cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aotrisy
Manana tantara lava i Aotrisy. Ireo faritra any Aotrisy ankehitriny dia tafiditra tao amin' ny Empira Rômana. Nanomboka tamin' ny taonjato faha-13 i Aotrisy dia teo ambany fifehezan' ny Empira Masina Rômana Jermanika. Lasa empira matanjaka i Aotrisy taty aoriana izay nahatatra ny fara tampon' ny tanjany tamin' ny taona 1848 hatramin' ny 1916. Nanomboka tamin' ny taona 1867 izy dia lasa nantsoina hoe Empira Aostrô-Hôngariana. Tamin' ny 26 Jona 1914 dia nisy namono i François-Ferdinand zana-drahalahin' ny emperora izay tokony handova ny fitondrana, ka izany no nampipoaka ny Ady Lehibe Voalohany. Rava ny Empira Aostrô-Hôngariana tamin' ny fiafaran' izany ady izany ka tetraka ny Repoblika Aotrisiana, izay naharitra teo anelanelan' ny taona 1918 sy 1938. Nakamban' i Hitler tamin' i Alemaina i Aotrisy taty aoriana. Taorian' ny Ady Lehibe Faharoa anefa dia ny tafik' ireo firenena niady amin' ny nazisma no nibodo ny tanin' i Aotrisy. Lasa fanjakana nanana ny fiandrianany indray i Aotrisy tamin' ny taona 1955, tafatsangana indray ny Repoblika Aotrisiana ary niala amin' izay ireo firenena nibodo azy. Niditra ho  mpikambana ao amin' ny Vondrona Eorôpeana i Aotrisy tamin’ ny taona 1995.
Jereo koa
Firenena ao Eorôpa
Albania - Alemaina - Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Kôsôvô - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.
Lisitry ny zavatra madinidinika 196001-197000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka.
Lisitry ny zavatra madinidinika 114001-115000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka.
Lisitry ny zavatra madinidinika 94001-95000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka.
Etiôpia
thumb|
I Etiôpia na ny Repoblika Demôkratika Federalin' i Etiôpia dia firenena ao amin' ny Tandrok' i Afrika ao Afrika Atsinanana, izay izay manana velaran-tany mirefy 1 127 127 km², mifanila amin' i Eritrea ao avaratra, i Sômalia ao atsinanana-atsimo-atsinanana, i Sodàna ao avaratra-andrefana, i Sodàna Atsimo ao andrefana-atsimo-andrefana, i Kenia ao atsimo ary i Jibotỳ ao avaratra atsinanana. I Addis-Abeba no renbivohiny. Heverina ho nipoitra avy ao amin' ny faritr' i Etiôpia ny olombelona: ny aostralôpiteka voalohany, izay razamben' ny olombelona, dia niseho tao voalohany tany amin' ny 4,5 tapitrisa taona tany aloha. Atao hoe Etiôpiana ny vahoaka ao amin' io firenena io.
Miompana amin' ny fambolena izay velezin' ny haintany mafy matetika ny toekaren' i Etiôpia. Nandritra ny taompolo 1970 sy teo antenatenan' ny taompolo 1980 dia niharan' ny haintany sy ny kere izay nandravarava tokoa i Etiôpia. Ankehitriny dia i Etiôpia no firenena mahantra indrindra eto an-tany.
Tamin' ny taonjato faha-2 taor. J.K. no niorenan' ny fanjakana voalohany tany, dia ny Fanjakan' i Aksoma. Niova finoana ho amin' ny kristianisma ity fanjakana ity roanjato taona taty aoriana. Tamin’ ny taonjato faha-15 vao teraka ny fanjakam-panjaka tokana etiôpiana ka ny mpanjaka tamin' izany dia nantsoina hoe negosy (negus) izay midika hoe "emperora" na "mpanjakan' ny panjaka".
Taorian' ny fisokafan’ ny lakandranon' i Suez izay mampitohy ny Ranomasina Mediteranea amin' ny Ranomasina Mena dia nanandrana ny hifehy ireo lalalan' ny raharaham-barotra ny Eorôpeana, ohatra amin' izany i Italia izay nanao ho eo ambany fahefana sy fiarovany ny tanin' i Etiôpia manontolo. Nahazo ny faheleovan-tenany i Etiôpia tamin' ny taona 1896. Tamin' ny fanapahan' ny emperora Haile Selassie dia nandrafitra ny lalàm-panorenany voalohany i Etiôpia tamin' ny taona 1931. Tamin' ny taona 1974 i Haile Selassie dia naongan' ny miaramila ka nandao ny fitondrana ka tsy nisy intsony ny emperora tao Etiôpia. Taorian' izay dia nanjaka ny ady mitam-piadiana teo amin' i Etiôpia sy i Eritrea (izay faritany etiôpiana taloha tamin' ny taona 1962-1993).
Tamin' ny taona 2021 dia nisy mponina miisa manodidina ny 110 880 000 i Etiôpia. Ny fiteny amharika no fiteny ôfisialy any Etiôpia.
Tantara
Niditra an-keriny tao Etiôpia i Italia tamin' ny volana oktobra 1935 ary nibodo ny renivohitra ny 5 mey 1936 ka hatramin' ny 5 mey 1941.
Jeôgrafia
Ao amin' ny saikanosy (Tandrok' i Afrika) amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i Afrika no misy an' i Etiôpia. Hatramin' ny nahazoan' i Eritrea ny fahaleovantenany dia tsy nanana sisin-dranomasina namaritra azy intsony i Etiôpia, ary miray vodi-rindrina amin' i Sômalia, Sodàna, Kenia, ny Repoblikan' i Jibotỳ ary Eritrea izy.
Jereo koa
Firenena ao Afrika
Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benîno - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - Saô Tôme e Prinsipe - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe
Lohahevitra hafa
Kôntinenta eto an-tany
Vahoaka
Ny vahoaka dia vondron' olona maro miara-monina. Mitovy dika amin' ny olona koa izy indraindray.
Lisitry ny zavatra madinidinika 155001-156000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka.
Ravalomanana Marc
Fahazazany
I Marc Ravalomanana no zandriny indrindra amin' ny valo mianadahy, teraka tamin' ny 12 Desambra 1949 tao amin' ny fianakaviana mpamboly sy mpiompy sahirana tao amin' ny tanànan' Imerinkasinina, 40 km atsinanan' Antananarivo ao amin' ny Distrikan' i Manjakandriana. Mpivaro-mandeha ny ray aman-drenin-dRavalomanana talohan’ ny nanokafany toeram-pivarotana kely tany ambanivohitra ao amin’ ny Faritanin’ i Toamasina. Nahafatara mialoha ny herisetra tamin' ny fipoaha’ ny fikomiana malagasy tamin' ny taona 1947 nanohitra ny fanjanahan-tany frantsay ilay fianakaviana, ka nifindra tany amin' ny tanàna iray akaikin' ny tanindrazany ivelan' Antananarivo. Rehefa nifindra tao afovoan-tanin’ i Madagasikara ny renin-dRavalomanana dia nanao asa zaitra ary nanampy ny vadiny tamin’ ny fambolena.
Nanomboka nianatra tany amin’ ny sekolim-panjakana any Anjeva, 4 km miala an’ Imerinkasinina izy, tamin’ izy dimy taona. Nandeha an-tongotra isan' andro izy, ary matetika no niainga aloha niaraka tamin' ny sobika feno anandrano hamidy amin’ ny eny akaikin’ ny gara. Nahavita ny fianarany ambaratonga voalohany tao amin’ ny sekoly tsy miankina Vinet, izay notantanin’ ny misiônera prôtestanta izy, tao Ambohimalaza, ary ny reniny no nampoina azy tany amin’ ny fianakaviana. Rehefa vita ny fianarany tao amin’ny ambaratonga fototra dia niditra tao amin' ny sekoly teknika ambaratonga faharoa tantanin' ny misionera soedoà tao Ambatomanga izy.
Fahalehibeazany
Niara-nipetraka tamin' ny iray amin' ny rahalahiny izy ary nanomboka namokatra sy nivarotra iaorta narosony ho an' ny mponina sy ny mpianatra teo an-toerana mba hanampiana ny fianarany. Nandritra izany no nifankahitany tamin’ i Lalao Rakotonirainy, mpiara-mianatra aminy tao amin’ ilay sekoly ambaratonga faharoa. Tamin' ny taona 1972, tao anatin' ny  tsy fandriam-pahalemana ara-pôlitika sy fihetsiketsehana nataon’ ny mpianatra hanoherana ny fitondran' i Tsiranana, dia niala tamin' ny fandaharam-pianarana tao amin'ny kilasy fahiraika ambin'ny folo i Ravalomanana teo amin' ny faha-23 taonany; nanaraka fiofanana ara-teknika fanampiny tany Fianarantsoa izy avy eo.
Nandray anjara tamin' ny fiofanana momba ny fandraharahana notohanan' ny ONG tany Soeda sy tany Alemaina izy, ary nanaraka fianarana momba ny fandraharahana tany Danemarka nantohan’ ny masoivoho danoà.[5] Rehefa niverina teto Madagasikara izy dia nanambady an' i Lalao tamin' ny 12 Nôvambra 1974; ary niteraka vavy iray sy lahy telo.
Mpitantana orinasa
Na teo amin' ny resaka pôlitika na tamin' ny ara-barotra teo amin' ny fiainany manokana, dia olona miavo-tena izy. Fanaovan-dronono kely an' ny fianakaviana no notantaniny ka nanjary lasa orinasa ngeza, tamin' ny alalan' ny fanampian' ny Banky iraisam-pirenena sy ny fanohanan' ny governemanta tamin' izany fotoana. Teraka ny orinasa TIKO, mampiasa olona 5 000 mivantana sy asa 100 000 hafa ary raisina ho ohatra fakan-tahaka eo amin' ny fahombiazana izy, nefa tsy afaka amin' ny lazany koa ny tsikera ho orinasa anjakan' ny didiko fe lehibe sy fanavakavahana eo amin' ny fampidirana mpiasa.
Ben' ny tanàna
Lany ho Ben' ny tanànan' Antananarivo izy ny taona 1999, na dia tsy notohanan' antoko pôlitika aza, tamin' ny alalan' ny fikambanana Tiako Iarivo izay naoriny. Ny fanavaozana sy fanatsarana ny tanàna no nimatimatesany, ary goavana ihany koa ny fotodrafitrasa najorony. Betsaka ny sakantsakana nahazo azy noho izay fahombiazana azony izany ary indrindra koa nony namofompofona fifidianana ny vaninandro niainana teto Madagasikara. Nisy ny famatsiam-bola izay tokony ho azon' ny tanànan' Antananarivo nefa nifandrirariràna tamin' ny Minisitry ny Asa vaventy tamin' izany fotoana, Atoa Herivelona Ramanantsoa. Tao ny nolazainy ho antsojay nataon' ny orinasa Star (orinasa) tamin' ireo mpivarotra mandray ny Classiko, mpifaninana amin' ny vokatry ny Star toy ny Coca-cola, Fanta, ... Nanangana ny Madagascat Broadcasting System (MBS) ihany koa izy, izay fahitalavitra sy onjam-peo tsy miankina, mijoro ao Anosipatrana; ary anisan' ny azo heverina fa ny fifidianana ho avy no tena antony nijoroan' io fitaovan-tserasera io.
Andraikitra hafa
Ravalomanana dia manana nanana vondrona haino aman-jery, dia ny Malagasy Broadcasting System (MBS), izay miasa amin' ny onjam-peo sy fahitalavitra.
Fifidianana tamin' ny 2001 sy krizy tamin' ny taona 2002
Tamin' ny 16 Desambra 2001 no natao ny fihodinana voalohany tamin' ny fifidianana filohan' ny Repoblika teto Madagasikara. Ny ministeran' ny Atitany dia nanome voka-pifidianana 46,44 % ho an' i Marc Ravalomanana, ary 40,61 % kosa ho an' ny filoha am-perin' asa Didier Ratsiraka. Ny Kômity Manohana an' i Marc Ravalomanana (KMMR) kosa dia manohitra io vokatra io satria manome 52,15 % ho an' i Marc Ravalomanana. Ny Consortium des Observateurs koa dia nanome vokatra ambonin' ny antsasa-manila ho an' i Marc Ravalomanana, na dia nisy resaka projection sy fitanana an-tsoratra tsy feno aza tao. Nandritra izay fotoana izay, dia namory olona isan' andro isan' andro teo amin' ny Kianjan' ny Fahaleovan-tena sy nanao fihetsiketsehana ary fitokonana ny mpomba an' i Marc Ravalomanana. Mahatratra amana hetsiny isan' andro ny vahoaka malagasy vory teo.
Tetsy ankilany, ny fitondrana dia nametraka fa hatao ny volana Febroary 2002 ny fihodinana faharoa. Rehefa tsy nahomby izay dia nekeny indray ny hanemotra izany fifidianana izany amin' ny volana martsa 2002. Kanefa tamin'ny 22 febroary 2002, dia "nanoso-tena" ho filohan' ny Repoblika tao Mahamasina i Marc Ravalomanana. Tsy nanaiky lembenana ny mpomba an' i Didier Ratsiraka, na dia hita ho azon-dRavalomanana aza ny fon' Antananarivo, izay renivohitr' i Madagasikara. Nifanaraka ny governora tamin' ny faritany dimy hafa ary natsangany ho Renivohitra faharoa an' i Madagasikara i Toamasina.
Fe-potoam-pitondrana voalohany
Naverina ny fanisana ny vatom-pifidianana ary navoakan' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana fa lany tamin' ny fihodinana voalohany i Marc Ravalomanana.
Tamin’ ny volana Mey 2002 i Marc Ravalomanana dia nambara ho mpandresy tamin’ ny fihodinana voalohany tamin’ ny vato maherin’ ny 51 %. Herinandro taty aoriana dia nanao fianianana ho filohan’ ny Repoblika izy. Nanapa-kevitra ny hiantso ireo zanadambo izy mba hanao hanohitra ireo miaramila tsy nivadika amin’ i Didier Ratsiraka sy hanafaka ireo faritany hafa amin’ ny sakana. Tamin’ ny volana jolay 2002, i Toamasina no faritany farany lasan-dRavalomanana. Nandositra niaraka amin’ ny mpanara-dia azy nankaly Frantsa i Didier Ratsiraka. Ny firenena tandrefana dia manaiky ny fandresen-dRavalomanana, ka i Etazonia no nitarika ary i Frantsa no farany. Tsy neken’ ny Vondrona Afrikana sy ny Firenena Mikambana ary ny mpamatsy vola ny fitondran’ i Marc Ravalomanana raha tsy tamin’ ny volana Janoary 2003, taorian’ ny fifidianana solombavambahoaka izay nandresen’ ny antokony.
Fifidianana tamin' ny 2006
Tamin' ny volana Desambra 2006 dia lany tamin' ny fihodinana voalohany ny filoha Marc Ravalomanana tamin' ny vato 56 % ka nitondra nandritra ny dimy taona fanindroany, ary ny tanjona lehibe indrindra dia ny fahatratrarana ny Madagascar Action Plan 2.
Fe-potoam-pitondrana faharoa
Tamin' ny Avrily 2007 izy dia nanitsy ny Lalàm-panorenana tamin' ny alalan' ny fitsapan-kevi-bahoaka mba hanamafisana ny fahefan' ny filoham-pirenena hahafahany mamoaka didim-panjakana "raha misy ny hamehana sy ny loza". Ity fanavaozana ity ihany koa dia mampiditra ny fiteny anglisy ho fiteny ôfisialy fahatelo (fanampin’ ny fiteny malagasy sy ny fiteny frantsay), nanova ny rafi-pitantanana amin' ny fanoloana ny faritany mizaka tena enina amin' ny faritra miisa 22 ary manala ny maha laîka ny fanjakana malagasy.
Noheverin’ ny mpanohitra fa mitarika ny firenena amin’ ny fitondrana tsy refesi-mandidy ity fanavaozana ity ary ny Eglizy Katôlika eto Madagasikara kosa nanakiana mafy ny fandaminana ny fitsapan-kevi-bahoaka, ary nahita fa “fahefana mihoa-pampana” no nomena ny filoha. Nanahy koa ny Katôlika ny amin’ ny hisian’ ny fitsabahana mivantana  amin’ ny hetsika ara-pivavahana mety hataon’ ny filoha Ravalomanana, izay filoha lefitry ny Fiangonan’ i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM).
Nandritra ny taona maro, ny antoko mpanohitra dia niampanga ny fitondrana ho nampandringa ny orinasa eto an-toerana toa ny Savonnerie Tropical sy ny orinasa Quartz. Notsikerain' ny mpanohitra ihany koa i Marc Ravalomanana fa nanao izay hampanjavona ny mpandraharaha malagasy nahita fahombiazana, sy nanao ampihimamba ny raharahan' ireto farany tamin' ny alalan' ny orinasany mba hametraka ny tenany amin' ny sehatra ara-toekarena mahazo tombony rehetra. Ny zotram-pifidianana ihany koa dia nokianin' ny mpanohitra, izay naniry ny hitondra fanatsarana lehibe amin’ izany mba hialana amin’ ny korontana isaky ny fifidianana filoham-pirenena.
Nifandona mafy amin’ ny ben’ ny tanànan’ Antananarivo renivohitra, Andry Rajoelina, ny fitondran-dRavalomanana. Hatramin’ ny nidiran’ ity farany teo amin’ ity toerana ity dia nisy ny fakàna an-keriny ny vola miditra ao amin’ ny kaominina nataon’ ny Tahirimbolam-panjakana, ny fanesorana amin' ny kaominina ny fitantanana ny fiantsonan’ ny fiara fitateram-bahoaka eo Ampasapito (Antananarivo), ny fanesorana aminy ny fitantanana ny fahadiovana ao an-drenivohitra noho ny fiheveran' ny fitondram-panjakana fa tsy misy asa vitany ny kaominina.
Tamin' ny Jolay 2008, ny filoha malagasy dia nanome alalana hampiasa tany 1 300 000 hektara - ny antsasaky ny tany azo volena eto Madagasikara izany - mandritra ny 99 taona ho an' ny orinasa kôreana tatsimo, Daewoo Logistics, izay saika hisahana fambolena hamatsiana an' i Kôrea Atsimo, indrindra amin' ny katsaka. Tamin’ ny volana Novambra 2008 no nahafantarana izany vaovao izany taorian’ ny famoahana tao amin’ ny Financial Times izay nampitain’ ny haino aman-jery maneran-tany sasany. Amin’ i Andry Rajoelina sy ny mpomba azy dia tsy mifanaraka amin’ ny lalàm-panorenana izany fifanarahana izany.
Ny fanonganana an-dRavalomanana
Nakaton’ ny minisitry ny Serasera ny fahitalavitra Viva an' i Andry Rajoelina, izay nandefa ny tafatafa nataon' ny filoha teo aloha Didier Ratsiraka,. Nitera fihetsiketsehana izany fanapahan-kevitra izany tamin' ny Janoary 2009, nitranga tao an-drenivohitra ny korontana mahery vaika notarihin' ny ben' ny tanànan' Antananarivo. Tamin’ ny 26 Janoary 2009 no nitondran’ i Andry Rajoelina ny mpomba azy hidina an-dalambe. Nanafika sy nandroba ary nandoro ny haino aman-jerim-pirenena sy ny fananan’ ny filoha Ravalomanana ary orinasa tsy miankina maromaro ny mpanao fihetsiketsehana.
Tamin’ ny 7 Febroary 2009 i Andry Rajoelina no nanendry ny praiministrany, Monja Roindefo, teo amin’ ny Kianjan’ ny 13 Mey. I Monja Roindefo no mitarika ny hetsika fakana ny lapan' Ambohitsorohitra. Nisy ny fifampiresahan' ny mpitarika tamin' ny mpitandro filaminana izay niambina ny lapa. Nampandrenesin' ny mpitarika fa hitifitra ny mpiambina saingy nirohotra nankany an-dapa ny vahoaka, nitifitra ny mpiambina ka maro ny maty sy naratra.
Fandosirana tany an-dafy
Nandrositra tany am-pita i Marc Ravalomanana rehefa noazaia fa hosamborina. Tamin’ ny 23 Marsa 2009 dia nivory teo an-divohitra malagasy ny mpomba an’ i Marc Ravalomanana nitaky ny fiverenan' ny filoha Marc Ravalomanana. Nofaizin' ny miaramila mpomba an' i Andry Rajoelina ity fihetsiketsehana ity ary nisy ny nigadra.
Tamin’ ny 14 Avrily 2009, i Marc Ravalomanana, tsy nanaiky ny filazana azy ho nametra-pialana tamin’ ny 17 Marsa 2009, izay nisesitany tany Soazilandy, dia nanendry an’ i Manandafy Rakotonirina ho praiminisitra "ara-dalàna". Nolavin’ ny fahefana tetezamita avy hatrany io fanendrena io ary namoaka didy fampisamborana an’ i Marc Ravalomanana sy ny minisitry ny Vola notendreny ny minisitry ny Fitsarana tao amin’ ny FAT. Nisesitany tany Afrika Atsimo i Marc Ravalomanana.
Fodiana an-tanindrazana
Nosamborina tamin' ny 13 Ôktôbra 2014 i Marc Ravalomanana rehefa niverina teto Madagasikara. Nahazo fahalalahana tanteraka indray izy taorian' ny fanapahan-kevitra noraisina nandritra ny fivoriana nasiônaly tamin' ny volana Mey 2015 izay nandraisany anjara niaraka amin' i Didier Ratsiraka sy i Hery Rajaonarimampianina.
Nanamarika ny fiverenany teo amin' ny sehatra pôlitika izy tamin' ny fandraisany ny filohan' ny antoko naoriny, ny Tiako i Madagasikara, tamin' ny 22 Mey 2015. Nifamahofaho ny vokatra azon' ny antokony nandritra ny fifidianana kaominaly tamin' ny 31 Jolay 2015, saingy nahazo fandresena lehibe tao Antananarivo renivohitra, izay nandresen' ny vadiny Lalao Ravalomanana, ka lasa vehivavy voalohany lany ho ben' ny tanàna teto an-drenivohitra malagasy ary nahazo ny maro an' ’isa tanteraka tao amin' ny filankevitra monisipaly.
Fifidianana tamin' ny taona 2018
Kandidà tamin' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2018 i Marc Ravalomanana. Nametraka ny firotsahan-kofidiany tamin' ny 21 Aogositra 2018. Nandritra ny fampielezan-kevitra dia nanetsika fomba vaovao izy, indrindra noho ny tambajotra sosialy. Ny tanora sy ny Malagasy ampielezana no kendrena amin’ ny alalan’ ireo komity mpanohana azy, izay misy ny GTT any Genève, sy ny sampana any Marseille, Nancy-Metz, nosy La Réunion na sampana any Azia. Tafita tamin' ny fihodinana faharoa izy, izay nahazo ny 35,35 % tamin' ny vato manan-kery. Nandresy tamin' ny vato 55,66 % i Andry Rajoelina.
Fanovozan-kevitra
Boky
Rohy ivelany Sarimihetsika
Milina fikajiana
Ny milina fikajiana dia zavatra noforonin'ny olombelona natao hikajy sy handraraha ny asa eny amin'ny birao na andavan'andro.
Ny milina fikajiana dia mihamatanjaka sy miha-matotra isan'andro nohon'ny fandrosoana sy fivoaran'ny fikaroahana amin'io taranja io ka mahatonga azy hampitoviana amin'ny sainan'olombelona. Izay indraindray no antsoin'azy hoe: solosaina.
Manana fitadidiana sy fahalalana na programa mandrindra izany ilay milina.
Ny milina fikajiana dia azo zaraina sokajy roa; eo ny Rindrankajy ary eo ny Hardware.
Olombelona
vignette|Olombelona Ny olombelona dia karazana biby hominide mandeha amin'ny tongotra roa. Ny olombelona dia malaza amin'ny fahakingan'ny sainy, ny fomba amam-panaony, ny fiteniny, ary ny fandrindrany ny tontolo iainany.
Ny olombelon dia zavaboary miavaka amin'ny rehetra noho ny fananany saina handinika, vatana itoran'ny hery ary ny fananany fanahy hahafantarana ny tsara sy ny ratsy nany tokony hatao sy ny tsy tokony hatao eo amin'ny fiainany.
Ny olombelona dia fiatambaran'ny vatana,saina,fo,fanahy
Hominide
Ny hominide dia izay biby (manana loha, vatana, tanana, tongotra, sns) mandeha amin'ny tongotra roa rehetra.
Ny tena mampiavaka azy dia ny tsy ananany rambo eo amin'ny vatany.
Sary:Hominoid_taxonomy_7.png
Ny fikarohana farany momban'ny fisokajiana dia asehon'ny sary ka ny olombelona dia ao anatin'ny sokajy amin'ny ankavia indrindra.
Vatana (kaominina)
-22.21667°N, 47.75°W
Mponina
224px|ankavanana|thumb|Ny isam-ponin'ny firenena eto an-tany Amin'ny lafin'ny statistika, ny mponina dia vahoaka na olona miaina ao amin'ny toerana iray voafaritra. Ny isam-ponina dia isan'ny olona misy ao amin'ny faritra iray tamin'ny fotoana iray.
Vatana (kaominina)
Vatana dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Manakara, Faritanin'i Fianarantsoa. Ny isam-poniny dia 9617 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 21030 ary ny kaodin-distrika dia 210
Mponina
Ny demografia dia ny fandinihana ara-tstatistikan'ny isam-ponina. Ny fihetsiky ny mponina dia dinihana amin'ny atao hoe siansa ara-tsosialy, amin'ny toe-karena ary amin'ny jeografia, jeografian'ny mponina marimarina kokoa. Ny fandinihana ny mponina dia voazakan'ny lalàn'ny vina.
Penduduk
Vatana (kaominina)
Fotodrafitrasa
Ahitana hopitaly na toeram-pitsaboana ao. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia tongotra. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 20 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 23 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 82500 Fmg. Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 82500 Fmg.
Fahasoavana
2 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 75 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana. 0 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 22 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.
Olana
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1. Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 2. Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina. Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina. 1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001.
Ejipta
I Ejipta na Egipta na ny Repoblika Arabon' i Ejipta dia firenena ao amin' ny faritra atsinanan' i Afrika Avaratra. Manana morontsiraka amin' ny Ranomasina Mena izy ao atsinanana ary amin' ny Ranomasina Mediteranea ao avaratra. I Kahira (arabo: القاهرة / al-Qāhira) no renivohiny sady tanàna lehibe indrindra aty Afrika. Ireo firenena manodidina azy dia i Israely ao avaratra-atsinanana sy i Sodàna ao atsimo ary i Libia ao andrefana. Mivelatra mankany amin' ny tendro atsinanan' i Afrika Avaratra i Ejipta sady mitohy mankany Azia noho ny fisian' i Sinay. Izany toerana misy an' i Ejipta izany no iheverana azy ho isan' ny faritra Atsinanana Akaiky (na Azia Andrefana). Atao hoe مصر / Miṣr i Ejipta amin' ny teny arabo, fa مصر / Maṣr kosa amin' ny teny arabo egiptiana (fiteny ifaneraserana). Manana velarana mirefy 1 001 450 km2 izy izay misy mponina miisa 76 117 421 tamin ' ny taona. Atao hoe Ejipsiana na Egiptiana ny vahoakan' io firenena io.
I Nily (na Neily), izay isan' ireo ony lava indrindra maneran-tany dia avokavoka ho an' i Ejipta: ao amin' ny lohasahan' i Nily sy amin' ny vinaniny ao amin' ny Ranomasina Mediteranea no ahitana ny ankamaroan' ny haren' i Ejipta. Ny 10 %n' ny tanin' i Ejipta monja anefa no misy mponina sady ahitana fambolena, ny sisa rehetra dia faritra karankaina.
Laharana faharoa aty Afrika ny toekaren' i Ejipta sady manana ny akony lehibe dia lehibe ao amin' ny faritra Atsinanana Akaiky. Malalaka sady sahanin' ny sehatra tsy miankina ny toekaren' i Ejipta ankehitriny raha nampanarahin' ny fanjakana teti-pampandrosoana izany tany aloha. Ny fambolena no seha-pihariana lehibe indrindra any. Ny solitany sy etona voajanahary no loharanon-karena mampidi-bola be indrindra, toraka izany koa ny fizahan-tany, vokatry ny fisian' ny toerana manan-tantara ahitana ny fasan' ireo faraôna taloha (piramida).
I Ejipta tamin' ny Andro Taloha dia nandrosoan' ny sivilizasionan’ i Ejipta taloha. Taty aoriana dia ny Arabo miozolmana no nanjakazaka tao. Tamin' ny taona 1869 dia vita ny lakandranon' i Suez izay nampitohy ny Ranomasina Mediteranea amin' ny Ranomasina Mena sady lasa lalana falehan' ny raharaham-barotra mampitohy ny Tontolo Tandrefana amin' ny faritra Atsinanana Akaiky. Tamin' ny taonjato faha-20 dia teo ambany fahefana sy fiarovan' ny Britanika i Ejipta. Tamin' ny taona 1953 no nanambaràna ny fahaleovan-tenan' i Ejipta. Taorian' izany ireo disadisa maro nifanaovany tamin' i Israely.
Ny 99 %n' ny mponina dia miangona ao amin' ny 4 %n' ny velaran-tanin' i Ejipta. I Ejipta no firenena be mponina indrindra ao amin' ny Tontolo Arabo. Ny 90 %n' ny mponina dia miozolmana fa ny 10 % kosa dia manaraka ny fivavahana kristiana kôpta (Fiangonana Kôpta Ôrtôdôksa, Fiangonana Katôlika Kôpta, Fiangonana Evanjelika Kôpta).
Ny fiteny arabo no fiteny ôfisialin' i Ejipta. Ny fiteny arabo egiptiana dia fiteny ifaneraserana am-bava ihany.
Jereo koa
Firenena ao Afrika:
Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benîno - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - Saô Tôme e Prinsipe - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe
Kôntinenta eto an-tany
Samihafa
Zavamananaina
Ny zavamanan'aina na zavamiaina dia zavatra voa-janahary misy eto an-tany izay miaina sy mizatra ny zava-misy. Amin'ny teny anglisy sy frantsay dia atao hoe organism sy organisme ny zavamanan'aina (izany hoe zavatra voalamina).
Zavatra miaina ka mitombo, mihetsika, miteraka, ary mampiasana angovo ny zavaman'aina.
Ny sokajy: biby (marosela), holatra (marosela), protista (marosela), zavamaniry (marosela na tokan-tsela), bakteria (tokan-tsela), archaeabakteria (tokan-tsela), tsimokaretina (tsy misy sela)
Zavamiaina ahitanana taova, taova ahitana tambatsela, tambatsela ahitana sela, sela ahitana organela, organela ahitana molekiola, molekiola ahitana atôma. Sasany zavaman'aina. Ankoatra izany, mampiray superorganism sasany zavaman'aina (ohotra vitsika, vitsikazo, tantely).
Katowice
50.26417°N, 19.02361°W
thumb|275px|ankavanana|Tanàna Katowice. ([[Voïvodie Silesia)]]
Tantara
Nonina teo amin'ireo faritra manodidina an'i Katowice dia i Silezia ambony izany, ireo Silezianina. Niorina ny taonjato faha-19 ny tanàna, tamin'ny fitondran'ny Prosianina, ary tamin'ny taona 1865 i Katowice no nahazo ny sata maha tanàna azy. Raha nonenan'ny alemanina, ny silezianina, jiosy ary pôlôney i Katowice, dia nanjary anisan'ny Repoblika Faharoa an'i Pôlônina, teo anelanelan'ny taona 1918 sy 1921. Taorian'izay dia voazara ny tanàna, ka lasa taty amin'ny faritr'i Pôlônina i Kattowitz.
Nampiroborobo fatratra azy ny fisian'ny harena an-kibon'ny tany (arina indrindra indrindra) teo amin'ireo tendrombohitra manodidina azy. Niankina betsaka tamin'ny fitrandrahana arina sy indostrian'ny acier, izay nisy nanomboka tamin'ny fivoarana ara-indostria, ny fihalehibeazan'ny tanàna sy ny fandrosoany. Tato ho ato anefa dia niova tsikelikely nanjary asa madinika izany indostria goavana izany noho ny fanavaozana ara-ekonomika.
Novain'ny kôminista pôlôney ho Stalinogród (Tanànan'i Stalin) ny anarany teo anelanelan'ny taona 1953 sy 1956.
Niharan'ny fahasimbana mavesatra ny tontolo iainany sy ny natiora nandritra ny fitondran'ny kôminista tamin'ny fotoanan'ny Repoblika entim-bahoaka an'i Pôlônina, taoriana kelin'ny Ady Lehibe Faharoa, nefa efa voaverina ny ampahany betsaka amin'ny simba ankehitriny noho ny fanovana teo amin'ny didy aman-dalàna sy fitsipika natao taorian'ny fitondran'ny kôminista.
Distrika
thumb|ankavanana|300px|Distrika ao Katowice
Kolontsaina sy fialamboly
thumb|ankavanana|300px|Katowice, Teatr'i Silezia
Teatra
Teatr'i Silezia (Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego)
Demografia
Ny demografia dia fikarohana siantifika mikasika ny fiovan'ny mponina araka ny fiterahana, fahafatesana, fifindra-monina, ary ny fahanterana. Ny demografy dia misy ifandrasana amin'ny fanabeazana, firenena, finoana, ary ny fihaviana.
Katowice
Mozea
thumb|300px|ankavanana|Katowice, Mozea ao Silezia
Haino aman-jery
thumb|300px|ankavanana|Katowice, Spodek
Fizahan-tany
thumb|ankavanana|300px|"Silesian Insurgents Monument" ankavanana|thumb|300px|Katedralin'i Katowice Ny faritra lavitra ny afovoan-tanànan'ny Katowice dia ahitana trano miendrika sy mampatsiahy ny andro kôminista.
Fanabeazana
thumb|ankavanana|250px|Altus, Trano manaka-danitra anisan'ny vaovao indrindra ao Katowice.
Misy koa:
Fanatanjahantena
kliobam-panatanjahantena hafa:
Olo-malaza avy ao Katowice
ankavanana|thumb|300px|A4 motorway Katowice
DokuWiki
DokuWiki dia rindrankajy wiki iray nosoratan'i Andreas Gohr tamin'ny PHP ho fanampiana ireo orinasa mila fitaovana hanamboarana documentation. Tsy mila banky angona izy satria anaty rakitra teksta tsotra no tehiriziny ny votoatin'ny pejy. Mitovitovy amin'ny ampiasain'i MediaWiki ny fitsipi-panoratana, izay tsotra nefa matanjaka ary azo antoka fa mety vakiana na ivelan'ny wiki aza. Ny GPL no lisansy mitondra azy.
Tsingy
Tsingy na Tsingin'ny Bemaraha dia toerana any andrefan'ny nosy Madagasikara. Toerana atokana nohon'ny endriny sy ny zavatra misy ao aminy. Nanomboka tamin'ny taona 1990 dia tafiditra ao anatin'ny tahiry iraisam-pirenena UNESCO izy.
Pablo Picasso
Pablo Picasso dia mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 25 Oktobra 1881 tao Málaga ary maty ny 8 Aprily 1973 tao Mougins
Ny fiainany manokana
I José Ruiz y Blasco no rainy. Ny vadiny dia Jacqueline Roque, Françoise Gilot, Olga Khokhlova. Ny zanany dia Paloma Picasso, Claude Picasso, Maya Widmaier-Picasso, Paulo Ruiz Picasso.
Herinandro
Ny herinandro dia tsingerim-potoana izay fitambarana andro maromaro tsy mihoatra ny iray volana na ny tsingerim-bolana iray. Ny herinandro misy fito andro mifanesy no tena be mpampiasa. Ny iray volana dia misy efatra herinandro mahery kely, raha fito andro ny iray herinandro; ary ny iray taona misy 52 herinandro mahery kely. Arakaraka ny safidin' ny fanjakana na ny antokom-pivavahana na ny vahoaka tsirairay dia mety hanomboka amin' ny andro Alahady na Alatsinainy na andro hafa ny herinandro. Ireto avy ny anaran' ny andro ao amin' ny herinandro, amin' ny teny malagasy, izay misy andro fito: Alatsinainy, Talata, Alarobia, Alakamisy, Zoma, Asabotsy ary Alahady.
Ny herinandro tany Mesôpôtamia
Tao Mesôpôtamia (na Mezôpôtamia) dia noheverina fa mitera-doza ny isa 7 ka tsaratsara kokoa ny tsy manao na inona na inona amin' ny andro faha-7 sy faha-14 sy faha-21 ary faha-28 amin' ny volana izay heverina ho "andro ratsy", "andro fady" na indraindray koa "andro masina". Ny fito andro koa dia manarikitra ny fe-potoan' ny "ampahefatry" ny Volana eny amin' ny habakabaka. Ary manome "fizaràn-taona" miisa 91 ny 13 herinandro. Misy "fizaràn-taona" 4 miampy andro iray, izany hoe 52 herinandro, ny 365 andro ao anatin' ny taona.
Ny isan' ny andro ao amin' ny herinandro dia mifandray amin' ny isan' ny zava-mitsingevana hita maso indrindra (astra) eny amin' ny lanitra, dia ny Masoandro sy ny Volana ary ny planeta dimy (i Merkora, i Venosy, i Marsa, i Jopitera ary i Satorna).
Ny haikintana tamin' izany fotoana izany dia nanao ny Volana sy ny Masoandro ho anisan' ny planeta (avy amin' ny teny grika hoe πλανήτης / planêtês "mpirenireny", "mpivezivezy"). Tsy nahalala ny fisian' ny planeta lavitra noho i Satorna, dia i Oranosy sy i Neptona, ny mpahay kintana tamin' izany fotoana izany. Izao no nandaharan' ny Kaldeana ireo heveriny ho "planeta" ireo : i Satorna, i Jopitera, i Marsa, ny Masoandro, i Venosy, i Merkora ary ny Volana.
Ny "planeta" tsirairay, na ny andriamanitra mifandray aminy, dia manjaka amin' ny ora iray amin' ny andro iray. Ao anaty tsingerina mitohy, manomboka amin' ny planeta izay haingam-pandeha, izany hoe manomboka amin' ny Satorna mankany amin' ny Volana. Ny andro tsirairay koa avy eo dia anjakan' ny planeta mifandimby manjaka amin' ny ora voalohany ao aminy.
Noho izany, ny andro voalohany dia anjakan' i Satorna (Asabotsy) satria ny ora voalohany amin' io andro io dia anjakan' i Satorna, ny ora faharoa anjakan' i Jopitera, ny fahatelo an' i Marsa, ka toy izany hatrany amin' ny ora fahafito izay anjakan' ny Volana, ny ora faha-8 dia anjakan' i Satorna indray, toy izany koa ny ora faha-15, ka mitohy izany hatramin' ny ora faha-24 izay anjakan' i Marsa, ny ora faha-25 izay ora voalohany amin' ny andro manaraka dia oran' ny Masoandro, ary satria ny ora voalohany no manome ny anaran' ny andro dia ny andro Alahady izany. Mitohy hatrany izany ho an' ny andro sisa rehetra.
Mitovy amin' ny mahazatra ny fifanarakarahan' ny andro ao anaty herinandro nefa ny andron' i Satorna (Asabotsy) no andro voalohany. Ny andro farany dia ny andron' i Venosy: ny andro Zoma.
Ny andriamanitra mifandray amin' ny Masoandro tao Mesôpôtamia dia i Utu na Shamash. Ny mifandray amin' ny Volana dia i Nanna na Sîn. Ny mifandray amin' i Venosy dia i Inanna na Ishtar.
Izany rehetra izany no nahatonga ny anaran' andro eorôpeana hahitana ny anaran' ny planeta (na andriamanitra mitovy anarana aminy).
Ny herinandro tany amin' ny Hebreo
Ireto avy ny anaran' ny andro fito ao anatin' ny herinandro amin' ny teny hebreo izay tsy inona fa ny laharan' ny andro ao amin' ny herinandro, afa-tsy ny andro fahafito (Shabbat):
Voankazo
300px|thumb|right|Voankazo Ny voankazo dia ny atodinaina masaka miaraka amin' ny voniny eo amin' ny voninkazo.
Voanana sy ny voankazo
Betsaka ny voankazo sokajiana ho voanana rehefa atao sakafo. Ohatra ny kitsaotsao, ny voatavo, ny voatabia, ny sakay, ny baranjely. Ny robarba koa dia sokajiana ho voankazo. Ary ny karaoty koa dia sokajiana ho voankazo kanefa dia vokatra anaty tany.
Voankazo tsy misy voniny
Ny voankazo tsy misy voniny dia tian' ny olona ary mora lafo. Ohatra ny akondro, mananasy, voaloboka, sns.
Vatolaivy
-18.96667°N, 47.11667°W
Zaha
thumb|Zaha thumb|Lalana misy zaha
Vatolaivy
Vatolaivy dia tanàna kely ao Arivonimamo, andrefan'Antananarivo, renivohitr'i Madagasikara
Jeografian'i Vatolaivy
http://www.fallingrain.com/world/MA/5/Vatolaivy.html
Tanàna manodidina an'i Vatolaivy
Soamananety
Ambodifarihy Amboniriana Vakivoha Antanety
Ny Sekoly Fanabeazana fototra Vatolaivy
Ny Sekoly Fanabeazana fototra Vatolaivy dia anisan'ireo sekoly niorina ela indrindra teto Madagasikara.
Lisitry ny zavatra madinidinika 11001-12000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka manomboka amin'ny isa faha-%s hatramin'ny isa faha-%s.
Varatra
300px|thumb|Tselatra sy Varatra vokatry ny herinaratra amin' ny rivotra ka mipoakaNy varatra dia ny feo vokatry ny fipoakan' ny rivotra mifandona (rivotra mangatsiaka sy mafana) ary ny fihaonan' ireo no manome ilay tselatra. Mitovy ny fotoana ipoahan' ny varatra sy isehoan' ny tselatra saingy noho ny tsy fitovian' ny hafainganam-pandehan' ny feo sy ny hazavana dia ny tselatra aloha no hita voalohany avy eo ny varatra no heno. Raha tena akaikin' ny tselatra no misy olona mijery dia miara-mipoitra ny tselatra sy ny varatra.
Jereo koa
雷
Ôrkide
Ny Ôrkide (fianakavian' ny Orchidaceae) dia anisan' ny zavamaniry be karazany indrindra. Misy eo amin' ny 25 000 eo ny karazany izay mitsinjara amin' ny vondron-karazana 800.
Ny raviny
300px
Ny fakany
250px
Ny voniny
250px
Ny voany
300px|Fijery ny voankazo rehefa voadidy
Hardware
thumb|240px|right|Hardware amin'ny kajimirindra, olik'aratra mahazaka ny olika voafintina anaty manao ny fikajiana lôjika.
Ny hardware dia izay entana mafy rehetra azo tsapai-tanana sy hita maso namboarin'ny olombelona.
Amin'ny kajimirindra dia ireo zavatra vita amin'ny olik'aratra (digital circuit) na olika voafintina anaty (integrated circuit IC) rehetra dia sokajiana hardware.
Tselatra
Ny tselatra dia ny fianjeran' ny elektrôna entin' ny orana sy rivotra avy amin' ny rahona eto an-tany. Ny vy maranitra (antsoina hoe fandri-baratra) amin' ny tafon-trano no fianjerany. Raha tsy misy ny fandri-baratra dia mety ny olona, biby na hazo no ianjerany ka maty na may ilay voan' ny loza. Ny tselatra dia miara-hita amin' ny varatra.
300px|thumb|Tselatra sy Varatra vokatry ny herin'aratra amin'ny rivotra ka mipoaka
Jereo koa
Åska
Toekarena
Ny toekarena na ekônômia dia siansa mikasika ny fanamboarana, fizaràna, fifanakalozana ny entana ary sampandraharaha. Dinihin' ny siansa ekônômika ny toe-karena miankina amin' ny teôria ekônômika.
24 Aogositra
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 24 Aogositra.
Akondro (voany)
vignette Ny akondro dia voankazo fihiinana be nofony sy mitahiry rano betsaka sady fihinam-boa.
Famokarana sy fivarotana akondro
Maro ny firenena mamokatra akondro maneran-tany nefa ireo firenena ao Amerika Afovoany no mpanondrana azy betsaka. I Japana no firenena mpanafatra akondro betsaka indrindra nanomboka tamin’ ireo taona 1960. Ao Eorôpa no misy ny tsenan’ akondro iraisam-pirenena lehibe indrindra. I Etazonia anefa no tsenam-pirenena lehibe indrindra. Nisy vokatr’ izany ny fifanolanana teo amin’ ny Amerikana sy ny Eorôpeana momba ny raharaham-barotra akondro tamin’ ireo taona 1990. Mba hiarovana ny famokarana akondro any amin’ ireo firenena mifamatotra amin’ny alalan’ny Conventions de Lomé (Antilia frantsay, Kanaria espaniôla, ireo firenena ao Afrika sy Karaiba ary Pasifika) dia nanangana lamina hamerana ny fidiran’ ny akondro avy any Amerika Latina ny Vondrona Eorôpeana. Izany fifanolanana izany dia nahatonga ny fidirana an-tsehatr’ i Etazonia mba hiarovany ny tsenan’ ireo firenena mifampiraharaha aminy.
1 Septambra
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 1 Septambra.
Tovo J'Hay
I Tovo J'Hay dia mpanankanto malagasy fantatra amin ny maha mpamorona, sy mpiangaly ny hiran' ny fo (Soul) araka ny maha hiran' ny fo azy izay dia ny fo avy hatrany no voadona rehefa hiantefan' ilay mozika. Manana fomba fihira tsy dia faheno sy fahita loatra teto Madagasikara indrindra eo amin' ilay angola sy fihetsem-po rehefa mihira, ka somary vaovao tamin' ny sofina teny am-piandohana. Misy ny tonga dia mankafy avy hatrany, arakaraky ny fahatakaran' ny tsirairay ny mozika anefa, na dia hita ihany aza hoe miezaka ny tovolahy hanatsotra ny hira ataony mba ho voarain' ny be sy ny maro. Mpanakanto iray nametraka, sy tsy maty intsony ao am-pon' ny Malagasy maro i Tovo J'Hay taty aoriana rehefa tafapaka tsara tany amin' ny mpakafy azy. Nanova ny fomba fijery ny rivotry ny mozika tamin' ny fotoan' andro ho an' ny rivotra hafa indray, tamin' ny taona 2000 tany ho any. Voasokajy ao anatin' ny mpihira mpanao hira madinika na variété izy, kanefa voasingana noho izy manana ny mampiavaka azy eo amin' ny aingam-panahy na feeling. Mpanakanto feno, ary miaina hotran' ny olona rehetra, manao ny fanaon' ny olona rehetra, manam-bady sy manan-janaka, ary manana asa fanaony andavan' andro.
Ny fahazazany (1983-1987)
Ny anarany feno dia Ratovondrahona Herinirina, teraka ny 05 Janoary 1974 tao Antananarivo. I Tovo J'Hay dia teraka tao anatin' ny fianakaviana tia mozika, na dia dokotera aza ny rainy dia mahagaga fa mpanao mozika avy ny ralahiny sy ny anabaviny, enina mianadahy, ary samy mitendry mozika avokoa. Fony fahakeliny teo amin' ny faha sivy taonany teo no nanomboka nianatra ny pianô i Tovo J'Hay, ary nitohy hatrany amin' ny fianarana aponga maro anaka (batterie) izany teo amin' ny fahafolo taonany. Ny nahitany an' i Gilbert Montagné, Stevie Wonder, Ray Charles, Elton Jhon no nanosika ny faniriany ho lasa mpihira sady mitendry ny pianô, Vao iraika ambin' ny folo taona izy tamin' izany dia efa niaraka tamin' ny rahalahiny (Ratovondrahona Minonirina) nanao fampisehoana voalohany tao amin' ny CGM, izay mbola ny hiran' i Gilbert Montagné  sy Richard Claiderman no nindraminy nataony tamin' izany. Ary tsy nijanona teo fa nanao fampisehona nitety ny colleges tao Antananarivo amin' ny alalan' ny fifaninanana isan-karazany.
Ny fahatanorany (1987-1991)
Teo amin ny faha 13 taonany i Tovo J'Hay no nanomboka nanoratra sy namoron-hira, "Mahatsiaro "no hira voalohany anisany noforoniny tamin' izany. Tamin' izy vao 14 taona no nitsiry ny hevitra fa hamorona tarika i Tovo J'Hay, zareo mpinamana tany an-tsekoly no nikaon-doha ka teraka teo araka izany ny tarika iray antsoina hoe MAXI. Nisy an' i Christophe Ramambazafy, Mbolatiana, lohateny anankiray hoe "Friendship" no hira tena nahafatarana ny tarika tamin' izany. Rehefa nahazo ny loka voalohany tamin' ny fifaninanan-kira tany Antsirabe ny tarika dia nitety faritra maro teto Antananarivo.
Traikefa (1991-1997)
Telo taona teo ny faharetan'ny ny tarika MAXI dia nisy ny fisarahana, nanohy ny lalany ihany anefa i Tovo J'Hay tamin' ny faha 17 taonany ary niditra tamin' ny tarika iray mpanao Rock hoe "APY" ary nipetraka ho mpitendry ny synthétiseur fotsiny ihany, izay nampitombo ny traikefa teo amin' ny fitendrena, indrindra ny karazana gadona Rock. Teo amin' ny faha 18 taonany izy no namorona indray tarika iray izay mpanao a capela fotsiny nantsoina hoe 'The Jays" izay tsy naharitra fa amam-bolana fotsiny dia rava ihany koa. Ka teo no niainga ny anarana hoe Tovo Jay izay marihana fa mbola tsy misy litera haitso "H". Namoaka singa "single" mitondra ny lohateny hoe "Niandry" izay nandeha tamin' ny anarany manokana izy avy eo. Nisy ihany koa ny firaha-miasa tamin' i Solofo Ranarivelo taty aoriana  ka namoaka singa hafa toy ny "Naleoko izy ho any", ny "Ho ahy sy ho anao" izay duo niarahana tamin' i Lova Rakoto izay nandeha tamin' ny onjam-peo maro isan-karazany teto an-drenivohitra. Nanomboka teo dia nihamaro ny nahafantatra azy tamin' izany satria nahazo laharana avo teo amin' ny Hit parade, tamin' ny Radio Tsiokavao, Corail, sy Antsiva,  RFV.
Seho voalohany (1997)
Teo amin' ny faha 20 taonany no niaka-tsehatra ka nanao seho voalohany tao amin' ny ABAKABAKA amin' ny anarany irery i Tovo Jay izay tsy nampoizina fa namaly ny antso ny olona maro ary nanomboka teo no nahitany fa niforona ny vondron' olona mpakafy azy.
Mozika indray avy eo (1997-2000)
Telo taona no namitany ny fianarany teny amin' ny oniversite, taorian' izay ka niverina nandray ny mozikany indray ny tovolahy tamin' ny faha 23 taonany. Teo no nifankahitany sy i Aro zanak' i Bessa izay niara-niasa taminy akaiky ka namoaka singa iray avy hatrany. Lohateny iray tsy maty ambavan' ny mpakafy mandraka ankehitriny dia ny "Mbola hafa" izay namaritra ny lalan-kombany sy ny gadona ho voiziny nanomboka teo. Nisy araka izany ny fampahalalana, heno tetsy sy teroa teny amin' ny haino aman-jery samihafa amin' ny alalan' ny interview sy gazety, nisy araka izany ny fisehoana kely madinidinika tetsy sy teroa, ka anisan' ny voamarika tamin' izany, ohatra, ny fandraisany anjara tamin' ny fitokanana ny haino aman-jery iray OTV izay nahatonga ny trano mpamokatra na producteurs maro niantso sy nitady fiaraha-miasa taminy, ka safidy manokana tamin' ireo mpamokatra ny fiaraha-miasa tamin' ny Do SOL
Dingana vita
Efa maro be tsy ho voatanisa ny seho na fampisehona efa vitan' i Tovo J'Hay nandritra ny taona maro, na ny teto an-toerana na ny tany ivelany, sombiny vitsivitsy amin' ireo dingana efa vita mety nanamarika ny lalana.
Angolanao (2015)
The Best of Tovo J'hay en Live (2020)
Best of Tovo J'hay, Vol 1, VCD (2010)
(Mada Prod/Sm Prod. Super Music Prod)
Tantara an-koronan-tsary
Efa hita tao anatin' ny filalaovana horonan-tsary ihany koa i Tovo J'Hay. "Boky Mainty" niarahana tamin' ny Avoko Production tamin' ny taona 2002: film mampatahotra (Horreur) raha fintinina, Rôle principal no endrika nisehoany. "Fiainan'izany", horonan-tsary faharoa nahitana azy, izay niarahana tamin' i Light Production.
Mpiara-miasa akaiky
Betsaka ireo artistes efa niara-niasa na niara-nilalao tamin' i Tovo J'Hay tao anatin' ny mozika
Maro be ihany koa ireo mpitendry (musiciens) mety tsy ho voatanisa eto daholo fa hialan-tsiny, izay niaraka namindra tamin' i Tovo J'Hay teny an-dalana teny: anisan' izany:
Fiainany manokana
Manambady ara-dalana ary mana-janaka telo izy. Tamin' ny taona 2000 i Tovo J'Hay sy i Valerie no natao ara-dalana ny fanambadiana na dia efa niaraka nandritra ny fito taona talohan' izay aza ry zareo, ary nomeny anarana hoe Jhemy sy Miangoty ary Keyo ny zanaky ry zareo.
Niandry
Tonony sy feony: Tovo J'Hay, anisan' ireo hira nosoratan' i Tovo voalohany niaraka tamin' ny "Naleoko izy ho any", sy "Ho ahy sy ho anao", duo miaraka amin' i Lova Rakoto, Nanomboka teo no niainga ny famoronana, tsotra ny tonony, tsotra ny mozika, sary iray tsy hadino ho an' izay nahita azy teny am-boalohany, somary lavalava volo nitendry pianô raha nahatadidy tamin' izany isika.
Satry foana
Hira iray mora hiraina, mora tononina, gadona tsy dia faheno loatra, lasa lohatenin-draki-kira voalohany navoaka ny taona 2001 tao amin' ny Do Sol mihintsy aza.
Mbola hafa
Tonony sy feony: Aro, nifanojo ny tadi-dokanga satria dia i Tovo J'Hay no nametrahan'i Aaro ny fitokisana fa afaka ny hamoaka ny hira izay noforoniny izay tiany indrindra tamin' izany andro izany. Anisan' ireo hira nametraka an' i Tovo J'Hay kosa nefa ny "Mbola hafa" ho amin' ny toerana tsaratsara kokoa.
Samy Tia
Gadona: latino dance, Hira iray manaporofo fa afaka milalao gadona hafa i Tovo J'Hay fa tsy voafehy na voafaritry ny taranja iray fotsiny.
Teny Mamy
Hira nosoratan' i Ny Eja ny tonony, mozika feno fanahy, hira manome fanantenana ho an' ireo mahatsapa fa mitepo fitiavana, hira tsy mety maty handalovan' ny vanim-potoana rehetra, ity hira ity no hira nampitombo haingana sy vao mainka nametraka ny lazan' i Tovo J'Hay. Concert niarahana tamin' ny tarika 'Zay tao Antsahamanitra no nanatsidika azy voalohany, tonga dia voaray avy ahatrany. Anisan' ny hiran' i Tovo J'Hay izay nijanona ela indrindra tamin' ny Hit Parade teny amin' ny ojam-peo isan-karazany.
Te mba ho
Tsy misy tsy mahalala fa i Tovo J'Hay dia hita matetika eny amin' ny fanokafana fetim-panambadiana (na ouverture mariage). Hita soritra eny amin' ity hira ity araka ny raki-tsary izany.