cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
London
London kuwe ibu kotane Inggris karo Britania Raya. Kota kiye mbiyen dibangun karo wong Romawi, awale jengenge Londonium. Dong disurvey tahun 2005, pedununge London sekitar 7,4 juta wong. Pedunung London kuwe terdiri sekang macem-macem etnik, budaya karo agama. Nang london diperkirana ana 300 bahasa, sing ndadikna London dadi kota paling kosmopolitan lan dinamis nang donya. Wong london biasane diceluk Londoner.
Akeh organisasi, institusi lan perusahaan gede sing nggawe basis nang London. Nang London ya akeh campuran tradisi karo teknologi, London juga kota dinggo wisata.
London klebu salah siji kota gedhe nang donya pada karo New York, Paris, lan Tokyo. London uga wis berkembang banget nang macem-macem bidang kaya bangsane finansial, komunikasi, lan seni. London uga nduwe werna-werna kastil, museum, teater, gedung konser, galeri, bandara, stadion olah raga, lan istana.
Transportasi Air
Kali Thames teyeng diliwati kap
Cleopatra
Cleopatra VII Philopator (Januari 69 SM – 12 Agustus 30 SM) kuwe ratu Mesir Kuna, anggota keri dhewek sekang dinasti Ptolemeus. Senajan akeh ratu Mesir sejen sing nggunakna jeneng kuwe, ningen dheweke kuwe sing wis ditepangi nganggo jeneng Cleopatra, lan wong-wong uwis meh kelalen karo kabeh ratu liyane sing jenenge padha.
London
Pariwisata
London kuwe kondang dadi salah siji tujuan wisata favorit nang donya sing duwe werna-werna atraksi baik sing asale sekang jaman gemiyen lan uga sing modern banget. Objek wisatane sing misuwur antarane yakuwe:
Kabupaten Bogor
Kabupaten Bogor, kuwe salah siji kabupaten nang Propinsi Jawa Barat, Indonesia. Ibukotane yakuwe Cibinong. Kabupaten kiye jejeran karo Kabupaten Tangerang (Banten), Kota Depok, Kota Bekasi, lan Kabupaten Bekasi nang lor; Kabupaten Karawang nang wetan, Kabupaten Cianjur lan Kabupaten Sukabumi nang kidul, lan Kabupaten Lebak (Banten) nang kulon.
Pembagian administratif
2 Wilayah Tengah:
Kabupaten Bogor dibagi maring 40 kecamatan, yakuwe:
Objek wisata
Taman Wisata Mekarsari sing lokasine ana nang Jonggol, Cileungsi kuwe salah siji pusat pelestarian keanekaragaman hayati buah-buahan tropika paling gedhe sadonya, khususe jenis buah-buahan unggul sing dikumpulna sekang kabeh daerah se-Indonesia. Seliyane kegiatan pelestarian, uga dilakokna penelitian budidaya (agronomi), pemuliaan (breeding) lan perbanyakan bibit unggul nggo disebarluasna maring petani lan masyarakat umum.
Kabupaten Majalengka
Kabupaten Majalengka, kuwe salah siji kabupaten nang Propinsi Jawa Barat, Indonesia. Ibukotane yakuwe Majalengka. Kabupaten kiye jejeran karo Kabupaten Indramayu nang sisi lor, Kabupaten Cirebon lan Kabupaten Kuningan nang wetan, Kabupaten Ciamis lan Kabupaten Tasikmalaya nang kidul, Kabupaten Sumedang nang kulon.
Kabupaten Majalengka nduwe 26 kecamatan, sing dibagi maning dadi pirang-pirang desa lan kelurahan. Pusat pemerintahan nang Kecamatan Majalengka. Kantor Bupatine manggone nang Pendopo, kidule Alun-alun Majalengka sing perek karo Masjid Agung Al Imam.
Kabupaten Ciamis
Kabupaten Ciamis kuwe salah siji kabupaten nang Propinsi Jawa Barat, Indonesia. Ibu kotane yakuwe Ciamis Kota. Kabupaten kiye ana nang sisi Kidul-Wetane Jawa Barat, jejeran karo Kabupaten Majalengka lan Kabupaten Kuningan nang sisi lor, Kabupaten Cilacap (Jawa Tengah) lan Kota Banjar nang wetan, Samudra Hindia nang kidul, lan Kota Tasikmalaya lan Kabupaten Tasikmalaya nang kulon.
Kabupaten Ciamis dibagi maring kecamatan.
Kecamatan Banjar, sing gemiyen dadi bagiyan sekang Kabupaten Ciamis, ditingkatna statuse dadi kota administratif, lan wiwit tanggal 11 Desember 2002 ditetepnan dadi kota (otonom), sing kepisah sekang Kabupaten Ciamis.
Kabupaten Bekasi
Pemerentahan
Kabupaten Bekasi dipimpin nang bupati H. Sa'duddin lan wakil bupati Darip Mulyana sing dicalona nang fraksi PKS, sing nyekel pemerentahan wiwit taun 2007. Perwakilan nang DPRD Kabupaten Bekasi terdiri sekang 50 wong, sing komposisine sekang hasil Pemilu Legislatif 2009 yakuwe: Partai Demokrat sanga korsi, Partai Golkar wolu korsi, PKS wolu korsi, PDIP pitu korsi, PPP papat korsi, PAN papat korsi, PKB telu korsi, PBB loro korsi, Partai Hanura loro korsi, lan Partai Gerindra siji korsi. Rolas nang antarane yakuwe anggota sekang periode sedurunge.
Transportasi
Bekasi kuwe kawasan pertumbuhan Jakarta, lan dadi bagiyan sekang kawasan Jabotabek (sing sekiye dadi Jabodetabek). Bekasi dilintasi ruas jalan tol Jakarta-Cikampek lan jalur sepur Jakarta-Surabaya. KRL Jakarta-Bekasi mung disediakna gutul kawasan Bekasi barat.
Perekonomian
Perekonomian Kabupaten Bekasi ditopang nang sektor pertanian, perdagangan lan perindustrian. Akeh industri manufaktur sing ana nang Bekasi, nang antarane yakuwe kawasan industri Jababeka Situs Jababeka, Greenland International Industrial Center (GIIC), Kota Deltamas, EJIP, Delta Silicon, MM2100, BIIE lan liya-liyane. Kawasan-kawasan industri kuwe sekiye digabung dadi Zona Ekonomi Internasional (ZONI) sing duwe fasilitas khusus nang bidang perpajakan, infrastruktur, keamanan lan fiskal.
Jagung
Jagung kuwe panganan dhasar sing wigati nomer loro sadonya seuwisé gandum lan sedurungé beras. Nang tanah Jawa lan sakitaré utamané wong Madura sing doyan mangan jagung.
Jagung teyeng thukul nang tlatah garing mulané disenengi wong Madura. Jagung sajatiné asalé sekang jagat bawana Amerika. Para pakar ngira-ngira nek jagung wis ditandur manungsa kurang luwih 6.500 - 12.000 taun kapungkur.
Jagung kalebu bahan pangan sing nandure gampang lan akeh manfaate. Mangsa ketiga utawa rendheng teyeng nandur jagung. Yen ketiga kudu gelem nyirami. Rabuke cukup pupuk kandhang lan urea.
Produksi jagung lan perdagangan donya
Propinsi sing ngasilna jagung nang Indonesia : Jawa Timur : 5 jt ton; Jawa Tengah : 3,3 jt ton; Lampung : 2 jt ton; Sulawesi Selatan: 1,3 jt ton; Sumatera Utara : 1,2 jt ton; Jawa Barat : 700 – 800 rb ton, liyane (NTT, NTB, Jambi lan Gorontalo), rata-rata produksi jagung nasional 16 jt ton per taun
Produsen jagung paling gedhe sekiye yakuwe Amerika Serikat (38,85% sekang total produksi donya), ditutna nang China 20,97%; Brazil 6,45%; Mexico 3,16%; India 2,34%; Afrika Selatan 1,61%; Ukraina 1,44% lan Canada 1,34%. Angger negara-negara Uni Eropa produksine 7,92% lan negara-negara liyane 14,34%. Total produksi jagung taun 2008/2009 yakuwe 791,3 juta MT.
Kenthang
Kenthang (Solanum tuberosum L.) kuwe tanduran sekang suku Solanaceae sing nduwèni umbi batang sing teyeng dipangan lan uga diarani "kenthang". Umbi kentang sekiye wis dadi salah sawijiking panganan pokok wigati nang Eropah senajan wiwitané ditekakaké sekang Amérika Kidul.
Wektu mlebu Indonesia, wiwitané dianggep panganané wong Walanda. Ningen mbaka sethithik sabanjuré wong pribumi uga mèlu mangan kenthang. Kabuktèn panganan sing digawé sekang kenthang teyeng ditampa déning masyarakat lan dadi lawuh kaluwarga Indonésia. Contoné sambel gorèng kenthang, perkedel, kroket, kering kenthang, lan sapanunggalé.
Biologi
Kenthang nggawé tuber nang jero lemah lan dadi sarana anakan sacara vegetatif. Jroning budidaya kenthang, panangkaran bibit migunakaké cara iki, saéngga karagaman kenthang nang tegalan sithik banget lan andadèkaké rentan sekang gangguan ama utawa panyakit.
Gizi
Kenthang teyeng nawaraké racun. Penawar racun alami kanggo asam sing asidosis. Kenthang uga penting kanggo mbiyantu thukule baktéri nang awak. Kenthang ngandhut garam alkali sing ndadékna kenthang dadi panganan sing kalebu basa paling kuwat. Awit kuwe,kenthang migunani banget kanggo njaga cadhangan alkali nang awak.
Khasiat
Miturut panalitén, jus kentang mentah teyeng ngurangi penyakit sing nyerang sendi-sendi utawa sing diarani arthritir, radang otot utawa rematik. Lara sing disebabna salah urat utawa ketliyer, lara amarga kebakar, teyeng ditambani kanthi némpélna irisan kentang nang panggonan sing lara, kurang luwih 15 menit. Kenthang uga ngurangi rasa lara, lan baktéri. Saos kenthang biyasane kanggo saos salad sing teyeng ngurangi rasa lara. Parutan kentang sing ditémplékaké nang kelopak mripat teyeng ngilangana noda ireng nang mripat utawa sing diarani dark circles lan yèn dicampur karo krim teyeng ngurangi kerutan.
Biologi
Tanduran kenthang kuwe salah sijiné tanduran budidaya tetraploid (2n = 4x = 40). Asalé sekang Amérika Kidul lan wis dibudidayakaké déning pedunung nang kana wiwit éwon taun kapungkur. Tanduran kiye minangka herba (tanduran cendhèk ora duwé kayu), samusim lan seneng marang hawa adhem. nang daerah tropis cocok ditandur nang dhataran dhuwur.
Khasiat
Kenthang uga teyeng mutihna lan ngalusna tangan. Kenthang teyeng dadi menu alternatif kanggo diét, amarga kenthang ngandhut karbohidrat kanggo ngganti sega. Vitamin C nang kenthang uga teyeng ngobati kutil, carane olésna irisan kenthang mentah nang kutil. Kenthang ngandhut atropine sing teyeng ngurangi asam lambung lang teyeng kanggo tamba maag. Zat lysine uga teyeng mbantu pertumbuhan awak lan otak. Kenthang uga teyeng kanggo tamba mripat sing kesel, ngilangaké aboh nang mripat.
Biologi
Kembang sampurna lan kasusun majemuk. Ukuran cukup gedhé, diameter udakara 3cm. Warnané sekang ungu nganti putih.
Gizi
Kenthang nduwéni akéh gizi.. kayata potassium, vitamin C, vitamin B1, B2 lan B3. Saliyané kuwe, kenthang uga ngandhut protein lan zat besi. Kenthang ngandhut potasium sing akéhé ping pindhoné potassium sing ana nang gedhang. Kenthang pas yèn dipangan wong sing nduwé penyakit diabétes. Kenthang uga dadi sumber paling apik kanggo zat besi nang getih. Manfaat liyané, kenthang teyeng njaga ketahanan awak, awit kenthang ngandhut vitamin lan kalsium sing dhuwur.
Kenthang nang pasaran
Ing pasar, kenthang dipisah-pisahaké miturut ukurané lan diarani kualitas A, B, C, lan D. Kualitas A yakuwe sing paling apik. Panyebutan 'kenthang kualitas AB' maknané campuran sekang kualitas A lan B.
Influenza
Panalitèn
Panalitèn ing influenza nyakup panalitèn ing virologi molekulèr, kepriyé virus nimbulaké lelara (patogenesis), rèspon imun inang, génom virus, lan kepriyé panyebaran virus (epidemiologi). Panalitèn iki mbiyantu pangembangan laku nangkal influenza; contoné, pamahaman kang luwih becik ngenani rèspons sistem imun awak mbiyantu pangembangan vaksin, lan gambaran kang dhetil ngenani kepriyé influenza nyerang sèl mbiyantu dikembangaké obat-obat antivirus. Salah siji program panalitèn dhasar kang paling wigati ya iku Influenza Genome Sequencing Project (Proyèk panemton urutan génom influenza), kang nyiptakaké pustaka (pratélan kumpulan) sékuèns (gèn) influenza; pustaka iki bisa mbiyantu nemtokaké faktor endi kang gawé sawijining galur luwih matèkaké tinimbang galur liyané, gèn endi kang paling mangaruhi imunogenisitas, lan kepriyé virus évolusi saka wektu menyang wektu sabanjuré.
Infèksi ing kéwan liya
Influenza nginfèksi akèh spésiès kéwan, lan transfer galur virus antar spésiès bisa dumadi. Unggas dinuga wujud inang kéwan utama saka virus influenza. Nembelas wangun hémagglutinin lan sanga wangun néuraminidase wis diidhèntifikasi. Kabèh subtipe kang wis dikawruhi (HxNy) tinemu ing unggas, nanging akèh subtipe endemik ing manungsa, asu, jaran, lan babi; populasi onta, garangan, kucing, asu laut, cerpelai (mink) lan iwak lodan uga nuduhaké bukti-bukti infèksi utawa paparan tumrap influenza. Varian saka virus flu sok-sok dijenengi miturut spésiès ing endi galur mau endemik utawa adhaptasi. Varian utama saka jeneng-jeneng kang migunakaké konvènsi iki ya iku: flu unggas, flu manungsa, flu babi, flu jaran, lan flu asu. (Flu kucing lumrahé ngrujuk marang rhinotracheitis virus kucing utawa Feline calicivirus lan dudu wujud infèksi kang asalé saka virus influenza.). Ing babi, jaran, lan asu, tandha-tandha influenza sarupa karo ing manungsa, mawa watuk, mriyang, lan kéhalangan nepsu mangan. Frékuènsi lelara iki ing kéwan ora disinaoni padha apiké ing infèksi marang manungsa, nanging wabah influenza ing asu laut pelabuhan nimbulaké kurang luwih 500 patiné asu laut ing pasisir New England nalika taun 1979-1980. Ing sisih liya, wabah ing babi asring dumadi lan ora nimbulaké angka pepati kang abot.
Virus influenza A
Virus jinis A wujud patogèn manungsa paling virulen ing antarané katelu jinis influenza lan nimbulaké lelara kang paling abot. Virus influenza A bisa dipérang manèh dadi subdhivisi wujud serotipe-serotipe kang béda dhedhasar tanggepan antibodi marang virus iki. Serotipe kang wis dikonfirmasi ing manungsa, diurutaké dhedhasar guènggung pepati pandemi ing manungsa, ya iku:
Vaksinasi
Vaksinasi marang influenza kanthi vaksin influenza asring dirékomendhasikaké marang golongan risiko dhuwur, kaya ta bocah-bocah lan lansia, utawa marang panandhang asma, diabetes, lelara jantung, utawa wong-wong kang ngalami gangguan imun. Vaksin influenza bisa diprodhuksi liwat sapérangan cara; cara kang paling umum ya iku kanthi nuwuhaké virus ing endhog pitik kang wis diwohi. Sawisé dimurnèkaké, virus banjur bakal diaktivasi (upamané, mawa détergen) kanggo ngasilaké vaksin virus kang ora aktif. Minangka alternatif, virus bisa dituwuhaké ing endhog nganti kélangan virulensiné banjur virus kang avirulen diwènèhaké minangka vaksin urip. Èfèktivitas saka vaksin influenza iku manéka rupa. Amarga tingkat mutasi virus kang dhuwur banget, vaksin influenza tinentu lumrahé mènèhaké pangreksan suwéné ora punjul sapérangan dina. Saben tauné, WHO mrédhiksikaké galur virus endi kang paling mungkin sirkulasi ing taun sabanjuré, saéngga mungkinaké perusahaan farmasi kanggo ngembangaké vaksin kang bakal nyumadyakaké kakebalan kang paling apik marang galur mau. Vaksin uga wis dikembangaké kanggo ngreksa sato iwèn unggas saka flu manuk. Vaksin iki bisa èfèktif marang sapérangan galur lan minangka strategi preventif, utawa dikombinasikaké karo culling (pamuliaan) minangka usaha kanggo nyuresaké wabah.
Pangendhalian infèksi
Cara kang cukup èfèktif kanggo ngedhunaké panularan influenza salah sajiné ya iku njaga kaséhatan pribadi lan kabiyasan higiénis kang becik: kaya ta ora ndumuk mata, irung lan tutuk; asring ngumbah tangan (mawa banyu lan sabun, utawa mawa cuwèran pangumbah kanthi basis alkohol); nutup tutuk lan irung nalika watuk lan wahing, ngéndhani kontak cerak karo wong kang lara; lan tetep ana ing ngomahé dhéwé nalika lagi lara. Ora idu uga disaranaké. Sanajan masker rai bisa mbiyantu nyegah panularan nalika ngrawat wong kang lara ana bukti-bukti kang matentangan ngenani mupangan babagan mau ing masarakat. Ngrokok ngundhakaké risiko panularan influenza, lan uga nimbulaké tandha-tandha lelara kang luwih abot.
Pandemi
Wabah kang paling misuwur lan paling matèkaké ya iku pandemi flu 1918 (pandemi flu Spanyol) (influenza jinis A, subtipe H1N1), kang dumadi antarané taun 1918 tekan 1919. Ora dikawruhi kanthi cetha sapira akèhé pati kang ditimbulaké, nanging prakirané watara 20 nganti 100 yuta wong. Pandemi iki diarani “pambantéyan médhis gedhé dhéwé sajeroning sajarah” lan mungkin wis matèni wong padha akèhé karo Pepati Ireng. Angka pepati kang gedhé banget iki disebabaké déning tingkat infèksi kang dhuwur banget ngancik 50% lan tingkat tandha-tandha kang abot banget, dinuga disababaké déning badai sitokin. Tandha-tandha flu nalika taun 1918 ora biyasa banget nganti influenza ing awalé salah didiagnosis minangka mriyang dengue, kolera, utawa uga mriyang tifoid. Sawijining pangamat nulisaké, “Salah sawijining komplikasi kang paling abot ya iku panggetihan saka selaput lendhir, mligi saka irung, lambung, lan usus. Panggetihan saka kuping lan panggetihan petechia uga dumadi.” Mayoritas pepati disababaké déning pneumonia bakterial, infèksi sékundhèr kang ditimbulaké déning influenza, nanging virus uga matèni wong kanthi langsung, nimbulaké panggetihan masif lan edema paru.
Influenza, kang luwih ditepungi kanthi sebutan flu, wujud lelara nular kang disebabaké déning virus RNA saka famili Orthomyxoviridae (virus influenza), kang nyerang unggas lan mamalia. Tandha-tandha kang paling umum saka lelara iki ya iku ndredheg, mriyang, perih tenggorokane, perih otot, sirah abot, watuk, lemes, lan malaise.
Pandemi
Laku signifikan pisanan sajeroning nyegah influenza ya iku dikembangaké vaksin virus mati kanggo influenza nalika taun 1944 déning Thomas Francis, Jr.. Iki wujud perkembangan saka karya Frank Macfarlane Burnet, sawijining wong Australia, kang nuduhaké yèn virus bakal kélangan virulènsiné nalika dhèwèké dikultur sajeroning endhog pitik kang wis dibagi. Aplikasi saka temon iki déning Francis mungkinaké dhèwèké lan tim panalitiné ing Universitas Michigan kanggo ngembangaké vaksin influenza pisanan, kanthi panjurung saka Angkatan Bersenjata Amérikah Sarékat. Dinas Katentaraan duwé katerlibatan ing panalitèn iki amarga pengalaman ing influenza nalika Perang Donya I, nalika èwonan wadya mati déning virus sajeroning étungan sasi. Dibandhingaké karo vaksin, perkembangan obat anti-influenza luwih alon, kanthi diwetokaké lisènsi amantadine nalika taun 1966, lan mèh telung puluh taun sabanjuré, golongan obat sabanjuré (inhibitor neruaminidase) dikembangaké.
Prognosis
Prabawa influenza adoh luwih abot lan tahan luwih suwé tinimbang selesma. Sapérangan gedhé wong bakal mari dhéwé ing sajeroning wektu seminggu tekan rong minggu, nanging kang liyané bakal ngalami komplikasi kang ngancam nyawa (kaya déné pneumonia). Influenza misa njalari pepati, mligi ing wong kang lemah, enom lan tuwa, utawa ngalami lelara kronis. Wong-wong kanthi sistem imun kang lemah, kaya déné panandhang infèksi HIV tingkat lanjut utawa pasièn panampa transplan (kang sistem imuné ditekan karo obat kanggo nyegah panulakan organ transplan), nandhang lelara kang luwih abot. Golongan risiko dhuwur liyané ya iku wanita ngandhut lan bocah cilik.
Pandemi
Virus influenza pisanan kang kasil diisolasi asalé saka unggas, nalika taun 1901 agèn kang nimbulaké lelara kang diarani “fowl plague” diliwataké lumantar filter Chamberland, kang duwé pori kang ukurané cilik banget kanggo diliwati déning bakteria. Etiologi influenza, famili virus Orthomyxoviridae, pisanan tinemu ing babi déning Richard Shope nalika taun 1931. Panemon iki banjur dimèluni déning isolasi virus saka manungsa déning saklompok panaliti kang dipanggedhèni déning Patrick Laidlaw saka Konsili Panalitèn Brtainia Raya nalika taun 1933. Nanging, nalika taun 1935, nalika Wendell Stanley pisanan ngristalisasikaké tobacco mosaic virus, sipat non sélulèr saka virus dikawruhi.
Struktur, sipat, lan tata jeneng subtipe
Hemagglutinin (HA) lan neuraminidase (NA) wujud loro flikoprotèin gedhé kang ana ing sanjabaning partikel virus. HA wujud lektin kang dadi mèdhiasi ikatan (binding) virus marang sèl targèt lan mlebuné génom virus ing sèl targèt, sauntara NA kalibat sajeroning uculé anak virus saka sèl kang kainfèksi, kanthi nyigar gula kang silih iket ing partikel virus diwasa. Oleh karena itu, protéin ini merupakan target bagi obat-obat antivirus. Lan manèh, kaloroné wujud antigèn, ing endi antibodi marang antigèn mau bisa diriptakaké. Virus influenza A diklasifikasikaké dadi subtipe dhedhasar rèspons antibodi marang HA lan NA. Jinis-jinis HA lan NA mau wujud pambédan H lan N sajeroning pamènèhan jeneng virus, umpamané H5N1. Ana 16 subtipe H lan 9 subtipe N kang wis dikawruhi, nanging mung H 1, 2, lan 3, sarta N 1 lan 2 kang lumrahé tinemu ing manungsa.
Panularan
Influenza bisa disebaraké sajeroning telu cara utama: lumantar panularan langsung (nalika wong kang kainfèksi wahing, ana ilu irung kang mlebu kanthi langsung menyang mata, irung, lan tutuk saka wong liya); lumantar udara (nalika sawijining wong nyedhot aerosol (butiran cuwèran cilik sajeroning udara) kang diasilaké nalika wong kang kainfèksi watuk, wahing, utawa idu), lan lumantar panularan tangan-menyang-mata, tangan-menyang-irung, utawa tangan-menyang-tutuk, saka lumahan kang kakontaminasi utawa saka kontak personal langsung kaya déné salaman. Modhèl panularan endi kang paling wigati isih durung cetha, nanging kabèh duwé kontribusi sajeroning panyebaran virus. Ing rute panularan udara, ukuran droplèt kang cukup cilik kanggo disedhot duwé dhiameter 0,5 nganti 5 μm lan inhalasi sadroplèt mungkin cukup kanggo nimbulaké infèksi. Sanajan sapisan wahing bisa ngeculaké nganti 40.000 droplèt, sapérangan gedhé saka droplèt mau cukup gedhé lan bakal ilang saka udara kanthi rikat. Pira suwéné virus influenza bisa tahan sajeroning droplèt udara katoné diprabawai déning kadhar kalembaban lan radhiasi ultraviolèt: kalembaban asor lan kurangé cahya srengéngé ing mangsa adhem mbantu tahané virus iki.
Pangobatan
Loro kelas obat antivirus kang dipigunakaké marang influenza ya iku inhibitor neuraminidase lan inhibitor protéin M2 (derivat adamantane). Inhibitor neuraminidase saiki luwih disenengi tumrap infèksi virus amarga kurang toksik lan luwih èfèktif. CDC ngrékomendhasikaké supaya ora migunakaké inhibitor M2 ing mangsa influenza 2005-06 amarga dhuwuré tingkat résistènsi obat. Amarga wanita ngandhut katoné bakal kena dhampak kang luwih gedhé tinimbang populasi umum déning virus influenza H1N1 2009, pangobatan sacepeté kanthi obat-obat anti influenza wis dirékomendhasikaké. Ing Konferènsi Pèrs influenza H1N1 November 2009, WHO ngrékomendhasikaké wong ing golongan risiko dhuwur, kalebu wanita ngandhut, bocah umur kurang saka rong taun lan wong kanthi masalah ambegan, supaya wiwit ngonsumsi obat-obat antivirus sacepeté sawisé ngalami tandha-tandha flu. Obat anti virus kang dipigunakaké kalebu oseltamivir (Tamiflu) lan zanamivir (Relenza).
Pandemi
Lapuran pisanan kang nyakinaké ngenani pandemi influenza ya iku wabah nalika taun 1580, kang awalé ing Ruslan lan nyebar menyang Éropah liwat Afrika. Ing Roma, punjul 8.000 wong mati, lan sapérangan kutha Spanyol mèh kabèh cures. Pandemi terus lumaku kanthi sporadis tekan abad ka 17 lan 18, kanthi pandemi 1830-1833 kang mligi nyebar kanthi wiyar; pandemi mau nginfèksi kurang luwih saprapat saka warga kang kapapar.
Patofisiologi
Mékanisme kepriyé infèksi influenza bisa nimbulaké tandha-tandha ing manungsa wis disinaoni kanthi intènsif. Salah saji mékanisme kang dipercaya ya iku kanthi inhibisi hormon adrenokortikotropik (ACTH/Adrenocorticotropic Hormone) kang nimbulaké pamudhunan kadhar hormon kortisol. Ngawruhi gèn endi kang sok sajeroning galur virus tinentu bisa mbiyantu mrédhiksi kepriyé virus mau bisa nular lan sepira aboté infèksi kang bakal dumadi (mrédhiksi patofisiologi saka sawijining galur virus).
Variasi mangsan
Wis suwé dadi pitakonan kenapa wabah flu dumadi kanthi mangsan, ora dumadi kanthi mangsan sadawané taun. Siji wedharan kang mungkin ya iku amarga wong ana sajeroning ruwangan luwih asring ing mangsa adhem, wong-wong mau ana sajeroning kontak cerak luwih asring, lan babagan mau ngundhakaké panularan saka wong-menyang-wong. Paningkatan tingkat lelaku amarga prèinan mangsa adhem ing wilahan bumi pérangan lor mungkin uga nyekel peranan. Faktor liyané ya iku suhu kang adhem njalari udara luwih adhem, kang bisa nggaringaké mukus/lendhir, nyegah awak kanggo ngusir partikel virus kanthi èfèktif. Virus uga tahan luwih suwé ing lumahan ing suhu kang luwih adhem lan transmisi aerosol saka virus paling dhuwur ing lingkungan kang adhem (kurang saka 5 °C) kanthi kalembaban rélatif kang asor. Kalembaban udara kang asor ing mangsa adhem katoné wujud jalaran utama saka transmisi influenza mangsan ing iklim sedheng.
Vaksinasi marang influenza lumrahé sumadiya kanggo wong-wong ing nagara ngrembaka. Kéwan ingon unggas asring divaksinasi kanggo nyegah tumpes tapisé kabèh kéwan ingon. Vaksin kanggo manungsa kang paling asring dipigunakaké ya iku vaksin influenza trivalen (trivalent influenza vaccine [TIV]) kang ngandhut antigen kang wis dimurnèkaké lan diinaktivasi marang telung galur virus. Lumrahé, vaksin jinis iki ngandhut matérial saka rong galur virus influenza subtipe A lan siji galur influenza subtipe B. TIV ora duwé risiko nularaké lelara, lan duwé réaktivitas kang asor banget. Vaksin kang diformulasikaké kanggo setaun mungkin dadi ora èfèktif kanggo taun sabanjuré, amarga virus influenza ngalami évolusi kanthi rikat, lan galur anyar bakal rikat nggantèkaké galur kang sadurungé. Obat-obatan antivirus bisa dipigunakaké kanggo nambani influenza, neuraminidase inhibitor (kaya ta Tamiflu utawa Relenza). .
Flu unggas
Galur H5N1 kang wis adhaptasi marang unggas lan patogèn banget (diarani HPAI A(H5N1), cekakan saka "highly pathogenic avian influenza virus of type A of subtype H5N1") nimbulaké flu H5N1, kang lumrahé ditepungi minangka flu unggas, utawa "flu manuk", lan endemik ing akèh populasi manuk, mligi ing Asia Kidul-wétan. Galur turunan Asia saka HPAI A (H5N1) nyebar kanthi global. Epizootik (epidemi ing makluk urip dudu manungsa) lan panzootik (lelara kang ngenani kéwan saka akèh spésiès, mligi sajeroning wewengkon kang wiyar banget), wis matèni puluhan yuta unggas lan njalari pepati disengaja atusan yuta unggas liya sajeroning upaya kanggo ngendhalèkaké panyebarané. Sapérangan gedhé réferènsi ing médhia marang “flu manuk” lan sapérangan gedhé réferènsi marang H5N1 ya iku ngenani galur spésifik iki.
Variasi mangsan
Sawijining hipotèsis alternatif kang njelasaké pola mangsan ing infèksi influenza ya iku èfèk kadhar vitamin D tumrap kakebalan marang virus. Pendhapat iki pisanan diajokaké déning Robert Edgar Hope-Simpson nalika taun 1965. Dhèwèké ngajokaké yèn jalaran epidemi influenza ing mangsa adhem mungkin gegandhèngan karo fluktuasi mangsan vitamin D, kang timbul ing kulit ing sangisoré prabawa radhiasi UV srengéngé (utawa radhiasi artifisial). Iki bisa njelasaké kenapa influenza dumadi mligi nalika mangsa adhem lan ing mangsa udan ing tlatah tropis, nalika wong akèh ana sajeroning ruwangan, adoh saka sinar srengéngé, lan kadhar vitamin D-né ngalami pamudhunan.
Vaksinasi
Ing muangsa 2006-2007, CDC kaping pisanané ngrékomendasikaké bocah kang umuré kurang saka 59 sasi kanggo nampa vaksin influenza taunan. Vaksin bisa nimbulaké sistem imun kanggo réaksi nalika awak nampa infèksi kang sabeneré, lan tandha-tandha infèksi umum (akèh tandha-tandha selesma lan flu mung wujud tandha-tandha infèksi umum) bisa mijil, sanajan tandha-tandha mau lumrahé ora padha aboté utawa tahan suwéné influenza. Èfèk samping kang paling mbebayani ya iku réaksi alèrgi abot ing matérial virus uga résidu saka endhog pitik kang dipigunakaké kanggo nuwuhaké virus influenza; nanging réaksi mau arang banget.
Patofisiologi
Contoné, péranganing prosès kang mungkinaké virus influenza nginvasi sawijining sèl ya iku panguraian saka protèin hemagglutinin virus déning salah saji ènzim protease manungsa. Ing virus kang infèksiné asifat ringan lan avirulèn, struktur hémagglutinin kang ana mung bisa diurai déning protease kang tinemu sajeroning tenggorok lan paru, saéngga virus iki ora bisa nginfèksi jaringan liya. Nanging, ing galur kang virulèn banget, kaya ta H5N1, hémagglutinin kang kakandhut sajeroning virus bisa diurai déning variétas protease kang manéka, saéngga mungkinaké virus nyebar menyang sakabèhing awak.
Ètimologi
Istilah biyèn kang dipigunakaké kanggo influenza ya iku epidemic catarrh, grippe (saka basa Prancis, pisanan dipigunakaké déning Molyneaux nalika taun 1694 ), sweating sickness, lan mriyang Spanyol (mligi ing galur flu pandemi 1918).