovao nankatoavina tamin' ny Desambra 1979. Nandritra ny fifidianana filoham-pirenena natao tamin' ny Janoary 1980, ny mpandatsa-bato dia nisafidy an' i Abol Hassan Bani Sadr, mpahay toekarena liberaly niofana tany amin' ny firenena tandrefana, mpiara-miasa amin' ny ayatollah Khomeini, "Mpitarika faratampon' ny Revôlisiôna". Na izany aza, ny fifidianana ny mpanao lalàna dia nandresen' ny Antoko Repoblikana Islamika, nampivondrona ny ampahany be amin' ny mpitondra fivavahana, izay mpankasitraka ny fananganana teôkrasia.
Niafara tamin' ny volana Jona 1981 io fifandonana io tamin' ny fandroahan' i Khomeini ny filohan' ny Repoblika Bani Sadr, izay noterena hisesitany. Tamin' ny fifidianana ankapobeny natao tamin' ny Ôktôbra 1982, dia voafidy ny mpitondra fivavahana Ali Khamenei. Feno tanteraka ny fepetra hahazoan’ ny mpitondra fivavahana amin' ny lafin-javatra rehetra ao amin' ny fanjakana. Nanova amin’ ny fomba lalina ny fiarahamonina iraniana izany, izay efa eo ambany fifehezany tanteraka, ao anatin' izany ny sehatry ny fitsarana.
Fanantenana fisokafana
Rehefa maty i Khomeini tamin' ny volana Jona 1989, dia notendrena ho "Mpitarika Faratampony" i Ali Khamenei. Tamin' ny volana Jolay, dia voafidy ho filohan' ny Repoblika i Akbar Hashemi Rafsanjani, mpitondra tenin' ny Antenimiera.
Ramón Heredia
Ramón Heredia dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Arjentina teraka ny 26 Febroary 1951
Tantaran' i Iràna
Fanantenana fisokafana
Tamin' ny taona 1990, i Iràna dia nanameloka ny fanafihan' i Iràka an' i Kôety sy ny fametrahana miaramila iaraha-mitantana any Arabia Saodita, saingy nanohy ny fifandraisana ara-diplômasia tamin' i Iràka, izay nandao ny fitakiana tany tamin' i Iràna. Nandritra ny Ady tao amin' ny Hoala, dia nijanona ho tsy miandany tamin' ny fomba ôfisialy i Iràna, saingy nampiantrano fiaramanidina mpiady irakiana maherin' ny zato. Avy eo i Teheran dia manohana ny fikomian' ny Siita any atsimon' i Iràka manohitra ny fitondran' i Saddam Hussein.
Tsy afaka nanondrana ny revôlisiôna islamika ny any ivelany i Iràna, nefa nanandrana nanamafy ny sata maha-firenena matajaka ao amin’ ny faritra misy azy indray izy: nanatona an' i Sina, an' i Pakistàna, an' i Torkia, ary koa, taorian' ny 1991, ny repoblika maro tao Kaokazy sy an’ i Azia Afovoany, nahaleotena vao haingana.
Tamin' ny May 1995, namoaka didy fanaovana ankivy ara-barotra an' i Iràna i Etazonia, ary nohamafisina tamin' ny Aogositra 1996, izay tsy nampiharin' ny firenena eorôpeana. Aleon' izy ireo nanao fifampiresahana amin' ny governemanta iraniana, na dia teo aza ny fanamafisana indray, tamin' ny Janoary 1993, nataon' ny filoha Rafsanjani momba ny fatwa manameloka ny mpanoratra Salman Rushdie ho faty tamin' ny taona 1989 noho ny bokiny The Satanic Verses na Les Versets sataniques. Na tsy nanafoana ity farany aza ny governemantan’ i Khatami dia nisaraka taminy tamin' ny taona 1998, ka nanokatra lalana ho amin' ny famerenana indray ny fifandraisana ara-diplômasia amin' ny Fanjakana Mitambatra.
Ny fiharatsian' ny toekarena dia nampitombo ny hetsi-panoherana ara-tsôsialy, fa nitombo isa kosa ny foibem-pahefana ary nitombo ny fanoherana teo amin' ny "mpitahiry ny nentin-drazana" sy ny "mpandala fahalalahana", mpanohana ny fisokafana amin' ny zava-baovao. Ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin’ ny Avrily 1996, izay nandresen’ ny mpandala ny nentin-drazana, dia nahitana kandidà tsy miankina niditra tao amin’ ny Madjlis (Antenimiera). Tamin' ny volana May 1997, dia lasa filohan' ny Repoblika ilay islamista antonony, Mohammad Khatami.
Hita taratra amin’ izany fandresena izany ny fanetsiketsehana ny tanora sy ny vehivavy, ary koa ny fahasosorana vokatry ny pôlitikan’ ny fitsitsiana nataon’ ny fitondrana. Na dia eo aza ny fifanolanana eo amin' ny mpandala ny nentin-drazana sy ny mpandala ny fomba vaovao, dia toa tsapa fa tena nilaina ny fampitomboana ny fisarahana eo amin' ny fahefana ara-pôlitika sy ny fahefana ara-pivavahana.
Na dia eo aza ny fanoheran' ny mpandala ny nentin-drazana, izay manao ny zava-drehetra mba hanakanana ny pôlitikan' ny fisokafan' ny governemanta (fisamborana, fandrarana ny famoahana ny gazety sasany, sns.), dia nitady ny hamoaka an' i Iràna amin' ny fitokana-monina iraisam-pirenena ity farany: fikasana ny hisokatra amin' i Etazonia tamin’ ny taona 1998; fiantsoana fifampiresahana amin’ ny Vondrona Eorôpeana tamin’ ny taona 1998; fitomboan' ny orinasa vahiny, indrindra eo amin' ny sehatry ny solitany; fisokafana amin’ i Arabia Saodita, amin’ i Siria ary amin’ i Katara tamin' ny Mey 1999. Etsy ankilany, ny fahombiazan' ny Talibàna tany Afganistàna, niaraka tamin' ny famonoana ny diplômaty iraniana, dia nitarika fifandonana mafy teo amin' ny firenena roa tonta tamin' ny faran' ny taona 1998.
Na dia teo aza ireo mariky ny fisokafana ireo, ny fahavaratry ny taona 1999 dia nanamarika ny fifandonana mahery vaika tsy manam-paharoa nanomboka tamin' ny taona 1979, teo amin' ny mpianatra, izay nanohitra ny famerana ny fahalalahan' ny asa fanaovan-gazety, sy ny mpitadro filaminana tohanan' ny fôndamentalista (integrista). Ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin' ny lohataonan' ny taona 2000 dia nahazoana ny maro an' isa tanteraka (toerana 170 amin' ny 290 tamin' ny fihodinana voalohany) ho an' ny tia fanavaozana manohana ny filoha Khatami.
Ireo vokatra ireo dia singa tsara amin' ny mety hisian' ny demôkrasia eo amin’ ny andrim-panjakana, na dia mbola eo am-pelatanan' ny mpandala ny nentin-drazana aza ny tafika sy ny fitsarana ary ny hery revolisionera. Tamin' ny Mey 2000 dia nanomboka ny fitsarana ny Jiosy iraniana 13 voampanga ho nitsikilo ho an' i Israely, nanaporofo ny fisaratsarahana eo amin' ny mpandala fanavaoana sy ny mpandala ny nentin-drazana. Niezaka nanao fanalalahana ny fitondrana ireo voalohany, na ara-toekarena na ara-diplômasia, nanohitra izay mety ho fivoarana ihany kosa ireo farany, ka nampitombo ny fanakatonana ny gazety refôrmista sy ny fisamborana ny olona manana fironana liberaly.
Araka izany, nihamanakaiky kokoa an' i Arabia Saodita i Iràna, i Arabia Saodita izay nanaovan' i Teheran sonia fifanarahana fiarovana tamin' ny Avrily 2001, ary nanomboka ny famerenana indray ny fifandraisana amin' i Iràka. Tamin' izany fotoana izany anefa, ny Fitsarana Revôlisiônera, teo am-pelatanan' ny mpandala ny nentin-drazana, dia nisambotra mpikambana teo amin' ny efapolo teo avy amin' ny Hetsika ho an' ny Fahalalahana ao Iràna (Mouvement pour la Liberté en Iran), fikambanana voarara akaiky an' i Khatami. Vao mainka mampitombo ny disadisa ny mety hanaovana fifidianana filoham-pirenena amin' ny Jona 2001.
Tamin' ny volana Jona 2001 dia voafidy indray tamin' ny 77 %n' ny vato i Mohammad Khatami, mihoatra noho ny tamin' ny fifidianana voalohany nirotsahany tamin' ny taona 1997. Nahazo 16,5 % tamin' ny vato ny mpifanandrina aminy, Ahmad Tavakkoli, mpandala ny nentin-drazana. Tafapetraka ho filoham-pirenena indray mandritra ny efa-taona i Mohammad Khatami, ka nanohy namelona ny fanantenan' ny Iraniana mandala fahafahana. Nanantena ny mpomba azy fa ny fanohanan' ny vahoaka betsaka dia hamela azy hanana fahalalahana bebe kokoa hanohitra ny mpandala ny nentin-drazana, sady hahafahany manatanteraka ny fanavaozana andrasana. Vetivety dia hita fa tsy izany no zava-nisy.
Eo amin' ny fifandraisana iraisam-pirenena, tamin' ny Janoary 2002, i Iràna dia notafihin' i Etazonia tamin’ ny fitondran’ i George W. Bush, izay nametraka azy ho eo amin’ ny "Tezan’ ny Ratsy" (anglisy: “Axis of evil”, frantsay: "Axe du mal"), miaraka amin' i Iràka sy i Kôrea Avaratra, noho ny asa nokleary nataony.
Nandritra ny adin’ ny tafika amerikana tamin' i Iràka faha Saddam Hussein tamin' ny lohataona 2003, dia tsy niandany na amin’ iza na amin’ iza i Iràna.
Tamin' ny Desambra 2003 dia nisy horohoron-tany nanana tanjaka 6,3, izay namely ny tanànana manan-tantaran'i Bam, izay nahafatesana olona miisa 40 000.
Famerenana amin' ny laoniny mandala ny nentin-drazana
Toa anatin' ny korontana ara-pôlitika sy ara-tsôsialy saro-bahàna i Iràna raha nosembantsembanin’ ny mpandala ny nentin-drazana, izay nanao ampihimamba ny fitsarana, ny hetsika fanavaozana. Manamafy izany toe-javatra izany voalohany ny fifidianana mpanao lalàna tamin' ny taona 2004, izay naharesy ny mpandala fanavaozana, faharoa ny fitomboan' ny fitsabahan' ny "Filankevitry ny Mpiambina" eo amin' ny zotram-pifidianana, ary fahatelo ny fihoa-pampan’ ny tsy fandehanan’ ny olona hifidy.
Ny fahombiazan' ny mpandala ny nentin-drazana dia niaraka amin' ny fihamafisan' ny resaka momba ny nokleary, izay niteraka fifandirana mafy teo amin’ i Iràna sy ny fiarahamonina iraisam-pirenena, izay miahiahy an' i Iràna ho mamolavola fandaharan’ asa nokleary manan-tanjona ara-tafika izay heverin’ ny Tandrefana fa nosarontsaromana fandaharan’ asa fikarohana sivily mandala fandriam-pahalemana. Nihamafy izany ahiahy izany tamin' ny fahalanian’ i Mahmoud Ahmadinejad mpandala ny nentin-drazana ho filoham-pirenena tamin' ny volana Jona 2005.
Tsy nampoizina ny fandresen’ i Mahmoud Ahmadinejad (nahazo 61,7 % tamin' ny fihodinana faharoa, 48 taona) ny filoha teo aloha Rafsanjani, ka nahatonga azy hoheverina ho solontenan' ny taranaka vaovao amin' ny "Ankavanana ara-potokevitra", izay nahazo tombony tamin' ny fahadisoam-panantenana nataon' ireo voaroaka tao amin’ ny Repoblika Islamika. Voafidy ho ben' ny tanànan' i Teheran tamin' ny taona 2003 izy, izay toa nahavita naka ny fon’ ny vondron' olona sahirana noho ny fiaviany sy ny fomba fiainany tsotsotra, sy noho ny lazany amin’ ny maha miozolmana tsara azy, ary noho ny fahaizany manao kabary mambabo fom-bahoaka.
Na dia natahorana aza ny fanakorontanan’ ny fitondrana, ny filoha vaovao dia manolo-tena amin' ny fananganana Fanjakana Islamika mandroso sy matanjaka, sy amin' ny fampihenana ny tsy fitoviana ara-tsôsialy amin' ny alàlan' ny fiantohana ny fitsinjarana tsara kokoa ny harena. Teo amin' ny pôlitika ivelany, niavaka haingana izy tamin' ny famelezany an' i Israely sy ny vahoaka jiosy, tsy natahotra ny fandavana ny tantaran’ ny fandringanana jiosy, ary koa tamin’ ny tsy fahazoana mifampiraharaha aminy momba ny tsy maintsy hanohizana ny tetikasa nokleary iraniana.
Nanamarika ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2009 ny fifanoherana tamin' ny fahalanin’ i Mahmoud Ahmadinejad indray. Ireo fihetsiketsehana am-pilaminana ireo dia nofaiezin' ny manampahefana islamika mafy: mpanao fihetsiketsehana an-jatony no voalaza fa novonoina, toa an' i Neda Agha-Soltan izay nataon' ny milisy Basij mpomba ny governemanta, na ny pôlisy misahana ny rotaka, nandratra olona maro ihany koa, ary roa arivo mahery no nosamborina. araka ny Amnesty International. vignette|204x204px|[[Hassan Ruhani]] Tamin' ny 14 Jona 2013, voafidy ho filohan' ny Repoblika Islamika, tamin'ny 50,7 % n' ny vato tamin' ny fihodinana voalohany i Hassan Ruhani, izay hany kandidà mpandanjalanja. Taorian' ny fifidianana an' i Hassan Rohani, nanambara ampahibemaso ny fahavononany hitady fifanarahana nokleary i Iràna. Tamin' ny faran' ny volana Novambra 2015, nisy fifanarahana natao teo amin' i Iràna sy i Etazonia, ny Fanjakana Mitambatra, i Frantsa, i Sina, i Rosia ary i Alemaina, fifanarahana izay manome ny fampiatoana ny fananan' ny oranioma sy ny fanaraha-maso nitombo avy amin' ny Agence Internationale de l'Energie Atomique (IAEA), manohitra ny fanesorana ampahany ny sazy avy amin' ny Tandrefana.
Newark, Missouri
39.99333°N, -91.97333°W
Newark, Missouri dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Missouri, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 63458..
Jôsafata
I Jôsafata dia mpanjakan' i Jodà nandritra ny 25 taona tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-9 tal. J.K. Nandimby ny mpanjaka Asa rainy teo amin' ny fitondrana izy ary ny mpanjaka Jehôrama (na Jôrama) no nandimby azy. I Azoba zanak' i Sily no reniny ary nanan-janaka lahy fito izy, dia i Jehôrama, i Azaria, i Jehiela, i Zakaria, i Azaria, i Mikaela ary i Sefatia.
Newark, Missouri
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 39.9933333333 ary -91.9733333333. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Jôsafata
Ny anarany
Atao hoe יְהוֹשָׁפָט / Yehôshāphāt) izy amin' ny teny hebreo fa ᾿Ιωσαφὰτ / Iôsaphat fa amin' ny teny grika ary Iosaphat kosa amin' ny teny latina. Ny Baiboly amin' ny teny malagasy dia manoratra hoe Josafata.
Otto Rank
Otto Rank dia mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy teraka ny 22 Aprily 1884 ary maty ny 31 Oktobra 1939 tao New York
Wilmer Crisanto
Wilmer Crisanto dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Hôndorasy teraka ny 24 Jiona 1989
Antipapa
Ny antipapa dia olona nisahana ny andraikitry ny papa sady nitondra ny anaram-boninahitra heo "papa" nefa ny nahatongavany teo amin'io toerana io dia tsy heverin'ny Fiangonana katôlika ho ara-dalàna. Indraindray dia sarotra ny manavaka ny antipapa sy ny tena papa, sahala amin'izay nitranga teo amin'i Leo VIII sy i Benedikto V izay samy nitonon-tena hoe "papa". I Hipolito avy any Roma, izay nifanohitra amin'i Kaliksto I, no heverina fa antipapa voalohany teo amin'ny tantara.
Jôsafata
Jereo koa
Mpanjakan' i Jodà
Saoly - Isbôseta - Davida - Sôlômôna (na Salômôna) - Rehôbôama (na Rôbôama) - Abiama (na Abia) - Asa - Jôsafata - Jehôrama (na Jôrama) - Ahazia (na Ôkôziasa) - Atalia - Jôasy (na Jôasa) - Amazia (na Amaziasa) - Ozia (na Oziasa na Azaria na Azariasa) - Jôtama - Ahaza (na Akaza) - Hezekia (na Ezekiasa) - Manase - Amôna - Jôsia (na Jôsiasa) - Jôahaza (na Jôakaza) -Jôiakima (na Jôakima) - Jôiakina (na Jôasina na Jekônia na Jekôniasa) - Zedekia (na Sedekiasa).
(106729) 2000 WS182
Ny (106729) 2000 WS182 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Mirande
43.52°N, 0.4°W
(106729) 2000 WS182
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Mirande
I Mirande dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Mirande, ao amin'ny departemantan'i Gers, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 32256. I Pierre Baudran no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Cœur d'Astarac en Gascogne
Jeografia
Ny isam-ponin'i Mirande dia 3725 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 139 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 268 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.52° ary 0.4° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(106729) 2000 WS182
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0798251 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 425.106km (2.8447599 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 362.106km (2.4241673 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1561.8406917 andro (4.27608676715 taona). Ny anômalia elanelany dia 265.75591.. Ny fironany indray dia 14.24475 degre.
(92794) 2000 QP152
Ny (92794) 2000 QP152 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Sorgeat
42.7303°N, 1.8517°W
New Norfolk
-42.78261°N, 147.0587°W
New Norfolk dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Tasmania ao Aostralia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 5526 mponina tamin'ny taona 2011.
LaFayette, Alabama
LaFayette, Alabama dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Alabama, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 36862..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 32.8983333333 ary -85.4005555556. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Beuzeville-la-Guérard
49.7144°N, 0.62°W
I Beuzeville-la-Guérard dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Le Havre, ao amin'ny departemantan'i Seine-Maritime, ao amin'ny faritr'i Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 76091. I Luc Bréant no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Cœur de Caux
Jeografia
Ny isam-ponin'i Beuzeville-la-Guérard dia 169 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 106 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 144 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.7144° ary 0.62° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
1227
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona 1227 ny kalandrie Gregôriana.
(5262) Brucegoldberg
Ny (5262) Brucegoldberg dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Richerenches
44.3603°N, 4.9131°W
(5262) Brucegoldberg
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Richerenches
I Richerenches dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Avignon, ao amin'ny departemantan'i Vaucluse, ao amin'ny faritr'i Provence-Alpes-Côte d'Azur, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 84097. I Pierre-André Valayer no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i L'Enclave des Papes
Les Roches-l'Évêque
47.7772°N, 0.8922°W
I Les Roches-l'Évêque dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Vendôme, ao amin'ny departemantan'i Loir-et-Cher, ao amin'ny faritr'i Centre, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 41192. I Jocelyne Pesson no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes du Pays de Ronsard
Jeografia
Ny isam-ponin'i Les Roches-l'Évêque dia 283 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 66 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 134 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.7772° ary 0.8922° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Richerenches
Jeografia
Ny isam-ponin'i Richerenches dia 795 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 115 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 174 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.3603° ary 4.9131° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Quatro Pontes
I Quatro Pontes dia kaominina ao Brazila, ao amin'i  Paraná, ao amin'i  Oeste Paranaense,  Toledo.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 114,393 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 3.789.
(84816) 2002 YS18
Ny (84816) 2002 YS18 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Dave Akers
Dave Akers dia injeniera
(84816) 2002 YS18
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.0561371 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 439.106km (2.9355005 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 392.106km (2.6234379 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1692.5489529 andro (4.63394648296 taona). Ny anômalia elanelany dia 308.74146.. Ny fironany indray dia 12.81136 degre.
Saint-Pierre-d'Irube
43.4772°N, -1.4578°W
(5262) Brucegoldberg
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Gorges, Somme
I Gorges dia tanàna any Frantsa, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao amin'ny departementan'i Somme.
(5262) Brucegoldberg
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1644183 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 537.106km (3.5956536 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 385.106km (2.5802260 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1981.9909694 andro (5.42639553566 taona). Ny anômalia elanelany dia 275.01827.. Ny fironany indray dia 15.97159 degre.
1787
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona ny kalandrie Gregôriana.
Mirannes
43.62°N, 0.3831°W
Saint-Pierre-d'Irube
I Saint-Pierre-d'Irube dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bayonne, ao amin'ny departemantan'i Pyrénées-Atlantiques, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 64496. I Alain Iriart no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes Nive-Adour
Dániel Tőzsér
Dániel Tőzsér dia mpilalao baolina kitra teraka ny 12 Mey 1985
Saint-Pierre-d'Irube
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Pierre-d'Irube dia 4504 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 146 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.4772° ary -1.4578° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Charles Henri Pellegrini
Charles Henri Pellegrini dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 28 Jolay 1800 tao Chambéry ary maty ny 12 Oktobra 1875 tao Buenos Aires
Mirannes
I Mirannes dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Auch, ao amin'ny departemantan'i Gers, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 32257. I Pierre Labriffe no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Jeografia
Ny isam-ponin'i Mirannes dia 69 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 123 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 233 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.62° ary 0.3831° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Agustín García Íñiguez
Agustín García Íñiguez dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 3 Mey 1985
Temamatla
I Temamatla dia tanàna (monisipalite) ao amin'ny faritanin'i Faritanin'i Mexico, ao Meksika.
Jeografia
Ilay tanàna dia ao amin'ny faritanin'ny Faritanin'i Mexico.
Bixente Lizarazu
Bixente Lizarazu dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 9 Desambra 1969
Goyencourt
I Goyencourt dia tanàna any Frantsa, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao amin'ny departementan'i Somme.
Frederick William Cappelen
Frederick William Cappelen dia injeniera sivily, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Norvezy teraka ny 21 Oktobra 1857 ary maty ny 16 Oktobra 1921
Dulce Pássaro
Dulce Pássaro dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Pôrtogaly teraka ny 1 Janoary 1953
Lewellen, Nebraska
41.33056°N, -102.14556°W
Dave Astels
Dave Astels dia mpahay kajimirindra, injeniera
Lewellen, Nebraska
Lewellen, Nebraska dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Nebraska, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 69147..
Richebourg, Yvelines
48.8242°N, 1.6383°W
I Richebourg, Yvelines dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Mantes-la-Jolie, ao amin'ny departemantan'i Yvelines, ao amin'ny faritr'i Île-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 78520. I Françoise Helme-Ragot no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays houdanais
Jeografia
Ny isam-ponin'i Richebourg dia 1493 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 105 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 170 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.8242° ary 1.6383° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Lewellen, Nebraska
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.3305555556 ary -102.145555556. Ny faritr'ora dia GMT -7.
Sainte-Catherine, Puy-de-Dôme
45.451°N, 3.474°W
I Sainte-Catherine, Puy-de-Dôme dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Ambert, ao amin'ny departemantan'i Puy-de-Dôme, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 63328. I Jean-Yves Paulet no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Haut-Livradois
Jeografia
Ny isam-ponin'i Sainte-Catherine dia 60 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 639 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 1090 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.451° ary 3.474° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Monte Azul Paulista
-20.90722°N, -48.64139°W
Lanett, Alabama
32.86333°N, -85.19972°W
Monte Azul Paulista
I Monte Azul Paulista dia kaominina ao Brazila, ao amin'i São Paulo, ao amin'i Ribeirão Preto,  Jaboticabal.
Lanett, Alabama
Lanett, Alabama dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Alabama, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 36863..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 32.8633333333 ary -85.1997222222. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Monte Azul Paulista
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 263,492 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 19.741.
17 Aogositra
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 17 Aogositra.
Apôkalipsin' i Adama
Ahitana ny fiantraikan' ny fivavahana egiptiana sy grika koa ilay asa soratra. Iadian-kevitra ny andro nanoratana ilay apôkalipsy: talohan' ny vanim-potoana kristiana na nandritra io vanim-potoana io. Mety tany amin' ny taonjato voalohany tany no nanombohana nandrafitra azy.
Tamin' ny faha-700 taonany i Adama dia nitantara tamin' i Seta zanany: ny amin' i Eva aloha, avy eo ny Famoronana ny Olombelona, avy eo ny fomba nahafantarany ny tenim-pahalalàn' ilay Andriamanitra mandrakizay avy tamin' i Eva ary ny maha mahery kokoa azy sy i Eva noho ilay heverina ho mpamorona azy ireo sy ny fotoana feno voninahitra niainan' izy ireo talohan' ny fahalavoana. Izany fahalalana izany anefa dia very tamin' ny fahalavoany raha nampisaraka an' i Adama sy i Eva ilay mpamorona ambany atao hoe demiorgo. Nanomboka ny fotoam-patahorana sy fahandevozana ary nanam-pahefana tamin' ny olona amin' izay ny fahafatesana.