cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lesti Kejora
Kâpribadè'nah odi'ân  Lesti
Lesti ampon  essah anèka bân Rizky Billar saamponnah èlangsungaghi akad nèka bân ijab Kabul è arè kemmès, 19 Agustus 2021 pokol 10:30 WIB è hotel intercontinental pondhuk indah, Jakarta lao'. Kabudinah, orèng kbbih percajâh kâ nèka sèrènah sè ampon è kalakoh è awwâl taon 2021. Pernèkaènnah ka'rowah ahèrrâh èumumaghi è tangghâl 21 September 2021 èdâlem momen  The secret of Leslar  sekalian pèluncurân kanal YouTube Leslar Entertainment sè atayang è kanal YouTube RANS Entertainment ka momen ka'rowah, mereka mataoh vidio akad nèkanah sè ampon mereka lakonin  è awwâl taon 2021. Kaduwenah alangsungaghi akad nèkanah kalabân Ustd Subki Al Bughury. Kâangguy tokang penghulu. Sebelummah  mereka jughân alaksanaaghi  khitbah sè coma è hadirrih keluarganah è ahèr 2020. Lesti bâih pas ètemmoh ngandung. Menepis sèkabbinah masalah Sè muncul akaiten gosib sè ngandung è lowar nèka sareng warganet sè ceremmet, menurut sabegiân bhâlâ sè semma' serta program spesial Leslarblak-blakkan sè atayang è Indosiar è tangghâl 8 Agustus 2021, ahèrrâh lesti ètemmoh ampon gandhung èdâlem usia kandungan 5 ajhâlân 6 bulân è saat rowah,(mereka sè ampon anèka sèrè è bulân April sè terbitong awwâl taon) bân èkèraaghi lahèr è bulân Januari atau Februari 2022.
Lesti alahèraghi  ana' sè Pârtama è tangghâl 26 Desember 2021 sè anamah Muhammad Leslar Al-fatih Billar. Bhâji' ân lahèr kalabân kabâdè'ân pramatur. Hal ka'roawah èsebbâbaghi karna Lesti ngalami flek bân kontraks, sè è sèbbâbaghi akibat kabhendetten sè alakoh. Saat ka'rowah lesti èsarannaghi dokter Untu èrabât ènep. Èsaat lesti mole dâri roma sake'  dokter nyampaiaghi bahwa Menurut hasèl pâmèreksaânnah, bhaji'ân kodhu è pakaloar kân demi kâsalametten ana' bân Lesti. Persalinan alangsung secara caesar è roma sake' èbhu' bân ana' ân, Menteng, Jakarta Pusat è usia kehamil ânnah lesti 34 mènggu.
Qatar
Bhângsa:Naghârâ
Dinda Hauw
Film tv
Filmma Dinda Hauw yakni:
Komoro
jmpl|150px|Bendirâ Komoro jmpl| thumb|Lambhâng Komoro Komoro nyama essana Perserikatan Komoro (bhâsa Arab: الإتحاد القمري; Al-Ittiḥād al-Qumurī/Qamarī; bhâsa Komoro: Udzima wa Komori; bhâsa Perancis: Union des Comores) iyâ arèya sala sèttong naghârâ è Afrika Tèmor. Kottha otamana iyâ arèya Moroni.
Maher Zain
Kasoksèsen
È bulân Januari 2009, Maher alako sareng perusahaan musik Islam Awakening Records molaè aghâbây proyek album dhâ’adhâ’na bân dibudina è tangghâl 1 November 2009,album dhâ’adhâ’na Maher èrilis sareng nyama Thank You Allah. Album rowa aèssè lagu sareng 2 lagu tambâ’ân. Album rèya èrilis polè dâlem versi perkusi bân versi bhâsa Prancis sè bâḍâ è sala sèttong lagu rowa.
Usamah bin Zaid
Biografi
Usamah arèya ana’ dâri sohabhât  sè toman dhaddhi ana’ angka’na Nabbhi Muhammad yakni Zaid bin Haritsah
Fatimah az-Zahra
Orèng sèppo bân tarètan
Sayyidah Fatimah az-Zahra èngghi panèka potra binè’ sè kapèng empa’ Kanjeng Nabbhi Muhammad kalabân Sayyidah Khadijah binti Khuwailid. Sayyidah Fatimah ngaghungè tello’ tarètan binè' sè atowa'an èngghi panèka Zainab, Ruqayyah bân Ummu Kultsum. Sayyidah Fatimah az-Zahra jughân ngaghungè duwâ’ tarètan lakè’ nangèng sèkaḍuwâ sèdhâ ènalèka ghi’ kana' sè asmana Qasim bân Ibrahim. Fatimah jughân ngaghungè trètan kala’an sè asmana Zaid bin Haritsah.
Sèdhâna
Fatimah az-Zahra sèḍhâ ènalèkana omor 27 taon. Sayyidah Fatimah sèḍhâ è bhâkto 6 bulân saampona sèḍhâna kanjeng Nabbhi Muhammad.
Politik
Ènaghârâ sè bhângsana moderen, orèng lakona abèntu’ partai politik kaangghuy abâkkèlè ide-ide rakyatta. Anggota partai sèngghut sètuju kangghuy ngala’ kènnèngan sè padâh dâlâm b`anya’ masalah bân setuju kaangghuy adukung kesejahteraan sè padèh okomma bân pemimpin sè ta’padâh. Pamèlèan umum biyasana iyâ arèya kompetisi antarana cèmmacèmma partai.
Feby Putri
Oḍi' Feby Putri
Feby asakola SMA è SMA Negri 2 Makassar. Saamponna lulus, dhibi’en nerossaghi è Universitas Bosowo S1 program studi Ilmu Hubungan Internasional taon 2018 namong ahèrra motosaghi ambu è taon kasebhut.
Wali Sanga
Artè wâlli Sanga’
3.     Wâlli Autad, panèka wâlli pajhâghâ empa’  cèghuk  mata angèn.
Asmana para wâlli sanga’
·       Sunan Drajat  otabhâ Raden Qasim Syarifuddin
Sunan Gresik (Maulana Malik Ibrahim)
2.     Siti Maryam binti Syaikh Subakir,  ghâduen empa’ potra, panèka: Abdullah, Ibrahim, Abdul Ghafur, bân  Ahmad
Katerrangan ḍâri carèta Hasanuddin sè kopas sareng J. Edel (1938) ajellasaghi è bhâkto karajaan Champa è takluaghi sareng karatona Koci, Radèn Rahmat ampon nettep nèng jhâbâ. Tandena Radèn Rahmat nalèkana ka jhâbâ sabelluna taon 1446 M, panèka nèng taon ghâgghârâh Champa temmah serbuân Vietnam. Sapanèka sajhâlen sareng somber ḍâri Serat Walisana sè anyataaghi Prabu Brawijaya, Ratoh Majapahit nyegghâ Radèn Rahmat abelih ka Champa karana Champa ampon è rosak karana kala perrang sareng karatona Koci. Panempathân Radèn Rahmat è sorbhâjhâ bân tarètana è Gresik, katon bhâḍâ kaètna sè sanget kalabân soasana nèng Champa, saèngghâ duwa’ tarètan panèka è sabhâ’ è sorbhâjhâ bân è Gresik, pas akabin sareng rèng bini’ satempat.
Sunan Kudus (Ja'far shodiq)
Sunan Giri panèka potrana Maulana Ishaq. Sunan Giri panèka katoronna ka-23 ḍâri   Nabi Muhammad, aropaaghi morèd ḍâri sunan Ampèl bân saperghuruen ḍâri Sunan Bonang. Sunan Giri paddhek pernata mandiri nèng Giri Kedaton, Gresik, sè salanjutteh aperran mènangka pusat dâ’wah nèng wilayah jhâbâ  bân  Indonèsia tèmor, sampè’ ka kapoloan Maluku. Sala sèttongah katoronan sè kotara panèka Sunan Giri Prapen, sè nyebbaraghi aghâma islam ka wilayah Lombok bân Bima, Nusa tengghârâh bârâ’. Cemporè Sunan Giri bhâḍâ nèng dhisah Giri, kebhupatèn Gresik.
Sunan Gunung Jâti (Syarif Hidayatullah)
Kotta Pasuruan
Kotta Pasuruan iyâ arèya sala sèttong kotta sè bâḍâ è Jhâbâ Tèmor, Indonesia. Kotta Pasuruan bâḍâ 60 km è tèmor lao’na Kotta Sorbhâjâ bân 355 km è bârâ' lao’na Kotta Denpasar, Bhâli. Sadhâjâna Kotta Pasuruan abâtès kalabân Kabhupatèn Pasuruan. Kotta arèya è bhângon è tangghâl 8 Pèbruwari taon 1686.
Sajhârâna
Onggojoyo sè agellâr Demoyudho IV paghi’ dhâddhi Adipati otabâ Bhupatè Pasuruan (1707). Saampona brâmpan kalè aghântè kapala è taon 1743, Pasuruan èkobâsaè sarèng Raden Ario Wironegoro. È bhâkto Raden Ario Wironegoro dhâddhi Adipati è Pasuruan sè dhâddhi kapala prajhurit arèya Kèyaè Ngabai Wongsonegoro. Sèttong bhâkto Blândhâ ngajhâk Kèyaè Ngabai Wongsonegoro kaangghuy matoron Raden Ario Wironegoro ḍâri pamarèntana. Raden Ario bhisa bhuru ḍâ’ Malang. Ḍâri bhâkto ghâpanèka sadhâjâna kakobâsaan è Pasuruan ètegghu’ Blândhâ. Blândhâ ngangghâp Pasuruan mènangka kotta sè cokop apangaro saèngghâ èdhâddhiaghi èbhu kotta karesidenan kalabân bânnya’ wilayah tamaso’ Kabhupatèn Malang, Kabhupatèn Probolinggo, Kabhupatèn Lumajang bân Kabhupatèn Bangil.
Dhâ'ârân asli Kotta Pasuruan
È Kotta Pasuruan bâḍâ bânnya’ dhâ’ârân asli akadhi bipang jângkar, rote mataarè bân krèpè’ tengghâng. Dhâ’ârân è Kotta Pasuruan bânnya’ èkasennengè rèng-orèng. Dhâ’ârân asli Kotta Pasuruan rassana cè’ paḍâna kalabân dhâ’ârân tradisional akadhi nasè’ rawon, satè komo (sate ḍâri dhâging sapè), bân jughân kopang kraton asli Kotta Pasuruan.
Asma Barlas
Riset
È dhâlem karyana sè awwal, Democracy Nasionalism and Communalism; The Colonial Legacy in South Asia, Asma Barlas nyarè tao hubungan militer politik Pakistan bân praktèk penjajahan Inggris.
Undang-Undang Dhâsar Naghâra Rèpublik Inḍonèsia Taon 1945
Kabennangan kaangguy ngobe UUD 45 e kaandi’ majelis permusyawaratan rakyat akdiya se ampon elakoni lembaga ka’dinto bennya’ epon 4 kale. Katantoan ngingengi pangobaan UUD 45 eator dalem pasal 37 UUD 45.
Tareka
2.      Batang tubuh se anglepodi 16 bab, 37 pasal otabe 65 ayat atoran otama: 4 pasal atoran pangalliyan: 2 ayat atoran patambeen
Pembukaan UUD 45
Okara
Macemma okara
Cem-macemma okara bisa ètèngghu ḍâri pan-brâmpan paddhu pangabâsân, akadhi bâḍâ-enjâ'na jhejjer bân carètana, tojjhuwânna, bân kompolanna. È bâbâ rèya èjhârbâ'aghi cem-macemma okara è ḍâlem bhâsa Madhurâ.
Abdullah Ahmad
Kaodi’en awwâl
Abdullah malastarè panḍiḍikân ḍâsarra neng sèttong sakolaan pamarènta bân molaè gik kèni’na ngaollè panḍiḍikân aghâma ḍâri abana Syèkh Ahmad Alang Lawas Padang. Ka taon 1895, Abdullah Ahmad mangkat ka Makka bân abeli ka Inḍonèsia taon 1899. sabelina ḍâri Makkah, ḍhibi’na langsung ngajâr neng Padang Lanjhâng sambih abantras bid'ah bân tarèkat. ḍhibi’na lèbur jughân ka’angghuy nyebbarraghi pamèkkèran panganyaran lèbhât publikasi kalabân dhâddhi agèn ḍâri brempan majalah panganyaran, kadhi Al-Imam neng Singapura bân Al-Ittihad ḍâri Kairo.
Emansipasi
Emansipasi iyâ arèya paperdhikaan ḍâri kabulâ sè sami kalabân padhâna hak ḍâlem bânnya’ kaodhi’en masyarakat. Emansipasi rowâ kodhu abherri’ hak sè pantes ka orèng otabâ kompolan orèng sè la èârampas otabâ sè ta’ èyèjhâbhi sebelluna. Hal rèya kodhu èberri’ mènangka sarana kaperdhikaan angembangaghi dhibi’ bân anèngkataghi kamahiran profesional ma’lè sakabbhina orèng bisa salang abhânto ḍâlem abangun bân ta' abidhâaghi aspek kaoḍi’en. Salaèn rowa, emansipasi jughân èkalako ma’lè ollè hak politik bân padhâna dhârâjhât sosial bhâḍhi kalompok sè ta’ èberri’ hak sacara khosis. Hakèkatta, emansipasi bhâḍhi teros usaha kaanghuy maèlang parbhidâan sè rajhâ antara las-kellas sosial (sosial gap) bân secara horizontal bhâḍhi makenè’ jara’ sosial (social distance) antara posat bân pèngghiren. Dhâddhi ḍâri rowa, emansipasi dominasi bân dependensi pas sobung sampè dhâddhi paḍe.
Raisa
2010-13: Awwâl Kasuksesânna sarèng debut album Raisa
È 2011, album eponim debuttâ ajudul Raisa è produksi bân èrilis sarèng Solid Records bân Universal Musik Indonesia. Produserr album rowa 3 musik ngodâ Inḍonèsia panèka Asta Andoko (RAN), Sarta Ramadhan Handy bân Andrianto Ario Seto (Soulvibe) Nanda Oka bân Asta Andoko dhâddhi Executive Producer dâlem album kasebbhut.
2018-satèya: Konser 2020
Saamponna Raisa vakum è 2018 polana arembi’ pottra pertamana, ahèrra è taon 2019, Raisa makaloar single anyarra sè ajudul “Kembali” bân “You”. Namong, Raisa bhâdhi mabâḍâ’e konser è taon 2020.
Kabhupatèn Banyuwangi
Sombhâr
Bhângsa:Kabhupatèn
Helsinki
thumb|136x136px|bendîrâ Helsinki Helsinki (bhâsa Swedia: Helsingfors) iyâ arèya kottha otama ḍâri naghârâ bân kottha palèng rajâ è Finlandia.
Bhângsa:Geografi Bhângsa:Finlandia
Asta Tèngghi Songennep
Asta Tèngghi andhi’ 7 kawasan
3.      Kawasan Makam Patih Mangun,
7.      Kawasan Makam Raden Wongsokoesomo.
Sastra
Pengertian Sastra
Sugiantomas, aberrik taoh jek sastra rèya hasél kalakoan kreatif manossah sè è sabe' ka dâlâm media bhâsa, ngangguy lisan otabâ tolèsan. Sittong karya seni bisa è koca' karya sè andik nilai sastra benni polanah bhâsana lebur, arontot, possak kalaben irama bân parompamaan, tatape kodhu è abes sakabbina; dâri nilai-nilai estetika, nilai-nilai tengka, bân nlai-nilai konsepsi sè bâdâ dâlem karya sastra kasebbut.[1]
Eagleton, aberrik pendapat jhek sastra rèya karya tolèsan se bhâgus (belle letters) sè nyatèt bhârâng dâlâm bentuk bhâsa sè è papadhèt, è padâlem, è talè aghi, è palanjhâng pa pendèk,  bân è bhâlik, è padèddih ganjil otabâ cara penggubahan estetis laènna dâri alat bhâsa.[2]
Semi (1988 : 8) aberri' pendapat jhèk sastra rèya sittong bentuk hasèl kalakoan seni kreatif, sè edimmah objeknya (subjeknya) rèya manossah bân kaodi'ennah sè ngangghuy bhâsa ghâbây medium.[4]
Cèrè-Cèrè Sastra
Terkait kalabân parbhèdèen sastra kalabân karya ilmiah dâri segi bhâsana, Emzir bân Saifur Rohman,[7] ngoca' sittong parkara nika.
• Bhâsa sastra diungkapkan kalabân estetis, manabi bhâsa ilmiah diungkapkan kalabân normatif.
Genre Otabâ Bentuk Sastra
Biasana kesusastraan èbâgi mètorot daerah geografis otabâ bhâsana.
Sastra Nusantara
• Sastra Minangkabau
Parbhâsan Madhurâ
Andi’ niyat jhubâ’ mongghu orèng laèn, otabâ kalabân cator laèn amanès aḍâ’ kalabân maksod jhubâ’.
Sutan Syahrir
Sutan Syahrir (ejeân sabbhân: Soetan Sjahrir, 5 Maret 1909-9 April 1966) iyâ arèya intelektual, perintis, bân revolusioner kamardhikaan Inḍonèsia. Samarena Inḍonèsia mardhika, jèya dhâddhi politikus bân perdana menteri Inḍonèsia ḍâ'-kaḍâ'. Jèya ajabat dhâddhi perdana menteri Inḍonèsia ḍâri Novembèr 1945 sampe' 20 Juni 1947. Sjahrir amaddhâk Partai Sosialis Inḍonèsia è taon 1948. Jèya adhingghâl omor ḍâlem pengasingan dhâddhi tawanan polituk bân ekoburaghi neng TMP Kalibata, Jakarta. Sutan Sjahrir ètettepaghi dhâddhi sala sèttong Pahlawan Nasional Inḍonèsia è tangghâl 9 April 1966 lebet Keppres nomor 76 taon 1966.
Kerèsiḍènan Madhurâ
Robuk Hinḍia Bâlândhâ
Karajhâân-Karajhâân è Madhurâ panèka bâgiyân sè ta’ tarèkat bân ta’ ro’-noro’ dâlâm persaèngna politik antara para dinasti ka robuk awwâl Islam è Jhâbâ. Namong, akhèrra bâgiyân Madhurâ èkuwasaè sareng Kasoltanan Mataram. Namong, Karajhâân-Karajhâân è Madhurâ pas Olle samajâân bhibhâs dâri Bâlândhâ mongghu pangaro Karajhâân-Karajhâân è Jhâbâ. Bâlândhâ aberri’ samajâân ka karajhâân somennep ka taon 1705. Pas ka taon 1743, Bâlândhâ abberi’ pole somajâân ka karajhâân Bhângkalan. Bâlândhâ pas aberri’ ghellâr ka ḍuwâ’ panguasa è karajhâân kasebbhut kalabân ghellâr Sè padeh kalabân ghellâr rajhâ-rajhâ kasunanan Surakarta Hadiningrat bân Kasoltanan Ngayogyakarta Hadiningrat.
Universitas Islam Madura Pamekasan
Sajhârâ
5. KH. Moh. Lutfi Thoha (Alm). — Pangaso PP. Al-Falah Sombhèr Gâjhám Kadur Mekkasân.
Kalabân rèya Universitas Islam Madura (UIM) aropaaghi obâ'en bhângon bân parkembhângan kalembagaan ḍâri Sekolah Tinggi (STAI) dhâddhi Universitas bâkto taon 2000 bân olle ijin ḍâri Depdiknas RI. No. 59/D/0/2022. UIM Pamekasan bhâkal konsisten ḍâ' tojjuwân awwâlla sè la erancang bi' para pamaddhâk ghâbây anyetak sarjana muslim paripurna angoasaè èlmo pangataowan bân teknologi, profesional bi' aèman bân ataqwâ, sârta anḍi' andhâp asor.
Hariyanto Arbi
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Sumpah Pemuda
Panepteppan
Sajjhek 1959, tangghâl 28 Oktober ètepteppaghi mènangka Arè Sompa Ngangodâdhân (Inḍonesia: Hari Sumpah Pemuda), sè aropa'aghi arè prèi kalabân pamarènta Inḍonesia lèbât Keppres No. 316 Taon 1959 tangghâl 16 Dèsèmber 1959 ka'angghuy ngèmodhi kadhâddhiyân Sompa Ngangodâdhân. Bhângsa:Sajhârâ Inḍonesia Bhângsa:Sajhârâ
Antonius Budi Ariantho
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Cut Nyak Dhien
Perrang Aceh
Cut Nyak Dhien pas mimpèn perrang melabân Blândhâ è daèrah cettong Meulaboh kalabân klompo’na bân nyoba’ aloppppaaghi lakèna. Klompo’na rèya terros atempor sampè’ ancor è taon 1901 polana tentara Blândhâ ella biasa aperrang è Mèdan daèrah Acèh. Polè, Cut Nyak Dhien ella sajân towa. Matana ella molaè rabun, bân dhibi’na capo’ lalaran ènco’ bân jumlah klompo’na sajân akorang, sarta kèbu ngaollè kakanan. Hal rèya manèser para klompo’na.
Kobhurân
È bâto maèsanna Cut Nyak Dhien, atolès riwayât oḍi’na, tolèsan bhâsa Arab, sorat at-Taubah bân al-Fajr, sarta hèkayat carèta Acèh.
Aprèsiasi
Biografi ḍâlâm sèni
B. J. Habibie
B.J. Habibie iyâ arèya Prèsiḍèn Inḍonèsia sè kapèng sèttong sè ta’ oḍi’ è Jhâbhâ yakni ḍâri Kabila, Gorontalo, Sulawesi. Ramana orèng Gorontalo bân èbhuna rèng Yogyakarta. Pamarènta Gorontalo ampon abhângon Monumen B.J. Habibie è aḍâ’ labâng gerbang utama Bandar Udara Djalaluddin, è Kabhupatèn Gorontalo.
Tasya Kamila
Kalakowan
Dhibi’en maso’ ka dhunnya hiburan Inḍonèsia sajhhek ghi’ toju’ è bangku taman kanak-kanak. Bâjâ rowa, secara ta’ tengnget Sorang embu’ matabâr ka Tasya kaangghuy dhâddhi bintang iklan bân madâpa’ ka sala sèttong biro iklan. Saampon ngalebâdhih brâmpan casting, Tasya olle kontrak kaangghuy sebuah produk susu. Sajhhek rowa, Tasya terros dhâddhi bintang iklan: Produk asuransi, departmen store, kèju, pasta ghighi, permèn, bân beddhâ’.
Maryam
Parabâtèpon Maryam
Saampona Maryam ambu sè nyoso, Hannah amasraaghi Maryam ḍâ’ Baitul Maqdis. Nabbhi Zakariyya terro ḍhâḍḍhi bâllina Maryam amarghâ rajina sè asmana Elisyeba panèka trètan binè’na Hannah. Sabâgiyân ḍhâbu nyebbhutaghi jhâ’ Elisyeba panèka bhibbhi’ èpon Hannah ḍâri jhâlân èbhuna. Al-Kitab nyebbhutaghi jhâ’ Nabbhi Zakariyya panèka imam otabâ pandhita. Ḍâlem Yahudi, imam ngaghungè lako kaangghuy ḍhâḍḍhi kabulâ è Baitul Maqdis bân mabâḍâ èbâḍâ korban arèan tor jughân arè rajâ aghâma.
Leo Rolly Carnando
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Daniel Marthin
Pranala loar
Bhângsa:Orèng
Komala Dewi
Komala Dewi (laèr è Sumedang, 1 September 1989) panèka sala sèttong pamaèn badminton Ganda Putri asal Indonèsia. Komala maèn sareng Jenna Gozali.
Utami Dewi
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Kabhupatèn Ghersèk
Adipura Bangunpraja
Adipura Bangunpraja aropaâghi lambang spremasi ka bhârsèyân kotta. Dâlem Rangkaian Kirab Piala Adipura sè kapèng 8 ka angghuy Kebhupatèn Gersèk, patugas ka bhârsèyân anyamâ Suwandi, warga Kembangan, bân pegawai Dinas Pekerjaan Umum Kebhupatèn Gersèk Muhammad Safi'i, warga Bungah, nga olle hadiah umroh.
Ellen Angelina
Ellen Angelina (lahèr 30 Junè 1976) iyâ arèya sala sèttong pamaèn badminton Tunggal Putri asal Inḍonesia.
Hafiz Faizal
Pranala lowar
Bhângsa:Orèng
Ma'lomat 3 Novèmber 1945
Sombher
Bhângsa:Sajhârâ
Sakola swasta
Sakola kaaghâmaan bân denominasional panèka toronan ḍâri sakola swasta. Sakola swasta arèya ngajhâraghi pendidikan aghâma bân pangajhârân akaḍemik kaangghuy makowat kayâkènan bân kabiyasaan morèd. Sakola laènna ngangghuy denominasi mènangka tandhâ umum sè dhâddhi dhâsar kaparcajâân rèng-orèng sè aghâbây, tapè ghi’ pagghun abidhâghi akadèmik bân aghâma. Rèya tamaso’ sakola paroki, sebbhduttân sè segghut èghunaaghi kaangghuy nyebbhut sakola Katolik Romawi. Kalompo’ aghâma laènna sè maso’ ḍâlem sèktor pendidikan swasta iyâ arèya Protèstan, Yâhudi, Islam, Krèstèn Ortodoks.
Kotta Payakumbuh
Olahraga bân Bhudhâjâ
Salaènna arowa rakyat kotta arèya andi’ kelompok bal sè èkennal kalabân nyama Persepak Payakumbuh sè nempatè Stadion Kapten Tantawi. Olahraga tegghâr jhârân iyâ arèy sala sèttong bhudhâjâ sè è kalèburi sareng rakyat kotta arèya bân biyasa mabâḍâ è tèyap taonna è ghâlângghângan tegghâr jhârân sè anyama Kubu Gadang sè satèya dhâddhi bâgiyân ḍari eggang GOR M. Yamin.
Pondhuk Pesantrèn Al-Manaar
Sajhârâ
Pondhuk Pesantrèn rèya molaè ḍâri langghâr Bâtohampar èpaddhâk sareng Syeikh Abdurrahman jhulukna beliau Bâtohampar è pertengaan abad ka-19. Halaqoh pangajiyân Syekh Abdurrahman ngaollè sambhutân lowas ḍâri masyarakat saèngghâ orèng se ḍâtengn ḍâri brâmpan daèrah netep è Bâtohampar kaangghuy ajhâr ḍâ’ Syekh Abdurrahman. Ḍâri bânnya’na parantauan è Bâtohampar, Syekh Abdurrahman aghâbây komplèk kaangghuy ètempati para ana’ siak ḍâri loar Bâtohampar. Komplèk jârèya pas èkennal kalabân Kampong Dhâghâng.
Buku
jmpl|Buku karjâ sastra Buku otabâ bu' otabâ bok otabâ buk iyâ arèya karjâ tolèsan bân/otabâ karjâ ghâmbhâr sè èterbi'aghi sè aropa eccapan ajhilid otabâ aropa publikasi èlèktronik sè èyeccap è bâkto sè ta' tanto.
Belize
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Arè Buku Nasional
Arè Buku Nasional (ꦲꦫꦺꦧꦸꦏꦸꦤꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀) iyâ arèya arè sè èkènga'è sabbhân taonna è tangghâl 17 Mèi è Inḍonesia. Arè rèya èkaghâbây ma'lè ènga' ḍâ' ka pentingnga bhudhâjâ maca. jmpl|Abdul Malik Fajar, Menteri Pendidikan è Kabinet Reformasi Pembangunan
Nikaragua
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Mesir
Referensi
Bhângsa:Naghârâ
Malaka (totombuwân)
Panyalambherrân
Asia bâgiyân lao' akadhi Inḍia bân tèmor akadhi Cèna. Tombu kèya è Myanmar, Thailand, Kamboja, Laos, Vietnam, Malaysia, bân Inḍonesia. jmpl|Buwâna malaka
Tangkèl
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Fabaceae
Kosta Rika
Kosta Rika (bhâsa Spanyol: Costa Rica; República de Costa Rica) panèka sala sèttong naghârâ è Amerika Tengnga. Embu' koṭṭana iyâ arèya San José. Loas bilajâhna iyâ arèya 51,100 km². Pendudukna iyâ arèya 4,999,441 (2019) bân kapadatan pendudukna 220 orèng per km².
Malathè tompang
Sombher
Bhângsa:Totombuwân Bhângsa:Lamiaceae
Mohammad Natsir
Pangormatân
Dunnya Islam ngakoni Mohammad Natsir mènangka pahlawan sè alèbâti bâtâs bhângsa bân nanghârâ. Bruce Lawrence anyâbbhutaghi Natsir iyâ arèya politisi sè palèng gânol adukung pembaruan Islam. È taon 1957, dhibi’na narèma bintang Nichan Istikhar (Grand Gordon) ḍâri Rajhâ Tunisia, Lamine Bey sabâb usahana abhânto parjhuangan kamardhikaan rakyat Afrika Utara. Pengarghâân Internasional laènna iyâ arèya  Jaa-izatul Malik Faisal al-Alamiyah è taon 1980, bân pengarghâân ḍâri brâmpan olama’ bân pemèkkèr kotara ènga’ Syekh Abul Hasan Ali an-Nadwi bân Abul A'la Maududi.
Èngghu
jmpl|Kembhângnga enggu' Èngghu (Murraya koenigii) iyâ arèya tombuwân sè tamaso' ka ḍâlem famili Rutaceae. Totombuwân arèya èkoca' kèya curry bush, curry leaf (Inggris); kerupulai, karwa pale, garupillai (Malaju); xantroc (Kamboja); bân èn-laènna.
Madoera Stoomtram Maatschappij
Sajhârâ
Èpa'addhek è taon 1897, bâsèro rèya ella ollè èdhi ka'angghuy aghârâp palèbâdhânna seppur è Madhurâ sè jhâuna 150 km. Palèbâdhânna rèya nyambhungngaghi Tapsiyun Kamal è Bhângkalan bân Tapsiyun Kalianget è Songennep mènangka tapsiyun akhèr. È taon 1901, empa' kabhupatèn è Madhurâ ella tasambhung bi' palèbâdhânna MdrSM. Ghi' aghârâp, MdrSM tèbâs pan-brâmpan bâgiyân ènga' è tabel è bâbâ rèya: jmpl|Ekkar jhâringan MSM è taon 1915 Ka'angghuy nonjhâng paladhinan, MdrSM aghâbây katompa'an terrosan kèya, akadhi kapal feri tojjhuwân ka Sorbhâjâ bân Panaroghân. È Sorbhâjâ, bâḍâ Tapsiyun Ujung è plèsèr Songay Kalimas è Ujung, Semampir, Sorbhâjâ anḍi'na OJS sè èkaghâbây mènangka kennengngan transit ḍâri ladhinan katompa'an terrosan arèya. Dhinèng è Panaroghân bâḍâ Palabbhuwân Panaroghân mènangka kennengngan transit sè nyambung kèya ka Tapsiyun Panaroghân Palabbhuwân anḍi'na SS.
Edirne
Galeri
Edirne Эдырнэ Edirne inh:Edirne Edirne
Nadin Amizah
Pânghârga'an bân nominasi
Neng awwal taon 2020, Billboard Indonesia Music Awards 2020 sè èbâdâ'aghi dhâ'-adhâ'an anominasiaghi Nadin Amizah ka'anghuy tello' kategori, iyâ arèya Artis Anyar Top of the Year, Top Collaboration Song of the year bân Top Female Singer of the Year.
Al-Qur'an
jmpl|Al-Qurán jhâman Ottoman Al-Qur'an otbâ Kètab Qur'an (bhâsa Arab: القرآن) iyâ arèya sèttong kètab soccè sè otama ḍâlem aghâma Islam sè èparcajhâ orèng Islam (Muslim) jhâ' kètab ghâpanèka è toronaghi sareng Allah Swt ḍâ' Nabbhi Muhammad Saw. Kètab panèka bâḍâ 114 sorat bân sabbhân sorat bâḍâ pan-saponapan ayât.
Al-Qur'an è serrat sareng sahabât (kanca semma'na) Nabbhi Muhammad sè èparèngè tanggung jâwâb kaangghuy nolès polè wahyu ḍâri Allah sè ampon è apalaghi. Saampona Nabbhi Muhammad sèdhâ, bânnyâ' sahabât sè lajhu nyoson otabâ ngèmpo' bân nyèrrat polè hafalan wahyu (ayât Al-Qur'an) sè ampon è apal. Pangempo'an al-Qur'an panèka è molaè ḍâri jhâmanna khalifah Abu Bakar Ash-Shiddiq atas osolla Umar bin Khattab kalabân satojhuânna sahabât sè seppo.
Batuhampar, Akabiluru, Lima Puluh Kota
Geografi
Nagari Batuhampar bâdâ è kawasan pârbâtesan antara Kabupaten Lima Polo Kota bân Agam. Bâjâ reya termasok sala settong è antara petto' nagari è Kecamatan Akabiluru,Lema Polo kota. Nagari reya âjara' km 23 dâri Bukittenggi otaba ra-kera 10 km da’ Payakumbuh ka lintasân jhâlân otama Bukittènggih-Payakumbuh, tepatta ra-kera 2 ½ km arah lao' lintasan kasâbhut.
Jeff Gordon
Jeffery Michael Gordon (lahèr è 4 Agustus 1971) iyâ arèya orèng balap motor ḍâri Amèrika Serikat sè satèya alako mènangka Bâkkèl Kopala è Hendrick Motorsports. Sabelluna, Gordon toman akarir è ajang NASCAR Seri Piala ḍâri mosèm 1992 kangsè 2016, ngangghuy motor Chevrolet nomer 24. Dhibi'na.
Najwa Shihab
Najwa Shihab, S.H., LL.M. (bhâbbhâr 16 September 1977) iyâ arèya presenter, jurnalis, aktris, feminis, bân aktivis asal Inḍonèsia. Jèya èkennal polana abintangè lalampaanna ḍibi', iyâ arèya Mata Najwa. Najwa panèka pottrè kaḍuwâ' Quraish Shihab, Menteri Agama Islam è jâman Kabinet Pembangunan VII, bân panakanna dâri politukus Alwi Shihab. Jèya akabèn bi' Ibrahim S. Assegaf è taon 1997, bân andi' settong ana' lakè'.
Duta Baca Indonesia bân Duta Pustaka Bergerak
Tugas Najwa iyâ arèya maddek padulinna rèng Inḍonèsia mongghu dâ' buku tor blessat maca, anyebaraghi bahan bâcaan ka man-dimman nagere, dâlem opajâ aningkataghi minat bâca reng Inḍonèsia.
Prestasi bân Pângakowan
Taon 2006, jèya epele dhâddhi Jurnalis Terbaik Metro TV, bân masok nominasi Pembaca Berita Terbauk Panasoni Awards.
Taon 2007, pangakoan profesionalisme Najwa ta' ghun ḍâteng ḍâri ḍâlem negeri, namong dâri mancanagere kéya. Buktena, bennè ghun masok nominasi Pembaca Berita Terbaik Panasonic Award pole, jèya masok nominasi (5 sowel) ajang sè lebbi gengsian pole e tingkat Asia, yaknè Asian Television Awards kalabân kategori Best Current Affairs/Talkshow Presenter. Pângomoman pâmenang elangsongaghi e bulân November 2013 neng Singapura. Mon e bhâkto Panasonic Awards pâmenang epele kalaban bânnya'na sms, maka panantowan pâmenang e Asian TV Awards epele bi' panel juri se anggotana dâri TV broadcaster senior ḍâri cem-macemmma nâgere e Asia.
Sappar
Dâlem Injil bân kesusasteraan rabbinik
Taurat angurayyaghi arèh ḍâ'aḍâân ḍâri bulân kapètto' (tangghâl 1 bulân Tisyri = Rosh Hashanah) mènangka zikron teruah (parèngatân patopèan; Imamat 24) bân mènangka yom teru'ah (arèh patopèan; Bilangan 29). Panèka ampon ètafsirraghi bi' pakar Yahudi laksana nojjhu ka sowara Shofar.
Ibnu Arabi
Ibnu Arabi ngaollè anḍi' gellar mènangka muḥyīddīn (bhâsa Arab: محيي الدين, har. `Pangodi’ Aghâma`). Saampona sèdhâ, brâmpan sufi aberri’ gellar kahormadhân Syekh al-Akbar (bhâsa Arab: الشيخ الأكبر, har. 'Ghuru Rajâ')- sè ḍâri dhibi’na “madzhâb Akbarian” èkala’- bân Ibnu Arabi jhugân èkennal mènangka Doctor Maximus (Ghuru Rajâ) è kalangna orèng-orèng Eropa Abad partenggaan.
Hanin Dhiya
Awwal Karier
Pottrè ḍâri Lan Yuliantara bân Cici Sunarsih rèya ampon kasokan kalabân music ḍâri kini’. Dhibi’`en awwâl ajhèr alat musit keyboard dhibi’ bâjâ omor 10 taon. Pas aderderaghi pândidighan musik è Lembaga Pendidikan Musik Farabi. Hanin awwâl karier è industri music kalabân noro’ lombâ Rising Star Inḍonèsia ètaon 2014, bân mènangka runner-up. Pas Hanin molaè makalowar laghu, katos dhâddhi album sè dhâ’-adhâ’ “Cerita Hanin Dhiya”. Ètaon 2021 dhibi’en makalowar album sè kaduwâ’. Brâmpan bulân saamponna èakhèr taon 2021, Hanin makalowar pole mini album sè kalabân Ahmad Dhani.
Kabinet Republik Indonesia Serikat
Sombhèr
Bhângsa:Pamarènta'an
Bâkkèl Prèsiḍèn Inḍonèsia
Bâkkèl Prèsiḍèn Rèpublik Inḍonèsia, omoma èsèngkat kalabân Bâkkèl Prèsiḍèn, iyâ arèya orèng sè abhânto Prèsiḍèn Rèpublik Inḍonèsia mènangka Kapala Nagârâ Inḍonèsia. Nalèka abhânto Kapala Naghârâ, Bâkkèl Prèsiḍèn iyâ arèya simbol râsmè naghârâ Inḍonèsia è dunnya sè kualitasâ paḍâ bân Prèsiḍèn. Bâkkèl Prèsiḍèn iyâ arèya dhunora Prèsiḍèn sè kualitas bânto'âna è atassâ bântoan sè èbâghi bi' Mèntèri, bân negghu' kakoasaan èksekutif kaghâbây kon-lakon pamarènta rè-sa'arè. Bâkkèl Prèsiḍèn ajabat salama 5 taon, bân samarèna ollè èpèlè polè ḍâlem jabatan sè paḍâ kalabân sakalèan bhâkto jabatan.
Èpaambu
Osol ambuen Prèsiḍèn bân Bâkkèl Prèsiḍèn ollè èajuaghi bi' MPR. Mon DPR apèndapat jhâ' Prèsiḍèn/Bâkkèl Prèsiḍèn la ngalakoni pelanggaran okom otabâ tak polè amènoaghi syarat dhâddhi Prèsiḍèn/Bâkkèl Prèsidèn (ḍâlem rangka alaksa'aghi fungsi pangawasan DPR), DPR ollè angajuaghi pèntaan ḍâ' Mahkamah Konstitusi, mon ollè sokongan sarang-koranga 2/3 ḍâri jumla anggota sè hadèr ḍâlem sidang paripurna sè èhadèrre sarang-koranga 2/3 ḍâri jumla anggota.
Singo Ulung
Sajhârâ
Singo Ulung bân Jasiman sregghep kèya ghâbây ma'addhek dhisa sè majhu. Singo Ulung pas èyessa'aghi mènangka ḍhemmang tongghâl è Dhisa Bhlimbhing. Ka'ajhina orèng sè kaḍuwâ rèya èghuna'aghi ka'angghuy kabhâghusânna maghârsarè è Dhisa Bhlimbhing. Aèng sè molana sara, amarghâ tongket saktè ghellâ' pas molbul aèngnga dhuli tana, lajhu ghilina aèng ghellâ' terkas dhâddhi eḍḍam rajâ è dhisa rowa. Bâḍâna eḍḍam arowa madhâddhiyaghi dhisa Bhlimbhing majhu bân rajjhâ.
Topèng kona
Samarèna ojhung lajhu bâḍâ topèng kona, sè aghâmbhârraghi sèttong dhemmang otabâ sè anḍi' kobâsa è Dhisa Bhlimbhing, sè nyamana Ju' Sèng. Tabbhuwân sè èkamaèn iyâ arèya genḍhing pas-kapasan.
Ètangghâ' è man-ḍimman
Singu Ulung ta' pèra' ètangghâ' neng è Bândâbâsâ bilâ Hari Jadi Bondowoso (Harjabo) bhâi tapè ella ètangghâ' ka kennengngan laèn kèya. Contona ètangghâ' ka'angghuy ngèssè Gelar Senin Budaya Daerah è Taman Budaya Jawa Timur, Sorbhâjâ è taon 2014. Tello taon samarèna èyonjhâng ghâbây ngèssè orèng sè ḍâteng è Banḍâra Juanḍa è taon 2017.
Bandar Udara Internasional Soekarno-Hatta
Statistik
É taon 2009, Bandara Internasional Soekarno-Hatta anempati posisi ke-22 bandara palèng sibuk èdhunnya. Dâritaon 2010, Bandara Internasional Soekarno-Hatta panika bandara sé alayani paléngbânnyakorèng è Asia Tenggara bân anempati posisi ke-16 é dunia. ètahon 2011, Bandara Internasional Soekarno-Hatta alayani penumpang palèng bânnyak ke-4 è Asia samarèna bandara é Beijing, Tokyo, bânHongkong, sârtaanâmpati ranking 12 èdhunnya.
Luna Maya
Karèr Akting/Modelling
Nyamana sajen tègghi è lingkungan hiburân Inḍonèsia, saampona Luna aperran dhâddhi Cecilia Arriany è filem Cinta Silver sareng Restu Sinaga, Catherine Wilso, Christian Sugiono, bân bânnya’ polè sè laèn. Bânnè karo amaèn, Luna toman angghâl è video klip lagu sè dhâddhi Original Soundtrack dark filem kasebbhut sè èghibâ almarhum Glenn Fredly kalabân ombhul lagu Kisah Romantis è bân bâkto roa cè’ rammèna sampè nyamana Luna sajen tègghi, polè ḍâri album Soundtrack kasebbhut cè’ suksessè è pasaran è taon roa. Saampona roa, Luna angghâl ḍâlem filem Ruang, Pesan dari Surga, Jakarta Undercover, bân bânnya’ polè sè laèn. Perranna dhâddhi Kinasih (dâlem filem Ruang sè èsutradaraè Teddy Soeriaatmadia), bân Vikitra dâlem filem Jakarta Undercover sè èsutradaraè Lance), ollè pan-brâmpan nominasi è ajang penghargaan  filem nasional bergengsi, kadhi MTV Indonesia Movie Awards, untuk  nominasi kategori “Most Favourite Actress” dalèm filem Ruang è taon 2006, bân 2007 dâlem filem Pesan Dari Surga, pas Indonesia Movie Awards 2007 untuk nominasi kategori “Pemeran Utama Wanita Terbaik dan Pemeran Utama Terfavorit” dâlem filem Ruang, Festival Filem Bandung 2007 untuk nominasi kategori “Pemeran Utama Terpuji” dâlem filem Jakarta Undercover sarta Luna ollè nominasi è filem ajang pamuncak palèng tèngghi è perfileman Inḍonèsia Piala Citra Festival Inḍonèsia 2006 (dâlem filem Ruang) bân Festival Film Inḍonèsia 2007 (dâlem filem Jakarta Undercover) untuk kategori Pemeran Utama Wanita Terbaik. Bânnya’ Prestasi sè è kaollè Luna sè pas aghâbây Luna kapèlè dhâddhi sala settong pembawa obor è lalampan Olimpiade 2008.
Di Bawah Lindungan Ka'bah (novèl)
Novèl arèya èsambhâd bhâghus bi' acem-macemma orèng, la-mala kangsè satèya ella èkaghâbây filem ḍu kalè. Kaḍuwâ filemma abhul-ombhul paḍâ, iyâ arowa è taon 1981 bân 2011.
Carèta
Hamid aropa'aghi orèng Islam sè lahèr è Minangkabau, Somattra sè pèra' oḍi' bi' èbhuna sajjhek aomor empa' taon polana eppa'na ella adhigghâl dhunnya. Bâjâ aomor ennem taon Hamid èpasakola bi' Ajjhi Ja'far abhâreng ana' binè'na sè nyamana Zainab è sakola'an sè paḍâ. Samarèna nammattaghi pamolangan bâng-sèbâng è sakola'an Hindia Bâlândhâ, Hamid bân Zainab molaè paḍâ trèsna tapè ḍâ-paḍâ ta' abâlâ kangsè orèng kaḍuwâ jiyâ ta' abhâreng amarghâ Hamid ngallè ḍâri Paḍang ka Paḍang Panjang ka'angghuy nerrossaghi pamolangannya ka sakola'an aghâma. Tapè sajjhek eppa'na Zainab adhigghâl omor, sè pas èsosol bi' èbhuna Hamid, kaḍuwâ orèng ghellâ' ella rangrang tatemmo. È sèttong bâkto, pas Hamid bân ebhuna Zainab sè nyamana Asiah tatemmo, Asiah mènta ma'lè ana'na akabin bi' sapopona. Pamènta èbhuna Zainab arowa èkalako bi' Hamid polana ènga' kèya sè pas èbhuna ghi' bâḍâ jhâ' ta' èbâghi akabin bi' Zainab polana kellas sosialla sè bhidhâ. Hamid lajhu arassa seddhi amarghâ kapotosan sè ella èpèlè, Hamid pas èntar ka Mekka marè jiyâ.
Sataon bâḍâ è Mekka, Hamid sè ella molaè kè'-sakè'an tatemmo bi' Salèh. Binèna Salèh, Rosna, arowa kanca semma'na Zainab saèngghâ Hamid ollè tao kabhârrâ Zainab, tamaso' jhâ' Zainab trèsna kèya ka abâ'na bân Zainab burung sè akabina bi' orèng lakè' pèlèyanna èbhuna. Samarèna tao jhâ' ta' dhâddhi sè akabin, Hamid aniyat abâliyâ ka Paḍang satamatta ongghâ hajji. Pas bâkto sè abhârengngan, Salèh ngèrèm sorat lèbât binèna ka'angghuy èkèrèm ka Zainab, èssèna nyarèta'aghi jhâ' tatemmo bi' Hamid. Tapè Salèh ollè bâlessân ḍâri binèna jhâ' Zainab ella adhigghâl omor. Salèh ta' ngânḍhâi Hamid jhâ' Zainab ella matè. Tapè Hamid maksa terro taowa èssè soraddhâ, pas èkabâlâ bi' Salèh jhâ' Zainab ella matè. Ta' abit Hamid pas adhigghâl omor kèya è aḍâ'na Ka'ba.
Kapanolèsan bân tèma
È novèl arèya, Zainab èkacarèta anḍi' bâtek orèng binè Minangkabau sè samanè ènga' bân ngastètè klabân adhât sè jhâ' sampè rosak. Hal ghellâ' bisa èyabâs klabân petthèghân bâtek Zainab è ḍâlem ajâgâ adhât sè kennèng katèngal è oḍi' rè-sa'arèna. Hamka nyarèta'aghi kabbhi carèta klabân cara ḍèskripsi bân narasi. Cara bhâsa sè èghuna'aghi è antarana asosiasi, antithese, pleonasme, repetisi, klimaks, hiperbolisme, personifikasi, metaphora, bân euphimisme. Dhinèng amanat kasabbhina iyâ arèya è ḍâlem ngaddhebbhi parkara rèya kodhu lebbi bijâk bân ngarsaè karsana orèng laèn, sarta kodhu sabbhâr bân narèma kanyata'an makkèna masakè' atè.
Terbi'na karjâ
Di Bawah Lindungan Ka'bah èpaterbi' bi Balai Pustaka è taon 1938,diterbitkan oleh Balai Pustaka pada tahun 1938. Balai Pustaka kappra nola' karjâ sè tèmana aghâma amarghâ ngalakowaghi rèsistènsi mongghu praktik panèndhessân kolonial Bâlândhâ è Inḍonesia. Makkè ḍâ'iya, novèl arèya bisa ta' ècapo' sènsor Balai Pustaka polana pèra' èyangghep aghâmbhârraghi Islam bhâi. Hamka pas materbi' empa' novèl laèn sa'abiddhâ bâḍâ è Mèḍan, tamaso' Tenggelamnya Kapal Van der Wijck sè bânnya' orèng ngangghep karjâ sè paling bhâghussâ. Samarèna eccapan sè kapèng pètto', novèl arèya èpaterbi' bi' Bulan Bintang.
Muhammad Quraish Shihab
Muhammad Quraish Shihab (bhâsa Arab محمّد قريش شهاب bhâbbhâr 16 Februari 1944) aropâaghi olama’ è bidang èlmo Al-Qur’an bhân mantan mantrè Aghâmâ Indonesia è Kabinet Pembangunan VII (1998).
Fatmawati
Katoronan
Guruh Soekarnoputra (l. 13 Januari 1953), anèka kalabân Guseynova Sabina Padmavati (l. 1979) ka tangghâl 19 Oktober 2002.
Kisah ajhâi’ bendira
Bherkat bhântoan Shimizu, sè iya arèya orèng sè è tunjuk sareng pamarènta Jeppang mènangka perantara dâlem perundingan Jeppang- inḍonèsia. Embu’ Fatmawati akhera ollè kaèn Mèra Potè. Shimizu mengusahakannya lèbât Sorang pangrajâ Jeppang, sè memimpin gudang è labang aèng, è adâ’ eks Bioskop Capitol. Bendira rowa sè berkibar è Pegangsaan Temor saat Proklamasi Kemerdekaan inḍonèsia.
Abdul Somad Batubara
Latar Belakang
Taon 2004, lèbhât AMCI (bhâsa prancis: Agence Marocaine de Coopération Internationale) ḍâri kerajaan Maroko sè bhâkto panèka nyadiâ’aghi bèasiswa bâgi pandhidhikân S2 samp pandhidhikân S2’ S3 neng  Institut Darul-Hadits Al- Hassaniyah (bhâsa Prancis: Etablissement Dar El Hadith El Hassania, bhâsa Arab: مؤسسة دار الحديث الحسنية), dhibi’na kapèlè masok ḍâlem kouta panarèmaan orèng asèng lèbhât jhâlur bèasiswa. Alanjuttaghi pandhidhikân S2-na n pandhidhikân S2na neng Institut kasebbhut sè coma narèma 20 orèng tèap taonna kalabân rèncèan 15 orèng ḍâri Maroko bân  5 orèng asèng. Program S2 èpamarèh ḍâlem bhâkto sataon sabelles bulân bân ollè gellar D.E.S.A. (bhâsa Prancis: Diplôme d’Etudes Supérieurs Approfondies) sè artèna "Diploma Studi Lanjuthân" ahèr taon 2006.
Muhammad Quraish Shihab
Karjâ
Taon 1973 Quraish  mole kâ Indonesia atas pakonan bapa’èn sè wâkto menjabât rektor kaangguy ngalola pendidighân â IAIN Alauddin. Quraish ajabât wakil rektor è bidang akademisi bh â kemahasiswaan sampè’ taon 1980.Salaènna tugas resmi kasèbhhut, Quraish sering abhènto bapa’en karana ampon sèppo kaângguy ajâlânâgi tugas. Salaènna tugas kasèbhut, bânnya’ tugas-tugas sè laèn akadiyè koordinator Perguruan Tinggi Swasta Wilayah VII Indonesia bh âgiyèn tèmur, aphènto pimpinan kepolisian Indonesia Tèmur dhâlèm bidang pembinaan mental, bhân jabathân lainnya è luar kampus.
Makau
Makau (bhâsa Kanton: 澳門, Ou3 Mun2) iyâ arèya sala sèttong naghârâ kapolowan è Asia Tèmor. Loas bilajâhna iyâ arèya 33.6 km². Pendudukna iyâ arèya 683,200 (2022) bân kapadatan pendudukna 20,426 orèng per km².
Meutia Hatta
Meutia iya arèya pottrè mantan bâkkèl prèsiḍen bân proklamator Inḍonèsia, Mohammad Hatta. Dhibi’en ollè ghellâr doktor ḍâlem campar antropologi ḍâri Universitas Inḍonèsia taon 1991. Anapon taon 2002-2004 dhibi’en iyâ arèya dhâddhi Katoa Umum Yayasan Hatta.
Umar bin Hafidz
Èkèrèm ḍâ' Kotta al-Bayḍâ
Satèya kennenganna iyâ arèya al-Bayḍâ bân kotta-kotta sarta dhisa-dhisa è sakètarra. Taḍâ’ skalè sè talèbhât ḍâlâm usahana kaangghuy angennalaghi polè bâllâssâ Allah bân Rasul (shallahu 'alaihi wasallam) ka atè-sanobâri dhibi’na kabbi. Kellas-kellas bân majlis èpaddhâk, pangajhârân èmolaè bân rèng-orèng èbimbing. Usahana sè cè’ tegghu asâbbâbaghi kakorangan tèḍung bân laoḍ molaè anunjuaghi hasèl sè raja ḍâ’ dhibi’na kabbi sè kaseddhing ajârânna, otama ḍâḍ-ngoḍâḍân sè sabelluna ella tajrungngup ḍâlâm kaoḍi’ân sè kosong bân dhângkas, nèng satèya ella ngalami paobâân sangât ḍâlâm saèngghâ dhibi’na kabbi saḍar jhâ’ oḍi’ anḍi’ tojjuân.
Dewi Sartika
Biografi
Dèwi Sartika bhâbbhâr ḍâri bhâlâ Sunda sè anyama, yakni R. Rangga Somanegara bân R. A. Rajapermas è Cicalèngka neng 4 Dèsèmber 1884. È bâkto kini’, iyâ malolo amaèn peran dhâddhi sorang ghuruh bilâ lalobar sakola kalabân ca-kancana. Saampona ramana sèdhâ, iyâ dhingghâl sareng pamana. Iyâ narèma pendidikan sè cocok kalabân bhudhâjâ Sondhâh sareng pamana, maskè sabelluna iyâ ampon narèma pangataoan bhudhâjâ bârâ’. È taon 1899, iyâ ngallè ka Bandung.
Tuanku Imam Bonjol
Perrang Padri
Dâlem brâmpan perundingan tadâ’ kata sepakat antara Kaum Padri (panyamaan bâgi kaum ulama) bân Kaum Adat. Kalabân panèka brâmpan nagari ḍâlem Kerajaan Pagaruyung bân ahèrra Kaum Padri è bâbâna pimpinan Tuanku Pasaman nyerrang Pagaruyung è taon 1815, bân pècca tempor è Koto Tangah seddhi’na Batu Sangkar. Sultan Arifin Muningsyah terpaksa bhuruh ḍâri ibu kota kerajaan ka Lubukjambi.
bâḍâ 148 perwira Èropa, 36 perwira prèbhumèh, 1.103 tentara Èropa, 4.130 tentara prèbhumèh, Sumenapsche hulptroen hieronder begrepen (pasokan kabulâ Sumenep, Mâdhurâ). Serrangan dhâ’bhintèng Bonjol è molaè sareng rèng-orèng Bugis sè bâḍâ è bâgiyân adâ’ dâlem panyerrangan pertahanan Padri.
Suku Madhurâ
Suku Madhurâ bhâsa Madhurâ: Orèng Madhurâ) aropa’aghi sala settong etnis kalabhân populasi rajhâ è Inḍonèsia, jumlana parkèraan 7.179.356 juta nyabâ (sensus 2010). Kabbhi rowa asalla ḍâri Polo Madhurâ bân lo-polo sè è seddi’na (Polo Poteran, Polo Gili Lyang, Polo Sapudi, Polo Gili Raja, Polo Giligenting, Polo Raas bân laènna). Suku Madhurâ arèya suku perantau sè bannyak katartar è pan-brâmpan wilayah Inḍonèsia. Salaenna Inḍonèsia, pan-brâmpan Orèng Madhurâ perantauan bâḍâ è naghâra tatangghâ kadhi Malaysia bân Singapura.
Abu Nawas
Alako è Bagdad
Tak abit samarèna ajhâr èlmo aghâma, Abu Nawas atemmo kalabân Walibah ibn Habib Al-Asad. Walibah abhârrik pangajhâran kâ Abu Nawas sopajhâ maalos bân mabhâgus bhâsa sè èangghuy. Abu Nawas mangkat kâ Kufah kalabhân tojjuwân atâmmo bân orèng Arab Badui, sopajhâ bisa ajhâr maalos bân maḍâlem sastra bhâsa Arab. Mèlanah ḍâri rèya Abu Nawas bisa dhâddi orèng se kotara polana puisina sè loco, sè dimma èssèna puisina benni tema-tema tradisional akadhi tema padang pasir, nangèng èssèna puisina Abu Nawas arèya acarèta kaodhiân orèng kotta, kabhungaan nginum anggur bân carètana nakkanak lakèk ngodhâ sè parappan trèsna. Abu Nawas aghâbhây puisi sè èssèna tentang pojhiân sè akantha adukung ḍâ’ khlaifah Harun Ar-Rasyid, ahèrra Abu Nawas èpadhâddhi kaparjhâanna Khalifah Harun Ar-Rasyid, Raja Dinasti Abbasiyah sè nomer lèmak.
Iduladha
jmpl|kaligrafi sè aèssè do'a è arè tellasân Iduladha Iduladha (bhâsa Arab: عيد الأضحى) otabâ sè èsebbhut tellasân qurban iyâ arèya sèttong arè rajhâ sè èmoljhâaghi ḍâlem aghâma Islam. Arè arèya kaangghuy maènga' è bhâkto Nabbhi Ibrahim nyangghubhi kaangghuy akurban pottrana sè asmana Ismail kaangghuy èsambhelli mènangka dhâddhi tandhâ jhâ' atoro' bân iman dâ' sadhâjâna parèntana Allah. Sabelluna Nabbhi Ibrahim nyambhelli pottrana, Allah Ta'ala aghâte'è Ismail kalabân embi' dhumbâ. Kaangghuy nga'-ngènga'è arè ka'dissa, lajhu bâḍâ hèwân obuwân (ènga' sapè, onta, èmbi') sè èsambhelli dhâddhi kurban sabbhân taonna.
Arè sè è tep-tepaghi
Ḍâlem hadist sè katotor ḍâri Husain bin al-Harits al-Jadali, amir (pongghâbâ otabâ pamarènta) è kotta Mekka adhâbu ḍâlem khotbâ: Rasulullah Saw. ampon apessân ḍâ' kaulâ sadhâjâ sopajâ alaksana'aghi èbâdâ hajji adhâsar ḍâ' bitongan Hisab bân rukyât (hilal bulân Zulhijjâh). Lamon kaulâ sadhâjâ ta' bisa alakonè, kalabân duwâ' saksè sè addhil sè nyaksè'è, kaulâ sadhâjâ kodhu alakonè manasik adhâsar kasaksè'ânna duwâ' orèng ka'dissa.
Islam
Tauhid (Monoteisme)
Bhângsa:Aghâma
Universitas Brawijaya
Sajhârâ Universitas
Universitas rèya awwâlla Fakultas Hukum bân Fakultas Ekonomi Universitas Swasta Sawerigading, Makasar neng taon 1957. Taon 1957, èbangun Yayasan Perguruan Tègghi Malang (YPTM) klabân notaris nomer 48, 28 Mèi 1957. Yayasan rèya mukka’ Perguruan Tègghi Hokom bân Pangataoan Masyarakat (PTHPM), tangghâl 1 Juli 1957. Bâḍâ 104 mahasiswa bân ngangghuy ruang sidang Balaikota Malang ghâbây akuliah.
Bâḍâ osol ḍâri tokoh masyarakat saèngghâ èbentuk Yayasan Perguruan Tègghi Ekonomi Malang (YPTEM) klabân akta notaris nomer 26, 15 Agustus 1957 bân pas abentuk Perguruan Tègghi Ekonomi Malang (PTEM). Kuliahna neng Balaikota Malang jhughân. Resmina PTHPM èako aghungna Kottaparaja Malang klabân potosan DPRD,19 Juni 1958. Neng olang taonna PTHPM sè katello’, 1 Juli 1960, nyamana aobâ dhâddhi Universitas Kotapraja Malang. Neng 15 September 1960, èbentuk Fakultas Administrasi Niaga (FAN) bân Fakultas Pertanian (FP) neng 10 November 1960.
Sumatra Bârâ'
Sumatra Bârâ’ (è singkat dhâddhi Sumbar, torkaḍâng ètolès ta’ baku: Sumatèra bârâ’) panèka  sèttong provinsi sè bâdâ neng Inḍonèsia terleta’ neng poloh Sumatra kalabân èbhu kotta Padang,  Provinsi Sumatra terleta’ salanjenga pasisir bârâ’ Sumatra bâgien tengnga, ḍâretân tèngghi Bukit Bârisen neng sabella tèmor, bân sajumla polo èleppas pantayya kadhi Kapoloan Mentawai, ḍâri dâjhâ  ka lao’, provinsi kalabân wilayah saloas 42.012,89 km² panèka parbâtesân kalabân empa’ provinsi, iyâ arèya Sumatra Lao’, Riau, Jambi, bân Bengkulu.
Sajhârâh
Awwâl kamarḍèkaan Inḍonèsia taon 1945, wilayah Sumatra Bârâ’ tamaso’ ḍâlem Sumatra sè apusat neng Bukittinggi. Empa’ taon salanjuttâ, Provinsi Sumatra èpecca ḍhâddhi tello’ provinsi, iyâ arèya Sumatra dâjhâ, Sumatra Tengnga,  bân  Sumatra lao’. Sumatra Bârâ’ sareng Riau bân Jambi iyâ arèya begiyen ḍâri karisidènan neng ḍhâlem Provinsi Sumatra Tengnga. Masa  PRRI, aḍâsarraghi Undang-undang darurat nomer 19 taon 1957, Provinsi Sumatra Tengnga èpecca polè ḍhâddhi tello’ provinsi iyâ arèya Provinsi Sumatra Bârâ’, Provinsi Riau, bân Provinsi Jambi. Wilayah Kerinci sè sabellumma tamaso’ ḍhâlem Kabupatèn pasèsèr  lao’ Kerinci, èpaghâbung ka ḍhâlem Provinsi Jambi mènangka Kabupatèn kadhibi’. Tor sami jughân wilayah Kampar, Rokan Hulu, bân Kuantan Singingi ètetteppaghoi maso’ wilayah Provinsi Riau.
Saèrèng kalabân ghâgghârâ karaja’an Pagaruyung, bân katarlibathân Belândhâ ḍâlem perrang Padri, pamarènta Hindia Belândhâ molaè aḍhâddhiyaghi kawasan paḍhâleman Minangkabau mènangka bâgiyân ḍâri Pax Nederlandica, kawasan sè bâḍâ ḍâlem pangawasan Belândhâ, bân wilayah Minangkabau èbhâgi attas Residentie Padangsche Benedenlanden bân Residentie Padangsche Bovenlanden.
Gèografi
Sumatra Bârâ’ iyâ arèya sala sèttong daèrah rawan lènḍhu neng Inḍonèsia. Hal panèka èsabebbaghi tempattâ sè teppa’ neng jalur potongan Semangko, teppa’ neng temmona duwâ’ lèmpèng benua rajhâ, panèka Eurasia bân Indo-Australia. Ghâpanèka, segghut  bâḍâ lènḍhu. Lènḍhu rajhâ sè kaḍhâddhiyen ahèr- ahèr panèka antarana lènḍhu 30 Sèptèmber 2009 bân lènḍhu kapoloan Mentawai 2010.
Universitas Brawijaya
Sajhârâ Universitas
1957-1960: Gemeentelijke Universiteit
Jurusan
Taon 2017, sakabbhina jurusan neng 7 fakultas ampon akreditasi internasional (Hokom, Peternakan, Kedokteran bân Pertanian) bi’ AUN-QA (ASEAN University Network and Quality Assurance), Ekonomi bân Bisnis bi’ ABEST21 (Alliance On Business Education and Scholarship for Tomorrow 21st Century), Èlmo Administrasi bi’ AASBI (Asian Association of Schools of Business International), sareng Teknologi Pertanian bi’ IFT (Institute of Food Technologists). Dinèng jurusan laènna akreditasina A.
Fasilitas Kesehatan
Fasilitas kesehetan neng UB bisa èangghuy masyarakat. Fasilitas neng UB iyâ arèya :
RS UB
RS UB èbangun 17 Desember 2008. RS UB bâḍâ neng Jl. Soekarno - Hatta, Kec. Lowokwaru, Kota Malang. Pembangunan RS UB ngabi’ 9 taon. Luas bangunanna 46.883,06 m² otabâ sami sareng 46 hektar. Luas basement 6.904,4 m². Fasilitassa iyâ arèya IGD (Instalasi Gawat Darurat), rawat inap, rawat jalan (12 poli, kamar operasi, kamar bersalin, medical checkup) bân laènna. 14 Desember 2017, RS UB ollè akreditasi paripurna ḍâri Ketua Eksekutif KARS (Komisi Akreditasi Roma Sakè’).
Sumatra Bârâ'
Kaobângan bân Perbankan
Parkembhângan brempan inḍikator perbankan ka triwulan IV-2012, anunjuaghi kabhâgusân saèrèng kalabân pamolèhan konḍisi èkonomi salastarèna lèndhu. Taon 2012, total asèt bank omom neng provinsi panèka sampè’ Rp 40,1 triliyun kalabân nilai panyaloran krèdit bi’ bank omom sabânnya’ Rp 33,8 triliyun. Dhinèng total asèt BPR neng provinsi panèka sampè’ Rp 1,53 triliyun kalabân nilai panyaloran krèdit bi’ bank kasebbhut sabânnya’ Rp 1,03 triliyun.
Inḍustri pangola’an
Ka’angghuy inḍustri pangola’an semmin, taon 2012 Sumatra Bârâ’ ampon aproḍuksi sabânnya’ 6.522.006 ton, lebbhi tèngghi èbândhingaghi taon sabellumma sè coma 6.151.636 ton. Samantara volume panjhuâlna taon 2012 sabânnya’ 6.845.070 ton, aningkat 10,20 % èbândhingaghi taon sabellumma sè coma sabânnya’ 6.211.603 ton.
Sombher
Bhângsa:Provinsi neng Inḍonèsia Bhângsa:Sumatra Bârâ'
Pernata nagari
Sampè’ taon 1979 sèttongan pernata kèni’ neng Sumatra Bârâ’ panèka nagari, sè ampon bâḍâ sabellum kamerḍikaan Inḍonèsia. Kalabân berlakukan polè Undang-undang nomer 5 taon 1979 tentang pernata ḍèsa, status nagari èpaèlang èghântè kalabân ḍèsa, bân brempan jorong ètingkataghi statusseh dhâddhi ḍèsa. kaḍuḍukân wâli nagari jhugân èkosot bân administrasi pernata èjhâlânnaghi bi’ kopala ḍèsa. Namong sajhâk aghulirre rèformasi pernata bân otonom daèrah, maka sajhâk taon 2001, oca’ “Nagari” èghunaaghi polè neng provinsi panèka.
Bhudhâjâ politik sè oḍi’ neng pernata ḍèsa Sumatra Bârâ’ sajhâk kabijaksanaan paseragaman (UU No.5 Taon 1979) èbârlakukan panèka bhudhâjâ politik parokhial. Kabâdhâân rèya èkatèla’ lèbhât sistem kakoasaan, sistem pamèlèan pangoasa, sarat pangoasa, bân pranan pangoasa neng pernata ḍèsa.
Universitas Brawijaya
RSHP UB
Sajjhek taon 2016, UB andi’ RSHP (Roma Sakè’ Hèwân Pendidikan) neng Puncak Dieng Eksklusif, Kecamatan Dau, Kabupaten Malang (kompleks UB Dieng) sè èresmiaghi Gubernur Jhâbâ Tèmor, Soekarwo. Roma Sakè’ rèya pertama neng Malang bân kaḍuwâ’ neng Jhâbâ Tèmor (no. 1 andi’en Universitas Airlangga). RSHP bâḍâ 5 tingkat. RSHP semma’ bi’ Fakultas Kedokteran Hèwân bân èdukung 24 staf Dokter Hèwân FKH UB sè andi’ sertifikasi kompetensi bân tanda register veteriner. RSHP UB bâḍâ fasilitas akadhi resepsionis, ruang pemeriksaan, ruang depo farmasi, ruang USG, ruang operasi, ruang grooming, laboratorium hermatologi, ruang rawat inap, ruang khusus (anatomi, patologi, embriologi, reproduksi, parasitologi, mikrobiologi hingga laboratorium riset bersama), bân laboratorium riset bersama. RSHP iyâ arèya roma sakè’ umum sè bisa narèma hèwân obu otabâ hèwân ternak.