cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lumeau
I Lumeau dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Châteaudun, ao amin'ny departemantan'i Eure-et-Loir, ao amin'ny faritr'i Centre-Val de Loire, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 28221. I Charlie Peillon no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Beauce d'Orgères
Jeografia
Ny isam-ponin'i Lumeau dia 187 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 120 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 134 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.1167° ary 1.7864° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Stéphane Mony
Stéphane Mony dia mpanao politika, injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 14 Febroary 1800 tao Paris ary maty ny 10 Martsa 1884
Lynde
50.7125°N, 2.4203°W
Parafield Gardens
-34.78254°N, 138.61077°W
Lynde
I Lynde dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Dunkerque, ao amin'ny departemantan'i Nord, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 59366. I Jacques Hermant no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i l'Houtland
Parafield Gardens
Parafield Gardens dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Aostralia Atsimo ao Aostralia.
Lynde
Jeografia
Ny isam-ponin'i Lynde dia 591 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 34 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 72 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.7125° ary 2.4203° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Parafield Gardens
Jeografia
Ny isam-ponina dia 15317 mponina tamin'ny taona 2017.
Andrei Prepeliță
Andrei Prepeliță dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Romania teraka ny 8 Desambra 1985
Nicolás Lodeiro
Nicolás Lodeiro dia mpilalao baolina kitra teraka ny 21 Martsa 1989
Forcelles-sous-Gugney
48.3983°N, 6.0789°W
Jeografia
Ny isam-ponin'i Forcelles-sous-Gugney dia 94 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 292 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 451 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.3983° ary 6.0789° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Magny-la-Ville
47.4825°N, 4.4297°W
I Magny-la-Ville dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Montbard, ao amin'ny departemantan'i Côte-d'Or, ao amin'ny faritr'i Bourgogne-Franche-Comté, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 21365. I Eugène Gobelet no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Jeografia
Ny isam-ponin'i Magny-la-Ville dia 83 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 300 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 431 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.4825° ary 4.4297° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Makoti, North Dakota
47.96139°N, -101.80528°W
Makoti, North Dakota dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i North Dakota, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 58756..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 47.9613888889 ary -101.805277778. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Gary Greenstein
Gary Greenstein dia mpitsabo nify
Yakov Protazanov
Yakov Protazanov dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Firaisan'ny Repoblika Sosialista Sovietika teraka ny 4 Febroary 1881 tao Moskva ary maty ny 8 Aogositra 1945 tao Moskva
Bettina Wiegmann
Bettina Wiegmann dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 7 Oktobra 1971
Severiano de Almeida
I Severiano de Almeida dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20px Rio Grande do Sul, ao amin'i  Noroeste Rio-Grandense,  Erechim.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 167,615 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 3.907 tamin'ny taona  2007 ; manome ny hakitroka  23 31. Ny laharam-pehintaniny dia 27° 25' 58S ary ny laharan-jarahasiny dia  27° 25' 58W.
Montagnac-d'Auberoche
45.1875°N, 0.9564°W
Mandan, North Dakota
46.82889°N, -100.89111°W
Montagnac-d'Auberoche
Jeografia
Ny isam-ponin'i Montagnac-d'Auberoche dia 135 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 128 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 255 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.1875° ary 0.9564° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Mandan, North Dakota
Mandan, North Dakota dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i North Dakota, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 58554..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 46.8288888889 ary -100.891111111. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Barcelonne
44.8694°N, 5.0511°W
I Barcelonne dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Valence, ao amin'ny departemantan'i Drôme, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 26024. I Elisabeth Vial no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Jeografia
Ny isam-ponin'i Barcelonne dia 359 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 233 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 617 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.8694° ary 5.0511° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(76875) 2000 YT32
Ny (76875) 2000 YT32 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1984197 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 400.106km (2.6779831 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 267.106km (1.7912077 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1220.1037719 andro (3.34046207228 taona). Ny anômalia elanelany dia 225.80149.. Ny fironany indray dia 2.98359 degre.
Tres Arroyos
-38.37394°N, -60.27978°W
Jeografia
Ny isam-ponina dia 47136 mponina tamin'ny taona 2015.
Antemoro
vignette|326x326px|Vehivavy manapatapaka taratasy antemoro ao Ambalavao. Ny Antemoro na Antaimoro na Temoro na Taimoro dia vondrom-poko ao amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara, ao amin' ny faritra Vatovavy-Fitovinany ao amin' ny faritanin' i Fianarantsoa, eo anelanelan' i Manakara sy Farafangana no faritra tena onenany. Nampalaza ny foko antemoro teo amin' ny tantara ny fanoratana ny Sorabe, ny famakiana ny sora-kintana (fanandroana), fandravonana ny disadisa nisy tamin' ny foko sasany tany amin' ny tapany atsimon' i Madagasikara. Eo anelanelan' i Namorona sy Manampatrana no faritra onenany. Niisa 500 000 any ho any ny Antemoro tamin' ny taona 2013 .vignette|Ny fitsinjaran' ny vondrom-poko eto Madagasikara
Couvrelles
49.3389°N, 3.4886°W
Preuilly-la-Ville
Jeografia
Ny isam-ponin'i Preuilly-la-Ville dia 167 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2009. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 67 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 117 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.6975° ary 0.9689° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Sasàna
I Sasàna no mpanorina ny fianakavia-mpanjaka (dinastia) sasanida tamin'ny faramparan'ny taonjato faha-3n araka ny tantara mifangaro fedrà persana. Tsy mazava ny rohim-pihavanan'ireo Sasanida voalohany (Sasàna, Papàka, Ardasira I ary Sapora I) ka sarotra ny manatsoaka hevitra raikitra.
Araka ny lovantsofina dia mpisorona tao amin'ny tempolin'i Anahita teo akaikin'i Persepolisy taloha i Sasàna. Ny vadiny atao hoe Ram-behista dia zanaky ny mpanjaka tao amin'ny fianakavia-mpanjakan'ny Bazrangy, ka isan'izany i Gôzira mpanjakan'i Istakra, izay tompoiny.
Antemoro
Ny foko antemoro atao hoe Anakara sy Antalaotra dia milaza fa taranaka mpiavy avy any Arabia sy Persia, nefa toa avy any Sômalia (ny foko atao hoe Dira, zana-pokon' ny Sômaly) rehefa dinihina ny fototarazony, ary misy ampahany avy ao amin' ny Soahily monina amin' ny morontsiraka atsinanan' i Afrika. Araka ny lovantsofina dia avy tamin' ny mpanjanaka tonga avy any Sômalia tamin' ny taonjato faha-15 na faha-16 izy ireo. Rehefa tonga teto Madagasikara ireo mpanjanaka ireo dia nanova finoana ny Antemoro ho silamo; tsy ela dia navelan' izy ireo izany fivavahana vaovao izany noho ny finoana nentim-paharazana sy ny fanao mifandray amin' ny fanajana ny razana, na dia mbola ao anatin' ny fomba amam-panao aza ny sisa amin' ny finoana silamo toy ny fandrarana ny fihinanana hena kisoa. Tamin' ny taonjato faha-16 dia nisy fanjakana antemoro niorina, nisolo ny fahefan' ny Zafiraminia teo aloha, izay taranaky ny tantsambo ihany koa.
Sasàna
Tamin'ny andronan'ny zanany lahy atao hoe Papàka no azo lazaina fa nanomboka ny foanapahan'ny dinastia sasanida; izay avy ao afovoan'ny tany persiana akaikin'i Siraza ao Farsa. Na dia izany aza dia ny "andriamanjaka Sasàna" no voatondro ho mpanorina ny dinastia sasanida araka ny sora-tsokitra ao Naqsh-e Rostam, izay lahatsoratra natao ho fanomezam-boninahitra ny mpanjaka Sapora I zafikeliny.
Antemoro
201x201px|[[Taratasy antemoro|thumb]]
Ny anaran' io foko io dia avy amin' ny teny hoe "morona". Araka ny lovantsofina dia manana fiaviana arabo ny Antemoro. Avy amin' ny anaran' io foko io no niavian' ny anaran' ny taratasy antemoro izay ampiasaina amin' ny fanaingoana. Ny razan' ny Antemoro no nitondra ny sorabe voalohany teto Madagasikara. Ramakararo no mpanjaka voalohany tao izay nipetraka tao Ivato, ka antsoina hoe Fenovola ny lapany. Anisan' ny Antemoro nalaza ireo nohafaran' Andrianampoinimerina ho lasa mpanolo-tsainany sy nampianatra an-dRadama I.
Couvrelles
I Couvrelles dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Soissons, ao amin'ny departemantan'i Aisne, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 02230. I Daniel Dumont no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Val de l'Aisne
Antemoro
Tsy ela dia nanjary nalaza ny maha ombiasa sy mpanandro mahery vaika ny Antemoro, noho izy ireo nanao ampihimamba ny fahalalana ny sorabe, izay mampiasa ny soratra arabo hanoratana ny teny malagasy. Nifindra monina nanerana ny Nosy ny ombiasy antemoro, ary tany no nanaovany ny fahaizany ho an'ny fiarahamonina teo an-toerana, nanoro hevitra ny mpanjaka, ary nanangana fanjakana vaovao mihitsy aza. Ity fihetsehan' ny Antemoro ity sy ny famoronana tambazotran' ireo mpanolotsaina ara-panahy matanjaka manerana ny Nosy dia noheverina ho fanerena ny fahatsiarovan-tena eo amin' ny Malagasy amin' ireo vondrom-piarahamonina mihoatra ny azy ary niteraka fahatsapana ny maha-malagasy iraisana. Rava ny fanjakan' ny Antemoro tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-19 taorian' ny fikomian' ny Antemoro olon-tsotra nanohitra ny sarangan' ny andriana.
Couvrelles
Jeografia
Ny isam-ponin'i Couvrelles dia 189 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 51 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 171 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.3389° ary 3.4886° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Antemoro
Ankehitriny ny Antemoro dia mbola mivondrona manodidina ny morontsiraka atsimo-tsinanana, mamboly vary sy kafe, mamokatra sira, ary manamboatra ody. Matetika ny Antemoro no mandao ny tanindrazany mandritra ny enim-bolana ka hatramin' ny folo volana ao anatin' ny taona na mihoatra mba hiasa ho toy ny ombiasy manolotra ody sy sikidy ary asa masina hafa. Saika misy ombiasy avokoa ny tanàna rehetra eto Madagasikara, ary maro no ammin' izy ireo no Antemoro mihitsy na efa nankany amin' ny tanindrazan' ny Antemoro mba hahazo fiofanana. Loharanom-bola lehibe iray hafa koa ny famokarana ny taratasy antemoro, taratasy ipetahan' voninkazo izay niraketana ny fahalalana miafina amin’ ny alalan’ ny sorabe, satria mazàna amidy amin’ ny mpizaha tany sy aondrana any ivelany io taratasy io.
Ny maha izy azy ny Antemoro
Any amin’ ny morontsiraka atsimo-atsinanana no misy azy ireo, indrindra eo anelanelan’ i Manakara sy Farafangana. Ny Antemoro dia taranaky ny Silamo izay nanorim-ponenana teto Madagasikara tamin’ ny taonjato faha-14 ary nanambady ny mponina tao an-toerana. Tamin' ny taona 2013 dia tombanana ho 500 000 ny isan' ny Antemoro. Na dia misy aza ny filazana mampifandray azy ireo amin' i Arabia, misy ireo manam-pahaizana hafa milaza fa ireo olona ireo dia azo inoana fa mifandray amin' ny vondrona avy any amin' ny morontsiraka soahily.
Teo anelanelan' ny taonjato faha-12 sy faha-14 no nonina tao amin' ny morontsiraka atsimo-atsinanana ny Antemoro. Mety nonina tao amin' ny faritra Iharana izy ireo alohan' ny hanorenany fonenana aty atsimotsimo kokoa.
Maro ireo sarangam-poko ao amin' ny vondrom-poko antemoro. Ao ny Anteony tonga voalohany tao Matitanana, ao Vohipeno. Ao ny Antalaotra, tonga taty aoriana, nefa malaza amin' ny Sorabe sy ny fahaizany misikidy sy manandro (ny tena mamiratra dia ny Anakara), araka ny lovantsofina, izay voatery nandositra ny lapan' ny soltàna avy any Arabia Saodita fahaizay noho ny fananany fiaviana jiosy. Ao koa ny Ampanabaka izay tsy iza fa ny sarambaben' olona maro anisa.
Tsy tahaka ny foko malagasy hafa ny Antemoro izay nahay diplômasia. Andriamahazonoro, izay Antemoro-Anakara, dia mpanolotsaina manokan' ny mpanjaka merina Andrianampoinimerina sy Radama I, ka anisan' ireo iraka malagasy voalohany nankany London tamin' ny andron' ny mpanjaka britanika William IV.
Faha mpanjaka
Ny Antemoro isan' ireo mponina tonga vao haingana kokoa teto amin' ny nosy Madagasikara. Avy amin' ireo tantsambo mozilmana izy ireo izay heverina fa tonga tany amin’ ny morontsiraka atsimo-atsinanana tokony ho tamin’ ny taona 1500 tany ho any. Efa nisy sambo nitondra Mozilmana mpanjanaka tany amin’ ny morontsirak’ i Madagasikara taloha, saingy tamin’ io fotoana io no nitombo be ny fahatongavan’ izy ireo. Rehefa tonga izy ireo dia nifangaro tamin' ny foko malagasy maro hafa, anisan' izany ny Zafiraminia, izay nilaza fa avy any Maka (na Meka, any Arabia) nandalo an' i Afrika Atsinanana, na dia misy manam-pahaizana aza milaza fa tany Sumatra no niandohan' ny Zafiraminia ary lasa nanana toerana ambony teo amin' ny fiarahamonina malagasy noho ny fahalalana sy ny fahaiza-manao nentiny avy any ampitan-dranomasina, ary nanana ny zo manokana ahafahany manao sorona biby ho an' ny razana (izany zo izany no atao hoe sombily), izay fombafomba manan-danja eo amin' ny fiarahamonina malagasy. Ny lovantsofina am-bava sy an-tsoratry ny Antemoro dia mamaritra ny fanirian' izy ireo hiantoka ny fanambadiana eo amin' ny foko antemoro roa, saingy nolavin' ny Zafiraminia izany ezaka izany. Nipoitra ny fifandonana teo amin’ ny roa tonta ho amin’ ny fahamboniana, izay lazain’ ny anganon' ny foko malagasy hafa ho ady teo amin' ny rapeton' olona roa. Nivoatra ny fifandirana rehefa tonga ireo Arabo hafa mpanjanaka ary niray hina tamin' ireo vao tonga izay lasa Antemoro ihany koa.
Manodidina ny taona 1550 teo ho eo dia toa tonga amin’ ny kihon-dalana ny fifandonana izay nihabetsaka tamin’ ny niakaran’ ny fianakavian’ andriana Zafikasimambo teo amin’ ny fitondrana tao Matitana taorian’ ny fanambadian’ ny loham-pianakaviana tamina vehivavy iray teo an-toerana. Ny soratra mirakitra tantara dia mampifamatotra ny firafitry ny loham-pianakaviana Zafikasimambobe amin’ ny andriana anteony Ramarohala, izay efa nanorim-ponenana tao, fara fahakeliny, taranaka telo talohan’ izay. Ny loharanon-tantara hafa anefa dia manamafy fa ny tetiarana voalaza ao amin' ireo lahatsoratra ireo dia tsy marina, ary ny fianakavian' i Zafikazimambo dia vao tonga tsy ela, ary noho izany dia tsy nisy firazanan' ny andriana teo an-toerana. Raha ny tokony ho izy, ireo lahatsoratra ireo dia milaza fa naharitra taranaka telo ny Antemoro mba hidirana am-pahombiazana ao amin' ny fiarahamonina amin' ny alalan' ny fanambadiana sy fomba hafa, ary koa maneho ny fahatsiarovan-tena teo amin' ny Antemoro ny maha zava-dehibe ny fomban-drazana eo an-toerana ary ny filan' izy ireo toerana. Rehefa niakatra teo amin' ny fitondrana ny fokon' i Zafikazimambo, dia nandray ny tombontsoa ara-pivavahana nananan' ny fokon' ny Zafiraminia teo aloha ary nametraka ny tenany ho ombiasy voalohany nanao fanandroana sy mpanoratra sorabe; niala matetika ny tanindrazana antemoro izy ireo mba hanolotra ny asan' izy amin' ny foko na fanjakana hafa raha ilaina. Ireo ombiasy ireo ihany koa dia nampiofana matetika ny mpitarika ara-panahy avy amin' ny foko hafa, ka izany dia nanamafy ny maha-lehibe ny ombiasa avy any Matitana amin' ny maha-tompon' ny fahalalana ara-panahy azy sy ireo ivelan' ny fokony izay te hianatra na hanaparitaka izany. Nampiasa ny zony amin' ny fanaovana sombily ny Zafikasimambo mba hamolavolany sy hifehezany bebe kokoa ny hetsika ara-pôlitika sy ara-toekarena tao amin' ny faritra misy azy. Mba hampitsaharana ny ady amin' ny Zafiraminia dia novonoin' izy ireo araka izay azo atao ny lehilahy tao amin' ilay foko ary nafindrany tany amin' ny faritra voaaro ny vehivavy sy ny ankizy. Tamin’ izany no nanorenan’ izy ireo ny Fanjakana Antemoro matanjaka voalohany. Tsy fahita firy izy ireo eo amin’ ny foko malagasy izay vao tonga nahavita nanangana ny fanjakany tao anatin’ ny fotoana fohy taorian’ ny nigadonany teto amin’ ny Nosy.
Tamin' ny fotoana nitarihan' ny Antemoro Zafikasimambo dia nihena be ny fahalalahan' ny sarambabem-bahoaka ary lasa fototry ny fiainana ara-tsôsialy sy ara-pôlitika ny fivavahana. Ny fifandirana teo amin’ ny andriana antemoro sy zafiraminia sy ny fitondran' ny Zafikasimambo vokatr’ izany dia nametraka fomba fifindra-monina avy amin’ iny faritry ny Nosy iny. Tsy toy ny ankabeazan' ny Malagasy izay miezaka ny hiverina any amin' ny tanindrazany, amin' ny ankapobeny, ny Antemoro tany am-boalohany, izay tsy nahatsapa antso toy izany mba hijanonana amin' ny faritra iray. Vokany, nivezivezy be ny ombiasy antemoro, ny sasany nifindrafindra toerana ary ny sasany nanorim-ponenana maharitra eny amin’ ny lapan’ ny mpanjaka sy any an-toeran-kafa. Ny fahalalany manjavozavo momba ny soratra, ny fitsaboana, ny teknôlôjia ary ny sehatra hafa dia samy nametraka ny lazany ho mpanolotsaina tena ilaina ho an' ny andriana sy ny olon-tsotra, ary nanenika ny Nosy ny mpanandro izay namolavola ny fiainana andavanandro. Ny ombiasian' i Matitana, araka ny voalazan' ny mpahay tantara Bethwell Ogot, ny tambajotran' ny ombiasa antemoro dia tsy nitsahatra ny mandehandeha ka tena zava-dehibe tamin' ny fanovana ny fiarahamonina teto Madagasikara avy amin' ny fitambaran' ny foko eto amin' ny Nosy ho any amin' ny vondrom-piarahamonina mijery ivelany manana fahatsiarovan-tena bebe kokoa amin' ny hafa, mitarika ho amin' ny fanitarana ny faritra ho lehibe kokoa, ho fanjakana sarodrafitra kokoa. Fanampin' izany, ny lovantsofina am-bava dia milaza fa mety nanana razambe nifindra monina niala tamin' ny tanin' ny Antemoro ny mpitondra teo amin' ny Merina sy Tanala ary Antanosy.
Tany am-piandohan' ny taonjato faha-18 dia efa lasa mpanondrana vary sy andevo lehibe ny Antemoro. Nandritra ny taompolo 1700 dia nifandona tamin' Ikongo-Tanala ny Antemoro ka niafara tamin’ ny fanafihana ny Tanala tany amin’ ny lemaky ny morontsiraka atsinanana. Fotoana fohy taorian’ izay, dia nisy lehiben’ ny Antemoro antsoina hoe Andriamamohotra nanangana firaisankina sy fifandraisana tamin' ny mpanjaka nitondra an' Imerina, Andrianampoinimerina, mba hamerenana indray ny fihavanana.
Ny fizaràn' ny Antemoro ho foko maro
Mizara foko maro ny Antemoro, dia ny Anteony, ny Antalaotra-Anakara, ny Onjatsy, ny Ampanabaka, ny Tsaramody, ny Vakimandriandry, ny Antevato ary ny Antevolo.
Ny Anteony
Ny Anteony no sarangan' ny andriana, izay milaza fa Arabo silamo avy any Maka any Arabia i Ramakararo razambeny, izay nanorina ny Fanjakana Antemoro. Teo amin' ny Antemoro dia ny Anteony ihany no tena andriana nakana ny mpanjaka (ampanjaka, Ndrianony). Ny mpanjaka Tanala maro dia manam-piaviana anteony. Nonina tao Ivato ny mpanjakan' ny Antemoro izay avy amin' ny Anteony. Ny Anteony ihany no manana zo handatsa-dra ny biby hatao sorona na hohanina, izany no atao hoe "sombily". Ny lehilahy anteony dia nahazo nanambady vehivavy avy amin' ny foko antemoro hafa fa ny lehilahy avy amin' ny foko antemoro hafa kosa tsy nahazo nanambady vehivavy anteony. Taorian' ny fitroaran' ny Ampanabaka (taona 1883 sy 1894) sy ny Onjatsy (taona 1883 syy 1884) anefa dia niova izany toe-javatra izany, na momba ny sombily na momba ny fifanambadiana na momba ny fandaminana ny fitondrana.
Mizara ho zana-poko (na firazanana) efatra ny Anteony, dia:
Ny Antalaotra-Anakara
Ny Antalaotra-Anakara dia tarana-dRamalitavaratra (Ali Tawarat) sy Andriantsimeto Ranaha izay niaraka tamin-dRamakararo. Izy ireo no tompon' ny fanandroana sy ny filazana ny zavatra ho avy. Mizara ho zana-poko (na firazanana) efatra ny Antalaotra-Anakara, dia:
Ny Onjatsy
Ny Onjatsy dia ao amin' ny morona tsimon' i Matitana, mpihavana amin' ny Anjoaty any avaratra-adrefana amin' i Madagasikara sy ny Onjatsy any avaratra-atsinanana (indrindra any Vohimaro) sy any amin' ny Sakalava. Araka ny lovantsofina dia efa talohan-dRamakararo sy Ramalitavaratra ary Andriantsimeto Ranaha no nahatongavan' ny razambeny tao amin' ny faritra misy ny Antemoro, nefa nanaiky ho vahoakan-dRamakararo ny Onjatsy. Nikomy tamin' ny Anteony anefa ny Onjatsy taty aoriana, tamin' ny taona 1881-1884 ka lasa foko nanana ny sombiliny manokana.
Ny Ampanabaka
Mizara zana-poko na firazanana maro ny Ampanabaka, dia:
Ny Tsaramody sy ny Vakimandriandry
Ny Tsaramody sy ny Vakimandriandry dia foko antemoro izay anisan' ny olon-tsotra, nandositra avy tamin' ny foko hafa tsy antemoro. Nanana ny fizakan-tenany ara-pôlitika izy ireo.
Ny Antevolo
Ny Antevolo dia foko antemoro niharan' ny fanilikilihana sy ny fanambaniana mahatsiravina ataon' ireo mpiray vondrom-poko aminy sy ny manodidina, izay mihevitra azy ireo ho maloto sy voaozona. Monina manamorona ny renirano Matitanana ao akaikin' i Vohipeno izy ireo. Anisan' ny Antevolo ny Antemanaza sy ny Antesira ary ny Antevandriky. Misy Antevolo koa ny faritry ny Tanala nefa efa lefy ny fanilikilihana.
Mizara ho zana-poko telo ny Antevolo, dia:
Fiarahamonina nentim-paharazana
Ao amin' ny morontsiraka atsimo-atsinanan' i Vohipeno sy Manakara no tena ahitana ny tanàn' ny Antemoro. Mizara ho sokajy roa lehibe ny fiarahamonina: ny mpanombily (na tompomenakely), izay andriana voalaza fa taranaky ny Sômaly avy amin’ ny foko atao hoe Dira (any Sômalia), ary ny menakely, ahitana ny sarangan' ny mpanompo sy ny andevo, izay voalaza fa taranaky ny Malagasy efa teo an-toerana nanaiky ny fitondran’ ny Sômaly, na avy tamin’ ny andevo nentin’ ny Sômaly.
Ny mpanombily dia ahitana foko andriana maro toa ny Anakara, Onjatsy, Tsimeto (na Tsimaito), Anteony (na Antaiony), Antalaotra, Antesambo (na Antaisambo), Antemahazo (na Antaimahazo) sy ny hafa. Ny foko tsirairay ao anatin' ny vondrona antemoro dia nanana tombontsoa sy andraikitra manokana. Anjaran' ny foko manokana ny famonoana biby sasany hohanin' ny olona.
Ny mpanjaka antemoro (andrianony na ndrenony) dia nofantenana amin' ny alalan' ny fanapahan-kevitry ny vahoaka avy amin' ny foko anakara, izay nivondrona tany am-boalohany nanodidina ny vavaran' ny renirano Matitanana akaikin' ny tanànan' i Manakara izay miombona amin' ny anarany. Nomena toerana masina ireo mpitondra ireo rehefa voafidy. Notandremana fatratra nandritra ny taonjato maro taorian' ny nahafatesan' ny mpitondra ny fady naorin' izy ireo.
Voina tao Chernobyl
thumb|Ny mpihary nioklearin'i Chernobyl voasaron'ny vata|240px
Saritan'ny [[faritra voaloton'ny vovoka niokleary|thumb|240px|right]]
Ny voina tao Chernobyl dia loza niokleary nitranga tamin'ny 26 Aprily 1986 tao amin'ny mpiharo nioklearin'i Lenina ao Okraina. Ny vokatr'io voina io dia ny fiempo ny fo ny reaktora, ny fivotsorana ny radioaktivite manerana ny tontolo manodidona, ary olona maty maromaro na avy amin'ny taratra. Io voina io hany no voina voasokajy ho tena nampidi-doza indrindra hatr'izay ka hatramin'izao.
Antemoro
Fiarahamonina nentim-paharazana
Ny Anakara no tompon' andraikitra amin' ny fiarovana ny sampy sy ny soratra masina antemoro (ny sorabe), nampiasa fiteny miafina izy ireo hifampitana fahalalana ara-panahy, ary zara raha nanambady avy amin' ny foko antemoro hafa. Noheverina fa nifandray tamin' ny ziny (na jiny) sy ny fanahy hafa io foko io ary nalaza noho izy nivoahan' ny mpimasy sy mpanandro mahery indrindra teto amin' ny Nosy. Hainy ny nanamboatra ody sy ny fanazaran-tena amin' ny fampiasana vatosoa eo an-toerana. Mba hitazonany ny fiavahany amin' ny foko antemoro hafa dia nipetraka tao amin' ny tanàna voahidy amin' ny fefy hazo marani-doha ny Anakara, ka tsy azon' ny olona tsy nahazoana alalana idirana. Vao mainka nampiavaka ny mpitondra ny fady mandrara azy tsy hanao lobaka na satroka.
Flize
49.6994°N, 4.7742°W
Brighton, Michigan
42.52667°N, -83.78389°W
Flize
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Flize I Flize dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Charleville-Mézières, ao amin'ny departemantan'i Ardennes, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 08173. I René Georgelet no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays des Sources au Val de Bar
Jeografia
Ny isam-ponin'i Flize dia 1156 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.6994° ary 4.7742° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Brighton, Michigan
Brighton, Michigan dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Michigan, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 48114,48115,48116..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 42.5266666667 ary -83.7838888889. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Trans-en-Provence
43.5042°N, 6.4867°W
I Trans-en-Provence dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Draguignan, ao amin'ny departemantan'i Var, ao amin'ny faritr'i Provence-Alpes-Côte d'Azur, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 83141. I Jacques Lecointe no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Draguignan
Jeografia
Ny isam-ponin'i Trans-en-Provence dia 5407 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 100 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 272 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.5042° ary 6.4867° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Dannes
50.59°N, 1.6147°W
(165444) 2000 YK104
Ny (165444) 2000 YK104 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Rivières, Gard
44.2272°N, 4.2756°W
(165444) 2000 YK104
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Dannes
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Dannes I Dannes dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Boulogne-sur-Mer, ao amin'ny departemantan'i Pas-de-Calais, ao amin'ny faritr'i Hauts-de-France, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 62264. I Patrice Quételard no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté d'agglomération du Boulonnais
Willits, Kalifornia
39.40972°N, -123.35556°W
Dannes
Jeografia
Ny isam-ponin'i Dannes dia 1258 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 4 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 160 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 50.59° ary 1.6147° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Rivières, Gard
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Rivières I Rivières, Gard dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Alès, ao amin'ny departemantan'i Gard, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 30215. I Patrice Rouquette no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Cèze
Jeografia
Ny isam-ponin'i Rivières dia 324 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 109 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 414 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.2272° ary 4.2756° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Willits, Kalifornia
I Willits, Kalifornia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i California]], ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 95490..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 39.4097222222 ary -123.355555556. Ny faritr'ora dia GMT -8.
(165444) 2000 YK104
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Antemoro
Fianakaviana
Ny foko antemoro tsirairay dia tsy manambady ivelan' ny foko misy azy ary ny fanambadiana ivelan' ny foko misy ny tena dia tena fady. Izay nandika lalàna dia nitomaniana toy ny maty ary nesorina tanteraka tamin’ ny fiaraha-monina.
(165444) 2000 YK104
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2089588 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 465.106km (3.1114662 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 304.106km (2.0358824 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1508.0953932 andro (4.12894015934 taona). Ny anômalia elanelany dia 261.98909.. Ny fironany indray dia 4.35935 degre.
Antemoro
Fivavahana
Ny Antemoro dia mifikitra amin' ny finoana sy fanao ara-pivavahana nentim-paharazana mahazatra manerana ny Nosy, na dia misy foko sy fianakaviana antemoro samihafa aza, dia tafiditra ny lafiny silamo amin' ny ambaratonga samihafa. Matetika izy ireo no manao ody fiaro amin' ny alalan' ny fanoratana ny andininy ao amin' ny Kor'any amin' ny sorabe.
Talohan' ny nidirany ho mozilmana tamin' ny taonjato faha-7 na faha-8, ny foko malagasy izay nanambady avy amin' ny Dira taty aoriana ka nahita ny tarana-mpanjaka antemoro dia mônôteista nino andriamanitra mpamorona sy fanahy maro izay mpanelanelana eo amin' ny zavamananaina sy ny Mpamorona.
Tamin' ny fotoan' ny fiovam-po ho amin' ny fivavahana silamo, dia hadino avokoa ny andriamanitra mpamorona, ary nifantoka bebe kokoa tamin' ireo fanahy izay natsangana ho andriamanitra izy ireo. Niteraka fiovam-po lehibe ho amin' ny finoana silamo ny fahatongavan' ny Sômaly, saingy vetivety dia very ny foto-kevitra fototra ary nanome lalana ho an' ny fanomezam-boninahitra ny razana sy ny fady.
Luplanté
48.3006°N, 1.3997°W
Antemoro
Kolontsaina
Misongadina mafy teo amin' ny kolontsaina antemoro ny fomban' ny Banto aty Afrika Atsinanana sy ny Arabo ary ny silamo. Araka ny fomba nentim-paharazana, ny fitafian' ny lehilahy antemoro dia ahitana ilay satroka atao hoe fez ary akanjo lava malalaka mitovitovy amin' ny fanao any amin' ny faritra maro hafa amin' ny tontolo mozilmana. Ny volotara harefo dia notenomina ho tsihy (tafitsihy) izay nozairina mba hatao akanjobe sy akanjo (miaraka amin' ny tanany lava, ho an' ny zokiolona); fehin-kibo vita amin' ny fanto (lamba hodi-kazo nokapohina) no natao teo ambanin' izany rehetra izany.
Luplanté
I Luplanté dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Chartres, ao amin'ny departemantan'i Eure-et-Loir, ao amin'ny faritr'i Centre-Val de Loire, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 28222. I Jacky Huline no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Combray
Antemoro
Kolontsaina
Ny vehivavy dia nanao akanjo lava tsy misy tanany vita amin' ny tsihy volotara roa na telo nozairina ary nasiana fehin-kibo teo amin' ny andilany na natao teo ambonin' ny soroka iray. Matetika koa ny vehivavy tanora sy ny olon-dehibe no nanao fehiloha tsihy na akanjo ambony. Voarara ny vehivavy manao lamba vita amin' ny landihazo na fitaovana hafa ankoatra ny tsihy rofia voatenona, satria heverina fa mety hahatonga azy ireo hanintona ny filan' ny lehilahy ivelan' ny fianakaviany, izay voarara tsy tokony hanambady azy ireo.
Ny Antemoro dia nalaza manerana ny Nosy ho hany foko namolavola ny sorabe hanoratana ny teny malagasy, izay nampiasa soratra arabo; io endrika fanoratana io dia nosoloana ny abidy latina teo amin' ny Fanjakana Merina tamin' ny taonjato faha-19. Ny Antemoro koa dia nalaza be, tamin' ny vanim-potoana talohan' ny fanjanahantany, ho mpanandro, izay naminany ny hoavy mifototra amin' ny fizaran' ny volana. Nalaza eran' i Madagasikara izy ireo ary nanao mpanolotsaina teo anivon' ny lapan' ny mpanjaka malagasy maro, anisan' izany ny mpanjaka merina Andrianampoinimerina, izay nila ny toro hevitra sy fampianaran sorabe avy amin' ny mpanandro antemoro. Ny fomban-drazana iraisan' ny Malagasy momba ny ombiasy dia miorim-paka amin' io kolontsaina antemoro io. Ny fampidirana ny sampi n' ny mpanjaka tao amin' ny Fanjakan' Imerina koa dia voalaza fa avy amin' ny ombiasy antemoro.
Fady
Ny fady eo amin' ny Antemoro dia avy amin' ny fomban-drazana ary koa avy amin' ny kolontsaina silamo sy arabo. Ny fifadian' ny Antemoro ny alika ho biby maloto, na dia mitovy amin' ny an' ny finoana silamo aza, dia efa nialoha ny nahatongavan' ity fivavahana ity teto amin' ny Nosy. Ny fandrarana ny fihinanana henan-kisoa anefa dia niainga tamin' ny fampidirana ny fivavahana silamo. Araka ny fomban-drazana, ny Antemoro dia tsy afaka mihinana afa-tsy amin' ny foko iray ihany.
Fombafomba rehefa misy maty
Isaonana ny fahafatesan' ny olona rehetra eo amin' ny fiaraha-monina, na inona na inona sarangam-piarahamonina. Mandray anjara amin' ny fisaonana mandritra ny herinandro ho an' ny maty ny olona rehetra ao amin' ny vondrom-piarahamonina, ka mandritra izany fotoana izany dia voarara ny fanasana na fisoloana akanjo. Amin' ny andro fahavalo dia vita ny fotoana fisaonana ary samy mandro sy manao akanjo vaovao ny rehetra. Ny vehivavy mananotena dia tsy maintsy manohy ny fisaonana mandra-pialan' ny ray aman-drenin' ny maty rehefa vita izany. Mijanona ao an-tranony mandritra ny iray volana na tapa-bolana ny lehilahy maty vady, ary mandritra izany fotoana izany ny ray aman-drenin' ny maty no maniraka vehivavy iray hikarakara azy sy hiaraka aminy.
Fiteny
Ny Antemoro dia miteny fitenim-paritra malagasy (ny fiteny antemoro), izay sampan' ny fianakaviam-piteny malaiô-pôlineziana, avy amin' ny vondrom-piteny baritô, ampiasaina koa any amin' ny tapany atsimon' ny nosy Borneo.
Ny sorabe no fomba nanoratana an' io fiteny io, ary antsoina hoe katibo sy heverina ho manana fahefana tsy fahita ny olona mahafehy io fomba fanoratana io. Ny asasoratra vita amin' ny sorabe dia avy lahatsoratra fampianarana momba ny fanandroana, ka hatramin' ny firaketana ara-tantara sy endrika antontan-taratasy hafa, ary noheverina ho masina ny fitaovana nosoratana tamin' ny sorabe.
Toekarena
Antemoro maro no miasa ho ombiasy sy mivelona amin' ny fivarotana ny asan' izy ireo amin' ny maha mpanandro, mpimasy na mpanao ody mahery; mahazatra ny lehilahy ny miala ny tanàna enim-bolana ka hatramin' ny folo volana ao anatin' ny taona.
Mandroso ny famokarana kafe eo an-tanindrazana antemoro ary miteraka fidiram-bola ho an' ny fianakaviana maro. Ireo izay manana tany kely na tsy manana tany dia matetika mifindra monina mba hiasa amin' ny fambolena any avaratra sy any andrefana. Ny Antemoro Ampanira no tena namokatra sy mpivarotra sira avy amin' ny ranomasina.
Ny Antemoro dia malaza amin' ny fanamboarana taratasy vita amin' ny tanana, izay matetika voaravaka amin' ny voninkazo sy ravina vaovao voaporitra, dia ny taratasy antemoro izay vokatra lehibe amidy amin' ny mpizaha tany.
Ireo Antemoro malaza
Ny taona 1800 ka hatramin' ny 1804 no nananganan' ny ombiasy antemoro roa, Andriamahazonoro sy Ratsilikaina, ny sekoly voalohany tao amin' ny Fanjakan' Imerina, izay nampianatra mamaky teny an-dRadama I fahakeliny sy zaza efatra na dimy tamin' ny sorabe, nampiofana azy ireo hanamboatra ranomainty sy taratasy, ary nampianatra azy ireo fanandroana sy sikidy. Andriamahazonoro dia anisan' ireo telo mianadahy, masoivoho voalohany tany Britaina Lehibe sy Maorisy; maty tamin' ny taona 1838 izy noho ny tangena nampinomina azy tamin' ny fitondran' ny mpanjakavavy Ranavalona I.
Jereo koa
Ny foko malagasy Ny vahoaka hafa eto Madagasikara Samihafa
(112080) 2002 JA25
Ny (112080) 2002 JA25 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1556403 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 404.106km (2.7016262 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 295.106km (1.9739224 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1305.5764397 andro (3.57447348309 taona). Ny anômalia elanelany dia 205.22597.. Ny fironany indray dia 7.45610 degre.
Ardasira I
vignette|367x367px|Sary sokitra maneho ny nametrahan' ny andriamanitra [[Ahora Mazda an' i Ardasira I eo amin' ny fitondrana.]] I Ardasira I dia mpanjakan' i Persia tamin' ny taona 224 hatramin' ny taona 241 izay nanorina ny fianakavia-mpanjaka sasanida, sady zafikelin' i Sasàna.
Teraka tao amin' ny tanàna kely iray ao akaikin' i Istakra (akaikin' i Persepôlisy, ao Farsa) i Ardasira I. I Papàka mpanjakan' i Kira (Khir), izay nanompo ny mpanjakan' i Istakara, izay mpanompon' ny "mpanjaka lehibe" Artabàna IV (arsakida) izy. I Rôdaka no anaran-dreniny araka ny sora-tsokitra nampanaovin' i Sapora I zanany.
Mety hantsoina hoe Ardesira, Ardasera, Ardasesy, Artakserksesy na Artakserka I koa izy. Amin' ny teny grika izy dia atao hoe Αρταξέρξης / Artakserksês koa.
Rehefa maty ny rainy tamin' ny taona 212 dia nandimby azy i Ardasira I ka natao governoran' i Darabgerda (i Darab, any Iràna ankehitriny). Namono ireo rahalahiny izy, niady tamin' ireo mpanjaka madinika mpifanolo-bodirindrina taminy izy (taona 211-212) ka tamin' ny taona 224 dia voaongany koa ny "mpanjaka lehibe" Artabàna V (nanjaka tamin' ny taona 213 hatramin' ny 224), nandritra ny ady nifanaovany taminy tao Hôrmoza. Niantso tena ho Sāhān Sāh ("mpanjakan' ny mpanjaka", izany hoe emperora) i Ardasira I taty aoriana ka nantsoina hoe Dari Ardachir (izany hoe "Dariôsy-Ardasira") sady niezaka namerina indray ny firaisan' ny Empira Persiana araka ny fomban' ny Akemenida tamin' ny Andro Taloha. Nataony fivavaham-panjakana ny mazdeisma ka nanorina renivohitra vaovao izy, dia i Ktesifôna, izay miorina eo amoron' ny ony Tigrisy sy teo amin' ny niorenan' ny Seleokia. Tamin' ny faramparan' ny andro niainany i Ardasira I dia nitondra tafika niady matetika tyamin' ny Empira Rômana nefa tsy nahita fahombiazana. Nandimby azy i Sapôra I zanany. Nohajaina sahala amin' ny andriamanitra i Ardasira I fahavelony, ka taty aoriana dia nanjary olo-malaza teo amin' ny angano sy fedrà persàna.
(84327) 2002 TT50
Ny (84327) 2002 TT50 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1772811 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 477.106km (3.1938200 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 333.106km (2.2319360 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1632.0889728 andro (4.46841607885 taona). Ny anômalia elanelany dia 16.18941.. Ny fironany indray dia 8.69186 degre.
(51334) 2000 NW11
Ny (51334) 2000 NW11 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1110634 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 505.106km (3.3793101 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 404.106km (2.7037093 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1937.4577863 andro (5.30447032526 taona). Ny anômalia elanelany dia 206.89180.. Ny fironany indray dia 8.98063 degre.
(57098) 2001 OB66
Ny (57098) 2001 OB66 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1077933 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 464.106km (3.1079501 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 374.106km (2.5031149 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1716.4113672 andro (4.69927821273 taona). Ny anômalia elanelany dia 19.58605.. Ny fironany indray dia 9.10248 degre.
Émile Waxweiler
Émile Waxweiler dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Belzika teraka ny 22 Mey 1867 ary maty ny 26 Jiona 1916
Jean Chretien
Jean Chretien dia mpanao politika, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Kanada teraka ny 11 Janoary 1934
Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Aline Chrétien. Ny zanany dia Michel Chrétien, France Chrétien Desmarais.
Marat Izmaïlov
Marat Izmaïlov dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Rosia teraka ny 21 Septambra 1982 tao Moskva
Fyodor Petrov
Fyodor Petrov dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Firaisan'ny Repoblika Sosialista Sovietika teraka ny 16 Martsa 1902 ary maty ny 19 Aogositra 1978 tao Moskva
Andres Brütsch
Andres Brütsch dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Soisa teraka ny 11 Jiona 1951
NGC 1427
I NGC 1427 dia kintana iray ao amin'ny atonton-kintan'i  Fornax. Ilay kintana dia manana halavirana 71 ± 8 Mly (21.9 ± 2.4 Mpc).
Amadeus Wallschläger
Amadeus Wallschläger dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 1 Septambra 1985
Hillside
-37.69047°N, 144.74172°W
Hillside dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 16326 mponina tamin'ny taona 2015.
Acampo, Kalifornia
38.17194°N, -121.28028°W
Acampo, Kalifornia dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kalifornia, ao Etazonia. .
Foug
48.685°N, 5.7872°W
I Foug dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arrondissement of Toul, ao amin'ny departemantan'i Meurthe-et-Moselle, ao amin'ny faritr'i Lorraine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 54205. I Michèle Pilot no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2007–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Bronson, Michigan
41.87222°N, -85.19472°W
Bronson, Michigan dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Michigan, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 49028..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 41.8722222222 ary -85.1947222222. Ny faritr'ora dia GMT -5.
Majie
25.0319°N, 102.638°W
Majie dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Yunnan ao Sina.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 131696 mponina tamin'ny taona 2015.
Mantador, North Dakota
46.16528°N, -96.97806°W
Mantador, North Dakota dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i North Dakota, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 58058..
Sergey Koksharov
Sergey Koksharov dia injeniera
Magny-lès-Aubigny
I Magny-lès-Aubigny dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Beaune, ao amin'ny departemantan'i Côte-d'Or, ao amin'ny faritr'i Bourgogne-Franche-Comté, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 21366. I Rémy Marpeaux no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Rives de Saône
Floing, Ardennes
49.7228°N, 4.9311°W
Ambohidrabiby
vignette|Ambohidrabiby Ambohidrabiby dia tanàna miorina eo antampon-tendrombohitra sady kaominina malagasy ao amin' ny distrikan' Antananrivo-Avaradrano, faritra Analamanga ary faritanin' Antananarivo.
Rüdiger Vollborn
Rüdiger Vollborn dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 12 Febroary 1963 tao Berlin
Floing, Ardennes
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Floing I Floing, Ardennes dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Sedan, ao amin'ny departemantan'i Ardennes, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 08174. I Dominique Meurie no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays Sedanais