cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Drézéry
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Drézéry dia 2117 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 60 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 145 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.7342° ary 3.9828° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Christopher Chenery
Christopher Chenery dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 19 Septambra 1886 tao Richmond ary maty ny 3 Janoary 1973 tao New Rochelle, New York
Filippo Zappata
Filippo Zappata dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 6 Jolay 1894 ary maty ny 30 Aogositra 1994
(6883) Hiuchigatake
Ny (6883) Hiuchigatake dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Werribee
-37.9°N, 144.66667°W
Beynes, Yvelines
48.86°N, 1.87°W
Werribee
Jeografia
Ny isam-ponina dia 37737 mponina tamin'ny taona 2015.
Beynes, Yvelines
I Beynes, Yvelines dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rambouillet, ao amin'ny departemantan'i Yvelines, ao amin'ny faritr'i Île-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 78062. I Alain Bricault no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Cœur d'Yvelines
Jeografia
Ny isam-ponin'i Beynes dia 7607 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 39 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 134 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.86° ary 1.87° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Wellsville, Kansas
38.71972°N, -95.08139°W
Wellsville, Kansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kansas, ao Etazonia. 66092.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 38.7197222222 ary -95.0813888889. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Dimitri Foulquier
Dimitri Foulquier dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 23 Martsa 1993
Jundiaí do Sul
I Jundiaí do Sul dia kaominina ao Brazila, ao amin'i  Paraná, ao amin'i  Norte Pioneiro Paranaense,  Jacarezinho.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 320,815 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 3.769.
Richard E. Lawyer
Richard E. Lawyer dia mpanamory sambon-danitra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 8 Novambra 1932 ary maty ny 12 Novambra 2005
Saint-Denis-Catus
44.5658°N, 1.3931°W
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Denis-Catus dia 193 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 170 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 337 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.5658° ary 1.3931° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Montrosier
44.1389°N, 1.8375°W
I Montrosier dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Albi, ao amin'ny departemantan'i Tarn, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 81184. I Jean-Pierre Céré no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Jeografia
Ny isam-ponin'i Montrosier dia 31 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 110 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 394 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.1389° ary 1.8375° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
881
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona ny kalandrie Gregôriana.
Artur Ullrich
Artur Ullrich dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 10 Oktobra 1957
Hebi
35.89917°N, 114.1925°W
Hebi dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Henan ao Sina.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 244662 mponina tamin'ny taona 2012.
La Chaulme
45.4664°N, 3.9453°W
I La Chaulme dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arrondissement of Ambert, ao amin'ny departemantan'i Puy-de-Dôme, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 63104. I Alain Faure no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes de la Vallée de l'Ance
Saint-Daunès
44.3578°N, 1.2308°W
Chaumont-sur-Loire
47.4808°N, 1.1864°W
Jeografia
Ny isam-ponin'i Chaumont-sur-Loire dia 1031 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 61 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 114 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.4808° ary 1.1864° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Sainte-Croix-de-Quintillargues
43.7733°N, 3.9097°W
I Sainte-Croix-de-Quintillargues dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Montpellier, ao amin'ny departemantan'i Hérault, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 34248. I Antoine Martinez no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pic-Saint-Loup
Jeografia
Ny isam-ponin'i Sainte-Croix-de-Quintillargues dia 575 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 104 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 321 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.7733° ary 3.9097° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(7195) Danboice
Ny (7195) Danboice dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2324372 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 446.106km (2.9843489 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 278.106km (1.8586547 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1376.3396133 andro (3.76821249363 taona). Ny anômalia elanelany dia 31.71427.. Ny fironany indray dia 9.05281 degre.
Graham Zusi
Graham Zusi dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 18 Aogositra 1986
Christopher Clark
Christopher Clark dia injeniera
Lagoa dos Gatos
I Lagoa dos Gatos dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 21pxPernambuco, ao amin'i  Agreste Pernambucano,  Brejo Pernambucano.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 189,22 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 16.278 tamin'ny taona  2007 ; manome ny hakitroka  86 03. Ny laharam-pehintaniny dia 8° 39'28S ary ny laharan-jarahasiny dia  8° 39'28W.
Steve Perryman
Steve Perryman dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 21 Desambra 1951 tao London
Adolphe Clément-Bayard
Adolphe Clément-Bayard dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 1 Janoary 1855 tao Pierrefonds ary maty ny 10 Mey 1928 tao Paris
Tenim-pinoana
Ny tenim-pinoana na teny finoana na dôgma (soratana koa hoe dogma) dia petra-kevitra tsy azo iverenana hamboarina indray momba ny foto-pampianaram-pinoana izay ambara fa fahamarinana tsy azo ovana momba ny finoana.
Ao amin'ny fivavahana kristiana, ny tenim-pinoana dia mety ho vokatry ny fanambaràn' Andriamanitra ao amin'ny Soratra Masina na avy amin'ny lovam-pampianarana (na lovantsofina) sady ambaranan'ny fahefam-piangonana tsy azo lavina. Amin'ny ankapobeny dia tamin'ireo fifandirana momba ny fampianaram-pinoana no nandraiketana ny ankamaroan'ny tenim-pinoana ka nenti-nanorina ny atao hoe "fampianarana marina" (na "ôrtôdôksia") sady nanoherana ireo atao hoe "fampianaran-diso" (na "herezia").
(32827) 1992 DF1
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.3111941 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 447.106km (2.9910700 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 235.106km (1.5712904 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1258.4553782 andro (3.44546304778 taona). Ny anômalia elanelany dia 3.85661.. Ny fironany indray dia 21.19495 degre.
(85116) 4342 T-3
Ny (85116) 4342 T-3 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0801063 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 411.106km (2.7541491 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 350.106km (2.3456251 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1487.2358602 andro (4.0718298705 taona). Ny anômalia elanelany dia 158.44516.. Ny fironany indray dia 4.86810 degre.
Banbasa
28.97991°N, 80.08003°W
I Banbasa dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Uttarakhand, ao India. Ny kaodim-paositra dia 262310.
Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 466 metatra. Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 28.979913° Avaratra ary 80.080032° Atsinanana. Ny faritr'ora dia GMT+5:30.
Catherine Breillat
Catherine Breillat dia talen-koronantsary, mpilalao, mpanoratra, mpanoratra tantara lava, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 13 Jolay 1948 tao Bressuire
Wellington Point
-27.48333°N, 153.25°W
Wellington Point dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Queensland ao Aostralia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 10713 mponina tamin'ny taona 2015.
(161508) 2004 RW88
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1726788 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 484.106km (3.2412449 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 342.106km (2.2866881 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1678.4082200 andro (4.59523126626 taona). Ny anômalia elanelany dia 303.33566.. Ny fironany indray dia 12.36447 degre.
Lachlan Macleay
Lachlan Macleay dia mpanamory sambon-danitra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 13 Jiona 1931 tao St. Louis
Eustis, Nebraska
40.66417°N, -100.03111°W
Limendous
I Limendous dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Pau, ao amin'ny departemantan'i Pyrénées-Atlantiques, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 64343. I Jean-Paul Lagarrue no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté Ousse-Gabas
Jinzhou
41.10778°N, 121.14167°W
Eustis, Nebraska
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 40.6641666667 ary -100.031111111. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Limendous
Jeografia
Ny isam-ponin'i Limendous dia 416 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 284 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 383 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.2772° ary -0.1803° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Jinzhou
Jinzhou dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Liaoning ao Sina.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 604269 mponina tamin'ny taona 2012.
Céran
43.8181°N, 0.6883°W
West Mineral, Kansas
37.28333°N, -94.92611°W
West Mineral, Kansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kansas, ao Etazonia. 66782.
Céran
Jeografia
Ny isam-ponin'i Céran dia 170 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 89 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 181 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.8181° ary 0.6883° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
West Mineral, Kansas
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 37.2833333333 ary -94.9261111111. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Châteaugay
45.8519°N, 3.0856°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Châteaugay I Châteaugay dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Riom, ao amin'ny departemantan'i Puy-de-Dôme, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 63099. I Bernadette Chassefière no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Clermont Communauté
Jeografia
Ny isam-ponin'i Châteaugay dia 3074 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 320 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 537 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.8519° ary 3.0856° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Bandia
28.92°N, 79.54°W
Le Mas-d'Azil
43.0817°N, 1.3614°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Le Mas-d'Azil I Le Mas-d'Azil dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Pamiers, ao amin'ny departemantan'i Ariège, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 09181. I Raymond Berdou no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i L'Arize
Jeografia
Ny isam-ponin'i Le Mas-d'Azil dia 1226 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 275 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 580 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.0817° ary 1.3614° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Manses
43.1011°N, 1.8125°W
I Manses dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Pamiers, ao amin'ny departemantan'i Ariège, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 09180. I Simone Verdier no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Mirepoix
Jeografia
Ny isam-ponin'i Manses dia 122 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 274 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 470 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.1011° ary 1.8125° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Andriamanitra Ray
vignette|393x393px|Ny fahitan' i Ezekiela an' Andriamanitra Ray - nataon' i Raphael tamin' ny taona 1518. Andriamanitra Ray no iantsoana an' Andriamanitra ao amin' ny fivavahana maro, indrindra ao amin' ny fivavahana kristiana. Ao amin' ny jodaisma dia nampianatra ny toetr' i Iahveh amin' ny maha Ray azy noho izy namorona izao rehetra izao, noho ny fitaizana nomeny ary noho ny maha Rain' ny vahoakan' i Israely azy.
I Jesoa Kristy, ao amin' ny fampianarany hita ao amin' ny Vaovao Mahafaly, dia mamaritra ny maha Ray an' Andriamanitra amin' ny maha Andriamanitra fitiavana azy. Izany maha Ray an' Andriamanitra izany dia asehon' ny fifandraisan' i Jesoa manokana aminy, nefa miseho koa izany amin' ny Kristiana izay antsoiny hanao azy ho Ray amin' ny maha zanaka natsangany azy ireo sady misokatra ho an' ny olombelona rehetra. Manamafy izany ny vavaka nampianarin' ny Tompo.
Nihalalina izany fiheverana ny maha Ray an' Andriamanitra izany ao amin' ny fiangonana kristiana be mpanaraka ka inoan' izy ireo fa persôna voalohany ao amin' ny Trinite ny Andriamanitra Ray. Persôna faharoa sy fahatelo Andriamanitra Zanaka (Jesoa Kristy) sy Andriamanitra Fanahy Masina. Hatramin' ny taonjato faharoa no efa nisian' ny fanambaràna ny finoana an' Andriamanitra Ray (Tsitoha)" izay manindry ny maha Ray sy mpamorona an' izao tontolo izao an' Andriamanitra. Ao amin' ny kristianisma trinitariana dia lasa lavitra kokoa ny finoana an' Andriamanitra Ray araka ny hita ao amin' ny Fanekem-pinoana apôstôlika izay manambara ny finoana ny "Ray tsitoha, mpanao ny lanitra sy ny tany".
Fahababoana tany Asiria
vignette|314x314px|Fanaovan'i Asiria sesitany ny Fanjakan'i Israely avaratra Ny fahababoana tany Asiria na sesitany tany Asiria na fahababoana asiriana dia fotoana teo amin' ny tantaran' i Israely taloha sy i Jodà izay nanaovan' ny Asiriana sesitany olona israelita anarivony avy tao amin' ny Fanjakan' i Israely avaratra (Samaria). Isan' ireo famindràm-ponenana maro izay nataon' ny Empira Asiriana vaovao izany. Ny Fanjakan' i Israely avaratra dia babon' ilay mpanjakan' i Asiria atao hoe Teglatfalasara III (na Tiglato-pilesera) sy i Salmanazara V (Salmanesera). Ny mpanjaka asiriana faramparany, dia i Sargôna II sy ny zanany mpandimby azy Senakeriba, dia tompon' andraikitry ny fiafaran' ny roapolo taona naharava ny Fanjakan' i Israely any avaratra nonenan' ny foko folon' i Israely, na dia tsy afaka nandrava ny Fanjakan' i Jodà any atsimo aza izy ireo. Natao fahirano i Jerosalema nefa tsy azon' ny mpanao fahirano. Ireo foko nataon' i Asiria sesitany no atao hoe "Foko folo very" taty aoriana.
Tantaran' i Gabôna
vignette Teo amin' ny tantaran' i Gabôna, efa tany amin' ny 400 000 taona lasa no nisian' ny olombelona tao Gabôna. Araka ny lovantsofina dia ny Pigmea, avy eo ny vahoaka banto, no mponina voalohany tao Gabôna. Taty aoriana, rehefa tonga ny tatsambo pôrtogey tamin' ny taonjato faha-15 vao nananana ny vavolombelona an-tsoratra teo amin' ireo mponina amorontsiraka. Nandritra ny taonjato telo, ny fiainan' ny Pôngô (Pongo) na Mpôngoe (Mpongwe) dia nanaraka ny onjan' ny fivarotana andevo teo amin' ny vahoaka amorontsitaka sy ny mpivarotra eorôpeana (indrindra ny Pôrtogey sy ny Hôlandey). Tamin' ny taojato faha-19 dia naka tsikelikely an' io faritra misy an' i Gabôna ankehitriny io i Frantsa, nanomboka teo amin' ny fivarinan' ny ony Komo any an-dranomasia sy ny fivarinan' ny ony Ogooué any an-dranomasina, taorian' ny asan' ireo mpitety tany toa an' i Victor de Compiègne sy i Alfred Marche ary i Pierre Savorgnan de Brazza. Lasa zanatany isan' ny Afrika Ekoatôrialy Frantsay i Gabôna mandra-pahazoany ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1960. Teo anelanelan' ny taona 1967 sy 2009 dia filoham-pirenena tokana, dia i Omar Bongo, izay nahazo tomnony noho ny fitrandrahana ireo loharanon-karena voajanahary, no nitondra ny firenena.
Fahababoana tany Asiria
Fitantarana ao amin'ny Baiboly
Ny fanaovan-tsesitany dia nanomboka tamin' ny taona 740 tal. J.K. (na 733/2 tal. J.K. araka ny loharano sasany).
Tantaran' i Gabôna
Talohan' ny tantara sy tamin' ny voalohan-tantara
Nahitana sisan' asan' ny olombelona niaina tamin' ny vanimporoana talohan' ny tantara efa 400 000 taona tao amin’ ny tany misy an' i Gabôna ankehitriny, ary nitohy izany hatramin’ ny andron’ ny vy. Ny Pigmea amin’ izao fotoana izao, izy avy amin’ io fahatongavan’ ny mponina io, no fantatra fa mponina voalohany tao Gabôna. Mpihaza sy mpioty izy ireo, niorim-ponenana tao tany amin’ ny 5 000 taona tal. J.K. Nisy taorian’ izany ny fanorenam-ponenana nifanesy nataon’ ireo vahoaka banto. Efa 5 000  taona lasa no nialan' ny vahoaka banto avy tao amin’ ny faritr' i Sahely izay niharan’ ny fihamainana, ny fielezan’ izy ireo mankany atsimo sy atsinanana dia efa tany amin’ ny 1 000 na 2 000 taona tak. J.K. Tsy tahaka ny Pigmea ny Banto izay tsy dia mifindrafindra monina loatra safy misahana fiompiana. Nahay nanefy vy koa ny Banto efa hatramin' ny taonarivo voalohany tak. J.K. Tamin' ny fahatongavan' izy ireo tao Gabôna dia efa nahita ireo vahoaka pigmea tao amin’ io tany io.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany voalohany
Izao no vosoratra ao amin' ny Boky voalohan' ny Tantara:
(162140) 1998 UX28
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Montvalen
43.8653°N, 1.5908°W
Péter Hannich
Péter Hannich dia mpilalao baolina kitra teraka ny 30 Martsa 1957
Saint-Denis-lès-Martel
44.9417°N, 1.6625°W
Ipaussu
I Ipaussu dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20px São Paulo, ao amin'i  Assis,  Ourinhos.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany voalohany
"Ka namporisihin' ny Andriamanitr' Israely, ny fanahin' i Fola mpanjakan' i Asiria sy ny fanahin' i Telgatfalnasara, dia nentin' ireo babo ny Robenita sy ny Gadita ary ny antsasaky ny fokon' i Manase, nentiny nankany Hala sy Habora ary Arà mbamin' ny ony Gozana mandrak' androany." (Ny Baiboly Masina, 1Tant. 5.26)
Cantigny
I Cantigny dia kaominina ao amin'ny [[boriborintany|boriborintanin'i]] Montdidier,  ao amin'ny departemantan'i Somme, ao amin'ny faritr'i Picardie, any Frantsa.
(33316) 1998 KY65
Ny (33316) 1998 KY65 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ipaussu
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 209,141 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 13.608.
Cantigny
Jeografia
Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.664 ary 0. Ny velarantaniny manontolo dia, ary ny isam-poniny dia mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona  2006 . Amin'izao fotoana izao, i M. Benoît De Weirdt no ben'ny tanàna. Ny kaodim-paositra dia 80500. Ny kaody INSEE ho an'ilay tanàna ao amin'ny departemantan'i Somme dia  80170.
Saint-Denis-lès-Martel
I Saint-Denis-lès-Martel dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Gourdon, ao amin'ny departemantan'i Lot, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 46265. I Bertrand Lacarrière no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Martel
(84228) 2002 SL12
Ny (84228) 2002 SL12 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
(33316) 1998 KY65
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1932686 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 562.106km (3.7575658 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 380.106km (2.5403722 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 2041.0375546 andro (5.58805627543 taona). Ny anômalia elanelany dia 197.39131.. Ny fironany indray dia 30.58438 degre.
Saint-Denis-lès-Martel
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Denis-lès-Martel dia 362 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 93 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 323 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.9417° ary 1.6625° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(162140) 1998 UX28
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
(84228) 2002 SL12
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.1844428 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 398.106km (2.6652119 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 274.106km (1.8351521 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1232.8916168 andro (3.3754732835 taona). Ny anômalia elanelany dia 248.34676.. Ny fironany indray dia 1.49263 degre.
Tantaran' i Gabôna
Fahatongavan' ny mponina tao Gabôna
Taty aoriana, ny Mpôngoe (izay vahoaka Banto) dia niorim-ponenana tao teo anelanelan' ny taonjato faha-11 sy faha-18 tao amin' ny faritra misy ny faritanin' i Estuaire. Nitohy ny fahatongavan' ny mponina tao Gabôna hatramin' ny taonjato faha-16 tao avaratra tamin' ny alalan' ny lohasahan' i Ivindo (Mitsôgô, Ôkande, Bakôta…/ Mitsogo, Okandé, Bakota…) sy tao atsimo  (Esira, Pono, Balombo, Nzeby, Adoma…/ Échira, Punu, Balumbu, Nzebi, Adouma…). Ny Fanga (Fang), izay Banto koa, dia niorim-ponenana tsikelikely tao hatramin' ny taonjato faha-19.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany voalohany
Izao koa no voasoratra ao amin' ny Boky faharoan' ny Mpanjaka:
Lagoa Grande (Pernambuco)
I Lagoa Grande (Pernambuco) dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 21pxPernambuco, ao amin'i  São Francisco Pernambucano,  Petrolina.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany voalohany
"Tamin' ny andron' i Fasea mpanjakan' Israely no nahatongavan' i Teglathfalasara mpanjakan' i Asiria sy nahazoan' io an' i Ajona, Abela-Beta-Makaa, Janoe, Kedesa, Asora, Galaada ary Galileas, dia ny tanin' i Neftalì rehetra, sady nentiny ho babo tany Asiria koa ny mponina.." (Ny Baiboly Masina, 2Mpanj. 15.29)
Lagoa Grande (Pernambuco)
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 1.852 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 22.379 tamin'ny taona  2006 ; manome ny hakitroka. Ny laharam-pehintaniny dia 8° 59'49S ary ny laharan-jarahasiny dia  8° 59'49W.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany faharoa
Tamin' ny taona 722 tal. J.K., tokony ho folo hatramin' ny roapolo taona taorian' ny fanaovan-tsesitany voalohany dia azon' i Sargona II ny renivohitry ny Fanjakan' i Israely avaratra, i Samaria, rehefa natao fahirano nandritra ny telo taona izay natombok' i Salmanazara V.
Izao no voasoratra ao amin' ny Boky faharoan' ny Mpanjaka ny amin' izany:
"3 Niakatra hanafika azy Salmanesera, mpanjakan'i Asyria, ka dia tonga mpanompony nandoa hetra ho azy Hosea. 4 Ary ny mpanjakan'i Asyria nahita fa niodina Hosea; fa efa naniraka olona tany amin'i So, mpanjakan'i Egypta, izy sady tsy nanatitra hetra ho an'ny mpanjakan'i Asyria intsony tahaka ny fanaony isan-taona; koa dia nanidy azy ny mpanjakan'i Asyria sy namatotra azy tao an-trano-maizina. 5 Dia niakatra ny mpanjakan'i Asyria ka nanenika ny tany; ary niakatra tany izy ka nanao fahirano azy telo taona. 6 Ary tamin'ny taona fahasivy nanjakan'i Hosea no nahafahan'ny mpanjakan'i Asyria an'i Samaria, dia nentiny ho babo tany Asyria ny Isiraely ka namponeniny tao Hala sy teo amoron'i Habora (dia ny onin'i Gozana izany) ary teny amin'ny tanànan'ny Mediana." (Ny Baiboly, 2Mpanj. 17.3-6).
"11 Ary ny mpanjakan'i Asyria nitondra ny Isiraely ho babo tany Asyria ka nametraka azy tao Hala sy teo amoron'i Habora, onin'i Gozana, ary teny amin'ny tanànan'ny Mediana, 12 Satria tsy nihaino ny feon'i Jehovah Andriamaniny izy, fa nivadika ny fanekeny, dia izay rehetra nandidian'i Mosesy, mpanompon'i Jehovah, ka tsy nihaino na nankato izany izy." (Ny Baiboly, 2Mpanj. 18.11-12)
Ny teny hoe "tanànan’ ny Mediana" na "tanànan’ ny Meda" resahina eo ambony dia mety fahasimban’ny fanoratana ny andian-teny niaingana hoe "Tendrombohitr’ i Media".
Ny Boky faharoan'ny Mpanjaka dia milaza matetika fa ny vahoakan'ny Fanjakan'i Israely manontolo no nentin'ny Asiriana natao sesitany. Ny manampahaizana sasany anefa mihevitra fa ny zavatra voalaza ao amin'ny Boky faharoan'ny Tantara ny amin'ny niafaran'ny Fanjakana avaratra dia mifameno amin'ny fomba samihafa. Ampahatsiahivina matetika ny toko faha-15, izay milaza fa nisy mponina tamin'ny tanàna an-tendrombohitr'i Efraima sy i Manase izay nobaboin'i Asa mpanjakan'i Jodà. Ka i Asa nivahiny tao amin'ny vahoakan'ny Fanjakan'i Jodà, dia niverina mba hanaraka ny finoana hebreo indray. Izany anefa tsy fahaiza-mitantara ny zava-nitranga. Satria ireo soratra ireo dia manambara mazava fa tamin'izany fotoana izany dia mbola tsy nisy nanombinana ny Fanjakana avaratra, izany dia niseho tamin'ny fotoana tany alohan'ny fanaovan'ny Asiriana sesitany ny vahoaka tao amin'ny Fanjakan'i Israely avaratra.
"8 Ary raha ren'i Asa izany teny izany sy ny faminanian'i Odeda mpaminany, dia niezaka izy ka nanaisotra ny sampy fahavetavetana tamin'ny tanin'ny Joda sy ny Benjamina rehetra ary tamin'ny tanàna izay azony tany amin'ny tany havoan'i Efraima, sady nanavao ny alitaran'i Jehovah izay teo anoloan'ny lavarangana fidirana amin'ny tranon'i Jehovah. 9 Ary novoriny ny Joda sy ny Benjamina rehetra sy ny vahiny teo aminy izay avy tany amin'ny Efraima sy ny Manase ary ny Simeona; fa betsaka no nanatona azy avy tamin'ny Isiraely, raha hitany fa Jehovah Andriamaniny no teo aminy. 10 Ary nivory tany Jerosalema ireo tamin'ny volana fahatelo tamin'ny taona fahadimy ambin'ny folo nanjakan'i Asa." (Ny Baiboly, 2Tant. 15.8-10)
Nandefa hafatra any amin'ireo sisa tamin'ny Fanjakana avaratra i Hezekia; nihomehezan'ny iraka ny andry tamin'ny fitsidihany ny tanin'i Efraima sy ny an'i Manase ary ny an'i Zebolona. Ny mponin'i Asera sy ny an'i Manase ary ny an'i Zebolona anefa dia naetry (nafaham-baràka) ary matetika tonga tao Jerosalema. Araka ny ampahany farany ao amin'io toko io, na dia ny olona ao amin'ny fokon'i Isakara aza dia tokony handray anjara amin'ny fetin'ny Paska. Misy manampahaizana amin'ny Baiboly toa an'i Umberto Cassudia sy i Elia Samuele Artom izay milaza fa i Hezekia dia mety naka ireo tany ireo ho feheziny ka navelany honina tao ny vahoaka sisa tamin'ny Fanjakan'i Israely.
"Ary Hezekia naniraka tany amin'ny Isiraely sy ny Joda rehetra ka nanoratra taratasy ho amin'ny Efraima sy ny Manase koa mba hankanesany any an-tranon'i Jehovah any Jerosalema hitandrina ny Paska ho an'i Jehovah, Andriamanitry ny Isiraely." (Ny Baiboly, 2Tant. 30.1)
"5 Dia nandidy handefa teny eran'ny Isiraely rehetra hatrany Beri-sheba ka hatrany Dana izy mba hankanesan'ny olona hitandrina ny Paska ho an'i Jehovah, Andriamanitry ny Isiraely, any Jerosalema; fa ny be sy ny maro tsy mba nitandrina azy araka ny voasoratra. 6 Dia lasa ny tsimandoa nitondra ny taratasy avy tamin'ny mpanjaka sy ny mpanapaka hitety ny Isiraely sy ny Joda rehetra ka nilaza araka ny didin'ny mpanjaka hoe: Ry zanak'isiraely ô, miverena amin'i Jehovah, Andriamanitr'i Abrahama sy Isaka ary Isiraely, mba hiverenany ho amin'izay sisa aminareo izay tsy azon'ny tànan'ireo mpanjakan'i Asyria. 7 Aza manahaka ny rainareo sy ny rahalahinareo izay nivadika tamin'i Jehovah, Andriamanitry ny razany, ka dia natolony ho figagana araka izao hitanareo izao izy. 8 Koa aza manamafy ny hatokareo toy ny nataon'ny razanareo, fa atolory an'i Jehovah ny tananareo, ka midìra ao amin'ny fitoerany masina, izay nohamasininy ho mandrakizay; ary manompoa an'i Jehovah Andriamanitrareo, mba hiala aminareo ny fahatezerany mirehitra. 9 Fa raha miverina amin'i Jehovah ianareo, dia hahazo famindram-po eo anatrehan'izay nitondra azy ho babo ny rahalahinareo sy ny zanakareo, ka dia ho tafaverina amin'ity tany ity izy; fa miantra sy mamindra fo Jehovah Andriamanitrareo, ary tsy mba hiamboho anareo Izy, raha miverina aminy ianareo." (Ny Baiboly, 2Tant. 30.5-9).
Tantaran' i Gabôna
Vanimpotoan' ny fivarotana andevo
Tamin' ny taona 1472 dia tonga hatrany amin’ ny vinanin’ i Gabôna sy nanamorona ny morontsiraka atlantika ny Pôrtogey. Nampandroso ny fivarotana andevo mainty ny Pôrtogey, avy eo ny Frantsay sy ny Hôlandey ary ny Anglisy nandritra ireo taonjato manaraka, izay naondrana mankany Amerika. Ny Frantsay no voalohany nonina maharitra tao Gabôna: tamin' ny taona 1838 dia nanao sonia fifanarahana tamin' ny andriamanjaka mpôngoe ny Frantsay, ary dimy taona taorian' izay dia nanorina toby miaramila tao amin' ny vinanin' i Gabôna izy ireo. Hatramin' izay dia nitombo isa tao Gabôna ny misiona katôlika frantsay. Tamin' ny taona 1849 dia naorina ho an' ny andevo novotsorana avy tao amin' ny sambo mpivarotra andevo i Libreville. vignette|174x174px|[[Pierre Savorgnan de Brazza]] Nandritra ny antsasany faharoa amin' ny taonjato faha-19 dia nanitatra ny fifandraisany hatrany anaty tany ny Frantsay ka nanao sonia fifanarahana tamin' ireo vahoaka ao atsimo-atsinanana. Teo anelanelan' ny taona 1875 sy 1885 i Pierre Savorgnan de Brazza no namantatra an' i Ogooué sady tafapaka any amin' ny ony Congo.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany faharoa
"18 Fa nisy olona betsaka, dia maro avy tamin'ny Efraima sy ny Manase sy ny Isakara ary ny Zebolona, no tsy mba nanadio ny tenany, kanefa nihinana ny Paska ihany izy, fa tsy araka izay voasoratra. Ary Hezekia nivavaka ho an'ireny ka nanao hoe: Jehovah tsara ô, mamelà 19 izay rehetra efa nampiomana ny fony hitady an'Andriamanitra, dia Jehovah, Andriamanitry ny razany, na dia tsy madio araka ny fahadiovan'ny fitoerana masina aza izy." (Ny Baiboly, 2Tant. 30.18-19)
Tantaran' i Gabôna
Ny fanjanahan-tany frantsay
Rehefa avy noraiketina tamin' ny kôngresy tany Berlin (any Alemaina) ny sisin-tany manasaraka an' i Kamerona alemàna sy i Gabôna frantsay dia lasa tanin' ny Empiran' ny mpanjanatany frantsay i Gabôna tamin' ny taona 1886. Nisy fikambanam-barotra avy any Frantsa nahazo tany midadasika hambolena sady nisahana ny fambolena ôkome. Ny fitrandrahana ny velaran-tany azo volena anefa tsy mbola ampy.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany faharoa
"25 Ary faly ny fiangonana, dia ny Joda rehetra sy ny mpisorona sy ny Levita sy izay rehetra tafangona avy tamin'ny Isiraely mbamin'ny vahiny izay avy tany amin'ny tany Isiraely ary izay nonina tany Joda. 26 Koa nisy fifaliana be tany Jerosalema; fa hatramin'ny andron'i Solomona, zanak'i Davida, mpanjakan'ny Isiraely, dia tsy mbola nisy tahaka izany tany Jerosalema." (2Tant. 30.25-26)
Tantaran' i Gabôna
Ny fanjanahan-tany frantsay
Nanomboka tamin' ny taona 1899 dia nitambatra tamin' i Kôngô frantsay i Gabôna, nitoetra ho renivohitr' izany tany naitatra izany i Libreville. Tamin' ny taona 1904 dia i Brazzaville indray no lasa renivohitra. Tamin' ny taona 1910 i Gabôna dia nanjary zanatany tao amin' i Afrika Ekoatôrialy Frantsay. Nanorina ny toeram-pitsaboana izay mitondra ny anarany tao Lambaréné tamin' ny taona 1913 i Albert Schweitzer izay sady mpitsabo no misiônera.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany faharoa
Ao amin'ny Boky faharoan'ny Tantara toko faha-31 dia voalaza fa ny sisa amin'ny Fanjakan'i Israely dia hody, nefa tsy alohan'ny handravana ny toeram-pivavahana amin'ny sampin'ny andriamanitra Baala sy ny andriamani-bavy Asera (na Aseraha) ho tavela ao amin'ny tanin'i Jodà sy ny tanin'i Benjamina sy ny tanin'i Efraima ary ny tanin'i Manase:
(162140) 1998 UX28
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2782723 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 533.106km (3.5667407 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 301.106km (2.0138241 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1702.4354663 andro (4.66101428145 taona). Ny anômalia elanelany dia 336.95283.. Ny fironany indray dia 6.36007 degre.
Fahababoana tany Asiria
Fanaovan-tsesitany faharoa
"1 Ary nony vita izany rehetra izany, dia niainga nankany an-tanànan'ny Joda ny Isiraely rehetra izay tao ka nanorotoro ny tsangam-baton-tsampy sy nikapa ny Aseraha ary nandrava ny fitoerana avo sy ny alitara eran'i Joda sy Benjamina rehetra ary tany Efraima sy Manase koa ambara-paharavany azy rehetra. Dia samy nody ho any amin'ny taniny sy ny tanànany avy ny Zanak'Isiraely rehetra." (Ny Baiboly, 2Tant. 31.1)
Tantaran' i Gabôna
Ny fanjanahan-tany frantsay
Nampiasaina ny asa an-tery vozona tamin' ny fanamboarana ny lalamby Congo-Océan. Sarotra dia sarotra ny fanatanterahana ny asa izay nahafatesana olona eo anelanelan' ny 20 000 sy 30 000 ka niteraka ireo fikomiana voalohany tamin' ny mpitondra frantsay. Nampiaka-peo niampanga izany toe-javatra izany i Léon M'Ba, ao amin' ny foko fanga, izay notendrena ho mpifehy kantô tamin' ny taona 1922. Nisesy tany any Oubangui-Chari (Repoblikan' i Afrika Afovoany) tamin' ny taona 1936.
Ny fotoana voalohany taorian' ny nahazoana ny fahaleovantena
vignette|201x201px|I Léon Mba tamin' ny taona 1960 Tamin' ny taona 1958 dia nisafidy ny hiditra ao amin’ ny Communauté française i Gabôna. Lasa piraiminisitra i Léon Mba (na Léon M'Ba) tamin' ny Repoblika mizakatenan' i Gabôna. Nisedra ny tsikera nataon' ny ankamaroan' ny antoko mpanohitra izy noho ny tsy nirosoany tamin' ny fahaleovan-tenam-pirenena. Nambara ihany anefa ny fahaleovan-tenan' i Gabôna tamin' ny 17 Aogositra 1960.
I Léon Mba, izay lany ho filoham-pirenena tao amin' ny Fanjakana vaovao tamin' ny taona 1961 dia nanangana fahefana manjakazaka. Voaongan' ny miaramila izy telo taona taty aoriana. Naverin' ny tafika frantsay teo amin' ny fitondrana izy araka ny fifanaraham-piarovana osoniavin’ ny filoham-pirenena roatonta. Voafidy indray izy tamin’ ny taona 1967 nefa maty tamin’ io taona io ihany. Ny filoha lefitra Albert Bernard Bongo no nandimby azy. Nangana fitondrana jadona tsy ahitana afa-tsy antoko tokana izy tamin’ ny taona 1968, dia ny Parti Démocratique Gabonais (“Antoko demôkratika Gabôney)”.
Ny fitomboan' ny toekarena
vignette|I [[Omar Bongo]] Tamin' ny taona 1973 dia lany indray ho filoham-pirenena i Bongo tsy nisy mpanohitra, dia niova finoana ho miozolmana sady nanampy ny hoe Omar tamin' ny anarany. Nampisy fiovana teo amin' ny fifandraisana iraisam-pirenenan' i Gabôna izany fiovam-pinoana izany. Tamin' ny taona 1974 dia lasa mpikambana ao amin' ny Vondron-tany mpamokatra solitany (frantsay: Organisation des Pays Exportateurs de Pétrole, OPEP; anglisy: Organization of Petroleum Exporting Countries, OPEC) i Gabôna nefa niala avy ao indray izy tamin’ny taona 1995, avy eo niditra tao amin' ny Vondron' ny Firenena Silamo (frantsay: Organisation de la Conférence Islamique, OCI; anglisy: Organisation of Islamic Cooperation, OIC). Tamin' io vanipotoana io ihany dia nandray anjara tamin' ny fampiasam-bola tamin' ny orinasa vahiny lehibe maro i Gabôna sady nametraka ny manam-pahaizana gabôney tamin' ny andraikitra maha tale izay nosahanin' ny vahiny teo aloha.
Na dia nomena ny Gabôney aza ny fahefana, ny fifadraisana amin' i Frantsa dia tsy nisy fahatapahana, mbola nihazoa ny tombontsoa ara-toekarena tao Gabôna (indrindra tamin' ny alalan' ny fitrandrahana ny solitany), izay nifamatotra aminy tamin' ny alalan' ny fifanaraham-piarovana. Nisy fiakarana haingana ny toekaren' i Gabôna nandritra izany fotoana izany, izay vokatry ny vola miditra azony tamin' ny fanondranany entana any andafy (solitany, etona voajanahary, manganezy, oraniôma).
Ny fahasahiranana ara-toekarena sy ny firongatan' ny fanoherana
Tamin' ny taona 1987 hatramin' ny 1989, maro ny fihetsiketsehana sy ny tabataba niseho tamin' ny tanàn-dehibe. Tamin' ny taona 1990 dia tanteraka ny famelana ny antoko pôlitika maro handray anjara amin' ny raharaham-pirenena tamin' ny alalan' ny fanaovana fifidianana solombavam-bahoaka, ka ny voka-pifidianana tamin' izany dia notsipahin' ny mpanohitra. Nipoaka ny savorovoro arahin-kerisetra, indrindra ny tao Port-Gentil, izay niteraka fidiran' ny miaramila frantsay an-tsehatra. Ny Antenimieram-pirenena dia namomaka Lalàm-panorenana tamin' ny volana Marsa 1991, tao anatin' ny vanim-potoan' ny fitokonana sy savorovorom-piarahamonina. Tsy nampitony ny mpanohitra ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 1993, izay niampangana ny filoha lany ho nanao hosoka. Ny mompera Paul Mba Abessola, izay mpilatsaka hofidina niseho ho mpiaro ny tombontsoan' ny vahoaka madinika sady nahazo ny laharana faharoa taorian' i Omar Bongo, dia nanangana governemanta hafa izay notohanan' ny mpanohitra.
Ny fampanjakana ny demôkrasia, fihemorana sy fandrosoana
Nisy indray ny savorovoro vaovao tao amin' ireo tanàn-dehibe roa be mponina indrindra (i Libreville sy i Port-Gentil) tamin' ny taona 1994, izay isan' ny niteraka ny fisokafan' ny fifampiraharahana teo amin' ny mpitondra sy ny mpanohitra. Ireo fifanarahana, izay nifampirahatahana tamin' ny fomba sarotra tao Paris sady nankatoavin' ny mpandray anjara tany Libreville tamin' ny Oktobra 1994, dia namaritra ny fananganana governemantan' ny firaisam-pirenena sy ny fanaovana fifidianana solombavam-bahoaka vaovao amin' ny taona 1996.
Nandritra izany fotoana izany dia nampody ireo vahiny niditra an-tsokosoko tao Gabôna ny Fitondram-panjakana gabôney. Ny fandroahana ireo mpifindra monina tsy ara-dalàna ireo dia nahafahan' ny fanjakana niandry ny hihatsaràn' ny toe-javatra ara-piarahamonina izay nampiakatra ny tahan' ny tsy fananana asa sy ny firongatry ny asa ratsy. Izany fanapahan-kevitra nisarihana ny fitiavan' ny vahoaka izany dia tsy niafara tamin' ny vokatra nandrasana: tsy ampy ny isan' ny olona ilaina amin' ny asa, nanampy trotraka ny fodian' ireo vahiny mpampiasa vola taorian' ny savorovoro nitranga tamin' ny taona 1994.
Na dia tao anaty fahasahiranana ara-toekarena aza i Gabôna (fihenan' ny vidin' ny solitany sy fikorosy fahan' ny vidin' ny hazo noho ny fahasahiranana nahazo ny toekarena tany Azia) dia mbola lany indray i Omar Bongo tamin' ny volana Desambra 1998 (nahazo 66,88 %); afaka nanisy fanamboarana ny Lalàm-panorenana izay nanitatra ny fotoam-piasain' ny filoham-pirenena ho fito taona (raha dimy taona ny teo aloha) izy. Tsy nanaiky ny fahamarinan' ilay fifidianana sady tsy nety nandray anjara ao amin' ny governemanta natsangan' i Jean-François Ntoutoume Emane tamin' ny volana Janoary 1999 ny mpanohitra izay nivondrona tao amin' ny Rassemblement National des Bûcherons (RNB) tambany fitarihan' i Paul Mba Abessole, ben' ny tanàna n' i Libreville.
Rehefa tapitra ny fandoavan' i Gabôna ny trosa ivelany tamin' ny volana Oktobra 1998, dia afaka nanao fifanarahana tamin' ny mpamatsy vola iraisam-pirenena (ny FMI sy ny Vondrona Eorôpeana) i Gabôna tamin' ny Oktobra 2000, ka nitaky ny fanatanterahana ny fanitsiana ara-drafitra izany. Ny fanadiovana ny fitantanam-bolam-panjakana dia nampitombo ny fiantraikan' ny fahantrana (izay mahakasika ny 60 %n' ny mponina). Ny fahasahiranana teo amin' ny fiainana andavanandron' ny mponina vokatr' izany dia nampian' ny tsy fandriam-pahalemana an-tanàn-dehibe. Tamin' ny fiafaran' ny taona 2001 dia voakasiky ny valanaretin' ny tazo Ebola ny tapany avaratra-atsinanan' i Gabôna ka olona dimampolo any ho any no maty tamin' izany.
Ny fifidianana solombavam-vahoaka tamin' ny 2001 dia nampiseho ny fanjakan' ny antokon' ny filoham-pirenena, dia ny Parti Démocratique Gabonais (PDG), izay nahazo toerana 85 amin' ny 98, ny 13 sisa nitsinjara tamin' ny antoko mpanohitra, ka ny 8 an' ny Rassemblement National des Bûcherons (RNB). Tamin' ny taona 2002 dia natsangana ny governemantan' ny fisokafana izay nahitana voalohany teo amin' ny tantaran' i Gabôna ny fidiran' ny solontenan' ny mpanohitra, ka isan' izany i Paul Mba Abessole (mpitarika ny RNB) izay nahazo ny toeran' ny minisi-panjakana miaro ny zon' olombelona.
Nakarina ho piraiminisitra lefitra i Paul Mba Abessole tao amin' ny governemanta natsangana tamin' ny taona 2003, ka i Jean-François Ntoutoume Emane no nitana ny toeran' ny talen' izany governemanta izany. Tamin' ny volana Novambra 2005 dia lany ho filoham-pirenena indray i Omar Bongo tamin' ny isam-bato 79,21 %. Ireo mpifaninana aminy, i Pierre Mamboundou, izay ao amin' ny antoko Union du Peuple Gabonais (UPG) dia nahazo 13,57 %, fa i Zacharie Mybot, mpikambana taloha tao amin' ny PDG sady mpanorina ny antoko Union Gabonaise pour la Démocratie et le Développement (UGDD) kosa nahazo 6,58 %, sady nitory ny filoham-pirenena vao lany teo ho nanao hosoka sy nangala-bato.
Raha eo amin' ny fandraisana anjaran' i Gabôna amin' ny faritra aty Afrika indray, ny filoham-pirenena Omar Bongo, izay nahay nampisy fitoniana taty amin' ny kôntinenta afrikana, dia miavaka vokatry ny pôlitikan' ny fanelanelanana nandaminana ny disadisa teo amin' ny samy Afrikana (tao amin' ny Repoblikan' i Afrika Afovoany, tao amin' ny Repoblikan' i Kôngô, tao Kôtidivoara, tao amin' ireo firenana ao amin' ny faritry ny Farihy Lehibe, tao amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô ary tao Tsady).
Niezinezina ny fandresen' ny antokon' ny filoham-pirenena tamin' ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin' ny taona 2006. Tamin' ny taona 2007 dia nanomboka ny fanadihadiana momba ireo harena tsy mazava fiaviana. Maty tamin' ny 7 Jona 2009 i Omar Bongo.
Ny fitondran' i Ali Bongo
vignette|187x187px|I Ali Bongo tamin' ny taona 2016 Tamin' ny 3 Septambra 2009 dia lany ho filoham-pirenen' i Gabôna i Ali Bongo izay minisitry ny Fiarovana sady zanak' i Omar Bongo, ka izy no filohan' i Gabôna fahatelo. Miisa any amin' ny 141 000 amin' ny mpifidy voasoratra 80 000 any ho any (41,79 % ) ny vato nahalany azy indray mihodina. I Pierre Mamboundou kosa nahazo 25,64 %. Laharana farayelo i André Mba Obame izay filoha vaovaon' ny mpanohitra sady minisitry ny Atitany teo aloha. Nahiahina ho nisy hosoka ny voka-pifidianana ka nisy ny savorovoro izay niharan' ny famaizana mahery vaika avy amin' ny mpitandro filaminana izay nomba ny fitondrana.
Maro ny fanadihadiana nanamarina tokoa ny fisian' ny hosoka. Nanindrahindra ny ataony hoe "fisandratan' i Gabôna" ("Gabon émergent") i Ali Bongo hatramin' izay, izay pôlitika mikendry ny fanamaroan-drantsana ny toekaren' i Gabôna mba hialana amin' ny fiankinan-doha amin' ny famaritam-bidin' ny solitany maneran-tany. Tsy tanteraka anefa izany tamin' ny taona 2018 noho ny fihenan' ny vidin' ny solitany sy ny fampiasam-bola tsy voahevitra tsara; nitombo koa ny tsy fisian' asan' ny tanora. vignette|192x192px|I Jean Ping tamin' ny taona 2017 Tamin' ny 31 Aogositra 2016 dia lany ho filoham-pirenena i Ali Bongo ka vato 5 000 eo ho eo ny elanelany amin' ny mpifaninana nanarakaraka azy. Tsy neken' ny mpanohitra izany voka-pifidianana izany. Nisy noho izany ny savorovoro izay nofaizin' ny fitondrana tamin' ny fomba mahery setra kokoa noho ny tamin' ny taona 2009. Notafihin' ny mpiambina ny filoham-pirenena ny toeranam-pivorian' ny mpanohitra ka olona maro no maty. Tamin' ny 24 Septambra 2016 dia nandresy tamin' ny fifidianana amin' ny 50,66 % i Ali Bongo, izay narakarahin' i Jean Ping izay nahazo 47,24 %. Tamin' ny 2 Febroary 2017 dia nanambara ny Antenimiera eorôpeana fa tsy nisy ny mangarahara tamin' izany voka-pifidianana izany sady mampiahiahy tanteraka.