cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petra-kevitra ara-tahirin-kevitra
I Martin Noth
I Martin Noth (1902-1968) dia nametra-panontaniana ny amin' ny boky voakasik' ireo loharano ireo: Pentateoka ("boky dimy") sa Heksateoka ("boky enina") sa Tetrateoka ("boky efatra")?
Nanao petra-kevitra i Noth fa ny Pentateoka dia vokatry ny fikambanana miandalan' ny lahatsoratra maro tsy mifampiakina izay voasokajy ara-dohahevitra fa tsy famerenam-panoratana ireo lafika samihafan' ny Pentateoka heverina ho voalohany indrindra.
I Noth koa no tompon' ilay petra-kevitra momba ny fisian' ny "lova deoterônômika" izay milaza fa nisy mpanao tantara iray izay nomeny anarana hoe Deoterônômista izay nanoratra ny "tantaran' i Israely" avy tamin' ny tahirin-kevitra nananany sy avy amin' ny sombintsombin' ny Bokin' i Josoa sy ny Bokin' ny Mpitsara ary ny Bokin' ny Mpanjaka sy i Jodà.
Gerhard von Rad
Ao amin' ny asa soratr' i Gerhard von Rad (1901-1971) dia tonga tamin' ny endriny kanônika ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra, dia ilay manazava tsara kokoa ny fiforonan' ny Pentateoka, hatramin' ireo taona 1970. Araka an' i Von Rad dia Heksateoka ("boky enina"), raha ny tena marina, ny Pentateoka raha ny firafiny no dinihina, satria ao ny Iahvista no mametraka ny tantaram-pamonjena izay mianga amin' ny fiekem-pinoana kely voalohany ao amin' ny Deoterônômia (Deo. 26.5-9).
Fitsikerana sy fandaozana an' ilay petra-kevitra
Na dia misy ireo fiangonana fondamentalista manohitra ny lamin-kevitra Gaf-Wellhausen dia nanjaka io petra-kevitra io hatramin' ny taona 1970.
Ho an' ireto mpanoratra ireto dia tsy ampy ny vokatry ny fitsikerana ara-kaisoratra sy ny fahalalantsika ny Andro Taloha ka tsy azo antoka ny petra-kevitra ho enti-manazava amin' ny fomba feno ny nampandriana an-tsoratra ny lahatsoratry ny Baiboly. Na dia maro ireo fahasamihafana mampiavaka ireo asa ireo, dia miteraka firodanan' ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra izany ka manokatra lalana mankamin' ny fiaraha-monin' ny fomba fiasa tsy ahitana izay mahangona ny ankabeazan' ny fikarohana.
Navelan' ny mpikaroka maro ny fiheverana ny fisian' ny tahirin-kevitra efatra tsy mifampiakina sy niara-nampiasaina. Na dia izany aza, ny ampahany amin' io petra-kevitra io dia mbola eken' ny maro: fanavahana ny soratry ny mpisorona amin' ny soratra tsy an' ny mpisorona, ny sata manokan' ny Bokin' ny Deoterônômia, ny lanjan' ny asa fampandriana an-tsoratra eo amin' ny fanambarana ireo vondron-kaisoratra samihafa, tsy fisian' ny lahatsoratra voarakitra talohan' ny vanimpotoana persiana.
Nanomboka tamin' ny taonjato faha-20 dia niara-niasa ny "petra-kevitry ny loharano roa" izay heverina fa tamin' ny vanimpotoan' ny Fahababoana, izay petra-kevitra atao hoe "fanakambanana sy fifanoherana" satria mitaky fifamaliana isehoan-tsy fifanarahana izany, izay niseho tamin' ny vanimpotoan' ny Fahababoana ihany koa, teo amin' ny vondrona (sekoly) roa, deoterônômika (D) sy an' ny mpisorona (P), ary ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra nahazatra. Manankina ny fisiany amin' ny toetran' ny lahatsoratra sy ny fotoana mety nanoratana azy ny fikarohana ankehitriny ka mamolavola petra-kevitra roa hafa: andaniny ny "Petra-kevitry ny sombin-dahatsoratra", izay mitaky ny fandrindrana ny lovantsofina samihafa niseho tamin' ny fotoana samihafa; ankilany ny "Petra-kevitry ny fameno" izay milaza fa nisy lahatsoratra maro voalohany izay niharam-piovana na fandrindrana. Io petra-kevitra io dia manavaka vondrom-pampandriana an-tsoratra roa: ny vondrona deoterônômista sy ny vondron' ny mpisorona.
Tamin' ireo taona 2000 dia nipoitra ny "petra-kevitra ara-tahirin-kevitra vaovao" (anglisy: neo-documentary hypothesis) izay ivondronan' ny mpikarona Amerikana sy Israeliana toa an' i Baruch Schwartz sy i Joel S. Baden.
Jereo koa:
Fizaràn' ny Testamenta Taloha:
Tahirin-kevitry ny Pentateoka:
Petra-kevitra momba ny fanoratana ny Pentateoka:
Maingoka
thumb|Maingoka Ny maingoka (Scorpiones amin'ny teny latina) dia biby aritirôpôdy voasokajy ao amin'ny araknida. samihafa amin'ny araknida ny maingoka amin'ny pedipalpany tahaka tandra ary amin'ny fanoitra misy poizina ananany any an-tendron'ny kibony.
Toerana iainany
Ny karazana misy ankehitriny dia miaina an-tany daholo azy ny toerana isiany dia voafetra amin'ny velarana tsy mihoatra ny fehintany faha 50 any avaratra tahaka ny any atsimo.
Ny maingoka dia biby matanjaka mahatanty tsara ny hatsiaka, ny hafanana, ny hanoanana, na amin'ny tandrahaka ionisant (mety mahatanty in-150-n'ny fatra mahafaty olona izy : 900 Gy ho azy, 6 Gy ho an'ny olombelona).
Maky
thumb|Maky Ny maky na amboanala (Lemuridae) dia biby amin' ny laharan' ny primates tsy hita raha tsy eto Madagasikara. Misy eo ho eo amin' ny sivifolo ny karazana amboanala.
Ohatra
Indreto ny anarana anondroana ny karazana amboanala na maky amin' ny teny malagasy: ahay, iay, alokoteha, ampongy, ankomba, ankombajoby, ankombamalandy, ankombamena, ankombavaliha, apongy, avahy, babakoto bandro, barimaso, beharavoaka, bekola, boenga, boengy, bokombolo mena, bokombolo, dadintsifaky, dredrika, endrina, fitiliky, fitily, fotsifaka, fotsife, gidro, hahay, haihay, halo, hataka, hira, kelibeohy, kintrontro, kofy, koitsiky, komba, kotrika, mahiabeala, matavirambo, pondiky, repahaka, sadabe, sadasada, setohy, siba, sifaka, sifakabilany, simpona, simpony, soamiera, songiky, tanta, tantaraolana, tantaraolona, tilitilivaha, titilivaha, tongona, trangalavaka, tsarafangitra, tsiba, tsibahaka, tsidiala, tsidihy, tsidy be, tsidy kely, tsidy, tsinjoarivo, tsitsidy, tsitsihy, vakiandry, vakivoho, vangavanga, varibolo, varibolomena, varika, varikamavo, varikandana, varikandra, varikandrana, varikosy, varimena, variñena, vary.
Jean-Joseph Rabearivelo
Joseph-Casimir Rabe
Nanomboka tamin'ny taona 1908 dia ny anadahin-dreniny no niantoka sy nitaiza an-dRabearivelo. Nianatra tao amin'ny Frères des Écoles Chrétiennes Andohalo izy, avy eo tao amin'ny sekoly Masin-dahy Misely ao Amparibe, ary rehefa voaroaka tao dia nifindra tao amin'ny sekoly Falcourt Faravohitra. Teo amin'ny faha-13 taonany izy nandao ny fianarana saingy nanohy namaky boky ary nampiana-tena niteny Frantsay sy Espaniola. Tamin'ny 1916 izy no nanomboka niasa, mpandika teny, mpitan-tsoratra tao amin'ny lehiben'ny kantao (canton) tao Ambatolampy, mpanao sary (dentelles) tao amin'ny goverinora tao Antananarivo. Nampianatra teny Frantsay koa izy. Tamin'ny taona 1924 i Rabearivelo no nanomboka niasa tao amin'ny Imprimerie de l'Imerina, ary nijanona niasa tao hatramin'ny nahafatesany na dia tsy nandray karama aza izy tamin'ny roa taona voalohany. Mpanao fanitsiana no asany tamin'izany. Nanambady an'i Mary Razafitrimo tamin'ny taona Jolay 1926. Nanan-janaka dimy izy ireo dia i Solofo, Sahondra, Voahangy, Noro ary Velomboahangy. Maty tamin'ny taona 1933 i Voahangy zanany, ary izay no nahatonga ny anaran'ny zanany faravavy hoe Velomboahangy. Tamin'ny 22 Jiona 1937 no maty, namono tena, i Rabearivelo.
Teo amin'ny lafiny asa-soratra
Tamin'ny 1924 no namoaka ny andian-tononkalo amin'ny teny Frantsay La Coupe de Cendres. Nanomboka teo dia hita tamin'ny gazety maro tao an-toerana sy tany ivelany toy ny Tsarahafatra, Mpanolotsaina, Capricorne, La Revue de Madagascar, Le Journal des Poetes, Zodiaque sns, i Rabearivelo ary isan'ny solonanarana nentiny tamin'izany i Amance Valmond. Nitana an-tsoratra ny fiainany (journal intime) koa i Rabearivelo, ary na efa norovitiny aza ny pejy nirakitra ny voalohandohan'ny fiainany dia mbola mahery ny 1800 pejy no voatahiry, mitantara ny fiainany nanomboka tamin'ny 1933 hatramin'ny nahafatesany.
Ratsiraka Didier
thumb|right|Didier Ratsiraka Ratsiraka, Didier Ignace dia miaramila sy mpanao pôlitika malagasy, indroa filoham-pirenen' i Madagasikara (1975-1993 sy 1997-2002), mpanorina ny antoko pôlitika Andrin' ny Revolisiôna Malagasy (AREMA). Teraka tamin' ny 4 Novambra 1936 tany Vatomandry, faritanin' i Toamasina izy ary maty tamin' ny 28 Marsa 2021 tao Antananarivo.
Zanaka mpiasam-panjakana tamin' ny fanjanahan-tany frantsay izy, lasa manamboninahitra tao amin' ny tafika an-dranomasina malagasy ary lasa minisitry ny raharaham-bahiny nandritra ny fitondrana tetezamita miaramila tamin' ny taona 1972 hatramin' ny 1975. Taorian' io tetezamita io izy dia nampandany lalàm-panorenana vaovao izay nampiditra an' i Madagasikara ao amin' ny sôsialisma. Nampanao fifidianana izy ary lany ho filohan' ny Repoblika Demôkratika Malagasy (RDM). Tsy nahomby ny teti-pitantanana sy ny fanagasiana ka niteraka fahavoazana teo amin' ny toekaren' i Madagasikara sy ny fiainanana andavanandron' ny Malagasy. Izany dia nahatonga fitakian' ny Hery Velona notarihin' i Zafy Albert ny hisian' ny fanovana ka niteraka fitodram-panjakana tetezamita tamin' ny taona 1991. Tamin' ny taona 1993 dia niala teo amin' ny fitondrana izy fa i Zafy Albert indray no vovoafidy ho filoham-pirenena.
Nirotsaka ho fidina ho filoham-pirenena Ratsiraka tamin' ny taona 1996 ka lany soa aman-tsara. Navelany ny sôsialisma ka nosoloiny fotokevitra manandratra ny olombelona mirindra amin' ny tontolo iainana (humanisme écologique). Nanova ny lalàm-panorenana izy mba hampitomboany ny fahefany. Nisy fihatsarany ihany ny toekarena.
Taorian' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2001 nifanandrenany tamin' i Marc Ravalomanana izay niteraka fahasahiranana teto amin' ny firenena, ka nanambaràn-dRavalomanana tena ho filoham-pirenena tamin' ny 2002, dia niala an' Antananarivo Ratsiraka ka nonina any Toamasina, avy eo nankany Frantsa.
Tamin' ny taona 2009 izay nanongananan' i Andry Rajoelina an-dRavalomanana dia anisan' ireo nandray anjara tamin' ny fifampiraharahana notarihin' ny Firaisambe Afrikana i Ratsiraka mba hametrahana fitondram-panjakana tetezamita andraisan' ny rehetra anjara, tsy nahomby anefa izany. Nikasa ny hirotsaka ho fidina ho filoham-pirenena Ratsiraka tamin' ny taona 2013 nefa tsy voaray ny firotsahany. Tamin' ny 2018 dia nilatsaka ho filoham-pirenena izy nefa tsy lany tamin' ny fihodinana voalohany.
Fahavelomany
Teraka tamin' ny 4 Novambra 1936 tany Vatomandry, faritanin' i Toamasina izy. Zanaka mpiasam-panjakana ny rainy tamin' ny andro naha zanatany frantsay an' i Madagasikara; nianatra tany amin' ny sekoly navale tany Brest (Bretagne, Frantsa) izy. Lasa manamboninahitra tao amin' ny tafika an-dranomasina malagasy izy avy eo.
Fahafatesany
Tamin' ny 22 Marsa 2021 dia nampidirina tao amin' ny ivontoeram-pitsaboana ao Soavinandriana i Ratsiraka mba hitsaboana ny "gripa tsotra" nahazo azy, ny valanaretin' ny coronavirus anefa nahazo aina indray tamin' izany fotoana izany sady mbola tao anarin' ny fandavana ny hampiditra vaksiny hisorohana an' io valanaretina io ny fitondram-panjakana malagasy. Maty Ratsiraka noho ny fijanona' ny fitepon' ny fony tamin' ny 28 Marsa 2021. Nambaran' ny fanjakana fa andro fisaonam-pirenena sady nanomezam-boninahitra ara-miaramila azy farany ny andro ampitson' io tao amin' ny lapam-panjakana eny Iavoloha, dia ilay lapa nampanamboariny tamin' ny fiantombohan' ny fitondrany voalohany ny firenena. Nalevina tao amin' ny fasan' ny mahery fo ao Antananarivo izy taorian' izay.
Filohan' ny Repoblika faharoa
vignette|171x171px Ny capitaine de frégate Ratsiraka Didier no voatendry hitondra an' i Madagasikara taty amin' ny faran' ny taona 1975. Niezaka ny hitondra hevi-baovao sy fijery vaovao tamin' ny alalan' ny Boky Mena ity manamboninahitra tantsambo ity ary naharesy lahatra ny maro tamin' ny Malagasy izy tamin' izany.
Nahitana fifamatorana ara-pôlitika tamin' ny firenena any Atsinanana ny Repoblika faharoa sady nitokana-monina ara-toekarena. Izany pôlitika izany, miaraka amin' ny fahasahiranana ara-toekarena vokatry ny krizin' ny solika tamin' ny taona 1973, dia nitarika ny firodanan' ny toekarena haingana teto Madagasikara sy ny fihenan' ny fenitry ny fiainana, ary ny firenena dia nanjary bankirompitra tanteraka tamin' ny taona 1979. Nanaiky ny fepetran' ny mangarahara sy ny fepetra manohitra ny kolikoly ary ny pôlitikan' ny tsena malalaka napetraky ny Tahirim-bola Iraisam-pirenena, Banky Iraisam-pirenena ny fitondram-panjakana.
Noho ny toe-javatra maro nitranga ka niteraka fahoriana sy fahasahiranana lalina teo amin' ny fiainam-pirenena, dia voatery nanohitra ny fitondran-dRatsiraka Didier ny vahoaka izay nentanin' ny antoko pôlitika. Rehefa nitokona am-bolana vitsivitsy ny vahoaka dia nifampiraharaha tamin' ny mpanohitra, izay neken' ny vahoaka ho mpitondra ny feony, Ratsiraka.
Ny 31 Oktobra 1991 no nanamarika ny fiafaran' ny Repoblika faharoa. Na dia tsy nanapa-kevitra firy intsony teo amin' ny fitantanan-draharaham-panjakana aza Ratsiraka dia mbola nitazona ihany ny anaram-boninahitra maha filohan' ny Repoblika azy. I Zafy Albert no nitazona ny andraikitra teo amin' ilay andrim-panjakana (H.A.E) lehibe natao hampijoroana ny Repoblika fahatelo. Narafitra ny lalàm-panorenana vaovao, natao daholo izay rehetra hita fa madilana tokony ho tetenina tamin' ny lasa.
Filoham-pirenena tamin' ny Repoblika fahatelo
Niharatsy ny toekarena tamin' ny andro naha filoha an' i Zafy, nitombo ny kolikoly, ary nisy ny fampidirana lalàna vaovao hanomezana azy fahefana matanjaka kokoa. Nolavina tamin' ny 1996 izy, ary notendrena ho filohan' ny tetezamita i Norbert Ratsirahonana, izay nitondra ny firenena nandritra ny telo volana talohan' ny fifidianana filoham-pirenena manaraka.
Nirotsaka hofidina indray Ratsiraka ka niverina nifaninana indray izy sy Zafy. Rehefa niverina teto Madagasikara Ratsiraka ny taona 1996 ka nirotsaka ho kandida ho filoha indray, dia niova ho Andry sy Rihana Enti-manavotra an' i MAdagasikara ny AREMA ary "Fanantenana Vaovao" no teny filamatra.
Tafaverina ho filoha Ratsiraka ny taona 1997 ary nanitsy ny lalàm-panorenana ka ny mahaolona sy ny tontolo iainana ("humanisme écologique") indray no nentiny handresena lahatra ny malagasy.
Niditra tamin' ny fizaràna faharoan' ny Repoblika fahatelo ny firenena malagasy. Na dia noheverina ho manana traikefa sy fahaiza-manao noho ny fotoana maro nitondrany an' i Madagasikara aza Ratsiraka, dia tsy nisy fanavaozana nentiny teo amin' ny fitantanana. Maro ny vola fanampiana sy nindramina nentina hanatsarana ny fahefa-mividin' ny vahoaka, saingy tsy nahafa-po ny ankabetsahan' ny Malagasy izany, indrindra ny tantsaha. Raha ny fifanarahana iraisam-pirenena no jerena dia nitohy avokoa ireny rehefa niato nandritra ny fotoana nitondran' i Zafy Albert.
Fitsaharana tamin' ny fanaovana pôlitika
Ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2001 dia nahatonga fifandonana naharitra fito volana teo amin' ny mpanohana an-dRavalomanana sy ny mpanohana an-dRatsiraka.
Lisitry ny zavatra madinidinika 31001-32000
Ity no lisitry ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka.
Bodo (mpihira)
I Bodoharisoa Razafindrazaka, izay  fantatra amin' ny anarana hoe Bodo, dia mpanakanto malagasy teraka tamin' ny 21 Jolay 1966. Tamin'ny fotoana nampaaza azy izy dia fantatra amin' ny hoe "La Diva de la Chanson malgache".
Dingana nataony
Taona 1986: nanomboka nihira izy ka nandray anjara tamin' ny fifaninana iray tamin' ny onjam-peo tsy miankina "TOP 16 sur la 2", ka laharana fahatelo izy tamin' izany. Ny taona 1987 izy vao nahazo ny laharana voalohany tamin' ilay hira noforoniny mitondra ny lohateny hoe "Miandry anao" ka nahazoany ny loka fivahinianana any ampitan-dranomasina. Tany no namoronany an' ilay hirany malaza hoe "Hody".
Taona 1989: Niaka-tsehatra voalohany, niarahana tamin' i  Solo sy Hery (tao amin' ny tarika Njila).
Taona 1991: Namoaka ny raki-kira "Neny" izy, izay mirakitra ny hira noforoniny sy i Naivo toa ny "Fony aho", ny "Misy farany"*, ny "Dada", ny "Neny", ny "Mpanarato", ny "Mba ento aho", ny "Fisarahana", ary niara-niseho sehatra tamin' i Poopy sy i Landy ary ny tarika Johary. Ankoatra izay dia nianatra nilalao tantara an-dapihazo ihany koa izy.
Taona 1992: Niara-nihira tamin' i Bessa sy Lola izy ka nampalaza azy ireo tamin' izany ilay hira hoe "Mba te hiantefa", "Hafa ihany i Mama","Ndao hihira" sns. Fantatra teo amin' ny sehatry ny rock malagasy ihany koa izy ary niara-niasa tamin' ilay mpamoron-kira amin' ny teny anglisy Sonny Clark izay namorona ny hirany nalaza tamin' izany toa an' i "Mum is in and Dad is out", "Go dancing tonight" na koa "Political skirmish" sy "Heart breaker".
Taona 1993: Namoaka ny raki-kirany voalohany i Bodo, mitondra ny lohateny hoe "Sombinaiko", ka nalaza tamin' izany ny "Bianco", ny "Ry foko", ny "The regret is never before" sy ny maro samy hafa.
Taona 1994: Voafidy hisolo-tena an' i Madagasikara nandritry ny jeux de la francophonie izay natao tany Frantsa, izay nahazoany ny medaly volafotsy tamin' ny alalan' ilay hira noforoniny hoe "Diversités" sy "Solitaire". Io taona io ihany koa no namoahany an' ilay raki-kira faharoa "Solitaire-Diversités" izay mirakitra ireo hira nampalaza azy toy ny "Mba rahoviana", ny "Foiko ho anao" na koa "Ny fahitana anao" ary nahazo ny loka tamin' ny Gasitsara.
Taona 1995: Nofidin' i Dama ao amin' ny tarika Mahaleo i Bodo hiaraka hihira aminy ilay hira hoe "Mimoza". Voafidy ho Ambasadaoron' ny Unicef ihany koa izy, nandimby toerana an' i Henri Ratsimbazafy.
Taona 1996: Namoaka ny double album "Za'Tomany" sy "Fotsiny" i Bodo ary nanao ny "Tour de Mada 96".
Taona 1997: Namoaka ny raki-kira evangelika "Tsangambato" izy ary niseho sehatra voalohany tao amin' ny Palais des Sports niaraka tamin' i Poopy.
Taona 1998: Nilatsaka hofidiana ho solombavambahoaka i Bodo.
Taona 1999: Nivoaka ny raki-kira "Mamiko", izay mirakitra ny "Safidy" sy ny "Modia" ary ny "Ataoko akory".
Taona 2000: Niavaka teo amin' ny sehatry ny cabaret i Bodo tamin' ny fahaizany miangaly ny hiran' i Whitney Houston, Mariah Carey na koa i Céline Dion. Niaka-tsehatra tao amin' ny Palais des Sports niaraka tamin' i Njakatiana.
Taona 2001: Nivoaka ny raki-kira "Ndao Handihy", mirakitra ny "Tsy izany" sy ny "Hiverina aho".
Taona 2003: Voafidy ho isan' ny mpitsara ny casting Pazzapa izay nokarakarain' ny Radio Televiziona Anaamanga (RTA) izy, ary namoaka ny raki-kirany "Aina miray" izay nisy ny "Ankino", hira nalaza indrindra tamin' ny taona 2003 sy 2004.
Taona 2005: Nivoaka ny rakikira "Mety ve", ary nosafidin' ny RTA ho reny mpiahy ny Pazzapa izy. Nandray anjara tamin' ny Che Bel Canto andiany faha-roa tao amin' ny Palais des Sports Mahamasina niaraka tamin' i Kix, i Tovo J'Hay, i Luc, i Mahery, ary i Jeannot.
Taona 2006: Niditra teo amin' ny sehatry ny sarimihetsika malagasy ary nilalao tamin' ilay horonan-tsary hoe "Poizina" izy.
Taona 2007: tamin' ny volana Febroary, nanakaiky ny andro fankalazana ny fetin' ny mpifankatia dia niaraka nanao fampisehoana i Bodo sy i Poopy, folo taona taty aoriana tao amin' ny Palais des Sports, andro vitsivitsy alohan' ny fampisehoana dia efa guichet fermé, ary maro ny nitaraina fa tsy tafiditra ka dia niverina niaka-tsehatra indray izy roa ny volana Septambra ary namoaka an' ilay raki-kira vaovao "Tia Foana". Namoaka raki-kira "Izaho sy i Neny", izay raki-kira manokana ho an' ny Reny ihany koa i Bodo.
Taona 2009: niteraka ny zanany Olontsoa izy.
Taona 2010: Namoaka ny raki-kira "Kilalaonao" sy DVD "Kilalao" izy.
Taona 2012: Namoaka ny raki-kira "Ny Fitiavana avy Aminao", ary dia nisantatra ny coulisse on Tv tao amin' ny TV plus Madagascar.
Taona 2013: Nivoaka ny raki-kira "Accoustique " namerenany ny hira nampalaza azy amin' ny endriny akostika.
Taona 2015: Nivoaka ny raki-kira vaovao "Tsy Miova Aho" nanamarihany ny 25 taona nihirany.
Taona 2015: Niara-niasa tamin' i Michel Randria izy (mpitendry gitara fanta-daza any ivelany) ary namoaka ny raki-kira akostika "Ain't Misbihavin" teo amn' ny sehatra iraisam-pirenena.
2003: Best Of
CD 1 CD 2
2010: Kilalaonao
Kilalaonao CD
Kilalaonao VCD
2011: Kilalao... DVD LIVE
DVD 1: DVD 2:
Elohim
Fampiasana ilay anarana
Teny hebreo ny hoe Elohim (hebreo: אֱלֹהִים /  'ēlohîm) izay midika ara-bakiteny hoe "andriamanitra maro", dia miseho matetika amin' ny Torah.
Amin' ny toe-javatra sasany (oh: Eksodosy 3:4, "... dia niantso azy tao afovoan' ny roimemy i/ny Elohim ..."), miasa toy ny anarana amin' ny endrika milaza tokana izy amin' ny fitsipi-pitenenana hebreo, ary avy eo dia takatra amin' ny ankapobeny fa manondro ilay Andriamanitra tokan' i Israely io teny io. Amin' ny toe-javatra hafa, ny teny hoe Elohim dia miasa amin' ny maha endrika milaza maro n' ny hoe Eloah azy, ary manondro ny pôliteisma izay fiheverana andriamanitra maro (ohatra ny Eksodosy 20:3 hoe “Tsy hanana andriamani-kafa eo anatrehako hianao.).
Miseho in-2 500 mahery ao amin’ ny Baiboly hebreo ny teny hoe Elohim, ary misy dikany
Ny andian-teny hoe bene elohim, adika hoe "zanak' ireo andriamanitra", dia mitovy amin' ny hita ao amin' ny lahatsoratra ogaritika sy fenisiana, manondro ny filankevitry ny andriamanitra.
Ny Elohim dia mitana ny laharana fahafito amin' ny folo ao amin' ny ambaratongan' anjely araka ny jodaisma, araka ilay raby tamin' ny Andro Antenatenany, Maimônida. Hoy i Maimônida: "Tsy maintsy matoky aho fa ny Hebreo rehetra [ankehitriny] dia mahafantatra fa ny teny hoe Elohim dia teny mitovy endrika, ary manondro an' Andriamanitra, ny anjely, ny mpitsara, ary ny mpanapaka ny tany, ..."
Ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny milaza maro
Ny hoe Elohim dia endrika lava mifototra amin' ny fototeny semitika 'ēl izay midika hoe "andriamanitra" (tokana). Azo ampifanakekezina amin' ny teny akadiana hoe ilu sy ny teny arameana hoe elah ary ny teny arabo hoe ilāh izy io. Ara-pitsipiteny, ny teny hoe elohim dia amin' ny famantaran' ny endrika milaza maro -îm. Ao amin' ny Baiboly dia maro ireo andalana ahitana ny teny hoe elohim izay manodro andriamanitra maro tokoa (Eksodosy 12.12). Mety hialohavan' ny mpanoritra izy ka azo adika hoe "ireo andriamanitra" (Eks. 18.11) sady mety hiaraka amin' ny matoanteny amin' ny endrika milaza maro (Salamo 97.7) na mpamari-toetra amin' ny endrika milaza maro.
Ao amin’ ny 1Samoela 28:13, elohim dia ampiasaina miaraka amin’ ny matoanteny milaza maro. Nilaza tamin’ i Saoly ilay vehivavy mpamoha angatra tao Endôra (na Andôra) fa nahita elohim niakatra (olim / עֹלִים, matoanteny milaza maro) avy amin’ ny tany izy.
Ao amin' ny Genesisy 20:13, dia nilaza i Abrahama, teo anatrehan' i Abimeleka, mpanjaka filistina mpivavaka amin' andriamanitra maro, nanao hoe fa "(Ny/i) Elohim no nampirenireny ahy" (התעו, matoanteny milaza maro). Ny Baiboly amin' ny teny grika Septoajinta (LXX) dia mampiasa matoanteny amin' ny endrika milaza tokana (ἐξήγαγε(ν), aôrista II). Ny Baiboly amin' ny teny malagasy dia tsy manavaka ny tokana sy ny maro.
Ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny milaza tokana
Azo anondroana andriamanitra tokana koa ny teny hoe elohim ka tsy ny andriamanitra tokan' i Israely ihany fa ny andriamanitra hafa koa toy ny andriamanitra Kemôsy izay elôhiman' i Moaba sy Astarte elôhiman' ny Sidôniana (Mpitsara 11.24 ; 2Mpanjaka 1.2-3 ; 1Mpanja. 11.5 ; 1Mpanj. 11.33 ). Ampiasaina koa io teny io hilazana ny zava-mananaina ara-panahy na andriamanitra kely toy ny matoatoa (1Samoela 28.13 ; Zakaria 12.8 ).
Anjely sy mpitsara
Amin' ny toe-javatra vitsivitsy ao amin' ny Septoajinta (LXX), dia nadika hoe angeloi ("anjely") na hoe kriterion tou Theou ("ny fitsaran' Andriamanitra") ny hoe elohim misy matoanteny milaza maro, na misy teny manodidina mitaky filaza maro. Ireo andinin-teny ireo avy eo dia niditra voalohany tao amin' ny Volgata latina ka nadika hoe "anjely" sy "mpitsara".
Nametra-panontaniana i Gesenius sy Ernst Wilhelm Hengstenberg ny amin' ny maha-azo itokiana ny fandikan-tenin' ny Septoajinta momba izany. Notanisain' i Gesenius ny dikany nefa tsy niombon-kevitra amin' izany izy. Nilaza i Hengstenberg fa tsy mampiasa elohim mihitsy ny Baiboly hebreo mba hilazana "anjely", fa nolavin' ny mpandika teny ao amin' ny Septoaginta ny fanondroana ny "andriamanitra" ao amin' ireo andininy nanovany ny hoe "anjely".
Manao tonon-tsiahy ny Salamo 8:4–6 ao amin' ny Epistilin' ny Hebreo 2:6b-8a ny Testamenta Vaovao grika, izay ahitana ny hoe ἀγγέλους ("anjely") ao amin' ny and. 7, ao amin' ny Salamo 8:5 (8:6 ao amin' ny Septoaginta), izay misy ny hoe ἀγγέλους koa ao amin' ny dikan-tenin' ny Septoajinta.
Ny tohatr' i Jakoba "nisehoan' andriamanitra" (maro)
Ao amin' ireto andininy manaraka ireto dia nadika hoe "Andriamanitra" (tokana) ny hoe Elohim na dia nampiarahina tamin' ny matoanteny milaza maro aza izy io.
Ny Filan-kevitra tao an-danitra
1Fihirana nataon' i Asafa.
Eo amin' ny fiangonan' ny Tsitoha. Andriamanitra;
namoaka ny teniny eo afovoan' ireo andriamanitra izy:
2Mandra-pahoviana no hanaovanareo fitsarana tsy marina? - Selà.
omeo ny hitsiny ny ory sy ny malahelo.
afaho amin' ny tànan' ny ratsy fanahy izy.
5Tsy manam-pahaizana na hazavan-tsaina ireny,
fa mandeha amin' ny maizina;
6Hoy aho: andriamanitra hianareo,
zanaky ny Avo indrindra avokoa hianareo.
ho lavo tahaka izay andriandahy na iza na iza.
8Mitsangàna, ry Andriamanitra ô, tsarao ny tany,
fa anao ny firenena rehetra. (Salamo 82.1-8, Ny Baiboly Masina)
Miresaka toy izao i Marti Steussy, ao amin’ ny Chalice Introduction to the Old Testament: "Ny andininy voalohany amin' ny Salamo faha-82: "Elohim dia eo amin' ny fiangonan' ny Elohim; ary eo amin' ireo elohim no itsarany." Eto dia mifandray amin' ny matoanteny milaza tokana ny Elohim ary manondro an' Andriamanitra (tokana) mazava tsara, fa eo amin' ny andininy faha-6 amin' ny Salamo kosa, dia hoy Andriamanitra amin' ireo mpikambana hafa ao amin' ny filan-kevitra: "Ianareo dia elohim" ("andriamanitra ianareo"). Eto ny hoe elohim dia tsy maintsy midika hoe "andriamanitra maro".
I Mark Smith, izay niresaka an' io Salamo io ihany, dia nilaza toy izao ao amin' ny boky God in Translation: "Ity salamo ity dia mampiseho ny fisehoan' ireo andriamanitra nivory tao amin' ny fivoriamben' ny andriamanitra ... Elohim dia mijoro ao amin' ny filankevitry ny El. Manambara fitsarana izy eo amin' ireo elohim:..."
Ao amin' ny Hulsean Lectures for..., i HM Stephenson dia niresaka momba ny tohan-kevitr' i Jesoa ao amin' ny Joany 10:34–36 momba ny Salamo faha-82. (Ho valin' ny fiampangana azy ho niteny ratsy an' Andriamanitra dia namaly i Jesoa:)
"Jesosy namaly azy hoe: Tsy voasoratra ao amin' ny lalànareo va hoe: Hoy Izaho: Andriamanitra ianareo? Raha ireny izay nanaovana izany tenin' Andriamanitra izany no natao hoe andriamanitra (ary ny Soratra Masina tsy azo foanana), moa Izay nohasinin' ny Ray ka nirahiny ho amin' izao tontolo izao va no ataonareo hoe: Miteny ratsy Ianao, satria hoy Izaho: Zanak' Andriamanitra Aho? – "Ankehitriny inona no herin' ity teny nindramina ity: ‘Hoy aho: andriamanitra ianareo.’ Avy ao amin' ny Salamon' i Asafa izany, izay manomboka amin' ny hoe: "Elohim dia eo amin' ny fiangonan' ny Tsitoha; ary eo amin' ireo Elohim no itsarany."
Zanak' Andriamanitra
Ny teny hebreo nadika hoe "zanaka" dia ben; ny milaza maro dia ny teny hoe bānim Ny teny hebreo hoe benei elohim ("zanak' Andriamanitra" na "zanak' ireo andriamanitra") ao amin' ny Genesisy 6:2 dia ampitahaina amin' ny fampiasana ny hoe "zanak' andriamanitra" (ogaritika: b’n il) zanak' i El amin' ny fedrà ogaritika. Nilaza i Karel van der Toorn fa ny andriamanitra dia azo antsoina ny hoe bene elim, bene elyon, na bene elohim.
Ny Elôhista
Ny Baiboly hebreo dia mampiasa anarana isan-karazany ho an' ny andriamanitry ny Isiraely:  Araka ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra, ireo fiovaovana ireo dia vokatry ny lahatsoratra sy fitantarana loharano samihafa izay mandrafitra ny Torah: Elohim no anaran' Andriamanitra ampiasaina ao amin' ny loharanon' ny Elôhista (E) sy ny Mpisorona (P), raha Yahweh kosa no anaran' Andriamanitra ampiasaina ao amin' ny loharano iahvista (J). Ny fitsikerana endrika dia milaza fa ny fahasamihafan' ny anarana dia mety ho vokatry ny fiaviana ara-jeôgrafia; ny loharano P sy E dia avy any avaratra ary J avy any atsimo. Mety misy hevitra teôlôjika, fa tsy nanambara ny anarany hoe Yahweh, talohan' ny andron' i Mosesy, na dia nasehon' i Hans Heinrich Schmid fa nahafantatra ireo boky ara-paminaniana tamin' ny taonjato faha-7 sy faha-8 tal. J.K. ny Iahvista.
Ny loharanon' ny Iahvista dia manolotra an' i Yahweh amin' ny fomban' ny olombelona (antrôpômôrfisma): ohatra, mandeha ao amin' ny saha Edena mitady an' i Adama sy Eva. Ny loharanon' ny Elôhista dia matetika mampiseho an' i Elohim ho lavitra kokoa ary matetika mifandray amin' ny anjely, toy ny ao amin' ny fitantaran' ny Elôhista momba ny Tohatr' i Jakoba, izay misy tohatra mankany amin' ny rahona, misy anjely miakatra sy midina, miaraka amin' i Elohim eo an-tampony. Ao amin' ny fitantarana iahvista an' ilay tantara, i Yahweh dia mipetraka fotsiny eny amin' ny lanitra, eo ambonin' ny rahona tsy misy tohatra na anjely. Toy izany koa, ny loharano elôhista dia miitantara an' i Jakoba nitolona tamin' ny anjely.
Ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra, izay novolavolaina voalohany tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-19 teo amin' ny manam-pahaizana ara-Baiboly sy mpitsikera lahatsoratra, dia milaza fa ny ampahany iahvista ao amin' ny Torah dia noforonina tamin' ny taonjato faha-10-sy faha-9 tal. J.K.,  ary ny ampahany elôhista kosa tamin' ny taonjato faha-9-8. tal. J.K.,:  izany hoe tamin’ ny vanim-potoana voalohan’ ny Fanjakan' i Jodà. Tsy eken' ny rehetra anefa izany satria ny fitsikeana ny fampandriana an-tsoratra taty aoriana dia toa mampiseho porofon' ny "fampandriana an-tsoratra elôhista" (taorian' ny sesitany) taty aoriana nandritra ny taonjato faha-5 tal. J.K. izay mahatonga azy ho sarotra indraindray ny hamaritana raha "elôhista" no niavian' ny andalana iray, na vokatry ny mpanonta lahatsoratra taty aoriana.
Fivoasana ara-kaifiteny
Ny fiafaran-teny hoe -im ao amin' ny teny hoe Elohim izay ilazana ny fahamaroana amin' ny teny hebreo dia anaovan' ny mpahay fiteny fivoasana isankarazany.
Na dia izany aza dia hita ihany ny fahamaroana amin' ny toerana sasany ao amin' ny Baiboly: Gen. 1.26 ("Ary Andriamanitra nanao hoe: Andeha Isika hamorona olona tahaka ny endritsika, araka ny tarehintsika ..."). Hita koa izany ao amin' ny Gen. 3.22 ("Ary hoy Iaveh Andriamanitra: Indro efa tonga tahaka ny anankiray amintsika ny olombelona raha ny amin' ny fahalalana ny tsara sy ny ratsy. ...").
Maro ireo petra-kevitra naroso hanazavana io endrika milaza maro io. Ny teôlôjia mahazatra hatramin' izay dia milaza fa tsy avy amin' ny teny hebreo amin' ny endrika milaza tokana hoe אֱל / ʾEl na hoe אֱלוֹהַּ / ʾEloah io teny hoe elohim io. Milaza Io teôlôjia io fa io endrika io dia endrika milaza maron' anarana tsy misy amin' ny endrika milaza tokana.
Fivoasana ara-teôlôjia
Tsy mitovy hevitra ny teôlôjiana ny amin' ny hevitra teôlôjikan' ny endrika milaza maron' ny anarana hoe Elohim.
Trinite
Ny teôlôjia velarin' ny firehana evanjelika sasany sy ny Katôlika sasany dia manamarina ny fampiasana ny endrika milaza maron' ny anarana hoe Elohim amin' ny Trinite: Andriamanitra dia telo izay iray, dia ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina. Izany no fanamarinana entin' i Abélard tamin' ny taonjato faha-12, ao amin' ny boky nosoratany hoe Theologia summi boni.
Filazana ny fahamboniana
Ny hoe Elohim dia ilazana vondron' olona satria ny filazà-marom-pahamboniana dia tsy manazava ny endriky ny teny hoe Elohim. Fitenenana vao noforonina tao Eorôpa taty aoriana (taonjato faha-9) io filazà-marom-boninahitra io. Naninteraka ny fomban' ny Jiosy tandrefana izany fitenin' ny andriana eorôpeana izany izay nampiasaina koa tao amin' ny kolontsain' ny fivavahana tandrefana. Ny hoe "izahay" nampiasain' ny mpanjaka notokanan' ny Fiangonana tamin' izay, indrindra ny Fiangonana katôlika, dia midika hoe "izaho mpanjaka sy Andriamanitra". Noho izany dia tena ilazana zavatra maro tokoa ny hoe "izahay".
Ao amin' ny Olomasin' ny Andro Farany
Ao amin' ny Hetsiky ny Olomasin' ny Andro Farany sy ny môrmônisma, ny hoe Elohim dia manondro an' Andriamanitra Ray. Elohim no rain' i Jesoa eo amin' ny lafiny ara-batana sy ara-panahy, ary ny anarany talohan' ny nahaterahany dia atao hoe Jehovah.
Ao amin' ny rafi-pinoana nohazonin' ireo fiangonana kristiana izay mifikitra amin' ny hetsika Olomasin' ny Andro Farany sy ny ankamaroan' ny antokom-pinoana Môrmôna, anisan' izany ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany, ny teny hoe God dia manondro an' i Elohim (ilay Ray Mandrakizay), fa ny Godhead kosa dia midika hoe filankevitry ny andriamanitra telo miavaka: Elohim (Andriamanitra Ray) sy Jehovah (ilay Zanak' Andriamanitra, Jesoa Kristy), ary ny Fanahy Masina, ao amin' ny fiheverana tsy trinitariana ny maha Andriamanitra. Ao amin' ny Môrmôna, ireo olona telo ireo dia heverina ho olona misaraka ara-batana, na olona, ​​saingy miray sitrapo sy miray tanjona; io hevitra io dia tsy mitovy amin' ny fivavahana kristianina trinitariana. Noho izany, ny teny hoe Andriamanitra dia tsy mitovy amin' ny fomba ampiasana azy amin' ny kristianisma mahazatra. Io filazalazana momba an' Andriamanitra io dia maneho ny ôrtôdôksian' ny Fiangonan' ny Olomasin' ny Andro Farany, izay naorina tany am-piandohan' ny taonjato faha-19.
Ny Bokin' i Abrahama, soratra masina eken' ny sampana sasany amin' ny hetsika Olomasin' ny Andro Farany, dia mirakitra fehezanteny iray ao amin' ny toko voalohany ao amin' ny Genesisy izay mandika mazava ny hoe Elohim ho "ireo Andriamanitra" imbetsaka; izany no hevitry ny apôstôly James E. Talmage mba hilazana ny "fahamaroan' ny hatsarany na ny hamafiny, fa tsy ny isa miavaka".
Ao amin' ny raelisma
Ny hetsika ara-pivavahana vaovao sy ny Hetsika Raeliana, naorin' ny mpanao gazety frantsay Claude Vorilhon (izay nantsoina hoe "Raël") tamin' ny taona 1974, dia milaza fa ny teny hebreo hoe Elohim ao amin' ny Bokin' ny Genesisy dia manondro karazana vahiny avy any ivelan' ny tany.
Tirana
thumb|left|200px Tirana renivohitra Albania. 830.000 mponina.
Fiteny frantsay
[[image:Map-Francophone World.svg|thumb|ankavanana|upright=2|Fiteny frantsay
- Manga maizina: Tenin-dreny;
- Manga: Tenin'ny fandraharahana;
- Manga mazava: teny koltoraly;
- Maitso: mpiteny frantsay hafa.]]
Ny fiteny frantsay dia fiteny ao amin'ny vondron'ny fiteny rômana (vondrona avy amin'ny fiteny latina taloha - izay ahitana ny espaniola, italianina, sns.) tenenina any Frantsa sy any ampitan-dranomasina aza sy any any Belzika (any Wallonie ary any Bruxelles), any Monaco, any Kanada (Québec, Ontario, Nouveau-Brunswick) ary any Soisa rômanda (anisan'ny teny ôfisialin' i Soisa ny fiteny frantsay). Ahitana mpiteny frantsay koa ny any Etazonia (indrindra ny ao Louisiane), any Haïti, any Seisela, any amin'ny nosy Maorisy, any Vanoato ary any Italia (Val d'Aoste). Betsaka koa ireo mpiteny frantsay avy aty Afrika, indrindraindrindra ao amin'ny zanatany frantsay taloha (Afrika Andrefana Frantsay, Afrika Ekoatôrialy Frantsay, Madagasikara).
Ny fiteny frantsay dia fiteny faharoa na fahatelo be mpiteny indrindra manerana izao tontolo izao, ohatra ny any amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô, firenena be mponina indrindra manerana ny Frankôfônia ary anisan' ny firenena 29 mampiasa ny teny frantsay ho fiteny ôfisialy irery na ôfisialy miaraka amin' ny fiteny hafa, ny ankamaroan' ny firenena ao Afrika Andrefana. Ireo firenena ankehitriny mampiasa ny fiteny frantsay ireo dia zanatany frantsay ary zanatany beljianina taloha. Vitsy ihany ny olona nobeazina tamin' ny fiteny frantsay aty Afrika, indrindra ao Kôtidivoara na any Gabôna; ireo olona ireo dia matetika mipetraka eny ambonivohitra.
Any Frantsa, ny fiteny frantsay dia anisan' ny famantarana ny maha-Frantsay: teny frantsay no teny ôfisialin' ny Repoblika Frantsay (andininy faharoan' ny Lalàmpanorenan'ny taona 1958). Fitaovana ielezan' ny kolontsaina frantsay manerana izao tontolo izao koa io fiteny io. Manana fikambanana manan-tanjona mampanam-boambolana frantsay koa ny fiteny frantsay, tamin' ny didi-panjakan' ny 3 Jolay 1997 mahakasika ny fampananam-boambolana ny fiteny frantsay.
Ny isan' ny mpiteny frantsay manerana izao tontolo izao dia 220 tapitrisa eo ho eo, 72 tapitrisa amin' ireo no mahaihay miteny frantsay (fanakaikezaana nataon' ny Fikambanana Iraisam-Pirenena ny Frankôfônia: 2010), teny fahenina be mpiteny indrindra ny fiteny frantsay. Anisan' ny teny ôfisiaky enina an' ny Firenena Mikambana (miaraka amin' ny fiteny anglisy) ary teny ôfisialy na teny fiasàn'ny fikambanana iraisam-pirenena na fikambanam-pirenena. Noho izy teny ôfisialin'i Frantsa, firenena mpikambana ao amin' ny Vondrona Eorôpeana, teny ôfisialin' ny Vondrona Eorôpeana koa ny fiteny frantsay.
Talohan' ny Ady lehibe voalohany, teny fiasàn' ny fianankaviana nanjaka tany Eorôpa ny fiteny frantsay; ary fiteny ampiasain' ny diplômata rehefa mihaona.
Tokyo
35.6895°N, 139.69171°W
vignette Tokyo dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Tokyo ao Japana.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 8336599 mponina tamin'ny taona 2017.
Luanda
-8.835°N, 13.23778°W
I Luanda dia tanàna renivohitr'i Angola.
10 Oktobra
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 10 Oktobra.
Tarika
http://www.tarika.nu
8 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 8 Jolay.
9 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 9 Jolay.
11 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 11 Jolay.
10 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 10 Jolay.
12 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 12 Jolay.
7 Jolay
Ireo zavatra nitranga tamin'ity 7 Jolay.
Antananarivo
-18.91368°N, 47.53613°W
Antananarivo dia renivohitra ara-pôlitika sy ara-toekarenan' i Madagasikara. Ny dikan' ny anarana hoe Antananarivo dia "Tanànan' ny Arivolahy". Antananarivo dia ao amin' ny faritanin' Antananarivo, izay midadasika amin' ny velarantany 58 283 km2, sady tena eo anivon' ny Nosy Ny tanànan' Antananarivo renivohitra kosa dia eo amin' ny 1254 m ny hahavony mihoatra amin' ny ranomasina (Araben'ny Fahaleovantena); 1282 m (Lapan'Andafiavaratra), 1468 m (Rovan' i Manjakamiadana).
Jeografia
Azo lazaina ho ranoray ny firafitry ny vohon-taniny raha miohatra amin' ireo faritany sasany toa an' i Fianarantsoa na Toamasina. Any avaratra, misy an' i Tamponketsa dia tany karankaina; zara raha mahavokatra kely horaofin' ny biby fiompy ny any Bongolava any andrefana. Ny any atsimo no manankarena, izay ahitana ny onin' i Mania. Any atsinanana kosa dia voafaritr' ireo harambato mitatao ny lemak' i Moramanga sy Anjiro amin' ny lafiny iray ary ny debok' Alaotra amin' ny ankilany. Ny salan' ny haavon' ny tendrombohitra dia 1 300 m, fa ny avo indrindra dia Tsiafajavona, 2 700 m, ao amin' ny vondron-tendrombohitr'Ankaratra. Maro ireo ony miandoha avy any Itasy sy Vakinankaratra no miantoka ny famatsian-drano ireo faritra manodidina. Ny fiandohan' ny onin' i Mahajamba dia avy ao Anjozorobe; i Betsiboka avy ao Ambohidratrimo; Ikopa sy i Sisaony avy any Ankaratra; Isandrano avy any Miarinarivo; i Manambolo avy any Tsiroanomandidy; iSakay sy i Lily avy any Itasy, i Kitsamby avy any Arivonimamo ary i Onive avy any Antsirabe.
Ny tanàna sy ny lapa ary ny rova
Teo Ambohimitsimbina no nisy ny rova tany amboalohany (fiantombohan’ ny taonjato faha-17) vao nafindra teo avaratr’ Ambohimitsimbina amin’ ny toerana misy ny rovan’ Antananarivo ankehitrio. Tao anatin' ny rova dia maro ireo lapa niorina ka saika niorina atsimo nianavaratra izy ireny, ka ny lapa tranainy indrindra no any atsimo indrindra ary ny lapa tanora indrindra no avaratra indrindra ka toy izao izany: eroa atsimo indrindra i Besakana izay naorin' Andrianjaka; teo avarabaratr' i Besakana kosa no naorin' Andrianampoinimerina i Mahitsielafanjaka sy Felatanambola (ity Felatanambola ity dia efa rava ka teo no nanorenana an' i Manjakamiadana); teo avaratr' i Mahitsielafanjaka kosa no naorin-dRadama I ny Tranovola ho tranon-dRasalimo; teo amin' ny Felatanambola fahiny no naorin-dRanavalona I i Volamahitsy izay lasa Manjakamiadana rehefa nofonosina vato; ary farany ny Tranovola izay tranon-dRasalimo sy avaratra indrindra dia nataon-dRanavalona I ho tranon-dRakoto zanany (Radama II) fa i Manampisoa kosa dia teto atsimon' i Manjakamiadana no naorin-dRasoherina (io Manampisoa io no tsy tahaka izany). Tamin-dRadama I dia nisy rova miisa roa teo Antananarivo ka ny "rova atsimo" dia ireo misy ny lapa tranainy toa an' i Besakana sy ny manodidina azy. Ny "rova avaratra" kosa izay nataon-dRadama hisy ny lapany dia eo avaratry ny rova atsimo. Ny lapa tamin' ny Rova atsimo no natao fametrahana ny fatin' ny mpanjaka niamboho nanomboka tamin-dRadama I.
Teo Antananarivo hatrany, Andrianampoinimerina dia nanorina tanàna voahodidina hadivory hoan' ny andriana, ka teo ambany avaratry ny rovan' Antananarivo, teo Andohalo, no nanorenany izany ka ny Andriamasinavalona, ny Andriandoriamanjaka, ny Andriantompokoindrindra, Ny Andriandranando, ny Andrianamboninolona, ary ny terak’i Raberanto avy ao Ambodifahitra no nahazo nonina tao anatin' io faritr' Andohalo voahodidina hadivory io. Ny havan’ andriana, ny hova ary ny mpanompo dia tsy nahazo zara tany sy tsy nahazo nonina tao anatin' io faritr' Andohalo voahodidina hadivory io.
Fizahan-tany
Antananarivo dia tsy dia manana toerana mahasarika ny mpizaha tany loatra mihoatra ireo faritany hafa. Ny tena misongadina dia ny valanjavabohary Tsimbazaza.
Jeôgrafia
Eo ampovoan' ny Nosin' i Madagasikara no misy an' Antananarivo, any atsimo-andrefanan' ny Ranomasimbe Indianina.
Toetany
Ny toetanin' Antananarivo dia araka ny fanasokajian' i Köppen ny toetany dia Cwb izany hoe manana toetany trôpikaly antonontonony nohon' ny haavon' ny tany. Amin' ny volana Oktobra hatramin' ny volana Martsa dia mafana ny andro ary mety mahatratra hatrany amin' ny 35°C any ho any ny mari-pana, amin' io enimbolana io dia mahery ny 50 mm isam-bolana ny latsak' orana. Amin' ny volana Aprily ka hatamin' ny volana Septambtra dia antonontonony ny hafanana. Amin' io enimbolana io dia latsaky ny 50 mm ny latsak' orana.
Mponina
Merina no iantsoana ireo tompon-tany fa noho ny maha-renivohitra an' Antananarivo dia hita ao daholo ireo foko isan-karazany ao Madagasikara.
Jereo koa
Renivohi-paritra eto Madagasikara
Tendrombohitra roa ambin' ny folo
Kahira
vignette|309x309px|I Kahira jerena avy eny ambony I Kahira na Kairo no renivohitr' i Ejipta, izay tanàna lehibe indrindra ao amin' io firenena io sy manerana an' i Afrika. Atao hoe القاهرة / Al-Qāhira izy amin' ny teny arabo, fa Le Caire amin' ny teny frantsay ary Cairo amin' ny teny anglisy sy amin' ny teny maro hafa. Ao amin' ny tapany avaratra atsinana' i Ejipta no misy an' i Kahira, eo amin' ny ilany ankavanan' ny renirano Nily. Ao Kahira ny iray ampahefatry ny mponin' i Ejipta. Maro ny mpizaha tany mitsidika azy satria ao akaikiny no ahitana ireo piramida malazan' i Gizà. Tamin' ny taona 969 taor. J.K. no nanorenana ny tanànan' i Kahira. Tanàna maromaro efa nisy taloha no nitambatra ka nanome an' i Kahira. Ny tranainy indrindra amin' ireo tanàna ireo dia efa niorina tamin' ny taona 641. Tamin'ny taonjato faha-16 no nhatratra ny fara tampon' ny lazany i Kahira noho ny fandrosoan' ny raharaham-barotra tao amin' ny Ranomasina Mediteranea.
Berlin
I Berlin dia tanàna renivohitr'i Alemaina. thumb|140px|[[United Buddy Bears|One-World Bear Berlin ]]
Valiha
vignette|251x251px|Mpilalao valiha avy ao Filipina sy avy ao Madagasikara. Ny valiha dia zava-maneno malagasy vita amin' ny volontsangana, miendrika varingarina sady misy tadiny maro manaraka ny andavany.
Fano
thumb|250px|Dermochelys coriacea vignette|Fano Ny Fano (Testudinidae) dia biby
Onjam-peo
Ny onjam-peo (frantsay sy anglisy: radio) dia fampitana antso na kaika amin'ny alalan'ny fifanaraham-peo ny onja anjanandrianaratra izay manana hatetika kely nohon'ny fahazavana.
Toamasina
-18.1492°N, 49.40234°W I Toamasina dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Tamatave-I; Tamatave-II.
Fizahan-tany
Mitahiry ny sisa tavela talohan'ny fahaleovantena i Toamasina, izay misy toerana fizahan-tany maro azon' ny rehetra tsidihina. I Toamasina taloha, ny Place Bien Aimé, ny seranan-tsambon' i Toamasina na ny morontsiraka avaratra ary ny tora-pasika mahafinaritra ao aminy dia toerana azo zahana ao amin' ity tanàna. Mahafinaritra ireo zavatra isan-karazany ireo, raha mitaibgina posy sy môtô telo kodiarana (atao hoe "tuc tuc") ary ny koady, na koa ny fandriana ambanin' ny elobe.
Jereo koa
Renivohi-paritany eto Madagasikara
Renivohi-paritra eto Madagasikara
Opera
vignette|245x245px Ny Opera dia rindrankajy miasa mba hande amin'ny tranonkala voaforona any Eoropa avaratra, misy version sàsany tsy andoavam-bola (freeware)
Tsy dia miasa loatra ny navigateur web ny Opera, ary alavitra ny fampiasàn'ny Internet explorer, Mozilla Firefox sy Safari izy, fa mora mande izy ary mety tsara mihintsy izy amin'ny resaka nôrma.
Oslo
Ny tanànan'ny Oslo dia renivohitr'i Norvezy.
Fiangonana Ôrtôdôksa eto Madagasikara
vignette|270x270px|Ny [[Fiangonana Ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo|Patriarkatan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo]] Ny Fiangonana Ôrtôdôksa eto Madagasikara dia fiangonana kristiana miorina eto Madagasikara izay anisan' ny Fiangonana tatsinanana efa tafasaraka tamin' ny Fiangonana Katôlika tany aloha, niorina teto amin' ny Nosy efa tamin' ny taona 1930 nefa tamin' ny taona 1999 vao nahazo fankatoavana avy amin' ny fanjakana malagasy. Mino ny Trinite ny Ôrtôdôksa malagasy. Fehin' ny Fiangonana Ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika manontolo izy.
Tantarany
Efa tany amin' ny taon-jato faha-19 tany ho any no tonga teto Madagasikara ny finoana ôrtôdôksa. Tamin' izany anefa, mbola tsy nisy Malagasy nanataka ny fivavahana ôrtôdôksa fa ny Grika sy ny Bolgara ary ny Rosiana no mpino ôrtôdôksa teto. Tsara ho marihina anefa fa tsy nisy pretra tamin' izy ireo fa samy kristianina tsotra avokoa.