cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fanambaràna (finoana)
vignette|I Mosesy sy ilay Roimemy nirehitra, nataon'i Domenico Fetti, taona 1613-1617 Ny fanambaràna dia fahalalana azo mivantana amin' Andriamanitra ka mety ho amin' ny alalan'ny fisehoan' Andriamanitra izany na ny fahenoana ny teny mivoaka avy ao aminy na ny tsindrimandry azon'ny mpaminany na ny fanomezany lahateny efa voasoratra rahateo avy any aminy na fisehoan-javatra tsy fahita eo amin' ny zavaboary. Atao hoe fivavahana vokatry ny fanambaràn' Andriamanitra ny jodaisma sy ny kristianisma ary ny finoana silamo nefa tsy ireo fivavanana telo ireo ihany no mahalala ny atao hoe "fanambaràna".
Aragoiânia
I Aragoiânia dia kaominina ao Brazila, ao amin'i  Goiás, ao amin'i  Centro Goiano,  Goiânia.
Fanambaràna (finoana)
Misy ny atao hoe fanambaràna ankapobeny, izay fahalalana an' Andriamanitra ampitain' ny zavaboary, izay fahita matetika amin'ny fivavahana tatsinanana izany. Misy koa ny fanambaràna manokana, izay fahafantarana an' Andriamanitra amin' ny alanan' ny fahitana sy ny nofy ary ny zava-mitranga amin' ny olona tsirairay na amin' ny tantara.
Mety miaraka amin' ny fanambaràna momba ny fiafaran' izao rehetra izao izany na ahitana fananarana ara-pitondran-tena koa ka mitana ny olona hiova finoana noho ny fahantomotry ny farany izay ambaran' ny fanambaràna, ary mamporisika azy hitondra tena raka izany.
Fomban'ny fanambaràna ny sady manafina ny zavatra asehony, ka mitarika izay olona nanakainky azy hanatona ny fivavahana nampita izany fanambaràna izany, ka mampihemotra hatrany ny fotoana hahafantarana manontolo ny tontolon' Andriamanitra.
Ny fanambaràna, amin' ny jodaisma
Ao amin' ny jodaisma, araka ny Bokin' ny Eksaody (na Eksodosy) ao amin' ny Baiboly, dia fanambaràna ny fahitan' i Môizy (na Mosesy) ny roimemy mirehitra nefa tsy levona, sy ny nandrenesany ny feon' Andriamanitra avy tao amin' izany afo izany. Fanambaràna koa ny fivoahan' ny Zanak' i Israely avy tany Egipta. Zava-dehibe eo amin' ny finoan' ny Jiosy ny fanambaràna nataon' ny mpaminany.
Ny fanambaràna, amin' ny kristianisma
vignette|Ny fahitan'i Joany tao Patmosy|233x233pxMino ny fisian' ny fanambaràna ankapobeny ny Kristiana sady mino koa ny fanambaràna manokana. Ny fanambaràna ny fitiavan' Andriamanitra ny olona sy ny fanambaràna ny famonjena azy ireo dia tonga nofo ao amin' i tenan' i Jesoa Kristy, araka ny ambaran' ny Testamenta Taloha izay hazavaina amin' ny alalan' ny Testamenta Vaovao (sy ny Lovam-pampianarana ary ny fahefam-piangonana, ao amin' ny katôlisisma sy ny kristianisma ôrtôdôksa).
Izany fanambaràna izany dia ampahatsiahivina mandritra ny fanompoam-pivavanana manaraka litorjia, ary ho tonga amin' ny fara tampony amin' ny fiverenan' i Jesoa indray izay fisehoan' Andriamanitra tsy misy takona, atao hoe parosia.
Ny fanambaràna, amin' ny finoana silamo
vignette|Ny Mpaminany Mohamady mandray ny Kor'any avy amin'ny anjely Gabriela. Notsoahana tao amin'ny Jami' al-Tawarikh (Tantaran' izao tontolo izao) nataon'i Rashid al-Din, Tabriz, Persia, taona 1307.|199x199px Ny fanambaràn' Andriamanitra dia mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny finoana silamo. Ny filaminana misy eo amin' ny zavaboary dia fanambaràna ankapobeny koa amin' ny Miozolmana, na dia anteriny ny fanambaràna manokana azon' ny olona sasany manam-pifandraisana akaiky kokoa amin' Andriamanitra.
Amin' ny mpino silamo dia fanambaràna ny nadrenesan' i Mohamady feon-dakolosy niova ho teny. Milaza ny Kor'any fa nambaran' Andriamanitra tenany ny voanteny tsirairay sy ny litera tsirairay ao aminy. Mino ny Miozolmana fa nambarany amin' i Mohamady ny hafatra farany ho an' ny olombelona tamin' ny alalan' ny anjely Jibrily (na Gabriela). Mpaminany farany i Mohamady ka ny fanambaràna azony dia nomena azy amin' ny endrika boky masina, dia ny Kor'any. Ny Kor'any no fanambaràna tongalafatra ny amin' Andriamanitra amin' ny olombelona, izay tsy diso mandra-pahatongavan' ny andron' ny fitsanganan-ko velona izay atao hoe andron' ny fitsarana farany koa.
Ao amin' ny fivavahana hafa
Ny fanambaràna mitohy koa dia endriky ny fombam-pivavahana ao amin' ny taoisma.
Ao amin' ny bahaisma
Ny fanambaràna miandalana dia foto-pampianarana lehibe ao amin' ny finoana bahay, izay milaza fa ny fahamarinana ara-pivavahana dia ambaran' Andriamanitra miandalana sy amin' ny vanimpotoana tsirairay amin' ny alalan' ny hafatra mifandimby avy aminy, ary ny fomba fampitana azy araka ny foto-pampianarana samihafa dia mifanentana amin' ny fivoarana ara-potoana sy ara-kolontsaina. Noho izany dia eken' ny Bahay ny maha avy amin' Andriamanitra ny fivavahana maro manerana izao tontolo izao, ary heverin' izy ireo fa dingana miavaka tsirairay eo amin' ny tantaran' ny fivavahana tokana ireo fivavahana toa samihafa ireo. Milaza ny mpino bahay fa ny fanambaràna azon' i Bahá'u'lláh no vaovao indrindra sy manan-danja indrindra eo amin' ny fiarahamonina ankehitriny. Izany fiheverana izany dia mifamatotra amin' ny maha tokana ny finoana bahay sy amin' ny fomban' ireo mpaminany izay antsoin' izy ireo hoe "Fisehoan' Andriamanitra". Izany koa dia mifamatotra amin' ny fomba fijery bahay momba ny tanjona sy ny toetran' ny fivavahana, ny lalàna, ny zavatra inoana, ny kolontsaina ary ny tantara. Noho izany dia heveriny ho sady miandalana ny no mitohy ny fanambaràna avy amin' Andriamanitra ka tsy misy fiafarany.
Mohammad Ali Sadjadi
vignette|Sadjadi Mohammad Ali Sadjadi (محمدعلی سجادی) dia Artist sy ny mpilalao.
Saint-Jean-sur-Reyssouze
46.3969°N, 5.0633°W
I Saint-Jean-sur-Reyssouze dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bourg-en-Bresse, ao amin'ny departemantan'i Ain, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 01364. I Max Douvre no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Saint-Trivier-de-Courtes
Jeografia
Ny isam-ponin'i Saint-Jean-sur-Reyssouze dia 713 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 178 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 218 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 46.3969° ary 5.0633° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Hôpital-Camfrout
48.3286°N, -4.2406°W
Germán Denis
Germán Denis dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Arjentina teraka ny 10 Septambra 1981
Hôpital-Camfrout
I Hôpital-Camfrout dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Brest, ao amin'ny departemantan'i Finistère, ao amin'ny faritr'i, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 29080. I Lucien Cévaër no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Landerneau-Daoulas
Jeografia
Ny isam-ponin'i Hôpital-Camfrout dia 1979 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 93 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.3286° ary -4.2406° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Assigny, Cher
47.4283°N, 2.7556°W
I Assigny, Cher dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bourges, ao amin'ny departemantan'i Cher, ao amin'ny faritr'i Centre-Val de Loire, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 18014. I Robert Guillot no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Cœur du Pays Fort
Jeografia
Ny isam-ponin'i Assigny dia 154 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 213 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 357 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.4283° ary 2.7556° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Pirapora
-17.345°N, -44.94194°W
I Pirapora dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20px Minas Gerais, ao amin'i  Norte de Minas,  Pirapora.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 575,460 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 51.636 tamin'ny taona   ; manome ny hakitroka  89 73. Ny laharam-pehintaniny dia 17 ° 20 ' 42 S  ary ny laharan-jarahasiny dia  17 ° 20 ' 42 W.
Pietroso
42.1575°N, 9.2708°W
I Pietroso dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Corte, ao amin'ny departemantan'i Haute-Corse, ao amin'ny faritr'i Corse, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 2B229. I Marie-Antoinette Filippi no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Fium'orbo
Jeografia
Ny isam-ponin'i Pietroso dia 252 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 70 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 1389 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 42.1575° ary 9.2708° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Leonardo Manzi
Leonardo Manzi dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 28 Aprily 1969
(38952) 2000 SG309
Ny (38952) 2000 SG309 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1048647 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 382.106km (2.5579571 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 310.106km (2.0723965 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1286.6921718 andro (3.52277117536 taona). Ny anômalia elanelany dia 144.00091.. Ny fironany indray dia 6.54692 degre.
Blaise Agüera y Arcas
Blaise Agüera y Arcas dia injeniera teraka ny 28 Aogositra 1975
Otto Thiel
Otto Thiel dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 23 Novambra 1891 tao Berlin ary maty ny 10 Jolay 1915 tao Berlin
Aixe-sur-Vienne
45.7972°N, 1.1367°W
Jeografia
Ny isam-ponin'i Aixe-sur-Vienne dia 5646 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 190 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 343 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.7972° ary 1.1367° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Bonfinópolis
I Bonfinópolis dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20px Goiás, ao amin'i  Centro Goiano,  Goiânia.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 122,257 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 6.853 tamin'ny taona  2006 ; manome ny hakitroka  56 1. Ny laharam-pehintaniny dia 16°37'04S ary ny laharan-jarahasiny dia 16°37'04W.
Lewisville, Ohio
39.76444°N, -81.21667°W
Lewisville, Ohio dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Ohio, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 43754..
Alexei Eremenko Jr
Alexei Eremenko Jr dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Rosia, Finlandy teraka ny 24 Martsa 1983
Pamulang
-6.34278°N, 106.73833°W
Pamulang dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Java Andrefana ao Indonezia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 174557 mponina tamin'ny taona 2018.
Ernst Cassirer
Ernst Cassirer dia filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina, Soeda teraka ny 28 Jolay 1874 ary maty ny 13 Aprily 1945 tao New York
Gougenheim
48.7025°N, 7.5669°W
Bissey-sous-Cruchaud
46.7325°N, 4.6847°W
Gougenheim
I Gougenheim dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Strasbourg-Campagne, ao amin'ny departemantan'i Bas-Rhin, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 67163. I Bernard Klein no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Kochersberg
Bissey-sous-Cruchaud
I Bissey-sous-Cruchaud dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Chalon-sur-Saône, ao amin'ny departemantan'i Saône-et-Loire, ao amin'ny faritr'i Bourgogne-Franche-Comté, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 71034. I Daniel Charollais no ben'ny tanàna mandritry ny taona. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Sud de la Côte chalonnaise
Gougenheim
Jeografia
Ny isam-ponin'i Gougenheim dia 477 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 172 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 287 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.7025° ary 7.5669° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Paillet
44.6864°N, -0.3636°W
I Paillet dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bordeaux, ao amin'ny departemantan'i Gironde, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 33311. I Jérôme Gauthier no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Vallon de l'Artolie
Jeografia
Ny isam-ponin'i Paillet dia 1170 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 4 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 92 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.6864° ary -0.3636° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Gregory van der Wiel
Gregory van der Wiel dia mpilalao baolina kitra teraka ny 3 Febroary 1988
Flagey, Haute-Marne
47.7831°N, 5.2561°W
I Flagey, Haute-Marne dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Langres, ao amin'ny departemantan'i Haute-Marne, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 52200. I Yannick Durenne no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes de la Vingeanne
Jeografia
Ny isam-ponin'i Flagey dia 64 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 1999. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 360 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 462 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.7831° ary 5.2561° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Lexington, Ohio
40.68083°N, -82.58694°W
Lexington, Ohio dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Ohio, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 44904..
Albert Camus
Albert Camus dia mpanoratra, filôzôfy, mpanao asa soratra, mpanoratra tantara lava, mpanoratra fanoharana, mpanoratra tantara tsangana mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 7 Novambra 1913 ary maty ny 4 Janoary 1960 tao Frantsa. Loka Nobel ao 1957.
Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Francine Faure.
Artigueloutan
43.2758°N, -0.245°W
Précy-Saint-Martin
48.4172°N, 4.4511°W
Artigueloutan
I Artigueloutan dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Pau, ao amin'ny departemantan'i Pyrénées-Atlantiques, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 64059. I Michèle Laban-Winograd no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pau-Pyrénées
Précy-Saint-Martin
I Précy-Saint-Martin dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bar-sur-Aube, ao amin'ny departemantan'i Aube, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 10304. I Françoise Wirth no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Briennois
Jeografia
Ny isam-ponin'i Précy-Saint-Martin dia 209 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 134 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.4172° ary 4.4511° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Blake Ragsdale Van Leer
Blake Ragsdale Van Leer dia injeniera mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 16 Aogositra 1893 ary maty ny 23 Janoary 1956
Artigueloutan
Jeografia
Ny isam-ponin'i Artigueloutan dia 891 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2009. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 229 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 370 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.2758° ary -0.245° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Abidy grika
vignette|283x283px|Fanoratana amin' ny tarehin-tsotatra grika ny anaran' ny abidy grika amin' ny teny grika Ny abidy grika (Ελληνικό αλφάβητο / Ellênikó alphábêto amin' ny teny grika) dia abidy manavaka ny renisoratra sy ny zanatsoratra sady ahitana litera efatra amby roapolo, izay natao hanoratana ny fiteny grika nanomboka tamin' ny taonjato faha-9 tal. J.K. hatramin' izao fotoana izao. Io ihany koa no heverina fa abidy antitra indrindra – raha ferana amin' ny famaritana voalohan' ny teny hoe abidy – satria samy manana ny evany ny feo tsirairay.
Indreto ireo litera ireo amin' ny endriny renisoratra sy zanatsoratra: Α α, Β β, Γ γ, Δ δ, Ε ε, Ζ ζ, Η η, Θ θ, Ι ι, Κ κ, Λ λ, Μ μ, Ν ν, Ξ ξ, Ο ο, Π π, Ρ ρ, Σ σ/ς, Τ τ, Υ υ, Φ φ, Χ χ, Ψ ψ, ary Ω ω.
Avy amin' ny abidy fenisianina ny abidy grika. Tsy misy fifandraisana amin' ny lineary B na ny silabera sipriôty (na kipriôta) ilay izy. Nahatonga ny fipoiran' ny abidy latina tao Eorôpa io abidy io. Fampiasa ho eva amin' ny siansa, amin' ny anaram-boanjavatra amin' ny fizika, amin' ny anaran-kintana ary fikambanam-pirahalahiana sy firahavaviana ny litera grika.
Zanatsoratra avy amin' ny renisoratra fenisianina
« Α » (alfa), « Ε » (epsilôn), « Ι » (iôta), « Ο » (ômikrôn) ary « Υ » (opsilôn) no zanatsoratra niaviana izay famadihana ny renisoratra semitika tsy ilaina hanoratana ny renifeo grika :
Amin' ireo tenim-paritra grika tatsinanana izay tsy nampiasa ny fanononana an-tenda (fr.: aspiration), ny litera « Η » (êta) avy amin'ny renisoratra semitika "ח" (het) no nampiasaina amin'ny fanoratana ny zanapeo lava "ê" ([ɛ:]); taty aoriana, dia nampiasaina handikana ny feo "ô" ([ɔ:]) ny « Ω » (ômega).
Ireo renisoratra vaovao
Ny fiteny grika dia nampiditra ihany koa renisortra telo: dia ny « Φ » (phi) sy ny « Χ » (khi) ary ny « Ψ » (psi), natovona any amin’ ny faran’ ny abidy arakaraka ny fivoarany. Ireo renisoratra ireo dia nameno ny tsy fisian’ ny “aspiration” tahaka ireo izay tsy ananan’ ny fiteny fenisiana. Tao amin’ ny fitenim-paritra andrefana, ny khi dia nampiasaina haneho ny feo [ks] (avy amin' izany ny famakiana latina ny litera "x"), ny psi naneho ny feo [kʰ]. Ny fiavian’ ireo litera ireo dia mbola iadian’ ny manampahaizana hevitra.
Fivoarana taty aoriana
Ny litera san (Ϻ) dia nampiasaina nifanolo amin’ ny sigma haneho ny feo [s], ary tamin’ ny vanimpotoana klasika dia tian’ ny olona kokoa ny nampiasa ny sigma noho ny san, izay tsy hita intsony. Ny digamma (Ϝ), atao hoe ϝαῦ / waũ, sy ny koppa (Ϟ) tamin’ ny voalohany dia tsy nampisasaina intsony koa taorian’ izany. Ny digamma dia tsy nampiasaina afa-tsy tamin’ ny fanoratana ny tenim-paritra tandrefana, ary ny koppa tsy dia nisy nilana azy loatra. Ireo endri-tsoratra ireo anefa dia tafajanona ihany ho solon’ ny tarehimarika teo amin' ny fiteny grika iôniana, ka ny litera tsirairay nanondro isa iray. Sahala amin’ izany koa ny sampi (Ϡ), izay tarehintsoratra tsy fahita matetika tao Iônia, izay nampidirina tamin’ ny fanoratana ny isa, ka naneho ny isa 900.
Abidy nampiraisim-bolo
Tamin’ ny voalohany dia nisy karazany maromaro ireo atao hoe "abidy grika", ny tena nanan-danja dia ny abidy grika tandrefana sy ny abidy tatsinanana ioniana. Ity farany no lasa nanjaka. Ny abidy tandrefana dia niteraka ny abidy italika tranainy avy eo ny abidy latina nefa ny abidy grika tatsinanana no nipoiran’ ny abidy grika amin’ izao fotoana izao io. Ny tananan’ i Atena (grika: Atenai) dia nampiasa aloha ny abidy atika tao amin’ ny taratasy ôfisialy (ara-panjakana), izay nahitana ireo litera hatramin’ ny alfa ka hatramin’ ny upsilon, sy nampiasa ny êta hanamarihana ny fanononana an-tenda sahala amin' ny "h" (frantsay: aspiration) fa tsy hanondroana ny feo [ɛ]. Tamin’ ny taona 403, ny mpanoratra tao Atena dia nandray ny abidy iôniana, ary fotoana fohy taorian’ io ireo karazana abidy samihafa dia nanjavona tsy nampiasaina intsony. Tamin’ izany fotoana izany, ny fiteny grika dia nosoratana avy ankavanana miankavia, nefa tamin’ ny fiandohany, dia nosoratana avy ankavia miankavanana (natodika araka izany koa ny endrik' ireo litera) na ireo zotra roa ireo mifandimby, izany no atao hoe "boustrophédon" amin’ ny teny frantsay, ka isaky ny andalana dia miova todika ny fanoratana.
Ny nisehoan' ny mari-tsoratra sy ny zanatsoratra
Tamin’ ny fotoana helenistika, i Aristôfanesy avy any Bizansy dia nanomboka nanisy tendron-tsoratra ny litera grika – mba hahamora ny fanononana. Nandritra ny Andro Antenantenany, ny fanoratana ny abidy grika dia nahitana fiovana mitovy amin’ izay nahazo ny abidy latina tamin’ izany fotoana izany. Ny litera sigma (σ) dia soratana ho « ς » any amin’ ny faran’ ny teny, sahala amin’ ny ampiasan’ ny abidy latina ny « S lava » (soratana hoe « ſ ») any am-piantombohan’ ny teny na eny afovoany, ary S faranteny (soratana hoe « s ») any amin’ ny faran’ ny teny.
Ny anaran’ ny litera
Ny litera tsirairay ao amin’ ny abidy fenisiana dia nomena anarana araka ny teny anombohan’ ny feo asehon’ io litera io. Noho izany, ny ʾaleph, izay midika hoe "ombilahy", dia nanome ny anarany amin’ ny litera voalohany ao amin’io abidy io, ny bet ("trano"), izay nanome ny anarany ho an’ ity litera ity, dia toy izany hatranihatrany. Ny Grika kosa, tamin’ ny fandraisana ireo litera fenisiana ireo, dia nihazona ny anarana fenisianan’ ireo litera, na nanao fanovana kely: ʾaleph dia nanjary álpha, ny bet nanjary bễta, ny gimel nanjary gámma, sns. Ireo anarana nindramina ireo dia tsy misy heviny ao amin’ ny fiteny grika. Misy kosa anefa mari-tsoratra natovon’ ny Grika na nasiany fanovana dia manana anarana izay misy heviny: ò mikrón dia midina hoe "O kely", ny ỗ méga dia midika hoe "O lehibe". Toraka izany koa ny è psilón izay midika hoe "e voatsongo".
Fiovana endrika kely amin’ ny fanoratana
Ny litera sasany dia mampiseho endrika, ny ankamaroany nolovana avy tamin’ ny zanatsoratry ny Andro Antenantenany. Raha ny fampiasana azy ireo niankina tamin’ ny safidin’ ny tsirairay, nisy tamin’ ireo endrika ireo no voafehina lalàna manokana ao amin’ ny fenitra Unicode:
Sahala amin’ izay niseho teo amin’ ireo endriky ny litera latina, nisy karazana literana zanatsoratra izay niseho ankoatry ny tarehin-tsoratra fanontam-pirinty. Ny litera sasany dia nanana endrika hafa tanteraka amin’ ny zanatsoratra tamin’ny Andro Antenantenany ampiasaina amin’ ny fanontana pirinty.
Ireo litera enti-manisa
Ireto litera manaraka ireto dia tsy isan’ ny abidy grika fampiasa matetika. Nefa izy ireo dia nampisaina nandritra ny Andro Taloha na tamin’ ny tenim-paritra grika sasany. Ny ampahany amin’ ireo litera ireo dia mbola nampiasaina amin’ ny fanoratana ny fanisana grika.
Ny sampi dia nanoratana ny renifeo mikasaoka sy kambana, izay nivoatra nankany amin’ ny endriky ny sigma kambana (-σσ-), izay maneho ny feo [sː] ao amin’ ny ankamaroan’ ny fitenim-paritra grika sy tamin’ ny fiteny atika, naneho ny [tː] (-ττ-). Ny tena fanononana azy dia mbola iadian’ ireo manampahaizana hevitra (misy ny manao hoe [ts]). Io anarany io dia mety avy amin’ ny teny grika hoe σαν πι / san pi, "sahala amin’ ny pi ", noho ny fifanahafany amin’ ny litera pi (π). Ny filaharan’ ny litera eo anelanelan’ ny Α sy ny Τ dia araka ny an’ ny abidy fenisiana.
Soratra mifandrohy
Misy sotratra mifandrohy hita sahady tamin’ ny fotoana taloha tamin’ ny soratra fandrahina sasany, izay manakambana soritra mitsangana amin’ ny litera mifanarakarana (sahala amin’ ny Η sy Ν), mba hitsitsiana ny toerana anoratana sy hanakelezana ny fotoana hamandrahana. Ny hafa koa, toy ny rohin’ ny omikron sy ny upsilon (Ȣ) na ny fanafohezana amin’ ny hoe ϗ ny teny hoe καὶ (midika hoe « sy »), dia hita tamin’ ny sora-tanam-piraketana tamin’ ny Andro Antenantenany sady nitohy ny fampiasana azy tamin’ ireo lahatsoratra voapirinty voalohany, nefa ny fampiasana azy ireo dia nihena tamin’ ny taonjato faha-17 sy faha-18 talohan’ ny tsy nampisana azy intsony amin’ ny fanoratana ny teny grika ankehitriny.
Ny mari-tsoratra
Ao amin’ ny fanoratana marofeo ampiasaina hanoratana ny teny grika tranainy, ny zanatsoratra dia mety hitovona mari-tsoratra (famantarana) izay maneho ny tsindrim-peo sy ny fanononana an-tenda (fr.: aspiration).
Ny tsindrimpeo na tendro
Misy telo karazana ny tsindrimpeo soratana na tendro (raha ny marina kokoa) tamin’ ny fanoratana ny fiteny grika tranainy:
- ny tendro miraika havia (ohatra: δαίμων / daímôn);
- ny tendro miraika havanana (ohatra: καὶ / kaì);
- ny tilda (ohatra: τιμῆς / timês na timēs).
Ny fanoratana grika dia ahitana koa ny tendro roa na trema (¨) izay manambara ny fifanarakarahana zanapeo roa tsy ovana fanononona (fr.: hiatus) (ohatra: ευρωπαϊκό / eurôpaïkó amin’ ny fiteny grika vaovao).
Ny mari-panononana an-tenda
Misy karazany roa ny mari-panononana an-tenda, dia ny mari-panononana an-tenda mafy sy ny mari-panononana an-tenda malefaka. Ny mari-panononana an-tenda mafy ( ῾ ) dia manambara tokoa ny fanononana an-tenda mifandraika amin’ ny feo [h] na ny litera « h » rehefa soratana amin’ ny litera latina (ohatra: ὑπέρ / hupér). Ny mari-panononana an-tenda malefaka ( ᾿ ) dia manambara ny tsy fisian’ io fanononana an-tenda io (ohatra: ἐλευθερία / eleuthería). Amin’ ny fanombohan’ ny teny, ny tendro sy ny mari-panononana an-tenda dia mety hitambatra eo amin’ ny zanatsoratra iray (ohatra: ἔστιν / éstin, ἅπαντας / apantas).
Tamin’ ny taona 1982, ny rafi-panoratana ny mari-tsoratra atao hoe “maro tendro” dia notsorina, ka nosoloana amin’ ny rafi-panoratana “tokan-tendro”, izay tsy anoratana afa-tsy tendro tokana, mahitsy na miraika havia arakaraka ny tarehin-tsoratra (police), izay manambara ny zanapeo misy tsindrimpeo (΄) (ohatra: (είναι / eínai). Ny fanoratana ny mari-panononana an-tenda dia navela koa ka tsy ampiasaina intsony nanomboka tamin’ io taona io.
Ny litera sosona sy ny zanatsoratra laha-droa
Ny diagrama (litera lahadroa) dia litera roa mitovy ampiasaina hanoratana feo tokana na fikambanana feo roa izay tsy mifandraika amin’ny tsirairay amin’ny litera ao amin’io fikambanana io. Ny fanoratana ny teny grika dia manana litera sosona maro, indrindra zanatsoratra sosona, izay vakina sahana amina zanapeo mifanarakaraka anaty vaninteny iray taloha nefa tsy maneho afa-tsy feo iray sahala amin’ny litera iray amin’ny fiteny grika ankehitriny. Nandritra ny vanim-potoana bizantina, ny fanao dia nanoratra ny iota sasany izay tsy tononina sady apetraka eo ambanoin’ny litera eo aloha : ny ᾳ sy ny ῃ ary ny ῳ ; ireo no atao hoe iota soratana ambany (na iota aladina).
(54921) 2001 OL95
Ny (54921) 2001 OL95 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Jesoa
I Jesoa na Jesosy na Jeso dia Jiosy tany Palestina izay inoan' ny Kristiana ho zanak' Andriamanitra sy mesia nirahina ho ety ambonin' ny tany hanavotra ny olombelona tamin' ny alalan' ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona indray. Izy no foto-pisian' ny fivavahana kristiana. Ny fivavahana jiosy dia manao an' i Jesoa ho olona fotsiny fa tsy Andriamanitra na zanak' Andriamanitra akory aza. Ny fivavahana silamo dia mihevitra azy ho mpaminany sahala amin' ny mpaminany Mohamady.
Abidy grika
Fampiasana ny tatehin-tsoratra grika amin' ny fiteny hafa
Ny abidy grika dia ampiasaina amin'ny teny hafa maro ihany koa. Nampiasaina amin'ny fanoratana ny teny etroska izy io, na dia novaina kely aza ny endriny, nanoratana ireo teny italika taloha koa izy ireo. Nampiasaina tao Afrika ihany koa izy io ho an' ny fiteny kôpta izay teny fampiasa amin' ny fiangonana kristianina kôpta ao Ejipta. Nampiasa ny abidy grika voaova ihany koa ny fiteny baktrianina (Iranina). Avy amin' ny abidy grika ny abidy ronika, gôtika, armenianina, jeôrjiana, glagôlitika ary sirilika.
Jesoa
Ny anaran' i Jesoa
Ny anarana hoe Jesoa dia hita ao amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy fa ny Jesosy kosa ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy. Ny hoe Jesosy dia fanagasiana ny teny anglisy hoe Jesus, izay avy amin' ny teny latina hoe Iesus, izay avy amin' ny teny grika hoe Ἰησοῦς / Iêsoûs, izay avy amin' ny teny hebreo hoe Yeshua na Yehoshua.
Ny mino ny maha Andriamanitra an' i Jesoa
Ho an' ny fiangonana kristiana mino ny Trinite dia Andriamanitra tonga nofo i Jesoa Kristy. Tsy zanak' Andriamanitra fotsiny ihany izy fa Andriamanitra Zanaka. Personan' Andriamanitra i Jesoa sahala amin' ny Ray sy ny Fanahy Masina izay samy persona avokoa. Manana toetra roa izy: sady olona no Andriamanitra. Naterak' Andriamanitra Ray fa tsy natao i Jesoa Kristy. Ny Fiangonana katolika sy Fiangonana ortodoksa ary ny Fiangonana protestanta dia mino ny Trinite.
I Jesoa araka ny jodaisma
Ny fivavahana jiosy dia manao an' i Jesoa (hebreo: יֵשׁוּ‎‎ / Yēšū) ho olona fotsiny fa tsy Andriamanitra na zanak' Andriamanitra akory aza.
Ivom-poto-kevitra amin' ny jodaisma dia ny mahatokana sy ny maha hafa tanteraka an' Andriamanitra (Deoterônômia 6.4), ary ny fivavahana amin' ny olombelona dia heverina ho endrika fanompoan-tsampy. Noho izany dia mitsipaka ny fiheverana an' i Jesoa (na ny mesia jiosy hoavy) ho Andriamanitra, na ho mpanelanelana amin' Andriamanitra, na ampahany ao amina Trinite. Ny jodaisma dia milaza fa tsy mesia i Jesoa, satria sady tsy nahataneraka ny faminaniana momba ny Mesia ao voalaza ao amin' ny Tanakh izy no tsy nahitana ireo toetra mampiavaka manokana ny Mesia. Milaza ny Jiosy fa tsy nahatanteraka ireo faminaniana ny amin' ny hanamboarana ny Tempoly Fahatelo (Ezekiela 37.26-28), momba ny famerenana indray ny Jiosy ho any Israely (Isaia 43.5-6) , momba ny famerenana ny fandriam-pahalemana (ny fiadanana) ety ambonin' ny tany (Isaia 2.4) ary ny fampiraisana ny olombelona rehatra eo ambany fahefan' ny Andriamanitr' i Israely (Zakaria 14.9). Ankoatr' izany araka ny lovantsofina jiosy, dia tsy misy mpaminany itsony aorian' i Malakia, izay nanolotra ny faminaniany taorian' ny taonjato faha-5 tal. J.K.
Efa hatry ny ela no nisian' ny fitsikeran' ny fivavahana jiosy an' i Jesoa. Ny Talmoda, izay nosoratana sy nangonina tamin' ny taonjato faha-3 hatramin' ny faha-5 taor. J.K., dia misy tantara izay heverina hatramin' ny Andro Antenantenany ho fitantarana manala baraka an' i Jesoa. Ao amin' ireo tantara ireo dia mpanda ny finoana sady manafintohina i Yeshu HaNozri ("Jesoa avy ny Nazareta") izay nohelohin' ny antenimiera ambony jiosy noho izy nampiely ny fanompoan-tsampy sy ny fanaovana hatsarana (majika). Ny teny hoe Yeshu dia fanafohezan-teny izay manana izao hevitra izao: "hofafana anie ny anarany sy ny fahatsiarovana azy". Mihevitra ny ankamaroan' ny manam-pahaizana ankehitriny fa tsy ahafahana mamantatra an' ilay Jesoa ara-tantara ireo tahirin-kevitra ireo. Ny Mishneh Torah, izay asasoratra momba ny lalàna jiosy tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-12 nosoratan' i Moses ben Maimon (izay fantatra amin' ny anarana hoe Maimônida), dia manambara fa "vato fanafintohinana izay nahatonga "ny ankamaroan' ny olona eran' izao tontolo izao ho voafitaka sady hanompo andriamaitra hafa fa tsy ny Tompo" i Jesoa.
Ny literatiora hebreo tamin' ny Andro Antenantenany dia ahitana ny Sefer Toledot Yeshu (hebreo: ספר תולדות ישו) izay mitantara an' i Jesoa ho zanak' i Josefa na zanak' i Pandera. Miresaka an' i Jesoa ho mpisandoka ilay fitantarana.
Abidy grika
Fampiasana ny tatehin-tsoratra grika amin' ny fiteny hafa
Nisy litera fanampiny nampiasain’ ny Kristiana ôrtôdôksa albaney tamin’ ny taonjato faha-19 sy nampiasain’ ny Baktriana tamin’ ny taojato voalohany hatramin’ ny faha-3.
Piève
42.5808°N, 9.2883°W
Jesoa
I Jesoa araka ny silamo
Ny fivavahana silamo dia mihevitra an' i Jesoa ho mpaminany sahala amin' ny mpaminany Mohamady.
Piève
Jeografia
Ny isam-ponin'i Piève dia 120 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 16 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 1427 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 42.5808° ary 9.2883° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Abidy grika
Tamin’ ny Andro Taloha
Tamin'ny Andro Taloha, ny ankamaroan’ ny abidy tao Asia Minora, teo anelanelan’ ny taona 800 sy 300 tal.J.K. hanoratana ny fiteny sahala amin’ ny fiteny lidiana na ny fiteny frigiana, dia abidy grika nasiam-panovana madinika. Ny sasany amin’ ny fiteny paleô-balkanika. Ho an’ ireo fiteny mifanakaiky aminy, sahala amin’ ny fiteny makedôniana tranainy, dia nahitana teny vitsy mitokantokana voasoratra amin’ ny abidy grika, nefa tsy nahitana lahatsoratra mitohy na iray aza. Nisy soratra voasokitra amin' ny fiteny gaoloà tao Narbonnaise, nanodidina ny taona 300 tal. J.K. izay voasoratra tamin’ ny abidy grika.
Satolas-et-Bonce
45.6942°N, 5.1311°W
I Satolas-et-Bonce dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arrondissement of La Tour-du-Pin, ao amin'ny departemantan'i Isère, ao amin'ny faritr'i Auvergne-Rhône-Alpes, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 38475. I M. Jean Besson no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté d'agglomération Porte de l'Isère
Jeografia
Ny isam-ponin'i Satolas-et-Bonce dia 1941 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2007. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 200 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 285 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.6942° ary 5.1311° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Fiteny foronina
Ny atao hoe fiteny foronina dia fiteny noforonin'ny olona iray na maro ao anatin'ny fe-potoana fohy, izay samihafa amin'ny fiforonan'ny fiteny natoraly izay tsy nilana olona mamorona azy. Anefa ny fiteny, na natoraly na noforonina, dia noforonin'ny olombelona foana, ka mety sarotra tsindraindray ny manafefy ny fiteny noforonina ary ny fiteny izay lazaina fa "natoraly".
Abidy grika
Tamin’ ny Andro Taloha
Ny lahatsorara hebreo ao amin’ ny Heksapla nosoratan' i Origenesy dia nosoratana tamin’ ny litera grika. Nisy soratra voasokitra tamin’ ny fiteny ôseta tamin’ ny taonjato faha-10 na faha-12, hita tao Arkhyz, dia nampiasa tarehin-tsoratra grika: izany no soratra voasokitra tranainy indrindra amin’ ny fiteny ôseta.
Bivilliers
48.5806°N, 0.6189°W
Ambazac
45.9583°N, 1.4008°W
Jesoa
I Jesoa araka ny silamo
Mitantara ny Kor'any ao amin' ny andalana maro ny amin' ny fiteraham-birijiny an' i Jesoa izay noforonina araka ny didian' Andriamanitra hoe: "Misia" sady notorontoronin' ny fofonain' Andriamanitra.
Fiteny foronina
Fiteny foronina ho fiteny iraisam-pirenena
Ny antony amoronana fiteny iray vaovao dia antony ara-politika : Ka ny fiteny noforonina, noho izy tsy mifototra amin'ny kolontsain'iza na iza, dia manampy ny mitahiry ny kolontsaina madinika ary mampatanjaka ny firaisam-pirenena, indrindra indrindra ao anivon'ireo firenena izay iara-miainana mponina maro.
Abidy grika
Litera fanampiny
Maro ireo abidy izay niforona avy amin’ ny abidy grika izay nanampy litera hafa:
Helton
Helton dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 18 Mey 1978
Abidy grika
Ireo abidy hafa avy amin’ny abidy grika
Ny abidy grika dia nipoirana abidy maro :
Ny abidy grika dia heverina fa mety ho razamben’ ny abidy armeniana, izay nisy fiantraikany koa teo amin’ ny endriky ny abidy jeôrjiana.
Fiteny foronina
Fampiharana filamatra ara-teôria
Ny fiteny noforonina sasany, toa ny loglan na ny lojban, dia noforonina mba hampihatra ireo teôria ara-piteny toy ny fiheveran'i Sapir-Whorf, araka ny hoe maneho izao tontolo izao ny fiteny.
(54921) 2001 OL95
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1188031 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 476.106km (3.1886412 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 375.106km (2.5114524 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1757.4235156 andro (4.81156335551 taona). Ny anômalia elanelany dia 60.88026.. Ny fironany indray dia 6.73814 degre.
Savas-Mépin
Jeografia
Ny isam-ponin'i Savas-Mépin dia 797 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2004. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 288 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 472 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.49° ary 5.0719° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Piraúba
I Piraúba dia kaominina ao Brazila, ao amin'i 20px Minas Gerais, ao amin'i  Zona da Mata,  Ubá.
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 145 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 10.686 tamin'ny taona   ; manome ny hakitroka  87 6. Ny laharam-pehintaniny dia 21 ° 16 ' 33 S  ary ny laharan-jarahasiny dia  21 ° 16 ' 33 W.
Ambazac
I Ambazac dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Limoges, ao amin'ny departemantan'i Haute-Vienne, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 87002. I Élisabeth Maciejowski no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Monts d'Ambazac et du Val du Taurion
Jeografia
Ny isam-ponin'i Ambazac dia 5270 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 243 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 666 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 45.9583° ary 1.4008° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Jesoa
I Jesoa araka ny silamo
Ny fanehoana an' i Îsâ ao amin' ny Kor'any dia manome azy koa anjara asa araka eskatôlôjia : ny fiverenany eto an-tany, amin' ny maha Miozolmana azy, no famantarana ny fahataperan' izao tontolo izao sy ny andron' ny fitsarana farany, fa hadita maro no maneho azy ho ny mpiara-dia lehibe amin' i Mahdi, Mpamonjin' ny andro farany.
Benedetto Croce
Benedetto Croce dia filôzôfy, mpanao politika, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 25 Febroary 1866 ary maty ny 20 Novambra 1952
Fiteny foronina
Fitiavana mamorona
Mety mahagaga ihany izany rehefa mieritreritra ny fotoana ilaina mba amoronana fiteny iray. Anefa rehefa mitsidika ny tranonkala dia soratana fotsiny ny teny Conlang mba ahitana ireo fiteny maro dia maro voaforona.
Belindo Mahasoa
Belindo Mahasoa dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Bekily, Faritanin'i Toliary. Ny isam-poniny dia 4890 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 51817 ary ny kaodin-distrika dia 518
Fiteny foronina
Tantara
Ny fanadiadiana voalohany izay voasoratra momban'ny fiteny noforonina dia nosoratana tamin'ny taonjato faharoa. I Galenosy (129?-216?) no nanoratra izay, kely antsipirihany fantantsika mikasika ilay fiteny afatsy abidin'ilay fiteny. Tamin'ny taonjato faha-iraika ambin'ny folo, namorona fiteny soratana i Hildegarde an'i Bingen : ny Lingua Ignota ("fiteny tsy fantatra").
Belindo Mahasoa
Vokatry ny fambolena
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia mangahazo. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia mais. Ny isan'omby dia 4000. Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3. Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia arachide. Ny entana lafo vidy indrindra dia arachide. 80 ny mponina no miasa tany. 19 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana. 0 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
Memphis Depay
Memphis Depay dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 13 Febroary 1994
Fiteny foronina
Tantara
Tamin'ny taona nanjakan'i Jaques Voalohany, namorona kisarim-piteny foronina i Francis Bacon (filôzôfy anglisy).
Bivilliers
I Bivilliers dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Mortagne-au-Perche, ao amin'ny departemantan'i Orne, ao amin'ny faritr'i Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 61045. I Jean-Claude Leroy no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Haut-Perche
Jeografia
Ny isam-ponin'i Bivilliers dia 61 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2009. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 202 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 257 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.5806° ary 0.6189° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Fiteny foronina
Tantara
Ny 20 Novambra 1620, i René Descartes, tanaty hafatra ho an'ny namany, mompera Marin Mersenne : Mila fiteny iraisam-pirenena ny olombelona : ho mora dia mora ny gramerany ka ora vitsy ny ilana hahafantarana azy ; ho tokana ihany ny fiendrika ary ho tokana ihany ny bika matoanteny ; tsy hisy ny afatsy ary ho amin'ny alalan'ny tovona aman-tovana ny teny no ho voasampana
I Ludwik Lejzer Zamenhof (1859-1917), dokoterea poloney, no namorona ny fiteny esperanto.
Famoronana fiteny iray
Dimy ny fototry ny fiteny iray :
Jesoa
I Jesoa araka ny silamo
Ahitana filazana mandà efatra momba an' i Îsâ ny ao amin' ny Kor'any, mba tsy hisian' ny shirk (fampikambanana ny tsy tokony hikambana) : sady tsy Andriamanitra, no tsy zanany, no tsy iray amin' ny andriamanitra kamban-telo (triada) (ny Trinite dia heverin' ny Miozolmana ho famantaran' ny fivavahana amin' andriamanitra maro), sady tsy nohomboana tamin' ny hazo fijaliana izy satria tsy mendrika ny mpaminanany lehibe tahaka azy izany.
I Jesoa araka ny finoana bahay
Manao an' i Jesoa ho fisehoan' Andriamanitra ny fampinaran' ny finoana bahay. Ny hoe "fisehoan' Andriamanitra dia fiheverana bahay momba ireo mpaminany, izay mpanelanelana eo amin' Andriamanitra sy ny olombelona, izay manompo amin' ny fampitana hafatra sy ahafaha-mitaratra ireo toetra manokan' Andriamanitra. Izany fiheverana izany dia manindry ny fananan' i Jesoa toetr' olombelona sy toetr' Andriamanitra miaraka , izay mitovitovy amin' ny fiheverana kristiana ny amin' ny fahatongavana ho nofo . Manaiky an' i Jesoa ho Zanak' Andriamanitra ny mpino bahay . Amin' ny mpino bahay dia fahatongavan' ireo toetra manokan' Andriamanitra ho nofo tanteraka i Jesoa, nefa tsipahin' io fivavahana io ny fiheverana ny "maha izy azy tsy hay lazaina" an' Andriamanitra ho ao amin' ny tenan' olombelona iray noho ny finoan' izy ireo momba ny "fisian' Andriamanitra manerana ny toerana rehetra sy ny fihoa-draha n' ny maha izy azy an' Andriamanitra".
Belindo Mahasoa
Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any. Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 24 ora. Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 24 ora. Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 60000 Fmg. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 60000 Fmg.
Fahasoavana
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra. Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 4 volana. 15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena. 80 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.
Olana
Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
(55204) 2001 RE28
Ny (55204) 2001 RE28 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.2237745 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 569.106km (3.8039009 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 360.106km (2.4127687 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 2001.6591530 andro (5.48024408761 taona). Ny anômalia elanelany dia 270.99920.. Ny fironany indray dia 3.30194 degre.
Parempuyre
44.95°N, -0.6039°W
I Parempuyre dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Bordeaux, ao amin'ny departemantan'i Gironde, ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 33312. I Béatrice De François no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Bordeaux
Jeografia
Ny isam-ponin'i Parempuyre dia 7409 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 0 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 15 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 44.95° ary -0.6039° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Cavigny
49.1939°N, -1.1086°W
I Cavigny dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Saint-Lô, ao amin'ny departemantan'i Manche, ao amin'ny faritr'i Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 50106. I Gérard Nicolle no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes de la région de Daye
Jeografia
Ny isam-ponin'i Cavigny dia 202 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 2 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 66 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 49.1939° ary -1.1086° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(46407) 2002 EC74
Ny (46407) 2002 EC74 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0746164 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 418.106km (2.7993026 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 360.106km (2.4105614 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1535.6527377 andro (4.20438805667 taona). Ny anômalia elanelany dia 138.15183.. Ny fironany indray dia 1.60684 degre.