cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Filazam-potoana lasa
Amin'ny ankapobeny ny filazam-potoana lasa dia manondro ny fotoana alohan'ny fotoana itenenana sady misaraka mazava aminy. Ny filazam-potoana lasa ao amin'ny filaza sasany dia mety ho anarany fotsiny koa. Izany no miseho ao amin'ny filazam-potoana lasa tsy efa ao amin'ny filaza ifampiankinana (frantsay: subjonctif imparfait) ao amin'ny fiteny frantsay izay afaka manondro ny fotoana ankehitriny na ny hoavy koa.
Ao amin'ny fiteny manambatra ny mari-potoana amin'ny mari-panehoan-javatra dia ahitana ireto filazam-potoana lasa ireto:
Arendtsville, Pennsylvania
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 39.9244444444 ary -77.2916666667. Ny faritr'ora dia GMT -5.
La Vicogne
I La Vicogne dia tanàna any Frantsa, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao amin'ny departementan'i Somme.
Tapauá
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 89.324,26 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 18.716.
Ricardo Lucas
Ricardo Lucas dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 6 Febroary 1992 tao São Paulo
Filazam-potoana ankehitriny
Amin'ny ankapobeny ny filazam-potoana ankehitriny dia manondro ny fotoana mifanandify na mahafaoka na manakaiky ny fotoana itenenana. Mety hanondro asa na toetra mahazatra izay tsy voatery miseho amin'ny fotoana itenenana koa izy.
Afaka manondro fotoana hoavy koa ny filazam-potoana ankehitriny ao amin'ireo fiteny tsy manana filazam-potoana hoavy (ankehitriny vs lasa) ka tokony ho "filazam-potoana tsy lasa" no hiantsoana azy. Aafaka manondro fotoana lasa koa ny filazam-potoana ankehitriny ao amin'ireo fiteny tsy manana filazam-potoana lasa (ankehitriny vs hoavy) ka tokony hantsoina hoe "filazam-potoana tsy hoavy".
Afaka manondro fotoana lasa na ho avy ny filazam-potoana ankehitriny ao amin'ny fehezankevitra ampidirim-pehezankevitra amin'ny filazam-potoana lasa na hoavy raha tsy manana filazam-potoana maneho manokana izany ilay fiteny. Ny fiteny frantsay, ohatra, dia manova filazam-potoana ka ny indicatif présent avany ho indicatif imparfait.
Saint-Ouen-sous-Bailly
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Ouen-sous-Bailly dia 211 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 41 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 154 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.9053° ary 1.2983° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Filazam-potoana ankehitriny
Ny filazam-potoana ankehitriny ao amin'ny filaza sasany dia mety ho anarany fotsiny. Izany no miseho ao amin'ny atao hoe ankehitriny mihonohono (frantsay: conditionnel présent) ao amin'ny fiteny frantsay izay afaka manondro ny fotoana lasa na ny hoavy koa.
Ao amin'ny fiteny manambatra ny mari-potoana amin'ny mari-panehoan-javatra dia ahitana ireto filazam-potoana ankehitriny ireto:
Calmar, Iowa
43.18194°N, -91.86639°W
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 43.1819444444 ary -91.8663888889. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Michel Darluc
Michel Darluc dia mpahaisiansan-javaboahary mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 1 Janoary 1717 ary maty ny 1 Janoary 1783
15 Martsa
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 15 Martsa.
Allentown, Pennsylvania
Allentown, Pennsylvania dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pennsylvania, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 18101, 18102, 18103, 18104, 18105, 18106, 18109, 18175, 18195..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 40.6016666667 ary -75.4772222222. Ny faritr'ora dia GMT -5.
(148298) 2000 HX74
Ny (148298) 2000 HX74 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1272610 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 408.106km (2.7275203 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 315.106km (2.1116789 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1374.7181541 andro (3.76377318029 taona). Ny anômalia elanelany dia 106.38892.. Ny fironany indray dia 3.95986 degre.
Danijel Ljuboja
Danijel Ljuboja dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa, Alemaina teraka ny 4 Septambra 1978
Yishui
35.78472°N, 118.62806°W
Yishui dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shandong ao Sina.
Lowell, Arkansas
36.26056°N, -94.13944°W
El Monte, Kalifornia
34.07333°N, -118.0275°W
Lowell, Arkansas
Lowell, Arkansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Arkansas, ao Etazonia. 72745.
Ersan Gülüm
Ersan Gülüm dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Torkia, Aostralia teraka ny 17 Mey 1987.
Lowell, Arkansas
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 36.2605555556 ary -94.1394444444. Ny faritr'ora dia GMT -6.
El Monte, Kalifornia
I El Monte, Kalifornia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i California]], ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 91731-91735..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 34.0733333333 ary -118.0275. Ny faritr'ora dia GMT -8.
Karel Velan
Karel Velan dia mpahay fizika, injeniera teraka ny 1 Janoary 1918
Bridgeport, West Virginia
39.29667°N, -80.25139°W
Bridgeport, West Virginia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i West Virginia, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 26330..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 39.2966666667 ary -80.2513888889. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Uno Lamm
Uno Lamm dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Soeda teraka ny 22 Mey 1904 ary maty ny 1 Jiona 1989
Sébrazac
44.5258°N, 2.6581°W
I Sébrazac dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rodez, ao amin'ny departemantan'i Aveyron, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 12265. I Jean-Claude Anglars no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Estaing
Tefé
-3.36841°N, -64.72054°W
I Tefé dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20 px Amazonas, ao amin'i  Centro Amazonense,  Tefé.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 23.704,43 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 54.290.
Vignacourt
I Vignacourt dia tanàna any Frantsa, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao amin'ny departementan'i Somme.
Carnegie
-37.89359°N, 145.05534°W
Armagh, Pennsylvania
40.45944°N, -79.03056°W
Carnegie
Carnegie dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.
Armagh, Pennsylvania
Armagh, Pennsylvania dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pennsylvania, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 15920..
Carnegie
Jeografia
Ny isam-ponina dia 16299 mponina tamin'ny taona 2018.
Armagh, Pennsylvania
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 40.4594444444 ary -79.0305555556. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Türkân Şoray
Türkân Şoray dia mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Torkia teraka ny 25 Jiona 1945
Christoph Leitgeb
Christoph Leitgeb dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy teraka ny 14 Aprily 1985
Gabriel Bexon
Gabriel Bexon dia mpahaisiansan-javaboahary mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 10 Martsa 1748 tao Remiremont ary maty ny 15 Febroary 1784
Haris Seferović
Haris Seferović dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Bosnia sy Herzegovina, Soisa teraka ny 22 Febroary 1992
Saint-Germain-Laval, Loire
45.8308°N, 4.0133°W
I Saint-Germain-Laval, Loire dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Roanne, ao amin'ny departemantan'i Loire, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 42230. I Jacques Perrin no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Vals d'Aix et d'Isable
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Germain-Laval dia 1488 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 344 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 526 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.8308° ary 4.0133° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Anneli Giske
Anneli Giske dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Norvezy teraka ny 25 Jolay 1985
Calumet, Iowa
42.94611°N, -95.55194°W
(197031) 2003 UK128
Ny (197031) 2003 UK128 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Calumet, Iowa
Calumet, Iowa dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Iowa, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 51009..
(197031) 2003 UK128
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Calumet, Iowa
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 42.9461111111 ary -95.5519444444. Ny faritr'ora dia GMT -6.
(197031) 2003 UK128
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0657464 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 443.106km (2.9670194 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 389.106km (2.6009458 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1696.6731962 andro (4.64523804572 taona). Ny anômalia elanelany dia 315.53585.. Ny fironany indray dia 5.42507 degre.
Madison, Arkansas
35.01361°N, -90.72694°W
Madison, Arkansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Arkansas, ao Etazonia. .
Tonantins
-2.87306°N, -67.80222°W
Madison, Arkansas
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 35.0136111111 ary -90.7269444444. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Tonantins
I Tonantins dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20 px Amazonas, ao amin'i  Sudoeste Amazonense,  Alto Solimões.
(128250) 2003 SB238
Ny (128250) 2003 SB238 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.0994669 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 503.106km (3.3663815 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 412.106km (2.7572799 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1956.9070584 andro (5.35771953018 taona). Ny anômalia elanelany dia 220.70504.. Ny fironany indray dia 10.16925 degre.
Vladimir Markovnikov
Vladimir Markovnikov dia mpamorona teraka ny 22 Desambra 1837 ary maty ny 11 Febroary 1904 tao Moskva
Henderson, Kentucky
37.83556°N, -87.58083°W
Henderson, Kentucky dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kentucky, ao Etazonia. 42420, 42419.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 37.8355555556 ary -87.5808333333. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Erie, Pennsylvania
300px|right Ny Erie dia tanàna iray any Pennsylvania, any Etazonia. Tamin'ny fanisana tamin'ny taona 2010, nisàna olona 101 786 mahery tany.
Tantara
Voaforona ilay tanàna tamin'ny volana 1795.
El Segundo, Kalifornia
33.92139°N, -118.40611°W
I El Segundo, Kalifornia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i California]], ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 90245 {{cite web | url..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 33.9213888889 ary -118.406111111. Ny faritr'ora dia GMT -8.
Les Chavannes-en-Maurienne
I Les Chavannes-en-Maurienne dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Saint-Jean-de-Maurienne, ao amin'ny departemantan'i Savoie, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 73083. I Guy Cerutti no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Arona, Pennsylvania
40.26972°N, -79.66056°W
Filazam-potoana tsy lasa
Ny filazam-potoana tsy lasa dia endriky ny teny atao entimilaza (ny matoanteny indrindra) izay manambara amin'ny alalan'ny mari-potoana fa tsy amin'ny fotoana lasa no itrangan'ny asa na toetra lazain'io entimilaza na matoanteny io fa amin'ny fotoana ankehitriny na hoavy.
Arona, Pennsylvania
Arona, Pennsylvania dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pennsylvania, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 15617..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 40.2697222222 ary -79.6605555556. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Filazam-potoana tsy lasa
Ahitana fifanoheran'ny mari-potoan'ny lasa sy ny mari-potoan'ny tsy lasa ny fiteny malagasy (amin'ny endriny ofisialy) araka ny asehon'ny hoe eto vs teto; any vs tany; sns na dia manana mari-potoana fahatelo (hoavy) aza. io fiteny io. Isan'ireo karazam-piteny toy izany ny fiteny anglisy izay tsy ahitana afa-tsy ny mari-potoana lasa (matetika: -ed) sy mari-potoana tsy lasa (tsy misy marika manokana misongadina). Ireo lazaina hoe filazam-potoana hoavy (anglisy: future tense) dia fitambaran'ny endri-matoanteny tsy mitanisa (infinitive) amin'ny matoanteny mpanampy filaza atao amin'ny filazam-potoana "ankehitriny" (will na shall). Izany dia ahazoana ny fitanisana endri-matoanteny toy izao: I go, I went, I will/shall go, I would/should go. Fanampin'izany dia tsy voatery hampiasa ny mpanampy will na shall na hafa ny fiteny anglisy mba hiresahana momba ny hoavy, ka ny amantarana ny fotoana resahina dia amin'ny alalan'ny tambinteny na fameno milaza fotoana.
Nointel, Oise
49.3756°N, 2.4828°W
Filazam-potoana tsy lasa
Ohatra:
Nointel, Oise
I Nointel dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Clermont, ao amin'ny departemantan'i Oise, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 60464. I Philippe Ladam no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays du Clermontois
Jeografia
Ny isam-ponin'i Nointel dia 1045 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 53 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 158 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.3756° ary 2.4828° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Camphin-en-Pévèle
50.5961°N, 3.2606°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Camphin-en-Pévèle I Camphin-en-Pévèle dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Lille, ao amin'ny departemantan'i Nord, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 59124. I Michel Dufermont no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Pévèle
Jeografia
Ny isam-ponin'i Camphin-en-Pévèle dia 1620 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 37 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 56 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.5961° ary 3.2606° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Ambalabe Befanjava
Ambalabe Befanjava dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Mahajanga Ii, Faritanin'i Mahajanga. Ny isam-poniny dia 4395 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 41504 ary ny kaodin-distrika dia 415
Carlton North
-37.78818°N, 144.97014°W
Ambalabe Befanjava
Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia <5%. Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia mangahazo. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia mais. Ny isan'omby dia 2400. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 96 ny mponina no miasa tany. 4 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
Carlton North
Carlton North dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.
Ambalabe Befanjava
Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.
Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao. Ahitana sekoly ambaratonga fototra. Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 4 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 49 ora. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 87500 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 25000 Fmg.
Fahasoavana
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra. 15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 2 volana. 5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 75 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.
Olana
Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001. Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 2.
Camanche, Iowa
41.78639°N, -90.26°W
Camanche, Iowa dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Iowa, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 52730..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.7863888889 ary -90.26. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Darren Allison
Darren Allison dia mpitendry mozika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 1 Janoary 1968
Filazam-potoana tsy hoavy
Ny filazam-potoana tsy hoavy dia endriky ny teny atao entimilaza (ny matoanteny indrindra) izay manambara amin'ny alalan'ny mari-potoana fa tsy aorian'ny fotoana itenenana no itrangan'ny asa na toetra lazain'io entimilaza na matoanteny io fa amin'ny fotoana ankehitriny na amin'ny fotoana lasa.
Ny fiteny sasany, isan'izany ny fiteny rokay (fiteny aostroneziana tenenina any Taiwan), dia tsy manana afa-tsy filazam-potoana hoavy sy tsy hoavy. Amin'ny alalan'ny fampiasana teny hafa no amantarana raha ny fotoana lasa na ny fotoana ankehitriny no resahina ao amin'ny fehezanteny. Marihina fa ahitana fifanoherana toy izany ny fiteny malagasy (amin'ny endriny ofisialy) araka ny asehon'ny hoe olona vs ho olona; vita vs hovita; sns na dia manana filazam-potoana lasa aza.
Ségur, Aveyron
44.2933°N, 2.8353°W
Isidoro avy any Sevila
vignette|319x319px|I Isidoro avy any Sevila I Isidoro avy any Sevila, na Isidoro fotsiny, dia arseveka tao Sevila any Espaina teo anelanelan'ny taona 601 sy 636. Teraka tao Kartagena tamin'ny taona 560 izy ary maty tao Sevila tamin'ny 04 Avrily 636. Atao hoe Isidorus Hispalensis izy amin'ny teny latina.
Ségur, Aveyron
I Ségur, Aveyron dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Millau, ao amin'ny departemantan'i Aveyron, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 12266. I Hubert Capoulade no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Lévézou Pareloup
George Perry
George Perry dia mpahaisiansan-javaboahary teraka ny 1 Janoary 1771
Karl Hotz
Karl Hotz dia miaramila, injeniera teraka ny 29 Aprily 1877 ary maty ny 20 Oktobra 1941
Ségur, Aveyron
Jeografia
Ny isam-ponin'i Ségur dia 587 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 716 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 1005 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.2933° ary 2.8353° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Ville-le-Marclet
I Ville-le-Marclet dia tanàna any Frantsa, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao amin'ny departementan'i Somme.
Isidoro avy any Sevila
Nianatra tamin'ny monastera izy, izay notarihin'ny rahalahiny atao hoe Leandro nodimbiasiny amin'ny maha arsevekan'i Sevila. Nandray anjara tamin'ny fampiraisana ny Fiangonan'i Espaina izy tamin'ny nanaovany ko Kristiana "mpanaraka ny fampianarana marina" (ortodoksa) ny Visigoty, izay vahoaka resin'i Espaina tamin'ny taonjato faha-5 sady vahoaka nandray ny arianisma. Nitarika konsily maro izy, ka isan'izany ny konsily tao Toledo tamin'ny taona 633, izay nanapahana ny fikambaran'ny Fiangonana sy ny Fanjakana, ny fanorenana sekolin'ny eveka isaky ny diosezy ary ny fampiraisana ny fanao litorjia.
Niezaka nanangona ny fahalalana ivelan'ny fivavahana sy ara-pivavahana tamin'ny androny izy tao amin'ny raki-pahalalàna nosoratany misy boky roapolo atao hoe Etymologiae ("Fiforonan-teny" na "Fiandohana"). Tamin'ny Andro Antenantenany izany boky izany dia lasa fitaovam-pianarana safidin'ny mpianatra indrindra sady izany no asasoratra filamatra nandritra ny taonjato maro. Maro koa ny boky nosoratany momba ny teolojia, momba ny Soratra Masina, momba ny siantsa, ny fitsipiteny, ny haikintana, ary momba ny tantara.
(31154) 1997 VJ
Ny (31154) 1997 VJ dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2300969 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 426.106km (2.8482640 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 266.106km (1.7826948 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1286.9445127 andro (3.52346204709 taona). Ny anômalia elanelany dia 82.80948.. Ny fironany indray dia 23.55916 degre.
Markus Löw
Markus Löw dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 4 Aprily 1961
(16926) 1998 FH63
Ny (16926) 1998 FH63 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia .06075043384420857 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 452.106km (3.025568737773771 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 400.106km (2.679012926753992 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1759.499452054949 andro (4.81724695977 taona). Ny anômalia elanelany dia 88.19269127937972.. Ny fironany indray dia 2.664307359870442 degre.
Reading, Pennsylvania
40.34167°N, -75.92639°W
Reading, Pennsylvania dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pennsylvania, ao Etazonia. 19601-19612, 19640.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 40.3416666667 ary -75.9263888889. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Deborra-Lee Furness
Deborra-Lee Furness dia mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Aostralia teraka ny 8 Desambra 1955 tao Aostralia
Filaza tsy mitanisa
Ny filaza tsy mitanisa dia endriky ny matoanteny tsy miova na tsy dia misy fiovana firy ka matetika afaka mitana ny anjara asa sahanin'ny sokajin-teny anarana.
Damaso I
I Damaso no nitarika ny fanavaozana tao amin' ny Fiangonana. Narovany indrindra ny fahambonian' ny Fiangonan' i Rôma amin' ny Fiangonan' i Kônstantinôpôly. Niady tamin' ny fampianaran-diso izy, indrindra fa ny arianisma. Papa sy mpitia asa soratra ary poeta i Damaso. I Damaso no naniraka an' i Hierônimo (na Jerôma) mpitan-tsorany sy mpanolotsainy, mba hanitsy ny lahatsoratry ny Baiboly amin' ny teny latina tamin' izay ka nipoiran' ny Volgata. Tamin' ny androny no naha fiteny litorjika ny fiteny latina izay nasolo ny fiteny grika.
Izy koa no nanomboka nanokana toerana hitehirizana ireo tahirin-kevitry ny papa sady nanamboatra indray ireo lavabato anaty tany fandevenana ny maty.
(21050) Beck
Ny (21050) Beck dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1900084 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 489.106km (3.2717873 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 333.106km (2.2269761 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1665.1408272 andro (4.55890712444 taona). Ny anômalia elanelany dia 239.99538.. Ny fironany indray dia 12.86035 degre.
(11429) Demodokus
Ny (11429) Demodokus dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0315957 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 815.106km (5.4513936 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 765.106km (5.1174632 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 4437.0613934 andro (12.1480120285 taona). Ny anômalia elanelany dia 347.19820.. Ny fironany indray dia 17.05741 degre.
Uarini
-2.99°N, -65.10833°W
I Uarini dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20 px Amazonas, ao amin'i  Centro Amazonense,  Tefé.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 10.246,22 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 8.031.
Yinliu
39.9825°N, 117.39639°W
Yinliu dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tianjin ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 1007 mponina tamin'ny taona 2000.
(59054) 1998 UY5
Ny (59054) 1998 UY5 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2820608 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 487.106km (3.2582682 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 272.106km (1.8245924 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1479.8433010 andro (4.05159014648 taona). Ny anômalia elanelany dia 127.80809.. Ny fironany indray dia 5.77867 degre.
Oganda
vignette|291x291px|Sainan' i Oganda vignette|I Oganda eo anivon' i Afrika I Oganda dia firenena ao Afrika Atsinanana, manana velarana mirefy 241 038 km². I Kampala no renivohiny. Atao hoe Ogandey ny vahoakan' io firenena io. Tsy manana morontsiraka i Oganda, nefa ny antsasaky ny ny farihy Victoria (izay farihy lehibe indrindra aty Afrika) dia mandrakotra ny ao amin' ny tapany atsimo.
Lembalemba avo no mamorona ny vohon' ny tany, izay manana salan-kaambo 1 200 m. Ao andrefana no ahitana ny tangorom-bohitr' i Ruwenzori izay manana tampona any amin' ny 5 109 m. Manondraka an' i Oganda ny ony Nily (na Neily) sy ireo rantsany. Ny tapany atsimo dia anjakan' ny hivoka anirian-kazo fa ny afovoany sy ny andrefana kosa dia rakotra ala.
Vahoaka banto no maro anisa amin' ny mponina ao Oganda, nefa ahitana vahoaka nilôtika avy amin' ny lohasahan' ny ony Nily ihany koa ao. Monina ambanivohitra ny ampahany be amin' ny mponina. Kristiana ny ankamaroan' ny vahoaka ogandey.vignette|279x279px|Sarin-tanin' i OgandaMiankina be amin' ny fambolena sy ny fiompiana ny toekaren' i Oganda: anisan' ny volena any ny mangahazo sy ny kafe ary ny landihazo. Ny taozavabaventy dia miompana amin' ny fanodinana ny vokatry ny fambolena sy ny fiompiana ho sakafo. Manana otrik' angovo lehibe i Oganda noho ny fisian' ny riambe n' i  Owen eo amin' ny ony Nily. Zanatany britanika taloha i Oganda fa efa nahazo ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1962. Mpikambana ao amin' ny Commonwealth izy ary ny fiteny anglisy no fiteny ôfisialiny.
Ireo fanjakà-mpanjaka tany aloha
Nisy fitaovana vita amin’ ny vato tao amin’ ny tendro ihaonan' ny ony Congo sy Nily, aty aorian’ ny farihy Edward, vavolombelon’ ny fisian' ny olombelona voalohany tany amin’ ny 1 500 000 taona lasa. Tamin’ ny fiantombohan’ ny fanisan-taona iraisana dia nahasarika mpamboly banto sy mpiompy nilôtika ny faritry ny Farihy Lehibe. I Boinôrô (Buynoro) izay fanjakà-mpanjaka lehibe voalohany dia niorina tamin’ ny taonjato faha-15. Tamin’ ny fiafaran’ ny taonjato faha-17 dia nikorontana vokatry ny fisian’ ny ady maro ny fankana Boinôrô, ka nanambara ny fahaleovan-tenan' ny faritra nofeheziny ny governoran’ ny faritanin’ i Boganda (Buganda). Ity fanjakana vaovao ity, dia lasa nanana ny maha izy azy haingana tao amin’ ireo fanjakana manodidina azy. Na dia teo izany heriny izany dia tsy afaka nanjakazaka tanteraka tamin’ ireo fanjakana hafa, toy ny fanjakan' i Ankôle (Ankole) na Nkôle (Nkole) sy ny Tôrô (Toro), ny fanjakan' i Boganda.
Ny fanjanahan-tany britanika
Ireo mpahita tany britanika izay nitady ny loharanon’ i Nily no Eorôpeana voalohany niditra tao Oganda. Ny mpanjaka Mutesa I, izay nanjaka teo anelanelan’ ny taona 1852 sy 1884, dia nandray an’ i John Hanning Speke, avy eo nandray an' i Henry Morton Stanley izay nikasa ny hitory ny Filazantsara (na Evanjely) tao. Tamin’ ny taona 1879 no nahatongavan’ ny misiônera voalohany tao Boganda.
Tonga niaraka tamin’ ny fametrahana ny lalam-by tao Afrika Atsinanana ny Indiana hanamboatra azy izay niorim-ponenana mba hisahana raharaham-barotra rehefa vita ny lalam-by. Ny rafitra niainan’ i Boganda dia nitohy hatra aty aorian’ ny Ady Lehibe Faharoa.
Naongan' i Milton Obote ny mpanjaka
vignette|166x166px|Milton Obote, taona 1960. Tamin’ ny volana Mey 1966, mba hanamafisana ny fivangongoam-pahefana, dia nandefa ny tafika tao Boganda ka nanais otra tamin’ ny toerany ny mpanjaka i Milton Obote. Nanampy an’ i Milton Obote tamin’ izany ny lehiben’ ny etamazôro Idi Amin Dada, izay isan’ ny foko madinika silamo vitsy an’ isa ao avaratra-andrefana. Tamin’ ny taona 1967 i Milton Obote dia namoaka lalàmpanorenana vaovao, izay nanafoana ny fanjakà-mpanjaka sy nanorina fitondrana ananan’ ny filoham-pirenena fahefana lehibe ary nandidy ny fisian’ ny antoko pôlitika tokana.
Naongan' i Idi Amin Dada i Milton Obote
vignette|214x214px|Idi Amin Dada taona 1973. Tamin’ ny volana Janoary 1971 dia nanararaotra ny tsy maha eo an’ i Milton Obote i Idi Amin Dada ka naka ny fitondrana tamin’ ny fanonganam-panjakana. Nampitomboiny ny isan’ ny miaramila, nampanjakainy ny fampihorohoroana. Manodidina ny 200 000 ny olona matiny. Tamin’ ny taona 1972 dia noroahiny ny Aziatika miisa 100 000 any ho any (ny 50 000 dia Indô-Pakistaney). Tamin’ ny taona 1978 dia saika banky ropitra i Oganda ka niankin-doha tamin’ ny trosa nomen’ ireo firenena miozolmàna mpankasitraka an’ i Idi Amin Dada. Nitaky ny faritra ao Tanzania manamorona ny sisin-tany manasaraka an’ i Oganda amin’ io firenena io i Amin Dada ka naniraka ny tafika ogandey hanani-bohitra tamin’ ny volana Novambra 1978. Nahatonga an’ i Tanzania hiditra an-tsehatra amin’ ny ady izany. Nandositra tany Libia sy tany Arabia Saodita nahafatesany amin’ ny taona 2003 i Amin Dada. Nanamora ny fametrahana indray fitondrana sivily ny filoham-pirenena tanzaniana Julius Nyerere.
Voafidy ho filoham-pirenena i Milton Obote
Nitohy anefa ny korontana ka taorian’ ny fifandimbiasan’ ny filoham-pirenena telo (Amin Dada sy Yusuf Lule ary Godfrey Binaisa) vao tafaverina teo amin’ ny fitondrana indray i Milton Obote tamin’ ny fifidianana nandraisan’ ny antoko UPC anjara tamin’ ny volana Desambra 1980. Tamin’ ny taona 1981 dia niharan' ny famaizina mafy ny mpanohitra. Niisa 100 000 any ho any ny Ogandey maty novonoina sy matin’ ny mosary.
Roa loha ny mpanohitra an’ i Milton Obote, dia ireo miaramila mpanao vy very ny ainy (kômandô) tsy niala amin’ i Amin Dada tao Avaratra, sy ny National Resistance Army (NRA) tao Bangada Atsimo izay notarihin’ i Yoweri Museveni. Teo anivon’ ny tafik' i Oganda dia nisy fanoherana hafa.
Fanavaozana ara-pôlitika sy fanitsiana ara-toekarena
vignette|204x204px|Yoweri Museveni Tamin’ ny taona 1985 dia nanongam-panjakana ny jeneraly Tito Okello avy any Avaratra ka nahafaka an’ i Milton Obote izay nitady fialokalofana tany Zambia. Tamin’ ny volana Janoary 1986 dia nametraka ny mpitarika azy, Yoweri Museveni, ho filoham-pirenena ny NRA. Nanatanteraka fanitsiana lehibe tao Oganda ny fitodram-panjakana vaovao notarihin' i Yoweri Museveni. Nanampy azy ireo betsaka tamin’ ny famatsiam-bola ny fikambanana iraisam-pirenana maro. Ireo Aziatika voaroka tamin’ ny taona 1972 dia nasainy hiverina any Oganda indray. Nametraka ny firaisam-pirenena tsy anavahana foko tao amin’ ny fitondram-panjakana i Yoweri Museveni, nefa nanohitra ny fisian’ ny antoko maro.
Lany ho filoham-pirenena i Yoweri Museveni
Lany ho filoham-pirenen’ i Oganda i Yoweri Museveni tamin’ ny tamin’ ny taona 1996. Nihatsara ny toekarena. Nisy koa ny fahombiazana teo amin’ ny lafiny ara-diplômasia. Izany rehetra izany dia nahatonga an’ i Oganda ho isan’ ireo firenena filamatra tao amin’ ny faritry ny Farihy Lehibe sy Afrika Atsinanana.
Saint-Paër
49.5172°N, 0.88°W
Oganda
Lany ho filoham-pirenena i Yoweri Museveni
Nisedra olana ny fitondram-panjakana ogandey. Tao avaratra mantsy dia niatrika ny mpiady anaty akata ao amin’ ny Lord’s Resistance Army (LRA) (tarihin’ i Joseph Kony), izay fikambanana ara-pôlitika sy ara-tafika mifagaro fivavahana, ny fitondram-panjakana. Tsy mbola nisy ny famaritana ny fomban’ ny fanjakana ogandey na ho firenena tokana tsy mivaky (onitarisma) na ho fikambanam-panjakana isam-paritra maro mizaka tena (federalisma).
Saint-Paër
I Saint-Paër dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rouen, ao amin'ny departemantan'i Seine-Maritime, ao amin'ny faritr'i Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 76631. I Valère His no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Seine-Austreberthe
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Paër dia 1222 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 7 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 126 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.5172° ary 0.88° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Oganda
Ny fidirana an-tsehatry ny miaramila tany Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
Tamin' ny faramparan' ireo taona 1990 dia nanampy an’ i Laurent-Désiré Kabila amin’ ny fakana ny fitondrana i Oganda sy i Roanda (notarihin’ i Paul Kagame) amin’ ny fanoherana ny fitondran’ i Mobutu ao Zaira (Repoblika Demôkratikan' i Kôngô) tamin’ ny volana Mey 1997. Nanomboka tamin’ ny volana Aogositra 1998 anefa dia nivadika indray ny raharaha satria nanohana ny fikomiana nanoherana ny fitondran’ i Laurent-Désiré Kabila ny andian-tafika avy any Oganda sy Roanda. Taty aoriana, teo anelanelan’ ny taona 1999 sy 2000, dia nifanandrina niady koa i Roanda sy i Oganda tao Kisangani ao amin’ ny tapany avaratry ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô. Nohelohin’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena ny mpitondra tao Oganda noho ny nitsabahany tany amin’ ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô, ka nihevitra ny hampitsahatra ny ady izay sady mandany vola no tsy nankasitrahin’ ny vahoaka. Tamin’ ny volana marsa 2003 no nandaozan’ ny andiany farany amin’ ny tafika ogandey ny Repoblika Demôkratikan’ i Kôngô.
Fihenjanan' ny fitondrana sy fiharatsian' ny fandriam-pahalemana
Lany indray ho filoham-pirenena tamin’ny 69,3 %n’ ny vato manan-kery i Yoweri Museveni tamin’ ny volana Marsa 2001. Niatrika fanoherana izay nitombo hatrany tao amin’ ny RRM ny filoham-pirenena ogandey. Ny ampahan’ io antoko io dia nitaky ny fisokafan’ ny sehatra pôlitika amin’ ny antoko maro sy ny fiadiana mahomby amin’ ny kolikoly. Noteren’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena hampanjaka ny demôkrasia ny fitondran’ i Yoweri Museveni ka nampandany tamin’ ny alalan’ ny fitsapan-kevi-bahoaka tamin’ ny volana Jolay 2005 ny famelana indray ny fisian’ ny antoko pôlitika maro. Ho setrin’ izany anefa dia nampanitsiany ny lalàmpanorenana mba hahafahany mirotsaka ho fidina fanintelony.
Fahalanian' i Yoweri Museveni mifanesy sy fangejana ny fanoherana
Lany indray tamin’ ny 59,3 %n’ ny vato i Yoweri Museveni tamin’ ny fifidianana natao tamin’ ny volana Febroary 2006. Tamin’ izay dia 37,4 %n’ ny vato no azon’ i Kizza Besigye izay nirotsaka avy ao amin’ ny Forum for Democratic Change (FDC). Indimy lany ho filoham-pirenena i Yoweri Museveni: tamin’ ny 1996, 2001, 2006, 2011 ary 2016. Izany fahalaniany izany dia amin’ ny fihodinana voalohany avokoa, nefa maro ny miahiahy ny fisian’ ny hala-bato. Nanambara indray ny hanova lalàmpanorenana tamin' ny taona 2017 i Yoweri Museveni mba hanafoanany ny famerana ho 75 ny taona be indrindra ahafaha-milatsaka ho filoham-pirenena.
Jeografian' i Oganda
vignette|209x209px|Sarintany maneho ny farirta ao Oganda
Ny vohon' ny tany sy ny rano
vignette|Ny tendrombohitra Ruwenzori Manana velaran-tany mirefy 241 038 km² i Oganda. Any amin’ ny 1 200 m ny salan-kaambo misy azy noho izy firenena be lembalemba avo, eo anelanelan’ ny sampana roan’ny Rift Valley. Mitomandavana ao andrefana ny tangoron-tendrombohitr' i Ruwenzori izay manana ny tendrony avo indrindra mirefy 4 321 m.
Mandrakotra ny 15 %n’ ny velaran-tanin’ i Oganda ireo farihy ao aminy. Ao Oganda ny antsasaky ny velaran’ ny farihy Victoria. Hita ao Oganda koa ny farihy Kyoga sy ny farihy George, izay mandefa ny ranony ao amin’ ny ony Nily. Mamatsy rao ny farihy Edward, izay mamatsy koa ny farihy Albert, ny farihy George. Avy amin’ ity farihy farany ity ny ony Nily-Albert no manavasava an’ i Oganda hatrany Sodàna.
Ny toetany
Manana toetany mafana sy mando nefa mangatsiatsiaka vokatry ny toerana avo misy azy i Oganda noho izy andalovan’ ny fehiben-tany. Miovaova eo anelanelan’ny 15,6 °C sy 29,4 °C ny hafanana ao amin’io firenena io. 20 °C ny sala-maripana any amin’ny faritra atsimo, ny any avaratra kosa dia 33 °C. Ny rotsak’ orana isan-taona dia eo anelanelan’ny 760 mm ao avaratra andrefana sy 1 520 mm ao akaikin’ny farihy Victoria (eo anelanelan’ny volana Marsa sy Jona, ary eo anelanelan’ny volana Novambra sy Desambra). Ny ao Gulu, any amin’ny 120 km atsimon’ny sisin-tany manasaraka amin’i Sodàna Atsimo, dia maina dia maina ny eo anelanelan’ny volana Novambra sy Febroary raha ampitahaina amin’ny fotona sisa amin’ny taona. Ny faritr’i Karamoja ao avaratra atsinanana no maina indrindra sady matetika ianjadian’ny hain-tany.
Ny biby sy ny zavamaniry
vignette|188x188px|Gôrila Ny hivoka misy hazo maniry dia be velarana indrindra any amin’ny faritra atsimo ao Oganda, ny faritra afovoany sy andrefana dia rakotry ny ala mahalana sy ny ala tsy mbola nisy nikasika eny amin’ny tany avo ao Ruwenzori.
Maro ny karazam-biby miaina ao Oganda. Ny sasany amin’izy ireo dia arovana ao amin’ny valan-javaboarim-pirenena. Ny rajako simpanje sy ny gôrili n-tendrombohitra dia miaina anaty ala fa ny elefanta kosa, ny tokantandroka, ny biby miendrika osy (fr. : cervidés), ny liona ary ny leôparda dia miaina ao amin’ny hivoka.
Ny mponina
Ny mponina ao Oganda dia niisa 24 200 000 tamin’ny taona 2002. Niisa 31 400 000 izy ireo tamin’ny taona 2008 ary manana hakitroka 157,1 mp/km². Niisa 38 000 000 izy ireo tamin' ny taona 2016. Ny taham-pahafatesan’ny zaza dia 66 ‰. Ny salam-pahaveloman' ny olona ao dia 52 taona.
Mizara ho vondrona ara-piteny sy ara-kolontsaina roa lehibe ny mponin’ i Oganda. Ao ny Banto, izay mahatratra roa ampahatelon’ny mponina sy monina ao amin’ny tapany atsimo ao Oganda (ny Baganda, ny Baniankôle, ny Babiôrô ary ny Tôrô), sy ny mponina nilôtika izay monina ao avaratra (ny Akôly na Asôly, ny Karamônjônga ary ny Langô), ary ireo mpitsoa-ponenana roandey sy sodaney ary kôngôley.
Ny toekarena
Ny pôlitika ara-toekarena nataon’ ny filoha Yoweri Museveni, izay nahomby vokatry ny fahatsaran’ ny toetany tamin’ ny fiandohan’ ireo taona 1990, dia nahafahana nanatsara ny toekaren’ i Oganda. Izany dia niantsoan’ ireo firenena tandrefana azy ho filamatra. Ny taham-pitomboan’ ny toekarena dia niakatra 10 %, ary fiakatry ny vidim-piainana kosa dia 3 %. Izany ezaka izany anefa tsy nanala an’ i Oganda tsy ho isan’ ny firenena mahantra satria ny PNB dia 6,9 lavitrisa $ tamin’ ny taona 2004, izany hoe 300 $ ny salam-pidiram-bola isan' olona.
Fambolena sy fiompiana
Ny landihazo sy ny kafe no voly fanondrana sady misahana ny 90 %n’ ny vola miditra amin’ ny alalan’ ny fanondranana entana isan-taona. Isan’ ireo firenena mpanondrana kafe be indrindra maneran-tany koa izy izay laharana faha-11 maneran-tany ary laharana faha-2 manerana an’ i Afrika tamin’ ny taona 2010 (ao aorian’ i Etiôpia). Laharana faha-2 manerana an’ i Afrika koa izy amin’ ny famokarana dite manaraka an’ i Kenia. Mamokatra fary sy landihazo (na hasy) ary vomanga koa i Oganda. vignette|208x208px|Mpiompy ondry Karamojong ao avaratra atsinanan'i Oganda Ny biby fiompin’ ny Ogandey dia ahitana akoho amam-borona miisa 19 000 000 sy omby miisa 7 000 000 ary osy miisa 8 000 000 ary ondry miisa 1 600 000.
Harena an-kibon' ny tany ary taozavatra
Ny taozava-baventy izay mivangongo ao amin’ ny toerana voafaritry ny telolafy Jinja-Kampala-Toroo dia mifantoka indrindra amin’ ny famokarana zava-pihinana avy amin’ ny fambolena. Tamin’ ny taona 2003 dia ny 7,6 %n’ ny mponina afaka miasa no nisahana izany.
Ny famokarana kitay dia any amin’ ny 15 000 000 m³ ka ny 85 % dia ampiasaina amin’ ny fadrahoana sakafo. Ny hazo fanaovam-panaka sy fanorenana aondrana any ivelany dia ny akazo.
Fanondranana sy fanafarana entana
Ny mizana ara-barotra dia mitontongana any amin’ ny trosa. Ny vokatra fanondrana voalohany dia ny kafe. Manondrana landihazo sy dite maro koa i Oganda. Avy any amin’ ireo firenena mandroso ny ankamaroan’ ny entana hafaran’ i Oganda, ka isan’ izany ny lamba sy ny entana momba ny tao vy ary ny kojakoja momba ny fitaovam-pitaterana. I Kenia, i Etazonia, i Britaina Lehibe ary i Alemaina onmpiara-miombona antoka ara-barotra amin’ i Oganda.
Fitaterana
vignette|Fiaramanidina ao amin'ny Uganda Airlines Vakivakin’ ny arabe mirefy 8 000 km sy lalan-kely mirefy 22 100 km i Oganda. Mirefy 259 km ny lalam-by izay mampitohy an’ i Oganda amin’ i Kenia mankany amin’ ny Ranomasimbe Indiana. Misy sambo maro mivoivoy eny amin’ ny farihy Victoria sy miantoka ny fifandraisana amin’ ireo seranan-tsambon’ i Kenia sy i Tanzania. Ny orinasam-pirenena misahana ny fitaterana ana habakabaka dia ny Uganda Airlines izay manala fahasahiranana ny ao Entebbe indrindra. Tamin’ ny taona 1997 dia namorona pasipaoro (fahazoan-dalana) iraisana ho an’ ny mponin’ izy ireo i Oganda sy i Kenia ary i Tanzania mba hampandrosoana ny fampiraisana ny toekarena ao amin' ny faritry ny Farihy Lehibe izay nokendrena ho tanteraka tamin’ ny taona 2000. vignette|186x186px|Olona telo mitaingina boda-boda Mampiavaka an' i Oganda ny fitaterana amin' ny alalan' ny môtô nohalavaina atao hoe boda-boda.
Jereo koa
Momba an' i Oganda Firenena ao Afrika:
Kôntinenta eto an-tany
Magazine, Arkansas
Magazine, Arkansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Arkansas, ao Etazonia. 72943.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 35.1516666667 ary -93.8077777778. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Offoy, Oise
49.6972°N, 2.0383°W
I Offoy dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Beauvais, ao amin'ny departemantan'i Oise, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 60472. I Danièle Allart no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Picardie Verte
Jeografia
Ny isam-ponin'i Offoy dia 77 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 113 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 182 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.6972° ary 2.0383° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Borja Valero
Borja Valero dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 12 Janoary 1985 tao Madrid
Anna Paulson
Anna Paulson dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Soeda teraka ny 29 Febroary 1984
Buckhannon, West Virginia
Buckhannon, West Virginia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i West Virginia, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 26201..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 38.9891666667 ary -80.2241666667. Ny faritr'ora dia GMT -5.
(130134) 1999 XR135
Ny (130134) 1999 XR135 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.