cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taom-baovao malagasy
Ny fankalazana mifandray amin' ny toekarena
Ny mpandala ny kolontsaina malagasy dia samy miezaka manamarina ara-pivavahana sy ara-pôlitika ary ara-toekarena ny fisafidianany ny daty iray hataony fankalazana ny taom-baovao malagasy. Miampy fanaporofoana ara-kaikintana koa izany indraindray.
Alahamadibe
Tao anivon-tany dia ny mpanjaka Ralambo no lazain' ny lovantsofina fa nankalaza voalohany ny fiandohan' ny taona tamin' ny fomba manetriketrika ary tao amin' ny renivohitry ny fanjakany, tao Ambohidrabiby, no nanaovana izany voalohany tamin' ny fitsingerenan' ny andro nahaterahany, izay lazaina fa tamin' ny taona 1575. Andro vava Alahamady amin' ny volana Alahamady moa io fitsingerin-taona nahaterahany io koa natao hoe "Alahamadibe" (na Alahamady be) taty aoriana. Misy ny milaza fa zavatra roa samihafa ny Alahamadibe sy ny taom-baovao malagasy.
Fampifanandrifiana ny Alahamady merina amin' ny Alahamaly antemoro
Araka ny fahalalan' ny mpankalaza taom-baovao fararano, tamin' ny andron' Andrianampoinimerina dia nampifandrifiana tamin' ny Alahamady antemoro (ataon' ny Antemoro hoe Alahamaly) ny Alahamady tao Imerina araka ny torohevitr' ireo Antemoro mpanolotsaina azy, izany hoe raha mitaha amin' ny fanisan-taona gregôriana dia teo amin' ny volana Marsa ny Alahamady merina no nakisaka ho eo amin' ny volana Avrily.
Mipetraka ihany ny fanontaniana manao hoe: Raha nisy ny fanitsiana dia mbola marina ve ny daty malagasy tany alohan' ny fanitsiana, indrindraindrindra ny andro sy ny volana lazaina fa vava Alahamady tany aloha? Ny mpanjaka Andrianampoinimerina sy ny hafa dia lazaina fa teraka tamin' ny tsinam-bolana Alahamady ary Alahamady no vintany.
Ampahatsiahivin' ny mpomba ny taom-baovao fararano ny tenin' Andrianampoinimerina hoe: "Tsy manam-pahavalo afa-tsy ny mosary aho" mba hanamarinany ny fisafidianany ny fararano. Izany filazany zany, hoy izy ireo, dia ahitana taratra ny fandresen' ny volana Alahamady izay fotoam-piakaran' ny vary sy fararano amin' ny maintso ahitra. Nanomboka tamin-dRadama I (1810-1828) kosa no nisy ny alimanaka voalohany, izany hoe fanoratana mialoha amin' ny bokikely ny tetiandro hoan' ny taona iray.
Fanitsiana faha Radama II
Tamin-dRadama II (1861-1863) dia nasiana fanitsiana indroa ny fanisan' andro malagasy merina satria dia nihoatra 300 andro mahery. Raha izany dia tsy fantatra intsony na nateraka Alahamady marina Andrianampoinimerina sy ny hafa na tsia.
Asaramanitra
Tamin' ny taonjato faha-19 kosa rehefa nivelatra ny fivavahana kristiana ary lasa Kristiana mihitsy ny fanjakana malagasy dia tsy nampiasaina intsony ilay anarana hoe "Alahamadibe" satria toa misy fombafomba fanao amin' ny sampy izany, koa "Fandroana" no teny nentina niantsoana io fety io. Tamin-dRanavalona III (1883-1896) dia novainy ho ny 22 Novambra, izay tsingerin-taona nahaterahany ny fanaovana ny fandroana, vanimpotoan' ny asara (fizaran-taona mafana sy be orana) moa io 22 Novambra io koa "Asaramanitra" no niantsoana io fety io. Ary "Tratry ny Asaramanitra e!" no teny ifampiarahabana tamin' izany. Marihina fa avy amin' ny teny sanskrity izany anarana izany. Rehefa tonga ny fanjanahantany ka mandrak' ankehitrio dia nampiasaina hilazana izay fety rehetra ny teny hoe asaramanitra na dia tsy vanimpotoan' ny asara intsony aza ka na tonga ny 1 Janoary na 14 Jolay na 26 Jiona dia mifampiarahaba "tratry ny asaramanitra" ny Malagasy.
Tamin' ny andron' ny fanjanahan-tany
Nony lasa zanatany i Madagasikara dia io fety io (ny Alahamadibe), izay maneho ny fihavanana sy ny firaisan-kinan' ny ambanilanitra, no noravan' ny Vazaha voalohany. Hita taratra tamin' izany tokoa mantsy fa tena fiaraha-monina nirindra ao anatina rafitra milamina sy mafonja no niainan' ny Malagasy, araka ny fomba fijerin' ireo Malagasy nahazo tombontsoa tamin' izany. Ka raha nikendry ny hanjanaka ny Vazaha dia io rafi-piaraha-monina io no noravany voalohany. Avy hatrany dia napetrany fa ny 1 Janoary amin' ny fanisan' andro gregôriana no taom-baovao.
Wagner (Bahia)
I Wagner (Bahia) dia kaominina ao Brazila, ao amin'i  Bahia, ao amin'i  Centro-Sul Baiano,  Seabra.
Taom-baovao malagasy
Tamin' ny andron' ny fanjanahan-tany
Tamin' ny taona 1897 dia nofoanan' i Frantsa mpanjanatany ny fankalazan' ny Malagasy ny Alahamadibe ary nenjehin' i Frantsa ny Malagasy nankalaza izany. Vokatr' izany, tsy sahy nankalaza izany imasom-bahoaka intsony ny Malagasy. Maro tamin' ireo Malagasy voasokajy ho andevo na mpanompo no tsy nahatsiaro fahavoazana loatra tamin' ny nanafoanana izany.
Wagner (Bahia)
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 415,819 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 9.809.
Taom-baovao malagasy
Ny olana momba ny famaritana ny volana Alahamady ankehitriny
Fara-fahavitsiny dia misy "tsinana Alahamady" roa karazana ny eto Madagasikara noho ny fisian' ny karazana tetiandro roa samy mampiasa anaram-bolana amin' ny teny arabo.
Volana Alahamady amin' ny farararo
Amin' ny mpanaraka ny tetiandro malagasy manara-bolana sy masoandro dia amin' ny Marsa na Avrily no anombohan' ny volana Alahamady, izany hoe amin' ny fizaran-taona fararano.
Volana Alahamady miovaova fizaràn-taona
Amin' ny mpanaraka ny tetiandro malagasy manara-bolana tanteraka dia miovaova fizaràn-taona ny volana Alahamady, ka ny mifanandrify aminy dia ny volana silamo atao hoe Saoaly (arabo: شوّال / Shawwal), izany hoe aorian' ny volana Ramadany (arabo: رمضان / Ramadan). vignette|252x252px
Ny taom-baovao fararano
Io isa 3/4 io dia ny ampahan-tanin' i Madagasikara lazain' ny mpahay tantara fa nofehezin' ny mpanjaka merina. Isan' ny antony tokony hankalazan' ny Malagasy rehetra ny taom-baobao fararano izany, araka ny hevitr' izy ireo.
Daty amin' ny volana Marsa sy Avrily
Ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny mpikambana sasany ao amin' ny Akademia Malagasy no voalaza fa namaritra io daty io araka ny fikarohana nataon' izy ireo.
Tamin' ny taona 2004 dia ny 21 Marsa no nakalazana ny taom-baovao malagasy.
Tamin' ny taona 2011 dia ny 3 Avrily no nanatanterahana izany.
Ny datin' ny taom-baovao tamin' ny taona 2013 dia na 12 Marsa (ho an' ny Trano Koltoraly Malagasy) na 16 Marsa 2013 (ho an' ny Mamelomaso).
Tamin' ny taona 2014 dia tamin' ny 31 Marsa.
Nankalazaina tamin' ny 20 sy 21 Marsa izany tamin' ny taona 2015. Tamin' ny taona 2015 dia ny 20 Marsa alina no tsinana ny volana Alahamady, ary ny 21 Marsa 2015 no miandoha ny taona malagasy 2015. Ny 20 sy 21 Marsa 2015 araka izany no nankalazany amin' ny fomba manetriketrika ny taom-baovao malagasy 2015.
Ny 10 Marsa no nanaovana ny fankalazana tamin' ny taona 2016.
Nankalazaina tamin' ny 28 Marsa ny taom-baovao malagasy 2017.
Coroados (San Paolo)
I Coroados (São Paulo) dia kaominina ao Brazila, ao amin'i [[File:Bandeira do Estado de São Paulo.sv, ao amin'i [[Mesoregione di Araçatub, [[Microregione di Birigü.
Taom-baovao malagasy
Daty amin' ny volana Marsa sy Avrily
Tamin' ny taona 2019 dia ny 6 Avrily no nankalazana ny taom-baovao malagasin' ireo ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy.
Departamentan'i Antioquia
Antioquia dia iray amin'ireo departemanta 32 ao Kolombia, ao amin'ny afovoan'i Avaratra-andrefan'i Kolombia.
Taom-baovao malagasy
Ny tetiandro ampiasain' ny mpankalaza taom-baovao fararano
Ny tetiandro ampiasain' ny mpankalaza taom-baovao fararano dia tokony tsy manara-bolana tanteraka fa manara-bolana sy masoandro. Midika izany fa amin' izy ireo dia nanana fomba namantarany ny ekinoksa m-pararano (21 Marsa), na zavatra hafa mitovy amin' izany, ny Ntaolo, na dia tsy fiteny tamin' izany fotoana izany aza ny hoe ekinoksa (frantsay: equinoxe). Ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny mpikambana sasany ao amin' ny Akademia Malagasy dia samy nikaroka momba izany ary nitovy ny fomba fijerin' izy ireo fa raha ampifandrifiana amin' ny fanisan-taona gregôriana dia ny tsinambolana akaiky indrindra ny ekinôksa 21 Martsa no fiandohan' ny taona malagasy ka ankalazana ny taom-baovao malagasy.
Coroados (San Paolo)
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 246,544 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 4.881.
Taom-baovao malagasy
Ny tetiandro ampiasain' ny mpankalaza taom-baovao fararano
Toherin' ny mpanaraka ny tetiandro manara-bolana sady mankalaza ny Fandroana na Alahamady, tsy amin' ny daty na volana gregôriana raikitra, ny fomba famaritan' ny mpankalaza taom-baovao fararano satria amin' izy ireo dia manara-bolana tanteraka ny tetiandro malagasy.
(47535) 2000 AA99
Ny (47535) 2000 AA99 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka izay hita fa mihodikodina manodidin'ny Masoandro. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Taom-baovao malagasy
Tsy mijery volana na kintana intsony fa mampiasa solosaina
Fahizay, hoy ny ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy, dia manisa andro sy mijery ny endrika sy ny toeran' ny volana mitaha amin' ny antokon-kintana ny mpanandro mba hahalalana ny volana tsinana sy ny diavolana sy ny maizimbolana ary ny anaram-bolana. Ankehitrio kosa, noho ny fisian' ny milina matanjaka dia azo fantarina mialoha ny andro mahatsinana ny volana Alahamady, araka ny eritreritry ny mpankalaza taom-baovao fararano, satria ny solosaina matanjaka dia afaka mikajy izany ho an' ny 50 taona hoavy.
Indreto santionany amin' ny datin' ny taom-baovao malagasy fararano hatramin' ny taona 2019:
(47535) 2000 AA99
Ny fihisahana amin'ny afovoany (excentricité) dia 0.1392679 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 374.106km (2.5050775 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 283.106km (1.8926195 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1190.9441402 andro (3.26062735168 taona). Ny anômalia elanelany dia 280.03240.. Ny fironany indray dia 2.97828 degre.
Taom-baovao malagasy
Fiverenana amin' ny volana Marsa sy Avrily
Araka ny fahalalan' ny mpitarika ny fankalazana taom-baovao fararano, tamin' ny taratasim-panjakana nifanaovan' ny mpitondra fanjakana teto Madagasikara tamin' ny nanjakan-dRanavalona III, taratasy izay voarakitra ao amin' ny tahirim-bako-pirenena, dia hita fa mifanandrify amin' ny volana Marsa na Avrily eo hatrany ny volana Alahamady hoan' ny taona 1894 sy 1895 sy 1896 ary 1897.
Fiezahana manamarina ara-toetrandro sy ara-toekarena
Hoan' ny Trano Koltoraly Malagasy dia eo amin' ny vanimpotoan' ny faranano, izany hoe, efa lasa ny rivodoza, ny ranobe, ny fihotsahan' ny tany, izany fotoana izany. Miakatra ny vary, ka resy ny maintso ahitra. Fahizay dia indroa miakatra ny vary isan-taona ka ny "vary aloha" dia eo amin' ny volana Febroary no miakatra, fa ny fotoana fiakaran' ny vary hafa kosa dia eo amin' ny fararano izay mifanandrify amin' ny volana Marsa-Avrily amin' ny taona gregôriana. Efa afaka mifaly sy tsy mifehy kibo intsony ny rehetra ary efa nindaosin' ny ranobe sy ny rivodoza ny loto ary manomboka madio indray ny voajanahary rehetra.
Nabateana
Ny Nabateana dia vahoaka arabo mpivarotra tamin'ny Andro Taloha izay nonina tao atsimon'i Jordania sy i Kanaana, sy tao avaratr'i Arabia ankehitriny. Taorian'ny faharavan'ny Empira seleokida dia afaka nanitatra ny fanjakany mianavaratra izy ireo hatrany amin'ny faritr'i Damasy (na Damaskosy). Amin'ny teny grika dia atao hoe Ναβαταῖος / Nabataîos ny Nabateana, fa amin'ny teny latina dia Nabataeus. Amin'ny teny arabo dia atao hoe الأنباط / al-ʾAnbâṭ.
Taom-baovao malagasy
Fiezahana manamarina ara-toetrandro sy ara-toekarena
Ny Malagasy dia manararaotra an' io hidio amin' ny alalan' ny fandroana sy fifamelana ary fandiovana ny tontolo manodidina. Fotoana filanonana ara-boajanahary, hoy izy ireo, ny fararano, satria tafavoaka ny andro ratsy sy ny mosary.
Nabateana
Ataon'ireo mpanoratra grika-latina hoe Arabia ny anaran'ny fanjakan'ny Nabateana, nefa i Flavio Josefa mampiasa ny anarana hoe Nabatena. Ny faritry ny fanjakany dia nifanefitra tamin'ny an'i Siria, ao avaratry ny Ranomasina Mena sy ny Saikanosin'i Arabia, ary nivelatra nankany amin'i Eofrata. Tamin'ny fanitaram-panjakana nataon'i Pompeio tamin'ny taona 64 dia lasa fanjakana nanompo an'i Roma ny Fanjakana nabateana, nefa nanana fahaleovan-tena ihany izy ireo amin'ny sehatra sasany. I Petra no renivohiny, izay hita ao amin'ny tanin'i Jordania ankehitriny, sady ahitana trano, fasana, tempoly ary teatra voasokitra anaty vatolampy.
Taom-baovao malagasy
Fiezahana manamarina ara-toetrandro sy ara-toekarena
Entin' izy ireo manamarina ny fankalazana koa ny fiteny fahizay, toy ny hoe "Mandihiza rahitsikitsika, hianaranay raha fararano".
Nabateana
Namolaka ny rameva ho azo ompiana izy ireo ka afaka nanao raharaham-barotra avy any amin'ny tapany atsimon'i Arabia, dia mamakivaky toerana misy rano izay nanaovany fambolena. Ny faritr'izany tany rehetra nofeheziny izany dia tsy fantatra mazava. Nivarotra ny vokatr'i Arabia mankany Siria sy any amin'ny Empira romana ary koa nankany amin'ireo firenena any atsinanan'i Eofrata izy ireo.
Taom-baovao malagasy
Fiezahana manamarina ara-kaikintana
Misy amin' ny mpankalaza taom-baovao fararano ny milaza fa amin' ny vava Alahamady no mifanitsy ny tsinam-bolana sy ny antokon-kitanan' Alahamady eny amin' ny lanitra raha jerena avy eto Madagasikara. Misy aza ny milaza fa mifanitsy amin' ireo koa ny masoandro. Ny tsinam-bolana akaiky indrindra ny ekinôksa 21 Martsa no tena mora amantarana ny andro voalohany amin' ny taom-baovao malagasy, hoy ny mpanao ny fankalazana amin' ny fararano.
Nabateana
Tamin'ny taona 106 taor. J.K. dia nanakambana mivantana ny Fanjakana nabateana tamin'ny Empira romana ny emperora Traiàno (na Trajàno) ka teraka noho izeany ny Faritany romanan'i Arabon'i Arabia, izay nanafoana tsikelikeky ny maha mpivarotra tokana azy ireo sy ny kolontsainy.
Taom-baovao malagasy
Fiezahana manamarina ara-kaikintana
Izany fiheverana izany dia tsy mifanaraka amin' ny zava-misy marina ara-kaikintana satria tsy amin' io fotoana io no idiran' ny masoandro na ao amin' ny fari-danitry ny antokon-kintan' ny Alahamady (latina: Aries; frantsay: Belier). Ny daty maha ao amin' ny fari-danitry ny antokon-kintana Alahamady dia eo anelanelan' ny 18 Avrily sy 13 Mey.
Fomba fankalazana
Araka ny hevitr' ireo mafana fo amin' ny fankalazana, ny taom-baovao malagasy dia tsy misy fomba iraisana hankalazana azy fa dia miankina tanteraka amin' ny mpikarakara ny fankalazana azy: ny Kristiana dia afaka mankalaza izany amin' ny fomba kristiana, ny Silamo malagasy koa dia afaka mankalaza ny taom-baovao malagasy amin' ny fomba silamo; toy izany koa ireo mpandala ny nentim-paharazana. Ny mpandraharaha amin' ny sehatra maro dia afaka mankalaza izany koa amin' ny fombany toy ny hetsika ao amin' ny toeram-piasana na toeram-pianarana. Ny taranak' andriana dia afaka mankalaza izany amin' ny fombany. Ary any amin' ny faritra maro eran' i Madagasikara dia azo ankalazaina amin' ny fomba any amin' ny faritra ny taom-baovao malagasy.
Izany filazana fahalalahana izany dia misy fetrany ihany raha jerena ny fihetseham-pon' ny mpankalaza taom-baovao fararano manoloana ny Malagasy hafa mankalaza taom-baovao lohataona araka ny hita amin' ny tambazotran-tserasera sy tranonkala ampiasainy.
Mba hahatonga ny fankalazana ny taom-baovao fararano hahazo olona maro dia milaza ireo mpomba azy fa malalaka ny fomba fanatanterahana izany araka ny toerana misy ny mpikarakara satria ny rehetra dia afaka mankalaza azy amin' ny fomba mety aminy. Rehefa tonga ny taom-baovao malagasy dia azo atao tsara ny mankalaza izany amin' ny fomba misy ao amin' ny faritra mankalaza izany.
598
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona ny kalandrie Gregôriana.
Taom-baovao malagasy
Fomba fankalazana
Na dia izany aza dia tsy vitsy amin' ny Malagasy ny tsy mamerina ny fomba fankalazana Alahamadibe izay heveriny fa mifanohitra amin' ny toetrandro. Tsy misy araka izany ny lapabe sy ny kimandrimandry izay lazain' ny mpahay tantara fa nisehoana fahalalahan' ny firaisana ara-nofo. Misy, ohatra, omby tsy tokony ho vonoina noho ny volony.
Faritra sy toerana ary sehatra mankalaza ny taom-baovao malagasy
vignette|240x240px Mankalaza ny taom-baovao malagasy fararano ny eto Antananarivo sy eny Ikianja Ambohimangakely, ny ao Imerimanjaka, ny ao Ambohidrabiby, ny ao Ambohimanga, ny ao Sabotsy Namehana ary ny ao Ilafy.
Herodiana (fianakavia-mpitondra fanjakana)
Ny Herodiana na dinastia herodiana dia fianakavia-mpanjaka manam-piaviana idomeana. Ny ankamaroan'ny mpanjaka tao amin'io fianakaviana io dia nanapaka tao Palestina sy Israely. Ny mpanjaka herodiana farany tao Israely dia i Heroda Agripa II.
Taom-baovao malagasy
Faritra sy toerana ary sehatra mankalaza ny taom-baovao malagasy
Nisy sekoly ao Antananarivo izay mankalaza io taom-baovao io ao amin'ny toeran'ny sekoly ihany na mamonjy ireny toerana manan-tantara ireny. Ny sekoly ACEEM dia nankalaza ny taom-baovao fararano tao an-tsekoly ka ny mpianatra amin' ny sekoly dia manao fitafy malagasy amin' ny andron' ny fankalazana.
Herodiana (fianakavia-mpitondra fanjakana)
Matetika dia ampiasaina ny teny hoe "herodiana" mba hanondroana vanimpotoana, indrindra momba an'i Palestina.
Ny tena nalaza tamin'ireo Herodiana dia i Heroda Lehibe (73 tal. J.K. - 4 tal. J.K.), i Heroda Antipasy (21 tal. J.K. - 39 taor. J.K.), i Heroda Agripa I (10 tal. J.K. - 44 taor. J.K.), i Heroda Agripa II (27 taor. J.K. - 93 taor. J.K.).
Taom-baovao malagasy
Faritra sy toerana ary sehatra mankalaza ny taom-baovao malagasy
Ao koa ny fikambanana pôlitika nankalaza azy toy ny antoko KITANA tarihin' i Tabera izay tsy nankalaza izany intsony taty aoriana. Maro koa ireo trano fisakafoanana sy filanonana manao tolotra manokana rehefa tonga ny taom-baovao malagasy fararano.
Fankalazana taom-baovao mitety fizaràn-taona
vignette|233x233pxIty indray dia taom-baovao amin' ny tsinan' Alahamady araka ny tetiandro malagasy manara-bolana tanteraka. Tsy amin' ny daty gregôriana na fizaran-taona raikitra ny tsinan' Alahamady fa mitety ny volana gregôriana sy ny fizaran-taona rehetra.
Daty tsy amin' ny volana gregôriana raikitra
Manampy ny daty efa voalaza (Marsa-Avrily) ny daty araka ny tsinan' Alahamady amin' ny tetiandro malagasy manara-bolana tanteraka ka mahatonga fisiana datin' ny taom-baovao malagasy ho telo, fara-fahavitsiny, ao anatin' ny taona. Ny tetiandro malagasy misy anaram-bolana avy amin' ny teny arabo dia miankina tanteraka amin' ny tsingerim-bolana fa tsy amin' ny masoandro ka latsaka 10 na 11 andro ny taona manara-bolana ary tsy mifanena ny daty gregôriana sy ny daty manara-bolana raha tsy afaka 33 taona gregoriana fa tsy isan-taona. Ilay mpanoratra ny "Alimanaka malagasy", i Alima Rabesata, koa dia manohana io Alahamady mitety fizaràn-taona io sady manohitra mafy ny Alahamady fararano tsy miova.
Nisy fankalazana taom-baovao tamin' ny 29 Aogositra 2011. Tamin' ny taona 2012 dia ny 19 Aogositra no nanatanterahana izany. Ny datin' ny taom-baovao tamin' ny taona 2013 dia tamin' ny 8 Aogositra 2013. Ny taom-baovao malagasy araka ny tetiandro manara-bolana tamin' ny taona 2017 dia ny tsinam-bolan' Alahamady tamin' ny 24 Jona.
Fanamarinana ny fotoam-pankalazana
Sombin-dahatsoratra fanamarinana
Ireto misy sombin-dahatsoratra faha mpanjaka izay mety manamarina ny tsy maha raikitra amin' ny volana gregôriana iray na roa ny volana malagasy iray, indrindra ny mahadiso ny taom-baovao fararano.
"Izaho Ranavalomanjaka, .... Manome ity taratasy ity an-dRahobivelo ho fahatsiarovana ny soa nataony tamy ny Fanjakana noho ny nandoavany Ariary roa ho fitia tsy mba hetra tamy ny nandoavany vidim-basy tamy ny 10 Asombola 19 Febroary 1880... Nosoratana tao amy ny Lapako ao Tsarahafatra tamy ny 20 Alahasaty (30 Janoary), ny taonan' ny Tompo, 1880"
Fotoam-pankalazana ny taom-baovao lohataona
Nanomboka tamin' ny taona 2016 dia nisy ny fankalazana taom-baovao malagasy iraisam-paritra izay atao amin' ny volana Septambra ka tapaka fa amin' ny tsinam-bolan' ny Septambra no anatanterahana izany. Talohan' io taona 2016 io dia efa nisy ny nanao fankalazana ny taombaovao lohataona tao Antananarivo. Taty aoriana dia nanapaka ny mpankalaza taom-baovao lohataona tamin' ny taona 2018 fa ankalazaina isaky ny 22 Septambra ny taom-baovao malagasy ho an' ny faritra rehetra eto Madagasikara. Izany hoe tsy ankinina amin' ny tsinam-bolana fa ankinina amin' ny fizaràn-taona. Marihina fa io volana Septambra io dia iray amin' ny volana ao amin' ny fizaràn-taona atao hoe lohataona izay mifanandrify amin' ny volana Volambita avy amin' ny teny sanskrity. Natao hoe Volambita rahateo ity vaninandro ity.
Daty nankalazana taombaovao lohataona
Efa hita tany amin' ny taona 2012 tany ny firesahana ny hoe Volambita izay nanaovana hetsika ara-kolontsaina indridra amin' ny lafiny zavakanto. Nankalazaina tamin' ny 21 Septambra ny taom-baovao malagasy 2017. Tamin' ny taona 2018 dia tamin' ny 22 Septambra kosa ny taom-baovao lohataona.
Fanaporofoana ara-tantara
Ny fiantombohan' ny lohataona, hoy ny mpankalaza taom-baova lohataona, no atao hoe Volambita any amin' ny faritra maro eto Madagasikara izay nampiasa ny anaram-bolana amin' ny teny sanskrity (fiteny tranainy tao India). Raha faritra vitsy no lazaina fa nankalaza ny Alahamadibe, izay mifamatotra amin' ny andro nahaterahan' ny mpanjaka Ralambo sy ny mpanjaka merina hafa koa, ny fiantombohan' ny lohataona dia fantatry ny ankamaroan' ny foko rehetra eto Madagasikara efa talohan' ny fiitaran' ny Fanjakana Merina sady nankalazainy tsy an-tery fa an-kalalahana. Tsy vao tamin' io taona 2018 io tsy akory, hoy izy ireo, no nanombohan' ny Malagasy nankalaza ny taom-baovao lohataona.
Ny olana eto dia ny tsy fitovian' ny fotona tondroina amin' ny anarana hoe Volambita tamin' ny faritra maro, satria ny volana rehetra ao amin' ny lohataona dia nety natao Volambita tamin' ny fotoana faha mpanjaka, araka ny voasoratry ny mpahay tantara. Tsy mitovy habe amin' ny olana misy eo amin' ny mpankalaza Alahamady na taom-baovao fararano anefa izany satria samy tao anaty lohataona ny Volambita samihafa fa tsy tamin' ny fizaràn-taona samy hafa. Ny anaram-bolana sasany avy amin' ny fiteny sanskrity rahateo dia anarana ahafantarana ny fizaran-taona koa.
Fanamarinana ara-pitenenana sy ara-boajanahary
Milaza ny mpankalaza taom-baovao lohataona fa ny fiandohan' ny lohataona no tena taom-baovao malagasy satria miandoha na manomboka eo ny taona. Amin' ny maha fotoana fiandohan' ny taona azy indrindra, hoy izy ireo, no nanomezan' ny Ntaolo malagasy azy ny anarana hoe lohataona (misy koa ny manao hoe lohatao na lohataogno). Mbola hita taratra ao amin' ny anaran' ilay vorona atao hoe taotaonkafa, kankafotra na taotaokafo (anarana ara-tsiansa: Cuculus poliocephalus rochii), izay ataon' ny Ntaolo malagasy fa manambara ny fahatongavan' ny taona hafa (na dia toy izany ihany ny fanenony amin' ny fizaràn-taona hafa rehetra), izany hoe taona vaovao izany rehefa maneno amin' ny fiandohan' ny lohataona. Hita amin' ny angano izany ary hita koa amin' ny ohabolana sy ny fitenenana maro  ary ny tonon-kalo na hainteny tranainy na vaovao.
Izao ny tenin' ny filohan' ny fikambanana "Iray Madagasikara", Eris Rabedaoro:
"Nahoana no nantsoina hoe Volambita ary nahoana no ankalazaina amin' ny volana Septambra ? Rehefa tonga ny volana Septambra aty amin' ny ilabolan-tany atsimo, dia mifoha daholo indray ny zava-manan' aina. Velona avokoa noho izany na ny vorona, na ny voninkazo, na ny hazo, na ny biby. Hoy ny volan' ny kakafotra hoe: Tao Tao Kafa, izay midika hoe Taona Vaovao. Ny ambiaty kosa dia mamelana amin' io fotoana io. Hoy ny Ntaolo hoe: manambara izany fa tonga ny taona vaovao voalazan' ny Lanitra. Namorona io zavamaniry io hono mantsy Andriamanitra entina hanambaràna ny Lohataona. Ny ambiaty mantsy mahalala ny ao ampon' ny Lanitra. Samy nanome anarana io Lohataona io avokoa ny foko rehetra, ka nisy anarana iray niavaka tamin' ny be sy ny maro, dia ny Volambita. Mitovy amin' ilay antsoina hoe Asaramanitra any ampovoan-tany sy any antsimon' ny nosy izy io. Mety avy amin' ny sansrit no nihavian' ny teny hoe Volambita saingy tsy fantatra mazava izay tena dikany, ka izay ihany koa no antony nisafidianana azy. Amin' io fotoana io isika mianakavy vao hiara-hankalaza andro lehibe iombonana hatramin' ny nahazoantsika ny fahaleovantena na dia samy manana ny fankalazana ny taom-baovaony aza ny faritra sy foko tsirairay avy. Amin' ny alalan' ny harentsaina sy ny zava-kanto no iarahantsika manatontosa izany firaisan-kina izany. Raha mifandray tanana isika, dia hiara-hiaro ny firaisan-kina sy ny fihavanana ary hiaro ny fahasamihafana. Fa ny fihavanana no hery".
Fanoherana ny mpankalaza lohataona
Toherin' ny mpankalaza taom-baovao fararano ny fankalazana ny Volambita. Antony roa lehibe no tena misongadina, dia antony ara-pôlitika sy antony ara-pinoana. Ao ny fiampangana ny mpankalaza taom-baovao Volambita ho mpivarotra tanindrazana sy mpanongam-panjakana. Nampangaina ho olona tsy manaja ny hasina izy ireo tamin' ny famonoana omby mainty sy tamin' ny nisafidian' izy ireo andro heverin' ny mpankalaza taom-baovao fararano ho mifanohitra amin' ny Alahamady. Lazain' ny mpomba ny Alahamady fararano fa fotoana mampihetsika ny hadalan' ny biby sy ny olombelona ny volana Septambra.
Olana momba ny fampiasana ny anarana hoe Volambita
Tsy tokana ny laharan' ny Volambita fa miovaova isam-paritra. Misy ny milaza fa volana voalohany ao amin' ny taona izy satria mifanandrify amin' ny lohataona. Tsy manondro fari-potoana tokana ny anarana hoe Volambita sady tsy volana voalohany ao amin' ny taona ny Volambita amin' ny faritra rehetra eto Madagasikara. Ao amin' ny foko tambahoaka sy bezanozano dia anaran' ny volana faha-11 ny Volambita, ny Sihanaka sy ny Antanosy kosa dia manao ny Volambita ho volana faha-8. Volana manan-danja indrindra ny Volambita (misabaka amin' ny volana Septambra sy Ôktôbra) any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Madagasikara. Volana voalohany ny Volambita ao amin' ny foko betsimisaraka, izay manitsaka ny volana Septambra sy Ôktôbra, ka eo no anombohan' ny fotoam-pambolena. Amin' ny Antefasy dia volana fahafolo ny Volambitabe (Rakotosaona, 1972).
Ny tanjon' ny fankalazana ny taom-baovao malagasy
Ny firenena malagasy, toy ny firenena maro eran-tany (Jiosy, Arabo, Egiptiana, Etiôpiana, Indiana, Sinoa, Eorôpeana) dia nanana ny taonany manokana sy mankalaza ny fiandohan' izany taona izany. Tsy latsa-danja noho ireo ny Malagasy.
Hamerenana izay nofoanan' ny fomba vahiny
Nosoloin' i Frantsa ny fankalazana ny 14 Jolay ny fankalazana ny taom-baovao malagasy. Amin' izao fotoana izao koa dia misy ny Malagasy mihevitra fa ampy hanamarihana ny firaisam-pirenena ny fankalaza ny fetin' ny fahaleovan-tena malagasy isaky ny 26 Jona. Araka ny hevitr' ireo ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy, hatramin' ny taona 1897 mandrak' ankehitrio dia mbola "manan-kery" foana ny didim-pitondrana noraisin' ny mpitondra frantsay nanafoana ny fankalazana ny taom-baovao malagasy. Ny mpitondra nifandimby dia tsy rototra tamin' ny fanafoanana izany lalàna izany, tsy noho ny fanoherany ny fankalazana, satria misy ny mankalaza izany malalaka, fa noho ny mety ho fandraisan' ny Malagasy ny hevitra ara-pôlitikan' izany raha ampifandraisina amin' ny tantara faha mpanjaka.
Nanomboka tamin' ny taona 2007 dia nijoro ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny Akademia Malagasy izay niara-namerina ny fankalazana amin' ny fomba manetriketrika izany taom-baovao malagasy izany ka nisafidy ny volana Marsa na Avrily izay heveriny fa mifanandrify amin' ny Alahamady.
Hankalazaina ara-panjakana
Na dia mankalaza malalaka izay heveriny ho taom-baovao malagasy aza ny ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy sy ny sokajin' olona hafa koa dia tsy afa-po izy ireo raha tsy foanana ilay didim-pitondrana noraisin' ny fanjakana frantsay. Tsy vitan' izay fotsiny fa entaniny ny fanjakana malagasy hanao andro tsy fiasana nefa andraisa-karama izany andro fankalazana ny taom-baovao malagasy izany.
Tsy afa-po koa ny Trano Koltoraly Malagasy satria tsapany fa mihamaro ny mpitondra fanjakana no mankalaza ny taom-baovao malagasy saingy mbola tsy ofisialy izany. Nisy ny vahiny, toy ny Ambasadôro indôneziana eto Madagasikara, izay tonga nanotrona tamin' ny fomba ôfisialy ny fankalazana ny taom-baovao malagasy tamin' ny 31 Martsa 2014.
Araka ny hevitr' ireo ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy, rehefa tafaverina amin' ny fomba ôfisialy ny fankalazana izany taom-baovao malagasy izany dia ho avy hiarahaba ny firenena sy vahoaka malagasy ny firenena maro eran-tany isaky ny Marsa na Avrily isan-taona, izay vao hohajain' ny vahiny amin' ny fombany ny Malagasy ary hotafatoetra ny fiandrianam-pirenena tena izy.
Ho fanavaozana ny hasina
Araka ny fahalalan' ny mpankalaza taom-baovao fararano, ny taom-baovao malagasy, tamin' ny niantsoana azy hoe Alahamadibe, dia nataon' ny Ntaolo ho fanavaozana ny hasina eo amin' ny tontolo rehetra, ho fanamafisana orina ny fihavanana sy ho fametrahana sy fisaorana an' i Zanahary noho ny soa sy fitahiana rehetra nataony ary ny amin' ny hoavy mandritry ny taona vaovao ary ho fanomezan-danja ny maha Malagasy.
Fomba fijery samihafa
Ireo sokajin' olona ampangain' ny sasany fa te hampifanakaiky ny fomba malagasy amin' ny fomba jiosy na hebreo (jereo: Jiosy malagasy) dia milaza fa amin' ny volana Marsa na Avrily, amin' ny volana Abiba na Aviva na Nisana amin' ny tetiandro hebreo ny taom-baovao malagasy.
Fomba fijerin' ny Kristiana sasany
Nihanahazo laka avy hatrany ihany koa ny fivavahana kristiana teto Madagasikara ka izay manohy mankalaza ny Alahamadibe dia nolazaina avy hatrany fa manompo sampy.
Ny tsara homarihina tokoa mantsy dia misy fifamatorana akaiky tsy azo sarahina ny fitondram-panjakana sy ny fanisana andro ary ny fomba (ara-piarahamonina sy ara-pivavahana) ho an' ny mponina na ny firenena iray. Ohatra, ny Silamo manana ny fanisana andro ho azy ireo sy ny fety ara-pivavahava miaraka aminy; toraka izany koa ny Sinoa, ny Karàna ary ny Eorôpeana izay tompon' ny fanisana andro gregôriana sy nampiely ny fivavahana kristiana, raha tsy hitanisa afa-tsy ireo isika. Ny fandraisana ny fivavahana kristiana koa dia nahatonga ny maro amin' ny Malagasy hihevitra fa mpamosavy sy mpilalao ody izay Malagasy mbola manao izany fankalazana ny taom-baovao malagasy izany.
Inoan' ny Kristiana (sady efa nahafaty maritiry ny sasany aminy izany) fa efa voadio tamin' ny ran' i Jesoa Kristy izy sady mihevitra ny Kristiana (ny Katôlika sy Ôrtôdôksa sy ny Anglikana sy ny ankabeazan' ny Prôtestanta) tsy te hampifangaroharo finoana fa ny Advento na Fiandrasana no taom-baovao raha eo amin' ny lafiny finoana. Mifanembantsembana amin' ny fotoam-piomanana amin' ny Paska (na Paka) izay ankalazan' ny Kristiana ny fahavitan' ny famonjena azy ny datin' ny taom-baovao fararano. Ankoatra izany dia niharoharo fomba mifanohitra amin' ny fitondran-tena kristiana madio koa ny fankalazana ny Alahamadibe faha mpanjaka novana anarana ho "taom-baovao malagasy" ka isan' izany ny fanaovana kimandrimandry sy lapabe. Manampy trotraka amin' ny tsy faharisihan' ny Kristiana maro ny fahitana na fandrenesana ny Malagasy mpandala ny nentin-drazana sasany izay tena mankeny am-pasana (indrindra ny fasan' ny mpanjaka Ralambo) manao fombafomba hangataham-pitahiana.
Fomba fijerin' ny Silamo
Tsy ny Kristiana tsy te hampiharoharo finoana ihany, fa misy amin' ny mpino silamo eto Madagasikara koa ny tsy resy lahatra amin' ny fankalazana taom-baovao ankoatry ny iraisan' ny ankamaroan' ny olombelona maneran-tany sy ny taom-baovao silamo izay ankalazainy amin' ny volana Moharamo.
Tokony ho daty mitovy no ankalazana ny taom-baova malagasy
Na dia eo aza ny fahalalahan' ny Malagasy tsirairay sy isam-paritra hankalaza izay fety tiany hankalazaina amin' ny fotoana heveriny fa mifanaraka amin' ny fomban-drazany, dia mihevitra ny Malagasy mpandala ny kolontsaina malagasy, indrindra fa ny ao amin' ny Trano Koltoraly Malagasy, fa tsy azo heverina intsony ny samy hankalaza ny taom-baovao malagasy araka ny datin' ny faritra tsirairay. Izany dia mitaky daty iray iombonan' ny faritra rehetra. Averina ankalazaina amin' ny fomba manetriketrika izany tonontaona malagasy izany satria natao hoan' ny Malagasy tsy vakivolo, tsy manavaka fiaviana, firazanana sy finoana ary foko izany. Ny taom-baovao malagasy, amin' ny maha fankalazana natao ho an' ny Malagasy tsy ankanavaka azy, dia tokony hatao eran' i Madagasikara sy maneran-tany ka ny Malagasy no entanina hankalaza izany isan-taona.
Mollégès
43.806°N, 4.9503°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Mollégès I Mollégès dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Arles, ao amin'ny departemantan'i Bouches-du-Rhône, ao amin'ny faritr'i Provence-Alpes-Côte d'Azur, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 13064. I Maurice Bres no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i
Jeografia
Ny isam-ponin'i Mollégès dia 2453 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 45 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 67 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.806° ary 4.9503° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
(155004) 2005 OY9
Ny (155004) 2005 OY9 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1788866 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 467.106km (3.1234334 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 325.106km (2.1755214 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1575.2110094 andro (4.31269270198 taona). Ny anômalia elanelany dia 150.95612.. Ny fironany indray dia 13.17220 degre.
Pierre Richard
Pierre Richard dia mpilalao amin'ny fahitalavitra, mpilalao amin'ny horonantsary, mpilalao, talen-koronantsary, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 16 Aogositra 1934 tao Valenciennes
Raúl González
Raúl González dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Arjentina teraka ny 27 Jiona 1977 tao Madrid
Géza Turi
Géza Turi dia mpilalao baolina kitra teraka ny 11 Martsa 1974
Gunnel Lindblom
Gunnel Lindblom dia mpilalao, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Soeda teraka ny 18 Desambra 1931
Charles Brisbane Ewart
Charles Brisbane Ewart dia injeniera teraka ny 15 Mey 1827 ary maty ny 8 Aogositra 1903
Prigen
-7.68333°N, 112.61667°W
Prigen dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Java Atsinanana ao Indonezia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 24164 mponina tamin'ny taona 2007.
(152045) 2004 PS23
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.1553229 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 506.106km (3.3892067 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 370.106km (2.4779093 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1835.2298054 andro (5.02458536728 taona). Ny anômalia elanelany dia 147.55630.. Ny fironany indray dia 2.75668 degre.
Saha
Ny saha dia velarana iray tsy voafefy hambolena voninkazo.
Amin'ny taranja fizika, azo tenenina koa hoe saha manetika.
Zillion
Singrist
48.6711°N, 7.3878°W
I Singrist dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Saverne, ao amin'ny departemantan'i Bas-Rhin, ao amin'ny faritr'i Grand Est, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 67469. I Richard Diemer no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2001–2008. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Marmoutier
Jeografia
Ny isam-ponin'i Singrist dia 335 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 244 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 343 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.6711° ary 7.3878° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Phagwara
I Phagwara dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Punjab, ao India. Ny kaodim-paositra dia 144401 & 144402 (satnampura area).
Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 234 metatra. Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 31.13° Avaratra ary 75.47° Atsinanana. Ny faritr'ora dia GMT+5:30.
Bahamasy
vignette|271x271px|Sainan' i Bahamasy Ny Bahamasy na Commonwealth of the Bahamas dia firenena ao amin' ny faritra karaiba, anisan' ny nosy Antilia, ao amin' ny Ranomasina Karaiba, any ivelan' i Karaiba no misy azy. I Bahamasy dia tamba-nosy any atsimo-atsinanan' i Florida ary any avaratr' i Kioba. Ny renivohiny dia i Nassau (ao amin' ny nosin' i New Providence no misy azy). Ny anaran' ny vahoaka ao dia Bahameana na Bahamiana. vignette|Toerana misy an' i Bahamasy vignette|Sarin-tanin' i Bahamasy Tangoro-nosy midadasika ny tanin' ity firenena ity, izay ahitana nosy miisa 700 any ho any, ka ny 40 amin' izany ihany no onenan' olona. Tsy dia avo ny vohon-tany any: ny tendro farany avo dia manana haambo 60 m monja.
Ao New Providence, izay nosy lehibe indrindra any, no onenan' ny antsasaky ny mponin' i Bahamasy. Ny fizahàn-tany izay mandroso tokoa no sehatr' asa lohalaharana ao amin' io firenena io. Ny sehatr' asa ara-bola koa dia mitana anjatra toerana lehibe satria anjatony maro ny banky miorina ao amin' ilay firenena.
Zanatany britanika taloha i Bahamasy izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1973, sady mpikambana ao amin' ny Commonwelth.
Jereo koa
Kôntinenta eto an-tany
Dedimar
Dedimar dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 27 Janoary 1976
Le Trévoux
47.8953°N, -3.64°W
I Le Trévoux dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Quimper, ao amin'ny departemantan'i Finistère, ao amin'ny faritr'i, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 29300. I André Fraval no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pays de Quimperlé
Jeografia
Ny isam-ponin'i Le Trévoux dia 1445 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 47 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 105 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 47.8953° ary -3.6400° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Departamentan'i Arauca
Arauca dia iray amin'ireo departemanta 32 ao Kolombia, ao amin'ny afovoan'i Avaratra-andrefan'i Kolombia.
Caledonia, Missouri
37.76333°N, -90.77222°W
Caledonia, Missouri dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Missouri, ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 63631..
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 37.7633333333 ary -90.7722222222. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Le Plantis
48.6017°N, 0.3822°W
I Le Plantis dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Alençon, ao amin'ny departemantan'i Orne, ao amin'ny faritr'i Normandie, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 61331. I Richard Stutz no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Communauté de communes du Pays de Courtomer
Jeografia
Ny isam-ponin'i Le Plantis dia 137 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2006. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 163 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 243 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 48.6017° ary 0.3822° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Uffa Fox
Uffa Fox dia injeniera teraka ny 15 Janoary 1898 ary maty ny 26 Oktobra 1972
Cazilhac, Hérault
43.9244°N, 3.7025°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Cazilhac I Cazilhac, Hérault dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Lodève, ao amin'ny departemantan'i Hérault, ao amin'ny faritr'i Languedoc-Roussillon, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 34067. I Pierre Servier no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Cévennes Gangeoises et Suménoises
Jeografia
Ny isam-ponin'i Cazilhac dia 1263 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 132 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 523 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.9244° ary 3.7025° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Seaford
-38.1°N, 145.13333°W
Seaford dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Victoria ao Aostralia.
Jeografia
Ny isam-ponina dia 16033 mponina tamin'ny taona 2015.
Mouans-Sartoux
43.6211°N, 6.9725°W
120px|thumb|right|Mari-piandrian'i Mouans-Sartoux I Mouans-Sartoux dia kaominina ao amin'ny fivondronan'i Grasse, ao amin'ny departemantan'i Alpes-Maritimes, ao amin'ny faritr'i Provence-Alpes-Côte d'Azur, ao Frantsa. Ny INSEE dia mampiasa ny kaodim-paositra 06084. I André Aschieri no ben'ny tanàna mandritry ny taona 2008–2014. Ilay kaominina dia kaominina mpikambana amin'ny fivondronan-kaominin'i Pôle Azur Provence
Jeografia
Ny isam-ponin'i Mouans-Sartoux dia 10290 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008. Ny haavon'ny toerana ambany indrindra dia 40 metatra. Ny haavon'ny toerana avo indrindra dia 321 metatra. Ny fisiana ara-daharampehintany ary ara-daharanjarahasin'ilay kaominina dia 43.6211° ary 06.9725° amin'ny soratra desimaly. Ny faritr'ora dia GMT+1.
Onaga, Kansas
39.48944°N, -96.16889°W
Onaga, Kansas dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kansas, ao Etazonia. 66521.
Jeografia
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia 39.4894444444 ary -96.1688888889. Ny faritr'ora dia GMT -6.
Wolnei Caio
Wolnei Caio dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 10 Aogositra 1968 tao Roca Sales
Mário Covas
Mário Covas dia injeniera sivily, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 21 Aprily 1930 tao Santos ary maty ny 6 Martsa 2001 tao São Paulo
(159652) 2002 CO291
Ny (159652) 2002 CO291 dia anisan'ny zavatra madinidinika ao amin'ny habakabaka. Eo amin'ny fehiben'ny asisterôida no misy azy, ary, tahaky ny ankamaroan'ny asiterôida dia mihodikodina manodidon'ny masoandro izy. Ity zavatra madinidinika ity tahaka ny ankamaroan'izy ireo dia tsy hita maso noho ny hakeliny ary noho ny hamaizin'ny lokony.
Famaritana
Ny atao hoe zavatra ara-kainkintana dia zava-drehetra izay hitan'ny maso ao amin'ny habakabaka : asterôida, karazana vato "kely" vita ranomandry na metaly, manana savaivo mirefy eo amin'ny 10 metatra hatramin'ny 200 kilometatra. Raha toa ka mihoatra ny habeny dia atao hoe fajiry (planeta) madinika ; ny fajiry dia zavatra ara-kabakabaka izay manana refy eo amin'ny 300 hatrany amin'ny 1 hetsy kilometatra (toa i Jupiter). Ireo fajiry ireo dia manana voany vita vy sady/na nikela, ho an'ny ankamaroan'izy ireo.
Iharan'ny zon-kabakabaka ireo zavatra ara-kainkintana ireo.
Tondro
Ny fahasamihafan'ny soridala-manodidina amin'ny boribory lavorary dia 0.0626441 ; ny afeliany, na ny toeran'ny soridalany akaiky indrindra amin'ny Masoandro, dia 409.106km (2.7370186 AU), ary ny periheliany, izany hoe ny toeran'ny soridalany lavitra indrindra amin'ny Masoandro, dia 361.106km (2.4143178 AU). Ny halavam-potoana hidodikodonany manodidin'ny masoandro dia 1509.8483001 andro (4.13373935688 taona). Ny anômalia elanelany dia 228.41265.. Ny fironany indray dia 10.83565 degre.
599
Ireo zava-nitranga, ireo olon-teraka ary ireo olona maty tamin'ny taona ny kalandrie Gregôriana.
Tim Matavž
Tim Matavž dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Silaovenia teraka ny 13 Janoary 1989
Giancarlo Giannini
Giancarlo Giannini dia talen-koronantsary, mpilalao, mpampindrana ny feony mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 1 Aogositra 1942
Marko Antônio
I Marko Antônio dia jeneraly sy mpanao pôlitika rômana. Isan' ny triomvirata faharoa, nanampy an' i Lepido sy i Ôktavio (izay lasa Aogosto), namarana ny Repoblika Rômana izy. Teraka tamin' ny taona 83 tal. J.K. ary maty tamin' ny taona 30 tal. J.K. izy. Tsaroana i Marko Antônio noho ny fitiavany ilay mpanjakavavin' i Egipta tao amin' ny dinastia lagida atao hoe Kleôpatra. Atao hoe Marcus Antonius izy amin' ny teny latina.
Wanderley
I Wanderley dia kaominina ao Brazila, ao amin'i  Bahia, ao amin'i  Extremo Oeste Baiano,  Cotegipe.
Covax Facility
Ny COVAX Facility dia ezaka iombonana natao mba hanampiana ny firenena mahantra hahazo amin' ny vidiny mirary ny vaksiny fanefitra amin' ny Covid-19, izay natsangana tamin' ny volana Septambra 2020 ao amin' ilay fikambanana iraisam-pirenena atao hoe GAVI (Global Alliance for Vaccines and Immunization), izay misahana ny fanamaivanana ny vesatra amin' ny alalan' ny fividiana iarahan' ny fikambanana na firenena maromaro sy ny fitsinjarana ara-drariny ny vaksiny nokasaina hovokarina hiadiana amin' ny Covid-19.
Wanderley
Jeografia
Ny velarantanin'ilay tanàna dia 3.043,408 kilometatra toradroa. Ny isam-ponina dia 13.658.